Gb390_fol
author: Augustinus, Aurelius

——

—

N12511912821 021

UIIIHIIIIIINIIIIII —

u8 Tobinaen

R

.

uhmm nmmun .* — — .
WZ .
8 .
. .
*
2
5* .
⁶
.
4
*
.
7
△
N * *
2
. .
.
„
D
. . .
.
4 . *
.
1
—
.
ℳ₰
*
L .
.
4 ₰△ .
—
.
. .
.
. 4
. *
1.
N
. 4
. „
„ 2
.
/
„ —– 8
* .
„
.
.
. .
.
.
. . . 7 — ů
W * S W S ——

—
»„
7
“ 5
*
.
.-
.
*
.
A
4
.
.
. .
.
8 . „ *
.
. 2
.„
=
- . „
— 7
„ .
V
.
. 5
— * „
7 . 5„ e
7
2*
.
. .
. .
— * 5
— —
7 .
— 14 2 *
2
. .
1
. .
*
. 2* . .
* .
.
— —
— * „ .
* .
. . .
* *
—
.
„
ſD
.
2
.
.
.
.

Annotat tio pꝛincipaliũ ſ ſententiarum

Pnuentarium principalium ſen
Eiuminenoiaontseua⸗ elii
ſecundum Johannem Diui Augu

ꝛ—

ſtini contentarum ordine alphabe
tico fo co fo. eliciter i incipit.

Blactadi quo

mogo ſint paruuli ſpiritualit᷑.
Tractatu.xcviij.D.
Abꝛaam quomõ vidit diẽ xpᷣi. Tractatu
rxlijj: F. G.
Alaaenlh quomõ ſunt xpᷣiani. Tra ctatu
li
Abꝛae filij erant iudei carnis oꝛigine/non
fidei imitatiõe.xlij. A. B. G

Abſoluẽdi et ligãdi poreſtatẽ dñs ecclie

in pſona petri tradidit.l.E.cxxj.C.
Albfſcõderit quare ſe xpᷣs a iudeis cũ eum
olapidare vellent.xliij. G. in fine.
Abutuntur qualiter mali bonis dei ⁊ ecõ⸗
tra qualiter deus bene vtitur malis ho⸗
minũ. Tracta.xxvij.D.E.xxviij.C.l.D
lv. E. C. cxij. A.
Acetũ quod xpᷣs accepit in cruce /quid ſi⸗
gniſicat.cxix.C.
Qui accipit ſi quẽ miſero: me accipit/ quo
modo intelligẽdũ eſt.lix.GB
Accuſare debemus peccata noſtra.xij. E
Accuſare aliũ de crimie nõ pꝛeſumat/quẽ
conſcientia ꝓpꝛia accuſat.xxxiij.C.
Adam doꝛmiẽte cur eua de latere eiꝰ foꝛ⸗
matur. ix.D. xv. B. cxx. A.
Adam ſcoðm quattuoꝛ litteras ſigniſicat qᷓ
tuoꝛ mundi partes.ix.E. x. E.
Adoꝛari cur ſe nõ ꝑmiſerit angelus a Jo⸗
hanne. xiij. A
Adoꝛandus vbi et quõ ſit deus.xv.F.
Aduẽtus xpᷣi quõ ex codicibus iudeoꝛuʒ
pꝛobatur.xxxv. E
Adulterã quõ liberauit xpᷣs.xxxiij.B. C.
Affectiones aĩc q̃ttuoꝛ et q̃ ſunt.lx.A. B
Affectus humani ſine quibus hic non vi⸗
uitur:pedes non loti dicuntur.lvj.B. in
medio.lvij. A.
Agnoſcere quare noluit chꝛiſtus matrem
ĩ nuptijs:qͥa dixit ei:quid mihi ⁊ tibi mu
lier. viij. B.
Agnus ſingularit ſolus dicitur xpᷣs: et de

eius ſanguinis potẽtia.vij.B. ⸗

Agricola ſcoᷣm quid dicitur xpᷣs lxxx. A.
Alius et aliud quõ accipienda ſunt cũ de

trinitate agitur.xxxvj BG. xxxvij. C. xlv.

—.0nM0—
—

B. liij A kxj A. lxxviij. B
Amanti vnitatẽ eccleſie datur piritullan
ctus.xxxij j. D. *
Amans nõ laboꝛat.xlviij.A.
Ainus deum amat qui aliquid cum deo
amat.xl. G.

Amare animam ſuã ne pereat: dupliciter

intelligitur.lj.C.
Amatoꝛes ſui non ſint qurpaſcunt oues
chꝛiſti. cxxiij. C. D.
Amatoꝛes ſeculi quomõ inſultant bonis
iij. F. xxviij. D
Amando noſipſos nõ amamus deũ. Sced
amãdo deũ amamus ⁊ noſipᷣos.cxxiij.D.
Ene nec erun nec latinum eſt ſed he⸗
um. xlj. B.
bulare qre xpſ noluit ĩ iudes xxviij.a
Ambulatio xpᷣi ſuꝑ marę quõ fuit.xx.D.

De eo quod filius dicit. „Pater amat vos

quia vos me amaſtis.cij.C

Anmicus xpi dicit᷑ ſeruꝰ bonꝰ. lxxxxv. A. B

Angeli quomõ dicũtur mãducare.xiij.B

Angeli dei:ſunt pᷣdicatoꝛes boni.vij.hh.
Angeli pctm̃ gꝛauius fuit peccato hõinis

ideo homo meruit liberari.cx. F.
Anie opationes mirabiles in carne.viij. A
Anima humana differt a beſtiali ſolo i in⸗
tellectu.xv. D.

Alnima et intellectus quomõ differunt cũ

ſint idem. xv. D.

Anie et coꝛpis diſſiles opatiões. xx. F. S
Anima quomõ dicitur immoꝛtalis.xxiij.

E.xxxix.D.xlvij.D.
Anima quomõ occiditur moꝛit. xlvij. D

Anima rõnalis a nulla catura põt beati

ficari niſi a ſolo deo.xxih.B. C.

Anima rationalis eſt media inter deum =

coꝛpus.ibidem.
Anime vdea eſt deus: erltſP a anĩa eſt vita
coꝛpðꝛis. xix. E. F. G. xxij. F
Anima participato bono incommutabili.
ipſa ſit immutabilis.xxxix.D⸗
Anima plus amatur qᷓ; coꝛpus? vero amo⸗

re:exemplũ de ſene defoꝛmi ⁊ virtuoſo:

et iuuene pulchꝛo ⁊ fure.iij. F. xxxij.A.
Aiĩaꝝ diüſa receptacula pꝰ moꝛtẽ.xlix.?F

Anima qᷣd viuiſicat:⁊ vñviuiſicat᷑.xix. F

Animarũ reſurrectio per ſidem pꝛecedit
reſurrectionẽ coꝛpoꝛũ.xix.C.D.G.etꝑ
totuʒ.xxij.E. G. xxiij. .

Anima rõnali nihil potentius nihilq; ſub⸗

limius inter creaturas.xxiij.C
Animã ſuã odire ĩtelligitur duplicit.lj.C¶

„ .
4* . . .

Animam veram et rationalẽ habuit chꝛi⸗

ſtus.xxiij. C. xlvij.E.

Anima chʒꝛiſti vnde turbata eſt iminente

paſſiõe.lij. A.B. lx. A. B. lxj. A.

Anima chꝛiſti in moꝛte nõ fuit ſeparata a

verbo. xlvij: F. G. .
Aniĩalia nociua quare creauit deus.j. G.
Animalis homo ſeu carnalis vnde dica⸗
tur.xcviij. HR.cij. BD.
Animus quid ſit/et quomõ tranſcenditur
vt in cognitionẽ dei perueniat᷑.xxj. G.
Animus chꝛiſtiani an debeat moꝛte impẽ
dente turbari.lx. A. B. S
Ad annam cur pꝛimo chꝛiſtus ductus ſit:
deinde ad caypham et demuʒ ad pilatũ
cxiij. A. C. cxiiij. A.

Antixpᷣs in fine ſuſcipiet᷑ a iudeis.xxi

Aparitiones dei que oli patribus fiebãt:
per aliquã ſubiextam creaturaʒ fiebant.
Apollinariſte heretici ſunt qͥ dicunt xpᷣm
ſi aſſũpſiſſe aiam hũanã.xxiij.C.xlvij. E
Apꝛehẽditur vpᷣs diuerſimode.xcviij.E.
Agquce mutate in vinũ myſtice pulchꝛa de
claratio.ix.A.et per totum.
Agqua viua q ſit uig dat xpᷣs bibè. xv. C.
Aque quomõ tribuitur mundatio vt coꝛ
pus tangat et coꝛ abluat.lxxx.B.
Aqua que de latere xpᷣi fluxit quid nobiſ
pꝛeſtat.cxx. A.
Aqua piſcine vbi languentes iacebãt qͥd
ſignificat.xvij. A.
Aqua turbata quare tantũ vnus ſanaba⸗
tur et non plures.xvij. A. P. ·
Aãq furtiue dleo miſtice qd ſit.xcvij. B
Aquile comꝑatr iohannes euangeliſta.
xxxvji. D. xl. A.
Arca ſigniſicat eccleſiã.vj.lh.
In arca qe icluſa fuerũt oĩa aialia.ix.
Arguet quõ ſpirituſſctũs mundũ & pctõ
et de iuſticia et de iudicio. xcv. A. B. C.
Arrius hereticus quid ſentiat de trinitate
xj. A.lxxviij. A.
Arrogantia in veritate nõ eſt omnino me
tuenda.lviij. Ad.
Arte licita licite ſibi qͥſq; vite neceſſ: aria ꝓ
curare poteſt: ſi alias ñ habeat vnde vi⸗
uat. cxxij. B. C. ”
Arundo qua eleuabat᷑ ſpongia ad os chꝛi
ſti quid ſignificat. cxix.C.
Aſcendere ſiliũ hois in celũ:quomõ ĩtel⸗

ligendũ ſit.xij.C.xxvij.A.cxj..
Aſcenſio chꝛiſti in montẽ quid ſigniſicat.
xxiiij. B. xxv. B.
Audire et videre quãdo de deo dicuntur
idem ſunt cũ deo:licet in nodis diuerſa
xviij. F. xx.C.E. xxj.C.xxij.h.xcix.C¶ .
Audire filij a patxre ĩ diuinisquid ſit. xiiij
L.xxij.h. xcix.C. (ſicat.cxij.C
Auris abſciſa et a chꝛiſto ſanata qͥd ſigni⸗

Aptiſari qua/

1 3

re voluit xp̃ᷣs.iiij. F. v. B. xiij.

Vaptiſandi poteſtatẽ quomòͤ dat (E.

chꝛiſtus miniſtris.v. B. C. D. F.
Baptiſma quale habuit iohãnes ⁊ ad qͥd
valebat.iiij. F. G.
Baptiſati baptiſmo iohãnis:quare bapti
ſabantur baptiſmo chꝛiſti.v. B. C.
Baptiſat quõ malus miſter.v.F.
Baptiſatũ cum ſit poſt iohãnẽ: quare p⸗.
hereticos non baptiſatur.v. hd.
Baptiſmi vnitas per vnã colübam miſſaʒ
Baptiſmi figura fuit mare rubꝛũ.xj. B.
Sie baptiſmo ðcedẽtes vbi erũt.lxvij. B
Baptiſmi ſacramentũ in duobus cõſiſtit:
in elemento ſcilicet et verbo.lxxx. BD.
Baptiſmus hereticoꝝ qᷓ;uis ſit verus:ta⸗
mẽ ſine charitate nihil pꝛodeſt.vj. F. vij
A. Et pulchꝛa exhoꝛtatio auguſtini re⸗

uocãtis hereticos ad ecclie vnitatẽ.xiij.

Baptiſantiũ ⁊ baptiſatoꝝ qdru (E. F
plex diuerſitas.xj.D.xij.A.
Nondũ baptiſatus qntũcũ q; ꝑfectus ſit:
tamẽ peccatoꝛũ ſarcinã poꝛtat.xiij.C.

Beptiſare et non baptiſare quomõ dice⸗-

batur ieſus.xv. A.
Poſt baptiſmũ quare remaneat peccandi
infirmitas.xlj. G. .
Beati qre ñ dicuntur mali qui perſequũ
tur malos pꝛopt iuſticiã.lxxxviij. B. C.
Btiſicari nemo poteſt niſi a ſolo deo.xx⸗
De eo quod ait. Beati qui perſecutioneʒ
pattũtur pꝛopter iuſticiã.lxxxviij. B. E
Bene viuere nihil pꝛodeſt ſi non datur ſẽ
per viuere.xlv. A. B. B
Biduo qre mãſit xpᷣs apud ſamaritanos.
Vona aliquãdo nocent:et (cvij. C.

Boni dicunt᷑ qdam ᷣm huiꝰvite ↄſuetudi
nẽ:q tñ in ↄſpectu dei mali ſũt.xlv.ꝛ.

2
2 ⸗ =

——

— —

8

Boues vendere in templo quid ſit / ⁊ qui
ſunt qui boues venduut.x.c.
Boues dicũtur qui ſcripturas ſanctas no
bis diſpenſant.ibi,dem.
Pꝛachiũ dei patris eſt filius.liij. A.
Bꝛachiũ cur extendit hõ vt aliquid ope⸗
retur.ibidem.

–

Aquomodo ad chꝛiſtũ ire cõpel⸗
Aumur. lvj. B. lvij. A.
Capilli ſuperflua coꝛꝑis ſunt et quid ſigni
ficant.l. DB.
Caput noſtrum xpᷣs et nos membꝛa eius
xxij.E. xxviij. A.

*

Caro pꝛo femina et ſj piritus pꝛo marito ſe

7

pe ponitur et quare.ij. G.

—

Carnẽ verã aſſumpſit xpᷣs.ij. G.viij.C.

Caro ñ ꝓdeſt qͥcq/quõ ĩtelligit᷑.xxvij. B

Earnis noĩe quid ſigniſicatur.cyx. A.
Charitas patris et ſilij ẽ ſpũſſctũs.ix.C.
Charitatis ſupeminentia in trinitate qͥd
operatur.xuiij.D. ,B .
Charitas q̃lis ẽ int᷑ mẽbꝛa coꝛꝑis.xxxij.D

Charitatiſ duo pᷣcepta ⁊ ꝙ vnũ ſine altero

non ipletur.vij.C.D.lxv. A. B.
Charitas in tunica inconſutili dñi ieſu ſi⸗
gniſicatur.cxviij. . Dü
Charitas maioꝛ eſt ſide et ſꝑe.lxxxiij. B.
Caſtꝰ et caſtitas quõ differũt.xxxix.C.D
Cathedra moyſi qd ſignificat.xlvj.OD.
Cathecuminus qntũcũqᷓ; ꝑfectus ſit /tñ ſi⸗
ne baptiſmo ſarciaʒ pctõꝝ poꝛtat.xiij.C

Cayphas quid ꝓphetauit de moꝛte chꝛi⸗

ſti. xlix.. M
Ceci qnta mala committũt.xliiij. BP
Cena peracta qᷣd fecerit ieſus.lv.D.

Cecus a natiuuate a xpᷣo illũinatus/genꝰ

humanũ ſignificat.xliiij. A.

Cicatrices quare xpᷣs poſt reſurrectioneʒ

ſeruauerit.cxxj.c.
Circũciſio quid ſit/et qͥd ſignificat/ et vbi
fiebat et quare cultello petrino/ ⁊ qua re
die octauo.xxx. C.

Circũciſiõe qre ñ ſoluebat᷑ ſabbatũ /cũ tñ

pᷣcepit dñs ſctiſicare ſabbatũ.xxx.C.

Clariſicatio et gloꝛiſicatio idẽ ſunt.lxxxij

A. c. A. ciiij. C. ⸗
Clariſicatũ eſſe cur ſe xpᷣs dicebat poſt re
ceſſum iude.lxiij. B. XKE.
Clarificatio xpᷣi quõ fuit.xxxij.C.lij. D.

Clarificat quõ filiꝰ prem/cũ ſẽpiterna cla

ritas pfis nc dimiuta fuerit in foꝛma hit
mana.nec augeri potuerit in ſua perfec⸗

tiõe diuina.cuij. A.C. cv. A1
Clarificacio filj quã habuit apud patreʒ

pꝛiuſq; mũdus ſieret /eſt ipᷣius hũanita⸗
tis pꝛedeſtinatio.cv. D. .

—

Cognoſci quõ põt deus ab aia. xx. G.

Cognitio dei/eſt vita eterna/et qñ perfe⸗
eta erit cognitio. cv. BG.
Cognoſcè qñq; ponit᷑ ꝓ credere/ſiẽ ibi vt
cognoſcat mũdꝰ qꝛ tu me miſiſti.cx. D.
Cohoꝛtẽ quare accepit iudas ad cõpꝛehẽ

dendũ ieſum.cxij. A.

ollyria quibus oculi mentis curantur ꝗᷓ

Co ne ſignificat vnitatẽ eccłie.vj.C.
Columbe qui ſunr in eccłia:et quedã co⸗
lumbe pꝛopꝛietates.vj.A. B. .h.
Per colũbã qre deus oſtẽdere voluit ſpi⸗
ritũſctm̃.vj.A.HB. et per totũ.
Per columbã quid didicit iohãnes de fi⸗
Columbas vendere quid ſit:x.C
Communia ſunt omnia iure diuino ſed ñ
iure humano.vj. J.

oncupiſcẽtia carnis domari põt ſed non

auferri.xlj. G. H.

CLonfeſſio eſt iniciũ bonoꝝ operũ.xij. E.

Confeſſio vera que ſit.xxvj. B56.
Conſitens quomõ dicitur pꝛocedere de ſe
pulchꝛo. xxij.E. r

QLonſciẽtia mala ſeipᷣaz fugè ñ põt. xlj.C.

Cõſuetudo mala ẽ genꝰ moꝛtis ĩmãe.xlix
Coꝛ ĩ hoĩe ẽ tãq; impatoꝛ/⸗ oẽs coꝛ⸗ (C
poꝛis ſenſus tanq; eius mniſtri.xviij. F.
Ad coꝛ quõ redire debẽt pꝛeuaricatoꝛes/
pulchꝛa anguſt ini exhoꝛtatio.xviij. F.

Coꝛpꝰ xpᷣi quõ ſumẽdũ c᷑.xxv.E. xxvj. F·

Coꝛpꝰ xpᷣi ñ viuiſicet niſi vnitũ coꝛꝑi chꝛi
ſti. i. eccleſie.xxvj.G.h.J.xxvij. B.
Coꝛpus ſuũ xpᷣs quare ſub ſpecie panis ꝰ
vini inſtituit. xxvj. YX5. ⸗
Coꝛui pꝛopꝛietates / et qui

letate coꝛui dicũtur
in eccleſia.vj. A. B.

Creatura oiĩs a deo facta eſt.j. HO.

Credere quid ſit/et quõ magis ad fidẽ ꝑ⸗ Z
tinet qᷓ; videre.cxx.A. ep⸗

Credere in xpᷣm eſt opus dei et non opus

noſtruʒ. xxv. E. lxxij. B. N.

Si credere nõ poterant iudei xpᷣo qm̃ ita

eis Eſaias pᷣdixerat/qᷓre imputatur eis
pꝛo peccato.liij. B.C „⸗ . dNZẽñ H
Nõ credè in xpᷣm ẽ ĩpie volũtatis hũane
y„. 2

non ex culpa pᷣſciẽtie diuint.liij. C. D. E

venturu xIv. .S§65..
Creditufos in fe chꝛiſtus pꝛeſciuit et non
credituros. xl. A. xlv. E. ij. DBH.
Credẽè nemo põt niſi voles.xxvj.B. C D
Credẽ ſine ſignis ⁊ ꝓdigijs q; meritoꝛiũ ẽ

„* .

xvji.per totũ.xcv.C.cxxj.C.

xpᷣm differunt. xxix. C.
Credendo in filiũ neceſſar

ario ſeqͥtur crede
re in patrẽ.luij. A. DDd..
Credere in chꝛiſtũ eſt ipᷣm ſpũaliter man⸗
ducare.xxv. E. xxvj. Ad.
Si nõ credideritis dqa ego ſũ / in pcto vr̃o
moꝛiemini/quõ intelligat᷑.xxxviij.E. F.
Credẽè qre ſe noluit xpᷣs iudeis.xj.A. C.
Creſce quõ dicit᷑ xpᷣs.xiiij. B.
Crimẽ et pctm quõ differũt.xlj.F.

Chꝛiſtianus quid ampliꝰ haber auã ꝙ ſit

homo. v. D5.
Chꝛiſtianoꝝ q̃ttuoꝛ ſunt gen
Chꝛiſtiãi quõ dicũt᷑ ſilij abꝛae.xlij. B.
Crux comparatur naui qua mare huiꝰ ſe⸗
cali tranſitur.ij. B. =
Crux xpᷣi cõparatur cathedre.cxix.A.

Crucis ſupliciũ ẽ peſſimũ genꝰ moꝛtis.x.
De crucis gloꝛia: æ quare ma⸗ (xxvi.C

lefici nõ cruciſiguntur. xxxvj. C.

Cruce qre fignamur in frõte.liij. F. in ft.
Crucẽ ſuam quare vpᷣs baiulauit ad locũ

ſuplicij. cxvij. A. . .. .
Crucis latitudo/lõgitudo/altitudo et ꝓ⸗
fundũ quid ſigniſicant. Et ꝙ ſine crucis
ſigno ñ ↄoſiciant᷑ ſacramẽta.cxviij. D.

BAre quid et quo

mogo dicat de“ pat deo ſino. cvj.
D. E. cx. C. cxi. A. C.
Dauidis ſiliꝰ quõ ðꝛ xpᷣs.xlviij. A4.
Demoniiᷣ ſe hahere vps negauit:non aũt
ſe foꝛe ſamaritanũ.xliij. .
Demõſtrare quõ ðꝛ pr filio qcũq; iße fa⸗
cit. xviij 2* A. B xxj B D. xxiij .D. E.

Demõſtratio facit viſionẽ non viſio demõö

ſtrationẽ.xxiij. B. “U
Demõſtratio quõ fit ĩ aĩa a memoꝛia: pul
chꝛũ exemplũ.xxiij. F.5.
Deſiderare debemus deũ qm̃ in ipᷣo ſunt
omia.xxxiiij. D.xl. /—
Deſperare nullus debet de ſalute cũ ſal⸗

rediderunt quõ atiqui patres in chꝛiſtũ

ãttuoꝛ ſunt genera. xj. D. E.

uati ſunt qui interfecerũt falu tis aucto⸗

rem: xxxj. D. xxxviij.D.xl. A. xſix. cXc.

Heſperatione quõ periclytantur bomies

na. xlix. B.

Dei facta non tm̃mõ ſunt facta ſed etlig⸗

Deus quid ſit.j. D. xxiij.E. F. S. xxix. H
K0.⸗ rxxviij E. F. cxj. B. in gine.
Credè pᷣo deębemꝰ ſitelligibilia itellige DPeü eẽ
volumꝰ. xxvij. C. xxix.B. xxxvj. F. xxx.
Credere chꝛiſto et creqęre in (viij. F.

Heũ eẽ om̃i creature rõnali rõne vtẽti no
tũ ẽ:ſʒ qð filiũ habeat paucis. cyj C.

Deus vbiq; locoꝝ eſt. xxxvj. F.

Deus quõ cognoſcitur ab ala. xx. G.

Deus ſih eſt ao lfis vel ſillab ſcribitür lI

Auod mẽte cõcipitur.j. D. E. ij. A.

De deo poſſunt dici omnia ſed nihil dici

digne. xiij. B. xl. C. D.lxxx A.

De deo qcũq; dicũt᷑ idẽ fũt cũ ipo.xviij.

F. xx. C. xxj. C. xl. DP. lxx. A..xcix. B.

Deus vnus eſt pater et ſilius et ſpũſſctůs

rxiiij.P.xxxix.A.cv.B.

Deus de deo eſt fllius nõ pater. xxxj. Eꝰ

Deus ſicut eſt miſenicoꝛs.ᷣſic eſt et verar -

Ex deo quõ aliqs eſt vł nõ eſt.xliij. S.
Deus aliter eſt in nob q in filio:⁊ noſ alit
in eo qᷓ; filius.xlviij. KkKk.

.+ *

Deũ nemo attigit niſi trãſcẽderit oĩa coꝛ⸗

poꝛa etiã ſuꝑceleſtia ⁊ ipʒ animũ.xxj. S
Hiabolus vnde cepit oꝛiginẽ.xlij. DOD.

Diabolus q̃re dicitur leo ⁊ draco.x. A.

Diabolus qᷓre ðꝛ pat mendacij: quõ ĩ ve

ritate non ſtetit. xlij. E. F.

Diabolus quõ dicitur mũdi pᷣnceps foꝛas
eiectus cũ tñ temptare non ceſſat.lij. C.

ſeculi extenditur. xliuij. C.

Dies eſt xpᷣ et duodeci hoꝛe ſunt eius a⸗

poſtoli. xlix. D.
Diẽ xpᷣi quõ vidit abꝛaam.xliij. F. S.

Diẽ moꝛtiſ q̃re fec deꝰĩcertũ.xxxiij.D.ĩfſi

Dies quatuoꝛ laʒari iacentis in monumẽ
to quid ſigniſicant.xlix.G

Ag diem ſeſtuʒz qre latenter xpᷣs aſcendit

„

xxviij. E.

Difficile ſurgit quẽ moles male ↄſu etudi

nis pꝛemit.xlix.L.circa mediũ.
Digito qre ſenibebat ieſꝰ ĩ terra.xxxiij.C.
Dilectionis pꝛecepta duo ſunt.xvij.C.DV.
lxv A. B. lxxxiij. B. S
Dilectio pꝛoximi qlis debeat eſſe / et vTdi

Dies pꝛeſentie xpᷣi vſq; in cõſum n aubem

+ —

— —

fJrffEôòꝗẽMẽ

t

— —

gliter hoĩes. xxxvij. B. C.

lectio cõpat᷑ moꝛti.lxv. A. lxxxiij. B. lx⸗
Dilectio ſanctos diſcernit a (xxvij.A.
mundo. lxxvj. A.

Dilectio facit pᷣcepta fuare:non pꝛecepta

ſeruata faciũt dilectionẽ.lxxxij. B.
Diligere deum debemus qm ipſe pꝛioꝛ di
lexit nos.cij.C.

—

Diligere quõ põt hõ quẽ nõ videt.xc.A.

Dilexit vuõ xpᷣs ſuos vſq; ĩ fi.lv.B. cx. E

Dilectõ młtas aĩas fac aiam vnã.⁊ de mł
tis coꝛdibus facit coꝛ vnũ.xiiij.D.

Diſcipli qñ pᷣmũ vocati ſũt xpᷣiãi.cxiij. A.

Diſcipłi quõ fliqrũt ieſũ ĩ eiꝰ paſſiõe.cx⸗
Diſcipłi quidã ſciebãt chꝛiſtũ:q (iij.C.·
dam neſciebant.lxix.A.lxx. D.
Diuitatis vere h vis ẽ/vt creature rõnali
rõne vtẽti ñ omnino põt abſcõdi.cxvj.C
Docibiles dei qui ſunt.xxvj.E.

Doctrinã ſuã quõ xpᷣs dixit nõ eſſe ſuã.xx
. ix. B. C. liiij. A.

Doctrinã xpᷣi intelligit qui facit volũtatẽ
patris eius.xxix.C.

Doctrinã xpᷣi are mirabãt᷑ iudei.xxix. A.
Docuit quõ par filiũ.xl.D.Et ibidẽ quo⸗

modo docet nos deus interius.
Dolus qͥd ſi::⁊ ĩ quo dolꝰ ñ eſt. vij. F.
Domus dei nos ſumus.lxviij. DBH.
Dona dei diüſa ſunt.xiiij.E.xxxij.DO.
Donare hyſtrionibꝰ res ſuas pctm̃ ẽ̃.c.A.
Doꝛmire qt modis dicatur.xlix.F.·
Doꝛmire ĩ naui quõ ðꝛ xpᷣs.xlix. kKK.
Doxa in gꝛeco quid ſit.lxxxij.A.c.A.ciiij
Dubitatiõis verbũ aliter loquitur deus.

☛

Ccleſiã qu

qdſq; amat tm̃ hʒ ſpmſcm̃.xxxij.D
Eccłia duas vitas habʒ diuinitꝰ pᷣdicataſ
⁊ ꝙ vna ſignificat᷑ per petrũ.alia per io⸗
hannẽ.cxxiiij.C.D.
Eccleſia quõ timet inqnare pedes cũ per

git ad chꝛiſtũ.quos babtiſmate lauerat

chꝛiſti. lvij. A. et per torꝗũ. SW
Eccleſiaſtice peccũie foꝛma ĩſtituta ẽ ĩ eo

ꝙ chꝛiſtus loculos habuit.lxij. B in fine.

Eccleſia virgo aſpellatur.xiij.E.
Eccleſia quõ loqtur omibꝰlĩguiſ.xxxij.
Eccleſia quõ parturit.qj.C.

Eccleſie charitas ſu oꝝ participũ peccata

dimittit. cxxj.C. .
Edificãtiũ duo genera.vij.E.
Cductio filioꝛũ iſrael de gypto myſtica.

pꝛincipaliũ ſententiarum

. „
Eijcere foꝛas quid ſit.xxv.F. G.
Electio dei fit per gratiã non pꝛopter me⸗
rita.lxxxvj.B. lxxxvij. B.
Elegit quare xpᷣs idiotas et ignobiles in
ſuos apoſtolos.vij. F.
Non vos me elegiſtis ſed ego vos elegi/
quõ intelligitur.lxxxvj.HB.lxxxvij.
Encenia ⁊ enteniare qͥd ſint.xlviij. AX.
Eqlitas pfis ⁊ filu ↄmendat᷑.xiiij.E. xvij.
F xviij.A.B. C. xix. C. F. G. xx. ¶ .„D.
F. B. xxix. B. liiij. A. B. lxx. C. lxxj. A.

Eãlitas nõ ſꝑ ſignificat᷑ qñ dicitur ſicut il⸗

lud ita et illud.cx.E.
Erare ðꝛ qͥ veritatẽ nõ audit.xlv.E. F.

Erroꝛ qñ eſt pctm̃ veniale et qũ moꝛtale.

xc. A. B. .
Eſſe/poſſe/velle/Eſſentia/ ſcia /et cetera
om̃ia que de deo dicũtur/idẽ ſũt cũ ipſa
dei ſubſtãtia.xviij. F.xx.C.E.xxj.C.xx
xviij. E. xl. D.lxx.A.xcix.B.
Eſſe ði ⁊ eẽ oĩs creat᷑e dꝛñt.xxxviij.E. F.
Eſurire panẽ de celo qͥd ſit.xxvj.a.
Etates mũdi ſex.ix.C.D.E.xv.B.i fine.

Euchariſtie ſacr̃ᷣm diuſimode ſumit᷑.xxvj.

Euãgeliſãtibꝰ xpᷣs ↄceſſit de euige (F
lio viuè ñ neceſſitatẽ ĩdixit.cxxij.B. C.
Euãgeliſtaꝛũ ꝓpꝛietates ꝑ quattuoꝛ aĩa
lia deſignant. xxxvj. A. D.
Euãgeliſte et ſi nõ ſemꝑ concoꝛdãt/nõ ta⸗
men diſcoꝛdãt.cxij.A. HD

Exaltatio xpᷣi in cruce eſt eius humiliatio

xl. A.lij. E. .

Exaltatio ſerpentis in deſerto quid ſigni⸗

ficabat.xij.C.
Exire quõ dicitur filius a patre vt venire

in mundũ.cij.C.

Exirequõ dicitur aia foꝛas a deo.xxv. G

Extra ſrnagogas quare expulſi ſunt apo⸗
ſtoli.xciij. A. B. C.

k —

Acere quicq;
noõ põt filius niſi qð viderit

—J patrẽ facientẽ/quõ intelli⸗
Aur.xviij. A. B. C. xix. A.xx. A. B. C. xx⸗

iij. D. E. F. O. xcix. A.
Facta dei nõ ſolũ ſunt facta ſed et ſigna.
xlix. B5.. H
Fama multotiẽs hoĩes diligũtur vł odi⸗
untur q;uis nõ videntur.xc. A.
Fato vtrũ fuerit xpᷣs ſubiectus.viij.D.lE

xxxi.C.· xxxvij.·E. cxiiij B „

Annotatio

Fatigatꝰihs qᷓre ſedit ſupꝛa plteũ. xv. P
Fecit deus que futura ſunt/quomõ intel⸗
Feſtiuitates iudeoꝛũ/ vmbꝛe erant futu⸗
roꝛum.xxviij.E. xlviij.A.l. A.
Ficus quid ſigniſicat.vij.O.
Tidei diffinitio.lxviij.C.lxxix.A.xcv.
Fides ãtiqͥꝛũ patrũ ⁊ nr̃a vna ⁊ (cxi.C
eadẽ ẽ ſʒ tꝑa variata ſunt.xlv. -D.
Sine ſide ñ valet opus bonũ.xxv.c.F.
Fides ſeſ niſi volũtaria.xxvj.B. C. D.
ides et veritas quõ differũt.xl. F.
Figdei hũilitas ad quãtã celſitudinè per⸗
Fide quõ viuiſicant᷑ moꝛtui.xlix.hh.in ſi.
Fides diſcipuloꝛũ xpᷣi ediſicabatur mira
culis xpᷣi.xlix.G. .
Fide copulamur deo.xxvij.C.xxix.C:·
Fides centurionis et reguli quõ differe⸗
bant. xvj. B. Kckc.
Filios qre adoptãt eis hoĩes.ij. F.
Filius inquãtũ deus coeternꝰ eſt pfi/
mõ generat᷑ a pre.xx.E. xxi.C xxvj.D.
xxix.B. xlij C. xlviij.C. cvj.D.
Filius nõ eſt de ſe/ſed de pre / qa ſi de ſe
eſſet:ſilius nõ eſſet.xxij.ih.in fi:xxix.B.
C. xxxj.B. xxxix. A.xcix. B. .
Filius nõ eſt minoꝛ pfe iõ qa eſt miſſus.

B. xxvj. J.xxix.B. xxxj.B. xxxv.D.xxx
vj. A. G. xl.E. lxxviij A. B.
Filius ſcõᷣm qð homo/ñ tm̃ pfe et ſpũſctõ
minoꝛ eſt ſed etiã ſeipo et parentibꝰ ſuis
lxxviij. B. .

Filius quõ habet vitã in ſemetipᷣo ſicut ?

pr̃ habʒ vitã ĩ ſemetipᷣo.xix.F. G. xxij. F
xlvij. GS. xlviij. liiij. D. lxx. A. 5
Filius dei ⁊ ſilius hoĩs quõ eſt xpᷣs.xix.J
xxvi. F. xxvij. A. „
Filius quõ clariſicat patrẽ cũ ſempiterna
claritas patriſ nec augeri põt nec minui.
Filius deus habuit aliqͥd quod nõdũ ha⸗

buit idẽ ipſe hõ filius.cvj.D⸗

Filiꝰ quõ manet ĩ domo pfis letnũ. xlj. E

Filius hoĩs quõ dicitur aſcendere in celũ
vbi erat.xxvij. A.

Fili libere et filij ancille aui ſunt. xj. O.

TFlagellat᷑ quõ a blaſphemãtibꝰ xpᷣſ. x. B
Flagellari a deo q̃ʒ vtile ſit.vij. H⸗)
Fluuiꝰ de vẽtre hoĩs fluẽs qͥd ẽ.xxxij. B

Fleuit auare chꝛiſe in azari reſuſcitatio⸗

ne.xlix.LC.
Folia ſiculnee quid ſigniſicãt.vij. G.
Fons et puteus quõ differũt. xv. B.
Fons et lumẽ dicitur xpᷣs.xxxiiij.C.

Foꝛas eijcere vel exire qͥd ſit.xxv. F. Z.

Foꝛma iudicis in iudicio finali quał erit.

xix. J. xxj. H. xxij. G.

Foꝛſitan/quõ accipit᷑ ibi/ foꝛſitan et pfem

meũ ſ ciretis. xxxvij. B.
Foꝛtitudo et iſirmitas xpᷣi q ſit. xv. B.
Fotinus hereticꝰ qͥd ſenſit de xpᷣo.xlv.
Fragmenta que łs nõ potuit mãducare
que ſunt.xxiiij.D. ?è?ð
Fratres ſcriptura ſacra noĩat cognatos et
conſanguineos.x.A.xxviij. B. 5

2

Fratres xpᷣi qui ſunt.x.A.xxviij. G.
Fremuit quare ieſus ſpũ in laʒari reſuſci

tatione. xlix. J. Kk.
Tuga xpᷣi in mõtẽ qͥd ſigniſicat.xxv.A. NB

Fuga animi timoꝛ eſt/⁊ quid eſt animo fuꝰ

gere. xlvj. E.

Fugiüt ad eccłiam hoĩes ⁊ q̃re.xlj. X.
Furem quare ſuſtinuit chꝛiſtus int diſ. ci⸗

pulos.l. D. .
Fur ſacrilegꝰ magis punit᷑ qᷓʒ aliꝰ.l.D.
Fures eccłie iude cõꝑãtur.ibidẽ.

(illleus quare

dicebatur xpᷣs.xxxiij.A.in fine

Ballie q̃re comꝑatus ẽ xpᷣs.xy. B.
Gallia quõ ĩfirmat᷑ ĩ pullis ſuis.xv.HB.
Gaudiũ xpᷣi in nob qð eſt.lxxxiij. A.
Gaudiũ noſtrũ qñ plenũ erit:cij. A.

Gaude debemꝰ ð deo/a ñ de nob.xiiij. 42

Gemere quõ dicit᷑ ſpũſſctũs.vj..
Gemina eſt ſubſtãtia xpi.lxxviij.
Genera hoĩm qᷓttuoꝛ.xj.D.E. xij. A.
Generationes ſilij due/et quõ filiꝰ gene⸗

ratur a patre in diuinitati etemitate.xij

.

C.xiiij.A.xx.E.xxj.C xxvj.D.xxix.B.

xlij.C.xlviij.C.cvj.D.

Ad gentes quõ venit xpᷣs.xxxij.E. xlvij.

Gloꝛia diffinitiue qͥꝗ ſit.c.A.cv.B.
Gloꝛiã dei querè debemus et nõ noſtraʒ/
ſicut ieſus glłiam patris q̃ſiuit et nõ ſuam

Gloꝛia vera chꝛiſti nõ eſt niſi ĩ eccleſia ca⸗

tholica.c. B.
Gioꝛia falſa eſt in tribꝰ geueribus. c. B.

Bloꝛiſicatio et clarificatio idẽ ſũt.lxxxij⸗

A. c. A.

Bloꝛiari ñ ĩ nob ſʒ ĩ ðo debemꝰ.lxxxv. B
Grabatũ tollere ⁊ ambulare quid ſigniſi⸗
cat.xvij. E. DDH..
Granũ frumẽti moꝛtiſicandũ et multipli⸗
ca ndũ eſt xpᷣs.lj.C. MMU
Gratia dei neceſſaria eſt ad bona oꝑa ſa⸗
ciecnda. lxxxj.JJ.
Gratia ði puenit oꝑa noſtra bona/qꝛ dat
null pꝛecedẽtibꝰmeritis.iij.D.lxxxij.A.
lxxxvj. B. lxxxvi. 5.
Greci ad litteras numeros ↄputant . x. E .

ſemetipᷣo pater et ſilius/quõ in
HMtelligitur. xix. F. xxij. F. xlvij.
S. xlviij.C.liiij.D.lxx. A.
Habent xpᷣm in pᷣſenti boni ⁊ mali.l.E.
leliã q̃re ſe negauit foꝛe iohannes/cũ tñ
dlrſis leſus eũ heliã dixit.iiij.c.
Heredes et hereditas dei quõ fiũt hoĩes
et ecõtra deus hereditas hoĩm.ij. F.
Hhereſes vñ oꝛtũ habent.xviij.A.xcvj.B
lheticos q̃re deꝰ ꝑmittit ĩ eccłia.xxxvi.E

Hheretici dicunt᷑ mõtes naufragoſi.j. B.

Heretici q;uis ſint xpᷣiani/tñ nõ intrãt per
oſtiũ in ouile xpᷣi.xlv. B. H
Heretici ferre nõ poſſũt qcqͥd ĩ ſcripturis
ſacris q eorũ pꝛoferat᷑ erroꝛes.xcvj. B
Hetici ſub occultatiõe ſpũaliũ et falſe ſci
entie docẽt nepbaria.xcviij.A.et ꝑto.
Heretici vñ ſua figmenta ex euãgelio co⸗
loꝛare conantur.xcvij. B. C. S=

Heretici ĩ murmurẽt ſi qñ aliq̃ ſuſtinẽt ꝓ

ſuis erroꝛibꝰ.xj. F. ..
Hereticoꝛũ baptiſma qre ñ reiterat᷑.v.łh.
Heretici nihil nomine ecclie poſſidere de

bent. vi. YꝓsZ.

Hydria qͥd ſit.xv.C.in fl.erc B.
Hydrie ſex qͥd ſignificãt.ix.C.D.E. J.·
Hyems quid ſigniſicat.xlviij. A.
Hois diffinitio.xix.Yy.
Hoiem eſſe et nõ eſſe qͥd ſit.j. B.

Hõ duplex / exterioꝛ ſcʒ et ĩterioꝛ.xxxij. AK

Hyoõ et pctõꝛ quaſi due res ſunt.xij.E.
Homo quare meruit liberari et non ange
Homo deus: et hõ hõ differũt xiiij. A.
Hoies et filij hoĩm differũt.xxx.B.

lHomicida dicit᷑ viabolꝰ ab initio.xlij.

Homicida ẽ qͥ ffi ſuo mala ꝑſuadet.xlij.E

Abere vitã in

pꝛincipaliũ ſententiarum

ho moulſyon qᷣa ſit xcvij. C.
Honoꝛẽ ñ habʒ ꝓpheta in patria.xvj.ꝑ to
Honoꝛiſicare patrem quid ſit.xix.C.xxj.

Hoꝛa decima qͥd ſigniſicat.vij. DOD.
Hoꝛa dicit᷑ totũ tꝑus pꝛeſens.xxij. E.
Venit hoꝛa vt omis qui interñicit vos ar⸗
bitretur obſequiũ ſe pꝛeſtare deo/quõ ĩ⸗
telligatur. xciij. 5.
Hoꝛe duodeci diei/qͥd ſigniſicãt.xlix. E.
Venit hoꝛa cũ iã nõ in ꝓpůbijs loq̃r vob:
que fit illa hoꝛa.cij. DK[ñũſꝛ
Hoꝛã quã dixit ieſus veniſſe vt eũ pater
clarificaret.ciiij B.
Hoꝛa tertia ſcõm marcũ/et hoꝛa q̃ſi ſexta
ſcðm io hãnẽ ieſum cruciſixũ quõ intelli⸗
gitur. cxvij. A. .
Hoſtiũ et hoſtiariꝰ quis ſit.xlvj. A . P.
Hüũilitas iohanis baptiſte ↄmẽdat᷑.iiij. D
loũilis deꝰ nihil niſi hũilitatẽ docuit.xxv
Hhũilitas xpᷣi cõmẽdat᷑ in lotiöe (F. G.
pedũ diſcipuloꝝ.lv.D.lvj. X.
HhHũilitatis hũane tanta eſt vtilitas vt eẽ
cõmendaret exemplo diuina ſublimitas.

Acob filii er li
beris ⁊ ancilł nati/eq̃liter poſſe
rüt terra ꝓmiſſiõis.xj. E. F.

Idiotas et ignobiles quare elegit xpᷣs in

apoſtolos. vij. F.
Jeſus interpᷣtatur ſaluatoꝛ/ et qꝗ in nomie
eius ſit petendũ.lxxiij. B. Kc.
Ihs quõ ñ põt dici niſi ĩ ſpũſcõ.lxxiiij.B
Jeiuniũ magnũ et perfectũ eſt abſtinere
ab iniqtatibꝰ ⁊ voluptatibꝰſecli.xvij. B

vi. J. Fllüinari quare dicitur homo et non pe⸗
Heretici nõ ſeruant virginitatẽ ſeu vnita

7

cus.j. J. iij. A. ðèUVUU
Illuminatũ et illũinans quõ differũt. ij
Incarnari quare tam diu diſtulit chꝛiſtus

xxxj. C.

Incarnatio xpᷣi eſt eius miſſio.xlicXc.
Inſirmitatẽ noſtrã xpᷣsi ſe ſuſcepit.lij.A.

Inimici dei ſumꝰ nõ natura ſʒ petõ.xlj.?v 25
Innocẽtes decedentes ſine baptimmo vbi
erunt. lxxvj. D p.
Jrellechns eſt vir ipᷣius aĩe.xv.H. gE.
Intellectus eſt merces ſidei.xxix. C. xxx
vj. F. xlviij.A.lxxxvj. ꝛ27A3.
Intellectꝰ intelligit alia ciẽ yij. B

. †

Interro gabat qre ieſus philipũ vñ paes
emeret ad paſcẽdas turbas.xxiij. H.
Intus qᷣle eſt vñ nõ exitur foꝛas.xxv.F!
Inuidia ſegregantur virtutes in hoinibꝰ:
que charitate vniũtur.xxxij. D.

Johannes baptiſta vtrũ ante vel poſt ba ⸗.

ptiſmũ cognouerit xpᷣm.uij. G.v. A
Johannes baptiſta quate excellentie fuit
Johantes baptiſta cõmẽdatur.ij. C.iiij. A
Johanes baptiſta a quo et qre miſſus eſt
baptiſare.nij. F. v. A. B. xij. ·
Johanes baptiſta qᷓre diccbat ſe neſcire
chꝛiſtũ/cũ tamẽ ab co petebat baptiſari
Johane s baptiſta qͥd didicit peꝛ colũbaʒ
deſcendentẽ ſuꝑ chꝛiſtũ.v.E. Fæᷣ.
Johes baptiſta nullũ ſignũ fec.xlviij. E
ohner euãgeliſta an ſit moꝛtuus: quia
ieſus dixit:ſic eũ volo manere donec ve⸗

Johannẽ euangeliſtã quare plus dilexit
ieſus q;8 petrũ: cũ ipſuʒ dñũm plus dilexe
rit petrus.cxxiiij.B. KKc.
Johanes euangeliſta cõmendatur:et com

.

2 xlviij. C.

Johãni euãgeliſte xpᷣs cõmẽdauit maræz

ſuã et quomõ eã dicitur accepiſſe in ſua.
Ire ſilij om̃es naſcimur.xiiij. E.
Ire viſfintio. cxxuih. N.
ſopus ſignificat chꝛiſtũ.cxix. X.
Sudas ſcariothis nõ coꝛde ſʒ coꝛpoꝛe do⸗
minũ ſequebatur:et quãdo malus fact⸗
eſt. l. D. “

Judã quare ſuſtinuit dñs.l. D. M
guda exeunte a cena clarificatus eſt chꝛi⸗

ſtus. lxiij. B. ”
Judas fur erat nõ qualiſcũq; ſed fur ſacri

Aaden21 Squomo bene vſus eſt chꝛiſtus
Judei quõ conuĩcuntur ex eoꝛũ codicibꝰ
de aduentu chꝛiſti.xxxv. E. 8 .
Judei vnde dicti ſunt ſilij diaboli.xlij.D.
udei quõ peccauerũt nõ credentes chꝛi⸗
ſto:cũ ſic eis pᷣdixerat eſaias dicẽs/Ho⸗
miue qs credidit auditui nr̃o.liij. B.
Judei quõ odiũt veritatẽ cũ tñ̃ dicunt ſe
diligere deũ.xc. B: in ine..

——

Judei qrè dicebat /nob no licʒ interſicere
quẽq̃ʒ: cũ tũ xpᷣm occiderũt.cxiiij. B. ¶
udei qre nõ introierũt in pᷣtoꝛiũ.ibidẽ.
Judiciũ quot modis accipꝑitur.xxij.C.
Judicare ᷣm carnẽ qͥd ſit.xxxvj B
Zuchais tem erariũ quõ fit.xc. A. B.
Judiciũ iuſtũ eſt iudicandũ.xxx. D.

Pat nõ iudicat quẽq̃ʒ ſʒ om̃e iudiciũ de⸗
dit ſilio / quõ intelligit. xix. B. xxj. G. xx
ij. O. xxiij. H. xliij. B. liiij. C. xcix. A.
Judex viuoꝝ et moꝛtuoꝝ eſt xpᷣs/ et tñ di

cit ſe neminẽ iudicare.xxxvj.B. C. xxxix

In uudiciuʒ non venire quõ quis dicatur
Judicis foꝛma ĩ iudicio ſinali q̃lis erit.xix
AJ. xxj.H. Y.xxij. S. xxxvij. F. xcix. A.
Julicis vbiq; vna eſt.xxxv. Kc. „
uſticia dei et iuſticia hoĩs q̃ ſit.xxvj.A.
Zunbei añ cõuertet᷑ in iudiciũ.xxviij.C.
Juſt ⁊ ſi qs ðꝛ ñ tñ ẽ ſiñ pctõ.xlj. ꝓ.

Zuna mimis ipᷣo nimio fit iiuſtꝰ.xcv. B

uſtũ manſuetũ et mitẽ/ quõ pꝛobauerũt

oꝛe pᷣm iudei.xxxii.. B. E.

Acte et ſolido
Llibo vti ſpũᷣalit qᷣd ſit.xcviij. AX
H☛ - Languid“ qre tm̃ vnus ſanarꝰ
Eẽ a xpᷣo ad piſcinã ⁊ ñ plures.xvij.A.B.
Lapis pꝛecrſus de monte ſine manibus ſi

gnificat xpᷣm. iiij. B. ix. XF. .
Lapis laʒaro ſuꝑpoſitus quid ſignificat.
Laʒatus qᷓdriduanus in monumẽto quid

ſigniſicat.xlix. A. B. C. D.

Laʒari reſuſcitatio myſtica.ibidẽ.

Lateriſ xpᷣi aꝑtio ĩ cruce qᷣd ſignificat. cxx
Latro quõ fuit iparadiſo cũ xpᷣo eo (A

dẽ die qñ moꝛtuus fuit.cxj.B. c.
raudauit quoms ſe xpᷣs ſine arrogantia.
Laudare hoieʒ ſeipᷣm ꝓhibitũ c.lviij.A:
Lauit pedes diſcipuloꝝ ſuoꝛuʒ ieſus/et a
quo incepit.lv. D. lvj. A.
Laui pedes meos quõ inqnabo eos:hoꝝ
verboꝝ pulchꝛa miſticatio.lvij. A. ⁊ ꝑt.
Laurentius ſãctus quomõ manſit in chꝛi⸗
ſto et ibi ſua paſſio cõmemoꝛat᷑.xxvij E.
Legẽ quã docuit vpᷣs ipᷣe impleuit.vij.D

Legẽ implere volenti ad miſericoꝛdiã fu⸗

= 8

pꝛinci .

giendũ eſt. vij. D.

Legis nomine quid apellaturt in lenptu⸗ ⸗

ris.xlviij.E.
Qui ſine lege peccauerũt ſin ne lege pibũt
etr qui in lege peccauerũt: per legẽ iudi⸗
cabuntur.lxxxix. B. C.
Neticia huius ſeculi vanitas eſt. vij. A.
Leuare debemus anims ad deũ nõ con⸗
tra deũ xxiij. B.
Tex quare dicitur iudeoꝝ qua tñ deuft de
dit. xxxvj.h.in fine.xcj. B.
Lex impatoꝛũ adimit poſſeſſiones eccle⸗

ſie eis qui in vnitate eccleſie non perſi⸗ 2

ſtunt. vj. J.
Lex vetus alia pmitebat/ et alia lex noua
iij. G. xxv. E. xxx. D.
Lex vet⸗ hctõꝛes cõuincebat nõ ablolue⸗
Lex non ſ aluat ſin ne gratia. ij. A. E.

erx pctĩ quõ dñatur in mẽbꝛis et qñ con⸗ ⸗

ſumitur. xlj. G. l. J.
Liberari ꝓpꝛie quid ſit. xlj. A
Libertas pma eſt carere pctĩs. f F.

Liberi veri ſũt quos liberat xpᷣs.xlj.C.

Libertas eſt duplex/ inchoata ſ⸗ cilicet 7
fecta.xlj. G.
Libertate quõ ſe extulerũt iudei:cũ tamẽ
patres eoꝝ etiã ᷣuierũt.xlj.B.
Liberũ arbitriũ non ſic eſt in nobis vt nõ
indigeamus diuino auxilio liij. D. in fi·.
lxxxj.A.
Ligna imputribilia in⸗ arca: ſancti ſunt in
eccleſia. vj. H.
Lippientes quomõ pꝛoducũtur ad vide
dum lumẽ.xviij. G.
Litigamus plerũq; cum his quibus con⸗ 2-
ſulimus.xxxiiij.F.
Littere eedem quomõ ſ cributur coꝛdel et
manu. xviij. E.
Nitus maris ſignificat finẽ ſ. cli. cxxij. .
Localis nõ eſt deus.ij.D.xxxj.D.cxj. B
Loculos qre habuit xps in tris cui angeli
mminiſtrabant in celis.l.D.lxij. B.
ocurio dei quomõ diſfert 3 noſtra. xriiij
CL. xl. èD?D.
Logos grece qͥd ſignificat. cviij. A. in. fl.
Loqᷓ de deo ꝓut eſt nemo põt.j. A.

Toqui a ſeipſo quomõ non dicitur alius.

lxxj. A.lxxvj. E.
Loqui a ſeipſo quomõ nõ dicitur ſn piritui
ſanctus.xcix. A. B

Lotus auielt nõ indiget niſi vt pedes la-

j aliu ſententiarum

nerſus intelligitun yj B. iyß. A. B:
lviij. B.
Lucerna erat iohannes baptiſta: . lucerne
erãt ꝓphete ocs ꝓphetie /et apli lucer
ne ⁊ oes electi lucerne.xxiij. A.xxxv. A.
Lucrari quõ debemꝰ ꝓximũ xpᷣo.x.D.
Lumẽ de lumĩe ẽ xpᷣs/ñ tñ duo ſũt lumia
xxix. B. xxrxj. B. xxxix. A. xl. B. lxxj A.
Lumẽ illũinas aliud ẽ/et aliud lumẽ ilui
natũ.xx.C.xxiij. A.xxxv. B. liij. B
Lumẽ et alia demõſtrat et ſeipm. xxxv. C
Lupus ſiguiſicat diabolũ.xlvj.E.
Luſio hyſmaelis cũ iſaac quid ſigniſicat.
xj. F. xij. A.

Lux participata nõ minuik xti. B.

Lux anie deus. xv. D. xxij. F. xxv. B.
Lux dicitur xpᷣs nõ que oculis lucet: ſed
gue mentẽ illũ inat. xxxiiij. A. B. KNK.
Ego ſũ lux mũdi:quõ ſtelligit. xxxiiij t.
Eur ei fons gud differüt. xxxiiij. K.

giſtrũ ſuper
bum argun leſ us. xij. B.
. Abagnus vel minim⸗ quis erit
in regno ce ox · cxxij. F.
Alaioꝛẽ hac dilectionẽ nemo hʒ q; vt aiaz
ſuam ponat quis pꝛo amicis ſi uis / quõ in
telligitur.lxxxiiij. A.B.C.
AMaioꝛa opa q̊ pater demöſtraturus eſt ſt
lio /q ſunt.xix.B. xxj.D.E. F.xxiij. G.
Aaioꝛa oꝑa quõ faciẽt credẽtes in xpᷣm/
q̊ʒ q̊ chꝛiſtus fecit. lxxj. B. lxxij. per to.
Malchus quõ ĩterpꝛetat᷑/⁊ eur ei ieſ⸗ us au
riculã reſtituit.cxij.C.
eeFeo, unt bonis/ malis bona obſi unt
x
AEalũ nõ eſt ſubſtantia ſ. ed defect ab ip⸗
ſa ſubſtãtia.xcviij.C.
Malicquare felices putantur. xxviij D.
Aali abutũt᷑ bonis aei mal nf̃is deꝰ be
ne vtit. xxvij.D. E. xxviij. C. l. D. lv. C.
Aſali velint deũ nõ eſſe qui punitet eoꝛũ
mala. xc. B. ,
Aali qͥ perſequũt ſtur malos ppter iuſtici⸗
am:quare ñ dicũtur beati. lxxxviij. B
Aandatũ et pꝛeceptũ idẽ ſũt.lxxx vij. B
Aãdatũ ð dilectõe cur dicat᷑ nouũ qð tã
vetus eẽ cõuĩcit᷑lxv.A. lxxxiij. B. lxxxx⸗
Aãdatũ ð dilectiõe qre totiẽs ( vij.
repetitur et qs fructꝰ eius.lxxxvij. A.
Aadata dei quõ ſeruanda ſi unt. lxxv. B.
lxrxi. B.

. . *% 2 9 „ o„
Aandatũ q̃liter pater dedit ſilio.liiij.D.

Manducare xpᷣm eſt in ipſũ credere.xxv.
E.xxvi.AkJJ.
Alãducãtiũ xpᷣm diũſitas.xxvj.F. G.lxij
AMaãducare quõ dicũt᷑ ãgeli.xiij.P. (A
Manere in dilectiõe dei quomõ debemꝰ
lxxxj.B. lxxxij. B 2
Aanicheus quõ arguebat cuidã deũ non
creaſſe minuta aĩalia et ꝑcõſequens nec
hoĩem. j. B. h. —ᷓR
Manichei vnde dicũt dyabolũ habẽ oꝛi⸗
ginem. xlij. D.
AManichei dicũt de

u eſſe ſi ubſtantiã muta
bilem. xcviij. C.

Manichei dicebant ſolẽ eſſe xpm. xxxiiij.

A. xvu. K..
Aſanifeſtauit quõ filius nomẽ patris ho⸗
minibus in mũdo.cvj. A.B.
Aanifeſtatiões xpᷣi poſt ſuã reſurrectio⸗
nem quõ cõputande ſũt.cxxiij. B.
Aãna ſignificat xpᷣm.xxv.E. xxvj. F. G.
Abãna manducãtes in deſerto quare moꝛ
tui ſunt.xxvj.F. G.

Aanſiones multe in regno celoꝝ/diůſas

meritorũ in vita eterna ſigniſicat digni⸗
tates.lxvij. A. B. lxviij. A. B. .
Aanſiones quõ vadit parare xpᷣs/q̃ pꝛiuſ
parate ſunt.lxviij.A. —O

Aanſio duplex /interioꝛ ⁊ exterioꝛ/a quõ

trinitas ſancta manſionẽ facit in ſctis ho
minibus. xxxvj. A. lxxvij. A.
Manſuetudinẽ/mititatẽ et iuſticiã q̃liter
ꝓbauerunt in xpᷣo iudei.xxxiij. B. K.
Aanus quot modis dicit᷑/et quõfilius ſit
manus patris. xlviij. D.liij. A. „
Mare ſigniſicat ſeculũ/fluctus tẽptatiões
eius.xxv. C. è”
Suꝑ mare quõ ambulauit xpᷣs.xx.D.

Aaria magdalena melius ſuſcitata eſt qᷓ;

laʒarus.xlix.C. .
AMaria magdalena qre cũ fleret rurſum in
monumentũ ꝓſpexit.cxxj. A. B. .
Martyreð ſcri longe alit᷑ aias ſuas ꝓ ami⸗
cis ponũt qʒ xpᷣs.lxxxiiij. A.B .
Aſatrẽ ſuã qre noluit xpᷣs agnoſcè ĩ nup⸗
tijs / ſz eã vocauit mulierẽ.viij. B. C. D.
Aatrẽ ſuã quare xpᷣs diſcipulo cõ (l. A
mendauit et quõ eã accepit diſcipulꝰ in
ſua/cũ nihil ꝓpũ habuit.cxix. A. B.
Abaxillã alterã q̃re ieſus pcuciẽdi nõ pꝛe⸗
buit / ſicut ißemer docuit. cxiij. .
Aemoꝛia quõ facit demõſtrationẽ in aĩia

pulchꝛũ exemplũ.xxiij. F. G. .
Medicuſ nõ diſcuciẽs cauſã moꝛbi fruſtra
medcri videt᷑.xxv. B. 2=ðèðUGMWU
Mendatiũ vñ oꝛtũ habet ⁊ quis eſt pater

Menſa potentis q̃ ſit/et qͥd eſt cõſiderare
et intelligere que aponũtur tibi/⁊ qͥd ſit
mittere manũ.xlvij.A.lxxxiiij. A« B.
Aentiri deus nõ põt/et tñ hoĩes et veruz
dicere et mentiri poſſunt.xxxvj.C.

AMerces ſidei eſt intellectus.xxix.C. xxx⸗

vi. F. xlviij.A.lxxxvj.A.cxj.C.
Aſercẽnarij qui ſunt.xlvj.C. =
Aercẽnarij qre admittũt᷑ ĩ ecclia.xlvj.D
Mercẽnario an liceat fuge veniẽte lupo/
et quõ qᷣs dicatur fugere.xlvj.E.
AMerita diüſa ſunt reſurgentiũ.xlix. F.

Abeſſias quid ſit. xv. F.

Adeſſis de qua xpᷣs loqbatur/pulchꝛa my
ſticatio. xv. G. .

Aeſſoꝛes qͥ ſũt/⁊ qͥ ſemiatoꝛes.ibidẽ.

Abetreta qͥd ſigniſicat.ix. C.

Aigrare coꝛde et migꝛare coꝛpꝑe qͥd ſitxx⸗

Minimꝰ vel magnus quis voca⸗ (xij.
bitur in regno celoꝝ.cxxij. F.
Albiniſtrare chꝛiſto qͥd ſit.lj.D.
Mioꝛitas filij ad patrẽ ſᷣm qͥd anedẽda?
xxxvj. A. xxxvij.F. xl.C.lxxvj.C. lxxv⸗
Miracula dei quotidiana q̃ʒuis magna/
tñ aſſiduitate vileſcũt/rara vᷣo nõ tamen
maioꝛa hoiĩes obſtupeſ cũt.viij. A.ix. A.

Mairaculũ maius eſt ꝙ deus hõ factuſ eſt/

qʒ miracula omia que deus fecit int ho⸗
mines. xvij. A.

Airacula xpᷣi que ſunt que nemo aliꝰ fee’·

ciũ tñ plures ſcti fecerũt miracula q̃ xpᷣs
fec/⁊ multa alia q̃ͥ xpᷣs ñ fecit.xcj. A. B.

Muacula pꝛeter vnitatẽ faciẽtes nibii fũt

Airacula qᷓre ñ faciũt boni xpᷣiani.ibidẽ.
AMirabãt᷑ q̃re iudi de doctria xpᷣi.xxix. A.
Alia dei magna ad pctõꝛes demõſtratur ĩ
adultera liberata a lapidatiõe.xxxiij. OD
Aia dei pꝛecedit iudiciũ.xxxvj.B.
Miſſio xpᷣi eſt eius incarnatio.xlij.C.
Miſſio chꝛiſti et apoſtoloꝛũ quomõ diffe⸗
runt.cx.lEKE.
Aodicũ ⁊ videbitis me/quomõ intelligẽ
dum eſt. cj. C.

Aontes et colles qui ſunt. j. B. C.

——

„ — — „

Moꝛbi ieuaſa manente moꝛbus repetitur.
xxv S.

Aſoꝛi xpᷣs voluit pptert nr̃a pctã.iij.E.

Moꝛiẽtiſ xpᷣi poteſtaſ vñ aparuit.xxxj.C
AMoꝛitur quõ aĩa et occiditur.xlvij.D.
Moꝛtẽ deus nõ fecit.xij.C.in fine.

Aboꝛtẽ crucis q̃re elegit xpᷣs.xxxvj.B. C

AMoꝛtẽ videre vel Suſtatc 4 ſit. xliij. E. .
Aoꝛtis diffinitio. xliij. E.
Moꝛs duplex/⁊ quõ timendo vnã ĩcidit᷑ ĩ i
alterã.xliij.E.xlvij.D.xlix. B.K.
AMWMoꝛſ xpᷣi miſericoꝛdie fuit nõ neceſſitatiſ
xxxi.C.xxxvj.D.xxxvij.E.F.xlvij.D.

AMoꝛtuos tres ſuſcitauit xp 8:et quare.xl⸗

ix. B. C. .
AWoꝛtui qͥ dicũt᷑ etiã viuẽtes. xxij. E. xxiij
Aoꝛtui quõ audiẽt vocẽ ſilij dei et (E
viuent.xix.D. . J. k.xxij.E. xxiij. .
Mulier ſamaritana ſignificat eccleſiã ex
. gentibus ↄgregatã. xv. C.

ZPulier fluxũ ſanguinis patiẽs qͥd ſi gniſ⸗

cabat. xxxj.E.
AMulier dũ parit triſticiã bʒ cj. B. C.

Mundi noĩe qͥd ſigniſicat᷑.ij.E.iij.C.lij.
E. lxxiiij. B lxxv. A.lxxix. B. lxxxviij.

B. C. cj. A. cvij. A.
AMundi etates ſex.ix.C -xv. B. in fine.

AMundus quõ odit vel diligit mũdũ: Et

quõ nos mũdũ etiã odire et diligè iube

mur.lxxxvij.B. lxxxviij. B. C. cviij:· A.

In mũdo et de mũdo quõ dixit ſe xpᷣs nõ
eſſe neq; apoſtolos.xxxviij.B. C. cvij.
B. C. cviij. A. cxy. J
Pꝛo mũdo quõ xpᷣs rogat et non rogat .
cvij. A. cx. B.
Mundus quõ videt et non videt chꝛiſtuz
lxxv. A. lxxxvj. A.

Vt cognoſcat mũdꝰqa tu me miſiſti:quõ

intelligit᷑.cx.D.cxj.D.
De mundo qᷣ ſunt et qui nõ.xxxviij.B. C
Aundatio quõ attribuit᷑ aque vt coꝛpus
tangat et coꝛ abluat. kxxx. B
Audũ quõ arguet ſpũſſctũſ Wrcv. A. B. .
AMurmurare qʒ malũ ſit.xxvj. F
Aurmur qð erat ĩ turba de xpᷣo.xxviij. F

Murmurãt quõ mali de hominibꝰ bonis·

xxviij. SEi⸗ J

ſoꝛ quale decretũ dedit vt non

= blaſphemaret᷑ deꝰ iſrael. xj. G

Naſci denuo qᷣd ſit.xj.A.xij.A.
Nalſci de ſpiritu qͥd ſit xij. B.

Abuchodono

Malci et pꝛocederet in diuinis quõ diffeft
xcix.D.
Natſci q̃re tã diu diſtulit xpᷣs.xxxj K„40
MNathanael q̃re nõ eſtvocatus ad aplatů
cũ tñ a chꝛiſto ſit laudat?. vij. F.
Natiuitas chꝛiſti duplex.ij B. viij. D. xij.
C.xiiij. A. H
Natiuitas hoĩʒ duplex / vna carnaliſ/ alia
ſpũalis.xj.D.
Niegatio petri trĩa quõ facta fuit. lxvj. A.
cxiij. A. D.
Neſcire quõ dicebat ſe iohannes baptiſta
xpᷣʒʒz a quo tamẽ petebat baptil ari.ij. G
v. A. B. C. vj. C.

Meſciebant et ſciebãt quõ iudei⸗ xpᷣm vnd

ſit neq; patrẽ eius.xxxj.A.xxxvij. A.
Neſcire quõ ðꝛ xpᷣs pcttõꝛes.xlix.L.
Nihil/nõ eſt ſuba ſʒ puatio.j.G.
Nihil eſt qᷣcqͥd pꝛet᷑ gratiã dei vel pꝛeter
vitã eternã cõcupiſcitur.cij. A.
Nomẽ pr̃is quõ mãaifeſtauit ſiliꝰ/cũ notuſ
fuit ĩ iudea deꝰ.cvj. A. B. C. cxj. D. ĩ fii.

Mota quõ fecit xpᷣs diſcipulis oĩia que au

diuit a patre/ cũ adhuc multa ſe eis pꝛo
miſerat dicturũ que tũc nõ poterant poꝛ
tare.lxxxvj.A.xcvj.⁊l.
Nouitates vᷣboꝛũ ꝓphane vitande ſ⸗ unt .
xcvij.C.xcviij. A.
Mox illa que erit/qñ nemo poterit opera
ri.xliiij.C.
Nubes ſigniflcat carnẽ xpᷣi. xxxiiij. C.
Ad nuptias qre venerit xpᷣs.viij.B. ix.A
Et de ſpũ alibꝰ nuptijs xpᷣi et eccłie.ibi.
Nũü erꝰ binariꝰ qͥd ſigniſicat.xvij.C.
Numerus duodenariꝰ quid ſignificat.xx⸗
vij. C. l. D.
Numerus ſeptenarius dile cipuloꝛũ piſcãti
um.qͥd ſigniſicat.cxxiij. A.
Numęrus trigita et octo annoꝛũ in lãgui⸗
d0 ſignificat.xvij.C. D.
Numerus ſcadlioꝝ vigiti qͥnq; aut trigita
quid ſignificat xxv. C. „
Numerus qdragenariꝰ et guingenarius
quid ſiguiſicãt xvij.B. C.
NNumerus piſciũ centũquinq̃gĩtatriũ qd
ſignificat. cxxij E. F.
NHumus quõ nõ multũ ſit amãdus/⸗ quo
modo numo eſt vtendũ.xl. F. 5[5

Begiétia t

-——

Iſti vſq; ad moꝛtez crucis qualis
fuit. xxxvj. C.
Oecidẽtes nos time ñ debem. xciij B. &

Annon

tatio

6
Occidere ſeipᷣm nemo debet ⁊ qre.lj.C.
Occiditur quõ aia et moꝛitur.xlvij.D.

ccidere innocentẽ ex iuidia graui⸗ pec⸗ 1
catũ̃ eſt q; ex tioꝛe. crvj. s6.
Occiderũt quare iudei xpᷣm et ſeruos eiꝰ

Oculꝰduplex/iterioꝛ ſcʒ ⁊ exterioꝛ.xiij. A
Oculus coꝛꝑis ſicẽ ſanat᷑ collyrio/ita oculꝰ
coꝛdis vᷣtutũ exercitio.xviij. õ.
Oculus videt oĩa alia a ſe ſed ſeipᷣm vide
re nõ põt.xxij. F. xxxv. DB5.
In occlto quõ nihil loquutẽ ihs.cxiij. B
Ogdire gratis qd ſit/ xcj.B.in fine
Oderũt quõ iudei xpᷣʒquẽ neſcierũt.lxxx
Odit nihil coꝝ deus q̃ ſecit.cx.F. .
Odire vel amare quõ poſſumus quos nõ
videmus.xc.A. .
Odire quõ debemus aĩas nr̃as ne perda⸗
mus eas.lj. C. —.—ã ⸗ſ
Odoꝛ bonuſ quõ eſtalijs ad vitã alijs ad
moꝛtẽ.l. B. c. .
QOmps et om̃itenẽs idẽ ſunt.cvj.D.
QOpera dei magna.lxxij. A.B.C.
Operari quõ dicitur pat᷑ et ſilius.xvij.F.
Opatio pr̃is et filij eadẽ ẽ.v A.x.E. xviij
B· C.D.xix.A.xx.per totũ.lxxj. A. B.
cx.C S
Qpa trinitatis ſũt ĩdiuiſa.xx.⁊t.B. C.D
E. xxj.F. xxiij.C.xci.B.cx.c.
Opa que alia xpᷣs fecit que nemo aliꝰ fe⸗
cit.xcj. A. B.
QOꝛandũ quõ ſit.x. A.
Oꝛare quõ intelligit᷑ xvpᷣs pꝛo diſcipłis et
peo eis ꝗᷓ per verbũ eoꝛũ credituri erant
in eũ.cix. A. H. XK.
Oꝛdei ꝓpetates/⁊ qͥd ſignificãt.xxiiij.C.
Dꝛphanus ⁊ pupillus idẽ ſunt.lxxv. A.
Oꝛiginale pctm̃ vñ contrahit/⁊ quõ dele⸗
tur.iij.E.xxxviij.C.xlj C.xlix. H.
ꝛiginale pctm̃ xpᷣs nõ habuit nec actua⸗
le.iiij. E. xxix. D.
Oſanna dd ſigniſicat.lj. A.
Oſtiarius et oſtiũ/paſtoꝛ et ouisxpᷣs eſt.
Oſtiariꝰ etiã ðꝛ ſpũſſctũs.xlvij.B.
OQOues quõ audiũt vocẽ alienoꝛũ ⁊ ñ vo⸗
cẽ paſtoꝛis ⁊ tñ oues ſũt.xlv.D.E. F.G
QOuẽ errantẽ reuocare qͥd ſit.xlv.G.
Ad oues que perierũt domusiſrael qua⸗
re diẽ ſe xpᷣs ñ eſſe miſſũ.xxxj.E. xlvij.C
Due ehriſti eſt ſancta catho lica eccleſia
xlv. B.

Pacatã eccleſiã ſeruare tenen⸗
tur reges ſeculi.xj. B6.
Pagãis quõ ꝓbatur aduẽtꝰ xpᷣi.xxxv.E.

Pagani q;uis bene viuũt / nihil tamẽ eis

pꝛodeſt.xlv. A. B.
Pagani in qͥ laudaãt xpᷣm.c.B.
Phariſei xpᷣm venturũ ſperabant et pꝛe⸗
ſentẽ nõ agnoſcebãt.xlv. .
Palã quõ loquutxꝰ ẽ mũdo xpᷣs.cxiij.B.
Palã qd loqbatur xpᷣs de patre diſcipuł
cij. B. ciij. A.
Palmes et vitis vniꝰ ſũt nature.lxxx.AA.
Palmes non põt ferre fructũ niſi mãſerit
in vite. lxxxj. A. B.
Pães qnq; oꝛdeacei duo piſceſa puer eoſ
poꝛtans/⁊ qͥnq; milia hoĩʒ ĩde ſaciati qͥd
ſigniſicant.xxuij. C.

Panis angeloꝛũ et hoĩm xps eſt ſed diũſi

Panms celeſtis interioꝛem querit eſuriem
xxvj. A. B.
Panẽ viuũ qre ſe dixit ieſus.xxvj.G.
Paraclytꝰ qͥd ſit.lxxiiij.C.xciiij.A.
NPa raclytꝰ qᷓre nõ venit in apoſtolos pᷣus

ℳ—

qʒ xpᷣs abierit.xcuij. B. C.

In ꝑadiſo quõ fuit latro cũ xpᷣo.cxj.B. C

Parare mãſiões quõ xpᷣs vadit.lxviij.A.
Paraſceue qͥd ſit.cxvij.A.cxx.B ( B. C

Parcit quibuſdã hic deus/ quoſdã vero

ſtatim punit.xxij.D.
Parentũ curã filij habere debent cxẽplo
xpᷣi.cxix. A. 2
Partitio veſtimẽtoꝝ xpᷣi q̃d ſigniſicat.
Paſca vñ dicitur et qͥd ſiguni (viij.C.
Paſſiõis xpᷣi explanatio.cxij.A.cxiij.A.
Haſtoꝛ bonus eſt xpᷣs/et exẽplo eius pa⸗
ſtoꝛ quilibet ponat aiam ſuã pꝛo ouibus
Paſtoꝛes quales eſſe debeãt/⁊ ſi liceat fu
gere lupo veniẽte.xlvj.E.

Pater et filiꝰ relatiue dicũtur:⁊ ꝙ vno no

miato alter ĩtelligit᷑.ij. G. xix.C.G.xxix.
B. xxxix. A.xlij.C.

Patre aut ſilio noĩato inttelligit᷑ etiã ſpi⸗

rituſſctũs.ix.C.xciiij.C. .
Pater a nullo c̃.xl.B.lxxj.A.xcix.B. C.
Pater eternus coeternũ ſibi genuit filiuʒ
xix.G.xx.C xxvj.D.

Acẽ qualẽ no.

bis xpᷣs reliqͥt.lxxxvij. B. .

—
— D

S=ꝛʒ 0

Pater quõ ẽ ĩ filio ⁊ filiꝰ ĩ pr̃e ⁊ nos ĩ ipis
xlviij.E.lxx. A.cx. A. B. cxj. D.

Pat aliter ẽ in filio alit in gobc rlpi E.

Patrẽ noſcit filiꝰꝑ ſe ſʒ noſ ꝑillũ.xlvij.P

Pater noſter aliter eſt deꝰ aliter ipius ſi⸗

lij. xxj.B. xxvj.D.cxxj. D5B56.
NPat᷑ quõ docet filiũ aut loqͥ? fllio.xl.C.
Pater quõ dicit᷑ demõſtrare filio q̃ ipᷣe fa
cit/ cum om̃ia per ipᷣm facta ſunt.xix. A.
Pater quõ hʒ vitã in ſemetipſo/cet dat fi⸗
lio habere vitã in ſemetipſo.xix.E. F. GS
xxij. F. xlvij. G.xlviij.C.liiij.D.lxx. A⸗
Part quõ clariſicat filiũ.cv.ARK. (xcix.B
Pat maloꝝ dyabolus eſt. xlij. A. D.
Patria vxpᷣi que fuu.xvj.B.

Patriarche tres abꝛaa/iacob ⁊ iſaac/qua

Patripaſſiani ſeu ſabelliam heretici ſunt

. qui dicunt patre paſſum.xxxvj. F. xxx

Pati voluit xpᷣſñ niſi volẽſ.xj.A.xlvij.D
Pacientia chꝛiſti quãta fuit in alape per⸗

cuſſione.cxiij.C.cxvj. AdA.
Paupes ſꝑ habetis vobiſcũ / me aüt ñ ſp
habebitis:quõ iutelligit᷑.l. XK.
Pax va ñ põt haberi ĩ hac vita.xxxiiij. F
Pax mundi nõ eſt vera pax.lxxvij.C.
Pax eſt finis oĩs bonis actionis.ciiij. A.
Peccare aliud eſt et aliud peccãdi cõſue⸗

tudinem habere xlix. Kc.
Pctm̃ oꝛiginale quõ cõtrahitur et quõ de
letur.iij.E. xxxviij.C.xlj.C.xlix.HõS.
Pctm̃ moꝛs eſt anĩe.xlix.C.
Petm̃ triplicit᷑ cõſũmatur/delectatiõe/cõ

enſu/et oꝑe ſeu cõſuetudine.xlix. c.

Pctã minuta quõ obruũt aĩam.xij.C.

Pcetm̃ quõ ñ haberẽt iudei ſi xᷣs ad eofñũñ

vẽiſſʒ ⁊ locutꝰ eis fuiſſʒ.lxxxix.A.xcj.A
Peccatũ eſt mediũ ſeparans inter deũ et
hominẽ.xlj.D.lxxix. B.

Peccatoꝛes ſi deꝰ non amaret de celo ad
terram non deſcẽderet.xlix.C.

Pedes diſcipuloꝝ quare xpᷣs lauit et a

petro incepit.lv. D.lvj. A. H
Pedes cur tantũ lauat qui lotus eſt.lvj.

. „ .

Pedes pꝛoximoꝛũ lauare debemus exem

plo chꝛiſti. lvii. B.
Penitẽtie tempus pctõꝛibus deus pꝛomi
iſit nõ longam vitã.xxxiij. DDdũ˖.X·.
Perdere aĩam ſuam amando eã / duplicit
intellelligitur. lj. C.

pꝛincipaliũ ſententiarum

Perire ſine lege aliud eſt/aliud iudicari
legem. lxxxix. c.
Perſecutionẽ pati ꝓpter iuſticiã/quomõ
intelligitur. lxxxviij. . o.
Perſequũtur mali maloſ pꝛopter iuſticiã
nec tñ dicũtur beati.lxxxviij.B. .
NPerſeuerãtia ĩ oꝑibꝰ boniſ viq; in finẽ eſt
ſignum pꝛedeſtinationis.xlv. YX.
Perſonarũ in trinitate diſtictio.xxix.C.
xxxvj.G.xxxvij. C.D.E xxxix.A. B. xl

Per ſona vna eſt xpᷣs cũ verbo vnita ⁊ ho
H mine. xix. Y. xxvij. A. lxix.C lxxviij. B.

Petẽ patrẽ ĩ noĩe ſaluatoꝛis quõ debem⸗

lxxiij. A. V. C. lxxxj. B. lxxxvj. B. cij.
Petro quare nomẽ mutatũ eſt ⁊ vn-⸗ (A
de dicatur. vij. E. HZ

In petro ſignificatur eccleſia. vij. E. cxx⸗

Petro qre ſoliðꝛ ſeqre me.cxxiiij.A.B.

Petro quare cõmittũtur paſcende oues.

xlvij.A.cxxiij.C.D.
Petri tria negatio.lxvj.A.B.cxiij.A.D
Pictura et littere quõ differũt.xxiiij. A.
Philoſophi quõ cognouerũt deũ in muu
di creatione.ij..,d.
Philoſophi quidã ad ſectã ſuam ſeduce⸗
bant xpᷣianos.xlv. B565.
Pilatns rhomanus fuit/ et quare ei chꝛi⸗
ſtus traditus fuit.cxiij.&.
Pilato qͥd rñderit ieſus ſuꝑ interrogatiõi
bus eius. cxv. A. B. cxvj. B.

Pailat“ q̃re flagellauit ieſum. cxvj. A.

Pilatꝰ ñ excuſatur a pctõ.cxvj.B.

Piſcari q̃re redierũt apli poſt xpᷣi reſurre
cctionem.cxxij. B. C.
Piſcina ad quã iacebant languẽtes quid
Piſcẽes duo quid ſigniſicãt.xxiiij.C.

Piſcis aſſus xpᷣs eſt paſſus.cxxiij. X
Puiſciũ numerꝰ cẽtũqnquagĩtotriũ quid
Piſces magni qd ſigniſicant.cxxij. F.
Pius et pietas quõ differũt.xxxix.C.D.
Ponẽ aias debemꝰ ꝓ fr̃ibꝰ.lxxxiiij. A. GB

Pontiſices quare duo fuerũt apud (X.

iudeos.xlix. M. cxiij. D.
Poꝛticꝰ qnq; piſcie qͥd ſignificãt.xvij.A.
Poteſtaſ baptiſmi ĩ nłlũ hoieʒ traſit.v. Fd
Poteſtas xpᷣi ponẽdi aĩam ſuã et iterũ ſu
mẽdi eã.xxxvij.F.xlvij.D.E. F.cxix.C

Annotatio

Poteſtatẽ oĩs carnis quõ dedit pat᷑ filio⸗
Pꝛãdiũ dñi cũ diſcipuł ſuis poſt (cxj.A
reſurrectionẽ quid ſigniſicat.cxxiij. A.
Pꝛeceptũ ⁊ mãdatũ idẽ ſunt.lxxxvij.B.
Pꝛecepta dei quõ fuanda ſunt.lxxv.B.
Pꝛeceptũ charitatis cõtinet (lxxxij. B

Quadripertita veſtis xpᷣi quid ſigniſcat.
Quattuoꝛ ſunt genera xpᷣianoꝝ.xj.D.E.
Querere demus faciẽ dñi ſemꝑ.lxiij. A.
Querit᷑ ieſus diüſimode.xx v. D.l.A.
Querũt qͥdã ieſũ bñ qͥdã male.xxxviij. A

plura in ſe et quõ ſit ſeruãdũ.lxxxiij B Quicqͥd qritur vł concupiſcit᷑ pꝛeter gra

Pꝛeceptoꝛũ dei obſeruatoꝛibus quid ve⸗
tus lex ⁊ qͥd noua ꝓmittat.iij.G.xxx.D
Pꝛedeſtiatiõis ſignũ eniden- (xv. E.

tiam dei vel vitã brãm / nihil eſt. cij. A.
Quinan numerus qͥd ſigniſicat.xxv.C.
Quiq; panes oꝛdeaccei qͥd ſigniſicat.xxiiij

tiſſimũ ẽ pſeueratia i oꝑibꝰ bonis.xlv. — Quiq; viri mulieris ſamaritane Id (,E.

Pꝛedeſtinatus fuit xpᷣs ᷣm qð hõ.cv.D.
Pꝛedeſtiati multotiẽs errãt et tñ illa pꝛe
deſtiatione ab erroꝛibꝰ reuocant᷑.xlv. F

Pꝛedicatoꝛ verũ dicẽs nõ turbet᷑ ſi aliqũ

ſcandaliſent᷑ audiẽteſ.xxvij.C. in medio

Per pᷣdicatoꝛes loqᷣtur xpᷣs.xlvij C.lxxx⸗

Pꝛedicãtes xpᷣm ꝓpt᷑ tempalia (vj.B.

luchꝛa audiẽdi ſũt/ñ tũ in vita initandi.
Pꝛedicatoꝛes enãgelij/licite
de euãgelio viuere poſſunt.cxxij.B. C.
Pꝛeſciẽtia dei falli nõ poteſt.liij. B.
Pꝛeſciẽtia diuina ñ cogit hoĩeʒ peccare.
Pꝛ ceps mũdi qs ſit/et quõ eij (liij. H
citur foꝛas.lij.C.D.lxxix.B. xcv.D.
Pꝛĩcipiũ q̃re dixerit ſe xpᷣs.xxxviij.G.

Pꝛincipiũ vnũ eſt pater et filius et ſpũſ⸗

ſanctus.xxxix.A. B. xcviij.C.

Pꝛocedere et naſci quõ differũt.xcix. B.

Pꝛoceſſio filij qualis fuit.xlij.C.
Pꝛodigiũ quid ſit.xvj. DBD.
Pꝛomiſit quid nobis xpᷣs.xxxij.E.
PHꝛopheta erat xpᷣs.xv.E.xxiiij. D.
Pꝛophetie de xpᷣo ab initio fuerũt᷑/⁊ quõ
cõſumate ſunt.ix.B. C. D. E xxv. E. F.
Pꝛophetie ſpũm etia mali hñt.xlix.ł.
Pꝛopheta ſiue honoꝛe non eſt niſi in pr̃ia
ſua.xvj.per tofiůl.
Pꝛopꝛij dei qui ſunt.ij.5“.3.
In pꝛoubijs quõ loqbat᷑ xpᷣs.cij. B. diij
Pꝛoximus quomõ poꝛtandus eſt.xvij.D
Puer poꝛiiſ pãeſ oꝛdeaceoſ qſ ẽ.xxiiij.C
Pulchꝛuʒ et pulchꝛitudo quõ dꝛñt.xxxix.
Pulchꝛitudo coꝛpis et ſenectus (C.D
in vno ⁊ eodẽ habitare ñ poſſũt.xxxij.E
Pullꝰ aſine qͥd ſigniſcat.lj. P. (in ſi.

Wagragenari

us numerus quid ſigniſicat. Et Re

auõ quadragenario numero pꝑ⸗
ſicitur opus.xvij. B. nificat.x.E.
Quadragenariuſſenarius nũerus qͥd ſig⸗

Quadriduũ laʒari in monumento iacẽtis Reluſcitati a xpᷣo iterũ moꝛtui ſũt.xix.D

(xlvj. P.

—

Radix oĩism

Receptacula animaꝝ poſt moꝛteʒ ſunt di·

ſignificãt.xv.E. 1
Quotquot venerũt fures ſunt et latrões/
quõ intelligendũ eſt.xlv. D.in fiine.

tatur magiſter.xj. B. xluij B. c⸗
acha quid ſit. lj. A. (xxj. A
ali eſt ſuꝑbia.xxv. G. hp.

uerſa. xlix. F. .
Necticoꝛdes qui ſunt.xxv.G.xxviij. HD.
Recõciliat᷑ nẽo niſi ex inimicicijs.xlix.D.
Regeneratio ſpũalis vna eſt.ſic (cx.E
vna generatio carnalis.xij.A.

Reges ſeculi pacatã tenent᷑ ſeruare eccle⸗
Regem quare nõ permiſit ſe (ſiã.xj.G

chꝛiſtus facere ſed fugit.xxv. A.
Regẽè quare ſe nõ negauit xpᷣs.cxv. B.
KRex iſrael q̃re dictus eſt xpᷣs.lj. A.

Rex iuedeoꝝ quare ſcriptus eſt xpᷣs/cuʒ

tamẽ ſit rex gentiũ.cxvij. B.

Regnũ celoꝛũ accipitur diũſimode in ſcri

„

Regnũ xpᷣi quõ nõ eſt de hoc mũdo.cxv.

Keligio vera que ſit.xxiij. B.
Renaſci denuo quid ſit.xj.A. B. C.
opere.xix.vF.xx.A.cxxij.E.
Reſpõſum quare non dedit ieſus pilatoĩ
terrogati/vnde es tu.cxvj. B.
Reſtem facere quid ſit.x. B.
Meſurgentiũ diuerſa merita.xlix. F.
Reſurrectio duplex.xxv.hh.lxxv. A
Reſurrectio q̃dã mẽtiũ pᷣcedit reſurrectio
nẽ coꝛpoꝝ.xix.C.D.H.xxij.E. xxiij..
Reſurrectio aĩarũ fit per ſubſtãtiã pfis et

Nequieuit q́re deus die ſeptimo ab omni

hũanitatis filij tpalem. ibidem.

Reſuſcitatio laʒari figura eſt future reſur

rectionis.xxij.E.xlix. A. B. C.

RAbbi interpꝛe

urrectio coꝛpoꝛũ fit per diſpẽſatisem

——.⸗ᷣũů⸗ꝛi4PB5—

L7) 12) „ 2321

BPrerree ee Se S e

—

pꝛincipaliũ

Reſuſcitauit pr̃ ieſũ ⁊ ipᷣe ſeipſũ.xlvij.D

Rhete ad dexterã nauigij miſſum ( G.

quid ſigniſicat.cxxij.D.
Retro abire qᷣd ſit.xxvij. C. (cxij. B.
KRetro abierũt iudei ad vocẽ xpᷣi et qre⸗
Rogare et interrogare idẽ ſunt.oqj.B.
NRogat et non rogat quõ xpᷣs pꝛo mundo
.cvij. A. cx. B.

Rogat quõ xpᷣs nõ tantũ pꝛo aplłis:ſed æꝰ
pꝛo eis qui per verbũ coꝛũ in eum credi

turi ſunt.cix.A.et per totũ.

Sabbati obſeruatio quomõ ſit tenenda.

Sabbato non eſt vacanduʒz ab opere ſalu
Sabelliai heretici qͥd ſẽtiũt ( tis.xxx.D

de chꝛiſto. xxxvj. F. G.xxxvij.C. xlv. B

Sacerdotes ſummi qͥt fue⸗ (lxx. E.
rũt et quõ alternati mutabant᷑.xlix..

Sacramẽtũ ⁊ vᷣtus ſacramẽ⸗ (cxiij.D.
ti diffcrunt.xxvj.F.xxvij. A V
Sacramentũ fit cũ vᷣbũ accedit ad elemẽ⸗
tum. lxxx. B. (ſunt. lix. E.
Sacramenta ſine fide et charitate nõ pꝛo⸗
Sacramenta quãuis habeant heretici ſũt
tamen ſine fructu.xiij.F. H
Sacriſiciũ verum et ſufficiens pꝛo pecca⸗
tis omniũ fuit chꝛiſtus.xlj.D.E.
Salus vera que ſit.xxx.B.xxxiiij.B.

Samaritani qui ſunt/et de eoꝝ contentio

ne cũ iudeis.xv.C.E.in fine.
Samaritanũ ſe chꝛiſtuſ non negat/⁊ quid
ſamaritanus ſigniſicat.xliij.A. V
Sanctiſicatio in veteri lege incepit a die
ſeptimo.cxxi.E.
Sanctiſicatio pꝛopꝛie ſpectat ad ſpiritum
Sctiſicare ĩ vitate qͥd ſit.xlviij.E.cviij. A
Sanguinis chꝛiſti virtus.vij. B.
Sanguis chꝛiſti ſic in remiſſionẽ peccato⸗
rum omniũ fuſus eſt vt ipſum etiã pecca
tum delet quo fuſus eſt. xcij. A.in fine.
Sanguinibꝰ pluralit᷑ qͥd ſignificat.ij.F.
Sapere ſcõm carnẽ moꝛs eſt.xxvij A. B.

Sapia dei et ſapia nr̃a differũt.xlviij.C.

Sapiam ꝑdidit qͥ ſe putat ſapiẽtẽ.xiiij. A
Sathanas quõ ⁊ qñ poſſedit iudã.lxij. A
Scenophegia qᷣd ſit.xxviij.B. E. (B.
Sciẽtia ſine charitate inflat.xxvij. B.
Scriptura ſacra quõ legenda ſit.xviij. A.

Scriptura ſine xpo eſt aqua inſipida ſed

R Abb ati ſancti
ſicatio quare fieri iubebatur ĩ
lege. xx.

(ſctm̃.cxxij.E.

Spuũ

ſententiarum

cum xpᷣo ſit vinum.ix. B. C. O.
Scribẽtes de ſeipᷣiſ tanq; de altero loquũ
tur. lxj. B. (xxix. A.
Seducere poteſt accipi in bono et in malo
Senectus ⁊ pulchꝛitudo coꝛꝑis in vno ha
bitare non poſſunt.xxxii.E. in fine.

Senſus coꝛꝑis qͥnq; qͥd ſignificant. xv. E.

Separatio bonoꝛum a malis in iudicio ꝗ⸗/
enterghed malis in iudicio qᷓ
Sepitenariꝰ numerꝰ qͥd ſigniſcat.cxxij.
Sequẽs xpᷣm nõ ambulat ĩ tenebꝛis.xxx⸗
Seq xpᷣm quid ſpediat: (iiij.C. D.E
q̊ ſequẽtis vtilitas.xxxiiij.E. F.
Sermo dei qñ capitur tunc capit.xlij. A.
Sermo xpᷣi pſeruat a moꝛte.xliij.D.E.
Serpens exaltatus quis ſit.xij.D.
Serpẽtes moꝛdẽtes qͥ ſũt.ibidẽ. ( xlj.E
Seruus qre nõ manet in domo in eternũ
Serui fugitiui q̃re fugiũt ad eccłiã.xij. C
Seruando pꝛecepta nõ ſerui ſed amici eri
mus. lxxxv. A. B. lxxxviij A.
Seruitus duplex.lxxxv.B. lxxxviij.A.
Seruitus peccati grauioꝛ eſt qᷓ; alia.xlj.
Sic/ nõ ſemꝑ equalitatẽ ſigniſicat.cx.E.
Snre quid eſt r .
Signũ quare qrebãt iudei a xpᷣo xxv. E.
Simplicitas laudabilł que ut.vj..
Extra ſynagogas pelli qᷣd ſit.xciij. A.B.
Sinus patris quid ſit.iij. X.
Soluit quõ xpᷣs qð nõ rapuit.lxxix. H.
Soꝛtilegi non ſunt conſulẽdi.vij.B.C.
Soꝛtitio veſtimentoꝛum xpᷣi quid ſigniſi⸗
cat.cxviij. &. (xxxiij. D.
Sperando ⁊ deſperando qui decipiũtur.

Spuale nõ ſꝑ in bono accipiẽdũ ẽ.lv. C.

Spũs qũq; ꝓ vẽto vl aere accipit᷑.xij. B.

Spirituſſanctus duobus modis apparuit

miſſus. v. F. (re voluit.vj. A. B C.
Sbitſ ctũs qre in ſpecie colũbe appare
cũſẽ vna ꝑſona in trinitate.lxxiiij.
Spũ ſſcũs cur magis dicit᷑ ſpi (A.cv.B
rituſ q; pater vel ſilius.xcix. Dcxxij. E.
Spirituſſctũs quomõ intelligitur noĩato
patre vel filio.ix.C. xcix.C.D.
Spirituſſctũs quare dicitur pꝛocedere et
non nalci. xcix. B. D. ((.E
Spũſſctũs pꝛocedit a patre ⁊ a filio.xcix.
Spũſſcũs nõ eſt minoꝛ filio quia dixit/de
meo accipiet.c. B. cxvij. A.

que audiet a patre.xcix. A.B. C.

Spũſſcũs quõ non loquet᷑ a ſemetipᷣo ſʒ

Spũſſctũs quomõ clariſficat ſiliũ.c.A.

Ainnotatio

.
Spirituſſctũs quomõ docebit nos om̃neʒ
veritatem. xcyj. D..
Spirituſſctũs qmõ dicitur gemere.vj.A.
Spirituſſctũs quomõ ad menſuraʒ datur
hominibꝰ nõ aũt xpᷣo.xiiij.E. lxxiij. B
Spũſſctũs ci nõ dicit᷑ aſſumè colũbe aut
ignis ſpeciẽ in qua aparuit in vnitatẽ ꝑ⸗
ſone ſicut filius carnem.xcix. B.
Spũſſctũs bis dicitur miſſus.lxxiiij. GB.
Spũſſctũs qre dicitur non venire niſi chꝛi
ſtus abierit. xciiij. B. C.
Spũſſanctus cur non dicitur eſſe datꝰ an⸗

teq; ieſus non erat gloꝛiſicatus cũ tamen
ante chꝛiſtũ multi leguntur habuiſſe ſpi

iitumſctm.xxxij.C. D. E. lij. D.

Spũſctõ repleti quare ñ loquũt᷑ mõ om̃i

um gentiũ linguis ſicut apli. xxxij. D.
Spũſſctũs quomõ arguet mũdũ de pctõ
et de iuſticia ⁊ ð iudicio.xcv. A.B. C. D
Spũſſctũs vtrũ augeatur vł minuatur in
hominibus. xxiiij. B. .
Spiritũſctm̃ quomõ mundus accipere nõ
poteſt. lxxiiij.C.

Spuitus viuiſicat caro non pꝛodeſt qᷣcqᷓ

quid ſit.xxvij. DB5.
Spiritus de 2 ſpiritus homĩs diuerſimo⸗
de cognoſcunt.xxxij. D.
Spirituales hoies vtruʒ habeant aliquid
in doctrina quod carnalibus taceant et
ſpiritualibus dicant.xcviij. A.
Sponſus chꝛiſtus eſt:amicus ſpõſi iohan⸗
nes baptiſta.ſponſa eccleſia:ſponſe coꝛ
ruptoꝛes heretici.xiij. D.E. F.
Sponſi filij ſunt chꝛiſtiani.lxxv. A.
Suggeſtiões bõe vł male quõ fiãt.lv.C.
Superbia eſt radix oĩs mali.xxv. G. H.

De ſupernis quõ eſt chꝛiſtus.xxxviij. B.

Suſcitare moꝛtuos quõ dicat᷑ filiꝰxix. B
xxj.E. F. xxiij.H.
Suieltaut ſeipᷣm chꝛiſtus. c. C.

ſfeſta qͥd figurabãt.xxviij.B. E
Tangere ch
Tangere quare chꝛiſtꝰſe nõ permiſirma⸗
rie magdalene.cxxj. B56.
Templũ qdragita ſex ãnis ediſicatũ qͥd
ſignificat. x. HBD. ”́ôMB
De templo eiecit chꝛiſtꝰ vendẽtes et emẽ
tes. x. B.c kk —
Tempus nõ variatur in deo ſecundũ pꝛe

Abernaculoꝛũ

tũ eſt in ipſũ credere.xxvj.

teritum et futurũ ſed ſemper eſt pꝛeſens
xxxviij. F. xcix. C.
Tempoꝛis plenitudo que eſt. xxxj. C.
Tempus aliud eſt oꝑationis:aliud remu⸗
neratioais.xliiij. C. =

Tempus ſuuʒ nondũ veniſſe quare dixit

chꝛiſtus: cũ.Et quare dicit. Tempuſ ve⸗
ſtrum ſemper paratũ eſt. xxviij.C. D.

Temptatio duplex.xliij. B.C.

Temptatio humana que ſit.xc. B.
Temptabãt iudei chꝛiſtũ de veritate/ mã
ſuetudine:et iuſticia.xxxiij. B.

Tẽptat q̃re deus cũ nihil igꝛat.xliij. B. C

„

Temptari voluit vpᷣs et de qbus.lij.B.

Tenebbꝛe iniqᷣtatũ creſcũt vbi xpᷣs nõ eſt.

Tenetur vpᷣs fide.l.A. (xxv. B. C.
Terrena q̃ ſunt q̃ xpᷣs dixit iudeis.xij.B.
Terram manducare qͥd ſit. xxxviij. B.
Terram loq de terra quid ſit. xiiij. C.
Teſtamentũ vetus et nouũ differunt in ꝓ

miſſionibus quis ideʒ pꝛecipiunt.iij. G.

xxv. E. xxx. D. . .
Teſtis et iudex eſt xpᷣ 8.xxxvj. h.

Teſtimonia iohãnis baptiſte de chꝛiſto.

LTeſtimonia ſcripturarũ/ꝓphetaꝝ /et apo

à

ſtoloꝝ de xpᷣo.xxiij A. xxxv. A. D. E.
Teſtimoniũ chꝛiſti aliqui receperunt ali⸗
qui non.xiiij.D. ”ô”
Teſtimoniũ duoꝝvl triũ veꝝ E.xxxvj. hh
Teſtimoniũ laudis de ſe dicere:arrogan⸗
tie et ſuperbie ſignũ eſt.xxxvj. B.
Teſtimoniũ de chꝛiſto quomõ pꝑhibet ſpi
rituſſctũs.xcij „A. . C C lxxxv. B
Timoꝛ duplex:ſeruilis ſcʒ et caſtus.xliij.

Timoꝛẽ non cadere in ſapientẽ.quomõ in

Titulus crucis quare triplici lingua ſcrip
tus ſit. cxvij. B. .
Titulũ quare non mutauit pilatꝰ.ibidẽ.
Tolerandi ſũt mali.xxvij D. E. xxviij.C
Thomas vtrũ tetigerit loca clauoꝝ et la⸗
teris poſt oſtenſionẽ xpᷣi.cxxj.C.
Traditus eſt chꝛiſtus a patre: a iuda:et a
ſeipſo ſed diuerſimode.lxij. B.
Trahere patris quid ſit. xxvj. B. C. D.
Trahere quomõ dicit ſilius omia ad ſeip
Tranſire a moꝛte ad vitã qͥd ſit. xix.C.xx⸗
Tranſire de mundo aliud eſt: aliud tranſi
re cum mundo.lv.A.in fine.
Tres moꝛtuos ſuſcitauit chꝛiſtus et qua⸗
re.xlix.B.

ö —, —2 —

piꝛincipaliũ ſententiarum

Triceſimuſoctauus numerus: qre potius
dicitur langoꝛis q; ſanitatis.xvij. C.

Trinitatis vnitas cõmendatur. xiiij. DOD.
rinitas mamifeſte aparuit chꝛiſto bapti

2 .

pulchꝛa diſtictio. xx. B. C D. xxxix. A.

.B. xciiij.

* „

Trinitatis opera ſunt indiuiſa. xx. A. B.
Trinitas quõ venit ad nos et manſionem
apud nos facit. lxxvij. B

₰ K.

Trinitas nũq; ſciret᷑.ſi ſp ĩſeꝑabilit᷑ dicere

tur. lxxvij. A.i fi. xciiij. Cxcv. A. cvij. C.
Trinitas oĩs et dicit et docet.lxxvij. A.
Friſtes erãt apli et ð receſſu xpᷣi.xciiij. A
Tunica xpᷣi inconſutilis quare nõ diuide⸗
bat᷑:qͥd ſignificat.xiij.E.cxviij.per totũ.
CTurba ſpꝑ agit turbulent.xxx. A.

—

Turbauit ſemetipᷣm ieſus in reſuſcitatiõe

Xriſtis erat chꝛiſtus ĩminente paſſione.lx

Jazan et quare. xiix. J. K.

Agdit et venit

Aadit parare quomõ xpᷣs locũ.lxviij. 4

B. C. lxix A.

templo qui ſunt.x. Kc.
Vẽit ad nos quõ tota trinitas.lxxvij.B.

Alẽire ad xpCʒ quõ debemꝰ.xxv. F. G. H

Venire ñ põt quẽ pat ñ traxerit.xxvj. B.

„ „ „„

Venter ĩterioꝛis hoĩs ẽ ↄſcia coꝛdis.xxx⸗

Verax eſt deus.xiiiij. D. (ij.

NVerax te veritas differũt.xxxiij.C.D.

Verbũ ſonans ⁊ vbũ deus quõ differũt.

Aerbũ generatur a patre. ſic cõſiliũ a mẽ
te.j. E. xiiij. C. xxxvij. B. K.

Verba ad quid ſunt.xlv.D..

Ver bo accedẽte ad elementũ ſit ſeramẽæ

.

Vlerba xp̃ᷣi quõ manẽt in nob.lxxxj. B.

AVerba dubuationis aliter loquitur chꝛi⸗

Aſinus aliter hõ. xxxvij. D. C.

AVerbũ ſidei qᷓre dicit᷑ eſte aplłoꝝ.cix. C.

Veritas quid ſit.xlj. A.cynj. A.

dquõõ intelligitur. xcv. C.

Nirũ vocare quid ſit.ibidẽ.
quomodo ad ſuos ieſus.lxx⸗
Viij. A.. KkKk. .

Vendentes oues et boues et colũbas in

Verbü dei diuerſimode auditur.xxij. A:

Veritas tutius auditur q́ʒ pdicat᷑. lyy. D
Veritas quõ liberat credẽtes in ſe. x

Veritatẽ facere qͥd ſit.xij. E. H
Veritatẽ q̃re nõ audiuit pilatus.cxv. C.
AVeſtis nuptiał ſigniſicat charitatẽ ix E.

„ 14
F.⸗

Vleſtimentoꝝ xpᷣi partitio quõ fuit:et qd

ſigniſicat. xiij. E cxviij.per totũ.
Via eſt xpᷣs ad ſe ⁊ ad patrẽ.xiij. B. xxx⸗
EVlia eſt chꝛiſtus qua itur ⁊ quo (¶ iiij . F

itur. lxix. A. B. C.

Videẽe ði ⁊ vidẽ noſtrũ differũt.xxj. B. C.
Vigere xpᷣm in turba difficile eſt. xvij.E.
Vigderi deus quare nõ põt.j.YJ. .
Jam nõ videbitis me quia vado ad patrẽ
Vinũ quo inebꝛiari laudabile eſt: quale
Virginitas mentis que ſit.xiij. E.
Virginitas eccleſie ñ eſt apud hereticos
Uir aie qs eſt. xv. P. E. (xiij E. F.

Virtus exiẽs de xpᷣo ẽ ſpũſſctũs.xcix.D.

Vis ve diuiĩitatis h̊ ẽ vt creature rõali rö⸗

ne vtenti ñ oĩno põt abſi. condi.cvj.C.
EVliſio mentalł quõ differt a reali.xxiij. SF.
Viſus ſepe ponit᷑ ꝓ qᷣlibet ſenſu.cxxj. C.

Nita quõ ſunt oĩa in verbo.j.qh

Vita multiplex.xviij.D.in fue
Vita hoĩs duplex:ĩterioꝛ ſcilicet et exteri
oꝛ. xxxij. Ad. ððͦJUDf⸗
Vita ꝗ deus viuit ⁊ q̃ viuit aia vel ange⸗
li differũt. xix. E. F. S. xxij. F. lxx. A.
Vitã anime deꝰ et vita coꝛꝑis ala. xix. F.

Aua eterna que ſit et quõ tranſitur ad cã

xix. J. xxij. B. C. D. xxvj. F. ⸗ .
Vitã habere in ſemetipᷣo quõ dedit pater
ſilio. Vide in Pater. vel Filluus.
Vitis vera eſt xpᷣs.lxxx..lxxxj.AXA.
Vlitis et palmes vniꝰ ſũt nature.lxxx.A.
Viuere debemus vt ſemper viuere valea
Viuentes qui ſunt. xxi.&–-
Vnio vᷣbi ⁊ aie xpᷣiad carnẽ q̃ł fuit.xix.
ZJ. xxiij.C.xxvij. A.xlvij.G.xlix. J.lxx⸗

Vnitas trinitatis cõmendatur xij.C.xiij.
F.xxxij.D.cxviij. Xgzℳ..
PHꝛeter vnitatẽ et ſi quis miracula facit:ni

Vnus quare ſanabatur in pilcina et.non
plures.xvij. AA.
Voluntatẽ patris et non ꝓpꝛiã queſiuit
xpᷣs.xix. J. xxij. h. xxv. F. GS.
Voluptate quõ trahit᷑ animꝰ.xxvj.
Vtitur deus. bene S hoĩm. xxvij.

Hu ſtianoꝛum

qituoꝛ g genera. xj.D.EKE.
Xpiani qñ pᷣmũ vocati ſũt. cxiij
Xpi ianus quid amplius habeat qᷓ;
ſit hö. v. G.
Xpianus an turbari debeat moꝛte iminen
te. lx. A. B.
*ßs qd ſit.vij. E. xv. F. xix. J. xxxiij. B
Xps de“ ẽ et hõ. xvj. C Ig. Arrrl. A
xlvij. E. lxvj. B. lxvij. B.
Xps quõ dicitur flus dei et filiꝰ hoĩs.xix
Y. xxvj. F. xxvij. A.
*pi miſſio ẽ eius incarnatio.xlij. C.
Ens habuit in ſe:carnẽ aĩam et verbü
elvij.
X0 3 iudeis tẽptabatur ex tribꝰ ſ. czʒ veri⸗
tate:manſuetudine et iuſticia.xxxiij.B.
Fpᷣm demõſtrare ꝑxpᷣm qͥdẽ.xxj.E.
Xßs eſt vita oĩm creaturarũ.j.lp.
*pᷣs diuᷣſimode apꝛehẽdit᷑.xlviij.E.
Xps quare baptiſari voluit.iiij. F.v. B.
Xpᷣs quõ dicitur creſcere.xiiij. BdB.
Xps quõ erebir in iudicio.xix. J. xxj.
H. xx
Xpm pni in pꝛeſenti boni et mali ſe ed diſſi⸗
militer. l. E. (E

Xps quõ ñ receſſit a pre ĩcarnatꝰ xxxj D⸗

XFps nobiſcũ eſt vitis:ſed cũ patre agrico
la. lxxx. A.
Xps quõ ſe dicit viuere:et apoſtolos vic⸗

turos. xxv. A.
id eſt/ et

ſex praͤrie ſignificat. ix. C.D.E. xv. C
Hyems guich ſigniſicat.xlviij.
. unaeli is ludus cũ yſaac quid ſi igniſicat
xi.F.
Hyſopus ſi gniſicat xpᷣm. cxix.cC.

Zelare ʒelo dei qui

Zelo domꝰ dei comedi debemꝰ.x. D.
Zelãtes zelotypis qd faciũt.xiij.D.
Zelũ ði habuerũt iudei ſed non ſi ecundu
ſcientiam.xciij.C.

.Explicita eſt Dabula

(A.

ſeu Knber tractatuuz:
Auguſtini:ex euangelio Johãms

fon Diui

Tractatus Primus.
In principio erat verbũ:et verbũ ga. j

erat apud deũ:et dens erat verbũ.

Fuit hõ miſſus a deo cunii G
nomẽ erat iohanee.

opanes teſtioniũ verhibuit de

iii
cen teſtimoniũñ iohsnio qu⸗

do miſerũt ab hieroſolimis ſacer⸗

Ddotes et leuitas. v
Et ego neſciebã eũ:ſ. eqᷣ miſit me
baptilſare in aqua. vi
De eo qð dictũ ẽ columbã ſuper
ODñm deſcendiſſe. vij
Et ego vidi: et teſtimoniũ perhiꝰ
bui qͥa hic eſt filius dei: viij
Et die tertia nuptie facte ſũ nticha Ca. i/

na galilee.

Dicit mater eius miſtris: Adeu
Dixerit vobis facite.

Poſt hec deſcẽdit capharnaũ i

ſe et mater eius.
Cũ aũt eſſet in hieruſalẽ ieſus ĩ 52
ſca in die feſto:multi cediderumi

eum.

Quod natũ eſt de come: caro eil⸗ g
8ð natũ ẽ de ſpũñ ſpũs eſt. xiii
oſt hec venit ieſus et diſcipuli
eius in iudeãa terrã: et illic moraba
tur cum eis. xiiij
PHoc ergo gaudiũ meũ impletum
eſt: illũ oportet creſcere: me autem
minui. xv
Ut ergo cognouit ieſus quia an/ Ca iiij
Dierũt pharuei ꝙq; ieſus plures di⸗
ſcipulos facit. xvi
oſt due autẽ dies exiit ĩide: et
abiit in galileã. xvij
Poſt Ser erat dies feſt? iudeorũ ca. 1
⁊ aſcẽdit ieſꝰ hieroſolimãa. xviij
Ame amẽ dico vohis: nõ põt fili
us a ſe facere quicqᷓ;:ni aud vi⸗
derit patrẽ facientẽ.

a. i

aro
ul ſo
llean
d

De eadem lectione xix
di De eadem lectione rxxr
8 Pater eni diligit filiũ:⁊ omia xxj
demonſtrat ei que ipſe facit
n Amẽ amẽ dico vobis:quia qᷓ xxi –)
hü. verbuʒ meũ audit ⁊ credit ei qͥ mi
5 ſit me habet vitã eternam xxiij
f Si ego teſtioniũ phibeo ð me:te
de ſtimoniu meũ nõ eſt verum xxiii
ij Capitul. vy. Poſt hec abiit ieſus traſ mare ga
ni⸗ lilee quod eſt tyberiadis xxv
e⸗ Jeſus ergo cũ cognouiſſet ven
7 turi eẽnt vtraperent euy xxvj
ene⸗ Murmurabat ergo iudei de ulo
qa dixiſſet. Ego ſum panis viuus
ſuper qui de celo deſcenni xxrxyij
vi PHec dixit in ſynagoga docẽs ſab
hebi eeÿbgato in capharnaum xxviij
hij Capitulł. vj Poſt hec ambulabat ieſus in ga⸗
tiche 1. lileam. non eni volebat in iudeam
ir ambnulrer rrix
dciqg Jam aũt die feſto mediãte aſcen/
1 Dit ieſus ĩ templũ ⁊ docebat xxx
iji Nöoõne moyſes dedit vobis legeyʒ
„ et nemo ex vobis facit legẽ qd me
ipe queritis interficere rxxxj
nti Dicebant ergo qdã ex hieroſoly/
vij miſñne hic ẽ quẽ q̃re.iu·intfi. xxxij
eſt cr ij n nouiſſimo aũt feſtiuitatis die.
ri· ſtabat ieſus et clamabat dicens. ſi
ipoli q̃s ſitit veniat ad me xrxrxiij
rube Exilla ergo turba cum audiſſent
niij bhos ſermones eius xxrrxiiij
eun capitu. vij. Ego ſum lux mũdi. qͥ ſequit᷑ meñ
Wten ambulat in tenebris xxxv
v, i Dirxerũt ergo ei phariſei. Tu ð te
o/ ipſo teſtioniũ phibes teſtimoniũ
o tuum non eſt verum xxxvj
wi VUos ſcm carnẽ iudicatis.ego nõ
eiet iudico quemqᷓ; ð . H xxxvij
wii Dicebat ergovbi ẽ pꝛ tuꝰ xxxviij
orin Dirxit ergo eis ieſus ego vado et
4fu Multa habeo 8 vobis loq ⁊ iu-
n⸗ Dicare. ſed qͥ miſit me veraxz xl

Cituli tractatuum

Dirxit ergo eis ieſus.cũ eraltaueri
tis filium hominis xli

eſt latro

Dicebat ergo ieſus ad eos q̊ ce-

D iderant eiiudeos

xXxlij

Scio qa filij abrae eſtis.ſed que/

ritis me interficere xliij
Kñderũt ergo iudei ⁊ dix.ei.xliiij

Et pᷣteriẽs ieſus vidit hoĩem cę/ apituk. x.
cum a natiuito te 1

xIVv

—

Amẽ amẽ dico vobis q̃ nõ intrat

Poſtiñ i oui.oui.ſʒ aſcẽ.ali.ille fur

Capitulũ.x.

xlvj

Ego ſum paſtor bo.bo.pa.aiam
ſuam po.pro ouibus ſuis xlvij
Ego ſum paſtor bo.⁊ cogno.oues

Facta ſunt ence.iĩ hieroſoly. xlix
Erat at q qã langues laʒarus
Proximũ erat paſca iudeoꝝzꝝ hͥ

Ju craſtinũ aũt tur.mul.q̃ vene.

„

dqad diem feſtum llij

2

meas ⁊ cognoſcũt me mee xlvii

Capitulũ.xj
Capitubk.xij.

2*

Nũc aia mea tur.ẽ ⁊ qͥq dica li, /
Cũ aũt tata ſigna feciſſet corꝗ eis

non credebant in eum luiii
Qui credit i me:non creditĩ me ſʒi
eum qui miſitme

miitme vV
Ante diẽ feſtů paſce ſciens ieſus

quia venit hora eus lyvj
Uenit ergo ad ſunonem petrum
et dicit ei petrus llyij
De eadem lectione lviij
Et vos mũdi eſt ſʒ ñ oẽs lix
Amẽ amẽ dico vobis nõ eſt ſeruꝰ
maior dño ſuæ: 1

„

Cũ hec dixiſſet ie. tur.ẽ ſpũ

Aſpiciebat ergo adiuicẽ diſcihe⸗

ſitantes de quõ diceret

Dicit ei ieſug. qð facis f.citiꝰ lxiij/

Si de clarifi · e in eo: ⁊ deus clan

rificabit eum lriij
Filioli adhuc modicũ vobiſcum
ſum queretis me Ixv

gatis inuicem

et in me credite

Madatũ nouũ do vobis vt dil
ryi
Dicit ei ſi.pe· dñe quo vadiſ bxvij
Non turbet᷑ cor vrm:credii deũ Capitu xiii
lryiij

De eadem lectione lxix
Diẽ ei tho· dñe neſcimꝰquovadiſ
9

Tituli tractatuum

Sicognouiſſetis me ⁊ pꝛem lxx
meũ vtiq; cognouiſſetis lrxxi
Uerba q̃ ego loquor vobis a me
ipſo non loquor lxxij
De eadem lectione lxxii⸗
Nuia egovado ad pꝛeʒ⁊ qð cũq;
petie pa· in no.meo hoc fa. lxxiiij
Si diligitis me mãdata mea ſer/

nae kerrro
Nõ relinquam voſ orphanos ve
niam ad voos lrrxxyj

Diẽ ei iudaſñ ille ſcariothis .dñe
q̃d fa ẽ qͥa maifeſtatu:eſ teip.lxxvii
PHeclocutus ſum vobis apð voſ
manens lxxviij
Nõ turbet᷑ cor ve neq; for. lxxix
Et nũc dixi vobis priu
ciũ factũ fuerit cedatis lxxx
Capitu.xv. Ego ſum vitis vera ⁊ pater meꝰ
Manete ĩ me ⁊ ego ĩ vo. lvxxxij
In hoc clarifi·ẽ pꝛ meꝰ vt fructuʒ
plurimũ afferatis lxxxiũ
Peclocu ſum vo.vt gau:me · ĩ vo
bis ſit ⁊ gau · ve . impleat lxxxiii
Maiorèe hac dilec.neę.ha.qᷓ; vt ani
ma ſu.po.qͥs ꝓ ami ſuis lrxxxv
Uos amici mei eſi ſi feceriñ que
pᷣcipio vobis lyxxxvi
Uos aũt dixi amicos lxxxvij
PHec mado vo.vt dil.inui.lxxxviij
Memẽtote ſermonis mei quem
irivobis. lxxxix

iñ veniſſeʒ ⁊ locu.eis fu. xc

Qui me odit ⁊ pame.odit . xci

DSi opa ñ feciſſem in eis que ne/

mo alius fecit .xcii
CLũ aut vᷣene pacly.quẽ egõ mitta
vobis a pa · ſpi · peritatiſ xciii
Capitu.xvi.. Hec locutus ſum vobis vt non
ſcandalizeming xciiii
Pec at vobis ab initio non dixi
unia vobiſcum eram xcy
De eadem lectione xcvi
Adhuc młta ha.vo.dicere xcvij
De eadem lectione xcviij

De eadem lectione

lxx

ſq; fiat vt dus eos odio habuit

lxxxi

acceperunt veſtimẽta eius

ſemetipſos

xcix

Nõ enĩ loquet᷑ a ſemetipſo ſed ã/
cunq; audiet loquetur c
De eadem lectione .

Modicũ ⁊ iam nõ videbitis me:
et iterũ modicũ ⁊ videbitis me cij
Amẽ amẽ di.vo.ſi quid petieritis
patrem i noie meo da.vobis ciij/
Dicũt ei diſci.eiꝰ ecce nũc palã lo
queris ⁊ ꝓuerbiũ nullũ diciſ ciiij

Pec lo.c ie.⁊ ſubleua·ocu ĩ celum Capit.xvi

. .
.

dirxit. pꝛvenit hora clarifi.fi· tu · cv
Sicut dediſti ei poteſtatem om⸗
nis carnis „ cv'
Manifeſtaui no· tuũ hoĩbꝰ cvij
Ego/ꝓ eiſ rogo ñ ꝓmũ ·rogo.cviij
Ego dedi eis ſermonẽ tuũ ⁊ mũ/
cix
Non pro his rogo tm̃ ſʒ ⁊ ꝓ eis.
q̃ͥ credi.ſunt ꝑverbũ eoꝝn ime. cx
Ut oẽs vnũ ſint ſiẽ ⁊ tu pꝛ in me:
et ego in te — (⁊⁊jj
PNater quoſ dediſti mihi volo vt
vbi ego ſum ⁊ illi ſint mecuʒ ccxij

Hoeccũ dixiſſet ie.egreſſus ẽ cum Capi.xvij.
Diſci. ſ.traſtor.ce vbi erat hor. cxiij

Et adduxe.eũ ad ãnã primũ.cxiiij
Adducunt ergo ieſum a caypha
in ptoꝛin.erat auteymane cxv
Introiuit ergo iteꝝ in pᷣtoriũ pi-
latus ⁊ vocauit ieſum j

—

Tunc ergo apphẽdit pilatꝰ ieſuʒ: Capituxix·
etflagellauit .

c
Et baiulãs ſibi crucẽ crüti e qui
dicit caluarie locuʒ crviii
Milites ergo cũ crucifixiſſent euʒ
Et milites qͥdẽ hec fecerüt G
Judei ergo qm̃ ꝑaſceue erat vtñ
remaneret i cruce corpa ſab. cxxi
Abierunt ergo iteruʒ diſcipuli ad Capitu. xx.

Multa quidẽ ⁊ alia ſigna fecit ie/
ſus i ↄſpectu diſciploꝝ ſuoꝝ cxxiii
icit eis Jeſus · Uenite prande/
e.

re me· vſqʒ in finem.

. TF.. Krilii Fapitu. xxi.
Et cum hoc dixiſſet dicit ei/ſeque⸗ Capitu tx.

n

— — n

ns
ii⸗
lo
1
Cptn
.

n Capl N .

.
4

i
6
i
r

„

.

nn
ti
ii
.
ii Capitu
.

is Tractat? I TCa. I

¶ Diui Aurelij Auguſtini LHippo
nenſis epiſcopi: in euagelin ſc im
Johannẽ Zractat? prim foelici⸗
ter incipit. Ab eo qð ſciptum eſt:

——

In principio erat verbũ: ⁊ verbů

erat apud deum: ? deus erat ver⸗/

bum. vſq; ad id qð ait: Et tenebre
comprehederunt.

ctiõe apoſtolica: ꝙ
animalis homo nõ

ſpiritus dei. ⁊ cogi
tantes in hac pꝛe⸗
ſenti turba charita
tis vre neceſſe eſſe
ꝓt multi ſint aĩiales qui adhuc ᷣm carnem
ſapiant:nondũ qꝙ; poſſint ad ſpũalem intel
lectum ſe erigere. heſito vehement᷑ quo⸗
modo vt dũſ dedęeit poſſim dicè vel ꝓ mo
dulo meo explicaè qð lectũ ẽ ex euãgelio

ℳ₰.

verbũ: verbũ erat apud deum: ?

—

deus erat verbũ. Hoc ei aialis homo

nõ pcipit. QAuid & fratres:? Sil ebimohinc⸗

Quare ergo legitur ſi ſilebit᷑: Aut qᷓre ou
ditur ſi non exponit᷑? Sed ⁊ qͥd exponit᷑ ſi
non intelligit᷑? Itaq; qm̃ rurſum eſſe non
dubito in numero veſtro quoſdã a quibuſ
poſſit non ſolũ expoſitũ capi.ſed ⁊ anteqᷓ;
exponat᷑ intelligi:non fraudabo eos qui

poſſunt caꝑe.dum timeo ſuꝑfluus eſſe au
ribus eoꝝ qui non poſſunt caꝑe.Poſtre⸗

mo aderit mia dei foꝛtaſſe vt oĩbus ſatiſ⸗
faciat ⁊ capiat quiſq; qð poteſt:qꝛ ⁊ qͥ loqͥ
tur dicit qdð poteſt. Nam dicere vt eſt quii
poteſt? Audeo dicè frẽs mei. foꝛſitan nec

ipſe iohãnes dixit vt eſt: ſed ⁊ ipſe vt po⸗

tuit:qꝛ de deo vt homo dixit.Et quidem
inſpiratꝰ a deo.ſed tamẽ homo qꝛ inſpira

tus/dixit aliqᷣd: ſi non inſpiratꝰ eẽt /dixiſ⸗

ſet nihil: Quia vᷣo homo inſpiratus:non
tantũ qð eſt dixit.ſed qð potuit homo di⸗
xit.Exrat enĩ iſte iohes frẽs chariſſimi ð

P uũlis montibus de quibus ſcriptũ eſt. Su⸗

n pꝛincipio erat

—

percipit ea que ſũt

—
ſcipiant montes pacem populo tuo:a col⸗
les iuſticiaʒ. ontes/excelſe anime ſunt.
Colles ꝑuule anime ſunt.Sed ideo mon⸗
tes excipiũt pacem:vt colles poſſint exci⸗
pere iuſticiã. Que eſt iuſticia quaʒ colles
excipiũt: Fides:qꝛ iuſtꝰex fide viuit.õ
autem acciperẽt minoꝛes anime ſideʒ: niſi
maioꝛes anime que montes dicte ſunt ab

ipſa ſapĩa illuſtrarent᷑:vt poſſent paruuliſ

traijcere qð poſſint paruuli ca ꝑe ⁊ viuere
ex ſide colles.quia montes pacem ſuſcipi
unt.Ab ipſis montibꝰ dictum eſt eccleſie:

Pax vobiſcũ.Et ipſi mõtes pacem annũ⸗
ciando eccſeſie: non diuiſerũt ſe aduerſus

eum a quo ſuſceperũt pacem:vt veraciter
non ficte nũciarent pacem. Sunt aũt ali
montes naufragoſi:quo quiſq; nauim cuʒ
impulerit ſoluit᷑. Facile eſt enĩ cum videt

po.lxxj

Rhomañ.· j.

terra a periclytantibꝰ/quaſi conari ad ter

ram. Sed aliqñ videtur terra in monte et
ſaxa latent ſub monte:⁊ cum quiſq; conat
ad montem:incidit in ſaxa:⁊ ibi non iuue⸗
nit poꝛtum ſed planctũ.Sic fuerũt qͥdam
montes ⁊ magni awaruerunt inter he ies:
et fecerũt hereſes ⁊ ſciſmata:⁊ diuiſerunt
eccleſiam dei. Iſti qui diuiſerũt eccleſiam
dei mon erant illi monteſ de quibus dictũ

eſt. Suſcipiant montes paceʒ populo tuo

Quõ enĩ pacem ſuſceperũt:qui vnitatem
diuiſerũt? Qui autẽ ſuſceperũt pacem nũ
ciandam populo:contẽplati ſunt ipſam ſa
pientiã q;tum humanis coꝛdibꝰ potuit cõ
tingi:qð nec oculus vidit nec auris audi⸗
uit nec in coꝛ hoĩs aſcendit.Si in coꝛ hois

j.Coꝛinth.ij

non aſcendit:quõ aſcendit in coꝛ iohãniſ?

An non erat homo iohãnes:an foꝛte nec ĩ
coꝛ iohãnis aſcendit.ſed coꝛ iohãnis in il⸗
la aſcendit? Qð eni aſcendit in coꝛ hoĩs:ð

imo et ad hominẽ: quo autẽ aſcendit coꝛ

hoĩs.ſurſum eſt ab hoĩe.Etiam ſic frẽs di⸗
ci poteſt: quia ſi aſcendit in coꝛ iohannis

ſi aliquo modo poteſt dici. intantũ aſcen⸗

dit in coꝛ iohannis.inq;tum ipſe iohannes
non erat homo. Quid eſt non erat homo?

Inqtum ceperat eſſe angelus. Quis om⸗

nes ſancti angeli qꝛ ãnũ ciatoꝛes dei: ideo
carnalibus aĩalibus non valentibus per
cipere que ſunt dei qͥd ait apoſtolus?Cũ
eni dicitis/ego ſum pauli.ego apollo:nõ⸗

ne homines eſtis?: Quid cos volebat face

re: quibus expꝛobꝛabat quia hoĩes erant.
Vultis noſſe quid eos facẽ volebat: Au

Johãnis Tractat? I LCa. I

3 .

põ.lxxxj. dite in pſalmis.Ego dixi dij eſtis:⁊ filij cx
celſi oẽs.Ad hoc ergo vocat nos deus:ne
ſimus hoĩeſ.Sed tũc ĩ melius nõ erimꝰho

mines:ſi pꝛius nos hoĩes eſſe agnoſcamꝰ.
id eſt. vt ad illã celſitudinẽ ab humilitate
ſurgamꝰ. ne cũ putamꝰ nos aliqd eſſe cuʒ
nihil ſimꝰ:non ſolũ non accipiamꝰ qð non
ſumꝰ ſed ⁊ amittamꝰ qð ſumꝰ.Ergo frẽs ð
C his montibꝰ ⁊ iohanes erat qui dixi: In
pꝛincipio erat verbũ:⁊ verbum erat apud
deũ:⁊ deus erat verbũ. Suſceꝑat pacem
mons iſte: ↄtemplabat᷑ diuinitatẽ verbi.

Qu alis iſte mons erat.qᷓ excelſus: Tranſ
cenderat oĩa cacumia mõtiũ: trãſcẽderat

oẽs campos aeris:trãſcẽderat oẽs altitu⸗

dines ſiderũ:tranſcẽdcrat oẽs choꝛos ⁊ le

gioneſ angeloꝝ. Miſi enĩ tranſcẽderet iſta
oĩa que creata ſunt:non pueniret ad eũ ꝑ
quẽ facta ſunt oĩia. Non poteſtis cogitare

qͥd tranſcẽderit:niſi videatis quo puene⸗

rit. Queris de celo ⁊ terra:racta ſũt.Que
ris de his que ſunt in celo ⁊ terra:vtiq; mł
tomagis ⁊ ipſa facta ſunt.Queris de ſpiri
tualibꝰ creaturis.de angelis.de archãgel

ſedibus.dñationibꝰ.virtutibꝰ.pꝛincipati⸗

bus: ⁊ ipſa facta ſunt. Hã cũ enũeraret h̊
pð.xxxij. ola pſalmꝰ: ↄcluſit ſic. Ipſe dixit ⁊ facta
ſunt:ipſe mãdauit ⁊ creata ſunt. Si dixit
et facta ſunt:p verbũ facta ſunt.Si autem

ꝑ verbũ facta ſunt:nõ poterat iohãnis co

puenire ad id qð ait: In pꝛicipio erat ver⸗
bũ:⁊ verbũ erat apud deuʒ:⁊ ðs erat vᷣbũ
niſi trãſcẽdiſſʒ oiĩa que ſunt facta verbũ
Qualis ergo iſte monſ.qᷓ; ſanctꝰ:qᷓ; altꝰ in
ter illos montes qͥ ſuſcegant pacem popu
lo dei:vt colles poſſint ſuſciꝑe iuſticiam:
Videte ergo fratres ne foꝛte de ipſiſ mon
tibus eſt iohãnes:de quibꝰpauloanie can

yõ.cxx. tauimꝰ.Leuaui oculos meos in mantes:

vnde venicet auxiliũ mihi. Ergo frẽs mei:
ſi vultis intelligere. leuate oculos veſtroſ
in montem iſtum.id eſt.erigite voſ ad euã
geliſtam: erigite vos ad eius ſenſum. Sed
quia montes iſti pacem ſuſcipiũt:non po⸗
teſt autem eſſe in pace qui ſpem ponit in
homine:nolite ſic erigere oculos in mon⸗
. tem vt putetis in homine ſpem veſtraʒ eẽ
collocandã: ⁊ ſic dicite/leuaui oculos me
os in montes vnde veniet auxilium mihi:
vt ſtatim ſubiũ gatis:Auxiliũ meũ a dño
qu fecit celum ⁊ terram. Ergo leuemꝰ oeu
los in montes vnde veniet auxiliũ nobis:

et tamen non ipſi montes ſunt in quibus
ſpes noſtra ponẽda eſt. Accipiunt enĩ mõ
tes:qð nobis miniſtrẽt.Ergo vnde ⁊ mon
tes accipiũt:ibi ſpes noſtra ponenda eſt.
Oculos noſtros cuʒ leuamꝰ ad ſcripturas
quia per homines miniſtrate ſunt ſcriptu⸗
re.leuamus oculos noſtros ad monteſ:vn
de veniet auxiliũ nobis. Sed tamen quia
ipſi hoĩes qui ſcripſerũt ſcripturas: nõ de
ſe lucebant/ſed ille erat verũ lumẽ qui il⸗

luminat oẽm hominẽ venientẽ in hũc ma·

du . Mons erat ⁊ ille iohanes baptiſta qͥ
dixit.non ſum ego chꝛiſtus.ne quiſq; ſpeʒ
in monte ponẽs caderet ab illo qui mon⸗
tes illuſtrat:⁊ ipſe confeſſus ait. m̃ de
plenitudine eiꝰ nos oẽs accepimꝰ. Ita de
bes dicere:leuaui oculos in montes vnde
veniet auxiliũ mihi:ne auxilium qð tibi
venit/montibus imputes:ſed ſequaris et
dicas.Auxiliũ meũ a dño:qui fecit celum.
terram. Ergo frèêſ ad hoc iſta monuerim
vt quando erexiſtis coꝛ ad ſeripturas cuʒ
ſonaret euangeliũ In pꝛincipio erat ver⸗
bum:⁊ verbũ erat apud deũ :⁊ deus erat
verbum.⁊ cetera que lecta ſunt:intelliga
tis vos leuaſſe oculos ad montes. MHiſi er

mõontes iſta dicerèt. vñ oĩno cogitaretis ñ

inueniretis.Ergo ex montibꝰ venit vobis
auxiliũ:vt hec vel audiretis.ſed nondum
poteſtis itelligè qð audiſtis. Inuocate au
xilium a dño.qui fecit celum ⁊ terram.qꝛ
montes ſic potuerũt loqui:vt non poſſent

ipſi illuminare: quia ⁊ ipſi illuminati ſunt

audiẽdo inde/vñ q h dixit. Accepit iohã⸗
nes ille frẽs qui diſcũbebat ſupꝛa pectus
dñi. ⁊ de pectoꝛe dñi bibebat qð ꝓpinaret
nobis.ſed ꝓpinauitverba:intellectũ autẽ
inde debes caꝑe vnde ⁊ ipſe bibebat qͥ ti⸗
bi ꝓpinauit:vt leues oculos ad mõtes vñ
veniet tibi auxilium:vt inde tanq; caliceʒ
id eſt.verba ꝓpinatũ acciꝑes.Et tamẽ qꝛ
auxiliũ tuũ a dño qui fecit celum ⁊ terra:
inde impleres pectꝰ vñ impleuit ille.vn⸗
de dixiſti. Auxiliũ meũ a dño:qᷣ fecit celũ
et terrã. Qui poteſt ergo frẽs:impleat D
B qõ dixi.Leuet quiſq; coꝛ ſuũ quõ illud
videt idoneũ:⁊ capiat qð dicit᷑. Sed foꝛte
hoc dicitis:qꝛ ego vobis ſum pñtioꝛ qᷓ; de⸗
us. Abſit. Multo eſt ille pᷣſentioꝛ. Nã ego
oculis vr̃is apareo:ille oſcientijs pᷣſidet.
Ad me aureſ.ad illũ coꝛ:vt vtrũq; implea
tis. Ecce oculos vĩos ⁊ ſenſus iſtos coꝛ:

N

Shec

— — —

— — — r, —————

—

w. —

f - — —

— — — — —ʒ

ͤ—.,.,⸗„ e — —

.

ls

—

1
Dn

STWðð — — C —— N

—

SS

.—

pEE — N ◻ = S= S. = —

Jobãnis Tractat? I Ca. 1

Joho

AMattheci. V.

poꝛis leuatis ad nos.nec ad nos.nõ eĩ noſ

de illis mõtibꝰ: ſed ad ipſum euãgeliũ.ad
ipſum euãgeliſtã:coꝛ aũt implẽdũ ad dñũm
Et vnuſqͥſq; ſic leuet:vt videat qͥd leuet.
et q̊ leuet. Quid dixi: qͥd leuet:et quo le⸗
uet? Quale coꝛ leuet videat qꝛ ad deũ le

uat:ne ſarcina voluptatis carnalis pᷣgra⸗
uatũ:ante cadat quã fuerit ſubleuatũ.Sʒ

videt ſe quiſq; geſtare onꝰcarnis:det ope
ram ꝑ ↄtinẽtia vt rurget qð leuet ad deũ.
Beati enĩ mũdo coꝛde: qm̃ ipſi deũ vide

büt. Mã ecce qͥd ꝓdeſt: qꝛ ſ onuerũtverba
In pꝛincio erat verbũ:⁊ verbũ erat apud
deũ:⁊ deus erat verbũ.Et noſ diximꝰver

ba cũ loqremur. Nunqͥd tale verbuʒ erat

apud deu? Mõne ea que diximꝰ ſonuerũt

atq; trãſierũt? Ergo ⁊ dei verbũ ſonuit et

pactum ẽ? Quõ oĩa ꝑ ipſum facta ſunt:et
ſine ipſo factũ eſt nihil? Quõ ꝑillud regit᷑
quod ꝑ illud creatũ eſt:ſi ſonuit ⁊ tranſit:
Quale verbũ:qð ⁊ ð ⁊ nõ trãſit? Inten

dat charitas vr̃a:magna res ẽ. Quotidie

dicẽdo verba viluer̃t nob:qꝛ ſonãdo ver⸗
ba ⁊ trãſeũdo viluerũt.⁊ nihil aliud vidẽ
tur qᷓ; verba.Eſt verbũ ⁊ in ipſo hoie qð

manet intus. nã ſonus ex oꝛe ꝓcedit.Eſt

verbũ qo vere ſpũ alit᷑ ðꝛ:illð qð intelligit᷑

tuo:qñ cogitas qndã ſubam viuã.ppetuã
opᷣotentẽ.infinitã.vbiq; pñtẽ.vbiq; totam

de ſono nõ ipſe ſonꝰ.Ecce verbũ dico: cũ
dico deꝰ. Æο. bꝛeue ẽ qð dixi: qttuoꝛ lr̃as
et duas ſyllabas. Nunqͥd nã hoc totuʒ eſt
deus:q̃ttuoꝛ littere ⁊ due ſyllabe:? An qn

tũ hoc vile ẽ:tantũ charũ eſt/qð in eis in⸗
telligit᷑: Quid factũ eſt ĩ coꝛde tuo cũ au⸗

diſſes deꝰ:qͥd factũ eſt ĩ coꝛde meo cũ di⸗
cerẽ deꝰ? AMagna ⁊ ſumma quedã ſubſtã⸗
tia cogitata ẽ: que trãſcẽdit oẽm mutabi⸗
lem creaturã carnalẽ ⁊ aĩalẽ. Et ſi dicã ti⸗
bi:deꝰmutabilis ẽ an incõmutabilis:? Re⸗
ſpondeb ſtatim. Abſit vt ego vel credam
vel ſentiã cõmutabilẽ deũ. Incõmutabil
eſt deus. Aĩa tua qᷓ;uis ꝑua.qᷓ;uis foꝛte ad

huc carnał:nõ mihi potuit rñdẽe:niſi incõ⸗
mutabilẽ deũ.Qiĩis & creatura mutabilis.
Quõ g̊ potuiſti ſcintillare in illud qð ẽ ſu

per oẽm creaturã:vt cert mihi rñderes in
cõmutabilẽ deũ? Quid ẽ & illud in coꝛde

nuſq; incluſam? ñ iſta cogitaſ:hoc ẽ ver

bũ de deo in coꝛde tuo.Nunqͥd aũt hoc ẽ
ſonꝰ ille:qui q̃ttuoꝛ lr̃is ↄſtat ⁊ duabꝰſyl⸗
labis? Ergo quecũq; dicunt᷑ ⁊ trãſeũt:ſo
ni ſunt.ſyllabe ſunt.lr̃e ſunt.lhoc verbum

trahſit.ſonat. QOñ aũt ſigniſicauit ſonꝰ: et
in cogitãte ẽ qui dixit.⁊ ĩ intelligẽte ẽ qui

audiuit.Manet hoc trãſeũtibꝰ ſonis. Re⸗ EaR

fer animũ ad illud verbũ.Si tu potes hr̃e
verbũ in coꝛde tuo tanq; ↄſiliũ natum in
mente tua:.vt mens pariat ↄſiliũ:⁊ inſit cõ
ſiliũ qᷓſi ꝓles mẽtis tue.q̃ſi filiꝰcoꝛdiſ tui.
Pꝛius eni coꝛ generat pſiliũ vt aliquã fa⸗
bꝛicam ↄſtruas.aliqͥd amplũ in terra mo⸗
liaris. Jam natũ eſt ↄſiliũ:⁊ opus nõdum

completũ eſt. Vides qͥd tu facturꝰes: ſed

aliꝰ nõ mirat᷑ niſi cum feceris ⁊ ↄſtruxeris

molẽ: ⁊ fabꝛicã illã ad exculptionẽ pfectio

nẽq; ꝑduxeriſ.Attẽdunt hoĩieſ mirabilẽ fa
bꝛicã:⁊ mirant᷑ ↄſiliũ fabꝛicãtis. Stupent
qð vident:⁊ amant qð nõ vident. QOuis è
q põt videre ↄſiliũ ⁊ nõ ſola facta? Si er⸗
go ex magna aliqᷓ fabꝛica laudat᷑ hũanum
ↄſiliũ:vis videre qle ↄſiliũ dei eſt:dñs ie⸗
ſus xpᷣs.id eſt.verbũ dei? Attẽde fabꝛicã

iſtã mũdi. Vide q̃ ſint que facta ſũt ꝑver

bũ.⁊ tũc cognoſces qle ſit verbũ. Attẽde

hec duo mũdi coꝛꝑa:celũ ⁊ terrã.Quis ex
plicat verbis oꝛnamentũ celi?cauis expli

cat fecũditatẽ terre: Quis digne collau⸗

dat tempoꝝ vices? Quiſ digne collaudat

ſeminũ vim? Videtis que taceam ne diu
cõmemoꝛãdo parũ dicã:foꝛte qᷓ; poteſtis
cogitare. Fabꝛica iſta aĩiadũſa q̃le verbũ
eſt ꝑ qð facta ẽ: ⁊ nõ ſola facta ẽ᷑? Oĩa enĩ
iſta vident᷑:qꝛ ꝑtinẽt ad ſenſum coꝛpoꝛis.
Per illud verbũ ⁊ angeli facti ſunt.p illð
verbũ archãgeli facti ſunt.ptãtes.ſedes.
dñatiões.pꝛincipatꝰ. Per illud verbũ fa⸗
cta ſunt oĩa.hinc cogitate qᷓle verbũ eſt.

Rñdet mihi mõ foꝛte neſcio qꝗs. Et qs

verbũ cogitat? Noli &̊ tibi q̃ſi vile aliqd

facere cũ audis verbũ foꝛmare. Verba qdq
audigꝑ qͥtidie.ille talia dixit.Talia verba

locut᷑ꝰ ẽ.talia verba mihi narras.Aſſidue

enĩ dicẽdo noĩa verboꝝ.q̃ſi viluerũt ver⸗
ba.Et qñ audis:In pꝛincipio erat verbũ

et verbũ erat apud deũ:ne vile aliqͥd pu⸗
tares q̃le ↄſueſti cogitare cũ verba hũa⸗
na ſoleres audire: audi qͥd cogites. Deꝰ

+ ₰ℳ

erat verbũ. ¶ Exeat nũc neſcio qͥs inſde

lis arrianꝰ ⁊ dicat.QOꝛ verbũ dei factũ eſt
Quõ põt ſieri/vt verbũ dei factũ ſit.quã⸗
do de verbũ fecit oĩa? Si ⁊ verbum dei

ipſum factũ eſt:p qð aliud verbũ factũ ẽ᷑⸗

Si hoc dicis:qꝛ h̊ eſt verbũ verbi ꝑ qð fa⸗
ctum ẽ illud.ipſum dico ego vnicũ filium
dei. Si aũt nõ dicis verbũ verbi: ↄcede ũñ
9 iij

Johãnis Tractats 1 LCo. 1

factũ ꝑ qð facta ſunt oia. Mõ enĩ ꝑ ſcipfũ
ſieri potuit:p qð facta ſunt oĩa. Crede er⸗
go euãgeliſte. Poterat enĩ dicere In pᷣnci
Geneſis.j. pio fecit deꝰ verbũ.quõ dixit moyſes.In
pꝛincipio fecit deꝰ celũ ⁊ terrã: ⁊ omĩa ſic
enumerat.Div᷑it deꝰ ſiat:⁊ factũ eſt.Si di
dixit. qͥs dixit? Vtiq; deus. Et qͥd factuʒ

eſt? Creatura aliqꝗᷓ inter dicentẽ deũ/⁊ fa⸗

ctam creaturã.Quid ẽ ꝑ qð factũ eſt: niſi
verbũ:qꝛ dixit deꝰ.flat ⁊ factum eſt? hoc
verbũ incõmutabile. auis mutabilia ꝑp
verbum fiant: ipſum incommutabile eſt.
MNoli ergo credere factum:ꝑ qð facta ſunt
oĩa:ne nõ reſñiciaris ꝑ verbũ ꝑ qðs reſiciunt
oĩa. Jam eni factꝰ es ꝑ verbũ: ſed opoꝛtʒ
te reſici ꝑ verbũ.Si aũt mala fuerit ſides
tua de verbo:nõ potes reſici ꝑ verbũ Et
ſi tibi ↄtigit fieri ꝑ vᷣbũ.ꝑ illud factꝰ ſis: x.
te defeceris.Et ſi ꝑ te defecerisulle te reſi

ciat qͥ te fecit.Si ꝑte deterioꝛ efficerisl-

le te recreet ꝗͥ te creauit. Quõ te autẽ re⸗
creet ꝑ verbũ:ſi male aliqᷣd ſentias de ver
bo? Euãgeliſta dicit In pꝛincipio eratver
bũ:⁊ tu dicis.in pꝛincipio factũ eſtverbũ⸗
Ille.oĩia ꝑ ipſum facta ſunt dicit:⁊ tu diciſ
qꝛ ⁊ ipſum verbũ factũ eſt?: Poterat dice⸗
re euãgeliſta: In pꝛincipio factũ eſt ver⸗
bum.Sed qͥd ait. In pꝛincipio eratverbũ
Si erat:nõ eſt factũ.vt iſta oĩa ꝑ ipſuʒ fie⸗
rent:⁊ ſine ipſo nihil. Si g erat ĩ pꝛincipio
verbum. ⁊ verbum erat apud deuʒ. ⁊ deꝰ
erat verbũ:ſi nõ potes cogitare qͥd ſit.ditf
fer vt creſcas.Ille cibꝰ ẽ:accipe lac vt nu⸗
triaris:vt ſis validus ad capiendũ cibum
S Sane frẽs qꝗðſequit᷑.oĩa ꝑ ipſum fa/
hic pterit cta ſunt. et ſine ipſo factuʒ eſt nihil
lũ tex · mhoc Videte ne ſic cogitetis:qꝛ nihil alidd eſt.
erat in pꝛinci Solent enĩ dicere multi male intelligetes:
pio apud de ſine ipſo factũ eſt nihil: ⁊ putare aliqꝗ eſſe
um:quẽ tam nihil. Peccatũ quidẽ nõ ꝑ ipſum factũ ẽ.
iiferiꝰ tract᷑. et mãifeſtũ eſt qꝛ pctm̃ nihil eſt: ⁊ nihil ſi⸗
ij expoſitam unt hoĩes cũ peccãt.Et idolũ nõ ꝑ verbuʒ
iram replicã factũ eſt.Habet qdẽ foꝛmã quandã hũa⸗
do:loco ſuo nam:ſed ipfe hõ ꝑ verbũ factꝰ ẽ. Nã foꝛ⸗
cõmemoꝛat. ma hoĩs in idodo nõ ꝑ verbũ facta eſt.Et
j.Coꝛin.viij ſcriptũ eſt. Scimꝰ qꝛ nihil ẽ idolum. Ergo
iſta nõ ſunt facta ꝑ verbũ.ſed quecũq; na
* turalit᷑ facta ſunt.quecũq; facta ſũt ĩ crea
turis.oĩa oĩno que ſixa ĩ celo ſunt.que ful
gent deſuꝑ.q̃ volitãt ſub celo.⁊ q̃ mouent᷑
vniũſa natura rerũ: oĩs oĩno natura.Di⸗
cam planiꝰ.dicã frẽs vt intelligatis.ab an
gelo vſq; advermiculũ.Quid pᷣclariꝰ an⸗

“

tiebat᷑ a muſcis. Inuenit illũ manicheꝰ te

—

gelo in creaturis? Quid extremiꝰ vermi⸗
culo in creaturis: Per quẽ factꝰ eſt ange⸗
lus:ꝑ ipſum factꝰ ẽ ⁊ vermiculus.Sʒ ange

lus dignꝰ celo:vermiculus terra. QOui cre

auit:ipſe diſpoſuit. Si ponet vermiculum
in celo/repᷣhẽderes. Sivellet angelosna⸗
ſci de putreſcẽtibꝰcarnibꝰ/repᷣhenderes.
Et tñ ꝓpe hoc facit deus:⁊ tñ nõ eſt repꝛe
hendẽdus. Mã oẽs hoĩes de carne naſcen
tes:qͥd ſunt niſi vermes: Et de vermibus
angelos facit.Si enĩ ipſe dñs dicit:ego au ps.xxj.
tem ſi nrd etrin 7 n boͤ⸗ Quis dubitat B
dicere qð ſcriptũ eſt ⁊ ĩ iob.q́;dtomagis hõ Joh vxxy
putredo ⁊ filiꝰ hoĩs vermis Wrime dixit Job.xxv.
hõ putredo:⁊ poſtea filiꝰ hoĩs vermis.qꝛ
vermis de putredic naſcit᷑:ideo hõ putre⸗
do. ⁊ filius hoĩs vermis. Ecce qð fieri vo⸗
luit ꝓpt te/illud qð in pꝛincipio erat ver⸗
bũ:⁊ verbũ erat apud deũ.⁊ deꝰ erat ver⸗
bũ. Quare h factũ eſt ꝓpt te: niſi vt ſuge⸗
res ꝗᷓ mãducare nõ poteras? QOino & frẽs
ſic accipite.oĩa ꝑ ipſum facta ſunt:⁊ ſine ip
ſo factũ eſt nihil. Vniuerſa eni creatura ꝑ
ipſum facta ẽ maioꝛ/minoꝛ.ꝑ ipſum facta
ſunt infera.ſupa.ſpſalis.coꝛꝑalis:ꝑ ipſuʒ
facta ſunt. Nulla enĩ foꝛma.nulla compa⸗
ges.nulla ↄcoꝛdia ꝑnũ.nulla q̃liſcũq; ſub
ſtantia que põt hr̃e pondus.numeꝝ ⁊ mẽ⸗
ſurã.niſi ꝑ illud verbũ.⁊ ab illo verbo cre
atoꝛe:cui dictũ eſt.QOia in mẽſura ⁊ nüe⸗
ro ⁊ pondere diſpoſuiſti. HNemo & vos fra
tres fallat:qñ foꝛte tediũ patimi a muſcis
Eteni aliq deriſi:a diabolo decepti ſunt:⁊
ad muſcas capti ſunt. Solẽt eni aucupes
ponere in muſcipula muſcas:vt eſurietes
aues decipiãt.Sic ⁊ iſti ad muſcas a dia⸗
bolo decepti ſunt.Hã neſcio qs tediũ pa⸗

dio affectũ:⁊ cũ diceret ſe non poſſe pati
muſcas ⁊ odiſſevehemẽt illas:ſtatim ille.
Quis fecit haſ inqͥt? Et qꝛ tedio affectꝰ ẽ.
et qꝛ oderat illas:nõ auſus ẽ dicere.deus
illas fecit. Erat aũt catholicus. Ille ſtati
ſubiecit.Si deꝰ illas ñ fecit:qͥs illas fecit⸗
Plane ait ille:ego credo qꝛ diabolus fe⸗
cit muſcas.Et ille ſtatim. Si muſcas dia⸗
bolus fecit ſicut tevideo ↄſiteri:qꝛ pꝛudẽ
ter intelligis:apem qͥs fec.que paulo am⸗
plioꝛ ẽ muſca? Mõ auſus ille ẽ dicẽ qꝛ deꝰ
fecit apẽ:⁊ muſcã nõ fecit.qꝛ res erat ꝓxi
ma. ab ape duxit ad locuſtaʒ.a locuſta ad
lacertã.a lacerta ad auẽ. ab aue duxit ad
pecus.inð ad bouẽ.inde ad elephãtẽ.po⸗

Sapiẽtie.xcj

Ri etdi

ſrrer
ſoaun
ſuse
lus
rio

tis
ure⸗
inell
dlbus
nma
ſendit
fors
nus.
udice
tiſt
lost
ſactan
noꝛta
mninẽ
ſabd
biar
fratu
G
ſuc
leſ
pen
Uibi⸗
m.
Lue
caſur
h nodo
ctum
dcl
um
. nöͤn

d
lan
Ppo
ſin
ho⸗
mus
ſtum
on
lher
Adin
bety
ſticn
enid
finte
cente
ſoyi

emmi⸗
zange
ige
culum
don⸗
eres.
repꝛe
iſcen
ibug
oal poͤttl
th
ho⸗ 4
irit Nobm
ge
ne⸗
yo⸗
er⸗
er⸗
ge⸗
ſis
kip
nn
ſan
hlu-
mp⸗
ig ſub
voge
ie⸗ gapietie
3fta
iſas
mnr
upes
lietes
1dia⸗
üpa⸗
edte⸗
epan
nlle.
ci:
deus
ſtati
ccit!
ofe⸗
dia⸗
udẽ
am⸗
ꝛde⸗
pri
1190
1
po⸗

Ecẽs.x.

Johaänis Tractat I1

*

ſtremo ad hoĩem.⁊ ꝑſuaſit hoĩ:qꝛ nõ a Rᷣo

factus eſt hõ. Ita ille miſer cuʒ tediũ paſ⸗

ſus ẽ a muſcis:muſca factꝰ eſt:quẽ diabo⸗
lus poſſidet. Beelʒebub quippꝑe interpᷣta⸗
ri ðꝛ pꝛriceps muſcarũ.De qᷣbꝰſcriptũ eſt.

Auſce moꝛture:exterminãt oleũ ſuauita

tis. Quid igit᷑ frẽs:qre iſta dixi? Claudite
aures coꝛdis vr̃i aduerſus dolos inimici:
intelligite qꝛ deus fecit oĩa:⁊ in ſuis gra⸗
dibus collocauit.Quare aũt patimur mul

ta mala a creatura quã fecit deꝰ:miſi qꝛ of

ih

ps. ciij.

fendimꝰdeũ? Nundd hec angeli patiunf.
Foꝛtaſſis ⁊ nos in illa vita iſta nõ timere⸗
mus.De pena tua peccatũ tuũ accuſa/nõ
iudicem. MNã ꝓpt er ſuꝑbiã inſtituit deus
vt iſta creatura mima ⁊ abicctiſſima ipſa
nos toꝛqueret:vt cũ ſuꝑbus fuerit hõ ⁊ ſe
iactauerit aduerſus deum:⁊ cũ ſit moꝛtał
moꝛtalẽ terrueit:⁊ cũ homo ſit/ꝓximũ ho
minẽ nõ agnouerit:cũ ſe erexerit pulicibꝰ
ſubdat᷑.Quid eſt qð te inflas hũana ſuꝑ⸗
bia:? Homo tibi dixit cõuiciũ:⁊ tumuiſti ⁊
iratus es:pulicibꝰ reſiſte vt doꝛmias.Co⸗
gnoſce quid ſis.MNã vt noueritis frẽs ꝓpt᷑
ſuꝑbiam nr̃fam domandã/creata iſta q̃ͥ mo
leſta nobis eſſent.Si populũ pharaõis ſu
perbũ potuit deus domare de vꝛſis.ð leo⸗
nibus:de ſeꝛpẽtibꝰ:cur muſcas ⁊ ranas ilł
imiſit? Vt rebꝰviliſſimis ſuꝑbia domaret᷑
QOia ergo ꝑ ipſum frẽs:oĩa oino ꝑ ipſuʒ fa

cta ſunt/⁊ ſine ipſo factũ eſt nihil. Sed qͥ⸗

modo ꝑ ipſum facta ſunt oĩa:⸗
ctume: in
dici. Obð factũ eſt in illo:vita ẽᷣ. Ergo to⸗
tum vita ẽ:ſi ſic ꝓnũciauerimꝰ. Quid eni
nõ in illo factũ eſt: Ipſe eſt eni ſapia dei:
et dicit᷑ in pſalmo.Qia in ſapia feciſti.Si
ergo chꝛiſt? ẽ ſapia dei:⁊ pſalmꝰdicit/oĩa
in ſapia feciſti:oĩa ſicut ꝑ illũ facta ita ĩ il⸗
lo facta ſunt.Si ergo oĩa in illo frẽs chariſ
ſimi:⁊ qð in illo factũ eſt/iĩ illo vita eſt:er⸗
goꝛ terra vita ẽ:ergo ⁊ lignũ vita ẽ. DNici⸗
mus quidem lignũ vitam: ſed ſ̃m intelle⸗
ctum lignũ crucis vnde accepimꝰ vitã.Er
go ⁊ lapis vita eſt. Inhoneſtũ eſt ſic intel
ligere:ne rurſum nobis ſubꝛepat eadẽ ſoꝛ⸗
didiſſima ſecta manicheoꝝ:⁊ dicat.qꝛ ha
bet vitaʒ lapis.⁊ habet animã paries.⁊ re
ſticula habet animã:⁊ lana ⁊ veſtis.Solẽt
enĩ delyrantes dicere:⁊ cum repꝛchẽſi fue
rint⁊ repulſi:quaſi de ſcripturis ꝓferũt di

MS8 fa⸗

centes. Vt qͥd dictũ eſt/qð factuʒ eſt ĩ ip⸗

ſo vita eſt: Si eniĩ omia in ipſo facta ſunt:

ſo vita erat. Põt eniʒ ſic

1

omiavita ſunt. Non te abducant. ꝓnũcia

ſic:qð factuʒ eſt.hic diſtingue.⁊ deinde in
fer:in illo vita eſt. Quid eſt hoc? Facta ẽ

terra.ſed ipſa terra que facta eſt non ẽ vi

ta.Eſt autem in ipſa ſapientia ſpũalit ra⸗

tio quedam qua terra facta eſt: Hec vita

eſt. Ergo qð factum eſt: in illo vita eſt. q⸗
modo poſſum dicam charitati veſtre. Fa⸗
ber facit arcam. Pꝛimo in arte habet arcã

Si eni in arte arcam non haberet:non eſſʒ

vnde fabꝛicãdo illaʒ ꝓferren. Sed arca ſic
eſt in arte.vt non ipia arca ſit que videtur

oculis. In arte iuiſibilit᷑ eſt:in opere viſibi

liter erit.Ecce facta eſt in oꝑe. Nunqͥd de
ſtitit eſſe in arte? Et illa in opere facta eſt.
et illa manet que in arte eſt. Maʒ poteſt il
la arca putreſcere: ⁊ iterum ex illa que in
arte eſt alia fabꝛicari. Attẽdite ergo arcã
in arte:⁊ arcam in oꝑe.Arca in oꝑe non ẽ
vita:arca in arte vita eſt:quia viuit aia ar
tiſicis vbi ſunt iſta oĩa anteq; ꝓferantur.
Sic ergo frẽs chariſſimi quia ſapiẽtia dei
ꝑ quã facta ſunt oĩa:ᷣm artẽ ↄtinet omia

anteq; fabꝛicet oĩia. Hic que fiunt ꝑipſam

artem:non continuo vita ſunt:ſed quicqᷣd
factũ eſt/vita in üllo eſt. Cerramvideſ:eſt
in arte terra. Celum vides:eſt in arte celũ
Solem ⁊ lunam vides: ſunt ⁊ iſta in arte.
ſed foꝛis coꝛꝑa ſunt:in arte vita ſunt. Vi⸗
dete ſi quõ poteſtis:magna eni res dicta ẽ
et ſi nõ a me magno.aut nõ ꝑme magnũ:
tamen a magno. Non enĩ a me paruulo di
cta ſunt hec: ſed ille non eſt paruulus ad
quẽ reſpicio vt dicam.capiat quiſq; vt po
teſt inq;tum poteſt:⁊ qui non poteſt:nutri
at coꝛ vt poſſit. Vnde nutriat? De lacte

nutriat vt ad cibum ꝑueniat:a chꝛiſto per

carnem nato non recedat/donec ꝑueniat
ad ſpjrituʒ ab vno patre natum:verbũ de
um apud decũ:ꝑ qð facta ſunt oĩia.quia il⸗

la vita eſt: que ĩ illo eſt lux hominũ.hoc
enim ſequitur ¶ Et vita erat li 6 ho⸗ J
lum

minũ.·Et ex ipla vita:homines illumina

tur. Pecoꝛa non illuminant᷑: quia pecoꝛa

non habent rationabiles mentes.que poſ
ſent videre ſapientiã. Homo autem factꝰ
ad imaginẽ dei:habet rationalem menteʒ
per quam poſſit perciꝑe ſapientiã. Ergo
illa vita per quam facta ſunt oĩa.ipſavita
lux eſt:⁊ non quoꝛũcunq; aĩalium ſed lux
hominũ. Vnde paulopoſt dicit. Erat lu⸗
men verum:qð illuminat oẽm hoĩem ve⸗
nientem in hunc mũdũ.Ab illo lumiĩe illu
9*° uii

—

:

Johãnis Cracu

minatus erat qui dixit: In pꝛincipio erat
verbum: ⁊ verbum erat apud deum. ⁊ deꝰ

rat? II ALog.

erat verbum. Ergo illa vita lux eſt homi⸗
num. Sed foꝛte ſtulta coꝛda adhuc cape⸗
re iſtam lucem nonvalent:qꝛ peccatis ſuiſ
aggrauant᷑ vt eam videre non poſſint: nõ

ideo cogitent quaſi abſentem eſſe lucem

q̃ eã vide nõ poſſunt. Ipſi eni ꝓpter pec⸗

cata tenebꝛe ſunt:et lux i tenebris lu/

cet. et tenebre eam non compben⸗
derunt. Ergo fratres quomodo homo
poſitus in ſole cecus / vᷣſens eſt illi ſol. ſed
ipſe ſoli abſens eſt. Sic omnis ſtultus.oĩs

iniquus.ſic oĩs impius cecus eſt coꝛde.pᷣ⸗
ſens eſt ſapiẽtia.Sed cum ceco pᷣſens eſt.

oculis eius abſens eſt:MHNon quia ipſa illi
abſens eſt.ſed quia ipſe ab illa abſenſ eſt.
Quid ergo faciat iſte? Mudet vnde poſ⸗
ſit videri deus. Quoniam ſi ꝓpterea vi⸗
deri non poſſit qꝛ ſoꝛdidos ⁊ ſaucios ocu

los haberet:irruente puluere aut pituita.

oculo tuo quicqᷣd mali eſt vt poſſis vide⸗

re lucem oculoꝛuʒ tuoꝝ. Puluis.pituita.

fumus: peccata ⁊ iniqtates ſunt.Tolle in
de iſta oia ⁊ videbis ſapientiã que pᷣſens
eſt: quia deus eſt ipſa ſapientia, Et dictuʒ
C.Bti mũ do coꝛde: qm̃ ipſi deũ videbũt.
(Frblicit tractatus prinus.
Incipit tractatus ſecundus.De
eo quod ſcriptum eſt. uit homo

miſſus a deo cui nomen erat ioha⸗

gratie ⁊ veritatis.

tres chariſſimi vt textum di⸗

27 Bnum efra⸗

uinarũ ſcripturarũ ⁊ naxie

ſancti euãgelij / nulluũ locum
ßptermittentes ꝑtractemuſ ꝓut poſſumus.
vt ꝓ noſtra capacitate paſcamur ⁊ miſtre

mus vobis vnde ⁊ nos paſcimur. Capitu⸗

lum pꝛimũ pꝛeterito die dñico tractatum
eſſe memimꝰ.id eſt. In pꝛincipio erat ver

bum:⁊ verbum erat apud deũ:⁊ deuſ erat

verbum:hoc erat in pꝛincipio apud deum
Oiĩa per ipſum facta ſunt:⁊ ſine ipſo factũ
eſt nihil. . factum eſt: in illo vita eſt. Et
vita erat lux hominũ:⁊ lux in tenebꝛis lu
cet:⁊ tenebꝛe eam non compꝛchenderunt
Hucuſq; tractatum eſſe credo. Re coꝛda⸗
mini oes qui affuiſtis: ⁊ qui non affuiſtis

nes: vſq; ad id quod ait. Dlenum

credite nobis ⁊ his qui adeſſe voluerunt.

Munc ergo quia non poſſumus ſemꝑ oĩa
replicare ꝓpter eos qui hoc volũt audire
qð ſequitur:⁊ oneri eſt illis ſi repetant᷑ pᷣo
ra cum defraudatiõe poſterioꝝ:dignent᷑
qui non aderant non pᷣterita exigè: ſʒ cũ
his qui aderant ⁊ nũc audire pᷣſentia.Se⸗
quitur. Fuit homo miſſuſa deo cui

nomen erat iohanes. Eteni ea qᷓ di⸗

cta ſunt ſupius fratres chariſſimi.de diui⸗
nitate chꝛiſti dicta ſunt ineffabili læ pꝛope
ineffabiliter. Quis enĩ capiat In pꝛinci⸗
pio erat verbũ:⁊ verbũ erat apud deum?
Et ne vileſcat tibi nomen verbi ꝑ conſue⸗
tudinẽ qnotidianoꝝ verboꝝ:⁊ deus erat
verbum. Hoc verbum idipſum eſt:vñ he⸗
ſterno die multũ locuti ſumus:a pᷣſtiterit
dñs vt vel tanta loquẽdo aliquid ad coꝛ⸗
da veſtra pduxerimus. In pꝛincipio erat
verbum. Idipſum idipſum ẽ. eodem mo⸗
do ẽ ſicut e: ſꝑ ſic eſt: mutari non poteſt.h̊
eſt / de eſt. Qð nomẽ ſuũ dixit famlo ſuo

moyſi.Ego ſum qui ſuʒ: ⁊ qui eſt miſit me Exodi.iij.
Qui ergo hoc capiet cum videatis omnia

moꝛtalia mutabilia.cum videatis non ſo⸗
lum coꝛpoꝛa variari per qualitates.naſcẽ
do.creſcẽdo.deſiciẽdo.moꝛiendo. ſed eti
am ipſas animas ꝑ affectum diuerſarũ vo
luptatum diſtendi atq; diſpergi.cumvide

gagtis hoies a percipere poſie ſapientiã ſi ſe

illi luci ⁊ caloꝛi admouerint:⁊ amitte poſ⸗

ſe ſapientiã ſi inde malo affectu receſſerit

Cuʒ videatiſ ergo iſta oĩa eſſe mutabilia:
quid eſt qð eſt/niſi qñ tranſcẽdit omnia ꝗᷓ
ſic ſunt vt non ſint?: Quis ergo hoc capit.
aut qͥs quõcũ q; intẽdeit vires mẽtis ſue:
vt attingat quõ poteſt ad id qð eſt:vt cuʒ
ad id vtcunq; mente attigerit/poſſit per⸗
uenire: Sic eſt enĩ tanq; videat quiſq; de
longinquo patriaʒ: ⁊ mare interiaceat.vi
det quo eat:ſed habet qua eat. Sic ad il⸗
lam ſtabilitatẽ nr̃am: vbi qð ẽ eſt: qui hoc
ſolum ſemper ſic eſt vt eſt: volumuſ perue
nire:interiacet mare huius ſeculi qua imꝰ
et ſi am videmus quo imus. Nam multi
nec quo eant vident. Vt ergo eſſet ⁊ qua
iremus:venit inde ad quem ire volebamꝰ
Et quid fecit? ¶ Inſtituit lignũ:quo ma⸗
re tranſeamus. NHemo enim poteſt tranſi⸗
re mare huius ſeculi:niſi cruce chꝛiſti poꝛ⸗
tatus.HHanc crucem aliquando complecti
tur ⁊ infirmus oculus.⁊ quia nõ videt lon
ge quo eat.non ab illa recedat:⁊ ipſa illuʒ

*

iͤe
bs
yb
M:
ino
bitur
qu
ledet
ciſſt
linu
humm
hoc
won
lune
quo⸗
Ing
apo⸗
hoc⸗
lon
no
ſu
4
nnt:
ſophie
geute
euuiri,
ſumii kolo.
hiil
ſpicir
diuir
ung
eus
rar

ſai

4

J. Joh —„ Tract.

4 . . 8 . .
. . ☚

n perducet. Itaq; fratres mei hoc inſinuaue
äfre rim coꝛdibus veſtris:ſi vultis pie ⁊ chꝛiſti
iii ane viucre:herete chꝛiſto ᷣm id quod pꝛo
gan nobis factus eſt: vt perueniatis ad eũ m
ſl id qð eſt ⁊ m id qð erat.Acceſſit vt ꝓno
gd. bis hoc fieret: quia hoc pꝛo no bis factuſ ẽ
.ge⸗ vbi poꝛtentur infirmi ⁊ mare ſeculi tranſe
vochit ant ⁊ perueniant ad patriam :vbi iam na⸗
na di⸗ ui non opus erit: quia nullum mare tranſi
ediui⸗ bitur. AMelius eſt ergo non videre mente
pꝛope id quod eſt ⁊ tamen a chꝛiſti cruce non re⸗
pꝛinci⸗ cedere:quã videre illud mente ⁊ crucem
deum⸗ chꝛiſti ↄtemnere. Bonũ eſt ſuper hoc⁊ op
onſue⸗ timũ ſi fieri poteſt:vt ⁊ videatur quo eun
serat dum ſit: ⁊ teneatur quo poꝛtet᷑ qui pergit.
pühe⸗ Hoc potuerũt mentes magne mõtiũ.
itent montes dicti ſunt quos maxime illuſtrat
lcor⸗ lumen iuſticie: potuerunt⁊ viderunt illud
erat quod eſt. Nam videns iohãnes dicebat:
mo⸗ In pꝛincipio erat verbum: ⁊ verbum crat
ſ.5 apud deum: deus erat verbum. Uider̃t
ſuo hoc:⁊ vt puenirent ad id qꝗð videbant de⸗
eme Erodiit longe:a cruce chꝛiſti non receſſerũt:⁊ hu⸗
nd militatem chꝛiſti non ↄtempſerunt. Par⸗
dnſo⸗ uuli ergo qui hoc non poſſunt intelligere
nuſch non recedentes a cruce ⁊ a paſſione ⁊ are
ſen ſurrectione chꝛiſti: ĩ ipſa naui perducunt᷑
ino ad id qñ non vident: in qua naui pueni⸗
4 unt ⁊ illi qui vident.At vo quidam philo
nngt ſophi huius mũdi extiterũt ⁊ inquiſierũt
iſſe creatoꝛem per creaturam: quia poteſt in⸗
. do⸗ Aeniri per creaturam euident᷑ dicente apo
eſei. Mhomañ. j. ſtolo. Inuiſibilia enim eius a ↄſtitutione
dia 1. In Peen ge fa ellecta
l⸗ mũdi.per ea que factad unt intellecta con
nma. ſpiciunt᷑:ſempiterna quoq; virtus eius et
Acal. diuinitas:vt ſint inexcuſabiles.Et ſequit
eſ Quia cũ cognouiſſent deum. non ſicut de
ma; um gloꝛiſicauerũt.aut gratias egerũt:ſed
uper⸗ euanuerunt in cogitatiõibus ſuis:⁊ obſcu
niapde ratum eſt inſipiens coꝛ eoꝛum. Et vñ ob⸗
ceal ſcuꝛatum eſt? Sequitur ⁊ dicit apertius.
Ncaltv Hicentes eniĩ ſe eſſe ſapientes ſtulti facti
guihoc ſunt:viderunt quoveniendũ eſſet:ſed in⸗
ſpenue grati ei qui illis pꝛeſtitit qð viderunt: ſibi
tuin⸗ voluerũt tribuere 35 viderunt:⁊ facti ſuꝑ
mulri HMMV bi ãmiſerunt qð videbant:⁊ conuerſi ſunt
1 qua inde ad idola ⁊ ſimulachꝛa ⁊ culturas de⸗-
cbam’ monũ: adoꝛare creaturam⁊ ↄtemnè crea⸗
ema⸗ 5 toꝛem. Sed iam iſti eliſi iſta fecerunt. Eit
nanſi⸗ aũt eliderent᷑ ſuperbierãt. Cum autem ſu
ſipor perbirent: ſapientes ſe eſſe dixerunt.hi S
Hplegi de quibus dixit.qui cum cognouiſſent de
etlon um:non ſicut deum gloꝛiſicauerũt:vidert
zillz hoc quod dicit iohannes: quia per verbũ

—

.
dei kacta ſunt omnia. Mam inueniunt᷑ iſta
et in libꝛis philoſophoꝝ:⁊ quia vnigeni⸗
tum filium habet deus per quem facta ſũt
omnia. Illud potuerunt vidẽ qð eſt:ſʒ vi⸗
derunt delonge. Noluerunt tenere humi⸗
litatem chꝛiſti:in qua naui ſecuri perueni
rent ad id qð longe videre potuerunt: et
ſoꝛduit eis crux chꝛiſti.aare tranſeundũ
eſt:⁊ lignũ ↄtemnis? O ſapiẽtia ſuperba
irrides cruciſixum chꝛiſtum:ipſe eſt queʒ
longe vidiſti.In pꝛincipio erat verbum: ?-
verbum erat apud deum: z deus erat ver⸗
bum. Sed quare crucifixuſ eſt? Qꝛ lignuäua·
tibi humilitatis eius neceſſarium erat. Szu·
perbia enim tumueras:⁊ longe ab illa pa⸗
tria pꝛoiectus eras.⁊ fluctibus huius ſecu
li interrupta ẽ via:⁊ qua tranſeatur ad pa
triam non eſt niſi ligno poꝛteris. Ingrate:
irrides eum qui ad te venit vt redeaſ. Ip
ſe factus eſt via:⁊ hoc per mare. Inde in
mari ambulauit: vt oſtenderet in mari eẽ
viam.Sed tu qui modo ipſe ambulare in
mari non potes:naui poꝛtare: ligno poꝛta
re. Crede in crucifixũ:⁊ poteris peruenire
Pꝛopterea cruciſixus eſt.vt humilitatem
doceret:⁊ quia ſi ſic veniret vt deus: non
agnoſceret᷑.Si enim ſic veniret vt deus:ñ
veniret eis qui videre deum non poterãt.
Non eni ſᷣm id quod deꝰeſt:autvenit aut
deſcendit.cum ſit vbiq; pꝛeſens ⁊ nullo lo
co cõtineatur: ſed ſᷣm qð venit:qð apparu
it homo.Quia ergo ſic erat homo vt late-
ret in illo deus: miſſus eſt ante illum ma⸗
gnus hdmo. per cuius teſtimoniũ inueni⸗
retur pluſq; homo.Et quis eſt hic? Fuit
homo.Et quomodo poſſet iſte verum de
deo dicere miſſus eſt a deo? Quid voca⸗
batur? Cui nomen erat iobannes.
Quare venit? ¶ Hic vẽit ĩ teſtionin C
vt teſtioniũ phiberet de lumie: vt
omnes crederent per illum. Qualis
iſte qͥ teſtimoniũ phibet de luie? Qagnũu
aliqͥd iſte iohes:ingẽs meritũ: magna gr̃a
magna celſitudo. Mirare: plane mirare: ſzʒ
tanq; mõtẽ.aAlõs aũt ĩ renebꝛis ẽ:niſi luce
yeſtiat᷑.Ergo tm̃ mirare iohem.vt audias
qð ſequit᷑ nõ erat ille lume:hme cũ mo⸗ aAt.lr̃a lo
tẽ putes lumẽ eẽ.naufragiũ ĩ mõte facaaas ··
nõ ſolatiũ inuẽias.Sʒ qͥd debes mirari?z
AMoõtẽ tãq;ᷓ mõtẽ.Erige ãt te ad illũ ꝗͥ ullu
miat mõteſ:qꝛ ad h̊ erectꝰẽ vt poꝛ radiatꝰ
excipiat ⁊ ocuł tuis ſaucijs nũciet.Ergo ñ
erat ille lumẽ. Quare gvenu⸗ Da vkre⸗

●
ſtimonium phiberet de lumie Ut
qͥd hoc? Vt oeſ crederẽt ꝑ illũ.Et de quo
lumine teſtioniũ ꝑhiberet? Erat lux ve⸗
ra.Quare additũ eſt vera? Oꝛ ⁊ hõ illuĩa
tus / dicit᷑ lux. Sed vera lux illa ẽ que illu
minat. Nã ⁊ oculi nr̃i dicunt᷑ lumia: ⁊ tam
niſi ꝑ noctẽ lucerna accẽdat᷑. aut ꝑ diẽ ſol
exeat.luĩa iſta ſine cauſa patẽt.Sic ergo
et iohãnes erat lux:ſed nõ vera lux:qꝛ il⸗
luminatꝰ.Tenebꝛe erat: ſed illumiatione
factꝰẽ lux.niſi enĩ illuiaret᷑:tenebꝛe erat.
ſicut oẽs impij qbus iam credẽtibus dixit
Epheß. v. Apls. Fuiſtis eni aliqñ tenebꝛe: Nũc aũt
. qꝛ crediderãt qͥd:? MNũc aũt lux inqͥt in do
mino. Miſi adderet in dño:nõ intelligemꝰ
Lux inqͥt in dño:tenebꝛe nõ in dño. Fui⸗
ſtis eni aliqñ tenebꝛe. Ibi eni nõ addidit
in dño.Ergo tenebꝛe in vobis:lux in dño.
Sic ⁊ ille nõ erat lux:ſed vt teſtioniũ vhi⸗
beret de luĩe. Vbi aũt eſt ipſa lux: Erat
lux vera:q̃ illuiat oẽm hoiem veniẽ⸗
tem in huc mũdum.Si oẽm holem ve
nientẽ:⁊ ipſum iohãnẽ. Ipſe ergo illumi⸗
nabat:a q̊ ſe demf̃ari volebat.Intelligat
charitaſ vr̃a. Veniebat ad mẽtes inſirmaſ
ad coꝛda ſaucia:ad aciẽ anime lippientis.
Ad hoc venerat vñ poſſet aia videre qð ꝑ
fecte eſt: qm̃ plerũq; ↄtingit:vt in aliquo
coꝛꝑe radiato cognoſcat᷑ oꝛtꝰ eſſe ſol:quẽ
oculis videre nõ poſſumꝰ.qꝛ ⁊ qͥ ſaucios
habẽt oculos/ idonei ſunt videre parietẽ
illumiatũ ⁊ illuſtratũ a ſolevel montẽ vel
arboꝛẽ: aut aliqͥd hmõi idonei ſunt vide⸗
re. ⁊ ĩ alio illuſtrato/demõſtrat᷑ illis oꝛtꝰ
ille.qͥ vidẽdo adhuc minꝰ idoneã aciẽ ge
runt.Sic ergo illi oẽs ad qs xpᷣs venerat
minꝰidonei erãt eũvidè.radiauit ioheʒ.⁊
ꝑ illũ ↄfitentẽ a ſe radiatũ.a ſe illumĩarũ
noõ qui radiaret ⁊ illumiaret:cognitꝰẽ ille
q̃ ilumĩat:cognitꝰ ẽ qui illuſtrat: cdgnitꝰ
eſt qͥ implet.Et qͥs eſt: Qui illumiat inqͥt
oẽm hoiem venientẽ in hũc mũdũ.Nam
ſi illinc nõ recedẽet: nõ eſſʒ illumiandꝰ.Sʒ
ideo hic illumiandus:qꝛ illinc receſſit vbi
hõ ſemꝑ poterat eſſe illumiatꝰ. Quid er⸗
go ſi venit huc: Vbi erat:
Alia litte⸗ Mundo erat. hic erat ⁊ huc venit. Hic
ano hʒ hoc erat ꝑ diuinitatẽ. ⁊ huc venit ꝑ carnẽ:quia
cũ hic eſſet ꝑ diuinitatẽ:a ſtultis⁊ cecis et
iniqͥs videri nõ poterat. Ipſi iniqͥ tenebꝛe
ſunt: De qᷣbꝰ dictum ẽ. Lux lucet in tene⸗
bꝛis:⁊ tenebꝛe eam nõ compᷣhẽderũt.Ec⸗
ce hic ẽ 1 mõ ⁊ hic erat:⁊ ſemꝑ hic ẽ æ nũqᷓ

.

——, —Wb—

Hypus ẽvt tu nõ deſeras:⁊ non deſereris.

illa lux nõ põt.venit ad te talis:q̃lẽ poſſiſ

ſtis exultare ad hoꝛã in lumie eiꝰ.Ego au
tem habeo teſtioniũ maiꝰ iohanne. Ergo Z
oñdit qꝛ ꝓpf᷑ hoĩes voluit ꝑ lucernam de G

cgo vos vnũ ſermonẽ:dicite mihi. Bapti

Et turbati ſunt ⁊ dixerũt apud ſemetip⸗
ipſos.Si dixerimꝰ de celo:dicturꝰ ẽ nobiſ
Muare ergo nõ credidiſtis illi? Quia ille
xpᷣo ꝑhibuerat teſtimoniũ: ⁊ dixerat:non .

ritatis ↄfeſſionc.rñderũt mẽdaciũ verita
ti: ⁊ mẽtita ẽ iniqtas ſibi. DPixerũt eni: Ne
ſcimꝰ. Et dñs qꝛ ipſi ↄtra ſe clauſerãt ne⸗

recedit ⁊ nuſq; recedit. Opuſ ẽ vt habeas
vnde videas qð tibi nunq; recedit. Opus
eſt vt tu nõ recedas ab eo:qͥ nuſq; recedit

Noli cadere ⁊ nõ tibi occidet.Si tu fece⸗

ris caſum:ille tibi facit occaſum. Si auteʒ
tu ſtas:pñs ẽ tibi.Sed nõ ſtetiſti.recoꝛda
re vñ cecideris:vñ te deiecit qͥ pꝛioꝛ te ce⸗
cidit. Deiecit enũ te nõ vi:nõ impulſu:ſed
volũtate tua.Si enĩ malo ñ ↄſentires ſta⸗
res:illumiatꝰ maneres.aodo aũt qꝛ iam
cecidiſti: ⁊ factꝰ es ſauciꝰ coꝛde vñ videri

videre:⁊ taĩẽ ſe hoĩem pꝛebuit:vt ab hoie
quereret teſtimoniũ.Ab hoiĩe querit teſti
moniũ deꝰ:⁊ de teſtẽ hʒ hoĩeʒ. abet de
us teſtẽ hoĩem:ſed ꝓpt᷑ hoĩem. Tam infir
mi ſumꝰ vt ꝑ lucernã queramꝰ diẽ: qꝛ lu⸗

cerna dictꝰ ẽ ipſe iohanes dño dicẽte. Il⸗ Johãnis. v.

le erat lucerna ardẽs ⁊ lucẽs:⁊ vos volui⸗

monſtrari ad fidẽ credenniũ:vt ꝑ ipſam lu
cernã inimici eiꝰ ↄfunderent᷑. Illi enĩ mi⸗
mici:qͥ illũ temptabãt ⁊ dicebãt.Dic nob Marci.xj
in qᷓ ptãte iſta facis? Interrogabo inqͥt et

ſmũ iohãnis vñ eſt:de celo an ab hoĩbus⸗

xcrimꝰ eſſe:timemꝰ ꝓplm ne lapidet nos.

Quia tanqᷓ; ꝓphetã habebãt iohãnẽ. Ti⸗

ſum ego xpᷣs ſed ille.Si aũt ex hoĩbus di⸗

mentes lapidationẽ ſed plus timẽtes ve⸗

7„

AMatth. xxj.

gando ſe ſcire qð nouerãt.nec ipſe ilł ape ⸗
ruit: qꝛ nõ pulſauerũt.Dictũ eſt eni. Pul⸗ Matth. vij.

ſate:⁊ aperiet᷑ vob.Mõ ſolũ aũt illi ñ pul⸗

ſauerũt vt aꝑiret᷑.ſed negãdo oſtiũ ipſuʒ
ↄtra ſe aſtrixerũt.Et ait eis dñs: Nec ego
dicovob:in q̃ ptãte iſta facio.Et ↄfuſi ſũt

per iohãncẽ:impletũq; in illis ẽ.paraui lu⸗
cernã xpᷣo meo:inimicos eiꝰ induã ↄfuſio
ne. In mudo erat: et mundus ꝑ ipſuʒ
factꝰ eſt.¶ Me putes qꝛ ſic eratĩ mũdo E
quomodo in mundo eſt terra.in mundo ẽ

põ.cxxxj.

celum.in mundo eſt ſol ⁊ luna ⁊ ſtelle. in
mũdo arboꝛes.pecoꝛa.homies:nõ ſic iſte

. . — — 7
. . „

—

ZJZoh. Tract. I1

1s in mũdo erat. Sed qͥmodo erat? Quõ ar- bi:⁊ volũtate faciũt qð natura potuerũt.
ir tifex/regẽs qð fec. Mõ eĩ ſic feẽ:quõ facit hoc faciũt hoĩes.Si aũt aliqͥs habeat ſi⸗
.. faber arcã.Foꝛinſecus eſt arca quã fecit. liũ vnicũ: gaudet de illo magis qꝛ ſolus
ce⸗ Et illa in alio loco poſita ẽ cũ fabꝛicat᷑: et oia poſſeſſurꝰ ẽ.⁊ nõ habebit qui cũ eo di
e; q́;uis iuxta ſit ipſe alio loco.ſed qͥ fabꝛicart uldat hereditatẽ: vt pauꝑioꝛ remaneat.
d extrinſecus ẽ ad illud qð fabꝛicat.Peꝰ au Mõ ſic deꝰ. VUnicũ eundẽ ipſum queʒ ge⸗
%b tem mũ do infuſus fabꝛicat.vbiq; poſitꝰfa nuerat.pꝑ quẽ cucta creauerat: miſit ĩ hũc
rG bꝛicat:nõ recedit aliqͥ.nõ extrinſecus qſi mũdũ:vt nõ eſſet vnicus ſed frẽs hr̃et ad
1⸗ verſat molẽ quã fabꝛicat. Pñtia maieſta⸗ optatos. Mõ enĩ nos nati ſumꝰ de deo.q⸗
tis facit ꝗð facit:pñtia ſua gubernat qð fe modo ille vnigenitꝰ*: ſed adopati ꝑ gram
fi cit. Sic erat ĩ mũdo:quõ ꝑ eũ mũdꝰ fa⸗ ipſiꝰ.lle enĩ venit vnigenitꝰ vt ſolueret
- ctus ẽ. Per ipſum enĩ mũdꝰfactꝰeſt:⁊ mũ pcts:qᷣbꝰ peccatis implicabamur.ne adop
. dus eũ nõ cognouit.Quid ẽ mũdus factꝰ taret nos ꝓpter impedimentũ eoꝝ.quos
eſt ꝑ ipſum? Celũ ⁊ terra mare ⁊ oĩa que i ſibi frẽs facẽ volebat:ipſe ſoluit ⁊ fecit co lotna. vil
eis ſunt/mũdus dicit᷑. Iterũ alia ſigniſca heredes.Sic eni dicit apłs. Si aũt filij:et Rhoma.viij

heredes ꝑ deũ.Et iterũ.heredes qqdem

tione/dilectoꝛes mũdi mundus dicuntur. ecaes den Er e⸗HMeleaes gaem
dei:coheredes aũt chꝛiſti. Mon timuit ille

Muũdus ꝑ ipſum factꝰẽ: et mũdi

. Fbütn. nõ cognonit.mõ eni celi nõ coguerüt h're cdheredes:qꝛ hereditas eius nõ ſit an
0hll.. F reaton ſuũ.aut angeli nõ co guerũt crea guſta.Si multi poſſederint:illiipſi certe il
t⸗ toꝛem ſuũ.aut nõ coguef̃t creatoꝛẽ ſuũ ſi⸗ lo poſſidẽte ſiũt hereditas ipſiꝰ:⁊ ille vi⸗
dera: quẽ ↄſitent᷑ demonia.Oĩa vndiq;te ciſtim fit hereditas ipſoꝝ. Audi quõ ipſi ⸗
-— ſtimoniũ phibuerũt. Sʒ qͥ nõ co guerunt? fiant hereditas ipſiꝰ. Dñs dixit ad me ſiliꝰ Ps· i⸗
Qui amãdo mũdũ:dicti ſunt mũdꝰ. Amã meus es tu: ego hodie genii te. Poſtula
1 Do eni habitamꝰ' coꝛde. Amãdo aũt h̊ ap⸗ à me ⁊ dabo tibi gẽtes hereditatẽ tuam:?
ßM pellari meruerũt qꝗð ille vbi habitabãt:qͥ⸗ poſſeſſionẽ tuã termios terre. Ille quõ fit
0d Crnn mõ dicimꝰ: mala ẽ illa domꝰ. ant bona ᷓ hereditas coꝝ: Dicit in pſalmo. Dñs ꝑs pꝭ.xv.
tet illa domꝰ. Mon ĩ illa quã dicimꝰ malã/pa hereditatis mee:⁊ calicis mei. Et nos illũ
vr rietes accuſamꝰ.aut in illa q; dicimꝰ bonã poſſideamꝰ:⁊ ipſe nos poſſideat ſicut dñs
3 prarietes laudamꝰ: ſed malã domũ ſihabi Mos illũ poſſideam? ſicut ſalutẽ: nos euʒ
. ititites malos. ⁊ bonã domũ / ihabitãtes bo poſſideamꝰ ſicut lucẽ. Quid g dedit his qͥ
4 nos. Sic æ mũdũ:qui inhabitant amando receperũt illũ: Dedit eis ptatẽ filios
e mũdũ.Qui ſunt qͥ diligũt mũdũ?: Ipſi eĩ Ddei fieꝛi.hiſ qͥ credũt i noie eius:vt
n . coꝛde habitãt in mũdo.Nã qui nõ diligũt teneat lignũ ⁊ mare trãſeãt.Et quõ illina
d mnmũdũ:carne verſant᷑ in mũdo. ſed coꝛde ſcunt᷑: Iſti qꝛ filij dei ⁊ frẽs chꝛiſti: vtiq;
8. Philipᷣ.iij. inhabitãt celũ:ſicut apłs dicit. Nr̃a auteʒ naſcunt᷑.MNã ſi nõ naſcunt᷑:filij quõ eẽ poſ
ↄuerſatio in celis ẽ.Ergo mũduſꝑ eũ fa- ſunt:Sʒ filij hoĩuʒ naſcunt᷑ ex carne ⁊ ſan
4 Alia litte⸗ ctus eſt: ⁊ mũdus eũ non coguit. In ſua guine:ex voluptate vixi ⁊ cõplexu ↄiugij

Illi aãt quõ ei naſcũt᷑. O ui ñn ex ſa ngnui
nibus tanq; maris 1 femine? Sanguina
nõ eſt latinũ.Sʒ qꝛ grece poſitũ eſt plura⸗

a nmnanõ hʒ ſua: ꝓPpria yenit. qꝛ iſta oĩa ꝑ eũ facto ſunt:
ge Nobm ęt ſui eun nõ receper̃t. Qui ſui?hoĩes
ne⸗ qᷣs fecit:iudei às pꝛimitꝰ fecit ſuꝑ oẽs gen

H e. qꝛ? alie gẽtes idola t 7 liter.maluit ille qͥ interpᷣtabat᷑ ſic pone.et
Petm eo rleb t. Fie adt wkonen erar ö Alimin⸗ larine lod m grimaticos rtamt
l⸗ ſemine abꝛae: ⁊ ipſi maxie ſui:qꝛ ⁊ ꝑ carnẽz explicare veritatẽ ſm auditũ verboꝛum.
. quã ſuſcipe dignatꝰẽ cognati.In ſna ꝓpa Si en diceret ſanguinẽ: ſingulari numero
. venit: ⁊ ſui eũ nõ receperũt. Oino nullus nõ explicaret qðᷣ Folebat. Ex ſanguinib⸗
il z een⸗ recepit? Nullus & ſaluꝰfactus eſt: Nemo enihoĩes naſcunt maris ⁊ femĩe Dicamꝰ
N enĩ ſaluꝰ fiet: nin ꝗͥ xrpᷣm ſuſcepit yenientẽ ergo non timeamus ferulas gramaticoꝝ: .
ſo F Sed addidit. Quotquot aut rece⸗ vätameas derifate ſelica cetio:e pue
pernunt eum Quid eis pſtitit: agnaz Mam⸗Mephe 1 q inte HH qꝛ in
o5 eniuolentiã:magnã miam. Vnicus natꝰ elerlcate ngin negz ex vo
. eſt: 7 noluit manere vnꝰ. Multi hoĩes cuʒ nt tenemped femas poſinie: aade
. ſlios no habuerit: pacta etate adoptatſjLoſta cum facta eſſet/ adam dixit. pos

ZJoh. Tract. I Ka. I

Geneſis.ij.

Ephe.v.

nũc os ex oſſibꝰmeis.⁊ caro de carne mea
Et apłs ait.Qui diligit vxoꝛẽ ſuã:ſeipſuʒ
diligit. Nemo enĩ vnq; carne ſuã odio ha⸗
bet . Ponit᷑ ergo caro ꝓ vxoꝛe:quõ aliqũ
ſpiritus ꝓ marito.Quare: Quia ille regit
hec regit᷑. Ille imꝑare debet: iſta ſeruire.

Nam vbi caro imꝑat ⁊ ſpũs ſeruit:ꝑuerſa
domus eſt. Quid peius domo: vbi femina

habet imperiũ ſuꝑ virũ.Recta aũt domꝰ
vbi vir imꝑat:femina obtemꝑat. Rectꝰ er

go ipſe homo vbi ſpũs imꝑat:caro ſeruit.
Hi ergo nõ ex volũtate carnis neq; ex yo

luntate viri:ſed ex deo nati ſunt. Vt
aũt hoieſ naſcerent᷑ ex deo:pꝛimo ex ipſis

natus eſt deꝰ. Chꝛiſt“ eni deus: ⁊ chꝛiſtus

natꝰ ex hoibꝰ. Mõ queſiuit quidẽ niſi ma⸗
trem in terra:qꝛ iam patrẽ habebat in celo

Natrus ex deo ꝑ quẽ efficeremur: natꝰ ex

femina ꝑ quẽ reſiceremur Holi ergo mia

ri o hõ qꝛ efficeris filiꝰp graʒ: qꝛ naſceris

ex deo vᷣm verbũ eiꝰ. Pꝛius ipſuʒverbum

voluit naſci ex hoĩe:vt tu ſecurꝰ naſcere⸗

ris ex deo ⁊ diceres tibi:Mõ ſine cauſa de
us naſci ex hoĩe voluit.niſi qꝛ alicuiꝰ mo⸗
menti me exiſtimauit:vt ĩmoꝛtalẽ me face

ret.⁊ ꝓ me moꝛtalit᷑ naſceret᷑. IJdeo cũ di⸗

xiſſet / ex deo nati ſũt:quaſi ne miraremur

et exhoꝛreremꝰ tantã gram vt nob incre⸗

dibile videret᷑ /qꝛ hoĩes ex deo nati ſunt.
q̃ſi ſecurũ te faciens ait. E
factũ eſt:⁊ habitauit i nobis Quid
ergo miraris:qꝛ hoĩeſ ex deo naſcunt᷑: At
tende ipſum deũ natũ ex hoĩbꝰ.Et verbũ
caro factũ eſt:⁊ habitauit in nob. ꝛ vᷣo
verbũ caro factũ eſt ⁊ habitauit in nobis.
ipſa natiuitate collyriuʒ fecit vnde terge

rent᷑ oculi coꝛdis nr̃i:⁊ poſſimꝰ videre ma

i eſtatẽ eius ꝑ eius hũilitatẽ. Ideo factuʒ

eſt verbũ caro:⁊ habitauit in nobis. Sana
uit oculos nr̃os.Et qͥd ſequit᷑.

mus gloriã eius.Gloꝛiã eiꝰ nemo po⸗

terat videre:niſi carnis hũilitate ſanaret᷑:
vñ nõ poteramꝰ videre. Intẽdat ergo cha

ritas vr̃a:⁊ videte qð dico. Irruerat hoĩ
qſi puluis in oculũ: irruerat terra:ſaucia⸗
uerat oculũ:videre nõ poterat lucẽ.QOcu

luſ iſte ſauciatꝰinũgit᷑. Terra ſauciatꝰerat

et terra illuc mittit᷑ vt ſanet᷑. QOĩa eĩ colly⸗
ria ⁊ medicamẽta nihil ſunt: niſi de terra.

De puluere cecatꝰ es:de puluere ſanaris.

Ergo caro te cecauerat:caro te ſanat.Car
nalis enĩ aĩia facta erat ↄſentiẽdo affecti⸗

bus carnalibꝰ:inde fuat oculuſ coꝛdis ce
—

Ca. I

hibet de ipſo: vſq; ad ig ꝗ

Et vidi/

catus. Terbſi caro factũ eſt. Medicꝰ iſte
tibi fecit collyriũ.Et qm̃ ſicvenit vt t᷑ car⸗
ne vitia carnis extigueret.⁊ de moꝛte occi

deret moꝛtẽ.ideo factũ eſt in te.vt qm̃ ver

bum caro factũ eſt.poſſis dicẽ᷑.Et vidimꝰ
gloriã eiꝰ.Qualẽ gloꝛiã: Qualis factꝰ eſt
filiꝰ hoĩs. Illa hũilitas ipſiꝰẽ:nõ gloꝛia ip
ſiꝰ.ſed ad qð ꝑducta ẽ acies hoĩs curata
ꝑ carnẽ: Vidim⸗ inqᷣt gloꝛiã eius. glo ri⸗
am q̃ſi vnigeniti a pꝛe:plenũ gre ⁊
veritat. De gra⁊ veritate alio loco vbe

rius in ipſo euãgelio.ſi dũs dignatꝰ fuerit

donare tractabimus.hec nunc ſufficiãt:⁊
ediſicamini in dño ieſu chꝛiſto ⁊ ↄfoꝛtami
in fide ⁊ vigilate in bonis oꝑibꝰ:⁊ a ligno
nolite recedere ꝑ qð poſſitis mare tranſire
rplicit tractatus ſecnndus.
Incpit tractatꝰ tertiꝰ. Ab eo qð
ſcriptu eſt. Johanes teſtimoniu ꝑ

—

— —
——

per ieſum chriſtum facta eſtt·

rritatẽ dei qᷓ plenꝰ ſctũs appa⸗
mruuit vnigenitꝰfiliꝰ dñſ ⁊ ſalua
toꝛ nf ieſus chꝛiſt“ diſtinguẽ⸗
dã a veteri teſtamento: qm̃ res ẽ noui te⸗
ſtamẽti: ſuſcepimꝰin noĩe dñi:⁊ vr̃e chari⸗
tati ꝓmiſimꝰ. Adeſtote & intẽti:vt ⁊ q;tuʒ
capio donet deꝰ:⁊ q;tuʒ capitis audiatis.
Reliquũ enĩ erit:vt ſi ſemẽ qð ſpargit᷑ in
coꝛdibꝰ vr̃is/nõ abſtulerit aueſ.nec ſpine
pᷣfocauerint.nec eſtus exuſſerint:acceden
te pluuia hoꝛtationũ qtidianarũ ⁊ cogita
tiõibꝰvr̃is bonis qͥbꝰh̊ agit᷑ in coꝛde quod

agit᷑ in agro raſtris.vt gleba frãgat᷑: ſemẽ

opiat᷑:⁊ germĩare poſſitvt afferat fructum
ad quẽ gaudeat ⁊ letet᷑ agricola.Si aũt ꝓ
ſemie bono ⁊ ꝓ pluuia bona/nõ fructuʒ ſʒ
ſpinaſ attulerimꝰ.nec ſemẽ accuſabit᷑.nec
pluuia erit in crimine:ſed ſpinis ignis de⸗
bitꝰ pᷣꝑabit᷑.hoĩes ſumꝰ qð puto nondiu
eſſe ſuadẽdũ charitati yr̃e xpᷣiani.⁊ ſi xpᷣi.
ani vtiq; ipſo noĩe ad xpᷣm ꝑtinẽtes.huiꝰ

ſignũ in fröte geſtamꝰ. De q̊ nõ erubeſci⸗

mus:ſi ⁊ in coꝛde geſtamꝰ.Signũ eiꝰ ẽ hu

miliras eius. Per ſtellã eũ magi co guerüt

et erat hᷣ ſignũ de dño datũ celeſte atq; pᷣ⸗
claꝝ. Moluit ſtellã eẽ ĩ frõte fideliũ ſignũ
ſuũ:ſed cruceʒ ſuã. Vnde humiliatꝰ/inde

gloꝛiſicatꝰ eſt. Inde erexit humiles:qͥ hu

uodait.

———

Tex ꝑ moyſen data ẽ:gra⁊ veritas

—

—.,—

PBaarhuih

= = — — —

—
—

I – =—

N
unI Cog. 1
an⸗ miliatus ipſe deſcendit· Pertinemꝰ ergo tulit inſultãtes. Mam crux nõ ad potẽtie
dec ad euangeliũ:ꝑtinemus ad nouũ teſtamẽ documẽtũ:ſed ad exemplũ patietie ſuſce
yer tum. Lex ꝑ moyſen data ẽ:gra aũt ⁊ veri⸗ pra eſt. Ibi vulnera tua curauit: vbi ſua
un tas ꝑ ieſum chꝛiſtů facta c. Interrogamus dilu ptulit. Ibi a moꝛte ſempit᷑na ſanautt:
cd aoplm 1 dicit nobis: qm nõ ſumꝰ ſub lege. vbi tꝑaliter moꝛi dignatꝰ ẽ. Et moꝛtuus ee
lip Galath.iiij. ſed ſub gra.Miſit ergo filiũ ſuũ factuz er An nõ ĩ illo moꝛs moꝛtua è Qual mosszꝛ=
rat muliere: factũ ſub lege:vt eos qui ſub le Que moꝛtẽ occidit. Ipſe ẽ tũ dñs nr̃ ieſuſ
i⸗ ge erant redimeret:vt adoptionẽ ſilioꝝ re chhꝛiſtꝰ totꝰ qui videbat᷑ ⁊ tenebat᷑ ⁊ cruci
er ciperemꝰ. Ecee ad hoc venit chꝛiſtꝰ vt eof ſigebat᷑/ Hõ totiũ hoc ipſe eſt.HHoc ipſe ẽ
be qui ſub lege erant redimeret.vt iam nõ ſi- qdem:ſed non totũ illud qð videbat᷑ a iu
c4 mus ſub lege.ſed ſi: ub gra. Quis ergo de⸗ deis / non hoc eſt totu chꝛiſt?. Et qͥd eſte?
1e dDit legẽ? Ille dedit lege: qui dedit ⁊ graʒ In pꝛincipio erat verbũ. In qͥ pꝛincipio: B
i Sed legẽ per ſeruũ miſit :cuʒ gf̃a ipſ. E de⸗ Et verbũ erat apð deũ.& t qualeverbũ:
5 ſcendit.Et vnde facti erant hoĩes ſub leæ⸗ Et deus erat verbũ. NHunquid foꝛte a vo06
ſe ge? Hon impledo legem. Qui eni legẽ im factũ eſt hoc verbũ? Non. Hoc eni erat i
s plet.non eſt ſub lege:ſed cũ lege. Qui au pꝛincipio apud deũ. Quid ergo: alia q̃ fe
tem ſub lege ẽ:non ſubleuat᷑ ſed pꝛemitur cit deus non ſimilia ſunt verbo? NMon.:
9 lege.Oẽs itaq; hoĩes ſub lege ↄſtitutos: oĩa ꝑ ipſum facta ſunt:⁊ ſine ipſo factũ eſt
H reos facit lex.⁊ ad hoc illis ſuꝑ caput eſt: nihil.Quõ ꝑ ipſum omiĩa ſũt facta? èuia
te. y8ävyrt oſtẽdat peccata nõ tollat. Lex ergo iu qs factum eſt. in ipſo vita erat: ⁊ anteqᷓ

ſieret vita erat. Qð factũ eſt non eſt vita:
ſed in arte. hoc eſt i ſapla dei/anteq; fierz
vita erat. Qõ factũ eſt tranſijt: qð eſt in ſa

8 bet: datoꝛ legis miſeret᷑ In eo qð lex iu⸗
—-== bet/ conãtes hoĩeſ implere viriboſuis qð a
lege pᷣceptũ eſt.ipſa ſua temeritate ⁊ pᷣci-

(2 piti pᷣumptione ceciderũt: ⁊ non ſunt cu,ʒ pientia tranſire nõ poteſt. Vita ergo in il⸗
. lege.ſed ſub lege facti ſũt rei.⁊ qm̃ ſuis vi lo erat qð factũ eſt.Et qualis vita? & et
n⸗ ribus implere non poterant legem: facti aia coꝛpis vita eſt. Coꝛpus nr̃jm habet vi⸗
au rei ſub lege/imploꝛauerũt liberatoꝛis au⸗ tam ſuã:quã cũ amiſerit/moꝛs eſt coꝛpis.
⸗ xiliũ:⁊ reatus legis fecit egritudinẽ ſuper Talis ergo erat illa vira? Mon. Sed vita
4 bis.Egritudo ſupboꝝ:facta eſt ↄfeſſio hu erat lux hoĩium. Nunqͥd lux pecoꝝ? NHaʒ
1 miliũ. Jam couſitent᷑ egroti qͥ egrotãt: ve iſta lux ⁊ hoium ⁊ pecoꝝ eſt. Eſt quedam
3 niat medicus ⁊ ſanet egrotos.Medicꝰds lux hominũ /vnde diſtant hoĩes a pecoꝛi⸗
5 eſt: Dñs noſter ieſus chꝛiſtꝰ. Quis dñſno bus. Videamꝰ:⁊ tũc ĩtelligemꝰ qͥd ſit lux
n ſter ieſus chꝛiſt'?e Ille qui viſus ẽ ab eis bominũ:Mon diſtas a pecoꝛe:niſi intelle⸗
e a quibus crucifixꝰ eſt. Ille qui appᷣhenſuſ cctu. Moli aliũde gloꝛiari. De viribꝰ pꝛeſu
colaphiʒatꝰ.flagellatꝰ.ſputis illitꝰ.ſpinis mis.:a beſtijs vinceris.De velocitate pᷣſu⸗
coꝛonat᷑.in cruce ſuſpẽſus. moꝛtuus lan⸗ mis:a muſcis vinceris.DPe pulchꝛitudie pᷣ
cea vulneratꝰ.de cruce depoſitꝰ: in ſepul⸗: ſumis:q;ta pulchꝛitudo ẽ in pẽnis pauo⸗
e chꝛo poſitus. Illeipſe dñs nr̃ ieſus chꝛiſtꝰ nis. Vñ ̊ melioꝛ? Ex imagine dei. VHbi
in Illeipſe plane: ⁊ ipſe eſt totꝰ medicꝰ vul imago dei? In mẽte:in intellectu. Si ̊ iõ
9 nerum noſtroꝝ cruciſixus. Ille cui inſul⸗ melioꝛ pecude qꝛ habes mẽtẽ qua intelli⸗
6 mlagaatum eſt: quo pendẽte pſecutoꝛes caput gas dð nõò poteſt pecꝰ intelligè. inde autẽ
AMat. xxvij. agitabant ? dicebat. Si filius dei eſt:deſ⸗ hõ qꝛ melioꝛ pecoꝛe:lux hoĩum.ẽ lux men
e⸗ cendat de cruce. Ipſe eſt totus medicꝰ nf tiũ.Lux mẽtiũ ſupꝛa mẽtes ẽtexcedit oẽs
in ipſe planc. Quare ergo non oſtẽdit inſul⸗ mẽtes.iHoc eni erat vita illa ꝑ quaʒ facta
hi tantibus quia ipſe erat filius dei:vt ſi ſe ꝑꝓ ſunt oĩa. AVbi erat: hic erat.An apð pfeʒ
1 miſit in cruce leuari.ſaltem cum illi dice⸗ erat:⁊ hic nõ erat: An qð veriꝰ e ⁊ apð pa
ſc⸗ rent.ſi fuliꝰ dei eſt/deſcendat de cruce.tũc trẽ erat ⁊ hic erat? Si g& hic erat:q̃re nõ vi⸗
b deſcẽderet ⁊ oſtẽdet eis verũ ſe eſſe filu, debat᷑: lux in tenebꝛis lucet:⁊ tenebꝛe
git dei: quẽ illi auſi fuerãt irridere? moluit. cã nõ compᷣhederũt. O hoiĩes nolite eẽ te
g5, Quare noluit:? Nundd qꝛ nõ potuit?: Po bꝛe:nolite eẽ infideles.iniqͥ. rapaces.aua
i tuit plane.Quid ẽ enĩ ampliꝰ:de cruce de ri.amatoꝛes ſeculi.hhe ſunt tenebꝛe.Lux
le ſcendere: an ð ſepulchꝛo ſurge? Sed per⸗ non ẽ abſens:ſed voſ abſentes eſtis a luce

ZJoh. Tract. II

Epheß. v.

Cecus in ſole pꝛeſentẽ habet ſoleʒ: ſed ab
ſens eſt ipſe ſoli. MHolite ergo eſſe tenebꝛe
Hec eſt eniʒ foꝛte gratia de qua dicturus
ſum. Vltinam non ſimꝰ tenebꝛe:⁊ dicat no
bis apłs. Fuiſtis aliqñ tenebꝛe: nüc auteʒ
lux in dño.Quia ergo nonvidebat᷑ lux ho
minũ. id eſt. lux mentiũ/opus erat vt ho⸗
mo diceret de luce teſtimoniũ. non qdem
tenebꝛoſus ſed iam illuminatꝰ*: nec tñ qꝛ il
luminatus ideo ipſe lux:ſed vt teſtimoni⸗
um phiberet de lumine. ¶
ille lux. Et qᷓ erat illa lux? Erat lux vera
que illuminat oẽm hoĩemvenientẽ in hüc
mũdũ. Et vbi erat iſta? In hq̊ mũdo erat.
Et quõ in hoc mũdo erat: Nunquid ſicut
iſta lux ſolis.lune. lucernaꝝ: ſic ⁊ iſta lux iĩ
mũdo eſt? Hon. Quia mũdus ꝑ euʒ fact⸗
eſt:⁊ mundus eum non cognouit.hoc eſt
lux in tenebꝛis lucet:⁊ tenebꝛe eam nõ cõ.
pꝛehenderũt. Mudus enĩ tenebꝛe: qꝛ dile
ctoꝛes mũdi mũdus. Non eni creatura nõ
agnouit creatoꝛẽ ſuũ. Teſtimoniũ dedit
celũ ð ſtella. Teſtimoniũ dedit mare poꝛ⸗
tans ambulantẽ dñm ſuũ.Teſtimoniũ de
derunt venti qui ad eius iuſſum quieueĩr̃t
Teſtimoniũ dedit rerra:illo cruciſixo cõ⸗

tremuit. Si oĩa iſta teſtimoniũ dederunt:

quõ mũdus eum non cognouit.niſi qꝛ mũ
dus dilectoꝛes ſunt mũdi/coꝛde habitateſ
mũdũ?: Et malus mũdus.quia mali hoĩeſ
habitatoꝛes mũdi:ſicut mala domus non

parietes ſed inhabitantes. In ꝓpꝛia ve⸗

nit. id eſt.in ſua venit:⁊ ſui eum non rece⸗
perũt. Que ergo ſpes eſt: Miſi auia àrat
receperũt eum dedit eis poteſtatem filios
dei fieri? Si filij fiũt/ naſcunt᷑. Si naſcunt᷑:

quõ naſcunt᷑: Hon ex carne.nõ ex ſangui

nibus. non ex voluntate carnis.non ex vo
luntate viri:ſed ex deo nati ſunt. GSaude⸗

ant ergo:quia ex deo nati ſũt. Pꝛeſumoͤt
ſe pertinere ad deum: accipiant documen⸗
tum. quia ex deo nati ſunt.Et verbum ca⸗

ro factum eſt: ⁊ habitauit in nobis.Si ver
bum caro factũ eſt ⁊ nõ erubuit naſci ð ho
mine:hoĩeſ erubeſcunt naſci de deo? hoc
enĩ quia fecit curauit: quia curauit vide⸗

mus.hHoc enĩ qð verbum caro factum eſt

et habitauit in nobis.medicamentũ nobis
factum eſt:vt quia terra cecabamur.ð ter⸗
ra ſanaremur. Et ſanati quid videẽmꝰ? Et
vidimus inquit gloꝛiam eius.gloꝛiã tanqᷓ;
vnigeniti a patre:plenũ gratie ⁊ venitans
£

MNam non erat

Johannes teſtunoniũ perhibet ð
ipſo:⁊ clamat dicẽs. Hic erat quẽ

— .

dixi. Mui poſt me venit: ante ine t Ab. ventu⸗

—

factus eſt. Poſt me vemit: æ pceſſit me. rus eſt

QAuid eſt ante me factuſ eſt: Pꝛeceſſit me

non factus eſt anteq; factꝰ eſſem ego: ſed
antepoſitus eſt mihi. hoc eſt ante me fa⸗
ctus eſt. Quare ante te factꝰ ẽ: cuʒ poſt te

venerit? Quia prior me erat. NPꝛioꝛ

Bene:qꝛ tu illi ghibes teſtioniũ.Audia⸗⸗

.

mus ipſum dicentẽ. Et ante abꝛaam ego j. viij.

ſum. Sed ⁊ abꝛaam in medio generis hu⸗
mani oꝛtus eſt. Multi ante illũ: multi poſt

illum. Audi vocẽ patris ad filiũ. Ante lu⸗ põ.cix.
ciferũ genui te. Qui ante luciferũ genitus

eſt: oẽs ipſe illuminat.DNictus eſt enĩ qui⸗
dam lucifer qui cecidit. Erat eni angelus
et factus eſt diabolus:⁊ dixit de illo ſcri⸗

ptura. Lucifer qͥ mane oꝛiebatur cecidit. Eſaie.xiiij.

Vñ lucifer?: Quia illuminatꝰlucebat. Vñ
autem tenebꝛoſus factꝰ? Quia inveritate
non ſtetit. Ergo ille ante lucifeꝝ: ante om
nem illuminatũ. Siquidẽ ante oẽm illuia
tum ſit neceſſe eſt:a quo üluminant᷑ oẽs qͥ

illumiari poſſunt. Ideo hoc ſequit᷑. Et de D

plenitudine eius nos omnes acce

ata cũ exemplaribꝰ grecis. Mon ait ⁊ de

plcnitudine eius nos oẽs accepimꝰ. gram
ꝓ gra:ſed ſic ait. Et de plenitudine eius

nos omnes accepimus: ⁊ gratiaʒ ꝓ gratia

id eſt. accepimus: Vt neſcio qͥd nos vo⸗
luerit intelligere de plenitudine eius ac⸗
cepiſſe:⁊ inſuper gram ꝓ gra.Accepimus
enĩ de plenitudine eius pꝛimo gram:⁊ rur
ſum accepimꝰ gram ꝓ gra. Quã gram pꝛi
mo accepimꝰ? Fidem. In fide ambulates
in gram ambulamꝰ. Vñ hoc meruimus?
Quibꝰ nf̃is pᷣcedentibꝰ meritis? NRon ſe
quiſq; compalpet:redeat in conſciam ſuã
ꝗrat latebꝛas cogitationũ ſuaruʒ: redeat
ad ſeriem factoꝝ ſuoꝝ. Mõ attẽdat qͥd ſit
ſi iam aliqͥd eſt: ſed qᷣd fuerit vt eſſʒ aliqᷣd
Inueniet nõ ſe dignũ fuiſſe niſi ſupplicio.
Si ergo ſupplicio dignꝰ fuiſti.⁊ venit ille
q nõ peccata puniret.ſʒ peccata donaret:
gf̃a tibi data cẽ.nõ merces reddita. Vnvo
cat᷑ gra? Qꝛ gratis dat᷑.hõ enĩ pᷣcedẽtibꝰ
meritis eã emiſti qð accepiſti. Hãc & acce
pit gram pꝛimã pctõꝛ: vt eiꝰ pctã dimitte⸗

4

ſi

pimus. Quid accepiſtis? Et gr̃aʒ pro Alia littera
ſa. Sic enĩ habent verba euãgelica col non habz. et

4

.

G
hal

Ulel

ber
ſtun
dig
no⸗

on

oſize

ſun

1

4

ne

we. usect
me
ſed.
fa⸗
ſtte
ꝛoꝛ
te?
bu⸗
ſet

Joh. Tract.

et Aen.

elu⸗ po.

itus
gi⸗
elus
⸗

ait Eſiie tiſ
V

ale
Mwis
Nis
ded
e

ro Auim

ol nonhabzt

de
m
u5
113
02
t⸗
s
N
les
nus?
ſi
cat
aſit
iqd
o.
tie
gren
givo
,
ce
iſe⸗

j.Timoth. j.

i. Timo. iiij

rentur. Quid meruit? Interrogʒ iuſticiã:
inueniet penã. Interroget mĩam:inueniet

gram. Sed B ꝓmiſerat de per ꝓphetas.
Itaq; cum venit dare qð ꝓmiſerat:nõ ſo⸗

lum graʒ dedit ſe ed veritatẽ. Quõ exhibi.
ta ẽ vitaſ?⸗ ꝛ factũ ẽ᷑iqð ꝓmiſſũ ẽ. Quid

E gr̃am ꝓ gra? Fide ꝓmeremur deum: ⁊

qui digni nõ eramꝰ qᷣbus pctã dimitteren
tur.ex eo qꝛ tm̃ donũ indigni accepimus.

gr̃a vocat᷑. Quid ẽ gratia? Gratis data?

Quid ẽ gra? Gratis donata nõ reddita.
Si tibi debebat/merceſ reddita ẽ:nõ gra⸗
tia donata. Si aũt vere debebat᷑: bon?fui⸗

. ſti. Si aũt nõ merito tuo vt vcruʒ eſt: ma
Rhoma..iiij lus fuiſti. Credidiſti aũt in eũ: qͥ uſtiſicat

impiũ..Quid eſt qͥ iuſtiſicat impiũ?Ex im
pio facit piũ.Cogita quid ꝑ legẽ tibi imi⸗
nere debebat:⁊ qͥd ꝑ gram ↄſecutꝰ ſis.Si
ↄſecutꝰ aũt es iſtam gram ſidei:eris iuſtꝰ
ex fide.iuſtꝰenĩ ex ſide viuit:⁊ ꝓmerebis
deũ viuẽdo ꝑ fidem. Cũ ꝓmerueris deuʒ
viuẽdo ex fide:accipieſ pꝛemiũ ĩmoꝛtali⸗
tatẽ:⁊ vitã eternã.Et illa gra eſt. Nam ꝓ
q̊ merito accipies vitã eternaʒ? Pꝛo gfa.
Si enĩ fides gr̃a ẽ ⁊ vita eterna qſi merceſ
eſt fidei:videt᷑ quidẽ deus vitaʒ eternam
tanq; debitã reddere.Cui debitã? Fideli:

qꝛ ꝓmeruit illã ꝑ fideʒ. Sed qꝛ ipſa fides

gra ẽ:⁊ vita eterna gr̃a eſt pꝛo gra. Audi
paulũ apłm ↄfitentẽ gr̃aʒ:⁊ poſtea debi⸗
tũ expetentẽ. Confeſſio gre que eſt ĩ pau
lo? Qui pꝛius fui blaſphemꝰ⁊ ꝑſecutoꝛ et
iniurioſus:ſed miam inqͥt ↄſecutſum. In
dignũ ſe dixit qͥ ↄſequeret᷑.Conſccutũ tñ
nõ ꝑ merita ſua:ſed ꝑ mĩam dei.Audi illũ
iam flagitantẽ debitũ:qui pꝛimo indebitã
ſuſceꝑat gram. Ego eni inquit iaʒ imoloꝛ
et tꝑs reſolutiõis mee inſtat:Bonũ certa⸗
men certaui:curſum ↄſummaui:ſidẽ ſerua

ui. decetero repoſita ẽ mihi coꝛona iuſti⸗

cie. Jam debitũ flagitat: iam debitũ exi⸗

um iĩimoꝛtalitatiſ pꝰea tribuit.dona ſua co

git. Nã vide verba ſequentia. Quã mihi
reddet dñs in illa die:iuſtꝰ iudex. Vt an⸗
te ſuſciꝑet graz / miſericoꝛdẽ patrẽ opꝰha
bebat.vt pᷣmiũ gfe / iudicẽ iuſtũ: qui.non
dãnauit impiũ.donauit ſidelẽ.Et tñ ſi be⸗
ne cogites.ipſe dedit fidẽ pꝛimo:qᷓ eum ꝓ
meruiſti vt tibi aliqd deberet᷑. Qð & ᷣmi⸗

ronat:ñ merita tua.Ergo frẽſ oẽs ð plẽitu

die eiꝰaccepimꝰ. Ne plẽitudĩe mĩe eiꝰ:de

plẽitudie bonitatis eiꝰ accepimꝰ. Quid⸗
Remiſſionẽ pctõꝝ: vt iuſtiſicaremur ex ſi

de. Et inſuꝑ qd:? Et gram ꝓ gra.i.ꝓ hac

I
„. .
.

gr̃a q̊ ex fideviuimꝰ.recepturi ſumꝰaliã.

OQuid tñ niſi gram? Mã ſi dixero qꝛ ⁊ B de

bet᷑:mihi aliqd aſſigno q̃ſi cui debebatur.

Coꝛonat aũt ĩ nob deꝰ dona mie ſue:ſʒ ſi ĩ
caigra quã pꝛimũ accepimꝰ ꝑſeuerant am

☛

bulemꝰ. Lex ꝑ moyſen data eqͥ re⸗ Alia littera

os tenebat. Quid eni ait apłls? Lex ſub⸗ Hj.
intrauit:vt abũdaret delictũ.hoc ꝓdẽat Rhoma.v.
ſuꝑb:vt abũdaret delictũ. Multũ eni ſibi
dabãt ⁊ q̃ſi viribꝰ ſuis multũ aſſignabant
et nõ poterãt implè iuſticiã.niſi adiuuarʒ

ille qͥ iuſſerat. Suꝑbiã illoꝝ volẽs doma⸗

plete:ne putetis deeſſe iubentẽ. NHõ deeſt

reé de“s dedit legẽ. Lanq; dicẽs. Ecce im⸗

q iubeat:ſed deeſt qͥ impleat.Si deeſt qͥ

impleat:vñ nõ implet? Oꝛ natꝰ cũ tradu⸗
ce pctci ⁊ moꝛtis:de adã natꝰ traxit ſecum

qð ibi ↄceptũ eſt.Cecidit pᷣmꝰhõ:⁊ oẽs qͥ

de illo nati ſunt: de illo traxerũt ↄcupĩaʒ
carnis. Opoꝛtebat vt naſceret᷑ aliꝰ hõ qui
nullã traxit ↄcupĩaʒ. hõ ⁊ hõ:hõ ad moꝛ⸗

tem. hõ ad vitã.ſicut dicit apłs. Qmqdem

ꝑ hoiem moꝛs ⁊ ꝑ hoĩem reſurrectio moꝛ⸗
tuoꝝ.Per quẽ hoĩem moꝛſ:⁊ ꝑ quẽ hoĩeʒ

reſurrectio moꝛtuoꝝ? MHoli feſtinare. Se⸗

j.Coꝛin.xv.

quit᷑ ⁊ dicit.Sicut enĩ in adã oẽs moꝛiunt᷑

ſic ⁊ ĩ xpᷣo oẽs viuificabũt᷑.Qui ꝑtinẽt ad

adã? Oẽſ qͥ nati ſũt de adã. Qui ad xpᷣʒ?
Oẽs.q nati ſunt ꝑ xpᷣʒ. Quare oẽſĩ pctõ?
Mꝛ nemo natꝰ ẽ pᷣter adã. Vt ãt naſcerẽt᷑

ex adam/ neceſſitatis fuit ex ea dãnatiõe

poſſe naſci:ꝑ chꝛiſtũ voluntatis ẽ ⁊ gratie

Nõ cogũt᷑ hoĩes naſci ꝑ chꝛiſtũ:nõ qꝛ vo⸗

luerũt nati ſunt ex adã.Oẽſ tñ qui ex adã
cũ pctõ pctõꝛes.Oẽs qͥ ꝑ chꝛiſtũ iuſtiſica⸗

ti iuſti. Mõ in fe ſed in illo. Mã in ſe ſi nt⸗

roges:adam ſunt.In illo ſi interrogeſ:xpᷣi

ſunt.QAuare?Quia ille caput dñs nr̃ ieſus

xpᷣs.nõ cũ traduce pctĩ venit: ſed tñ venit
cũ carne moꝛtali.Aoꝛs pctõꝝ pena erat:

in dſio munꝰ mĩe erat ñ pena pcti. MNõ eni

aliquid habebat dñs:quare iuſte moꝛeret᷑
Ipſe ait.Ecce venit pꝛinceps huius mũdi
⁊ in me nihil iuenit.Quare ergo moꝛeriſ:

Seld vt ſciãt oẽſ.qꝛ volũtatẽ patris mei fa
cio:ſurgite eamus hinc. NHon habebat ille

quare moꝛeret᷑:⁊ moꝛtuꝰ eſt. Tu habes q̃⸗
re:⁊ moꝛi dedignaris.Dignare equo ani⸗

mo pati per meritum tuum:quod ille pati

dignatus eſt. vt te a ſempiterna moꝛte li⸗
beraret.hhomo ⁊ homo. Sed ille non niſi
homonſte deus ⁊ homo. Ille homo pecca

ti: iſte homoliuſticie.Mταεsρ adaz:;:
reſurge in chꝛiſtum. Mam vtrũq; detur

WZ *

MMAR lex.

.

2„

Zob. Cract. III

tibi. Jam credidiſti in chꝛiſtũ:reddes tam

qð debes de adã.Sʒ nõ te in etnũ tenebit

vinculũ peccati:qꝛ moꝛtẽ tuã eternã occi⸗
dit moꝛs tpalis dñi dei tui. Ipſa eſt gratia

frẽs meiipſa ẽ ⁊ veritas:qꝛ ꝓmiſſa⁊ exhi

bita. Mõ erat iſta in veteri teſtamento: qq

lex minabat᷑ nõ opitulabat᷑: iubebat nõ ſa
nabat. Languoꝛẽ oñdebat nõ auferebat.
Sed illi pᷣpabat medico venturo cum gr̃a
et veritate: tanq; ad aliquẽ quem curarè
vult medicꝰ/mittat pꝛimũ ſeruũ ſuũ vt li⸗
gatum illum inueniat. Sanꝰ nõ erat: ⁊ ſa⸗
nari nolebat. Et ne ſanaret᷑:ſanũ ſe eſſe ia
ctabat. Miſſa lex eſt:ligauit eũ.inucnit ſe

reum:iam clamabat ð ligatura. Venit do⸗
minus:curat amaris aliq;tũ ⁊ acribus me⸗,-

dicamẽtis. Dicit enĩ egroto ferto.dicit to⸗

lera.dicit noli diligẽ mũdũ: habeto patiẽ⸗
tiam:curet te ignis ↄtinentie:ferrũ ꝑſecu⸗

tionũ tolerẽt vulnera tua.Expaueſcebas
qG;uis ligatꝰ:liber ille ⁊ non ligatꝰ bibit qð

tibi dat. Pꝛioꝛ paſſus ẽvt te ↄſolaret᷑:tcãq;
dicẽs. OQð times pati ꝓ te: pꝛioꝛ patioꝛ

te.Hec eſt gra:⁊ magna gra.Quis illã di⸗
gne collaudat: De humilitate chꝛiſti loqͥr
fratres mei.aAaieſtatẽ chꝛiſti ⁊ diuinitatẽ
chꝛiſti quis loquit᷑ inexplicãdo ⁊ dicẽdo?
Vt quoqͥ modo maieſtatẽ chꝛiſti loquere
mur nõ ſufficimꝰ:ĩmo deſicimꝰ.totũ cogi⸗
tantibꝰ cõmittimꝰ:nõ audientibꝰ adimple
mus.Cogitate hũilitatẽ chꝛiſti.Sed quis

nobiſ inqͥs eã explicat:niſi tu dicas:ille in

tus dicat: Melius illud dicat ꝗ intus ha⸗
bitat:quã qui foꝛis clamat. Ipſe vobᷣ oſtẽ

dat gr̃am hũilitatis ſue:qͥ cepit habitare ĩ

coꝛdibꝰ vr̃is. Jam vo ſi in eiꝰ hũilitate ex
plicanda ⁊ erogãda deſicimꝰ:maieſtatem
eius qͥs loquat᷑: Si verbũ caro factũ ↄtur
bat nos:in pꝛincipio erat verbũ/qͥs expli⸗

cabit? Tenete ergo frẽs ſoliditatẽ iſtam.
Lex ꝑ moyſen data eſt:gra⁊ veritas ꝑ

ieſum chriſtu facta e. Per fuu lex da⸗
ta ẽ: reos feẽ. Per ĩpatoꝛẽ indulgẽtia da
ta ẽ reos liberauit.Cex ꝑ moyſen data ẽ.
Nõ ſibi aliqd ampliꝰ ſeruꝰ aſſignet: qᷓ; qd

ꝑ ülũ factũ eſt.Electꝰ ad magnũ miſteri-
um tanq; fidelis in domo.ſed tamẽ ſeruus
agere ſᷣm legẽ põt:ſoluè a reatu legis nõ
poͤt. Lex ergo ꝑ moyſen data ẽ: gra ⁊ ve⸗
ritas ꝑ ieſum chꝛiſtũ facta ẽ. Et foꝛte ali⸗
q̃s dicat.Et gra ⁊ veritas nõ eſt facta per
moyſen qͥ vidit deũ? Statim ſubiecit.De

um nemo vidit vnq;.· Et vñ innotuit
—

Ca. I

ſe enarrabit. Quid ẽ in ſinu pfis? In ſe ra nõ hʒ ied.
creto pfis. Hõ eĩ deꝰ hʒ ſinũ: ſicut nos ha

quõ nos.aut foꝛte cinctꝰ ẽ vt ſinũ hr̃et. ſʒ
camꝰ. In ſecreto pris qͥ pr̃em nouit: ipſe
enarrauit. Nã deũ nemo vidit vnq;. Ipſe

ergo venit: ⁊ narrauit quicqdvidit. Quiitd
vidit moyſes? M.oyſes vidit nubẽ: vidit Exodi.i.⸗

ram: ⁊ inuenis moyſen dicentẽ. Si inueni Exo xxxiij.

—

moyſi deꝰ? Qꝛ reuelauit ſeruo ſuo domi⸗

nus. Quis dñs? Ipſe xpᷣs qͥ pꝛemiſit legẽ
per ſcruũ:vt vemiret ipſe cũ gr̃a ⁊ verita⸗
te.Heũ enĩ nemo vidit vnq;. Et vñ illi ſer
uo q;tũ caꝑe poſſet aparuit?

genitꝰ inqt filius qᷣ eſt i ſinu pꝛiſ ip 5 Alia litte⸗

bemꝰ in veſtibꝰ.aut cogitandus ẽ ſic ſedè᷑

qꝛ ſinꝰnr̃ intus ẽ:ſecretũ pr̃is ſinũ pr̃is vo

angelũ:vidit ignẽ.Oiĩs illa creatura typũ
dñi ſui gerebat:nõ ipſiꝰ dñi pñtiã exhibe⸗
bat. Nam q; aꝑte habes in lege.Loqueba
tur moyſes cũ dño.ↄtra in cõtra:ſicut ami
cus cũ amico ſuo.Si queris ipſam ſcriptu
gram in ↄſpectu tuo: oñde mihi teipſum
mãifeſte vt videã te.Et paꝝ ẽ qꝛ dixit:re⸗
ſponſum accepit.nõ potes videre faciem
meã. Loquebat᷑ frẽs chariſſimi cũ moyſe
angelus poꝛtãſ typũ dñi.⁊ illa oĩa que ibi
ꝑ angelũ facta ſunt.futuram iſtam graʒ et
veritatẽ ꝓmittebãt.Qui bñ ſcrutant᷑ legẽ
nouerũt:⁊ cũ opoꝛtunũ eſt vt ⁊ noſ aliqd
inde dicamꝰ.qᷓ;tũ dñs reuelat nõ tacemuſ
charitati vr̃e. Illud aũt ſciatis:qꝛ omĩa q̊
coꝛpalit viſa ſũt:nõ erãt illa ſubſtãtia dei
Illa enĩ carneis oculisvidemꝰ: dei ſubſtẽ
tia vnde videt᷑: Euãgeliũ interroga. Bti atthei. v.
mũdo coꝛde:qꝛ ipſi deũ videbũt. Fuerüt·

hoiĩes qͥ dicerẽt:vanitate ſui coꝛdis dece⸗

pti. Pater inuiſibilis ẽ: filiꝰ aũt viſibilis ẽ
Võð viſibilis? Si ꝓpt᷑ carneʒ: qꝛ ſuſcepit
carnẽ mãifeſtũ eſt. Illi eni qui carnẽ chꝛi⸗
ſti viderũt.aliqͥ crediderũt.aliqͥ cruciſixe
rũt.⁊ qͥ crediderũt illo cruciſixo nutauer̃t
Et niſi ipſam poſt reſurrectionẽ palparẽt:
fides ad eos nõ reuocaret᷑.Si ergo ꝓpter
carnẽ viſibilis filiꝰeſt:⁊ nos ↄcedimꝰ:⁊ eſt
catholica fides.Si aũt ante carnẽ ſicut ip
ſi dicũt.id ẽ.anteqᷓ; incarnaret᷑:multũ de
lyrãt:⁊ multũ errãt. Facta enĩ ſunt illa vi
ſibilia coꝛꝑalit᷑ ꝑ creaturã.in qͥbus typus
oñderet᷑:nõ vtiq; ſubſtatia ipſa demõſtra⸗
bat᷑ ⁊ manifeſtabat᷑.¶ Et h̊ attẽdat chari g
tas vr̃a leue documentũ.Sapia dei vide⸗
ri oculis non poteſt. Fratres: ſi chꝛiſtꝰ ſa⸗
pientia dei ⁊ virtꝰ dei.ſi xpsvbũ dei:vbũ

S=

–—
—

— — ——— =ẽ.

ſe
niAH—
dit Erodiie
pü
e⸗
ba
wi
n
genl pg er
ſ Lrog
e⸗
en
e
eii
zen
ege
d
ul
4
ei
l Harthe
Ut

e⸗
1
S
fire
neft
tit.
ter
eſt
tig⸗
ide
V
ſpus
ſtra⸗
chen
e⸗

7

bu⸗

Joh.
homiĩs oculis non videt᷑:verbũ dei videri
ſic pᷣt? Expellite ergo de coꝛdibꝰ vfis car⸗
nales cogitatões: vt vere ſitis ſub gra:vt
ad nouũ teſtam̃tũ ꝑtineat: Jõ vita etna
ꝓmittit᷑ in nouo teſtamẽto.Legite vetus
teſtamentũ:et videte:quia carnali adhuc
ppło ea quidẽ pᷣcipiebant᷑ que nobis. Mã
Exo.xx. vnũ deũ colere ⁊ nobis pᷣcipit᷑: HNon acci⸗
pies inuanũ nomẽ dñi dei tui. Et nob pᷣci
tur: quod eſt ſcom pᷣceptũ. Obſerua diem
ſabbati magis nobis pᷣcipit᷑:qꝛ ſpãliter ob
ſeruandũ pᷣcipit᷑. Judei em̃ ſeruiliter ob⸗
ſeruabãt diẽ ſabbati:ad luxuriã:ad ebꝛie
tatem. Quanto meliꝰ femine eoꝝ lanã fa⸗
cerẽt:qᷓ; illo die in neomenijs ſaltarẽt. Ab
ſit frẽs:vt illos dicamus obſeruare ſabba
tũ. Spũalit᷑ obᷣuat ſabbatũ xpᷣianꝰ: ab
ſtinẽs ſe ab oꝑe ſeruili.Quid ẽ em̃ ab oꝑe
FFuili? A peccato.Et vnde ꝓbamꝰ? Dñm
j.viij. interꝛoga.mis qͥ facit pctm̃: ſeruꝰ ẽ pec
cati. Ergo et nobis pᷣcipit᷑ ſpaliter obſer⸗
uatio ſabbati. Jã illa omĩa pᷣcepta nobis
Exo.xx. magis pᷣcipiunt᷑:et obſeruãda ſunt: Nõ oc
cides: Mõ mechaberis: Mõ furaberis: o
falſũ teſtimoniũ dices: Honoꝛa patrẽ tu⸗

um et matrẽ tuã:Mõ cõcupiſces rem ꝓxi⸗

mi tui: Mõ cõcupiſces vxoꝛem ꝓximi tui.
Monne iſta omia et nobis pᷣcipiunt Sed
quere mercedẽ: ⁊ inuenies ibi dici: vt ex⸗
pellant᷑ hoſtes a facie tua:⁊ accipietis ter
ram: quã ꝓmiſit deꝰ pr̃ibus vr̃is. Quia ñ
poterãt caꝑe inuiſibilia:ꝑuiſibilia tenebã
tur. Quare tenebant᷑: Ne penit“ interirẽt
et ad idola laberent᷑. Nã fecerũt hoc frẽs
mei ſicut legit᷑:obliti tanta miracula que
fecit deus coꝛã oculis eoꝝ: Mare diſciſſũ
eſt:via facta eſt in medis fluctibꝰ.ſequen
tes hoſtes eoꝝ hiſdẽ aquis oꝑti ſunt. per
quas illi trãſierũt.Et cũ moyſes hõ dei re
celſſiſſet ab oculis eoꝝ idolũ petierũt. et
„dixerũt:vFac nobis deos qui nos pᷣcedant
Exo.xxxij. qꝛ ille hõ dimiſit nos.Tota ſpes eoꝝ ĩ ho
mine poſita erat:nõ in deo.Ecce moꝛtuus
eſt hõ:nunqͥd moꝛtuꝰ ẽ deꝰ:qui eruit eos
de terꝛa egypti? Et cũ feciſſent ſibi imagi

nẽ vituli:adoꝛauerũt ⁊ dixer̃t: hi ſũt dij

tui irł:qui te liberauerũt de terꝛa egypti
Quãcito obliti:tam manifeſtã gram.Qui
bus ergo modis teneret᷑ ppls talis: niſi ꝓ
miſſis carnalibꝰ? Ea ibi iubent᷑ in decalo⸗
go legis que et nobis:ſed nõ ea ꝓmittunt᷑
que nobis. Nobᷣ qͥd ꝓmittit᷑: Uita etna.

—

Het eſt aũt vita eterna: vt congoſcant te j.xvij.
vnũ deũ veꝝ:et quẽ miſiſti ihm xpᷣm. Co
gnitio dei ꝓmittit᷑. Iha ẽ gr̃a ꝓ gr̃a. ⸗Mõ
credimꝰ:non videmꝰ. Pꝛo iſta fide:pᷣmiũ
erit videre qð credimꝰ. Nouerãt hoc pꝛo
phete: ſʒ occultũ erat anteqᷓ; venriet. Nã
quidã ſuſpiras amatoꝛ dicit: Vnã petij a ps.xxvj
dño:hãc reqᷣrã. Et queris qui petat? So?: ⸗
te em̃ petit terrã lac et mel fluentẽ carna⸗
liter:quãuis ſpiritaliter ipᷣa q̃rẽda ſit ⁊ pe
tenda:aut foꝛte ſubiectõem hoſtiũ ſuoꝛũ:
aut moꝛtẽ inimicoꝝ:aut imꝑia:aut facul⸗
tates huiꝰ ſeculi. Ardet em̃ amoꝛe:⁊ mul⸗
tũ ſuſpirat: ⁊ eſtuat et anhelat. Videamꝰ
qd petit. VUnã perij a dño: hãc requiram.
Quid ẽ hoc qð requirit? Vt inhabitẽ in⸗
qͥt in domo dñi:ꝑ oẽs dies vite mee.Etpu
ta qꝛ habitas in domo dñi:vñ ibi erit gau-
diũ tuũ? Vt contẽpler inqᷣt volũtatẽ dñi. lI⸗
¶ Fratres mei:vñ clamatis: vñ exultatis
vnde amatis niſi qꝛ ibi ẽ ſcintilla huiꝰ ca⸗
ritatis: Quid deſideratis rogo vos? Qð
videri põt oculis: tãgi põt. Pulchritudo
aliq̃ᷓ eſt:que oculos ðlectat. MNõne marty
res amati ſunt vehemẽter:⁊ qñ eos cõme
moꝛamꝰ.inardeſcimꝰ in amore? Quid in
illis amamꝰ fr̃es? Mbꝛa laniata a feris⸗
Quid fedius:ſi oculos carnis interꝛoges?
Quid pulchriꝰ:ſi oculos mẽtis iterꝛoges⸗
Quid tibi videt᷑ adoleſcens pulcherꝛimꝰ.
fur? Qũo hoꝛrent oculi tui:MNũquid ocu⸗
li carnis hoꝛrẽt? Si ipos interroges: nihil
illo coꝛꝑe cõpoſitius:nihil oꝛdinatiꝰ: ⁊ pa
rilitas Inẽbꝛoꝝ: ⁊ coloꝛis delectatio: illi⸗
cit oculos:⁊ tñ cũ audis qꝛ fur ẽ: fugis ho
minẽ anio. Vides ex alia ꝑte ſenẽ curuũ:
baculo imittentẽ:vix ſe mouẽtẽ.rugis vn
diq; exaratũ:q̃ͥd vides quod oculos dele
ctet: Audis qꝛ iuſtꝰ ẽ:amas:amplecteris.
Talia nobis pᷣmia ꝓmiſſa ſunt frẽs mei:
tale aliqͥd amate: tali regno ſuſpirate: et
talẽ patriã deſiderate ſi vultis puenire ad
id:cũ quo venit dñs nr̃:id ẽ ad gram·⁊ ve
ritatẽ.Si aũt coꝛꝑalia pᷣmia cõcupieris a
deo:adhuc nõ ſub lege es:⁊ iõ ipſam legẽ
implebis. Quando enim videris abunda
re iſta tempoꝛalia in eis qui deum offen⸗
dunt:nutant gꝛeſſus tui:⁊ dicis tibi:Ecce S
ego colo deũ quotidie: ad eccleſiam cur⸗
ro:genua mihi trita ſunt in oꝛationibus:
et aſſidue egroto: homicidia faciunt ho⸗
miĩes:rapinas faciunt:⁊ exultãt: ⁊ abiaar

benc eſt illis. Talia ergo querèbasa deo?

Lerte ad gr̃am ꝑtinebas.Si gr̃am ideo ti⸗
bi dedit deꝰ: qꝛ gratis dedit gratis ama:
noliad pᷣmiũ diligere deũ:ipᷣe ſit pᷣmiũ tu

um. Dicat ania tua: Unã petij a dño hãc

põ.xxvj. reqiurã:vt inhabitẽ in domo dñi pꝑ om̃s di

es vite mee:vt cõtẽpler delectatõem dũñi.

NMoli timere: ne faſtidio deſicias. Talis
erat illa delectatio pulchꝛitudinis vt ſꝑ ti

bi pᷣſens ſit:⁊ nunq; ſatieris: immo ſemꝑ ſa

tieris ⁊ nunq; ſatieris.Si em̃ dixero qꝛ nõ
ſatiaberis:fames erit. Si dixero qꝛ ſatia⸗

beris: faſtidiũ timeo. Vbi nec faſtidiũ erit

nec fames:quid dicã neſcio. Sed deꝰ ha⸗
bet quod exhibeat nõ inueniẽtibꝰ quõ di⸗
cant: ⁊ credentibꝰ quod accipiant .
Ab eo quod ſcriptũ eſt: Et hocẽ te

Trac.iiij · ſtinoniũ iohanis quado miſerunt

ps.xlix.

Eſa. liij.

—

ſiger abpie gſo vrn ſacerdotes
et leuitas: vſq; ad id: Et ego neſcie⸗
bã eũ:ſeq

ris ſpm̃ deſcendentẽ ſicut colubam

tiʒat in ſpirituſancto.

Epiſſime audi

nit ſanctitas vr̃a et optime no⸗
is: qm̃ iohs baptiſta qnto pꝛe
at in natis mulieꝝ: et quãto hu⸗

milioꝛ ad cognoſcendũ dñm:tanto meruit

eſſe amicus ſponſi: ʒelans non ſibi:non ſu
um honoꝛẽ querens:ſed iudicis ſuĩ quem
tanq; pᷣco pᷣibat. Itaq; ꝓphetis pᷣcedenti⸗
bus pᷣnunciare de xpᷣo futura cõceſſum ẽ:
huic aũt digito oſtende. Sicut ignoꝛabat᷑

xpᷣs ab his qui ꝓphetis nõ crediderãt an⸗

teq; veniret:ſic ab eis ignoꝛabat᷑ et pᷣſens.

Venerat em̃ humiliter pꝛimo ⁊ occultus:

tanto occultioꝛ quanto humilioꝛ. Populi
aũt ſꝑnentes ꝓpter ſuꝑbiã ſuã humilitatẽ

Dei:cruciſixerũt ſaluatoꝛẽ ſuũ: et fecerunt

damnatoꝛẽ ſuũ. Sed qui pꝛimo venit oc⸗
cultus quia venit humilis: nunquid dein⸗
ceps non eſt venturus manifeſtus quia ex
celſus: Audiſtis modo pſalmũ:Heꝰ mani
ſeſte veniet:deus noſter et non ſilebit. Si
luit vt iudicaretur:non ſilebit cum ceperit
iudicare. Non diceretur manifeſtus veni⸗
et niſi pꝛimo veniſſet occultus:nec diceret᷑
non ſilebit niſi quia pᷣmo ſiluit. Quõ ergo
ſiluit: Interroga eſaiã. Sicut ouis ad oc⸗
£

qui miſit me baptiʒzare in

et manentem ſuꝑ eũ :ipᷣe eſt qͥ bap⸗

feſſus eſt:quia nõ ſum ego xpᷣs.Et

ciſionẽ ductus eſt :et ſicut agnus coꝛã ton

dente ſe ſine voce: ſic nõ aꝑuit os ſuũ. ¶Ue
met aũt manifeſtus:⁊ nõ ſilebit.Quõ ma-
nifeſtꝰ? Ignis ante eũ pᷣibit:et in circuitu põ. xlix.
eius tẽpeſtas valida. Tempeſtas valida
tollere habet totã paleam de area que mõ
triturat᷑: ⁊ ignis incendere quod tẽpeſtas
abſtulerit. Modo autẽ tacet. Tacet iudi⸗
cio:ſed nõ tacet pᷣcepto. Si em tacet xp̃ᷣs:

quid ſibi volũt hec euangelia? Quid ſibi

volũt voces apłice? Quid cãtica pſalmo⸗
rũ?: Quid eloquia ꝓphetaꝝ?: In his omni
bus xpᷣs nõ tacet. Sed tacet mõ ne vindi⸗
cet:nõ tacet vt moneat. Veniet aũt pᷣdla⸗
rus in vindicta ⁊ apparebit omnibꝰ: ⁊ qui
in eũ non credũt. Aodo vero quia ⁊ pñs
occultꝰ erat:o poꝛtebat em̃ vt ↄtemneret᷑.

MNiſi em̃ cõtemneret᷑: non c uciñgeret᷑. Si
nõ crucifigeret᷑ nõ funderet ſanguinẽ:quo

pᷣcio nos redemit. Vt aũt daret pᷣciũ pꝛo

nobis cruciſixus eſt: vt cruciſigeret᷑ cõteẽp⸗
tus eſt:vt cõtẽneret᷑ humilis apparuit. Zñ

qꝛ quaſi in nocte apparuit in coꝛtꝑe moꝛta⸗

lu:lucernã ſibi accendit vnde videret᷑. Ipa

lucerna iohs erat. He quo iam multa au⸗
diſtis: ⁊ pᷣſens lectio euãgelij verba iohis
cõtinet. Pꝛimo quod pꝛincipiũ eſt cõſiten
tis:quia nõ ipſe erat xpᷣs.Tanta aũt excel
lẽtia Ear in iogane vt poſt et credi rs E:
ĩ eo ꝓbata ẽ hũilitas eiꝰ qꝛ dixit ñ ſe xpᷣm
eſſ ei poſſet credi eſſe.rErgo hoc e te Textus ha
ſtimoniũ iohanis:quado miſerunt bet Et

indei ab hieroſolymis ſacerdotes

et leuitas ad eñ vt interrogaret eũ:

Tu qnis eg: mõ aũt mitterent: niſi mo
ere Pertallefmi auctoꝛitatis eius quig
auſus eſt baptiʒa re.Et cõfeſſus ẽ etnõ
negauit. Quid confeſſus eſt? Er con-

interrogaueft en. Quid ergo? He⸗
lias es tu? Houerãt em̃: quia pceſſurus
erat helias xpᷣm. Hon em̃ alicui incognitũ

erat nomen chꝛiſti apud iudeos.Iſtũ non

eſſe chꝛiſtũ putauerũt:nõ oĩno chꝛiſtũ nỹ

eſſe venturũ:cum ſperant ventuꝝ. Sic ef⸗
fenderũt in pᷣſentẽ: offenderũt tanq; in hu
milẽ lapidem. Lapis em̃ ille adhuc puus
erat:iã quidẽ pᷣciſus de monte ſine mani⸗ .
bus: ſicut dicit daniel ꝓpheta vidiſſe ſe la Daniel.ij
pidem pᷣciſum de monte ſine manibꝰ. Sed
quid ſequit᷑: Et creuit inquit lapis ille et
factus eſt mõs magnꝰ:⁊ impleuit vniuerſã

–

—ʒð

— —— —

S

ito⸗
de faciem terre. Videat ergo caritas vr̃a qd
na⸗ dico: Xps ante iudeos iam pᷣciſus erat de
uinn pe monte. Montẽ regnũ vult intelligi iudeo
nica N rũ.Sed regnũ iudeoꝝ nõ impleuera: vni
nen uerſa faciẽ terre. Inde pᷣciſus ẽ ille lapis
peſtas quia inde natus eſt in pñtia dñs. Et qua
Tindi⸗ re ſine manibus? Quia ſine oꝑe virili vir
etx6s. go peꝑit xpᷣm. Ja ergo erat lapiſ ille pᷣciſꝰ
iſbi ſine manibus ante oculos iudeoꝝ: ſed hu
ſalno⸗ milis erat. Mon ĩmerito:quia nondũ cre⸗
somni verat lapis ille ⁊ impleuerat oꝛbẽ terraꝝ:
evindi⸗ quogd oſtendit in regno ſuo quod ẽ ecclia
tza⸗ que impleuit totã faciẽ terre. Quia ergo
an nondũ creuerat offenderũt ĩ illũ tanqᷓ; in
“ lapidẽ: ⁊ factũ ẽ ĩ eis qð ſcriptũ ẽ:Qui ce
ne, . Lu. xx. ciderit ſuꝑ lapidẽ ↄquaſſabit᷑:⁊ ſuꝑqͥs ce
ee ciderit lapis ille conteret eos. Pꝛimo ſuꝑ
. 6 humilẽ ceciderũt:excelſus ſuꝑ iũllos vẽtu
ego rus eſt. Sed vt eos vẽturus excelſus con
lupeo terat:pꝛimo eos humilis quaſſauit. Offẽ
deh derũt in eũ ⁊ quaſſati ſunt: non cõtriti ſʒ
üͤ quaſſati ſunt: veniet excelſus ⁊ conteret
unn⸗D eos. Sed ignoſcendũ eſt iudeis: qꝛ offen
R derunt in lapidẽ qͥ non creuerat. Quales
n ſunt illi qui in iᷣm montẽ offendũt? Jam
niods de qᷣbus dicã cognoſcitis:qui negãt eccle
coſten ſiã toto oꝛbe diffuſã.MNõ ĩ humilẽ lapidẽ:
Lencl ſed in ipᷣm montẽ offendũt:quod f actꝰ eſt
iolit ille lapis dũ creſceret.Ceci iudei nõ vide
n. rũt humilẽ lapidẽ: Quãta cecitas eſt non
Ete Tertu vigere montẽ: Ergo viderũt humilẽ ⁊ nõ
Iitbet cognouerunt. DHemonſtrabat᷑ illis ꝑ lucer
s nã. Nã pri mo ille quo maioꝛ non ſurrexe

D rat in natis mulierũ dixit.Hõ ſũ ego vpᷣs.
e: Alia lf̃a ha go Xb

no bet Et dixit ſpõꝗit. lõ ſum. ¶ Eps em pᷣmittit añ
. C ſẽ peliã: ⁊ dixit nõ ſum :et fecit nobis que
o ſtionẽ. Timendũ eſt em̃: ne minus intelli
⸗ gentes contraria putent iohem dixiſſe qᷓ;
5 xpjs dixit. Quodã em̃ loco cũ dñs ihs xpᷣs
Ne2. in euangelio quedam diceret de ſe:reſpõ
ns derunt illi diſcipuli. Quomodo em̃ dicũt
ii ſcribe:id eſt:ꝑiti legis: quia heliã opoꝛtet
Pn aath. xvij. Pꝛimũ venire⸗ Et ait dñs. Helias iam ve
5 OV9 nit :⁊c feccrunt ei q voluerunt: et ſi vultis
ü ſcire ipe eſt iohãnes bapiiſta. Johannes
e autẽ interrogatus ſic ſe cõfeſſus eſt heliã
d8s nõ eſſe: quomõ nec xpᷣm eẽ. Et vtiq ſicut
on verũ cõfeſſus eſt xpᷣm ſe nõ eſſe:ſic verũ
tienf cõfeſſus ẽ nec heliã ſe eſſe. Quomõ ergo
t cCcoõparabimus dicta pᷣconis cũ dictis iudi
. cis:? Abſit vt pꝛeco mentiat᷑. Hoc cm̃ loqᷣ

Tract.IIII.

Dictũq; illi ẽ. Nũquid tu es helias:t Re

tur quod audit a iudice. Quare ergo ille

non ſum helias:⁊ dũs ipᷣe ẽ helias? QOuia

in eo dñs ieſus xpᷣs pᷣſigurare voluit fu⸗
turũ aduentũ ſuum:⁊ hoc dicere: quia in

2 LCa. I.

—

ſpiritu helie erat iohs.Et quod erat iohd

nes ad pꝛimũ aduentũ:hoc erit helias ad
ſcõm aduentũ. Quomõ duo aduentus iu
dicis:ſic duo pᷣcones. Judex quidẽ ipᷣe:pᷣ

cones aũt duo:nõ duo iudices. Opoꝛte⸗

bat aũt iudicẽ pꝛimo venire iudicãdum:
miſit ante pꝛimũ pꝛeconẽ:vocauit illũ he
liã:quia hoc erit in ſecundo aduentu heli
as quod in pꝛimo iohãnes. MHãq; intẽdat
caritas veſtra.qᷓ; verũ dicam.Quãdo con
ceptus eſt iohs vł potius quãdo natusẽ:
ſpũſſanctus hoc de illo homĩe impleto ꝓ
phetauit. Et erit inquit pᷣcurſoꝛ altiſſimi:
in ſpiritu et virtute helie. HNon ergo heli
as:ſed ĩ ſpiritu et virtute helie.Quid ẽ in
ſpũ et vᷣtute helie? In eodẽ ſpũſctõ vi⸗
ce helie.Quare vice helie? Quia qð heli
as ſcðo:hoc io hes in pꝛimo aduentu fuit.
Recte ergo iohãnes ꝓpꝛie reſpõdit: Nã
dñs figurate helias ipe eſt iohs. Iſte aũt
vt dixi ꝓpꝛie:non ſum ego helias.Si figu
rã pᷣcurſoꝛiſ aduertas:iohs ipᷣe eſt helias⸗
Quod em̃ ille ad pꝛimũ aduentũ:hoc ille
ad ſcõm erit. Si ꝓpꝛietatẽ ꝑſone interro
ges:ioh̊s iohãnes:helias helias. DLñs er⸗

So ad pᷣſiguratõem recte ipe ẽ helias: Jo⸗

hãnes aũt recte ad ꝓpꝛietatẽ/nõ ſum heli
as. Hec iohãnes falſum:nec dñs falſum:
nec preo falſum: nec iudex falſum: ſi in⸗
telligas.Quis aũt intelligit:niſi qui imi⸗
tatus fuerit humilitatẽ pᷣconis ⁊ cognoue
rit celſitudinẽ iudicis. Nihil em humilius
ipo pꝛecone fratres mei:nullũ tantũ meri
tũ io hes habuit q; de iſta ipᷣa humilitate:
quod cum poſſit fallere homĩes et putari

xps et haberi ꝓ xpᷣo. Tante em̃ gre tante

—

Lu. j.

q; excellentie fuit:confeſſus eſt tũ aꝑte et

dixit. Hon ſum ego chꝛiſtus. Nunquid tu
helias es? Jam ſi diceret helias ſum:ergo
iam in ſcõo aduentu adueniens dũñs iudi⸗

caret non adhuc in pꝛimo iudicaret᷑:tanqᷓ;

dicens. Venturus eſt adhuc ⁊ helias NRo

ſum inquit helias.Sed obſeruate humilẽ

ante quẽ venit iohs:ne ſentiatis excelſũ
ante quẽ venturus ẽ helias.MNãꝗ ⁊ dñs ita
cõpleuit:ipſe eſt iohs baptiſta qui ventu
rus eſt helias. Ipſa pᷣſiguratõe venit iſte:

qua ꝓpꝛietate venturus eſt beſiae Tunc

4

Joh. Tract. IIII.

D
Ab Et dixe
runt.
Alia l̃a nõ
habet.tu.

non es xps. neq; helias. nie
pheta: Quaſi audacie videbat᷑ eẽ
zare:qꝛ ſi in qua ꝑſona/ querimꝰ: vtrũ tu

viã dñi: ſicut dixit eſgias
Non dixu ego ſum iohs:ego ſum helias:

●
helias ꝑ ꝓpꝛietatẽ helias erit: Nũc ꝑ ſimi
litudinẽ iohs helias erat. Modo iohan⸗
nes ꝑ ꝓpꝛietatẽ iohãnes eſt:tunc ꝑ ſimili
tudinẽ helias iohanes erit. Ambo pꝛeco
nes ſibi dederũt ſimilitudines ſuas:et te⸗
nuerũt ꝓpꝛietates ſuas. VUnus autẽ dñs
ludex:ſiue illo pᷣcone pᷣcedente ſiue illo.
Et interroganerunt eum.Quid ergo: lhhe
lias es tu?Et dixit:Hon SEroircrunt
e Sronheta es tu? Etreſpondit
0: Dixerũt ergo ei. Quis es tu.

——

vrreſponſum demus his qui mi⸗

ſerut nos? Quid dicis dete ipᷣo⸗
Ait. Ego vox clamatis in
Eſaiasi

Vox ama elerto.
ud dixit. In iohaãne prophetia
iſta eſaie impleta eſt: Ego vox clamantis
indeſerto. Quid clamantis: Dirigite vi
am domini: rectas facite ſemitas
Dei nri : Non vobiſ videt᷑ pco eẽ:dicere/
exite facite viã? Miſi qð pᷣco exite dicit:

iohãanes dicit venite. A iudice repellit p⸗
co:ad iudicẽ vocat iohs:

ocat iohs: Immo vocat io
hãnes ad humilłẽ: ne iudex ſentiat᷑ excel⸗
ſus.Ego vox clamãtis indeſi- erto / dirigite

propheta·
ego ſum ꝓpheta. Sʒ quid dixit⸗ Hoc vo

coꝛ: Ego vox clamãatis indeſerto/dirigite
yiꝗ dno:rectas facite ſemitas òi nr̃i: Ego

ſum ipᷣa ꝓphetia. Et qui miſſi fuerat /
erant er phariſeis: id eſt ex pꝛincipibꝰ

iudeoꝝ.Et interrogauerũut en et di⸗
xerũt ei · Quid ergo baptiʒas: ſi tu
bapti

ſis xpᷣs tu dicis te non eſſe. Querimus ne
foꝛte pᷣcurſoꝛ illius ſis:qꝛ nouimꝰ ante ad
uentũ chꝛiſti venturũ eẽ heliã:te eſſe ne⸗
gas.Aerimus ne foꝛte aliqͥs multũ pᷣue

niẽs/pᷣco es/id ẽ ꝓpheta/⁊ accepiſti hanc

Math. xj.

ptãtẽ:nec ꝓpheta te eẽ dicis.Et non erat
ꝓpheta iohs:maioꝛ erat qᷓ; ꝓpheta. Dñs
de illo tale teſtimonium dedit. Quid ex
iſtis indeſ. ertũ videre harundinẽ vento
agitatã? Vtiq; nõ vẽto agitari ſubaudis:

ꝗꝛ nõ hoc erat iohs.qui a vẽto moueret᷑.

Qui em̃ a vẽto mouet᷑: circũflat᷑ omĩ ſpũ
ſeductoꝛio. Sʒ qͥd exiſtis videre Homi⸗
nẽ mollibꝰ veſtitũ? Veſtiebat᷑ em iohan
nes aſpis:id eſt tunica facta ðᷣ pilis came⸗
li. Ecce qͥ mollibꝰ veſtiunt᷑:in domibꝰ re⸗

——

banes b

Lg. J.

gůũ ſũt. Mõ ergo exiſtis videre hoĩeʒ mol

phetam? Ita dico vobis maioꝛ qᷓ; ꝓphe⸗
ta hic:qꝛ ꝓphete lõge añ pᷣnüciauer̃t. Jo
hanes pᷣſentẽ demõſtrabat:Quid ergo tu
baptiʒas:ſi tu nõ es xpᷣs/neq; helias/neq;
ꝓpheta:? Rñdit eis iobes t2 dixit.
Ego baptiʒo i qqͥ: mediꝰ aut vr̃m
tetit que vos neſcitis. Humilis em
nõ videbat᷑:et ꝓpterea lucerna accẽſa ẽ:

Vigdete quõ det locũ:qͥd aliud poſſet pu Alia lr̃a bz
eeq̃ pꝰ me tyenit/qͥ añ me venturus

tari? J
factꝭ Sicut iã diximꝰid eſt an poſitus
mihi: cuiꝰ ego nõ ſum dignꝰ vt fol
ua corrigia calciamenti eiust. Quã
tũ ſe abieũ:⁊ ideo multũ eleuatꝰ ẽ: qm̃ qͥ
ſe humiliat exaltabit᷑. Vñ debet videre
ſctitas vr̃a:qꝛ ſi iohs ſicſe humiliauit vt

diceret/nõ ſum ego dignus coꝛrigiã ſolue

re:quõ habẽt hũiliari qͥ dicũt nos bapti⸗
zamus:nos qð damus nr̃m ẽ:⁊ qð nr̃m eſt
ſctm̃ ẽ:? JNile dicit/nõ ego ſʒ ille:illi dicũt/
nos. Hõ eſt dignꝰ iohs ſoluere coꝛrigiam
calciamenti eiꝰ.Quod ſi dignũ ſe diceret

libꝰ veſtitũ. Sʒ qͥd ex iſtis videre? Pro⸗

Alia lr̃ahʒ
Dicens

qᷓ; humilis eẽt:Et ſi dignũ diceret:ille ve

nit poſt me qͥ añ me factus eſt/ cuiꝰ tantũ

mõ coꝛrigiã calciamenti dignus ſum ſol⸗
uere:multũ ſe humiliaſſet.Añ aũt nec ad
hoc dignũ ſe dicit. Vere plenus ſpũſctõ
erat:q ſic ſeruus/oñnm agnoun/ ex ſeruo
amic⸗ ſien meruit Decin bethania fa
cta ſunt tranſiordanæ: ybi erat io⸗
baprzans ¶Alterg aut die
vidit ioh g 1efuv eniete ad ſe ⁊ ait:
Ecce agnꝰ dei:ecce qͥ tollit pcta mũ
Di ¶ Hemo ſibi arroget et dicat: quia ip
ſe auferet peccata mundi. Vnde iam in⸗
tendite:cõtra quos ſuꝑbos intendebat di
gnũ iohs. Nõ dũ erãt nati heretici:⁊ iam
oſtendebat᷑ cõtra illos. Clamabat tunc a
fluuio: cõtra quos mõ clamat ex euange⸗
lio. Venit ieſus:⁊ qͥd dicit ille? Ecce ag⸗

nus dei. Si agnus dei innocẽs:⁊ iohᷣs ag⸗

nus. An non ⁊ ipe innocẽs? Sed qͥs inno⸗
cens: quantũ innocẽs: om̃s ex illa tradu
ce veniũt: ⁊ illa ꝓ pagine/de qua cantat
gemẽs dauid.Ego ĩ imiqtate ↄceptꝰ ſum:
et in peccatis mater mea ĩ vtero me aluit.
Solus g ille agnꝰ:q nõ ſic venit. Non em̃
in iniqᷣtate cõceptꝰ ẽê/ qꝛ nõ de moꝛtalita⸗
litate conceptus eſt/nec eũ 1ĩ peccatis ma
ter eius in vtero aluit quẽvirgo concepit

.
—

. virgo peꝑit:quia ſide cõcepit: fide ſuſce⸗
e⸗ pit:ergo ecce agnus dei: Mõ habet iſte tra
1 ducẽ. De adã carnẽ tm̃ aſſumpſit: de adã
adã pctm̃ nõ aſſumpſit: Qui non aſ ump⸗
eg Aulin ſit de nr̃a maſſa peccatũ:ipᷣe eſt qui tollit
dicens noſtrũ peccatũ:Ecce agnꝰ dei: ecce qͥ tol⸗
l. lit peccata mundi. NHoſtis qꝛ quidã homi
nes dicunt: Aliquãdo nos tollimus pec⸗
en cata hominibꝰ:quia ſancti ſumꝰ.St enim
nõ fuerit ſctũs qꝗ baptiſat: quõ tollit pec⸗
bu Dulin cata alterius:cũ ſit ife homo plenꝰ pctõ:
je vennunge CLontra iſtas diſputationes verba no⸗
1 ſtra non dicamus: hunc legamus: Ecce
l agnus dei: ecce qui toilit peccata mun⸗
di: Non ſit pᷣſumptio hominibꝰ in homi⸗
nes:non tranſmigret paſſer in mõtes: In
ee dño cõſidat:Et ſi leuat oculos ſuos ĩ mõ⸗
tes vnde veniet auxiliũ ei: intelligat ⁊ au
ſolue xliliũ eius a dño qui fecit celum et terꝛã.
ayn⸗ Tante excellentie iohs ðꝛ ei. Tu es xpᷣs⸗
neſt dic nõ:tu es helyas dicit nõ:tu es ꝓpha:
cit dic nõ? Quare ̊ baptiſas: Ecce agnꝰ dei
n eccc qᷣ tollit pcã mũdi.hic ẽ de quo dixi:
3 poſt me venit vir qͥ ante me factus ẽ᷑: quia
lac pꝛioꝛ me erat. Et poſt me venit qꝛ poſte⸗
ler rius natꝰ eſt:ante me factus/ quia pᷣlatus

eſt mihi. Prioꝛ me erat: quia in pꝛincipio
nho, erat verbũ :et verbũ erat apud deũ:⁊ de

u us erat verbũ. Et ego neſciebg eu di⸗
xit Sed vt maif⸗ ret riſrli. ꝓppte

r in irael rea veni ego in aqua b tiſas. Et
k Al iniſtael⸗ teſtimon n pbibltt toben dieens:
o⸗ qa vidi ſpm de celo deſcẽdentem
. Ar de celo quaſi columba ⁊ manſit ſuꝑ eũ: et
il pe columbã ego neſcieba euʒ: Sed qͥ me miſit

baptizare in aqua: ille mihi dixit:
⸗ BSupꝑ quẽ videris ſpm̃ deſcenden
mi te inqnentẽ ſup eü hic eſt ꝗ bapti
ion zat in ſpuſcrõ. Et ego viqi et teſtio⸗
ne: niu phibni: quia bic eſt filius dei.
ãũ Rengar modicũ caritas vra: Johes
rig⸗ qñ didicit xpᷣm:? Miſſus ẽ eni:vt baptiſa
D ret in aqua: Queſitũ ẽ qre: vt manifeſta⸗
no⸗ F ret iſrli dixit.Quid ꝓfuit baptiſmũ iohã
mdn nis:? Frẽs mei ſi ꝓfuit aliqd ⁊ mõ mane⸗
unrn ret:⁊ baptiʒarent᷑ homĩes in baptiſmate
din iohis: ⁊ ſic venirẽt ad baptiſmũ xpᷣi.Sed
. qd ait: VUt manikfeſtet iſrli: Id eſt ipi iſrli
Alun⸗ ppło irł/vt manifeſtet᷑ xpᷣs venit baptiʒa
re in aq̊: Accepit miſteriũ baptiſmatis io

hanis in aqᷓ pnie parare viã dño: nõ exñs
dñs:ac vbi cognitus ẽ dñs ſuꝑſluo ei via

—E------

La. I.
—
parabat᷑:qꝛ cognoſcentibꝰ ſe ipᷣe factꝰ eſt
via: Ita q; nõ durauit diu baptiſmũ iohã⸗
nis:Sed quõ demonſtratus ẽ dñs hũilis:
ideo acciꝑet baptiſma iohis in quo bapti
zaret᷑ iße dñs: ⁊ opus erat dño baptiſari⸗
Et ego interrogãs ecce reſpõdeo. Opus
erat domino naſci:opus erat dc mino cru
cifigi:opuserat dom ino moꝛi: opus erat
domino ſepeliri. Si ergo tanta ſuſcepit
ꝓ nobis humilitatẽ:baptiſma nõ erat ſu⸗
ſcepturus: Et quid ꝓfuit qꝛ ſuſcepit bap
tiſma ſerui: niſi vt tu nõ dedignareris ſu⸗
ſcipe baptiſmũ dñi? Intẽdat caritas vr̃a:

Futari erãt aliq in eccłia excelſioꝛis gfr̃e
cathecumini. Fit eniĩ aliqñ vt videas ca⸗

thecuminũ abſtinentẽ ab omni cõcubitu:
vale facientẽ ſe ulo: renunciantẽ omnib⸗
quepoſſidebat:⁊diſtribuentẽ paupihns:⁊

cathecuminꝰ ẽ: Inſtructus eſt etiã foꝛte

doctrina ſalutari: ſupꝛa multos fideles.

Timendũ ẽ huic:ne dicat apud ſemetip⸗
ſum de baptiſmate ſctõ quo pctã dimittũ
tur. Quid plus accepturꝰ ſum? Ecce ego

melioꝛ ſum iullo ſidele ⁊ illo fidele:cogitãſ
aut fideles aut cõiugatos/ aut foꝛte idio⸗
tas/aut habẽtes ⁊ poſſidẽtes res ſuas q̃s
ipe diſtribuit iã pauꝑibꝰ:⁊ melioꝛẽ ſe effe
arbitrãs qᷓ; ille ꝗ iã baptiſatus ẽ dedignet᷑
venire ad baptiſmũ dicẽs. oc ſum acce
pturus:qð habet ule ille? Et ꝓponat ſibi

illos quos ↄtẽnit ⁊ quaſi ſoꝛdeat illi hoc
accipꝑe qðò acceperũt inferioꝛes:qꝛ iã vide⸗

tur ipᷣe ſbbi melioꝛ: æ tamẽ oĩa pctã ſupꝛa
illũ ſunt: æ niſi aduenerit adſalutare bap
tiſmũ vbi pctã ſoluunt᷑ cũ omni excellen⸗
tia ſua nõ poteſt intrare in regnũ celoꝛũ:

Sed vt illã excellentiã inuitaret ad bap⸗

tiſmũ ſuũ vt pcrã illi oimitterent᷑ venit ip

ſe ad baptiſma ſerui ſui:⁊ cum ipᷣe nõ ha⸗

beret qð ei dimitteret᷑: nec quid in illo la⸗

uaret᷑ ſuſcepit a ſeruo baptiſma: et tanq;
allocutus eſt filiũ ſupbientẽ ⁊ extollen⸗
tem ſe ac dedignantẽ ſe foꝛte acciꝑe cum
idiotis vnde ei poſſit ſalus venire: Et q̃ſi
dicens. Quantũ te extendis? quantũ te

extollis? quanta eſt excellentia tua:quã⸗

ta gra tua? maioꝛ põt eſſe q; mea⸗ Si ego
veniad ſeruum: tu dedignaris venire ad
oñm: Si ego ſuſcepi baptiſma ſᷣui:tu de

dignaris a dño baptiſari? Mã vt noueri⸗

tis fratres mei quia non ex neceſſitate ali
cuius vinculi peccati dñs veniebat ad ip
ſum iohem:ſicut dicũt alij euangeliſte cũ

AMath. iij

£
iohes: Tu ad me venis: ⁊ ego a te debeo
baptiʒzari. Et qͥd/ipᷣe ei fſpõdit⸗: Sine moõ
vt impleat᷑ omis iuſticia. Quid ẽ implea
tur omiĩs iuſticia? Moꝛi veni ꝓ homibus:
baptiʒari nõ debeo ꝓ homibus? Qnid ẽ
impleat᷑ omĩs iuſticia? Inpleat᷑ omis hu
militas. Quid ergo? Mõ erat ſuſcepturꝰ
baptiſma a bono ſeruo:qͥ paſſionẽ ſuſce⸗
pit a ſeruis malis? ¶ Intendite g bapti⸗
zato dño.Si ꝓpterca baptiʒauit iohes vt
in eius baptiſmo dñs oſtenderet humili⸗
tatẽ:nemo aliꝰ baptiʒaret᷑ baptiſmate io⸗

haãnis. Multi aũt baptiʒati ſũt baptiſmo

iohis:baptiʒatus ẽ ⁊ dñs baptiſmo iohis:
t ceſſauit baptiſmũ iohis.Deinde iã miſ
ſus ẽ ĩ carcerẽ iohs. Deinceps nemo bap
tiʒatꝰ inuenit᷑ illo baptiſmate.Si g ꝓpte⸗
reavenit ⁊ iohs baptiʒans vt dñi hũilitas
nob ðmõſtraret᷑: vt qa ille ſuſcepit a ſer⸗
uo:nos non dedignaremur ſuſciꝑe a dño:
dñm ſolũ baptizaret. Sʒ ſi ſolũ dñm iohs
baptiʒaret nõ deeſſent qͥ putarẽt ſanctiꝰ

fuiſſe baptiſma iohis qᷓ; xpi:q̃ſi baptiſma⸗
te iohis ſolus xpᷣs meruiſſet baptiʒari:ba
ptiſmate aũt xpi genus humanũ. Inten⸗

dat caritas veſtra. Baptiſmate xpᷣi bapti
zati ſumus: non tm̃ nos:ſed et vniuerſs oꝛ
is terraꝝ:⁊ baptiʒatur vſq; in finẽ.Quis
nr̃m poteſt ex aliqua ꝑte òparari xpᷣo:cui
ſe iohs dixit indignũ ſoluere coꝛrigiã cal
ciamenti? Si ergo ille xpᷣs tante excellen
tie homo deus ſolus baptiʒaretur baptif⸗
mo iohis:quid dicturi erãt homies:Qua
le baptiſma habuit iohs: Magnũ baptiſ⸗
ma habuit: ineffabile ſacramentũ. Vide:

qꝛ ſolus xpᷣs meruit baptiʒari iohis bap⸗

tiſmate: atq; ita maioꝛ videretur baptiſ⸗

ma ſerui:q́; baptiſma dñi.Baptiʒati ſunt

et alij baptiſmate iohis: ne melioꝛ vide⸗
tur baptiſma iohis qᷓ; xpᷣi. Baptiʒatus eſt
aut ⁊ dñs:vt dño ſuſcipiẽte baptiſma fer

ui:nõ dedignarẽtur alij ſerui ſuſcipe bap
tiſma dñi.Ad hoc ergo miſſus erat ios:

ſed nouerat xpᷣm/an nõ nouerat? Si non

nouerat: quare dicebat quãdo venit ad

fluuiũ xpᷣs:Ego a te debeo baptiʒari:hoc
eſt: ſcio qui ſis? Si ergo iã nouerat: certe
tunc cognouit quando vidit columbã de
ſcendentẽ. Manifeſtũ eſt quia columba
non deſcendit ſuꝑ dñm:niſi poſteaq; aſcẽ
dit de aqua baptiſmi. Dñs baptiʒzatus aſ

cendit ab aqua: aꝑti ſunt celi: ⁊ vidit ſu⸗

per eũ colũbã. Si ergo poſt baptiſma de
ſe cendit colnmba:anteq; baptizaretur do

minꝰ: dixit illi ioßes. Tu ad me venis:

Ego a te debeo baptizari. Añ illi noue⸗

rat qui dixit: Tu ad me venis: Ego a te
debeo baptiʒari Quõ ergo dixit:⁊ ego ne
ſciebã eum: ſed qui me miſit baptiʒare in
aqua ille mihi dixit:Suꝑ quẽ videris ſpi
ritũ deſcendentẽ ſicut columbã ⁊ manen⸗
tẽ ſuꝑ eũ:hic eſt qui baptizat in ſpũſctõ.
MNon parua queſtio ẽ fratres mei.Si vidi
ſtis queſtionẽ nõ parũ vidiſtis: ſupeſt vt
ipᷣius ſolutõem dñs det: Tamen illud di⸗
co:ſi vidiſtis queſtionẽ non eſt paꝝ:Ecce
poſitus ẽ iohs ante oculos vr̃os:ſtans ad
fluuiũ iohes baptiſta. Ecce venit dñs ad
huc baptiʒãdus/nondũ baptiʒ atus:audi

vocẽ iohis:Tu ad me veis? Ego a te de

beo baptiʒari.Ecce iã cognoſcit dñm:a q
vult baptiʒari:baptiʒatus dominꝰ aſcen⸗
dit ab aqua:aꝑiunt᷑ celi:deſcẽdit ſpiritꝰ.
AModo illũ cognoſcit io h̊s. Si mõ illũ co
gnoſcit:cui dixit antea:ego a te debeo ba
ptizari? Si aũt nõ eũ modo cognoſcit:qꝛ

iã nouerat eum:quid eſt qðò dixit:non no

uerã cum: ſed qui me miſit baptiʒare ule
mihi dixit:Suꝑ quẽ videris ſpiritũ deſcẽ

dentẽ ⁊ manentẽ ſuꝑ eũ ſicut columbã:ip

ſe eſt qui baptiʒat in ſpũſctõ. Fratres ſi
iſta queſtio hodie ſoluat᷑: grauat vos:nõ
dubito:quia iam multa oicta ſunt. Scia⸗
tis aũt talem iſtã queſtionẽ eſſe:vt hecſo
la pimat partẽ donati.Ad hoc dixi carita
ti veſtre vt intentos vos facerẽ:ſimiliter
vtſoleo ſimul vt oꝛetis ꝓ nobis/⸗a⸗ ꝓ vo⸗

bis:vt et nobis det dñs digna loq:⁊ vos

digna caꝑe mereamini. Interim hodie di
gnamini differre. Sed hoc breuiter dico
interi: donec ſoluat᷑. Interrogate paciſice
ſine rixa:ſine cõtentione: ſine altercatio⸗

nibus:ſine inimicitijs: ⁊ vobiſcũ q̃rite:et

alios interꝛogate ⁊ dicite:hhãc queſtionẽ
ꝓpoſuit hodie epᷣs nr̃: Aliquando ſi dñs

ↄceſſerit ſoluturꝰ eã. Siue ſoluat᷑:ſiue nõ

ſoluat᷑:putate me ꝓpoſuiſſe quod me mo
uet.Moueoꝛ em̃ multũ: dicit iobs:ego a
te debeo baptiʒari:tanq; xpᷣo cognito.Si
em̃ nõ nouerat eum a quo voluit baptiʒa
ri:temere dicebat:ego a te debeo baptiʒa
ri. Nouerat g eũ.Si nouerat eũ:qͥd ẽ er⸗
go quod dicit:nõ nouerã eũ:ſed qͥ me mi
ſit baptiʒare in aqua ipᷣe mihi dixit: Suꝑ
quẽ videris ſpm̃ deſcendentẽ ⁊ manentẽ
ſuꝑ eum ſicut columbã:ipᷣe eſt qͥ baptiʒat
in ſpũſãcto? Quid dicturi ſũt?: Quia ne
ad ullũ veniſſet dñs baptiʒandus:ait ipſe

.

is:
le⸗
dte
one
rein
aſpi
nen⸗
o.
pidi
tyt
di⸗
cce
gad
gad
udi
ede
ma
Uen⸗
pinv'.
llüco
Nobe
rge
nno
Ue
i
mesſ
no
Sa⸗
elſo
inta
uer
ye⸗
vos
diedi
o
aſce
o⸗
leet
kione⸗
ſdi
o
.
OH
n.
152
et⸗
emi
p
ene
ine⸗
N⸗

ſcimus quãdo venerit columba. He foꝛte

ibi lateat: legant᷑ alij euangeliſte: qͥ pla⸗

niꝰ illud dixerunt:⁊ inuenimus aptiſſime
tũc deſcẽdiſſe columbã cum dñs ab aqua
aſcendit.Suꝑ baptiʒzatũ enim vpᷣm aperti

ſunt celi:⁊ vidit ſpmſanctũ deſcendentẽ:

ſi iam baptiʒatũ cognouit:venienti ad ba

ptiſma: quõ dicit: ego a te debeo baptiʒa

ri? hãc vobiſcũ interim rummate:hãc vo

biſcum cõferte:hãc vobiſcũ tractate: Pꝛe
ſtet dñs deus nr̃᷑: vt anteq; a me audiatis

alicui vrjm pꝛioꝛi eam reuelet.Lamẽ frẽs
hoc ſciatis qꝛ ꝑ iſtius queſtionis ſolutio⸗
nẽ pars donati de baptiſmi gr̃a vbi nebu
las obtendunt impꝑitis ⁊ retia tendũt aui⸗
bus volantibꝰ“ ſi frontẽ habeãt omnio nõ
habebunt:omnio eoꝝ oꝛa claudenk
Ab eo ꝗð ſcriptũ ẽ: ⁊ ego neſciebã

en:ſed qͥ me miſit baptizare in aqᷓ

ille mihi dixit: Suꝑ que videris
ſpm̃ deſcẽdentẽ et manentè ſuꝑ eu

ipe ẽq baptizat in ſpuſctõ et igni.

Trac.v.

Sluit :ad diẽ ꝓmiſſionis no⸗
ſtre ꝑuenimꝰ: Preſtabit etiaʒ

hoc:vt ad ipius ꝓmiſſionis redditionem

ꝑuenire poſſimus.TZunc em̃ ea que dici⸗
mus ⁊ nobis ⁊ vobis vtilia ſunt:ſi ab ipſo
ſunt.Que aũt ab homine ſunt mendacia
ſunt:ſicut ipe dixit dñs nr̃ ieſus chꝛiſtus:
Qui loquit᷑ mendaciũ:de ſuo loquit᷑. Ne
mo habʒ de ſuo:niſi mendaciũ ⁊ peccatũ.
Si quid aũt homo habʒ veritatis atq; iu⸗

ſticie:ab iülo fonte eſt quẽ debemus ſitire

in hac heremo:vt ex eo quaſi guttis qui⸗

buſdam irroꝛati:⁊ in hac ꝑegrinatione in
terim conſolati ne deficiamus in via veni
re ad eius requiẽ ſatietatẽq; poſſimꝰ.Si
ergo qui loquit᷑ mendaciũ ð ſuo loquit᷑:
qui loquit᷑ veritatẽ de deo loquit᷑:verax
iohs:veritas xpᷣs. Verax ioh̊s:ſed omis

verax:a veꝛitate verax eſt. Si ergo verax

iohs:⁊ verax eẽ homo nõ poteſt niſi a ve⸗

ritate:a quo erat verax niſi ab eo qͥ dixit:

Ego ſũ veritas? Mõ g poſſet dicere:aut
veritas cõtra veracẽ:aut verax cõtra ve⸗

ritatẽ. Veracẽ veritas miſit: ⁊ iðo verax

erat qm a veritate miſſus erat: ſi veritas
iohem miſerat: xpᷣs eum miſerat/Sed qð

xpᷣs cum pre facit/pater facit: ⁊ quod pat᷑

cum chꝛiſto facit/xpᷣs facit:nec ſeoꝛſũ pa⸗
ter aliquid facit ſine filio:nec ſeoꝛſum ali

cut domin?

quid ſilius ſine patre. Inſeparabilis cari⸗
tas:inſeparabilis vnitas:inſeꝑpabuis ma⸗

ieſtas:inſeparabilis ptãs:ſcdᷣm hec verba

que ipᷣe poſuit:Ego ⁊ pater vnũ ſumus.
Quis & miſit iohem? Si dicamꝰ/pr̃ veruʒ
dicimꝰiſi dicamus filiꝰ verũ dicimꝰ:mani
feſtius aũt vt dicamꝰ pater et filiꝰ.Queʒ
miſit ergo pater ⁊ fllius vnꝰ deꝰ miſit:qꝛ
filiꝰ dei dixit:ego ⁊ pater vnũ ſumꝰ.Quõ
ergo neſciebat eũ a quo miſſus eſt? hixit
em:Ego neſciebã eũ:ſed qͥ miſit me bap⸗/
tiʒare in aq̃ ipᷣe mihi dixit: ¶Inter ogo B
iohem:qui te miſit baptiʒare in aqua:qᷣd
tibi dixit? Suꝑ quẽ videris ſpm̃ deſcen⸗
dentẽ ſicut columbã:⁊ manentẽ ſuꝑ eum:

ipᷣe eſt ꝗͥ baptiʒat in ſpũſãcto. hoc tibi o

iohs dixit qͥ te miſit:manifeſtũ ẽ̃: qꝛ hoc:
Quis ̊ te miſit? Foꝛte pater? Verus deꝰ
pat᷑ ⁊ veritas dei filiꝰ:ſi pater ſinc filio te
miſit: deꝰ ſine veritate te miſit.Si idðo aũt
verax es qꝛ veritatẽ loqueris ⁊ ex verita

te loqueris/nõ te miſit pater ſine filio:ſʒ ſi
mul te miſit pater ⁊ filiꝰ. Si ergo ⁊ filiꝰ te

miſit cũ pr̃e:quõ neſciebas eũ a quo miſ⸗
ſus es? Quẽ videras in veritate ipᷣe te mi
ſit vt agnoſceret᷑ ĩ carne ⁊ dixit:Suꝑ quẽ
videris ſpm̃ deſcendentẽ ſicut columbã ⁊
manentem ſuꝝ eũ ipe eſt qͥ baptiʒat ĩ ſpũ
ſctõ.hoc audiuit iohes vt noſſet eũ quẽ
nõ nouerat:an vt plenius noſſet quẽ iam
nouerat? Si em̃ omni ex ꝑte non noſſet:
venienti ad fluuiũ vt baptiʒaret᷑: non di⸗
ceret:Ego a te debeo baptiʒari:⁊ tu veniſ

ad me? Nouerat g̊. Qñ aũt colũba deſcẽ Math.iij
dit:iã baptiʒzato dño:⁊ ab aqua aſcenden

te:at ſi ille qui eũ miſerat dixit: ſuꝑ quẽ
videris ſpm̃ deſcendentẽ ſicut colnmbã ⁊
manẽntẽ ſuꝑ eũ :ipᷣe ẽ qͥ baptiʒat in ſpiri
tuſctõ:et non nouerat eũ: ſed colũba de

fcendente cognouit eũ. Colũba vero tũc

deſcendit qñ dñs ab aqua aſcendit. Tũc
qt cognouerat iohᷣs dñm qñ ad eũ dñs ad
aquã veniebat: manifeſtat᷑ nob qͥa iohʒs
ſcðᷣm aliquid nouerat: ſcõm aliqͥd nõ no⸗
uerat dñm. MNiſi ãt hoc intellexerimꝰ:mẽ⸗
dax erat: Quõ g erit verax agnoſcẽs qui
dixit: Tu ad me veniſ:ego aũt a te debeo
baptiʒari? Verax ẽ cũ hoc dicit: Et quõ
rurſum verax eſt cũ dicit: Ego non nouc⸗
rã eũ:ſed qͥ miſit me baptiʒare in aqua ip
ſe mihi dixit:ſus quẽ videris ſpiritum de
ſcendentẽ ſicut columbã /et manentẽ ſug
eum:ipᷣe eſt qui baptiʒat iĩ ſpirituſancto?⸗

Innotuit ꝑ columbã dñs/nõ ei qͥ ſe m̊ no

b iiij

—0.
2

₰
uerat:ſed ei qͥ in eo aliquid nouerat/ali
quid nõ noucrat. Nrm ẽ & querere quid
in eo iohs nondũ nouerat:a ꝑ columbam
didicit. Quare miſſus ẽ iohs baptiʒãs:iã
memini me quantũ potui dixiſſe caritati

vre.Si enĩ baptiſmũ iohãnis neceſſariũ

erat ſaluti nr̃e:⁊ mõ debuit exerceri. Nõ
eni mõ nõ ſaluant᷑ homĩes/aut mõ plures
nõ ſaluant᷑:aut alia tunc ſalus erat/⁊ alia
mõ.Si mutatꝰ ẽ xpᷣs:mutata ẽ ſalus.Si ſa
lus in xpᷣo eſt/⁊ idẽ ipᷣe eſt xpᷣs:eadẽ nobᷣ
ſalus ẽ. Sed quare miſſus eſt iohs bapti⸗
ʒans:? Quia opoꝛtebat baptiʒari chꝛiſtũ.
Quare opo⁊tebat baptiʒari xpᷣm:? Quia

opoꝛtuit naſci xpᷣm: qꝛ opoꝛtuit cruciſigi

xpᷣm. Si enĩ viã hũilitatis demõſtraturus
aduenerat/⁊ ſe ipᷣm facturus ipam humi⸗
litatis viã:in omnibꝰ ab eo impleda erat.
Humilitatis auctoꝛitatẽ dare baptiſmo
ſuo / huic dignatꝰ ẽ:vt cognoſcerẽt ſ. erui/
ſui/quãta a lacritate deberent curꝛere ad
baptiſmũ dñi:qñ ipᷣe nõ dedignatꝰ eſt ſu
ſcixꝑe baptiſmũ ſᷣui.Dhonatũ eni erat h̊ io

hannvt ipᷣiꝰ baptiſmũ diceret᷑: ¶ lʒoc at

tendat ⁊ diſtinguat/⁊ nouerit caritas ve
ſtra. Baptiſmũ qð accepit iohannes:bap
tiſmũ iohis dictũ ẽ. Solus tale donũ ac⸗
cepit: Mullus ante illũ iuſtoꝝ: nullꝰ poſt
illũ vt accipet baptiſmũ: qð baptiſmũ ip
ſius diceret᷑. Accepit quidẽ.Non eni a ſe
poſſit aliquid:Si enim a ſe quis loquit᷑:

mẽdaciũ de ſuo loquit᷑.Et vnde accepit:

niſi ab ipo dño ieſu xpᷣo? Ab illo vt bapti
zare poſſit accepit: quem poſtea baptiʒa⸗
uit. Nolite mirari. Sic enim hoc fecit xpᷣs
in iohane/quõ qddã fecit in mr̃e.He xpᷣo
enĩ dictũ ẽ. Omiĩa per ipᷣm facta ſi unt. Si
omĩa ꝑ ipᷣm/⁊ maria ꝑ ipᷣm facta e:de qua
poſtea natus eſt xpᷣs. Intedat caritas ve⸗
ſtra Quõ creauit maniã/a creatus ẽ ꝑ ma
riã:ſic dedit baptiſmũiohi/⁊⸗ baptiʒat“ eſt
a iohãne.Ad hoc ergo accepit baptiſmũ
a iohanne:vt accipiens quod inferiꝰ erat
ab inferioꝛe/ad id quod ſuperiꝰ erat hoꝛ
taretur inferioꝛes. Sed quare non ſolus
ipe baptiʒatus eſt a iohãne: ſi ad hoc miſ
ſus erat iohãnes/ꝑ quem baptizaret xpᷣs/
vt pararet viã dño/id eſt ipſi chꝛiſto? Et
hoc iam diximus.Sed cõmemoꝛamꝰ:que
neceſſaria ſunt pᷣſenti queſtioni.Si ſolus
dominꝰ noſter ieſus chꝛiſtus baptiʒatus
eſſet baptiſmate iohãnis:tenete quod di

La. I.

ximus/non tantũ valeat ſeculũ/vt deleat
a coꝛdibus veſtris/quod ibi ſcnpſit ſ pũs
dei. Hon tantũ valeant ſpine curarũ /vt
ſuffocent ſemẽ qð ſeminat᷑ in vobis.Qua
re enĩ cogimur eadem repetere / niſi quia
de memoꝛia coꝛdis vr̃i/ſſecuri non ſumꝰ⸗
Si ergo ſolus dñs baptiʒatus eẽt/ baptiſ
mate iohãnis /non deeſſent qui ſic eũ ha
berent / vt putarẽt baptiſmũ iohãnis ma
ioꝛem eſſe/ qᷓ; eſſe baptiſma chꝛiſti. DHice
rent enim. VUſq; adeo illud baptiſma ma
ius eſt:vt ſolus chꝛiſtus baptiʒari meruiſ
ſet.Ergo vt daretur nobis a domino exẽ
plum humilitatis/ ad ꝑcipiendũ ſalutem
baptiſmatis/Chꝛiſtus ſuſcepit qð ei opꝰ
non erat: ſeq. ꝓpter nos opꝰ erat. Et rur
ſus ne hoc ipᷣm quod accepit a iohanne
chꝛiſtus pᷣponeretur baptiſmati chꝛiſti: p
miſſi ſunt et ali baptiʒari a iohãne. Sed
qui baptiʒati ſunt a iohãne: non eis ſuffi
cit. Baptizati ſunt eni baptiſmo chꝛiſti:
qui non baptiſmũ chꝛiſti erat baptiſmum
iohaãnis.Qui accipiunt baptiſmũ chꝛiſti.
baptiſmũ iohanis non querunt.Qui acce
perunt baptiſma iohãnis: baptiſmũ chꝛi
ſti queſierũt. Ergo chꝛiſto ſufficit baptiſ
mũ ohãnis. Quomodo nõ fufficeret: qñ
nec ipᷣm erat neceſſarium? Illi enim nul
lum baptiſmũ erat neceſſariũ: ſʒ adhoꝛtã
dos nos ad baptiſma ſuũ ſuſcepit baptiſ⸗
mũ ſerui:Et ne pᷣponeretur baptiſmũ ſen
ni baptiſmo dñi:baptiʒzati ſunt alij baptiſ
mate cõſerui:Sed qui baptizʒati ſunt bap
tiſmate conſerui: opoꝛtebat vt haptiʒarẽ
tur baptiſmate dñi: Qui añt baptiʒantur

—

baptiſmate dñi:nõ opus habẽt baptiſma⸗

te conſerui:Am̃ ̊ acceꝑat iohs baptiſmũ
quod ꝓpꝛie iohis diceret᷑: Dñs aũt ieſus
xpᷣs baptiſmũ ſuũ noluit alicui dare/non
yt nemo baptiʒaretur baptiſmo dñi:ſʒ vt
ſemꝑ ipᷣe dñs baptiʒaret:id eſt ⁊ quos mi
niſtri dñi baptiʒaturi erãt dñs baptiſaret

non illi ¶Aliud eſt em baptiʒare ꝑ miſte de cõſe. diſ.
riũlaliud baptiſare ꝑ ptãtem: Baptiſma iiij. Aliud ẽ

em tale eſt qualis eſt ille in cuius poteſta eni „.
te datur: non qualis eſt ille ꝑ cuius mini de cõſe. diſ.
ſteriũ datur: Tale erat baptiſmũ iohãnis iiij. baptiſ.

qualis iohãnes. Baptiſma iuſtum tanq; ii h.ſent. diſ.

iuſti tamen hominis: Sed qui acceperat v.ca.j.ĩ pᷣn.
a domino talẽ gratiam et tantã gratiam.
vt dignus eſſet pꝛeire iudicem et cum di⸗
gito oſtendere ⁊implere vocẽ ꝓphetie il

—

ſeci⸗

. — —œç —

inine
. 4

— —

—

Zoh: (

retenturũ:et nulli ſeruo eam datarũ/non
yv. ca. ij. ante poteſtatem alicui ſeruo ſuo vt daret bap du nouerat.Scom hoc dixit.Et ego neſci
AH mediũ tiſmũ ſuũ tanq; vice ſua trãſ ferre a ſe ba ebã eũ ¶ Et vt noueritis qꝛ hoc ibi didi⸗
h ptiſandi poteſtatẽ ⁊ cõſtituere in aliquo cit:attẽdite ſequentia: Sed qui miſit me
m ſeruo ſuo:et tantã vim dare baptiſmate baptizare in aqua:ipᷣe mihi dixit. Super
ce trãſlato in ſeruo: quantã vim haheret ba quẽ videris ſpm̃ deſcendentẽ ſicut colum
1 ptiſma datũ a dño. Hoc noluit: vt in illo bʒa/et manentẽ ſuꝑ eũ: hic eſt ꝗͥ bapti at ĩ
iſ ſpes eſſet baptiʒatoꝝ //a quo ſe baptiʒa⸗ ſpũſctõ.Quid ipᷣe eſt⸗ DPDñsK:Sed iã noue
tos agnoſcerẽt. Noluit ergo ſeruũ pone⸗ rat dñm. Ergo ꝑutate hucu q; dixiſſe io⸗
n re ſpem in ſeruo: Ideoq; clamabat apls: hanẽ/cgo non nouerã eũ:Sʒ qui me miſit
. cũ videret homĩes volẽtes ponere ſpem baptiʒare in aqua ipᷣe mihi dixit: Queri⸗
in ſeipᷣo. Nunqͥd paulꝰ ꝓ vobis cruciſixꝰ mus qͥd dixit:Suꝑ quẽ videris ſpm̃ deſcẽ
cſt: aut in nomine pauli baptiʒati eſtis⸗ dentẽ ſicut columbꝗ/⁊ manentẽ ſuꝑ eum:
Baptizauit ergo paulus tanq;miſter: nõ ipſe eſt.Sed quid ipſe eſt? Quid me vo⸗
4 tanq; ißa poteſtas. Baprtiʒauit aũt dñs: luit ꝑ columba docere/qui me miſit? quia
fi tanq; poteſtas. Intendite:Et potuit hãc ipe erat dñs:? Jam nouerã /a quo miſſus
. de cõſe . diſ. voreſtatẽ ſeruis dare ⁊ noluit: Si em da⸗ erã.Jã nouerã eũ/cui dix: Tu ad me ve⸗
iiij. Aliud ĩ ret hanc poteſtatẽ ſeruis / id eſt vt ⁊ ißfoꝝ nis haptiʒari? ego a te debeo baptizari.
. medio v.Si eſſet qð dñi erat/tot eſſent baptiſmata qð Vſq; adeo g noueram dñm /vt ego ab eo
E ecuim eſſent ſerui: vt quõ dictũ e: baptiſma io⸗ vellẽ baptizari: nõ vt a me ipe baptiʒare⸗
icH-c hãnis/ſic diceret᷑ baptiſma petri/bapt ſ⸗ ctur.Et tunc mihi dixit: Sine mõ:impleat᷑
ul ma pauli/baptiſma iacobi/thome/mathei omis iuſticia. Pati veni: baptiʒari nõ ve
gi bartholomei. Illud em̃ baptiſma iohan⸗ ni? Impleat᷑ omis iuſt cia ait/mihi deus
nis dictũ eſt: Sed foꝛte aliqͥs exiſtit er di meus:impleat᷑ omĩs iuſticia. Dhoceã/pfe⸗ Matxxxvu;
j cit:Pꝛoba nobis:quia illud baptiſma io⸗ rã/plenã humilitatẽ. Noui ſupbiẽts in fu
. hãnis dictũ eſt: Pꝛobabo/ipᷣa veritate di turo pplłomeo:noui aliquos in aliq̃ excel
f cente: quãdo interrogauit iudeos Bap- (Eætioꝛi gra futuros homies: vt cũ viderit
f tiſma iohãnis vnde ẽ: de celo/an ex homi idiotas aliquos baptiʒari/illi qꝛ melioꝛeſ
nibus: Ergo ne tot baptiſmata dicerent/ ſibi videyt/ſiue cõtinẽtia /ſiue elemoſinis
Mat. xxj. quot eſſent ſerui/qui baptiʒabãt accepta ſiuc doctrina/dedignabunt᷑ foꝛtaſſe acci⸗
iiij. diſ. v. c. Ptate a dño /ſibi tenuit os baptiʒãdi po pere / qo illi inferioꝛes acceperunt. poꝛ⸗
. ij. in fine teſtatẽ:ſeruis miniſterium dedit.Dicit ſe tet vt ſanẽ eos:vt non dedignent᷑ venire
ſeruꝰ baptiʒare:recte dicit:ſicut apłs di76. ad baptiſma dñi:qꝛ ego veni ad baptiſma
B Baptiʒaui aũt ⁊ ſtephane domũ:ſʒ tanqᷓ; ſerui. Jã g hoc nouerat iohes:⁊ nouerat
IlIoꝛ. j. miſter. Zdeo ſi ſit malus/a contingat ili dñm. Quid ergo docuit columba? Quid
1 habere miſteriũ/j ſi eũ hoĩes nõ nouerüt voluit ꝑ columbã ·id eſt ſpmſanctũ /ſic ve
. eũ qͥ ſibi tenuit ptãtem.hoc aũt iohs nõ quẽ videris ſꝑm̃ deſcengentẽ ſicut colum
edecſſe d nouerat in dño: Quia dũs erat nouerat: ba/⁊ manentẽ ſuꝑ eũi:pᷣe ẽ: Quis ipᷣe ẽ⸗
ii Vun qꝛ ab ipᷣo debebat baptiʒari: nouerat ⁊ G Dñs: Noui. Sed nunq hoc iã nouerat/
ei feſſus eſt: qꝛ veritas erat ille/æ ille verax e dſs iſte hñs baptiʒandi ptãtem in illo
dechſen miſſus a vitate h̊ nouerat:Sʒ qͥd in eo nõ ſeruo daturus eẽt:vt omĩs qui baptiʒat᷑ ꝑ
n iiekun,/ nouerat? Quia ſibi retenturꝰ erat baptiſ⸗ ſerui miſteriũ/nõ imputet ſeruo ſed dño⸗
inlann matis ſui ptatem/æa nõ eã trãſmiſſurus/et Munqᷣd hoc iã noueras:? Mõ hoc nouerãꝗ
c raſi tranſtaturꝰ in aliquẽ ſeruũ: Sʒ ſiue bapti ab eo q mihi dixit:Suꝑ quẽ videris ſpiri
8 zaret in miſterio ſeruꝰ bonꝰ/ſiue baptiʒa⸗ tũ deſcendentẽ ſicut columbã/⁊ manentẽ

lius. Vox clamantis indeſerto parate vi
am dñi.Tale aũt baptiſma dñi: qlis do⸗
minꝰ: Ergo baptiſma dñi qualis dñs.Er⸗
go baptiſma dñi diuinũ.quia dñs deus

iiij. ſent. di. Potuit aũt dñs ieſus xpᷣs ſi vellet dare

ret in miſterio ſeruus malus: neſciret ille
qui baptiʒaret᷑ baptiʒari/niſi ab illo qui ſi

bi tenuit bapti:andi ptãtem. Et vt noue⸗

ritis fratres/quia hoc in illo non nouerar
iohannes/et hoc didicit ꝑ columba.HPDnñm
em̃ nouerat:ſed eũ baptiſandi ſibi ptãtem

ſuxꝑ eü:ipe ẽ qꝗᷣ baptiʒat in ſpũſctõ: Hõ ait
ipe eſt dñs / nõ ait ipe eſt xpᷣs/ non ait ipſe

è Wl “ 4

Joh. Tract. v.

„ „ „ 0—
eſt ihs:nõ ait ipſe eſt qui natus ẽ de virgi
ne maria poſterioꝛ te et pᷣoꝛ te:nõ ait hoc.
Ja em̃ hoc nouerat ioh̊s. Sed quid nõ no

uerat? Tantã ptãtem baptiſmatis ipſum

dñm habitux et ſibi retenturũ: ſiue pᷣſentẽ
in terra:ſiue abſentẽ coꝛꝑe in celo:et pᷣſen

te maieſtate ſibi retentuꝝ baptiſmatis po
teſtatẽ:ne paulus diceret baꝑ timma meũ:

ne petrus diceret baptiſma meũ. Jo vi⸗

dete ⁊ intẽdite vocẽ aploꝝ. Nemo aplo⸗
rũ dixit baptiſma meũ. Quãuis vnũ oĩm
eſſet euãgeliũ:tamẽ inuenies dixiſſe cuã⸗
geliũ meum: nõ inuenis dixiſſe baptiſma

meũ.hoc ergo didicit iohes fratres mei.

Qõ didicit iohannes ꝑ columbã: diſcamꝰ
et nos: HNõ em̃ colũba iohannẽ docuit et

Canti. vji eccliã nõ docuit:cui eccłie dictũ ẽ. Vna ẽ

colũba mea.Colũba doceat colũbã. No

uerit columba:qð iohãnes didicit ꝑ coluũ

bãũã.Spũſſctũs in ſpẽ columbe deſcendit.
F Hoc ãt qð diſcebat iohanes ꝑ colũbã:
quare in colũba didicit? Opoꝛtebat em̃
vt diſceret:nec hoc foꝛte oꝑtebat vt niſi ꝑ
columbã diſceret. Quid dicã de columba
fratres mei? Aut qñ mihi ſufficit facultas
vel coꝛdis vel ligue dicere quõ volo? Et
foꝛte nõ digne volo quõ dicendũ eſt: nec
ſic tñ poſſum dicere quõ volo: quato mi⸗
nus quõ dicendũ eſt? Ego a melioꝛe au⸗
dire hoc vellẽ nõ vobis dicere. Diſcit io⸗
hanes eũ quẽ nouerat: ſed in eo diſcit in
. quo eũ nõ nouerat. In quo nou rat non
cõſe. diſ.diſcit. Et quid noucrat: Dñm. Quid non
de 0 5 nouerat: Poteſtatẽ dñici baptiſmi in nul
uy baptiſ. lũ hoĩem a dño tranſiturã:ſed miniſteriũ
da nouerar. gjane tranſiturũ: ptãtem a dño in neminẽ
iiij· ſent. di . miniſtroꝝ:miniſteriũ et in bonos ⁊ in ma
vca. ⸗qula ſog. exhoꝛreat columba miniſterium
minſtenu ĩ malon:reſpiciat dñi poteſtatẽ. Quid tibi
dans hie r. facit malꝰ miſter: vbi bonꝰ ẽ dñs? Quid
liqj Gaptir te ipedit malicioſus pco: vbi beniuolus ẽ
u. ch iu. v judex? Johãnes didicit per colũbã hoc:
no er ſent. OQuid ẽ quod didicit: Ipᷣe repetat: Ipſe
de. a. ij. mihi dixit inqt: Sup que videris ſpm̃ de⸗
circa pꝛinci ſcendentẽ ſicut columbã ⁊ manentẽ ſuper
enm:hic eſt qui baptiʒat in ſpũſctõ. Non
ergo te dccipiãt:o colũba ſeductoꝛes:qui
dicunt nos baptiʒamus. Colũba agnoſce
quid docuit columba: hic ẽ qui baptizat
in ſpũſctõ. Per columbã diſcit᷑ qꝛ hic eſt.
Et tu eiꝰ poteſtate putas te baptiʒari cu⸗
ius miniſterio baptiʒaris? Si hoc putas:

La. I.

nondũ es in coꝛpoꝛe columbe. Non mi⸗
randũ:quia ſimplicitatẽ non habes. Sim

plicitas em̃ maxime per columbã dem on⸗
ſtrat. Quare per ſimplicitatẽ columbe di⸗
dicit iohanes: hic eſt qui baptiʒat in ſpiri

tuſãcto fratres mei:niſi quia columbe nõ
erant: qui eccleſiam diſſipauerunt: Ac

cipitres erant: milui erant. Hon laniat

columba:⁊ vides eos inuidiã nobis face

re quaſi de ꝑſecutionibꝰ quas paſſi ſunt.
Coꝛpoꝛales quidẽ paſſi q̃ſi ꝑſecutiones:
cum eſſent flagella dñi manifeſte dantis

diſciplinã ad tempus ne damnet in eter⸗

nũ:ſi eam non cognouerint ſeq; coꝛrexe⸗
rint. Illi vero ꝑſequunt᷑ eccleſiã:qui do⸗

lis ꝑſequunt᷑. Illi grauius coꝛ feriũt: qui

lingue gladio feriunt.Illi acerbius ſang

.

uinẽ fundunt:qui chꝛiſtũ quantũ in ipſis

eſt in homine occidũt. Perterriti viden⸗

tur:quaſi iudicio poteſtatũ. Quid tibi fa
ciat poteſtas ſi bonꝰ es? Si aũt malꝰ es:
time poteſtatẽ.Non em̃ fruſtra gladium
poꝛtat:dicit apłls. Tuũ gladiũ noli edu⸗
cerc:quo ꝑcutis chriſtũ.Chꝛiſtiane:quid

tu ꝑſequeris in chꝛiſtiano? Quid in te ꝑ⸗

ſecutus eſt imꝑatoꝛ? Carnem pſ. ecutus ẽ:
tu in chriſtianos ſpm perſequeris. Non
occidis tu carnem:⁊ tamẽ nec carni par⸗
cunt.Et tamẽ quotquot potuerũt ceden
do necauerunt:nec ſuis nec alienis peꝑ⸗
cerunt. Notum eſt hoc omn ibus. Inuidi
oſa eſt poteſtas:quia legitima eſt. Inui⸗
dioſe facit qͥa iure facit:ſine iuidiã facit
qa pᷣter leges facit ¶ Attẽdat vnuſquiſ⸗
qʒ veſtrũ fratres men: quid habeat chꝛiſti
anus. Quod homo ẽ/cõmune cũ multiſ:
quod chꝛiſtianus eſt ſecernit᷑ a multis:et
plus ad illũ ꝑtinet quod chꝛiſtianꝰ quã
quod homo: Ham quod chꝛiſtianꝰ / reno
uatur ad imaginẽ dei a quo homo factus

eſt ad imaginẽ dei: quod aũt homo ſpoſ
ſet et malus:poſſet ⁊ paganꝰ:poſſet ⁊ ido

latra. Hoc tu gſ. eqris in xpᷣiano:qð meliꝰ
habet. Hoc em illi vis auferre: vñ viuit.
Viuit em̃ temꝑaliter ſcᷣm ſpm̃ vite:quo

coꝛpus animat᷑. Viuit aũt ad eternitatẽ:

ſcõm baptiſma quod accepit a dño. oc

illi vis tollere quod accepit a dño. Hoc

illi vis tollere vnde viuit. Latrones eos
quos volunt ſpoliare ſic volũt vt ipſi pl“
habeant: ⁊ illi nihil habeant. Tu ⁊ tollis

huic:et apud te nõ erit plꝰ. Mõ em̃ plus

₰B

I.

n H ait ltgnt an . R Er dilen an colũbe Certe tu mihi dic vt ꝑ illã lucer
r⸗ tollũt:et ipi duas anĩas no pabet. alteri nã »fũdans: qꝛ cofuſi ſũt et poꝛes tui imni
n 5äe
n Vis rebaptizare en plicet? Quẽ in qua ptãte iſta faceret: interrogo et ego
did ra ne fenea baer dd Piſtes anle gerate ekionen er
acerbiꝰ facie qaane: Pi . ptiſmũ iohis vñ erat? DHe celo an ex hoĩ⸗
hnnn eaner SS vſecuro⸗ eccle⸗ bus: Et illi qui pparabant iaculari ion
ſa ekeriches admouebär Eir Temenbosstnaa e Riren ae dete
lunt. mte õ . lebat. emetipᷣos et dicere. Si dixerimꝰ
nris I E es en tu quem vis Johs em̃ dixerat de dño: E no eſe
an⸗ agtzare nil lvt ino dicat nõ ſũ xpᷣianꝰꝰ ecce qᷣ tollit pctã mũdi. Atd eng den
ere⸗ aa ar el vae P ecutoꝛ ꝓferebat flãmã: tis:in qua ptãte iſta facio? O lupi: ĩ pote⸗
naui 3 non fecit. Et quid eſt qd agnũ: qre non credidiſtis iohi qui dixit:
daturus es:et cui daturus es: Si tibi vey Ecce agn dei: is 10Hi dixit:
lung 5 ⸗ 5Si ſiot xex cce agnꝰ dei: ecce qui tollit pctã mũdi?⸗
dicat et nõ ſeductꝰ a te mentiat᷑: dicturus Sciẽ Ili õ ugie
nipſs 2 Sciẽtes ergo illi qd dixiſſet ioßs de dñßʒo:
ẽ habeo. Interrogas. Habes baptiſma? dixerũt ſe. Si dixeri dno⸗
fiden⸗ , BV N tiſmaæ dixerũt apud ſe. Si dixerimꝰ qꝛ de celo
ſe Habeo dicit. Quãadiu dicit habeo:inquiſ: baptiſmũ iohis:di cciOE
bif nõ fum datu Et noli . gptimu io his: dicet no h̊. Quare ñ credi
ec aturus. Et noli dare. Quod enim diſtis ei? Si dixerimꝰ qꝛ ex homĩbꝰ ẽ lapi
ga . vis dare herere in me non poteſt: qꝛ qued dabimur a ꝓpko: qꝛ ſic mun e ar
dun accepi auferri a me nõ poteſt. Sed hinut a Pide ſieu: gpherz hi ioban
lecu⸗ videã poteſt. Sed tamen nẽ. Hinc timebãt homies:hinc veritatẽ
rn xpecta:videã qͥd me vis docere. Dic in⸗ teri cõfundebant᷑.Leneb 8
aut nrrnwo Ron abro ded ocpabco Di untef. daluce ſopate funt. SNch ein re⸗
nnie õ alybes ſpond erũt? Heſcimus. Quod ſciebãt di⸗
u yn Abalus tibi dedit. Si malꝰ xpe: malus mi xerũt neſcimꝰ. Et dñs nec ego dico vob in
r. dedi Si malo xpᷣs: malus mi quit in qua poteſtate iſta facio. Et cõfuſi
nime⸗ hi dedit. Nunquid malꝰ xpᷣs: Sʒ nõ xps ſunt pꝛimi inimici. Vñ: facio.Et cõfuſi
Clin tibi dedit. Quis ergo mihi dedit? Reſpon erat luc ernen, S d⸗ Ke lucerna. Quis
ep⸗ de. Ego me a xpᷣo ſcio accepiſſe. Hedit ti ate Reobam⸗ .„ Pꝛobam“ qꝛ lucerna
uidi bi inqt ſed traditoꝛ neſcio qs: nõ xps. Ti lucen Pꝛobamꝰ. DNñs enim dicit. Ille erat
ni⸗ de ergo qs fuerit mĩſter: vice 8 Te 1 lucema ardens ⁊ lucẽs. Pꝛobamꝰ qꝛ ⁊ de
nit co.De officiali non diſ piromalet art⸗ 4 Wo cõfuſi ſunt inimici: Pſalmũ audi. Pa ⸗
ſall⸗ vo. Et foꝛte q obijcis o fleiali me atten⸗ raui lucernã xpᷣo meo: inimicos eiꝰ induã ps.cxxxj:
chrſti Sed nolo diſcutere officialis ſui ntiris. confuſioſie. Adhuc in huius vite tenebꝛeis
nulet⸗ Cognoſcat dñs amboꝝ. F 15 u cauſam. ad lucernã fidei ambulamꝰ.Teneamus et
nut ꝓbes: nõ ꝓbas Imme zmeiis drobe yt nos lucernꝗ iohem: cõfundamꝰ ⁊ inde ini⸗
un Rte d dend vorniſle. Seg Pi atũ micos xpᷣi: imo ipᷣe cõfundat inimicos ſu⸗
H m no cauſam meã: ne cũ ſtudioſe cepo deſen di, ccon a Bat ogen enos anoc
Feg inses defen vñs iudeos:interrogemus ⁊ dicamꝰ. B
dina⸗ vel n dauibe mnaoeeſih voſmig ſpẽ mes tiſma iohis vnde ẽ? De celo an ex hommin
mn rint homĩes quales libet “ a ſe. Fue⸗ bus: Quid dicturi ſũt:? Videte ſi nõ c ipiſ
⸗ pi:a xpᷣo baptizatus ſum. oni xpo acce⸗ tãaq; inimici de lucerna cõfũdant᷑. Quid di
. ille eps te baptiʒzauit: et ille ebolllios d auri ſũt: Si dixerit ex hoĩbꝰ: ⁊ ipi ſui eos
nu cat. Axpᷣo ſum baptizatus:e 63 is coi-⸗ lapidabũt.Si aũt dixeriĩt de celo: dicamꝰ
and noſti: Docuit me coluba us olli. Vnñ eeis:quare ergo nõ credidiſtis ei? Et dicũt
re O milue male:me nõ dilanies a lolo, foꝛtaſſe: credimꝰ ei. Qũo ergo dicitis qa
o⸗ Ginbe Fn ollibe membeis e cerib vos baptiʒzatis:⁊ iohs dicit hic ẽ qͥ bapti⸗
hoe qð colũba docuit h S 02: quia zat? ¶ Sed miſtros inqunt tãti iudicis iu *
tchan Pecluba octeit Boc nori. orrite ſtos obter ein quos baptiat 5r ego die
n, antilletebapraun pcolſiba mibt edi cqe tenniu dicimus: quia iuſtos opoꝛtet de conſe di.
l Janir⸗ bs ⁊ tibi elſe tanti iudicis miniſtros. Sint miſtri iu iiij. baptiſ.

ius dicit᷑:hic ẽ qͥ baptiʒat.Cui credo?Mluo ſti ſi volunt.Si autem noluerint eſſe iuſti v. Ego dico
iij.ſent. diſ.
piꝛCincipiũ.

4
Tract.v. La. I.
. £
qui in cathedra moyſi ſedẽt: ſecuꝝ mẽè fe⸗ ad iohem:et dico. Hic ẽ qui baptiʒat.Si
cit mgr̃ meꝰ: DNe quo ſpũs eiꝰ dixit.hic ẽ em melioꝛ iohs quã hereticus: quõ meli⸗ racſe di.
Jlath.ꝛʒ. qui baptiʒat: Quõ ſecuꝝ me fecit? Scribe oꝛ iohs q; ebꝛioſus? Quõ melioꝛ iohs q; Aludy
inquit et phariſei ſuꝑ cathedra moyſi ſe-⸗ homicida: Si poſt deterioꝛẽ baptiʒare de cobopt⸗
dent:que dicũt facite: que aũt faciũt.fa⸗ beremꝰ qꝛ poſt melioꝛẽ baptiʒarũt apli. (Run
, cere nolite. Dicũt em̃:⁊ nõ faciũt.Si fue⸗ Quicũq; apud ipſos baptiʒatus fuerit ab r
j.q.. Si fue rit miniſter iuſtꝰ:cõputo illũ cũ paulo:cõ ebꝛioſo:nõ dico ab homicida: non dico ſa
rit. et conſe. puto illũ cũ petro: cũ iſtis cõputo iuſtos tellite alicuiꝰ ſcelerati.nõ dico a raptoꝛe idenit
diſ.iiij. Alið miniſtros: qui vere iuſti miſtri: gliam ſuũ reꝝ alienaꝝ:non dico ab oppᷣſſoꝛe pupil⸗ 69occlr
in ſi. nõ querũt.Ainiſtri em ſunt: pꝛo iudicibꝰ loꝝ:nõ a ſeparatoꝛe cõiugũ.nihil hoꝝ di⸗
haberi nolũt:ſpẽ in ſe poni exhoꝛreſcunt. co:quod ſolenne ẽ dico: quod quotidia⸗ ſe. diſ⸗
. Ego cõputo cũ paulo iuſtũ miſtꝝ. Quid nũ eſt dico.quod vocant᷑ om̃s dico: et in öpn.
j. coꝛ.ʒ. et ð em̃ dicit paulus? Ego plãtaui: apollo ri⸗ iſta ciuitate.qñ eis dicit᷑: alongemur: be⸗ elneo.
cõſe.diſ.iiij. gauit:ſed deus incrementũ dedit. Neq; qͥ ne ſit nobis:et tali die feſto ianuariaꝝ nõ iiend.
baptiſmꝰ. v plãtat ẽ aliquid neq; qui rigat: ſed qui in debes ieiunare:ea dico: leuia: quotidia⸗ i Kne.
Meq; qᷣ. crementũ dat deꝰ.Cui vero fuerit ſuꝑbus na:ab ebꝛioſo homĩe cũ baptiʒat᷑:quis eſt
iiij.ſent.diſ. miniſter: cum diabolo cõputat᷑: ſed nõ cõ melioꝛ:ioh̊s an ebꝛioſus:? Reſponde ſi po
v.c.: ij.ĩ me. tamĩat donũ xpᷣi.Quod ꝑ illũ fluit puꝝ ẽ: tes:quod ebꝛioſus tuꝰ melioꝛ ſit: q; iohs.
quod pꝑ illũ trãſit liquidũ:venit ad fertilẽ Nunq; hoc audebis. Ergo tu qͥ ſobꝛiꝰ es:
terꝛã. Puta qꝛ ipᷣe lapideꝰ ẽ:qꝛ ex aq̃ fru⸗ baptiʒa poſt ebꝛioſum tuũ.Si em̃ poſt io⸗
ctũ ferꝛe nõ põt. Per lapideũ canalẽ trã⸗ hannẽ baptiʒauerũt apli:quãtomagis de
ſit aqua ad areolas: in canali lapideo ni-⸗ bet poſt ebꝛioſum ſobꝛius baptiʒare? An j
hil generat:ſed oꝛtus plurimũ fructum af dicis:in vnitate mecũ ẽ ebꝛioſus: Ergo io I
fert. Spũ alis em̃ virtꝰ ſacramẽti ita eſt vt hãnes amicus ſpõſi: nõ erat in vnitate cũ 1
lux:⁊ ab illuminãdis pura excipit᷑:⁊ ſi per ſpõſo: Sed tibi ipᷣi dico quiſquis es: Zu Ghj.
imundos trãſeat.nõ inquinat᷑.Sint plane es melioꝛ:an iohᷣs? Hon audebis dicere:
miniſtri iuſti:⁊ głliam ſuã nõ querãt:ſed il ego ſum melioꝛ:qᷓ; iohes. Ergo pꝰ te bap⸗
lius cuiꝰ mĩſtri ſunt. Nõ dicant baptimma tizent tui:ſi foꝛte fuerint melioꝛes. Si em̃ b
meũ eſt:qꝛ nõ ẽ ipoꝝ.Attende ipᷣm iohä⸗ poſt iohem baptiʒatũ ẽ:erubeſce quia pꝰ n/
nẽ Ecce iohes plenꝰ erat ſpũſctõ:et bap⸗ te nõ baptiʒat᷑.Dicturus es.Sed ego bap li⸗
tiſma de celo habebat:nõ ex homĩbꝰ. Et tiſmũ xpᷣi habeo:⁊ doceo.Aliqñ ergo co⸗ ic
quatinus hẽbat᷑e Ipᷣe dixit:Parate viam gnoſce iudicẽ:⁊ noli pᷣco ſuꝑbus eẽ.Bap⸗ dii
dño. Vbi aũt cognitus ẽ dñs:ipᷣeę factus tiſma xpᷣi das:ideo poſt te nõ baptiʒatur. ſen
via. Mõ iã opꝰ erat baptiſmate iohis:quo Poſt iohem ideo baptiʒatũ eſt:qꝛ baptiſ⸗ ie
Actu.xix. pararet᷑ via dño: Tamẽ qͥd nobis ſolẽt di ma xpᷣi nõ dabat:ſed baptiſma ſuũ: qꝛ ſic li
cere? Ecce pꝰ iohᷣem baptiʒatũ eſt. Ante⸗ acceꝑat vt ſuũ eſſet. Mon ergo tu melioꝛ 4 d
qᷓ; em̃ bene iſta queſtio tractaret᷑ in eccle⸗ q; iohãnes:ſed baptiſma quod ꝑte datur .
ſia catholica: multi ĩ ea errauerũt: ⁊ mag meliꝰ quã iohis. IJm em̃ xpᷣi ẽ: iſtud aũt B
ni et boni.Sʒ qꝛ ð mẽbris colũbe erãt.nõ iohis.Et qð dabat᷑ a paulo:et qõ dabat᷑ a
ſe pᷣciderint:et factũ eſt in eis quod dixit petro xpᷣi eſt: et quod datũ eſt a iuda xpᷣi
apls:Si quid alit᷑ ſapitis: hoc quoq; voſᷣ erat.Dedit iudas:⁊ nõ baptiʒatũ ẽ pꝰ iun⸗ .
deus reuelauit Vnde iſti qui ſe ſeparaue dam. Dedit iohãnes:et baptiʒatũ ẽ poſt j ·q.j.dedit
runt:indociles facti ſunt. Quid ergo ſolẽt iohannẽ:quia ſi datum eſt a iuda.baptiſ⸗ baptiſ. h
dicere? Ecce pꝰ io hem baptiʒatũ ẽᷣ. Poſt ma chꝛiſti erat:quod aũt a iohãne datũ ẽ 4
hereticos non baptiʒat᷑:quia quidam qui iohãnis erat. Mõ iudam iohãni: ſed bap. .
habebant baptiſma iohannis. iuſſi ſunt a tiſmũ xpᷣi etiam per iude manꝰ datũ: bap
. paulo baptiʒari. Non enim habebãt bap- tiſmo iobãnis etiã ꝑ manus iohãnis dato
tiſma chꝛiſti. Quid ergo exaggeras meri⸗ recte pᷣponimus.Etem̃ dictũ eſt de domi⸗
tũ: ⁊ quaſi abijcis infelicitatẽ hereticoꝝ: no aſiq; pateret᷑: quia baptiʒabat plures
Et ego tibi cõcedo ſceleratos eſſe hereti:ꝭ? q; iohãnes.Neinde ſubiunctũ eſt. Quã⸗ ..
cos. Sed heretici baptiſma xpᷣi dederunt: uis ipᷣe nõ baptiʒaret: ſʒ diſcipuli eiꝰ: Ip⸗ Joh. iiij · .
quod baptiſma nõ dedit iohes. Recurꝛo ſe:et nõ ipſe. Ipſe poteſtate: illi miſterio

ſic
o:
wur
is
n
i,

ſi
p⸗
bap
dnio
/
Unes

10

de cõſe. diſ.
iiij. Aliud x
Ergo bapti⸗
ſabant

j. q· . dedit.

de cõſe. diſ.
iii. baptiſ. .
v.nõ timeo.

iiij:ſen. di. v

ca.j in me.

Philip.j.

Seruituts ad baptiſandum illi admoue⸗
bãt:poteſtas baptiʒadi in xpᷣo ꝑmanebat.
Ergo baptiʒabãt diſcipuli eius:et ibi ad

huc erat iudas int᷑ diſcipulos eiꝰ:Si qͥs er

go baptizabat iudas:ñ ſũt iteꝝ baptiʒati:
et s baptiʒauit iohs niteꝝ baptiʒati ſũt:
pl ane iteꝝ:ſʒ nõ iterato baptiſmo.Quos
eni baptiʒauit iohᷣs:iohannes baptiʒauit
Quos aũt baptiʒauit iudas:xpᷣs baptiʒa
uit. Sic ergo quos baptiʒauit ebrioſꝰ: qͥs
baptiʒauit homicida:qͥs baptiʒauit adul
ter:ſi baptiſma vpᷣi erat:xpᷣs baptiʒzauit.

NMõ timeo adulterũ:nõ ebrioſum:nõ ho

micidã:quia columbã attendo/æ qua mi
hi dicit᷑:Hic ẽ qui baptiʒat.( Ceterũ frẽs
mei delirũ eſt dicere/quia melioꝛis meri
ti fuit:nõ dico iudas:ſed quilibet homi⸗

nũ:qᷓ; ille de quo dictũ eſt:in natis mulie

rũ nemo ſurrexit maioꝛ iohãne baptiſta.
NMNõ ergo huic quiſquã ſeruus:ſed baptiſ
ma dñi etiam per ſeruũ malum datum/ba
ptiſmati etiã amici ſerui pᷣponit᷑. Audi q̃⸗

in inuidia pᷣdicantes verbũ dei.Et qᷣd de
illis dicit? Et in hoc gaudeo/ſed cõgau⸗

debo. Chꝛiſtũ em anunciabãt /ꝑ inuidiã
quidẽ:ſed tñ xpᷣm. Mõ ꝑ quid: ſed quẽ vi

de Per ĩuidiã tibi pᷣdicat᷑ xpᷣs: xpᷣm vide:
vita pᷣdicatũ ꝑ inuidiã. Holi imitari ma⸗
lũ pᷣdicatoꝛẽ.ſed imitare onu Guod tibi
pᷣdicat᷑.Chꝛiſtus ergo a quibuſdã ꝑ inui⸗
diã pᷣdicabat᷑. Et quid eſt inuidere ? hHoꝛ
rendũ malũ. Ipſo malo quo diabolꝰ de⸗
iectꝰ eſt:ipᷣo deiecto:deiecit multos.ałꝑa

ligna peſtis: ⁊ habebãat illã quidam xpᷣi pᷣ

dicatoꝛes.quos tñ pᷣ⸗ dicare ꝑmittit apls.
Quare? Quia vpᷣm pᷣdicabãt. Qui aũt in

uidet: odit:.Et qui odit: quid de illo dici

ſde

tur:audi aplin iohãnẽ. Qui odit fratrẽ
ſuũ/homicida eſt.Ecce poſt iohem bapti
ʒatũ ẽ: poſt homiciqꝗ nõ baptiʒatũ ẽ.qꝛ
iohs dedit baptiſmũ ſuũ:homicida dedit
haptiſma chꝛiſti. Quod ſacramentũ tam
ſctm̃ eſt:vt nec homicida miſtrãate pollua
tur. Mõ reſpuo iohem:ſed poniꝰ credo io
hãni Quid credo iohãni?: Quod didicit p

columbã. Quid didicit ꝑ columbãꝗ? hicẽ

qͥ baptiʒat in ſpũſctõ. Jã g fratres tenete
hoc:et coꝛdibꝰ vfr̃is infigite.Si em̃ hodie
voluero plenius dicere quare ꝑ columbã.
tempꝰ non ſufficit. Quia em̃ res dicenda
inſinuata eſt iohi ꝑ columbã quã nõ noue

beſ pẽ voluit demõſtrari ſpũſſctũs.Quid

ſui quantũ arbitroꝛ ctitati vr̃e. Sʒ qua⸗

—

re hãc ipᷣam rem ꝑ columbã opoꝛtuit de⸗

mõſtrari:ſi bꝛeuiter dici poſſet:dicerẽ. Sʒ
quia din dicẽdũ eſt ⁊ onerare vos nolo:
quõ adiutꝰ ſum oꝛationibꝰ vr̃is / vt illud
qð ꝓmiſi implerẽ:adiuuate etiã atq; etiã
pia intentiõe/⁊ votis bonis:⁊ illud appa
rebit vobis:quare iohãnes quod didicit
in dño/quia ipᷣe eſt qui baptiʒat in ſpiri⸗
tuſctõ/⁊ nulli eruo ſuo trãſligauit pote⸗
ſtatẽ baptiʒandi/non debuit diſcere niſi ꝑ
columbam. S HWM
Ab eo quod dictũ eſt.columbã ſu⸗
per dnm deſcẽdiſſe: vſq; ad id qð
ait. ego vidi ⁊ teſtimoniũ phibui
quia hic eſt filius dei. .
RS Ateoꝛ ſanctita
f ti vfe:timueram ne frigus hoc
AQ frigidos vos ad coͤnentenncnan

tia vf̃a:ſpũ vos feruere demõſtraſtis.nõ
dubito quin etiã oꝛaſtis ꝓ me/ vt debitũ
vobis exoluam. Pꝛomiſerã enĩ in nomie
xbpᷣi diſſerere hodie cũ ãguſtia tꝑis tũc ipe
diret /ne id poſſemꝰ explicare tractando:
quare deus ꝑ columbe ſpẽm oſtẽdere vo
luerit ſpmſanctũ hoc vt explicet᷑/illuxit
nobis dies hodiernus:a ſentio audiendi
cupiditatẽ/a pia deuotione celebꝛius cõ⸗
gregatos.Expectationẽ vr̃am deꝰ imple

at ex oꝛe nr̃o. Amaſtis enim vt veniretiſ.

Sʒ amaſtis.Quid:Si nos: ⁊ h̊ bene:nã
volumꝰ amari a vobis:ſed nolumꝰ in no⸗
bis. Quia ergo ĩ xpᷣo vos amamus/ĩ xpᷣo
nos redamate: ⁊ amoꝛ nr̃ ꝓ inuicẽ gemat
ad deũ Ipᷣe enĩ gemitus columbe ẽ Si er
go gemitꝰ colũbe ẽ quod omẽs nouimꝰ.
Gemũt aũt colũbe in amoꝛe. Audite qͥd
dicat apłs: et nolite mirari/quia in colũ⸗

em̃ oꝛemus ſicut opoꝛtet inquit neſcimꝰ:
ſed ipᷣe ſpũs interpellat ꝓ nobis gemiti⸗

bus inenarrabilibꝰ . Quid ergo frẽs mei?

cta ⁊ eterna beatitudo ẽ ei cũ pr̃e ⁊ filio?-ꝛ

Spũs enĩ ſctũs deus:ſicut dei filiꝰ deus:
et pater deus. Ter dixi deus:ſed non di⸗
xi tres deos. agis eni ðs ter.qᷓ; dij tres:
qꝛ pr̃ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſctũs vnus deꝰ.Hoc op
time noſtis.õ g̊ ſpũſſctũs in ſemeptipᷣo
0

Trac.vj.

les cõmemoꝛat apls paulus falſos frẽs: faceret.Sed qꝛ iſta celebritate ⁊ freqduen

NRõ. viij.

ð

apud ſemetipᷣm in illa trinitate/ ĩ illa bti⸗

tudine/i illa etnitate ſbᷣe gemit. ſʒ in nob

gemit qꝛ gemere nos facit. Hec xua res E:
quod nos docet ſpũſſctũs gemere: Inſi⸗

nuat eni nobis qꝛ ꝑegrinamur ⁊ docʒ nos

in patriã ſuſpirare: ⁊ ipᷣo deſiderio gemi⸗

nus. Cui bene eſt in hoc ſeculo/imo qͥ pu
tat qð ei bene ſit/q leticia reꝝ carnaliũ ⁊

abundãtia tempaliũ/⁊ vana felicitate ex

ultat:habʒ vocẽ coꝛui. Vox em̃ coꝛui cla
moſa ẽ:nõ gemebũda. Qui aũt nouit in

pᷣſſura ſe eſſe moꝛtalitatis huiꝰ/ꝑegrinari

ſe a dño /nõdũ teneri illã ꝑperuã que no
his ꝓmiſſa eſt beatitudinẽ.ſed habere il⸗
lã in ſpe q; habiturꝰ ẽ in re/cũ dñs vene⸗
rit manifeſtatõe pᷣclarus qui pꝛiꝰ in humi
lirate venit occultꝰ:qui hẽc nouit:gemit:
Et quãdiu ꝑ h gemit bñ gemit.Spũs illũ

ocuit gemere: a columba didicit geme⸗

Geneß. viij *

B

re.Aulti em gemunt in infelicitate terꝛe
na:vel quaſſati dãnis/vel egritudine coꝛ
poꝛis pᷣ grauati/ vel carceribꝰ incluſi / vel

cathenis colligati/vel fluctibꝰ maris mer

ſi ac iactati: vł aliqᷣbꝰ inimicoꝝ ĩſidüus cir
cũſepti gemũt.Sed nõ colũbe gemitu ge
munt:nõ amoꝛe dei gemũt.nõ ſpũ gemũt
Ideo tales cũ ab ipᷣis pᷣſſuris fuerint libe
rati:exultãt in grandibꝰ vocibꝰ. Vbi ap⸗

paret qꝛ coꝛui ſunt:nõ colũbe. Ideo me⸗

rito de arca miſſus ẽ coꝛuus ⁊ nõ ẽ reuer⸗
ſus:miſſa eſt colũba ⁊ reuerſa ẽ. Illas du
as aues miſit noe. habebat ibi coꝛuũ:ha
bebat ⁊ columbã. Vtrũ q; hoc genus:ar⸗

ca illa continebat.Et ſi arca figurabat ec

deſiam: videtis vtiq; qꝛ neceſſe eſt vt in
iſto diluuio ſeculi:vtrũq; genus cõtineat

eccłia ⁊ coꝛuũ ⁊ colũbã: Qui ſũt coꝛui
Qui ſua querunt.Qui colũbe? Qui ea

xpᷣi ſunt querũt ¶ Mropterea g cũ mutte⸗
ret ſpiritũſctm̃:duobꝰ modis eũ oñdit vi

ſibilit᷑: Per columbã:⁊ ꝑ ignẽ. Per colum
bã ſuꝑ dñm baptizatũ:ꝑ ignẽ ſuꝑ diſcipu-

los cõgregatos.Cũ em aſcendiſſ et dũs in
celũ poſt reſurrectõeʒ: pactis cũ diſcipu
lis ſuis quadraginta diebus impleto die

pẽhecoſtes.miſit eis ſpmſãctũ: ſicut pꝛio

miſerat xpᷣs.Spũs ergo tunc veniẽs im⸗
ꝓpleuit locũ illum/factoq; pꝛimo ſonitu tã
quã ferꝛetur flatus vehemẽs:ſicut ĩ acti⸗
bus apłoꝝ legimus. Viſe inquit illis ſũt
lingue diuiſe velut ignis qui et ſedit ſuꝑ
vnũquẽq; eoꝝ:⁊ ceperunt linguis loqui

4 „
:;
—

.

ſicut ſpũs dabat eis ꝓnũciare.hHãc vide⸗

Lg. I. .

mus columbã ſuꝑ dñm: has linguas diui⸗

ſas ſuꝑ diſcipulos ↄgregatos. Ibi ſimpli

citas:hic feruoꝛ oſtendit Sunt em̃ qui di
cunt᷑ ſimplices:⁊ pigri ſũt. Vocantur ſim

plices:ſunt aũt ſegnes. Mõ talis erat ſte⸗

phanꝰ plenꝰ ſpũſctõ. Simplex erat:quia

nemini nocebat. YFeruẽs erat: quia ĩpios

arguebat. Hõ em̃ tacuit iudeis.cuius ſũt
verba illa flãmãtia. Dura ceruice/⁊ ĩcircũ

Actuũ. vij.

ciſi coꝛde ⁊ auribꝰ:vos ſempꝑ reſtitiſtis ſpi

rituſctõ.Magnꝰ impetꝰ*:ſed colũba ſine

felle ſeuit. NHam vt noueritis quia ſine

felle ſeuiebat:illi auditis his verbis /qui
coꝛui erant/ad lapides ſtatim aduerſꝰ co
lumbã cucurrerũt.Cepit ſtephanꝰ lapida

ri:⁊ qui pauloante fremẽs/ ⁊ feruẽs ſpiri

tu tanq; ĩ inimicos inpetũ fecerat/⁊ tãqᷓ;
violẽtus inuictꝰ erat in verbis igncis at⸗

q; flãmantibꝰ/vt audiſtis dura ceruice et

incircũciſi coꝛde ⁊ auribꝰ:vt qui ea verba
audiret /putarʒ ſtepbanũ ſi ei liceret/ſta

tim illos velle ↄſumi: Teniẽtibꝰ in ſe la /

pidibꝰ ex manibꝰ eoꝝ/genu flexo ait.Do
mine: ne ſtatuas illis hoc delictũ:inheſe⸗

rat mititati colũbe. Pꝛioꝛ em̃ illõ fecerat

magiſter:ſuꝑ quẽ deſcendit colũba. Qui
pendẽs in cruce ait. Pater ignoſce illis:

q⁊ꝛ neſciũt quid faciũt.Ergo ne ſpũ ſanc⸗
tiſicati dolũ habeãt.in colũba demonſtra
tũ ẽ: Me ſimplicitas frigida remaneat :in
igne demonſtratũ eſt. Nec moueat:quia
lingue diuiſe ſunt.Diſtãt em̃ lingue.ideo
diuiſis linguis appuit. Lingue inquit di
uiſe velut ignis:qͥ ⁊ inſedit ſuꝑ vnũquẽ⸗

q; eoꝝ. Diſtat inter ſe lingue: ſed lingua⸗-

rũ diſtantie/nõ ſunt ſciſmata. In linguis

Aẽt.ij.

diuiſis. noli diſſipatõem timere: vnitatẽ

cognoſce in columba.Sic g ſic opoꝛtebat

demõſtrari ſpmſctm̃ venientẽ ſuꝑ dũm vt

ĩitelligat vnuſqᷣſq; ſi hẽat ſpmſcm̃ / ſiplicẽ
ſe eẽ debẽ ſicut colũbã. hjf̃e cũ fribꝰ verã

pacẽ/quã ſigniſficãt oſcula colũbaꝝ. hnt

em̃ oſcula ⁊ coꝛui:Scd ĩ coꝛuis falſa pax:
in colũba vera pax Mõ omis ergo q dicit

pax vobiſcũ:quaſi colũba audiẽdus eſt.

Vnðõ diſcernunt᷑ oſcula coꝛuoꝝ.:ab oſcu

lis columbaꝝ? Oſculantur coꝛui/ſed lani

ant. A laniatu innocẽs ẽ n atura columba
rũ. Vbi g laniat᷑:nõ ẽ vera in oſculis pax
Illi hñt vaʒ pacẽ:qͥ eccłiaʒ ñ laniauerũt
Nam coꝛui de moꝛte paſcunt᷑.Hoc colũ⸗

ijj.q. vij: ols
qui.

— „—

—

—
’ ba non habet. De frugib“ terꝛe viuit. In⸗
— nocens eiꝰ victus eſi? Quod vere frẽs mi
4 randũ ẽ in colũba: Sunt paſſeres breuiſſi
mi:vel muſcas occidũt. Nihil hoꝝ colum
n ba. Mõ de moꝛte paſcit᷑.Qui laniauerunt
6 eccłiam:de moꝛtibꝰ paſcunt᷑. Potẽs ẽ do
minꝰ:rogemꝰ vt reuiuiſcãt qͥ deuoꝛantur
03 ab eis ⁊ nõ ſentiũt.Multi agnoſcũt:quia
it reuiuiſcũt. Hã ad eoꝝ aduẽtũ/ quotidie

Anif gratulamur in noĩe xpᷣi. Vos em̃ ſic eſto⸗
1 te ſimplices/vt ſitis pꝛudẽtes ⁊ feruẽtes:
et feruoꝛ vf in linguis ſit. Holite tacere:

ðB§ͤ Ardentibꝰ linguis loquentes/accendite
i frigidos ¶ Quid em̃ fratres mei/qͥs non
0 videat qð illi non vident? nec miꝝ:qꝛ in
1 de reuerti nolũt ſicut coꝛuꝰ qͥ de arca miſ⸗
ti ſus cẽ̃.Quis enĩ nõ videat quod illi nõ vi
i; osẽt:Et ipſi ſpũiſctõ ingꝛati ſũt Ecce colũ
⸗ ba deſcendit ſuꝑ dñm/⁊ ſuꝑ dñm baptiʒa⸗
et tũ: ⁊ apparuit ibi ſãcta illa ⁊ vera trinitaſ
ba que nobis vnus deꝰ eſt. Aſcẽdit enĩ dñs
1 vb adqͥ ſicut in euãgelio legimus:⁊ ecce aꝑ
Moth. ifſ. i ſunt celi / ⁊ vidit ſpm̃ deſcẽdentẽ velut
4 th. ij .· columbã: æ manſit ſuꝑ eũ. Et ſtatim vox
„ cõſecuta eſt. Tu es filiꝰ meꝰ dilectꝰ: in q̃
n mihi bene cõplacui. Apparuit manifeſtiſ⸗
di ſima trinitas:pater in voce: filius in hoĩe:
„ ſpũſſctũs in colũba. In trinitate iſta quo
. miſſi ſunt apłi/videamus qð videmꝰ: Et
. quod miꝝ ẽ vł quia illi nõ vident. Non
enĩ vere nõ vident:ſed ad id quod facieſ
Mrij⸗ eoꝝ fert /ocłos claudũt.A quo miſſi ſũt
diſcipuli/in nomĩe patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſcti:
Ab illo de quo dictũ eſt. Hic ẽ qui bapti
ʒat.Dhictũ ẽ eni mĩſtris: ab eo qui ſibi te⸗
nuit hanc ptãtem.hoc eni in illo vidit io
. hãnes ⁊ cognouit quod nõ nouerat /non
5 quia eũ nõ nouerat filiũ dei/ aut eũ non
nouerat dñm/aut non nouerat xpᷣm. Aut
vero ⁊ hoc nõ nouerat quia ipᷣe ba ptiʒa⸗
turꝰ eẽt in aqua:⁊ vpᷣs in ſpũſctõ? Nã et
li⸗ hoc nouerat.Sed quia non ita vt ſibi te
2 mnneret ptãtem ⁊ in nullũ miniſtroꝝ eã trãſ
it de cõſe. diſ. ferret:hoc eſt qð didicit in columba. Per
1. uij: Aliud ĩ hãc eni ptãtem.quã xps ſolus ſibi tenuti
pvn. x ꝑhac. et in neminẽ miſtroꝝ trãſ fudit:qᷓ; ius per
ſt. miniſtros baptizare dignatus ſit: per hãc
ſ ſtat vnitas eccłie que ſigniſicat᷑ ꝑ colum⸗
lui bã.De qua dictũ ẽ. Vna ẽ colũba mea:
vni vna ẽ mr̃is ſue: Si enĩ vt iã dixi frẽs mei
r trãſ ferret᷑ ptãs a dño ad miſtrũ / tot bap⸗

iau. tiſmata eẽnt/quot miſtri eſſent: ⁊ iã ñ ſta⸗

ret vnitas baptiſmi. Intendite frẽs.Añ⸗
quã veniret dñs nr̃ ieſꝰ xpᷣs ad baptiſmũ

Mã poſt baptiſmũ deſcendit colũba in q̊ͥ
cognouit iohs quiddã ꝓpꝛiũ /cũ ei dictũ
eſt: ſuꝑ quẽ videris ſpiritũ deſcẽdentem
ſicut columbã ⁊ manentẽ ſuꝑ eũ ipᷣe ẽ qui
baptiʒat in ſpũſctõ. nouerat quia ipᷣe ba
ptiʒat in ſpũſctõ:ſed quia tali ꝓppꝛietate
vt poteſtas ab eo nõ tranſiret in alteꝝ:qᷓ;⸗

uis eo donante / hoc ibi didicit. Et vnð ꝓ

bamus/ quia i ⁊ hoc nouerat io h̊s:quia
baptiʒaturus erat dñs in ſpũſctõ? vt h in
telligat᷑ didiciſſe in colũba/quod ita eẽt
baptiʒaturꝰ dñs in ſpũſãcto/vt in neminẽ
aliũ hominẽ poteſtas illa trãſiret:vnde ꝓ

bamꝰ? Columba iã baptiʒato dño deſcen

dit. Ante aũt quã veniſſet dñs vt baptiʒa
retur a iohe ĩ ioꝛdane/diximꝰ quia noue
rat eum:illis vocibꝰ vbi ait Tu ad me ve Math.iij:
nis baptiʒari:ego a te ðöbeo baptiʒari: Sʒ
ecce dñm nouerat mouerat filiũ dei. Vñ
ꝓbamꝰ:quod iam nouerat quia ipᷣe bap⸗
tiʒat in ſpũſancto? Antequã veniret ad
fluuiũ/cũ multi ad iohannẽ currerẽt bap⸗
ti ʒari:ait illis.Ego quidẽ baptiʒo vos in
aqͥ: qui aũt poſt me venit maioꝛ me ẽ:cu⸗
ius nõ ſum dignꝰ coꝛrigiã calciamenti ſol
uere:ipᷣe vos baptiʒat in ſpũſancto ⁊ igni D .
Jam ⁊ hoc nouerat. Auia columbã
didicit ne mẽdax poſtea inueniret᷑/quod
auertat a nobis deꝰ opinari.niſi qndã p⸗
pꝛietatẽ in xpᷣo talẽ futurã: vt quãuis mł
ti miniſtri baptiʒaturi eẽnt/ſiue iuſti ſiue ĩ
iuſti /nõ tribueret᷑ ſctitas baptiſmi/niſi illi
ſuꝑ quẽ deſcendit columba:de quo dictũ
eſt. Hic eſt ꝗͥ baptiʒat in ſpũſctõ? Petrus
baptizet:hic eſt qͥ baptiʒat. Paulꝰ bapti⸗
ʒet:hic eſt qͥ baptiʒat. IJIudas baptiʒet:hic
eſt qͥ baptiʒzat: Haã ſi ꝓ diuerſitate merito
rũ baptiſma ſctm̃ eſt/qͥa diuerſa ſunt me⸗
rita/ diuerſa erũt baptiſmata:⁊ tanto qᷣſ⸗
q; aliqͥd melius putat᷑ acciꝑe/qnto a meli
oꝛe videt᷑ accepiſſe. Ipᷣi ſpũales ſancti/in
telligite frẽs mei:boni ꝑtinẽtes ad colum
bã:ꝑtinẽtes ad ſoꝛtẽ ciuitatis illiꝰ ihrimi.
ipᷣi boni in eccleſia ð qᷣbꝰ dicit apłs. Nout
dñis qui ſunt eius diuerſaꝝ graꝝ ſunt:nõ
omẽs paria merita habent.Sunt alij alijs
ſanctioꝛes:ſũt alij alijs melio ꝛes.Quare
ergo ſi vnus ab illo verbi gr̃a iuſto /ſanc⸗
to / baptiʒet/alius ab alio inferioꝛis meri
ti apud deũ.inferioꝛis gradus /inferioꝛis

cõtinentie / inferioꝛis vite:vnũ tñ et par ⁊
eq̃le eſt qð acceperũt: niſi qᷣa hic eſt qui
baptiʒat: Quomõ g cum baptiʒat bonꝰ
et melioꝛ/non ideo iſte bonũ accepit ⁊ il
le melius.Sed quãuis bonꝰ ⁊ melioꝛ fue⸗
rint miniſtri/vnũ ⁊ equale eſt qð accepe⸗
runt/nõ eſt meliꝰ in illo ⁊ inferius in iſto:
de cõſe. diſ. Sic ⁊ cũ baptiʒat malus ex aliqua igno⸗
iiij:Cũ bap⸗ rantia ecclie vel tolerãtia/ aut enĩ igno⸗
tiſat rant᷑ mali/aut tolerant᷑. Zoleratur palea
quouſqʒ in vltimo ven tilet᷑ area. Illud
iiij. len. diſ. quod datũ eſt val. eſt nec impar/ꝓpter
v. ca. . circa impares miniſtros:ſed par ⁊ equale/pꝛo
einc. mi videam- quid videre illi nolunt: Hon
quid nõ videant/ſed quid ſe videre dole
id uat clauſum ſit cõtra illos.quo miſ
ſi ſunt diſcipuli: in nomĩe pfis ⁊ filij ⁊ ſpi
riituſſcti vt baptiʒarẽt tãquã mĩſtri. Quo
Mat. xxviij miſſi ſunt: Ite dixit baptiʒate gẽtes: Au
diſtis fratres quomõ venit illa hereditas
Poſtula a me ⁊ dabo tibi gẽtẽs heredita
tem tuã:⁊ poſſeſſionẽ tuã termios terꝛe.
Audiſtis quõ a ſyon pꝓdit lex:⁊ verbum
dſi de ihrim. Ibi eni audierũt diſ- cipuli:
ite baptiʒate gẽtes in nomie pfis ⁊ filij ⁊
ſpũſſcti. Intẽti facti ſumus cũ audiremꝰ:
ite baptiʒate gentes: In cuiꝰ nomie⸗ In
nomine pfis ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti. Iſte vnꝰ

Eſaie.i

deus:quia nõ ĩ nomibꝰ patris ⁊ filij ⁊ ſpi⸗

rituſſcti Vbi vnum nomẽ audis/vnus eſt
deus: Sicut de ſemine abꝛae dictũ ẽ ex
ponit paulꝰ apls:ĩ ſemĩe tuo bñdicẽt᷑ om
nes gentes. Mõ dixit in ſeminibꝰ tanquã
in multis: ſed tanqᷓʒ in vno:⁊ ſemine tuo
qð eſt xpᷣs. Sicut g quia ibi nõ dicit in ſe
minibꝰ/docere te voluit apłs quia vnus
chꝛiſtus:Sic ⁊ hic cũ dictum ẽ in nomine
non in nominibꝰ/quõ ibi in ſemine non in
ſeminibꝰ ꝓbatur vnus ðs: pater ⁊ filius ⁊
ſpũſſctũs. Sed ecce inquiũt diſcipuli ad
dñm. Audiuimus in quo nomine baptizʒe
mus:miniſtros nos feciſti:⁊ dixiſti nobis
Ite baptiʒate in nomĩe patris ⁊ filij ⁊ ſpi
rituſſancti. Quo ibimus? Quo: MNon au⸗
diſtis? Ad hereditatẽ meam. Interꝛoga⸗
tis quo ibimus? Ad id qð emi ſanguine
meo.Quo ergo? Ald gentes. Ad gẽtes in

. qt. Putaui qꝛ dixit:ite badtiʒate afros:

in nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti. DLHeo
gras:Soluit dñs queſtionẽ:docuit colũ⸗

ba. Deo gras:ad gentes apli miſſi ſũt Si

pter: hic eſt qui baptiʒat. Ergo dilectiſii

Joh. CTract. Coa. 1

ad gentes:ad omẽs linguas:oc ſigniſl⸗
cauit ſpũſſctũs diuiſus in linguis:vnituſ
in columba Hoc ligue diuidtur:hoc co
lumba copulat.Lingue gentiũ cõcoꝛda⸗
rũt: ⁊ vna ligua affrice diſcoꝛdauit:Quid
euidẽtius fratres mei? in colũba vnitas:
in linguis gentiũ ſocietas. Aliquãdo em̃
ſuꝑbia diſcoꝛ dauerũt:et tunc ſunt fac⸗
te lingue ex vua multe. Poſt diluuiũ enĩ
quidam ſuꝑbi homines velut aduerſꝰ de
um ſe munire conantes q̃ſi aliquid eẽt ex
celſum deo/aut aliquid tutũ:ſuꝑbia ere
xerũt turrĩ: q̃ſi ne diluuio ſi poſtea fieret
delerẽtur. Audierãt enĩ ⁊ recenſi uerãt:qꝛ
omiĩs iniquitas erat deleta diluuio. Ab
iniquitate temꝑari nolebant ſaltitudineʒ
turꝛis cõtra diluuiũ requirebant: edifica
uerũt turrim excelſam: Vidit deusſ uper
biã ipoꝝ:⁊ hunc erroꝛem illis ĩmitti iuſſit
vt nõ ſe cognoſcerent loquentes. Et fac⸗
te ſunt diuerſe lingue de ſuperbia Si ſu
perbia fecit diuerſitates linguaꝝ:humili

☛

tas xpᷣi cõgregauit diuerſitates linguaꝝ
Jam quod illa turꝛis diſſociauerat:eccle
ſia collegit. De vna lingua facte ſunt mł
te: Holi mirari:ſuꝑbia fecit. DHe multis lĩ
guis fſit vna Holi mirari/caritas fecit:qꝛ
et ſi ſoni diuerſi linguarum ſunt: in coꝛde
vVnus deus inuocatur:vna pax cuſtoditur E
¶Vnde debuit & cariſſimi demonſtrari
ſpũſſctꝰ vnitatẽ quandã deſignans niſi p
columbã.vt pacate eccleſie diceret᷑: VUna Canti. vj.
eſt columba mea? Vnde debuit humili
tas niſi ꝑ auẽ ſimplicẽ ⁊ gementẽ:non per
auẽ ſuꝑbã et exaltantẽ ſicut coꝛuus? Et
foꝛte dicent Quia colũba ⁊ vna colum
ba:pᷣter vnã columbã baptiſmus eſſe non
poteſt. Ergo ſi apud te eſt columba vl tu
es colũba:quãdo ad te venio.tu da mihi
qð nõ habeo:Scitis hoc ipoꝝ eſſe. Ecce
modo vobis apparebit:non eẽ de voce co
lumbe ſed de clamoꝛe coꝛui. Nam paulu
lum attendat caritas vr̃a:et timete inſidi
as/imo cauete:et excipite verba cõtradi
centiũ reſpuenda:non tranſ- glutienda/ et
viſceribꝰ danda. Facite inde quod fecit

dñs:quãdo illi optulert amaꝝ potũ. Gu⸗

ſtauit et reſpuit Sic et vos:audite ⁊ ab⸗
ijcite.QAuid eni dicũt?: Videamus. Ecce
inquit tu es columba O catholica tibi di
ctũ eſt. Vna ẽ colũba mea:vna mr̃is ſue.
Tibi eerte dictũ ẽ:expecta: noli me inter

—.N—

EZ — -

— — —

—, — —,, 2 0-c

lüeni
Pode
eater

ſenn
g

nne

luſſu
fu⸗
Su
dumii
ay
eccle
mmnl
unsli
u
e
dur
n.
e . .
Ina Camn. .
mii
per
Et
olum
enon
Iltu
mihi⸗
Cce⸗
e
nli
di
et
ect
bu⸗

ce
bici
ſe 1

rogare: Si mihi dictũ ẽ ꝓba pᷣmo:ſi mihi
dictũ eſt/cito volo audire. Inquit. Tibi
dictum ẽ Rũdeo voce catholica. Mihi.

Hoc autẽ frẽs qð oꝛe meo ſolius ſonuit:

ſonuit vt arbitroꝛ ⁊ coꝛdibꝰ vr̃i s:⁊ omẽs
pariter diximꝰ. Eccleſie catholice dictũ ẽ
Preter ipam columbã inquit baptiſma
nõ ẽ.Ego qui pᷣter ipam colũbã ſũ bapti
ʒatꝰ.ꝗ̊ nõ habeo? Si baptiſma nõ habeo
Quare mihi non das qñ ad te venio? Et
ego interrogo. Interim ſequeſtremꝰ. cui
dictũ ẽ:vna eſt colũba mea:vna ẽ matris

ſue.Adhuc querimꝰ.Aut mihi dictũ eſt:

aut tibi dictũ eſt: Sequeſtremꝰ:cui dictũ

ſit.Hoc & quero:ſi colũba ces ſimplex /in⸗

nocens ſine felle pacata in oſculis/non ſe
ua in vnguibꝰ: quero/vtꝝ ad huiꝰ colum

be mẽbꝛa ptineãt: Auari. raptoꝛes.ſubdo

li:ebꝛioſi:flagitioſi: Aẽbꝛa ſunt columbe

huius? Abſit inquit:Et reuera frẽs quis
hoc dixerit: vt nihil alið dicã: Raptoꝛes
ſolos ſi dicim: mẽbꝛa accipitris pñt eſſe:
non mẽbꝛa colũbe.Milui rapiũt:accipi⸗

tres rapiũt:coꝛui rapiũt. Colũbe nõ rapi

unt: nõ dilaniãt. Ergo raptoꝛes.non ſunt
mẽbra colũbe. Mõ apud vos fuit vel vn⸗
raptoꝛ? Quare manet baptiſmꝰ quẽ de⸗

dit accipit᷑ non columba? Quare noõ bap⸗

tiʒaſtis apud voſmetipᷣos poſt raptoꝛeſ
et adluteros et ebrioſos:poſt auaros apð
voſmetipᷣos? An iſti oẽs mẽbꝛa columbe
ſunt: Sic dehoneſtatis columbã veſtrã:
vt ei mẽbra vulturina faciatis. Quid er⸗
go fratres.quid dicimꝰ? Mali ⁊ boni ſũt
in eccleſia catholica: Ibi aũt ſoli mali ſũt

Sed foꝛte inimico animo hoc dico: hoc

poſtea requiratur Et ibi certe dicũt quia
ſunt boni ⁊ mali.Mã ſi dixerint ſolos bo⸗
nos ſe habere/credãt illis ſui: Et ſubſcri⸗
bo. Mõ ſunt apud nos dicãt /niſi ſcti /iuſti
caſti/ſobrij:nõ adulteri:nõ feneratoes nõ
fraudatoꝛes:nõ piuri:nõ vinolẽti: hicãt
Mõ em̃ attendo linguas ipᷣoꝝ: ſ 3y tm̃ coꝛ⸗
da ipᷣoꝝ.Cũ aũt noti ſint ⁊ vobis et ſi uis/
ſiẽ ⁊ vos ⁊ vobis in catholica: ⁊ illis noti
eſtis / nec nos eos rephendamꝰ⸗ ec illi ſe
palpẽt. Nos fatemur in eccleſia catholica
et bonos et malos ec᷑:ſʒ tanq̃ʒ qna ⁊ pale
am. Aliqñ qui baptiʒat᷑ a qno/ palea ẽ:et
qui baptiʒat᷑ a palea/granũ ẽ Alioquiĩ ſi
quis baptizatur a grano / valet: ⁊ qui bap
tiʒat᷑ a palea/nõ valet: Falſuʒ ẽ.hic ẽ qui

tas veſtra. Et quare de

baptiʒat. Si autem verum eſt hic eſt qui

baptiʒzat.⁊ qð ab illo dat᷑/ valet. Et quo⸗
modo columba baptiʒat: on em̃ malus
ille columba eſt aut ad mebra columbe p
tinet:nec hic poteſt dici in catholica: nec
apud illos. Si illi dicũt colũbãa eẽ eccleſi⸗
am ſuaʒ. Quid ergo intelligimꝰ frẽs mei:

qm̃ manifeſtũ ⁊ omnibꝰ notũ ẽ.Et ſi nolit
cõuincuntur: quia ⁊ ibi qũ dant mali:non
poſt illos bapti atur.⁊ hic quãdo dãt ma
li:nõ poſt illos baptiʒat᷑. Columba nõ ba
ptiʒat poſt coꝛuũ Coꝛuus quare vult ba⸗

ptizare poſt columbã⸗ Jurenaat car⸗
ignatũ eſt neſcio
quid ꝑ columbam:vt baptiʒato dño veni
ret columba id eſt ſpũſſctũs in ſpẽ colum

be ⁊ maneret ſuꝑ eum:cum in aduentu co

lumbe hoc cognoſceret iohes/ ꝓpꝛiã quã
dam poteſtatẽ in dño ad baptiʒ andũ:qꝛ
phanc ꝓpꝛiã poteſtatẽ ſicut dixi pax ec⸗
cleſie firmata eſt: Et poteſt ſieri vt habe

eat aliquiſ baptiſma pᷣter columbã:vt pꝛo
ſit ei baptiſmus pꝛeter columbam/nõ po⸗

teſt. Intendat caritas vr̃a.⁊ intelligat qð
dico. NMam ⁊ iſta circũuentione ſepe ſedu⸗
cunt frẽs nr̃os: qui pigri ⁊ frigidi ſunt Si
mus ſimplicioꝛes:et feruentioies. Ecce in
quiunt Ego accepi:an nõ accepi? Rñdeo

accepiſti. Si ergo accepi:nõ eſt quod mi⸗

hi des: Securus ſum: etiã teſtimonio tuo⸗
Et ego quideʒ me dico accepiſſe:⁊ tu me
fateris accepiſſe. Vtriuſqʒ lingua ſecurũ
me facit.Quid ergo mihi ꝓmittis? Qua⸗
re vis catholicũ facere:quãdo nõ mihi ali
quid daturus es am plius/⁊ me iã accepiſ
ſe fateris quod te hrĩ̃e dicis? Ego aũt qñũ
dico veni ad me:dico qꝛ nõ habes tu:qui
fateris quia habeo. Quare dicis veni ad

me? Docet nos colũba: Reſpõdet em̃ de

capite dñi et dicit:Baptiſma habes: cari
tatẽ aũt qua ego gemo non habes:Quid
ẽ hoc inquit:baptiſma habeo/caritatẽ nõ
habeo? Sacramentũ habeo caritateʒ nõ?
Noli clamare:oſtende mihi quõ habeat.
caritatẽ qui diuidit vnitatẽ. Ergo inquit
habeo baptiſma? Habes:ſed baptiſmũ il
lud ſine caritate nihil tibi ꝓdeſt: quia ſi⸗
ne caritate tu nihil es. Nam baptiſmꝰ ille
etiam in illo qui nihil ẽ:non eſt nihil Ba
ptiſma quippe illud aliquid eſt ⁊ magnũ
eſt: ꝓpt᷑ illũ ð q̊ dictũ ẽ. Hicẽ ꝗ baptiʒat
Sʒ ne putares illð qð magnũ ẽ:tibi aliqᷣd

de cõſe. diſ.

ꝓdeſſe poſſe ſi non fueris in vnitate ꝛſuꝑ
baptiʒatũ colũba deſcẽdit tanquã dicẽs.
Si baptiſma habes /eſto ĩ colũba:ne nõ ti
bi ꝓſit qð habes. Veni & ad columbã di⸗

bas:ſed vt ꝓdeſſe tibi incipiat qð habes

ij. Et ſcã et
iiij:ſent. diſ.
ix. capᷣ.iij.in

medio

j. CE 07 xi.

8

cimus/nõ vt incipias habere qð nõ habe

Foꝛis em̃ habebas baptuſma ad ꝑniciem:
intus ſi habueris/incipit ꝓdeſſe ad ſalutẽ
Hõ em̃ tantũ tibi ꝓderat baptiſma: ⁊ nõ
etiam oberat Et ſancta poſſunt obeſſe
In bonis em̃ ſctã ad ſalutẽ inſunt:in ma⸗
lis ad iudiciũ.Certe em̃ frẽs nouimꝰ qͥd
accipiamꝰ:⁊ vtiqᷓ; ſctm̃ ẽ qð accipimus:⁊

nemo dicit non ẽ ſctm̃.Et quid ait apłs?

Qui aũt mãduceat ⁊ bibit idigne:iudiciũ

ſibi manducat ⁊ bibit. Non ait qꝛ illa res

mala eſt:ſed quia ille malus male accipiẽ
do ad iudiciũ accipit/ bonum qð accipit.
Mõ em̃ mala erat buccella: que tradita ẽ
iude a dño. Abſit. Medicus nõ daret vẽ⸗

nenũ.Salutẽ medicus dedit:ſed indigne

aẽcipiendo ad ꝑniciẽ accepit: quia nõ pa
catus accepit. Sic ergo ⁊ qui baptizant᷑.
¶ Habeo ĩquit mihi.Fateoꝛ.Habes: ob
ſerua qð habes.eoipᷣo qð habes dãnabe⸗

ris:Quare? Quia rem colũbe pᷣter colũ⸗

ba habes. Si rem columbe in colũba ha⸗
beas:ſecuruſ habes. Puta te eẽ militarẽ.

Si caracterem imꝑatoris tui intus habe⸗

as:ſecurus militas. Si extra habeas:non
ſolũ tibi ad miliciã non pꝛodeſt caracter
ille:ſed etiã ꝓ deſertoꝛe punieris Veni g̊
veni:⁊ noli dicere/iã habeo / iã ſufficit mi

hi. Veni colũba te vocat:gemẽdo te vo⸗

cat. Frẽs mei vobis dico:gemẽdo voca⸗
te/nõ rixando. Vocate oꝛãdo:vocate in⸗
uitãdo:vocate ieiunãdo:in caritate intel
ligãt/quia doletis illos.Mõ dubito frẽs
mei:qꝛ ſi videant doloꝛẽ vrjm/cõfundent᷑
et reuiuiſcent. Veni & veni:noli timere.
Time ſi nõ venis: Immo nõ time ſed plã
ge Veni:gaudebis/ſi veneris. VUenies qͥ
dem in tribulationibꝰ ꝑegrinationis:ſed
gaudebis in ſpe. Veni vbi eſt colũba:cui

dietum eſt. VUna ẽ colũba mea.vna ma

tris ſue.Columbã vnã vides ſuper caput
xpᷣi:Linguas non vidces in toto oꝛbe ter⸗
rarum. Idem ſpiritus per columbam:idẽ
et per linguas. Si per columbam idẽ ſpi⸗
tus/et per linguas idem ſpũſſanctꝰ/ꝑ to⸗
tũ oꝛbem terraꝝ datus eſt:a quo te pꝛcci
diſti vt clames cũ coꝛuo/nõ vt gemas cuʒ

4

VII

—

columba. Veni ergo:Sed ſolicitꝰ es foꝛ⸗
te ⁊ dicis. Yoꝛis baptiʒatꝰ ſum:timeo ne
inde ſim reus/quia foꝛis accepi Jam cepi

ſti cognoſcere qͥd gemendũ ſit. Verũ di⸗

cis qꝛ reꝰ es:nõ qꝛ accepiſti:ſʒ qꝛ foꝛis ac

cepiſti. Tene & qò accepiſti: emẽda qð fo
ris accepiſti. Accepiſti rẽ colũbe:pᷣter co

lumbã accepiſti.Dhuo ſunt que audis:ac⸗
cepiſti/⁊ pᷣter colũbã accepiſti. Quod ac⸗
cepiſti ap ꝓbo.quia foꝛis accepiſti:impꝛo

bo. Tene g quod accepiſti. Hõ mutat᷑ ſʒ

agnoſcit᷑. Caracter eſt regis mei:non ero
ſacrilegus:coꝛrigo deſertoꝛẽ/non imuto
caracterẽ. Moli ð baptiſmate głiari: quia
dico ipᷣm eſt: Ecce dico ipᷣm ẽ:tota catho
lica dicit ipᷣm eſt. Aduertit colũba:⁊ ag⸗
noſcit ⁊ gemit quia ipᷣm foꝛis habes. Vi⸗
det ibi quod agnoſcat: videt ibi ⁊ qdð coꝛ
rigat: Ihm ẽ/veni. Gloꝛiaris quia ipᷣm ẽ:
et nõ vis venire. Quid ergo mali qͥ nõ ꝑ⸗

rinent ad columbam: ait tibi columba.Et
mali inter quos gemo/⁊ qͥ non ꝑtinẽt ad

mẽbꝛa mea:⁊ neceſſe eſt vt inter illos ge⸗
mã.Mõne habent:quod te habere gloꝛia
ris? Nõne multi ebꝛioſi habẽt baptiſma?

MNöne multi auari? Mõne multi idolatre:

et quod eſt peius furtim? Nonne pagani
ad idola eunt:vel ibãt publice? Nunc oc
culte xpᷣiani ſoꝛtilogos querũt:mathema
ticos cõſulunt.Et iſti habẽt baptiſma:ſʒ

columba gemit inter coꝛuos. Quid g gau

des qꝗͥ habes? oc habes:quod habet et

malus. Habeto humilitatẽ/caritatẽ/pacẽ

habeto bonũ quod nõdum habes.vt p⸗
ſit tibi bonũ quod habes. Nam quod ha⸗
bes:habuit ⁊ ſymon magus.Actus apło⸗
rũ teſtes ſunt:ille liber canonicꝰ omni an
no in eccłia legendus. Anniuerſaria ſolẽ
nitate poſt paſſionẽ dñi noſtis illum libꝝ
recitari: Vbi ſcriptũ eſt quõ cõuerſus ſit
apls:et ex ꝑſecutoꝛe pᷣdicatoꝛ factꝰ. Vbi
etià die penthecoſtes miſſus ẽ ſpũſſanctꝰ
in liuguis diuiſis:velut ignis.Ibi legimꝰ
multos credidiſſe in ſamaria:per pꝛedica
tionem philippi. Intelligitur autem ſiue
vnus ex apoſtolis/ſiue ex diaconis quia
ſeptem ibi diaconos legimus oꝛdinatos/
inter quos etiam nomẽ philiſpi: Per phi
lippi ergo pꝛedicatõʒ:crediderft ſamarite.
Samaria cepit abũdare fidelibꝰ Ibi erat
iſte ſymon magus:per magicas factiones
ſuas dementauerat populũ:vt eum virtu

Joh. Tract. vI

tiiis dei putarent. Commotus tamen ſignis

Actu. v

iij.

Genef

vvj.

que a philippo fiebant:etiam ipſe credi⸗
dit. Sed quomodo ipſe crediderit:poſte⸗
rioꝛa ſequentia demonſtrauerunt: Bap⸗
tiʒatus eſt autẽ et ſymon.Audierunt hoc

ꝗapoſtoli qui erant in hieruſalẽ: miſſi ſunt

ad illos/petrus et iohãnes. Inuenerunt
multos haptiʒzatos:et quia nullus ipſoꝛũ
adhuc acceperat ſpiritũſanctũ/ſicut tunc
deſcendebat ad oſtendendã figuificatio

nem gentiũ crediturarũ/vt linguis loque

rentur/in quos deſcẽdebat ſpũſſanctꝰ.im
poſuerunt illis manus/oꝛãtes ꝓ eis: ⁊ ac⸗
ceperunt ſpiritũſanctũ.Simon ille qͥ non
erat in eccleſia colũmba/ſed coꝛuus quia
ea que ſua ſunt querebat/nõ que ieſu xpᷣi
vnde in chꝛiſtianis potentiã magis ama⸗
uerat qʒ iuſticiã/vidit per impoſitõeʒ ma
nuũ apoſtoloꝝ dari ſpirſitũanctũ /nõ qꝛ
ipſi dabant/ſed quia ipᷣis oꝛantibus datꝰ
eſt: et ait apoſtolis.Quid vultis a me ac
ciꝑe pecunie.vt et ꝑ impoſitionẽ manuũ
mearũ detur ſpirituſſauctꝰ? Et ait illi pe
trus.Pecunia tua tecũ ſit in ꝓditõe:quo
niã donũ dei putaſti pecunia ↄparandũ.
Cui dicitur/pecunia tua tecũ ſit in ꝑditio

ne? Vtiqʒ batiʒzato. Jam baptiſma habe

bat:ſed colũbe viſceribꝰ nõ herebet.Au⸗
di: quia nõ herebat. Verba ipᷣa petri apo
ſtoli aduerte.Sequit᷑ em̃. Non eſt tibi ꝑs
neqʒ ſoꝛs in hac fide. In felle em̃ amari⸗
tudinis video te eſſe. Columba fel nõ ha
bet:ſymon habebat:ideo ſeparatus erat
a columbe viſceribus. Baptiſma illi qᷣd

ꝓderat: Moli ergo de baptiſmate gliari:

quaſi ex ipᷣo ſalus tibi ſufficiat. Moli ira⸗
ſci:depone fel:veni ad columbã. hic ti⸗
bi ꝓderit:quod foꝛis nõ ſolũ nõ ꝓderat/
ſed etiam oberat. Heqʒ dicas non venio:
quia foꝛis ſum baptiʒatꝰ.Ecce incipe ha⸗
bere caritatẽ: incipe habere fructũ:inue⸗
niat᷑ in te fructus: mittat te columba in⸗
tro. ¶ Inuenimꝰ h; ĩ ſcriptura. Imputri⸗
bilibus lignis arca fuerat fabricata. Im⸗

putribilia ligna ſancti ſunt fideles:pꝑtine⸗

tes ad xpᷣm Quomudo ĩ templo lapides
viui de quibus edificat᷑ templũ/homines
fideles dicti ſũt:ſic ligna imputribilia ho
mines ꝑſeuerãtes in fide. In ipa ergo ar⸗

ca ligna imputribilia erant: Arca em̃ ec⸗

cleſia eſt: ibi baptiʒat columba. Arca em
illa in aqua ferebat᷑. Ligna imputribilia

„D

intus erãt. baptiʒata ſunt. Inue nimꝰ que
dam ligna foꝛis baptiʒzata:omẽs arboꝛes

que erant in mũdo. Ipᷣa tñ aqua erat/nõ

erat altera: Omis de celo venerat: ⁊8 ab
yſſis fontiũ. Ipa erat aqua in qua bapti⸗

ʒzata ſunt ligna imputribilia que erãt i ar⸗

ca:in qua baptiʒata ſunt ligna foꝛis.Miſ⸗
ſa eſt columba.Et mo nõ inuenit requiẽ
pedibus ſuis: redijt in arcã. Plena enim
erãt aqs omĩa:⁊ maluit redire qᷓʒ rebapti
ʒari. Coꝛuus aũt ille emiſſus ẽ anteqʒ ſic
caret᷑ aq̃: rebantiʒatus redirc noluit: moꝛ
tuus ẽ in his aquis: Auertat deus coꝛui

illius moꝛtẽ. NHã quare nõ eſt reuerſus: ni

ſi quia aquis interfectus eſt? At vero co
lumba noò inueniẽs requiẽ pedibꝰ ſuis cũ
ei vndiqʒ clamaret aq/veni veni/hic tin⸗
gere/quõ clamãat iſti heretici/veni hic ha
bes:nõ inueniẽs illa requiẽ pedibus ſuis
reuerſa eſt ad arcã.Et miſit illã noe iteꝝ:

Geneb. viij.

ſicut vos mittit arca vt loq̃ mini illis. Ex

quid fecit poſtea columba? Quia erãt lig
na foꝛis baptiʒata:repoꝛtauit ramũ ð oli⸗
ua.Ramus ille:⁊ folia ⁊ fruetũ habebat.
Mon ſint in te ſola verba:nõ ſint in te ſo⸗
la folia:ſit fructus:et redis ad arcã /nõ ꝑ
te ipᷣm. Columba te reuocat.Gemite fo⸗
ris:vt illos intro reuocetis.Etem̃ fructus
ille oliue ſi diſcutiat᷑:inuenies quid erat.
Vnde hoc ꝓbamꝰ? Quomodo em̃ oleũ
a nullo humoꝛe pᷣmit᷑/ſed diſruptis omni
bus exilit et ſuꝑc minet:ſic eſt et caritas.

Non poteſt pᷣmi in ima meceſſe eſt: vtad

ſuꝑna eniicet. Pꝛopterea ð illa dicit apo⸗
ſtolus. Adhuc ſupeminentioꝛẽ viã vobis

demonſtro. Quia diximꝰ de oleo quia ſu

pereminet /ne foꝛte non de caritate dixit
apls/ ſupeminẽtioꝛẽ viã vobᷣ demõſtro:
audiamus qͥd ſequit᷑.Si linguis hoĩm lo
quar et ãgeloꝝ/caritatẽ ãt ñ habeã:factꝰ
ſum tanqʒ eramentũ ſonãs/aut cymbalũ
tiniẽs.Puo nũc donate exclama Aiſertꝰ
ſum:⁊ clama doctus ſum. Quantũ diſer⸗
tus: quãtũ doctus:? Nunquid linguis an

geloꝝ locutus es? Et tamen ſi linguis an

geloꝝ loquereris caritatẽ non habẽs: au
direm era ſonantia ⁊ cymbala tinnientia.
Soliditatem aliquã quero:fructum in fo
lijs inueniã: Mõ ſint ſola verba:hẽant oli
uã.redeaãt ad arcã. Sed inqes hẽo ſacrjm:
veꝝ diciſ: Satr̃m diuinũ ẽ. hẽs baptiſmꝗ
Et ego ↄfiteoꝛ.Sʒ qd dicit idẽ apłs?Si
.— c iiij
2

tiã ⁊ omnẽ ſidẽ ita vt mõtes trãſferã :ne
foꝛte ⁊ hoc diceres/credidi/ſufficit mihi.
Sed quid dicit iacobus? Et demones cre
dunt ⁊ contremiſcunt. M.agna eſt fides:

ſed nihil pꝛodeſt ſi nõ habeat caritatem.

Conſite bant᷑ ⁊ demones xpᷣm. Ergo cre⸗
dendo:ſed nõ diligẽdo dicebant. Quid
nobis ⁊ tibi fili dei? Fidẽ habebãt/cari⸗
tatẽ nõ habebãt:ideo demones erãt. MNo

li de ſide gloꝛiari:adhuc demonibꝰ cõpa⸗

randus es Holi dicere xpᷣo dño:mihi ⁊ ti

bi quid eſt: Vnitas eni chꝛiſti tibi loquit᷑

Veni cognoſce pacẽ:redi adviſcera co⸗
lumbe Foꝛis baptiʒatꝰ es:habeto fructũ
et redi ad arcam et tu. Quid nos queri⸗
tis ſi mali ſumꝰ? Vt boni ſitis. IJdeo vos
querimꝰ:quia mali eſtis.Nã ſi mali nõ eſ
ſetis:inueniſſemus vos:nõ vos queremꝰ⸗
Qui bonus ẽ/iã inuentꝰ eſt:qui malus ẽ
adhuc querit᷑. Jdeo vos querimꝰ:redite
ad arcã.Sed iam habeo baptiſma Si oĩa
ſacramẽta ſciero ⁊ habuero ꝓphetiam et
oẽm fidẽ ita vt mõtes tranſ ferã /caritatẽ
aũt non habeã:nihil ſum. Fructũ ibi vide
am/oliuã vbi videã:et reuocaris ad arcã
Sed inqͥt ? Ecce nos młta mala patimur

Hec ſi ꝓ xpᷣo pateremini: non ꝓ honoꝛi⸗

bus vr̃is.Audirxe quid ſequit᷑. Jactant ſe
enĩ aliquãdo quia elemoſinas multas fa
ciunt:dant pauꝑibus quia paciunt᷑ mole⸗
ſtias:ſed ꝓ donato nõ ꝓ xpᷣo: Vide quo
mõ patiaris. MNã ſi ꝓ donato pateris:pꝛo
ſuꝑbo pateris. Mõ es columba:ſi ꝓ dona
to pateris. Nõ erat ille amicus ſpõſi.Nã
ſi amicus eẽt ſponſi:gloꝛiã ſpõſi quereret
non ſuam. Vide amicum ſponſi dicentẽ.
Hic eſt qui baptiʒat. Ille non erat amicꝰ

ſpõſi: ꝓ qͥ pateriſ.Hõ habes veſtẽ nuptia

lem:⁊ ſi ad conuiuiũ veniſti/foꝛas habes
mitti. Immo quia foꝛas miſſus esðo mi
ſer es. Redi aliquando: et noli gloꝛiari.
Audi quid dicat apls.Si diſtribuero om
nia mea pauꝑibus/et tradidero coꝛpꝰ me
um vt ardeam/ caritatẽ aũt nõ habeã:ni⸗
hil ſum:Ecce quod non habes. Si tradi⸗

dero inquit coꝛpus meũ vt ardeam.⁊ vti

qʒ ꝓ nomie chꝛiſti. Sed quia ſunt multi
qui iactanter illud faciũt:nõ cũ caritate.
ideo ſi tradidero coꝛpus meũ vt ardeam
caritatẽ aũt nõ haheã/nihil mihi pꝛodeſt
Caritate fecerunt martyres illi qui ĩ tem

poꝛe ꝑſecutionis paſſi ſunt/caritate fece⸗

ract. VI

ſciero omĩa ſacramẽta ⁊ habuero ꝓphe⸗

Eo. I

runt: Iſti aũt de tumoꝛe. et de ſupꝑbia fa⸗

ciunt. Mam cũ pſecutio deſit: ſeipos pᷣci⸗
pitant: Veni ergo: vt habeas caritatem.

Sed nos habemus martires Quos mar⸗

tires? Mon ſunt columbe: ideo volare co
nati ſunt: et de petra ceciderũt.i¶ Omia

ergo fratres mei videtis: quia clamant
agduerſus illos oẽs pagine diuine /oĩs p⸗

phetia/totũ euangeliũ /omẽs aplice litte
re/omĩs gemitus colũbe.et nõdum eui⸗
gilant.nondũ exꝑgiſcunt᷑.Sed ſi col ũba
ſumus/gemamꝰ:toleremus/ſperemꝰ. Ad
erit mia dei.vt efferueat ignis ſpũſſancti
in ſimplicitate vr̃a:et venient. Non ẽ de⸗
ſperandũ: Oꝛate/ipᷣdicate/diligite:ꝓrſus
potens eſt dñs. Jam ceperũt cognoſcere
frontem ſuam. Multi cognouerunt:mul⸗
ti erubuerunt: Aderit chꝛiſtus:vt cogno⸗
ſcant et ceteri Et certe fratres mei vel pa
lea ſola ibi remaneat: omia grana colli⸗

gentur. Quidquid ibi f ructiſicauit: rede

at ad arcam ꝑ colũbam.aModo deſicieẽtes
vbiqʒ .quid nobis ꝓponũt:? nõ inuenien
tes quid dicant: Villas nr̃as tulerũt:fun
dos noſtros tulerunt: ꝓferunt teſtamenta
hominũ.Ecce vbi gaius eius donauit fũ
dũ eccleſie:cui pᷣerat fauſtinus.Cuiꝰ epᷣs
erat fauſtinꝰ? Eccleſie Quid ẽ ecclie?łEc
cleſie dixi:cui pᷣcrat fauſtinꝰ.Sʒ non ec⸗
cleſie pᷣerat fauſtinꝰ:ſed parti pᷣerat. Co⸗
lumba aũt eccleſia ẽ. Quid clamas? Nõ

deuoꝛabimꝰ villas:columba illas habeat
OQuerat᷑ que ſit colũba:⁊ ipſa habeat.Nã

noſtis fratres mei: quia ville iſte nõ ſunt
auguſtini.Et ſi vos non noſtis ⁊ putatis

me gaudere in poſſeſſione villaꝝ. Deꝰ no

uit:ipſe ſcit.quid ego de illis villis ſenti

am:vel quid ibi ſufferã. NHNouit gemitus

meos:ſi mihi aliquid ð colũba imptiri di⸗
gnat eſi? Ecce ſunt ville. Quo iure defẽ
dis villas:diuino an humano. Reſpõde⸗
ant. Diuinũ ius in ſcripturis habemꝰ.hu⸗
manũ ius legibꝰ regũ. Vñ quiſqʒ poſſi⸗
det poſſidet? Mõne qð iure humano? NHã

in decretis.

iure diuino:dñi ẽ terra ⁊ plenitudo eius. R

Paupes ⁊ diuites deꝰ de vno limo fecit: iur

et paupes ⁊ diuites/vna terra ſubpoꝛtat.

Jure tñ hũano dicit .hec villa mea eſt:

hec domꝰ mea :hic ᷣuꝰ meꝰ ẽ. Jure ergo
hũ ano:iure im atoꝝ. Quare? Quia ipᷣa
iura hũana ꝑ imꝑatoꝛes ⁊ reges ſeculi ðᷣs
tribuit generi hũano. Vultis legam⸗ le⸗
ges ĩꝑatoꝝ:⁊ ſᷣm ipᷣas agãꝰ de villis? Si

no⸗
9
e

s 1 d I.
D ſ. Pe.ij.

n
afü

is
Ee
A.
⸗
1
s
no
ni
ns
di⸗
efi
ge⸗
n degetit
didii⸗.
lure
..

Joh. Tract. VIII

iure humano vultis poſſidere: recitemus
leges imꝑatoꝛũ:videamus ſi aliqd volu
erũt ab hereticis poſſideri. Sed qͥd mihi
eſt impatoꝛ? Scõm ius ipᷣiꝰ poſſides ter

rã. Aut tolle iura imꝑatoꝛũ:et qͥs audet
dicere:mea ẽ illa villa.aut meus ẽ ille ſer
uus/aut domus hec mea ẽ? Si aũt vt te⸗
neantur iſta ab homibus iura acceperunt

regũ:vultis fcitamꝰ leges / vt gaudeatis

quia vel vnũ hoꝝ habeatis ⁊ nõ iputetis
niſi manſuetudini colũbe:quia vel ibi vo
bis pmittit᷑ omanere? Legũtur eni leges
manifeſte: vbi pᷣceperunt imꝑatoꝛes eos

qui pᷣter eccleſie catholice ↄmũionẽ vſur
pant ſibi nomẽ xpᷣianũ:nec volũt in pace

colere pacis auctoꝛẽ:nihil nomie eccleſie
audeant poſſidere. Sed quid nobis ⁊ im
ꝑatoꝛi: Sed iam dixi:deſiure humano agi

tur.Et tñ apłs voluit ſeruiri regibꝰ:volu

it honoꝛa itcges r dixit Reges reuerimi
ni.Noli dicere:quid mihi et regi? Quid
tibi &̊ et poſſeſſioni? Per iura regũ poſſi⸗
dent᷑ poſſeſſiones. Dixiſti/quid mihi ⁊ re
gi: MHoli dicere poſſeſſioẽs tuas:qꝛ ad ip
ſa iura humana renũciaſti quibꝰ poſſidẽ
tur poſſeſſiones. Sed ð diuino iure ago.
Ait.Ergo euangeliũ recitemꝰ Videamꝰ⸗
quſq; eccłia catholica xpᷣi ẽ ſuꝑ quẽ veiĩt
colũba que docuit hiẽ ẽ qͥ baptiʒat. Cũ
dicat ſcriptura:vna ẽ columba mea:quõ

giure diuino poſſideat qᷣ dicit/ego bapti

30: cum dicat columba: hic ẽ q baptiʒat:
cũ dicat ſcriptura vna ẽ colũba mea/vna
eſt mr̃is ſue? Quare laniaſtis columbaʒ?
Immo laniaſtis viſcera vr̃a.MNã vobis la
niaſtis:colũba ĩtegra ꝑſeuerat. Ergo fra
tres mei ſi vbiqʒ non habẽt qð dicãt: ego
dico vobis quid faciãt. Veniãt ad catho
licã:⁊ vobiſcũ habebũt nõ ſolũ terrã ſed
etiã illũ qͥ fecit celum et terram.
Erxplicit tractatus ſe us. Jncip it
tractaus ſeptimus. Ab eo qð ſcri
tu ẽ Et So vigi ⁊ teſtimoniũ Pl
buüquia A

ic eſt filiꝰ dei:vſq; ad id

qð ſcriptũ ẽ. Amẽ dico vobis vide

bitis celũ aptũ ⁊ angeios aſcendẽ

tes et deſcendentes ſuper filiũ ho

Dngaudem⸗

fequẽtie vr̃e: qaꝛ vlrraquã ſpe⸗

LCa .II

rare potuimꝰ: alacriter cõueniſtis. hoc ẽ A
ergo quod nos letiſicat et conſolaturin
omnibus laboꝛibus ⁊ piculis vite huiuus

amoꝛ vr̃ in deũ:⁊ piũ ſtudiũ ⁊ certa ſpes

ct feruoꝛ ſpũs.Audiſtis cum pſalmus le⸗ .
geretur:qꝛ inops ⁊ pauꝑ clamat ad deum ps.

in hoc ſeculo. Vox eniĩ eſt vt ſepius audi

ſtis ⁊ meminiſſe debetis nõ vnius hoĩs.?-
tñ vnius hoĩs.Mõ vnius qꝛ ſideles multi
Allta grana inter paleas gemẽtia diffuſna
toto oꝛbe terrarum. Vnus aũt qꝛ mẽbꝛa

——

vnus ppls inops ⁊ pauꝑ nõ nouit gaude⸗

re de ſeculo/et doloꝛ eius intus e: et gau

diũ eiuſ intus eſt: vbi nõ vidit niſi ille qͥ
exaudit gementẽ ⁊ coꝛonat ſperantẽ: Le

ticia ſeculi vanitas. Cũ magna expectati

one ſperatur vt veniat:et non pot teneri
cum venerit. Iſte eni dies qui letus eſt: p
ditis hodie in iſta ciuitate: cras vtiq z nõ

erit nec idẽipſi cras h̊ erũt/qð hodie ſũt

Et trãſeũt oĩa ⁊ euolãt oĩa:⁊ ſiẽ fumꝰ⸗ v9

neſcũt Et ve qͥ amãt talia. Ois enĩ aĩa ſe

quit᷑ qdð amat. Ois enĩ caro fenũ.et omis

honoꝛ carnis quaſi flos feni.Fenũ aruit:
flos decidit.verbum aũt dñi manet ĩ eter

num Ecce quod amas: ſi vis manere in

eternum Sed dicere habeas. Vnde poſ⸗

ſum appᷣhendere verbũ dei⸗ Verbũ ca⸗

ro factũ eſt.⁊ habitauit in nob. Qua ꝓpft

frẽs cariſſimi ad inopiã nr̃am ⁊⸗ pauptatẽ
nf̃aʒ ptineat: ⁊ qð illos dolemꝰ q ſibi abũ
dare vident᷑:HGaudiũ eni ipᷣoꝝ quaſi fre⸗
neticoꝝ ẽ:Quõ aũt freneticꝰ gaudet ĩ in
ſania plerũqʒ ⁊ ridet:⁊ plãgit illũ qui ſa⸗
nus eſt. Sic ⁊ nos frẽs cariſſimi ſi recipia⸗
mus medicinq de celo venientẽ/qꝛ ⁊ nos
omẽs frenetici cramꝰ tãq̃ʒ ſalui facti qui

ea ꝗᷓ diligebamꝰ nõ diligimꝰ:gemimꝰ ad

deũ de his qui adhuc inſani ſunt. Poteſt

enĩ yt ⁊ ipos ſaluos faciat.Et opꝰ ẽ vt re
ſpiciãt ſe: ⁊ diſpliceãt ſibi Spectari volũt

et ſpectari ſe nõ nouerũt: Mã ſi aliquan⸗
tuʒ oculos ad ſe cõuertãt:vidẽt ↄfuſionę
ſuã Quod donec ſiat/alia ſint ſtudia nr̃a:

alia ſint auocamẽta aĩe nf̃e. Plꝰ valʒ do
loꝛ nr̃:qʒ gaudiũ illoꝝ. Quãtũ pꝑtinet ad
nũeꝝ fratꝝ:difficile ẽ vt quiſqʒ ex illa ce

lebritate raptꝰ fuerit ex viris.Quãtũ aũt
ad ſoꝛoꝝ nũ eꝝ:cõtriſtat nos.Et hoc ma⸗
gis dolendum eſt. quia non ipſe potius

xpᷣi omẽs:ac ꝑ hoc vnũ coꝛpus:Iſte ergo

ag eccleſiam currunt: quas debuit ſi ndn

. KC 0oꝛ. xiij.

timoꝛ:certe verecũdia de publico reuoca
re. Viderit h̊ qͥ videt:⁊ aderit mĩa eiꝰ/vt
ſaluet omẽs. Nos aũt qui cõuenimꝰ pa⸗
ſcamur epulis dei:et ſit gaudiũ nrjm ſᷣmo
ipſiꝰ Inuitauit enĩ nos ad cuãgeliũ ſuũ:

⁊ ipe cibus noſter eſt quo nihil dulciꝰ:ſed
ſiqͥs habeat palatũ ſanũ in coꝛde.Gñ em̃

arbitroꝛ meminiſſe caritatẽ vr̃aʒ hoc euã
geliũ lectionibꝰ cõgruis ex oꝛdine recita⸗
ri:⁊ puto vobis nõ excidiſſe q̃ iam tracta⸗
ta ſunt:maxime recentioꝛa:de iohãne et ð
columba:De iohãne ſcʒ/quid nouũ didi⸗
cerit in dño ꝑ columba:q iam nouerat do
minũ.Et hoc inuentũ eſt inſpirãte ſpũ di
quod iã qͥdeʒ iohanes nouerat in dño.Sʒ
quod ipᷣe dñs ita eſſet baptiʒaturꝰ vt bap
tiʒandi ptãtẽ a ſe in neminẽ trãſ funderet
h; didicit ꝑ colũbã: quia dictũ ei erat:ſuꝑ
quẽ videris ſpiritũ deſcendentẽ velut co⸗
lumbã et manentẽ ſuꝑ eũ:hi c eſt qͥ bapti
ʒat in ſpũſctõ· Quid eſt:hic ẽ? Non eſt ali

us: et ſi ꝑ aliũ. Quare aũt ꝑ columbam?

AMulta dicta ſunt:nec poſſum:nec opus ẽ
omĩa retexere. precipue tñ ꝓpter pacẽ:
qa et ligna que baptiʒata ſunt foꝛis/quia
fructũ in eis inuenit columba ad arca at⸗
tulit Sicut memiſtis columbã miſſã a noe
de arca q̃ diluuio natabat ⁊ baptiſmo ab⸗

luebat᷑:nõ mergebat᷑.Cũ g̊ eſſet enuſſa:at

tulit ramũ oliue.Sed nõ ſola folia habe⸗
bat:habebat et fructũ. IJtaq; hoc optãdũ
eſt fratribus nr̃is qui foꝛis baptiʒzant᷑: vt
habeant fructũ. Non illos ſinit colũba fo
ris: niſi ad arcã reduxerit. Fructus aũt ẽ
totus caritas. Sine qua nihil ẽ homo:qͥd
quid aliud habuerit.Et hoc vberrime ab
aplo dictũ ↄmemoꝛauimꝰ ⁊ recenſuimꝰ.
Ait eni.Si linguis hoĩm loquar ⁊ angelo
rũ/caritatẽ aũt non ha beã.factus ſum ve
lut eramentũ ſonãs aut cymbalũ tinniẽs
Et ſi habuero oẽm ſcĩam ⁊ ſciam omĩa ſa
cramenta/⁊ habeã omnẽ ꝓphetiã /et ha⸗
buero omnẽ fidẽ: fidẽ aũt quõ dixit om⸗
nẽ? vt mõtes tranſ ferã/caritatem aũt nõ
habeã mihil ſum. Et ſi diſtribuero omnia
mea pauꝑibꝰ ⁊ ſi tradidero coꝛpus meũ
ita vt ardeã.Caritatẽ autẽ nõ habeam:ni
hil mihi ꝓdeſt. Nullo modo autẽ poſſunt
dicere ſe habere caritatẽ:qui diuidũt vni
tatẽ ¶ Hec dicta ſunt:ſequentia videamꝰ
Perbibuit iohẽs teſtimonin: aꝛ vi

dit. Quale teſtimoniũ ꝑhibuit? quia ipſei
eſt filius dei: Opoꝛtebat enĩ vt ille bapti
ʒa ret:qui eſt filius dei vnicus nõ adopti
uus.Adoptati ſili:miniſtri ſũt vnici Vni
cus habet poteſtatẽ:adoptati miniſteriũ.
Licet baptiʒet miniſter nõ ꝑtinens ad nu
merũ filioꝝ/quia male viuit ⁊ male agit:

qͥd nos cõſolat᷑: Hic eſt ꝗͥ baptiʒat.Alte⸗

ra die iterũ ſtabat iohanes: ⁊ ex di

Alia lĩa di⸗

ſcipulis eius duo. Et reſpiciens ie it·

ſum ambulanter dicit. Ecce agnus
dei . VUii ſingularirer iſte aonus. Na et
diſcipuli dicti ſunt agni. Ecce ego mitto
vos:ſicut agnos ĩ medio lupoꝝ.Dicti ſũt
⁊ ipſi lumẽ:vos aũt eſtis lumen mũdi.Sʒ
aliter ille: de quo dictũ eſt. Erat lumẽ ve
rum:quod illuminat omnẽ hominẽ veniẽ
tem in hunc mundũ. Sic ⁊ agnus ſingula
riter/ſolus ſine macula:ſine peccato.Mõ
cuius macule abſterſe ſint: ſed cuius ma⸗

cula nulla fuerit. Quid enĩ qꝛ dicebat io⸗

hanes de dño:ecce agnus dei? Jpᷣe iohã⸗
nes nõ erat agnus? NHon erat vir ſanctꝰ⸗
Non erat amicus ſponſi? Ergo ſingularit᷑
ille:hic eſt agnus dei:quia ſingularit᷑ hu⸗
ius agni ſãgiue ſolo/hoĩes r̃dimi potuefr̃t
Fratres mei:ſi agnoſcimꝰ pꝛeciũ noſtrum
quia ſanguis eſt agni:qui ſunt illi qui ho
die celebrant feſtiuitatẽ ſanguinis neſcio
cuiꝰ mulieris: Et quã ingrati ſunt: Rap⸗
tũ eſt aurũ dicunt de aure mulieris:et cu
currit ſanguis.Et poſitũ eſt aurũ in truti
na vel ĩ ſtatera:⁊ pᷣpõderauit multũ ð ſan
guine. Si pondus ad inclinandũ aurũ ha
huit ſanguis muliens: quale pondus hʒ
ad inclinandũ mm ſanguis agni ꝑ quẽ fa
ctus eſt mũdus: Etquidẽ ille ſpũs neſcio
quis vt pᷣmeret pondus:placatꝰ eſt ſang⸗

uine Immũdi ſpũs nouerãt venturũ ieſũ

xpᷣm. audierant ab angelis:audierãt ex ꝓ
phetis ⁊ ſperabant eũ venturũ. Nã ſi non
ſperabant: vnde clamauerũt qͥd nobis et
tibi eſt: Veniſti ante tꝑs ꝑdere nos:ſcimꝰ
q̊ ſis ſctũs ði: Vẽturũ ſciebãt:ſʒ tꝑs igno
rabãt. Sʒ qͥd audiſtis ĩ pſalmo de ihrim?
Quõ beneplacitũ habuerũt ſerui tui lapi
des eius:⁊ pulueris eius miſerebunt᷑:Zu
exurgẽs miſcreberis ſyon:qm̃ venit inqͥt
tꝑs vt miſereariſ eius Qñ venit tꝑs vt mi
ſereretur dominus? Venit agnus Qualiſ
agnꝰ? Quẽ lupi timẽt.Quałl agnꝰ ẽ?Qui
leonẽ occiſus occidit.Dictꝰ ẽ em̃ diabolꝰ

Marci.j.

ſeo
dei

5
eſ
po⸗/
bir
Etea
i
ar
.
hil
G
nun
ſc⸗
le
6
ſi

Job. Tract. vI. Ka. 1.

leo: circũiens et rugiens querens quemn deat.zʒ qᷣ po eſ poſſideat Frẽs mei ſi filiũ
ii deuoꝛet. Sanguine agni victa ẽ leo. Ecce docet pat᷑ ſucceſſoꝛẽ:⁊ q uẽ docz ⁊ ipᷣm ſili
ni ſpectacula xpianoꝝ:⁊ quod ẽ amplius.l ter ꝑ omia ula tranſiturũ:quia ⁊ ille qͥ mo
. li oculis carnis videt vanitatẽ:nos coꝛdii/ nebat trãſiturus eſt:quomõ vultis erudi⸗
nu oculis veritatem. Ne putetis frẽs.qð ſine at nos pat᷑ nr̃ cui nõ ſucceſſuri/ſʒ ad quez
r ſpectaculis dimiſit nos dñs deꝰ nr̃. Nam acceſſuri ſumꝰ. et cũ quo in eternũ maſuzæ-K(
ſi nulla ſunt ſpectacula: cur hodie cõöueni ri in hereditate que nõ marceſcit/ nec mo
le Palrn ſtis: Ecce qð diximꝰ vidiſtis:⁊ exclama- ritur nec grandinẽ nouit? Et iße heredi⸗
dint ſtis. Hon exclamaretis:niſi vidiſſetis.Et tas ⁊ ipᷣe pater ẽ:hũc poſſidebimꝰ ⁊ eru⸗
le magnũ eſt hoc ſpectare ꝑ totũ oꝛbẽ terra diri non debemꝰ? Sufferamus g eruditio
s rũ: victũ leonẽ ſanguine agni/educta de nẽ patris:nõ qñ nobis dolet caput. curra
er dentibꝰ leonũ mẽebra xpᷣi:⁊ adiũcta coꝛꝛi mus ad pcatatores ad ſoꝛtilogos ⁊ reme
ino xypi. Ergo neſcio qd ſimile imitatꝰ ẽ qui⸗ dia vanitatis: Fratres mei nõ vos plangã
ſ ds ſpũs / vt ſanguine ſimulachꝝ ſuum emi quotidie inuenio iſta: Et qͥd faciamgnon
3 vellet: quia nouerat pᷣcioſo ſanguine qů⸗ dvũ pſuadeo xpᷣianis in xpᷣo ſpem eſſe po⸗
je cunq; redimendũ eſſe genꝰ humanũ. Fin/ nendã:Ecce ſi cui factũ eſt remediũ mo
ie gũt enĩ ſpũs mali vmbꝛas quaſdã hono⸗ riat᷑.Quã multi em cum remedijs moꝛtui
a ris ſibimetipᷣis / vt ſic decipiant cos qꝗͥ ſe-⸗ ſunt:⁊ quã multi ſiue remedijs vixerunt.
P quunt᷑ xpᷣm. Vſq; adeo frẽs mei/vt illiip AQAua frõte exijt aĩa ad deũ? Perdidit ſig
e⸗ ſi qͥ ſeducũt ꝑ ligaturas:ꝑ pᷣcantatiões:p nũ xpᷣi.accepit ſignum diaboli. An forte
nio⸗ machinamẽta inimici/miſceãt pᷣcantatio⸗ dicet/nõ ꝑdidi ſignũ xpᷣi? Ergo ſignũ xpi
ohi⸗ nibꝰ ſuis nomẽ xpᷣi:qꝛ iam nõ poſſũt ſedu cũ ſigno diaboli habuiſti. Nõ vult xpᷣs cõ
cv⸗ cere xpᷣianos/vt dẽt venenũ/addũt mell ꝓ munionẽ:ſed ſolꝰ vult poſſidere qð emit.
lant aliqd: vt per id qð dulce ẽ lateat qdð ama ꝓ Tanti emit vt ſolus poſſideat: tu facis ei
ddo rũ eſt ⁊ bibat᷑ adpniciẽ: VUſq; adeo vt ego- ↄſoꝛtẽ diabolũ:cui te ꝑ pctm̃ vendideras
met nouerim aliquo temꝑe illiꝰ paleati ſacer Ve duplici coꝛde: qui in coꝛde ſuo ꝑem
ſun dotẽ ſolere di cere/⁊ ipe paleatꝰ xpᷣianus faciunt dia bolo. Iratus deꝰ/quia fit ibi
tv eſt. Vt quid hoc fratres:niſi quia alit nõ pars diabolo: diſcedit: et totũ diabolus
4 poſſunt ſeduci xpᷣiani? me queratis òQ ali poſſidebit. Mõ fruſtra itaq; apłs dicit: ne
p⸗ bi xpᷣm: q; vbi vobis voluit pſᷣdicari xvᷣs. q; detis locum diabolo. Cognoſcamus S
4 Et quõ vobis voluit pᷣdicari/ſic illũ tene agnũ fratres:cognoſcamꝰ pᷣciũ nr̃m Ecce
ni te / ſic in coꝛdibꝰ vfis ſ. cribite. Murus eſt duo de diſcipulis iohis qꝛ talis erat iohᷣs
ſn aduerſus om̃s impetus: aduerſus omes amicus ſ poõſi/nõ querebat glłiam ſua: ſed
. inſidias inimici. Molite timere:nec tep teſtimom phibebat veritati:Nunqͥd vo
h tat ille niſi ꝓmiſſus fuerit. Conſtat illũ ni luit apud ſe ſmanere diſciplłos ſuos vt nõ
iſ⸗ hil faccre miſi ꝓmiſſum fuerit.aut miſſum. ſequerent᷑ dvim? Magis ipe oſtendit diſci
3 AMittit᷑ tanq; angelus malus a ptate do⸗ pulis ſuis quẽ ſequerent᷑.Hhabebãt em̃ il-⸗
r minãte: mittit᷑ qndo aliqd petit: Et hoc lũ tanq; agnum. Et ille.Quid me attẽdi⸗
e Kra⸗ V frẽs nõ fit niſi vt ꝓbent᷑ iuſtu puniant᷑ n- tis? Ego nõ ſum agnus.Ecce agnus deii.
an iuſti. Quid g times? ambula in dño tuo: eò er ſuperitis irerat: . .
987 n 1. Deqͥ et ſuperius dixerat: ecce agnus dei
ery certus eſto/qð te nõ vult pati/nõ pateris: Et quid nobis ꝓdeſt agnꝰ dei? Ecce ait qͥ
non ð te ꝓmiſerit: pati. Flagellũ coꝛrigentis and gonte Seineg der Mrore dit qG
gote gini e getie tollit pctã mòi. Secuti ſũt illũ hoc audi
bir eęeet: nõ pena damnãatis. Ad hereditatẽ ſẽ⸗ aul erat cum ioh deam⸗
. ree damnn e/N ro. duo qui erãt cum iobhanne Tideamꝰ
. pitna erudimur: flagellari ddignamur? ſequenna. Ecce agnus dei: hoc iohs.
. atres mei ſilecuſarer qſaui puer cola Et audicrunt enm ↄuo diſcipuli lo lia lahʒ
n⸗ phis aut flagellis cedi a patre ſuo:quodi Ere ſecuti ſunt ieſum. Com i. ig lra hʒ
api ceret᷑ ſupbe deſperatꝰ: ingratus paterne dquentemiet lecuti ſunt ieium. Lon ſe:
Zu diſcipline: Et yt quid erudit par hõ/ſilũ Uerſus autem ieſns et videns eos Alia lr̃a ha⸗
ncͤt hoĩem: vt poſſit nõ pdere tempalia que ſequentes dicit eis · Quie gqueri⸗ bet. ei.
un illi adqᷣſiuit: que illi collegit: que:nõ vutt tis? Lui dixerut Kabhi g; iter Alia lr̃a ðe
H eum ꝑdere:q ipſe qͥ relinquit nõ potuiti tat᷑ ilgf: bihitag: mõ ſic ulũ ſeqbã interpᷣtatũ.
4 ſempitnũ tenere. Hõ docʒ filiũ cũ qͥ poſſi turqſi iã inhererent illi. Nam manifeſtũ

C D. — zg 2 rr—

—
r . g.
7

*

☚

. „» . *
eſt quãdo illi inheſerũt:quia de naui eos

vocauit. In his em̃ duobꝰ erat andꝛeas

ſicut mõ audiſtis. Andreas aũt frat᷑ petri

erat. Et nouimꝰ ĩ euãgelio ꝙ petrũ et an⸗

dreã dñs de naui vocauit dicẽs. Venite
poſt me et faciã vos piſcatoꝛes hoĩm. Et

ex illo iã inheſerũt ſũlli vt nõ recederent:
Aodo ergo quod illũ ſequunt᷑ iſti duo:
non quaſi nõ receſſuri ſequunt᷑:ſed vide⸗

re voluerunt vbi habitaret:⁊ facere quod

ſcriptũ eſt. Limẽ oſtioꝝ eius cõculcet et

terat pes tuus: ſurge ad illũ venire aſſi⸗
due et erudiri pᷣceptis eius. Oſtendit eis

ille vbi maneret:et venerũt ⁊ fuerũt cũ il

lo. &O beatũ diẽ duxerunt: qᷓ́; beatã no⸗
ctem. Quis eſt qui nobis dicat q̃ audie⸗
rint illi a dũo? Ediſicemus noſmetipſi in
coꝛde nr̃o:⁊ faciamus domũ quo veniat

ille ⁊ doceat nos:colloquat᷑ nobis.Quid
queruis: Dixerũt ei.rabbi:quod dicit᷑ in
terpᷣtatũ magiſter:vbi habitas⸗

Alia lr̃a nõ
Habet Et.

icit eis. Uenite ⁊ videte.Et ve

nerunt ⁊ viderunt vbi maneret: et

apug eu manſęerunt die illo. Hora
glte erat c na. EBi
tramur ꝑtinuiſſe ad euãgeliſtã:dicere no
bis quota hoꝛa erat? Poteſt fieri vt mi⸗

hil ibi nos animaduertere: nihil querere

voluerit? Decima erat hoꝛa. Numerꝰ iſte

legem ſigniſicat: quia in decem pᷣceptis
data ẽ lex. Venerat aũt tempꝰ vt imple⸗
retur lex ꝑ dilectõnem:quia a iudeis non

poterat impleri ꝑ timoꝛẽ. Vnde dñs di⸗-

cit.Mõ veni ſoluẽ legẽ ſʒ ĩplere. AMerito
ergo decima hoꝛa eũ ſecuti ſunt ad teſti⸗
ſtimoniũ amici ſponſi duo iſti: et decima
hoꝛa audiuit rabbi quod interpᷣtat᷑ magi

ſter. Si decima hoꝛa rabbi dñs audiuit.⁊

decimus numerꝰ ad legẽ ꝑtinet:magiſter
legis nõ eſt niſi datoꝛ legis:quia filius de
dit legẽ. Nemo dicat quia alius dedit le⸗
gem. ⁊ alius docet legẽ. Ipᷣe illã docet: qͥ
illã dedit: Ipe eſt magiſter legis ſue:⁊ do
cet illã.Et miſericoꝛdia eſt in lingua ipᷣiꝰ:
ideo miſericoꝛditer docet legem/ſicut di⸗
ctũ eſt de ſapiẽtia.Legẽ aũt ⁊ miſericoꝛ⸗
diã in lingua poꝛtat. Moli timere:ne im⸗
plere legẽ nõ poſſis/fuge ad miſericoꝛdiã
Si multũ eſt ad te legem implere /vtere

pacto illo et cyrographo: vtere pᷣcibꝰ js

tibi conſtituit et cõpoſuit iuriſꝑitus cele⸗
ſtis. Qui em̃ hñt cauſã ⁊ volũt ſupplicari

uaſi decima. Mihil ne arbi

—

La. I.

impꝑatoꝛi:querunt aliquẽ ſcolaſticũ iuris

pitum/a quo ſibi pᷣces cõponant᷑:ne foꝛte
ſi aliter petierint qᷓ; opoꝛtet/nõ ſolũ non
impetret qð petũt/ſed et penã ꝓ bñficio
cõſequant᷑.Cũ ergo quererẽt ſupplicare
apli/et nõ iuuenirent quomõ adirent im⸗
ꝑatoꝛẽ deũ:dixerunt xpᷣo.Pñe: doce nos
oꝛare. Hoc eſt iuriſꝑite nr̃ / aſſeſſoꝛ dei/
immo cõſeſſoꝛ:cõpone nobis pᷣces.Et do
cuit dñs ð libꝛo iuris celeſtis/ docuit quõ

oꝛarent: ⁊ in ipo quod docuit:poſuit q̃n

dã cõditionẽ. Dimitte nobis debita nr̃a:
ſicut et nos dimittimꝰ debitoꝛibꝰ noſtris.
Si nõ ſᷣm legẽ petieris /reus eris.Contre
miſcis imꝑatoꝛẽ factus reus:offer ſacrifi⸗
ciũ humilitatis / offer ſacrificiũ miſericoꝛ
die: dic in pᷣcibus / dimitte mihi quõ ⁊ ego

dimitto.Sed ſi dicis fac.Quid em̃ factu⸗

rus es:quo iturus es /ſi mentitꝰ fueris in
pᷣcibus? Mõ quõ dicit᷑ in foꝛo/carebis be⸗
neſicio reſcripti:ſed nec reſcriptũ ĩpetra⸗
bis. Juris em̃ foꝛẽſis eſt:vt qͥ in pᷣcibꝰ mẽ
titus fuerit/nõ illi ꝓſit qð ipetrauit: Sʒz B
inter homĩes/quia põt falli homo: potuit
falli imꝑatoꝛ:quando pᷣces miſiſti /dixiſti
eniĩ qð voluiſti. ⁊ cui dixiſti:neſcit an veꝝ
ſit. Dimiſit te aduerſario tuo cõuĩcendũ:
vt ſi ante iudicẽ cõuictus fueris de mẽda
cio: quia nõ potuit ille niſi pᷣſtare/neſciẽs
an fueris mentitꝰ: ibi carebis ipᷣo beneſi⸗
cio reſcripti/quo ꝑduxiſti reſcriptũ. HLe⸗
aũt quia nouit vtꝝ mentiaris an verũ di
cas/nõ facit vt in iudicio tibi non ꝓſit:ſʒ
nec impetrare te ꝑmittit/qꝛ auſus es men
tiri veritati. Quid ergo facturꝰ es/dic mi
hi: Implere legẽ ex omi ꝑte ita vr in nul⸗
lo offendas difficile eſt. Reatus ergo cer
tus eſt/remedio vti non vis. Ecce fratres
mei: quale remediũ poſuit deꝰ cõtra egri

v„ tudines anime.Quid ergo? Cũ caput ti⸗
dbi dolet:laudamus ſi euangeliũ ad caput
tibi poſueris ⁊ nõ ad ligaturã cucurreris:

Ad hoc enĩ ꝑducta ẽ infſirmitas hominũ
et ita plangẽdi ſunt homĩes/ qui currunt
ad ligaturas: vt gaudeamꝰ qñ videmus
hoĩem in lectulo ſuo cõſtitutũ/iactari fe⸗
brib ⁊ doloꝛibꝰ:nec alicubi ſpem poſuiſ⸗
ſe/niſi vt ſibi euãgeliũ ad caput poneret:

nõ qa ad hoc factũ ẽ/ſed qꝛ pᷣlatũ ẽ euan

geliũ ligaturis.Si & ad caput ponit᷑ vt qe
ſcat doloꝛ capitis: ad coꝛ non ponitur vt
ſanetur a peccatis? Fiat ergo.Quid ſiat⸗:

Qoe 1. rrre

A,ate

—õ
K*

Zob. Tract.vI. .

9 .J
e Ponat᷑ ad coꝛ:ſanet᷑ coꝛ:bonũ ẽ.Bonũ ẽ t Et vuritadl ieſum andreas fratrem Abł.adduxit
non vt de ſalute coꝛꝑis non ſatagas: niſi vt a ſuũ ſymonẽ. ntuit? gut en ieſus di eum
ſco deo illã petas.Si ſcit tibiꝓdeſſe dabit il⸗ xit:Lu es ſymon filius fiobanis: Al. Johãna
e lã:ſi non tibi dederit nõ tibi ꝓderit habere turvocaris cephaſ qð interpreta/ alł vocaberiſ
rin⸗ illã.Quãamulti egrotãt ĩ lecto innocẽtes: tur petrus.o magnũ qꝛ oñs dixit᷑ cuꝰ
ee . et ſi ſani fuerint ꝓcedũt ad ſcelera cõmit⸗ fiiꝰ eẽt iſte. Quid magnũ dno: mia no
dei tenda.Quãmultis obeſt ſanitas. Latro mina ſctõꝝ ſuoꝝ ſciebat:quos añ cõſtitu⸗
tdo qui ꝓcedit ad faucẽ occidere hoĩiem: qui tionẽ mundi pᷣdeſtinauit: ⁊ miraris qꝛ di
quo to meliꝰ illi erat vt egrotaret: Qui nocte xit vni homini: tu es filius illiꝰ:⁊ tu voca⸗
tin ſurgit ad effodiendũ parietẽ alienũ:quã⸗ beris illud: AMagnũ:qꝛ mutauit ei nomen
nfa: to uli meliꝰ ſi febꝛibꝰ iactaret᷑: Innocẽtiꝰ et fecit de ſymone petꝝ. Petrus aũt a pe⸗
nis. ecevuggrotaret: ſcelerate ſanus eſt. Nouit ergo tra: petra vero eccłia.Ergo in petri noilie
ditre H deus qd nobis expediat: id agamꝰ vt coꝛ figurata eſt ecclia. Et qs ſecurus:niſi qui
if⸗ nurm ſanũ ſit a pctis. Et qñ foꝛte flagella⸗ ecificat ſupra perrã? Ct qᷣid ait ipſe dms
meo mur in coꝛꝑe:ipſũ deprecamur. Rogauit Qui audit verba mea hec ⁊ facit ea:ſim⸗ Matth. vij.
tep eũ paulꝰ apłs vt auferret ab eo ſtimulum labo eũ viro prudenti ediſicati ſupra pe⸗
n cargnis. ⁊ noluit auferre. Nunqᷣd ꝑturbatꝰ“ trã: nõ cedit tẽptationibꝰ. Deſcendit plu⸗

. eſt? Et nunqͥd cõtriſtatꝰ dixit ſe deſertũ:
⸗ Magis ſe dixit non deſertũ:qꝛ nõ ablatũ
eſt quod volebat auferri:vt illa infirmi⸗
tas ſanaret᷑. Hoc em inuenit in voce me⸗
Ne ij. Coꝝ. xij. dici: Sufficit tibi gra mea:nã virtꝰ ĩ infir
mitate ꝑficit᷑. Vnde ergo ſcis ſi quod nõ

dNuA vult te ſanare deꝰ adhuc tibi expedit fla⸗
gellari:? Tñ ſcis q; putre eſt quod ſecat
er medicꝰ.ages ferrũ ꝑ putrida? Monne no
nii: uit modũ qͥd faciat:quouſq; faciat?: Mũ⸗
ti quid vlulatus eius qui ſecat᷑ retrahit ma
15 nus medici artificioſe ſecantis? Ale cla
ſ⸗ mat:ille ſecat.Crudelis qͥ non audit cla⸗
. mantẽ:an potius miſericoꝛs:qꝛ vulnus ꝑ
di ſequit᷑ vt ſanet egrotũ ? hec frẽs ideo di⸗
xi:ne qͥs queret aliqͥd preter auxiliũ dei.
QNuãdo foꝛte in aliqua coꝛreptõe dii ſu⸗
ni mus:videte ne ꝑeatis:videte ne ab agno
, recedatis:⁊ a leone deuoꝛemini.Diximꝰ
er ergo qre hora decima: ſequentia videa⸗
E mus. ¶ Erat andreas frater ſymo⸗

i Al. auten nis petri vnus de ouobus qͥ au-
al. pmü frẽʒ dierat ab iohane: ⁊ ſecuti fuerant

ZDU

u eũ: Inuenit hic ſymonẽ fratrẽ ſuũ
S- et dicit ei Inuenun? meſſia: qnod
elt interpretatũ xpᷣs. Meſſias hebꝛai⸗
ſ ce: latie vncr⸗: grece chꝛiſtꝰ ẽ. Ab vnctiõe
1 em̃ ðꝛ xpᷣs.Chꝛiſma vnctio ẽ grece:&g vpᷣs
f⸗ vnctꝰ. Ille ſingulariter vnctꝰ:pᷣcipue vn⸗
iſ⸗ ctus:vnde omes xpᷣiani vngũtur. Ille pᷣci
er: põ. xliiij. pue:quõ in pſalmo dicit Audi.Pꝛopte⸗
u rea vnxit te deus deꝰ tuus oleo exultatõ⸗
ge nis:pᷣ participibꝰ tuis. Participes em̃ eiꝰ
omnes ſancti.Sed ille ſingulariter ſctůũs
u! ſctõꝝ:ſingulariter xpᷣs:ſingularit᷑ vnctus.

uia:aduenerũt flumia:flauerũt vẽti et im

pegerũt in domũ illã ⁊ nõ cecidit. Funda
ta em̃ erat ſupra petrã. Qui audit verba
mea ⁊ nõ facit ea:iã vnuſquiſq; nr̃m time⸗
at ⁊ caueatiſimilabo eũ viro ſtulto qͥ edi⸗
ficauit domũ ſuã ſuꝑ arenã.Deſcẽdit plu
uia:venerũt flumia:flauerũt venti:⁊ impe
gerũt in domũ illã:⁊ facta eſt ruina eius
magna.Quid ꝓdeſt quia ĩtrat eccłiam:
qui vult ſuꝑ arenã ediſicare? Audiendo
em̃ ⁊ nõ faciẽ do:ediſicat qͥdẽ:ſed ſuꝑ are
nã.Si em̃ nihil audit:nihil ediſicat:ſi au⸗
dit ediſicat.Si querimꝰ vbi? Si em̃ audit
et facit:ſupra petrã:ſi audit ⁊ nõ facit:ſuꝑ

Agrenã. Duo ſunt genera edificantium:aut

ſupra petrã:aut ſupra areng. Quid ergo
illi qui nõ audiũt? Securi ſũt: Securos
eos dicit qꝛ nihil ediſicãt. Nudi ſunt ſub
pluuia ante ventos añ flumĩia.cũ venerint
iſta:añ illos tollũt quã domꝰ deijciãt.Er
go vana eſt ſecuritas:⁊ edificare et ſupra
petrã nõ ediſicare.Si audire vis ⁊ nõ face

re edificas:ſed ruinã ediſicas Cũ aũt ve⸗

nit tẽptatio deijcit domũ:⁊ cũ ipſa ruina
tua te tollit.Si aũt nõ audis nudus es:il
lis tẽptationibus tuipſe retraheris. Audi

ergo et fac. Vnũ eſt remediũ. Quãti foꝛ⸗
te hodie audiẽdo ⁊ nõ faciẽdo rapti ſunt

fluuio celebritatis huiꝰ: Audiẽdo eĩ ⁊ nõ
faciẽdo:vẽit fluuiꝰ ipſa celebritas aniuer
ſaria:impletꝰ toꝛrẽs trãſiturus eſt ⁊ ſicca⸗
turꝰ:ſed ve illi quẽ tulerit. Illud vero no

nerit caritas vr̃a:qꝛ niſi qͥs ⁊ audiat et fa⸗
ciat nõ ediſicat ſupra petrã:⁊ nõ pertinet

ad nomẽ tã magnũ quod ſic cõmendauit
.d

Zoh CTract. vI

dſis. Intentũ enĩ te fecit. Nam ſi hoc ante
petrus vocaret᷑: non ita videres myſteriũ

petri: a putares caſu eum ſic vocari nõ pz-

uidentia dei: Ideo voluit eũ aliud pꝛius
yVwvocari: vt ex ipſa cõmutatiõe nois ſacra⸗
Alia lr̃a nõ menti viuacitas cõmendaret᷑.Et in cra⸗
hʒ.⁊ dñs ihs ſtinũ voluit dñs ieſus exire i gali/
Alia lta E⸗ lea:⁊ inuenit ꝑ hilippum Micit ei.
dicit ei ielus Gequere me.Erat autẽ de cinitatę
andree ⁊ petri:Et iuenit philippꝰ
Alia lr̃a hʒ hathallaele iam vocat“ a dno: et di⸗
nathanael xit ei . ueʒz ſcripſit moyſes ⁊ pro⸗
phete :ueimꝰ filium ioſeph. QAuis ſi
R dicebat᷑:cui deſponſata erat mater eiꝰ?
MNam qð ea intacta ↄceptuſ ⁊ natus ſit:be
ne nonc le omẽs cheiſtlanie⸗ cna arlio.
I Hoc philipꝰ dixit nathanaeli:addidit et
Aia littera locuz q nazareth. Et dixit mathana⸗
el: Anaʒãareth poteſt aliquid boni
eſſe.Auĩd intelligit᷑ fratres:non quõ ali⸗
qui ꝓnunciant. Nam ⁊ ſic ſolet ꝓnũciari.
A naʒareth poteſt aliqͥd boni eſſe.Sequi⸗
Alia lf̃a hʒ tur enim vox philipi ret dixit: Neni⸗
diẽ ei philp⸗ Vidę · Ambas eĩ ꝓnũciatiões poteſt iſta
pus vox ſequi:ſiue ſic ꝓnũcies tanq; ↄfirmans
d. a naʒzareth poteſt aliqͥd boni eſſe.Et ille:
veni ⁊ vide:ſiue ſic dubitãs:⁊ totũ inter⸗
rogãs. A naʒareth poteſt aliqͥd boni eſſe:
NVleni ⁊ vide.Siue illo mõ:ſiue iſto ꝓnũ⸗
cieturmnon repugnãt verba ſequẽtia. No
ſtrũ eſt qᷓrere:qͥd potiꝰ intelligamꝰ in his
verbis. Qualis fuerit nathanael iſte:ĩ ſe⸗
gquẽtibꝰ ꝓbamus. Audite qualis fuerit.
Pis ipſe ꝑhibet teſtimoniũ. Magn“ dñs
cognitꝰ ẽ teſtimonio iohannis. Btũs na⸗
thanael cognitꝰ teſtimonio veritatis. Qꝛ
dñiñs ⁊ ſi teſtimonio iohãnis non cõmẽda⸗
ret᷑:ipſe ſibi ꝓhibuit teſtimoniũ: qꝛ ſufficit
ſibi ad teſtumoniũ veritas. Sed quia veri
tatẽ ñ poterãt caꝑe hoĩes:ꝑ lucernam qre
bãt veritatem. Et iõ iohanes ꝑ quem dñs
oſtenderet᷑ miſſus eſt. Audi dñm nathana

5

eli teſtimoniũ ꝓphibentem. Et dixit ei na⸗

thanael: A naʒareth põt aliqͥd boni eſſe:

Alia lr̃a non dicit ei philipus: Veni ⁊ wide Et pidit
Eel

habet Et. ieſus nathanaelẽ venientẽ ad ſ

Alia lr̃a hʒ dicit ð eo.Ecce vere iſraelita: quo
Ddolꝰ ñ eſt. Magnum teſtimonium. Hoc

nathanael Ddol? 45 omn
nec andree dictũ:nec petro dictũ:nec phi

lippo:qð dictũ eſt de nathanaele:ecce ve⸗-⸗
re iſraelita in quo dolus nõ eſt. Quid er⸗

go facimus frẽs? deberet iſte primꝰ eſſe in
aplis. Non ſolũ primꝰ nõ inuenit᷑ in apo⸗
ſtolis:ſed nec medius nec vltimꝰ ĩter duo
decim nathanael:cui teſtimoniũ ꝑhibuit

filius dei dicẽs.Ecce vere iſraelita in quo

dolus nõ eſt. Querit᷑ cauſa.qᷓ;tũ dñs inti⸗
mat: ꝓbabiliter inuenimꝰ. Intelligere enĩ
debemꝰ nathanaelẽ eruditũ ⁊ peritũ legiſ
fuiſſe: Pꝛopterea noluit illũ dũs inter di⸗
ſcipulos ponere:qꝛ idiotas elegit:vnde
ↄfunderet mũdũ.Audi apłm dicètem ita

Videte inqᷣt vocationẽ vr̃am frẽs:qꝛnon j.Coꝝ.j.

multi ſapiẽtes ſᷣm carnem:non multi potẽ
tes:nõ multi nobiles:ſʒ infirma mũdi ele⸗
git deꝰ:vt ↄfundat foꝛtia ⁊ ignobilia mun
di: ⁊ ↄtẽptibilia elegit deus:⁊ ea que non
ſunt tanq; ea que ſunt:vt que ſunt euacu⸗
entur.Si doctꝰ eligeret᷑ foꝛtaſſe iõ ſe dice
ret electũ:qꝛ doctrina meruit eligi. Dñs
nr̃ ieſus chꝛiſtꝰ volẽs ſuꝑboꝝ frãgere cer

uices:nõ queſiuit ꝑ oꝛatoꝛẽ piſcatoꝛẽ:ſed

de piſcatoꝛe lucratꝰ eſt imꝑatoꝛẽ.aMagnꝰ
cyprianꝰ oꝛatoꝛ:ſed prius petrus piſcatoꝛ
pꝑquẽ poſtea crederet nõ ſolũ oꝛatoꝛ ſed
et imꝑatoꝛ.Nullus nobilis primo electus

eſt: nullus doctꝰ: qꝛ infirma mundi elegit

deus vt ↄfunderet foꝛtia.Erat autem iſte
magn“ ⁊ ſine dolo:hoc ſolo non electꝰ:ne

cuiq; videret᷑ dũs doctos elegiſſe. Et ex
ipſa doctrina legis veniebat qð cum audiſ/
ſet a naʒareth:ſcrutatꝰ enĩ erat ſcripturas

et ſciebat qꝛ inde erat expectandus ſalua
toꝛ:qð nõ facile alij ſcribe ⁊ phariſei noue
rant. Iſte ergo doctiſſimꝰ legis cũ audiſſʒ
philipũ dicentẽ:inuenimus quem ſcripſit

moyſes in lege ⁊ ꝓphete a naʒareth filiũn

ioſeph. Ille qͥ optime ſcripturas nouerat
audito noĩe a naʒareth:erectꝰ eſt in ſpem

et dixit. A naʒareth põt aliqᷣd boni eſſe.
Zã cetera de ipſo videamus. Ecce vere
iſraelita in quo dolus nõ eſt. Quid eſt in

quo dolusnõ eſt? Foꝛte nõ hẽbat pctm̃⸗

foꝛte nõ erat eger? forte illi medicꝰ ñ erat
neceſſariꝰ:? Abſit. MHemo ſic natꝰ ẽ vt illo
medico nõ egeret. Quid ſibi ergo vult:in
quo dolꝰ nõ eſt: Aliq;to intẽtiꝰ queramꝰ

aparebit mõ in noie dñi. Dolũ dicit dñs:

et oiĩs qͥ verba latina intelligit ſcit qꝛ do⸗

lus eſt cũ aliud agit᷑ ⁊ aliud fingit᷑. Inten⸗

dat charitas vr̃a nõ dolus doloꝛ eſt. Pꝛo⸗
pterea dico qꝛ multi frẽs imꝑitioꝛes lati⸗

nitatis loquũt᷑:ſic vt dicãt dolꝰ illũ toꝛq̃t

— —————N

ſorj

Urh.ix.

— — — „₰J — ł‚4———1—U

—— — — —,

leppi.

Joh. CTract. vII.

— —

eſd piꝛo eo qð eſt doloꝛ. Dolus fraus eſt: ſi⸗
o⸗ mulatio ẽ. Qñ aliquis aliqͥd in coꝛde te⸗
dod git: æ aliud loquit᷑:dolus eſt: ⁊ tanq;ᷓ duo
dir coꝛda habet: Vnũ quaſiſinũ coꝛdis habʒ
nro vbi videt veritatẽ: ⁊ alterũ ſinũ vbi ↄci⸗
ginti pit mendaciũ. Etvt noueritis hũc eſſe do
reeni põ.xj. lum:dictum eſt in pſ almis/ labia doloſa.

Auid eſt labia doloſa?: Sequit᷑. In coꝛ⸗

e de ⁊ coꝛde locuti ſunt mala. Quid eſt in
nce coꝛde ⁊ coꝛde:niſi duplici coꝛde: Si ergo
in dolus in iſto nõ erat: ſanabilẽ illũ medi⸗
r fEor cus iudicauit nõ ſanũ. Aliud eſt eni ſanꝰ:
on aliud ſanabiliſ:aliud inſanabił.Qui egro
R tat in ſpe/ſanabilis ð:qui egrotat cũ de⸗
e ſperatiõe inſanabilis:qui aũt iam ſanꝰeſt
Na nõ eget medico. Medicus ergo qꝛ vene⸗
a rat ſanare / vidit iſtũ ſanabilẽ: qꝛ dolus in
an⸗ illo non erat. Quõ dolus ĩ illo non erat:
Nt Si pctõꝛ eſt:fatet᷑ ſe pctõꝛem.Si eĩ pctõꝛ
Dis eſt ⁊ iuſtũ ſe dicit:dolus ẽ in oꝛe ipſiꝰ: er⸗
recer go in nathanaele ↄfeſſionẽ peccati lauda
eſed uit:nõ iudicauit nõ eſſe pctõꝛẽᷓ. Pꝛoptea
⸗ cũ phariſei qͥ ſibi videbant᷑ iuſti/repᷣhẽde
caoꝛ rent dñũm qꝛ miſcebat᷑ egrotis medicꝰ ⁊ di
drſec cerẽt:Ecce cũ quibꝰmãducat/cũ publica
eens nis ⁊ pctõꝛibꝰ: rũdit medicus freneticis:
Alent Matth.ix. Mõ eſt opus ſanis medicus ſed male ha⸗
niſte bentibꝰ:nõ veni vocare iuſtos ſʒ pctõꝛes:
”MłMM Hoc ẽ dicere.Quia vos iuſtos dicitis cũ
et iiitis pctõꝛes:ſanos vos iudicatis cuʒ lan⸗
gueatis:medicinã repellitis:nõ ſanitateʒ
ras tenetis. Vñ ille phariſeus qui vocauerat
lus dñʒz ad pꝛãdiũ:ſanus ſibi videbat. Egro⸗
oue ta aũt illa mulier irrupit in domũ in q̃ nõ
iſz erat inuitata: ⁊ deſiderio ſalutis facta im⸗
npc . pudẽſ acceſſit: nõ ad caput dñi:nõ ad ma
lii nus ſed ad pedes. Lauit eos lachꝛymis /
erat terſit capillis ſuis: oſculata eſt eos:vnxit
en vnguẽto: pacẽ fecit cũ veſtigijs dñi pec⸗
eſe. catrix. Repᷣhendit ille tanq; ſanꝰ medicũ
nr ille phariſeus q illic diſcũbebat:⁊ ait apð
tuu Luce.vij. ſe:hic ſi eſſʒ ꝓpheta:ſciret que mulier ei
i us pedes tetigiſſet. Jõ aũt ſuſpicabat᷑ eũ
at ignoꝛaſſe/qꝛ nõ illã repulit:qᷣſi ne imũdiſ
lio manibꝰtangeret᷑. Nouerat aũt ille:pmiſit
riin ſe tangi vt tactꝰ ipſe ſanaret.Dũñs videns
anb⸗ coꝛ phariſei: ꝓpoſuit ſimilitudinem. Duo
g⸗ debitoꝛes erãt cuidã feneratoꝛi:vnꝰ ei de
dis⸗ bebat qͥnq ginta denarios/alter qngẽtoſ:
do Cũ nõ haberẽt vñ redderẽt:donauit am⸗
len bobus: Quis eũ plus dilexit:? Et ille.Cre
do dñe: cui plus donauit. Et ↄuerſus ad
nit

muliẽrẽ: dixit ſimoni: Vides iſtam mulie⸗
rem: Intraui in domũ tuã: aquam pedi⸗
bus meis non dediſti:illa autẽ lachꝛymis

lauit pedes meoſ/⁊ capillis ſuiſ terſit. Oſ
culum mihi nõ dediſti: illa aũt non deſti⸗

tit pedes meos oſculari. Oleũ mihi nõ de
diſti:illa aũt vnxit pedes meos vnguẽto.

Pꝛopterea dico tibi:Remittunt᷑ ei pecca

ta multa:qm̃ dilexit multũ. Cui aũt modi

cum dimittit᷑: modicũ diligit.hoc ẽ dice⸗
re. Plus egrotas:ſed ſanũ te putas.aMo⸗
Dicũ putas tibi dimitti:cũ plꝰ debitoꝛ ſis.

Bñ iſta qꝛ dolus in illa non erat / meruit
medicinam. Quid eſt dolus ĩ illa ñ erat⸗

Cõſfitebat᷑ pctã.hHoc laudat ĩ nathanaele
qð dolus in illo nõ erat: qꝛ multi phariſei
q abũdabãt pctis/iuſtos ſe dicebãt:⁊ do⸗

lum afferebãt ꝑ quẽ ſanari non poterant.
Vlidit rgo iam iuſtũ in quo dolus ñ erat
et ait: Ecce vere iſraelita: in quo dolusi .
eſt. ¶ Hicit einathanael. Cn meno Ar⸗ S
ſtie Rndit ei ieſus T dixit. Dri- baina⸗
uſcqᷓ te philippꝰ vocaret cum eſſes ſus ⁊ dixit ei
ſub ficu vidi te:id eſt.ſub arboꝛe fioll.
Rñndit ei ⁊ ait nathanael: Rabbi Al. lra ha⸗
tu es filius dei:tu es rex ſrael. Ali⸗ bet rñdit ei
quid magnũ potuit nathanael iſte intelli⸗ nathanael ⁊
gere:ĩ eo qð dictũ ẽ/ cũ eſſes ſub fici arbo alit:
revidi te:pꝛiuſq; te philippuſ vocaret. Nã
talẽ vocẽ ꝑtulit/tu es filiꝰdei/tu es rex iſ⸗
rael:qᷓlem tanto poſt petrꝰ qñ ei dñs ait:
Btũs es ſimon bariona/qꝛ nõ tibi reuela⸗ MQatthᷣ.xvj.
uit caro ⁊ ſanguis:ſed pr̃ meꝰ q eſt ĩ celo.
Et ibi noĩauit petraʒ: ⁊ laudauit firmam̃
tum eccleſic ĩ iſta fide.hic iam decit tu es
filius dei:tu es rex ifrael. Vñ? Quia di⸗
ctũ eſt ei:anteq; te philipus vocaret cum
eſſes ſub ficu vidi te. Querẽdũ eſt an ali⸗
q̃d ſignificet iſta arboꝛ fici. Audite enim
frẽs mei. Inuenimꝰ arboꝛẽ fici maledicta
qꝛ ſola folia habuit ⁊ fructũ nõ habuit:in
oꝛigine hũani generis adã ⁊ eua cuʒ pec⸗
caſſent:de folijs ficulneis ſuccinctoꝛa ſi-
bi fecerũt. Folia ergo ficulnee intelligun
tur pctã. Erat aũt nathanacl ſub arboꝛe
fici:tanq; ſub vmbꝛa moꝛtis. Vidit eũ do
minus / ð quo dictũ eſt. Qui ſedebãt ĩ vm Eſa.ix.
bꝛa moꝛtis:lumẽ oꝛtũ eſt eis. Quid ergo
dictuʒ eſt nathanaeli? Dicis mihi Oà na⸗

thanael vñ me noſti? Mõ iaʒ loqueris me

cum:qꝛ vocauit te philippꝰ. Jã quẽ voca⸗

uit per apłm:ad ecclſiã ſuaʒ vidit ꝑtinere

d ij

Joh. Tract. vII.

O tu eccleſia o tu iſiael:in quo dotus nõ
eſt. Si es ꝓols in q̊ dolus nõ eſt/mõ iã co⸗
gnouiſti chꝛiſtum ꝑ aplłos/quõ nathanael
cognouit chꝛiſtũ ꝑ philipũ. Sed mia ſua

antete vidit quꝗ tu eũ cognoſceres: cum
ſub peccato iaceres? Hundqᷣd eni nos pᷣꝰ

Luce. xy.

queſiuimꝰ chꝛiſtũ:⁊ nõ ille nos queſiuit⸗
Nunqͥd nos venimꝰ egroti ad medicũ:et
non medicus ad egrotos:? Monne ouis il⸗
la ꝑierat: ⁊ relictis nonaginta ⁊ nouẽ pa⸗

ſtoꝛ queſiuit illam ⁊ ſic venit: qñ letus in

humeris repoꝛtauit? Mõne ꝑierat dꝛach⸗

ma illa ⁊ accẽdit mulier lucernã: ⁊ queſi⸗

uit i tota domo ſua donec iuenit? Et cuʒ

iuæẽiſſet: colletamĩ mihi ait vicis ſuis:qm

Ergo queſiti ſumꝰ vt iueniremur: inuenti

inueni dꝛachmã quã ꝑdiderã.Sic ⁊ nos ſi
cut oues pieramꝰ ⁊ ſicut dꝛagma pieramꝰ
Et ſic paſtoꝛ iuenit ouẽ:ſed queſiuit ouẽ
Aulier inuenit dꝛachmã :ſʒ queſiuit dꝛa⸗
chmã.Que eſt mulier? Caro chꝛiſti. Que
eſt lucerna? Paraui lucernã chꝛiſto meo:

loquimur. Mõ ſuꝑbiamꝰ:qꝛ anteq; inueni

remur pieram“ ſi nõ qucereremur? Mõ er⸗
Qgo lnobis dicãt q̊s amamꝰ ⁊ volumꝰ lucra

vos querimꝰ: ne ꝑeatis. Querimꝰ: qꝛ que

rn paci eccleſie catholice. Quid nos vultiſ

Quid nos queritis ſi pctõꝛes ſumꝰ⸗ Ideo

ſiti ſumꝰ. Inuenire vos volumꝰ:qꝛ inuẽti

ſumꝰ. Itaq; nathanael cum dixiſſet/vnde

me noſti:ait dñs. Pꝛiuſq;ᷓ te vocaret phi⸗

lippus:cũ eſſes ſub ficu vidi te.O tu iirae

lita ſine dolo quiſqͥs es/o popule viuens

iH
Alia lr̃a hʒ
rñdit ieſus ⁊
dixit ei.
Alia lr̃a hʒ
ſub ficu.
Alia lr̃a hʒ
celũ aꝑtum.
Alia litte⸗
ra habet dei

ex fide:anteq; te ꝑ apłos meos vocarem/

aut cũ eſſes ſub vmbꝛa moꝛtis ⁊ tu nõ vi⸗

deres: ego tevidi.rñns deinde di-

cit ei. Quia dixi tibuvidi te ſub ar⸗
bore rfici credis:maius his vide⸗
bis. Quid h̊ maiꝰ his:? Et r dixit eis.
Amẽ amẽ dico vobis. Uidebitis

rcelos aptog angelos raſcendẽ⸗
dentes ⁊ deſcec

ſcẽdeẽtes ſupra filium
hoisg. Frẽs:neſcio qͥd maiꝰdixit:quã eſt
cũ eſſes ſub arboꝛe fici vidi te. Plus eniʒ
eſt qd nos dñs vocatos iuſtificauit:quam
qð vidit iacẽtes ſub vmbꝛa moꝛtis.Quid

Pgerat ſi ibi remanſiſſemꝰ vbi nos vidit⸗

Nunqᷣd nõ iaceremꝰ: Quid h̊ ẽ maiꝰ:Qñ
vidimꝰ angelos aſcẽdẽtes ⁊ deſcẽdentes

ſuꝑ filiũ hoĩs. Tamẽ aliqñ de his aſcen⸗

dentibꝰ ⁊ deſcendẽtibꝰ angelis dixeram.
Sed ne obliti fueritis bꝛeuiter dico:tanqᷓ;
0

La. I.

cõmemoꝛ ĩs. Pluribꝰ enĩ dicerẽ ſi non cõ⸗
memoꝛar:ſed mõ inſinuarẽ᷑. Scalaſ vidit
iacob ꝑ ſomniũ ⁊ in ipſis ſcalis vidit ange
los aſcẽdẽtes ⁊ deſcẽdẽtes:⁊ lapidẽ quẽ
ſibi poſuerat ad caput:vnxit.Audiſtiſ qꝛ

meſſyas chꝛiſtꝰ ẽ: audiſtis qꝛ vnctꝰ chꝛiſtꝰ
eſt. Mõ eni ſic poſuit lapidẽ: vnctũ vt ve
niret ⁊ adoꝛaret:Alioqn idolatria eſſet ſi

giſicatio chꝛiſti. YFacta ẽ & ſigniſicatio qͥ
vſq; opoꝛtuit fiei ſigniſicationẽ:⁊ ſignifi⸗

catus ẽ chꝛiſtꝰ lapis vnctꝰ/ ſed nõ in ido⸗

lo Lapisvnctꝰ: lapis qᷓre? Ecce pono ĩ ſi
on lapideʒ electũ pcioſum: ⁊ qͥ crediderit
illũ nõ ↄfũdet᷑. Quarevnctꝰ? Qꝛ chꝛiſtꝰ
a chꝛyſmate.Quid aũt vidit tũc in ſcaliſ⸗
Aſcẽdẽtes ⁊ deſcẽdẽtes angelos.Sic ẽ et

eccleſia. Angeli dei/boni pᷣdicatoꝛes pᷣdi

cantes chꝛiſtũ:h̊ ẽ ſuꝑ filiũ hoĩs aſcẽdunt
et deſcẽdũt. Quõ aſcẽdũt:quõ deſcẽdũt
Ex vno habemꝰ exẽplũ.Audi apłin pau⸗
lũ.Qð in ipſo inuenerimꝰ:h de ceteris ve
ritatis pᷣdicatoꝛibꝰcredamꝰ. Vide paulũ
aſcendentẽ.Scio hoĩem in chꝛiſto añ an⸗
nos qttuoꝛdecim raptũ fuiſſe vſq; ad ter⸗
tiũ celũ/ſiue in coꝛꝑe ſiue extra coꝛpꝰ ne⸗
ſcio deus ſcit:⁊ audiuit ineffabilia verba/

que nõ licʒ hoĩ loqͥ. Aſcendentẽ audiſtiſ:

deſcẽdentẽ audite.Mõ potui loqꝗ vobᷣ q̃ſi
ſpũalibꝰſʒ qᷓ̃ſi carnalibꝰQuaſi ꝑuuł ĩ chꝛi
ſto lac vobᷣ potũ dedi nõ eſcã.Ecce deſcẽ
dit ꝗͥ aſcẽderat. Quere qͥ aſcẽdẽat? Vſq;
ad tertiũ celũ?: Quere qͥ deſcẽderit?⸗ Vſq;
ad lac ꝓpuulis dandũ? Audi qꝛ deſcendit.

Factꝰ ſum ꝑuulus inqͥt in medio fratrum

tanq; ſi nutrix foueat ſilios ſuoſ. Videmꝰ⸗
et nutrices ⁊ mr̃es deſcẽdere ad paruuloĩ
et ſi nouerũt latina verba dicere / decur⸗
tant illa ⁊ quaſſant qͥdãmodo linguã ſuã
vt poſſint de lingua diſerta fieri blandim
ta puerilia:qꝛ ſi ſic dicãt:nõ audit infans:
ſed nec ꝓficit infans.Et diſertꝰ aliqs pa⸗

ter ſi ſit tantꝰoꝛatoꝛ vt lingua illiꝰ foꝛa co·⸗

crepet ⁊ tribunalia ↄcutiaãt᷑:ſi habeat puu
lum filiũ cũ ad domũ redierit:ſeponit fo

renſem eloquẽtiã qͥ aſcẽderat:⁊ in lingua

puerili deſcẽdit ad ꝓꝑpuulũ. Audivno loco

ipſum apim aſcendentẽ ⁊ deſcendentẽ in

yna ſnia.Siue eni mẽte exceſſimꝰ deo:ſi⸗
ue temꝑantes ſumꝰ vob.Quid ẽ mẽte ex

ceſſimꝰ deo?vt illa yideamꝰ que nõ licet
hoĩ loꝗ Quid ẽ tpãtes ſumꝰvob: Mũqᷣd
iudicaui me aliqͥd ſcire inter vos niſi ihm

chꝛiſtũ:⁊ hũc cruciſixũ: Si ipſe dñs aſcen

BGeñ.xxvii.

j.CLoꝝ.v.

ij · Cox. v.

— — — —

Joh. Cract. VIII

dit ⁊ deſcẽdit:manifeſiũ eſt qꝛ ⁊ pᷣdicato⸗
res ipſius aſcendunt imitatione: deſcen⸗
dunt pᷣdicatione.Et ſi alichto vos diutiuſ
tenuimꝰ: ↄſilij fuit vt opoꝛtune hoꝛe traſ⸗
irent. Arbitramur iam illos pegiſſe vani⸗
tatẽ ſuãm. Nos aũt frẽs qm paſti ſumus
epulis ſalutaribꝰ/que reſtãt agamꝰ: vt di
em dñicũ ſolennit impleamus in gaudijs
ſpiritalibꝰ:⁊ comparemꝰ gaudia veritatiſ
cũ gaudijs vaitatis:Et ſi hoꝛremꝰ/dolea
mus:iſi doleamꝰ/oꝛemus:ſi oꝛamꝰ/exaudi
mur:ſi exaudimur/ illos lucramur.
¶ Explicit tractatus ſeptimꝰ. Inci
it tractatus octauus. Ab eo loco
vbi ait ꝙ die tertio nuptie facte ſũt
ti chana galilee vſq; ad id qð8 alt:
Quid mihi ⁊ tibi eſt mulier noduũ
venit hora meg.

Jraculũ qui

em dñi nfi ieſu chꝛiſti ꝙ de
aq̊ vinũ fecit.non eſt miran⸗
— mn eis qͥ nouerũt qꝛ deꝰ fe
cit. Ipſe enĩ fecit vinũ in illo die ĩ nuptijs
in ſex illis hydrijs qs impleri aqᷓ pᷣcepit:
qᷣ oĩ anno facit h̊ in vitibꝰ. Sicut enĩ qð
miſerũt miniſtri in hydrias:in vinũ ↄuer⸗
ſum eſt ope dñi:ſic ⁊ qd nubes fundũt / in
vinũ ↄuertit᷑ eiuſdẽ oꝑe dñi. Illud ãt nõ
miramur:qꝛ oĩ anno fit. Aſſiduitate ami⸗
ſit ãmirationẽ. Nã ↄſiderationẽ maioꝛem
inuenit: q; id ꝗð factum eſt in hydrijs aq·
Quis eſt enĩ ꝗͥ ↄſiderat oꝑa dei/qᷣbꝰ regi⸗
tur ⁊ ãminiſtrat᷑ totus hic mũdus:⁊ nõ ob
ſtupeſcit obꝛuiturq; miraculis? Si ↄſide⸗
ret vim vniꝰ grani cuiuſlibet ſemis/mag⸗

de

—

na qdẽ reſ eſt:hoꝛroꝛ ẽ ↄſiderantis:ſed qꝛ
hoies in aliud intenti ꝑdiderũt ↄſiderati

onẽ operũ dei:in q̃ darent laudem q̃tidie
creatoꝛiſtane ſeruauit ſibi deus inuſitata
q̃dam q faceret:vt tanqᷓ; doꝛmiẽtes hoĩeſ
ad ſe colendũ mirabilibꝰ incitaret. Moꝛ⸗
tuus reſurrexit:mirati ſunt hoĩeſ.Tot q̊⸗
tidie naſcũt᷑:⁊ nemo mirat᷑.Si ↄſideremꝰ
pꝛudẽtiꝰ: maioꝛis miraculi ẽ eẽ qͥ nõ erat
quã reuiuiſcere ꝗ erat.Idẽ tñ deus pater
dñi nfi ieſu chꝛiſti p verbũ ſuũ facit oĩa:⁊
regit qͥ creauit. Pꝛioꝛa miracula fecit per
verbũ ſuũ deuʒ apðò ſe:poſterioꝛa miracu
la fecit ꝑ ipſum verbũ ſuũ incarnatũ ⁊ ꝓ⸗
pter nos hoĩeʒ factũ. Sicut miramur qᷣ fa

cta ſunt ꝑ hoĩem ieſum: miremur q̃ facta

ſunt ꝑ deum ieſum. Per dñm ieſum fa⸗
cta ſunt celũ ⁊ terra mare ⁊ oĩs oꝛnatꝰ ce⸗

. . —
* .
. . „ .— ..Rèẽ

—

—

li / opulẽtia terre / fecu ditas maris: ola hᷣ
q̃ oculis adiacẽt ꝑ ieſuʒ deũ facta ſunt/et
videmꝰ hec:⁊ ſi eſt in nob ſpũs illiꝰ ſic no
bis placẽt vt artifex laudet᷑: nõ vt ad oꝑa
ↄuerſi ab artificè auertamur: ? faciẽ àda⸗
modo ponẽtes ad ea ꝗ fecit: doꝛſuʒ pona

mus ad artiſicẽ qꝗͥ fecit. Et hec q demvide

mus ⁊ adiacẽt oculis: Qiud illa ꝗᷓ no vi⸗
demꝰ / ſicut ſunt angelivirtutes ptãtes do
minatiões oĩſq; habitatoꝛ fabꝛice huiꝰſux

celeſtis nõ adiacẽs oculis nf̃is: q; ſepe

et angeli qñ opoꝛtuit demöſtraueft ſe ho
minibꝰ? Mõne de ⁊ ꝑ verbũ ſuuʒ ·i. vni⸗

ciũ ſiliũ ſuũ dñm nrm ieſum chꝛiſtu fecit h

oĩa? Quid ipſa ala hũana q̃ nõ videt ⁊ ꝑ
opꝑa q exhibet in carne:magna pꝛebet am
mirationẽ bñ ↄſiderãtibꝰ.A qͥ facta ẽ niſi
a deo:⁊ ꝑ queʒ facta eſt niſi ꝑ filium dei?
Mõdũ dico de aĩa hoĩs.Cuiꝰvis peccoꝛiſ
aia qͥ damõ regit molẽ ſuã/ſenſus oẽſ exe
rit/ oculos advidendũ: aureſ ad audiedũ
nares ad ꝑcipiendũ odoꝛẽ:oꝛis iudicium
ad ſapoꝛes diſcernẽdos:mẽbꝛa deniq; ip⸗
ſa ad pagẽda officia ſua. Nunqd hec coꝛ⸗
pus ⁊ nõ aia:id eſt:habitatrix coꝛpis a git

MHec tñ̃ videt᷑ oculiſi c ex pis qᷓ agit ãmira

nonẽ mouet. Accedat iam aſidefatio tu
etiã ad aiam hu anã:cui tribuit de“ intel⸗

lectũ cognoſcedi creatoꝛẽ ſuũ: dinoſcẽdi

et diſtinguẽdi int r bonũ ⁊ malũ.hoc eſt

inter iuſtũ ⁊ iniuſtũ :q̃nta agit ꝑ coꝛpus.

Attẽdite vninerſum oꝛbẽ terrarũ oꝛdina

ℳ

tũ in ipſa hũana republica qͥbꝰ admiſtra⸗

tionih: qb⸗ oꝛdinibꝰ ptãtũ:ↄditiõibꝰ ci⸗
uitatũ:legibus moꝛibꝰ artibꝰ: hoe totũ ꝑ
aĩam gerit᷑: ⁊ hec vis anie no videt᷑. Cum

ſubtrahit᷑ coꝛꝑi/cadauer iacet:cũ aũt ad⸗

eſt coꝛpoꝛi/pᷣmo cõdit quodãmõ putoꝛeſ

Coꝛruptibilis enĩ eſt omis caro in putre⸗
dines defluit niſi quodã cõdimento aĩie te

anima. Illa magis mirada que dixi ꝗᷓ ad

mentẽ ⁊ iniellectũ ꝑtinẽt:vbi etiã ad ima
ginẽ creatoꝛis ſui renouat᷑:ad cuiꝰ imagi
nẽ factus eſt homo: Quid erit hec vis aie
em: 1 moꝛ

cũ et coꝛpꝰ induęrit incoꝛruptõ

tale hoc induerit imoꝛtalitatem? Si tan⸗
ta põt ꝑ carnẽ coꝛruptibilẽ: qͥd nõ poterit
ꝑ coꝛpus ſpũale poſt reſurrectõem moꝛtu

—

oꝛũ? hec tam aĩa ãmirabilis nature atq;

ſubſtãtie inuiſibilis tes eſt t intelligibilis
et hec tñ per ieſum deum facta eſt: qa ipe

eſt verbum. Omnia per ipſum ſacta ſunt⸗

et ſine ipſo factũ ẽ nihil/Cũ tãt videa
mus facta per dñm ieſum:quid miramur
d i

neat᷑. Sed hoc comune illi eſt cũ pecoꝛis

5
—

2l — 420
— 14 . Lerrr- 64 3

C 2 D —

Joh. Tract. vIII

aquam in vinũ ↄuerſam per hoĩem ĩeſum
Meqʒ eni ſic factuſ eſt hõ:vt ꝑderet qð de

us erat. Acceſſit illi homo: non amiſſus ẽ

r. . F .= 1— 6. † De

deus. Ipſe ergo fecit hoc: qui illa omia.

Non itaqʒ miremur qꝛ deus fecit/ſʒ ame⸗

*mus qꝛ inter nos fecit. ⁊ ꝓpter nr̃am repa

—— E Sr rr GB rationẽ fecit: ¶ Aliqd eni ⁊ in ipſis factis

„

*

z TEen ᷣrEITT—.

innuit nobis. Puto/qꝛ ñ ſine cauſa venit

ad nuptias:Excepto miracło/aliqð ⁊ ĩ ip
ſo facto myſterij ſacramentũ latet. Pulſe
mus vt aꝑiat ⁊ de vino inuiſibili inebꝛiet
nos:qꝛ ⁊ nos aqua eramꝰ: ⁊ vinũ nos fe⸗
cit.Sapiẽtes eni fecit:ſapimꝰ enĩ fidẽ ipſi

us: qui pꝛius inſipiẽtes fuimꝰ.Et foꝛte ad
ipſam ſapiam pꝑtinet:cũ honoꝛe dei ⁊ cum
laude maieſtatis eius:⁊ cũ charitate potẽ

tiſſine mie eius intelligere qͥd ſit in ̊ mi⸗
raculo. Dñs inuitatus ad nuptias venit.
Quid mirũ ſi in ilaʒ domũ ad nuptiaſ ve
nit:qͥ ĩ hũc mũdũ ad nuptiasvẽit?Si eĩ ñ
venit ad nuptias.hic nõ habet ſponſam:

Et qᷣͥd eſt qð ait apłs:aptauivos vni viro
vir ginẽ caſtaʒ exhibere chꝛiſto. Quid eſt
gqð timet ne virgitas ſponſe chꝛiſti ꝑ aſtu⸗

tias diaboli coꝛrumpat᷑: Timeo inqt ne ſi
cut ſerpens cuamſſeduxit aſtutia ſua:ſic ⁊

veſtre mentes coꝛrumpant᷑ a ſimplicitate
et caſtitate q eſt in chꝛiſto.labet ergo h
ſponſam quã redemit ſanguine ſuo: ⁊ cui

pignus dedit ſpm̃ſanctũ::gruit eam ð mã

cipatu diaboli: moꝛtuus ẽ ꝓpr delicta ei⸗

caro humana.Et vtrũqʒ vnus filius deiz

Job. ij.

reſurrexit ꝓpter iuſtiſicationẽ eius. Quis

offerret tanta ſponſe ſue? Offerãt hoies

quelibet oꝛnamẽta terrarũ/aurñ argentũ

lapides pᷣcioſos equos mãcipia fundos pᷣ

dia. Nunqᷣd aliqs offerret ſanguinẽ ſuu?-
Si eni ſanguinẽ ſuũ ſponſe dederit: non
erit qͥ ducat vxoꝛem.Dñs aũt ſecurꝰ mo⸗

riens dedit ſanguinẽ ſuũ ꝓ ea qua reſur⸗
gens haberet:qu ſibi iam ↄiũxerat ĩ vte
ro virginis. Verbũ eni ſponſus:⁊ ſponſa

idem ſilius hoĩſ:vbiffactus eſt caput eccle
ſie. Ilc vteruſ virginis marie thalamꝰeiꝰ
inde ꝓceſſit tanq; ſponſus ꝓcedens ð tha
lamo ſuo:exultauit vt gigas ad currendã
viam.De thalamo ꝓcedit velut ſ ponſus:
et inuitatus venit ad nuptias.Certi ſacra
menti gratia/ videtur matrem de qua

ſponſus ꝓceſſit non agnoſcere ⁊ dicere il-⸗

li. Quid mihi ⁊ tibi eſt mulier:nondũ ve⸗

nit hoꝛa mea.Quid eſtihoc Ideo ne ve⸗

veritaſ.De illo añt dixit.Et in veritate ñᷣ

—

nit ad nuptias:vt doceret mr̃es contẽnix
Vtiqʒ ad cuius nuptias venerat:iõ duce

bat vxoꝛẽ vt ſilios ꝓcrearet: ⁊ ab eiſ quoſ
yt ꝓcrearʒ optabat:vtiqʒ honoꝛari cupie
bat. Ale ergo venerat ad nuptias vt ex⸗
honoꝛaret mr̃em:cũ ⁊ ꝓpter filios haben
dos quibus reddere honoꝛẽ parentibꝰim
perat deus/ipſe nuptie celebꝛant᷑ ⁊ ducũ⸗

tur vxoꝛes: Pꝛoculdubio frẽes latʒ ibi ali
quid. Ma tata res eſt:vt qͥdã qͥs cauẽdoſ
bmonuit apls ſicut ſupta cõmemoꝛauimꝰ

dicẽs:timeo ne ſicut ſerpẽs euam ſeduxit üj. Coꝝ ·.xj.
aſtutia ſua ſic ⁊ vr̃e mẽtes coꝛrũpt᷑ a ſiri⸗
plicitate ⁊ caſtitate qͥ eſt ĩ chꝛiſto:derogã
tes euãgelio ⁊ dicẽtes/qð ieſus nõ ſit na⸗
tus de maria virgine.hinc argumentũ ſu⸗
mere conarẽt᷑ erroꝛis ſui vt dicerẽt. Quõ
erat mater eiꝰ:cui dixit:qͥd mihi ⁊ tibi eſt

mulier? Rñdendũ ergo eſt eis ⁊ conſide⸗
rãdũ q̃re dixerit h̊ dñſ:ne ſibi aliquid ad
uerſus ſanã fidẽ inſaniẽtes inueniſſevide

ant᷑/ vnde ſponſe virginis caſtitas coꝛrũ⸗
patur.id eſt.vnde ſides eccleſie violetur.

Reuera eni frẽs coꝛrũpit᷑ fides eoꝝ: qui
pponũt mendaciũ veritati. Nam iſti ꝗͥ vi
dentur ſic honoꝛare chꝛiſtũ vt negent euʒ

carnẽ habuiſſe:nihil aliud eum qᷓ; medacẽ
pꝛedicãt. Qui enĩ mendacium pꝛedicãt in

hoĩbus:qd ab eis expellũt niſi veritatẽ:
Im mittũt diabolũ:excludũt chꝛiſtũ:im⸗

mittũt adulterũ:excludũt ſponſum:para
nymphi. ſ.vel potius leones ⁊ ſerpentes.
Ad hoc enĩ loquunt᷑ vt ſerpẽs poſſideat:
chꝛiſtus excludat᷑.Quõ poſſidet ſerpẽs:
OVnñ poſſidet mendaciũ:qñ poſſidet falſi⸗
tas:ſeꝛpẽs poſſidet.Qñ poſſidet veritas:

chꝛiſtus poſſidet. Ipſe enĩ dixit:Ego ſuʒ
ſtetit: quia veritas non eſt in eo. Sic ẽ au
tem veritas chꝛiſtus:vt totũ verũ accipi⸗
as in chꝛiſto. Verũ verbũ patris/equalis
patri:vera aia vera caro:verus homo ve

rus deus: vera natiuitas vera paſſio: ve⸗

ralmoꝛs vera reſurrectio.Si aliqd hoꝝ di
xcris falſum/intrat putredo:ð veneno ſer

pentis naſcunt᷑ vermes mẽdacioꝝ:⁊ nihil

integrũ remanebit. Quid ẽ ergo inqͥt qð
ait dñs:Quid mihi ⁊ tibi eſt mulier? Foꝛ
te in eo qdð ſequit᷑ oñdit nob dñſ:q̃re dixe
rit. Nõdũ inqͥt venit:Sic eni ait:qͥd mihi
et tibi eſt mulier:nondũ venit hoꝛa mea.
Et h cur dictũ ſit:reqᷣrẽdũ eſt. Pꝛius er⸗

—

Job.xiiij.

„

Migutt

Kord

de

1 ſobfue

ſchEte
lyinu;
End
(ſcee

e
⸗
en
im
li

9

i. Kop⸗

— = SE. RW ☛ —

— — —

Prit⸗

6

NNNN — —
R =-

—NT ãC A r — — —
— —. —☛

— —
—

—

.
O 2
7
S P
I cc

go hinc reſiſtamꝰ hereticif. Quid dicit ſer

ract. VIII

pensveternoſus: venenoꝝ inſibilatoꝛ ⁊ i⸗
ſpiratoꝛ antiquꝰ? Quid dic? Non habuit

mr̃eʒ feminã ieſus. Vñn ꝓbas: dixit in

quit quid mihi ⁊ tibi eſt mulier. Quis h

narrauit:vt credamꝰ qꝛ h̊ dixit? Quis B

narrauit? Mempe iohanes euãgeliſta ait.

At ipſe iohãnes euãgeliſi a dixit:Erat ibi

KC
† Abk. Ha bz
Et die tertia
x Al. lfa vo⸗
catꝰ ẽ autẽ ⁊

ad nuptias.

õ obr̃uat
fſozmã tex.
qᷣ ſic hʒ. Et ð

mater ieſu: nam ita narrauit. r Altera

die nuptie facte ſunti chana gali/

lee:⁊ erat ibi mr ieſu.t Aenerat au
tem illuc initatꝰ ieſus ad nuptias
cũ diſci
tentias ab euangeliſta pꝛolatas. Erat ibi
mr ieſu/euãgeliſta dixit. Quid dixẽit ma

—

tri ſue ieſus.ipſe euãgeliſta dixit.Et qu?

dixit rũdiſſe mr̃i ſue ieſum vt pᷣmo diceret
ait illi mr̃ eiuſ? Videte fres:vt aduerſus
linguã ſerpẽtis/munita virginitatem coꝛ⸗
dis habeatis. Illic in ipſo euãgelio eoip⸗
ſo euãgeliſta narrãte dicit᷑ Erat ibi mater
ieſu. Et t dixit illi mr̃ eiꝰ. Quis h̊ᷓ narra⸗
uit? Johanes elin E qͥd rũdit mr̃i

ieſus: Quid mihi ⁊ tibi eſt mulier.

ſiciẽte vi,.di⸗ Quis h̊ narrat? Ideipſe iohs euãgeliſta
cit mat᷑ ieſu O eusgeliſta fideliſſime ⁊ veraciſſime:tu
ad eũ:vinuʒ mihi narras dixiſſe ieſum/qͥd mihi ⁊ tibi ẽ

nõ hñt. Et, di mulier: cur ei apoſuiſti mrem quã nõ ag⸗
cit ei ieſus

noſcit: Hã tu dixiſti qꝛ ibi erat mi ieſu:et
qꝛ dicit ei mr̃ eiꝰ.Cur ñ poti dixiſti/erat

ibi maria: ⁊ dixit ei maria? Vtrũq;ʒ tu nar
ras/⁊ dixit ei mr̃ eiꝰ:⁊ rñdit ei ieſuſiqͥd mi

hi ⁊ tibi ẽ mulier. Quare h̊? QOꝛ vtrũq; ve
rũ eſt: Illi aũt in eo volũt credere euãge

liſte qð narrat ieſum dixiſſe mfi:qͥd mihi⁊

tibi ẽ mulier: ⁊ ĩ eo nolũt credere euãgeli
ſte qð ait:erat ibi mr̃ ieſu:⁊ dixit ei mr̃ eiꝰ

Quis ẽ aut q reſiſtit ſerpẽti ⁊ tenet verita

tẽ: Cuiꝰ virginitas coꝛdis nõ coꝛrũpitur
aſtutia diaboli? Qui vtrũq; verũ credit:

et qꝛ ibi erat mr̃ ieſu:⁊ qꝛ illud rñũdit mr̃i
ieſus.Sed ſi nõdum intelligit quéadmo⸗

vũ dixerit ieſus: qͥd mihi ⁊ tibi ẽ mulier:
interim credat qð dixerit ⁊ qð mr̃i dixerit

Sit pᷣmo pietas in credẽte:⁊ erit fructꝰ in
intelligẽte. Introgo vos o ſideles chꝛiſti
ani. Erat ib i mr̃ ieſu? Rſidete erat Fnde
ſcitis: Rñdete: loquit᷑ euãgeliũ. Quid

rñdit mr̃i ieſus: Rñdete qͥd mihi tibi eſt
venit hora mea.Et hoc

+n

mulier: noõquͦ
vñ ſcitiſ? Rñdete:h̊ loquit᷑ euãgeliũ Nul
lus vobᷣ coꝛrũpat hãc ſidẽ: ſi vultis ſpõſo

—

pulis ſuis. Tenemꝰ duas ſen⸗

.,.

. KLao. II

ſeruare caſtã virginitaté. Si aũt querit᷑ a
vobil / cur mfi rũderit: dicat q intelligit
Qui aũt nõdũ intelligit / ſirmiſſime tñ cre

dat⁊ B rñdiſſe: ⁊ tñ mf̃i rñdiſſe ieſuʒ. Hac

pietate merebit᷑ etiã intelligere cur ita re

ſpondit:ſi oꝛãdo pulſet nõ rixando acce⸗
dat ad oſtiũ veritatis. LZantũ caueat ne⸗
duz ſe putat ſcire aut erubeſcit neſcire cur
ita rñũderit :cogat᷑ credere aut euãgeliſtaʒ

fuiſſe mentituʒ qͥ ait:erat ibi mr̃ ieſu: aut

ipſum chꝛiſtũ falſa moꝛte paſſum ꝓpt᷑ de⸗
licta nr̃a ⁊ falſas cicatrices oñdiſſe ꝓpter
iuſtificationẽ nr̃aʒ.falſumq; dixiſſe/ſi mã
ſeritis ĩ verbo meovere diſcipuli mei eſtiſ
et co gſcetis veritatẽ: ⁊ veritas liberabit

vos. Si eni falſa mir: falſa caro: falſa moꝛſ

falſa vulnera paſſiois: falſe cicatrices re⸗
ſurrectiõis:nõ veritas credẽtes in eũ/ſed
potius falſitas liberauit. ? mino vero fal
ſitas cedat veritati:⁊ ↄfundant᷑ oẽs/qͥ ꝓ⸗
pterea ſe volũt videriveraces/qꝛ chꝛiſtũ
volũt demf̃are fallacẽ: ⁊ nolũt ſibi dici:ñ
vobᷣ credimꝰ qꝛ mẽtimini: cũ ipſam veri⸗

tatẽ dicant eſſe mẽtitã. Quib“ tñ ſi dica⸗

mus:vnde noſtis dixiſſe chꝛiſtũ qd mihi⸗

tibi ẽ mulier: euãgelio ſe credidiſſe rũdẽt
CLur & nõ credũt euãgelio dicẽti / erat ibi
mf ieſu: ⁊ dixit ei mr̃ eiꝰ? Aut ſi h mentit
euangeliũ:quõ ei credit᷑ qꝛ dixerit ieſus/

qͥd mihi ⁊ tibi ẽ mulier:Cur nõ potiꝰ mi⸗

ſeri: ⁊ ꝙ ita nõ extranee/ſed mr̃i dñs rñũde
rit/fidelit᷑ credũt: a cur ita rñderit/ pie qᷓ⸗
runt? Multũ eni intereſt inter eum qꝗ di⸗
cit / volo ſcire qre chꝛiſtꝰ Hͥ mr̃i rñderit: et

eum q dicit/ſcio qð h chꝛiſtꝰnõ mr̃i rñde⸗
liud ẽ intelligere velle ꝗð clauſuʒ ẽ:
aliud nolle credere ꝙ aꝑtũ eſt. Qui dicit
ſcire volo cur ita chꝛiſtꝰmr̃i rñnderit:aꝑire
ſibi vult eusgeliũ cui credit. Qui aũt di⸗
cit ſcio qð hoc chꝛiſt? nõ mr̃i rñderit:ipſũ
euageliũ arguit de meqacio vbi credit ꝙ
chꝛiſtꝰ ita rũderit. ¶ Gã vero ſi placet fra
tres illis repulſis ⁊ in ſua cecitate erranti⸗

ramus quare dñs noſter ſic matfi reſpon⸗

detit. Ile ſingulariter natus de patre ſi⸗
ne matre:de matre ſine patre: ſine matre

deus: ſine parte homo:ſine matre ante tẽ⸗
poꝛa: ſine patre in fine tempoꝝ.qð reſpon

dit / matri reſpõdit: quia erat ibi mater ie⸗
ſui⁊ dixit ei mater eius.hoc totũ euange
lium loquitur. Illic nouimꝰ quia erat ibi
mater ieſu:vbi nouimus qð dixerit ei:qͥd
in⸗ H d iiij

— — —
Cr- W g rr r .

Zoh. Tract. vVII Ca. II

rin El-rE : len.

2 3 1,=— r- 72

mihi ⁊ tibi mulier/nondũ venit hoꝛa mea

Totum credamꝰ:⁊ qð nondũ intelligimꝰ

requiramꝰ. Et pꝛimũ hoc videte:ne foꝛte

quõ inuenerunt manichei occaſionẽ perſi
die ſue qꝛ dixit oñs:qͥd mihi ⁊ tibi eſt mu⸗

lier:ſic ĩiueniãt mathematici occaſionẽ fal

lacie:qꝛ dixit/nondũ venit ho:a mea. Et
ſi hoc ſᷣm mathematicos dixit/ſacrilegiuʒ
fecimus.incendẽdo codices eoꝝ.Si autẽ
recte fecimus ſicut apłoꝝ tꝑibus factũ eſt
non 'm eos dixit dñs nondum venit hoꝛa
mea.Dicũt enĩ vaniloqͥ ⁊ ſeducti ſedicto
res. Videſ qꝛ ſub fato erat chꝛiſtꝰ.q dicit
nondũ venit hoꝛa mea.Quibus g pꝛius re
ſpondẽdũ eſt:hereticis an mathematiciſ⸗

Vtriq; enĩ a ſerpẽte illo veniũt:wolẽtes

coꝛrũ pere virginitatẽ coꝛdis eccleſie quã
habet in integra ſide. Pꝛimo ſi placet eis
quos ꝓpoſueramꝰ*:quibꝰ quidem iam ex

magna parte reſpondimꝰ. Sed ne arbitrẽ

tur nos non habere qͥd dicamꝰ de his ver
bis que dñs m·r̃i reſpondit:vos magis ad
uerſus illos inſtruimꝰ. Mam illis refellen⸗
dis / puto qð ſufficiãt que iam dicta ſunt.
Cur ergo ait matri filiꝰ qͥd mihi ⁊ tibi eſt
mulier nõdũ venit hoꝛa mea? Dñs noſter

ieſus chꝛiſtꝰ ⁊ deus ⁊ hõ.ſᷣm qð deus erat

matrẽ nõ habebat:ſᷣm ꝙ hõ erat/habebat
matrẽ. Aater & carnis mater infirmitatis
quã ſuſcepit ꝓpter nos.aHiraculũ autem
qð facturꝰ erat/ſᷣm dinitatẽ facturꝰcrat ñ

ᷣm infirmitatẽ.ſᷣm qð deus erat/nõ ſᷣm id
qð infirmuſ natꝰ erat:ſed infirmi dei: foꝛ

tius eſt hoĩbꝰ.Miraculum ergo exigebat

mater.at ille tanq; nõ agnoſcit viſcera hu
mana:opꝑaturꝰ facta diuina tanq; dicens.

Q de me facit miraculũ:nõ tu genuiſti:⸗

diuinitatẽ meã nõ genuiſti. Sed qꝛ genui
ſti infirmitatẽ meã/tũc te cognoſcã cũ ip⸗
ſa infirmitas pendebit in cruce.hoc ẽ eni
nondũ venit hoꝛa mea. Tũc eĩ cognouit
qͥ vtiq; ſemꝑ nouerat:⁊ anteq; de illa na⸗
tus eſſet in pᷣdeſtinatiõe nouerat mr̃em:⁊
añq; ipſe ðs crearet de q̊ ipᷣe hõ crearetur
nouerat matrem.Sʒ ad qndaʒ hoꝛã ĩ my
ſterio non agnoſcit:⁊ ad ndam hoꝛam q
nõdũ venerat: myſterio rurſuſ agnoſcit.
Tũc enĩ agnouit quando illud quod pe⸗
perit moꝛiebat᷑: non enĩ moꝛiebat᷑ per qoð
facta erat maria:ſed moꝛiebat᷑ qdð factum
erat ex maria. Mõ moꝛiebat᷑ eternitas di⸗
uinitatis:ſed moꝛiebat᷑ inſirmitas carnis.

fürmitas cuius mater es.

Ca. II
Illud ergo reſpondit diſcernẽſſin fide cre
dentiũ :quis/ꝑ quã venerat. Venit enĩ ꝑ
mfeʒ feminã deus ⁊ dñs celi ⁊ terre:Scðʒ

qð dñs moi qð dñ̃s celi ⁊ terre dñs vtiq; ⁊
marie:ſʒ qð creatoꝛ celi ⁊ terre creatoꝛ et
marie Scðʒ enĩ qð dictũ eſt factũ ex mu⸗

liere factum ſub lege:ſiliꝰ marie. Ipſe dñſ

marice:ipſe filius marie:ipſe creatoꝛ marie
ipſe creatus ex maria. Moli mirari: qꝛ filiꝰ
et dũñs.Sicut enĩ marie ita ⁊ dauid dictus
eſt filius:⁊ ideo dauid filius qꝛ marie filiꝰ
Audi apim aperte dicentẽ: qꝛ factus ẽ ei
ex ſemme dauid fᷣm carnẽ. Audi eũ ⁊ dñʒ
dauid:dicit hoc ipſe dauid. Dixit domi⸗-··
nus dño meo:ſede ad dexterã meã. Et ig
ſe ieſus hoc ꝓpoſuit iudeis:⁊ eos inde cõ

uicit. Quõ etgo dauid ⁊ filiꝰ⁊ dñs? Fili⸗

us dauid m carnẽ/ dñs dauid ſᷣm diuini-

tatem: ſic marie filius ᷣm carnt᷑:dñs marie
ſm maieſtatẽ.Quia ergo nõ erat illa ma⸗
ter diuinitatis ⁊ ꝑ diuinitatẽ futuru; erat

miraculũ qað petebat:reſpondit ei:qͥd mi⸗

hi ⁊ tibi eſt mulier. Sed ne putes ꝙ te ne⸗

gem matrẽ:nõdũ venit hoꝛa mea. Ibi eni

te agnoſcã:cum pendere in cruce ceꝑit inn-
.¶Mꝛobem ſi ve E
rum eſt. Qñ paſſus eſt dũs ſicut idẽ euan

geliſta dicit: nouerat mr̃em dñſ: q nobi)g
inſinuauit etiam in his nuptijs mr̃fem dũni

ipſe narrat.Erat illic circa crucẽ mater ie

ſu:⁊ ait ieſus matri ſue: Mulier ecce filiuſ Joh. xix.

tuus:⁊ ad diſcipulũ/ecce mater tna. Cõ⸗
mendat matrẽ diſcipulo:cõmẽdat matreʒ
pꝛioꝛ mr̃e moꝛiturꝰ:⁊ ante mr̃is moꝛtẽ re⸗
ſurrecturꝰ.Cõmendat hõ hoĩ hoĩem: hoc
pepit maria. Illa hoꝛa iam venerat de qꝗ̊ᷣ
tunc dixerat:necdũ vẽit hoꝛa mea/a
arbitroꝛ frẽs reſponſuʒ ẽ hercticis
maticis reſpondeamꝰ.Et ipſi vnde conã⸗
tur ↄuincere:quia ſub fato erat ieſus? qꝛ
ipſe ait vt inqunt᷑tnondũ venit hoꝛa mea
Si ergo dixiſſet hoꝛam non habeo/exclu⸗
ſiſſet mathematicos:non eſſet vnde calũ⸗
niarent᷑. Nüc vero qꝛ dixit nõdũ venit ho
ra mea:contra ipſius verba qͥd poſſumus
dicere? ꝗbirum eſt qð mathematiei credẽ
do verbis chꝛiſti/conant᷑ ↄuincere chꝛiſtia

nos:qðoð ſub hoꝛa fatali vixerit chꝛiſtꝰ. Cre

dant & chꝛiſto dicẽti ptãtem habeo ponẽ⸗ Jopᷣ.x.
di aiam meã:⁊ ptãtem habeo iterũ ſumen
di eam. Memo tollit eaʒ a me/ ſed ego po
no eam a meipſo:⁊ iterũ ſumo eꝗ:ergo ne

E — c Arnn

„ —

ece
i
Sc;
c
toꝛet
rm⸗
edi
nane
ꝛflli⸗
cus
Rlis
éei
diz
om⸗
Rip
deco
Flli⸗
iuini⸗
mane
Amg⸗
ſerat
1m⸗
ete⸗
ieni
tin⸗
ſye /

„7

d⸗

vez
eſe⸗
hoc

ℳ
athe
N
u
/
0
1s
de
nia
Lre
ni⸗ Phr⸗
nn
v.
ſe

de 2
i

et iterũ ſumẽdi eam quert
ctũ nõdũ venit hoꝛa mea /Hicc io iaz lut 9 iſci 3
fato ponant ↄditoꝛẽ̃ celi creatoꝛẽ atq; okè⸗ regnũ celoꝝ.faciẽde erant virtutes: Cõ⸗

gis qꝛ in ptãte habebat qñ moꝛeret᷑: non⸗
dum videbat opoꝛtunũ vt illa ptãte vte⸗
retur. Quõ nos frẽs verbi gra hic loqmur tatẽ. Sũt foꝛte hodie multi qui ꝓpter fo⸗
Jam certa hoꝛa eſt:qua exeamꝰ vt cele⸗ lennitatem diei non pꝛopter audiendum

luuntate patiar:vt vtrũq; ſerues/⁊ nõdum

—
R*
S . —
„ — ₰ —
— ————f f f

— —

iſta ptãs ſub fato eſt: Sſtendant hoĩeʒ qᷣ ſurgẽti:vt nobᷣ oſtẽderet ſpem iĩmoꝛtalita

ptãtẽ habeat qñ moꝛiat᷑: q;diu viuat.om⸗ tis eccleſie ſue. In capite ofidit qð mẽbꝛa
nino nõ oſtendũt.Credant ergo deo dicẽ expectare deberẽt:reſurget etiã in ceteriſ

tipoteſtatem habeo ponẽdi aiam meam mẽébꝛis:qꝗ reſurrexit in capite. Hoꝛa ergo

nondũ venerat: opoꝛtunitas nõdum erat

quare ſit d ü ve ppoꝛtunita
Vocãdi erant diſcipuli:annũciandũ erat

ec iõ iaʒ ſub

dinatoꝛem ſiderũ:qꝛ ſi eſſet fatũ de ſideri mendaànda erat diuinitas in miraculis:

buſ:nmon poterat eſſe ſub neceſſitate ſiſden cõmendãda erat humanitas dñ ĩ ipſa cõ⸗
ↄditoꝛ ſiderũ. Adde qꝛ non ſolũ chꝛiſtus paſſione moꝛtalitatis. Ille enĩ eſuriebat/

non habuit qoð appellas fatum: ſed nec tu quia hõ erat:pauit qͥnq; panibꝰ tot milia

. — 7

aut ego aut ille aut quiſq; hominũ. VUerũ quia de⸗ erat. Qui doꝛmiebatqꝛ hõ erat:

tamen ſeducti ſeducũt:⁊ ꝓponũt fallaci⸗ ventis ⁊ fluctibꝰ imꝑabat qꝛ ðs erat.ec

as hoĩbus. Zendũt ad capiẽdos hoiesti ? oĩa cõmẽdãda erãt pꝛius:vt eſſet qð ſcri⸗

hoc in plateis. Nam qͥ tendũt ad capien:· berẽt euãgeliſte qð pᷣdicaret᷑ eccleſie. At
das feras:vel in ſiluis atq; in ſolitudic icd ybi tm ſecit q;tũů ſufficere indicauit:venit

Kaneſee nfeliciter vani ſunt hoies: qu hoꝛa nõ neceſſitatis ſed volũtatis.nõ co⸗ –

us capiédiſ in foꝛo tendit᷑. Mũmos acci⸗ ditiõis ſed poteſtatis uid ergo frẽs: qꝛ
piunt.cum ſe hoĩes hoĩbꝰ vendũt. Intriat lllis ⁊ illis reſpõdimꝰ nihil dicemꝰ qͥd ſibi
enĩ ad mathematicũ:vt emãt ſibi dños q⸗ velint hydrie/qͥd aqua ĩi vinũ ↄuerſa:qͥd
les mathematico dare placuerit:vel ſa⸗i⸗ architriclinꝰ qᷣd ſ ponſus:qͥd mĩ ieſu ĩ my

num vel iouem vel mercuriũ vel ſi qͥd ali ſterio/qͥd ipſe nuꝑtie? Dicẽda ſunt oĩa:ſʒ

ud ſacrilegi noĩs. Intrauit liber: vt nimii oneradi non eſtis. Volui quidem ĩ noĩe
datis ſeruꝰ exiret. Immo vero nõ intrarz chꝛſſti heſterno die quo ſolet ſermo de⸗

ſi liber eſſet: ſed intrauit quo eũ dñs erroꝛ beri charitati veſtre id agere vobiſcũ:ſeꝗ

et dña cupiditaſ traxit. Vñ veritaſ dicit non ſum permiſſus neceſſitatibus quibuiſ

Ois qui facit pctm̃:ſeruꝰeſt peccati. Qua dam impedientibus. Si ergo placet ſan⸗

rinet huius facti/in craſtinũ differamꝰ:et

re ergo dixit:nondũ venit hoꝛa mea? Mα ctitati veſtre hoc quod ad myſterium per
non oneremus ⁊ noſtram ⁊ veſtrã infirmi⸗

bꝛemꝰ ſacramẽta:ſi ante exeamꝰ qᷓ; opuſ ẽ ſermoneʒ conuenerunt. Craſtino qui ve⸗
nöne puerſi ⁊ ppoſteri ſumꝰ? Oꝛ ergo nõ nerint venient audituri vt nec fraudemꝰ

facimꝰ niſi qñ opoꝛtunũ eſt:ꝓpterea ĩ his ſtudioſos nec grauemus faſtidioſos.

agendiſ cuz ita loqmur:fatũ ↄſideramꝰ
Quid eſt ergo nõdũ venit hoꝛa mea? Erxplicit tractatus octauus Incdh
egoſſcio opoꝛtune me pati: añ paſſio mea pit tractat? nonꝰ . Ab eo loco ybbi
ytulis entt nonduũ veuit ipſa hoꝛa/ tüc vo⸗ git: dicit mater eius miniſtrig. Qd
venit hoꝛa mea: ⁊ ptãtem habeo poneniſdi mg vohis dixerit tacit vſqʒ ad
aiam meam 7 ten umẽdi eam: Denerat ide ð ait: JImplete bydrias gqua ?*
ergo:habens in ptate qũ morere? · Maz ſi impleuerut eas viq; ad ſummum

ante moꝛeret᷑ q; diſcipulos elegiſſet:certe B ſit d MW 5 4
Blit Domin“ ns obfuat

pᷣpoſterũ eſſet.Si eſſet hõ qui nõ haberʒ
in ptãte hoꝛ am ſuam: poſſet ante moꝛi c/ —eN O◻ WONEEN 5 obpuart
( N deuf noſter vt donet nob red aug. i tra
Dere qð ꝓmiſimꝰ Heſterno cta. itegran

”Mõ 2 „ . „.

diſcipulos elegiſſet.Et ſi foꝛte moꝛeretur
iaʒ electis eruditiſq; diſcipulis: pᷣſtaret᷑ ei
ne ipſe Bᷓ faceret. At vero qͥ vencratima
nu hñs qñ iret qñ rediret qͥuſꝙ; excurrerʒ po de la von tra
ci paterẽt inferi nõ tĩ moꝛieti ſed ⁊re- / ſermonem inchoatũ impleremin hodier⸗ ſilir dda co⸗
eEee ee e ied v mnenzal et
—

eni die ſi meminit ſctitas vr̃a ſoꝛm tex.ſʒ

—

F9„ — mg rex.
cum tempoꝛis includeremur anguſtia ne pla 3 tra

num diem diſtulimꝰ: vt ea que in hoc fa⸗
cto euãgelice lectionis myſtice in ſacram⸗

tis poſita eſſent:ipſo adiuuãte aꝑirentur.

MNon itaq; opus eſt nobis moꝛari diutius
in cõmẽdando dei miraculo. Ipſe eſt eniʒ

deus qui ꝑ vniuerſam creaturã qͥtidiana
miracula facit:que hoĩbus non facilitate

ſed aſſiduitate viluerũt. Rara autez que
facta ſunt ab eodeʒ dño.id eſt.a verbo ꝓ
pter nos incarnato/maioꝛẽ ſtupoꝛẽ hoĩbꝰ
attulerunt:non quia maioꝛa erant qᷓ; ſunt
ea que quotidie in creatura facit: ſed qꝛ

iſta que quotidie fiunt tanqᷓ; naturali cur

ſu ꝑagunt᷑:illa vᷣo efficacia potentie etiaʒ
tanq; pᷣſentis exhibita vident᷑ oculis ho⸗
minũ.Hiximꝰ ſicut meminiſtis reſurrexit
vnus moꝛtuus obſtupuerũt hoĩes:cuʒ qͥ⸗
tidie naſci qui non erant/ nemo miret᷑.ſic

aguam in vinũ ↄuerſam quis non miret᷑:
cũ h̊ annis oibus deus invitibꝰfaciat? Sʒ
quuia oia que fecit dñs ieſus non ſoluʒ va
lent ad excitãda coꝛda noſtra miraculis/

ſed etiam ad ediſficandã doctrinam fidei:

dyſi ſigurabat: cui dictum eſt / ſeruaſtivinũ

bonũ vſq; adhuc.Bonũ enim vinũ. chꝛi⸗

ſtus ſeruauit vſq; adhuc: id eſt: euangeliũ

ſuum.¶ Jam enim incipiamus ipſa ſacra

mentoꝝ operta detegere q;tuʒ ille donat:

in cuius noĩe vobis ꝓmiſimus. Erat pꝛo⸗
phetia antiqs tempoꝛibꝰ:⁊ a ꝓphetie di⸗
ſpenſatione nulla tempoꝛa ceſſauerũt.Sʒ

illa ꝓphetia quando in illa chꝛiſtus non

intelligebataqua erat. In aqua eniz vi⸗

num qnodãmodo latet. Dicit apoſtolus:

quid intelligamꝰ in iſta aqua. Vſq; in ho
diernũ inquit diem qᷓ;diu legitur moyſes

igdipſum velamen ſuper coꝛ eoꝛum poſitũ
eſt: qdð non reuelatur quia in chꝛiſto eu⸗⸗

cuatur. Et cum tranſierint inquit ad dſm ij. Cox.iij.

auferetur velamen. Velamen dicit ad oꝑ
tionem ꝓphetie:vt non intelligeret᷑. Lol⸗
litur velamen cum tranſieris ad dñm.ſic

t llitur inſipientia cum tranſieris ad dĩm
et qð aqua erat/vinũ fit

ꝓpheticos:non intellecto chꝛiſto/quid tã
inſipidum ⁊ fatuũ inuenies: Intellige ibi

ege libꝛos oẽs

ſcrutari nos opoꝛtet quid ſibi velint illa
oia. id eſt. quid ſignificẽt. oꝝ enĩ oĩum
ſigniſicatiões ſicut recoꝛdamini in diẽ ho⸗-
diernũ diſtulimꝰ M5 dñ̃s inuitatus vene
rit ad nuptias:etiã excepta myſtica ſigni⸗

☛

chꝛiſtum:non ſolum ſapit qð legis ſed eti
am inebꝛiat mutans menteʒ a coꝛpoꝛe :vt
pꝛeterita obliuiſcens in ea que ante ſunt
extendaris. Ergo ꝓphetia ab antiqs tem H
poꝛibus exquo ꝓꝛſus currit oꝛdo naſcen⸗ lpplg

Ore. re. 2 2 ſr. dun H

üficationc ofirmare voluit qs ipſe fecit nu-⸗ tium in genere humano de chꝛiſto non ta⸗
ptias. Vuicturi enĩ erant ð qbus dixit apo cuit:ſed occultum ibi erat:adhuc enĩ erat
ſtolus ꝓhibentes nubere ⁊ oicenteſ quod aqua. Vnde ꝓbamus ꝙ omnibus tempo
malum eſſent nuptie ⁊ ꝙ diabolus eas fe⸗ ribus ſupioꝛibus vſq; ad etatem qua dũs
ciſſet: Cum idem dñs dicat in euãgelio in venit / ꝓphetia de illo nõ defuit? Ipſo do
terrogatus vtrũ liceat hoĩ dimittere vro mino dicente. Euʒz eni reſurrexiſſfer a moꝛ 4
rem ſuaʒ: ex qualibet cauſa non licere: ex tuis:inuenit diſ cipulos ſuos dubitantes
cepta cauſa foꝛnicatiõis / in qua rũſione ſi de ipſo quem ſecuti erant. Viderunt eniʒ „
Aatthᷣ.xix. meminiſtis hoc ait. Qd deus ↄiunxit: ho⸗ eum moꝛtuũ ⁊ nonſ perauẽrũt eum reſur 4W
M mo non ſeparet. Et qui bene eruditi ſunt recturũ: ⁊ tota ſpes eoꝝ ↄcidit. Vnde il⸗
in ſide catholica/ nouerũt ꝙ deus fecerit lellatro laudatꝰ ipſo die meruit eſſe in pa Luce vlt.
nuptiaſ.⁊ ſicut ↄiunctio a deo:ita diuoꝛti radyſo:quia in cruce ↄfixus tũc ↄfeſſus ẽ
um a diabolo ſit. Sed ꝓpterea ĩ cauſa ſoꝛ chꝛſtum: qñ de illo diſcipuli dubitarunt.
nicatiõis licet vxoꝛem dimittere: quia ip- ergo inuenit eos nutantes ⁊? qdãmo argu
ſa eſſe vxoꝛ pꝛioꝛ noluit/que ſidem ↄiuga entes ſeipſos:qꝙ in illo redemptionẽ ſpa⸗
lem marito non ſeruauit. Hec illi qui vir⸗ uerũt.Holebãt tñ eũ ſine culpa occiſum:
ginitatem deo vouent:q́q; amplioꝛẽ gra-⸗ qꝛ innocentẽ. Et h̊ ipſi poſt reſurrectionẽ
dum honoꝛis ⁊ ſanctitatis in eccleſia tene dixerũt:cũ qͥſdam eoꝝ triſtes inueniſſet ĩ
ant/ſine nuptijs ſunt.Haʒ ⁊ ipſi ꝑtinẽtaa via. Tu ſolus pꝑegrinaris ab hieruſalẽ:et 4
nuptias cum tota eccleſia: in qbus nuptiſ nõ co Suiſti qᷓ facta ſunt ĩ illa his diebꝰ. Il
ſponſus eſt chꝛiſtus. Ac per hoc ergo dñas le aũ dixit eis. Que? Illi vo dixerüt. DPe
inuitatusvenit ad nuptias/vt ↄiugalis ca ieſu naʒareno qͥ fuit ꝓpheta potẽſĩ factiſ
ſtitas firmaret᷑ ⁊ oſtenderet᷑ ſacramentuz et dictis ĩ ↄſpectu dei ⁊ vniuerſi ꝓpli: quõ 1
nuptiaꝝ: o a lan nuptiaꝝ ſpõſuſ ꝑſonäã hunc tradiderũt ſacerdotes ⁊ pncipes nri
*

Il

nii
A⸗
ii⸗
n
na⸗

d⸗

ion
vi⸗
s:
.
s
lon
o⸗⸗
1ſe
din
es
t
eſbi
den
N
ſunt
ſen
37
i
0
ſs
do
o
tes
niz
fur
el⸗-
lo
,
.
6.
1
ne
ti
er
N
De
a
0
t

No⸗ WH

nie

demptur“ eſſet iſrael:Et nũc tertius dies

pꝛetans illis in oibus ſcripturis que de ip

in damnationẽ moꝛtis ⁊ cruci eũ fixerunt:
Nos aũt ſperabamꝰ:quia ipſe erat qͥre⸗

agitur hodie:ex quo hec facta ſunt. HHec
atq; alia cũ dixiſſet vnus ex duobꝰ quos

ꝓphete. Nõne hec omnia opoꝛtebat pati
chꝛiſtũ:⁊ introire in claritatẽ ſuam? Et fſu
it incipiens a moyſe ⁊ oĩibus ꝓphetisint⸗
ſo erant. Item alio loco cũ palpari ſe ma
nibus diſcipuloꝝ voluit vt crederẽt qꝛ in
coꝛpoꝛe reſurrexerat:hi ſunt inqᷣt ſermo⸗

nes quos locutus ſum advos/cum adhuc

Luce. xxiiij

eſſem vobiſcũ: qꝛ opoꝛtet impleri omnia

que ſcripta ſunt in lege moyſi ⁊ ꝓphetis?:
pſalmis de me.Tunc adaperuit illis ſen⸗

ſum vt intelligerẽt ſcripturas:⁊ dixit illis
quia ſic ſcriptũ ẽ/⁊aſic opoꝛtebat pati chꝛi
ſtum ⁊ reſurgere a moꝛtuis tertia die:⁊ p⸗
dicare in noĩe eius penitentiã ⁊ remiſſio⸗
nem pctõꝝ in oẽs gentes incipiẽtes a hie

ruſalem. His ex euãgelio que certe mani
feſta ſunt intellectis:patebũt illa oĩa my⸗
ſteria que in iſto miraculo dñi latent. Vi

dete qͥd ait.Quia opoꝛtebat ĩpleri ĩ chꝛi⸗
ſto:que de illo ſcripta ſunt. Vbi ſcripta

ſunt: In lege inqᷣt ⁊ ꝓphetis ⁊ pſalmis.
ihil ſcripturarũ veterũ pꝛetermiſit. Il⸗
l erat a Erideo dicti ſunt ili a dſio in⸗
ſenſati:qꝛ eis adhuc aqᷓ ſapiebat nõ vinũ
Quõ aũt fecit de aq̃ vinũ? Cũ aperuit eiſ

ſenſum ⁊ expoſuit eis ſcripturas incipienſ
ꝗ moyſe ꝑ oẽs ꝓphetas:vnde iam inebꝛia

ti dicebãt. Mõne coꝛ nr̃jm ardens erat ĩ no
bis de leſu dum loqueret᷑ nobis in via:et
aperiret nobis ſcripturas? Intellexeft eĩ

chꝛiſtũ ĩ his libꝛiſ:in qbꝰeuʒ nõ nouerant.

2

Mutauit autẽ aquam in vinũ dñs noſter

ieſus chꝛiſtus: ⁊ ſapit qð nõ ſapiebat: in-

ex occultis creature finibus: vnde fecit et
panem qñ ſaturauit tot milia:nõ enĩ qn

potentia dñi quaſi fons panis erat:ſic pofſ
ſet ⁊ effuſa aqua vinũ infundere.qð ſi fe⸗
ciſſet:videret᷑ ſcripturas veteres impio⸗-
baſſe.Cum autem ipſam aquam ↄuertit ĩ

ebꝛiat qð nõ mneb:labait an ſain iuſſiſſʒ in⸗
de aquam effundi/⁊ ſic ipſe mitteret vinũ

panes habebãt qͥnq; hoĩuʒ ſaturitatẽ:aut
ſaltẽ duodecim cophynos plenos:ſed oĩ

uob? quos Star.
inenit in via euntes ad ꝓpinquũ caſtelliũ ſeriꝑta
reſpondit ipſe ⁊ ait. O inſenſati ⁊ tardi
coꝛde ad credendũ:ſuꝑ oĩa q locuti ſunt

mus. J erat ibi ſex hyd

Spiritus enim ſanctus non eſt patris tan⸗

ſed patris ⁊ fuu ſpiritus. Scriptum eſt ei

6 — 84
—

—

vinũ:oſtendit nobis qð ⁊ ſcriptura vetus

ab ipſo eſt. Ham iuſſu ipſius unplete ſunt
hydrie. A domino quidem ⁊ illa ſcriptu⸗

7

lſapit ſi non ibi chꝛiſtus intelli
Intẽdlitẽ autem qð ipſe ait: que E
nt in lege ? ꝓphetis ⁊ pſalmis ðᷣ

me. MNouimus autem legem ex quibꝰ tem
poꝛibus narret: id eſt. ab exoꝛdio mundi.
In vᷣncipio fecit deus celum ⁊ terram:in⸗

de vſq; ad hoctempus qmnũc agimus/ſe

rta etas eſt: vt ſepe audiſtis ⁊ noſtis. NHãä⸗ e
pꝛima etas eſt ab adaʒ vſq; ad noe. ſcõa a

noe vſq; ad abꝛaam.Sic ⁊ mattheus euã⸗

geliſta ꝑ oꝛdinem ſequit᷑ ⁊ diſtinguit.Zer
tia ab abꝛaaʒ vſq; ad dauid:qrta a dauid
vſq; ad tranſmigrationẽ babylonis: qͥnta

a tranſmigratiõe babyloniſ vſq; ad iohã⸗

nem baptiſtaã:ſexta inde vſqʒ ad finẽ ſecu
li. Pꝛoptererea ⁊ ſexta die fecit deus ho⸗ Geñꝛj:
minẽ ad imaginẽ ſuam.:quia ſexta iſta eta
re manifeſtat᷑ per euangelium refoꝛmatio

mentis noſtre: ᷣm imaginẽ eius qui crea⸗

uit nos.Et ↄuertit᷑ aqua in vinũ:vt iã ma

nifeſtatũ chꝛiſtũ in lege ⁊ ꝓphetis ſapia⸗
n eral rie qs iuſſit
impleri aqua.Sex ergo ille hydrie ſerx
etates ſignificãt:quibus non defuit ꝓphe
tia. Illa ergo tempoꝛa ſex quaſi articulis

diſtributa atq; diſtincta: quaſivaſa eſſent

inania:niſi a chꝛiſto implerent᷑. Implete

ſunt ꝓphetie / plene ſunt hydrie:ſed vt aqᷓ
ĩ vinũ cõuertat/ in illa tota ꝓphetia chꝛi
ſtus inteltigik. Quid eſt auteʒ capiebat

metretas binas vel ternas: Myſte⸗

rium noe biſ maxime locutio iſta cõmendat

Aetretas enĩ dicit mẽſuras qᷓſdaʒ/tanqᷓ;

ſi diceret vꝛnas amphoꝛas:vel ſi qͥd hmõi
Momen mẽſure eſt metreta: ⁊ a mẽſura ac
cepit nomẽ iſta mẽſura.aetron eni mẽſu
ram dicũt greci. Inde appellate metrete.
CLapiebãt eni metretas binas vel ternas.

. —

Quid dicimꝰ frẽs: Si ternas tantũ dicerz ¶· de Pi⸗ DN HD SD
non curreret anim“ nr:miſi ad myſteriũ tri

nitatis. Sed foꝛte nec ſic debemꝰ inde c··

to iam ſenſuʒ nrʒ auertere /qꝛ dixit binas

vel ternas:quia noĩato patre ⁊ filio cõſe⸗
quenter ⁊ ſpũſſanctus intelligendus eſt.

dilexerit mũdũ: nõ eſt ſpũs pris in j.

*

illo. Itẽ ſcptü eſt: Si qs aũt ſpm chꝛiſti ñ Rhoma. viij

— .

——
. ]RMAM

habet:hic non eſt eius. Idem aũt ſpirituſ
et patris ⁊ fili. Nominato itaq; patre ⁊ ſi-
lio/intelligit᷑⁊ ſpũſſanctuſ:quia ſpiritus ẽ
et patris ⁊ filij. Cum autem noĩiatur pacer
et filius:tanq; due metrete noiant᷑:Cũ au
tẽ ibi intelligit᷑ ſpũſſanctus/treſ metrete:
Igdeo non dictum eſt/capientes capiebãt
metretas alie binas alie ternas. Sed ipſe
ſex hydrie capiebãt metretas binas vł ter
nas.Tanq; diceret:⁊ qñ dico binas. etiaʒ
ſpiritũ patris ⁊ filij cum his intelligi volo
Et qñ dico ternas:ipſam trinitatẽ manife
ſtius enũcio.QAuiſqͥs itaq; noĩat patreʒ ⁊
filium: opoꝛtet ibi intelligi tanq; charita⸗
tem inuicem patris ⁊ fili quod eſt piritꝰ⸗

ſanctus: Foꝛtaſſis eni diſcuſſe ſcripture:

qð nõ ſic dico vt hodie dicere poſſim /aut
quaſi aliud inueniri non poſſit.Sed tamẽ
ſcrutate ſcripture indicant qð ſpũſſanctꝰ
charitas eſt:Et ne putetis vilem eſſe cha⸗
ritatẽ.Quõ autem vilis eſt:qũ oĩa que di
cuntur/non vilia ſed chara dicunt᷑: Si er⸗
go que non ſuntvilia/chara ſunt:quid eſt
charius ipſa charitate? Sic autem cõmen
datur charitas ab apoſtolo vt dicat:Suꝑ

deputabit᷑. Ergo metretas binaſ capiebãt

hydrie:quia in omniuʒ tempoꝝ ꝓphetia

pater ſuus pꝛedicat᷑: ſed wi eſt ⁊ ſpũſ⸗

ſanctus. Ideoq; adiũ ctum eſt vel ternas
Ego ⁊ pater inquit vnũ ſumus.Sed abſit

vt deſit ſpũſſanctus:vbi audiuimꝰ ego et
pater vnũ ſumus.Tamen quia patrem et
filium noĩauit:capiebãt hydrie binas me⸗
tretas. Sed audi vel ternas. ? te baptiʒa⸗
te gentes:in noĩe patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti
Itaq; in eo qð dicunt᷑ bine:non expꝛimit᷑
ſed intelligit᷑:in eo vero quod dicunt᷑ vel
terne/etiam expꝛimit᷑ trinitas. (Sed eſt
et alius intellectꝰ non pᷣtermittẽdus ⁊ ip⸗
ſum dicam: eligat quiſq; quod placet:no⸗
bis qð ſuggerit᷑ nõ ſubtrahimꝰ. Mẽſa enĩ
dñi eſt ⁊ nõ opoꝛtet miniſtrũ fraudare cõ⸗
uiuas.pꝛeſertim ſic eſurientes vt apparet

auiditas veſtra/ Paophetia que ab anti⸗

quis tempoꝛibꝰ diſpenſat᷑:ad ſalutem om
mum gentiũ pertinet: Ad ſolũ quideʒ po
pulum iſrael miſſus eſt moyſes. ⁊ ei ſoli

populo per eum lex data eſt. ⁊ ipſi ꝓphe⸗

te ex ipſo populo fuerunt. Et ipſa diſtri⸗
butio tempoꝝ ᷣm eundem populũ diſtin⸗

— ——
. E

.

j.Coꝝ · xiij. eminentioꝛẽ viam vobis demõſtro.Si lin ccta eſt. Vnde ⁊ hydrie dicunt᷑ ſcᷣm pu⸗
— guis hominũ loquar ⁊ angeloꝝ:charitatẽ rificationẽ iudeoꝝ: Sed tamen dqo il⸗
autem non habeam:factus ſum vt eramẽ⸗ la ꝓphetia etiam ceteris gentibꝰ annãcia
tum ſonanſ/aut cymbalũ tinniẽſ.Et ſi ſcce batur manifeſtum: qñquidem chꝛiſtus in
ro oĩa ſacramẽta ⁊ oẽm ſcientiã ⁊ habue-⸗ ea occultus ersat/in quo benedicunt᷑ oẽs
ro ꝓphetiam ⁊ omnẽ ſidem ita vt montes gętes ſicut ꝓmiſſum ẽ abꝛae dicẽte dño:ĩ
tranſferam/charitatẽ autem nõ habeã:ni-⸗ ſemie tuo bñdicent᷑ oẽs gentes. Nõdũ eĩ
hil ſum. Et ſi diſtribuero oĩa mea pauperi intelligebat᷑: quia nõdũ aqua fuerat con⸗
bus/a tradidero coꝛpus meũ vt ardeam / uerſa in vinũ. Ergo oibus gentib⸗ diſpen
charitatem autem non habuero: nihil mi⸗ ſabat᷑ ꝓphetia. Qð vt emineat iocũdiꝰ: ð 4
hi ꝓdeſt. ta eſt ergo charitaſ/que ſi de ſingulis etatibꝰ/tanqᷓ; de ſingulis hydrijs 4 .
ſit fruſtra habent᷑ cetera: ſi aſſit/recte ho-⸗ ꝓtpe quedã cõmemoꝛemꝰ In ipſo exoꝛ⸗ H
bentur oĩa: Tamen charitatẽ laudãs apo digo adam ⁊ eua parẽtes oĩlim gentiü eraͤt S”
ſtolus paulus copioſiſſime atq;vberrime: nõ tmmodo iudeoꝝ. Et qᷣcqͥd figurabat᷑ ĩ
minus de illa dixit/quã quod ait bꝛeuiter adã de chꝛiſto: ad oẽs vtiq; gentes ptine⸗ r
apls iohanes: cuius eſt hoc euangelium. bat quibus ſaluſ eſt in chꝛiſto. Quid ergo B
i. Jobh. iiij· Neq; enĩ dubitauit dicere.Deuſ charitaſ dicam potiſſimũ de aqᷓ pꝛime bydrie:niſi .
eſt. Scriptuʒ eſt eni: quia chantas dei dił qð apls ait de adam eua. Nemo eni me
Rhoma.v. fuſa eſt in coꝛdibꝰ veſtris per ſpiritũſan⸗ dicit pꝛaue intellexiſſe:qñ intellectũ non
cnum qui vatus eſt nobis. Quis ergo no⸗ meü ſed apli pfero. Illud vinũ tum
minet patrẽ ⁊ filiũ:⁊ nõ ibi intelligat cha-⸗ myſteriũ de chꝛiſto continet qð cõmemo⸗ e
. nitatem patris ⁊ filij: Quam cũ habere ce rat apoſtolus dicens: Et erunt duo in car Eph.v. Gein⸗ V
perit: ſpiritũſanctũ habebit. Quam ſi non ne vna. Sacramentum hoc magnum eſt.
habuerit ſine ſpuſancro erit. Et quomo⸗ Et ne quis iſtam magnitudinem ſacra⸗ KW
do coꝛpus tuũ ſine ſpiritu qð ẽ anima tua mennti in ſingulis quibuſq; hominibꝰ vxo
ſi fuerit /moꝛtuũ ẽ: ſic aĩa tua ſine ſpũſan res habentibus intelligeret: ego autem
cco. id eſt.ſine charitate ſi fuerit / moꝛtua ) dico inquit in chꝛiſto ⁊ in ecdeſiia quod B
£

R
N
. 3
82

Cract. IX.

eſt hoc ſacramentum magnũ: erunt duo

in carneyvna? Cum de adam⁊ eua ſcriptu⸗
ra geneſeos loqueret᷑: vnde ventum ẽ ad
hec verba. Pꝛopterea reliquet homo pa⸗
trem ⁊ mr̃eʒ ⁊ adherebit vxoꝛi ſue:⁊ erũt
duo in carne vna. Sic ergo chꝛiſtus adhe⸗

ſit eccleſie: vt eẽnt duo ĩ carne vna.Quo⸗
modo reliquit patrem? quõ matrem reli⸗
quit? Patrem: quia cum in foꝛma dei eſſʒ

non rapinam arbitratus eſt eſſe ſe equalẽ

deo:ſed ſemetipſum exinaniuit foꝛmã ſer
ui accipiens.hoc eſt eni reliquit patrem:

non quia deſeruit⁊ receſſit a patre/ſed qꝛ
non in ea foꝛma apparuit hoibus ĩ qua eqᷓ
lis eſt patri.Quõ reliquit matrem? Relin

quendo ſynagogã iudeoꝝ de qua fᷣm car

Jam licʒ nobis vbiq; chꝛiſtũ querere /¶ 685

nem natus eſt: ⁊ inherẽdo eccleſie quã ex

omnib“ gentibꝰvgregauit: Ergo pᷣma hy
dꝛia habebat ꝓphetiã de chꝛiſto. Sed qñ
iſta que loquoꝛ pᷣdicabant᷑ in populis:ad
hut aqua erat:ĩ vinũ mutata nondũ erat

Et quia illuminauit per apoſtoluz deus

vt oſtenderet nobis quid ibi quereremuſ

I vna ipſa ſentẽtia /erut duo ĩ carne vna:

ſacramentũ magnũ in chꝛiſto ⁊ in eccleſia

omnibꝰ hydrijs vinũ potare, Doꝛmit adã
vt fiat eua:moꝛit᷑ chꝛiſtus vt fiat eccleſia.

Doꝛmienti ade fit eua de latere: moꝛtuo

chꝛiſto lancea ꝑcutitur latus vt ꝓfluãt ſa⸗
cramenta/quibus foꝛmet᷑ eccleſia.Cui nõ
appareat quia ĩ illis tunc factis:futura fi⸗
gurata ſunt:qñquidem dicit apłs ipſum

adam foꝛmam futuri eſſe? Qui eſt inquit

foꝛma futuri. Pꝛeſigurabant᷑ oĩa myſtice.
ieq; enĩ vere non poterat deus vigilan⸗

ti coſtam educere feminãq; foꝛmare? An

foꝛte ne doleret latus qñ coſta detracta ẽ

Pꝓpter h̊ opoꝛteret vt ille doꝛmiret? Quis

ti euellant᷑: An qꝛ deus euellebat/ꝓpte⸗

eſt qui ſic doꝛmiat:vt ei oſſa non euigilã⸗

rea homo non ſentiebat. Poterat ergo et
vigilanti ſine doloꝛe euellere qui poterat

doꝛmiẽti:ſed ꝓculdubio hydria pma im

plebat᷑. Pꝛophetia illius tpis: de futuro

E
BGBeñ. vi.

iſto tempoꝛe diſpenſabat᷑.¶ Ehꝛiſtus eti
am figuratus eſt in noe: ⁊ in illa arca oꝛbᷣ
terrarũ.Quare ergo in arca incluſa ſunt
oĩa aialia: niſivt ſignarent᷑ omneſ gentes
Non eni deerat deo rurſus creare oẽ ge⸗
nus animaliũ.Qñ eni omnia nõ erant:nõ
ne dixit: ꝓducat terra:⁊ ꝓduxit tra? VUn

de ergo tũc fecit: inde reſiceret. Vlerbo fe
cit verbo reſiceret/niſi quia myſteriũ cõ⸗

mendabat ⁊ ſcdam hydriam ꝓphetice di⸗

ſpenſatiõis implebat:vt per lignũ libera⸗

retur figura oꝛbis terrarũ/quia in ligno fi

genda erat vita oꝛbis terrarũ? Jam ĩ ter⸗/
tia hydria ipſi abꝛae qð iam comemoꝛaui

dictum eſt:in ſemine tuo benedicent᷑ ouæ··

nes gentes.Et quis non videat cuius hba—⸗-
beat figuram vnicus eius:qui ſibi ad ſacri
ficium/ quo ipſe imolandus ducebat?᷑/li⸗
gna poꝛtabat: Poꝛtauit eni dñs crucẽ ſu
am:ſicut euangelium loquit᷑.hoc de ter
tia hydria cõmemoꝛaſſe ſufficeret
uid autem quid dicam/ qð ad omnes ꝑti-
nebat ꝓphetia eius/qñ modo audiuimus
pſalmũ: Et difficile eſt vt dicat᷑ pſalmus
in quo hoc non ſonet? Sed certe vt diri
modo cantauimꝰ/Surge deꝰ iudica terra
qm̃ tu hereditabis in omnibꝰ gentibꝰ. Et
ideo donatiſte tanq; pꝛoiecti de nuptijs:
ſicut ille homo qui non habebat veſtem A
nuptialem:inuitatus eſt ⁊ venit.Sed ꝓie

ctus eſt de numero vocatoꝝ:qui non ha⸗
bebat veſtem ad ſponſi gloꝛiam. Qui eni

ſuam gloꝛiam querit non chꝛiſti: non ha⸗
betveſtem nuptialem. Mõ eni volũt con⸗

ſonare voci illius qui amicus erat ſponſi:

et ait:hic eſt qui baptiʒat. Nec imerito il⸗
li qui non habebat veſtem nuptialẽ: hoc
per increpationẽ obiectum eſt qð nõ erat.
Amice:quid huc veniſti?Et ſicut ille ob⸗
mutuit:ſic ⁊ iſti.Quid enĩ ꝓdeſt ſtrepitu/
oꝛis muto coꝛde? Nouerunt quipe intus
apud ſemetipſos non ſe habere qð dicant
Intus obmutuerũt:foꝛis ꝑſtrepunt. Au⸗
diunt velint nolint ctiam apud ſe cantari
Surge deus iudica terram:quoniã tu he⸗
reditabis in omnibus gentibus.Et nõ cõö⸗

e da

Patthᷣ :xxij

municando omnibus gentibus: quid ali,

omnes inquam gentes pertinet pꝛophe⸗
tia: Mddo cõmemoꝛauimꝰ demonſtratuʒ

in adam qui eſt foꝛma futuri. Quis autezʒ

neſciat quod de illo exoꝛte ſunt oẽs gen⸗
tes:⁊ in eiꝰvocabulo q̃ttuoꝛ lr̃iſ qttuoꝛ oꝛ
bis terraꝝ partes ꝑ grecas appellationes
demr̃ant᷑: Si eĩ grece dicat᷑ oꝛiẽs occidẽs

ud quam ſe exheredatos eſſe cognoſcaãt?
Quod ergo dicebam fratres quia ad om⸗
nes pertinet pꝛophetia /volo enim alium
ſenſum oſtendere in eo quod dictum eſt/
capientes metretas binas vel ternas: ad

Geñ. vij.
Geñ.xxvj.

ps. lxxxij.

Danielis.ij.

Anstags f&

è õl 3 .

aqᷣlo meridies:ſicut eas pleriſq; locis ſan
cta ſcriptura cõmemoꝛat in capitibꝰ ver⸗

bon inuenis adã. Dicunt᷑.n. grece ãttuoꝛ

memoꝛate mũdi ptes: li OXN AU&α11ασι
Xα1 υaεD91α. Iſta quattuoꝛ

noia ſi tanq; verſusqttuoꝛ ſubinuicẽ ſcri⸗

bas in eoꝝ capitibꝰ/adã legit᷑.Hoc ĩ noe
ꝓpter arcam ſiguratũ eſt:in q̃ erant omia
aĩalia que ſigniſicabãt omẽs gentes.hhoc

in abꝛaã cui aꝑtiꝰ dictũ eſt: In ſemĩe tuuo
benedicent᷑ oẽs gẽtes.hoc ĩ dauid:de cu

ius pſalmisvt alia omittã mõ cantauimꝰ:
Surge ðs iudica terrã:qm̃ tu hereditabis
in oibꝰ gentibꝰ. Cui eni deo dicit᷑ ſurge:
niſi qͥ doꝛmiuit? Surge deuſ iudica terrã:
tanq; diceret᷑: Doꝛmiſti iudicatꝰ a terra:

ſurge vt iudices terrã. Et qͥ̊ ꝑtinet illa p⸗

phetia: Qm̃ tu hereditab inqͥt in oĩbꝰ gẽ⸗

5 tibꝰ? ¶ Jam vo in qnta etate tanqᷓ; in qͥn

ta hydria daniel vidit lapidẽ pꝛeciſum de
mõte ſine mãibꝰ/⁊ ↄfregiſſe oĩa regna ter
rarũ:⁊ creuiſſe illũ lapidẽ ⁊ factũ eẽ mon
tem magnũ:ita vt impleret vniuerſam fa

cieʒ terre. Quid aꝑtiꝰ frẽs mei? Lapis de

monte pᷣcidit᷑:ipſe ẽ lapis quem repꝛoba⸗

uerũt ediſicãtes/⁊ factus eſt in caput an⸗
guli.De quo mõte pᷣcidit᷑ niſi de regno iu

deoꝝ: vñ dñs nr̃ ieſus chꝛiſtꝰ ſcoᷣm carnẽ

natus ẽ?Et pᷣcidit᷑ ſine manibꝰ ſine opere

hũano:qꝛ ſine amplexu maritali de virgi⸗
ne exoꝛtus ẽ.Mons ille vnde pᷣciſus ẽ:nõ

impleu rat vniuerſam faciẽ terre. Mõ enĩ

tenuerat regnũ iudeoꝝ oẽs gẽtes. At vo

regnũ chꝛiſti oẽs gẽtes:⁊ vniuèrſum oꝛbẽ

Tract.IxX.

terrarũ cernimꝰ occupare. Jam ad ſextaz

etatẽ ꝑtinet iohãnes baptiſta/quo nemo
exurrexit maioꝛ ð natis mulierũ: de quo

dictũ ẽ: maioꝛ qᷓ; ꝓpha.Quõ ⁊ ipſe ondit
qꝛ oibꝰ gentibꝰ miſſus ẽ chꝛiſtꝰ: qñ iudei

Matth. iij.

venerũt ad eum vt baptiʒarent᷑.Et ne ſu⸗

perarũ qͥs oſtendit vob fugere a ventura
ira? Facite ergo fructuʒ dignũ penitẽtie:
id eſt:humiles eſtote. Suꝑbis enĩ loque⸗
batur. Vnde aũt erãt ſupbi? De genere

carnis nõ de fructu imitatiõis patris abꝛa
am.Quid eis ait: Holite dicere patrẽ ha

bemus abꝛaam:potens eſt deus de lapidi
bus iſtis ſuſcitare filios abꝛae: Lapides
dicens omnes gentes: non ꝓpter firmita
tem:ſicut lapis dictus eſt quem repꝛoba
uerũt ediſicãtes:ſed ꝓpter ſtoliditatem

perbirẽt de noĩe abꝛae:generatio inqͥt vi⸗

La. II.

duriciam ſtulti ie: quia eis quos adoꝛa⸗
bant ſiles facti erant. Adoꝛabat enĩ inſen
ſata ſimulachꝛa: pariter inſenſati. Vnde

inſenſati? Quoniã in pſalmo dicit᷑:Simi⸗ ps.cxiij.
9

les illis flant qui faciunt ea:⁊ omnes qͥ cõ
fſidunt in eis. Ideo cuʒ ceperint homines
deum adoꝛare quid audiunt? Vt ſitis fi-⸗ A
lij patris veſtri qui in celis eſt: qui ſolem

ſuũ facit oꝛiꝛi ſuper bonos ⁊ malos:⁊ plu
it ſuper iuſtoſ ⁊ iniuſtoſ.Quapꝛopter ſi ei

fit homo ſimilis queʒ adoꝛat:quid eſt/po
tens eſt deus de lapidibꝰ“ iſtis ſuſcitare fi⸗
lios abꝛae? Noſipſos interrogemꝰ:⁊ vi⸗

deamus quia factum eſt. Nos enĩ de gen

tibus venimus.De gentibꝰ aũt nõ venire
mus:niſi deus de lapidibꝰ ſuſcitaſſet fili⸗
os abꝛae. Facti ſumus filij abꝛae imitan⸗
do fi deʒ:non naſcendo per carneʒ. Sicut
enim illi degenerãdo exheredati: ſic nos
imitando adoptati. Ergo fratres ad oẽs
gentes pꝑtinebat etiam iſta ſexta hydria
pꝓphetie:⁊ ideo de omnibꝰ dictum eſt
aſ.

bientes metretas binas vłtern
Sed quomodo oſtendimus omnes gen⸗

tes pertinere ad binas vel ternas metre⸗
tas: Eſtimantis enim fuit quodãmodovt

ipſas diceret binas quas dixerat ternas:

ad cõmendandũ ſcʒ ſacramẽtũ. Quomo

do ſunt bine metrete? Circũciſio ⁊ pꝛepu⸗
tiũ.hos duos populos ſcriptura cõme⸗
moꝛat:⁊ nullum pꝛetermittit hominũ ge⸗
nus quando dicit circũciſio ⁊ pꝛeputium.
In duobus iſtis noĩbus habes omnes gẽ
tes: Bine metrete ſunt.hhis duobꝰ parie⸗
tibus de diuerſo venientibꝰ ad pacem in
ſeipſo faciẽdã: lapis angłaris factus ẽ in
chꝛiſto. Oñdamꝰ ⁊ ternas metretas:ĩ eiſ⸗
dẽ ipſis oĩibus gentibꝰ. Tres enim erant

fili noe:per quos reparatum eſt genꝰ hu

manũ. Vnde dñs ait: Simile ẽ regnũ ce⸗
loꝛum fermento: qð accepit mulier ⁊ ab⸗
ſcondit in farine menſuris tribus:quo ad
uſq; fermentaret᷑ totum. Que eſt iſta mu⸗
lier/niſi caro dñi? Quod eſt fermentũ niſi
euangelium? Que ſunt tres menſure: niſi
oẽs gẽtes ꝓpter tres filios noe? Ergo ſex
hydrie capientes binas vel ternas metre
tas/ſex ſunt etates tempoꝝ capienteſ pꝛo
phetiam pertinentem ad omnes gentes:
ſiue in duobus generibns hominũ: id eſt:
iudeis ⁊ grecis/ſic ſepe apłs cõmemoꝛat:
ſiue ĩ tribꝰ ꝓpt᷑ noe tres filios ſigniſicatoſ.

Luce.xiij.

Hatth. v.

Pacuns

I.
—

⸗
hlen
de
dum⸗ .
dic
mines
nisſ⸗ Aanz⸗
ſolen
pl
rſiei
ſpo
feſſ⸗
yi⸗
gen
nire
nn
Daut
icnos
does
ydna

mene⸗
odont
on⸗
ne⸗
be⸗
um.
me⸗
emin
en
ſeil⸗
erant
h
nüce⸗
64*
od
M⸗
niſi
miſi
ſer
ene
o
ntes⸗
dc⸗
ont
w..

Lucept

Joh Tract. x
Figurata eſt enim pꝛophetia pertingens
vſq; ad omnes gentes.ã in eo quod per
tingit dicta eſt metreta: ſicut dicit apoſto⸗
lus. Accepimus menſuram ptingẽdi vſq;
ad vos.Gentibus.n.euãgeliʒãs h̊ ait:mẽ
ſuram ꝑtingendi ad vos+ .
Tactatus. Ab eo loco vhi ait. Poſt hec deſcẽ
x. it capharnan ipſe et mater eius
vſqʒ ad id qð ait Ille autẽ dicebat
de templo corporis ſi·

diſtis gemitum paupis cuius

Umẽbra totã terrã tribulatões
patiunt᷑ vſq; in finẽ ſeculi.Satis agite fra⸗
tr es mei eẽ in his verbis.⁊ de his mẽbris.
Mã tribulatio tota trãſitura eſt. Ve gau⸗
dentibus veritas dicit.beati lugentes:qm̃
ipſi conſolabunt᷑. hHeus homo factus eſt.
Quid facturus eſt hõ: ꝓpter quẽ deus fa
ctus eſt hõ: hec ſpes cõſolet᷑ nos in omĩ
tribulatõe: ⁊ tẽptatione huiꝰ vite. Mõ em̃
ceſſat inimicus ꝑſequi: et ſi non aꝑte ſeuit
inſidijs agit. Quid em̃ agit?⁊ ſuꝑ irã dolo
põ. xc ſe agebat. Inde dictus ẽ leo ⁊ draco.Sed
edq̃d dicit᷑ xpo? Et cõculcabis leonẽ ⁊ dra
conẽ. Leo ꝓpter aꝑtam irã: draco ꝓpter
occultas inſidias.Draco eiecit adã de pa
radiſo. Idẽ ipſe pſecutus eſt eccłiaʒ:dicẽ
te petro. Quia aduerſariꝰ veſter diabol⸗

ſicut leo rugiens circũit: querens quem

deuoꝛet. Non tibi ſeuitiã ſuã ꝑdidiſſe dia
bolus videat᷑:qñ blanditur:tunc magis ca
uẽdus eſt.Sʒ inter has om̃s inſidias ⁊ eiꝰ
tẽptatões:quid faciamꝰ: niſi quod ibi au

põ.xxxiiij. diuimus:? Ego autẽ cuʒ mihi moleſti eẽnt

induebã me cilicio ⁊ humiliabã in ieiunio
animã meã.Eſt à exaudiat:ne dubitetis
oꝛare.Qui aũt exaudit intus manet. Mõ
in montẽ aliquem oculos dirigatis:nõ fa
ciem in ſtellam: aut ſolem aut lunam leue
rtis. MHon tunc exaudiri vos arbitremĩ: qñ
ſuꝑ mare oꝛatis:imo deteſtami tales oꝛa⸗
tiões.Auũ da tm̃ cnbiculũ coꝛdis:vbi fue⸗
ris:vbicũ q; oꝛau eris:intus eſt qui exaudi
at:intus in ſecreto:quẽ ſinũ vocat cuʒ ait
Et oꝛatio mea ĩ ſinu meo ↄuertet᷑.Qui te
exaudit:non eſt preter te. Non longe va⸗
das nec te extollas.vt quaſi attingas ad
Ilum manibus. Magis ſi te extuleris ca⸗

des: ſi te humiliaueris ipſe apꝛopinqbit.
Hic dñs deus noſter verbum dei: verbum

EEa:II.

caro factum eſt ſilius patris:filius dei:ſili

us hoĩs. Excelſꝰ vt nos faceret:humił vt

—

nos reſiceret: ambulãs inter hoĩes:patiẽs Alia lr̃a hʒ

humana: abſcondens diuins Deſcendit poſt hH

et mater eius ⁊ fratres eius ⁊ diſci bet eius.

puli:⁊ ibi maſeruntnõ multis die
bus.Ecce habet matrẽ:habet fratreſ:ha

bet ⁊ diſcipulos. Inde frẽs:vnde matrem.

Fratres eniĩ ſcriptura nf̃a: non eos ſolos

apellare ↄſucuit qui naſcunt᷑ ex eodem

viro ⁊ femina: aut ex eodem vtero:aut ex

eodem patre q;uis diuerſis mr̃ibꝰ aut cer⸗
te eodem gradu velut compatrueles aut
conſobrios:non ſolùm hos frẽs nouit di⸗

cere ſcriptura noſtra. Quõ loquitur: ſie
intelligẽda eſt.Habet linguã ſuam. Qui⸗
cumq; hanc linguã neſcit turbatur ⁊ dicit.

Vnde frẽs dño? Non eni maria peperit:
Abſit: Inde cepit dignitas virginũ: Illa

femina mater eſſe potuit: mulier eſſe non
potuit. Dicta eſt aũt mulicr ᷣm femineũ

ſexum:non ſᷣm coꝛruptioneʒ integritatis.

Et hoc ex lingua ipſius ſeripture. Ham ⁊
eua ſtatim facta de latere viri ſui: nondũ

ↄtacta a viro ſuo:noſtis quia mulier apb⸗

pellata ſit: Et foꝛmauit eam in mulierem.
Ergo vnde frẽs cognati marie: de quoli⸗

bet gradu cognari. Unde pbamꝰ⸗Ex ip

ſa ſcriptura. Frater abrae dictus eſt loth:
filius erat fris ipſius.Lege ⁊ inuenies:qꝛ

abraam patruus erat loth: ⁊ dicti ſunt fra

tres. Vnde/niſi quia cognati? Itẽ iacob

laban ſyrum habebat auũculũ: Frater eĩ

erat labã matris iacob:id eſt: rebecce vxo
ris yſaac. Lege ſcripturã ⁊ inuemes quia
frẽs dicũt᷑:auũculus ⁊ ſoꝛoꝛis filius.Qua
regula cognita : inuenies oẽs ↄſanguine⸗

os marie fratres eſſe chꝛiſti. Sed illi diſci

puli magis erant fratres. Oꝛ ⁊ illi cognati
frẽs nõ eſſent/ſi diſcipuli nõ eſſent.Et ſi⸗
ne cauſa frẽs:ſi magiſtꝝ non cognoſcerẽt
fratrẽ. Nam quoda loco cũ ei nũ ciati eſ⸗
ſent mater ⁊ frẽs eius foꝛis ſtãtes/ille aũt
cuʒ diſcipulis ſuis loquebat᷑ ait. Que mi⸗
hi mater/vel qᷓ frẽs? Extẽdẽs manus ſuꝑ

diſcipulos ſuos dixit. Hi ſunt fratres mei

Et quicunq; feceritvolũtatẽ patris mei qͥ
in celis eſt:ille mihi mater ⁊ frater et ſoꝛoꝛ
eſt: ergo ⁊ maria qꝛ fecit voluntatem pa⸗
tris:hoc ĩ ea magniſicauit/qꝛ fecit volũta
tẽ pr̃iſ:ñ qꝛ caro genuit carnẽ. Intendat

Señ.ij

Job. CTract. X LCa. n
. . , j
caritas vr̃a. Pꝛopterea cum dñs in turba tib“ ſuis. Nouimus et nos audire vñ cu⸗
admirabilis videret᷑ faciens ſigna et ꝓdi- remur.Et ſi ingeminant᷑ flagella xpo /qa ginig. 2
gia:et oſtendẽs quid lateret in carne:ad⸗ flagellat᷑ ſermo ipᷣius: cõgregata ſũt inqᷣt 4
mirate quedã anime dixerũt. Felix venr in me flagella ⁊ neſcierũt. Flagellatus eſt
qui te poꝛtauit.Et ille.Immo felices qui flagelliſ iudeoꝝ:flagellat᷑ blaſphemijs ſal B
audiũt verbũ dei:⁊ cuſtodiũt illud. hHoc ſoꝛũ xpᷣianoꝝ. Multiplicãt flagella dño 4
eſt dicere: Et mater mea quam apellatis deo ſuo er neſciũt. Faciamꝰ nos quantũ põ. xxxiiii
felicẽ:inde felix qꝛ verbũ dei cuſtodit:nõ ipſe adiuuat. Ego aut cũ mihi moleſti eſ⸗
qꝛ in illa verbũ caro factũ eſt ⁊ habitauit ſent induebã me cilicio:⁊ humiliabã in ie 4
in vobis: ſed quia cuſtodit im verbũ dei iunio aiam meã. Dicimus tñ frẽs:non em̃
ꝑ quod facta eſt: ⁊æ quod in illa caro factũ et ipße pepꝑcit illis qui flagelland“ erat ab
eſt. Homies nõ gaudeãt ꝓle temꝑali:ex⸗ eis. Prioꝛ illos flagellauit:ſignũ quoddã
ultent ſi ſpũ iungunt᷑ deo. hhec diximus ꝓ nobis oñdit quod fecit flagellũ de reſticu
pter id quod ait euãgeliſta: quia cũ mfe lis:æ inde indiſciplinatos negociatõnem
ſua ⁊ fratribꝰ ſuis ⁊ diſcipulis habitauit i de dei ino faciẽtes flagellauit. Etenim
capharnaũ paucis diebus. Deinde quid vnuſquiſqʒ in petis ſuis reſtẽ ſibi texit: p
ſequitur? Et „ pheta dicit. Ve his qui trahũt pctã ſua ſi Eſa.v.
B/Rope erat paſcha iudeorum cut reſtẽ longã. Et qs facit reſtẽ lIongam?
Al.ieſus let aſcenditmhieroſolymã . Aliã Qui peccato addũt peccatũ. Quomodo
r nob euãgeliſta narrat:ſicut ſe ha addũtur pctã peccatis:Cũ peccata que
bebat recoꝛdatio ãnũciãtis.Et innenit facta ſũt cooꝑiũtur alijs peccatis. Furtũ 7
r. vedẽtes in tẽplotboues et oues et colũbas fſecit:ne iuematur qa fecit / querit mathe⸗
ar⸗. vegeres r Jete f. maticũ.Sufficerʒ furtũ feciſſe.Quare vis
nümularios ſedẽtes.Et c feciſly maticũ.S furtü feciſſe. Quare vis
enli agellu 1 8 reſticulis: os eiecit Adiungere peccatũ pctõ? Ecce duo petã: n
al. funiculis q̃ſi flagellũ t ð reſticulis:oẽs eieci⸗
. Cũ ad mathematicũ ꝓhiberis accederc: n
de te lo. Boueg quoch et oueget blaſphemaſ epiſcopũ: Ecce tria pctã.Cũ 1
nũmulariorũ effudit es: menſas audis: mitte illũ foꝛas ð eccleſia: dicis du
ſubuertit:et his qͥ colabas vende co me ad partẽe donati. Ecce addis q̃rtũ. ni
te facerę domũ pis mei domũ ne vt hic inde cũ flagellaris:coꝛrigaris:ne in ᷓ?ͦð
gociatiõiſ. Quid ahnns fratres? Ec ſine dicatur. Ligate illi pedes et manꝰ et Matth. xxij ene
ce templũ illud figura adhuc erat: et eie⸗ ꝓyicite eum in tenebras extenioꝛes. Crini⸗ Pꝛouer. v. ſr
cit inde dñs omẽs qui ſua quexebãt: q ad culis eni peccatoꝛum ſuorum vnuſquiſqʒ n
nũdinas venerãt:⁊ que ibi vendebãt illi: conſtrigitur. Illud dñs dicit: illud alia ſis
que opus habebãt homiĩes in ſacrificijs il ſcriptura dicit. Sed vtrũq; domin“ dicit. ſi
lius tpis. Nouit em caritas vfa quod ſa⸗ SDe peccatis ſuis ligantur homines: ⁊ mit H
crificia illi ppło ꝓ eius carnalitate ⁊ coræ tuntur in tenebras exterioꝛes Qui ſurt ne
de adhuc lapideo talia data ſunt quibus tamen qui vendebant boues?: ¶ Vt in C
teneret ne in idola deſſueret: æ imolabat figura queramus myſteriũ facti:qͥ ſunt q f
ibi ſacrificia: poues et oues et columbas. oues vendũt et colũbas?: Ipſi ſunt q ſua ,
Noſtis:quia legiſtis.Non ergo magnum queruũt in eccłia:nõ que ihu xp̃ᷣi. Tlenale
petm̃ ſi hoc vẽdebãt ĩ tẽplo:qð emebatur habsẽt totũ:qꝛ nolũt redimi.Emi nolunt: .
yt offerret ĩ tẽplo. Et tñ eiecit inde ilos. et vendere volũt. Bonũ eſt em̃ eis vt re
Quid ſi ebrioſos ĩueniret:qͥd faceret do⸗ dimantur ſanguine chꝛiſti:vt pueniãt ad
minꝰ:ſi vendentes ea que licita ſunt ⁊ cõ acẽ chꝛiſti. Quid em̃ ꝓdeſt acquirere in opdi.
tra iuſticiã nõ ſũt: Que em̃ honeſte emũ oc ſeculo quodlibet temꝑale et tranſito
tur:non illicite venduntur? Expulit tam: riũ:ſiue ſit pecunia: ſiue ſit voluptas ven
et non eſt paſſus domũ oꝛationis fieri do⸗ tris et guturis: ſiue ſit honoꝛ in laude hu
mu negociatiõis. Si negociatiõis domꝰ ñ mana: Monne omnia fumus et ventus
debet fieri domꝰdei:potationis debet ſfie⸗ Nonne omnia tranſeunt ⁊ currunt? Et ve
ri? Mos aũt quãdo iſta dicimꝰ ſtridẽt de his qui heſerint trãſeũtibus: quia ſimul .
vrvi. lib“ ſuis aduerſusnos: æ cõſolat᷑ nos pſal tranſeũt.Nonne omia vt fluuius preceps .
ps · xxxvi. mus quem audiſtis. Striderunt in me dẽ⸗ 2-2-ẽð

A⸗

Act. viij.

ſl
dio
ti ..
iek⸗ nmg
nie
eſ̃
15
1
au
n
in
1 Eſay.
o
le
i
4
i.
e.
Ci
u
i.
NI

1
Matt. xx
3
.
t
t
1

p xxxiii.

currens in mare? Etve ei q ceciderit: qꝛ ĩ
mare trahetur:ergò tenere debemꝰomẽs
affectus a talibus ↄcupiſcetijs. Frẽs mei
q talia querunt:vendũt. Nam ſimon ül⸗

le ideo volebat emere ſpm̃ſanctũ:qꝛ ven

Ddere volebat ſpm̃ſanctũ.Et putabat apo
ſtolos mercatoꝛes tales eſſe: qᷓles dũñs de
templo flagello eiecit. Taliſ eui ipſe erat
et qð vẽderet emere volebat. De ill erat
q colũ bas vendunt:etenim in colũba ap
paruit ſpũſſanctꝰ. Qui ergo vendũt colũ
bas fratres? Qui dicũt /noſ dam“ ſpiritũ
ſanctũ: Quare eni hoc dicũt:⁊ qͥ pᷣcio vẽ

dunt: Pꝛeciũ honoꝛis ſui accipiũt.Acci⸗

piunt pᷣciũ cathedras tꝑales: vt videant᷑

ipſi vendere colũlas.Caucant a fiagello
de reſticulis: Colũba non ẽ venalis:gra⸗

tis datur: qꝛ gra vocat᷑. Ideo fratres inci

quõ eos videtis ꝗͥ vendunt ꝓpolarios:

OQuiſqʒ qð vẽdit laudat: qͥt ꝓpoſita fece
runt. Alterũ ꝓpoſitũ habet carthagine p
mianus: alterũ habet maximianꝰ: alteruʒ
habet in maritania rogatꝰ:alteꝝ hñt ĩ nu
midia illi ⁊ illi:qͥs iam nec noĩarc ſuffici⸗

mus.Circũit ergo alids emere columbaʒ

UVnuſqͥſq; ad ꝓpoſitũ ſuũ laudat qð ven
dit. Auertat᷑ illius coꝛ ab oĩ vendẽte:ve⸗
niat vbi gratiſ accipit᷑. Nec ſic erubeſcant
frẽs:qꝛ p ipſas diſſenſiões ſuas amaras et
malicioſas cũ ſibi tribuũt qð non ſunt: cũ
extollunt᷑ putantes ſe aliqd eſſe cuʒ nibil
ſint: tot ꝑtes de ſe fecerũt. Sed qͥd in eis
impletũ eſt qð nolũt coꝛrigiiniſi ꝙ audi⸗
ſtis in pſalmo? Diuiſi ſunt nec compuncti
ſunt. Qui ergo boues vendũt: Boues in
telligunt᷑:q nob ſcripturas ſctãs diſpẽſa⸗
uerũt. Boues erãt apłi:boues erãt ꝓphe
te. Vñ dicit apłs. Boui triturãti os nõ in

frenabis. Nunqͥd de bobus ꝑtinet ad dñʒ

An pꝓpter nos dicit:? Pꝛopt᷑ nos enĩ o·cit:

qꝛ debet in ſpe dqᷣ arat arare:⁊ triturãs in

nobis memoꝛis ſcripturarũ. Mõ enĩ ð ſuo
diſpẽſauerũt:qꝛ gloꝛiã dñi qſierũt. Quid

volũt pacẽ eccleſie ipſiꝰ:magniſicẽt dñʒ ñ
ſeruũ:⁊ dicãt ſp magnificet᷑ dñs.Qui di⸗
cat:qvolũt pacè fᷣui eiꝰ: Ipſiꝰ populi ip⸗
ſius ſerui. Vorx è illa euidẽs quã in lamẽ⸗

tatiõibꝰ audiſtis in pſalmo. Et moueba⸗

Tunc dictum eſt: Zelus domuſ tuecome
dit me. Recordati ſunt toiſcipłi

eniĩ audiſtis in ipſo pſalmo? Et dicãt ſem⸗
per magniſicet᷑ dñs:qvolũt pacẽ ſerui eiꝰ
Seruꝰdei /populus dei/eccleſia dei:Qui

. ... .
. .7 — — .

tabat᷑ ab vno: de oĩbꝰ coꝛdibꝰ reſonabat.

Felices: ſe ĩ ullis vocibꝰ tanꝙ; in ſpecu⸗
lo cognoſcebãt. Qui ergo volũt pacẽ ſer⸗

vnicãꝗ ⁊ q; vult erui a leone ⁊ n au canis
vnicã meꝗa: qͥᷣ dicũt ſemꝑ magnificet᷑ dñs:

ergo illi boues dñm magnificauerũt nõ ſe
Videte bouẽ magniſicantẽ dñʒ ſuũ:quia
agnouit bos poſſeſſoꝛẽ ſuũ. Attẽdite bo⸗

uenm timentẽ ne deſerat᷑ poſſeſſoꝛ bouis et
in boue pᷣſumat᷑: quõ expaueſcit eos d vo.
lunti illo ponere ſpem: Munqͥq pauluſ ꝓ

ʒati eſtis: Qð dedi/nõ ego dedi:gratis ac
cepiſtis: colũba de celo deſcẽdit. Ego in⸗

qt plantaui apollo rigauit: ſed deuſ inere

mentũ dedit Neq; qͥ plãtat eſt aliqd neq;

ꝗrigat: ſed qͥ incrementũ dat deꝰ. Et di⸗

cant ſemꝑ magniſicet᷑ dns:qᷓ volũt pacem

ſeerui eius. Iſii aũt de ſcripturis ipſis fal⸗

lunt populosyt accipiãt ab ipſis honoꝛes
et laudes:⁊ nõ ↄuertant᷑ hoĩes ad veęrita⸗

tem Quia vo ipſis ſcripturis fallũt popu

los a qͥbus qͥrunt honoꝛes:vendũt boues

et oues:id ẽ: ipſas plebes.Et cuivendũt
niſi diabolo? Nanq; frẽs mei ſi chꝛiſti vni
ca eceleſia eſt ⁊ vna eſt: qcqͥd inde pꝛeci⸗
ditur / s tollit niſi les rugiẽs⁊ circũies q⸗

rensquẽ deuoꝛet? Ve his q pꝛeciduntur

Nam illa integra pmanebit:nouit eni dnmſi

qᷣ ſunt eius. Lamen q;tũ in ipſis eſt ven⸗

dunt boues ⁊ oues venqũt ⁊ colũbas:ob⸗

„

ſoruant flagellũ pctõꝝ ſuoꝝ. Certe qñ ali

as :agnoſcãt quia vñs fecit flagellũ de re
ſticulis:⁊ adhuc qꝗmonet eos vt mutent ſe
et non ſint negociatoꝛes.Nam ſi ſe ñ mu⸗

tauerint: audient in fine. Ligare illi man?

et pedes:⁊ ꝓijcite in tenebꝛas exterioꝛes
ſunt toiſciphitqa 2
ʒelus domus dei eiecit illos de tẽ Alla lia hʒ
plo domini⸗Fratres: vnuſquiſq; chꝛi⸗ vo fiis

8

*

ftianus in membꝛis chꝛiſti zelo domuſ dei ſ Alia lr̃a hʒ

comedatur. Quis comeditur zelo domus quis ſcriptũ
dei? Cui omnia que foꝛte ibi videt puer⸗ zelus do
fa:ſatagit em endari:cupit coꝛrigi: nõ qe⸗ mus tue co⸗⸗

ſcit. Si emẽdare nõ poteſt: tolerat: gemit medit me

non excutitur ð area:granũ ſuſtinet pale⸗
am:vt intret in hoꝛreũ.Et cũ palea fuerit
ſeꝑata.tu ante hoꝛreum ſi granũ es: noli
222

. 2 S oh. T Ict.
excuti de area:ne pꝛius ab auibus colliga
ris:q; in hoꝛreũ congregeris.Aues enĩ ce
li aerie poteſtates expectant aliquid ra⸗
pere de area: ⁊ non rapiũt niſi qdð inde fue
rit excuſſum: ergo zelus domus tue come
dit te. Unũ quẽq; chꝛiſtianũ zeluſ domuſ
dei comedat:in qua domo dei mẽbꝛũ eſt.
on eni magis eſt domus tua:qᷓ; domus
vbi habes ſalutem ſempiternã. DHomũ tu⸗

am intras ꝓpter requiem tꝑalen: domuʒ
del intras ꝓpter requiem ſempiternã. SZSi
ergo in domo tua ne quid ꝑuerſum ſiat ſa

tagisin domo dei vbi ſalus ꝓpoſita eſt ⁊
requies ſine fine debes pati q́;tum in te ẽ/
ſi quid foꝛte puerſum videris: Verbi gf̃a
AVligdes fratrẽ currere ad theatrũ: ꝓhibe:
mone: ↄtriſtare ſi ʒelus domus dei come⸗
dit te. Vides alios currere ⁊ inebꝛiari vel
le/a hocvelle in locis ſanctis qð nuſq; de⸗
cet: ꝓhibe quos potes/tene quos potes:
terre quos potes. Quibꝰ potes blandire:
noli tamen quieſcere. Amicus eſt:ammo⸗
ne itur leniter. Vxoꝛ eſt: ſeueriſſime refre
netur. Ancilla eſt: etiam verberibꝰ cõpe⸗
ſcatur. Sac quicqͥd potes ꝓ ꝑſona quam
poꝛtas ⁊ perſicis/⸗ zelus domus tue come⸗
dit me. Si autem fucris frigidus marcidꝰ
ad te ſolum expectans ⁊ quaſi tibi ſuffici⸗
ens ⁊ dicens in coꝛde tuo:quid mihi ẽ cu⸗

rare aliena peccata / ſufficit mihi anima
mea/ipſam integram ſeruem deo: Eya ñ

tibi venit in mentem ſeruus ille qͥ abſcon
dit talentum ⁊ noluit erogare: Nunquid
cauſatus eſt quia perdidit: æ nõ quia ſine
lucro ſeruauit? Sic ergo audite frẽs mei:

vt non quieſcatis.Ego vobis conſiliũ da

turus ſum. Det ille qui intus eſt: quia ⁊ ſi
per me dederit/ille dat.Moſtis quid aga

tis vnuſqͥſq; in domo ſua cum inqᷣlino /cũ

cliente ſuo:cum maioꝛe cuʒ minoꝛe. Quo
mogdo dat deus aditum/quõ aperit ianua
verbo ſuo. Molite qᷣeſcere lucrari chꝛiſto
E quia lucrati eſtis a chꝛiſto Ef Dixerunt
Al. litte.rñ illi indei. QS ſignũ oſtendis no⸗

deft & iudei E e
& oirerut ei bis quia hec facis: fEt dñs. Sol/

i Ar.Fa ti⸗ Uite templum hoc: 2 tribus die⸗/

dit ieſus: di bus excitabo illud. Dixerunt ergo
xit eis. indei.QAuadraginta ⁊ ſex anis edi
1 Al. lit: h i ficatum eſt templũ hoc: ⁊ tu t dicis
Al. lit.non tribus diehꝰ r excitabo illud: Ca⸗
hʒ dicis ſed ro erant:carnalia ſapiebant: Ille loqbat᷑

habet in
† Ab. li. exci⸗
tabis.

ſex anniſ ediſicatũ eſt templũ:⁊ triduo ſu
ſcitabit illud:? Dicebat autem. ait euã
geliſta: de templo corꝑis ſui. Er ma⸗ J

. 4 . .—. .
— „ — — 2 .
2 * — .
. —. .

—

ſpũ aliter. Quis àutem poſſit intelligere ᷣ

quo templo dicebat? Sed non multũ q̃ri
mus. Per euãgeliſtã nobis aperuit: de q̊
templo diceret. Soluite templũ hoc:⁊ tri
bus diebus excitabo illud. Quadraginta

——

nifeſtum eſt occiſſum dñm:poſt triduũ re⸗
ſurrexiſſe.hoc modo oĩbus nobis notuʒ
eſt.Et ſi iudeis clauſuʒ eſt quia foꝛis ſtat
nobis tamen apertum eſt/quia nouimus:

tionẽ ⁊ reedificationeʒ: anniuerſaria ſolẽ
nitate celebꝛaturi ſumus. Ad quam vos

Axk. littera
lle autem.

in quem credimus. Ipſius templi reſolu-

exhoꝛtam ur vt pꝛenaretis vos ſi qui eſtiſ

cathecumini:vt accipiatis gratiam. Jam
nunc tempus eſt:iam nũc parturiat᷑ quod

tunc naſcat᷑:ergo illud nouimus:ſed foꝛte

hoc exigitur a nobis/vtrum habeat aliqð
ſacramentũ qᷓ dragintaſex annis ediſica⸗

hinc dici poſſunt.Sed qð bꝛeuiter dici po

teſt ⁊ facile intelligi:hoc interim dica muſ

fratres.Hiximuſ enĩ iam niſi falloꝛ heſter
no die adam vnũ hominẽ fuiſſe: ⁊ ipſum

eſſe totum genus humanũ. MNam ita dixi⸗

mus ſi memiĩſtis quaſi fractus eſt ⁊ ſpar⸗

ſus colligitur/⁊ quaſi conflatꝰin vnã ſocie

tatem atq; concoꝛdiam ſpũalem. Et ge⸗
mit vnus pauper modo ipſe adam ſed in

chꝛiſto renouatus:quia ſine peccato vẽit
adam vt peccatum adam ſolu ret in car⸗

ne ſua:⁊ vt reintegraret ſibi ad imaginem
dei adam.Ergo de adam caro chꝛiſt: Ex⸗
go de adam templum qð deſtruxerũt iu⸗

dei: ⁊ ſuſcitauit dñs triduo. Reſu citauit

tum templum. Sunt quidem multa: que

enim carnem ſuam. Videte: quia s erat

equalis patri. Fratres mei:dicit apoſtolꝰ

Qui eũ excitauit a moꝛtuis. De quo di⸗

cit? de patre. YFactus inquit obediẽs vſq;
ad moꝛtem:moꝛtem autem crucis: pꝛopt

„

S
+☛

.

Phili

quod ⁊ deus illum excitauit a moꝛtuis:et

dedit ei nomen quod cſt ſuper omne no⸗
men. Reſuſcitatus ⁊ exaltatus eſi domi⸗
nus. Reſuſcitauit a moꝛtuis quis? pater.
Cui dicit in pſalmis: excita me ⁊ reddam
illis.Ergo pater eum reſuſcitauit non ſe

ipſe? Quid autem fecit pater ſine verbo?ęꝛ

Quid autẽ facit pater ſine vnico filio ſuo
Nam audi quia⁊ ipſe deus erat.Soluite
templum hoc:⁊ tribus diebus excitabo il

— — — — — =6o=⸗ = S== S=ẽ 2

ged
n
R
W
Wunta
cooſt

AteuitA.n
Eimn, Nemn
dui ſe⸗
Gnonß
gsit
lue:
uſol
uw
cki
n
rod
aͤfone,
Laligd
cica⸗
eaue⸗
apo
venut
heſter
un
arti⸗
nu⸗
e
e⸗
t
u⸗
em
E⸗
tiu⸗
zuit
ear
ſol⸗
e e gz
pr
et
o⸗
er.
lam
8 ſe
to⸗
ſoo
luite

lud. Nunquid dixit ſoluite templum qd
triduo pater meuſreſuſcitet: Sed quõ cũ
pater ſuſcitat ⁊ filius ſuſcitat: ſic cum fi-
lius ſuſcitat ⁊ pater ſuſcitat:quia filius di

xit ego ⁊ pater vnũ ſumus. Quid ergo ſi⸗
bi vult numerus q̃dragenarius ſemarius
Interim ipſe adam quia per totum oꝛbeʒ
terraꝝ eſt/audiſtiſ iam heſterno die in q̃t

tuoꝛ litteris grecis qttuoꝛ verboꝝ grecoꝝ
Si enĩ iſta verba qᷓttuoꝛ ſcribas ſubinuicẽ

id eſt. noĩa quattuoꝛ partium mundi oꝛiẽ

tis occidentis aquilonis ⁊ meridiani qð ẽ

totus oꝛbis:vnde dicit dñs ã qᷓttuoꝛ ven⸗
tis collecturũ electos ſuos cuʒ venerit ad
iudicium. Si ergo facias iſta qttuoꝛ noĩa
greca. α1π„. 5 eſt oꝛiés. Aραω1ισι qö
eſt occidẽs:p 1ππ quod eſt ſeptẽtrio:
AS& HASß.úâ qaz5 eſt meridies: Anatole
dyſis:arcton.meſembꝛia: capita verboꝛũ
adam habent. Quõ ergo ibi inueniemus

ãqdragenariũ ſenariũ numerũ? quia caro

chꝛiſti de adam erat.Ad litteraſ numeroſ
computant greci:qð nos facimus.A lit⸗
terã ipſi lingua ſua ponũt alpha:⁊voca
tur æꝙ alphavnũ. Vbi autẽ in numeris ſcri
bunt pꝑ beta qð ẽ b ipſoꝝ: vocatur ĩ nume
ris duo UVbi ſcribunt gãma:vocat᷑ in nn
meris ipᷣoꝝ tria Vbi ſcribit᷑ A delta:voca
tur in numeris ipſoꝝ qᷓttuoꝛ:⁊ ſic per oẽs
litteras numeros habent:.ał.qð nos dici⸗
mus ⁊ illi dicũt mi.xl.ſignificat.DPicũt

enim ISροοορο1Jam videte: iſte
littere quem numerũ habeant: ⁊ ibi inue⸗
nietis qdragintaſex annis ediſicatũ tem⸗-
plü. Habʒ em adam: o: alpha qs eſt vnũ:
labet A delta qð ſũt qttuoꝛ:habes qnq;

Habet iteruʒ alpha qð ẽvnũ:habes ſex
Habʒ mi: qð ẽ.xl. habes q̃dragitaſex.
Hec fratres mei etiam ab anterioꝛibꝰ ma

ioꝛibꝰnf̃is dicta ſunt:⁊ inuẽtus eſt iſte nu

merus in litteris.xlvj.Et quia dñs noſter
ieſus chꝛiſtus de adam coꝛpus accepit:nõ
de adam peccatum traxit: templum coꝛ⸗

poꝛeum inde ſumpſit: mon iniqͥtatem que

de templo pellẽda eſt. Ipſam autem car⸗
nem quam traxit ð adam/ maria enim de
adam ⁊ dñi caro de maria:iudei cruciſixe

runt:⁊ ille reſuſcitaturꝰ erat ipſam carneʒ

triduo quã illi in cruce erant occiſuri. Il⸗
li ſoluerunt templũ qdragintaſex annis
edificatũ:⁊ ille triduo reſuſcitauit illud.

Benedicimꝰ dñm deũ noſtrum qui ad le⸗

hieruſalem ieſus in paſca in die fe⸗
ſto multi crediderũt in nomie eiuſ ſurrexiſſet:
vſq; ad id qð ait: Amen amẽ dico

La. II

„ — –

ticiam ſpiritualem ↄgregauit nos. Simꝰi
humilitate coꝛdis ſemper:⁊ gaudium no⸗

ſtrum penes ipſum ſit: Mõ de ꝓſperitate
aliqua huius ſeculi inflemur: ſed noueri⸗

mus felicitatem noſtram non eſſe niſi cum

iſta tianſierint. Modo gaudiũ nr̃m frẽs
mei in ſꝑe ſit:nemo gaudeat quaſi in re pᷣ
ſenti:ne inhereat in via. Lotum gaudiuʒ
de ſpe futura ſit:totum deſideriũ vite et⸗
ne ſit. Oĩa ſuſpiria in chꝛiſto anhelent.Il

le vnus pulcherrimus qui ⁊ fedos dilexit

vt pulchꝛos faceret/dſideret᷑.Ad illũvnũ

curratur illi ingemiſcat᷑ ⁊ dicant ſemꝑ ma
gnificet᷑ dñs qui volunt pacem ſerui eius

7

¶ Explicit tractatus decimus: In/ Pꝛetermiſ⸗
cipit tractatus vndecimus. Ab eo ſuſ eſt in hoc

ien. tem eſſeti ttact. x. tex.
qð ſeriptum eſt. Cum autem eſſeti bco loco:

Cuz ergo re⸗

vſq; ad il ud

—

tibi niſi quis renatꝰ fuerit ex aqua et fermoneʒ
et ſpirituſancto non poteſt introi / queʒ dixit ie

—

in regnum dei · ſus.

is dñs pꝛocurauit hodierna
ie lectiõis huius oꝛdinem.
. %Nam quia ex oꝛdine euange
lium ſᷣm iohannẽ ↄſiderare atq; tractare
ſuſcepimus: credo ꝙ aduertit charitas
veſtra. Opoꝛtune ergo occurrit vt hodie
audiretis ex euangelio: quia niſi quis re⸗

na us fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſaneto non

videbit regnũ dei. Tempꝰergo eſt vt vos
exhoꝛtemur/quia adhuc eſtis cathecumi⸗

ni: qui ſic credidiſtis in chꝛiſtuʒ vt adhuc

veſtra peccata poꝛtetis. Nullus auteʒz re⸗
gnum celoꝛum videbit oneratus peccatis

quia niſi dimiſſa fuerint non regnabit cũ

chꝛiſto. DHimitti autem non poſſunt/niſi ei
qui renatus fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſan⸗
cto. Sed omnia verba qucẽadmodũ ſe ha
beant aduertamuſ:vt hic ineniant qui pi-
gri ſunt/ qᷓ;ta ſolicitudie feſtinãdũ ſibi ſit
ad onus deponendũ:quia ſi ferrent aliqᷓ;
ſarcinam grauem aut lapidiſ aut ligni aut
alicuius etiam lucri/ſi frumentũ poꝛtarẽt

ſi vinũ ſi pecuniam:currerent vt depone⸗

rent onera:poꝛtant ſarcinam pec atoꝝ et

pigri ſunt currere: Currẽdũ eſt vt depo⸗

oh. Tract.

natur. Hec pꝛemit ſarcina ⁊ mergit. Ecce
Al. lit. ha⸗ audſtis qꝛ cũ r eſſet t dñs ieſus xps
bet autem. hieroſolymis in paſca in die feſto:
dlalitin hy multi crediderunt in nomine eius
rps. videntes ſigna eius que faciebat
NANAulti crediderũt in noĩc eius.Et qͥd ſe⸗-
Alia litte⸗ quitur: Ipſe autem rchriſtuſ nõ cre
ra hʒ ieſus debat ſeinetipſum eis. Quid ſibi er⸗
go vult: Illi crẽdebant in noie eius:⁊ ip⸗
ſe ieſus non credebat ſemetipſum eis. An
foꝛte non crede bant ei ⁊ fingebant ſe cre
didiſſe:⁊ ꝓpterea ieſus non credebat ſe⸗
metipſum eis? Sed non diceret euãgeli⸗
ſta: multi crediderũt in noĩe eius:niſi ve⸗
rum illiſ teſtimomũ diceret. Magna ergo
res ⁊ mira res. Credunt homines in chꝛi⸗
ſtum/ chꝛiſtus non ſe credit hominibus:
pꝛeſertim quia filius dei eſt. vtiq; volens
paſſus eſt:⁊ ſi nollet /nunq; pateret᷑. Qui
ſi nollet nec naſceret᷑. Si autem hoc ſoluʒ
vellet vt naſceret᷑ tantum ⁊ ñ moꝛeretur:
et quicqͥd vellet faceret quia omnipotẽs
patris filius omnipotẽs ẽ.Ex ipſis rebus
ꝓbemus:quia cuʒ voluiſſent eum tenere
diſceſſit ab eiſ. Loquitur euãgeliũ.Et cũ
voluiſſent eum de vertice montis pꝛecipi
tare:diſceſſit ab eis illeſus.Et qñ venef̃t
ad eum compᷣhendendũ iam vendituma
iuda vꝛoditoꝛe:cum ille putaret in pote—-
ſtate ſe habere tradere magiſtrũ ſuum et
dñm ſuũ:⁊ ibi oſtendit dñs voluntate ſe
pati non n ceſſitate. Nam cum eum com⸗
pꝛehendere nlei voluiſ ent uniec nts⸗
5 vviii Quem queritis? At illi dixerunt: Jeſum
Johã. x viy⸗ naʒarenũ.Et ille.Ego ſum. Hac voce au
dita redierunt retro ⁊ ceciderũt. In eo ꝙ
eos reſpondens deiecit/oſtẽdit poteſtatẽ
vt in eo ꝙ ab eis compᷣhenſus eſt oſtende
ret voluntatẽ.Ergo qð paſſus eſt/ mie fu
it. Traditus enĩ eſt ꝓpter delicta noſtra:
et reſurrexit ꝓpter iuſtiſicationẽ noſtram
Audi verba ipſius. Poteſtateʒ habeo po
nendi animam meam: ⁊ poteſtatẽ habeo
iterum ſumendi eã. Nemo tollet a me ani
mam meam'/ſed ego pono illam a meip/o
et iterum ſumo eam. Cuʒ ergo haberet tã
. tam poteſtateʒ cum eam dictis pᷣdicaret:
factis oſtenderet:quid ſibi vult qð non ſe
credebat eis ieſus quaſi aliquid nolẽti no
cituris: aut aliquid nolenti facturis:pᷣſer⸗
tim quia iam crediderant in noĩe eius:et
de ipſis dicit euangeliſta: crediderũt ĩ no

XI Ca. III

minis nouerat quid eſſet in homine:qð ip
probamus de petro quia non nouerat qð
in ipſo eſſet:quando dixit/tecum erovſq;
Amen amen dico tibi:pꝛius q; gallus can
tet:ter me negabis.Homo ergo neſciebat

rat quid eſſet in homine:crediderant ĩ no

rant in eum homines/manifeſtũ eſt / verũ

non credebat ſe metipſum illis. Et h ma⸗
nifeſtum eſt. ⁊ nullus chꝛiſtianus dubitat

Rabbi.

hec ſigna facere ꝗᷓ tu facis: niſi fue
rit deus cum eo. Ergo iſte nicodemus
ex his ert qui crediderant in noĩe eiꝰ:vi
dentes ſigna ⁊ ꝓdigia eius que faciebat.

crediderunt in noĩe eius. Quare credide
runt in noĩe eius:? Sequitur ⁊ dicit:viden
tes ſigna eius que faciebat. Et de nicode
mo quid dicit: Erat pꝛinceps iudeoꝛum

et ait illi.Rabbi ſcimus qꝛ a deo veniſti

MTTW—

mine eius 5 quibus dicit: ipſe autem ie⸗
ſus ñ credebat ſeipſuʒ eis.Quare:?t O& t Alia litte⸗

non erat vt quis teſtimoniũ perbhi
beret de homine. Ipſe eniʒ ſciebat
quid eſſet in homine. Plus nouerat
artifex quid eſſet in opere ſuo:quã ipſum
opus quid eſſet in ſemetipſo. Creatoꝛ ho

ipſe noſſet omnes:⁊ quia opus ei ra habet eo.

ſe creatus homo nõ nouerat. Nonne hoc

ad moꝛtem? Audi quia dñs nouerat: qͥd
eſſet in homine. Tu mecũ vſq; ad moꝛteʒ

quid eſſet in ſe:ſed creatoꝛ hominis noue

mine eius multi:⁊ ipſe ieſuſ non credebat
eiſ. Quid dicimus fratreſ? Foꝛte ↄſequẽ
tia indicabunt nobis. Quid ſibi vult my⸗
ſteriũ verboꝛum iſtoꝛum? quia credide⸗

eſt:nemo dubitat:euãgeliũ loquit᷑:verax
euangeliſta teſtatur. Item/quia ipſe ieſuſ

quia ⁊ hoc euangeliũ loquit᷑.et idem ve
rax euangeliſta reſtatur. Quare ergo cre⸗
diderunt illi in noĩie eius:⁊ ieſus non cre⸗

Rat homo exr phariſeis
nicodemus nomine prin-⸗ Alia litte⸗
ceps iudeoru. Hic venit ra bʒ autem.
ad eum nocte:⁊ dixit ei.·
bi: Jam hoc noſtis:quia rabbi ma⸗
giſter dicitur. Gcimus quia a deoveę
niſti magiſler: lemo imn Poteſt
1

„*=

ifue

Superius enĩ hoc dixit.Cum autem eſſet
hieroſolymis in paſca in die feſto: multi

nicodemus nomine. Venit ad eum nocte

magiſter. Et iſte ergo crediderat in nomi
ne eius.Et ipſe vnde crediderat? Hemo

Prron i ſen

debat ſemetipſuʒ illis: Seqntia videamꝰ Capitułkiij. ę

— .

— — — — — —

— —

D
ſlin

Job. TCract. XI

lie⸗
W
Keinhin
erdi
uern
funn
oꝛho
goip
hoc
tq
ovſq;
qd
nonez
scan
lebat
noue
mino
ebar
ſguc
mj⸗
ile⸗
ſei
en
ſeſut
Pne⸗
nt
re
e⸗
e⸗

cpiubih.
Ceyin i

A line⸗
n ahzauen
·
⸗
he⸗

—

e/
15
1
et
ti
de
gen
de
um
ce
ſf
mo

poteſt h ſigna faeere que tu facis. niſi fue-

nit deus cum eo. Si ergo nieodemus de il:
lis multis erat qui crediderã. in noĩe eiꝰ:

iam in iſto nicodemo attendamꝰ: quare
ieſus non ſe credebat eis: Reſpõdit ie⸗

ſus ⁊ dirit ei. Amen amen dico ti-

uniſi quis renatus fuerit denuo
non poteſt videre regnũ dei Ipſis
ergo ſe credit ieſus:qui nati fuerit denuo
Ecce illi crediderãt in eum:⁊ ieſus non ſe
credebat eis. Zales ſunt omnes cathecu⸗
mini: ipſi iam credunt ĩ noĩe chꝛiſti:ſed ie

ſus non ſe credit eis. Intendat ⁊ intelli⸗

gat charitas veſtra. Si dixerimus cathe⸗
cumino / credis in chꝛiſto: Reſpondet cre⸗

do 1 ſignat ſe. Jam crucem chꝛiſti poꝛtat ĩ

fronte:⁊ non erubeſcit in cruce dñi ſui.Ec

ce credidit in noie eius. Interrogamꝰ eũ.

AManducas carnem filij hoĩs ⁊ bibis ſan⸗
guinẽ fllij hominis: neſcit quid dicimus:
quia ieſus non ſe credidit ei.Cuʒ ergo ex
eo numero nicodemus eſſet:venit ad dñʒ
ſed nocte venit: ⁊ hoc foꝛte ad rem perti⸗
net. Ad dñm venit ⁊ nocte venit:ad luceʒ
venit ⁊ in tenebꝛis veniu. Renati auteʒ ex

aqua ⁊ ſpintuſancto quid audiũt ab apo

ſtolo? Fuiſtis aliqũ tenebꝛe:nũc autẽ lux
in dño:ſicut filij lucis ambulate.Et iteruʒ

Mos autem qui diei ſumus ſobꝛij ſimus.

Qui ergo renati ſunt: noctis fu eft / ⁊ diei
ſunt: Tenebꝛe fuerũt/a lumen ſunt. Jam
credit ſe illis i ſus:⁊ non nocteveniũt ad

ieſum ſicut nicodemus:non in tenebꝛis q

runt diem. Lales enĩ iam etiam ꝓfitemur
acceſſit ad illos ieſus:facit in illis ſaluteʒ
quia ipſe dixit:Miſi ds manducauerit car
nem meã?⁊ biberit ſanguinẽ meum:nõ ha⸗
bebit in ſe vitam.Et ꝙ ſignũ crucis habẽt

in fronte cathecumini:iam de domo ma⸗
gnaiſunt:ſed fiant ex ſeruis filij. Nõ enim

nihil ſunt:qui iam ad domũ magnam per
tinent. QAuando autem manna manduca⸗
cauit populus iſracl? Cũ tranſiſſet mare
rubꝛum. Mare autem rubꝛum quid ſignifi

j. Coꝛinth.x cet: audi apoſtolũ. Molo autem vos igno

—

rare fratreſ:quia omnes patres noſtri ſub

nube fuerunt ⁊ omnes mare traſierũt. Vt
quid per mare trãſierũt? quaſi quereres:
ſecutus ait.Et omnes in moyſe baptizati
ſunt:in nube ⁊ in mari. Si ergo figura ma⸗
ris tantũ valuit:ſpecies baptiſmi q;tũ va
lebit? Si qs geſtum eſt in figura / traiectũ

. . „ 2
n e E 7* . E 2. AEE S
— 8 A1e t.
ro
7

populum ads manna perduxit: Quid exhi
bebit᷑ chꝛiſtus in veritate baptiſmi ſui ra⸗
iecto per eum populo ſuo? Per baptiſmũ
ſuũ traiecit credentes occiſis omnibꝰ pec
catis tanq; hoſtibus ↄſequentibus:ſicut ĩ
illo mari omnes egyptij pierunt. Quo tra
iecit fratres mei Quo traiecit ꝑ baptiſmũ
ieſus:cuius figuram tunc gerebat moyſes

qui ꝑ mare traijciebat: Quo traijciebat:

ad manna. Qð eſt manna? Ego ſum inqt

panis viuus:qui de celo deſcendi.Man⸗

na accipiunt fideleſ:iam traiecti per mare
rubꝛu ʒ. Quare ⁊ ꝑ mare rubꝛuʒ?:? Jam ma
re:quare rubꝛum? Significabat mare illð

rubꝛum ba tiſmũ chꝛiſti. Vnde rubet ba

ptiſmꝰ chꝛi ſti? niſi chꝛiſti ſanguine conſe⸗

cratus:Quo ergo perducit credentes et
baptiʒatoſ? Ad manna.Ecce dico manna

Notũ eſt quid acceperint iudei/populꝰ

üle iſfrael:notum eſt quid illiſ pluiſſet deꝰ
de celo: ⁊ neſciunt cathecumini quid ac⸗
cipiunt chꝛiſtiani Erubeſcãt ergo quia ne

ſciunt. Tranſeant per mare rubꝛum: man

ducent manna: vt quõ crediderũt in noĩe
ieſu/ſic ſeipſis credat ieſus. Ideo intẽdi⸗

te fratres mei:quid rñdeat iſte qui nocte
venit ad ieſum. uis ad ieſum venerit:
tamẽ quia nocte venit/adhuc de tenebꝛis
carnis ſue loquit᷑:non intelligit qð audi⸗
uit a dño:nõ intelligit quõ audiuit a luce
que illuminat omnẽ hominẽ venienteʒ in

hunc mundũ. Jam ei dñs dixit. Niſi quis

renatus fuerit denuo:non videbit regnuʒ

dei. Dic ad eũ nicodemꝰ. Quomo

-

0 piritus ei oquitur: ille carnem ſa⸗

pit. Carnem ſuam ſapit: quia carnem chꝛi

ſti nondum ſapit. Cum enĩ dixiſſet dñs ie

t Alia litte⸗

ſus/niſi quis manducauerit carnem meaz

et biberit ſanguinẽ meum non habebit in
ſe vitam:ſcandaliʒati ſunt quidaʒ qui eũ
ſequebant᷑ ⁊ dixerunt apud ſemetipſos.
Durus eſt hic ſermo:⁊ quis poteſt eũ au⸗
dire? Putabant enim hoc dicere ieſum
qo eum poſſent conciſum ſicut agnũ coq⸗
re ⁊ manducare: abhoꝛrentes a verbis ei⸗
us receſſerunt: ⁊ amplius eum non ſunt
ſecuti. Sic cuangeliſta loquitur:⁊ dñs ip⸗
ſe remanſit cum duodecim.Et illi ad eum
Dñne:ecce illi dimiſerunt te.Et ille.Mun⸗

quid ⁊ vos vultis abire? Oſtendere vo⸗

lens quia ipſe illis erat neceſſarius:nõ il⸗

Joh.vj.

ES

do poteſt homo rnaſci cũ ſit ſenex. ra hʒ renaſci

Ab. lit. ĩ vẽ ꝗ
trẽ mr̃is ſue

Ab.l:fnaſci

Joh. Tract.

li erant chꝛiſto neceſſarij. Ne Qquiſ texreat
chꝛiſtum quando dicitur vt ſit chꝛiſtian?:

quaſi beatioꝛ erit chꝛiſtuſ:ſi tu fueris chꝛi
ſtianus. Bonum eſt tibi vt ſis chꝛiſtianus
Nam ſi non fueris: malum chꝛiſto nõ erit
Audi vocem pſalmi.hixi dño deus meuſ
es tu:quomodo bonoꝝ meoꝝ non eges.
Ideo deus meus estu: qm̃ bonoꝝ meo⸗
rum ñ eges. Si fueris ſine deo/minoꝛ eriſ:
ſi fueris cuʒ deo: maioꝛ deuſ non erit. Nõ

ex te ille maioꝛ:ſed tu ſine illo mino?.Cre
ſce ergo in illo:noli te ſubtrahere vt qua⸗
ſi ille deſiciat. Reſicieris ſi acceſſeris:defi⸗

cies ſi receſſeris. Integer manet te acce⸗
dente: integer te cadente. Cum ergo dixiſ

ſet diſcipulis:nunqͥd⁊ vosvultis abire: re

ſpondit petrus:petra illa voce oium. Do

mine ad quem ibimus? Verba vite et⸗
ne habes. Bene ſapuit ĩ oꝛe ipſius caro
dfi. Dñs autem expoſuit eis ⁊ dixit. Spi⸗

ritus eſt qui viuiſcat:caro autem non ꝓ⸗
deſt quicqᷓ;. Cum dixiſſet/niſi quis mãdu⸗
cauerit carnem meam ⁊ biberit ſanguineʒ

meum non habebit in ſe vitam: ne camali
ter intelligerẽt:ſpiritus eſt inquit qui vi⸗
uificat:caro autem nihil ꝓdeſt. Verba au

tem que locutus ſum vobis:ſpiritus ⁊ vi⸗
ta ſunt. Hunc ſpiritũ ⁊ hanc vitã non ſa⸗
piebat iſte nicodemus:qui nocte venerat
ad ieſum. Ait ei ieſus. NHiſi quis renatus
fucerit denuo.non videbit regnum dei.Et

ille carnem ſuam ſapiens / in cuius oꝛe nõ
dum ſapiebat caro chꝛiſti:quomodo inaat
poteſt homo naſci cum ſit ſenex: Nun⸗/

uid poteſt ti vtero matris ſue ite

rum introire ⁊ fnaſci: Hon nouerat
iſte niſi vnam natiuitatẽ ex adaʒ ⁊ eua:ex

deo ⁊ eccleſia nondum nouerat. Non no⸗

uerat niſi eos parentes qui genuerant ad
moꝛtem mondum nouerat eos p arentes qꝗͥ
genuerant ad vitaʒ. Non nouerat niſi eoſ
parentes qui genuerant ſucceſſuros mon⸗
dum nouerat eos qui ſemper viuẽtes ge⸗
nerant ꝑmanſuros. Cum ergo ſint duc na
tiuitates:ille vnam intelligebat. na eſt
de terra:alia de celo. Vna eſt de carne:

alia eſt de ſpiritu. Vna de moꝛtalitate:

alia de eternitate. Vna eſt de maſculo et
femina:alia de deo ⁊ eccleſia.Sʒ ipſe due
ſingule ſunt:nec illa poteſt repeti nec illa

Recte intellexit nicodemꝰ ſed natiuitatẽ

carnis.Sic ⁊ tu intellige natiuitatẽ ſpiri⸗

—
4 R
en Puae

— . 7.
5eü
.

XI

tus: quomodo intellexit nicodemꝰ nati⸗
uitatem carnis. Quid nicodemꝰ intelle⸗
xit: Nunquid poteſt homo denuo in ven
trem matris ſue intrare ⁊ naſci?¶ Jvam natꝰ
ſum de adam:non me poteſt iterũ genera
re adam.Sic quicũ q; tibi dixerit vt ſpiri⸗
tualiter iterum naſcaris:reſponde ꝙ dixit
nicodemꝰ. Nunquid poteſt homo in ven-⸗
trem matris ſue intrare ⁊ naſci? Jam natꝰ
ſum de adam:non me poteſt iterũ genera
re adam. Jam natus ſum de chꝛiſto: non
me poteſt iterum generare chꝛiſtus.QWu
modo vterus non poteſt repeti:ſic nec bo⸗-
ptiſmũ. Qui naſ cit᷑ de eccleſia catholica: Señ.xxj.
tanq; de ſara naſcit᷑ de libera naſcit᷑. Qui Gal.iiij.
naſcit᷑ de hereſi/tanq; ð ancilla naſcit᷑:ſed
ex ſemine abꝛaam. Aduertat charitas D
veſtra ad magnũ ſacramentũ.Teſtat᷑ deꝰ
er dicit. Ego ſum deus abꝛaam ⁊ deus yſa Exo.iij.
ac ⁊ deus iacob: Mon erãt alij priarche:i
erat ante iſtos ſctũs noe qui ſolus in toto
genere humano cum tota domo ſua meru
it de diluuio liberari:in quo⁊ filijs eius fi
gurata eſt eccleſia? Ligno poꝛtante eua⸗
dunt diluuiũ. Deinde poſtea magni quoſ

nouimus quos ſancta ſcriptura cõmẽdat:

moyſes fidelis ĩ tota domo eius:⁊ illi treſ
noĩ antur quaſi eum ſoli ꝓmeruerint.Ego
ſum deus abꝛaam ⁊ deus yſaac ⁊ deus ia
cob. oc mihi nomen eſt ĩ eternũ.Sacra
mentũ grande. Potens eſt dñs:⁊ oꝛa no⸗
ſtra aꝑire ⁊ coꝛda vr̃a vt dicere poſſimus
ſicut reuelare dignat“ eſt: ⁊ caꝑe poſſitis /
ſicut exrpedit vobis.Tres ergo iſti priar⸗
che:abꝛaã yſaac ⁊ iacob. Jam noſtis filij
iacob qꝛ duodecim fuerũt: ⁊ inde populꝰ
iſrael qꝛ ipſe iacob iſrael:a pyłs iſrael ni⸗
bus duodecim:ꝑtinẽtes ad duodecim fili
os iſrael Abꝛaam yſaac ⁊ iacob:tres pfes
et ppłs. Tres pr̃es tanq; in pncipio popu⸗
li: Tres patres a qbꝰſigurabat᷑ płs.⁊ pls
ipſe pꝛioꝛ pñs ꝓpłs. In plo enĩ iudeoꝝ ſi
guratus ẽ gls chꝛiſtianoꝝ Ibi figura:hic
veritas: Ibi membꝛa:hic coꝛpus:Dicente
aplo. Hhec autem in figura ↄtingebãt illis
Vox ẽ apoſtoli.Seripta ſunt inquit ꝓpt᷑

nos: in quos finis ſeculoꝝ obuẽit. Recur⸗ xxxij .q.iiiji

rat nũc animꝰ veſter ad abꝛaã yſaac ⁊ ia- Recurrat
cob. In iſtis tribus inuenimꝰ parere libe⸗-
ras/parere ⁊ ancillas. Inuenimꝰ ibi ⁊ par
tus liberarũ:inuenimꝰ ibi ⁊ partus ancil⸗
larum. Ancilla nihil boni ſignificat: Eijce

at⸗
en
na
nen
ſin⸗
dixit
ven⸗
llar⸗
lerg
non
ai Beß ttj.
ſed
ws P
iNH
is ſa En
rchei
AtotO
einsſ
ela⸗
lguof
ſidat:
lieſ
E.,
1
nu⸗
o⸗
19
4
12
i⸗
fli
ſes
e⸗
ls.
ne
n
. ſri g
1e Beum
de⸗
ger ,
ic⸗ Philippᷣ.j⸗·

Joh. Tract. XI Ca. III

ancillam inquit ⁊ filium eius: non eni be
res erit filius ancille cuz ſilio libere. Apo

ſtolus hoc cõme moꝛat:⁊ in illis duobꝰ ſi⸗

lijs abꝛae dicit apoſtolꝰ fuiſſe figurã duo

„7 ,

rum teſtamentoꝝ: veteris ⁊ noui. Ad ve

poꝛalium:dilectoꝛes ſeculi.Ad nouũ te⸗

ſtamentũ dilectoꝛes v te eternẽ. Ideo il⸗

la hieruſalẽ ĩ tra / vmbꝛa erat celeſtis hie
ruſalem matriſ oĩium noſtrũ:que eſt in ce

lo.Et hec apoſtoli verba ſunt.Et de iſta

ciuitate vnde ꝑegrinamur: multa noſtis
multa iam audiſtis. Inuenimꝰ auteʒ rem

miram ĩ iſtis partubus. id eſt. in iſtis feti⸗
bus: in iſtis generatiõibus liberarũ ⁊ an⸗

cillarum qrtuoꝛ ſcilicet genera hoium:in
quibus ſcilicet qtruoꝛ generibꝰ/complet᷑
figura totius populi futuri chꝛiſtiani:vt ñ

ſit mirum qðs in illis tribus dictũ eſt. Ego

ſum deus abꝛaam ⁊ deus yvſaac ⁊ deus ia

cob. In omnib“ eni chꝛiſtianis fratres in-

tendite:aut per maloſ naſcunt᷑ voni:aut ꝑ
bonos naſcunt᷑ mali:aut per bonos boni:
aut per malos mali. Amplius ſſtis q̃ttuoꝛ
generib“ non poteſtis inuenire. QAue iteꝝn

repetam:aduertite retinete⁊ excucite coꝛ

da veſtra:nolite pigri eſſẽ. Capite ne ca⸗
piamini. Quomodo q̃ttuoꝛ genera ſunt
oĩum chꝛiſtianoꝝ: Aut ꝑ bonos naſcunt᷑
boni.aut ꝑ malos naſcunt᷑ mali:aut ꝑ bo⸗
nos mali:aut ꝑ malos boni. Puto qꝛ pla⸗

nũ eſt P er bonos boni:ſi ⁊ q baptiʒãt bo

ni ſũt:⁊ qui baptiʒant᷑/recte credunt:⁊ in
membꝛis chꝛiſti recte numerant᷑. Per ma⸗
los mali:ſi ⁊ qui baptiʒant mali ſunt:⁊ ꝗͥ
baptiʒant᷑ duplici coꝛde accedunt ad deũ
et non tenent eos moꝛes quos audiũt ĩ ec
cleſia vt ibi non ſint palee ſed frumentum

AQus eni multi ſint nouit charitas veſtra
Per malos boni. aliqñ baptiʒat adult᷑: ⁊?

baptiʒat᷑ iuſtificat᷑. Per bonos mali: ali
quando qui ba ptiʒãt ſancti ſunt: qui ba⸗
ptizantur:tenere viaſ dñi nolunt. Puto g
fratres notum eſſe in eccleſia ⁊ quotidia⸗

nis exemplis ea que dicimus:ſed in pꝛio⸗

ribus noſtris patribꝰ ea ↄſideremꝰ: qꝛ ha
buerunt ⁊ illi iſta qttuoꝛ genera.Per bo⸗

nos bõi:ananias paulũ baptiʒauit.Quid

per malos mali. Dicit apoſtolus quoſdã

pᷣdicatoꝛes euangelij: quos dicit non ca⸗

ſte annũciare ſolere euangeliũ: quos to⸗

lerat in ſocietate chꝛiſtiana ⁊ dicit.uid

. .

enim duin oſno ſiue p occaſionẽ ſiue ꝑ ve⸗
ritatem̃ chꝛiſtus annũciet᷑ ⁊ ĩ hoe gaudeo
Nunqd maliuolus erat:⁊ de alieno malo
gaudebat: Sed quia ⁊ ꝑ malos verum p-⸗
dicabat᷑:⁊ ꝑ maloꝝ oꝛa chꝛiſtꝰpᷣdicabat᷑:ſi
quos iſti ſui ſimiles baptiʒabãt/mali ma-
los baptiʒabãt.Si quos iſti baptiʒabant
tales quales admonet dñs cuʒ dicit: que
dicunt facite:que autẽ faciunt facere noli

. . » 4

te: mali bonos baptiʒabãt: Poni malos
baptiʒãt:quomõ a philippo ſancto ſimon

magus baptiʒzatuſ eſt. ¶ Mota ſunt ergo E
iſta q̃ttuoꝛ genera fratres mei: Ecce itez
ea repeto tenete illa/nũ eratèe illa:adutite
illa:cauete ꝗᷓ mala ſũt:tenete q̃ bona ſũt:
Per bonos boni naſcunt᷑/cum ꝑ ſctõs ſan
cti baptiʒãt᷑: Per malos mali: cũ ⁊ qͥ ba⸗
ptiʒzant ⁊ qui baptiʒant᷑ iniq; ⁊ impie vi-
uunt. Per malos boni: cum mal ſunt qui
baptiʒant ⁊ boni qui baptiʒant᷑. Per boz⸗
nos mali/cuʒ boni ſunt qui baptiʒzãt/⁊ ma
li qui baptiʒant᷑ Quõ inuenimꝰ iſta in tri
bus iſtis noibus:ego ſum deus abꝛaaʒ de
us yſaac ⁊ deus iacob? Ancillas accipia⸗
mus in malis:liberas accipiamꝰ in bonis.
Pariunt libere bonos:ſara peꝑit vſaac.
Pariunt ancille malos:agar peꝑit hyſma
el. Habemꝰ in vno abꝛaam ? ilud genus
cum per bonos boni:⁊ hoc genus cum per

malos mali. Per bonos mali vbi figurati

ſũt: Libera erat rebecca vxoꝛ yſaac:legi
time peperit geminos. Vnus erat bonuſ:

alter malus.Habes aperte ſcripturã dicẽ
tem dei voce. Jacob dilexi: eſau autem

odio habui. Iſtos duos genuit rebecca ia
cob ⁊ eſau. Vnus indẽe eligitur ꝛalius im⸗
ꝓbatur. Vnus ſuccedit in hereditatẽ : al⸗
ter er here dat᷑. Mõ facit populũ ſuũ deus
dẽ ſau:ſed facit de iacob. Semen vnuʒ:
diuerſi qui concepti ſunt. Vterus vnus:
diuerſi qui nati ſunt. Nunquid non libe-

ra pepit iacob: que libera peperit eſau?⸗
eſt rebecce cum ibi luctaren᷑ Huo popu⸗
li ſunt in vtero tuo: Duo hoĩes: duo po⸗

puli: Bon populus: malus populus: Sʒ
tamẽ in vno ventre luctabant᷑. ti mali
ſunt in eccleſia:⁊ vnus vterus poꝛtat do⸗

nec in fine diſcernẽt᷑:⁊ boni aduerſus ma⸗

los clamat:⁊ mali aduerſus bonos recla⸗
mant:⁊ in vniꝰ viſceribꝰ vtriq; luctantur.
Nunqͥd ſemꝑ ſimul erũt? In ſine exit᷑ ad
Hr H .. . . . . Sð e uij

’ð’MU

Luctabant᷑ in vtero matris ſue: ⁊ dictum Geñ.xxv.

₰

.

Joh. Tract. xN

lucem: declaratur natiuitas:que hie in ſa⸗

29. III

—ᷓOODÝZðZð

— 4
—

cerat hyſmael puero yſaac: quia ludebat

cramento figuratur. Et tunc aparebit:ia⸗ cum illo: Sed illa luſio/illuſio erat. Illa
cob diulexi eſau autem odio habui. Jã er⸗ luſtio deceptionem ſigniſicabat: Nam ma⸗
go inuenimꝰ fratres ⁊ de bonis bonos: de gnum ſacramentũ: attendar charitas ve⸗
libera yſaac: ⁊ de malis mal? s:de ancilla ſtra. Perſecutionẽ illam vocat apoſtolus
hyſmael De bonis malos:eſau ð rebecca. ipſam luſionem:ipſum luſum ꝑſecutioneʒ L
Et ð malis bonos vbi inuenimꝰ? Reſtat vocat. Ait enim. Sed ſicut tunc iülle qͥ fᷣm
iacob / vt in tribus patriarchis / qttuoꝛ ge⸗ carnem natus erat ꝑ equebat᷑ eum d ̃ᷣm ſ
nerum iſtoꝛum ꝑfectio ↄcludat᷑. habuit ſpiritum ita ⁊ nunc.id eſt.qui ᷣm carnem “
vxoꝛes iacob:habuit ⁊ ancillas. Pariunt nati ſunt:pſequunt᷑ eos qui ᷣm ſpiritũ na “
libere pariũt⁊ ancille:⁊ fiunt duodecim ſfi ti ſunt.Qui ſunt ſᷣm carneʒ nati: DNilecto
lij irael.Si numeres omnes de quibꝰ na- res mundi:amatoꝛes ſeculi. Qui ſunt ſᷣm
ti ſunt:non omnes de liberis/ non omnes ſpiritũ nati? Amatoꝛes regni ccloꝛum:
de ancillis:ſed tamen omnes ex vno ſemi dilectoꝛes chꝛiſti: deſiderates vitam eter⸗ “
ne. Quid ergo fratres mei? nunqͥd qui na nam: gratis colentes deum. Ludunt ⁊ dic̃ 6tr.
ti ſunt ð ancillis /non ſimul poſſeder̃t ter⸗ apoſtolus ꝑſecutionẽ. Mam poſtea q; di⸗
ram ꝓmiſſionis cum fratribꝰ ſuis? Inue⸗ xit hec verba apoſtoluſ:⁊ ſicut tunc ille q HDM
nimus ibi bonos fllios iacob natos de an⸗ fm carnem natus erat pſequebat᷑ eum ꝗ
cillis: ⁊ bonos filios iacob natos de lib⸗ ffjm ſpiritum ita ⁊ nũc:ſecutus eſt ⁊ oſten⸗
ris. Mihil illis obfuit natiuitas de vteris dit de qua ꝑſecunione diceret: Sed quid
ancillarum: quando in patre cognouerũt dicit ſcriptura:? Eijce ancillam ⁊ fſiliuʒ eiꝰ 2
ſemen ſuũ: ⁊ ↄſequenter regnũ cum fratri non enim heres erit ſiliuſ ancille cum ſilio S
dus tenuerũt. Quomodo ergo in fllijs ia⸗ meo yſaac.Queramus vbi hoc dicat ſcri⸗ d
cob non obfuit illis qui nati ſunt de ancili,⸗ ptura vt videamus vtrum aliqua pſecu⸗ Mo
lis quo minus tenerẽt regnũ: ⁊ terram re⸗ tio pᷣceſſerit hyſmaelis in yſaac: ⁊ inueni⸗ +
ꝓmiſſionis cuʒ fratribꝰ ex equo accipent: mus hoc dictum eſſe a ſara quando vidit
non iüllis obfuerunt natales ancillarum ſʒ pueros ludentes ſimul.Quã luſionem di⸗ R
pꝛeualuit ſe vẽ paternũ: Sic quicũq; per cit ſcriptura vidiſſe ſaram: hanc ꝑſecutio⸗ H
malos baptiʒant᷑:tanqᷓ; de ancillisvidenꝭ nem dicit apoſtolus.Plus ergo vos pſe⸗ 9
nati:ſed tamen quia ex ſemine verbi dei quunt᷑:qui vos in ludendo ſeducũt. Ve⸗
dgð figuratur in iacob/non ↄtriſtent᷑: ſinul ni veni: baptizare bic.hic habes veruʒ ba⸗ ð
hereditatẽ cum fratribꝰ poſſidebũt. Secu ptiſmũ: Moli ludere: vnus eſt verus. Ille SSð
rus ergo ſit qui de ſemine bono naſcit᷑:tã uſus eſt:ſeduceriſ.⁊ iſta ꝑſecutio grauis “”URDRDU
tum non imitetur ancillam. Si de ancilla tibti crit. AMelius tibi erat:ſi hyſmaelem lu
naſcitur: ancillaʒ malam ſuꝑbientẽ ñ imi⸗ crareris ad regnũ. Sed non vult hyſmael n
tetur. Vnde enim filij iacob ð ancillis na quia ludere vult. Tene tu hereditatẽ pa⸗ n
ti poſſederunt terraʒ ꝓmiſſionis cũ fratri tris ⁊ audi.Eijce ancillam ⁊ filium eius:ñ ur
bus: hyſmael autem de ancilla natus ex· cmm heres erit ſilius ancille cuʒ ſilio meo 1
pulſus eſt de hereditate? Vnde niſi quia vſaac. Iſtuetiam audent dicere quia pſe⸗
ille ſuperbus erat:illi humileſ. Erexit ceer cutionem ſolent pati a catholicis regibus d
uicem ⁊ voluit ſedu ere fratrẽ ſuũ: ludes aut a catholicis pꝛincipibꝰ:q̃ in ꝓfſecutio⸗
F cum illo. ¶aagnü ibi ſacramentũ. Lu⸗ ne tolerant afflictionem coꝛpoꝛis. Si ta⸗
Geñ:xxj. debant ſimul hyſmael ⁊ yſaac: vidit illoo men aliquando paſſi ſunt aut quomodo . 1
Sal uij. ſara ludentes: ⁊ ait abꝛae Eijce ancillam paſſi ſunt / ipſi ſciant: aut conueniãt cõſci uigii
et filium eius:non eni heres erit filius an- entias ſuas.Tamen afflictionem coꝛpo⸗
cille cum filio meo yſaac. Et cum ↄtriſta- ris paſſi ſunt: Perſecutio quam faciunt
tus eſſet abꝛaam: ↄfirmauit ei a dño ange grauioꝛ eſt. Caue quãdo vult ludere hyſ⸗
lus dictum vxoꝛis eius. Jam hic manife⸗ mael cum yſaac: quando tibi blandit᷑ qᷓn⸗
ſtum eſt ſacramentũ: quia neſcio qͥd fuuu do offert alterum baptiſmũ: re ponde ha⸗
trum panuriebat illa res geſta. Ludentes beo iam baptiſmũ. Si enim verus eſt iſte
vigit ⁊ dicit: Eijce ancillam ⁊ filium eius. baptiſmus:quiſqqs vult alteruʒ dare/ ile⸗
Auid eſt hoc fratres? Quid enim mali fe ludere vult. Caue anime perſecutoꝛem: B
.
.

Zob. Cract. xI

MHNlam ſi a pꝛincipibꝰcatholicis aliqͥd paſ⸗
ſa eſt pars donati aliquando/ſᷣm coꝛpus
paſſa eſt:non m uluſionẽ ſpiritus. Audi⸗
te ⁊ videte in ipſis veteribus factis:omĩa
futurarũ rerum ſigna indicia: Inuẽit᷑ ſa

ra afflixiſſe agar ancillam: Sara libera eſt
Poſtea quã ſuꝑbire cepit ancilla: queſta

xit aduerſum me ceruicem ſuam: Et qua
ſi ab abꝛaam fleret: de abꝛaam queſta eſt
mulier: Abꝛaam vo qui non in ancilla li-

eſt abꝛae ſara ⁊ dixit:Eijce ancillam:ere⸗

bidine vtendi tenebat᷑ ſed officio generã⸗
di quõ ſara dederat vnde ꝓlem ſuſciꝑet:

ait ei:Ecce ancilla tua:vtere ea ſicut vis:
Et afflixit eam grauiter ſara ⁊ fugit a fa⸗
cie eius:Ecce libera afflixit ancillam: ? ſi

illam vocat r ſecutionẽ apłs:Ludit ſeruꝰ

xxiiũj. q. iiij.
Quando

cuʒ dño:⁊ ꝑſecutionẽ vocat:Afflictio iſta
non vocatur pſecutio:⁊ luſio illa vocatur
pfecutio. ¶ Quid vobis videt᷑ frẽs:nõne
intelligitis quid ſignificatũ ſit? Sic ergo
qñ vult deus concitare poteſtates aduer⸗
ſus hereticos/ aduerſus ſciſmaticos/ ad⸗

uerſus exſufflatoꝛes chꝛiſti/aduerſus blaſ

phematoꝛes baptiſmatis:non miret᷑:quia

deus ↄcitet vt a ſara verberet᷑ agar: Co⸗

miliata diſcederet a dña ſua: occurrit ei
ãgelus ⁊ dixit ei:QAuid ẽ agar ancilla ſa⸗

gnoſcat ſe agarꝛponat ceruicem:qꝛ cũ hu

re? Cum queſta eſſet de dña ſua:qͥd audi
uit ab angelo? Reuertere ad dñam tuam.

Ad hoc ergo affligitur:vt reuertatur:atq;

vtinam reuertat᷑:qꝛ ꝓles eius ſicut filij ia

cob cum fribus hereditatẽ tenebit. Mirã⸗

tur autem: qꝛ cõmouent᷑ poteſtates chꝛi⸗
ſtiane aduerſus deteſtãdoſ diſpenſatoꝛeſ

eccleſie: Non ergo mouerent᷑: ⁊ quõ red⸗

derẽt rationẽ de imperio ſuo deo? Inten

dat charitaſ veſtra qͥd dicam.qꝛ pertinet

hoc ad reges ſeculi chꝛiſtianos/vt tꝑibus

Danielis. iij

ſuis pacatã velint matrẽ ſuam eccleſiam:

vnde ſpũaliter nati ſunt. Legimꝰ danieł
viſiones ⁊ geſta ꝓphetica. Tres pueri in
igne laudauerũt deum : miratus eſt nabu

chodonoſoꝛ rex laudantes deum pueros
et circa eos ignem innocentẽ:Et cum am⸗
miratuſ eſſet:qͥd ait nabuchodonoſoꝛ rex
non vel iudeus vel circũciſus ille qͥ ſtatu
am ſuam erexerat:æ ad eam adoꝛandam
omnes coegerat/tamen laudibꝰ triũ pue⸗
roꝛum cõmotus:vbi vidit maieſtatẽ dei pᷣ
ſentis ĩ igne qͥd ait?: Et ego ꝓponã decre

—

tum oĩbus tribubus ⁊ linguiſ in omni ter⸗

ra. Quale decretum? Quicunq; dixerint
blaſphemiã in deum / ſydrac myſac ⁊ ab-

denago / in interitu erunt:⁊ domus eoꝛum
in perditionẽ. Ecce quomodo ſeuit alie⸗
nigena ne blaſphemet᷑ deus iſrael/qꝛ po⸗
tuit tres pueros ð igne liberare.⁊ nolunt
yt ſeuiant reges chꝛiſtiani quia chꝛiſtꝰ ex
ſufflatur:a quo non treſ pueri ſed oꝛbᷣ ter

rarum cum ipſis regibus a gehennarũ ig⸗

ne liberant᷑. Nã tres illi pueri fratres mei

liberati ſunt ab igne tempoꝛali:nunqͥd nõ

ipſe deus machabeoꝝ:qui⁊ trium puero⸗

rum: Illos ab igne liberauit:illi in toꝛmẽ
tis igneis coꝛpoꝛe defecerũt:ſed in legiti⸗

mis mandatis animo ꝑmanſerunt.Illi ag
te liberati ſunt:illi occultre coꝛonati ſunt.
Plus eſt liber ari de flamma gehennarum
qᷓ; de foꝛnace poteſtatis humane:Si ergo
nabuchodonoſoꝛ laudauit ⁊ pꝛedicauit ?
gloꝛiam dedit deo quia liberauit de igne
tres pueros.⁊ tantam gloꝛiaʒ dedit vt de
cretuʒ mitteret ꝑ regnũ ſuũ/quicũq; dixe

ntit blaſphemiã in deum ſydrac myſac et

abdenasgo in interitu erunt ⁊ domus eoꝛũ

in perditionẽ: quomodo iſti reges nõ mo

ueant᷑ qui non tres pueroſ attendunt libe
ratos de flamma:ſed ſcipſos liberatos de
gehenna:quandovident chꝛiſtuʒ a quo li
berati ſunt exſufflari in chꝛiſtianis:quan⸗
do audiunt dici chꝛiſtiano/dic te non eſſe
chꝛiſtianũ.Talia facerevo lũt:⁊ ſalteʒ ta
lia pati nolunt.Nam videte qlia faciunt:
et qlia pati patiunt᷑. Occidunt animaſ/af

fligunt᷑ in coꝛpoꝛe. Sempiternas moꝛtes
faciunt:⁊ temꝑales ſe perpeti ↄquerunt᷑.

Et tamen que patiunt᷑: ꝓferunt nobis ne

ſcio quos in ꝑſecutiõe ſuos martyres. Ec

ce marcellus de petra pᷣcipitatus eſt:⁊ ec
ce donatus bagaienſis in puteum miſſuſ ẽ
Quando poteſtates rhomane talia ſuppli
cia decreuerũt:vt pᷣcipitaren᷑ homines?⸗
Quid autẽ reſpondent noſtri? Quid ſit
geſtum neſcio. Tamẽ qͥd tradunt noſtri?
quia ipſi ſe pꝛecipitauerunt:⁊ poteſtates
infamauerunt. Recoꝛdemur conſuetudi⸗
nem poteſtatum rhomanoꝝ : videamus
cui credendum ſit. Dicunt noſtri illos
ſe pꝛecipitaſſe. Si non ſunt ipſi diſcipuli
ipſoꝛum qui ſe modo de ſaxis nullo per⸗
ſequente pꝛecipitant: non credamus.
Quid mirum:ſi fecerunt illi quod ſolent?

Joh. Tract. XII

MHNam poteſtates rhomane nunqᷓ; talibus

ſupplicijs vſe ſunt:non eni non potuerunt
occidere aperte:ſed illi qui ſe moꝛtuoſ co
li voluerũt:famoſioꝛẽ moꝛtem non inue⸗
nerunt: Poſtremo quicqͥd illud ẽ/ nõ no⸗

ul: Et ſi paſſa es o pars donati coꝛpalẽ af

Nõ replicat

flictõnẽ ab eccleſia catholica:a ſara paſſa⸗

eſt agar:redi ad dñam tuam. Locus qui⸗

Aug. ĩ hoc dem neceſſarius aliqñ diutius nos tenuit

trac.xj.vlti⸗ vt textum totum euagelice lectiõis expo
ma verba te nere mime valeremꝰ:ſufficiat interim cha
xtus in rub⸗ ruati veſtre fratres:ne hec que dicta ſunt
ca notata vi dicẽdo alia excludant᷑ de coꝛdibꝰ veſtris

delicet: Am Hec tenetc talia dicite:flãmantes illuc ꝓ

amen dico ti cedite: accẽdite frigidos.¶ Explicit tra

bi: niſi ꝗs re ccatus vndecimꝰ: Incſpit tractatꝰ

natus fuerit on Imo. E
eraa eſpu⸗ Uodecim?. Ab eo ꝙ ſcriptum eſt

20 5 — 98 natum eſt de carije caro ẽ: et
ſto na vrer natum eſt ex ſpiritu ſpiritug e v

troire in re⸗ RReier! Ip B
Gi dei . Sʒ d id quod ait: Qui auteʒ facit ve⸗-⸗
in tracta. ſe⸗ itacem venit ad lucem vt manife -

.

——

——

ſtentur eius opa qᷣa ĩ ðo ſunt facta

qnti. circa ſi
nem eadem
v̈ba repetit.
A

no die intentã fecimus chari

Valacrius ⁊ numeroſiꝰ ↄueniſ⸗
ſe: Sed interim lectioni euãgelice ex oꝛdi
ne ſermonẽ debitũ reddamꝰ ſi placet.De
inde audiet charitas veſtra de pace eccle
ſie vel quid egerimus:vel qͥd adhu agẽ⸗
dum ſperemus. Nunc autem.tota inten⸗

tio coꝛdis ad euangeliũ ponat᷑: nemo eni

aliunde cogitet.Si enĩ qui totꝰ adeſt vix
capit:qui ſe ꝑ cogitatiões diuerſas diui⸗
dit/ nonne⁊ qð ceꝑat fundit? a eminit au
tem charitas veſtra dñico pꝛeterito q́;tum
dyis adiuuare dignatus eſt diſſeruiſſe de
ſpiritali regenerati e:quã lectionẽ vobiſ

iterum legi fecimus:vt que tunc nõ dicta

ſunt/in chꝛiſti noie adiuuantibꝰoꝛationi⸗
bus veſtris implea nus.Regeneratio ſpi⸗
ritualis vna ẽ:ſicut generatio carnałl vna
eſt.Et ꝙ nicodemus dño ait verum dixit:
quia non poteſt homo cum ſit ſenex redi⸗
re rurſum ĩ vterum matris ſue ⁊ naſci.Il

le quidem dixit/quia homo cuʒ ſit ſenex
hoc non poteſt:quaſi ⁊ ſi infans eſſet poſ⸗

ſet. Oiĩno enim non poteſt ſiue recens ab
vtero ſiue annoſa iam etate redire rurſuʒ
in materna viſcera ⁊ naſci: Sed ſicut ad

tatẽ veſtrã: intelligimuſ vos

La. III

natiuitatẽ carnalem valent muliebꝛia vi⸗
ſcera ad ſemel parienqũ:ſic ad natiuitatẽ
ſpiritualem valent viſcera eccleſie:vt ſe⸗

mel quiſq; baptiʒetur. Pꝛopterea ne quiſ

foꝛte dicat /ſed iſte ĩ hereſi natus eſt⁊ iſte
in ſci mate natus eſt: amputata ſunt om⸗

nia ſi meminiſtis que vobis diſputata ſũt
de tribus patibus noſtris quoꝝ deus di

ci voluit:non quia ſoli erant/ ſed quia in

his ſoł impleta ẽ integritas ſigniſicãdi po

puli futuri. Inuenimus tamen natum
de ancilla ⁊ exheredatũ:natum de libera

heredem. Rurſum inuenmimus natum o li⸗

bera exheredatum:natum de ancilla he⸗
redem. Natus de ancilla cxheredatꝰ hyſ⸗
mael:natus de libera heres yſaac. Natus

lis heredes ſilij iacob. In illis itaq; tribuſ

patribus:omnis futuri populi figura per⸗

Geñ. xxj. e

BGal. iiij.

de libera exheredatus eſau: nati de ancil

fecta eſt. Nec ĩmerito deus inquit: Ego

ſum deus abꝛaam ⁊ deus yſaac ⁊ deus ia

cob.Hhoc mihi nomen inquu in eternum.

Abagis meminerimꝰ:quid ꝓmiſſum ſit ip
ſi abꝛae:hoc enim ꝓmiſſum eſt yſaac: hoc

ꝓmiſſum eſt ⁊ iacob. Quid inuenimus/in

ſemine tuo benedicent᷑ omnes gẽtes.Cre

didit tunc vnus qð nondum videbat. vi⸗

dent homines ⁊ excecantur. Complertum
eſt in gentibus qð ꝓmiſſte um eſtvni. ⁊ ſepa
rantur a cõmunione gentiũ: qui ⁊ qð im⸗

pletum eſt videre nolunt. Sed quid illis

ꝓdeſt quia videre nolunt:? Vidẽt velint
nolint: aperta veritas ⁊ clauſos oculos fe
rit. Reſponſuʒ eſt nicodemo q ex eiſ erat
qui crediderãt in ieſum:⁊ ipſe ieſus nõ ſe
credebat eis. Quibuſdam enĩ non ſe cre⸗
debat:cum iam ĩ illum credidiſſent. Sic

habes ſcriptum. Aulti crediderũt in no⸗
mine eius.vidẽtes ſigna que faciebat. Ip
ſe autem ieſus non credebat ſemetipſum

illis. Non enim opus habebat: vt quiſq;

teſtimoniũ perhiberet de homine. Ecce
iam illi credebãt in ieſum: z ipſe ieſus nõ
ſe credebat eis. Quare? qꝛ nõdũ erant re

nati ex aq⁊ ſpirituſctõ. Vnde hoꝛtati ſu⸗
mus ⁊ hoꝛtamur frẽs nfos cathecuminos
Di enĩ interroges eos: iam crediderũt in
ieſum. Sed quia nõdũ carnem eius ⁊ ſan

guinẽ accipiũt:nõdũ ſe illiſ credidit ieſuſ
Quid faciant vt ſe illis credat ieſus? Re⸗

naſcantur ex aqua ⁊ ſpũſancto: ꝓferat ec
cleſia quod parturit.Cõcepti ſunt/edant᷑

Joh.ij.

—

—
—2

—

i⸗
ae
iſe⸗
guif
rige⸗
on⸗
ſüt
usdi
lain
ipo
n

S
le Beßetn

he⸗ Balliſ.

Nſ⸗
ms
lal
uſ
er⸗
go
ſa
N
in
Kre
,pi⸗

no⸗

um ,,g,
iiß h
e
ſõ
ſe
ſo⸗
nos
Uin
ſen
jeul
Re⸗

. — Wo
.
4 „
4 . . . .

in lucem:habent vbera quibus nutriant᷑.
HNlon timeat ne nati ſuffocent᷑:ab vberibꝰ
maternis nõ recedãt. Nulluspᷣt hõ redire
in matris viſcera ⁊ iteꝝ renaſci: ſed de an
cilla neſcio qsnatus ẽ. Munqͥd tũc qꝛ na⸗
ti ſunt de ancillis/redierũt in vteꝝ libaꝝ
vt denuo naſcerent᷑ Semẽ abꝛaam in iſ⸗
mahel: ⁊ vt poſſit facere abꝛaam filiuʒ de
ancilla:vxoꝛ auctoꝛ fuit:nat“ eſt ex ſemie
viri:⁊ ñ vtero.ſʒ ſolo placitovxoꝛis.Nũ⸗
dqòd qꝛ de ancilla iõ exheredat᷑: Si ꝓptea
exheredatus qꝛ de aucilla nat eſt. Mulli
ancillarũ filij admitterent᷑ ad hereditatẽ.
Filij iacob admiſſi ſunt ad hereditatem.
Hyſmael ãt nõ qꝛ ex ancilla natus exhe⸗
redatus ſed qꝛ ſuꝑbus mr̃i ſuꝑbus in filiũ
mfr̃is:mr eni eius magis ſara q; agar. Illiꝰ
vyterus accõmodatꝰ: illiꝰ volũtas acceſ⸗
ſit Mõ faceret abꝛaã qð ſara nollet:magiſ
ergo ille filius ſare.Sed qꝛ ſuꝑbus in frẽʒ
et ſuꝑbus ludẽdo.ludẽdo qꝛ deludẽdo:
Quid ait ſara: Eijce ancillã ⁊ filiũ cius:ũ
cni heres erit filius ancille/cum filio meo
yſaac.Mõ & illũ viſcera ãcille eiccerũt fo
ras ſed ceruix ſeruilis.⁊ ſi liber ſuꝑbus ſit
ſeruus ẽ: Et qð peiusẽ male dñe ipſiꝰ ſuꝑ
bie. Itaq; frẽs mei:rñũdete hoĩ ũ poſſe rur
ſus naſci hoĩeʒ. Quicquid iteꝝ ſit/illuſio
eſt: quicquid iterũ fit/luſus eſt. Hyſmael
ludit foꝛas mittit᷑. Niadueriit eos ſara lu
dentes:ait ſcriptura: ⁊ dixit abꝛae.Eijce
ancillã ⁊ filiũ eius. Diſplicuit ſare luſus

pueroꝝ:aliqͥd nouũ vidit pueros ludere.

fltiõne optãt hoc qᷓ filios hñt:videre ludẽ⸗
tes filios ſuos? Vidit illa ⁊ impꝛobauit.
Meſcio qͥd vidit in luſu. Illuſionẽ vidit ĩ
illo luſu: aſaduertit ſerui ſupbiã:viſplicu⸗
it illi: eiecit foꝛas. Nati ergo ð ancillis ad
hereditatẽ admittunt᷑ iacob. ⁊ natꝰ de li⸗
bera mittit᷑ foꝛas eſau: HNemo eni pᷣſumat
qꝛ de bonis naſcit᷑: nemo pᷣſumat qꝛ ꝑ ſan
cctos baptiʒat᷑ Qui ꝑ ſcõs baptiʒat᷑:adhuc
caucat ne nõ ſit iacob ſed eſau. Hoc ǵ fra

tres dixerim.meliꝰ ẽ ab hoĩbꝰ ſua querẽ⸗

tibus ⁊ mũdũ diligẽtibꝰ ꝙ ſigniſicatio eſt
ãcille baptiʒari: ⁊ ſpũ alit᷑ hereditatẽ qᷣre
re chꝛiſti vt ſit tanq; filius iacob de ancil⸗
la: quã baptizari per ſctõs ⁊ ſuꝑbire vt ſit
eſaui foꝛas mittẽdus:qᷓis natus ex libe⸗
ra.lHec frẽs tencte. Mõ vos palpamꝰ: nul
la ſpes vf̃a in nobis ſit. Nec vobis bladi⸗
mur nec nobis:vnuſqᷣſq; ſuã ſarcinã poꝛtʒ

—

9 3 5 w – 9 . . „ „ –
Krter 3 ð SPr. . 1* ₰ . Art

ob. Cract. xI Le

nus nicodemo ⁊ expõit ei.
Dico tibi:niſi qs renatus fuerit ex
qqua ⁊ ſpn‚ſancto: noñ poteſt tin/ t Alia litte⸗
trare in regt

ſci denuo. Spũᷣs vbi vult ſp

Moſtu eſt dicere ne male iudicemur: ve-
ſtrum eſt audire ⁊ coꝛde audire ne exiga⸗
tur qð damꝰ: Immo quado exigit᷑/ lucrũ

7

inueniat non detrrimentu. 1 Picit domi t At. lirtera
Ans am rũdit ie ſus

lin dei.Tu inqͥt carnalem ra introire.

generationẽ intelligis cum dicis. Nunqͥd

poteſt homo redire in viſcera matris ſuez·
Ex aq ⁊ ſpũ'ſctõ opoꝛtet vt naſcat᷑ ꝓpter

regnũ dei. Si ꝓpter hereditatẽ pf̃is hoĩs
tꝑalem naſcit᷑/ naſcat᷑ ex viſceribꝰ matris

carnalis:ſi ꝓpt᷑ hereditatẽ pf̃is dei ſempi
terna/naſcat᷑ ex viſceribꝰ eccleſie. Gene⸗

rat pvxoꝛẽ filiũ pater moꝛiturꝰſucceſſuꝝ.
enetge deue ve crcleil ſio⸗ nõ ſi A 1
ros ſed ſecũ mãſuros.(¶Et ſequit᷑. B
natum eſt t de carne caro eſt: ⁊ q r Alł.lihʒ ex

—

natum e r de ſpu ſpus e. Spũalit er⸗ t Al.l. hʒ ex

go naſcimur ⁊ in ſpũ naſcimur. Verbo et
ſacramẽto adeſt ſpũs vt naſcamur.Spũs
inuiſibilit᷑ adeſt vñ naſcaris:qꝛ ⁊ tu inuiſi⸗
bilit naſceris. Se quit᷑ enĩ ⁊ dicit. õ mi
reris qᷣa dixi tibi:oportet vos na⸗
irat

—

vocẽ eius audis:ſed neſcis vñ ve/

niat aut quo vadat. Nemo videt ſpm

—

et quõ audimus vocẽ ſpũs?: Sonat pſal-⸗
mus:vox ẽ ſpũs.Sonat euãgeliũ:vox eſt

Vocẽ eius audis/⁊ neſcis vñ veniat ⁊ qͥ
vadat:Sʒ ſi naſcaris ⁊ tu de ſpũ: hoc eris

yt ille. Qui nõ eſt adhuc natꝰ de ſpũ:non
ſciat de te vñ venias ⁊ à̊ eas: Hoc em ſe⸗
cutꝰ ait Dic ẽ oĩis:qꝗ ☛ Eex ſpirrt

.-— —

tu. Reſpõdit nicodei

leri. Et reuera car

Quõ poſſunt hec

nalit no intelligebat. In illo fiebat: qd di
terarpls. Dert ſpũs audiebat:⁊ neſcie⸗

at vñ venerat ⁊ q̊ ibat. Rñdit ieſu 67

dirit Tn es ingf in iſrgel: bec ig t Atł. litters

noras: O frẽs qͥd putamꝰdñim: huic ma habet ei·
giſtro iudeoꝝ ꝗſi inſultare voluiſſe? o ten

uerat dñis quid agebat:volebat illum na
ſci ex ſpiritu. Nemo ex ſpũ naſcit᷑ niſi hu⸗
milis fuerit:quia ipſa humilitas facit nos
naſci de ſpiritu: quia pꝛope eſt dominus
obtritis coꝛde. Ille magiſterio inflatus
erat et alicuius momenti eſſe videbatur:
quia doctoꝛ erat iudeoꝛum. Deponit

Joh. Tract. XII
at / verbi gratia: auſtrum euntem a meri⸗

die ad aquilonẽ: aut aliumventum venie
tem ab onente ad occidentem? Quomo⸗

ei ſupbiam vt poſſit naſei ve ſpi inſultat
tanq; indocto. Mõ quia ſuꝑioꝛvult videri

dñis: Quid magnũ ds ad hoiem: veritas

ad mendaciũ: Maioꝛ chꝛiſtꝰ q; nicodemꝰ2

dici debet:dici poteſt: cogitandus eſt. Si

Diceret᷑ maioꝛ chꝛiſtꝰq́; ᷓgeliridẽdũ erat.
Incõparabilit᷑ eĩ maioꝛ oĩ creatura:ꝑ quẽ
facta ẽ oĩs creatura:Sʒ exagitat ſuꝑbiaʒ

hoĩs. Tu es imgj in iſfrael:⁊ hec ignoꝛas⸗:

Tanqᷓ; dicẽs.Ecce nihil noſti pnceps ſup

bus naſcere ex ſpũ.Si eni natus fueris ex

ſpũ /vias dei tenebis:vt chaiſti hũilitateʒ

ſeãris. Sic enĩ altus eſt ſuꝑ oẽs angelos:
qꝛ cũ in foꝛma dei eſſet nõ rapinã arbitra

tus eſt eſſe ſe eqᷓlem deo ſed ſemetipſum

exinaniuit foꝛmã ſerui accipiẽs: in ſimili⸗
tudinẽ hommũ factꝰ ⁊ habitu inuentꝰ vt
hoꝛ—,mo:humiliauit ſemetipſum factus ohe
Alat. xxvij. dies vſq; ad moꝛtẽ:Et ne moꝛtis genꝰti

bat ⁊ inſultabat᷑ ei: De cruce ðᷣſcẽdere po
terat ſed differebat:vt de ſepulchꝛo reſur
geret. Pertulit ſuꝑbos ſuos dñs:medicꝰ

egrotos. Si hoc ille:qͥd uli quos opoꝛtet

naſci ex ſpũ? Si hoc ille verus męr in ce⸗
lo:non hoĩum tm̃ ſed ⁊ angeloꝝ? Si enim
docti ſunt angeli:verbo dei docti ſunt.Si
verbo dei docti ſunt:querite vnde? ⁊ iue

uietis. In pᷣncapio erat verbuz: æ⁊ verbum

crat apud deũ:⁊ deus erat verbũ. Tollit᷑

hoi ceruix ſed aſpera ⁊ dura:vt ſit lenis

ceruix ad poꝛtandũ iugũ chꝛiſti. De q̊ di⸗
citur: iugũ meũ leue eſt:æ ſarcina mea le⸗
Auge. h pte l eſt . Et ſequit. Si ter ena dixi vo⸗
rit ilũ textũ bis ⁊ nõ creditis:quõ ſi dixero vo
Amẽ amẽ di bis celeſtig credetig: Que terrena di
co tibi: quia xit fratres? niſi quis natus fuerit denuo:
qðſcimꝰ loqͥ terrenũ eſt: Spũs vbivult ſpirat/⁊ voceʒ
mur: ⁊ qð vi eius audis ⁊ neſciſ vnde veniat aut qͥ va⸗
oimus teſta⸗ dat:terrenũ eſt? Si de iſto vento diceret

mur:⁊ teſtio ſicut nõnulli intellexerũt: cũ quereret᷑ ab

niũ noſtrum eis: quid terrenũ dixerit dũs dum ait. Si
nõ accipitis terrena dixi vobis ⁊ nõ cteditis:quõ ſi ce
leſtia dixero credetis? Cum ergo quere⸗

retur a quibuſdã: qͥd terrenũ dixerit do⸗
minus? anguſtiaſ paſſi dixerũt.Quod ait

Spiritus vbi vult ſpirat:⁊ vocem eius au
dis ⁊ neſcis vnde vemat aut quo eat: De
iſto vento dixit. Quid enĩ no auit terre⸗
nũ: Loquebat᷑ de generatiõe ſpũali:ſe⸗
cutus ait. Sic eſt omiſ qui natuſ eſt ex ſpi
ritu.Deinde fratres quis noſtꝝ non vide

hic erat:
aliq̊d placeat:moꝛtẽ autẽ crucis. Pende⸗

do ergo neſcimus vnde veniat ⁊ quo eat

Quid ergo dixit terrenũ qð nõ credebãt
hoies:? An illud qð de templo ſufcitando

dixerat: Coꝛpus enĩ ſuũ de terra accepe⸗
rat:⁊ ipſam tei ram de terreno coꝛꝑe ſuſce

ptam parabat ſuſcitare. Hon ei credituʒ
eſt terraʒ ſuſcitaturo. Si terreſtria inquit

dixi vobis ⁊ non creditis: quõ ſi celeſtia

dixero credetiſ? Hoc eſt ſi non creditiſ qꝛ
templum poſſuʒ reſuſcitare deiectũ a vo-
his: quõ credetiſ qꝛ per ſpm̃ poſſintiboieęſ
regenerari? Et ſequitur. Et nemo aſcẽ⸗
dit in celum/ niſi qui deſcendit ð ce x
lo:filius hois gui eſt in celo. Ecce

t: ⁊ ĩ celo erat. Hic erat carne/⁊ in
celo erat diuinitate:ĩmo vbiq; diuinitate

Matꝰ de matre non recedens a pfe. Due

natiuitates chꝛiſti intelligunt᷑:vna diuina
altera hũana: Vna per quã efficeremur:

altera per quam reſiceremur. Ambe mira
biles:illa ſine matre / iſta ſine patre. Sʒ q
de adam coꝛpus accepat quia maria de
agdam:ipſuʒ quoq; coꝛpus ſuſcitaturꝰerat
errenũ quiddã dixerat:ſoluite templũ

hoc/c in tribus diebꝰ ſuſcitabo illud. Ce⸗

leſte autem quiddam dixit:niſi quis rena
tus fuerit ex aqua⁊ ſpi itu nõ videbit r⸗
gnii dei. Eya itaqʒ fratres deuſ voluit ee=
filius hoĩs:hoĩes nolunt eſſe filij dei. Ip⸗
ſe deſcendit ꝓpter nos: nos aſcendamus
pPꝓpter ipſum. Solus enĩ deſcendux⁊ deſcẽ
dit qui hoc ait. Nemo aſcendit in celum:
niſi qui deſcendit de celo. Non ergo aſcẽ
ſuri ſunt in celũ:quos facit filios dei? Aſ
cenſuri ſunt plane:hec nobis ꝓmiſſio eſt
erunt equales angelis dei. Quomo⸗
do ergo nemo aſcendit niſi qui deſcẽdit
OQuia v uſ deſcendit:vnꝰaſcendit.Quid
de ceteriſ qᷣd intelligẽdũ/niſi q; membꝛa
eius erunt vt vnus aſcendat? Pꝛopterea
ſequit᷑. Nemo aſcendit in celum:niſi qꝗͥ¶ de

celo deſcendit:filius hominis qui eſt ĩ ce
lo.Mirariſ quia hic erat ⁊ in celo? Taleſ

fecit diſcipulos ſuos. Paulum audi apo⸗
ſtolum dicentem. Moſtra enĩ ↄuerſatio in

celis eſt. Si homo paulus apoſtolus am⸗
bulabat carne in terra ⁊ ↄuerſabat᷑ in ce⸗

celo⁊ in terra: Si ergo nemo niſi ille de⸗

eto⸗
ſod
ban
teau
ltmo
amnon
Etnoß

wliinn

lennon
nigoir
ſeſſe
holim
noꝛte
hono⸗
lend
Aye
xern
duxit
ex⸗
hne⸗
od
ar
uir
ie

„ lan
eſt⸗

men⸗
jven
Momno⸗
gud eat
eltbit
ltando
accepe⸗
e ſuſce
rechn;
nquit
eleſtis⸗
inſge
14 v⸗
ſheief
ſe
ndat
0. Eae
Weam
huinitae
ſfe. Due
nadiuin
ſcerenu.
nbennnn
ge. G
mana de
red
elenpli
AeH
ber⸗
it ee
,
Amus
deſce
dlum:
aſẽ
Nie
iſioen
nond⸗
deſchit
tAnd
Nenhis
Neſes
iade⸗
jeſtice
aciapo⸗
erſanonm.
fusen
bainnck;
reſeth
ſllede⸗

ſcendit ⁊ aſ cendit: que ſpes ẽ ceteris? Ea

ſpes eſt ceteris/quia ille ꝓpterea deſcen⸗
dit vt in ülo⁊ cum illo vnũ eſſent:qui per
illum aſcenſuri eſſent. Hon dicit ⁊ ſemini

bus quaſi in multis:ſed tanq; in yno ⁊ ſe⸗
mini tuo qui eſt chꝛiſtus.Et fidelibuſ ait:
Tos autem chꝛiſti.Si autem chꝛiſti.ergo

ſemen abꝛae eſtiſ.QOð dixit vnũ thoc dixit

omnes nos eſſe. Ideo in pſalmis aliquan

do plures cantant:vt oſtendatur quia de
pluribus ſit vnus:aliquãdo vnus cantat/

vt oſtendat᷑ quid fiat de pluribus. Pꝛo⸗

pterea vnꝰ ſanabatur in ülla piſcina: ⁊ qſ⸗
quis alius deſcendebat mon ſanabat᷑.Er

go iſte vnus cõmendat vnitatem eccleſie.
De illis qui oderunt vnitatem eccleſie:⁊
partes ſibi faciunt in hoĩbus: audiant il-⸗

lũ qui volebat eos facere vnũ i vno.Ad
vnum audiant illum dicentẽ. Nolite vos
facere multos.Ego plantaui apollo riga⸗
uit:ſed deus incrementũ dedit. Sed neq;

qui plantat aliquid neq; qui rigat: ſʒ qui

incrementũ dat deus. Illi dicebant. Ego
ſuʒ pauli/ego apollo/ego cephe ⁊ ille.Di
uiſuſ ẽ xpᷣſ: Invno eſtote:vnũ eſtote:vnꝰ
eſtote. Nemo aſcendit ĩ celũ:niſi qͥ de ce
lo deſcendit.Ecce volumus eſſe tui:dice⸗
bant paulo. Nolo ſitis pauli:ſed eiuſ eſto
te cuius eſt vobiſcũ paulus.Deſcẽdit eni
et moꝛtuus eſt:⁊ ipſa moꝛte liberauit nos
a moꝛte.aHoꝛte occiſus: moꝛtem occidit.

Et noſtis fratres:quia moꝛs iſta per dia⸗

rantur moꝛtales.

boli inuidiã intrauit ĩi mundũ.Deus moꝛ

tem non fecit:ſcriptura loquit᷑. Nec letat᷑
inquit in perditione viuoꝝ.Creauit enim
vt eſſent oĩia.Sed qͥd ibi ait: Inuidia dia
boli moꝛs intrauit in oꝛbem terrarũ.Ad
moꝛtem a diabolo ꝓpinatam: non venirʒ

homo vi adactus.Non enim cogendi po⸗
tentiam diabolus habebat: ſed perſuadẽé
di verſutiam:Si non ↄſentires:nihil inue

xerat diabolus:ↄſenſio tua te o homo ꝑ⸗
duxit ad moꝛtem. A moꝛtali moꝛtales na⸗
ti:e x moꝛtalibus moꝛtales facti: Ab adaʒ
omnes homines moꝛtales. Jeſus autem ſi
lius dei: verbuʒ dei per qð facia ſunt om

nia:vnicus equalis patri moꝛtalis factus
eſt: quia verbum caro factum eſt ⁊ habita
uit in nobis. Si ergo moꝛtẽ ſuſcepit ⁊ moꝛ
tem ſuſpendit in cruce:de ipſa moꝛte libe
es. (Quogd in figura factũ
eſt apud antiquos:cõmemoꝛauit illud do

minus. Et ſieut inquit moyſes exal/

tauit ſerpentẽ rin heremo ita exal / t Alia litte⸗
tari oportet filium hominiſꝛvt om ra in deſerto

nis qui credit in reum non pereat/
ſed habeat vitam eternam. AMagnũ
ſacramentũ:⁊ qui legerunt nouerunt.De

inde audiant vel qui non legerũt:vel qui

foꝛte lectum vel auditus obliti ſunt:Pꝛo⸗

t Alia litte⸗
ra in ipßfo

ſternebatur ĩ heremo populus iſrael moꝛ⸗

ſibus ſerpentum:fiebat magna ſtrages m?
torũ moꝛtuoꝝ: plaga enim dei erat coꝛri⸗

pientis ⁊ flagellantis vt erudiret.Pemon
ſtratum eſt ibi magnũ ſacramentũ rei fu⸗

ture. Ipſe dñs teſtatur in hac lectione:vt

nemo poſſit aliud interpᷣtari q; ꝙ ipſaveri

tas de ſe indicat. Dictum eſt eniʒ ad moy

ſen a dño vt faceret eneum ſerpentẽ ⁊ ex.

altaret in ligno ĩ heremo ⁊ admoneret po

pulum iſrael:vt ſi quis moꝛſus eſſet a ſer⸗
pente:illum ſerpentem exaltatũ attende
ret:⁊ factum eſt.M0oꝛdebant᷑ hoĩeſ:intue

bantur ſanabant᷑.Quid ſunt ſerpẽteſ moꝛ

dentes: Peccata de moꝛtalitate carnis.
Quis eſt ſerpens exaltatus? Moꝛs dñi in

cruce. Quia enim a ſerpente moꝛs:per ſer

pentis effigiem figurata eſt moꝛs. Moꝛ⸗
ſus ſerpentum letalis:moꝛſus dñi vitalis

Attenditur ſerpens:vt nihilvaleat ſerpẽſ
Quid eſt hoc? Attenditur moꝛs:vt nihil

valeat moꝛs:Sed cuius moꝛs: Moꝛs vi-
te /ſi dici poteſt moꝛs vite:ĩmo qꝛ dici po⸗-
teſt: mirabilit᷑ dicitur. Sʒ nũquid nõ erit

dicendũ qs fuit faciendũ? Ego dubitẽ di

cere:qð dis pꝛo me dignatus eſt facere:
Monne vua chꝛiſtus? Et tamen moꝛtuꝰ ẽ

chꝛiſtus.Sed in moꝛte chꝛiſti/moꝛs moꝛ⸗

tua eſt:quia vita moꝛtua occidit moꝛteʒ:

ylenitudo vite deglutiuit moꝛtẽ. Aſſum⸗
pta eſt moꝛs in chꝛiſti coꝛpoꝛe. Sic ⁊ nos

dicemus in reſurrectione: quando iam tri
umphãtes cantabimꝰ. Abi ẽ moꝛs contẽ⸗
tio tua? vbi eſt mors aculeus tuus? Inte-
rim modo fratres vt a peccato ſanemur:
chꝛiſtum crucifiruʒ intueamur: quia ſicut

moyvſes inquit exaltauit ſerpentem in he⸗

remonita exaltari opoꝛtet filium hominis
vt omnis qui credit in eum non ꝑeat ſed
habeat vitam eternaʒ. Quomõ qui intue

bantur illum ſerpentem: non pibant moꝛ

ſibus ſerpentium:ſic qui intuent᷑ fide moꝛ

teʒ chꝛiſti: ſanantur a moꝛſibus pecenox

=
,

Joh. Cract. XxI Ca. II

Sed illi ſanabantur a moꝛts ad vitã tem
poꝛalem: hic autem ait vt habeant vitam:
HMHooc enim intereſt inter ſiguratam imagi⸗

Pꝛermittit᷑ nem: rem ipſam. YFigura pꝛeſtabat vitaʒ

hic textꝰ. Si tempoꝛalem:res ipſa cuiuſ illa figura erat

eni deus di⸗ pꝛeſtat vitam eternam. Non enim mi⸗

lexit mundũ ſit deus filium ſuũtvt iudicet mun

vſq; ſed ha- pum:ſed vt ſaluetur mũdus pip/
beat vitã et⸗ n ſeg velen in medico eſt:ſanareve

nam. nit egrotum. Ipſe ſe interimit:qii pꝛece⸗

Alia lr̃a hʒ pta medici ſeruare non vult.Venit ſalua
in mundum. toꝛ ad mundũ.Quare ſaluatoꝛ dictus eſt

mũdi/niſi vt ſaluet mundũ:vt non iudicʒ
mundum: Saluari non vis ab ipſo:ex te⸗

ipſo iudicaberiſ. Vide qd ait. Qui cre/
dit in eum non iudicatur.Quiau⸗

tem non credit: quid dicturuʒ ſperas:

niſi iudicatur? Additurus erat. Jam in⸗

quit iudicatus eſt.mõduʒ apparuit iu

ij. Timot.ij. dicium: ſed iam factuʒ eſt iudiciũ. Nouit

enim dñs qui ſunt eius:nouit qui perma⸗
neant ad coꝛonam:qui ꝑmaneant ad flã⸗
mam. Mouit in area ſua triticum ſuũ/no⸗
uit ⁊ paleam:nouit ⁊ ſegetem:nouit ⁊ zi-
Nõ cõmẽo⸗ ʒaniam:iam iudicatus eſt qui non credit.
rat᷑ hic textꝰ Quare iudicatus eſt: Qnia non ge⸗/
iſte. Oĩs enĩ dit in noie vnigenitifilij dei. Hoc

q̃ male agit eſt autem iuqiciũ:quia lux venit in

oair lacem. mundu: ? dilexerunt hbomines ma
ern venitag gis tenebras ; lucem. Erant eni
lucem: vtnõ mala eorum opera. uoꝝ opera bo⸗
arguant᷑ ope na inuenit dñs: Nulloꝝ. mnia eni ope⸗

fecerunt veritatem.⁊ venerũt adlucẽ?⸗Et

E hoc eni ſequitur.¶
nitatem venite d lucem: vt maniſe/
ſtentur opera eius quia in deo ſũt
eta bmoalde quid⸗ n bong ererut.
vt venirent ad lucem.id eſt.chꝛiſtum?: Et
quomodo quidam dilexerunt tenebꝛas⸗
Si enim omnes pctõꝛes inuenit:⁊ omnes

a peccato ſanat.Et ſerpenſ ille a quo figu
rata eſt moꝛs dei eos ſanat qui moꝛſi fue-

rant: ⁊ ꝓpter moꝛſum ſerpentis erectus ẽ
ſerpens. id eſt.moꝛs dñi ꝓpter moꝛtales

homines quos inuenit iniuſtos. Quomo⸗
do intelligit᷑ hoc eſt iudiciũ/ quia lux ve-
nit in mundũ:⁊ dilexerũt homines magis

tenebꝛas q; lucem: erant enĩ mala opera
eoꝛum. Quid eſt hoc? Quoꝝ enim erãt

bona opera: Hõne veniſti vt iuſtiſices im

pios: Sed dilexerunt inquit tenebꝛaſ ma

gis q; lucem. Ibi poſuit vim. Multi enim
dilexerũt peccata ſua:multi confeſſi ſunt
peccata ſua: Quia qui ↄfitet᷑ peccata ſua
et accuſat peccata ſua:iam cum deo facit
Accuſat deus peccata tua:⁊ ſi tu accuſes
ↄiungeris deo. Quaſi due res ſunt/homo

et peccatoꝛ. Qð audis homo /deus fecit:
quod audiſ peccatoꝛ / ipſe homo fecit. DPe
le qð feciſti:vt deuſ ſaluet qð fecit. Opoꝛ
tet vt oderis in te opus tuũ:æ ames in te

opus dei.Cum autem cepit diſplicere qᷣ
feciſti: inde incipiunt bona oꝑa tua:qꝛ ac

cuſas mala opera tua:Initiũ operũ bono

rum: confeſſio eſt operũ maloꝝ. Facis ve
ritatem:⁊ venis ad lucem. Quid eſt facis

veritatẽ? Non te palpas/non tibi blandi⸗

ris/ñ tibi adularis:non dicas iuſtus ſum/
cum ſis iniquus:⁊ incipis facere veri taté.

Venis autem ad lucem vt manifeſtentur

opera tua quia in deo ſunt facta:quia ⁊2

ipſum qð tibi diſplicuit peccatũ tuũ:non
tibi diſpliceret niſi deus tibi luceret: ⁊ eiꝰ
veritas tibi oſtenderet.Sed qui etiã am⸗
monitus diligit peccata ſua/odit admonẽ
tem lucem ⁊ fugit eã:vt non appareãt ope

ra eius mala que diligit. Qui autem facit

veritatẽ /accuſat i ſe mala ſua:nõ ſibi par

cit:mon ſibi ignoſcit vt deus ignoſcat: qꝛ
dʒõ vult vt deus ignoſcat ipſe agnoſcit et

venit ad lucẽ.Cui gratias agit:qð illi qͥd

in ſe odiſſet oſtẽderit. Dicit deo. Auerte
faciem tuam a peccatis meis.Et qua fron

te dicit niſi iterum dicat/quia facinus me

NAuce: Et unm ego agnoſco. ? peccatũ meuʒz coꝛã me

eſt ſemper: Sit ante te: qð non vis eſſe an
te deum. Si autem poſt te feceris pecca⸗
tum tuum/retoꝛquet illud tibi deus ante

oculos tuos: ⁊ tunc retoꝛquet qñ iam pe⸗
nitentie fructus nullus erit. Currite:ne te
nebꝛe vos comp̃hẽdant. Fratres mei eui⸗
gilate ad ſalutemveſtram: euigilate dum

tempus eſt:nullus retardet᷑ a remplo dei:
nullus retardetur ab o ꝑe dñi: nullus auo
cetur ab oꝛatione cõtinua:nullus a ſolita
deuotione fraudet᷑. Euigilate cum dies ẽ

lucet dies. Chꝛiſtus eſt dies: paratus ẽ ig

noſcere reis ſed agnoſcentibꝰ: punire au⸗
tem defendentes ſe ⁊ iuſtos ſe iactantes:
et putantes ſe eſſe aliquid cum nihil ſint.

n dilectione autem eius ⁊ in mia eius q ⸗
ambulat: etiam liberatus ab illis letalibꝰ

Joh. Tract. XIII Ca. III
enun et grandibꝰ peccatis qualia ſunt facinoꝛa nouerat didicit iohãnes in dño ꝑ colum⸗
ſunt pominũ: homicidia: furta: adulteria: pet bam: cum iam eum noſſet qñ venienti vt
AaAa lllla que minutavident᷑ eẽ: peccata lingue baptiʒaretur ait:ego a te debeo baptiʒari
dfat gaut cogitationũ aut imoderatiõis in rebꝰ* et tu venis ad me:nñ ei dñs reſpõdit:ſi⸗
ales conceſſis:facit veritatẽ ↄfeſſionis ⁊ venit ne modo:vt impleat᷑ oĩs iuſticia. Nuũc er⸗
bono aa lucem i opibꝰ bonis. Quõ minuta plu go ad eundẽ iohannè / cogit nos oꝛdo le⸗
een irsa peccata ſi negligant᷑: occidũt: Ainute cctionis reuerti. Ypſe eſt ille qui ppheta⸗
Ir De ſunt gutte que flumina implent: minute tus eſt per eſaiam. Vox clamantis in de⸗
Opoꝛ ſunt arene: Si młta arena imponat᷑ pmit ſerto/parate viam dno:rectas facite ſemi
inte atq; opꝛimit. Hoc facit ſentina neglécta: tas eius. Tale teſtimoniũ reddidit dNů e
reqs qð facit fluctus irruens. Paulatim ꝑ ſenti ſuo. et qꝛ ille dignat?ẽ: amico ſuo: Dñſq;
ꝛac nam intrat: ſed diu intrãdo ⁊ non expauz ipaͦus ⁊T amicus ipſius phibuit teſtimoniiu
dono niẽdo: mergit nauim. Quid eſt autem ex⸗ lohanni. Dixit eni ð iohane. In natis mu⸗ AMatth.xj.
dsye haurire:niſi bonis oꝑibuſ agerevt non ob lierũ nemo ſurrexit maioꝛ iohanne bapti⸗
fnis ruant peccata:gemẽe do:ieiunãdo:tribuẽ⸗ ſta:Sed quia illi ſe pᷣpoſuit: in hoc quod
lndr⸗ do:ignoſcẽdo. Iter autem huiꝰſeculi mo. plus iohane deus erat: qui autem minoꝛ
Efun leſtum eſt plenũ temptatiõib: in rebꝰ ꝓ⸗ eſt inquit in regno celoꝝ maioꝛ ẽ illo.Mi
entue. ſperis ne extollat: in rebꝰ aduerſis ne frã noꝛ natiuitate:maioꝛ poteſtate: maioꝛ di⸗
tenm gat. Qui tibi dedit felicitateʒ huiꝰſeculi/ umitate / maieſtate / claritate / tãq; in pnci⸗
giath ad ↄſolationẽ tuam dedit: non ad coꝛxru⸗- pio erat verbuʒz: ⁊ verbum erat apud deũ
num ptionẽ. Rurſus qui te flagellat in iſto ſe, et deus erat verbum. Sic autem ghibue⸗
rte culo: ad emendationẽ nõ ad da nnationẽ fatrin ſuꝑioꝛibꝰ lectionibꝰ iohãnes dño te
liun⸗ facit. SFerto patrem erudientẽ me ſentias ſtimoniũ vt filiũ dei quidẽ diceret: deum
u iudicem punienté Hec quotidie dicimus nõ diceretnec tam negarer . Tacuerat oe
ice vobis:⁊ ſepe dicẽda ſunt:quia bona ⁊ ſa⸗ um:nõ negauerat deum ſſed non oĩno ta
ncipit tractatus tredecimus Ab vinſunt holcg lui dei Rirttar tite ex
OH ſcriptum eſt. Hoſt hec venit aenten teiletn, non eſſet ipſe di⸗
PE pEe mnus coꝛrigiam calciamenti eius ſoluere.
l ,. ieſus ⁊ diſcipuli eius in iudes ter· DIZam magnitudo iſta multũ dat intelligi:
e ram ⁊ illic demorahat cuʒ eiſ. vſcq cuiꝰ nõ erat dignꝰ coꝛrigiam calciamenti
ſe qad id. Qui habet ſponſam ſpon / ſoluere ille quo nemo ſurrexerat miaioꝛ i
n ſus eſt: amicus autem ſponſi eſt q natis mulierũ. Plus erat oibꝰ hoibus et
ne ſtat ⁊ audit eum: ⁊ gaudio gaudet angelis. Ham angelu inuenim ꝓhibuiſſe
ecn propter vocemſponiſi. io homo illi ad pedes caderet.Cum enim
a⸗ A & IXI —, queda in apocalypſi angelus oſtẽderet io
. „ 0 lectiois Hannte 4 ſeripe hoe euageliu:aent ma⸗
1n AiIuunnnituine viſiois iobanes cecidit ad pe-
uãgelice pᷣm Johannẽ ſicut dag an geli Er ilſe. 1Le ee
poteſtis memiſſe qᷣ iean ge es daden ann :ss. sſeru malaſuiner Apocal. ki
enun iitis pfectus veſtri ita ſequi fratrum tuoꝝ. Cadere ergo ſibi ad pedes
t tur: vt hec que modo lecta eſt: hodie nob hominẽ angelus ꝓhibuit. Mone manitfe⸗
4o tractanda ꝓponat᷑. Ab ipſo pncipio vſq; ſtui eſt quia ſuper omes angelos eſt: cui
iun in hodiernã lectionẽ que ſupꝛadicta ſunr talis homo quo maio? nemo ſutrexit ĩ na
nn memiſtis iam eſſe tractata.Et ſi foꝛte in- tis mulierũ /dicit indignũ ſe eſſe 1 li nA
ls manet in yfa memoꝛia: que hinc audieri⸗ dentius dicat iohannes: quia deuſ eſt diif
can⸗ tis ð baptiſmo iohãniſ.Et ſi ñ tenetiſ oĩa: noſter ieſus chꝛiſtus igenkaf 9 o⸗ wi⸗
ntes. audiſſe vos tamen credo qꝗð teneatis que ſenti lectione: quia 1 foꝛte de eageg
ie dicta ſunt: etiam quare ſpũſſanctus in co⸗ nn regnantt deus ſuper omneterr: D
aie lumbe ſpecie aparuerit: ⁊ quõ illa nodo⸗ tra qð ſurdi ſunt:qui putant eum in a fri⸗

ſiſſima qſtio ſoluta ſit:qꝛ neſcio qͥd qd nõ

ca ſola regnare. Hon enim nõ dictum eſt

. . * , . . 9 . *
de chꝛiſto:cum dictum eſt:regnauit ſuper hannes teſtimoniũ. ¶ Po ſt hec venit OH ſ
omnẽ terram. Quis eſt eni alius rex no-⸗ ieſus⁊ diſcipuli eius t in iudea ter t Alia litha
ſter: niſi vñs noſter ieſus chꝛiſtus? Jpſe ẽ ram: ⁊ illict demorabat᷑ oum eis et bet tenau⸗
„ rex noſter. Et quid audiſtis in ipſo pſal⸗ baptizabat. Baptizatus baptiʒat. Nõ deam
pð.xlvi. mo recẽti verſu modo cantato? Pſ allite in eo baptiſmo baptiʒat:quo baptiʒatꝰeſt Alia litte⸗ .
deo noſtro pſallite: pſallite regi nro pſalli Sat baptiſmũ dñs baptiʒatꝰ a ſeruo:oſtẽ ra bʒ moꝛa⸗
te: Quem dixit deum ipſuʒ dixit regẽ no⸗ dens humilitaris viam ⁊ pducens ad ba⸗ batur 4
ſtrum / pſallite deo noſtro pſallite: pſallite priſinſi dñi: hoc ẽ:baptiſmũ ſuũ/pꝛebẽdo n.
regi noſtro: pſallite intelligent᷑. Ne in nna humilitatis exemplũ:quia ipſe non reſpu .
parte velis intelligere cui pſallis: quomo it baptiſmũ ſerui. Et in baptiſmate ſerui 4
do rex oĩs terre deus.Et quõ eſt oĩs ter⸗ via pparabat᷑ dño:⁊ baptiʒatus dñs viaz
. re rex: qui viſus eſt in vna parte ter: ſe fecit venientibꝰ. Ipſum audiamꝰ. Ego Joh. xiii.
rarum/i hicroſolrma/in iudea ambulans ſum via ⁊ veritas ⁊ vita. Si veritatẽ que⸗
inter hoĩes:natꝰ/ſugens/creſcens/mãdu⸗ ris:viam tene. MNam ipſe eſt via que ẽ vez
cans / bibẽs / vigilanſ/ doꝛmiẽs/fatigatad ritas. Ipſa eſt quo is:ipſa eſt qua is mon
puteum ſedens: compᷣhenſus flagellatus per aliud is ad illud: nõ p aliud venis ad
ſputis illitus:ſpiniſ coꝛonatꝰ:ligno ſuſpẽ? cꝛiſtum. Per chꝛiſtũ ad chꝛiſtum venis.
ſus:lancea ꝑcuſſus moꝛtuſepultuſ: Qο, Oumodo p chꝛiſtũ ad chꝛiſtũ? Per chꝛi⸗
modo ergo rex ois terre? Qð videbat᷑ in ſtum hoĩem:ad chꝛiſtum deum: Per ver⸗
loco:caro erat:oculis carneiſ caro apare- bum caro factuʒ:ad verbum qð in pꝛinci⸗
bat:in carne moꝛtali maieſtas ĩmoꝛtałl o pio erat deus apud deum. Ab eo qd ma,
cultabat᷑: Et quibꝰ oculis maieſtas imoꝛ: ducauit homo:ad illud qð quotidie man ⸗
talis penetrata compage carnis poterat ducant angeli.Sic enim ſcriptum eſt.Pa po.lxxvũ.
,„ intueri:⸗ Eſt alius oculus: eſt interioꝛ ocu-⸗ nem angeloꝝ manducauit homo : panè ce
Tobie.iiij. lus.Nõne enim nullos oculos habebat et li dedit eis. Panem angeloꝝ manducauit .
tobias:qũñ cecus oculis coꝛpoꝛeis filio da homo.OQuis eſt panis angeloꝝ: In pꝛin⸗ j
bat pᷣcepta vite. Ille patriſ manũ tenebat cipio erat verbum:⁊ verbũ erat apud de⸗ 1
vt pedibꝰ ambularetille filio ↄſiium da-⸗ um:⁊ deus erat verbum. Quomodo panẽ s
bat vt viaʒ iuſticie teneret.Et hac oculos angeloꝛum manducauit homo: Et verbũ tin
video/⁊ hac oculoſ intelligo:Et melioꝛes caro factum eſt: ⁊ habitauit in nobis. Sed
oculi dantis vite ↄſilium: qᷓ; oculi tenen⸗ quia diximus manducare angelos fratreſ in
tis manũ.Cales oculos querebat ⁊ iefſus ne putetis moꝛſibꝰ fien. Nam ſi hoc intel⸗
quando ait philipo. Lanto tempoꝛe vo⸗ lexeritis:quaſi dilaniat᷑ deus quem man⸗ id
biſcũ ſuʒ ⁊ nõ cognouiſtis me? Tales ou ducant angeli. Quis dilaniauit iuſticiaʒꝰ ſop
los querebat cum ait. Philippe: qui videt Sed rurſum mihi aliquis dicit. Et quis ẽ
me videt ⁊ patrẽ meum. Iſti oculi in inte qui manducat iuſticiam? Vnde ergo bea A
ligentia ſunt:iſti oculilin mẽte ſunt. Adeo tni qui eſi uriunt ⁊ ſitiũt iuſticiã: qm ipſi ſa⸗- dc⸗
cum dixiſſet pſalmus/quõ rex omis terre turabunt? Cibus quem manducas ꝑ car⸗ l
deus:ſubiecit ſtatim / pſallite intelligent. nem vt reſiciaris tu / ille deficit: vt reparet b
Qð eni dico / pſallite deo noſtro pſallite: te/conſumit᷑. Manduca iuſticiaʒ:⁊ tu refi r
deum dico regem nr̃m. Sed regem nj̃m in eris: ⁊ illa integra ꝑſeuerat. quomõ vi⸗ n
ter hoĩes vidiſtis: tanq́; hoĩem vidiſtis: dengdo iſtam luceʒ coꝛpoꝛeã reficiunt᷑ ocu li lre⸗
paſſum crucifixũ moꝛtuſ. LCatebat aliqd oculi noſtri: ⁊ res eſt coꝛpoꝛea que videt᷑ ipenan ti
in illa carne:qð oculis cameis videre non oculis coꝛpoꝛeis.Multi enim cum fuerint tlalee G⸗
potuiſtis. Quid illic latebat: pſallite in⸗ diutius in tenebꝛis:infirmat᷑ acies ipſoꝛuʒ mnbnnſe
telligent. Holite oculis querere:qð men⸗ quaſi ieiumo lucis fraudati oculi cibo ſuo
te ↄſpicit᷑. Pſallite lingua:quia inter vos Luce quippe paſcunt᷑.defatigant᷑ ieiunio Allr eo
caro.Sed quia verbum caro factum eſt ? et debilitant᷑:ita vt ipſam lucem qua reſi⸗ rlohizen
habitauit in nobis: Reddite ſonũ carni: ciunt᷑ videre non poſſint.Et ſi diutiꝰ afue e
reddite dño mentis obtuituʒ: Pſallite in rit:extinguũt᷑⁊ tanqᷓ; moꝛit᷑ in eis ipſa aci⸗
telligent:⁊ videtis quia verbum caro fa⸗ es lucis.Quid ergo? Quia tot oculi quo⸗ fe
ctum eſt: ⁊ habitauit in nobis. Dicat ⁊ i⸗ tidie iſta luce paſcũt᷑:minoꝛ ñ fit.et illi re⸗

II

—

cnit n
ater Al
egct dem
ho denm
zapeſ tA
nooſte dh

d be⸗ bann
Nehe,
eſp
teſani
y
Cr Pbri
eile⸗
een
on
nisad
nens.
ache
eren⸗
ochc⸗
cn⸗
deman
hin
mece
ducauit
Ppen:
pdbe⸗
cni
nemi
bell
e
tel⸗

põ. xxxv.

potuit deus de luce coꝛpoꝛea coꝛpoꝛeis

ficiuntur: ſed ipſa integra permanet. Si B

oculis exhibere:non exhibet mundis coꝛ⸗

peruenias ad fontem/queris lucem. Et ſi
dies non eſt: accendis lucernaʒ: vt ad fon
rem peruenias. Fons ille: ipſe eſt lux. Si⸗
tientibus fons eſt: ceco lux eſt. Aperiant

dibus lucem illam infatigabilẽ / integra/
pſeueranteʒ: nulla parte deſicientẽ? Quã
lucem? In pꝛincipio erat verbum: ⁊ ver⸗-
bum erat apud deum. Videamus ſi lux ẽ
Quõ apud te eſt fons vite: ⁊ ĩ lumine tuo
videbimus lumen: In terra aliud eſt fons

aliud lumen. Sitiens queris fontem: ⁊ vt

oculi vt vide nt lucem: aperiant᷑ fauces

coꝛdis vt bibãt fontem. Qbõ bibis / hoc vi⸗
des hoc audis:totum tibi fit deus:qꝛ hoꝝ
que diligis / totuz tibi eſt. Si viſibilia at⸗
tendaſ:nec panis eſt deus:nec aqua ẽ deꝰ

nec lux iſta eſt deus.nec veſtiſ eſt deꝰ:ꝛnec

domus eſt deus. Omnia enim hec viſibi⸗
lia ſunt ⁊ ſingula ſunt.Qð eſt panis non h

eſt aqua.⁊ qð eſt veſtis non hoc ẽ domuſ

et qð ſunt iſta non hoc eſt deus. Vliſibilia

enim ſunt: deus tibi totuʒ eſt. Si e urieriſ
panis tibi eſt.ſi ſitis aqua tibi eſt: ſi in te⸗

nebꝛis es lumen tibi eſt: quia incoꝛiuptibi

lis manet:ſi nuduſ es/iĩmoꝛtalitatisveſtis
tibi ẽ:cum incoꝛruptibile hoc induerit in⸗
coꝛruptionẽ:⁊ moꝛtale hoc induerit iĩmoꝛ
talitatẽ. Omnia poſſunt dici de deo:⁊ ni⸗
hil digne dicitur de deo. Mihil latius hac

inopia.Queris congruũ nomen:nõ inue⸗

nis. Queris quoquõ dicere:oĩa inuenis.
Quid ſimile agnus leo?de chꝛiſtovtꝝq;
dictum eſt. Ecce agnus dei.Quõ leo? UVi
cit leo ð tribu iuda. Audiamus iohannẽ.

Baptiʒabat ieſus.Diximus quia baptiʒa

bat ieſus. Quõ ieſus? quõ dñs:quõ dei fi

t Alia litte⸗
ra hʒ ennon.
Alia litte⸗

ra habʒ illic

lius:quomodo verbum:ſed verbum caro
factum eſt. Erat autem et iohannes
baptizãas in fenon iurxta ſalim.Co⸗
cus quidã enon intelligitur qꝛ lacus erat
quia aque multe erat ribi:Etvenie

ant et baptizabant᷑ · Nondũ eniʒ

1 Al. lit. fue⸗ Nliſſus terat in carcerem iopanes.

rat iohãnes.

.

¶ Di memineritis:ecce iterum dico quod
dixi. Quare baptiʒabat iohannes? Quia
opoꝛtebat vt dominꝰ baptiʒaretur. Qua

re opoꝛtebat vt dominus baptiʒaretur?

MQuia multi ↄtempturi erãt baptiſmũ: eo
Ylam maioꝛi gratia pꝛediti viderent᷑:qᷓ

—.e.⅞yPeK2

—

viderent alios fid eles. Verbi gratia: ↄiu
gatus iam contin enter viuens cathecumi
nus:ↄtemneret coniugatũ ⁊ diceret ſe me

lioꝛem:cum ille ſit fidelis.Ille cathecumi
nus poteſt dicere in coꝛde ſuo. Quid mi⸗

hi opus eſt baptiſmũ accipere vt hoc ha⸗
beam qð ⁊ iſte quo iam melior ſum? Ne g̊
ceruix iſta pꝛecipitaret quoſdam de meri

tis ſuis plurimuʒ elatos: baptiʒari voluit

dñs a ſeruo:tanq; alloquens ſilios capita
les. Quid vos extollitis? quid erigitiſ? qꝛ
habetis ille pꝛudentiam/ille doctrinam/il

le caſtitateʒ/ille foꝛtitudinẽ patiẽtie.Nũ⸗

quid tantum habere poteſtiſ q́;tum ego q

dedi? Et tamen ego baptiʒatus ſum a ſer⸗

pleatur omnis iuſticia. Sed dicit aliquis.
Su fficiebat ergo vt baptiʒaret dominum
iohannes. Quid opus erat vt alij baptiʒa
rentur a iohanne? Et hoc diximus:quia ſi
ſolus dñs baptiʒaretur a iohanne: non de
eſſet iſta cogitatio hommibꝰ:qð melioꝛeʒ
habebat baptiſmũ iohannes q; dñs: Dice
rent enim. Vſq; adeo magnũ erat baptiſ
mũ quod habuit iohannes:vt ſolus chꝛi⸗
ſtus illo fuerit dignus baptiʒari. Ergo vt

oſtenderetur melius baptiſmũ qð daturꝰ

erat dñs: ⁊ illud tanq; ſerui ĩtelligeret᷑:il⸗
lud tanq; dñi:baptiʒatus eſt dñs vt pꝛebe
ret humilitatis exemplum. Non ſolus au
tem baptiʒatus eſt ab eo:ne baptiſmũ io⸗
hannis melius baptiſmo dñi videret᷑ Ad

hoc autem viam pꝛebuit dñs noſter ieſus

cchaꝛiſtus ſicut audiſtis fratres ne quis ar⸗
rogans qð habeat abundantiã alicuiꝰgra
tie:dedignaretur baptiʒari baptiſmo dñi.
Etucunq́; enim cathecuminus pꝓficiat:

adhuc ſarcinam iniquitatis poꝛtat. NHon

illi dimittit᷑:niſi cuʒ venerit ad baptiſmũ.
OQuomodo non caruit populus iſrael po⸗
pulo egyptioꝝ niſi cum veniſſet ad mare
rubꝛum:Sic pꝛeſſura peccatoꝝ nemo carʒ
niſi cum ad fontem baptiſmi venerit. g⸗
cg eſt rergo queſtio ex diſcipulis r Alia litte⸗

iohannis cum iudeis de
tione. Baptiʒabat iohs:baptiʒabat chꝛi
ſtus: Moti ſunt diſcipuli iohannis:ↄcur⸗

rebatur ad chꝛiſtum:veniebat᷑ a iohanne
Qui enim veniebant ad iohannem: mitte

bat illos ad chꝛiſtum haptiʒari:non mitte

zabantur.Turbari ſunt diſcipuli iohanis
et ceperunt queſtionem tractare cum iu⸗
f iij

S

uo:vos dedignamini a dno.hoc eſtvt im Matth. iij.

Puriſica/ ra habet aũt

bantur ad iohannem qui a chriſto bapti⸗

deis: quomodo ſolet fieri:ſi intelligas di⸗

xiſſe iudeos maioꝛem eſſe chꝛiſtum: ⁊ ad
cius baptuſmũ debere concurri. Illi non⸗
duz intelligentes: defendebant baptiſmũ
lohannis. VUentum eſt ad ipſum iohannẽ

vävt ſolueret queſtionem. Intelligat chari⸗
tas veſtra. Et hic vtilitas ipſa humilitatiſ
agnoſcitur ⁊ oſtenditur: vtruʒ in ipſa que
ſtione cuʒ errarent homines: gloꝛiari apꝰ
ſe voluit iohãnes. Foꝛtaſſe enim dixiſſʒ:
verum dicitis/recte ↄtenditis: baptiſmuʒ

meum eſt melius. Naʒ vt noueritis quod

baptiſmũ meum eſt melius:ipſum chꝛiſtũ
ego baptizaui. Poterat hoc dicere iohan
nes baptiʒzato chꝛiſto. tũ ſe ſi vellet ex

tendere:habebat vbi ſe extenderet. Sed
melius nouerat apud quem ſe humiliaret
Quem ſe nous rat naſcendo antecedere:

illi ſe voluit ↄfitendo cedere. Salutẽ ſuã
intelligebat in chꝛiſto eẽ. Jam dixerat ſu

Joh.j:

eius accipiunt:niſi ille ſit deus? Nam ⁊ ſi

ille homo ⁊ non deus:de plenitudine dei
accepit ipſe: non deus. Si autem omnes

homines de plenitudine eius accipiunt:

perius:nos omnes de plenitudine eius ac
cepimus. Et hoc ↄfiteri deum eſt. Quo⸗
modo eni omnes homines de plenitudie

ille eſt fons: illi bibẽtes. Qui bibũt:⁊ ſi⸗

tire pñt ⁊ bibere. Yons nunq; ſitit:fons ſe
ipſo non eget. Fonte egent homines ar⸗
dentes viſceribus:aridis faucibꝰ currunt
ad fontem vt reſiciant᷑. Fens fluit vt reſi-⸗
ciat:ita ⁊ dũs ieſus. Videamus quid re⸗

Alia litte⸗ ſpõderit iohãnes.U

ra habʒ.Et nem:et dixerut ei ·

eſt. Quid dicis? non ſunt ꝓhibend
märaa te potius veniant? Reſpondit ioban
nes et dixit. Nõ poteſt
accipere:niſi ei datum fuerit de ce/
lo.De quo putatis hoc dixiſſe iohannẽ:
DSDSDe ſceipſo. Quaſi hõ accepi ait de celo.
D Intendat charitas veſtra. MHon poteſt
homo quicq; accipere: niſi fuerit ei datuʒ

de celo. Ipſi vos mihi teſtimoniuʒ

Alia litte⸗ Perhibetis:qð dixerim tego non
ra non ſum ſumc S. Tan⸗ vo⸗
ego chriſtus fallitis: Voſipſi mihi qui modo ꝓpoſui⸗
ſtis hanc queſtionẽ:qui mihi dixiſtis:rab

hriſtus. Tanq; dicẽs. Quid vos

bbiquierat
tecum tranſiordanem cui tu teſti/
moniũ perhibuiſti:ecce hic bapti⸗

t Alia litte⸗ vat:et omnes eurrunt ad llu⸗ Po .

homo qcq;

XIII

Ca. III

bi qui erat tecum tranſioꝛdaneʒ: cui tu te

ſtimoniũ perhibuiſti: Hoſtis ergo quale

teſtimoniũ illi perhibui: Mn do dicturus
ſum non eſſe illum:quẽ dixi eſſe? Ecce qͥ
aliquid accepi de celo vt aliquid eſſem:
inanem me vultis eſſe vt loquar cõtra ve

ritatem. NHon poteſt homo accipere qcG

niſi fuerit illi datum de celo. Ipſi vos mi⸗

hi teſtimoniũ p rhibetis quod dixerim.

ego non ſum chꝛiſtus. Mon es tu chꝛiſtuſ?-
Sed qd ſi maioꝛ illo. qꝛ tu illũ baptiʒaſti

Miſſus ſum ego pꝛeco ſum :ille iu⸗
dex eſt. Et audi teſtimoniũ multo vehe⸗
mentius:multo expꝛeſſius. Videte quid
nobiſcum agitur:videte quid amare de⸗
beamus. Videte quia aliquem homineʒ

extus ha⸗
bet: Sed qꝛ
miſſus ſum:
aute illum.

amare pꝛo chꝛiſto:adulteriũ eſt. Quare B
dico? Attendamus vocem iohannis.Po
terat in illo errari: poterat in ipſo putari
qui non erat. Reſpuit a ſe falſum honoꝛẽ?
vt teneat ſolidam veritatem. Videte q d
dicat chꝛiſtum:quid ſe.NQui habet ſpõ

ſam ſponſus eſt. Caſti eſtote: ſponſuʒ

amate. Quid auteʒ tu es qui nobis dicis:
qui habet ſponſam ſponſus eſt: Amicuſ
autem ſponſi qui ſtatet audit eum

gudio gaudet ppter

r vocem ſpõſi
erit dñs ꝓ motu coꝛdis mei:multo eniĩ

gemitu plenũ eſt dicere qd doleo. Sʒ ob⸗

ſecro vos per ipſum chꝛiſtum: vt qð dice⸗

re non potero:woſ cogitetis.Houi enĩ do

loꝛem meum:expꝛimi ſatis digne non poſ

ſe.Multos enim adulteros video/qͥ ſpon

ſam tanto pꝛecio emptam/amataʒ/fedam

vt pulchꝛa fieret:illo emptoꝛe :illo libera

toꝛeillo decoꝛatoꝛe:poſſidere volunt:et

id agunt verbis ſuisvt ꝓ ſponſo amentur

De illo dictũ eſt:hic eſt qͥ baptiʒat.Quis

huc exit ⁊ dicit:ego baptiʒo? Quis huc

exit ⁊ dicit:ego qð dedero/hoc eſt ſanctũ

Quis huc ꝓcedit qui dicit? Gonũ eſt ti⸗
bi vt naſcaris ex me. Amicum ſponſi au⸗

diamus:nõ adulteros ſpõſi. Audiamꝰ ʒe

lantem:ſed non ſibi. Fratres regredimini

coꝛde ad veſtras domos:carnalia loquoꝛ

terrena loquoꝛ Humanũ dico ꝓpter infir

mitatem carnis veſtre.AHulti habetis ↄiu
ges:multi habere vultis:multi ⁊ ſi nõ vul
tis habuiſtis:multi qui oĩno ↄiuges habe

re nõ vultis:De ↄiugibꝰ patrum veſtroꝝ

nati eſtis. Hulluʒ coꝛ eſt qð nõ iſte tangat

af
liu
ſen
6or
de
ab
lle
anm
lo⸗
nitt
feſta
et.
e⸗
phibe
nen
ſenn.
ſuunf
ſam ſu
gun
peſen
nanfn
luente
mter
Eg.
ease

ſecy
lor. ⸗

nuoa⸗
ego do
dun
Namio
Mdiy
Quure
Uos
ſanſa
reur
Ren
u;
hac
tion
tota
Pon
tenle
mas
fan
ptis
ſon

S

Il

—

ntte
guale
Cuns
Sceq
leſen
mye
creiccᷓ
osm⸗
Nrenn.
DEENA.

afi
Uein⸗ Tetnud
ehe, ⸗ Gel
enig nlns in

rde An lin

mine
Qned
s. o
ſopan
mkoncne
Merei
er poniz
dsdics.
n oo/
nuloeni
Hob⸗
boce⸗
enido
Nnpol
ſpon
ſebam
Abena
unt:et
wencur
Os
us boc
ſtſmnai
nückn.
nſau⸗
un e⸗
Cdiminn
loquo⸗
erniar
Nl
S
veſtor.
Fenngn

Joh. Tract. XIII

affectus:nullus in rebus humanis tam de

uius a genere humano eſt:qui qð dico nõ
ſentiat. Ponite aliquem ꝓfectum pꝑegre:
cõmendaſſe amico ſuo ſponſam ſuã. Vi⸗
de queſo te charus meus es:ne foꝛte me
abſente ꝓ me aliquis amet᷑.Qualis ergo
ule qui cuſtodiens ſponſam vel vxoꝛem

amici ſui.dat quidem operã vt nullus ali

us ametur.Sʒ ſi ſe amari ꝓ amico volue⸗
rit:⁊ vtivoluerit cõmendata ſibi:quã de⸗
teſtandus humano generi vniuerſo appa⸗

ret. Videat illam aliq̃nto petulantiꝰ per

feneſtram attendere aut iocari cum aliqͥ:

pPhibet tanq; zelanſ. Video zʒelanteʒ ſed
videaʒ cui:vtrum amico abſenti:an ſibi pᷣ

ſenti. Putate hoc dñm noſtruʒ ieſum chꝛi
ſtum feciſſe. Cõmendauit amico ſuo ſpon
ſam ſuam:peregre ꝓfectus eſt accipere re
gnum ſicut ipſe dicit in euangelio: ⁊ tamẽ

pꝛeſens eſt maieſtate. YFallatur amicus 4

tranſmare ꝓfectꝰ eſt:⁊ ſi fallitur: ve illi

fallit. Quid cum fallere deum conatur in⸗
tuentem omniũ coꝛda ⁊ omniũ ſecreta ri⸗
mãtem?: exiſtit aliquis hereticus ⁊ dicit.

Ego do / ego ſanctifico/ego iuſtiſico:nolo
eas ad illam ſectam. Bene quidem ʒelat
ſed vide cui. Hon eas ad idola: bene ʒe⸗
lat. Non ad ſoꝛtilegos:bñ ʒelat. Videa⸗

mus cui zelat.Ego qð do ſanctum eſt: qꝛ
ego do. Ego quem baptiʒo baptizatus ẽ.

Quem non baptiʒo:nõ eſt baptiʒatꝰ. Au⸗
di amicum ſponſi:diſce ʒelare amico tuo.

Audi vocem illius.hic eſt qui baptiʒat.

Quare tibi vis arrogare qð tuũ non eſt⸗

Vſq; adeo abſens eſt qui hic reliquit ſpõ

ſam ſuam? Heſcis quia ille qui a moꝛtuis
reſurrexit: ad dexteram patris ſedet. Si
ↄtemſerunt euʒ iudei in ligno pendentẽ:
tu ↄtemnis in celo ſedenteʒ. Nouerit cha

ritas veſtra magnum doloꝛem me pati de
hac re.Sed vt dixi:dimitto cetera cogita

tionibus veſtris : Mon eniʒ dico ſi loquar
tota die:ſi plangam tota die non ſufficio.
NMNon dico:ſi habeã ſicut dicit ꝓpheta:fon
tem lachꝛymarum:ſed ſi uertar in lachꝛy
mas ⁊ lachꝛyme ſlam.in linguas ⁊ lingue
fiam:parum eſt. Redeamus:videamꝰ qͥd
dicit iſte. Qui habet ſponſam ſponſus eſt
Non eſt mea ſponſa.Et non gaudes ĩ nu

E ptijs? Immo gaudeo ait. Amicus autem

ſponſi qui ſtat ⁊ audit eum: gaudio gau⸗

det pꝛopter vocem ſponſi. Mõ inquit gau

deo pꝛopter vocem meam: ſed pꝛopt vo⸗

cem ſponſi. Gaudeo ego ĩ audiendo:Ille

in dicendo. Ego enim ſum illuminandus:

ille lumen. Ego ſum auris: ille verbum,.

Ego amicus ſponſi:qui ſtat ⁊ audit cum.
Quare ſtat? Quia non cadit.Quare non

cadit?: Quia humilis eſt: Vide ſtantem ĩ

ſolido. Non ſum dignus coꝛrigiam calcia

menti eius ſoluere.Bene te humilias:me
rito non cadis.Merito ſtas:merito audis
eum:⁊ gaudio gaudes pꝛopter voceʒ ſpõ
ſi. Sic apoſtolus amicus ſponſi ʒzelat:⁊ ip⸗

ſe non ſibi ſed ſponſo. Audi vocem ʒelan

tis.Zelo dei vos ʒzelo dixit/ nõ meo. Nõ

mihi ſed ʒelo dei. Vide quomõ? quem ʒe
las:? Uel cui zelas? Deſponſaui enim voſ

vni viro virginem caſtam exhibere chꝛi⸗

ſto. Quid ergo ti nes? Quare ʒelas? Ti⸗

ij 4 Coꝝ * xj.

meo inquit ne ſicut ſerpens ſcduxit euam

aſtutia ſua:ſic ⁊ veſtri ſenſus coꝛrumpan⸗
tur a caſtitate que eſt in chꝛiſto. Omis ec
cleſia virgo aſpellata eſt. Diuiſa eẽ mem
bꝛa eccleſie:diuerſis donis pollere vide⸗
tis atq; gaudere.Alij coniugati/alie con⸗
iugate:alij viduati vxoꝛibus vltra non qᷣ⸗
runt: Alie viduate maritis vltra non que

runt. Ali integritatẽ ab ineunte etate cõ

ſeruant:Alie virgintatem fſuam deo de⸗

uouerunt.Diuerſa ſunt munera :iſed em⸗

nes iſti vna virgo eſt. Abi eſt iſta virgini

tas⸗ Non enin ĩ coꝛpoꝛe. In coꝛpoꝛe pau⸗
carum feminarũ eſt.Et ſi dici virginitas ĩ
viris poteſt:paucoꝛum viroꝛum ſanctitas
integritas etiam coꝛpoꝛis eſt in eccleſia:⁊
honoꝛabilius membꝛum eſt. Alia autem

bꝛa non in coꝛpoꝛe:ſed omnia ĩ mente ſer

uant virginitatem. Que eſt virginitas mẽ

tis? Integra fideſ:ſolida ſpes:ſincera cha

ritas.HhHanc virginitatem timebat ille:qui
ʒelabat ſpõſaʒ a ſerpẽte coꝛrumpi.Sicut

enim membꝛum coꝛpoꝛis violatur in quo⸗-
dam loco:ſic ſeductio lingue violat virgi

nitatem coꝛdis. In mente non coꝛrumpa⸗

tur:que non vult ſine cauſa tenere coꝛpo⸗

ris virginitatem. Quid ergo dicaʒ fratres
mei? Et heretici ha ent virgines:⁊ multe

ſunt virgines hereticoꝛum. Vlideamus ſi

ſponſuʒ amãt: aut vainitas iſta cuſtodiat᷑

Cui cuſtodiat᷑: Chꝛiſto inqͥt. Videamus

ſi xpᷣo:⁊ ñ donato. Videamꝰcui ſᷣuat᷑ iſta

Joh. Tract. XIII

põ. xlvj.

ps. xxj.

virginitas. Cito pꝛobare poteſtis. Ecce

oſtẽdo ſponſum:quia ipſe ſe oſtẽdit. Per
hibet illi teſtioniũ iohancs. Hic ẽ qͥ bapti
zat. O tu vgo ſi ſpõſo huic fuas vᷣginita⸗
tẽ tuã:qre curriſ ad eũ qᷣ dic̃:ego baptiʒo:
cuũ amicꝰ ſpõſi tui dicat:hic eſt qui bapti⸗

zat. Deinde ſponſus tuus totum oꝛbem
tenet: quare tu in parte coꝛrumperis?

Quis eſt ſponſus?.Quomodo rex omnis
terre deus. Ipſe ſponſus tuus totum te⸗
net:quia totuʒ emit. Vide q;ti emerit:vt
intelligas quid emerit.Qð pꝛeciũ dedit?
Sãguinẽ fudit. Vbi fudit ſanguiuẽ ſuũ?-

In paſſione. Nonne ſponſo ſuo cãtas aut
cantare te fingis:qñ emptus eſt totus oꝛbſᷣ

Fogerunt manus meas ⁊ pedes meos:di

numerauerũt oĩa oſſa mea. Ipſi vᷣo ↄſide
rauerũt ⁊ conſpexerũt me:diuiſerũt veſti

mBenta mea:⁊ ſuper veſtem meam miſerũt
ſoꝛtem. Sponſa es:agnoſce veſtem ſponſi

tui. Super quam ve ſtem miſſa ẽ ſoꝛs⸗: In

terroga euangeliũ. Vide cui deſponſata
ſis.vide a quo arras accipias: interroga
eüeceeuangeliũ. Vlide quid tibi vicat ĩ paſſio⸗
Joh. xix.

ne dñi:Erat ibi tunica: Nideamꝰ qualis.

Deſuꝑ texta. Deſuꝑ texta quid ſigniſicat

niſi charitatẽ? Dheſuꝑ texta tunica/quid ſi

gnifſicat niſi vnitatẽ? Hanc tunicam atten

de: quã nec ꝑſecutoꝛes chꝛiſti diuiſerunt

Ait enĩi:Dixe:unt inter ſe. RNon diuidamꝰ2

eam:ſed ſoꝛtem ſuꝑ eaʒ mittamꝰ.Ecce vn
de audiſtis pſalmũ. Veſtẽ pſecutoꝛes nõ
ↄſciderũt:chꝛiſtiani eccleſiã diuidũt.Sʒ
quid dicam fratres? Aperte videamꝰ qͥd
egerit. Ibi enim emit:ibi pꝛecium dedit.
Pꝛo qᷓ;to dedit? Si pꝛo africa dedit?nõ ſi
mus donatiſte:⁊ non apellemur donati⸗

ſte ſed chꝛiſtiani:quia chꝛiſtus ſolam afri
cam emit. t; hic non ſoli donatiſte.

Sed non tacuit ĩ cõmercio ſuo quid eme⸗

rit. Fecit tabulas/deo graſ:non nos fefel

lit: Opus eſt vt audiat illa ſponſa ⁊ intel⸗
ligat ibi cui voueritvirginitatẽ. Ibi ĩ pſal
mo vbi dictum eſt foderũt manus meas ⁊
pedes meoſ:dinumerauerũt oĩa oſſa mea

AVbi paſſio dñi apertiſſime declarat᷑.Qui

pſalmus oĩ anno legitur nouiſſima hebdo

mada intento vniuerſo populoiminente

paſſione chꝛiſti.⁊ apud nos ⁊ apud illos
pſalmus iſte legitur. Intendite frẽſ:quid

ibi emit. Recitentur tabule cõmerciales:

quid ibi emit audite? Cõmemoꝛabunt᷑ et

conuertent᷑ ad dñʒ vniuerſi fines terre. Et

adoꝛabunt in conſpectu eius vniuerſe fa⸗

milie gentium: quõ ipſius eſt regnum ⁊ ip
ſe dñabitur gentium.Ecce quid emit.Ec⸗

ce qm̃ deus rex omniſ terre eſt ſponſus tu

us. Quid ergo apud vos vis deduci talẽ
diu item? Agnoſce/ totum emit:⁊ tu dicis

partem hi habes. ¶ O placere ſpõſo. F
ſi coꝛrupta non loõreris:⁊ coꝛrupta quod
peius ẽ coꝛde ñ coꝛpoꝛe. Amas homineʒ

pꝛo chꝛiſto:amas dicentem Ego baptiʒo.

Amicum ſponſi non audis dicentem: Hic

eſt qui baptiʒat. Non audis dicentẽ:Qui

habet ſponſam ſponſus eſt. Ego non ha⸗

beo ſponſam dixit.Sed quid ſum? Ami⸗

cus. Amicus autem ſponſi qui ſtat ⁊ au⸗

dit eum: gaudio gaudet ꝓpter vocẽ ſpon
ſi. Euident᷑ ergo fratres mei nihil pꝛodeſt
iſtis ſeruare virginitate: habere ↄtinẽti⸗

am: elemoſynã dare. Omnia illa que lau⸗

dantur in eccleſia nihil illis pꝛoſunt:quia

conſcindũt vnitateʒ.id eſt. tunicam illam
charitatis. Quid faciunt? Diſerti ſunt mł

ti int illos: magne lingue flumina lingua
rum: nunquid angelice loquunt᷑: Audiãt

amicum ſponſi:ʒelantem ſponſo non ſibi. . Aia
Si linguis hominũ loquar ⁊ angeloꝝ cha I·Coꝝ .xiij
ritatem autem non hẽam: factus ſum ve⸗
lut eramentũ ſonans at cymbalũ tinniens
Seld quid dicunt: hHabemus baptiſmum.
hHabes:ſed non tuum. Aliud eſt habere

aliud dñari. Baptiſmũ habes:quia acce
piſti vt baptiʒatus ſis. Accepiſti tanqᷓ; il⸗

luminatus:ſi tamen a te non obtenebꝛat⸗
Et quando das: miniſter das non poſſeſ⸗
ſoꝛ.pꝛeco clamaſ non iudex. Per pꝛeconẽ
loquitur iudex: ⁊ in actis tamen non ſcri⸗

bitur/pꝛeco dixit/ſed iudex dixit. Pꝛoin⸗

de vide ſi tuũ eſt qꝗð das poteſtate. Si au
tem accepiſti. confitere cum amico ſi ponſi:

Non poteſt homo accipere quicqᷓ;:niſi da

tum fuerit ei de celo: Conſitere cũ amico
ſponſi:qui habet ſponſam ſponſus ẽ. Ami

cus autem ſponſi ſtat ⁊ audit eum. Sed o
ſi ſtares ⁊ audires eum: æ ñ caderes vt au

dires te. Audiẽdo enim eum ſtares ⁊ au⸗

dires. Nam loqueris:⁊ tibi caput inflas.

Ego inquit eccleſia ſi ſponſa ſum/ſi arras

accepi/ſi pꝛecio ſauguinis illiuſ redempta
ſum:audio vocem ſponſi. Et vocem ami⸗

ci ſponſi tũc audio:ſi ſpõſo meo det gliaʒ

non ſibi. Dicat amicꝰ. Qui hʒ ſpõſaʒ ſpõ⸗

l
ansz
do py
drcar
hiri
ſus:g

ymu
ſſau nge,
naid
fusen
Men:
eer⸗
nuraan
wonis
ſnelr
. euntt.
ft
Nn
Wn
. fege
Uuet ſn
une.
hod

— — — —

.Et ſus eſt. Amicus auteʒ ſponſi qui ſtat ⁊ au nia excluſit.Neſcio que aniculavidua/ne
len⸗ dit eum: gaudio gaudet ꝓpter vocẽ ſpon ſcio quis homo qualiſcũq; laicus habens
ne ſi.Ecce habes ſacramẽta:⁊ eo concedo. charitatẽ itenẽs integritatẽ ſidei:non faa
Ec⸗ Habes foꝛmam:ſed ſarmentũ es de vite cit hoc.Petrus in coꝛꝑe oculus eſt. Ille
ſusn bᷣciſum: Tu foꝛmam oſtendis:ego radicẽ m coepe digituſ eſt:in eo tamen coꝛpe eſt:
anle quero.De foꝛma fructus non exit:niſi vvdi in quo ⁊ perrus.Et ſi minusvalet digituſ
udics eſt radix. Vbi autem eſt radix? In chari⸗ ; oculus:non eſt tamen pciſus a coꝛpoꝛe
ſo95 tate. Et audi foꝛmã ſacramenroꝝ. Paulꝰ Melius eſt eſſe digitum ⁊ eſſe in coꝛpe: q;
uod loquitur. Si ſciam inquit oĩa ſacramẽta eſſe oculum ⁊ euelli de coꝛpoꝛe. Pꝛoinde
mine, et habeam omnẽ ꝓphetiam ⁊ omne ſide: fratres mei nemo vos fallat/nemo vos ſe
btzo. et q;tam fideʒ? ita vt montes tranſferam: ducat:amate pacẽ chꝛiſti: qui ꝓ vobᷣ cru⸗
pie charitatem autẽ non habeam: nihil ſum. ciſixus eſt cum deus eſſet. Paulus dicit:
“ Nemo ergo vobis fabulas vẽdat.Et põ⸗ Neq; qui plantat eſt aliquid neq; qui ri⸗
onbe⸗ nus fecit miraculũ ⁊ donatus oꝛauit: et gat:ſed qui incrementũ dat deus.Et qͥſq;
n⸗ reſpondit ei deus de celo. Pꝛimo aut fal⸗ noſtrũ dicit quia aliqͥd ẽ. Si dixerim⸗ qzꝛ
⸗ luntur aut fallunt. Poſtremo fac illum aliquid ſumus ⁊ non illi gloꝛiam dederi⸗
ſon mõtes trãſferre: charitatẽ aũt inqt nõ ha⸗ mus:adulteri ſumus nes am⸗ ri volumus
viet beam nihil ſum. TFideamusvtrum habue non ſponſum. Vos chꝛiſtũ diligite ⁊ nos
nit⸗ rit charitatẽ. Crederẽ:ſi nõ diuiſiſſet vni⸗ in illo:in quo ⁊ vos a nobis diligimi. In⸗
lelin latem: Nam ⁊ contra iſtos vt ſic loqr mi⸗ uicenm ſe diligant mebꝛa: ſed oia ſub capi⸗
r rabiliarios: cautum me fecit deus meꝰ dis te viuant. Doloꝛe quidem fratres mei mł
— oens: In nouiſſimis rempib exurget yſeu ta coact ſum dicere ⁊ pauca dixi. Lectio
u do ꝓphete faclentes ſigna ⁊ pdigia: vt in nem tamẽ ſinire non potui. Aderit dñe vt
ducant ſi fieri dieſt etiam electos: Ecce opoꝛtune ſiniatur. Holui eni ampliꝰ one
nmn pᷣdixi vobis. Ergo cautos nos fecit ſpon rare coꝛda vr̃a:que volovacare gemitibꝰ
di ſus:quia ⁊ miraculis decipi non debemꝰ: et oꝛationibꝰ ꝓ his qui adhuc ſurdi ſunt
onſti lun Aliqñ enĩ ⁊ deſertoꝛ terret ꝓuincialẽ:ſeiũ et non intelligunt ¶¶ Explicit tractatuſ
brch! vtrum in caſtris ſit ⁊ aliquid illi pſit ch-⸗ tredecimus. Incipit tractatus de⸗
nn⸗ ſ.q.j. teneas acter ille in quo ſignatus eſt rhoc atten⸗ cimuſquartus:Ab eo ꝙ ſcriptu eſt
s mus dit: qui terreri ⁊ ſeduci non vult: Teneu⸗ Pocergo gaudiũ meiim impleri⸗
gus⸗ tatè fratres mei. Pꝛeter vni ocergo gaudin meum impletu
un. mus ergo vnitatẽ fratres mei. Pꝛeter vi ſtill SPeEPten 5
bere tatem: ⁊ qui facit miracula nihil ẽ. In vni eltulum oportet geſcereg me auteʒ
cce tate erant populus iſrael ⁊ non faciebant neſagdiceBai icredit
Fil⸗ miracula: pꝛeter vnitatẽ erant magi ppa⸗ in filium habet vitam eternaz: qui
nat raonis ⁊ faciebant ſimilia moyſi: Populꝰ gutem inq edulus eſt filio non vi⸗
ſeſ⸗ iſrael vt dixi non faciebãt miracula: QAui Debit vitã ſed ira dei manet ſup eũ
tonẽ erant ſalui apud deum:qui ſaciebãt/and o tio iſta
ſcri⸗ non faciebãt? Petrus apłus reſuſcitauit — C ctio IIE De =ððð
in⸗ moꝛtuũ:ſimon magus fecit multa.Erant ſancto euãgelio: excellentiã
San ibi multi chꝛiſtiani qui non poterant face diuinitatis oñi nr̃i ieſu chꝛi⸗
ſnſ : re:nec ꝗò faciebat petrus nec qð faciebat II dſi ⁊ humilitatẽ hoĩs qui me⸗
in Luce. x. ſimon. Sed vnde gaudebãt: quia noſa eo nutt dici amicus ſponſi nos docet: vt diſi
lanie rum erant ſcripta in celo. Mam ⁊ redeunti uamꝰ quid interſit inter hoiem hoĩeʒ: ·
an bus diſcipuliſ: dñs noſter ieſus chꝛiſtus ꝓ poſĩem deũ. Quia homo deus dñs noſter
Slo nter ſidem gentium hoc ait. Dixerunt eni ieſus chꝛiſt: deꝰ aſi oia ſecula: æ hõ in no
SNan gloꝛiantes ipſi diſcipuli. Ecce dñe in noie ſtro ſeculo Seusð pfe: hõ ð virgine:vn⸗
tuo etiam demonia nobis ſubiecta ſunt. ſi at ide dñsa ſaluatoꝛ iet iſtꝰ flli⸗
g a⸗ enam. a non necta tñ atq; idẽ dñsa ſaluatoꝛ ieſus chꝛiſtꝰ fili⸗
infas. Bene quidem confeſſi ſunt:detulerũt ho us dei de ⁊ hõ. Johãnes vo excellentis
ſams onreigß aiſt Et tamẽ quid ait eis: geratie miſſus ante ipſum illuminatab ixł
edenp⸗ is ſubicct 3 ian/ n demonia vo⸗ fo qͥ lumẽ ẽ. Peẽ iohe eni dictũ ẽ. Hõ erat᷑ Joh.j·
mm nra ſonipta une n cio⸗Peins vomo⸗ Ule lume. ſed vt teſttoniu ppiberetp luie.
aci veſtra ſcripta ſunt in celo. Petrus demo⸗ poteſt qͥdeʒ dici lum: ⁊ bñ ðꝛ ⁊ ipſe lumen

nſco⸗

4 . M
S 222

Matth. xj·.

ſed illuminatuzʒ non illuminãſ. Aliud ẽ ei

lumen qð ülluminat: ⁊ aliud lumẽ qð illu-
minat᷑. Nam ⁊ oculi nr̃i lumina dicunt᷑.Et

tamen in tenebꝛis patent ⁊ nõ vident. Lu

men autẽ illuminãs a ſeipſo lumen eſt: et
ſibi lumen eſt: non indiget alio lumine

vt lucere poſſit: ſed ipſo indigent cete⸗

ra vt luceant.Confeſſus eſt ergo iohanes
ſicut audiſtis:quia cum diſcipuloſ multoſ

faceret ieſus:⁊ ꝑferret᷑ ad eumveluti vt in
ſtigaretur:q̃ſi inuido enĩ narrauerũt.ecce

ille facit plures diſcipulos q; tu: Ille con
feſſus eſt qͥd eſſet.⁊ inde meruit ad ipſuʒ

ptinere qꝛ nõ eſt auſus ſe dicere qðs eſt il⸗
le.hoc ergo dixit iohãnes:nõ poteſt ho⸗
mo accipere quicq; niſi datum illi fuerit ð

celo.Ergo chꝛiſtus dat:hõ accipit. Ipſi
vos mihi teſtimoniũ phibetis qð dixeruim
ego non ſum chꝛiſtꝰ: ſed quia miſſus ſum

ante illum. Qui habet ſpõſam ſponſus eſt

Amicus autem ſponſi qͥ ſtat ⁊ audit eum:

gaudio gaudet ꝓpter vocem ſponſi. Non
ſibi gaudiũ fecit de ſe. Qui enĩ vult gau⸗

dere de ſe triſtiſ erit:qui autẽ de deo vult

gaudere/ſemꝑ gaudebit: quia deus ſem⸗
piternus eſt. Vis habere gaudiũ ſempit⸗

num. Adhere illi qui ſempiternꝰ eſt. Ta⸗

lem ſe dixit iohãnes: ppter vocem ſponſi
gaudet amicus ſponſi ait non ꝓpter vocẽ

ſuam ſed ſtat ⁊ audit eum.Si ergo cadit:

non audit eum. De illo enĩ quodam qͥ ce
cidit dictuʒ eſt: ⁊ in veritate nõ ſtetit. dia
bolo dictum eſt. ergo ſtare debet amicus
ſponſi⁊ audire.Quid eſt ſtaræ? Permane
re in gratia eius quã accepit:⁊ audit vocẽc
ad quã gaudet. Sic erat iohãneſ:nouerat
vnde gaudebat.MHõ ſibi arrogabat:qð iꝰ

ſe non erat.Sciebat illuminatũ ſe/nõ illu
minatoꝛẽ.Erat autem lumen veꝝ ait euã

geliſta: qð illuminat omnẽ hoĩem venien⸗

tem ĩ hunc mundũ.Si ergo omnẽ:⁊ ipſuʒ
iohannem: quia ⁊ ipſe de hoĩbus.Etenim
q;uis nemo exurrexit maioꝛ in natis mu⸗

lierum:vnus tamen ⁊ ipſe ex his qui nati
ſunt ex mulieribꝰ: nunqͥd comparandus

eſt ei qͥ qꝛ voluit natus eſt? Et ideo no⸗

uo partu: quia nouus natꝰ. Ambe eni ge⸗
neratiões dñi inuſitate ſunt.⁊ diuina ⁊ hu
mana.Diuina non habet matrem. huma-

na non habet patrem. Ergo vnus de cete⸗
ris iohãnes ſed tamen maioꝛis gratie ita

vt in natis mulierum nemo exurrexit ma⸗

tum eſt dei ait:manifeſtum eſt illis. Hcus

Ca. III

—

ioꝛ illo. Tantam teſtiſicationẽ tribuit do⸗

mino noſtro ieſu chꝛiſto:vt illuʒ dicat ſpõ

ſum:ſe amicuʒ ſponſi:non dignũ tamẽ ſol
uere coꝛrigiam calciamẽti ipſius.hinc au
diuit iam multa charitas veſtra:qð ſequi
tur videamus.Aliq;tum enim ſpiſſum eſt
ad intelligendũ. Sed quomodo dicit ip⸗
ſe iohãnes quia non poteſt homo accipe⸗
re quicqᷓ;/niſi datum illi fuerit de celo:q c⸗
qd nõ intellexcrimꝰ rogemꝰ eũ qͥ dat ð ce

lo quia homines ſumus:⁊ non poſſumꝰac

ciperc quicq; niſi ile dederit qui homoñ
eſt. Hoc ergo ſequit᷑. Et dicit iohannes.
ocergo gaudium meum imple/
tum eſt.Lð eſt gaudium ipſius? vt gau⸗
deat ad vocem ſponſi. Impletum eſt ĩ me
habeo gratiam meam:plus non mihi aſu
mo:ne⁊ qð accepi amittam.Qð eſt gaudi
um? Gaudio gaudet ꝓpter vocem ſponſi
Intelligat ergo homo non ſe gaudere de
bere de ſapientia ſua:ſed de ſapia quam

accepit a deo. Mihil plus querat:⁊ ñ amit

tat qð inuenit.Multi eĩ iõ facti ſunt inſi-
pientes:quia dixerunt ſe eſſe ſapiẽteſ.Ar
guit illos apłs:⁊ dicit de ipſis.O qð no⸗

enim illis manifeſtauit. De quibus ingra⸗
tis impijs audite quid dicat.Heus eni ilł

mãifeſtauit. Inuiſibilia enĩ eius a creatu

ra mundi per ca que facta ſunt intellecas
ↄſpiciunt᷑:ſempit᷑na quoq; virtꝰeius ac oi
uinitas:vt ſint inexcuſabiles.Quare inex

cuſabileſ? qꝛ cognoſcẽtes deũ/nõ dixit qꝛ

nõ coguerũt:ſʒ qꝛ cogſcẽtes deũ nõ ſicut
deũ gloꝛificauerũt aut gr̃as egerunt:ſed

euanuerũt in cogitatiõibꝰ ſuis ⁊ obſcura⸗

tũ eſt inſipiẽs coꝛ eoꝝ.Dicẽtes enĩ ſe eſſe Rhomañ .j
ſapiẽtes ſtulti facti ſunt. Si eĩ deũ cogno
uerant:ſimul cognouerãt qꝛ nõ eos fecc⸗
ratlapiẽtes niſi deus.HNõ ergo ſibi tribue
rent:qð a ſe nõ habebãt:ſed ei a quo acce
perant. Non aũt agẽdo gr̃aſ inſipiẽtes fa
cti ſunt. Ergo deus qð dederat gratis.tu⸗
lit ingratis. Noluit eſſe ̊ iohãnes:gratꝰ
eẽ voluit.Cõfeſſus ẽ accepiſſe ſe:⁊ gaude
re ſe dixit ꝓpt᷑ vocẽ ſpõſi:⁊ ait. Hoc ergo

gaudium meum impletũ eſt. Allũ opor

tet ceſcere:me autem minui.uid
eſt hoc? ¶ Ulum Ster Niraririne au⸗ B
tem hũiliari.Quõ creſcit ieſus? Quõ ere
ſcit deus. Perfectꝰ nõ creſcit.DHeꝰautem
nec creſcit nec minuit᷑. Si eĩ creſcit ꝑfectꝰ

.

S E E E = = =☛ ze — — = – — =

—

do⸗
tſpö
kſol
ncau
ſegni
mmeſt
ai⸗
ahe⸗
orge⸗
köce
meze
noß
nes.
le⸗
E
ine
aſn
di
ponſi
gede
guan
jamt
tinſi⸗
.A
no⸗
Deus
nor⸗
i
⸗
2
di
ex
ge
ut
d

2.
ſe Phomen.

no⸗
,
we⸗
acce
tesſs
lu⸗
n
ude
ego⸗

0G½
nen/
o dOe
eeN.

ec

non eſt: Si minuit᷑/deus non eſt. Jeſus ãt

deus quõ creſcit? Si ad etatem: quia di⸗
gnatus eſt eſſe homo ⁊ fuit puer. Et cũ ſit

verbum dei / infans in pꝛeſepe iacuit:⁊ cũ

ipſe matrem ſuam condiderit: lac infan⸗
tie de matre ſuxit.Quia creuit ergoſieſus

etate carnis:ideo foꝛte dictum eſt: Alum

autem opoꝛtet creſcere:me autem minui.

Sed quare:Et hoc iohannes.Johannes
et ieſus qð ad carneʒ pertinet / coeui erãt

Sex menlſes inter ſe habebãt ⁊ pariter cre
uerant:⁊ ſi diutius ante moꝛtem dñs nĩ ie

ſus chꝛiſtus vellet hic eſſe ⁊ ipſum iohan⸗
nem hic ſecum eſſe:quõ pariter creuerant

ita pariter ſeneſcere poterant.Quare au⸗

tem illum opoꝛtet creſcere/me autem mi⸗
nui? Pꝛimo quia iam ⁊ dſis triginta anno

rum erat. Hunquid iuuenis ſi iam trigin-

ta annoꝝ ſit adhuc creſcit? Na ab ipſa eta

te vergere incipiunt hoĩes ⁊ declinare ad
grauioꝛem etatem ⁊ inde ad ſenectutem.

Sed ⁊ ſi pueri eeènt ambo:non diceret: il⸗
lum opoꝛtet creſcere me autem minui:Sʒ
diceret:ſimul nos opoꝛtet creſcere.HNunc
autem triginta annoꝝ ille :triginta ⁊ ille.

Sex menſes qui intererant:nullam diſtin
guũt etatem: Magis illud inuenit lectio

qᷓ; aſpectio.Quid ergo eſt:illum opoꝛtet
creſcereme autem minui? Aagnũ hoc ſa
cramentũ:intelligat charitas veſtra. An⸗
teq; veniret dñs ieſus:homines gloꝛiabã⸗

tur de ſe. Vẽit ille homo vt minueret᷑ ho⸗

minis gloꝛia:⁊ augeretur gloꝛia dei.Ete⸗

nim venit ille ſine peccato: æ inuenit oẽs

cuʒ peccato.Si ſic venit ille vt dimitteret
peccata:deus largiatur: homo cõſiteatur
Etenĩ ↄfeſſio hoĩs:hũilłas hoĩs:miſera

tio dei: altitudo dei. Si &̊ vẽit ille dimitte

re hoĩ pctã ſua.agnoſcat homo humili⸗
tatem ſuam: ⁊ deus faciet miam ſuam. Il⸗
lum opoꝛtet creſcere me auteʒ minui:hoc
eſt:illuʒ opoꝛtet dare:me autem accipere
Illuʒ gloꝛiſicari:me autem confiteri. In⸗

telligat homo gradum ſuũ ⁊ ↄſiteatur dðᷣo:
et audiat apoſtolũ dicentẽ homini ſugbi⸗
entti elato ⁊ extollere ſe volenti. Quid

autem habeſ qð non accepiſti?: Si autẽ ac
cepiſti: quid gloꝛiaris quaſi non acceꝑis:
Intelligat ergo homo quia accepit qͥ vo⸗
lebat ſuum dicere qð non eſſet eius/⁊ mi

nuatur. Bonũ eſt eni illi vt de“ in illo glo
riſicet/ipſe in ſe minuat᷑:vt i deo augeat᷑.

«”c

Joh. Tract. xII Ta. II.

Hec teſtimomia ⁊ hanc veritatẽ etiã paſſi
onibus ſuis ſigniſicauerũt chꝛiſtꝰ iohan⸗
nes Nam iohanes capite minuit᷑/ chꝛiſtus
I cruce exaltat“ꝰ eſt:vt⁊ ibi apareret quid
eſt illum opoꝛtet creſcere me aũt minui:

Hoc eſt:illũ opoꝛtet exaltari/me aũt hu⸗

miliari.Peinde natꝰ eſt chꝛiſtꝰ cum iã in⸗
ciperẽt creſcere dies:natus ẽ iohãnes qñ
ceperũt minui dies. Atteſtata ẽ ipſa crea
tura ⁊ ipſe paſſiõeſ:verbis iohãnis dicen⸗

tis. Illũ opoꝛtet creſcere me autẽ minui.
CLreſcat ergo in nobis gloꝛia dei? minuat᷑

gloꝛia nf̃a:vt in deo creſcat⁊ nf̃a.Hoc enĩ
dicit apłs:.hoc dicit ſcriptura ſancta:Qui
gloꝛiat᷑ in dño gloꝛiet᷑. In te vis gloꝛiari:
creſcere vis. Sed malo tuo male creſcis:
Qui ergo male creſcit:iuſte minuit᷑. Cre⸗
ſcat ergo deus qͥ ſemꝑ pfectus ẽ creſcat in
te.to eni magis intelligis deũ:⁊ qto⸗
magis capis:videt᷑ in te creſcere deꝰ. In
ſe autem non creſcit ſed ſemꝑ pꝑfectꝰ ẽ. n
telligebas enĩ heri modicũ:intelligis hbo⸗
die amplius:intelliges cras multoampliꝰ
Lumẽ ipſum dei creſcit in te:ita velut de
us creſcit qͥ ſemꝑ pfectus manet.Quc̃ad/
modũ ſi curarent᷑ alicuiꝰ oculi ex pꝛiſtina
cecitate⁊ incipiat videre paululũ lucis:⁊
alia die plus videret:⁊ rertia die ampliꝰ:
videret᷑ illi lux creſcere:lux tamẽ ꝑfecta ẽ
ſiue ipſe videat ſiue nõ videat.Sic ẽ inte⸗
rioꝛ hõ. Pꝛoficit qͥdẽ in deo:⁊ deuſ in illo
videt᷑ creſcere: Ipſe aũt minuit᷑ vt a glo⸗
ria ſua decidat ⁊ in gloꝛiã dei ſurgat.Et
diſtincte iam ⁊ mãifeſte aparet quõ audi

uimus.quꝝ deſurſum venit ſuꝑ oẽs
e — ziſto: qd de ſe

Qui ẽ de terra/terra eſt: ⁊ de ter⸗
ra loquitur.Qui de ſurſum venit ſupꝛa
omnes eſt:chꝛiſtꝰ ẽ: Qui aũt ẽ de terra/
terra ẽx de terra loquit᷑:iohs eſt.Et h̊ eſt
totũ:iohanes de terra c:⁊ de terra loquit᷑

Totũ teſtimoniũ qð ꝑhibet de chꝛiſto: de

terra loquit᷑. Hõ voces dei audiunt᷑ a io⸗
hanne:vbi teſtioniũ ꝑhibet chꝛiſto. Quõ
ergo de terra loquit᷑? Sed de hoie dice⸗
bat/qᷓ;tum ad ipſum hoiem ꝑtinet: de ter⸗
ra eſt ⁊ de terra loquit᷑.Si eni aliq̃ loquit᷑
diuina:illumiatꝰ ẽ a deo. Nã ſi nõ eẽt illu
minatꝰ/terra terram loqueret᷑.Ergo ſeoꝛ
ſum eſt gratia deuſeoꝛſum eſt natura ho⸗
minis. AModo naturaʒ hominis interroga

Haſcit᷑: creſcit. vſitata iſta hõ dicit.· Quid

Alia litte⸗
ra hʒ ſuper.
Alia litte⸗
ra hʒ teſtat᷑.
Alia litte⸗
ra accipit

nouit:niſi terram? De terra hbumana loqͥ⸗

tur:humana nouit/humana ſapit.Carna-

lis carnalem eſtimat:carnaliter ſuſpicat᷑.

Ecce ẽ totus homo: Veniat gr̃a dei:illu.-

minet tenebꝛas illius ſicut dicit. Tu illu⸗

minabis lucernã meam dñe deus meus il⸗
lumina tenebꝛas meas. Aſſumat mentem
hũanam:ↄuertat᷑ ad lucem ſuam: qꝛ inci-

pit iam dicere qð dicit apłs. NHon ego aũt
ſed gr̃a dei mecũ ⁊ Viuo aũt iam no ego:
viuit vᷣo ĩ me chꝛiſtꝰ. Hoc eſt/ illũ opoꝛtʒ

creſcere/me autẽ minui.Ergo iohanes qd
ad iohannẽ ꝑtinet: de terra eſt ⁊ de terra

loquit᷑.Si quid diuinũ audiſti a iohãne:
illuminãatis ẽ / nõ recipientiſ. Qui de ce
lo venit tſupra omnes eſt:⁊ qð vi⸗

Dit et audiuit hoct teſtificat᷑:et teſti

monin eiug nemo r accepit. De celo
venit ſupꝛa oẽs eſt dñs noſter ieſus chꝛi⸗
ſtus:de quo ſuꝑius dictũ eſt. Nemo aſcẽ
dit in celum:niſi qui de celo deſcẽdit:fili⸗
us hoiĩs qui eſt in celo.Eſt ſuꝑ omẽs:⁊ qð
vidit ⁊ qð audiuit hoc loquit᷑. Habet eni

et patrẽ ipſe filius dei: habet ⁊ patrẽ ⁊ au

diuit a patre.Et qð audiuit a patre qͥd ẽ⸗
Quis h; explicat? qñ lingua mea qñ coꝛ
meum ſufficere poteſt:vel coꝛ ad intelli⸗
gendũ vel lingua ad ꝓferendũ? Quid ẽ
y filius audiuit a patre? Foꝛte ſilius ver⸗
bum patris audiuit:ĩmo ſiliusverbum pa

tris eſt. Videtis hic quemadmodum fa-

rigetur omnis conatus humanus. Vide⸗

tis hic quẽadmodũ deſiciat oĩs ↄiectura

pectoꝛis nr̃i: ⁊ oĩs intentio mentis caligã⸗
tis Audio dicentẽ ſcripturã:quia filius B
loquitur qð audiuit a patre.Et rurſuʒ au

dio dicentẽ ſcripturã:quia ipſe filius ver

bum patris eſt. In pncipio erat verbum:⁊
verbũ erat apud deũ:⁊ deus erat verbuʒ
MNos loqmur verba volãtia ⁊ trãſeuntia.
ox vt ſonuerit ex oꝛe tuo verbum tuũ:
tranſit:ꝑpagit ſtrepitũ ſuũ ⁊ tranſit in ſilen⸗
tium. Nunqͥd potes ſequi ſonũ tuũ: ⁊ te⸗

nerevt ſtet?: Cogitatio tamen tua ꝑmanet

et de ipſa cogitatione pꝑmanente dicis mł
ta verba tranſeũtia. Quid dicimus frẽs
mei? deus cum loqueret᷑ adhibuit vocem
adhibuit ſonos:adhibuit ſyllabas? Si ad
hibuit iſta: qua lingua locutus eſt? he⸗
bꝛea an greca an latia? Ibi neceſſarie lin⸗
gue:vbi diſtinctio gentiũ. Ibi autem ne⸗
mo poteſt dicere:illa lingua vel illa lin⸗

l
l

Zoh. Tract. XxIII ,ͤäH⅜nr. III

gua locutum eſſe deum. Coꝛ tuũ attende
quando concipis verbũ qð dicas. Hicam
enim ſi potuero qð in nobis attendamus:
non vnde illud compᷣhendamꝰ. Quando

ergo cõcipis verbũ quod ꝓferaſ:rem vis

dicere:⁊ ipſa rei conceptio ĩ coꝛde tuo/iã
verbum eſt. Nondum pꝓceſſit ſed iam na⸗
tum eſt in coꝛde:⁊ manet vt ꝓcedat.At⸗
tendis autem ad quem ꝓcedat:⁊ cũ quo
loquaris.Si latinus eſt:vocem latinaʒ q̃⸗
ris. Si grecus eſt attẽdiſ:verba greca me

ditaris.Si punicus eſt:attẽdis ſi noſti lin-

guam punicam. Pꝛo diuerſitate ergo au⸗

ditoꝝ diuerſas linguas adhibes vt pꝛofe

ras verbum illud/verbum conceptũ. Il⸗

lud autem qð coꝛde cõcceꝑas:nulla lingua
tenebat᷑:Cum ergo deus loquens:linguã
non quereret:a genus locutiõiſ non aſſu-
meret: quomodo auditus eſt a filio/cũ ip
ſum filium ſit locutus deuſ? Quomodo ei

tu verbum qð loqueris in coꝛde habes et

apud te ẽ/⁊ ipſa conceptio ſpiritalis eſt:

nam ſicut anima tua ſpiritus eſt ita ⁊ ver⸗

bum qð concepiſti ſpiritus eſt: nondũ eni

accepit ſonũ vt per ſyllabas diuidat᷑:ſed

manet in conceptiõe coꝛdis ⁊ in ſpeculo

mentis:ſic deus edidit verbum/hoc eſt ge
nuit filium. Et tu quidem ex tempoꝛe gi⸗
gnis verbum etiaʒ in coꝛde. deus ſine tẽ⸗
poꝛe genuit filiũ per quem creauit oĩia tẽ⸗
poꝛa:Cum ergo verbum dei filius ſit/filiꝰ

gutem locutus eſt nobis non verbum ſuũ
ſed verbũ patris: ſe nobis loqui voluit qͥ
verbum patris loquebat᷑.hoc ergo quo⸗
modo decuit ⁊ opoꝛtuit/dixit iohannes:

Quõ potuimꝰ nos expoſuimꝰ.Cui ad coꝛ
nondum ꝑuenit dignus de tanta re intelle

ctus:habet quo ſe conuertat:habʒ quo ſe
pulſet:habet a quo querat: habet a quo

petat:habet a quo accipiat. Qui de celo
venit ſupꝛa omnes eſt: ⁊ qð vidit ⁊ audi⸗
uit hoc teſtatur: ⁊ teſtimoniuʒ eius nemo
accepit.Si nemo? vt quid venit.Quoꝛũ
dam ergo iſte nemo eſt:quidam populus
pᷣꝑatꝰ ad irã dei dãnãdus cũ diabolo:ho

rũ nemo accepit teſtioniũ chꝛiſti ¶ Ma ſi H

oĩno nemo:nullus homo.Quid eſt qð ſe⸗
quitur? Qui autẽ accepit teſtimo⸗

nium eius ſignauit quia deus ve/

rax eſt: Certe ergo nemo ſicut tuipſe di⸗
cis:qui accipit teſtioniũ eius:ſignauit qꝛ

deus verax eſt. Reſponderet foꝛtaſſe io⸗

honi
dixe

itn

Oun
ditun
in ec
nit?
tuni
popu
phen⸗
ltioh
ſoſuo.
neſte
Cana
wypulu
nm
ou
mneen
ſuc
Aemun
gelise
derter
Veni
om
N.7
gene
nong.
telleci
ob pop
Oltinfa
omnese
Etteſtin
detulirt
maſe
humein
QAude
Khe
Aun
Ws
Enon
gütde
mei
moniu
Au
Weſt.
Muien
w
ncle
e⸗
bod
Ermi
begn⸗

II

Dican
lemns:
Aundo
nenyis
o ü⸗
amng⸗
1. A⸗
ciqno
naz i⸗
recane
rgoau⸗
pofe
N. N⸗
annge
Engui
nonaſfu⸗
ſlio c⸗
lomodos
e habese
ninlisetr
tin tyer
nondieni
uidatſed
n ſpeculo
hocettge
nporeg⸗
tauti
ſc flis
im ſui
oluir
guo⸗
Nnnes.
wiadco:
eimene
Hzae
ceco
nideche
ut wd
eius neno
n
popu 6
i
(Kſ 9
tadle⸗
ſbumo/
gye/
unſen
guunt

hannes interrogatus ⁊ diceret. Moui qͥd

dixerim/nemo.Eſt enim quidaʒ populuf

natus ad iram dei: ⁊ ad hoc pꝛecognitus.

Qui ſint enim credituri ⁊ qui non ſint cre
dituri:nouit deus.Qui ſunt ꝑſeueraturi

in eo qð crediderũt:⁊ qui ſunt lapſuri no
uit deus:⁊ numerati ſunt a deo/omnes fu
turi in vitam eternam: ⁊ nouit iam illum

populũ diſtinctum.Et ſi ipſe nouit ⁊ pꝛso

phetas dedit noſſe per ſpiritũ ſuũ:dedit

et iohãni. Attẽdebat ergo iohãnes:nñ ocu

lo ſuo. Nam q́;tum ad ipſum pertinet:ter

ra eſt ⁊ de terra lo quitur:ſed in ea ſpiritꝰ

gratia quam accepit a deo:vidit quendã
populum impium infidelem:attendens il

lum in inſidelitate ſua: ait: Leſtimoniũ
eius qui venit ð celo nemo accepit.Quo⸗
rum nemo? Eoꝛuʒ qui ad ſiniſtram futuri

ſunt:Eoꝛuʒ quibus dicetur. Ite in ignem
eternum: qui pᷣparatus eſt diabolo ⁊ an⸗
gelis eius. Qui ergo accipiunt? IAlli qͥ ad

dexteraʒ futuri ſunt:illi quibus dicetur.
Venite benedicti patris mei: ꝑcipite re⸗
gnum qð vobis paratum eſt ab oꝛigie mũ

di. Attendit ergo in ſpiritu diuiſionẽ: in
gencre auteʒ humano cõmixtionẽ.Et qð

nondum locis ſeparatum eſt: ſeparauit in
tellectu/ſeꝑauit coꝛdiſ aſpectu:⁊ vidit du

os populos:fideliuʒ ⁊ infidelium. Atten⸗
dit infideles ⁊ ait.Qui de celo venit ſup
omnes eſt:⁊ qð vidit ⁊ audiuit hoc teſtat᷑
Et teſtimoniũ eius nemo accepit. Dein⸗
de tulit ſe a ſiniſtra: ⁊ aſpexit ad dexte⸗
ram:⁊ ſecutus ait. Qui accepit teſtimo⸗
nium eius ſignauit: quia deus verax eſt.
Quid eſt ſignauit quia deus verax eſt?
Niſi homo mendax eſt:⁊ deus verax eſt.

Quia nemo hominũ poteſt dicere qð ve

ritatis eſt:niſi illuminet᷑ ab eo qui menti⸗

ri non poteſt. Deus autem verax:chꝛiſtuf

aũt deus. Vis ꝓbare?: Accipe teſt moni⸗
um eius ⁊ inuenies.Qui enĩ accepit teſti⸗

monium eius: ſignauit quia deus verax
c. Quis ipſe? Qui ð celo venit ⁊ ſuꝑ om⸗
nes eſt: DHeus verax eſt. Sed ſi nondũ il-

lum intelligis deum:nonduʒ accepiſti te⸗

ſtimoniũ eiꝰ:Accipe⁊ ſigna Pꝛeſumẽt᷑ in
telligis.Definient᷑ agnoſc g quia deꝰ ve⸗
rax eſt. Quem enim miſit deus:ver

ba dei loquitur. Ipſe eſt deus verax:
Et miſit illum deus.Heus miſit deuʒ: Jũ

ge ambos: vnus deꝰ. Deus verax miſſus

agct. XIII La. II

a deo. De ſingulis interroga/deꝰ:⁊ de am

bobus interroga /deus.Sunt non ſinguli
deus / 1 ambo oij: ſed ſinguli quiſq; deus
et ambo deus. Lanta eniʒ ibi eſt charitas
ſpiritu ſſancti:vt de ſingulis cum interro⸗
gatur:deus tibi reſpondeat᷑.PLe trinitate

HWL

cum interrogatur:deus tibi reſpondeéatur

Si enim ſpiritus hominis quando inherʒ
deo / vnꝰ ſpiritus eſt: q́;tomagis filius ad
herens patri:ſimul cum illo deus eſt? Au
dite alterum teſtimoniũ. Noſtis qᷓ;multi

crediderunt quando omnia que habebãt

ad pedes apoſtoloꝝ vendita poſuerunt:

vnum in deum. Si charitas de tot anima-
bus fecit anmmamvnam:⁊ de tot coꝛdibuf

fecit coꝛ vnũ:qᷓ;ta eſt charitas inter patrẽ

et filium: Maioꝛ vtiq; poteſt eſſe q́; inter
illos homines quibus erat coꝛ vnũ ⁊ ani⸗

ma vna.Si ergo multoꝝ fratrum coꝛ vnũ

us filius dicturus ẽ/qꝛ duo ſunt? Si duo

dij ſunt: non eſt ſumma charitas. Si enim
hic tanta charitas eſt vt animam tuam er

animam amici tui vnam animam faciat:qͥ

modco ibi non eſt vnus deus pater ⁊ flilus
Abſit vt hoc ſentiat fides non ficta. Pꝛoꝛ
ſus q;tuʒ excellat charitas illa: hic intelli
gite. AMulte anime ſunt multoꝝ hominuʒ

et ſi ſe diligunt/vna anima eſt.Sʒ poſſunt

dici multe anime:poſſunt dici ⁊ in homini

bus: quia non eſt tanta ↄiunctio: IJbi aür

vnũ deum licet dicas:duos aut tres nõ li
cet vt dicas.Hinc tibi cõmendat᷑ ſuꝑemi⸗
nentia ⁊ ſummitas charitatis:tanta vt ma

ipſe dixit:miſſus ſuʒ ante eum:⁊ qͥ me mi⸗

ſit baptiʒare in aqua: Et de illo dictum
Ecce mitto angelum meum:qui pꝛepara⸗

bit viam tuam ante te: Nonne ⁊ ipſe ver⸗

ba dei loquit᷑:de qͥ etiã dictũ ẽ qð ſit am2

—

vt diſtribueret᷑ vnicuiq; ſicut opus erat.
Et de illa ↄgregatione ſanctoꝝ quid di⸗
cit ſcriptura? Erat illis anima vna: ⁊ co2ꝛ

Ppter charitatem: vna ⁊ multoꝝ fratrtum
anima ꝓpter charitatem: deus pater ⁊ de

ioꝛ eſſe non poſſit. Quem enim miſit deus
verba dei loquitur. Hoc vtiq; de chꝛiſto
dicebat:vt ſe ab illo diſtigueret. Quid eñ
ipſum iohannem nonne deus miſit? An ſjᷣ

plius q;ᷓ ꝓpheta? Si ergo v ipſum des mi⸗

ſit ⁊ verba dei loquit᷑: quomodo ad diſtin

ctionem de chꝛiſto: eum dixiſſe di imus:

quem enim miſit deus verba dei loquit᷑

Sed vide quid adiungat Non enim

Joh. Tract. X

ad menſuram dat deus ſpiritum.
ANuid eſt hoc: Hon enim ad menſurã dat
deus ſpiritum? Inuenimus quia ad men⸗

Ephᷣ.iiij. ſuram dat deus ſpiritum. Audi apoſtolũ

dicentem:ſᷣm menſuram donatiõis chꝛiſti
HMominibus ad menſuram dat:vnico filio
non dat ad menſuram. Quomodo homi⸗
mnibus ad menſuram? Alijlquidem datur

per ſpm̃ ſer no ſapientie: alij ſermo ſcien⸗-

tie/ſᷣm eundem ſpm̃: Alij fides in eodem

ſpũ:alij pꝛophetia:alij diſcretio ſpirituũ:

alij genera linguarum: alij donatio cura⸗
tionũ. Munquid omnes apoſtoli? NHun⸗
gquid omnes ꝓphete: Nunquid oẽs do⸗
ctoꝛes? nunquid omnes virtutes ? nunqᷣd
omẽs dona habent ſanitatuʒ? Nunquid
ommnes linguis loquuntur? nunquid om⸗
neꝛs interpᷣtant᷑ Aliud habet iſte: aliud il⸗
leęe: Et qð habet iſte/ nõ habet ille. Men⸗

ſura eſt:diuiſio quedam donoꝝ eſt.Ergo

hominibus ad menſuram datur: ⁊ concoꝛ
dia ibi vnũ coꝛpꝰ facit. Quomodo aliud
accipit manus vt operet᷑.aliud oculus vt
videat: aliud auris vt audiat: aliud pes

vt ambulet. anima tamen vna eſt q̊ agit
oĩa:ĩ mãu vt oꝑet᷑:in pede vt ambulet:in
aure vt audiat:ĩ oculo vt videat. Sic ſũt
ctiam diuerſa dona fidelium tanq mem⸗
bꝛis ad menſuram vnicuiq; ꝓpꝛiam diſtri

buta. Sed chꝛiſtuſ qui dat non ad meuſu

ram accepit. Audi enim adhuc quid ſeqͥ⸗

tur: quia de filio dixerat: non enim ad mẽ

ſuram dat deus ſpirituz. Dater diligit

filium:et omnia dedit in manu ei

Et adiecit/omnia dedit in manu eius: vt

noſſes ⁊ hic qua diſtinctione dictuʒ ſit/ pa
ter diligit filium. Quare enim pater nõ di

ligit iohannem: ⁊ tamen non omnia dedit

in manu eius. Pater non diligit paulum.
Et tamen non omia dedit ĩ mau eius. Pa
ter diligit filium:ſed quomodo pater fili⸗

um :nõ quomodo dũs ſeruũ: Quomodo

vnicuzʒ:non quomodo adoptatum. Itaq;

omnia dedit in manu eius. Quid eſt om⸗

nia? Vt tantus ſit filiꝰ q;tuſ eſt pater. Ad
equalitatẽ euim ſibi genuit eum:cui rapi⸗
na non eſſet in foꝛma dei eſſe equalẽ deo.
Pater diligit filium: ⁊ omnia dedit in ma
nu eius.Ergo cum ad nos pater dignatuſ

eſt mittere filium:non putemus aliqͥd mi⸗

nus miſſum q; eſt pater. Pater mittens ſi⸗

lium:ſe alterutrũ miſit. Hanq; putantes

—

IuImn Ca. II

agdhuc diſcipuli:quia pater aliquid maiꝰ

eſt qᷓ; filius:videntes carnem ⁊ non iutelli

gentes diuinuatẽ: Dixerunt ei. Dſe oſtẽ⸗ Johan. xiiij
de nobis patrem: ⁊ ſufficit uobis.Tanqᷓ ſi
dicerent:iaʒ nouunus te:benedicimus te

quia nouimus te. Gꝛatias enim tibi agi⸗
mus quia oſtendiſti te nobis:ſed patrem
nondum nouimus. Pꝛopterea coꝛ noſtrũ

ardet ⁊ ſatagit ↄcupiſcentia quadam:ſan
cti videndi patris tui qui te miſit. Ipſum

nobis oſtende:⁊ nihil amplius a te deſide
rabimus.Sufficit enim nobis cum ille fue
rit demonſtratus:quo maioꝛ eſſe non po⸗
teſt. Bona ↄcupiſcẽtia:bonũ deſideriũ:
ſed varuus intellectus. Attendens enim
ipſe dñs ieſus/paruus magna querentes/
et ſeivſum magnũ inter paruos /paruũ in

ter paruos:ait philipo qͥ hoc dixerat vni
ex diſcipulis. Lanto temꝑe vobiſcũ ſum:
et non cognouiſtis me philipe? Poſſet H
philippus reſpondere. Cognouimꝰ te. Sy

nunquid dixumus tibi: oſtende nobis te?

Te cognouimus: ſed patrem querimus: .
Subiecit ſtatim. Qui me videt:videt⁊ pa

trem. Qui ergo equalis patri miſſus eſt:
ne eum eſtimemus ex infirmitate carnis:
ſed cogitemus maieſtatẽ indutaʒ carne ĩ
oppꝛeſſam carne.aanẽs enim deus apud

patrem: apud homines factus eſt homo:
8äy3trt tu per illũ qui apud te factus eſt homo

fieres talis qualis capit deum. Non enim
homo poteſt capere deum. Videre pote⸗
rat homo hominem: capere deum non po

terat. Vnde non poterat capere deuz? qꝛ
oculum coꝛdiſ vnde caperet non habebat
Erat autem aliquid intus ſaucium :⁊ ali
quid foꝛis ſanum. Coꝛpoꝛis oculos habe-

bat ſanos:coꝛdis habebat ſaucios. Factꝰ

eſt ille homo ad coꝛpoꝛis oculum :vt cre⸗

dens in eum quivideri coꝛꝑaliter potuit:
curreres ad eum ipſum videndũ quẽ ſpũ
aliter videre non poterat. Tanto tem⸗

poꝛe vobiſcum ſum:⁊ non cognouiſtis me

philippe? Qui me videt: videt patrem.
Quare illi non ilum videbant? Ecce vi⸗

debant illum: ⁊ patrem nonvidebant. Vi

debant carnem:ſed maieſtas latebat.Qdð
videbant diſcipuli qui amauerunt:vide⸗
runt ⁊ iudei qui crucifixerunt. Intus ergo
erat totus ille:⁊ ſic intus ĩ carne:vt apud
patrem maneret. Mon enim deſeruit pa⸗
trem: quando venit ad carnem. Camalis

+. — — — — 2, —

Hjhi.

N
man
nelli
Möölt
noͤte
Nag⸗
Arem
oſtrü
ſan
pſum
eſide
efue
ypo⸗
miͤ:
enim
mes
uüin
twi
ſum:
ſeth
₰
te⸗
us
R
s.
mnis:
mei

Mo:
o
mmm
de⸗
1bo
ze:

al⸗
we⸗
ac
ce⸗
douit
leh̃
ln⸗
tone
nen.
e wi⸗

Di

wide⸗
msero
td
utpe/
mals

L

Zoh. Cract. xv

cognitio non capit quod dico. Differat in
tellectũ:⁊ incipiat a ſide.Audiat qoð ſeqͥ⸗

tur. Qui credit in filium:habet viti
eternam. Aui autem incredulus
filio non videbit vitam:ſed ira dei
manet ſuper eum. mõ dixit ira dei ve⸗

nie umiſed ira dei manet ſuper eum.
Oimneſ qui naſcuntur moꝛtales: habẽt ſe
cum iram dei. Quam iram dei? Quã exce
pit pꝛimus homo adam.Si enim peccauit
pꝛimus homo:⁊ audiuit/moꝛte moꝛieris:
factus eſt moꝛtalis ille ⁊ cepimꝰnaſci moꝛ

tales.cum ira dei nati ſumus: Venit inde

filius non habens peccatum ⁊ indutus eſt
carne / indutꝰ moꝛtalitate:⁊ ſi ille nobiſcũ
cõmunicauit irã dei/noſ pigri ſumus cũ il

lo cõmunicare gratiam dei? Qui ergo nõ
vult cõmunicare filium:ira dei manet ſu⸗

per eum. Que ira dei? De qua dicit apo⸗
ſtolus. Fuumus enim ⁊ nos natura filij ire

ſicut ⁊ ceteri. Omnes ergo filij ire:quia ð

maledicto moꝛtis venientes.Crede ĩ chꝛi
ſtum factum ꝓpter te moꝛtalem:vt illũ ca

pias imoꝛtalem. Quando ergo ceperis ei

us ĩmoꝛtalitatẽ.nec tu eris moꝛtalis. Vi⸗

uUebat/moꝛiebaris: moꝛtuus eſtvt viuas.

Attulit gratiaʒ dei:abſtulit iram dei.De
us bibit moꝛtem:ne moꝛs biberet hominẽ
xplicit tractatus decimuſquar

tus· Ab eo loco vbi ait. Ut ergo co
gnouit ieſus quia audierunt pha/
R0——— diſcipulos
facit.vſq; ad id quod ait:⁊ mulieri
diceb ant quia non iam per tua lo⸗
quel am credunus.ipſi enim et au

—
—¶—

dinimus et ſcimus quia hic eſt ve-
reſaluatormunnid.

Dtum eſt nõ
nude eſt auribꝰe charitatis ve
ſtie euangeliſtam iohannem
yvyvrelut aquilam volare altius

caliginemq; terre tranſcendere:a lucẽ ve⸗

ritatis firmioꝛibus oculis intueri. Multa
enim iam ex euangelio eius per miniſteri

unm noſtrum dño adiuuante tractata ſunt.

Ex oꝛdine autem ſequitur hec lectio que
hodie recitata eſt. Ea que dicturus ſum
dño donante ſic audituri eſtis: vt magis
recognoſcatis q; diſcatis. Non ideo tamẽ

am t terram et abiit iterun

ncipit tractatus decimuſqn.

pigra debet eſſe intentio:quia non eſt co⸗
gnitio/ſed recognitio. hoc lectum eſt et
hanc lectionem tractandã ſuſcepimus:ge
ſtamus ĩ manibus: quod dñs ieſus ad pu
teum iacob/loquebatur cum ſamaritana
muliere. Dicta eniʒ ibi ſunt magna myſte

;]R CrE D

ria ⁊ magnarum ſimilitudines rerum: pa⸗
ſcentes animam eſurienteʒ: reſicientes lã
guentem. Pñs autẽ hec cũ audiſſet
cognouiſſe phaxiſe le⸗
los faceret q; iohanes et pies

ariſeos q8 ples di⸗

Hufarer q;q; ieſus non baptiza
ed uit iuge
leam.linc diutius diſputandũ non eſt:

diſcipuli eius rel

ne ĩmoꝛantes ĩ manifeſtis:anguſtias tem

poꝛis patiamur ad obſcura tractanda et

aperienda. Vtiq; dñs ſi ſciret phariſeos
ita de ſe cognouiſſe qð plures diſcipulos
faceret ⁊ qð plures baptiʒaret: vt hoc eis

ad ſalutem valeret ſequendi eum vt ⁊ ip⸗
ſi eſſent diſcipuli ⁊ ipſi vellent ab eo bap⸗

Al. lit. vt g
co guit ieſus
qꝛ audierũt
phariſei ꝙ ie
ſus ples di⸗
ſcipulos fac
et baptiʒat
qᷓ; iohannes
Alia litte⸗
ra ñ hʒ terrã

tizari:magis non relinqueret iudeam ter⸗
ram/ſcd ꝓpter illoſ maneret ibi. Quia vo

cognouit eoꝛuz ſcientiã: ſimul cognouit ꝰ
inuidentiã: quia non ꝓpterea didicerurt
vt ſequerent᷑/ſedvt ꝑſequeret᷑:abijt inde.

teneri ſi nollet:non occidi ſi nollet:qꝛ po⸗
terat ⁊ non naſci ſi nollet.Sed quia in om

ni re quã geſſitvt homo:hoĩbus in ſe cre⸗
dituris peebebat exemplũ.quiavnuſqᷣſq;

ſeruus dei non peccat ſi ſeceſſerit in aliuʒ
locum videns furoꝛem perſequentiũ ſe/
aut querentium in malum animam ſumm

Videret᷑ autẽ ibi ſeruuſ dei peccare ſi fa

ceret niſi in faciendo dñs pᷣceſſiſſet: Fecit

hoc ille magiſter bonus vt doceret:nõ qð

timeret. Foꝛtaſſis etiã hoc moueat cur di
ctum ſit:baptiʒabat ieſus plures qᷓ; iohan
nes:⁊ poſtea qᷓ; dictũ eſt baptiʒabat:ſub⸗

iectuʒ eſt: q;q; ieſus nõ baptiʒabat ſed di

ſcipuli. Quid ergo? falſum dictum erat ⸗

coꝛrectũ eſt: cũ additũ eſt: qq ieſus non
baptiʒabat ſed diſcipuli eius: An vtrũq;

verũ eſt:quia ieſus baptiʒabat ⁊ non ba⸗

ptiʒabat: Baptiʒabat enin quia ipſe mũ
dabat:non baptiʒabat quia non ipſe tin⸗
gebat. Pꝛebebant diſcipuli miniſterium
coꝛpoꝛis:pꝛebebat ille adiutoꝛiũ maieſta
tis.Quando enim ceſſaret a baptiʒando:

quando non ceſſat a mũdando? De quo

8 h

Joh. Tract. xVv
dictum eſt ab eodem iohanne:per iohan-⸗ tutem ieſum:⁊ inuenimus infirmũ ieſum: l
nis baptiſte perſonam dicentis. Hic eſt q foꝛtem ⁊ infirmũ. Foꝛtem quia in pꝛinci⸗ eo
baptiʒat. Ergo ieſus adhuc baptiʒabat: et pio erat verbum:⁊ verbum erat apud de⸗ iis
quouſq; baptizãdi ſint/qui baptiʒãdi ſũt: um:⁊ deus erat verbum.hoc erat in pꝛin⸗ e⸗
ieſus baptiʒzat. Securus homo accedit ad cipio apud deum. Vis videre:quã iſte ſi⸗ e
inferioꝛem miniſt ũ:Hhabet enim ſuꝑioꝛẽ linus dei foꝛtis ſit: Omnia per ipſum facta Johan. j. ſn
magiſtrum.Se foete ait aliquis. Bapti-⸗ ſunt:⁊ ſine ipſo factum eſt nihil:⁊ ſine la⸗ ſir
ʒzabat quideʒ chꝛiſtus in ſpiritu: non ĩ co2ꝛ boꝛe facta ſunt. Quid ergo illo foꝛtius: ?
poꝛe Quaſi vo alteriuſ dono q; illius qᷣſ gquem ſine laboꝛe facta ſunt omnia? Infir
etiã ſacramto coꝛꝑalis ⁊ viſibib baptimma mũ vis noſſe? Uerbum caro factum eſt:⁊
tis imbuat᷑. Vis noſſe quia ipſe baptiʒat: habitauit in nobis. FYoꝛitudo chꝛiſti te cre
non ſolum ſpũ ſed ctiaʒ aqua: Audi apo auit: infirmitas chꝛiſti te recreauit. Yoꝛti⸗
Epheß „ ſtolum. Sicut chꝛiſtuſ inquu dilexit eccle tudo chꝛiſti fecit vt qð non erat eſſet: in⸗ .
Ephe.v. ſiam ſuam ⁊ ſeipſum tradidit ꝓ ea mũdãäſt firmitas chꝛiſti fecit vt qð erat non periret .
eea.aauqm lauacro in verbo:vt exhiberet gloꝛio Condidit nos foꝛtitudie ſua:queſiuit noſ
ſam cccleſiã non habentẽ maculam aut ru infirmitate ſua. Nutrit ergo ipſe infirmus
gam: aur aliquid hmõi. Mundans eam infirmos:tanq; gallina pullos ſuos. Huic
Vñ: Lauacro aque in verbo. Quid ẽ ba enim ſe ſimilem fecit. Quotiens volui Mat. xxiij. 4
ptiſmũ chꝛiſti? Lauacrũ aque in verbo. inquit ad hieruſalẽ /cõgregare filioſ tuoſ .
Tolle aquã:non eſt baptiſmũ.Tolle ver ſudale tanq; gallina pullos ſuoſ:⁊ nolui
bum:⁊ non eſt baptiſmũ. Jam enĩ his per ſti. Videtis autem fratres: quẽadmoduʒ 3
actis:per que ꝑuenit ad collocutionẽ cuʒ gallina infirmet᷑ in pullis ſuis. Nulla eniʒ ſe
illa muliere videamus. Que reſtant ple-⸗ alia auis qð ſit mater agnoſcit᷑. Videmus L.
na myſterijſ:⁊ grauida ſacramtis. O por nidiſicare paſſeres quoſlibet ante oculos et⸗
tebat autem inquit eum tranſirep Raia lrdrneg Liconias colunibas an
ſiſamariam: UHenit inonit in cinita⸗ tidie videmus nidificare. Quas niſi quã⸗
Alia litre⸗ Iſa mariam. en crrin⸗ do in nidis videmus:parenteſ eſſ Enon ag Ri
ra hymediã. tem lamarie que ducltur y har: u⸗ noſcimus. Gallina vo ſic inſfirmatur ĩ pul⸗ N⸗
1Abt. lit. hʒ xta prediũ qð dedit iacob filio ſuo ls ſuis: vt etiam ſi ipſi pulli non ſequant᷑
B ioſeph: Erat autem ibi fons iacob et fſilios non videas: matrem tamen agno lichn
Puteus erat. Sed omnis puteus fons:nõ ſcas. Ita ſit alis demiſſis/plumis hyſpida V
omnis fons puteus. Abi ergo aquað ter⸗ voce rauca / omnibꝰ membꝛis demiſfa et Pn
ra manat ⁊ vſui pꝛebetur hauriẽnbꝰ: fonſ abiecta:vt quemadmodũ dixi vt ſi etiam amen
dicitur: Sed ſi in ꝓmptu⁊ ſupſicie ſit:fonſ filios non videas/ matrem tamen intelli⸗ bali
im dicitur. Si autem in alto. ꝓfundo ſit: gas. Sic ergo infirmus icſus fatigatur ab u
ita puteus vocatur:vt fontis nomen non uinere:Iter ipſius eſt: caro pꝛo nobis aſ⸗ Pahn
SPIte a Amittat. e ergo ſati atuſex iti ſumpta. Quomodo eni iter habet qͥ vbiq; dedi,
Al. lit. ha⸗ nere ſedebat:ſic tſuper fontẽ: Ho⸗ eſt: qͥ nuſqᷓ; deeſt?: Quo it:aut vñ it? Niſi un
berauterl. ra erat quaſi ſexta. Jam incipiunt my- quia non ad nos veniret / niſi foꝛmam viſi ſen
Al. lit. ſup. ſteria. Hon enim fruſtra fatigatur ieſus:ñ brilis carnis aſſumeret:? Quia ergo venire Ver
enim fruſtra fatigatur virtus dei.MHõ eniʒ ad nos eo modo dignatus eſt/vt infirma la.
fruſtra fatigatur: ꝑ quẽ fatigati recreãẽtur dei aſſumpta carne apparerẽt:ipſa carnis yent
NMõ ei fruſtra fatigat᷑:qͥ ðᷣſerẽte fatiaamur aſſumptio eſt iter ipſius. Ideo fatigatus dan
qͥ pñte firmamur. Fatigat᷑ tamen ieſus / et ab itinere:quid eſt aliud qᷓ; fatigatuſ ĩ car ſeban
fatigatur ab itinere:et ſedet:⁊ iuxta pu⸗ ne? Infirmus in carne ieſus:ſed noli tu in r
teum ſedet:a hoꝛa ſexta fatigatus ſedet. firmari. In illius iufirmitate tu foꝛtis eſto j. Coꝛinth.j t
Omnia iſta innuũt aliquid ⁊ indicare vo Quia qð infirmũ eſt dei:foꝛtius eſt homir/⸗
lunt aliquid:intentos faciunt:vt pulſemꝰ nibus.Sub hac rerum imagine adam qui N⸗
hoꝛtantur. Ipſe ergo aperiat ⁊ nobis? vo erat foꝛma futuri/pꝛebuit nobis magnum n
bis:qui dignatus eſt ita hoꝛtari vt diceret indicium ſacramenti:ĩmo deus in illo pꝛe Uin
Pulſate:⁊ aperietur vobis.Tibi fatigat buit. Nam ⁊ adam doꝛmiens meruit acci⸗ ren
eſt ab itinere ieſus. Inuenimus auteʒ vir pere vxoꝛem/⁊ð coſta eius facta eſt vxoꝛ: hꝛoſ.

—

fum:
nce⸗
nade⸗
1pun⸗
iltef⸗
nſacn Phn
ine h⸗
nnus:
SJur
neſt⸗
ite ge
Forti⸗
ſeun⸗
periret
iirnol
hürmus
Huice

loſtol
nolvi
Unoch;
llaenz
idemus
oallos
mbasq
igui⸗
i⸗
ant
no
de
et
n
Mi⸗
tab
dl⸗
wic
i
NW
genire
m
mmns
nus
liar
viag
eſo Kori
hom
mqun
Gum
llopee
raca⸗
non

quõ chꝛiſto in cruce doꝛmiẽte futura erat
eccleſia de latere eius/de latere.ſ.doꝛmiẽ
tis:quia ⁊ de latere in cruce pendẽtis lan⸗
cea ꝑcuſſo ſacramẽta eccleſie ꝓfluxerunt.
Sed quare hoc dicere volui fratres? Oꝛ ĩ
firmitas chꝛiſti nos facit foꝛtes. Magna
ibi mago pꝛeceſſit. Potuit deus carnẽ de⸗
trahere homini vnde faceret feminã:⁊ ma
gis videtur quaſi congruere potuiſſe. Fie
bat enim ſexus infirmioꝛ: ⁊ magis de car⸗
ne infirmitas fieri debuit q; de oſſe. Oſſa
enim i carne firmioꝛa ſunt. Mon detraxit
carnemvnde ſaceret mulierẽ:ſed detraxit
os. Et detracto oſſe foꝛmata ẽ mulier:⁊ ĩ
locũ oſſis caro adimpleta eſt. Poterat ꝓ
oſſe os reddere:poterat ad faciendã mu⸗
lierem non coſtam ſed carnem detrahere.
Quid igitur ſigniſicabat? Facta eſt muli⸗
er in coſta tanq; foꝛtis:factus eſt adam in
carne tanqᷓ; infirmus. Chꝛiſtus ẽ ⁊ eccleſia
Illius infirmitas:noſtra ẽ foꝛtitudo:Qua
re ergo hoꝛa ſexta? Qꝛ etate ſeculi ſexta.

Computa in euãgelio tanq;vnã hoꝛã:vnã

etatem ab adam vſq; ad noe: Secundam
a noc vſq; ad abꝛaam. Tertiam ab abꝛaã
vſq; ad dauid:Quartam a dauid vſq; ad
trãſmigrationẽ babylonis. Quintã a trãſ
migratione babylonis vſq; ad baptiſmuʒ
iohannis: Inde ſexta agitur. Quid mira⸗
ris? Venit chꝛiſtus:⁊ humiliãdo ſe venit
Ad puteum fatigatꝰ venit: quia infirmaʒ
carnem poꝛtauit.hoꝛa ſexta: quia etate
ſeculi ſexta. Ad puteũ:qꝛ ad ꝓfunditatẽ
huius habitatiõis noſtre. Vnde dicitur ĩ

pſalmis. De ꝓfundis clamaui ad te dñc.
at Sedit.vt dixi quia humiliatus eſt. Etve

nit mulier: foꝛma eccleſie:non iam iuſti
ficate ſed iuſtiſicade. Nã hoc agit ſermo.
Venit ignara:inuenit eum:⁊ agitur cũ il⸗
la. Videamus:Quid videamus? Quare
venit mulier & ſamaria haurire aq
Samaritani ad iudeoꝝ gen
nebant:alienigene fuerunt: qᷓ;uis vicinas
terras incolerent. Longum eſt oꝛiginẽ ſa
maritanoꝝ retexere:ne nos multa teneãt
et neceſſaria non loquamur. Sufficit ergo
vt ſamaritanos inter alienigenas depute
mus.Et ne hoc audaciꝰ me arbitremĩi di⸗
xiſſe q;veriuſ: Audite dñʒ ieſum:quid di⸗
xerit de illo ſamaritano vno de decem le⸗
pꝛoſis quos mũdauerat: qui ſolus redijt
vt gratias ageret. HNonne decem mũdati

2

6*

ſunt: ⁊ nouem vbi ſunt? Hon erat alius ꝗͥ

em non perti

rediret ⁊ daret gloꝛiam deo:niſi alienige⸗

na iſte. Pertinet ad imaginẽ rei qð ab ali

enigenis venit iſta mulier:que typum ge⸗

rebat eccleſie. Ventura erat eccleſia ð gẽ⸗

tibus: alienigena non de genere iudeoꝛũ.
Audiamus ergo in illa nos: ⁊ in illa agno

ſcamus nos:⁊ in illa gratias deo agamus

pꝛo nobis. Illa enim figura erat non veri⸗
tas:quia ⁊ ipſa pꝛemiſit figuram ⁊ facta ẽ
veritas. Nam credidit in eum: qui de illa
figuram nobis pᷣtẽdebat. Venit ergo hau
rire aquam. Simpliciter venerat haurire
aquam:ſicut ſolent vel viri vel femĩe.Di

cit ei ieſus. Da mihi bibere. Diſci/

puli enun eius abierant in ciuitatẽ

4 2 ℳ

lier illa ſamaritana

vtcibos einerent: Dicit ergo mu/ tAl.ei.

₰△

tu.
cum ſis iudeus bibere a me poſciſ

que ſum mulier ſamaritana: Non

enim coutuntur iudei ſamaritanii

Videtis alienigenam. Oino vaſculis eo⸗
rum iudei nonvtebant᷑:⁊ quia ferebat mu
lier ſecum vaſculũ vnde aquam haurirʒ:
eo mirata eſt quia iudeus perebat ab ca
bibere: qð non ſolebant facere iudei. Ille
autem qui bibere querebat:fidem ipſius
mulieris ſitiebat.DPeniq; audi quis petat

„

bibere. Reſpondit ieſus ⁊ dixit ei.

—,—

Si ſcires donũ dei ⁊ quis eſtqͥ di
cit tibi da mihi bil nf ru forſitan
petiſſes ab eo ⁊ dediſſet tibi agua
viuam. Petit bibere ⁊ pmittit bibere.
Eget quaſi accepturus:⁊ affluit tanq; ſa⸗
ciaturuſ.Si ſcires inquit donũ dei.Donũ
dei eſt ſpirituſſanctus. Sed adhuc mulie⸗
ri recte loquitur:⁊ paulatim intrat in coꝛ.

Foꝛtaſſis iam docet. Quid enim iſta hoꝛ

tatione ſuauius ⁊ benignius? Si ſcires do
num dei ⁊ ſcires quis eſt qui dicit tibi da
mihi bibere:tu peteres ⁊ daret tibi aquaʒ
viuam.Hhucuſq; ſuſpendit. Viua aqᷓ dici
tur vulgolla que de fonte exit. Illa eniʒ
que colligit᷑ ð pluuia in lacunaſ aut ciſter
nas/aqua viua non dicitur.Et ſi de fonte
manauerit ⁊ in loco aliquo collecta ſtete⸗
rit nec ad ſe illð vnde manabat admiſerit
ſed irrupto meatu tanq; a fontis tramite
ſeparata ſuerit:mon dicitur aquaviua.Sʒ
illa aqua viua dicitur:que manans exci⸗
pitur. Talis aqua erat i illo fonte. Quid

Text“ ha⸗

Joh. Tract. xvV Ca. IIII

ergo pmittebat gqð petebat? Tñ mulier ſu
ſpenſa git.Dñe neq; in quo hauri/

betdiẽ ei mu as habes:⁊ puteus alt?ꝰ ẽ: Videte

lier

quõ intellexerit aquãviuã:aquã.ſ.q erat

r Pꝛermittit᷑ in illo fonte. Tu mihi vis oare aquã vius
iſte tex. Vñ et ego fero vnde hauriã:⁊ tu nõ fers.Aq̊

hẽs aquaʒ

Vliuam:

Alia lf̃a bi
bit ex aqua.

viua hic ẽ: quõ mihi daturꝰ es: Aliud in⸗
telligens ⁊ carnalit᷑ ſapiens/qdamõ pul⸗
ſat:vt aꝑiat mgf. Pulſabat ignoꝛãtia non

ſtudio. Adhuc miſerãda nondũ inſtruen⸗

da. Dicit aliqͥd euidentiꝰ vñs: de illa aqᷓ
viua.D.xerat enĩ mulier. Nunquid tu

maior es patre noſtro iacob ꝗᷓ de/
dit nobis puten: ⁊ ipſe ex eo bibit

et filiſ eius ⁊ peccora eius De hac
aqua viua dare mihi nõ potes:qm̃ hauri⸗

toꝛiũ nõ habes.foꝛte aliũ fonteʒ ꝓmittis.

Patre noſtro melioꝛ potes eſſe:ꝗ hũc pu
teum fodit/a ipſe cuʒ ſuis vſus eſt eo.Do
minus ergo dicat:quid dixerit aquã viuã

Rndit ieſus ⁊ dixit ei · Omniſqui
rbiberit ex hac aq:ſitiet iterũ · Aui

ant biberit er aq qua e'go daho ei:
no ſitiet i eternu afs ane ego

— —

Dabo ei: fiet i eo fons aque ſaliẽtil

— —

in vitam eternam. Aptius locutꝰẽ dñſ

fiet in eo fons aque ſalientis in vitam er⸗
nam. Qui biberit de aqua iſta non ſitietĩ
eternũ. Quid euidentiꝰ quia nõ aquã vi⸗
ſibilẽ ſed inuiſibilẽ ꝓmittebat? Quid eui

dentius quia non carnalit ſed ſpũalit᷑ lo⸗
quebat᷑: Adhuc tamen illa mulier carneʒ
ſapit /delectata eſt non ſitire: ⁊ putabat h
pᷣm carnem ꝓmiſſum ſibi eſſe a dño. Qð
dem fiet:ſed in reſurrectiõe moꝛtuoꝝ. Jãa

hoc volebat illa.Dederat enĩ deus aliqnñ
ſeruo ſuo helie:vt per qdraginta dieſ nec
eſuriret nec ſitiret. Qui hoc potuit dare p

qdraginta dies:non potuit dare ſemper:
Suſpirabat eni illa/nolens indigere / no⸗
lens laboꝛare aſſidue venire ad illum fon
tem : onerari pondere quo indigentia ſup
pleret᷑: ⁊ finito qð hauſ erat rurſus redire
cogebat᷑.Et quotidian“ ei fuit iſte laboꝛ:
quia indigentia illa reſiciebat᷑ non extin⸗
guebatur. Delectata ergo tali munere:ro
gabat vt aquam ei viuaʒ daret. Verũta⸗
men non pᷣtereamꝰ: qm̃ dñs ſpũalit᷑ aliqͥd

pPßmittit. Quid eſt qui biberit ð aqua hac

nim aqua in putco / voluptas ſeculi eſt in

ſitiet iterũ? Et verũ eſt ſm hanc aquam:
Et veꝝ eſt ᷣm qò ſignificabat illa aq̃.Ete

ꝓfunditate tenetꝛoſa.hic eam hauriunt
hoĩes:hydria cupiditatũ. Cupiditate qͥp

pe pꝛoni ſubmittunt᷑ vt ad voluptatẽ hau

ſtam de ꝓfundo ꝑueniant:⁊ fruunt᷑ volu⸗
ptate pᷣcedente ⁊ pꝛemiſſa cupiditate.Nã
qui non pᷣmiſerit cupiditatẽ: ꝑuenire non

poteſt ad voluptatẽ. Pone ergo hydriaʒ
cupiditatẽ:⁊ aquã de ꝓfundo voluptatẽ

Cum ꝑuenerit quiſq; ad voluptatẽ ſeculi
huius:cibus eſt/potus eſt/lauacrũ eſt:ſpe
ctaculũ eſt/ↄcubitus eſt. Nunqd non ite⸗
rum ſitiet? Ergo de hac aqua qui biberit
iterũ inquit ſitiet.Si autem acceꝑit a me

aquam:non ſitiet in eternũ. Saciabimur

inquit in bonis domus tue. De qua ꝭ aqꝗ̊ᷣ
daturꝰeſt.niſi de illa aqua de qua dictuʒ
eſt/apud te eſt fonsvite. Nam quõ ſitient
qui inebꝛiabunt᷑ ab vbertate domus tue?
Pꝛomittebat ergo ſaginam quandã ⁊ ſa⸗

cietatem ſpũſſancti:⁊ illa nondũ intellige

bat.Et non intelligens:quid rñdebat:

Dixit ad eum mulier.Dne da mibi ꝰ
3 n t Al.diẽ auũt

hacaqua vt nõ ſitia: neq; veniam

—

huc hanrire. Ad laboꝛẽ indigentia co⸗
gebat:⁊ laboꝛẽ infirmitas recuſabat. Vti
nam audiret:venite ad me omnes qui la⸗
boꝛatis ⁊ onerati eſtis:⁊ ego vos reſiciam
Hhoc enĩ ei dicebat ieſus vt iam non labo
raret:ſed illa nõdũ intelligebat.Dẽiq;vo
lens vt intelligeret:dicit ei ieſus.Ua⸗/
de voca viꝝ tuũ:⁊ veni huc. Quid
eſt: voca virũ tuũ ⁊ veni huc? Per viꝝ ſu

um ei volebat aquã illã dare. An qꝛ intel

ligebat:ꝑ virũ ſuũ eam volebat docere:
Foꝛte quõ ait aplłs de mulieribꝰ:ſi qͥd au
tem diſcere ve lunt /domi viros ſuos int᷑⸗

rogent.Sed ibi dicit᷑:domi viros ſuos in

rogent: vbi non eſt ieſus/qui doceat.De⸗
niq; dicit᷑ mulieribꝰ quas ꝓhibebat apłs

loqui in eccleſia. Cũ vᷣo ipſe dñs aderat:

et pᷣſens pᷣſenti lobat᷑:qͥd opus erat vt gꝑ
virum eius ei loqueret᷑: Nundqd ꝑ virum
ſuũ loquebat᷑ marie ſedenti ad pedes ſu⸗
os ⁊ excipiẽti verbum ſuũ:ꝗqñ martha cir⸗
ca multũ miniſteriũ etiã de ſoꝛoꝛis felici⸗
tate occupatiſſima murmurauit: Ergo fra
tres mei audiamꝰ ⁊ intelligamꝰ:qð ait dñſ
voca virũ tuũ mulieri. Foꝛte eni ⁊ anime
nf̃e dicit:voca virũ tuũ.Queramꝰ ⁊ de vi

ro anime.Cur iam non ipſe dñs vir anime

verus eſt: Aſſit intellectꝰ:quõ qð dicturi
ſumus vix capitur niſi ab intentis. Adſit

8

—

Uriene
deq
Rha
voln⸗
Ae. Hi
Urepon
an;
uptate
ſeculi
ſſpe
nite⸗
bent
tane
dmmur
ae
;
ſnen
wstne⸗
dätſe⸗
mcllge
e.

enmaco⸗
bat. En
zguila⸗
oun
go
⸗
M
inſu
nel
ere?
ddau
ooint⸗
nosint
Le⸗
zpls
Gen:
une
UNN
lesſu⸗
haar⸗
felnci⸗
1Gofts
andil
Lanume

unbid

Mi

ergo intellect⸗ vt capiat᷑:⁊ ipſe intellectuſ

erit foꝛtaſſe vir anime. Vidẽs ergo ieſus

qꝛ mulier nõ intelligebat. Ideo enĩ neſciſ

qð dico:qꝛ intellectꝰ tuus nõ adeſt.Loqr
ego ſ̃m ſpiritum/tu audis ſᷣm carnẽ. Que

loqͥr nec advoluptatẽ auriũ ꝑtinẽt:necad

oculos:nec ad olfactũ/nec ad guſtuʒ/nec
ad tactũ.AMente ſola capiunt᷑: intellectu

ſolo hauriũt᷑. Ille intellectꝰ nõ tibi adeſt

ta intellectũ tuũ.Quid eſt enĩ aĩiam habe

re? Non eſt magnũ: Nam ⁊ pecus habet.
Vnde tu melioꝛ: Quia intellectũ habes
qð pecus nõ habet.Quid ẽ ergo voca vi⸗
rum tuũ? MNõ me capis:non me intelligis.
De dono dei tibi loquoꝛ:tu aũt ſᷣm carnẽ
cogitas. ſᷣm carnẽ ſitire non vis:ego ſpm̃

Jgoh. Tract. xv

*

quõ capis qð dico? Voca virũ tuũ:pᷣſen-

—

vir non bene regit feminã ſuam: niſi cuʒ a

ſupenoꝛe regitur. Caput enĩ mulieris vir:
caput autem viri chꝛiſtus. Loquebat᷑ ca⸗

put vir cũ femina:⁊ non erat vir.Et tanqᷓ;

diceret dñſ/adhibe caput tuũ:vt ille ſuſci

piat caput ſuũ:ergo voca virũ tuũ ⁊ veni

huc:id eſt.adeſto:pꝛeſens eſto. Velut enĩ

abſens es: dum nõ intelligis pᷣſentis vocẽ
veritatis. Pꝛeſens eſto /ſed noli ſola:cuʒ

viro tuo adeſto.Et adhuc illa nondũ ad⸗

uocato illo viro non intelligit:adhuc car⸗

nẽ ſe apit: abſ. ens ẽ enĩ vir. Non habeo
inquit virum.Et dñs ſequit᷑: ⁊ myſte⸗

ria loquit᷑. Intelligas reuera iſtã mulierẽ

non habuiſſe tũc virũ:ſedvtebat᷑ neſcio qͥ

non legitimo vixo/ adultero magis q; yviro
Et r dñs ei. Gñ dixiſti:quia nõ ha⸗ E

alloquoꝛ. Abſensẽ intellectꝰ tuus: voca
virũ tuũ. Molite fieri ſicut equus ⁊ muluſ

in qbus non eſt intellectꝰ.Ergo frẽs mei
animã habere ⁊ intellectũ non habere:hH̊ ẽ
non adhibere:nec ſᷣ̃m itellectũviuere:bde
ſtialis eſt vita.Eſt eni in nobis qodaʒ be-
ſtiale quo in carne viuimꝰ: ſed intellectu
regendũ eſt.Aotus enĩ anime ſᷣm carneʒ
ſſee mouentis:⁊ in delitias carnales imode
rate defluere cupientis:regit deſuꝑ intel⸗

lectus.Qui debet dici vir:qͥ regit an qͥ re⸗
gitur? Pꝛoculdubio cum oꝛdinata vita ẽ:

intellectus animã regit ad ipſam anima,z

Sed aliquid anime eſt intellectꝰ.Quõ nõ
aliquid aliud qᷓ; caro eſt oculus:ſed ali⸗

quid carnis eſt oculus. Cum aũt aliquid

carnis ſit oculus/ cetera tamẽ mẽbꝛa car⸗

nalia luce ꝑfundi poſſunt/lucem ſentire ñ
poſſunt:ſolus ea oculus ⁊ ꝑfundit᷑ ⁊ ꝑfrui
tur:.Sic ĩ aia nr̃a qͥdda ẽ qð intellectovpo
catur. hocipſum anime qð intellectus et

mens dicit᷑ illuminat᷑ luce ſu ꝑioꝛe. Jaʒ ſu

perioꝛ illa lux qua mens illuminat᷑ huma⸗

na:deus eſt. Erat enĩ verũ lumẽ: qð illu⸗

deret/verumetiã frueret᷑. Ergo dſis tanqᷓ;

dicceret: illuſtrare yvolo ? nõ adeſt quem:
AVoca inquit virũ tuũ: adhibe intellectũ

per quẽ docearis/quo regaris. Ergo pſti
tue aiaʒ excepto intellectu tanqᷓ; feminã:
intellectũ aũt habere tanq; virũ. Sʒ iſte

minat oẽm hoĩem venientẽ in hũc mũdũ.
alis lux chꝛiſtus erat:talis lux cũ mulie
re loquebat᷑.Et ĩ illa intellectꝰ nõ aderart
qui illa luce illummaret᷑:nec tantũ ꝑfun⸗

ptinens: Hon eni aliqd aliud eſt q́; anima

beo virũ. Viñ ergo tu dixiſti voca virũ
tuũ Et audi qꝛ bñ nouit dñs non cam ha⸗

bere viruz:dicit ei ⁊ cetera.ne foꝛte puta⸗
ret ideo dixiſſe dñʒ/ bñ dixiſti qꝛ non ha⸗

beo virũ: qð h̊ a muliere didicerit: nõ qð

ipſe iſtud diuinitate cognouerit: audi ali
quid qð ñ dixiſti. ¶ vi
buiſti: ⁊ tiſtũ quẽ habes nõ e
tuus. Hoc vere dirxiſti. Iteꝝ cogit ð
iſtis qnq; viris ſubtiliꝰ aliqͥd perſcrutari.

Quiqʒ ei viros ha
VIr.

Aulti quippe intellexerũt non qͥdem ab⸗
ſurde nec vſq;quaq; impꝛobabilit᷑:qnq; vi
viros mulieris huius/qͥnq; libꝛos moyſi.
Vtebant᷑ eni eis ſamaritani:⁊ ſub eadem
lege erant. MNam inde illis ⁊ circũciſio in⸗

erat. Sedquõ anguſtat nos qð ſequit᷑:et
nunc quẽ habes nõ eſt vir tuus:videt᷑ mi⸗
hi faciliꝰ nos poſſe acciꝑe qͥnq; viros pꝛio

res anime/qͥnq; ſenſus coꝛpoꝛis eſſe.Quã

do enĩ quiſq; naſcit᷑:anteq; vti poſſet mẽ⸗

te atq; ratione:non regit᷑ niſi ſenſibꝰcarniſ

Anima in puero paruo/qsð audit/qð vide

tur / qð olet /qð ſapit: qð tactu ſentit᷑:h ap
petit aut fugit: Appetit quicquid mulcet:

fugit qͥcqͥd offendit. Hos enĩ qnq; ſenſus

mulcet voluptas: offendit doloꝛ. Scom
hos qͥnq; ſenſus tanqᷓ; qnq;viros/pꝛiuſ vi
viri dicti ſunt: Quia legitimi. A deo quip
pe facti:⁊ a deo donati anime. Inſfirma ẽ

adhuc que iſtis qͥnq; ſeuſibꝰ regitur:⁊ ſub

iſtis qͥnq; viris agit. At vbi venerit aò an

nos exercende rationis:ſi eã ſuſceꝑit opti

ma diſciplina⁊ doctrina ſapientie:qͥnq; il

lis viris ad regendũ non ſuccedit/niſi vir

j.Coꝛint.xj.

Text“ hʒ re
ſpõdit ei mu
lier ⁊ dixit.

Text hʒ di
cit ei ieſus.

Al.nunc.

uit anima: quia iſtis regitur. Quare agutez

g ü *

ccari: putoꝛeſq; reſpuere:aut dulcedie co⸗
pi: aut amaritudine offendi:aut lembꝰmu

Joh. Tract. x Ca. II

verus legitimus illis melioꝛ: ⁊ qui meli⸗

us regat ⁊ qui ad eternitatẽ regat: ad et⸗
nitatẽ excolat: ad eternitatẽ inſtruat. mnã
iſti qᷣnq; ſenſus non ad eternitatẽ nos re-⸗
gunt: ſed ad iſta temꝑalia vel appetẽda vł

fugienda. Vbi vo intellectus ſapiẽtia im
butus regere ceperit animã:ſcit iam nõ ſo

lum fugere foueam ambulare in equali
qð oculi oſtendũt anime infirme: nec tan⸗

tum canoꝛas voces ſuauiter audire diſſo⸗
naſq; repellere / vel blandis odoꝛibꝰ dele⸗

lceri ⁊ aſperis ledi. Iſta eni omĩa infirme

quia

Deut. xviij.

2

anime ſunt neceſſaria. Quid ergo regimi⸗
nis adhibetur ꝑ illũ intellectũ? NMon alba
et nigra diſcreturꝰ eſt: ſed iuſta⁊ iniuſta:
brona ⁊ mala:vtilia ⁊ inutilia: caſtitatẽ et
impudicitiã: hanc ⁊ illam: illam vt amet:
iſtam vt vitet: charitatẽ ⁊ odiũ:vt diligat
charitatẽ ⁊ vitet odium:in hac vt ſit:in il
lo vt non ſit.Hhic vir qͥnq; illis viris in iſta

muliere nõ ſucceſſerat. Vbi enĩ nõ ſucce⸗
dit ille:erroꝛ dñat᷑. Nã cum ceperit anima

capax eſſe rationis: aut aſ apiente mente
regitur: aut ab erroꝛe.Sed erroꝛ nõ regit

ſed ꝑdit. Poſt iſtos ergo qnq; ſenſus mu⸗
lier ũla adhuc errabat:⁊ erroꝛ eam venti⸗
labat.Erroꝛ aũt iſte non erat legitimꝰ vir
ſed adulter. Ideo ei dñs ait. Bene dixi⸗

ſti: quia non habeo viꝝ. Quiĩq; eĩ in viro
habuiſti. Quinq; te ſenſus carnis pᷣmo re⸗
xerunt:veniſti ad etatẽ vtende ratiõiſ nec
ad ſapientiã ꝑueniſti:ſed in erroꝛẽ incidi⸗
ſti. Ergo poſt illos qͥnq; viros iſte quẽ ha

bes:non eſt tuus vir. Et quid erat ſi vir ñ

erat niſi adult: Voca inquit. Voca itaq
non adulterũ ſed virum tuũ:vt intellectu
me capial/non erroꝛe ð me aliquid falſum
ſapias.Adhuc enĩ errabat mulier q̊ͥ aquas

illam cogitabat: cum iam dñs de ſpũſan⸗
cto loqueretur. Quare errabat niſi qꝛ ad⸗
ulterum non virum habebat? Tolle ergo

iſtum adulterum qui te coꝛrumpit:⁊ voca
virum tuũ. Voca⁊veni :vt intelligasme.
Dicit ei mulier.Dñe rvt video pro do veri adora
phete trem:in ſpiritu ⁊ v

wm

D

pheta es tu· Tunc cepit venire vir:non
ũ plenevẽit: ꝓphetã dñm putabat.Erat
quidem ⁊ ꝓpheta. Nam ð ſeipſo ait. NRõö
eſt ꝓpheta ſine honoꝛe:niſi in patria ſua.
Item de illo dictum eſt ad moyſen. Pꝛo⸗
phetam eis ſuſcitabo de fratribꝰeoꝝ:ſimi

lem tui. Similem ſcilicet ad foꝛmam car⸗

nis: non ad eminentiã maieſtatis. Ergo in
uenimus dñm ieſum dictum ꝓphetã. Pꝛo

inde non multũ errat mulier iſta. Video

inquit quia ꝓpheta es tu. Incipit vocare

virum:adulterũ excludere: vid eo qꝛ pꝛo

pheta es tu:⁊ incipit querere qð illam ſo⸗

let mouere. Contentio quippe fuerat int

ſamaritanos ⁊ iudeos:quia iudei in tem⸗
plo a ſalomone ediſicato adoꝛabant deũ.
Samaritani longe inde poſiti non ĩ eo ad
oꝛabant:Et iudei melioꝛes ſe eſſe iacta⸗
bant quia in templo adoꝛadãt deum: Nõ
enim coutuntur iudei ſamaritanis: qꝛ di
cebant eis. Quomodo voſ iactatis ⁊ ideoo

vos melioꝛes nobis eſſe perhibetis: quia
templum habetis qð nos non habemus?

Nunquid patres noſtri qui deo placuer̃t
in illo templo adoꝛauerũt? Nonne i mon

te iſto adoꝛauerunt vbi nos ſumus: Me⸗

lius ergo nos inquiũt in hoc monte deuʒz

rogamus:vbi patres noſtri adoꝛauerunt.

Contendebant vtiq; ignari quia virũ nõ
habentes:illi pꝛo templo:illi pꝛo mõte in⸗

flabantur aduerſus inuicem: Dñs tñ mo⸗-

do quid docet mulierem: tanqᷓ; cuuis veoe
ceperat pꝛeſens eſſe ¶ Dicit ei ieſus ·. S
Mulier crede mihi. Veniet enĩ eccle
ſia ſicut dictum eſt in canticis canticoꝛuz:;
veniet ⁊ pertranſiet: Ab initio fidei veni⸗

et vt pertranſeat:⁊ pertranſire non poteſt

niſi ab initio fidei.Mrito etiam pꝛeſente

viro:audit mulier: crede mihi. Jam enim

eſt in te qui credat quia pꝛeſens eſt vir tu
us.Cepiſti adeſſe intellectu quando me

pꝓphetam apellaſti. Mulier crede mihi:

quia niſi credideritis non intelligetis. Er

go mulier crede mihi quia veniet ho/

ra:quando neq; imonte hocneq; i
hieroſolymis adorabitis patrem.

Uos adoratis quod neſcitis:nos

adoramus qò ſcimus: quia ſaluis
erx iudeis eſt. Sʒ veniet hora · Qñ Ab · venit
Et nunc eſt. Que ergo hoꝛa? I
do veri adoratores adorabut pa/

Quan-

ate. Non ĩ mö⸗

—. —

te iſto:non in templo iſto:ſed in ſpiritu et

veritate. Nam ⁊ pater tales querit
q̃ adorent en. Auare pater tales que⸗

nit qui adoꝛent eum mon in monte non in
templo: ſed in ſpiritu ⁊ veritate: Spiri-⸗

—

in
0
leo
gre
10
ſo⸗

8
e

Joh.

tus eſt deus. Si coꝛpus eſſʒ deus: c poꝛ
tebat eum adoꝛari in monte: quia coꝛpo⸗-
reus mons. Opoꝛtebat eum adoꝛari in tẽ

plo:quia coꝛpoꝛeũ eſt templũ.Spiritus ẽ

deus: et eos qui adorant eum ĩ ſpi/- ei mulier. Scio
verit qui dicitur chriſtus.
nerit:ille omnia no

ritu⁊ veritate oportet adorare.Au

diuimus T manifeſtum eſt: foꝛis eramus.
intro miſſi ſumus.O ſi inuenirem dicebaſf
montem aliquem altum ⁊ ſolitariũ. Cre⸗
do enim quia ĩ alto eſt deus:magis me ex
audit in alto. Quia in mõte es: ꝓpinquũ
te ðᷣo putas:⁊ cito te exaudiri/q̃ſi de pꝛo⸗
“ ximo ſomanlern J ereeeaitateſeg
5. ſſi. humilia reſpicit. Pꝛope eſt dñs.Quibuſ?ꝰ
po. cxxxviij Foꝛte altis? his qui obtriuerũt coꝛ.Mira
res eſt:⁊ in altis habitat ⁊ humilibus ꝓpi
quat.Humilia reſpicit:excelſa autẽ a lon
ge cognoſcit. Superbos longe videt:eo il

lis minus ꝓpinquat:quo ſibi videntur al⸗
tioꝛes. Querebas ergo monteʒ: deſcende

vt attingas.Si aſcendere vis aſcendemo
li montem querere. Aſcenſiones inquit
in coꝛde eius.hHoc pſalmus dicit: in cõo⸗
ualle ploꝛationis. Conuallis enim hu⸗-⸗
militatem habet:ergo intus age totuʒ.Et

ſi foꝛte queris aliquem locum altum:locũ

ſanctum:intus exhibe te templũ deo. Zẽ
plum enim dei ſanctum eſt: qð eſtis vos.
In templo vis oꝛare:in te oꝛa. Sed pꝛius

eſto templum dei:quia ille in templo ſuo

exaudiet oꝛantem. Veniet ergo hoꝛa et

nunc eſt:quando veri adoꝛatoꝛes adoꝛa⸗

bunt patrem in ſpiritu ⁊ veritate.mNos ad

. „ 1 D „
. £ 6 .. ——= „ 5
— —————ʒ—
— * — –

bit. Quid eſt hoc? Modo inquit
plo contempto contendunt iudei:enos o
monte contendimus. Cum ille venerit et

diuit hoc mulier iſta? addidit. Jam dudꝝi?ꝝ ·
pꝛophetam dixerat. Vidit talia dicere euVe
cum quo loquebatur que iam plus eſſert

ℳ

5ᷓ ꝓpheta: c quid reſpondit videte. Dic

—

ei mulier. Scio quia meſſyas v
umer

de

—

—

montẽ contemnet ⁊ templum euertet: do

cebit nos iſte omnia vt in ſpiritu ? yerita⸗
te nouerimus adoꝛare. Sciebat enim qſſuniu
eęeam poſſet docere: ſed iam docentem nÜſ⸗

dum agnoſcebat. Jaʒ ergo digna erat cui

manifeſtaret᷑. Meſſyas autem vnctus eſt.
vnctus grece chꝛiſtus eſt:hebꝛaice meſſy⸗
as eſt. Vnde ⁊ punice /meſſe dicit᷑ vnge.
Cognate quipe ſunt lingue iſte ⁊ vicine:

hebꝛaica/punica⁊ ſ yra. Ergo dicit ei mu⸗
lier. Scio quia meſſyas venit: qui dicitur
chꝛiſtus. Cum ergo venerit:ille nobis an⸗

nunciabit omnia. Dicit ei ieſus. Ego
ſum qui loquor tecum. Vocauit er⸗
go viruùm ſuum.Factus eſt vir eius caput

mulieris:factus eſt chꝛiſtuſ caput viri. Jã
mulier oꝛdinatur in fide:⁊ regitur bene vi

cura. Poſtea q; audiuit hoc :ego ſuz qu-

loquoꝛ tecum. Jamvltra quid diceret:qñ
dñs ieſus manifeſtari ſevoluit mulieri cui

*

— —. —

tem⸗ bit. U

nin s aſeimns: vos adoꝛati gquia cuz mulier batur: quia
oꝛamus qoð ſcimus: vos adoꝛatis ⸗ guig du U iere loquebatur: luie
u õä ſalus er e nalt goneſe querebat᷑ ꝑditam qui venerat querere qð
tis: quonaim ſalus ex iſrael eſt. Multum al Pairam aut vcleà An re.
tone deldit iudeis: Sed noli iſtos repꝛol Nierat. Hoc eni illi mirabãt᷑: bonũ enĩi mi
dDdelit iudeis: Sed noli iſtos repꝛobos ac⸗ in uer —
dn ipcre. Harerem illum accipe cui adiun⸗ rabant᷑:non malum ſuſpicabant᷑. Nemo
ut ctus eſt alius: vt pacati in lapide angul-⸗ tame dirit q. gueriſt aut qd be ne

—
2 „

nech
.

„
a n

diderunt: ⁊ pꝛecia rerum ſuaruʒ ad pedes
apoſtoloꝛum poſuerunt. Non enim repu⸗

lit deus plebem ſuam quã pꝛeſciuit. Au⸗

ri qs eſt chꝛiſtus copularentur. Unus eni ris eñ ea Be iqt ergo mulier
paries a iudeis:vnus a gentibus.Longe
aà ſe iſti parietes: ſed donec in euangelio
ↄiungantur. Alienigene autem hoſpites
eerant ⁊ peregrini a teſtamento dei. Scom
oc ergo dictum eſt: nos adoꝛamus qõð ſci
mus. Ex perſona quidem iudeoꝛuʒ dictũ
eſt ſed non omniũ iudeoꝝ: NHon repꝛsobo
rum iudeoꝝ ſed de quibus fuerant apo⸗
ſtoli:quales fuerunt ꝓphete:quales fue⸗
runt illi omnes ſancti:qui omnia ſua ven⸗

r — —

am ſuam. AMulier audito:cgo ſum q G6

loquoꝛ tecũ:⁊ recepto in coꝛde chꝛiſto do
mino: qͥd faceret niſi iam hydriã dimitte-⸗
ret ⁊ euãgeliʒare curreret: Pꝛoiecit cupi

ditatẽ: æ ꝓperauit annũciare veritatẽ. Di —

ſcant qui volunt euangeliʒare: ? ꝓij ciant

bydriam ad puteum Recoꝛdamini quid
ſuperius dixerim de hydria. vas erat ?z
de aqua hauriebatur: Oꝛeco noiĩe appel⸗

dicitur: tanq; ſi aquariũ diceret. Pꝛoiecit

ergo hydriã ſuã: que iam ñ vſui ſed onei
fuit. Auida quippe deſiderabat aq illaſa “

Zoh. Tract. xvy La. III

ciari: ⁊ vt nũciaret chꝛiſtũ onere abiecto
Al. a abijt r cucurrit ꝗd ciuitatẽ⁊ dicit illis bo
in ciuitatem minibꝰ. Uenite ⁊ videte homineʒ

q̃ dixit mihi oia quecũq; feci. Pe

tentim:ne illi qſi iraſcerent᷑ ẽ ꝑſequerenr.
Venite ⁊ videre hoĩeʒ:qui dixit mihi oĩa
t Al.lit.non quecũq; feci. Nunqͥd t᷑ nõ ipſe ẽ chri⸗
habet non ſtus? Exierut de ciuitate:⁊ venie⸗
eu.i Et rogabat eũ diſcipbu
RKabbi maduca. Jerant

1 Al. ergs bant ade

Al. interea ſi dicẽtes

eniĩ emere cibos ⁊ venerãt. Ille
Al. eis

cogitatiõ es illoꝝ ⁊ iam inſtruit vt magi⸗

ſter: non ꝑ circũuũ ſicut ⁊ illam cuius aad

huc virũ requirebat:ſed iam aꝑte.· Me
Tex. hʒ Di⸗ L 2 ¾ £ SPe 2, 2
xit eis ieſus us inqt cibus ẽ,
MNon ponit᷑
hic iſte textꝰ
vt ꝑficiã opꝰ
eius

miſerat eũ. Ideo dicebat:ſitio:da mihi bi
bere. ſ.vt fidem in ea oꝑaret᷑ ⁊ fidẽ eius bi
beret:⁊ eam in coꝛpus ſuũ traiſjceret. Coꝛ

pus enĩ eius eccleſia:ergo ipſe eſt inqͥt ci⸗

bus meus:vt faciã voluntatẽ eius qui mi⸗
ſit me. Nonne vos dicitis ꝙ adhuc
ttuor mẽeſes ſunt:⁊ meſſis venit⸗

In opus feruebat: ⁊ oparios mittere diſ⸗
ponebat. Vos q̃ttuoꝛ menſes computati/
ad meſſem:ego vobis aliã meſſem albaʒz ⁊
paratam oſtẽdo. Ecce dico vobis.Le
uate oculos vr̃os ⁊ videte: quia

Akt. regio⸗ iam albe ſunt regiões ad meſſem:

nes qꝛ albe
ſunt iam

ille tex. ⁊ qͥ deat ⁊ qͥ metit.

dem accipit uerat:⁊ vos in la
et cõ gregat ſtis. .
fructũ in vi- miatoꝛes.Quo meſſoꝛes:? Vbi iam alij la
tam eternã: boꝛauerũt. Ham vbi iam laboꝛatũ ẽ vtiq;
poſt quẽ ſe⸗ ſemĩatũ erat: ⁊ qð ſemĩatũ erat iam matu
quit᷑ in alia ratũ factũ erat:falcẽ⁊ triturã deſiderabat
lra:vt ⁊ qͥ ſe Quo ergo erãt meſſoꝛes mittẽdi? Vbi iã
minat ſimul ꝓphete pᷣdicauerãt:ipſi enĩ ſeminatoꝛes.

degt 7 o miſi vos mete⸗
metit merce reiq vos nolaboPraſtto Ali labo

Eeoꝝ introi

gaudeat ⁊ qͥ Mam ſi ipſi nõ ſemĩatoꝛes:vñ ad illã mu-

metit
1 Alt.laboꝛeſ

us ẽ:vt faciã volutate,zʒ
eius qͥ miſit me t Ergo ⁊ potꝰ ipſe erat
in illa muliere:vt faceret volũtatẽ eiꝰqui

lierẽ puenerat / ſcio qꝛ meſſyas venit? Jã

iſta mulier fruct maturꝰ erat:⁊ erãt albe

meſſes ⁊ falcẽ querebãt. Miſi vos quoq;
metere qð nõ ſemĩaſtis. Alij ſemiauerunt

et vos in laboꝛeſ eoꝝ introiſtiſ. Qui labo
rauerũt: Ipſe abꝛaa yſaac iacob. Legite
laboꝛes eoꝝ. In oĩbus laboꝛibꝰ eoꝝ pꝛo⸗

phetia chꝛiſti:⁊ iõ ſemĩiatoꝛes. Moyſes et

ceteri patriarche ⁊ oẽs ꝓphete:qᷓ;ta ptule

runt in illo frigoꝛe qũ ſemĩabãt.Ergo iaʒ
in iudea meſſie vnara erat Rorio ibi
n emete aoos venerat gut o tanq́; matura ſeges fuit: qñ tot hominum
rrit Ego habeo cibum maducare:
rAl.neſcitiſ qu vos nõ ſcitis. Hicebant ergo
Diſcipuli adinuicẽ. Nunqͥd aliquiſ
attulit ei maducare: Quid miꝝ ſi mu⸗
lier illa nõ intelligebat aquã? Ecce diſci,.
puli non intelligũt eſcam. Audiuit autem grana ⁊ ſemiauerũt oꝛbẽ terrarũ:⁊ ſu
gllia meſſis que in fine ſeculi metẽda ẽ.De
iſta meſſe dicit᷑. Qui ſeminãt in lachꝛymis
in gaudio metẽt:Ad iſtam ergo meſſem:ñ
apli ſed augeli mutent᷑. Meſſoꝛes inquit

milia/pcia rerũ ſuarũ afferebãt: æ ad pe⸗
des apkoꝝ ponẽtes expeditis humeris a

ſarcinis ſecularibꝰ/chꝛiſtũ dũm ſequeban
tur. Vere matura meſſis. Quid inde fa⸗

ctũ eſt: De ipſa meſſe eiecta ſunt pauca

grana ⁊ ſemĩauerũt oꝛbẽ terrarũ:⁊ ſurget

angeli ſunt. Iſta ergo meſſis creſcit int᷑ ʒi⸗

3niã: ⁊ expectat purgari in fine. IAlla vᷣo
meſſis iam matura erat quo pꝛiꝰmiſſi ſunt
diſcipuli:vbi ꝓphete laboꝛauerũt.Sʒ ta⸗
men frẽs videte qͥd dictũ ſit. Simul gau⸗
deat: ⁊ qui ſeminat ⁊ qͥ metet.Diſparis tẽ
poꝛis laboꝛes habuer̃t apłi ⁊ ꝓphete:ſed

gaudio parit pfruent᷑. Mercedẽ ſimul ac⸗

cepturi ſunt vitam eternam. Ex ciuitate

autem illa multi crediderũt in eum

ſamaritani propter ſermonem eiꝰ Alia lfa ñ

Ergo meſſoꝛes mifſurus eſt. In hoc ei
yerbũ verũ:quia aliꝰc q metit:aliꝰ
hic trãſili᷑ eſt ꝗͥ ſemiat:vt qͥ ſemiat ſimul gau⸗

uid ergo? Meſſoꝛes miſit non ſe⸗-

non ꝓpter verbum mulieris teſti⸗

oia quecũqʒ feci.Cũ veniſſent tad t Ał. ergo
euʒ ſamaritani rogauerũt vt tapð ad illum
eos maneret . ⁊ maſit ibi duoſ dieſ Al. ibi

Et multo plures crediderũt pro⸗

pter ſermonẽ eius: Et mulieri dice
ant. quia nõ ꝓpter tuam loque/

lam credimus: ipſi eni nos audi t Alia litte⸗

uimus ⁊ ſcimus: quia hic eſt vere ra nõ hʒ nos
ſalutor mũudi.Et hoc paululũ aĩaduer
tendũ eſt:quia lectio termĩata eſt.auli⸗

er pᷣma nũciauit ⁊ ad mulieris teſtimoniũ
crediderũt ſamaritani: ⁊ rogauerunt eum

vt apud eos maueret ⁊ manſit ibi biduo:
et plures crediderunt.Et cuʒ credidiſſent

dicebant mulieri. Non iam ꝓpter verbuz
tuũ credimus: ſed ipſi cognouimus ⁊ ſci⸗

monin phibentis: quia dixit mibi ?ecverta

d.æ == ——– — — — — — —.— — —

S=

r
it

1

.
ee
et
gel
ſennt pott

Au lia

Joh. Tract. XVI . La. IIII

mus /quia hic eſt vere ſaluatoꝛ mũdi.Pꝛi
mo per famaʒ /poſtea per pᷣſentiã.Sic agi
tur hodie cum eis qui foꝛis ſunt ⁊ nondũ
ſunt chꝛiſtiani: chꝛiſtus nunciat᷑ ꝑ chꝛiſtia
nos amicos:tanq; illa muliere:hoc eſt:ec⸗
cleſia annũciãte. Ad chꝛiſtum veniũt: cre
dunt per iſtam famaʒ: manet apud eos bi
duo:hoc eſt:dat illis duo pꝛecepta chari⸗
tatis:⁊ multo plures ⁊ firmius credunt:qͥ
modo vere ipſe eſt ſaluatoꝛ mundi.
Explicit tractatus qndecimus.
Incpit tractatus ſedecimus. Ab
eo loco vybi ait · Hoſt duos qutem
dies exiit inde ⁊ abijt in galileam.
vſq; ad id qð ait· Quia illa hora
erat in qᷓ dixit ieſus:filius tuns vi⸗
uit ⁊ credidit ipſe ⁊ domꝰ eiꝰ totꝗ.

Daierna euò

geli lectio / heſterne diei ſeqᷓ
tur lectionẽ:que ad diſputan
— oum nobiſ ꝓponit᷑. In qua qͥ
derjm ſenſus non ſunt inueſtigatiõe diffici⸗
les:ſed digni pᷣdicatione:digni ãmiratiõe
et laudatione. Pꝛoinde locum iſtum euã
gelij cum cõmendatione cõmemoꝛemus:
Pꝛetmittit᷑ potius q;ᷓ cum difficultate tractemus: Ab
H textus iſte ijt enim ieſus poſt biduũ qð fecerat in ſa⸗

Peduoſ aũt maria in galileã:vbi nutrituſ erat.Secutꝰ

dies exijt in autem euangeliſta ait: Jꝓpſe enim ieſuſ
hibuit: quia ꝓpheta

de T abijt in teſtimonin ꝑhib l
galileam in patria ſua honorè non habet.

hyhecyrat Al ſua pria Mon ꝓpterea poſt biduũ de ſamaria diſ⸗

1

Al. elo

adilun

/
4

laoͤhin⸗

ſi⸗
ii⸗
um
ho:
N

ceſſit ieſus:quia honoꝛẽ in ſamara nõ ha
bebat.HNon enim ſamaria patria ipſiꝰerat
ſed galilea. Cum ergo iſtam deſeruiſſʒ taʒ
cito ⁊ ad galileã veniſſet vbi nutritꝰ erat
ſicut teſtat᷑ qꝛ ꝓpheta in patria ſua hono⸗
rem nõ habet.Magiſ videret᷑ atteſtari po
tuiſſe qꝛ ꝓpheta in patria ſua honoꝛẽ nõ
habet. ſi ↄtemneret ꝑgerce in galileã:⁊ ĩ ſa
maria remãſiſſet. Intendat ergo charitas
veſtra inſinuatũ nobis non modicũ ſacra
mentũ:ſuggerẽte dño ⁊ donãte qð loqr.
Queſtionẽ ꝓpoſitaʒ cognouiſtis: ſolutio
nem eius exqᷣrite. Sed repetamꝰ ꝓpoſitio
nem:vt ſolutionẽ deſiderabilẽ faciamus.
AMouet nos cur euangeliſta dixerit / ipſe
enim ieſus teſtimoniũ ꝑhibuit: qdð ꝓphe⸗
ta in patria ſua honoꝛẽ nõ habet.Hoc cõ⸗
moti retexamꝰ verba ſuꝑioꝛa:vt inuenia⸗

mus cur h euãgeliſta dicere voluerit. Et
inueniamꝰ ſuꝑioꝛa verba eius ita narran⸗
tis:quõ poſt biduũ ꝓfectus ẽ de ſamaria
in galileã. Pꝛopt h̊ ergo dixiſti o euãgeli
ſta teſtimomũ phibuiſſe ieſum:qð ꝓphe⸗
ta in patria ſua honoꝛẽ non haberet:quia
poſt biduũ reliquit ſamariam ⁊ ꝓperauit
venire in galileã: Immo vo qſi videoꝛ mi
hi ↄgruentiꝰ intelligere qꝛ ſi honoꝛẽ in pa
tria ſua chꝛiſt?ꝰnõ haberet:nõ ad eam reli⸗
cta ſamaria feſtinaret.Sed niſi falloꝛ:im⸗
mo qꝛ verũ eſt ⁊ non falloꝛ.melius eni qᷓ;
ego vidit euãgeliſta/qͥd diceret.meliꝰ me
veritatẽ videbat qͥ eam de pectoꝛe dñi bi
bebat. Ipſe eſt enĩ iohãaneſ euangeliſta qͥ
inter oẽs diſcipulos ſuꝑ pectꝰ dñi diſcum
bebat:⁊ quẽ dñs charitatẽ debẽs oĩbꝰ tñ
pᷣ ceteriſ diligebat:ergo ille falleret᷑ ⁊ ego

recta ſentirẽ. Immo ſi pie ſapio/ obedien

ter audiam qð dixit:vt merear ſentire qð
ſenſit. Accipite itaq; chariſſimi qͥd h̊ ſen⸗
tiã ſine pᷣiudicio:ſi vos meliꝰ aliqd ſenſe⸗
ritis. Magiſtrũ enĩ vnũ oẽs habemꝰ:⁊ in
vna ſchola ↄdiſcipuli ſumꝰ.hoc ego ſen⸗
tio:⁊ videte ſi nõ aut verũ eſt/ aut ꝓpin⸗

quat veritati qð ſentio. In ſamaria bidu⸗

um fecit:⁊ crediderũt in eum ſamaritani.
Tot dies in galilea fecit: ⁊ nõ in eũ credi
derũt galilei.Retexite vel recolite mẽo⸗
ria:heſterni diei ⁊ lectionẽ⁊ ſermonẽ. VHe
nit in ſamaria vbi pᷣmo eũ mulier illa pᷣdi⸗
cauerat cũ qua ad puteũ iacob locutꝰ eſt
magna myſteria:eo viſo ſamaritani ⁊ au⸗
dito crediderũt in eũ ꝓpter verbũ mulie
ris:⁊ firmiꝰ crediderũt ꝓpt᷑ verbũ eiuſ:et
plures crediderũt ſicut ſcriptũ eſt ibi fa⸗
cto biduo. Quo numero dierũ myſtice cõ
mendatꝰ ẽ duoꝝ numerꝰ pᷣceptoꝝ:in qbꝰ
duobꝰ pᷣceptis tota lex pẽdet ⁊ ꝓphete ſi
cut heſterno die cõmẽdaſſe meminiſtis. Augꝰ. p̃te⸗
Pergit ĩ galileã ⁊ venit in ciuitatẽ cha⸗ rit q̊ textum
na galilee: vbi de aq̃ vinũ fecit. Ibi aũt iſtũ:Cũ gve
qñ aquã in vinũ ↄuertit/ſicut ſcribit iohã niſſʒ vſq; vbi
nes ipſe / crediderũt in eũ diſcipuli eius:⁊ fecit aquãvi
vtiq; plena erat domꝰ turbis ↄuiuantiuʒ. nü. Sniaz tñ
Factũ eſt tã magnũ miraculũ:⁊ nõ in euʒ illius ponit
crediderũt niſi diſcipuli eius. Hanc ciui⸗
tatem galilee mõ repetiuit.ꝗ Eccę q dã Aug. ab hᷣ
regulus cuius filiuſ infirmab geur loco vſq; ad
venit ad eum: et rogare cepit vt de ſinẽ he. c. nõ
ſcenderet ad illam ciuitatem vel domuʒ obfuat inte⸗
et ſanaret filium eius. Incipiebat grã foꝛmam
HFvvbox textuſ
Sʒ qda prit
qdã variat.

ð
ð

——

enim inq uit mori. Qui rogabat ñ cre⸗
debat. Quid a me expectas audire: Dñm
interroga:quid de illo ſenſerit S

Rogatus
enim talia rũdit:miſi ſigna ⁊ prodigia
videritis non cr Arguit homi
nem in ſide tepidum/aut frigidũ/aut om⸗

nino nullius fidei:ſed temptare cupientẽ

de ſanitate filij ſui qualis eſſet chꝛiſtus:⁊
quis eſſet:q;tum poſſet. Verba enĩ rogã⸗
tis audiuimuſ:coꝛ diffidentis non vidimꝰ
Sed ille ꝓnũciauit qui ⁊ verba audiuit et
coꝛ inſpexit. Deniq; ipſe euãgeliſta teſtio
nio narrationis ſue oſtendit quia nõdum
crediderat/qui venire ad domũ ſuam do
minũ cupiebat:ad ſanandũ filiũ eius.ã
poſtea q; ei nunciatum eſt ſanum eſſe fili⸗
um eius/ inuenit ea hoꝛa ſanatum/qua
hora dñs dixerat vade flling ilr u
vinit: ⁊ credidit inq̃t ipſe ⁊ domuſ
eius tota.Si ergo ꝓpterea credidit ip⸗
ſe ⁊ domuſ eius tota:quia nunciatũ eſt ei
quia filius eius ſanus eſſet:⁊ comparauit
hoꝛam nunciãtiũ hoꝛe pᷣnunciantis:quan
do rogabat nondum credebat.Samarita
ni nullum ſignum expectauerant:verbo ei
us tmmodo crediderãt.Ciues autem eiuſ
meruerũt audire:niſi ſigna ⁊ ꝓdigia vide
ritis non creditis.Et ibi tamen facto tan⸗
to miraculo:non credidit niſi ipſe ⁊ domꝰ
eius. Ad ſolum ſermonẽ crediderũt plu⸗
res ſamaritani:ad illud miraculum ſola il
la domus credidit vbi factũ eſt. Quid igi
tur fratres:quid nobᷣ cõmendat dñſ⸗ Tũc
galilea iudee patria erat dñi/quia ibi nu⸗
tritus eſt. Nunc xo quia poꝛtendit aliqᷣd
res illa/non eni ſine cauſa dicta ſunt pdi⸗
gia / niſi quia aliqꝗ poꝛtẽdũt. Pꝛodigiũ

enim appellatũ eſt qᷓſi poꝛro diciũ qð poꝛ⸗

ro dicat/poꝛro ſi anificet ⁊ aliqͥd futurum
eẽ poꝛtẽdat. Qꝛ ergo aliqd illa oĩa poꝛ⸗

tendebãt:aliqd illa oĩa pᷣdicebant: Facia

mus nos modo patriã dñi nr̃i ieſu chꝛiſti
ſm carnẽ.Non enĩ patriã habuit in terra:
niſi jm carnem quã accepit ĩ terra. Facia⸗
mus ergo patriã dño plm iudeoꝝ. Ecce
in patria ſua honoꝛẽ non habʒ. Modo at
tende iudeoꝝ turbas: attẽde iam gentem
illã diſoſam toto oꝛbe terrarũ ⁊ euulſam
radicibꝰ ſuis:attẽde ramos fractos/nↄciſ⸗

Rhoma xj. ſos/diſpſos/aridos: Quibꝰ fractis inſeri

meruit oleaſter. Vide turbam iudeoꝛum:

„ J„
† le. ſivaſta 4 * Vrr. 7 freae =

oh. Tract. xVI

La. III

q̃ͥd dicit modo.Quẽ colitis quẽ adoꝛatis

frater nr̃ erat.Et nos rũdeamꝰ: ꝓpheta in
patria ſua honoꝛẽ nõ habʒ. Deniq; illi am
bulantẽ dñm ieſum in terra/faciẽtẽ mira⸗

cula /cecos illuminantẽ/ſurdis aures ape
rientẽ/mutoꝝ oꝛa ſoluẽtẽ/ꝑalyticoꝝ nẽ⸗

bꝛa reſtringentẽ/ſupꝛa mare ambulanteʒ/
ventis ⁊ fluctibꝰ imꝑantẽ/moꝛtuos ſuſci⸗
tantẽ/tanta ſigna viderũt facientẽ: ⁊ vix
inde pauci credidef̃t. Populo dei loquoꝛ
Tam multi credidimꝰ:que ſigna vidimꝰ⸗
Illud ergo qð factũ eſt tũc:h̊ qð nũc agit
poꝛtẽdebat. Judei fuerũt vel ſunt ſimiles

galileis:nõ ſimiles illis ſamaritanis. Euã

geliũ audiuimꝰ:euãgeliũ credidimꝰ:euã⸗

gelio ᷣſenſimꝰ:ꝑ euãgeliũ in chꝛiſtũ credi

dimus : nulla ſigna vidimꝰ:nulla exigimꝰ
Cvuis enĩ vnꝰ de duodecim electis ⁊ ſan
ctis tñ iſraelita fuit ð gente.ſ.dñi thomas

ille q ĩ loca vulneꝝ digitos mittere cupie
bat: ſic eum arguit dñs quõ iſtũ regulum.
Huic dixit/niſi ſigna ⁊ ꝓdigia videritis ñ

creduis. Illi aũt dixit qꝛ vidiſti credidi⸗
ſti.Et ad galileos venerat poſt ſamarita⸗
nos qᷣ ſermoni eiꝰ crediderãt: apud quos
nulla miracula fecerat: quos firmos in fi⸗
de ſecurus cito dimiſerat:qꝛ diuinitatiſ p
ſentia nõ dimiſerat. Ergo qñ dicebat dñs
thome:veni mitte manũ tuã ⁊ noli eſſe in
credulus ſed fidelis/⁊ cũ ille exclamaret

tactis vulnerũ locis ⁊ diceret:dñs meus 2

deꝰmeꝰ: increpat᷑⁊ ð ei.Q vidiſti me cre
didiſti. Quare? Hiſi qꝛ ꝓpheta in patria
ſua honoꝛẽ nõ hʒ. Oꝛ vo apud alienige⸗

nas ꝓpheta iſte honoꝛẽ hʒ qͥd ſeq Bea

ti qͥ nõ viderũt ⁊ credis erũt. Pꝛedicti ſu⸗
mus nos:⁊ qð diis ante laudauit:⁊ in nob
implere dignatꝰeſt. Viderũt qͥ crucifixe⸗
runt:palpauerũt ⁊ ſic pauci crediderunt.
HNos nõ vidimꝰ nõ ↄtrectauimꝰ:audiui⸗
mus credimꝰ:fiat ĩ nob/ꝑficiat᷑ in nobᷣ bti⸗

tudo quã ꝓmiſit.et hic/qꝛ patrie ipſiꝰ pᷣ⸗ Rhoma

lati ſumꝰ: ⁊ ĩ futuro ſecło/qꝛ ꝓ ramis fra
ctis inſerti ſumꝰ.¶ Hos eni ramos ſe fra
cturꝰ eẽ mr̃abat ⁊ hũc oleaſtꝝ inſerturum
qñ cõmotꝰ centuriõis fide qͥ ei dixit: non
ſuʒ dignꝰvt ſub tectũ meũ intres ſʒ tm̃ dic

vbo ⁊ ſanabit᷑ puer meꝰ.nam ⁊ ego homo

ſuum ſub poteſtate conſtitutꝰ habẽs ſub
me militee⁊ dico huicvade⁊ vadit/a alio
veni ⁊ venit:⁊ ſeruo meo fac hoc ⁊ facit:
Conuerſus ad eos qui ſequebant᷑ dixit:

Mat. viij.

l
def
znil
neſ
ſenti

Neſin
milite

lovi

ep⸗

ſenti

yerb⸗

cent.
ſefan
uas
olei
ſio:

r

ſſtael
huius
puma
glen
ven
nr
n
ſe⸗
wu
ſe⸗

S—=S-—-——ʒ—ʒ—ʒ

Joh. Cract. XVVI . La. III

nn Amen dico vobis:non inueni tantaz ſidẽ am 7 yſaaca iacob. In quo zuiuio:ne fo⸗
in irrael. Quare non inuenit tantam fide,y te non inuites? d ſemper viuendũ ſed ad
ucl in iſrael? Quia ꝓpheta in patria ſua ho-⸗ multum bibendum: recumbent cum abꝛa⸗
nnd noꝛem non habet. HNunquid non ⁊ uli cen am ⁊ yſac ⁊ iacob: Vbi: In regno inquit
he turiom poterat dicere dñs qð dixit huic celoꝛum. Et quid erit de Ulis: qui vener̃t

R,;· rregulo:vade puer tuus viuit:? TVidete di⸗
tex,) ſtiinctionẽ IRegulus iſte dñm ad domũ ſu
ſuſe⸗ auuon deſcendere cupiebat:ille centurio in⸗

de ſtirpe abꝛae? Quid ſit de ramis:quib⸗
arboꝛ plena erat? Quid niſi quia pꝛecidẽ⸗
tur:vt iſti inſerantur. Doce quia pꝛeciden

zan dignum ſe eẽ dicebat. Illi dicebatur/ego tur. Audi. Filij autem inquit regni ibunt
hquo venio ⁊ curabo eum:Huic dictum eſt/va⸗ in tenebꝛas exterioꝛes. habeat ergo apo
imn'⸗ de filius tuus viuit. Illi pꝛeſentiam ſuum nos honoꝛem ꝓpheta:quia non habuit in
cagit ꝓmittebat:hunc verbo ſanabat. Iſte tam patria ſua. MNon habuit honoꝛeʒ in patria
miles pꝛeſentiam ſuam extoꝛquebat:ille ſe pꝛe- in qua cõditꝰeſt:habeat honoꝛẽ in patria
Eu ſentia eius indignũ eẽ dicebat. Huic ſuc⸗ qu condidit. In illa enim conditus ẽ cõ⸗
cn⸗ ceſſum eſt elationi:illi conſenſum eſt hu- ditoꝛ omniũ:condituſ in illa eſt ſ̃m formaꝗ
gect mnmmiilitati. tanq; huic diceret. Vade filiꝰ tu- ſerui. Nam ipſam ciuitatem in qua condi
lam⸗ us viuit: noli mihi tediũ facere:miſi ſinana tus ẽ/ipſam ſion/ipſam iudeoꝝ gentẽ/ip⸗
dſan et pꝛodigia videritis non creditis. Pꝛe⸗ ſanm hieruſaleʒ: ipſe condidit cũ eſſet apð
omas ſſentiam meam vis in domo tua:poſſum et patrem verbum dei. Omnia enim per ip⸗
cupie verbo iubere. Moli tu de ſignis credere: ſum facta ſunt:a ſine ipſo factum eſt nihil
un. centurio alienigena credidit me vᷣbo poſ · De illo ergo homine de quo ⁊ hodie au⸗
ennigfiſii ſe facere:⁊ añq; facerẽ credidit: vos niſi ſi diuimus:vnuſ mediatoꝛ dei ⁊ hominũ ho
redid⸗ gna⁊ pꝛodigia videritiſ ñ creditiſ.Ergo ſi mo chꝛiſtus ieſus: etiam pſalmuſ pꝛelocu
an-. ia ẽ: frãgant᷑ ſuꝑbi rami: humilis inſerał tus eſt dicens. Mater ſion dicet hõ. Qui⸗ põ. lxxxvj
dgee oleaſter. Maneat tamen radix / illis pꝛeci dvaʒz homo mediatoꝛ dei ⁊ hominũ:homo .
os lfß⸗ ſis: iſtiſ receptiſ. Ubi manet radix: In pa mater ſion dicet. Quare mater ſion dicʒ⸗
nunſi tttiarchis. Etenim patria chꝛiſti populus Quia inde accepit carnem. Inde vgo ma
Gs iſrael:quia ex eis venit ᷣm carnem. Sed ria de cuius vtero foꝛma ſerui ſuſcepta eſt
ſein huius arboꝛis radix abꝛaaʒ yſaac ⁊ iacob in qua dignatus eſt aparere humillimus
get patriarche ſancti. Et vbi ſunt iſti? In re⸗ Aater ſion dicet homo. Et homo iſte qui
164 H quie apud deum in honoꝛe magno: vt in dicit mater ſion: factus eſt in ea: homo
ece abꝛae ſinu/iuſtus ille pauper poſt coꝛpo⸗ factus eſt in ea. Nam deus erat ante cam
anna ris exitum leuaretur: æ abꝛae ſinu delion et homo factus eſt in ea. Qui homo fact⸗

ber . radix manet:radix laudatur:ſed rami ſuꝑ humillimus. Homo factus in ea humilli⸗

bi/⁊ pꝛecidi ⁊ areſcere meruerunt. Olea-⸗ mus:quia verbum caro factum eſt/a habi
nſe ſter autem humilis illoꝛum pꝛeciſione in- tauit in nobis. Ipſe fundauit eam altiſſi-
unk uenit locum. Audi ergo quẽadmodũ pꝛe mus: quia in pꝛincipio erat verbum:⁊ ver
aftr cidantur rami naturales: quẽadmodũ in-⸗ bum erat apud deum: 1 deus erat verbuʒ
enn⸗ ſeratur oleaſter ex ipſo centurine: quem Smnia per ipſum facta ſunt. Quia vo cõ
gͤn ꝓpter comparationẽ huiꝰ reguli cõmẽo⸗ digit iſtam patriam:hic habeat honoꝛem
DWS randum putaui.Amen inquit dico vobis Rmepulit eum patria in qua natus eſt: ſu⸗
, Nom non inueni tantam fidem in iſrael. Pꝛo⸗ ſcipiat eum patria quã regenerauit.
ufn ptcrea dico vobis:quia multi ab oꝛienteꝛ ¶ Explicit tractatus ſedecimꝰ. In⸗
ſeſa c. occidente venient. &απlata terram occu⸗ cipit tractatus decimuſſeptimus.
unun ar pauerat oleaſter. Am ara ſiluamundus eo ꝙ ſcriptũ eſt: Doſ hec erat
indi gnus vt intres ſub tectũ meum.MQiulti ab S Oruint er cell 8
honn oꝛiente ⁊ occidente venient.Et puto quaa leſug in DPieruſalem. pſqac
is ſib venient: quid deiillis fet: Si enim veniẽt ait: Querebant eum iudei interfi⸗
alo liam pꝛeciſi ſunt de ſilua:vbi inſerendi ſüt cere quia non ſoluʒ ſoluebat ſab⸗/
ſur ne areſcant: Et recumbet inquit cũ abꝛa⸗ batum: Sed et patrem ſuũ dice/
xi

Zoh. Tr.

dum ſacramentũ: q;;tuʒ dñſ donare digne

bauit pctõꝛes:turbauit aquam pñtia ſua

(bat deum equalem ſe faciens doeoo. n zantenaemtih⸗ obo 7 ando adiuuã fu
z . ge NàARAX6Y66, tibus infirmitatẽ noſtram:loquarvt pote⸗ min
Capitulũ.v Jrum nõ eẽ ro. Quicquid autem non poſſi un uie⸗ in
debet a deo factuʒ miraculũ bit in nobis ipſe: quo adiuuante facio qð der
Mirum enim eſſet ſi homo fe poſſum. De hac piſcina q̃ qͥnq; poꝛticibꝰ 9.
ctiſſet.ałagis gaudcere qᷓ; mi⸗ cingebatur in quibus iacebat magna mul ſel
rari debemus/quia dominus noſter ⁊ ſal titudo languentiũ / aſſidue nos tractaſſe Bten
uatoꝛ ieſus chꝛiſtus homo factus eſt:qᷓ; memini:⁊ rem dicturus ſuʒ quã mecũ plu nuu
diuina inter hoĩies deus fecit. Plus eſt ei res recognoſcant potiꝰqᷓ; cognoſcant. Ve gue
ad ſalutem noſtrã qð facrus eſt ꝓpter ho⸗ rum nihil eſt ab re etiam nota repetere: vt nunn
mineſ:qᷓ; qdð fecit inter hoĩes:⁊ plus eſt d et qui non nouerant inſtruant/⁊ qui noue busy
vicia ſanauit animarũ noſtraꝝ:qᷓ; q ſana rant conſirmentur. Pꝛoinde tanq́; no⸗ *
uit languoꝛes coꝛpoꝝ moꝛtuoꝝ. Sed qꝛ ta bꝛeuiter ꝑſtringenda ſunt nõ ocioſce in⸗ ainte
ipſa anima nec eũ nouerat a quo ſanan- culcanda. Piſcina illa ⁊ aqua illa: popu⸗
da erat: ⁊ oculos habebat in carne vnde lum mihi videtur ſigniſicaſſe iudeoꝝ. Si⸗ ſe
facta coꝛꝑalia videret: nondum habebat gnificare enim populos nomine aquarum wula
ſanos in coꝛde vnde deum latentem cog⸗ aperte nobis indicat apocalypſis iohãnis e
noſceret.fecit qdᷣvideri poterat: vt ſanare vvbi ei cum oſtenderent᷑ aque multe: 2 int baui
tur vnde videri non poterat. Ingreſſus rogaſſz quid eſſent: reſponſuʒ accepit po nari
locum vbi iacebat magna multitudo lan-⸗ pulos eſſe.Aqua ergo illa.id eſt. populuſ er
guentiũ/cecoꝛũ/claudoꝝ/aridoꝝ. Et cõ ille: qnq; libꝛiſ moyſi tanò; qͥnq; poꝛticibꝰ Un
eſſet medicus ⁊ animarũ ⁊ coꝛpoꝝ:⁊ q ve cdaudebatur. Sed illi libꝛi ꝓtendebãt lan eſ
niſſet ſanare omnes animas creditoꝝ: de suidos nec ſanabant. Lex enim peccato⸗ .
illis languentibꝰ vnũ elegit quem ſanarz res ↄuincebat non abſoluebat. Ideo lit⸗ uun
vt vnitatem ſigniſicaret.Si mediocri coꝛ: tera ſine gratia reos faciebat:quos conſi⸗ gn
de ⁊ quaſi humano captu ⁊ ingenio ↄſide tenteſ gratia liberabat. Nam hoc dicẽ apoe n
remus facientem: ⁊ qð ad poteſtatẽ perti⸗ ſtolus. Si enim data eſſet lex que poſſet Gal.iij. ſa
net/non magnũ perfecit:⁊ qð ad benigni⸗ viuificare:oĩno ex lege eſſz iuſticia.Qua⸗ leg⸗
gnitateʒ/parum fecit. Tot iacebãt ⁊ vnuſ re ergo data eſt lex? ſequitur ⁊ dicit. Sed Phene
curatus eſt:cum poſſet vno verbo omnes concluſit deꝰ omnia ſub peccato: vt pꝛo⸗ nllo
erigere. Quid ergo intelligẽdũ eſt:niſi : miſſio ex ſide ieſu chꝛiſti daretur credenti gloo
poteſtas illa ⁊ bonitas illa magis agebat bus.Quid euidentius: Nonne verba hec ſea
quid anime in factis eius pꝛo ſalute ſem⸗ expoſuerũt nobis ⁊ qͥnqʒ poꝛticus ⁊ lan⸗ hel
piterna intelligerent:qᷓ; ꝙæ ꝓ tempoꝛali ſa guentium multitudinẽ:? Quinq; poꝛticus heen
lute coꝛpoꝛa mererent: Coꝛpoꝝ enĩ ſalus lerx eſt. Quare qnq; poꝛticus non ſanabãt ſue⸗
que vera expectatur a dño: erit in fine ig languentes: Quia ſi data eẽt lex que poſ Dlefann
reſurrectione moꝛtuoꝝ: Zũc qð viuet nõ ſet viuiſicare: oĩno ex lege eſſet iuſticia. unnuninn
moꝛietur:tunc qð ſanabit᷑ non egrotabit: Quare ergo continebat quos non ſana⸗ W
tunc qð ſaciabit᷑ non eſuriet neq; ſitiet.tůüc bat?: Quia concluſit omia ſub peccato:vt
qð renouabit᷑ non vetereſcet. Nunc vᷣo in Pmiſſio ex ſide ieſu chꝛiſti daretur creden
illis factis dñi ⁊ ſaluatoꝛis noſtri ieſu chei tibus. Quid ergo fiebat vt ĩ aqua illa tur 1
ſti ⁊ cecoꝛuʒ aperti oculi /moꝛte clauſi ſůũt bata ſanarentur:qui in poꝛticibus ſanari ,(ſan
et paralyticoꝝ mẽbꝛa ↄſtricta/ moꝛte dii⸗ non poterant: Subito eniʒ videbat᷑ aqua eo⸗
ſoluta ſunt:⁊ quicqͥd ſanatum eſt temꝑa⸗ turbata: ⁊ a quo turbabatur non videba⸗ en⸗
lIiter in membris moꝛtalibus/in ſine defl⸗ tur. Credas angelica virtute ſolere fleri: lone
cit. Anima vo que credidit:ad vitam et⸗ nNon tamen ſine ſignificante aliquo ſacram itde
nam tranſitum fecit. Anime vo crediture to. Poſt aquam turbataʒ mittebat ſe vnꝰ cle
cuius peccata dimittere venerat: ad cuiuſ qui poterat: a ſanabatur ſolus. Poſt illuʒ ue
languoꝛes ſanandos ſe humiliauerat: He dqſãas ſe mitterʒ:fruſtra facerʒ.uid ſibi ́ gell
boc languido ſanando ſanato: magnuʒ ſi h vult: niſi qꝛvẽit vnꝰochꝛiſtus ad ꝓplm iu⸗ on
gnum dedit:Cuius rei ⁊ cuius ſigni ꝓpſun⸗ deoꝝ:⁊ faciẽdo magna:docẽdovtilia:tur mnip

dinuz
tpode⸗
lupte⸗
N
onich⸗
Samul
nactaſe
ccüpl
. Ve
trerpt
inoue
cho⸗
loſein⸗
popu⸗
. O⸗
quarum
iohänis
lte:aint
cepitpo
popolul
porntiab⸗
Gebätlon
peccuo⸗
Aeoli⸗
osconſ⸗
cMigo

r ſar boli

Oa⸗
G
tpꝛo⸗
genti
ahec
1⸗
nricns
mabit
nepef
uſtica.
ſaa⸗
cnomt
rgeden
Zilat
ſanan
laqua
igeba⸗
e fer.
ſacram
tſey
oſu,
icſbß
plniu⸗
ietur.
fa ſu3

et excitauit ad paſſionẽ ſuam. Sed latens
turbauit. Si enim cognouiſſent:nunq; do

minũ gloꝛie cruciſixiſſent. Deſcendere S̊
in aquam turbatam: hoc eſt humilit cre⸗

dere in dñi paſſionẽ: ibi ſanabat᷑ vnus/ ſi-⸗
gniſicans vnitatẽ. Poſtea quiſquis veni⸗
ret/nõ ſanabat᷑:quia quiſqᷣs pꝛeter vnita
B tem fuerit/ſanari non poterit.¶ Videa⸗
ſatus eſt in terra cum diſcipulis ſuis: qua

mus ergo qᷣͥd voluit ſigniſicare in illo vno
quem etiam ipſe ſeruans vnitatis myſte⸗
rium:ſi cut pᷣlocutus ſuʒ:de tot languenti
bus vnũ ſanare dignatus eſt. Inuenit in
annis eius numerũ quendã languoꝛis:tri

naero annos habebat in in
mit

itate. Hic numerus quomodo ma⸗

——

gis ad languoꝛẽ ꝑtineat q; ad ſanitatem:

paulo diligentius er ponendũ eſt. Inten⸗
tos vos volo qm̃ aderit deus vt congrue

loquar:⁊ ſufficient᷑ audiatis.Quadrage⸗

narius numerus ſacratus nobis in quadã
ꝑfectione cõmendat᷑. NMotum eſſe arbitroꝛ
charitati veſtre: Leſtant᷑ fepiſſime diui⸗

ne ſcripture:ieiuniũ hoc numero ↄſecra⸗
tum eſt: bene noſtis. Nam ⁊ moyſes qdra

ginta diebus ieiunauit.⁊ helias totidem:
et ipſe dñs noſter ⁊ ſaluatoꝛ ieſus chꝛiſtꝰ:
hunc ieiunij numerũ impleuit. Per moy

ſen ſignificat᷑ lex:per heliam ſignificat᷑ p⸗

—

phetia:per dñm ſignificat᷑ euangeliũ. Jõ
in illo monte tres aparuerũt:vbi ſe diſci⸗

pulis oſtendit in claritate vultus ⁊ veſtis
ſue. Aſparuit enim medius inter moyſen

et heliam:tanq; euangeliũ teſtimoniũ ha

beret a lege ⁊ ꝓphetis. Siue ergo in lege
ſiue in ꝓphetia:ſiue in euangelio:qdrage

De pſe.diſ. narius numerus in ieiunio cõmendat᷑. Je

„ ℳ

v.ieiunium. iuniũ autem magnũ ⁊ generale eſt: abſti⸗

r.

nere ab miqͥtatibus ⁊ voluptatibꝰ ſeculi.

Quid eſt perfectum ieiuniũ? Vt abnegã
tes impietatẽ⁊ ſecularia deſideria:tempxpa

te ⁊ iuſte ⁊ pie viuamꝰin hoc ſeculo.Huic
ieiunio quã mercedẽ addit apłs? Sequit᷑
et dicit. Expectantes illam beatam ſpem
et manifeſtationẽ gloꝛie beati deu⁊ ſalua
toꝛis noſtri ieſu chꝛiſti. In illa ſpe / cũ fue
rit de ſpe facta res:accepturi ſumus mer⸗
cedem denariũ. Ipſa enim merces reddi⸗
tur oꝑaiijs in vinea laboꝛantibꝰ:ſᷣm euan

geliũ qð vos credo reminiſci. Neq; enim
onmnia cõmemoꝛãdaſſunt tanq; rudibus
mipitis. Denari qͥ accepit nome a nuero

pecem redditur: ⁊ ↄiunctus qdragenario

rrU

fit qnquagenarius. Vnde cum laboꝛe ce

lebꝛamus q̃drageſimam ante paſca. Nam

huic tanq;ᷓ ſalutari laboꝛi boni operiſ:qui

pertinet ad qdragenariũ numerũ: addit᷑
quietis ⁊ felicitatis denarius: vt qͥnqua⸗

genarius fiat. Signiſicauit hoc ⁊ ipſe do⸗

minus ieſus multo apertius quando poſt

reſurrecti nẽ:quadraginta dicbus cõuer

drageſimo autem die cum aſcendiſſet ĩ ce

lum: peractis decem diebus miſit merce⸗
dem ſpũſſancti.Signiſicata ſunt iſta: ⁊ q⸗
buſdam ſignificatiõibus res ipſe pꝛeuenz

te ſunt. Signiſicatiõibus paſcimur : vt ad
res ipſas durantes puenire oſſimꝰ. Ope

rarij enim ſumus: æ adhuc in vinea labo
ramuſ. Finito die/finito opere:merces re

ſtituetur: Sed quis operariꝰ perdurat ad
percipiendã mercedem: niſi qui paſcit᷑ ad

laboꝛem? Mon enim ⁊ tu oꝑario tuo mer⸗

cedem ſolam daturus es. Non enim affe⸗

res illi:vnde vires reparet. In laboꝛe pa⸗

et ad mercedem. Quomodo ergo qdrage

nario numero perficitur opꝰ:? Foꝛtaſſe iõ

ſcis:vtiq; cui mercedem daturus es. Pꝛo⸗
inde ⁊ nos dũ ſin iſtis ſignificatiõibꝰ labo
rantes paſcit. Nam ſi iſta intelligendoꝛuz
ſacramẽtoꝝ leticia ſubtrahat᷑ a nobis: de
ſiſtimus in laboꝛe:⁊ non erit qui perueni

quia lex in deceʒ pꝛeceptis data eſt. ⁊ prr

totum mundum pᷣdicanda erat lex:qui to
tus mundus qttuoꝛ partibuſ cõmendatur
oꝛiẽte ⁊ occidẽte:meridie ⁊ aquilone.vn⸗

de denariuſ per quattuoꝛ multiplicatꝰad
q̃dragenariũ peruenit.vel quia per euan
geliũ qò quattuoꝛ libꝛos habet/impletur

ſex. quia in euangelio dictum eſt: nõ ve⸗

ni ſoluere legem ſed adimplere: Siue er⸗

go illa:ſiue iſta cauſa:ſiue alia aliqua pꝛ'o

babilioꝛe que nos latet / doctioꝛes non la
tet: certum eſt tamen qdragenarionume⸗

ro ſignificari quandam perfectionẽ in opi

—

nio. Audi ⁊ apłm dicentẽ:plenitudo legiſ

charitas.Charitas vñ:? Per gr̃am dei:per Rhomañ.v.
ſpm̃ſanctũ. Hon enĩ habemꝰ illã ex nobis
ꝗſi faciẽtes illam nob. Donũ dei ẽ ⁊ ma⸗
gnũ donũ:quõ charitas dei inquit diffu⸗

bus bonis:que maxime opera be na exer⸗
centur in abſtinentia quadam ab illicitis
cupiditatibꝰ ſeculi:hoc eſt:generali ieiu⸗

Rhom.xiij.

Charitaſ ̊ ĩplet legẽ:⁊ veriſſune dictũ ẽ:

ð

Aath. xxij.

Joh. Tract. XVII

plenitudo legis charitas. Queramꝰ hanc
charitatem: quemadmodũ cõmendatur a
dño. Memento quid ꝓpoſuerim: numeꝝ

trigintaocto annoꝝ in illo lãguido ¶ o

lo exponere quare numerus trigeſimus ⁊
octauus:languoꝛis ſit potius qᷓ; ſanitatis.
Ergo vt dicebam charitas implet legem:
Ad plenitudinẽ in omnibus operibus:ꝑti

net dragenarius numerus. In charitate
autem duo pꝛecepta nobis cõmendant.

Intuemini obſecro⁊ figite memoꝛie qð di
co ne ſitis ↄtemptoꝛes verbi: ne fiat ani⸗
ma veſtra via vbi grana iactata non ger⸗
minẽt:⁊ venient inquit volatilia celi⁊ col

ligent ea.Percipite ⁊ recondite coꝛdibus

veſtris.Charitatis pᷣcepta duo ſunt a dño
cõmendata DHiliges dñũm deum tuũ ex to⸗
to coꝛde tuo/⁊ ex tota anima tua/⁊ ex to⸗

ta mente tua:Et diliges ꝓximũ tuũ ſic te

ipſum. In his duobus pꝛeceptis tota lex

pendet ⁊ ꝓphete.aberito⁊ illa vidua om

nes facłtates ſuas:duo minuta: miſit ĩ do
na dei. Merito ⁊ ꝓ illo languido a latro⸗

nibus ſauciato:ſtabularius duos nümos

accepit vnde ſanetur.AMerito apud ſama
ritanos biduũ fecit dñs: vt eos charitate
ſirmaret. Binario ergo iſto numero cum

aliquid boni ſigniſicat᷑:maxie biꝑtita cha

ritas cõmendat᷑.Si ergo q̃dragenariꝰ nu⸗
merus habet perfectionẽ legis: ⁊ lex non
impletur niſi gemino pꝛecepto charitatis
Quid miraris quia languebat qui q̃dra⸗
ginta duo minus habebat? VUideamus ꝓ

inde iam quo ſacram̃to iſte languidus cu
retur a dño. Venit enim ipſe dñs charita⸗

tis doctoꝛ charitate plenꝰ: bꝛeuians ſicut
de illo pꝛedictum eſt verbuʒ ſuper terrã:

oſtendit in duobus pᷣceptis charitatis pẽ⸗

dere legem ⁊ ꝓphetas. Inde ergo pepen

dit moyſes qᷓdragenario ſuo: inde helias
cum ſuo.hunc numerũ attulit dñs in teſti

monio/ſuo.Curatur iſte languidus a pᷣſen
te dño:ſed pꝛius quid ei dicit? Vis ſa/
nus fieri: Reſpondit ille hom:nẽ ſe non
haberea quo in piſcinam mittatur. Ve⸗

re neceſſarius erat illi homo ad ſanitateʒ

Sed homo ille qui ⁊ deus eſt. Vnus enix

deus:vnuſ mediatoꝛ dei ⁊ hominũ:homo

chꝛiſtus ieſus. Venit ergo homo qui erar

neceſſariꝰ: quare ſanitas differre᷑:· Sur

ge inquit tolle grabatum tuũ et am⸗

la Tria dixit: Surge:tolle grabatũ tu

Ta. V

um : ⁊ ambula:Sʒ ſurge non operis impe⸗
rium fuit:ſed operatio ſanitatis Sano au

tem duo imꝑauit: tolle gꝛabatũ tuũ:⁊ am
bula. Rogo vos cur non ſufficeret ambu

la? Aut certe cur non ſufficeret/ſurge?:
Neq; enim cum ille ſanus ſurrexiſſet:in lo
co remãſiſſet. Nonne ad hoc ſurrexiſſʒ vt

abiſſet?: Mouet ergo me etiam qð duo pᷣ⸗

cepit:qui illum iacentẽ duobus minus in⸗

uenit.Tanq; enĩ duo quedã iubendo: qð

minus erat impleuit.Quõ ergo inuenia⸗
mus in his duobus dñi iuſſis:duo illa pꝛe
cepta ſigniſicata eſſe charitatiſ? Tolle in⸗
quit grabatum tuũ ⁊ ambula. Que ſunt il

la duo pꝛecepta/fratres recolite mecum.
Notiſſima enim eſſe debent:nec modo tã

tum venire in mentẽ cum cõmemoꝛantur

a nobis:ſed deleri nunq; debent de coꝛdi⸗

bus veſtris. Semper oĩno cogitate:diligẽ

ne pꝛecipiẽdi:ꝓximi autem dilectio pꝛioꝛ

eſt oꝛdine faciendi. Neq; enim qui tibi Hp⸗

dum deum 2 ꝓximũ. Deũ ex toto coꝛde:
ex tota anima: ⁊ ex tota mente: ⁊ ꝓximuʒ
tanq́; teipſum. Hhec ſemper cogitãda: hec
meditanda:hec retinẽda:hec agenda:hec
implenda ſunt. Dei dilectio pꝛioꝛ ẽ oꝛdi⸗

ciperet dilectionẽ iſtam in duobus pꝛece⸗

deum:ſed pꝛius deum poſtea ꝓximũ.Zu
aũt qꝛ deũ nondũ videſ:diligẽdo ꝓximũ
ꝓmcreris quem videas. Diligendo pur⸗
gas oculũ ad videndũ deũ:euident iohã
ne dicente.Si fratrẽ quẽ vides nõ diligis
deum quẽ nõ vides quõ potes diligere?

Ecce dicit᷑ tibi dilige deũ. Si dicas mihi:
oſtende mihi quẽ diligã:qͥd rũdebo niſi

ait ipſe iohãnes:? Deuʒ nemo vidit vnq;.

Et ne te alienũ oĩno a deo vidẽdo eſſe ar
bitreris: Deus inquit charitas eſt: æ q ma
net in charitate in deo manet ⁊ deus in eo
Dilige ergo ꝓximũ ⁊ intuere in te:vñ dili

gis ꝓximũ:ibi videbis vt poteris deũ. In
cipe ergo diligere ꝓximũ:frange eſurien⸗
ti panem tuũ: ⁊ egenos ſine tecto induc
in domũ tuam. Si videris nudum veſti:⁊
domeſticos ſemiĩs tui ne deſpexeris: Fa⸗
ciens aũt iſta quid ↄſequeris? Tũc erum
pet quaſi matutina lux tua:Lux tua deuſ
tuus eſt. Tibi matutina: quia poſt noctẽ

ptis:pꝛiuſ tibi cõmẽdarʒ ꝓximũ ⁊ poſtea

Eſa. lviſj.

ſeculi tibi veniet. Nam ille nec oꝛiturnec
occidit:quia ſemper manet. Erit tibi ma⸗

tutinꝰredeũti:qͥ tibi occaſuʒ fecerat ꝑeũti

zi lunn E win

ulen

Rre⸗
Ren

bmmmnig z

dieſloace ſaot

mna⸗ in n
eligſa⸗ en
fiem in

pe⸗

n 5 Ergo tolle grabatũ tuũ/mihi videt᷑ dixiſ
D ſe: dilige ꝓximũ tuũ: Sed clauſum eſt ad
hn huc ⁊ expoſitione indiget qᷓntũ arbitroꝛ:
e: quare in tollẽdo gꝛabato /dilectio ꝓximi
nl cõmendet᷑:niſi foꝛte hoc nos offendit/qͥa
. ꝑ grabatũ rem quandã ſtolidã et inſenſa
tã ꝓximus cõmendat᷑ Mõ iraſcat᷑ pximꝰ:

ſi cõmendat᷑ nobis ꝑ rem que ſine anĩa et

blr⸗ ſenſu eſt. Ipe dñs ⁊ ſaluatoꝛ noſter ieſus
D6 xpᷣs lapis angularis dictus eſt:vt duos cõ
no⸗ deret in ſe. Dictus eſt ⁊ petra:vnde aqua
he ꝓfluxit.Petra aũt erat xpᷣs. Quid g̊ miꝝ
in⸗ ſi petra xpᷣs:lignũ ꝓximus? NHon tñ qua-
uil lecunqʒ lignũ/quõ nec illa non qualiſcun
mm. qʒ petra.ſed vnde aqua ꝓfluxit ſicieuti⸗
ti bus. Nec qualiſcunqʒ lapis ſed angula⸗
rur ris:qui ĩ ſe copulanit duos parietes e di⸗
ndi⸗ uerſo venientes. Sic nec qualecunqʒ lig⸗
lge num ꝓximũ acceperis:ſed grabatũ poꝛ⸗
Nde tãs. Quid g in grabato obſecro te? Quid
ing mniſi qa ille lãguidꝰ grabato poꝛtabat᷑: Sa
he Gal.vj. natus aũt /grabatũ poꝛtat: Quid dictũ ẽ
ſher ab aplo? Inuicẽ onera vfra poꝛtatce:et ſic
S”M adimplebitis legem chꝛiſti. Lex ergo vxpᷣi
n caritas eſt. HNec caritas implet᷑:niſi inuicẽ
biß⸗ onera noſtra poꝛtemus. Sufferentes in⸗
rce⸗ quit inuicem in dilectione:ſtudẽtes ſᷣua⸗
ſe⸗ re vnitatẽ ſpũs in vinculo pacis. Cũ eẽs
i J lãguidus/poꝛtabat te ꝓximus tuus.Sa⸗
ĩ nus factus es:poꝛta ꝓximum tuum. In⸗
r⸗ iucem onera vr̃a poꝛtate:⁊ ſic adimplebi⸗
i tis legẽ chꝛiſti. Sic imples o homo qð ti⸗
is 1 Joheiß bi deerat.Tolle ergo grabatũ tuũ:ſed cũ
e⸗ tuleris noli remanere: ambula. Moli rᷣma
h nere / dilegendo ꝓpximũ ⁊ curã agendo de
g ꝓximo tuo /iter agiſ Quo iter agiſ? ad do
. Alia Ifa Et minũ deũ tuũ:Et ad eũ quẽ diligere de⸗

ſtatim ſanuſ bemus/ex toto coꝛde/ex tota anĩa/ ex to⸗
fact ẽ hõ il⸗ ta mente: Ad deũ em nondũ puenim ſʒ
le ⁊ ſuſtulit pꝛoximũ nobiſcũ habemus. Poꝛta ergo
grabatũ ſuũ eũ cũ quo ambulas: vt ad deum puenias

ct ambula⸗ cũ quo manere deſideras.Tolle grabatũ

n Eſaij bat. Erat ãt tuũ ⁊ ambula. Fecit hoc ille:⁊ ſcãdalali⸗

in zati lunt mact. Miacbanremdhe.
Bonarm ſabbati poꝛtantẽ grabatũ ſuũ: nec calum

r nr erao iu niabant᷑ dño qð ſanũ fecerat ſabbato / vt
ſu⸗ benir Yſe⸗ eis rñdere poſſit/qᷣͥa ſi cuiꝰq; eoꝝ iumẽtũ
un natao fuerat. in puteũ cecidiſſʒ: vtiqʒ die ſabbati erue
del 2 ret illud:⁊ ſaluaret iumentũ ſuũ.Hõ vti⸗
noa⸗ qʒ iam illi obijciebat᷑ quod die ſabbato ſa
A nus factꝰ eẽt hõ:ſʒ ꝙ poꝛtabat gbatũ ſuũ
13 Si ſanitas ñ erat differẽda:nunqd ei opꝰ
l

ati ſunt iudei. VUidebant em̃ hominẽ die

. g .
g. V

„

fuerat imandũt Non licʒ tibi iquiũt A pꝛincipio
focere qð facis: to ere grab⸗ tum vcapli vſẽ⸗

tuũ :Et ille anctorẽ ſanitatis ſue obucie⸗ ad hũc locũ
bat calumniatoꝛibus. Qui inquit me tot“ fere tex
fecit ſanũ:ille mihi dixit.olle gra tus vel pꝛer

batũ tun ⁊ abula: Honne accipem iiſ miſſus vl va
ſonem: a quo acceper ſanitatem? Et illi riat“ eſt ppt

= E

le homo qui tibi dixit: verba augu.

to lle grabatũ tuũ ⁊ ambula: Sed interpoſita:
qui ſanus erat factus: neſciebat .a ita etia ſit in
duo hoc audierat. Jeſus aut cũ hoc fe⸗ plłibꝰ locis

ciſſet: ⁊ iuſſiſſet: dẽclinquerat ab eo ĩ vſq; ad ſinẽ
turba. Videte quomudo ⁊ hoc impleat᷑ huiꝰ tracta⸗

Poꝛtamꝰ ꝓximũ et ambulamus ad deũ: tus

ſed eũ ad quem ambulamus nõdum vi⸗ E
demus. Ideo ⁊ ille nõdum nouerat ieſũ

Sacramentũ hoc ↄmendatũ eſt:qͥa in eũ
credimus quẽ nondũ videmus.Et vt nõ
videamus:veclinat in turba. Difficile eſt
in turba videre xpᷣm. Solitudo q̃ͥdam ne⸗
ceſſaria eſt menti nr̃e:q̃dam ſolitudine in
tentionis videtur deus.Turba ſtrepitum
habet: viſio iſta ſecretũ deſiderat. Tolle

grabatũ tuũ/poꝛta poꝛtatus ꝓximũ tuũ:

et ambula vt puenias. Holi ieſum qrere

in turba. MNon eſt vnus tanquã de turba
Pꝛeuenit omnẽ turbã:pꝛioꝛ aſcẽdit ð ma
ri piſcis ille magnus:et ĩ celis ſedet inter

pellans ꝓ nobis Tãquã ſacerdos magnꝰ
vnus intrauit iĩ interioꝛa veli:turba foꝛis

ſtat. Ambula tu qui poꝛtas ꝓximũ tuũ:ſi
didiciſti poꝛtare qui ſolebas poꝛtari.De
niqʒ modo nõdum noſti ieſum. nõdũ vi⸗
des ieſum. Quid poſtea ſequit᷑ Quoniã
nõ deſtitit ille tollẽdo grabatũ ſuũ ⁊ am⸗
bulando:vidit eũ poſtea ieſus in templo
In turba nõ eum vidit:in templo eum vi
dit. Dñs quidem ieſus/⁊ in turba eum vi
dit ⁊ in templo:Ille auũt lãguidus in tur
ba ieſum nõ agnoſcit/ĩ templo cognoſcit.
Peruenit ergo ille ad deũ:vidit eũ in tẽ
plo:vidit eũ in loco ſacrato/ĩ loco ſancto
Et quid ab eo audit: Ecce iam factus
es ſanus noli peccare:ne qnid tibi
Ddeterius contingat. Munc ille poſtea
quã vidit ieſum ⁊ cõgnouit ieſum aucto⸗
rem ſanitatis ſue/nõ fuit piger in euãgeli
ʒãdo quem viderat: Abijt ęt nüciauit
iudeis:quia ieſuſ eſſet q eum ſanu
fecerat. Ille ãnũciabat:⁊ illi inſaniebãt
Ille ſalutẽ ſuã pᷣdicabãat:illi ſalutẽ ſi. an

ZJoh. Tract. xvI La. V

nõ querebant. Perſequebant᷑ iudei
Dñnim ieſum:quia hec faciebat i ſab
bato.Quid ergo dñs modo reſpõdit iu⸗

deis audiamus: De ſanis factis hominibꝰ

ſa bbato: dixi quid ſoleat reſpõdere: qͥa

iumẽta ſua nõ cõtẽpnũt ſabbato vel libe⸗

rando vel alẽdo: de poꝛtato grabato qᷣd
rreſõpdit:? Manifeſtũ opus coꝛpale factũ

erat ante oculos iudeoꝛũ/nõ ſanitas coꝛ⸗

poꝛis. ſed oꝑatio coꝛpis:que nõ videbat᷑
iiiita neceſſaria quemadmodũ ſanitas. Ap
tee ergo dñs dicat ſacramentũ ſab bati ⁊ ſi
gnũ obſeruandi vnius diei/ad tempuſ eẽ
dDatũ iudeis:impletionẽ vero ipam ſacra⸗

menti in illo veniſſe

Alter mens inquit vſq; mo⸗
Do operatur: o operor-
Aiſit in eos magnũ umalro:aa⸗

uentu dñi turbatur aqua: ſed qui turbat
latet. Tamẽ ſanandus eſt turbata aqua:
eger vnus magnus:paſſo domĩo totꝰ mũ
dus. Videamus ergo reſponſionẽ verita
tis Pater meus vſq; modo operat᷑:⁊ ego
operoꝛ. Falſum ergo dixit ſcriptura: q̃a
deus requieuit ab omnibus operib“ ſuis
in die ſeptimo? Et cõtra hãc ſeripturam ꝑ
moyſen miniſtratã: loquit᷑ dominꝰ ieſus:
n ipſe dicat iudeis: Si crederitis moy⸗
ſi crederitis vtiq; mihi:ð me ergo ille ſcri⸗
pat. Videte ergo:ne aliquid voluit ſigni
ſicare moyſes qð deus requieuit die ſepti

mo. MNon em̃ defecerat deus oꝑando crea

turã ſuam: ⁊ indigebat requie ſicut homo
Quomõ defecerat:qui vᷣbo fecerat: Ta⸗
men ⁊ illud verũ eſt quia requieuit deus
ab omnib“ operibus ſuis in die ſeptimo:
et hoc verũ eſt quod ait ieſus:pater meꝰ
vſq; modo operat᷑ et ego operoꝛ.Sed q̃s

explicet verbis/homo hominibꝰ/ infirmꝰ
inſirmis/indoctus diſcere cupientibꝰ: Et

foꝛte ſi qͥd ſapit pꝛomere ⁊ explicare non

vale ns hominibꝰ/difficile foꝛte capienti

bus:etiã ſi explicari poſſit quod capiturę
Quis inquã fratres mei explicet verbis:
quomodo deus ⁊ quietus operet᷑ ⁊ ope⸗
rans quieſcat: Obſecro vos: vt hoc vohᷣ
pꝛoſicientibꝰ differatur. Viſio em̃ iſta tẽ
plum dei querit: ſanctũ locũ querit. Poꝛ
tate pꝛoximũ et ambulate: ibi eum vide⸗
bitis vbi verba hominũ non q̃ratis. hoc

foꝛte potius dicere valemus: q uia et ĩ o
quod deus die ſeptimo requieuit iſm do

4

minũ ⁊ ſaluatoꝛem noſtrũ ieſum chꝛiſtum
qui hec loquebat᷑ et dicebat: pater meus

vſcq; modo operat᷑ et ego operoꝛ: magno
ſacramento ſignificauit: quia et dominus

ieſus vtiq; deus/ipſe eſt em verbũ dei:et

audiſtis quia ni pꝛincipio erat verbũ.Et
nõ qualecunq; verbum/ſed deus erat ver
bum:⁊ omiĩa ꝑ ipſum facta ſunt Foꝛte ſig

nificatus eſt: requieturꝰ in die ſeptimo ab
omnibus operibꝰ ſuis: Legite em̃ euãge⸗

liũ et videte:quanta oꝑatus ſit ille. Ope

ratus eſt ſalutẽ noſtram ⸗ in cruce:vt im⸗
plerentur in eo omia pꝛedicta pꝓphetarũ.

Coꝛonatus eſt ſpinis:ſuſpenſus eſt ligno:

dixit ſitio. Accepit acetũ in ſ põgia: vt im
pleretur quod dictum eſt. Et in ſiti mea
ppotauerunt me aceto. At vbi impleta ſũt

—

oia opera eiꝰ /ſexta ſabbati/inclinato ca⸗

pite tradidit ſpiritũ: ⁊ in ſepulchꝛo ſ. abba
to requieuit ab omnibꝰ operibus ſi uis. Er
gSo tanqu diceret iudeis. Quid expecta
tis vt non operer ſabbato? Sabbati dies

vobis ad ſigniſicatõem meã pꝛeceptus ẽ.

Opera dei attenditis:ego ibi eram cũ fie

rent:⁊ per me facta ſunt omĩa.Ego noui:

pater meus vſq;modo operat᷑. Operatus
eſt pater lucem: ſed dixit vt fieret lux. Si

„

dirit: verbo operatus eſt. Verbum eius

ego eram ego ſum: me factus eſt mũduſ
in illis operibus.per me regitur munduſ
in iſtis operibus. Pater meus ⁊ tunc ope
ratus eſt cũ fecit mũdum:et vſq; nũc ope
ratur cum regit mundũ.Ergo ⁊ ꝑme fecit
cum fecit:⁊ ꝑ me regit cuʒ regit.Dixit hec
Sed quibꝰ: Surdis/cecis/claudis/lãgui⸗
dis medicũ non agnoſcentibꝰ: et tanq; in
freneſi mente perdita occidere volentibꝰ
ꝛoinde quid ſecutus euãgeliſta dixut

indei interficere:quis non ſolũ ſe
uebat ſabbatum:ied ⁊ patrè ſuumm
dicebgt deum. MHon quomõcunq; ſed
quid: Equalem ſe facens deo. Haʒ
omnes dicimus deo. Pater noſter quies
in celis: Legimus ⁊ iudeos dixiſſe: cuʒ tu
ſis pater noſter. Ergo nõ hinc iraſ cebank
quia patrẽ ſuum dicebat deum:ſed quod

on ſolũ ſol pterea

longe alio modo q; homines.Ecce intelli
gunt iudei:quod non intelligunt arriani.
Arriani quippe inequalẽ patri filiũ dicũt:
et inde hereſis pulſat eccleſiã. Ecce ipi ce
ci/ipſi interfectoꝛes chꝛiſti: intellexerunt

incergo magis querebant eum Alia lf̃a. p⸗

ab
ge⸗
pe
m⸗
.
:

☛ — =

Philip̃.ij.

—= W A& a n. e e ee

Joh. Tract. XVIII

tamẽ verba xpᷣi. Non eum intellexerũt eẽ
chꝛiſtum/nec eum intellexerunt filiũ dei:
ſed tamẽ intellexerũt in illis verbis/quia
talis cõmendaretur fil ius dei qui equaliſ
eſſet deo. Quis erat neſciebant:talẽ tñ pᷣ

dicari agnoſcebant:quia patrẽ ſuum dice
bat deum equalẽ ſe faciens deo. Mõ cergo

erat equalis deo? Non ipᷣe ſe faciebat eꝗd

lem :iſed ille illum genuerat equalem deo

Si ſe ipᷣe faceret equalem deo: caderet ꝑ
rapinã.Qui enim ſe voluit equalẽ facere
deo cum non eſſʒ / cecidit:⁊ ex angelo ſa⸗
ctus eſt diabolus. Et hanc ſuperbiã ho⸗

mini pꝛopinauit: vnde ipſe deiectus eſt.
NMam hoc dixit homini/cui ſtanti lapſus

inuidit: guſtate ⁊ eritis ſic dij: ideſt: vſur
patione rapite quod facti non eſtis: quia
et ego rapiendo deiectus ſum. NHon ꝓde
bat:ſed hoc ſuadebat. Chꝛiſtus autẽ eq⸗
lis patri natus erat non factus: natus de
ſubſtantia patris Vnde illum ſic cõmen⸗
dat a poſtolus:Qui cum in foꝛma dei eẽt:
non rapinam arbitratus eſt eſſe ſe equa⸗

lem deo. Quid eſt non rapinam arbitratꝰ
eſt eſſe ſe equalem deo? MNõ vſurpauit eꝗd

litatem dei:ſed erat in ea in qua natꝰ erat

Et nos ad equalem deũ quomodo ꝑueni
remus:ſemetipᷣm exinaniuit foꝛmam ſer⸗
ui accipiens. Mon ergo ſe exinaniuit amit
terns quod erat: ſed accipiens quod non
erat lanc foꝛmã ſerui contempnentes iu

dei / dominũ chꝛiſtũ equalem patri intel⸗
ligere non poterant:quãuis euʒ hoc de ſe
dicere minime dubitabant. Et ideo ſeuie
bant/⁊ adhuc tamen eos ille ꝑferebat:et
ſanitatẽ ſeuientiũ requirebat.

ea diceret de filio dei.que paruuloꝝ mẽ⸗

tes/foꝛtaſſis intẽtas excitare poſſint:iple

re autẽ nõdum capaces non poſſint. Gra⸗

diuſculis aũt quibuſdam mentibus Lad

etatẽ quandam interius virilem ꝑuenie⸗
tibus/dat aliquid verbis his:quo ⁊ exer⸗

ceant᷑ ⁊ paſcant᷑: Audiſtis cum legeretur:
vnde ſermo iſte venent meminiſiis. he
ſterno em̃ die lectum ẽ/quod ꝓpterea vo
lebant ieſum iudei interſicerel quia nõ ſo⸗

dicebat deum: equalem ſe facies deo.A öH HW
iſũdeis diſplicebat:hoc ipᷣi patri placebat

Hoc ſine dubio placet etiã eis qui honoꝛi
fleant ſiliũ/ſicut honoꝛiſicant patrẽ: quia
ſi ilis non placeat /diſplicebunt. õ enim

—, 1 „

deus erit maioꝛ quia placet tibi: ſed tu

minoꝛ / ſi diſplicet tibi. Aduerſu s hanc

autem calumniam eoꝛum venientem vel
de ignoꝛantia vel de malicia loquitur do
minus. Nõ omino quod capiant /ſed vn

de agitarent᷑ ⁊ cõturbent᷑:⁊ foꝛtaſſe vł cõö⸗

turbati medicum querant. Dicebãt autẽ
que ſcriberent᷑:vt etiam a nobis poſtea le
gerentur. Viderimus ergo quid in iudeo

rum coꝛdibus factum ſit cum hec audirẽet:

quid in nobis fiat cum hec audimus am⸗
plius cogitemus. Neq; em̃ nate ſunt here
ſes/ quedam dogmata puerſitatis illaqᷓ
antia an imas/æ in ꝓfundum pcipitantia

9„ =

niſi du n ſcripture bone intelligerent᷑ non

bene.⁊ quod in eis nõ bene intelligit᷑/etiẽã

temere ⁊ audacter aſſeritur. Itaq; cariſſi⸗

mi valde caute hec audire debemus ad q̃ᷓ

rapienda paruuli ſumus/⁊ coꝛde pio ⁊ cũ

B èM tremoꝛe ſicut ſcriptũ eſt: hanc tenẽtes re
Erplicit tractatus.xviji. Incipit tra gulam ſanctitatis/vt quod ſcoᷣm fidẽ qua
e ctatus: xviij· Ab eo vbi ait. Amen imbuti ſumus intelligere valuerimus: tan
D dico vobis nõ poteſtfilius facere qu de cio gaudeamus. Quod aute 'm
D quicqua a ſemetipſo niſi que facit ſanã ſidei regulã intelligere nõ poterim⸗
n pater. vſq; ad id vbi ait. Pec et fili dubitatõem auferamus: intelligentia dir
us facit ſuniltter. feram“: Hoc ẽ etiꝗ ſi quid ſit neſcimꝰ: bo
2 S nitames ver eſſe minime vubitemus.
3 SS0„ —Et ego fratres qui ſuſcepi loqui vobis:
BDhãänes euan cogiandue um a pobio qui ſuſcepenim
t geliſta inter cõſoꝛtes ⁊ com⸗ t que ſuſceperim.Suſcepi enim tractan⸗
U K rooen conno⸗ da diuina hõ: ſpiritualia camalis: eterna .
eli cipuum donum ⁊ ppriũ accepit a domi moꝛtalis Etiam a me cariſſimi lõge ſit vn
i. no/ſup cuius pectus in cöuiuio diſcumbe na pecſumptio: ſi volo ſanue in omo dei
i bat vt per hoc ſignficaret quia ſecreta et onuerſani que ẽ ecdeſia de vmmitolijna
1

9 —

et firmamentum veritatis. Pꝛo modulo
meo capio:quod vobis apono. Vbi ape
ritur/ paſcoꝛ vobiſcum: vbi claudit᷑ / pulſo
vobiſcum. Cõmoti ſunt ergo iudei ⁊ indi
gnati ſunt:Merito quideʒ quod audebat
hõ equalem ſe facere deo:Sed ideo ime⸗
rito quia in homine non intelligebãt deũ.
Carnẽ videbant:deum neſciebant:habi⸗
taculum cernebant/habitatoꝛem ignoꝛa⸗
bant. Caro enim illa templũ erat. deus in
habitat intus. Hõ ergo ieſus carnẽ equa⸗
bat patri:non foꝛmã ſerui domino cõpara
bat: Non quod factum eſt ꝓpter nos:ſed
quod erat quado fecit nos: Quis nãq; ſit
chꝛiſtus catholicis lo quoꝛ noſtis:quia be
ne credidiſtis. Non verbũ tantũ/nec caro
tantũ: ſed verbum caro factum eſt ⁊z habi
tauit in nobis. Recenſete de verbo quod
noſtis: In pꝛincipio erat verbum: et ver⸗
bum erat apud deum: æ deus erat verbũ.
HMic equalitas cum patre. Sed verbũ ca⸗
ro factũ eſt: ⁊ habitauit in nobis. hac car⸗
ne maioꝛ ẽ pater: Ita agter et equalis et
maioꝛ: equalis verbo/maioꝛ carne.Equa
lis ei per quem fecit nos:maioꝛ eo qui fa
ctus eſt ppter nos. Ad hanc regulam ſa⸗
nam catholicaʒ / quã pꝛecipue noſſe debe
mus/quã tenere qui noſtis a qua pꝛoꝛſus
ſides veſtra labi non debʒ: que in illis ho
minũ argumentis extoꝛquenda eſt.coꝛdi
veſtro dirigamus ea que intelligimus: er
que foꝛte non intelligimus:dirigenda ad
hanc regulam quandoq; differamus cum
idonei fuerimus: Houimus ergo equalẽ
patri ſiliũ dei:quia nouimus in pꝛincipio
deum verbum. Quid ergo iudei volebãt
interſicere:? Quia non ſolum ſoluebat ſab
batum/ſed ⁊ patrem ſuum dicebat deum
equalẽ ſe ſaciẽs deo:videntes carnẽ non
vidẽtes verbum. Loquat᷑ ergo ⁊ contra
eos verbum ꝑ carnem:⁊ ĩterioꝛ habitatoꝛ
ſonet per habitaculum ſuũ:vt qui poteſt
nouerit quis intus habitet. Quid ergo eiſ
dicit? Reſpõdit itaqʒ ieſus et dixit
Azcn rienz d equalem ſe faceret ðo
fi
v*

men r obisn poteſt
iuns a le facere quicqx/ nit . e 10
nigerit patrem facienté. Ad hec qͥd
reſponderunt iudei: ſcꝛiptum nõ eſt: ⁊ foꝛ
taſſe tacuerunt. Quidam tamen qui chꝛi

—
—

ſtianos ſe habeni volunt/non tacet: quo

dãmodo ex his verbis coneipiunt quedã
dicenda contra nos: Que continenda nõ
ſunt ⁊ ꝓpter nos. Arriani quippe heretici

dicentes/non per carnẽ ſed ante carnem/

filium qui ſuſcepit carnem minoꝛẽ eſſe q;
pater eſt/⁊ non eſſe ſubſtantie eius cuius
pater eſt:capiunt ex his verbis anſam ca

lũnie ⁊ reſpondent nobis. Videtis quia

dominꝰ ieſus cum animaduerteret iude⸗
os ex hoc moueri quod patri deo eqlẽ ſe
faceret/et talia verba ſi ubiunxit: vt ſe eq̃⸗
lem nõ eſſe mõſtraret: Mouebant᷑ eni iu⸗
dei aiunt aduerſus chꝛiſtũ da eq̃lem ſe fa
ciebat deo:et volẽs eos co ꝛrigere ab hoc
motu chꝛiſt“ ⁊ eiſdẽ monſtrare filiũ nõ eſ
ſe eqᷓlem patri/id eſt eqᷓlem deo:ait quaſi
dicẽs. Quid iraſcimini/qͥd indignamini?
õ ſum cqlis:quia non poteſt filius a ſe
facere quicq; niſi qð viderit patrẽ faciẽ⸗
tem.Qui enĩ nõ põt inqunt facere a ſ. e qᷣc
qua niſi quod viderit pr̃em facienteʒ: vti
ꝙᷓ; minoꝛ eſt nõ eq̃lis. In hac regła coꝛdis
ſui diſtoꝛta ⁊ pꝛaua/hereticus audiat nos
nõdũ obiurgates / fed adhuc quaſi que⸗
rentes:⁊ explicet nobis quod ſentit. Pu⸗
to enim o qᷣſquis ille eſt:faciamus eũ tan
quã pᷣſentẽ adeſſe. Tenes nobiſcũ :qa in
pꝛincipio erat verbum? Teneo inqᷣt Et
quia verbũ erat apud deum? Et hoc inqt

teneo. Sequere ergo ⁊ hoc foꝛtiꝰ tene:qᷣa Job. f⸗

deus erat verbum. Et hoc inqͥt teneo. Sʒz
ille deus maioꝛ: ille deus minoꝛ. Jam ne⸗
ſcio qͥd paganũ redolet:cuʒ chꝛiſtiano lo
qui me arbitrabar: Si eſt deus maioꝛ 2 de
us minoꝛ: duos deos colimꝰ nõ vnũ deũ.
Quare inquit /et tu non duos deos dicis
eq̃les ſibi.hoc ego nõ dico. Eq̃litatẽ em̃
iſtã ſic intelligo:vt ibi intelligã etiã indi⸗
uiduã caritatẽ/⁊ ſi indiuidua caritatẽ. pfe

ctã vnitatẽ Si enĩ caritas quã miſit homi

7„

nibus deꝰ/ de multis hoĩm coꝛdib⸗ fecit
coꝛ vnũ/⁊ młtas hoĩm aĩias fec alaz. vnz/
ſicut de credentibꝰ ſeſeq; inuicem diligẽ⸗
tibus ſcriptum eſt in actibꝰ aplox/erat il⸗
anima mea/⁊ anima tua cum idẽ ſ apimus
noſq; diligimꝰ/fit anima vna: qntomagis
pater deus ⁊ filius deus in fonte dilectio
nis deus vnus eſt: Verũ ad hec verba q

lis anima vna ⁊ coꝛ vnũ in deum:Si ergaoa

bus cõmotũ ẽ cor tuũ: intẽde ⁊ recoleme

cum/quod de verbo reqrebamus. Si iam

— — — ——

4

leda
n
retci
nen
cſe
ls
ſana
aua
lude⸗
egleſe
ſeeq⸗
Miiu⸗
nſefe
bhoc
nöeſ
quaſt
minie
asaſe
fac⸗
aſei

ney ſſii

1cordis
nanos
ice⸗
n pe⸗
eüm
Ligain
ga go⸗
45 bi⸗

ne⸗
lo
de
i.
dics
eß
d⸗
gfe
honi
fect
K⸗
ull⸗
go
mus
ngs
eclio
ba4
dene
0

tenemus deus erat verbũ: adiungo illuid
da cũ dixiſſet/hoc erat in pꝛincipio apud

deum / cõtinuo ſubiecit euangeliſta: Om

nia ꝑ ipᷣm facta ſunt:⁊ ſine ipᷣo factũ eſt ni

pil. Nunc te querẽdo exagito munc te cõ⸗

tra me moueo: ⁊ te cõtra te iterpello. Te⸗
ne tantũ memoꝛiter iſta de verbo: Quia

deus erat verbum: oĩa ꝑ ipᷣm facra ſunt.

Audi iã verba quibꝰ cõmotus es vt mi

noꝛẽ diceres filium: Mempe qa dixit/non
poteſt ſiliꝰ a ſe facere quicq; niſi qð vide⸗
rit patrẽ facientẽ Ita inquit.Expone mi
hi paululũ.Sic q̃ntum opinioꝛ intelligis:

Quõ quedam facit pater :ſilius autẽ attẽ

dit quẽadmodũ facit pater :vt poſſit ⁊ ip
ſe ea facere que viderit patrem facientẽ.
Duos quaſi fabros cõſtituiſti /ita patrem

et filiũ vt etiã magiſtꝝ et diſcipulũ: Quo
modo ſolent patres fabri/docere filios ſu

os artẽ ſuam. Ecce deſcendo interim ad
carnalem ſenſum tuuʒ: interim ita cogito

vt tu. Videamus ſi cogitatio hec nr̃a iue
niet exitũ ſcòm illa que iam de verbo pa⸗
riter iocuti ſumus/pariterq; ſentimus:qͥa
deus verbũ: ⁊ omnia ꝑ ipſum facta ſunt.
Pone ergo patrẽ tanq; fabrũ quedã ope
ra facientẽ/fſiliũ autẽ tanq; diſcipulũ:qui
nõ poteſt facere quicq; niſi quod viderit
patrem facientẽ. Intendit eni quodãmo
do in manus patris:vt quomodo eũ vide
rit fabricare / ſic ⁊ ĩe tale aliquid fabri⸗
cet in operibꝰ ſuis.Sed pater iſte omĩa il
la que facit ⁊ vult vt attendat eum filiꝰ:⁊
talia ⁊ ipſe faciet ꝑ quẽ facit.Eya:nunc
eſt vt aſſis ſẽtẽtie tue pꝛioꝛ quã mecũ re
cenſuiſti.mecũq; tenuiſti:qͥa in pꝛincipio
verbum et apud deum verbũ / ⁊ deus ver
bum:⁊ omĩa ꝑ ipᷣm facta ſunt.Tu ergo cũ
mecũ tenueris/quia per verbuʒ facta ſũt

omiĩa / rurſum carnali ſapoꝛe ⁊ puerili mo

tu facis tibi in animo deũ facientẽ et ver⸗
bum attẽdentẽ:vt cũ fecerit deus/faciat
et verbũ. Quid enim fecit deꝰ pꝛeter ver

bum: Si eni facit:non omĩa ꝑ verbum fac

ta ſunt. Perdidiſti quod tenebas. Si aũt
omĩa ꝑ verbũ facta ſũt:coꝛrige quod ma
le intelligebas.Fecit pater:⁊ non fecit ni
ſi per verbum. Quomodo attendit verbũ
vt videat patrem facientẽ ſine verbo:qð

ſimiliter faciat verbum? Quicquid fecit
pater:ꝑ verbum fecit:aut falſũ eſt / omĩa

p ipᷣm facta ſunt: Sed verũ eſt. omĩa ꝑ ip

ſum facta ſunt. Parum foꝛtaſſe tibi vide⸗
batur:⁊ ſine ipſo factũ eſt nihil. Recede

ergo ab iſta carnis prudentia: ⁊ queramꝰ
quẽadmodũ dictum ſit/non poteſt filius
a ſe facere quicquã niſi quod viderit pa⸗

trem facientẽ. Queramus: ſi digni ſumus

qͥ appꝛehedamꝰ. Fateoꝛ enim magna res

eſt/ardua omnio /videre facientẽ patrem

per filiũ: non ſingula opꝑa faciente pꝑr̃e et
filio/ſed quodlibet opus patre per filiuʒ:

yt nulla opera fiant vel a patre ſine filio/

vel a filio ſine patre:quia omia ꝑ ipᷣm fa⸗
cta ſunt:⁊ ſine ipᷣo factũ eſt nihil. Quibꝰ
ni fundamẽtũ ſidei firmiſſime cõſtitutis.
iam quale eſt videre quia non poteſt filiꝰ
a ſe facere quicꝗua niſi quod viderit pa-
trẽ facientẽ. ¶ Qaueris vt opinoꝛ noſſe fi
lium facientem:quere pꝛius noſſe ſiliũvi⸗
dentem. Certe enim ait / non poteſt fi⸗
lius a ſe facere quicquã:niſi quod viderit
patrem facientẽ: Intende quod dixit.ni⸗
ſi quod viderit patrẽ facientem. Pꝛece⸗
dit viſio:⁊ ſequit᷑ effectio. Videt enim vt
faciat.Tu quid queris iam noſſe quõ fa⸗
ciat.dũ nondũ ſcias quõ videat. Quid
curris ad id quod poſteriꝰ eſt:relicto qð

priꝰẽ? Vidẽtẽ ſe dixit ⁊ facientẽ:nõ faci

entẽ ⁊ videntẽ:qꝛ nõ pᷣt a ſe facere quicq
niſi quod viderit patrem facientem. Vis
vt explicẽ nibi quomodo faciat: Tu ex⸗
plica mihi quomodo videat Si hoc expli
care non potes: nec ego illud.Si hoc ꝑci⸗
pere nõdũ es idoneus:nec ego illud. Vt᷑
q; ergo noſtꝝ qrat/vterq; pulſet:vt vter⸗
q; accipere mereatur: Quid quaſi doctuſ
calumniaris indocto? Ego ad faciendũ/
tu ad vidẽdũ. Ambo indocti a magiſtro

queramus:non in ſcola eius puerilit᷑ liti⸗

gemus.Tamẽ ſimul iam didicimus: quia
omĩa per ipſum facta ſunt. Ergo manife⸗
ſtũ eſt quia nõ alia facit pater/alia filiꝰ.
Sed omia facit pater ꝑ filiũ:quia omnia
per verbũ facta ſunt. Jam quomõ faciat
deus qᷣs nouit: Non dico quõ fecerit mũ
dum/ſed quomõ fecerit oculum tuũ: cui
carnaliter inherens:viſibilia inuiſibilibuſ
cõparas.Talia enĩ de deo cogitas: qua⸗
lia his oculis videre cõſueſti.Si aũt iſtis
oculis videri poſſit deꝰ:nõ diceret. Bea
ti mundo coꝛde quia ipſi deũ viachunt.
ar

Ergo habes oculum coꝛpoꝛis ad viden⸗
dum fabrum: ſed nondum habes oculum
coꝛdis ad videndũ deum. Ideo qð ſoles
vigdere in fabro:tranſferre vis in deũ.Po

ne in terꝛa terꝛena:ſurſum coꝛ.QAuid ergo

fratres cariſſimi? Explicaturi ſumus nos

quod interꝛogauimus/quomodo videat

verbum: quomodo pater videat᷑ a verbo
Quid ſit videre verbi? NHon ſum tam au⸗
dax/ taʒ temerariꝰ vt explicare pollicear

me vobis: Vtcunq; ſuſpicoꝛ modulum

veſtrũ:noui tamẽ meũ.Si ergo placet nõ
diutius ĩmoꝛemur:percurꝛamus lectõem
et videamus verbis domini tur bari coꝛ⸗
da carnalia/ ne in eo quod tenẽt: remane
ant.Extoꝛqueatur tanq; puerile ludicrũ
neſcio quid quo ſe male auocant vt poſ⸗
ſint inſeri vtilioꝛa grãdioꝛibus:ut poſſint
ꝓficere qui repebant interꝛa. Surge / qre
ſuſpira/anhela deſiderio: ⁊ ad clauſa pul
ſa.Si aũt nondum deſideramus: nõdñ in
hiamus /nondũ ſuſpiramus: margaritas
quibuſcunq; ꝓiecturi ſumus: aut margari
tas qualeſcunq; noſipſi inuenturi ſumus⸗
MNouerim ergo cariſſimi deſideriũ in coꝛ⸗
de veſtro: Moꝛes pducunt ad intelligen⸗
tiam: Genus vite ꝑducer ad genus vite.
Alia vita terrena: alia vita celeſtis: Alia

vita pecoꝛum:alia v ta hominũ:alia vita
angeloꝝ. Vita pecoꝝ /terrenis volupta

tibus eſtuat:ſola terrena conquirit: in ea
PSna atq; ꝓiecta eſt Vita angeloꝝ ſola ce
leſtis: Vita hominũ media eſt inter ange
loꝝ ⁊ pecoꝛũ.Si viuit homo ſᷣm carnem:
pecoꝛbus comparat᷑· Si viuit ſm ſpiritũ:
angelis ſociatur.Quãdo fm ſpiritũ viuis
quere etiã in ipſa angelica vita/vtrũ par⸗
uus an grandis ſis. Si enĩ adhuc paruus

es:dicũt tibi angeli/creſce. Nos panẽ mã

ducamus:tu lacte nutrire:lacte ſidei vtip⸗
uenias ad cibum ſpei. Si autẽ inhiat᷑ ſoꝛ⸗
didis voluptatibus/ſi adhuc fraudes co
gitantur/ſi mendacia non vitant᷑:ſi meda⸗
cia ꝑiurijs cumulant᷑:tam ĩmundũ coꝛ au
det dicere : explica mihi quomodo videt
verbum. Etiam ſi poſſim: etiam ſi iam vi⸗
deam? ¶ Poꝛro autẽ ſi foꝛte ego non ſuʒ

in his moꝛibus:et tamẽ ab iſta viſione lõ⸗

ge ſum:quantum ille qui nonduʒ iſto ſuꝑ
no deſiderio rapitur:terrenis deſiderijs pᷣ

grauatur? Multum intereſt inter aduerſã

Dixit: nõ poteſt filius a icqu
niſi quod viderit patrem facientẽ/nõ alia
opera pater facit/que videat filius ⁊t alia

— —

tem ⁊ deſiderantẽ: Et iterũ multũ inteſt

inter deſiderantem ⁊ fruentem. Viuis vt

pecoꝛa/aduerſaris:angeli fruũtur Tu au

tem ſi non viuis vt pecoꝛa:iam non aduer

ſaris. Deſideras aliquid ⁊ non capis: In⸗
choaſti ipſo deſiderio vitam angeloꝛum.
CTreſcat in te ⁊ perficiatur in te:Et capias

hoc non a me / ſed ab illo: qui et me fecit

et te Tamen non vtcunq; nos dimiſit do⸗
minus qui voluit inreligt Quia in eo qð
e facere quicquã

filius cum viderit patrem facientem :ſed

eadem opera ipſa ⁊ pater filius. Secutꝰ

enim ait. Quecunqt ille fecerit hec
et la use ter facit: on cumnilte
fecerit/ alia filius ſimiliter facit:ſed quecũ
c ille fecerit / hec ⁊ filiꝰ ſimiliter facit. Si

hec facit filius que fecerit pater: per filiũ

facit pater.Si ꝑ filium facit que facit pa⸗
ter: non alia pater alia filius facit: ſed ea⸗
dem opera ſunt patris ⁊ filij. Et quomo⸗
do eadem facit ⁊ filius: ⁊ eadẽ:⁊ ſimilit⸗
MNe foꝛte eadem fed diſſimiliter Eadeʒ in
quit/⁊ ſimiliter: Et quomodo poſſi it eadẽ
nõ ſimiliter: accipite exemplum: quod pu
to ad vos non ſit grande.Cum ſ cribimus
Iras facit eas pᷣmo coꝛnjm: ⁊ deinde ma⸗
nꝰ nf̃e. Certe eni oẽs adclamaſtis:niſi dqa

cognouiſtis? Certũ ẽ qð dixi:a manifeſtũ

omibꝰ nobis. Littere fiunt primo a coꝛde
deinde a coꝛpoꝛe noſtro. Manꝰ ſeruit im
peranti coꝛdi:eaſdam litteras facit et coꝛ

et manus. Hũquid alias coꝛ alias manꝰ⸗

Nam aliud eſt coꝛ:aliud eſt manus Eaſ⸗
dem quidẽ facit manus:ſed non ſimiliter.
Coꝛ enim noſtrũ facit eas intelligibiliter:
manus autem viſibiliter. Ecce quomodo
fiunt eadem ⁊ diſſimiliter: Vnde parum
ſuit domino dicere quecunq; pater fece
rit hec ⁊ filiꝰ facii:niſi adderet ⁊ ſimiliter.
Quid ſi enim hoc modo intelligeres/quo
modo quecunq; coꝛ facit hec et manus fa

cit.ſed nõ ſimiliter. Hic vero addidit:hec

et filius ſimiliter facit. Si ⁊ hec facit ⁊ ſimi
liter facit:expergiſcere: ſtrigatur iudeuſ
credat chriſtianꝰ: Conuincatur arrianus
hereticus:/equalis eſt patri ſilius.
DPater enim diligit filium :et
omnia demõſtrat ei que ipſe facit.

—

Alia lfa ha

bet enim.

1t
u
ne⸗
n.
8
at 1
⸗
3
la
1
43
d
9 ,
Aule
ledatnin
i
Zi
ii
a⸗
ea⸗
jo⸗
12

5

Zohb. Tract. XxX

Ecce eſt illud : demõſtrat: cui? vtiq; quaſi

videnti. Redimus ad id quod explicare
non poſſumus:quomodo verbum videat

Eẽce homo factus eſt ꝑ verbum. Sed ho

mo habet oculos / habet aures / habet ma⸗
nus:diuerſa membra ĩ coꝛpoꝛe. Per ocu⸗

los poteſt videre:per aures poteſt audi⸗

re:per manus operari. DPiuerſa membꝛa/

diuerſa membꝛoꝝ officia: non poteſt illð

mẽbrum quod poteſt alterum. Tamen ꝓ
pter coꝛpoꝛis vnitatem/oculus ⁊ ſibi ⁊ au

põ.xciij.

ri videt:⁊ auris ſibi ⁊ oculo audit. Nun⸗

quid tale aliquid in verbo arbitrandum
eſt eſſe:quomodo omnia per ipᷣm? Et di⸗

xit ſcriptura in pſalmo: Intelligite qui in
ſipientes eſtis in populo:⁊ ſtulti aliquan

do ſapite. Qui plantauit aurem/non au⸗
diet:aut qui finxit oculũ non conſiderat:⸗

uit aurem verbum/ quia omnia per ver⸗

Si ergo finxit oculum verbum: ſi planta⸗

bum:non poſſumus dicere.non audit ver

bum / non videt verbum:ne obiurget nos
pſalmus ⁊ dicat /ſtulti aliquando ſapite.
Itaqʒ ſi audit verbum ⁊ videt verbũ:au⸗
dit fllius/⁊ videt filius. Nunquid tamen
et ĩ ipſo diuerſis locis queſituri ſumꝰ ocu

los ⁊ aures? Aliunde audit/aliunde vi⸗

det:⁊ auris eius non poteſt quod oculus
et oculus non poteſt/quod poteſt auris:
An totus ille viſus eſt/⁊ totus auditus?⸗

Foꝛte ita/imo non foꝛte ſed vere ita:duʒ

tamẽ ⁊ ipᷣm eius videre/⁊ ipᷣm eius audi⸗

re/longe alio modo quã noſtrũ ſit.Et vi⸗

dere ⁊ audire ſimul in verbo eſt: nec ali⸗
ud ibi eſt audire/aliud videre:ſed auditꝰ

Eſa, xlvj.

viſus/⁊ viſus auditus. Et nos qui aliter

audimus/aliter videmus: hoc vnde noui
mus? Redimus foꝛte ad nos/ſi non ſumꝰ
pᷣuaricatoꝛes:quibus dictum eſt. Redite
pᷣuaricatoꝛeſ ad coꝛ:Redite ad coꝛ Quid
itis a vobis/⁊ ꝑitis ex vobis:quid itis ĩ ſo
litudinis vias? Erratis vagando:Redite

Quo:- Ad dñm. Cito eſt: Pꝛimo redi ad

coꝛ tuum. Exulate vagaris foꝛis. Te ip⸗
ſuʒ nõ noſti:⁊ queris a quo factus es: Re

di redi ad coꝛ:tolle te a coꝛꝑe.Coꝛpus tu

um habitatio tua eſt:Coꝛ tuum ſentit etiã
per coꝛpus tuũ: Sed corpus tuum nõ qð
coꝛ tuũ Dimitte ⁊ coꝛpus tuum:⁊ redi ad
coꝛ tuum.In coꝛpoꝛe tuo inueniebas ali⸗

bi oculos/alibi aures:ĩ coꝛde tuo nũquid

B; inuenies:an in coꝛde nõ hẽs aures? De

quibus enim dominus dicebat. Qui ha⸗
bet aures audiendi audiat. An in coꝛde
non habes oculos? Vnde dicit apoſtolꝰ.
Illuminatos oculos coꝛdis veſtri. Redi
ad coꝛ: vide ibi quid ſentias foꝛte de dᷣo:
quia ibi eſt imago dei. In interioꝛe homi
ne habitat chꝛiſtus:in interioꝛe homie re⸗

nouaris ad imaginem dei:in imagine ſua

cognoſce auctoꝛem eius. Vide quem ad
modum omnes coꝛpoꝛis ſenſus/coꝛdi in⸗

tro nuntient id quod ſenſerit foꝛis. Nide

qᷓ; multos miniſtros habeat /vnus interi⸗
oꝛ imꝑatoꝛ:et quid apud ſe etiam ſine his
miniſtris agat. Renunciant oculi coꝛdi al
ba ⁊ nigra:renunciant aures eidem coꝛdi
canoꝛa ⁊ diſſona: Renunciant nares ei⸗

dem coꝛdi odoꝛa ⁊ putentia: Renunciat

guſtus eidem coꝛdi amara ⁊ dulcia:Re⸗
nunciat tactus eidem coꝛdi lenia ⁊ aſpe⸗
ra.Renunciat ſibi ipᷣm coꝛ iuſta et iniuſta
Coꝛ tuum ⁊ videt ⁊ audit/⁊ cetera ſenſibi
lia diiudicat: et quo non aſpirat coꝛpoꝛis
ſenſus.iuſta et iniuſta/mala ⁊ bona/ diſ⸗
cernit. Oſtende mihi oculos/aures/nareſ
coꝛdis tui. Diuerſa ſunt que ad coꝛ tuum

referuntur:et diuerſa ibi membꝛa non in-

ueniuntur. In carne tua alibi audis/alibi

vides:ĩ coꝛde tuo ibi audis vbi vides. Si

hoc imago: quanto potentius ille cuius
imago? Ergo et audit filius ⁊ videt filius

Et ipa viſio ⁊ anditio filius:Et hoc eſt il⸗

li audire quod eſſe:pꝛofecto ⁊ hoc vide⸗

re quod eſſe. Tibi non hoc eſt videre qð

eſſe:quia ⁊ ſi perdas viſuʒ/potes eſſe:et᷑
ſi pdas auditum/potes eſſe Putamus ne
pulſauimus? Erectum eſt aliquid in nov
quod vel tenuit ſuſpicemur: vnde lumẽ

veniat nobis. ¶ Puto fratres: quia cum q;

loquimur iſta/et cum meditamur:exeree⸗
mus nos:Et cum exercemus nos in ipſis/

et rurſus quaſi inflectimur põdere noſtro

ad iſta conſueta. tales ſumus quales lip⸗
pientes cum ꝓducuntur ad videndum lu
men. ſſi foꝛte antea viſum omnino nõ ha

bebant/et incipiunt eundem viſum per di

ligentiam medicoꝛum vtcunq́; reparare:
Et cũ ꝓbare vult medicꝰ qntũ ſalutis eiſ
acceſſerit:temptat eis oñdere asͤpidera
Hilij

Job.

et redeunte iã vtcunq; acie oculoꝝ : pꝛo
ducunt᷑ ad lucem.Et cũ viderint fulgoꝛẽ
in ipſo reuerberant᷑ quodãmõ: ⁊ reſpon⸗
dent medico demonſtranti. Jã iã vidi:ſʒ
videre non poſſum. Quid ergo facit me⸗

dicꝰ? Reuocat ad ſolita ⁊ addit colliriüũ:

vt ad illud quod viſum eſt ⁊ videri non
poteſt: deſideriũ nutriat/a ex ipſo deſide
rio curet᷑ plenius:⁊ ſi qua moꝛdacia repa

„*

rande ſanitati adhibent᷑: foꝛtiter ferat:

vt amoꝛe illius lucis accenſus dicat ſibi.

Quando erit vt illud firmis oculis videẽʒ

quod ſaucius infirmiſq; non potui? Vrget

medicum:⁊ rogat vt curet Ergo fratres ſi

tale aliquid factum eſt in coꝛdibus vfis/

ſi vtcũq; erexiſtis coꝛ veſtrũ ad videndũu

verbũ:⁊ ipᷣius luce reuerberati ad ſolita
recidiſtis:Rogate medicum vt adhibeat

colliria moꝛdacia: pᷣcepta iuſticie. Eſt qd

videas:ſed non eſt vnde videas. Mõ mi⸗
hi antea credebas quia e quod videas:

duce quadam rationis adductus es:pꝛo-

pinq̃ſti: intẽdiſti:palpaſti:refugiſti.Scis
certe eſſe quod videas:ſed idoneum non
te eſſe qui videas.Ergo curare.Que ſũt
colliria? Holi mentiri:noli periurare:noli
adulterari: noli furari:noli fraudare.Sed
conſueſti ⁊ cum aliquo dolore a cõſuetu⸗
dine reuocaris:hoc eſt quod moꝛdet ſʒ ſa
nat. Nam dico tibi liberius ex timoꝛe et
meo ⁊ tuo.Si curari reſtiteris et eẽ idone
us ad ꝑfruendũ hac luce neglexeris:vali
tudine oculoꝝ tuoꝛũ tenebꝛas amabis:et
amando tenebꝛas in tenebris remanebis:
et remanendo in tenebꝛis etiã in tenebraſ
exterioꝛes ꝓijceris: Ibi erit fletus ⁊ ſtri⸗
doꝛ dẽtiũ: Si nihil ante faciebat amoꝛ lu
cis:faciat timoꝛ doloꝛis. Sufficienter me

loquutũ arbitroꝛ: ⁊ lectionẽ tñ euãgelica

non finiui:Si dicã reliqua: onerabo vos:
et timeo ne etiã qð hauſtum eſt/ effunda
tur. Sufficiant ergo iſta caritati vr̃e. De⸗
bitoꝛes ſumus/non nũc ſed ſemꝑ quãdiu
viuimus:quia ꝓpter vos viuimus. Veꝝ
tamẽ vitã noſtrã iſtam infirmã/laboꝛioſa/
periculoſam in hoc mundo cõſolamini be
ne vinendo:nolite nos contriſtari ⁊ atte⸗
rere malis moꝛibus veſtris. Cum enim of
fendimur mala vita veſtra/ſi refugiamus
a vob.et ſeparemꝰ nos a vobis/⁊ ad vos

deſiderabant ⁊ nõ poterant cũ ceci eſſẽt:

LCa.

non accedamus: HNonne conqueremini et
dicetiſ:⁊ ſi languebamus curaretis:et ſi in
firmabamur viſitaretis? Ecce curamꝰ ec⸗
ce viſitamur:ſed nõ nobis fiat quomodo
audiſtis ab apoſtolo. Timeo ne ſine cau⸗
ſa laboꝛauerim in vos.
Explicit tractatꝰ. xviij . Incipit tra⸗
ctatus.xix.Ab eo quod ſcriptum ẽ
Non poteſt a ſe filius facere quic⸗
qua niſi quoq viderit patrem faciẽ
tem vſq; ad id quod ait. quia non
untate mea:ſed volũta⸗ x

quero vo

tem eius qui miſitmne
—Ermoe p
no q;tũ nr̃ſfm mouit affectũ ⁊ in
telligẽdi pauꝑtatẽ:locuti ſumꝰ

ex occaſione verboꝛum euangelicoꝝ vbi
ſcriptum eſt/non poteſt ſiliꝰ a ſe facere qͥc
qua niſi quod viderit patrem facientem:
Quid ſit videre filij/hoc eſt videre verbi⸗
quia filius verbum/⁊ quia ꝑ verbum fac⸗
ta ſunt omnia. Quomodo poſſit intelli⸗
gi quod videt filius primo patrem facien
tem/tunc demũ ⁊ ipſe faciat que facta cõ⸗
ſpexerit:cũ pater mihil niſi per filium fece
rit.Omia eniĩ per ipᷣm facta ſunt ⁊ ſine ip⸗
ſo factũ eſt nihil. HNon tamẽ explicatũ ali
quid diximus:quia nec explicatum aliqd
intelleximꝰ. Aliqñ eni ſermo deſicit: vbi
etiã intellectus ꝓficit/quantomagis ſer⸗
mo patitur defectõem:quãdo intellectus
non habet ꝑfectõem? Hunc itaq; quantũ
dominꝰ donat/breuiter ꝑcurramus lectio
nem:et vel hodie expleamus debitũ pen
ſum. Si quid foꝛte remanſerit/vel tempo
ris vel viriũ:retractabimꝰ ſi potuerimus
quoantum et a nobis ⁊ apud vos fieri po⸗
teſt: Quid ſit videre vbi /oemõſtrari ver
bo non poteſt. Omnia quippe dicta ſunt
hic: Que ſi intelligant᷑ ſm humanũ ſenſũ
carnaliter: nihil aliud nobis facit ania ple
na phãtaſmatis/ niſi quaſdam imagines
velut duoꝛũ hominũ patris et filij: vnius
oſtẽdẽtis alteriꝰ videntis:vnius loquen
tis/alteriꝰ audiẽtis.que oĩa idola coꝛdis
ſũt.Que ſi iã deiecta ſũt ð tẽplis ſuis:q̃n
tomagis deijciẽda ſũt de coꝛdibꝰ xpᷣianis
Nõ poteſt inquitra ſe facere quic⸗ ralia a ſi⸗
; Mmiſi quod viderit patrẽ facietẽ. lius:

—

h.

„„ 3
Aalian
tin

.
.

ð

di
.
tbi
c⸗
ll⸗
jen
ce
⸗

S& & △N = -π.

ſe
8
is
in

ns
lic⸗ al
lus:

Demõſtrabit ei oꝑa:rita vt vos mi
B remiabaioꝛa his. Auibemaioꝛa? Facile
Alia lr̃a nõ occurrit/que modo audiſtis:curationibꝰ

habet.ita

quia omnia per ipᷣm facta ſunt ¶Qu
dʒz enim ille fecerit hec ⁊ filius ſumi
liter facit: Mon alia ſed hec mon diſſimi

Verum eſt hoc: tenete hoc: duʒ tamẽ nõ

amittatis quod in ipius euangel exoꝛ⸗
dio tenuiſtis quia in pꝛincipio erat verbũ
et verbum erat apud deum/et deus erat
verbum: ⁊ pᷣcipue quia omnia per ipſum

facta ſunt.Quod nunc enim audiſtis con

iungite illi auditui.⁊ vtrũ q; concoꝛdet in

coꝛdibus veſtris.Sic itaq; non poteſt fili

us a ſe facere quicq; niſi quod viderit pa
trem facientẽ:vt tamen pater ea que facit
non faciat niſi ꝑ filium/quia eius eſt ver⸗
bum.Et in pꝛincipio erat verbum/? ver⸗
bum erat apud deum/⁊ deus crat verbũ:

liter ſed ſimiliter. Pater em̃ diligit fi⸗
liũ:⁊ omnia demõſtrat ei quẽ ipſe
facit. Ad hoc qð ſupꝛa dixit/niſi quod vi

derit parreʒ facientem/videt᷑ pertinere/ 2

quod omnia demonſtrat ei que ipᷣe facit.
Sed ſi pater demõſtrat que facit:nec filiꝰ
poteſt facere niſi pat demõſtrauerit: Pa⸗
ter que demõſtrare nõ poteſt niſi fecerit.
cõſequens erit vt non ꝑ filium faciat om⸗
nia pater. Poꝛro ſi fixum atq; inconcuſſũ
tenemus/quia per filium omia par facit.
anteq; facit demonſtrat filio vt filiꝰ demõ
ſtrata faciat/ que demonſtrata iam facta
ſunt:aliduid ꝓculdubio pater ſine filio fa
cit.Sed non facit pater aliquid ſine filio:
qa filius dei verbum eſt:⁊ omnia ꝑ ipſum
facta ſunt.Remanet ergo foꝛtaſſe:vt que
pater facturus eſt/demonſtraret faciẽda:
vt per filiũ ſint facta. Nam ſi filius ea fa⸗
cit que pater facta demonſtret:non vti⸗

qʒ p filiũ facit. onſtrari em̃ non poſſent

niſi facta:facere filius non poſſet niſi mon
ſtrata fuerint. Ergo ſine filio facaa? Sed
verum eſt omnia ꝑ ipſum facta ſunt.Er⸗
go anteq; facta/monſtrata ſunt. Sed hoc

diximus differendũ eſſe: quo redeunduʒ

ſit.percurſa lectione ſivt diximꝰ aliquid
vel temꝑis vel viriũ nobis remanſ erit:ad
ea que diſtulimꝰ retractãda. Ampliꝰ⸗ au⸗

*

dite difficilia· Et maiora his inquit

lãguoꝝ coꝛpoꝛaliũ.De iſto enĩ qͥ triginta
et octo annis habebat infirmitatem ⁊ xpᷣi.

.

verbo ſanatus eſt mata eſt huiꝰ occaſio to
ta ſermonis.Et ꝓpter hoc dominꝰ dicere
potuit/maio:a his demõſtrabit ei opꝑa:vt
vos miremini. Sunt enim opera maioꝛa
q; iſta:⁊ demõſtrabit ea pater filio Nõ de

monſtrauit ei tanqꝙ; de pᷣterito/ſed demon

rabit de futuro:hoc ẽ demõſtraturus ẽé.
Rurſus difficilis oꝛit᷑ queſtio.Eſt em̃ ali⸗
quid apud pr̃em/quod adhuc latebat ſi⸗
lium:quando iſta nlius loquebat᷑. Si em
demõſtrabit/hoc eſt demonſtraturꝰ ẽ/nõ⸗
dum demõſtrauit: ⁊ filio tunc demoſtratu
rus eſt quando et iſtis. Sequit᷑ em̃ ita:v:
vos miremini.Et hoc difficile eſt videre:
quomodo tanq; tempoꝛaliter filio coeter
no aliqd demonſtret eternus pater: om⸗

nia ſcieti qᷓ ſunt apud patrẽ: ue ſunt ta-

men illa maioꝛa.hoc enĩ foꝛte facile ẽ in
telligere. Sicut em pater in gint ſu⸗
ſcitat mortuos ⁊ viuitficat:ſic et fili
us quos vult vinificat. abaioꝛa enĩ
ſunt oꝑa moꝛtuos ſuſcitare: qᷓ; languidos
ſanare. Sed reſuſcitat pater moꝛtuos et
viuiſicat:ſic et filius quos vult viuificat.
Alius ergo pater alius filius:ſed omia p

ipm. Ipſos itaq; filius quos et pater/qa

non alia/nec aliter:ſed hec et filius ſimili
ter facit. Ita plane intelligendũ eſt: ⁊ ita
tenendũ. Sed mementotc qᷣa filius quos
vult viuificat. Tenete hic ergo non ſoluʒ
Horeſare fili:verumetiã voluntatẽ:Et ſi
ius quos vult viuificat/⁊ pat᷑ quos vult
viuiſicat/et ipſos filiꝰ quos et pater: ac ꝑ
hoc eadẽ patris ac filij ptãs eſt ⁊ volũtas
Quid eſt ergo quod ſequit᷑.neq; em pf
iudicat quẽqua: ſed iudiciu omne
dedit filio : ut omnes honorificẽt
in ſicut honorificãt patrẽ. Quod
ita ſubiunxit: tanq; ratõem redgens ſupe
rioꝛis ſentẽtie. Aultũ mouet:Intẽti eſto
te.Filiꝰ quos vult viuiſicat:pr̃ quos vult
viuificat.Filiꝰ ſuſcitat moꝛtuos:ſicut pa⸗
ter ſuſcitat moꝛtuos. Neq; enĩ pr̃ iudicat
quẽqᷓ;. Si in iudicio ſuſcitãdi ſunt moꝛtui
quõ pr̃ ſuſcitat moꝛtuos/ſi nõ iudicat quẽ
quã: Om̃e qᷣpe iudiciũ dedit filio. In il⸗
lo qͥpe iudicio ſuſcitãtur moꝛtui ⁊ reſur⸗
gũt:ali ad vitam eternam:alij ad penam
Quod totum ſi filius facit/ pater autem
ideo non facit/ quia pater non iudicat
quẽquã/ſed omẽ iudiciũ dedit filio: riũ

videbit᷑ ei quod dictũ ẽ. Sicut pater ſuſci

tat moꝛtuos ⁊ viuiſicat:ſic ⁊ filiꝰ qð vult
viuificat.Sił & ſuſcitat.Si ſił ſuſcitant:ſił
viuificat:ſimul S iudicant. Quomõ itaqᷓ;
veꝝ eſt / neq; em̃ pater iudicat quẽq;/ ſed

iudiciũ omne dedit filio? Æoueãt interi

poſite queſtiones:pᷣſtabit dominꝰ vt ſo
ute delectẽt Ita ẽ fratres Omis queſtio
niſi intentũ fecerit ꝓpoſita:nõ leti ficabit
expoſita: Sequat᷑ ergo ipſe dñs:ne foꝛte
in his que ſubiecit aꝑiat ſe aliquantum.
Subtexit enĩ nubilo lucẽ ſuam: ⁊ difficile
eſt aquile moꝛe volare ſuꝑ omneʒ nebu⸗
lam qua tegitur omis terra:⁊ videre ver⸗
bũ domini ſinceriſſimã lucem. MNe foꝛte ꝗ̊

caloꝛe radioꝝ ſuoꝝ diſcutiat caliginẽ no⸗
ſtrã ⁊ aliquantũ ſe ĩ cõſequẽtibꝰ aꝑire di⸗
gnetur:dilatis iſtis: ſequentia videamus

-

E Mui non honorificat filiũ:non ho

norificat patren
verũ eſt:⁊ planũ eſt.

mne quippe iudici

um dedit filio ſicut ſupra dixit: vt omnes
honoꝛificent filiũ ſicut honoꝛiſicãt patrẽ.

QQuid ſi inueniunt᷑ qui patrẽ honoꝛiſicant

7 non honoꝛificãt filium? HNon poteſt in⸗

quit fieri qui ñ honoꝛiſicãt filiũ:nõ hono
riſicãt patrẽ qui miſit illũ.Mon poteſt er⸗
go dicere aliquis. Ego pr̃em honoꝛifica⸗

bã:quia filiũ non nouera. Et ſi nõdum fi⸗
lium honoꝛiſicabas:nec pf̃em honoꝛiſica⸗
bas.Quid eſt enĩ honoꝛificare pr̃em: niſi

quod habeat filiũ: Aliud eſt enĩ cum tibi

cõmendat᷑ deus quia deus eſt:⁊ aliud eſt
cũ tibi cõmẽdat᷑ deus/quia pater.Cum ti

— * 9*

cat patrem guimilit illu. Hoe .

Spũs quidẽ ſũmus eternus inuiſibilis ti⸗

bi cõmendat᷑: Incõmutabilis tibi cõmen⸗
datur. Cũ vero tibi quia pater eſt cõmen
datur / nihil tibi aliud q; et filius cõmẽda⸗
tur:Quia pater dici non poteſt/ſi filiũ nõ
habet: ſicut nec filius ſi prem non habet.

Sed foꝛte quidẽ pr̃em honoꝛifices täquõẽ

maioꝛẽ / filiũ vero tanquꝗ minoꝛẽ / vt di⸗
cas mihi: honoꝛiſico pairẽ / ſcio enĩ qo ha
beat filiũ/⁊ nõ erro in patris nomine/non

enim pr̃em intelligo ſine filio/honoꝛiſico
tamẽ ⁊ filiũ tanquã minoꝛem:Corrigit te

ipſe filius et reuocat te dicens/ vt omnes
honoꝛificent filium:non inferius ſed ſicut
honoꝛiſicant patrem.Qui ergo non hono

—

2
4

riſicant filium:non honoꝛificant patrem 4

miſit illum.Ego inquis maioꝛem honoꝛẽ
volo dare patri:minoꝛem filio. Ibi tollis

honoꝛẽ patri:vhi minoꝛẽ das filio. Quid

enim alið tibi videt ita ſentienti:niſi quia
pater equaleʒ ſibi filium generare/aut no
lIuit/aut non potuit? Si noluit /inuidit.ſi

non potuit / defecit. Mõ ergo vides quia

ita ſentiendo vbi maioꝛeim honoꝛem vis
dare patri:ibi es cõtumelioſus in patreʒ⸗

Pꝛoinde ſie honoꝛiſica filiũ/quomõ höo⸗
noꝛiſicas patrẽ: ſi vis honoꝛiſicare et pao⸗
trẽ et filiũ. Amen amen dico vobis:
Dit ei quimi rmne habet vi a eter
am Et in indiciu non venit:ſʒt trã Alia lfa trã
t a morte in vitaʒy. Mon nüc tranſit: ſiet.

quia qui verbũ meum aud

ſed iam tranſit a moꝛt᷑e in vitã.Et hoc at

tendite qui verbũ meũ audit: æ non dixit

et credit mihi/ſed credit ei qui me miſit.
Verbũ ergo filij audiat: vt patri credat.

Quare verbũ audit tuũ:et credit alteri?:

verbũ ꝓferenti credimus:loquenti nobis
fideʒ accõmodamꝰ? Quid ergo voluit di

cere qui verbũ meũ audit ⁊ credit ei qui
miſit me:niſi quia verbũ eius ẽ in me? Et

quid ẽ audit verbum meũ:niſi audit me⸗
Qui credit mihi: ecredit ei qͥ miſit me: qa
cum illi credit/verbo eius credit. Cũ autẽz
ver bo eius credit/mihi credit:quia verbũ
patris ego ſum. Pax ergo in ſcripturis et
omia diſpoſita:nequaq; rixantia.Tu abij
at deus / quia ce litẽ coꝛdis tui: intellige concoꝛdiã ſcrip
bi quia deus eſt cõmẽdatł᷑/creator tibi co⸗
mendatur: omnipotẽs tibi cõmendatur:

turaꝝ: Munquid contraria ſibi diceret ve
nitas? Qui audit inquit verbum meum et
credit ei qui miſit me habʒ vitam eternã:
et in iudicinm nõ venit/ſed tranſit a moꝛ

te ad vitam. Meminiſtis qð ſuꝑius poſue

ramus:quia ſicut pater ſuſcitat moꝛtuos

—

et viuiñcat / lic et ſli? quos vult viuificat⸗

Incipit iam aꝑire ſe loqui de reſurꝛectio
ne moꝛtuoꝝ:⁊ ecce iam reſurgunt moꝛtui
Qui eni verbum meũ audit et credit ei qᷓ
miſit me habet vitam eternam: et in iudi⸗
cium non venit. Pꝛoba quia reſurrexit:
ſed tranſijt inquit a moꝛte ad vitam. Qui
tranſiit a moꝛte ad vitaʒ:nullo dubitante

vtiq; reſurꝛexit.Nõ em̃ trãſiret de moꝛte

ad vitam:niſi pꝛimo eſſet in moꝛte et non
eſſet in vita: Cũ autem tranſienit / erit in

„
. . — .
„
—

s

Mne cum verbũ alicuiꝰ audimus/eidem

☛½ — — --——K

— —

pis
e

o⸗
⸗
*

*

a akt
A
dir
nt.
dda
len⸗
eden
nobis
di
eiqri
e⸗E
ne⸗
4
Ut
bü
et
.
ve
ne
H
noꝛ
ſue
nos
icat⸗
i⸗
di⸗
in
ui⸗
me⸗
one
non
ntin

iã qᷓdã f̃ſurrectio:⁊ trãſeũt hoĩes a moꝛte
qdã ad qᷓndã vitã: A mortẽè infidelitatis
ad vitam fidei:a moꝛte falſitatis:ad vitã
veritatis:AA moꝛte iniquitatis/ad vitam
iuſticie. Eſt ergo ⁊ iſta quedã reſurꝛectio
moꝛtuoꝝ. Apiat illã plenius:⁊ diluceſcat
nobis vt cepit ¶ Ame amen dico vo⸗
bis:quia venit hora et nunc eſt.
Nos expectamꝰ in finẽ reſurꝛectõeʒ moꝛ⸗

tuoꝛũ/nam ita credimus:ĩmo nõ expecta

mus.Sed plane expectare debemus: He

ꝙᷓ; em falſum credimus in fine moꝛtuos re
ſurrecturos. Cum ergo vellet dñs ieſo in⸗

ſinuare nobis quandã reſurrectõem moꝛ⸗
tuoꝛũ/ante reſurrectõem moꝛtuorũ Hõ ſi

cut laʒari vel filij illius vidue/vel filie ar

chiſinagogi qui reſurrexerunt moꝛituri:
nam et ipoꝝ moꝛtuoꝝ quedã reſurrectio
facta eſt/ante reſurrectõem moꝛtuoꝝ.Sʒ
ſicut hic dicit habet inqͥt vitã eternã/⁊ in
iudiciũ non venit ſed trãſit a moꝛte ad vi
tã. Ad quã vtã? Ad eternaʒ. Non aũt ſi⸗
cut coꝛpus laʒari.Tranſit em̃ ⁊ ille a moꝛ
te ſepulchri ad vitam hominũ/ſed nõ et᷑⸗
nam/iterũ moꝛit᷑. Reſurrecturi aũt in fine
ſeculi moꝛtui:in vitã eternã tranſibũt:Cũ
ergo vellet dñs icſus vpᷣs magiſter cele⸗
ſtis / verbum patris et veritas demonſtra

re nobis quandã reſurrectõem in vitã er⸗

nam/ante reſurꝛectõem moꝛtuox in eter⸗
nam vitã: Venit hoꝛa inquit: Tu pꝛocul
dubio imbutus fide/reſurrectõem carnis
cxpectabas:hoꝛã illã finis ſeculi diem iu⸗
dicij:quã ne ĩ iſto loco expectares:addi
didit ⁊ nũc eſt Quod ergo dicit venit ho
ra: Non diẽ de illa hoꝛa nouiſſima vbi in⸗
iuſſu ⁊ voce archangeli/⁊ in tuba dei dñs
ipᷣe deſcendet de celo ⁊ moꝛtui in xpᷣo re⸗

ſurgent pᷣmi:deinde nos qui viuimꝰ viuz
tes qui reliqui ſumus/ſimul rapiemur cũ

illis in nubibꝰ obuiam xpo in aera / et ita
ſemꝑ cum domio erimus. Et veniet hoꝛa
illa:ſed non eſt nunc.lhoꝛa vero iſta que
ſit: Aduertite.Quid in ea fit? Quid niſi
reſurrectio moꝛtuoꝛum? Vlt q reſurgũt:
in eternũ viuãt:? hoc erit ⁊ nouiſſima ho
ra:OQuid ergo? Quomõ intelligimus du⸗

as iſtas reſurrectiones: Nunquid foꝛte qᷓ
nũc reſurgunt/tüc non reſurgẽt: vt alioꝝ
fiat tunc reſurꝛectio alioꝝ nunc? NHon eſt

X LCa. V

vita:et non erit in moꝛte. Moꝛtuus ergo

tnon erit in moꝛte. Moꝛtuus ergo ita. Mam iſta reſurrectione ſi recte credi⸗
erat ⁊ ruixit:pierat ⁊ inuẽtus ẽ̊. Fit ꝑinð

dimus reſurreximus:et noſipſi qui iam re

ſurreximus/alterã in fine reſurrectionem

expe ctamus. Sed ⁊ nunc in eternã vitam
reſi urreximus:ſi in fide ip̃a pſeuerant᷑ ma⸗
nemus.Et tunc in eternã vitã reſurgemus

guando angelis coequabimur. IJpie g di⸗

ſtinguat / ipſe aꝑiat qð loqui auſi ſumus:
Quomõ fiat reſurrectio ante reſi urectõeʒz:
Hon alioꝝ ⁊ alioꝝ/ſed eoꝛundẽ:nec taliſ
qualis laʒari/ſed ĩ vitã eternã.Apꝑiet pla
ne. Audite diluceſcentem magiſtrũ ⁊ illa
bentẽ coꝛdibus nr̃is ſolem nr̃m: Nõ quẽ

deſiderant oculi carnales/ſed cui eſtuant

aꝑiri oculi coꝛdis. Iphm ergo audiamus.

Amen amẽ dico vobis:quia venit hoꝛa ⁊=

nunc eſt.quãdo moꝛtui/ Tlidete expᷣmi re

lſurrectõem: quando mortui audient

vocẽ filij dei:⁊ qui audierint vinet
Quare addidit/q audierint viuẽt: Por
ſent em̃ audire niſi viuerent? Sufficeret
ergo venit hoꝛa ⁊ nnuc eſt:quãdo moꝛtui
audient vocem filij dei. Jam nos ſi intel⸗
ligeremus viuentes eos: quãdo niſi viue
rent audire non poſſent:nõ inquit qꝛ vi⸗
uunt audiunt/ſed audiendo reuiuiſcunt.
Audient:et qui audierint viuent. Quid
eſt ergo audient / niſi obaudient? Quan⸗
tum em̃ ꝑtinet ad auris auditũ: non om̃s
qui audient/viuent.Multi em̃ audiunt et
nõ credunt. Audiendo ⁊ nõ credẽdo /nõ
obaudiunt: MNon obaudiendo/nõ viuent.
Itaq; hic qͥ audiẽt:nihil ẽ alið qᷓ; qͥ obua⸗
diẽt Qui ergo obaudierit viuẽt.Certi ſũt

ſecuri ſunt viuent. Pꝛedicat᷑ xpᷣs/verbum

dei filius dei/ꝑ quẽ facta ſunt omĩa/certe
diſpenſatõis gr̃a: aſiumpta carne natꝰ ex

virgine:infans in carne/iuuenis in carne:

patiens in carne/moꝛiens in carne:reſur⸗
gens in carne/aſcendens in carnc/ꝙmit⸗
tẽs reſurꝛectõem carni/ꝙmittẽs reſurrec⸗
tionem mẽti: mẽti ante carnẽ/carni poſt
mentẽ. Qui audit ⁊ obaudit viuet: Qui
aũt audit ⁊ nõ obaudit id ẽ qͥ audit ⁊ con
tempnit/audit ⁊ nõ credit nõ viuet.Qua
re nõ viuet:?: Quia nõ audit.Quid eſt nõ
audit⸗? Non obaudit. Ergo qui audierĩt
viuent. Attẽde nüc quid dixeramꝰ diffe⸗
rendum:vt nunc ſi fieri potuerit aꝑiatur.
Subiecit cõtinuo de hac ipſa reſurrectõe.
Sicut em pr̃ hʒ vita i ſemetipo:ſic
Dedit ⁊ filio vitã hre in ſemetipſo·

—eLõõü

7

. 5 R õõl 3 E

Joh. Tract. XIX

Quid eſt habet vitã pr ĩ ſemetipſo: Non
alibi habet vitã niſi in ſemetipſo: Viuere
quipe ſuũ in illo eſt ⁊ nõ aliunde. Et nõ
alienũ eſt nõ quaſi mutuat᷑ vitã/nec qua
ſi pticeps ſit vite/eiꝰ vite q̃ nõ ẽ qð ipſe.ſiʒ
habet vitã in ſemetipᷣo / vt ipa vita ſidi ſit
ipe Si potuero adhuc modicũ qͥd inde di
cere exemplis ꝑpoſitis ad intelligentiam
vfam infoꝛmandã /dño adiuuãte potue⸗
ro:et pietate intentionis vr̃e. Viuit deꝰ:
viuit ⁊ anĩa.Sed vita dei imutabilis eſt:
vita anime mutabilis eſt. Deus nec ꝓfi⸗
cit nec deſicit/ſed ẽ ipᷣe ſemꝑ:in ſe eſt vita
vt eſt: Mon alit᷑ nũc/nõ alit᷑ poſtea /aliter
antea Anie vero vita/valde alit᷑ atqʒ ali
ter: Viucbat ſtulta/ viuit ſapiens: vi⸗
uebat iniqua/vinit iuſta. Nunc meminit
nunc obliuiſcit᷑: Nunc diſcit/nũc diſcere ñ
poteſt. Huũc ꝑdit qð didicerat:nunc reci⸗

pit qð amiſerat. Mutabilis vita anie. Et

cum viuit anĩa in iniqtate /moꝛs eius eſt:
Cũ autẽ fit iuſta.fit particeps alterius vi
te:que nõ eſt quod ipſa.Erigẽdo ſe quip
pe ad deũ ⁊ inherendo deo: ex illo iuſtiſi
catur. Dictũ eſt em̃.Credenti in eũ q̊ iu⸗
ſtiſicat impiũ: deputat᷑ fides eius ad iu⸗
ſticiã. NHeſiciendo ab illa fit iniq: ꝓficien
do ad illũ fit iuſta:HNonne videt᷑ tibi qua
ſi aliquid frigidum/igni admotũ ferueſ⸗
cere.remotũ ab igne toꝛpeſcere? Nõne vi

der tibi quiddã tenebꝛoſum admotũ lu⸗

ci clareſcere:r̃motũ a luce nigreſcere? Ta
le quidd eſt anima:nõ tale aliqͥd deus.
Poteſt ⁊ homo dicere habere ſe lucẽ nũc
in oculis ſuis.Dicãt ergo quaſi quadam
voce ꝓpꝛia oculi tui ſi poſſunt:habemuſ
lucem in nobis ipᷣis. Cõtra dicit᷑ / nõ ꝓpᷣe
dicitis:habere vos lucem ĩ vobiſipᷣis:ha
betis lucẽ:ſed in celo. Habetis lucem/ſi
foꝛte nox eſt:ſed in luna/in lucernis: non
in vobiſipᷣis:Nam clauſi amittit s: qð aꝑ
ti ꝑcipitis. Mõ in vobiſipᷣis habetis lucẽ᷑.
Sole occidente:tenete lucem ſi poteſtis.
Nox eſt:⁊ ĩ lumĩie nocturno pfruimi.Sub
ductalucerna:tenete lucẽ.Cũ vero ſub⸗
ducta lucerna in tenebris remaneatis.nõ
lucem in vobiſipᷣis habetis. Hoc eſt ergo
habere lucem in ſemetipſo:nõ indigere lu
cem ex altero.Ecce vbi ſi quis intelligat/
oſtendit filiũ equalẽ pat᷑:vbi ait. Sicut

₰

habet pat vitaʒ in ſemetipſo. ſic de

—

dit ⁊ filio vitã habere in ſemetipo:

Vt hoc ſolũ interſit inter patrẽ ⁊ filiũ.qꝛ
pater habet vitam in ſemetipᷣo quã nemo
ei dedit: Filius autẽ habʒ vitam in ſemet
ipſo / quam pater dedit: ¶ Sed etiam
hic oꝛitur aliquid nubilum diſcutiendum
Non deſiciamus / intenti ſimus: paſcua
mẽtis ſunt:nõ faſtidiamus vt viuamꝰ.Ec
ce inquis fateris ipᷣe /quod vitã filio pat᷑
dedit:vt habeat eam qͥdem in ſ. emetipſo
ſicut pater habet vitã in ſemetipᷣo. Hõ in

digens ille:nõ indigeat ⁊ iſte: vt ſit ille vi

ta ſit et iſte:⁊ vtrũq; cõiũctũ vna vita/nõ
due / quia vnus deus / nõ duo dij: et hoc ip
ſum ſit eſſe vitã. Quomõ ergo dedit filio
vitam pater:Mõ ſic quaſi ante fuerit filiꝰ

F

ſine vita:atq; vt viueret a pr̃e accepit vi-

tam: NHã ſi hoc eſſet:nõ haberet vitã in ſe
metipᷣo.Ecce de anima loquebar.Eſt aĩa
et ſi nõ ſit ſapiens/⁊ ſi nõ ſit iuſta anĩa eſt:
et ſi nõ ſit pia/anima eſt. Aliud ẽ eſſe ani
ma/aliud vero eſſe ſapientè: eſſe iuſtã/eẽ

piam.Eſt ergo aliquid quod nõ duʒ ẽ ſa⸗

piens/nõdum iuſta nõdum pia: nõ tamẽ
mqihil eſt/nõ tamen nulla vita eſt. Nam ex
operibus quibuſdã ſuis oſtendit ſe vitã:
et ſi non ſe oſtendit ſapientẽ/piã iuſtã.MNi

ſi em̃ viueret: coꝛpus nõ moueret pedibꝰ

greſſum/manibus opus/oculis intuitum/
auribus auditũ/n on aꝑiret os ad vocem
linguã ad diſtinctõem vocũ nõ moueret.
His itaq; operibus viuere ſe oſtẽdit:⁊ eẽ
aliquid quod eſt coꝛpoꝛe melius.Sʒ nun
quid his operibus /ſapientẽ /piã /iuſtam
ſe oſtendit? Mõne ambulant/oꝑantur /vi
dent/audiunt/loquunt᷑ et ſtulti/ et impij/

et iniuſti? Cũ vero ſe erigit ad aliqͥd qᷣ

ipſa nõ eſt ⁊ quod ſupꝛa ipam eſt ⁊ a quo
ipſa eſt: ꝑcipit ſapientiam / iuſticiã pieta⸗
tem/ſine quibus cũ eſſʒ/moꝛtua erat: nec
vitam habebat qua ipſa viueret/ſed qua
coꝛpus viuificaret. Aliud eſt enim in ani⸗
ma/vnde coꝛpus viuificat᷑:aliud vnde ip
ſa viuiſicat᷑. elius quippe eſt qᷓ; coꝛous
Sed melius quã ipa/eſt oeus.Eſt ergo ip

ſa etiã ſi ſit inſipiens iniuſta ⁊ impia:vita

coꝛpoꝛiſ Quia vᷣo vita eius eſt deus:quã
do cũ ipſa eſt in coꝛꝑe / pꝛeſtat illi vigo⸗
rẽ/decoꝛem/nobilitatẽ/officia membꝛoꝝ:
ſic cum vita eius deus in ipſa eſt: pꝛeſtat
illi ſapientiam/pietatẽ/iuſticiã caritateʒ.
Aliud eſt ergo quod pꝛeſtat᷑ coꝛꝑi de ani

ma: aliud quod pꝛeſtatur anime de deo⸗

— — ——— —

fupt

i
guo
cia⸗
net
gu
lani⸗
lep
u
ita
gva
igo⸗
noy:
eſtat
ej.
de
ebee⸗

Viuiſicat ⁊ viuificat᷑.Moꝛtua viuiſicat:
ſed ipſa nõ viuiſicat᷑. Veniẽte itaq; ver⸗
bo ⁊ infuſo audientibꝰ factiſq; illiſ non ſo
lũ audientibꝰ/ſed etiã obedientibꝰ //reſur
gertr anima a moꝛte ſua ad vitã ſuã: hoc ẽ
ab iniquitate / ab inſipientia/ab impietate
ad deũ ſuũ/qui eſt illi ſapientia /iuſticia/⸗
charitas. Reſurgat ad illũ /illuminet᷑ ab
illo. Accedite inquit ad deum.Et qͥd no.
bis erit? Et illuminamini.Si ergo accedẽ
do illumiami et recedẽdo tenebramĩ:nõ
erat in vobis lumen veſtrũ ſed in deo ve⸗
ſtro. Accedite vt reſurgatis.Si receſſeri⸗
tis moꝛiemini. Si ergo accedẽdo viuitis⸗
recedẽdo moꝛiemini:nmon erat in vobis vi
ta vr̃a. Ipa eſt enĩ vita vr̃a.que ẽ lux ve⸗
ſtra. Quoniã apud te eſt fons vite: ⁊ in lu
S mie tuo videbimꝰ lumẽ ¶ Mon ergo ſicut
ania aliquid aliud ẽ anteq; ilummaret᷑ ⁊
fit melius cũ illumimnat᷑ ꝑticipatiõe melio
ris /ita ⁊ verbũ dei/ſilius dei:aliquid ali⸗
ua erat anteq; acciperet vitã /vt ꝑticipan
do habeat vitã.ſed vitã habet in ſemetip
ſo:ac ꝑ hoc ipe ẽ ipᷣa vita. Quid ergo ait
dedit ſilio vitã habere in ſemetipo? Bꝛe⸗
uiter dixerim:genuit filiũ. Neq; enĩ erat
ſine vita et accepit vitã:ſed naſcendo vi⸗

pð. xxxiij

ta eſt. Pater vita eſt nõ naſcẽdo: ſiliꝰ vi⸗

ta eſt naſcendo Pater de nullo pfe: filiꝰ
de deo patre. Pater quod eſt:a nullo eſt.
Quod aũt pater ẽ:ꝓpter ſiliũ ẽ. Filiꝰ ve
ro ⁊ quod ſiliꝰ eſt ꝓpter pr̃em eſt:⁊ quod
eſt a pr̃e eſt. Et hoc ergo dixit vitã dedit
filio vt haberet eã in ſemetipᷣo:tanq; dice
ret: Pat᷑ qui eſt vita in ſemetipo: genuit
filiũ qui eẽt vita in ſemetipᷣo. Pꝛo eo eni
quod genuit/voluit intelligi dedit: tanqᷓ;
ſi cuiquãa diceremus/dedit tibi deus eſſe.
Cui dedit: Si alicui iã exiſtenti dedit eſ⸗
ſe on ei dedit eſſe quia erat antequã ei
daret᷑ qui poſſet accipere. Cũ ergo audis
dedit tibi eſſe:nõ eras qui acciperes/⁊ ex
iſtendo accepiſti vt eſſes.DPedit ſtructoꝛ
domui huic vt eẽt:ſed quid ei dedit⸗ Vt
domꝰ eẽt.Cui dedit? huic domui.Quid
ei dedit? VUt domus eſſet.Quomõ potu⸗

it dare domui vt domꝰ eſſet:Eteni ſi do⸗

mus erat:cui daret vt domus eſſet/qũñ iã
domus erat? Quid eſt ergo: dedit ei vt
domꝰ eẽt: Fecit ei vt domꝰ eſſet. Quidq
ſilio dedit: Hhedit ei vt filiu s eſſet. Genu⸗
it vt vita eſſet:hoc ẽ dedit habere ei vitã

Joh. Tract. XIXX

LCa.

in ſemetipo vt eſſet vita /nõ egens vita:

ne participãdo intelligat᷑ habere vitã.Si
en ꝑticipando haberet vitã nõ in ſemet⸗
ipſo:poſfet ⁊ amittendo eſſe ſine vita:hoc
in filio ne accipias:ne cogites/ne credas.

Aanet ergo pater vita:manet ⁊ filiꝰ vi⸗

ta. Pater vita in ſemetipᷣo non a filio:fili⸗

us vitq in ſemetipᷣo ſed a patre. A patre

genitus vt eſſet vita in ſemetipo:pat᷑ ve⸗
ro nõ genitus vita in ſemetipᷣo: nec mino
rẽ filium genuit qui creſcendo ſieret equa
lis. Hon enĩ ad ſui pfectõeʒ adiutꝰ ẽ tpe:
per quẽ ꝑfectum creata ſunt temꝑa:Ante
omia tꝑa/ patri coeternus eſt. NHon enim
vnquã pat ſine filio: Eternꝰ auteʒ pater
eſt:ergo coeternus ⁊ filius. Quid tu ani⸗
ma? Moꝛtua eraſ:amiſeras vitã. audi pa⸗
trẽ:pꝑ filiũ ſurge:recipe vitã vt ĩ eo recipi⸗

28s vitã quã nõ hẽs inſte /qꝗᷣ hʒ vitã ĩ ſemet

ipᷣo: Viuiſicat & te pr̃ ⁊ filius:⁊ agit᷑ pria
reſurrectio/quãdo reſurgis ad ꝑticipan⸗
dam vitã/quod tu non es: ⁊ participãdo
efficeris viuens. Reſurge a moꝛte tua ad
vitã tuam/qui eſt deus tuꝰ:⁊ tranſi a moꝛ
te in vitã eternam. Habet eni vitã eternã
pater in ſemetipᷣo⸗Nam ſicut pater ſuſci⸗
tat moꝛtuos et viuificat:ſic et filius quos
vellet viuiſicaret. Quid ergo de illa re⸗
ſurrectione coꝛpoꝛis: Nam et iſti qui au⸗

diunt ⁊ viuunt:vnde niſi audiẽdo viuũt.

Amicus enĩ ſpõſi ſtat ⁊ audit eum/⁊a gau⸗
dio gaudet᷑ ꝓpter vocẽ ſponſijnon ꝓpter

vocem ſuã:hoc eſt ꝑticipãdo non exiſten
do audiunt ⁊ viuunt. Et omẽs qui audi⸗

unt viuũt:quia omẽs qui obediũt viuũt ih
¶Dic aliquid dñe etiã de reſurrectione
carnis. Fuerunt enĩ qui eã negarent ⁊ di⸗
cerent:quia iſta ſola eſt reſurꝛectio q̃ fit ꝑ.
fidem. Cuiꝰ reſur:ectioĩs mõ dñs fecit cõ
memorationẽ ⁊ inflãmauit nos:quia qui⸗
dã moꝛtui audiunt vocẽ ſilij dei et viuẽt.
Non eoꝝ qui audierint alij moꝛient᷑/alij
viuent:ſed omẽs qui audierint viuẽt:qͥa

omnes qui obedierint viuent.Ecce vidi⸗

mus reſur:ꝛectõem mentis:nõ ergo amitta

mus de ſide reſurꝛectõeʒ carnis:Et niſi tu
oñſſe ieſu dixeris eam:quẽ opponemꝰ odic

toꝛibus? Omẽs eni ſecte que ſe aliqua re
ligione hominib“ inſerere pᷣſumpſeft: nõ
negauerũt iſtã mentiũ reſurrectõeʒ:ne di

ceretur eis.Si nõ reſurgit anĩa: quare mi

hi loq̃ris? Quid in me facere vierei non

Joh. Tract. XIX

facis ex deterioꝛe melioꝛeʒ: q̃re loq̃eris?
Si nõ facis ex iniquo iuſtũ:quare loque⸗
ris: Si aũt facis ex iniquo iuſtũ:⁊ ex im⸗
pio piũ: ⁊ ex ſtulto ſapientẽ:ſateris reſur
gere aniam meã: ſi tibi obtemꝑauero /ſi ti
bi credidero. Volẽtes ergo ſibi credi om
nes qui inſtituerũt alicuiꝰ etiã falſe reli⸗
gionis ſectã.negare iſtã mentiũ reſurre⸗
ctionẽ non potuerũt. Omnes de illa con⸗
ſenſerunt. Sed multi carnis reſurꝛectõem
negauerunt:dixerunt in ſide iã factã eſſe
reſurꝛectõem:Talibus reſiſtit apłs dicẽs
Ex qᷣbus ẽ hymeneꝰ ⁊ filetꝰ: qui circa ve
ritatẽ oberrauerũt: dicentes reſurrectio⸗
nem iã factã eſſe:⁊ fidem quoꝛundã ſub⸗
uerterũt. Jã factã eſſe reſurꝛectõem dice
bant.Sed eo modo vt alia non ſꝑaret᷑:et
repꝛehen ebant homies qui ſꝑabant re⸗
ſurꝛectõem carnis: velut iam reſurrectio
que ꝓmiſſa erat: credẽdo impleret᷑ in mẽ
te. Repꝛehendit eos apłs. Cur eos repꝛe
hendit:? Nõne hoc docebant quomõ dñs
loquebatur? Venit hoꝛa ⁊ nunc ẽ quãdo
moꝛtui audient vocẽ ſilij dei:⁊ qui audie
rint viuent. Sed de vita mentiũ loquoꝛ
adhuc Ait tibi ieſus. Nondum loquoꝛð
vita coꝛpoꝝ ſed loquoꝛ de vita vite coꝛ⸗
poꝝ.id ẽ de vita animaꝝ: in quibꝰ ẽ vita
coꝛpoꝝ. Nam ſcio eſſe coꝛpoꝛa in monu⸗
mentis iacẽtia/ſcio ⁊ corꝑa veſtra in mo⸗
numentis futura: Mõdum de illa reſurre⸗
ctione loquoꝛ.De iſta loquoꝛ / de iſta re⸗
ſurgite:ne ad penam ĩ illa reſurgatis. Sʒ
vt noueritis qꝛ de lla loquoꝛ: qͥd addo?
Sicut enim habet pater vita in ſe
metipſo: ſic dedit et filio habere vi
tam in Senplo⸗ ſo? Hec vita quod pa⸗
ter ẽ quod ſilius ẽ:ad quid ꝑtinet:ad ani
mã/an ad coꝛpus: mon eni vitã illam ſa
pientie ſentit coꝛpus:ſed mens rationalis
Nam nec omĩs anima poteſt ſentire ſapiẽ
tiã. Habet eni ⁊ pecus animã: ſed peco⸗
ris anima nõ poteſt ſentire ſapientiã.Er⸗
go anĩa humana poteſt ſentire iſtã vitam
quã habʒ pater in ſemetipſo ⁊ dedit filio
vitã habere in ſemetipſo: quia illud ẽ ve
rum lumen quod illuminat nõ omnẽ ani⸗
mã:ſʒ oẽm hominẽ venientẽ in hũc mñũdũ
Cũ enĩ ipſi mẽti loquoꝛ audiat:id ẽ obe⸗
Diat ⁊ viuat. Holi itaq; dñe tacere de re⸗
ſurrectione carnis/ne non eã credãt homi
nes.⁊ remaneamus nos argumentatoꝛes

— ——

nõ pꝛedicatoꝛes: Ergo ſicut habet pᷣat vi⸗
tam in fſemetipſo:ſic dedit et filio habere
vitam in ſemetipſo. Intelligant qui audi
unt:credant vt intelligãt:obediant vt vi⸗
uant: Audiãt uteu d. hic ſinitã eẽ

reſurꝛectõem putent
teſtatem et iudiciũ Au
i enim de⸗

dit habere vitã in ſemetipſo:⁊ ptãtem de
dit ei ⁊ iudiciũ facere: quia filius ho⸗
minis t᷑: Iſte eni chꝛiſtꝰ ⁊ flliꝰ dei:⁊ fili
us homiĩs ẽ. In pᷣncipio erat verbũ:⁊ ver
bũ erat apud deũ:⁊ deꝰ erat verbũ. oe

—,.—

erat in pꝛincipio apud deũ. Ecce quõ de
Dit ei vitã habere in ſemetipᷣo. Sed quia

verbũ caro factum ẽ ⁊ habitauit in nobiſ:
ex virgine maria hõ factus /ſilius homĩs
eſt. Pꝛoinde quia filius homis ẽ:qͥd ac⸗
cepit: Poteſtatẽ ⁊ iudiciũ facere.Quod
iudiciũ: In fine ſeculi:⁊ ibi erit reſurrec⸗
tio moꝛtuoꝝ:ſed coꝛpoꝝ. Anias ergo ſu⸗

ſcitat deus /ꝑ xpᷣm filiũ dei:coꝛꝑa ſuſcitat ii

deus p eundẽ xpᷣm ſiliũ homĩis. Dedit ei xlviij. Sʒ cũ

ptãtem.hãc ptatem non haberet niſi acci
peret:⁊ eẽt hõ ſine ptãte.Sʒ ipe ẽ filiꝰ ho
mis:q ⁊ filius dei.HhHerẽdo eni ad vnitatẽ
vſone ſilius hoĩs/filio dei:facta ẽ vna ꝑſo
na eadẽq; filiꝰ dei qui et filiꝰhoĩs. Quid
aut ꝓpt qͥd habeat dinoſcendũ ẽ. Filiꝰ
homis habet aĩam :habet coꝛpus. Filius

tamẽ dei quod ẽ verbũ dei:habet hoĩem

tanq; anĩa coꝛpus.Sicut ania hñs coꝛpus

nõ facit duas ꝑſonas ſed vnum hoĩem:ſic

verbũ habens hoĩem.non facit duas ꝑpſo
nas ſed vnũ chꝛiſtũ. Quid ẽ hõ? Anĩa ra
tionalis habens coꝛpus. Quid ẽ chꝛiſtꝰ?⸗
Verbũ dei habens hoĩem. Video ðᷣ qui⸗
bus rebus loquar.et quis loquar:et qui⸗
bus loquar. Nunc audite de reſutrectiõe
coꝛpoꝝ non me ſed dñm locuturũ: ꝓpter
eos qui reſurrexerũt ſurgẽdo a moꝛte / in⸗

herẽdo vite. Cui vite?: Que nõ nouit moꝛ

tem. Quare nõ nouit moꝛtẽ? Quia neſcit
mutabilitatẽ. Quare neſcit mutabilitatẽ?
Quia vita eſt in ſemetipᷣo.Et ptatem de⸗
dit ei ⁊ iudiciũ facere:quia filius hoĩs eſt
Quod iudiciũ ⁊ quale iudiciũ: lit
mirari hoc:ꝗꝛ dixi dedit ei ptãtem ⁊ iu
diciũ facere. Quia venit hora:non ad
didit/ ⁊ nunc eſt. Ergo hoꝛam quadam
vult inſinuare:in fine feculi.Hoꝛa autem
nunc ẽ vt reſurgãt moꝛtui:hoꝛa erit in ſine

et dedit ei po⸗ *

ij. ſent. diſ.

* o EAE

☚

klyii&

☛ . n

SeνWπ –

=
—

e

i
ſat
9

*

e⸗

T
120
dans
n

ſeculi vt reſurgãt moꝛtui. Sed reſurgant
nũc in mẽte:tunc in carne. Reſurgãt nunc

in mente ꝑ ver bũ dei filiũ dei: reſurgent
tunc in carne ꝑ verbũ carnẽ factũ filiũ ho

minis: Meq; eni ad iudiciũ viuoꝝ ⁊ moꝛ⸗
tuoꝝ pater ipſe venturus ẽ:nec tamẽ re⸗

cedit a filio pater. Quomõ ergo non ipᷣe
venturus ẽ? Quia nõ ipſe vidcebit᷑ in iudi
cio. Videbũt in quẽ pupugerũt. Foꝛma
illa erit iudex que ſtetit ſub iudice:illa iu
dicabit que iudicata eſt. Judicata em̃ ini

q;: iudicabit iuſte. Veniet ergo foꝛma ſer
ui:⁊ ipſa apparabit. Etem̃ foꝛma dei:quõ

appareat iuſtis ⁊ iniuſtis? Nam ſi iudiciũ

nõ ſieret niſi inter ſolos iuſtos: apareret
tanquã iuſtis foꝛma dei. Quia vo iudici

um futurũ ẽ iuſtoꝛũ ⁊ iniquoꝛũ /nec licet

vt iniqᷣ videãt deũ. Beati cnĩ mũdo cot⸗
de quia ipſi deũ videbunt: Talis appare⸗

bit iudex qualis videri poſſit/⁊ ab eis qͥs
coꝛonaturus ẽ:⁊ ab eis quos damnaturꝰ
eſt Foꝛma ergo ſerui videbit᷑:occulta erit
foꝛ na dei. Occultꝰ erit in ſeruo filius dei

⁊ apparebit filius homĩs:quia ptãtem de⸗
dit ei ⁊ iudiciũ facere quia filiꝰ homis ẽ:

Et qa ipſe ſolꝰ apꝑebit in foꝛma ſerui:pr
aũt nõ appebit quia nõ eſt indutꝰ foꝛma
ſerui: Ideo ſuꝑius ait. Pater nõ iudicat

quẽquã:ſed omne iudiciũ dedit fiuo.GBe

ne ergo dilatũ ẽ: vt ipᷣe eſſet expoſitoꝛ qͥ

ꝓpoſitoꝛ.Suꝑiꝰ em̃ occultũ erat/nũc aũt
vt arbitroꝛ manifeſtũ ẽ: quia dedit ei po⸗
teſtatẽ ⁊ iudiciũ facere:quia pater nõ iu⸗

dicat quẽq;/ſed omne iudiciũ dedit filio
Quia iudiciũ per illã foꝛmã futurũ ẽ quã
nõ habet pater.Et quale iudiciũ: Nolite

mirari hoc:quia venit hoꝛa:non ea q̃ nüc
eſt vt reſurgant anie:ſed que futura ẽ vt
reſurgant coꝛꝑa:Expꝛeſſius hoc dicat vt
ealumniã hereticus negatoꝛ reſurrectiõis

coꝛꝑis nõ inueniat:quãqᷓ; iã intellectꝰ elu
ceſcat.Cũ ſuꝑius dictũ eſſet/venit hoꝛa/
addidit ⁊ nunc eſt MAdo aũt/venit hoꝛa
et nõ addidit/et nunc eſt. Tamẽ om̃s an⸗
ſas/omẽs clauiculas calumniaꝛũ:oẽs no⸗

dos laqueoꝛũ :apꝑta veritate diſrumpat.

Holite mirari hoc:quia venit hoꝛa in qᷓ

„

nes guiin monumentis ſunt.
uid euidentiꝰ/quid expꝛeſſius: Coꝛ

poꝛa ſunt in monumentis: anime nõ ſunt
in monumłtis:nec iuſtoꝝ nec iniquoꝛum

Juſti ania in ſinu abrahe fuit:iniqua ani

☚

R—N—ʒʒ
.

ma apud ĩferos torquebat᷑ In monum̃ tis

nec illa nec illa.Suꝑuis quãdo ait venit
hora et nũc eſt: obſecro intendite Hoſtis
fratres quia ad panem ventris cũ labore

puenit᷑: quanto magis ad panẽ mẽtis:Cũ
labore ſtatis et auditis:ſʒ nos cũ maiore

ſtamus et loquimur Si laboramus ꝓpter

vos: conlaborare non debetis ppter eoſ⸗

dẽ vos Suꝑius ergo cũ diceret vẽit hora

adderet ⁊ nſc eſt:quid ſubiecit: Quãdo
moꝛtui audiẽt vocẽ filij dei: æ qui audie⸗

rint viuent. Mõ dixit om̃s moꝛtui audiẽt

et qui audierint viuent. Moꝛtuos em̃ ini

quos volebat intelligi. Et nunquid om̃s
iniqui obaudiũt enangelio? Aperte dicit
apłs:ſed non omẽs obaudiũt euangelio.

Tamen qui audiũt viuent: quia omes 4

obaudiũt euangelio trãſeunt ad vitã eter
nam ꝑ fidem. Hon tamẽ omẽs obaudiũt

et hoc nunc eſt. At vero in fine omẽs qui

ſunt in monumẽtis:hoc eſt: iuſti et iniuſti

gudient vocemreius et procedent

Quomodo noluit dicere et viuent? &m⸗
nes enim ꝓcedẽt:ſʒ non omẽs viuent: In

eo quippe quod ſupra dixit/et qui audie⸗
rint viuẽt: in ipſa audicione vitã eternaʒ

intelligi voluit et beatam:quã nõ omnes
habebũt qui de monumẽtis ꝓcedent.Jã
ergo et cõmemoracione monumẽtorũ et

expᷣſſione ꝓceſſionis de monumẽtis:a pte

intelligimus corpoꝝ reſurrectionẽ. Au⸗
diẽt omẽs vocem eius et ꝓcedẽt. Et vbi
iudiciũ:ſi omẽs audiẽt et omẽs ꝓcedẽt⸗
Si omnes audiẽt et᷑ omnes ꝓcedẽt:quaſi

totũ cõfuſum eſt: nihil video diſcretum.

Certe acc pſti poteſtatem iudicandi: q̃a
filius hominis es.Ecce aderis in iudicio

reſurgent corpora:de ipſo iudicio dic ali⸗
quid: hoc eſt: de diſcrecione malorum et Alia lr̃a

Bonox Et Hacon Auibene ſefe ut na
in reſurretcone vite t qui male ege Alia lr
ruut in reſurrectionem iudicii. Su⸗ mdia a vo

pius cum de reſurrectione mẽtium et ani⸗

audiendo viuẽt.At vero reſurgẽdo et pꝑ⸗
cedẽdo de monumentis:non omẽs ad vi⸗
tam eternã ibunt ſʒ qui bene fecerũt Qui

autẽ male/ad iudiciũ.hic enim iudiciuʒ

ꝓ pena poſuit.⁊ erit dirẽptio nõ qᷓlis mõ

eſt. Nam et modo ſeparamur non locis ſʒ

maꝝ loqueret᷑:nũ quid fecit diſcretionem
Sed omnes qui andient viuent:quia ob⸗

Alia lr̃a filij
dei

bo⸗

moꝛibus: affectioĩbꝰ/ deſiderijs /ſfide/ſpe/
charitate:Simul enim cuʒ iniquis viuimꝰ

ſegd non vna vita ẽ omniũ. In occulto di⸗

rimimur / in occulto ſeparamur: quõ gra⸗
na in aera:nõ quomõ grana in hoꝛreo:t

ſeparant᷑ grana in aera ⁊ miſcent᷑. Separã

tur cũ a palea expoliantur: miſcent᷑/quia

noõdum ventilant᷑. Tunc apta erit ſepara⸗
tio / ſicut moꝝ ſic ⁊ vite: Sicut ſapiẽtie ita
⁊ coꝛpoꝝ.Eunt qui bene fecerunt viuere

cum angelis dei: qui male egerũt toꝛqri
cum diabolo ⁊ angelis eius:⁊ tranſiet foꝛ

ma ſerui. Ad hoc certe pꝛeſẽtauerat vt fa
ceret iudiciũ:poſt iudiciũ perget hinc:du

cet ſecum coꝛpus cui caput eſt:⁊ offeret re

gnũ deo. Tunc plane videbitur foꝛma dᷣi
que non potuit videri ab iniquie quoꝛũ
viſioni foꝛma ſerui exhibenda erat. Dicit
et alibi ſic/ ibunt iſti in cõbuſtionẽ eternã
de quibuſdã ſiniſtris:iuſti aũt in vitã eter
nam. De qua alio loco dicit. hhec ẽ aũt vi
ta cterna:vt cognoſcant te vnũ veꝝ deũ/

⁊ quẽ miſiſti ieſum xpᷣm. Tunc ibi apare
bit: qui cum in foꝛma dei eſſet/non rapinã

arbitratus ẽ eſſe ſe equalem deo.Zũc ſe

Johᷣ.xiiij

oſtẽdet: quomodo ſe dilectoꝛibꝰ ſuis oſtẽ
ſurum ꝓmiſit. Qui eni diligit me ait man
data mea cuſtodit: ⁊ qui diligit me dilige

tur a patre meo/æ ego diligã eum: ⁊ oſten
dam me ipm illi. Quibus loquebat᷑ pᷣſ⸗ ens
eis erat:Sed foꝛmã ſerui videbant:foꝛmã
aũt dei non videbant. Per iumentum ad
ſtabulum ducebant᷑ curandi:ſed ſanati vi
debunt/quia oſtendã inquit me ipſum il⸗
lis: Quomodo oſtendit᷑ equalis patri /cũ
dicit philiſpo:qui me videt videt ⁊ patrẽ
meuũ. Non poſſum ego a meipᷣo fa⸗

cere quicqʒ:ſicut audio iudico ⁊ iun
Dicin meu iuſtum eſt. Et quia dicturi

illi eramus: ſi tu iudicabis/a pater non iu

dicabit quia omne iudiciũ dedit filio/nõ

ergo ſcdᷣm patrẽ iudicabis: adiecit. Non

poſſum ego a meipſo facere quicquã:ſed

ſicut audio iudico/⁊a iudicium meũ iuſtuʒ

eſt: Quia non quero voluntatem

mea:ſed voluntatẽ eius qͥ miſit me
erte ſilius quos vult viuiſicat:non que
rit voluntatem ſuam/ſed voluntatẽ eius
qui miſit illum. Non meã.non ꝓpriã:Hõ
meam/ non filij hominis: Non meã que re
ſiſtat deo. YFaciunt enim homines volun⸗
tatem ſuã/non dei:quando faciunt quod

Dico vobis nõ 1
cere quicqua ni ſ
trem facientem: Quecũq;
ter facit. hec eadem ⁊ filius:

ſta. qui no

yoluntnõ quod iubet deus. Quãdo aũt
faciũt qdðᷣvolũt vt tñ ſeq uãt᷑ volũtatẽ ðᷣi:ñ

faciũt volũtatẽ ſuã q;uis quod volũt fa
ciant: Holens fac quod iuberis:atq; ita ?

hoc facias quod vis: et non voluntatẽ tu

am ſacies ſed iubẽtis.Quid ergo ſicut au
dio iudico? Audit ſilius ⁊ demonſtrat ei
pater: Et videt filius patrẽ facientem. Et

iſta diſtuleramus paulo enucleatius ꝓ vi

ribus pertractare:ſi tempus nobis ꝑacta
lecctione ⁊ vires remanſerint. Si dicĩ me
poſſe loqui adpuc: foꝛte ⁊ vos audire iam

non poteſtis: Item foꝛte auiditate audiẽ
di dicitis poſſ umꝰ. Melius ẽ ergo vt ego
infirmitatem meã fatear/ qui iam ſatigatꝰ
loqui non poſſum:qᷓ; vt vobis iaʒ bene ſa

ciatiſ:adhuc infundam quod non bene di

geratis. Pꝛoinde huiꝰ ꝓmiſſiõis quã ad

Hogdiernum tempus ſi ſupereſſet diſtule⸗
ram: tenete me adiuuante domino in cra⸗

ſtinum debitozꝛem

Erplicit tractatus. xir. Incipittra⸗
cctatus.xx. De eo quod ⸗ tu ein

uangeliocirca iopanne Amẽ amẽ
oteſt filiusg a fe fa⸗
uod viderit pa⸗
enun pa

—.Gʒ—

e
N

„
meithi⸗

* . .
— —

noſtri ieſu chriſti maxime que
iohanes cõmemoꝛat euangeli⸗
ne cauſa ſuper pectus domi
ni diſcumbebat/niſi vt ſecreta altioꝛis ſa⸗
pientie eius ebiberet. ⁊ qd amãdo bibe⸗
rat: euangelizando ructaret ita ſecreta
ſunt ⁊ pꝛofunde intelligentie vyt omẽs tur
bent qui peruerſo ſunt coꝛde/c omnes cx
erceãt qui recto ſunt coꝛde. Pꝛoinde ani⸗
maduertat caritas veſtra: ad hec pauca

que lecta ſunt. Videamus ſi quomõ poſ⸗

ſumus donante ⁊ adiuuãte ipſo qui ver⸗
ba ſua nobis voluit recitari :que tunc au
dita atq; conſcripta ſunt vt modo legerẽ⸗
tur:quid ſibi velit quod audiſtis dicere.

Amen amen dico vobis nõ t filiꝰ

aſe facere quicqʒ/niſi qð vidrit pa
tre facientẽ: Quecũq; eni pf facit:

ba domini⸗=

21S

S
—

Zoh. Tract. xk La. v

hec eadẽ ⁊ filius facit ſimiliter. VUñ

autẽ natꝰ ſit ſermo iſte:cõmemoꝛãdi eſtis

IZfpter ſuperioꝛa lectionis:vbi curauerat
dominus quendaʒ inter illos/qui quinq;
poꝛticibus piſcine illius ſalomonis iace⸗

bat:cui dixerat. Lolle grabatum tuum:⁊

* — — 2 „

vagde in domũ tuam. Hoc aũt fecerat ſab

batis: Vnde pturbati iudei calumniaban

tur:quaſi euerſoꝛem ⁊ pᷣuaricatoꝛẽ legis.

Tunc eis dixerat. Pater meus vſq; mo⸗

do operat᷑: ⁊ ego operoꝛ. Illi enim carna⸗

lter ſapicnteſ: ſabbati obſeruatõem puta

bant dñm poſt laboꝛem fabricati mundi

vſcq; ad hunc diem quaſi doꝛmire: ⁊ ꝓpte

rea ſanctiſicaſſe illum diẽ:exquo cepit ve

lut a laboꝛibus requieſcere.Eſt aũt ſacra

mentũ ſabbati antiquis patribus noſtris

pꝛeceptum/quod nos chꝛiſtiani ſpũaliter

obſeruamus:vt ab omni ſeruili opere.id

eſt:ab omni peccato quia dñs dixit/omis

qui facit peccatum ſeruus ẽ peccati /abſti

neamus nos:⁊ habeamus quietẽ in coꝛde

noſtro:id ẽ: tranquillitatẽ ſpũalem.Et qᷓ
uiis in hoc ſeculo id conemur/ad eã tamẽ

requiẽ ꝑfectam nõ ꝑpueniemus: niſi eũ de

hac vita exierimus:Sed ideo dictũ ẽ deũ
requieuiſſe:quia iã creaturã nullam code
bat poſtq; pfecta ſunt omnia. Quietẽ ve⸗
ro pꝛopterea apellauit ſcriptura: vt nos

Beneb. ij

ammoneret poſt bona opera quieturos.

Sic enim ſcriptũ habemꝰ in geneſi. Et fe⸗

cit deus omia bona valde: æ requieuit de
us die ſeptimo. Vt tu hõ cũ attẽdis ipſũ

poſt bona opera requieuiſſe: non tibi ſpe⸗
res requiem / niſi cum bona fueris opera⸗
tus.Et quẽadmodũ deus poſtea quã fe⸗
cit hominẽ ad imaginem ⁊ ſimilitudinem
ſuam ſexto die/ in illo ꝓpfecit omnia opa

.„

ſua bona valde: requienit ſeptimo die:
ſic et tibi requiẽ nõ ſperes niſi cũ redieris
ad ſimilitudinẽ dei in qua factus es: quã

ſunt: Quis ẽ qui poſt tantam operis facili
tatẽ quaſi poſt laboꝛẽ velit requieſcere⸗

peccãdo perdidiſti. Non enim dominus
laboꝛaſſe dicendus eſt: qui iuſſit ⁊ facta

Si iuiſit:⁊ aliqd ei reſtitit⁊ non ẽ factũ/⁊
vt fieret laboꝛauit:merito dicatur poſt la
boꝛem requieuiſſe. Cum vero et in ipſo li

bro geneſeos legamꝰ Dixit deus:fiat lux
et facta eſt lux/ dixit deus/ fiat firmam̃tũ/

et factum eſt firmamẽtum/et cetera ĩ ver⸗
bo eius continuo facta.Cui rei atteſtat᷑ et

pſalmus dicens: ipie dixit et facta ſunt / ip

ſe mandauit et creata ſunt: quomodo pꝰ

mundum factum/requiem quaſi vt ceſſa⸗

ret requirebat: qui in iubedo nunq; labo⸗
rauerat? Ergo illa miſtica ſũt:et ppterea

ita poſita vt nobis requiem ſperemus pꝰ

hanc vitam:ſi bona opera fecerimus. Jðo
dominus retundens impudentiã et erro⸗
rem iudcoꝛum et oſtendens eos nõ recte
ſapere de deo: ait illis ſcandaliʒantibus/

uod ſabbato operabatur hominũ ſanita
tem. Pater meus vſq; modo operatur tet
ego operoꝛ. Holite ergo putare quia ſab

bato ita requieuit pater meus / vt ex illo
non opercetur: ſed ſicut ipſe nũc operatur
operoꝛ ⁊ ego.Sed ſicut pater ſine laboꝛe:
ſic et filius ſine laboꝛe.Dixit deus ⁊ facta

ſunt:dixit xpᷣs languẽti/tolle grabatũ tu⸗

um ⁊ vade in domũ tuam.et factũ ẽ. Ca⸗

tholica autẽ fides habet/ꝙ pfris ⁊ filij ope
ra inſeꝑabilia ſunt ¶ hoc ẽ quod volo ſi
poſſum loqui charitati veſtre. Sed ſcõm B

illa verba dñi qui põt caꝑe capiat:qᷓ autẽ

caꝑe nõ põt/nõ mihi aſſcribat /ſed tardi⸗

tati ſue: ⁊ cõuertat ſe ad illum/q coꝛ ape⸗

itr vt infundat quod donat: Poſiremo ?=
ſi quiſquã ꝓpterea non intellexerit/quia

nõ a me ſic dictũ eſt vt dici debuit: igno⸗
ſcat humane fragilitati et ſupplicet diuine
bonitati. Habemꝰ eni intꝰ mgrm xpᷣm:qͥc
quid ꝑ aurẽ vr̃am ⁊ os meũ caꝑe nõ potu

eritis:i coꝛde vr̃o ad eũ cõuertimini:qui

et me docet qsð loquoꝛ:⁊ vobᷣ quẽadmo⸗

du dignat diſtribuit /qui nouit qͥd det/et

cui det.aderit petẽti/aperiet pulſanti:⁊ ſi
foꝛte non dederit:nemo ſe dicat deſertũ.
Foꝛtè enĩ aliqͥd dare differt:ſed neminẽ
eſurientẽ relinqͥt. Si em̃ nõ dat ad hoꝛam

exercet querentẽ: nõ cõtepnit petentem.
Nligete g ⁊ attẽdite qͥd velim dicere:⁊ ſi

foꝛte nõ poſſim:catholica fides h̊ hʒ firma
ta ſpũ dñi in ſctis eiꝰ cõtra oẽm hereticaʒ
prauitatẽ:quia pf̃is ⁊ filij opa inſepabilia
ſunt. Quid ẽ qͥ dixi: Quõ ipᷣe pr ⁊ filius
inſepabiles ſunt.ſic ⁊ oꝑa pfis ⁊ filij inſe⸗
ꝑabilia ſũt.Quõ pf̃ ⁊ ſiliꝰ iſepabiles ſũt⸗
Quia ipᷣe dixit:ego ⁊ p̃ vnũ ſumꝰ: quia
pater ⁊ filiꝰ nõ ſunt duo dij ſed vnꝰ deꝰ:

vbũ ⁊ cuiꝰ eſt verbũ vnus et vnicus de⸗:
ynus pf ⁊ filiꝰ caritate cõplexi/vnuſq; ca

ritatis ſpũs eoꝝ:vt ſiat trinitas pf et filiꝰ

et ſpũſſanctꝰ. Mõ ergo tm̃ pfis ⁊ filij/ſed

i iij

et ſpũſſancti ſicut equalitas ⁊ inſepabili⸗
tas pſonarum: ita etiã oꝑa inſeparabilia
ſunt: Adhuc planius dicã:quid ſit oꝑa in
ſeꝑabilia ſunt. MHon dicit catholica fides/
quia fecit deus pr̃ aliquid/ fecit filiꝰ ali

⁊ ſpũſſctũs fecit.Per verbũ enĩ facta ſũt
omiĩa:Quãdo dixit et facta ſunt:p verbũ
facta ſunt:per chꝛiſtũ facta ſunt.In pꝛin⸗
cipio enĩ erat verbũ/æ verbũ erat apð de⸗
um/⁊ deus erat verbũ/omnia ꝑ ipᷣm facta
ſunt.Si omnia ꝑ ipᷣm facta ſunt: dixit deꝰ
ſiat lux/⁊ facta ẽ lux:in verbo fecit:ꝑ ver⸗
bum fecit. Ecce ergo nũc andiuimꝰ euan
geliũ cũ reſpõderet ſtomachantibꝰ iude⸗
is:qꝛ non ſolũ ſoluebat ſabbatũ ſed ⁊ pa⸗
trẽ ſuũ dicebat deũ:eqlem ſe faciens deo
Sic eniĩ ſcriptum ẽ in ſuꝑioꝛi capitulo.Cũ
ergo tali eoꝝ errãti indignationi dei filiꝰ
et veritas reſponderet ait/¶ Amẽ amẽ
Dico vobis nõ pt filiꝰ a ſe kacere qᷣ
quã miſi qð viderit prem faciente.
Lanq́ᷓ; diceret. Quid ſcadalizati eſtis qͥs
pr̃eʒ meũ dixi deũ:quia equalẽ me facio
deo? Ita ſum eqlis:vt ille me gemuerit.
Ita ſum equalis:vt nõ ille a me/ſed ego
ab illo ſim. Hoc eni intelligit᷑ in his vᷣbis:
nõ põt a ſe filius facere quicqᷓ; niſi qð vi⸗
dcrit pr̃em facientẽ:hoc eſt:quicq̃d filius
Habet vt faciat/a pr̃e habʒ vt faciat.Qua
re habet a pr̃e vt faciat?: Quia a pr̃e habʒ
vt filius ſit: quia a patre habet vt poſſit:
quia a patre habet vt ſit. Filio enĩ hoc eſt
eſſe qð poſſe.homini non ita eſt:ex ↄpa⸗
ratione humane inſirmitatis /longe infra
iacentis. Vtcunq; coꝛda ſuſtollite.Et ne
foꝛte aliquis noſtrũ tangat ſecretũ ⁊ qua

ſi coruſcatione magne lucis hoꝛreſcẽs:ſa

piat aliquid ne inſipiens remaneat:non
tamẽ ſe totũ ſapere putet ne ſuꝑbiat:⁊ qð
ſapuit amittat. Homo aliud ẽ quod ẽ:ali
ud quod poteſt. Aliquando eni ⁊ ẽ hõ et
nõ poteſt qð vult. Aliquãdo aũt ſic ẽ hõ
vt poſſit quod vult. Itaq; aliud eſt eẽ ip⸗
ſius:aliud poſſe ipᷣius. Si enim hoc eſſet
eẽ ipius /qð eſt poſſe ipᷣius:cũ vellet poſ⸗
ſet. Deus aũt cui nõ eſt alia ſubſtantia vt
ſit/et alia poteſtas vt poſſit/ſed cõſubſtã⸗
taale illi eſt quicqͥd eius ẽ/ ⁊ quicquidęẽ:
da deus ẽ:non alio mõ eſt/⁊ alio mõ põt:

ſed eẽ ⁊ poſſe ſimul habet/qͥa velle ⁊ face
re ſimul habet.Quia potẽetia filij de prfe
eſt/ideo ⁊ ſubſtantia ſilij ð patre eſt:æ da
ſubſtãtia filij de patre/ideo potẽtia ſilij ᷣ
patre ẽ. Non alia potentia ẽ in filio ⁊ alia
ſubſtantia:ſed ipſa eſt potentia que ſub⸗
ſtantia: ſubſtantia vt ſit: potentia vt poſ
ſit. Ergo qᷣa filius de pr̃e ẽ:ideo dixit /nõ
põt a ſe filius facere quicq;:qͥa nõ ẽ filius
a ſe/ideo nõ põt a ſe. Videt᷑ enĩ q̃ſi mino
rem ſe feciſſe cũ dixit:nõ põt ſiliꝰ a ſe face
quicqᷓ/ niſi qð viderit pr̃em facientẽ.hhic
erigit ceruicem heretica vanitas: eoꝝ ſcʒ
qui dicunt filiũ minoꝛẽ eẽ q; pater:mino
ris poteſtatis/poſſibilitatis:nõ intelligen
tes myſteriũ verboꝝ chꝛiſti.Attendat au
tẽ caritas veſtra:⁊ videte quẽadmodum
in carnali ſuo intellectu mõ turbent᷑ in ip⸗
ſis verbis xpᷣi.Hoc aũt pauloante pᷣlocu⸗
tus ſuʒ: quia omia ꝑuerſa coꝛda pꝑturbat:
ſicut pia coꝛda exercet vᷣbũ dei: maxime
qð ꝑ iohannẽ euangeliſtã dicit᷑. Alta eniĩ
per illũ dicunt᷑:nõ qualiacũq; /nõ que fa⸗
cile intelligant iam here
te audit verba iſta :erigit ſe et dicit nob.
Ecce minoꝛ eſt filius qᷓ; pater. Ecce audi
verba filij qͥ dicit:non poteſt filius a ſe fa
cere qcq;ᷓ niſi qð viderit pr̃eʒ facientẽ.Ex
pecta quẽadmodũ ſcriptũ eſt. Eſto man
ſuetus ad audiendũ verbũ vt intelligas.
Puta enĩ me cõturbatũ eſſe his verbis/qͥ
dico equalẽ ptãtem maieſtatẽq; eẽ pr̃is ⁊
fulij:cũ audiui/nõ põt filiꝰ a ſe facere qͥc⸗
quã niſi qð viderit pr̃em facientẽ. ZLurba
tus his vbis qro abs te: qͥ iã tibi videris
intellexiſſe. Nouimus in euangelio filiuʒ
ambulaſſe ſuꝑ mare: vbi pf̃em vidit am⸗
bulaſſe ſuꝑ mare: hic iam ille turbatur.
Pone ergo qð intellexeras:et ſimul que
ramus.Quid ergo facimꝰ? Verba domi⸗
ni audiuimus:non poteſt filius a ſe face⸗
re quicquã niſi quod viderit pr̃em facien
tem.Ambulauit ipſe ſuꝑ mare:pater nun
quã ambulauit ſuꝑ mare.Certe non facit
filius quicqᷓ;:niſi quod viderit pr̃em faciẽ
tem. Redi ergo mecum ad id quod dice⸗
bam:ne foꝛte ſic intelligẽdũ ſit vt de que⸗
ſtione ambo exeamus. Nam ego ſ̃m fidẽ
catholicam: video quomodo exeam ſine
offenſione ſine ſcandalo.Tu autem circũ

Ecce iam hereticꝰ ſi foꝛ D

„. —
* „„

Math.xiiij

8 —

⸗
a⸗
ba
cine
geni
leſ⸗
ſi ?
.s.
e
.
,

R
.
*

ac⸗
da
lens
f;

tane gehi

batur.
Ulgoe
dom⸗
ſeſgel⸗
run
ſut
acẽ
dice⸗
qgͤe⸗
aficẽ
nſne
gancu

Joh.xiiij

.

BGene.j.

queris qua exeas/⁊ non inueniſ:niſi quia
per ianuã non intraſti:ſed per maceriã ce⸗
cidiſti. Ergo quẽadmoduʒz potes a ruina
tua collige te et intra per ianuã:vt ſine of
fenſionc intres/ et ſine errore exeas. Per
xpᷣm veni:nec ex coꝛde tuo afferas quod

dicas:ſed quod ille oſtendit:hoc loque⸗

re.Ecce fides catholica quẽadmodũ exit
de iſta ꝓpoſitione: Ambulauit filius ſuꝑ
mare: Pedes carnis fluctibꝰ impoſuit:ca

ro ãbulabat:diuinitas gubernabat. Quã
do ergo caroambulabat et diuinitas gu⸗

bernabat:pat᷑ abſens erat:? Si abſẽs erat:

quomodo ipſe filius dicit/pater autem in

me manens ipſe facit opera ſua: Si ̊ pa⸗
cer in filio manens ipᷣe facit opera ſua:am
bulatio illa carnis ſuper mare:a patre fie⸗
bat: per filiũ fiebat. Ergo illa ambulatio
opus eſt patris ⁊ filij inſeparabile:vtrun⸗
ꝙ ibi operantẽ video. Nec pater filiũ de⸗

ſeruit / nec filius a patre diſceſſit. Iaq; qᷣc
quid facit filius/non facit ſine patre:quia
quicquid facit pat᷑ nõ facit ſine filio.Exi⸗

tum eſt hinc:videte quia recte noſ dicimꝰ
inſeparabilia eſſe opera patris ⁊ fllij ⁊ ſpi
rituſſancti Mam quomõ tu intelligis/ec

ce fecit deus lucem ⁊ vidit filius pr̃em fa⸗

cientem lucem :ſᷣm carnalẽ inellectũ tuũ:
quia ideo vis minoꝛẽ̃ intelligere quia di⸗
xit:mon poteſt ſilius a ſe facere quicq; niſi
quod viderit pr̃em facientem. Fecit deꝰ
pater lucẽ. Quã aliã fecit filiꝰ? Fecit deꝰ
pater firmamẽtũ celuʒ inter aquas ⁊ aq̊s:
vidit eum filius ſᷣm intelligentiã tuã tar⸗
dam et groſſam: qa vidit filius patrem fa
cientem firmamentum et dixit: Mon po⸗
teſt filius a ſe facere quicq;: niſi quod vi⸗
derit pr̃em facientem. Da mihi alterũ ſir⸗
mamentũ:an tu amiſiſti fundamentſi? Su

peredificati autẽ ſupra fundamentũ apo

Roloꝝ ⁊ ꝓphetarũ :ipſo ſũmo lapide an
gulari exiſtente chꝛiſto ieſu: pacant᷑ ĩ chꝛi

ſto:nec cõtendunt ⁊ errant inhereſi. In⸗

telligimus ergo lucem factaʒ a deo patre:
ſed per filium. Omnia ergo per ipſum fa⸗

caa ſunt:et ſine ipſo factum eſt nihil. Ex.

NX

cluſus: q̃ris qua exeas: Qua intraueras
vide. Foꝛte nõ intellexiſti et hoc quod di
xi:qua intraueras vide:ipſum audi dicẽ⸗
tem. Ego ſum ianua. Mon ſine cauſa ergo

cute intelligentiam tuam: nec intelligen⸗
tiam vocandam/ſed plane ſtulticiã: De⸗
us pater fecit mundum. Quẽ fecit filius
alterum mundum? Da mihi mundum ſi⸗
lij. Iſte in quo ſumus/cuius eſt? Nic no⸗
bis:a quo factus eſt? Si dixeris a filio:er
raſti a patre.Si dixeris a patre nõ a filio.
reſpondebit tibi euangeliũ: Et mundus
per eum factus eſt:et mundus eum nõ co
gnouit. Agnoſce ergo eum per quem fac⸗
tus eſt mundus/et noli eſſe inter illos qui
eum non receperunt: qͥ eũ qui fecit mun⸗
dum non cognouerunt. Inſeparabilia er
go opera patris et filij Sed hoc eſt:nõ po
teſt filius a ſe quicquã facere: quod eſſet
ſi diceret/non eſt filius a ſe. Etenim ſi fi li

us eſt / natus eſt:ſi natus eſt /ab illo eſt de

quo natus eſt. Sed tamẽ equalem ſibi ge
nuit: Mon enim defuit aliquid generanti/
Aut tempus queſiuit vt generaret qui ge
nuit coeternum: aut matrẽ queſiuit vt ge
neraret: qͥ de ſe ꝓtulit verbũ:aut pat᷑ ge⸗

nerans etate pꝛcceſſerat filium vt minoꝛẽ
filiũ generaret. Et foꝛte dicit aliquis: qa

per multa ſecula in ſenectute ſua deus ſu
ſcepit filium. Sicut pater ſine ſeuectute:
ſic filius ſine incremento. Mec ille ſenuit
nec ille creuit:ſed equalis equalem genu

it:eternus eternum. Quomodo inquit ali

quis eternus eternum? Quomodo flama
tempoꝛalis generat lucem tempꝛoalẽ.Co

eua eſt autem flãma generãs luci quã ge⸗

nerat:nec pꝛecedit tempoꝛe flamma gene
rans lucem generatam. Sed ex quo inci⸗
pit flamma: Ex illo incipit lux. Da mi⸗
hi flãmã ſine luce:et do tibi deum patrem
ſine filio. Hoc eſt ergo / non poteſt ſilius a
ſe facere quicquã niſi quod viderit pr̃em
facientem: quia videre filij/ hoc eſt natũ

eſſe de patre. Mon alia viſio eius et alia

ſubſtantia eius: nec alia potentia eiꝰ alia
ſubſtantia eius. Totum quod eſt de pa⸗
tre eſt: Totum quod poteſt: de patre eſt:
quoniã quod poteſt et eſt/hoc vnum eſt
et de patre totum eft. ((Sequitur
et ipſe in verbis ſuis et male intelligẽtes
cõturbat:vt ad rectum intellectum reuo⸗
cet errantes. Cum dixiſſet: non poteſt ſi⸗

lis a ſe facere qcquã: niſi qd videnit pa⸗

ĩtellectꝰ vt auertet mẽtẽ ⁊ faceret ſibi ho
i iüij

Al nõ hẽt
facit et filiꝰ alia ſimilia:ſed quecunq; pat

quaſi duos fabros/vnũ magiſtrũ alterum

diſcipulũ quaſi attẽdentẽ mgrjm: vbi gr̃a:

faciẽtẽ arcã/vt quõ ille fecit arcã/ faciet ⁊
iſte alterã arcã ᷣm viſionẽ quã inſpexit in
mgfro operante:Sed ne tale aliqd ſibi du
plicaret in illa ſimplici diuinitate intelle⸗
ctuſ carnaliſ:ſecutꝰ ait. Quecunqʒ en
unmiliter. Non enĩ ait quecunq; facit pr

facit/hec eadẽ ⁊ filius facit ſimilit. Que il
le:hec et ipe.Aundũ pr/mundum filius:
mundũ ſpũſſctũs:Si tres dij/tres mundi
Si vnus deus pf et filius ⁊ ſpũſſctũs:vnꝰ
mundus factꝰ eſt a pre/ꝑ filiũ in ſpũſctõ.
Hec ergo facit filius que facit ⁊ pat᷑:⁊ nõ
diſſimilit facit.et hec facit ⁊ ſimiliter facit
Jaã dixerat hec facit: quare addidit ſimili
ter facit: Me alius prauus intellectꝰ vł er
roꝛ in anima naſceret᷑. VUides em̃ homis

opus:animꝰ eſt in hoĩe ⁊ coꝛpus. Animus

im pat coꝛpoꝛi:ſed multũ intereſt iĩter coꝛ
pus et animũ.Coꝛpus viſibile ẽ:animꝰ in
uiſibilis: Inter potẽtiã virtutẽq; animi:⁊
cuiuſuis licet celeſtis coꝛpoꝛis: multum
nitereſt. Imꝑat tñ animꝰ coꝛpoꝛi ſuo ⁊ fa
cit coꝛpus:⁊ qð videt᷑ animus facere/hoc
facit et coꝛpus. Videt᷑ ergo coꝛpus hoc
idẽ facere qð animꝰ:ſed nõ ſimilit. Quo⸗
mõ hoc idẽ facit ſʒ nõ ſimilit᷑ facit? Animꝰ
verbum apud ſe iubet lingue: ⁊ ꝓpfert ver
bũ quod facit animꝰ: Fecit animꝰ/fecit ⁊
lingua:fecit dñs coꝛpoꝛis/ fecit ⁊ ſeruus:
Sʒ vt faceret ſeruus:a dño accepit vt fa⸗
ceret/⁊ iubẽte dño fecit: hhoc idẽ ab vtro
q; factum eſt: Sed nunquid ſimilit: Quõ
nõ ſiłr ait aliquis: Ecce verbũ quod fecit
animus meꝰ/manet in me:quod fecit lin
gua mea /pꝑcuſſo aere tranſijt.et nõ ẽ.Cũ
dixeris verbum in animo tuo/et ſonuerit
ꝓlinguã tuam: Redi ad animũ tuũ:⁊ vi⸗
de quia ibi eſt verbum qð feciſti. Nunqͥd
ſicut manſit in animo tuo/mãſit in lingua
tua? Quod ſonuit ꝑ linguã tuã/fecit ling⸗
ua ſonans:fecit animus cogitans:Sed qð
ſonuit lingua/tranſijt:quod cogitauit ani
mꝰ/pmanet. Hoc ergo fecit coꝛpus qð fe
cit animus:ſed nõ ſimiliter. YFecit enĩ ani⸗
mus quc tenet animus:fecit enĩ ligua qð
ſonat ⁊ ꝑ aerẽ aurẽ verberat. Nñquid ſe⸗
qjueris ſillabas ⁊ facis vt maneant: Non

ergo ſic pater ⁊ filius:ſed hec eadẽ fa cit:⁊
ſi militer facit. Si fecit deus celũ quod ma
net: hoc fecit filius celũ qd manet. Sr fe⸗
lit pater hominẽ qui moꝛit᷑: eundem ſiliꝰ
hominẽ fecit qui moꝛit᷑. Quecũq; fecit pa

ſi in his ve

roilſ ria Per fecit ⁊ filius inſtantia qꝛ
ſimiliter fecit:⁊ quecunq; fecit pater tem⸗

quia non ſolũ ipſe fecit/ſed ⁊ ſimilit fecit.
Pater eni fecit ꝑ filiũ:quia per verbũ fe⸗
cit pater omnia. uere in patre ⁊ filio
ſeparatõem: nõ inuenis. Sed ſi aſſurrexi

poꝛalia / hec eadem fecit flliꝰ tempoꝛalia:

ſti / tunc inuenies: Si aliquid ſupꝛa men⸗

tem tuã retigili tunen inuenies. NHam
in his verſaris que ſibi errans animꝰ fa⸗
cit:cũ imaginibus tuis loqueris/non cum
verbo dei.Fallunt te imagines tue/tran⸗

ſcende coꝛpus ⁊ ſape animũ: tranſcẽde et

animũ et ſape deum: non tangis deum ni
ſi et animũ tranſieꝛis: quantominus tan⸗
gis:ſi in carne manſeris: Illi enim qui ſa
piunt carnem: quꝗ longe ſunt a ſapiendo
quod deus eſt: quia non ibi eſſent etiaʒ ſi
animũ ſapent.Recedit homo multũ a vðᷣo
quando ſapit carnaliter.⁊ multũ intereſt
inter carnem et animũ: plus tamen inter⸗
eſt inter animũ et deũ. Tu ſi in animo es
in medio es:ſi infra attendis/coꝛpus eſt:
ſi ſupra attendis /deꝰ eſt. Attolle te a coꝛ

poꝛe:tranſi etiam te. VYlide enĩ quod dir

it pſalmꝰ:⁊ qmoneris quẽadmoð ſapiẽdꝰ põ

ſit ðs. Facte ſunt inquit lacrime mee pa⸗

nes die ac nocte:cum dicit᷑ mihi quotidie
vbi eſt deus tuus.Tanquã pagani dicãt.
Ecce dij noſtri/deus veſter vbi eſt? Oſtẽ

dunt eni illi quod videt᷑: nos colimus qð

non videtur. Et cui oſtendamus? Homi⸗

ni qui non habet vnde videat.· Nam vti⸗
q; ſi ipſi deos ſuos vident oculiſ⸗hahemꝰ
et nos alios oculos:vnde videamus de⸗
um noſtrum. Ipſi oculi mũdandi ſunt:ut
videamus dominum noſtrũ. Beati enim
mundo coꝛde: quia ipſi deum videbnnt.
Ergo cum ſe cõturbatum dixiſſet cum di⸗

citur illi quotidie vbi ẽ deus tuus:hecme
ditatus ſuʒ inquit quia dicitur mihi quo⸗
tidie vbi eſt deus tuꝰ.Et quaſi volens cõ
pꝛehendere dominum ſuum :hec medita⸗
tus ſum ĩquit:et effudi ſuꝑ me aĩiam meã
Vtg attingerẽ deũ meũ de quo mihi di⸗
cebat᷑ vbi ẽ ðs tuꝰ/nõ effudi aĩiaʒ meã ſuꝑ

— — — — — -—r——ʒ—ʒ—ʒ—VUNG

dita⸗
mes
hidi⸗
iſue

terra? Hon carne tranſis/ſed mente Ab⸗
ihce ⁊ ipſa. Quãuis luceãt/coꝛpoꝛa ſunt:
duãuis dc celo fulgeãt coꝛpoꝛa ſunt. Tle
ni: qm̃ foꝛte non te putas hahere quo eas
cũ cõſideras iſta omnia. et vltra celeſtia
coꝛpoꝛa quo iturus ſuʒ inquis:⁊ quid mẽY
te tranſiturus ſum? Conſideraſti iſta oia?

Conſideraui inquis. Vnde conſideraſti⸗

Ipſe cõſideratoꝛ apareat. Ipſe eni conſi

Deratoꝛ iſtoꝝ omniũ diſcriminatoꝛ/diſti⸗

ctoꝛ ⁊ quodãmodo appenſoꝛ in libra ſapi⸗
entie:animus cẽ. Sine dubio melioꝛ ẽ ani
mus quo iſta omnia cogitaſti:qᷓ; iſta omia
gue cogitaſti. Animꝰ ergo iſte: ſpũs ẽ nõ
coꝛpus. Tranſi et ipᷣm. Cõpara coꝛpoꝛa ip
ſi animo pᷣmo: vt videas quo trãſeas.Cõ

para illũ carni. Abſit:nec digneris cõpa⸗

—

rare Compara illũ fulgoꝛi ſolis/lune/ſtel
larũ:maioꝛ fulgoꝛ ẽ animi. Pꝛimo celeri⸗
tatẽ animi ipius vide. Vide ſi non vehe⸗
mentioꝛ ſcintilla eſt animi cogitantis ꝛq;

ſplendoꝛ ſolis lucẽtis. Solem oꝛientẽ tu
vides animo:motus ipſiꝰ quã tardꝰ ẽ ad

animũ tuũ Cito tu potuiſti cogitare qð fa

cturꝰ ẽ ſol q; ille facturꝰ ẽ: ab oꝛtu⸗ oc⸗
cidentẽ venturus ẽ. Jã ex alia parte cras

oꝛit᷑. Vbi hoc fecit cogitatio tua : adhuc

ille tardus ẽ:⁊ tu omĩa ꝑagraſti. Magna

ergo res ẽ animus:Sed quomõ dico tran
ſi ⁊ ißm? Quia ipſe animus mutabilis eſt:
qᷓuiſ melioꝛ ſit oĩ coꝛpe.aodo nouit:mo
do non nouit:mõ obliuiſcif/mõ recoꝛdat᷑:
mõ vult. modo nõ vult: mõ peccat:mõ iu⸗
ẽ.Tranſi ergo oẽm mutabilitatẽ mon
ſolũ omne quod videt᷑ ſed ⁊ omne 5 mu
tat᷑. Tranſiſti em̃ carnẽ que videt᷑. Arantt

celũ/ſolẽ/lunã ſtellaſq;: trãſi ⁊ omẽ qð mu

lak. Yã eni iſtis tranſ actis yeneras ad ani
muiũ tuum: ſed ⁊ ibi inueniſti mutabilitatẽ

animi tui NMunquid mutabilis ẽ deꝰ? Trã

— — — — —

carnem meꝗ ſed ſup me:Trãſcendi me vt
Allü tangerẽ. Ille em ẽ ſuper me qui fecir
mBe. Hemo eum attingit:niſi qui ſe traſie⸗
riit. Cogita coꝛpus:moꝛtale / terrenũ ẽ:ꝛ
fragile /coꝛruptibile ẽ. Abijce. Sed foꝛ⸗
te earo temꝑaliſ ẽ Alia coꝛpoꝛa cogita: ce
leſtia coꝛꝑa cogita:maioꝛa melioꝛa :ſplẽ⸗
diga ſũt Attede ⁊: ipſa velut fulgura vol
uuũt᷑ ab oꝛiẽte ad occidentẽ:nõ ſtant:vidẽ
tur oculis non ſolũ ab homie ſed etiam a
peccoꝛe. Tranſi ⁊ ipſa. Et quomõ inqᷣes

tranſeo celeſtia coꝛpoꝛa: cum ambulo in

ſi ergo ⁊ animũ tuũ:effunde ſ upꝑ te animꝗ

—

—

tu vt cõtigas deũ: de quo tibi dicit᷑ rybi
eſt deus tuꝰ. e putes te aliquid factuꝝn

quod hõ nõ poſſit hoc fecit ipſe iobanes

— 7

terzã q; calcauit: traſcendit maria que vi⸗

debat/ tranſcẽdit aerẽ vbi alites volitãt:

tranſcẽdit ſole/tranſcendit lunam.trãſcẽe⸗
Dit ſtellas:tranſcẽdit oms ſ pũs qui nõ vi
dentur / tranſcendit mentẽ ſuam: ipam ra⸗
tionẽ. animi ſui. Tranſcẽdens iſta omnia
ſuꝑ ſe effundens animã ſi uã/quo guenit?
Auid vidit:? In pꝛincipio erat verbũ :et
verbum erat apud deũ. Si ergo ſeparati⸗
onẽ nõ vides in luce: quid ſ. eꝑatõem q̃ris

in oꝑe: Tlide deũ/vide verbũ eius/ Inhe

re verbo diceti:quia ipᷣe dicẽs nõ ſillabiſ
dicit ſed ſplẽdoꝛe ſ apie fulget. Hoc ẽ di⸗
cere / qð dictũ eſt de ſapĩa ipius:cãdoꝛ eſt
lucis eterne. Attẽde candoꝛẽ ſolis: in ce⸗
loeſt/a expandit candoꝛẽ ꝑ terras omẽſ/
per mania omnia: ⁊ vtiq; coꝛꝑalis lux eſt.
Si ſeparas cãdoꝛẽ ſolis a ſole:ſ epa vbuʒ
a pfr̃e.De ſole loͥꝛ. Lucerne vna flamu⸗

la tenuis q̃ vno flatu poſſit extingui:ſpar

des: ſexpatõem nõ vides. Intelligite frẽs
cariſſimi prem ⁊ filiũ ⁊ ſpiritũſanctũ inſe

pabilit᷑ ſibi coherere:trinitatẽ hanc vnum

deñ ⁊ oĩa oꝑa vniꝰ dei:hec eẽ pfis/hec es

filij/ hec eẽ ſpuſſãcti. Cetera q ſequuntur

que ꝑtinent ad ſermonẽ ipᷣius dñi nf̃i ieſ u

xpᷣi in euãgelio: qm̃ ⁊ craſtino die ſermo
debet vobis: adeſtote vt audiatis

Erxplicit tractat 2.xx. Incipit tracta
tus.xxj.Ab eo qð ſcriptu e. Date

eni diligit filiũ ⁊ omnia demoſtrat
ei qᷓ ipſe facit.⁊ maiora his demon
ſtrabit ei oꝑa: vt vos miremini. vſ
q; ad eu locu vbi ait:vt omnes ho
norificent filiũ ſicut honorificant
prem:q nõ honorificat filium non
Pom ificat patrem qui miſit illu.

Eſterno die

quãtũ dñs donare dignat⸗
eſt: qua potuimus facul⸗
— tate tractauimꝰ ⁊ qᷓ potui⸗
mꝰ capacitate ĩtelleximꝰ: quõ inſepabilia
ſunt opera patris ⁊ filij:nec alia facit pa⸗

euangeliſta.Tranſcẽdit carnẽ/tranſcẽdit

it lucẽ ſuã ſuꝑ cũcta q ſubiacẽt: vides lu
cẽ ſparſã a flaãmula generatã:emiſſionẽ vi

„Pr 6*

4

2 4
.
1
7 .

Job. Grac. wal.

ꝑ ſiliũ:ſecutus alt quod hodie lectũ audi
uimus ¶ Pater euim diligit filiñn:ꝛ, eet
omig demonſtrat ei que ipſe factt. B
Rurſus moꝛtalis cogitatio perturbat᷑ He
monſtrat pater filio que ipſe facit: Ergo
agit aliquis Seoꝛſuʒ pater facit:vt poſſit fi
lius videre quod facit. Rurſus occurrunt

ter / alia filius: ſed omnia pater facit ꝑfi⸗
liũ tanquã per verbum ſuũ/de quo ſcrip⸗
tũ ẽ:omĩa ꝑ ipᷣm facta ſunt et ſine ipſo fa⸗
ctum eſt nihil. Sequentia verbã hodie vi
deamus /et ab eodẽ dño eiꝰ miſericoꝛdiã
et depcemur ⁊ ſpemus:vt pᷣmũ ſi dignũ ip
ſe iudicat intelligamꝰ quod veꝝ ẽ. Si au

tẽ nõ potuerimꝰ nõ eamus in illud qðs fal
ſum eſt. Melius eſt enĩ neſcire qᷓ; errare:ſʒ

ſcire ẽ melius q; neſcire. Itaq; ante omĩa
conari debemus vt ſciamus: ſi potuerimꝰ
deo gras. ſi at ñ potueriꝰ interi ꝑuenire ac
veire ad vitatẽ:nõ eamꝰ ad falſitatẽ. Qui

eniĩ ſumꝰ et qͥd tractẽꝰ“ cõſiderare dẽmꝰ.
Hoies ſumꝰ carnẽ poꝛtãteſ ĩ hac vita äbu

lantes:⁊ ſi iã de ſemine vbi dei renati/ta⸗

DODia inqͥt demõſtrat ei

humane cogitatiõi tanq; artiſices duo.ve

lut ſi faber voceat filiũ ſuũ artẽ ſuam ⁊ de

monſtrat ei quicquid facit: vt poſſit etiaʒ
ipſe facere quod viderit patrẽ facientem

q̊ ie fat. Cũ ̊ pr

fac filiꝰ nõ facit:vt poſſit vidᷣre filiꝰ qð pa
ter facit. Certe omia ꝑ ipᷣm facta ſunt ⁊ ſi⸗
ne ipᷣo factũ eſt nihil. Hinc videamꝰ quẽ⸗
admodũ pater demonſtrat filio quod fa⸗

— – — — —

—

men ita in xpᷣo innouati: vt nõdum peni⸗
tus ab adã expoliati. Quod eni noſtrum
moꝛtale ⁊ coꝛruptibile aggrauat aĩiaʒ: ex
adã eſſe apparet ⁊ manifeſtũ ẽ: qð aũt no⸗
ſtrũ ſpũale ſubleuat animã: ð dei dono
mia cius qͥ vnicũ ſuũ miſit cõicare nobiſ⸗
cum moꝛtẽ nr̃am ⁊ ducere nos ad imoꝛta⸗
litatẽ ſuã.Hunc habemꝰ mgr̃m ut nõ pec

cit:cũ pater nihil faciat niſi quod ꝑ filium
facit. Quid fecit pater: Æundum: Itane
factũ mundũ demonſtrauit filio:vt ipᷣe ta
le aliquid faceret: Det᷑ ergo mundusno
bis quẽ fecit filius.Sed ⁊ omnia ꝑipᷣm fa
cta ſunt/⁊ ſine ipſo factũ eſt nihil.Et mũ⸗
dus ꝑ ipm factus eſt. Si factus per eum
mundus/omnia ꝑ ipᷣm facta ſunt. Et nihil

cemus: z defenſ. oꝛẽ ſi peccauerimꝰ ⁊ cõfeſ
ſi atq; qͥuerſi fuerimꝰ: et interpellatoꝛẽ ꝓ

nobis ſi qd boni a dño deſiderauerimꝰ:et
datoꝛẽ cum pfe qꝛ deus vnusẽ pater et ſi

lius: Sed lodbat᷑ iſta hõ homibꝰ.deus oc

cultus/hõ mauifeſtus /ut manifeſtos ho⸗
mines faceret deos:⁊ filius dei factꝰ filius
homis ut hominũ filios faceret filios dei.
Qua hoc arte ſapientie ſue faciat:in eius
verbis agnoſcimus.Loquit᷑ eni paruulis
paruus/ſed ipſe ita paruus vt et magnꝰ:
nos aũt parui/ ſed in illo magni. Loquit᷑

enĩ tanq; fons fouẽs:et nutriens lactan-

tes ⁊ amãdo creſcẽtes. Dixerat nõ poteſt
filiꝰ a ſe facere quicq;: niſi qð viderit pa⸗
trẽ facientẽ. Intelleximꝰ aũt qꝛ nõ ſeoꝛſũ
aliqͥd pater facit. quod cũ viderit aliqͥd

filius faciat et ipſe aliquid tale inſpecto

opere patris ſui: Sʒ id quod dixerat:nõ
põt ſilius a ſe facere quicq; niſi quod vi⸗
derit patrem facientẽ/quia de patre ẽ to⸗
tus filius:⁊ tota ſubſtãtia ⁊ potẽtia eiꝰ ex
illo eſt qui genuit eũ. M.odo aũt cum di

xiſſet ⁊ ſe hec facere ſimiliter que facit pa

ter: vt nõ intelligamus alia facere patrem
Alia filiũ/ſed ſimili potentia facere filium

eadẽ ipſa que pater facit/cum pater facit

facit pater quod nõ ꝑ filium faciat. Vbi
demõſtrat filio pater quod facit: niſi ĩ ip

ſo filio per quẽ facit? Quis enĩ locus vbi

demonſtret᷑ opus patris filio quaſi extra
faciat ⁊ er̃ ſedeat:⁊ ſiliꝰ attẽdat manũ pa

tris quẽadmodũ faciat: Vbi eſt illa inſe
parabilis trinitas? VUbi eſt verbũ de quo
dictum eſt: quod ipſe eſt virtus ⁊ ſapien⸗
tia dei? Vbi quod de ipſa ſapientia dicit

Cadoꝛ eſt enim lucis eterne? Vbi quod
de illa iterum dicit/ attingit a fine vfq; ad

ſinem foꝛtiter ⁊ diſponit omnia ſuauiter:
Si quid facit peter: per ſilium facit. Si xꝑ
ſapientiam ſuam ⁊ virtutem ſuã facit/nõ

extra illi oſtendit quod videat: ſed in ip⸗

ſo illi oſtendit quod faciat. Quid videt
pater:vel potius quid videt filius in pa⸗
tre vt faciat: Et ipſe poſſum foꝛte dicere:
ſegd da iaʒ qui poſſit capere:aut foꝛte poſ⸗

ſum cogitare nec dicer e:aut foꝛte nec co⸗.

gitarc. Excedit enim nos illa diuinitas
tanquã deus homies: tanquã imoꝛtalis

moꝛtales: tanq; eternꝰ tꝑales. Inſpiret et

donet ð fõte illo vite:nũc aliqd irroꝛare
dignet᷑ ⁊ ſtillare ĩ ſitim nr̃am:ne in hac he
remo areſcamꝰ.Dicamus ei dñe:cui didi
cimns dicere pater. Audemꝰ enĩ hoc da

Math. yj

ihen
ndusno
Hönf
.Eini⸗
ereun⸗
nEnbt
. R
t:nii
loalsſdi
em
mi
ie
eo
dr⸗
Nark
guod
ſchad
wuer:
169
io
ni⸗
4ic
nne
icer:
em⸗
0
itas
als
ret &
roe
ache.
weht

aliud ſumus qñ nõ videmꝰ niſi nõ viden

ipᷣe voluit vt auderemꝰ/ſi tñ ſic viuamus
vt nõ nobis dicat·ſi dñs ſum:vbi ẽ honoꝛꝛ
meus.Dicamꝰ ergo illi. Pater nr̃. Cui di

cimus pater nr̃: Patri xpi · Qui ergo pr̃i
xpᷣi dicit pater nr᷑/ quid dicit xpᷣo niſi frar
noſter? Non tñ ſicut xpᷣi p: ita ⁊ nr̃ pat.
Nũquã eni vpᷣs ita nos cõiunxit:vt nul⸗

lã diſtinctõem faceret inter nos ⁊ ſe. Ille

enĩ filius eq̃lis pñ ille eternus cñ pr̃e:pf̃i
qꝙ; coeternus: Mos aũt facti ꝑ filiũ: adop
tati ꝑ vnicũ. Pꝛoinde nunq; auditũ e de
oꝛe dñi nr̃i ieſu xpᷣi cũ ad diſcipulos loq̃⸗
ret᷑ dixiſſe illũ de deo ſũmo patre ſuo/pr
noſter/ſed aut pr̃ meꝰ dixit/aut pf̃ veſter:
vſq; aðo vt quoda loco poneret hec duo
Vado ad deũ meũ inqᷣt ⁊ deũ vrm. Qua
re nõ dixit deũ nrjm? Et pr̃em meũ dixit
⁊ pr̃em vr̃m. Mon dixit nr̃jm. Sic iũgit vt
diſtinguat: ſic diſtinguit vt nõ ſeiungat.
Vnũ nos vult eẽ in ſe:vnũ aũt pr̃em ⁊ ſe

Auãtũcunq; ergo intelligamꝰ ⁊ q̃tum⸗

cunq; videamꝰ: etiã cũ angelis equati fu
erimꝰ:nõ videbimꝰ ſicut videt ſiliꝰ. Nos
enĩ ⁊ qñ nõ videmus:ſumuſ aliqd.Quid

tesſumꝰ.Tamẽ velut nõ vidẽtes:⁊ vt vi

deamꝰ cõuertimꝰ nos ad deũ quẽ videa⸗

mus: ⁊ fit in nobis viſio que nõ erat quan

do nos tñ eramus.Eſt enĩ hõ non videns

et idẽ ipſe cũ viderit ðꝛ hõ videns. Nõ er

go hoc ẽ illi videre qð eẽ hoĩem. Nã ſi B

illi eẽt videre quod eẽ hoĩem: nunqʒ eẽt

hõ niſi videns. Cũ vo ẽ hõ non vidẽs /et
querit videre qð nõ videt:eſt ꝗͥ querat:ẽ

qui ſe cõuertat vt videat.Et cũ ſe bñ con
uerterit ⁊ viderit:ſt hõ videns qui pꝛius
erat hõ nõ videns: Videre ergo accedit
illi:⁊ recedit ab illo. Accedit illi cũ ſe cõ⸗
uerterit:recedit ab illo cũ ſe auertit.Nun
quid ita filius? Abſit. Nunquã fuit filius
non videns: poſtea factus ẽ videns? Sʒ
videre patrẽ:hoc illi eſt eſſe filium: Nos
eni aduertẽdo ad peccatũ amittimus illu

minationẽ: ⁊ cõuertẽdo nos ad deũ ꝑcipi⸗

mus uluminatõeʒ. Aliud eſt enĩ lumen q̊
illumiamur: alið nos qͥ illuminamur. Lu
men aũt ipᷣm quo illuminamur nec auerti
tur a ſe mec ꝑdit lucere quia lux eſt: Sic ̊
demonſtrat pater omĩa que facit filio:vt

in patre ſit omĩa filiꝰ. Vidẽdo enĩ natus

E:z naſcendo videt. Sed non aliquando
nõ erat natus ⁊ poſtea natus eſt:ſicut nõ

Tract. xx Ea. V

.

— –—= —

aliquãdo nõò vidit/et poſtea vidit: ſed in
Evo quod ẽ illi videre: i eo eſt illi eẽ.in eo
eſt illi natũ eẽ: in eo ẽ illi manere:in eo ẽ

—

illi non mutari:in co e illi ſine initio ⁊ ſine

ſine ꝑſiſtere. Mon ergo carnaliter accipia
mus quia pater facit opus ⁊ demõſtrat ſi
10. et viderit filius opus quod pater fa⸗

cit: ⁊ facit illud in alio loco aut ð alia ma⸗

teria. Omiĩa enĩ ꝑ ipᷣm facta ſunt/ ſine i

ſo factũ eſt nihil. Verbũ patris ẽ flluꝰ:ni⸗

il dixit deus qð nõ dixit in filio. Dicẽdo
enum filio qð facturus erat pater ꝑ filiũ:
ipᷣm ſiliũ genuit ꝑ quẽ faceret omia
Et maiora thorum demõſtrabit ei
opꝑa vt vos miremini. Rurſus h̊ fur⸗

t s eſt ꝗq digne pſcrutat᷑ hoc tantũ
ſccretũ: Sed iã quõ nobis loqui dignatꝰ
eſt:ipᷣe aꝑiat.Neq; enim vellet dicere qðᷣ

nollet intelligi. Quia dicere dignatus eſt

ſine dubio excitauit audientiã. Nunquid

quẽ excitauit vt audiret: excitatũ vᷣſeret⸗
Diximus vt potuimus nõ tempalit ſcire f

Alia la. his

liũ ⁊ nec aliud eẽ filij viſionẽ:et aliud ip⸗

ſum filiũ/ ſed ipam viſione / T iam ſciam
vel ſapientiã pf̃is eẽ filiũ:eãq; ſapientiã

et eam viſionẽ eternã eẽ ab eterno/ ei a
quo eſt coeternã:nec ibi ꝑ tꝑs aliqᷣd vari⸗

ari/nec aliqd naſci quod no erat nec ali⸗

quid ꝑire qð erat.DHiximus hec vt potui⸗

mus.Quid ergo hic mõ facit tempꝰ:vt di
ceret: maioꝛa his ðᷣmõſtrabit ei opa Idẽ
demõſtraturꝰ ẽ:hoc eſt demõſtrabit: Ali⸗
ud ẽ demõſtrauit: aliud eſt demõſtrabit.
Demoõſtrauit de pᷣterito dicimus:demon
ſtrabit demonſtraturũ dicimus. Auid er⸗
go hagimꝰ frẽs. Ecce quẽ dixeramꝰ pfi
coetnũ/nihil ĩ illo variari ꝑ tꝑs:nihil mo⸗

ueri ꝑ ſpacia vł momẽtoꝝ vl locoꝝ/ ma⸗

nere ſꝑ cũ pre:videntẽ pr̃em ⁊ vidẽdo ex

iſtentẽ: Rurſus nobis tpa noians:demon

ſtrabit ei inqᷣt his maioꝛa. Ergo demon⸗
ſtraturꝰ ẽ aliqd ſilio: qð nõ nouit filius
Quid g faciemꝰ: Quõ hic ĩtelligimꝰ? E&c

ce dñs nr̃ ieſus xpᷣs ſurſũ erat:deoꝛſum ẽt

Anñ ſurſũ erat: OQnñ dixit qcũq; facit pat:

hec eadẽ ⁊ filiꝰ facit ſiłr: VUñ mõ deoꝛſi u⸗
Aaioꝛa his ðᷣmõſtrabit ei oꝑa. dñe ie⸗
ſu xpᷣe ſaluatoꝛ nr̃ xbũ di ꝑ qð facta ſi unt

oia: qͥd tibi pr̃ demõſtraturꝰ ẽ qð adhuc

neſcis: Quid te latet pr̃is:uid te latet

ĩpfr̃e:quẽ ñ latʒ p̃ Que opa tibi maioꝛa ðᷣ

moͤſnature ee aut o on:b'maiorn ir 4

La. V

demöſtraturꝰ ẽ:? Cũ enĩ dixit maioꝛa his:
debemus pus intelligere quibꝰ maioꝛa:

Recoꝛdemur vñ ſermo iſte ꝓceſſit: qñ cu

ratꝰ ẽ ille/qui triginta ⁊ octo annos ha⸗
bebat ĩ inflrmitate:⁊ iuſſit eũ ſaluũ tolle⸗
re gbatũ ſuũ ⁊ ire in domũ ſuã: Hinc enĩ
iudei cõmoti cũ quibꝰ loquebat᷑/lobat᷑
verbis ⁊ tacebat intellectu. Quodãmõ in
nuebat intelligentibꝰ / celabat iraſcẽtib:
ſliĩic ergo cũ eẽnt cõmoti iudei qꝛ hoc ſab
bato dñs faceret:dederũt occaſionẽ ſᷣmo
ni huic.Nõ ergo ſic audiamꝰ hec tãqᷓ; ob⸗
liti que ſupꝛa dicta ſunt:ſed reſpiciamus
illũ langudium.xxx.⁊ octo annoꝝ ſubito
factũ ſanũ: ãmirantibus iudeis ⁊ iraſcen:
tibꝰ. Querebãt tenebras magis de ſabba
to:qᷓ; lumen de miraculo.his ergo indig⸗
nantibꝰ loquẽs ait hoc: maioꝛa his demõ
ſtrabit ei opꝑa his maioꝛa:.Quibꝰ:Quod
vidiſtis hoĩem factũ ſanũ:cuius languoꝛ
durauerat vſq; ad.xxx. ⁊ octo ãnos. his
maioꝛa pater demõſtraturꝰ ẽ filio ¶ Que
ſunt maloꝛa? Sequit᷑ ⁊ dicit. Sicut eni
pater ſuſcitat mortuos ⁊ viuificat:

ſic et filius quos vult viunificctt.

Plane maioꝛa ſunt iſta. Valde enĩ plus
eſt vt reſurgat moꝛtuus:qᷓ; vt cõualeſcat
egrotus.Maioꝛa ſunt iſta. Sed qñ ea pa⸗
ter demõſtraturus ẽ filio? Neſcit enĩ ea ſi
lius:⁊ ille qui loquebat᷑ nõ nouerat moꝛ⸗
tuos ſuſcitare? Adhuc habebat diſcere re
ſuſcitare moꝛtuos/per quẽ facta ſũt oĩa:
qui fecit vt viueremꝰ/qui nõ eramꝰ? Ad
huc habebat diſcere vt reſuſcitaremur⸗

Quid eſt quod vult dicere? Deſcẽdit enĩ

ad nos:⁊ qui pauloante loquebat᷑ vt deꝰ
cepit loqui vt hõ. Ipe eſt tamen hõ qͥ de⸗
us/quia deus factus eſt homo.ſed factus
qð non erat/nõ amittẽs qð erat. Ergo ac
ceſſit hõ / vt eẽt hõ qui erat deꝰ:nõ iam vt
hõ eẽt/⁊ nõ eſſet deus. Audiamꝰ ergo eũ
et factũ:qͥ audiebamꝰ cõditoꝛc̃.Condito
rẽ qꝛ vᷣbũ ĩ pncipio Factũ qꝛ natũ ex vir
gine maria Conditoꝛẽ ante abraam ante
adam/ante terrã/ante celum/añ omĩa cor
poꝛalia et ſpiritalia. Factum autem ex ſe
mĩe abrae/ex tribu iuda /ex vᷣgine iſraeli
tica.Si ergo nouimꝰ hũc qͥ nobᷣ loquit᷑ ⁊
deũ et hominẽ intelligamꝰ vᷣba dei ⁊ ho⸗
minis.Aliquando enim talia nobis dicit
que pertineant ad maieſtatẽ: aliquando
que ꝑtineãt ad humilitatẽ. Ipſe enim rex

ss
—

excelſus qui hũilis: vt nos humiles faci⸗
at excelſos:Quid ergo ait: Dhemõſtrabit
mihi pf̃ his maioꝛa: vt vos miremi. Ergo
nobis eſt demõſtraturus nõ illi.Cũ g̊ no⸗

biſ ſit demõſtraturꝰ pat᷑:ꝓpterea dixit/vt

vos miremini.Expoſuit enĩ qð voluit di⸗
cere: demõſtrabit mihi pater. Quare non
dixit demõſtrabit vobis pr: ſed demõſtra
bit filio?: uia ⁊ nos mẽbra ſumꝰ filij.Et

nos mẽbra tanq; qð diſcimus: ipſe diſcit
quodaãmõ in mẽbris ſuis.Quõ diſcit ĩ no

bis:? Quõ patit᷑ ĩ nobis. Vñ ſcimus quia
patit᷑ in nobis:vnde ꝓba mus:Ex illa vo
ce de celo:Saule ſaule quid me pſeãris⸗
Mone ipe eſt qᷣ iudex in fine ſeculi reſide⸗

—

bit: Et iuſtos ad dexterã ponens.iniqduos

aũt ad ſiniſirã dicturus ẽ᷑. Venite benedi
cti patris mei ꝑcipite regnũ.Eſuriui enim
et dediſtis mihi maducare.Cũq; illi rũde
rint: dñe quãdo te vidimus eſurientẽ.Di
cturus eſt eis.Cũ vni ex minimis meis de
diſtiſ / mihi dediſtis Qui & dixit/cum vni
ex minimis meis dediſtis mihi dediſtis.
et nunc interroget᷑ a nobis ⁊ dicamus illi
Dñe qñ eris diſcens/cũ tu doceas omia?
Statim eniĩ nobis in ſide nf̃a reſpõdebit.
Cũ vnus ex minimis diſcit:ego diſco.Er⸗
go gratulemur ⁊ agamus gr̃as:nõ ſolum
nos xpᷣianos factoſ eſſe:ſed xpᷣm. Intelli
gitis frẽs gram dei ſuꝑ nos: capitis. Ami
ramini:gaudete:xpᷣi facti ſumus.Si enim
caput ille ẽ:nos mẽbra:totus hõ ille ⁊ noſ
Hoc eſt qð apls dicit paulꝰ /vt vltra iã nõ

ſimus ꝑuuli: Lactati ⁊ circũdati omĩ vẽ⸗⸗

to doctrie Suꝑius aũt dixerat: donec oc
curramus omẽs in vnitateʒ ſidei: in agin⸗
tionẽ filij dei in viꝝ ꝑfectũ :in mẽſurã eta
tis plenitudinis chꝛiſti. Plenitudo & xpᷣi
caput ⁊ mẽbra. Quid eſt caput ⁊ mẽbrax
Xps ⁊ eccleſia ogemnus enĩ nobis hoc
ſuꝑbe:niſi iſe dignet᷑ hoc ꝓmittere:q per
aplm eundẽ dicit. Vos aũt eſtis coꝛpus
chꝛiſti ⁊ membra.Cũ ergo oſtendit pater
mẽbris chꝛiſti/xpᷣo oſtendit. Fit quoddã

miraculũ magnũ ſed tamẽ veꝝ. Oſtendi

tur chꝛiſto qð nouerat xpᷣs/et oñdit᷑ chꝛi⸗
ſto ꝑ chꝛiſtũ. Res mira eſt ⁊ magna c.Sʒ
ſcriptura ſic loquit᷑. Cõtradicturi ſumꝰ di
uinis eloquijs:⁊ nõ potiꝰ ĩtellecturi.⁊ ex
ipᷣius dono ei qͥ donauit gratias acturi⸗
Quid eſt quod dixi / demonſtrat᷑ chꝛiſto
ꝑ chꝛiſtũ: DPemonſtrat᷑ mẽbris per caput

☛☚
aai⸗

go
no⸗
W
undi⸗
enon

liE
diſat
tino
uia
ayo
inse
ſige⸗
guos
enedi
Uenim
limde
ne Di
neisde
wun mi
ealſtu
nnplli

9
9

E
n
eli

Ecce vide illud in te. Pone te clauſis ocu

lis velle aliquid tollere. Heſcit manus q̊;

eat:⁊ vtiq; manus tua mẽbrũ tuũ eſt:non
eni a coꝛꝑe tuo ſeparara ẽ. Aperi oculos
vider etiã manus quo eat.demõſtrãte ca
pite:membrũ ſecutũ ẽ.Si ergo in te potu
it iueniri tale aliquid vt coꝛpus tuũ oſtẽ⸗
deret coꝛpoꝛi tuo/⁊ ꝑ coꝛpus tuũ demon⸗
ſtrat᷑ aliquid coꝛpoꝛi tuo:noli mirari qᷣa
dictũ ẽ:demonſtrat᷑ chꝛiſto per xpᷣm. De⸗
monſtrat᷑ eni caput/vt membra videant:
et docet caput vt mẽbra diſcãt. Vnus ta⸗
men hõ caput ⁊ mẽbra Noluit ſe ſeꝑare ſʒ
dignatus eſt agglutinari.Longe a nobis
erat:⁊ młtũ longe.Quid tã lõge:qᷓ; condi
tũ ⁊ conditoꝛ? Quid tam longe:qᷓ; deus
et homo? Quid tam longe:qua iuſticia et
iniqtas? Quid tã lõge q; eternitas ⁊ moꝛ⸗
talitas: Ecce qᷓ; longe erat verbũ in pꝛin⸗
cipio:deus apud deũ ꝑ quẽ facta ſũt om

5F† niad us ergo factus eſt ꝓpe:vt eẽt qꝗð
nos

nos in illo? Verbũ caro factũ eſt:⁊
habitauit in nobis. hoc ergo eſt nob de⸗
monſtraturus:hoc demonſtrauit diſcipu⸗
lis ſuis.:qui eũ in carne viderunt. Quid

eſt hoc? Sicut pater ſuſcitat moꝛtuos et

viuiſicat:ſic et filius quos pult viui
ficat. Alius ne pater :alius filius? Certe
omia ꝑ ipᷣm facta ſunt. Quid dicimꝰ frẽs
mei? Lazarũ ſuſcitauit xpᷣs.quẽ moꝛtu⸗
um ſuſcitauit pater:vt videret xpᷣs quem
admodũ laʒarũ ſuſcitaret? An quãdo re
ſuſcitauit laʒarũ xpᷣs:non eum reſuſcita⸗
uit pater?: Et ſine patre fecit filius ſolus?

Legite ipᷣam lectõem: et videte qꝛ patrẽ

ibi inuocat vt reſurgat laʒarꝰ:Sicut hõ in

uocat patrem:ſicut deus facit cum patre.·

Ergo ⁊ lazarus qꝗð reſurrexit:⁊ a pf̃e et a
filio ſuſcitatus eſt in dono ⁊ gra ſpũſſctĩ:

et illud mirabile opus trinitas fecit. Non

ergo ſic intelligamus:ſicut ergo pater ſu

ſcitat moꝛtuos⁊ viuiſicat:ſic ⁊ filius quoſ

vult viuificat:.vt alios a patre reſuſcitari

et viuiſicari/alios a ſilio exiſtimemus:ſed

eoſdem quos pater ſuſcitat ⁊ viuiſicat:ip
ſos ⁊ flilius ſuſcitat ⁊ viuiſicat: quia omia
Zißn facta ſunt: ⁊ ſine ipᷣo factũ ẽ nihil.
tvt oſtenderet habere ſe quãuis a pa⸗
tre datã tñ patris ptãtem/ ideo ait.Sic et
filius quos vult viuiſicat. Et vt oſtende⸗
ret ibi voluntatẽ ſuã.et ne qͥs diceret/ſu
ſcitat pater moꝛtuos ꝑ filiũ:ſed ille tanqᷓ;

potens / iſte tanq; ex aliena poroſare tan
quã miniſter facit aliquid ſicut angelus:
ptãtem ſignincauit vbi ait.Sic et filiꝰ qͥs
vult viuiſicat. Non eni vult pater aliud
qᷓᷓ filius: ſed ſicut illis vna ſubſtantia/ſic
vna voluntas eſt.Et qui ſunt iſti moꝛtui
quos viuificat pater ⁊ filius? An ipᷣi ſunt

de quibꝰ diximus/laʒarus vel filius illiuſ

vidue:vel filia archiſinagogi?: Nouimus
eni iſtos a xpᷣo dño nr̃o ſuſcitatos.Aliud
aliquid nobis vult inſinuare/reſurrectio⸗
nem ſcʒ moꝛtuoꝝ quã omnes expectamꝰ.
non illã quã qͥdam habuerũt vt crederẽt
ceteri. Reſurrexit enĩ laʒarus moꝛituruſ:
reſurgemus nos ſemꝑ cũ xpᷣo victuri. Ta

lem reſurrectõem pr̃ fecit an filiꝰ? Jmmo

vero pater ꝑ filiũ Ergo ſiliꝰ ĩ pr̃e:⁊ pater
in ſilio. ¶ Ande ꝓbamꝰ:quia ð iſta dicit

reſurrectione? Cum dixiſſet /ſicut enĩ pat᷑

ſuſcitat moꝛtuos ⁊ viuiſicat / ſic et ſiliꝰ qͥs
vult viuiſicat:ne intelligeremus moꝛtuo⸗
rum reſurrectionẽ quã facit ad miraculũ
nõ ad vitã eternã:ſecutus ait. Neqʒ eni

pater iudicat quemqua ſed iũdic
um omne dedit filiò. Quid hoc eſt?⸗
De moꝛtuoꝝ reſurrectione dicebat: quia
ſicut pater ſuſcitat moꝛtuos ⁊ viuiſicat ſic
et filiꝰ quos vult viuificat. Vnde conti⸗
nuo tanq; ratõem ſubiecit de iudicio di⸗
cens :meq; enĩ pater iudicat quẽquã /ſed

omne iudiciũ dedit filio:niſi quia de illa
reſurrectione dixerat moꝛtuoꝝ que futu⸗

ra eſt in iudicio: Pauloante putabamus
aliquid facere patrẽ quod nõ facit filiꝰ:
quãdo dicebat: pater diligit filiũ ⁊ omĩia
demonſtrat ei que ipſe facit. Tanq; pat᷑
faciebat: ⁊ filius videbat.Sic erat ſubre
pens menti nr̃e intellectus carnalis:quaſi
pater faceret quod filius nõ faceret:filiꝰ
aũt videret prem demonſtrantẽ quod ſie
ret a patre.Ergo velut pater faciebat:qð
filius nõ faciebat.Aodo iam videmꝰ ali
quid facere filiũ:quod non facit p.Quõ
nos verſat et mẽtẽ nr̃am persractat: huc
atq; illuc ducit:vno carnis loco rrmanere
non ſunt:vt verſando exerceant/exercen
do mundet:mũdãdo capaces reddat:ca
paces factos impleat. Quid de nobis fa⸗
ciunt verba hec? Quid loquebat᷑: Quid
loquit᷑: Pauloante dicebat:quia demõ⸗
ſtrat ſilio pat᷑ quicqͥd facit. Uidebã qua⸗
ſi pfem ſocietem: flif expectante. Qado

7
. 2 . . „„
* K.⸗ .

rurſus video filiũ facientẽ: patrẽ vacantẽ

Mon eni pater inquit eiear gukaud
omne iudiciũ dedit filio: u

cis qꝛ pr̃ nõ iudicat quẽquã:ſed omẽ iu⸗

diciũ dedit ſilio: Lego alio loco te dicen
tẽ.Ego nõ iudico quẽqᷓ:eſt qͥ querat ⁊ iu

Joh. vijj. dicet. De quo dicis /eſt qͥ querat ⁊ iudi⸗
cet niſi de pre: Ille querit iniurias tuas:
ille iudicat de imurijs tuis Quõ hic pater
nõ iudicat quẽq;:ſed omne iudiciũ dedit
filio?: Interrogemꝰ ⁊ petrũ:audiamꝰ euʒ
loquentẽ in epła ſua. Xpᷣs ꝓ nobis paſſꝰ
eſt inqͥt relinquẽs nobis exemplũ:vt ſeq̊ᷓ
mur veſtigia eiꝰ. qui pctm̃ non fecit nec

dolus inuentus eſt in oꝛe eius. Qui cum

malediceret᷑:nõ maledicebat. Cũ iuiuriã

accipet nõ minabat᷑: ſed cõmendabat illi
qui iuſte iudicat. Quõ verũ ẽ qa prẽ non

iudicat quẽquã: ſed omne iudiciũ dedit

filio? Turbamur hic:turbati deſudemus:
deſudantes purgemur. Conemur vtenn⸗

q; don ite ipſo:penetrare alta ſecreta ver
boꝝ iſtoꝛũ.Temere foꝛtaſſe facimꝰ:quia
diſcutere ⁊ ſcrutari volumꝰ verba dei.Et
quare dicta funt/niſi vt ſciant᷑: Quare ſo
nuerunt:niſi vt audiant᷑? Quare audita
ſunt: niſi vt intelligant? C¶ õfoꝛtet gnos et
donet nobis aliquid quantũ ipᷣe dignat᷑:

⁊ ſi nõdũ penetramꝰ ad fontẽ/de riuo bi⸗

bamus. Ecce ipᷣe iohes nobis tanqᷓ; riuulꝰ

emanauit. Perduxit ad nos de alto ver-
bum: humulauit/ quodãmõ ſtrauit / vt
nõ hoꝛreamus altũ:ſed accedamꝰ ad hu⸗
milẽ. ¶Omnino ẽ qͥdã intellectꝰverus/

foꝛtis/ſi quõ eũ tenere poſſumꝰ: qꝛ pater

iiij. ſent. diſ. dit filio.Hoc eni dictũ ẽ:quia homibꝰ in⸗
xlviij iudicio nõ apparebit niſi filius Pater oc⸗

cultus erit:ſfiliꝰ manifeſtus. In quo erit fi
lius manifeſtus? In foꝛma qua aſcendit.
NMNã in foꝛma dei cũ prc occultꝰ eſt :in foꝛ
ma ſerui homibꝰ manifeſtus. Nõ ergo pa

ter iudicat quẽquã:ſed in manifeſto omẽé-

iudiciũ dedit filio.hHoc enĩ dictũ ẽ qꝛ ho
minib⸗ in indicio nõ apparebit niſi filiꝰ: ſʒ
manifeſto. In quo mamffeſto iudicio/fili

us iudicabit:quia ipſe iudicandis apare

bit. Euidentius nobis oñdit ſcriptura:qꝛ

ipᷣe aparebit. Auadrageſimo die poſt re⸗

ado ergo fl⸗
liusiudicaturꝰ eſt: pr̃ yacabit ⁊ nõ iudica
bit? Quid eſt hoc? uid intelligam dñe?ę
Quid dicis qui verbũ dei es?hõ ſum:Di

nõ fallens. Palpate ⁊ videte:qꝛ ſpũs car

filiꝰ in humano coꝛpoꝛe aparẽs homib*:

cipite regnũ: dicens ſiniſtris: ite in ignem
eternũ qui paratꝰ ẽ diabolo ⁊ angelis ci⸗ ““
Ecce videbit᷑ foꝛma hoĩs a pijs ⁊ impijs:

nõ iudicat quẽquã:ſed omne iudiciũ de-⸗ aiuſtis et ab imuſtis: ab fidelibus ⁊ ab in⸗

fit illa foꝛma in iudicio et fuerit perac⸗
tum iudicium: ybi dictum eſt/ pater non
iudicat quẽqua ſed omne iudiciũ dedit
ſilio: ob hoc quia filiꝰ apparebit in iudicio
in foꝛma quã ex nobᷣ ſuſ. cepit

tiũt oẽs fideles:qñ videbit᷑ illud qð erat

dicit apls. Cũ in foꝛma dei eẽt/nõ rapinꝰ

ſurrectionem ſuã aſcendit in celũ viden
tibus diſcipulis ſuis: ⁊ vox illis angelica
viri inquit galilei/quid ſtatis aſpicietes
in celũ? Iſte qͥ aſſumptꝰ ẽ a vobiſ in celũ:
ſic veniet quẽadmodũ vidiſtis eũ euntẽ
in celuũ. QAuomõ eũ videbant ire? In car⸗
ne quã tetigerũt/quã palpauerũt/cuius
etiã cicatrices tangẽdo ſibi ꝓbauerũt:in
illo coꝛꝑe in quo cũ eis intrauit ⁊ exiuit ꝑ
xl. dies.manifeſtãs ſe eis in veritate/noſi
in aliqua falſitate / non phantaſ mate/nõ
vmbra/nõ ſpũ:ſed quẽadmodũ ipᷣe dixit

—

„

nẽ ⁊ oſſa nõ habet ſicut me videtis habe⸗
re Eſt quidẽ illud iã coꝛpꝰ dignũ celeſti
habitatione/nõ ſubiacens moꝛti:nõ muta
bile ꝑ etates. Hõ eni ſicut ad illã ctatẽ ab
infantia creuerat:ſic ab etate que iuuen⸗
tus erat vergit in ſenectutẽ. Manet ſicut
aſcẽdit:venturus ad eos quibꝰ antequã
veniat:verbũ ſuũ voluit pᷣdicare Sic em̃
veniet in foꝛma hũana. Hãc videbunttet
impij/videbũt ⁊ ad dexterã poſiti/ vide⸗ Zach. xij.
bunt ad ſiniſtrã ſeꝑati:ſicut ſcriptũ ẽ. VHi⸗ Johᷣ.xix.
debunt in quẽ pupugerũt.Si videbũt in
quẽ pupugerũt:coꝛpus ipᷣm videbũt ‚qdö
lancea ꝑcuſſerũt.Lancea nõ ꝑcutit᷑ ᷣbũ.
In hoc eni impij videre potuerũt: quod
et vulnerare potuerũt. Latentẽ deũ ĩ co2
poꝛe nõ videbũt:poſt iudiciũ videbit᷑ ab
his qui ad dexterã erũt. Hoc eſt ergo qð
alt:pr̃ nõ iudicat quẽqᷓ; ſʒ omẽ iudiciũ de
dit filio: qꝛ manifeſtus ad iudiciũ veniet

dicens dextris:venite bñdicti pris mei ꝑ⸗

ſidelibꝰ:a gaudẽtibꝰ ⁊ a plangẽtibꝰ:a cõ⸗
fiſis ⁊ confuſis:Ecce videbit᷑ cũ viſa fue⸗

Quid po
ſtea futuꝝ ẽ qñ videbit᷑ foꝛma ei/quã ſi⸗

in pꝛincipio vᷣbũ de apud deũ ꝑ qð facta
ſunt ola:qñ videbit᷑ illa foꝛma de ð qua

arbitratꝰ ẽ eẽ equalẽ deo⸗ Magna eni il⸗

ke„
le⸗ Zuchpi

R

3

et
.

⸗
1:
i⸗
co⸗
fue⸗
enac⸗
on
elt J
ico
Cho
dera
fac
g⸗

Anñ videbit:? Ecce ad dexterã ſunt iuſti:

Joh. Tract. xg1 C

la foꝛma vbi eqlitas pfis ⁊ fllij cognoſci

ineffabilis / incõpᷣhenſibilis:maxime pꝑuuł

ad ſiniſtrã ſunt miuſti. Omẽs parit᷑ hoĩeſ
vident filiũ hoĩs:vidẽt qui punctꝰ eſt:vi⸗

dent qui cruciſixus ẽ:vident humiliatũ:

vidẽt natũ ex virgine:vident agnũ de tri

bdu iuda/verbũ deũ apud deũ. Qñ vide⸗

bunt / ipe erit ⁊ tũc:ſed foꝛma ſerui apare
bit. Foꝛma ſerui ſeruis demonſtrabit᷑:foꝛ
ma dei fllijs ſeruabit᷑. Fiant ergo ſerui ſi⸗
lij qͥ ſunt ad dexterã:eãt in eternã heredi
tatẽ/olim ꝓmiſſã/quã nõ videntes marty
res crediderũt:ꝓ cuiꝰ ꝓmiſſione ſangui⸗

nem ſine dubitatione fuderũt. Eant illuc

et videãt ibi. Quando illuc ibunt: Dicat
ipſe dominꝰ.Sic ibunt illi in ambuſtionẽ

eternã:iuſti autem in vitam eteruã.Ecce
viltã eternã nominauit. Nunquid hoc no
bis dixit: quia ibi videbimꝰ et congnoſce

m patrem et filiũ: Quid ſi viuemꝰ in er⸗
num: ſed illum patrẽ et filiũ non videbi⸗:

mꝰ? Audi alio loco vbi vitã etnã noĩauit

ert expᷣſſit quid ſit vita eterna. Noli time⸗-
re:nõ te fallo.non ſine cauſa ꝓmiſi dilec⸗

toꝛibꝰ meis dicẽs:qui habet mãdata mea

et ſeruat ea.ille eſt qui diligit me.Et qui

me diligit. diliget᷑ a patre meo:et ego di,

ligam eum et manifeſtabo meipſum illi.
Reſpondeamꝰ domino.et dicamꝰ.Quid
domine deus noſter magnũ:quid mãgnũ

nobis demonſtraturus es teipſũ? Quid
enim? Et iudeis te demonſtraſti? Non
ne te viderunt:et qͥ crucifixerũt? Sʒ de-
mõſtrabis te in iudicio:cum ſtabimus ad

dexterã tuam. Mũ quid et illi qui ad ſini⸗

ſtiram ſtabũt nõ te videbũt: Quid eſt qð

demonſtrabis nobis teipſum? Mũc enim

nõ te videmꝰ cum loqueris?: Reſponde:

Et demõſtrabo meipſũ in foꝛma dei:vi⸗

Ddetis mõ in foꝛma ſerui.Nõ te fraudabo

o homo fidelis: crede qa videbis:amas
et nõ vides:amoꝛ ipſe te ꝑducʒ vt videas

ama:ꝑſeuera in amando: Mon fraudabo

inquit amoꝛẽ tuũ:q mũdaui coꝛ tuũ. Vt

quid enim mũdaui coꝛ tuũ miſi vt deus

ate poſſit videri? Beati enim mũdo coꝛ⸗

de: quia ipſi deum videbunt. Sed hoc
inquit ſeruꝰ tãquã cũ domino diſputãs:

nsõ expſſiſti cum dixiſti: ibũt iuſti in vitaz
eternaʒ: non dixiſti ibunt vt videant me
in foꝛma dei: videant patrem cui equalis

ſũ. Alibi attẽde quid dixit: lpec eſt aute

—NB

vita eterna:vt cognoſcant te vnũ verum

veum:et quem miſiſti iheſũ criſtum: Et

modo ergo poſt cõmemoratũ iudiciũ qð
omne dedit filio pater non iudicans quẽ
quaã/qͥd futurum eſt: Quid ſequit᷑: Ve

omn. honori 1 inf icutho⸗ EK
noriſicant patrem. Modo honoriſicãt

patrẽ:⁊ cõtempnit᷑ ſiliꝰ.ſlius eni videbat᷑
vt ſeruus:pater honoꝛiſicabat᷑ vt deꝰ. Ap

parebit ⁊ filiꝰ equalis patri:vt omnes ho

noriſicent filiũ ſicut bonoꝛiſicant patrem.
Modo ergo hoc habemus in fide. Nec di
cat iudeus pr̃em honorifico:qd mihi ẽ cũ
filio? Rñdeat illi: Qim n honorificat
filium non honorificat patreʒ Abe

tiris omino: filiũ blaſphemas ⁊ pf̃i facis
iniuriã. Pater eni filiũ miſit: tu cõtẽpnis
guẽ miſit.iQuõ honoꝛiſicas mutentẽ: qui

blaſphemas miſſũ? Ecce inquit aliqͥs miſ

ſus eſt: ⁊ maioꝛ eſt pater quia miſit Rece⸗
de a carne:vetus hõ ſuggerit vetuſtati:tu
in nouo agnoſce nouitatem. Nouꝰ tibi/ſe

culo autiquꝰ/ꝑpetuꝰ/eternus.reuocet ad

Hoc intellectũ Minoꝛ eſt ſilius:quia miſſꝰ
dictus eſt filiꝰ. AMiſſionẽ audio/nõ ſeꝑatõ
nẽ.Sed hic inquit Videmꝰ in rebꝰ huma

uis qꝛ maioꝛ eſt qͥ mittit:qᷓ; ille qui mittit᷑.

Segd res humane fallũt hoĩem:res diuine
purgant. Noli attẽdere ad res humanas

vbi maioꝛ videt᷑ qͥ mittit/⁊ minoꝛ qͥ mitti⸗

tur: quãq; ⁊ iße res hũane dicũt cõtra te
teſtimoniũ:velut verbi gra. Si qͥs vxoꝛẽ
yellet petere ⁊ ꝑ ſe non poſſet:amicũ ma⸗

ioꝛẽ mittit qui ei petat.Et ſũt multa ĩ qui
bus ipſe maioꝛ eligit᷑:qui mittat᷑ a minoꝛe

Quid ergo calumniã vis facere:qꝛ ille mi
ſit / ille miſſus eſt: Sol radiũ mittit ⁊ nõ ſe
parat:luna ſplendoꝛẽ mittit ⁊ nõ ſeꝑat:lu

cerna lumen fundit ⁊ non ſeparat. Video
ibi miſſionẽ:⁊ nullã video ſe ꝑatõem. Nã

ſi de rebus humauis queris exempla/o he
retica vanitas:quãq; ſicut pauloante dixi

⁊ ipſe res humane in qbuſdã exẽplis co⸗
arguũt ⁊ vincũt te:tñ attende quã ſit alis

in rebus humanis: vnde vis ducere exem

pla ad res diuinas. homo qui mittit ma⸗

net ipſe: et ꝓgit ille qui mittit᷑. Nunqͥd ꝑ⸗
git homo cũ eo quẽ mittit: Pater autem

qui miſit filium/nõ receſſit a filio. Ipſum

dñm audi dicentem. Ecce veniet hoꝛa vt Job.xvj.

vnuſquiſq; deſcẽdat ad ſua ⁊ meſoii re⸗

–

linquetis:ſed non ſolus ſũ qꝛ pater mecũ
eſt. Quõ eũ miſit cũ quo venit: Quõ euʒ

miſit:a quo non receſſit: Alio loco dixit.
Pater aũt in me manẽs facit oꝑa ſua.Ec

ce in illo eſt/ ecce opãtur:nõ receſſit a miſ⸗
ſo mittens:quia miſſus rre vn ſut:
Erplicit tractatus.xxi. Incipit tra⸗
ctat?. xxij. Ab eo qð ſcriptũ ẽ Amẽ

ame dico vobis qa q verbũ meuʒ

audit ⁊ credit ei qui miſit me habʒ
vita eterna ⁊ i indicin no venit ſed
tranſit a morte ĩ vita vſq; ad eum
locum vbiait. Sicut andio iudico
⁊Z iudicium meu iuſtum e:quia nõ

qro voluntate meã ſed uoluntatẽé

mus non ꝓ eiꝰ dignitate ſed ꝓ viribꝰ no⸗
ſtris: quia et vos nõ ꝓ inundantis fontis
largitate ſed pꝛo vro modulo capitis.Et
nos non tm̃ dicimus in aures vfas quan⸗
tum ipſe fons manat:ſed quantum cape⸗
re poſſumus quod in vr̃os ſenſus traijci⸗

amus. abundantiꝰ oꝑante ipᷣo in coꝛdib

vfis q; nobis in anribꝰ vfis. Res enĩ mag
na tractat᷑ et nõ a magnis imo multũ a ꝑ⸗
uuis: ſpem tñ ⁊ fiduciã dat nobis/qui ma
gnus ꝓpter nos factus eſt puus.Si enim
ab illo non exoꝛtaremur/nec inuitaremur
ad eũ intelligendũ:ſi deſereret nos tanqᷓ;
cõtẽptibiles.quia cape non poſſumꝰ diui
nitatẽ ipᷣiuſ:ſi nõ caꝑet in ſe moꝛtalitatem
nr̃am ⁊ pꝑuenitet ad nos vt loqueret᷑ noh

euangeliũ. Si qð in nobis abiectũ ⁊ mini

mũ ẽ voluit cõĩcare nobiſcũ: Putamꝰeũ
noluiſſe nobis dare magnũ ſuũ:qui ſuſce
pit ꝑuũ nrjm:? hec dixine quis vel nos re

pꝛehẽdat iſta tractãtes q̃ſi multum auda

ces :vel de ſe deſꝑet qð poſſit cape dono
der quod illi dignatus ẽ loqᷣ filius dei. Er
go loqui nobis dignatꝰ ẽ: debemꝰ crede⸗

re quia voluit vt intelligat᷑. Sed ſi nõ poſ

ſumꝰ/pᷣſtat intellectũ ro atus: qui verbũ
pᷣſtirit nõ rogatꝰ. Ecce que verboꝝ iſta ſe
creta ſunt:attẽdite.A en dice
uobis qa qͥ uerbum meu audit et

credit eir qui miſit me habet uitam

Joh. Tract. xglI La. v

luit verbũ ſuũ:⁊ intelligere noluit⸗ Quã⸗

dus pietatis fides/ſidei fructus intellectꝰ

toris/appareat omnibus ſuis purgato coꝛ

ni ⁊ heſterni diei ſmonesred
itos vobis: ſequit᷑ hodierna
euãgelica lectio:quã ex oꝛdine ꝑ tracte

R ani⸗ gius terci

erat/vnde trãſiret: Et quo trãſit: moꝛ
te ad vitã. Vide vnũ hoĩem ſtantẽ:ĩ quo
agat᷑ totũ hoc quod dicit᷑. Stat/audit.foꝛ

ad vitã: vt in iudiciũ nõ veniat᷑. Quare ãt

tam:ſerua mãdata. Mon eni ait illi:ſi vis
ico

.“s,

eternam.Ad vitã certe eternã omẽs t=⸗
dimus.Et ait. Amẽ amẽ dico vobis: qui
verbũ meũ audit ⁊ credu ei qͥ miſir me ha
bet vitã etnã. Mũqd ergo audire vos vo

doquidẽ ſi in audiẽdo ⁊ credẽdo vita et᷑⸗

vt ꝑueniamꝰ ad vitã etnã/vbi ñ nobis le⸗
gatur euangeliũ:ſed ille qͥ nobis mõ eua⸗
geliũ diſpenſauit /remotis omnibꝰ lectio
nibus ⁊ paginis ⁊ voce lectoꝛis ⁊ tracta⸗
de aſſiſtentibꝰ:⁊ in coꝛꝑe moꝛtali lam nun
quã moꝛituris:mũdans eos ⁊ uluminãs:
videntes ⁊ viuẽtes/in pꝛincipio erat ver⸗
bũ.⁊ verbũ erat apud deũ. Nũc ꝗ̊ quem
queſiuimꝰ attendamꝰ:et quẽ au diuimus
cogitemus.Deꝰ eſt enĩ xpᷣs:⁊ cũ homini⸗
bus loquit᷑:capi ſe vult:faciat capaces/vi
deri ſe vult: aꝑiat oculos ¶ Non tam̃ ſine
cauſa loquit᷑ nobis:niſi qꝛ verũ eſt qð ꝓ⸗
mittit diobis. Verba ea indraui audit
et credit ei qui me miſit habʒ vitã eterna: extus!
ryt in iudiciũ nõ veniai:ſed tranſe Tern ba

gta mortead WVAbi: quado veni⸗ Textus ha

mus de moꝛte ad vitã:vt nõ in iudiciũ ve ber: nõ veit:
niamus. In hac vita tranſimꝰ a moꝛte ad ſed tranſiet.
vitã. In hac vita que nõdũ eſt vita.hinc Hanmel,
tranſimus a moꝛte ad vitã. Quis eſt ille
tranſitus? Qui audit verba mea dixit:et
credit ei qui miſit me. Seruas iſta:et cre⸗
dis et tranſis.Et ẽ qui ſtando trãſit⸗ Pla
ne eſt. Stat enĩ coꝛpoꝛe:tranſit mẽte: AVbi

te ſi credebat: audiẽdo credit Pauloꝛnte
nõ credebat:modo credit:quaſi de regio⸗
ne infidelitatis ad regionẽ fidei traſitũ fe
cit: motu coꝛdis nõ motu coꝛpoꝛis.Motu
in melius: qꝛ irerũ qui deſerunt fidem mo
uentur in deterius Ecce in hac vita que ſi
cut dixi nondum eſt vita/trãſitur a moꝛte

—
5

dixi quia nõdũ eſt vita? Si vita eſſet iſta
no diceret dñs cuidã Si vis venire ad vi⸗

na eſt: multomagis ĩ intelligẽdo.Sed gra ==

venire ad vitã eternã: nõ addidit eternz: „
ſed tantũ dixit vitã. Nec vita nominãda Aſath. xix:
eſt: quia non eſt vera vita. Que eſt vera
vita miſi que eſt etema vita:? Audi apim

d⸗

K

ij 02. V *

ZJohb. CTract. xxl LCa.

dicẽtẽ ad Timotheũ: Pꝛecipe diuitibꝰ h⸗
ſeculi nõ ſuꝑbe ſapere/neq; ſperare in in⸗
certo diuitiarũ.ſed in deo viuo:qui pᷣſtat
nobis omia abundanter ad fruendũ:bene
faciant diuites: ſint in operibus bonis:fa
cile tribuant cõmunicẽt:vt qͥd hoc: Audi
quod ſequit᷑. Theſauriʒent ſibi fundamẽ
tũ bonum in futuꝝ:vt aſpꝛehendant verã
vitã. Pꝛofecto iſta ĩ qua erãt:falſa vita ẽ.
Hã vt quid velis aprehedere verã:ſi iaʒ
tenes verã? ¶ Si auũt apꝛehendẽda ẽ ve
ra:migrandũ ẽ a falſa Et qua migrandũ:
Quo? Audi ſcrede: ⁊ tranſitum facis de
moꝛte ad vitã:⁊ ĩ iudiciũ nõ venis.Quid
eſt hoc quod in iudiciũ nõ venies:Et q̃ſ⸗

nos exhiberi omnes ante tribunal
ſit / ſie bonum ſiue malum. Paulus dicit
opoꝛtet nos exhiberi omẽs ante tribunal
xpᷣi:et tu tibi audes ꝓmittere/quia ĩ iudi⸗
ciũ non venies. Abſit inquis vt ego mihi
hoc ꝓmittere audeã:ſed credo ꝓmittenti

Saluatoꝛ loquitur:veritas pollicetur:ipe
dixit mihi. Qui audit verba mea ⁊ credit

ei qui miſit me: habet vitã eternã.Et tran
ſitũ facit de moꝛte in vitã/et in iudiciũ nõ
venict. Ergo audiui verba dñi mei:credi⸗
di : Jã infidelis cũ eſſem:factus ſum ſide⸗
lis ſicut iſe monuit:tranſij a moꝛte ad vi⸗
tam:ad iudiciũ nõ venio: non pᷣſumptiõe
mea ſed ipſius ꝓmiſſione Paulus autem
contra xpᷣm loquit᷑/ſeruus cõtra dominũ/
diſcipulus cõtra magiſtrum/homo contra

deum: vt cum dñs dicat/quia qui audit ?æ
credit/trauſit a moꝛte ad vitam ⁊ in iudi⸗

cium non veniet:dicat apłs /opoꝛtet nos

omnes exhiberi ante tribunal xpᷣi? Ant ſi

ad iudiciũ nõ veniat:quid ad tribunal ex

HhHirꝛ/1bet᷑? Heſcio quõ intelligã. Reuelat er⸗

go dſis de noſter ⁊ ꝑſcripturas ſuas am⸗

monet nos dicens quot modis intelligat᷑
H auãdo dicit in iudiciũ Moꝛtoꝛ ergo vt
attendatis. Aliquãdo iudiciũ diſcrimina
tio dicit᷑. Scõm illũ modũ quo dicit᷑ iudi⸗
cium diſcriminatio:opoꝛtet nos omẽs ex.

hiberi ante tribunal xpᷣi: vt illic recipiat
homo que per coꝛpus geſſit ſiue bonũ ſi⸗
ue malũ.Apſa eſt enĩ diſcriminatio:vt bo

nis bona:malis mala diſtribuant᷑. Nam ſi

iudiciũ ſemp in malo acciꝑet᷑: nõ diceret

pſalmus /iudica me deus.Audit foꝛte ali

quã melioꝛ erit paulo apło qꝗͥ ait Opoꝛtet
xpᷣuvt
illic recipiat vnuſquiſq; que ꝑ corpu⸗ gef

—

quis diceniem.iudica me deus ⁊ miratur.

Solet eni homo dicere:ignoſcat mihi deꝰ

parce mihi deus.Quis eſt qui dicat/iudi

cCc me deus? Et aliquãdo in pſalmo ver⸗

ſus ipſe in dyapſalmate ponit᷑: qui pᷣbeat᷑

alectoꝛe ⁊ reſpondeatur a pplo: Munc foꝛ

te alicui coꝛ percutitur ⁊ timet cãtare ðo:

et dicere iudica me deus.Et tamẽ cantat

populꝰ credens nec putat ſe male optare
quod dicit᷑ a diuina lectione:⁊ ſi paꝝ itel
ligit:credit aliquid boni eẽ quod cantat

Et tamen ⁊ ipſe pſalmus nõ dimiſit homi

nẽ ſine intellectu. Secutus enĩ verbis po
ſterioribus oſtẽdit quale iudiciũ diceret:

dqꝛ nõ eſt damnationis ſʒ diſcretionis Ait

—

ð’1

eni Judica me deus. Quid eſt iudica me
deus? Et diſcerne cauſam meã a gente ſã

cta Ergo ſcðᷣm hoc iudicium diſcretionis:

opoꝛtet nos omẽs exhiberi ante tribunal
xpᷣi. Scðm iudiciũ aũt damnationis:qͥ au
dit verba mea inquit ⁊ credit ei qui miſit

me habet vitam eternã:⁊ in iudiciũ nõ ve

niet ſed tranſitum facit a moꝛte ad vitam
Quid eſt in iudiciũ non veniet: In dam⸗
natõem non veniet. Pꝛobemus de ſcrip⸗

turis quia dictũ eſt iudicin vbi pena ĩitel
ligirur.quãq; ⁊ in hac ipſa lectione paulo

poſt audietis ipᷣm verbũ iudicij non poſi

tum niſi ꝓ damnatione ⁊ ꝓ pena. Lamen
apls dicit quodam loco ſcribens ad eos/
qui coꝛpus quod fideles noꝛunt/male tra

ctabant: ⁊ ꝓpter quod male tractabant
coꝛripiebantur flagello dñi. Ait eni illis.
Pꝛopterea multi in vobis infirmi ⁊ egro⸗
ti doꝛmiunt ſufficienter. Multi enim pꝛo⸗

prerea etiã moꝛiebant᷑.Et ſecutus eſt.Si

enĩ noſipſos iudicaremus:a domino non

J.Coꝛ.xi.

iudicaremur:hoc eſt / ſi noſipos coꝛtipere
mus:a domino non coꝛriperemur.Cuʒ iu

dicamur au

tẽ a domino coꝛripimur:ne cũ

hoc mundo damnemur. Sunt ergo ſᷣm pe

nam qui iudicantur hic:vt parcat᷑ illis ibi

Sũt quibꝰ parcit᷑ hic: vt abundantiꝰ toꝛ⸗

queantur ibi. Sũt aũt quibꝰ diſtribuunt᷑

ipſe pene ſine flagello pene:ſi flagello do
mini coꝛrecti non fuerint:vt cum hic con
tempſerint patrem verberantem :ibi ſen⸗
tiant iudicem punientem. Ergo eſt iudici
um quo miſſurus eſt deus:id eſt:ſilius dei
in fine diabolum ⁊ angelos eius:et omẽs

um non venit: qui modo credens tranſitũ
iij

infideles ⁊ impios cum eo. Ad hoc iudici

„ 5 .

Zeoh. Cract. XNII a. V

facit a moꝛte ad vitam: Eteni ne putares de duodecim hoꝛis vnius diei:Ex quo lo i
credendo te non moꝛiturum 'm carnem: - cutꝰ ẽ vſq; ad hoc tempus et vſq; ad finz
accipiẽdo carnaliter diceres tibi. DHominꝰ ſ eculi/ ipſa vna hoꝛa agit᷑: de qua dicit in die
meꝰ mihi dixit Qui audit verba mea epla ſua iohãnes. Yilioli: nouiſſima hoꝛa jea
dit ei qui miſit me tranſiet a moꝛte ad vi⸗ eſt. Ergo nũc eſt. Qui viuit viuat qmork? dee
am. Ergo ego credidi/nõ ſum moꝛiturꝰ: tuus erat viuat: audiat vocẽ filij dei qui ci
Scias te moꝛtẽ quã debes ſupplicio adam moꝛtuus iacebat:ſurgat viuat. C(lama⸗ Johß. xj.
perſoluturum Accepit eni ille in quo tũc uit dñs ad ſepulchrum laʒari: et quadri⸗ 3* 8
omnes fuimus/moꝛte moꝛieris.nec potes duanꝰ moꝛtuus reſurrexit. Qui putebat 8
euadere ſententiã diuinam:ſed cum ꝑſol⸗ in auras pceſſit:ſ. epultus erat: lapis ſu-⸗
ueris moꝛtem veteris hominis /ſuſcipies poſit erat: Vox ſaluatoꝛis irrupit durici
vitam eternã noui hominis:⁊ trãſitũ faci, am lapidis:et coꝛ tuũ ita durum eſt vt nõ
es a moꝛte ad vitꝗ. Modo interim fac trẽã diũ illa vox diuina te rumpat Surge ĩ coꝛ
ſitum vite. Quc eſt vita tua: Fides. Ju⸗ de tuo: pcede de ſepulchro tuo. Etenim
ſtus ex ſide viuit. Inſideles inqt moꝛtui moꝛtuus in coꝛde tuo tanquã ĩ ſepulchro
ſunt. De quib dñs ait. Dimitte moꝛtuos: iacebas:et tanquꝗ ſaxo male coniuetui⸗:··
vt ſepeliant moꝛtuos ſuos. Ergo ⁊ in ha- ms grauaris. Surge et ꝓcede. Et crede ⁊
vita ſunt moꝛtui: ſunt viui:⁊ quaſi oinẽs cõſitere. Qui enim credit ſurrexit:qui cõ
viuunt. Qui ſunt moꝛtui? Qui non credi ſitetur pꝛoceſſit. Quare ꝓceſſiſſe dicimus
derunt. Qui ſunt viui: un crediderunt. cõſitentem? Quia antequã cõfiteretur: oc l
Quid dicit᷑ moꝛtuis ab apoſtolo? Surge cultus erat. Cum autem coſiteretur: pce⸗ ”
qui doꝛmis.Sed ſomnũ dixit non moꝛtẽ: dit de tenebris ad lucem. Et cum cõfeſſuſ fal . d
Audi ſequentia. Surge qui domis: et er fuerit: quid dicetur miniſtris: Quod dic⸗
urge a moꝛtuis. Et quaſi dicerʒ: quo ibo? tum eſt ad funus laʒari. Soluite illum: er
Et illuminabit te chriſtus. Jam cũ te E üſinite abire. Quomndo dictum eſt mini⸗ nen
dentem illuminauerit xpᷣs:tranſituʒ facis ſtris aplis: Que ſolueritis in terra:ſoluta de
E a moꝛte ad vitam Mane in eo quo ma⸗ erunt et in celo. Venit hoꝛa ⁊ nunc eſt qñ net
ſiſti:et nõ venies ad iudicium. Exponit il moꝛtui audient vocem filij dei:⁊ qui au⸗ bl⸗
lud enim ipſe vſequit᷑ Amen amen dꝛ dierint vinent. Vnde viuẽt:? De vita. De iut
co vobis: ne foꝛte qa dixit: traſit a moꝛ qua vita⸗ De chꝛiſto. Vnde ꝓbamus qæa Aun
a ucn rintelligamꝰ hoc in futura re de vita chꝛiſto? Ego ſum inquit via veri⸗ D
ſurrectione:oſtendere volens quomõ tra tas et vita. Ambulare vis: Ego ſum via MMs
ſit qui credit/et hoc ẽ trãſire de moꝛte ad Falli non vis ego ſum veritas.aſoꝛi non “Dül
vitaʒ:tranſire ab infidelitate ad ſidem:ab vis ego ſum vita. Hoc dicit tibi ſaluatoꝛ ſn
iniuſticia ad iuſticiã: a ſuperbia ad humi⸗ tuus rmon eſt quo eas niſi ad me. Mõ ẽ qᷓ di⸗
litatem: ab odio ad caritatem: Nunc aũ=t eas niſi per me. NHunc ergo iſta hoꝛa agt? ne
amen amen dico vobis:quia venit ho⸗ hoc ⁊ agitur plane:æ omnino nõ ceſſatur. d
ra ⁊ nunc eſt. Quid eu dentius: Jã cer Surgunt homines qui moꝛtui erant:tran uſe
te aperuit qð dicebat: qꝛ mõ fit quo nos ſibunt ad vitam: ad vocem fſilij dei viuũt:
xpᷣs hoꝛtatur. UVeniet hoꝛa: qᷓ hoꝛa nüc der illo perſeuerantes in fide ipſius ¶ Ha. S ſi
eſt. quando mortui audient voceʒ bet enim filius vitam : vnde viuant credẽ n
filij dei:et qui audierint viuent. J tes habet. Et quomodo habet: Sieut ha nue

de his moꝛtuis locuti ſumus. Quid puta⸗ bet pater. Audi ipſum dicentem. Sicnt
mus fratres mei: In iſta turba que me au eęnim pater habet vita i ſemetip 0

dit: nulli ſunt ne moꝛtui: Qui enĩ credunt ſic Dedit et flio vitam habere in ſe e⸗
et m veram ſidem agunt / viuunt et moꝛ⸗ etipſo.

B metiplo.Fratres:vt potero dicam. Hhec
tui ñ ſũt:qui aũt vel non credũt/ vel ſitut ſunt enim illa verba que paruum intelle⸗ 4
demones credunt/trementes ⁊ male viuẽ ctum perturbãt. Quare addidit in ſemet⸗ i
tes: filiũ dei cõſitentes/ä caritatẽ non ha ipfſ. o? Suffic eret enim vt diceret /ſicut em̃ ne
entes:moꝛtui potius deputandi ſunt Et prater habet vitam ſic dedit et filio habe⸗ an
tamen agit᷑ adpuc hoꝛa iſta. NHon eni ho⸗ re vitam: Addidit in ſemetipſo. Haber li⸗
m de qua locutꝰ eſt dominꝰ: yna erit hoꝛg· eni in ſemetipſo pater vitã: habet ⁊ filius 4 t

„ BZobh. CTract. XxII LCa. v

guo lo⸗
Ad ſine
dicgin
hon
Nno;
dei gui
uc Ii
putebat
pls ſug⸗
tduric
ſtytno
geicoꝛ
Etenim
Pllchro⸗
luemd⸗
1gecer
nnqui c
damug
un
npee⸗
ofeſſuf
d dic⸗
lumeet
awwi⸗
en
meſcn
auiau⸗
ma
yen⸗
nne
non
aa
wi
nagſ⸗
eſaut.
rden
arir.
autdelẽ ?
gauts
nanpſo.
fein ſe
n. hec⸗
intelle⸗
nſenet⸗
ſicuten

JƷMVMcͤ

inſemetipſo. Aliquid intelligere nos vo⸗

luit:in eo qð ait ĩ ſemetipo Et h ſecretũ

in vbo hoc clauſuʒ eſt:pulſet᷑ vt aꝑiat᷑

dſie quid ẽ qð dixiſti? In ſemetipᷣo qua⸗
re addidiſti? Etenĩ paulus apłus quẽ vi
dere feciſti nõ habebat vitã: Habebat in
quit quantũ homies moꝛtui vt reuiuiſcãt
et ad verbũ tuũ credendo tranſeant.Cũ
tranſierint: nõ in te habebunt vitã? Habe
bpunt. Mam ego pauloante dixi. Qui au⸗

dit verba mea ⁊ credit ei qui me miſit ꝛbʒ

vitam eternam. Ergo illi qui in te credũt
habent vitam: et non dixiſti in ſemenpſis

Cum autem de pfe loquereris dixiſtuſi⸗

cut pater habet vitam in ſemetipo. Mur⸗

ſus cum de te loquereris dixiſti: ſic ⁊ filio

dedit hf̃e vitã ĩ ſemetipo. Sicut habzʒ:ſic
dedit habere. Abi habet? In ſemetipſo

Paulus vbi habet: Non inſ emetipſo ſed
in rpᷣo. Tu fidelis vbi habes: MHon in te

metipſo:ſed in chꝛiſto. Videamus ſi hoc

Sal. ij.

dicit apłs. Viuo autẽ iã nõ ego: viuit ve
ro in me chꝛiſtus. Vita nr̃a/tanq; noſtra.

õ de voluntate ꝓpꝛia noſtra/nõ erit niſi
mala:peccatrix/iniqua Tita vo bona:de

deo in nobis eſt : nõ a nobis vp̃ᷣs aũt in ſe

metipſo habet vitam ſicut pater: quia ver

pljll dei nõ modo male viuit/⁊ mõ bene vi
uit: Homo autẽ modo male /modo bene.
Aui male viuebat /i vita ſua erat:qui be
ne viuit/ad vitam xpᷣi tranſit. Particeps
factus vite: non eras quod accepiſti : et
eras qui acciꝑes. Filius aũt dei non qua

ſi pꝛimo fuit ſine vita:et accepit vitam Si

cni ſic ulã acciperet:nõ eam haberet in ſe
metipſo Quid ẽ em̃ ĩ ſemetipſo: Vt ipſa
vita ipſe eſſct. Adhuc aliquid planiꝰ foꝛ⸗
taſſe dicam. Lucernã quiſq; accendit:ex⸗
empli gra. lucerna illa quantũ ꝑtinet ad
flãmulã que ibi lucet. Ignis ille habʒz lu⸗
cem in ſemetipſo: oculi aũt tui qui lucer⸗
na abſente iacebãt ⁊ nihil videbãt /iã ipſi

habebãũt lucẽ:ſed non in ſemetipſis Pꝛo⸗

inde ſi ſe a lucerna auerterint/tenebrant᷑:
Si ſe conuerterint illuminant᷑. Ar vo ille
ignis quãdiu eſt lucet: ſi volueris illi lu⸗
cem tollere:ſimul ⁊ ipſum extinguis. Naʒ

ſine luce non põt remanere. Sed lux xpſᷣs

inextinguibilis ⁊ coeternus patri:ſemper

candens/ſemꝑ lucens/ſemꝑ feruens. Naʒ
ſi nõ ferueret nũqͥd diceret᷑ in pſalmo:nec

eſt qui ſe abſcondat a caloꝛe eiꝰ. Lu aũt

„*

in pctõ tuo frigidus eras:conu ertaris ut
ferueſcas. Si receſſeris:frigeſcis. In pec⸗
cato tuo tenebroſus eras:cõuerteris vt il

lumineris: ſi auerteris te / obſcuraberis:

Proinde qui in tenebris eras:cũ illũina
ris nõ eris lumen quauis ſis in lũine: Ait
enim apoſtolus: Fuiſtis enim aliquando
tenebre:nũc autem lux in domino. Cum
dixiſſet nũc autem lux:addidit in domio
In te ergo tenebre:lux in domino. Lux
quare? Quia participatione lucis iluꝰ es

Si autem a luce qua illũinaris receſſeris
ad tenebras tuas redis. Mon ſic xpᷣs non

ſic verbſi dei. Sed quomõ?: Sicut habet
pater vitã in ſemetipſo:ſic dedit filio ha⸗

bere vitam in ſemetipſo:vt nõ participa⸗
tione viuat:ſed incõmutabiliter viuat:et

omino ipſe vita ſit : ſic dedit et filio habe
re vitã. Sicut habʒ: ſic dedit. Quid inter
eſt? Quia ille dedit:iſte accepit.Nũ qͥd
iam erat quando accepit? Mũ quid intel⸗
ligimꝰ xpᷣm aliquando fuiſſe ſine luce:cũ
ſpſe ſit ſapiẽtia patris de qua dictũ eſt: cã

doꝛ eſt lucis eterne? Ergo quod dicit᷑ de⸗

dit filio:tale eſt ac ſi diceret᷑.genuit filiũ.
BGenerando eni dedit. Quõ eni dedit vt

eẽt:ſic dedit vtvita eſſet:et ſic dedit vt in

ſemetipſo vita eſſet. Et quid eſt inſemet

ipſo vita eſſet? Mon aliũde vita indige⸗

ret ſed ipſe eſſet plenitudo vite vnð cre⸗
oẽtes alij viuerẽt dum viuerent. Dedit G
ergo illi habere vitam in ſemetipſo:dedit
ei tanquã verbo ſuo:tãquam ei qui ĩ prin
cipio erat verbũ ⁊verbum erat apud deũ

Deinde qꝛ homo factus quid illi dedit?⸗

Et poteſtatem dedit ei iudinum 5
33J uoniam filius hominis eſt.

d filiꝰ eſt dei :ſicut habet

Secudum quod ſili t haber
pater vitã in ſemet ipſo:ſic et dedit filio

vitã habere in ſemetipſo: ſecũdum autẽ
quod fſiliꝰ hominis eſt:poteſtatem dedit
ei iudiciũ faciẽdi.hhoc eſt quod heſterno
die expoſui caritati veſtre: qꝛ in iudicio
homo videbit᷑: deꝰ autem non vidcbit᷑.ſʒ

poſt iudicium videbit᷑ ab his qui vicerint
in iudicio: Ab impiis autẽ non videbitur

eꝰ. Quia ergo homo videbit᷑ in iudicio
foꝛma illa que ſic veniet ſicut aſcẽdit:iðo
ſupra dixerat: Pater non iudicat quem⸗
quã :ſed omne iudiciũ dedit ſilio.hhoc
etiã in iſto loco repetit cum dicit.Et po⸗
teſtatẽ dedit ei iudiciũ faciẽdi: qm̃ filiꝰ

iiij

Ephe. v.

NAla lr̃a.q:

homĩs eſt. Tanq; diceres tu Ptãtem de
dit ei iudiciũ faciẽdi: Quare ? Quãdo nõ

habuit iſtã ptãtem iudicij: Quãdo in pn⸗

cipio erat verhũ et verbũ erat apud deũ
et deus erat verbũ. quãdo om ia pꝑ ipᷣm fa
cta ſunt:nunqͥd nõ habebat ptãtẽ iudiciũ

faciẽdi? Sed ſcdᷣm hoc dico ptãtem dedit

ei iudiciũ faciendi:quia ſiliuſ hominis eſt
Sed ſcõm hoc accepit ptãteʒ iudicãdi: qꝛ
ſilius homis eſt.Ma ſcõm quod dei ſilius
eſt. ſemꝑ habuit hanc ptãtem. Accepit qᷣ
reſuſcitatus eſt:accepit qͥ natus ẽ: accepit
qui cuciſxus ẽ. Qui fuit in moꝛte:eſt ĩ vi
ta. Verbũ dei nunqᷓ; in moꝛte: ſꝑ in vita.
Jã ergo de reſurrectõe foꝛte aliquis no⸗
ſtrũ dicebat. Ecce reſurreximꝰ. qui audit
xpᷣm:qui credit et tranſit de moꝛte ad vi⸗
tam:⁊ in iudiciũ nõ veniet. Venit hoꝛa ⁊

nunc eſt:vt qui audit vocẽ filij dei viuat.

moꝛtuꝰ erat:audiuit:ecce rſurgit. Quid ẽ

dʒõ dicit᷑ poſtea reſurrectio futura carnis:

et reſunectio coꝛpoꝝ moꝛtuoꝝ? Parce ti
bi:noli pꝛecipitare ſi niam:ne ꝑgas poſt il⸗

lã. Eſt quidẽ iſta reſurrectio que fit nunc:

moꝛtui erant inſideles/moꝛtui erant iniqͥ/
viuunt iuſti:trãſeũt a moꝛte infidelitatif/
ad vitã fidei.Sed noli inde credere nul⸗
lã futurã poſtea reſurrectõem coꝛ pis:cre⸗
de futurã et reſurrectionem coꝛꝑis. Audi
eni quid ſequat᷑ :poſt cõmendatã reſur⸗

rectõ ez iſtã que ſit ꝑ fidẽ: ne quis putaret

iſtã ſolã eſſe/⁊ incideret in illã deſt patõez

et erroꝛẽ hominũ qui puertebãt alioꝝ ſen

tũ inquis credo? Audi quod dicit. Noli

ſus: dicẽtes reſurrectõem iã factã eſſe: de
dqbus dicit apłs:afidẽ quoꝛundã ꝑpuertũt:
credo eni quia talia vba illis dic ebãt. Ec
ce dñs vbi ait: Et qui credit in me tranſit
ꝗ moꝛte ad vitam. Jã facta ẽ reſi urrectio
in omnibus ſidelibꝰ qui fuerãt inſideles
quomõ altera dicit᷑ reſurrectio ? Gratias
deo noſtro.fulcit nutãtes:di rigit heſitan⸗
tes:c õfirmat dubitãtes. Audi qͥd ſequit᷑:
quia nõ habes vnde tibi facias caliginem
mortis. Si credidiſti: totũ crede: uid to

te mirar hoc:qa dedit ptãtem ſilio fa⸗
ciendi iudicij: In ſine dico: ait. Quõ in ſi⸗
ne? Holite mirari hoc quia let he

ra.Hic non dixit /et nũc eſt. In illa 11.

rectõe ſiði qͥd dixit: Veĩet hoꝛa ⁊T nũc eſt.
In iſta reſurrectõe qꝛ ↄmẽdat fururã coꝛ
poꝝmoꝛtuoꝝ veiet hoꝛa dixit/ñ dixit nũc
eſt:qꝛ in fine ſeculi ventura eſt Et vnde

vite:qunale fecerut ad reſurrectio⸗
ne iudicij. Hoc eſt iudiciũ: pena illa de Ab vo.

— LVLa. V

inqᷣs mihi ꝓbas: quia de ipᷣa reſurrectioõe
dixit? Si patient᷑ audias:tuipſe tibi mo⸗
do ꝓbabis. Sequamur ergo Molite mira

ri hoc qa veniet hoꝛa:in na oes quii
monumẽétis ſi unt au kler vocent 2⸗
liſ deie cedent. Auid euidentis iſta
reſurrectione? Jã dudũ non dixerat qͥ in
monumætis ſunt/ſed moꝛtui audiẽt vocẽ
filij dei: ⁊ q audierint viuẽt. Nõ dᷣ alij vi
uent/alij dãnant᷑:qꝛ oẽs qͥ credũt viuent.

—---—

De monumẽtis aũt qͥd dixit? Omẽs qui

ſunt in monumẽtis audiẽt vocẽ filij eiꝰ et
pꝓcedent nõ dixit audiẽt ⁊ viuent.Si enĩ
male vixerant ⁊ iacebãt in monumentis:
ad moꝛtẽ reſurgẽt nõ ad vitã. Ergo vide⸗

amus qui ꝓcedunt: licet pauloante moꝛ⸗

tui audiẽdo ⁊ credẽdo viuebãt. Mõ ibi fa
cta ẽ diſcretio: nõ dictũ eſt audiẽt moꝛtui
vocem filij dei ⁊ cum audierit/alij viuẽt/
alij damnãtur/ſed omnes qͥ audierint vi⸗
uent.quia qͥ credũt viuẽt. Qui habent ca
ritatẽ viuent: ⁊¶ nemo moꝛiet᷑. DHe monum̃
tis aũt audient vocem 2 —

Qui bene fecerũt adq reſurrectõeʒ

qua pauloante dixerat. Qui credit in me
tranſiet a moꝛte ad vitã: ⁊ ĩ iudiciũ nõ ve
niet. Nõ liun ego gme facereqee
qua· Sicut andio iudico:⁊iudiciũ
meun iuſtu e. Si ſicut audis iudicas:q q⸗

audis: Si a pfe/certe pr̃ nõ iudicat quem
quã ſed omne iudiciũ dedit filio Quãdo
tu quodãmõ pco pr̃is vt qð audis dicas.

Quod audio hoc dico quia qð eſt pr̃ hoc
ſum. Dicere eni meũ eſſe eſt: quia verb
pf̃is ſum Hoc eniĩ tibi dicit xpᷣCᷣs. Inde de
tuo quid eſt:ſicut audio ita iudico miſi ſi
cut ſum? Quõ enĩ audit xpᷣs:? Frẽs quera

mus rogo vos.Audit xpᷣs a pr̃e? Qunomõ

illi dicit pater⸗ Vtiq; ſi dicit illi:vᷣba ad
illum facit. Omis enĩ ꝗᷣ aliqᷣd alicui dicit:
verbo dicit. Quõ par filio dicit:quãdo fi⸗
lius verbũ patris eſt: Quicqͥd aut nobis
pater dicit: verbo ſuo dicit: verbũ pr̃is fi⸗
lius eſt:ipᷣo verbo quo alio verbo dicit⸗
Vnus eſtideus / vnũ verbũ habet: in vno
verbo oĩa ↄtinet. Quid eſt ergo ſicut au⸗
dio ita iudico:? Siẽ de pfe ſũ: ita iudico:

Ergo iudiciũ meu iuſtũ ẽ. veꝑ ẽ. Nã ſi ni
hil facis ex te o dñe ieſu. quõ ſentiũt car⸗
nales / ſi nihil facis ex te? Quõ pauloañ

reſurrectio⸗

Al. bona

Akin.

Al ipſo⸗

Mcn,

4
d.

QQe —

—
☛

S =S

S.-=

—

Mon cöme⸗ = ſorrſa en öi S. a2
moꝛat Au. i na lectio ð teſtimoĩo dñi nob locuta ẽ:qꝛ
oc tractatu
textuʒ ſcom
foꝛmã vboꝝ

diyxiſti. ſic ⁊ filiꝰ quos vult viuiſicat:mõ dði
cis: ex me ſacio nihil? Sʒ qd cõmendat fi
lius: niſi qꝛ ð pr̃e ẽ᷑? Quid ẽ de pr̃e? HNon
eſſe de ſe. Sʒ nõ ẽ de ſe filiꝰ. Si de ſe eẽt:
fllius nõ eſſet.ſʒ filiꝰ de pr̃e ẽ.Pater vt ſit
nõ eſt de filio: filius vt ſit de pr̃e eſt: equa
ls eſt patri. Sed tũ iſte de illo.non ille de
iſto: Quia nõ qro voluntatẽe meam
ſeq voluntatem eius qui miſit me.

Filiꝰ vnicus dicit: nõ quero voluntatem

meã: ⁊ homĩes volũt facere volũtatẽ ſuã
Ille tantũ ſe humiliat qui equaliſ ẽ pf̃i.⁊
tantum ſe extollit qui ĩ ino iacet:⁊ niſi ei
manus poꝛrigat᷑ nõ ſurgit. Yaciamꝰ g vo⸗
luntatẽ patris /voluntatẽ filij/ voluntatẽ
ſpũſſcti:quia trinitatis huiꝰ vna volũtaſ/
vna ptãs/vna maieſtas ẽ. Io tñ dicit fili
As:nõ veni facere voluntatẽ meã/ſed vo⸗
luntatẽ eiꝰ qui miſit me:qꝛxpᷣs nõ eſtð ſe
ſed de pfr̃e ſuo ẽ.Quod aũt habuit vt ho
apareret:de creatura aſſumpſit quã ipſe
foꝛmauit
Explicit tractatus.xxij. Incipit tra
cctatꝰ.xxiij. Ab eo qð ſcriptũ ẽ: Si
ego teſtimoniũ phibeo de me telſti
moniũ men noepeg vſc ad eulo
cũ vbi ait. Si eni crederetis moyſi
crederetis forſitan mibi: Deme
eniille ſcripſit. Si at illiꝰ lfis non
creditis quõ verbiſ meis credetis

Bogdꝗ loco in
euãgelio dñs ait pꝛudẽtẽ audito
rẽ võbi ſui:ſilem eẽ debè hoĩ qͥ vo
lẽs edificare fodit altiꝰ donec ꝑueniat ad
fundamtũ ſtabilitatis petre/a ibi ſecurus
ↄſtruat qð fabricat/aduũſꝰ ĩmpetũ flumis
vt cũ venerit reꝑcutiat᷑ potius firmitate
ęellificij q; impulſu ſuo ruinã faciat illi do⸗
muli. Putemꝰ ſcripturã ði tãq; agꝝ eẽ:vbi
yolũꝰ aliqͥd ediſicare. Mõ ſimꝰ pigri /nec
ſuꝑficie ↄteti:fodiamꝰ altiꝰ donec puenia
mꝰ ad petrã:Petra ãt erat xpᷣs. Hodier⸗

nõ habʒ nccim ab hoĩbꝰ teſtimoniũ:ſʒ ha⸗
beat maiꝰ qᷓ; ſũt hoĩes:atq; idẽ teſtioniũ
dixit qᷣd oe inqt qͥ ego facio:te
ſtimoniũ phibẽt de me. Deino adiũ⸗
xit. Et teſtimoniu phibʒ de me qui
miſit me pater. Jpa quoq; oꝑa ꝗ facit:
a pfe ſe accepiſſe dicit. Ceſtimoniũ g ghi
bent oꝑa :teſtimoniũ ꝑhibʒ pr. mNullũ ne

ſed qñq; pᷣte
rit:quando⸗
q; variat qñ
q; ſolũ ſnĩaʒ
explicat.

ſibi ꝑ moyſen famulũ dei.

eninanil phibuit io hes? Perhihuit pla
ne/ſed tanq́; lucerna mõ ad ſaciãdos ami⸗ L
cos ſed ad cõfundẽdos inimicos. Jã eni·
antea pᷣdictũ erat a ꝑſona pris/paraui lu⸗ Ps.· xiij
cernã xpᷣo meo: inimicos eiꝰ induã ↄfuſio
ne:ſuꝑ ipᷣm aũt efflorebit ſctificatio mea.

Eſto tanq; in nocte poſitꝰ. Attẽdiſti in lu

cernã ⁊ miratus es lucernã: ⁊ exultaſti ad

lumẽ lucerne.Sed illa lucerna dicit es ſo⸗
lẽ in quo exultare debeas: æ q́uis ardeat
in nocte:diẽ te iubet expectare.Non g qꝛ
illiꝰ hoĩs teſtimoniũ nõ erat opus.nã vt
quid mitteret᷑ ſi nõ erat opus? Sed ne in
lucerna remaneat homo/vt lumẽ lucerne
ſufficere ſibi arbitret᷑:ideo dñs nec lucer⸗
nã illam ſupfluã dicit fuiſſe/nec tñ te dicit

in lucerna debere remanere. Dicit alið te⸗

ſtimoniũ ſcriptura di/ibi vtiq; deꝰ ghibu⸗

it teſtimoniũ filio ſuo:⁊ĩ illa ſcriptura iu⸗
dei ſpem poſuerãt in lege ſe dei:miſtrata
iuqt ſcriptura ĩ qua uos putatiſ vi Al kfa ſeri
laeterna hre ipſa teſainomii bbnan ii⸗
et de me: non vultis vemre ad gle f
me ut uita habeatis. Quid vos puta⸗ Et ille ſunt

tis habere ĩ ſcriptura? Tlitã eternã Ipſã ue.
interrogate cui phibet teſtimoniũ: ⁊ intel

ligite que ſit vita eterna.Et qꝛ ꝓpt᷑ moy⸗

ſen videbant᷑ repudiare vpᷣm tanq; ad⸗
uerſariũ inſtitutis/pᷣceptiſqᷓ; mo vſi:rurſuſ
eoſdẽ ipſe cõuincit:tanq; de alia lucerna.

Qmẽs eni hoies lucerne: quia ⁊ accendi

poſſunt ⁊ extingui.Et lucerne quidẽ ſapi
unt/lucẽt/⁊ ſpũ feruẽt.Mã ⁊ ſi ard ebãt et
exticte ſũt:etiã putẽt. Permãaãſerũt enim

ſerui dei lucerne bone/ ex oleo mie illius

nõ ex viribꝰ ſuis. Gfa ꝗpe di gratuita il⸗
la:oleũ luceruaꝝ ẽ.Plꝰ enĩ illis omĩbus

laboꝛaui: ait quedã lucerna : z ne viribꝰ
ſuis ardere videret᷑ adiũxit. Nõ aũt ego

ſed gr̃a dei mecũ. Omnis ̊̊ ꝓphetia ante

dñi aduentũ lucerna cẽ.De q̃ petrus apłs

Habemꝰ certioꝛẽ ꝓpheticũ ermonẽ: cui ⸗ e z:
bene facitis intẽdentes/queadmodũ lu⸗ )· Peꝗ⸗
cerne lucẽt ĩ obſcuro loco donec dies lu⸗
ceſcat:⁊ lucifer oꝛiat᷑ in coꝛdibꝰ vr̃is. Lu⸗
cerne itaq; ꝓphete:⁊ oĩs pꝓphetia vna ma
gna lucerna: Quid apli? NHõ lucerne etiã
ipᷣi? Plane lucerne.Solꝰ eĩ ille ñ lucerna
Mõ eni accendit᷑ ⁊ extinguit᷑: qꝛ ſicut pa⸗
ter habet vitam in ſemetipᷣo ſic dedit filio

Haber e vitam in ſemetipſo. Lucerne ergo
et apli:⁊ gras agunt quia et accenſe lumi

F v

Joh. Tract. XXIII

JJJ === f —

ne veritatis ſunt:et feruent ſpiritu carita⸗

tis:et ſuppetit ũlis oleũ gratie dei.Si non

AMath. v.

eẽnt lucerne:nmõ diceret illis dominꝰ:vos
eſtis lumẽ mði. NHNã poſtea quã dixit:vos

eſtis lux mundi:oſtendit ne tale lumen ſe

putarent quale dictum eſt. Erat lumẽ ve⸗
rum:quod illuminat omnẽ hoĩem venien

tem in hunc mundũ. Tũc aũt hoc de dño

dictũ ẽ:cũ a iohãne diſtingueret᷑.De iohe

Joh. j.

quippe baptiſta dictũ erat:non erat ille lu

men:ſed vt teſtimoniũ pꝑhiberet de lumie
Et ne diceres quomõ lumen non erat de
quo chꝛiſtus dicit/quia lucerna erat:in cõ

paratione alterius luminis non erat lumẽ

Erat enim verum lumen: quod illuminat
omnẽ hoĩem venientẽ in hunc mundum:
Ergo cũ ⁊ diſcipulis diceret:vos eſtis lu⸗
men mundi:ne ſibi aliquid tributũ puta⸗
rent/quod de ſolo xpᷣo intelligendũ eſſet
et ita lucerne vento ſuꝑbie extinguerent᷑:

cũ dixiſſʒ: vos eſtis lumen mũdi:cõtinuo

ſubuixit. Mon poteſt ciuitas abſcondi ſu⸗

pꝛa montem poſita:neq; accendunt lucer
nam ⁊ ponunt eam ſub modio ſed ſuꝑ can

delabrum:vt luceat omnibus qui i domo

ſunt. Sed quid ſi apłos nõ dixit lucernã/
ſed accẽſoꝛes lucerne quã ponerẽt ſuper

candelabrũ? Audi quia ipſis dixit.Sic lu
ccat inquit lumen veſtrũ coꝛam hoĩibꝰ:vt
vidẽtes bona oꝑa vfr̃a gloꝛificent nõ vos
ſed patrẽ veſtrũ qui in celis eſt. Ergo et

moyſes pꝑhibuit teſtimoniũ chꝛiſto:⁊ ioho

nes perhibuit teſtimonium chꝛiſto. ce⸗

teri ꝓphete et apoſtoli ꝓphibnerunt teſti⸗

moniũ chꝛiſto. Hhis omnibus teſtimonijs
pᷣponit teſtimoniũ operum ſuoꝝ:quia ⁊ ꝑ
illos nõ niſi ðs perhibuit teſtimoniũ filio.
Sed perhibet aliomõ deꝰ teſtimoniũ ſilio
ſuo.Per ipſum filiũ ſuũ:indicat deus ſili
um:indicat ſe ꝑ filium. Ad hunc ſi potue⸗
rit homo puenire nec lucernis indigebit:

et vere fodiendo altiuſ edificiũ perducet

ad petram ¶Facilis eſt ergo fratres ho⸗
dierna lectio:ſed ꝓpter heſternũ debitũ.
ſcio enĩ quid diſtulerim/ non abſtulerim:

et dominus dignatus eſt donare:etiã ho⸗

die loqui ad vos. Recoꝛdamini quid re⸗
poſcere debeatis:ſi foꝛte aliquomõ ſerua
ta pietate ⁊ ſalubri humilitate extẽdamꝰ
nos non aduerſus deũ/ſed ad deum.et le
uemus ad eum animam noſtram:effundẽ
tes eam ſuper nos:ſicut ille in pſalmo cui

La. Vv

dicebatur vbi eſt deus tuꝰ:hec inquit me⸗ põ.xij.

ditatus ſum: et effudi ſuper me aĩiaʒ meã

Leuemus ergo animã noſtram ad deum
non cõtra deum/quia ⁊ hoc dictũ ẽ:ad te
domine leuaui animã meã. Et leuemꝰ ad

iuuante ipſo quia grauis eſt. Vnde autẽ

aggrauat animã/et depꝛimit terrena inha

bitatio ſenſum multa cogitantẽ. Me foꝛte

poſſimus ſenſum noſtrum a multis colli⸗

gere ad vunm: ⁊ euulſum a multis leuare
ad vnuʒ. Quod quidem non poterimꝰ vt
dixi /niſi adiuuet ille qui ad ſe vult leua⸗

ri animas noſtras: ⁊ cõtingamꝰ ex aliqua
parte/quomõ verbũ dei vnicus pater co⸗
eternus ⁊ coequalis pr̃i non faciat niſi qð
viderit prem facientem:cũ tamẽ pater ip
ſe nõ faciat aliquid niſi ꝑ filiũ videntem.

Vigetur mihi quõ dñs ieſus in hoc loco
magnũ quiddã inſinuare volens nitẽtis⸗

2⁊ infũdere capacibꝰ / incapaces aũt exci⸗
tare ad ſtudiũ/vt nondũ intelligẽtes /be⸗

ne viuendo capaces flant: Inſinuauit no

bis animã humanã ⁊ mentẽ rationalem ᷓ

ineſt homini/nõ ĩeſt peccoꝛi/nõ vegetari/
nõ beatiſicari/non illuminari: niſi ab ipſa

ſubſtãtia dei:eãq; aiam facere aliqͥd ꝑ coꝛ
pus ⁊ de coꝛpe/atq; habere ſubiectũ coꝛ⸗
pus/⁊ ꝑ coꝛꝑalia mulceri poſſe ſenſus coꝛ

poꝛis vl offendi.⁊ ꝓpter hoc:id ẽ:ppt᷑ cõ
ſoꝛtiũ qdðdã anie ⁊ coꝛpis in hac vita atq;

cõplexũ:delectari aiam lenitis:vel contri
ſtari offenſis coꝛpoꝛis ſenſibꝰ :beatitudi⸗

nẽ tamẽ eius qua fit beata ipᷣa aĩa/nõ fie⸗
cõmutabilis eterneq; ſubſtantie q̃ ds ẽ:vt
quõ aia q̃ inferioꝛ deo ẽ/id qð ipᷣa iferiꝰ ẽ

ni niſi ꝑticipatione illiꝰ vite ſemꝑ viue / in

hoc ẽ coꝛpꝰ facit viuere:ſic eandẽ aĩiam ñ

faciat btẽ viuere:niſi qð ipᷣa aĩia ẽ ſuperiꝰ
Supioꝛ eni aĩa qᷓ; coꝛpꝰ: et ſuꝑioꝛ qᷓ; anĩa

ðs. Aia vt pᷣſtet aliqd ĩferioꝛi: pᷣſtat᷑ illi a

ſupioꝛe.Seruiat dño ſuo:ne ↄculcet᷑ a ſer
uo ſuo.Hhec ẽ frẽs mei religio xpᷣiana que

pᷣdicat᷑ ꝑ totũ mundũ hoꝛrentibꝰ inimicis

et vbi vincũt᷑ murmurantibꝰ:vbi pᷣualent
ſeuientibus. Hec eſt religio xpᷣiana vt co⸗
lat᷑ vnꝰ deꝰ:nõ multi dij:qꝛ nõ facit aiam

beatã niſi vnꝰ ðs. Participatõe dei fit be
ata:nõ pticipatõe ſctẽ aĩe fit beata inſir⸗

ma ania:nec ꝑticipatõe angeli fit btã ſctã
aĩa. ſʒ ſi qrit btã eſſe ĩfirma aĩa:q̃rat vno
btã ſit ſctã aĩa.õ enĩ beatus efficeris ex

xhi caEt 4
ſat 1

ſu
ſar

V

—

me⸗ zr
mei dan
deum
zadte
d
eaun
iumi
ainhe
eſoxe
colli⸗
euare
nept
leua⸗
iqua
er o⸗
ſd
nerip
Ncloco
etis
ntexc⸗
es bbe⸗
uitno
lalenij
getan
bipa
dar
au⸗
Nor
c
ch
du.
wäi⸗
oſe⸗
wen
Seſt
ſſendẽ
Ami
ſuper
rchani⸗
ſtuti
taſe
ne
imias
galent
yt co⸗
aiam
ifitbe
ainſi⸗
btiſai
4 no
ser

angelo tu:ſed vnde angelus inde et tu:

Hhis pꝛemiſſis atq; firmiſſime conſtitutis/
animã rationalẽ nõ beatiſicari niſi a deo:
coꝛpus non vegetari niſi per animaʒ/atq;

eſſe quanda medietatẽ inter deũ ⁊ coꝛpꝰ

Philip.ij

iiij.ſen.diſ.

iij. ca. Et us eſt: Reſurget coꝛpus a coꝛruptiõe per
vuij. ca. Et id quod homo eſt Anime reſurgunt ꝑ fub

ſicut

et aiam ( Intedite ergo ⁊ recolite nõ ho

C diernã de qua ſufficienter locuti ſumus:

ſed heſternã lectõem/quã ecce triduo iaʒ
verſamus atq; tractamus:etꝓ viribꝰ fodi
amus/donec ad petrã ꝑueniamꝰ. Verbũ
xpᷣs:⁊ verbum dei xpᷣs apud deũ Uerbũ
xpᷣs:et deus verbum xpᷣs: ⁊ deus ⁊ ver⸗

bum vnus deus. Illuc perge anima cõtẽ⸗

ptis ceteris / vel etiam traſcenſis. Illuc ꝑ
ge: Mihil potentius iſta creatura ꝗᷓ mens
dicit᷑ ratõnalis:nihil hac creatura ſublimi
us. Quicqͥd ſupꝛa iſtã ẽ:creatoꝛ ẽ. Dice⸗

bã aũt qͥa verbũ xpᷣs/⁊ verbũ dei xpᷣs/⁊

deus verbum xpᷣs:ſed non tantũ verbum

xpᷣs:quia verbũ caro factũ eſt ⁊ habitrauit

in nobis. Ergo et verbũ ⁊ caro xpᷣs · Cum
enĩ in foꝛma dei eſſet: non rapinã arbitra
tus eſt eẽ ſe equalem deo Et quid nos in

vmo qui nõ poteramus inſirmi ⁊ humi re
pentes attingere deum? Munquid relin⸗
quẽdi eramꝰ? Abſit.Semetipſum exina⸗

niuit foꝛmã ſerui accipiens:non ergo foꝛ⸗
mã dei amittens Factus eſt homo qᷣ erat
deus:accipiendo quod nõ erat/non amit
tendo quod erat. Ia factus eſt homo de

us. Ibi habes aliquid ꝓpter inſirmitateʒ
tuam:ibi habes aliquid ꝓpter ꝑſectõnem
tuam.Erigat te vpᷣs per id quod hõ ẽ:du

cat te ad id quod deus ⁊ homo eſt:perdu
cat te ad id quod deus ieſus eſt. Et tota
pᷣdicatio diſpenſatioq; ꝑ ieſum hec eſt fra
tres ⁊ alia non eſt:vt reſurgant anime:re⸗
ſurgant et coꝛpa. Vtrunq; quipe moꝛtuũ
erat:coꝛpꝰ ex infirmitate/aia ex iniqᷣtate:
Reſurget anima ab iniquitate ꝑid qð de

ſtantiã dei:coꝛpoꝛa ꝑ diſpenſatõem hũa⸗

nam:Quia vtrunq; moꝛtuũ erat/reſurgat

vtrũq. Quid vtrunq;? Anima et coꝛpus.
Per quid ergo anĩa:niſi ꝑ dñm ihm chꝛi⸗

ſtum? Per quid coꝛpus:niſi ꝑ hominẽ eũ⸗
dem xpm: Erat enĩ ⁊ in xpᷣo anima huma
na/tota anima:nõ irrationale tantũ anie

ſed etiã rationale quod mens dicit᷑. Fue

eccleſia:qui putarent nõ habere mentem

rationalem coꝛpus xpᷣi/ſed quaſi animam
beluinã. Excepta quippc rationali mente
vita beluina eſt. Sed quia expulſi ſunt et
a veritate expulſi ſunt: accipe totum xpᷣm
verbũ/mentẽ rationalem/et carnem:HHoc
totum xpᷣs eſt. Reſurgat anima tua ab ini
quitate per id qð deus eſt:reſurgat coꝛpꝰ
tuum a coꝛruptione ꝑid quod homo eſt
Mꝛoinde cariſſimi audite magnã lectõ
nis huius quantum mihi videt᷑ ꝓfundiia
tem:et viqete quẽadmodũ loquatur hic
chꝛiſtꝰ: nihil alið quã quare venerit xpᷣs:
vt reſurgant anime ab iniquitate:Reſur.
gant coꝛpoꝛa a coꝛruptione. Jam dixi ani
me per quid reſurgant:per ipam ſubſtan-
tiam dei: Coꝛpoꝛa per quid reſurgãt/per
diſpenſationem humanã domini noſtriie
ſu chꝛiſti. Amen amen dico vobis: neſumit hh
non poreſt aſe filius focere qcquã Au.textũ in
Alt⸗ Iquod viderit pr̃em facientem. ſupioꝛibus.
Nuecunq; enim ille fecerit hec ⁊ fi uij. tractati-
us uniliter facit: celum/ terrã/ mare: bus expoſi⸗
que in celo/ que in terra/que in mari:viſi tum adhuc
bilia inuiſibilia: animalia in terris: frute ampliꝰ ali
cta in agris:natantia in aquis:in aere vo⸗ ter illũ expo
lantia:in celo lucentia: Pꝛeter hec omnia nendo
angelos / virtutes / ſedes / dominatões ſpn
cipatus/poteſtates.Omnia ꝑ ipſum facta
ſunt Nunquid fecit oia hec deus pater ?
demonſtrauut ea facta filio:vt et ipſe face
ret alterũ mundum his omnibus plenũ?
Hon vtiq;. Sed quid? Quecunq; enĩ ille
fecerit: h ⁊ ñ alia /ſʒ hec ⁊ filiꝰ: nec diſſił·
ſz ſimiliter facit. Gareneni diligerg⸗

liũ:et oia demonſtrat ei
cit. Demõſtrat pater filio vt aie ſuſcitent
quia ꝑ patrem ⁊ filiũ anime ſuſcitant᷑nec
poſſunt viuere anime:miſi eaꝝ vita ſit deꝰ
Si ̊nõ pñt viuere aie niſi eaꝝ vita ſit de
us ſicut ipſe ſunt vita coꝛpoꝝ: qð vemon⸗
ſtrat pr̃ filio:id ẽ:qð facit ꝑ filiũ facit.Nõ
faciẽdo demõſtrat pr̃ filio:ſed demõſtran
do facit ꝑ filiũ. Videt enĩ filius prem de⸗
mõſtrãtẽ anñq;ᷓ aliqd ſiat:æ ex demonſtra
tione patris ⁊ viſione filij/fit qð fit a pfe
p filiũ.Sic aĩe ſuſcitãt᷑ ſi potuerint videre
iſtã vnitatis ↄiunctõeʒ:pr̃em demõſtrãtẽ
filiũ videntẽ/⁊ ꝑ pr̃is demõſtratõeʒ/⸗ filij.
viſionẽ ſieri creaturã:atq; id fieri ꝑ pfis
mõſtratõeʒ ⁊ filij viſionẽ/qð nec pf ſirne-
ſilius: ſed infra pfem ⁊ filiũ/quicquid ſit
a pfe/ſit ꝑ ſiliũ Quis hoc vidʒ: Ecce iteꝝ

Joh. Tract. xXxXIII TLa. vV

— —

ad carnales ſenſus. Ecce rurſus humilia⸗

mus nos ⁊ deſcendimꝰ ad vos:ſi tũ aliq d

aliquando aſcenderamus a vobis. VUis
demõſtrare aliqͥd filio tuo vt faciat quod
facis: facturus es et ſic demonſtraturus
Quid igitur facturus es/quod demõſtres
filio:nõ vtiq; facis ꝑ filiũ: ſed tu ſolus fa⸗
cis:quod ipᷣe factũ videat ⁊ aliud tale ſi⸗
militer faciat Hõ ẽ hoc ibi:Quid ꝑgis ad
ſiłitudiuẽ tuã:⁊ delesi te ſiłitudinẽ dei⸗

Ibi oĩno nõ ẽ B. Inueni aliqd quõ demõ
ſtres filio tuo quod facis anteqᷓ; facis: vt

cum demõſtraueris:per filium facias hoc
quod facis. JOam foꝛte quaſi occurrit tibi.
Ecce inquis cogito facere domũ:⁊ volo
vt per filiũ meun fabricetur:antequã eaʒ
ipſe fabricem oſtendo filio meo quod fa⸗

cere volo:⁊ facit ipſe atq; ego per ipſum/

cui oſtendi volũtatẽ meam. Receſſiſti qᷣ⸗
dem a priſtina ſimilitudine:ſed adhuc ia⸗

ces in magna diſſimilitudine. Ecce enim
antequã facias domũ/indicas filio tuo/et

demonſtras quid facere velis:vt te demõ
ſtrante antequã facias/faciat ipſe qð de⸗
monſtraueris: ⁊ tu per ipſum. Sed verba
dicturus es filio tuo :inter te ⁊ ißm verba
curſura ſunt: et inter demonſtrantẽ et vi⸗
dentẽ vel loquentẽ et audientẽ ſonus ar⸗

ticulatus volat:qui non eſt quod tu:ꝛnon

eſt quod ipſe. Sonus quippe ille qui exit
de oꝛe tuo ⁊ verberato aere tangit aurem

filij tui:⁊ impleto ſenſu audiẽdi perducit

ad coꝛ cogitatõcʒ tuã:Sonus ergo ille nõ

eſt ipſe tu:non eſt ipſe filius tuus. Signũ
datũ eſt ab animo tuo/ animo filij tui:qdð

ſignum non ẽ nec animus tuus/nec animꝰ

filij tui/ſed aliud aliquid: Ita ne putamꝰ
prem deum locutũ eſſe cũ filio? Fuerunt
verba inter deum ⁊ verbuʒ: quomõ iſtud

eſt: An qᷣcqᷓ; vellet pater dicere filio? Si
vellet verbo dicere:ipſe filius eſt verbum
patris. Nunquid per verbum loqueretur
ad verbum: An quia filius magnum ver
bum/minoꝛa verba curſura erant inter pa
trem et filium.ſonus aliquis et quaſi crea
tura quedam tempoꝛaliſ atq; volatica/ex

itura erat ex oꝛe patris ⁊ percuſſura au⸗
rem ſilij? Nunquid habet deus coꝛpꝰ vt
quaſi ex eius labijs ꝓcedat:⁊ habet au⸗

res corpoꝛis verbum in quas ſonꝰveniat:

Remoue omnia coꝛpoꝛalia Simplicitatẽ
vide:ſi ſimplex es.QQuomodo autem eris

——

.
;— —

ſimplex? Si te mũdo nõ implicaueris:ſed

ex mundo explicaueris.Explicando eni
te ſimplex eris:et vide ſi potes quod dico

Aut ſi non potes:crede quod non vides.
Dicis filio tuo:verbo dicis. Verbum qð E

ſonat:nec tu es nec filius tuus.: habeo

inquis aliud quod oſtendã. Ita enim eſt
inquis eruditus filius meꝰ/vt nec loquẽ⸗

tem me audiat:ſed nutu oſtendo ei quod

faciat:Ecce nutu oſtende quod vis:certe
animus tuus vult oſtẽdere quod in ſe ha⸗
bet. Vnde facis nutũ: De coꝛpoꝛe ſcilicʒ
et labijs:vultu/ſupercilijs/oculis mani⸗

bus.Hec omnia non ſunt quod animꝰ tu⸗
us:etiam iſta media ſunt. Intellectum eſt

aliquid per hec ſigna que nõ ſunt qdð anis

mus tuus/nec quod animꝰ filij tui:ſʒ hoc
totum quod coꝛpoꝛe agis:infra animũ tu

um/et infra animi filij tui ẽ:nec poteſt co⸗
gnoſcere animũ tuum fſilius tuus: niſi de⸗
deris ei ſigna ð coꝛpoꝛe.Quid igit᷑ facio
MNon eſt hoc ibi: ſimplicitas ibi eſt. Poa⸗-⸗·

ter oſtendit filio quod facit: ⁊ oſtendẽdo

filium gignit. Video quid dixerim: ſʒ da

tellectus iſte quandoq;.unc ſi non pote

ſtis cõprehendere quid ſit deus: vel hoc

cõpꝛehendite quid non ſit deus. Mutum
pꝛofeceritis:ſi non aliud qᷓ; eſt de deo ſen
ſeritis. Hondũ poteſt perueniri ad quid
ſit:perueniatur ad quid non ſit. Non ẽ de
us coꝛpus:non terra/non celum/non luna

non ſol/non ſtella:non coꝛpoꝛalia iſta. Si

enim non celeſtia: quantoninus terrena⸗z
Tolle omne coꝛpus.Adhuc audi aliud.
Non eſt deus mutabilis ſpiritus. Nam fa

teoꝛ et fatendum eſt: quia euangeliũ loq
tur. Deus ſpiritus eſt.Sed tranſi omnem

mutabilem ſpiritum: tranſi ſpiritũ qui mo

do ſcit/modo neſcit / modo meminit/mo⸗

do obliuiſcit᷑:vult quod nolebat/nõ vult
quod volebat:ſiue patiatur iam iſtas mu
tabilitates/ſiue pati poſſet.Trãſi hec om
nia. Non inuenies in deo aliquid mutabi
litatis:non aliquid quod aliter nunc eſt/⸗
aliter pauloante fucrit. Nam vbi inuenis
aliter ⁊ aliter:facta eſt quedam ibi moꝛs.

Moꝛs enim eſt:nõ eſſe quod fuit. Immoꝛ

talis eſſe dicitur anima. Eſt quidem:qᷣa

viuit ſemper anima: et eſt in illa quedam
vita permanens/ſed mutabilis vita: ſcdᷣm

mutabilitatem vite huius/⁊ moꝛtalis dici

video ⁊ quibus dixerim: Fiat in vobis in

—, — —

V
isſed
lo eni
ddico
nite
unc
bi
nime
loqne,
iquoc
Kcene
iſeha⸗
ſalicʒ
nani⸗
m m⸗
um eſt
gomni⸗
ſzboe
nmäm
neſ o⸗
ude⸗
tendedo
iniß
vobisin
nonpote
pale

M
5

guid
ede
mn
4S
enae
Wüud.
unſe
iülo
mnem
guimo⸗
i no⸗
me
gon

abi
ceſt
nems
mors⸗
mmo⸗
em:ds
lecan
ſn

moꝛtem inbeterius:eſſe moꝛtem in meliꝰ
ſcriptura nos docet. Vtiq; in deteriꝰ mor
tui erãt de qͥbꝰ ðꝛ: Sine moꝛtui ſepeliant
moꝛtuos ſuos:⁊ exurge qͥ dormis:⁊ exur⸗
a moꝛtuis ⁊ illuminabit te xpᷣs:Et de hac
lectione quãdolmoꝛtui audient/et qͥ audi
erint viuẽt:in deteriꝰ moꝛtui erant: iðo re
uiuiſcant.Reuiuiſcendo moꝛunt᷑ in meli
us:quia et reuiuiſcendo nõ erunt qð erãt.
NMNõ eſſe aũt qð erant/moꝛs eſt. Sed foꝛte
ſi in melius eſt:nõ apellat᷑ moꝛs. Awella

uit aũt illã moꝛtem apłs.Si autẽ moꝛtui
eſtis cũ xpᷣo ab elementis huiꝰ mũdi: qd
adhuc velut viuentes de hoc mũdo decer

nitis:Et iteꝝ.AMoꝛtui enĩ eſtis: ⁊ vita ve
ſtra abſcondita eſt cũ xpᷣo in deo. Moꝛi
nos vult vt viuamus:quia viximꝰ vt mo⸗

reremur. Quicquid ergo ⁊ a meliore ĩ de-

terius / ⁊ a deterioꝛe in meliꝰ moꝛit᷑:nõ eſt
deus:quia neq; in melius ire poteſt ſũma

bonitas/neq; ĩ deterius va eternitas. Ve
ra aũt eternas eſt:vbi tꝑale nihil eſt Erat
gdũüt modo hoc:⁊ mõ illud. Jãa tempus ad

miſſũ eſt:eternũ non eſt. Nã vt noueritis

quia nõ ſic deus imoꝛtalis quõ ania:cer⸗

te imortalis eſt anima. Quid ergo eſt qð
ait apłs de deo qui ſolus habet ĩmoꝛtali⸗
tatẽ:niſi quia hoc aꝑte dixit:? Solus habʒ
incõmutabilitatẽ:quia ſolus habet veraʒ

eternitatẽ.Ergo ibi nulla mutabilits
¶ Agnoſce in te aliquid qð volo dicere
F intus/ intus in te:nõ in te quaſi coꝛꝑe tuo.
nã et ibi poteſt dici in te In te ẽ enim ſani

tas.in te quelibet etas:ſed ſᷣm coꝛpus. In

te eſt manus/pes tuus: Sʒ aliud eſt in te
intus:aliud in re tanq; in veſte tua. Sʒ re⸗
linque foꝛis ⁊ veſtem tuã:⁊ carnẽ tuã.Pe
ſcende ĩ te adi ſecretari tuũ /mentẽ tuã:
et ibi vide qð volo dicere ſi potueris. Si
enĩ tu ipſe a te longe es:deo pꝛopinquare
vnge potes: Dicebã de deo:⁊ intellectu-
rũ te arbitrabaris.De anĩia dico/de te di⸗
co.intellige:ibi te ꝓbabo. Non eni valde
longo ꝑgo ĩ exempla/quãdo de mẽte tua
volo aliquã ſimilitudiuẽ dare ad deũ tu⸗
um:quia vtiq; nõ ĩ coꝛpoꝛe ſed in ip̃a mẽ⸗
te factus eſt homo ad imaginẽ dei. In ſi⸗
mil tudine ſua deũ queramꝰ: imagie ſus
deũ agnoſcamus: IJbi intus ſi potuerimꝰ

Joh. Tract. xXIIII La. v

poteſt: quia ſi viuebat ſapiẽter ⁊ deſipit:
moꝛtua eſt in deterius:Si viuebat inſipbiẽ
ter ⁊ ſapit:mo:tua eſt in melius Mam eſſe

inueniamus hoc quod dicimus: quomo⸗

do demonſtret pater filio: ⁊ filius videat

quod demonſtrat pater:antequã fiat ali⸗
quid a patre per filiũ. Sed cum dixero et
intellexeris/nec ſic putes iam illud aliqd
tale eſſe:vt ſerues ibi pietatẽ quã volo a
te ſeruari Et pᷣcipue moneo.id eſt:vt ſinõ
vales cõprehendere deus quid ſit: parũ
nõ tibi putes eſſe ſcire quid nõ ſit.Ecce ĩ
mente tua video aliqua duo/memoꝛiã tu
am ⁊ cogitatõem tuã:id eſt.qſi aciẽ q̃ndã
⁊ obtutũ aĩe tue. Vides aliqͥd et ꝑ ockos
ꝑcipis et cõmẽdas meõꝛie:⁊ ibi ẽ intꝰ qdʒ
meõꝛie cõmẽdaſti in abdito reconditũ q
ſi in hoꝛreo:quaſi in theſauro:quaſi in ſe⸗
cretario qdã ⁊ penetrali interioꝛe. Cogi⸗
tas aliũde:intẽtio tua alibi ẽ Illõ qð vidi
ſti in memoꝛia tua eſt: æ non videt᷑ a te: qꝛ
cogitatio tua in aliud intendit᷑. M0 do ꝓ⸗

bo:ſcientibꝰ loquoꝛ:Carthaginẽ nomino.

Omnes modo intus quicũq; eã noſtis:vi
diſtis carthaginẽ. Nunquid tot ſunt car⸗
thagines:quot anic veſtre? Omnes vidi
ſtis ꝑ nomen hoc ꝑ qtuoꝛ has ſillabas no⸗
tatas vobis:erumpentes ex oꝛe meo.Ta
cte ſunt aures vfr̃e/ factus eſt ſenſus anie
per coꝛpus:⁊ ab alia intentione reflexus
ẽ aimꝰ ad id qð ibi erat ⁊ vidit cartaginz
Nuuquid tũc ẽ ibi carthago facta? Quã
uis iã ibi erat:ſʒ latebat. Quare latebat-
Quia animus tuus in aliud attendebat.
Cum vero reflexa eſt cogitatio tua ad id
quod erat in memoꝛia:inde foꝛmata eſt ⁊
viſio quedã animi facta ẽ. Antea nõ erat
viſio:ſed erat memoꝛia.Reflexa cogitati
one ad memoꝛiam:facta eſt viſio.Demõ⸗
ſtrauit ergo memoria tua cogitationi tue
carthaginẽ:⁊ quod in illa erat antequã in
tenderes/conuerſe ad ſe intẽtioni cogita⸗
tionis oſtendit.Ecce facta eſt a memoꝛia
demonſtratio /facta eſt in cogitatione vi⸗
ſio.et nulla verba in medio cucurrerunt:
nullum ex coꝛpoꝛe ſignum datum eſt:nec
innuiſti/nec reſcripſiſti/nec ſonuiſti.et ta
men cogitatio vidit quod memoꝛia de⸗
monſtrauit:et cui demõſtrauit.Eiuſdẽ ãt
ſube ẽ ⁊ qͥ demõſtrauit:⁊ cui demõſtrauix
Sʒ carthaginẽ vt hr̃et memona tua:ꝑ ocu
los hauſta eſt imago hec. Vidiſti enim
quod ĩ memoꝛia reconderes.Sic arboꝛẽ
quam meminiſti vidiſti: Sic montem:ſic
fluuium: ſic amici faciem: ſic inimici: ſie

R ℳ

tris / matris / fris / ſoꝛoꝛis / fllij / vicini: ſic

frarũ in codice ↄſcriptaꝝ:ſic ipſiꝰ codicis
ſic huiꝰ baſilice: oia iſta vidiſti et viſa da

ianm erãt memoꝛie cõmendaſti: ⁊ tanqᷓ; po
ſuiſti illic que vidiſti co gitãdo cũ velles:

etiã cũ ab iſtis corpoꝛis oculis afuiſſent.

Vidiſti eni carthaginẽ cũ eſſes carthagi⸗
ne.accepit ſpẽm ꝑ oculos anima tua.hec

ſpẽs recõdita eſt in memoꝛia tua: æ ſerua⸗
ſti aliquid intus homo apud carthagineʒ

cõſtitutꝰ/ quod poſſes apð te videre etiã
cũ ibi nõ eſſes.hec omia foꝛinſecꝰ acce⸗
piſti. Pater demonſtrat ſilio:non accepit
extrinſecus. Intus totũ agit᷑ qꝛ nihil crea
turarũ eẽt extrinſecus/niſi hoc pf̃ feciſſet
extrinſecus ꝑ filiũ. Creatura omis a ðo fa
cta eſt. Antequã ſieret non erat. Nõ ergo
facta viſa eſt ⁊ retenta memoꝛit: vt eã pat᷑

filio tanquã memoꝛia cogitationi möſtra

ret:ſed faciendã pater monſtrauit : facien
d filius vidit: ⁊ eã pr̃ demõſtrando fecit
quia ꝑ filiũ videntẽ fecit. Et ideo moue⸗
re nõ debet quia dictũ eſt/niſi qõ viderit
pfem facientẽ:nõ dictũ eſt demonſtrantẽ
Per hoc eni ſigniſicatũ eſt id eẽ pr̃i face⸗

re quod ẽ demõſtrare /vt ex hoc intelliga

tur ꝑ filiũ videntẽ omia facere.nec illa de
moſtratio/ nec illa viſio temꝑalis ẽ. Quia

enĩ ꝑ ſiliũ fiũt omĩa temꝑa:non vtiq; ali
quo tꝑe poſſẽt ei demõſtrari faciẽda. Sic
guũt demõſtratio pf̃is filij viſionẽ gignit:

gquẽadmodũ pfr filiũ gignit. Demõſtratio
quippe generat viſioncẽ:non viſio demon⸗
ſtratõem. Quod ſi puriꝰ ⁊ ꝑfectiꝰ intueri
valeremꝰ:foꝛtaſſe inueniremus/nec aliud
eſſe pr̃em/aliud filiũ/aliud eiꝰ viſionem.
Sʒ ſi vix hoc cepimꝰ / vix explicare potui⸗

mus:quõ memoꝛia quod cepit extrinſecꝰ

oſtẽdat cogitationi. quãtominꝰ caꝑe aut
explicare potuimꝰ:quõ pater deus demõ
ſtrat ſilio quod non habet aliunde:vel qð
nõ eſt aliud qᷓ; iße. Paruuli ſumꝰ: loquoꝛ
vobis quid nõ ſit deus/nõ oſtendo qᷣd ſit
Ergo vt capiamus qᷣd ſit:quid faciemus:
Nunqd a me nunqd ꝑme poteritis: Di⸗
cam hoc paruulis:et vobis et mihi. Eſt ꝑ
quẽ poſſimus: Modo cãtauimꝰ: mõ audi
uimꝰ. Jacta ĩ deũ curã tuã:⁊ ipᷣe te enutri
et.Ideo enĩ nõ potes o homo:quia ꝑuulꝰ
es.Si paruulus es:nutriendus es. Nutri⸗

tus grandis eris:et quod paruulus nõ po

teras/ grandis videbis, Sed vt nutriaris/

poꝛum? Redit et dicit. Neq; eñ
iudicat q nech⸗ ſed omnẽ

ä
. —

iacta in deſi curam tuã:⁊ ipſe te enutriet.
AMogdo ergo ꝑcuramꝰ breuiter que reſtãt:

et videte hic que cõmendaui quomõ deꝰ

inſinuet: Pater diligit filiũ: ⁊ oĩa de
monſtrat ei que ip

onſtrat ei que ipſe facit. Ipᷣe ſuſci⸗
tat animas/ſ 24, ꝑ filiũ :vt fruant᷑ anime ſu
ſcitate ſubſtantia dei:hoc eſt pr̃is et ſilij.
Et maiora bis demõſtrabit ei oꝑa
Quibus maioꝛa? Sanitatibꝰ coꝛpoꝛũ.

⁊ antea tractauimꝰ:nec ĩmoꝛari debemus
Ałaioꝛ eſt enĩ reſurrectio coꝛpoꝛis in eter

num:qᷓ; hec que ad tempus facta eſt in i⸗

lo languido ſanitas coꝛpoꝛis: Et maioꝛa

his demonſtrabit ei opera:vt uos mire
mini.Demonſtrabit quaſi temꝑalit.Er⸗
go qſi homini facto in tꝑe:qui verbũ de⸗
us non eſt factus:per quẽ omnia facta ſũt
temꝑa:ſed homo factus ẽ in temꝑec: Awa
ret quo cõſule:quo die cõceptũ de ſpiri⸗
tuſancto:virgo maria peperit xpᷣm.Ergo
homo factus eſt in temꝑe:ꝑ quẽ deũ facta
ſunt temꝑa. Ideo tanq; in temꝑe demon⸗

ſtrabit ei opera maioꝛa.id eſt:reſurrectio

nem corpoꝛum:vt vos miremini factã per
filiũ reſurrectõem coꝛpoꝛũ ¶ Deindeę re⸗

dit ad illam reſurrectõem auimarũ. Si⸗ hB
cut enim ꝑater ſuſcitat mortuos ⁊

uiuificat ſic ⁊ filius quos nultu
eat. Se⸗ m ſpiruũ Ve pater/vi⸗
uiſicat filius: quos vult pater/quos vule

filius/ſed ipᷣos pater quos ſilius:quia om

nia per ipſum facta ſunt. Sicut eni pater

ſuſcitat mo ꝛtuos ⁊ viuiſicat: ſic ⁊ flius q̊s

vult viuificat:. De ſurrectione animarum
dictum eſt hoc. Quid de reſurrectione coe

lit:ſlio. Reſurrectio animarum ſit ꝑ
antiam patris ⁊ filij:eternam et incõ

mutabilem. Reſurrectio vero coꝛpoꝛũ ſit
per diſpenſationem humanitatis ſilij tem

poꝛalem:non patri coeternam. Ideo cum
memoꝛaret iudicium vbi ſieret reſurrec⸗
tio coꝛpoꝛum: Non enim pater inquit iu⸗
dicat quẽqᷓ;:ſed omne iudiciũ dedit ſilio.
De reſurrectione aũt animaꝝ:ſicut pater
ſuſcitat moꝛtuos ⁊ viuiſicat/ſic et ſiliꝰ qͥs

vuli viuificat. Illud ergo ſimul pater ⁊xiK ⸗

lius.hoc aũt de reſurrectiõe coꝛpoꝝ:non
iudicat pat quẽquã/ſed oẽ iudiciũ dedit

ſio.vt omẽs honorificẽt filiũ:ſicne
honorificant patrem. Hoc redditũ ẽ

metipſo: ſic dedit filio babere vita
in ſemetipſo. Impleuit de reſurrectiõe
animarum:reſtat euidentius dicere dere
ſurrectione coꝛpoꝛũ.et poteſtatem de
Dit ei ⁊ indiciũ facere:non folum anun⸗
mas per ſidem ⁊ ſapientiã ſuſcitare: ſed æ

reſurrectioni animaꝝ: vt omẽs honoꝛiſi⸗
cent fliũ Quomõ: Sicut honoꝛiſicant pa
trẽ: Aniĩaꝝ em̃ reſurrectõeʒ /ſic oꝑat᷑ filiꝰ/
quomõ pater.ſic viuificat filius/quomo⸗
do pater. Ergo in animaꝝ reſt urrectione
omnes honoꝛiſicent filium: ſicut honoꝛifi
cãt pr̃em.Quid de honoꝛiſicatione ꝓpter

reſurrectõem coꝛpoꝛis? Q
rificat filii non honorificat patrẽ
qui miſit illum.Mon dixit ſic:ſed hono

riñcat ⁊ honoꝛiſicat.Honoꝛat᷑ enĩ hõ xps:

ſed non ſicut pater deus. Quare? Quia
ſcom hoc dixit/pater maioꝛ me eſt. Quan
do aũt honoriſicat᷑ filius ſicut honoꝛiſica⸗
tur pater? Cum in pꝛncipio erat verbũ et
verbum erat apud deũ:et omnia ꝑ ipſum
facta ſunt.Et ideo in hac honoꝛiſicatiõe

ſcða quid ait? Qui non honoꝛificat filiũ:

nec honoꝛificat pr̃=em qui miſit illũ.on

eſt miſſus ſilius:niſi quia factꝰ eſt homo.
Amen amen dico vobis. Itey redit

ad reſurrectõʒ aiaꝝ vt aſſidue dicentẽ ca⸗
piamus/qꝛ velut volantẽ ſᷣmonẽ ſeqͥ non
poteramꝰ:ecce ĩmoꝛatur nobiſcum ſermo

dei;: ecce quaſi habitat cũ infirmitatibus
noſtris:redit rurſus ad cõmendatõem re⸗
ſurrectõnis animaꝝ. Amen amen dico vo
bis:quia qui verbũ meũ audit ⁊ ce
Dit ei qui me miſit habet vita eter⸗
nam:ſed tanq́; ex patre. Quia qui verbũ

meũ audit ⁊ credit ei qͥ miſit me:ex patre

hʒ vitã eterna/credẽdo in illũ qͥ miſit illũ
et i indiciũ noõ venit ſtraſit amor
ad vitam.Sed re viuiſicat᷑ cui
credit:Quid tu? Hon viiſicas?: Vide qꝛ
tet ſilius quos vult viuiſicat. Amen ame
Dico vobis:quia venit ho HW

n. Sed ex pa

do orujzi ient vocẽ fi
ui audierint viuent
ed qu 1

9⁹

„

et ex patre viuent cũ credent patri:⁊ ex ſi

lio viuent cũ audiẽt vocem ſilij dei Qραna
eet ex patre viuent:⁊ ex filio viueutt

Sicnt enim habet pate

uinõ hono

quõ facis:

mt. Hic non dixit
ent ei qui miſit me ⁊ ideo viuent:ſed
audiendo vocem filij dei:qui audierint:

hoc eſt: obaudierint ſilio dei viuẽt. Ergs Alt ini epi ſup iohemet meclis pa

à mies ch vidiſſent q8& fecerat ſignũn
dicebat Quia hice vere ppheta q

iudicium ſacere Quare autẽ hec? uia
filius hominis eſt. Facit ergo alidd
pater per filſum hominis:quod non faci
ex ſubſtantia ſua cui equalis eſt ſilius/ſi⸗
cut ipſum naſci:ſicut ipſum cruciſigi:ſicut
aliquid hoꝛum patri contigit. Sic ⁊ reſur
rectionem corpoꝝ. am reſurrectõeʒ ani
marum ex ſubſtantia ſua pater:per ſubſtã
tiam ſilij qua illi equalis eſt: anime quip⸗
pc fiunt participes illiꝰ incõmutabilis luꝰ
cis non coꝛpoꝛa. Reſurrectione autẽ coꝛꝛꝛ:

poꝛum: pater per filium hominis? Et po-

teſtatem enim dedit ei et iudicium facere
quia ſilius hominis eſt: ſcm ulud quod
ſupꝛa dixit:neq; enim pater iudicat quẽ⸗
qu. Et vt oſtendat quia de reſurrectiõe

coꝛpoꝛis hoc dixit: nolite mirari hoc:

quia veniet hora non nunc eſt ſed ve⸗
met hoꝛa ini qua omnes qui inmo⸗
numentis ſunt. Gam hoc et heſter⸗

no die ſaciatiſſime audiſtis. Audiẽtvo

cem eius ⁊ procedent.Et vbi? In iu-

dicium: qui bene fecerunt in reſurre

ctionem vite:qui male egeruntire

murrectionemi idicij . Etr tu hoc facis
ſo

ſolus o dñe qꝛ omẽ iudiciũ filio pater de⸗-
ſſ⸗ i In S gcere qc-⸗
qʒ:ſʒ ſicut aundio uidico et indicnun
giau:nõ dicebat audio ſed video. Audio

eni. tanq; pᷣ cipiẽtis pr̃is imꝑiũ. Jã ̊ ſicut
hõ ſicut quo maioꝛ ẽ pꝑr/iã ex foꝛma fᷣuiũñ
ex foꝛma dei ſicut audio iudico:⁊ iudiciũ
meũ iuſtũ ẽ. Vñ ẽ iudiciũ iuſtũ homis?⸗

Frẽs mei attẽdite:quia nõ q̃ro volũ⸗

irmmmm.
Explicit tractatus xxiiij. Scti Au⸗

5—

Incipi ꝑps altera:tractatus:xxiiii

Ab eo ab ſariptn ?. Hoſthoe⸗ 4
ieſus traſmare galilee ꝗð tyberia

—

dis: vſq; ad id qð ait: Illi ergo bo

Pin munduum.

venturuse

ZJoh. Tract. XxXIII LCa. v
ſunt quidẽ diuina opera :et ad intelligen legit Aliter enĩ videtur pictura:aliter
Gr ducde vmaittb- anemedt eemene venefan rcmrz nm vedenegorsroei lar ſ
mentẽ. Quia eni ille nõ eſt talis ſubſtan⸗ vidiſſe laudaſſe Litteras cum videris:nõ (ſvehun
tie que videri oculis poſſu: ⁊ miracula eiꝰ eſt totũ: quõ cõmoneris ⁊ legere. Etenĩ nal ſal
qͥbꝰ totũ mũdũ regit vniuerſãq; creaturã dicis/cum videris lr̃as:ſi foꝛte nõ eas no⸗ unſinli .
amiſtrat:aſſiduitate viluerunt ita vt pene ſti legere.Quid putamus ceẽ qð hic ſcrip⸗ ☛
nemo dignet᷑ atrendere opera dei mira et tum ?ẽ᷑:? Interrogas quid ſit:cum iã vide⸗ pre n
ſtupenda in quolibet ſeminis grano/ ſᷣm as aliquid. Aliud tibi demõſtraturus eſt: Scm .
ipᷣam ſuam miſericoꝛdiã ſeruauit ſibi que a quo queris agnoſcere qð vidiſti. Alios
dam que faceret opoꝛtuno temꝑe pᷣter vſi ille oculos habet: alios tu. Mõne ſimilit M
tatũ curſum oꝛdinẽq; nature:vt nõ maio⸗ apices videtis: Sed nõ ſimiliter ſigna co⸗ cd 9
r ſed inſolita videndo ſtuperent:quibus gnoſcitis. Tu ergo vides ⁊ laudas:ille vi in
quotidiana vilucrant Mas eni miracu det ⁊ laudat/legit ⁊ intelligit. Quia ergo
lũ eſt gubernaculũ totius mundi: q; ſatu vigdimus/quia laudauimꝰ: legamus et in⸗ 4
ratio quinq; milia hoim ðp quinq; panibꝰ. telligamus ¶ Dñs in mõte: Multomagis 1
et tamẽ hec nemo mirat᷑. Illud mirantur intelligamus qꝛ dominꝰ in mõte / verbů ẽ
homies:nõ quia maius ẽ/ſed quia raꝝ ẽ. in alto. Pꝛoinde non quaſi humilit᷑ iacet:
Quis eni ⁊ nunc paſcit vniuerſum mũdũ: qʒð in alto monte factũ eſt. Nec tranſeunt
niſi ille qui de paucis granis ſegetes cre ptereundũ eſt:ſed ſuſpiciẽdũ.Turbas vi
at: Fecit ergo quõ deus: Unde eni mul dit :eſuriẽtes agnouit.mia pauit:nõ ſolũ
tiplicat de paucis granis ſegetes:inde in ꝓ bonitate/ verũctiã ꝓ ptãte. Quid enĩ
manibus ſuis multiplicauit quinq; panes ſola ꝓdeſſet bonitas: vbi non erat panis
PHoteſtas enĩ erat in manibus chꝛiſti. PHa vnge turba eſuriens paſcerent᷑? Miſi bo⸗ 1
nes aũt illi quinq́; quaſi ſemina erant: nõ nitati adeẽt ptãs: ieiuna illa turba ⁊ eſu⸗
quidem terre mandata:ſed ab eo qui ter⸗ riens remaneret. Deniq; ⁊ diſcipli qͥ erãt N
ram fecit multiplicata. Hoc ergo admo⸗ cũ domio in fame / ⁊ ipᷣi turbas volebant gue
tum eſt ſenſibꝰ quo erigeret᷑ mẽs:⁊ exhibi paſcere vt nõ remanerẽt inanes:ſed vus ia
tũ oclis / vbi exercet᷑ intellectꝰ:vt inuiſibſi paſcerent non habebãt. Interrogauit do labe
lE deũ ꝑ viſibilia opa miraremur: ⁊ ercti minus vnde emerent᷑ panes ad turbas pã de-
ad fidẽ ⁊ purgati ꝑ ſidẽ/etiã ipᷣm iuiſibilił ſcendas.Et ait ſcriptura. Hoc autẽ di —A.
vidẽ cuꝑemꝰ: quẽ ð rebꝰ viſibilibꝰ ĩiuiſibi cebat tẽptans eum.diſcipulũ ſcʒ phi⸗ A pꝛincipio (en
liter noſceremꝰ. Hec tamẽ ſufficit hec in⸗ liſpũ quẽ interrogauerat. Ipſe aũt ſ- ie ſexti capitu
tueri in miraculis xpᷣi. Interrogemus ißa bat quid eſſet facturus:Cu ergo Se li vſqq; huc ſeſ⸗
õ loquant᷑ ð chꝛiſto no temptabat:quid niſi ignoꝛantiã diſci⸗ termiſſa ei
Habent eni ſi itelligant᷑ linguã ſuam. Nãẽä puli demonſtrabat: Et foꝛte in demõſtra⸗ foꝛma vbo⸗ ll
quia ipſe chꝛiſtus verbũ dei t᷑: etiã factũ tione ignoꝛantie diſcipuli aliqͥd ſignifica rũ textuus i
verbi:verbũ nobis eſt. hoc miraculum ſi uit.Apparebit ergo cũ ipᷣm ſacramentum J e
cut audiuim quã magnũ eſt: queramus de quinq; panib ceperit nobis loqui:et c⸗
etiã q; ꝓfundũ ſit. Mõ tantũ eius ſuꝑficie quid ſignificet ĩdicare. Ibi enĩ videbim⸗ V
delectemur: ſed etiã altitudinẽ perſcrute quare domin“ in hoc facto ignorantiã di⸗
mur. Habet enĩ aliquid intus:hoc qð mi⸗ ſcipuli voluit interrogando quod ſciebat
ramur foꝛis. Vidimus/expectauimꝰ ma⸗ oſtendere. Ham interrogamꝰ aliquando
gnum quidda/pꝛeclarũ quidda/⁊æ omino qʒs neſcimꝰ:audire volẽtes vt diſcamus. ⸗
diuinũ:.qð ſieri niſi a ded nõ poſſit. LCau- Aliqñ interrogãꝰ qð ſcimꝰ⁊ ſcire volẽtes ſe
dauimus de facto factoꝛem. Scq qucad vrrumille ſciat quẽ interrogamus. Vtrũ
modũ ſi lr̃as pulchras alicubi ĩſpiceremꝰ hoc nouerat dominꝰ: ⁊ qð interrogabat ur.
non nobis ſufficeret laudare ſcriptoꝛis ar ſciebat: ⁊ quid eſſet facturꝰ ipſe nouerat: ſan
ticulũ quõ eas pariles/equales/ decoꝛaſ et hoc neſcire philipũ ſciebat ſitr. Quare
kecighi legermnis qui nobis ꝑ il itaq; interrogabat:niſi quia illius ignoꝛã O
as indicauerit: Ita factũ hoc qui tantũ tiam demonſtrabat: Et hoc quare fece⸗ che
inſpicit: delectatur pulcritudine facti/vt rit: vt dixi poſtea ĩtelligem⸗ &αW P
admiraret᷑ artificẽ: Qui aũt intelligit q̃ſi i: vt dixi poſtea itelligem⸗. Andreag e
telligit ſi ait Eſt hic puer quihabet quinqʒ mn

Text' vſq; panes: ⁊ duoſ piſces ſed hec quid
u ag finẽ hui⸗ Pone ad tatos: Cũ dixiſſet Pdilion
en tractatꝰ par terrogatus. cc. denarioꝝ panes non ſuffi⸗
n⸗ ntim pterit᷑: æ cere: quibꝰ tanta illa turba reſiceret᷑:erat
⸗ ꝑtim variat̃ ibi quidam puer poꝛtãas quinq; panes oꝛ⸗
un ppter vba deaceos 1duos piſ⸗ ces Et ait ieſt us.F 4
auguſtini cite homies diſcumbere. Erat autẽ
lin ibi fenum multũ ⁊ diſcubuerunt
” rferme quinq; milia houn. Accepit
0 Al. quaſi qutẽ dns ieſus panes gras egit:
en. iuſſit frangi panes: poni ante diſ⸗
Xn
go cumbentes. Fracti ſut panes:poſiti an
in⸗ . te diſcũbentes:non iã quinq; panes iʒ qð
s lecerar⸗ au creauerat gnos cr erat:
ne ⁊ de piſabus q;tum ſufſiciebat.
ei⸗ 4 Dde turbã a fuiſſe ſatiatam:etiaiu
u! tragmenta reſederunt: Et iſpa colligi iuſſi
yi ſunt ne perirent: Et impleuerant xij
cophinos fragmentoꝝ ¶ Breuit vt
en curramꝰ:quiq; panes intelligunt᷑.v. libri
15 moyſi:merito nõ tricicei ſʒ oꝛdeacei: quia
⸗ ad vetus teſtamentũ ꝑtinent: NHoſtis aũt
u⸗ oꝛdeũ ita creatũ:vt ad medullã eius vix
4 ꝑueniat᷑.veſtit᷑ eni eadẽ medulla tegmie
palee:⁊ ipſa palea tenax ⁊ inherens vt cũ
N laboꝛe exuat᷑.Lalis eſt lr̃a veteris teſtam̃
tdo ti: veſtita tegminibꝰ carnaliũ ſacramẽto
rũ.Sed ſi ad eiꝰ medullã ꝑueniat᷑:paſcit
dieneß et ſatiat. Ferebat g̊ puer quidã.v.panes
A duos piſces. Si qᷓramꝰ quis fuerit puer
eſn iſte: foꝛte ſpyls iſrł erat. Sẽſu puerili poꝛta
bat: nec mãducabat. Alla em qᷓ poꝛtabat
eem 3 elauſa onerabat: apta paſcebãt. Duo aũt
nn piſces vidẽt᷑ nob ſigniſicare duas illas ĩ
ſca füͤr veteri teſtamto ſublimes ꝑſonas q̃ vng⸗
um uebãt᷑ ad ꝓplłm ſctificandũ ⁊ regẽdũ:ſacer
B dotis et regis. Et ipe venit ĩ myſterio ali
⸗ quãdo:qui ꝑ illas ſigniſicat᷑. VUenit aliqñ
ide qui ꝑ medullã hoꝛdei occultabat᷑. Venit
ar ipſe vnus vtrãq; perſona in ſe poꝛtãs ſa⸗
. cerdotis ⁊ regis:Sacerdotis ꝑ victimaʒ q̃
u ſeipᷣm obtulit ꝓ nobis deo.Regis qꝛ regi
as mur ab eo: ⁊ apiunt᷑ que clauſa poꝛt ban⸗
ii tmttur. Gfas illi:impleuit ꝑ ſe ꝗð ꝑ vetus te⸗
ddu ſtamentũ ꝓmittebat᷑:⁊ frãgi iuſſit panes.
Fragendo multiplicati ſunt.Mihil veriꝰ.
ai Quniq; eni libri moyſi:quã multos libꝛoſ
Aun cũ exponũtur tanquã frangẽdo:id eſt diſ
on ſerendo fecerunt. Sed in illo oꝛdeo igno⸗
rantia pꝛimi lli tegebat᷑:ve quo dictũ :
Quãdiu legit᷑ moyſes:velamẽ ſuꝑ coꝛda

Joh. Tract. XxXIIII La. v

eonꝝ poſitũ eſt NMondũ eni ablatũ erat ve
lamẽ:quia non dũ venerat xpᷣs. Mõ dum

velũ templi fuerat illo in cruce pendente
cõciſum. Quia ergo ignoꝛãtia ꝓpli erat in

lege: ꝓpterea illa domini tẽptatõ / ignoꝛã
tiã diſ cipuli ðmõſtrabat. Nihil igit᷑ vacat

omia innuũt.ſed intellectoꝛẽ requirũt:nã
et ipe numerꝰ paſti pplłi :ꝓplm ſigniſicabat

ſub lege conſtitutũ. Cur enĩ quinq; milia

erat: niſi qꝛ ſub lege erant? Que lex qͥnq;
libris moyſi explicat᷑. Unde ⁊ quinq; illis

poꝛticibꝰ languidi ꝓdebant᷑:nõ ſanabant᷑

Ille aũt ibi curauu languidũ:qui ⁊ h ſtur
bas de quinq; panibus pauit. Niã ⁊ ſup fe

nũ diſcũbebãt.Carnaliter ̊ ſapicbãt:⁊ in
carnalibus quieſcebãt.Qmis enĩ caro fe⸗
nũ. Due ſunt aũt illa fragmenta:niſi q̃
ꝓpłs nõ potuit manducare⸗Intelligant g
quedã ſecretioꝛa intelligentie: que multi
tudo non pᷣt cape Quid ergo reſtat niſi vt

ſecretioꝛa intelligẽtie que nõ põt capere

multitudo/illis credant᷑ qui idonei ſunt ⁊
alios docere:ſicut erant apli? vnde.xij.
cophini impleti ſunt. Factũ eſt hoc ⁊ mi⸗
rabiliter quia magnũ:factũ eſt ⁊ vtilit/qꝛ
ſpiritualit᷑ factũ eſt. Qui tũc viderũt am
mirati ſunt:HNos aũt nõ miramur cũ audi

mus.Factũ ẽ enĩ vt illi viderẽt:ſcriptũ ẽ
aũt vt nos audiremꝰ.Qõ in illis oculi vo

luerũt:hoc ĩ nobis fides. Cernimꝰ quipꝓpe

anĩo:qð oculis nõ potuimꝰ.Et pᷣlati ſum*n

illis:quõ de nobis dictũ ẽ: Beati qui non
vident ⁊ credũt. Addo aũt:quia foꝛte in⸗
telleximus qð illa turba nõ intellexit.Et
vere nos paſti ſumꝰ: qͥ ad medullã oꝛdei
pꝑuenire potuimꝰ.Deniq; hoies illi qui vi
derunt:hoc ꝗ tauerunt: Illi inqᷣt

uid pu
homies cũ vichen. ent quod fecerat
ſignu dicebat:quia hicẽ vere pro

Seta. Adhuc foꝛte ideo xpᷣm ꝓphetam
putabãt:quia ſuꝑ fenũ diſcũbebant.Erat
aũt ille dñs ꝓphetaꝝ: impletoꝛ ꝓpheta⸗
rũ:ſanctiſicatoꝛ ꝓphetaꝝ:ſed et ꝓpheta
Nã ⁊ moyſi dictũ ẽ.Suſcitabo eis ꝓphe⸗
tã ſiłem tui.Similẽ ſᷣm carnẽ:nõ ſᷣm maie
ſtatẽ. Et de ipſo xpᷣo illã dñi ꝓmiſſionem
habere intellectũ:aꝑte in actibꝰ apłoꝝ ex
ponit᷑ ⁊ legit᷑:Et ipᷣe dñs de ſe ait. MNon eſt
ꝓpheta ſine honoꝛe:niſi i patria ſua:Pꝛo

pheta dñs / etverbũ dei dñs:⁊ nullus pꝛo⸗

pheta ſine verbo dei ꝓphetat. Cü ꝓphe⸗
tis verbũ dei:et ꝓphete verbũ dei en

—

Deut.xviij ·

Abl venturi

eſſent

Joh. Tract. XXV

erunt pᷣoꝛa tempoꝛa ꝓphetas afflatos et
impletos verbo dei/meruimus nos ꝓphe
tã ipᷣm verbum dei.Sic aũt ꝓpheta xpᷣs ⁊
dñs ꝓphetaꝝ:ſicut angelus xpᷣs ⁊ dñs an
geloꝛũ. Nam ⁊ ipᷣe dictus ẽ magni cõſilij
angelus. Verũtamẽ alibi quid dicit pꝛo⸗
pheta: Quia non legatus neq; angelꝰ ſed
ipe veniens ſaluos faciet eos: id ẽ :ad ſal
uos eos faciendos/non mittet legatũ nõ
mittet angelũ:ſed veniet ipᷣe.Quis veni⸗
et? Jpᷣe angelus Certe non per angelum
niſi quia iſte ſic angelus vt etiã dñs ange⸗
loꝝ.Eteniĩ angeli latine/nũcij ſũt.Si xpᷣs
nihil qnũ ciaret:angelꝰ nõ diceret᷑. Si xpᷣs
nihil ꝓphetaret: ꝓpheta non diceret᷑. Ex
oꝛtatꝰ ẽ nos ad fidẽ ⁊ ad capeſcẽdã vitaʒ
eternã: Aliquid pᷣſens ãnũciauit: aliquid
futurũ predixit.Ex eo qð pꝛeſens nuncia
uit/angeluſ erat:ex eo quod futuꝝ pᷣdixit
ꝓpheta erat: ex eo quod verbũ dei caro
factũ eſt:æ angeloꝛũ et ꝓphetaꝝ dñs erat
Explicit tract.xxiiij. Incipit tract·
xxv. Ab eo qð ſcriptũu eſt Jeſus er

gocũ cognouiſſet quod veniſſent

—

vt raperet eum. vſqʒ ad id qð ait:

et omis qui videt filiũ et credit in
eu habet vitã eternaʒ. et ego reſu
ſcitabo eũ in nouiſſuno die

Eſternã ex euãꝗ

M gelio lectionẽ: iſta eſt hodierna
— ge ſequit᷑ vnde hodiernꝰ ſᷣmo

debek. Facto illo miraculo vbi quinq; mi

lia hoĩm de quinq; panibꝰ pauit ieſus: cũ
ãmirate eſſent turbe ⁊ eũ magnũ ꝓphetã
dicerent qui venit in munduũ: ſequit᷑ hoc.
Jeſus ergo cũ vidiſſet quia vene
rãt vt raperẽt eũ et faceret eũ regẽ
fugit iterũ i mõtẽ ipſe ſolus. Datur
Siñtelligi qð dñs cũ ſederet in mõte cum
diſcipulis ſuis/⁊ videret turbas ad ſe ve⸗
niẽtes deſcẽderat de mõte:⁊ circa inferio
ra loca turbas pauerat. Nã quõ fieri põt
vt rurſus illuc fugeret:niſi ante de monte
deſcẽderet? Significat᷑ ergo aliqͥd qð dñs
de alto deſcendit ad paſcẽdas turbas:pa

uit ⁊ aſcendit. Quare aũt aſcendit cũ co⸗
gnouiſſet qꝛ eũ vellent rape ⁊ regẽ face⸗
re? Quid enim? Mon erat rex:qui timebat

ſieri rex: Erat omnino. Hec talis rex qͥ ab

homibus fieret:ſed talis rex qui homini⸗

bus regnum daret. Nunquid foꝛte hic all

quid ſigniſicat nobis ieſus:cuiꝰ verba fa⸗

cta ſunt? Ergo in hoc quod voluerũt euz

rapere ⁊ regem facere:et ꝓpter hoc fugit
in montem ipſe ſolus:hoc in illo factũ ta⸗
cet. Nihil loquit᷑/nihil ſigniſicat? An foꝛ⸗

te hoc erat rapꝑe eum:pᷣuenire velle tempꝰ
regni eius? Eteni venerat modo:non iaʒ

regnare: quomõ regnaturus eſt/in eo qð

dicimus/adueniat regnũ tuumm. Semꝑ q⸗

dem ille cum patre regnat ſcoõm qðs eſt ſili
us dei / verbũ dei: verbũ ꝑ quod facta ſũt
omnia. Pꝛedixerunt aũt ꝓphete regnum
eius etiaʒ ſcðᷣm id quod eſt factus xpᷣs:et

fecit ſideles ſuos xpᷣianos. Erit enim reg⸗

nũ xpᷣianoꝝ quod modo colligit᷑: qð mo⸗

do cõparatur:quod modo emit᷑ ſanguine

chꝛiſti.Erit aliquãdo manifeſtum regnuʒ

eius:quando aperta erit claritas ſanctoꝝ
poſt iudicium ab eo factum:quod iudici⸗

um ſupꝛa ipſe dixit:quod filius homĩs fa

cturus ſit. De quo etiam apls dixit:cũ tra

diderit regnũ deo et patri. Vnde etiãip⸗
ſe ait. Venite benedicti patris mei ꝑcipi-

te regnum:quod vobiſ paratum eſt ab ini

cio mundi. Diſcipuli autem ⁊ turbe credẽ
tes in eum: putauerunt illũ ſic veniſſe vt

etiam regnaret. Hoc eſt velle rapere et re
gem facere. preuenire velle tempus eiꝰ:

quod ipſe apud ſe occultabat vt opoꝛtu-
ne =Wèð in fine ſeculi de⸗

clararet ( Hã vt noueritis qꝛ regẽ eũ vo

lebant facere:id eſt anteuenire:⁊ iam ba⸗

bere manifeſtum chꝛiſti regnum/ quẽ pri·
mo opoꝛtebat iudicari ⁊ deinde iudicare:

vbi crucifixus eſt:et illi qui in eum ſpera⸗
bant ſpem reſurrectionis eius perdiderãt
reſurgens a moꝛtuis inuenit inde duos cũ
deſperatione ſibi ſermocinantes/⁊ cuʒ ge⸗
mitu que geſta fuerant colloquentes: et
apparens eis velut incognitus/cum oculi
eoꝛum tenerent᷑ ne ab cis agnoſceret᷑.ſer
monem tractantibus miſcuit:illiq; narrã⸗
tes ei vnð ſermocinarentur dixerunt:qð il
le magnus ꝓpheta in factis et dictis occi
ſus eſſet a pꝛincipibus ſacerdotum: ⁊ nos

inquiunt ſperabamus/quia ipſe eſſet re⸗

demptio iſrael. Recte ſperabatis /verum
ſperabatis:in illo eſt redemptio iſrael.

quid feſtinatis? Rapere vultis. Illud

etiam indicabat nobis hunc ſen um:quia

win.

pe
t!
leſ⸗
doi
luna
t:et
depe
ſeder
ſeur:
Kag⸗
e
gu⸗
ench
aln
N

ſ

.

3
4
lle
nel
ſte
ecc
ecc
pat
n

———-— — .. . .

—

1 cum eũ quererent diſcipuli de ſine dixe⸗ cxpꝛimi in eccleſia veritatem illarum ſig
1 lctuſi. ſ. Tunt ei. Si hoc in tempoꝛe repꝛeſentabis nificationũ: manifeſtum quia facta chꝛiſti
Aduuj. et quando regnum ifrael? Jam enim eſ-⸗ genera ſunt locutionum. & tautem ſe⸗
ſe cupiebant/lam volebant: hoc eſt rapere o facti eſt inquit: deſcenderut dii
, et regem facere.Sed ait diſcipulis: qꝛ ad ſci uli eius ad mare. Et cum aſcen Ar nauim
ſn huc ſolus aſcenſurus erat. Non inqᷣt ẽ ve diſſent nauicula:venerũt traſma⸗
x ſtrum ſcire tempoꝛa vel momenta:que p· rei cqapharnan Tito dixit finitũ quod
ter poſuit in ſua poteſtate? Sʒ accipienis poſtea factum eſt. VUenerunt tranſmare
virtutem ex alto ſpiritũſanctũ ſupuenien in capharnaum: et redit vt exponat quem
ck tem in vos: ⁊ eritis mihi teſtes in hieru⸗ admoduʒ venerunt: qꝛ per ſtagnũ nauigã
fii ſalẽ et in omni iudea ⁊ ſamaria: æ vſq; ad tes tranſierunt:et dum nauigarent ad eũ
fines terre Vultis vt iam exhibeã regnü: locum quo eos veniſſe iam dixit/recapitu
n pruius colligam quod exhibeã: Altitudine lado exponit q aceiderit. Tenebre iã
e amatis a altitudinem adiſpiſcimini: ſed facte erat: ⁊ nõ venerat adq illos ie
e⸗ per humilitatem me ſequimini.Sic de ii⸗ ſus. Merito tenebre. quia lux non vene⸗
v⸗ . lo etiam pꝛedictum eſt: ⁊ ↄgregatio popu rax. Tenebre iam facte erant: T non vene
ne loꝛum circumdabit te: æ ꝓpter hanc in al⸗ rat ad eos ieſus. Quãtũ accedit finis mũ
3 tunm regredere:id eſt vt circumdet te con⸗ di: creſcunt erroꝛes: crebreſcunt terroꝛes:
gregatio populoꝝ. vt multos colligas:re creſcit iniquitas :creſcit infidelitas Qux
n⸗ B gredere in altum. Sic fecit. pauit ⁊ aſcen⸗ deniq; que caritas apud iohanẽ ipſu euã Ab r.
1 dit ¶ Quare autem dꝛctum eſt fugit: Ne geliſtam ſatis aperteq; monſtratur / ita vt · Job / ij.
q; eni vere ſi nollet tenererur / ſi nollet ta⸗ diceret. Qui odit fratrẽ ſuũ in tenebris ẽ:
⸗ peretur:qui ſi nollet nec agnoſceret᷑. Hã creberrime extinguitur. Creſcunt ire ⁊ te
vt noueritis hoc myſtice factum nõ ex ne nebre odioꝝ fraternoꝝ quotidie creſcunt
ceſſitare ſed ex ſigniſcate diſpoſitiõe mo er nondum venit ieſus. Vnde aparet da
do in conſequenti videbitis : quia eis ſe⸗ creſcũt: Quomobo abundauit iniquitas
7 cunda turbis que eum querebant aparu⸗ refrigeſcet canitas multoꝛum. Creſcunt te
* it: et cũ eis loquẽs multa eis dixit:mulra nebre:et nondum venit ieſus Creſcenti⸗
. de pane celeſti diſputauit. Nonne cum ix bus tenebris refrigeſcente caritate/abun⸗
. ſis de pane diſputans erat:a quibus ne te dante iniquitate:ipſi ſuut fluctus nauem
netur aufugerat: Hon ergo et tunc pote⸗ tubrantes. Tempeſtates et venti: clamo⸗
rat agere vt non ab eis cõpꝛehenderetur: res ſunt maledicoꝛum: Inde caritas refri
quea dmodum poſtea quando cum eis lo geſcit:inde fluctus augentur:⁊ turbatur
, quebatur: Aliquid ergo ſigniſicauit fugi nauis Nento magno flate mare er⸗
n endo. Quid eſt ergo fugit:? Mõ potuit in⸗ urgebat. tenebre creſcebant: intelligen⸗
we telligi altitudo eius.Quicquid enin non tia minuebatur:iniquitas augebatur.
n intellexei ugir me vdieañs,. Kum remigaiſet ergo quaſi ſtadia
tit Ergo fugit iterũ in montem: ⁊ ipe vigintiquincq; aut triginta: Interea
vch ſolũs.pꝛimogenitus a moꝛtuis aſcendef gmbulabant pꝛomouebanñt.nec venti illi
gge ſuꝑ omnes celos èt interpellans ꝓ nobis. et tempeſtates et fluctꝰ et tenebre id age
g Interea illo ſurſuʒ poſito ſolo ſacerdote pant: vt vel nauis non pꝛomoueretur vel
ul magno qui intrauit i interioꝛa veli/foꝛis fſoluta mergeretur:ſed inter illa omĩa ma
e populo conſtituto.Hunc enim ſacerdos la ibat.Etenim quia abundauit iniquitaſ
2 ille in lege veteri ſigniſicabat qui hoc ſe⸗ et refrigeſcit caritas multoꝛum /creſcunt
P ut mel in anno faciebat: Illo ergo ſurſuz p⸗o⸗ fluctus/augentur tenebre/ ſeuit ventus:
hcc ſito : diſcipuli iĩ nauicula quid patiebantſed tamen nauis ambulat. Qui enim per
nos NMNam illo in altis conſtituto:nauicula illa ſeueranerit vſq; in finẽ:hic ſaluꝰ erit. Nec
eure⸗ eccleſiam ſigniſicabat.Si non hoc primo ĩ ipſe ſtadioꝛum nümerus contempnendus
* eccleſiã intelligimus quod illa nauicula eſt. Meq; enim vere poſſet nihil ſigniſica⸗
16 patiebat᷑ :non erant illa ſigniſicantia ſech re quod dictum eſt/ cum remigaſſent ſta⸗
ſimpliciter tranſeuntia: Si autem videm dia vigintiquĩq; aut triginta: tũc ad eos
u 9

Joh. Tract. xxV

venit ieſus.Sufficeret aut.xxv.aut.xxx.
maxie qꝛ eſtimãtis erat ñ affirmãtis Nun
qq periclitaret᷑ veritas ĩ eſtimãte ſi dice⸗

ret ſtadia ferme triginta aut ſtadia ferme

vigitiquĩq;?ſʒ ex vigintilqͥnq; fecit trigi⸗

ta. Queramus numerum vigeſimumqui⸗

tum: vnde conſtãtvnde fiunt:De quina-

rio.Quinarius ille numerus ad legem ꝑ⸗
tinet. Ipſi ſunt.v. libri moyſi:ipſi ſũt qͥn⸗
q; poꝛticus ille languidos continentes:ip

ſi quinqʒ panes quinqʒ milia hominũ pa
ſcentes. Ergo legem ſignificat numerꝰ vi

ceſimusqunitus. Quomodo quinqʒ per
quinqʒ:id eſt:quinquies quini:faciunt vi

gintiquinqʒ/quadratum quinarium. Sed
huic legi antequã euangelium veniret de
erat perfectio. Perfectio autem in ſena⸗

rio numero compꝛehenditur: ꝓpterea ſex

diebus deus mundum perfecit: et quinqʒ
ipſa per ſex multiplicentur. vt lex per euã
geliuʒ adimpleatur.vt fiant ſexies quini:

triginta. Ad eos ergo qui implent legem:
venit ieſus.Et venit.Quomodo? Calcãs
fluctus/ omnes tumoꝛes mundi ſub pedi
bus habens:omnes celſitudines ſeculi pᷣ⸗
mens. Hoc agitur quantum additur tem

pori:et quantum accedit eras ſeculi.Au⸗ 4
gent᷑ĩ iſto mdo tribulatões.augẽt᷑ mala
augentẽ ↄtriciones: exaggerant᷑ hec omĩa

Jeſus tranſit calcãs fluctus tet tamen tan
te ſunt tribulationes vt etiam ipſi qui cre
diderunt in ieſum et qui conãtur perſeue
rare in finem expaueſcãt ne deſiciãt.Chꝛi

ſto fluctꝰ calcante ſeculi ambitiones ⁊ al⸗
titudines depꝛimẽte: expaueſcit chꝛiſtia⸗

Hhic pꝛeterit᷑ nus. Nonne hec illi pꝛedicta ſunt? Meri⸗

textuſ vidẽt
ieſuz. vſqʒ ⁊
timuerunt:

Text“ habz
Ille aũt diẽ

ſcitis: Quid timetis:

to et ieſu in fluctibus ambulante timue
runt:quomodo chꝛiſtiamni quãauis haben
tes ſpem in futuro ſeculo: quãdo viderĩt

deprimi altitudinem ſeculi huiꝰ:plerumqᷓ;

cõturbantur de contritione rerum huma⸗
narũ.Aꝑiunt enãgeliũ/aꝑiunt ſcripturas
diuinas et inueniunt ibi iſta omma pꝛedi
cta:qa h̊ dñs facit. Heprimit celſitudines
ſeculi vt ab humilibꝰ⸗ gloꝛiſicet᷑. De quo⸗

rum altitudine pᷣdictuʒ eſt: ciuitates firmif

ſimas deſtrues:⁊ inimici defecerunt fra⸗

mee in ſineʒ et cuitates deſtruxiſti.Quid
timetis xpᷣiani? xpᷣs loquitur. Ego

ergo
ſum nolite nimere. Quid hec expane⸗
Ego iſta pᷣdixi ego

q ſtabat traſmare. vnde uli venerant:
vidit qͥa nauicula alia nõ erat ibi
niſi vna:⁊ quia nõ introiſſet cum

timere. Moluerunt ergo accipere in
nauum:agnoſcentes et gaudentes ſecu⸗
ri facti.Z ſtatiz fuit nauis ad terram

——

qua ibat.Factus eſt finis ad terram:de

Hhumido ad ſolidum: de turbaro ad firmũ

—

de itinere ad ſnema Alter die turba
vnde illi venerant:

——————

diſcipulis ſuis in nauem ſed ſoli

Diſcipuli eius abiſſet alie vero ſup
uenerũt naues a tiberiade: iuxta
locũ ubi maducauerũt panẽ graãs
agentes domino: cũ ergo vidiſſet
turba quia ieſus nõ eẽt ibi neq; di

ſcipuli eius: Aſcẽderũt in nauicu

culas :et venerunt anbarnaum .
1

rẽtes ieſum. Inſinuatum ramen eſt ill
tam magnum miraculum. Tiderunt enim

quod diſcipuli ſoli aſcendiſſent in nauim
et quia alia nauis non ibi erat. VUenerunt

autem inde ⁊ naues iuxta locum illũ vbi
manducauerunt panes:in quibus eũ tur⸗
be ſecute ſunt cũ diſcipulis ſuis.Ergo nõ
aſcenderat:alia nauis illic non erat. Vn⸗
de ſubito tranſmare factus eſt ieſus:niſi

quia ſuper mare ambulauityt miraculum
mMonſtraret? Et cũ iueni

niſſẽt enʒ turbe
Ecce repꝛeſentat ſe turbis: aquibũs ſe ra
pi timuerat et in montem fugerat.mni⸗

no confirmat et inſinuat nobis in miſterio

dicta eſſe illa omnia:et facta in magno ſa
cramento vt aliquid ſigniſicarẽt.Ecce eſt
ille qui in montem fugerat turbas:nõne
cum ipſis turbis loquitur? odo teneãt
modo regem faciant.Et cuʒ iueniſſent eũ
tranſmare d ſeuntel Kabbignan⸗
do huc veniſti: Ille poſt miraculi ſa⸗
cramentum et ſermonem infert:vt ſi fieri
poteſt qui paſti ſunt/paſcantur:et quoꝛũ
ſatiauit panibus vẽtres/ſatiet ⁊ ſmonibꝰ
mentes:ſed ſi capiũt.⁊ ſi ñ capiũt:ſumat᷑
qð capiũt ne fragmẽta peant Loquatur ǵ
et audiamus. Reſpõdit ieſus ⁊ dixit
Amen amen dieo vobis:
e non guia vidiſtis ſigna: ſed
quia maducaſtis ex pauibꝰ meist

Cao. v

facio: neceſſe eſt vt ſiant. Ego ſum noilte

Ak. ihᷣs

bet. Et ſatu

rati eſtis.

2 †

Al deo

Textus ha⸗

. Zoh. Tract. xxyV La.

run
ybi
⸗

mM M —

eit
tei
n⸗
g
i
*
t
ir
e Math. xvj
n bet Elſt
aicko⸗

Pꝛopter carnem me queritis: non pꝛo
pter ſpiritum: Quã multi non querunt

ieſum:niſi vt illis faciat bene ſcðᷣm tem⸗
pus. Alius negotium habet:querit int᷑⸗

ceſſionem clericoꝛum. Alius premitur

a potentioꝛe:fugit ad eccleſiaʒ: Alius ꝓ

ſe vult interuenire apud eũ apud quem
parum val et. Ille ſic :ille ſic. Imple⸗

tur quotidie talibus eccelſia: Vix que

ritur ieſus ꝓpter ieſum. Queritis me:
non quia vidiſtis ſigna: ſed quia mãdu

caſtis ex panibus: Hperamini cibũ
non cibum qui pe qui per

manet in viiam eternaʒ. Queritis
me ꝓpter aliud: querite me pꝛopter me
Seipſũ km̃i dñs inſinuat iſtum cibũ:qð

in ſequẽtibꝰ illuceſſit:quẽ filiꝰ homi
nis dabit vobis: Aug)et as cre⸗

do iterum panes manducare / iterum diſ
cumbere/iterum ſaginari: ſed dixerat ci

bum non qui perit ſed qui permanet in
vitam eternam: Quomo dictum fuerat
mulieri illi ſamaritane. Si ſcires qͥs ẽ qͥ
petit a te bibere:tu foꝛſitan poſtulaſſes
ab eoꝛet daret tibi aqᷓ; viuã. Cũ illa di
ceret:vñ tibi qñq dẽ nõ habes haurito
riũ ⁊ puteus altꝰ ẽ:ſamaritane rñdit:Si
ſcires qͥ a te petit bibere/ tu petiſſes ab
eo ⁊ daret tibi aquã viuã:vnð qui bibe
rit a mplius nõ ſitit. Nam de hac aqua
qui bierit ſitiet iterum.Et gauiſa eſt il⸗
la ⁊ voluit accipere quaſi non paſſura
ſitim coꝛpoꝛis que labore hauriẽdi fati
gabat᷑: ⁊ ſic inter huiuſmodi ſermocina
tiones peruenit ad potum ſpiritualem
Omnino iſto modo ⁊ hic. hhnuc ergo
cibum operamini non qui perit ſed qͥ
permanet in vitam etern am: quem fili
us hominis dabit vobis.
pater ſi⸗ nauit deus. Iſtũ filiũ ho⸗
minis nolite ſic accipere quaſi alios ff⸗
lios hominum:de quibus dictum ẽ. Fi
lij autem hominum in ꝓtectione alarũ

tuarum ſperabnnt. Iſte filius hominis

ſequeſtratꝰ q̃dã gr̃a ſpũs ⁊ ſᷣm carnẽ
filiꝰ hoĩs exceptꝰ a numero hoĩm: filiꝰ
hominis eſt Iſte ⁊ filiꝰ homĩs ⁊ filiꝰ di
eſt. Aſte homo etiam deus eſt. Alio lo⸗
loco interrogans diſcipulos ait.Queʒ
dicũt eſſe homines filium hominis:Et

unceni

beraretur genus humanum: ixe⸗ E
oad eum: Quid facie⸗
mMus:vt operemur opera deiæz
Dixerat enimi
non que perit ſed que ꝑmanet in vi⸗
tam etetnam. Quid faciemus inqui⸗
unt:? Quid obſeruando hoc pꝛceptuʒ
implere poterimus. Reſponditie⸗
ſus et dixit eis. Hoc eſt opus

illi: Alij iohãnem: alij beliam alij hie
remiam: aut vnum ex ꝓphetis.Et ille l

Vos vero quem me dicitis eſſe? Re⸗

Mẽ

—
„

—

ſpondit petrus. Tu es chꝛiſtus flliꝰ dii·

viui. Ille dixit ſe filium hominis:et pe
trus eum dixit filium dei viui. Optime
ille cõmemoꝛabat quod miſericoꝛdit ex
hibuerat. Ille commemoꝛabat quod in
claritate permanebat. Verbum dei cõ
mendabat humilitatem ſuam: homo ag
noſcit claritatem domini ſui: Et reue⸗
ra fratres:puto quia iuſtum eſt. Humi
liauit ſe ꝓpter nos:gloꝛiſicemus illum
nos. Mon enum filius hominis ꝓpter ſe
eſt:ſʒ ꝓpt᷑ nos.Ergo filiꝰ hoĩs erat illo
modo:cum verbum caro factũ ẽ et ha
bitauit in nobis. Ideo enim hunc de⸗
pater ſignauit: Signare quid eſt:niſi ꝓ
pꝛium aliquid ponere? Hoc eſt enim
ſignare: imponere aliquid quod nõ cõ
fundatur cum ceteris. Signare: ẽ ſig⸗
num rei ponere. Cuicũq; rei ponis ſig

num:ideo ponis ſignum ne confuſa cũ

alijs a te non poſſit agnoſci. Pater er
go eũ ſignauit. Quid ẽ ſignauit?: Pro
pꝛium quiddam dedit: ne ceteris com
paretur hominibus. Ideo de illo dic⸗
cum eſt. Vnxit te de? deus tuus oleo
exultationis:pꝛe participibus tuis:Er
go ſignare quid eſt? Exceptum habe
re Hoc eſt pꝛe participibus tuis: Itaq;
nolite inquit me contempnere quia ſi
lius ſum hominis: et querite a me ci⸗
bum qui non perit:ſed permanet in vi
tam eternam. Sic enim filius hominis
ſum:vt non ſim vnus ex vobi s. Sic ſũ
filius hominins: vt pater deꝰ me ſigna
ret. Quid eſt ſignaret? Proprium ali⸗

quid mihi daret/quo non confunde⸗

rer cum genere humano:ſed me li⸗

runt ergo ad eum:

—.8.0—

is. Operamini eſcam

dei vt credatis ĩ eum quẽ miſit

Zoh. Tract. xxv La.

ij. vt quid.

iiij ſent. diſ. .

Xx. C32 j.
Ro.iij

ille. Moc eſt ergo manducare cibum
non qui perit.ſed qui permanet in vi
kam eternam. VUt quid paras dentes
et ventrem? Crede:et mãducaſti DPiſ
cernitur quidem ab operibus fides/

ſicut apoſtolus dicit iuſtiſicari hoĩem

per ſidem ſine operibus legis : er ſunt

opera que videntur bona ſine fide xpᷣi
et non ſunt bona:quia non referuntur

ad eum finem ex quo ſũt bona. Finis

NRo. x.

enim legis cheiſtus ad iuſticiam omni

credẽti. Jõ noluit diſcernere ab oꝑe ſi
vẽ ſʒ ipſã fidẽ dixit eẽ opꝰ dei Ipla eſt
enim que per dilectõnem operat᷑. Nec
dixit:hoc eſt opus veſtrum/ſed hoc eſt
opus dei/vt credatis in eum quem mi⸗
ſit ille: vt qui gloriatur in domino glo

rietur. Quia ergo inuitabat eos ad fi⸗
dem illi adhuc qnercbant ſigna qbus

crederẽt. Vide ſi ñ iudei ſigna petunt:.

Direrunt ergo ei: Q

uod ergo

tu facis ſignum: vtv ideamus

⁊credamus tibi:quid operariſ

Parum ne erat:quod de quinq; pani⸗

bus paſti ſunt? Sciebant hoc quidem:

ſed huic cibo/ manna de celo pꝛefere⸗
bant. Dominus autem ieſus talem ſe
dicebat: vt ſe moyſi pꝛeponeret. Mon
enim auſus ẽ moyſes dicere quod da⸗

ret cibum non qui perit ſed qui ꝑma⸗

net in vitam eternam. Aliquid pl“ iſte

pꝓmittebat qᷓ; moyſes. Per moyſen qp
pe pꝓmittebatur regnum et terra fluẽs

lac et mel: tempoꝛalis pax/abundan⸗

tia filioꝛũ/ſalus corpoꝛis et cetera om

nia/ tempoꝛalia quidem / in figura ta⸗

men ſpiritualia. quia veteri homini in

veteri teſtamento ꝓmittebãtur: Atten

debant ergo promiſſa per moyſen:at⸗
tendebant pꝛomiſſa per chꝛiſtum. Il⸗

lee plenum ventrem ꝓmittebat in terra:

ſʒ cibo qui perijt.iſte ꝓmittebat cibuʒ
non qui perit:ſed qui permanet in vi⸗
tam eternam. Attendebant eum plus
pꝛomittentem:et quaſi nondum vide⸗
bant maioꝛa facientem. Attendebant
itaq; q̃lia feciſſet moyſes: ⁊ adhuc ali⸗
qua maioꝛa volebant fieri ab eo qᷣ taʒ
magna pꝛomittebat.Quid inquiũt fa⸗
cis vt credamus tibi: Et vt noueritis
quia miracula illa huic miraculo com

ſtri panem de celo acceperunt:et non

bum qui non perit. Tu pꝛomittis cibũ

Dit:et dat vitam mundo. Verus
ergo iulle panis qui dat vitam mundo:

cutus ſum: operamini cibum qui nõ pe
rit:ſed qui permanet in vitam eternã.
Ergo et illud manna hũc ſigniſicabat:
et illa oĩa ſigna mea erant.Signa mea
dilexiſtis: qui ſignifſicabatur contem⸗
nitis. Non ergo moyſes dedit panem
de celo. Deus dat panem. Sed quẽ pa
nem? Foꝛte manna:? Mõ.Sed panem
quẽ ſigniſicabat manna: ipſum ſcilicet
dñm ieſum. Pater meus dat vobis pa
nẽ verum. Panis enũ dei eſt qui deſcẽ
dit ð celo:et dat vitã mũdo.Pixerũt
ergo ad eũ:dne da nobis ſeper 4

tana cui dictũ ẽ/qui biberit de hac aq̃
nõ ſitiet vnq;/ cõtinuo illa ̃m coꝛpus

lens/ da mihi inquit dñe oe hac aquaue.

Dirit aũt eis ieſus. Ego ſum pa
nis vite: 5 venitad me nõ eſuri
et ⁊ q credit in me nõ ſitiet vnq; ał. ĩ eimũ.
Qui veit ad me: G ẽ qð ait ⁊ qͥ credit ĩ

eſt ⁊ ñ ſitiet vnq;. Vtroq; illa ſigniñctit

;— — .

parabant: et ideo quaſi minoꝛa iſta iu⸗
dicabãt que facicbat ieſus. Patres
eni noſtri inqunt manamandu

cauerunt in deſerto. Sed quid eſt

manna? Forte contempnitis. Gicut

—

Al.panẽ de

ſcriptum eſt Dedit illis manna celo odit eis

manducare: Per moyſen patres no manducare

eſt dictum eis a moyſe/ operamini ci⸗

qui non perit:ſed qui permanet ĩ vitã

cternam :et non talia operaris qualia
moyſes. Panes oꝛdeaceos ille non de
dit: ſed mana de celo.Pixit ergo eiſ
ieſus: Amen amen dico vobis
non moyſes dedit vobis pa⸗
nem de celo:ſed pater meus de
dit vobis panem de celo Ue

Ab. dat.

—

bet verũ.

rus eni panis ẽ qͥ de celo deſcẽ extus ha⸗

et ipſe cibus eſt de quo pauloante lo

panẽ hunc. Quõ mulier illa ſamari⸗

accipiens/ſed tñ carere indigentia vo⸗

ſic et iſti / domine da nobis panem
hunc qui nos reſitiat:nec deficiat

me:⁊ qð dixit ñ eſuriet:hoc ĩtelligẽdũ

eterna ſatietas:vbi nulla eſt egeſtas.

Panem de celo deſideratis:ante vos ha⸗

beris 1 non manducatis. Sed dixi vo⸗
bis :quia et vidiſtis me et non cre

Didiſtis. Sed non ideo ego populum p⸗
Ahn didi. Nunquid enim inſidelitas veſtra ſi⸗
riin H dẽ dei euacuauit? Vide enĩ quod ſequit᷑

uiin Dmẽ quod dat mihi pater ad me
. veniet:⁊ eũ qͥ venit ad me ñn eijtia⸗
. foras. Quale eſt intus illud: vnde non
exitur foras? Magnum penetrale: æ dul⸗

ce ſecretũ.O ſecretũ ſine tedio:ſine ama⸗
ritudine malarum cogitationum: ſine in⸗
terpellatione temptationuʒ et doloꝛum.
Nonne illud ſecretum eſt quo intrauit il⸗
le cui dicturꝰ ẽ dñs ſeruo bene merito:eu
AMat b. xxv. ge ſerue bone et ſidelis:intra in gaudium
domini tui? Et eum qui veniet ad me nõ
eiſjtiam foꝛas: quia deſcendi de celo
nsõ vt faciam volũtateʒ mea ſed ei
us qui miſit me.deo ergo euʒ qui ve
niet ad te non eijcias foꝛas. quia deſcẽdi
ſti de celo non facere voluntatem tuam:

Aor.
Tanshe

betpad.

ſed voluntatem eius qui te miſit?: MMag⸗

num ſacr: mẽtum.Obſecro vos ſimul pul
ſemꝰ: excat ad nos aliquid quod nos pa⸗
V ſcat/fᷣm quod nos delectauit agnum il
lud ⁊ dulce ſecretũ Qui veniet ad me At
tende. Attẽde ⁊ apẽde.Qui venit ad me
nõ eijciã foꝛas. Ergo qui veniet iquit nõ
eijtiam foꝛas. Quare? Quia deſcendi ðᷣ
celo:non vt faciam voluntatẽ meã /ſʒ vo
luntatem eius qui miſit me. Ipſa eſt ergo
cauſa quare non eijtias eum foꝛas qui ve
nit ad te:quia non voluntatem tuam face
re deſcendiſti de celo ſed voluntatem eiꝰ
qui te miſit? Ipſa: Quid ergo querimus
vtrum ipſa ſit? Ipſa eſt:ipſe loquit᷑. Qui
venerit ad me non eijtiam foꝛas.Et qua⸗
ſi quereres quare? Quia non veni facere
voluntatem meam ſed voluntatem eiꝰ qͥ

☚WòãFG — — e

— V

S rit anima a deo / quia ſuperba erat immo
non dubito. Scriptum eſt enim. Initium

—

—
☛
—

firmum eſt: verum eſt. Deinde quid de ſu

4

,

CTract. xxVI

miſit me ¶¶ Timeo ne foꝛas ꝓpterea exie⸗

Ecci.x. omĩs peccati ſuperbia:⁊ initium ſuperbie
hominis apoſtatare a deo. Scriptum eſt:

perbo dicitur moꝛtali/accincto pãnis/car
nis pᷣgrauato pondere: coꝛruptibili coꝛ⸗
poꝛe/et tamen extollenti ſe/et obliuiſcen⸗

—

ti quia pelle veſtitꝰ ſit: Quid ei dieit ſcri Eccl.x
ptura? Quid ſuꝑbit terra et cimis? &uccd—
ſuperbit? Dicat quid ſuperbit? Quomõ
in vita ſua pꝛoiecit intima ſua: Quid eſt
ꝓiecit.niſi poꝛro iecit? hoc ẽ exire foꝛaſ
Etenim intrare intro/appetere intima eſt:
ꝓijcere ĩtuna/foꝛas exire ẽ. Intima ꝓie⸗
cit ſupbꝰ:intima apetit humilis. Super⸗
bia eij cimur:humilitate regredimur. Ca-
put omnium moꝛboꝛum ſuperbia: quia
caput omniũ peccatoꝛum ſuperbia Aε
dicus quando egritudinem diſcutit / ſi cu
ret quod per aliquã cauſam factum eſi:et
ipſam cauſam per quã factum eſt non cu⸗
ret:ad tempus videtur mederi Cauſa ma
nente:moꝛbus repetitur. Verbi gr̃a:apꝑti
us hoc dicam. HHumoꝛ in coꝛpoꝛe ſcabiem
vel vlcera gignit in coꝛpoꝛe:fit magna fe⸗
bris et nõ puus doloꝛ.Exhibẽtur q̃dã me
dicamẽta q̃ ſcabiẽ cõpeſcãt:⁊ feꝛuoꝛẽ illũ

vVlceris ſedant/et adhibent᷑ et pꝛoficiunt.

Vides hoĩiem qᷣ fuit vlceroſus ⁊ ſcabioſꝰ
ſanatũ Sʒ qꝛ humoꝛ ille nõ eiectꝰ ẽ :rurſꝰ
ad vlcꝰ redit᷑.Cognoſcẽs hoc medicꝰ/pur
gat humoꝛẽ.detrahit cãm:⁊ nulla erũt vl
cera. VUnde ergo abundat iniqtas? Per
ſuperbiã Cura ſuperbiã: ⁊ nulla erit iniqͥ
tas. Vt ergo cauſa oim moꝛboꝛum cura⸗
retur:id eſt:ſuꝑbia:deſcẽdit ⁊ humilis fa⸗
ctus ẽ filius dei.Quid ſuꝑbis hõ? Filius
dei ꝓpter te hũilis factꝰ eſt. Puderet te
foꝛtaſſe imitari hũilẽ hoĩem:ſaltẽ imitare
hũilẽ deũ. Venit filiꝰ dei ĩ hoĩe:⁊ hũilis
factus ẽ. Pꝛecipit᷑ tibi vt ſis humilis:non
tibi pᷣcipit᷑ vt ex hoĩe flas pecus. Ille deꝰ
factus ẽ hõ:tu homo cognoſce quia es hõ
Tota hũilitas tua ẽ:vt cognoſcas te.Er⸗
go qꝛ hũilitatẽ docet deus: dixit non ve⸗
ni facere voluntatem meò ſed eius volũ
tatẽ qui miſit me. hec enim cõmendatio
humilitatis ẽ. Suꝑbia qͥpe facit volunta⸗
tem ſuaʒ:hũilitas facit voluntatẽ dei. JYOõ
q ad me venerit:nõ eijtiã foꝛas: Quare?

OQuia nõ veni facẽ volũtatẽ meã:ſʒ volũ

tatẽ eiꝰ qͥ miſit me.hhũilis veni: humilita
tẽ docere veni. Qui ad me venit :incoꝛ⸗
poꝛatur mihi. Qui ad me venit: hüũlis fit.
Qui mihi adheret hũilis erit:quia ñ facit
volũtatẽ ſuã ſed dei.Et iõ nõ eijcieturfo
ras:quia cũ ſuper bus cet:cicctus foꝛas
iiij

ps.xxxv.

ps. lxxij.

—

XYlide illa interioꝛa cõmẽdari in pſalmo.
Filij autem hominum in protectione ala

rum tuarum ſperabunt. Vide quid ſit ire
intro.vide quid ſit ad illius ꝓtectionẽ cõ
fugere:vide quid ſit etiaʒ ſub verbera pa
tris currere? Flagellat enim omnem ſiliũ
quem recipit.Filij autem hominũ in teg⸗
mine alarum tuarum ſperabunt. Et quid

eſt intus: Inebriabũtur ab vbertate doꝛ

mus tue:Cũ miſeris intro:intrãtes ĩ gau⸗

diũ domini ſui inebriabũtur ab vbertate

domus tue et toꝛrẽte voluptatis tue po⸗
tabis eos:quomõ aput te ẽ fõs vite:nõ fo
ris extra te: ſed intus apud te: et in lu⸗
mine tuo videbimꝰ lumen. Pretende mi⸗
ſeriroꝛdiã tuã ſciẽtibꝰ te:⁊ iuſticiam tuã
his qui recto ſũt coꝛde.Qui ſecuntur vo⸗
lũtatem domini ſui: non qnerẽtes ſua ſed
q̃ ieſu chriſti:ipſi ſũt recti coꝛde:ipſis nõ
commouent᷑ pedes. Bonꝰ enim deus iſra
hel:rectis coꝛde:aſei autẽ inquit ille/pe
ne commoti ſũt pedes. Quare? Quia ʒe⸗

laui in peccatoribus pacem peccatorum

intuens. Ergo quibus bonꝰ eſt deus:niſi
rectis coꝛde? Nam mihi toto coꝛde diſ⸗
plicuu deus.Quare diſplicuit? Quia de⸗
dit felicitatẽ malis Et ideo nutarũt mi⸗
hi pedes: quaſi ſine cauſa ſeruiſſem deo
Ideo ergo mei pene commoti ſunt pedes
quia non fui rectus coꝛde. Quid eſt ergo
rectus coꝛde? Sequens voluntatem dei
Felix eſt ille:laboꝛat ille Ille male viuit
et felix eſt:ille iuſte viuit et laboꝛat. Non
indignetur iuſte viuens et laboꝛans:intꝰ

habet quod felix ille non habet. Mon er⸗

go triſtetur: non maceretur,non deficiat:
Felix ille / habet aurum ipſe in arca :ꝛiſte
deum in conſcientia:Compara nunc aurũ
et deum:arcam et conſcientiã . Ille illud
habet quod perit:et ibi habet vnde perit
Iſte deum habet et eum qui perire non

poteſt:et ibi habet vnde auferri nõ poteſt
ſed ſi ſit rectus coꝛde. Tuuc enim intrat

et nõ exit. Ideo ille dicebat: quomodo
apud te ẽ fons vite:et nõ aput nos IJdeo
intrare debemus vt viuamus: non quaſi
nobis ſufficere vt pereamus: Mon quaſi

de noſtro velle ſatiarivt areſcamus:ſed

os ad ipſum fontem ponere:vbi aqua nõ
deficit: Quia voluit ſuo conſilio viuere

adam :et lapſus eſt per eum qui ante ceci
derat per ſuperbiam:qui ei calicem ipſuis
ſuperbie ꝓpinauit Quia ergo aput te eſt
fons vite et in lumine tuo videbimus lu⸗
mẽ:intus bibamꝰ intus videamus. Qua
re enim inde exitũ eſt? Audi quare. NMõ
veniat mihi pes ſuperbie: Ergo ille exijt
cui venit pes ſuperbie: QOſtendit qᷣa ideo
exijt.Et manus peccatoꝛum non moueat
me: ꝓpter pedem ſuperbic.Quare hoc di
cis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur
iniquitatem. Vbi ceciderunt? In ipſa
ſuperbia.expulſi ſunt nec potuerũt ſtare:
Si ergo ſuperbia expulu eos qui non po

tuerunt ſtare: humilitas intromittit qui
poſſunt in perpetuũ ſtare. Ideo etenim I

le qui dixit:exultabunt oſſa humiliata:p⸗
dixit:auditui meo dabis exultationem et

leticiam. Quid eſt auditui meo? Audien põ.l.

do te felix ſum. De voce tua felix ſum. In

tus bibendo: felix ſum. IJdeo non cado:
ideo exultabunt oſſa humiliata: ido ami

cus ſponſi ſtat et audit eum. Ideo ſtat:
quia audit. De interioꝛe fonte bibit/ideo
ſtat. Illi qͥ noluerũt de ĩteriore fõte bibe

re: idco ceciderũt et expulſi ſunt nec po
tuerunt Nare ADockoz tac humilitatis ᷓ

yvenit non facere volũtatem ſuam:ſed vo

luntatem eius qui miſit illum. Veniamꝰ
ad eum /intremuſ ad eũ/incoꝛpoꝛemur ei⸗

vt nec nos faciamꝰ volũtatem noſtrã/ſed
voluntatem dei :et non nos eijciet foꝛas
quia membꝛa eius ſumus:quia caput no⸗
ſtrum eſſe voluit docendo humilitatem.
Ad extremum ipſum audite concionan⸗
tem. Venite ad me qui loboꝛatis ⁊ one⸗
rati eſtis. Lollite iugum meum ſuper vos
et diſcite a me quia mitis ſum et humilis
coꝛde.Et cum hoc didiceritis:inuenietis
requiem animabus veſtris / vnde nõ eijci
amini foꝛas?: Quia deſcendi de celo:non

vt faciam voluntatem meam/ſed volunta
tem eius qui miſit me. Humilitatem do⸗

ceo:ad me venire non poteſt niſi humilis
Non mittit foꝛas niſi ſuperbia. quomo⸗
do non exit foꝛas qui ſeruat humilita⸗
tem:et non labitur a veritate.Dicta ſunt
quantũ dici potuerunt de abſcondito ſen
ſus frẽs. Satis enĩ h latet ſenſus ⁊ neſcio

vtꝝ congruis vetbis a me ſit depromtus

Mlellcti

rrrr ” —

— — —,̊è

N e

0

Zoh. Tract. xxvI

et excultus: quare iðo non eijciat foꝛas

ququi venit ad illũ: quia nõ venit facere vo

miſit me patris vt omne quod de
Dit mihi nõ ꝑpdam ex eo vple illi da⸗

tus eſt qui ſerùat humilitatẽ Hoc accepit

Qui non ſeruat humilitatẽ:lõge ẽ a magi

ſtro humilitatis Tt omne quod dedit mi

hi non ꝑdam ex eo. Sic non eſt voluntas

in conſpectu patris veſtri.vt pereat vnus

de puſillis iſtis. De tumentibus poteſt pe
rire / de puſillis nihil perit: Quia niſi fue⸗
ritis ſicut puſillus iſte non intrabitis in re
gnum celoꝛum. Omẽ quod dedit mihi pa

Abkreſuſcitẽ

ter non perdam ex eo:ſed reſuſcitabo
illũ in nouiſſimo die. Tidete quẽad

modum ⁊ hic geminã illam reſurrectõem

diliniet. Qui venit ad me modo reſurgit

humilis factus in mẽbris meis:ſed et reſu

Pec eſtem volũtas

ſcitabo eum in nouiſſimo die ſcᷣm carneʒ
Patrigs meig

miſit me:vt omnis qui videt filiũ
⁊ credit in eu habeat vita eęternaz

ego reſuſcitabo eu ĩ nouiſſimo die
Superius dixit qui audit verbum meũ et
credit ei qui miſit me:modo aũt:qui vi⸗
det filiũ et credit in eum. Non dixit videt
filium: ⁊æ credit in patrem. Hoc eſt enĩ cre

dere in filium quod et in patrem: Quia ſi⸗
cut habet pater vuam in ſemetipſo ſic de

dit et filio vitã habere in ſemetipᷣo: vt om

nis qui videt filium ⁊ credit in eum habe
at vitam eternam. Credendo et tranſeun
do ad vitam:tanquã pꝛima illa reſurrecti
one.⁊ quia non eſt ſola:⁊ reſuſcitabo ego

e W Einira diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris:ꝑ ſpiritum Ro.v
eum inarin nouiſſmo dic ſanci ui Detn eſt nobie. Daturus er⸗
e , . go dñs ſpiritũſanctũ dixit ſe panẽ qui de
Explicit tract. xxv. Incipit tracta. celo deſcendit: hoꝛtans vt credamus ĩ eũ
xxvj. Ab eo qð ſcriptum eſt:⁊ reſu redere enim in eũ:hoc eſt mãducare pa

ſcitabo ego eũ in nouiſſimo die.vſ

runt Nonne hic eſt ieſus filius io
luntatẽ ſuã ſed voluntatẽ eius qͥ miſit eae“. ſeph:cuius nos nouimus patrẽ et
Pec ẽ autẽ iquit voluntas eius

mrem Quõ ergo hic dicit quia de
ſcendit de celo ? Iſti a pane ð celo lon

ge erant :nec eum eſurire nouerant. Fau⸗-
ces coꝛdis languidas habebant: auribus
apertis ſurdi erant: videbant ⁊ ceci ſta⸗

bant. Panis quipe iſte interioris homi⸗

nis querit eſuriẽ. Vñ alio loco dicit. Be⸗ Matb. v.

ati qui eſuriunt ⁊ ſitiunt iuſticiã:quoniaʒ
ipſi ſaturabũtur. Juſticiam vero nobis eẽ
chꝛiſtum:paulus apoſtolus dicit. Ac per
hoc qui eſurit hunc panem: eſuriat iuſtici

am.Sed iuſticiã que de celo deſcendit:iu

ſticiam quã dat deus nõ quã ſibi facit ho

mo:Si enim nullam ſibi homo faceret iu-

ſiiciam: non diceret idẽ apoſtolus de iu⸗
deis. Ignoꝛantes eni dei iuſticiã ⁊ ſuã vo

lentes conſtituere:iuſticie dei non ſũt ſub Ro.x.

lecti. Inde erãt iſti qui panem de celo de
ſcendentẽ non intelligebant: quia ſua iu⸗
ſticia ſaturati:iuſticiaʒ dei non eſuriebãt
Quid eſt hoc:iuſticia dei ⁊ iuſticia hoĩs?⸗
Juſticia dei hic dicitur. non qua iuſtus ẽ
deus:ſed quã dat homini deus:vt iuſtus
ſit bomo per deum. Que autem erat illoꝝ
iuſticia qͥ ð ſuis viribꝰ pᷣſumebant:aq̃ſi im
pletoꝛes legis ſeipſos ex ſua virtute dice
bãt: Nemo iplet legẽ niſi adiuuerit gr̃a:
id eſt panis qui de celo deſcendit. Legis

enim plenitudo/compendio vt ait apoſto

lus/caritas eſt:caritas non nummi:ſed ði.

caritas non terre/non celi/ ſed eiꝰ qui fe.

cit celum et terrꝗ. Vnde iſta caritas ho⸗
mini: Ipᷣm audiamus.Caritas inquit dei

nem viuum.Qui credit in eum mãducat.

inuiſibiliter ſaginatur: quia et inuiſibili⸗ deee diſ.
ter renaſcitur. Infans intus eſt: nouus in⸗ ere.
tus eſt. Vbi nouellatur: ibi ſatiat᷑R. Quid lij.len.ix.c.

„ Pad id vbi ait. Hec dixit in ſina
Agoga docens in templo

N

Hhec eſt ſnĩa
texus vᷣbis

parũper mu

tatis

VBm dominꝰ
fnorooſter ieſus chꝛiſtus ſicut ĩ euã
gelio cum legeretur audiuimꝰ

dit murmurauerunt iudei etdixe

anem ſe eſſe dixiſſet qui de celo deſcen⸗

ergo talibus murmurantibus reſpondit · circa pꝛin.

ieſus: Nolite murmurare inuice.
Tanquam dicens. Scio quare non eſuria
tis: et iſtum panem non intelligatis ne⸗
& queratis. HNolite murmurare inuicem
nemo poteſt venire aꝗ me niſi pr
q̃ miſit me traxerit eũ ¶ Magna gra⸗

ij: ſent. li. ij.
dil. xxvj. ca.

NMNõ eſt tñ

Ro. x.

Joh. xx.

—.0...w ¼—

tie cõmendatio. Nemo venit miſi tractus
Quẽ trahat ⁊ quẽ non trahat: quare illũ
trahat/et illũ non trahat: Moli velle iudi⸗
care ſi non vis errare. Semel accipe ⁊ in⸗
tellige.Hõ traheris:oꝛa vt traharis Quid

adhibetur: non voluntaſ excitatur? Intra
re quiſquã eccleſiam poteſt nolens: acce
dere ad altare poteſt nolens: accipere po

teſt ſacramentũ nolens:credere nõ poteſt

niſi volens. Si coꝛpoꝛe crederetur:fleret
in nolentibus. Sed non coꝛpoꝛe creditur

ad iuſticiam: Apoſtolum audi dicentem.

Coꝛde creditur ad iuſticiam. Et quid ſedqᷣ
tur?: Oꝛe autem confeſſio fit ad ſalutẽ De
radice coꝛdis ſurgit iſta confeſſio. Aliqũ
audis confitentem:⁊ neſcis ardentẽ. Vo
cas conſitentem:et neſcis credentẽ. Sed
nec dẽs vocare ↄfitẽtẽ:quẽ iudicas nõ cre
dentem. Hhoc eſt enĩ cõſiteri: dicere qð ha

bes in coꝛde.Si autẽ aliud ĩ coꝛde habes

aliud dicis:loqueris non conſiteris.Cum
ergo in xpᷣm coꝛde credatur/quod nemo
vtiq; facit inuitus.Qui autẽ trahit᷑: tanq;
inuitus cogi videtur:quomõ iſtã ſoluimꝰ

queſtionẽ: Nemo venit ad me:niſi pater

qui me miſit traxerit euʒ.Si trahit᷑ aliqs:
inuitus venit.Si inuitꝰ venit nec credit:ſi
non credit nec venit. Mõ enim ad chꝛiſtũ
ambulando currimus / ſed credendo:nec

motu coꝛpoꝛis/ſed volũtate coꝛdis acce⸗

git Gturba. t Yoõ dñs dixit qᷣs
me tetigit:⁊ mirãtes diſcipuli dixer̃t.Tur
ba te cõpꝛimit: ⁊ dicis qͥs me tetigit. Et il
le repetiuit. Tetigit me aliquis. Illa tan⸗
git:turba pꝛemit. Quid eſt tetigit:niſi cre
didit? Vnde ⁊ mulieri poſt reſurrectoòem
dixit volenti ſe mittere ad pedes eiꝰ NMo⸗
li me tangere:nõdũ eni aſcendi ad patrẽ.
Quod vides:hoc ſolũ me eſſe putas.No

li me tangere quid eſt: hoc me ſolum eẽ

putas:quod tibi aparco. MHoli me ſic cre⸗
dere :hHoc eſt noli me tangere:Nondũ eniĩ
aſcendi ad patrem meum. Zibi nondum
aſcendi: nam inde nunq; receſſi. Interea
non tangebat ſtantem:⁊ quomõ tangeret
ad patrem aſcendentem? Sic tamen ſie ſe
tangi voluit: ſi tangitur ab eis a quibus

bene tangitur: aſ. cendens ad patrem: ma

hic dicimus fratres? Si trahimur ad chꝛ⸗
ſtum: ergo ĩuiti credimus. Ergo violẽtia

curremus

—

— .

nens cum patre:equalis patri ( Inde et

hic ſi aduertis:nemo venit ad mè niſi quẽ
pater attraxerit. MNoli te cogitare inuituʒ
trahi: Trahitur animus et amozꝛe. NHec
timere debemuſ ne ab hominibus quiver
ba perpendunt: et a rebus maxime diui⸗
nis intelligendis longe remoti ſunt:ĩ hoc
ſcripturarũ ſanctarũ euãgelico verbo: foꝛ
ſitan repꝛehẽdamur: ⁊ dicat᷑ nobis.Quo.
modo voluntate credo ſi trahoꝛ? Ego di⸗
co. Parum eſt voluntate:etiã voluptate
traheris. Quid eſt trahi voluntate? De⸗
lectare in dño et dabit tibi petitiones coꝛ⸗
dis tui:Eſt q̃dã voluptas coꝛdis:cui paĩs
dulcis ẽ ille celeſtis. Poꝛro ſi poete dicẽ
licuit: trahit ſua quẽq;voluptaſ:ñ nccitas
ſʒ voluptas:ñ obligatio ſʒ delectatõ.qnto
foꝛtiꝰ nos dicere debẽꝰ trahi hominẽ ad
xpᷣm qui delectat᷑ veritate/delectatur bea
titudine/delectatur iuſticia /delectat᷑ ſem
piterna vita qð totũ xpᷣs eſt? An vero ha
bent coꝛpoꝛis ſenſus voluptates ſuas:et
animus deſeritur a voluptatibus ſuis: Si

animus non habet voluptates ſuas:vnde
dicit᷑? Filij autẽ hominũ ſub tegmine ala ps. rxr.

rum tuarũ ſperabũt:inebriabunt᷑ ab vber
tate domus tue ⁊ toꝛrente voluptatis de⸗
liciarum tuaꝝ potabis eos:quomõ apud
te eſt fons vite et in lumine tuo videbimꝰ
lumen.Da amantem:⁊ ſentit quod dico.
Da deſiderantem: da feruentem/da ĩ iſta
ſolitudine peregrinantem atq; ſitientẽ/et
fontẽ eterne patrie ſuſpirantẽ: da talẽ:et
ſcit qͥd dicã.Si aũt frigido loquoꝛ:neſcit
qͥd loquoꝛ? Tales erãt iſti: qͥ inuicẽ mur⸗
murabant. Pater inquit quẽ traxerit:ve⸗
nit ad me. Quid eſt aũt pater quẽ traxe⸗

rit:cum ipſe xpᷣs trahat:Quare voluit di

cere pater quem traxerit: Si trahendi ſu
mo:ab illo trahamur cui dicit quedã que
diligit. Poſt odoꝛem vnguentoꝛũ tuoꝛũ

₰☛ —

uertamus fratres:et quantũ poſſumus ca

piamus.Trahit pr ad filium eos ꝗͥ ꝓpte—.
rea credũt i filiũ:qꝛ eũ cogitãt prem hr̃e

deũ Deꝰ eni pr̃ equalẽ ſibi genuit filium:
et ꝗͥ cogitat atq; ĩ ſide ſua ſentit ⁊ rumiat
eqlẽ eẽ pr̃i eũ in quẽ credidit:ipᷣm trahit

—

ed quid intelligi voluit ad ꝓp

pf̃ ad filium. Arrius credidit creaturam

non eum traxit pater:quia nõ conſiderat

patrẽ qᷣſliũ nõ credit elẽ. Quid diciso

—

„HMath. xvj.

ſicut vnicus:ſicut equaliſ.Tu es chꝛiſtus
filius dei viui ait. Vide quia tractus ẽ:et
a patre tractus ẽ.Et dñs quid? Beat es
ſimon bariona quia non tibi reuelauit ca⸗
ro ⁊ ſanguis:ſed pater meus qui in celis
8 eſt. Iſta eſt reuelatio: iſta ẽ attractio Ra
4 mũ viridem oſtendis oui: ⁊ trahis illam.
1d Nuces puero demonſtrant᷑ ⁊ trahit᷑: ⁊ qð
4 currit trahitur: Amando trahitur: ſine le
ſen ſione coꝛpoꝛis trahitur:coꝛdis vĩculo tra
d hitur. Si ergo iſta que inter delicias ⁊ vo
d luptates terrenas reuelant᷑ amantibꝰ tra⸗
hũt:quõ verũ eſt:trahit ſua quẽq; volup
dNe tas:nõ trahit reuelatꝰ xpᷣs a patre? Quid
4l zm enĩ foꝛtius deſiderat anima qᷓ; veritateʒ:
te N. Quo auidas fauces habere debet /vñ op
Ne⸗ tare/vt ſanum ſit intus palatũ vera iudi⸗
4 candi:niſi vt mãducet et bibat/ſapientiã/
iuſticiã/veritatẽ/eternitatẽ? Vbi aũt hoc
. ibi melius:verius ibi/plenius ibi. Nã hic
facilius poſſumus eſurire ⁊ hoc ſi bonam
4 ſpem habemꝰ: q; ſatari. Beati enĩ inquit
a qui eſuriunt ⁊ ſitiũt iuſticiã /ſed hic: nm̃
n E ſaturabunt/ſed ibi ¶ Ideo cũ dixiſſet:ne
u⸗ mo venit ad me niſi pater qui miſit me tra
e xerir eum: Quid ſubiecit: ¶ Et ego re⸗
te⸗ inuſcitabo eum in nouiſſuno die
tdi ¶ Reddo illi quod amat: Reddo quod
iſu ſperat. Videbit: quod adhuc nõ videndo
jut credidit.Manducabit quod eſurijt:ſatu⸗
1 rabitur eo quod ſitit. VUbi? In reſurrectõ
ne moꝛtuoꝝ/quia ego reſuſcitabo eũ ĩ no
uiſſimo die Bariptu eſt enimi ꝓPrhbe
tis: Et erunt omnes docibiles dei
Quare hoc dixi O iudei ? pater vos non
. docuit:quõ poteſtis me agnoſcere. Om̃s
4 regni illius honũes docibiles dei erũt:nõ
it ab hominibus audiẽt. Et ſi ab homibus
audiunt:tamen quod intelligunt/intꝰ da⸗
tur:intus choꝛuſcat:intꝰ reuelatur:Quid

grrie:quid dicis heretice:quid loquerise

Quid eſt xpᷣs? NMon inquu deꝰ verus:ſed
quem fecit deus verꝰ. Non te traxit pat᷑:

Mõ itellexiſti pr̃eʒ: cuiꝰ filiũ negas.Alið
cogitas:nõ ẽ ipſe filiꝰ: Nec a pr̃e traheris

nec ad filiũ. Aliud ẽ enĩ filiꝰ:alið qð tu di
cis. FYotinꝰ dicit.omo ſolus eſt xpᷣs:nõ

eſt et deus. Qui ſic credit:nõ pater eũ tra
hit Quẽ traxit pater:? Tu es inqͥt xpᷣs fili-

us dei viui non ſicut ꝓpheta / nõ ſicut io⸗
hanes:nõ ſicut aliquis magnus iuſtus ſed

ſaciunt homines foꝛinſecus annuncãtes:

4

.
.hG
. W ;

Quid facio mõ ego cuʒ loquoꝛ? trepitũ

verboꝛũ ingero auribus veſtriſ.Miſi ergo
reuelet ille qui intuſ eſt: quid dico aut qͥd
loquoꝛ: Exterioꝛ cultoꝛ arboꝛis interi oꝛ

eſt creatoꝛ. Qui plantat ⁊ qui rigat :extri
ſecus operatur. Hoc facimus nos: Sʒ ne⸗

ꝙ; qui plãtat eſt aliquid neq; qͥ rigat:ſʒ qͥ
incrementum dat deus. Hhoc eſt erunt om

—

nes docibiles dei. Qui omnes⸗ omis q

— —

audinit a patre et didicit venit ad

ł———

me. Videte quomodo trahit pater. DHo⸗

· Coꝛ.iij

cendo delectat:non neceſſitatẽ imponen⸗
do: Ecce quomodo trahit:erunt omẽs do

cibiles dei.Trahere ðᷣi ẽ. Oĩis qͥ audiuit a

pr̃e et didit᷑:venit ad me. Trahere enĩ vi

ẽ.Quid igit᷑ fratres? Si omis qui audiuit

har ⁊ didicit ipſe venit ad xpᷣm:xpᷣs ni

hic docuit. Quid quod patrẽ magiſtꝝ

hoies non viderunt: filiũ viderũt:?: Filiꝰ

dicebat:ſed pater docebat.Ego cũ homo
ſim quem doceo? Quẽ fratres niſi eũ qui
audit verbum meũ:Si ego cum homo ſim

illum doceo qui audit verbuʒ meũ:illum

docet pr̃ qͥ audit vbũ ceiꝰ.Si illum docet
pater qͥ audit verbum eius: Quere quid
ſit chꝛiſtus: ⁊ inuenies verbum cius. In
pꝛincipio erat verbum. Non in pꝛincipio
fecit deus verbum:quomõð in pꝛincipio fe
cit deus celũ ⁊ terram. Ecce quia non eſt
creatura. Diſce trahi ad filiũ a patre:do⸗

ceat te pater:audi verbum eius.Qð ver⸗

bum inquies audio: In pꝛĩcipio erat ver
bum. MNon factũ eſt ſed erat.⁊ verbũ erat

apud deũ::⁊ deus erat verbum. Quõ ho

mines in carne conſtituti audiant tale ver
bum? Quia verbum caro factum eſt:x ha⸗
bitauit in nobis.Exponit hoc ⁊ ipſe et

oſtendit nobis quid dixerit:qui audiuit

a patre ⁊ didicit venit ad me: Continuo

ſubiecit: quod cogitare poſſemus. on

quia patrem vidit

ig deo hic vidit patrem

uid eſt quod ait: ego vidi patrem: vos
non vidiſtis patrem:et tamen nõo venitis
ad me niſi trahami a pat:e? Quid ẽ autẽ
nobis trahi a patre: niſi diſcere a patre?
Quid ẽ diſcere a patre: niſi audire a pr̃e:
Quid eſt audire a patre:niſi audire ver⸗
bum patris: id eſt me. Me foꝛte & cũ:dico
vobis:oĩs qui audiut a pfr̃e ⁊ didicit dica
tis apud vos:ſed nunq; vidimus patrem.

quõ ergo diſcere potuimus a patre.c me

Zoh. Tract. xxVI TCa. VI

ipſo audite. Mon quia patrẽ vidit quiſqᷓ;
ſed qui eſt a deo hic vidit patrẽ.Ego no⸗
ui patrẽ: ab illo ſum. Sed quõ verbũ ab il
lo cuiꝰ eſt verbũ /nõ qð ſonat ⁊ traãſit ſʒ qð
manet cũ dicẽte: attrahit audientẽ:admo
neat ꝗs ſequit᷑. Amẽ amẽ dico vobis
qui credit in me habet vita eterna.

Reuelare ſe voluit quid eſſet. mã cõpen⸗
io dicere potuit:qui credit in me / habet
me. Ipſe eni xpᷣs verus deꝰ ẽ: ⁊ vita eter⸗
na. Quid eſt aũt ha bere me? habere vi⸗
tam eternã.vita eterna moꝛtẽ aſſũpſit:vi
ta eterna moꝛi voluit: Sed de tuo non de
ſuo. Accepit a te:v bi moꝛeret᷑ ꝓ te Ab ho
homibꝰ enĩ carnẽ aſſumpſit: ſed non mo⸗
re hominũ. Nam patrẽ habẽs in celo: ma
trẽ elegit in terra:⁊ illic natꝰ ſine matre:⁊
hic ſine patre. Aſſumpſit ergo vita moꝛtẽ:
vt vita occideret moꝛtẽ. Nã qui in me cre
dit inquit habet vitã eternã:Mõ qð patet
ſed quod latet. Vita enĩ eterna verbũ in
pꝛincipio erat apud deũ:⁊ deus erat ver⸗
bũ:⁊ vita erat lux hominũ. Ipſe vita eter
na: dedit ⁊ carni ſuſciꝑe vitã eternã MÆo⸗
ri voluit:ſed die tercio reſurrexit Int᷑ ver
bum ſuſcipiens ⁊ carnẽ reſurgentẽ: moꝛs
media cõſumpta eſt.Ego ſi um inqt pa
nis vite.Et ynðilli ſupbiebãt: Hr̃es

*

vri inqt mãducauerunt in deſerto

12 ——

mana:⁊ mortui ſunt. Quid eſt vnde
ſupbitis? MÆnnducauerũt manna: ⁊ moꝛ:
tui ſunt. Quare manducauerunt et moꝛ⸗
tui ſunt?: QAuia quod videbãt credebant:
quod nõ videbant nõ intelligebãt. Ideo
patres vr̃i quia ſimiles eſtis illoꝝ NHa qn
tũ ꝑtinet frẽs mei ad moꝛtẽ iſtã viſibilem
et coꝛꝑalem:nunquid nos non moꝛimur/
qui manducamus panẽ de celo deſcendẽ
tem? Sic ſunt moꝛtui ⁊ illi quẽadmodũ ⁊
nos ſumꝰ moꝛituri: quantũ attinet vt di⸗
xi/ad moꝛtẽ huiꝰ coꝛpoꝛis viſibilem atq;
carnalẽ. Quantũ aũt ꝑtinet ad illã moꝛtẽ
de qua terret dñs quia moꝛtui ſunt pr̃es
iſtoꝝ. Manducauit manna moyſes: mã
ducauit manna ⁊ aaron/mãducauit mãna
et finees:mãducauerunt ibi multi qui do
mino placuerunt:⁊ moꝛtui nõ ſunt.Aua⸗
reꝝ.Quia viſibilẽ cibũ ſpãliter intellexe⸗
runt/ſpiritaliter eſuricrũt/ſpãlit᷑ guſtaue
runt: vt ſpãliter ſatiarent᷑. Nã ⁊ nos ho⸗
die accepimꝰ viſibilẽ cibũ.Sʒ alið ẽ ſacra
mentũ:aliud eſt virtus ſacramenti.Quã

malus accepit. Videtes fratres:panẽ ce⸗
leſtẽ ſpãliter manducate:innocentiã ad al

tare appoꝛtate. Peccata ⁊ ſi ſunt quotidia ne 5 al⸗

multi de altari accipiũt ⁊ moꝛiunt᷑: ⁊ acci j. Coꝛ. xj:
piendo moꝛiũtur. Vnde dicit apłs. Judi de cõſe. diſ.

ciũ ſibi manducat ⁊ bibit. Hon enĩ bucel⸗ ij.Et fctã.c.
la dñica venenũ fuit iude ⁊ tamẽ accepit: Sicut iudas

et cuʒ accepit in eũ inimicus intrauit:MHõ

quia malũ accepit/ſed quia bonum male

na vel non ſint moꝛtifera: antequã ad al⸗ Aathvi
tare accedatis attẽdite quod dicatis: Di⸗ vi
mitte nobis debita noſtra :ſicut ⁊ nos di⸗
mittimus debitoꝛibus noſtris. Si dimittis
dunittetur tibi. Securus accede:panis nõ
venenũ eſt. Sed vide ſi dimittis Nam ſi⸗
non dimittis /mẽtiris:⁊ eiſmentiris quem
non fallis.mentiri deo potes: deũ fallere
non potes. Mouit ille quid agat intus te
videt/intus te examinat:intus inſpicit/in
tus iudicat:intus aut damnat aut coꝛonat
Patres ergo iſtoꝝ:id eſt:mali patres ma

lo ꝝ:infideles patres infideliũ:murmura⸗

toꝛes/patres murmuratoꝛũ. Nã de nulla
re magis dñm offendiſſe ille glus dictus
eſt:qᷓ; cõtra deũ murmurando: ¶ Ideo et
dominus volens oſtendere eos taliũ fili⸗
os:hinc ad eos cepit.Quid murmuratis ĩ
inuicẽ murmuratoꝛes/filij murmuratoꝝ?
Patres veſtri mãna mãducauerũt ⁊ moꝛ
tui ſunt:Mon quia malũ erat mãna:ſʒ qa
male manducauerũt.hic eſt po mis qui
de celo deſcẽdit.hunc panẽ ſigniſica⸗
uit mãna hũc panẽ ſignificauit altare di:
Sacramenta illa fuerũt:in ſignis diuerſa
ſunt:ſʒ in re q̃ ſignificat᷑ paria ſũt. Apłᷣm
audi HNolo enĩ vos inqᷣt ignoꝛare frẽs:qꝛ

patres noſtri omẽs ſub nube fuerũt ⁊ om-

nes mare tranſierunt: et omnes ꝑ moyſen I·Coꝛ.x.

baptiʒati ſunt in nube ⁊ in mari :⁊ omnes

eandẽ eſcã ſpũ alem manducauerunt.Spi
ritualem vtiq; eandẽ. Naʒ coꝛpoꝛalẽ alte
rã:quia illi manna/nos aliud:ſpũalem ve
ro quã nos.ſed patres noſtri/ non patres
illoꝝ:quibus nos ſimiles ſumus/ non qui
bus illi ſimiles fuerũt.Et adiungit Et om
nes eundẽ potũ ſpiritalẽ biberũt. Aliud
illi/aliud nos.ſed ſpecie viſibili quidẽ:ta

mẽ hoc idẽ ſigniſicãte vᷣtute ſpũali.Quõ de cõſe.diſ.

eni eundẽ potum? Bibebant inquit ð ſpi ij. Inquit
rituali ſequẽte petra. Petra aũt erat xpᷣs
Inde panis:inde potus.Petra chꝛiſtus
in ſigno:verus chꝛiſtus ĩ verbo ⁊ in carne

—.

de cõſe. diſ.

— —-„ —- — —— — — —–

— — —

koꝛx.
Nſe diſ.
iſcaeſtſa!
Ginend

EC.
a decher.
da lit
Ni⸗ Gath⸗
i⸗
i
6
ſ⸗
n
de
sie
ru
onat
vns
rn
ula
ns
da b
f⸗
nsi
e
e
.
1
1:
13
ln

e ſlar

nes
Sy
Ne
ſt
l
m
14
8 dekti⸗

ℳ

s
e⸗

de cõſe diſ. Inde eſt quod exponens nobis apis pau

Et quomõ biberunt? Percuſſa eſt petra
de virga bis. Gemina pcuſſio: duo ligna
crucis ſigniſicat.Hic eſt ergo panis qui ð
celo deſcendit:vt ſi s maducauerit
ex ipſo non moriat᷑. Sed qͥ pertinet
ad virtutẽ ſacramenti:nõ qͥ pertinet ad vi
ſidile ſacramentum. Qui manducat in⸗
tus non foꝛis:qui manducat in coꝛde non
qui pᷣmit dente. Ego ſum panis viuꝰ

qui de celo deſcendi. De celo deſcen

dit manna Sed manna Vmbra erat :iſte
veritas eſt. Si quis manducauerit
ex hoc pane vinet in eternũ.Et pa

nis dus ego dabo: caro mea eſt ꝓ
mundi vita hoc quando caꝑet caro:
quod dixit panem carnem? Vocatur ca⸗
ro quod non capit caro:Et iðo magis nõ
capit caro qͥa vocat᷑ caro.hHoc eni exhoꝛ⸗
ruerunt. Hoc ad ſe multũ eſſe dixerunt:

Hoc eni non poſſe fieri putauerunt.Caro

mea eſt inquit ꝓ mundi vita. Morunt ſi⸗
deles coꝛpꝰ xpᷣuſi corpꝰ xpᷣi ñ negligãt eẽ
Fiãt coꝛpus chꝛiſti: ſi volunt viuere de
ſpiritu xpᷣi.De ſpũ xpᷣi nõ viuit:miſi ſit coꝛ
pus chꝛiſti: Intelligite fratres mei qͥd di⸗
xerim. Homo es:⁊ ſpiritũ habes ⁊ coꝛpus
habes. Spiritũ dico que anĩa vocat᷑: qua
cõſtat quod homo eſt:Cõſtat enĩ ex ania
et coꝛpoꝛe. Habes itaq; ſpiritum inuiſi⸗
bilem: coꝛpus viſibile. Dic mihi quid ex
quo viuat? Spũs tuꝰ viuit ex coꝛꝑe tuo:
an coꝛpus tuũ ex ſpũ tuo? Rñdet omĩs qͥ
viuit. Qui autẽ hoc non poteſt reſponde⸗
re:neſcio ſi viuit.Quid reſpondet omnis

qui viuit?: Coꝛpus vtiq; meum viuit ð ſpi⸗

ritu meo: Vs ergo er tu viuere de ſpirr⸗
tu xpᷣi in coꝛꝑe eſto xpᷣi.Nunqͥd enĩ coꝛpꝰ
meũ viuit de ſpũ tuo? Mu viuit de ſpi⸗
ritu meo:et tuũ de ſpũ tuo.Nõ poteſt vi
uere coꝛpus chꝛiſti: niſi de ſpiritu chꝛiſti.

ij. hoc eſt ſa lus:hunc panẽ: Vnus panis inquit:vnũ

cramentũ

coꝛpus multi ſumus.O ſacramentũ pieta
tis.o ſignum vnitatis:o vinculũ caritatis
OQui vult viuere habet vbi viuat · Habet
vnde viuat.Accedat/credat: incoꝛpoꝛet᷑
vt viuificet᷑. Mon abhoꝛreat a compage
membꝛoꝝ quod reſecari mereatur:non ſit

diſtoꝛtũ de quo erubeſcat᷑. Sit pulchy: ſit
aptũ:ſit ſanũ:hereat coꝛpoꝛi/viuat ðo de
deo. Nunc laboꝛet in terra:vt poſtea reg⸗
net in celo. ¶ Litigabant ergo iudei

ad inuicem dicentes: Quõ poteſt
hic carnem ſua nobis dare adma
Ducandum.Citigabant vtiq; ad inui⸗
cem: quoniam panem concoꝛdie non in-
telligebant:nec ſumere volebant.Hã qui
manducant talem panem/non litigant ad

inuicem quomõ vnus panis vnum coꝛpꝰ
multi ſumus:Et per hunc facit deus vniꝰ
modi habitare in domo: Quod autẽ adin

uicem litigabant et querunt quomõ poſ⸗
ſit dominꝰ carnẽ ſuã dare ad manducan⸗

dum:non ſtatim audiunt ſed adhuc eis dzꝛ

Amen amẽ dico vobis niſi madu
caueritis carnẽ filij homis ⁊ bibe
ritis eius ſaguinẽ:non habebitis
vitam in vobis. Quomodo quidem
detur et quis nam modus ſit manducan⸗
di iſtum panem ignoꝛatis. Verũtamẽ niſi
manducaueritis carnem filij homis ⁊ bi⸗
beritis eius ſanguinem mon habebitis vi
tam in vobis.hec non vtiq; cadaueribus
ſed viuentibus loquebatur. Vnð ne iſtã
vitam intelligentes et de hac re litigarẽt:
ſecutus adiunxit. Qui ndqucat ne
am carnem ⁊ bibit meũ ſanguinẽ
hʒ vita eterna: Hhãc & ñ hʒ q iſtũ panẽ
nò mãducat nec iſtũ ſanguineʒbibit.Naʒ
tempoꝛalẽ vitã ſine illo habere homines
poſſunt:eternã vero omnino non poſſunt
Qui ergo ſĩ manducat eius carnẽ.nec bi⸗
bit eius ſangiunẽ non habet in ſe vitã:et
qui manducat eius carnem et bibit eiꝰ ſã⸗
guinẽ habet vitam eternã. Ad vtrũq; au⸗
tem reſpondit quod dixit eternã. Mon ita

eſt in hac ceſca quã ſuſtẽtande huiꝰ coꝛpo

ris vite cã ſumimus.nã qui eam nõ ſump
ſerit non viuet:nec tamen qͥ eã ſumpſerit
viuet. Fieri enim poteſt:vt ſenio vel moꝛ
bo vel aliquo caſu /plurimi ⁊ qui eã ſũp⸗

ſerint moꝛiant᷑. In hoc vero cibo et potu

*

id eſt coꝛpoꝛe et ſanguine domi no ita eſti

. ni eam non ſumit non babet vi
tam. et qͥ eã ſumit habʒ vitam: et hanc vti

q; eternam hunc itaq; cibũ ⁊ potum/ſoci
etatem vult intelligi coꝛpoꝛis et membro

rum ſuoꝛum quod eſt ſancta eccleſia in pᷣ

deſtinatis ⁊ vocatis/et iuſtiſicatis/et glo⸗
rifieatis ſanctis et fidelibus eius: Quoꝛũ

pᷣmũ iã factũ ẽ:id ẽ pᷣdeſtinatõ:ſcõᷣm ⁊ ter
cium et factũ ẽ/et fit/et fiet:id eſt vocatio
et iuſtiſicatõ:Quartũ vero nũc in ſpe eſt.
In re aũt futuꝝ eſt:id eſt gloꝛiſicatõ.hHhu
m

4a .
==
E S

—

XVI La. 1

ius rei ſacramentum: id eſt vnitatis coꝛꝛ cat me⁊ jpſe vilet ꝓpter me. mon .
poꝛis ⁊ ſaguinis xpi/alicubi quotidie/ali ait ſicut manduco pr̃em: ⁊ ego viuo ꝓp⸗
cubi certis interuallis dieꝝ in dñica men- ter patrẽ: et qui maducat me ⁊ ipſe viuet
ſa pparat᷑ ⁊ de menſa dñica ſi umit᷑: Quib? ꝓpter me. Non eui ſilius participatione
9d3 ad vitam/quibuſdam ad exitiũ Res partris fit melioꝛ qui eſt natus equalis: ſi⸗
vero ipſa cuius ⁊ ſacramentũ eſt / om̃i ho cut participatione filij ꝑ vnitatẽ coꝛporis
mini ad vitã/nulli ad exitiũ: quicũqʒ ei⸗ eius et ſanguinis · quod illa manducatio
. particeps fuerit ¶ me aũt putar ent ſic in potanoqʒ ſigniſicat.nos efficimur melio⸗
iſto cibo ⁊ potu ꝓmitti vitã eternã /vt qin res. Viuimꝰ ergo nos ꝓpr ipſũ mãducãa⸗ 1’’””M 4
eẽã ſumerent /iã nec coꝛpe moꝛerent᷑: huic tes eũ:id eſt:ipſum accipientes eternam
cogitatationi dignatus eſt occurrere. Mhã vitã quãno habebam“ ex nobis. viuit au
CcCũ dixiſſet qui manducat meã carnẽ Tbi⸗ tẽ ipſe ꝓpter pr̃em miſſus ab eo:qꝛ ſemet
bit meũ ſanguinẽ habet vitã eternã/conti ipſum exinamuit factus obediẽs vſqʒ tad
nuo ſubiecit ⁊ dixit. Et ego reſuſcita⸗ moꝛtẽ crucis. Si eni ſᷣm id accipimus vi⸗ H
bo eũ in nouiſſimo die. At habeat uo pꝓpter patrẽ: qð alibi ait/ pater maioꝛ
interim 'm ſom̃ vita eternã in requie que me eſt. Sicut et nos viuimus ꝓpter ipᷣm
ſanctoꝝ ſpũs ſuſcipit. Quod aũt ad coꝛ qui maioꝛ eſt nobis:hoc ex eo quod miſ⸗
pabù attinet nec caro eiꝰ vita etna fraudet: ſus eſt factũ ẽ. Miſſio qppe eius exinani⸗
Bßi reſurrecnõe moꝛtuoꝝ i nouiſſimo die tio ſi uimetipſius eſt / er forme ſa eruilis ac
Caro eni mea inqᷣt vere ſtabns epiio Quod recte ſarelligi ſeruata etiã
et ſanguis meus vere eſt otus. filij cum patre equalitate nature.Maioꝛ
Cũ eni doo ⁊ potu id aſperit bomnien v eni eſt pater homie filio/ ſed equalẽ habʒ

neqʒ eſuriat neqʒ ſitiant: hoc veraciter nõ deũ filiũ: cũ idem ſit T deus et hõ. dei filiꝰ
Snn niſi iſte cib⸗ potꝰ:qui eos a quib et homis filius vnus xpᷣ 8.· In qua ſentẽtia
ſumit᷑ ĩmoꝛtales ⁊ incoꝛruptibiles facit: ſi recte accipiunt᷑ hec ver ba. ita dixit. Si⸗ .. 65
id eſt: ſocietas ipſa ſctõꝝ: vbi pax eriteet cut me miſit viuens pater ⁊ ego viuo pꝛo A
Vnitas plena atqʒ ꝑfecta. Pꝛopterea q p⸗ pter patrẽ: et qui manducat me et ipſe vt S
pe ſicut etia ante nos hoc intellexerũt bo uet ꝓpter me. Ac ſi diceret. Vt ego viug ni
mines dei: ojs noſter ieſus xpᷣs coꝛpus et ꝓpter patrẽ lid eſt: ad illũ tanquã ad ma⸗ ne
ſanguinẽ ſuũ in eis rebꝰ cõmẽdauit: que ioꝛẽ referã vitam meã: exinanitio mea fe⸗ di
Qd vnũ aliqd redigũt᷑ ex młtis NMãqʒ alis cit in gqua me miſit. Vt aũt quiſq; viuat d
in vnũ ex multis gnis ↄficif᷑ ⁊ ↄſtat? Ali ꝓpter me:participatio facit qua msducat ae
uad in vnũ ex multis acinis cõfluit. Peni me. Ego itaqʒ humiliatus viuo ꝓpt pr̃e,zʒ “””
iam exponit quõ id fiat qð loquit᷑: ⁊ quid ille crectus viuit ppter me. Si aüt ita dis
ſit Maall Gaetnuc⸗ eiꝰ et ſanguinẽ eius ſ vo iulb eit knn qula ipſe de illo ”DMD . D
bibit meü! Dlir ane:1mneniafter litalis dictũ eſt. Nec tamẽ dicẽdo 2 qᷣ mã l d
„ Trelrin õ S ducat me ipſe viuet ꝓpter me/eandẽ ſuõẽ Aumuſ
ego in illo. Hoc eſt ergo manducareil⸗ et nr̃am equalitate ſigniſicauit:ſed grati EPaaphn 8
lo eſcã ⁊ illũ bibere potũ:in xpᷣo manere aual gulflcauil: ſed gratiã AV 1

cxt illu manentẽ in ſe habere. Ac p hoc qui mediatoꝛis oſtendit. Hic eſt panis 3
nõ manet ĩ xpo ⁊ in qͥ nõ manet xpᷣs: pcu de celo deſcendit.vt illũ manducad
dubio nec maͤducat ſpialit camn eia Viuamus: quia ererna vitã ex nobis habe
dubio nec maducat ſpũ alit carnẽ eiꝰ? ncce · mimds ,ES .
cõſe. diſ. bibit ei ſanguinẽ. licet camaliter ? viſbi Ienon poſſumꝰ. Mon ſicut inqt man·
de cõſe. diſ bibit eiꝰ ſanguinẽ. licet carnaliter ⁊ viſibi — —
ij. qui diſeo: liter mat dentibus ſacramentũ coꝛpoꝛis Ducauerut pfes vfi mana etmor
dui diſcoꝛ et ſqguinis xpi: ſed magis tãte rei ſacram tui ſunt: Qui manducat hũcpanẽz

„
— —R

tũ ad iudiciũ ſibi mãducat et bibit. qꝛ im ⸗ Viuet in eternũ. ον gilli moꝛtui ſunt:
mũdꝰ pᷣſumpſit ad xpᷣi accedere ſacram2 ita vult ĩtelligi vt nõ viuãt in ernũ Ham B
ta q aliqs nõ digne ſumit/niſi qͥ mũdꝰ ẽ:r5ö5 tꝑalr ⁊ hi ꝓfecto moꝛiũt᷑ qͥ xpᷣm maducãt
dbyd Btiĩ moo coꝛð qm̃ ipi deũ vidbüt. ſeq viuũt in etemũ quia chꝛiſtus eſt vita
Sicut inqt miſit me viuens prĩ et etcma. t
ESO Viuo ppter parre: ? qͥ manhnaaa .

et

e

li⸗
ns
nio
io⸗

llo
ii⸗

ni

Erplicit tractus: xxvj. Incipit trac

tatus. xxvij. Ab eo quod ſcriptum
eſt. Hec dixit in ſinagoga docens
ſabbato in capharnaum vſq; ad
id quod ait: ille enĩ traditu
m cum eſſet vnus de duodecim

ex euãgelio qͥ ſmonẽ priſtinũ
cõſequũt᷑ audiuimꝰ. Hinc ſer

mo debetur auribus ⁊ mẽtibus veſtris:et

hodierna die non impoꝛtun“ eſt: Eſt enim
de coꝛꝑe domini: qð dicebat ſe dare man⸗

ducãdum ꝓpter eternã vitam Expoſuit
autẽ modũ attributionis huiꝰ et doni ſui
quomõ daret carnem ſuam mãducare di⸗
cẽs. Qui mãducat carnem meã et bibit
ſanguinẽ meũ :in me manet et ego in illo.
Signũ qꝛ manducauit et bibit hoc eſt: ſi
manet et mãetur: Si habitat et ihabitat᷑:

ſi heret nõ deſerat᷑. hoc ergo nos docuit

Ro viij:

et ammonuit myſticis verbis: vt ſimus in
eiꝰ coꝛpoꝛe ſub ipſo capite in mẽbris eius
edẽtes carnem eius:nõ relinquẽtes vnita
tem eiꝰ.Sed qui aderãt :plures nõ ĩtelli⸗
gendo ſcãdaliſati ſũt. Non eniĩ cogitabãt
hec audiendo niſi carnẽ qð ipſi erãt. Apo
ſtol us autem dicit: et verũ dicit. Sape
ſecũdum carnem mors eſt. Carnem dat
nobis ſuam dominꝰ mãducare:et ſaꝑe ſe⸗
cundũ carnem moꝛs eſt. Cũ de carne ſua
dicat:quia ibi ẽ vita eterna:ergo nec car⸗
nẽ debemus ſaꝑe ſecũdum carnẽ: ſicut in
his vbis Multi itaqʒ audiẽtes nõ ex
inimicis:ſʒ ex diſcipuũlis ſuis dixert.

ßterit htex⸗Durꝰ ẽ hic ſermo:⁊ qᷣs pᷣt eũ audi
tus:h dixit reę. Si diſcipuli durũ habuerf̃t iſtũ ᷣmonẽ:

vſq; caphar quid inimici? Et tamen ſic opoꝛtebat.vt

naum

diceret᷑ qd non ab omibꝰ intelligeret᷑. Se⸗
cretum dei intentos debet facere: nõ ad⸗
uerſos. Iſti autẽ cito defecerũt.Talia lo
quẽte domino iheſu xpᷣo /non crediderũt
aliquid magnum dicentem et verbis illis

aliquã grãm coo ꝑientẽ:ſʒ ꝓut voluerunt

ita intellexrũt: ⁊ moꝛe hominũ: qꝛ potu⸗
erat iheſus aut hoc diſponebat iheſꝰ:car

nem qua indutũ erat verbũ / veluti cõciſã
diſtribuere credẽtibꝰ ĩ ſe.Durꝰ ẽ inquiſt

hic ſermo / quis pᷣt eũ audire⸗ Sicẽs aut

ieſus 8end ſemetipm qa murmu

rabãt ð eo diſcipli eiꝰ.Sic eni apo ſe

—

ur? erat

Tract. XxXVII La. VI

iſta dixeft: vt ab illo ſi audirent: z ille q

eoſ nouerat ĩ ſeipᷣis audiẽſ apð ſemetipſũ

☛ℳ

re ſpondẽs ait: hocvos ſcãqaliſat
quia dixi carnẽ meã do vobis mãducare

et ſanguinẽ meũ bibere: Hoc vos nempe
ſcãdaliſat Ot ergo videritis filium
hominis aſcendentem: ubi erat:
priꝰ · Quid eſt hoc: Hinc ſoluit illos qᷣs
nouerat: hinc aperuit vnde fuerant ſcan⸗
daliſati ·. hinc plane ſi ĩtelligerẽt. Ili eni
putabãt eum erogaturũ coꝛpꝰ ſuum..ille
autem dixit ſe aſcẽſurũ in celũ vtiqʒ inte
grũ.Cũ videritis filiũ hominis aſcẽden⸗
tem vbi erat prius.Certe vel tunc videbi
tis quia non eo modo quo putatis ero⸗
gat coꝛpꝰ ſuũ: certe vel tũc itell getis
gratia eius non cõſumitur morſibꝰ. Et ait
Spiritus eſt qui viuificat: caro
nõ ꝓdeſt quicqua . Hoc antequa ex⸗
ponit᷑ vt dominꝰ donat Illud nõ negligẽ
ter pᷣtereũdũ eſt qð ait.Si ergo videritis

filiſ hominis aſcendentem vbi erat priꝰ:

Filiꝰ enĩ homis criſtus ex virgine maria.
Ergo filiꝰ hominis hic cepit eſſe in terra
vbi carnẽ aſſũpſit ex terra Vnde ꝓpheti
ce dictum erat: veritas de terra orta eſt.
Quid ſibi ergo vult quod ait:cũ videritiſ
filiũ hominis aſcendẽtem vbi erat prius?
Nulla enim eſſet queſtio ſi ita dixiſſet: ſi
videriris filiũ dei aſcẽdentẽ vbi erat priꝰ
Lũ vo filiũ hoĩs dixit aſcẽdentẽ vbi erat
priꝰ nũquid filiꝰ homiĩs in celo erat prius
qᷓ; in terra eſſe cepit? hhic quidem dixit
vbi erat priꝰ:quaſi tũc nõ ibi eſſet: quã⸗
do hec loquebat᷑. Alio autẽ loco ait. Ne⸗
mo aſcendit in celũ niſi qui de celo deſcẽ⸗
dit filius hominis qui eſt in celo.Mõ dixit
erat.ſed filiꝰ iuquit hominis qui eſt in ce

lo. In terra loquebatur :et in celo ſe efſſe

dicebat. Et nõ ita dixit: Nemo aſcendit
in celũ niſi qui de celo deſcendit:ſiliꝰ ho⸗
miĩs qui eſt in celo: Quo ptinet niſi vt in⸗
telligamꝰ qð etiã priſtino ſermone cõmẽ⸗
daui caritati veſtre: vnam pꝑſonã eſſe cri⸗
ſtũ deum et hominẽ nõ duas:ne fides no
ſtra nõ ſit trinitas ſʒ quaternitas.Chriſt⸗
ergo vnꝰ eſt.verbũ/anĩa ⁊ caro.vn“ cri⸗
ſtus filiꝰdei ⁊ filiꝰ homĩs.vnꝰ criſtus filiꝰ
dei ſemp:filiꝰ hominis ex tẽpoꝛe. Tamẽz
vnꝰ chriſtꝰ ſcõᷣm vnitatẽ ꝑſonè ĩ celo erat
quando in terra loquebat᷑. Sic eꝛat filius
homis in celo: quẽadmodũ ſiliꝰ dei erat ĩ
in ij

j. Coꝛ.viij.

terra. Filius dei in terra ĩ ſuſcepta carne:
filius homis in celo in vnitate perſone
B¶Quid eſt ergo ꝗð adiũgit:ſpũs eſt qͥ vi
uificat: caro nõ ꝓdeſt quicq;: Dicamus ei
Patit᷑ enĩ nos nõ cõtradicẽtes: ſed noſſe
cupiẽtes. Q dñe mgr bone quõ caro non
ꝓdeſt quicq;: cũ tu dixeris /niſi qͥs mãdu⸗
cauerit carnẽ meã ⁊ biberit ſanguinẽ meũ
nõ hẽbit iĩſe vitã? An vita nõ ꝓdeſt qᷣcq;:
2 ꝓpt qd ſumꝰ qð ſumus/niſi vt habeam?
vitã eternã: quã tua carne ꝓmittis? Quid
ẽ ergo nõ ꝓdeſt qcqᷓ;? Caro nõ ꝓdeſt qᷣc⸗

quã:ſed quõ illi intellexerñũt.Carnẽ qᷣpe

ſic intellexerũt/quõ in cadauere dilaniat

gut in macello vendit᷑:non quõ ſpũ vege
tat. Pꝛoinde ſic dictũ ẽ/caro nõ ꝓdeſt qc

qua: quõ dictũ eſt/ſcia inflat. Jã ergo de⸗

bemꝰ odiſſe ſciam: Abſit.Et quid eſt ſcia

inflat? Sola ſine caritate. Jõ adiũ xit:cari
tas vo edificat. Adde ergo ſcĩe caritatẽ:

et vtilis erit ſcia nõ ꝑ ſe:ſed ꝑ caritatem.

Sic etiã nunc caro nõ ꝓdeſt qᷣcqᷓ: ſed ſol a
caro Accedat ſpũs ad carnẽ:quõ accedit
caritas ad ſciam: ⁊ ꝓdeſt plurimũ. Maʒſi
caro nihil ꝓdeſſet/verbũ caro nõ fieret vt

inhabitaret ĩ nobis. Si ꝑ carnẽ nobis mu

tũ ꝓfuit xpᷣs:quõ caro nihil ꝓdeſt? Sʒ ꝑ
carnẽ ſpũs aliqd ꝓ ſalute nr̃a egit. Caro
vas fuit.Quod habebat attende :non qð
erat. Apli miſſi ſunt. Nunqͥd caro ipſo ꝝ
nihil nobis pfuit:Si caro aploꝝ nobis ꝓ
fuit:caro dñi poterat nihil ꝓdeſſe⸗ Vnde
eni ad nos ſonus vᷣbi:niſi ꝑ voceʒ carnis?⸗
AVnge ſtilꝰ. Vñ cõſcriptio? Iſta oĩa opa
carnis ſunt:ſed agitate ſpũ tanq; oꝛganũ
ſuuz. Spũs ergo eſt qꝗ viuiſicat:caro non
ꝓdeſt qcqᷓ;. Sicut illi intellexerũt carnẽ·
non ſic ego do ad mãducandũ carnẽ meã

Pꝛoinde. verha inqᷣt qͥ ego locutuſ
S ſar Etrnn

ſum vobis ſpus ⁊ vita ſut.Pixim
eñn fres hoc dſim cõmendaſt e in maduca⸗
tione carnis ſue ⁊ potione ſanguinis ſui:
yt in illo maneamꝰ ⁊ ipſe in nobis Abane
mus autẽ in illo:cũ ſumꝰ mẽbra eius:ma⸗
net autẽ ipſe in nobis:cũ ſumus templum
cius. Vt aũt ſimus mẽbra eiꝰ:vnitas nos
cõpaginat. Vt cõpaginet vnitaſ:q̃ facit ni
ſi caritas:Et caritas dei vnde?z aplim int⸗
roga. Caritas inqͥt dei diffuſa eſt in coꝛdi
bus nf̃is.p ſpm̃ſctm̃ q datus ẽ nobis. Er⸗
go ſpũs eſt q viuificat. Spũs eni facit vi
ua mẽbra. Hec viua mebraſi pũs facit:ni⸗

————. —łV—

Joh. Tract. XxxVII 4

Ca. VI

ſi que in coꝛꝑe qð vegetat ipſe ſpüs inue⸗
nerit Mã ſpũs qui ẽ in te:o hõ ꝗ cõſtas vt
homo ſis:nunqͥd viuiſicat mẽbrũ qð ſepa
ratũ inuenerit a carne tua? Spm̃ tuũ dico
aiam tuã. Ania tua nõ viuiſicat niſi mem
bra que ſunt in carne tua. Vnũ ſi tollas:
lam nõ viuificat᷑ ex anima tua:quia vnita

ti coꝛpoꝛis tui non copulat᷑.hec dicuntur

yt amemꝰ vnitatẽ:⁊ timeam⸗ ſeꝑationem
Nihil enĩ ſic debet foꝛmidare chꝛiſtianꝰ: V

q; ſepari a coꝛꝑe chꝛiſti. Si eni ſepat᷑ a coꝛ hil.

poꝛe xpᷣi:nõ eſt mebꝝ eius. Si nõ eſt mem
bꝝ eius:non vegetat᷑ ſpũ eius. Quiiſi quis
aũt inquit aplłs ſpm̃ xpᷣi nò habet:hic non
eſt eius. Spũs ergo eſt qui viuificat caro
aüt non ꝓdeſt quicq;: Verba que ego lo
cutus ſum vobis:ſpũs ⁊ vita ſunt. Quid
eſt ſpũs et vita ſunt:? Spiritualiter intelli

genda ſunt. Fs lexiſti ſpũaliter? Spũs

et vita ſunt. Intellexiſti carnaliter? Etiã

ſic illa ſpũs et vita ſunt:ſed tibi non ſunt

Deg ſunt quida inquit in vobis

quinõ credut. Mon dixit ſunt quida in E

vobis qui nõ intelligunt:ſed cauſam dixit

quare non intelligãt.Sunt enĩ quidã ĩ vo

bis qui nõ credũt:⁊ iðo non intelligũt qᷣa Eſai
nõ credũt. Pꝛopheta eni dixit:niſi crcdi-

deritis nõ intelligetis Per ſidem copula

mur: p intellectũ viuiſicamur. Pꝛius here

amus ꝑ fidẽ:vt ſit quod viuiſicet ꝑ intelle

ctũ. Ham qui non heret /reſiſtit: Qui reſi
ſtit non credit. MHã qui reſiſtit: quõ viuiſi⸗
cat᷑: Aduerſarius ẽ radio lucis quo pene
tradꝰ ẽ: nõ auertit aciẽ ſed claudit mentẽ
Sunt ergo quidã qui nõ credũt.C redant
et apiant: apiant et illuminabunt᷑. Scie⸗
bat eni ab initio ieſus q eſſe ent cre
detes. quis traditurus eſſet eñ:

Ibi eni erat ⁊ iudas.MNã quidã ſcãdaliſa
ti ſunt: Ille aut manſit ad inſidiandũ non
ag intelligendũ. Et qꝛ ideo mãſerat:non

de illo tacuit dñs. Mõ illũ expᷣſſit ſed nee

ſiluit: vt oẽs nimerẽt/qᷓuis vnus piret Sʒ
poſtea qꝛ dixit.⁊ diſtinxit credẽtes a non

gedentibꝰ: expᷣſſt it cãm q̃re nõ credant:
Propterea dixi nobis inquit. quia
nemo põt penire ad me niſi fuerit

—

ei datu a pre meo.Ergo ⁊ credere dat᷑

nobis. Mõ eni nihil eſt credere. Si aũt ma
gnu aliqᷣd ẽ/ gaudes qꝛ credidiſti:ſed no⸗

*

5„

li extolli.Quid eni habes qo ñ accepiſti⸗

— „ —
„ 3 .

S S☛e =S =—

== = =

1:
r

: t ii
o: hll.

AUſa
N
t
let
on
ur

dak
mna
o⸗
ſi⸗

Al. diſcipu Ex hoc multi tiſci uli ei⸗ abierũt

lo-· retro: ⁊ iq nõ cũ illo tambulauerft:
Al. ambula Alij abierũt retro:ſed pꝰ ſathanã/nõ poſt
bant pꝰ xpᷣm Mã aliqñ dñs xpᷣs petꝝ appellauit

ſatanaʒ: magis qꝛ volebat pᷣcedere dñm
ſuũ ⁊ cõſiliũ dare ne moꝛeret᷑ ille qui ve⸗
nerat vt moꝛeꝛet᷑:ne nos in eternũ moꝛe⸗
remur:et ait illi. Redi poſt me ſathanas:
MHõ eni ſapis que dei ſũt/ſed que homis
ſunt.Mõ enĩ illũ repulit retro ire poſt ſa
thanam et awellauit ſathanam. ſed fecit
poſt ſe ire: vt nõ eſſet ſathanas ambulan⸗
do poſt dñm. Iſti aũt ſic redierunt retro:
quõ de quibuſdã feminis dicit aplłs.Que
dã cõuerſe ſunt retro poſt ſathanam et vl⸗
teriꝰ cũ illo nõ ambulauerũt.Ecce pᷣciſi a
coꝛꝑewitã ꝑdiderũt: qꝛ foꝛte in coꝛꝑe non
fuerunt. Inter nõ credentes ⁊ ipᷣi deputã
di ſunt:quãuis diſcipuli dicerent᷑. Abiefr̃t
retro:nõ pauci/ſed multi. Hoc factũ ẽ ad
cõſolatõʒ:quõ aliqñ ↄtigit vt dicat hõ ve
rũ ⁊ qð dicit᷑ nõ capiat᷑:atq; illi qui audi⸗
unt ſcandeliſent᷑ ⁊ diſcedãt. Penitet aũt
hoĩem dixiſſe qð veꝝ eſt. Dicit aũt apud
ſe hõ Mõ debui ſic dicere:non h̊ dicere de
bui.Ecce dño cõtigit.Dixit ⁊ ꝑdidit mul
tos:remanſit ad paucos Sed nõ turbabat᷑
ipſe qꝛ ab initio nouerat:⁊ qui credentes
eſſent/et qui nõ credẽtes NHos ſi nobis cõ
tingat ꝑturbamur:ſolatiũ in dño inuenia
mus Et tamẽ caute vᷣba dicamꝰ :ea q ille
ad paucos qui remãſerant. Dixit ergo
ieſus ad duodeam:id ẽllis duode⸗
cim qui remãſerũt. lunqd ⁊ vos in⸗
7 tis t ire? Hon diſceſſit nec iu⸗
das. Sed quare manebat? Dño iã appare
bat:nobis poſtea manifeſtatꝰ ẽ.Rñdit pe
trus ꝓ omnibꝰ vnus ꝓ multis:vnitas pꝛo
vniuerſis. Rñdit ergo ei ſinon pe⸗
trus: domine ac gae ounus? Re⸗
pellis nos a te: teꝝ te. Si a te
recedimꝰ:ad quẽ ibimus? UVerba vite
eterne habes. Videte quẽadmodũ pe
trus dante deo recreante ſpũſctõ intelle⸗
xit. Vnde niſi qꝛ credidit? Verba vite et᷑
ne habes. Vitã enĩ eternã hẽs ĩ mĩſtratio
ne coꝛꝑis ⁊ ſanguinis tui:⁊ nos credidimꝰ
et cognouimꝰ.Hõ cognouimꝰ et credidi⸗
jiiſ.ſent. dil : mus:ſed credidimꝰ et cognouimꝰ.Credi⸗
ſent. diſ: dimus enĩ vt cognoſceremus. Nã ſi pꝛius
xxij.ca. NHo cognoſcere ⁊ deinde credere vellemꝰ: nec
tandũ ĩ fine cognoſcere nec credere valeremus. Quid
credimꝰ ⁊ quid cognouimꝰ? Quia,. Tu

Al. abire

w

Joh. Tract. XvVII Ta. VI

. —

es xpᷣs filius dei viui:id ẽ.qꝛ ipſa vi⸗
ta eterna tu es: et nõ das in came ⁊ ſang⸗

„

uine tuo niſi ad es. Ait ergo dñg ieſuſ

Nõne ego vos duodęecim ele

gi: et
V bis diabolus eſt Ego
vndecim elegi diceret/an eligit᷑ ⁊ diabolꝰ
et in electis ẽ dia bolꝰ? Electi in laude ſo⸗
lent dici: An electus ẽ ⁊ iſte: de quo nolẽ
te ⁊ neſciente magnũ aliquid boni fieret:
lhoc ẽ ꝓpꝛiũ dei:ↄtrariũ inis Sicut enĩ
iniqͥ male vtunt᷑ bonis oꝑibus ðᷣi:ſic ↄtra
dee bene vtit᷑ malis oꝑibꝰ iniqͥꝝ · Quã bo
nũ eſt mẽbra coꝛꝑis ita eẽ:quẽadmodum
diſponi nõ pñt niſi ab artifice deo. Petu⸗
lantia tamẽ quã male vtit᷑ oculis:fallacia
quã male vtit᷑ lingua. Falſus teſtis nõne
linguã ſuã ⁊ aĩiam ſuã pꝛius trucidat:⁊ al
teꝝ ledere ſe ꝑempto conat᷑.aale vtitur
lingua:nec ideo malũ ẽ lingua.Opus eſt
dei lingua/ſed bono ope dei/male vtit᷑ il⸗
la neqͥcia Quomõ vtunt᷑ qͥ pedibꝰ currũt
ad ſcelera. Quõ vtuntur manibus homici
de:et illis adiacẽtibꝰfoꝛinſecus bonis cre
aturis dei & malevtunt᷑ mali auro Judi
cia coꝛrũpunt:innocẽtes oppaꝛmũt.Luce

iſta mali male vtunt᷑. Aale viuendo enĩ

ecnã ipᷣam lucẽ quã vidẽt ad mĩſteriũ ſce⸗
lerũ ſuoꝝ vſurpant. IJens vt faciat aliqd
mali malus/lucere ſibi vult ne offendat:qͥ
iã intus offendit ⁊ cecidit Quod timet in
coꝛꝑe:iã incurrit in coꝛde. Omnibus ergo
bonis dei ne ꝑ ſingula currere longum ſit
male vtit᷑ malꝰ:ↄtra malis hoiĩm maloꝛũ:
bene vtit᷑ bonꝰ. Et qͥd tã bonũ quã vnus
deꝰ? Qñquidẽ ipᷣe dñs dixit/nemo bonus
niſi vnus deꝰ? Quãto ergo ille melioꝛ:tã
to melius vtitur ⁊ malis nr̃is:Quid iuda

peius? Inter omẽs adherẽres mgfr̃o inter

duodecim/loculi illi cõmiſſi ſunt: ⁊ diſpẽ⸗
ſatio pauperum diſtributa. Ingratus tan
to beneſicio/honoꝛi tanto/ accepit pecuni
am:ꝑdidit iuſticiã.Tradidit vitã moꝛtuꝰ
quẽ vt diſcipulꝰ ſecutus /vt inimicus ꝑſe
cutus eſt:Et totũ hoc malũ iude:ſed ma⸗

lo eius bene vſus eſt dñs: Tradi ſe pꝑtulit:

vt redimeret nos. Ecce malũ iude:in bo⸗
no cõuerſũ ẽ. Satanas quãtos martyres
ꝑſecutus eſt.Si ſathanas ꝑſequẽdo ceſſa
ret:hodie tã głioſaʒ coꝛonã ſancti laurẽtij
nũ celebraremꝰ:Si ergo ipᷣiꝰ diaboli ma
lis oꝑibꝰ bñ vtit᷑ deus: qð facit malꝰ ma⸗
la vtẽdo ſibi nocet/nõ bonitati dei ↄtradi
cit. Artifex illo vtit᷑tet magnꝰ artifex.Si
m iij

eſt numerus. Non eni quia perijt ide vnꝰ

ideo illius numeri honoꝛ dempt“ eſt. RGAS
in locũ pereũtis:alius ſubrogatꝰ eſt.abãa

ſit numerus cõſecratus/numerus duode⸗
narius:qꝛ per vniuerſuʒ mundũ:hoc eſt ꝑ
quatuoꝛ cardines mũdi/trimtatẽ fuerant
annũciaturi: ideo ⁊ quaterni: Se g exter⸗
minauit iudas:nõ duodenariũ numerum

violauit. Jpe deſe eruit pꝛceptoꝛẽ:nã deus
illi appoſuit ſucceſſoꝛẽ.oc totũ qð dis

de carne et de ſanguĩe ſuo locutꝰ ẽ. et qd
in eius diſtributiõis gratia/vitã nob ꝓmi

ſit eternã:et qð hinc voluit intellig man⸗
ducatoꝛes et potatoꝛes carnis et ſangui⸗
nis ſui: vt in illo maneãt:et ipſe in illis: et

quod nõ intellexerũt: qui nõ crediderunt
et qð ſpiritalia carnaliter ſapiẽdo ſcãdali

ſati ſunt:et ꝙ eis ſcãdaliſatis et ꝑeuntibꝰ:
cõſolatio domini affuit diſcipulis qui re⸗
manſerãt.ad quos pꝛobãdos ĩiterrogauit
Nũquid et vos vultis ire/vt reſpõſio per
manſiõis eoꝛũ innoteſceret et nobis:nam
et ille nouerat quia manebant. hoc ergo
totũ ad hoc nobis valeat dilectiſſimi/ vt

carnẽ xpi et ſanguinẽ xpᷣi nõ edamus ian⸗
tum in ſacramento quod et multi mali: ſʒ

vſq; ad ſpiritus participationẽ manduce⸗
mus ⁊ bibamus /vt in dñi coꝛpoꝛe tanquã

membꝛa maneamus /vt eius ſpiritu vege⸗
temur:et non ſcandaliſemur etiam ſi mul.

ti modo nobiſcum manducant et bibunt
tempoꝛaliter ſacramenta: qui habebũt in

ſine eterna toꝛmenta.aModo enim coꝛpuſ
chꝛiſti mixtum eſt tanquam area: ſed no⸗
uit dominus qui ſunt eius.Si tu noſti qͥd
trituras quia ibi eſt latens maſſa. nec con
ſumit trituratio quod purgatura eſt ven⸗

tilatio. Certi ſumus fratres/ quia omnes
qui ſumus in coꝛpoꝛe domini et manemꝰ

in illo: vt et ipſe maneat in nobis: in hoc

ſeculo neceſſe habemus vſ q; in finem: in⸗
ter malos viuere: Mõ inter illos dico ma
los qui blaſphemant xpᷣm. Raro enĩ iã in
ueniunt᷑ qui lingua blaphemant: ſed mul
ti qui vita. MNeceſſe eſt ergovt ĩter illos vſ

ꝙ; in ſinẽ viuamus. Sed quid eſt quod ait
QAui manet in me ⁊ ego in illo⸗ Quid ni⸗
ſi quod martyres audiebãt:qui ꝑſeueraue

Tract. xXVIII Za. vwI

illo vti nõ poſſet:nec eum eſſe pmitteret
Ergo vnus ex vobis dyabol? eſt ait: cum
ego vos duodeci elegerĩ oarelt ſic iĩ
£ telligi qð ait/ouodecim elegi:qꝛ ſacratus

—

rit vſq; in finẽ hic ſaluꝰ erit: ènnomo ma—
ſit in ilo ſanctus la urentiꝰ:cuius hodie fe
ſtũ diem celebramus? Manſit vſ q; ad tep
tatõem:manſit vſq; ad tyrannicã interro⸗
gatõem : mãſit vſq; ad acerrimã cõminati
onẽ:manſit vſq; ad ꝑemtõem. Parum ẽ:
vſq; ad imanẽ excrutiatõem manſit.Hon
eni occiſus eſt cito:ſed cruciatus ẽ in igne
Diu viuere ꝑmiſſus ẽ:imo nõdiu viuereg
miſſus eſt:ſed tarde moꝛi cõpulſus ẽ. In
illa ergo lõga moꝛte in illis toꝛmẽtis que
bñ maducauerat ⁊ bene biberat: tãqᷓ; illa
eſca ſaginatus ⁊ illo calice ebriatus toꝛm̃
ta non ſenſit. IJbi enĩ erat qui dixit:ſi pus &
qui viuiſicat.Caro enĩ ardebat:ſedſi piri⸗
tus aniam vegetabat. Mon ceſſit: ⁊ in reg
num ſucceſſit: Dixerat aũt illi ſixtus mar⸗
tyr ſanctus cuiꝰ diem quĩto ab hinc retro
die celebrauimus. Moli merere fili. Epᷣs
eni erat ille:iſte diaconus. Noli merere in
quit:ſequeris me poſt triduũ.Triduũ au
tem dixit mediũ inter diem paſſionis ſan
cti ſixti. et diem hodiernũ paſſionis ſãcti
laurẽtij:triduũ ẽ mediũ.O cõſ. olatio Hõ

ait noli merere ſili/deſinet ꝑſecutio ⁊ ſal 4

uus eris:ſed noli merere/quo ego pᷣcedo
tu ſequeris mec cõſecutio tua differk: Tri
duũ mediũ erit:⁊ mecũ eris. Accepit ora
culũ:vicit diabolũ:puenit ad triũphum.
Explicit tractatus xxvij. Incipit
tractatus. xxviij. De eo qꝗð ait. Et
poſt hec ambulabat ieſus ĩ galileã
yſq; ad id: nemo tñ palam loꝗbat᷑
de eo ꝓpter metũ iudeorü½

zAiſtoeuange

lij capitulo fratres dominꝰ no
fIfIItter ieſus xpᷣs ſᷣm hoĩeʒ ſe plu
rimũ ↄmẽdauit ſidei nr̃e Etenĩ ſemꝑ boc
agit dictis ⁊ factis ſuis vt et deꝰ creda?=ł
hõ. De“ q nos fecit: hõ qui nos queſiuit:
Deus cũ pf̃e ſemꝑ:homo nobiſcũ ex tem
poꝛe. MNõ eniĩ Jicere quẽ fecerat.niſi ip
ſe qui fecerar ſieri voluiſſet. Veꝝ hoc me
mentote et de coꝛdibꝰ vfis nolite dimitte
re:ſic eſſe xpᷣm hoĩem factũ /vt nõ deſiſte⸗
ret deus eẽ. Manẽs deus accepit hoĩeʒ: qᷣ
fecit hoĩem. Qnñ ergo latuit vt hõ:nõ po⸗
tentiã ꝑdidiſſe putandꝰ ẽ:ſʒ exẽplũ ĩfirmi
tati pᷣbuiſſe Ale enĩ qñ voluit detẽtꝰ ẽ. qd/
voluit occiſus eſt.Sed quõ futura erant 1

—

Mir

laplinpi

n

ko⸗
ati
ne⸗
ſon
Ne
ey
n

gai⸗
.

i
we⸗
ine
ſe⸗
64
po⸗
jmi
fane

.
. — – —— „ „ . 8
O£W „. . . .
„
7 —
. —M —

mẽ bra eius:id eſt: ſideles eius qui nõ ha⸗

berẽt illã poteſtatẽ quã habebat ipe de.
us nr̃: quod latebat:qð ſe tanquã ne occi

deretur occultabat/hoc indicabat factura

Act.:ix

eẽ mẽbra ſua:in quibus vtiq; mẽ bris ſu-

is ipſe erat Hon enĩ xpᷣs in capue ⁊ nõ in
coꝛꝑe:ſed xpᷣs totus ĩ capite ⁊ in coꝛpoꝛe.

Quod ergo mẽbra eius ipᷣe:Qð autẽ ipſe

nõ ↄtinuo mẽbꝛa eiꝰ. Mã ſi non ipſi eſſent
mẽbra eius:nõ diceret ſaulo/quid me ꝑſe
queris. Non enĩ ſaulus ipᷣm ſed mẽbꝛa ei
us:id eſt: ſideles eius in terra ꝑſequebat᷑

Noluit tamen dicere ſctõs meos/ſeruos

meos/poſtremo honorabiliꝰ frẽs meosſʒ

me:hoc eſt mẽbra mea/quibꝰ ego ſum ca

put. His pᷣdictis. puto nos in hoc capitu⸗

Caplin. vij.

lo quod mõ lectũ eſt nõ eſſe laboꝛaturos
Sepe eni ſigniſſcatũ ẽ ĩ capite:qð futurũ
erat in coꝛꝑe Poſt hec inquit.Am⸗

bulabat ieſus ĩ galilea Iiõ eni vo
lebat in iudea ambulare:qa quere

bãt eũ iudei inter ficere. hoc ẽ qð di
xi:infirmitati noſtre pbebat exemplũ mõ

ipſe ꝓdiderat poteſtatẽ:ſed noſtrã cõſola

bat᷑ fragilitatẽ. YFutuꝝeni erat vt dixi / vt
aliquis ſidelis eius abſconderet ſe nea ꝑ
ſecutoꝛibꝰ inueniret᷑:. Et ne illi ꝓ crimine

obijceretur latibulum:pꝛeceſſit in capite:

quod in membro conſirmaret᷑. Sic enĩ dic

tum eſt. Molebat ambulare i iudeã quia
querebant eũ iudei occidere: Quaſi non

poſſit xpᷣs ⁊ ambulare inter iudeos ⁊ non

occidi a iudeis. anc eniĩ potẽtiã quãdo
voluit demõſtrauit. Mã cũ euʒ iam paſ⸗
ſurũ tenere vellẽt:ait illis. Quẽ queritis

KReſponderũt:ihm.Et ille.Ego ſum:non

ſe occultãs ſed manifeſtãs. Ad eã tñ ma⸗
nifeſtatõem illi nõ ſubſtiterũt:ſed recedẽ
tes retro ceciderũt.Et tamẽ quia pati ve
nerat/ſurrexer̃t ⁊ tenuerũt: ad iudicẽ ad⸗

duxerũt ⁊ occiderũt.Sʒ qͥd fecerũt:cad
ait quedã ſcriptura:terra tradita ẽ ĩ manꝰ⸗

impij: ca ro data eſt in ptãtem iudeis, Et
hoc ꝓpterea vt q̃ſt ſacculꝰ ↄſcinderet᷑ vñ
nim pᷣciũ manaret ¶ Erat aũt in ꝓxio

dies feſtus iundeoꝝ ſcenophęegia:
Auia ſirlccnoppegts enipruts

ad ſilitudinẽ tabernaculoꝝ:in qͥboh abita

uerũt cũ ex egipto educti ꝑegrinarent in
heremo. Iſte erat dies feſtus ⁊ magna ſo⸗
lẽnitas.Celebrabãt hoc iudei velut remi⸗

mniſcẽtes beneficia dñi:q occiſuri erãt dũm

Auia ſi Zia: ſcripturas ꝗᷣ legerr
nouerũt. Faciebãt die feſto tabernacula

CLCa. VII

loc ergo die feſto qꝛ plures erãt dies fe⸗

ſti: Sic enim apellabat᷑ apud iudeos dies

feſtꝰ vt non eſſet dies vnꝰ ſed plures:..O

cuti ſunt fratres eius ad onm nem Zert habz

Fratres eiꝰ ſic accipite ſicut noſtis: Non
eni nouũ ẽ qð auditis. Cõſanguinei vᷣgi⸗
ms marie frẽs dñi dicebant᷑.Erat eni con⸗

extra vſũ nrjm mõ qͥ moꝛe nos loqmur:nã
qꝗᷣs dicat frẽm auunculũ ⁊ filium ſoꝛoꝛis⸗

ixert autẽ
ad enm frẽs

eius

ſuetudinis ſcripturaꝝ/appellare frẽs quof
libet ↄſãguineos ⁊ cognatõis ꝓpinqͥs /et

Scriptura tñ etiam hmõi cognatiõis fréS6

appellãt.HNã abraa ⁊ loth frẽs ſũt dicti:cũ

eẽt abraam patruꝰ loth. Et laban ⁊ iacob?b
rẽs ſur dicti: cũ eẽt auunculꝰ laban iacob
Cũ ergo auditis frẽs dñi/marie co gitate

ↄlſanguĩtatẽ: nõ iteꝝ ꝑientis vllã ꝓpagi

nẽ.Sicut eni ĩ ſepulchro vbi potũ ẽ coꝛ⸗

pus dñi nec antea nec poſtea moꝛtuꝰ iacu
it: lic vterꝰ marie nec antea nec poſtea qͥ c⸗

Joh.xix.

qᷓ; mortale ↄcepit. Diximꝰ frẽs qͥ fuerit:

audiamꝰ qͥq dixerit. Tranſi hinc⁊z va
dei iud
opꝑa tua q̃ tu facis. Opa dñi diſciplos
nõ latebãt:ſʒ iſtos latebãt Iſti eni fres:id
eſt cõſanguinei xpᷣm cõſanguineũ habere
potuerũt:credere aũt in eũ ipſa ꝓpinqui
tate faſtidierũt.Dictũ eſt in euãgelio:nõ
enim hoc nos audemꝰ opinari /modo au⸗
diſtis: addunt er monent. emoenim
in occulto qͥd facit:et querit i pala
eẽ. Si hec facis:manifeſtas temet
ipſum mũdo.et cõtinuo Neqʒ enim
fratres eius credebat i eum: QAuare
in eum non credebat? Quia humanã glo⸗
riam requirebãt. Nam et quod eũ viden⸗

ℳ

.

Vt ⁊ diſcipuli tui videat

Ak. qpe
Al.ipe

tur monere fres: gloꝛie ipᷣius cõſulunt/fa⸗
cis mirabilia: innoteſce: id eſi: apare om

nibus:vt laudari poſſis ab omnibꝰ. Loq̃⸗
bat᷑ caro carni:ſed caro ſine deo/carni cuʒ
deo. Loquebat᷑ em̃ pꝛudẽtia carnis:vᷣbo
quod caro factũ eſt et habitauit in nobis

Quid adhec vño⸗ Dicit ergo eis ieſuſ
Tempꝰ meũ noqum venit: tepuſ E

☛Ge

aut vrim ſemper ẽ paratũ. Quid eſt
hoc? Mõdum venerat tẽpus xpᷣi? Quare
ergo xpᷣs venerat:ſi tẽpus eius nondũ ve

nerat Honne audimus aplin dicentẽ? Cũ

autẽ venit plenitudo tꝑis:miſit deus filiũ
ſuũ. Si ergo in plenitudie tꝑis miſſus eſt:
qñ debuit miſſus ẽ᷑:quãdo opoꝛtuit venit
m iuij

Alo.arci. x

põ.lxxiiij

pðõ.xciij.

Joh. Tract. xXVIII Da

Qnid ergo eſt tempus meñ nondũ venit⸗
Amileghi frẽs quo animo illi loquebãt᷑:

qͥ aſi fratrẽ ſuũ monere videbãt᷑ Dabar ei
. aͤſen conſequẽde glorie veluti ſecula

iter terreno affectu monentes /ne eſſet
igno bilis et latitaret. Quod ergo ait do
miuus / tempus meum nonduʒ venit: illis
reſpondit qͥ ei ↄſiliũ de głia dabant.Tꝑs
glie mee nõdũ venit. Videte qᷓ; ꝓfunduʒ
ſit / de glia illi ämonebãat:ſed ille voluit al
titudinẽ hũilitate pᷣcedere: ⁊ ad ipᷣam cel
ſitudinẽ ꝑ humilitatẽ viã ſternere.Mã ⁊ il
li diſcipuli vtiq; gliam reqrebãt qui vole
bãt ſedere.vnꝰ ad dexterã eiꝰ ⁊ alter ad
ſiniſtrã. Attendebãt quo ⁊ non videbãt q
via dñs eos vt oꝛdinate venirent ad pa⸗
triã reuocauit ad vitã. Excelſa eſt enĩ pa
tria:humilis via. Patria eſt vita xpᷣi: via
paſſio xpᷣi. Qui recuſat viã: qͥd querit pa
triã? Neniq; ⁊ illis hoc rñdit:querentibꝰ
altitudinẽ. Poteſtis bibere calicẽ quem
ego bibiturꝰ ſũ? Ecce qᷓ venit᷑ ad celſitudi
nẽ quã deſideratis. Calicẽ qpe cõmemo
rabat hũilitatis atq; paſſionis:Ergo ⁊ hic
tꝑs meũ nõdum venit/tꝑs aũt vrm: id ẽ⸗
mũdi glia ſemꝑ eſt paratũ:hoc ẽ tꝑs de qᷣ
in ꝓphetia lodt᷑ xpᷣs:id ẽ coꝛpꝰ xpᷣi¶iSCũ ac
ceꝑo tꝑs ego:iuſticiã iudicabo.aodo ei

nõ eſt tꝑs iudicãdi: ſed iniquos tolerãdi

Ferat igit᷑ mõ corpꝰ xpᷣ:et toleret iniqᷣta
tẽ male viuentiũ.habeat tñ iuſticiaʒ mõ:

afiqᷓ; hẽat iudiciũ. Per iuſticiã eni puenit

ad iudiciũ. Tolerautibꝰ qͥpe mẽbꝛis ini⸗
quitatẽ ſeculi huiꝰ:qͥd ſcriptura ſctã dicit
in pſalmo? Mõ repellit deꝰ plebẽ ſuã Ca⸗
boꝛat quidẽ plebs eiꝰ inter indignos /int
iniquos/ĩter blaſphemãtes int murmurã
tes/oetrahẽtes /inſectãtes:⁊ ſi liceat ꝑimẽ
tes. Laborat quidẽ:ſed non repellit dñs
plebẽ ſuã ⁊ hereditatẽſuã nõ derelinquet
quo aduſq; iuſticia que mõ ẽ in ſctis eius
cõuertat᷑ in iudiciũ:cũ implebit᷑ qð eis di
ctũ eſt. Sedebitis ſuꝑ duodecĩ ſedes iudi
cãtes.xij.tribus iſrael.hHabebat iuſticiaʒ

apfls:ſed nõdum illud iudiciũ de quo di⸗

cit. Neſcitiſ quõ ãgelos iudicaturi ſi um*?⸗
Sit gmõ tꝑs iuſte viuẽdi: poſtea erit tꝑs

eos qͥ malce vixer̃t iudicãdi.Quouſq; iu⸗

ſticia inqͥt ↄuertat᷑ iu iudiciũ.hoc erit tꝑs
iudicij de q̊ dñs dixit:tꝑs meũnõdũ vẽit
Erit tꝑs głie.vt qui venit ĩ hũilitate:ve⸗
niet in altitudine.Qui venit iudicãdꝰ:ve

niet iudicaturꝰ. Qui venit occidi a moꝛ⸗
tuis:veniet iudicare de viuis et mortuis.
Deus ĩquit pſalmꝰ manifeſtꝰ veniet:deꝰ
noſter ⁊ nõ ſilebit. Quid eſt manifeſtꝰ ve
niet? Quia venit occultꝰ:tũc ñ ſilebit: HNã

quãdo venit occultꝰ/ſicut ouis ad ĩmolã

dũ ductus eſt: ⁊ ſicut agnus corã tondẽte
ſe nõ aꝑuit os ſuũ. Veniet:a non ſilebit

Tacuit inquit:nũquid ſemꝑ tacebo?ałõ

autẽ quid neceſſariũ eſt eis qui habẽt iu⸗
ſticiam: quod in illo ipo pſalmo ſequitur
Quoaduſq; iuſticia conuertat᷑ in iudiciũ

Et qui hñt eã? mẽs qui recti ſunt coꝛde

Aueritis foꝛtaſſe qͥ ſint recti coꝛde: Il⸗

los inuenimꝰ in ſcriptura rectos coꝛde:q

mala ſeculi rolerãt ⁊ nõ accuſant deũ. Vi
dete frẽs:Rara cã eſt iſta quã loquoꝛ. Ne
ſcio quo enĩ mõ quãdo euenit homini ali
quid mali/deũ currit accuſare: qui debet
ſe. Quando boni aliquid agis/te laudas
Quãdo mali aliquid pateris deũ accuſaſ
Hoc eſt coꝛ toꝛtum non rectum. Ab iſta
diſtoꝛtione ⁊ prauitate ſi coꝛrigaris: con⸗

uertitur ĩ cõtrariũ quod faciebas. Antea

eni quid faciebas: Laudabas te in bonis
dei/accuſabas deũ in malis tuis. cõuerſo

coꝛde ⁊ directo:laudabis deũ in bonis ſu

is.accuſabis te in malis tuis.Iſti ſunt re⸗

cto coꝛde.Neniq; ille ſdũ recto cui diſpli

cebat felicitas maloꝝ ⁊ laboꝛ bonoꝛũ :ait

coꝛrectus.Qnã bonꝰ deꝰ iſrael rectis coꝛ
de:mei aũt:quãdo nõ erã rectꝰ coꝛde/pe

ne cõmoti ſũt pedes:paulominꝰ effuſi ſũt
greſſus mei. Quare? Quia ʒelaui in pecca
toribꝰ:pacẽ peccatoꝝ videns. Vidi inqᷣt
malos felices:et diſplicuit mihi deꝰ. hoc
enĩ volebat/pacẽ peccatoꝝ intuens:vt nõ
ꝑmitteret de“ꝰ malos eſſe felices. Intelli⸗
gat homo:nunquã hoc ꝑmittit deus.Sed
ideo malus felix putatur: quia quid ſit fe
licitas ignoꝛat᷑. Simꝰ ergo recti coꝛde.Tẽ
pus eni gloꝛie noſtre nondũ venit. Dici⸗
tur amatoꝛibꝰ huiꝰ ſeculi qᷓles erant frẽs
domini/tempus veſtꝝ ſemꝑ adeſt paratũ
Tempus noſtrum nondum venit. Aude
mus enim hoc dicere et nos quoniam coꝛ
pus domini nr̃i ſumus:qm̃ mẽbra eius ſu
mus:qm̃ caput noſtꝝ gratant᷑ agnoſcimꝰ

Dicamus pꝛoꝛſus:quõ pꝛopter nos ⁊ ipſe

hoc dignatus eſt dicere. Quãdo nobis in
ſultãt amatoꝛes huiꝰ ſecłi:dicamꝰ eis.Tẽ

pus vrm ſemꝑ adeſt paratũ:tꝑs aut nrjm

ns lerij.

9

Hi

e
bit
⸗
ur
iũ

dep

l⸗
4
Di
ſe
ali
er
cas
uſal
iſta
coſp⸗

ſu

911
li

de R

Al:alcendã

in diebus feſtis ⁊ omĩno in qᷣbuſlibet rebꝰ

nondũ venit. Mobis eni dixit apłs. M0
tui eni eſtis:et vita vr̃a abſcondita ẽ cum
xũo in deo. Quãdo veniet tꝑs nrjm? Cuʒ
xbps inqᷣt apparuerit vita vr̃a: tunc et vos
aparebitis cũ ipſo in glia. Quid deinde
addit: Nõ põt mũdus odiſſeuos.

Quid ẽ hoc:niſi nõ põt mũdꝰ odiſſe ama⸗

toꝛes ſuos teſtes falſos ſuos? BGona enim
dicitis qᷓ̃ mala ſunt:⁊ mala que bona ſunt

Me aũt odit qͥa teſtim oniũ ego
hibeo de illo: qa opera eius mala
ſunt Tlos aſcedite addiẽ feſtũ huc

Quid eſt hũc? Vbi głiam humanã queri
tis.Quid ẽ hũc? Vbi extẽdere vultis car

venit. Ipſe erit dies feſtus meꝰ nõ diebꝰ

iſtis ꝑcurrens ⁊ tranſiens:ſed pmanens in

eternũ. Ipſa erit feſtiuitas/gaudiũ ſine ſi
ne: ernitas ſine laboꝛe:ſerenitas ſine nube
Hec ciũ diriſſet:ihe manſit in gali

E lea: ¶ Ut aũt aſcẽderũt fratres eiꝰ

tüc et e ſerqy ad die ſetle mon
manitreſ te ſed quaſii occuilto. Jõ nõ
manifeſte ſed quaſi ĩ occulto. g5

qꝛ nõ gliari temꝑaliter

ſegd aliqͥd docere ſalubriter /coꝛrigere ho
mines / de die feſto eterno ãmonere/amo⸗
rẽ ab h̊ ſeculo autere ⁊ in deũ ↄuertere cu
piebat.Quid ẽ ãt ꝙ qſi latẽter aſcẽdit ad
diẽ feſtũ:? Hon vacat ⁊ hoc ab intellectu

Vigdet᷑ mihi fres etiã hinc qð quaſi laten

ter aſcendit: aliqͥd ſignificare voluiſſe nã
cboſequẽtia docebũt/ſic eũ aſcẽdiſſe medi
ato die feſto:id eſt mediatis illis diebus:

vt etiã palã doceret.Sed quaſi latẽter di

Xit:ne ſe oſtẽderet homĩbꝰ. Nõ vacat qd
latrẽter aſcendit xpᷣs ad diẽ feſtũ:qꝛ ipᷣe la
tebat in illo die feſto: Adhuc etiam ego
q5 dixi ĩ latibulo ẽ. AManifeſtet᷑ ergo Lol
lat᷑ velũ: apareat qð erat ſecretãẽ ia

que dicta ſunt antiquo ꝓplo iſrael in mul⸗
tiplici ſcriptura ſctẽ legis que agerent.ſi⸗
n ſacrificijs/ſiue in ſacerdotijs / ſiue

quibꝰ deũ colebãt: quecunq; illis dicta ⁊

bcepta ſut/vmbre fuerũt futuroꝝ. Quo⸗
ruʒ futuroꝝ: Que implent᷑ in xo. Vinde

dicit aplłs. Quotqͥt enĩ ꝓmiſnões dei ſi ut:

in üllo etiã :id ẽ in rpᷣo iplete fſũt. hHeinde
Dicit in alio loco:QOmia in figura cõtinge
bst illis:ſcripta ſunt aüũt ꝓpt᷑ nos in quos
ſines ſeculoꝝ deuenerũt.Dixit ⁊ alibi.Fi
nis enĩ legis xpᷣs eſt. Itẽ alio loco. Nemo

nalia gaudia:nõ etna cogitare. Ego n5
aſcẽdo ad diẽ feſtũ hũc:qͥa meum

F. tempus nondum ünpletum eſt:
In die feſto hoc gliaʒ vos hůanã requiri
tis: Meũ vo tempꝰ: id eſt głie mee nõdũ

vos iudicet in cibo/aut in potu:aut in par

te diei feſti /aut neomenie /aut ſabbatoꝝ:
dð ẽ vmbra futuroꝝ. Si ergo oĩa illa vm⸗
bra fuerũt futuroꝝ: ⁊ ſcenophegia vmbra
erat futuroꝝ:Mic ergo dies feſtꝰ qᷓramus
cuiꝰ futuri vmbra erat? Expoſui qͥd erat
ſcenophegia/ celebratio erat tabernaculo

rũ ꝓpterea qꝛ ſyłs de egipto liberat?/tẽ⸗
dens ꝑ deſertũ ad terrã ꝓmiſſionis /in ta⸗

bernaculis habitauit. Quid ſit animadDu,;
tamus 2c nos erimꝰ nos inquã qui mẽbra
xbpᷣi ſumus.Si ſumꝰ illo aũt dignãte ſumꝰ

nõ nobis ꝓmerentibꝰ. Attendamus ergo

nos frẽs Educti ſumus de egipto / vbi dia

bolo tanq; pharaoni vᷣuiebamꝰ: vbi lutea

oꝑa in terrenis deſiderijs agebamus: ⁊ in

eis multũ laboꝛauimus.Etenĩi nobis xpᷣs

quaſi lateres faciẽtibꝰ clamauit. Venite
ad me omẽs q laboꝛatis. hinc educti per
baptiſmũ taq; ꝑ mare rubꝝ //iõ rubꝝ quia
xpᷣi ſanguie ↄſecratũ: moꝛtuis omibꝰ ini⸗
micis nf̃is qͥ nos inſectabant᷑id ẽ:deletis
omibꝰ pctis nr̃is in deſertũ traiecti ſumꝰ.
Aõ ergo anq; ad patriã ꝓmiſſiõis:id eſt
eternũ regnũ vemamꝰin deſerto in taber
naculis ſumꝰ.Qui iſta agnoſcũt:ĩ tabna⸗
culis ſũt. Futuꝝ enĩ erat:vt qdã hoc ag⸗
noſcerẽt. Ille eni ẽ ĩ tabnaculis:qui ſe eẽ
in mũdo intelligit gegrinũ: Ille ſe intelli⸗
git ꝑegrinatẽ:qͥ ſe videt patrie ſuſpirantẽ
Cũ aũt coꝛpꝰ xpᷣi ẽ ĩ tabnaculis:xps ẽ ĩ ta
bernaculis. Sʒ tũc nõ euident᷑/Iʒ latent.

Adhuc enĩ vmbra lucẽ obſcurabat. UVeni

ente luce:vmbra remota ẽ. p̃ᷣs erat in oc⸗
culto:iĩ ſcen ophegia xpᷣs erat/ſʒ latẽs xpᷣs
Aõ iã cũ maifeſia ſüt iſta:agnoſcimꝰnos
iter agè in heremo.Si eni agſcimꝰ: ĩ here

mo ſumꝰ Quid ẽ ĩ heremo? In deßto qre

ideſto? Quia ĩ iſto mũdo vbi ſitit᷑ in via
inaquoſa: Sed ſitiamꝰ vt ſaturemur. Be
ati enĩ qui eſuriũt et ſitiunt iuſticiã:quo⸗
niam ipᷣi ſaturabunt᷑.Et ſitis nr̃a de petra
impler᷑ in heremo. Petra enĩ erat chꝛiſtꝰ:
et v̈ga tcuſa eſt:vt aũt manaret/bis pꝑcuſ
ſa eſt:qꝛ duo ligna ſũt crucis Qmia & hec
que ſiebãt in figura: manifeſtant᷑ in nob.

ad diẽ feſtũ:nõ manifeſte/ſed tanquã in

Al.multus

Col. iij.

põ.xlix

occulto Figura eni erat ipᷣm in occulto/qꝛ
in ipo dis feſto xpᷣs latebat: Quia ipe dieſ

feſtꝰ/xpᷣi mẽbra pegrinatura ſigniſicabat.

Judei ergo querebãt eũ die feſto
antequã aſcẽderet.Pꝛioꝛes enĩ frẽs aſcẽ⸗
derunt / et nõ tunc alſcendit ille qñ illi pu⸗
tabãt ⁊ volebãt: vt etiã hoc impleret᷑ qð
ait / non ad hũc:id eſt: ad quẽ vultis/pri⸗
mũ vel ſcm diem Aſcendit aũt poſtea vt

euãgeliũ loquit᷑ mediante die feſto:id eſt

cũ iã illiꝰ diei feſti tot dies pꝛeteriſſent:
quot remanſiſſent. Ipam eni feſtiuitateʒ

quantũ intelligendũ eſt: dieb lurimis
celebrabãt Dicebant ergo: vbr eſt il⸗

le:Et murmurimultũ de eo erat in

urba. VUnde murmur? De cõtentione.
Anr fuit cõtẽtio: Auida eni dicebat
quia bonus eſt:alii aũt non ſed ſe
Ducit turbas. De omnibus ſeruis eius
hoc ðmõ:qcunqʒ eminu erit in aliqᷓ gr̃a
ſpũ ali ꝓfectu.Alij dicũt qꝛ bonꝰ eſt:alij
nõ:ſed ſeducit turbas.vñ hoc? Quia vita
nr̃a abſcõdita eſt cũ xpᷣo in deo.Ideo li⸗

cet dicere hominibus per hiemẽ:moꝛtua ẽ

iſta arboꝛ:verbi gra. Arboꝛ fici/arboꝛ piri
et huiuſmodi pomoꝛũ ſimilis eſt aride:et
qᷓ;diu hiems eſt nõ apparet Eſtas ꝓbat:
iudiciũ ꝓbat.Eſtas nr̃a: reuel atio xpᷣi ẽ.
Deus manifeſte veniet: deꝰ n et nõ ſile⸗
bit. Ignis ante eũ pᷣibit. Iſte ignis: inflã⸗

mabit inimicos eius. Aridas arboꝛes:ig

nis cõpꝛehendet. Tuuc enim aride appa

rebunt:quando eis dicetur: Eſuriui:⁊ nõ

dediſtis mihi mãducare In alia vero par⸗
te.hoc eſt in dextera: aparebit fecũditas
fructuũ dignitaſqʒ folioꝝ.viriditaſ eterni
tas eis erit. Illis ergo tanquã aridis dice
tur.ite in ignẽ eternũ.Ecce enĩ ſecuris ad
radicẽ arboꝝ poſita eſt. Oĩs ergo arboꝛ
que nõ facit fructũ:excidet᷑ ⁊ in ignẽ mit⸗
tet᷑. Dicãt ergo de te ſi ꝓficis in xpᷣo / dicãt
hoĩes:ſeducit turbas.De ipſo toto coꝛꝑe
xpᷣi hoc ðꝛ.Cogita coꝛpus xpᷣi adhuc ĩ mũ
do. cogita coꝛpus xpᷣi adhuc in area.vide
quẽadmodũ blaſphemet᷑ a palea. Simul
quidẽ triturant᷑:ſed palee ↄterunt/frumẽ
tũ purgat᷑.Quod dictũ ẽ ergo de dño/va
let ad ↄſolatõem:de quocunqʒ hoc dictũ
fuent xpᷣiano. Nemo tñ palã loque⸗
batr de illo: ppter metu iudeorum
Sʒ qͥ nõ loq bant᷑ ð illo ꝓpter metũ iudeo
rũ: Qui dicebãt bonꝰ ẽ:nõ qͥ dicebãt ſe⸗
ducit turbas Qui dicebãt ſeducit turbas

ni tenebat᷑. Ilð enĩ vt lateret erat cã exẽ

q̃ nemo poſſit ꝓferre niſi legiſſet:nemo le

ſonitꝰ eoꝝ apparebat tãq; aridoꝝ folioꝛũ
Seducit turbas clariꝰ ſonabãt Bonus eſft
pꝛeſſius ſuſurrabãt. Mõ aũt frẽs quäuis
nondũ venerit illa głia xpᷣi que nos eter⸗
nos factura ẽ:mõ.tamẽ ita creſcit eccleſia

eiꝰ ita eã dignatus ẽ ꝑ cũcta diffundere: 4

vt iã ſuſurret᷑ ſeducit turbas:⁊ clarius ꝑſo

net bonus eſt ſ

Explicit tractatꝰ xxviii Incipittra
ctatꝰ.xxix. De eo vbi ait. Ja at die

feſto mediate aſcẽdit ieſus in tem

cia ĩ illo nõ eſt

Bog ſe

— r———=

Qui miſit illũ hic veraxẽ ⁊ iniuſti

de euãgelio et hodie lectũ eſt
—— ↄſequent ⁊ nos videamꝰ:⁊ qð
dſis donauerit hinc dicamꝰ. Heſterno die
hucuſqʒ lectũ erat/qꝛ licet nõ vidiſſẽt do
minũ ihm ĩ tẽplo ꝑ diẽ feſtũ/loqbãt᷑ tñ de
illo:Et alij dicebãt bonꝰ ẽ/alij aũt nõ/ſʒ

ſeducit turbas. Dictũ eni hoc ẽ ad eoꝝ ſo

latiũ.q poſtea pᷣdicantes vᷣbũ dei: futuri
erat vt ſeductoꝛes ⁊ vaces.Si enĩ ſeduce
re deciꝑe ẽ:nec xpᷣs ſeductoꝛ nec apli eiꝰ:
nec qſquã ſeductoꝛ debet eẽ xpᷣianꝰ. Si
aũt ſeducere aliũde aliquẽ ad aliud per⸗
ſuadẽdo ducere ẽ: querẽdũ ẽ vñ et quo?
Si a malo ad bonũ: bonꝰ ſeductoꝛ ẽ.Si a
bono ad malũ:malꝰ ſeductoꝛ ẽ. In hac er
go ꝑte quo ſeducunt᷑ hoĩes ð malo ad bo⸗ thec eſt ſnia
nũ:vtinꝗ oẽs ſeductoꝛes ⁊ vocemur et ſi⸗ textꝰ: q;uis

diẽ ſeſtu:med feſto e⸗ ta: vt in hoc
bat:⁊ nirabantur iudei dicentes oꝑe ſepiꝰ ſit
uo hic lr̃as ſcit cu nõ didicerit:
Ille qꝗ latebat docebat :et palã loq̃batet

hoc ptãtis. Sʒ cũ doceret:mirabãt᷑ iu
dei. Oẽs quidẽ quantũ arbtroꝛ miraban⸗
tur: ſed nõ oẽs ↄuertebant᷑. Et vñ ãmira⸗
tio? Quia multi nouerãt vbi natꝰ:quẽad
modũ fuerit educatus. Nunquã eũ vide
rant litteras diſcentẽ. Audiebãt aũt de le
ge diſputantẽ/legis teſtimonia ꝓferentẽ.

plum ⁊ docebat:vſq; id quod ait

mus Aſcendit ergo poſtea dñs ad vba ſit muta
Aercfego paſſtfa dfia 2d .

geret niſi f̃as didiciſſet: Et iðo mirabant
Eoꝝ aũt ãmiratio:mgr̃o facta ẽ inſinuan
de altius veritatis occaſio.Ex eoꝛũ qᷣe
amiratione et verbis /dixit dñs ꝓfunduʒ
aliquid:⁊ diligentius inſpici ⁊ diſcuti dig

— –

ole

eſt mea:ſed mea doctrina non eſt mea. Si
non tua: quõ tua: Si tua: quomõ nõ tua⸗
Tu enĩ dicis vtrũq;:⁊ mea doctrina:⁊ nõ

mea: Nam ſi dixiſſet/iſta doctrina non eſt
mea :mulla eſſet queſtio. Nunc vero frés
pꝛimitus intẽdite queſtionẽ:cet ſic oꝛdine
expectate ſolutõem: mMam qui non videt
queſtionẽ que ꝓponit᷑: quomõ intelligit
quod exponit᷑: hoc eſt ergo in queſtione

quod ait:mea non mea.Hhoc videt᷑ eẽ cõ

trariũ/quõ mea: quomõ nõ mea. Si ergo
intueamur diligẽter quod ipſe in exoꝛdio
dicit ſãctus euãgeliſta. In pꝛincipio erat

verbum/et verbũ erat apud deum ⁊ deus

erat verbum:inde pendet huiꝰ ſolutio q̃⸗
ſtionis. Que eſt doctrina patris/niſi ver⸗

bũ patris? Ipᷣe ergo xpᷣs doctrina patris:

Siverbũ patris: Sed quia verbũ nõ põt
eſſe nullius ſed alicuiꝰ:⁊ ſuam doctrinam
dixit ſeipᷣm.⁊ non ſuã:quia patris eſt ver
bum. Quid enĩ tam tuũ qᷓ; tu? Et quid tã

nõ tuũ q; tu? Si alicuius eſt quod es:ver

büu ergo ⁊ dey eſt: ⁊ doctrine ſtabilis ver⸗
bum eſt. non ſonabilis p ſillabas t vola
tilis:ſed manẽtis cũ pr̃fe.Ad quã conuer⸗

tamur manentẽ:ſoniſ tranſeuntibꝰ ãmoni
ti. Mõ enĩ nos ita ammonet ꝙ trãſit: vt ad
trãſitoꝛia nos vocet Ita qmonemur:vt di
ligamꝰ deũ.Totũ hoc qð dixi ſillabe fue
rũt/ꝑcuſſum aerẽ verberauerũt: vt ad ſẽ

ſum vr̃aꝝ auriũ ꝑpuenirent. Sonando trã
ſierunt/nõ tñ illud qð vos ãmonuit tranſi
re debet: quia ille quẽ vos diligere imo⸗
nui non tranſit. Et cum tranſeuntibꝰ ſilla

bis admoniti /conuerſi ad eũ fueritis:nec

vos tranſibitis/ſed cum manẽte manebi⸗
tis. Hoc eſt magnũ in doctrina /altũ ⁊ et᷑⸗
num qð manet: quod vocat omnia q̃ tem
poꝛaliter tranſeunt. quãdo bene ſigniſicat
nec mendaciter ꝓferunt᷑. Omia quippe ſi

gna que ꝓferimꝰ :ſonis aliquid ſigniſcãt

quod non eſt ſonus: Mon eni due bꝛeues
ſillabe deus eſt: ⁊ duas breues ſillabas co

dicit᷑ deus:quãuis non maneat ſonus cuʒ

dicit᷑ deus. Sic intendite doctrinam xpᷣi:⁊
puenietis aduerbũ dei.Cum aũt ꝑueneri
tis ad verbum dei:intẽdite deus erat ver
bum: et videbitis verũ dictum eẽ/mea do
ctrina. Intendite etiam cuiꝰ eſt verbũ:et
vyigebitis recte dictũ eẽ /nõ eſt mea. Bꝛe
uiter ergo dico caritati veſtre. hoc videt᷑

mihi dixiſſe dominus ieſus xꝑs: mea doc

trina non eſt mea: ac ſi diceret: Ego nõ ſũ
a meipſo. Quãauis enĩ filiũ patri dicamꝰ

. Tract. XxxIxxX La. VII

num. Pꝛopter quod intentã facio carita⸗
tem vfam: non ſolũ ad audiendũ pꝛo vo-
bis ſed etiã ad oꝛandũ ꝓ nobis: Qnid er⸗
go dñs reſpõdit eis ãmirantibus quõ ſci⸗-
rfet litteras quas nõ didicerat? Mea in
AIt doctrina non eſt ed eiu
Araeiſente⸗ eſt eni ꝓfunditas pᷣma
Vligetur enĩ paucis verbis:quaſicontra⸗
ria locutus. Hõ eni ait: iſta doctrina non

limns.et duas breues ſillabas adoꝛamꝰ:⸗
ad duas breues ſillabas puenire deſidera
mus: que pene ante deſinũt ſonare qᷓ; ce⸗
perunt:nec in eis ſcðe locus eſt niſi pꝛima
trranſierit.Manet ergo aliquid magnũ qð
eius

et creÄdamus equalem: nec vllã in eis eæ=

nature vel ſubſtantie diſtantiã/ nec inter
generantẽ atqʒ generatum aliquod inter
fuiſſe temꝑis interuallũ: tamen hoc ſerua
to et cuſtodito iſta diximus:quod ille pa
ter eſt / ille filius. Pater aũt nõ eſt/ſi non
habeat filiũ:et filius nõ eſt ſi non habeat
pfem. Sʒ tñ filiꝰ ðs de pr̃e:pr̃ aũt ðs ſʒ nõ
de ſllio: Pf fllij/ nõ de de ſilio: Ille aute
filiꝰ pr̃is ⁊ deꝰ de pr̃e.Dñs enĩ xpᷣs:ðꝛ lu⸗
men ex lumĩe. Lumẽ ergo qð nõ ex lumie
et lumẽ equale qð ex lumine:ſimul vnum

lumẽ nõ duo lumia. Si intelleximus/deo

gf̃as. Si quis aüt pax intellexit:fecit hõ
quouſqʒ potuit. cetera videat vñ ſperet:

Foꝛinſecꝰ vt oꝑarij poſſumꝰ plãtare et ri

gare:ſed dei eſt incrementum dare.0tν ⸗

inqt doctrina nõ eſt mea:ſed eius qui mi
ſit me. Audiat cõſiliũ:qui dicit nõdum in

tellexi.AMagna qwe res ⁊ ꝓfunda cũ fuiſ

ſet dicta:vidit vtiqʒ ipſe dñs xpᷣs /hoc tã
ꝓfundũ nõ oẽs intellncturos: et in conſe

gqusti dedit ↄſiliũ. Intelligere vis: Crede
De enĩ ꝑ ꝓphetã dixit:niſi credideritiſñ

intelligetis Ad hoc ꝑtinet:qð etiã h̊ dñs

ſecutus adiunxit: Si qs voluerit vo
voluntatẽ eiꝰ facere cognoſcet de
doctrina: vtrũ ex deo ſit: an ego a
me ipſo loquar. Quid ẽ B. Si qͥs volu

eritvolũtatẽ eiꝰ face? Sʒ ego dixerẽã ſi qͥs

E

crediderit et h̊ ↄſiliũ dederã:ſi nõ ĩellexi
ſti inquã/crede. Intellectꝰ enĩ merces eſt
fidi. Ergo noli qrere ĩtelligere vt creÄdas:

ſed crede vt intelligas:quomõ niſi credi

deritis non intelligetis. Cum ergo ad poſ
ſibilitatẽ intelligendi conſilium dederim

4 4 —

obeaientiã credendi /a dixerim dũm ihᷣm

xpᷣm hoc ipᷣm adiunxiſſe in cõſequẽti ſen

tentia: inenimus eũ dixiſſe:Si quis volue

rit voluntatẽ eius facere. cognoſcet de do
ctrina eius Quid eſt cognoſcet:? hoc eſt

intelliget. Quid eſt autẽ:ſiqͥs voluerit vo
lũtatem eius facere: Hoc eſt credere.Sʒ
quia cognoſcet:hoc intelliget omẽs intel
ligũt.Quia vᷣo qð ait: Si qͥs voluerit vo
lũtatẽ eius facere:h̊ ꝑtinet ad credere:vt
diligentius intelligat᷑/opus eſt nobis ipo
dño nr̃o expoſitoꝛe:vt indicet nobis vtꝝ
reuera ad credere ꝑtineat facere volunta

tẽ patris eiꝰ Qui neſciat hoc eẽ facere vo

luntatem dei operari opus eius:id eſt qð
illi placet: Ipſe aũt dñs aꝑte alio loco di
Joh.vj. cit. Hoc eſt opus dei:vt credatis in eum

uj. ſent. diſ.

eſt.
ei:et non credebant in eum. Rurſus etiaʒ
de aplis ipſius poſſumus dicere Credimꝰ
paulo:ſed nõ credimus in paulũ. Credi⸗
mꝰ petro:ſed non credimus in petꝝ. Cre
Ro · iiij.
re in eũ? Credẽdo amare/credendo dili⸗
gere: credendo in euʒ ire/et eiꝰ mẽbris in
coꝛpoꝛari. Ipſa eſt ergo fſides:quã de no⸗
bis exigit deus:Et non inuenit quod exi⸗

gat:mniſi donauerit qð inueniat.Que fideſ

niſi quã definiuit alio loco apoſtolus ple
niſſime dicens: Meq; circumciſio aliquid
valet neq; pꝛeputiũ:ſed ſides que ꝑ dile⸗
ctionẽ operatur. Mõ qualiſcũq; fides ſed
fides que ꝑ dilectionẽ operat᷑.hhec in te
ſit: ⁊ itelliges ð doctrina di. Quid enĩ in⸗
telliges? Quia doctrina iſta nõ eſt mea:
ſed eius qui miſit me:id eſt:intelliges qͥa
chꝛiſtus filius dei qui eſt doctrina patris
non eſt ex ſeipſo:ſed ſilius eſt patris.Sa⸗
bellianam hereſim ſentẽtia iſta diſſoluit
Sabelliani enim dicere auſi ſunt ipſum ef
ſe fllium qui eſt ⁊ pater:Duo eſſe nomina
ſed vnam rem.Si duo eſſent nomĩa ⁊ res
vna mon diceretur: mea doctrina non eſt
mea. Vtiq; ſi tua doctrina non eſt tua o
domine:cuius eſt:niſi alius ſit cuius ſit⸗
Quod dixiſti / ſabelliani non intelligunt.
MNuon enim trinitatem viderũt:ſed ſui coꝛ
dDis erroꝛem ſecuti ſunt. Nos cultoꝛes tri⸗
nitatis ⁊ vnitatis:patris ⁊ filij et ſpirituſ⸗

Gal. v.

16 .gquẽ ille miſit. Sed ſi creditis in eũ/credi
xxiij· c. Alið ditis ei. Non autem cõtinuo qui credit ei:
credit in eum. Nã et demones credebant

denti eni in eũ qui iuſtiſicat impiũ:depu⸗
tat᷑ fides eiꝰ ad iuſticiã.Quid ẽ ̊ crede⸗

ſancti et vnius dei: intelligamus de doc⸗

trina chꝛiſti quomodo nõ eſt eius:⁊ ideo

dixit ſe nõ a ſeipſo loqͥè/quoniã chꝛiſtꝰ pa

tris eſt filius:et pater chꝛiſti eſt pater:⁊ ſi

lius de deo patre deus eſt: pater aũt de⸗
ig ſemet

non de filio deo:deus ẽ ¶ Quia ſeme
ipſo loquitur:gloriã Ppria uerit
Hoc erit ille qui vocatur antichꝛiſtus:ex
tollens ſe:ſicut apoſtolus ait:ſupra omne
quod dicit᷑ deus:⁊ quod colitur Ipſũ qᷣpꝑ
pe annuntiãs dñs gloꝛiã ſuã queſiturũ nõ

gliam patris: au ad iudeos. Ego veni in

nomine patris mei ⁊ nõ ſuſcepiſtis me:ali
us veniet in nomine ſuo ⁊ hũc ſuſcipietis.
Significauit eos antixpᷣm ſuſcepturos qͥ
gloꝛiam nominis ſui queſiturus eſt: Infla
tus non ſolidus:⁊ idðo non ſtabilis ſʒ vtiq;
ruinoſus Dominus aũt noſter ieſus chꝛi⸗
ſtus magnũ exemplũ nobis pꝛebuit humi
litatis. Mempe equalis eſt patri: nempe
in pꝛicipio erat verbũ:⁊ verbũ erat apud
deũ ⁊ deus erat verbũ: Nempe ipſe dixit
et veriſſime dixit. Tanto temꝑe vubiſcuʒ
ſũ et ñ cognouiſtis me? Philippe:qͥ videt
me videt ⁊ pr̃eʒ. Mẽ pe ipᷣe dixit/⁊ veriſſi
me dixit:ego et pater vnum ſumus.Si er
go ille cum patre vnum: equalis patri de
us de deo:deus apud deũ/coeternus/im⸗
moꝛtalis/pariter incõmutabilis/pariter ſi
ne temꝑe/pariter creatoꝛ ⁊ diſpoſitoꝛ tẽ⸗
poꝛũ:tamẽ quia venit in temꝑe ⁊ foꝛmã
ſerui accepit ⁊ habitu eſt inuentus vt ho⸗
mo/querit głiam patris non ſuam: Quid
tu homo facere debes:Qui quãdo aliqͥd
boni facis głiam tuã queris: quando au⸗
tem aliquid mali facis/deo calumniã me⸗
ditaris:? Intẽde tibi:creatura es: agnoſce
creatoꝛem.Seruus esne contempnas do
minũ.Adoptatus es: ſed non meritis tu⸗
is. Quere eius gloꝛiam a quo habes hanc
gratiam Homo aſſũptus:cuius gloꝛiam
queſiuit: Eius cuiꝰ ẽ vnicus nat? Qut
aũt querit gloriã eius q miſit illᷣ

hic verax eſt: ⁊ iniuſticia i illo nõ ẽ
In antichꝛiſto aũt iniuſticia eſt ⁊ verax

nõ ẽ:qꝛ głiam ſuã queſiturꝰ eſt nõ eius a
quo miſſus ẽ:Hõ eni ẽ miſſus: ſed venixe
permiſſus. Omẽs ergo ꝑtinentes ad coꝛ⸗
pus xpᷣi:ne inducamur ĩ laqueos antixp̃ᷣi
nõ queramus gliam nr̃am:Sed ſi ille qſi

uit gliam eius qui eũ miſit: quãto magis

nos eius qui nos fecit:

ð

Joh. v. 4,

ncrarne v Ab eo gair onne
i moyſes dedit vobis legem 2 ne-
de mo r vobis fcit lege niai
netd queritis interficere ꝓyſq; ad ide
ent At Molite iudicare ſcm faciẽ
iuſtum iudiciũ ingicte.
e N Bagelii ſan/
ino cti lectionẽ de qua pꝛidẽ cha
nimn itati veſtre locuti ſumꝰ: iſta
ali Aue modo lecta ẽ hodierna
ttis. ↄſequitur. Dum loquentẽ audiebãt:⁊ di⸗
084 ſcipuli ⁊ iudei. Veritatẽ loquentẽ audie-
Nuſia bant:⁊ veraces ⁊ mẽdaces.Charitateʒ lo
vnq; quentem audiebãt.⁊ amici ⁊ inimici. Bo
che⸗ num loquentẽ audiebãt:⁊ boni ⁊ mali.Il
humi li audiebant:ſed ille diſcernebat.Et qͥbꝰ
denpe, ſermo ꝓdeſſet ⁊ ꝓfuturus eſſet:videbat?
ipud pᷣuidebat. In illis enĩ qui tunc erant vide
err bat:in nobis qui futuri eramus pᷣuidebat
bſc Nos itaq; ſic audiamꝰ euangeliũ:quaſi pᷣ
hide ſentem dñm. Nec dicamus o illi felices qꝗͥ
eniſi eum videre potuerũt:quia multi in eis qͥ
Gier viderũt ⁊ occiderũt.multi autẽ in nobis
nor qui non viderũt ⁊ crediderũt.Qð enĩ pꝛe
in⸗ cioſum ſonabat de oꝛe dñi:⁊ ꝓpt nos ſcri
fſi ptum eſt ⁊ nobis ſeruatum eſt: ⁊ ꝓpt nos
t⸗ recitatur: ⁊ ꝓpter poſteros recitabit᷑:⁊ do
ni nec ſeculũ ſiniatur. Surſuʒ eſt dñs:ſed eti
ho⸗ am hic eſt veritas dñs. Coꝛpus enĩ dñi in
id quo reſurrexit:vno loco eſſe poteſt: Veri
icd tas eius vbiq; diffuſa eſt. Dñm ergo au⸗
oau⸗ diamus:⁊ qð ipſe donauerit de verbiſ eiꝰ
ine⸗ ⁊ nos dicamꝰ. Noõne moyſes inquit:
voſee dedit vobis legeʒ: Et nemo ex vo
nod⸗ bis facit legem.· Quid me queritis
non⸗ interficere? Ideo eni queritis interfice⸗
zhne re.quia nemo ex vobis facit legem. Naʒ ſi
Dä legem faceretis:in ipſis litteris chꝛiſtũ co
u gnoſceretis:⁊ pñtem non occideretis. Et
li t At.a dixit illi riderũt. Rñdit enim turba. Re⸗
* ei: ſpondit ãſi turba non ꝑtnentia ad oꝛdinẽ.
noe⸗ ſed ad ꝑ turbationẽ. Deniq; turba turba⸗
erar⸗ — ta:videte quid rñderit: Pemoniũ ha⸗
enes Al. interſi⸗ hes:quis te querit occidere? ua
venire cere. ſi non peius fuit dicere /omoniũ habeſ:qᷓ
dor⸗ eum occidere.Ei quippe dictum eſt ꝙ de⸗
ry/ moniũ haberet:qui demones expellebat.
Quid poſſit aliud dicere turba turbulẽta

¶ Explicit tractatus.xxix. Incipit

v

Quid poſſit aliud olere cenũ cõmotum.

Turba turbata ẽ: Vnde: A vitate.Tur⸗
bam lippitudinis:turbauit claritas lucis.

Oculi enĩ nõ habẽtes ſanitatẽ:nõ poſſunt

ferre lumiĩs claritatẽ.Dñs auteʒ nõ planc
turbatur:ſed in ſuaveritate trãquilluſ/nõ
reddidit malũ ꝓ malo:nec maledictũ pꝛo
maledicto.Quibus ſi diceret: demonium
habetis vos.verũ vtiqᷓ; diceret. Nõ enim
talia illi veritati dicerẽt: niſi eos falſitas
diaboli irritaret 4 Quid ergo rñdit?au⸗
diamus tranquille: ⁊ tranquũlũ bibamus

u feci:⁊ omneſmiramini
uid ſi oĩia oꝑa mea vide

Unu or
anq dicens.

ritis:? Ipſius enĩ oꝑa erant que in mundo

videbãt:⁊ ipſuʒ qui fecit oĩia nõ videbant
Fecit vnam rem ⁊ turbati ſunt: quia ſal⸗
uum fecit hominem ſabbato. Quaſi vo ſi
qſq;egrotus ſabbato ſinceraret :alius illũ
ſanũ feciſſet qᷓ; ille qͥ eos ſcãdaliʒauit.qꝛ
vnũ hoĩem ſaluũ fecit ſabbato.Quis enĩ
alius alios ſaluos fecit qᷓ; ipſa ſaluſ:qͥ illã
ſalutem quam dedit huic hoĩ dat ⁊ iumẽ⸗
ris? Salꝰenĩ coꝛꝑalis erat Salus carnis ⁊
reparatur ⁊ moꝛitur.Et cũ reꝑatur/moꝛs
differtur non aufertur. Tamen frẽs etiam
ipſa ſalus a dño eſt:ꝑ quẽlibet det᷑. Quo⸗
cunq; curãte ⁊ mĩſtrãte imꝑtiat᷑:ab illo da
tur a quo eſt oĩs ſalus. Cui dicit᷑ in pſal⸗
mo.Hoĩes ⁊ iumẽta ſaluos facies dñe:ſi⸗
cut multiplicaſti miam tuam deus. Quia
enĩ deus eſt / multiplicat miaʒ ſuam:pue⸗
nit etiam ad ſalutem carnis humane:ꝑue⸗
nit etiam ad ſalutẽ mutoꝝ aĩaliũ. Sed qͥ
dat ſalutẽ carnis hoĩbuſ iumentiſq; cõmu
neʒ:nunqd nulla ſalus ẽ quã ſeruat homi
nibus?: Eſt certe alia que nõ ſolũ cõmuniſ
eſt hoĩbus ⁊ iumentis:ſed nec ipſis hoĩbꝰ
cõmunis eſt bonis ⁊ malis. DNeniq; cũ ibi
de iſta ſalute dixiſſet quã cõmunit᷑ accipi
unt peccoꝛa ⁊ hoĩes:ꝓpter illam ſalutem
quã ſperare debent homines/ſecutus ad⸗
iunxit.Filij autem hominũ ſub tegunine
alarum tuarum ſperabũt. Inebꝛiabuntur
ab vbertate domus tue: ⁊ toꝛrente volu⸗
ptatis tue potabis eos. Quõ apud te eſt
fons vite:⁊ in lumine tuo videbimꝰ lumẽ
Hhec eſt ſalus que ad bonos pertinet qͥs
appellauit filios hominũ: cum ſupꝛa dixiſ
ſet:homines⁊ iumenta ſaluos facies dñe.
Quid enim: illi homines non erãt filij ho
minũ:vt cum dixiſſet homines:ſequeret᷑
n

põ. xxxxv.

Cerant homies:⁊ aliud filij hominũ.

Joh. Joh. Tract. xxkx Ca. VII

et diceret: filij autem hominũ in tegmine
alarum tuarum ſperabunt? Quaſi aliu⸗

tamen arbitroꝛ ſine aliqua ſigniſicatione
diſtinctionis hoc dixiſſe ſpiritũſanctum.

Homines ad pꝛimũ adaʒ:filij hominũ ad

chꝛiſtum. Foꝛte enim homines pertinent
ad pꝛimũ hominem:ſfilij autem hominum
pertinent ad filium hominis. Vnum opuſ
feci:⁊ omnes miramimi: ⁊ continuo iungit
Propterea moyſes dedit vobis

circumciſioneʒ. Bene factum eſt vt ac

ciperetis circũciſionem a moyſe:non qͥa
ex moyſe eſt atribus . Abꝛa⸗
am quippe pꝛimus accepit circũciſioneʒ a

Al. hoĩem. dno r in ſabbaro ginchcigitig Con
In

uincit vos Moyſes.

lege accepiſtis:vt

circumcidatis octauo die. Accepiſtis ĩ le⸗

ſabbato. B

thic pᷣimit⸗
titur ter.mi⸗
hi indigna⸗

mini: vſq; in
ſabbato

ge: vt vacetis ſeptimo die. Si octauꝰ dies

illius q ui natus eſt occurrerit ad diem ſe
ptimũ:quid facietis? Vacabitisvt ſerue⸗
tis ſabbatum:an circũcidetis vt impleatiſ
ſacramentum diei octaui. Sed noui inqͥt
quid facitis.Circumciditis hominẽ. Qua
re? Quia circumciſio pertinet ad aliquod
ſignaculum ſalutis:⁊ non debent homineſ
ſabbato vacare a ſalute.ergo nec mihi ira
ſcimini:qui ſaluum feci totum hominem
i circumciſionẽ inquit ac

cipit homo in ſabbato vt non ſol/

uatur lex moyſi.aliquid enim ꝑ moy⸗
ſen in illa conſtitutiõe circũciſionis:ſalu⸗
bꝛiter inſtitutum eſt: mihi operanti ſalu⸗
tem in ſabbato quare indignamini? Foꝛ⸗
te enim illa circumciſio ipſum dñm ſigni⸗

ficabat:cui iſti curanti ⁊ ſananti indigna⸗

bant᷑. Juſſa eſt enim adhiberi octauo die
circumciſio.Et quid eſt circũciſio:niſi car

nis expoliatio? Significat ergo iſta circũ⸗

ciſio expoliationẽ a coꝛde cupiditatũ car

nalium. Mon ergo ſine cauſa data eſt: ⁊ in

eo membꝛo iuſſa ſieri quoniam per illud
membꝛum pꝛocreatur creatura moꝛtaliũ:

et per vnũ hominẽ moꝛs: ſicut per vnum

hominẽ reſurrectio moꝛtuoꝝ:⁊ per vnum
hominẽ peccatum intrauit in mundũ:⁊ ꝑ
peccatum moꝛs. Ideo quiſq; cum pꝛepu⸗

tio naſcitur: quia omnis homo cum vicio

ꝓpaginis naſcitur:⁊ non mundat deus ſi⸗

ue a vitio cum quo naſcimur: ſiue a vicijs

que male viuendo addimus: niſi per cul⸗
tellum petrinũ.id eſt.dñm ieſum chꝛiſtum

¶Rö

Petra enim erat chꝛiſtus. Cultellis enim

petrinis circũcidebant: ⁊ petre noĩe chꝛi⸗
ſtum figurabant: ⁊ pꝛeſenteʒ non agnoſce
bant:ſed inſuper eum occidere cupiebant

Quare auteʒ octauo die:niſi quia poſt ſe

ptimũ ſabbati dñs dic dñico reſurrexit:
Ergo reſurrectio chꝛiſti que facta eſt ter⸗
tio quidem die paſſionis ſed octauo die ĩ

diebus hebdomadis:ipſa nos circũcidit.

Audi circũciſos vera petra:apoſtolo ad⸗

monente. Que ſurſum ſunt querite:non qᷓ
ſuper terram.Circũciſis loquitur. Reſur⸗

rexit chꝛiſtus:abſtulit vobis deſideria car

nalia: abſtulit ↄcupiſcentias malas: abſtu

lit ſuꝑfluũ cum qͥ nati eratis:⁊ multo peiꝰ
ꝙ male viuẽdo addideatis Circũciſi per
petram:quare adhuc ſapitis terram? Et
ad extremũ quia legem dedit moyſes et

circũciditis hominem ſabbato:intelligite
hoc ſignificari opus bonũ qð ego feci to⸗

tum hominẽ ſaluũ ſabbato:quia ⁊ curatꝰ
eſt vt ſanꝰeſſet in coꝛpoꝛe:⁊ credidit vt ſa

nus eſſet in anima. Nolite iudicaretꝑ

ſonaliter: ſʒ rectu iudiciũ iudicate.
Quid ẽ B; Aodo qꝛ per legem mopſi cir⸗
cũciditis ſabbato:non iraſcimini moyſi:⁊
quia ego die ſabbati ſaluũ feci hominem

iraſcimini mihi. Perſonalit᷑ iudicatis:ve-

ritatem attendite.Ego ñ me pꝛefero moy
ſi ait dñs:qui erat ⁊ ipſius moyſi dñs. Sic
attendite quomodo homines nos duos
tanq; ambos homineſ. Judicate inter noſ
ſed verum iudicium iudicate. NHolite me
honoꝛare:⁊ honoꝛatũ illum damnare:ſed
illo intellecto/me honoꝛate.Hhoc eniʒ eis

alio loco dixit.ſi crederetis moyſi:crede⸗

retis vtiq; ⁊ mihi.De me enim ille ſcripſit
Sed hoc loco noluit dicere:tãq; ſe ⁊ moy

ſe ante illos conſtitutis. Pꝛopter legem

moyſi circũciditis quando etiam ſabbatũ
occurrerit:⁊ ego ſanitatũ faciendarũ be⸗

neficientiã non vultis vt exhibesm ꝑ ſab⸗
batum? Quia dñs circũciſionis ⁊ dñs ſab

bati: ſalutis ẽ auctoꝛ. Et ſeruilia opera ꝓ
hibiti eſtis facere ſabbato: ſi vere intelli⸗

gatis ſeruilia opera/non peccatis. Qui eĩ
facit peccatum:ſeruus eſt peccati. Nun-

quid ſeꝛuile opus eſt hominẽ ſanare ſab⸗
bato? Manducatis ⁊ bibitiſ:vt aliquid di
cam ex admonitione dñ̃i noſtri ieſu chꝛiſti

et ex verbis eius. Vtiq; quare manduca⸗

tis ⁊ bibitis in ſabbato: niſi quia pertinet

Collopᷣ.iij.

Abl fm faci

em. ſʒz inſtü
iudiciũ iudi
cate
D

lin
di⸗
Nce
dant
Rſe
t:
tter⸗
diei
ldit.
ag⸗

r⸗
(
ſtu
e
her
R
en
igte
alto⸗
m
yeſe

e. en. u

ir aate

cgen
ani
ibe⸗
b⸗
ſeb
9
i⸗
ici
gun⸗
ſab⸗
do
i
nan⸗
ner

Joh.

ad ſalutem qð facitiſ? Per hoc oſtenditis

ni Colv,

plicatio filioꝛuʒ/ abundantia fructuum:q̃

opera ſalutis /non eſſe vllo modo die ſab
bati omittenda.Ergo nolite perſonalit᷑ iu
dicare:ſed rectũ iudiciũ iudicate. Atten⸗
dite me quõ hominem: attendite moyſen

quomodo hominem. Si ſᷣm veritatem iu-

dicetis:neq; moyſen neq; me ↄdẽnabitis.

ego ſum veritas.Hoc vitiũ fratres qð dñſ
notauit hoc loco: euadere ĩ hoc ſecło ma
gni laboꝛis eſt non perſonalit᷑ iudicare ſʒ
rectum iudicium retinere. mmonuit qui

dem dñs iudeos:ſed monuit ⁊ nos. Illos
conuincit ⁊ nos inſtruxit·. Alos redar-

guit: nos exacuit. Non putemus hoc no⸗
bis non ideo dictum: quia tunc ibi non
fuimus. Scriptum eſt / legit᷑/cum recitare

tur audiuimus.Sed tanq; iudeis dictum

audiuimus. Non nos ponamus poſt nos:
et quaſi intueamur imquos repꝛehenſos:
et ipſi noſ faciamuſ qð in nobis veritas ip
ſa repꝛehendat. Judei quidem perſonali⸗
ter iudicabant.Sed ideo non pertinẽt ad
nouũ teſtamentũ:ideo non habent in chꝛi
ſto regnum celoꝛum:ideo nõ iungunt᷑ ſan
ctoꝛum ſocietati angeloꝛum. Terrena qre
bant a dño.Terra enim ꝓmiſſionis/victo
ria ab inimicis/fecũditas pariendi /multi

—

illis omnia a deo quidem vᷣo ⁊ bono/tam̃

vt carnalibus pꝛomiſſa ſunt. Omnia hec

fecerat illis vetus teſtamentũ.Quid ẽ ve
tus teſtamentuʒ? Quaſi hereditas pꝑtinẽs
ad hominẽ veterem. Nos innouati ſumuſ
homo nouus facti ſumꝰ:quia ⁊ ille homo
nouus venit.Quid tam nouũ q; naſci de
virgine? Quia ergo non erat qð in illo in⸗
nouaret pꝛeceptuʒ:quia nullum habebat
peccatum:nouus partus eſt datus. In il⸗
lo partus nouus: in nobis homo nouus.
Quid eſt homo nouus: Avetuſtate inno

uatus:Ad quam rem innouatus? Ad deſi

deranda celeſtia:ad concupiſcẽda ſempi⸗
terna:ad patriam que ſurſum eſt/ que ho
ſtem non timet deſiderandã: Vbi nõ per⸗
dimus amicum:non timemus inimicum.
vbi viuemus cum bono affectu ſine defe⸗

ctu:vbi nemo naſcitur quia nemo moꝛik:

vbi nemo iam pꝛoficit ⁊ nemo deſicit:vbi
non eſuritur ⁊ non ſititur:ſed ſacietas eſt
imoꝛtalitas ⁊ cibus veritas.hec habẽtes

pꝛomiſſa ⁊ ad nouũ teſtamentum pertinẽ

tes ⁊ noue hereditatis facti heredes ⁊ ipſi
us dñi coheredes:aliam ſpem valde habe

mus. Mon perſonaliter iudicemus: ſed re
ctum iudicium teneamus. Quis eſt qui ñ
iudicat perſonaliter?qui diligit equaliter

Dilectio equalis:facit non acceptari per-⸗

ſonas. Nam cum homines diuerſo modo
pꝛo ſuis gradibus honoꝛamus:tunc timẽ⸗
dum eſt ne perſonas accipiamus. Sed qñ
inter duos iudicamus:⁊ aliquando inter
neceſſarios. Fit nonnunq; iudicium inter
patrem ⁊ filium. Queritur pater de malo
filio:aut queritur filiꝰde duro patre.Ser⸗
uamꝰhonoꝛiſicẽtiã que debet᷑ patri a filio
que deficit a filio. Mon equamus filiũ pa
tri in honoꝛe: ſed pꝛeponimus ſi bonam

jj.q. vijq̃ rit .

cauſam habet.Filiũ equamus patri in ve

ritate:⁊ ſic tribuimus honoꝛem debitum:
vt ñ perdat equalitas meritũ. Ita verbis
dñi pꝛoficimus:ct vt pꝛoficiamus: gratia
illius adiuuamur.
Explicit tractatus triceſimus: In
cipit tractatus triceſimus primus
Ab eo qð ait: Dicebat ergo quidã
ex hieroſolymis: Nõne hic eſt quẽ
aerehantinideimntafcereiet ecce
palam loquitur et nihil ei dicunt:
vſqʒ ad id quod ait: Queritis me
et non inuenietis: et vbi ſum ego

—

vos non poteſtis venire:

Eminit chari

tas veſtra pᷣſtinis ſermonibꝰ
et lectum eſſe in euangelio et
nnobis vt potumius diſputa
tum:qð dãs ieſus ideo velut occulte aſcẽ

dit ad diem feſtuʒ non quia timebat ne te
neretur: ſed vt ſigniſicaret etiam in ipſo

die feſto qui celebꝛabat᷑ a iudeis/ſe occul
tari:⁊ ſuum eſſe myſterium.hodierna er⸗
go lectione aparuit poteſtas que putaba
tur timiditas. Loquebatur enim palam ĩ
die feſto:ita vt mirarentur turbe ⁊ dicerẽt

quod audiuimus cum lectio legeretur.

Nonne hic eſt quem querebant in
terficere: Et ecce palam loquitur:

—¶

A

Snia text
ponit᷑ verbiſ

nihil illi dicnnt: iunquid vereco paꝝ mutatiſ

Alatth. ij.

Matth. ij.

diyxerunt.

nouerunt principes quia hic eſt
chriſtus: Qui nouerãt qua ſeuitia que

rebatur: mirabantur qua potentia non te
nebatur. Deinde non plene intelligentes

illius potentiam/putauerunt pꝛincipũ eẽ

ſcientiam:quod ipſi cognouerãt eundem
eſſe chꝛiſtum. Ideo pepercerunt ei:quem

tantopere occidendum queſierunt. Dein⸗

de illi ipſi apud ſeipſos qui dixerant: nun
quid cognouerunt pꝛincipes quia hic eſt
chꝛiſtus: fecerũt queſtionem:qua eis vi⸗
deret᷑ ꝙ nõ ipſe eẽt chꝛiſtꝰ. Adiungẽtes ei
Ged iſtum nouimus vn/
de ſit:chriſtus autem cum venerit

nemo ſcit vnde ſit. Mõ enĩ inanit᷑ opi⸗

nio nata ẽ.Si ↄſideremus ſcripturas iuue

nimus fratres:quõ ſancte ſcripture dixe⸗
rint de chꝛiſto:qm̃ naʒareus vocabit᷑ Er⸗
go pꝛedixerunt vnde ſit. Rurſus ſi locum

natiuitatis eius queramus/tanq; inde ſit

vbi natus eſt:nec hoc latebat iudeos pꝛo⸗
pter ſcripturas que iſta pꝛedixerant. MHaʒ

cum eum viſa ſtella magi quererent ado⸗

rare:venerunt ad herodem ⁊ dixerunt qͥd
quererent ⁊ quid vellent. Ille autem con
uocatis eis qui legem ſciebant: queſiuit
ab eis vbi chꝛiſtus naſceretur. Illi dixer̃t
In bethleem iude.Et teſtimoniũ etiaʒ ꝓ

pheticum pꝛotulerunt. Si ergo pꝛophete

pꝛedixerant ⁊ locum vnde erat oꝛigo car⸗
nis eius:locum vbi eum peperit mater ei⸗
us:vnde nata eſt iſta opinio apud iudeos
quã modo audiuimus/chꝛiſtus cum vene
rit nemo ſcit vnde ſit:niſi quia vtrunq; pᷣ⸗
dicauerãt ⁊ pꝛenũciauerãt ſcpture. Scõm
hominem pꝛedixerũt ſcripture vnde eſſʒ:

ſᷣm deum latebat impios ⁊ querebat pios

Ad hoc enim ⁊ iſti dixerunt/ chꝛiſtus cum

venerit nemo ſcit vnde ſit: quia hanc il⸗
lis opinionem generauerat qð per eſaiam
Ddictum eſt. Senerationem autem eius qs

enarrabit: Deniq; ⁊ iße dominꝰad vtrũq;
reſpondit:⁊ quia nouerant eum vnde eſſʒ
et quia non nouerant:vt atteſtetur ꝓphe

tie ſancte que de illo ante pꝛedicta eſt/et

ſᷣm humanitateʒ infirmitatis: ⁊ ᷣm diuini
tatem maieſtatis: Audite ergo verbũ do⸗
mini fratres: VUidete quemadmodũ con⸗

firmauit eis qð dixerunt:chꝛiſtus cum ve⸗
nerit nemo ſcit vnde ſit ⸗ Clamabat er
go docens in templo ieſus · Et me

eum. Quare auteʒ ſcio eum:t

ipſo ſum: ⁊ ipſe me miſit. Magnifice tur h tex. Et
ſi dixero:vſ⸗

qjuia filius ð patre. Et quicquid eſt filiꝰ: ꝙ ſʒ ſcio eũ.

ſcitis ⁊ vnde ſim ſcitis: ⁊ a meipſo
non veni ſed eſtverus quimemi⸗

.

ſit quem vos neſcitis. Hoc eſt dicere
et me ſcitis:⁊ me neſcitis. Hoc eſt dicere:

et vnde ſim ſcitis:⁊ vnde ſim neſcitis. Vn
de ſim ſcitis/ieſus a naʒareth:cuius etiaʒ

parentes noſtis. Solus enim in hac cauſa

latebat virginis partus: cui tamen teſtis

erat maritus. Ipſe enim hoc poterat fide

liter indicare:qui poſſit maritaliter ⁊ ʒela
re.oc ergo excepto virginis partu:totũ
nouerant in ieſu qð ad hominem pertinet
Facies ipſius nota erat:patria ipſius no⸗

ta erat:genus ipſius notum erat:vbi natꝰ

eſt ſciebatur. Recte ergo dixit ⁊ me noſtiſ
et vnde ſim ſcitis ſ̃m carnem ⁊ effigiẽ ho⸗
minis quam gerebat. Scoòm autem diuini

tatem⁊ a meipſo non veni:ſedverus eſt qͥ

me miſit quem vos non ſcitis: Sed vt euʒ
ſciatis:credite in eum quem miſit⁊ ſcietii
Deum enim nemo vidit vnq́;:niſi vnigeni
tus ſilius qui eſt in ſinu patris:ipſe enar⸗
rabit.Et patrem non cognoſcit niſi filius:
et cui voluerit fulius reuel re.Deniq; cuʒ

dixiſſet:ſed eſt verus qui miſit me quem
vos non ſcins:vt oſtenderet eis vnde poſ

ſent ſcire quod neſciebant/ſubiecit. Ego
ſcio eum. Ergo a me querite:vt ſciatis

2

vtrunq; monſtrauit. Ab ipſo inquit ſum:

de illo eſt cuius eſt filius. Ideo dñm ie⸗
ſum dicimus de deo:patrem non dicimus
deum de deo ſed tantum deum. Et dici⸗
mus dñm ieſum lumen de lumine:patrem
non dicimus lumen de lumine /ſed tantuʒ
lumen.Ad hoc ergo pertinet quod dixit:
ab ipſo ſum. Quod autem videtis me in
carne:ipſe me miſit. Vbi audiſ ipſe me mi
ſit / noli ĩtelligere nature diſſimilitudinẽ:

ſed generantis auctoꝛitatẽ.¶¶ Quere/c

bant ergo euʒz apprehendere:⁊ ne⸗

mo miſit in illum manus:quia nõ⸗
Dum wvenit hora eius.hoc eſt: quia

nolebat. Quid eſt enim nondum venit ho

ra eius. Non enĩ dñs ſub fato natꝰẽ.oc
nec de te credendum eſt:q;tominus de il⸗
lo per quem factus es: Si tua hoꝛa volun
tas eſt illius:illius hoꝛa que eſt niſi volũ⸗

rat.

QAnia ab ⁊ Pꝛetmitti⸗

„
Re
ge:

ta
Uſa
ſns
ige
ela
tü
et
o0⸗

il
0⸗
ini
te⸗
euz
jenl

t preimit
eurhter⸗
.. Kdirenen,
8 Gſſcoi
e⸗
dus
dici⸗
gen
nuz
die.
nen
nenm
i:
4.
⸗
⸗
a Pl. r
hon
hoc
ele⸗
un

Sal iiij.

—

Job. Tract. XXXI Ka. VII

tas ſua? Non ergo horam dixit qua coge⸗
retur moꝛi:ſed qua dignaretur occidi.Tẽ
pus enim expectabat quo moꝛeꝛct᷑:quia⁊
tempus expectare voluit quo naſceretur
De hoc apoſtolus loquens ait.Cum autẽ

venit plenitudo tempoꝛis: miſit deus fi⸗

lium ſuuʒ. Ideo multi dicunt.Quare non
ante venit chꝛiſtus? Quibus reſponden⸗
dum ẽ/qꝛ nondum venerat plenitudo tẽ⸗
poꝛis:me derante illo per quem facta ſũt
tempoꝛa.Sciebat enim quãdo venire de⸗
beret. Pꝛimo per multam ſeriem tempoꝝ
et annoꝛum pꝛedicendus fuit. Non enim
aliqͥd ꝑuũ vẽtuꝝ fuit:diu fuerat pᷣdicãdꝰ
ſemꝑ tenẽdꝰ. to maioꝛ iudexveniebat
tanto pꝛeconum longioꝛ ſeries pꝛecede⸗
bat. Deniq; vbi venit plenitudo tempoꝛiſ

venit et ille qͥ nos liberaret a tẽpoꝛe .· Li⸗

berati enim a tempoꝛe:venturi ſumus ad

eternitatem üllam vbi non eſt tẽpus: Nec
dicitur ibi quando veniet hoꝛa. Dies eſt
enim ſempiternꝰ: qui nec pᷣceditur heſter
no:nec excluditur craſtino. In hoc autem
ſeculo voluuntur dies:⁊ alij tranſ eunt et
alij veniunt/nullus manct. Et momenta

quibus loquimur inuicẽ ſe expellũt: Mec

ſtat pꝛima ſyllaba vt ſonare poſſet ſecun⸗

da. Ex quo loquimur aliqᷓ;dtuʒ ſenuimus:

et ſine vlla dubitatione ſenioꝛ ſum modo

qᷓ; mane. Ita nihil ſtat:nihil fixum manet
in tempoꝛe. Amare itaq; debemus ꝑ queʒ
facta ſunt tempoꝛa vt liberemur a tempo⸗
re ⁊ figamur in eternitate:vbi iam nulla ẽ
mutabilitas tempoꝛum. AMagna igitur mi

ſericoꝛdia domini noſtri ieſu chꝛiſti/factũ

eſſe eum pꝛopter noſ in tempoꝛe per queʒ

facta ſunt tempoꝛa:factum eſſe inter om⸗

nia per quem facta ſunt omnia: factum ee

quod fecit: Factus ẽ enim qð fecerat.Fa
ctus eſt enim homo qui hominem fecerat:

ne periret quod fecerat. Scom hanc diſpẽ
ſationem iam venerat hoꝛa natiuitatis:et

natus erat.Sed nõdum venerat hoꝛa paſ

ſionis:ideo nondum paſſus erat. Deniq;
vt noueritis non neceſſitatem ſed poteſta

tem moꝛientis/pꝛopter nonnullos hoc lo⸗
quoꝛ:qui cum audierint nõdum venit ho

ra eiuſ/edificantur ad credenda facta ciuſ
et flunt coꝛda eoꝛum fatua. Vt ergo no⸗

nueritis poteſtatem moꝛiẽtisapſam paſſio

nem recolite. Cruciſixum intuimini. Ni⸗

xit in ligno pendens.Sitio. IAli hoc audi⸗

to / in arundine per ſpongiam obtulerunt

ei acetum in cruce. Accepit ⁊ ait: Perfe⸗
ctum eſt: a inclinato capite tradidit ſpiri- Johan.xix.

tum. Videtis poteſtatem moꝛientiſ:quia

hoc expectabat volens donec omnia com
plerentur que de illo pꝛedicta fuerant:an

te moꝛtem futuram. Dixerat enim pꝛophe

ta.Dederunt in eſcam meam fel: ⁊ in ſiti

mea potauerunt me aceto. Expectabat vt
hec on nia complerentur. Poſtea qᷓ; com⸗
pleta ſunt dixit: perfectum eſt. Et abſceſ⸗

ſit poteſtate: quia non venerat neceſſita⸗
te. Ideo quidam plus murati ſunt iſtã po⸗
teſtatem moꝛientis:qᷓ; potentiam miracu⸗
la facientis. VUentum eſt enim ad crucem
vt coꝛpoꝛa deponerentur de ligno: quoni
am ſabbatum illuceſcebat.Et inuenti ſũt
latrones viuentes. Supplicium quippe cru
cis idceo durius erat quia diutius crucia⸗
bat:⁊ omnes crucifixi longa moꝛte neca⸗
bantur. Illi autem ne remanerent ĩ ligno/⸗
cruribus fractis coacti ſunt moꝛi: vt poſ⸗
ſent inde deponi.DHominus autem inuen⸗
tus eſt moꝛtuus: ⁊ admirati ſunt omnes:
Et qui eum viuũ contempſerũt /moꝛtuũ

ſic mirati ſunt:vt dicerent quidam: Vere

filius dei eſt hic. Vnde eſt illud fratres/
vbi ait querentibus ſe:ego ſuʒ:⁊ illi retro
redeuntes omnes ceciderunt: Erat ergo
in illo poteſtas ſumma. Nec hoꝛa cogeba
tur moꝛi /ſed hoꝛaʒ expectabat qua opoꝛ

tune fieret voluntas:non qua ĩuite imple

retur neceſſitas. ¶ De turba autẽ mul D

ti crediderunt in eum· humileſ ⁊ pau

peres ſaluos faciebat dominus. Pꝛinci⸗

pes inſaniebant:⁊ ideo medicum non ſo⸗
lum non agnoſcebant ſed etiam occidere
cupiebant.Erat quedam turba que ſuam
egritudinem cito vidit:⁊ illius medicinaʒ
ſine dilatione cognoſcebat. Videte quid
ſibi dixerit turba ipſa cõmota miraculis.
Nunquid chriſtus cũ venerit plu

7

ra ſigna facturus eſt: Vtiq; ſi duo ñ t Al. faciet
erunt hic eſt. Crediderunt ergo in eum di q́; que h̊ fac

centes iſta.t Pꝛincipeſ vo illi audita mul t Tex. hʒ au
titudinis fide ⁊ eo murmure quo chꝛiſtus dierũt phari
gloꝛificabatur. Miſerunt miniſtros ſei tur. mur⸗

vt apprehenderent eum · Quem ap⸗ muratez ði⸗

iij lo h: 2 miſe⸗
rũt pncipes
et phariſcei
miniſtros

„ 6

Actuum.ij.

minus eſt di

Luce.xxiij.

pꝛehenderent:adhuc nolentem? Quia er

go nõ poterant apꝛchendere nolentem:

miſſi ſunt vt audirent docẽtem. Quid do
centem: Dicit ergo ieſuſ.Adhucmo
Ddicum tempus vobiſcum ſum. as

modo vultis facere/ facturi eſtis/ſed non

modo:quia adhuc modicum tempus vo⸗
biſcum ſum:⁊ tunc vado ad eum qui

me miſit. Implere debeo diſpenſationẽ

meam:⁊ ſic peruenire ad paſſionem meaʒ

Queritis me et non inuenietis:et
vbi ſum ego: vos non poteſtis ve

nire. hic iam reſurrectionẽ ſuam pꝛedi⸗
xit. Noluerunt enim agnoſcere pꝛeſenteʒ

et poſtea que ſierunt cum viderent in euz

multitudinẽ iam credentem. Mρoagna eniʒz
ſigna facta ſunt:etiam cum dominuſ reſur
rexit ⁊ aſcendit in celum. Tunc per diſci⸗
pulos facta ſunt magna: ſed ille per illos
qui ⁊ per ſeipſum. Ipſe quippe illis dixe⸗
rat:ſine me nihil poteſtis facere.Quando
claudus ille qui ſedebat ad poꝛtaʒ ad vo

cem petri ſurrexit/⁊ ſuis pedibus ambula

uit vt homines mirarentur/ſic eos allocu⸗
tus eſt petrꝰ: quia non ĩ ſua poteſtate iſta
fecit ſed in virtute illius quem ipſi occide
runt: Multi cõpuncti dixerunt.Quid fa⸗
ciemus? Viderunt enim ſe ingenti crimi⸗
ne impietatis aſtrictoſ:quando illum occi
derunt quem venerari ⁊ adoꝛare debuef̃t
et hoc putabant eſſe inexpiabile.Aagnũ

enim facinus erat:cuius cõſideratio iſllos

faceret deſperare.Sed non debebant de⸗
ſperare:pꝛo quibus in cruce pendens do⸗
natuſ oꝛare. Dixerat eni/pa
ter ignoſce illis:quia neſciunt quid faciũt
Videbat quoſdam ſuos int᷑ multos alie⸗
nos:illis iam petebat vemam a quibꝰ ad⸗
huc accipiebat iniuriam. NHNon enim atten
debat quod ab ipſiſ moꝛiebat᷑:ſed quia ꝓ
ipſis moꝛiebatur.Multum eſt qð illis cõ⸗
ceſſum eſt ⁊ ab ipſis ⁊ pꝛo ipſiis: vt nemo
de ſui peccati dimiſſione deſperet/quan⸗
do illi veniam meruerunt qui occiderunt

chꝛiſtuʒ. Moꝛtuus eſt chꝛiſtus pꝛo nobis:

de oↄſe.ʒ diſ. ij

ſed nunquid a nobis? At vo illli viderũt
chꝛiſtum ſuo ſcelere moꝛientem:⁊ credide

Acceſſerunt runt in chꝛiſtum ſuis ſceleribꝰ ignoſcentẽ

Quouſq; biberẽt ſanguinẽ quẽ fuderãt:
de ſua ſalute deſꝑauerũt. Ergo hoc dixit

Queritis me ⁊ non inuenietis:⁊ vbi ſum
ego vos non poteſtis venire Quia queſi
turi illum erant poſt reſurrectionẽ compũ

cti: nec dixit vbi ero: ſed vbi ſuʒ. Semper

enim ibi erat chꝛiſtus:quo fuerat rediturꝰ

Sic enim venit vt non recederet. Vnde
alio loco ait. Nemo aſcendit in celum/ ni⸗
ſi qui deſcendit ð celo:filius hominis qui

eſt in celo: Hon dixit qui fuit in celo. In

terra loquebatur: ⁊ in celo ſe eſſe dicebat.
Sic venit:vt inde non abſcederet.Sic re⸗

dijt:vt non noſ derelinqueret.Quid mira

mini: Nheus hoc ſacit.omo enim ſᷣm coꝛ
pus in loco eſt:⁊ de loco migrat.Et cũ ad

Johan.iij.

alium locum venerit:in eo loco vnde ve⸗

nit non eſt. Heus autem implet omnia: et

vbiq; totus eſt:non ſm ſpacia tenetur lo⸗
cis: Erat tamẽ chꝛiſtus ſᷣm viſibilem car⸗
nem in terra. Ideo ait:vbi ego ſum vos ñ̃
poteſtis venire. Mec dixit non poteritis:

ſed non poteſtis. Tales enim tunc erant/

qui non poſſent. Nam vt ſciatis non hoc

ad deſperationẽ dietum:⁊ diſcipulis ſuis

dixit tale aliqd:qͥ ego vado vos non po⸗
teſtis venire:cum pꝛo illis oꝛans dixerit/

pater volo vt vbi ego ſum ⁊ ipſi ſint mecũ

Deniq; hoc petro expoſuit:⁊ ait illi Quo

ego vado non potes me ſequi modo:Se⸗

7

queris autem poſtea Dixerunt ergo

iudei: nõ ad ipſuzʒ: ſʒ ad ſemetipſòs
Quo hic iturus eſt quia non inue

niemus enʒ: Nunquid in diſper-

=

ſionem gentium iturus eſt:aut do

cturus getes: Mon enim ſcicbãt quid

tes:non pꝛeſentia coꝛpoꝛis ſui ſed tamen

dixerunt.ſed quia iulle voluit/ꝓphetaue⸗
runt. Iturus enun erat dominus ad gen⸗

pedibꝰ ſuis. Qui erãt pedes eius? Quos

pedes conculcare volebat ꝑſequẽdo ſau⸗

lus:quãdo ei caput clamabat.Saule ſau⸗
le quid me perſequeris: Quis eſt hie
ſermo quem dixit: Queritis me et
nõ inuenietis:et vbi ego ſum vos
non poteſtis venire: VUnde hoc dixit
dominus neſcierunt: æ tamen aliquid qð
futurum erat/neſcientes pꝛenũciauerunt.
Dixit enim hoc dominus:quia locũ / ſi ta

vnde nunq; diſceſſit vnigenitus filiꝰ:non

uis eſt hic

men dicendus eſt locus.id eſt.ſinũ patris

=“

Luce vi

atth. .

Tract. XXXII La. vII

üllli nouerant. Hec cogitare idonei erãt lata eſt: vt eſſet ſemen vnde alia meſſis
ei vbi erat chꝛiſtus:vnde non receſſit chu-⸗ conſurgeret. Nunc vo cuʒ fama euange
mnpi ſtus: quo rediturus erat chꝛiſtus:vbi ma lij ⁊ bono eius odoꝛe excitati/credunt ſi
ner nebat chꝛiſtuſ. VUnde hoc coꝛdi humano deles eius per omnes gentes: erit expe⸗
ur cogitare/aut lingue explicare.hHoc ergo ctatio gentium quando veniet qui iam Genetr.xlix.
nde illi nullo modo intellexerunt: et tamen venit: quando ab omnibꝰ videbitur qui
nne Mn ex hac occaſione ſalutem noſtram pꝛedi tunca quibuſdam viſus non eſt::a qui⸗
gui xerunt ꝙ iturus eſſet ad diſperſionẽ gen buſdam viſus eſt.quando veniat iudica
tium:⁊ impleturus qð legebant ⁊ non in- turus qui venit iudicanduſ.quando ve⸗
bat. telligebant. Populus quem non cogno⸗ niat diſcreturus qui venit vt diſcerneret᷑
e⸗ ui ſeruiuit mihi: in obauditu auris obau Mon enim ab impijs chꝛiſtus eſt diſcret⸗ arci. xv.
HIEüH/ diuit mihi. Illi non audierunt in quoꝛũ ſed cum impijs iudicatus. De illo enim xv.
coꝛ oculis fuit: illi audierunt in quoꝛum au⸗ dictum eſt. inter iniquos reꝑutatus eſt.
ad ribus ſonuit. Illius enim eccleſie nature Latro euaſit: chꝛiſtus damnatus eſt. ac⸗
pe⸗ de gentibus: typum gerebat mulier que cepit indulgentiaʒ criminoſus: damnatꝰ
et fluxum ſanguinis patiebatux: tangebat eſt qui ommiũ crimina conſitentiũ rela⸗
lo⸗ et non videbatur: neſciebat᷑ æ ſanabatur xauit.Tamen ⁊ ipſa crux ſi attendas:tri
Nr⸗ Puce vii Figura quippe erat. qð dominus interro bunal fuit. In medio enim iudice conſti
Eucc vii · gauit. QOuis me tetigit? QQuaſi ignoꝛans tuto: vnus latro qui credidit liberatꝰ: al
e: ignoꝛatam ſanauit:Sic fecit ⁊ gentibus. ter qui inſultauit damnatus eſt Jam ſi⸗
J Non eum didicimus in carne: aæ merui⸗ gniſicabat quod facturus eſt de viuis et
oc mus carnem eius manducare/ * in Carne moꝛtu is: alios poſiturus ad dexterã:ali⸗
eius membꝛa eẽ.Quare?: Quia miſit ad osad ſiniſtram. Mihil ergo medium erit

nos.Quos: Pꝛecones ſuos/ diſcivulos Similis ille latro futuris ad ſiniſtrã:ſimi

8 ſuos/ſeruos ſuos/redemptos ſuos quoſ l s alter futuris ad dexteram. iudicabat
an creauit. ſed quos ⁊ redemit fratres ſuos et iudicium minabattur.
3. ris quam iudei viderunt ⁊ contempſer̃t Len AuRe c0 vO ait: In
non apud nos fuit chꝛiſtus. Quia ⁊ hoÜmfe Nouiſſuno autem die feſtiuitatis
de illo dictuz erat:ſicut apoſtolus dicit: ſtabat ieſus et clamabat dicens:
4 dico enim chꝛiſtum miniſtrũ fuiſſe circũ⸗ Si quis ſitit veniat adme et bi⸗
u r buit venire a quoꝛum patribus æ quoꝛi Eerat ſpiritus datuſ quia ieſus nõ
en⸗ patribus eſt pꝛomiſſus. Ideo ⁊ ipſe ſi- Dum fuerat glorificatus:
ſan AMatth. xv. ait: Non ſum miſſus niſi ad oues quepe 1 er Diſſen/
No rierant domus iſrael.Sʒ quid dicit apo 32e Stee
⸗ ſtolus in ſequenti? SGentes autem ſuper a ſiones ⁊ dubitatiões iudeo
miſericoꝛdia gloꝛiſicare deum. Quid eet rum de dño ieſu chꝛiſto / int
e ipſe dominus? Habeo alias oues: quen I cetera que dixit quibus alij
ſW2wuunt ex hoc ouili. Qui dixerat non ſum confunderẽt᷑ alij docerentur Noniſſi Abk. In no
ł miſſus niſi ad oues que penerant domu mo feſtiuitatis die illius: tũc enim uiſſims autẽ
1 iſrael: quõ habet alias ad s nen eſt miſ iſta agebantur: que appellatur ſcenophe die magno
v4 ſus. niſi quia ſigniſicauit per pꝛeſentiam gia:id eſt.tabernaculoꝛũ conſtructio.de .
”M. coꝛpoꝛalem non ſe miſſum exhibere nii gqua feſtiuitate iam ante meminit chari⸗
InKn. ſolis iudeis qui viderunt ⁊ occiderunt: tas veſtra fuiſſe diſertum: vocat dñs ie⸗
un et multi tamen inde ⁊ antea ⁊ poſtea ccrc ſus chꝛiſtusa hoc non vtcunq; loquendo
ms diderunt? Meſſis pꝛima de cruce venti⸗ M n iiij

ſed clamando:vt qui ſitit veniat ad eum
Si ſitimus / veniamus ⁊ non pedibus ſed
affectibus:nec migrando ſed amãdo ve⸗
niamus.qᷓ;; ſᷣm interioꝛem hominẽ ⁊ qͥ

amat migrat.Et aliud ẽ migrare coꝛpoꝛe

aliud coꝛde.ałligrat coꝛpoꝛe: qui motu

coꝛpoꝛis mutat locum. Migrat coꝛde: q
motu coꝛdis mutat affectum. Si aliud

amas aliud amabas:non ibi es vbi eras.

CLlamat ergo nobis dñſ. Gt

2 Al. diẽ ſcri
ptura.

et clamabat: Si quis ſitit veniat

ad me et bibat:Qui credit in me:

ſicut ſcriptum eſt: flumina de ve⸗

tre eius fluent aque viuę. Quid h̊B
et quando euangeliſta expoſuit:imoꝛa⸗
ri non debemus. Vnde enim dixerit do

minus:ſi quis ſitit veniat ad me ⁊ bibat:

et qui credit in me flumina de ventre eiꝰ
fluent aque viue: conſequent᷑ expoſuit
euangeliſta dicenſ. Hoc auteʒ dixit
de ſpiritu quem accepturi erant

credentes in eum: NHondum eniʒ

erat ſpiritus datuſ: quia ieſus n
Dum erat glorificatus. Eſt ergo ſitiſ

interioꝛ ⁊ venter interioꝛ:quia eſt homo
interioꝛ.Et ille quidẽ homointerioꝛ in⸗
uiſibilis:exterioꝛ autem viſibilis.Sʒ me
lioꝛ interioꝛ qᷓ; exterioꝛ:Et qð non vide⸗
tur hoc plus amatur. Conſtat enim plus

amari hominem interioꝛem q;ᷓ exterioꝛẽ

Vngde hoc conſtat: vnuſquiſq; in ſeipſo

pꝛobet. Ouis enim qui male viuũt ani

mos ſuos coꝛpoꝛi addicant/viuere tamẽ

volunt:qð non eſt niſi animi.aagiſq; ſe
ipſos indicant qui regunt:qᷓ illa que re⸗
guntur. Regunt enim animi:regunt᷑ coꝛ⸗
poꝛa. Gaudet vnuſquiſq; voluptate: et

capit de coꝛpoꝛe voluptatem. Sed ſepa

ra animũ /nihil reſtat in coꝛpoꝛe qð gau⸗
deat:⁊ ſi ð coꝛpoꝛe gaudet/anumus gau.
det. Si gaudet de domo ſua:de ſe nõ de
bet gaudere.Et ſi habet animꝰ vnde de

lectetur extrinſecus: ſine delitijs manet

intrinſecus. QOino conſtat plus amare

hominem animam ſuam q; coꝛpus ſuum
Sed ⁊ in alio hoĩe plus amat homo ani⸗
mam q; coꝛpus. QAuid eniʒ amatur ĩ ami
co:vbi eſt amoꝛ ſincerioꝛ⁊ caſtioꝛ? Quid

amatur in amico:animꝰan coꝛpus: Si ſi

des amatur:animus amatur.Si beniuo⸗

lentia amatur:beniuolentie ſedes animꝰ

eſt. Si hoc amas in altero qꝛ ⁊ ipſe amat
te/animũ am as. Quia non caro ſed ani⸗
mus amat. Ideo enim amas:qꝛ te amat
Quere vnde te amet: ⁊ vides qͥd amas.
Plus ergo amatur⁊ non videtur:Aliqᷣd

etiam volo dicere vbi magis appareat di
lcctioni veſtre q;ẽtum ametur animus:et
quemadmodũ coꝛpoꝛi pꝛeponatur. Illi

ipſi laſciui amatoꝛes qui plchꝛitudie coꝛ
poꝛum delectantur/⁊ foꝛma membꝛoꝛuʒ
accendunt᷑:tunc amant amplius quando
amantur. Mam ſi amet ⁊ ſentiet qꝛ odio
habetur:magis iraſcitur qᷓ; diligit Qua⸗
re magis iraſcitur q; diligit ? Quia nõ ei

redditur qð impẽdit. Si ergo ipſi coꝛpo⸗
rum amatoꝛes redamari ſe volunt: et h

magis eos delectat ſi ament᷑:quales ſunt

amatoꝛes animoꝛum: Et ſi magni ſunt
amatoꝛes animoꝝ: quales ſunt amato⸗
res ði:qui pulchꝛos animos facit?Sicut

eniʒ animus facit decus ĩ coꝛpoꝛe:ſic de
us in animo. HNon enim facit coꝛpoꝛi vn⸗
de ametur niſi animus. Qui cum migra
uerit:cadauer hoꝛreſcis. Et q́;tumcunq;

pulchꝛa illa membꝛa dilexeris: ſepelire
feſtinas. Decus ergo coꝛpoꝛis animus.
PDecus animi deus.

vt venia mus ⁊ bibamus ſi intus ſitiamuſ

et dicit: O cũ biberunꝰflumina aq̃ viue
flu ent de ventre noſtro. Venter interio⸗
ris hominis:conſcientia coꝛdis eſt. Bibi
to ergo iſto liqͥre:reuiuiſcit purgata con

ſcientia.Et hauriens fontẽ habebit: Eti
am ipſa fons erit. Quid eſt fons/⁊ quid
eſt fiuuius qui manat de ventre interio⸗

ris hominis? Bemuolentia qua vult cõ
ſulere pꝛoximo.Si eniʒ putet quia qð bi

bit ſoli ipſi debet ſufficere: non fluit aq̃ᷓ

viua de ventre eius. Si autem pꝛoximo

feſtinat conſulere:ideo non ſiccat qꝛ ma⸗
nat. Videbimus nunc quid ſit qð bibũt
qui credunt in domino. Quia vtiq; chꝛi⸗
ſtiani ſumus:⁊ ſi credimus bibimus: Et
vnuſquiſq; in ſeipſo debet agnoſcere ſi
bibit:⁊ ſi viuit ex eo qð bibit. Non enim
nos deſerit fons:ſi non deſeramus fon⸗
tem.Expoſuit euangeliſta vt dixi/vnde
dominus clamaſſet:ad qualem potũ in⸗

¶ lamat ergo deuf B

Zoh. Cract. xxxI La. VII

uitaſſet: ⁊ quid bibentibus pꝛopinaſſet
dicens. Hoc autem dicebat de ſpiritu
quem accepturi erant credentes in eum.·
MNondum enim erat ſpiritus datus:quia
ieſus nondum erat gloꝛiſicatus. Quem
dicit ſpiritum:niſi ſanctũſpiritum? Nam

vnuſquiſq; homo habet ĩ ſe pꝛopꝛiũ ſpi

ritum:de quo loquebar cum animũ com

C * 2 .„»

mendarem. Animus enim cuiuſq;/ pꝛo⸗
pꝛius eſt ſpiritus eius.De quo dicit pau
lus apoſtolus. Quis enim ſcit hominum

que ſunt hominis:niſi ſpiritus qui in ip⸗

ſo eſt: Deinde adiunxit.Sic ⁊ que dei
ſunt nemo ſcit:niſi ſpiritus dei: Noſtra

nemo ſcit:niſi ſpiritus noſter. Non enim

noui quid cogitas: aut tu quid cogito.
Ipſa enim ſunt pꝛopꝛia noſtra que inte⸗
rniuſ cogitamꝰ:⁊ cogitationũ vniuſcuiꝰq;
hoĩſ ipſiꝰſpiritꝰteſtiſ eſt.Sic ⁊ q̃ dei ſunt
nemo ſcit:niſi ſpiritus dei. Hos cum ſpi⸗

ritu noſtro:deus cum ſuo. Ita tamen vt
deus cum ſuo ſpiritu ſciat etiam qͥd aga

tur in nobis mos autem ſine eius ſpiritu
ſcire non poſſumus quid agatur in deo.
Deus autem ſcit in nobis:⁊ qð ipſi neſci
mus in nobis. Nam infirmitatẽ ſuam pe⸗
trus neſciebat quando a domino qð ter
eſſet negaturus audiebat. ⁊ eger ſe ne⸗
ſciebat:medicuſ egrum ſciebat.Sunt er⸗
go quedam que deus nouit in nobis:ne⸗
ſcientibus nobis.Tamen q;tum ad ho⸗
mines ꝑtinet /nemo ſic ſe nouit:quomo⸗
do ipſe homo. Alius neſcit quid in illo
agatur:ſed ſpiritus eius nouit. Accepto
autem ſpiritu dei:diſcimus ⁊ quid agat᷑
in deo. Non totum:quia non accepimuſ
totum.De pignoꝛe multa nouimus.Pi⸗
gnus enim accepimus:⁊ huius pignoꝛis
plenitudo poſtea dabitur. Interim ĩ hac
peregrinatione pignus nos conſolatur:
quia qui nos dignatus eſt opignerare:
multum paratus eſt dare.Si talis eſt ar⸗

C ra: quid eſt cuius eſt arra? ( Sed quid

eſt quod ait:non erat ſpiritus datus: qꝛ

ieſus nondum erat gloꝛificatus: In eui⸗
denti eſt intellectus. Non enim non eratx
ſpiritus dei:qui erat apud deum? Sed

nondum erat in eis qui crediderant in ie

ſum. Ita enim diſpoſuit dominus ieſus /

non eis dare ſpiritum iſtum de quo loqͥ⸗

mur niſi poſt reſurrectionem ſuam:⁊ hoc

non ſine cauſa. Et foꝛte ſi queramus /an

nuet vt inueniamus:Et ſi pulſemus/ape
riet vt intremus. Pietas pulſat non ma⸗

nus: q;ꝙ; pulſat ⁊ manus: ſi ab operibus
miſericoꝛdie non ceſſet manus. Que igi⸗

tur cauſa eſt:cur dominus ieſus chꝛiſtus

ſtatuerit non niſi cum eſſet gloꝛiſicatus
Ddare ſpiritumſanctum: Quod anteq; di⸗
camus vt poſſumus:pꝛius querendũ eſt

ne queʒ foꝛte moueat quomodo nondũ
erat ſpiritus in hominibus ſanctis: cum
de ipſo domino recẽs nato legatur ĩ euã

gelio /as eum in ſpiruuſancto agnouerit

ymeon. Agnouit etiam anna vidua pꝛo

phetiſſa: agnouit iohannes ipſe qui euʒ

baptiʒauit. Impletus ſpirituſancto Za⸗
charias multa dixit: Spiritũſanctũ ipſa
maria vt dominũ conciꝑet accepit. aul
ta enim indicia pꝛecedentia ð ſpirituſan

cto habemus:anteq; dominus gloꝛifica⸗

retur reſurrectione carnis ſue. MNon eniʒ
alium ſpiritum etiam pꝛophete habue⸗
runt:qui chꝛiſtum venturum pꝛenuncia⸗

uerunt. Sed modus quidã futurus erat

dationis huius:qui oĩno antea non appa

ruerat.De ipſo hic dicitur.Nuſq; eniʒ le

gimus antea congregatos homines acce
pto ſpirituſancto:linguis omniũ gentiũ

locutos fuiſſe.Poſt reſurrectionẽ auteʒ

ſuam pꝛimũ quando apparuit diſcipulis
ſuis:dixit illis. Accipite ſpiritumſanctuʒ
De hoc ergo dictuz eſt:non erat ſpirituſ
datus:quia ieſus nondum erat gloꝛifica
tus.Et inſufflauit in faciem eoꝛum/qui
flatu pꝛimũ hominem quem fecit viuiſi⸗
cauit⁊ de limo erexit:quo flatu animam
meymbꝛis dedit:ſignificans eum ſe eſſe qͥ
inſufflauit in faciem eoꝛum vt a luto ex⸗
urgerent:⁊ luteis operibus renunciarent
Tunc pꝛimum poſt reſurrectionẽ ſuam

Luce. j.

4

Johan. xx.

dominus quã dicit euangeliſta gloꝛii‚cdeae

tionem:dedit ſpiritũſanctuʒ. Deinde cõ

moꝛatus cuʒ eis quadraginta diebuſ: vt
liber actuum apoſtoloꝛum demonſtrat:
ipſis videntibus ⁊ videndo deducenti⸗
bus aſcendit in celum. Ibi peractis decẽ
diebus:die pentecoſteſ miſit deſuper ſpi

ritumſanctum. Quo ſicut dixi qui fuerãt
in vno loco congregati accepto impleti:

oĩuʒ gentiũ linguis locuti ſunt.¶ Quid

ergo fratres quia modo qui baptiʒat᷑ in

n v

Zoh. Tract. xXxXXI YZa. VII

chꝛiſto⁊ credit in chꝛiſtũ non loquit᷑ om⸗

gentes / loqueretur linguis omniũ genti

nium gentium linguis:non eſt credendꝰ⸗

accepiſſe ſpiritũſanctũ: Abſit vt iſta pfi

dia temptetur coꝛ noſtrum. Certi ſumus
omnem homineʒ acciperc.Sed qᷓ;tũ vas
ſidei attulerit ad fontem: tantũ implet.
Cum ergo ⁊ modo accipiatur:dixerit ali
quis.quare nemo loquitur linguis om⸗
nium gentiũ? Quia iam ipſa eccleſia lin
guis omnium gentium loquitur? Antea
in vna gente erat eccleſia:vbi omniũ lin
guis loquebantur. Loquẽdo linguis oĩ⸗
um ſigniſicabat futuꝝ:vt creſcendo per⸗

um. In hac eccdleſia qui non eſt: nec mo⸗

do accipit ſpiritũſanctum. Pꝛeciſus enĩ
et diuiſus ab vnitate membꝛoꝛum/ que
vnitas linguis omniũ loquitur:renunci⸗
et ſibi. Non habet. Mã ſi habʒ:det ſignũ
qð tunc dabatur. Quid eſt det ſignũ qð
tunc dabatur? Loquatur omnibus lin⸗

guis. Reſpondet mihi. Qnid enim tu lo⸗

queris omnibus linguis? Loquoꝛ plane
Quia omnis lingua mea eſt. id eſt.eius
coꝛpoꝛis cuius membꝛum ſum. Diffuſa
eccleſia per genteſ:loquitur omnibus lin
guis.Eccleſia coꝛpus eſt chꝛiſti. In hoc
coꝛpoꝛe membꝛum es.Cum ergo mem⸗
bꝛum ſis eius coꝛpoꝛis quod loquit᷑ om⸗
nigus linguiſ:crede te loqui omnibus li
guis. Vnitas enim membꝛoꝝ charitate

concoꝛdat:⁊ ipſa vnitas loquit᷑ quomo⸗

do tunc vnus homo loquebatur. Accipi
mus ergo⁊ nos ſpiritũſanctum ſi amamꝰ
eccleſiam:ſi vnitate compaginamur:ſi ca
tholico nomine⁊ fide gaudemus.Creda

mus fratres: q;tuʒ quiſq;; amat eccleſiaʒ

chꝛiſti/tantum habet ſpiritũſanctũ. Da⸗

j.Coꝛint᷑.xij

tus eſt enim ſpiritus / ſicut apoſtolus di⸗
cit:ad manifeſtationẽ. Quam manifeſta

tionẽ? Sicut ipſe ideʒ dicit/quia alij da

tur per ſpiritum ſermo ſapiẽtie: alij ſer⸗

mo ſcientie ᷣm eundem ſpiritum: alij fi⸗
des in eodem ſpiritu: alij donatio cura⸗
tionũ in vno ſpiritu:alij operatio virtu⸗
tum in eodem ſpiritu. %Æulta enim dan⸗

tur ad manifeſtationẽ: ſed tu foꝛſitan eo
rũ omniũ que dixi nihil habeſ.Si amaſ:
non nihil habes. Si enim amas vnitatẽ:
etiam tibi habet quiſqs in illa habet ali⸗

quid. Tolle inuidiaʒ: æ tuũ eſt qd habeo
Tollam inuidiam:a meum eſt qð habes

Liuoꝛ ſeparat:ſanitas iũ git. Oculus ſo
lus videt in coꝛpoꝛe: Sed nunquid ſoli
ſibi oculus videt? Et manui videt ⁊ pe⸗
di videt/⁊ ceteris membꝛis videt. Mõ ei
ſi anquis ictus in pedem veniat: auertit
ſe oculus inde vt non pꝛecaueat. Rurſuſ
ſola manus operatur in coꝛpoꝛe:ſed nũ⸗
quid ſibi ſoli operatur? Et oculo opera⸗
tur. Nam ſi ictus aliquis veniens nõ eat
in manum ſed tantum in faciem: nunqᷣd

dicit manus non moueo quia non tendit

ad me? Sic pes ambulando omnibꝰ mẽ⸗

bꝛis militat. Mẽbꝛa cetera tacent: ⁊ lin⸗
gua omnibus loquitur. abemus ergo
ſpiritumſanctũ: ſi amamꝰ eccleſiã. Rma

mus autem:ſi in eius compage ⁊ charita

te conſiſtimus. Nam ipſe apoſtolus cum

dixiſſet diuerſa dona dari diuerſis homi
nibuſ tanq; officia quoꝛumq; membꝛox:
adhuc inquit ſuꝑeminentioꝛẽ viam vobhᷣ

demonſtro. Et cepit loqui de charitate.
Pꝛepoſuit eam linguis hominũ ⁊ ange⸗

loꝛum:pꝛepoſuit miraculis fſidei: pꝛepo⸗
uit ſcientie ⁊ pꝛophetie: pꝛepoſuit etiaʒ
illaʒ magno oꝑi mie/quo ſua que poſſi⸗
det diſtribuit quiſq; pauꝑibus:Et ad ex
tremũ pꝛepoſuit etiam coꝛpoꝛis paſſio⸗
nibus.hHis omnibus tam magnis rebus
pꝛepoſuit charitatem. Ipſam habeto et
cuncta habebis:Quia ſine illa nihil pꝛo⸗

derit qcquid habere potueris.¶Q& vo

ad ſpiritũſanctũ pertinet charitas ð qua

loquimur. Queſtio enim modo ĩ euan⸗

gelio de ſpirituſancto retractatur: audi
apoſtolũ dicenteʒ :charitas dei diffuſa ẽ

ĩcoꝛdibꝰ nrioꝑ ſpm q datꝰẽ nob. Quarce
ergo dominus ſpiritũ cuius maxima be⸗

neficia ſunt in nobis/quia charitas dei p
ipſum diffuſa eſt in coꝛdibus noſtris: pꝰ
reſurrectionẽ ſuam dare voluit? Quid ſi

gniſicauit: Vt in reſurrectiõe noſtra cha

ritaſ flagret/⁊ ab amoꝛe ſeculi ſeparetur

vt tota currat in deum. ic enim naſci⸗
mur ⁊ moꝛimur:hoc non amemus.Chari
tate migremꝰ:charitate ſurſuʒ habitem⸗
charitate illa qua diligimus deũ. Mihil
aliud in hac vita noſtre peregrinationis
meditemur niſi qꝛ⁊ hñ ſꝑ erimꝰ:⁊ ibi no

j.Cox.xiij.

—,

„
;]R

eo
des
8ſo
ſoli
pe⸗
ͤei
ent
rſuſ
nü⸗
ra⸗
kat
lit
E⸗
n⸗
1o
m
ta
n
ni
.
R
ne.
nge⸗
tpo⸗
ny
. 5

⸗

N
dE
va
an⸗
udi
ſa
are
be⸗
en
17
66

dis locum bene viuendo pꝛeparabimus.
vnde nunq; migremus. Dominus enĩ no⸗
ſter ieſus poſtea qᷓ; reſurrexit iam non mo

ritur: moꝛs illi vltra:ſicut apoſtolus dicit:
non dñabitur. Ecce qð amemus ſi viuimꝰ

ſi in ipſum credimus qui reſurrexit: ⁊ da⸗
bit nobis non quod hic amant homines/
qui deuʒ non amant.aut tanto plus amãt
qᷓᷓ;to illum minus amant. Tanto autem B
minus amant:qᷓ;to illuʒ plus amant.Sed

videamus qͥd nobis pꝛomiſit. Non diuiti
as terrenas ⁊ tempoꝛaleſ:non honoꝛes et
poteſtates in ſeculo iſto: Videtis enĩ om

nia hec dari ⁊ hominibꝰ malis: ne magni⸗

pendantur a bonis. Non ipſam poſtremo

coꝛpoꝛis ſanitatem.non quia ipſe illã nõ

dat:ſed quia vt videtis⁊ pecoꝛibꝰdat:nõ
vitam longam. Quid eſt enim longum qð

aliquando finitur? Hon ꝓ magno nobis
credentibus pꝛomiſit longeuitateʒ aut de
crepitam ſenectutem quam omneſ optant
anteq; veniat:omnes de illa cum venerit

murmurant. Non pulchꝛitudinem coꝛpo⸗
ris:quã vel coꝛpoꝛis moꝛbꝰ vel ipſa ſene⸗
ctus que optatur/exterminat. Dult eſſe
pulcher:⁊ vult eſſe ſenex. Iſta duo deſi⸗
deria ſibijnuicem concoꝛdare non poſſunt
Si ſenex eris:pulcher non eris. Quando
ſenectus venerit:pulchꝛitudo fugiet.Et ĩ
vno habitare non poſſunt:vigoꝛ pulchꝛi⸗
tudinis:⁊ gemitus ſenectutis.Omnia er⸗
go iſta non nobis pꝛomiſit qui dixit. Qui

credit in me veniat ⁊ bibat: ⁊ flumina de

ventre eius fluent aque viue. Vitaʒ eter
nam pꝛomiſit vbi nihil timeamus/vbi non
conturbemur:vnde non migremuſ:vbi nõ

—

moꝛiamur:vbi nec deceſſoꝛ plangitur:nec

ſucceſſoꝛ ſperetur. Quia ergo tale eſt qð

nobis pꝛomiſit amantibus ⁊ per ſpirituſ-⸗

ſancti charitateʒ feruentibus:ideo ipſum
ſpiritum noluit dare niſi cum eſſet gloꝛifi⸗
catus:vt in ſuo coꝛpoꝛe oſtenderet vitam
quam modo non habemus:ſed in reſurre
ctione ſperamus.

cundus: Incipit tractatus triceſi/

mnſtertius: ab eo loco vbi ait:Ex

üla ergo turba cuʒz audiſſent hos
ſermvnes eius: vſqʒ ad id qð ait:

¶ Explicit tractatus triceſimuſt. e⸗

XXIII La. VII

Nec ego te condemnabo: vadeet

amplius noli peccare.

Eminit chari

tas veſtra ſermõe pꝛiſtino ex
occaſione lectionis euangeli Augꝰ in hoc
Elocutos nos eſſe vobis de trac.nõ ſem

ſpirituſancto. Ad hunc potandum cũ do⸗= per notat te
minus inuitaſſet credentes in ſe:loquens xtum pᷣm foꝛ

inter eos qui illum tenere cogitabãt ⁊ in⸗ mam verbo⸗

terſicere cupiebant:necvalebant quia ille rum: ſ qñ

nolebat.Cuʒ ergo hec locutus eſſet:nata mutatverba
eſt de illo in turba diſſenſio:alijs putanti⸗ qñeqʒ pᷣterit
bus qð ipſe eſſet chꝛiſtus:alijſ dicentibus ſenſum duta
quia ð galilea non exurget chꝛiſtus. Qui xat ponedo.
vo miſſi fuerant vt eum tenerent: redief̃t

imunes a crimine ⁊ pleni admiratiõe. Nã

et teſtimoniũ perhibuerunt diuine docti
ne eius:cum dicerent a quibus miſſi fue-
rant. Muare non ae lis eume
Reſponderunt enun nunq; ſe au-
diſſe hominem ſic locutum:mõ eniʒ
quiſq; ſic loquitur homo. Ille auteʒ ſic lo
cutus eſt:quia deus erat ⁊ homo.Zamen
phariſei ſtſvanic gn repellentes:di
xerunt cis. Nunquid ⁊ vos ſeducti
eſtis: Videmus enim Nlecegoes vos

—.

ſermonibus illus. Nunquid aliquis
de principibus cedillit in eũ aut
ex phariſeis: Sed turba hec que
non nouit legem: maledicti ſunt:

Qui non nouerant legem: ipſi credebant
in eum qui miſerat legem. Et eum qui m

ſerat legem contẽnebant illi qui docebãt

legeʒ:vt inpleretur quod dixerat ipſe do

minus.Ego veni vt non videntes videãt Johan. i
et videnteſ ceci fiant. Ceci emim facti ſunt * van. ix.
phariſei doctoꝛes: illuminati ſunt populi
neſcientes legem:⁊ in auctoꝛem legis cre
dentes. Nicodemuſ tamen vnus ex

phariſeiſ qui ad dominũ nocte ve

nerat ⁊ ipſe non quidem incredulus ſedꝗ
timidus nmam ideo nocte venerat ad lucẽ

quia illuminari volebat ⁊ ſciri nolebat:re

ſpondit iudeis. Nunquid lex noſtra
iudicat hominem: niſi audierit ab
ipſo pus et cognouerit q̃d faciat:
Volebant enim illi peruerſe ante eſſe ðã
natoꝛes q; cognitoꝛes.Sciebat enim nico

demus vel potius credebat:quia ſi tm̃jmo
do eũ vellẽt patient audire/foꝛte ſiłes fie
rent illis qui miſſi ſunt tenere:⁊ maluerũt
credere.illi Reſponderunt ex pꝛeiudi

cio coꝛdis ſui: qð ⁊ ilis. lunquid et
u galileug es? Id eſt.quaſi a galileo
ſeductus. Dñs enim galileus dicebatur:

quoniam de naʒaret ciuitate erant paren⸗

res eius. Scõm mariam dixi parentes non
Fpᷣm virile ſemen. Mon enim queſiuit in ter

ra niſi matrem: qui iam habebat deſuꝑ pa
trem. Mam vtraq; eius natiuitas mirabi⸗

lis fuit: Diuina ſine matre/hũana ſine pa⸗

tre. Quid ergo illi quaſi legiſdoctoꝛes ad

nicodemum dixerunt:

1

Capitul.viij

n d DBcrutare ſecri/
turas et vide:quia ꝓpheta a ga⸗
ilea non ſurgit. Sed dominus ꝓphe⸗
tarum inde ſurrexit. Reuerſi ſunt indt
euangeliſta: pnuſquiſq; in domũ ſu⸗
am: ¶ Inde ieſus perrexit in mon
tẽ oliueti. In mõtẽ aũt oliueti:ĩ montẽ
fructuoſum:in montem vngenti:in montẽ

chꝛyſmatis. Vbi enĩ decebat docere chꝛi⸗

ſtum:niſi in monte oliueti? Chꝛiſti enĩ no⸗

men a chꝛyſmate dictum eſt. Chꝛyſma au
tem grece:latine vnctio nuncupat᷑. Ideo
autem nos vnxit: quia luctatoꝛes contra
diabolũ fecit. Et diluculo iterũ veit

—

in templum et omnis popolusve
nit ad eum: et ſedens docebat eos

et non tenebatur:quia nondum pati dig-

micis temptata ſit dom

—¶—¶—

nabatur. Nunc iam attendite: vbi ab ini⸗
ini manſuetudo.
utem illi ſcribe et oha
riſei mulierem in adulterio depre⸗
henſam:et ſtatuerunt eam in me/

dio et dixerunt ei: Magiſter hec
mulier modo deprehẽſa eſt in ad/

ulterio: in lege autem moyſes ma
dauit nobis huiuſmodi lapidare

Tu ergo quid dicis: Hec autem

dicebant temptantes eum:vt poſ⸗

quid ip
derant:aut illa mulier ad eum aliquo mo
do pertinuiſſe dicebatur? Quid eſt ergo
temptantes eum vt poſſent accuſare euʒ?

ſent cuſ⸗ are eum. Vñ accuſare? Hũ
um in aliquo facinoꝛe depꝛehen⸗

Intelligamus fratres admirabilẽ manſue
tudinẽ in domĩo fuiſſe. Animaduerterũt
eum nimiũ eſſe mitem:nimiũ eſſe manſue
tum. De illo quippe fuerat ante pꝛedictũ.

Accinge gladium ſuper femur tuum potẽ ps.xliiij.

tiſſime. Speciem tuam ⁊ pulchꝛitudinẽ tu

am intẽde pꝛoſpere pꝛocede ⁊ regna: Pꝛo
pter veritatem ⁊ manſuetudinẽ ⁊ iuſticiã.
Ergo attulit veritatem vt doctoꝛ:manſue
tudinem vt liheratoꝛ: iuſticiam vt cogni⸗
toꝛ. Pꝛopter hec eum eſſe regnaturum in

ſpirituſancto pꝛopheta pꝛedixerat. Cum

lo queretur:veritas agnoſcebat᷑ Cum ad⸗
uerſus inimicos non moueretur: manſue⸗
tudo laudabatur. Cuʒ ergo de duobẽiſtis
id eſt.de veritate ⁊ maſuetudine eius ini⸗

mici liuoꝛe⁊ inuidia toꝛquerent᷑:in tertio

id eſt. iuſticia ſcandalum poſuerunt. Qua

re? Quia lex iuſſerat adulteros lapidare

Et vtiq; lex qð miuſtum erat /iubere non
poterat.Si quis aliquid diceret quã lex
iuſſerat:iniuſtus depꝛehenderet᷑.Dixerãt
ergo apud ſemetipſos. Verax putat᷑:mã⸗
ſuetus videtur:de iuſticia illi querẽda ca
lumnia eſt. Offeramus ei mulierem inad
ulterio depꝛehenſam:dicamus quid de il
la in lege pꝛeceptum ſit. Si eam iuſſerit la

pidare.manſuetudinẽ non habebit.Si eã

dimitti cenſuerit: iuſticiã non tenebit. Vt
autem manſuetudinẽ inquiũt non perdat

in qua iam populis amabilis factus ceſt:ſi
ne dubio eam dimitti debere dicturus eſt
Hinc nos inueniemus accuſandi occaſio⸗
nem:⁊ eum reum faciemus tanq; legis pꝛe
uaricatoꝛem dicentes ei.Hoſtis es legis/
contra moyſen reſpõdes: immo contra eũ

qui per moyſen legẽ dedit.Reus es moꝛ⸗
tis:cum illa ⁊ tuipſe lapidandus es.Poſ⸗

ſet his verbis atq; his ſententijs inflam⸗
mari inuidia:feruere accuſatio: flagitari
damnatio.Sed cui hoc? Peruerſitaſ recti
tudini/falſitas veritati: coꝛruptum coꝛdi
recto /ſtulticia ſapiẽtie.Quando illi laqᷣ⸗
os pꝛepararẽt.in quos non pꝛius ipſi ca⸗

put inijcerent.¶¶ Ecce dominus in reſpon ꝓ
dendo ⁊ iuſticiam ſeruaturus eſt:⁊ a man
ſuetudine non receſſurus. Hon eſt captuſ

cui tendebatur: ſed potius capti ſunt qui
tendebant:quia in eum qui eos poſſet de
laqueis eruere non credebant· Quid

— —,—— —N

— —

i

ſne
rüt
ſu

ai.

ole dii
En

Peo
lciz.
nſue⸗
gni⸗
nin

ad⸗
e
ſtis
mi⸗
rnio
A
due
enon
iler
rerit
mä⸗
daa
ad
de il
ih⸗
Ni

1
ſi
K
⸗
nre

en
nor⸗
boſ⸗
lun⸗
tan,

ni
i⸗
von .
nan
ptul
gu
tde
id

Joh. Tract. XxXXIII La. VIII

ergo reſpondit dominus ieſus? Quid er⸗
go reſpondit veritas? Quid reſpondit ſa

pientia? Quid reſpondit ipſa cui calum⸗

nia parabatur iuſticia: Mon dixit non la⸗

pidetur:ne contra legem dicere videretur
Abſit autem vt diceret lapidetur. Venit
enĩ nõ ꝑdere qð iuenerat:ſed q̃rere quod
perierat. Quid reſpõdit? Videte q; ple
nũ ſit iuſticia:plenũ maãſuetudĩe ⁊ vᷣitate
Qui ſine peccato eſtveſtrum inquit

—

ponſio ſapientie:quomodo cos intromi⸗
ſit in ſemetipſos. Foꝛis enim calũniabãt᷑:
ſeipſos intrinſecus non ꝑſcrutabant᷑. Ad⸗
ulteram videbant:ſe ñ perſpiciebãt.Pꝛe⸗
uaricatoꝛes legis legem implere cupiebãt
Et hoc calũniando non vere/tanq; adul⸗
teram a caſtiate damnãdo. Audiſtis iu⸗
dei: audiſtis phariſei:audiſtis doctoꝛes
legis:legis cuſtodeʒ: ſed nõdũ intellexi⸗

ſtis legiſlatoꝛem. Quid vobis aliud ſigni
ficat:cum digito ſcribit in terra? Digito ei

dei lex ſcripta eſt:ſed ꝓpter duros in lapi

de ſcripta eſt. Nunc iam dũñ̃s in terra ſcri⸗
bebat:quia fructum querebat. Audiſtis
ergo. Impleat᷑ lex:lapidet᷑ adultera Sʒ
nunquid ĩ illa punienda/lex implenda ẽ

a puniendis: Conſideret ſevnuſquiſq; ve
ſtrum:intret in ſemetipſum:aſcendat tri⸗

bunal mentis ſue:cõſtituat ſe ante conſci⸗

entiam ſuam:cogat ſe conſiteri.Scit enim
quis ſit:Nhuia nemo ſcit hominũ que ſunt

hominis:niſi ſpiritus hominis qui in ipſo

eſt. Vnuſquiſq; in ſe intendens:peccato⸗
rem ſe inuenit. Ita plane.Ergo aut iſtam
dimittite:aut ſimul cum illa penam legis
excipite.Si diceret non lapidetur adulte
ra:iniuſtus conuinceret᷑. Si diceret lapi⸗
detur:manſuetus nõ videretur. Dicat qð
dicere debet:⁊ manſuetus ⁊ iuſtus.Qui ſi
ne peccato eſt veſtrum:pꝛioꝛ in illam lapi

dem mittat. hec vox iuſticie eſt. Punia⸗

tur peccatrix:ſed non a peccatoꝛibꝰ. Im⸗

pleatur lex: ſed nõ a pꝛeuaricatoꝛibꝰ legiſ
hHec vox oĩno iuſticie eſt. Qua iuſticia il⸗

li tanq; trabali telo ꝑcuſſi/ſeſe inſpicien⸗

tes ⁊ reos inuenientes:vuus poſtvnũ
omnes receſſerunt:ſelicti ſunt duo:
miſera ⁊ miſericoꝛdia. Dñs autem cũ eos

illo telo iuſticie percuſſiſſet:nec dignatus

eeſt cadentes attendere: ſed auerſo ab eis

prior ini lam lapidem mittat. O re

obtuitu: rurſum digito ſcibebatin
terra. Relicta autem ſola illa muliere oĩ
buſq; abeuntibus: leuauit oculos ſu/
os ad mulierem. Audiuimus vocẽ iu⸗
ſticie:audiamus ⁊ mãſuetudinis.Plus eĩ
credo territa erat illa cum audiſſet a dño
dictum:qui ſine peccato eſt veſtrum: pꝛi⸗
oꝛ in illam mittat lapidem. Illi ergo attẽ⸗
dentes ſe ⁊ abſceſſu ipſo confeſſi de ſe:re⸗
liquerant mulierem cum grandi peccato
ei qui erat ſine peccato.Et quia illa h̊ au⸗
dierat/qui ſine peccato eſt pꝛioꝛ in illaʒ la
pidem mittat:ab illo ſe ſperabat punien⸗
dam in quo peccatum inueniri non pote⸗
rat.¶ IVlle autem qui aduerſarios eius re

—

.

pulerat lingua iuſticie:leuans in eam ocu
los manſuetudinis interrogauit eam.

Nemo te condemnauit: Reſpon

dit illa: Domie:nemo:Et ille: Nec

ego te condemnabo.A quo te foꝛte

amnari timuiſti:quia in me peccatum nõ
inueniſti: Nec ego te ↄqdemnabo. Quid ẽ
domine? Faues ergo peccatis? Hon pla-
ne. Ita attende quod ſequi᷑. Uade de

inceps iam noli peccare. Ergo ⁊ do⸗
minus damnauit:ſed peccatum non homi
nem. Nam ſi peccatoꝛum fautoꝛ eſſet dice

ret/nec ego te condẽnabo:vade ⁊ viue vt
vis: de mea liberatione eſto ſecura. ego
qᷓ;dtumcũq; peccaueris te ab omni pena eti

am gehenne ⁊ inferni terro:ibus liberabo

Non hoc dixit. Intendant ergo qui amãt

in domino manſuetudinem: ⁊ timeant ve
ritatem. Etenim dulcis ⁊ rectus dominus
Ama qð dulcis eſt:time qð rectꝰeſt Tãqᷓ;
manſuetuſ dixit tacui:ſed tanq; iuſtus/nũ
quid ſemper tacebo? Miſericoꝛs ⁊ miſera
toꝛ dominus. Ita plane. Adhuc adde lon
ganimis. Adde adhuc ⁊ miſericoꝛs. Sed

põ.xxiiij.

time qð eſt in nouiſſimo ⁊ verax. Qõ eniʒ

modo ſuſtinet peccantes: iudicaturus eſt
ↄtemnẽtes.An diuitias longanimitatis
manſuetudinis eius contemnis: Ignoꝛas
quia patientia dei ad penitentiam te ad⸗
ducit? Tu autem ſᷣm duriciam coꝛdis tui
et coꝛ impenitẽs:theſauriʒas tibi iram in
die ire ⁊ reuelationis iuſti iudicij dei:qui

reddet vnicuiq; ſcõm opera ſua. Mnanſue

Rhoma. ij.

tus dominus/longanimis dñs/miſericoꝛs

dñs:ſed⁊ iuſtus dñſ/⁊ verax dñs.largitur

4

tibi ſpaciuʒ coꝛrectiõis: ſed tu plus amas

dilationem q́; emendationem. Malus fu
ſti heri:hodie bonꝰ eſto. Et hodiernũ diẽ
i malicia ꝑgegiſti: vel cras mutare. Semꝑ
expectas:⁊ de miĩa dei tibi plurimũ polli⸗
ceris. Quaſi ille qͥ tibi ꝑ patiẽtiã ꝓmiſit in
dulgẽtiã: ꝓmiſerit tibi etiã ꝓlixioꝛẽ vitã.
Vñ ſcis qͥd pariat craſtinꝰdies:? Recte di
cis in coꝛde tuo.quãdo me coꝛrexero: de
us mihi omnia peccata mea dimittet. Ne⸗
gare non poſſumus:ꝙ coꝛrectis atq; con⸗

quo ꝓpheta mihi legis quia pꝛomiſit cor⸗
recto indulgentiã:MNon mihi legis quia ꝓ

miſit tibi deus longam vitam. Ex vtroq;

igitur homines periclytant᷑:⁊ ſperando et
deſperando. Contrarijs rebus/contrarijs

affectionibus. Sperando qui decipitur?⸗

qui dicit: Bonus eſt deus: miſericoꝛs

eſt deus:faciam quod mihi placet quod
libet: laxem habenas cupiditatibꝰ meis
impleam deſideria anime mee. Quare h·
Quia miſericoꝛs eſt deus:bonus eſt deus

manſuetus deus.ſpe iſti ꝑiclytant᷑. Deſpe
ratione autem:qui cum inciderint in gra⸗

uia peccata:putantes ſibi non poſſe iaʒ ig

noſci penitent bꝰ: ⁊ ſtatuentes ſe ad dam

nationem ſine dubio deſtinatos: dicunt

apud ſemetipſos. Jam damnãdi ſumus:
quare nõ qð volumus facimus? Animo
gladiatoꝝ/ferro deſtinatoꝝ.ideo moleſti
ſunt deſperati. Jam enim qð timeant non
habent:⁊ vehementer timendi ſunt. Iſtos

deſperatio necat:ſpes illos. Inter ſpem æ-

deſperationem fluctuat animus.Metuen
dum eſt ne te occidat ſpes:⁊ cum multum
ſperas de mĩa/incidas in iudicium.AMetu
endum eſt rurſus ne te occidat ðſperatio:

et cum putas iam tibi non ignoſci que gra

uia cõmiſiſti:non agas penitentiã ⁊ incur⸗
ras in iudicem ſapientiã que dicit:⁊ ego
veſtre perditioni ſuꝑridebo. Quid ergo

gagit dñs cum periclytantibꝰvtroq; moꝛbo

Ecẽc.v:

Eʒech. xviij

Illis qui ſpe periclytant᷑:h̊ dicit. Ne tar⸗

des conuerti ad dñm:neq; differas de die

in diem. Subito enim veniet ira illius: et
in tẽpoꝛe vindicte diſperdet te. Illis qui
deſperatione periclytãtur quid dicit:? In
quacunq; die iniquus conuerſus fuerit:

omnes iniquitates eius obliuiſcar: Pꝛo⸗

pter illos ergo qui deſperatione penicly⸗

tantur: ꝓpoſuit indulgentie poꝛtum. Pꝛo
pter illos qui ſpe periclytant᷑ ⁊ dilationi⸗
bus illuduntur: fecit dieʒ moꝛtis incertuz

qñ veniat vltimꝰ dies neſcis. Ingratꝰ es
qꝛ hodiernũ ha bes:in q̊ coꝛꝛigaris? Sic g̊
dixit ad iſtã mulierẽ:nec ego te ↄdẽnabo:
Sʒ facta ſecura ð pᷣterito/caue futura: nec

ego te ↄdemnabo. Deleui quod cõmiſiſti

obſerua qð pꝛecepi vt inuenias qð ꝓmiſi.

cti n⸗ Erxplicit tractatꝰ triceſimus tertiꝰ:
uerſis indulgentiã deus pꝛomiſit. Nam in

Incipit tractatus triceſimuſquar

tus.ð eo qð dictũ eſt:Ego ſum lux

mũdi:qui ſequit᷑ me non ambulat
in tenebris ſed habebit lumẽ vite

audiuimus ⁊ intenti accepi⸗
. mus cum ſanctum euangeliũ
— geretur: non dubito ꝙ om⸗
nes etiam intelligere conati ſumus: et

qjuiſq; noſtrum de re tam magna que le⸗
cta eſt:pꝛo ſuo modulo cepit qð potuit:et
poſito paneverbi:nemo eſt qui ſe querat᷑.

nihil guſtaſſe.Sed interim non dubito:qꝛ

difficile quiſq; eſt qui totum intellexerit.

Tamen etiam ſi eſt qui cmnia verba do⸗
mini noſtri ieſu chꝛiſti modo ex euange⸗
lio recitata ſatiſ intelligat:toleret miniſte
rium noſtrum:quouſq; ſi poſſumuſ ulo ad

iuuante tractando faciamus:vt vel omẽg

vel multi intelligant quod ſe pauci intel⸗
lexiſſe letantur.qð ait dĩs: Ego ſuʒ lux

mungdi Clarũ puto eſſe eis qui hãbent
oculos:vnde huius lucis participes fiant.

Qui autem non habent oculos niſi in ſola

carne:miraãtur qð dictũ eſt a dño ieſu chꝛi

ſto. Ego ſum lux mundi. Et foꝛte non de⸗

ſit qui dicat apud ſemetipſum: Nunquid
foꝛte dſis chꝛiſtꝰ ẽ ſol iſte:qui oꝛtu⁊ occa⸗

ſu peragat diem? Non eniʒ defuerũt here
tici qui iſta ſenſerunt. Manichei ſolẽ utũ
oculis carneis viſibilẽ: expoſitum ⁊ publi

cum non tantum hominibus ſed etiam pe

coꝛibus ad videndũ:chꝛiſtum dñũm eẽ pu⸗

tauerunt. Sed catholice eccleſie recta fi⸗

des impꝛobat tale comentum:⁊ diabolicã
doctrinam eſſe cognoſcit. Non ſolum ag⸗
noſcit credendo:ſed in quibus poteſt cõ⸗

Bod modo

ho ii

—,—

d⸗

ent
ant.
ſole
chri
nde⸗
uis
A⸗
ge

bi
Ne
⸗

lic
4,
o⸗

uincit etiam diſputando. Impꝛobemus

itaq; huiuſmodi erroꝛem:quem ſancta ab

initio anathematiʒzauit eccleſia. Hon arbi
tremur dñim ieſum chꝛiſtum hunc eſſe ſo⸗

lem quem videmus oꝛiri ab oꝛiente: occi⸗
dere in occidente:Cuius curſui nox ſucce

dit: cuius radij nube vmbꝛantur:qui cer⸗

to de loco in locum motione commigrat.
Non eſt hoc dñs chꝛiſtus. Non eſt do⸗
minus chꝛiſtus ſol factus: ſed per quẽ ſol

factus eſt. Omnia enĩ per ipſum facta ſũt

et ſine ipſo factum eſt nihil. Eſt ergo lux
que fecit hanc lucem. Hanc amemus:hãc

intelligere cupiamus. ipſaʒ ſitiamꝰ:vt ad

po. xxxv.

ipſam lucem aliqñ veniamus:⁊ in illa ita
viuamus:vt nunqᷓ; oino moꝛiamur. Iſta
enim lux eſt:de qua ꝓphetia olim pᷣmiſſa
ita in pſalmo cecinit.Homines ⁊ iumenta
ſaluabis dñe:ſicut multiplicata ẽ mia tua

B deus. Pfſalmi ſancti iſta vᷣba ſunt.¶¶ Ad.

uertite quid de tali luce antiquus ſctõꝝ
hominũ dei ſermo pᷣmiſerit: homines in⸗
quit ⁊ iumenta ſaluos faciesdñe:ſicut mł
tiplicata eſt mia tua deus. Quõ enim deꝰ

es ⁊ habes multiplicem miam: ꝑuenit ea⸗

dem multiplicitas mie tue non ſolum ad
homines quos creaſti ad imaginẽ tuam:
ſed etiam ad pecoꝛa que hoĩbus ſubdidi⸗
ſti. A quo eni ſalus hominis:ab illo ſalus
et pecoꝛis. Non erubeſcas hoc ſentire de
dſio deo tuo: Immo pꝛeſumas ⁊ fidas et
caueas ne aliter ſentias. Qui ſaluuʒ facit
te:ipſe ſaluũ facit equũ tuũ:ipſe oueʒ tu
am. Ad mĩma oĩno veniamus:ipſe galli⸗

ü nam tuam Dũui eſt ſalus: ⁊ iſta deꝰ ſaluat

Aouet te /interrogas: miroꝛ qͥd dubitaſ

Dedignabit᷑ ſaluare: qui dignatus ẽ crea
re? Dũñi eſt ſalus. Angeloꝝ hominũ peco⸗
rum:dñi eſt ſalus.Sicut nemo eſt a ſeipſo
ita nemo ſaluus eſt a ſeipſo. Pꝛoinde ve
riſſime pſalmus atq; optime ait:homines

et iumenta ſaluos facies dñe.Quare? Si

cut multiplicata eſt mia tua deuſ.Tu enĩ
es deus:tu creaſti:tu ſaluas.tu dediſti eẽ
te das ſanũ eſſe.Si ergo ſicut multiplica⸗

ta eſt mia dei/ab illo homines ⁊ iumenta
ſaluantur:nonne homines habent aliqͥd

aliud quod eis deꝰ pꝛeſtet creatoꝛ: qð iu

mentis non pꝛeſtet? Nulla ne diſcretio ẽ

inter animal factum ad imaginem dei: et
animal ſubditum imagini dei? Eſt plane.

Pꝛeter ſalutem iſtam cõmunẽ nobiſcum

Tract. XXXIIII Ca. VIII

animantibus mutis: eſt q nobis p̃tet de
us:ullis autem non pꝛeſtet. Quid eſt hoc?

Sequerce in eodem pſalmo. Filij aũt ho⸗
minũ ſub tegmine alarum tuarum ſpera⸗
bunt.Habentes modo ſalutem cõmunem
cum pecoꝛibus ſuis: fulij hominũ ſub te
gmine alarum tuarum ſperabunt. Ali⸗
am habent ſaluteʒ in re:aliam in ſpe.Sa⸗
lus iſta que in pꝛeſenti eſt: hoĩbus pecoꝛi
buſq; cõmunis eſt. Sed eſt alia quã ſpe-⸗
rant homines ⁊ accipiunt qui ſperant:nõ
accipiunt qui deſperant. Filij autem ho⸗

minũ ſub tegminc inquit alarum tuarum
ſperabunt.Qui auteʒ pſeuerant ſperant:

a te pꝛoteguntur ne de ſpe a diabolo deij
ciantur: ſub tegmine alarum tuarum ſpe⸗
rabũt.Si ergo ſperabunt/dquid ſperabũt
niſi ꝙ pecoꝛa non habebunt? Inebꝛiabun
tur ab vbertate domus tue ⁊ toꝛrente vo

luptatis tue potabis eos.Qualevinũ eſt.

vnde inebꝛiari laudabile eſt? Quale vi⸗
num eſt? Oðõ non turbat ſed dirigit mentẽ

AQuale vinũ eſt? Qð facit perpetuo ſanũ
non inebꝛiando facit inſanũ. Inebꝛiabũt᷑

Vnde? Ab vbertate domus tue ⁊ toꝛren
te voluptatis tue potabis eos. VUnñ ? Qm̃
apud te eſt fons vite. Ipſe fons vite am-
bulabat in terra. Ipſe dicebat:qui ſitit ve
niat ad me.Ecce fons. ¶ Sed nos de lu⸗
mine loqui ceperamus ⁊ ꝓpoſitaʒ ex euãꝗ
gelio queſtionẽ de lumine tractabamus.
Lecta eſt enim nobis dicẽte dño/Ego ſuʒ

lux mundi. In de queſtio:ne quis carnali

ter ſapiens ſolem iſtum intelligendũ pu⸗
taret. Venimus inde ad pſalmũ.Quo cõ
ſiderato:inuenimus interim dñũm fontẽ vi

te: Bibe ⁊ viuc. Apud te inqᷣt fons vite:

ideo ſub vmbꝛaculo alarum tuarum ſpe⸗

rabũit filij hominũ / inebꝛiari iſto fonte q̃⸗

rentes. Sed de lumine dicebamꝰ:ſequere
ergo. Nam ꝓpheta cũ dixiſſet: apud te ẽ
fons vite:ſecutꝰ adiunxit: ⁊ ĩ lumine tuo

vigdebimus lumen:deum de deo:lumẽ de

lumine.Per hoc lumen factum eſt ſolis lu
men.Et lumen qðò fecit ſolem:ſub quo fe⸗

cit⁊ nos:factũ eſt ſub ſole ꝓpter nos.Fa⸗
ctum eſt inq; ꝓpter nos ſub ſole lumẽ qð
fecit ſolem Holi ↄtemnere nubem carnis
Nube tegitur / non vt obſcuretur ſed vt
temperetur. Loquens ergo per nubẽ car

nis lumen indeficiens: lumen ſcientie:lu⸗

men ſapientie: ait hominibꝰ. Ego ſum lux

1 Al. ãbulat mundi:q ſeq̃tur menõ rambulabit ĩ

tenebris ſed habebit lumen vite.

AQuõ te abſtulit ab oculis carnis: z reuo⸗

cauit ad oculos coꝛdiſ? Non enim ſufficit
dicere.qui me ſequit᷑ nõ ambulabit in te⸗
nebꝛis ſed habebit lumen:addidit enĩ vi
te:Sicut ibi dictũ eſt/quõ apud te ẽ fons
vite. Videte itaq; frẽs mei:quõ verba do
mini cum illius pſalmi veritate ↄcoꝛdent:
et ibi lumen poſitũ eſt cum fonte vite.⁊ a
dño dictuʒz eſt: lumen vite. In iſtis autem
vſibus coꝛꝑalibꝰ aliud ẽ lumẽ:aliud fons
Fontẽ fauces querũt:lumen oculi. Quã
do ſitimus:querimus fontẽ. Qñ in tene⸗
bꝛis ſumus.querimꝰ lumen. Et ſi foꝛte no
cte ſitiamus: lumen accendimꝰvt ad fon⸗
tem veniamuſ. NHon eſt ſic apud deũ. Qð
lumen eſt:hoc eſt fons. Qui tibi lucet vt
videas:ipſe tibi manat vt bibas. Videtiſ
ergo frẽs mei:videtis ſi intus videtiſ:qua
le hoc lumen eſt:de quo dũs dicit:qui me
ſequitur non ambulabit in tenebꝛis.Seq̃⸗
re iſtum ſolem:videamꝰ ſi non ambulabis
in tenebꝛis.Ecce oꝛiẽdo exit a te. Ille cur

ſu ſuo ad occidentẽ ꝑgit:tibi foꝛte ad oꝛiẽ

teʒ:pꝛofectio eſt. Miſi tu in ↄꝛiã ꝑtẽ ꝑgas:
non qua ille tendit: ſequẽdo eum ꝓfecto
errabis:pꝛo oꝛiente occidentem tenebis.

Tu eum in terra ſi ſequaris errabis. Nau

ta ſi eum in mari ſequatur errabit. Po⸗

ſtremo videtur tibi ſequendum eſſe ſo⸗

lem:⁊ tendis etiaʒ ipſe ad occidentẽ quo
et ille tendit. Videamꝰ cũ occiderit:ſi nõ
ambulabimꝰ in tenebꝛis. Vide quẽadmo
dum ⁊ ſi nolueris eum deſerere tu:ipſe te
deſeret:ſeruitutis ſue neceſſitate pagens
O diem. ¶ Dñs autem noſter ieſus chꝛiſtus
interim ⁊ cum per carnis nubem non om⸗
nibus apparebat: ꝑ ſapie poteſtatẽ omĩa
tenebat.Neus tuus vbiq; totus eſt.Si nõ
ab illo facias caſum: nunq; a te ipſe facit
occaſum.Qui ergo me inquit ſequit᷑ non
ambulabit in tenebꝛis:ſed habebit lumen
vite. Qð pꝛomiſit/futuri tempoꝛis verbo
poſuit.Hon enim ait habet: ſed habebit
lumen vite. Non ait tamen qui ſequetur
me:ſed qͥ ſeq᷑ me. In eo qð facere debe⸗
mus / pꝛeſens tempus poſuit.Qð auteʒ ꝓp
miſit facientibus:futuri tempoꝛis verbo ſi
gnauit. Qui ſequitur habebit.odo feqᷓ
tur:poſt habebit.odo ſequit᷑ per fidem
poſt habebit per ſpeciem. diu enim ſu

mus in coꝛpoꝛe ait apoſtoluſ:pꝑegrinamur
a dño. Per fidem eni ambulamuſ non per
ſpeciem. Quando per ſpeciem? Cum ha⸗
buerimus lumen vite:cum ad ullam viſio⸗
nem venerimꝰ:quando nox iſta tranſierit
De illo quippe die qui exoꝛturꝰ eſt dictuʒ
eſt. Aane aſtabo tibi ⁊ ↄtẽplaboꝛ. Quid
eſt mane? Tranſacta nocte ſeculi huius:
tranſactis erroꝛibus temptationũ: ſupera
to illo leone qui nocte rugiẽs circũit quẽ
deuoꝛet querens. Mane aſtabo tibi ⁊ vi⸗

debo. HNunc vo quid putamus fratres hu

ic tempoꝛi congruere:niſi qð rurſus ĩ pſal⸗

ij. Coꝛint. v.

ps. v.

mo dicitur? Lauabo per ſingulas noctes pð.l.

lectum meum:lachꝛymis meis ſtratũ meũ

rigabo. Per ſingulas noctes inquit flebo
in deſiderio lucis ardebo. Tlidet dñs deſi
deriũ meum: Quõ dicit illi alter pſalmus
Ante te eſt omne deſideriũ meum:⁊ gemi

tus meus a te non eſt abſconditus. Deſi⸗

deras aurum:videri poteſt. Querens enĩ
aurum:manitfeſtus eris hominibꝰ. Dheſide
ras frumentũ/interrogaſ qui habeat:⁊ cu
piens peruenire ad id qð deſideras/ indi
cas te.Deſideras deum:quiſ videt niſi de
us:? A quo enim petis deum ſicut panem.
ſicut aquam:ſicut aurum: ſicut argentum:

ſicut frumentum? A quo petis deum niſi

a deo? IYpſe petitur a ſeipſo: qui ꝓmittit

ſeipſum.Extendat anima cupiditatẽ ſuã

et ſinu capatioꝛe querat comphẽdere:qð
oculus non vidit nec auriſ audiuit nec in

coꝛ hominiſ aſcẽdit. Deſiderari poteſt/cõ i· Coꝛinth.ij

cupiſci põt / ſuſpirari pᷣt: ĩ illud poteſt di

Ergo fratres mei: qð dñs bꝛeuiter ait.
go ſum lux mundi: qui me ſequitur non
ambulabit in tenebꝛis:ſed habebit lumen
vite.Quibus verbis aliud eſt qð iuſſit:ali
ud qð pꝛomiſit. Faciamus ꝙ iuſſit:ne im⸗

pudenti fronte cõſideremus qð pꝛomiſit:

ne dicat nobis in iudicio ſuo. Feciſti euiʒ

quod iuſſi: vt petas qð pꝛomiſi? Quid

ergo iuſſiſti dñe deus noſter? Dicet tibi
Vt ſeqreris me.Conſiliũ vite petiſti.Cu
ius vite? niſi de qua dictũ eſt: apud te eſt
fons vite. Audiuit quidam. vade vende
omnia que habes ⁊ da pauperibꝰ ⁊ habe⸗
bis theſaurum in celo ⁊ veni ſequere me:
triſtis abſceſſit:non eſt ſecutus. Queſiuit
magiſtrum bonum :interpellauit doctoꝛẽ
et contempſit docentẽ. Triſtis abſceſſit:

põ. xxxvij.

gne cogitari ⁊ verbis explicari non poteſt E

han.ir.

an tii

r iKonn
c

.
ſo⸗
ent

ge⸗
be⸗
.

6

.

F nebꝛis:? Quia dñs illuminat cecos.¶ Gllu

Zohan. ix.

Johan. xii

ligatus cupiditatibꝰ ſuis.Triſtis abſceſ⸗
ſit:habens grandem ſarcinam auaricie ſu
per humeꝛos ſuos.Laboꝛabat/eſtuabat:
et qui ab illo ſarcinaʒ deponere voluit: ñ
eſt ſequẽdus putatus ſed deſerẽdus.Po
ſtea vo qᷓ; dñs per euangeliũ clamauit:ve
nite ad me omnes qui laboꝛatis ⁊ onerati
eſtis ⁊ ego vos reficiam.Tollite iugũ me
um ſuꝑ vos ⁊ diſcite a me quia mitis ſum
et humilis coꝛde:qᷓ; multi fecerunt audito
cuãgelio /qð ex oꝛe ipſiuſ audito diues il
le non fecit.Ergo modo faciamus:ſequa⸗

mur dñm:ſoluamus compedes:quibꝰ im⸗
pedimur ſequi. Et quis idoneus ſoluere

tales nodoſ niſi ille adiuuet cui dictum ẽ:
dirupiſti vincula mea: De quo aliuſ pſal
mus dicit. Dñs ſoluet cõpeditos:dñs eri⸗

get eliſos. Et quid ſequunt᷑ ſoluti ⁊ ere⸗

cti niſi lumen a quo audiunt / ego ſum lux
mundi:qui me ſequit᷑ non ambulabit ĩ te

minamur ergo modo fratres:habẽtes col⸗
lyrium fidei.Pꝛeceſſit eniʒ eius ſaliua cũ
terra:vnde inũgeret᷑ qui cecus eſt natus.
Et nos de adam ceci nati ſumus:illo illu⸗
minante opus habemus.Miſcuit ſaliuam
in terra.verbum caro factum eſt ⁊ habita⸗
uit in nobis.aMiſcuit ſaliuam cum terra:
ideo pꝛedictuʒ eſt: veritas de terra oꝛta ẽ

Ipſe autem dixit:ego ſum via veritas et

vita. Veritate ꝑfruemur cum viderimus
facie ad faciem:quia ⁊ hoc ꝓmittitur nobᷣ
Mam quis auderet ſperare:qð deuſ nõ di
gnatus eſſet vel polliceri vel dare? Tide
bimus facie ad faciẽ:apoſtoluſ dicit. Nũc
ſcio ex parte/nunc in enigmate ꝑ ſpeculuʒ
tunc autem facie ad faciem. Et iohannes
apoſtoluſ in epiſtola ſua. Dilectiſſimi nũc
filij dei ſumus:⁊ nondum apparuit qᷣͥd eri⸗
mus.Scimus quia cuʒ aparuerit/ ſimiles

ei erimus:quõ videbimus eum ſicuti eſt.

Hec eſt magna ꝓmiſſio. Si amas ſequere
„ Amo inquis. Sed qua ſequoꝛ? Si dixiſſʒ
tibi dñs deus tuus/ ego ſum veritas ⁊ vi⸗
ta:deſiderãs veritatẽ:concupiſcẽsvitam:
viam qua ad hec ꝑuenire poſſes ꝓfecto q̃
reres ⁊ diceres tibi.Magna res veritas:
magna res vita:ſi eſſet quõ illuc ꝑueniret
anima mea.Queres qua? Audi eum dicẽ
tem pꝛimo:ego ſumvia.Anteqᷓ; diceret qͥ:
pꝛemiſit qua. Ego lum inquit via. Quo

via: Et veritas ⁊ vita. Pꝛimo dixit q̊ ve⸗

Tract. XXXIII Ca. vIII

nias:poſtea dixit quov Sias. Ego ſum via
ego ſum veritas:ego ſuʒ vita:aAanẽeſ apð

patrem: veritas ⁊ vita. Induens ſe carne:
factus eſt via.Mon tibi dicit᷑ laboꝛa que⸗
rendo viam:vt ꝑuenias ad veritatẽ ⁊ vi⸗

tam. Mon hoc tibi dicitur. Piger ſurge:

via ipſa ad te venit:a te de ſomno doꝛmi⸗

entem excitauit. Si tamẽ excitauit: ſurge

et ambula. FYFoꝛte conaris ambulare:⁊ nõ

potes quia dolent pedes. Vnde dolent

pedes? An iubente auaricia ꝑ aſpera cu⸗

currerunt? Sed dei verbuʒ ſanauit ⁊ clau
dos. Ecce inquis ſanos habeo pedes:ſed

ipſam viam non video. Illuminauit ⁊ ce⸗
cos.hoc totum per fidem:qᷓ;diu ꝑegrina⸗

mur a dño manẽtes in coꝛpoꝛe.Cum autẽ

ꝑambulauermꝰ viam ⁊ ad ipſam patriam
ꝑuenerimus:quid erit nobis letiuſ? Quid

erit nobis beatius? Quia nihil pacatius:

nihil eni aduerſus hoĩeʒ rebellabit. Müũc
vo fratres difficile ſine rixa ſumus.Ad cõ
coꝛdiã quidemvocati ſumus:iubemur pa

cem habere inter nos:ad hoc conandũ eſt

oĩbuſq; nitendũ viribus:vt aliquando ꝑ⸗
ueniamus ad pfectiſſimã pacẽ.AModo au
tem litigamꝰ plerũ q; cum eis:quibus con
ſulere volumus. Ille errat: tu vis ducere
ad vitam. Reſiſtit paganus:Diſputas cõ⸗
tra erroꝛes idoloꝝ ⁊ demonioꝝ. Reſiſtit
hereticus:Diſputas contra alias doctri⸗
nas demonioꝝ. Malus catholicus ñ vult
bene viuere.Coꝛripis etiam interioꝛẽ fra⸗
trem tuũ:tecum manet in domo ⁊ ꝑditas

vias querit.Eſtuas quõ illud coꝛrigaſ:vt

de illo bonam rationẽ dño amboꝝ reddaſ
Ote vndiq; rixarum neceſſitates? Ple⸗
rumq; homo tedio affectus dicit apud ſe⸗
metipſum. Quid mihi eſt pati ↄtradicto⸗
res:pati eos qui reddunt mala pꝛo bonis
Ego volo conſulere:illi volunt ꝑire Con
ſummo vitam meam litigãdo: pacem non

habeo. Inimicos inſuꝑ facio quos amicoſ

habere deberem:ſi beniuolentiã conſulen
tis attẽderẽt. Quid mihi eſt iſta perpeti⸗
redeam ad me:mecum ero:deum meũ in⸗

uocabo.Redi ad teipſum:ibi inuenies ri.
xam.Si cepiſti deuʒ ſequi: ibi inuenis ri⸗
xam. Quam rixam inquis inuenio? Caro

concupiſcit aduerſus ſpiritũ:⁊ ſpiritꝰ ad⸗
uerſus carnem. Ecce tuipſe es:ecce tu ſo⸗
lus es:ecce tecũ es:ecce aliũ nullũ hoiem

pateris. Sed vides aliam legem in mem⸗

0

Rhoma. vij

ZJoh.

ract. XxxxXV Ca. vVIII
bꝛis tuis repugnantem legi mentis tue:et pheticas accendit ⁊ miſit.De his etiã erat
captiuantẽ te in lege peccati que eſt ĩ mẽ⸗ lohannes baptiſta:cui tam magnũ ipſum
bꝛis tuis.Exclama ergo ⁊ a rixa interioꝛe lumen quod eſt dũſ chꝛiſtus/phibuit teſti ehnr
clama ad deum: vt tibi paciſicet te. Miſer moniũ:quale nulli hominũ.Ait enim: In enſ.
ego homo:quis me liberabit de coꝛpoꝛe natis mulierũ:non ſurrexit maioꝛ iohan⸗
moꝛtis huius? Gꝛatia dei per ieſum chꝛi⸗ ne baptiſta.Hic tamẽ quo nemo erat ma⸗
ſtum dñm noſtrum:quia qui melinquit ſe- ioꝛ in natis mulierũ: dicit de domino ieſu
quitur non ambulabit in tenebꝛis ſed ha-⸗ cchꝛiſto. Ego quidem baptiʒo vos in aqua
bebit lumen vite.Finita tota rixa/imoꝛta Qui autem venit foꝛtioꝛ me eſt: cuius nõ .
litaſ conſequetur:quia nouiſſima inimica ſum dignus calciamentum ſoluere. Vlide .
deſtruet᷑ moꝛs.Et qualis pax erit?: Opoꝛ te:quẽadmodũ ſe lucerna dieiſſubmittat.
tet coꝛruptibile hoc induere incoꝛruptio⸗ Lucerna vᷣo ipſum iohannem fuiſſe doni .
nem:⁊ moꝛtale hoc induere ĩmoꝛtalitatt. nus ipſe teſtatur. Ille erat inquit lucerna Johan. v. .
Quo vt veniamus quia tunc erit ĩ re:nũc ardens ⁊ lucens:⁊ vos voluiſtis ad hoꝛaʒ
ſequamur in ſpe eum qui dixit. Ego ſum exultare in lumine eius. Quando autem .
lux mundi:qui me ſequitur non ambula⸗ dixerunt iudei domino:dic nobis in q̃ po
bit in tenebꝛis ſed habebit lumen vite. teſtate iſta facis:ſciens dominus quia io⸗
“ hannem baptiſtam pꝛo magno habebant
xplidit tractatꝰ triceſimuſquar etꝙipſe queʒ pꝛo magno habebant / eis ö
tus: Incipit tractatus triceſinuſ/ domino teſtimoniũ perhibuiſſet reſpõdit
Dixerunt ergo phariſei:Tu dete de celo an ex hominibus?: Turbati illi in⸗
ipſo teſtimoniũ perhibes teſtimo traſ emetipſos cogitabant quia ſi dicerẽt 4
nium tuum non eſtverum:vſq; ad ab hominibus:lapidari poſſent a turba:q
id quod dictum eſt: Uerum eſt te⸗/ iohannem pꝛophetam eſſe credebant. Si
ſtimoniũ meum: quia ſciovnde ve viccrenro celoreſponderct eis. Ille quẽ
Mnennnh mnernir⸗LAi conſitemini de celo habuiſſe pꝛophetiam
ni et quo vado: mihi teſtimoniũ perhibuit:⁊ ab illo audi⸗
*₰ ſttis in qua ego ina Seiaen oteſtate. Eli⸗
A 2 WRNRNR derunt ergo quodlibet hoꝛum reſpondiſ- .
verbis O0/ ſent in laqueos ſe caſuroſ:⁊ dixerunt. Ne Matthᷣ.xxj.
mini noſtri ieſu chꝛiſti vbi ait ſcimus Et domin“ eis. Nec ego dico vo⸗
Ego ſum lux mundi qui me bis:in qua poteſtate iſta facio. Non vobᷣ
ſequitur non ambulabit ĩ te-⸗ dico qð ſcio:quia non vultis fateri quod
nebꝛis ſed habebit lumen vite: heſterno ſcitis. Juſtiſſime vtiq; repulſi: confuſi ab⸗
die qui affuiſtis diu diſputatũ eſſe memi-⸗ ſceſſerunt. Et impletum eſt qð in pſalmo
niſtis.Et ſi adhuc velimus de illo lumine per pꝛophetam dicit deus pater: paraui
diſputare diu loqui poſſumus: Nam non lucernam chꝛiſto meo.id eſt.ipſum iohan .
poſſumus explicare compẽdio. Itaq; fra⸗ nem. Inimicos eius induam confuſione: põ.cxxxji.
tres mei ſequamur chꝛiſtũ lumen mundi: ſuper ipſum autem effloꝛebit ſanctiſicatio
ne ambulemus in tenebꝛis. Tenebꝛe me⸗ mea. Habebat ergo domin“ ieſus chꝛiſtꝰ
tuende ſunt moꝛuʒ:non oculoꝝ.Et ſi ocu teſtimoniũ pꝛophetarũ ante ſe pꝛemiſſo⸗ ſe
loꝛum/non exterioꝝ ſed interioꝛum. In rum: pꝛeconum iudicẽ pꝛecedentiũ.ha⸗ n
de diſcernitur non album ⁊ nigrum/ſed bebat teſtimoniũ a iohanne: ſed ipſe ma- t
iuſtum ⁊ iniuſtũ.Cuʒ hec ergo dixiſſet do ius teſtimoniũ erat quod ſibi perhibebat
Textꝰ ha⸗ minus noſter ieſus chꝛiſtus.t Reſpon / Ilh autem inſirmis oculis lucernas que
ber dixerunt derunt iudei:Tu de teipſo teſtio / rebant: quia diẽ ferre non poterant¶ Nã B
Sei phanſei nium icis:teſtimoniũ tuum non iobannes idemipſe apoſtolus cuius euan Nedele⸗
Al. phibes eſt õ . gelium in manibus habemꝰ: in ipſius euã
eſt verum. Anteq; veniret dñs noſter ie gel ſui capite ait ð ioh
ſus chꝛiſtus:multas ante ſe lucernas pꝛso⸗ gelu ſui capite ait ð iohanne. Erat homo
nergv e miſſus a deo:cui nomen erat iohãneſ.ic

erat
ſum
eſn
n
.
Ama⸗
vleſu
gua
lon
Nige
m.
om!
m hany
3
en
0.
o⸗
at
eisd
odit
none
leeſt
liin⸗

ert⸗ ,

i
9
1.
⸗

.

7

e Mantr

ℳ
ob
lodh
ab⸗
no
raui
pon . „D
ne⸗ ilihh
no
g7
⸗
var
ge⸗
ſis
un
cus
no
Hie

Zob. Groct. Xx

Johnn. j.

venit vt teſtimoniũ perhiberet de lumine
vt omnes crederent per eum. Mon erat il⸗

le lumen:ſed vt teſtimoniũ perhiberet de

lumine.Erat lumen verum: quod ulumi⸗

nat omnem hominẽ venientem in hũc mũ
dum. Si omnẽ: ergo ⁊ iohannem. VUnde
dicit ⁊ ipſe iohannes. Hos omnes de ple⸗

nitudine eius accepimuſ.Diſcernite ergo
iſta vt pꝛoficiat mẽs vr̃a ĩ fide chꝛiſti Ne

ſemper infantes ſitis vbera querentes ⁊ a

cibo ſolido reſilientes. Debetis apud ma⸗

trem ſanctam eccleſiam chꝛiſti nutriri ⁊ ab
lactari:⁊ ad eſcas ſolidioꝛes accedere mẽ
te non ventre. hoc ergo diſcernite:aliud
eſſe lumen quod illuminatur:aliud quod
illuminat. NHam ⁊ oculi noſtri lumina di⸗

cuntur:a vnuſquiſq; ita iurat tangẽs ocu⸗

los ſuper lumina ſua:ſic viuãt lumia mea
Vſitata iuratio eſt. Que lumina ſi lumia
ſunt:deſit lumẽ in cubiculo tuo clauſo/pa
teant ⁊ la ceant tibi. Non vtiq; pñt. Quo⸗

modo ergo iſta in facie que habemus ⁊ lu

mina nuncupamus ⁊ quando ſana ſunt et
quando patẽt / indigent extrinſecuſ adiu

toꝛio luminis:quo ablato ⁊ non illato/ ſa

na ſunt/aperta ſunt nec tamen vident: ſie
mens noſtra que eſt oculus anime/niſi ve

ritatis lumine radietur ⁊ ab illo qui illu⸗

minat nec illuminatur mirabiliter illuſtre⸗
tur: nec ad ſapientiam nec ad iuſticiã po⸗

terit peruenire. Ipſa eſt enim vita noſtra

iuſte viuere. Quomodo autem non of⸗

fendit invia:cui non lucet lumen? Ac per

hoc in tali via videre opus eſt:in tali via
videre magnũ eſt. Ma tobias in facie ocu
los clauſos ha bebat/⁊ filius patri manuʒ
dabat:pater flio viam pꝛecipiẽdo mon⸗
ſtrabat. Reſpõderunt ergo iudei.Zu de

te teſtimoniũ dicis. ZLeſtimoniũ tuum nõ⸗

eſt verum. Videamus quid audiant:au⸗

diamus ⁊ nos:ſed non ſicut illi. Illi contẽ
nentes:nos credentes. Illi occidere chꝛi⸗
ſtum volentes:nos per chꝛiſtũ viuere cu⸗
C pientes. ¶ Interim iſta diſtantia diſtin⸗
guat aures menteſq; noſtras:⁊ audiamus
quid reſponderit dñs iudeis. Reſpon⸗/
dit ieſus et dixit eiſ: Et ſi ego ð me
Al .· de me⸗ teſtimonin perhibeo verum eſtte
w ſtimoniũ meum: Quia ſcio vnde

veni ⁊ quo vado.Lumen ⁊ alia demõ

ſtrat ⁊ ſeipſum. Accendis lucernam:ver⸗

XxV La. VIII

bi gratia :vt queras tunicaʒ:⁊ pꝛeſtat tibi

ardens lucerna vt inuenias tunicam. Nũ⸗
quid accendis lucernam:vt videas arden
tem lucernaʒ? Lucerna quippe ardẽs/ ido
nea eſt ⁊ alia que tenebꝛis operiebantur

nudare: ⁊ ſeipſam tuis oculis demonſtra⸗

re.Sic⁊ dñſ chꝛiſtus/⁊ inter fideles ſuos⁊
inimicos iudeos/tanq; inter lucem ⁊ tene
bꝛas diſtinguebat:tanq; inter illos quos
radio fidei perfũdebat/⁊ illos quoꝝ clau
ſos oculos circũfundebat. Nam etiam ſol
iſte: ⁊ videntis faciem illuſtrat⁊ ceci. Am
bo poriter ſtantes ⁊ faciem ad ſolem habẽ
tes illuſtrantur in carne:ſed non ambo il⸗
luminantur in acie. Vidcet ille:ſed ille nõ
videt. Ambobus ſol pꝛeſens eſt.ſed pᷣſen
te ſole vnꝰ abſens.Sic ⁊ ſapientia dei ver
bum dei dñs ieſus chꝛiſtus vbiq; pꝛeſens
eſt:quia vbiq; eſt veritas:vbiq; eſt ſapiẽ⸗
tia. Intelligit quis ĩ oꝛiente iuſt iciam:in
telligit alius in occidente iuſticiam Mun
quid alia eſt iuſticia quam ille intelligit:
alia quã iſte? Separati ſũt coꝛꝑe:⁊ ĩ vno
habent acies mentium ſuarum. Quã vi⸗
deo iuſticiam hic cõſtitutus ſi iuſticia eſt:
ipſam videt iuſtus neſcio quot manſioni⸗
bus a me carne ſeiunctus: ⁊ ĩ illius iuſti⸗

cie luce coniũctus.Ergo teſtimoniũ ſibi ꝑ

hibet lux:aperit ſanos oculos:⁊ ſibi ipſa
teſtis eſt vt cognoſcatur lux. Sʒ quid agi
mus de infidelibus? Nunquid illis nõ eſt
pꝛeſens? Eſt pꝛeſens ⁊ illis: ſed quibus
eam videant/oculos non habent coꝛdis.
Audi de illis ex euangelio ipſo pꝛolatam

ſententiam. Et lux lucet in tenebꝛis: æ te⸗ Johan.j.

nebꝛe eaʒ non compꝛehenderũt. Ergo ait
dſs ⁊ verum ait.Et ſi ego de me teſtimo⸗
niũ perhibeo:veruʒ eſt teſtimoniũ meuʒ.
Quia ſcio vnde veni ⁊ quo vado. Patreʒ
volebat intelligi:patri gloꝛiam dabat ſili⸗
us.Equalis gloꝛificat eum a quo eſt miſ⸗
ſus:qᷓ;dtum debet homo gloꝛificare euma

quo eſt creatus? Scio enim vnde veni ꝛ q

vado.i¶ Iſte qui in pꝛeſentia vobis loq⸗ D

tur / habet qð non deſeruit: ſed tamen ve

nit. Non enim veniẽdo inde diſceſſit: aut
redeundo nos reliquit. Quid miramini?
Deus eſt. non poteſt hoc fieri/ſed ab ho⸗
mine. non poteſt hoc fieri / ab ipſo ſole.
Quãdo pergit ad occidenteʒ/deſerit oꝛi
entem:⁊ donec oꝛiturus redeat ad oꝛien⸗

tem / non eſt in oꝛiente: Dñs autem noſter

0 ij

Johan. j.

Joh. Tract. XXXV Ca. VIII

ieſus chꝛiſtus ⁊ venit ⁊ ibi eſt:⁊ redijt ⁊ H
eſt. Audi ipſuʒ euangeliſtam alio loco di
centem: ⁊ ſi potes cape.ſi non potes crede
Deum inquit nemo vidit vnq; niſi vnige⸗
nitus filius qui eſt in ſinu patris:ipſe enar
rauit. Non dixit fuit in ſinu patris: quaſi
veniendo deſeruerit ſinuʒ patris. Hic lo⸗
quebatur:⁊ ibi ſe eſſe dicebat.QOui ⁊ hinc

Mat. xxviij · diſceſſurus quid dixit? Ecce ego vobiſcũ

ſum omnibus diebus vſq; ad ↄſummatio⸗
nem ſeculi.Ergo verum eſt teſtimoniũ lu
minis ſiue ſe oſtendat ſiue alia: Quia ſine
lumine non potes videre lumen: ⁊ ſine lu

mine nõ potes videre quodlibʒ aliud qdᷣ

non eſt lumen. Si idoneũ eſt lumen ad de
monſtranda ea que non ſunt lumina: nun

quid in ſe deficit?: Nunquid ſe non aperit

ſine quo alia patere non poſſunt? Locutꝰ
eſt pꝛopheta verum:ſed vnde haberet ni⸗

ſi de fonte hauriret? Locutus eſt iohãneſ

verum:ſed vnde locutus eſt/ipſum inter⸗
roga. MNos inquit de plenitudine eius ac⸗
cepimus.Ergo idoneus eſt dñs noſter ie⸗
ſus chꝛiſtus:qui ſibi perhibebat teſtimo⸗
nium.Sed plane fratres mei:in nocte hu⸗
ius ſeculi audiamus ⁊ pꝛophetiam inten⸗

te.Modo enim ad fragilitatem noſtrà no

cturnaſq; coꝛdis noſtri intimas tenebꝛas:
humilis voluit venire dñs noſter.hHomo

venit contẽnendus ⁊ honoꝛandus: venit
negandus ⁊ confitendus. Contemnẽdus

et negandus a iudeis:honoꝛandus ⁊ con⸗
fitendus a nobis. Judicandus iniuſte:iu⸗

dicaturꝰiuſte.Talis g̊ venit:vt opoꝛteret

ei lucernã teſtioniũ phibere.Nũ quid opꝰ

cerat vt iohanneſ tanq; lucerna perhiberet

teſtimoniũ diei:ſi dies ipſe ab inſirmitate
noſtra poſſet videri: Sed non poteramus
Inflrmus factus eſt infirmis. per infirmi⸗

tatem ſanauit infirmitatem: Per moꝛtalẽ
carnem carnis abſtulit moꝛtem. De coꝛpo
re ſuo collyrium fecit luminibus noſtris.
E ¶ Quia ergo dominus venit ⁊ in nocte ſe
culi adhuc ſumus:opoꝛtet vt ⁊ pꝛopheti⸗
as audiamus. MNam de pꝛophetia conuin⸗

cimus contradicentes paganos: Quid ẽ

chꝛiſtus dicit paganus? Cui reſpondemꝰ

Quem pꝛenũciauerunt pꝛophete Et ille
Qui ꝓphete:? Recitamꝰ eſaiã/danielem/

hieremiã/alios ſctõs ꝓphas.dicimꝰ quI
longe ante illum venerint.qᷓ;to temꝑè ad⸗
uentum eiuſ pꝛeceſſerint.hoc ergo reſpõ

demus. Pꝛeuenerunt eum pꝛophete:pꝛe⸗
dixerunt eum eſſe venturum Reſpondet

aliquis eoꝛum. Qui pꝛophete? Mos reci⸗
tamus:qui nobis quotidie recitantur. Et
ille.Qui ſunt hi pꝛophete? Nos reſpon⸗
demus.Qui ⁊ pꝛedixerunt ea:que ſieri vi
demus.Et ille. Vos inquit vobis iſta ſin
xiſtis. Vidiſtis ea fieri: ⁊ q̃ſi ventura q̃

pᷣdicta ſũt eſſent/in libꝛis quibꝰ voluiſtis
ↄſcripſiſtis.Hic cõtra inimicos paganos:

occurrit nobis alioꝛum teſtimoniũ inimi⸗

coꝛum. Pꝛoferimus codices a iudeis:⁊ re

ſ pondemus. Hempe ⁊ vos ⁊ illi/fidei no⸗
ſtre eſtis inimici:ideo ſparſi ſunt per gen⸗
tes vt alios ex alijs conuincamꝰ inimicis

CLogex eſaie pꝛoferatur a iudeis: videa⸗
mus ſi nõ ibi lego. Sicut ouis ad ĩmolan⸗ Eſaie.liij.

dum ductus eſt: ſicut agnus coꝛam ton⸗

dente fuit ſine voce:ſic non aperuit os ſu⸗

um. In humilitate iudicium eius ſublatũ
eſt. Liuoꝛe eius ſanati ſumus.Omnes vt
oues errauimus:⁊ ipſe traditus eſt ꝓ pec
catis noſtris. Ecce lucerna vna.Alia pꝛo⸗
feratur. Pſalmus aperiatur: etiam inde p

dicta paſſio chꝛiſti recitetur. Foderũt ma põ.xxj.
nus meas ⁊ pedes meos:dinumerauerũt

omnia oſſa mea. Ipſi vo conſiderauerunt
me:diuiſerunt omnia veſtimenta mea: et

ſuper veſtimentum meum miſerunt ſoꝛtẽ.
Apud te laus mea:in eccleſia magna con⸗
fiteboꝛ tibi. Cõmemoꝛabunt᷑ ⁊ conuerten-
tur ad dñm: vniuerſi fines terre. Et ad⸗

oꝛabunt in conſpectu eius vniuerſe patrie
gentium:quia dñi eſt regnum ⁊ ipſe domi
nabitur gentium. Erubeſcat vnus inimi⸗

cus: quia codicem miniſtrabat alius inimi
cus. Sed ecce de codicibꝰpꝛolatiſ/ab vno
inimico alterum vici:⁊ ipſe qui mihi codi

cem pꝛotulit non relinquatur. Ab illo pꝛo

feratur: vnde ⁊ ipſe vincatur. Lego aliuʒ
pꝛophetam:⁊ inuenio dñm loq uentem ad
iudeos. Non eſt mihi voluntas in vobis alachie.

dicit dominus/nec accipiam ſacrificiũ de

manibus veſtriſ:quõ ab oꝛtu ſolisvſq; ad

occaſum ſacrificium mundum offertur no
mini meo. Non venis iudee ad ſacriſiciuʒ
mundum? Conuinco te immundum. Ec⸗

ce ⁊ lucerne perhibẽt teſtimoniũ diei po

pter inſirmitateʒ noſtram: quia diei clari⸗
tatem tolerare ⁊ videre non poſſumꝰ. Nã
et noſipſi chꝛiſtiani:in comparatione qui⸗
dem infidelium lux iam ſumus. Vnde di⸗

ipen

—

i
„ »„
ni
1
Gi
4
=WS
Palachie⸗

— — a —

.
cit apoſtolus. Fuiſtis enim aliquando te⸗

nebꝛe nunc autem lux in dño: ſicut ſilij lu⸗
cis ambulate. Et alibi dixit. Mox pꝛeceſ⸗
ſit dies autem apꝛopinquabit: abij ciamꝰ

ergo opera renebꝛarum induamur arma
lucis:ſic vt ĩ die honeſte ambulemus.Ta
men quia in comparatione illius lucis ad

quam venturi ſumus/adhuc nox eſt etiaʒ H

dies in quo ſumus:audi petrum apoſtolũ
Delataʒ dicit domino chꝛiſto voce ð ma⸗
gnifica poteſtate. Tu es filius meus dile⸗
ctus:in quo bene complacui.hanc voceʒ

inquit nos de celo audiuimus delataʒ:cũ

eſſemus cum illo in monte ſancto.Sed qꝛ
nos non ibi fuimus ⁊ iſtam vocem de celo
tunc non audiuimus:ait ad nos ipſe petrꝰ

Et habemus certioꝛem pꝛopheticum ſer⸗
monem. Pꝛeuidens enun dominus ieſus
chꝛiſtus unpios quoſdam futuros qui mi

raculis eius calumniarentur magicis arti⸗

bus ea tribuendo:pꝛophetas ante pꝛemi⸗-

ſit. Nunquid enim ſi magꝰ erat ⁊ magicis

Artibus fecit vt coleretur: ⁊ moꝛtuus ma⸗-
gus erat anteq; natus? Pꝛophetaſ audi o
homo moꝛtue ⁊ vermeſcendo calumnio/ſe
Pꝛophetas audi:lege:audi quia ante do

minũ venerunt. Habemus inquit apoſto⸗

lus petrus certioꝛem pꝛopheticum ſermo

nem cui benefacitis attendentes ſicut lu⸗
cerne in obſcuro loco: donec dies luce⸗

ſcat ⁊ lucifer oꝛiatur in coꝛdibus veſtris.

Quando ergo dominus ieſus chꝛiſtus ve

nerit: ⁊ ſicut dicit apoſtolus etiaʒ paulus:

illuminauerit occulta tenebꝛarum ⁊ mani

feſtauerit cogitationes coꝛdis vt laus ſit

vnicuiq; a deo:tũc pꝛeſente tali die lucer⸗
ne non erunt neceſſarie. Non legetur nobᷣ
non requiretur teſtimoniũ iohannis: non
ipſo indigebimus euangelio. Ergo omẽs
ſcripture tollentur de medio que nobis in

pꝛopheta:non aperietur codex apoſtoli:

huius ſeculi nocte tanq; lucerne accende⸗
bantur:ne in tenebꝛis remaneremus. Iſtii/
omnibus ſublatis /ne quaſi, nobis luce⸗

ceant indigentibuſ/⁊ ipſis hominibus dei
per quos hec miniſtrata ſunt/nobiſcuʒ lu

men illud verum clarumq; videntibus: re
motis ergo his adiumentis quid videbi⸗

mus? Vnde paſcetur mens noſtra?: Vn⸗

deoee obtutus ille letabitur? vnde erit illud

gaudium: quod nec oculus vidit: nec au⸗

lo non recedamus.

¶ Erplicit tractatus triceſimuſq̃n .

xtus: Ab eo quod dictuʒ eſt: oo

ris audiuit: nec in coꝛ hominis aſcendit:

Quid videbimꝰ? Obſecro vos amate me
cum: currite credendo mecum: patriam ſu
pernam deſideremuſ:ſuperne patrie ſuſpi
remus:peregrinos nos eſſe hic ſentiamus
OQuid tunc videbimus:dicat nunc euůge⸗
ꝛincipio erat verbum: ⁊ verbuz
erat auud deum:⁊ deus erat verbuʒ. Vn⸗
de tibi ros inſperſus eſt ad fonteʒ venies.
vnde radius per obliqua⁊ per anfractuo⸗
ſa tibi ad coꝛ tenebꝛoſum miſſus eſt.nudã
ipſam lucẽ videbiſ:cui vidende ferendeq;

lium. In

mundaris: Dilectiſſimi qð ⁊ heſterno cõ⸗
memoꝛaui:iohannes ipſe dicit. Filij dei
ſumus:⁊ nondum apwparuit quid erimus.

Scimus quia cum apparuerit ſimileſ ei eri

mus:quõ videbimus eum ſicuti eſt.Sen⸗

Joh. Tract. xxXVI La. VIII

tio veſtros affectus attolli mecum in ſup⸗

na:ſed coꝛpus quod coꝛrumpitur aggra⸗
uat animam:⁊ depꝛimit terrena inhabita⸗
tio ſenſum multa cogitantem. Depoſiturꝰ
ſum ⁊ ego codiceʒ iſtum. diſceſſuri eſtis ?
vos quiſq; ad ſua. Bene nobis fuit ĩ luce
cõmuni:bene gauiſi ſumus:bene exultaiu
mus:ſed cum ab inuicem recedimus/ab il

ſcdᷣm carnem iudicatiſ: ego non iu
dico quemq;: vſq; ad id quod di-

ctum eſt:Ego ſum qui teſtimoni/

perhibeo de meipſo:et teſtimoni⸗

imerito 'm intelligentiz ſpiritualem aqle

im phibet de meqͥ miſitme pater

tuoꝛ libꝛisvniuſ euãgelijſan
s iohannes apoſtolus nõ

comparatus/altius multoq; ſublimiꝰaliĩis
tribus erexit pꝛedicationẽ ſuam:⁊ in euuis

erectione etiam coꝛda noſtra erigi voluit

Nam ceteri tres euageliſte tanq; cum ho⸗

mine dño in terra ambulabant/de diuini⸗

tate eius pauca dixerunt: iſtum autem qᷓↄſi
piguerit ĩ terra ambulare:ſicut ipſo exoꝛ:·

o iij

4

oh. Tract. xxxVI Ca. vIII

5 .
dio ſui ſermonis intonuit:erexit ſe non ſo tholica autẽ fides ex vtroq; verũ tenens .
lum ſuper terram ⁊ ſuper omnem ambitũ qð tenet: ⁊ pᷣdicans qð credit: ⁊ deũ chꝛi hanih.
aeris ⁊ celi/ſed ſuper omneʒ etiam exerci ſtum intellexit: ⁊ hoĩem credidit. Vtrũq;
tum angeloꝛum/omnẽq; conſtitutionẽ in⸗ enĩ ſcriptũ eſt:⁊ vtrũq; verũ eſt.Si deum
viſlibiliũ poteſtatum: ⁊æ peruenit ad euz ꝑ tm̃ dixeris chꝛiſtũ:medicinã negas qua ſa
Johan. j. quem facta ſunt omnia/ddicendo. In pꝛin natus es.Si hoĩem tm̃ dixeris chꝛiſtũ:po
cipio erat verbum:⁊ verbum erat apð de⸗ tentiã negas qua creatꝰ es. Vtrũq; igitur
um:⁊ deus erat verbum. hoc erat in pꝛin tene aia fidelis ⁊ coꝛ catholicũ /vtrũ q; te
cipio apud deum. Omia per ipſum facta ne:vtrũq; crede:vtrũq; fideliter cõfitere.
ſunt:⁊ ſine ipſo factũ eſt nihil.huic tante Et deus chꝛiſtꝰ eſt: ⁊ hõ chꝛiſtus. Qualis
ſublimitati pꝛincipij /etiam cetera ↄgrua deus chꝛiſtus? Equalis patri:vnꝰ cũ pi .
pꝛedicauit:⁊ de dñi diuinitate quomodo tre.Qualis hõ chꝛiſtus? De virgine natuſĩ
nullus alius eſt locutus: Hoc ructabat: trahẽs de hoĩe moꝛtalitate:nõ trabẽs ini⸗
qð biberat. Non enim ſine cauſa de illo in quitatẽ. Iſti ergo iudei videbant hoĩiem:
iſto euangelio narratur: quia ⁊ in conui⸗ nec intelligebãt nec credebãt deũ Atq; in
uio ſuper pectus dñi diſcũbebat. De illo ter cetera audiſtis iam quẽadmodũ ei di
ergo pectoꝛe in ſecreto bibebat. Sed qð i xerũt. Tu de teipſo teſtimoniũ dicis:teſti
ſecreto bibit/ ĩ manifeſto eructauit. VUt H moniũ tuũ nõᷣ eſt ven. ¶ Audiſtis etimm
Ueniat ad omnes gentes non ſolũ incarna quid ille reſpõderit:cũ heſterno die lectũ
tio filij dei: paſſio ⁊ reſurrectio:ſed etiam eſſet ⁊ ꝓ noſtris viribuſ diſputatũ Hodie
qð erat ante incarnationeʒ /vnicus patri: verba eius hec locuta ſunt: vos im car
yer bum patris/ coeternꝰ generantiſequas nem iudicatis. JIJdeo inquit mihi dici⸗ Sðð
Johan. xiiij lis ei a quo miſſus eſt: ſed in ipſa miſſio⸗ tis: tu de te teſtimoniũ dicis:teſtimonium N
ne minoꝛ factus qͥ maioꝛ eſſet pater. Quic tuũ non eſt verũ/quia fſm carnẽ iudicatis
quid ergo humiliter poſitũ auditis de do quia deũ non intelligitis:⁊ hoĩem vide⸗
mino ieſu chꝛiſto: ſuſcipite carniſ diſpẽſa⸗ ns.⁊ hoĩeʒ pſequendo /deũ latentẽ offen
tionẽ.Cogitate qualis factus eſt pꝛopter ditis:ergo ſᷣ̃m carnẽ iudicatis. Ideo vobᷣ
nos non qualis erat vt faceret nos.uic⸗ arrogans videoꝛ:quia ego teſtimoniũ ꝑ⸗
quid autem ſublime ⁊ ſupꝛa omnes crea⸗ hibeo. Ois enĩ homo quando de ſe ꝑhibe
turas excelſum atq; diuinũ ⁊ patri equa⸗ re vult teſtimoniũ laudabile:arrogans et 2
le atq; coeternũ de illo audieritis in euan ſuperbus videtur. Ideo ſcriptũ ẽ: Mõ te Pꝛoũ.xxvij
gelio poni vel legeritis:ſcitote vos hoc le laudet os tuũ:ſed laudet te os ꝓximi tui R
gere qð ad foꝛmam dei pertinet nõ qð ad Sed hoc hoĩ dictũ eſt/ infirmi eni ſumus
foꝛmam ſerui: Quia ſi iſtam regulam te⸗ et apud infirmos loqmur: verum dicere 2
nueritis qui capere poteſtiſ:non autẽ om mentiri poſſumus:⁊ ſi veꝝ dicere debemꝰ
nes capere poteſtis ſed oẽs credere debe et mentiri tamẽ poſſumꝰ cũ volumꝰ. Lux
tis: Si ergo hanc regulam tenueritis ad, meætiri nõ poteſt: Abſit vt ĩ lucis dĩne ſplẽ
uerſus calumnias tenebꝛarum hereticar doꝛe:tenebꝛe mẽdacij reꝑiant᷑. Loqueba⸗
tanq; in lumine ambulantes ſecuri pugna tur ille tanq; lux.lo quebat᷑ tanq; veritas:
bitis. Hon eni defuerũt qui ſola euange-⸗ ſed lux ĩ tenebꝛis lucebat ⁊ tenebꝛe eã nõ
lica teſtimonia legẽdo ſectarent᷑ que ð hu compᷣhenderũt. Ideo ſᷣm carnem iudica⸗
militate chꝛiſti poſita ſunt: qui aduerſus bant Vos inquit ſᷣm carnẽ iudicatis:ego
ea teſtimonia que de diuinitate eius locu nõ iudico quemqß Mon ergo iudicat
ta ſunt ſurdi fuerũt. Jõ ſurdi vt malever⸗ quemq; dñs A Aſtꝰ? Monne ipſe eſt
boſi. Itẽ quidam illa ſola attendẽtes que quem coufitemur reſurrexiſſe tertia die:
de dñi ſublimitate dicta ſũt:etia ipſi miaʒ aſcendiſſe ĩ celũ / ibi ſedere ad dexteram
eius qua homo factus eſt ꝓpter nos⁊ ſi le patris:inde eſſe venturũ ad iudicãdos vi
gerunt nõ crediderũt.⁊ ab hoĩbꝰ inducta uos ⁊ moꝛtuos? Nonne ipſa eſt fides nr̃a
atq; falſa eſſe putauerũt: ↄtendeẽtes deuxy ð qua dicit apłs. coꝛde creditur ad iuſti-⸗
tmmodo fuiſſe dñm noſtꝝ chꝛiſtũ:nõ etiã ciam:oꝛe autẽ cõfeſſio fit ad ſalutẽ?: Ergo ꝰ
hoĩem.Alij ſic alij ſic:vtriq; in erroꝛe.Ca⸗ quãdo iſta ↄfitemur:cõtra dñm loqmur?

—

—.—
.

6ðJL
—
=☛
—
—
— —

Timo. iiij

— ——

V N — — — — — —

dꝛou tx

4
. .

Johan. iij.

Nos dicimꝰ venturũ iudicẽ viuoꝝ ⁊ moꝛ
tuoꝝ:ipſe autẽ dicit/ego nõ iudico quẽqᷓ;
id eſt.modo:ſicut dicit alio loco: ego non
veni vt iudicẽ mundũ ſed vt ſaluũ faciaʒ
mũdũ:nõ iudiciũ ſuũ negãdo ſed differẽ
do: Aut certe quia dixerat:vos ſᷣm carnẽ
iudicatis:ita ſubiũxit:ego ñ iudico quẽqᷓ;

yt ſubaud iaſ/vᷣm carnẽ. Nullus ergo nobᷣ

contra fidem quã tenemꝰ ⁊ annũciamꝰde

iudice chꝛiſto ſcrupulus dubitatiõis ĩ coꝛ⸗

de remaneat. Aenit chꝛiſtꝰ ſed pꝛimo ſal
uare poſtea iudicare:eos iudicãdo in pe/

nam qͥ ſaluari noluerũt: eos ꝑducẽdo ad

vitã qui crededo ſalutẽ nõ reſpuer̃t. Pꝛi⸗

peccatoꝛes ⁊ oĩino neminẽ eſſe imunem a

ma ergo diſpẽſatio dñi nr̃i ieſu chꝛiſti me⸗

dicinalis ẽ nõ iudicialis.Nã ſi pꝛimo ve⸗
niſſet iudicaturꝰ:neminẽ inueniſſer cui pᷣ⸗
mia iuſticie redderet.Qꝛ ergo vidit omẽſ

moꝛte peccati:pꝛius erat eius mia pꝛogã⸗

—2

da: ⁊ poſt exercendũ iudiciũ. Quia ð illo

cantauerat pſalmus.AMiĩiam ⁊ iudiciũ can
tabo tibi dñe. Non eni iudiciũ ait ⁊ miaʒ.
Mã ſi pꝛimo eſſet iudiciũ:nulla eſſet mia:
Sed pꝛimo mĩa/ poſtea iudiciũ. Que eſt
pꝛimo mĩa? Creatoꝛ hoĩs/hõ eſſe dignatꝰ

eſt:factꝰẽ qð fecerat:ne piret qð fecerat.
Quid huic mĩe addipoteſt? Et tamẽ ad⸗
didit. Parũ fuit ei hoĩem fſieri.ſed etiã ab
hoibuſ repꝛobari. Parũ fuit repꝛobari/⁊⸗

. K
Philippen.ij

exhonoꝛari:Parũ erat exhonoꝛari/⁊ occi
di. Sed hoc paꝝ eſt/moꝛte crucis: NHam⸗

cũ eius obediẽtiã vſq; ad moꝛtẽ factã cõ⸗

mendaret apłs:parũ illi fuit dicere:factꝰ

obedienſ vſq; ad moꝛtẽ:nõ enĩ qualecũq;
moꝛtem:ſed addidit/moꝛtẽ auteʒ crucis.
Illa moꝛte peius mihil fuit:int᷑ oĩa genera

moꝛtiũ.Deniq; vbi doloꝛes acerrimi exa⸗

gitant: cruciatus vocatur/a cruce noĩatꝰ.

Pendentes eni in ligno crucifixi: clauis

ad lignũ pedibus manibuſq; confixi:ꝓdu
cta moꝛte necabant᷑.Nõ enĩ cruciſigi hoc
erat occidi/ſʒ diu viuebat᷑ ĩ cruce: Nõ qꝛ
longioꝛ vita eligebat᷑ ſed quia moꝛs ipſa

ꝓtendebat᷑:ne doloꝛ citius finiret᷑:Moꝛi

voluit ꝓ nobis:parũ dicimꝰ cruciſigi dig⸗
natus eſt: vſq; ad moꝛtẽ crucis obediens
factꝰ. Elegit extremũ ⁊ peſſimũ genꝰmoꝛ

tis:qͥ oẽm fuerat ablaturꝰ moꝛtẽ.De moꝛ

te peſſima:occidit oẽm moꝛtẽ Peſſima eĩ
erat nõ intelligẽtibꝰiudeis:nam a dño ele

oh. Tract. xxXxXVI Ta.

cta erat. Ipſaʒ eĩ crucẽ ſuã ſignũ habiturꝰ
erat:ipſam crucẽ de diabolo ſuꝑato tanqᷓ;
tropheũ in frontibꝰ fideliũ poſiturꝰ:vt di
ceret apłs.Mihi autẽ abſit gloꝛiari niſi in
cruce dñi nf̃i ieſu chꝛiſti:p quẽ mihi mun⸗

dus cruciſixus eſt ⁊ ego mũdo. Mihil erat
tunc in carne intolerabiliꝰ:nihil eſt nũc in

fronte gloꝛioſiꝰ.Quid ſeruat fideli ſuo:qͥ
talem honoꝛẽ dedit ſupllicio ſuo? heniq;
modo in penis reoꝝ non eſt apud rhoma⸗
nos. Vbi eni dñi crux honoꝛata eſt:puta⸗
tum eſt qð ⁊ reus honoꝛaret᷑ ſi cruciſigere⸗
tur. Qui ergo ideo venit/neminẽ iudica⸗
uit:et mala paſſus eſt. Pertulit iniuſtum
iudiciũ:vt ageret iuſtũ.Sed ĩ eo quod ꝑ
tulit iniuſtum: mie fuit. Deniq; ita humi⸗
lis factus eſt:vt perueniret ad crucem.di⸗
ſtulit quidem potentiã:ſed publicauit mi
ſericoꝛdiã. Vnde diſtulit potẽtiã? Quia
de cruce noluit deſcendere:qui potuit de
ſepulchꝛo reſurgere. Vñ publicauit miſe

ricoꝛdiã? Quia pendens ĩ cruce dixit.Pa

ter ignoſce illis:quia neſciũt quid faciũt

Siue ergo ꝓpter hoc quia non venerat iu

dicare mũdũ ſʒ ſaluare mũdũ/dixit:ego
non quemq; iudico.ſiue quẽadmodũ cõ⸗
memoꝛaui quõ dixerat/voſ pᷣm carnẽ iudi

catis:addidit: ego ñ iudico quemq;: vt in

telligamꝰ xpᷣm nõ ſᷣm carnẽ iudicare ſicut

ab hoĩb' iudicatꝰ ẽ. Hã vt agnoſcatis iã:
iudicẽ xpᷣm: audite qð ſeqᷣtur. Et ſi iudi
co ego ingicin meum verũ eſt

habes ⁊ iudicẽ.Sʒ agnoſce ſaluatoꝛẽ:ne

ſentiaſ iudicẽ̃.Quare aũt dixit iudiciũ ſu
um verũ eſſe: jt
ſed Dixi vobis O

nia ſol

. —— 7 — 52. ☛☚n
frẽs:qꝛ iohãnes iſte euãgeliſta ſctũs mul

tũ alte volat. Vix eſt eũ mẽte compᷣhẽde

re.Mpyſteriũ aũt altius volantis: opꝰ eſt

vt cõmemoꝛẽ charitati vrĩe. Et apud eʒe⸗ Eʒzechiel.j.
chielẽ ꝓphetã in apocalypſi ipſiꝰ iohãnis Apocal.iiij.

ciꝰ ẽ h̊ euãgeliũ cõmemoꝛat᷑ alal qdrupeſ
hñs qᷓttuoꝛ ꝑſonas:hoĩs:vituli:leonis:aqͥ

le. Qui añ nos ſcripturaꝝ ſcãruʒ myſteria

tractauerũt:pleriq; in h̊ aĩali: vel potius
in his animalibus quattuoꝛ euangeliſtas
intellexerunt Leoneʒ ꝓ rege poſitũ:quõ

videtur leo rex eſſe quodãmodo beſtiarũ

„

Gal. vj.

Ecce

pꝛopter potentiam ⁊ terribilem foꝛtitudi⸗-

nem. HhHec perſona tributa eſt mattheo:qꝛ
in generationibꝰ.domini/regum ſeriem ꝓ
o iiij

uinitate eius perpauca locuti ſunt tanq; i
terra cum illo ambulantes. Reſtat aquila
ipfe eſt iohannes ſublimiũ pꝛedicatoꝛ: et
lucis interne atq; eterne fixis oculis con-
teumplatoꝛ. Dicuntur enim ⁊ pulli aquila⸗
rum a parentibus ſic pꝛobari:patris ſcilicʒ
vngue ſuſpendi ⁊ radijs ſolis opponi.qͥ ſfi·

£ vngue vimirtitur ſ

Add boc reſpondeo.Multi heretici abun⸗

Joh. Tract. XXVI

ſecutus eſt: quemadmodũ eſſet dominus

per ſtirpem regiam de ſemine dauid regi

Lucas autem quõ cepit a ſacerdotio ʒza⸗
charie ſacerdotis/facienſ mentionem pau-
tris iohannis baptiſte: vitulo deputatus ẽ
quia magna victima vitulus erat in ſacri-
ſicijs ſacerdotum. Marco homo chꝛiſtus
merito aſſignatus eſt: quia neq; de regia
poteſtate aliquid dixit/neq; de ſacerdota
li cepit:ſed tantum ab homine chꝛiſto ex. les ſecum poſ angerent Quc
coegit vt etiam nos minimi ⁊ q́;dtũ ad nos
pertinet pꝛoꝛſus indigni/q́;tum autem ad

oꝛſus eſt. hi omnes pꝛope de terrenis.id

eſt. de his que in terra geſſit dominus no⸗

ſter ieſus chꝛiſtus non receſſerunt:De di⸗

me contemplatus fuerit filius agnoſcitur.
Si acie palpitauerit:tanq; adulterinuſ ab

ſublimia loqui debuit:qui eſt aquile com
paratus.Et tamen etiam nos humi repen

tes / infirmi ⁊ vix vllius momenti inter ho
mines/audemus tractare iſta ⁊ iſta expo⸗

nere.Et putamus noſ aut capere poſſe cũ

cogitamus aut capi dum dicimus. Qàuare
iſta dixi? Foꝛte enim poſt hec verba qᷣſ
mihi iuſte dicat: pone ergo codiceʒ.qð ex
cedit menſuram tuam: quid ſumis in ma-

num tuam? quid ei cõmittis linguaʒ tuã:

dant:⁊ ad hoc eos deus abundare permi⸗

ſit ne ſemper lacte nutriamur: ⁊ ĩ bꝛuta in⸗

fantia remaneamus. Quia enim non intel

lexerunt quomodo cõmendaretur diuini

tas chꝛiſti:ſapuerunt ſicut voluerunt.Nõ
autem recte ſapiendo: fidelibꝰ catholicis

queſtiones moleſtiſſimas intulerunt. Ce⸗

perunt exagitare⁊ fluctuare coꝛda fideliũ

noſtri ieſu chꝛiſti non ſoluʒ legerant ĩ euẽ
gelio ſed etiaʒ intellexerant: vt contra ar

Jam tunc neceſſitas facta eſt ſpiritualibꝰ

ma diaboli chꝛiſti arma pꝛoferrẽt: ⁊ ð chꝛi

ſti dĩnitate aduerſus falſos fallaceſq; do⸗

ctoꝛes q;tum poſſent viribꝰapertiſſima cõ
flictatione pugnarent:ne cuʒ ipſi tacerẽt:

alij perirent.Quicunq; enim ſenſerunt do

am ergo videte qus

La. VIII

minũ noſtrum ieſum chꝛiſtum aut diuerſe

ſubſtantie eſſe q; pater eſt. aut tantuʒ eſſe
chꝛiſtum ſolum vt ipſe ſit pater /ipſe ſit fili

us / ipſe ſit ſpirituſſanctus:quicunq; etiam

ſentire voluerunt homineʒ fuiſſe ſolũ / nõ
deum factũ hominẽ᷑. aut ita deũ vt in ſua
diuinitate mutabilem: aut ita deuʒ vt nõ
cet hominem:a fide naufragauerũt ⁊ ð poꝛ
tu eccleſie ꝓiecti ſunt:ne inquietudie ſua

naues ſecum poſitas frangerent Que res

illius miſericoꝛdiã in aliquo diſpenſatoꝝ

mus qð aut intelligatis mecumq; gaudea

dendo ſecuri in poꝛtu maneatis.Dicaʒ er

goſcapiat qui poteſt:credat qui non po-
teſt. Tamen dicam quod ait dominꝰ:ꝛvos
ſᷣm carnem iudicatis ego nõ iudico quẽ
aut modo aut ᷣm carnem. Sed ⁊ ſi ego iu⸗
dico:iudicium meum veruʒ eſt. Quare in
dicium meum verum eſt? Quia ſolus non
ſum inquit:ſed ego ⁊ qui miſit me pater.

7

uid ergo domine ieſu? Si ſolus eſſes

falſum eſſet iudicium tuum:⁊ ideo verum

iudicas quia ſolus non es/ſed tu ⁊ qui te
miſit pater. Quid reſponſurus ſum:ipſe
reſpondeat. Verum eſt inquit iudiciũ me

um. Quare: quia ſolus non ſum.ſed ego⁊

eius numero conſtituti: non vobis tacea⸗

tis:aut ſi intelligere nondumvaletis/cre-⸗

qui miſit me pater mecuʒ eſt. Si tecum ẽ:

quomodo te miſit:Et te miſit:⁊ tecum eſt

Ita ne ⁊ miſſus non receſſiſti: ita ne ⁊ ad
nos veniſti:⁊ ibi mãſiſti? Quomodo iſtud
creditur:quomodo capitur? Ad hec duo

reſpõdeo.Quomodo capitur/recte dicis

Quomodo creditur /non recte diciſ. Im⸗

mo ideo bene creditur:quia non cito capi

tur. Mam ſi cito caperetur: non opus erat

vt crederetur quia videretur. Ideo cre-

dis quia non capis.Sed credendo ſis ido

neus vt capias. HNam ſi non credis/nunqᷓ;
capies:quia minus idoneꝰ remanebis.Fi
viris qui aliquid ſᷣm diuinitatem domini

des ergo mundat te:vt intellectus imple⸗

at te. Verum eſt inquit iudicium meum:
quia ſolus nõ ſum:ſed ego ⁊ qui miſit me
pater. Ergo domine deus noſter ieſu chꝛi
ſte:miſſio tua: incarnatio tua eſt. Sic vi⸗

deo:ſic intelligo. Poſtremo ſic credo: ne

arrogãtie ſit dicere ſic intelligo. Pꝛoꝛſus

et hic ẽ dñs nr ieſus xpᷣs Immo hic erat S

1 Zoh. Tract. xxXVI LCa. VIII

— —

☛ St

N⸗

»

.„ -· 4

*9

põ.cxxxviij

Hiere.xxiij

ſᷣm carnem:modo hic eſt ᷣm diuinitatem:

et cum patre erat ⁊ a patre non receſſerat
Quod ergo dicitur miſſuſ veniſſe ad nos:

incarnatio ipſiꝰ cõmẽdat᷑.qꝛ pr̃ nõ ẽ incar

natꝰ. Nã ſabelliani dicti ſũt quidã hereti
ci qui vocantur ⁊ patripaſſiani:qui dicũt

ipſum patreʒ paſſum fuiſſe. Holi tu catho
lice.Si enim fueris patripaſſianuſ:nõ eriſ
ſanus.Ergo intellige miſſionem filij noĩa
tam/incarnationeʒ filij. Patrem autẽ in⸗
carnatum eſſe non credas.Sed ⁊ a filio in

carnato patrem receſſiſſe non credas. AR⸗

le carnem poꝛtabat:ille autẽ cuʒ filio erat
Si in celo pater/in terra filius: quomodo
pater cum filio erat? Quia ⁊ pater ⁊ filius
vbiq; erant. Non enim ĩ celo ſic eſt deus:
vt non ſit in terra. Audiilluʒ qui volebat
fugere iudicium dei:⁊ non ĩiueniebat qua

Quo ibo inquit a ſpiritu tuo:⁊ a facie tua

q̊ fugiã? Si aſcendero in celum tu ibi es.
De terra erat queſtio:audi quod ſequit᷑.
Si deſcendero in infernũ ades. Si ergo
et in infernũ dicitur ꝙ aſſit:quid rerũ re⸗
manet vbi non ſit? Vox enim dei eſt apð

pꝛophetaʒ . Celum ⁊ terram ego impleo.

Vbiq; ergo eſt:qui nullo clauditur loco.
Moli ab illo auerti:⁊ tecum eſt. Si vis ad
eum peruenire:noli piger eſſe amare. Mõ
enim pedibus ſed affectibꝰ curris:vno lo⸗
co manens venis / ſi credis ⁊ diligis.Er⸗
go vbiq; eſt. Si vbiq; eſt: quomodo cũ ſi⸗
lio non eſt. Ita ne cum filio non eſt:qui ſi
credis ⁊ tecum eſt? Vnde ergo verum eſt
iudicium eius:niſi quia verus eſt filius?⸗
Hoc enim dixit. Et ſi iudico verũ eſt iudi
cium meum: quia ſolus non ſum ſed ego ⁊
qui miſit me pater. Tanq; diceret. Veruʒ

eſt iudicium meum:quia filiꝰdei ſum. Vn

de pꝛobas: quia filius dei es: Quia ſolus
non ſum:ſed ego ⁊ qui miſit me pater.

S¶ Exrubeſce ſabelliane.Audis filium: au⸗

dis patrem. Pater pater eſt: Filius filius
eſt. Mon dixit ego ſuʒ pater ⁊ egoipſe ſuʒ
filius:ſed ſolus non ſum inquit.Quare ſo

lus non es? Quia mecum eſt pater. Ego

ſum:⁊ qui me miſit pater. Audis ego ſum
et qui me miſit. NHe perdas perſonam. di⸗
ſtingue perſonas / diſtingue intelligentiaʒ
noli ſeparare perſidia: ne iterum quaſi
fugiens caribdim in ſcillam incurras. Vo

rabat enim te gurges impietatis ſabellia⸗
noꝛum:vt diceres ipſum eſſe patrẽ qui eſt

ſcriptum eſt: quia duorum ho/

ſum qui teſtimonin phibeo?
ipſo:et teſtimoniũ perhibet de me
q miſit me pꝛ.Expoſuit ilł ⁊ legẽ:ſi in⸗

filius. Modo didiciſti/ſolus non ſum: ſed

ego ⁊ qui miſit me pater. Agnoſcis qꝛ pa⸗
ter pater eſt: ⁊ filius ſilius eſt. Gene agno
ſcis:ſed noli dicere:pater maioꝛ eſt/ſilius

minoꝛ eſt. Noli dicere pater aurum eſt:ſfi⸗

lius argentum eſt. Vna ſubſtantia ẽ/ vna
diuinitas:vna coeternitas: ꝑpfecta equali
tas:diſſimilitudo nulla. Nam ſi tmmodo
alterum credideris eſſe chꝛiſtum:non euʒ
qui pater ẽ: ⁊ ĩ aliquo tamen diſtantẽ ᷣm

naturam eſſe putaueris: a caribdi quidez

euaſiſti:ſed in ſcilleis ſcopulis naufraga⸗
ſti. In medio nauiga: vtrunq; ꝑiculoſum
latus euita. Pater pater eſt:filius filius ẽ
Jam dicis pater pater eſt:filius filius eſt.

bene periculum abſoꝛbentis gurgitis eua

ſiſti. Quid vis ire in alteram partem:vt di
cas aliud eſt pater:filius aliud: Alius eſt
recte dicis:aliud non recte:Aliuſ enim fi⸗
lius/quia non eſt ipſe qui pater:⁊ aliuꝰpr
quia non eſt ipſe qui filiuſ. Non tamẽ ali
ud ſed hocipſum eſt ⁊ pater ⁊ filiuſ.Quid
eſt hocipſum eſt? Vnus deus eſt. Audiſti
quia non ſuʒ ſolus.ſed ego ⁊ qui miſit me
pater. Audi quomodo credas patrem ⁊ ſi
lium. Audi ipſum filium:ego ⁊ pater
ſumus. Non dixit pater ego ſum:aut ego
et pater vnũ eſt.Sed cum dicit ego ⁊ pat᷑
vnũ ſumuſ:vtrunq; audi/⁊ vnũ⁊ ſumus:⁊
a caribdi ⁊ a ſcilla liberaberis. In duobuſ
iſtis verbis.qð dixit vnũ/liberat te ab ar⸗
rio:qð dixit ſumꝰ/liberat te a ſabellio. Si
vnũ:non ergo diuerſuʒ.Si ſumus:ergo ⁊
pater ⁊ filius.Sumus enim non diceret ðᷣ

vno:ſed vnũ non diceret de diuerſis. Exr⸗

go ideo verum eſt inquit uudicium meum
bꝛeuiter vt audias/quia filiuſ dei ſum. Sʒ
ſic tibi perſuadeo inquit quia filiꝰdei ſum
vt intelligas quia mecum eſt pater. Non

ſic ſum filius:vt ipſuʒ deſeruerim. Mõ ita
hic ſumvt cum ipſo non ſim:non ita ibi il⸗

le eſt vt mecum non ſit. Yoꝛmam ſerui ac⸗

cepi/ſed foꝛmam dei non amiſi. Solus er⸗
go inquit non ſum:ſed ego ⁊ qui miſit me

pater. ¶ Dixerat de iudicio: de teſtimo⸗ hh

nio vult dicere. In lege inquit veſtra

—

minũ teſtimoniũ verum eſt: Ego
timonin phibeo deme

vnũ Johan. x.

Daniel.xiij.
Math. xxvj

os conuicit. Ergo quia in lege veſtra ſcri⸗

Joh.

grati ñ eẽnt Magna eni ãſtio ẽ frẽs mei:⁊

valde mihi videt᷑ in myſterio res eſſe con
ſtituta:vbi deus dixit: in oꝛe duoꝛum vel

trium teſtium ſtabit omne verbum. Veri⸗
tas queritur per duos teſtes: Ita planc:

ſic ſe habet humani genceris conſuetudo.
Sed tamen fieri poteſt:vt ⁊ duo mentian
tur. Suſanna caſta duobus falſis teſtibus
vꝛgebatur. Nunquid quia duo erãt:ideo
falſi teſtes non erant? De duobus dicimꝰ
aut de tribus:vniuerſus populus mentitꝰ
eſt contra chꝛiſtum.Si ergo populus con
ſtans ex magna hominũ multitudine/fal⸗

ſus teſtis inuentus eſt:quomodo accipiẽ⸗

dum eſt/ in oꝛe duoꝛum vel trium teſtium
ſtabit omne verbum: niſi quia hoc modo
per myſterium trinitas cõmendata eſt: In
qua eſt perpetua ſtabilitas veritatiſ? Viſ

habere bonam cauſam? habeto duos vel
tres teſtes:patrem⁊ filium⁊ ſpiritũſanctũ
Deniq; quando ſuſanna caſta femina fide
liſq; coniũx/duobus falſis teſtibus vꝛge⸗
batur:trinitas illi in conſciẽtia atq; in oc⸗
culto ſuffragabatur. Ala trinitas de oc⸗

culto vnũ teſtem danieleʒ excitauit:⁊ du

ptum eſt duoꝛum hominũ teſtimoniũ ve⸗
rum eſſe:accipite noſtrum teſtimoniuʒ ne
ſentiatis iudicium. Ego enim inquit non
iudico quemq;: ſed teſtimoniũ perhibeo

de me.Differo iudicium:non differo teſti

moniũ.Eligamꝰ nobᷣ frẽs contra linguas
hoĩium:õ ifirmas ſuſpiciões generis hũa⸗
ni / deum iudicem: deum teſtem. Mon enĩ
dedignatur teſtis eſſe qui iudex eſt:aut ꝓ

mouetur cum ſit iudex:quõ qui teſtis eſt/

ipſe iudex erit. Quare ipſe teſtis? nõ
querit aliuʒ vnde cognoſcat qui ſit. Qua

re ipſe iudex? Quia ipſe habet poteſtatẽ

moꝛtificãdi ⁊ viuiſicãdi:damnãdi ⁊ abſol
uendi:in gehennaʒ pꝛecipitãdi ⁊ in celos

leuandi:diabolo ↄiungendi ⁊ cum ange⸗

lis coꝛonãdi.Cum ergo ipſe habeat hanc
poteſtateʒ / iudex eſt:Quia vo vt te cog⸗
ſcat non querit alium teſtem:qui tunc iu⸗
dicabit te modo videt te. Non eſt vnde il
lum fallas:cum ceperit iudicare.Nõ eniʒ

adhibes tibi aliquos falſos teſtes:qui iu⸗

dicem iüllum poſſent circũuenire. Quan⸗
do ceꝑit iudicare deus:hoc tibi dicet.Qñ
contẽnebas ego videbam.⁊ quando non
credebas/ſententiaʒ meaʒ non fruſtrabã.

Cract. xxxVI La. VIII

differebam non auferebam. Moluiſti au⸗
dire quod pꝛecepi:ſenties quod pꝛedixi.
Si auteʒ audiaſ que pꝛecepi/nõ mala ſen
ties que pꝛedixi:ſed bona percipies que
pꝛomiſi. NRe aliquem ſane moueat qð ait:

verum eſt iudicium meum quia ſolus nõ

ſum ſed ego⁊ qui miſit me pater:cum ali⸗

bi dixerit. pater ñ iudicat quem; ſed oẽ Johan.v.

iudiciũ dedit filio: Jam in eiſdem verbis

euangelij diſputauimꝰæ nunc admonemꝰ

non hoc iõ dictũ quia pater nõ erit cũ ſi⸗
lio iudicante:ſed quõ bonis⁊ malis in iu⸗

dicio ſolus filius aparebit: in ea foꝛma in

qua paſſus eſt ⁊ reſurrexit ⁊ aſcendit in ce ctuum.j.

lum.Diſcipulis quiꝓe tunc aſpicientibus

aſcendentem vox angelica ſonuit ſic venn

et quemadmodũ vidiſtis eum euntem in

celum.id eſt.in foꝛma hominis in qua iu⸗
dicatus eſt iudicabit:vt etiam illud ꝓphe

ticum impleatur:videbunt in quem pupu
gerunt. Cum vo euntibus iuſtis in vitam
eternam videbimꝰ eum ſicuti eſt:non erit
illud iudiciuʒ viuoꝛum ⁊ moꝛtuoꝛum:ſed
pꝛemium tantummodo viuoꝛum. Iteʒ ne

quia duoꝛum hominũ teſtimoniũ verum
eſt:Et ideo quiſẽ; exiſtimet non fuiſſe il⸗
lam legẽ dei/quia non dictum eſt in lege
dei:ſciat ita dictũ eſſe ĩ lege veſtra: tanq;ᷓ
diceret quevobiſ eſt data.A qͥ niſi a deo?
Sicut dicimus: panem noſtrum quotidia
num:⁊ tamen dicimuſ:da nobis hodie.

¶ Explicit tractatus triceſimuſſe⸗

xtus: Incipit tractatus triceſimuſ⸗

ſeptimus: Ab eoc uod dictum eſt:
Dicebant ergo: Ubi eſt pater tuꝰ:
vſq; ad id quod dictum eſt: et ne/

mo apprehendit eum quia nõdu

venerat hora eius:

VBog in ſan
cto euangelio bꝛeuiter dicit᷑:
non bꝛeuiter opoꝛtet exponi
vt quod auditur intelligatur
Vlerba eniʒ pauca domini ſed magna ſũt
Non numero eſtimanda ſed pondere:nec
ideo contemnenda quia pauca:ſed ideo
querẽda qꝛ magna. Qui affuiſtis heſter⸗

—
—

A noir

a n

6

.
1
8
6
i⸗

gohn
8

1⸗
12

e Acnun
H
1

oni
m
ſiüt
ſer
o
e⸗

no die audiſtis:vt potuimuſ diſputauimꝰ
ex eo ꝙ ait dominus: vos ſᷣm carneʒ iudi⸗
catis:ego non iudico quemq;.Sed ⁊ ſi iu⸗
dico:ego /iudicium meum veruʒz eſt: quia

ſolus non ſum ſed ego ⁊ qui miſit me pa⸗

ter. In lege veſtra ſcriptum eſt: quia duo
rum hominũ teſtimoniũ verum eſt. Ego
ſum qui teſtimonium perhibeo de me:⁊ te
ſtimonium perhibet qui me miſit pater.
Ex his verbis heſterno vt dixi die / red⸗
ditus eſt ſermo auribus ⁊ mentibus ve⸗
ſtris. hec cum dominus dixiſſet: illi qui
audierant:voſ ſᷣm carnẽ iudicatis/mãife⸗
ſtauerunt qð audierunt. Reſponderũt eĩ
dño loquenti de deo patre ſuo ⁊ dixerũt.

Abk. dixerũt Ubi eſt pater tuus: Patrẽ chꝛiſti car

ergo ei

ieſus

B meum foꝛſitan ſciretis. ur
qñ dicit foꝛſitan:non dubitat ſed increpat

naliter acceperunt:quia verba chꝛiſti fᷣm
carnem iudicauerũt.Erat autẽ qui loque
batur in aperto caro:in occulto verbum.
homo manifeſtus:deus occultus. Vide⸗

bant indumẽtũ:⁊ ↄtemnebãt indutũ.Cõ
temnebant:quia neſciebãt. Neſciebãt:qꝛ

non videbant. Non videbant:qꝛ ceci erãt
Ceci erant:quia non credebant. Videa⸗
mus ergo:⁊ ad hec dñs quid reſponderit.
Vbi eſt inquiũt pater tuus:? audiuimꝰ eĩ
te dicere/ſolus non ſum:ſed ego ⁊ qui me
miſit pater. NHos ſolũ te videmus:patrem
tuũ tecũ non videmus. Quõ te dicis ſo⸗
lum non eſſe:ſed cum patre tuo eſſe? Aut

Al. Rñdit oſtende nobis tecũ eſſe patrẽ tuũ.Et do

minus.MNunquid me videtis:vt patrem
oſtendãvobiſ? Hoc enĩ ſequitur:hoc ſuis
verbis ipſe reſpondit:quoꝝ verboꝝ expo
ſitionem nos ante pᷣmiſimus. Videte eni
quid dixerit. Neq; me ſcitis:neq; pa
trem meum . Si me ſciretis:forſitã
et patrem meum ſciretis · Dicitis er⸗
go vbi eſt pater tuuſ/quaſi iaʒ me ſciatis.
quaſi totum hoc ſim qð videtis. Ergo qꝛ
me non noſtis:ideo vobis patrem meum
non oſtendo.MÆe quipe hominẽ putatis:
ideo patrem meũ hominẽ queritis:qꝛ ſᷣm
carnem iudicatis. Quia ergo ᷣm qð vide⸗
tis aliud ſum:⁊ aliud ᷣm qð non videtis.
patrem auteʒ meũ loquoꝛ occultus occul
tum.pꝛius eſt vt me noueritis:tunc⁊ pr̃eʒ
meuʒ ſcietis.Si enim me ſcirctis:⁊ pr̃em
Ille qui oĩa ſcit

Attende enĩ quõ increpatiue dicatur ip⸗

ſum foꝛſitan:quod videtur eſſeverbũ du⸗

bitationis. Sed dubitationis verbum eſt

quando dicitur ab homine:ideo dubitan⸗
re quia neſciẽte.Cũ vo dicitur a deo ver⸗
bum dubitatiõis:cum deum nihil vtiq; la

teat:illa dubitatione arguitur inſidelitas
non c pinat᷑ dininitas. Homines enĩ ð his

ZJoh. Tract. xxXXVII C9. VIII

rebus quas certas habent aliqñ increpati
ue dubitant.id eſt:verbuʒ dubitatiõis po
nunt/cuʒ coꝛde non dubitent. Velut ſi in
digneris ſeruo tuo ⁊ dicas.Contẽnis me:

conſidera:foꝛſitan dñs tuus ſum. Hinc et
apoſtolus ad quoſdam contẽptoꝛes ſuos

loquens ait. Puto autẽ ꝙ ⁊ ego ſpiritum

dei habeo. Qui dicit puto:dubitare vide

„

tur. Sed ille increpabat nõ dubitabat: Et

ipſe dñs chꝛiſtus alio loco increpans infi⸗
delitatem futuram generis humani:cũ ve

nerit inquit filius hominis putas inueniet Luce.xviij.

ſidem in terra? Jam q;tum exiſtimo intel⸗
lexiſtis quomodo ſit poſitum foꝛſitan: ne

quis verboꝛum appenſoꝛ ⁊ ſyllabarũ exa⸗

minatoꝛ veluti latine loqᷣ ſciẽs/repᷣhẽdat
vᷣbũ qð dixit dei vbũ.⁊ repᷣhẽdendo dei
vᷣbũ:non eloqnens ſed mutus remaneart.
Quis eni ſic loquitur quomodo loquitur
verbum quod erat in pꝛincipio apud de⸗
um? Moli verba iſta conſiderare:⁊ ex his
verbis aſſuetis illud verbum met ri velle
qð deus eſt. Audis enim verbum ⁊ contẽ

nis: Audi deum ⁊ time. In pꝛincipio erat Johan.j.

verbum. Tu reuocas ad vſum ſermoci⸗

nationis tue: ⁊ dicis apud te. Quid ẽver⸗
bum? Quid magnũ eſt verbum? Sonat et

tranſit. Verberato aere aurẽ percutit:po
ſtea non erit. Audi adhuc. Verbum erat
apud deum. Manebat:non ſonando trãſ⸗
ibat. Adhuc foꝛte contẽnis? Deꝰ erat ver

bum. Apud teipſum o homo cum eſt ĩ coꝛ

de tuo verbum:aliud eſt q; ſonus.Sʒ ver
bum qðs eſt apud te vt tranſeat ad me: ſo⸗

num quaſi vehiculũ querit. Aſſumit eni,z

lum / tranſcurrit aereʒ:venit ad me non re
cedit a te.Sonus autem vt veniret ad me
receſſit a te:nec perſtitit apud me. Ver⸗
bum enim quod erat in coꝛde tuo:nunqd
ſono pꝛetereunte pꝛeterijt? Quod cogita
bas dixiſti: Sed vt ad me perueniret qoð
apud te latebat/ſyllabas ſonuiſti.Sonus
ſyllabarum perduxit ad aurem meam co⸗

ſonum imponit ſe quodãmodo in vehicu⸗-

gitatõnẽ tuã. Per aurẽ meã deſcẽdit ĩ coꝛ

meũ cogitatio tua:ſonꝰmediꝰ trãſuolauit

Joh. Tract. XXXVI

Verbum vo illud qð aſſumpſit ſonũ:añq;

ſonares erat apud te: quia ſonuiſti/ẽ apð

me ⁊ non receſſit a te. oc attende quiſ⸗

.

quis es examĩatoꝛ ſonoꝝ. Verbũ dei con
temnis:quia verbũ hoĩs non compᷣhẽdis
Scit ergo oĩa per quem facta ſunt omnia
et tamen dubitãdo increpat: Si me ſcire⸗
tis:forſitan ⁊ patrem meũ ſi ciretise In⸗
crepat infideles. Nam talem ſententiã di
xit diſcipulis ſuis:Sed ibi non eſt verbuʒ
dubitationis/quia non fuit cauſa increpã

de inſidelitatis. Nam quõ dixit iudeis:ſi
meſciretis foꝛſitan⁊ patrẽ meum ſciretis:

dixit ⁊ diſcipulis ſuis:quando eum philip

pus interrogauit imo poſtulauit ⁊ ait:do⸗

Johan. xiiij

mie oſtende nobis patrẽ ⁊ ſufficit nobis.
Quaſi diceret⁊ ipſe.Te iam nouimꝰ/appa
ruiſti nobis/videmuſ te:dignatuſ es elige

re nos ſecuti ſumus te:mirabilia tua vidi⸗
mus/verba ſalutiſ audiuimꝰ:pꝛecepta ſu⸗

ſcepimus: ꝓmiſſa ſperamꝰ:multũ nobᷣ cõ⸗

ferre pᷣſentia tua ipſe dignatus es.Sed ta
men cum te nouerimꝰ quia patreʒ nondũ
nouimus:inflamamur deſiderio uũllius vi⸗
dendi quẽ nondũ nouimꝰ. Ac per hoc qꝛ
te nouimus ſed non nobis ſufficit doneca
patrem nouerimꝰ: oſtende nobis patreʒ ⁊

Johan. xiiij

ſufficit nobiſ.Et dñs:vt ſcirent non ſe noſ
ſe qð ſe putabãt iam noſſe:tanto tempoꝛe
vobiſcũ ſum ⁊ me neſcitis: Philippe qͥ me
videt videt ⁊ patrẽ meũ. HNHunquid habʒ

iſta ſentẽtia verbũ dubitatiõis? Nunqͥd

dixit:qui me videt foꝛſitan videt ⁊ patrẽ

Quare? Quia fidelis audiebat non fidei

perſecutoꝛ:ideo non erat dñs increpatoꝛ

ſed doctoꝛ. Qui me videt videt ⁊ patrem

meũ.Et h:ſi me ſciretis.⁊ patreʒ ſciretis.
Tollamus verbũ quo notata eſt inſideli
tas audientiũ:⁊ ipſa ſentẽtia eſt. ¶ J he
ſterno die cõmendauimꝰ charitati veſtre:
et diximus ſentẽtias iohanniſ euangeliſte

D

quibus nobiſ narrat qð a dño didicit:nec
diſcutiẽdas fuiſſe ſi fieri poſſet:niſi hereti
coꝛum cõmenta compellerẽt. Bꝛeuiter er
go heſterno die inſinuamꝰcharitativeſtre
eſſe hereticos qui vocantur patripaſſiani
vel a ſuo auctoꝛe ſabelliani. hi dicũt ip⸗
ſum eſſe patrem qui eſt filius: noĩa diuer⸗
ſa vnam vo eſſe perſonam.Cũ vult pater
eſt inquiũt.cuʒ vult filius:tamen vnus cẽ.
¶ Iterum ſunti alij heretici qui vocantur
arriani. Conſitentur quidem vnicum pa⸗

—

tris filium dñm noſtrum ieſum chꝛiſtũ: Jl
lum patrem filij:iſtum filium patris.Eum
qui pater eſt non eſſe filium:eum qui filiꝰ
eſt non eſſe patrem. Confitent᷑ gencratio⸗
nem ſed negant equalitatẽ. Nos.id eſt.ca
tholica fides veniens de doctrina apoſto
loꝛum/plantata ĩ nobis/per ſeriem ſucceſ

ionis accepta/ſana ad poſteroſ trãſmittẽ

da:inter vtroſq;.id eſt.inter vtrunq; erro⸗
rem tenuit veritatẽ. In erroꝛe ſabelliano⸗
rum vnus eſt ſolus:Ipſe pater qui filius:
In erroꝛe arrianoꝝ alius eſt quidem pa⸗
ter alius filius:ſed ipſe filius non ſolũ ali⸗

us ſed etiam aliud eſt. Zu i medio quid:

Excluſiſti ſabellianũ: exclude ⁊ arrianũ

Pater pater eſt/filius filius eſt:alius non

aliud. Quia ego ⁊ pater inquit vnũ ſumꝰ

Sicut etiam heſterno die q́;dtum potui cõ.
mendaui. Cum audit ſumus:abſcedat cõ⸗
fuſus ſabellianus. Cum audit vnũ:abſce⸗
dat confuſus arrianus. Gubernet catholi⸗

cus inter vtrunq; ſidei ſue nauigiũ:quõ iã

cauendum eſt in vtroq; naufragiũ. Dic er
go tu qð dicit euangeliũ:ego ⁊ pater vnũ
ſumus. MHon ergo diuerſum quia vnũ:nõ
vnus quia ſumus:Pauloante dixit: iudi
cium meum verum eſt:quia ſolus nõ ſum
ſed ego ⁊ qui miſit me pater. Tanq; dice⸗

ret. Ideo iudiciũ meũ eſt verũ/quia filiꝰ
dei ſum:quia verũ loquoꝛ: quia ipſe veri

tas ego ſum. Iſti carnaliter intelligentes
dixerunt. Vbi eſt pater tuus? odo au⸗
di arriane:neq; me ſcitiſneq; patrẽ meum
Quia ſi me ſciretis foꝛſitan ⁊ patrẽ meum
ſciretis. Quid eſt ſi me ſciretis ⁊ patrẽ me
um ſciretis:niſi ego ⁊ pater vnũ ſumus?

Quando vides aliqueʒ alicui ſimilem: in

tendat charitas veſtra/quotidiana locu⸗

tio eſt: non ſitvobis arduũ qð eſſe aduer⸗

titis vſitatũ: Quando & vides aliquè ali⸗
cui ſimilem ⁊ noſti tu cui ſimilis ſit: ad⸗
mirans dicis.Quomodo iſte homo ſimił

eſt illi homimi? ſipoc non diceres:niſi duo

eſſent. Hic ille qui euʒ ignoꝛat cui tu iſtũ

ſimileʒ dicis. Ita ne inquit ſimił eſt. Et tu
ad eũ.Quid enĩ: Tu illũ ñ noſti? At ille.
Non noui inquit. Jam tu vt illũ quẽ ne⸗

ſcit ei notum facias: ex pꝛeſente quem
cernit reſpondes ⁊ dicis.Hunc vidiſti:il⸗

lum vidiſti. Non vtiq; qꝛ hoc dixiſti:vnũ

eſſe aſſeueraſti ⁊ duos negaſti: ſed ꝓpter
ſimilitudinẽ tale dediſtireſponſum. Iſtũ

LCa. vII

—.———

Johan. x.

Johan. x:

.
4
ll
0
di
1

N
H noſti æillu noſti: valde eni ſimilis eſt a ni⸗
9 hil diſtat oĩino.Hinc ⁊ dñs.Si me inqt ſci
x retis ⁊ patrẽ meũ ſcirens: Mon qꝛ pater
ta filius:ſed quia patri ſimilis eſt filius.Eru
t beſcat arrianus. Oꝛatias dño qꝛ ⁊ ipſe ar
e rianus receſſit ab erroꝛe ſabelliano: æ⁊1 non
* eſt patripaſſianꝰ. Non dicit ipſum patreʒ
⸗ indutũ carne veniſſe ad hoĩes/ipſum eſſe
ne⸗ paſſum:ipſum reſurrexiſſe: ⁊ quodãmodo
R ad ſe aſcẽdiſſe.hoc ñ dicit. Agnoſcit me⸗
ne cum patrẽe patrẽ eſſe: ⁊ filiũ ſihũ eſſe. Sed
=”ZM o frater euaſiſti illud naufragiũ: quare tẽ
l dis in alterũ? Si pater pater eſt:ſilius fili⸗
k us eſt.Quare dicis fimilem? quare diuer
. ffõfülſuumæz quare aliã ſubſtantiã? Si diſſimilis
W Johan.xiiij eſſet:nunquid diceret diſcipulis ſuis:qui
NN mnme videt videt 1 patre:? Hunqͥd dicerʒ iu
0. deis:ſi me ſciretis ⁊ patrem meũ ſciretis?
ſcc Vnde hoc verũ eſſet:niſix illud veꝝ:ego
dr E et pater vnũ ſumus:? ¶ Hec verba lo⸗/
dut cutus eſt in gaʒophilatio: docens
e in templo. aéna ſiducia ſine timoꝛe.
Ner Roreich paterer qð nollet:qui nec naſce⸗
n rretur ſi nollet.Deniq; qð ſequit᷑ ⁊; nemo
ann aapprehẽdit eum:quia nõdũ vene/
n rat hora eius.Hoc item nõnulli cũ au⸗
n diunt/ſub fato fuiſſe dñm chꝛiſtũ credũt ⁊
⸗ dicũt. Ecce chꝛiſtꝰ habebat fatũ. O ſi coꝛ
4 tuũ nõ eſſet fatuũ:nõ crederes fatũ.Si fa
4 tum ſicut nõnulli intellexcrũt/a fando di⸗
8 cctum eſt. id eſt. a loquẽdo:verbũ dei quõ

habet fatũ:qũñ in ipſo verbo oĩa ſunt que
eun Coõdita ſunt: mMõ eni aliqd deus conſtitu⸗

Nnng. et ibi erat: Quõ ⁊ factus ẽ ⁊ ibi erat?: OQꝛ
Nu domus quã edificat inſtructoꝛ pꝛius in ar
loo te erat:Et ibi meliuſ erat ſine vetuſtate:ſi
auet⸗ ne ruina. Tamen vt oſtendat arteʒ /fabꝛi
tali⸗ cat domũ ⁊ ꝓceſſit quodãmodo domꝰ ex
ad⸗ domo: Et ſi domus ruat:ars manet. Ita
ſnul apud dei verbũ erant oĩa que cõdita ſũt
dNo. Quia oĩa in ſapia fecit deuſ:⁊ cũcta nota
ſtü fecit. MNõ enĩ quia fecit didicit:ſed qꝛ no⸗
tin uerat fecit. Nobis qꝛ facta ſunt /nota ſũt
We. Illi niſi nota eſſent/facta non eſſent.Pꝛe
ne⸗ —cCccſſit ergo verbum. Et quid ante verbum

nen dei kube oino. Mam ü eſſet aliquid an⸗
ſi, znis. ſ ke/non dictuʒ eſſet: in pꝛincipio erat ver⸗
pnfii Johaͤnis. j. bum:ſed in pꝛincipio factum eſt, verbum.
ppter Deniq; de mũdo quid ait moyſes: In pᷣn.
gü Beneſis.: cipio fecit deus celum⁊ terrã.Fecit quod

factum eſt.Muũ dus factus eſt:⁊ factus eſt

Joh. Tract. XxXXVI La. vIII

non erat. Si ergo fecit quod non erat:an⸗

te quid erat:? In pꝛincipio erat verbũ. Et

vnde celum ⁊ terra? & mĩa per ipſum fa⸗-

cta ſunt. Zu ergo ponis chꝛiſtum ſub fato

Vbi ſunt fata? In celo inquis: in oꝛdine
conuerſiõibꝰſiderum. Quõ ergo fatum
habet /per qucʒ factuʒ eſt celum ⁊ ſidera:
cum tua voluntas ſi recte ſapies tranſcen
dat ⁊ ſidera? An quia noſti chꝛiſti carnem
fuiſſe ſub celo: iõ putas ⁊ poteſtatẽ chꝛi⸗
ſti ſubditam celo? Audi ſtulte:nondũ ve⸗
nerat hoꝛa eius: HNon quia cogeret᷑ moꝛi:
ſed quia dignaret᷑ occidi. Nouerat enim
ipſe quando deberet moꝛi. Intendit om⸗
nia que pᷣdicta ſunt ð illo: ⁊ expectabat fſi
niri oia que pᷣdicta ſunt ante eius paſſio⸗
nem futura:vt cuʒ impleta eſſent: tunc ve
niret paſſio diſpoſitiõis oꝛdine:non fatali
neceſſitate. Deniq; audite vt ppetis.
¶Inter cetera que de illo ꝓphetata ſũt ·
ſcriptuʒ eſt etiã hoc.Pederũt in eſcã meã
fel:⁊ in ſiti mea potauerũt me aceto.Quõ
facta ſint/ĩ euangelio nouimꝰ. Pꝛius de⸗
derunt fel:accepit:guſtauit ⁊ deſpuit:Po
ſtea in crucè pendens:vt oĩa pꝛedicta cõ⸗
plerent᷑ ait:Sitio:Acceperũt ſpongiã ace
to plenam: in arundine ligauerunt ⁊ ad⸗
mouerunt pendẽti. Accepit ille ⁊ ait:Per Johan.xix.
fectum eſt. QAuid eſt perfectum eſt? Im⸗
pleta ſunt oĩia:que ante paſſionẽ mes fue
rant ꝓphetata.Ergo adhuc qͥd hic facio?⸗
Deniq; poſtea quã dixit perfectum eſt:in

clinato capite tradidit ſpiritũ. Nunquid
illi latroneſiuxta confixi/quando volue⸗

runt expirauerũt: Tenebant᷑ vinculis car
nis:quia non erant creatoꝛes carnis.Cla⸗

uis confixi/diu cruciabant᷑: quia infirmita

ti non dñabant᷑.Oñs autem quando volu
it:carnem in vtero virginali accepit:Quã
do voluit ad hoĩes pꝛoceſſit:qᷓ;diu voluit
inter hoĩes vixit.qᷓ;diu voluit a carne di⸗
ſceſſit:hoc eſt poteſtatis non neceſſitatis
Hanc ergo hoꝛam ille expectabat non fa-
talem ſed opoꝛtunam ⁊ voluntariã:vt pꝛi

us oĩia complerentur que ante pãſſionem

ipſius compleri opoꝛtebat. Nam quomo⸗
do ſub fati neceſſitate poſitus erat:qͥ alio

loco dixit: poteſtatem habeo ponẽdi ani- Johan.x.
mam meam: a poteſtatem habeo iterũ ſu⸗ Johan. x

mendi eaʒ:? Nemo tollet eã a me:ſed ego⸗
ipſe pono eam a me: iterum ſumo eam.

OQſtendit banc poteſtatẽ:quando euʒ iu

P

4

Zoh. Tract. XxXXVIII Ca. vVII

dei querebãt.Quẽ queritis inquit:Et il⸗
li. Jeſum.Et ille.Ego fum. Qua voce au
dita / redierũt retro⁊ ceciderũt. Dicit ali-

quiſ.Si hec in illo poteſtaſ erat: quare cũ
iudei inſultarent pendẽti⁊ dicerẽt/ſi filiuſ

dei eſt deſcẽdat de cruce/non deſcẽdit: vt
eis ſuam poteſtatẽ deſcẽdẽdo mõſtraret:
Quia patientiã docebat:ideo potentiam

differebat.Si enĩ cõmotus ad eoꝝ verba

deſcenderet:victus ↄuitioꝝ doloꝛe puta⸗
retur. Pꝛoꝛſus non deſcẽdit: fixus ꝑman⸗

ſit: quando voluit abſceſſurꝰ. Nam quid
ei magnũ fuit de cruce deſcẽdere:qᷣ potu⸗

it de ſepulchꝛo reſurgere? Intelligamꝰ er

go nos quibus hoc miniſtratũ eſt/potẽti⸗

am dñi noſtri ieſu chꝛiſti occultã tunc ma⸗

nifeſtam futurã in iudicio:de quo dictum
eſt. Deus manifeſtꝰ veniet:deus noſter et
non ſilebit. Quid eſt manifeſtus veniet⸗

NQuia venit occultꝰ veniet manifeſtꝰ de“

noſter:hoc eſt chꝛiſtuſ:⁊ non ſilebit.Quid
eſt non ſilebit? Quia pꝛimo ſiluit. Abi ſi⸗

luit? Quando iudicatus ẽ: Ut etiam ho

impleret᷑:qð ⁊ ꝓpha pᷣdixerat.Sicut ouis

ad imolandũ ductus eſt:⁊ ſicut agnus co

ille non funderet᷑:mũdus non redimeref.

Joha. xiiij.

ram tondẽte ſe ſine voce:ſic nõ aperuit os
ſuũ.Si g&̊ pati nollet/nõ pateret᷑:Si nõ pa
teret᷑:ſanguiſ ille nõ funderet᷑.Si ſanguis

Agamus itaq; gratias ⁊ poteſtati diuini⸗
tatis:⁊ miſerationi infirmitatis eius:⁊ de
occulta potentia quã iudei non nouerant
vnde illis modo dictũ eſt: neq; me noſtis
neq; patrem meum: et de carne ſuſcepta
quã iudei nouerãt ⁊ eius patriam ſciebãt
Vude illiſ alio loco dixit:⁊ me ſcitis ⁊ vn
de ſim ſcitis. Vtrunq; nouerimus in chꝛi⸗
ſto:⁊ vnde equalis eſt patri:⁊ vñ illo ma⸗
ioꝛ eſt pater. Illud verbum eſt:illud caro

Illud deus eſt:illud homo:Sed vnꝰchꝛi⸗

ſtus deus ꝛhbhom.
Erplicit tractatus triceſimuſſe/
ptimus: Incipit tractatus triceſi/
muſoctauus: Ab eo quod dictum
eſt: Dixit ergo eis ieſuſ:Ego vado
et queritis me:vſq; ad ignod di

—

ctum eſt: Dixit eis ieſus: Principi

elij que pᷣ̃ceſſit hodie

nam ita ↄcluſa erat: quia locutus eſt do-
cens ĩ gaʒophilatio dñs que voluit ⁊ luue

audiſtis:⁊ nemo appꝛehendit eum qꝛ non

dum vencrat hoꝛa eius. Hinc diſputatum

eſt dñico die:qð ipſe donare dignat“ eſt.
Intimauim“ charitati veſtre quare dictũ
ſit :nonduʒ venit hoꝛa eius:ne poſitũ chꝛi
ſtuʒz ſub aliq̃ neceſſitate fatali:vlla impie
tas auderet impꝛobe ſuſpicari. Nondum
enim venerat hoꝛa qua ex oꝛdine ſuo fᷣm
eau que pꝛedicta ſunt ð illo/non moꝛi coge
retur inuitus:ſed occideret᷑ paratus. MO

do autem de ipſa paſſione ſua que poſita
grat non in eius neceſſitate ſed poteſtate:
locun us eſt indeis dicens.
Do.

deſiderio ſed odio. Nam illuʒ poſtea quã

vbſceſſit ab oculis hominũ indſier̃t ⁊ qui

oderant ⁊ qui amabant. Illi ꝑſequẽdo.il
li habere cupiẽdo. In pſalmiſ ait ipſe do⸗
minus per ꝓphetam.Perijt fuga a me:et põ.xlji.
non eſt qui requiret animã meam. Et ite⸗

rum ait alio pſalmo. Confundant᷑ ⁊ reue⸗ põ.xxxix

reant᷑:requirẽtes animã megam. Culpauit
qui non requirerent:damnauit reqͥrentes

Bonũ eſt eniʒ querere animã chꝛiſti: ſed

quomodo eam queſicrũt diſcipuli.Et ma
lum eſt querere animã chtiſti: ſed quõ eã⸗

iudei queſierũt. Illi enim vt haberẽt:illi
ýy3—w tt perderent. DHeniq; iſti quia ſic quere⸗
bant moꝛe malo:coꝛde peruerſo:quid ſe⸗
cutus adiunxit? Queritis me: ⁊ ne pute⸗
tliſ quia bene me queritiſ:in peccato ve
ſtro moriemini: Hoc eſt chꝛiſtum ma

le querere:in peccato ſuo moꝛi.hoc ẽ il⸗
lum odiſſe:per quem poſſet ſolum ſaluus

eſſe.Cum enim homines quoꝛum ſpes in

deo eſt / non debeant mala reddere nec ꝓ
maliſ.reddebant illi mala pꝛo bonis. Pꝛe
nunciauit ergo illis dñs dixitq; ſententiaʒ
pꝛeſcius:quod in ſuo peccato moꝛerent᷑.

Deinde adiũxit.Quo ego vado:voſ
non poteſtis venire.hoc⁊ dñs diſci⸗
pulis ſuis alio loco dixit:nec tamen eis di

xit: in peccato veſtro moꝛiemini. Quid ãt Johan. xiij.

dixit?: Quod ⁊ iſtis. Quo ego vado:vos

vobig. non poteſtisvenire. Hon abſtulit ſpem: ſ-
umqᷣ et loquor vobis. pꝛedixit dilationẽ. Quando enim boe di⸗
2 Ectio ſancti ſcipulis dñs lo quebat᷑:tũc nõ poterãt ve⸗

nire q ille ibat:ſʒ poſteaventuri erãt.Iſti

autem nunq; qui bꝰpꝛeſcius dixit: in pec⸗

ova Texte hʒ di
ꝛiſto enĩ dno moꝛs ꝓfectio fuit/il⸗ xit eis ite⸗
lo vnde venerat: ⁊ vnde non diſceſſerat. rum ieſus
Ego inquit vyado ⁊ queritis me: Hõ

— ———

OS —⸗-„ ᷑ᷓ᷑ —Od¾l;——

—

Joh. Tract. XXXVIII La. VIII

dientes atq; ſapientes dixeruut. Nun/ pecæatoꝛes erant: quia iniqui erant: quia
. quid inter ſiciet ſemetipſum quia infideles erant: quia terrena ſapiebont.
Ddixit quo ego vado vos non po Mam quid vobis videtur de ſanctis apo-⸗
teſtis venire. Stulta vᷣba ⁊ oĩno inſipbiẽ ſtolis:? ¶ útum intererat inter iudeos æ
tie plena.Quid eni?nõ poterãt illo veui⸗ apoſtolo 2q;tum inter tenebꝛas T lucem:
re quo ulle pꝛexiſſet: ſi interſiceret ſemetiꝰ Etum inter fidem ⁊ inſidelitatem: q;tũ in⸗
ſuʒzʒ. Nunqd ipſi nõ erãt moꝛituri? Quid ter pietatem impictatem: q;tum int ſpez
ergo nunqd interficiet ſemetpſᷣm qꝛ dixit ⁊ deſꝑationẽ:qᷓ;tum inter charitatem ⁊ cu
q̊ ego vado vos ñ poteſtisvẽire. Si ðd moꝛ piditatem. Multum ergo intererat. Quid
te hoĩs diceret: qͥs hõ non moꝛit᷑: Ergo à ergo quia tantuʒ intererat apoſtoli ð mũ̃
ego vado dixit: non cum itur ad moꝛtem/ do non erant? Si cogites quõ nati ſint et
Tepoh ſed quo ibat ipſe poſt moꝛtem. Illi itaq; ñ Vnde venerint: quia omneſ ex adam vene
Ne n intelligẽtes:iſta reſ ponderũt. Et dñs ad rant:de hoc mũdo erant.Sed quid eiſ ait
numieſu⸗ eos qui terram ſapiebqt quid ait: Et Di ipſe dñs: Ego vos de hoc mundo elegi. Johan. xv.
cebat eis. Uo⸗ forfum ellis Ig:ideo Qui ergo de mundo e rant/facti ſunt non
1 terram ſapitis quia ſicut ſerpentes terraz de mũdo: a pertinere ceperunt ad eum xꝓ
1 manducatis. Quid eſt terraʒ mãducatis? quem factus eſt mũdus. Iſti autem remã
RZ Terrenis paſcimini: terrenis delectamini ſerunt eſſe de mũdo:quibuſ dictũ eſt : no
terrenis inbiatis: ſurſum coꝛda non habe-⸗ riemini in peccatis veſtris. Hemo ergo di
khͤn tis. Vos deoꝛſum eſtis: ego de ſuper· car ſratres de hoc mudo non ſum. Quiſ⸗⸗
nis ſum · pos de mundo hoceſtis: nuet mund ꝛc liberauit te ö
m SN DecmNen teerekranttriheie;
po.xrrtr ego non lum dehe R mäduse boc mũdo. Si delectat te mdus: ſemper
eowemn 4. 61 ſaeet Sen priuema vis eſſe imũdus.Si aũt iã nõ te delectat
zueencpano de ade eineentc ſicn ananmienemrntem donct
us / deinde mundus: Quõ ante mudum delectat mundus: habitet in te qui mun⸗
chꝛiſtus. ante chꝛiſtum nihil: Quia ĩ pꝛin⸗ dat ⁊ eris mundus.Si autem fueris mun⸗
cipio erat verbum: ola per ipſuʒ facta ſũt dus:mon remanebis in mũdo: nec audies
5 Si ergo erat ille ve ſupnis: de quibꝰ ſup⸗ q audierunt iudei: moꝛiemini ĩ peccatis
nis:? De aere? Abſit: Ibi ⁊ aues volitant. Int e in d peccans
veſtris.Omnes enim cum peccato nati ſu
De celo að videmus: Et hoc abſit. IJbi et mus. Omnes viuendo ad id qð nati era⸗
ſtelle ⁊ ſol ⁊ luna circũeunt.De angelis? addidimus:magiſe do facti
ve⸗ v intelligatis. 1I reT. mus:addidimus:magiſq; de mundo facti
N. neq; hoc intelligatis. Per illum ⁊ angeli ſ S do de parentib“ nfi
facti ſunt:per quem omnia facta ſunt. Dc mnns e iunc Inan barenib nns
⸗ . e —. nati ſumus. Et vbi eſſemus:ſi ille non ve⸗
il⸗ bus ergo ſupernis chꝛiſtꝰ? Ab ipſ. nan unug er vonbleine⸗ u e⸗
quibus ergo ſuperms chꝛſt?“? Ab ipſo pa nirer qui non habebat oĩno peccatum vt
us⸗ tre. Nihil ulo deo ſuꝑius qui verbum ge⸗ 4 ä
1 e⸗ 8 qui verbum ge⸗ ſolueret omne peccatum? In quem iudei
. muit equale ſibi: coeternũ ſibi: vnigenitum quia non credebant merito audierũt: mo
ſine tempoꝛe⸗der duem conderet tem po⸗ nemini in peccatis veſtris. Quia non ha⸗
ra. Sic ergo accipe chꝛiſtum de ſupnis / yt bere peccatum nullo modo potuiſtis qui
6 excedas cogitatione tua omne qõ factum cum peccato nati eſtis. Sed tamen ſiĩ me
4 eſt: vniuerſam oĩno creaturam: omne coꝛ- imnquit credideritis: cum peccato quidem
8 pus: omnem conditum ſpiritum: omnẽ re nati eſtis ſed in peccato veſtro moꝛituri
quoquõ mutabilẽ. Totũ excedẽ. Sic ex non eſtis. Tota ergo infelicitas iudeoꝛuʒ
N oeni ceſſit iohannes:vt contingeret in pꝛinci⸗ ipfſa erat:non peccatum habere ſed in pec
SS pio erat verbum: ⁊ verbum erat apud de⸗ catis moꝛi. Hoc eſt qð debet fugere omis
os um: ? deus erat verbum. Ego ergo inquit chꝛiſtianꝰ. Pꝛopt h̊ ad baptiſmũ currit᷑:
15 de ndeinie ſam Bos de hoc mũdo eſtis ꝓpter hoc qui egritudine vel aliunde pe
4 ego non ſum de hoc mundo . Hixi ergo triclytantur ſibi deſiderant ſubuenire: pꝛo

0

cato veſtro moꝛiemini .NBHis auditis verh . vohbig quia moriemini in peccatis D

quomodo ſolent carnea cogitantes ⁊ ſm
carnem iudicantes:⁊ totum carnaliter au

veſtrisg. Expoſuit nobis fratres quid inæ⸗
telligi voluerit/voſ de hoc mũdo eſtis:qe

Joh. Tract. xxxVIII Ca. VIII

D

Tex. hʒ qꝛ
ego ſum
Ab.in pctõ
veſtro

Luce · xxiij.

Luce.xxiij.

pter hoc etiam ſugens paruulus a matre
pijs manibus ad eccleſiã fertur: ne ſine ba
ptiſmo exeat a in peccato quo natus eſt
moꝛiatur. Infeliciſſima conditio: miſera

ſoꝛs iſtoꝛum:qui de oꝛe veridico audier̃t
in peccatis vr̃is moꝛiemini.¶ Vnde tam
hoc cis ↄtingat exponit.S
dideritis:tmoriemini in pctis tve⸗

ſtris. Credo fratres in illa multitudine qᷓ

dñm audiebat: ⁊ eos fuiſſe qui credituri

erant.Quaſi aũt in oẽs ꝓceſſerat ſeueriſ⸗

ſima illa ſententia:in peccato vr̃o moꝛie⸗
mini. ac per hoc ⁊ illis qui credituri erant:
ſpes erat ablata YIlli ſeuiebãt lli tiimebãt
Immo non timebãt ſed etiam deſperabãt

Reuocauit eos in ſpem:adiũxit eni. Si ñ

credideritis quia ego ſuʒ:moꝛiemini ĩ pec

catis veſtris.Ergo ſi credideritis qꝛ ego

ſum:non moꝛiemini in peccatis vris. Red
dita eſt ſpes deſperãtibꝰ:excitatio facta ẽ

doꝛmientibꝰ: coꝛdibus euigilauerũt inde

plurimi:crediderũt ſicut euãgelij ipſiꝰcõ⸗
ſequentia teſtat᷑ Erant enĩ illic membꝛa
eſerãt coꝛpoꝛi chꝛi

chꝛiſti:que nondũ adheſerat coꝛꝑ
ſti. Et in illo populo a quo cruciſixus eſt:

a quo in ligno ſuſpẽſus eſt:a quo pendẽs

irriſus eſt:a quo lancea vulnerat“ eſt ꝛa qͥ

felle ⁊ aceto potatus eſt: erant mẽbꝛa chꝛi
ſti pꝛo quibus dixit. Pater ignoſce illis:

quia neſciunt qͥd faciũt. Quid autem cõ⸗
uerſo non ignoſcit᷑:ſi fuſus chꝛiſti ſanguis

ignoſcitur: Quis homicida deſperet:ſi in

ſpem redditus eſt a quo etiam chꝛiſtus oc

ciſus eſt. Crediderũt inde multi:donatus
eſt eis ſanguis chꝛiſti: vt magis eum bibe⸗
rent quo liberarent᷑ q; rei de illo effuſo te

nerentur. Quis deſperet? Et ſi in cruce la

tro ſaluatuſ eſt ante paululum homicida:
poſt paululũ accuſatus:ↄuictus:damna⸗
tus:ſuſpenſus:liberatus.Noli mirari.v bi
ↄuictus ibi damnatꝰ:ſed ibi liberatus vbi
mutatus. In hoc ergo populo cui dñs lo⸗
quebatur/erant qui in peccato ſuo fuerãät
moꝛituri: erant etiã qui in ipſuʒ qͥ loque⸗
batur fuerant ctedituri:⁊ ab oĩ peccato li⸗
berandi. ¶ Tamen hoc attende qð ait do
minus chꝛiſtus. Si non credideritis quia

ego ſum:moꝛiemini ĩ peccatis vfis Quid
eſt ſi non credideritis quia ego ſum? Ego
ſum.Quid? MNihil addidit. Et quia nihil

addidit:multum eſt qð cõmendauit.Ex⸗

pectabatur enĩ vt diceret quid eſſet: nec

Si eni nõ cre⸗

tamẽ dirit. Quid expectabat᷑ vt diceret⸗

oꝛte niſi credideritis quia ego ſum chꝛi

us:niſi credideritis quia ego ſum dei flli

us: niſi credideritis quia ego ſum verbuʒ

patris: niſi credideritis quia ego ſum con
ditoꝛ mũdi:niſi credideritiſ quia ego ſum

hoĩs foꝛmatoꝛ ⁊ refoꝛmatoꝛ: creatoꝛ ⁊ re⸗

creatoꝛ: factoꝛ ⁊ refactoꝛ. Niſi hoc credi⸗

de ritis quia ego ſum:moꝛiemini in pecca⸗

tis veſtriſ. Multum eſt qð ait ipſe ego ſuʒz
Quia ſic dixerat dñs mo vſi.Ego ſum qui
ſum. Quis digne eloqtur:qͥd ſit ſum. Mit

Exodi.iij.

tebat deus per angelum ſuũ/ſeruũ ſuum

movſen:ad liberandũ ex egypto populũ
ſuũ.Legiſtis qð audiſtis ⁊ noſtis.Cõme⸗
moꝛo tamen:mittebat trementẽ/excuſan⸗
tem ſed obedientem.Cum ergo excuſaret
ait deo queʒ loqui in angelo intelligebat

Si dixerit mihi populus:quis eſt deus ꝗᷣ

miſit te:quid dicam eis? Et dñs ad eum.
Ego ſum qui ſum.Et repetiuit.Dices ſi⸗
lijs iſrael.Qui eſt miſit me ad vos. Non

ait ⁊ ibi ego ſum deus/aut ego mũdi fabꝛi

catoꝛ/aut ego ſum oium rerũ creatoꝛ/aut
ego ſum ipſius populi liberãdi ꝓpagatoꝛ

—

Exodi ·.iiij.

ſed hoc tantũ/ego ſum qui ſum: ⁊ dices fi

lijs iſrael qui eſt. Non addidit:qui eſt de
us veſter:qui eſt deus patrũ veſtroꝝ:ſed
tm̃ hoc dixit:qui eſt miſit me ad vos.Foꝛ
te multũ erat ⁊ ad ipſum moyſen/ſic mul
tum eſt ⁊ ad nos:⁊ multomagis ad nos in

telligere quid dictum ſit/ ego ſum ̊ ſum:
et qui eſt miſit me ad vos.Et ſi foꝛte cape
ret movſes:illi ad quos mittebat quando

mo non poſſet: ⁊ addidit:qð capere poſſʒ.
Adiũxit enim vait.Ego ſum deus abꝛaã

caperent: Diſtulit ergo dñs qõð caꝑe ho⸗

et deus yſaac:⁊ deus iacob.hoc poteſ ca
pere. Nam ego ſum qui ſum/que mẽs po

teſt capere: Quid ergo nos? Audebimus

ne aliquid dicere ex hoc qð dictũ eſt/ego

ſum qui ſum: Vel potius ex hoc qð dñm
dicere audiſtis/niſi credideritis quia ego

ſum moꝛiemini in peccatis veſtris? Ita ne

his verbis meis tantillis ⁊ pene nullis au
debo diſputare quid ſit qð ait dñs chꝛiſtꝰ:
niſi credideritis quia ego ſum? Audebo
ipſum dñm interrogare:audite me inter⸗
rogantem potius q; diſputãtẽ: Magis q̃⸗
rentem q; pꝛeſumentẽ: Potius diſcentem

qᷓ; docentẽ:⁊ certe in me vel per me etiam

vos interrogate.Pꝛeſto eſt etiaʒ ipſe dñs

rcli ii.

Eiod i

Erlii⸗

o⸗
ten⸗
l⸗
lon
is

J3J obh. Tract. XXXVII Za. vIII

Mat. xxvi

Exodi.iiij.

qui vbiq; eſt. Audiat interrogãdi affectũ
et intelligẽdi p:eſtet effectũ. Nam ⁊ ego
quibus verbis⁊ foꝛte aliquid capio/ꝑdu⸗
cere poſſum qð capio ad coꝛda vr̃a: Quiſ

naʒ ſufficit ſonus: que ſuppetit eloquẽtia:

que vires intelligẽdi:que facultas ꝓferẽ⸗

F di. ¶ Dicam ergo dño nfo ieſu chꝛiſto: di
cam ⁊ audiet me.Credo pᷣſentẽ: oĩno non
ij dubito. Ipſe enĩ dixit.Ecce ego vobiſcuʒ

ſum:vſq; ad ↄſumationẽ ſeculi.O dñe ðs
noſter.quid eſt qð aiſti: miſi credideritis
quia ego ſum? Quid enĩ non eſt eoꝝ que
feciſti? nunqͥd celum non eſt?nunqͥd terra
non eſt? Munqd non ſunt ea quein terra
et in celo ſunt? Nunqͥd homo ipſe cui loqᷓ
ris non eſt? Nundqd angelus quem mittis
non eſt? Si oĩa ſunt hec q̃ per te facta ſũt:
quid eſt qð tibi ꝓpꝛiũ quiddã tenniſti ip⸗
ſum eſſe:qð alüs ñ dediſti vt tu ſoluſ eſſeſ
Mam quõ audio ego ſum qui ſum: quaſi
alia non ſint?Et quõ audio:niſi credideri
tis quia ego ſum? Ali non erant qui au⸗
diebant? Et ſi peccatoꝛes erant: homines
erant.Quid ergo facio? Quid ſit ipſuʒ eẽ
dicat coꝛdi:intuſ dicat:intus loquat᷑.Ho⸗

mo interioꝛ audiat:menſ capiat vere eſſe:

eſt enim ſemper eodeʒ modo eſſe. Res eĩ
quelibet omnino quaſi cepꝑi diſputare: et
deſtiti querere. foꝛte qð audiui volo lo⸗
qui.auditui meo det exultationẽ ⁊ veſtro
cum loquoꝛ:Res eni quelibet ꝓꝛſus qua
licunq; excellentia ſi mutabilis eſt/nõ ve⸗
re eſt. Mon enim eſt ibi verum eſſe:vbi eſt
et non eſſe.Quicqd enĩ mutari poteſt:mu
tatũ non eſt qð erat. Si nõ eſt quod erat:

moꝛs quedam ibi facta eſt. Peremptũ eſt

aliquid ibi qð erat:⁊ non ẽ.Nigredo moꝛ
tua eſt in capite albeſcẽtis ſenis: Pulchꝛi
tudo moꝛtua eſt in coꝛꝑe feſſi ⁊ incurui ſe
nis:moꝛtue ſunt vires in coꝛꝑe languẽtis:

moꝛtua eſt ſtatio in coꝛꝑe ambulãtis:moꝛ

tua eſt ambulatio in coꝛpoꝛe ſtantis:moꝛ⸗
tua eſt ambulatio ⁊ ſtatio in coꝛꝑe iacẽtis

quid mutatur ⁊ eſt qdð non erat:video ibi
quandã vitam in eo qð eſt:⁊ moꝛteʒ in eo
dʒð fuit.Deniq; de moꝛtuo cum dicit᷑:vbi
eſt homo ille? Reſpondet᷑:fuit.O veritaſ
que vere es. Nam ĩ oĩbus actionibꝰ⁊ mo
tibus noſtris ⁊ in omni pꝛoꝛſus agitatiõe
creature duo tꝑa inuenio:pꝛeteritũ⁊ futu
rum.Pꝛeſens quero.nihil ſtat.Qð dixi iã

non eſt: Qõ dicturus ſum nõdum eſt. Qð
vixi iam non eſt:qð victurus ſum nonduʒ

eſt. Pꝛeteritũ ⁊ futurũ inuenio in oĩ mo⸗
tu rerum. In veritate que manet: pꝛeteri⸗
tum ⁊ futurũ non inuenio ſed ſolum pᷣſenſ

et hoc incoꝛruptibilit᷑ qð in creatura nõ ẽ.
Diſcute rerũ mutatiõeſ:ĩiuenies fuit ⁊ erit
Cogita deuʒ: inuemies eſt: Vbi fuit⁊ erit
eſſe non poſſit. t ergo ⁊ tu ſis:trãſcẽ⸗
de tempus.Sed quis tranſcẽdet viribꝰſu

is? Leuet illuc ille qui patri dixit. Volo
vt vbi ego ſũ:⁊ ipſi ſint mecũ.hhoc itaq; ꝓ

mittens ne moꝛiamur in peccatis nr̃is: ni
hil aliud dũs ieſus chꝛiſtus mihividet᷑ his
verbis dixiſſe niſi: niſi ccxedideritis qꝛ ego
ſum. Pꝛoꝛſus nihil aliud mihi videt᷑ his
vbis dixiſſe qᷓ; B:niſi credideritis quia de
us ego ſuʒ.moꝛiemini ĩ peccatis vr̃is. Be

ne deo gratiaſ:quia dixit:niſi credideritiſ

non dixit:niſi ceperitis. Quis enĩ hoc capi
at? Aut vere quia auſus ſum dicere ⁊ viſi
eſtis intelligere:aliquid de tanta ineffabi
litate cepiſtis? Si ergo non capis:fides te

liberat. Ideo ⁊ dñs non ait: niſi ceperitis

qꝛ ego ſum:ſed qð poterãt dixit. Hiſi cre⸗
dideritis qꝛ ego ſum:moꝛiemini in pecca⸗
tis veſtris: Et illi ſemꝑ terrena ſapientes
et ſemꝑ ᷣm carnẽ audiẽteſ ⁊ rñdentes:qͥq
ei dixerũt? Tu ds es: Non enĩ cũ di⸗

—

S

4

1 l. dicebãt
xiſti niſi credideritis qꝛ ego ſum:addidi⸗ ergo ei
ſtii qͥd eſſes. Quis es vt credamꝰ?: Et ille Atł.dicit eis

Principiũ.Ecce qð eſt eẽ:pᷣncipiũ mu⸗ ieſus

tari nõ poteſt. Pꝛincipiũ in ſe manet:⁊ in

nouat oĩa. Pꝛincipiũ eſt: cui dictũ eſt Tu põ.cj.
aũt idẽ ipſe es:⁊ ãni tui nõ deſiciẽt. Pꝛin⸗

cipiũ ait:q ⁊ loquor vobis . Pꝛincipi

um me credite ne moꝛiamini in pctĩs vr̃is

Tanq; enĩ in eo qð dixerũt tu qs es:? MNi⸗

hil aliud dixerũt q; qͥd te eſſe credimus.
Rñdit.pᷣncipiũ:id ẽ:pᷣncipiũ me credite.

In greco nanq; eloquio diſcernit᷑: qð non

pot ĩ latino. Apud grecos eĩ feminini ge⸗
ſt 2 neris eſt pꝛincipium. Sicut apud uos lex
moꝛtua eſt locutio ĩ lingua tacẽtis.Quic⸗

generis feminini ẽ:q̃ apud illos ẽ maſculi
ni. Sicut ſapiẽtia ⁊ apud nos ⁊ apud il⸗
los:generis feminini ẽ.Cõſuetudo locuti
onis iõ ꝑ diũſas linguaſ variat genera vo
cabuloꝝ:qꝛ ĩ ipſis rebꝰ nõ inuenis ſexum
NMNõ enĩ ſapiavere femina ẽ:cũ chꝛiſtus ſit

Ddei ſapia: ⁊ chꝛiſtꝰ apellet᷑ genere maſcu⸗
lino/ſapia feminino. Cũ ergo dicerent iu⸗

dei tu qs es: Ille qͥ ſciebat eſſe ibi quoſ⸗

Joh. Tract. XXXIX C

dam credituros ⁊ inde dixiſſe/tu quis es:
vt ſcirẽt quid illũ credere deberẽt: rñdit:
pꝛincipiũ. Hõ tanq; diceret pᷣncipiũ ſum:
ſed tanq; diceret:pᷣncipiũ me credite.dð
in ſermone greco vt dixi euidenter apparʒ
vbi feminini generis eſt pꝛincipiũ. Velut
ſi vellet dicere ſe eſſe veritatẽ:⁊ dicentibꝰ
tu quis es:rñderit veritatẽ.cumvideretur
ag id qð dictũ eſt tu quis es:rñdere debu
iſſe:veritaſ:id eſt.veritas ſum:Sed altiuſ
reſpondit: cũ videret eos ita dixiſſe tu qͥs
es/ac ſi dicerẽt. Qm̃ abs te audiuimꝰ / niſi
credideritis qꝛ ego ſum:quid te eſſe credi
mus? Ad hoc rñdit:pncipiũ.Tanqᷓ; dice⸗
ret. Pꝛincipiuzʒ me credite: Et addidit:qͥ
et loquoꝛ vobiſ.id eſt.qꝛ humilis ꝓpt᷑ voſ
factꝰ ad iſta verba deſcẽdi. Mam ſi pᷣnci⸗
pium ſicuti eſt ita maneret apud pr̃em ⁊ñ
acciperet foꝛmã ſerui ⁊ homo loqueretur
hoĩbꝰ/quõ ei crederẽt:Cuʒ infirma coꝛda
intelligibile verbum ſine voce ſenſibili au
dire non poſſint. Ergo inquit credite me
eſſe pꝛincipiũ:quia vt credatis non ſolum
ſum ſed ⁊ loquoꝛ vobis. Sed de hac re iã
multũ eſt loqui vobis. Placeat itaq; cha⸗
ritativeſtre: vt qð reſtat/illo adiuuate ſer
uemus craſtino reddituiii.
¶ Explicit tractatꝰ triceſimuſocta

nuus: Incipit tractatus triceſinus

nonus: Ab eo qð dictũ eſt: Mul⸗
ta babeo de vobis lodq et iudicare
ſed qui miſit me verax eſt: vſq; ad
id qð dictũ eſt: Et nõ cognouerũt
quia patrem eis dicebat deum:
Erba dñino
4 ſtri ieſu chꝛiſti que habuit cũ
iudeis ita moderãs loquelã
uam vt ceci non viderẽt ⁊ ſi
deles oculos apirẽt/que hodie de ſancto
euangelio recitata ſunt:iſta ſunt. Dice-
bant ergo iudei.Tu qͥs es? Quia di
xerat ſupꝛa dñs:niſi crediderii
ſum /moꝛiemini in peccatis vr̃is: Ad h̊ er⸗
go illi:tu quiſ es.veluti querẽtes noſſe in
quem deberẽt credere: ne in ſuo peccato
moꝛerent᷑. Rñdit dicentibꝰ tu quis es:
et ait Pricipin:qͥ ⁊ loquor vobig

Si ſe dixit dñſ eſſe pꝛincipiũ:queri poteſt

vtrũ ⁊ pater pꝛincipiũ ſit: Si enĩ filius pᷣn
cipiũ eſt qui habet patrem:qᷓto faciliꝰ in⸗
telligẽdus eſt deus peter eſſe pꝛincipium

qui habet qͥdem fillũ cui pater ſit: ſed nõ
habet de quo ſit? Filius enĩ patris eſt fili
us:⁊ pater vtiq; fili pater eſt. Sed deus ð
deo filiꝰ ðꝛ:lum̃ ð luĩe filiꝰðꝛ. Pr̃ ðꝛ lum̃ ſʒ
nõ ð lumine. Pater dicit᷑ deꝰ: ſed non de
deo. Si ergo deus de deo. lumẽ de lumie
pꝛincipiũ eſt:qᷓ;to facilius intelligit᷑ pnci⸗
pium:lumen de quo lumen.⁊ deus ð quo
deus? Videt᷑ itaq; abſurdũ chariſſimi vt
filiũ dicamus pꝛincipiũ:⁊ patrẽ pꝛincipiũ
non dicamꝰ. Sed quid agemꝰ:? Nunquid
duo erunt pꝛincipia? Cauendum eſt hoc
dicere. Quid ergo?Et ſi pater pꝛincipiũ/
et filius pᷣncipiũ:quõ non duo pꝛincipia?
Quõ dicimus patrẽ deum ⁊ filiũ deũ:nec
tamen dicimꝰ duos dcos. Nephas eſt eni
dicere duos deos: nephas eſt dicere tres

deos:⁊ tamẽ qui pater ẽ non ẽ filiꝰ:qͥ filiꝰ

eſt non ẽ pater. Spũs aũt ſanctꝰ patris et

filij ſpũs:nec pater ẽ nec filiꝰ. uis ergo

ſicut aures catholice ſunt erudite in gre⸗
mio mfis eccleſie:nec ille qui ẽ pater ſit ſi
lius:nec ille qui ẽ filiꝰ ſit pater: nec ſpiritꝰ
ſanctus patris ⁊ filij ſit/vel filiꝰvel pater.
tres deos tamẽ eſſe nõ dicimꝰ:qᷓ;uis de ſin
gulis ſi querat᷑:neceſſe eſt de quocũq; int
rogati fuerimꝰ:deũ eſſe fateamur. Et ab⸗
ſurda iſta vident᷑ hoĩbus ſolita trahenti⸗
bus ad inſolita.vſibilia ad ĩuiſibilia:crea
turam comparantib“ creatoꝛi. Interrogãt
enĩ nos aliqñ infideles ⁊ dicũt. Preʒ quẽ
dicitis / deũ dicitis? Rñdemꝰdeũ . Filium
quem dicitis/deum dicitis?: Reſponde⸗
mus deũ.Spiritũſanctũ quẽ dicitis/deuʒ
dicitis? Rñdemꝰdeũ.Ergo inquiũt p⁊ fi
liꝰ ⁊ ſpũſſanctꝰ tres ſunt dij? Rñdemꝰ.nõ
Turbant᷑:quia nõ illumiant᷑. Coꝛ clauſuʒ
habent:qꝛ clauẽ fidei nõ hñt. Nos &̊ frẽs
ſide pᷣcedẽte que ſanat oculos coꝛdis no⸗
ſtri / qð intelligimꝰ ſine obſcurit at capia⸗
mus:qð nõ intelligimꝰſine dubitatiõe cre
damus.A fundamẽto ſidei nõ recedamꝰ:
vt ad culmen ꝑfectiõis veniamꝰ. Deus ẽ
pater:deus ẽ filiꝰ:deus ẽ ſpũſſctũſ:Et ta⸗
men pf nõ eſt qͥ filiꝰ:nec filiꝰ ẽ qui pr:nec
ſpũſſctũs pfr̃is ⁊ filij ſpũs/aut pr̃ ẽ aut fili
us.Trinitas vnꝰ deꝰ:trinitas vna eterni⸗
tas:vna ptãs:vna maieſtas. Tres ꝑſone

ſed nõ tres dij. Nũc mihi calũniatoꝛ rãũde

at. Quid ergo tres? Si enĩ tres ait:opoꝛtʒ
dicas qͥd tres? Rñdeo.Pr ⁊ filiꝰ⁊ ſpiritꝰ
ſctũs.Ecce inqͥt treſ dixiſti:ſʒ qͥd tres ex⸗
pꝛime:ĩmo tu numera? MNaʒ ego compleo
tres:cũ dico vr̃ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpũſſctũs:. Id eniʒ

i;
s
jo⸗
la⸗
ge
.

.
di
ne
de
;
1

o

—

g pf̃ ad ſe ?/ds ẽ: qd ad filiũ eſt/pr̃ ẽ. Qð

filiꝰ ad ſeipᷣm/ðs ẽ̃.qð ad pr̃em ẽ/ſilius eſt

Iſta q̃ dico:poteſtis de ſimilitudibꝰagno

ſcere quotidianis.hõ ⁊ alt᷑ hõ:ſi ille ſit pr
ille filiꝰ: qð hõ eſt ad ſeipſum ẽ:qð pf̃ ẽ ad
filiũ eſt.Et filiꝰ qð hõ eſt ad ſeipſum ẽ᷑.qð
aũt filiꝰ ẽ ad pr̃em ẽ.Pf enĩ nomẽ eſt di⸗
ctum ad aliqd:⁊ filiꝰ ad aliqd. Sʒ iſti duo

hoĩes ſunt. At vᷣo pater deꝰad aliqd ẽ p

id eſt. ad filiũ.Et filiꝰ deꝰ ad aliqͥd ẽ filiꝰ.

id eſt.ad pr̃em. Sʒ nõ quõ illi duo hoĩes

ſunt:ſic iſti duo dij. Quare h̊ nõ ita ẽ ibi?

Quia illud aliud:hoc aũt aliud ẽ:qꝛ illa

diuinitaſ ẽ :hec hũ anitas.Eſt ibi aliqd in
effabile: qð verbis explicari nõ poſſit:vt ⁊

B

numerꝰ ſit/⁊ num erꝰ nõ ſit.¶ Videte enĩ

ſi nõ quaſi apparet nůs:pr̃ ⁊ filiꝰ⁊ ſpũſſcũs

trinitas.Si tres:qͥd treſ?Deſicit nůs. Ita
deus nec recedit a nuo nec capit᷑ nüo.Qꝛ
tres ſũt:tanq; eſt nũs.Si queriſ qui tres:
non eſt numerus. Vnde dictuʒ ẽᷣ.aagnꝰ
dñs deus nuf ⁊ magna vᷣtus eius:⁊ ſapie ei

us nõ eſt nùs. Vbi cogitare ceperis:inci⸗

pis nuare. Vbi nůũaueris:qͥd nüaueris nõ

potes rñdere.Pr pr̃ eſt:filiꝰ filius ẽ:ſpũſ⸗
ſctũs ſpũſſctũs ẽ.Quid ſunt iſti tres pr̃ et
filius ⁊ ſpũſſctũs. Nõ tres dij? Mõ: Non
tres opᷣotẽtes? Mõ.MNõ tres mũdi creato
res? Mõ.Ergo opᷣs pr:opᷣs plane.Ergo ⁊

fulius nõ opᷣs? et filiꝰ opᷣs plane.Ergo ſpi⸗

rituſſctũs nõ opᷣs?Et ipſe opᷣs.Tres ergo
opotẽtes:? Nõ.Sed vnꝰ opᷣs.hoc ſolum
numerũ inſinuat qð adinuicẽ ſunt:non qðᷣ
ad ſe ſunt.Qꝛ enĩ deus pf ad ſe ẽ deus ſi⸗

mul cũ filio ⁊ ſpũſancto:mõ ſunt tres dij.

Qꝛ ad ſe ẽ opᷣs ſimul cũ filio ⁊ ſpũſctõ :nõ

ſunt tres opᷣotẽtes.Oꝛ vo nõ ad ſe eſt pr

ſed ad ſiliũ: nec filius ad ſe ẽ ſed ad pr̃eʒ.
nec ſpũſſctũs ad ſe in eo qð dici᷑ ſpũs pa⸗

tris ⁊ filij:nõ eſt qͥd dicã tres: niſi pr̃em et

filiũ ⁊ ſpm̃ſctm̃ vnũ deũ:vnũ opᷣotentem.

Ergo vnũ pꝛiucipiũ. Accipite aliqͥd ð ſcri

pturis ſanctis:vñ hoc qð dicit᷑ vtcunq; ca⸗

piatis. Poſtea q; dñs nj̃ ieſus chꝛiſtꝰreſur
rexit:⁊ cũ voluit aſcẽdit in celũ:decẽ die⸗

bus illic impletis miſit inde ſpiritũſanctũ

AQuo impleti qͥ aderant in conclaui vna:

oĩum gentiũ linguis ceperũt loqͥ . Mira⸗
culo exterriti dñi interfectoꝛes / compũcti
doluerũt:dolẽtes mutati ſunt:mutati cre⸗

viderũt.Acceſſerũt coꝛꝑi dñi: id eſt.nũo

fideliũ tria milia hominũ. Iteʒ alio facto

q̊daʒ miraculo acceſſerũt alia qͥnq; milia

facta eſt plebs vna nõ pauca:in qᷓ oẽs ac⸗

.

. a. .

cepto ſpũſctõ quo amoꝛ ſpũalis accenſus

eſt charitate ipſa ⁊ feruoꝛe ſpũs in vnũ re

dacti: ceperũt ĩ ipſa ſocietatis vnitate vẽ
dere oĩa qᷓ habebãt ⁊ pᷣcia ponẽ ad pedes
aploꝝ:vt diſtribueret᷑ vnicuiq; ꝓut cuiq;
opus erat.Et h̊ de illis ſcriptura dicit:qð
erat eis aia vna ⁊ coꝛ vnũ in deũ. Atten⸗
dite ergo frẽs ⁊ hic agnoſcite myſteriũ tri
nitatis:quõ dicamꝰ ⁊ pf eſt ⁊ filiꝰ ẽ ⁊ ſpũſ
ſctũs eſt:⁊ tñ vnus deꝰ ẽ.Ecce illi tot mi⸗
lia erant:⁊ coꝛ vnum erãt. Ecce tot milia
crãt: ⁊ vna aĩa erãt.Sed vbi? In deo.Et
q́;tomagis ipſe deus: Nunqᷣd erro in ver
bo qñ dico duos homies duas aĩias:aut

tres hoĩes tres aĩas:aut multos hoĩes mł

tas aias: Recte vtiq; dico. Accedant ad
deũ:⁊ vna aĩa eſt oĩum. Si accedẽtes ad
deum multe aĩe ꝑ charitatẽvna aĩa eſt.et
młta coꝛda vnũ coꝛ:qͥd agit ipſe fons cha
ritatis in pr̃e ⁊ filio?nõne ibi magis trini⸗
tas vn“ eſt deꝰ? Inde enĩ nobis charitas
venit:ð ipſo ſpũſctõ ſicut dicit apłs:Cha⸗
ritaſ dei diffuſa ẽ in coꝛdibꝰ nr̃iſ ꝑ ſpmſcm̃
q̊ͥ datꝰẽ nobᷣ. Si & charitas dei diffuſa eſt
in coꝛdibus noſtris ꝑ ſpiritũſctm̃ qꝗͥ datus
eſt nob:⁊ multas aĩas facitvna aĩa:⁊ mul
ta coꝛda facit vnũ coꝛ. c& tomagis pr̃ ⁊ fl:
lius ⁊ ſpũſſctũs:deꝰvnꝰ:lumẽ vnũ:vnũq;

*

Joh. Tract. XXXIX La. VIII

Actuũ.iiij.

pᷣncipiũ? ¶ Audiamꝰ pᷣncipiũ qð loqui C

tur nob. Multa inqt habeo loq de
vobis ⁊ iudicare · AMeminiſtis qð ait:

ego nõ iudico quemq;. Ecce mõ dicit:ml⸗
ta habeo de voõᷣ loqᷣ ⁊ iudicare.Sʒ aliud
eſt nõ iudico:aliud habeo iudicare. Non

iudico dixit ad pñs. Venerat enĩ vt ſalua
ret mũdũ:nõ vt iudicaret mũdũ.QOð aũt

dicitnnulta habeo de vobᷣ loqͥ ⁊ iudicare:
iudiciũ futurũ dicit. Jõ enĩ aſcẽdit vt ve
niat iudicare viuos ⁊ moꝛtuos. Nemo iu⸗
ſtius iudicabit:qᷓ; qͥ iniuſte iudicatꝰ ẽ.ał

ta inqᷣt habeo de vohᷣ loqͥ ⁊ iudicare. Sʒ

miſit me verax ẽ.· Videte queadmo⸗
duů pfi det gloꝛiã eq̃lis filiꝰ.Exẽplũ enim
nobᷣ pᷣbet:⁊ tanqᷓ; i coꝛdibꝰnr̃is loquit᷑.

hõ fidelis:ſi euãgeliũ meũ audis.dicit ti⸗
bi dñs deꝰ tuus. Vbi ego in pᷣncipio ver⸗
bũ deus apud deũ/eqlis pr̃i/coeternꝰ gi⸗
gnenti do goꝛiam ei cuius ſum filiuſ:quõ
tu ſuꝑbꝰ es adſus eũ cuiꝰſuꝰes? Multa
habeo inquit de vobis loqui ⁊ iudicare:

ſed qui me miſit verax eſt. Tanq; diceret

Igeo verũ iudico: quia filius veracis ve

ritas ſuʒ. Pater verax:ſiliꝰveritas.Quid
putamus eſſe amplius:? Cogitemus ſi poſ
v uy

Johan. xiiij

Johan x

Exod i. iiij.
Johan. viij.

Joh. Tract. Xx.

ſumꝰ quid eſt amplius:verax an veritaſ⸗
De qᷣbuſdã qᷓramꝰ. Piꝰ hõ an pietas:ſed
plus eſt ipſa pietas. Pius enim a pietate:
non pietas a pio. Poteſt enim eſſe pietas
et ſi ille qui pius erat factus eſt impiꝰ.ip
ſe perdidit pietateʒ/ pietati nihil abſtulit
Quid item pulcher ⁊ pulchꝛitudo? plus ẽ
pulchꝛitudo q; pulcher. Pulchꝛitudo enĩ
facit pulchꝛũ:non pulcher fecit pulchꝛitu
dinem. Caſtus ⁊ caſtitas? Caſtitas plane
plus eſt qᷓ; caſtus. Si enim caſtitaſ nõ eſſʒ:
vnde eſſet iſte caſtus non haberet.Si au⸗
tem noluerit eſſe caſtus: caſtitas integra
pſeuerat.Si ergo plus pietas q;ᷓ pius/ plꝰ⸗
pulchꝛitudo q; pulcher/plus caſtitas q;ᷓ ca
ſtus:nunquid dicturi ſumus plus veritas
qᷓ; verax: Si hoc dixerimus:filium incipie

mus dicere patre maioꝛem Ait eni aper⸗
uij tiſſime ipſe dñs.Ego ſum via ⁊ veritas et

vita.Ergo ſi filiꝰveritas:pater quid: niſi
qð ait ipſa veritas/qui me miſit verax eſt
Filius veritaſ:pater verax.Quid plus ſit
quero:ſed equalitatẽ inuenio. Verax enĩ

pater non ab ea veritate verax eſt cuius
partem cepit: ſed quã totã genuit ( Ui⸗

deo planius eſſe dicenduʒ. ⁊ certe ne vos

diu teneam hodie hucuſq; tractetur. Cuʒ

finiero qð volo dicere: adiuuãte deo ſer⸗

mo claudat᷑.Hoc ideo dixi:vt intẽtos voſ
facerem. Omnis aĩa quõ res eſt mutabi

lis:⁊ q́ᷓuiſ magna creatura:tamen creatu⸗

ra eſt. Auis coꝛpoꝛe melioꝛ: tamen facta
OHmniſ ergo anima quõ mutabiliſ eſt:hoc

eſt modo credit:modo non credit: modo
vult:modo non vult. Modo adultera eſt
modo caſta:modo bona:modo mala:mu⸗
tabilis eſt. Deus autẽ hoc eſt qð eſt:ideo
ꝓpꝛium nomen ſibi tenuit: ego ſum qᷣ ſum
Hoc ⁊ filius:dicendo niſi credideritis qꝛ
ego ſum.Ad hoc pertinet ⁊ tu qs es? Pꝛĩ
cipium. DHeus igitur incõmutabilis ẽ:ani⸗
ma mutabilis. Qñ capit anima ex deo vn

de ſit bona: ꝑticipãdo ſit bona: quõ tuus
oculus ꝑticipãdo videt. Nam lumine ſub

tracto nõ videt: cuius ꝑticeps factꝰ videt
Quia ergo aĩa ꝑticipãdo fit bona:ſi muta
ta ceꝑit eſſe mala:bonitas manet cuiꝰerat

bonitas.Factus eſt oculus tuus ꝑticeps
lucis huius ⁊ vides.Clauſus eſt/hanc lu⸗
cem non minuiſti: Apertus eſt/hanc lucẽ
non auxiſti. Hac data ſimilitudine fratres

intelligite:quia ſi pia eſt anima/eſt pietas

apud deuʒ:cuius ſit ꝑticeps anima. Si eſt
caſta anima/eſt caſtitas apud deũ cuiuſ ẽ
pꝑticeps anima. Si bona eſt anima:eſt bo⸗
nitas apud deum cuius eſt ꝑticeps anima
Si eſt verax anima:eſt veritas apud deuʒ
cuius eſt gꝑticeps anima. Cuius ꝑticeps ſi

non fuerit anima: omnis homo mẽdax. Si põ:cxv.

oĩs homo mendax mullus homo de ſuo ẽ
verax. Pater autem verax de ſuo eſt ve⸗
rax:quia genuit veritatẽ.Aliud eſtverax
eſt homo iſte qui iam ꝑcepit veritatẽ : ali⸗
ud ẽ verax deꝰ qui genuit veritatem. Ec⸗
ce quõ verax eſt deus:non ꝑticipãdo ſed
generando veritatẽ. Video vos intelle⸗
xiſſe ⁊ gaudeo.Sufficiat vob hodie:cete
ra quando dño placuerit ſicut donauerit
exponemus.

Explicit tractatus triceſimuſno
nus: Incipit tractatus qᷓdrãgeſi/
mus:Ab eo loco vbi dictũ eſt: Di/

xit ergo eis ieſus:Cum exaltaueri⸗

tis filium bominis: vſq; ad id qð
dictum eſt: Hec illo loquente mul
crediderunt in eum.

gelio ᷣm iohannẽ qo geſtare

— ta audiuit charitas vr̃a q̊ ðo
donãte ſicut potuimꝰ diſputauimꝰ:Cõmẽ
dantes vob maxie iſtũ euãgeliſtaʒ de dñi
dĩnitate ſᷣm quã edqlis ẽ patri filiꝰ vnicus
dei/loqͥ elegiſſe:⁊ ꝓpterea aqle comꝑatũ
Nulla qe auisvolare altiꝰ ꝑhibet᷑. Pꝛo
inde q̊ ex oꝛdine ſubſequunt᷑:ſicut ea dñs
tractare douauerit ĩtẽtiſſime audite.Lo⸗
cuti ſumꝰ voſᷣ de pᷣcedẽti lectiõe inſinuã⸗
tes: quõ intelligat᷑ pr̃ verax:filiꝰ veritas
Cũ aũt dixiſſet dñſ ieſus verax ẽ q̃ me mi

ſit: 1nõ intellexerut indei qð de pꝛe rhecẽ ſnia

——

E ſancto euã/ax

nos videtis in mãibꝰ iam mł

ꝑticeps bona.Bonitatis enĩ cuiuſdã par⸗
ticeps facta eſt cum bona eſſet: qua muta

illis diceret⸗Kaitil is: quõ cũ lege? textus:verb
ba mcſg eit cunl don retur audiſtis. Lũ exra ltaueritis fil̃ aliqntulum
ta in peiuſ/integra bonitas ꝑmanet. Si re hois tũccognoſcetiſqa ego ſuʒ⁊ a mutatis
cedat anima ⁊ mala fiat:non minui᷑ boni⸗ meipſo facio nihil:ſʒ ſicẽ docuit me
tas.Si reuertatur ⁊ bona fiat: non creſcit pa hecloquor. gi Be? Mihil enim

— — —————

Joh. Tract. XI.

aliud videtur dixiſſe:niſi eos poſt paſſio-⸗

nem ſuam cognituros quis eſſet. Pꝛocul⸗
dubio ergo videbat ibi aliquos quos ipſe
nouerat:quos ipſe cum ceteris ſanctis ſu
is ante ↄſtitution ẽ mundi pꝛeſciendo ele
gerat: poſt paſſionem ſuam eſſe creditu⸗

rituſancto poſt dñi paſſionem⁊ reſurrecti

Actuum ij. onem ⁊ aſcenſioneʒ/ cum miracula flerent

pocry. in eius nomine quem tanq; moꝛtuũ perſe

quentes iudei ↄtempſerant compũcti ſũt

coꝛde:Et qui ſeuientes occiderunt: muta
ti crediderunt. Et quem ſanguinẽ ſeuien⸗
do fuderunt:credendo biberunt illa tria

milia: ⁊ ila qnq; milia iudecoꝝ. quos ibi

videbat quando dicebat: cum exaltaueri⸗
tis filium hoĩs tunc cognoſcetis quia ego
L ſum. LZanq; dicens. Differo cognitionem

veſtram:vt implcam paſſionẽ meam. Oꝛ⸗
dine verſo cognoſcetis qui ſum:non quia
omnes tunc erant credituri ex his qui au⸗
diebant. id eſt.poſt paſſionẽ dñi. Mã pau
‚„2 lopoſt dicit: hec eo loquente multi credi⸗
derunt in eum: Et nondum exaltatꝰ erat
1 flilius hominis. Exaltationeʒ quippe diem
paſſionis non gloꝛificatiõis.crucis non ce
li:quia ⁊ ibi exaltatus eſt quando pepen⸗
dit ĩ ligno: Sed illa exaltatio humiliatio
fuit. Lunc enim factus eſt obediens vſq;
ad moꝛtem:moꝛteʒ autẽ crucis.hoc opoꝛ
8 tebat impleri per eoꝛum manꝰ qui poſtea
ſe fuuerant credituri: quibus dixit: cum exal⸗
l taueritis filium hoĩs:tunc cognoſcetis qꝛ
„ ego ſuʒ. Quare hoc. niſi vt nemo deſpera
ni ret in quocunq; ſcelere male ſibi conſcius
ii quando videbat eis donari homicidiũ qͥ
as occiderant chꝛiſtum? hos ergoiĩ illa tur⸗
“ B ba agnoſcens dñs dixit. um exaltaue
o ritis filium hoĩs: tunc cognoſcetis qꝛ ego
i ſum. Jam noſtis quid ſit ſum: nec aſſidue
. repetendũ eſt:ne pariat res tanta faſtidi⸗

Exodi. iiij. um. Recolite ulud: ego ſuʒ qui ſum ⁊ qui
eſt miſit me:⁊ agnoſcetis quid dictum ſit:
tunc ſcietis quia ego ſum. Sed ⁊ pater eſt

mn heriſt ett ſpirituſſanctus eſtaad ipſum eiſe perti⸗
eſng net tota trinitas.Sed quia dũs ſicut filiuſ
ſe, nl lloguebatur: ne foꝛtelin eo qs dixit /tũc co
u ii G8 gnoſcetis quia ego ſum: ſubintraret erroꝛ
nun ſabellianoꝝ. hoc eſt patripaſſianoꝝ: queʒ
je vob erroꝛẽ cõmẽdaui ñ tenẽdũ ſʒ cauen⸗
vyjñ: eoꝛum ſcilicʒ qui dixerunt/ipſe ẽ pf̃:

ros. Ipſi ſunt illi quos aſſidue cõmenda⸗
uimus.⁊ ad imitationẽ cum magna exhoꝛ
tatione ꝓponimus.Miſſo enim deſuꝑ ſpi

ipſe eſt filius.duo ſunt noĩa ſed res vna.
Pꝛopter iſtum ergo cauendũ erroꝛẽ cum
dixiſſet dñſ/tunc cognoſcetis qꝛ ego ſum.
ne ipſe intelligeret barer: continuo ſub⸗
iũxit.Et a meipᷣo facio nihil.Sed ſi
cut docuit me paterhec loquo r. J35
gaudere ceperat ſabellianꝰ/erroꝛis ſui oc
caſione comperta. Stati vt ſe tanqᷓ; in ob⸗
ſcuro extulu:ſequentis ſentẽtie luce con⸗
fuſus eſt. Putaueras eum eſſe patrem qꝛ
dixit ego ſum:audi quia filius eſt: a meiꝰ
ſo facio nihil.Quid eſt a meipſo facio ni⸗
hil? A meipſo non ſum. Filius eni de po⸗-⸗
tre eſt deus: Pater autem non eſt de filio
deus. Filius eſt deus de deo:Pater autẽ
deus ſed non de deo. Filius eſt lumen
de lumine: Pater autem lumen ſed non
de lumie. FTilius eſt / ſed eſt de quo e: Pf
autem eſt:ed non eſt de quo eſt ¶ Quod ·
ergo addidit:ſicut docuit me pater heclo

quoꝛ: nemini veſtrum obrepat cogitatio

carnalis fratres mei. Non enim poteſt hu

mana infirmitas cogitare: niſi qð conſue⸗

uit facere vel audire. Nolite ergo vobis
quaſi duos hoĩes añ oculos ponere:vnũ
patrem alterũ filium. ⁊ loquentẽ patrẽ ad
ſilium:ſicut facis qñverba aliqua dicis fi-
lio tuo:monens eum⁊ inſtruens eum quo

modo loquatur: vt quecũq; audiuit a te

cõmendet memoꝛie: Cum cõmendauerit
memoꝛie: ꝓferat ⁊ lingua:diſtignat perſo
nas:inferat auribus alienis qð percepit ĩ
ſuis. Molite ita cogitare ne ĩ coꝛde veſtro
idola fabꝛicetis/⁊ humanaʒ foꝛmam / hu⸗
manoꝝ liniamenta membꝛoꝝ:ſiguram car
nis humane:ſenſus iſtos ↄſpicuos:ſtatu⸗
ram motuſq; coꝛꝑis:lingue officiũ:diſtin⸗
ctiones ſonoꝝ. Molite in illa trinitate co⸗
gitare niſi uͤptiner ad foꝛmã ſerui quã ac
cepit vnigenitus filiꝰ.cũverbũ caro factũ
eſt vt habitaret in nobis. Ibi nõ te pꝛohi⸗
beo humana infirmitas cogitare qð noſti:
imo etiã compello.Si fides in te vera eſt

talẽ chꝛiſtũ cogita:ſed ex maria virgine ñ

ð̊ deo pr̃e. Lalẽ cogita:infans fuit: creuit
vt hõ: ambulauit vt hõ:eſuriuit ſitiuit vt
hõ:doꝛmiuit vt hõ:paſſus poſtremovt hõ
ſuſpẽſus ĩ lig occiſus ſepultꝰvt hõ:ĩ eadè
foꝛma reſurrexit:in eadem foꝛma añ ocu⸗
los diſcipuloꝝ aſcẽdit in celũ:in eadẽ foꝛ
ma venturꝰ ẽ ad iudiciũ. Angeloꝝ ei vox
eſt in euãgelio expᷣſſa:ſic veniet quõ eũvi

detis euntẽ in celuũ. Qñ ergo ð foꝛma bᷣuij

Joh. Tract. XLI.

cogitas in chꝛiſto:humanã effigiem cogi⸗
ta ſi eſt in te fides. Quando autẽ cogitas
in pncipio erat bũ:⁊ vᷣbũ erat apð deum
et deus erat verbum:pereat de coꝛde tuo

oĩs humana figuratio.pellat᷑ de cogitatio

nibus tuis quicqͥd fine coꝛpoꝛeo termina
tur:quicqͥd loci ſpacio continet᷑ vel q;tali

bet mole diffundit᷑: de coꝛde tuo ſigmen⸗

tum tale diſpeat.Cogita ſi potes pulchꝛi⸗

tudinẽ ſapientie: occurrat tibi pulchꝛitu⸗

do iuſticie. Foꝛma eſt? Statura eſt: Co⸗
loꝛ eſt: Mihil hoꝝ eſt:⁊ tamen eſt. Nam ſi
non eſſet:nõ amaret᷑ nec merito laudaret᷑:
nec amata nec laudata coꝛde moꝛib“q; te

neret᷑. Nunc vo fiunt hoĩes fapiẽtes:vn⸗/

de fierent:niſi eſſʒ ſapia: Poꝛro aũt o ho⸗
mo ſi ſapiam tuam videre carnis oculis ñ
potes: nec tali imaginatiõe cogitare qlia
coꝛꝑalia cogitant᷑:ſapie dei audes ingere
re humanã coꝛꝑis foꝛmã.⸗ nd erge di
cimus fratres? quõ locutꝰ eſt pater filio?⸗
Qusõ flliꝰait:ſicut docuitme pater hec lo⸗
quoꝛ: Locutꝰ eſt illi. Qñ docuit pater ſi⸗
lium verba fecit:quõ tu qñ doces filiũ tu

um verba facis? Quõ facis verba verbo?

Que verba multa fierent vnico vᷣbo? ver⸗
bum enĩ patris aurẽ habuit ad os patris⸗
Carnalia ſunt iſta:pereant de coꝛdibꝰvr̃iſ
Doc eĩ dico:ecce ſi intellexiſtis qð ego di
xi: ego certe locutus ſum:⁊ mea verba ſo
nuerũt:ſoniſq; aures pepulerũt ⁊ ꝑ ſenſi uſ
auditꝰvr̃i:ad coꝛ ſnĩiaʒ ꝑduxerũt.Si intel
lexiſtiſ/facite aliquẽ audiſſe latine lingue
hoĩem: tantũmodo audiſſe / nec tñ intel⸗
lexiſſe qð dixi: atũ ad ſtrepitum ꝑtinet
emiſſuʒ ex oꝛe meo ſic eiꝰille ꝑticeps faciꝰ
eſt qͥ ñ intellexit:quõ⁊vos.Cũ ſonũ audi
uit / eedem ſyllabe aures eius ꝑcuſſerunt:
ſed in coꝛde ipſius nihil genuerũt. Qua⸗
re? Quia non intellexit. Vos autẽ ſi intel
lexiſtis:vnde intellexiſtis? Ego ad aureʒ

ſonui:nunqͥd ego in coꝛ lumẽ accẽdi? Pꝛo

culdubio ſi verũ eſt qð dixi ⁊ hoc verbum
non ſolũ audiſtis verũetiaʒ intellexiſtis:

due res ibi facte ſunt/oiſcernite illaſ:audi

tus ⁊ intellectus. Auditus ꝑ me factus ẽ:
intellectus ꝑ quẽ? Ego ad aurẽ dixi vt au
diretis:ad coꝛ veſtrũ quis dixit vt intelli⸗
geretis: Sine dubio aliqͥs ⁊ ad coꝛ veſtꝝ
aliquid dixit:vt non ſolũ ſtrepitꝰ iſte ver
boꝛum pꝑcuteret aurem veſtrã ſed etiaʒ in
coꝛ veſtrũ aliquid deſcenderet veritatis.
Dixit aliquis ⁊ ad coꝛ veſtrũ:ſed nõ eum

ELa. VIII

videtis. Si intellexiſtis fratres: dictum ẽ

et coꝛdi vro. Munus dei eſt intelligetia.
Quis hoc dixit in coꝛde veſtro ſi intellexi L
ſtis? Cui dicit pſalmus:da mihi intellectũ ps.cxviij.

vt.diſcam mandata tua. Verbi gratia:epi
ſcopus locutꝰ eſt. Quid locutꝰ eſt aliquis

ait? Reſpondes quid locutus ſit: ⁊ ad⸗

dis: verum dixit. Zũc alius qui nõ intelle
xit:Quid dixit inquit? Aut quid ẽ quod

laudaſ? Ambo me audierũt ambobꝰego
dixi:ſed vni ipſoꝝ deꝰdixit.Si parua ma

gnis comparare concedit᷑: quomõ nos ad
eum quid ſumꝰ? Tamẽ neſcio quid incoꝛ
poꝛaliter ⁊ ſpiritualit᷑ facit in nobis deus:
qð nec ſonus eſt qui aurẽ ꝑcutiat.nec co⸗
loꝛ qui oculiſ diſcernat᷑.nec odoꝛ eſt qͥ na⸗

ribus capiatur.nec ſapoꝛ qui faucibꝰiudi⸗
cetur.nec durũ nec molle qð tangẽdo ſen
tiatur: ⁊æ tamen aliquid eſt qð ſentire faci⸗

le eſt:explicare impoſſibile ẽ.Si ergo deꝰ

vt dicere ceperaʒ loquit᷑ in coꝛdibꝰnoſtrii/

ſine ſono:quõ loquit᷑ filio ſuo: Sic & frẽs

ſic cogitate q;tum poteſtis vt dixi:licet pꝑp⸗

ua magnis modo aliquo cõparare:ſic co⸗
gitate. Incoꝛꝑaliter pater locutus eſt fi⸗

lio:quia incoꝛꝑaliter pat᷑ genuit filiũ:nec

euʒ ſic docuit quaſi indoctũ genuerit: ſed
B eſt eũ vocuiſſe qð eſt ſcientẽ genuiſſe.⁊
B eſt docuit me pater:qð eſt ſciẽtẽ me ge⸗
nuit pater. Si enim qð pauci intelligunt
ſimplex eſt natura veritatis:hoc ẽ filio eẽ
qð noſſe.Ab illo ergo habet vt nouerit a
quo habet vt ſit:non vt pꝛius ab illo eſſet

et ab illo poſtea noſſet: ſed qu?admoduʒ

illi gignẽdo dedit vt eſſet:ſic gignẽdo de⸗
dit vt noſſet: Quia ſimplici vt dictum eſt
nature veritatis eſſe ⁊ noſſe:non eſt aliud

atq; aliud ſed hocipſuʒ. ¶ Dixit ergo iſta E

iudeis ⁊ addidit: ⁊ qui mè miſit mecum ẽ.
Jam hoc ⁊ ante dixerat ſed rem magnam

aſſidue cõmemoꝛat:miſit me ⁊ mecum eſt

Si ergo tecũ ẽ o dñe:nõvnus ab alio miſ⸗
ſus eſt: ſed ambo veniſtis Et tamẽ cũ am
bo ſimul ſint:vnus miſſus eſt alter miſit.
Quomodo miſſio incarnatio eſt: c ipſa in
carnatio filij tantum eſt ⁊ non patris.Mi
ſit iraq; pater flliuʒ:ſed non receſſit a filio
Non enim quo miſit filium:nõ ibi erat pa

ter. Vbi eĩ ñ eſt qͥ fecit oĩa:vbi ñ eſt⁊ qͥ di Hiere.

xit: celum ⁊ terram ego impleo? Sad foꝛ⸗
te pater vbiq; eſt: ⁊ filiꝰnon vbiq; ẽ.Euã⸗
geliſtam audi. In hoc mundo erat:⁊ muu
dus per eum factus eſt. Ergo inquit qui

Kard⸗

=ðèð =èèGMN —11— — — — — — — — — —. —

n

N
ſſe

..2 —

pocri .

. — Co –—

;
de⸗

nee

liud
iſ
mi.
ni⸗
n
.

bi
lio
4
hie i
⸗
⸗
.
un

Joh. Tract. xI

miſit me: cuius auctoꝛitate tanq; pater⸗

na incarnatus ſum/mecum eſt: non me re⸗

me reliqt inqͥt ſolũ:quia ego q̊ pla⸗
fita ſunteit cio ſemp. ent elua⸗

multi qui aliud ſapiebãt intelligat: v1 ce⸗

Al. credi⸗
derunt ei.

1 Al.i ſermo

liquit. Quare non reliquit? Et non

litas ſemꝑ:nõ ex quodã initio⁊ deinceps:

ſed ſine initio/ſine ſine⸗Dei enĩ generatio
nõ habet initiũ tꝑis: quia ꝑ genituʒ facta

ſunt temꝑa. H quente: multi
crediderũt in eu. Vtina me loquẽte

dant in eum. Quidã enĩ foꝛtaſſe ſunt ĩ iſta
multitudine arriani:non audeo ſuſpicari
eſſe ſabellianos:qͥ ipſuʒ patrẽ dicunt eſſe
qui filiꝰ eſt.hereſis qͥ pe iſta nimis antiq̃ᷓ
eſt. ⁊ paulatim euiſcerata: Arrianoꝝ au⸗
tem adhuc videt᷑ habere aliquã motionẽ
qſi cadaueris putreſi cẽtis aut certe vt mul
tum quaſi homĩs aĩa egentis: opoꝛtet in⸗
de reliquos liberari/ſicut inde multi libe⸗
rati ſunt.Et quideʒ iſta ciuitas eos nõ ha
bebat.ſed poſtea qᷓ; multi ꝑegrini aduene
runt:nõnulli ⁊ ipſi venerunt.Ecce hec do

mino loquẽte:multi iudei crediderũt ĩ eũ

Ecce ⁊ me loq uente arriani credant:nõi in
me ſed mecũ in eo.Dice

ad eos qͥtcrediderãt in eũ iudeos:
Si vos t inverbotmeo
Ideo mãſ eritis qꝛ initiati eſtis quia⁊ ibi
eſſe cepiſtiſ:Si mãſeritis:hoc eſt in ſide q̃

in vobis eſſe credentibus cepit: quo ꝑpue⸗

niſtis? Tide quale initiũ:qͥ ꝑducit. Ama
ſti fundamentũ:culmẽ attẽde:⁊ ex iſta hu
militate/aliã celſitudinẽ quere. Fideſ enĩ

humilitatẽ habet: cognitio ⁊ ĩmoꝛtalitas

et eternitas non habet humilitatẽ ſed cel
ſitudinẽ.erectionẽ ⁊ nullã defectionẽ: et⸗
nam ſtabilitatẽ:nullã ab ĩimico expugna
tionẽ: nulluʒ deſiciẽdi timoꝛẽ. Magnũ eſt

dʒð incipit a fide:ſed ↄtemnit᷑ fundamẽtũ.

Solet etiã in ediſicio ab imꝑitis ↄtemni.
Foſſa fit grãdis/lapideſ quoqmõ paſſim
mittũt᷑:nulla ibi expolitio: nulla pulchꝛi/

tudo apparʒ: quõ nec in arboꝛis radice ap

paret aliqᷓ pulchꝛitudo: totum tamen qᷣc⸗

quid te delectat in arboꝛe/ de radice ſurre

xit. Si vides radicẽ ⁊ non delectaris: vi⸗
des arboꝛẽ ⁊ miraris. Stulte ꝙ miraris:in
de ſurrexit quo nõ delectaris. Parũ ali⸗

quid videtur fides credentiũ: non habes

ſtateram vnde apendas. Audi ergo quo

tueniat: ⁊ vide qta ſit: ſicut ⁊ ipſe dñs in

alio loco dicit.Si habueritis ſideʒ ſiẽ gra Aatthei ſ.

numſ ynapis. Quid humiliꝰ?quid vehem̃
tius? quid minutius ?quid feruentiꝰ: Er⸗
go ⁊ vos ait ſi manſeritis in verbo meo
in quo credidiſtiſ: quo ꝑducemini? Uere

Diſcip .Et quid nobis ꝓ⸗
iſcipuli meien tis. Et qꝗ p⸗

d t cognoſcetis veritatem. F
euke mittit credẽtibꝰ fratres? Et co

oſcetis veritatẽ. Quid enĩ non illam co

gnouerãt:qñ dñs loquebat᷑: Si nõ cogno
uerant: quõ crediderũt: Hon quia cogno
uerũt crediderũt:ſed vt cognoſcerẽt cce-
diderunt. Credimus enĩ vt cognoſcamus:

non cognoſcimꝰ vt credamꝰ. Quod enim

cognituri ſumuſ/nec oculus vidit:nec au⸗ j. oꝛint zij.
ris audiuit:nec in coꝛ hoĩs aſcẽdit. Quid

eſt eni fides:niſicredere qð nõ vides?: Fi⸗
des ergo eſt qð nõ vides credere.veritas

qð credidiſti videre:ſicut ipſe quodã lo⸗

co ait. IJdeo dũñs pꝛius ad faciendã fidem

ambulauit ĩ terra. Homo erat:humilis fa

ctus eſt:ab omnibus videbat᷑ nec ab oĩbꝰ

cognoſcebat᷑:a młtiſ repꝛobabat᷑: a turba
occidebat᷑:a paucis dolebat᷑:ſed tamẽ nec
ab eis a qbus dolebat᷑/ nõdum ſicut erat
cognoſcebat᷑. Lotum hoc quaſi initiũ eſt
liniamentoꝝ fidei: ſtructure future.Qd
dñs ipſe attendens quodã loco ait. Qui
diligit me mãdata mea cuſtodit.Et qͥ dili Joban xij

git me diliget᷑ a patre meo: ⁊ ego diligam

eum ⁊ oſtendã meipſum illi. Quẽ qui au⸗
diebant vtiq; iam videbãt: eis tamẽ ſi dili

gebãt:videndũ ſe ꝓmittebat.Sic⁊ hic co

gnoſcetisveritatẽ. Quid ei: qð dixiſti nõ
eſt veritas:? Vceritas ẽ. Sed adhuc credit᷑

nondũ videt᷑. Si maneat᷑ in eo qð credit᷑:

puenit᷑ ad id qð videat᷑. Inde iohanes ip j. Johaniß.
ſe ſanctꝰ euãgeliſta in epła ſua:dilectiſſi⸗

mi inquit filij dei ſumus:ſed nõdũ apparu
it qͥd erimus. Jam ſumꝰ:⁊ aliqd erimus.

Quid plus erimus q; ſumꝰ: Audi. Nõdũ

apparuit qͥd erimꝰſcimꝰqꝛ cũ apparuerit ſi
miles ei erimus. Vnde? Qm̃ videbimus

eum ſicuti eſt. Magna pmiſſi io: ſʒ merces
eſt fidei.Queris mercedẽ:opus pꝛecedat

Si credis:mercedẽ exige ſidei. Si autem
nõ credis:ſidei mercedẽ qua frõte queris

Si ergo mãſeritis in verbo meo vere diſci

puli mei eritis: vt ↄtẽplemini ipſam ve⸗
ritatẽ ſicuti ẽ:nõ ꝑ verba ſonãtia ſed ꝑ lu⸗

cem ſplendentem:cum ſignauerit nos qd
legitur in pſalino. Signatuz eſt ſuper nos po. iiij

La. VII

Luce. xx.
GS

Joh. Tract. xI

lumen vultus tui dñe. Moncta dei ſu⸗ .
mus:nũmus a theſauro : aberrauimus er⸗
roꝛe:detrituʒ eſt qð in nobis fuerat impᷣſ⸗
ſum:venit qui refoꝛmet quia ipſe foꝛma⸗
uerat, Querit ⁊ ipſe nümũ ſuũ:ſicut ceſar
nũmũ ſuũ.Ideo ait.Reddite ceſari que

ceſaris ſunt:⁊ deo que dei ſũt.Ceſari nũ⸗
mos / deo voſt ipſos. Tunc ergo expꝛimet᷑
veritas in nobis.⸗

egrinationẽ noſtram in gemitu ſentiremꝰ

et ſeculũ non amaremꝰ:⁊ ad eum qui nos

vocauit pia mente perpetuo pulſaremus.

j. Coꝛint᷑.ij.

Deſideriũ ſinus coꝛdis eſt. Capiemus:ſi

deſiderium q;tum poſſumus extendamus
HHoc nobiſcum agit ſcriptura diuina. h cõ
gregatio populoꝝ. hoc celebꝛatio ſacram̃
toꝛum.hoc baptiſmus ſanctus. hoc canti⸗
ca laudis dei.hoc ipſa noſtra diſputatio:

vt hoc deſideriũ non ſolum ſeminet᷑ ⁊ ger

minet: verumetiaʒ in modum tante capa⸗
citatis augeat᷑:vt idoneum ſit ſumere qð

oculus non vidit:nec auris audiuit:necĩ

coꝛ hoĩs aſcendit. Sed smate mecuʒ. Nõ
amat multum nũmũ:qui amat deum.Et
ego palpaui infirmitatẽ:non auſus ſum di
cere non amat nũmũ /ſed nõ multũ amat

nũmũ: quaſi amãdus ſit nũmus ſed nõ mł

tum. O& ſi deum digne amemus: nummos

oĩino non amabimꝰ.Erit tibi nũmuſ inſtru

mentũ pegrinationiſ/non irritamentũ cu⸗
piditatis:quo vtaris ad neceſſitateʒ:non
quo fruaris ad delectationem. Dcũ ama
ſi aliquid in te egit: qð audiſſe te laudas:
vtere mũdo:non te capiat mũduſ quo in⸗

traſti. Iter agis: exiturus veniſti non re⸗

manſurus. Iter agis:ſtabulum eſt hec vi⸗
ta:vtere nũmo quomodo viatoꝛ in ſtabu⸗
lovtitur mẽſa:calice/vꝛceo/ lectulo / dimiſ
ſurus non ꝑmanſurꝰ. Si tales fueritis: eri
gite coꝛ ſi poteſtis ⁊ audite me. Si tales
fueritis:ad eius ꝓmiſſa venietis. Mõ eni
multum eſt ad vos:quia magna eſt manꝰ
eius qui vos vocauit. Vocauit: inuocet᷑:
dicatur illi. Nocaſti nos: inuocamus te.
Ecce audiuimꝰvocantẽ:audite inuocan⸗

tes. Perduc quo pꝛomiſiſti/perſice qð in⸗

choaſti:noli deſerere muncra tua/noli de
ſerere agrum tuũ: germina tua intrent in
hoꝛreum tuũ: Abundant tempeſtates in
mũdo:ſed maioꝛ eſt qui fecit mundũ. abũ

Muid dicam charitati
veſtre? Q ſi coꝛ eſſer qualitercũq; ſuſpi⸗
rans in illam ineffabilem gloꝛiam :o ſi per

dant temptatiões:ſed non deſicit quii gu⸗
lo ſpem ponit in quo defectꝰnullus ẽ.A d
hoc hoꝛtatus ſum iſta fratres: quia liber⸗
tas de qua loquitur dñs noſter ieſus chꝛi-⸗
ſtus non huius tꝑis eſt: Videte quid ad
iunxit. Vere diſcipuli mei eritis ⁊ cogno-
ſcetis vitatẽ:⁊ veritas liberabit voſ.
Quid eſt liberabit vos: Liberos vos fa⸗
ciet. Deniq; iudei carnales ⁊ ᷣm carnem
ambulantel / non hi qͥ crediderãt ſed in il⸗
la turba qui nõ crediderãt:iniuriã ſibi fa⸗

ctam putauerũt:quia dixit eis:veritas li⸗
berabit vos. Indignati ſunt ſeruos ſe eſſe
ſigniſicatos.Etvere ſerui erant: ⁊ exponit
illis que ſit ſeruitus:⁊ que ſit futura liber
tas quam ipſe ꝓmittit:Sed de hac liber⸗
tate ⁊ de illa ſeruitute: nimis longũ eſt vt
hodie diſputemus.

Incipit tractatus q̃qrageſi muſpri
mus:Ab eo quod ait: Dicebat au
tem ieſus ad eos qui⸗ cediderat:
vſq; ad id qð dictũ ẽ: Si ergo voſ
filiꝰ li libe era nerit vere liberi eritis:

euangelio hodie nobis reci⸗
tatum eſt tunc diſtuli dicere/
aus 5 multum iam dixeram: 1 de libertate ĩ
qua nos vocauit gratia ſaluatoꝛis non pᷣ⸗

tereunter neq; negligent fuerat diſſerẽdũ

Hinc hodie dño adiuuãte ſtatuimꝰ loqui
vobis.Quibus enĩ loquebatur dñs ieſus
chꝛiſtuſ/iudei erant ex magna quidẽ par⸗
te inimici:ſed etiam amici ex qᷓdam parte
iam facti ⁊ futuri. Nam quoſdã ibi vide⸗
bat:ſicuti iam diximꝰ: qui poſt paſſionem

fuerant credituri:hos intuenſ dixerat.Cũ
exaltaueritis filium hoĩs:tũc cognoſcetis

quia ego ſum.Erant ibi etiam qui hec lo⸗
quente illo continuo crediderũt ꝛipſis lo⸗
cutus ẽ qð audiuimꝰ hodie.Dicebat er⸗

go ieſus ad eos qui cre iderant e ei

liudeoſ. Si maſeritis i verbo meo

vere diſcipuli mei eritis. Aanendo
eritis: Quia eni nunc credentes eſtis:ma

nendo videntes eritis. Ideo ſequit᷑: =

gnoſcetis veritatem. Veritas incom⸗

mutabilis eſt: veritas panis eſt: mentes re

xplicit tractatus qrageſimuſ .

nem pᷣſtina ſeauir as ſancto

gui
par⸗
ne
ide⸗
nen
A
ns
lo⸗
lo⸗
C
Re
neo
endo
gmn
ch
fe

17

pð. lxxxiiij.

— ———

Joh. Tract. xII La. vVIII

ficit nec deſcit: utat veſcentẽ:non iꝑſa
in veſcẽte mutatur. Ipſa eſt ventas ver⸗

bum dei: deus apud deum vnigenitus fili
us⸗: Hec eſt ve itas carne induta eſt ppt

nos vt de maria virgine naſceretur: ⁊ im⸗
pleretur ꝓphetia.veritaſ de terra oꝛta eſt

Hec ergo veritas cum iudeis loqueretur:

latebat in carne.Latebat autem nõvt ne⸗

garetur ſed vt differretur: Differret᷑ vt in

carne pateret᷑: In carne autem pateretur
vt caro peccati redimeret᷑ Stans itaq; cõ

ſpicuus ſᷣm infirmitatẽ carnis dñũſnr̃ ieſus

chꝛiſtus ⁊ ᷣm maieſtat? diuinitatis occul⸗

tus:dixit ad eos qui ei cum hec loqueret᷑

crediderant. Si manſeritis in verbo meo:
vere diſcipuli mei eritis:Qui enĩ ꝑſeuera
uerit vſq; in finem:hic ſaluus erit.Et cog⸗
noſcetis veritatẽ que modo vos latet ⁊ lo
quitur vob:⁊ veritas liberabit vos.
Hoc verbum dũñis ad libertatẽ poſuit:libe
rabit vos. Hihil eſt eni aliud ꝓpꝛie libe⸗
rat:niſi libeꝝ facit.Quõ ſaluat/nihil ẽ ali
ud qᷓ; ſaluũ fac̃:quõ ſanat / nihil eſt aliud
qᷓ; ſanũ facit:Ditat/nihil eſt aliud qᷓ; diui⸗
tem facit:ſic liberat nihil eſt aliud q; libe⸗
rum facit.Hoc in verbo greco planius eſt

Nam in latina ↄſuetudine plerũq; dicimꝰ2

hominẽ liberari qð ad libertatẽ non perti⸗

net ſed tm̃ ad ſalutem:Sicut quiſq; dicit

liberari ab infirmitate:vſitate dicit᷑ nõ ta⸗
men ꝓpꝛie.Sic autem poſuit dñs hoc ver
bum vt diceret /⁊ veritas liberabitvos:vt
in greca lingua nemo dubitet eum de lib⸗
tate dixiſſe.Deniq; ⁊ iudei ſic intellexer̃t
et rũderunt ei: Mon illi qui iam credide⸗

rant:ſed illi qui in turba erant nõdum cre

B dentes. al Keſponderuntei Demé

abrae ſumus nemini ſeruiuimuſ
vnq;: quomodo tu dicis liberi eri⸗

tis? Mon auteʒ dixerat dñs / liberi eritis:

ſed veritas liberabit vos. In quo tñ ver⸗

bo illi:qꝛ ſicut dixi patet in greco:non in⸗

tellexerũt niſi libertatẽ: æ extulerũt ſe qð
ſemẽ eſſent abꝛae ⁊ dixerũt. Semẽ abꝛae

ſumꝰ æ nemini ſeruiuimꝰ vnq;: quõ tu di⸗

cis liberi eritis? & pellis inflata: nõ ẽ iſta

magnitudo ſed tumoꝛ.Et hocipſum ſcem

huiꝰ tꝑis libertatẽ quõ verũ dixiſtis: ne⸗
mini ſeruiuimꝰ vnqᷓ;; Joſeph nõ eſt venũ
datus? Pꝛophete ſancti in captiuitatẽ nõ
ſunt ducti? Deinde nõne ipſe ille ẽ ꝓpls qᷣ
in egypto lateres faciebat: ⁊ regibꝰ duris

non ſaltem in auro ⁊ argẽto ſed ĩ luto ſer⸗
uiebat: Si nemini ſeruiſtis vnq;:o ingrati
quid ẽ qð aſſidue vobis imputat ðs quod

vos de domo ſeruitutis liberauit? An foꝛ
te pr̃es vr̃i ſeruierũt:vos aũt qui loqͥmi⸗
ni nemim vnq; ſeruiſtis: Quõ g ſolue⸗
batis iam tributa rhomanis? Vnde ⁊ ipſi
veritati laqueũ quaſi captionis ꝓpoſui⸗
ſtis vt diceretis.licet reddere tributũ ce⸗
ſari:vt ſi dixiſſʒ licʒ: teneretis eũ qſi male
optaſſet libᷣtati ſemĩs abꝛae.Si aũt dice⸗
ret nõ licet:calũniaremini apud regeſ ter
re:qð ꝓ hiberet regibꝰ tributa ꝑſolui.Me
rito ꝓlato nũmo victi eſtiſ:⁊ captioni vr̃e
voſipſi eſtis rĩũderc compulſi. Ibi enĩ vob
dictũ eſt. Reddite ceſari que ceſaris ſunt

et deo qᷓ dei ſunt:cũ voſipſi rñdiſſetis qd

nũ mus haberet imaginẽ ceſaris: Oꝛ ſicut
querit ceſar in nũmo imaginẽ ſuã/ſic deuſ
querit in hoĩe ſuã.hhec ergo rñdit iudeis
Abouet enĩ me frẽs hominũ vana ſuꝑbia:
qui etiã de ipſa quã carnalit᷑ intelligebãt
ſua libertate mẽtiti ſunt dicentes: nemini
ſeruiuimꝰ vnq;. Dñs aũt qͥd eis rñderit:h
potiꝰ ⁊ intentiꝰ audiamꝰ:ne ⁊ noſipſi ſer⸗
ui inueniamur. Rñdit eni eis ieſus.
Amẽ amẽ dico vobiſ:quia ois qui
facit petm̃:ſeruꝰeſt pcti: Seruus eſt:
ſed vtinã hoĩs ⁊ nõ pcti. Quis nõ ſub his
verbis ↄtremiſcat? Pꝛeſtet nob dñs ni ie
ſus chꝛiſtꝰ. id eſt.⁊ mihi ⁊ vob:vt ꝓ ſentẽ⸗
tia lor de hac libertate apetẽda ⁊ de il⸗
la ſeruitute vitãda. Amẽ amẽ dico vobis
veritaſ dicit:⁊ qle ẽ dñi dei nr̃i dicere.am̃
amẽ dico vob? Multũ cõmẽdat:qð ita ꝓ
nũciat. Quodãmõ ſi dici phas ẽ iuratio ei
us eſt: amẽ amẽ dico vob. Amẽ quippe in⸗
terpᷣtatur verũ.Et tñ nõ eſt interpᷣtatũ:cũ
potuiſſet dici verũ dico vob. Nec grecꝰ H
interpꝛes auſus eſt facere nec latinꝰ. Naʒ
hoc verbũ qð eſt amẽ nec grecũ eſt nec la
tinũ:ſed hebꝛeũ.Sic mãſit tũ eſt interpᷣta
tũ vt honoꝛẽ hr̃et velamẽto ſecreti: Mon
vt eſſet negatũ ſed ne vileſceret nudatũ.
Nec ſemel tñ ſed bis a dño dictũ eſt:amẽ
ame dico vobis. Jam q;dtũ hoc cõmẽdatũ
ſit: ex ipſa gemiatiõe cognoſcite. Quid ẽ
ergo cõmẽdatũ? Veꝝ veꝝ dicovob. Ve
ritas dicit.Que vtiq; ⁊ ſi nõ diceret veruʒ
dico:mẽtiri oĩno nõ poſſet.Tñ cõmendat
tñ inculcat:doꝛmiẽteſ qdãmõ excitat:intẽ
tos facit: ↄtẽni ñ vult.¶ Quid dicit? Am̃
4

Aat. xxijj.

Joh. Tract. XxCI

amẽ dico vob:qꝛ oĩs qͥ facit pctm̃:ſeruus
eſt peccati:O miſerabilis ſeruitꝰ. Pleꝝq;

hoies cũ dños malos patiunt᷑: venales ſe

petũt: non querẽtes dominum nõ habere
ſed ſaltem mutare. Seruus peccati quid

De his qͥ fu⸗
giunt ad ec⸗
cleſiam.

faciat?Quem interpellet? Apud quem ſe

venaleʒ petat? Deinde ſeruus hoĩis aliqũ

ſui dñi duris imꝑijs fatigatꝰ fugiẽdo reqᷣe

ſcit. Seruꝰ peccati qͥ̊ fugit? Secũ ſe trahit

quocũq; fugerit.Hõ fugit ſeipſaʒ mala cõ
ſcientia:nõ eſt quo eat:ſequit᷑ ſe imo non
recedit a ſe. Pctm̃ enĩ qð facit intus ẽ̃. Fe
cit pctm:vt aliquã coꝛꝑalẽ caꝑet volupta
tem. Voluptas trãſit:pctm̃ manet Pꝛete
rit qdð delectabat: remaſit qð pũgat.Mala
uitꝰ¶ Aliqñ fugiũt hoĩes ad eccleſiaʒ ⁊
plerũq; eos patimur tãqᷓ; idiſcipliatos:vo
lẽtes carè dinis qͥ nolũt carẽ pctis.Aliqñ

etiam illicito iugo ⁊ impꝛobo ſubiecti fu⸗

giunt ad eccleſiã qꝛ retinẽt᷑ ingenui ad ſer

uitutẽ ⁊ interpellat᷑ epᷣs.Et niſi curet ope

Eſaie.lij.

ram impẽdere ne ingenuitas opꝛimat᷑:im
miſericoꝛs deputat᷑. Ad chꝛiſtũ oẽs fugia
mus:ↄtra pctm̃ deũ liberatoꝛẽ interpelle⸗
mus. Venales nos petamꝰ:vt eiꝰ ſangui⸗
ne redimamur.Dicit enĩ dñs:gratiſ venũ⸗
dati eſtis:⁊ ſinc argẽto redimemini. Sine
p cio:ſed vr̃o/qꝛ meo.hHoc dñſ dicit. Iep⸗
ſe enĩ pꝛeciũ dedit:nõ argentũ ſed ſangui

nem ſuũ. Mã nos ⁊ ſerui ⁊ egeni remãſera

j. Coꝛint. v.

mus: Liberat ergo ab hac ſeruitute ſolus

dñs. Qui illam non habuit ꝛipſe de illa li⸗
berat. Solus enim in hac carne venit ſine
peccato. Nã quos videtis in manibꝰ ma⸗
trum puulos ferri:nõdũ ambulant⁊ iã ſùt
ce mediti. Traxerũt enĩ de adam qðo ſol
uatur a chꝛiſto. Pertinet etiã ad ipſos cũ

baptiʒant᷑ iſta gra quã dñs pollicet᷑: ðᷣ

peccato ſolus liberare poteſt qͥ vẽit ſine

OH peccato:⁊ factꝰ ẽ ſacriſiciũ ꝓ pctõ.(¶ Au⸗

diſtiſ enĩ cũ apłs legeret᷑: ꝓ chꝛiſto inqͥt le
gatione fungimur:tanq; deo exhoꝛtante ꝑ
nos:Qbſecramꝰ ꝓ chꝛiſto.id ẽ̃.tanq; vos
xpᷣs obſecret. Quid?recõciliamĩ deo.Si

exhoꝛtat᷑ ⁊ obſecrat apłs vt recõciliemur

deo:inimici eramꝰ deo. Nemo enĩ recõci⸗
liat᷑ n:iſi ex inimicitijs. Inimicos autè nos
nõ natura:ſed pctã fecerũt. Vñ inimici il⸗
lius:inde ſerui peccati. Non hʒ ðs liberos
inimicos:neceſſe ẽ ſerui ſint:⁊ ſerui rema⸗
nebũt niſi ab illo liberent᷑:cui peccãdo iui

mici eſſe voluerũt. Obſ ecramꝰ ergo inqᷣt

ad legendũ:vt veraces ſint ad intelligẽ⸗

ꝓ chꝛiſto:recõciliamĩ deo. Quõ ãt recõci
liamur:niſi ſoluat᷑ qð int nos ⁊ ipſum ſepa
rat: Ait enĩ ꝓpheta:MHõ grauauit aurem
ne audiãt: ſed pctã vr̃a ſeparãt inter vos
et deũ.QOꝛ ergo nõ recõciliamur niſi abla⸗
to qð in medio eſt ⁊ poſito qð in medio ſit
Eſt eĩ mediũ ſeꝑans:ſed ↄtra ẽ mediatoꝛ

recõciliãs:Mediũ ſeparãs ẽ pctm̃.media

toꝛ recõcilians ẽ dñs ieſus chꝛiſtꝰ:vnꝰ enĩ
deus ⁊ vnꝰ mediatoꝛ dei ⁊ hominũ homo
chꝛiſtꝰ ieſus: Vt ergo tollat᷑ maceria ſepa
ranſ qð eſt pctm̃:venit ille mediatoꝛ:⁊ fa⸗
ctus eſt ſacrificiũ ſacerdos ipſe.Et qꝛ ſa⸗
crificiũ factꝰeſt ꝓ pctõ offerẽs ſeipſum in

holocauſtũ ĩ cruce paſſiõis ſue:ſeqͥt᷑ apls

⁊ dic. Cũ dixiſſet obſecramꝰ ꝓ xpᷣo recõ⸗
ciliamĩ ðᷣo:q̃ſi diceremꝰ:quõ poterimꝰre⸗
cõciliari:Eũ inqᷣt.id eſt.ipſuʒ chꝛiſtũ: qui
non nouerat pctm̃/pctm̃ ꝓ nobis fecit: vt
nos ſimꝰ iuſticia dei in ipſo. Eũ ipſum in⸗
quit chꝛiſtũ deũ.qui nõ nouerat peccatũ.
nis peccati:nõ tñ in carne peccati:nõ hñs
vllũ oĩno pctm̃:⁊ ideo factꝰ ẽ verũ ſacriſi
tiũ ꝓ pctõ:qꝛ nullũ habebat ipſe peccatũ
Sed foꝛte ð ſenſu meo dixi:qꝛ pctm̃ ſacri⸗
ficiũ eſt ꝓ pctõ.Qui legerũt agnoſcãt.q
nõ legerũt /nõ ſint pigri:nõ ſint inq; pigri

dũ. Cũ de ſacriſicijs enĩ pᷣciperet ðs offe⸗
rendis ꝓ pctõnn ꝗᷣbus ſacrificijs non erat
expiatio pctõꝝ ſed vmbꝛa futuroꝝ:eadeʒ
ipſa ſacrificia eaſdẽ ipſas hoſtias:eaſdem

Dum

ipſas victimaſ:eadẽ ipſa aĩalia que admo

uebant᷑ mactãda ꝓ pctis in quoꝝ ſangui⸗

ne ſanguis ille figurabat᷑/pctã lex apellat

Vſq; adeo vt in qbuſdã locis ſcriptũ ſit
ita:vt ſacerdoteſ ĩmolaturi ponerẽt manꝰ⸗
ſuas ſuꝑ caput peccati:id eſt:ſuꝑ caput vi
ctime ĩmolãde ꝓ pctõ. Tale ergo pecca⸗

Leuitici

tum:id eſt.ſacriñciũ ꝓ pctõ/factꝰ eſt dñs

noſter ieſus chꝛiſtꝰ:q nõ nouerat pctm.
¶ AMerito liberat ab hac ſᷣuitute peccati E

ille qᷣ dicit in pſalmis. Factꝰ ſum tanqᷓ; hõ ps. lxxxvij.

ſine adiutoꝛio:inter moꝛtuos liber.Solus

enĩ liber:qꝛ nõ habebat pctm̃. Ipſe enĩ di

cit in euãgelio. Ecce venit ᷣnceps huius Johan · x
mũdi:diabolũ ſigniſicãs vẽturũ in iudeis
pſecutoꝛibꝰ:Ecce inqᷣt venit ⁊ in me nihil
inueniet.Mõ quõ in eis qͥs occidit etiã iu
ſtos / inuenit qᷓlecũq; pctm:in me nihil in-
ueniet. Et tanq; ei diceret᷑:ſi nihil ĩ te in⸗

hj. Coꝛint.v.

j. Timot ch. †

Venit enĩ ĩ carne:hoc ẽ in ſimilitudie car Rhoma.viij

4

*
.j.

—

— — — —ʒ——

†Al. iudica L

9
e⸗

Corinin
in⸗
.

Cur Bhore

his
nfi
ü
⸗

6
em
mo⸗
D
ellar
üft
nan⸗ Leucn.
ur
ccs⸗
s
4
dan „H
to dolrn
ous
nidi

1

udeis
,niit
tüu
Au⸗
lein⸗

ius 9

—

Joh. Tract. XLI

ueniet: quare te occidet? Subiecit ⁊ ait.
Sed vt ſciant oẽs qꝛ voluntateʒ pf̃ᷣis mei
facio:ſurgite eamus hĩc. Non inqᷣt moꝛtẽ
mei peccati neceſſitate pſoluo: ſʒ ĩ eo qð

moꝛioꝛ voluntatẽ patris mei facio:pluſq

ibi facio qᷓ; patioꝛ:qꝛ ſi nollem nec paſſus
eſſem.Habes illum alio loco dicentẽ. Po

catũ ſeruus ſit peccati:que ſit ſpes nob li⸗

bertatis audite.Seruus autẽè indt no M

manet in domo in eternu.Eccleſia ẽ
domus:ſeruus pctõꝛ eſt. Intrant multi in
eccleſiam peccatoꝛes. HNon ergo dixit:ſer
uus non eſt in domo:ſed nõ manet in do⸗
mo in eternũ Si ergo nullus ibi ſeruꝰ erit:
quis ibi erit? Cũ enĩ rex iuſtus ſederit in
thꝛono ſicut ſcriptura loquit᷑:quis gloꝛia⸗
bitur caſtum ſe habere coꝛ ꝛaut qͥs gloꝛia
bitur mũdũ ſe eſſe a peccato?Multũ nos
terruit o frẽſ mei dicẽdo:ſeruꝰnõ manet ĩ
domo in eternũ.Adiũgit autẽ ⁊ dicit. Fi
lius autem manet ĩ eternũ.Ergo ſo⸗
lus in domo ſua erit chꝛiſtꝰ: nullus illi po
pulꝰcoherebit. Cui heret caput:ſi nõ erit
coꝛpꝰ ? An foꝛte totũ hfiliꝰcaput ⁊ coꝛpꝰ
NMNõ enĩ ſine cauſa:⁊ terruit ⁊ ſpem dedit:
Terruit ne pctm̃ amaremꝰ:Speʒ dedit ne
ð peccati ſolutione diffideremꝰ. Omig
inquit qui facit peccatũ: ſeruus eſt
peccati. Seruus aut nõ manet in domo ĩ
eternũ. Que ergo nobis ſpes ẽ:q nõ ſumꝰ
ſine pctõ? Audi ſpem tuã: filius manet in
F eternũ. Si ergo filius vos liberaue
rit:tuc vere liberi eritis. hec ſpesno
ſtra eſt frẽs vt a libero liberemur.⁊ liberã
do ſeruos nos faciat.Serui enĩ eramꝰ cu⸗

Galathas.v tis.Hhoc ⁊ aplłs dicit. Vos aũt frẽs in liꝰ⸗
tatẽ vocati eſtis:tm̃ ne libertatẽ ĩ occaſio⸗
nem carnis detis:ſed ꝑ charitatem ſeruite
inuicẽ. Mõ ergo dicat chꝛiſtianꝰ liber ſum
in libertatẽ vocatꝰ ſum:Seruus eram ſed
redemptꝰ ſum ⁊ ipſa redẽptiõe liber effe⸗
ctuſ ſuʒ: Faciã qdðᷣvolo:nemo me ꝓhibeat
a volũtate mea ſi liber ſum. Sed ſi iſta vo
luntate pctm̃ facis/ſeruꝰ es peccati. Noli

vtere ad nõ peccãdũ.Erit eĩ volũtas tua
libera:ſi fuerit pia.Eris liber ſi fueris ſer⸗
uus.liber peccati/ſeruus iuſticie:dicente

teſtatẽ habeo ponẽdi aĩam meã:⁊ ptãtem
habeo iterũ ſumẽdi eam. Ecce vere inter
moꝛtuos liber. Cum ergo oĩs qͥ facit pec⸗

ergo libᷣtate abuti ad libere peccãdũ: ſed

—

apko. Cũ ſerui eſſetis peccati: liberi eratiſ Rhoma. vj.

.

iuſticie. Nũc aũt liberati a peccato: ſerui
aũt facti deo.habetis fructũ veſtrũ in ſan

ctificationẽ: finem vo vitam eternꝗ. Hoc

conemur vt id agamꝰ:pꝛima libertas ẽ ca
rere crimibꝰ. Intẽdite frẽs mei intẽdite:

ne foꝛte poſſim ꝑducerevob ad ſenſuʒ ⁊ .

lis mõ ſit:⁊ q̃lis futura ſit iſta libtas.Quẽ

libet valde iuſtũ diſcutias in hac vita.q;⸗

uis iam ſit dignꝰiuſti vocabulo:nõ eſt ta⸗

men ſine peccato. Audi ipſum ſctm̃ iohan

nem cuius ⁊ hoc euãgeliũ eſt:in epla ſua

dicentẽ. Si dixerimus inquit qꝛ pctm̃ nõ j Johan . j.
habemꝰ noſipſos decipimꝰ: ⁊ veritasiino

bis nõ eſt. Solus hoc dicerc potuit in moꝛ
tuis liber. de ſolo dici potuit qui nõ noue

rat pctm̃.de ſolo dici potuit:etenĩ expꝑtus
eſt oĩa ſm ſimilitudinẽ ſine peccato.Solꝰ

. 7 —

dicere potuit: ecce veniet pꝛinceps mũdi Johan.xuiij
et in me nihil inueniet. Quẽcũq; aliũ licz
iuſtũ diſcuſſeris: non oĩmodo ẽ ſine pctõ

Nec q̃lis erat iob cui dñs tale teſtimonmiiũd
ꝓhibebat vt diabolus inuideret ⁊ poſtuua
ret temptãdũ:temptãs ſuꝑaret᷑ vt ille pꝛo
baret᷑.ideo aũt ille ꝓbatuſ ẽ nõ quia lattaet
bat deũ coꝛonãdus ſed vt inoteſceret hof
bus imitãdꝰ:Etiã ipſe iob qͥd dicit. Quis Joh

eniĩ mũdus: Hec infans:cuiꝰ eſt vniꝰ diei

vita ſuꝑ terrã. Sed plane multi iuſti dicti
ſunt ſine querela.qð intelligit᷑ ſine crimie
Nulla enĩ querela iuſta ẽ de his ĩ rebꝰhu
manis qͥ nõ habẽt crimẽ. Crimẽ ãt eſt pec In decre.di
catũ graue:accuſatiõe ⁊ dãnatiõe digniſ⸗ ſtin.xxy.
ſimũ. Mon ergo deus quedã peccata dam Mũc aũt:et
nat:q̃da iuſtificat ⁊ laudat: Nulla laudat lxxxi. diſti.
ſʒ odit oĩia Quõ odit medicus egritudinẽ apoſtolus
egroti ⁊ id agit curãdo vt egritudo pella,=ß
eger leuet᷑:ſic deus gr̃a ſua hoc ĩ nobᷣ agit
vt peccatũ ↄſummat᷑ hõ liberet᷑. Sed qñ
ↄſumit᷑ inquieſ? Si minuit᷑:quare nõ ↄſu⸗

mitur? inuit᷑ aũt in vita ꝓficientiũ:qð

in vita ↄſumit᷑ ꝑfectoꝝ. Cꝛima eſt ergo li⸗ In decre. di

bertas:carere criminibꝰ. Ideo ⁊ apłs pau ſtinct᷑.lxxxj.
lus qñ elegit oꝛdinãdos vel pbꝛosvel dia Apoſtolns.

conos/⁊ qcunq; oꝛdinãdus eſt ad pꝛepoſi
turã eccleſie nõ ait: ſi quis ſine pctõ eſt. B
enĩ ſi diceret / omiſ homo repꝛobaret᷑tnul
lus oꝛdinaret᷑:Sʒ ait:ſi quis ſine crimine ẽ j.Timo.iij.
ſicuti ẽ homicidiũ/adulteriũ/ aliqua ĩmũ et ad Titũ.j
dicia /foꝛnicatiões/furtũ:fraus/ſacrilegii
⁊ cetera bmõi.Cuʒ ceperit ea non habere
homo:debet autem nõ habere oĩs chꝛiſtia
nus:homo incipit caput erigere ad libᷣta⸗
q i

— . ,—
. * 2
— „
LA
— —
—
—

tem. Sed iſta inchoata eſt:non pꝑfecta lib⸗
G tas.i¶ ¶ Quare inquit aliqs non eſt perfe
Rhoma.vij cta libertas: Quia video aliã legem ĩ mẽ
bꝛis meis:repugnãatẽ legi mentis mee.MNõ
enĩ qð volo hoc ago: ſed qð odi illud fa⸗
Galathas.v cio.Caro inqͥt ↄcupiſcit aduſus ſpm̃:⁊ ſpi
rituſ aduſus carnẽ:vt nõ ea q̃ vultis illa fa
ciatis. Ex parte libertas:ex parte ſeruituſ
Nondũ tota:nondũ pura:nondũ plena li
bertas:quia nondũ plena eternitas.ha⸗
bemus eni ex parte infirmitatẽ:ex ꝑte ac⸗
cepimus libertatẽ. Quicqͥd peccatũ eſt:a
nobis antea deletum eſt in baptiſmo. Mũ
quid quia deleta eñt tota iniqtas:nulla re
manſit infirnitas? Si non remãſiſſet: ſine
peccato hic viueremꝰ. Quis autẽ audeat
hoc dicere niſi ſuꝑbus? niſi mia liberatoꝛiſ
indignꝰ? niſi qui ſeipſum vult decipe:⁊ in
quo veritas non eſt? Ergo ex eo quod re
manſit aliquid infirmitatis: audeo dicere:
2 qua haſc ſeruiine oeo ben ſamarex
gqua parte ſeruimꝰ legi peccati/adhuc ſer
Rho.vbi. S. Rsnnus. Eing. dicit apls qð dicere ce⸗
peramus: ↄdelectoꝛ legi dei ſm interioꝛeʒ
hoicm.Ecce vnde liberi: vnde ↄdelecta⸗
mur legi dei. Libertas enĩ delectat. Nam
qöhdiu timoꝛe facis qð iuſtum eſt:nõ deꝰ te
dDelectat:qᷓ;diu adhuc ſeruus facis non te
delectat. Delectet te:⁊ liber es. Noli time
re penã: ſed ama iuſticiã. Nondum potes
amare iuſticiam time vel penam:vt ꝑueni
as ad amandã iuſticiam. Ergo iam ille ex
parte ſuꝑioꝛe liberũ ſe eſſe ſentiebat: vn⸗
de dicebat: ↄdelectoꝛ legi dei ᷣm interio⸗
rem hoĩem.DHelectat me lex: delectat me
qð uubet lex:delectat me ipſa iuſticia. Vi
Ddeo aliã legeʒ in mẽbꝛis meis:hec eſt que
remanſit infirmitas //repugnãteʒ legi men
tis mee:⁊ captiuantẽ me in lege peccati qᷓ
eſt in mẽb:is meis.Et ex hac parte ſentit
captiuitatẽ: vbi non eſt impleta iuſticia.
Mam vbi ↄdelectat᷑ legi dei:nõ captiuus
ſeg legiſ amicus eſt. Et ideo liber qm̃ ami
cus. Quid ergo ex eo qð reſtat: Quid niſi
reſpiciamꝰ ad illum qui dixit:ſi vos filius
H liberauerit tunc vere liberi eritis:⸗ ESe⸗
niq; ⁊ ipſe qui loquebat᷑ ad illũ reſpexit.
Rho. vbi. Infelix ego homo: quis me liberabit inqᷣt
vde coꝛpoꝛe moꝛtis huius? Gratia dei ꝑ ie⸗
ſuun chꝛiſtum dñim noſtrum. Ergo ſi vos fi
lius liberauerit: tunc vere liberi eritis. DHe
niq; ita ↄcluſit.Igit᷑ ipſe ego mẽte ſeruio

legi dei:carne aũt legi peccati. Ipſe ego
inquit.MNon enĩ duo ſumus inter nos con
trarij de diuerſis pncipijs veniẽtes:ſed ip
ſe ego mente ſeruio legi dei/carne autem
legi peccati:q;diu languoꝛ obluctat᷑ ſalu⸗
ti.Sed ſi carne ſeruis legi peccati: fac qðᷣ

ait ipſe apłs. Non ergo regnet peccatũ in

veſtro moꝛtali coꝛꝑe ad obediendũ deſi⸗
derijs eius: neq; exhibeatis membꝛa ve⸗

ſtra arma iniqtatis peccato. Non ait non
ſit: ſed non regnet. O diu viuis pctm̃ ne⸗
ceſſe eſt eſſe in membꝛis tuis:ſaltem illi re
gnum auferatur. Non ſiat qð iubet. Sur⸗
git ira:noli dare ire linguã ad maledicen⸗
dum. Moli dare ire manũ aut pedeʒ ad fe
riendũ.Mõ ſurget iſta ira irrõnabilis:niſi
peccatũ eſſet in mẽbꝛis. Sed tolle illi re⸗
guũ:non habeat arma vñ ↄtra te pugnet.
Diſcet etiam non ſurgere:cum arma nõ ce

perit inuenire. Hon exhibeatis mẽbꝛa ve

ſtra arma iniqtatiſ peccato:ſed induite ar
ma iuſticie:alioqᷣn toti captiui eritis ⁊ nõ
erit dicere/ mẽte ſeruio legi dei. Mẽs enĩ
ſi teneat arma:mẽbꝛa nõ mouent᷑ in miſte
riũ furentis peccati.Leneat arcẽ impera
toꝛ interioꝛ:qꝛ ſub maioꝛe imꝑatoꝛe iuuã⸗
dus aſſiſtit. Frenet iram: coercet ↄcupiicẽ

tiam. Ineſt tñ qð frenetur:ineſt qð coerce

at᷑:ineſt qð teneat᷑. Quid aũt volebat ille
iuſtus mente ſeruiẽs legi dei: niſi vt oĩino
non eſſet qð frenaret᷑? Et hoc debet cona⸗
ri oĩis qui tendit ad ꝑfectionẽ:vt ⁊ ipſa cõ
cupiſcẽtia cui non dantur ad obediendũ

mẽbꝛa quotidie in pficiẽte minuat᷑. Vel⸗ J —
Rhoma. vꝭ

le inqnit adiacet mihi:pficere auteʒ bonũ

non inuenio. Nunqͥd dixit: on mihi adia
cet facere bonũ? Si hoc dixiſſet:ſpes nul-⸗
la eſſet. Non ait non mihi adiacet facere:

ſed non mihi adiacet perficere. Que ẽ enĩ
perfectio bom:niſi ↄſummatio ⁊ finis ma⸗

li?: Que eſt ãt ↄſummatio mali:niſi qð lex

dicit non cupiſces: Olĩno nõ ↄcupiſcere
perfectio boni eſt: quia ↄſumatio mali eſt

Hoc dicebat ille/pſñicere bonũ nõ mihi ad

iacet: quia non poterat facere vt non ↄcu
piſceret. Yaciebat tantũvt ↄcupiſcentiaʒ
refrenaret: vt ↄcupiſcẽtie membꝛa ad ſa⸗

tellitiũ non pᷣberet. Perficere & inquit bo

num non mihi adiacet. Non poſſuʒ imple

qð dictũ eſt non ↄcupiſces. Quid &opus R
Ecẽ.xviij.
WRr hempi ni⸗

eſt vt impleaſ/poſt ↄcupiſcẽtias tuas non
eas.Hoc age interim qdiu ſunt illicite cõ

*

Rhoma vij

Rhoma v.

(aitm

stlutror

(Cauintc.

j.

4

ſo

àA

ten

Job. Tract.

eupiſcentie ĩ carne tua pꝰↄcupiſcẽtias tu

. . . .
as non eas.AMane in ſeruitute deuin lib⸗

tate chꝛiſti:mente ſerui legi dei tui.Moli
k to donare ↄcupiſcẽtijs tuis vires:ſeqndo
A eas / vires eis addis. Dado eis vires:quo
U mo vincis qñ ↄtra te inimicos nutris viri⸗
bus tuis? Que igitur libertas plena atq;
. pfecta eſt in illo dño ieſu qui dixit: ſi vos
Nn filius liberauerit tũc vere liberi eritis.Qñ
dS plena ⁊ pfecta libertas erit? Qñ nulle ini⸗
e r micitie: qñ nouiſſinia inimica deſtructur
ijſ. Coꝛint᷑.xv moꝛs. Opoꝛtet enim coꝛruptibile hoc in⸗
duere incoꝛruptionem: ⁊ moꝛtale hoc in⸗
. duere imoꝛtalitatẽ.Cum aũt moꝛtale hoc
e induerit imoꝛtalitatẽ: tunc fict ſermo qui
. ſcriptus ẽ. Abſoꝛpta eſt moꝛs in victoꝛia.
2 Abi eſt moꝛs ↄtentio tua? Quid eſt vbi ẽ
. Balathas. v moꝛs ↄtentio tua? Caro ↄcupiſcit adũſus
. ſpiritũ:⁊ ſpũs adũſus carnẽ.Sed qñũ pec⸗
cLati caro vigebat:vbi ẽ moꝛs ↄtentio tua.
„ . Jam viuemꝰ:iam nõ moꝛiemur in illo qui
1 i:Coꝛint᷑.v. pꝛo nobis moꝛtuus ẽ ⁊ reſurrexit: Vt qui
n viuũt inqᷣt iam non ſibi viuãt:ſed ci qͥ pꝛo
ſte ipſis moꝛtuus ẽ ⁊ reſurrexit: Pꝛecemur

ei⸗

„ „ medicũ ſaucij:poꝛtemur in ſtabulũ curan
ÿLucc. x.

di. Ille eſt enĩ qu i ꝓmittit ſanitatẽ:qͥ mi⸗

c ſertus ẽ in via ſemiuiuo a latronibꝰ dere⸗
eo. licto:infudit oleũ ⁊ vinũ:curauit vulnera
leuauit in iumentũ:pduxit in ſtiabulũ:ſta

bulario cõmẽdauit.Cui ſtabulario? Foꝛ⸗

te illi qui dixit:pꝛo chꝛiſto legatiõe fungi⸗
mur.Dedit etiam duos nũmos qui impẽ⸗
derent᷑ ſaucio curãdo: Foꝛte ipſa ſũt duo
2)9) pcepta in quibus tota lex pendet ⁊ ꝓphe
ü Womm te Ergo frẽs ⁊ eccleſia q̊ tpe in qua ſauci
di us ſanatur:ſtabulũ eſt viatoꝛis. Sed ipſi
OD eccleſie ſurſum eſt hereditas poſſeſſoꝛis.
¶ Erxplicit tractatus qdraggſunus
iicG primus. Jncipit tractatus qgrage
S ſimuſſecũdus.Ab eo quod ſcriptũ
hin eſt. Scio ꝙ filij abrae eſtis: aer
„ itis me inter ficere: vſqʒ; ad id quo
6 honn. ſcriptũ eſt. Droptereã vos no au/
1 ditis quia ex deo non eſtis.
Bminusno/
. ſter etiam in foꝛma ſ. erui non
n109, ſeruꝰo ſed in foꝛma etiam ſer⸗
le ul dñg: fuit quipꝓe illa carnis

ps foꝛma ſeruilis ſed q;uis eẽt ſimilitudo car
SlN Rhoma.viij nis peccati non erat caro peccati: Liberta

tem ꝓmiſit credentibus in ſe. Judei vero

XxI La. vImn

tanq;ᷓ de ſua libertate ſuꝑbienteſ dedigna
ti ſunt ſieri liberi:cum eſſent ſerui peccati.
Ideo aũt ſe liberos eſſe dixerũt:quia ſe⸗
men erant abꝛae. Quid ergo eis rñdu ad
hec dñs:hodierna lectio cum recitaret᷑ au
diuimus. Scio inquit quia filij abrae
eſtis:ſed queritiſme interficere da

ſermo meus non capit in vobis.

Agnoſco vos inquit ſilu abꝛae eſtis:ſed qͥ
ritis me interficere. Agnoſco carnis oꝛigi⸗

nem.non coꝛdis fidem. Filij abꝛae eſtis:

ſed ᷣm carnẽ.ideo inquit queritis me oc⸗
cidere.Sermo enĩ meus non capit in vob
Si ſermo meus caꝑet᷑ caꝑet.Si caperemi⸗
ni: intra retia ſidei tanq; piſces ↄcludere⸗
mini.Quid ẽ ergo nõ capit in vobis? mõ
capit coꝛ veſtrũ:qꝛ nõ recipit᷑ a coꝛde vr̃o
Sic eni eſt ſermo dei.⁊ ſic eſſe debet fide⸗
libus tanq; piſci hamus.Tũc capit qñ ca⸗
pitur:nec fit iniuria illis qui capiun᷑. Ad
ſalutẽ quippe non ad ꝑniciẽ capiunt᷑. VUn⸗
de dñs diſcipulis ſuiſ ait. Venite poſt me
et faciam vos piſcatoꝛes hoiĩum. Mon er⸗
go iſti erant tales:⁊ tñ filij abꝛae erant.ſi⸗
lij hoĩs dei: hoĩes iniqui. Trahebant enĩ

carnis genus:ſed degeneres facti erant ñ

imitãdo ſidem illius cuius filij erant. Au⸗
diſtis certe dñũm dicẽtẽ.Scio qꝛ filij abꝛae
eſtis. Audite quid dicat poſtea.Ego qð
vidi apud pꝛem meum loquor:Et
vosg quevidiſtis apud pꝛem vzm.
facitiſ. Jã dixerat ſcio qꝛ filij abꝛae eſtis
Quid ãt faciũt qð eis dixit q̃ritis me occi
dere:hoc apud abꝛaã nunq; viderũt.Dũs
qt patrẽ deũ voluit intelligi cũ dixit:que
vidi apud pr̃em meũ loquoꝛ. Veritatẽ vi
di: veritatẽ loquoꝛ:qꝛ veritas ſum. Si enĩ
dñs veritatẽ loquit᷑ quã vidit apud pr̃em
ſe vidit ⁊ ſe loquit᷑:qꝛ ipſe eſt veritas pfis

quã vidit apud pr̃em. Ipſe eſt enĩ verbuʒ

qð verbũ erat apud deũ.Iſti ergo maluʒ
qð faciũt qð dñs obiurgat ⁊ coꝛripit: vbi
viderunt:? Apud pf̃em ſuũ. Cuʒ audieri⸗
mus in ↄſequẽtibꝰ apertius dictũ quis ſit
eoꝝ pater: tunc intelligemꝰ qualia vide⸗
rint apud talem pr̃=em. Adhuc eni nõ no⸗
minat pr̃em ipſoꝝ.Paulo ſupius abꝛaam
cõmemoꝛauit:ſed carnis oꝛigine non vite
ſimilitudine. DPicturus ẽ alterũ prem ulo⸗
rum qui nec genuit nec creauit vt homies
eſſent:ſed tñ filij erant eius inq;tum mali
erant:non inq;tum hoies erant. In qͥ imi⸗ B
q iij

Matthei . i

runt ei. Dater noſter abraam eſt.

Quali dicerẽt qͥd dicturꝰes tu ↄtra abꝛaã
Aut ſi aliqd potes audẽè repſ hẽdere abꝛa⸗
am. Non quia dñs nõ audebat repᷣhende
re abꝛaam: ſed talis erat abꝛaam qui non
rep̃hẽderet᷑ a dño ſed potius laudaretur.
Tamen iſti videbant᷑ eum ꝓuocate vt ali
quid mali diceret de abꝛaã:⁊ eſſʒ occaſio
faciendi qð cogitabãt. Pater noſter abꝛa
am eſt. Audiamꝰ quõ eis rũderit dñs cum
illoꝛum damnatiõe laudans abꝛaam.Di⸗

cit eis ieſus. Si filij abrae eſtis:

opera abrae facite. Nuncautẽ que

—,

ritis me interficere:hominẽè qͥ vt ri⸗
tatem vobis qus
diui a deo:hoc abraam non feat.
Eccẽè ille laudatus:iſti damnati. Abꝛaam
non erat homicida. Non dico inquit ego
dũs ſũ abꝛae.Qõ ſi dicerʒ/veꝝ dicerʒ. NHNã
dixit alio loco.ante abꝛaã ego ſuʒ:tũc eũ
illi lapidare voluerũt: Hon dixit hoc. In
terim qdᷣvidetis /qð aſpicitis / qð me ſolũ
putatis.hõ ſum.Hoĩem dicentem vob qð
audiuit a deo:quare vultis occidere niſi
quia non eſtis filij abꝛae? Et tamen ſupe⸗
rius ait. Scio quia filijlabꝛae eſtis. Mõ ne
gat eoꝝ oꝛiginẽ: ſed facta ↄdemnat.Ca⸗
ro eoꝝ ex illo erat:ſed vita non erat.Nos
autem chariſſimi:nunqͥd de genere veni⸗
mus abꝛae:aut vllo modo abꝛaam pf no⸗
ſter fuit ſm carnem? Oꝛiginem de carne
eius caro iudeoꝝ ducit:non caro chꝛiſtia⸗
noꝝ. Mos de alijs gentibꝰ venimꝰ.⁊ tamẽ
imitando abꝛae fidem filij facti ſumꝰ. Au

Galath. iij. di aplm. Abꝛae dicte ſunt ꝓmiſſiões ⁊ ſe⸗

mini eius. Mon dicit inqᷣt ⁊ ſemibꝰ quaſi ĩ
multis:ſed tanqᷓ; in vno ⁊ ſemini tuo qð ẽ

chꝛiſtus. Si autem vos chꝛiſti: ergo ſemen

abꝛae eſtis:ſᷣm ꝓmiſſionẽ heredeſ. NHos g̊
facti ſumus ſemen abꝛae gr̃a dei:non de
carne abꝛae. Fecit illi coheredes deuſ. R
los exheredauit:iſtos adoptauit.Et ð ar⸗

Rhoma.xj. boꝛe illa oliue cuius radix eſt in patriar⸗

chis.ramos naturales ſupbos amputauit
oleaſtrum humilem inſeruit. Ideo cũ ve⸗
nirent ad iohannẽ baptiʒãdi iudei erupit
z in illos ⁊ ait illis eneratio viperarũ.ma
xime quippe de altitudine oꝛiginis gloꝛia
bantur: Ille autem generationẽ eos dixit
viperarũ:non ſolum hominũ ſedviperaꝝ

ocutus ſum quã au/

ei. Nos ex fornicatio

HHominũ foꝛmã videbat: ſed venenũ as⸗
ſcebat. Venerãt tamẽ mũdandi: qꝛ vtiq;
baptiʒãdi.Et ait illis. Generatio viꝑaruʒ
quis vobis oſtendet fugere a ventura ira
Facite ergo fructus dignos penitentie:⁊
nolite dicere intra voſipſos: patrẽ habe⸗
mus abꝛaam. Potens eſt enĩ deus de lapi
dibus iſtis ſuſcitare fllios abꝛae.Si fructꝰ

dignos penitẽtie non feceritis:nolite vo⸗

bis de illa ſtirpe blandiri:potẽs eſt ⁊ vos
damnare ⁊ abꝛaam filijs nõ fraudare.ha
bet eni vnde excitet filios abꝛae.Fient fi⸗
li:qui fidẽ fuerunt imitati. Potẽs eſt deꝰ
ð lapidibꝰ iſtis ſuſcitare filios abꝛae. Nos
ſumus. In parentibꝰ nr̃is lapides eramus

qn ꝓ deo lapides colebamus.De talibus

lapidibꝰfamiliã ðs fecit abꝛae.Quid ſe er

go extollit inanis ⁊ vana iactantia? Filij

abꝛae gloꝛiari iam deſinãt. Audierunt qð
audire debuer̃t:Si filij abꝛae eſtis/factis
ꝓbate non verbis. Queritis me occidere
hoĩem interim:non dico filiũ dei: non di⸗
co deum:non dico verbum: qꝛ non moꝛit᷑
verbũ:Hoc dico qð videtis:qꝛ ⁊ qð vide⸗
tis poteſtis occidere:⁊ quẽ nõ videtis of⸗
fendere.Hoc ergo abꝛaaʒz non fecit. Vof
facitis oꝑa patris vri.Et adhuc ñ dicit qͥs
eſt iſte pr eoꝝ.Modo illi quid rñũderunt?
Ceperunt eni vtcunq; cognoſcere non de
carniſ generatiõe deũ loqui ſed ð vite in⸗

ſtitutione: æ qꝛ ↄſuetudo ſcripturaꝝ ẽ q̊s

legebãt foꝛnicationẽ ſpũalit᷑ apellare:cũ
dijs multis ⁊ falſis anima tanq; ꝓſtituta
ſubijcit᷑:ad hoc rñderũt⸗

2 —

nõ ſumꝰ? na⸗

ti:vnũ pꝛeʒ hẽmꝰdeũ. Jaã viluit abꝛa

am. Repulſi ei ſũt quõ repelli ðbuer̃t oꝛe

veridico: qꝛ talis erat abꝛaam:cuiꝰ facta
non imitabant᷑.⁊ de illius genere gloꝛia⸗
bant᷑.⁊ mutauerũt reſpõſionẽ credo dicẽ⸗
tes apud ſemetipſos. Quociẽſcũq; noĩa⸗
uerimꝰ abꝛaam.dicturus eſt nobis:Qua⸗
re non imitamini eum:ð cuius genere glo⸗
riamini? Nos ſanctũ iuſtũ innocentẽ tan
tum virum imitari non poſſumꝰ:deum di⸗
camus pr̃em nrĩm:videamus qͥd nobis di⸗
cturus eſt. Pꝛoꝛſus falſitas inuenit qð di⸗
ceret:vt nõ inueniret veritas qͥd reſpõde⸗
ret? Audiamus quid dicant: audiamꝰ qͥd
audiant. Vnũ inquiũt patrem habemus
deum. Dixit erſo eis ieſus . Si deꝰ
pater veſter eſſet: diligeretis vtiq;

VIII

Nireftira; C
.

—

— — — —2 ——

—⏑

— . — —, S*

—— — —
— — .

— * 8 —.

D lum manentẽ pueniremꝰ.

Neq; enim a meipſo veni. ſed ille
me miſit.Dicitis deũ patrem: agnoſcite
me vel frẽm. Veruntamẽ erexit intelligẽ⸗
tibus coꝛ ⁊ illð tetigit qð ſolet dicere.Nõ
a meipſo veni:ſed ille me miſit. A deo ꝓ⸗
ceſſi ⁊ veni.Aemẽtote qð ſoleamꝰ dicere
ab illo venit:⁊ a quo venit cum illo venit
Chꝛiſti g̊ miſſio eſt incarnatio. Qð vo de
deo ꝓceſſit verbum:eterna ꝓceſſio ẽ.õ
habet tempus ꝑ quẽ factũ eſt tꝑs. Nemo
dicat in coꝛde ſuo:anteq; eſſet verbũ quõ
erat deus? Nunq; dicas anteq; eſſet ver⸗
bum dei. Nunq; deuſ ſine verbo fuit:quia
verbum eſt manẽs non trãſiens:deus non
ſonus /ꝑ qð factũ eſt celũ ⁊ terra: non qð
pꝛeterijt cum his que facta ſunt ſuꝑ terrã:
Ergo ab illo ꝓceſſit vt deuſ vt equalis vt
filius vnicus:vt verbum patris ⁊ venit ad
nos:quia verbũ caro factũ eſt vt habita⸗
ret in nobis. Aduẽtus eius/humanitas ei
us.mãſio eius/diuinitas eius. Diuinitas
eius quo imus:humanitas eius qua imuſ
Niſi nobis fieret qua iremus:nunq; ad il⸗
MHMaore imn/
quit loquelam meã non cognoſci
tis: uia non poteſtis audire ſer
monem meum. Ideo non poterant co
gnoſcere quia non poterant audire. Sed
vnde audire non poterant: niſi quia coꝛ⸗

rigi credẽdo nolebant? Et hoc vi: Uos

ex patre diabolo eſtis. diu patrẽ
cõmemoꝛatis:q;diu pr̃eſ mutatiſ/mõ abꝛa
am:modo deũ? audite a filio dei cuius ſi⸗

tis filij. AQpf̃e diabolo eſtis.Hic iam cauẽ

da eſt hereſis manicheoꝝ que dicit eẽ q̃n
dam naturã mali ⁊ quandã gentẽ tenebꝛa
rum cum pᷣncipibus ſuis que auſa eſt pu⸗
gnare contra deũ:Illũ vᷣo deũ ne debella
ret gens aduerſa/regnũ eius miſiſſe cõtra
eam tanq; viſcera ſua pᷣncipes de luce ſua
eamq; gentẽ fuiſſe debellatã:vnde diabo
lus oꝛiginẽ ducit.hinc dicunt ducere oꝛi
ginem carnem nr̃am: ⁊ ᷣm hoc putant di⸗
ctum a dño/voſ ex patre diabolo eſtis:qð
eſſent illi velut natura mali ducẽtes oꝛigi
nem de gente contraria tenebꝛarũ. Sic er
rant /ſic excecant᷑/ ſic ſeipſos faciũt gentẽ
tenebꝛarũ credendo qð falſum eſt contra
eum a quo creati ſunt. Bona eſt enĩ omis
natura:ſed viciata hoĩs eſt natura ꝑ volũ
tatem malam.Qð fecit deus nõ poteſt eẽ

malũ:ſi ipſe hõ nõ ſit ſibi malus.Sed pla⸗
ne creatoꝛ creatoꝛ eſt. Creatura creatura
eſt. Equari creatura non poteſt creatoꝛi.
Diſcernite euʒ qui fecit:ab eo quod fecit.
Equari non poteſt fabꝛo ſcamnũ:eqri nõ
poteſt colũna ſtructoꝛi.Et tamen faber ſi

ſcamnũ fecit:lignũ ipſe non creauit. Dñs

aut deus noſter quia opᷣs eſt ⁊ verbo fecit
quod fecit:oĩa que fecit non habuit vnde
faceret ⁊ tamẽ fecit: Facta ſunt eni qꝛ vo
luit.facta ſunt quia dixit:ſed facta facto⸗
ri comꝑari non poſſunt:Queris quid com
pares:filium vnicũ agnoſce. Vnde ergo
iudei filij diaboli? Imitãdo non naſcẽdo
Audite ſcripture ſancte ↄſuetudinẽ. Pꝛo
pheta dicit ad ipſos iudeos: pat᷑ tuꝰamoꝛ
reus:⁊ mat᷑ tua cethea. Amoꝛrei gẽs erat

qluedam vnde oꝛiginem iudei nõ ducebãt

Cethei ⁊ ipſi gentem ſuam habebãt:oĩno
alienaʒ a genere iudeoꝝ. Sed quia erant

impij amoꝛrei ⁊ cethei: iudei autẽ imitati
ſunt impietates illoꝝ: inuenerũt ſibi parẽ
tes non de quibus naſcerent᷑ fed quoꝛum

moꝛes ſectantes pariter damnarent᷑. Que
ritis ãt foꝛtaſſevnde ipſe diabolus:? Inde
vtiq; vnde ⁊ ceteri angeli.Sed⁊ ceteri an
geli in ſua obediẽtia ꝑſtiterunt: ille inobe
diendo ⁊ ſuꝑbiendo lapſus eſt angelus:⁊
factus eſt diaboluſ.Sed modo audite qͥd

dicat dñs. Vos inquit de patre diabolo

eſtis: et deſideria patris veſtri vul/

tis facere.¶ Ecce vnde filij eiuſ quia ta

lia deſideratis:non quia de illo nan eſtis
Que ſunt illius deſideria? Ille homici
Da erat ab initio · Ecce ꝗð eſt deſide⸗
ria patriſ veſtri facere vultiſ. Queritis me
occidere:hoĩem qui veritatẽ vobis dico.
Et ülle inuidit homini:⁊ occidit hominem
Diabolus eni cum inuideret homini: ſer⸗

pente indutus locutus eſt mulieri: ⁊ ð mu

liere venenauit ⁊ virum. Moꝛtui ſunt dia
bolum audiendo. Quem non audiſſent:ſi
dñm audire voluiſſent. Poſituſ eni homo
inter eum qui creauit ⁊ eum qui lapſus ẽ:
obtemꝑare debuit creatoꝛi non deceptoꝛi
Ergo ille homicida erat ab initio. Vide⸗

ZJoh. Tract. XuI Ta. VIII

me. Ego eni ex deo ꝓceſſi ?⁊ venit·

E

Geneſis.iij.

te genus homicidij fratres Homicida di⸗

citur diabolus. Mon gladio armatus nõ

ferro accinctꝰ ad hoĩeʒvenit:verbũ malũ
ſeminauit ⁊ oceidit. Noli ergo putare te de pe.diſ.j.

q ui

non eſſe homicidam:quãdo fratri tuo ma noli.
la perſuades. Si fratri tuo mala ꝑſuades

pz. lvj.

occidis.Etvt ſcias quia occidiſ:audi pſal
mũ.vFili hominũ dentes eoꝝ arma ⁊ ſa⸗
gitte:⁊ lingua eoꝝ gladius acutus. Vos
ergo deſideria patris veſtri vultis facere:
ideo ſeuitis in carnem quia non poteſtis ĩ
mentẽ. Ille homicida erat ab initio:vtiq;
in pꝛimo hoĩe.Ex illo ille homicida:ex qͥ
potuit fieri homicidiũ:Ex illo potuit ſieri

homicidiũ:ex quo factꝰ eſt homo. MHõ eĩ

Et quare in veritate nõ ſtetit:

poſſet occidi homo:niſi pꝛius fieret homo
Homicida ergo ille ab initio: ⁊ vnde ho⸗
micida?et in veritate non ſtetit. Er⸗
go in veritate fuit:ſed non ſtãdo cecidit.
itas eſt in eo: Mõ quõ in chꝛiſto
echihsipl e lit venitas. Si er
go iſte in veritate ſtetiſſet:in chꝛiſto ſtetiſ

ſet. Sed in veritate non ſtetit: quia veri⸗

tas non eſt in eo. Cũ loquit᷑ mendaci⸗

um er ꝓprijs loquit qa medar eſt
et pater eius. Quid ẽ hoc? ¶ Audiſtis
verba euãgelij intenti accepiſtis: Ecce re
eto vt agnoſcatis qͥd exigatis. De diabo
o dñs ea dicebat:que ð diabolo dici a do

mino debuerãt. Ille homicida erat ab ini

tio. Verũ eſt. Nam pꝛimũ hoiem occidit

et in veritate non ſtetit quia ð veritate la⸗

pſus eſt. Cum loquitur mendacium:vtiq;

ipſe diabolus de pꝛopꝛijs loquitur quia

mendax eſt ⁊ pater eius. In his verbis
quidam patrem diabolum habere putaue
runt:⁊ queſierunt quis eſſet diaboli pater
Hic vero deteſtabilis erroꝛ manicheoꝛuzʒ
inuenit adhuc quo deciperet imperitos.
Solent enim dicere. Putas diabolus an⸗
gelus fuit ⁊ lapſus eſt: Ab illo cepit pec⸗
catum ſicut dicitis. Pater eius quis erat:?
Nos contra.Quis enĩ noſtrũ aliqñ dixit
diabolũ hr̃e patrẽ?Et illi contra.Dñs di
cit:euangeliũ loquit᷑ de diabolo dicens:

Ait ille homicida erat ab initio ⁊ in veri⸗

tate non ſtetit:qꝛ veritas nõ eſt in eo.Cũ

loquit᷑ mendaciũ:ex ꝓpꝛijs loquit᷑:qꝛ mẽ

dax eſt ⁊ pater eius.Audi intellige:nõ te
longe mitto:in ipſis verbis intellige.Dia
bolũ dũs dixit patrẽ mendacij. Quid eſt
hoc? Audi quid ſit.Replica mõ ipſa ver⸗
ba ⁊ intellige.Non oĩs enĩ qui mentit᷑ pa
ter mẽdacij ſui eſt.Si enĩ ab alio mẽdaci⸗
um. accepiſti⁊ dixiſti:tu qdem mentitꝰes

ꝓferẽdo mendaciũ:ſed pater mẽdacij ip⸗

ſius non es qꝛ ab altero accepiſti menda

ciũ.DHiabolus aũt a ſeipſo mendax fuit.

Abendacium ſuũ ipſe genuit qð a nemine
gaudiuit. Quõ deus pater genuit filiũ veri

tatem:ſic diabolus lapſus genuit quaſi fi⸗

lium mẽdaciũ.his auditis/ replica nunc

et recole verba dñi mens catholica:quid
audieris aduerte:quid dicat attende.Il⸗

le qͥs? Diabolus homicida erat ab initio.
Agnoſcimꝰ/occidit adã ⁊ i vitate ñ ſtetit
Alguoſcimꝰ qꝛ ð veritate lapſus eſt:quia
veritas in eo nõ eſt. Verũ eſt: qꝛ receden

do a veritate nõ hʒ veritatẽ.Cũ loquitur
mendaciũ de ꝓpꝛijs loquit᷑:nõ aliũde ac⸗
cepit vnde loquat᷑.Cũ loquit᷑ mẽdacium
de ꝓpꝛijs loquit᷑:qꝛ mendax eſt ⁊ pf eius

Et mendax eſt:⁊ pater mẽdacij. Nam tu
foꝛte mendax es quia mendaciũ loqueriſ
ſed non es pater eius.Si enim qð dicis a
diabolo accepiſti ⁊ diabolo credidiſti:mẽ
dax es:pater mendacij non es: Ille vᷣo qꝛ
non aliunde accepit mendaciũ/quo men-
dacio tanq; veneno ſerpens hominẽ occi⸗
deret/pater eſt mẽdacij:ſicut deus pater
eſt veritatis. Recedite a patre mendacij:
currite ad patrẽ veritatis. Amplectimini

veritatẽ:vt accipiatis libertatẽ.Illi autẽ
iudei apud patrẽ ſuũ viderãt qð loquebã
tur. Quid/niſi mendaciũ? Dñs autẽ apud
patrem ſuũ vidit qð loqueret᷑: Quid/niſi
ſeipſuʒ. Quid/niſi vᷣbũ pr̃iſ:Quid/niſive

ritatẽ patris eternam:⁊ patri coeternam?⸗

Ille ergo homicida erat ab intio ⁊ in veri
tate nõ ſtetit:qꝛ veritas nõ eſt in eo. Cum
loquit᷑ mendaciũ:de ꝓpꝛijs loquit᷑: quia
mẽdax ẽ.Et non ſolũ mẽdax ẽ: ſed ⁊ pat᷑
eius.id eſt.ipſius mẽdacij qð loquit᷑ pat᷑
eſt:qꝛ ipſe genuit mẽdaciũ ſuũ.Ego au⸗
tem quia veritatẽ dico:nõ creditis

mihi. Quis ex vobis arguet með

—

peccato: Si veritatẽ dico:qre non

creditis mihi: Penſate fꝛẽs chariſſimi
mãſuetudinẽ dei:relaxare pctãvenenerat
et dicebat. Quis ex vob arguet me de pec
cato? Mõ dedignat᷑ ex rõne oñdere ſe pec

catoꝛẽ non eſſe:q ex virtute dinitatis po⸗

terat pctõꝛes iuſtiſicare. Quis ex vob ar⸗
guet me ð pctõ:quõ ego arguo ⁊ vos ⁊ pa
trem vrjm: Si veritatẽ dico quare vos nõ

1⸗

— ——, —

—. ☛eꝰ – — —

—☛ —

— —
—

fi

i3
gt

5

.

.
⸗
4

e
„5*½— . . “l

creditis mihi: niſi qꝛ filij diaboli eſtise
Valde terribile eſt qñ ſubdidit. Qui ẽ

ex deo:verba dei audit · Propte

rea vos nõ auditis:qa ex deo non

eſtis. Iterum nolite attedere naturã ſed

vitiũ.Sic ſunt iſti ex deo ⁊ nõ ſunt ex deo

NMNatura ex deo:vitio non ex deo. Obſe⸗

cro vos attendite:in euãgelio habetis vn
de ſanemini contra erroꝛes venenoſos et
nepharios hereticoꝝ:quõ ⁊ de his verbis
ſolent manichei dicere.Ecce qꝛ due natu
re ſunt/vna bona⁊ altera mala: Dñs dicit

OQuid dicit dñs? Pꝛopterea vos nõ audi

tis:qꝛ ex deo ñ eſtis. Dicit dñs hec.Quid

ergo inquit tu ad iſta dicis:? Audi que di⸗

cam.Et ex deo ſunt:a ex deo nõ ſunt. Na

tura ex deo ſunt:vicio nõ ſunt ex deo. Na

tura eni bona que ex deo eſt / peccauit vo
luntate credẽdo qð diabolus ꝑſuaſit:⁊ vi

ciata eſt Ideo medicũ querit: quia ſana

non eſt. Ecce qð dico ſi impoſſibile tibi vi
detur vt ex deo ſint ⁊ ex deo nõ ſint:audi

quia non eſt impoſſibile. Sic ſunt ex deo

et non ſunt ex deo:quõ ⁊ filij abꝛae ſunt ⁊
non ſunt filij abꝛae.Hic habetis:nõ eſt qð

dicatis. Ipſum dñm audi: ipſe illis dixit.

Scio quia filij abꝛae eſtis.Nunqͥd domi⸗

nus mentiret᷑: Abſit.Ergo verũ eſt qð di⸗

xit dñs. Verũ eſt. Ergo qð illi abꝛae filij
erant:verum cẽ. Audi ipſum negantẽè qͥ di⸗

xit:filij abꝛae eſtis:ipſe illos negauit ſilioſ

abꝛae. Si fllij abꝛae eſtis:facta abꝛae faci⸗

te. Nũc queritis me occidere hoiem qꝗ ve

ritatem vobis dico quã audiui a deo:hoc
abꝛaam non fecit. Vos facitis oꝑa patris
veſtri.id eſt.diaboli. Quõ g ⁊ filij abꝛae

erant: ⁊ fllij abꝛae non erant? Vtrũq; ĩ ilt
oſtendit.Et fili abꝛae erant ꝓpter oꝛigi⸗

nem carnis:⁊ non erãt fili abꝛae ꝓprt viti
um diabolice ꝑſuaſionis.Sic ⁊ dñũm ⁊ deũ
nr̃m attẽdite:ex illo erãt ⁊ ex illo nõ erãt.
Quõ ex illo erant? Quia ipſe creauit ho⸗
minẽ:ð quo nati erant. Quõ ex illo erãt?

Auia ipſe eſt conditoꝛ nature:ipſe ẽ crea

toꝛ carnis ⁊ anime. Quomodo ergo ex il⸗
lo non erant? Quia vitioſi a ſeipſis facti
erant.Ex ullo non erant:quia imitãdo dia

bolum:ſilij diaboli facti erant. Venit er⸗

go dñs deus ad hominẽ peccatoꝛeʒ. Duo

noĩa audiſti:⁊ hoĩem ⁊ peccatoꝛẽ.Quod

Cract. XEIII

homo eſt: ex deo eſt. Quod peccatoꝛ ẽ:nõ
eſt ex deo. A natura vitium ſecernat᷑. Ag

noſcatur natura: vnde creatoꝛ laudetur.
Aguoſcatur vitium: ꝓpter quod medicuſ

inuocetur. Quod ergo ait dñs: qui eſt ex
deo verba dei audit: ꝓpterea vos non au
ditis:quia ex deo non eſtisinon naturarũ
mgc rita diſcreuit: aut pꝛeter ſuam animã ⁊

carnem aliquam naturam in hominibus

que peccato viciata non eſſet inuenit. Sʒ

quopmodo pꝛeſcierat qui fuerant creditu⸗

ri/ipſos dixit ex deo: quomodo regenera
tionis adoptione renaſcerentur ex deo.
Ald hos pertinet:qui eſt ex deo verba dei

audit. Quod vero ſequitur: ꝓpterea vos

non auditis:quia ex deo non eſtis:eis di⸗

ctum eſt qui nõ ſolũ peccato vitioſi erãt:
enn hoc malum commune erat omnibuo
ed etiam pꝛecogniti quod nõ fuerant cre
dituri ea fide qua ſola poſſent a peccato⸗
rum obligatione liberari. Quapꝛopter pᷣ⸗

ſciebat illos quibus talia dicebat in co ꝑ⸗
manſuros quod ex diabolo erant. id eſt
in ſuis peccatis atq; impietate moꝛituros
in qua ei ſimiles erant:nec venturos ad re
generationem in qua eſſent filij dei.hoc ẽ

ex deo nati:a quo erant homines creati.

Scðm hanc pꝛedeſtinationem locutus eſt
dominus: Hon quod aliquem hominem

inuenerit: qui vel ̃m regenerationem iaʒ
eſſet ex deo.vel ᷣm naturam iam non eſſʒ

ex deo.

cundus· Incipit tractat? 1
muſ erfine. WMe t tum eſt

Kñderũt igit᷑ iudel ⁊ dixeruntei:
brnct lat RERENau
ergo lapides iudei vt iacerẽt in eũ
us ant abſcondit ſe ⁊ exiuit de
Ny 2
Niſta lectio/⸗

ne ſancti euãgelij qᷓ hodie re
iĩa potẽtia diſcimus

¶ Explicit tractatꝰ q̃drageſimuſſe
gt?⸗ qgaͤragen

.

patientiam. Quid eni ſumus ſerui ad dñʒ

aq v

peccatoꝛes ad iuſtũ: creatura ad creatoꝛse iudicet.Quẽ vult intelligi niſi patrem⸗
Tamen quomodo ſi quid mali ſumꝰ/a no Quõ ergo alio loco dicit. pater ñ iudicat Johãnis.v.
bis ſumus:ita quicquid boni ſumꝰ/ab illo quemq; ſed omne iudiciũ dedit filio:⁊ hic
⁊ per illuʒ ſumꝰ.Et nihil ſic querit homo: dicit:nõ quero gloꝛiã meã:eſt qͥ querat et

quõ potentiã. Habes dñm chꝛiſtum ma⸗ iudicet: Si ergo iudicat pater:quõ nõ iu⸗
gnam potentiã. Sed pꝛius eius imitet᷑ pa⸗ dicat quemq;: ſed omne iudiciũ dedit fi-
tientiam:vt ꝑueniat ad potẽtiã.Quis no⸗ lio? hanc queſtionẽ vt ſoluamꝰ attendi⸗
ſtruʒ patienter audiret:ſi alicui diceretur te.Simili locutiõe ſolui poteſt. Scriptum

demoniũ habes? Quod dictũ eſt ei qͥ nõ habes:deus neminẽ temptat. Et iteꝝ ſcri Jacobi.ſj.
ſolum hoĩ es ſaluabat:ſed etiam demoni-⸗ ptum habes: temptat vos dñs deꝰ veſter: Seut. xiij .
bus impabat.Hoc cũ dixiſſent iudei.nõ/ xVt ſciat ſi diligitis eum. Nempe queſtio ẽ
ne bene dicimus nos:quia ſamari Vigetis enĩ quõ deuſ neminẽ temptat:et

—

tanus es:⁊ demonin hab

tq eg: hoꝛuz quõ temptat vos dñs deus veſter: vt ſciat
duoꝝ ſibi obi iectoꝝ vnũ negauit ⁊ alteruʒ ſi diligitis eun? Item ſcriptũ eſt. Timoꝛ ũ j. Johan.iiij
nõ negauit. Reſ põqit eni git. Ego eſt in charitate: ſed ꝑfecta charitas foꝛas

B
Demoni beo:non dixit ſama mittit timoꝛẽ.Et alio loco ſcriptũ eſt.Ti⸗ ps. xvij.

rnitanus non ſum:⁊ vtiq; duo fuerunt obie moꝛ dñi caſtus ꝑmanẽs in ſeculum ſeculi.
cta. uis maledictũ maledicto non rec⸗ Et ipſa queſtio eſt. Quõ enĩ pfecta chari
diderit: quis conuitiũ non ↄuitio refuta⸗ tas ſoꝛas mittit timoꝛẽ:ſi timoꝛ dñi caſtus
uerit: pertinuit tamen ad eum negare vrnã pmanet in ſeculũ ſeculi? Intelligimꝰergo
rem/ alteram nõ negare. Mõ fruſtra fres. duas eſſe temptatiões: vnam que decipit
Samaritanꝰ enĩ interpᷣtat᷑ cuſtos Noue⸗ alteram que ꝓbat. Scom eaʒ que decipit
ps. cxx. rat ſe ille noſtꝝ eſſe cuſtodẽ. Non enĩ doꝛ deus neminẽ temptat: Scom eam que ꝓ⸗
põ. cxxvj mit neq; doꝛmitat qui cuſtodit iſrael: Et bat / temptat vos doñs deus veſter vt ſ. ciat
niſi dñs cuſtodierit ciuitatẽ: invanũ vigi⸗ ſi diligitis eum. Sed iterũ ⁊ hic alia naſci
labũt qui cuſtodiũt eam. Eſt ergo ille cu tur queſtio.Quõ temptat vt ſciat: quẽ la
ſtos noſter: qui creatoꝛ noſter. Non enim tere nihil poteſt anteqᷓ; temptet?. Mõ er⸗
pertinuit ad eum vt redimeremur: 2nõ p⸗ go deus neſcit:ſed dictũ eſt vt ſciat quod

tineret ad eum vt ſeruaremur? Deniq; vt ¶(ſt yt ſcire vos faciat. Locutiões tales et ln i⸗
plenius noueritis myſteriũ quare ſe ſama in ſermonib' nfis ſunt: æ in auctoꝛibꝰ elo⸗
ritanũ negare non debuit: parabolã illaʒ quentie reꝑiunt᷑.De ſ. ermõc noſtro aliqᷣd Winsr.
notiſſimã attendite: vbi hõ quidam deſcẽ dicam. Foſſa ceca dicit᷑:nõ qꝛ oculos per⸗

debat ab hieruſalẽ in hiericho ⁊ incidit in dit ſʒ qt latẽdo nõ vidẽtes facit.Aliqd ⁊
latrones:qui eum grauiter vulnerãtes ſe⸗ dillis auctoꝛb“ dicã. Triſtes lupinos ait
Lucc.x. miuiuũ in via reliquerũt.Tranſijt q dam quidã: hoc ẽ amaros:nõn qꝛ ipſi unt tri⸗
ſacerdos neglexit eum: tranſijt leuites et ſtes ſed qꝛ guſtati 2triſtãt: hoc eſt triſtes
ipſe pꝛeterijt. Tranſijt quidã ſamaritanꝰ faciunt.Sunt ergo ⁊ in ſcripturis locutio⸗ hnl
ipſe eſt cuſtos noſter: ipſe acceſſit ad ſau- nes eiꝰmodi. Qui ĩ talibꝰqueſtionibꝰ cog
cium:ipſe impendit miam:eiq; ſe pᷣſtitit p ſcẽdis laboꝛãt: in ſoluẽdis talibꝰqonibꝰ ñn
ximũ quẽ non deputauit alienũ. Ad hoc laãboꝛant.Ergo temptat vos dñs deus ve
ergo ſolum quod demoniũ non haberet: ſter: vt ſciat. Quid eſt vt ſciat? At ſcire
non autem ſe ſamaritanũ non eſſe reſpon yos faciat ſi diligitis eum. YJob latebat ſe
dit. Deinde poſt tale conuitiũ/hoc ſolum ſed deum non latebat. Admiſit tempta-⸗ U
dixit ð gloꝛia ſua. Ged honorifico in⸗ toꝛem:⁊ fecit eũ ſui cognitoꝛcẽ.i¶ Quid ̊
quit patrem meum: 10 duobus timoꝛib?: Eſt timoꝛ ſeruilis: æ eſt dD
raſtis me.· Hoc eſt/ego me non honoꝛiin timoꝛ caſtus Eſt timoꝛ ne patiaris penã:
co ne vobis arrogãs videar: habe o quem eſt alius timoꝛ ne amittas iuſticiam * Ti⸗
honoꝛificẽ.Sed ſi vos agnoſceretis: ſicut Moꝛ ille ne patiaris penã ſeruilis ẽ. Quid
ego honoꝛifico patrem ſic ⁊ vos honoꝛif⸗ magnũ ẽ timere penam? Hoc ⁊ nequiſſi⸗
caretis me. Ego facio qð debeo. vos faci⸗ mus ſeruuſ:hoc⁊ crudeliſſimus latro. Mõ
B tis qð non deberis.¶ Ego añt inqtnõ eſt magnũ umere penã: ſed magnũ ẽ ama an
quero gloriã mea:eſt qui querat ? iuſticiã. Qui g amat iuſticiã nihil timet
Aui querat ? Zimet plane: nõ ne incidat ĩ penã/ſed ne

ℳNæ

.½.

et
at

ꝛü f. Pohnnn⸗

T po pi⸗
Uli.
n
lus
co
vt
it
*
gat
ſa
l⸗
n⸗
t

L⸗
uid
ſi⸗
ſo
et
e

Joh. Tract. XIII Ta. VII

amittat iuſticiam. SFratres mei credite et
conijcite ex co quod amatis. Amat ali⸗
aliquis veſtrũ pecuniam. Putas inuenio
aliquẽ qui nõ amat? Ex hoc tamẽ ipſo qð
amat:intelligat qð dico. Timet damnum.
Quare timet damnũ? Quia pecuniã dili⸗
git. étũ amat pecuniã:tm̃ timet ne ꝑdat
pecuniã. Ergo inuenit᷑ aliqs amatoꝛ iuſti⸗
cie:qͥ plus in coꝛde damnũ pꝑtimeſcat:qui
plus timeat expoliari iuſticia :qᷓ; tu pecu⸗
nia. Ipſe ẽ timoꝛ caſtus:ipſe ꝑmanet in ſe
culũ ſeculi. Non eũ tollit charitas nec fo⸗
ras mittit:ſed magis complectit᷑ ⁊ comitẽ
tenet: ſimul poſſidet. Venimꝰ enĩ ad deũ

vt videam“ facie ad faciẽ. Ibi timoꝛ caſtꝰ

nos ſeruat:timoꝛ enĩ ille nõ ꝑturbat ſʒ cõ⸗
flirmat. Timet mulier adultera ne vir eius
veniat:timet ⁊ caſta ne vir eius abſcedat.
Ergo ſᷣm aliã temptationẽ deus nemineʒ
remptat: Scoõm aliã vo temptat vos dñs
deus vf. Et ſᷣm aliũ timoꝛẽ: timoꝛ nõ eſt ĩ
charitate ſed ꝑfecta charitas foꝛas mittit
timoꝛẽ: Scoõᷣm vo aliũ timoꝛẽ timoꝛ domi
caſtus ꝑmanẽs in ſeculũ ſeculi. Sic⁊ hoc
loco ſᷣm alterũ iudiciũ pr ñ iudicat quẽqᷓ;
ſed oẽ iudiciũ dedit filio: Scõᷣm vo alteꝝ
iudiciũ ego inqͥt nõ quero gloꝛiã meã:eſt
q̃ querat ⁊ iudicet. Et ð iſto vᷣbo queſtio

Johan. iij: iſta ſoluat᷑. habes in euãgelio cõmemoꝛa

tũ pẽale iudiciũ:qͥ nõ credit iam iudicatꝰ
Johãnis.v. eſt.Et alio loco. Veniet hoꝛa qñ hi qͥ ſũt
in monumẽtis audiẽt vocẽ eiꝰ:⁊ ꝓcedent
q bona fecerũt in reſurrectionẽvite:qͥ ma
lec egerũt in reſurrectionẽ iudicij. Videte
gquẽadmodũ iudiciũ ꝓ danatione ⁊ pena

poſuit:⁊ tñ ſi ſemꝑ iudiciũ ꝓ dãnatiõe ac⸗

ps.xlij. ciperet᷑:nunqͥd audirem in pſalmo: iudi⸗
ca me deus? Ibi iudiciũ ſᷣm afflictionem:
hic iudiciũ ſᷣʒ diſcretionẽ poſitũ eſt. Quõ
f̃m diſcretionẽ? Quõ exponit ipſe qͥ ait.
Judica me ðᷣs.Lege eni ⁊ vide qð ſequit᷑
Quid ẽ iudica me ðᷣſ.Et diſcerne cãʒ meã
inqᷣt de gẽte ñ ſctã. Qð ergo dictũ eſt iudi
ca me ðs ⁊ diſcerne cãm meã de gẽte non
D ſancta:ſᷣm hoc ait modo dñs xpᷣs.Ego nõ

quero gloꝛiam meã:eſt qꝗͥ querat⁊ iudicet

OQuomodo eſt qui querat et iudicet? Eſt
pf̃ meꝰ:q gloꝛiã meã a vr̃a gloꝛia diſcer⸗
nat ⁊ ſeparet. Vos enĩ ſᷣm h̊ ſeculũ gloꝛia
mini:Ego nõ ſᷣm h̊ ſeculũ gloꝛioꝛ qͥ pr̃i di

Johan. vij. co. Pat gloꝛifica me ea gloꝛia quã habui

apud te: anteq; mũdus cſſet. Quid eſt ea
gloꝛia: Ab hũana inflatiõe diſcreta: Scoʒ

h iudicat p᷑ Quid ẽ iudicat? Diſcernit.

Quid diſcernit? Oloꝛiã ſilij ſui a glia bo⸗
minũ: iõ dictũ eſt:vnxit te ðᷣs ðs tuus pð.xliiij
oleo exultatiõis tue pᷣ ꝑticipibꝰtuis.HNon
enĩ qꝛ hõ factꝰẽ:iam cõꝑãdus ẽ nob. Noſ
hoĩes cũ pctõ:ille ſine pctõ. Nos homies

trahẽtes de adã ⁊ moꝛtẽ ⁊ delictũ: ille de

vgine carnẽ moꝛtalẽ:nullã iniqtatẽ. De⸗
niq; nos nec quia volumus nati ſumꝰ:nec
q́;diu volumus viuimus: nec quomodo
volumꝰ moꝛimur. Ille anteq; naſceret᷑ ele
git de q̃ naſceret᷑:natꝰ fecit vt a magis ad
oꝛaret.Creuit infans ⁊ miraculis ſe deum
oñdebat:⁊ iſirmitate hoĩeʒ pᷣferebat. Po
ſtremo elegit ⁊ genꝰ moꝛtis.h̊ evt in cruce
penderet:⁊ ipſam crucẽ in coꝛdibꝰ fideliũ

ſigeret: vt dicat chꝛiſtianꝰ. Mihi aüt abſit

gloꝛiari:niſi in crucedñi nr̃i ieſu xpi.In ip
ſa cruce qñ voluit coꝛpꝰ dimiſit⁊ abſceſſit
in ipſo ſepulchꝛo qᷓ;diu voluit iacuit: qñ
voluit tãq; de lecto ſurrexit.Ergo fratres
ſm ipſam foꝛmã ſerui.nã illud qͥ digne lo
quit᷑.in pꝛincipio erat verbũ:⁊ verbũ erat

apud deũ: ⁊ ðs erat bum:Scõm ipſam in

quã foꝛmã ſerui multũ intereſt int gloꝛiã
chꝛiſti:⁊ gloꝛiã oĩum ceteroꝝ.De ipſa glo
ria dicebat:qñ qð ðmoniũ hr̃et audiebat
Ego nõ quero gloꝛiã meã:eſt qͥ querat et
iudicet. Tu aũt de te dñe qd dicis: Amẽ
amẽ dico vobis: ermone

7

meũ ſeruauerit:morteʒ nõ videbit

in eternũ. Vos inqt dicitis demonium

habes:ego vos ad vitã voco: ſeruate ſer⸗

monẽ meũ: ⁊ nõ moꝛiemĩ. Illi audiebant

moꝛtẽ ñ videbit in etnũ:qͥ ſmonẽ meũ ſer
uauerit ⁊ iraſcebant᷑:quia iaʒ moꝛtui erãt
illa moꝛte q̃ vitãda erat. Dixerut ergo

iudei. Nuc cognouimꝰqa demoni
um habes. Abraa mortuus e? ꝓ⸗

—

phete:⁊ tu dicis ſi qs ſermoneme
umſe Euguerit or no gut tabit i
eternũ.¶ Videte locutiões ſcripturaruũ:
moꝛtẽ nõ videbit:id eſt.guſtabit. MοιςW£
videbit:moꝛtẽ guſtabit. Quiſ vidʒ? Qui/
guſtat? Quos oculos hʒ hõ vt videat qñ

moꝛit᷑: Oñ veniẽdo moꝛs ipᷣos ocłos clau

dit ne aliqͥd videant? Quõ dicit᷑ nõ vide⸗

bit moꝛtẽ? Itẽ quo palato/qͥbus faucibuſ

moꝛs guſtat᷑:vt quid ſapiat dinoſcat᷑: Qñ

totũ ſenſum tollit.quid ĩ palato remane⸗

bit? Sʒ videb dictũ eſt ⁊ guſtabit. ꝓ eo ꝙ

exꝑiet᷑.hec dñũs:paꝝ ẽ ſi dicã/moꝛitunis

Joh. Tract. XIIII

moꝛiturꝰ loquebat᷑: qꝛ ⁊ dñi exttus moꝛtiſ

ſicut loquit᷑ pſalmꝰ. Cũ ergo ⁊ moꝛituris
loqueret᷑ ⁊ moꝛiturꝰloqueret᷑:qid ſibivult
qð ait.qui ſermonẽ meũ ſeruauerit moꝛtẽ
non Frqebi ĩ erernũ? Riſi qꝛ videbat dñſ
aliã moꝛtẽ ð q̃ nos liberare venerat.Moꝛ
tem ſcdðam:moꝛtẽ eternã:moꝛtẽ gehẽnaꝝ:

moꝛtẽ dãnatiõis cũ diabolo ⁊ angelis eiꝰ

ipſa eſt vera moꝛs: Nam iſta migratio eſt.
Quid ẽ iſta moꝛſ: Relictio coꝛꝑis: depoſi
tio ſarcine grauis: Sed ſi alia ſarcina non
poꝛtetur qua hõ in gehẽnaʒ pᷣcipitet᷑. De
ipſa ergo moꝛte dñs dixit.moꝛtẽ nõ vide⸗
bit in eternũ:qͥ ſermonẽ meuʒ ſeruauer t.
Nõ expaueſcamꝰ iſtã moꝛtẽ: ſed illã time
amus.Qð eſt at grauiꝰ: multi ꝑuerſe ti⸗
mendo iſtã/incidũt in illã.Dictũ eſt aliqͥ⸗

ficiemiui. Aut quẽadmodũ ille nabucho⸗
donoſoꝛ rex dixit:ſi nõ feceritis mittemini
in caminũ ignis ardentis.AMulti timuerũt
et adoꝛauerũt:nolẽtes moꝛi moꝛtui ſunt.

Danelis.iij.

Timẽdo moꝛtẽ que nõ cuadit᷑: inciderũt

in moꝛtẽ quã euadẽè oĩno felicit᷑ poſſent ſi
iſtam que non euadit᷑ infelicit᷑ nõ timerẽt
MNatus es hõ.moꝛiturꝰ es.Qua ibis vt nõ
moꝛiaris? Quid facies vt nõ moꝛiaris? vt
dyis tuus neceſſitate moꝛiturũ ↄſolaret᷑ qͥ
voluntate moꝛi dignatꝰ ẽ:Qñ vides chꝛi⸗
ſtum moꝛtuũ dedignaris moꝛi? Ergo cum
moꝛiturꝰ es:q̃ᷓ euadas nõ habeſ.hodie ſit

cras ſit:futurũ eſt:debitũ eſt: reddendũ ẽ
Quid ergo agit hõ timẽs.fugiẽs occultat

ſe ne inueniat᷑ ab inimico? Nunquid agit
vt non moꝛiat᷑.ſed vt paulo ſeriꝰ moꝛiat᷑:ñ
accipit debiti ſecuritatẽ ſed poſtulat dila⸗
tionẽ. oêtülibet diu differat᷑: veniet qoð
differtur. Illam moꝛtẽ timeamꝰ quã timu
erũt tres viri qñ dixerũt regi: Potens eſt
de etiam de iſta flamma liberare nos.⁊ ſi
ibi ñ fuit timoꝛ illiꝰ moꝛtis quã mõ dñſ cõ
minat᷑ quãdo dixerunt: Sed ⁊ ſi noluerit
apꝑpte liberare:poteſt in occulto coꝛonare.

martyrũ futurus ait. MNolite timere eos qͥ
occidũt coꝛpus:⁊ poſtea nõ hñt qð faciãt.
Quõ nõ habẽt qð faciãt? Quid ſi cũ occi⸗
derit coꝛpus beſtijs lacerandũ ⁊ diripien⸗
du alitib? ꝓijciãt? VUidet᷑ adhuc ſeuicia
habere qð faciat. Sed cui facit? Qui mi⸗
grauit: Ineſt coꝛpus:ſed nitus eſt ſenſus:
habitatio iacet/ habitatoꝛ abſceſſit. Ergo
poſtea n on habent quod faciant. Non

Matthei. x.

buſ: adoꝛate idola qð ſi nõ feceritis inter⸗

Vñ ⁊ ipſe dñs facturus martyres ⁊ caput

LCa. VIII

ſentienti enĩ nihil faciũt.Sed eũ timete qͥ
hʒ pꝑtãtẽ ⁊ coꝛpꝰ⁊ aĩam occidere in gehen
nã ignis.Ecce de q̃ moꝛte loquebat᷑ cũ di
ceret: qͥ ſermonẽ meũ fſuauerit moꝛtẽ nõ
videbit in eternũ. ¶ Seruemus ergo frẽs
ſermonẽ ipſius in fide puenturi ad ſpẽm:
cũ acceperimꝰ pleniſſimã libᷣtatẽ. Iſti aũt
indignãtes moꝛtui ⁊ moꝛti ſempit᷑ne pᷣde⸗
ſtinati:rñdebãt ↄuicioſe ⁊ dicebãt. Mo⸗
do cognouimꝰ:qꝛ demoniũ habes.Abꝛaã
moꝛtuus ẽ ⁊ ꝓphete. Sed iſta moꝛte quã
dñs vult intelligi:nec abꝛaã moꝛtuꝰ ẽ nec
ꝓphete.Illi enĩ moꝛtui ſunt ⁊ viuũt: iſti
vinebãt ⁊ moꝛtui erãt. Nã rñdens qͥ dã lo
co ſaduceis mouentibꝰ queſtionẽ ð reſur⸗
rectiõe:hoc ait ipſe dñs.De reſurrectione
aũt moꝛtuoꝝ nõ legiſtis:quõ ait dñs ð ru
bo ad moyſen? Ego ſum deus abꝛaã ⁊ de⸗
us yſaac ⁊ deus iacob. Mõ eſt deus moꝛ⸗
tuoꝝ ſed viuoꝝ.Si ergo illi viuũt:laboꝛe
mus ſic viuere:⁊ cũ illis viuere cũ moꝛtiu
fuerimꝰ.Qu teipſum facis inquiunt Tex.hʒ Nũ
vt dicas moꝛtẽ nõ videbit in eternũ
monẽ meũ ſeruauerit: cũ ſcias ⁊ abꝛaam es patre nr̃o
moꝛtuũ ⁊ ꝓphetas? Rñdit ieſus

Mat. xxij.

— —

hete moꝛ
oe gan e. tn ſunt.quẽ

Hoc ait ꝓpt illud qð dixerũt:quẽ teipſuʒ
facis.Refert enĩ gloꝛiã ſuã ad pfem ſuũ:
de qͥ ẽ ⁊ qͥ ðs ẽ.Aliqñ arriani ⁊ ð iſto vᷣbo
calũniat᷑ ſidei nr̃e? dicũt.Ecce maioꝛ ẽ pr
qꝛ vtiq; gloꝛificat filiũ. Heretice nõ legi⸗
ſti ipſum filiũ dicẽtẽ.qð gloꝛiſicet preʒ ſu⸗

umꝛ: Sʒ t ille ſiliũ gloꝛiftcat: filiꝰ pairem Yohan. xvij

gloꝛiſicat. Pone ꝑniciẽ:agnoſe eq̃litateʒ:
coꝛrige ꝑuſitatẽ. Eſt ergo inqͥt pr meꝰ qui
gloꝛificat me:quẽ vos dicitis qa deꝰ
nf eſt ⁊ ñ cognouiſtis eum. Videte
frẽs mei quẽadmodũ oñdat ipſum deum
pf̃eʒ eſſe chꝛiſti: qͥ annũciatꝰeſt ⁊ iudeis.

Pꝛopterea dico:qꝛ rurſus qͥdã heretici di

cũt deũ annũciatũ in veteri teſtõ non eſſe
pr̃em chꝛiſtiſed neſcio quẽ pꝛincipẽ malo
rũ angeloꝝ: Manicbei ſunt qͥ iſta dicũt:
marcionite ſunt qᷣ iſta dicũt. Sunt ⁊ alij
foꝛtaſſis heretici s cõmemoꝛare vel non
opus ẽ vel a me omẽs recoli in pñti ñ pñt:
Nõ defuerũt tñ qͥ h dicerẽt. Itaq; attẽdi⸗
te vt hẽatis qͥd dicatis⁊ j ipſos.Eũ dicit
pfeʒ ſuũ dñſ ieſuſ xpᷣſ quẽ illi dicebãt deũ
ſuũ⁊ ñ co gueft.Si el ipᷣm co guiſſent:eiꝰſfi
liũ recepiſſent.Ego aũt inqt noui eũ.
Scðm carnẽ iudicantibꝰ potuit ⁊ hinc ar⸗

erz qͥd tu maioꝛ

*Si abꝛaã q moꝛ:

ego gloriſico meipſum:gloria mea tuusẽ.Et ꝓ
t HH

XIII KCa. VII

dixit: ego noui eũ. Sed vi
dete qͥd ſequat᷑ Si dixero quian no
ui eũ:ero ſimilis vobis medax.Er⸗

4

4 rogẽꝗs videri qꝛ dixi

um celi? Stulti rephendũt abꝛaã qꝛ dixit
mitte manũ ſub femoꝛe meo.Qui repᷣhen
dunt carnẽ chꝛiſti:repᷣhendũt factũ abꝛae

n
di Al.ſcio

go arrogãtia nõ ita caueat᷑:vt venitas rell Mos aũt frẽs ſi agnoſcimꝰ carnem chꝛiſti
3 5 . quat᷑.Sed ſcio eũ:⁊ ſermonẽ eiꝰðſer venerandã.illud femur nõ ↄtẽnamꝰ: Sed
uo.Sermonẽ pfis tanq; ſilius loqueba᷑. in ꝓphetia dictũ accipiamꝰ.Eteni ꝓphe⸗
it et ipſe eratverbũ pr̃is quod hoĩbꝰloqba ta erat abꝛaã.Cuiꝰ ꝓpheta: Seminis ſui:
le⸗ Abraã pate ltauit vt vi et dñi ſui.Semẽ ſuũ ſignificauit: dicendo
, dDderet die meun: ⁊ vidit ⁊ gauiſus ? mutte manũ ſub ſemoꝛe meo. Dũm ſuũ ſig
i Abagnũ teſtioniũ phibet abꝛae/ſemen ab-⸗ mſicauit addedo: æ iura m deũ celi Irꝗ Terx. bʒ di⸗
rij roueae/creatoꝛ abꝛae. Abꝛaã erxultauit inqt ti tiudei rñũderũt ei.· Quin inta Siki 5 di⸗
ee Syäyyt videt diẽ meũ:vidit. Hõ timuit:ſʒ erul annos nõdu habes: abraa vidi⸗ ve ad 5
ti tuit vt videret diẽ meũ. Erat eni in ilo ſti:Et t dñs.Amẽ amẽ dico vobis Terx. pʒ R⸗
0 chharitas: que foꝛas mittit timoꝛc. Non ait antec; abraa fieret ego ſum. Awen⸗ it cis e .
z⸗ eexultauit qꝛ vidit:ſed exultauit vt viderz de verba:æ cognoſce myſteriũ.Añ ſ abꝛa xit eis ielus.
2 X J1 Teer V * SS â!, L
e Credẽs vtiq; exultauit ſperado:vt vide⸗ am fieret. Intellige fieret ad hũanã natu
duu ret intelligẽdo ⁊ vidit. Et qͥd potuit pluus ra: ſum vo ad diuinã ptinere ſubam. Fie⸗
e⸗ Matg dicere vel qͥd debuit plus dicere dũñſ ieſuſ r Pzà J AJon Dirf

e

chhꝛiſtꝰ: Et vidit inqt⁊ gauiſus ẽ.Quiſ ex
plicat hoc gaudiũ frẽs mei? Si gauiſi ſũt

ret:qꝛ creatura erat abꝛaã. Hon dixit an⸗
teq; abꝛaam eſſet ego ſuʒ:ſed anteq; abꝛa
am fleret: Qui niſi ꝑ me non fieret.Ego ſũ

i Uli ꝗbus deus oculos carnis apuit: quale Iicq; h dixit: anteq; abꝛaã fieret/ego fa—⸗
im Lrhkh Saudlu dni vigenrid coꝛdr⸗ lucs ineſa, ctus ſum. In pꝛincipio enĩ fecit deus celu
ginn bisiverba mantd e En e ie et terrã. Hã in pꝛincipio erat verbũ. Ang
n Epmnii refulgentẽ: ſrie⸗ indeſcenteapud pfey teq̊m„wn ÿurret abꝛzad ego ſum. Agnoſcite crea⸗ =
cheſte ma ente venez eligl m caoenell toꝛem: diſcernite creaturã.Qui loquebat
en nuui de pfis gremio e Encerti vo⸗ ſemẽ abꝛae fact erat: æ vt abꝛaò fieret an
e pheem abꝛaam. Ham qð ait: die meu incertu te abꝛa ipſe erat. Hinc iam velut abꝛae
Fmmin teſt eſſe vnde dixerit: vro diem dnthae aptiſſimo conuitio cõmori ſunt acri⸗: blal
8 l erat vent incanc ch de dñi q ne phemaſſe quipe illis viſus eſt dñs chꝛiſi⸗
è” S ſcit oꝛtũ neſcit occaſum.¶ Sed ego ñ du⸗ qm xixit: anteq abꝛaã fierʒ ego ſum. Znj
bito pr̃em abꝛaã totũ ſciſſe.Et vbi inueni lerũt ergo lapides vt iaceret in en.
am? An ſufficere nob debet teſtimonium a iricta 6 curreret niſi ad ſimiles:
, d eſ cheiſti⸗ „ 8 Tanta duricia ꝗ̊ curreret niſi ad ſimiles:
, dñi nfi ieſu chꝛiſti: Putemꝰ non muenire Jeſug gũut tãq; hõ:tãq; i foꝛma fui: tãqS
hn nõ poſſe.qꝛ foꝛte difficile ẽ quõ mãifeſtu Putilis:tanq; paſſurꝰ: tq q; moꝛiturꝰ :tãqᷓ
en Nohan ſtr 0 abeaa exultauit vt videret die chꝛi⸗ humilis:tanq; paſſurꝰ: tãq; moꝛiturꝰ:tãqᷓ;
t ad as exu e der de che nos ſuo ſanguine redempturꝰ: nõ tanq; il⸗
ney ſfſti: ⁊ vidit ⁊ gauiſus ẽ.Et ſi nos nõ inueui ſe qui eſt nec tanq; in pꝛincipio verbum 2
q mus.: nunqd metini veritas poſſit Creda⸗ verbũ apud deum. MHã cũ illi lapides tol⸗
de⸗ mus veritatu? de abꝛae meruis mimc du ſerent vt mitteret in eum: qͥd magnũ erat
lte bitemꝰ.Tamẽ audite vnũ locũ:qͥ mihi in i tinuo dehiſcens terra abſoꝛberet
e terim occurrit. Pfr̃ abꝛaã qñ miſit ſeruu N
n ſun vr petetvroꝛt lio ſuo yſaaciß eu fjn- et plapiqib mſeos mnueninet: Hs erat
n cramẽto ↄſtrinxit: vt fidelit qð iubebatur nagu de. Saio ee Abiedit
7 impleret ⁊ ſciret etiã ipſe qͥd faceret.a engo gly igene bget lc dt
gna eni res agebat᷑:qñ abꝛae ſemĩ ↄiug le ergo g elg:n *“ü .
qꝓuerebat᷑. Sed vt h̊ cognoſceret ſeruꝰ qd moa Lapidie in eg ec⸗⸗ 1s 4à quor a
6 nouerat abꝛaã/qꝛ nepotes nõ carnalit᷑ de piactst leie tractat?q Ara. eſimuſter
l ſiderabat:nmec de genere ſuo aliqd carna⸗ ¶Explicit acte 95 grageſi nuf
N lee ſapiebat:ait ſi ſuo quem mittebat. tius· Incipit tractat?/ qarageſunu
e ſapiebat:ait ſeruo ſuo quem mittebat. uing: Iſe ſr S
6 Geñ.xxiij. Pone manũ ſub femoꝛe meo⁊ iura mihip q̃rtus. Ab eo qð ſcriptu eſt: Et pre⸗
i⸗ deũ celi Quidvult ðꝰ celi ad femur abꝛae teriens ieſlus vidit ho mnem cech
cqH Jaã intelligitis ſacramẽtũ: Per femur ge⸗ anatiuitate ſcq; ad id quod cri-
4 nnus. Ergo qd fuit illa iuratio:niſi qꝛ ſigni ptum eſt · Nuc wvo dicitis quia vi⸗
ſicabat de genere abꝛae vẽturũ ĩ carne de demus: peccatum veſtru manet.

WR –

Epheb.ij.

—

Ehomie quẽ⸗

dſis ieſus illumiauit qͥ cecus
natus fuit: ꝓlixa lectio reci⸗,
tata ẽ.Quã ſivniũſaʒ ꝑtracta
re conemur ꝓ ſui dignitate ſicut valemus
ſingula ↄſiderãtes:nõ ſufficit dies.Pꝛoin
de peto ⁊ admoneo charitatẽ vr̃am: vt in
his que apꝑta ſunt/ſermonẽ nr̃m nõ reqͥra
tis. NHã nimis longũ erit in ſingulis imo⸗
rari. Bꝛeuiter ergo ceci huius illuminati
cõmẽdo myſteriũ.Ea quippe que fecit do
minus nj ieſus chꝛiſtꝰ:ſtupẽda atq; miran
da ⁊ opa ⁊ verba ſunt.Oꝑa qꝛ facta ſunt:
verba qꝛ ſigna ſunt. Si ergo qͥd ſignificet
hoc qð factũ eſt cogitemꝰ:genus hũanũ ẽ
iſte cecus.hhec enĩ cecitas ↄtigit in pꝛimo
hoĩe per pctm̃ de q̊ͥ oẽs oꝛiginẽ duxumus:
nõ ſolũ moꝛtis ſed etiã iniqtatis.Si enim
cecitas ẽ infidelitas/⁊ illuminatio ſides:
quẽ ſidelẽ qñ venit chꝛiſtꝰ inuenit. Quan
doqdem apls natus in gẽte ꝓphetarũ di⸗
cit. Fuimꝰ⁊ nos aliqñ natura filij ire ſicut
et ceteri.Si ſilij ire:filij vindicte:ſilij pene
fili gehẽne.Quõ natura: niſi qꝛ peccante
pꝛimo hoĩe vitiũ ꝓ natura inoleuit:? Si vi
cium ꝓ natura inoleuit:ſᷣm mentẽ oĩs ho⸗
mo cecus natꝰ eſt. Si enĩ videt:nõ opꝰ ha
bet ductoꝛe.Si opus habet ductoꝛe ⁊ illu
minatoꝛe/cecuſ eſt. Ergo a natiuitate Te
nit dñs.Quid fecit? agnũ myſteriũ cõ⸗
mendauit. Expuit in terra: de ſaliua
ſua lutũ fecit. quia verbũ caro factũ ẽ:
et inuxit oculos ceęci.Inũctꝰerat ⁊ nõ
dũ videbat: Miſit illuʒ ad piſcinam
que vocat ſyloe.Pertinuit aũt ad eu
geliſtã cõmẽdare nob nomẽ huiꝰ piſcine
et ait:qð interpretat᷑ miſſus. Jam
ſit miſſũs a gſcitis. Niſi enĩ ille fuiſſet miſ⸗
ſus:nemo nĩ̃m eſſet ab iniqᷣtate dimiſſus.
Lauit ergo oculos in ea piſcina que inter
pᷣtatur miſſus:baptiʒatꝰ eſt in chꝛiſto. Si
ergo qñ eũlin ſemetipſo qͥdãmõ baptiʒa⸗
uit/tũc illuiauit:qñ inũ xit foꝛtaſſe cathe⸗
cuminũ fec Põt qdẽ alit atq; alit᷑ tanti ſa
cramẽti exponi ꝓfunditas ⁊ ꝑtractari:ſed
hoc ſufficiat charitati vr̃e. Audiſtis gran⸗
de myſteriũ. Intetroga hoĩem. Chꝛiſtia⸗
nus es? Rñdet tibi.Hõ ſum. Si paganus
es aut iudeꝰ: Si aũt dixerit ñ ſuʒ: Adhuc
queris ab eo.Cathecuminꝰ an fidelis? Si
rñderit tibi cathecuminꝰ:inunctus ẽ/non⸗

ℳ△

Joh. Tract. xuII Ka. 1X

illi dat de

dum lotus. Sed vnde inunctꝰquere? Et
rñdet: Quere ab illo ĩ quẽ credat:eoipſo

quo cathecuminꝰeſt? dicit in chꝛiſtuʒ. Ec
ce mõ loquoꝛ ⁊ fidelibꝰ ⁊ cathecuminis.

Qð dixi de ſputo ⁊ luto qꝛ verbũ caro fa⸗
ctũ ẽ/⁊ G̊ cathecumini audiũt:ſed non eis

ſufficit ad qð inuncti ſunt: feſtinẽt ad laua

crũ ſi lumẽ inqrũt. Jã ergo ꝓpt᷑ quaſdam

in hac ipſa lectiõe queſtiões/xba dñi ⁊ ip
ſius vniſe lecnois pcurram: potiꝰq́; tra cvtul ir
ctemꝰ. l Eries ieſuſ vidit hoĩiez ce abitu x.
c:nõ vtcũq; cecũ ſʒ a natiuitate. Et

cech gnatinitate⸗Ett ens
terrogauerũt eũ diſcipuli eiꝰ. Rab
bi. Scitis rabbi:qꝛ mgr̃ eſt. aar̃m appel⸗
labant: qꝛ diſcere deſiderabãt. Queſtionẽ

quippe dño ꝓpoſuer̃t:tanq; mgro.Quiſ

peccauit: Hic:an parẽtes eius: vt
cecus naſceref: Rndit ieſus.iNeq;

hic peccauit neq; parẽtes eiꝰ: vt ce⸗
cus naſceret᷑: Quid ẽ qð dixit: Si nullꝰ

Hõ ſine pctõ:nunqd parẽtes huiꝰ ceci ſine

pctõ erat: Nunqd ipſe vel ſine pctõ oꝛigi

nali natꝰerat:vel viuẽdo nihil addiderat
An qꝛ oculos clauſos habebat:ↄcupiſcẽ⸗
tie mime vigilabat? ta mala cõmittũt
ceci:aqͥ malo abſtinẽt? Æens mala etiam
clauſ oculis ñ poterat videre ſed nouerat

cogitare: ⁊ foꝛte ↄcupiſcere aliqͥd qð cecꝰ

nõ poſſet implere:ſed in coꝛde iudicari a
coꝛdis ꝑſcrutatoꝛe.Si ergo ⁊ parẽtes eiuſ
habuerũt pctm̃ ⁊ iſte habuit pctm̃:q̃re do

minus dixit: neq; hic peccauit neq; paren⸗
tes eius:niſi ad rem de qua interrogatꝰ ẽ

vt cecus naſceretur: habebant em̃ pctm
pentes eiꝰ:ſed nõ ipſo peccato factum eſt
vt cecus naſceret᷑: Si ergo nõ pctõ factuʒ
eſt parẽtũ vt cecus naſceret᷑: q̃re cecus na

tus ẽ? Audi mꝗgr̃jm docẽtẽ. Querit credẽ

tem:vt faciat intelligẽtẽ. Ipſe cauſam di⸗
cit: qre ille cecus ſit natꝰ. eq; inq̃t hic
peccauit neq; parẽteſ ei E. vtiia
nifeſtent opa tdei in illo. Deinde qd r dñi
ſequit᷑: Me oportet opari oꝑa eiuſ
q̃ miſit me.Ecce ẽ ille miſſus:in quo fa—
ciem lauit cecꝰ.Etvidete qͥd dixerit? ‿
opoꝛtet oꝑari oꝑa eiꝰ qͥ miſit me: donec
Dies e.¶ Oemẽtote quõvniũſaʒ gloꝛiẽö
q̊ͥ eſt: qꝛ ille hʒ filiũ qui ðᷣ illo ſit
ipſe non habet de quo ſit. Sed qre dixiſti

djñtſe donec dies ẽ:? Audi quare. UVeniet

. ——

nox: qñ nemo põt oꝑari. Nec fu diñie

lunhep

—, – — —, ————

.
1
i
Go⸗
Mmmii gen
du⸗
n.. in
SHL
n

ung,

.
Fohnntp.

P

eryj. e

Beneſis. j.

FJohannis .j

Lopitulg.

b 14 1 4
lis
B

— – –

— —
— —

— A—

— —

Joh. Tract.

Ita ne tm̃ valebit nox illa vyt nec tu poſſis
Tea oꝑari:cuiꝰ opus nox eſt: Puto eni do
mine ieſu ĩmo nõ puto ſed credo atq; ↄfir

mo te ibi fuiſſe: qñ dixit deus.ſiat lux ⁊ fa
cta eſt lux. Si eni verbo fecit/ꝑ te fecit: et
ideo dictũ eſt. Oia ꝑ ipſum facta ſunt:⁊ ſi

ne ipſo factũ eſt nihil.Diuiſit deus int᷑ lu

cem ⁊ tenebꝛas:lucem vocauit diem/⁊ te⸗
nebꝛas noctẽ. Que ẽ illa nox:que cũ ve⸗
nerit nemo poterit oꝑari? Audi quid ſit
dies:⁊ tunc intelliges que ſit nex. Vnde
ſumus audituri quiſnã ſit dies iſte? Iſe di
cat.

quit in mũdo ſum:lux ſum mũdi.Ergo ne
ſcio que nox erit qñ ibi chꝛiſtꝰnõ ernit:ideo

nemo poterit oꝑari. Reſtat inqrere frẽs
mei:patienter accipite inqrentẽ me. Vo⸗

biſcũ quero:vobiſcũ inueniã a quo que⸗
ro.Conſtat expꝛeſſum ac definitũ diẽ cõ⸗

memoꝛaſſe dñũm hoc loco ſeipſum.id cẽ.lu

men mũ di. Ergo oꝑat᷑ ipſe: q;diu eſt ĩ hoc
mũdo. Putamꝰ eum frẽs fuiſſe hic tunc:⁊

modo non hic eſſe.Si ergo hoc putamuſ:

iam ergo poſt aſcẽſum dñi facta ẽ nox iſta
metuẽda:vbi nemo poſſit oꝑari.Si pꝰ aſ.
cenſum dñi facta eſt nox iſta:vnde apoſto

li tanta oꝑati ſunt: Nunqᷣd iſta nox erat:

Actuum. ij. qñ ſpũſſctũs veniens ⁊ oẽs qui in vno lo⸗

co erant adimplens:dedit eis loqui ofum

Actuum.iij gentiũ linguis? Munqᷣd nox erat qñ clau⸗

dus ille ad verbũ petri ſaluus effectuſ eſt

Actuum. v. ĩmo ad verbũ dũi habitantis ĩ petro? Rũ

quid nox erat qñ tranſeũtibus diſcipulis
egri cum lectulis ponebant᷑:vt vel vmbꝛa
tranſeuntiũ tangerent᷑. Dñs autẽ cum hic
eſſet neminẽ tranſiẽs vmbꝛa ſua ſaluũ fe⸗

Johan. iiij: cit:ſed ipſe diſcipulis dixerat:maioꝛa ho⸗

Zohan. xv.

Noii

rum facietis. Dixerat qᷣdẽ dñs:maioꝛa ho
rum facietis. Sed nõ ſe extollat caro⁊ ſan
guis.Audiat dicentẽ.Sine me nihil pote⸗

ſtis facere. Quid igitur? Quid dicemꝰ de
nocte iſta? QOñ erit:qñ nemo poterit oꝑa⸗

ri? Nox iſta impioꝝ erit:nox iſta eoꝝ erit

Matth. xxv qbꝰ in fine dicet᷑. Ite in ignẽ eternũ: qᷣ pa

Mat. xxj.

ratus ẽ diabolo ⁊ angelis eius.Sʒ nox di⸗
cta eſt:nõ flaãma:nõ ignis? Audi qꝛ ⁊ nox
eſt. De quodã ſeruo dicit. Ligate illi ma⸗
nus ⁊ pedes:⁊ ꝓijcite eũ in tenebꝛas exte
rioꝛes. Opetur ergo hõ dum viuit: ne illa
nocte pᷣueniat᷑ybi nemo poſſit oꝑari.ało
do eſt vt oꝑetur ſides ꝑ dilectionẽ: ⁊ ſi mõ

uadin in hoc mũdo ſum:lux
ſum muũdi.Ecce ipſe dies c. Lauat ocu⸗
los cecus in die:vt videat dieʒ. Odiu in⸗

qꝗ widebãt eũ prius quia mẽ
erat dicebat. one hice die n
bat: Alij dicebaãt quia hic ẽ:alij ne/ Al. ſedebat

ſu
cchat ergoei⸗ Quõ
Jit

oꝑamur. Hic ẽ dies:hic eſt chꝛiſtꝰ. Audi
ꝓmittentẽ: ⁊ ne arbitreris abſentem. Ipſe
dixit. Ecce ego vobiſcũ ſum Odiu non
ſit in nob ſollicitudo q viuimꝰ.Si fieri poſ

ſet: de hac etiã voce poſteros qͥ futuri ſũt

ſecuriſſimos faceremꝰ.Ecce int ego vo⸗
biſcũ ſum oĩbus diebus:vſq; ad ↄſumma⸗
tionẽ ſeculi.Dies iſte qͥ circũitu ſolis hu⸗
ius adimplet/ paucas hoꝛas habʒ. Dies pᷣ
ſentie chꝛiſti:vſq; in ↄſummationeʒ ſeculi
extenditur. Poſt reſurrectionẽ vᷣo viuoꝝ
et moꝛtuoꝝ cũ poſitis ad dexterã dixerit.
Venite bñdicti pr̃is mei pcipite regnum:
poſitis aũt ad ſiniſtrã dixerit. Ite in igneʒ
eternũ qͥ paratꝰ eſt diabolo ⁊ angelis eiꝰ:
ibi erit nox: ibi nemo poteſt opari ſed re⸗

AMat.xxviij

Mat. xxv.

cipere qð opꝑatus cẽ.Aliud ẽ tꝑs oꝑatiõis: athei xvj

aliud receptiõis. Reddet eĩ dñs vnicuiq;
ſim opa ſua:cũ viuis ⁊ moꝛtuis ſic facturꝰ

eſt. Erit enĩ tũc nox valida: que inuoluat

iinpios. Sed ⁊ modo oiĩs infidelis qñ mo⸗
ritur illa nocte ſuſcipit᷑:⁊ nõ eſt vt illic ali⸗
qͥd opetur. In illa nocte diues ardebat:⁊

ſtillam aque de digito paupis reqrebat.

Dolebat:angebat᷑:fatebat᷑ nec ei ſubuẽie
bat᷑:⁊ conatꝰ eſt bũfacere.Ait enĩ abꝛae.
Pater abꝛaam mitte laʒarũ ad frẽs meos
vt dicat illis qͥd hic agit᷑:ne ⁊ ipſi veniant

in hũc locũ toꝛmẽtoꝝ. O infelix qñ viue⸗

bas:tũc erat tꝑs oꝑandi M iam in nocte

Luce.xvj.

es: in q nemo poſſit opari Nec cuͦ diriſ „
ſet: expuit in terra⁊ fecit lutũ ex ſpu

to:⁊ liniuit lutũ ſuꝑ oculos eius ⁊
dixit ei. Uade et laua in natatoria
oriad interpretat᷑ miſſus. Abijt
ergo et lauit:et venit vidẽs · Hec qꝛ
mãifeſta ſunt trãſeamꝰ. Itoq; vicim et
s
oõne hicẽ qͥ tmẽdica

quaq; ſed ſimilis e ei. Apti oculi vul⸗
ltmukauerat. Ille dicebat: quia ego
m. Vox grata mne doͤnaret᷑ ingrata. Di

. .

5 apti ſunt oculi

tui: Rñdit. Alle hõ qui dicitur ie
ſus lutũ fecit et vnxit oculos me⸗/
og:et dixit mihi.Clade ad natato/

ria ſyloe et laua: et abii⁊ laui⁊ vidi

Ecce annũciatoꝛ factꝰ eſt gre:ecce euãge
liʒat:confitetvidẽſ.¶ ecus ille ↄfitebat᷑ et

rant

Al.autem.

coꝛ impioꝝ frangebat᷑: qꝛ nõ habebant in

oculos? Ait:

coꝛde qð iam ille habebat in facie.Pixe/
runt ei.· Ubi eſt ille qui aperuit tibi
it: Heſcio. In his vbis ani⸗
mus ipſiꝰ adhuc inuncto ſimi erat:nondũ
videnti.Sic ponamꝰ frẽs tanq;ᷓ illam vn⸗
ctionẽ in animo habuerit: pᷣdicat ⁊ neſcit
quem pᷣdicat.Addqucũt eum ad pha/
riſeos qͥ cecus fuerat. Erat aut ſab
batũ qn lutu fecit ieſus: ⁊ aperuit
oculos eius. Iteru ergo interroga
bant eum phariſei:quõ vidiſſet. Il

le aũt dixit eis Lutuʒ poſuit mihi

Leuit.xxiij.

Johan. viij.

o meos. 7 ni VeP.
cebat ergo ex phariieis quida:
MHon oẽs ſed qdam. Jam enĩ inhebank
qͥdam. Quid ergo dicebant:nec videntes
nec inuncti. Nõ eſt hic hõ a deo: qui

—

ſabbatũ nõ cuſtodit: Ipſe potius cu⸗
ſtodiebat:qͥ ſine peccato erat. Sa bbatum
enĩ ſpirituale hoc ẽ/nõ habere peccatum.
Deniq; frẽs hoc admonet deꝰ: qñ cõmen⸗
dat ſabbatũ. QOmne opus ſeruile non fa⸗
cietis.hec ſunt vᷣba deicõmendãtis ſab⸗
batũ. Omne opus ſernile nõ facietis ĩ eo.
Jam ſupꝑioꝛes lectiões interrogate qͥd ſit
opus ſeruile:⁊ dũm audite.QOis qui facit
peccatũ:ſeruus ẽ peccati.Sed iſti nec vi⸗
dentes vt dixi nec inuncti/ſabbatũ carna

liter obſeruabãt: ſpũ alit᷑ violabant. Alii

Dic

dicebat: Qnõ põt hõ pctõr hecſi-
gna facere: Ecce ſunt inuncti. Et ſciſ⸗

ma erat int eos · Dies ulle diuiſus erat

inter lucem ⁊ tenebꝛas: Dicũt ergo ce/

Matth. xiij.

co iterum. Tu quid dicis ð eo qui
aperuit tibi oculog: Quud de illo ſen
tis: quid exiſtimas:? Quid iudicas: Que
rebant quẽadmodũ homini calũniarent᷑:
vt de ſynagoga repelleretur:ſed a chꝛiſto
inueniretur. Sed ille conſtanter qð ſentie
bat expꝛeſſit. Ait eniʒ · rophe
ta eſt. Adhuc quidem inunctꝰ i coꝛde nõ
dum deum confitetur: nec mentitur tamẽ
Ipſe enim dũs de ſemetipſo ait. MNon eſt
ꝓpha ſine honoꝛe:niſi in patria ſua. Nõ
crediderunt ergo iudei ð illo quia
cecꝰ fuiſſet ⁊ vidiſſet:donec voca⸗/
nerunt parentes eius qui viderat
id eſt.qui cecus fuerat ⁊ viderat. Ep in⸗
terrogauerunt eos dicentes . Hic

eſt filiu⸗ quem vos dicitis
quia cecus natus eſt. Quomodo

auteʒ nunc videt. Reſponderunt
eis parentes eiug ⁊ dixerunt. Sci
mus quia hic eſt filius noſter ⁊ qa
cecus natus eſt: quomodo autem
nũcyvideat neſcin aut qs eiꝰapuit

— —. —,—

oculos nos neſcimꝰ. Et dixerunt.

Ipſum interrogate etatem habet:

ipſe de ſe loquatur. Scimus quia filiꝰ
quidẽ noſter eſt. Sed iuſte cogeremur lo
qui pꝛo infante.ſi ipſe pꝛo ſe loqui ñ poſ⸗
ſet. Olim loquebatur:modo videt. Cecũ

a natiuitate nouimus:loquentem olim ſci

mus:videntem modo videmus. Ipſuʒ in⸗
terrogate:vt inſtruamini.Quid nobis ca⸗

luniamini? ¶ Pec dixerunt paren/E

Lr

tes eius:quia timebat iudeos Ja

—————

enim conſpirauerat iudei: vt ſi q;
eum confiteretur chriſtum extra ſy
nagogam fieret. Jam non erat malum
fieri extra ſynagogã. Illi expellebant.ſʒ
chꝛiſtus excipiebat. Propterea parẽ/
tes eius dixerunt quia etatem hba/
bet:ipſum interrogate. Vocaueft

ergo rurſum hominem qui fuerat

—

— —

ug dixerunt ei. Da oria deo
NMuid eſt da gloꝛiam deo?

An ega qð acce⸗
piſti. Hoc plane non eſt gloꝛiam deo da⸗
re:ſed deum potius blaſphemare.Da inqͥ

unt gloꝛiam deo. Nos ſcimus:qᷣa hic
homo peccatorxr eſt. Dixit ergo llle.

Si peccator eſt neſcio: vnum ſcio:

quia cecus cũ eſſem movideo. Di⸗-

—

xerunt ergo illi. Quid fecit tibi:
Nuomodqo aperuit oculos tuose

iudeoꝝ ⁊ ex ceco videns:non ferẽs cecos

reſpõdit eis. Dixi ia vobis: ⁊ audi

ſtis. Quid iterum vultis audire⸗
Nunquid ⁊ vos vultis diſcipuli
eius fieri? Quid eſt nunquid ⁊ vos:miſi
quia ego iam ſuʒ nunqd ⁊ vos vultis: Jã

video:ſed nõ inuideo. Maledixerunt

ei ⁊ dixerunt Zu diſcipulus eiuius

ſis. Zale maledictũ ſuꝑ nos: ⁊ ſuꝑ filios
noſtros.Maledictũ eni eſt ſi coꝛ diſcutiaſ
non ſi verba perpẽdas. Nos aũt mor⸗

ſi diſcpuli ſumuſ. Nos ſcimus qꝗ

—

moyſi locutus eſt deus:iſtum au/⸗
tem neſcimꝰ vñ ſit. Vtinam ſciretis:ſi

ſciretis qꝛ movſi locutus eſt deus:ſciretis

Et ille iam ſtomachãs aduerſus duriciam

=–

Job. v

Lu. xviij

— —, —. — —

☚. . ſ

—

—

v0

erent: niſi in eis dñs habitaret Reſpon⸗
derunt et dixerunt ei. In peccatis

nmnueniſſet eum dixit ei. T

ZJoh. Tract.

quia per moyſen pꝛedicatꝰ ẽ deus.Habe
tis enim dñm dicentẽ.Si crederetis moy
ſi: credetis et mihi.De me eni ille ſcripſit
Itane ſeqmini ᷣuũ:⁊ doꝛſũ ponitis 5̊ do
minũ.Sed nec ſeruũ ſequimini: Mã ꝑ illũ
ad dñm duceremini: 4 .
et dirxit eis: In hoc mirabile e qᷣͥs
pos neſcitig vnde ſit: et ꝗpuit ocu
los meos. Scimus auteé: quia x
catores deus non exaudit Sed ſi
quis dei cultor eſt et voluntatẽ eiꝰ
facit: hunc exaudit. Adhuc inunctus
loquit᷑. Hã et peccatoꝛes exaudit deꝰ.Si
enĩ peccatoꝛes deus nõ exaudiret:fruſtra
ille publicanus oculos in terrã demittens

et pectus ſuũ ꝑcutiens diceret. Deus ꝓpi

cius eſto mihi peccatoꝛi:Et iſta confeſſio
meruit iuſtiſicatõem:quomõ iſte cecus il⸗
luminationẽ. A ſeculo nõ eſt audituʒ
quoniꝗ qͥs apernit oculoſceci nati
liſi eſſet hic a deo:no poterat face

— GGGdd'†ꝑẽꝰn—

req icgug⸗ Kibere conſtanter ⁊ veraci
ter. Hec eni que a deo facta ſunt:a quo ſi

erẽt.niſi a dño? Aut qũñ a diſcipłis talia ſi

natus es totus.Totus quid eſt.Cum
clauſis oculis. Sed qui aꝑuit oculos: ſal⸗
uat et totũ. Ipe dabit ad dexterã reſurre
ctionẽ: qui in facie dedit illuminatõeʒ: In
peccatis totꝰ natꝰ es:et tu doces nos:⸗
Et eiecerunt eũ foras.Ipſi ilũ magi⸗
rũ fecerũt:ipſi vt diſcerẽt totiẽs interro⸗
gauerunt:et ingrati docentem ꝓiecerunt.

AEEE2

F Sed quod dixi iam dudum fratres:illi

pellunt:cxcipit dñs.Magis enĩ qꝛ expul⸗

ſus eſt: xpᷣianus factus eſt udiuit do-

minus 92 eiecerũt eũ foras: et cũ

u credis
in fi ei? Modo lauat faciem coꝛdis
Reboqtrilleer git: quaſi adhuc inun
ctus. Auis e dne vt cedam in eu:
Et dixit ei ieſug Et vidiſti eũ:

9
4
„

Eta vicitt en etq
loquitur tecu ipe eſt. Miſſus eſt ille:

— ☚

— — —

iſte lauans faciẽ in ſiloe /quod interpreta
tur miſſus. Dheniqʒ iã facie lota coꝛdis et
mundata cõſcientia:agnoſcens eũ non ſi⸗
liũ hominis tantũ qð ante crediderat:ſed
iam filiũ dei qui carnẽ ſuſcepat:ait Cre⸗
do dñe. Parum eſt credo /vis videre qᷓ

—

lem credat: Et procidens adorauit

Reſpõdit ille hõ

is pec

XLIII Eg. IX

—

—

eũ Et dixit ei ieſus. Modo dies ille ẽ

inter lucem ⁊ tenebras diſcernes/ In iu⸗

diciũ ego in hunc mundũ veni vt

qui nõ vident videat et qui vidẽt

ceci fiant. Quid ẽ hoc dñe? Magnã que
ſtionẽ feſſis intuliſti:ſed erige vires no⸗
ſtras vt poſſimus intelligere quod dixiſti
Vieniſti vt qͥ nõ vidẽt videant: Recte qꝛ

lumẽ es:recte qꝛ dies es.recte qꝛ de tene⸗

bꝛis liberas. Hoc oĩs ania accipit.oĩs in⸗
telligit. Quid eſt h̊ qð ſequit᷑: et qͥ vidẽt
ceci flant:? Ergo ne quia veniſti:ceci fiunt

qui videbant: Audi quid ſequit᷑:et foꝛta

ſis intelliges Cõmoti ſũt ergo verbis iſtiſ

quida ex phariſeis eet dixerunt ei.

Nlunquid et nos ceci ſumus: Audi
iã quid eſt quod mouebat:et ꝗqui vident
ceci ſiant. Dixit eis ieſus. Si ceci eſ⸗
ſetis nõ haberetis peccatu :ci ſit ce
citas ipſa peccatũ.Si ceci eſſetis. id eſt.ſi
vos cecos aduerteretis/ſi vos cecos dice⸗
retis ⁊ ad medicũ curreretis:ſi ergo ita ce
ci eſſetis non haberetis peccatũ:quia ve
ni ego auferre peccatum. Nunc vero

dioitis quia videmus:peccatũ ve

———

ſtru manet. Quare? Quia dicendo vi⸗

demus/medicum non queritis:in cecitate

veſtra remanetis Hoc eſt ergo quod pau
loañ non intellexeramus qð ait: ego veni

vt qui non vident videant.Quid eſt vt q̃̊

non vident videant? Qui ſe nõ videre cõ
fitentur:et medicum querunt vt videant
et qui vident ceci fiant. Quid eſt qͥ vidẽt
ceci fiant? Qui ſe putant videre et medi⸗
cum non querunt :et in ſua cecitate per⸗
manent. Ergo iſtã diſcretöem vocauit iu
dicium cũ ait:in iudiciũ veni in hunc mũ
dũ :quo diſcernit cãm credẽtiũ ⁊ ↄfitẽtiũ
a ſuperbis ſe videre putantibꝰ:⁊ ideo gra
uiꝰ excecatis Tanqm dixerit ei peccatoꝛ
confitens et medicum querẽs:iudica me
deus et diſcerne cauſam meam de gente
non ſancta:illoꝛum ſcilicet:qui dicũt /vi⸗
demus et eoꝛum peccatum manet. MHõ au
tẽ illud iudiciũ iam intulit mũdo:quo de
viuis ⁊ moꝛtuis ĩ fine ſeculi iudicabit.Se
cundũ hoc enim dixerat: ego non iudico
quemquã:quoniã pꝛius venit non vt iudi

ps:xlij

cet mundum:ſed vt ſaluetur muudus per

ipſum.

Joh.

xplcit tractatus qdrageſunus
quartus

lartus Incipit tractat? xlv. Ab

*

eo quod ſcriptũ eſt. amen amen di
co vobis qui non intrat per n⸗
iu
u

—

um in ouile ouiũ ſed aſcẽdita

ait. Ego veni vt vitam habeant et

——— —————

abundantius habeaunt

D dñi exoꝛtus ẽ Huic itaq; lectiõi

lo qͥ cecꝰnatꝰ ẽ:ſᷣmo ad iudeos
hodiernã eſſe contextã/ſcire debuit ⁊ con
moneri caritas veſtra. Cum em̃ dominus
dixiſſet: ĩ iudicium eniʒ ego veni in hunc
mundũ/vt qui nõ vident videãt et qui vi
dent ceci ſiant/quod eo tꝑe quãdo lectuʒ
eſt vt potuimꝰexpoſuimus:quidã ex pha

riſeis dixerũt. unqͥd et nos ceci ſumus

Quibus reſpondit dñs. Si ceci eſſetis.nõ
haberetis peccatũ. Nunc autẽ dicitis/qꝛ
videmus.peccatũ veſtrũ manet. is ver
bis ſubiunxit ea que hodie cũ recitarent᷑/

7

Cbpirulũ.x. audiuimus. Amen qmen dico vobis

7

quinõ⸗ boſtium in ouile

EE
oniun edaiſtedie aliunde: ille fur
eſt et latro.Dixerunt enim ſe cecos non
e:videre autem tũc poſſent ſi oues xpᷣi
eſſent: Unde ſibi vſurpabãt lumẽ: ꝗ fure

bant ↄtra diem? Pꝛopt illoꝛũ ergo vanã

et ſuperbã et inſanabilẽ arrogantiã: do⸗
minus ieſus iſta contexuit:in quibus ſalu
bꝛiter nos ſi aduertamuſ admonuit. Mul

ti enĩ ſunt qui ſcõᷣm quãdã vite huius cöo⸗

ſuetudinẽ dicũtur boni homiĩes/boni viri
bone femine:innecẽtes/et quaſi obſeruã⸗
tes ea que in lege pᷣcepta ſunt:deferentes
honoꝛẽ parentibus ſuis/nõ mechãtes /nõ
homicidium perpetrãtes/non furtũ faciẽ

Exodi.xx. tes/nõ falſum teſtimoniũ aduerſus quem

quã perhibentes/et cetera que in lege mã
data ſunt/velut obſeruantes: xpᷣiani non
ſunt/et plerũq; ſe iactant quomõ iſti. Nũ
quid et nos ceci ſumꝰ? Quia vero iſta om
nia que faciũt/et neſciũt ad quẽ ſinem re
ferant/inaniter faciunt:Dominus de gre⸗
ge ſuo et de oſtio qua intratur ad ouile.ſi
militudinẽ ꝓpoſuit i hodierna lectiõe Di

liude
ille fur eſt ⁊ latro. vſq; ad id quod

Eillumiato il/

XLV La. X

—

—

cant ergo pagani. Bene viuimꝰ. Si ꝑoſti
um non intrant:quid ꝓdeſt eisvnde glo⸗
riantur Ad hoc enĩ debet vnicuiq; pdeſſe
viuere: vt detur illi ſemꝑ viuere. Mã cui
non datur ſemper viuere:quid pꝛodeſt beę
ne viuere? Quia nec bene viuere dicen⸗
di ſunt:qui finem bene viuendi vł cecita⸗
te neſciũt/vel inflatione cõtempnũt. Nõ
eſt autẽ cuiquã ſpes vera et certa ſemper
viuendi/niſi agnoſcat vitã quod eſt xps:
et per ianuam intret in ouile.QAuerunt er⸗
go plerũ q; tales hoĩes etiam perſuadere
hominibꝰvt bene viuant:et xpᷣiani nõ ſint
Per aliam partẽ volũ t aſcendere/rapere
et occidere:nõ vt paſtoꝛ ↄſcruare atq; ſal
uare ¶ Fuerũt ergo quidã philoſophi de
virtutibus et vicijs /ſubtilia mita tractau- H
tes/diuidẽtes/deſiniẽtes/ raciocinatiões

acutiſſimas concludẽtes/libꝛos inplẽtes/

ſuam ſapientiã buccis crepantibus venti⸗
lãtes:qui etiã dicere auderẽt hõinibꝰ:noſ
ſequimini:ſectã nr̃am tenete/ſi vultis bea
te viuere. Sed non intrant per oſtiũ: per⸗
dere volebant: mactare et occidere. Quid
de iſtis dicam? Ecce ipſi phariſei legebãt
et in eo quod legebant/xpᷣm ſonabãt:ven
turum ſperabãt/et pꝛeſentẽ non agnoſce⸗
bãt. Jactabãat ſe etiã ipᷣi int videntes/hoc
eſt inter ſapiẽtes:et negebant criſtũ et nõ
intrabant per oſtium. Ergo et ipſi ſi quos
foꝛte ſeducerẽt.inactandos et occidẽdos/
non liherandos ſeducerẽt.:Et hos dimitta

mus: videamuſ illos ſi foꝛte ipſi intrãt per

hoſtiuʒ:qui ipſiꝰ chriſti noĩne gloꝛiantur.
Innumerabiles enim ſunt qui ſe vidẽtes
non ſolum iactant:ſed a chriſto illũnnato“
videri volunt. Sunt autẽ heretici. Foꝛte
ipſi per ianuã intrauerunt? Abſit. Sabel
lius dicit. Qui filiꝰ eſt: ipſe eſt pater Sʒ fi
lius non eſt pater. Hon intrat per hoſtũ/
qui filiũ dicit patrem. Arrianus dicit.Ali
ud eſt pater: aliud eſt filius Recte diceret

ſi diceret alius/non aliud. Quando enim

dicit aliud/ei cõtradicit a quo audit: ego Joh. x.
et pater vnũ ſumꝰ. Mec ipſe ergo per oſti
um intrat. Pꝛedicat enĩ chriſtũ qualẽ ſibi
ſingii:non qualem veritas dicit. Nomen
habes:rem nõ habes.Alicuiꝰrei nomẽ eſt
chriſtus Tene ipſam rẽ:ſi vis ꝓd eſſe nibi
nomẽ. Alius neſcio vnde ſit/ſiẽ SFotinus:

1Thic di

6
.

ge

— — „

eee ESE

—., — — — ◻ —,.—* N *

Ccidit.¶

Chriſtus homo eſt inqͥt/deus nõ eſt. Nec
ipſe intrat per hoſtium:qꝛ chriſtꝰ homo et

deus eſt. Et quid opus eſt multa percur⸗

tenete:ouile xpᷣi eſſe catholicã eccleſiam.
Quicũ q; vult intrare ad ouile/per oſtiuʒ
intret:xpᷣm verũ pᷣdicet: non ſolũ chriſtũ

verũ pꝛedicet: ſʒ xpᷣi gloꝛiã qrat non ſuã.

Nam multi querendo gloꝛiaʒ ſuam: oues
xp̃ᷣi ſparſerunt potius quã ↄgregauerunt
Humilis eſt eni ianua xps dommnus.Qui
intrat per hanc ianuã/opoꝛtet humilẽ eſſe
vt ſano capite poſſit intrare. Qui autẽ ſe
nõ hũiliat ſed extollit: per maceriã vult
aſcendere. Qui autẽ per maceriã aſcendit
ideo exaltatur vt cadat. Tecte tamen ad
huc loquitur dominus ieſus:nondum in⸗
telligitur. Nominat hoſtiũ/nomĩat ouile/
nominat oues/commendat hec omĩa: ſed
nondum exponit. Legamus ergo:quiavẽ
turus eſt ad ea verba/in quibus nobis ali
qua que dixit dignetur exponere: ex quo
rum expoſitiõe dabit nobis foꝛtaſſe etiaʒ
illa que nõ expoſuit ĩtelligere. Paſcit em
manifeſtis.exercet obſcuris.Qui nõ ĩtrat
per hoſtiũ in ouile ouiũ ſed aſcẽdit aliun
de. ve miſero quia caſurꝰ eſt. Sit ergo hu
milis:per oſtiũ intret:plano pede veniat/
7 ſi offendat Ille inqᷣt fur ẽ ⁊ latro/qͥ oueſ

ſuas vult dicere oues alienas/ ad hoc ſu⸗

as.ideſt.furto ablatas:vt nõ ſaluet ſed vt

occidat.Ergo fur eſt:quia qð alienum eſt

. latro quia et quod eſt furat oc
Qui autẽ intrat per oſtium
paſtoꝛ eſt ouiuʒ. Huic oſhariꝰ ap
it De oſtiario iſto tunc queramꝰ:quando
ab ipſo dño audierimus qs ſit oſtiuʒ:et qᷣ
ſit paſtoꝛ. Et oues vocẽ eiꝰ audiũt:
et ꝓpꝛias oues vocat nommatun
Habẽet eni nomĩa eoꝛuʒ ſcripta in libꝛo vi

ſuũ dicit

te. Pꝛopᷣas oues vocat nominatim. Hinc
ij. Thi.ij. dicit apoſtolus. Nouit dñs qui ſunt eius.

Et adducit eas:et cũ ꝓpꝛias oues
emiſerit ate eos vadit: et oues illũ
ſequutur d⸗ int vocẽ eius. Alie
um autẽ nõ ſequũtnur: ſed fugiut
ab eo:quia non nouerũt vocẽè alie

noꝛũ Tecta ſũt vᷣba hec/plena queſtiõi

—

bus:grauida ſacrameutis. Sequamur er⸗

go et audiamus magiſtrũ ex his obſcuris

—

aliquid aperientẽ: et per id qð aperit/nos
foꝛte intrare fatientẽ. Hoc prouerbiũ

. dixit illig ieſus:illi autem non co/
rere:et młta vana hereſum enũerarc BhoGd rõ

———

gnouerũt quid loqueret᷑ eis. Foꝛte

Quia nos pulſamus vt aꝑiatur nobis:illi
autẽ xpᷣm negãdo nolebant intrare ſeruã⸗
di:ſed foꝛis remanere perdẽdi. Quod er⸗
go nos audimus hec pie:quod antequam
illa intelligamus: credimus vera eſſe atq;

Joh. Cract. xV Ca. X

nec nos. Quid ergo intereſt inter illos et
nos:anteq́; iſta verba agnoſcamꝰ“ et nos⸗

diuina.magna ab iſtis diuerſitate diſtamꝰ2

Impius/alter piꝰ:et talia ſunt vt foꝛte am⸗
boinõ intelligãt:vnus dicit nihil dixit/ali⸗
us dicit verũ dixit/et bonũ eſt quod dix⸗
it:ſed nos ñ intelligimꝰ. Iſte qͥa credit iã
pulſat/et dignus eſt cui aꝑiatur ſi pulſare
perſiſtat:ille vero adhuc audiat:niſi credi
deritis nõ intelligetis. Quare iſta cõmen
do? Quia etiã cũ verba hec obſcura ſicut
poſſum expoſuero:aut qꝛvalde ſunt abdi
ta vł ego eoꝝ non apꝛehẽdere intelligen

Cum eni duo audiũt verba euãgelij: vnꝰ

Eſaie.vij:

ciam:vel explicãdi qð intelligo nõ habue

ro facultatẽ:vel tam fuerit quiſq; tardꝰ vt
etiã exponentẽ nõ ſequat᷑:nõ de ſe deſpe⸗
ret:maneat in fide:ambulet in via:audiat
applm dicẽtẽ:et ſi qͥd aliter ſapitis:hoc q̊;
vobis deus reuelabit:verũtamẽ ĩ quod ꝑ
uenimus:in eo ambulemꝰ. Incipiamꝰ er⸗
go audire exponentẽ:quẽ audiuimus pꝛo
ponentẽ. Dixit ergo iteruʒ eis ieſus
Amen amẽ dicovobis: qa ego ſu⸗

Phil.iij.

hoſtium ouiu m. Ecce ipſuʒ hoſtiũ qd

clauſum poſuerat apuit. Ipe eſt hoſtium:
Agnouimꝰ /imtremꝰ: vt nos intraſſe gau
deamus. Mmẽs quotquot venerũt
fures ſunt et latrões Quid eſt hoc do

mine:omnes quotqͥt venerũt? Quid emę

Tu ñ inueniſti:? Sed ĩtellige. Omẽs quot
quot venerũt dixit:vtiq; pꝛeter me:Reco

lamus ergo Ante aduentũ ipᷣius venerũt

ꝓphete:nunquid fureſ ⁊ latrões fuerunt?
Abſit. Non pꝛer᷑ illum venerũt.quia cum
illo venerũt. Venturus pꝛecones mitte⸗
bat:ſed eoꝝ coꝛda q̊s miſerat poſſidebat
Vultis noſſe quia cũ illo venerũt?Quiẽ
ipſe ſemper:carnem qpe accepit ex tẽpo

re.Quid eſt ergo ſemꝑ: In pꝛincipio erat
verbum. Cum illo ergo venerũt:qui cum

r ij

Joh. j.

Joh. xiiij. verbo dei venerũt. Ego ſum inquit via z— gniſicando enĩ verba ſunt. Tolle! ſigniſica .
veritas et vita. Si ipſe eſt veritas.cum il-⸗ tionẽ verbo:ſtrepitus inaniſ eſt. Signiſica
lo venerunt qui veraces fuerunt.Quott ta ſunt ergo om̃ia. Nunqd nõ eadẽ crede
ergo pꝛeter illũ:fures ſunt et latrões.i.ad bant:per quoſhec ſigna miniſtrabant᷑: per
furandũ et occidendum. Sed non au/ quos eadẽ que credimuſ pꝛophetata pnũ .
D Dierunt eos oues Mioꝛ hec queſtio dabant᷑:? Vtiq; credebãt Sʒ illi vẽtura eſ
eſt:non audierunt eos oues. Ante aduen ſe:nos autẽ veniſſe.Ideo autẽ ſic ait. Eũ .
tum domini nr̃i ieſu xpᷣi:quo humilis ve⸗- dẽ potũ ſpiritualẽ biberunt. Si ſpiritualẽ
nit in carne:pꝛeceſſerunt iuſti: ſic in eum eundem:nam coꝛpalẽ nõ eundẽ Quid eni .
credentes venturũ: quomõ nos credimuſ illi bibebãt: Bibebant eni ð ſ pirituali ſe⸗
in eum qui venit. Tempoꝛa variata ſunt: quente petra:petra autẽ erat xpᷣs Videte n
non fides:quia et ipſa vba ꝓ tempoꝛe va ergo:ſide manente/ſigna variata. Ibi pe⸗ 2
riantur: cum varie declinantur. Aliũ ſonũ tra xpᷣs:nobis chꝛiſtus qð in altari dei po⸗ Eptniie d
habet venturus eſt: aliũ ſonum habet ve mitur. Et illi pꝛo magno ſacremẽto eiuſdẽ ſ
nit. Mutatus eſt ſonus:venturus eſt ⁊ ve chꝛiſti biberunt aquã ꝓfluentẽ de petra: Nl
nit Eadem tamen ſides vtroſq; coniũgit: nos quid bibamus noꝛunt ſideles. Si ſpe SððMD
et eos qui venturũ eſſe:et eos qui eũ ve- ciem viſibilẽ intendas:aliud eſt. Si intel⸗ ”M
niſſe crediderunt Diuerſis quidẽ tempoꝛi ligibilẽ ſigniſicationẽ.eũdẽ potũ ſpũaleʒ dl
bus: ſed vtroſq; per vnuʒ ſidei hoſtium: H biberũt. Quott g illo tꝑe crediderũt vel d
eſt per xpᷣm videmus ingreſſos. Nos cre⸗ abꝛae vł yſaac vł iacob. vł moyſi: v aliis di
dimus dominum ieſum xpᷣm natũ ex vir⸗ patriarchis:alijſq; ꝓphetis xpᷣm pꝛenunci
gine. veniſſe in carne: paſſum eſſe/reſurre antibus:oues erant.et chꝛiſtũ audierunt: 4
xiſſe/ in celum aſcendiſſe. Totũ hoc ſitit ¶Mon alienã vocẽ: ſʒ iiꝰ audierũt. Judex
verba auditis pꝛeteriti tempoꝛis: inpleti fuerat in econe:quia et quãdo iudex lo
eſſe iaʒ credimus. In eius ſunt ſidei ſoctie quit᷑ ꝑ pꝛeconẽ: cxceptoꝛ nõ facit: pᷣco nõ 1
tate nobiſcum et illi patres qui credideft dꝛxit: ſz iudex dixit. Alij ſunt ergo quos Hr
de vᷣgine naſciturũ/paſſurum/reſurrectu⸗ non audierũt oues: in qbus non erat vox
rum / in celum aſcenſurũ. Illos enim oſtẽ⸗ xpᷣi: errantes/falſa dicẽtes/ inania garriẽ lhtien
. Coꝛ. iitj. Oit apoſtolus: vbi ait. habentes aũt eun-⸗ tes: vana fingentes: miſeros ſeducentes.
ij. Coꝛ.iiij. dem ſ piritũ fidei ſicut ſcriptũ eſt: credidi Quid eſt ergo quod dixi⸗ Aaioꝛ hec .
pꝛopter qð locutus ſum:et nos credimus queſtio ẽ uid habet obſcurũ:et ad ĩtel: Nel
ꝓpter quod et loquimur. Pꝛopheta dix⸗ ligendũ difficile? Audite obſecro. Ecce
põ.xv it.credidi ꝓpter qð locutus ſum: apoſto⸗ dñs ipſe ieſus xpᷣs venit:pᷣdicauit. Vtiq; I
lus dicit: et nos credimus ꝓpter quod et multo magis vox paſtoꝛis erat:expᷣſſa i⸗ n
loquimur. Vt ſcias autẽ qð vna ſit ſides: ſo oꝛe paſtoꝛis. Si enĩ per pꝛophetas vor
audi dicentẽ. Habentes eundẽ ſpũm ſidi paſtoꝛis erat.quanto magis vocem paſto ”
. Coꝛ. x. et nos crcdimꝰ. Sic et alio loco. Nolo eni rnis pꝛoferebat lingua ipſa paſtoꝛis? Non n
·Eꝛ · x. vos ĩqt ignoꝛare fratres: qa pr̃es nr̃i om⸗ omnes audi erunt. Sed qͥd putamꝰ? Qui
nes ſub nube fuerunt. et omnes mare trä-⸗ audierunt oues erũt: Ecce audiuit iudas
ſierunt:et omnes in moyſe baptiſati ſunti et lupus erat.Sequebatur.ſed pelle ouĩa e
nube et in mari.et omnes eandẽ eſcã ſpiri tectus:paſtoꝛi inſidiabatur. Aliq vero eo Kk
tualẽ manducauerũt: et omnes eũdeʒ pe rum qui chꝛiſtum crucifixerũt: non audie ke.
tum ſpiritualẽ biberunt. Mare rubꝛum ſi bant et oues crãt Ipſos enĩ videbat ĩ tux . 11
gnificat baptiſmũ Moſes ducroꝛ per ma ba:quãdo dicebat.Cum exaltaueritis fili enn
re rubꝛum:ſignificat xpᷣm. Populus tran- um hominis:tũc cognoſcetis quia ego ſũ ban
ſiens: ſignificat ſideles Mοο0οgptioꝛuz: Quomö iſta ſoluitur queſtio? Audint 1ö enn
ſigniſicat abolicionẽ peccatoꝛũ. In ſignis oues:et non audiunt oues. Sequũtur vo Dio
diuerſis eadem fides:ſic in ſignis diuerſis cem paſtoꝛis quidã lupi/et ei quedam cõ Aub
quõ in vᷣbis diũſis:qꝛ vᷣba ſonos mutãt ꝓ tradicunt oues: poſtremo paſtoꝛem occi⸗ Npe
tꝑa: ⁊ vtiq; nihil alið ſunt vba qᷓ; ſigna. Si dunt oues.Soluitur queſtio: Reſpondit ?

l⸗

SNA E —.

O

9

on
1as
nia
to

ie

.

Ezʒe. xxxiiij.

Joh. Tract.
enim aliquis et dicit. Sed quãdo non au⸗
diebant oues nõduʒ erant:tũc lupi erant
Vox audita eos mutauit:⁊ ex lupis oueſ
fecit.Quãdo autẽ facte ſunt oues:audie

runt: et paſtoꝛeʒ inuenerunt:paſtoꝛẽq; ſe⸗
cute ſunt. Paſtoꝛis pꝛomiſſa ſperauerunt

quia iuſſa fecerũt. Soluta eſt vtcũq; iſta
queſtio:et cuiq; foꝛte ſufficiat.e autem
adhuc mouet:et quid me moucat cõmuni

co vobiſcũ: vt quodãmõ qᷓrens vobiſcũ

reuelante illo vobiſcuʒ merear inuenire.
Quid g me moueat accipite? Per eʒechi
elem ꝓphetam dominus obiurgat paſto⸗
res:et dicit inter cetera de ouibꝰ Errantẽ
oueʒ non reuocaſtis:Et errantẽm dicit et
ouẽ appellat.Si quãdo errabat ouis erat.
cuius voccʒ vt erraret audiebat?: Pꝛocul
dubio eniʒ non erraret:ſivocẽ paſtoꝛis au

diret. Sed ideo errauit: quia vocem au-
diuit alieni: vocem furis et latronis audi-

uit. Certe latronũ voces nõ audiũt oues
Qui venerunt inquit/⁊ intelligimꝰ pꝛeter

mwe.ideſt.qui venerũt pꝛeter me.fures ſũt

et latrones:et non audierũt eos oues.Do
miĩe ſi non audierũt eos oues: quomõ er⸗

rant oues:ſi oues non audiũt niſi te? Tu

autẽ veritas es. Quiſqͥs veritatẽ audit:ñũñ

Joh. xiiij: vtiq; errat. Illi autẽ errant:et oues appel⸗

modo et errat: ⁊ ouis eſt? Vocẽè alieui au

. „ „ „.

lantur. MNam ſi in erroꝛe ipſo oues nõ ap⸗

pellarentur:nõ diceret᷑ per eʒechielẽ pꝛo⸗

phetã.Errantẽ ouem nõ reuocaſtis. Quo

diuit? Certe nõ audierunt eos oues.De⸗

inde mõ multi colligunt᷑ ad ouile chꝛiſti:⁊

ex hereticis fiunt catholici: A furibus tol
luntur:paſtoꝛi reddun:᷑: Et alieni qñ mur

murãt: tediũ paciunt᷑ ad reuocãtẽ:⁊ nõ in

telligũt iugulãtẽ.verũtñ etiã cũ renitẽtes

venerũt que oues ſũt: agnoſcũt vocẽ pa
ſtoꝛis:et ſe veniſſe letantur:et erraſſe eru⸗

beſcunt. Quando ergo in illo erroꝛe tanq;
in veritate gloꝛiabant᷑:et vtiq; non audie
bant vocem paſtoꝛis: ⁊ alienũ ideo ſeque

bantur:oues erant an non erant? Si oues

erant: quomodo alienos oues audiunt?
Si oues non erant:quare obiurgantur illi

quibus dicit᷑. errantẽ ouem non reuocaſtiſ
Ipfſis etiam iam factis catholicis chꝛiſtia⸗

nis/bone ſpei fidelibꝰ/aliquãdo mala cõ⸗

tingunt:ſeducunt᷑ in erroꝛem: et poſt erro

rem renocant᷑. Quando ſeducti ſunt in er
roꝛẽ ⁊ rebaptiſati ſunt: aut poſt ouilis do
minici ſocietatẽ rurſus in erroꝛẽ pꝛiſtinuʒ
reuoluti ſunt:oues erãt an non erãt? Vti
q; chatolici erat. Si catholici fideles erãt
oues erãt. Si oues erãt: quomõ vocẽ alie
ni audire potuerunt:cũ dominuſ dicat/nõ
audierſt eos oueſ? Audiſtis fratres alti
tudinem queſtiõis.Dico ergo: Houit do⸗
minꝰ qui ſunt eiꝰ. MNouit pꝛeſcitos: nouit
pꝛedeſtinatos. De illo quippe dicit᷑: quos
autẽ pꝛeſciuit et pꝛedeſtinauit: cõſoꝛmes
fieri imaginis filijs ſui: vt ſit pꝛimogenitꝰ
in multis fratribꝰ. Quos autẽ pꝛedeſtina
uit:ipſos et vocauit.Et quos vocauit:ip⸗
ſos et iuſtificauit/quos aũt iuſtiſicauit:ip
ſos et gloꝛiſicauit.Si deꝰ pꝛo nobis:quiſ⸗
contra nos Adde adhuc:qui pꝛopꝛio filio
ſuo non peꝑcit:ſed pꝛo nobis omnibꝰ tra⸗
didit eum:quomõ etiã nõ cum illo omnia
nobis donauit? Sed quibꝰ? MNobis pꝛeſci
tis:et pꝛedeſtinatis/ iuſtificatis.gloꝛiſica⸗

Thicije⸗

Rhoꝛij⸗

tis:de quibus ſequit᷑.Quis accuſabit ad

uerſus electos ði? Nouit dominꝰ qui ſũt
eius:ipſe ſunt oues.Aliqñũdo ſe ipᷣe neſci
unt:ſed paſtoꝛ nouit eas. Secundũ iſtam
pꝛedeſtinatõem.ſecundũ iſtaʒ dei pꝛeſciẽ

tiam:ſecundũ electiõem ouiũ:ante conſti

tutiõem mundi. Secundũ iſtam ergo pꝛe
ſci ẽtiam dei:et pꝛedeſtinatiõecm:quã mul

te oues foꝛis:quã multi lupi intuſ Et qſauuu·

multe oues intus: et quam młti lupi foꝛis
Quid eſt quod dixi. Quam mlte ones fo
ris? Quam multi modo luxuriant᷑:caſti fu
turi. Quam multi blaſphemãt chꝛiſtũ:cre
dituri in chꝛiſtũ. Quã multi ſe inebꝛiãt:fu

turi ſobꝛij:Quam multi rapiſt res alienaſ

donaturi ſuas. verũtamẽ modo vocẽ alie
nam audiũt alienos ſequũtur. Iteʒ quaʒ
multi intus laudãt/blaſphematuri. Caſti
ſunt/foꝛnicaturi.Sobꝛij ſũt/ſe vio poſtea
ſepulturi.Stãt/ caſuri:⁊ nõ ſunt oues.De
pꝛedeſtiatiſ em loquimur De his loqmur
quos nouit dominꝰ qui ſunt eiꝰ.Et tamẽ
ipſi quãdiu recte ſapiunt:chꝛiſti voceʒ au
diunt. Eccc audiũt ipſi:non audiunt illi.
et tamen ſecundũ pꝛedeſtiationẽ nõ oues
iſti/oues illi: dhuc manet queſtio:q̃ mi⸗
hi interim nunc videtur ita poſſe diſſolui.
Eſt aliqua vox:eſt inquã vox aliqua pa⸗
r iij

S
Math. v.

ſtoꝛis:in qua oues nõ audiunt alienos: in
qua non oues audiunt chꝛiſtum. QAue eſt
iſta vox? Qui perſeuerauerit vſq;; in finẽ:
hic ſaluus erit. Manc vocem non negligit
pꝛopꝛius:non audit alienꝰ. Hã et ille hoc
ei pꝛedicat: vt perſeueret apud ipſuʒ vſq;
in ſinem Sed non apud eum perſeuerãdo
non audit hanc vocem. Venit ad chꝛiſtũ:
audit alia/et alia verba/illa et illa: oinnia
vera:ſana omnia: inter que omnia eſt et
illa vox: qui perſeuerauerit vſq; in finem
hicſaluus erit:iſtam qui audierit ouis eſt
Sed audiebat illam neſcio quis:⁊ deſipu
it/refriguit/audiuit alienã. Si pꝛedeſtina
tus eſt: ad tempꝰ errauit:in erernũ nõ pe
rijt: redit vt audiat qð neglexerit: faciat
qð audiuit.Si enĩ de his eſt qͥ pꝛedeſtiati
ſunt:et erroꝛeʒ ipſius deus pꝛeſciuit:et cõ
uerſiunẽ futuraʒ Si aberrauit:redit vt au
diat illã vocem paſtoꝛis:⁊ ſequatur dicẽ⸗
tem:qui perſeuerauerit vſq; in finẽ hic ſal
uus erit. Bona vox fratres / vera/ paſtoꝛa
lis:ipſa eſt vox ſalutis intabernacuł iuſto
rum. Maʒ facile eſt audire chꝛiſtũ:facile ẽ
laudare euãgeliũ:facile eſt acclamare di
ſputatoꝛi. Perſeuerare vſq; in finem hoc
eſt ouiuʒ vocẽ paſtoꝛis audientiũ.Tem⸗
ptatio accidit:perſeuera vſq; in finẽ.quia
temptatio non ꝑſeuerat vſq; in finẽ. Vſq;
in quem finem perſeuerabis: Qnouſqᷓ; fi
nies viam. Quãdiu enĩ non audis chꝛiſtũ
aduerſarius tuus eſt in iſta via:hoc eſt in
iſta moꝛtali vita. Sed quid dicit.Concoꝛ⸗
da cũ aduerſario tuo cito:dum es cum eo
in via Audiſti/credidiſti/concoꝛdaſti. Si
aduerſabaris concoꝛda: ſi tibi pꝛeſtitũ eſt
concoꝛdare Si aduerſabaris cõcoꝛdia:no
li vlteriꝰ litigare. Quãdo eni finiatur via
neſcis:ſʒ tñ ſcit ille.Scit ille ſi ouis es: ⁊ ſi
ꝑſeueraueris vſq; in finẽ ſaluꝰeris Ac per
hoc iſtam vocem non cõtempnunt ſui.nõ
audiunt alieni. Vt potui vt ipſe donauit
pꝛofundã multum queſtionẽ: aut expoſui
vobis:aut tractaui vobiſcuʒ.Si qui minꝰ
intellexerunt/maneat pietas:et reuelabit᷑
veritas.QAui autẽ intellexerunt.non ſe ex
tollant quaſi celerioꝛes ſuꝑ tardioꝛes: ne
extollendo ſe exoꝛbitent:et faciliꝰ perue⸗

niant tardioꝛes. Omẽs autẽ perducat cui

dicimus. Deduc me domie ĩ via tua: ⁊ am

—.—

bulabo in veritate tua. Per h̊ ergo quod
expoſuit dñs qᷣa ipſe eſt hoſtiũ:ĩtremꝰ ad
ea que pꝛopoſuit:nec expoſuit.Et paſtoꝛ
quidem quiſnam ſit: quãuis non dixerit
in iſta lectione que hodie recitata eſt:ta⸗
men mn ea que ſequitur apertiſſime dicit.
Ego ſum paſtoꝛ bonus.QAuod et ſi non di
ceret:quem aliũ pꝛeter ipſum intelligere
deberemus in eis verbis vbi ait/aui itrat
per hoſtiũ/paſtoꝛ eſt ouium/huic oſtiariꝰ
aperit:et oues eius vocẽ audiunt:et ꝓpꝛi
as oues vocat nominatiʒ et educit eas:et
cum ꝓpꝛias oues emiſerit. ante eas vadit
et oues eum ſequunt᷑ quia ſciũt vocẽ eiꝰ⸗
Quis enĩ alius oues ꝓpꝛias vocat nomia
tim:et educit eas hinc ad vitam eternam
niſi qui nouit nomina pꝛedeſtinatoꝝ.Vn Luce.x.
de ait diſcipulis ſuis. Gaudete:quia noĩa
veſtra ſcripta ſunt in celo.hinc eni vocat
eas noĩatim:Et quis alius eas emittet:ni
ſi qui earũ peccata dimittit: vt eum ſequi
duris liberate vinculis poſſint:Et qͥs eas
pꝛeceſſit quo eum ſequant᷑: niſi qui ſurgeſ
a moꝛtuis iam non moꝛitur.et moꝛs ei vl⸗ Rho. vj.
tra non dñiabit᷑? Et cũ hic conſpicuꝰ eſſet
i carne:ait.Pr qͥs ðdiſti mihi volo vt vbi Job. xvij⸗
ego ſum: et ipſi ſint mecũ VUñ illð qð ait.
Ego ſum oſtium: per me ſi quis in
oierit ſaluabitur: er ingredi tur

In hoc euidenter oſtendit:non ſolũ pa
oꝛem ſed etiã oues intrare per oſtiũ.Sʒ li
quid eſt ingrediet᷑ et egredietur ⁊ paſcua
inueniet:? Ingredi quippe in ecdeſiam per
hoſtiũ chꝛiſtum valde bonũ eſt: exire aũt
de eccleſia ſicut ait iſte ipſe iohãnes euan
geliſta in epiſtola ſua: ex nobis exierũt:y x ⸗
non erant ex nobis:non eſt vtiq; bonum: · iob. i⸗
Talis ergo egreſſus non poſſet a bono pa
ſtoꝛe laudari: vt diceret ⁊ igrediet᷑ et egre
dietur: et paſcua inueuiet. Eſt ergo aliqs
non ſolũ ingreſſus verumetiã egreſſus bo
nus:per hoſtium bonũ quod eſt chꝛiſtus.
Sed quid ſit iſte laudabilis ⁊ beatꝰ egreſf
ſus:? Poſſem quidẽ dicere ingredi nos qñ
interius aliquid cogitamus: egredi auteʒ
quãdo exterius aliqd operamur. Et que
niaʒ ſicut dicit apoſtolꝰ: per fideʒ habitat Eph.iij.
chꝛiſtus in coꝛdibꝰ noſtris: ĩgredi per xp̃ʒ
eſſe ſecundum ipſam fidem cogitare:egre

ſente ietur et paſcua inueniet.

di autem per chꝛiſtum ſecundum ipſam ſi⸗

DRFathey⸗

4— dem etiam foꝛis.ideſt. coꝛam hominibus
operari.vnde et ĩ pſalmo legitur:exiet ho
N ei. mo ad opꝰ ſuum. et ipſe dominꝰ dicit. Lu
r Ps. eiij. ceant opꝑa veſtra coꝛam hominibus. Sed
„ Mathꝛ:y⸗ plus mè delectat:quod ipſa veritas tanqᷓ;
, paſtoꝛ bonus. et ideo bonus doctoꝛ quo⸗
1 dammodo nos admonuit quẽadmodũ in
e telligere debeamꝰ:quod ait: ingredietur
eet egredietur ⁊ paſcua inueniet: cõſecutꝰ
i adiunxit. Fur non venit:niſi vt fure
tur et mactet et perdat:ego veni vt
. vitam habeant et abundancius
i habeant. videtur eniʒ mihi dixiſſe vt vi

S tam habeant ingrediẽtes:et abundantius
la habeant egredientes. MHon autem poteſt

, quiſq; per hoſtiũ.ideſt.per chꝛiſtũ egredi
in er H ad vitã eternam que erit et ſpecie.niſi per
i ipſuʒ hoſtiũ:hoc eſt per eundẽ chꝛiſtuʒ in
1 eccleſiam eius que eſt ouile eius intraue
ni rit ad vitam tẽpoꝛalẽ que eſt in fide. Jðo
i SGab v. Rit: ego veni vt vitam habeant: hoc eñ ſi⸗
8 dem que per dilectionẽ oꝑatur. Per quã
fidem in ouile ingrediunt᷑ vt viuant: quia
l⸗Ron. iuſtꝰ ex ſide viuit: ⁊ abundancius habeãt

ua Ro:j. qui perſeuerandovſq; in finẽ per illud ho
hhe . Matb. x. ſtium. i. per ſidem chꝛiſti egrediuntur: qm
8 . veri ſideles moꝛiuntur: ⁊ abundantius ha
bebunt vitam/veniẽdo quo paſtoꝛ ille pᷣ⸗
ẽ ceſſit:vbi nunq; deinde moꝛiantur Quam
uis ergo et hic in ipſo ouili non deſint pa⸗
ſcua: quoniã ad vtrumq; poſſimus intelli

b Fgere q5 dictü eſt et paſcua ĩueniet.i.⁊ ad
ingreſſum et ad egreſſum:tamen tunc ve⸗
rirlg paſcua inuenient vbi ſaturentur qͥ eſu⸗
math. x riunt et ſitiunt iuſticiam:qualia paſ. cua in
. AWat .x· uenit cui dictum eſt: hodie mecum eris in
4 NLuc:xxij. paradiſo. Quomodo autẽ ipſe ſit hoſtiuʒ
ſiob⸗ ibpſe paſtoꝛ: vt per ſeipſuʒ quodamõ etiã
ipſe ingredi et egredi intelligatur:et quiſ
nam ſit hoſtiarius:longum eſt hodie que⸗
ge rere:et diſſerendo ſicut ipſe donauerit ex
4 phlicare. ⸗
c Erxplicit tractatus qᷓqrageſimus
4 ntꝰ. Inapit tractat? qdrageſimꝰ⸗
ſü extus. Ab eo qð dictuʒz eſt Ego ſũ
3 paſtor bonus: bonus paſtor ani-
1 g⸗ inam ſuam ponit pro ouibus ſuis
aA ſq; adid quod ait: mercenariuf
aultem fugit qnia mercẽnarius eſt:

Tract. XLVI La.

Baquens do;
minus ieſus ouibus ſuis ⁊
pꝛeſentibus ⁊ futuris:que
tunc aderãt que erant ibi
u oues eius: erãtq; que

future erant eius oues:itẽ pꝛeſenribꝰ ⁊ fu

turis/⁊ illis et nobis: ⁊ qͥtqͥt etiã poſt nos
fuerit oues eius: quis ad eas miſſus eſſet
oſtendit. QOmnes ergo audiunt vocem pa
ſtoꝛis ſui dicentis. Ego ſum! ſtor bo
nus. Mon adderet bonus: niſi eſſent pa⸗
ſtoꝛes mali.Sʒ paſtoꝛes mali:ipſi ſunt fu⸗
res et latrones:aut certe vt multũ mercẽ⸗
narij. Omnes eni hic ꝑſonas quas poſuit
requirere/diſtinguere noſſe debemꝰ. Ap⸗
uit enim iã duas res dñs: quas quodãmõ
clauſas ꝓpoſuerat. Jam ſcimꝰ quia hoſti
um ipe ẽ: ſcimus qa paſtoꝛ ipſe eſt Tures
et latrones qui ſint:in heſterna lectiõe pa
teſfactũ eſt.HHodie aũi audiuimꝰ merceẽna
rium: audiuimꝰ et lupũ: heri noiatus eſt
et hoſtiarius. In bonis ergo hoſtiũ eſt et
hoſtiariꝰ/paſtoꝛ et ouis: In malis fures ⁊
latrones/mercẽnarij/lupus. Oſtiũ domi⸗
nu m chꝛiſtſ accipimꝰ: ipᷣm paſtoꝛeʒ /ipᷣm
hoſtiariũ Quia em̃ hec duo ipe expoſuit:
hoſtiariũ nobis reliquit querendũ Et 4
ait de hoſtiario? Huic inqͥt hoſtiariꝰ ape⸗
rit. Cui aperit: Paſtoꝛi. Quid apꝑit paſto
ri? Hoſtiũ. Et qᷣs ẽ ipſũ hoſtiũ⸗ Ipſe pa
ſtoꝛ. Nunqͥd ſi dominus chꝛiſtus nõ expo
ſuiſſet: non ipſe dixiſſet: ego ſum paſtoꝛ ⁊
ego ſum hoſtium: auderet quiſqᷓ; noſtruʒ
dicere quod ipſe xpᷣs ſit et paſtoꝛ ⁊ oſtiuʒ
Si eni diceret ego ſum paſtoꝛ et non dice⸗
ret ego ſum hoſtiuʒ: queſituri eramꝰ quis
eſſet hoſtiũ:⁊ foꝛte aliud putãtes ante ho
ſtium remanſuri: gratia illius et miſericoꝛ
dia nobis expoſuit paſtoꝛẽ:ſeipſuʒ dixit:

expoſuit hoſtium: ſeipſum dixit. hoſtia⸗

rium querendum nobis reliquit. Quem
nos dicturi ſumus hoſtiariũ: Quemliber
inueniremꝰ. Cauendũ eſt ne maioꝛ exiſti⸗
met᷑ q; im hoſtiũ:qͥa hoſtiariꝰ in domibꝰ
homĩũ maioꝛ ẽ oſtio.Qſtiariꝰ eni hoſtio/
nõ oſtiũ pꝛeponitur oſtiario: qa oſtiarius
oſtiuz/non oſtium cuſtodit oſtiariuʒ. Nõ
audeo dicè aliquẽ hoſtiariũ malo: e Aaͤi
r üij

ui eni iam qͥd ſit oſtiuʒ. Non me latet: nõ
ſuʒ dimiſſus ↄiecture mee:nõ mihi huma⸗
na eſt relaxata ſuſpicio. Deus dixit/ve⸗
ritas dixit:mutari non poteſt quod immu
tabilis dixit. Dicã ergo in huius pꝛofũdi⸗
tate queſtiõis:quid mihi videtur. Eligat
yynnuſquiſq; quod placet: pie tñ ſentiat ſic
Sapiẽ.j· ſ criptum eſt. Sentite de domino in boni⸗
tate:et in ſimplicitate coꝛdis querite illuʒ
B Oſtiarium foꝛte ipſum dominũ debemus
accipere. ¶ Multo ſunt enim inter ſe di⸗
uerſa in rebus hũ anis/ paſtoꝛ et oſtiuʒ/qᷓ
oſtiarius et oſtium: et tñ dominus ⁊ paſto
rem ſe dixit:et oſtium. Cur ergo non itel⸗
ligamus ipſum et hoſtiariũ? Si enĩ conſis

cit Si autẽ ſecundũ aliquam ſimilitudinẽ
et hoſtiũ et paſtoꝛ eſt:audeo dicer̃᷑ ⁊ ouis
eſt. Ouis nempe ſub paſtoꝛe eſt. Tamen
ille et paſtoꝛ eſt et ouis. Vbi eſt paſtoꝛ:

Ecce hic habes:lege euangeuũ:Ego ſum

paſtoꝛ bonꝰ. Vbi ẽ ouis? Introga ꝓphe⸗
„tLꝗ. Sic ouis ad imolãdũductꝰẽ UVbi ẽ ag
Eſa.xxiij no: Interroga amicũ ſponſi. Ecce agnus
Joh.j. dei:ecce qui tollit peccata mundi: Adhuc
aliquid ſecundũ iſtas ſimilitudines mira⸗

bilius ſum dicturꝰ.Et agnus eni et ouis ?

paſtoꝛ:inter ſe amica ſunt. Contra lcones
aũt a paſtoꝛibꝰ oues cuſtodiri ſolent:⁊ ta
Apo. v. men de xpo cum ſit ouis et paſtoꝛ legimuſ

ſecundũ ꝓpꝛietates. Solemus videre pa
ſtoꝛes ſedere ſupꝛa petraʒ: ⁊ inde commiſ

ſa ſibi pecoꝛa cuſtodire. Vtiq; melioꝛ pa⸗

ſtoꝛ quã petra/ſuper quam ſedet paſtoꝛ:
et tamen chꝛiſtus/et paſtoꝛ et petra. To⸗

tum hoc ſecundũ ſimilitudiem: Pꝛopꝛie⸗
tatem autẽ ſi queras a me:in pᷣncipio erat
Joh.j. verbum:et verbũ erat apud deum:et deꝰ

erat verbum. Si queras a me ꝓpꝛietateʒ:
filius vnicus de patre in eteruũ ab eterno
genitus:equalis gignenti:per quem facta
ſunt omnia:cũ patre incõmutabilis:et ac⸗
cepta foꝛma hominis nõ mutatus:ex icar
natiõe homo:ſfilius hominis et filius dei.
Hoc totũ quod dixi:nõ ſimilitudo ſʒ res
eſt. Non ergo pigeat nos fratres ſecundũ

dvictum:vicit leo de tribu iuda.ſec omia
fratres ſecundũ ſimilitudies accipite: nõ

q̃ſdã ſimilitudies ipᷣm accipẽ hoſtiũ:ißm
hoſtiariũ? Quid ẽ em̃ hoſtiũ:? Quo intra⸗
mꝰ Quis ẽ hoſtiariꝰ?: Qui aꝑit.Quis ̊ ſe
aperit:niſi qui ſeipſum exponit? Ecce do
minus dixerat hoſtiũ:non intellexeramuſ
Quãdo nõ intellexunꝰ clauſuʒ erat: qui

aperuit ipſeeſt hoſtiariꝰ. MNulla ẽ ergo ne
ceſſitas aliqd aliud querere:nulla neceſ⸗

ſitas:ſed foꝛtaſſe eſt voluntas. Si eſt vo⸗
luntas:noli exoꝛbitare MHoli a trinitate di
ſcedere.Si perſonam aliquam queris ho
ſtiarij:ſpirituſſanctus occurrat. Non eniʒ
dedignabitur hoſtiariꝰ eſſe ſpirituſſanctꝰ
quando ipᷣm hoſtiũ eẽ dignatuſ eſt filius.

art ANlige bhoſtiariũ:foꝛte ſpiritũſanctũ. Ipᷣe
remus ꝓpꝛietates/ dominus vps nec pa-
ſtoꝛ eſt ſicut cõſueuimꝰ noſſe et videre pa
ſtoꝛes.nec hoſtiũ eſt: non enĩ euʒ faber fe

dominus diſcipulis ſuis de ſpirituſancto
dicit. Ipſe vos docebit omnem veritatem Joh. xvj:
QOſtium quid eſt? Chꝛiſtꝰ. Quid eſt chꝛi⸗
ſtus? Veritas. Quis aperit oſtiũ:miſi qui
docet omnẽ veritatẽ? De mercennario
autem quid dicimꝰ? Mon in bonis hic cõö⸗
memoꝛatus eſt ¶ Paſtor bonus ait:
animam ſuam dat pro ouibus ſu⸗/
is · Mercennarius et qui non eſt
paſtor cuius non ſunt oues ꝓprie
9 ier lup enienron⸗ et Dimit⸗
it oues et fugit:et lupus rapit et
dupergit oues. Bon iebonan perſe
nam mercennarius gerit: et tamen in aliqͥ
vtilis eſt. Mec mercẽnarius diceretur :niſi
acciperet a conducende mercedem. Quis

eſt ergo iſte mercẽnarius: et culpabilis et

neceſſarius? Hic vo fratres luceat nobis
ipſe dominꝰ: vt et mercẽnarios intelliga⸗
mus.et mercẽnarij non ſimus. Quis eſt &
iſte mercẽnariꝰ? Sũt qͥda eccleſie pᷣpoſiti
quibus paulus apoſtolꝰ dicit:ſua queren v k. ii
tes non que ieſu chꝛiſti. Quid eſt ſua que Cor. iij.
rentes:? Mon chꝛiſtuʒ gratis diligẽtes: nõö
deuz ꝓpter deũ querentes: tempoꝛlia cõ
moda ſectantes/lucris inhiãtes:honoꝛes
ab hominib apetentes.hhec quãdo amã
tur a pꝑꝛepoſito et ꝓpter hoc ſeruitur deo:
quiſqͥs eſt talis mercẽnarius eſt:int᷑ filios
ſe non cõputet. De talibꝰ enim et domi⸗

nus dicit. Amen amẽ dico vobis:percepe Math. vj.

runt mercedeʒ ſuam. Audi de thimotheo
ſancto.quid dicat apoſtolus paulꝰ. Spe⸗ Phit ij
ro autem in domino ieſu thimotheũ cito il. u.

me mittere vobis: vt et ego bono animo

1
„de
dri
ſ
ſ
8
ce
lle
cel
D

latß

— Ne8 — —.,. — —

—

n riig
oli⸗

E

Job.

ſim: cum cognouero que circa vos ſint.
MNeminẽ em̃ habeo tam vnanimẽ/qui ger
mane de vobis ſollicitꝰ ſit: omnes enĩ ſua

querunt:non que ieſu chꝛiſti Inter mercẽ

Alath. vij.

Eſaie.liij.

narios paſtoꝛ ingemuit:Queſiuit aliqueʒ

qui ſinceriter diligèt gregẽ xpᷣi: er circa ſe

in eis qui cum illo co tꝑe fuerãt non inue⸗
nit. MHon em̃ in eccleſia chꝛiſti tunc preter
paulũ apoſtolũ et thimotheũ nemo erat
qui germane de grege ſollicitus eſſet: ſed

contigerat vt eo tempoꝛe quo thimotheũ

miſit·circa ſe aliũ de filis non haberet:ſʒ
ſoli mercennarij cũ illo eſſent:ſua queren
tes non que ieſu chꝛiſti.Et tamẽ ipſe ger⸗
mane de grege ſollicitus:maluit ſiliũ mit
tere.et inter mercennarios remanere. In
venimus et mercẽnarios. Non eos diſcu⸗

tit niſi dñs:qui coꝛ ĩſpicit ipſe diſcutit:Ta

men aliqñ ĩtelligunt᷑ a nobis. Non em̃ fru
ſtra dixit ipſe dominꝰ etiã de lupis:ex fru
ctibus eoꝝ congnoſcetis eos Æultos ĩter
rogant tẽptatiões:⁊ tunc aparent cogita
tiones:multi autẽ latent:habet ouile do
mini pꝛepoſitos: et filios et mercennarios
Pꝛepoſiti aũt qui filij ſunt: paſtoꝛes ſunt
Si paſtoꝛes ſunt:quomõ vnus paſtoꝛ:niſi
quia ſunt illi om̃es vnius membꝛa paſto⸗
ris:cuius ſunt oues pꝛopꝛie? MNam et ipſi
membꝛa ſunt ipſius vnius ouiſ.quia ſicut
ouis ad immolandum ductus eſt: Audi⸗
te autẽ quia et mercẽnarij neceſſarij ſunt.

D¶ Multi qᷣe in eccleſia cõmoda terrena

„2„

Abath. xxiiij

ſectãtes xpᷣin tamẽ pꝛedicat:et ꝑ eos vor

xpᷣi auditur:et ſequũtur oues non mercen

nariũ:ſed vocem paſtoꝛis per mercennari

um. Audite mercẽnarios: ab ipſo domĩio

demõſtratos. Scribe inqᷣt et phariſei cate

dꝛã mopyſi ſedẽt: que dicũt facite que aũt
faciunt facere nolite.Quid aliud dixit:ni
ſi per mercẽnarios vocẽ paſtoꝛis audite?⸗
Sedẽdo enĩ cathedrã moyſi: legẽ dei do

cent:ergo per illos deus docet.Sua vero

illi ſi velint docere: nolite audire/nolte fa
cere. Certe enim tales ſua querũt nõ que

ieſu xpᷣi. Nullus tñ mercẽnarius auſus eſt
dicere populo xpᷣi:tua quere nõ que ieſu
chꝛiſti. Qui enim male facit:non pꝛedicat

de cathedra xpᷣi.inde ledit vnde male fac
non vnde bona dicit. Botrũ carpe/ſpinã

caue: Bene qᷣͥa intellexiſtis:ſed pꝛopt tar

dioꝛes dicã hoc idem planiꝰ. Qð mõ dixi

botrum carpe ſpinaʒ caue: cum dominus

dicat:nunqᷣd colligũt ð ſpinis vuã aut de
tribulis ſicus? Verũ eſt omnino:et etiam
verũ ego dixi/botrum carpc/ſpinaʒ caue:

Math. vij.

quia botrus aliqñ de radice vitis exoꝛtuf

pendet in ſepe:creſcit palmes: inſerit᷑ ſpi⸗

—

nis.ct poꝛtat fructũ ſpina non ſuum: Non

eni ſpinaʒ vitis attulit: ſed ſpinis palmes
ĩicubuit. Noli introgare niſi radices: Que
re radicẽ ſpine:extra iuẽies a vite. Que⸗

re oꝛiginẽ vue: vitis hanc ꝓtulit ex radi⸗

ce Catedra ergo moyſi /vitis erat: phariſe
orũ moꝛes/ſpine erant Doctrina vero per

malos:palmes in ſepe Botrũ inter ſpinaf⸗
caute lege:ne dum queris fructũ/laceres

manũ.Et cum audis bona dicentẽe:ne imi

te vuas:que auteʒ faciũt facere nolite.ca

teris mala faciẽtẽ: Que dicũt facite legi

uete ſpinas:Etiã per mercẽnarios vocem

paſtoꝛis audite.Sed nolite eſſe mercenna
rij:cũ ſitis membꝛa paſtoꝛis: Ipſe aũt pau

lus apoſtolus ſctũs qui dixit: nemineʒ ha

beo qui tam germane de vobis ſollicitus

ſit:omnes enĩ ſua querũt nõ que ieſu xpᷣi.

alio loco inter mercẽnarios filioſq; diſtig⸗
uens:videte quid dixerit. Quidam per in
uidiam et contentionẽ:quidã vero et per
bonam voluntatẽ vxpᷣm pꝛedicãt:quida ex
caritate:ſcientes quia in defẽſione euãge

Phil. j.

lij poſitus ſum: quidã vero et per contu⸗

maciam chꝛiſtum annunciant: non caſte
exiſtimantes tribulatõem ſuſcitari vincu⸗
lis meis.Iſti mercẽnarij erant: paulo ap⸗
poſtolo inuidebãt.Quare inunidebãt:ni⸗

ſi quia tempoꝛalia requirebãt?: Sed quid

adiungit attendite.QAuid eniʒ? Cum om⸗
nino ſiue occaſiõe ſiue veritate xpᷣs annũ

cietur:et in hoc gaudeo: ſed et gaudebo.

Veritas eſt chꝛiſtus.veritas a mercẽnari

is occaſione anũcietur : veritas a filijs ve

ritate anuncictur. Filij eternam heredita

tem patris pacienter exſpectant: AMercen

narij tempoꝛalem mercedẽ conducentes:
feſtinanter exoptant. Mihi humana glo⸗
ria cui mercẽnarios ĩuidere video minua
tur:et tamẽ per linguas mercennarioꝝ et

filioꝛũ diuina xpᷣi gloꝛia diffamet᷑: cũ ſiue

occaſione ſiue veritate xpᷣs annuncietur.
AVligdimus qui ſit etiã mercẽnariꝰ Quis

Ca. X

——

eſt lupus niſi diabolꝰ? Et quid dictum eſt
de mercennario? Cum viderit lupũ veniẽ
tẽ fugit:qͥa nõ ſunt eiuſ oues ꝓpꝛie/nec ei
cura eſt de ouibꝰ. Nundd talis erat apls
pauluſ? Abſit. HNunqd talis petrus? Ab⸗
ſit. Nunqͥd tales ceteri apoſtoli: excepto
iuda filio ꝑditiõis? Abſit Paſtoꝛes & illi:
Plane paſtoꝛes.Et vñ vnꝰ paſtoꝛ: Jã di⸗
xi paſtoꝛes/ qꝛ mẽbꝛa paſtoꝛis illo capite
gaudebãt: ſub illo capite ↄcoꝛdabaãt:vno
ſpũ ĩ vniꝰ coꝛꝑiſ ↄpage viuebat: ac per B;
om̃es ad vnũ paſtoꝛẽ ꝑtinebãt Si g̊ paſto

res non mercẽnarij:quare fugebant quan

perſecutionem paciebant᷑? Expone nobis
Q dñe:vidi in epiſtola fugientẽ paulum:
per murum in ſpoꝛta ſubmiſſus eſt:vt ma⸗
nus perſequẽtis euaderet. Mon ergo illi
cura fuit de ouibꝰ:quas lupo veniẽte de⸗
ſerebat? Fugit plane/ſed eas paſtoꝛi ĩ ce
lo ſedenti oꝛationibus conmendabat.Se
autẽ vtilitati earũ fugiẽdo ſeruabat:ſicut
quod loco ait.Aanere in carne neceſſa⸗

Phil j. num duxi ꝓpter vos. Ab ipᷣo nanq; paſto

re:omnes audierãt.Si vos perſecuti fue⸗
rint in vna ciuitate:fugite in aliam. Hanc
nobis queſtionẽ dñs dignet᷑ cxponere Do
mine tu dixiſti cis quos fideles paſtoꝛes
eſſe vtiq; volebas:quos tua membꝛa eſſe
foꝛmabas:ſi vospꝑſecuti fuerint fugite JIn

AMath. x. iuriam ergo illis facis quãdo repꝛehẽdis
v“ mercenarios: q vidẽet lupũ veniẽtẽ ⁊ fugi

unt Rogamꝰ indices nobis:qͥd habeat al
titudo queſtiõis: Pulſemꝰ:aderit qui aꝑi
et ſe/hoſtiarius hoſtij quod eſt ipe Quis
eſt mercenarius? Qui vidit lupũ et fugit:

Col.iij. qui ſua querit nõ que ieſu chꝛiſti:Peccã⸗
j.Thi.v. tem nõ libere audet redarguere. Ecce ne

ſcio quis peccauit /grauiter peccauit:ĩcre
pandus eſt:excomũicandus eſt. Sed ex⸗

conmunicatus inimicus erit:inſidiabitur:

nocebit cum potuerit. Jam ille qͥ ſua que
rit nõ que ieſu xpᷣi ne ꝑdat qd ſectatur hu
mane amicicie cõmoditatẽ:et inimiciciaꝝ
humanarũ incurrat moleſtiã: tacet nõ coꝛ
ripit.Ecce lupꝰ oui gutt᷑ appꝛehẽdit:dia⸗
bolus ſideli adulterium perſuaſit: Tu ta
ces nõ increpas: mercẽnarie:lupum ve
nientẽ vidiſti et fugiſti:Reſpõdet foꝛte et
dicet Ecce hic ſum non fugi. Fugiſti:quia
tacuiſti:Lacuiſti:quia timuiſti Fuga ani

RKWM

mee. vi⸗

mi timoꝛ eſt: Coꝛpe ſtetiſti:ſpiritu fugiſti:

Quod ille non faciebat qui dicebat: et ſi
coꝛꝑe abſens ſum:ſpiritu vobiſcũ ſũ Quo
modo em̃ ſpũ fugebat: qui etiã coꝛꝑe ab⸗
ſens foꝛnicatoꝛes litteris arguebat. Affe⸗
ctiões noſtre motꝰ animoꝛũ ſunt:LCeticia
animi diffuſio. Triſticia/animi cõtractio:
Cupiditas ãaimi pꝛogreſſio. Timoꝛ animi
fuga eſt.Diffunderis em animo/cũ delec
ctaris. Contraheris animo/cũ moleſtaris
Pꝛogrederis animo/cũ appetis. Fugis a⸗
nimo/cũ metuis.Ecce vnde ille mercẽna⸗
rius viſo lupo dicit᷑ fugere. Quare:

non eſt ei cura de onibus Quare nõ

6⁶

eſt ei cura de ouibꝰ? NHuia mercenari
us eſt. Quid eſt mercẽnariꝰ eſt: Tẽpoꝛa
lem mercedẽ queru:et in domo ineternuʒ

non manebit. Sunt adhuc h querẽda:⁊ di

ſcucienda vobiſcũ:ſed onerare vos non ẽ
conſilij. Dñica enĩ cybaria cũ ſeruis mini
ſtramus:in paſcuis dñicis oues paſcimus

et ſimul paſcimur. Sicut nõ eſt neganduʒ

quod neceſſariũ eſt:ſic nõ eſt coꝛ infirmuʒ

ergo moleſtũ caritati vr̃e: quia om̃ia que
hic adhuc diſcuciẽda arbitroꝛ/ hodie non
diſcutio:ſed iterũ nobis in nomie dñii die
bus reddendi ſermõis/eadem lectio reci⸗

Textus ha⸗
bet mercẽna
rius autẽ fu

bor

git qꝛ mercẽ Nſ

narius eſt et

non pertinet

ad eũ de oui

bus.

pabuli multitudie pꝛegrauandũ. MNon ſit

tabitur:et diligent᷑ illo adiuuãte tractabit᷑

Erplicit tractatꝰ. xlvi. Incipit traꝗ
ctatus.xlvij.Ab eo quod dictum ẽ
Ego nn aſtor bonus: et cogno

——

ſcõ ones ineas et cognoſcunt me

ꝙ ad id quod ait. Tunqd

—

demoniu pot cecori oculoſapire:

Bi ſermonẽ

dñi dei noſtri non ſolũ liben
ter ſed etiã diligent᷑ audiſtis
pꝛomiſſiõis noſtre ꝓculdu⸗

bio meminiſtis. Ipa quippe lectio euãgeli

ca et hodie lecta eſt:que lecta fuerat pꝛo⸗
ximo dñico die. Pꝛopterea qm̃ in quibuſ⸗
dam neceſſitatibꝰ ĩmoꝛati:non potuimus
oĩa diſcutere: que vr̃is ſenſibꝰ debebamꝰ
Pꝛoĩde que iã dicta atq; tractata ſũt ho⸗
die n qrimꝰ: ne adhuc eadẽ repetẽdo/ad

.

et quẽadmoð paſtoꝛes bõi: mebꝛa ſint eiꝰ

illa qᷓ nõdũ dicta ſũt ꝑuenire minieꝑmitta
mur. Moſtis iã ĩ noĩe dñi qͥ ſit bonꝰ paſtoꝛ

e kclf
itn bani

(aoloſn

adſeeht i
Depet.
Fohp
.

Sohb. Tract. xvI Ka. X

et ideo paſtoꝛ ſit vnus. Noſtis qui ſit mer
Lal cennarius ferendus:quis lupus et fures ⁊
latrões cauẽdi: q̃ ſint oues /qð ſit hoſtium
. quo et oues ĩgrediunt᷑:⁊ paſtoꝛ quomõ ſit
ĩtelligẽdꝰ hoſtiariꝰ Noſtis etiã qm quiſqᷣſ
non per oſtiũ intrauerit/fur ẽ et latro: nec
venit niſi vt furetur et occidat et perdat:
n Hec omnia dicta:ſufficienter quantũ exi⸗
e ſtimo pertractata ſunt. odie debemus
1 dicere quantũ adiuuat dominus:quoniã
4 ipſe ieſus criſtus ſaluatoꝛ noſter/et paſto
1 rem ſe eſſe dixit et hoſtium: et paſtoꝛem
2 Tenoh bonum dixit intrare per hoſtiũ. QOuomo⸗
– do ipſe per ſe ipſum intrat:? Si eniʒ nemo
i gieni paſtoꝛ bonus eſt/niſi qui per oſtiũ intrat/
en et ipſe eſt pꝛecipue paſtoꝛ bonus. ⁊ ipſe ẽ
be oſtium: intelligere non poſſum niſi et ip⸗
N Muret ſum per ſe ipſum ad oues ſuas intrare/et
nanpemn vocem ſuã illis dare vt ſequãtur eum:eaſ
Adeien q; intrantes et exeuntes paſcua inuenire/
e. quod eſt vita eterna Cito ergo dico. Ego
querens intrare ad vos.ideſt.ad coꝛ ve⸗
ſtruʒ: chriſtũ pꝛedico.Si aliud pꝛedicem:
4 per aliam partẽ conaboꝛ aſcendere pᷣus
e itaq; mihi ianua eſt ad vos/ per vxpᷣm itro
0 non ad parietes veſtros ſed ad coꝛda ve⸗
ie ſtra Quid ẽ per xpᷣm ĩtro?xp[ʒ ĩ me libent
, audiſtis.Quare criſtum in me libenter au
. diſtis? Quia oues xpi eſtis / ſanguine xpᷣi
comparate eſtis:agnoſcitis pꝛeciũ veſtrũ
quod non ad me datur ſed per me pꝛedica
tur: Ille qᷣ we emit:qui pꝛecioſum ſangui
nem fudit.Pꝛecioſus ſanguis eſt illius ſi⸗
. ne peccato Fecit tamẽ ipſe etiã ſuoꝛũ ſan
guinem pꝛecioſuʒ: pꝛoquibus dedit ſang
. uinis pꝛecium. Mam ſi ſuoꝛũ ſanguinẽ nõ
. faceret pꝛecioſum/nõ diceret᷑.pꝛecioſa in
2 conſpectu domini inoꝛs ſanctoꝝ eius. Ita
en pfs. xv. q́; etiã quod ait/paſtoꝛ bonus animã ſuaʒ
hs Textꝰ ſic ha ponit pꝛo ouibus: nõ ipſe vnus fecit: ⁊ tñ
42 bet. Ego ſuʒ ſi illi qui fecerũt membꝛa eius ſunt/idem
Ni paſtoꝛ bonꝰ ipſe vnus hoc fecit. Ipſe enĩ potuit facere
. et cognoſco ſine illis /ipſi ſine illo vnde potuerũt:cum
. oues meas⁊ ipe dixit:ſine me nihil poteſtis face? Hiĩic
congnoſcũt autẽ oſtendimꝰ quod er alij fecerũt:qꝛ ip
me mee. ſe apoſtolus iohãnes qui hoc quod audi
H Joh. xv. ſtis / euangeliũ pꝛedicauit/in epła ſua dix
j. Johᷣ:iij. ii Sicut pꝛo nobis anima ſuã poſuit:ſic et
. nos debemus animas pꝛo fratribus pone
e re: Vebemus dixit. debitoꝛes nos feat /qᷣ
.

ᷓ̊ͦà? 5

„

pꝛimꝰ exhibuit: Ideo quodã loco ſcriptũ
eſt. Si ſederis cenare ad menſam potẽtis
ſapient᷑ intellige que aponunt᷑ tibi et mit

te manum tua:ſciens quia talia te opoꝛtet Pꝛoũu.· xxiij⸗

pꝛepararec.Abenſa potentis que ſit noſtis:
vbi eſt coꝛpus et ſanguis chꝛiſti. OQui ac⸗
cedit ad talem menſam:pꝛeparet talia.Et
qd eſt pꝛeparet talia: Quomdo ipſe pꝛo
nobis animã ſuã poſuit:ſic et nos debemꝰ

ad ediſicandã plebem: ad aſſerendã fideʒ

animas pꝛo fratribus ponere. Ideo petro
quem faccre volebat paſtoꝛem bonum/
non in ipſo petro ſed in coꝛpe ſuo:ait. Pe
tre amas me? Paſce oues meas; Hoc ſe⸗
mel/hoc iterũ/hoc tercio:vſq; ad eiꝰ triſti

ciam:Et cum tantum interrogaſſet domi⸗

nus/quantum interrogandum eſt indica⸗
uit:vt ter conſiteatur qui ter negauerat.⁊
ei ſuas oues paſcendas tertio conmendaſ
ſet:ait illi.Cum iunioꝛ eſſes cingebas te ?⁊
ambulabas vbi volebas:cũ autẽ ſenueris
extendes manus tuas/et alter te cinget et
ducet quo tu non vis. Et expoſuit euãge
liſta quid dominus dixerit.loc autem in

quit dixit: ſigniſicans qua moꝛte clarifica

turus eſſet deũ.Ad hoc ergo pertinet pa-

ſce oues meas: vt ponas animam tuã pꝛo
ouibus meis Jam illud quod ait. Sicut
nouit me pater et ego agnoſco pa/
trem. Quis neſcit h. Ipſe enim agnoſcit
patrem per ſe:nos per illũ. Quia ipſe per
ſe cognoſcit/nouimus: quia et nos per il⸗
lum etiaʒ hoc nouimus: quia et hoc per ũ
lum nouimus. Ipſe enim dixit.Deum ne⸗
moyvidit vnqua niſi vnigenitus ſilius qui
eſt in ſinu patris: ipſe enarrauit. Ergo et

nos per ipſum quibus enarrauit· Itẽ ali⸗
bi ait. Nemo nouit fulium niſi pater: Hech
patrem quis nouit niſi filius: et cui volue
rit filiꝰ reuelare Sicut ergo ipſe per ſe no
uit patrem/nos autem per illum nouimus
patrem: ſic intrat in ouile per ſemetipſum
et nos per ipſum. Hoſtiũ dicebamus per
chriſtũ nos habere ad vos Quare? Quia
xpᷣm pꝛedicamuſ. Nos xpᷣm pꝛedicamus:
et ideo intramus per oſtiũ.vpᷣs autẽ chri
ſtum pᷣdicat/quia ſe ipſum pꝛedicat:⁊ idðᷣo
paſtoꝛ per ſeipſum intrat. Lumen cũ alia
monſtrat que videntur in lumine: nunqᷣq
aliquo alio indiget vt mõſtretur ?æ Lume

d . . —— —

Joh.j.

Math. Ej

Joh. Tract. XLVII

ergo et alia demõſtrat ⁊ ſeim. Quecun⸗

qᷓ; intelligimꝰ:intellectu intelligimus: Et
ipᷣm intellectũ vnde niſi intellectu intelli
gimus Nunquid ſic oculo carnis ⁊ alia vi
des et ipſum? Quamuis enim videant ho⸗
mines oculis ſuis:nõ tamẽ vident oculos
ſuos. Oculus carnis alia videt:ſe nõ po⸗
teſt: Intellectus aũt ⁊ alia intelligit:et ſe

ipſum. Quomodo intellectus videt ſe:ſic

j.Thimo.ij.

j. Coꝛ. j.

et xpᷣs pꝛedicat ſe. Si pꝛedicat ſe ⁊ pᷣdicã⸗
do intrat ad te:ꝑ ſe intrat ad te ⁊ ad pr̃em
Ipſe eſt hoſtiũ qꝛ non eſt qua veniat᷑ ad
patrẽ niſi ꝑ ivpſum. VUnus eni deus et vnꝰ
mediatoꝛ dei ⁊ hominũ:homo xps ieſus.
Verbo multa dicunt᷑.hHec ipſa que dixi:
vtiq; verbo dixi.Si velim dicere et ipſum
verbum:vnde dico niſi verbo? Ac ꝑ hoc ꝑ
verbũ ⁊ alia dicunt᷑que non ſunt. Quod
verbum: ⁊ ipſũ verbum dici nõ poteſt niſi
per verbum. Adiuuante domino exẽplis
habundauimus. Tenete ergo quomodo
dñs iheſus chriſt et hoſtiuʒ ſit et paſtoꝛ.
Hhoſtiũ pãdẽdo ſe:paſtoꝛ intrado ꝑ ſe.Et
quidem fratres quod paſtoꝛ eſt: dedit et
mẽbris ſuis. Nam et petꝛus paſtoꝛ ⁊ pau
lus paſtoꝛ: et ceteri apoſtoli paſtoꝛes et

boni epi paſtoꝛes. Hoſtium vero nemo

noſtrũ ſe dicit.Hoc ſibi ipſe ꝓprium tenu
it: qua intrãt oues. Heinqʒ paulus boni
paſtoꝛis implebat officiũ quando xpᷣm pᷣ⸗
dicabat quia per hoſtium ĩtrabat.At vbi
oues indiſciplinate ceperũt facere ſciſma
ta ⁊ alia hoſtia ſibi ponere:nõ qua ĩtrarẽt
vt ↄgregarẽt᷑:ſʒ ̊ errarẽt vt diuiderẽt᷑ di
cẽtes.alij ego ſũ pauli.alij ego ſũ cephe:

alij ego apollo. alij ego criſti:expaueſcẽs

ad eos qui dixerunt ego ſuʒ pauli/tãquã
clamãs ad oues.miſere qua itis.non ſum

hoſtiũ: Nũquid paulus inquit ꝓ vobis

Ccruciſfixus eſt: Aut ĩ noĩe pauli baptiſati

LTextus et

eſtis. Qui vero dicebant: ego ſum criſti:

aĩam meam inuenerunt hoſtium. De vno autem ouili
pono ꝓ oui et vno paſtoꝛe: iã quidem aſſidue ſoletis

bus meis

audire Multum enĩ conmẽdauimꝰ vnum
ouile predicãtes vnitatem: vt ꝑ criſtum
omnes oues ingrederẽtur:et donatũ nul⸗
la ſequeret᷑.verũtñ vnde hoc ꝓprie dixe⸗
rit dũs ad ipos / ſatis aparet. Loquebat᷑
enĩ apud iudeos miſſus autẽ fuerat ad ip
ſos iudeos: nõ ꝓpt᷑ quoſdã immani odio
pꝓtinaces et perſeuerãtes in tenebris:ſed
ꝓpter quoſdã ĩ ipſa gẽte quas dicit oues

os non per alteros adducit: a

— —

ſuas: de quibꝰ dicit: non ſum miſſus niſi
ad oues q̃ perierunt domꝰ iſrael: NHoue⸗
rat etia eas in turba furẽtium ⁊ pᷣuidebat
in pace credentiũ Quid eſt ergo non ſum
miſſus niſi ad oues q̃ ꝑpierũt domꝰ iſrael?⸗
niſi qꝛ pᷣſentiam ſuam coꝛporalem nõ ex⸗
hibuit niſi ppło iſrael: Ad gẽtes non per
rexit ipſe ſed miſit:ad populũ vero iſrael

et miſit et venit ipſe.vt qui contemnebãt

maius iudiciũ ſumerẽt qꝛ etiam preſentia
eſt ilis exhibita Ipſe dominꝰ ibi fuit: ibi
matreʒ elegit:ibi cõcipi:ibi naſci:ibi ſãgui
nem fũdere voluit:ibi ſunt veſtigia eius:
modo adoꝛant᷑ vbi nouiſſie ſtetit.vñ aſcẽ

nit ſed miſit ad nos: nõ nos audiſſe vocẽ
ipſius ſed vocem eorũ quos miſit. Abſit.
Pellatur iſta cogitatio de coꝛdibus ve⸗
ſtris. et in his quos miſit ipſe erat.ipſum

paulũ audi quẽ miſit. Ad gentes eni pᷣci⸗
pue paulũ miſit apoſtolũ. Et ait ipĩe pau

lus terrẽs nõ de ſe ſʒ ð illo.An vultis acci
pere exꝑimentuʒ eius qui in me loquitur
criſtus. Audite et ipſũ dominũ.et aligs
oues habeo ⸗. i. in gentibuſ aue nõ ſut
de hoc oulli. id ẽ: de pplo iſrael.opoxr
tet me et illas adducere Ego pei n
huc audi:
Et vocem meam audient.Ecce et ꝑ

AMatb. xv

oit ad celũ. Ad gẽtes at iniſit Sʒ foꝛte ali
qui arbitrant᷑ quoniã non ipſe ad nos ve⸗

ij: Coꝛ. xiij. ⸗

ſuos ipſe loquitur ⁊ per ſuos quos mittit

vox eius audit᷑ vt ſit vnũ ouile ⁊ vnꝰ
aſtor De duobꝰ iſtis gregibꝰ taͤq; n⸗
us parietibus:factus eſt lapis angularis
Ergo et hoſtium eſt et lapis ãgularis.om
nia ꝑ ſimilitudinẽ: nihil hoꝝ ꝓprie. Jam
eni dixi et comẽdaui vehemẽter.⁊ qͥ capi
unt ſapiũt immo qui ſapiũt capiũt:et qui
nondũ intellectu ſapiũt/ſide teneãt qð in
telligere nondum poſſunt. Per ſimilitu⸗
din es criſtus multa eſt:que ꝑ ꝓprietatem
nõ eſt Per ſimilitudinẽ et petra ẽ chriſt⸗
et hoſtium eſt chꝛiſtus:et lapis angularis
eſt chꝛiſtus:et paſtoꝛ eſt chꝛiſtus:⁊ agnus
eſt xpᷣs:et leo ẽ xpCᷣs. mlta per ſimilitu
dines et alia:que commemorare longum
eſt. Si aũt ꝓprietates diſcutias rerũ q̃s
videre cõſueſti Hec petra eſt qꝛ durꝰ et
ſine ſenſu non eſt. nec hoſtiũ quia faber
eum nõ fecit.nec lapis angularis eſt quia
nõ eſt ab ſtructore compoſitꝰ:nec paſtoꝛ
eſt qꝛ cuſtos ouiũ quadrupedũ nõ ẽ:nec

—

Auf

hnii did

O””

ii

Lorpſgnedin

wo oſan

tolltei

upſo. d
ſo
e lu
i

ſt hah leo eſt:quia fera non eſt.nec agnꝰ eſt: qᷣa
. pecus non eſt Omia ergo iſta per ſimilitu
dinez. Quid ergo ꝓpꝛie? In pꝛĩcipio erat
n verbũ:et verbũ erat apud deũ: ⁊ deꝰ erat
verbũ.Quid de homine qui aparuit? Et
e verbum caro factũ eſt: et habitauit in no⸗
Per e bis ¶ Audi et cetera:. Propterea me
de pater diligit ĩauit:qa ego pono ani
d mam meam:vt iterum ſumam eam
nn Quid ait? ꝓpterea me pater diligit: quia
ebi moꝛioꝛ vt reſurgã.Cum magno em̃ ponð⸗
n re dictũ eſt ego: qa ego pono inqᷣt aniam
le. meã Ego pono. Quid eſt ego pono? Ego
ſ inquit ulã pono. Non gloꝛient᷑ iudei.Se⸗
li uire potuerunt:poteſtatẽ habere non po⸗
ſe tuerunt. Seuiant quantum poſſunt.ſi ego
c noluero animã meam ponere: quid ſeuiẽ
hſt do facturi ſunt? Vna reſpõſione ꝓſtrati
e ſunt.quando eis dictuʒ eſt:quẽ queritis:
ſin Joh. xviij. dixerunt / ieſum. Et ait eis. Ego ſum. Re⸗
ha⸗ dierũt retro:et ceciderũt in terrã: Qui ce⸗
au ciderũt ad vnã vocẽ xpᷣi moꝛituri:quid fa
accl , ſati cient ſub voce iudicaturi.Ego inquã po⸗
mnu no animam meam: vt iterum ſummã eam.
Non gloꝛient᷑ iudei quaſi qui pꝛeualueriĩt
ut Iplſe poſuit animã ſuaʒ. Ego doꝛmiui diẽ
vor NMoſtis pſalmũ:Ego doꝛmiui et ſomnũ ce
i Pẽ.iij. pi:et exſurrexi:quoniã dominus ſuſcipiet
1 me. Mdo pſalmus ipſe lectus eſt: modo
audiuimus. Ego doꝛmiui et ſomnũ cepi:
⁊ ſurrexi:quoniã dñs ſuſcepit me.Quid ẽ
ego doꝛmiui? Quia volui doꝛmiui.Quid
⸗ eſt doꝛmiui? Moꝛtuus ſuʒ. Nonne doꝛmi
8 uit: qui quando voluit de ſepulcro tanqᷓ;
dn de lecto ſurrexit: Sed amat dare gloꝛiam
an patri:vt nos ediſicet gloꝛiã dare creatoꝛi:
api mnMnam quod addidit exſurrexi: quoniã do
qui mimus ſuſcipiet me:putatis hic quaſi vir⸗
zin tuteʒ eius defeciſſe:vt per poteſtatẽ ſuam
im⸗ moꝛi potuerit:et per poteſtatẽ ſuam reſur
len gere non potuerit:? Sic enĩ vident᷑ ſonare
ſ⸗ verba:non intentius intellecta: Ego doꝛ⸗
nis miui:ideſt quod volui doꝛmiui:⁊ exſurre
s xili. Quare? Quia dũñs ſuſcipiet me. Quid

tu Tert bzne enim? Tu a teipſo reſurgere non valeres
m X rrane Si enim non valeres:non diceres. Hote

zs a me ſz ego ſtatem habeo ponendianima me-

bor ameiplo. Ol ſegin. udi alio loco ĩ euangelio:qͥa
Nis alia lf̃a ip̃az lion ſolũ pater ſuſcitauit filiũ:ſed etiaʒ ſi⸗
f Joh. ij, lius ſ eipſum. Soluite inqᷣt templũ hoc:et
. D. in triduo fuſcitabo illud. Et euangeliſta:

2——ẽ

hoc autẽ inqͥᷣt dicebat de templo coꝛpo⸗

ris ſui.HHoc em̃ ſuſcitabat᷑:quod moꝛieba
tur. Nam verbũ non eſt moꝛtuũ: anima il
la non eſt moꝛtua.Si nec tua moꝛit᷑:domi
ni moꝛeretur? Vnde ſcio inqͥs ſi mea non
moꝛitur? A te non occidatur:et non moꝛi⸗
tur. Quomõ inquis ego poſſum occidere
aqnimã meam: Vt alia peccata interĩ tace
am:os quod mentit᷑ occidit animaʒ. Quo
modo inquis ſecurus ſum: quia non moꝛi
tur:? JIpm dñm audi:dantẽ ſeruo ſecurita⸗
tem. Holite timere eos qui occidũt coꝛp⸗
et poſtea non habent quid faciant.Sʒ pla
ne quid ait? eum timete qui habet pote⸗
ſtatem coꝛpus et animã occidere in gehen
nam.Ecce quia moꝛitur:ecce quia nõ mo
ritur. Quid eſt moꝛi ipſius? Quid eſt mo
ri c arni tue? Moi carni tue: eſt amittere
vitam ſuam: moꝛi anime tue/eſt amittere
vitaʒ ſuã. Vlita carnis tue anima tua:vita
amme tue deus tuus.Quomõ moꝛit᷑ caro
amiſſa anima que vita eſt eius:ſic moꝛit᷑
anima amiſſo deo qui vita eſt eius.Certe
ergo immoꝛtalis eſt aima:? Plane immoꝛ
talis eſt:quia viuit et moꝛtua eſt. Quod

etiã ſi deũ ſuũ amiſerit dici poteſt: viuẽs
moꝛtua eſt.Quomõ ergo ponit animã ſu⸗
am dñs: ¶ Fratres queramꝰ hoc paulo at
teutius mon nos artat hoꝛa que ſolet:die
dominico vacat nobis:hoc lucrent᷑ qui ad
uerbum dei etiã die hodierna conueniunt
Pono inqͥt animã meã.Quis põu? Quã
ponit? Xpᷣs. Quid eſt xpᷣs?: Verbũ ⁊ hõ:
nec ſic homo vt ſola caro Sed quia homo

Saß̃.j.

Math. x.

enim de vidua delicioſa dixit apłs:de aĩa i.thi.v.

conſtat ex carne et anima:totus eſt homo

in chꝛiſto. Non em̃ partem deterioꝛem ſu
ſcepiſſet:et partẽ melioꝛeʒ deſeruiſſet.Et
pars qpe hominis melioꝛ eſt anima. quã
coꝛpus Quia ergo totus hõ in xpᷣoꝛqͥd eſt
chꝛiſtus:? Verbũ iuquã et homo. Quid ẽ
verbũ et homo? Verbũ:anĩia/caro.Tene
te hoc:quia nõ defuerunt heretici et ĩ iſta
ſententia:pulſi quidẽ iam olim a veritate
catholica: ſed tamẽ vt fures et latrões nõ
intrantes per hoſtiũ:inſidiari ouili nõ de⸗
ſinunt. Apollinariſte heretici dicti ſunt:

quia auſi ſunt dogmatiſare quod chꝛiſtꝰ

non ſit niſi verbũ et caroꝛ et animã huma⸗
nam non eum aſſumpſiſſe contendũt. Nã
er aliqui eoꝝ fuiſſe in xpᷣo animaʒ negare
nõ potuerũt. Videte abſurditatẽ et inſa
8

—
—ꝑ

niã non ferendã. Animã irrationalẽ cũ ha
bere voluerunt:racionalẽ negauerũt.De
dert illi aiam pecoꝛis:ſbᷣtraxerũt aĩam ho
minis.Sed illi abſtulerũt xpᷣo rationẽ:nõ
tenẽdo rationẽ. Abſit hoc a nobis in ſide
catholica nutritis atq; fundatis. Ex hac g̊
occaſione admõuerĩ caritatẽ veſtrã: vt q̊
modo ſuꝑioꝛibus lectiõibus ſatis vos in⸗
ſtruximus:aduerſus ſabellianos et arria⸗
nos.Sabellianos qui dicũt ipſe eſt pater
qui filius. arriãos qui dicũt aliud eſt pat
alius eſt ſiliꝰ: quaſi non ſint eiuſdẽ ſubſtã
cie pater er filius. Inſtruximꝰ etiã quan⸗
tum meminiſtis et quantũ meminiſſe de⸗
betis contra hereticos fotinianos: qui ſo
lum hominẽ vpᷣm eſſe dixerũt. Cõtra ma⸗
nicheos qui ſolũ ſine homine deũ:ex hac
occaſione de anima inſtruamus vos:et cõ
tra apollinariſtas:qui dicunt dñũm noſtrũ
ieſum xpᷣm non habuiſſe animã hũanã. id
eſt animã rõnaleʒ: anim intelligentẽ: ani
mam inq; in qua diſtamus a pecoꝛe quod
homines ſumꝰ. Quomõ ergo hic dixit do
minus:poteſtatẽ habeo ponendi animam
meam? Quis ponit animã:et iteruʒ ſumit
eam: Chꝛiſtꝰ ex eo quod verbũ eſt:ponit
animã:et ſumit eam iterũ.An ex eo quod
anima hũana eſt ipſa ſe ponit:et iterũ ipᷣa
ſe ſumit. An ex eo qð caro eſt/caro animãꝗ
Eæ bonit:et iterũ ſumit?: ¶ Tria ꝓpoſui:om
F nia pertractemus: et hoc eligam⸗ qð con⸗
ueniat regule veritatis. Si em̃ dixerimus
quia verbũ dei poſuit animã ſuam/et ite⸗
rum ſumpſit eam: metuendũ eſt ne ſubin⸗
tret praua cogitatio:et dicatur nobis. Er
go aliquãdo anima illa ſeparata eſt a ver
bo:et aliquãdo vᷣbum illud exquo ſuſce⸗
pit animã illã fuit ſine anima. Video eniʒ
fuiſſe ſine anima hũana verbũ:ſed cum in
pꝛincipio erat verbũ: et verbũ erat apud
Joh.j. deum:et deus erat verbũ. Exquo enĩ ver

bum caro factũ eſt vt habitaret in nobis:⸗

ſuſceptus eſt a verbo homo:ideſt. totus
homo anĩa et caro:quid fecit paſſio:quid
fecit moꝛs:miſi coꝛpus ab annima ſepara⸗
uit? Animã vero a verbo nõ ſeparauit.Si
enĩ moꝛtuꝰ eſt dñs immo quia moꝛtuus E
dominꝰ:moꝛtuꝰ ẽ enĩ pꝛo nobis in cruce:ſi
ne dubio caro ipſius expirauit animã. Ad
tempus enĩ exiguũ anima deſeruit carne:
ſed redeunte anima reſurrecturã. A vbo
gautẽ animã ſeparatã eſſe non dico. Latro

—

oh. Tract. xVII LCLa.

nis anime dixit: hodie mecũ eris in para⸗

itt. Si autẽ dixerimꝰ quia ipſa ſe anima po

nNos debemus animas pꝛo fratribus pone .R

caro iterũ ſumit eam: non tamẽ ſua pote⸗
ſtate caro:ſed poteſtate inhabitãtis carnẽ iij. ſe.di. xxj.

Quogd cum accepiſſet ait. Perfectum eſt. Joh. xix:

diſo. Fidelẽ latronis animã nõ deſerebat:
et deſerebat ſuã? Abſit.Sed illius vt dñs
cuſtodiuit:ſuam vero inſeparabilit᷑ habu

ſuit:et iterũ ipſa ſe ſumpſit:abſurdiſſimuſ
ſenſus eſt. Hon enĩ que a vbo non erat ſe
parata:a ſeipſo poterat ſeparari.DPicamꝰ2
ergo et quod verũ eſt: ⁊ quod facile intel
ligi poteſt. Ecce homo quilibet non con⸗
ſtans ex verbo et anima et carne:ſʒ ex aĩa
et came.De iſto homĩe irerrogemꝰ. Quo
modo ponat animã ſuam quicũq; homo⸗
an foꝛte nullus homo ponit animã ſuam?
Potes mihi dicere:nullꝰ homo habet po
teſtatẽ ponere animã ſuaʒ et iterũ ſumere
cam:? Ponere autẽ animã ſuaʒ niſi poſſet
homo:non diceret iohãnes apoſtolꝰ. Sic̃ j. Job.iij.
chꝛiſtus animã ſuã pꝛo nobis poſuit:ſic et

re: Ergo et nobis licet/ſi et nos ipleamur
virtute ipſius: qꝛ ſine illo nihil facè poſſu
mꝰ:poſſumꝰ ponẽ ꝓ fribꝰ aĩas nr̃as.Quã
do martyr quilibet ſanctꝰ poſuit pꝛo fra⸗
tribus animã ſuã:quis poſuit et quã poſu
it? Hoc ſi ĩtellexerimus:ibi videbimꝰ quæz—
admodũ a xpᷣo dictũ ſit: poteſtatẽ habeo
ponendi animã meam. & homo:paratus
es pꝛo xpᷣo moꝛi:? Paratus inqt.Dicã hoc
alijs vbis. Paratus es pꝛo xpᷣo animã tu
am põere:?Et ad iſta verba ſic mihi reſpõ
det Paratꝰ ſuʒ. quomõ mihi rñũderat: cũ
dicere:paratus es moꝛi. Hoc ergo eſt po⸗
nere animã:quod eſt moꝛi. Sed pꝛo quo?
AVbi eſt certamẽ? Omẽs em̃ homĩes quã
do moꝛiũtur ponunt animã: ſed non om-⸗
nes pꝛo xpᷣ o ponũt.Et nemo habet pote⸗
ſtaté ſummè q poſuerit: x̃s aũt ⁊ pno⸗
bis poſuit: ⁊ qñ voluit poſuit:⁊ qñ voluit
ſumpſit. Põere ergo animã/moꝛi eſt. Sic
et apoſtolus petrus domio dixit: anima,zy
mes pꝛo te ponã. ideſt. pꝛo te moꝛiar. Car Job: xiij.
ni hoc tribue. Caro ponit animã ſuam:et

Caro ergo ponit aiam ſuã expirãdo. Vli⸗ ca.ſicut.
de ipſuʒ dominũ in cruce. Scio dixit. illi
qui aderant: tinxerunt ſpongiã in aceto
alligauerũt harũdini:et apoſuef̃t oꝛi eiꝰ

Quid eſt perfectum eſt: Impleta ſũt om⸗
nia que ante moꝛtẽ futura de me fueran

.

ara⸗
at:
dis
habe
napo
fünu
ſe
lcane
entel
con⸗
taie

no⸗

*

vo
ere
ſet
en dN
dge

ur
ſu

14²
oſl
e

n⸗
le⸗
v⸗
lut
S
Pbrij

Eiiſedin
ie C ſi
i
io

1, gobt⸗
1 ,

S ponere animã. ¶ odo hic attendat cari
tas veſtra. Inclinato capite tradidit ſpiri

ꝓphetata:quia et poteſtatẽ habebat quã
do vellet ponẽdi animã ſi na. Poß quã
dixit perfectũ eſt:quid ait euageliſta: Et
inclinato capite rragialt ſbiritu. Hoc eſt

tum.eAuis tradidit: Quem tradidit: Spi
ritũ tradidit:caro illũ tradidit Quid ẽ ca
ro illum tradidit:? Caro illũ emiſit:caro il
lum expirauit. Ideo dicitur enim expira⸗
re:extra ſpiritum fieri:quomõ eſt exulare
extra ſolũ ſieri:exoꝛbitare/extra oꝛbitam

— à —2.

fieri:ſc expirare extra ſpiritũ fieri:qa ſpi

ritus anima eſt. Cum ergo exit ania a car
ne:et remanet caro ſine anima: tũc homo

ponere animã dicitur.Quando xpᷣs aniaʒ

poſuit? Quando vᷣbum voluit. Pꝛincipa

tus em̃ in vᷣbo erat: ibi poteſtas erat quã

do poneret caro animã:⁊ quãdo ſumeret.
Si ergo caro animã poſuit:quomõ chꝛiſtꝰ

animã poſuit? HNon eni caro chꝛiſtus⸗ Ita

plane et caro chꝛiſtus:et ania chꝛiſtus: et
veroũ chꝛiſtus:nec tamẽ tria hec tres chꝛi
ſti.ſed vnus chꝛiſtus. ominẽ interroga:
et de teipſo fac gradum ad ea q̃ ſupꝛa te
ſunt: et ſi nondũ intelligenda ſalteʒ credẽ
da.Quomõ eſt enĩ vnꝰhõ aĩma ⁊ coꝛpus:
ſic vnus chꝛiſtus verbũ et hõ.videte quid
dixeri :et intelligite. Anima et coꝛpꝰ due
res unt:ſed vnus homo. Vlerbũ et homo
due res ſunt:ſed vnus chꝛiſtus.Ergo ð ho
mine quere. Vbi eſt paulꝰ apoſtolꝰ⸗οια,
do ſi quis reſpõdeat/in requie cũ chꝛiſto:
verum dicit. Iteʒ ſi quis reſpõdeat/rome
in ſepulcro:et ipſe verum dicit. Illud mi⸗
hi de anima: hoc de eiuſ carne reſpondit.
Nec tamẽ ideo duos dicimus appoſtolos

pyaulos:vnũ qui requieſcit in chꝛiſto: ali⸗
um qui poſitꝰ eſt in ſepulcro: quãuis apo
ſtolü paulum dicamus viuere in chꝛiſto:
eundẽq; apłlm paulũů dicamus moꝛtuũ ia
cere in ſepulchꝛo.Moꝛit᷑ aliquis:dicimus
bonus bomo:fidelis homo:in pace eſt cuz
ddvonmino:et continuo eamus ad exequias

ipſius et ſepeliamꝰ illũ: eum ſepulturꝰ es
quem iã dixeras in pace eſſe cum deo:cuʒ

aliud ſit amima que imoꝛtalitviget:aliud

coꝛpus quod coꝛruptihiliter iacet. Sʒexqͥ
conſoꝛtiũ carnis et anime homĩs nomẽ ac

cipit:ita et ſingulũ atq; ſeparatñ:vtrumli

—— ———ʒ—ʒ— ðM

titubet quãdo audit dominũ dixiſſe: po⸗
no animam meam et iterũ ſummo eã: po⸗
nit eam caro ſed ex poteſtate verbi.ſumit

eam caro:ſed ex poteſtate vbi. Et ipſe do

minus chꝛiſtus dictus eſt ſola caro.cAuo⸗

modo inquit pꝛobas? Audco dicere. et

ſola caro chꝛiſti dictus eſt chꝛiſtus. Credi

bet eoꝝ nomẽ hõinis tenuit. Nemo ergo

mus certe non in ſolũ deum patrẽ:ſed ⁊ in

ieſum chꝛiſtũ filiũ eius vnicũ dominũ no⸗
ſtrum. AMHodo totũ dixi: iu ieſum chꝛiſtũ ſi
lium eius vnicũ dominũ noſtrũ.Totũ ibi
intellige:et verbũ et animã et carnẽ. Sed
vticq; confiteris etiã illud quod habet ea⸗
dem fſides:in eum chꝛiſtum te credere qui

cruciſixus eſt et ſepultus Ergo etiã ſepul
tum chꝛiſtũ eſſe nõ nagas: et tamẽ ſola ca
ro ſepulta ẽ.Si eni erat ibi anima:nõ erat

moꝛtuus. Si autẽ vera moꝛs erat et eiꝰve
ſit reſurrectio:ſine ania fuerat in ſepul⸗

cro:et tamẽ ſepultꝰ eſt chꝛiſtus. Ergo chꝛi

ſtus erat etiã ſine anima caro: quia non ẽ

ſepulta niſi caro: Diſce hoc etiã in apoſto
licis verbis.hoc ſentite ĩquit invobis:qð
et in chꝛiſto ieſu Qui cũ in foꝛma dei eſſet
non rapinã arbitratus eſt eſſe ſe equalem
deo. Quis niſi chꝛiſtus ieſus:quantũ atti
net ad id quod eſt verbũ:deus apud deũ

Vide autẽ quod ſequit᷑. Sed ſ emetipſuʒ

exinaniuit foꝛmã ſerui accipiẽs: in ſimili⸗
tudinẽ̃ hominum factus et habitu inuen⸗
tus vt homo.Et hoc quis:niſi idẽ ipᷣe chꝛi
ſtus ieſus: Sed hic iã omnia ſunt: et vᷣbũ
in foꝛma dei q̃ accepit foꝛmã ſerui:et anĩa

et caro in foꝛma ſerui:q̃ accepta eſt a fo⸗

ma dei: humiliauit ſemetipſum factus obe

diens vſq; ad moꝛtem. Jam in moꝛte ſola

caro eſt a iudeis occiſa. Si enim diſcipu⸗
lis dixit:nolite timere eoſ qui occidũt coꝛ
pus:animã aũt nõ poſſunt occidere nũqᷣd
in ipſo potuerunt pluſq; coꝛpuoſ ccidere?
Et tamẽ carne occiſa: chꝛiſtus occiſus eſt

Ita cum caro animam poſuit:chꝛiſtꝰ ani

mam poſuit:et cum caro vt reſurgeret ani
mam ſumpſit:chꝛiſtus animã ſumpſit. Nec
tamẽ poteſtate carnis hoc factum eſt: ſed
eius qui et animã et camem vbi hec adim

„

plerentur aſſumpſit. Hoc inquitman

Datum accepi a patre meo. Verbum
nõ a verbo detamaeleles verdo
9

——— —

Joh. Tract. XVIII Ta. X

vnigenito patris eſt omne mandatũ.Cum
autẽ dicit᷑ ſilius a patre accigpe quod ſub⸗
ſtantialit habet:quomõ dictũ eſt. Sic ha⸗
bet pater vitã in ſemetipſo: ſic dedit filio
Joh.v. habere vitã in ſemetipſo:cum ſilius ipſe ſit
vita: Mon potcſtas minuit᷑:ſed generatio
eius oſtendit᷑: quoniã pater non quaſi ei
filio qui iꝑfectus eſt natꝰ aliqͥd addidit:
ſed ei quẽ perfectũ genuit:omnia gignen⸗
do dedit. Ita illi dedit ſuam equalitatẽ:
quẽ non genuit inequalẽ. Sed hec loquẽ
te domio quoniã lux lucebar ĩ tenebꝛis:et
Joh.j. tenebꝛe eam nõ compꝛehendebãat:diſſen
ſio iterum facta eſt inter iudeos ꝓ
pter ſermones hos.Dicebant au⸗
em multi ex ipſis Demouiũ habet
⁊ inſanit Quid eu auditis: Iſte fue
rfüũt dẽſiſſime tenebꝛe Alij dicebat: hec
verba non ſunt demoniũ haben/
tis. Tlunqd demonin poteſt ccco/
rum oculos aperire? Jam iſtoꝛũ ocu

li ceperant aperiri.

—

¶ Explicit tractatus qdrageſimus
ſepfunns. ncin it tractatus qᷓ dra⸗/
geſimuſoctauus. Ab eo quod ait.
Facta ſunt encenia ĩ iheroſolimis
Uſq; ad id qð ait: omnia autẽ que

—

cumqʒ dirit iobanes de boc vera

erant et multi crediderunt in eum.

Bogd iam cõ
mendaui dilectiõi veſtre:ſta
ꝓÿ biliter meminiſſe ðbetis ſan⸗
A ctum iohanem euangeliſtaʒ
nolle nos ſemper lacte nutriri: ſed ſolido
cibo veſci. Quiſqs autẽ ad ſumendũ ſoli⸗
dum cibũverbi dei adhuc minus idoneus
eſt:lacte fidei nutriat᷑:et quod intelligere
non poteſt:credere non cunctetur. Fides
enim meritũ eſt:intellectus pꝛemiũ. In ip
ſo laboꝛe intẽtionis deſudat acies mentis
noſtre:vt ponat ſoꝛdiculas nebule mentis
humãe:et ſerenet᷑ ad verbũ dei. Mõ ergo
recuſetur laboꝛ.ſi adeſt amoꝛ.Noſtis eniʒ
quoniã qui amat non laboꝛat.Omis eniʒ
laboꝛ non amantibus grauis eſt. Si tan⸗

. l

tos laboꝛes cum auaris poꝛtat cupiditas:
nobiſcũ non poꝛtet caritas: Euangelium
intendite. acta ſunt encenia in ihe

roſolimis.Encenia feſtiuitas erat dedi
cationis templi. Grece eniʒ cenon dicitur

nouũ.Quãdocũq; nouũ aliqd fuerit de⸗
dicatũ.encenia vocant᷑ Jã et vſus habʒ H

verbũ. Si quis noua tunica induat᷑.ence⸗

niare dicitur. IAlũ enim dieʒ quo templũ
dedicatũ eſt:iudei ſolẽnit᷑ celebꝛabãt. Ip
ſe dies feſtus agebat᷑:cũ ea que lecta ſunt
locut eſt dominꝰ. Hyems erat:et am
bulabat ieſus in tẽplo ĩ porticu ſa
lomonis. Circndederunt ergo eũ
iudei:et dixerunt ei· Quouſq

mam noſtraʒ tollis: Si tu es xps
dicnobi 45. Mon veritatẽ deſide⸗
rabant:ſed calumniã pꝛeparabãt. hHiems

erat:et frigidi erant. Ad illũ enĩ diuinum

ignem accedere pigri erant. Si accede⸗
re eſt credere. Qui credit/accedit:qui ne
gat/recedit. Hõ mouetur anima pedibus
ſed affectibus. Frignerant diligendi ca⸗
ritate:et ardebant nocẽdi cupiditate.Lõ

ge aberant: et ibi erant. Hõ acccdebãt cre
dendo: et pꝛemebat perſequẽdo. Quere⸗

bant audire a dño:ego ſuʒ vpᷣs:et foꝛtaſſe

de chꝛiſto ſecundũ hominẽ ſapiebãt. Pꝛe
dicauerũt eni ꝓphete chꝛiſtũ: ſed viuini⸗

tatem chꝛiſti et in ꝓphetis et in ipſo euan
gelio:nec heretici intelligũt:quãtominus
iudei quãdiu velamẽ eſt ſuꝑ coꝛ eoꝝ:Dhe
niq; quodã loco ſciens dominꝰ ieſus eos
de chꝛiſto ſecundũ hominẽ ſaꝑe:non ſecũ
dum deũ.ſecuncdlũ id quod homo erat:nõ
ſecundũ id quod deus etiã aſſumpto ho⸗
mine permãebat:ait illis. Quid vobis vi
detur de chꝛiſto? Cuiꝰ flliꝰ ſit? Reſpõde⸗
runt ſecundũ opinationem ſuam. DHauid.
Sic enĩ legerũt:et hoc ſolũ tenebãt: quia
diuinitatem eius legebãt: ſed non intelli⸗
gebãt. Dominꝰ aũt vt eos ſuſpenderʒ ad
querendã eius diuinitatẽ cuiꝰ cõtempne⸗
bant infirmitatẽ:reſpondit eis: Quomo⸗

do ergo dauid in ſpiritu dicit eum domi⸗

num dicens:dixit dñs domino meo ſede a

dextris meis: donec ponaʒ inimicos tuos

ſub pedibus tuis: Si ergo dauid in ſpiri⸗
tu dicit eum dñm:quomõ filius eiꝰ ẽ: n5
negauit ſed interrogauit: ne quis hoc cũ

Makh.xxii

un audierit putet: quod dominus ieſus nega
be, uerit ſe filium eſſe dauid. Filiũ dauid do
Sddi minus iheſus ſi ſe negaret : cecos ſic eum
iur iuocantes non illũinaret.Tranſiebat eniʒ
de⸗ aliquãdo:et duo ceci ſedentes iuxta viaʒ
clamauerũt.Miſerere nr̃i fili dauid: Qua
nce⸗ voce auduua:miſeratus eſt: ſtetit et ſana⸗
pläi Ro.ſj. uit.Lumẽ dedit:quia nomẽ agnouit.Di⸗
Zp cit et apoſtolus paulus: Qui factus eſt ei
ſunt ex ſemine dauid ſecundũ carnem. Et ad
am iz. Thi. ij. thimotheũ.Memoꝛ eſto iheſũ chꝛiſtũ re⸗
ſe ·E furrexiſſe a moꝛtuis ex ſemine dauid ſecũ
dum euangeliũ meum. Quia de ſemĩe da
en uid oꝛiginẽ maria virgo ducebat: inde do
mi B minus de ſemine dauid erat ¶ Hoc ꝓ ma
. gno iudei a chꝛiſto querebãt: vt ſi diceret
des ego ſum chꝛiſtus:ſecundũ quod illi ſoluʒ
lans ſapiebant de ſemine dauid: calumniaren
wum tur quod ſibi arrogaret regiã poteſtateʒ:
Ʒ”M Plus eſt quod eis reſpondit. Illi de filio
ine M dauid volebãt calũniari: ille filiuʒ dei ſe
bus eſſe reſpõdit.Et qmõ: Audite.Reſpõ
⸗ dit eis ieſus· Loquor vobis:et nõ
creditis Opera que ego facio ino
ige mine patris mei: hecteſtimonium
2 perhibent de me. Sed vos nõ ce
3 ditis: quia non eſtis ex ouibꝰ me⸗
4 18. Ja r didiciſtis que ſint ones: eſto
. te oues. Oues credendo ſũt:oues paſto⸗
. rẽ ſequendo ſunt: oues redemptoꝛem non
contempnẽdo ſunt: oues per hoſtiũ intrã
5 do ſunt: oues exeũdo et paſcua inuenien
5 do ſunt: oues eterna perfruẽdo ſunt Quo
ta modo ergo iſtis dixit/non eſtis ex ouibus
no⸗ meis: Quia videbat eos ad ſempiternum
o⸗ interitũ pꝛedeſtinatos. non ad vitã eter⸗
NAN“ naʒ ſui ſanguinis pᷣcio cõparatos O ues
de⸗ ANHS mee vocem meam audiuit: et cog/
i. noſco eas et ſequuntur me: et ego
ins viitlam eternam do eis. Ecce ſunt pa⸗
el, S . xlv. ſcua. Si recolitis:ſuꝑius dixerat:et ingre⸗
dietur et egredietur. et paſcua inueniet.
e⸗, biit · Ingreſſi ſumus credendo: egredimur mo.
o⸗ HM riendo. Sed quomoõ per hoſtiũ fidei ĩgreſ
ny H ſi ſumꝰ: Sic fideles de coꝛꝑe exeamꝰ. Sic
es em̃ per iſtud hoſtiũ egredimur: vt paſcua
nos inuenire poſſimꝰ. Bona paſcua vita eter⸗
in, na dicitur. Ibi nulla herba areſcit:totum
o viret:totum viget. Solet quedã herba di

d ci ſemꝑ viua. Eſt herba que ſemper dici⸗

Johb. Tract. xLVIII La.

X

—

tur viuere: ibi ſolũ viuere inuenitur. Vi
tam eternam inquit dabo eis: ouibꝰ meis
Vos calnias ꝓpterea queritis: quia de
vita pꝛeſenti cogitatis Et no peribũt
in eternum: ſubaudis:tanq; eis dixerit
Vos peribitis ineternũ:quia non eſtis ex

ouibus meis. Non ra ſquas

R Smal meg. ntentius accipite: C
Pater meug quod dedit mibi:ma
ius eſt omnibus. Quid poteſt lupus:
Quid poteſt fur et latro? Mõ perdunt:ni⸗
ſi ad interitũ pꝛedeſtinatos. De illis aũt
ouibus de quibꝰ dicit apłs. Nouit domi⸗ Thi:ij
uus qͥ ſunt eius.et quos pꝛeſciuit ipſos ⁊ Ro Vit H
pꝛedeſtiauit: quos autẽ pꝛedeſtinauit:ip-⸗ 9.
ſos et vocauit.quos autẽ vocauit:illos et
iuſtificauit: quos aũt iuſtiſicauit: ipſos et
gloꝛiſicauit. De ouibus iſtis nec lupus ra⸗
pit:nee fur tollit:nec latro interficit. Secu
rus eſt de numeto earũ qui pꝛo eis nouit
quod dedit: ⁊ hoc eſt quod ait non rapiet
eas quiſq; de manu mea. Et itẽ ad partẽ:
Pater meus qð dedit mihi: maius eſt om
nibus.QAnid dedit filio pater maius omni
bus: niſi vt ipſe ille eſſet vnigenitus ſiliꝰ?
Quid eſt ergo quod dedit: Jã erat cui da
ret.an gignẽdo dedit? Nam ñ erat cui da
ret vt filius eſfſet:aliquãdo erat: et filiꝰ nõ
erat.Abſit vt aliquãdo dominus chꝛiſtus
fuerit.et filius nõ fucrit.De nobis hoc di⸗
ci poteſt. Aliquãdo filij hoĩm eramus: ſi⸗
lij dei non eramus. Nos eni filios dei gra
tia fecit:illũ natura quia nõ natꝰ eſt Et nõ
eſt vt dicas:non erat anteqᷓ; natꝰ erat.Nũ
quã enĩ non natus erat: qui patri coeter⸗
nuſ erat Qui ſapit capiat:qui nõ capit cre
dat:nutriatur et capiet. Verbũ dei ſemꝑ
cum patre: et ſemꝑ varbũ: et quia verbuʒ
ideo filius. Semper ergo filius:et ſemper
equalis: MHon em̃ creſcẽdo: ſed naſcendo
equalis eſt. Qui ſemper natꝰ eſt de patre
filius de deo deꝰ:de eterno coeternꝰ. Pa
ter autẽ nõ de filio deꝰ: filiꝰ de patre deꝰ
Ideo pater filio gignendo dedit vt deus
eſſet: Gignendo dedit vt ſibi coeternꝰ eẽt
Gignẽdo dedit vt eq̃lis eſſet:hoc eſt qdð
maius eſt omnibus quomõ vita filius. et
habens vitã ſiliꝰ:quod habet hoc eſt. Zu
aliud es.aliud habes. Verbi gratia. hha⸗
bes ſapientiã Nunqͥd tu es ipſa Ptaie
N Er Zin

Joh. Tract. XLVII La. xX
Deniq; quia non es tuipſe quod habes:ſi hoc loco manum patris et filij intelligimꝰ
amiſeris quod habes: reddis vt ñ habeas poteſtatem patris et filij:Ne foꝛte cuʒ hic
Et aliquado reſumis.aliqũ amittis: quo⸗ manum patris ipſum filium dictum acce⸗
modo oculus noſter noni ſeipſo habet iſe perimus: incipiat carnalis cogitatio etiaʒ
parabiliter lucẽ:aperitur et capit: elaudi ipſius filij querere filiũ:quẽ ſimiliter cre⸗ .
et amittit. Mon ſic eſt deus dei filius: non dat chꝛiſti manũ. Ergo nemo rapit de ma
ſic eſt verbũ patris: non ſic eſt verbuʒ qd nu patris mei:hoc eſt nemo rapit mihi. Sʒ 1
non ſonando tranſit: ſed naſcendo manet ne foꝛte adhuc titubes: audi quid ſequii:·
Sic habet ſapientiã:vt ipſe ſit ſapiẽtia. fa Ego et pater vnum ſumus. huc vſ⸗ d
ciatq; ſapientes.Sic habet vitam:vt ſit ip q; iudei tolerare potuerunt. Audierunt
ſe vita:faciatq; viuentes. Hoc eſt qð ma⸗ elgo et pater vnum ſumus:et non pertuueez
ius eſt omnibꝰ. Attendit iohaues ipe eu runt:⁊ moꝛe ſuo duri ad lapides currerür
geliſta celũ et terram volens dicere de ſi⸗ Xulerunt lapides:vt lapidarẽt eũ.DHomi de
lieo dei. Attendit et tranſcẽdit. Cogitauit nus quia non paciebat᷑ quod nolebat pa⸗ ¹
fuipꝛa celũ/milia exercitus angeloꝝ: cogi ti: 7 non eſt paſſus niſi quod volebat pati:
tauit et tranſcẽdit vniuerſa.Sicut aquila adhuc eos lapidare cupientes alloquit᷑. 5
nubes:ſic ſua mente creaturã:tranſcendit Buſtulerũt lapides iudei:vtl i⸗ e
magna omia: peruenit ad illud quod ma⸗ darentillum. Reſpon it eis ieſus Textus ha⸗
Job.. bt omubue er dirit Zu pꝛncipioert et dirit. Multa bona operaoſten bet reſpöde
D etbum., Se o verbl aute velll. dlvobis expatremeo: propter q& rũt ei udei
bum non eſt de verbo: verbũ autẽ de illo0 CerSeEHPOSöE .
cuius eſt verbum:ido ait. Quod dedit mi corum opus mme bidatis: Et illi .
hi pr̃ maiꝰ eſt oĩb.i.vt ſim verbũ eius/vrt reſponderunt.De bono operenõ
ſim vnigenitꝰ filiꝰ eius:vt ſim ſplendoꝛ lu lapidamus te: ſed de blaſphemia:

cis eius:maius eſt omnibus: Ideo nemo t gnia tu homo cum ſis facis tei
rapit inquu oues meas ð manu mea: He ſum deum. Ad ullud hoc reſponderunt
mo poteſt rapere de manu patris quod dixerat Ego et pater vnũ ſumꝰ. Ec

mei· Or manu mea:et de mau patris mei ce iudei intellexeruũt: quod non inteiligũt
Quid eſt hoc: nemo rapit de manu mea: ? arriani. Ideo enim irati ſunt quoniã ſen⸗
nemo rapit de manu patris mei? Vtrum ſerunt non poſſe dici ego et pater vnũ ſu⸗ 4
yna manus eſt patris et ſilij:an foꝛte ip/ſe mus:niſi vbi equalitas eſt patris et filij.
filius manus eſt patris ſui: Si manum in-⸗ Dominus aurem videte quid reſpõderit
telligamus poteſtatem /vna eſt patris ⁊ ſi tardis. Vidit eos non ferre ſplendoꝛẽ ve
lij poteſtas:qa vna eſt diuinitas. Si autẽ ritatis: et eos temperauit in verbis. Non
manuz intelligamus ſicut dictum eſt pꝓp⸗ ne ſcriptum eſt in lege veſtra: ideſt:
Eſaie.liij phetam:Et bꝛachiuʒ domini cui reuelati vobis datarqa ego diri vij eſtis⸗He⸗
eſt: manus patris ipſe eſt ſilius. Quod nõ diot per pꝛophetam in pſalmo hominib?·
ita dictum eſt tanq; deus habeat humanã ego dixi dij eſtis. ¶ Et legẽ apellauit do Po. lxxxj.
2 foꝛmam et quaſi coꝛpoꝛis membra:ſed qd minus generaliter omnes illas ſcripturas
. per ipſum facta ſunt omnia. Nam ſolẽt et quauis alibi ſpecialiter dicat legẽ/a pphe E
homines dicere manus ſuas eſſe alios ho tis eam diſtinguẽs: ſicuti eſt lex ⁊ pphpeteꝰ·
mines:per quos faciunt quod volũt:li vſq; ad iohannem. Et in his duobus pre⸗
quando et ipſum opus hominis/manꝰ ho ceptis tota lex pendet et pꝛophete. Ail⸗ Joh/xvj. B
minis dicit/quod fit per manũ: ſicut dici⸗ quando auteʒ in tria diſtribuit eaſdẽ ſcri Math. xxij. .
tur quiſqʒ agnoſcere manũ ſuam: cum id pturas: Abi ait. Opoꝛtebat impleri om⸗ Luce.xxiuj
quod ſcripſit agnoſcit. Cum ergo multis nia que ſcripta ſunt in lege et pꝛophetis ⁊

modis etiam hominis dicatur manus qui pfſalmis de me: Nunc vero pſalmos etiaʒ Nohniß
Pꝓhꝛie manum habet in ſui coꝛpoꝛis mem- legis noine nuncuꝑauit. Vbi ſcriptuʒ eſt
bꝛis:quantomagis non vno modo intelli⸗ ego dixi dij eſtis. Si illos dixit deos „.
gendum eſt cuʒ legitur manus dei cui fo⸗ ad quos ſe ermo dei factus eſtet nõ ohr.
ma coꝛpoꝛis nulla eſt:? Ac per hoc melius poteſt ſolui ciptura: quem pater

*

anctificauit et miſit ĩ mundu:vo s bant ergo eum apprebhendere. Vti
6 vntriſi uig H uia dixi nam rne ſed credendo et intel
filius dei ſum? Si ſermo dei factus eſt ligendo:non ſeuiendo et occidẽdo. NHam
i; ad homines vt dicerentur dij: ipfuʒ ver⸗ modo fratres mei quãdo talia loquoꝛ in⸗
8 bum dei quod eſt apud deũ/ quomõ non firmus foꝛtia :paruus magna/ fragilis ſo⸗
eſt deus: Si per ſermonẽ dei fiunt homi⸗ lida:et vos tanquã ex eadẽ maſſa ynð ſũ
8 nes dij: ſi parcipando fiunt dij:vnde parti et egoipſe qui vobis loquoꝛ:ſimul omẽs
ie cipant / non eſt deus:? Si calefacti q dimo appbendere volumꝰ cheiſtũ: Quid eſt ap
doͤine ſalutari dij efficiuntur: vnde calle pꝛehẽdere? Intellexiſti/appꝛchẽdiſti:ſed
4 ſiunt nõ eſt deus: Si lumnia illumiata dij nõ ſic iudei. Tu appᷣhẽdiſti vt habeas:ii⸗
ſunt: lumẽ quod illuĩat/non eſt deus? AA li appᷣhendere volebant vt non haberet.
t cedis ad lumẽè et illũinaris: et inter filios Et quia ſic volebt apppedere: quid eis
6 dei numeraris. Si recedis a lumie obſcu-⸗ fecit:? Exijt de mambus eoxruʒ. nõ
raris:et in tenebꝛis computaris. Illud ti eum apphenderut: quia manus fidẽi non
. lumẽ nec accedit adſe/qanõ recedit a ſe. babuerunt. Uerbũ caro factũ eſt: ſed nõö
. Si ergo vos deos facit ſermo dei:quomõ erat veſbo magnũ/eijcere carnem ſuaʒ de
4 non eſt deus verbum dei? Pater ergo ſan manibꝰ? camis. Mente vbu apphendere:
9 Terneli ctificauit filium ſuum:et miſit in mundum aq deiſ recte apphede. Et abujt ite
bet leſpod Foꝛte aliquis dicat. Si pater eum ſancti⸗ rum tron iordane:in eum! loch vbi

ſicauit:ergo aliquando non erat ſauctus?
Sic ſanctiſicauit: quomõ genuit: Vt eniʒ
ſanctus eſſet gignendo ei dedit:quia ſan⸗
ctum eum genuit. Nam ſi quod ſanctiſfica
tur:ante non erat ſanctum:quomõ dicunꝰ
deo patri / ſanctiſicetur nomẽ tuum?: Si
non facio opera patris mei:nolite
mihi cedere. Si autem facio: et ſi

mihi non vultis credere operibuſ

ſteitude

quia in me eſt pater et ego in illo.
Mon ſic dicit filius / in me eſt pater et ego
in illo:quomõ poſſunt homies dicere. Si
enim bene cogitemꝰ in deo ſumus: et ſi be

S ☛D ☛ =☛ – =— —

ne viuamus deus in nobis eſt : fideles par
e tieipantes eius gratiã/ illuminati ab ipſo
in illo ſumus et ipſe in nobis. Sed non ſic
tit vnigenitus filius.lle in patre:et pater in
1) ulo:tanquã equalis in eo cui eſt equalis.
ins SDeniq; nos aliquãdo poſſumus dicere.in
phe deo ſumus et deus in nobis: ego et deus
; vnum ſumus. Nunquid poſſumꝰ dicere?
⸗ pͤti. In deo es: quia deus cotinet te Deus eſt
—M in te: quia templũ dei factus es. Sed nun
n ud quid quia in deo es ⁊ deus eſt in te:potes
m⸗ Joh · xiiij: dicere/ qui me videt deum videt: quomo
34 do vnigeuitus dixit: qui me videt videt
u; eEet patrem. Et ego et pater vnũ ſumꝰ? Ag
eſt I . Noſce pꝛopꝛiũ deum:et munus ſerui.Pꝛo
6 Joh.x · pꝛium domini eſt equalitas patris.unꝰ
6. ſerui / eſt participatio ſaluatoꝛis. Quere

credite:vt cogno ſcatis et credatis:

. . —— ——

erat iohann es baptiſans primuʒ:
et manſit ibi Et multi venerunt ad
eum:et dicebant:quia iohannes qᷓ
Dem ſignum fecit nullum. Memini⸗
ſtis vobis dictum de iohane:quia lucerna
erat:et diei teſtimoniũ perhibebat.Quid
ergo iſti apud ſe dixerũt: Johãnes ſignũ

fecit nullũ:? Nullum inqunt miraculũ oſtẽ

„ 7 5

dit iohanes. Non demonia fugauit: NMon

expulit febeè nõ cecos illũinauit:nõ moꝛ⸗
tuos ſuſcitauit: non tot milia hominuʒ de

quĩq; vł ſeptẽ paĩbꝰ pauu: nõ ſupꝛa mare

ãabulauit. Hõ ventis ⁊ fluctibꝰ imꝑauit:ni
hil hoꝛum fecit iohãnes. Et totũ quicqͥd
dicebat:huic teſtimoniuʒ phibebat. Per
lucernã veniamns ad diẽ. Johannes nul⸗
lum ſiguum fecit ·. Omnia autem que
cumq; dixit iohannes de hoc:vera

erani.Ecce quid appᷣhenderutn. Hon q̊
mõ iudei volebãt awꝛehendere diſceden

tem: appᷣhenderũt iſti permanentẽ. Deni

¶Explicit tractatus qdrageſimus

octauus · Incipit tractatus qᷓdra⸗

geſunuſnonus. Ab eo quod ait:

Erat autem quidam languens la

ʒarus.Aſq; ad iq quod au:Abijt⸗

regionẽe iuxta deſertum in ciuitat
que dicitur effrem: et ibi moraba⸗
cum diſcipulis ſnis. i⸗
— iii

—

4

q; quid ſequitur? Et multi crediderũt

7
/

—

J 1/ oculos conſtituto:cũ euangeliũ legeretur
3 . ter Omnia quẽadmodũ reuixerit laʒarus: Si attẽda
nmiracula quc fecit dominꝰ mus mirabilioꝛa opera chꝛiſti: oĩs qͥ cre⸗
noſter ieſus chꝛiſtꝰ:laʒari re dit reſurgit. Si attendamꝰ omnes et itel⸗
ſurrectio pᷣcipue pᷣdicat᷑. S ligamus deteſtabilioꝛes moꝛtes: omnis qͥ
ſt attendamus quis fecerit: peccat moꝛitur: Sed moꝛtẽ carnis oĩs ho⸗
delectari debemus potius quam mirari:· mo timet: moꝛtẽ anime pauci. Pꝛo moꝛte
Ille ſuſcitauit homineʒ:qui fecit hominẽę carnis que ſinc dubio quãdoq; ventura ẽ
Jpᷣe eſt em vnicus patris: ꝑ quem ſic no curãt oẽs ne veniat.inð ẽ qð laboꝛãt.La⸗
ſtis facta ſunt omia Si ergo per illũ facta borat ne moꝛiat hõ moꝛiturus: et nõ labo
ſunt omia: quid mirũ eſt ſi reſurrexit vnꝰ trat ne peccet hõ in eternũ victurus: ⁊ cu——
per illuʒ: cum tot quotidie naſcantur per laboꝛat ne moꝛiat᷑:ſine cauſa laboꝛat. JId
illum? Plus eſt homĩes creare quam reſu enim agit vt multũ moꝛs differatur: non
ſcitare. Dignatus eſt ramẽ et creare et re⸗ vt euadatur. Si autẽ peccare nolit: nõ la⸗
ſuuſcitare. Creare omẽs: reſuſcitare qͥſdam boꝛabit et viuet in eternũ. O ſi poſſemus
ZƷoh. xx/. Mam cum multa feciſſet dominꝰ ieſus:nõ excitare homĩes moꝛtuos: et cum ipſis pa
omnia ſcripta ſunt: ſicut idemipſe ſanctus titer excitari: vt tales eſſemꝰ amatoꝛes vi
euangeliſta teſtat᷑:multa dominũ chꝛiſtuy te permanẽtis: quales ſunt homies ama⸗
et dixiſſe et feciſſe q̃ ſcripta nõ ſunt.Elec⸗ toꝛes vite fugiẽtis. Quid non facit homo
ſunt aute aue ſenberenk. qᷓ crede ſubmoꝛtis periculo conſtitutꝰ? Gladio ĩ⸗

tium e vi Audiſtis eni:qda pengente ceruicibꝰ: ꝓdiderunt bomines
dominus ieſus moꝛtuũ ſuſcitauit. Sufficit quicdqd ſibi vñ viuerent reſeruabãt.Quis
tibi vt ſcias: quia ſi vellet omnes moꝛtu⸗ non continuo pꝛodidit ne percutere᷑? Et
os ſuſcitaret. Et hoc quidem ſibi ad finezz poſt ꝓditionẽ foꝛtaſſe ꝑcuſſus eſt. Quis
ſeculi reſeruauit. Nam quẽ audiſtis mag non vt viueret continuo ꝑdere voluit vun

no miraculo quadriduanũ moꝛtuũ ſuſci⸗
taſſe de ſepulcro: vẽiet hoꝛa ſicut ipſe ait
quando omnes qui ſunt in monumentis:

„

audient vocẽ eius et pꝛocedent. Reſuſci⸗

tauit putentẽ:ſed tamen in cadauere pu⸗
tente/adhuc erat foꝛma membꝛoꝝ Iͤlle in
nouiſſimo die ad vnam vocẽ: cineres ẽ re
dacturus ĩ carnẽ: Sʒ opoꝛtebat vt mõ ali
qua faceret quibus datis velut ſue virtu⸗
tis indicijs: credamꝰ in eum:⁊ ad illã reſu
rectionem pꝛeparemur: que erit ad vitam

non ad iudiciũ. Ita quipe ait: Vẽiet ho⸗

ra:quando omnes qui in monumẽtis ſunt
audient vocem eius:et pꝛocedent qui bo⸗

na fecerunt ad reſurrectiõem vite:qui ma
la egerunt ad reſurrectõeʒ iudicij ¶ Tres

tamen a domino reſuſcitatos moꝛtuos: in

de viueret:eligẽs vitã mendicantẽ quã ce
lerem moꝛtẽ?: Cui dictũ eſt nauiga ne mo

riaris:et diſtulit? Cui dictũ eſt: laboꝛa ne
moꝛiaris: et piger fuit? Leuia deus iubet

vt in eternũ viuamus:et obedire negligi⸗
mus. MNon tibi deus dicit: ꝑde quicqd ha
bes vt viuas exiguo tempꝑe in laboꝛe ſoli⸗
citus: ſed da pauꝑi vnde habes vt viuas
ſemper ſine laboꝛe ſecurus.Accuſant nos
amatoꝛes vite tẽpoꝛalis: quã nec cuz vo
lunt nec quãdiu volunt habent.⁊ nos ĩui
cem non accuſamus.tam pigri / tam tepi⸗
di/ad capeſſendã vitã eternã. Quã ſi vo⸗
luerimꝰ hẽbimꝰ. cũ habuerimꝰ ñ amitteꝰ.
ſanc autẽ moꝛtem quã timemus: etiã C
ſi noluerimus habebimus. Si ergo domi⸗
nus magna ſua gratia ⁊ magna ſua miſeri

euangelio legimꝰ. Et foꝛte nõ fruſtra. Ho coꝛdia animas ſuſcitat ne moꝛiant᷑ ineter oncoꝛdat
mini quippe facta:nõ ſunt tantũmodo fa⸗ num: bene intelligimꝰ tres illos moꝛtuos de pe. di. ij.
cta ſed ſigna. Si ergo ſunt ſigna:pꝛeter id quos in coꝛpoꝛibꝰ ſuſcitauit. aliquid ſig⸗ riaeee
quod mira ſũt aliquid pꝛofecto ſigniſicãt niſicare: et figurare de reſurectiõibus ani

Quoꝛum factoꝛum ſigniſicatiõem inueni
re aliquãto eſt operoſius: quaʒ ea legere
vel audire. Admirantes audiebamꝰ: tan
quã magni miraculi ſpectaculo ante nrfos

ſicut tribus.
marum: que ſiunt per fidem: Reſuſcitanit
filiã archiſinagogi adhuc in domo iacen⸗ Math.ix.
tem. Reſuſcitauit iuuenẽ filiũ vidue.ex⸗ Luce.vij.
tra poꝛtam ciuitatis elatum. Reſuſcitauit

tur
da
te⸗
el⸗
ig

one
e
Lu
bo
;
N

dus
laͤce
o
e

☚ ☛ —

08
vo
iui
pi⸗
yo⸗
tie
eni .
ni⸗
er CNnh
bs deyed
, ſtcutmun
ni

laʒaruz ſepultũ quadriduanũ. Intueatur
quiſq; animã ſua ʒ:ſi peccat/moꝛitur. Pec
catum: moꝛs eſt anime Sed aliquãdo ĩ co
gitatiõe pectatur:Delectauit quod malũ

eſt: conſenſiſti / peccaſti: conſenſio illa occi

yoit te. Sed intus eſt moꝛs: quia cogitatũ

malum nondũ pꝛoceſſit ad factuʒ: Talem
animã reſuſcitare ſe ſigniflcans dominꝰ:
reſuſcitauit illam puellã que nondũ erat
foꝛaſ elata:ſʒ qꝛ ĩ domo moꝛtua iacebat:qᷓ
ſi peccatũ latebat. Si autẽ non ſolũ male
delectationi conſeſiſti ſed etiã ipſum ma⸗
lum feciſti: quaſi moꝛtuũ tuũ extra poꝛtã
tuliſti. Jam foꝛis es:et moꝛtuus elatus es
Tanmẽ et ipſum dñs reſuſcitauit.et reddi⸗
dit vidue matri ſue: Si peccaſti/peniteat
te/et reſuſcitet te dominꝰ: et reddat te ec⸗

cleſie matri tue.Tertius moꝛtuuſ/laʒarus

2*——

eſt. Senus moꝛtis immane· mala ↄſnetu⸗

do appellatr̃ Aliud ẽ em̃ peccare:aliud pec
candi conſuetudinẽ facere. Qui peccat et

continuo coꝛrigit᷑ cito reuiuiſcit. quia nõ

dum eſt implcatus/cõſuetudie non eſt ſe⸗
pultus. Qui autẽ peccare cõſueuit:ſepul⸗
tus eſt. Et bene de illo dicit/fetet Incipit
cni habere peſſimã famã.tanquã odoꝛẽ te
terrimũ. Tales ſunt omnes aſueti ſceleri
bus:perditis moꝛibꝰ. Dicis ei:moli facere.
Quando te audit:quẽ terra ſic pꝛemit:et
tabe coꝛrũpitur:et mole cõſuetudinis pꝛe
grauatur: nec ad ipſuʒ tamẽ reſuſcitãdũ:
minoꝛ fuit virtus chꝛiſti. NMouimus/vide⸗
mus quotidie /videmus homiĩes peſſima
conſuetudine permutata viuere melius:
quam viuãt qui repꝛehendebã?. Deteſta
baris hominc̃. Ecce ipſa ſoroꝛ laʒari ſi ta⸗
men ipſa eſt que pedes domini vnxit vng
uento et terſit capillis ſuis qs lauerat la⸗
crimis:melius ſuſcitata eſt quã frater eiꝰ.
De magna male cõſuetudinis mole eſt li⸗
berta Erat ei famoſa peccatrix:⁊ ð illa di⸗
ctum ẽ: Dimittunt᷑ ei peccata multa: quo
Luce.vij. niã dilexit multũ. Videmus multos/noui
mus młtos:nemo õoſperet:nemo de ſe pꝛe⸗
ſumat: et deſperare malũ eſt et de ſe pꝛe⸗
ſumere. Sic noli deſperare:vt eligas de qͥ
debeas pꝛeſumè. Ergo dominus ⁊ laʒarũ
ſuſcitauit. Audiſtis qualẽndeſt.quid ſig⸗

niſicet laʒari reſurrectio. Legamꝰ itaq; iã
et quoniã multa in hac lectione manifeſta

iheroſolimis.

1 Zob. CTract. XIIX La. XN1

ſunt:expoſitionem in ſingulis non q uera⸗
mus:vt neceſſaria pertractemus.¶ Erat ꝰ
aut qda lãgues laʒarꝰ a bethania: Capituł. xj

de caſtello morie et marthe ſoro⸗

ru eius. In ſuꝑioꝛi lectione meminiſtis
quod dominus exiens de manibus coꝛuʒ
qui lapidare illũ voluerant: diſceſſit traſ-⸗
ioꝛdanem:vbi iohãnes baptiſabar.Ibi er

go domio conſtituto ĩſfirmabat᷑ in betha⸗

nia laʒarus: quod caſtelluʒ erat pximum
Mar ia autem erat:que
vuxit dominnũ vnguento:et exter
ſit pedes eiuſ capillis ſuis cuiꝰ fra
ter laʒarus infirmabat Miſerunt

ergo ſorores eius ad eum dicetes

Jam intelligimus quo miſerunt: vbi erat

ieſus:quoniã abſens erat tranſioꝛdanẽ ſci

licet.Miſerunt ad dñũm munciantes quod

egrotaret frater eaꝝ: vt ſi dignaretur ve⸗

niret:et eum ab egritudine liberaret.Illle

diſtulit ſanare:vt poſſit reſuſcitare:Quid

ergo nunciauerũt ſoꝛoꝛes eius:Domie:
ecce quem amas infirmatur:mõ di⸗
xerunt᷑ veni: Amanti em tantumõ nunciã⸗
dum fuit: Hon auſe ſunt dicere veni et ſa⸗
na:non auſe ſunt dicere ibi iube:et hic ſiet

ur en non et iſte: ſi fides illius centurio atheviij

nis inde laudatur? Ait em̃: Non ſum dig-
nus vt intres ſub tectũ meũ:ſed tantũ dic
verbo:er ſanabit᷑ puer meus: MNihil hoꝛuʒ
iſte:ſed tantumõ:domine ecce quẽ amas ĩ
firmatur. Sufficit em̃ vt noueris:non enix
amas et deſeris.Dicit aliqᷣs. Quomõ per
laʒarum peccatoꝛ ſignifſicabat᷑:et a domio
ſic amabat᷑: Audiat eũ dicentẽ. Nõ enim
veni vocare iuſtos:ſed peccatoꝛes Si em̃
peccatoꝛes deus nõ amaret:de celo ad ter
raʒ non deſcenderet. Audiens autem
ieſus:dixit eis: JInfirmitas hec nõ
eſt ad morte:ſed pro gloria dei: vt

gloriſicetur filius dei. Talis gloꝛiſica

tio ipſius non ipſum auxit:ſed nobis ꝓfu⸗
it. Hoc eſt ergo quod ait.non eſt ad moꝛ
tem:quia et ipſa moꝛs nõ erat ad moꝛteʒ
ſed potius ad miraculũ:quo facto crede⸗
rent hoĩes in xpᷣm: et vitarẽt verã moꝛtẽ.
Sane videte:quẽadmodũ tanq; ex obli
dñs deũ ſe oixit: ꝓpt᷑ qͥſdã qͥ negant nlich
deũ eſſe. Nã ſunt heretici qui hoc negatt

quod filius dei non ſit deus:Ecce audiat
Zuſirmitas hec inquit non eſt ad moꝛtem:
ſed pꝛo gloꝛia dei.Qua gloꝛia:? Cuiꝰ dei⸗
Audi quod ſequit᷑.vt gloꝛiſicetur fuiꝰ dei
Infirmitas ergo hec non eſt ad moꝛtem
ſed pꝛo gloꝛia dei:vt gloꝛiſicetur filiꝰ Dei
per eam. Per quam: Per illã infirinita⸗

km. Migebat aut vomin⸗ ieſ

2

martam ? ſororem eius mariã ⁊ la

dilecti:ſed diligebat eos ⁊ languentiũ ſal

uatoꝛ: immo etiã moꝛtuoꝛũ ſuſcitatoꝛ: et
triſtiũ cõſolatoꝛ. Ut ergo audiuit qͥa
infirmabatur: tunc quidem maſit
in eodem loco duobus diebꝰ. Nũ
ciauerunt ergo illi:manſit illic ille. Lam⸗

diu tempus ductũ eſt: quouſq; quatridu⸗

um compleretur. Hõ fruſtra:niſi quia foꝛ⸗
te:immo quia certe et ipſe numerus die⸗

ruʒ intimat aliquod ſacramentũ: Deide

poſt hec dicit diſcipulis ſuis. E⸗

mus in iudeam iterum: vbi pene fue

rat lapidatus.Qui pꝛopterea inde diſceſ⸗

ſiſſe videbatur:ne lapidaret᷑. Diſceſſit em̃

vt hõ:ſed in redeũdo quaſi oblitus inſir⸗
mitatem: oſtendit poteſtatẽ. Eamꝰ ĩquit
in iudeam. Deniq; hoc dicto: videte quẽ⸗
admodũ diſcipuli territi fuerint.

te indei la

91 re: et it

ſunt hore Diet.⸗ MAuid ſibi
vult iſta reſponſio? Alli dixerunt. do
te lapidare volebant iudei: et iterũ illuc
vadis vt te lapident.Et dominꝰ. Nonne

duodeci hoꝛe ſunt diei? Si
lauerit in d offen

△

N

aimbulauęerit i nocte offendit: qui
lux non eſt in eo · De die quidẽ locutꝰ
eſt: ſed in noſtra intelligẽtia quaſi adhuc
nox eſt. Inuocemus diẽ vt expellat noc⸗
tem et coꝛ lumine illuſtrer. Quid eni dñs
dicé voluit? Quãtũ mihi videtur quãtũ
ſublucet altitudo ꝓfunditaſq; ſentẽtie:re
darguẽ voluit illoꝝ dubitatiõeʒ:et infide
litatẽ. Voluer̃t enĩ ↄſiliũ dare dño ne mo
reret᷑:qͥ venerat moꝛi ne ipi moꝛerent᷑ Sic
etiã quod alio loco: petrus ſanctus dili⸗

cem hnius mundi videt. Si auteʒ

dü diſe iti fuerint. Dicũt
ei diſcipuli: Rabbi.Nũc querebat

— —

mis paſſurus a iudeis:reſpõdit petrus int

ceteros et ait: Abſit a te dñe: ꝓpicius tibi
eſto:non flet iſtud. Et cõtinuo dñs. Redi

poſt me ſatanas:non enĩ ſapis que dei ſũt
ſed que hominũ.Et pauloãte ↄfitens dñʒ

laudem meruerat. Audierat eni:Gtũs es
ſymõ bariona: quta non tibi reuelauit ca⸗
ro et ſanguis:ſʒ parer meꝰ qui in celis eſt

Cui dixerat beatus es:illi dicit redi retro
me ſatanas:quia beatus a ſe nõ erat.Sed

Cao. x1

gens dominũ:ſed adhuc non plene intelli
gens cur veniſſet:timuit ne moꝛeretur: et
vite dviſplicuit.ideſt.ipſi domino. Nã cũ
indicaret diſcipulis quod eſſet iheroſoli⸗

vnde? Quia non tibi reuelauit caro et ſan
guis:ſed pater meus qui in celis eſt.Ecce
vnde beatus es non de tuo ſʒ de meo.Hõ

quia pater ego:ſed quia omnia que habʒ

pater mea ſunt:Si beatus eſt ille petrꝰ de

ipſius domini:ſatanas de cuius: Ibi dicit

Rationẽ quippe reddidit brĩtudinis cũ di

ceret: ñ caro et ſanguis tibi reuelauit h:ſʒ

pater meus qui in celis eſt: Hec eſt cauſa

beatitudinis tue. Qð vo dixit /redi poſt

me ſatanas.audi etiã huiꝰ rei cauſam. Nõö

enim ſapis que dei ſunt:ſed que ſunt ho⸗

minis. Nemo ergo ſe palpet.de ſuo ſi ata⸗
nas eſt:de dei beatus eſt. Quid eſt eni de

—

ſuo:niſi de peccato ſuo? Tolle peccatum
quod ẽ tuũ:iuſticia inqͥt de meo ẽ: Quid

——

enĩ habes quod nõ accepiſti? Cum g& vel⸗ i
lent dare ↄſiliũ hoĩes deo:diſcipłi mgro:

ſerui dño:egroti medico: coꝛrnipuit eos et

ait. NHõne duodeci hoꝛe ſunt diei? Si quiſ

ambulauerit in die non offendit.ade ſeq⸗

mini ſi non vultis offendere: MHolite mihi
conſiliũ dare:quos a me cõſilium opoꝛtet
acciꝑe. Quo ergo pertinet. nõne duode⸗

cim hoꝛe ſũt diei?: Quia vt diẽ ſe eſſe oſtẽ?

deret: duodeci diſciplos elegit. Si ego ſũ
inquit dies et vos hoꝛe: nunqͥd hoꝛe diei
conſiliũ dant: hoꝛe diẽ ſequũtur:non di
es hoꝛas:Si ergo illi hoꝛe:qͥd ibi iudas⸗
Et ipſe inter duodecim hoꝛas:qui ſi hoꝛa
erat:lucebat. Sed dominus in hoc ver⸗
bo non ipſum iudam:ſed ſucceſſoꝛem ipfſi⸗
us pꝛeuidebat. Juda enim cadente.ſuc⸗
ceſſit mathias: et duodenarius numerus
manſit. Mon ergo fruſtra duodecim diſci
pulos elegit dominꝰ:niſi qͥa ipᷣe ſpũalis?⸗

Coꝛ. iiij:

— —

—
— – S

.
.
ſc
i⸗
fe/
tate
ain
hote
po⸗

Keit en
*

„(En
t

Zob. Tract. XCIX EA.

zNt dies. Sequãtur ergo hoꝛe diẽ/pᷣdicent bo nis/moꝛtis conſumatio / vita eterna cũ
re diem/hoꝛe illuſtrent᷑ a die. hoꝛe illumi gelis: hoc omnes inuacer pturi ſnnnna⸗
nent᷑ a dic: et ꝑ hoꝛaꝝ pꝛedicatõem credaat Mam requiem que continuo poſt moꝛteʒ
int mundus in diẽ. ( Hoc ergo ait de cõpen datur:ſi ea dignus eſt/ tunc accipit quiſq;
idi hn 5 dio.AMe ſequimini:ſi nõ vultis offendere Ccum moꝛitur. Pꝛioꝛes acceperũt patriar⸗
dei Et poſt hec dicit eis. Laʒarus ami che: videte exquo requieſcunt. Poſterio
aſit us noſter vormit: ſed vado vta res pꝛophetc/recentes apoſtoli/ multo re
h ſomno excitem eum. Verum dixit: ſo centioꝛes ſancti martyres: quotidie boni
ſsen roꝛibus moꝛtuus erat: domino doꝛmiebat fſideles: Et alij in iſta requie tam diu ſunt
M Hominib moꝛtuus erat:qui cum ſuſcira alij non tam diu: alij paucioꝛibus annis:
geß re non poterat. Nam dñs tanta eum facili alij recẽti tꝑe. Cũ vero ab hoc ſomno eui
en tate excitabat de ſepulcro:quãta tu nõ ex gilabunt: ſimul omẽs quod pꝛomiſſum eſt
ge citas voꝛmientẽ de lecto. Ergo ſecundum accepturi ſunt. Laʒarus amic noſter doꝛ
tſn potentiã ſuã dixit doꝛmientẽ: quia et alj mit: ſed vado vt a ſomno excitem cum.
e moꝛtui dicti ſunt in ſcripturis ſepe doꝛmi Hirerunt ergo diſcipu Quomodo &
The.iiij. Entes:ſicut apoſtolus dicit.he doꝛmienti intellexerunt:ſic reſponderũt. omine
i bus autẽ nolo vos ignoꝛare fratres:vt nõ ſi dormit ſaluus erit. Solet enun erre
h cCcontriſtemini ſicut et ceteri qui ſpem non ſomnus egrotantiũ:ſalutis indiciũ.Pixe
de haꝛ/abent. Ideo et ipſos doꝛmietes appella⸗ rat autem ieſus de morte eius: illi
Nae uit: quia reſurrectuꝛos pꝛenũciauit. Doꝛ⸗ gqutem putauerũt quod de dormi
ud mit ergo omnis moꝛtuus:et bonus et ma-⸗ cjione ſomni dicvr. .OOte
b6 lus Sed auoms i n ipſis qui quo⸗ Hone ſomni diceret. Tunc ergo di
3 . lus Sed quomõ intereſt in ipſis qui quo⸗ xit eis ieſus manifeſte. S Sr
uiſa tidie doꝛmiunt ⁊ exurgunt:quid quiſq; vi enim dixerat d naniteſte Subobſcure H
dot deat in ſomnis: alij ſentiunt leta ſomnia: La vormit. Au ergo maniteſteecꝛ:
alii toꝛausgtia it i froer⸗ grus mortuuſeſt: 2 audeo .
p alij toꝛquẽtia ita vt euigilans doꝛmire ti⸗ 3 2 gaudeo ꝓ
o⸗ meat ne ad ipſa iterum redeat: ſic vnuſqf bpter vos vt credatis quia non erꝙᷓ
q; hominũ cum cauſa ſua doꝛmit/cum cau ibi: Sed ſcio quia moꝛtuus eſt. Eger em̃
ie ſa ſua ſurgit:et intereſt quali cuſtodia qͥſ⸗ moꝛtuus fuerat nunciatus. Sed quid
n qʒ recipiatur/ad iudicẽ poſtea pꝛoducen⸗ lateret eũ qui ci cauerat: et ad cuiꝰ manꝰ
ei dus. MHam et reccptiões in cuſtodia ꝓme aaαπcntis exicrat: Hoc eſt quod ait.
,Coriii⸗ ritis cauſarũ adhibentur. Alios iubentur Saudeo ꝓpter vos vr credatis qᷣa nõ ibi
. cuſtodire lictoꝛes/ vumano et miti offieio erann: vt iam inciperent admirari: quia do
e uiuutcq; ciuili. Alij tradunt᷑ optionibꝰ: alij mit minus potuit dicere moꝛtuũ: quod nec vi
u ttuntur in carceré: æin ipo carcere non om dete nec audierat Abiſane meminiſſe
⸗ nes ſed pꝛo meritis cauſarũ / in ima carce- debemus: quod adhuc etiã ipſoꝝ diſcipu
hi nls contrudũtur. Sicut ergo diuerſe cuſto loꝛum qui in eũ crediderãt/ miraculis edi
Net Ddie agentiũ in officio:ſic diuerſe cuſtodie ficabat᷑ ſides. Mõ vt eg que no erat eſſe in
dloG moꝛtuoꝝ et diuerſa merita reſurgentium. (iperet: ſedvt ea quc iam eſſe ceperat/cre
ſt· Nuce. xvj. Receptus eſt paup: receptus eſt et diues: ſceret: quamuis tali verbo vſus ſit: quaſi
pſi Sed ille in ſinu abꝛae: ille vbi ſitiret ⁊ gut Lunc credere inciperent. Non eniʒ ait. gau
iei tam non inueniret. Habent ergo oẽs ani⸗ deo ꝓpter yt ſides veſtra augeatur
iuiu· me: vt ex hac occaſiõe inſtruã caritateʒ ve ſiue firmetur: ed ait vt credatis. Quod in
“ fſtram: habent omnes anime cũ de ſeculo telligendũ eſt: vt amplius robuſtiuſq; cre

exierint: diuerſas receptiões ſuas:habent datis. Sedq eamus ad eum · Dixit er
7 iiij. ſentẽ.di. gaudiũ boni:et mali toꝛmenta.Sed cũ fa go thomas qui dicitur didimꝰ

Hxlv. ca. . cta fuerit reſurrectio ⁊ bonoꝝ gaudiũ am cõdiſcipulos.Eamus etnos:⁊ mo
no⸗ dichuoeh naler toenete rre inarin riamur cum illo: Uenit itaq; ieſus
mns eReerosgquebunk. Kecepti ſunt in et inuenit eum quattuor dies iam
ſ bacetnrectbonina 6. õ inmonumento Pabentem . qua⸗
/marty. leles. omne e ad⸗ kuoꝛ diebus multa quidem dici poſſunt. ſi
. Luc in fine recepturi ſunt quod ꝓmiſit de orehaent dn em dici poſſunt. 4

Fa oni d in cut ſe habent obſcura ſcripturaruʒ: que
us. Pꝛomiſſa enn eſt reſur ectio etiam car vdiüſitate intelligetiũ mitos ſeni⸗ parluͤr

La. XxI.

——

Joh. Tract. XIIX

Dicamus et nos: quid nobis videat᷑ ſigni
ficare moꝛtuus quadriduanus. Quomo⸗
do enim in illo ceco intelligimus quodã⸗
modo humanum genus: ſic foꝛte et in iſto

moꝛtuo: multos intellecturi ſumus. Di⸗

uerſis em̃ modis vna res ſigniſicari poteſt
Homo quando naſcitur:iam cũ moꝛte na
ſcitur: quia de adã peccatũ trahit. Vnde
Ro.v: dicit apłs. Per vnũ hominẽ peccatu itra
uit in mundũ et per peccatum moꝛs:et ita
omnes hoĩes pertrãſijt:in quo omnes pec
cauerũt.Ecce habes vnũ diem moꝛtis:qð
homo trahit de moꝛtis ꝓpagine.Deinde

creſcit:incipit accedere ad raciõales ãnos

vt legem ſapiat naturalẽ.quã omnes ha⸗
bent in coꝛde fixam Quod tibi nõ vis: alij
Tho.iiij. ne feceris. Nunqͥd hoc de pagãis dicitur:

et non in natura ipa quodammõ legitur?

Furtum vis pati? Vtiq; nõ vis Ecce lex ĩ
coꝛde tuo.Quod nõ vis pati:facere noli.
Et hanc legem tranſgrediunt᷑ homĩes.Ec
ce alter dies moꝛtis. Data eſt lex etiã diui

nitus:per famulũ dei moyſen.Dictũ eſt il

Exo.xx. lic: Ho occides/nõ mechaberis/nõ falſum
teſtimoniũ dices/honoꝛa patrẽ et matrẽ:
non cõcupiſces rẽ ꝓximi tui Ecce lex ſcri

pta eſt:et ipſa contẽpnit᷑.Ecce tercius di⸗
es moꝛtis. Quid reſtat? Venit ⁊ euange

Math.iij: lium: pꝛedicatur regnũ celoꝝ:diffamatur

vbiq; chꝛiſtus:minatur gehenna/vita pꝛo⸗

mittit᷑ eterna: ⁊ ipſa cõtempnitur Trãſgre
oiuntur homiĩes euangeliũ.Ecce quartus

dies moꝛtis. Merito iã fetet. Nunqͥd ⁊ ta
libus negãda eſt miſericoꝛdia? Abſit.Eti

Textus pa⸗ am ad tales dominꝰ excitandos: non de⸗

be Eegu dignatur accedere. Multi auteʒ ex iu

iuxta ihero⸗ deis venerant ad martha et mari⸗

—

ſolimã qua⸗ qm:vt conſolarentur eas de fratre

ſi ſtadijs qn ſuo. Martha ergo vt audiuit:quia
decim. dominus venit: occurrit illi: Ma⸗/⸗

hh ria autem domi ſedebat Dirxit er

go martha ad ieſum Dñe ſi fuiſſes
hic:frater meus non fu

„ —
metmon

— —

us: ſj̊ ⁊ nũc ſcio: qa quecũq; popo
on

ſceris a deo: dabut tibi deus. R

dixit ſed ⁊ modo rogo te: vt reſuſcites fra
trem meũ. Vnde enĩ ſciebat/ſi fratri eius

reſurgere vtile fuerit.hoc tãtũ dixit:ſcio

quia potes /ſi vis facis. Vtrum enim faci
es / iudicij tui eſt:ñ pꝛeſumptiõis mee.Sʒ
⁊ nunc ſcio: qͥa quecũq; popoſceris aideo

ſſet mortu

dabit tibi deꝰ. Dicit illi ieſus. Reſur⸗
get frater tuus Hoc ambiguũ fuit. iõ
enim ait. modo reſuſcito fratrẽ tuum:ſed
reſurget frat tuꝰ. Dicit ei martha:ſcio
uia reſurget in reſurrectiõe:in no
uiſſimo diẽ· De illa reſurrectiõe ſecura
ſum:de hac incerta ſum. Dicit ei ieſus.
Ego ſum reſurrectio et vita. Dic
reſurget frater meuſ in nouiſſimo die. Ve
rum dicis.Sed per quẽ tunc reſurget:põt
et modo:quia ego ſum inqᷣt reſurrectio et
vita. Audite fratres:audite qͥd dicat.Cer
te tota expectatio erat circũſtanciũ: vt re
uiuiſceret laʒarus:vnus moꝛtuus quadri⸗
duanus. Audiamꝰ et reſurgamus.Quam
multi ſunt in hoc populo:quos pꝛemit cõ⸗
ſuetudinis moles. Foꝛte audiũt me qui⸗
dam:quibus dicitur. Nolite inebꝛiari vi⸗ Eph.v.
no in quo eſt luxuria. Dicunt.MNõ poſſu⸗
mus: Foꝛte audiũt me aliqui immũdi: la
ſciuijs et flagitijs inquinati: quibus dicit᷑
Nolite hoc fecere ne pereatis. Et reſpon
dent. Non poſſumꝰ tolli a cõſuetudie no
ſtra. O dñe:iſtos reſuſcita. Ego ſum inqt
reſurrectõ et vita. Ideo reſurrectio/ quia
vita. Qui credit in me:etia ſimortu
us fuerit viuet · Et om̃is qui viuit
et credit in me:non moriet᷑ ineter-
num. Quid eſt hoc:qui credit in me etiã
ſi moꝛtuus fuerit viuet:ſicut laʒarus moꝛ⸗
tuus eſt viuet? Quia non eſt deꝰ moꝛtuo
rum ſed viuoꝝ.De olim moꝛtuis patribꝰ:
hoc eſt de abꝛas: et yſaac: et iacob:tale re ath. xxij.

ſponſum iudeis dedit. Ego ſuʒ deus abꝛa

am et deus iſaac/et deus iacob. Mõ eſt de
us moꝛtuoꝝ:ſed viuoꝛũ. Omnes enim illi
viuũt.Crede ergo:et ſi moꝛtuus fueris vi
ues.Si aũt non credis:et cũ viuis moꝛtu⸗
us es. Pꝛobemus et hoc:quia ſi nõ credis
et viuis:moꝛtuus es.Cuidã dñs differen⸗
ti ſequi eũ et diẽẽti:eam pꝛius ſepelire pa .
rẽ meũ: ſiue inqͥt moꝛtuos ſepelire moꝛtu Math: viij:
os ſuos:tu veni ſeq̃re me.Erat ibi moꝛtu⸗
us ſepeliendꝰ:erant ibi et moꝛtui:moꝛtuũ
ſepulturi. Ille moꝛtuus in carne:illi in ani
ma. Vnde moꝛs in anima:? Quia nõ eſt ſi
des Vnde moꝛs in coꝛꝑe:?: Quia nõ eſt ibi
anima: Ergo anime tue aĩa ſides eſt. Qui
credit in me inquit: etiã ſi moꝛtuus fuerit ĩ
carne/viuet in anima: donec reſurgat ⁊ ca
ron unq; poſtea moꝛitura:hoc eſt qui cre⸗
dit in me:licʒ moꝛiat᷑ viuet.Et omnis qui

no

ſas
De⸗
pot
et
er
ſe
⸗
n

ℳ.

u⸗
ſu⸗
le
lat
on
no
nqt
uis
n
/7
1
.
1
4
ee ab
Wa
Kde
mili
wmsy
non⸗
gedis
feren⸗
r ℳ.: 1
m⸗
us
jann
eſtſi
ſwi
QOu
lentl
140
al⸗

„*„

viuit in carne et credit i me: et ſi moꝛiatur
ad tempus ꝓpter moꝛtem carnis: non mo
rietur in eternũ ꝓpter vitam ſpiritus ⁊ im
moꝛtalitatẽ reſurrectiõis oc eſt quod
ait. Et omnis qui viuit et cre
moꝛietur in eternum. Credis hoc: Ait
illi· vtiqʒ domie.Ego credidi:quia

—
—
———————————E—E—E—EEE

tu es chriſtus filius dei:qui in hũc

mundũ veniſti:. ñ ̊ credidiſti:? Ere

„ —

didi qᷣa tu es reſurrectio:credidi qᷣa tu es

vita.Credidi:quia qui credit in te ⁊ ſi mo
riatur viuet:et qui viuit et credit in te nõ
morietur in eternũ.Et cuʒ hec dixiſſet

—

abijt et vocauit mariam ſororeʒ ſu

— — —

am ſilentio dicens Magiſtera 6:
et vocat te:Aduertendũ eſt: quẽadn
dum ſuppꝛeſſam vocem ſilentiũ nuncupa⸗
uit. Naʒ quomõ ſiluit que dixit:magiſter

adeſt et vocat te? Aduertendũ etiã queʒ
admodũ enãgeliſta non dixerit:vbi vł qñ
vel quomõ mariã dominꝰ vocauerit: vt B

in verbis marthe potius intelligeret᷑ nar⸗

ationis bꝛeuitate ſeruata. Illa vt audi
uit: ſurgit cito et venit ãd eum. Tlo

dũ em̃ venerat ieſus in caſtellũ: ſʒ

erat adhucin illo loco:vbioccurre
rat ei martha Judei igitur qui erat
cum illa in domo et conſolobatur
eam:cum vidiſſent mariam qᷣa cito
ſurrexit et exiit:ſecuti ſunt eam di⸗
centes:quia vadit ad monumẽtuʒ
vt ploret ibi.¶ Quare pertinuit hoc a

euangeliſta narrare? Ut videamꝰ que oc

caſio fecerit:vt plures ibi eſſent quado la
zarus reſuſcitatus eſt. Putãtes eniʒ iudei
ꝓpterea illam feſtinare vt doloꝛis ſui ſo⸗
laciũ lachꝛimis quereret: ſecuti ſunt eaʒ:
vt tam grande miraculũ q̃driduãi moꝛtui
reſurgẽtis teſtes plurios inueniret. Ma

ria autẽ cuʒ veniſſet vbi ieſus erat

videns eum cecidit ad pedes eius

et dixit ei · Domie ſi fuiſſes hic:fra⸗

ter meus nõ eſſet moꝛtuug· Jeſus
ergo vt vidit eam plorantẽ et iude

—

os qui cum illa erat plorantes: fre

muit ſpuͦ et turbauit ſemetipm et
dixit: bi poſuiſtis eũ: Meſcio qᷣd
nobis inſinuauit fremẽedo ſpiritu et turbã

edit in me:nõ

no

—
—
—

—

do ſeipᷣm. Quis em̃ eum poſſet niſi ſeip⸗

ſum ipe turbare. Itaq; frẽs mei:pꝛimo hic
attendite poteſtatẽ:et ſic inqrite ſigniſica
tionem. Turbaris tu nolens.turbatus eſt

chꝛiſtus quia voluit.Eſuriuit ieſus: verũ

eſt/ſed quia volut. Doꝛmiuit ieſus verũ
ẽ ſʒ aꝛ voluit.Cõtriſtatus eſt ieſus:verũ
eſt / ſeg quia voluit. Moꝛtu⸗ eſt ieſus ve⸗
rum eſt:ſed quia voluit. In illius poteſta

te erat:ſic vel ſic affici vel non affici. Uer

bum eni animam ſuſcepit et carnẽ:tocius
hõinis ſibi coaptãs:in perſone vnitate na
turam: Mam et anĩa apoſtoli vᷣbo illuſtra
ta eſt. Anima petri vbo illuſtrata eſt Aia
pauli/⁊ alioꝝ apoſtoloꝝ: ſctõꝛuʒ ꝓpheta
rum verbo illuſtrate ſunt anie: ſed de nul
la dictum eſt / verbũ caro factũ eſt: de nul
la dictũ eſt:ego et pater vnũ ſumus.Ani⸗
ma et caro chꝛiſti cũ vᷣbo dei:vna perſona
eſt / vnus chꝛiſtus eſt: ac per q̊ vbi ſumma
poteſtas eſt/ſecundũ voluntãtis nutũ tra
ctatur infirmitas.hoc eſt turbauit ſemet⸗
ipſuʒ: ¶ Dixi poteſtatẽ:attẽdite ſignifica
tionem. Magn“ reus eſt/quẽ moꝛtis q̃dri
duuʒz et illa ſigniſicat ſepultura:Quid eſt
ergo quod turbat ſemetipᷣm chꝛiſtus? niſi

väyt ſigniſicet tibi quomõ turbari tu debe⸗

as:cum tanta mole peccati grauaris ⁊ pꝛe
meris?:? Attendiſti em̃ te:vidiſti te reũ:cõ⸗
putaſti tibi. Alud feci et peꝑcit mihi deꝰ:

illud commiſſi et diſtulit me. Euangeliuʒ

audiui:et contẽpſi. Baptiſatus ſum:⁊ ite

rum ad eadẽ reuolutus ſum. Quod facio.
quo eo:vnde euado? Quãdo iſta dicis:iã

—

Joh. j.

D

fremet chꝛiſtus:quia fides fremit. In vo⸗

ce frementis aparet ſpes reſurgentis:ſi ip
ſa ſides eſt intus: ibi eſt chꝛiſtus fremens
Si fides in nobis:chꝛiſtus in nobis. Quid

eni aliò ait apoſtolꝰ habitare chꝛiſtũ per
ſidem in coꝛdibus veſtris? Ergo fides tua

de chꝛiſto:chꝛiſtus eſt in coꝛde tuo: inc
eſt ilud qð doꝛmiebat in naui: et cũ peri⸗
clitarent᷑ diſcipuli:iam iĩminẽte naufragio
acceſſerunt ad eũ:et excitauerũt eũ.Sur
rexit chꝛiſtus: imꝑauit ventis et fluctibꝰ:

intrant venti coꝛ tuum: vtiq; nauigas:vbi

fluctus:turbant nauem. Qui ſunt ventię⸗

Audiſti conuiciũ iraſceris: conuiciũ ven⸗

Math. viij.

æt facta eſt trãquillitas magna. Sic et tu·

hanc vitam tanquꝗ pꝛocelloſuʒ et perica
loſũ pelagus tranſis:intrant venti:mouẽt

tus eſt:iracundia fluctꝰ eſt. Periclitaris:
diſponis reſpõdere/ diſponis maledictuʒ
pꝛo maledicto reddere:iã nauis ꝓpiquat
naufragio.Excita chꝛiſtũ doꝛmiẽtẽ. Jo
enĩ fluctuas et mala pꝛo malis reddere pᷣ⸗
paras:quia chꝛiſt doꝛmit in naui. In coꝛ
de enĩ tuo ſomnꝰ chꝛiſti: obliuio ſidei.Nã
ſi excitas chꝛiſtũ.ideſt:recolas fidẽ: quid
tibi dicit tanq; vigilans chꝛiſtus in coꝛde
tuo? Ego audiui:demoniuʒ habes:et pꝛo
eis oꝛaui. Audit dominꝰ et patitur: audit
ſeruus et indignatur. Sed vindicare vis
Quid eni? Ego iam ſum vindicatus⸗: Cũ
hec tibi loquitur ſides tua:quaſi imꝑatur

ventis et fluctibus/et ſit tranquilitas ma
gna. Quomodo ergo hoc ẽ excitare xpᷣm

in naui/excitare fidem:ſic in coꝛde homis
quem pꝛemit magna moles et conſuetu-
do peccati/in coꝛde hominis tranſgreſſo⸗
ris etiam ſancti euãgelij ↄtemꝑtoꝛis ⁊ pe
narum eternarũ. Fremat chꝛiſtus:in cre⸗
pet ſe homo: Audi adhuc. ¶ Fleuit chꝛi⸗
ſtus:fleat ſe homo.Quare eni fleuit chꝛi⸗

ſtus:niſi quia flere hominẽ docuit. Qua⸗

re fremuit et turbauit ſemetipſum/niſi qͥa

ſidgdes hominis ſibi merito diſplicentis: fre
mere quodãmodo debet in accuſatione

maloꝛũ operũ:vt violẽtie penitẽdi cedat

conſuetudo peccãdi? Et dixit:vbi po/

ſuiſtis eum: Sciſti quia moꝛtuus ſit: et
vbi ſit ſepultus ignoꝛas? Et iſta ſigniſica⸗
tio eſt: quia ſic ꝑditũ hominẽ quaſi neſcit
deus. Mon auſus ſum dicere neſcit. Quid
eni ille neſcit? Sʒ quaſi neſcit. Vnde hoc
pꝛobamus? Dominũ audi dicturũ in iudi
cio. Non noui nos:diſcedite a me. Quid ẽ
non noui vos? Non vos video ĩ luce mea
Mõ vos video in illa iuſticia quam noui.
Sic et hic tanq; neſciens talem peccatoꝛẽ

dirvit: vbi poſuiſtis eü: Talis eſt vox dei ĩ
paradiſo poſtea quã hõ peccauit. Adam

tus eſtieſus. Dixerunt ergo iuc

eſt amabat eum? MHon veni vocare iuſtos

vbi es Hicunt ei :.Domie veni et vi⸗
dei Zl eſt vide? Miſſerere Uidet eni
domĩus quãdo miſſeret᷑: vnde illi dicitur
Vide humilitatẽ meam et laboꝛẽ mecum:
et dimitte oĩa peccata mea.Et lacrima⸗/

a⸗3
—

Ecce quomodo amabat eum.Quid

ſed peccatoꝛes in penitẽtiꝗ: Quidã au
tem dixerũt ex ipſis. Non poterat

Tract. XLIIX

te:ſi diſponis reuiuiſcere.

audis: ſed propter po
cumſtat dixi vt cregat

2 — »„
— * . 4
. . .——' .
— . . 4
* 2 . 1 ℳ
— —
. –

hic qui aperuit occulos ceci facere
vt et hic non moreretur? Qui noluit
facere vt non moreretur: plus eſt quod fa
cturus eſt vt moꝛtuus ſuſcitetur.⸗ eſne
autem rurſus fremeſin ſemetipſo:
venit ad monumentu. Fremer et in
B e. Omni hõini di⸗
citur qui pꝛemitur peſſima conſuetudine
Venit ad moumentũ. Ergt autem ſpe

lunca: et lapis ſuppoſitus erat ei. =ro xrrir.
Moꝛtuus ſub lapidereus ſub lege Scitis Exo. xxxij.

enim quia lex que data eſt iudeis:in lapi⸗

de ſcripta eſt. Oẽs autẽ rei:ſub lege ſũt:

bene viuentes in lege ſunt. Juſto lex poſt
ta non eſt. Quid eſt ergo lapidẽ remoue⸗ j. Thi:je
re? Gratiã pꝛedicate. Apoſtolꝰ enĩ paulꝰ

miniſtrũ ſe dicit noui teſtamẽti: non litte⸗
ra ſed ſpiritu. Mam littera inquit occidit: ij.Coꝛ.iij.
ſ Hiinte utez viniffeat. Littera inquit oc
cidens:quaſi lapis eſt premẽs. Remo⸗/ —
ey. remouete g1005 Textusha⸗ 5R

dus:gratiã pꝛedicate.Si enĩ data eſſet lex bantr lant⸗

que poſſit viuiſicare:omnino ex lege eſſet

iuſticia: ſed concluſit omnia ſcriptura ſub dem.

peccato: vt ꝓmiſſio ex ſide ieſu chꝛiſti da⸗ Bal. iij.

retur credentibꝰ.Ergo remouete lapideʒ.

Dicit ei ſoror eiꝰ qui mor
tuus ſuerat.Domie iam fetet:q̃dri

duanus enim ẽ. Dicit ei ieſus.Nõ
ne dixi tibi:quia ſi credideris vide
bis gloriam dei: Quid eſt videbiſ glo
riam dei? Quia ⁊ putentẽ:et quadridua⸗
uum reſuſcitat.Omnes enĩ peccauerũt:⁊

egent gloꝛia dei.Et vbi habũdauit pecca

tum ſuphabundauit et gratia. Tulerũt Rho · il·

go lapiden. Jeſus tẽ ele
ſurſum occulis dixit. Dater grati-
as ago tibi: quoniam audiſti me-

Ego autem ſciebã quia ſemper me

S

ulu quicir
ti.· Hec cum dixiſſet:voce magna
clamauit.Fremuit/lacrimatꝰẽ/vocẽ ma
gna clamauit.Quam difficile ſurgit:queʒ
moles male conſuetudinis pꝛemit: Sʒ tñ

ſurgit: occulta gratia intuſ viuificatur:ſur

git poſt vocem magnam. Quid eſt factũ?
Voce magna clamauit.Lꝗʒare vẽi fo⸗
ras et ſtati prodijt qui fuerat mor
tuꝰ ligatus manꝰ ⁊ pedes inſtitis

hep

=☛
= =

gbi

4—0
—
=—
—

i

mun moꝛtui. Pꝛoceſſit et adhuc ligatus eſt: ad
ldi vdvjiiuc inuolutꝰ: tñ iam foꝛas ꝓceſſit. Quid
ſigniſicat: Quãdo contẽpnis:moꝛtuus ia
ces.Et ſi tãta quãta dixi contẽ pnis:ſepul
ſpe tus iaces.Quãdo cõſiteris:ꝓcedis: Quid
e Ero eſt enĩ ꝓcedere:niſi ab occultis velð exe⸗
ns undo te manifeſtare? Sʒ vt cõſitearis:deꝰ
n facit magna voce clamando:ideſt. magna
1: gratia vocando. Ideo cũ pꝛoceſſiſſet moꝛ
N tuus adhuc ligatus confitẽs et adhuc reꝰ:
Thift vt ſoluerentur peccata eius:miniſtris hoc
le dixit dominus: ſoluite illũ:et ſini⸗
HWH te abire? Quid ẽ ſoluite et ſinite abire⸗
iniſlai⸗ Mat. xvj. Que ſolueritiſ ĩ tra ſoluta ert ĩ celo Mlti
to Tvj. ergo er iudeis qͥ venerat ad maria
, Lemnen ⁊ viderũt que fecit ieſus:credider̃t
be Ath in eum. Quiqaʒ autẽ ex ipſis abie
ſr olirin runt ad phariſeos: et dixeruũt eis qᷓ
r den. fecit ieſus. Mon omnes ex iudeis qᷣ con
KAiij. uenerant ad maniã:crediderũt:ſed tamen
dg⸗ mulcxi. Quidã vero ex eis:ſiue ex iudeis qꝗᷣ
iſe cõuenerãt:ſiue ex eis qui crediderãt:abie
nor runt ad phariſcos et dixerũt eis que fecit
G ileelſus:ſiue annũciãdo vt ⁊ ipſi crederẽt:ſi⸗
1 uee potius pꝛodendo vt ſeuirent. Sed quo
e modolibet et a quibuſlibet: ad phariſe⸗
ſ WM os iſta perlata ſunr. (volſegerut pon
tmtfiiſices ęt phariſei conciliũ: et dice⸗
1 hboꝛaliit. Muid facimus? tiec tamẽ dice
a gwi⸗ bant credamus. Plus em̃ perditi homies
at Noc⸗ cogitabant quomõ nocerent vt perderent
G6 quaã quomõ ſibi cõſulerent ne perirẽt. Et
n⸗ tamẽ timebãt.et quaſi conſulebant. Dice
. bant em̃.Quid facemus: Quia hic ho
⸗ mo mlta ſigna facit. Si dimittim⸗
iar eum ſic: omnes credent in eum: et
u⸗ yenient romani: et tollent noſtruʒ
ocum et gentem. Zempoꝛalia perde⸗
1 re timuerũt᷑:et vitam eternã non cogitaue
n runt:ac ſic vtrũq; amiſerunt.Nam et rõa⸗
le ni poſt domini paſſionẽ et gloꝛificationeʒ
n⸗ tulerunt eis et locũ et gẽntẽ expugnãdo
ſar Aat:viij. et tranſferẽdo:. Et illud eos ſequit᷑ quod
ai⸗ alibi dictũ eſt. Filij autẽ regni huius ibũt
fo⸗ in tenebꝛas exterioꝛes.Hhoc autẽ timue
nor runt:ne ſi omnes in chꝛiſtũ crederent ne⸗
ns mo remaneret qui aduerſus romanos/ci⸗

.

et facies illius ſudario erat ligata.
Quomõ ꝓceſſit ligatis pedibꝰ mirris: ⁊
non miraris quia ſurrexit quadriduanꝰ ?
In vtroq; potentia domini erat:nõ vires

** 1. Act. X LIX
. —.— ,
—

—

uitatem dei templũ q; defenderet: quoni⸗

am contra ipſum templũ ⁊ contra ſi uas pꝗ

ternas leges/doctrinam cheiſti eſſe ſentie

. . . .

bant. Unꝰ autem ex ipſis caiphas:
cum eſſet pontifex anni illius: dir⸗
it eis Uos neſcitis quicq; nec cogi
tatis:quia expedit uobis vtvnuę
moriatur homo pro populo: ⁊ nõ
tota gens pereat. Hoc autema ſe
metipſo non dixit:ſed cũ eſſet pon
tifer anni illiꝰ prophetauit. ic do⸗
cemur:etiã homies malos pꝓphetie ſpiri⸗
tu futura pꝛcdicere. Quod tame euange⸗
liſta diuino tribuit ſacramẽto: quia ponti

fex fuit id eſt ſumus ſacerdos. Poteſt au

tem mouere quomõ dicatur pontifex an⸗
ni illius: cum deus vnũ conſtituerit ſum⸗
mum ſacerdotẽ: cui moꝛtuo vnus ſuccede

ret. Sed intelligendũ eſt/per ambitiones
et contentiões inter iudeos poſtea conſti

tutum vt plures eſſent:et per annos ſingu
los vicibꝰ miniſtrarent. Mã et de zacharia
hoc dicitur: Factũ eſt aũt cum ſacerdotõ
fungeretur ʒacharias in oꝛdine vicis ſue
ante deum: ſecundũ conſuetudinẽ ſacer⸗

docij ſoꝛte exijt vt incenſum poneret: in⸗

greſſus in templũ domini hĩc aparet plu
res eos fuiſſe: et vices ſuas hahuiſſe. Naʒ
incenſum nõ licebat ponere niſi ſummo ſa
cerdoti:et foꝛte etiã vnũ annuʒ plures ad
miniſtrabant: quibꝰ alio anno alij ſuccede
bat: ex quibꝰ ſoꝛte exibat quis vt incen⸗
ſum poneret. Quid eſt ergo quod pꝛophe
tauit caiphas: quig ieſus moriturus
erat y aalte⸗ Et non tant e⸗
te: ſed vt filios dei qui erant diſꝑ⸗
ſi congregaret in vnum.Hoc euãge⸗
liſta addidit: Nam caiphas de ſola gente
iudeoꝝ pꝛophetauit:ĩ qua erant oues de
quibus ait ipſe dominꝰ: non ſum miſſus:
niſi ad oues que perierũt domꝰ iſrael. Sʒ
nouerat euãgeliſta eſſe alias oues que nõ

.

Luce. j.

.

Mat. xv⸗

erãt de hoc ouili/ quas opoꝛtebat adduci Joh.x:
vt eſſet vnũ ouile et vnus paſtoꝛ.hec au

tem ſecundũ pꝛedeſtinationẽ dicta ſunt.
Mã neq; oues eiꝰ:nec filij dei adhuc erãt:
qͥ nec dũ crediderãt . Ab illo ergo die
5 gitauerut vt nergceeniet. Je
ng erge ergo iam non in palam ambu
labat apud iudeos:ſe abijt in re⸗

gionem iuxta deſertũ in ciuitatem
que dicitur effrem: ęt ibi moꝛaba⸗/
tur cum diſcipulis ſuis. Hõ quia po
tentia eius defecerat:in quavtiq; ſi vellet
er palam iudeis conu erſaretur et nihil ei
facerent:ſed in hominis infirmitate viuen
di exemplũ diſcipulis mõſtrabat: Ja quo
apwaret non eſſe peccatum: ſi fideles eius
qui ſunt membꝛa eius/oculis perſequenti
um ſe ſubtraherẽt: et furoꝛẽ ſceleratoꝛum
latendo potius deuitarent:quã ſe offeren
do magis accẽderent: BVBW

¶ Explicit tractatꝰ quadrageſlimus
nonꝰ . Incipit tractatꝰ qnqgeſun
Ab eo quod ait. Proximũ erat pa

ſca iudeoꝛum. vſq; ad id quod ait.
mũülti propter illum abibat etqe⸗
Ddebat in ie ſum.
.

Eſternã lectio

nem ſancti euangelij de qua lo
MI Ecuti ſumus quod domin de⸗
Dit:hodierna ſequitur:de qua locuturi ſu
mus quod dominꝰ dabit. Quedã in ſcrip
turis tam manifeſta ſunt: vt potius audi⸗
toꝛem quã expoſitoꝛeʒ deſiderent. In eis
nos im noꝛari non opoꝛtet: vt neceſſarijs
in quibus immo ꝛandũ eſt.tempus ſuffici⸗
at.
deorum. Bllij diẽ feſtũ /iudei cruẽtũ!
ere dñi ſanguie voluerũt. Illo die feſto
occiſus ẽ agnꝰ:qͥ nobis eũdẽ diẽ feſtũ ſuo
ſanguine conſecrauit. Conſiliũ erat inter
iudeos de occidendo ieſu. Ille qui de ce⸗
lo venerat pati:ꝓpiquarevoluit loco ber
ſionis:qͥa iminebat hoꝛa paſſionis:Aſce⸗
derunt ergo muſt iheroſolima. de
regione ante paſca: vt ſanctifi
ſei H os. Hoc faciebant iudei ſecundum
pꝛeceptũ domini per ſanctũ moyſen in le⸗
ge mandatũ: vt die feſto quo paſca erat/
omnes vndiq; conuenirẽt: et illius diei ce
lebꝛatione ſanctificarent᷑. Sed illa celebꝛa
tio/vmbꝛa erat futuri. Quid eſt vmbꝛa fu
turi? Pꝛophetia chꝛiſti vẽturi: pꝛophetia
pꝛo nobis illa die paſſuri:vt tranſiret vm⸗
bꝛa/et lux veniret:vt tranſiret ſigniſicatio

Droximum WD
5

—

et veritas teneretur. abebant ergo iusi
paſca in vmbꝛa:nos in luce.Quid enĩ opꝰ
erat vt dominus eis pꝛeciperet per ipſum
feſtum diem ouem occidere: niſi quia ille

erat de q̊ͥ ꝓphetatũ eſt: ſicut ouis ad imo

landũ ductus eſt? Sanguie occiſi pecoꝛis Eſaic.liij.
iudeoꝛũ poſtes ſignati ſunt. Sanguĩe chꝛi Exo:xij.
ſti frötes noſtre ſignantur: et illa ſignatio
ꝗ̊ erat ſigniſicatio data eſt ab omĩbꝰ ſigna
tis extermiatoꝛem ꝓhibere.Signũ chꝛiſti
a nobis repellit exterminatoꝛẽ: ſi coꝛ nrjm
recipiat ſaluatoꝛẽ.Quare hoc dixi? Quia
multi poſtes habent ſignatos: et iutus nõ

maner hahitatoꝛ. Agitatoꝛes facile habẽt

in fronte ſignũ chꝛiſti:et coꝛde non recipi⸗
unt verbũ chꝛiſti. Ideo dixi fratres quod
repeto:ſignũ chꝛiſti a nobis repellit exter
minatoꝛẽ: ſi coꝛ noſtrũ habeat chꝛiſtũ ha⸗
bitatoꝛẽ.hec dixi:ne quis foꝛte cogitaret
quid ſibi vellent iſta feſta iudeoꝝ. Venit
ergo ieſus tanq; ad victimam:vt verũ pa⸗
ſca nos haberemus:cum eius paſſionẽ tã⸗
quã ouis ĩmolationẽ celebꝛaremꝰ. Que
rebant ergo ieſuʒ:ſed male.Beati em̃
qui querũt ieſum:ſed bene.Illi querebãt
ieſum vt nec ipſi haberẽt eum.nec nos:ſʒ
ab ipſis abſcedentẽ ſuſcepimus nos. Re⸗
pꝛehẽdũtur qui querũt: laudant᷑ qui que
runt. Animus em̃ querentis aut laudeʒ in
uenit:aut damnationẽ.habes em̃ et ĩpſal
mis.Confundant᷑ et reuereantur:qui que
runt animã meã. Iſti ſũt qui male qrebãt
Alio aũt loco dicit. Perijt fuga a me: ⁊ ñ Põ.cxl.i
eſt qui requirat animã meam: Culpantur
qui querebant: culpãtur qui nõ querebãt
Ergo queramus chꝛiſtum vt habeamus:

queramuſ vt teneamus.ſed vt non occida

mus. Nam et illi non ideo querebat vt te
nerent: ſed vt cito non haberent. ¶ Que⸗
rebant ergo: et loquebantur inter ſe:
Quid putatiſ:quia nõ venit ad di
em feſtum: Dederunt auteʒ põtifi
ces et phariſei mandatum:vᷣt ſi qs
cognouerit vbi ſit idicet vt appre/
hendant eum. MHos indicemꝰ modo iu
deis vbi ſit chꝛiſtus:vtinã velint audire ⁊
awꝛehendere. Quicũq; ſunt ex ſemine il⸗
loꝛum qui dederant mandatum:vt indiua·
rent eis vbi eſſet chꝛiſtuſ:veniant ergo ad
eccleſiam/audiant vbi ſit chꝛiſtus:et apxꝛe
hendant eum. A nobis audiant:et ex eus

Põ. xxxix

1

di
un
le
mo⸗
wis Eſtr
h Srog
ntio
ſgn
Nſti
In

noᷣ
dit
dl⸗

y
t
enit
⸗
13
le

gelio audiant. Occiſ us eſt a parẽtibus eo

rum:ſepultꝰ eſt: reſurrexit:a diſcipulis ag

nitus:ante oculos eoꝛuʒ aſcendit in celũ:
ibi ſedet ad dexteram patris. Qui iudica⸗

tus eſt:venturus eſt iudex. Audiant et te

neant. Reſpondet.Quem tenebo: Abſen
tem? Quomõ in celũ manũ mittam:vt ibi
ſedentem teneam? Fidem mitte:et tenui⸗
ſti. Parentes tui tenuerunt carne:tu tene
coꝛde:quoniã chꝛiſtꝰ abſens etiã pꝛeſens
eſt. Miſi pꝛeſens eſſet: a nobis ipſis teneri

u Math. xxij. non poſſet.Sed quoniã verũ eſt quod ait

ecce ego vobiſcũ ſum vſq; ad cõſumatio⸗

d .

nem ſeculi. Et abijt /et hic eſt:et redijt/et
nos non deſeriut. Coꝛpꝰ enĩ ſuum intulit

celo: maieſtatẽ non abſtulit mundo ¶ Je
ſus ergo ante ſex dies paſce: venit

bethania: vbi fuerat laʒarus mor⸗
tuus quem ſuſcitauit ieſus. Fece/
rũt autẽ ei ibi cena: et martha mini
ſtrabat. Lazarus vero vnꝰ erat ex

Diſcumbentibus. me putarent homi⸗
nęæs fantaſma eſſe factum quia moꝛtuus

reſurrexit:vnus erat ex recumbentibꝰ.vi⸗
uebat:loquebatur:epulabat᷑:veritas oſtẽ
debatur:inſidelitas iudeoꝝ confundeba⸗

tur. Diſcumbebat ergo ieſus cum laʒaro ⁊

nus impleta eſt ex odore vngueti ai moerems Wend ogotes e Sütiens n
lum:et eundem bonũ odoꝛem alijs ad vi⸗

tam dixit:alijs ad moꝛteʒ. Felices qui bo

ceteris.aliniſtrabat martha vna ex ſoro⸗
ribꝰ laʒari:maria vero altera ſoꝛoꝛ laʒa

rnri: cccepit libraʒ vnguenti nardi pi

ſtici precioſi ⁊ ynxit pedeſieſu ⁊ ex
terſit capillis ſuis pedes eiꝰ: ⁊ do

Facrum audiuimus:miſteriũ requramꝰ.
Quecũq; anima ſidelis vis eſſe cũ maria:
vngue pedes domini pꝛecioſo vnguento:

Vnguentum illud iuſticia fuit:ideo libꝛa

fuit Erat aũt vnguẽtũ nardi piſtici pᷣcioſi
QAuod ait piſtici: locũ aliquẽ credere de
bemus vnde hoc crat vngueutũ pꝛecioſũ
Nec tamẽ hoc vacat:⁊ ſacramẽto optime

conſonat Piſtis grece:ſides dicitur. Que⸗

rebas operari iuſticiã. Juſtus ex ſide vi⸗
uit. Vngue pedes ieſu bene viuẽdo: dñi

nica ſectare veſtigia:capillis terge. Si ha
bes ſuperflua da pauperibꝰ:et domini pe⸗

des terſiſti Capilli eni ſuꝑflua coꝛpoꝛiſ vi
dentur Habes quod agas deſupfluis tuis

LTibi ſuꝑflua ſunt: ſed dõini pedibꝰ neceſ
ſe aria ſunt.Foꝛte in terra domini pedes in

digent. De quibus enĩ niſi de membꝛis ſu
is in fine dicturus eſt. Cũ vni ex minimis
meis feciſtis mihi feciſtis? Sꝑflua veſtra
impediſtis:ſed pedibꝰ meis obſecuti eſtis
Domus autem impleta eſt odoꝛe: mundꝰ⸗

impletꝰ eſt fama bona. Nam odoꝛ bonus

fama bona eſt.QAui male viuũt et chꝛſtiãi
vocantur:iniuriam chꝛiſto faciunt:de qua
libus dictũ eſt: quod per eos nomẽ domi⸗
ni blaſphẽatur Si per tales nomẽ dei blaſ

phemat᷑:per bonos nomẽ dñi laudat᷑. Au

di apoſtolũ:Chꝛiſti bonus odoꝛ ſumus in
inquit in omni loco.Dicitur et in canticis
canticoꝛum:Oleum effuſum nomen tuuz:
Ad apoſtolũ reuoca intentionẽ. Chꝛiſti ĩ
quit bonus odoꝛ ſumus in omni loco: ⁊ in

his qui ſalui fiũt/ et in his qui pereũt.Ali

is ſumꝰ odoꝛ vite ĩ vitã:alis odoꝛ moꝛtis
in moꝛtem.Et ad hec quis idoneus? Oca

ſionem nobis pꝛebet ꝑꝛeſens lectio ſancti

euangelij de odoꝛe iſto ita loqui/ vt et a
nobis ſufficienter dicatur:et a vobis dili⸗
genter audiatur:apoſtolo ipſo ita dicẽte.

Et ad hec quis idoneus? Ergo vt ide nos

conemur loquiinunquid idonei ſumꝰ:aut
vos audire hec idonei eſtis? hhec audire
vos quidẽ idonei eſtis:nos quidẽ ſdonei
non ſumus. ſed idoneus eſt ille qui ꝑ nos
dignetur dicere: quod vobis pꝛoſit audi⸗
re EScce apoſtolus bonus odoꝛ eſt ſicut
dicit ipſe:ſed ipſe odoꝛ:alijs eſt odoꝛ vite:
in vitam:alijs autẽ odoꝛ mortis in moꝛtẽ
tamen bonꝰ odoꝛ Hunqd enĩ ait:alüs ſu
mus bonus odoꝛ ad vitã: alis malꝰ odoꝛ
e dixit nõ ma

no odoꝛe viuunt. Quid autẽ infelicius il⸗
lis qui bono odoꝛe moꝛiuntur? Et quis ẽ
ait aliquis quẽ bonus odoꝛ occidit? hoc
eſt quod ait apoſtolus.Et ad hec qᷣs ido⸗
ueus? Quomõ ea facit deus miris modis
vt bono odoꝛe/ et boni viuant:⁊ mali mo
riantur:quomõ ſit: quantũ dominꝰ inſpi⸗
rare dignatur oſtendã. Naʒ foꝛtaſſe ibi la
ter altioꝛ intellectus.qui a me non poteſt
penetran.Tamẽ quouſq; penetrare pote
ro/ vobis non debet denegari Paulũ apo

ſtolum bene agentẽ/bene viuentẽ / iuſtici⸗
am verbo pꝛedicantẽ/ opere demonſtran⸗

tem/doctoꝛem mirabilẽ/ſidelem diſpenſa
t iij

. —– » E
AX. 9. XII

Aath. xxv?

ij. Coꝛ. ij.

Canticoꝝ.j·.

2 2
.
.
. 7 N 8
„
. . . . .
„*
*

D hoc vnguentum non venit trecen

Actu

—

toꝛem:fama vſqueq̃q; diſſeminabat: qui⸗
dam diligebant:quidã inuidebant.Mã ip
ſe quodã loco ait de quibuſdaʒ: quod nõ

caſte ſed per inuidiã chꝛiſtũ annũciarent:
exiſtimantes inquit tribulationẽ ſuſcita⸗
re vinculis meis. Sed quid ait? Siue oc⸗
caſione ſiue veritate chꝛiſtus annuncietur

Annuncient qui me amant:annunciẽt qui
mihi inuident. Illi bono odoꝛe viuunt:et
illi bono odoꝛe moꝛiuntur. Tamẽ vtriſqᷓ;
pꝛedicantibꝰ nomen chꝛiſti annnciet᷑:odo
re optimo mundus impleatur. Amaſti be⸗
ne agentem:vixiſti bono odoꝛe. Inuidiſti
bene agenti:moꝛtuus es bono odoꝛe. NMũ
quid quia mon voluiſti:ideo odoꝛe; illũ
malum eſſe feciſti. Holi inuidere: et nõ oc
cidet te bonus odoꝛ. Deniq; audi ⁊ hic ex
vnguento iſto quomõ alijs erat odoꝛ bo⸗
nus in vitam.alijs odoꝛ bonus in moꝛteʒ.
Poſtea quaʒ hoc fecit religioſa maria ad

domini obſequium: continuo vnus ex

Dicipuliſ eius iudas ſcariotis qui

eum erat traditurus dixit uare

tis denariis et datum eſt egenis:
Ve tibi miſer:bonꝰ odoꝛ occidit te.Qua
re em̃ hoc oixerit:euangeliſta ſanctꝰaꝑuit
Putaremus autẽ et nos ſi mens ipſius no
bis per euangeliũ non pꝛoderetur: pauꝑ⸗
um cura hoc illũ dicere potuiſſe. Mon ita
eſt Sed quid: Audi teſtem veracẽ. Dixit
auteʒ hoc:non quia de egenis pti-
mebat ad illum:ſed quia fur erat ?
loculos habens . Et ea que mitte⸗
bantur portahat. Poꝛtabat: an expoꝛ
tabat: Sẽd miniſterio poꝛtabat:furto ex⸗
poꝛtabat. Ecce audite quia iudas iſte nõ
tunc peruerſus factus eſt: quãdo a iudeis
coꝛruptus dominũ tradidit. Pleriq; eniʒ
incurioſi euangelij/exiſtimãt tunc periſſe
iudam:quãdo accepit a iudeis peccumiaaz
vt dominũ traderet.Mõ tunc perijt. Jam
fur erat/et dominũ perditus ſequebatur:
quia nõ coꝛde ſed coꝛpoꝛe dominũ ſeque
batur. Duodenanũ numerũ apoſtoloꝛum
implebat:apoſtolicã beatitudinẽ non ha⸗
bebat. Ad imagineʒ fuerat duodecimus.
Quo iuda decidenie et mathia ſucceden⸗
ſ.j. te:et ſuppleta eſt apoſtolica veritas:et nu
meri permanſit integritas.Quid ergo vo

mei admonere eccleſiã ſuam: quãdo vnũ

La. XII

luit dominus noſter ieſus chꝛiſtus fratres ij. q. iüij. qd &

perditum inter duodeci habere voluit:ni⸗

ſi vt malos tolleremus: ne coꝛpꝰ chꝛiſti di

uidamus: Ecce inter ſanctos eſt iudas:ec
ce fur eſt iudas.Et ne contempnas:fur ſa⸗

crilegus:non qualiſcũq; fur. Fur loculoꝝ:

ſʒ dominicoꝛũ:loculoꝝ/ſed ſacroꝛũ Si cri⸗
mina diſcernunt᷑ in foꝛo/qualiſcumq; fur⸗
ti: et peculatꝰ: Peeulatꝰ em̃ dicitur furtũ
de re publica:⁊ non ſic iudicatur furtũ rei
pꝛiuate quomõ publice: quanto vehemẽ⸗
tius iudicandus eſt fur ſacrilegus qui au
ſus fuerit vndecumq; tollere: hoc eſt et
de eccleſia tollere. Qui aliquid de ecce⸗
ſia furatur:iude perdito comparatur. Ta⸗
lis erat iſte iudas:et tamẽ cum ſanctis di⸗

ſcipulis vndecim intrabat ⁊ exibat.Ad ip

ſam dominicam cenam pariter acceſſit:cõ
uerſari cum eis potuit:eos inquinare non
potuit. De vno pane et petrus ⁊ iudas ac

cepit:et tamẽ que pars ſideli cum infide⸗

le? Petrus enĩ accepit ad vitam:iudaſ ad

— — — — MNN

—
—
= -
— =S =
=
—

—
S=—
=
= —
=
——— — — — —

moꝛtem. Quomõ em̃ ille odoꝛ bonus: ſic
ille cibus bonus. Sicut ergo odoꝛ bonus/
ita et cibus bonuſ:bonos viuiſicat:malos
moꝛtiſicat. Qui eni mauducauerit indig⸗
ne:iudiciũ ſibi manducat et bibit. Judici⸗
um ſibi:non tibi. Si iudiciuʒ ſibi non tibi:
lcta malum bonus:vt veniaſ gaprem ia
onoꝛum: ne mittaris in penaʒ maloꝝ.Ex xij.q.j. exæ.
emplum domini accipe conuerſantiſ in ter xij. a.j. exx.
ra.Quare habuit loculos cui angeli mini⸗
ſtrauerũt:niſi quia eccleſia ipſius loculos
ſuos habitura erat:? Quare fureʒ admiſit:
niſi vt eiꝰ eccłia fures paciẽter toleret.Sʒ
ille qui conſueuerat de loculis peccuniaʒ
tollere: nõ dubitauit accepta peccunia ip
ſum dominũ vendere. Videamꝰ quid ad
iſta dominus reſpondeat. Videte fratres
Non illi aitlpꝛopt furta tua dicis iſta. Fu
rem nouerat:et pꝛodere nolebat:ſed poti
us tolerabat: et ad perferendos malos in
eccleſia nobis exemplũ pacientie demon⸗
ſtrabat. Dirit ergo ei ieſus · Si⸗
ne illam: vt in diem ſepulture mee E
ſeruet illud. Moꝛiturũ ſe denunciauir.
Sed quid eſt quod ſequitur:pauperes
enim ſemper habebitcis vobiſcuz

—

me autem non ſemper habebitis⸗

j.Coꝛ.xi.

— —

— ☛

fes iſei
ni
ni⸗
li
gee
ſ⸗
lon:
a⸗
fur⸗
uni
iei
ni⸗
“
Math. xvj.
⸗
A⸗
ip xxiiij. q. ·
õS Quodcũq;:
ſon
ac
le⸗
ld
nSH
na⸗
i
1 i. j.
niai et
⸗
o
ſe
₰
nu;
ip
dad
mes
,F
ſponi
in
/
ee?
nif.
tes
z

Loip.

Luce. xxiij.

Intelligimus quid eſt: pauperes ſemꝑ

habebitis. Quod dixit: verũ eſt. Quan⸗
Ddo eccleſia ſine pauperibus? Me auteʒ

non ſemp habebitis:qͥd ſibi vult: Quo⸗

—

mogo intelligendũ eſt: me autẽ nõ ſem⸗
per habebitis:? Molite expaueſcere:iuð

dictum eſt. Quare ergo non dixit:habe

dis ſed habebitis? Quia nõ vnus eſt iu

das. Judas malus coꝛpus maloꝛũ ſigni
ficat:quomõ petrus coꝛpus bonoꝛũ:coꝛ
pus eccleſie: immo coꝛpus eccleſie ſed ĩ

bonis. Nam ſi in petro non eſſet eccleſie
ſacramentũ:non ei diceret dominꝰ.Ti⸗
bi dabo claues regni celoꝛũ. Quecũq;

ſolueris in terra:ſoluta erunt et in celo:

et quecũq; ligaueriſ in terra ligata erũt

et in celo. Si hoc petro tantũ dictuʒ eſt
non facit hoc eccleſia.Si auteʒ et in ec⸗
cleſia fit:vt que in terra ligantur in celo
ligentur:et que ſoluũtur in terra/ſoluã⸗
tur in celo/quia cũ exconmunicat eccle

ſia:in celo ligatur excõmunicatus: cum

reconciliatur ab eccleſia:ĩ celo ſoluitur
reconciliatuſ:Si hoc ergo in eccleſia fit:
petrus quando claues accepit eccleſiaʒ
ſanctam ſanctificauit.Si in petri perſo⸗
na ſignificati ſunt in eccleſia boni:in iu⸗
de perſona ſignificati ſunt ĩ eccleſia ma⸗
li. Ipſis dictũ eſt. Me autẽ non ſemper
habebitis. Quid eſt enĩ nõ ſemꝑ: et qͥd
eſt ſemper? Si bonus es:ſi ad coꝛpꝰ xpᷣi
pertines quod ſignificat petrus: habes
chꝛiſtum et in pꝛeſenti: et in futuro. In
pꝛeſenti per fidẽ:in pᷣſenti per ſignũ xpᷣi

in pꝛeſenti per baptiſmatis ſacramentũ

in pꝛeſenti per altaris cibũ et potũ. hha
bes chꝛiſtũ in pꝛeſenti: ſed habebis ſem
per:quia cum hinc exieris/ad illũ veni⸗
es qui dixit latroni.Hodie mecuʒ eris i
paradiſo. Si aũt male verſaris:videris
habere in pꝛeſenti chꝛiſtũ:quia intraſ ec

cleſiaʒ:ſignas te ſigno chꝛiſti.baptiſaris

baptiſmo chꝛiſti: miſces te mẽbꝛis chꝛi⸗
ſti:accediſ ad altare chꝛiſti:in pꝛeſẽti ha

bes chꝛiſtũ:ſed male viuendo non ſem⸗

per habebis Poteſt et ſic itelligi. Pau
peres ſemper habebitis vobiſcũ: me au
tem non ſemꝑ habebitis.Accipiãt ⁊ hoc
boni: ſed nõ ſint ſolliciti. Loquebatur

enim de pꝛeſentia coꝛpoꝛis ſui.Nã ſecũ

—

LTLa. XII

—

dum maieſtatẽ ſuaʒ: ſecundũ pꝛouiden

tiam: ſecumdũ mineffabiłẽ et inuiſibilem

gratis impletur quod ab eo dictũ eſt. ec
ce ego vobiſcuʒ ſum omnibꝰ diebꝰ: vſq;
ad cõſumationẽ ſeculi:Secundũ carneʒ
vero quã verbum aſſumpſit: ſecundum

id quod de virgie natꝰẽ : ſecundũ id qð
à iudeis compꝛehenſus eſt: quod ligno
coõſixus: quod de cruce depoſitus:qͥd li

teis inuolutus:quod in ſepulchꝛo cõdi⸗

tus: quod in reſurrectione manifeſtatꝰ:
nonſſemper habebitis me vobiſcũ Qua
re:? Quoniã cõuerſatus eſt ſecundũ coꝛ

poꝛis pꝛeſentiã quadraginta diebꝰ cum
diſcipulis ſuis:et eis deducẽtibus:vidẽ
do non ſequendo aſcendit in celũ:et nõ
eſt hic. Ibi eni ſedet ad dexterã patris:
et hic eſt. Non enĩ receſſit pꝛeſentia ma
ieſtatis. Aliter: Secundũ pꝛeſentiaʒ ma
ieſtatis ſemper habemus chꝛiſtũ:ſecun⸗
dum pꝛeſentiã carnis:recte dictũ eſt di⸗
ſcipulis: me autẽ non ſemper habebitis
Hhabuit eni illũ eccleſia ſecundũ pꝛeſen

tiam carnis paucis diebꝰ Modo ſide te

net: oculis non videt.Ergo ſi ita dictũ ẽ
me aũt non ſemper habebitis:queſtio ſi
cut arbitroꝛ iã nulla eſt: que duobꝰ mo

dis ſoluta eſt. Cetera que pauca rema-

nent audiamus. Cognouit ergo ml
ta turba ex iudeis quia illic eſt:et
venerunt non ꝓpter ieſum tan⸗
ſed vt laʒarum viderent quẽ ſu/
ſcitauit ieſus a mortuiſ:Curioſitas
eos adduxit:non charitas. Venerunt ⁊
viderunt:audite mirabile conſiliũ vani
tatis: Viſo laʒaro reſuſcitato:quia tan⸗

tum miraculũ domini tanta erat euiden

tia diffamatũ:tanta mãifeſtatiõe decla

factum eſt vel negare:q uod inuenerunt
videte Cogitauerũt autẽ pricipes
ſacerdotũ vt ⁊ laʒarũ interficerẽt
quia multi ꝓpter illũ a ex
iudeis:et credebant in ieſum:
ſtulta cogitatio:et ceca ſeuicia Hominꝰ⸗
chꝛiſtus qui ſuſcitare potuit moꝛtuum:
non poſſit occiſum? Quando laʒaro ife

rebatis necem:nunquid auferebatis do

t iiij

Aat. xxvii

Actuũ.j.

ratum:vt nõ poſſint vel occultare quccd

Zoh. Tract. LI

mino poteſtatem? Si aliud vobis vide⸗
tur moꝛtuus:aliud occiſus:ecce dominꝰ
vtrumq; fecit: et lazarum moꝛtuum:⁊ ſe⸗
ipſum ſuſcitauit occiſum.

ſunus. Incipit tractatus quiqua
gGunngpryn Deco duo ait.

n craſtinum auteʒ turba multa

quevenerat ad diem feſtum cum
audiſſent quia venit ieſus ihero

ſolimam:acceperunt ramos pal-

——1B——

marum et proceſſerunt obuia ei

et damabant: Oſanna benedic⸗
tus qui venit in nomine domim
rer ifrael. Uſq; ad id quod ait.
BSi quis mihi mini ſtrauerit ho⸗
noritficabit illum pater meus·

dominuſ quadriduanũ

ppentibus iudeis: et ali⸗
is eoꝛum videndo cre⸗
dentibus: alijs inuidendo pereuntibus
pꝛopter odoꝛem bonum qui eſt alijs ad

ſcubuit in domo cuz recumbente lazaro

Erplicit tractatus quinquage

mnoꝛtuũ reſuſcitauit:ſtu

vitam alijs ad moꝛtem: poſtea quam di

CTa. XII
qui fuerat moꝛtuus reſuſcitatꝰ: poſt vn
guentum difuſum ſuper pedes eius: vn
de domus odoꝛe ĩpleta eſt:poſtea quaʒ
vanaʒ ſeuitiam et ſtultiſſimum et demẽ
tiſſimũ ſcelꝰ/iudei etiã de occidendo la
ʒaro coꝛde perdito conceperunt:de qui
bus omnibus vt potuimus quod domi⸗
nus dedit ſuperioꝛibus ſermonibus lo⸗
cuti ſumus: nunc intẽdat caritas veſtra
ante dommi paſſionem quantus fructꝰ
apparuerit pꝛedicãtionis eius: et quan⸗
tus grex ouium ex his que perierant do
mus iſrael/voceʒ paſtoꝛis audierit.Sic
enim loquitur euangelium: quod mo⸗
do cum recitaretur audiſtis.¶ In cra
ſtinum autẽ turba multa que ve⸗

nerat ad diem feſtun ndiſ⸗
ſent quia vẽit ieſus iheroſolimã

— —–— —— —

acceperunt ramos palmarum:et
Pfocel erunt obuiam ei:et cama
bant. O ſanna: benedictꝰ qni ve

——

nit in nomine domini:rex iſrael
Rami palmarum laudes ſunt ſignifican
tes victoꝛiam: qua erat dominus moꝛ⸗
tem moꝛiendo ſuperaturus: et tropheo
crucis de diabolo moꝛtis pꝛincipe triũ
phaturus. Vox autem obſcecrantis eſt
oſanna: ſicut nonnulli dicunt qui hebꝛe
am linguam nouerunt: magis affectum
indicans quam rem aliquaʒ ſigniſicans:
ſicut ſunt in lingua latina quas interiec
niones vocant: velut cum dolentes dici
mus heu: vel cum delectamur /va dici⸗
mus:vel cũ miramur dicimus/o rem ma
gnam: Tunc enim nihil ſigniſicat:niſi mi
rantis affectum. Quod ideo credenduʒ
eſt ita eſſe: quia neq; grecus neq; latinꝰ
hoc interpꝛetari potuit: ſicut illud: qui
dixerit fratri ſuo racha. Nam et hec in⸗
teriectio eſſe perhibetur/affectum indig
nãtis oſtendẽs. Benedictꝰ aũt qui ve⸗
nit in nomine domini rex iſrael: ſic poci⸗
us accipiendum eſt:vt in nomine domi⸗
ni/in nomĩe dei patris intelligatur.quã
uis poſſit intelligi etiam in nomine ſuo:
dqa et ipſe dominꝰ eſt. Vnde ⁊ alibi ſcri

mfeſtum cum andiiſf⸗

Poh⸗

H
mnthep,.
Mtcl.
leprr,

chiir⸗

Joh. v.
1
. Phil:ij.
5
.
A41 2
5
.
math.xxj.
3 marci. xj.
i luce.xix.
ni Cech
i⸗
4
. zach.ix.
n

Job. Tract. II

prum eſt. Pluit dominus a domino. Sʒ
verba eius melius noſtrum dirigunt in⸗
tellectum: qui ait. Ego veni in nomine

patris mei/ et non ſuſcepiſtis me: alius

veniet in nomine ſuo: hunc ſuſcipietis.
Humilitatis enim magiſter eſt chꝛiſtuſ:
qui humiliauit ſemetipſum factus obe⸗
diens vſq; ad moꝛtem:moꝛtem autẽ cru
cis. Non itaq; omittit diuinitatem: qua
do nos docet hũilitatem.In illa eſt pa⸗
tri equalis.in hac nobis ſimilis. Per qð
patri eſt equalis:nos vt eſſemuſ crcauit
Per quod nobis eſt ſimilis /ne perire⸗

mus redemit. has ei laudes turba dice

bat. Oſanna: benedictus qui venit in

nomine domini:rex iſrael. Quã crucem

mentis / inuidentia pꝛincipum iudeoꝛuʒ
perpeti potuerat: quando regem ſuum
chꝛiſtum tanta multitudo clamabat? S5
quid fuit domĩo regẽ eſſe iſrael? Quid
magnum fuit regi ſeculoꝛum/regem ſie⸗
ri hominum? Non eni rex iſrael chꝛiſtus
ad exigendum tributum: vel exercitum
ferro armandum/hoſteſq; viſibiliter de
bellandos:ſed rex iſrael: quod mentes
regat:quod in eternum conſulat: quod
in regnum celoꝛuʒ credentes/ſperãtes/
amanteſq; perducat. Dei ergo filius eqᷓ

lis pam pebi Rigupd facta ſunt om

nia: quod rex eẽ voluit iſrael: dignatio
eſt non pꝛomotio. Miſerationis indici⸗
um eſt:non poteſtatis augmentuʒ. Qui

enim apellatus eſt in terra rex iudeoꝝ:
KEt

in celis eſt dominus angeloꝛum.

inuenit ieſus aſellũ: et ſedit ſu⸗
per eum . Hic bꝛeuiter dictum eſt. Nã
quemadmodũ ſit factũ/apud alios euã

geliſtas pleniſſime legitur. Adhibetur

autem huic facto pꝛopheticum teſtimo⸗
nium:vt appareret quod maligni pꝛinci⸗

pes iudeoꝝ eũ nõ intelligebant: in quo

implebantur que legebant. Inuenit er⸗
go ieſus aſellum et ſedit ſuper eum:ſi/

cut ſcriptum eſt. Noli timere fili⸗

am ſion. Ecce rex tuꝰ venit:ſedeẽs
ſuper pullum aſine.In illo ergo po

pulo erat filia ſionnipſa eſt iheruſalem.

ne ſederat.

15

La. XII
Que ſion in illo inquam populo repꝛo⸗
bo et ceco erat:tamen fſilia ſion cui dice
retur:noli timere:ecce rex tuuſ venit ſe
dens ſuper pullum aſine.Hec filia ſyon
cui diuinitus iſta dicuntur: in illis erat
ouibus que vocem paſtoꝛis qaudiebant.
in üla erat mulritudine que dominum

venientem tanta deuotione laudabat:

tanto agmine deducebat. Ei dictum eſt
noli timere: illum agnoſce qui a te lau⸗
datur:et noli trepidare cum patitur: qa
ille ſanguis fuuditur per quem tuum de
lictum deleatur:et vita reddatur. Sed
pullum aſine in quo nemo ſederat: hoc
enim apud euangeliſtaſ inuenitur/intel
ligimus populum gentiũ qui legem do⸗
mini non acceperat. Aſinam vero quia
vtrumq; iumentum domino adductum
eſt: plebem eius que veniebat ex popu⸗
lo irael:non indomittam plane: ſʒ que
pꝛeſepe dõini agnouit. Hec non cog
nouerũt diſcipuli eius primum:
ed quado glorificatus eſt ieſus
ideſt quando virtutem ſue reſurrectio⸗
nis oſtendit: tunc recordati ſunt qͥa
hecſcripta erant de eo et hec fece
runt ei:ideſt non alia fecerunt ei:quaʒ
illa que erant ſcripta de eo. Recolẽtes
quippe ſecundum ſcripturam que ante
paſſionẽ vel i paſſione domini comple⸗
ta ſunt: ibi ⁊ hoc inuenerunt quod ſecũ
dum eloquia pꝛophetarum in pullo aſi⸗
Teſtimonium ergo
perhibebat turba que erat cum
eo quando laʒarum vocauit de
monumento et ſuſcitauit eum a
mortuis:propterea et obuiã ve-
nit ei turba:qa audierũt eũhoc fe
ciſſe ſignu. Phariſei ergo dixeft

cimꝰ Ecce mũdus totus poſt eũ
gbiit Turba turbauit turbã. Quid aũt
ĩuides ceca turba:qͥa poſt eũ vadit mũ
dus: per quem factus eſt mũdus:Erãt
tPty

Abk. dixerũt.

Eph. ij.

al. clarificet᷑

Ro. xj.

vt glorificeti

Joh. Tract.

autẽ gentiles quidaʒ ex his qui
aſcenderant vt adorarentin die
feſto. Hi ergo acceſſerunt ad phi
lippũ qui erat a bethtſaida gali⸗

lee: et rogabant eum diceteſ. Do

—

mine: volumꝰ ieſum videre. Cle⸗
nit philippꝰ:et dicit andree . An

Dreas rurſum et philippus r di/
cunt ieſu. Audiamuſ quid dominꝰ ad
iſta reſponderit. Ecce volũt eum iudei
occidere:gentiles videre.ſed etiaʒ illi
ex iudeis erant qui clamabant: Bene
dictus qui venit in nomie domini rex iſ
rael Ecce illi ex circũſione /illi ex pꝛepu
cio:velut duo parieres de diuerſo veni

entes:et in vna fidem chꝛiſti pacis oſcu
lo concurrentes. Audiamus ergo vocẽc

lapidis angularis. Jeſus autem inqᷣr

reſpondit eis dicẽs. Uenit hora

Hic quiſquã foꝛſitan putat iõ ſe dixiſſe

gloꝛificatum: quia gentiles eum vole⸗

bant videre. Mon ita eſt. Sed videbat

ipſos gentiles poſt paſſioneʒ et reſurre
ctionem ſuam in omnibus gentibus cre
dituros:quia ſicut dicit apoſtolus Ceci
tas ex parte ĩ iſrael facta eſt:donec ple⸗
nitudo gentiũ intraret.Ex occaſiõe igi⸗
tur iſtoꝛum gentiliũ qui eum videre cu

piebant:annunciat futurã plenitudineʒ

gentiũ:et pꝛomittit iam iãq; adeſſe ho⸗

ram gloꝛiſicatiõis ſi ngie uam factã in ce⸗
lis gentes fuerãt crediture. Vnde pꝛe⸗
dictum eſt. Exaltare ſuper celos deus:
et ſuper omnẽ terrã gloꝛia tua. Hhec eſt
gentium plenitudo:oe qua dicit apoſto
lus.Cecitas ex parte in iſrael facta eſt:
donec plenitudo gentiũ intraret.Sʒ al
titudinem gloꝛiſicatiõis/opoꝛtuit vt pᷣ⸗
cederet humilitas paſſiõiſ:ideo ſecutuſ
adiunxit ¶ Amen amen dico vo⸗
bis:niſi granum frumenti cadẽs
in terra mortuũ fuerit:ipſum ſo/

lum manet. Si autem mortuum

—

fuerit:multũ frutcũ affert.Se aũt
ipm ihs dicebat. Ipſe erat granũ moꝛ⸗

filius hominig·

LEI TKCa. XII

——
—

tiſicandũ et multiplicandũ.moꝛtiſican⸗
dum in infidelitate iudeoꝝ:multiplicã⸗

dum in fide omniũ populoꝛũ. Jam ve⸗

ro exoꝛtans ad paſſionis ſue ſectãda ve

ſtigia. Qui amat inquit anima ſuã
perdet eam.Quod duobus modis in
telligi poteſt: Qui amat perdet:ideſt ſi
amas perdes Si cupis vitã tenere ĩ xpᷣo
noli moꝛi timere pꝛo chꝛiſto. Item alio
modo.Qui amat animã ſuã:perdet eã.
Noli amare ne perdas:noli amare ĩ hac
vita:ne perdas in eterna vitã hoc aũt
quod poſteriꝰ dixi:magis habere vide⸗
detur euangelicꝰ ſenſus. Sequitur enĩ.
Et qui odit animam ſuam in hoc
mundo: in vitam eternam cuſto
Dit eam.·Ergo quod ſupꝛa dictũ eſt:q̃
amat: ſubintelligit᷑ in hoc mundo: ipſe

itaq; perdet. Qui aũt odit/vtciq; in hoc

mundo:in vitã eternã ipſe cuſtodit eaʒ.
Aagna et mira ſententia: quẽadmodũ

ſit hominiſ in animã ſuã amoꝛ vt pereat

odiũ ne pereat. Si male amaueris tunc
odiſti:ſi bene oderis tunc amaſti. Feli⸗
ces qui oderunt cuſtodiẽdo: ne perdãt
amãdo. Sed vide ne tibi ſubrepat vt te
ipſum velis interimere: ſic intelligendo
quod debes odiſſe in hoc mondo anĩaʒ
tuam. Hinc enĩ quidã maligni atq; per⸗
uerſi homĩes et in ſeipſis crudelioꝛes: ⁊
ſceleratõꝛes hõicide: flãmmis ſe donãt:
aquis ſe pꝛefocãt:pꝛecipicio ſe collidũt
et pereunt. Hoc chꝛiſtus non docuit:im
mo etiam diabolo pᷣcipiciũ ſuggerẽti re

ſpondit: Redi retro ſatanas. Scriptum

eſt: nõ temptabis dominũ deũ tuũ. Pe
tro autẽ dixit ſigniſicans qua moꝛte cla
riſicaturus erat deũ.Cũ eſſes iunioꝛ cin
gebas te et ãbulabas quo volebas: cuʒ
autẽ ſenueris alter te cĩget: et feret quo
tu non vis. Vbi ſatis expꝛeſſit non a ſe
ipſo ſed ab alio debere occidi:qui veſti
gia ſequitur chꝛiſti. Cũ ergo cauſe arti⸗
culus venerit: vt hec conditio pꝛepona
tur: aut faciẽdũ eſſe cõtra dei pꝛeceptũ
aut ex hac vita emigrandũ: quoꝛũ duo
rum homo ſi cogatur alterũ eligere cõ⸗
minante moꝛtem perſecutoꝛe: ibi eli⸗
gat deo dilecto emoꝛi/quam oſffenſovi
uere:ibi oderit in hoc mundo animam

Math. iiije
Job xxj.·

.

.

Jobth⸗

* D

Joh. xiij.

Joh . H Tract. HKHE

ſuam yt in vitam eternaʒ cuſtodiat eam.
Gi uis mihi miniſtrat:me ſe⸗
quatur.Quid eſt me ſeqtur: niſi me imi⸗
tetur? Chꝛiſtus eniʒ pꝛo nobis paſſus eſt/
ait apoſtolus petrus:relinquẽs nobis ex⸗
emplũ:vt ſequamur veſtigia eiꝰ.Ecce qð
dictũ eſt:ſi quis mihi miniſtrat me ſequa⸗
tur.Quo fructu? Qua mercede? Quo pꝛe
niſter meus erit. Gratis a:netur:vt oꝑ
is quo miniſtratur illi:pꝛeciũ ſit eſſe cũ il⸗
lo. Vbi em̃ bene erit ſine illo: aut quãdo
eſſe male poterit cum illo? Audi euiden⸗
onorincabite ater meus.
onririe jniſi vt ſir bi filio eius? Qð
enim ſuperius ait: vbi ego ſum illic et mi⸗
niſter meꝰ erit.hoc intelligitur expoſuiſſe
cum dicit: honoꝛificabit eum pater meus.
Nam quem maioꝛẽ honoꝛẽ accipe pote⸗
rit adoptatus: quam vt ſit vbi eſtvnicus⸗
Non equalis factus diuinitati:ſed conſo⸗

—

quis me non ſequitur: non mihi miniſtrat
Miniſtrant ergo ieſu chꝛiſto : qui non ſua lij
querunt:ſed que ieſu chꝛiſti. Hoc eſt eniʒ Phi.ij.
me ſequatur: vias ambulet meas non u-
as:ſicut alibi ſcriptũ eſt Qui ſe dicit ĩ xpᷣo j. Job.ij⸗
manere:debet ſicut ambulauit ille:et iple
ambulare. Debet etiã ſi poꝛrigit eſurienti
panem de miſericoꝛdia facere nõ de iactã
tia:non aliud ibi querere quã opuſ bonũ:
ne: ciente ſiniſtra quid faciat dextera:id ẽ
vt alienetur intentio cupiditatis ab ope⸗ Mathʒ. v.
re caritatis.Qui ſic miniſtrat: chꝛiſto mini Math.xxij.
ſtrat:recteq; illi dicetur: cum vni ex mini⸗
mis meis feciſtis mihi feciſtis:nec tantum
ca que ad miſericoꝛdiã pertinent coꝛꝑalẽ

ſed oĩs bona opera ꝓpt xpᷣm facta. Zũc

enĩ erunt bona:quoniã ſinis legis chꝛiſtui!
ad iuſticiã omni credẽti. Miniſter eſt x-pi Ro· x·
vſq; ad illud opus magne caritatis: quod
eſt aiam ſuã ꝓ fratribꝰ pone:h̊̊ ẽ em̃ et ꝓ
xpᷣo ponè. qꝛ et h̊ ꝓpt᷑ ſua mẽbꝛa dicturꝰ

eſtcũ ꝓ iſtis feciſtis ꝓ me feciſtis.DNe tali

ciꝰ eternitatiuid ſit aũt miniſtrare chꝛi
ſto cui operi merces tanta pᷣponitur: hoc
pocius debemus inqrere.Si eni hoc puta
uerimꝰ eſſe chꝛiſto miniſtrare / ea que ſũt
coꝛpi neceſſaria pꝛeparare: aut cenãti ci⸗
cum coquere vel aponere / vk poculũ da
re potumq; miſcere:fecrũt hoc illi qui po⸗
tuerunt eum in coꝛꝑe habere pꝛeſentẽ / ſiẽ
martha ⁊ maria:quãdo et laʒarꝰ vn⸗ erat
ex diſcumbentibꝰ. Sed eo mõ chꝛiſto etiã
iudas perditus miniſtrauit. Nam et locu⸗
los ipſe habebat:et quãuis ex eis que mit
tebantur ſceleratiſſime furaretur:per illũ
tamẽ etiã neceſſaria parabantur. Hinc eſt
illud quod cum ei diceret dominꝰ: quod
facis fac celerius: arbitrati ſunt quidã qð
eum iuſſeri ꝓprer diẽ feſtũ neceſſaria pꝛe
parare:vel indigẽtibus aliquid dare Nul
lo modo igitur de huiuſcemodi miniſtris

diceret dominus: vbi ſum ego ibi et mni⸗

ſter meus erit: ⁊ ſi quis mihi miniſtrauerit
honoꝛificabit eum pater meus: quoniã iu
dam talia miniſtranteʒ:repꝛobatũ potius
quam honoꝛatũ videmus. Vt quid ergo
alibi querimꝰ quid ſit miniſtrare chꝛiſto:
et nõ potiꝰ in iſtis ipᷣis xbis agnoſcimus:
Cum em dixit:ſi quiſ mihi miniſtrat me ſe
quatur:hoc ĩtelligi voluit ac ſi diceret.Si

qᷣppe opere etiã ſe miniſtrũ facere ⁊ awel zoath.r
lare dignatus eſt:vbi ait. Sicut filius ho⸗ atb xx⸗
minis non venit miniſtrari ſed miniſtrare:
et animam ſuam ponere pꝛo multis.Hinc᷑
eſt ergo vnuſquiiq; miniſter chꝛiſti: vnde
eſt et miniſter chꝛiſtꝰ. Sic miniſtrantẽ chꝛi
ſto honoꝛiſicabit pater eiꝰ honoꝛe illo ma
gno vt ſit cum filio eius: nec vnqᷓ; deſiciat
felicitas eiꝰ.Cũ ergo auditis fratres dñm
dicentẽ: vbi ego ſum illic et miniſter meuf
erit: nolite tãtumõ bonos epiſcopos ⁊ cle
ricos cogitare:etiaʒ vos pꝛo modulo vrpo
miniſtrate chꝛiſto:bene viuendo/elemoſi⸗
nas faciendo:nomẽ doctrinãq; eius quibꝰ
potueritis pꝛedicãdo:vt vnuſquiſq; etiaz
paterfamilias/hoc nomine agnoſcat pa⸗

ternũ affectũ ſue familie ſe debere ꝓ chꝛi
ſto et pꝛo vita eterna. Suos omẽs admo
neat/doceat/hoꝛtetur/coꝛripiat: ipendat
beniuolentia/exerceat diſciplinã Ita ĩ do
mo ſua eccleſiaſticũ et quodamm epiſco
pale implebit officiũ: miniſtrãs chꝛiſto vt
in eternũ ſit cum ipſo. Mam et illam maxi
mam paſſionis miniſtrationẽ: multi ex ve
ſtro numero miniſtroꝛũ:multi non epinc⸗
ꝙ clerici: iuuenes et virgines: ſenes cum
iunioꝛibus.aMulti coniugati et coniugate
multi patres matreſq; familias chꝛiſto mi

Joh. Tract. II La. XII
niſtrantes: etiam animas ſuas in eius mar dit eam: nec permittoꝛ tantumõ mirari:ſʒ 4
tirio poſuerunt: et honoꝛificante patre co iubeoꝛ imitari.Deinde ſequentibꝰ verbis WDZ” 1
ronas gloꝛioſiſſimas receperunt. Si quis mihi miniſtrat me ſequat᷑: et vvbi Eeth iij
SG eccher ſum ego ibi et miniſter meus erit: munduz ete .
contemnere accendoꝛ: et in cõſpectu meo 4
”MZMB mihil eſt vilius vite huius. Totus quãtuʒ 5
Erplicit tractatus qnqᷓgeſimus lbet fuerit pꝛolixus vapoꝛ pꝛeſentis vite:
pmus. Incipit tractatus qnq geſi/ bee engel etemorg temporali mihi cun⸗ . 4
musſecudus. Ab eo qð ait. lunc cca vlleſcunr. Et rurſus ipſuʒ dominũ me
mt e es rre . .. um qui me iüllis verbis ab infirmitate mea 1
anima mea turbata eſt: et quid di Erapuit ad infirmitatẽ ſuam: audio dicen⸗ rh rri.
TIA Tait locu⸗ NN.H * . Ar— 4 b . 6
cam.vſq; ad id quod ait: hec dieſe tem: Hunc aima mea turbata eſt. Quid ẽ
tus eſt ieſus et abijt ⁊ abſcondit ſe hoc? Quomõ ſequi iubes animã meam: ſi ten
95 eis turbari video animã tuam? Quomõ ſuffe let
. èGU . ram:qð graue tanta firmitas ſentit? Qua⸗ ”?
„ð lemndamenti auera petra ſuccumbit?
98 Sed videoꝛ mihi audire ĩi cogitatiõc mea (
. Oſt quam 90 reſpondentẽ mihi dominũ meum et quo⸗ en
minus ieſus chꝛiſtus verbis le daãmodo dicẽtẽ: magis ſequeris quia ſic un
cctiouis heſterne miniſtros ſu- me interpono. Audiſti ad te vocem foꝛti por
os vt ſe ipſum ſequerent᷑ hoꝛtatus eſt:cu,ʒ tudinis mee:audi in me vocem infirmita⸗ “”
ita pꝛedixiſſet paſſionẽ ſuã:quod niſi gra-⸗ tis tue. Vires ſuggero vt curras.nec rep⸗ 6
num frumẽti cadens in terrã moꝛtuũ fue⸗ mo qð acceleras: ſed tranffero in me quo l
rir: ſolum manet: ſi autem moꝛtuũ fuerit/ trepidas:et ſubſterno qua tranſeas Q do =èè
multum fructum affert: vbi excitauit eos mince mediatoꝛ deus ſupꝛa nos/homo pꝛo gob tr.⸗ 6
qui eum ad regnum celoꝛũ ſequi vellent: pter nos:agnoſco miſericoꝛdiã tuam. Nã E
vt animã ſuam odiſſent in hoc mũdo:ſi eã quod tu tantus tue caritatis volũtate tur
in vitaʒ eternã cuſtodire cogitarẽt: ad no baris: multos in coꝛpoꝛe tuo qui ſue inſir⸗
ſtram rurſus infirmitateʒ ſuum tempera⸗ mitatis neceſſitate turbantur:ne deſperã⸗ i
uit affectũ:et ait vnde lectio cepit hodier do pereant conſolaris. DHeniq; homo qui ſui
na. Nunc ania mea turbata eſt · Un ſequi vult: audiat qua ſequatur. Acceſſit de
de turbata eſt domie anima tua? Nempe foꝛte hoꝛa terribilis:ꝓponitur optio: aut ca
pauloante dixiſti.qui odit ammã ſuam in faciende iniquitatiſ:aut ſubeunde paſſio n
hoc mundo:in vitam cternã cuſtodit ea,z. nis Turbatur anima infirma:pꝛopter quã win
Ergo ne anima tua qa in hoc mũdo amat ſponte turbata eſt anima inuicta. Pꝛepo⸗ N
ideo turbatur veniente hoꝛa qua ex hoc ne tue voluntati: voluntatem dei: Atten⸗
mundo egrediatur? Quis hoc de aia do⸗ de enim quid deinde ſubiũgat creatoꝛ tu e
mini audeat affirmare? Sed nos in ſe trä⸗ us et magiſter tuus qui te fecit:et vt te do ſ
ſtulit:nos in ſe ſuſcepit:caput noſtrum mẽ ceret factus ẽ ⁊ ipſe quod fecit homo em̃ d
bꝛoꝛum ſuoꝛum ſuſcepit affectum.et ideo factus eſt:qui hominem fecit:ſed deus in⸗ 1
ab aliquo non eſt turbatũ:ſed ſicut de illo conmuta bilis manſit:et hominem in meli .
dictum eſt cum lazʒarũ ſuſcitaret: turbauit us conmutauit⸗ W ergo quid deinde 1
V femetipᷣm. Opoꝛtebat enĩ vt vnus media ſubiungat.Cũ hec dixiſſet.nunc anĩa mea 3
toꝛ dei et hominũ homo chꝛiſtus ieſus: ſi⸗ turbata eſt: et quid dicam:inquit:pat᷑ t
. cut nos excitauit ad ſumma:ita nobis con ſaluifica me ex hac hora:ſed ꝓpter
S. trac.lj. pateretur ad infirma. Audi ſuperius dicc ea veni in hanc horaʒ: pater clarifi
tem. Venit hoꝛa vt gloꝛificetur filius ho⸗ ca niomen tuu:docuit te:qd cogites:do
minis.Si moꝛtiſicatũ fuerit granum:mul⸗ cuit qͥd dicas:quẽ iuoces:ĩ qͥ ſperes:cuiꝰ
tum fructũ affert. Audio:qui odit animaz voluntatem certam atq; diuinam tue vo⸗
ſuam in hoc mundo:in vitaʒ eternã cuſto⸗ lũtati hũane ifirmeq; pponas. Mõ iõ tibi b

ſg
1.
wwi
dc;
meo
ini
Vite:
(un⸗
üme
meg
len⸗
lide
n:ſ
uffe

bite

guo⸗
laſic

Math.iij

Joh. Tract. II

videat᷑ ex alto deſicere: qͥa te vult ab imo
ꝓficè: Nã et tẽptari dignatꝰ ẽ a diabolo:
a quo vtiq; ſi nollet non temptaret᷑:quem
admodũ ſi nollet non pateretur. Et ea re
ſpondit diabolo:que tu in temptationibꝰ
debeas reſpondere.Et ille quidẽ tempta
tus eſt ſed non periclitatus: vt doceret te
in temptatiõe periclitantẽ temptatoꝛi re⸗

ſpondere:et poſt temptatoꝛẽ non ire: ſed

Math. xxij.

de periculo temptatiõis exire.Sicut autẽ
hic dixit:nunc aia mea turbata eſt:ita etiã
vbi dicit:triſtis eſt ania mea vſq; ad moꝛ⸗
tem.⁊ pater ſi fieri poteſt tranſeat a me ca
lix iſte:oſtendit homĩs ſuſcepti infirmita⸗
tem: vt doceat ſic contriſtatũ et conturba
tum:quod ſequitur dicere. Verumtñ nõ

quod ego volo: ſed qð tu vis pater. Sic

Joh. xxj.

. .— .

em̃ homo ab humanis in diuina dirgitur:
cum voluntati hũane voluntas diuina p⸗
ponit᷑. Quid eſt autẽ:clariſica tuuʒ nomẽ:
niſi in ſua paſſione et reſurrectiõe? Quid
eſt ergo aliud:niſi vt pater clarificet ſiliũ:
qui clarificat ſuum nomen etiã in ſimilibꝰ
paſſionibus ſeruoꝝ ſuoꝛũ? Vnde ſcriptũ
eſt de petro:quod ideo de illo dixerat do
minus:alter te ciget et feret quo tu nõ vis
quia ſignifſicare voluit qua moꝛte clariſi⸗
caturus eſſet deũ.Ergo et in illo deus cla
riſicabat nomẽ ſuũ:quia ſic etiã in mẽbꝛis
ſuis clariſicat chꝛiſtũ. Uenit ergo vox
De celo. grificauũet iterũ clari
ficabo.Et clariſicaui ãtequã faceret mũ
dum: ⁊ iterũ clariſicabo cũ reſurget a moꝛ
tuis:et aſcendet in celũ.Et aliter intelligi
poteſt. Et clariſicauicũ de virgine natus
eſt:cum virtutes oꝑatus eſt:cum celo idi⸗
ce per ſtellam a magis adoꝛatus eſt:cuʒ a
ſanctis ſpirituſancto plenis agnitꝰ eſt:cuʒ
deſcendẽte ſpiritu in ſpecie colũbe decla

ratus:cum vocelde celo ſonante monſtra⸗

tus:cum in monte tranffiguratus:cum mi⸗
racula multa fecit/cum multos ſanauit at⸗
q́; mundauit:cum de pauciſſimis panibus
tantam multitudinẽ pauit: cum ventis et
fluctibus imꝑauit:cuʒ moꝛtuos ſuſcitauit.
Et iterum clariſicabo cum reſurget a moꝛ
tuis:cum moꝛs ei vltra non domiĩabit᷑:cuʒ
exaltabitur ſuꝑ celos deus:et ſuper omnẽ
terrã gloꝛia eius. Turba ergo que ſta
hat et audierat dicebat tonitruum

—

—

2

—

—

locu tus eſt. Reſpondit ieſus et di
xit. Nõ propter me hec vox venit:

Ipropter vos. ſai oſtendit illa voce

lion ſibi indicatũ quod iam ſciebat:iſed eiſ

quibus indicari opoꝛtebat: Sicut autẽ il⸗

la vox non pꝛopter eũ:ſʒ pꝛopter illos di⸗

uinitate facta eſt:ſic anima eius nõ ꝓpter
eum ſed pꝛopter alios voluntate turbata
eſt ¶ Attende cetera. Nunc inquit iudi
cium eſt mundi. Quid ergo expectan⸗
dum eſt in fine ſeculi.Sed in fine quod ex

pectatur indiciũ erit iudicandoꝝ viuoꝛũ

tur

et moꝛtuoꝛũ: iudiciũ erit pꝛemioꝝ penaꝝ

q; eternarũ Quale ergo nunc iudiciũ eſtꝰ
ʒ5 in ſupioꝛibus lectionibus quantũ po⸗

tui cõmonui caritatẽ veſtram:dici etiã iu⸗
diciũ non damnatiõis ſed diſcretiõis Vn
de ſcriptũ eſt. Judica me deus et diſcerne
cauſam meaʒ de gente non ſancta.Multa
autẽ ſunt iudicia dei. Vnde dicitur ĩ pſal
mo.Judicia tua abiſſus multa. Nicit etiã
apoſtolus. & altitudo diuitiarum ſapien
tie ⁊ ſcientie dei: quã inſcrutabilia ſunt iu
dicia eius Ex quibus iudicijs etiã hoc eſt
quod hic ait dominꝰ ⁊ nunc iudiciũ ẽ mun
di:ſeruato illo iudicio ĩ fſine vbi nouiſſime

Pẽõ. xl j⸗

Ps.xxxv.

Ro. xi.

viui et moꝛtui iudicãdi ſunt. Poſſidebat

ergo diabolus genus hüanum:et reoſ ſup
pꝓlicioꝝ tenebat cyrographo peccatoꝛuʒ.
Dominabatur in coꝛdibus infidelium ad
creaturam colendã deſerto creatoꝛe: de⸗

ceptos captiuoſq; pertrahebat: Per chꝛi⸗
ſti autẽ fidem que moꝛte eius et reſurrec⸗

Nie firmata eſt: per eiꝰ ſauguinẽ qui in re

miſſionẽ fuſus eſt peccatoꝛũ:milia creden
tium a dominatu liberantur diaboli:chꝛi⸗
ſti coꝛpoꝛi copulantur:et ſub tanto capite
vno eius ſpiritu fidelia membꝛa vegetan⸗
tur:.loc vocabat iudiciũ: hanc diſcretio⸗
nem:hanc a ſuis redemptis diaboli expul
ſioneʒ. Deniq; attende quid dicat.Quaſi

querẽemus quid eſſet quod aut. Nunc iu⸗

diciũ eſt mundi:ſecutus expoſuit.Ait em̃
Nuuc princeps huis mũdi eicie⸗
tur foras. Audiuimus quale dixerit eſ⸗
ſe iudicium. MHon ergo illud quod in fine
venturum eſt vbi viui et moꝛtui iudican⸗
di ſunt:alijs ad dexteram alijs ad ſiniſtrã
ſeparatis:ſʒ iudieiũ qͥ pᷣnceps huiꝰmundi
eiciet᷑ foꝛas. Quomõ g intꝰerat: Et qͥ eũ

factum eſſe: alii dicebant angelꝰ ei eiciendum dixit foꝛas? Nunqd nã in muũ

— *
Rrye

Joh. Tract.

do erat:et extra mundũ miſſus eſt foꝛas:
Si eni de illo iudicio diceret quod in ſine
venturum eſt: poſſet aliquis opinari ignẽ

cternum quo mittendus eſt diabolus ⁊ an
geli eius ⁊ omnes qui ſunt ex parte eiꝰ nõ

natura ſed vitio.Nõ quia creauit aut ge⸗

nuit:ſʒ qꝛ pſuaſit ⁊ tenuit: Poſſet ergo ali
quis opinari illũ ignem eternũ extra mun
dũ eſſe:et hoc eſſe dictum eicietur foꝛas.
QQAuod vo ait. Nunc iudiciũ eſt mundi:et
exponens quid dixerit. Munc inquit pꝛin

ceps huius mundi eicietur foꝛas:hoc itel⸗

ligendũ eſt quod nunc fit.non quod tan⸗
tum poſt futurũ eſt in nouiſſimo die. Pꝛe

uidebat ergo dominꝰ qð ſcie bat poſt paſ⸗

ſionẽ et gloꝛificationẽ ſuã:per vniũſũ mũ

dum multos populos credituroſ:in quoꝝ
cCcoꝛdibus diabolus intus erat: cui quãdo
D ex ſide renũciant/eicitur foꝛas. ¶ Sed di
cit aliquis. Nunqd de coꝛdibus patriar⸗
charũ ⁊ ꝓphetarũ veterũq; iuſtoꝛũ ñ eiec
tus eſt foꝛas? Eiectus eſt plane. Quomõ

ergo dictũ eſt: nunc eicietur foꝛas?c uo⸗

modo putamus: niſi quia tunc quod ĩ ho
minibus pauciſſimis factũ eſt:nũc in mul⸗
tis magniſq; populis:iam mor futurũ eſſe
Johh.vij. pꝛedictũ eſt? Sic ⁊ illud quod dictum eſt
Spiritus aũt nondũ erat datus:quia ihᷣs
nondũ fuerat gloꝛificatus: poteſt ſimilem
habere queſtionẽ et ſimilẽ ſolutionẽ. Nõ
enĩ ſine ſpirituſancto futura pꝛenũtiauer̃t
ꝓphete: Aut nõ etiã dominũ infantẽ ĩ ſpi
rituſancto ſymeõ ſenex ⁊ anima vidua co
glouerũt:et ʒacharias et eliſabet: qui de
Luce.ij. illo nondũ nato ſed iam concepto tanta ꝑ

ſpiritũſanctũ pꝛedixerũt.Sed ſpiritus nõ

dum erat datus.ideſt.illa habundãtia gre
ſpiritualis: qua cõgregati linguis omniuʒ
loquerent᷑:ac ſic in linguis omniũ geutiuʒ
futura pꝛenũciaret᷑ eccleſia:qua gratia ſpi
rituali populi cõgregarent᷑: qua longe la
teq; peccata dimitterent᷑: et milia milium
deo reconciliarent᷑. Quid ergo:ait quiſpi
am:quia diabolus de credentiũ coꝛdibus
eicitur foꝛas: Jam fideliũ neminẽ tẽptat:
imo vero temptare non ceſſat: Sed aliud
eſt intrinſecus regnare:aliud foꝛinſecꝰ op
pugnare.MNam et munitiſſimã ciuitatẽ ali
quãdo hoſtis opugnat:nec expugnat.Et
ſi aliqua tela eius miſſa perueniũt: admo
j:Theſ.v. net appoſtolus vnde non ledant:cõmemo
rat loricã ⁊ ſcutũ fidei Et ſi aliquãdo vul

la irrumpat ex parte:nulla nos fraude: n

nerant:adeſt qui ſanat: quia ſiẽ pugnanti
bus dictũ eſt. ec ſcribo vobis:vt nõ pec
cetis. Ita qui vulnerãtur: quod ſequitur j. Joh ij.
audiunt.Et ſi quis peccauerit:aduocatuʒ
habemus apud patrẽ ieſum chꝛiſtũ iuſtũ:
et ipſe eſt ꝓpiciatio peccatoꝝ noſtroꝛum.
Quid enĩ oꝛamus cũ dicimus:dimitte no⸗
bis debita noſtra: niſi vt vulnera noſtra ſa Math. vj.
nentur? Et quid aliud petimus cum dici,
mus:ne nos inferas in tẽptationẽ:niſi vt il
le qui inſidiatnr vel certat extriſecus: nul

la nos poſſit virtute ſuꝑare? Quãtaſiibet
tamẽ aduerſum nos erigat machinas:quã
do nõ tenet locũ coꝛdis vbi ſides habitatt:
eiectus eſt foꝛas: Sed niſi dominus cuſto⸗ Ps. cxxiiij.
dierit ciuitatẽ:inuanũ vigilabit qui cuſto⸗
dit eam. Holite ergo de vobis ipſis pꝛeſu
mere:ſi non vultis foꝛas eiectũ diabolum E
intro iteꝝ reuocare ¶ Abſit aut vt diabo⸗
lum mundi pꝛincipẽ ita dictuʒ exiſtimemꝰ
vt eum celo et terre domĩari poſſe creda⸗
mus. Sed mundus awellatur in malis ho
mimibus:qui toto oꝛbe terrarũ diffuſi ſũt:
ſicut apellat᷑ domus in his a quibꝰ habi-
tatur. Secundũ quod dicimus: bona do⸗
mus eſt vel mala domus eſt: non quando
repꝛehendimus ſiue laudamus edificium
parietũ atq; tectoꝛũ: ſed quãdo moꝛes vł

bonoꝛum homiuũ vel maloꝝ.Sic ergo di

ctum eſt pꝛinceps huius mũdi:ideſt.pꝛin⸗
ceps maloꝛũ omniũ qui habitãt in mũdo.
Apellatur etiã mundus in bonis:qui ſimi

liter toto terrarũ oꝛbe diffuſi ſunt. Vñ di⸗

cit apoſtolus. Deus erat in chꝛiſtoꝛmũdi
reconoiulians ſibi. i ſunt ex quoꝛũ coꝛdi⸗ ij:Coꝛ.v.
bus pꝛiceps huiꝰ mũdi eiciet᷑ foꝛas.Cũ er
go dixiſſet. Nunc pꝛinceps huius mũdi ei
cietur foꝛas: et ego inquit ſi exa an
fuero a terra omnia trabam t po

me: Supꝛa dixerat dominus vt audiſtis Ali. ad me

—— ℳ— ₰—

ũ euangeliũ legeret᷑: omĩa traham poſt ipſum.

me.AQue omnia? Niſi ex quibuſ ille eici⸗

tur foꝛas:? Non autẽ dixit omnes:ſed om
nia. Non eni omniũ eſt ſides Hon itaq; B
ad vninerſitatẽ hõim retulit:ſʒ ad creatu⸗
re ĩtegritatẽ.i.ſpũm et aiaʒ ⁊ coꝛpꝰ:et illð
qð intelligimꝰ: et illud qð viuimꝰ:et illud
qð viſibiles et ↄtrectabiles ſumꝰ Qui eni
dixit:capillus capitis veſtri non peribit Luce.xxij.

omnia trahit poſt ſe? Aut ſi omnia ipſi

homines intelligendi ſunt. Omnia pꝛede

7

—

nti
pec
ur e.
ſtü:
um.
n
111 e,
* Grhn
lytll
SlI
zk
bbet
n
um
o
m
ca⸗
300
ſüt:
A⸗
do⸗
do
t
bi
⸗
0.
mi
de⸗
Aat
lüͤer
diei

.
un
u⸗
v
e
⸗
ls
Nud
ſeai
ſble Aucetn,
Ae

a

Joh. Tract. III T

ſtinata ad ſalutẽ poſſumus dicere:ex qui⸗
bus omnib“ ait nihil eſſe periturũ:cum ſu⸗
pꝛa de ſuis ouibꝰ loqueret᷑. Aut certe om
nia homininũ genera ſiue in linguis omni

bus:ſiue in etatibus: ſiue in gradibus ho⸗
noꝛum omnibꝰ:ſiue in artiũ licitarũ et vti
lium ꝓfeſſionibus omnibꝰ: et quicqͥd ali⸗

ud dici poteſt ſecundũ innumerabiles dif
ferentias quibus inter ſe pꝛeter ſola pecc⸗ dat. S
cata homies diſtant ab excelſiſſimis vſq; ſionis et petram ſcãdali: quod fuit domi⸗
nus cecis iudeis: ſicut credentibus lapis
guem repꝛobauerũt ediſicantes: factus ẽ
in caput anguli·. hinc dedignani ſunt cre⸗
dere in chꝛiſtü: quia eoꝛũ impietas contẽ
pſit moꝛtuũ:riſit occiſũ: Et ipſa erat moꝛs
grani mulnplicãdii et exaltatio trahentis
poſt ſe omnia. D

nia inquit trahã poſt me: vt ſim caput eo⸗

rũ et illi membꝛa mea.Sed ſi exaltatus in
qt fuero a tra: hᷣ eſt cũ exaltatꝰ fuero.Nõ

enim dubitat futurũ eſſe: quod venit ĩple
re. Hoc refertur ad illud quod ſuperiꝰ ait

Si autẽ moꝛtuũ fuerit granũ: multũ fruc⸗
tum affert. Maʒ exaltationẽ ſuã: quid ali

uad dixit: quã in cruce paſſionẽ? Quod et
ipſe euangeliſta nõ tacuit: ſubiũxit eteniʒ

⁊ ait. Hoc autẽ dicebat:ſigniſicans
qua morte eſſet moriturus. Reſpõ

dit ei turba. los audiuimus erl

.

ge: quia chriſtus manet ineternuʒ

Et quomõ tu diasg oportet exalta-
ri filin hominis⸗ Et mo eſtiſteſt⸗

lius bominis: ¶ Memoꝛiter tenuerũt

quod domin“ dicebat aſſidue ſe eſſe filiũ
hominis. MNam hoc loco nõ ait:ſi exaltatꝰ

fuerit a terra ſiliꝰ hõinis:ſed ſuperiꝰ dixe

rat:quod heſterno die lectũ atq; tractatũ

eſt: quãdo nũciati ſunt gentiles illi qͥ euʒ

videre cupiebãt: vẽit hoꝛa vt gloꝛiſicetur

filius homĩs. Hoc itaq; iſti animo retinen

tes: et quod nunc ait.cum exaltatus fue⸗-
ro a terra:moꝛtẽ crucis intelligẽtes: que⸗

ſierunt ab illo et dixerũt: Nos audiuimꝰ

ex lege:quia chꝛiſtus manet ineternũ. Et

quomõ tu dicis opoꝛtet exaltari filium ho
minis: Quis eſt iſte filius homis? Si eniʒ

chꝛiſtus eſt inqunt:manet ineternũ Si ma

het ieternũ: quomõ exaltabit᷑ a terra:idẽ.

quomõ crucis paſſiõe moꝛietur: Hoc em̃
eum dixiſſe intelligebant: quod facere co

gitabant. Mon ergo eis verboꝝ iſtoꝛũ ob
ſcuritatem aperuit infuſa ſapiẽtia:ſed ſti⸗

4

mulata conſcientia. Pixit ergo eis ie⸗
—ſus Aghuemoe cu lume i vobis

ſt. Minc ergo ẽ quod intelligitis:qa chꝛi
tus manet ineternũ. Ergo qnbulate

dum lucem habetis: vt no tenebre

Peclocumn⸗ eſt ieſus:et abijt:et ab

Ca. XI
ʒʒͤ4WèͤGWW

vos coprehendant. Ambulate: acce⸗
dite: totum intelligite:et moꝛiturũ chꝛiſtũ
et victurũ ineternũ: et ſanguinẽ fuſurum
quo redimat: ⁊ aſcenſurũ in ſublimia quo
perducar. Tenebꝛe autẽ vos cõpꝛehedẽet
ſi eo modo credideritis chꝛiſti eternitatẽ.
vt negetis in eo moꝛtis huilitatẽ. Et qui

gt. Sic pot

eſt offendere in lapidẽ offen

n lucem ingura⸗
recne m lucemn:vt filij lucis
ſitis. Cum aliqd veri auditu habetis:cre
ite i venitarẽ: vt renaſcamim in veritate:

condit ſeabeis. Hon ab eis qui crede
re et, diligere ceperat: non ab eis qui cũ ra
mis palmarũ et laudibꝰ obuiã venerant:

ſed ab eis qui videbant ⁊ inuidebãt: quaa

nec videbant: ſed in lapidẽ illum cecitate
offendebant:Cũ autẽ abſcõdit ſe ieſ uoab
eis:qui eum occidere cupiebãt: quod ſe⸗
pe pꝛopter obliuionẽ cõmonẽdi eſtis:no⸗
ſtre infirmitati conſuluit:non ſue poteſta⸗—

ti derogauit.

Explicit tractatus quinq̃geſimꝰ

ſecundus. Incipit tractatus quin⸗

uageſimũs tertius. Ab eo quod
ri uͦ eſt. Cum aut tanta eguec
ciſſet coram eis non credebantin
eum.vſq; ad id quod ait.Dilexert
gloriam Pominig nagis qua dei-

Benũclata do?
mMinus chꝛiſtꝰ paſſiõe ſua ⁊ moꝛ
te fructuoſa in exaltatiõe ſanc⸗
te cruciſ.vbi dixit ſe oĩa tracturũ eſſe poſt
ſe:cum intellexiſſent iudei qð de ſua moꝛ⸗
te dixiſſet: ⁊ pꝛopoſuiſſent eis queſtioneʒ
quomõ diceret ſe eſſe moꝛiturum:cũ ex le
ge audierint quod chꝛiſtus manet ineter⸗
num:hoꝛtatus eſt eos vt dum adhuc mo⸗
dicum lumen in eis eſſet quo chriſtü eter⸗
num eſſe didiciſſent: ambularent vt totuʒ
diſcerent: ne cõpꝛehenderent᷑ a tenebꝛis.

Eſaie.liij Au

Joh. j.

Et cum hec eſſet locutus: abſcondit ſe ab

eis. Hec in ſuperioꝛibꝰ dominicis lectioni

bus verbiſq; didiciſtis. Deinð tulit euanz
geliſta:vnde hodiernũ capitulũ recitatũ
eſt. et ait: Cum autem tanta ſigna fe⸗

ciſſet coram eis non credebati enu:
1P

vt ſermo eſaie ꝓphete impleretu
uem dixit. Domine quis credid

auditui noſtro: et bꝛachium don
ni cui reuelatum eſt: Abi ſatis
dit bꝛachiũ domini ipſum filiũ dei nuncu⸗
patum:non quod deus pater figura deter
minetur carnis humane Bꝛachiũ domini
filius dicit᷑ qð oĩa per ipſum facta ſunt:ei

qʒ filius nõ tãqᷓ; mẽbꝛũ coꝛꝑiſ hereat:ſʒ da

omnia per ipſum facta ſunt: ideo bꝛachiũ
domini dictũ eſt.Sicut enĩ fuũ bꝛachium

per qð oꝑaris: ſic dei bꝛachiũ dictũ ẽ eiꝰ

verbũ:quia per verbũ oꝑatus eſt mundũ
Cur enĩ homo vt aliquid bꝛachium oꝑe⸗

tur extẽdit:niſi quia nõ cõtinuo fit quod

dixerit? Si autem tanta poteſtate pꝛeua⸗

leret.vt ſine vllo motu coꝛꝑis ſui quod di

ceret fieret: bꝛachiũ eiꝰ verbũ eius eſſet:
quia verbũ non eſt cogitabile vel ſonabi⸗
le.Sed dominus ieſus vnigenitus dei pa

tris filius:ſicut non eſt paterni coꝛpis mẽ⸗

bꝛuʒ:ita non eſt cogitabile vel ſonabile ac
tranſitoꝛiũ verbum: quia cũ omnia ꝑip⸗
ſum facta ſunt:dei verbũ erat. Cum ergo
audiuimus bꝛachiũ dei patris eſſe dei ſili
um:non nobis obſtrepat cõſuetudo carna
lis.ſed quantũ illo donante poſſumꝰ: vir
tutem dei et ſapientiã cogitemus: ꝑ quaʒ
facta ſunt omnia. Tale qpe bꝛachiuʒ nec
poꝛrectũ extẽdit᷑: nec collectũ ↄtrahitur.
Non ẽ em̃ ipᷣe qui pater ſed vnũ ſunt ipᷣe
et pater et equalis patri:vbiq; totus eſt ſi
cut pat᷑:ne aliqua pateat occaſio deteſta⸗

bili erroꝛi eoꝛũ qui dicũt ſolũ eſſe patrẽ.

ſed pꝛo diuerſitate cauſaꝝ ipſum dici filiũ
ipᷣm dici ſpm̃ſctm̃: et in his verbis audent
dice: Ecce videtis quia ſolus eſt pater ſi
bꝛachiũ eius eſt filius:nõ enĩ due ſed vna
perſona eſt homo et bꝛachiũ eius:nõ intel
ligentes neq; adutentes quomõ verba de
rebus alijs ad res alias tranfferantur:pꝛo
pter aliquã ſimilitudinẽ etiã in locucioni
bus qͥtidiãis ð viſibilibus et notiſſimis re
bus: quãto magis vt nobis ineffabilia q̃li
tercũmq; dicant᷑:que dici ſicuti ſunt omni

H
“

iſatis oſten⸗

turus &S

XII

—— —
—

no non pofſſunt. Nam et hõ alterũ homi⸗
nem per quẽ ſolet agere quicqͥd agit/bꝛa
chiũ ſuuʒ appellat.et ſi ei auferatur dols
dicit bꝛachiũ ꝑdidqi:et ei qui abſtulerit dis
cit:bꝛachiũ meum mihi abſtuliſti. Intelli
gant ergo quomõ dictus ſit filiꝰ patriſ bꝛa
chiũ per quod pater oꝑatus eſt omia: ne
nõ hoc ĩtelligẽdo ⁊ ĩ ſui erroꝛis tenebꝛis ꝓ
manendo:ſimiles ſint iudeis ipſis:de qui⸗
bus dictũ eſt: et bꝛachiũ domini cui reue
latũ eſt ¶ loic occurrit altera queſtio. HDe
qua quidẽ vt competent aliqd diſputet᷑: B
et omnes eius latebꝛoſiſſimi ſinꝰ perſcru
tentur et excuciant᷑ vt dignũ eſt: nec mea
rum viriũ eſſe arbitroꝛ:nec anguſtiaꝝ tem
poꝛis:nec veſtre capacitatis. Tamẽ quia
tranſire ad alia veſtra expectatõe nõ ſini
mur: niſi aliqͥd inde dicamus: accipite Gd
poterimus: et vbi veſtre expectatiõi non

ſuffecerimus: ab illo ĩcrementũ poſcite q

nos plantare poſuit ⁊ rigare: quia ſicut di
cit apoſtolus:neq; qui plantat eſt aliquicd
neq; qui rigat:ſed qui incrementũ dat de j:Coꝛ.iij
us.Quidã ergo inter ſe muſitãt:⁊ vbi poſ
ſunt aliquãdo pꝛoclamãt: et turbulẽta di
ſceptatiõe contendũt dicẽtes. Quid fece
runt iudeivel que cłpa eoꝝ fuit:ſi neceſſe
fuit vt ſermo eſaie pꝛophete ĩpleret᷑ queʒ
dixit:domĩe quis credidit auditui noſtrẽʒ
⁊ bꝛachiũ domini cui reuelatũ eſt?⸗ Anibꝰ
reſpondemus deũ pꝛeſciũ futuroꝝ/per ꝓ

phetam pꝛedixiſſe infidelitatẽ iudeoꝛum:

pꝛedixiſſe tamẽ non feciſſe. Non em̃ ppte
rea quẽquã deꝰ ad peccandũ cogit: quia
futura hõinũ peccata iã nouit.Ipſoꝝ enĩ
pꝛeſciuit peccata non ſua:non cuiuſq; alte
rius ſed ipſoꝛũ: Qua ꝓpter ſi ea que ille
pꝛeſciuit ipſoꝝ non ſunt ipſoꝛũ:non vere
ille pꝛeſciuit.Sed quia illiꝰ pꝛeſciẽtia fal⸗
li nõ poteſt: ſine dubio non alij ſed ipi pe
cant:quos deus peccatoꝛes eſſe pꝛeſciuit
Fecerũt ergo peccatũ iudei quod eos nõ
compulit facere cui peccatuʒ non placet:
ſed facturos eſſe pꝛedixit quẽ nihil latet:

Et ideo ſi non malũ ſed bonũ facere volu

iſſent non ꝓhiberent᷑:et hoc facturi pꝛeui⸗

dentur ab eo qui nouit quid ſit quiſq;; fac

turus: et quid ei ſit pꝛo eius opere reddi⸗ .
ed que ſequnt᷑ euangelij verba
plus vrgent:et pꝛofundioꝛem faciũt que:

ſtionem. Adiungit etenĩ et dicit. Pro⸗

— —

n Eilaie. vj. pterea non poterãt cedere: qa ite⸗
s rum dicit eſaias· Excecauit oculos
td⸗ eorum et indurauit cor eorum: vt
hull non videant oculis et intelligant
nlda orde: et conuertantur et ſanem il⸗
nde lon Sielnn em̃ nobis.Si non potucrunt
us credere:quod peccãtũ eſt homĩs non fac
eqi⸗ entis quod non poteſt facere? Si autẽ nõ
reue⸗ credendo peccauerũt: potuerũt ergo cre⸗
,De dere et nõ fecerũt Si ergo nõ potuerũt:q̊
tet: B modo dicit euaãgeliũ /pꝛopterea non po⸗
fſan . terant credere: quia iterũ dicit eſaias/ex
nes cecauit oculos eoꝛũ et indurauit coꝛ eoꝝ
Nien äSyrt quod eſt grauius ad deum referat᷑ cau
gi ſa qua non crediderunt quandoquidẽ ip
1 ſe excecauit ocłoſ eoꝝ ⁊ idurauit coꝛ eoꝝ
te S Non em̃ ſaltem hoc de diabolo dicitur:ſʒ
inon de deo:quod ipſa pꝛophetica ſcriptura te
ireg ſtatur. Haʒ ſi arbitremur hoc dictũ de dia
un bolo quod excecauit oculos eoꝝ et coꝛ in
iu durauit:laborandũ eſt quomõ illoꝛũ cul⸗
eſre pam quia non crediderũt poſſimus oſtẽ⸗
ido dere de quibus dicitur: non poterant cre⸗
ud dere. Deinde quid reſpõdebimus de alio
D Ro. xj. pꝛophete ipſius teſtimonio quod poſuit
aeſe paulus apoſtolus dicens?: Quod quere⸗
4 bat iſrael hoc nõ eſt conſecutꝰ:electio au⸗
tẽ cõſecuta eſt: ceteri vᷣo excecati ſunt:ſi⸗
cut ſcriptum eſt. Dedit illis deus ſpiritum
conpunctionis:oculos vt non videant: et
4 aures vt non audiant vſq; in hodiernũ di
. cvm. Audiſtis fratres mei pꝛopoſitam que
Ne ſtionem:nempe quã pꝛofunda ſit cernitis.
a Sed reſpõdemus vt poſſumus.Mõ pote⸗
rant credere: quia hoc Eſaias pꝛopheta
e pꝛedixit. Hoc autem pꝛopheta pꝛedixit:
elle quia deus hoc futurũ eſſe pꝛeſciuit. Qua
vere re autẽ non poterãt ſi a me queratur: cito
e reſpondeo:quia nolebant? Malaʒ quippe
he eceoꝛiũ voluntatẽ pꝛeuidit deus: et per pꝛo⸗
ſcuut phetam pꝛenũciauit ille cui abſcondi fu⸗
ono tura non poſſunt. Sed aliam cauſam inqᷣs
gelt: dicit pꝛopheta:non voluntatis eoꝝ.Quã
dlet: cauſam dicit pꝛopheta? Quia dediut illis
volu dDdDdeus ſpiritũ conpunctionis:oculos vt nõ
ꝛeui⸗ videant:et aures vt non audiant:et exce⸗
5hc cauit oculos coꝛum:et indurauit coꝛ eoꝝ.
edd/ Etiã hoc eoꝛũ voluntatem meruiſſe reſpõ
vera⸗ Aeo. Sic enim excecat: ſic obdurat deus
gve⸗ deſerendo et non adiuuando: quod occul

/

LCa. XI

to iudicio facere poteſt: iniquo nõ poteſt.
Hoc omnino pietas religioſoꝛũ inconcuſ

ſuʒ debet inuiolatumq; ſeruare: ſicut apo

ſtolus dicit:cum eandẽ ipſaʒ tractaret dif

ſicilimam queſtioncẽ: Quid ergo dicemꝰ in

quit:? Nunqͥd iniquitas eſt apud deũ: Ab

ſit. Si ergo abſit vt ſit iniquitas apud deũ
ſiue quando adiuuat/miſericoꝛdit᷑ facit:ſi
uequando non adiuuat/iuſte facit: quia

oĩa nõ temeritate ſed iudicio facit. Poꝛro
ſi iudicia ſanctoꝛũ iuſta ſunt:quãtomagis
ſanctiſicãtis ⁊ iuſtiſicãtis dei? Juſta ergo
ſunt:ſed occłta. Ideo cũ queſtiões huiuſ

modi in mediuʒ venerint:quare alius ſic:

alius autẽ ſic:quare ille deo deſerente ex
cecetur:ulle deo adiuuante illũinetur:non
nobis iudiciũ de iudicio tãti iudicis vſur⸗ Ro. xj.
pemus:ſed contremiſcẽtes exclamemꝰ cũ
apoſtolo.QO altitudo diuiciarũ ſapiẽtie ⁊
ſcientie ði: quã inſcrutabilia ſunt iudicia Ps.xxxv.
eius et inueſtigabiles vie eius. Vnde di⸗
ctum eſt in pſalmo Judicia tua abiſſus m
ta. Non ergo me fratres ad hanc penetrã
dam altitudinẽ/ ad hanc abiſſum diſcuciẽ
dam:ad inſcrutabilia per crutanda: expe
ctatio veſtre caritatis impingat. Agnoſco
modulum meum: ſeutire mihi videoꝛ etiã
modulũ veſtrum. Alicuius eſt hoc incre⸗
mentis meis.et foꝛtius viribus meis:puto
quia et veſtris. Simul ergo audiamus ad Eccleſia.iij.
monentem ſcripturã atq; dicentem. Altio
ra te ne queſieris:et fortioꝛa te ne perſcru
tatus fueris:non quia iſta negata funt no⸗ matb. x.
bis cũ deus magiſter dicat. NHihil eſt ocul x*.
tum/quod non reuelabit᷑. Sed ſi in quod
peruenimꝰ in eo ambulam ſicut dic apo- ·
ſtolus:non ſolũ quod neſcimus et ſcire de Phil.iij.
bemus: fed etiã ſi quid aliter ſapimus:id
quoq; nobis deus reuelabit. Peruenimꝰ Collo. ij.

gautem in viam fidei: hanc perſeuerantiſſi

me teneamus. Ipſa perducit ad cubiculũ
regis:iu quo ſunt omnes theſauri ſapien⸗
tie et ſcientie abſconditi. Nõ eni ipſe do⸗
minus ieſus chꝛiſtus ſuis illis magnis et pᷣ
cipue electis diſcipulis inuidebat:quãdo Joh.xy j
eis dicebat. Multa habeo vobis dicere: ſʒ
non poteſtis illa poꝛtare modo. Ambulãa⸗
dum eſt: ꝓficiendũ eſt:creſcendum eſt:vt
ſint coꝛda noſtra capacia earũ rerũ quas
capere modo non poſſumus.Quod ſi nos
V

vltimus dies pꝛoſicientes inuenerit:ibi di

ſcemus quod hic non potuimus. Si quis
autem iſtam queſtionẽ liquidius et meli⸗
nouit ſe poſſe et conſidit ex ponere: abſit
vt nõ ſim paratioꝛ diſcere quã docere:tã⸗
tum ne audiat quiſq; liberũ arbitrium ſic
defendere / vt nobiſ oꝛationẽ qua dicimꝰ
Math.vj; ne nos inferas in tẽptationẽ:conetur auf⸗
ferre:rurſus ne quiſq; neget volũtatis ar
bitrium:et audeat excuſare peccatũ.Sed
audiamus dominũ ct pꝛecipientẽ ⁊ opitu
lantem et iubentem quid facere debeamꝰ⸗
et adiuuantẽ vt implere poſſi, imus. Haʒ 2
quoſdam nimia ſue voluntatis ſiducia ex

tulit in ſuperbiã:et quoſdã nimia ſue vo⸗

luntatis diffidentia deiecit in negligentiã
Illi dicunt: vt quid rogamus deum ne vi
camur temptatiõe/quod in noſtra eſt po⸗
teſtate. Iſti dicunt /vt quid conamur be⸗
ne viuere:quod in dei eſt poteſtate O do
mine: o pater qui es ĩ celis:ne nos inferas
in qualibet iſtarũ temptationũ ſed libera

nos a malo. Audiamus dominũ dicenteʒ.

NRRogaui pꝛo te petre:ne deſiciat fides tua
Luce.xxij. MHec ſic exiſtimemus ſidem noſtrã eſſi ei li⸗
bero arbitrio: vt diuino non egeat adiuto
rio. Audiamus et euangeliſtã dicentẽ: de
Joh.j. dit eis poteſtatem ſilios dei fieri. Ne om⸗
ninp exiſtimemus in noſtra poteſtate non
eſſe quod credimus:verumtiñ in vtroq; il⸗
lius beneſicia cognoſcamus. Nam et agẽ⸗
de ſunt gratie qa data eſt poteſtas:⁊ oꝛã⸗
dum ne ſuccumbat infirmitas. Ipſa eſt fi⸗
Galatas.v. des que per dilectionẽ operatur: ſicut eiꝰ
Roma.xij. meuſuram dominus cuiq; partitus eſt: yt
ij. Coꝛ. x. qui gloꝛiatur / non in ſeipſo ſed in domĩo
gloꝛietur. MHon itaq; miruʒ eſt quia nõ po
terant credere: quoꝛũ voluntas ſic ſugba
erat: vt ignoꝛantes dei iuſticiã:ſuam vel⸗
oama v. lent conſtituere. Sicut dicit de ülliſ apoſto
Roma.x. luſ. Juſticie dei nõ ſunt ſubiecti.Quila em̃
non ex ſide ſed tanq; ex operibꝰ⸗ tumueft:
ipſo ſuo tumoꝛe cecati offenderũt in lapi
E dem offenſionis. ¶ Sic autẽ dictũ eſt / nõ
poterant:vbi intelligendũ eſt quod nole⸗
bãt: quẽadmodũ dictũ eſt de domiĩo deo
ij. Thimo. i Hoſtro: ſi non credimus ille ſidelis perma⸗
ij. Thimo.ij net: negare ſeipſuʒ nõ poteſt. De omnipo
tente dictum eſt / nõ poteſt. Sicut ergo qð
dominus negare ſeipſum non poteſt. laus

lus dicit. Teſtimoniũ ill per hibeo: qa ʒe

eſt voluntatis diuine:ita quod illi nonppyes=
terant credere:culpa eſt volũtatis humãe
Ecce dico ⁊ ego:quod tã ſuperbe ſi apiunt
vt ſue voluntatis viribus tantũ exiſtimẽt
eſſe tribuendum.vt negęet ſibi eſſe neceſſa
rium diuinũ adiutoꝛiũ ad bene viuendũ:
non poſſunt credere in chꝛiſtũ. Non enim
aliquid pꝛoſunt ſyllabe nominis chꝛiſti:et

ſacramenta chꝛiſti: vbi reſiſtitur fidei chꝛi⸗

ſti. Fides autem chꝛiſti et ſacramenta: eſt
credere in euʒ qui iuſtificat impiũ. Crede
re in mediatoꝛẽ: ſine quo ĩterpoſito nõ re
cõciliamur deo. Credere in ſaluatoꝛẽ qui Luce.xix.
venit quod perierat querere atq; ſaluare:
Credere in eũ qui dixit:ſine me nihil po⸗ Job'xv:
teſtis facere. Qui ergo ignoꝛans dei iuſti
ciam qua iuſtificatur impius:ſi uaz vult cõ
ſtituere qua conuincatur ſupbus: in hune
non poteſt credere. hinc et illi non pote⸗
rant credere:non quia mutari in meliꝰ ho
mines nõ poſſunt:ſed quamdiu talia ſi api
unt:non poſſunt credere: Hhinc excecãtur
et indurantur: quia negando diuinũ adiu
toꝛium non adiuuantur. HHoc de iudeis qͥᷓ
excecati et indurati ſunt deꝰ pꝛeſciuit:at⸗
; in eius ſpiritu ꝓpheta pꝛedixit.Quod
vero addidit:et conuertantur ⁊ ſanẽ
eos:vtrũ ſubaudiendũ ſit:non. ideſt. nõ
conuertantur: connexa deſuper ſententia
vbi dictum eſt:vt non videant oculis et in
telligant coꝛde: quia ⁊ hic vtiq; dictuʒ eſt
vt nõ intelligãt: Et ipſa em̃ conuerſio de .
illius gratia eſt cui dicitur: deus virtutuʒ Ps. xxix.
cõuerte nos. An foꝛte et hoc de ſuꝑne me
dicine miſericoꝛdia factum intelligendũ ẽ

vävt quoniã ſu pbe et puerſe volũtatis erãt

et ſuam iuſticiã conſtituere volebant: ad
hoc deſerentur vt excecarẽtur: ad hoc ex
cecarentur vt offenderent in lapidẽ offen
ſionis:et impleretur facies eoꝛuʒz ignomi⸗ Ps:lxxxij.
ma.atq; ita humiliati quererent gloꝛiã do
mint et non ſuam: qua inflatur ſuperbꝰ.ſʒ
iuſticiam dei qua iuſtiſicatur ipius? hoc
enim multis eoꝛũ pꝛofecit in bonũ:qui de
ſuo ſcelere cõpuncti in chꝛiſtũ poſtea cre⸗
diderunt: pꝛo quibus et ipſe oꝛauerat di⸗ Luce xxiij.
cens. Pater ignoſce illis:quia neſciũt qᷣd
faciunt.De qua eoꝛũ ignoꝛantia ⸗ apoſto

⸗ — „ 0 ℳ
lum dei habent: ſed nonſ. ecundũ ſcientiã Voma x

Sonnl gii
vet
nie⸗
fuen
geli
Miß

lie

O

po

Piunt
imst
eceſa
endi:
nenin
ſtuer
ichei⸗
tar eſt
ede
nore

igre:

luſ
c
ldune
jpote⸗
clooho
laſapi
citur
dadiu
gesq
lunat⸗

ſoni
Ho
e
rin
t

mz Dole .·
me

güe
crir
mad
cex
offen

onn⸗ Pölnd.

lido
Neß
hoc
lde
ge⸗

1
oſto
gaze Honar⸗
ni

ho⸗ Pohe

di LMeyi

5

* 9% à

Tunc eteniʒ hoc ſubiũ xit:atq; ait:ignoꝛã
tes eni dei iuſticiam et ſuam volentes co⸗
ſtituere:iuſticie dei nõ ſũt ſubiecti.. Hec

dixit eſaias: quando vidit gloriaʒ

eius:et locutus eſt de eo. Quid vide
derit eſaias. Et hoc quomõ ad dominum
chꝛiſtum pertineat: in libꝛo eius legendũ

et ĩtelligẽdũ eſt. Vidit enũ nõ ſicuti eſt ſʒ

modo quodã ſigniſicatiuo: ſicut pꝛophe⸗

te viſio fuerat infoꝛmanda. Nam vidit et

moiſes:et tamẽ ei quem videbat dicebat:

qui luen Exo. xxxiij. Si inueni gratiaʒ ante te: oſtende mihi te
metipſum manifeſte vt videaʒ te:quia nõ

videbat ſicuti eſt. Quando aũt nobis hoc
futurum ſit: idem iſte ſancte iohãnes euã⸗
geliſta in epiſtola ſua dicit. Dilectiſſimi ſi

j. Johᷣ.iijj. lij dei ſumus: et nondũ apparuit quod eri

mus. Scimus quia cum apparuerit ſimileſ
ei erimus:quoniã videbimus eũ ſicuti eſt
Poterat dicere quoniã videbimus eũ: et
non addere / ſicuti eſt. Sed quia ſciebat a
quibuſdã patribus er pꝛophetis viſum ſʒ
non ſicuti eſt.ideo cũ oixiſſet/ videbumus
eum:addidit /ſicuti eſt. Hemo eni vos fal
lat fratres eoꝛum qui dicunt inuiſibilẽ pa

trem::et viſibilẽ filiuʒ. Hic enĩ hoc aſſerũt

1

2

.

quiputant eũ eſſe creaturã: nec intellgũt

. Job 1x: ſecundum quod dictũ eſt: ego et pat vnũ

ſumus. Pꝛoꝛſus in foꝛma dei in qua equa
lis eſt patri:etiaʒ filius inuiſibilis eſt. Vt
autẽ ab hominibus videretur/foꝛmã ſerui
accepit:⁊ ĩ ſimilitudinẽ hominũ factus/vi
ſibilis factus eſt Oſtendit ergo ſe etiã an⸗
tequã ſuſciperet carnẽ oculis hominũ ſic
voluit in ſubiecta ſibi creatura: non ſicuti
cſt.aundemus coꝛda per fidem:vt illi in

Aꝑath. v. effabili: 1 vt ita dicã: inuiſibili viſioni pꝛe

paremur. Beati enĩ mundo coꝛde:quoni

aaomm ipſi deum videbnnt. Nerumtamen

„

et ex principibus multi crediderũt
in euʒ: ſed propter phariſeos non
confitebatur: vt de ſinagoga non
eijcerẽtur. Dilexerũt eni gloria ho

minum: magis quam gloriam dei

Videte quẽadmodũ notauerit euangeli

ſta: et impꝛobauerit quoſdã quoſ tamẽè in
eum credidiſſe dixit: qui in hoc ingreſſu ſi
dei ſi pꝛoficerent: amoꝛẽ quoq; hũane glo
rie ꝓſiciendo ſuperarẽt: quam ſuꝑauerat

Sala. vj. apoſtolus dicens. Mihi autẽ abſit gloꝛari

tertius
gelunuse 18.
ieſus. Aui credit in me:non credit

niſi in cruce domini noſtri ieſu chꝛiſti: per

quẽ mihi mundus crucifixus eſt ⁊ ego mũ
do. Adhoc eni et ipſe dominus crucẽ ſuã

vbi eum dementia ſuperbe impietatis irri

ſit: in eoꝛũ qui in illum crederẽt frontibus
fixit vbi eſt quodammõ ſedes verecũdie
vt de nomine eius ſides non erubeſcat:et

magis dei gloꝛiam quã hominũ diligat.

Explicit tractatus quinquageſimꝰ
ncipit tractatus quiqua⸗

quartus.Ab eo uod au

—,,,0

in me.ſed in eum qui miſit me: Uſ⸗

q; ad id quod ait. Sʒ qui miſit me

7

pater: ipſe mibi mandatum dedit

quid dicam et quid ioquar.

Paquente dox=

mino nro ieſu chꝛiſto apud
iudeos/et tanta miraculo⸗
rum ſigna faciente:quidam
crediderunt pꝛedeſtinati in

vitam eternam quos etiam vocauit oues
ſuas: quidaʒ vero non crediderũt nec po

terant credere: eo quod occulto nec tamẽ

iniuſto iudicio dei fuerãt excecati ⁊ indu

rati:deſerentc illo qui ſuperbis reſiſtit:hu
milibus aufẽ dat gratiam. Eoꝛum autem

qui crediderunt / alij vſq; adeo confiteba⸗

tur:vt palmarũ ramis acceptis veniẽti oc
currerent:in eadẽ laudis confeſſione le⸗
tantes. Alij vero ex pꝛincipibus non au⸗
debant conſiteri vt de ſinagoga non eij⸗

cerentur:quos notauit euãgeliſta dicens:

quod dilexerunt gloꝛiam hominũ magis
quam gloꝛiam dei.Eoꝛũ etiam qui nõ cre

diderunt:alij erant poſtea credituri:quoſ
pꝛeuidebat vbi ait.Cum exaltaucritis fili
um hominis:tunc agnoſcetis quia ego ſũ
Alij vero in eadem inſidelitate manſuri:
quoꝛũ imitatrix eſt etiam iſta gens iudeo

rum:que poſtmodum debellata ad teſti⸗
monium pꝛophetie que de chꝛiſto ſcripta
eſt / in toto pene oꝛbe diſperſa eſt. His ita

ſe habentibꝰ et ſua iam pꝛopinquãte paſ

v ij

* 2
. „
E —

ſione:ieſus clamauit et dixit: vnde le
ctio cepit hodierna. Qui credit in me
non credit in me ſed in eum qui mi
ſit me. Et qui vi

et me: videt euʒ qͥ

Joh. vij. miſit me.Jaʒ dixerat quodã loco. Mea
ſupꝛa tracta doctrina non eſt mea:ſed eiꝰ qui miſit me

tu.xxix.

Vbi intelleximꝰ eum doctrinã ſuam dixiſ

ſe verbum patris quod eſt ipſe: et hoc ſig
nificaſſe: dicẽdo mea doctrina nõ eſt mea
ſed eius qͥ me miſit: quod a ſeipſo ipſe nõ
eſſet ſʒ haberet a qͥ eẽt. De ꝰem̃ de deo/ſi⸗
lius pf̃is. Pat᷑ aũt ñ deꝰ de deo:ſʒ deꝰ pat

filij. Nunc aũt qͥd ait/ qui credit ĩ me nõ
credit in me ſʒ in eũ qui miſit me:quomo⸗

do intellecturi ſumus:niſi quia homo ap⸗

parebat hominibus cum lateret deus? Et
ne putarent hoc eum eſſe tantumõ quod

videbant: talem ac tantum ſe volens cre⸗
di: qualis et quantus eſt pater:qui credit
in me inquit/ non credit in me. ideſt in
quod videt: ſed in eum qui miſit me: id
eſt in patrem. Sed qui credit in patreʒ:ne

celſſe eſt eum credat eſſe patrem. Qui au⸗
tem credit eum patrem: neceſſe eſt vt cre⸗

Joh. j.

Põ. lxxxj.

dat eum habere ſilium Ac per hoc qui cre

dit in patrem: neceſſe eſt vt credat in filiũ

Sed ne quiſq; hoc credat de vnigenito ſi⸗
lio quod dehis qui dicti ſunt filij dei ſecũ
dum gratiam non naturã: ſicut ait euange

liſta: dedit eis poteſtatem ſilios dei fieri:

— .

vnde et illud eſt quod ipſe dominus com
memoꝛauit in lege dictũ:ego dixi dij eſtis
et filij excelſi omnes: pꝛopterea dixii:qui
credit in me:non credit in me:ne totum qð

de chꝛiſto creditur: ſecundũ hominem cre

deretur. Ille ergo inquit credit in me qui
non credit in me ſecundũ id quod me vi⸗
det:ſed in eum qui me miſit:vt cum credit
in patrem: credat eũ habere filium ſibi eq̃ᷓ
lem:et tunc vere credat in me. Nam ſi pu
tauerit euʒ non habere niſi filios ſecundũ
gratiam qui ſunt eius vtiq; creatura: non
verbum ſed facta per verbum:nec habere
filium equalem ſibi atq; coeternũ: ſemper
natum: pariter incòmutabilẽ:ex nullo diſ
ſimilem atq; imparem: non credit in patrẽ
qui eum miſit: quia non eſt hoc pater qui
eum miſit ¶ Et ideo cum dixiſſet/ qui cre
dit in me: non credit in me ſed in eum qui
miſit me ne putaretur ſic yvoluiſſec parrem

qui me videt:videat eũ qͥ me miſit.

„. S . . . —
„2 . 27
4 . —
△ SSS
— — —
——

intelligi tanqᷓ; patrem multoꝛũ filioꝛũ per
gratiaʒ regeneratoꝛũ: mon vnici verbi eq̃ᷓ
lis ſibi: continuo ſubiecit. Et qui videt
me:videt eum qui miſii S
ait:qui videt me:non videt me.ſed euʒ qᷓ
miſit me. Sicut dixerat/qui credit in me:
non credit inme:ſed in euʒ qui miſit me?
Yilud namq; dixit:ne ſicut videbatur cre⸗
deretur tantũmõ filius hominis.hHoc au⸗
tem dixit. vt patri crederetur eq̃lis. Qui
credit in me inquit:nõ credit in hoc quod
videt me: ſed credit in cum qui miſitmme.
Aut cum credit in patrem qui ſibi equal?
genuit me:nõ quomõ me videt:ſed ſic cre
dat in me/ quomõ in euz qui miſit me. Vſ
q; adeo eni nihil diſtat inter euʒ et me: vt

— 7. .

Apo⸗

grece apoſtoli/latine miſſi apellãtur.Nũ
quã tamẽ aliquis apoſtoloꝝ dicere aude
ret:qui credit in me non credit in me ſedĩ
eum qui miſit me. Omnino eni non dice⸗
ret/qui credit in me: credimus enim apo⸗
ſtolo:ſed non credimus in apoſtolũ: NHon

enim apoſtolus iuſtiſicat impiũ.Creden⸗

*

5

„
.——*

Roma. üij.

Luce.vj.
ſtolos ſuos certe ipſe dominꝰ chꝛiſtus mi··
ſit.quod eoꝛũ etiam nomen indicat. Nam
ſic grece angeli:latine nũcij vocantur:ita

ti enim in eum qui iuſtiſcat impium. deu

tatur fides eius ad iuſticiam. Poſſet dice
re apoſtoluſ:qui recipit me recipit eũ qui
me miſit:vel qui audit me/audit eum
me miſit. Hoc enĩ eis ipſe dominus ait.qͥ
vos recipit me recipit: et qui recipit me re
cipit eum qui me miſit:quia doininus ho⸗

noꝛatur inſeruo:et pater in filio:ſed pater

tanquã in filio:dominus tanquã in ſeruo.

Filius autem vnigenitus recte dicere po

tuit: credite in deũ et in me credite.Et qG;d;··

nunc ait: qui credit in me:non credit ĩ me

ſed in eum qui miſit me:nona ſe abſtulit ſi

deʒ credentis: ſed nolui in foꝛma feruire
manere credentem: quoniã cuʒ quiſq; cre
dit in patrem qui eum miſit: pꝛofecto cre
dit in filium ſine quo patrẽ non eſſe cogno
ſcit:et ita credit vt credat equalẽ:quoniã
ſequitur: et qui videt me.videt eum qui
me miſit. Attẽde cerera.Ego lux in mũ
duz veni:vt oinnis quũi crediti me
ui tenebris no maneat.Dixit qͥdã lo

Joh. xiiij.

co diſcipul ſuis. Vos eſtis lux mudi. Mõ

V

—

iper
ai
idet
unad
elz
nne:
tme⸗
rae⸗
can⸗
Qui
lod
ge
V
zpr.
o⸗Nce.
en
ſta
ude
dice⸗
apo⸗

Pon gona i
⸗ Ponril

Nce
4
iu Harhp⸗
4
ere
po⸗
Mer
nuo.

tine gob ni⸗
Ati

mine
zae
ge
no
iä

Job. v.

Põ.c.

ſtituta. MNeq; accendũt lucernam et po⸗
nunt eam ſub modio:ſed ſupra candela

bꝛum. vt luceat omnibꝰ qui in domo ſũt

Sic luceat lumen veſtrum coꝛam homi⸗
nibus vt videant opera veſtra bona: et

gloꝛificent patreʒ veſtrũ qui in celis eſt

Non tamẽ eis dixit: vos lux veniſtis in
mundum: vt omnis qui credit in vos in

tenebꝛis nõ maneat Nuſq; hoc legi poſ

ſe confirmo. Lumina ergo ſunt omnes
ſancti:ſed credendo ab eo illuminãtur:
a quo ſi receſſerit/tenebꝛabitur. Lumẽ
autem ullud quo illuminantur/a ſe rece
dere non poteſt: quia incõmutabile om
nino eſt. Credimus ergo lumini illumi⸗
nato:ſicut pꝛophete:ſicut apoſtolo Sed
ideo illi credimus vt non in ipſum cre⸗
damus quod illuminatur: ſed cum illo
credamus in illud lumen a quo illumi⸗
natur: vt et nos illuminemur /non ab il⸗
lo:ſed cum illo a quo ille. Cum autẽ di
cit:vt omnis qui credit ĩ me in tenebꝛis
non maneat: ſatis manifeſtat omnes ſe
in tenebꝛis inueniſſe Sed ne in eis tene

bꝛis maneant in quibus inuenti ſunt:de

bent credere in lucem que venit in hũc
mundum: quia per illam factus eſt mun
dus . ¶ Et ſi quis audierit inquit
verba mea et cuſtodierit:ego nõ

indico eum. Aementote que vos au
n ieneſoalbus lectionibus noui:⁊

qui obliti foꝛte eſtis recolite: et qui nõ
affuiſtis ſed adeſtis audite quomodo
dicit filius:ego non iudico eum: cum di
cat alio loco:pater non iudicat quẽquã

ſed omne iudiciũ dedit filio:niſi quia in

telligendũ eſt:mõ non iudico eũ? QOua
renõ iudicat modo? Attende quid ſeqͥ
tur. Non enim veni inquit vt iudi
cem mundum: ſed vt ſaluificem

mundum:ideſt vt ſaluum faciam mũ

dum. NHNunc ergo eſt tempus miſericoꝛ⸗
die:poſtea erit iudicij: qͥa miſericoꝛdiã
inquit ⁊ iudiciũ cantabo tibi domĩe.Sʒ
de ipſo etiam futuro nouiſſimo iudicio

videte quid dicat· Qui ſpernit me

et non accipit verba mea: habet

—-

qui iudicet eum. Sermo quẽ lo

poteſt ciuitas abſcondi ſupꝛa montẽ cõ

Joh. Tract. IIII TLa. XxI

cutus ſum: ille iudicabit eum in
nouiſſimo die.MHon ait qui ſꝑnit me

et non accipit verba mea:ego nõ iudico

eum in nouiſſimo die. Hoc enim ſi dixi

ſet: non video quomõ poſſet nõ eſſe cõ⸗
trarium illi ſententie vbi ait: pater non
iudicat quemq; ſed omne iudiciũ dedit
filio.Cũ vero dixit/qui ſpernit me ⁊ nõ
accipitverba mea habet qui iudicet eũ:
expectantibus autẽ quiſnã ille eſſet:ſe⸗

cutus adiunxit:ſermo quem locutus ſũ

ille iudicabit eum in nouiſſimo die: ſa⸗
tis manifeſtauit ſeipſum iudicaturuʒ in
nouiſſimo die. Seipſum quipe locutus
eſt: ſeipſuam annunciauit:ſeipſum ianuã

poſuit: quia ipſe ad oues paſtoꝛ ĩtraret

Aliter itaq; iudicabuntur qui nõ audie
runt:aliter qui audierunt et contempfe
runt.Qui eni ſine lege peccauerunt:ait
apoſtolus.ſine lege et peribunt:et qui ĩ
lege peccauerunt:per legem iudicabun

tur. quia ego inquit ex me ipſo nõ
ſum Peet eo ſe dicit non locu⸗
tun ex ſeipſo:quia non eſt ex ſe ipſo. Jã
hoc ſepe oiximus:iam hoc tanqᷓʒ notiſſi
mum non docere ſed admõere debemꝰ.
Sed qui miſit me pater ipſe mi/
hi mandatum dedit:quid dicam

i loquar. Mon làboꝛaremus:
ĩcum eis nos loqui ſciremus:cum qui⸗

bus ſuperioꝛa locuti ſumus: et cum eiſ⸗

ipſiſ non omnibus:ſed qui audierũt me
moꝛia retinentibus. ¶ Nunc vero qᷣa
foꝛtaſſe aliqui aſſunt qui non audierũt:
eiſq; ſunt ſimiles qui obliti ſũt quod au
dierunt: pꝛopter illos perferant moꝛas
noſtras qui audita meminerunt. Quo⸗
modo dat mandatum pater vnico filio⸗
Quo verbo loquitur verbo: cum ſit ip⸗
ſe filius vnigenitꝰ verbum? Nunquid ꝑ
angelum:cum per ipſum creati ſunt an⸗
geli? Munquid per nubem: que quãdo
ſonuit ad filium/non pꝛopter ipſum ſo⸗

nuit quod alibi dicit etiã ipſe: ſʒ ꝓpter

alios quos opoꝛtebat ita audire⸗ Mmun
quid per ſonum labijs emiſſum qui non
habet coꝛpus:? An aliquo locoꝛuʒ inter
vallo filiꝰ a patre ſeparatur: vt ſit inter
illos aer mediꝰ:quo percuſſo vox ſlat ⁊

ad aureʒ veniat:? Abſit:vt talia de illa ĩ

V iij

Rho. jj.

coꝛpoꝛea et ineffabili ſubſtantia ſuſpice

mur. Filius vnicus eſt verbum patris:⁊
ſapientia patris: in illa ſunt omnia man
data patris. Neq; enĩ patris mandatum
filius aliquando neſciebat: vt eum ne⸗

ceſſe eſſet ex tempoꝛe habere quod an⸗

Joh. v.

tea non habebat. Ita eni a patre quod
habet accepit:vt naſcẽdo acceperit: de

doritq; illi gignendo. Mam et vita eſt:

accepit vitam vtiq; naſcendo/non pꝛiuſ
ſine vita exiſtendo:quia et pater habet
vi tam:et quod habet eſt:nec accepit ta

men/quia non ex aliquo eſt. Filius au⸗

tem accepit vitam dante patre a quo ẽ:
et ipſe quod habet eſt. Ha bet enĩ vitaʒ
et vita eſt. Ipſum audi loquentem:Si⸗
cut habet inquit pater vitam in ſemet⸗
ipſo:ſic dedit et filio vitam habere in ſe
metipſo. Nunquid exiſtenti et nõ habẽ
ti dedit. Sed eo dedit quo genuit qui
vitam genuit:et vita genuit vitam: ⁊ qꝛ
parem genuit/non unparem genuit vi⸗

fam:ideo dictuʒ eſt. Sicut habet ipᷣevi⸗

tam in ſemetip o: ſic dedit et filio vitaʒ

habere in ſemetipᷣo. Vitã dedit:quia gi

gnẽdo vitam quid dedit niſi eſſe vitaʒ⸗
Et qa eterna eſt ipſa natiuitas. Nunqᷓ;
non fuit filius qui eſt vita:nũquã ñ fuit
ſilius ſine vita.Et ſicut eſt natiuitas et᷑⸗
na:ſic eſt qui natus eſt vita eterna. Ita
et mandatum non quod filius non habe

bat pater dedit: ſed ſicut dixi/ in ſapien

tia patris quod eſt verbum patris:om⸗

nia mandata ſunt patris. Dicitur auteʒ

mandatum datum: quia non eſta ſe ip⸗

ſo cui dicitur datum. Et hoc eſt dare ſi⸗
lio ſine quo nunquã ſilius fuit:quod eſt
gignere filiũ qui nunquã nõ fuit. Se

quitur autẽ.Et ſcio quia mandatũ
eius vita eterna eſt. Si ergo vita et

.

ipſe filius.et vita eterna eſt man⸗

datum patris: quid aliud dictũ eſt/quã
ego ſum mandatum patris? Pꝛoĩde et
id quod adiũgit et dicit: que ego lo

quor ſicut dixit mihi pater ſic lo⸗

quor:non accipiamus dixit mihi:qua⸗
ſi pater verba locutus ſit vnico verbo.

aut egeat dei verbis:dei verbum. Dix⸗

Joh. Tract. IIm TLa. XII

it ergo pater ſilio:ſicut dedit vitam filio
non quod neſciebat vel non habebat. ſʒ
quo ipſe ſilius erat. Quid eſt autẽ/ſicut
dixit mihi parer ſic loquoꝛ:niſi verbũ lo
quoꝛ: Ita ille dixit vt verax:ita iſte lo⸗
quitur vt veritas. Verax autem genu⸗

it veritatem. Quid ergo iam diceret ve

ritati? Non eni imperfecta crat veritas
cui verum aliquid adderetur: Hixit er⸗
go veritati:quia genuit veritatẽ. Poꝛ⸗
ro ipſa veritas ſic loquitur vt ei dictum
eſt:ſed intelligentibꝰ quos docet vt na⸗
ta eſt. Vt autem crederent homines qð
intelligere nondũ valent: ex oꝛe carnis
yverba ſonuerunt:et abierunt. Trãſuo⸗
lantes ſoni ſtrepuerunt: peractis moꝛu
lis tempoꝛum ſuoꝛuʒ. Sed res ipſe qua
rum ſigna ſunt ſoni:traiecte quodãmo⸗
do in eoꝛũ memoꝛiaʒ qui audierunt:eti
am ad nos per litteras que viſibilia ſig⸗
na ſunt peruenerunt. Mon ſic loquitur
veritas: Intelligentibus mentibus intꝰ
loquitur:ſine ſono inſtruit. intelligibili

luce perfundit. Qui ergo poteſt ĩ ea cre

dere natiuitatis eius eternitatem: ipſe

illam ſic audit loquentem: ſicut ei dixit

pater quod loqueret᷑. Excitauit nos ad
magnum deſiderium interioꝛis dulcedi
nis ſue:ſed credendo capimus:ambulã
do creſcimus:pꝛoſiciendo ambulamus:
vt peruenire poſſimus.

—–

4

Erplicit ractatus quinqua⸗

geſimusquartug. Incipit tracta

tus quinquageſimusquintus.

Ab eo quod ait. Ante diem feſtũ

—

paſce ſciens ieſus quia venit ho

ra eius.Uſq; ad id quod ait.Cie

—

—

Capinlun⸗

Eſgieliß

Lolj.

us
ſa
dülo
telo⸗
enu⸗
ye

ter⸗

*RRSKE = . S. § .ℛ S 5 S. & S

Capitulum.
xiy⸗

Elaie liij.

ſecundũ iohannẽ adiuuan⸗
te ipſo debitis eſt explican⸗
da tractatibus:⁊ vt nobis poſſe donaue
rit explananda. Ante diem autè fe⸗
ſtuʒ paſche: ſciens ieſus quia ue
nit hora eiuſ vt traſeat ex hocmũ
do ad patrem: cum dilexiſſet ſu⸗

os qui erãt in mundo.in finẽ di⸗
e ſ.

lexit eoſ. Paſcha autẽ fratres nõ ſicut
quidam exiſtimant grecum nomen eſt:

ſed hebꝛeũ. Opoꝛtuniſſime tamẽ occur
rit in hoc nomie quedã cõgruentiavtra
rumq; linguarũ. Quia eni paſſio grece
σιρα dicitur: io paſcha paſſio pu⸗
tata eſt:velut hoc nomine a paſſione ſic
appellatuʒ eſt. In ſua vero lingua.hoc
eſt bebꝛea: paſcha tranſitus dicitur pꝛo
pterea/quia tunc pꝛimũ paſe cha celebꝛa
uit populus dei:quando ex egipto fugi

entes rubꝛum mare tranſierũt. Nunc er

go figura illa ꝓphetica in veritate com
pleta eſt. cum ſicut ouis ad immoladuʒ
ducitur chꝛiſtus: cuius ſanguine illitis
poſtibꝰ noſtris.i.cuius figno crucis ſig⸗
natis frontibus noſtris:a perditiõe hu⸗
us ſeculi tanquã a captiuitate vł inter

eymptione egyptia liberamur: ⁊ agimus

sl

Colo.j.

ſaluberrimũ tranſitum:cũ a diabolo trã

ſimus ad chꝛiſtum: et ab iſto inſtabili ſe

culo ad eius fundatiſſimũ regnũ. Ideo

quipe ad deum permanentẽ tranſimuſ
ne cum mundo tranſeunte tranſeamuſ:
De hac nobis collata gratia deum lau⸗
dans apoſtolus dicit. Qui eruit nos de
poteſtare tenebꝛarũ: et tranſtulit in reg

num filij claritatis ſue. hoc itaq; nomẽ

ideſt.paſcha quod latine vt dixi tranſi⸗
tus nuncupatur:velut interpꝛetans no⸗

bis beatus euangeliſta: ante diẽ inquit

feſtum paſche ſciẽs ieſus quia venit ho
ra eius vt tranſeat ex hoc mndo ad pa
trem.Ecce paſcha: ecce traſitus. Vnde
et quo: De hoc ſcilicet mũdo ad patrẽ.
Spes membꝛis in capite data eſt:quod
eſſent in illo tranſeunte ſine dubio ſecu

7„
2

„ Tract. IVY Ca. XIII

rura. Quid ergo iuſideles et ab hoc ca⸗

pite atq; ab eius coꝛpoꝛe aliem? Mõne
et ipſi tranſeunt: quia non permanent⸗

Tranſeũt plane et ipſi. Sed aliud ẽ trã⸗
ſire de mundo:aliud eſt tranſire cuʒ mũ

et egiptij tranſierũt: non enĩ perſequẽ⸗

do manſerunt. Mõ tamẽ tranſierũt per

mare ad regnum:ſed in mari ad in teri⸗
tum. ¶ Sciẽs ergo ieſus quia venit ho⸗

ra eiuſ:vt rranſeat ex hoc mundo ad pa

trem: cum dilexiſſet ſuos qui erat
in mundoꝛin fine dilexit eos Tti

; vt et ipſi de hoc mundo vbi erant/ad
ſuum caput quod hinc tranſiſſet eius di

lectione tranſirent. Quid eſt eni in finẽ

niſi in chꝛiſtũ? Finis eniʒ legis chꝛiſtus
ait apoſtolus ad iuſticiam ommi creden
ti. Finis perficiens:non interſiciens.Fi
nis quouſq; eamus:non vbi pereamus.
Sic omnio itelligẽdũ ẽ: paſcha nr̃jm im
molatꝰ eſt chꝛiſtus. Ipſe eſt finis noſter
in illum eſt tranſitus noſter. Naʒ video

poſſe iſta verba euangelica quodã hũa

no modo etiam ſic accipi: tanq; vſq; ad
moꝛtem chꝛiſtꝰ dilexerit ſuos:vt hoc vi

deatur eſſe in finem dilexit eos.hhuma⸗

na eſt hec ſentẽtia:non diuina. Neq; em̃
nos hucuſq; ille dilexit: qui ſemper ⁊ ſi
ne fine nos diligit. Abſit vt dilectionem
moꝛte finierit:qui non eſt moꝛte finitus.
Etiam poſt moꝛtem quinq; fratres ſuos
dilexit diues ille ſuperbus atq; impius:
et vſq; ad moꝛtem nos dilexiſſe putan⸗
dus eſt chꝛiſtus? Abſit cariſſimi Nequa

quã ille noſ diligendo vſq; ad moꝛtẽ ve
niret:ſi dilectioneʒ noſtram moꝛte fini⸗
ret:niſi foꝛte ita ſit intelligendum/ in fi
nem dilexit eos /vſq; ad moꝛtem dilexit
eos:quia tantum dilexit: vt moꝛeretur
pꝛo eis. Hoc enim teſtatur dicens.AMa⸗
loꝛem hac charitatẽ nemo habet: quam
vt animam ſuam ponat quis pꝛo amicis

ſuis Ita ſane non pꝛohibemꝰ intellgi in
fineʒ dilexit:vſq; ad moꝛtẽ dilexit.i.vſ⸗
q; ad moꝛteʒ illũ dilectio ipſa perduxit
Et cena inquit facta:cum diabo⸗
lus la mi et m cor vrn gefet

Rho. x.

j. Coꝛ. v.

Luce. xyj.

Joh. xv:

Al. exiuit.
Al. miſit

Ephe. vj.

eum iudas ſimõis ſcariothis:ſci
enſ quia omnia dedit ei pater in
manus: et quia adeo rexiit et ad
deum yvadit:ſurgit a cena: et po⸗
nit veſtimenta ſũa.Et cum accpiſ

ſet lintheuʒ precinxit ſe. De inde

mittit aquam in peluim:et cepit

lauare pedes diſcpulorũ:et ect⸗

ere lintheo quo erat precinct?.
Nonita debemus intell igere cenam
factam:veluti iam conſumptã atq; tranſ
actaʒ. Adhuc eni cenabatur cum domi
nus ſurrexit et pedes lauit diſcipulis ſu
is Naʒ poſtea recubuit:et bucceliã ſuo
traditoꝛi poſtea dedit vtiq; cena nõdũ
finita: hoc eſt dum adhuc panis eſſet in

menſa.Cena ergo facta dictum eſt/iam

parata:et ad conuiuantiũ menſam vſuʒ
ꝙ; perducta. Quod autẽ ait:cum dia

bolus iaz miſiſſet in cor vt trade
eum iudas ſimõois ſcariothis.Si
queris quid miſſum ſit in coꝛ iude: hoc
vtiq; vt traderet eum.Miſſio iſta:ſpiri⸗
tualis ſuggeſtio eſt. MNon ſit per aurẽ ſʒ
per cogitationem:ac per hoc non coꝛpo

raliter ſed ſpiritualit. MNeq; em̃ ſpiritus

le quod dicitur:ſemper in laude acciꝑi⸗
endum eſt. MHouit apoſtolus quedã ſpi

ritualia nequicie in celeſtibꝰ: aduerſus

que nobis colluctationẽ eſſe teſtat᷑. NMõ
autem eſſent maligna etiſ ſpiritualia: ſi
non eſſent etiã maligni ſpiritus.Ab ſpi⸗
ritu enĩ ſpiritualia nominãtur. Sʒ quo⸗
modo iſta fiant vt diabolice ſuggeſtio⸗
nes ĩmittentur: et humanis cogitationi

bus miſceantur: vt eas tanq; ſuas depu

tet homo:vnde ſcit homo? NHec dubitã⸗
dum eſt etiam bonas ſuggeſtiões a bo⸗
no ſpiritu ita latenter ac ſpiritualit᷑ fieri.
Sed intereſt quibꝰ nam earũ mens hũa
na conſentiat diuino auxilio / vel deſer⸗
ta ꝑ meritũ:vel adiuta per gratiam Fa
ctum ergo iam fuerat in coꝛde iude per
imiſſionẽ diabolicã vt traderet diſcipu
lus magiſtrũ:ſed quẽ non didicerat de⸗
um. Jaʒz talis venerat ad conuiuium ex

ploꝛatoꝛ paſtoꝛis / inſidiatoꝛ ſaluatoꝛis:

venditoꝛ redemptoꝛis:iam talis vene⸗

Joh. Tract. LV 4 . XIII

rat et videbatur: et tolerabatur:et ſe ig-

noꝛari arbitrabatur: quia in eo quẽ vo⸗
lebat fallere fallebatur. At ulle iſto ipſo
coꝛde intus inſpecto neſciente: ſcien⸗
ter vtebatur. Selens uia omnia
degit ei .
ipſum traditoꝛẽ. Nam ſi eum in manib⸗

non haberet: non vtiq; illo vteretur vt

vellet Pꝛoĩde iã traditoꝛ traditus erat
ei queʒ tradere cupiebat: atq; ita malũ
tradendo faciebat:vt de illo tradito bo
num flieret quod neſciebat.Sciebat eni
dominus quid faceret pꝛo amicis: q pa
cienter vtebatur inimicis. Ac ſic oĩa de
Datar Hater in mame eius: et in vſũ ma
a:et in effectum bona. Sciens etia
quia adeo exiit et ad Sen vacgit⸗
Flec deuʒ cum inde exiret: nec nos de⸗
ſerens cum rediret. hec ergo ſaẽs:ſur
git a cena: ⁊ ponit veſtimẽta ſua

Et cum accepiſſet lintheũ: precin

xit ſe. Deinde miſit aquam in pei
ui et cepit lauare pedes diſcipu/
loꝛu: ⁊ extergere litheo quo erat
precinctus. Ae bemus cariſſimi ſẽ
lum euãgeliſte diligenter attẽdere.LCo
cuturus quippe de tanta domini humili
tate:pꝛius eius celſitudiuẽ voluit cõmẽ
dare Ad hoc pertinet quod ait:ſciẽs qꝛ
omnia dedit ei pater in manus: et quia
8 deo exijt et ad deum vadit. Cũ illi er
go omuia pater dediſſet in manus: ille
diſcipuloꝛum non manus ſed pedes la⸗
uit. Et cuʒ ſe ſciret a deo exiſſe et ad de
um pergere: non domini dei ſed homi⸗
nis ſerui impleuit officiũ.Ad hoc auteʒz

pertinet quod etiã de traditoꝛe ipſius

quia iaʒ talis venerat:qui nec ab illo ig
noꝛabatur:pꝛeloqui voluit:vt hoc quo
q; ad maximũ cumulum hũ ilitatis acce
deret:quod etiã illi non dedignatus eſt
pedes lanare:cuius manus iaʒ pꝛeuide
bat in ſcelere. Quid autẽ mirum ſi ſi urre
xit a cena et poſuit veſtimenta ſua: qui
cum in foꝛma dei eſſet ſemetipſum exi⸗
naniuit: Et qͥd miꝝ ſi pcĩxit ſe litheo:q
foꝛmã ſᷣui accipiẽs habitu iuẽtꝰ ẽ vt hõ
Quid mirũ ſi miſit aquã in peluiʒ vnde

ater in manus. Ergo et

—„
—
2

Uerit. ſl

ſel

Joh. Tract. VI

lauaret pedes diſcipuloꝝ: qui in terrã ſan
. guineʒ fudit:quo immũdiciã dilueret pec
o caatoꝛum? Quid miruʒ ſi lintheo quo erat

peecinctus pedes quos lauerat terſit: qui

nii carne qua crat indutuſ euãgeliſtarũ veſti
966 gia confirmauit? Et linteo quidẽ vt ſe pᷣ⸗
lb⸗ cingeret:poſuit veſtimenta ſua que habe⸗
bat. Vt autẽ foꝛmam ſerui acciperet quã⸗

doo ſemetipſum exinaniuit: non quod ha⸗
i perbat depoſuit: ſʒ quod nõ habebat acce

bo pit.Cruciſigẽdus ſane ſuis expoliatus eſt
ni veſtimentis: et moꝛtuus inuolutus eſt lin
3 teis:et tota illa eius paſſio / noſtra purga
e tio eſt. Paſſurus igitur exicia:pꝛemiſit ob

ſequia:non ſoluʒz eis pꝛo quibus erat ſubi
turus moꝛtem:ſed etiã illi qui eum fuerat

humane humilitatis vtilitas: vt eã ſuo cõ
mendaret exemplo etiã diuĩa ſublimitas:
quia homo ſuperbus in eternũ periret: ni
ſi eum deus humilis inueniret. Venit em̃
Luee.ix. lius hominis querere:et ſt aluũ facere qo
perierat. Perierat autẽ ſuꝑbiam decepto
ris ſecutus:ergo humilitatẽ redemptoꝛis
ſequatur inuentus.

—

1
musquitus. meipitacramSan
quageſimusſextug. Ab eo quod
ait. Cenit ergo ad ſunonem petru
et dicit ei petrus·. Domine tu lauaſ
mibipedes/ iqʒad id quod ait.
Mui lotus eſt no idiget niſi vt pe
des lauet: ſed eſt mundus totus.

.
.
d — —

¶ Explicit tracatus quinquageſi⸗

S& — K=— —:☛ e e. —e e.

Bm lauaret
le pelges diſcipuloꝛũ domin?:
Arrum:et dicit ei petrus
. Domie:tu mihi lauas pedes?auiſ
i enim non expaueſceret lauari ſibi pedes
„S„.“ a dei filio? Quãauis itaq; magne fuiſſet au
4 Rß dacie contradicere ſeruuʒ domino: hom⸗
1 nem deo. Tamẽ hoc petruſ facere malut:
e quaʒz perpeti vt ſibi pedes lauarẽtur a do

miuo ⁊ deo. Iec putare debemus hoc pe⸗

traditurus ad moꝛtem. Tanta eſt quipe

ex his verbis aliquatenus dignũ c

d. XIII

trum inter ceteros foꝛmidaſſe atq; recuſaſ/
ſe:cum id alij ante ipſum libenter vel eq⸗
nimiter ſibi ſieri permiſiſſent. SFaciliuſ qͥp
pe ſic accipiũtur iſta verba euãgelij: quia
cum dictum eſſet:cepit lauare pedes diſci
puloꝛum et extergere linteo quo erat pꝛe
cinctuſ:deĩde ſubiunctũ eſt:venit ergo ad
ſimonem petrũ: quaſi aliquibus iã lauiſ⸗

ſet / et poſt eos veniſſet ad pꝛimum. Quis

enim neſciat pꝛimũ apoſtoloꝛũ eſſe beatiſ
ſimum petrũ? Sed non ita intelligendum
eſt quod poſt aliquos ad illũ venerit:ſed

quod ab illo ceperit. Quãdo ergo pedes

diſcipuloꝛũ lauare cepit: venit ad euʒa qͥ·
cepit:ideſt.ad petrũ.Et tũc petrus quod
etiam quilibet eoꝛum expauiſſet:expauit
atq; ait.DPomie:tu mihi lauas pedes⸗ Zu·
mihi. Quid eſt tu? Quid eſt mihi? Cogitã
da ſunt ponius quã dicẽda: ne foꝛte quod

amima:non explicet lingua. Sed reſpo
dit ieſ te dirit ei. QAuo ego facio
tu neſcig modo:ſcies autẽ poſtea: infra tracta⸗
Nec tamẽ ille dominici facti etug ie ex⸗ tu · lvuij.
territus permittit fieri quod cur fieret ig⸗
noꝛabat: Sed vſq; ad ſuos pedes humileʒ
chꝛiſtũ adhuc non vult videre:non poteſt
ſuſtinere. Mon lauabis mihi inqt ppe

des ineternuz. Quid eſt ineternu. Hüd H
quam hoc feram: nunquã paciar: nunquã e
ſinam. Hoc quippe in eternũ non fit:quod ertnaten
nunquã fit. Tum ſaluatoꝛ egrum reluctan doq; pꝛeteri
tem de ipſius ſalutis periculo exterrens: tur: quãdo⸗
ſi non lanero te mnquit. non habebiſ q; mutatur.
partem miecum. Ita dictum eſt ſi no laa
uero te/cũ de ſolis pedibus ageretur quo
modo dici aſſolet/calcas me:quando ſola
planta calcatur. At ille amoꝛe et timoꝛe ꝑ
turbatꝰ:et plꝰ expaueſcẽs xpᷣm ſibi negari

quã vſq; ad ſuos pedes hũiliari: domie
ait nõ tantũ pedes meos ſed me
nus ⁊ caput. Quãdoqͥdẽ ſic miaris la⸗

7 m.

uãda tibi mẽbꝛa mea:nõ ſolũ tibi ima non
ſubtraho verũ etiã pᷣma ſubſterno. Ne mi
hi neges aca tec partẽ: nullã B ne
ge abluenda mei coꝛpoꝛis partem. Dicit „
Aieſus Quilotus eſt: non habet Infra tracta
opus niſi pedes lauare:ſed eſtmũ uelvij.
ous totus. 3 Hic moueatur foꝛtaſſis
quis et dicat. Inmo ſi mundus eſt totus

quid ei opus eſt vel pedes lauare? Domi
nus autem nouerat quod dicebat: ctiaʒ ſi
noſtra infirmitas eius ſecreta nõ penetrat

NVerũtamen quantũ nos erudire et ex le

ge ſua docere dignatur: pꝛo captu meo.
modulo meo:aliquid etiã ego de huius ꝗᷓ
ſtionis pꝛofunditate illo adiuuante reſpõ
deam:ac pꝛimũ ipſam locutioncʒ non ſibi
eſſe contrariã facilime oſtendã. Quis eni
non ua rectiſſime loqui poſſit:mundus es
totus pꝛeter pedes? Elegãtiuſ autẽ loqui

tur ſi dicit:munduſ es totus niſi pedes:qð

tantundẽ valet. Hoc ergo ait dominꝰ:nõ
habet opus niſi pedes lauare:ſed eſt mun
dus totus. Totus vtiq; pꝛeter pedes:vel
niſi pedes quos habet opus lauare.Sed

quid ẽ hoc.Quid ſibi vult/quid? Hic ne⸗

ceſſarium eſt vt queramus. Dñs dicit. ve

ritas loquitur. qð opus habet pedes laua
re etiã ille qui lotus eſt Quid fr̃es mei qͥd

j. Joh.j.

putatis.niſi quia homo in ſancto quidem

baptiſmo totus abluit᷑.nõ pꝛeter pedes ſʒ

totꝰ omnino. Verũtñ cũ ĩ rebꝰ hũaniſ po
ſtea viuitur. vtiq; terra calcatur. Ipſi igit᷑
humani affectus ſine quibus in hac moꝛta
litate niſi viuitur/quaſi pedes ſunt vbi ex
humanis rebus afficimur: ⁊ ſic afficimur.
vt ſi dixerimꝰ qꝛ pctm̃ nõ habemꝰ noſipᷣos

decipimꝰ⁊ vitas ĩ nobᷣ nõ ẽ Quotidie igit᷑

pedes lauat nobis.qui ĩterpellat ꝓ nobis

Et quotidie nos opus habemus vt pedes

. Aath. vj .

lauemus. id ẽ vias ſpiritualium greſſuum
dirigamus In ipſa oꝛatione dominica cõ⸗
fitemur cũ dicimus. dimitte nobis debita
noſtra. ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibus

noſtris. Si enim confiteamur ſicut ſcriptũ

eſt peccata noſtra.ꝓfecto ille qui lauit pe

des diſcipuloꝛum ſuoꝛũ / ſidelis eſt et iu⸗
ſtus qui dimittat nobis peccata noſtra et
mundet nos ab omm peccatondẽ vſq; ad
pedes quibus conuerſamur in terra. Pꝛo

inde eccleſia quã mundat xpᷣs lauacro aqᷓ

in verbo:non ſolum in illis eſt ſine macu⸗
la et ruga:qui poſt lauacrum regeneratio

nis continuo ex huius vite contagiõe tol⸗

luntur:nec calcant terrã vt opus habeant
pedes lauare: verumetiam in his quibus

iſtam miſericoꝛdiã pꝛebens dominus fecit

eos de ſeculo iſto lotis etiam pedibꝰ emi

grare. In his autẽ qui hic demoꝛant᷑: etiã

ſciperemus / id tractabatur quod dominꝰ

ſi mũda ſit: quoniã iuſte viuũt:opuſ tamẽ
habent pedes lauare:quoniã ſine peccato
vtiq; non ſunt. Pꝛopter hoc dicit in canti⸗
co canticoꝛuʒ: Laui pedes meos:quomõ
inquinabo illos: Dicit᷑ enim hoc cũ cogi⸗
gitur ad chꝛiſtum venire: et terram calca⸗

Cãticoꝝ. v.

re conuenit.Alia queſtio rurſus exoꝛitur: Eh.
Nonne chꝛiſtus ſurſum eſt: Mõne aſcẽdit 4
in celum et ſedet ad dexterã patris? Non Coloſſẽ.iij.
ne apoſtolus ad noſ clamat et dicit? Si er lanicpy
go reſurrexiſtis cũ chꝛiſto/que ſurſum ſũt
querite: vbi chꝛiſtus eſt in dextera dei ſe⸗
dens: que ſurſum ſunt ſapite non que ſuꝑ
per terram. Quomõ ergo vt ad chꝛiſtũ ea .
mus /terram calcare conpellimur: cũ poti
us nobis ſurſum coꝛ habendũ ſit ad domi 4
num:vt cũ illo eſſe poſſimus: Videtis fra
tres hodierui tempoꝛis anguſtias:iſtã co⸗
artare queſtionẽ. Quod et ſi vos foꝛte mi B
nus videtis:ego vtcumq; video quãte di⸗ P
ſputationis indigeat. Vnde peto vt eam
potius ſuſpendi quã vel negligentius vel
anguſtius pertractari:nõ fraudata ſed di⸗
lata expectatiõe paciamini Aderit em̃ do
minꝰ qui nos debitoꝛes facit:vt faciat eti
am redditoꝛes⸗
Explicit tractatus quinquageſi⸗
mus ſextus · Incipit tractatus qui m
quageſunusſeptimus. De eadem
lectione .
,
NDnimmemoꝛ «
mei debiti et iam reddendi tem V
Bdpus agnoſco.Donet vnde red⸗ h 9
dam/qui donauit vt debeaʒ. Donauit em̃ 3
dilectionẽ de qua dictum eſt. Nemini qᷣc⸗ .
quam debeatis: niſi vt inuicem diligatis. 4
Honet etiam ſermonẽ quem video me de H
bere dilectis Expectationẽ veſtrã ad hoc ge
nempe diſtuleraʒ: vt explicarem ſicut poſ ho
ſem/quẽadmodũ etiã per terraʒ veniatur in
ad chꝛiſtum.cũ potius iubeamur que ſur d
ſum ſunt querere nõ que ſuper terrã Sur
ſum eni chꝛiſtus eſt ſedens ad dexterã pa
tris. Sed profecto ⁊ hic eſt ꝓpter quod 2 1
ſaluo in terra ſeuiẽti dicit Salue ſaule qͥd Coꝛir 1
me perſequeris. Vt autẽ hoc querẽdũ ſu .

o

Citio
⸗
u.
i
ai
it
e⸗
4
4
ni
fis⸗
co⸗
ni
⸗
n
8
i

— —.

N
lten
nten
nq
nede
Gh

eſur
Gur
n
nod
le⸗
di
i

Joh.

„*.
.

Canticoꝝ.v

pedes diſcipulis lauit: cum iam ipſi diſci⸗

puli loti eſſent nec opus haberent niſi pe⸗

des lauare. vbi viſum eſt intelligendũ qð

baptiſmo quidẽ homo totuſ abluitur:ſed

dum iſto poſtea viuit in ſeculo /hũ anis af
fectibus terram velut pedibus calcans:ip
ſa ſcilicet conuerſatione vite huius con⸗
trahit vnde dicat: dimitte nobᷣdebita nr̃a

Ac ſic etiã inde mũdatur ab eo qui pedeſ

lauit diſcipulis ſuis:nec deſint interpella⸗
re pꝛo nobis hĩic occurrerũt ex cantico cã
ticoꝛũ eccleſie verba dicẽtis: Laui pedes
meos:quomõ inquinabo eos. Cuʒ vellet
ire et aperire ei qui venerat ad eã et pul⸗
ſauerat: ſibiq; aperiri popoſcerat ille ſpe⸗

cioſus foꝛma pꝛe filijs hominũ. hinc que

ſtio nata eſt quã coartare noluimus angu
ſtüs tempoꝛis:ideoq; diſtulimus: quo nã
modo eccleſia timeat inquinare pedeſ dũ
pergit ad chꝛiſtum:quos baptiſmate laue
rat chꝛiſti.Sic eniʒ ait. Ego doꝛmio:⁊ coꝛ
meum vigilat. Vox fratruelis mei pulſat
ad ianuam:Deinde dicit etiã ipſe: Aperi
mihi ſoꝛoꝛ mea:pꝛoxia mea: colũba mea:
perfecta mea:quia caput meum repletum

eſt roꝛe/et crines mei guttis noctis.Et re⸗

ſpondit illa. Exui me tunica mea:quomõ
induam eam? Laui pedes meoſ:quomõ ĩ
quinabo illos? & admirabile ſacramen⸗

tum:et grande miſteriũ. Ergo ne timet in
quinare pedes veniendo ad eum qui la⸗

uit ſuoꝛũ diſcipuloꝝ pedes? Timet certe
quia per terraʒ venit ad eũ qui etiã in ter
ra eſt: quia ſuos hic conſtitutos non deſe⸗
rit. An non ipſe ait. Ecce ego vobiſcũ ſuʒ
vſq; ad cõſummationẽ ſeculi? A non ipſe
ait. videbitis celos aꝑtos et angelos dei
aſcẽdẽtes et deſcẽdẽtes ad filiũ homĩs⸗
Si aſcendũt ad eum pꝛopterea quia ſur⸗
ſum eſt: quomõ ad eum deſcendũt ſi etiã

non hic eſt? Dicit ergo eccleſia. Laui pe⸗

j. Coꝛ.ix.

des meos:quomõ inquinabo eos: In his

hoc dicit qui pꝛedicant chꝛiſtum et aperi⸗

unt illi hoſtiũ vt habitet per fidem in coꝛ⸗

dib hominũ. In eis h dicit cuz deliberãt
vtrũ miniſteriuʒ tale ſuſcipiãt cui ſe minꝰ

idoneos exiſtimant: vt ſine culpa impleãt

e foꝛte alijs pꝛedicantes/ipſi repꝛobi flat
Tutius eni veritas auditur qu pꝛedica⸗
tur:quoniã cum auditur/humilitas cuſto

ditur. Cum autẽ pꝛedicatur/vix nõ ſubre
pit cuiuis hominũ quatulacũq; iactantis::

in qua vtiq; inquinentur pedes. Ergo vt
apoſtolꝰ iacob dixit: ſit omnis homo ve⸗

dum. Dicit et alius hõ dei. Auditui meo

dabis gaudiũ et leticiam: et exaltabũt oſ

la humiliata. Hhoc eſt quod dixi:cum veri
tas audit᷑ humilitas cuſtodit᷑ ¶ Dicit ⁊ ali
us. Amicus autem ſponſi ſtat et audit eũ:
et gaudio gaudet ꝓpter vocẽ ſpoſi .Frua
mur auditu: ſine ſtrepitu nobis loquente ĩ
trinſecus veritate: quãqᷓ; etiam cum foꝛin

lox ad audiendũ: tardus autẽ ad loquen·

Pã.l.

*

ſecus inſonat per legentẽ: per annunciãtẽ?
per pꝛedicantẽ:per diſputantẽ/ per pꝛeci⸗
pientem/per conſolante/ per exhoꝛtantẽé/
per ipſum etiã cantantẽ atq; pſallente: ipſi
qui hec agunt/inquinare pedes ſuos time

ant:cũ placere hominib

us ſubrepẽte amo

re humane laudis affectant. Ceterũ qͥ eos

audit libenter et pie:non habet locũ iactã

di ſe in la boꝛibus alienis /et nõ inflatis oſ⸗

ſibus hũ iliatis: gaudio gaudet pꝛopt vo⸗

cem dominice veritatis. Pꝛoinde in eis qͥ

libenter er humilit᷑ audire nouerunt: ⁊ vi⸗
tam quietã in ſtudijs dulcibus et ſalubꝛi⸗
be agũt: catholica deliciet

ciet eccleſia ⁊ dicrt en
Ego doꝛmio et coꝛ meũ vigilat. Quid ẽ/

ego doꝛmio:et coꝛ meũ vigilat:niſi ita qe

ſco vt audiaʒ? Ociũ meum non impendi⸗
ditur nutriende deſidie: ſed percipiende
ſapientie.Ego doꝛmio:et coꝛ meum vigi⸗
lat: vaco et video quomiã tu es dominus:

quia ſapiẽtiã ſcribo in tempoꝛe ocij: ⁊ qui

minoꝛat᷑ actu ipſe percipiet eam. Ego doꝛ
mio: et coꝛ meum vigilat. Ego requieſco
a negocioſis actibus: et animus meus di⸗
uinis ſe intendit affecnbus. Sed ĩ his qui
iſto modo ſuauiter et humilit requieſcũt:
dum ocioſe oblectatur eccleſia: ecce pul⸗

ſat ille qui ait Que dico vobiſ in tenebꝛis

dicite in lũine: ⁊ quod in aure auditis pꝛe
dicate ſuper tecta. Vox ergo eius pulſat
ad ianuaʒ:et dicit. Aperi mihi ſoꝛoꝛ mea:
pꝛoxima mea/columba mea/perfecta mea
quia caput meũ repletũ eſt roꝛe:et crines
mei guttis noctis. Velut ſi diceret. Tu va

cas:et ↄtra me hoſtiũ clauſũ ẽ.Tu ſtudes

ocio paucoꝛum ⁊ habũdãte iniqtate refri
geſcit caritas mltoꝝ. MNox qᷣpe ſiqᷣtas ẽ.

Canticoꝝ:vx
Ps.·xlv.
ecle.xxxviu

Path. x.

Canticoꝝ.v

—

Joh. Tract. CvVII La. XIII

KRos vero eius et gutte: hi ſunt qui frige⸗
ſcunt et cadunt et faciũt refrigeſcere ca⸗
put chꝛiſti:hoc eſt vt non ametur deus:ca

j. Coꝛ. x] put enim chꝛiſti deus. Sed poꝛtantur ĩ cri

nibus ideſt in ſacramentis viſilibus tole⸗
rant᷑:cũ nequaq; interioꝛa ſenſus attigũt.
Pulſat ergo vt excuciat qetẽ ſanctis ocio
ſis:et clamat. Aperi mihi de ſanguie meo
ſoꝛoꝛ mea: de acceſſu meo pꝛoxima mea:
de ſpiritu meo columba mea: de ſermone
meo quẽ plenius ex ocio didiciſti perfec⸗
ta mea.Aperi mihi:pᷣdica me Ad eosqͥp
pe qui clauſerunt contra me:quomõ intra
bo ſine aperiente? Quomõ eni audient ſi⸗

No. x. ne pꝛedicante: lic fit vt etiã hi qui amãt

ocium ſtudioꝝ bonoꝛũ: et nolunt perpeti
laboꝛioſarũ moleſtias actionũ: eo qð mi⸗
nus idõeos ad hec miniſtranda/ et ſine re
pᷣhenſiõe agenda ſe ſentiũt:mallent ſi ſie⸗
ri poſſet ſanctos apoſtolos et pꝛedicato⸗
res veritatis antiquos excitari aduerſus
habundantiã iniquitatis:quia feruoꝛ fri⸗

Cguit charitatis ¶ Sed in eis qui iã de coꝛ

poꝛe exierunt et carnis indumẽto expolia

ti ſunt:neq; enĩ ab ea ſeparati ſunt:reſpö⸗

deat eccleſia. Exui me tũica mea:quomõ

Can.v. induam eam? Kecipietur quidẽ illa tuni⸗

*

Jacobi.i

ca et in eis qui iã exuti ſunt:rurſus veſtie
tur camhe e&œleſia: non tamẽ nunc quando
feruefaciẽdi ſunt frigidi: ſed tũc quando
reſurrecturi ſunt moꝛtui. Paſſa ergo diffi
cultatẽ ꝓpter inopiã pꝛedicatoꝛũ et reco⸗
lens illa ſua membꝛa ſana ſermonibꝰ:ſanc

ta moꝛibus:ſʒ iã exuta coꝛpoꝛibꝰ:ingemit/
et dicit eccleſie. Exui me tunica mea:quo

modo induaʒ eaʒ? Membꝛa illa mea que
chꝛiſto aperire euãgeliʒando excellẽtiſſi⸗
me potuerũt: quomõ ad coꝛpoꝛa quibus
exuta ſunt redire nunc poſſunt: Deide re
ſpiciens ad eos qui pꝛedicare et populos
acquirere ac regere:ac ſic chꝛiſto aperire
vtcumq; poſſunt: ſed in his difficultatibꝰ
actõnũ peccare metuũt: laui ĩquit pedes
meos:qͥ mõ inqnabo illos: Quiſqᷣſq; enim
J. iu verbo non offendit:hic perfectus ẽ vir.
Et quis eſt perfectus? Quis eſt qui nõ of
fendit in tanta habũdantia iniqᷣtatis:tan⸗
to frigoꝛe charitatis: Laui pedes meoſ:qͥ
modo inqnabo eos? Quandoqͥdem lego
et audio. Holite multi magiſtri fieri frẽs

—

quoniã maius iudiciũ ſumitis. In multis
eni sr mnen: Laui edes meoſ
quomõ inqnabo cos: Sʒ ecce ſurgo ⁊ ape 8
rio:chꝛiſte laua eos. Dimitte nobis debi⸗ Wath. vj.
ta noſtra:quoniã non eſt extincta charitas
noſtra:quia et nos dimittimus debitoꝛibꝰ
noſtris.Quando te audimus exultant te⸗
cum in celeſtibus oſſa hũiliata. Sed quã⸗ Põ.l.
do te pꝛedicamus:terraʒ calcamus vt tibhbi
aperiamus. Et ideo ſi repꝛehẽdimur per⸗
turbamur:ſi laudamur inflamur.Laua pe
des noſtros ante mũdatos:ſed cũ ad aꝑiẽ
dum tibi per terrã pergimꝰ inqͥnatos ec
vob hodie ſatis ſint dilectiſſimi.Si qͥd ſe⸗
cus quã opoꝛtuit dicentes foꝛtaſſis offen
dimus: vel laudibus veſtris imoderatius
quã opoꝛtuit eleuati ſumꝰ: impetrate mũ
dationem pedibus noſtris deo placentibꝰ
oꝛationibus veſtris:

(Eplicittractatns qninanageſt⸗
mus ſeptimus. Incipit tractatꝰqn
quageſunus ctau Ab eo quod
dicit et vos mũdi eſtis ſed nõ om
nes. vſ. Kac id quod ait. Exemplũ
dedi vobis vt quem admodũ ego
feci vobis / ita et vos faciatis.

Am illa ver/a

—

ba ſancti euangelij vbi dñſ
lauãs pedeſ diſcipulis ſuis
ait: qui lotus eſt ſemel nõ
habʒ neceſſitatẽ niſi pedes
lauare:ſed eſt mundus totus:dilectiõi ve
ſtre vt dominus donare dignatꝰ eſt expo
ſuimus:. Nunc quod ſequitur videamusę
Et vos inquit mundi eſtis: ſed nõ
mes.Hoc quid ſit ne quereremꝰ: ipᷣe
euangeliſta patefecit adiungẽs. Scie⸗
bat enim quiſnam eſſet qui trade⸗
ret eum:propterea dixit:non eſtis
mundi omes. Quid hoc aperte Pꝛo
inde ad ſequẽtia tranſeamust Poſtẽ
ergo lauit pedes eorũ ⁊ accepit ve
tienta ſua: cñ recubuiſſer iterũ di⸗
xit eis. Scitqd feceri vobiſ: MNunc
eſt vt beato petro reddat᷑ illa pꝛomiſſio.

&

ultis
weol

ape

antas
torb⸗
me⸗
gu⸗
tbi
her⸗
ape
pie
hec
ſe⸗
fen
nins
mü
th

in
0

me
ſſo⸗

Dilatum enĩ fuerat: quando expaueſcen
ti ⁊ dicenti/non lauabis mihi pedes in et᷑⸗
num reſponſum eſt ei.Quod ego facio tu
neſcis modo:ſcies autem poſtea.Ecce eſt
ipſum poſtea: iam tempus eſt vt dicatur

quod pauloante dilatũ eſt. aρνemoꝛ itaq;

rum ſed rerum oĩum/lauaret pedes diſci⸗
puloꝝ ⁊ ſeruoꝛũ ſuoꝝ: uius ergo tanti

Pꝛoů. xxvij

qui ſuper oĩa eſt/q;tũcunq; ſe laudet non

dñs ſe ꝓmiſiſſe iam dudum ſcientiaʒ facti

ſui tam mopinati/taʒ mirabilis/tam expa
ueſcendi.⁊ niſi ipſevehementer terruiſſet
nullo modo ſinendi vt magiſter non tan⸗
tum ipſoꝝ ſed angeloꝝ:⁊ dñſ non tm̃ ipſo

facti qm̃ pꝛomiſerat ſcientiã dicens: ſcies
autem poſtea:quid ſit quod fecit docere
nunc incipit. Uos inquitvocatis ſne
magiſter ⁊ dñe:⁊ benę dicitis.Sũ
etenim. Bene dicitis quia verum dicitiſ
Sum quipe quod dicitis.homini pꝛece⸗
ptum eſt. non te landet os tuũ: ſed laudet
te os ꝓx imi tui. Periculoſuʒ ẽ eĩ ſibi pla
cere:cui cauendũ eſt ſuꝑbire. Ille autem

ſe extollit excelſuſ:nec poteſt recte dici ar
rogans deus. Nobis nanq; expedit eum
noſſe non illi:nec eum quiſq; cognoſcit ſi
non ſe indicet ipſe qui nouit.Si ergo non
ſe laudando quaſi arrogantiã vitare vo⸗
luerit:nobis ſapientiã denegauit.Et ma⸗
giſtrum quidem quod ſe eſſe dicit nemo
repᷣhenderet/etiam qui eum nihil eſſe ali⸗
ud qᷓ; hoĩem crederet:qm̃ id pꝛofitetur qð

et ipſi homines in qᷣbuſlibet artibus vſq;

adeo ſinc arrogantia ꝓſitent᷑:vt ꝓfeſſoꝛeſ
vocentur. Quod vo dñm ⁊ ipſe ſe dicit di
ſcipuloꝝ ſuoꝛum/cum ſint ũlli etiam ſᷣm ſe

culum ingenui:quis ferat in hoĩe? Sʒ de⸗

loquitur. Nulla eſt hic elatio tante celſi⸗
tudinis:nullum mendaciũ veritatis. nohᷣ
ſubiacere illi vtile eſt celſitudini.nobᷣ ſer⸗
uire vtile ẽ ei veritati: Qð ſe dñʒ dicit nõ

illi vitiuʒ eſt:ſed nobis bñſficiũ. Cuiuſda

ſecularis auctoꝛis verba laudant᷑: quia di
xit.Cum oĩs arrogantia odioſa eſt: tamẽ
illa ingenij et eloqnentie multo moleſtiſ⸗
ſima.Et tamen idem ipſe cum de ſua elo⸗

— quentia loqueret᷑.dicereʒ inquit pfectã ſi

ita iudicarem:nec in veritate crimen arro

gantie ꝑtimeſcerẽ.Si igitur ille homo elo
quentiſſimꝰ in veritate arrogantiã non ti
meret:quõ arrogantia ipſa veritas timet.
Dicat ſe dñm qͥ dñs eſt:dicat ſe verũ qꝗ ve

Ea. XIII

ritas eſt. Nonne dicã ego qð vtile eſt:duz
tacet ille quod eſt? Beatiſſimꝰ paulus ũ
vtiq; vnigenitus dei ſilius: ſed vnigeniti
dei filij ſeruus ⁊ apoſtolus:non veritas ſʒ
particeps veritatis:ait libere ⁊ ↄſtant᷑.Et
ſi voluero gloꝛiari non ero inſipiens:veri⸗ ij
tatem enim dico. Meq; enim in ſeipſo ſed
in ipſa veritate que ſuꝑioꝛ eſt ipſo/⁊ hu⸗
militer ⁊ veraciter gloꝛiaret᷑:quoniã ⁊ ip⸗
ſe pᷣcepit:vt qͥ gloꝛiat᷑ in dño gloꝛiet᷑. Ita
ne non timeret inſipientiã ſi gloꝛiari vellʒ
amatoꝛ ſapiẽtie:⁊ in gloꝛia ſua timeret in
ſipientiam ipſa ſapientia? Non timuit ar⸗
rogantiã qui dixit: In dño laudabit᷑ ani⸗

ma mea:Et in laude ſua timeret arrogan⸗

tiam poteſtas dñi:ĩ quo laudat᷑ anima ſer
ui? Vos inquit vocatis me mętr᷑ ⁊ dñe.et
bene dicitis: Sum etenĩ: Ideo bene dici⸗
tis:quia ſum. Nam ſi non eſſem quod dici

tis:male diceretis etiam ſi me laudaretis.

Quomodo ergo negaret veritaſ/quod di
cunt diſcipuli veritatis?Quõ quod dicũt
qui di dicerũt/negaret ipſevnde didicerf̃t.
Quõ fons negat qð bibens pᷣdicat? Quo⸗
modo lux occultat:quod videns indicat:
di ergo inquit ego la uipedesve
tros Ons 2 magiſter: debetis 2
vos alter alterius lanare pedes.
Exemplũ eni dedivobis:vtquem
ꝗadmodũu ego feci vobis:ita ⁊ vos
faciatis. Hhoc eſt beate petre qo neſcie⸗
bas:quando fieri nõ ſinebas.hoc tibi po
ſtea ſciendũ pꝛomiſit: quando vt ſineres
terruit te mgr̃ tuus:⁊ dñs tuus lauans pe⸗
des tuos. Didicimꝰ fratres humilitatẽ ab
excelſo:faciamus inuicem humiles quod
humiliter fecit excelſus.ałagna eſt com⸗
mendatio humilitatis: ⁊ faciunt ſibi hoc
inuicem fratres etiam opere ipſo viſibili.
cum ſe inuicem hoſpitio recipiunt.Eſt eni
apud pleroſq; ↄſuetudo huius humilita⸗-
tis vſq; ad factum: quo cernat᷑ expꝛeſſa.
Vnde ⁊ apoſtolus cum viduam bene me

ritã cõmendaret:ſi hoſpitio inquit recepit · Zimot. v.

ſi ſanct pedes lauit.Et apud ſctõs vbi
cunq; hec ↄſuetudo nõ eſt:qð manu nõ fa
ciunt coꝛde faciunt:ſi in illoꝝ numero ſũt
quibus dicit᷑ in hymno beatoꝝ triũ puero
rum.Benedicite ſancti ⁊ humiles coꝛde
dño. Multo autem eſt melius ⁊ ſine ↄtro⸗ D

4

x

Coꝛin.xij.

ij.Coꝛint.x.

põ. xxxiij.

uerſia verius vt etiam manibꝰ fiat:nec de
dignetur quod fecit chꝛiſtus/facere chꝛi⸗

Joh. Tract. III Ca.

ſtianus. Cum enĩ ad pedes frĩs inclinatur

coꝛpus: etiã ĩ coꝛde ipſo vel excitat᷑:vel ſi
iam inerat confirmat᷑ ipſius humiliatis af
fectus. Sed excepto iſto moꝛali intellectu
ita nos huius dñici facti altitudinẽ cõmen
daſſe meminimꝰ*: qð lauãdo pedes iam lo
toꝛum atq; mũdoꝝ diſcipuloꝝ ſigniſicaue
rit dñs ꝓpter humanos quibꝰ in terra ver
ſamur affectus. &Æιtlibet ꝓfecerimꝰ ĩ ap
pᷣhenſione iuſticie.ſciamus nos ſine pecca
to nõ eſſe:qð ſubide abluit interpellando

ꝓ uobis cũ oꝛamus patrẽ qui in celis eſt:

Matth. vj. Vt debita noſtra dimittat nob.ſicut ⁊ nos
dimittimꝰ debitoꝛib“ noſtris. Quõ er

ad hunc intellectũ poterit ꝑtinere hoc qd

ipſe poſtea docuit:vbi ſui facti expoſuit
rationẽ dicẽs: Si ego laui vr̃os pedes do
minus ⁊ mgr̃:debetis ⁊ vos alter alterius
lauare pedes. Exemplũ enĩ dedi vob:vt
quẽadmodũ ego feci vobis: ita ⁊ vos fa⸗
ciatis. Nunqͥd poſſumꝰ dicere qð etiã frat᷑
fratrẽ a delicti poterit ↄtagione mũdare?
Immo vo id etiã nos eſſe admonitos in
huius dñici oꝑis altitudine nouerimꝰ: vt
confeſſi inuicem del cta nr̃a oꝛemus ꝓ no
bis ſicut ⁊ chꝛiſtus interpellat ꝓ nob. Au
diamus aplm iacobũ:hoc ipſum euidẽtiſ⸗
ſime pᷣcipientẽ ⁊ dicentẽ: Confitemi inui⸗
cem delicta vr̃a ⁊ oꝛate ꝓ vobis:qꝛ ⁊ hoc
dſis nobis dedit exemplũ.Si eniĩ ille qͥ vl
lum eccatũ nec habet nec habuit nec ha
bebit oꝛat ꝓ peccatis nr̃is:q;tomagis nos
inuicẽ ꝓ peccatis nr̃iſ oꝛare debemꝰ:Et ſi
dimittit nobis ille cui non habemꝰ qð di⸗
mittamꝰ:qᷓ;tomagis dimittere nobis debe
mus inuicem qui ſine peccato hic viuere ñ
valemus? Quid enĩ videtur in hac altitu⸗
dine ſacramẽti dñs ſigniſicare/cũ dicit:ex
emplũ enĩ dedi vobis: vt quẽadmodum
ego feci vob:ita ⁊ vos faciatis:niſi qð aꝑ⸗
tiſſime dicit apłs.Donãtes vobiſmetipſis
Coloſſen.iij ſi quis adũſus aliquẽ habet querelã:ſicut
et dñs donauit vobis: ita ⁊ vos inuicem:
Itaq; nobiſ delicta donemꝰ⁊ ꝓ nfr̃is deli⸗
ctis inuicem oꝛemus: atq; ita quodãmo⸗
do inuicem pedes noſtros lauemus. No⸗
ſtrum eſt donante ipſo miniſteriũ charita
tis ⁊ humilitatis adhibere: illius eſt exau
dire ac noſ ab omni peccatoꝝ ↄtaminatio
ne mũdare per chꝛiſtum ⁊ in chꝛiſto:vt qð
alijs etiam dimittimus:hoc eſt in terra ſol
uimus:ſoluatur ⁊ in celo.

Rhoma. vii

Jacobi. v.

geſimꝰnonꝰ. Ab eo ꝙ diẽ: Am̃ am
Dico vobis nõ ẽ ſeruus maior do- 8

XIII

¶ Explicit tractatus qͥnquageſimꝰ
octauus. Incipit tractatus qnqua

2—2 — — —

— —

mino ſuo:meq; apoſtoluſmaior eo V
qͥ miſit illũ:vſq; ad id qð dic.· Qui
at accipit me accipit illũ q̃ͥ miſit me

unus maior dno ſuo: neq; apoſto⸗

cxtum euangeliũ:loquẽte do⸗
mino atq; dicẽte. Amẽ ame
vobis:non eſt ſer⸗

.
— ðü 7
Bdiuimꝰſanz«
.
V

ſ
lus maior eo qui miſit illũ. Si hec Il
ſcitis:beati eritis ſi feceritiſ ea.hhoc 4
ideo dixit: quia lauerat diſcipuloꝝ pedes “J”
mgr̃ humilitatis ⁊ verbo ⁊ exẽplo. Sʒ p⸗⸗ ddb
terimꝰea qᷓ ſũt operoſiꝰ diſſerẽda ipſoad
iuuãte diſſerere:ſi ñ in eis q̊ mãifeſta ſunt in
imoꝛcmur. Cũ & hᷣ dñs pᷣmiſiſſet adiũxit. ſ
Nõ de oibus vobis dico.ego ſcio i

quos elegerim:ſʒ vt ipleat ſcbtura t ar. adimnu⸗
qui mãducat paſem meuʒ leuahit pleatrur ·
rſup me calcaneũ ſuũ. Hoc quid ẽ ali pe.xl.

ℳ

ud :miſi ↄculcabit me. Motum eſt de qͥ loq̃ ⁊ Ał. contra

tur:iudas ille traditoꝛ eius attingit᷑. Ergo
idbſum non elegerat:vnde ab eis qͥs elegit M
iſto ſermone ſecernit. Quod ergo dico in⸗ “
qͥt:beati eritis ſi feceritis ea nõ ð oĩbꝰ vo⸗ . Ee
bis dico. Eſt inter vos qͥ nõ erit btũs:neq; dc
faciet ea.Et ego ſcio quos elegeri. èà ten
niſi eos qui beati erũt faciẽdo que pᷣcepit s
ac faciẽdo mõſtrauit:qͥ efficere btõs põt⸗ ne
NMNõ eſt igit᷑ traditoꝛ iudas electꝰ ? Quidẽ ch

Dqð alio loco dic:nõne ego vos duodecĩ Johãnis. vj 8

elegi:⁊ vnꝰ ex vob diabolus ẽ? An ⁊ ioſe
ad aliqͥd ẽ electꝰ ad qð vtiq; erat neceſſa⸗ 8
rius:Mõ aũt ad btitudinẽ de q̃ modo ait
bti eritis ſi feceritis ea? hoc nõ de oĩbus .
diẽ: Scit eĩ q̊s ad ſocietatẽ btĩtudĩs huiꝰ
elegerit. Non ẽ ex eis iſte qͥ panẽ eius ſic ſin
edebat:vt ſuꝑ eũ leuaret calcaneum. Illi J den
mãducabãt panẽ dñm:ille panẽ dñi cõtra è—
dñm.illi vitã:ille penã. Qui enĩ mãducat flu
indigne ait apłs:iudicium ſibi manducax. j.Coꝛint.xj. z.,
Amoqo int dico vobis priuſqᷓ fi⸗ hinis i
at vt cũ factũ fuerit credatiſqa ego ”DJZMB
ſum.id eſt.ego ſum de qͥ illa ſcriptura pᷣ⸗ ne
ceſſit.vbi dictũ eſt:qͥ mãducat panẽ meũ: der
leuabit ſuꝑ me calcaneũ ſuũ ¶ Deinde ſe B ”

1

Zohb. Traoct. lxX Ka. XllII

9 . ,⸗„ . —— S „ „
. quit᷑ v dicit. Amen amẽ dico vobis
-„ Mui aut me accipit: accipit eum qͥ
. B me miſit.Tantũ ne diſtare voluit intel⸗
ligi int eũ quẽ mittit ⁊ ſeipſum:q;tũ inter
”́ÿ”M ſeipſum ⁊ patrẽ deũ.hoc ſi iſto mõ acce⸗
e perimus:neſcio s gradus:qð abſit:arria⸗
nonꝝ moꝛe faciemꝰ*. Illi quippe cũ audiunt
IuI,; bec euãgelica verba ſeu legunt: ſtatim ad
illos gradus ſui dogmatis currũt:qᷣbꝰ nõ
. aſcendũt ad vitam ſed pᷣcipitant᷑ ad moꝛ⸗
tem. Cõtinuo quipe dicũt. tũ apls fi⸗
lij diſtat a filio: q;uis dixerit. Qui accipit
1 ſi quẽ miſero:me accipit.Tantũ diſtat et
ðJYM filius a pr̃e:q;uis dixerit:qͥ aũt me accipit
Kc accipit eũ qͥ me miſit. Sʒ ſi h dicis:oblitꝰ
es es heretice graduſ tuoſ Si enĩ tãto intual
„ lo pꝓpter hec dñi verba filium a pfe q;tum
4“ aplm diſtinguis a filio:vbi poſiturꝰes ſpi-
. R’ ritũſanctũ? Excidit ne tibi? Vis eũ pone
re ſolere poſt filiũ: Erit ipſe int apim ⁊ ft⸗
ðJMU liuʒ: Et multoamyliꝰdiſtabit filiꝰab aplo ⸗
Il. gäint . qᷓ; pr̃ a filio: An foꝛte vt int filium ⁊ apłm
*K5jr atq; int prem⁊ filiũ man eat paribꝰ intual
Re 1 lis iſta diſtinctio:eqlis erit ſpũſſctũs ſilio
ec Sed nec hoc vultis. Vbi ergo eũ poſituri
en eſtis: Si qᷓta filiũ pr̃i:‚tanta apłm filio di⸗
. ſcretione ſupponitis? Cohibete itaq; vr̃e
. pᷣſumptiõis audaciã:⁊ in his verbis noli⸗
“ . te querere qᷓ;tã fili ⁊ apli tantã pf̃is filijq;
diſtantiã. Ipſum filiũ audite potiꝰdicen⸗
tem. Ego ⁊ pr̃ vnũ ſumꝰ. Vbi veritas vo
bis int᷑ genitoꝛẽ ⁊ vnigenitũ nullã diſtan⸗
1 tie ſuſpitionẽ reliquit:vbi gradus veſtroſ
chꝛiſtꝰeliſit:vbi ſcalas vr̃as petra ↄfregit.
i Sed hereticoꝝ calũnia refutata: quonaʒ
i Mäluſf mõ nos accepturi ſumꝰ hec dñicaverba:qͥ
e accipit ſi quem miſero me accipit: qꝛ aũt
ſ me accipit:accipit eũ qui me miſit.Si eni
t voluerimꝰ intelligere ideo dictũ:qͥ me ac
cipit :accipit eũ qͥ me miſit.ꝙ vniꝰ nature
2 ſint pr ⁊ filius:ↄſequẽs videbit᷑ ex eoꝛun⸗
ſ dem verboxꝝ regula qᷓ dictũ eſt: qͥ accipit
D ſi quẽ miſero me accipit:vt vniꝰnature ſit
Cè9 filius ⁊ apłs. Poſſet qͥdẽ nõ incõuenient᷑

2a et hoc intelligi: quõ gemine eſt ille gigas
. Conit, Johãnis.j. ſubſtãtie:qui exultauit ad currendã viam

ſy Verbũ eni caro factũ eſt:hoc eſt deꝰ ho⸗
mo/factꝰ eſt. Pꝛoinde ita dixiſſe poſſet vi
deri:qui accipit ſi quẽ miſero me accipit
4 m hoĩem:qͥ ãt me ᷣm deũ accipit:accipit
. 5 eum qͥ me miſit. Sed cũ iſta dicebat: non

ab illo nature vnitas:ſed in eo qͥ mittitur

mittentiſ cõmẽ

Amẽ amẽ dico vobis: quia pnꝰ ex ixj.a

— —
—

—,.̃i)́r b —

dabat᷑ auctoꝛitaſ. Sic itaq;

ci q miſſus ẽ vn qq; accipiat: vt i illo eů
q miſit attẽdat Si &̊ attẽdas chꝛiſtũ in pe

tro:inuenies diſcipuli pᷣceptoꝛẽ. Si auteʒ

attendas patrẽ in filio:inuenies vnigenui
genitoꝛẽ: ac ſic in eo qͥ miſſus ẽ ſine vllo ac
cipis erroꝛe mittentẽ. Ea que ſequunt᷑ in

euãgelio:non ſunt tꝑis bꝛeuitate coartan

da. Et ideo ſermo iſte frẽs chariſſimi ve⸗

lut ouiũ ſctãꝝ cibus ſi ſufficit ſalubꝛit᷑ ca⸗
piatur:ſi exiguus ẽ deſiderabiliꝰ ruminet᷑.

¶ Erxplicit tractatus qnquageſimꝰ
nonusg. Incipit tractatu
mus.De eo ꝙ dicit: Cum hec dixiſ
ſet ieſus turbatus eſt ſpiritu ⁊ pro
teſtatus ⁊ dirit · Amen amen dico
vobis qð vnꝰ? ex vobis tradet me.

☛

s ſexageſi⸗

Dn parua fra =

tres ex euãgelio bti iohis no

bis ꝓponit ꝗ eio⸗ vbi ait:

Cu hec dirxiſſz ieſus tur⸗

tus ẽſpu: ⁊ ꝓteſtatus

e7 Dixit. Et infra tra.

obis tradet me · Hinc ne turbatus

ieſus nõ carne ſed ſpũ:qꝛ dicturus fuerat

vnꝰ ex vob tradet me? Nunqd nã illi hoc

tũc pꝛimũ venit in mẽtẽ:vel tũc p:imũ ei
ſubito reuelatũ eſt: eumq; repẽtina tanti
mali nouitate turbauit. Mõne hinc paulo

ante loquebat᷑ dicẽs:qͥ mãducat panẽ me
um:leuabit ſuꝑ me calcaneũ? Nõne etiam
iam ſuꝑius dixerat:⁊ voſ mũdi eſtis ſed ñ
oẽs?: Vbi euãgeliſta ſubiũxit:ſciebat enĩ

qͥſnã eſſet qͥ traderet eũ. Quẽ iam ⁊ ante
ſignificauerat dicẽs. Nõne ego vos duo⸗
decim elegi: ⁊ vnꝰ ex vobis diabolus eſt⸗
Quid ẽ ̊ qð nũc turbatꝰ ẽ ſpũ cũ ꝓteſta⸗

Johãnis. vj

tus ẽ ⁊ dixit: Amẽ amẽ dico vobᷣ:qꝛ vnus

ex vob tradet me.An qꝛ eũ iam fuerat ex

pᷣſſurꝰ:vt nõ lateret in ceteris: ſed diſcer⸗
neret᷑ a ceteris? Jõ turbatꝰ ẽ ſpũ.Et quia
ipſe traditoꝛ iam fuerat exiturꝰ vt iudeos
qbus dñſ ab eo traderet᷑ adduceret:turhba
uit eũ ĩminens paſſio ⁊ pꝑpiculũ ꝓximum ⁊

traditoꝛis impẽdẽs manꝰ:cuiꝰfuerat pᷣco⸗

gnit, animꝰ. Tale qᷣpe ẽ h qð ieſus turbo ⸗
tus ẽ ſpũ:qle etiã ill qð ait. Nũc anima JYohanis. xij
ex hoꝛa hac:ſed ꝓpterea veni in hoꝛã hãc

Sicut g̊ tũc eius aĩa turbata ẽ hoꝛa ꝓpin⸗

x i

Johannis. x

quantẽ paſſe ionis:ita etiã nunc exituro iu⸗
da atq; venturo ⁊ ꝓpinqnte tanto ſcelere

traditoꝛis.turbatus eſt ſpũ.Turbatus eſt
ergo poteſtatẽ habens ponẽdi animã ſuã
et poteſtatẽ habens iterum ſumẽdi eam:
Turbat᷑ tam ingens poteſtas.turbatur pe
tre firmitas:an potius in eo nr̃a turbat᷑ in⸗

firmitas? Ita vo nihil indignũ credãt ſer⸗
ui de dño ſuo:ſed cognoſcant ſe mẽbꝛa in

capite ſuo. Qui moꝛtuus eſt ꝓ nobis:pꝛiꝰ
turbatus eſt idemipſe ꝓ nobis. Qui ergo
poteſtate moꝛtuus eſt:poteſtate turbatuſ
eſt. Qui trãſfigurauit coꝛpꝰ hũilitatis no
ſtre ↄfoꝛme coꝛꝑi gloꝛie ſue:trãſfigurauit
etiã in ſe affectũ infirmitatis nr̃e:compati
ens nobis affectu anime ſue. Pꝛoinde qñ
turbatur magnꝰ/foꝛtis/certus/ inuictꝰ/nõ

ei timeamꝰ q̃ſi deſiciat:non perit ſed nos

querit. Nos inq; noſ oĩno ſic querit:noſip

ſos in illius ꝑturbatione videamus:vt qñ

turbamur nõ deſperatiõe pareamus. Qρ

turbat᷑ qui nõ turbaret᷑ niſi volens:eũ ↄſo

latur qui turbat᷑ ⁊ nolens. Pereant argu⸗

menta phoꝝ: qui negant ĩ ſapientẽ cade⸗

j. Coꝛinthᷣ.j. re ꝑturbatiões animoꝝ. Stultam fecit deꝰ
ij. Timot.ij.

Pbilipp

ſapiam huiuſ mũdi:⁊ dñs nouit cogitatio

nes hominũ qm̃ vane ſunt. Turbet᷑ plane

animus chꝛiſtianꝰ:non miſeria ſed miſeri⸗

coꝛdia.Timeat ne pereant hoĩes chꝛiſto:

ↄtriſtent᷑ cum perit aliquis chꝛiſto:ↄcupi⸗
ſcat acqᷣrere hoĩes chꝛiſto: letet᷑ cum acqͥ⸗

runt᷑ hoĩes chꝛiſto:timeat ne ⁊ ſibi pereat

et chꝛiſto:cõtriſtetur peregrinari ſe a chꝛi⸗
ſto. concupiſcat regnare ſe cum chꝛiſto: le
tetur dum ſperat ſe regnaturũ eſſe cũ chꝛi

ſto. Iſte ſunt certe quattuoꝛ quas ꝑ turba

tiones vocant:timoꝛ ⁊ triſticia: amoꝛ ⁊ le⸗
tiicia. Hhabeãt eas iuſtiſ decauſ animi chꝛi

B

ſtiani. nec phoꝝ ſtoicoꝝ vel quoꝛũcũq; ſi
miliũ ↄſentiat᷑ erroꝛi:qui ꝓfecto quemad
modũ vanitatẽ exiſtimãt veritatẽ: ſic ſtu⸗

poꝛem deputant ſanitatẽ:ignoꝛãtes ſic ho

minis animũ quẽadmodũ coꝛpoꝛis mem⸗
bꝛum deſperatius egrotare qñ ⁊ doloꝛis
amiſerit ſenſuʒ. ¶ Sed dicit aliquis.Nũ
quid animuſ chꝛiſtiani debet etiam moꝛte

umpẽdẽte turbari? Vbi eſt enĩ qð ait apo

ſtolus ↄcupiſcentiam ſe habere diſſolui ⁊
Js eſſe cũ chꝛiſto: Si illud qð concupiſcit po
teſt eum turbare cum venerit? Facile eſt
quidem iſtis ad hec reſpondere:qui ⁊ ip⸗
ſam leticiã ꝑturbationem vocant.Quiſ eĩ

Joh. CTract. 1x La. xII

ꝓpterea moꝛte ĩminente turbatur:qꝛ moꝛ

te ĩminente letat᷑. Sed hoc inquiũt gaudi
um non leticia noĩanda eſt. Quid eſt hoc

niſi eaſdem res ſentire:⁊ rerum noĩavelle
mutare? erum nos ſacris litteris acco⸗
modemus auditum:⁊ ſᷣ̃m ipſas potiꝰ iſtã
queſtionẽ dño adiuuãte ſoluamꝰ. Nec qͥ⸗
niam ſcriptũ eſt:cuʒ hec dixiſſet turbatuſ
eſt ſpũ:dicamus eũ leticia fuiſſe turbatuʒ
ne verbis ſuis nos ipſe ↄuĩcat: vbi dicit:
triſtis eſt anima mea vſq; ad moꝛtem. Za

le aliqͥd etiam hic intelligendu eſt:qñ ſuo

traditoꝛe iam tunc ſolo exituro ⁊ cum ſuiſ
ſocijs ↄtinuo redituro/ieſus turbatus eſt

ſpiritu. Firmiſſimi quidẽ ſunt chꝛiſtiani:

ſi qui ſũt qͥ nequaq; moꝛte ĩminẽte turbã
tur. Sed nundqd chꝛiſto firmioꝛes: Quiſ h̊
inſani ſimus dixerit: Quid eſt ergo qðsð il⸗
le turbatus eſt:niſi quia infirmꝰ ĩ ſuo coꝛ⸗

poꝛe hoc eſt ĩ ſua eccleſia /ſue infirmitatiſ

voluntaria ſimilitudine ↄſolatus eſt. vt ſi
q̊ ſuoꝝ adhuc moꝛte iĩminente turbant᷑:in
ſpiritu ipſum intueant᷑:ne hocipſo ſe putã
tes repꝛobos peioꝛe deſperationis moꝛ⸗
te ſoꝛbeantur. tum itaq; bonũ de parti
cipatione diuinitatis eius ſpectare ⁊ ſpe⸗
rare debemus:cuius nos ⁊ ꝑturbatio tran
quillat⁊ infirmitas firmat: Siue ergo iſto
loco ꝓpt᷑ ipſuʒ iudã ꝑeuntẽ miſerãdo tur
batus eſt:ſiue ſua moꝛte ꝓpinqnte turba
tus eſt.non eſt tamẽ vllo modo dubitãdũ
nõ eũ animi infirmitate ſed poteſtate tur
batum:ne nobis deſperatio ſalutis oꝛiat᷑.
qñ nõ poteſtate ſed infirmitate turbamur
Carnis quippe ille gerebat infirmitateʒ:q̃
infirmitas reſurrectione cõſumpta eſt.Sʒ
qui non ſolum homo verumetiam õðs erat

ineffabili diſtãtia vniùſum genus huma⸗
num animi foꝛtitudine ſuꝑabat. Non er⸗

go aliquo eſt cogente turbatus:ſed turba
uit ſemetipſuʒ:quod de illo euidenter ex
pꝛeſſum eſt quando lazarũ ſuſcitauit. Nã
ibi ſcriptum eſt qð turbaucerit ſemetipſuʒ:
vt hoc intelligat᷑ ⁊ vbi non ſcriptuʒ legit᷑
Et tamen cum legimꝰfuiſſe turbatum:af⸗
fectum quiwe humanũ quando opoꝛtuit

Mat. xxvj.

——

Nebanef

in ſe indicauit: in ſeipſo poteſtatẽ cõmo⸗

uit qui hoĩeʒ totuʒ poteſtate ſuſcepit.

Explicittractatus ſexageſimus.
Incipit tractatus ſexageſimuſpri/

—

mus. De eo ꝓait. Aſpiciebant er⸗

ſink kafu
Panhepi.,f

1
l.
ſe
8
.
.
fl
3

lor
ndi
dor
lle
((COOH
ſi
i⸗
Anu
atu
lar.
ſo
uiſ.
1
di
dl⸗

de⸗

—
=2

ti

no⸗
.
/

Karp

go adinuicem diſcipuli heſitantes
de quo diceret vſq; ad id. Et cũ in⸗

5.tract᷑.lx.a ſua ꝑturbatione dignatus eſt.Qð.ſ.falſoſ

Matth. xiij.

j. Johan.ij.

tinxiſſet panẽ dedit iude ſimonis
ſcariothis:⁊ poſt panem intinctuʒ
introiuit in illum ſathanas.

VDc euangelii

capitulũ fratres ita nobis ex
ponendũ ĩ hac lectiõe ꝓpoſi
tum eſt: vtiam etiam de tra⸗
rpanẽ tinctum eiq; poꝛrectũ

ditoꝛe dñ

ſatis euident᷑ expꝛeſſo aliquid dicere de⸗

beamus.Et de illo quidem qðs eũ iam de⸗
monſtraturꝰ ieſus turbatus eſt ſpiritu:pᷣte
rito ſermone diſſerui.Sed foꝛtaſſis qꝗð ibi
non dixi. etiam hoc nobis dũs ſignificare

fratres ⁊ dñici agri illa ziʒania. ita neceſ⸗
ſe eſt vſq; ad meſſis tempus inter frumen
ta tolerari:vt qñ ex eis aliqua ſeparari eti
am ante meſſem vꝛgens cauſa compellit
fieri ſine eccleſie ꝑturbatiõe ñ poſſit.hhãac
ꝑturbationẽ ſanctoꝝ ſuoꝝ per ſciſmaticoſ
et hereticos futuram quodãmodo pᷣnun⸗
cians dñs pᷣſigurauit in ſeipſo:cum exitu⸗
ro iuda homine malo ⁊ cõmixtionẽ frumẽ
ti in qua diu fuerat toleratus ſeꝑatiõe aꝑ
tiſſima relicturo.turbatuſ eſt non carne ſʒ
ſpiritu.Spirituales eni eius in hmõi ſcan
dalis non ꝑuerſitate ſed charitate turban
tur:ne foꝛte in ſe ꝑatione aliquoꝝ ʒiʒanio
rum ſimul aliqð eradicet᷑ ⁊ triticum. Tur⸗
batus itaq; eſt ieſus ſpiritu:⁊ ꝓteſtatus ẽ
et dixit. Amen amen dico vobis: qꝛ vnus

ex vob tradet me: Vnꝰex vob:vnꝰ nume

ro non merito: vnus ſpecie non virtute
Cõmixtione coꝛꝑali non vinculo ſpũali:
carnis adiũctione.non coꝛdis ſocius vni⸗
tate. Pꝛoinde nõ qui ex vobis eſt:ſed qui
ex vobis exiturus ẽ. Nam quõ erit veruʒ
qð ꝓteſtatus eſt dñſ ⁊ dixit:vnus ex vob:
ſi verũ ẽ qð ait idemipſe ĩ epiſtola ſua cu⸗

ius eſt hoc euãgelium.ex nobis exierunt

ſed non erant ex nobis. nam ſi fuiſſent ex
nobis manſiſſent vtiq; nobiſcũ: Mon erat
igitur ex illis iudas: Manſiſſet enim cum

illis: ſi eſſet cum illis. Quid eſt ergo vnus
ex vobis tradet me:miſivnuſ ex vobᷣ exitu

rus eſt qui me tradet? Quia ⁊ ille ait. Si
fuiſſent ex nobis:manſiſſent vtiq; nobiſcũ
Jam dixerat ex nobis exierũt:ac per hoc

La. XIII

vtrunq; verum eſt/⁊ ex nobis⁊ non ex no
bis.Scõm aliud ex nobis:ſᷣm aliud nõ ex
nobis.Scõm cõmuniouẽ ſacramentoꝝ ex
nobis:fſm ſuoꝛum ꝓpꝛietatem criminum ſ
ex nobis.Aſpiciebant ergo adinuicẽ

diſcipuli: heſt⸗ itantes 8 quo dieeret

Sic quippe in eis erat erga magiſtrũ ſuum
pia charitas:vt tamen eos humana alteꝝ
de altero ſtimularet infirmitas. Nota qui
dem ſibi erat cuiuſq; conſcientia. Verun⸗
tamen qꝛ pꝛoximi erat ignota:ita ſibi ſin⸗
gulꝰqͥ ſq; erat certus:vt incerti eſſe tz ce
teris ſinguli /⁊ ĩ ſingulis ceteri ¶ Erat er

go recumbens vnus ex diſcipulis

——

dic ſupꝛa pectꝰ ieſu:ipſe ẽ iohes cuiꝰ eſt ;
cuãgeliũ: ſicut poſtea mãifeſtat. Erat eni
eoꝛum hec conſuetudo qui ſacras litteraſ
nobiſ miniſtrauerũt vt quando ab aliquo
eoꝛum diuina narrabat᷑ hiſtoꝛia.cuʒ ad ſe
ipſum veniret/tanq; ð alio loqueret᷑: ⁊ ſic
ſe inſereret oꝛdini narrationis ſue. tanqᷓ;

eius n ſinn ieſu: que diligehat le⸗/
ſus. Qui dixerat:in ſinu. paulopꝰait vbi

rerum geſtarum ſcriptoꝛ: nõ tanq; ſuiipſiꝰ

pꝛedicatoꝛ. Nam ⁊ hoc ſanctus Mattheꝰ

fecit.Qui cum in textu narratiõis ſue ve⸗ ,„
niſſet ad ſeipſum:vidit inquit ĩ teleneo ſe Maltbei . ij.
dentem quendam publicanũ noĩe matthe

um:⁊ ait illi. Sequere me. Non ait vidit
me:⁊ dixit mihi.hoc fecit ⁊ beatus moy⸗
ſes:ita de ſeipſo tanq; de alio cuncta nar⸗
rauit ⁊ ait:DPixit dñs ad moyſen. Inuſita
tius apoſtolus paulus non in hiſtoꝛia vbi
rerum geſtarum ſuſcipitur explicãda nar⸗
ratio:ſed in epiſtola hoc fecir. Nam vtiq;

de ſeipſo ait: Scio hominẽ in chꝛiſto ante
annos quattuoꝛdecim. ſiue in coꝛpoꝛe ſi⸗
ue extra coꝛpus neſcio deus ſcit: raptum

huiuſmodi vſq; ad tertium celum. Quo

circa qð etiam hic beatus euãgeliſta non

ait.eram recumbens iu ſinu ieſu. ſed ait.
erat recumbens vnus ex diſcipuliſ:noſtro
rum auctoꝛum conſuetudinẽ agnoſcamꝰ

ponus q; miremur. Quid enim deperitve

ritati: quando ⁊ res ipſa dicitur: ⁊ modo
quodam dicendi iactantia deuitat᷑: Hoc
quippe narrabat: qð ad eius laudem maxi
mam pertinebat. Quid eſt autem quẽ dili
gebat ieſus? quaſi al os non diligeret:de

quibus idemipſe iohãnes ſuꝑ eriꝰ ait. In Yohan. xiij.
ſinem dilexit eos: Et ipſe dñs. Maioꝛem Johan. xy.

x iij

Exodi.vij.

ij.Coꝛin.xij

Joh. Tract. IXxI LCa. xII

hac charitatẽ nemo habet:qᷓ; vt animã ſuã
ponat pꝛo amicis ſuis. Et quis enumeret
oia diuinarum teſtimonia paginarũ: qui⸗
bus dñis ieſus non illius neq; eoꝛum qui
tunc erãt tantũ.ſed etiam poſt futuroꝛum
mẽbꝛoꝝ ſuoꝝ⁊ totiꝰ eccłie ſue dilectoꝛ oñ
ditur? Sed pꝛofecto latet hic aliquid ⁊ ꝑ⸗
tinet ad ſinũ:in quo recumbebat qui iſta
dicebat. Per ſinũ quipe qͥd ſigniſicat᷑ ali
ud qᷓ; ſecretum? Sed alius eſt opoꝛtunioꝛ
locus: vbi nobis dũs aliquid donet de B
ſecreto q;tum ſufficiat dicere. Innuit er
Dicit ei. Motan⸗

go ſunon petrug
8 locutio eſt:dici aliqͥd non ſonando ſed

tmmodo innuẽdo.Innuit inquit ⁊ dicit:

vytiq; innuẽdo dicit:Si enim cogitãdo ali

Sapiẽtie.ij. quid dicitur ſicut ſcriptura loquitur.dixe

buccellaʒ

runt apud ſemetipſos:qᷓ;tomagis innuen⸗
do vbi iam foꝛas aliquibus ſignis ꝓmitur
qð fuerat coꝛde conceptum? Quid ergo
dixit innuendo:? Quid niſi qð ſequitur.
Quis eſt de quo dicit · hec vba pe⸗
trus inuuit:quia nõ ſono vocis ſed motu
coꝛpoꝛis dixit. Itaq; cum recubniſſet
ille ſupra pectus ieſu.hic eſt vtiq; pe⸗
ctoꝛis ſinus ſapiẽtie ſecretũ u: Dicit ei.

△⬤

mine quis eſt: Reſpõditieſus. Il⸗
le eſt cui ego intinctum
rexero. Et cum intinxit

et panem:

dDeldit iude ſinonis ſcariothis. Et
Tex · habz poſt patemn:toncintroimte iin iltit

ſathanas.Expꝛeſſus eſt traditoꝛ:nuda⸗
te ſunt latebꝛe tenebꝛarum.Bonũ eſt qð
accepit.ſed malo ſuo accepit:qꝛ male bo⸗
num malus accepit. Verum de iſto pane
tincto qui poꝛrectus eſt ficto.⁊ de his qᷓ
ſequuntur multa dicẽda ſunt: quibus ne⸗
ceſſariũ eſt plus tempoꝛis q; nũc habemꝰ
iam in iſtius fine ſermonnis.
¶ Explicit tractatus ſexageſimus
primus. Viprt tractatus ſerage/
ſecũdꝰ. De eoqð ait.Dici e
1

ieſus· Oð facis fac citiꝰ: vſq;
qd ait · Cũ ergo exiſſet dicit ieſus
nũuc clarificatuſ eſt filius hominis

Lio frẽs cha

riſſimi moueri poſſe nonnul⸗
los ſiue pios vt reqͥrãt / ſiue
— ĩpios vt repꝛehẽdant:qð po⸗
ſtea qᷓ; panem tinctum traditoꝛi ſuo domi

enim ſcnptum eſt. Et cum intinxiſſet
panem dedit iude ſimonis ſcario/

bonũ mihi operatum ẽ moꝛtem. Ecce per

factum eſt bonũ: duʒ bene accipitur mal
Quid ergo miraris ſi datus ẽ iude panis

anez por⸗

negligẽtia conuiuãtis:qua pena percutit᷑

thanas poſt hunc panem ĩ dñi traditoꝛeʒ:

nus dedit/intraũit in illum ſathanas. Sic

—

this: ⁊ poſt panem tunc introiuitĩ
ſllum ſathanae. Dicunt enim. Ita ne
hoc meruit panis chꝛiſti poꝛrectus de mẽ
ſa chꝛiſti: vt poſt illum intraret in eius di⸗

ſcipulum ſathanas? Quibus reſpondemꝰ
hinc nos potius doceri:q; ſit cauẽdum ma

le accipere bonũ.Multuʒ quippe intereſt
nõ quid accipiat ſed quis accipiat:nec q̃⸗
le ſit quod datur.ſed qualis ſit ipſe cui da
tur. NHam bona obſunt/⁊ mala pꝛoſunt:
ſicut fuerint quibus dantur. Peccatum in „
quit apoſtolus vt apareat peccatum: per Rhoma vij

bonũ factum eſt malum:dum male accipi
tur bonũ. Itemq; ipſe ait. In magnitudi⸗ ij. Coꝛin.xj.
ne reuelationũ mearum ne extollar datuua·
eſt mihi ſtimulus carnis mee angelus ſa⸗
thane qui me colaphizet: pꝛopt᷑ quod ter
dñm rogaui vt auferret eum a me.⁊ dixit
mihi.Sufficit tibi gratia mea:nam virtus
in infirmitate perficitur.Ecce per malum

chꝛiſti per quem manciparet᷑ diabolo: cuʒ
videas econtrario datum paulo angelum
diaboli per queʒ perficeret᷑ in chꝛiſto. Ita
et malo bonum obfuit: ⁊ malum bono pꝛo
fuit. Recoꝛdamĩ vnde ſit ſcriptum. Qui⸗ j. Coꝛint.xj.
cunq; manducauerit paneʒ aut biberit ca⸗
licem dñi indigne:reus erit coꝛpoꝛis ⁊ ſan
guinis dñi.Et de his erat ſermo cum hoc
apoſtolus diceret:qui dñi coꝛpꝰ velut ali
um cibum quemlibet indiſcrete negligen⸗

terq; ſumebãt.hic ergo ſi coꝛripitur quiiñn

duiudicat:hoc eſt non diſcernit a ceteris ci
bis dñicum coꝛpus:quomodo nõ damna⸗
tur qui ad eius menſam fingens amicũ ac
cedit inimicus? Si repꝛehẽſione tangitur

venditoꝛ inuitantis: Quid erat auteʒ pa-⸗
nis traditoꝛi datuſ:miſi demonſtratio cuiꝰ
gratie fuiſſet ingratus? Intrauit auteʒ ſa⸗

vt ſibi lam traditum plenius poſſideret.in
quem pꝛiuſ intrauerat vt deciperet.Neq;
enim non in illo erat quando perrexit ad
iudeos.⁊ de pꝛecio tradẽdi dñi pactus eſt
cum hec aꝑtiſſime lucas euãgeliſta teſte⸗
tur ⁊ dicat. Intrauit autem ſathanas ĩ iu⸗Luce.xxij.

Uucetrri.

2 — —— —

f f fd— — —. —

dam qui cognoĩabatur ſcarioth vnum de
HD duodecim: ⁊ ahijt ⁊ locutus eſt cum pꝛin⸗
l cipibus ſacerdotum. Ecce vbi oſtenditur
n qð iam intrauerat ſathanas ĩ iudam. Pꝛi⸗
n us ergo intrauerat imittendo ĩ coꝛ eiuſ co
en gitationem qua traderet chꝛiſtum.talis eĩ
dr⸗ lam venerat ad cenandũ: Nunc autem pꝰ
en⸗ panem intrauit in eum.non ad hoc vt alie
ma num temptaret:ſed vt ꝓpꝛium poſſideret
ef B ¶ Ron autem vt purant quidam neglige
⸗ ter legentes:tunc iudas chꝛiſti coꝛpus ac⸗
da cepit. Intelligẽdum eſt enĩ qð iam omni⸗
n: pus eis diſtribuerat dñs ſacramentũ coꝛ⸗
poꝛis ⁊ ſanguinis ſui.vbi ⁊ ipſe iudaſ erat
er Phona Sicut ſanctus lucas euidẽtiſſime narrat:
er Luce.xxij. Ac deinde ad hoc ventum eſt vbi fm nar
rationẽ iohãnis apertiſſime dñs per buc⸗
die i. Corng cellam tinctam atq; poꝛrectam ſuũ expꝛi⸗
MV mit traditoꝛem.foꝛtaſſis per pamis tinctio
ſv⸗ nem illius ſigniſicans fictionem. Non enĩ

J omnia que tinguntur abluunt᷑:ſed vt inſi⸗
1 caieantur nõnulla tingunt᷑. Si autem bonuʒ
aliquid hic ſignificat tinctio: idem bonuʒ
ingratum non imerito eſt ſecuta damna⸗

n
i tio. Adhuc tamen iuda poſſeſſo nõ a dño
nis ſed a diabolo.cum homini ingrato intraſ⸗
a, ſet panis in ventrem/ hoſtis in mentẽ:ad⸗
n huc inq; tanti mali iaʒ coꝛde concepti/ple
, nus reſtabat effectus:cuius iam pᷣceſſerat
9 damnãdus affectus. Itaq; cum dñs panis
Kcit viuus panem moꝛtuo tradidiſſet.⁊ paneʒ
tradẽdo panis traditoꝛeʒ oſtendiſſet: 8
u facis inquit fac citius.õ pꝛecepit fa⸗
cinus:ſed pᷣdixit iude malum nobis bonũ
i Quid enim iuda peiuſ:Et quid nob meli
e us q; traditus chꝛiſtus ab illo:vtilis adu⸗
S ſus illum. pꝛo nobis pꝛeter illum? Quod
gun facis fac citius. O verbum libentius pa⸗
ld rati ad paſſionẽ/q; irati ad vindictam.
nna⸗ verbum non tam penam expꝛimens ꝓdi⸗
chu toꝛis / qᷓ mercem ſignifſicans redemptoꝛis
hin Dixit enim. Quod facis.fac citius. Non
nn tam in perniciem perſidi ſeuiẽdo q; ad ſa⸗
nn, lutem fidelium feſtinãdo: quia traditus ẽ
n pꝛopter delicta noſtra.⁊ dilexit eccleſiam
IGalathas. ij et ſemeripſuz tradidit pao en. Vnde ⁊ de
nez. alathas. ij ſeipſo dicit apoſtolus: Qui dilexit me: et
in tradidit ſcipſum pꝛo me. Miſi ergo ſe tra⸗
gech oeret chꝛiſtus: nemo traderet chꝛiſtum.
t44 AOuid habet iudas / niſi peccatum?: Neq;
S4 enim in tradendo chꝛiſto ſalutem noſtraʒ
“ n cogitauit pꝛopter quam traditus eſt chꝛi⸗

ſtus:ſed cogitauit pecunie lucrum/⸗ inue
nit anime detrimentũ. Accepit mercedeʒ
quam voluit:ſed nolenti eſt data quãA me
ruit.Tradidit iudas chꝛiſtũ:tradidit chꝛiꝛ
ſtus ſeipſum. Ille agebat negociũ ſue vẽ⸗
ditionis:iſte noſtre redemptionis. Quod
facis fac citius:non quia tu potes ſed qꝛ
hoc vult qui omnia poteſt. Hoc autem
nemo ſciuit diſcũbentiuz ad quid
Dixerit ei. Quidam enim putabat
quia loculoſ babebat iudaſ.quod
dixit ei ieſuſ eme ea que opus ſũt dixiſſet
nobiſ ad diẽ feſtũ:aut egeniſ vt aii
quid daret. Habebat ergo ⁊ dñs locu⸗ xij.q.j.habe
lõs: ⁊ a fidelibus oblata conſeruans.⁊ ſuo bat
rum neceſſitatibus ⁊ alijs indigentibꝰ tri⸗
buebat.Tunc pꝛimũ eccleſiaſtice pecunie
foꝛma eſt inſtituta:vbi intelligeremꝰ qð pᷣ
cepit non cogitandũ eſſe de craſtino:non
ad hoc fuiſſe pꝛeceptum /vt nihil pecunie
ſeruetur a ſanctis: Sed ne deo pꝛo iſta rrer
uiatur.⁊ pꝛopter inopie timoꝛem iuſticia
deſeratur. Nam ⁊ apoſtolus impoſterum
pꝛeuidens ait.Si quis ſidelis habet vidu j.Zimor.v.
as ſufficient tribuat eis vt non grauet᷑ ec⸗
cleſia:qͥ veris viduis ſufficere poſſit.Ciij
ergo accepiſſet buccellamt exiit cõ Tex.hʒ. ille
tinuo.Erat gautem nox:⁊ ipe qui exi⸗ Ał. exiuit
uit erat nox. Cum ergo exiſſeęt nox ait
ieſuſ. Nunc clarificatus eſt filiꝰ ho
minis. Dies ergo diei eructat verbũ.id ps.xviij.
eſt. chꝛiſtus diſcipulis fidelibus:vt audi⸗
rent eum ⁊ amarent ſequendo.Et nox no
cti annũciat ſcientiam.id eſt.iudas iudeiſ
infidelibus:vt venirent ad eum ⁊ apꝛehẽ
derẽt perſequendo. Scd iam hinc in hmo
ne domini qui factus eſt ad pioſ auteq; te
neretur ab impijs / intentioꝛ flagitat᷑ audi
toꝛ:⁊ ideo an pᷣcipitare non debet ſʒ dif
ferre potius diſputator.
Erlclt ractatus ſerageſmnd. e
cundus. Incipit tractatus ſexgeſi⸗
muſtertius. de

AEatthei. vj

clarificatus eſt in eo: 7 deus dla⸗
rificabit eum in ſemetipſo ⁊ conti⸗
Mtendamus

1 mentis obtutu: adiuuante A

dñſio deuz requiramꝰ. Diuini
cantici vox eſt. Querite deũ
u

Joh. Tract. LXIII

Eſaie.lv. et viuet anima veſtra.Queramus inueni⸗

endũ.qneramuſ inuentũ. Vt inueniẽdus

queratur/occultus eſt:vt inuentꝰquerat᷑/

põ.ciiij. ĩmenſus eſt. Vnde alibi dicit᷑. Querite fa

j. Timor.

ciem eius ſemꝑ.Saciat enĩ querentẽ inq;⸗
tum capit ⁊ inuenientẽ capacioꝛẽ facit:vt
rurſus querat implere vbi plus caꝑe cepe
rit. Non ergo ita dictũ eſt:querite faciem
eius ſemꝑ.quẽ admodũ de qbuſdã:ſemꝑ

iij diſcentes ⁊ ad ſcientiã veritatis nunqᷓ; per

Ecc.xviij. uenientes.ſed potius ſicut ille ait.cum cõ

ſummauerit homo tunc incipit: donec ad
illam vitam veniamꝰvbi ſic impleamur vt
capacioꝛes non efficiamur:quia ita ꝑfecti
erimus vt iam non ꝓficiamus. Tunc eniʒ
oſtendet᷑ nobis ꝙ ſufficit nobis.HHic autẽ
ſemper queramꝰ:⁊ fructus inuentiõis nõ
ſit finis inq ſitionis. HNeq; enĩ ꝓpterea nõ
ſemper quia hic tantũ:ſed ideo hic ſemꝑ
dicimus eſſe querendũ:ne aliqñ hic pute⸗

mus ab inqſitione ceſſandũ. Nam ⁊ de qͥ⸗

Timo.vbi õ bus dictum eſt: ſemꝑ diſcentes ⁊ ad veri⸗

tatis ſcientiaʒ nunq; puenientes. hic ſunt
vtiq; ſemper diſcentes. Cum vo de hac vi
ta exierint: iam nõ erunt diſcètes: ſed er⸗
roꝛis ſui mercedẽ accipiẽtes.Sic enim di⸗
ctum eſt.ſemper diſcẽteſ ⁊ ad veritatis ſci

entiam nunq; puenientes. Tanqᷓ; dicercf:

Semper ambulantes: ⁊ nunq; ad viam ꝑ⸗
uenientes. Nos aũt ſemꝑ ambulemus in
via:donec eo veniamꝰ qͥ ducit via:nuſqᷓ; ĩ
ea remaneamꝰ:donec ꝑducat vbi manea⸗
mus.Atq; ita ⁊ querẽdo tendimꝰ⁊ inueni
endo ad aliqd ꝑuenimꝰ: ⁊ ad id qðsð reſtat
querẽdo ⁊ inueniẽdo tranſimus:quouſq;
ibi fiat finis querẽdi vbi ꝑfectioni non ſu⸗

B peret intẽtio ꝓficiẽdi.¶¶ Hec pᷣlocutio di

lectiſſimi intentã fecerit charitatẽ veſtraʒ
ad iſtũ dñi ſermonẽ quẽ ad diſcipulos ha
buit ante paſſionẽ. Pꝛofundus ẽ enim: ⁊
vtiq; vbi multũ laboꝛaturꝰ eſt diſputatoꝛ
nõ remiſſus debet eſſe auditoꝛ. Quid er⸗
go ait dñs poſtea qᷓ; iudas exijt vt citiꝰ fa
ceret qð erat facturus:hoc eſt dñm tradi⸗
turꝰ? Quid ait dieſ cũ exiſſet nox? Quid
ait redẽptoꝛ cũ exiſſet venditoꝛ? Nunc
inquit clariſicatꝰ eſt filiꝰhois.Qua⸗
re nũc. MNunqͥd qꝛ exijt qͥ tradit? Oꝛ imi⸗
nent qͥ teneãt ⁊ occidãt? Ita ne nũc clari
ſicatus eſt qꝛ ꝓpe eſt vt humiliet᷑ amplius
qui iam impẽdit vt alligetur:vt iudicet᷑:

vt ↄdemnetur:vt irrideatur:vt crnciſigat
vt interimat᷑.hec ne eſt clariſicatio:an po
tius humiliatio?: NMonne quando miracu⸗
la faciebat ait tamen de illo iſte ipſe iohã
nes.ſpiritus non erat datuſ.quia ieſus nõ
dum erat gloꝛiſicatꝰ. LTunc ergo nondum
erat gloꝛificatus cum moꝛtuos ſuſcitaret?:
Et nunc eſt gloꝛiſicatꝰ:cum moꝛtuis ꝓpin
quaret? Nondum erat gloꝛiſicatus faciẽs
diuina:⁊ gloꝛificatus eſt paſſurus huma⸗
na? Mirum:ſi hoc deus ille magiſter ſigni
ficabat ⁊ docebat his verbis. Altius ẽ ꝑ⸗
ſ. eranqu altiſſimi dictũ: qui ſe aliq;tum
manifeſtatvt inueniamus.⁊ iterum occul
tat vt inqramus:⁊ de inuentis ad inueniẽ
da tanq; paſſibus innitamur. Tideo h̊ ali
quid:quod pᷣſiguret magnũ aliquid: Ex⸗
ijt iudas:⁊ clarificatꝰ eſt ieſus.Exijt filiuſ
perditionis:⁊ clarificatꝰeſt filius hoĩs.Il
le quipꝓpe exierat ꝓpter quem dictum erat
eis:⁊ vos mũdi eſtis.ſed non omnes.Ex⸗
eunte itaq; immũdo/omneſ mũdi reman⸗
ſerunt:⁊ cum ſuo mũdateꝛe mãſerũt.Ta⸗
le aliqd erit cum victus a chꝛiſto tranſie⸗
rit hic mũdus:⁊ nemo in ppło chꝛiſti rema
nebit ĩimũdus:cum ʒiʒanijs a tritico ſepa⸗
ratis iuſti fulgebũt ſicut ſol in regno pf̃is
coꝝ.hoc futurũ pᷣuidens dñs.⁊ nũc ſigni
ſicatum eſſe ↄteſtans diſcedẽte iuda taqᷓ;
ziʒanijs ſepatis/remanentibꝰ tanq; tritico
apoſtolis ſanctis:Hũc inqͥt clarificatꝰ ẽ fi
lius hoĩs. Lanq; diceret:Ecce in illa clari
ficatione mea quid erit vbi maloꝝ nullus
erit:vbi bonoꝝ nullus perit:? Sic autem ñ

eſt dictuʒ.nũc ſignificata eſt clariſicatio fi

lij hominis.ſed dictum eſt. Nunc clariſica

tus eſt filius hommis: quẽadmodũ non ẽ

dictum/petra ſignificabat chꝛiſtuʒ. ſed pe

tra erat chꝛiſtus. Nec dictum eſt/bonũ ſe⸗ Matthb.xiij.

men ſignificabat filios regni.aut ʒiʒania ſi

gniſicabat filios maligni: ſed dictum eſt/
bonũ ſemen:hi ſunt filij regni.ʒiʒania aũt

filij maligni.Sicut ergo ſolet loqui ſcrip⸗
tura res ſignificãtes.tanq; illas que ſigni⸗

ficant᷑ apellãs:ita locutꝰẽ dñs dicẽs: nũc

clarificatꝰ eſt filius hominis:poſtea qᷓ; ſe⸗
parato inde nequiſſimo ⁊ ſecum remanen
tibus ſanctis ſigniſicata eſt gloꝛiſicatio ei⸗
us:quando ſeparatis iuiquis manebit in
eternitate cum ſanctis.

Johãniſ. viñ

Johan. xiij. Mnsi t
u

¶ Cum autem di⸗ C
xiſſet/nunc clariſicatus eſt filius ho minis

Mathei. xiij

(

ſu
d
1
z

chi

=

o

l⸗
dhi Nohiſ⸗
n
um
ete
pin
nes
,⸗
n
ul
ſ
Ui
ul
erar
Ex⸗ John
nan⸗
Ta⸗
ſſie⸗
emna
rumi
6
ri
s
ni
oſ
nccn
none
4 vti
gnialt
meß
laait
⸗
ſo⸗
nuc
ſe⸗
nen
00 0e*
virin
nd⸗
nin⸗

Joh. Tract. LXIIII Ca. XIII

adiunxit:⁊ deus clarificatus ẽ in eo
Ipſa ẽ enĩ clarificatio filij hoĩs vt ðs clari
ficet᷑ in eo.Si eĩ ñ ipe ĩ ſeipo ſʒ ðs ĩ illo cla
rificat᷑:tũc illũ deusĩ ſe clariſicat.Deniq;

tanq; iſta exponẽs:adiũgit ⁊ diẽc. Si de⸗

us clarificat? eſt in eo: 2 des clarifi
cauit eũ in ſemetipſo: boc eſt ſi deus

clariſicatus eſt in eo:quia non venit face⸗
re voluntatem ſuam ſed voluntatem eius

qui miſit illum: ⁊ deus clarificauit eum

Johãnis. vij

li adhuc modicu vobii

in ſemetipſo vt natura humana in quaẽ
ſilius hominis que a verbo eterno ſuſce⸗
pta ẽ etiã ĩ moꝛtali eternitate dñet᷑.Et cõ

ne vlla ambiguitate de ſua reſurrectione
ↄtinuo futura teſtatꝰ ẽ:adiecit ⁊ ait:filio

li adbuc modicũ vobiſcũ ſum. Nme

putarẽt ergo qð ſic eũ clariſicaturꝰ eẽt de
us:vt nõ eis iungeret᷑ vlterius ea ↄuerſa⸗

tiõe qua ĩ terra eſt:adhuc modicũ linquit

vobiſcũ ſum:tanq; diceret: Cõtinuo qͥdeʒ
reſurrectiõe clariſicaboꝛ:nõ tñ ↄtinuo aſ⸗

cenſurus in celum.ſʒ adhuc modicũ vobi⸗

tinuo inquit clarificabit eũ: reſurrecti

onem.ſ.ſuã.nõ ſicut nr̃aʒ in fine ſeculi ſecd

ↄtinuo futurã hac atteſtatiõe pᷣdicẽs. Ipz⸗

ſa eſt enĩ clariſicatio de q̃ euãgeliſta iã di
xerat qð pauloante cõmemoꝛaui:qꝛ ꝓpte
rea nõdum ſpũs datus erat.illo itaq; no⸗
uo mõ in eis qbus fuerat eo mõ poſt re⸗

ſurrectionẽ credenribꝰ dandus:qꝛ ieſus ñ

dum fuerat clariſicatꝰ.id eſt.nõdũ fuerat
moꝛtalitas ĩmoꝛtalitate veſtita:⁊ in etnaz
virtutẽ tꝑał infirmitas cõmutata. Poteſt

et o iſta clariſicatiõe dictũ videri: nũc cla
riſatꝰeſt ſiliꝰ hoĩs:vt qð ait nũc nõ ad im
minentẽ paſſionẽ ſed ad vicinã reſurrecti

onẽ ꝑtinere credat᷑:tanqᷓ; fuerit factuʒ qðd

erat tam ꝓxime iam futurũ.Hodie dile⸗
ctioni vre iſta ſuffecerint: cum donauerit
dñs de ↄſequentibꝰpoſtea diſſeremus
¶ Explicit tractatus ſexageſunuſ-
tertius· Incipit tractatus ſexageſi
muſquartus.De eo ꝙ dicit: Filio⸗
194 biſch ſum que⸗
retis me. ⁊ ſicut dixi iudeis:quo
ego vado vos nõ poteſtis venire:

. us eſt 2 ab illa

Duertenda ẽ

chariſſimi dñicoꝝverboꝝ oꝛ⸗
idinata cõnexio.Cũ enĩ ſuꝑiꝰ
iſſet poſtea qᷓ; iudas egreſ
ſctõꝝ etiã coꝛꝑali ↄuarſa⸗

tione ſeiunctꝰ ẽ. Nũc clariſicatꝰ eſt filius

hoĩs⁊ deꝰclariſicatꝰẽ in eo.qð ſiue futurũ
fgnũ ſignificãſ dixit qñ mali ſeꝑabũt᷑ a bo

nis:ſiue qð eius reſurtectio tũc futura eẽt

id eſt. differẽda nõ eſſet.ſicut in finẽ ſecu⸗
li nfa differt᷑ ac deinde addidiſſet.Si deꝰ
clarificatꝰ eſt in eo.⁊ deus clariſicauit eũ
i ſemetipſo.⁊ ↄtinuo clariſi cabit eũ.qð ſi

ſcũ ſum.Sicut eni ſcriptũ eſt in actibꝰapo
ſtoloꝝ.fecit cum eis poſt reſnrrectionẽ q̃⸗
dꝛaginta dies intrans ⁊ exiẽs ⁊ manducãs
et bibens:non qͥdem habẽs eſuriẽdi ac ſiti
endi egeſtatẽ: ſʒ vſq; ad iſtã carniſ inſinu
ans veritatẽ:que cibandi ac potandi iam
non habebat neceſſitatẽ: ſed poteſtatem.
Hos ergo qdraginta dies ſignificauit di⸗
cendo:adhuc modicũ vobiſcũ ſum:an ali
quid aliud? Poteſt enĩ ⁊ ſic intelligi:ad⸗
huc modicũ vobiſcũ ſuʒ: Adhuc ſicut voſ
in hac infirmitate carnis etiã ipſe ſum:do⸗
nec.ſ.moꝛeretur atq; reſurgeret:qꝛ poſtea
qᷓ; reſurrexit cum illis qͥdem fuit diebꝰ vt
dictũ eſt qdraginta exhibitiõe coꝛ palis pᷣ
ſentie:ſed non cũ illis fuit ↄſoꝛtio infirmi
tatis hũane. Eſt ⁊ alit᷑ diuina pñtia ſenſi⸗

—

bus ignota moꝛtalibꝰ:de qua idẽ dic̃.Ec⸗

*

ce ego vobiſcũ ſum: vſq; ad ↄſummatio⸗

nẽ ſeculi.Hoc certe nõ eſt adhuc modicũ
vobiſcũ ſum: Mõ enĩ modicum eſt vſq; ad
ↄſummationẽ ſeculi.Aut ſi hoc modicum
eſt.volat enĩ etas ⁊ in oculis dei mille an⸗
ni ſicut diesvnꝰ.aut ſicut vigilia in nocte:
nõ tamẽ hoc ſignificare voluiſſe credẽduſ
eſt nũc: qũquidẽ ſecutꝰadiũxit. Quere
tis me:⁊ ſicut dixiiudeis:quo ego

—

vado:vos ñn poteſtisvenire. Vtiq;
poſt hoc modicum queretes me.Nunqᷣd
poſt ↄſummationem ſeculi quo ipſe va⸗
dit venire nõ poterũt?Et vbi ẽ ꝙ aliquan
do poſt ĩ hocipſo ſermone dicturꝰ eſt:pa⸗
ter volo vt vbi ego ſum ⁊ ipſi ſint mecum.

Mõ ergo de illa ſua cũ ſuis pᷣſentia q̃ cuʒ

illis eſt vſq; ad ↄſummationẽ ſeculi:nunc
locutꝰ eſt vbi ait:adhuc modicũ vobiſcuʒ
ſum:ſed vel de infirmitate moꝛtali qua cũ
illis erat vſq; ad paſſionẽ ſuam: aut de pᷣ⸗
ſentia coꝛꝑali qᷓ cũ illis futurꝰerat vſq; ad
aſcẽſionẽ ſuã.Qðlibet hoꝝ qᷣs eligat:cũ ſi
de nõ litigat.Ne cui aũt videat᷑ abhoꝛre⸗
re iſte ſenſus avero quo dicimuſ dominũ
moꝛtalis carnis cõmunionem in qua cum
diſcipulis vſq; ad paſſionẽ fuit ſigniſicare

4

ps.lxxxix.

Johan. xvij

Luce.xxiiij.

potuiſſe dicẽdo:adhuc modicũ vobiſcum
ſum:apud aliũ quoq; euãgeliſtã poſt re⸗
ſurrectionẽ verba eiꝰattẽdat vbi au.hhec
locutus ſum vobis:cũ adhuc eſſem vobi⸗
ſcum.Quaſi tunc nõ erat cũ ipſis:ſimul aſ
ſiſtentibꝰ:videntibꝰ:tangẽtibꝰ:colloquẽ⸗
tibus?: Quid eſt ergo cũ adhuc eſſem vo⸗
biſcũ? niſi cũ adhuc eẽʒ ĩ carne moꝛtali:in
q̃ eſtis⁊ voſ.Zũc enĩ quidẽ in eadẽ carne
reſuſcitatꝰ erat:ſed cũ illis in eadẽ moꝛta
litate iam nõ erat.Quapꝛopr ſicuti ibi iaʒ

adhuc eſſeʒ vobiſcũ: vbi nihil aliud intel
ligere poſſumꝰ:niſi cum adhuc eſſeʒ in car

B voſ eſtis moꝛtalis ſum ego ¶ Ergo ſequ.
tia videamꝰ. Queritis me:⁊ ſicẽ dixi iudeiſ

nis moꝛtalitate vobiſcũ:ita ⁊ hic non ab⸗
ſurde dixiſſe intelligi᷑: adhuc modicũ vo
biſcũ ſum:tanq; diceret:adhuc modicũ ſic
Ergo ſequẽ

q̊ ego vado vos nõ poteſtisvẽire:⁊ vobis

dico mõ:ᷓ ẽ mõ ñ poteſtisvẽire. Judeiſ ãt

cũ hoc diceret: non addidit mõ. Iſti itaq;
venire nõ poterat tũc qͥ ille ibat:ſed pote

rãt poſtea. Maʒ hoc aplo petro aptiſſime

paulopꝰ ait.Cũ eni dixiſſet ille:dũe qͥ va⸗

Johan. xiij. dis:rñdit ei:.Quo ego vado nõ potesme

mõ ſeqͥ:ſequeris aũt poſtea. Sed h̊ quid
ſit nõ negligent᷑ eſt pᷣtereundũ.Quo enim
ſeqͥ tũc nõ poterãt diſcipuli dñm: ſed po⸗
ſtea poterãt: Si dixerimꝰad moꝛtẽ homi⸗
ni nato qð inuenit᷑ temp qͥ ad moꝛienduʒ
ſi ſit idoneꝰ:qñquidẽ talis eſt in eoꝛꝑe coꝛ

ruptibili hominũ ſoꝛsvt nõ ſit in ea facili⸗
oꝛ vita qᷓ; moꝛs: MNõ igit᷑ adhuc minꝰ ido⸗

nei erantſeq dũm ad moꝛtẽ:ſed minꝰ ido
nei erant ſeqͥ dñm ad vitã que nõ hʒ moꝛ⸗
tem. Illo quippe ibat dñs vt reſurgens a
moꝛtuis iam nõ moꝛeret᷑: ⁊ moꝛs ei vltra
nõ dñaret᷑.AMoꝛiturũ quippe dũm ꝓ iuſti⸗

cia quõ iam fuerant ſecuturi adhuc mar⸗

tyrio nõ maturi? Aut iturũ dñʒ ad iĩmoꝛ⸗
talitatẽ carnis quõ iam fuerãt ſecuturi qñ
libet moꝛituri: ſʒ ĩ fine ſecłi reſurrecturi?
Aut ituꝝ dñʒ ad ſinũ pfis nec relicturuʒ
eos vñ nec receſſit cũ veiſſet ad eos/quõ
iã fureãt ſecuturi: cũ eſſe nẽo poſſit ĩ illa
felicitate niſi ꝓꝑfeciꝰĩ charitate Jõq; docẽſ
quõ idonei eſſe poſſint ꝑgere quo ille an⸗
tecedebat:mandatũ inquit nouũ do vobſᷣ
vt diligatiſ inuicẽ.hhi ſunt greſſus quibuſ
ſequendus eſt chꝛiſtus:ſed de his ſermo
vberioꝛ/iĩ aliud tempus eſt differẽdus

¶Erxrplicit tractatus ſexageſimus
quartus. Incipit tractatus ſexage
ſunuſquintus · De eo ꝙ dicit · Wa⸗

darum nouñ do vobis vt diliga⸗
tis inuice ſicut dilexi vos vt ⁊ vos

inuiceʒ diligatis in hoc cognoſcet

omnes quia mei eſtis diſcipuli.ſi

— —

Dilectionẽ habueritis adinuicem.

mBangdatũ nouũ ſe diſcipulis
Iſuis dare teſtat᷑: vt diligãt in
uicem.Mandatũ inqͥt no
uum do vobis:vt diligatis inuicẽ
HNöoõne iam erat h̊ madatũ iñ antiqᷓ dei le⸗
ge: vbi ſcriptũ eſt. diliges pximũ tuũ tãqᷓ;
teipſuʒ?Cur g nouũ appellat᷑ a dño:qð tã
vetus eſſe ↄuincit᷑: An iõ eſt mãdatũ no⸗

uum: quia exuto vetere induit nos hoiez

nouũ: Innouat quippe audientẽ vel poti
us obediẽtẽ ñ oĩs ſʒ iſta dilectio:quã dñs
mãdat.⁊ vt a carnali dilectiõe diſtiguet:
addidit.ſicut dilexivoſ. Hã diligũt ĩui
cem mariti⁊ vxoꝛes:parẽtes ⁊ filij ⁊ que⸗
cunq; alia inter ſe hoĩes neceſſitudo hũa⸗

na deuinxerit:vt taceamꝰde dilectiõe cul

pabili atq; dãnabili:q̃ diligũt iuicẽ adul⸗
teri ⁊ adultere:ſcoꝛtatoꝛes ⁊ meretrices:⁊

quoſcũq; alios nõ hũana neceſſitudo ſed

hũane vite noxia turpitudo ↄiũgit.aan
datũ ergo nouũ dedit nobᷣ xpᷣs vt diliga⸗
mus inuicẽ:ſicut ⁊ ipſe dilexit nos.DNile⸗

ctio iſta nos inouat vt ſimus hoĩes noui:

heredes teſtamẽti noui:cantatoꝛes canti⸗
ci noui.hhec dilectio frẽs chariſſimi anti⸗
s etiã tũc iuſtos tũc pr̃iarchas ⁊ ꝓph̊as
ſicut poſtea btõs aplłlos ĩnouauit: ipſa et
nũc ĩnouat gẽtes:⁊ ex vniũſo genere hũa
no qð diffundit᷑ toto oꝛbe terrarũ facit et

colligit ym nouũ:coꝛpꝰnoue nupte filij/

dei vnigeniti ſpõſe:de q̃ ꝛ in cãtico canti
coꝝ.Que ẽ iſta:q̃ aſcẽdit dealbata.vtiq;
dealbata qꝛ inouata:vñ/niſi mandato no
uo? Pꝛopt᷑ qð ꝓ inuicẽ ſollicita ſunt mem
bꝛa in ea:⁊ ſi patitur vnũ membꝛum com⸗
patiuntur omnia mẽbꝛa: Et ſi gloꝛificatur
vnũ membꝛum.ↄgaudent omnia membꝛa
Audiunt enĩ atq; cuſtodiũt.mandatũ no
uum do vobis.vt diligatis inuicem:non ſi

cut ſe diligunt qui coꝛrumpũt.nec ſicut ſe

diligunt homines qm̃ homines ſunt:ſed ſi
cut ſe diligunt qm dij ſunt.ꝛ ſilij altiſſimi

Dminuſieſuſ⸗

Coꝛintey

.
4
ch
ſi

ſeril ſ
. i

ſ.
n

ct
br
n
.
n
n

V

, B
iſentedli

lr xryi. o

dor.
mu⸗
anu⸗
phes
plaet
ehüͤ
natet

aan
mig
lono

com⸗
ſcarur

io

.on⸗

omnues:vt ſint fllij eius vnici fratres:ea di

lectione inuicẽ diligẽtes qua ipſe dilexit

eos.pꝑducturus eos ad illum finẽ qui ſuffi

j.Coꝛiut.xv

ciat eis:vbi ſatietur in bomis deſideriũ eo
rum. Lunc eni aliquid deſiderio non de⸗
erit:quando omnia in omnibꝰ“ deus erit.
Talis finis non habet finẽ. Nemo ibi mo
ritur.quo nemo peruenit/niſi huic ſeculo
moꝛiat᷑:non moꝛte omnmiũ qua coꝛpus ab

anima ðᷣſeritur ſʒ moꝛte electoꝝ qua etiã

cum ĩ carne moꝛtali adhuc manet᷑ coꝛ ſur⸗

Coloſſen. iij
Cant᷑. viij.

ſum ponitur. De quali moꝛte dicebat apo
ſtolus. Aoꝛtui eniz cſtis:⁊ vita veſtra ab
ſcondita eſt cum chꝛiſto in deo.hinc foꝛ⸗
taſſe dictum eſt:valida eſt ſicut moꝛs dile
ctio.Hac enim dilectione fit vt in iſto ad⸗
huc coꝛruptibili coꝛpoꝛe conſtituti/moꝛia
mur huic ſeculo:⁊ vita noſtra abſcondat᷑
cum chꝛiſto in deo. Immo ipſa dilectio ẽ
moꝛs noſtra ſeculo:⁊ vita cuʒ deo.Si enĩ
moꝛs eſt quando de coꝛpoꝛe anima exit:qͥ
modo non eſt moꝛs qñ de mũdo amoꝛ no

ſter exit. Valida ẽ & ſicut moꝛs dilectio.

B

Quid ea validius:qua vincitur mũdus?

¶ Nolitc itaq; frates mei putare ĩ hoc qð

iij. ſentẽ. diſ. ait dñs mandatũ nounm do vobis vt voſ

xxvij. c. Cuʒ
gutem
Mat. xxvij.

inuicem diligatis.illud maius pᷣtermiſſuʒ
eſſe mandatũ:quo pᷣcipitur vt diligamus
dñm deum noſtrum ex toto coꝛde.ex tota
anima.⁊ ex tota mente.Tanq; enim hoc pᷣ

termiſſo videtur dictum vt diligamꝰinui⸗
cem:velut hoc ad illud alterum non perti

neat quo dictum eſt.diligeſ ꝓximũ tuum
tanq; teipſuʒ. In his eni duobus:pᷣceptis
inquit:tota lex pendet ⁊ ꝓphete.Sed be
ne intelligentibꝰ:vtrũq; inuenit᷑ in ſingu⸗

lis. Nam ⁊ qui diligit deum/non eum po⸗
teſt ↄtemnere pᷣcipientẽ vt diligat pꝛoxi⸗

mũ:⁊ qui ſancte ac ſpiritualit᷑ diligit ꝓxi

mü /quid in eo diligit niſi deum? Jpſa eſt

dilectio ab omni mũdana dilectiõe diſcre
ta:quam diſtinguendo addidit dñs /ſicut

dilexi vos. Quid enim niſi deum dilexit ĩ

nobiſ? Mõ quod habebamus ſed vt habe
remus:vt ꝑducat nos ſicut pauloante di⸗
xi:vbi ſit deꝰoĩa in oĩbus Sic enim medi
cus recte dicitur egros diligere.Et quid ĩ
eis niſi ſalutem diligit:quã cupit vtiq; re⸗
uocare non moꝛbum quem venit expelle⸗

re? Sic ergo ⁊ nos inuicem diligamus:vt

qtum poſſumus inuiceʒ ad habẽdũ i no-
bis deũ cura dilectionis attrahamur.Hãc

C0

— —

dilectionem nobis donat ipſe qui ait. Sig
dilexi vos:vt ⁊ vos diligatis inuice
Adhoc ergo nos dilexit vt ⁊ nos diliga⸗

mus inuicem: Hoc nobiſ conferens diligẽ
do nos. vt mutua dilectione ↄſtringamur
inter nos:⁊ tam dulci vinculo conexis mẽ

iii capitis ſimus. In hoc
noſcent inquit omnes quia mei
eſtis diſcipuluſi dilectionẽ habue⸗

————

bꝛis coꝛpus tanti capitis ſimus.

ritis adinuicem. Tanqᷓ; diceret. Alia

munera mea habent vobiſcu etia non mei
non ſolum naturam:vitam:ſenſum:ratio⸗

nem:⁊ eam ſaluteʒ que hoibꝰ pecoꝛib?Jd —
j.Coꝛin xii

cõmunis eſt:verũetiam linguas:ſacramẽ
ta:ꝓphetiã:ſcientiã:fidem:diſtributioneʒ
rerum ſuarũ pauꝑibus ⁊ traditionẽ coꝛpo
ris ſui vt ardeant:ſed qm̃ charitatẽ nõ ha
bent vt cymbala concrepãt:nihil ſunt: ni⸗
hil ülis ꝓdeſt. Non ergo in illis q;uis bo⸗

nis muneribꝰ meiſ que habere poſſunt eti

am nõ diſcipuli mei: ſed in hoc cognoſcẽt

oẽs qꝛ mei eſtis diſcipuli ſi dilectionẽ ha⸗
bueritis adiĩuicẽ. O ſpõſa chꝛiſti:pulchꝛa Cant᷑.viij.

int᷑ mulieres.o dealbata aſcẽdẽs ⁊ incum⸗
bens ſuꝑ fratruelẽ tuũ:qm̃ cuiꝰ lumie illu
ſtraris vt candeas:eius adiutoꝛio fulciris
ne cadas. O q; bene cantat᷑ tibi in illo can
tico canticoꝝ velut epithalamio tuo:quia
charitas in delitijs tuiſ. Ipſa nõ ꝑdit cum
impijs aĩam tuã:ipſa diſcernit cauſam tu⸗

am:⁊ ſicut moꝛs valida eſt:⁊ in delitijs tu Cant᷑.viij.

is ẽ. mirãdi generis moꝛs ẽ /cui paruʒ

fuit nõ eſſe in penis:niſi eſſet inſuꝑ in deli

tijs? Sed hic iam ſermo iſte claudatur:ab
alio exoꝛdio tractanda ſunt que ſequunt᷑

Explicit tractatus ſexageſimus

Vntus. Incipit tractatus ſexageſi⸗
muſſextus De eo ꝗð ſequit Picit
eiſimon petrus · Dne quo vadis:

ð ait: Amẽ amẽ dico ti⸗

vſq; adid-

——
— — —

ſus ſctam dilectioneʒ qua ſe
uicẽ diligerẽt diſcipulis cõ

giſtro diſcipulus ⁊ dño ſeruus: tanq; ſeqͥ
paratus. Pꝛopterea quippe dñs qui eius

XII

—

— .
——

mendaret: dicit ei ſinon petrus. Do
mine quo vadis: Sic vtiq; dixit ma

Cant᷑. vij.

bimon cantabit gallus donec ter

Bm dñsie/ .

466

Abl:ieſus

xj.q.iij. Mõ

ſolum.

teimn

ℳ₰G

B

animũ vidit quare hoc interrogauerit: ſic
ei reſpondit.uo ego vodo:ꝛnon

otes me modo ſequi .Tanq; dice⸗
ret. Pꝛopter qð interrogas:non potes me

modo ſequi. Hon ait non potes: ſed non
potes modo.Dilationẽ intulit non ſpem
tulit:⁊ eandem ſpem quam non tulit ſed

dengo atq; dicendo ſequeris au
Boſka Qutd feſtinas petre: Nondũ te
o ſpiritu ſolidauit perra:noli extolli pᷣ⸗

ſumendo:nõ potes modo.HNoli deijci dc⸗
Tex. hʒ di ſperando:ſequeris poſtea.Sed adhucfil⸗
cit ei petrus le quid dicit:

Quare te non poſſum
ſequi modo? Animam meam ꝓte
ponam:Quid in animo eius eſſet cupi⸗
ditatis videbat:quid virium non videbat
Voluntatẽ ſuam iactabat infirmꝰ:ſed in⸗

ſpiciebat valitudinẽ medicus. Iſte ꝓmit⸗

tebat:ille pꝛenoſcebat.Qui neſciebat au⸗
diebat:qui pᷣſciebat docebat.tũ ſibi aſ
ſumpſerat petrus intuẽdo quid vellet:ig⸗
noꝛando quid poſſet. tum ſibi aſſum⸗

pſerat vt cum veniſſet dũs animã ſuã po⸗
nere pꝛo amicis ſuis ac ꝑ hoc ⁊ pꝛo ipſo il⸗

le hoc dño offerre conſideret:⁊ nonduʒ ꝓ
ſe poſita anima chꝛiſti:animã ſuam polli⸗

ceretur poſiturũ eſſe pꝛo chꝛiſto. Reſpõ
dit ergo ieſus· Animam tuam pro

me pones: Ita ne facias pꝛo me:quod
ego nondum feci pꝛo te? Animã tuaʒ pꝛo
me pones?: Pꝛeire potes:qui ſequi nõ po
tes: Quid tantum pꝛeſumis? Quid de te
ſentis:cQuid eſſe te credis.Audi quid ſis
Amen amen dico tibi: non canta/
bit gallus donec ter me neges.

Ecce quõ tibi cito apparebis: qui magna

loqueris ⁊ te paruulũ neſcis.Qui mihi ꝓ
mittis moꝛtem tuam:ter negabis vitã tuã
Qui etiam putas moꝛi poſſe pꝛo me:pꝛiuſ
viue pꝛo te.Nam timendo moꝛtem carniſ
tue:moꝛtem dabis anime tue. ta enim
vita eſt confiteri chꝛiſtum: tanta moꝛs eſt
negare chꝛiſtum.¶ An apls petrus ſicut
eum quidaʒ fauoꝛe peruerſo excuſare ni⸗
tuntur chꝛiſtum non negauit:quia interro

Mat. xxvj. gatus ab ancilla hominẽ ſe neſcire rñdit.

5 „

ſicut alij euangeliſte ↄteſtant᷑ expꝛeſſius:
Quaſi vᷣo qui hominẽ chꝛiſtum negat/nõ
chꝛiſtum negat:⁊ hoc in eo negat qð factꝰ
eſt ꝓpter nos:ne ꝑiret quod fecerat nos

ct. LXVI

Ca. XIII

Ergo qui ita conſitetur chꝛiſtum deum vt
hominẽ neget / non pꝛo illo moꝛtuꝰ ẽ xpᷣs
quia ſᷣm hominẽ moꝛtuus eſt chꝛiſtꝰ. Qui

negat hominẽ chꝛiſtum: non reconciliabik
ꝑmediatoꝛem deo. Vnus enĩ deus:⁊ vnꝰ j.Timot᷑.ij.

mediatoꝛ dei ⁊ hominũ homo chꝛiſtus ie⸗
ſus.Qui negat hominẽ chꝛiſtum non iuſti

ficatur: quia ſicut ꝑ inobedientiã vniꝰ ho⸗ Rhoma. v.

minis peccatoꝛes ↄſtituti ſunt multi.ita ⁊
ꝑ obedientiam vnius homis iuſti ↄſtituẽ
tur multi.Qui negat hominẽ chꝛiſtum:nõ
reſurget in reſurrectionẽ vite: quia ꝑ ho⸗
minem moꝛs ⁊ ꝑ hominẽ reſurrectio moꝛ⸗

tuoꝛum. Sicut enim in adam omnes moꝛi · Coꝛint. xyx

untur:ita ⁊ in chꝛiſto omnes viuiſicabunt
Per quid autem caput eſt eccleſie: niſi ꝑ

hominem? Quod verbum caro factuʒ eſt: Johanis. j.

id eſt.dei patris vnigenitus deꝰ homo fa⸗
ctus eſt. Quomodo eſt igitur ĩ coꝛpꝑe chꝛi⸗
ſti:qui negat hominẽ chꝛiſtum? Qui enim
caput negar: quomodo eſt membꝝ? Sed
qu id multis iĩmoꝛoꝛ:cum ipſe dũs abſtule

rit omnes humane argumẽtatiõis amba⸗

ges? NHon enim ait/non cantabit gallus
donec hominem neges: aut ſicut loqͥ fa⸗
miliarioꝛe cuʒ hoĩbus dignatione conſue
uit/non cantabit galluſ donec filiũ homi⸗
nis ter neges:ſed ait:donec me ter neges.
Quid eſt me:niſi qð erat.Et quid niſi chꝛi
ſtus erat?: Quicqͥd ergo eiuſ negauit:ipſũ
negauit. Chꝛiſtum neganit: dominũ deuʒ
ſuũ negauit: quia ⁊ ille ↄdiſcipulus eius
thomas quando exclamauit:dñs meus et
deus meus:non verbum ſed carnem teti⸗
git: non incoꝛꝑeaʒ dei naturaʒ ſed homĩs
coꝛpus curioſis manibus ↄtrectauit.ho⸗
minem itaq; tetigit ⁊ tamen deum cogno⸗
uit. Si ergo quod iſte tetigit: hoc petrus
negauit.qð iſte exclamauit: hoc petrꝰ of⸗
fendit. NHon cantabit gallus:donec ter me
neges.Dicas licet/neſcio hominẽ:dicas li
cet/homo neſcio quid dicis.dicas licʒ/nõ
ſum ex diſcipulis eius:me negabis.Si qͥd
dubitare nephaſ eſt:chꝛiſtus hoc dixit:ve
rumq; pꝛedixit:ꝓculdubio petrus chꝛiſtũ
negauit. MNon accuſemus chꝛiſtum:cũ de⸗
fendimus petrũ. Peccatũ agnoſcat inſir⸗
mitas:nam mendaciũ non habet veritas. .
Agnouit quippe peccatum ſuũ infirmitaſ Mat.xxvj.
petri/pꝛoꝛſus agnouit: ⁊ q;tum mali chꝛi⸗
ſtum negando cõmiſerit ploꝛando mõſtra
uit. Ipſe ſuos redarguit defenſoꝛes:⁊ vn

ri

2—
S=.
—
=æß]2
— =☛=

. d
er hobz n
utdiſa⸗ .

Aſis 1
ſenn ſe

—

W
7
.
nen wii⸗

—, ——U— —.ͥ8

=ꝛ] —

Pfnne

Sr-r-„ 1—

——

s
Ai
te

Wj.Tn;

5
5

ble⸗
luſti

ho⸗ Rhonne

*
tuẽ
no
0⸗

N⸗

Ni Aorntr

t

ig
& Phins,

W
chꝛ⸗
cnim
Secd
lule
ba⸗
lus
ſa⸗
nſue
mi⸗
rs.
hui
ſ̃
1
et
eii⸗
ws
po⸗
gno⸗
etus
wof⸗
erne
asl
hi
140
tye
ſtüũ
de⸗
nür⸗
itas.
nial
chu⸗
N

Serrn⸗

.

pulis ſuis

— —

de eos ↄuincat:pꝛoducit lachꝛymaſ teſteſ
Neq; nos cum iſta dicimus pꝛimũ apoſto
loꝛum accuſare delectat:ſed hunc intuen⸗
do admoneri nos opoꝛtet.ne homo qſq; ð
humanis viribus fidat: NHam quid aliud
ꝑtinuit ad doctoꝛem ſaluatoꝛẽq; noſtrum
niſi vt nobis nequaq; de ſe quenq; pꝛeſu⸗

merc debere. in ipſo pꝛimo apłoꝛuʒ demõ

ſtraret exemplo? In anima uaq; petri con
tigit quod offerebat in coꝛpoꝛe:hoc tamẽ

pꝛo duo qð temere pᷣſumebat pceſſit: ſed

aliter quã putabat. Nanq; ante moꝛtem

et reſurrectionẽ dñi ⁊ moꝛtuus eſtnegan⸗
do: ⁊ reuixit ploꝛãdo.Sed moꝛtuus eſt qꝛ

ſuperbe ipſe pꝛeſumpſit:reuixit autem qꝛ
benigne iülle reſperit. .

Eplicit tractactus ſerageſimuſ-

ſextus. Incipit tractatus ſexageſi-

—

muſſeptimus.De eo ꝙꝙ dicit: lon

turbetur cor veſtrum creditis ĩi Oe

um ⁊ i ine credite:vſq; ad id qð ait
Quo ego vado ſcitis ⁊ pia ſcitis·

intentio:vt verba ſancti euã

enim dñs ieſug.
veſtrum. rech⸗

₰ℳ₰ℳ

tem tanq; hoĩes timerẽt ⁊ ideo turbarent᷑
ↄſolatur eos.etiam ſe deum eſſe ↄteſtans
Creditis inquit in deum:⁊ in me credite.

Conſequens eſt eni:vt ſi in deum creditis

. . et in me credere debeatis. Quod non eſſꝰ
Johan · xiiij ſequens:ſi chꝛiſtus non eſſet deus. Cre⸗

ditis in deum:⁊ in eum credite cui natura

eſt non rapina eſſe equalem deo. Semet⸗

ipſum enim exinaniuit: non tamen foꝛmaʒ

dei amittens.ſed foꝛmam ſerui accipiens.

Aboꝛtem metuitis huic foꝛme ſerui:nõ tur

betur coꝛ veſtruʒ: ſuſcitabit illã foꝛma dei
Infra tract. Sed quid eſt qð ſequitur.in domo pa⸗

tris mei manſiones multe ſunt:niſi

lxviij.

eſſent ab illo ꝑituri:merito turbabant᷑.Sʒ

y. Tract. LCxyII La.

nobis fratreſ ad deum maioꝛ

NWMelij que modo in noſtris au
ribus ſonuerunt. etiam mente capere vt⸗
Tex. habʒ cunq; poſſimus.r Ait
co

tis in deum:⁊ in me credite. e moꝛ

quia ⁊ ſibi metuebant: Unde audire de⸗
puerunt:non turbetur coꝛ veſtrum. Quis
enim eoꝝ non metueret:cum petro dictuʒ
eſſʒ fidentioꝛi atq; ꝓmptioꝛi: nõ cantabit
gallus donec ter me neges: Tanq; ergo

cum audiũt/in domo pf̃is mei manſiones

multe ſunt. ſi quo minꝰ oixiſſem vo⸗
bis quia vado parare vobig loch.
a pturoatioce recreant᷑.certi ac fidẽtes etiã

poſt picula temptationũ/ſe apud deũ cuzʒ

chꝛiſto eſſe maãſuros: qꝛ ⁊ ſialius eſt alio
foꝛtioꝛ.alius alio ſapiẽtioꝛ.alius alio iuſti
oꝛ.alius alio ſanctioꝛ.iu d omo patris mei

mãſiones multe ſunt. Mullus eoꝝ aliena⸗

bitur ab illa dome:vbi mãſionem pꝛo ſuo
quiſq; accepturus eſt merito. Denarius d
dem ille eãlis eſt oĩbus.quem pr̃ſamilias
eis qui opati ſunt in vinea iubet dari om⸗
nibus:nõ in eo diſcernẽs qui minus ⁊ qui
amplius laboꝛarũt. Quo vtiq; denario vi
ta ſigniſicat᷑ eterna:vbi ampliꝰ alio nemo
viuit.qm̃ viuẽdi nõ eſt diuerſa in eterni⸗
tate mẽſura.Sed multe mãſiones:di ůſas
meritoꝝ in vna vita eterna ſigniſicant di⸗
gnitates. Alia eſt enĩ gloꝝa ſolis.alia glo Coꝛin. rv.
ria lune: alia gloꝛia ſtellarũ. Stella eni ab oan. xv.
ſtella differt in gloꝛia:ſic ⁊ reſurrectio moꝛ
tuoꝝ. Zanqᷓ; ſtelle ſancti diuerſas maſio⸗
nes:diũſas claritates.tanq; in celo ſoꝛtiũ
tur in regno:ſed ꝓpter vnũ denariũ nul⸗
lusſſeꝑatur a regno.Atq; ita deus erit oĩa j. Coꝛin xv.
in omnibus:vt qm̃ deus charitaſ eſt.ꝑ cha
ritatem ſiat vt qð habent ſinguli: cõmune
ſit omnibus.Sic enĩ quiſq; etiam ipſe ha⸗
bet: cum amat in altero.qð ipſe nõ habet.
Non erit itaq; aliqua inuidia imparis cla
ritatis:qm̃ regnabit in oibus vnitas chari
tatis. ¶( Pꝛoinde reſpuendi ſunt a coꝛde
chꝛiſtiano.qui putant ideo dictũ multas
eſſe mãſiones:qꝛ extra regnũ celoꝛum erit
aliquid. vbi maneant beati innocẽteſ.qui
ſine baptiſmo ex hac vita emigrarũt:qꝛ ſi⸗
ne illo in regnũ celoꝝ intrare non poterũt
Hec fides nõ eſt ſides:qm̃ non eſt vera et
catholicalfides. Ita ne tandẽ ſtulti homi⸗
nes ⁊ carnalibus cogitatiõibus excecati:
cum repꝛobãdi eſſetis.ſi manſionem nõ di
co petri ⁊ pauli vel cuiuſlibet apkoꝝ. ſed
cuiuſcũ q; paruuli baptiʒati a regno celoꝝ
ſeꝑaretis:nõ vos putatis eſſe repꝛobãdos
qui domũ dei patris inde ſeꝑatis? Mõ ei
ait dñs:in vniuſo mũdo.aut in vniuerſa
creatura. aut in vita vel btitudine ſempit
na/maſiones multe ſuni:ſed in domo inqt
atris mei mãſiões multe ſunt. Mõne iſta
eſt domus: vbi ediſicationẽ habemꝰex ðo
domũ non manufactã cternã in celis: Mõ

AMatthei. xx

ij. Coꝛint᷑.v.

ZJoh. Tract. IxvuII Ca. XII
ec ſſta eſt domus de qua cantamus dſio: ſiones ſunt: Si quo minus dixiſſem vado
põ.lxxxiij Beati qᷣ habitant in domo tua. in ſecula parare. Aut ſi adhuc parãdus eſt: cur non
ſeculoꝝ laudabunt te? Ergo ne vos ñ do⸗ merito dixiſſet: vado parare⸗ Aut iſte mã 7
mũ cuiuſq; baptiʒzati fratris.ſ. ed domũ ip⸗ ſiones ⁊ ſunt parãde ſunt? Si quo minꝰ Mtthei)
ſius dei patris cui omnes fratres dicimus. enim eſſent: dixiſſet vado parare: æ tamẽ
Matth. vj. pater noſter qui es in celis. a regno ſeyare qvuia ita ſunt vt parande ſint. non eas va⸗
cLelox. aut eam ſic diuidere audebitis: vt dit parare ſicut ſunt. Sed ſi abierit t paue
alique manſiones eius ſint in regno celoꝝ nt ſicut future ſunt:iterum veniẽs accipi⸗
alique autem extra regnũ celoꝛum: Abſit et ſuos ad ſeipſum:vt vbi eſt ipſe:ſint rip de pe. di. iiij
vt qui volunt habitare in regno celoꝝ. in ſi. Quõ ergo manſiões in domo pfr̃is non J k “S
hac ſtulticia velint habitare vobiſcũ. Ab⸗ alie ſed ipſe:⁊ ſine dubio iaʒ ſunt ſicut pa n domo
ſit inq; vt cum omnis domus regnantiũ fi rande nõſi unt. ⁊ nõdum ſunt:ſicut parãde
lioꝛum non ſit alibi niſi in regno ipſius.re⸗ ſunt:? Quõ ̊ putam“: niſi quõ etiaʒ ꝓppa cmbing
gie domus pars aliqua nõ ſit ĩ regno. Et pᷣdicat deũ.qꝛ fecit que futura ſunt? Non SðJJDU
ſi abiero inquit.⁊ prepauerovobis enun ait qui facturꝰeſt que futura ſunt: ſʒ 48
locum.iterum venio ⁊ accipiã vos aul kecit que futura ſunt. Ergo ꝛ kecit ea:
ad meipſum vt vbiſum ego⁊ vos ct facturoeſt ea. Nam neq; facta ſunt: ſiip
ſitis. Et quo ego vado ſcitis: ⁊ vix? ſe non fecit neq; futura ſunt. ſ ipſe non ſe P
ſcitis. O ñe ieſn quõ vadis pare locũ ſi cerit. Fecit ergo ea pdeſtinãdo. facturꝰ ẽ e⸗
lã multe mãſiões ſunt ĩ domo pf̃is tui vvi opando:ſicut diſcipulos qñ elegerit ſatis
tecũ hitabũt tui? Aut ſi accipis eos ad te indicat euangeliũ:tũc vtiq; qñ eos voc⸗
ipſuʒ:quõ iteꝝ vẽis qᷣ ſi recedis? Iſta cha lit. Et tamen ait apls. elegit nos ante mü Ephet. j. *
riſſimi bꝛeuit᷑ explicare conemur. qᷓtũ vi⸗ Di ↄſtitutionẽ: pᷣdeſtinãdo vtiq; nõ vocan

detur hodierno ſatis eſſe ſermoni. coarta do. Quos autem pᷣdeſtinauit:illos voca Rhoma. viij ſonii

ta vtiq; non clarebunt: æ erit ipſa bꝛeuitaſ nonceagir eſtin go ante mügt aſtitu⸗
altera obſcuritas. Pꝛoinde hoc debitum tioneʒ: elegit vocado ante mũdi ↄſumma
differamus: qð opoꝛtunius vobis patrera tionem. Sic ⁊ manſiões pꝛepauit ⁊ pꝛepa⸗ olny
milias noſtro largiente reddamus. ratenec alias ſed quas pꝛepauit has pꝛe⸗ Lanhenye
ee Palana i Sõ futura ſunt. Quas p⸗ lavunner/
. exageſimuſſe Parauit pdeſtinado pꝛeparat opando. S754 de
Erplicit ne ſerageſimuſſe ergo ſunt in pᷣdeſtinatione. Si quo minuus dr
ptimus. Incipit tractatus ſexageſi dixiſſet ibo ⁊ pꝛeꝑabo.id eſt.pᷣdeſtinabo: dd
muſoctauus De egdein lectione . Sed quia nõdũ ſunt in oꝑatione:⁊ ſi abie 4
„,„ , —— ro inquit ⁊ pꝛepauero vobis locum. iterũ 4
V beri vobis yeniam ⁊ accipiã vos ad meipſuʒ . Parat
EIBAAt q̃damõ mãſiões. mãſiõibꝰ pãdo mãſo⸗

fratres chaniſſimi iamq; eſſe res. ¶ Quiſpe cum dixerit. in domo patrit B
reddendũ qð diſtuleramꝰ ag mei mãſiones multe ſunt: quid putabimꝰ*2
noſcimus: quomodo intelli-⸗ eſſe domũ dei. niſi templũ dei? Qd auteʒ
gi poſſit non eſſe inter ſe iſta duo contra-⸗ ſit interroget᷑ apłs.⁊ reſpõdeat. Tem plũ j. Coꝛint. iij.

ria. qð cum dixiſſet dñs/ in do 0 pzi nin gei Rneleſ liusacnmt ra
meimonſionegmultet buta a m. Vnde dicit idem apls. Initiũ chꝛiſtuſ Ne.
ns Vobiglo cum. Abt ſatis oſte deinde qui ſunt chꝛiſti in pᷣſentia eius:de⸗ , Minury⸗
Pargre vo IS . Ge ien een inde finis. cum tradiderit regnũ deo ⁊ pa⸗ j. Coꝛint xyx
vit iõ ſe Poc illis osheatena a⸗ iri:id eſt. quosrecemtt ſanguine ſuo. trra·
ſiones multer none ⸗ us alliquã pꝛepa diderit ↄtemplãdo etiam patri ſuo. HHoc
rare. Rurſus dieit. Et ſi abiero ⁊ pre- eſt regnũ celoꝝ de quo dicitur. Simile & Aatth. xiij.
parauero vobis locum iterum ve regna celoꝛum hoĩ ſeminãti bonũ ſemen
nmiam ⁊ accipiam vos ad meipſum agro ſuo. Bonũ autem ſemen: hi ſunt ſilij
lxx. do vadit ⁊ parat locum:ſi iam multe man mittet in ſine rex ipſe angelos ſuos ⁊ colli L

hado
rhon
teni
ſmn⸗
lamẽ
oya⸗
Laue
lapi⸗
tep

hon depeg

un N

käde
hs
Hon
uuß
nes:
Kip
lfe
é
ns

d⸗

gent de regno eius oĩa ſcandala. Tunc iu
ſti fulgebunt ſicut ſol in regno patris ſui.
Regnũ fulgebit in regno.cum regnovene

Matthei. vj rit regnũ:qð nũc oꝛamꝰ⁊ dicimꝰ.· Veniat

ſ

regnũ tuũ. Nũc ergo iam regnũ vocat᷑.ſʒ
adhuc ↄuocat᷑ Si enĩ regnũ nõvocaretur:
colligent de regno eius oĩa ſcãdala nõ di⸗
ceret᷑. Sed nõdum regnat hoc regnũ. Pꝛo
inde ſic iam eſt regnũ.vt cum de illo colle
cta fuerũt oĩa ſcandala.tũc ꝑueniat ad re
gnũ:vt non ſolum regni nomẽ ſed etiã re⸗
gnandi habeat poteſtatẽ.huic quippe re⸗
gno ad dexterã ſtanti in fine dicet᷑. Veni⸗
te bñdicti patris mei ꝑcipite regnũ.id eſt.

Mattb. xxv

qui regnũ eratis ⁊ nõ regnabatis vẽite re

gnate:vt qs in ſpe fueratis etiam in re eẽ
poſſitis.hec ergo domꝰ dei:hoc templuʒ
dei:hoc reguũ dei.Regnũq; celoꝝ adhuc
edificatur:adhuc fabꝛicat᷑:adhuc paratur
adhuc ↄgregat᷑.In illo erũt mãſiones:ſi⸗
cmut eas adhuc parat dñs. In illo iam ſunt
C ſicut pᷣdeſtinauit etiam dñs.¶ Sed qͥd eſt
qgõð vt pꝛeꝑaret abijt: cum ꝓfecto noſipſos

n
a Momg Rhomañ. j. pꝛeparet. Q nõ faciet ſi reliqrit? Agno⸗

u⸗
ma
o,
ee⸗

4

„

ſco dñe vt poſſum. Nimirũ illud ſigniſicaſ
qꝛ vt parent᷑ iſte mãſiones.viuere debʒ iu
ij. Coꝛint.v. ſtuſ ex fide.Qui cnĩ a dũo ꝑegrinant᷑:opꝰ
AMatthei.v. habẽt ex fſide viuere:qꝛ ꝑ hanc ad ſpecieʒ
Actuum.xv ↄtemplandã parant᷑. Beati enĩ mũdo coꝛ
de:qꝛ ipſi deũ videbũt:⁊ fide mũdat coꝛ⸗
da eoꝛum. Illud in euangelio: hoc in apo
ſtoloꝝ actibus legitur. FYFides autem qua
eoꝝ qui deũ viſuri ſunt qᷓ;diu ꝑegrinant/
coꝛda mũdant᷑:qõ nõ videt credit.Nam ſi
vides non eſt fides. Credenti colligit᷑ me⸗
ritum:videnti reddit᷑ pꝛemiũ.Eat ̊ dñs ⁊
paret locum:eat ne videat᷑: lateat vt cre⸗
datur.Zunc enĩ locus parat᷑:ſi ex fide vi⸗
uatur.Creditus deſideretur:vt deſidera⸗
tus habeatur. Deſideriũ dilectiõis:pꝛepa
tio eſt mãſionis. Ita dñe para qð paras.
MökZVꝑjs eniĩ tibi paras.⁊ te nobis paras:quo⸗
. niam locum paraſ ⁊ tibi in nobis⁊ in te no
Johãnis.xv pis.tu enĩ dixiſti.manete in me ⁊ ego ĩ vo
bis. tũ quiſq; fuerit particeps tui.aliuſ
minus.alius amplius.Sed hec erit diuer⸗
ſitas pᷣmioꝝ ꝓ diuerſitate meritoꝝ. hec
erit multitudo manſionũ ꝓ diſparilitate
manſoꝝ.ſed tamẽ oĩum in eternitate vi⸗
uoꝛum ⁊ ſine fine beatoꝝ. Quid eſt ꝙ va⸗
dis? Quid eſt ꝙ venis? Si te bene intelli⸗
go:nec vnde vadis.nec vnde venis rece⸗

Tract. LxXxxX La.

———

XIIII

dis. Tadis latendo: venis aſparẽdo. Sed
niſi maneas regẽdo vt ꝓficiamus bene vi

uendo:quomodo parabit᷑ locus.vbi poſſi
mus manere ꝑfruẽdo?: Hec de verbis que
recitata ſunt euãgelicis/ſatis dicta ſuni:qͥ

vſq; ait dñs.iterum venio ⁊ accipiam vos

ad meipſum.Quid autem ſit qð ſequitur.
vt vbi ego ſuʒ ⁊ vos ſitis.?⁊ quo ego va

do ſcitis ⁊ viam ſcitis:poſt interroga
tionẽ que ſequuur a diſcipulis factã taq;

per eos ⁊ nos interrogemus melius audie

mus: opoꝛtuniuſq; tractabimuus.
Explicit tractatus ſexageſimuſ-/
octauus.Incipit tractatus ſerage

ſimuſnonus. De eo ꝗð dicit tho⸗
mas.Dne neſcimꝰquo vadis:vſq;

ad id q ait. Ilemo venit ad pꝛem
niſiper me.

Bnc eſt dile =

—

ctiſſimi. vt qtum valem⸗ in⸗
telligamus de verbis dñi po⸗
fſterioꝛibꝰ pꝛioꝛa ex ↄſequẽti

—— —

bus pᷣcedentia:in eo qð audiſtis apoſtoto
thome interrogãti eſſe reſponſum. Dixe⸗

rat enim ſuperius dñs cũ ð manſionibꝰ lo⸗
queret᷑:quas ⁊ eſſe dixit in domo pfis ſui
et ire ſe vt pꝛeꝑaret eas.vbi intelleximus
et eſſe iam mãſiones ipſas in pᷣdeſtinatio⸗
ne ⁊ pꝛeparari eas cum eoꝝ qui ibi manſu
ri ſunt per fidem coꝛda mũdant᷑: qm ipſa

dei domus ipſi ſunt.Et quid eſt aliud ma

nere in domo dei q́; eſſe in populo dei: cũ
idem populus eſt in deo ⁊ deꝰin eo? Hoc
vt ꝑpararet dñs abijt:vt credendo in eum
qui non videtur ea que in ſpecie futura ẽE
nunc ꝑ ſideʒ manſio pꝛeparet᷑. Pꝛopt hoc
ergo dixerat. Et ſi abiero ⁊ preꝑpaue⸗
ro vobis locum.iterum venio ⁊ ac

cipiam vos ad meipſuʒ: vt vbi ego

ſuʒ ⁊ vos ſitis:⁊ quo ego vado ſci

õ .
7

tis: ⁊ viam ſcitis. Ad hec dicit ei tho

mas Hñnie neſcimus quo vadis:et

auõ poſſumꝰ viam ſcire? VUtrunq; il
s Oſpenar ſcire:vtrũq; dixit iſte ne⸗
ſcire:⁊ locũ qͥ itur ⁊ viã qua itur.Sʒ neſcit
ille mẽtiri. Ergo iſti ſciebãt:ſed ſe ſcire ne
ſciebãt. Cõuĩcat eos dñſ iã ſcire:qð ſe pu⸗
tant ad hucvſq; neſcire. Picit ei ieſus.

Ego ſũ via et veritas et vit Did

eſt fratres? Ecce audiuimꝰ diſcipulũ int⸗

rogantem.audiuimꝰ mgfᷣm docentẽ: ⁊ ñ
dum capimus.etiam poſt vocẽ ſonantem

ſententiã latitantẽ.Sed quid nõ poſſumꝰ

capere? Hunqᷣd poterãt ei dicere ap ſto⸗
ſtoli eius cum ꝗ bus loquebat᷑neſcimꝰte?
Pꝛoinde ſi eũ ſciebãt ⁊ via ipſe eſt: viam

ſciebant. Si eũ ſciebãt ⁊ veritas ipſe eſt:
veritatẽ ſciebant.Si eũ ſciebant ⁊ vita ip
ſe eſt / vitaʒ ſciebant. Ecce ſcire ↄuicti ſũt
B qõ ſe feire neſciebant. S igit᷑ ⁊ nos
in iſto ſermone nõ cepimus? Quid puta⸗

tis fratres mei: niũ quia dixit.⁊ quo va⸗

do ſcitis ⁊ viam ſcitis?Ecce cognouimus

qð ſciebãt viam:quia ſciebãt ipſum d eſt
via. Sed via eſt qua itur.nundd via eſt æ?
quo itur? Vtrũq; autem illos dixerat ſci⸗

re:⁊ quo vadit ⁊ viam. Opus ergo eratvt

eum ſcirent viã ſcire.quã putauerãt ſe ne
ſcire.Quid autẽ opuſ erat vt diceret:ego
ſum via ⁊ veritas ⁊ vita.cum via cognita
qua iret/reſtaret noſſe quo iret: niſi quia

ibat ad veritatẽ.ibat ad vitam? Ivat er⸗
go ad ſeipſum:. ſeipſum.Et nos quo imꝰ

niſi ad ibm?Et q̃ imꝰ niſi ꝑ ipᷣm: Jpſe igit
ad ſeipᷣm ꝑ ſeipᷣm.nos ad ipᷣm ꝑ ipᷣm: imo
vo ⁊ ad pfeʒ ⁊ ipᷣe ⁊ nos.Nã⁊ de ſeipᷣo ali

Johan. xvj. bi dicit. Ad pr̃eʒvado.Et hoc loco ꝓpter

nos nemo inquit venit ad patreʒ:ni
1P

ſi per me. Ac per hoc ⁊ ipſe ꝑ ſeipſũm et
83 eicng dan prcz: nos ꝑ ipᷣm et ad ipᷣm
ad patrem. Quis hec capit:niſi qͥ ſpũali

ter ſapit: Et q;tum eſt qð hic capit: etiam

qui ſpũalit ſapit? Frẽs mei: qᷣͥd a me iſta
vobis vultis exponi? Cogitate qᷓ; excella

Sapiẽtie.ix ſint. Uidetis quid ſim:video qͥd ſitis. In

omnibus nobis coꝛpus qð coꝛrumpit᷑ ag⸗

grauat animã: ⁊ depꝛimit terrena inhabi⸗

tatio ſenſum muulta cogitantẽ. Putamuſ

ps.cxxij. ne ⁊ poſſumꝰ dicere:Ad te leuaui animaʒ

meam qui habuas ĩ celis? Sed ſub tanto
pondere vbi ingemiſcimꝰigrauati.quoõ le⸗

uabo animã meam:niſi mecũ leuet qui po

ſuit ꝓ me ſuam? ¶Picam ego qð poſſuʒ:

capiat veſtrũ qui poteſt. Quo donãte di⸗

co.eo donãte capit qui capit:⁊ eo donãte

credit qui nõdũ capit.Miſi eni credideri⸗

Elſaie . vij. tis inquit ꝓpheta:nõ intelligetis.Dic mi⸗

hi dñe meus: quid dicam ſeruis tuis ↄſer
uis meis? Thomas apls vt te interroga⸗-

ret habuit te ante ſe:nec tamen intellige⸗

Joh. Tract. LXxIXxX KLa. XIIII

ret te:niſi haberet in ſe.Ego interrogo te:
quia te ſcio eſſe ſuper me. Interrogo aũt
inq;tum poſſum ſuper me effundere aiam
mæeam:vbi non ſonantẽ ⁊ tamen docenteʒ
audiam te.Dic mihi obſecro: quõ vadis

ad te? NMunquid nam vt vemres ad nos/

reliqueras te: maxime quia nõ a teipſove Johan. viij:
niſti ſed pater te miſit? Scio quideʒ qð te
exinaniſti.ſed quia foꝛmaʒ ſerui accepiſti
nõ quia foꝛmam dei vel ad quam redirees
dimiſiſti.vel quã recipcres amiſiſti: Et ta
men veniſti: ⁊ non ſolum vſq; ad carnales
oculos.verũetiam vſq; ad manus hoĩum
ꝑueniſti. Quomodo niſi ĩ carne:? Per hãc
veniſti manẽs vbi eras. Per hanc rediſti
non relinquẽs quo veneraſ.Si ergo ꝑ hãc
veniſti ⁊ rediſti.per hanc ꝓculdubio non
ſolũ nobiſ es qua veniremꝰad te:verũ eti
am tibi qua venires ⁊ redires via fuiſti.
Cum vo ad vitam qð es ipſe iſti: eandem
ꝓfecto carnem tuam de moꝛte ad vit ad
duriſti. Aliud quippe dei verbum eſt: ali- Johãnis.j:
ud homo.Sed verbum caro factum eſttid
eſt.homo.Mon itaq; aliaverbi.alia eſt ho
minis perſona:qm̃ vtrũq; eſt chꝛiſtus vna

pſona. Ac ꝑ H̊ quẽadmodũ caro cũ moꝛ⸗

tua eſt.chꝛiſtus moꝛtuus eſt.⁊ cum caro ſe
pulta eſt. chꝛiſtus ſepultus eſt.ſic enĩ coꝛ⸗

12— .

de credimus ad iuſticiã.ſic oꝛe ↄfeſſionem Rhomañ. x.

facimus ad ſalutem. Ita cum caro a moꝛ⸗
te venit ad vitam.chꝛiſtus venit ad vitazʒ
Et qꝛ verbũ dei xpᷣs ẽ:xpᷣs ẽ vita. Ita mi
ro qͥdã ⁊ ineffabili mõ q nũqᷓ; dimiſit vel
amiſit ſeipᷣm vẽit ad ſeim Tenerat autẽ
vt dictũ eſt ꝑ carnẽ deus ad hoĩeſ:veritaſ
ad mẽdaces.Deus eni verax:oĩs autẽ ho ps.cxv.
mo mẽdax.Cum itaq; ab hoĩbus abſtulit
atq; illuc vbi nemo mentit᷑ carnẽ ſuam le-
uauit idẽ ipſe:qꝛ verbum caro factum eſt.
ꝑ ſemetipſum.id eſt. per carnem/adverita
tem qð eſt ipſe remeauit.Quã quidemve
ritatem:qᷓ;uis inter mendaces/⁊ in moꝛte
ſeruauit. Aliquando enim chꝛiſtꝰfuit mor
tuus:ſed nunq; fuit falſus.Accipite qᷓ;uis
diuerſum ⁊ longe impar exemplũ: tamen
vtcunq; ad intelligendũ deum ex his que
pꝛopius ſubiecta ſunt deo. Ecce egoipſe
q́;tum attinet ad animũ meum: cum hoc
ſim quod eſtis? vos.Si taceo apud meip
ſum ſum:ſi antem loquoꝛ vobis qð intelli
gatis.quodãmodo ad vos ꝓcedo nec me
relinquo.Sʒ⁊ ad vos accedo:⁊ non rece.-

Pono i.

*
1
—R

5
4

.
F
.
1

— — — ——

ut

dovnde ꝓcedo. Cum autem tacuero/quo

La. XIIII

et qð vita eſt in ipſo.ipſe eſt in ſeipſo:nos Johannis.j

dammodo ad me redeo:⁊ qͥdamodo vobi auüt non ipſa vita ſed ipſius vite pticibes
in ſcum maneo ſi tenueritiſ qð audiſtis ĩ ſer⸗ ſumus. atq; ita ibi erimus vt in nobiſipſis
mone quẽ dico.Si hoc poteſt imago qus non qs ipſe eſt eſſe poſſimus ſed noſipſi ñ
is fecit deus:quid poteſt nõ a deo facta ſed vita/ipſum habeamus vitam qui ſeipſum
ex deo nata imago dei deul/ cuius ülud ꝑ habet vitam.eo qðs ipſe ſit vita.Deniq; iꝰ
ve ohen i . qð ad nos egreſſus eſt.⁊ in quo a nobis re ſe ⁊ in ſeipſo eſt ĩmutabilit᷑:⁊ in patre inſe

le greſſus eſt coꝛpus.non ſicut meus elapſuſ/ abilit᷑.HNos vᷣo cum in nobiſipſis eſſe vo

ſi BRhoma.vj. eſt ſonus:ſed manet ibi vbi iam non moꝛi-⸗ luiſſemus:ad noſipſos turbati ſumꝰ. Vn⸗ 93. vj
e⸗ tur.⁊ moꝛs ei vltra non dñabit᷑: Multa ð de illa vox eſt. Ad meipſum turbata ẽ ani ps. vj.
4 his euãgelicis verbis adhuc dici foꝛtaſſe ma mea.atq; in deterius cõmutati:neq; id
9 poterant ⁊ debebant: ſed non ſunt cosda qs fuimus ꝑmanere potuimꝰ. Cum auteʒ
veſtra ſpũalibus cibis quãlibet ſuauibus ꝑ ipſum venimus ad patrẽ ſicut ait nemo
. onerãda:maxime quia ſpũs ꝓmptus eſt: vẽnit ad patreʒ niſi per me:manẽtes ĩ illo
8 caro autez infima. H nec a patre nos quiſq; poterit ſeꝑare nec
i Erplieit tractatus ſe erageſimul. ab illo . gnectens itaq; ↄſequentia pᷣce B
N nonus. Incipit tractatus ſeptua dentibus. Si cognouiſſetis me inqt
en geſimus. De eo qð ait· Si cogno⸗ Pr rem meum ptic; cognouifle⸗
ſ. uiſſetis me ⁊ patrem men vtiq; co⸗ tis· Hoc eſt qð ait: Hemõ venit ad patre
en gnouiſſetis: vſq; ad id qð ait· Il5 iiſi p me. Deinde ſubiũgit. Et amodo
l geditis quia ego in patre 7 pater Cognoſcetis eum: 2 viqiſtis eum.
Ae Johinge — inmeeſt. Secd philippus vnus ex apoſtolis qui au-
id o L dierit non intelligens: one inquit oſten
Erba ſci cuã̊ dDde nobis patrem ⁊ ſufficit nobis.
“ gelij frer ita recte intelligunę Kuui unſofe an e mmide
— 4 ſi cum ſuꝑioꝛibꝰ reperun⸗ ha biſnn ſum 7 ide⸗ pich. lis e
bere ↄcoꝛdiã. Conuenire enĩ debent pᷣce⸗ Hilippe qui videt me: videt ? pa/
„ dentia ↄſequẽtibꝰ:qñ veritas loquit᷑.Su kremn Acce increpat quod aotpe bum
, honeii perius dixerat dñs.Et ſi abiero ⁊ pꝛepa-⸗ ipſis erat:⁊ non cognoſcebat᷑. Nonne ipſſe·
uero vobis locum.iterum venio ⁊ accipiã dixerat.⁊ quo ego vado ſcitis:⁊ viam ſci⸗ Strac. lxix.
vos ad meipſum:vt vbi ego ſum ⁊ vos ſi- tis.Et ſe neſcire dicenteſ/eos hec ſcire cõ
tis. DPeinde addiderat. Et quo ego vado uicerat: addendo atq; dicendo. Ego ſum
ſcitis ⁊ viam ſcitis. Nihilq; aliud oſtẽdit via⁊ veritas ⁊ vita.Quomodo nũc dicit.
eſſe qð dixit:niſi quia ipſuʒ ſciebãt. , LTanto tempoꝛe vobiſcum ſum ⁊ non cog
ergo eſſet ire ad ſeipſum ꝑ ſeipſum.qð eti uiſtis me:cum ꝓfecto ⁊ quo iret ⁊ viã ſci⸗
o huct. am diſcipul pᷣſtat vt eãt ad ipᷣm ꝑ iſᷣm: vt rent/non ob aliud niſiqð ipſum vtiq; ſci⸗
lit potuimꝰ pᷣſtino ſermone iam diximꝰ.d rent:? Sed facile iſta ſoluitur queſtio ſi di⸗
le⸗ itaq; ait/vt vbi ego ſuʒ⁊ vos ſitis:vbi erat camus qð eum aliqui eoꝛum ſciebant aliiq
et. futuri niſi in ipſo? Ac ꝑ boc eſt etiã ipſe in neſciebant:atq; in his qui neſciebãt ⁊ phi
ſeipſo:⁊ ideo ibi illi vbi ⁊ ipſe:id eſt.in ip lipuus erat:vt qð ait ⁊ quo vado ſcitis et
ve ſo. Ipſe eſt igitur vita eterna in qua futu-⸗ viam ſcitis.illis dixiſſe intelligat᷑ qui ſcie
4 ri ſumus cũ acceꝑit nos ad ſe: ⁊ ipſa viira bant:nmon philippo cui dictum eſt.tanto tẽ⸗
eterna qð ipſe eſt in ipſo eſt: vt vbi eſt i⸗ poꝛe vobiſcum ſum:⁊ non cognouiſtis me
Johãnis. v. ſe ⁊ nos ſimus:hoc eſt in ipſo. Sicut enimn philippe. His ergo qui filium iam nouerãt
. pater habet vitã in ſemetipſo ⁊ vtiq; non etiam illud de patre dictum eſt: amodo
ſ aliud leſt vita quaʒ hʒ niſi qꝗð eſt ipᷣe qͥ hic cognoſcetis eum ⁊ vidiſtis eum. Dictum ẽ
. habet.Sic dedit filio habere vuam in ſe- enim ꝓpter oĩmodam ſimilitudinẽ que il⸗
metipſo.cum ipſe ſit eaTdem vita quã ha⸗ li cum patre eſt:vt ideo amodo dicerẽtur
bet in ſemetipſo.Nunqd ãt nos vita qð & noſſe patrem.quia nouerant ſimilem filiiũ
ipſe hoc erimus:cum in illa vita hoc eſt in Ergo iam ſciebant filiũ:⁊ ſi non omẽs:cer
1 ipſo eſſe ceperimus? Mõ vtiq;:qꝛ ipſe exi⸗ te quidam eoꝛum quibus dicitur.Et quo

2*

ſtendo vita habet vitã:⁊ ipſe eſt qð habet

vado ſcitis:⁊ viam ſcitis. Ipſe eſt enĩ via

„ ij

=

Sed patrem neſciebãt:ideo audiũt.Si co

gnouiſſetis me: ⁊ patrẽ meũ cognouiſſetiſ

Si me vtiq; ⁊ illum: Aliuſ eni ego ſum:ali
us ille.Sed ne putarent diſſimilẽ.⁊ amo⸗
do inquit cognoſcetis eum: ⁊ vidiſtis eũ.

Di

lippo dicitur:qui videt me videt ⁊ pa
trem: Hon qð ipſe eſſet ⁊ pater ⁊ filiꝰ.qð
in ſabellianis qui vocantur etiã patripaſ⸗
ſiani/catholica ſides damnat:ſed qð taʒ ſi
miles ſunt pater ⁊ filius vt qui vnũ noue⸗
rit/ambos nouerit. Solemus enim ð ſimil
limis duobus ita loqui eis qui vnũ illoꝛũ
vident.⁊ qualis eſt alius volunt noſſe:vt

dicamus. Vidiſtis iſtũ: IAllum vidiſtis.
Sic ergo dictum eſt.qui me videt videt et
patrem:non vtiq; vt ipſe ſit pater qui filiꝰ

ſed qð a patris ſimilitudine in nullo pꝛoꝛ⸗
ſus diſcrepet filius. Nam niſi duo eẽnt pa
ter ⁊ filius:nõ dictũ eſſet.Si cognouiſſe⸗
tis me:⁊ patrẽ meũ cognouiſſetis. Vtiq;
eni:quia nemo inquit venit ad patrẽ niſi
per me. Si cognouiſtis me ⁊ patrẽ meum

cognoſcetis:qm̃ ego ꝑ quem venit᷑ ad pa⸗

trem:pducam vos ad eum vt ipſum etiam
cognoſcatis.Sed qm̃ illi ſum oĩno ſimilli⸗
mus/amodo cognoſcetis eum cũ cogno⸗
ſcitis me:⁊ vidiſtis euʒz ſi oculis coꝛdis vi

diſtis me. Quid ergo eſt qꝗð diciſ philipe:
oſtende nobis patrẽ ⁊ ſufficit nobis: Tan
to inquit tpe vobiſcũ ſum: ⁊ nõ cognoui-

ſtis me? Philippe qͥ videt me:videt ⁊ peʒ

Qõ ſi ad te multũ eſt hvidere:ſaltẽ qð nõ

vides hoc crede. Quõ enĩi diciſ inquit

oſtende nobis patrem? Si me vidi⸗
eein do intie um: vidiſti illũ cui

ſimiis ſum. QOõ ſi videre nõ potes:nõ ſal-

tem credis.qꝛ ego in patre ⁊ pater in me ẽ
Poterat hic dicere philippus. Video qui
dem te ⁊ credo te ſimillimuʒ eſſe pr̃i. Sʒ

nunqͥd arguendus ⁊ obiurgãdus eſt:q̃ cũ

ſimilem videt /etiã illum cui ſimilis ẽ vult
videre? Similẽ quidẽ noui:ſed adhuc al⸗
terũ ſine altero noui. Non mihi ſufficit:ni
ſi ⁊ illũ cui eſt iſte ſimilis nouerim. Oſten

de itaq; nobis patrẽ:⁊ ſufficit nobis.Sed
ideo magiſter diſcipulũ arguebat:quoni⸗
am coꝛ poſtulantis videbat. Tanq; enim
melioꝛ eſſet pater qᷓ; filiuſ.ita philius pa

Cliderur enĩ ei ſimilẽ filiũ:ſed admonẽ
erant talem eſſe etiam patrem. quem
nondum videbant:qualis eſt filius quem
videbant.Et ad hoc valet qð poſtea phi⸗

trem noſſe cupiebat:⁊ ideo nec filium ſcie

bat quo melius eſſe aliqͥd credebat. Ad⸗

hunc ſenſum coꝛrigendũ dictũ eſt.qui vi⸗

det me videt ⁊ patrẽ: quõ tu dicis oſten⸗
de nobis patrẽ? Video quõ tu dicas. Nõ
alterum queris videre ſimilem: ſed illum
putas eſſe melioꝛem. Non credis: qa
ego in patre ⁊ ꝑater in me eſt. Cur ĩ

ſimilibus diſtantiã cupis cernere? Cur in⸗

ſeꝑabiles ſepatim deſideras noſſe? Dein

de non ad ſolum philippũ.ſed ad eos plu⸗
raliter loquitur:que non ſunt in anguſti

as coartanda vt adiuuante illo diligentiꝰ

exponantur. —
Perzlier tractatus ſeptnagegm⸗
ncipit tractatus ſeptuageſimuſ-
8 De eo quod dicit. Uerba
que ego loquor vobis a meipſo ñ
loquor: vſqʒ adid ad ait Bt guid
petieritis patrem in noie meobor

Bgaite au

—

us accipite mentibꝰ dilectiſ

—

filius autem deus eſt quidẽ patri equalis
ſed de pr̃e deo. Ideo ille deus ſed non de
deo: ⁊ lumen ſed nõ de lumine:iſte vᷣo deꝰ

de deo:lumẽ de lumĩe. Nã in his duabus

ſentẽtijs.vna qua dictũ eſt / non a meipſo
loquoꝛ.alia qua dictũ eſt.pater aũt in me

manẽs ipſe fac oꝑa.ſingulas tenẽtes diü⸗
ſi nobis adũſant᷑ heretici:qͥ nõ ex vna par

te ſed in ↄtraria conãteſ a via veritatis ex
oꝛbitant.Arriani quippe dicũt.Ecce ineq̃ᷓ
lis eſt pr̃i filius:a ſeipſo nõ loquit᷑. Dicũt
ſabelliani ↄtra.id eſt.patripaſſiani. Ecce
qᷣ pr̃ eſt:ipſe ⁊ filius. Quid enĩ eſt pr ĩ me
manẽs ipſe facit oꝑa:niſi ĩ meimaneo ego
q facio? Cõtraria dicitis:ſed nõ eo modo

ri/ *

. ſimi:Loquẽtibꝰ quidem no⸗
bis ſed ipſo docente qui non recedit a no
bis.dñs dicit:qð modo cum legebat᷑ audi

ſtis. Uerba queę ego logoor vohis
a meipſo non loquor.· Pater autẽ
in me manens:ipſe facit opera Er⸗
go ⁊ verba opera ſunt? Plane ita eſt. Ntãa
ꝓfecto qui ꝓximũ loquẽdo edifi cat: bo⸗
nũ opus oꝑaturs Sed quid eſt a meipſo ñ
loquoꝛ: niſi a meipſo non ſum qͥ loquoꝛ?
Ei quippe tribuit qð facit:de quo eſt ipſe
gui facit. Pater enĩ deus non eſt ð ali:

——

— — „

.... — — — —

Phinist.

Phinon,

intoct.
tri⸗.
Nrnͤa.

Aakone
hanenhoe.

ie
Ni⸗
en⸗
um

⸗

ein
⸗

1

õä

—

A

niſ
ſo⸗
ho
4
.

j

D ☛ ☛ ☛☚.s ςM e..

Job. Tract. LXxI Ta. XIIII

——

ſi cut eſt falſum ↄtrariũ vero: ſed ficut ſũt
inter ſe duo falſa ↄtraria /errãdo in diuer
ſa itis:in medio eſt via quã relinqͥtis. Int
voſipſos longioꝛe interuallo ſeꝑati eſtis:
quã ab ipſa via cuiꝰdeſertoꝛes eſtis. Voſ
hinc.vos aũt illinc hucvenite:alteri ad al
teros trãſire nolite: ſed hinc atq; illinc ad
nos veniẽdo inuicem vos inuenite. Sa⸗
belliani agnoſcite quem pᷣtermittitis. Ar⸗

riani equate quẽ ſubditis:⁊ ĩ via vera no

biſcũ ambulabitis. Eſt enĩ qð inuicem ex

vobis alteri ex alteris admoneri vtriq; de
beatis. Audi ſabelliane. VUſq; adeo nõ ip

ſe pater ſed alter eſt filius:vt eum arrianꝰ
inequalẽ aſſerat patri. Audi arriane.vſq;
adeo filius equalis eſt patri:vt ſabellianꝰ
eundem eſſe dicat ⁊ patreʒ: Tu adde quẽ

tollis.tu adimꝑle quem minuis.⁊ nobiſcũ—*

ambo conſiſtitis.quia nec tu tollis.nec tu
minuis eum: qui ⁊ alter eſt a patre vt con
uincas ſabellianũ.⁊ equal ceſt patri vt cõ

JZohãnis.x. uincas arrianũ. Vtriſq; enĩ clamat:ego et

pater vnũ ſumus.Qð ait vnũ/audiant ar

riani.Qð ait ſumꝰ:audiãt ſabelliãi. ⁊ nec

illi cqualem nec illi alterũ negãdo ſint va

ni. Si ergo qm̃ dixit.verba q̃ ego loquoꝛ

vob a meipſo ñᷣ loquoꝛ. ꝓpterea putatur
vſq; adeo imparis ptãtis.vt non qð ipſe

Johãnis.v: vult faciat:audiat᷑ qð dixit.Sicut pr̃ ſuſci

tat moꝛtuos ⁊ viuiſicat: ſic ⁊ filiꝰ qs vult
viuiſficat. Item ſi qm̃ dixit.pater ĩ mẽ ma⸗
nens ipſe fecit oꝑa.ꝓpterea putat᷑ nõ aliꝰ
eſſe pater aliuſ ipſe:audiat᷑ qð dixit:Que
cunq; pr facit.hec ⁊ filiꝰ ſimilit᷑ facit:et in⸗
telligat᷑ non bis vnꝰſed duo vnũ. Veꝝ qꝛ
ſic equalis eſt alter alteri.vt tñ alter ſit ex
altero:ideo nõ loquit᷑ a ſemetipſo.qꝛ non
eſt a ſeipſo.Et ideo pf̃ in illo manẽs facit
oꝑa ipſe.quia ꝑ quem ⁊ cum quo facit nõ

B eſt niñ ab ipſo. ¶Deniq; adiũ git ⁊ dicit.

7

Nõ creditis dqa ego in pꝛe: ⁊ pz in

me ẽ: Alioqͥn „p topa ipᷣa credite
Antea ſolus p gs arguebat᷑:nũc aũ

non ibi cũ ſolũ fuiſſe qui eſſet arguẽdus
oſtendit᷑. Pꝛopter oꝑa inquit ipſa credite
quia ego in pf̃e ⁊ pater in me eſt. Neq; ei
ſi ſeꝑati eſſemꝰ/inſeꝑabilit᷑ oꝑarivlla rati⸗

Infra tract᷑. one poſſemꝰ. Sed d eſt qð ſequit᷑. Amẽ

lxxij.a.

amẽ dico vobis:qͥ credit i me opa

Infra tract. qᷓ ego facio ⁊ ipſe faciet· ⁊ maiora

lxxiij.a. pozꝶ faciet qa ego vado ad pꝛem ⁊
ne Bi; petierins :noiemeo bociu⸗

ciazʒ. vt glorificet᷑ pẽ in filio: Si q̃d

petieritis ti noie meo hoc faciain.
Ergo ⁊ illa maioꝛa oꝑa: ſeipſum facturuʒ
eſſe ꝓmiſit.õ ſe extollat ſeruꝰ ſupꝛa do
minũ:nec diſcipulus ſupꝛa mgr̃jm. Maio⸗
ra qᷓ; ipſe facit dicit eoſ eẽ facturoſ: ſʒ ĩ eiſ
vel ꝑ eos ſe faciente.nõ ipſis tanqᷓ;ᷓ ex ſeip

Al. me

Johan. xiij.

ſis.Ei quippe cantat᷑ in pſalmo. Diligaʒ te ps.xvij.

dñe vᷣtus mea.Sed que ſunt tandem iſta
maioꝛa? An foꝛte qð egros ipſis trãſeunti
bus/etiã eoꝛum vmbꝛa ſanabat? Maius ẽ
enĩ vt ſanet vmbꝛa q; fimbꝛia.Illõ per ſe⸗
fecit h̊ n ipſos:ſed tñ vtrũ q; ipſe. Verũta

Actuum.v.

men qñ iſta dicebat/vboꝝ ſuoꝝ oꝑa com
mẽdabat.Sic enĩ direrat. Verba ꝗ̊ ego

loquoꝛ vob:a meipſo nõ loquoꝛ. Pat au
tem in me manẽs:ipſe facit oꝑa.Que oꝑa
tunc dicebat:niſi verba que loquebatur?
Audiebãt ⁊ credebant illi:⁊ eoꝛundẽ ver
boꝝ fructus erat fides illoꝝi. Veruntamẽ

euãgelizʒãtibꝰ diſcipulis non tam pauci qᷓ;

illi erant: ſed gentes etiã crediderũt.hec
ſunt ſine dubitatiõe maioꝛa. Nec tam̃ ait.
maioꝛa hoꝝ facietis vt ſolos apłos ea pu

taremus eſſe facturos: Sʒ qui credit ĩè me

inquit opa que ego facio ⁊ ipſe faciet.et
maioꝛa hoꝝ faciet. Ita ne qᷣcunq; credit ĩ
chꝛiſtũ facit que chꝛiſtꝰvel maioꝛa qᷓ; chꝛi
ſtuſ? Mon pᷣtereunt iſta traciãda ſunt nec
debent feſtinatione pᷣcipitari:ſed ea cogit
ↄcludendus iam ſermo iſte differri.
Explicit tractatus ſeptuageſimꝰ
primus. Incipit tractatus ſeptua/
geſinuſſecnundus. Pe eadę lectiõe

Wig ſibi⸗

ſibi ve/⸗
lit ? quõ accipiendum ſit qð
dñs ait.q credit ĩ me oꝑa
N q̃ ego facio ⁊ ipſe faciet:
non eſt facile compᷣhẽdere.Et cũ h ad in⸗
telligẽdũ difficillimũ ſit. adiecit aliud dif

ficiliuſ:et maiora hoꝝ facietQ;uid eſt

hoc? Qui faceret oꝑa que chꝛiſtꝰ fecit nõ

inueniebamꝰ:qͥ etiã maioꝛa faciat inuẽtu
ri ſumꝰ? Sed dixeramꝰ ſermone pꝛiſtino

quia maius fuit vmbꝛe ſue tranſitu qð di- Actuum.v.

ſcipuli fecerunt qᷓ; fimbꝛie ſue tactu qð ip⸗

ſe dñs fecit ſanari languẽtes: ⁊ quia plu⸗ Matth.xiiij

res aplis q ipſo ꝑ os ꝓpꝛiũ pꝛedicãte do
mino crediderũt vt hec viderent᷑ oꝑa in⸗

telligenda eſſe maioꝛa: Hõ quo maioꝛ eet
magiſtro diſcipulus vel dño ſeruꝰ vel ad⸗ Johan. xiij.

y iiij

——
—
. —
—

ct. LXXII Ta. XIIII
dẽti qui ediſicauit domũ ſuã ſupꝛa petrã
Qui ergo non eſt ſimilis huic viro pꝛudẽ⸗
tu: ꝓculdubio aut verba hec audit ⁊ nõa
cit. aut oĩno nec audit.Qui credit inqᷣt in Johãnis.xj
me:licet moꝛiatur viuet. Qui ergo non vi .

optatus vnigenito vel homo deo. ſed qðᷣ
. per illos ipſe dignaretur cadeʒ maioꝛa fa
Johãnis.xv cere.qui dicit illis alio loco.ſine me nihil
pvoteſtis facere. Ipſe quiſpe vt alia omit⸗
tam que ſunt ĩnumerabilia: ſine ipſis fecit

eos:ſine ipſis fecit hunc mũdũ.Et qꝛ ho⸗
mo etiam ipſe fieri dignatus eſt: ſine ipſis

fecit ⁊ ſeipſum. Quid autem illi ſine ipſo:

niſi peccatum? Deniq; ⁊ hic id quod ð hac

re poterat nos mouere:mox abſtulit.Cuʒ

net:non vtiq; credit. Tale etiam hoc eſt.
qui credit in me faciet: non vtiq; credit qᷣ
non faciet.Quid eſt hoc fratres? Munqͥd

inter credentes in chꝛiſtum/ non eſt come
Putandus qui non fecerit opera maioꝛa

enim dixiſſet / qui credit in me opera qus chꝛiſtus? Durum eſt. abſurdum eſt/fer⸗
ego facio ⁊ ipſe faciet.⁊ maioꝛa hoꝛum ſa ni non poteſt: non toleratur niſi intelliaerrr
ciet:ↄtinuo ſecutus adiunxit.quia ego Apoſtolum igitur audiamus. Credenti in Rhoma. üh
Al.adðcũq; ad patrem vado:et r quecunqpe⸗ quit in eum qui iuſtiſicat impium:deputa
Al.patrem tieritis tin nomine meo hec faciaʒ tur ſides eius ad iuſticiam. In hoc ope fa P
Qui dixerat faciet.poſt ait faciam: tand ciamus opera chꝛiſti:quia ⁊ ipſum crede⸗ f
diceret. Non vobis impoſſibile hocviden re in chieſto opus eſt chꝛiſti.hoc opaturi
tur. MNon enĩ poterit eſſe maioꝛ me qui cre nobis:non vtiq; ſine nobis.Audi ergo iaʒ
dit in me. ſed ego ſum facturus ⁊ tun ma et intellige. Qui credit ĩ me: o ꝑa que egò
ioꝛa q; nunc:albaioꝛa per eum qui credit facio ⁊ ipſe faciet.Pꝛius ego facio.dein⸗
in me: quã pꝛeter eum per me.Ego tamen de ⁊ ipe faciet:qꝛ faciovt faciat. Que o 3
ipſe pꝛeter eum:egoipſe per eum. Sed qñ niſi vt ex impio iuſtus fiat? ¶ Et maioꝛa
pꝛeter eũ nõ faciet ipſe: quãdo autem per hoꝛum faciet. Quoium obſecro? Nundqd
eum q;uis non per ſemetipſum.faciet ⁊ ip nam oĩum operum chꝛiſti maioꝛa facit: ꝗᷣ
ſe:Poꝛro autem maioꝛa facere per eũ qᷓ; cum timoꝛe ⁊ tremoꝛe ſuam ipſiꝰ ſalutem ⸗
pꝛeter eum non eſt defectio ſed dignatio. operatur? Quod vtiq; in illo:ſed non ſine
ps.cxv. Quid eni retribuant ſerui dño.pꝛo oĩbus illo chꝛiſtus operat᷑. Pꝛoꝛſus maius h̊ eẽ
que retribuit eis. Qñquidem inter cẽtera diryxerim qᷓ;ᷓ eſt celũ ⁊ terra:⁊ quecũq; cer⸗
bona etiam hoc eis donare dignatus eſt. nunk in celo ⁊ in terra.Et celum enĩ ⁊ ter⸗ .
vt maioꝛa faceret per illos q; pꝛeter illoſ?“ ra trãſibit. Pꝛedeſtinatoꝝ aũt.id eſt.eoꝝ
AMatthᷣ.xix. HNõnce ab oꝛe illius diues ille triſtiſ abſceſ quos pᷣſcit.ſalus ⁊ iuſtiſicatio pꝑmanebit.
ſit:qui vite eterne conſiliũ queſiuit. Audi In illis tantũ opera dei:in his aũt etiaʒ ẽ . .
dit / abiecit. et tamen poſtea qð ab illo au⸗ ſmago dei. Sed ⁊ in celis.ſedes.dñatiões oabbii.
ditum non fecit vnus.fecerunt multi cum pꝛincipatꝰ.ptãtes.archãgeli.angeli:ope⸗
loqueret᷑ per diſcipulos magiſter bonus: ra ſunt chꝛiſti. Nunquid etiam his oꝑibuſ HW
ↄtemptibilis ei quem diuitem per ſeipſuʒ maioꝛa facit:qui oꝑante in ſe chꝛiſto cooꝛ
monuit.amabibł eis quos ex diuitibꝰ pau perat᷑ ſalutem eternã ac iuſtiſicationẽ ſuã H
peres per diſcipulos pauꝑes fecit. Ecce Mõ hic audeo pᷣcipitare ſententiã. Intel⸗ ę
maioꝛa fecit pꝛedicatus a credẽtibꝰ q; lo- ligat qui poteſt.iudicet qui poteſt:vtruʒ
B cutus audientibus.¶ Verum hoc adhuc mainus ſit iuſtos creare qᷓ; impios iuſtifica⸗
mouet: quod hec maioꝛa per apłos fecir. re.Certe enĩ ſi equalis eſt vtrũq; potẽtie: Mumeni,,

Infra track.

lxxiii. diligit. Item alio loco.qui audit inqͥt ver bat:a de his operibus fuerat pꝛelocutꝰ di
AWMatth. vij. ba mea heca facit ea:ſimilabo eũviro puu cens. Verba que ego loquoꝛ vob:a me

MHon autem ipſos tantũ ſignificãs ait.oꝑa
que ego facio ⁊ vos facietis.⁊ maioꝛa ho⸗
rum facietis:ſed omnes ad ſuam familiaʒ

pertinentes intelligi volens.Qui credit

me inquit.opera que ego facio ⁊ ipſe faci

et:⁊ maioꝛa hoꝛum faciet.Si ergo qui cre

dit faciet.non credit vtiq; qui non faciet:
ſicuti eſt / qui diligit me mandata mea cu⸗
ſtodit.vnde pꝛofecto qui nõ cuſtodit non

hoc maioꝛis eſt miſericoꝛdie. hoc eſt eni j. Timot.ij
magnũi pietatis ſacramentũ qð manifeſta

tum eſt in carne.iuſtificatũ eſt in ſpũ: ap⸗
paruit angelis.pᷣdicatũ eſt in gentibꝰ:cre⸗
ditum eſt in mũdo.aſſumptũ eſt in gloꝛia
Sed oĩa oꝑa chꝛiſti intelligere vbi ait.ma
ioꝛa hoꝝ faciet.nulla noſ neceſſitaſ cogit.

hoꝛum enim foꝛſitan dixit.que in illa ho⸗

ra faciebat. Zunc enim verba ſidei facie⸗

2

. ipſo non loquoꝛ. Pater autem in me ma⸗
A nene:ipſe facit opera.Tunc igitur verba
en PMng eius erant opera eius: ⁊ vtiq; minus ẽ ver
i ba iuſticie pꝛedicare. qð fecit pꝛeter nos/
4 qᷓ; impios iuſtiſicare qð ita facit in nobis
8 vt faciamus ⁊ nos. Reſtat inquirere quo
4 modo accipiendũ ſi:quodcũq; petie⸗
ſ ritis patrem in noie meo hoc facis
n⸗ Pꝛopter multa enim que petunt ſideles
eius nec accipiunt: nec parua hinc exoꝛit᷑
2 queſtio. Sed quoniã ſermo iſte iam clau-
dendus eſt:et ↄſiderande rei atq; tractan
in Rhon , de tribuatur ſaltem parua dilatio
n Erxplicit tractatus ſeptuageſimꝰ
. ſecundus. Incipit tractat?ſeptua⸗
4 nnſterfing Peę eo quod dicit:
6 Auia ego vado ad patrem q8⸗
cunq; petieritis patrem in nomine
4 —Agnam ſpem
46½* dñs ſuis ꝓmiſit ſperantibꝰ di
4 cens:quia ego ad patreʒ
mvado:⁊ quodcunq; pe/
tieritis in nomine meo hoc faciam
. Sic ergo perrexit ad patrem vt non relin⸗
queret indigentes:ſed exaudiret petẽtes
Sed quid eſt/qðcunq; petieritis:cum vi⸗
deamus plerunq; fideles eius petere ⁊ nõ
accipere? An foꝛte ꝓpterea quia male pe
„ Imtunt: Mam hoc expꝛobꝛauit apoſtolus ia⸗
Aacobi. iiij: cobus dicens. Petitis ⁊ non accipitis eo
. ꝙ male petatis:vt in ↄcupiſcẽtijs veſtris
4 inſumatis. Male ergo vſurꝰ eo qð vult ac
cipere:deo potius miſerante non accipit.
Pꝛoinde ſi hoc ab illo petiturvnde homo
, ledatur exauditus.magis metuendũ eſt/
3 ne qð poſſet non dare ꝓpitius det iratus.
„ Mumeri. xj. An non vidimus iſraelitas malo ſuo im⸗
⸗ ᷓpetraſſe:qð culpabili ↄcupiſcentia petie⸗
. Tinot runt? Concupierant enim carnibus veſci:
quibus pluebat᷑ mãna de celo. Faſtidie⸗
2 bant quippe qð habebãt ⁊ qð non habebãt
Ü⸗ impudenter petebant: Quaſi non melius
. peterent non vt cibus qui deerat indecen
4 ti deſiderio pᷣſtaret᷑:ſed vt ille qui aderat
3 ſanato faſtidio ſumeret᷑. Quando enĩ nos
1 delectant mala ⁊ non delectant bona:ro⸗
1 gare debemus potius deum vt delectent

bona qᷓ; vt ↄcedantur mala: Non quia ma
lum eſt carne veſci.cum de hac re loquẽs
apoſtolus dicat:omnis creatura dei bona

4 j. Zimo.iiij. Xi e. * * 73
. eſt/⁊ nihil abijciendũ qð cum graruactio⸗

pabilem ſed inobedientiã ↄtumacem ⁊ in

ne accipitur: S; qꝛ ſicut ideipſe ait. mali

4

eſt hoĩ qui per offenſionez maducat: Et ſi Rhom̃. xiiij

per hominis offenſionem: q́;tomagis dei?⸗
Cuius in iſraelitis non parua crat offen⸗
ſio:repudiare qð dabat ſapientia⁊ petere
id qð inhiabat ↄcupiſcẽtia: qᷓ;uis illi nec
peterent.ſed quia decrat murmurarent.
ſed vt ſciremus non dei creaturam eẽ cul⸗
ꝛdinataʒ cupiditatem : non ꝓpter poꝛcũ Geneſis.iij.
ſed ꝓpter pomũ moꝛtem pꝛimus homo in
uenit:⁊ eſau pꝛimatus ſuos non ꝓpt᷑ galli Gener̃.xxv.
nam ſed ꝓpter lenticulam pꝑdidit.uõ er
go intelligendũ eſt qdcunq; petieritis hoc
faciam:ſi deus aliqua pctentibꝰ fidelibus
etiam ↄſulendo non facit? ¶ An foꝛte ſo⸗ B
lis apoſtolis hoc dictum debemꝰ accipere
Abſit. Vnde enim ad hoc venitvt diceret

ſuperiuf dixerat: qui credit in me opa que

ego facio⁊ ipᷣe faciet ⁊ maioꝛa hoꝝ facier.
de qᷓ re iam pꝛiſtino ſermõe tratauimꝰ: et
ne quiſq; hoc ſibi tribuerʒ.vt etiã illa opa
maioꝛa a ſeipſo facere oſtenderet:adiecit

atq; ait. Quia ego ad patrem vado: ⁊ qd⸗

cunq; petieritis in noĩe meo hoc faciamn

Nunqͥd in eum ſoli apoſtoli crediderunt.

Ad eos itaq; loquebat᷑ dicendo. qui cre⸗
dit in me. in qbꝰ eo donãte etiã nos ſumꝰ:
qᷣͥ vtiq; nõ qdᷣcũ q; petimꝰ accipimꝰ. Ipſos
quoq; btiſſimos ſi cogitemꝰ apłos:inueni
mus eũ qui plus oĩbꝰ laboꝛauit.nõ aũt ip

„— 7

ſe ſed gra dei cũ ipſo /ter dñm rogaſſe vt

ab eo diſcederet angelus ſathane: nec ta⸗ ij. Coꝛin.xij

mnmẽ qð rogauerat accepiſſe. Quid dicimꝰ
chariſſimi? Putabimus ne B̊ ꝓmiſſumvbi

ait.qðcũq; petieritis h̊ faciã nec apłis fu
iſſe ab illo completũ? Et cui tandẽ qð ꝓ⸗
mittit impleuit:ſi apłos ſuos in ſua ꝓmiſ⸗
ſione fraudauit: Euigila igit᷑ hõ fidelis:⁊
vigilant᷑ audi qð illic poſitũ eſt: in nomie
meo. Ipſum eni qoðcũ q; non ait petieritis
vtcũq;:ſed ĩ noĩe meo. Quis ꝓmiſit g̊ taʒ
magnũ bñſiciũ? Qui vocat᷑ vtiq; xpᷣs ihs:

Xp̃s ſigniſicat regẽ:ih̊s ſigniſicat ſaluato⸗

rem. Mõ itaq; nos ſaluos faciet qᷣcũq; rex
ſed rex ſaluatoꝛ. Ac ꝑ h̊ qdᷣcũq; petimꝰad

uerſus vtilitatẽ ſalutis.nõ petimꝰ in noſe

ſaluatoꝛis:⁊ tñ ipſe ſaluatoꝛẽ nõ ſoluʒ qñ

facit qð petimꝰ/venetiã qñ non facit: qm̃
dð videt peti ↄtra ſalutẽ /ñ faciẽdo potiꝰ

ſe exhibet ſaluatoꝛẽ. Nouit eĩ medicꝰ q d
peo ſua:quid cõtra ſuã ſalutẽ poſcat egro
tus:⁊ ideo ↄtraria poſcentis nõ facitvolũ
7 v

Joh. Tract. LxXIII TCa. xXIInI

tatem vt faciat ſanitatẽ. Quapꝛopt᷑ q; vo nate:v ſe qᷓ; ad id quod ait. VUos au/⸗

lumus vt faciat qðᷣcunq; petimus:non vt⸗ ii —C MM
cunq; ſed in noĩe eius. hoc eſt in noĩe ſal⸗ m cognoſceris enm qa apud voſ 2
uatoꝛis petamus. MHõ ergo ↄtra noſtrĩ ſa mMmanebit ? in vobis erit. corimnth.

lutem petamus.Qð ſi fecerit:nonvt ſaluD
toꝛ facit quod eſt nomen fidelibꝰ eiꝰ. Eſt
quippe impijs⁊ damnatoꝛ:qui dignat᷑ fide
libus eſſe ſaluatoꝛ.Qui ergo credit in euʒ
goenne peticrit in 0 noic as eſt illis gin
credũt in eum/hoc facit:qm̃ hoc ſicut ſal⸗ eecorscakh- ne a
uatoꝛ facit. Si aũt qui in euʒ credit alidd te. Et ego rogabo patrem 2 alium

diuimꝰfraa“

tres cum cuangeliũ legeret᷑: tun/,.
duũm dicentẽ. Sidili⸗ itis Dun
me: mandata mea ſerna

per ignoꝛantiã contra ſuam ſalutem peti haraltunmn dabit vobis vtmane⸗
non in noĩe ſaluatoꝛis petit:qꝛ ſaluatoꝛ ei at vobiſcum in eternum. ſpiritum h
us non erit ſi qð eius ſalutem impedit fe⸗ Veritatis quem mundus non po⸗/ d
cerit. Vnde tunc expedit potius:vt nõ fa teſt accipere/quia non videt eum:
ciendo ꝓpter, qð inuocatr᷑ faciat qð voca᷑. necſcit eum.Uos autem cognoſce
C¶ Pꝛopterea non ſolũ ſaluatoꝛ ſed etiaz tis Anfani⸗ apud vos manebit.
in ipſa oꝛatione quam nobis dedit docuit paucis verbis dñi requirant᷑. Sed multuʒ
quid petamus: vt etiã ſic intelligamꝰ non eſt ad nos vel oĩa que hic querẽda ſunt qͥ
petere nos in noĩe mgfr̃i qð petimꝰ pꝛet᷑ re rere:vł oĩa que hic querimꝰinuenire. Ve
gulam ipſius magiſterij. S uned Pÿ“†H runtamen q;tum nobis dñs donare digna
toꝛem ⁊ ᷣm mgrm petamꝰ:non tunc qũ pe cere debeamus ⁊ quid audire debeatis.
timus facit. ſed tamẽ facit. Heq; eni quia attendentes ꝑ nos charifſſi imi/qð poſſum⸗
pterea non facit qð petimus: quia non ſta ritũ paraclytum chꝛiſtus ꝓmiſit apoſtolis
tim cum illo in eternitate regnamꝰ. Differ quo autem modo ꝓmiſerit aduertamus
run eni af perſn mmon ear Meruntaiß Si diligitis me inquit mãdata mea ſerua⸗
BGal oꝛantes tanq; ſeminates non deſiciamꝰ:tẽ re:a ego rogabo patrem ⁊ alium paracly⸗ D
alath. vj. poꝛe enĩ ꝓpꝛio metemꝰ vt ſimul petamus bit vobi ſcii
9 timus vr non faciat aöß lum dabit vobis vt maneat vobiſcũ in et⸗
quando bene petimus vt non faciat qo ñ num ſpiritum veritatis. Hic eſt vtiq; in tri M

bene petimus:quia ⁊ ad hoc pertinet qð ĩ
eadem oꝛatione dñicà dicimꝰ .Ne nos in-⸗ ſtantialem æ coeternũ ſides catholica con
feras in temptariont. Heᷣ eni donr te fitetur. Ipſe eſt de quo dicit apłs.Chari. H
ptatio:ſi ↄtra tuam ſit cauſam tua poſtula tas dei diffuſa eſt in coꝛdibꝰ nfis:ꝑ ſpiritũ Rbomaß. v. ai
tio. Non autem negligent᷑ audiendũ ẽ qd fſanctũ qui datus eſt nobis. Quõ ergo do “
dñs ne quiſ; cum putarcr qð ſe ꝓmiſit ſa minuſ dicit: ſi diligitiſ me mãdata mea ſer
cere petentib ſine patre eſſe facturũ:Ccũ uate:⁊ ego rogabo patrẽ ⁊ alium paracly⸗
dixiſſet qðcunq; petieritis in noiĩie meo h; tum dabit vobis.cum hoc dicat de ſi pũſan
faciam: continuo ſubiecit. vt g rificet cto:quem niſi habeamꝰ/nec diligere deuz
pater in filio.Si quid petieritis in poſſumꝰ.nec eius mãdata ſeruare? Quo⸗
noie meo hoc faciam. Nullo mõ igiꝭ modo diligimꝰvt eñ accipiamꝰ:quem niſi
ſine pf̃e hoc filius facit:qñquidem vt in i pabeam⸗ diligere nõ valemꝰ? Aut qͥmo⸗
lo pater gloꝛiſicet᷑ ꝓpterea facit: YFacit er⸗ do mãdata puabimꝰvt eũ accipiamꝰ:quẽ
go pater in nilio vt ſilius gloꝛificet in pa⸗ niſi habeamꝰ mãdata ſeruare nõ poſſumꝰ
Johãnis.x. tre:Et facit ſilius in patre. vt pater gloꝛiſi An foꝛte pᷣcedit in nobᷣ charitas qua dili⸗
cetur in filio:qm̃ vnũ ſunt pater ⁊ filius 9 gimus chꝛiſtũ:vt diligẽdo chꝛiſtum eiuſq;
¶UErpliat tractatus leywageſin mãdata faciendo/mereamur accipere ſpi⸗
tertius. Incipit tractatus ſeptua/ ritumſanctum:vt charitas non cheiſti que
geſimuſquartuſ.De eo quod dicit iam pꝛeceſſerat. ſed dei patris diffundat᷑
Si diligitisme mand a mea ſer/ in coꝛdibus noſtris per ſpiritũſanctum 4 “

nitate ſpũſſanctus:quẽ patri ⁊ filio ↄſub⸗

?
ẽ

dDiatus eſt nobis:? Peruerſa ẽ iſta ſentẽtia

i..Coꝛin. xij.

LKCLitum. j.

— — Srr

—.— —

Bhomir* ſ. Coꝛint ij.

Qui eni ſe filium diligere credit ⁊ patrem

non diligit: ꝓfecto nec filium diligit ſed ꝙ
ſibij pſe ↄfinxit.¶ Deinde apoſtolicavox
eſt. Nemo dicit dñs ieſuſ:imiſi i ſpũſancto.
Et quis dñim ieſum niſi qui eum diligit di
cit:Si eo modo diẽ quo apls intelligi vo⸗
luit.multi enĩ voce dicũt.coꝛde autem et

factis negant:ſicut de talibus ait.Confitẽ

tur enĩ ſe noſſe deum:factis autem negãt
Si negatur factis: ꝓculdubio etiam dici⸗

xur ficte. Nemo itaq; dicit dũs ieſus. ani-
mo.verbo.facto.coꝛde.oꝛe.opere. Nemo

dicit dñs ieſuſ niſi in ſpũſancto:⁊ nemo ſic
dicit niſi qui diligit. Jam itaq; apoſtoli di

cebant dũñs ieſus:⁊ ſi eo modo dicebãt vt

nõ ficte dicerẽt. oꝛe confitentes.coꝛde et
factis negantes: Pꝛoꝛſus ſi veraciter hoc
dicebant ꝓculdubio diligebãt. Quõ igit᷑
diligebant:niſi in ſpirituſancto? Et tamè

eis pꝛius imꝑatur vt diligant eum ⁊ eius

mandata ↄſeruent vt accipiant ſpiritum⸗
fanctum:quem niſi haberent ꝓfecto dili⸗
gere ⁊ mandata ſeruare non poſſent. Re⸗
ſtat ergo vt intelligamus ſpiritũſanctum
habere qui diligit ⁊ habẽdo mereri vt plꝰ

habeat:⁊ plus habendo pluſ diligat. Jam

itaq; habebant ſpiritũ diſcipuli quem dũſ
ꝓmittebat ſine quo eum dñm non dicebãt
nec tamen eum adhuc habebãt ſicut eum
dñs ꝓmittebat.Et habebãt ergo ⁊ nõ ha⸗
bebant:qui q;tum habendus fuerat nõdũ
habebant.hhabebant itaq; minus:danduſ
erat eis amplius.Habebãt occulte:acce⸗
pturi fuerant manifeſte:quia ⁊ hoc ad ma
ius donũ ſanctiſpũs pertinebat vt eis in⸗
noteſceret qð habebãt.De qͥ mũere loq̃nſ
apoſtolus ait. Nos autem non ſpiritũ hu
ius mundi accepimus ſed ſpiritum qui ex
deo eſt:vt ſciamus que a deo donata ſunt

nobis. Nam ⁊ ipſam manifeſtam impen⸗
ditionem ſpũſſancti:nõ ſemel ſed bis nu-

mero dñs egit. Mox enim vt reſurrexit a
moꝛtuis:inſufflans ait. Accipite ſpmſan⸗
ctum. Nunquid igitur quia tunc dedit:iõ

non miſit etiam poſtea quem ꝓmiſit:? Aut

non idemipſe eſt ſpirituſſanctꝰ qui ⁊ tũc
eſt inſufflatus ex ipſo:⁊ poſtea ab ipᷣo miſ
ſus e celo? Quapꝛopt cur ipſa que facta ẽ
euidenter donatio eius bis facta fuerit:
alia queſtio eſt: Foꝛtaſſis eniʒ ꝓpter duo
pᷣcepta dilectiõnis/hoc eſt ꝓximi ⁊ dei.vt

pi

cõmendaret᷑ ad ſpm̃ſanctũ pertinere dile
ctio:hec eius gemina eſt in manifeſtatiõe
facta donatio.Et ſi alia cauſa querenda ẽ
non nunc eius inqᷣſitione in logioꝛem quz .
opoꝛtet modum ſermo iſte mittẽdus eſt: j· ſen.d.xvij
dum tamen conſtet ſine ſpirituſancto chꝛi vt aũt certiꝰ
ſtum nos diligere ⁊ mandata eius ſeruarre
non poſſe:⁊ id nos poſſe atq; agere tanto
minus q;to illum ꝑcipimus minus: tanto
autem amplius q;to illum percipimus am
plius. Pꝛoinde non ſolum non habẽti ve

rumetiam habenti non incaſſum ꝓmittii:
non habẽti quidẽvt habeat᷑.habenti autẽ j.ſen.di.xvij

vt amplius habeat᷑. Mã niſi ab alio minus h̊ aũt querit
ab alio ampliꝰhaberet᷑:ſctũs heliſeus ſan iiij. Reg.ij.
cto helie non diceret.ſpũs qͥ eſt in te du-
plex ſit in me. Qñ aũt ait iohannes bapti Johãnis. iij

ſta. Mõ enĩ ad mẽſurã dat deus ſpm̃:ð ip

ſo dei filio loquebat᷑ cui nõ eſt datꝰ ſpũs Coloſſen.ij.
ad mẽſurã:qꝛ ĩ illo ihabitat oĩs plẽitudd ⸗
diuinitatis. Neq; enĩ ſine gra ſpũſſancti ẽ· Zimot. ij.
mediatoꝛ dei ⁊ hoĩum: homo xpᷣs ieſus
Nam ⁊ ipſe dicit de ſe fuiſſe ꝓpheticũ li⸗
lud impletũ.Spũs dñi ſuꝑ me ꝓpt qð vn⸗ Luce.iiij.
xit me:euãgeliʒare pauꝑibꝰ miſit me.cað
eni eſt vnigenitꝰ equalis patri:nõ eſt gfe

ſed nature.Qð aũt in vnitate pꝑſone vni⸗
geniti aſſumpt“ eſt hõ.gre eſt non nature:

ↄfitente euãgelio atq; dicẽte. Puer aureʒ Luce.ij.
creſcebat ⁊ ↄfoꝛtabat᷑ plenus ſapia: ⁊ gra bi. 5
dei erat in illo. Ceteris aũt ad mẽſurã da ?bł.s.

tur ⁊ datus addit᷑:donec vnicuiq; ꝓ mo⸗

do ſue gfectiõis ꝓpꝛia mẽſura compleat᷑

Vñ ⁊ monet apls.Mõ plus ſaꝑe qᷓ; opoꝛ: Rhoma.xij.

tet ſaꝑe.ſed ſaꝑe ad temꝑantiaʒ :vnicuiq;

ſicut deus ptitus ẽ mẽſurã ſidei. Heq; eni j. Coꝛint.xi j/

ipſe diuidit᷑ ſpũs ſed dona ꝑ ſpm̃. MNã di⸗
uiſiones donationũ ſunt: idem aũt ſpũs.
¶ QAuod vo ait. Rogabo patrem et
aliũ naclyt⸗ abit vobis: oñdit ⁊ ſe⸗
e paclytũ. Paraclytus enĩ latie
uocatꝰ. Et dictũ eſt de xpᷣo. Aduo⸗ j. Johan.iij.

82 9

catũ habemꝰ ad pf̃em: ieſum xpᷣm iuſtum
Sic aũt mũdũ dixit nõ poſſe acciꝑe ſpiri:

tumſctm̃:ſicut etiã dictũ eſt/pꝛudẽtia car⸗ Rhoma.viij
nis inimica ẽ deo legi enĩ dei nõ eſt ſubiez⸗
cta nec eni põt:velut ſi dicamꝰ: in iuſticia
iuſta eſſe nõ põt.Mũdũ quipe ait h̊ loco

mundi ſignificans dilectoꝛeſ:que dilectio

non eſt a patre. Et ideo dilectioni huius
mundi de qua ſatagimus vt minuat᷑ ⁊ ↄſu

mat in nob ↄtraria eſt dilectio dei qͥ diffi

ditur in coꝛdibus noſtris ꝑ ſpiritũſanctu,zʒ

qui datus eſt nobis. Mudus ergo en
accipere nõ poteſt:quia non videt

euin neq; ſcit eum. Heq; eni habet in⸗
uiſibiles oculos mũdana dilectio:ꝑ quos

videri ſpũſſanctus niſi inuiſibilit᷑ non po⸗

———

teſt. T 8

Vos autem inquit cognoſcetis
eum:quia apud

vos manebit ⁊ in
vobis erit.rit in eis vt maneat:nõ ma
nebit vt ſit.Pluſ eſt enĩ eſſe alicubi:qᷓ; ma
nere.Sed ne putarẽt qð dictũ eſt apðvos
manebit/ita dictũ quẽadmodũ apud ho⸗

minem hoſpes viſibilit manere conſueuit

detur in nobis.id eſt. noſtra ↄſciẽtia.nã fa

expoſuit quid dixerit apud vos manebit:
cum adiũ xit⁊ dixit/in vobis.Ergo inuiſi⸗
biliter videtur: nec ſi nõ ſit in nobis.pᷣt eẽ
in nobis eius ſcientia. Sic enĩ a nobis vi⸗

ciem videmus alterius: noſtram videre ñ
poſſumus. Conſcientiã vo noſtrã videmꝰ
alteriuſ non videmuſ.Sed ↄſcientia nũqᷓ;

niſi in nobis:ſpũs auteʒ ſanctus poteſt eẽ

ſine nobis. Hatur quipe vt ſit ⁊ in nobis:
ſed videri ⁊ ſciri quẽadmodũ videndus⁊
ſciẽdus ẽ non pᷣt a nobis:ſi non ſit in nobis

uartug. Incipit tractatus ſeptua
Zoamnanſeſtzene De eo ꝙc dicit:
relinqua vos o

.

0
hanos venia ad

vos:vſq; ad id qð ait: Et qui dili

git me diliget a pꝛe meo:⁊ ego dili
ipſuʒ.

1

gam eum ? maiſeſtabo eiſ

5*
—.

ret qð ita eũ dñs daturꝰ fue⸗
— rit velut ꝓ ſeipſo.vt non ⁊ ip
ſe cum eo fi
Non relinqua vos orphanos:ve
niam ad vos.Oꝛphani pupilli ſunt. Il
lud eni grecum eiuſdeʒ rei nomen eſt:hoc
latinũ.mam ⁊ in pſalmo vbi legimus.pu⸗
pillo tu eris adiutoꝛ: grecus habet oꝛpha⸗
no. uis ergo nos filiuſ dei ſuo patri ad
optaucerit filios.⁊ eundẽ patrẽ nos volue

rit habere ꝑ gram/qui eius pater eſt ꝑna⸗

turam:tamẽ etiã ipſe circa nos paternũ af
fectũ quodãmodo demõſtrat.cum dicit.

Non relinquam vos oꝛphanos:veniã ad

vos.hHinc eſt qð etiam ſponſi ſilios noſ ap

onẽ ſpũſſancti ne qᷣſq; puta⸗

fuiſſet venturꝰ: adiecit atq; ait.

pellat:vbi ait. Veniet hoꝛa vt auferat᷑ ab Matthei.ix

eis ſponſus:⁊ tũc ieiunabunt ſilij ſponſi.
Quis antem ſpoſus:niſi dñs chꝛiſtus?⸗ßeD.e

inde ſequit᷑ ⁊ dicit. Adbhuc modicũ et Infra tract.

mũdus me iam non videt. Quid eĩ

lxxvj.

Tunc eum videbat mũdus:qũquidẽ mũ⸗

di noĩe vult intelligi eos de quibꝰ ſuꝑius
locutus eſt dicens de ſpũſancto quẽ mun
dus acciꝑe non poteſt:quia non videt eũ
neq; cognoſcit eum? VUidebat eum plane

mũdus carneis oculis in carne ↄſpicuum:

non aũt videbat qð in carne verbum late⸗

bat. Videbat hominẽ: non videbat deuʒ
videbat indumẽtũ:non videbat indutum

Sed quõ poſt reſurrectionẽ etiam ipſam
carnem ſuam quam non ſolum videndam
verumetiam contrectandam / ſuis voluit
demonſtrare. non ſuis ſubtrahere: foꝛ⸗
taſſe hinc intelligendũ eſt eſſe dictum/ad
huc modicũ ⁊ muũdus me iam non videt:
Uos a e. qa ego vi⸗

uo ⁊ vos viuetis Quiq eſt quia ego

.

viuo: ⁊ vos viuetis: Cur de pꝛeſenti ſe di
xit viuere.illos autem de futuro eẽ victu⸗

ros:niſi quia vitam etiam carnis vtiq; re⸗
ſurgẽtis qualis in ipſo pᷣcedebat/⁊ illiſ eſt

pollicitus ſecuturã? Et qꝛ ipſius mox fů⸗

tura erat reſurrectio.pñtis poſuit tpisver

bum ꝓpter ſigniſicandã celeritatẽ:illoꝛuʒ

aũt qm̃ ſeculi differt᷑ in finẽ̃.nõ ait viuitis
ſed viuetis.Duas ergo reſurrectiões ſuã
ſ.mox futurã ⁊ nr̃am in ſeculi fine vẽturã

duobe verbis pñtis tꝑis ⁊ futuri elegant᷑

bꝛeuiterq; ꝓmiſit: Quia ego inqᷣt viuo et
vos viuetis.qꝛ viuit iõ ⁊ nos viuemꝰ.per
hoĩem quippe moꝛs ⁊ ꝑ hoĩem reſurrectio

moꝛtuoꝝ. Sicut enĩ in adã oẽs moꝛiuntur
ita ⁊ in xpo oẽs viuiſicabũt᷑: qm̃ nemo ad
moꝛtẽ niſi ꝑ illũ.nemo ad vitã niſi ꝑxpᷣm.

j· Coꝛin. xv.

Quia noðᷣ viximꝰmoꝛtui ſumꝰ:qꝛ viuit i

ſe viuemꝰ nos.aoꝛtui ſumꝰ illi: qñ vixi⸗
mus nobis. Quia vᷣo moꝛtuus eſt ille pꝛo
nobis:⁊ ſibi viuit ⁊ nob.Quia enĩ viuit il
le:⁊ nos vtuemꝰ. Nam ſicut ꝑ nos moꝛteʒ
habere potuimꝰ:non ſic ⁊ vitam ꝑ nos ha
bere poſſumꝰ. ¶ In illo die inquit voſ

uʒ in patre

cognoſcetis:quia ego ſuʒ tre
meo ⁊ vos in me ⁊ ego in vobis.
In quo die:niſi de quo ait ⁊ vosviuetis⸗
Tunc enim erit:vt poſſimns videre quod
credimus. Mã⁊ nunc eſt ĩ nob:⁊ nosĩ illo

Sʒ h̊ nẽ credimꝰ.tũc etiã co g̊ſcemꝰqᷓuis⁊

Trac.lxxiii
WW. i

loint⸗.
zpietie⸗ .

bunis⸗

Pmmn.

5

—

Johb. Cr.

ehudi nunc credendo nouerimꝰſed tũc ↄtemplã
ij. Coꝛint.v. do noſcemꝰ. &ρdiu eni ſumus in coꝛꝑe q⸗

Ynm Sapiéetie. ix le nunc eſt. id eſt coꝛruptibili qð aggrauat

LxxVI Ca. XIIII

bus dilcipulis ⁊ eis magiſtro

i. aganimã pegrinamur a dño: . fidem enĩ am⸗ rreſpondente ieſu. etiam nos
, ſ. Johãnis.j bulamul non ꝑ ſpeciẽ.Tunc ergo . ſpeciẽ — „ tanq; cum illis diſcimus: qñ .H
6g qm̃ videbimꝰeum ſicuti eſt. Nam ſi etiam ſ⸗ anctũ euangeliũ vel legimꝰ vel audimꝰ
Dareni nunc chꝛiſt? in nobis no eſſet mon diceret Quia ergo dixerat dñs:a dhuc modicuʒ ⁊
. moꝛtuũ eſt ꝓpter peccatũ.ſpũs aſtvita ẽ bitis me: interrogauit euʒ de hocipſo iu⸗
k⸗ ꝓpter iuſticia. Quia voa nos etiã nuncin das non ille traditoꝛ eius qui ſcario/
L Johan. xv. illo ſumꝰ:ſatis oſtendit vbi dicit. Ego ſi u3 this cognoĩlatus eſt:ſed cuius ⁊ epłla in
do viuemus ea vita qua moꝛs abſe oꝛbebi? ne:qᷣd factum eſt.quia nobis ma —=
cognoſcemꝰ qꝛ ipſe in patre ⁊ nos in ibſo feſtaturus es teipſum? nõ mudo
et ipſe in nobiſ:qꝛ tunc pſcietur hocipſux Simus cuʒ ipſis tanq́; interrogates diſci⸗
qð ⁊ nũc inchoatũ eſt iam per ipſum:vt ſit puli:cõmunemq; magiſtrũ audiamꝰ ⁊ noſ
in nobis ⁊ nos in ipſo. Qui habet indt ZJugdas eni ſanctus non lmũdus nec inſe⸗
mandata mea et ſeruat ea:ille eit q ccatoꝛ dñi ſed ſectatoꝛ.cauſam queſiuit qᷓ⸗
diligit me. Qui habet in memoꝛia: ⁊ ſer⸗ re ſe nõ mũdo ſed ſuis manifeſtaturꝰ eſſʒ
uat in vita. Qui habet in ſi ermonib“: ſer⸗ ieſus:quare adhuc modicum ⁊ mũdus nõ
uat in moꝛibus: Qui habet audiẽdo:⁊ ſer videret eum.ipſi autem videręt eum. Re%
. uat faciẽdo.aut qui habet faciẽdo:⁊ ſᷣuat ſpondit ieſus ⁊ dixit ei. Si niſ
pſeuerãdo. Ipſe eſt inquit qui diligit me ligit me ſermonẽ meũ fuabit.⁊
7 Dpere eſt demöſtrãda dilectio: ne ſit in⸗ ter meuſ Diliget eum: ad eum
9 fructuoſa noiſ apellato. Et qui diligit niemus et manſione apud en facie
me mauir diliget 2Par necneiſ. mus.Qui non diligit me: ſermõeſ
diliga euz et maifeſtabo eimeipſi· meos non ſeruat. Ecce expoſita ẽ cuu
Quid eſt diligam: tanq; tunc dilectur- an ee ſuis mamfeſtatur, eſt non alie
et nũc nõ diligat? Abſit· Quõ eni nos pᷣp nis.quos mũdi noie apellat: æ ipſa ẽ cuu
ſine filio:aut ſilius ſine patre dungeeſ ſa qð hi diligãt / illi non diligant. Ipſa cã
Quõ cum inſeꝑabiliter operentk: ſepa 1 eeſt: de qua ſacer inſonat pſalmus. Judica ps.xlij:
diligunt? Sed ad hoc dixit diligã euz ꝛad me deus: T diſcerne cauſam meã de gente
quod ſequitur. æ manifeſtabo ei meitſum no ſancta. Qui eni diligũt: qꝛ diligut eli⸗
DPiligam ⁊ manifeſtabo.·id eſt.ad hoc dle gunt᷑. Qui vo nõ diligut: ſi linguis hoium j. Co. in. xiij
tni gam vt manifeſtem. Hunc eni ad hoc dic foquant᷑ ? angeloꝝ. ſft eramentũ ſonans . 1in.· xiij
fong xit vt credamꝰ ⁊ mandatũ fidei teneamꝰ. et cymbalũ tinniẽs.Et ſi habuerint ꝓphe
tunc ad hoc diliget vt videamus ⁊ ipſa vi tam ⁊ ſcierit oĩa ſacramẽta ⁊ oẽm ſclam
ſione mercedẽ ſidei capiamꝰ: quia ⁊ nos et habuerint oẽm ſidevt mõtes traãfferant
. nunc diligimus credẽdo qðò nõ videmus, nihil ſunr. Et ſi diſtribuerint oẽm ſubam
tunc autem diligimus vidẽdo qð credim ſuaʒ / ⁊ tradiderint coꝛpus ſuũvt ardeant
j nihil eis ꝓdeſt. Dilectio ſctõs diſcernit a ps.lxvij.

mũdo que facit vnanimes habitare in do
mo:in ꝗᷓ facit pater ⁊ filiꝰ mãſionẽ qui do⸗
nant ⁊ ipſam dilectionẽ:qbus donãt in fi⸗
ne etiã ipſam ſuã maifeſtationẽ. De q̃ di⸗
ſcipulus mgr̃m interrogabat:vt nõ ſolũ il
li q tũc audiebãt ꝑ os eiꝰ.ſed etiã nos per

Explicit tractatus ſeptuageſim⸗
Idnuntus. Inci tactams ſeemnge
ſunuſſextus. De eo ꝗqð ſequit᷑. Di⸗
cit er indas non ille ſcariothis. Ho
Gäegalch factum eſt quia manife⸗

ſtaturus es teipſum nobis ⁊ non

mundomw
quem aud

ene ð ait. Dermo
us qui miſit me patris.

is non eſt meus · J ei⸗

—
.
—

euãgeliũ eiꝰ h̊ noſſe poſſemus.Queſierat

enĩ ð xpᷣi maifeſtatiõe: ⁊ audiuit ð dilecti⸗
ne atq; mãſiõe.Eſt ergo qͥdã dei mãifeſta
tio interioꝛ quã ꝓꝛſus ĩpij ũ nouef̃t q bꝰði

patris ⁊ ſi pirituſſancti manifeſtatio nulla

.

B

Actuum. j.

eſt. Filij vo potuit eſſe ſed in carne: que
nec talis eſt qualis illa.nec ſemꝑ üllis ad⸗
eſſe poteſt qualucunq; ſit ſed ad modicũ
tempus:⁊ hoc ad iudiciũ non ad gaudiuʒ
ad ſupplicium non ad pꝛemiũ. ¶ Munc eſt
ergo vt intelligamꝰ q́;dtum aperire ille di⸗
gnatur quomodo dictum ſit: adhuc modi⸗
cum ⁊ mũdus me iam non videt:voſ autẽ
videbitis me. Verum eſt quidem qð poſt
paululum etiam coꝛpus ſuũ in quo pote⸗
rant eum ⁊ impij videre /oculis eoꝝ fue⸗
rat ſubtracturus:qñquidem poſt reſurre⸗

ctionem nemo eum vidit illoꝛum: ſed qͥ⸗

mõ dictum eſt teſtantibus angelis / ſic ve⸗
niet quẽadmodũwidiſtis eum euntem in
celum.nec aliud credimus qᷓ; cum in eodẽ
coꝛpoꝛe ad iudiciũ viuoꝝ ⁊ moꝛtuoꝝ eſſe

venturum: Pꝛoculdubio tunc eum vide⸗

bit mũdus.quo noie ſigniſicati ſunt a re⸗
gno eius alieni. Ac per hoc longe melius
intelligitur illud iam temp“ ſigniſicare vo
luiſſe in eo qð ait.adhuc modicum ⁊ mun
dus me iam non videt.quando in fine ſe⸗
culi auferetur ab oculis damnatoꝝ:vt illi
eum decetero videant apud quos diligẽ⸗
tes eum/facit pater atq; ipſe manſionem.
Mogdicum autem dixit:quia ⁊ id qð pꝛoli
xum videtur hoĩbus. bꝛeuiſſimũ eſt ante
oculos dei.De hoc quippe modico iſte ip⸗

ſ. Johã. ij. ſe iohannes:filioli inquit nouiſſima hoꝛa

eſt. Ne quis poꝛro exiſtimet patrem tan⸗

tummodo ⁊ filium ſine ſpũſancto apud di

lectoꝛes ſuos facere manſionẽ:recolat qð
ſuperius de ſpirituſancto dictuʒ aſt. Quẽ
mũdus non poteſt accipere.quia non vi⸗
det eum nec ſcit eum:voſ autem cognoſce

tis eum quia apud vos manebit ⁊ in vo?

erit.Ecce facit in ſanctis cum patre ⁊ filio
ſanctus etiã ſpiritus manſionẽ:intus vtiq;
tanq; deus in templo ſuo..Deus trinitas

pater ⁊ filius ⁊ ſpũſſanctus veniũt ad noſ

dum venimus ad eos. Veniũt ſubuenien
do: venimus obediendo. Veniũt illumi⸗
nando:venimus intuendo. Veniunt im⸗
plendo:venimuſ capiendo:vt ſit nobis eo
rum non extraria viſio ſed interna:⁊ in no
bis eoꝛum non tranſitoꝛia manſio ſed eter
na.Sic mundo non ſe ſilius manifeſtat
¶ Mundus enim dictus eſt hoc loco: de
quibus continuo ſubiunxit atq; ait. Qui
non diligit me:ſermões meos nõ
ſeruat.hiĩ ſunt qui patrem ⁊ filium ⁊ ſpi

patrem ad dilectoꝛes ſuos eſſe venturos:

ritumſanctũ nunq; vident. Filium autem
non vt beatiſicent᷑ ſedvt iudicẽtur/ad moa
dicum vident: Nec ipſuʒ in foꝛma dei vbi
eſt cum patre ⁊ ſpũſancto pariter inuiſibi
lis:ſed in foꝛma hominis vbi eſſe volunt
mundo patiendo ↄtemptibiliſ/iudicando
terribilis. Quod vo adiunxit z ſermo t Al.ſᷣmo
quem audiſtis non eſt meus · ſed
eius qui miſit me patriſ.nõ miremur
non paueamus.non eſt minoꝛ patre: ſed ñ
eſt niſi a patre.non eſt impar ipſo: ſednõ
eſt a ſeipſo. Neq; enĩ mentitus eſt dicẽdo ten⸗
qui non diligit me ſermones meos nõ ſer⸗ Aſr
uat. Ecce ſuos dixit eſſe ſermones. nun2⸗:âú im
quid ſibiipſe eſt contrarius.vbi rurſus di
xit:⁊ ſermo quem audiſtis non eſt meus⸗
Aut quia ſᷣm hominẽ non eſt ſuus:Et foꝛ
taſſe pꝛopter aliquam diſtinctionẽ vbi ſu⸗
os dixit pluraliter dixit.hoc eſt ſermões.
vbi autem ſermonẽ.hoc eſt verbum/non
ſuum dixit eſſe ſed patris: ſeipſuʒ intelli⸗
gi voluit. In pꝛincipio enĩ erat verbum: ⁊æ Johannis.ſ.
verbum erat apud deum:⁊ deus erat ver⸗

bum. Mon itaq; ſuũ ſed patris eſt verbſum a.
quomodo nec ſua imago ſed pfr̃is eſt: nec
ſuus filius idem ipſe ſed patris. Hecte ig häſio

tur tribuit auctoꝛi quicquid fecit equalis
a quo habet hocipſum qs illi eſt indifferẽ H
ter equalis. è “
ſextug. Incipit tractatus ſeptuage inh
ſimuſſeptimug. De eo ꝗð ſequitur 4
Hec locutus ſum vobis apð vos
manens:vſq; ad id qð ait. Dacem
meam do vobis:non quomõ mu/ un ,
dus dat ego do vobis. , 8
pꝛecedẽti
lectione ſancti euangelij quã A
ſequitur iſta q̃ modo recita⸗
eſt: dũñs ieſus dixerat ſe et

4

— —

— rFrrr r⸗

et apud eos manſionẽ eſſe facturos. Jam
v027 ſuꝑiꝰ dixerat de ſpũſancto: Uos au
tem cognoſcetis eũ:qꝛ apud vos manebit
et in vobis erit. Vñ intelleximꝰ in ſanctis
tanq; in templo ſuo ſimul manere trinita⸗
teʒ deũ. Nüũc aũt dicit. Hec locutꝰſuʒ
vobis:apud vos manẽs.Illa itaq;
mãſio alia ẽ quã ꝓmiſit futuraʒ: Hvᷣo alia
quam pꝛeſemtem eſſe teſtatur. Illa ſpiri⸗

E2=
—W

—

tualis eſt atq; intrinſecus mẽtibus reddi⸗

ur:hec coꝛpoꝛalis foꝛinſecus oculis atq;
auribus exhibet?᷑. Illa in erernũ beatiſicat
liberatos:hec in tempoꝛeviſitat liberãdoſ

cedit: ᷣm hanc it ⁊ redit.hec inquit locu⸗
tus ſum vobis:apud vos manens:vtiq; pᷣ⸗
ſentia coꝛꝑali qua cum illisviſibilis loque

rituſſanctus quem mittet pater in
nomine meoulle vos docebit om⸗
Ar. ſugge⸗ nia ⁊ comemorabit vobis omnia
ret. quecnqʒ dixero vobis. Nunqd naʒ
diecit filius ⁊ docet ſpũſſanctuſ:vt dicente
flilioverba capiamus.docente autem ſpũ⸗
ſancto eadem verba intelligamus: Quaſi

Ai

)
dicat filius ſine ſpirituſancto/ aut ſpirituſ
ſanctus doceat ſine filio. aut vo non ⁊ fili
us doceat.⁊ ſpũſſanctus dicat:Et cum de
us aliquid dicit⁊ docet.trinitaſ ipſa dicat
hannsf et doceat: Sed quoniã trinitas eſt.opoꝛ⸗
ohene tebat eius ſingulas inſinuare ꝑſonas:eãq;
D 5. ij. 108 diſtincte audire inſeꝑabiliter intelli⸗
” ps.· ij· gere. Audi patrem dicentẽ vbi legis. DPñſ
NZohãnis. vj dixit ad me ſilius meus es tu. Audi ⁊ do⸗
S0bans. vj centem vbi legis. Omis qui audiuit a pa
ne ⁊ didicit: venit ad me. Filiũ vo dicen⸗
tem modo audiſti. De ſe quippe ait. QAue⸗
.cunq; dixero vobis. Quem ⁊ ſi docentem
Mat. xxiij. vis noſſe:magiſtrũ recole. Vnꝰẽ inqͥᷣt ma
llſter veſter chꝛiſtus. Spiritũ poꝛro ſan⸗
. ctum quem modo audiſti docentẽ vbi di⸗
ctum eſt/ipſe vos docebit omnia:audi eti
n am dicentem. vbi legis in actibꝰ apoſtolo
. Actuum.x. loꝛum beato petro dixiſſe ſpiritũ anctuʒ:
. vade cum illis:quia ego miſi eos. Omnis
igitur⁊ dicit ⁊ docet trinitas.Sed niſi eti⸗
aun ſingillatim cõmendaret᷑:eam nullo mo
,4 do humana caꝑe vtcũq; poſſit infirmitas
35 Cum ergo oĩno ſit inſeꝑabilis.nunq; trini
⸗ tas eſſe ſciretur:ſi ſemper inſe ꝑabilit᷑ dice
1 retur. Nam ⁊ cum dicimus patrẽ ⁊ filium⁊
ſpiritũſanctũ:non eos vtiq; dicimꝰ ſimul.
. B cum ipſi non poſſint eſſe niſi Ennris
vo addidit cõmemoꝛabit vob:intelligere
ſt debemus etiam.qð iubemur non obliuiſci
1 ſaluberrimos monitus ad gratiam perti-
7 nere:quã nob cõmemoꝛat ſpiritus. Pa⸗
. cem inquit relinquovobis:pacè mnne
4 um do vobis. Hoc autem eſt as legi⸗
mus apud pꝛophetam: pacem ſuper pacẽ

. Tract. LxxVII Ca. XIIII

batur. Paraclytus autem inquit ſpi-

Pacem nobis relinquit iturus:pacem ſu⸗
am nobis dabit in ſine venturus. Pacem
nobis relinquit in hoc ſeculo: pacem ſuaʒ

S In ſirten tliberadot nobis dabit in futuro ſeculo. Pacem nobᷣ
Scyõm illam dñs a ſuis dilectoꝛibus nõ re⸗

relinquit.in qua manẽetes hoſtem vincimꝰ
pacem ſuam nobis dabit quando ſine ho⸗

ſte regnabimꝰ. Pacem relinquit nobis vt
etiam hic inuicem diligamꝰ: pacem ſuam

nobis dabit vbi nunq; diſſentire poſſimus

arem relinquit nobis ne de occultis no

ris inuicẽm iudicemꝰ cum in hoc ſumus

nifeſtabit cogitatiões coꝛdis.⁊ tunc laus

erit vnicuiq; a deo. In illo tamen atq; ab

illo nobis eſt pax: ſiue quã nobis relinqͥt
iturus ad patrẽ:ſiue quã nobis dabitr nos
ꝑducturus ad patrem. Quid auteʒ nobis
relinquit aſcendens a nobis:niſi ſeipſum
dum non recedit a nobis? Ipſe eſt enim Ephe. ij.
pax noſtra:qui fecit vtraq; vnũ. Pax er⸗ Johãnis.ij

go ipſe nobis eſt.⁊ cum credimus quia eſt

et cum videmꝰ eum ſicuti eſt. Si eni qdiu ij. Coꝛint.v.

ſumus in coꝛpoꝛe coꝛruptibili qð aggra⸗ Sapiẽtie.ix
uat animam.cum per fidem ambulamꝰnõ
per ſpẽm/non deſerit peginãtes a ſe: qᷓ;to
magis cum ad ipſam ſpeciem venerimus
nos implebit ex ſe.·Sed quid eſt qð vbi C
ait/pacem relin quo vobis:nõ addidit me

am:vbi vo ait:pacem do vobis.ibi dixit

meam? Utrum ſubaudiendũ eſt meam ⁊=

vbi dictum nõ eſt:quia poſtea dictum eſt:

poteſt referri ad vtrũq; etiam qð ſemel di
crum eſt? An foꝛte ⁊ hic aliquid latet qð
petendũ eſt et querendũ:⁊ ad quod pul⸗
ſantibus aperiendũ?: Quid ſi enim pacem
ſuam eam voluit intelligi:qualẽ habet ip
ſe? Pax vᷣo iſta quam nobis relinquit in

hoc ſeculo/noſtra eſt potius dicenda qᷓ; ip

ſius. Illi quippe nibil repugnat in ſeipſo:

qui nullum habet oĩno peccatũ Hos au⸗

tem talem pacem nũc habemus:in qua ad
huc dicamus.dimitte nobis debita noſtra Ratthei. r
Eſt ergo nobis pax aliqua.quoniam con⸗ Matthei. v
delectamur legi dei ſᷣm interioꝛẽ homineʒ Rhoma:vij
ſed nõ eſt plena:quia videmꝰ aliam legeʒ
in membꝛis noſtris repugnantẽ legi men⸗
tis noſtre. IJtemq; int noſipſos eſt pax no⸗
bis:qua inuicem nobis credimus qð inui
cem diligamus.Sed nec ipſa plena eſt: q?
cogitationes coꝛdis noſtri inuicem nõ vi⸗
demꝰ:⁊ quedã de nob q̃ nõ ſunt ĩ nob.vł
i meliꝰ inuicem. vel ĩ deterius opinamur.

Joh. CTract. CXxvIII Ca. II

me eſt. hinc ergo turbari ⁊ foꝛmidare po
terat coꝛ uloꝝ qð ibat ab eis q;uis ventu⸗
rus ad eos:ne foꝛſitan gregem lupus h̊B in⸗

Itaqʒ iſta etiã ſi ab illo nob relicta ẽ: pax
nr̃a ẽ. Niſi ei ab illo: ñ haberemꝰ⁊ talẽ: ſz
ipſe non habet talem. Si tenuerimꝰ vſq; i

finem qualeʒ accepimus:qlem habʒ habe
bimus. vbi nihil nobis repugnet ex nobis
et nihil noſ inuicẽ lateat in coꝛdibꝰ noſtriſ/

teruallo inuaderet paſtoꝛiſ abſentia. Sed
a quibus homo abſcedebat: deus non re⸗

cedebat. et idem ipſe chꝛiſtus homo et

Mec ignoꝛo iſta dñi verba etiam ſic acci⸗ deus. Ergo ⁊ ibat per id qð homo erat:
pi poſſe:vt eiuſdem dũñi ſententie repeti⸗ er manebat per id quod deus erat. Ibat D
tio videatur. Pacem relinquo vobis: per id quod vno loco erat: manebat ꝑid
pacem meam do vobis:vt qð dixerat pa⸗ quod vbiq; erat. Cur itaq; turbaret᷑ ⁊ foꝛ⸗
cem.hoc repetiuit dicẽs.do vobis. Vt vo midaret coꝛ:quando ita deſerebat oculos
let quiſq; accipiat:me tamẽ delectat.Cre⸗ vt non deſcreret coꝛ? uis deus etiaʒ q
do ⁊ vos fratres mei dilectiſſimi ſic tenere nullo continetur loco diſcedat ab eoꝝ coꝛ
iſtam pacem vbi aduſariũ ↄcoꝛditer vin⸗ dibus qui eum relinquũt moꝛibus nõ pe⸗
cimus:vt deſideremꝰ pacem vbi aduerſa-⸗ dibus: ⁊ veniat ad eos qui conuertunt᷑ ad
rium non habebimꝰ Quod vo dñs adiun- eum non facie ſed fide: æ acccdunt ad euʒ S”
xit atq; ait. Ion quomodo muüdus maente non carne. Eit autem intelligerent
dat ego do vobis: Quid eſt aliud ni⸗ Sm id quod homo erat eü dixiſſe: vado et 99
ĩ non quõ homines dant qui diligunt mũ vemo ad vos:adiecit atq; ait. Di Ddilige ll,e
dum ita do vobis: Qui ꝓpterea dant ſihi retis me gauderetis vtiqʒ quia ad
pacem vt ſine moleſtia litium atq; belloꝛu pgtremvado: quia pater maiorme f
non deo ſed amico ſuo mũdo perfruãtur. eſt. Per quod e go ſilius non eſt equalis .
et quando iuſtis dant pacem:vt nõ eos ꝑ⸗ patri.per hoc iturus erat ad patreʒ:a quo
fequant᷑:pax non poteſt eſſe vera.vbi nõ venturus eſt viuos ⁊ moꝛtuos iudicare.
eſt vera coꝛdia:quia diſiũcta ſunt coꝛla Mer iliud autem in quo cqualiſ eſt gignẽ 4
Quõ enĩ conſoꝛs dicitur qui ſoꝛtem iun- ti vnigeuitus nunq; recedit a patre: ſʒ cuʒ
git:ita ille concoꝛs dicendus eſt qui coꝛ- illo eſt vbiq; totꝰpari dĩnitate quaʒ nullꝰ
da iungit. Mos chariſſimi quibus chꝛi⸗ continet locus. Cum enim in foꝛma dei eſ I ”
ſtus pacem relinquit ⁊ pacem ſuam nobis ſet ſicut apoſtolus loquitur: non rapinam Philippẽ iſj.
dat non ſicut mũdus ſed ſicut ille ꝑ quem arbitratus eſt eſſe equalis deo · Quomo⸗
factus eſt mũdus:vt ↄcoꝛdes ſimus.iũga do enim rapina poſſit eſſe natura: que nõ e
mus inuicem coꝛda:⁊ coꝛ vuũ ſurſum ha⸗ erat vſurpata ſed nata.Semetipſum autẽ Lie
beamus.ne coꝛrumpatur in tera. exinaniuit:foꝛmam ſerui accipiens.nõ er⸗
Explicit tractatus ſeptuageſunꝰ goanittenn illam. ſed Nccibieneiſtam: co
ſeptimus. Incipit tractatꝰ ſeptua modo ſe exinaniens quo ic nino; aſpate
nſoetauus Oe eo 48 dict 15 ban habud varrem manebar. Loꝛma g⸗ R
turbeiurcor veſtrum nech formi⸗· Aſelacceſſit n Mama del ereſſit. loee
ea din vebien ieeſt aſſumpta: non illa conſumpta. Pꝛopt·
det.⸗Audutise D dlel Pol v hanc dicit: pater maioꝛ me eſt: ꝓpter illazʒ Johanis. x.
do ⁊ venio ad vos ſi diligeretis vo / ego ⁊ pater vnũ ſumus.i Moc atten⸗ B
me gauderetis vtiq; quia vado ad datr arrianus. hac attentionè ſit ſanꝰ: ne
patrem quia pater maior me eſt. ontentione ſit vanus. aut qõ eſt peius in⸗
T E cepunꝰ fra ſanus. Hec eſt enim foꝛma ſerui:ĩ qua dei
MCE—Senn ſilius minoꝛ eſt non patre ſolo ſed eri ſpi
tres verba dñi dicẽtis ad di⸗ rituſancto:neq; id tantum ſed etiã ſeipſo: ſ
ſcipulos ſuos. on turbe Quia ideʒz ipfe ĩ foꝛma dei maioꝛ eſt ſeipſo
uurcor veſtrũ neqʒ; ſor-· Mecy enim homo cheiſtus non dicitur ill iſen
miget. Audiſtis quia ego dixt vo- weruir ampellam. Mam guld aliuc confe⸗ ſerau
bis: vado Venio ag vos. Si dili mur cum dicimus credere nos vnigenituʒ neaſ
geretis me gauderetis vtiqʒ quia dei filium: qui ſub pontio pilato cruciſixꝰ
vado ad patrem:quia pater maior eſt ⁊ ſepultus? Et quid eius niſi caro ſe⸗

in⸗
ed
re⸗

u:

id
N⸗

5
.

dimus in dei filium qui ſepultus eſt: ꝓfe⸗
cto filium dei dicimus ⁊ carnem que ſola
ſepulta eſt. Ipſe ergo chꝛiſtus filiꝰ dei eqᷓ

lis patri ĩ foꝛma dei:quia ſemetipſuʒ exi⸗
nauit non foꝛmam dei amittẽs ſed foꝛmã

ſerui accipiens/maioꝛ eſt ⁊ ſeipſo:qꝛ ma⸗

ioꝛ eſt foꝛma dei que amiſſa non eſt q; ſer⸗

ui que accepta eſt. Quid itaqʒ mirum vł

quid indignũ.ſi ſᷣm hanc foꝛmam ſerui lo⸗

quens ait dei filius/pater maioꝛ me eſt:et

ym dei foꝛmã loquens:ait idemipſe dei ſfi
lius.ego ⁊ pater vnũ ſumus? Vnũ ſunt ei
ſ̃m id quod deus erat verbuʒ: ⁊ maioꝛ eſt

pater ᷣm id quod verbum caro factum ẽ.

Dicam etiã:qð arriani ⁊ eunominiam ne⸗
gare non poſſunt.Scõoõm hanc foꝛmẽ ſerui

puer chꝛiſtus etiam parentibꝰ ſuis minoꝛ

erat:qñ paruus maioꝛibus ſicut ſcriptũ ẽ
ſubditus erat. Quid igitur heretice cum

chꝛiſt? deus ſit T homo loquitur vt homo
etiam calũniaris deo? Ille in ſe naturam

cõmendat humanam:tu in illo audes de⸗
foꝛmar e diuinã? Infideł/ingrate:ideo ne

tu minuis eum qui fecit te.quia dicit ille
quid factus ſit ꝓpter te?: Equalis enĩ pa⸗

tri ſilius per quem factus eſt homo:vt mi

noꝛ eſſet patre factus eſt homo:quod niſi
fieret quid eſſet homo? Dicat plane dũs
magiſter noſter. Si diligeretis me.gaude
retis vtiq; quia vado ad patrem: quia pa

Cter maioꝛ me eſt. ¶ Cum diſcipulis audia

mus verba doctoꝛis:non cum alienis ſeq̃⸗

mur aſtutiam deceptoꝛis. Agnoſcamꝰ ge⸗

minam ſubſtantiã chꝛiſti:diuinam. ſ.qua

deus. Sicut enim vnus eſt homo aĩia ratio

equaliſ eſt patri.humanã qua maioꝛ ẽ pat᷑
Vtrunqꝙ; autem ſimul non duo ſed vnus
eſt chꝛiſtus:ne ſit quaternitas non trinitaſ

nalis ⁊ caro/ſic vnus chꝛiſtus deus ⁊ ho⸗
mo. Ac per hoc chꝛiſtus eſt deus:aĩa rati
onalis ⁊ caro.Chꝛiſtũ in his oĩbus: chꝛi⸗
ſtum in ſingulis confitemur. Quis eſt er⸗
go per quem factus eſt mũdus?: Chꝛiſtus
ieſus:ſed in foꝛma dei.Quis eſt ſub pon⸗
tio pilato cruciſixus?:Chꝛiſtꝰ ieſus.ſed in

iij.ſent.diſ. foꝛma ſerui: Idem de ſingulis quibꝰ ho⸗

xxij.hic que mo conſtat.Quis non eſt derelictus in in

rit᷑ in medio

ferno?: Chꝛiſtꝰ ieſus:ſed in aĩa ſola.Quis
reſurrecturus triduo iacuit in ſepulchꝛõ?
Chꝛiſtꝰ ieſus:ſed in carne ſola.Dicitur er
go ⁊ in his ſingulis chꝛiſtus. Verum h om

LXXIX Nag.

pulta eſt ſine anima: Ac per hoc cum croe⸗

nunc dixi vobis priuſq; f.
factũ fuerit credatis: vſq; adi

nia non duo vel tres / ſ. ed vnus eſt chꝛiſt.

XIIII

— —

—

Igeo ergo dixit Si dilgeretis me gaude-⸗

retis vtiq; quia vado ad patrem: quia na

ture humane gratulãdũ eſt. eo qð ſic aſſũ

pta eſt a verbo vnigenito vt imoꝛtalis cõ
ſtitueret᷑ in celo:atq; ita fieret terra ſubli⸗
mis/vt incoꝛruptibił puluis ſederet ad de

xteram patris.oc enim modo ſe iturum

dixit ad patrẽ. Nam ꝓfecto ad illum ibat

qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eũ
et recedere a nobis. mutare atq; imoꝛtale
ſacere qð moꝛtale ſuſcepit ex nobis:⁊ le⸗

uare in celum per quod ſuit in terra ꝓ no

bis: Quis nõ dehinc gaudeat:qui ſic dili⸗

git chꝛiſtum. vt ⁊ ſuam naturam iam imoꝛ
tale m gratuletur in chꝛiſto.atq; id ſe ſpe⸗

ret futurũ eſſe per dñm chꝛiſtũ.qui cũ po⸗

omnia ſecula ſeculoꝝ Amen.

☛eͤ

¶Explicit tractatus ſeptuageſunꝰ
octauus. Incipit tractatus ſeptua

geſimuſnonus. De eo ꝗð dicit. Et

ait. Et ſicut madatũ dedit mihipa

ter ſic facio . Surgite eamus binc.

. —

xerat diſcipulis ſuis. Si dili⸗
geretis me. gauderetis vtiq;

quia vado ad patrem: quia pat maioꝛ me
eſt. Qð ex foꝛma ſerui eum dixiſſe non ex

uatoꝛ noſter ieſus chꝛiſtꝰ: di

foꝛma dei in qua equalis eſt patri/nouit fi

des que religioſis eſt meutibus fixa:nõ ca

lumnioſis ⁊ dementibꝰ ficta. Deinde ſub⸗

iunxit.Et nunce dixi vobis priuſq; fi

gt:vt cum factum fuerit credatis.

— —

Quid eſt hoc :cũ magis homo credere de

quod videtur: Scm illam eiuſdẽ domini

ſententiã quãdo diſcipulũ arguit dicens.

quia vidiſti me credidiſti:beati qui nõ vi⸗
dent ⁊ credunt?: Et neſcio:vtꝝ credè dicẽ
dus eſt quiſq; quod videt. Naʒ ipſa fides

in epla que ſenbitur ad hebꝛeos:ita ẽ de⸗
finita. Eſt aũt fides ſperãdarũ ſubſtantia

et giunctio rerum que non viden Qua⸗

3

beat anteõᷓ ſiat id quod credendũ ẽ? hec iij.
eſt enĩ laus fidei:ſi quod creditur non vi⸗ xxiiij. c.j.
detur: Ham quid magnũ eſt ſi id creditur

ſent᷑. diſ.

Johãnis. xx

Hehꝛe. xj.
ꝓpter ſi ſides eſt reruʒ que creduntur: ea⸗

Joh. Tract. LXXIX Ca. XIII 2
demq; fides earum reꝝ ẽ que non viden- vſqʒ ad inſimã terram creatoꝛi eſt ſubditꝰ
tur:quid ſibi vult qð dñs ait.⁊ nũc dixivo non deſertoꝛi.redemptoꝛi non interẽpto⸗
bis pꝛiuſq; fiat vt cum factũ fuerit creda rni:liberatoꝛ non captiuatoꝛi:doctoꝛi non
tis? Monne potius dicendũ fuit.⁊ nũc di deceptoꝛi.Quẽadmodũ autem ſit intelli cnd
xi vobis pꝛiuſq; ſiat vt credatis: qð cũ fa⸗ gendus pꝛinceps mũdi diabolus:euiden⸗ .
ctum fuerit videatis: Ham⁊ ille cui dict tius aperuit paulus apoſtolus. Qui cũ di Epheb. vj
ceyſt: quia vidiſti credidiſti: non hoc credi⸗ xiſſet/non eſt nobis colluctatio aduerſus pher. vj.
dit quod vidit.ſed aliud vidit aliud cre⸗ carnem ⁊ ſanguinẽ.id eſt.aduerſus homi⸗
didit. Vidit enĩ hominẽ: credidit deum. nes:ſubiecit atqʒ ait.ſed aduerſus pꝛinci⸗ R Linoßf
Cernebat quippe atq; tangebat carnem vi pes ⁊ poteſtates ⁊ rectoꝛes mũdi tenebꝛa “
uentem quam viderat moꝛientẽ: æ cede⸗ rum harum. Sequenti eni verbo expoſuit
bar deum in carne ipſa latentem. Crede⸗ quid dixiſſet mũdi.cum ſi ubieciftenebea
bat ergo mente quod non videbat: ꝑ hoc rum harum:ne quiſq; mũ di noĩe intellige
qð ſenſibus coꝛꝑibus apparebat. Sed ⁊ ſi ret vniuerſam creaturã: cuius nullo mo⸗
dicuatur credi que vidẽt᷑.ſicut dicit vnuſ do ſunt rectoꝛes angeli deſertoꝛes.Tene
quiſq; oculis ſuis ſe credidiſſe.non tamẽ bꝛarum inquit harum:id eſt.mũdi iſtius
ipſa eſt que in nobis edificat᷑ fides:ſed ex amatoꝝ.Ex quibus tamen electi ſunt nõ
rebus que vident᷑ agitur in nobis.vt ea per ſuũ meritum.ſed per dei gratiam: qſug·
credantur que nonvident᷑.Quocirca dile bus dicit. FTuiſtis enim aliqñ tenebꝛe:nũc Epheb. v.
ctiſſimi vnde nunc mihi ſermo eſt qð dñs autem lux in dño.Omnes eni fuerunt ſub ie i
ait. ⁊ nũc dixi vobis pꝛiuſq; fiat vt cum fa rectoꝛibus tenebꝛarũ harum.id eſt.homi⸗ ſhins⸗
ctum fuerit credatis:illud vtiq; dicit/cum nũ impioꝝ tanq; tenebꝛe ſub tenebꝛis:ſed Pel.
factum fuerit.qð eum viſuri erant pꝰmoꝛ⸗ gratias deo qui eruit nos / ſicut dicit ideʒ R r F.
tem viuentem ⁊ ad patrẽ aſcendẽtẽ. Quo apoſtolus. de poteſtate tenebꝛarum: 1 trã Coloſſen. j. enti
viſo illud fuerant credituri: qð ipſe eſſet ſtulit in regnũ filij charitatis ſue. In quo 4 Eſi
chꝛiſtus filius dei viui:qui potuit hoc fa-⸗ pꝛinceps huius mũdi/hoc eſt tenebꝛarum Se⸗
cere cum pᷣdixiſſet.⁊ pᷣdicere anteq; face⸗ harum/non habebat quicqᷓ;:quia neqʒ cũ
ret. Creditur autem hoc non fide noua ſʒ peccato deus venerat.nec eius carnem de
aucta:aut certe cum moꝛtuus eſſet defe⸗ peccati ꝓpagine vᷣgo pepererat.Et tanqᷓ;
cta.cum reſurrexiſſet refecta. Neq; enĩi eũ ei diceret᷑.cur ergo moꝛeris ſi non habes
dei filium non ⁊ ante credebãt:ſed cum in peccatum cui debeatur moꝛtis ſuppliciuʒ:
illo factum eſſet qð ante pᷣdixit. ſides illa continuo ſubiecit. Sed vt cognoſcat
que tũc qũñ illis lagucharf Raruo an müus quia diligo he atrem.r ſicut
Porerer pene ſan lar keuirin mangatum dedit mipi pater ſicfa⸗
E Deinde quod dicit Jam no multalo do Gurgite cam⸗ pic. Siſebes eni
quar vobil cum. Uen t enim prin/ diſcũ bẽtibꝰloq̃bat᷑. Eamꝰaũt dixit:qͥ.niſi Panpii
ceps mudi huius· Quis niſi diabolus ad illũ locũvñ fuerat tradẽduſ ad moꝛtẽ. hini
tin me non habet quicq;: nullum qui nullum habebat meritum moꝛtis: ſel
oĩno ſcilicet peccatũ.Sic eni oſtendit nõ habebat vt moꝛeret᷑ mandatũ pf̃is:Tãqᷓ; põ.lxviij.
creaturarũ ſed peccatoꝝ pꝛincipẽ diabo⸗ ille de quo pꝛedictuʒ erat.que non rapui Lorihkii.
lum:quos nũc noĩe mũdi huius apellat. tunc exoluebam.moꝛtem ſine debito ſolu
Et quotiẽſcũq; mũdi nomen ĩ mala ſigni⸗ turus:⁊ nos a moꝛte debita redempturus thinee
ficatione ponitur:non oſtendit niſi mundi Rapuerat autẽ adam peccatum. quando ino
iſtius amatoꝛes.De quibus alibi ſcriptuʒ manũ in arboꝛẽ pꝛeſumptione deceptꝰ ex ung,
Jacobi.iiij eſt. Quicũq; voluerit amicꝰ eſſe ſeculi hbu tengdit:vt incõmunicabile nomẽ inconceſ⸗
ius:inimicus dei conſtituetur. Abſit ergo ſe diuinitatis inuaderet.quã ſilio dei na⸗
vt ſic intelligat᷑ diabolus pꝛinceps mũdi. tura contulerat non rapina.
tanq; gerat vniuerſi wdi id eſt. celi 1 ter (SErxrplicit tractatus ſeptuageſimꝰ
re atqʒ oĩum que in eis ſunt pꝛincipatuʒ. ſte Tciiegrareag rer. S
de aualt mũdo dictum eſt cum de chꝛiſto E eg den S. nage
verbo ſermo eſſet.⁊ mũdus per eum factꝰ lum He eo quod dicit · Ego ſum
eſt. VUniuerſus itaqʒ mũduſ a ſũmis celis vitis vera ⁊ pater meus agricola ẽ

X

. H vſaz ad id quod ait. Ja vos mũdi
n tis ꝓpter ſermonem quem locu⸗
tus ſum vobis. 5 =
ſus Sbetſ. gelicus frẽs vbi ſe dicit domi
⸗ nus vitem ⁊ diſcipulos ſuos
ccG opͦpalqmites:ſᷣm hoc dicit qð eſt
doa 1Timoth. ij caput eccleſie.nos quoq; mẽbꝛa eius:me⸗
nit diatoꝛ dei ⁊ hominum homo chꝛiſtus ie⸗
ſus. Vniꝰquipe nature ſunt vitis ⁊ pal⸗
ge mites. Pꝛopter quod cum eſſet deus cuiꝰ
o⸗ nature non ſumus:factus eſt homo/vt ĩ il⸗
ne lo eſſet vitis humana natura: cuius ⁊ nos
1s hoĩes palmites eſſe poſſimus? uid ergo
eſt. Ego ſum vitis vera. Nunquid vt
ni adderet vera.hoc ad eam vitẽ retulit:vn⸗
ic Ephef, de iſta ſimilitudo tranſlata eſt? Sic enĩ di
b Eſaie.liiÿ. lur vitis p ſimilitudinẽ non per ꝓpꝛieta
i Bohbamo.j. tein: quẽadmodũ dicitur ouiſagnus. leo.
eu 0 nis. J. petra. lapis angulane æ cetera huiuſmodi
A oc v· que magis ipſa ſunt vera: ex quibꝰ ducũ⸗
ugit cr. j. tur iſte ſimilitudines non ꝓpꝛietates. Sʒ
l I· Koꝛint. j. cũ dicit/ego ſum vitis vera: ab illa ſevtiq;
Elaie. v. diſcernit cui dicitur. Quõ ↄuerſa es i ama
ritudinẽ vitis aliene? Nam quo pacto eſt
6 vitis vera que expectata ẽ vt faceret vuõẽ
. fecit autem ſpinas? Ego ſum inquit vitis
vera: ⁊ pater meus ae ila ⸗ Dm. L
nem palmitem i me nõ ferente fru/
ctum tollet eum: omnem qui fert
fructum purgabit eum. vt fructum
plus afferat.unqᷣd vnũ ſunt a ricola
. et vitis. Scðm hoc ergo vitis chꝛiſtus:ſᷣm
. Johan. xiiij qð ait/pater maioꝛ me eſt. Scom autem id
BSohãnis. x. quod ait/ego ⁊ pater vnũ ſumꝰ⁊ ipſe agri
cola eſt: nec talis quales ſunt qui extrinſe
hr , —LQus opando exhibent miniſteriũ: ſed talis
ij. Coꝛint. iij. vt det etiam intrinſecus incremeniũ. Naʒ
uu neq; qui plãtat eſt aliquid:neq; qui rigat:
Johãnis. x. ſed qui incrementũ dat deus. Sʒ vtiq; de
5 3 ohanms. us eſt chꝛiſtus:quia deus eratverbũ. Vn
. de ipſe ⁊ pater vnũ ſunt:⁊ ſi verbum caro
. factum eſt quod non erat.i:manet qð erat.
3, Deniq; cum de patre tanq; de agricola di
. xiſſet/quod infructuoſos palmites tollat/
fructuoſos autem purget vt plus afferant
9 fructum:continuo etiam ſeipſum mũdato
. rem palmitũ oſtendẽs.iam vos inquit
mũdi eſtis ppter ſermonem queʒ

locutus ſum vobis. Ecce ⁊ ipſe miu⸗

datoꝛ eſt palmitum/quod eſt agricole nõ
vitis o fficiũ.qui etiam palmites oꝑanios
ſuos fecit.Nam ⁊ ſi non dant incrementũ
impediunt tamen aliqð adiumentũ. SeeuUu0ld
non de ſuo.quia ſine me inquit nihil pote Johanis.xy
ſtis facere. Audi etiam ipſos confitentes. vbi.S.
Quid autem eſt apollo? Quid autẽ pau⸗
lus? Miniſtri ꝑ qͥs credidiſtis: ⁊ vnicuic
ſicut dñs dedit: Ego plantaui. apollo ri⸗
gauit.Et hoc ergo ſicut vnicuiq; dñs de⸗

dit. Mon itaq; de ſuo. Jam vo qð ſequit᷑.
ſed deus incrementũ dedit. non per illos

ſed per ſeipſum facit.E xcedit hoc huma⸗
nam humilitatẽ.excedit angelicã ſublimi⸗
tatem:nec oĩno pertinet niſi ad agricolaʒ
trinitatẽ. ¶ Jam vos mũdi eſtis:mũ di.ſ. B
atq; mũdandi. MNeq; enĩ niſi mũdi eſſent:
fructum ferre potuiſſent. Et tamen om⸗

nem qui fert fructum purgat agricola: vt

fructum plus afferat. Fert fructum qꝛ mũ

dus eſt: atq; vt plus afferat purgat᷑ adhuc

Quis eniĩ eſt in hac vita ſic mũdus:vt non

ſit magis magiſq; mũdandus?: Vbi ſi dixe

rimus quia peccatũ non habemꝰ/noſipſoſ Johan **
ſeducimus:⁊ veritas in nobis non eſt.Si
autem confeſſi fuerimus peccata nr̃a:fide
lis eſt ⁊ iuſtus qui dimittet nobis peccata
et mũdet nos ab omni iniqtate. M.undet
itaq; mũdos hoc eſt fructuoſos:vt tanto
ſint fructuoſioꝛes.qᷓ;to fuerint mũdioꝛes.
Jam vos mũ di eſtis:ꝓpter verbum qð lo
cutus ſum vobis. Quare ñ ait/mũdi eſtis ð jſe.di.iiij
ꝓpter baptiſmũ quo loti eſtis.ſed ait/⸗ illud circa ſi
pter verbum qð locutus ſum vobis:niſi qꝛ nem.,.2

et in aqua verbum mũdat. Detrahe ver⸗ j.q.j.Retia
bum: ⁊ quid eſt aqua niſi aqua? Accedit he.

verbum ad elementẽ ⁊ fit ſacramentũ/eti Et.iiij.ſent.
am ipſum tanq; viſibile getbun Sõ diſ. lij. c. j.
hoc vtiq; dixerat: qñ pedes diſcipulis la⸗ Jopan ri .
nit. Qu lorot nõ indiget niſi vr pedes la⸗ Joban.xii
uet:ſed ẽ mũdus totꝰ. Vñ iſta tanta viriꝰ
aque vt coꝛpus tangat ⁊ coꝛ abluat:niſi fa
ciente verbo? Non quia dicit᷑: ſed qꝛ cre⸗
ditur. NMam ⁊ in ipſo verbo/ aliud eſt ſonꝰ
tranſiens:aliud virtus manẽs. hoc ẽ ver
bum ſidei qð pᷣdicamꝰ ait apłs: qꝛ ſi ↄfef⸗
ſus fuenis ĩ oꝛe tuo qꝛ dũñs eſt ieſus.⁊ cre⸗
dideris in coꝛde tuo qꝛ deus illum ſuſcita
uit a moꝛtuis:ſaluus eris.Coꝛde eni cre⸗ Rhomañ̃.x.
ditur ad iuſticiam:oꝛe autem confeſſio ſit
ad ſalutem. Vnde in actibus aplłoꝝ legi- Actuum.xv

mus. Fide mũdans coꝛda eoꝛum. Et ĩ epi
3 h

ſtola ſua beatus petrus: ſic vos inqt ba⸗

4
4

1. Petr. iij. ſte eatus p be gna gr̃e cõmẽdatio frẽs mei.coꝛda inſtru⸗
ptiſma ſaluos facit non carnis depoſitio it hũiliũ:oꝛa obſtruit ſuppoꝝ. Ecce ſi cui cechiepy
ſoꝛdium:ſed cõſciẽtie bone interrogatio. audent reſpondeãt:qui ignoꝛãtes dei iu⸗ D
hoc eſt verbum ſidei quod pꝛedicamus: ſticiam ⁊ ſuam volentes conſtituere: iuſtli
Aaqguo ſine dubio vt mũ dare poſſit conſecnra ce dei non ſunt ſubiecti.Ecce cui rũdeant Rhomañ.x.
tur ⁊ baptiſmus. Chꝛiſtus quippe nobiſcd ſibi placentes: ⁊ ad bona opera facienda
vitis:cum parre agricola.dilexit eccleſiä: deum ſibi neceſſariũ non putantes. HNon⸗ ij. Timo.iij·
et ſeipſum tradiditpꝛo ea. Lege apoſto⸗ ne huic reſiſtunt veritati/hoĩes mente co
ſtolum ⁊ vide quid adiungat:vt eam ſan-⸗ rupti.repꝛobi circa fidem:qui reſpondent
ctiſicaret inquit mũdans eam lauacro ad et loquunt᷑ iniquitatẽ dicenteſ: A deo ha
in verbo.AMundatio igitur nequaq; fluro bemus quod ho'es ſumus:a nobiſipſis ãt
et labili tribueret᷑ elemento: niſi adderek qðs iuſti ſumus.Quid dicitis quid voſip⸗
in verbo. Hoc verbum ſidei tantũ valet i ſos decipitis non aſſertoꝛes ſed ꝑcipitato S
eccleſia dei.vt per ipſuʒ credentẽ/offeren res libeni arbitrij:ex alto elationis ꝑ ina⸗ H
tem / bñdicentẽ / tingenteʒ. etiam tantillũ nia pᷣſumptiõis.in ꝓfunda ſubmerſi: Mẽ⸗
mũdet infantem:qᷓ;uis nondum valenteʒ pe vox veſira eſt:.qð homo ex ſemetipſo
coꝛde credere ad iuſticiam.⁊ oꝛe conſiteri facit iuſticiam. hoc eſt altum elatiõis ve⸗
ad ſalutem. Totum hoc fit per verbum: ſtre:ſed veritas ↄtradicit ⁊ dicit. Palmes
quo dũs ait. Jaʒ vos mũdi eſtis:ꝓpt᷑ ver non poteſt ferre fructum a ſemetipſo: niſi
bum quod locutus ſum vobis. manſerit in vite. Ite nũc per abꝛupta ⁊ nõ
¶ Explicit tractatus octus geſimuſ habẽtes vbi figammi: vẽtoſa locitate ia
Incipit tractatuſ octuageſunuſpri cctamini.hHec ſunt mnania pᷣſumptiõis vfe. 4
nius.De eo quod dicit. Manetei Sed qd vos ſequat᷑ videte:⁊ ſi eſt in vo⸗
me ⁊ ego in vobil: vſq; ad id quod bis vllus ſenſus hoꝛrete. Qui eni a ſemet⸗
git. Si manſeritis in me ⁊ verba iyſo ſe fructũ exiſtimat fene: in vite non ẽ R
mea in vobis manſerint qdðcunq; Qui in vite non eſt: in chꝛiſto nõ eſt. Qui „ —
volueritis petetis ⁊ fiet vobis. in chꝛiſto non eſt: chꝛiſtianꝰ nõ eſt. ¶ Hec
„ „, ſunt ꝓfunda ſubmerſiõis vr̃e.etiã atq; eti J
. J tem ſe ODixit am ↄſiderate:qͥd adhuc veritas adiũgat⁊ Kenb.
2v„ cE ieſus a diſ cipulos ſuos dicat. Ego ſum inqtvitis: vos palmi .
Apalmites: ⁊ agricolam patreʒ es Aamanete me ⁊ ego in eo ·
Ange iam pꝛidem ſicut po-⸗ hic fert fructu multu: quia ſine me .
tuimus diſputatum eſt. In hac autem le⸗ nihil poteſtis facere. Ne aſq; putaret P
ctione cum adhuc de ſeipſo qui eſt vitis ½ ſalteʒ paruũ aliquẽ fructũ poſſe a ſemet⸗
de ſuis palmitibus. hoc eſt diſcipulis loq ⸗ ipſo palmitẽ ferre: cũ dixiſſet. hic fert fru⸗ „
retur:manete inquit in me ⁊ ego ĩ vo cũ multũ:nõ ait qꝛ ſine me parũ poteſtis — 1
bis. Mõ eo modo illi in ipſoj.ſicut ipfe in facere: ſed nihil poteſtis facere. Siue ergo
illis. Vtrunq; autem ꝓdeſt non ipſi ſed il paru ſiue multũ / ſine illo fieri nõ poteſt / ke
lis. Ita quipe in vite ſunt palmites: vt vi ſine quo nihil fieri poteſt: qꝛ ⁊ ſi paꝝ attu ſaͤgain
non conferant. ſed inde accipiant vnde lerit palmes. eũ purgat agricola vt ploaf⸗ Unriſato
ti non conferat p 1d af 8
viuant. Ita vo vitis eſt in palmitibꝰ: vt. vi ferat. Tamẽ niſi in vite mãſerita⸗ Vixenit
tale alimentũ ſubminiſtret eis non ſumat radice: qᷓtũlibet fructũ a ſemetipſo nõ po
ab eis. Ac per hoc ⁊ manentẽ in ſe habere teſt ferre. Muis aũt chꝛiſt“ vitis nõ eſſet .
chꝛiſtum ⁊ manere in chꝛiſto: diſcipulis ꝓ niſi hõ eſſet: tamẽ iſtam gfaʒ palmitibꝰ nõ .
deſt vtrunq; non chꝛiſto. Nam pᷣciſo pal-⸗ Pßberet niſi etiã ðs eſſet. Veruz qꝛ ita ſine
mite: poteſt de viua radice alius pullula-⸗ iſta gra nõ põt viui yt ⁊ moꝛs in ptãate ſit
re. Qui autem pciſus eſt: ſine radice non liberi arbitrij: ſi qs ĩ me inqᷣt nõ mãſe/
poteſt viuere. Deniq; adiũgit ⁊ dicit. Si rit. mittet foras licut palmes Tare
cut palmes non poteſt ferre fruetru ſcet: ⁊ colligẽt en ⁊ iignem mittẽt ⁊
a ſemetipſo niſi manſerit in vite.ſic ardet. Ligna itaq; vitis tãto ſunt ↄtepti⸗
nec vos niſi in me manſeritis.ała⸗ bilioꝛa ſi ĩ vite nõ mãſerint:qᷓ;to gloꝛioſio

1

1
17

.4 ☚n, ,à,d

ra ſi manſerint. Deniq; ſicut de his etiaʒ

Eʒechie.xv eʒzechielem ꝓphetam dñs dicit /pᷣciſa nul⸗

lis agricolarũ vſibus ꝓſunt:nullis fabꝛili
bus operibꝰdeputant᷑. Vnũ de duobꝰpal
miti ↄgruit:aut vitis/aut igiiſ.Si ĩ vite ñ
eſtun igne enit. vt ergo in igne non ſit /ĩ vi
te ſit. Si manſeritis in me inquit et

verba mea in vobis manſerint q ð

cunqʒ volueritisg petetis ⁊ fiet vo

bis. Manendo quiſpe in chꝛiſto qd vel⸗

le poſſunt.niſi qð cõuenit chꝛiſto? Quid
velle poſſunt manẽdo ĩ ſaluatoꝛe.niſi qð
non alienũ eſt a ſalute? Alind quipe vo⸗
lumus quia ſumus in chꝛiſto:⁊ aliud volu
mus quia ſumus adhuc in hoc ſeculo.De

Joh. Tract. LXXXII KLa. xV

manſiõe nanq; huius ſeculi nobis aliqn⸗

do ſubꝛepit:vt hoc petamus qð nobis nõ
expedire neſcimꝰ. Sed abſit vt fiat nobis
ſi manemus in chꝛiſto.qui non facit qñ pe
timus.niſi qð expedit nobis.aanẽtes er⸗
go in eo cum verba eius in nobis manent
qðcunq; voluerimꝰ petimus ⁊ fiet nobis:
quia ſi petimus ⁊ non fiet.nõ boc petimus
qð habet manſio in eo.nec qð habent ver
ha eiuſ que manent in nobis:ſed qð habʒ
infirmitas ⁊ cupiditas carnis que nõ eſtĩ
co.⁊ in qua non manẽt verba eius. Nam
vtiq; ad verba eius ꝑtinet oꝛatio illa quã

NMWattb. vj. docuit: vbi dicimꝰ. Pater nr̃ qui es in ceł.

Ab huius of̃onis verbis ⁊ ſenſibꝰ non re⸗
cedamꝰ petitiõibus nr̃is:⁊ quicqͥd petie⸗

rimus fiet nobis. Tũc enĩ dicẽda ſunt ver

ba eiꝰ in nob mant᷑:qñ facimꝰ q̃ pᷣcepit et
diligimꝰ que ꝓmiſit. Qñ autem verba ei⸗
manẽt in memoꝛia nec inueninnt᷑ in vita:
non computat᷑ palmes in vite.qꝛ vitam ñ
attrahit a radice. Ad hanc differentiã va⸗
let qð ſcriptũ eſt. Et memoꝛia retinẽtibuſ

põ.cij: ſʒ ali mãdata eius:vt faciant ea. Multi enĩ me
am trãſiatio moꝛia retinent ⁊ ↄtemnũtvel etiã deridẽt

nem

et oppugnẽt ea. In his verba chꝛiſti nõ ma

nent: quia tangũt ⁊ quodãmodo nõ cohe⸗
rent.Et ideo illis non erũt in bñficiũ: ſʒ ĩ
teſtimoniũ.⁊ qꝛ ſic inſunt eis vt non ma⸗

5

neant in eis:ad hoc tenent᷑ ab eis vt iudi⸗
centur ex eis. l
Explicit tractatus octuageſunuſ
primus. Incipit tractatus octua⸗
eſimuſſecũdus.De eo quod dicit
In hoc clarificatusg eſt pater meuſ
vt fructum plurimũ afferatis: vſqʒ
qð ait. Sic⁊ ego pꝛis mei pᷣcepta

—

7

ſaluatoꝛ gfaz q̃ ſ aluamur diſ
cipulis loqndo cõmẽdãs:in
pater meus vt fructũ plurimũ affe
ratis ⁊ efficiamini mei diſapuli.Si
ue gloꝛificatus ſiue clariſicatus dicat᷑. ex
yno greco verbo vtrũ q; tranflatũ eſt:qð ẽ

4

AoαXο νεπο Doxa eni quc grece dicit:

ſernaui et maneo ĩ eiꝰ dilectione.

.

hoc inquit clarifcatus

latine gloꝛia c. Qð ideo cõmemoꝛandum

exiſtimaui:qꝛ dicit aplłs. Si abꝛaã ex oꝑi⸗
bus iuſtificatꝰ ẽ: habet gloꝛiã ſed non ad
deũ. Hhec eſt ad deũ gloꝛia qua gloꝛificat᷑
non hõ ſed deus/ſii non ex oꝑibꝰ ſed ex ſi⸗
de iuſtificat᷑.vt ex deo illi ſit qdð etiã bene
opatur:qm̃ palmes ſicut iam ſupꝑius dixi:
nõ poteſt ferre fructũ a ſemetipſo.Si eniʒ
in hoc clarificatꝰ eſt deꝰ pater vt fructum
plurimũ afferamꝰ ⁊ efficiamur chꝛiſti dil⸗
cipuli: non hoc gloꝛie ñe tribuamꝰ tanqᷓ;
ex nobiſipſis habeamꝰ. eius eſt enim hec
gr̃a:⁊ ideo in hoc non nr̃a ſed eiꝰ ẽ gloꝛia

Vnde ⁊ alibi cum dixiſſet. ſic luceat lu⸗ Aatthei:v.

men veſtrũ coꝛam hoĩbus vt videant oꝑa
veſtra bona:ne a ſemetipſis putarẽt eẽ bo
na oꝑa ſua.mox addidit: ⁊ gloꝛificẽt pr̃eʒ
veſtrũ qͥ in celis eſt. In hoc enĩ gloꝛiſicat᷑
pater vt fructũ plurimũ afferamꝰ ⁊ effici
amur chꝛiſti diſcipuli.A quo efficimur:ni

ſi ab illo cuius mĩa pᷣuenit nos: Ypſiꝰ cniʒ Epheß.ij.

ſigmentũ ſumuſ:creati ĩ chꝛiſto ieſu i oꝑi⸗

bus bonis. Sicut dilexit inquit

ctione mea .Ecce vnde ſunt nobis opa
bona. Nam vnde nobis eẽnt:niſi qꝛ fides
ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑: Vnde aũt diligeremꝰ
niſi pꝛius diligeremur? Apꝑptiſſime hoc in

epła ſua idẽ iſte euãgeliſta dixit. Nos di⸗ j. Joban. iii

ligamus deũ:qm̃ ipſe pꝛioꝛ dilexit nos.

ODoõ aũt ait /ſicut dilexit me pr̃ ⁊ ego due⸗

xi vos:non eqlitatẽ nature oſtẽdit noſtre
et ſue.ſicut ẽ pr̃is ⁊ ipſius:ſed gr̃am q̃ me⸗

diatoꝛ dei ⁊ hoĩum eſt hõ chꝛiſtus ieſus.
Mediatoꝛ qᷣ pe mõſtrat᷑ cũ dicit:ſicut dile j. Timo.iiij.

xit me pr̃.⁊ ego dilexi vos. Nam pr vtiq;
diligit⁊ nos ſed in ipſo:qꝛ in hoc gloꝛiſica
tur pr̃ vt fructũ afferamꝰin vite.h eſt in ſt
lio:⁊ efficiamur eius diſcipuli.aanete in
quit in dilectiõe mea. Quõ manebimuss
Audi qͥq ſequit᷑. Si pᷣcepta mea inqᷣt
.

Rhoma .iiij

et ego dilexi vos: manete in dile/ galath. v.

..

Joh. Tract. LXXXIII

itig: manebitis ĩ dilectio⸗

ſeruau iti
B eln⸗ ilectio facit pᷣcepta ſeruare:

an pcepta ſeruata faciũt dilectionẽ:? Sed
qͥs ambigat:qð dilectio pᷣcedit? Vnde eĩ
pᷣcepta ſeruet nõ habet:qͥ non diligit. Qð
ergo ait.ſi pᷣcepta mea ſeruaueritis mane
bitis in dilectiõe mea:oſtẽdit nõ vnde di⸗
lectio generet᷑ ſed vnde monſtret᷑. Tanqᷓ;

diceret. Nolite vos putare manere in dile

ctione mea:ſi nõ ſeruaueritis pᷣcepta mea.
Si enĩ ſeruaueritis manebitis.hoc ẽ.hiĩc
aparebit qð in dilectione mea manebitis
ſi pcepta mea ᷣuaueritis. Nemo ſe fallat

dicendo qꝗð eum diligat:ſi eius pᷣcepta nõ

ſeruat. MNam intantũ euʒ diligimꝰ: inqtũ
eius pᷣcepta ſeruamꝰ. Inq;tũ aũt minꝰ ſer
uamus:minꝰ diligimꝰ. Kuis qð ait / ma⸗
nete in dilectiõe mea/nõ aparet quã dixe
rit dilectionẽ: vtrũ qua eũ diligimuſ an q̊ᷓ
ipſe diligit nos:Sed ex verbo ſuꝑioꝛe di⸗

noſcit᷑. Dixerat quippe/⁊ ego dilexi vos.

cui verbo ↄtinuo ſubiũxit:manete in dile
ctione mea. Illa ergo q dilexit noſ. Quid
eſt ergo manete in dilectiõe mea: niſi ma⸗
nete in gra mea? Et qᷣd eſt ſi pᷣcepta mea

Luce.ij.

niſi ex hoc ſcietis qð in dilectiõe mea qua
vos diligo manebitis ſi pᷣcepta mea ſerua
bitis? Non ergo vt nos diligat pꝛius eius
pᷣcepta ſeruamꝰ:ſed niſi nos diligat pꝛece
pta eius ſeruare non poſſumꝰ. Hec ẽ graa⸗ OQð eſt gaudiũ chꝛiſti in nob: niſi q̊ digna

tia que humilibꝰ patet:ſuꝑbos latet. Sed
qᷣd ülud eſt qð adiũgit: ſicut ⁊ ego pa/
tris mei pcepta ſeruaui ⁊ maneo ĩ

eius dilectioe: Atiq; etiã hic hanc dile

ctionẽ pf̃is intelligi voluit:qua eũ diligit

pater. Ita quippe dixerat /ſicut dilexit me

pater ⁊ ego dilexi vos:atq; his verbis illa

ſubiũ xit/manete in dilectiõe mea:illa pꝛo

culdubio qᷓ dilexi vos. Ergo qð ait etiã ð

patre / maneo in eius dilectiõe: illa.ſ.ac⸗

cipienda ẽ.qua dilexit eũ pater. Sed nun
quid ⁊ hic gra intelligẽda ẽ qua pater di⸗
ligit filium:ſicut etiã gra eſt q̃ nos diligit
filius cum ſimus nos filij gra non natura:

vnigenite aũt natura nõ gra: An hoc etiã
in ipſo filio ad hoĩem referenduʒ eſt? Ita

ſane. Nã dicẽdo:ſicut dilexit me pater.et
ego dilexi vos:gr̃am mediatoꝛis oſtẽdit.
Aediatoꝛ aũt dei ⁊ hoĩum:nõ inqᷓ;tũ deꝰ

ſed inq;tũ homo ẽ chꝛiſtꝰ ieſus.Et ꝓfecto

fm id qð hõ eſt de illo legi᷑:⁊ ieſus ꝓficie

cut dilexi vog.

—

bat ſapſa ⁊ etate ⁊ gra apud deũ ⁊ hoſe.
Scðm hoc igit᷑ recte poſſumꝰ dicere qð cu

ad naturã dei nõ ꝑtineat natura humana
ad ꝑſonã tamẽ vnigeniti ſilij dei ꝑ gratiã
ptinet humana natura:⁊ tantã graʒvt nul

la ſit maioꝛ.nulla ꝓꝛſus eqlis. Neq; enim
illam ſuſceptionẽ hoĩs vlla merita pᷣceſſe
runt:ſed ab illa ſuſceptiõe merita eiꝰ cun
cta ceperũt.Manet ergo filius in dilectio
ne qua eum dilexit pater:⁊ ideo ſeruat p⸗
cepta eius. Quid eſt enim ⁊ ille hõ:niſi qð
deus ſuſceptoꝛ ẽ cius:? Deus enĩ erat ver

bum vnigenitꝰ gignẽti coeternus: ſed vt

mediatoꝛ daretur nobᷣ.ꝑ ineſſabilẽ grfam
verbũ caro factũ eſt ⁊ habitauit in nobis:
Erplicit tractatus octuageſimuſ

ſe ecundus. Jncipit tractatus octua
eſunuſtertiꝰ. He eo qð dicit: Hec
ocutus ſum vobis.vt gaudin me⸗
um in vobis ſit ⁊ gaudiũ veſtrum
unplegi:vſq; ad id qð ait. Hoc eſt

pceptũ meũu vt diligatis inuicem ſi

diſtis cha/

ſuis.

is vt gaudiũ meum in

vobis ſit: ⁊ gaudiu vꝛm impleat.

tur gaudè de nob:Et qð eſt gaudiũ nrjm
qð dicit implendũ:nmiſi eius hr̃e ↄſoꝛtiuʒ:

Pꝛopter qð petro dixerat.Si non lauero Johan. xiij:

te:nõ habebis ꝑtem mecũ. Gaudiũ ergo
eius in nob.gr̃a eſt quã pꝛeſtitit nob:et ip
ſe ẽ gaudiũ nr̃jm. Sʒ de hac ille etiã ex et᷑⸗

nitare gaudebat:qñ nos elegit ante ↄſti⸗

tutionẽ mũdi.Nec recte poſſumꝰ dicere:
qð gaudiũ eiꝰ ꝑlenũ nõ erat. Nõ enĩ deuſ

imꝑfecte aliqñ gaudebat:ſʒ illud eiꝰgau⸗

diũ in nob nõ erat.qꝛ nec nos in qͥbꝰ eſſe

illo eſſe cepimꝰ. In ipſo aũt ſemꝑ erat:qͥᷣ

nos ſuos futuros certiſſima ſue pᷣſcientie

veritate gaudebat. Pꝛoinde gaudiũ iam
ipſe pfectũ de nobis habebat:qñ nos pᷣſci

endo ⁊ pᷣdeſtinãdo gaudebat. Neq; enum

vllus in illo eiuſ gaudio motus eſſe pote⸗
rat.ne foꝛte nõ ficret:qð ſe facturũ eẽ pꝛe
ſciebat.Sʒ neq; cũ id facè cepit qð ſe fa⸗
cturũ eſſe pᷣſciuit:gaudiũ eiꝰq btũs ẽ cre⸗

t. Dec

riſſim: dũm dicentẽ dil. cipulif

.
„ 7„„
.
. ⸗
*
. 4*
5 .
2

à1

A

—
—

— — — —

— — —

£+

4
.

— *2* —

Abrwe—

— —

uit: alioqͥn beatioꝛ factꝰẽ.qꝛ nos fecit. Ab

ſit h frẽs: dei btĩtudo qꝛ nec minoꝛ ſuerat

ſine nobᷣ: nec fit maioꝛ ex nob. Saudium

à

Ehbei⸗ D

igitur eius de ſalute nf̃a.qð in ilo ſemper

mus.Sʒ Gq̊ gaudiũ nr̃m creſcit ⁊ ꝓſicit:et
mio reſurgentiũ. Ecce vnde dictũ exiſti⸗
in vobis fit: ⁊ gaudiũ vr̃jm impleat᷑.In vo

meũ plenũ.⁊ anteqᷓ; vocaremĩ: cũ vocãdi

B vfm. qꝛ biĩ eritis qð nõꝗ

itis ꝗð ſtis: ſicut crea
ti eſtis qͥ nõdũ fuiſtis. Einqti

—,

ocẽ inqtp⸗

datũ: ex vno verbo greco vtrũq; interpᷣta
W te dixerat: de q̃ me vobᷣ vt potui diſputaſ

tũ nouũ do vobis vt viligatis inuicẽ ſicut
dilexi vos.vt ⁊ vos diligatis inuicẽ. Hu⸗

mniiſi qð ibi mãdatũ inqͥt nouũ do vob: hic

nõ fuerit ante tale madatũ: hic tanq; non
ſit aliud eius mãdatũ.Sed ibi dictũ ẽ no⸗
uum / ne in vetuſtate nr̃a ꝑſeueremꝰ:hic di
ctũ eſt meũ /ne ↄtemnẽdũ putaremꝰ.Qð
aüũt hic ita dixit / hoc eſt mãdatũ meũ/ve⸗
lut nõ ſit aliud:qͥd putamꝰ frẽs mei. Nun

datũ eſt:qᷓ diligimꝰ inuicẽ? Mõne ẽ ⁊ ali⸗

reqͥramꝰ? Tria tñ cõmẽdat aplus dicens.

ij. Coꝛin. xiij anẽt aũt ſides. ſpes charitas. tria b: ma

ioꝛ aũt hoꝝ charitas.Et ſi in charitate B
RDZ eſt in dilectiõe ↄcludunt᷑ duo illa pᷣcepta:
D maioꝛ tamen dicta eſt eẽ ſola.De fide igit᷑
nobis q; multa mãdata ſunt: q́; multa de

ſpe: Quis poteſt cuncta colligere? Quis

euumerãdo ſufficere? Sed intueamur qðᷣ
Rboma.xiij ait idem apoſtolus:plenitudo legis chari
iüi.ſent.diſ. tas. Vbi ergo charitas eſt:qͥd ẽ qꝗð poſſit

xxxvj. c.j. deeſſe? Vbi autem non ẽ: quid eſt qð poſ

Jacobi.j. ſit pꝛodeſſe? Demon credit nec diligit:ne⸗

— —

fuit cũ pᷣſciuit ⁊ pᷣdeſtinauit noſ.cepit eẽ ĩ
nobis qñ vocauit nos:⁊ hoc gaudiũ meri
to noſtrũ dicimꝰ:quo⁊ nos beati futuri ſu

ad ſuã ꝑfectionẽ ꝑſeuerãdo ꝑtẽdit Ergo
inchoat᷑ in ſide renaſcentiũ:implebit᷑ in ꝰ⸗

mo.hec locutꝰ ſum vobᷣ.vt gaudiũ meũ
bis ſit meũ:impleat᷑ vrjm. Semꝑ enim erat
a me pᷣſciremini.Sed fit ⁊ in vob cũ h̊ effi
ciamini qð pᷣſciui de vobis:impleat᷑ auteʒ
ceptũ meũ:vt diligatis inuicẽ ſicut
dilexi vos.· Siue dicat᷑ pceptũ ſiue mãa⸗
tur qð eſt e ToXÜ Jam vo iſtã ſniaʒ 1 an-

S.tract. lxv. ſe memiſſe debetis. Jbi eni ſic ait. Mãda⸗
ius itaq; mãdati repetitio cõmẽdatio eſt:

aüt / hoc eſt inqt mãdatũ meũ. Ibi tanq;

qͥd nam ſolum eius de iſta dilectiõe man⸗

ud maius: vt diligamꝰ dcũ? Aut vo de ſo
MM la nobis dilectiõe mandauit: vt alia non

——— F: .
. . — . 2 — — 4 . . *.
. — „ 5 E. .. „7 . — — .
. £ P. . 2 D .
. s =ðUU

moo diligit ꝗͥnon credit. Fruſtra qdem ſ-

tamen põt ſperate veniã qui nõ diligit: ne
mo auteʒ pot deſpare qͥ diligit. Itaq; vbi
dilectio eſt. ibi neceſſario fides ⁊ ſpes: et
vbi dilectio ꝓximi.ibi neceſſario dilectio
dei. Qui eni non diligit deuz. quõ diligit
ꝓximũ tanq; ſeipſum: qñquidẽ non dili⸗ ʒ
gitx ſeipſum: Eſt quippe impiꝰ r iniquus Poit-
Qui aũt diligit iniqtatẽ: nõ plane dilidgit
fed odit aiaz ſuã. Hoc ergo pceptũ di te
neamus vt nos inuicẽ diligamꝰ: ? quicqd
aliud pᷣcepit faciamꝰ: qm̃ quicqd ẽ aluid e
hic habem. Diſcernit᷑ quippe iſta dilectio
ab illa dilectiõe: qua ſe inuicẽ diligũt ho⸗
mines.ſicut hoĩes. Nã vt diſcerneret᷑:ad⸗
iuuctũ eſt. ſicut dilexi vos. At qͥd enĩ di⸗

ligit nos chꝛiſtus:niſi vt regnare poſſimꝰ2

cum chꝛiſto? Ad hoc ergo ⁊ nos inuicẽ di
ligamus.vt dilectionẽ noſtram diſcerna⸗
mus a ceteris:q nõ ad h̊ ſe inuicẽ diligũt
qꝛ nec diligũt.Qui aũt ſe ꝓpt habenduʒ
deũ diligũt:ipſi ſe diligũt. Ergo vt ſe dili
gant: deũ diligat. Hõ eſt hec dilectio ĩ oĩ
bus hoĩbus. Pauci ſe ꝓpterea diligũt: vt
ſit deus oĩa in otbbuous.?
¶ Erxplicit tractatus octuageſimufſ·
tertius. Incipit tractatus ôctiagge
f mnſuara Pe eo qð dicit. Ma
iorem hac dilectionẽ nemo haber
qᷓ; vt animam ſuam ponat quis
amicis ſuis.·

enitudinen
dilectiõis ᷓ nos inuicẽ dilige⸗ A
yre debemus fratres kmi: defſfi⸗
niuit dñs dicẽs. Maiorem

hac dilectionẽ nemo hʒ:qᷓ; vt aiam

ſua ponat qͥs ꝓ amicis ſuis Quia
upius dixerat:hoc ẽ mãdatũ meũvt di-

lſigatis inuicẽ ſicut dilexi vos.qᷣbꝰ verbis

addidit qð nüc audiſtis.maioꝛẽ hac dilez

amicis ſuis:ſfit ex ↄſeqns qð idẽ iſte euã

geliſta iohanes in epla ſua vicit: vt quem j. Johan. iij.

admodũ xpᷣs ꝓ nob aĩam ſuã poſuit.ſic

nos debem ꝓ fribo aias pone: diligetes
vtiq; inuicẽ ſicut ipſe dilexit nos.qͥ ꝓnoꝰ

aĩam ſuã poſuit.Nimirũ h̊ ẽ qð legit᷑ in ꝓ
uerbijs ſalomõiſ. Si ſederis cenare ad mẽ

ſa potetiſ⸗aſid era itellige atponüt tivi Pꝛou. xiij.
&⁊ ſic mitte manũ tuã:ſciẽs qꝛ talia oꝑtʒ te

iiij

j. Petri. iij.

pꝛcparare. Nam que men a eſt poten⸗
tis:niſi vnde ſumitur coꝛpus ⁊ ſanguis ei⸗
us qui animã ſuam poſuit pꝛo nobis? Et
quigeſt ad eam ſedere:niſi humiliter ac⸗

ced ere:? Et quid eſt ↄſiderare c intellige⸗

re que aponunkt᷑ tibi:niſi digne tantã gra⸗
tiam cogitare? Et quid eſt ſic mittere ma⸗
num vt ſcias quia talia te opoꝛtet pꝛeꝑa⸗
re:niſi quod iaʒ dixi.quia ſicut ꝓ nob ani
mam ſuam poſuit.ſic ⁊ nos debemus ani⸗
mas pꝛo fratribꝰ ponere? Sic enĩ ait apo⸗
ſtolus petrus.Chꝛiſtus pꝛo nobis paſſus
eſt relinquens nobis exemplũ:vt ſcqᷓmur
veſtigia eius.hoc eſt talia pꝛeꝑare.Hoc
beati martyres ardenti dilectiõe fecerunt

quoꝝ ſi non inaniter memoꝛiaſ celebꝛamꝰ
Aatq; in cõuiuio quo ⁊ ipſi ſaturati ſunt ad

menſam dñii accedimus:opoꝛtet vt quem⸗
admodũ ipſi⁊ noſ talia pꝛeparemꝰ. Ideo
quiwe ad ipſam menſam non ſic eos com
memoꝛamꝰ.qucẽadmodũ alios qui in pa⸗
ce requieſcũt vt etiam ꝓ eis oꝛemus: ſed
magis vt oꝛẽt ipſi ꝓ nobᷣ vt eoꝝ veſtigijs

adhereamꝰ:quia impleueft ipſi charitatẽ

qua dñ̃s dixit non poſſe eſſe maioꝛẽ. Ta⸗

lia eni ſuis fratribꝰ exhibuerũt:qualia de

B dñi menſa pariter acceperũt. ¶ Meq; hoc

Johãnis · x

9%

Actuum.ij. Ille moꝛiẽs mox in ſe occidit moꝛteʒ:nos

ita dictum eſt. quaſi ꝓpterea dño chꝛiſto
pares eſſe poſſimꝰ: ſi pꝛo illo vſq; ad ſan⸗

guinem martyriũ duxerimus. Ille pote⸗

ſtatem habuit ponẽdi aiam ſuam.⁊ iterũ
ſumendi eam:nos autem nec q;tum volu⸗
mus viuimꝰ. ⁊ moꝛimur etiam ſi nolumus

eius moꝛte liberamur a moꝛte. Illius ca⸗

ro non vidit coꝛruptionẽ: noſtra poſt coꝛ⸗

ruptionẽ in fine ſeculi:per illum induetur
incoꝛruptione. Ille nobis non indiguit vt
nos ſaluos facerʒ:nos ſine illo nihil poſſu
mus facere. Ille ſe nobis palmitibꝰ pᷣbuit
vitem:nos habere pꝛeter illum non poſſu⸗
mus vitam. Poſtremo ⁊ ſi fratres pꝛo fra⸗
tribus moꝛiant᷑:tamen in fraternoꝝ pecca
toꝛũ remiſſionẽ nullius ſanguis martyris
funditur: qð fecit ille pꝛo nobis. Neq; in h
quid imitaremur: ſed quid gratularemur
contulit nobis. Quatenus ergo martyres
pꝛo fratribus ſanguinẽ ſuũ fuderunt: ha⸗
ctenus talia exhibuerũt.qualia de menſa
dñica perceperũt. In ceteris eoꝛum q̃ dixi
qᷓ;uis nec omnia que dicere potui:martyr
chꝛiſti longe impar eſt chꝛiſto. Qð ſi qᷣſq;

gelimmlant. D 5 Diat.
amici mei eſtis ſi feceritig que pci/
pio vobis: vſq; ad id ꝗð ait. Jam
non dicam vos ſeruos. quia ſer/

oh. Tract. LxXXXIII. Ca. xv

— 3 .

ſe non dico potentie chꝛiſti ſed ĩnocentie

comꝑpabit:non dicam ⁊ aliena ſe putando
ſanare ſed ſuũ ſaltem nullum habere pec⸗
catum:etiam ſic auidioꝛ ẽ qᷓ; ratio ſalutis
expoſcit.multũ eſt ad illum non capit tan
tum. ¶ Æa ? bñ quidem iſta ꝓuerbioꝛum
ſententia cõmonet᷑: que continuo ſubiun⸗
git atq; dicit Quod ſi auidioꝛ es:noli ↄcu
piſcere cibos eius. Satius eſt enim vt ni⸗
hil inde ſumas:quã vt tibi plus qᷓ; opoꝛtʒ
aſſumas.hec enĩ inquitvitam habẽt fal⸗
lacem:hoc eſt hypocriſin. Dicẽdo enim ſe

ſine peccato eſſe: iuſtum non poteſt exhi⸗

bere ſed fingere. Ideo dictum eſt. Hec eĩ
habent vitam fallacem. Vnus eſt ſolus.qͥ

et carnem hoĩs habere: ⁊ peccatũ potuit

nõ habere. Merito qðsð ſequitur nobis pᷣci

pitur:⁊ tali verbo atq; ꝓuerbio hũana in⸗

firmitas ↄuenitur ciq; dicitur. Noli exten
dere te cum ſis pauper contra diuitẽ. Di⸗
ues eĩ qui nec hereditario nec ꝓpꝛio vnqᷓ;

debito obnoxius:⁊ ipſe iuſtus eſt.⁊ alios

iuſtiſicat chꝛiſtus. NHoli ↄtra eum te exten
dere:intantũ pauper vt remiſſionis pecca

toꝛum apwpareas quotidianꝰ in oꝛatiõe mẽ

dicus. Tuo autem conſilio inquit abſtine
te:vnde niſi a pᷣſumptiõe fallaci? Ille qͥp⸗

pe quia non tantum eſt homo ſed etiã de⸗

us:ideo nuſq; reus.Si eniʒ direxeris ocu
lum tuum ad illum nuſq; parebit: Oculũ

tuũ.oculum videlicet humanũ: quo cer⸗

nis humana. ſi direxeris ad illum nuſqᷓ;

parebit:quia videri non poteſt.quemad⸗

modum videre tu putes. Parauit eni ſibi
pennas ſicut aquile ⁊ vadit in domũ pꝛe⸗
poſiti ſui.vnde ad nos vtiq; venit:nec ta⸗
les qualis venit inuenit. Diligamus er⸗

go inuicem ſicut ⁊ chꝛiſtus dilexit nos:et

tradidit ſemetipſum pꝛo nobis.aMaioꝛem
quippe hac dilectionẽ nemo habet.vt ani⸗

mam ſuam ponat qᷣs ꝓ amicis ſuis. Eũq;
ſic imitemur pia obedientia:vt ei nos cõ⸗
parare

nulla pᷣumamus audatia.
licit tractatus octuageſimuſ

eco qð dicit. Cos

uus nelcit ꝗ uid faciat dñs eius.

4

Uuceff⸗ u

ncipit tractatus octua⸗/

4

⸗

——

ð

Zoh. Tract. LXXXyV Ca. xV

” H 2 , do. ⁊ niſi pᷣcepta fecero ſeruire non pote

ro:ergo ſeruiendo ſeruus non ero? In⸗ B

ieſus cõmendaſſet charitatẽ telligamus fratres intelligamꝰ:⁊ hoc ĩ no
A quam exhibuit nobis moꝛiẽ⸗ bis dñs faciat vt intelligamꝰ:faciat etiam
l ddo pꝛo nobis atq; dixiſſz. ma vt intellecta faciamus. Hoc autem ſi ſci⸗
e loꝛem hac dilectionẽ nemo habet vt aĩiam mus. ꝓfecto ſcimus qð facit dñs. quia noſ
w⸗ ſuam ponat quis pꝛo amicis ſuis:vos in p os tales non facit niſi dñs:⁊ per hoc ad

eius amicitiam pertinemꝰ. Sicut enĩ duo
ſunt timoꝛes qui faciunt duo genera timẽ
tiũ:ſic due ſunt ſeruitutes:que faciũt duo. r⸗
genera ſeruientiũ.Eſt timoꝛ quẽ perfecta j. Johan. iiij
charitas foꝛas mittit:⁊ eſt alius timoꝛ ca⸗ Pꝰ.xviij/

auit amici mei eſtis.· ſi feceritis que
ego precipio vobis Magna dignatio
auuim ſeruus bonus eſſe non poſſit. niſi pce
ppta dñi ſui fecerit: hHinc amicos ſuoſ volu
it intelligi/vnde ſerui boni poſſunt ꝓbari eav ErerEen tim
Sed vt dixi iſta dignatio eſt: vt dĩs quos ſtus penmanens in ſeculũ ſcculi. Illum ti⸗
nouit ſeruos ſuos / dignetur dicere amicol! moꝛem quinon eſt in charitate: attende⸗
ſuos. Mam vt ſciatis ad ſeruoꝝ officiũ g-⸗ dat apoſtolus cum dicebat. Non emm ac Rhom̃. viij.
tinere pcepta dñi ui facere alio loco ſer⸗ cepiſtis ſpintum ſeruitutis: iterum ĩ nino
Luce. vj. uos vtiq; obiurgat dicens. Quid autẽ vo re. Illum autem timoꝛem caſtum attende
catis me dſie dñe: ? non facitis que dico? bat: cum dicebat. Moli altum ſapere ſed i Rhoma xj.
ſ me. In illo timoꝛe quẽ foꝛas charitas mit

— — — EE —
£

1 Cum ergo dicitis inquit dñe:iulſa facien⸗ e. gn ild nmoꝛze quc ſoꝛae
So quid dicatis oſtendite. Monne ſeruo tit: eſt etiam ſeruitus ſimul foꝛas cum ipſo
vGè6 ne:quia in paucis fuiſti ſidelis.ſupꝛa mul⸗ ſtolus:hoc eſt ſeruitutẽ ⁊ timoꝛem dicen⸗
ta te conſtituã:intra ĩ gaudiũ dñi tui.Po do. Non enim accepiſtis ſpiritũ ſeruitutiſ
3 à teſt igitur eſſe ſeruus: amicus: qui ſeruus iterum in timoꝛe.Ad hãc ſeruitutẽ ſeruũ
MMä. eſt bonus:Sed qð ſequituy attendamus. pertinentem intuebat᷑ ⁊ dñs dicens. JIam
e am non dicam vos ſeruos: quia non vicam vos ſeuos: quia ſeruus neſcit
ſernus neſcit quid faciat dñs eius quid faciat dũs eius. Hon vtiq; ille ſeruꝰ
2 QQuõ ergo intellecturi ſumus ⁊ ſeruum et pertinens ad imoꝛem caſtum.cui dicitur.
amicum eſſe ſeruũ bonũ: cum dicat iam ũ euge ſerue bone intra in gaudiũ dñi tui: Matth.xxv
dicam vos ſeruos.quia ſeruus neſcit qͥd Sed ille ſeruus pertinens ad timoꝛem fo⸗
faciat dñs eius: Ita nomen conſtituit ami ras a charitate mittendũ. de quo alibi di⸗
ci. vt auferat ſerui: non vt in vno vtrunq; anSen non manet in domo i tternum Johan. viij.
S maneat. ſed vt alrerum altero decidente ius autem manet in etemum. Qm̃ itaq; Yohanis.j.
FHccedat⸗Sun eſt hoce Prane eum peerẽ dedirnobisporeſtareniiosocidcetprrn
. pta dñi fecerimꝰfui ñ erimus. Ita ne tũc Kruiſedi ins: at miro quodam ⁊ in
1 burn crim qaſi boni fuifuerimꝰ. Et qs cõ effabili ſed tamen vero modo ſerui nõ ſer
8 tradicere poteſt veritati que ait: iaam non ieſſe poſſumus: ſerui ſcilicet timoꝛe ca⸗
dicã vos ſeruos: Et cur hoc dixerit docet ſto:ad quem pertinet ſeruuſintrans ĩ gau
8 Quia ſeruus inquit neſcit: quid faciat o dium dm ſui: non ſerui autem t:moꝛẽ fo⸗
ſ⸗ minus eius. Nunquid nam ſeruo bono et ras mittẽdo. ad quem pertinet ſeruus nõ
ꝓbato dñs eius non etiam ſecreta ſua cõ⸗ manens in domo in eternũ. Vt autem ta⸗
. mittit? Quid eſt ergo qð ait:ſeruus neſcit les ſerui non ſerui ſimus: dñm facere ſci⸗
quid faciat dñs eius? Verum eſto: neſcirt mus. Hoc autem ſ eruus ille neſcit: quuiuee
quid faciat. Nunqᷣd neſcit etiam quid pᷣci ſcit quid faciat dñs eius. Et cum aliquid j.Coꝛint.j.
piat? Nam ⁊ ſi hoc neſcit:quõ ſeruit: Aut boni facit ſic extolli᷑ quaſi hᷣ ipſe faciat ñ
quõ ſeruus eſt: qui non ſeruit: Et tam do dons eius: æ in ſe nõ in dño glo:iat cũ ſe ip⸗
5 minus loquitur. VUos amici mei eſtis: ife ſeveceper it: aꝛ ſic gloꝛiat quaſiñ accepit
Teneis daso pomio vob. Ja no dics vos Mosaut hariſſini vt micl di eſte por
. ſeruos. 2 tem mirabil em / cum ſeruire ns ſimus: quid noſter ons faclar telam .. 6
“W polſumus niſt pꝛecepta domini fecerin-: ſolum enim homines verumetiam iuſtos
omo ac rnt n. ipſe facit nos⁊ ñ ipſi noſ.Et vt h̊ ſciamꝰqͥſ

gquomodo pꝛecepta faciendo ſerui non

erimus? Si ſeruus non ero pꝛecepta faciẽ

niſi ipſe facit? Hõ eĩ ſpm̃ hꝰ mòi accepimꝰ

ſed ſpiritum qui ex deo eſt: vt ſciamꝰ que

„

Joh. Tract. IXXXVII La. xV

i. Coꝛint.ij: a deo donata ſunt nobis. Ab ipſo quicqd tionis:qui tamen alio loco.ſpe inquit ſal- Rhom̃.vi,j
boni eſt/ vonatur vt ſciatur. Ergo quia et ui facti ſumus. Spes autem que videt᷑ nõ L
hoc bonũ eſt ab ipſo vtiq; donatur vt ſcia eſt ſpes.Qð eni videt quis/ quid ſperat:

tur a quo bonũ omne donetur:vt oĩno de
omnibus bonis qui gloꝛiatur in dño glo⸗
rietur. Quod vᷣo ſequitur. vos autem

Si autem qð non videmus ſperamus:per
patientiã expectamus. Vnde etiam eius
coapłs petrus.in quem modo inquit non

Dixi amicosquia omnia quecũq; vigentes creditis: quem cum videritis ex .
audiui a patre meo nota feci vobif ultabitis gaudio inenarrabili ⁊ honoꝛato
ita eſt ꝓfundum:vt nullo modo ſit iſto ſer cipientes mercedem ſidei ſaluteʒ anima
mone coartandũ. ſed in alium differẽdTu. rum veſtrarũ.Si ergo nunc tempus eſt ſi⸗
¶ Erxplicit tracatus octuageſimuſ dei. ſalus autem animarũ merces eſt fidei ſa g .
quintus. ncipit tractatus octua⸗ Quis dubitet in fide que per dilectionem Galath.v.
geſimuſſextus. De eo quod dicit. oberatur: pagendũ diem vltimũ atq; in ſi⸗
geſimuſſextus . De eo quod dicit endi atq; in ſi⸗
Xos aut iri amicog: vſł ne diei recipiendã eſſe mercedeʒ.non ſo⸗
UVUos autem dixi amicos: vſq; ad Dielccglenggenemencege; molzlo⸗
iq quod ait.⁊ fructus lum redemptionẽ coꝛpis noſtri de qua di⸗ . D
id uod ait. fructus veſter mane cit apłs paulus.verũetiam ſalutem aĩarũ ointii ee
at vt quodcunq; petieritis patrey noſtrarũ.de qua dicit apis petrus? Vrn⸗ e
in nomine meo det vobis. uſq; nirei felicuas. iſto tempe arch in iſa ,
2 Erit 16 moꝛtalitate in ſpe potius habet᷑: q ĩ re te⸗ n iis
A Eruo querit netur. Verum hoc intereſt. ꝙ ertchiosno⸗ i . Coꝛin. iii n
quõ accipiendũ ſit: quod ait ſter homo id eſt. coꝛpus adhuc coꝛrumpit᷑ 8
dñs. Uos quteʒ dixi ami interioꝛ autem. id eſt. anima iam renouat᷑
Os: quia omid quecuq; de die in diem. Itaq; ſicut ĩmoꝛtalitatem
patre meo nota feavohi carnis ſalutem animarũ futuram expe⸗ SZ
Quis autem audeat affirmare vel crede⸗ cctamus.quis iaʒ pignoꝛe accepto ſalui fa 4
re vllum hominũ ſcire oĩig quecunq; a pa- cti eſſe dicamur:ita oĩum noticiam que⸗
tre audiuu vnigenitus filius:quando nec cunq; vnigenitus audiuit a patre futuraʒ tee yr
hoc quidem quiſq; capit quõ a patre au⸗ ſperare debemus:q;uis hoc iam ſe feci ſe
diat vllum verbum. cum ipſe ſit patriſ vni dixerit chꝛiſtꝰ*. Non vos me elegiſtiſ .
cum verbum? Quid eſt qð aliqto poſt in inauitſz ego vobe ¶ Gec ẽ llla in B 4
hoc ipſo tamen ſermone: quem poſt cenã effabilis grãtia.Quid emim eramus quan de
ohan.xvj. ante paſſionẽ ad diſcipulos habuit:multa do chꝛiſtũ nõdũ elegeramꝰ:⁊ ideo nõ dili gi
Infra tract. inquit habeo vobis dicere ſed non pote⸗ gebamꝰ? Nam qui eũ nõ eligit: quõ dili⸗ d
xcvj. ſtis illa poꝛtare modo: Quo igitur paco git: Nundd iam in nob erat qð in pſalmo H
intellecturi ſumus oĩa eum nota feciſſe di canit᷑.elegi abiectꝰ eſſe ĩ domo dñi:magis põ.lxxxxi. Kð’Z
ſcipulis.quecũq; audiuit a patre:cum pꝛio ᷓ; habitare in tabnaculis peccatoꝝ? Non 4
pterea quedam multa non dicat:quia ſccit vtiq; Quid ergo eramꝰ: niſi iniqui ⁊ ꝑdi⸗
eos modo poꝛtare non poſſe: Sed nimirũ ti?: MNeq; eni iam credideramꝰin eũ:vt eli⸗
qð facturus eſt feciſſe ſe dicit: qui ea qaue geret nos. Mam ſi iam credẽtes elegit: ele
futura ſunt fecit.Sicut enĩ dicit per pphe ctos elegit.Cur ergo diceret.non vos me
põ. xxj. tam. ſoderunt manꝰ meas ⁊ pedes.nec ait elegiſtis: niſi qꝛ mia eius pᷣuenit nos. Hic põ.lviij.
foſſuri ſunt velut pᷣterita dicens.⁊ ea tam certe vacat vana illoꝝ rõcinatio. qui pᷣſci
futura pᷣdicens:Ita ⁊ hoc loco ait.omnia entiam dei defendũt ↄtra graʒ dei:⁊ ideo
ſe nota feciſſe diſcipulis que ſe nouit no-⸗ dicuũt nos electos ante mũdi ↄſtitutionẽ. Eoheß. j. 1
ta eſſe facturũ in illa plemtudine ſcientie qꝛſ̃ſciuit nos deus futuros bonos.nõ ſe⸗ .
j.Coꝛin.xiij de qua dicit apoſtolus. Cum autem vene ipſum nos facturũ bonos.Mõ h̊ dicit qͥ di
rit qð perfectuʒ eſt: quod ex parte eſt eus cit: Mõ vos me elegiſtis: qm̃ ſi ꝓptea nos
cuabit᷑. Ybi quippe dicit nũc ſcio ex parte. elegiſſet qꝛ bonos futuros eſſe nos pᷣſciue
tunc autem cognoſcã ſicut ⁊ cognitus ſum rat.:ſimul etiã pꝛeſciſſʒ qð eũ nos fuiſſemꝰ
et nũc per ſpeculum in enigmate:tũc autẽ pꝛiꝰ electuri.hõ enĩ alit᷑ eſſe poſſemꝰ bo⸗ Hð
Titum.iij. facie ad faciem. Nam ⁊ ipſe aplłlus ſaluos nmi:niſi foꝛte dicẽdꝰẽ bonꝰqͥ nõ eligit bonũ 1
nos dicit eſſe factos per lauacrũ regenera Quid g eligit ĩ nõ bõis? Mõ ei electi ſunt g

Joh. Tract. IXXXVII

Rhoß, quia boni fuerunt:qui boni non eſſent ni⸗
n6 ſi electi eſſent. Alioqͥn gratia iam non e
! gratia: ſi pceſſiſſe ↄtendimus merita. Hec
ſec quippe electio gratia eſt: de qua dicit apo
llbej Rhoma. xj. ſtolus. Sic ergo ⁊ in hoc tꝑe reliquie per

SS electionẽ gre dei ſalue facte ſunt. Vñn ſub
cx iungit. Si autem gratia tiam non ex operi
o bus:alioqͥn gratia iam non eſt gratia. Au
iim dDi ingrate: ingrate audi. Non vos me ele⸗
ſͦ⸗ giſtis: ſed ego elegi vos. Mon eſt vt eicas
ga ideo electus ſum:quia iam credebã.Si ei
n Balnti credebas in eum:iam elegeras eum. Sed
k audi. Non vos me elegiſtis. Mon eſtvt di
⸗ cas.anteq; crederem iam bona oꝑabar: iõ
WNWN electus ſum. Quid eni eſt boni operis an⸗
i Rhom̃. xiiij te fidem: cum dicat apłs: omne qð non eſt
x„ ex fide peccatũ eſt: Quid ergo dicturi ſu⸗
S mus audiẽdo non vos me elegiſtis:niſi qꝛ
e⸗ mali eramus ⁊ electi ſumus:vt boni ꝑ gra
Komi tiam nos eligentis eſſemꝰ? Non eſt enim
gratia:ſi pᷣceſſerunt merita.Eſt autem gra
tia:hec igitur non inuenit: ſed efficit me⸗
rita.Et videte chariſſimi:quẽadmodũ nõ
„ eligat bonos: ſed qð elegit faciat bonos
Ego inquit elegi vos.eęt poſui vos:vt
eatis ⁊ fructum afferatis:⁊ fructuſ
3 5. trac. xxxj veſter maneat. Monne iſte eſt fructꝰde
ſe quo iam dixerat:ſine me nihil poteſtis fa⸗
cere:? Elegit ergo ⁊ poſuit vt eamus ⁊ fru
1 ctum afferamus. Nullũ itaq; fructum vn⸗
de nos elegit habebamꝰ. Vt eatis inquit
i et fructũ afferatis. Imus vt afferamus et
. ipſe eſt via qua imus:ĩ qua nos poſuit vt
no . . ”. eamus. Pꝛoinde in oĩbus mia eius pꝛeue
GsNohn nit nos.Et fructus inquit veſter maneat:
daq vt ꝗdcunq; petieritis patremi no-
Ny minemeo. obis.. Aaneat ergo
dilectio:ipſa eſt eni fructꝰ noſter. Que di
d lectio nũc eſt in deſiderio nondũ in ſaturi
he tate:⁊ ipſo deſiderio iqdᷣcunq; penerimus
Huzihi⸗ in noĩe vnigeniti ſilij dat nobis pr᷑ᷣ.Quod

”U autem accipere ſaluãdis non expedit no⸗
bis. non exiſtimemꝰ nos petere in noĩe ſal

. uatoꝛis:ſed hoc petimus in noĩe ſaluato⸗
Ee, reeggerinen ad rationem ſalutis.
d erp cit tractatus octuageſunuſ
ſextug. Incipit rractatus octuage/
è ſmn ſeptimus . De eo quod dicit.
‚„ HHecmando vobis vt diligatis in
, uiceʒ:vſqʒ ad id qð ait. Sʒ ego ele
u gi vos Smndo⸗ Ppterea odi

1 mundus.

itvos

— —
— . .
. —

NNlectiõe euã⸗

gelica que hanc autecedit:di
xerat dñs. Non vos me elegi
—— — is ſed ego elegi voſ. ⁊ poſui
vos vt eatis ⁊ fructum afferatis ⁊ fructus
veſter maneat:vt qpcũ q; petieritis patreʒ
in noĩe meo det vobis.De quibus verbis
iam nos quod dñs dedit:diſſcruiſſe memi
niſtis. Hic autem dicit ſequẽti.ſ.lectione:
quam modo cum recitaret᷑ audiſtis. Hec
mando vobis:vt diligatis inuic?
Ac per hoc intelligerc debemus hüc eſſe
fructum noſtrũ de quo ait:egovos elegi
vt catis ⁊ fructum afferatis.⁊ fructus ve⸗
ſter maneat: Et qð adiunxit.vt qocũq; pe
tieritis patrẽ in noĩe meo det vobis.Lũc
itaq; dabit nobis ſi diligamus inuicẽ:cum
hoc ipſum ipie dederit nobis qui nos ele⸗
git non habẽtes fructũ.quia non eum noſ
elegeramꝰ: ⁊ poſuit nos vt fructum affera
mus.hoc eſt inuicem diligamꝰ.Quem fru S.trac. lxxxj
ctum ſine illo afferre non poſſumus: ſicut
palmites facè ſine vite nihil poſſunt. Cha
ritas ergo eſt fructus noſter:quam deſinit

apoſtolus / de coꝛde puro ⁊ ↄſciẽtia bona Timoth. j

et ſide non ficta.Hac diligimꝰ inuicẽ: hac
diligimus deum. Neq; eni vera dilectiõe
diligeremus muicem:niſi diligentes deuz

Diligit enim vnuſqͥſq; pꝛoximũ tanq; ſeip

ſum:ſi diligit deuʒ. Nam ſi non diligit de⸗

um. non diligit ſcipſum. In his eni duobꝰ Matth. xxij

pᷣceptis charitatis:tota lex pendet ⁊ pꝛo⸗
phete. Hic eſt fructus noſter. De fructu
itaq; nobis mandans: hec mãdo inqͥt vo⸗
bis vt diligatis inuicẽ. VUnde ⁊ apoſtolus
paulus.cum contra opera carnis cõmen⸗ gaatz
dare fructũ ſpiritus vellet.a capite h̊ po⸗ *V.⸗
ſuit: Fructꝰ inqᷣt ſpũs charitas ẽ.Ac dein
de cetera tanqᷓ; ex iſto capite exoꝛta ⁊ reli
gata ↄtexuit: que ſunt gaudiũ.pax. lon⸗
ganimitas.benignitas.bonitas.ſides.mã⸗
ſuetudo.ↄtinentia.caſtitas. Quis autem
bene gaudet: qui bonũ non diligit vnde
gaudet? Quis pacem veram niſi cum il⸗
lo poteſt habere quem veraciter diligit.
Quis eſt longanimis in bono opere per⸗
ſeueranter manendo:niſi ferueat diligen⸗
do? Quis eſt benignus: niſi diligat cui
opitulatur? Quis bonus: niſi diligendo
efficiatur? Quis ſalubꝛiter fidelis. niſi
ea fide que per dilectionem operatur?

N

Joh. Tract. IXXXVII Ta. XV

Galatb. v.

Quis vtiliter manſuetus:cui non dilectio
moderetur? Quis ab eo cõtinet vnde tur
petur:niſi diligat vnde honeſtat᷑: Merito
itaq; magiſter bonus dilectionem ſic ſepe
cõmendat tanq; ſola pᷣcipienda ſit: ſine q̃ᷓ
non poſſunt pꝛodeſſe cetera bona:⁊ que
non poteſt haberi ſine ceteris bonis.qui⸗
bus homo efficitur bonus. Pꝛo hac auteʒ
dülectione:patienter debemus etiam mun

di odia ſuſtinere. MHeceſſe eſt enim vt nos
oderi:quos cermit nolle qð diligit. 15
ꝗ cuʒz

plurimũ nos de ſeipſo dñs conſolat᷑:

dixiſſet:hec mando vobis vt diligatis in⸗

uicem: adiecit atq; ait. Si mũdus voſ
odit:ſcitote quonia me priorẽ vo⸗
bis odio habuit.Cur ergo ſe membꝛũ
ſupꝛa verticeʒ extollit: Recuſas eſſe ĩ coꝛ
poꝛe:ſi non vis odium mundi ſuſtinere cũ
capite. Si de mundo inquit eſſetis:
mundus quod ſuu erat diligeret.

AVniuerſe vtiq; hoc dicit eccleſie quã ple

ij. Coꝛint. v.
Johãnis.iij

runq; etiam ipſam mũdi noĩe awpellat: ſic
eſt illud. Deus erat in chꝛiſto: mundũ re⸗
concilians ſibi. Itemq illud. Non veuit ſi
lius hoĩs vt iudicet mũdum:ſed vt ſaluet
mũdus per ipſum.Et in epiſtola ſua iohã

j. Johan. iij nes ait. Aduocatũ habemuſ ad patrem ie

ſum chꝛiſtum iuſtum:⁊ ipſe ꝓpiciatoꝛ eſt
peccatoꝝ noſtroꝝ:non tantũ noſtroꝝ ſed
etiam totius mũdi.Zotus ergo mũduſ ec
cleſia eſt:⁊ totus mundus odit eccleſiam:

Mundus igitur odit mũdum :inimicus re
conciliatũ.damnatus ſaluatũ:inquinatuſ

mũdatũ.Sed iſte mũdus queʒ deus ĩ chꝛi
ſto reconciliat ſibi ⁊ qui per chꝛiſtum ſal⸗
uatur /⁊ cui per chꝛiſtuz peccatũ omne do

natur:de mũdo electus eſt nimico:dãna

to:ↄtaminato.Ex eadem quippe maſſa qͥ

tota in adam perijt. fiunt vaſa miſericoꝛ⸗

die. in quibus eſt mundus pertinens ad

Rhoma .ix. reconciliationem. quam mundus odit ex

eadem maſſa pertinens ad vaſa ire: que
perfecta ſunt ad perditionẽ. Deniq; cũ di

xiſſet.ſi de mũdo eſſetis/mũdus qð ſuum
erat diligeret: continuo ſubiecit.· Muia

vero de mũdo non eſtis ſed ego

elegi vos demuũdo: ꝓpterea odit
vos mũdus.Ergo ⁊ ipſi inde erãt / vn⸗

de vt non eſſent:electi ſunt inde non meri

tis ſuis quoꝝ nulla bona pᷣceſſerãt opera:
non natura que tota fuerat per liberũ ar⸗
bitrium in ipſa radice viciata.Sed gratui

quẽ ego dixi vobis: vſq; ad i

ta hoc eſt vera gratia.Qui enim de můũdo H
mũdum elegit.fecit qð eligeret non inue⸗ Rhoma.xj.

nit: quia reliquie per electionẽ gratie ſal⸗
ue facte ſunt.Si aũt gratia inquit.iam nõ

ex operibuſ: Alioqͥn gratia.iam non ẽ gra

tia.Si autem queratur quõ ſe diligat mũ

dus pꝑditionis: qui odit mũdum redẽptio
nis:diligit ſe vtiq; falſa dilectione nõ ve⸗

ra.Pꝛoinde falſo ſe diligit: ⁊ vere odit.

Qui enĩ diligit iniquitatẽ odit animã ſuã ps.x.

Sed diligere ſe dicit᷑. qm̃ iniquitateʒ qua
iniquus eſt diligit:⁊ rurſus odiſſe ſe dicit᷑
qm̃ qð ei nocet hoc diligit. Odit ergo l ſe

naturam. diligit vitiũ. Odit qð factus eſt

per dei bonitatẽ:diligit qð in co factũ eſt
pes liberam voluntatẽ. Vnde nos quoq;
illum diligere ⁊ ꝓhibemur ſi recte intelli⸗
gimus ⁊ iubemur. ꝓhibemur.ſ.vbi nobis

dicitur: nolite diligere mũdum. .iubemur Johãms
autem vbi nobis dicitur.diligite inimicos Luce vj

veſtros. Ipi ſunt mũdus qui noſ odit.Er
go ⁊ ꝓhibemur diligere in illo qð ipſe dili
git in ſeipſo.⁊ iubemur diligere in illo qð
ipſe odit in ſeipſo.dei.ſ.opificiũ ⁊ diuer⸗
ſas bonitatis ſue ↄſolatiões. Vitiũ quip
pe ĩ illo diligere ꝓhibemur. iubemurq; di

ligere naturam.cum ipſe in ſe diligat viti⸗
um/oderitq; naturnm:vt nos eumz diliga

mus ⁊ oderimus recte.cum ſe ipſe diligat

odexitq; peruerſe. Z
lEraltar⸗ ractatus octuageſim?
eptimus. Incipit tractatus octua

geſunuſoctauus. De eo quod di⸗
ctum eſt. Mementote ſermois mei

2

ait. Sed hec omnia facient vobis

propter nomen meum quia neſci

unt eumqui miſit me.

odia ꝑferenda patienter: nul
m eis maius ⁊ melius q; de

ſeipſo ꝓponit exẽplũ:qm ſicut dicit apo⸗

ſtolus petrus. Chꝛiſtus pꝛo nobis paſſus

eſt relinquẽs nobis exẽplũ vt ſequamur j.· Petri. ij.
veſtigia eius.Qð vtiq; ſi facimꝰ ipſo adiu

uante facimus qui dixit:ſine me nihil po⸗

nan

un ih
*e

—☛

Xh tansdoæ

minus ſeruos ſuos ad mundi

—–
E E

A ,
onni i

1

ſora

ut
ſuo
„ (
ſͤprig⸗ qu
Curhcry uuea
gn

— —
——,

giaf
eſta
daun
r
P
un
ſ

Louitz,el

en
den
1
n

teſtis facere.Deniq; iam dixerat: ſi odit Johãnis. xyx „

vos mũdus ſcitote quia me pꝛioꝛem voh

odio habuit: ⁊ nunc in eo qð audiſtis cim
legeretur euãgeliũ.mementote inquit

l

an
u

4
i⸗
dis
nur dobine,
fvs ucey.

xXxv. a uo: ſime
Yohan. viij. ſecuti ſunt⁊ vos ꝑſeqnent᷑: Manifeſtũ eſt

goh. CTract.

——
—

—

ſermonis mei quem ego dixi vo⸗
e oeſ ſeruus maior dno ſuo
Di me ꝑſecuti ſunt:⁊ vos ꝑſequen
tur. Si ſermonẽ meu ſerunauerut:⁊
vaim ſeruabut: Picendo autem non eſt
eruus maioꝛ dſio ſuo: Mõne euident oſtẽ
dit quẽadmodũ intelligere debeamus qð
ſuꝑius dixerat. iam non dico vos ſeruos
3. tracta.lxx Ecce eni eos ſeruos dicit. Nundqd eſt ali-
ud.non eſt ſeruus maioꝛ dño ſuo: ſi me ꝑ⸗

Johãnis.iiij igitur illum ſeruũ.qui non manet ĩ domo
in eternũ.illum pertinentẽ ad timoꝛẽ quẽ
foꝛas charitaſ mittit/eſſe intelligendũ vbi

JZohan. xv. dictum eſt / iam non dico vos ſeruos: Hic

autem vbi dicitur.ñ eſt ſeruus maioꝛ dño
ſuo ſi me ꝑſecuti ſunt ⁊ vos ꝑſequent᷑.illũ
ſignificari ſeruũ ꝑtinẽtẽ ad timoꝛeʒ caſtũ
põ. xviij. qui ꝑmanet in ſeculum ſeculi.hic eni ſer⸗
AMatth. xxv uus eſt auditurꝰ. Euge ſerue bonce:intra ĩ
gaudium dñi tui. Sed hec inquit om/
nia facient vobis ꝓpter nomeẽme
um:quia neſciunt euʒ qui miſitme
Que omnia facient niſi què dixit? Odio
hebebunt ſcilicet ⁊ ꝑſcquent᷑ ſermonemq;
ↄtemnẽt:quoniam ſi ſermonẽ non ſerua⸗
rent eoꝛum nec tamen odiſſent eos neq; ꝑ
ſequerent᷑:vel etiam ſi odiſſent nec tamẽ
ꝑſequerent᷑:non oĩa facerent. ec autem
oia facient vobis ꝓpter nomẽ meũ. quid
eſt aliud dicere qᷓ; me in vobis odio habe⸗
bunt:me in vobis ꝑſequent᷑:⁊ ſermonẽ ve
ſtrum quia meus eſt ideo non ſeruabunt?
Hec enĩ oĩa facient vobiſ ꝓpter nomẽ me
um:non veſtrum ſed meũ.Tanto igit᷑ mi⸗
ſerioꝛes qui ꝓpter hoc nomen iſta faciũt.
öhto beatioꝛes qui ꝓpter hoc nomen iſta
Matthei.v. patiunt᷑:ſicut ipſe alio loco dicit. Beati qᷣ
MUM ꝑſecutionẽ patiuntur ꝓpter iuſticiã.hoc
PERE „ eſt eni ꝓpter me vel ꝓpter nomen meum:
·. Coꝛinth. . quia ſicut apoſtolus docet. Factꝰeſt ſapi
entia a deo ⁊ iuſticia ⁊ ſanctiſicatio ⁊ re⸗
vemptio:vt quẽadmodũ ſcriptuʒ eſt.qui
groꝛiatur in dño gloꝛie᷑ ¶ Faciũt quippe
iſta mali malis ſed non ꝓpter iuſticiã: ⁊ i
miſeri vtriq; ⁊ qui faciunt ⁊ qui patiunt᷑.
Faciũt ⁊ mali boniſ:vbi ⁊ ſi non faciũt iſti
ꝓpter iuſticiã.tamen illi ꝓpter iuſticia pa

tiuntur. Sed dicit aliquis. Si mali qñ ꝑſe

quunt᷑ bvonos ꝓpter nomen chꝛiſti. ꝓpter
iuſticiam boni patiunt᷑:ꝓfecto ꝓpter iuſti

LXXXVIII TLa. XV

—
—

ciam hoc eis mali faciunt.Quod ſi ita eſt:
ergo ⁊ quando boni malos ꝓpter iuſticiã
ꝑſequunt᷑: ꝓpter iuſticiam etiam mali pa⸗
tiuntur. Si enĩ poſſunt mali ꝑſecutionẽ fa

cere bonis ꝓpter nomen chꝛiſti:cur ñ poſ⸗

ſunt mali pꝑfecutionẽ pati a bonis ꝓpt no⸗
men chꝛiſti?Et quid eſt ꝓpter nomẽ chꝛi⸗
ſti:niſi ꝓpter iuſticiam? Haʒ ſi non ꝓpter

qð boni faciunt ꝓpter hoc mali patiuntur

quia faciunt boni ꝓpter iuſticiam. patiun
tur mali ꝓpter iniuſticiam: Mec mali ergo
ꝓpter hoc poſſunt facere ꝓpt᷑ qð boni pa-⸗
tiunt᷑ur:quia faciunt mali ꝓpter imuſtici⸗

am.patiunt᷑ boni ꝓpter iuſticiã. Quomo⸗

do ergo erit verum.hec oĩa facient vob ꝓ
pter nomen meum:cum uülli non ꝓpter no⸗

men chꝛiſti faciant.id eſt.non ꝓpter iuſti⸗

ciam ſed ꝓpter iniquitatẽ ſuam. hec que
ſtio ita ſoluit᷑:Si eo modo intelligamꝰdi⸗
ctum.hec omnia facient vobis ꝓpter no⸗
men meum vt totum referatur ad iuſtos:
tanq; dictum ſit.hec omnia patiemĩ ab eis

ꝓpter nomen meum.vt hoc ſit facient vo⸗

bis:quod eſt.patiemini ab eis.Si autẽ ꝓ⸗
pter nomen meum ſic accipitur:tanq; dice
ret:ꝓpter nomen meum qð in vobis ode⸗
runt:ita poteſt accipi ⁊ ꝓpter iuſticiã quã
in vobis oderunt.Ac per hoc ⁊ boni cum
ꝑſecutionem faciunt malis.poſſit recte di
ci ⁊ ꝓpter iuſticiam facere quã diligẽdo ꝑ
ſequunt᷑ malos:⁊ ꝓpter imqtatem queam
oderunt in ipſis malis. Ita ergo ⁊ ipſi ma

li poſſunt dici pati ⁊ ꝓpter iniquitatem qᷓ

in illis punitur:⁊ ꝓpter iuſticiam que ĩ eo
rum pena exercetur Item queni poteſt E
ſi etiam mali faciunt ꝑſecutionẽ malis.ſi⸗
cut impij reges ⁊ iudices cum eſſent ꝑſecu
toꝛes pioꝛum vtiq; ⁊ homicidas ⁊ adulte
ros ⁊ à ſq; maleſicos quos ↄtra leges pu⸗
blicas feciſſe cognoſcerẽt puniebant:quo⸗ . .
modo intelligendũ eſt qð ait dñſ.ſi de mũꝰ Xxxvij.·
do eſſetis.mũdus qð ſuũ erat diligeret?
Neq; enim quos pumit diligit mũdusa q̊

yvidemus ſupꝛadicta ſcelerũ genera ple⸗

runq; puniri: niſi quia mundus eſt in eis a
quibus talia ſcelera vel puniunt᷑ vel pati⸗
untur:⁊ mũdus eſt in eis a quibꝰ talia ſce
lera diliguntur Mundus itaq; ille qui in⸗
telligitur in malis atq; inpijs/⁊ odit qð ſu
um eſt / ex ea parte hominũ qua ſceleratiſ
nocet:a diligit qð ſuũ ẽ ex ea parte homi
nũ ꝗᷓ eiſdeʒ ipſis ſceleratis fauet. Ergo hᷣ
920

eundem mundum pertinere monſtrauit.

iudicabunt᷑. Que quidem apoſtoli verba

Joh. Tract. LXXXIX La. xXV D
omnia facient vobis ꝓpter nomen meum Quid eſt ergo: ſi non veniſſem ⁊ locutus adt
vel ita dictum eſt ꝓpter qð vos patimuu: eis fuiſſem peccatum non haberent:? Nun der
vel ita ꝓpter quod ⁊ ipſi faciunt: quia et quid ſine peccato erant iudei: anteq; chꝛi ſe
hoc in vobis dum pſequunt᷑ oderunt. Et ſtus ad eos in carne veniſſet? Quis hocvł bun
Et infra.lx⸗ addidit quia neſciunt eu d miſit me ſtultiſſimus dixerit? Sed magnũ quoddã ter
xxix. c.xc.a Moc ſᷣm eàm ſcientiã dictuʒ intelligendũ peccatum non omnc peccatum: quaſi ſub n
Sapiẽtie.vj eſt:de qua⁊ alibi ſcriptũ eſt.Scire autẽ te generali nomine vult intelligi: oc eſt eĩ 4
ſenſus eſt ↄſumatus.hac quippe ſcientia peccatum quo tenentur cũcta peccata:qð de
qua ſciunt patrem a quo miſſus ẽ chꝛiſtuſ vnuſquiſq; ſi non habeat dimittunt᷑ eicun ſ
nullo modo eos pꝑſequunt᷑ quos colligit cta peccata.hoc eſt autem:quia non cre⸗ Inn
chꝛiſtus:quia ⁊ ipſi cum eis colliguntur a diderunt in chꝛiſtuʒ: qui ꝓpterea venit vt xi
chꝛiſto. credatur in eum. Hoc peccatum ſi non ve u⸗
¶ Explicit tractatus octuageſimuſ niſſet: non vtiq; haberent. Aduentus qp⸗ *
octauus· Incipit tractatus octua pe eius q́tum credentibus ſalutaris/tan⸗ n
geſimuſnonus.De eo quod dicit. tun non credentibus exitialis factus eſt:
geſimu nonug AUO Dic tanq;ᷓ ⁊ ipſe caput ⁊ pꝛinceps apoſtol nl
Si non veniſſem ⁊ locutus eis ſu de hC ur 1 panceps apoſtoloꝛuz o int. ii. i
n 4 õ qð de ſe ipſi dixerunt extiterit / quibuſdã 767
iſſem: vſq; ad id quod ait· Quime quidem odoꝛ vite in vitam: quibuſdam r
odit ⁊ patrem meum odit. ,„ dior mort in moꝛtem ¶Sed M adiũxit B Ponn pi n
A P atq; ait. unc autem excuſationem
. — B 3 erins Oi/ non habent de peccato ſuo: pote
rerat dñs ad diſcipulos ſuos mouere querentes. vtrum bi ad quos non 8
N Si me perſecuti ſunt ⁊ vos ꝓꝑ venit chꝛiſtus nec locutus eſt eis.habeant A
ffſfſegquentur. Si ſermonem me cxcuſationem de peccato ſuo.Si eni non 4 M
um ſeruauerũt:⁊veſtrum ſeruabunt. Sed habent: cur hic dictum eſt ꝓpterea iſtos
hec omnia facient vobis ꝓpter nome me- non habere. quia venit ⁊ locutus eſt eis⸗ ii
um: quia neſciunt eum qui miſit me.De qᷣ Si autem habent.vtrum ad hoc habeant ſt
bus autem hoc dixerit ſi queramus:inue⸗ vt a penis alienentur:an vt mitius puniã⸗ 1b
nimus eum ad hec verba veniſſe ab eo qd tur: Ad hec inquiſita pꝛo meo captu/oño e,
dixerat. Si mundusvos odit:ſcitote quia donante reſpondeo:habere illos excuſa⸗ uſi
me pꝛioꝛem vobis odio habuit. Nunc po tionem non de omni peccato ſuo.ſed de h ſece
quod addidit Si non veniſſem ⁊ lo peccato quo in chꝛiſtum non crediderunt dop
cutus eis fuiſſem peccatum nõ ha/ ad quos non venit ⁊ quibus non eſt locu⸗ uun
berent:iudeos oſtendit expꝛeſſius. HOe tus.Sed non ĩ eo ſunt numero hi ad quoſ W
his & et illa dicebat. Maʒ hoc indicat ver in diſcipulis venit. ⁊ quibus per diſcipu⸗ N
boꝝ ipa ↄtexio.De his ergo dicit.Si nõ los eſt locutus:qð ⁊ nunc facit.Nam pec⸗ a
veniſſem ⁊ locutus eis fuiſſem peccatum cleſiam ſuam venit ad gentes:⁊ per eccle⸗ 1
non haberent:de quibus dicebat.Si me ꝑ ſiam loquitur gentibus. Ad hoc enim per 1n
ſecuti ſunt ⁊ vos pſequentur. Si ſermonẽ tinet qð ait.qui vos recipit me recipit:⁊ ꝗ Matthei x. 4
meum ſeruauerunt:⁊ veſtrum ſeruabunt. vos ſpernit me ſpernit. An vultis inquit ij. Coꝛin. xiij n
Segd hec omnia facient vobis ꝓpter no- apoſtolus paulus experimentũ accipere R
men meum: quia neſciunt eũ qui miſit me eius qui in me loquitur chꝛiſtus? Reſtat te⸗
lHis enim verbis:⁊ iſta ſubiungit. Si non inquirere:vtrum hi qui pꝛius qᷓ; chꝛiſtꝰ ve ſu⸗
veniſſem ⁊ locutus eis fuiſſem: peccatum niret in eccleſiam ad gentes.⁊ pꝛiuſqᷓ; euã pee
non haberẽt. Judei ergo ꝑſecuti ſunt chꝛai gelium eius audirent /vite huius fine pꝛe⸗ N⸗
ſtum: quod euidentiſſime indicat euunge uenti ſunt ſeu pᷣueniunt᷑:poſſunt hr̃e hane W
lium. Judeis locutus eſt chꝛiſtus:nõ alijs excuſationẽ? Poſſunt plane: ſed non iõ iu
gentibus. In eis ergo voluit intelligi mũ poſſunt effugere damnationẽ. Quicunq; Rhomañ. ij re
dum qui odit chꝛiſtum ⁊ diſcipulos eius: enim ſine lege peccauerũt.ſine lege tibũt .
imo vo non eos ſolos.ſed hos quoq; ad et quicunq; in lege peccauerũt/per legem til

tus
Run
chꝛi
dcyl
ddi
ſub
teti
cun
Je⸗

ioin
un

quoniaʒ id quod ait: peribũt/terribiliꝰſo

nat:q; qð ait/iudicabunt᷑: non ſolum nihil
adiuuare hanc excuſationẽ videntur oſtẽ
dere. verumetiam plus grauare. Qui enĩ

ſe qꝛ nõ audierũt excuſabunt:ſine lege ꝑi
bunt Sed vtrum hi qui cum audierunt cõ
tempſerũt vel etiam reſtiterunt.nec tantũ
ↄtradicẽdo ſed⁊ cos a quibus audierunt
odijs perſequendo/in eis deputandi ſunt
de quibus aliquid leuius videtur ſonuiſ⸗
ſe.quod dictum eſt/per legem iudica bun

Ctur:merito queritur.Sed ſi aliud eſt peri⸗

re ſine lege.aliud iudicari per legem.⁊il⸗
lud eſt grauius/hoc autem leuius:pꝛocul⸗

dubio non ſunt iſti in hac pena leuioꝛe po

nendi.qui neq; in lege peccauerunt.ſʒ oĩ⸗
no legem chꝛiſti accipere noluerũt:⁊ eam
qᷓ;tũ ad ipſos attinet oĩno nullã eẽ volue

rũt. Illi aũt peccãt ĩ lege qͥ ſũt ĩ lege.id ẽ

teg Rhoma. vij qui eam ſuſcipiũt.eamq; ſanctam ⁊ man⸗

t
u⸗
oſ
u⸗
el⸗ 9
le⸗
gef.—
re

— w— A C( „—I —

—wN —

ſtonniß

datum ſanctum ⁊ iuſtum ⁊ bonũ fatentur
ſed infirmitate non implẽt qð ab ea rectiſ⸗

ſime pꝛecipi dubitare nõ poſſunt: hhi ſunt

qui aliquo modo foꝛſitan poſſunt ab eoꝝ
qui ſine lege ſunt perditione diſcerni:ſi ta
men qð apoſtolus ait/per legeʒ iudicabũ
tur ſic accipiendũ eſt.tanq; dixerit/nõ per

libus et fidelibus erat ſermo vt hoc dice

ret.ſed de gentibꝰ ⁊ iudeis:qͥ certe vtriq;
niſi in eo ſaluatoꝛe ſaluentur qui venit q̊⸗

rere quod perierat:ad perditionẽ ſine du
bio pertinebũt:qᷓ;uis dici poſſit.alios ꝗgra
uius.alios leuius perituros. id eſt.alios
grauioꝛes.alios leuioꝛes penas in ſua per
ditione paſſuros. Ille enim perire deo di⸗
citur:quiſquis ab illa beatitudie quã dat
ſanctis ſuis per ſuppliciũ ſeparatur. Tan⸗
ta autem eſt ſuplicioꝝ:qᷓ;ta diuerſitaſ pec
catoꝛum.que quomodo ſeſe habeat /al⸗

tius iudicat ſapientia diuina qᷓ; coniectu⸗

ra ſcrutatur aut effatur humana: Iſti cer⸗
te ad quos venit ⁊ quibus locutus ẽ chꝛi⸗
ſtus.non habent de magno infidelitatis
peccato illam excuſationem: qua poſſint
dicere.nonvidimus nõ audiuimus.Siue
non acceptaretur iſta excuſatio ab illo cu
ius inſcrutabilia ſunt iudicia.ſiue accepta
retur:⁊ ſi non vt ab omni damnatiõe libe
rarentur /certe vt aliq;to leuius damnarẽ

tur: Qui me odit inquit ⁊ patreme⸗

ogit ⁊ patrem

—

g. W

um odit. hic nobis foꝛtaſſe dicat᷑. Quis
Foteſt o iſſe quem neſcit. Et vtiq; anteqᷓ;

diceret:ſi non veniſſem ⁊ locutus eis fuiſ⸗
ſem/peccatum non haberent: dixerat diſ⸗

cipulis ſuis.hec facient vobis:quia neſci S.lxxxviij.c.

uut eum qui miſit me. Quomodo ergo ne
ſcierunt ⁊ oderunt: Si enim non qðs eſt ip⸗
ſe ſed neſcio quid al ud de illo opinantur
non vtiq; ipſum ſed illud inueniunt᷑ odiſ⸗
ſe quod ſfiugunt/ aut errando potiꝰ ſuſpi⸗
cantur.Et tamẽ niſi poſſent homines odiſ

ſe quod neſciunt:non veritas vtrunq; di⸗

xiſſet quod eius patrem ⁊ neſciunt ⁊ ode
runt.Sed quomodo id ſieri poſſit ſi adiu⸗
uante dño per nos demonſtrari poteſt:qꝛ

hec diſputatio eſt iam claudẽda nunc non

poteſt.
¶ Explicit tractatus octuageſimuſ

nonus. Incipit tractatus nonage

ſimus.De eo quod dicit. Quime

mn meum odit.

3

minũ dicentẽ Qui me odit
patrem meum odit: qᷣ
ſuperius dixit.hec facientvo

ibunt: qð mirum eſt. Neq; enim de infide⸗ bis.quia neſciunt eum qui miſit me. Non

itaq; diſſimulanda naſcitur queſtio:quo⸗
modo poſſunt odiſſe quem neſciunt Si eĩ

non quod ipſe eſt / ſed neſcio quid ali⸗
ud eum ſuſpicantur aut credunt⁊ hoc ode
runt:vtiq; non ipſum oderunt ſed qð ſua
mendaci ſuſpitioue vel vana credulitate
concipiunt. Si autẽ qð eſt hoc de illo ſen⸗

tiunt:quomodo cum neſcire dicuntur?:Et
de hominibus quidem fieri poteſt:vt eos
ſepe quos nunq; vidimus diligamus. Ac

per hoc nec illud econtrario impoſſibile

eſt: vt eos quos nunq; vidimus oderimuſ
Fama qᷣe ð aliqͥ ſermocinãte ſeu bñ ſeu
male fit non immerito:vt amemuſvel ode

rimus ignotuʒ. Sed ſi fama ſit verax: quo
modo eſt de quo vera didicimus dicẽduſ

ignotus: An quia eius faciem non vidi⸗
mus: Quã cum ⁊ ipſe non videat:nulli ta
men poteſt notioꝛ eẽ q; ſibi. Non igitur ĩ
eius facie coꝛpoꝛali nobis intimatur cu⸗
iuſq; noticia.Sed tunc nobis ad cognitio
nem patet:quando eius moꝛes⁊ vita non
latẽt. Alio quin nec ſeipſum noſſe quiſqᷓ;
ga ij

Ca. x'V

poreſt: qui videre faciem ſuazʒ non poteſt

Sed vtiq; tanto certius q; notus eſt alijs

ipſe ſe nouit:quanto certius interioꝛe con
ſpectu poteſt videre qð ſapit/ videre qð
cupit/videre quod viuit.Que cum aperi⸗

untur et nobis:tũc vere fit cognitus nobis

HMHec itaq; quoniã plerumq; ad nos de ab⸗

ſentibus vel etiam moꝛtuis ſiue fama ſiue

litteris perferuntur. hinc fitvt ſepe quos

nunquã facie coꝛpoꝛis vidimꝰ/non tamen

quos omnino neſcimus vel oderimus ho⸗

mines vel amemus. Sed plerumq; in cis
noſtra credulitas fallitur: quia nonnũqua
et hyſtoꝛia ⁊ multomagis fama mentitur.

Pertinet ad noſ ne pemicioſa opiniõe fal

lamur:vt quia non poſſumus hominũ in⸗
dagari cõſcientiã:de ipſis rebus habeam?
veram certamq; ſententiã:hoc eſt vt ſi ille

yel ille hõ vtꝝ ſit impudicꝰpudicuſue ne⸗

ſcimus:oderimꝰ tamẽ impudiciciã/et pu⸗
diciciam diligamus. Et ſi illum vel illũ in
iuſtum eſſe iuſtumue neſcimus:amemꝰ ta
men iuſticiam / et iniuſticiam deteſtemur:

non quas nobis ipſis erꝛando confingimꝰ

ſed quas fideliter hanc appetendam illaʒ
q; vitandam in dei venitate conſpicimus:
vt cum de ipſis rebus quod appetendũ eſt
alpetimus/quod deuitandum eſt deuita⸗

m: ignoſcatur nobis quod de occultis ho

muinm aliquãdo / immo aſſidue non vera

ſentimus. Hoc enim ad humanam tempta

tionẽ pertinere arbitroꝛ / ſine qua duci iſta
non poteſt vita: ita vt apoſtolus diceret:

niat dominus ⁊ illuminet abſcondita tene

bꝛarum et manifeſtet cogitationes coꝛdis

ct tunc laus erit vnicuiq; a deo. Quando
ergo non erꝛatur in rebꝰ vt recta ſit impꝛo
batio vicioꝛum/virtutumq; pꝛobatio: pꝛo
fecto ſi erꝛatur in hominibus venialis ẽ hu

mana temptatio. Per has autẽ humano⸗

rum coꝛdium tenebꝛas res multum miran

da et multum dolenda contingit: vt eũ nõ
nunquã quem iniuſtum putamus et tamẽ

iuſtus eſt. et iuſticiam in eo neſciẽtes quẽ

diligimus deuitemuſ/auerſemur:a noſtro

pꝛohibeamus acceſſu.communem cuʒ illo

vitã victumq; habere nolimuſ.eumq; etiã

ſi diſcipline ĩponẽde neceſſitas cogat.ſiue
ne alüs noceat. ſiue vt fiat ipſe coꝛrec⸗
tioꝛ aſperitate ſalubꝛi perſequamur.⁊ ho
minem bonum tanquaʒ malum affligamꝰ
queʒ neſciẽtes amamꝰ.Hoc fit ſiquis ver
bi gratia cum ſit pudicus/a nobiſ creditur
impudicus.Sine dubio enim ſi pudicũ di
ligo:hoc eſt ipſe quod diligo.Ergo etiam

ipſum diligo ⁊ neſcio:Et ſi impudicũ odi

non ipſum odi quia non eſt quod odi.Et

tamen dilecto meo cum quo ſemper ĩ cha

ritate pudicitie habitat anima mea/facio

ignarus iniuriam:non errans in diſcretio⸗

ne virtutum atq; vitioꝛum.ſed in coꝛdium
tenebꝛis humanoꝝ. Pꝛoinde ſicut fleri po
teſt vt homo bonꝰ hominẽ bonum oderit

neſciens vel potius diligat neſciens. ipſũ
enim diligit cum bonũ diligit. quia id qð

eſt ille hoc iſte diligit: oderit auteʒ neſci⸗

ens non ipſum ſed quod putat eſſe ipſuʒ:
Ita fieri poteſt vt etiam homo iniuſtꝰode

rit homineʒ iuſtum: ⁊ dum cſtimat ſe ſui

ſimilem iniuſtuʒz diligere neſciens diligat

iuſtum. Et tamen dum eum credit iniuſtũ

Diligit non ipſum ſed quod putat eſſe ip⸗

ſuʒ. Quẽadmodũ aũt hoĩeʒ:ſic⁊ deũ.De

i.Coꝛint. x. Temptatio vos non appꝛehendat niſi hu- niq ſi interrogarentur iudei vtrum dilige
mana. Quid enim tam humanum quã nõ rent deum:quid ſe aliud qᷓ; diligere reſpõ
poſſe inſpicere coꝛ hbumanum:et ideo non derent.nec ex amino mẽtientes: ſed errã⸗
eius latebꝛas perſcrutari. Sed plerumq; do potius opinantes. Quomodo enim di
aliud quã id quod ibi agitur ſuſpicari? ligerent patrem veritatis: qui hr̃ent odio
B Genau et in his rerũ tenebꝛis huma⸗ veritatem? Molunt enim ſua facta damna
naruz. boc eſt cogitationum alienarũ et ſi nari: ⁊ hoc habet veritas vt talia fa⸗
ſuſpitiones intelligẽ nõ poſſumꝰ qꝛ hoies cta damnent᷑.Tantum igitur oderunt ve⸗
ſumus:iudicia tamen id eſt deſinitas ſfir⸗ ritatem:q́;tum oderunt ſuas penas q̃s ta⸗
maſc; ſententias continere debemus: nec libus irrogat veritas. MHeſciunt autem il⸗
j:Coꝛin.iiij. ante tempus quicquã iudicare donec ve⸗ lam eſſe veritatem: que tales quales ipſi

ſuut damnat. Oderunt ergo quã neſciunt

et cum illam oderunt pꝛofecto ⁊ eum deq̊
nata eſt niſi odiſſe non poſſũt.Ac per hoc
quia veritatem qua iudicante damnant᷑.

der patre deo natã neſciunt:vtiq; etiam ip

ſum ⁊ neſciunt ⁊ oderunt. O miſeros bo⸗

mines: qui cuʒ eſſe volunt mali:nolũt eſſe

n
nõ
e
e
tro
llo
eni
ſle
ec⸗
ho
n⸗
er

Zeobh. Tract. xcI

veritatem qua damnantur mali. Molunt
enim eam eſſe quod eſt. cum ipſi debeant
nullo modo eſſe qð ſunt:vt ipſa manente
mutentur:ne ipſa iudicante damnent᷑.
Erplicit tractatus nonageſimuſ
meitraeta⸗ us nonggeſun pri⸗
mus.De eo qð dicit· Si opera nõ
feciſſem in eis que nemo olius fe/
cit:peccatu non haberent. Nuc au⸗

tem ⁊ viderunt ⁊ oderunt ⁊ me et

patrem meum:ſed vt impleatur ſer

mo qui in lege eorum ſcriptus eſt:

Irerat domi
nus. Qui me odit⁊ pr̃eʒ meũ
odit. Vtiq; enim qui odit ve

eſt locuti ſumus. Deĩde addidit vnde no
bis nüc loquendũ eſt.Si opera nõ fe/
ciſſem in eis que nemo alius fecit:
peccatum non haberent:

veniſſem ⁊ locutus eis fuiſſem: peccatum
non haberent.hoc eſt peccatũ:qð in eum

loquentem ⁊ oꝑantẽ non crediderũt.neq;

enim nullum hahebant peccatũ:anteq; lo
queretur eis ⁊ oꝑaretur in eis. Sed hoc
peccatũ qð in euʒ non crediderũt ideo ſic
còõmemoꝛat᷑:quia ipſo peccato tenentur ⁊
cetera.Hoc enĩ ſi non heberẽt ⁊ in eũ cre⸗
derent:dimitterent᷑⁊ cetera. Sed quid eſt
hoc ꝙ cũ dixiſſet. Si opera non feciſſem ĩ

. eis: mox addidit que nemo alius fe/

cit: Nulla quippe in opibus chꝛiſti viden⸗
tur eſſe maioꝛa q; ſuſcitatio moꝛtuoꝝ: qð

iij. Re. xvij⸗

fugiſſent.eumq; ibi poſuiſſent:cõtinuo re⸗

ſurrexit. Fecit tamen aliqua chꝛiſtus que

Matthᷣ.xiiij nemo alius fecit: qð qͥnqʒ milia hominũ ð

Matth. xv. qnq;: æ qttuoꝛ milia de ſeptem panibꝰ pa
Aatth.xiiij uit:ꝙ ſuꝑ aquaſ ambulauit.⁊ petro vt hoc

Johannis.ij faceret pᷣſtitit:ꝓ aquam mutauit in vinũ:
Johãnis.ix. qð aperuit oculos ceci nati:⁊ alia multa q̃
cõmemoꝛare longũ eſt. Sed rñdetur nobᷣ

uia odio habuerunt me gratis.

ritatẽ:neceſſe eſt oderit ⁊ a
veritas nata eſt. Vnde etiam q́;tum datũ

. „ peccatũ il⸗ G
. lxxxxix. a luaſe icet magnũ de quo ſuꝑius ait.Siñ

ſcimus etiam antiquos feciſſe ꝓphetas.
. Fecit hoc etiaʒ helias:fecit heliſeus ⁊ cũd
iiij. Reg. iiij in hac carne viueret: ⁊ cum in ſuo monum
lij. Reg.xiij to ſepultus iaceret. Nam quidam poꝛtan
tes moꝛtuũ cum irruẽtibꝰ hoſtibus eo re⸗

La. XV
et alios feciſſe que ipſe non fecit: ⁊ qq ne
mo alius fecit. Quis eni niſi moyſes egy⸗ Exodi.vij.
ptios plagis tot tantiſq; percuſſit: diuiſſo
mari populũ duxit:nna de celo eſuriẽ Exodi.xiiij.

7
—

tibus impetrauit:aquã de petra ſitientibꝰ et.xvj.

fudit: Quis niſi ieſu naue populo tranſi- Exodi.xvij

turo ioꝛdanis fluenta diuiſit:⁊ currentẽ ſo Joſue.iiij.

lem emiſſa ad deum oꝛatione frenauit ⁊ ſi Joſue.x.
vintennie pꝛeter ſamſon ꝓpter ſuam ſuim Judicũ.xv.
maxilla moꝛtui aſini exundãte ſatiatus 2?
Quis pꝛeter heliam curru igneo ĩ alta ſub iiij. Reg.ij.

lectus eſt: Quis pꝛeter heliſeũ qð paulo vbi.S.
gAnte cõmemoꝛaui. ſepulto ſuo cadauere:

cadauer alterius reddidit vite. Quis pꝛe Lanielis.vj
ter danielem inter oꝛa incluſoꝝ ſecum leo

ter tres viros ananiã.aʒariã. miſaelẽ ĩ flã

num eſurientiũ vixit innocuus? Quis pꝛe DPanielis.iij

mis ardentibus ⁊ non vꝛentibus deambu

lauit illeſus? Pꝛetereo cetera:qm̃ hec ſa⸗
tis eſſe arbitroꝛ.quibus demonſtret᷑ ⁊ ali⸗
os ſanctos quedam opera miranda feciſſe
q̃ nemo alius fecit.Sʒ qui tã multa vitia⸗
malas valitudines vexatiõeſq; moꝛtaliuzʒ
tanta poteſtate ſanaret:nullus oĩno legit
antiquoꝝ.vt eni taceamus quos iubẽdo
ſicut occurrebãt ſaluos ſingłos fecit:mar⸗ .
cus euangeliſta quodã loco ait. Veſpere Marci.j.
autem facto cum occidiſſet ſol.afferebant
ad eũ oẽſ male habẽtes ⁊ demonia habẽ⸗

tes:⁊ erat omnis ciuitas ad ianuã ↄgrega

ta:⁊ curauit multos qui vexabant᷑ varis
languoꝛibꝰ:⁊ demonia młta eijciebat. dd „
autem cum memoꝛaſſet mattheus. etiã te Matth. viij.
ſtimoniũ ꝓpheticũ addidit dicens:vt ad
impleret᷑ quod dictũ eſt per eſaiaʒ ꝓphe

tam dicentem. Ipſe infirmitates nr̃as ac⸗ Eſaie.liij.
cepit:⁊ egritudines poꝛtauit. Iteʒ alio lo

co dicit marcus.Et quocunq; introibat in Marci.vj.
vicos vel in villas aut in ciuitates.in pla⸗

teis ponebant infirmos:⁊ depᷣcabant᷑ eum

vt vel fimbꝛiã veſtimẽti eiꝰ tangerẽt:⁊ qͥt⸗

quot tangebant eum ſalui fiebant. ¶ Hec B

nemo alius fecit in eis.Sic enim intelligẽ

dum eſt qð ait in eis:nõ inter eos vel coꝛꝝꝛ

eis: ſed pꝛoꝛſus in eis qͥ ſanauit eos.hHec
quippe intelligi voluit que non ſolum fa⸗

cerent admirationẽ. verumetiam manife⸗-⸗
ſtam conferrent ſalutem: ꝓ quibus benefſf

cijs vtiq; amoꝛem non odiũ retribuere de
buerunt:. Omnia quidem ceteroꝝ miracu Luce.ij.

la ſuperat qð eſt natus ex virgie:matriſq
integritatẽ ſolus potuit nec ↄceptus vio

. S „ „n9 .
9e94
.. . . . . . S . r d. *
. * . 1

lare nec natus.Sed hoc nec coꝛam eis fa⸗
ctum eſt:nec in eis. Ad agnoſendã quippe
huius miraculi veritatem: non cõmuni cũ

eis aſpectu.ſed diſcreto ab eis diſcipula⸗

ps.xxxiiij.

tu apoſtoli peruenerũt. Jam vo illud qð
die tertia in carne in qua occiſus fuerat ðᷣ
ſepulchꝛo ſe reddidit viuũj.⁊ nunq; dein⸗
de moꝛiturꝰ cum illa aſcendit in celuʒ:ſu⸗

perat etiam cuncta que fecit. Sed neq; B
factum eſt in iudeis:neq; coꝛam eis.Etũ

dum hoc fecerat:quando dicebat.Si ope
ra non feciſſem in eis que nemo alius fe⸗
cit. MNimirũ ergo ſunt illa.que in eoꝛũ va⸗
litudinibus tanta miracula ſalutis oſten⸗
dit:qᷓ;ta in illis antea nemo donauit. hec
enim viderunt:⁊ hoc eis expꝛobꝛans ad⸗

iungit ⁊ ait. Nunc autem viderunt ?

oderurt ex patrem =
vt impleatur ſermo qui in lege eo⸗/
rum ſceriptus eſt: quia odio habne

— — —

runt me gratis Eoꝛum legem dicit.nõ

ab ipſis inũentam ſed ipſis datam: Sicut
dicimus panem noſtrũ quotidianũ.quem
tamen a deo petimus. addendo da nobis

HGBꝛatis autem odit:qui nulluʒ ex odio cõ

ps.lxxj.

modum querit vel incõmodum fugit.Sic
oderunt dñm impii:ſic diligunt iuſti.hhoc
eſt gratis vt alia pꝛeter illuʒ non expectẽt

bona quoniam ipſe erit in omnibꝰ omnia
Quiſquis vo altius attenderit chꝛiſtum

dicentem:ſi opera non feciſſem in eis que

nemo alius fecit:ſed hec⁊ ſi pater aut ſpi⸗

rituſſanctus fecit/nemo alius fecit.qꝛ toti
us triuitatis vna ſubſtantia eſt: inueniet
ipſum feciſſe ſi quando quiſpiã dei homo

tale aliquid fecit. Poteſt quippe in ſeipſo

cuncta per ipſum:nemo autem poteſt ali⸗
quid ſine ipſo. Chꝛiſtus nanq; cum patre
et ſpũſancto non ſunt tres dij ſed vnꝰ deꝰ
de quo ſcriptum eſt. Benedictus dñs de⸗
us iſrael:qui facit mirabilia ſolus. NHemo

ergo alius fecit quecunq; opera in eis fe⸗

cit: quoniã quiſquis alius homo aliquid

eoꝛum fecit.ipſo faciente fecit: hec autezʒ

ipſe nõ illis facientibus fecit. .
¶Explicit tracratus nonageſimuſ

primus: Incipit tractatus nonage

ſimuſſecudus.De eo qð dicit. Cuʒ
autemvenerit paraclytus quẽ ego

mittam vobis a patre ſpiruum ve
ritatis qui a patre procedit/ille te⸗
ſtioniuũ bes me. ⁊ voſteſtio
iũ ꝑhibebit da ab ütio mecũ eſt.

„
— 2 .

—

in ſermone quẽ locutꝰ eſt di⸗
ſcipulis ſuis poſt cenam pꝛo⸗
ximus paſſioni. tanq;ᷓ iturus
et relicturus eos pñtia coꝛꝑali cum omni⸗

bus autem ſuis vſq; in ↄſummationẽ ſecu
li futurus pᷣſentia ſpũali:exhoꝛtatꝰ eſt eoſ

ad ꝑferẽdas pꝑſecutiões impioꝝ quos mũ

di noĩe nũcupauit.Ex quo tamẽ mundo
etiam ipſos diſcipulos ſe elegiſſe dixit:vt

ſcirent dei gr̃a eſſe qð ſunt:ſuis autem vi⸗

tujs fuiſſe qð fuerũt.DPeinde ꝑſecutoꝛes?

ſuos ⁊ ipſoꝝ iudeos euidenter expꝛeſſit:
vt oĩno appareret etiam ipſos mũdi dam⸗
nabilis appellatiõe concluſos/qui ꝑſequũ
tur ſanctos.Cunq; ð illis diceret qð igno⸗
rarent eum a quo miſſus ẽᷓ.⁊ tamen odiſ⸗
ſent ⁊ patrem ⁊ filiũ.hoc eſt ⁊ eum qͥ miſ⸗
ſus eſt.⁊ eum a quo miſſus eſt.de quibus
oĩbus in alijs ſetmonibꝰ iam diſſeruunus
ad hoc ꝑuenit vbi ait.vt adimpleat᷑ ſermo
qui in lege eoꝛum ſcriptꝰeſt.quia odio ha

buerũt me gratis.Deinde tanq; ↄſequent

adiũxit:vnde modo diſputare ſuſcepim⸗

Cum autem venerit paradvytꝰ quæz

ego mitta vobis a pꝛe ſpm̃ verita⸗
tis qͥ a pꝛe ꝓcedit . ille teſtimoniuʒ

phibebit de me: ⁊ vos teſtimoniũ

phibebitis.qa ab initio mecũ eſtiſ
Quid hoc pꝑtinet ad illud qð dixerat: nũc
autem ⁊ viderũt ⁊ oderũt ⁊ me ⁊ pr̃eʒ me
um ſed vt impleat᷑ ſermo qͥ ſcriptꝰ eſt inlle
ge eoꝝ.qꝛ odio habuerũt me gratis. An
qꝛ ꝑaclytus qñ venit ſpũs veritatis:eoſ qͥ
viderũt ⁊ oderũt teſtimonio manifeſtatio
re ↄuincit: Imnmo vo etiam aliqs ex illis
qᷓ̊ viderũt ⁊ adhuc oderãt:ad fideʒ que ꝑ
dilectionẽ oꝑatur ſui manifeſtatiõe ↄuer
tit.Hoc vt ita intelligamꝰ:ita factũ eẽ re⸗
colimus. Venit enĩ die pentecoſtes ſpiri⸗

tuſſctũs in centũ viginti hoĩes ↄgregatoſ

in qbus ⁊ apoſtoli oẽs erant:qͥ illo adim⸗
pleti cũ linguis oĩium gentiũ loquerent᷑.
plures ex his q̃ aderãt tãto miraculo ſtu⸗

Dminꝰ ieſus ?

pefacti qñquidẽ viderũt loquente petro

tam magnũ atq; diuinũ teſtimoniũ ꝑpibe

ri de chꝛiſto.vt ille ꝗͥ occiſus ab eis inter

moꝛtuos deputabat᷑ reſurrexiſſe ⁊ viuere Actu
ꝓbaret᷑ compũcti coꝛde ↄuerſi ſunt:⁊ tan-

ti ſangumis tam impie atq; imanit fuſi in⸗
dulgentiã ꝑceperũt:ipſo redempti ſangui

““”ñJJVRÿ
onnierehi

di⸗
No⸗
ltus
nni⸗
ſe
cof

„

nu

12

2

— ——

Aaum..

D

B videntes. E

5

6*

Actuum. jij.

Joh. Tract. XCII

ne quẽ fuderũt. Chꝛiſti enĩ ſanguis ſic in
remiſſionẽ pctõꝝ oĩium fuſus ẽ:vt ipſum
etiam peccatũ poſſet delere quo fuſus ẽ.
Hoc ergo intuẽs dũs dicebat:odio habue
runt me gratis.Cũ aũt venerit paclytꝰ ꝛil
le teſtimoniũ ꝓhibebit de me. Tanq; dice

ret. Odio me habuerũt:⁊ occiderũt vidẽ⸗/

tes. Sed tale de me paraclytus teſtimoni
um ꝑhibebit:vt eos faciat in me credere ñ
inquit teſtimoniũ ꝑ
hibebitis:qa ab initio mecũ eſtis.
Perhibebit ſpũſſctũs: phibebitis ⁊ vos.

Quia eni ab initio mecũ eſtis. poteſtis pᷣ⸗

dicare qð noſtis: qð vt modo nõ faciatis.
illius ſpũs plenitudo nõdũ adeſt vobis.
Ille ergo teſtimoniũ perhibebit de me: ⁊
vos teſtimoniũ ꝑhibebitis. DHabit enĩ vo⸗
bis fiduciam teſtimoniũ ꝑhibẽdi charitas
dei diffuſa in coꝛdibꝰ vris:ꝑ ſpmſctm̃ qui

dabitur vobis. Que vtiq; petro adhuc de

fuit: qñ mulieris ancille interrogatiõe per
territꝰ.nõ potuit verũ teſtimoniũ ꝑhibe⸗
re:ſed ↄtra ſuã pollicitationẽ timoꝛe ma⸗
gno cõpulſus ẽ ter negare. Timoꝛ autem
iſte nõ eſt in charirate:ſed ꝑfecta charitaſ
foꝛas mittit timoꝛẽ. Oeniq; ante paſſionẽ
dñi ſeruilis timoꝛ eius interrogatꝰ eſt a fe

mina ſeruitutis:poſt reſurrectionẽ dũi li⸗

beralis eius amoꝛ ab ipſo pꝛincipe liberta

tis: ⁊ ideo ibi turbabat᷑.hic tranquillabat᷑
Ibi quẽ dilexerat negabat:hic quẽ nega⸗

uerat diligebat.Sed adhuc etiã tũc amoꝛ
ipſe infirmus fuerat ⁊ anguſtꝰ:donec eum
roboꝛaret ⁊ dilataret ſpũſſctũs. Qui po⸗

ſtea qᷓ; illi eſt abũdantia gre largioꝛis in⸗

fuſ us.ſic ad ꝑhibendũ de chꝛiſto temimo⸗
niũ quondã eius frigidũ pectus accẽdit.
atq; illa pꝛius trepida que veritatẽ ſuppᷣſ
ſerant oꝛa reſerauit:vt cũ oẽs in quos ve
nerat ſpũſſctũs linguis oĩum gentiũ loq̃⸗
rentur iudeoꝝ circũſtantibꝰ turbis:ſolus

teris ꝓmptius emicaret:eiuſq; interfecto
res de illiꝰreſurrectiõe ↄfunderet.Si quẽ
delectat tam ſuauit᷑ ſanctũ tale ſpectacu⸗
lum intueri.actus aplłoꝝ legat:ibi beatuʒ

petrũ quẽ negantẽ doluerat.ſtupeat pᷣdi⸗

cantem. Ibi linguã illam videat ad fiduci
am a diffidẽtia.⁊ ad libertatẽ a ſeruitute
trãſlatã.tot linguas inimicoꝝ ↄuertè ad
chꝛiſti ↄfeſſionẽ:quarũ nõ valẽdo vnã fer
re.verſa fuerat in negationẽ. Quid plura
Tantus ĩ illo fulgoꝛ gre.tanta ſpũſſancti
plenitudo apparebat.tanta de oꝛe pᷣdican
tis pᷣcioſiſſime veritatis pondera ꝓcede⸗

hora eoꝝ reminiſcamini quia ego

ad teſtimoniũ de chꝛiſto ꝑhibendũ pꝛe ce

—

——

bant :vt ingẽtis multitudis adũſarios in

terfectoꝛes chꝛiſti iudeos faceret pꝛo illo
paratos moꝛi:ia qbus cum illo foꝛmida⸗
bat occidi.oc fecit ſpũſſctũs tũc miſſus
ante ꝓmiſſus. Iſta dñs magna atq; mirã⸗

C a. xvVI

da ſua bñficia puidebat qñ dicebat. Et vi.

derũt oderũt ⁊ me ⁊ patreʒ meũ:vt ad⸗
impleat᷑ ſermo qui in lege eoꝛũ ſcriptꝰ eſt

quia odio habuerũt me gratiſ.Cũ autem

venerit paraclytꝰ quẽ ego mittã vobis a
patre ſpiritũ veritatis qui a patre pꝛoce⸗

dit. ille teſtimoniũ phibebit de me: ⁊ vos

teſtimoniũ ꝑhibebitis. Ille quippe teſtio⸗
niũ ꝑhibens ⁊ teſtes foꝛtiſſimos faciẽs.ab
ſtulit chꝛiſti amicis timoꝛẽ:⁊ inimicoꝝ odi
um ↄuertit in amoꝛem.

Explicit tractatus nonageſimuſ
ſecuqug. Incipit tractatus nona-

geſimuſtertiꝰ. De eo qð dicit.

Dicit. Dec
locutus ſum vobis vt nõ ſcandali
nintVicad id qð ait. Sed hec
ocutus ſum vobis: vt eu venerit

—

euãgelij capitu
micoꝝ odia ꝑferẽda ↄfirmãs ſuo pꝛeꝑa⸗
uit exẽplo.vt eũ imitãdo ſierẽt foꝛtioꝛes:
addẽs ⁊ ꝓmittẽs eis qð vẽturꝰ eẽt ſpũſ⸗
ſctũs qͥ de illo teſtioniũ phiberer.⁊ adijci
ens qð ⁊ ipſi fierẽt teſtes eiꝰ: h̊ vtiq; i eis
oꝑante ſpũſctõ.Sic enĩ ait. Ile teſtioniũ
phibebit de me:⁊ voſ teſtiomũ ꝑhibebitiſ

Vtiq; qꝛ ille ꝓꝑhibebit:etiã vos phibebiti/⸗

Ille in coꝛdibꝰ vr̃is:vos in vocibꝰ vr̃is.
Ille inſpirãdo vos ſonãdo:vt poſſit im⸗

ſcipulos ſuos ad ini-

pleri: ĩ oẽʒ terrã exiuit ſonꝰ eoꝝ. Paꝝ qp pʒ. xviij.

pe fuerat eoſ adhoꝛtari cxẽplo ſuo:niſi im
pleret ſpũſcõ.Deniq; apłs petrꝰ cũ iã ver
ba erꝰ audiſſet vbi dixerat. Nõ eſt ſeruus
maioꝛ dñio ſuo.ſi me ꝑſecuti ſunt⁊ vos ꝑſe
quent᷑.⁊ B ĩ illo iã videt impleri. in q̊ pati
entiã dñi ſui ſi exẽplo ſufficèt debuit imi⸗
tari.ſuccubuit ⁊ negauit:nõ vtiq; ferẽs qð
illũ ferre cernebat.Cũ vo accepit donum
ſpũſſcĩ quẽ negauerat ꝑdicauit: ⁊ quẽ ↄſi

teri timuerat ñi timuit ꝓfiteri. Pꝛiꝰeĩ exẽ⸗

plo qͥdẽ fuerat edoctus.vt qð fieri conue⸗
nerat noſſet:ſed nondũ fueratvirtute ful⸗
tus vt qð nouerat faceret. inſtructus erat
vt ſtaret:ſed non erat firmatus ne caderet
ga üi

Rhomañ. x.

annũciauit vſq; ad moꝛtem.queʒ negaue
rat timens moꝛtem. Ideo dominus in hoc
conſequenti capitulo de quo nunc nob lo
Capitu.xvj quendum eſt: hec inquit locutus ſum

vobis vt non ſcandalizemini .Ca⸗

põ.cxviij. nitur quipe in pſalmo. Pax multa diligẽ
tibus legem tuam dñe:⁊ non eſt illis ſcan⸗
dalum. Merito itaq; pꝛomiſſo ſpirituſan⸗
cto quo in eis operante fierent teſtes eius
ſuubiunxit:hec locutus ſum vobis vt non
Rhomañ.v. ſcandaliʒemini Cum eni charitas dei dif.
funditur in coꝛdibus noſtris per ſpiritum
ſanctum qui datus eſt nobis: fit pax mnl⸗
ta diligentibus legem dei.⁊ non ſit eis ſcã
dalum. Deinde que paſſuri eſſent:iam ex⸗
Ab. abſq; ſy pꝛimens ait.i Extra ſynagogas faciet
nagogis vos. Quid autem mali erãt apoſtolis ex
pelli de ſynagogis iudaicis?quaſi nõ in⸗
de fuerant ſe ſeparaturi: etiam ſi eos nul⸗

lus expelleret? Sed nimirum hoc vo⸗
luit denunciare.quia iudei chꝛiſtum non

fuerant recepturi:a quo iſti non fuerãt re
ceſſuri.Et ideo futurum erat vt foꝛas mit
terentur cum illo ab eis qui eſſe nollent ĩ
illo:hi qui eſſe non poſſent ſine illo. Nam
pꝛofecto quia non erat vllus alius popu⸗
NRhoma:xj. lus dei q; illud ſemen abꝛae :ſi agnoſcerẽt
et reciperent chꝛiſtum tanq; rami natura⸗
les in oliua permanerent: nec alie fitrent
eccleſie chꝛiſti.alie ſynagoge iudeoꝛũ:ee⸗

dem quipe eſſent:ſi in eodem eſſe voluiſ⸗

ſent. Qð quia noluerunt:quid reſtabat.ni
ſi vt remanentes extra chꝛiſtum. extra ſy⸗
nagogas facerent eos qui nõ relinquerẽt
chꝛiſtum? Accepto quippe ſpirituſancto te
ſtes eius effecti:non vtiq; vt taleſ eẽnt de
Johan.xij. quibus dicitur.multi pꝛincipes iudeoꝛum

crediderunt in eum:ſed pꝛopter metuʒ iu
deoꝛum ne repellent᷑ de ſynagogis:nõ au
debant conſiteri eum. Dilexerunt eni glo

riam hominũ:magiſ qᷓ; dei.Crediderũt er

. go in eum:ſed non ſic quomodo eos vole
Johãnis.v. bat credere qui dicebat. Quomodo pote
ſtis credere gloꝛiam ab inuicem expectan
tes:⁊ gloꝛiam que a ſolo deo eſt non que⸗

rentes? Diſcipulis ergo ſic in eum creden⸗
tibus vt impleti ſpirituſancto. hoc eſt do⸗
no gratie dei non ſint de numero eoꝛum qͥ
ignoꝛantes dei iuſticiam. ⁊ ſuam volentes
conſtituere/iuſticie dei non ſunt ſubiecti

Tract. XCIIII

poſtea q; per ſpiritũſanctum factum ẽ

ſubiunxit:tanq;ᷓ ex hoc conſolaretur ſuos

nec de illoꝛum de quibus dictum eſt. dile
xerunt gloꝛiam hominũ magis q; dei:illa
congruit pꝛophetia que de ipſis inuenitur

impleta.Domine in lumine vultus tun am ps.lxxxviij

bulabunt:⁊ in nomine tuo exultabuat to⸗
ta die ⁊ in tua iuſticia exaltabuntur: quo⸗

niam gloꝛia virtutis eoꝛum tu es.Aerito
eis dicitur:extra ſynagogas faciẽt vos:il⸗
li ſcilicet qui ʒelum dei habent.ſed nõ ᷣm .
ſcientiam. Pꝛopter qð ignoꝛantes dei iu⸗ Rhomañ.x.
ſticiam ⁊ ſuam volentes cõſtituere eos ex

pellunt qui non in ſua ſed ĩ dei iuſticia ex

altabunt᷑:nec expulſi ab omnibus erube⸗
ſcũt. quoniam gloꝛia virtutis eoꝛum ipſe
eſt. Heniq; cũ hoc eiſ dixiſſet adiecit. Sʒ B
t

venit hora vt omnis qui interfici
vos arbitreturo bſequiu ſe preſta⸗

re deo:⁊ hec faciẽt vobis.qa ñ co/
gnou erunt patrem neq; me: hoc eſt

non cognouerunt deum nec eius filiuʒ cui

ſe in vobis occidendis pꝛeſtare arbitran⸗

tur obſequium. Que verba dominus ita

qui de ſynagogis iudaicis expellerentur.
Pꝛenũcians enim que mala eſſent pꝛo ei⸗
teſtimonio perpeſſuri.extra ſynagogas in
quit faciẽt vos:nec ait.⁊ venit hoꝛa vt om
nis qui interficit vos arbitretur obſequiũ
ſe pꝛeſtare deo. Quid ergo ait?: Sedvenit

hoꝛa:quemadmodũ diceret:ſi aliquid bo

ni poſt iſta mala pꝛedicaret. Quid ſibi er⸗
go vult extra ſynagogas facient voſ:Sed
venit hoꝛa:Tanqᷓ; hoc dicturꝰ fuiſſet.Se⸗
parabunt quideʒ illi vos:ſed ego vos col
ligam. Aut ſeparabunt quidem illi vos:
ſed venit hoꝛa leticie veſtre. Quid ergo
ibi facit hoc verbũ quod ait.ſed venit ho

ra:quaſi conſolationeʒ eis pꝛomitteret pꝰ

tribulationem: cum magis dicere debuiſ⸗
ſe videatur indicatiuo modo.⁊ venit ho⸗
ra? Sed non ait ⁊ venit:cum tribulation?
ſuper tribulationẽ.non conſolationẽ poſt
tribulationem venturam illis eſſe pꝛedice
ret. An foꝛte ſic eos illa de ſynagogis ſe⸗
paratio fuerat turbatura:vt moꝛi mallent
quã in hac vita ſine iudeoꝛum congrega⸗
tionibus ĩmoꝛari?: Abſit vt ſic turbarentur
q dei nõ hominũ gloꝛiã requirebãt.auid
8O eſt extra ſynagogas facient vos ſʒ venit
hoꝛa:cum potius dicere debuiſſe videat᷑
et venit hoꝛa vt omĩs qui interſicit vos ar

—
N

ſe
l
tur
n pöley
⸗

h⸗
to
tü⸗
n

U⸗ Rhonnir.

72
r

2
7

— — — — —

— —

1

bitreturobſequiũ ſe pꝛeſtare deo? Meq;
enim ſaltem dictum eſt ſed venit hoꝛa vt
interficiant voſ: quaſi vt eis moꝛs pꝛo con
ſolatione illius ſeꝑationis accideret: Sed
venit hoꝛa inquit.vt omnis qui interficit
vyos arbitretur obſequiũ ſe pꝛeſtare deo.

Pꝛoꝛſus non mihi videtur aliud ſigniſica

re voluiſſe:niſi vt intelligerent atq; gau⸗
derent tam multos ſe chꝛiſto acquiſituroſ
cum de iudeoꝛum congregationib pelle⸗
rentur vt eos quidem non ſuſticerent pel⸗
lere ſed non ſinerent viuere:ne omnes ad
nomen chꝛiſti ſua pꝛedicatione conuerte⸗
rent ⁊ ab obſeruatione iudaiſmi tanq; di⸗
Cuuine veritatis auerterent Ohoe Eniin de
iudeis dictum debemus accipere:de qui⸗
pus dixerat: extra ſynagogas facient vos
Mam teſtes.id eſt.mart res chꝛiſti etiam
ſi occiſi ſunt a gentilibus:non tamẽ üli ar⸗
pitrati ſunt deo ſed dijs ſuis falſis obſeqͥ⸗
um ſe pꝛeſtare cũ hec facerent. Judeoꝛuʒ
autem omnis qui occidit pᷣdicatoꝛes chꝛi⸗
ſti deo ſe putauit pꝛeſtare obſequiũ: cre⸗
dens qðo deſererent deum iſrael quicunq;
conuerterent᷑ ad deum chꝛiſtum: vt eni et

ipᷣm vpᷣm occiderẽt:iſta rõne cõmoti ſunt.

mnMam eoꝛum de hac re ctiam verba cõſcri
Johãnis.xij pta ſunt. Videtis quia totus mũ dus poſt
eum abijt: Si dimiſerimus eũ viuere:ve⸗
nient rhomani ⁊ tollant nobis ⁊ locum et
gentem. Et qð cayphas dixit. Expedit vt
vnꝰ hõ moꝛiat᷑ pꝛo populo ⁊ non tota gẽs
pereat. Et in hoc ergo ſermone ſuo diſci⸗
pulos ſuos erexit exemplo quibus dixe⸗
Johan. xiij. rat. Si me perſecuti ſunt:⁊ vos perſequẽ⸗
tur. vt quemadodũ illum occidendo deo

ſe pꝛeſtitiſſe obſequiũ putaueruni:ſic eti⸗

am üllos. Iſte itaq; ſenſus eſt in his verbiſ
extra ſynagogas facient vos: Sed nolite
ſolitudinẽ foꝛmidare. Separati quippe a
congregatione eoꝛum tam multos in noĩc
weo congregabitis: vt illi metuẽtes ne tẽ
plum quod erat apud eos ⁊ omnia legis
veteris ſacramenta deſerantur interficiẽt
yos:ſic fundentes ſanguinem veſtrum vt
deo ſe pꝛeſtare arbitrentur obſequiũ. Ec⸗

ce eſt illud quod de his dixit apoſtolus.

Bhomañ. x. Zeium dei habent / ſed non m ſcientiam:
obſequium ſe putant pꝛeſtare deo interſi

ciendo famulos dei. Q erroꝛ hoꝛrendus.

Ita ne vt placeas deo: percutis placen⸗

to tranſitura turbarent:ſed pꝛecognita et

adiungens. Sed hec locutus ſuʒ vo
bis:vt cum venerit hora eorum re

oh. Tract. xcIII Ca. XI

tem deo? templum dei viuũ te ferien⸗

te pꝛoſternitur:ne dei templum lapideum

deſeratur? tà execrabilis cecitas. Sed ex Rhoma xj.

parte ĩ ifraei facta eſt vt plenitudo genit

um intraret: ex parte inq; facta eſt non er
toto. Non enim omẽs ſed aliqui ex ramis
fracti ſũt: vt inſereretur oleaſter. Maʒ ſpi
rituſancto implente diſcipulos chꝛiſti cux

linguis ommũ gentium loquerent᷑: cum ꝑ

eos diuina miracula frequentarent᷑ ⁊ diui
na eloquia ſpargerent᷑:etiã occiſus ita di

lectus eſt chꝛiſtus:vt eiuſ diſcipuli expul⸗

ſia congreganonibꝰ iudeoꝛũ: ex ipſis q;

iudeis ingentem mulritudinem cong ega
rent: ⁊ nullã ſolitudinẽ foꝛmidarent.Hhc
ergo accenſi ceteri repꝛobi ⁊ ceci ʒeluʒ dei

habentes ſed non ſᷣm ſcientiam ⁊ obſe qui

Unm ſe pꝛeſtare deo credentes: occidebant

eos.Sed pꝛo illis occiſus colligebat eos:
qui de his futuris anteq; occideret᷑ inſiru 4
xerat eos:ne ignaros atq; imparatos ani⸗
mos mala inopinata ⁊ impꝛouiſa qᷓ;uis ci⸗

patienter accepta/ad bona ſempiterna ꝑ⸗
ducerent.Hanc cuim fuiſſe cauſam vt hec
eis pꝛenũciaret: etiam ipſe demonſtrauit

miniſcamini quia ego dixi vobis.
Hoꝛa eoꝛum.hoꝛa tenebꝛoſa: hoꝛa noct᷑⸗

2*£

na. Sed in die mandauit dñ miſericoꝛdi= ps.xlj.

am ſuã.⁊ in nocte declarauit:quando nox
iudeoꝛum ſeparatũ a ſe diem chꝛiſtiano⸗
rum / nulla confuſione fuſcauit: ⁊ quando
carnem occidere potuit.fidem tenebrar
non pomnliirt.
Explicit tractatus nonageſimuſ
tertius Incipit ractatus nonage
ſimuſquartus: De eo quod dicit:

Hec autem vobis ab initio nõ di

xi quia vobiſcum eram: vſq; ad id

—

quod ait. De iudicio autem da pri

Bm domin?«
ieſuſ pᷣdixiſſʒ diſcipłis ſuis ꝑ
ſecutiõs qs paſſuri fuerãt pꝰ
Pe⸗ . idabſceſſuz ſwiurit ara ait
vobiſcu era · Nucat vado ad euʒ

Joh. Tract. XCIII Ka. XVI

Matthei. x.
AMarci.xiij.

qui miſit me. AVbi pꝛimũ videndũ eſt:
vtrũ eis futuras ñ pᷣdixerit añ paſſiones.
Sed alij tres euangeliſte ſatis eum pꝛedi
xiſſe iſta demonſtrant anteq́;ventum eſſet
ad cenam:qua peracta ſᷣm iohanuem /iſta
locutus eſt vbi ait. Hec autem vobis ab
intio non dixi:quia vobiſcũ eram. An foꝛ

te hinc iſta ſoluitur queſtio:quia ⁊ illi euʒ

narrant paſſioni pꝛoximum fuiſſe cum hec

„

diceret? Hon ergo ab initio quando cum

illis erat:quia lam diſceſſurꝰiamq; ad pa⸗
trem perrecturus hec dixit.Et ideo etiam
Ffm illos euangeliſtas verum eſt qð hic di
ctum eſt:hec autem vobis ab initio nõ di⸗
xi.Sed quid agimus de fide euangelij ſᷣm
mattheum qui hec eis a dño non ſolum cũ
iam paſca eſſet cum diſcipulis cenaturus
iminente paſſione. verum ⁊ ab initio de⸗
nũciata eſſe cõmemoꝛat:vbi pꝛimũ nomi⸗
natin duodecim expꝛimunt᷑ apoſtoli ⁊ ad
opera diuina mittuntur? Quid ſibi ergo
vult quod hic ait. hec autem vobis ab ini
tio non dixi quia vobiſcuʒ cram: niſi quia

ea que hic dicit de ſpirituſancto qð ſitven

turus ad eos ⁊ teſtimoniũ perhibiturꝰ q̃n
do mala illa paſſuri ſunt.lhec ab initio eiſ
non dixit:quia cum ipſis erat. Conſolatoꝛ
ergo ille vel aduocatus:vtrunq; enim int᷑
pꝛetatur qð eſt grece pataclytꝰ:chꝛiſto ab
ſcedente fuerat neceſſarius:⁊ ideo de illo
non dixerat ab initio quãdo cum illiſ erat

qꝛ eius pꝛeſentia cõ ſolabant᷑. Abſceſſurꝰ

autem opoꝛtebat vt diceret illum eſſe vẽ⸗
turum.per quem futurum erat vt charita

Rhomañ.v te diffuſa in coꝛdi bus ſuis verbum dei cũ

fiducia pꝛedicarent:⁊ illo intrinſecus apð

cos teſtimoniũ perhibente de chꝛiſto. ipſi

3.tra. xciij.a S

quoq; teſtimoniñ perhibcrent: neq; ſcan⸗

daliʒzarent᷑ cuʒ inimici iudei abſq; ſynago
gis facerent eos ⁊ interſicerent arbitrãtes
obſequiũ ſe pꝛeſtare deo:quoniam chari⸗
tas omnia tolerat que diffundẽda erat in
coꝛdibus eoꝛum per ſꝑirituſſancti donum
Hinc ergo iſte totus ducitur ſenſus.quia
facturus eos erat martyres ſuos. id eſt.te
ſtes ſuos per irinu nr anctũ: vt illo in eis
operante perſecutionũ quecunq; aſpera
tolerarent:nec frigeſcerent a charuate pᷣ⸗
dicandi.illo diuino igne ſuccenſi.hhec er⸗
go inquit locutus ſum vobis.vt cumvene

rit hoꝛa eoꝛum reminiſcamĩ quia ego dixi

dam. Si enun non abier

vobis.ſhec ſcilicet locutus ſum vobis.nõ
tantum quia paſſuri eſtis iſta ſed quia cũ
venerit paraclytus ille teſtimoniũ perhi⸗
bebit de me:ne iſta timendo taceatis. Vn
de fiet:vt etiã vos teſtioniũ perhibeatis.

Hec autem vo bis ab initio non dixi:quia

vobiſcum eram. Et ego vos conſolabar:

ſenſibꝰveſtris quã paruuli caꝑe poteratiſ
¶ Munc autem vado ad eum q̊ͥ me

miſit:⁊ nemo inquit ex vobis inter⸗
rogat me quo vadis.Signiſicat ſic ſe
iturum vt nullus interrogaret: qð palã fie
ri viſu coꝛpoꝛis cernerent. Nam ſuperius
interrogaucraãt eum quo cſſet iturus:⁊ re⸗
ſponderat eis ſe iturum quo ipſi tunc ve⸗
nire non poſſent. Nunc vo ita ſe pꝛomittit
iturum:vt nullus eoꝛum quo vadit inter⸗
roget. Nubes enim ſuſcepit eum quando

aſcendit ab eis:⁊ euntem in celum nõ ver⸗

bis queſierunt ſed oculiſ deduxerũt. Sʒ

quia hec locutus ſum vobis inqun

triſtica unplebit cor veſtrum. Lli⸗
debat vtiq; quid illa ſua verba in coꝝ coꝛ

dibus egerent: ſpũalem quippe nondum
interius habentes conſolationẽ quã p ſpi

ritũſanctum fuerant hahituri id quod ex-.
terius ĩ chꝛiſto videbant amittere metrue

bant: ⁊ quia ſe amiſſuros eſſe illũ vera de
nunciãtẽ dubitare non poterant.atriſia,

ba tur humanus affectuſ.quia carnalis de
ſolabatur aſpectus. Nouerat autẽ ille qd
eis potius expediret: quia viſus interioꝛ
ipſe eſt vtiq; melioꝛ.quo eos conſolaturꝰ
fuerat ſpirituſſanctꝰ: non cernentiũ coꝛpo

ribus ingeſturus coꝛpus humanũ. ſed ſe⸗

i ſum credentiũ pectoꝛibus infuſurꝰ He

niq; adiungit. Sed ego veritatem di

„

co vobis:expedit vobis vt ego va

paracly
i autem

——,—

tus non veniet ad vos:

—

gbiero.mittam eum ad vos: Zanqᷓ;

diceret.Expedit vobis vt hec foꝛma ſerui

auſferatur a vobis:caro qͥdẽ factũ vxbũ ha
bito in vobis. Sed nolo me carnaliter ad

huc diligatis.⁊ iſto lacte ↄtẽti ſꝑinfantes
eẽ cupiat ſ: expeditvobᷣ vt ego vadã.ſi eĩ
non abiero:paraclytus non vemiet ad voſ
Si alimenta tenera quibus vos alur non

ſubtraxero:ſolidum cibum non eſurietis.

mea coꝛpoꝛali pꝛeſentia exhibita humaniſ

B

Acuum. j.

Johan. xij.

H

r cryih /e
Ptan,rih ad
ne
m⸗
eſe

—. = =S

B —

Joh. Tract. xCV

n HW
d Si carni carnaliter heſeritis: capaces ſpi⸗
n Critus non eritis.¶ Nã quid eſt ſi nõ abie⸗
6. ro paraclytus non veniet ad vos:ſi autem
lin abiero mittam eum advos: Nunquid hic
r: poſitus eum non poterat mittere? Quis hB
nil dixerit? Meq; enim vbi ulle erat iſte inde
inſ receſſe rat:⁊ ſic venerat a patre vt nõ ma⸗
ne 3 neret in patre. Poſtremo quomodo eum
1 etiam hic conſtitutus non poterat mittere
ſe AMatthei.iij quem ſcimus ſuper eum baptiʒatum ve⸗
e niſſe atq; manſiſſe: imo vᷣo a quo ſcimꝰ eũ
Pobaneti nunq; ſeꝑabilem fuiſſe? Quid eſt ergo.ſiñ
abiero paraclytus non veniet ad vos: niſi
non poteſtis capere ſpirituʒ.qᷓ;ddiu ſᷣm car
nem perſiſtitis noſſe chꝛiſtum? Vndc ille

⸗ mtütingquit: qui iam ceperat ſpiritum. Et ſi no
1 daun ij· Coꝛint. v. ueramus inquit fm carnem chꝛiſtum: ſed
nnunc iam non nouimus. Etiam ipſam p⸗
. pe carnem chꝛiſti non ſᷣm carnem nouit:qᷣ
verbum carnem factum ſpiritualit᷑ nouit.
Hoc nimirum ſigniſicare voluit: magiſter
⸗ bonus dicndo.ſi enim non abiero para⸗
1: clytus non veniet ad vos:ſi autem abiero
mittã eũ advos.Chꝛiſto ãt diſcedẽte coꝛ⸗

lit

7
R

ſ poꝛaliter: non ſolum ſpũſſanctus.ſed ⁊ pa
x* ter ⁊ filius illis affuit ſp iritualit᷑. Nã ſi ab
ne eis ſic abſceſſit chꝛiſtꝰvt ꝓ illo ñ cũ illo in
e eis eſſet ſpirituſſanctus:vbi eſt eius ꝓmiſ
, Mat.xxviij ſio dicentis:ecce ego vobiſcum ſum vſq;
. Johan.xiiij ad ↄſummationẽ ſeculi:⁊ veniemꝰ ad euʒ
1 ego ⁊ pater ⁊ manſionẽ apud eum facie⸗
mus:cum ⁊ ſpiritũſanctũ ita ſe pꝛomiſerit
eſſe miſſurum vt cum eis eſſet in eternu?-

Ac per hoc cum ex carnalibus vel anima⸗
lious eſſent ſpirituales futuri:pꝛofecto et
patrem ⁊ filinm ⁊ ſpiritũſanctũ capacius

eſſe pat ſine fllio ⁊ ſpũſſctõ.aut ſine pr̃e ⁊
filio ſpũſſanctus. aut pater ⁊ ſpũſſanctus
ſine filio:ſed vbi eoꝛũ quilibet vnꝰ.ibi tri
mitas deus vnus. QOpoꝛtebat autem ita in
ſinuari trinitatem:vt qᷓ;uis nulla eſſet diũ
ſitas ſubſtantiarũ.ſingillatim tamen com⸗

qui recte intelligunt. nunq; videri poteſt
ſeparatio naturarum. Quod autem ſequi
tur. et cum venerit ille arguet mun/
Dum de peccato.⁊ de iuſticia·⁊ de

iudicio. De peccato quidem quia
non cee

= —. — ——— — — . —
— — ☛ — ⏑ – ☛ w⏑ S

=

—

fuerant habituri. In nlło & credẽdus eſt

mendaret᷑ diſtinctio perſonarum: vbi eis

liderũt in me. De iuſticia

foꝛte dicat hoc ad iudeoſ ꝓpꝛie pertinere

celum. Mon eſtveſtrum noſſe tempoꝛa v-

go quia ad patrem vado⁊ iam nõ

— 2*

videbitis me.De iudicio auteʒy qͥ
princeps huius mundi iudicat? ̈ℳ
tanq; ſolum ſit peccatum ñ credere in chiꝛ·
vum.⁊ tanq; ipſa ſit iuſticia nõvidere chiiꝛiꝛ·
ſtum. ⁊ tanq; ipſuʒ ſit iudiciũ.qð pꝛinceps
huius mũdi.hoc eſt diabolus iudicatuſẽ:
valde latebꝛoſum eſt nec iſto ſermone co.
artandum. ne fiat obſcurius bꝛeuitater::
ſed alio potius q́;dtum dñs adiuuerit expli
candum. JMMUV

(xplicit tractatus nonageſimuſ:

quartus. Incipit tractatus nona-
geſunuſquintus. De eadem

minus miſſurum ſe ſpiritum⸗
IVſanctum:cum venerit inat
illle arguet mũdũ de pec
cato.⁊ de iuſticia.⁊ ð iudicio.uid
eſt hoc: Nunquid nam dñs chꝛiſtus non S. tra. lxxxix
arguit mundũ de peccato cum ait:Si non
veniſſem ⁊ locutus eis fuiſſem peccatum
non haberent. Nunc autem excuſationeʒ
non habent de peccato ſuo? Sed ne quis

non ad mũdum: Monne alio loco inqt.Si Johãnis.xv
de mũ do eſſetis mũdus qð ſuũ erat dili⸗
gercr: Qunduid ſ arguit de iuſticia vbi
ait:pater iuſte mũdus te non cognouit? j
unquicnon arguit de iudicio bi ſe ait Johan vij
niſtris eſſe dicturuʒ:ite in ignem eternũ
qui paratus eſt diabolo ⁊ gen ihoe . mattu xxv
multa alia reꝑiuntur in ſancto euangelioo 4
vbi de his chꝛiſtus arguit mũdum .·Quichh
eſt ergo:qð tanqᷓ; ꝓpꝛie tribuit hoc ſpiri⸗
tuiſancto? An foꝛte quia chꝛiſtus ĩ iudeo
rum gente tantũ locutus eſt mundũ non
videtur arguiſſe:vt ille intelligatur argui
qui audit arguentem? Spiritus autẽ ſan⸗
ctus in diſcipulis eius toto oꝛbe diffuſis:
non vnam gẽtem intelligitur arguiſſe ſed
mundum. MHam hoc illis ait aſcenſurus in

momẽta que pater poſuit ĩ ſua ptãte:ſed Actuum. j.
accipietisvirtutem ſpirituſſancti ſuperue
nientis in vos: ⁊ eritis mihi teſtes in hie⸗
ruſalem ⁊ in tota iudea ⁊ ĩ ſamaria ⁊ vſq;

ij. Coꝛin. xiij
Rhoma ⸗v.

ad fines terre.Hoc eſt arguere mundum.
Sed quis audeat dicere qð ꝑ diſcipulos
chꝛiſti arguet mũdum ſpirituſſanctus: ⁊ ñ
arguat ipſe chꝛiſtus? Cum clamet apoſto
lus. An vuliis accipere experimentũ eius
qui in me loquitur chꝛiſtus? Quos itaq;
arguit ſpirituſſanctus:arguit vtiq; ⁊ chꝛi⸗
ſtus. Sed q́;tum mihi videtur quia ꝑ ſpi⸗

ritumſanctum diffundenda erat charitas

in coꝛdibus eoꝛum que foꝛas mittit timo⸗
rem/quo impediri poſſint ne arguere mũ
duz qui perſecutiõibꝰ fremebat auderẽt:
pꝛopterea dixit:ille arguet mũduʒ.tanqᷓ;

iceret.ille diffundet in coꝛdibus veſtris

charitatem. Sic enim timoꝛe depulſo:ar⸗
guendi habebitis libertatem. Sepe auteʒ
diximus inſeꝑabilia opera eſſe trinitatis.
ſed ſingillatim cõmendãdas fuiſſe perſo⸗
nas:vt non ſolumſſine ſceparatione verum
etiam ſine confuſione ⁊ vnitas intelligat᷑

B er trinitas.¶ Exponit deinde quid dixe⸗

.

rit de peccato ⁊ de iuſticia ⁊ de iudicio.
De peccato quidem inquit: quia nõ
crediderunt in me. Hoc enim pecca⸗
tum quaſi ſolum ſit pꝛe ceteris poſuit:qꝛ
cnarente cetera erineni⸗ ⁊ hoc di⸗
ſcedente cetera remittunt᷑. De iuſticia
vo inquit quia ad patrein vado ::et
iam non videbitis me. hic pꝛimo vi
dendum eſt.ſi recte quiſq; arguitur ð pec⸗
cato:quomodo recte arguitur ⁊ de iuſti⸗
cia. Nunquid ſi arguẽdus eſt peccatoꝛ ꝓ⸗
pterca quia peccatoꝛ eſt: arguendum pu⸗
tauit quiſq; ⁊ iuſtum.pꝛopterea quia iuſtꝰ

eſt:? Abſit. Ham ⁊ ſi aliquando iuſtuſ ar⸗

Ecẽes.vij.

guitur:ideo recte arguitur quia ſcriptum
eſt. Mon ẽ iuſtus in terra:qui faciat bonũ
et non peccet.Quocirca etiam cum iuſtuſ
arguitur de peccato arguitur non de iuſti
cia: quoniam ⁊ in illo quod legimus diui⸗
nitus dictum.noli effici iuſtuſ multum.nõ
eſt notata iuſticia ſapientis ſed ſuperbia
pꝛeſumentis. Qui ergo fit multuʒ iuſtus:
ipſo nimio fit iniuſtus. Multum eniĩ ſe fa⸗
cit iuſtum.qui dicit ſe non habere pecca⸗
tum.aut qui ſe putat non gratia dei ſʒ ſua
voluntate ſufficiente effici iuſtum:nec re⸗
cte viuẽdo iuſtus eſt.ſed potius inflatus
putando ſe eſſe quod non eſt. Quo pacto

igitur mundus arguendus eſt de iuſticia:

niſi de iuſticia credentium? Arguit᷑ itaq;
de peccato quia in chꝛiſtum non credit:et

te impletum eſt. iuſtus ex fideviuit.Eſt eĩ Rhomañ. j. M
fides:ſicut in epiſtola que ad hebꝛeos eſt Hebꝛeos.xji B

diffinitur: ſperandarũ ſubſtantia ⁊ conui⸗
ctio rerum que non videntur. Sed quid ẽ
iam non videbitis me? Mon enim ait. ad
pr̃eʒ vado ⁊ ũ videbitis me. Vt tꝑis inter
uallum quo non videbatur ſigniſicaſſe in
telligeretur:ſiue bꝛeue ſiue longum.tamẽ
vtiq; terminatũ.Sed dicendo iam non vi
debitis me:velut nunq; decetero viſuros
eos chꝛiſtum veritas ꝓnũciauit: Hec ne
iuſticia eſt nunq; chꝛiſtum videre ⁊ in eũ
tam en credere:cuʒ pꝛopterea laudetur fi
des ex qua iuſtus viuit. quoniam credit
quem modo non videt chꝛiſtum.ſe aliq̃n⸗
do eſſe viſurum? Poſtremo fᷣm hanc iuſti

ciam nunquid dicturi ſumus paulum apo j.Coꝛin.xy

ſtolum non fuiſſe iuſtum: conſitentem ſe
chꝛiſtum vidiſſe poſt aſcenſionẽ eiꝰ ĩ cclũ

g. XVI
arguitur de iuſticia eoꝛum qui credũt. Ip d
ſa quipe fidelium comparatio: infideliuzʒ 1
eſt vituperatio.hoc ⁊ ipſa expoſitio ſatis ſ
indicat. Volens enim aperire quid dixe⸗
rit:de iuſticia vᷣo inquit quia ad patrem „
vado ⁊ iam non videbitis me. Mon aitet e ⸗
lam non videbunt me de quibus dixcerat.
quia non credunt in me:ſed peccatum qꝗͥd i.
v ocaret exponens.de illis locutus eſt di
cens:quia non credunt in me. Exponens i
autem quam dixerit iuſticiam ð qua vt di
xit mundus arguitur:ad ipſos quibus lo⸗ ſie
quebatur ſe cõuertit atq; ait.Quia ad pa⸗ *
trem vado:⁊ iam non videbitis me.Qua⸗
pꝛopter mundus de peccato quidem ſuo. uenv lus
de iuſticia vo arguitur aliena:ſicut arguũ a 4
tur de lumine tenebꝛe. Omnia enim que
arguuntur ait apoſtolus:a lumine manife Ephef.v. 3
ſtantur. ¶ ÆWtum enim malum ſit eoꝛum n
qui non credunt:non ſolum per ſeipſum.
verumetiam ex bono poteſt eoꝛnm apa⸗ ſe
rere qui credunt. Et quoniam iſta vox in⸗ u⸗
fidelium eſſe conſueuit. quomodo credi⸗ bl
mus quod non vidimus: Ideo credentiũ L
iuſticiciã ſic opoꝛtuit definiri.quia ad pa⸗
trem vado ⁊ iam non videbitis me. Bea⸗ Johãnis.xx
ti enim qui non vident ⁊ credunt. Nam et yol
qui viderunt chꝛiſtum non in eo laudata
eſt fides eoꝛum quia credebant quod vi⸗ .
debant.id eſt.filium hom's:ſed quia cre⸗ ,., 0
debant quod non videbant. id eſt. filium Mriiſeai
dei. Cum vo ⁊ ipſa foꝛma ſerui ſubtracta en
eoꝛum eſſet aſpectibus:tum vo ex oĩ par⸗ ⸗

kuz
ſuts
re⸗
nen
lteet
1
ſtdi
ens
tdi
lo⸗
ba⸗
la⸗
no.
ü
dge
nile Eppef,
un -.
n.
li
ni
x„
ei, Pohilis
ee

1
Il⸗

⸗
Rei Phonm
eſt heheng
nui⸗ 5
nide
1.,4d
imter
ſen
mmẽ
nni
o
ſie
i
rfi
it
in⸗
Con
ſe
li

Actu. vij

de quo vtiq; iam tempoꝛe dixerat:iaʒ non
videbitis me. Nunquid ſecundũ hanc iu
ſticiam iuſtus non erat gloꝛioſiſſimus ſte⸗
phanus: qui cum lapidaretur ait:ecce vi⸗

tem ad dexteram dei?. Quid ergo eſt ad
patrem vado: et iam non videbitis me:ni
ſi quomõ ſum cum nobiſcum ſum? Tunc
enĩ adhuc erat moꝛtalis in ſimilitudie car
mis peccati:qui eſurire poterat atq; ſitire:
fatigari atq; doꝛmire. Hunc ergo chꝛiſtũ
ideſt. talem chꝛiſtuʒ cum tranſiſſet de hoc
mundo ad patrem non erant iam viſuri: ⁊
ipſa eſt iuſticia fidei de qua dicit apoſto⸗

ij. Coꝛ.v. lus: Et ſi noueramus chꝛiſtum ſecundum

carnem:ſed nunc iã non nouimus.Erit ita
qꝙʒ ĩquit veſtra iuſticia qua mũdus argue
tur:quia vado ad patrem et iaʒ non vide
bitis me:quõ in eum quem non videbitis
credetis in me: et quãdo me videbitis qͥd
tunc ero:non videbitis me quod ſum vo⸗

biſcũ modo:nõ videbitis me humilẽ ſʒ ex

celſum : nmon videbitis moꝛtalem: ſed ſem⸗
piternum.:non videbitis iudicandum:ſed
iudicaturum:et de hac ſide veſtra.ideſt.
iuſticia veſtra:arguet ſpirituſſctũs incre⸗
dulum mundũ.¶ Arguet etiam de luch.
cio:quia princeps huins mudi iu⸗

dicatus eſt. Quis eſt iſte niſi ð quo ait

———

Joh.xiiij. alio loco: ecce venit pꝛinceps mundi et in

me nihil inuenit: ideſt nihil iuris ſun:nihii
quod ad euʒ pertineat: nulluʒ ſcilicet om
nino peccatum? Per hoc em̃ eſt diabolus
pꝛinceps mundi: non em̃ celi et terre ⁊ om
nium que in eis ſunt eſt diabolus pꝛĩceps

qua:ſignificatiõe intelligitur munduſ vbi

dDiictum eſt: et mundus per eum factus eſt
Joh.j. Sed mundi eſt diabolus pꝛĩceps: de quo
mundo ibi continuo ſubiungit atq; ait: et
mundus eũ nõ cognouit:hoc eſt hõines ĩ
fideles:quibus toto oꝛbe terraruʒ mundꝰ⸗
eſt plenus: Inter quos gemit ſidelis mun
Joh.iij. dus: quem de mundo elegit per quem fa⸗
0h. uI). ctus eſt mundus: de quo ipſe dicit. Hõ ve
nit filius homĩs vt iudicet mundum: ſʒ vt
ſaluetur mundus per ipſum. Mundus eo
iudicante damnatur: mundus eo ſubueni
ente ſaluatur: quoniam ſicut arboꝛ folijs
et pomis: ſicut area paleis et frumentis:
ita inſidelibus et fidelibus plenus eſt mũ

x.

7
,

,1111L8Nh[lbNF/mG——

veo celum apertum:et filiũ hominis ſtan⸗

dus: Pꝛiceps eſt mundi huius: hoc eſt

.

pꝛinceps tenebꝛarum haruʒ:hoc eſt inſide Eph.vj.

lium de quibus eruitur müdus quibus di
citur:fuiſtis aliquando tenebꝛe:nunc au⸗

tem lux in domino. Pꝛinceps mundi hu⸗ ESph.v.
ius de quo alibi dicir. Nunc pꝛinceps mũ Eph.v.

di huius miſſus eſt foꝛas: vtiq; iudicatus

eſt: quoniam iudicio ignis eterni irreuoca
biliter deſtinatus eſt. Et de hoc itaq; iudi

cio quo pꝛiceps iudicatus eſt mũdi: argui
tur a ſpirituſancto mundus: quoniã cum

ſuo pꝛincipe iudicatur: quem ſuperbus at
qᷓ́; impius imitatur.Si em̃ deus ſicut dicit

Joh xij.

apoſtolus petrus / peccãtibus agnelis nõ ij. Pe.ij⸗

pepercit:ſed carceribus caliginis inferi re
trudens tradidit in iudicio puniendos ſer

uari:quomodo nõ a ſpirituſctõ de hoc iu

dicio mundus arguitur:quãdo in ſpiritu⸗
ſancto hec loquitur apoſtolus? Credant

itaq; homĩes in chꝛiſtum ne arguantur de

peccato inſidelitatis ſue: quo peccata om
nia detinentur. Tranſeat in numerũ ſide
lium:ne arguantur de iuſticia eoꝛuʒ:quos
iuſtiſicatos non imitantur. Caueant futu
rum iudiciũ/ne cum mundi pꝛincipe dãp
nentur:quem iudicatum imitantur.Etenĩ
ne ſibi exiſtimet parci ſuperbia dura moꝛ⸗
talium:de ſuperboꝛum ſupplicio terrenda
eſt angeloꝛum.

rpilcit tractatus nonageſimuſ
uintus. Incipit tractatus nona-
geſunuſſextus. Ab eo quod ſcri⸗
ptum eſt: Adhuc multa habeo vo
bis dicere ſed non poteſtis porta⸗
re modo: Cuʒ aute venerit ille ſpi

ritus veritatiſ:docebit vos omnz

veritatem.

ere 18
querẽdũ illud occurrit àmõ ſupius dixe⸗

rit om̃ia que audiui a patre meo non feci

Job. Tract. xCVI C9. XVI

vobis:et hic dicat:adhuc multa babeo vo
bis dicere:ſed non poteſtis poꝛtare modo
Verum illud quomõ dixerit. quod nõdũ
fecerat tãq; fecerit:ſic ea q̃ futura ſũt deũ
feciſſe ꝓpheta teſtat᷑ dicẽs: qui fecit que
futura ſunt.iam cũ ipſa verba tractaremꝰ/

vt potuimus expoſuimuſ. Nunc ergo que

iſta ſint que apoſtoli tũc poꝛtare nõ pote⸗
rant:vultis foꝛſitã ſcire.Sed quis nrjm au
deat eoꝛum fe dicere iã capacẽ:que illi ca
pere non valebant? Ac per hoc nec a me

expectanda ſunt vt dicantur que foꝛte nõ
caperem ſi mihi ab alio dicerẽtur:nec vos

Joh. xiij.

ea poꝛtare poſſetis: etiã ſi ego tantus eſſẽ
vt a me iſta que vobis altioꝛa ſunt audire
tis.Et fieri quidem poteſt vt ſint in vobis
aliqui ad ea capienda iaʒ idonei:que alij
capere nondũ valẽt:et ſi non omnia de qͥ⸗
bus magiſter ille deus dicebat:adhuc ml⸗

ta habeo vobis dicere:tamẽ eoꝛũ foꝛtaſſe
nonnulla. Sed que nam ſint iſta que iße
non dixit:temerariũ eſt velle pꝛeſumere ⁊
dicere: Mam et moꝛi pꝛo chꝛiſto nondum

erant idonei tunc apoſtoli quibꝰ dicebat:

nõ poteſtis me ſequi modo. VUnde pꝛimꝰ*R

eoꝛum petrus: qui hoc iam ſe poſſe pꝛeſũ

pſerat:alið expertus eſt quã putabat. Et
tamen poſtea:et viri et mulieres:pueri et
puelle:iuuenes ⁊ virgines:ſenes cũ iunio

ribus: innũ erabileſ martyrio coꝛonati ſũt

et poſſe inuente ſunt oues: quod tunc qn

oo iſta dominus loquebatur:nondũ pote
rant poꝛtare paſtoꝛes. Nunqͥd ergo debu
it ũlis ouibus dici in illo temptatiõis arti
culo:quod certare vſq; ad moꝛtem pꝛo ve
ritate oppoꝛtebat:et pꝛo chꝛiſti noĩe vł do
ctrina ſanguinẽ fundere? Munqͥd inquaʒ

debuit eis dici: quis veſtrũ audeat idone

um martyrio ſe putare: cui petrus idoneꝰ
nondũ fuerat quãdo euʒ os ad os ipᷣe do
minus inſtruebat? Sic uaq; dixerit aliqͥs

non debere dici populis chꝛiſtianis audi⸗

re cupientibus: que ſint de quibus domi⸗
nꝰ tũc dicebat:adhuc młta habeo vob di
cere ſed non poteſtiſ poꝛtare modo:ſi apo
ſtoli nondũ poterãt: multo minus vos po
teſtis: quia foꝛte ſic multi poſſunt audire/
quod tũc nondũ poterat petrus: ſic mul⸗
ti poſſunt martirio coꝛonari: quod tũc nõ
dum poterat petrus:pꝛeſerti iaʒ miſſo ſpi⸗

rituſancto qui tunc nondũ erat miſſus:de

quo continuo ſubiungit atq; ait. Cu aut

————. eG

venerit ille ſpiritus veritatis doce

bit vos omnẽ veritateʒ. ¶ Sic vtic;
demonſtrans illos ideo quẽ habebat dice
re poꝛtare non poſſe: quia nondũ ad eos
venerat ſpirituſſctũs.Ecce concedamꝰ vt
ita ſit. multos ea modo poꝛtare poſſe iam
miſſo ſpirituſctõ: que tũc eo nondũ miſſo

non poterant poꝛtare diſcipuli. Nunquid

ideo ſcimꝰ que ſint que dicere noluit:que
tunc ſciremus ſi ab eo dicta legeremus vł
audiremus? Aliud eſt em̃ ſcire vtrũ a no
bis vel a vobis poꝛtari poſſint:aliud autẽ
ſcire que ſint ſiue poꝛtari poſſint ſiue non
poſſint: Que cum ipſe tacuerit:quis nrjm
dicat iſta vel illa ſunt? Aut ſi dicere aude
at:vnde pꝛobat? Quis em̃ eſt tam vanus
aut temerarius: qui cũ dixerit etiam vera
quibus voluerit que voluerit:ſine vllo te

ſtimonio diuino affirmet ea eſſe que tune

dominus dicere noluit? Quis hoc noſtruʒ

faciat et non maximã culpã temeritatis in
currat:in quo nec pꝛophetica nec apoſtoli

ca excellit auctoꝛitas? Naʒ pꝛofecto ſi eo
rum aliquid legiſſemus in libꝛis canonica

auctoꝛitate firmatis.qui poſt aſcenſioneʒ

domini ſcripti ſunt: parũ fuerat hoc legii
ſe:niſi illic id etiã legeretur hoc ex eis eſſe
que tunc dominus noluit diſcipulis dice⸗
re/quia non poterant illa poꝛtare:tanquã
ſi verbi gratia/ ego dicerẽ illud quod legi
mus in huius euãgelij capite: in pꝛincipio
erat verbum:et verbũ erat apud deum:et

deus erat verbũ: hoc erat in pꝛĩcipio apð Joh.j.

deuʒ:et alia que ſequũtur: quoniã poſtea
ſcripta ſunt:nec ea dominũ ieſum dixiſſe

narratum eſt:cum hic eſſet in carne:ſʒ hec

vnus ex apoſtolis eius ipſo ac ſpiritu eius
ſibi reuelãte cõſcripſit:ex his eſſe que no⸗
luit tune dominus dicere:quia ea diſcipu
li poꝛtare non poterãt: quis me audiat tã

temere iſta dicentẽ: Si autẽ vbi hoc legi⸗

mꝰ:ibi h̊ etiã legemꝰqͥſ ñ tãto apło credet
Sʒ id qͥq; mihi videt᷑ abſurdiſſime dici/ea
tunc non potuiſſe poꝛtare diſcipulos:que
de inuiſibilibꝰ et altiſſimis rebꝰ ĩuenimꝰ
in apłicis litteris que poſtmoduʒ ſcripte
ſũt:nec ea dñm qñ cũ illis viſibilit᷑ erat di
xiſſe narrat᷑: cur em ea tũc foꝛte ñ poterãt

=

dut

dice
eos

an
iſo⸗
uid
lue

—

que nunc in eoꝛum libꝛis:quis non legat.
quis non ferat:etiaʒ ſi non intelligat: Nõ

nulla quidem homiĩes infideles in ſcriptu
ris ſanctis et non intelligunt cum legunt
vel audiunt: et lecta vel audita ferre non
poſſunt: ſicut pagani quod per cũ qui cru
cifixꝰ eſt factuſ ẽ mũdꝰ:ſicut iudei qð filiꝰ
dei ſit:qͥ eo mõ qͥ ipſi celebꝛãt ſabbatũ ſol
uit.Sicut ſabelliãi: quia trinitas eſt pat⁊
filius et ſpirituſſanctus:ſicut arriani:quia
equalis eſt patri filius:et patri ac filio ſpi⸗
rituſſanctus. ſicut fotiniani:quia non ho⸗

mo tantum ſimilis nobis: ſed etiam deus

deopatri equalis eſt. Sicut manichei qð
chꝛiſtus ieſus per queʒ liberati ſumus na
ſci in carne et de carne dignatus eſt.Et ce
teri omnes peruerſarum ac diuerſarũ ſe⸗
ctarum homiĩes/vtiq; ferre nõ poſſunt: qᷣc
quid in ſcripturis ſanctis et in fide catho⸗
lica reperitur/ quod contra eoꝛum pꝛofe⸗
ratur erroꝛes: ſicut nos ferre non poſſumꝰ
ſacrilegas eoꝛũ vauitates et inſanias mẽ
daces? Quid eſt em̃ ferre nõ poſſe:niſi eqͥ
anmo non habere:? Sed oĩia que poſt aſcẽ
ſionem domini canonica veritate atq; au⸗
ctoꝛitare conſcripta ſunt:qs fidelis vel eti
am cathecuminus antq; ſpiritũſanctũ ba

ptiſatus accipiat:nen equo animo legit at

qʒ; audit:etiã ſi nondũ ſicut opoꝛtet intelli
git? Quomodo ergo, aliquid eoꝛum que
poſt aſcenſionem domimi ſcripta ſunt/non

poſſent ferre diſcipuli etiã nondũ ſibi miſ

ſo ſpirituſctõ: cum omnia nunc ferant ca⸗
thecumini nondũ accepto ſpirituſcõ. Oꝛ

et ſi non eis fidelium ſacramenta pꝛodun
tur non ideo ſit quod ea ferre nõ poſſunt:
Cſed vt ab eis tanto ardentiꝰ cõcupiſcãtur:

quãto eis honoꝛabilius occultantur.

ctetis audire que tũc noluit domĩus diſci
pulis dicere/quia nondũ poterãt illa poꝛ
tare:ſed potius in charitate pꝛoficite:que

Rho.v. diffunditur in coꝛdibus veſtriſ per ſpiritũ

ſanctũ qui datus eſt nobis: vt ſpiritu fer⸗
uentes et ſpiritualia diligẽtes: ſpũaleʒ lu

cẽ:ſpũ alẽq; vocẽ quã carnales hoĩes fer⸗

re ñ poſſũt:ñ aliqͥ ſigno coꝛꝑalibꝰ ocuł ap

parẽte / nec aliqͥ ſono coꝛꝑalibꝰ auribꝰ in⸗

ſtrepẽte ſʒ intioꝛe: ↄſpectu ⁊ auditu noſſe
poſſitis. Mon em̃ diligitur: qnod penitus

Qua pꝛopter chariſſiminõ a nobis expe⸗

HWR

tur.Si ergo in charitate pꝛoſiciatis quam
diffundit in coꝛbus ſpũſſanctus: docebit
vos omnẽ veritatem:vel ſicut alij codiceſ

habent/deducet vos in omni veritate. vn

ignoꝛatur:ſ ed eum dilſigitur quod ex quã ð
tulacũq; parte cognoſcitur: ipſa efficitur
dilectione vt melius et plenius cognoſca

de dictüu eſt Peduc me dſie ĩ via tua:⁊ am Ps.lxxxv:

bulabo in verlitate tua. Sic fiat vt nõ a do
ctoꝛibus exterioꝛibus illa diſcatis que no

luit dominꝰ tũc dicere:ſed ſitis omnes do

cibiles dei:vt eaipſa que per lectiões atq;
ſermones extrinſecus adhibitos didiciſtiſ

et credidiſtis oe natura dei nõ coꝛpoꝛea:
nec loco aliquo incluſa/nec per finita ſpa

cia locoꝛũ quaſi mole diſtenta: ſed vbiq;
tota et perfecta et infinita:ſine nitoꝛibꝰ co
loꝛum:ſine figuris liniamentoꝝ:ſine notis
litterarum:ſine ſerie ſyllabarũ: ipᷣa mente
conſpicere valeatis.Ecce dixi aliquid qð

foꝛte inde ſit/et tamẽ accepiſtis: et non ſo

lum ferre non potuiſtis verũetiã libenter
audiſtis. Sed ſi ille magiſter interioꝛ:qui
cum adhuc diſcipulis exteriuſ loqueretur
ait.adhuc multa habeo vobis dicere ſʒ nõ
poteſtis poꝛtare modo:vellet nobis id qð

de incoꝛpoꝛea dei natura dixi / ĩtrinſecus

ita dicere:ſicut ſanctis angeliſ dicit qui ſꝑ

vident faciẽ patris:nondũ ea poꝛtare poſ

ſemꝰ.¶ Pꝛoinde qðs ait.docebit tvos

omneʒ veritate/vel deducet vos ĩ om⸗

—

ni veritate:nõ arbitroꝛ in hacvita in cuiuſ
quã mẽte poſſe compleri. Quis em vius

in hoc coꝛpoꝛe quod coꝛrũpitur et aggra⸗
uat animã:poſſit omnẽ cognoſcere verita
tem:cum dicat apoſtolus:ex parte ſcimꝰ.
Sed quia per ſpiritũſctm̃ fit: vnde nũc pi
gnus accepimus: vt ad ipſam quoq; pleni
tudinem veniamus:de qua ideʒ dicit apo
ſtolus. Lunc autẽ facie ad faciem:et nunc

j. Coꝛ. xiij.

ſcio ex parte: tunc autem cognoſcam ſiteut·

et cognitus ſum:non quod in hac tantuʒ/⸗
vita ſed totum quod vſq; ad illam perfe⸗
ctionem futurumeſt/nobis dominus pꝛo⸗
miſit per charitatẽ ſpiritus dicẽs: docebit
vos omnem veritateʒ vel deducet vos in
omni veritate Que cũ ita ſint:dilectiſſimi
moneo vos in charitate chꝛiſti vt ſeducto

res caueatis impuros.et obſcene turbi
diginie ſecigs, de quibus alt apoſ oli·

b ü

tem: quam tunc quãdo cum eis loqueba⸗

Joh. Tract. xCvI Ta. xVI

Eph.v. Que autem occulte fiunt ab ipſis:turpe ẽ

et dicere:ne cum hoꝛrendas immundicias
docere ceperint:quaſ humãe aures qualeſ
cumq; ſint poꝛtare non poſſunt:dicant ip⸗
ſa eſſe que dominus ait: adhuc multa ha⸗
beo vobilſ dicere ſed non poteſtis poꝛtare
modo:et per ſpiritũſanctũ aſſerãt fieri: vt
poſſint illa immunda et nefanda poꝛtari.
Alia ſunt mala que poꝛtare non poteſt q̃⸗
liſcumq; pudoꝛ humanꝰ: ⁊ alia ſunt bona
que poꝛtare non poteſt paruus ſenſus hu
manus. Iſta fiunt in coꝛpoꝛibus impudi⸗
cis:illa remota ſunt a coꝛpoꝛibus vniuer⸗
ſis:hoc in pura carne cõmittitur: illud pu⸗
ra mente vix cernitur. Renouamini ergo
ſpiritu mentis veſtre: ⁊ intelligite que ſit
volũtas dei:quod bonum et beneplacituʒ
et perfectũ.vt in charitate radicati ⁊ fun⸗
dati poſſitis cõpꝛehendere cum omnibus
ſanctis que ſit longitudo/latitudo / altitu
do et pꝛofundũ:cognoſcere etiã ſuperemi
nentẽ ſcientie charitatẽ chꝛiſti: vt implea

mini in omnẽ plenitudinem dei. Iſto enizʒ

modo vos docebit ſpirituſſanctus omneʒ
veritateʒ:cum magis magiſq; diffundet in
coꝛdibus veſtris charitatẽ.

Erplicit tractatus nonageſimuſ

ſextus. Incipit tractatus nonage-

ſimus ſeptimus. De eade lectie.

quem pꝛomiſit dominus ſe di⸗
cipulis ſuis eſſe miſſurum. qᷣ
eos doceret omnem verita⸗

tur poꝛtare non poterãt:de quo ſpirituſã⸗
cto ſicut dicit apoſtolꝰ. Nũc pignus acce
pimus / quo verbo intelligeremuſ eiuſ ple
nitudineʒ nobis in vita alia reſeruari: Ip
ſe ergo ſpirituſſanctus et nunc docet fide⸗
les quanta quiſq; poteſt capere: et ſpiri⸗
tualia eoꝛũ pectoꝛa deſiderio maioꝛe ſuc
cendit: ſi quiſq; in ea charitate pꝛoficiat
qua et diligat cognita et cognoſcenda de
ſideret: ita vt ea quoq; ipᷣa que nunc quo
modocumq; cognoſcit:nondũ ſe ſcire ſci⸗
at:ſicut ſcienda ſunt in ea vita: quam nec
occulus vidit nec auris audiuit:nec in coꝛ

ℳ7

irituſſanctꝰ

-- —

hominis aſcẽdit. Quo ſciẽdi modo ſi nũc
ea vellet ĩterioꝛ magiſter dicere.ideſt.no

ſtre menti aperire atq; monſtrare:hũana ĩ
ſirmitas poꝛtare non poſſet. Vnde me ve

ſtra dilectcio meminit iam lo cutũ:cuʒ ſan

cti euangelij verba tractarẽꝰ vbi dominꝰ
ait. adhuc multa habeo vobis di⸗

cere:ſed non poteſtis portare mo⸗

Do. non vt in his domimi verbis neſcio q̊
ſecreta nimiſ abdita ſuſpicemur:que cum
dici a docente non poſſint/poꝛtari a diſcẽ
te non poſſint: ſed eaipſa que doctrĩa re
ligionis in quoꝛũlibet hominũ noticia le⸗
gimus et ſcribimus/audimus et dicimus:
ſi vellet eo modo nobis chꝛiſtus dicere ſi⸗

cus dicit angelis ſanctis in ſeipſo vnige⸗

nito verbo: patri coeterno: quinaʒ poꝛta
re homies poſſent: etiam ſi iam eſſent ſpi⸗

rituales quales adhuc apoſtoli nõ fuerũt

quãdo iſta eis dominꝰ dixit:qualeſq; po⸗
ſtea veniente ſanctoſpiritu facti ſunt: NHã
vtiq; quicqͥd ð creatura ſciri poteſt minuſ
eſt ipſo creatoꝛe:qui ſummus et verus et
immutabilis eſt deus. Et quis eum tacet:
vbi non a legentibus / diſ putãtibus/querẽ
tibus/reſpondẽtibus/laudantibus/ cantã
tibus/quoquomõ ſermocinãtibus:poſtre
mo ab ipſis etiã blaſphemantibus nomi⸗
natur:Et cũ eũ nemo taceat:quis eſt qui
eum ſicut intelligẽdus eſt capiat: cum de
oꝛibus et auribus hominum non recedat
Quis eſt cuius acies ad eum mentis acce
dat? Quis eſt qui euʒ trinitatẽ eſſe ſciſſet
niſi ipſe ſic innoteſcere voluiſſet? Et quis
hominum iam iſtam ſileat trinitatem. Et

tamen quis hominũ ſicut angeli ſapiat tri
nitatem? Eaipſa ergo que de dei eternita

te / veritate / ſanctitate:in pꝛomptu et palã

ſine ceſſatione dicuntur:ab alijs bene. ab

alijs male intelligũtur: immo ab alijs in⸗
tellignntur: ab alijs non intelligũtur Qui

enim male intelligit/non intelligit. Ab ei

ipſis autẽ a quibus bene intelligũtur: Ab
alijs minus:ab alijs amplius mentis viua
citate cernũtur:⁊ a nullo hominũ ſicut ab
angelis capiuntur. In ipſa ergo mẽte:hoc
eſt in interioꝛe homie quodãmodo creſci
tur: non ſolum vt ad cibũ a lacte tranſea⸗
tur:verũetiã vt ãplius atq; ãpliꝰ cibꝰ ipſe
ſumat᷑. Non aũt creſcitur ſpecioſa mole ſʒ

lnue
eſtno
anai
meye
uz ſan
omin⸗
di⸗
mo⸗
o⸗

nis

m
nita
al
,ab
in⸗
Aui
b
na

ſa
es⸗

e,

P

Piꝛoũ. ix.

.

intelligentia luminoſa: quia et ipſe cibus

intelligibilis lux eſt:vt ergo creſcatis euʒ

q; capiatis:et quãto magis creſcitis: tãto

magis magiſq; capiatis:non ab eo docto⸗

re qui veſtris auribus ſonat:hoc eſt foꝛin⸗
ſecus operando plantat ⁊ rigat:ſed ab eo
qui dat incrementũ/petere ac ſperare de⸗
betis. ¶ Pꝛoinde ſicut pꝛeterito ſermõe
commonui cauete maxie qui paruuli eſtis

et adhuc alimẽtis lacteis indigetis:ne ho

minibus ſub hac occaſione deceptis ac de
ceptoꝛibus:quia dominus ait: adhuc mul

ta habeo vobis dicere ſed nõ poteſtis poꝛ

tare modo:aurem curioſam pᷣbeatis ad in
cognita ſciẽda: cũ mẽtes iualidas habea
tis ad vera et falſa diiudicanda: maxie ꝓ
pter obſceniſſimas turpitudies:iquas do⸗
cuit vanitas/animas iſtabiles atq; carua⸗
les: ad hoc deo ſinente vt eius vbiq; ſint
tremenda iudicia: ⁊ in cõparatiõe impure
nequicie dulceſcat puriſſima diſeiplĩa:at⸗
ꝙ illi det honoꝛem:timoꝛẽ autẽ vel pudo
rem ſibi: qui in illa mala vlł illo regẽte nõ
cecidit:vel illo inde leuante ſurrexit. Ca⸗
uete timẽdo ⁊ oꝛando ne irruatis in illud
enigma ſalomonis:vbi mulier inſipiens et
audax inops panis effectaiconuocat pꝛe⸗
tereuntes dicens. Panes occultos libent᷑
attingite:et aque furtiue dulcedinẽ. llpee
eni mulier vanitas eſt impioꝝ.cuʒ ſint in

ſipientiſſimi:aliquid ſe ſcire opinantiũ:ſl⸗

cut de iſta muliere dictũ eſt: inops panis
efficitur. Que cum ſit inops panis:pꝛomit
tit panes:ideſt cũ ſit ignara veritatis: pꝛo
mittit ſcientiã veritatis:occultos tamẽ pa
nes pꝛomittit: quos tamẽ dicit libent atti
gi:et aque furtiue dulcedinẽ: vt ea ſeilicʒ
libentius et dulcius audiantur et agantur
q̃ palaʒ in eccleſia dici crediq; pꝛohibent
Ipſa quippe occultatione condũt quodã
modo nefarij doctoꝛes ſua venena curio⸗
ſis:vt ideo ſe exiſtimẽt aliquid diſcere ma
gnũ:quia merentur habere ſecretũ:et ſua
uius hauriant inſipientiã quam putãt ſci⸗
entiam: cuius pꝛohibitã quodãmodo furã
tur audatiam. Hinc et nefarios ritus ſuis

hominibus ſacrilega curioſitate deceptis

vel decipiendis:magicarum artiũ voctri⸗
na cõmendat. Hinc ille illicite diuinatio⸗
nes inſpectis pecudũ viſceribus occiſoꝛũ

aut vocibus et volatibus auiuʒ aut ſignis
multifoꝛmibus demonioꝛum: inſuſurrant

auribꝰ hominũ perituroꝛũ: ꝑ colloquia p

ditoꝛum. Pꝛopter hec illicita atq; puniẽ⸗

da ſecreta: mulier illa non ſolũ inſipiens:

vYerum audax etia nuncupatur. Sed h nõ
ſolum a ſeipſa:verũ et a nomie noſtre reli
gionis aliena ſunt.qñdoqͥdem mulier hec
inſipiens ⁊ audax ſub chꝛiſtiao vocabulo
tot ſceleſtas hereſes condidit:tot nephan

das fabulas finxit:vt iam tales quales in⸗

theatris:ſiue cantãtur:iſiue ſaltantur: ſiue
inimica ſcurrilitate ridentur: ⁊ nõ quaſdã
tales quales aduerſus deũ fingere potu⸗

iſſe: ſic illam doleamus inſipientiã:vt mi⸗

ſimi heretici qͥ ſe chꝛiſtiãos vocari volũt:

audatias figmentoꝛũ ſuoꝛũ quaſmaxime

exhoꝛret ſenſus hũanus:hac occaſiõe euã

gelice ſententie coloꝛare conantur: vbi do

minus ait:adhuc multa habeo vobis dice
re: ſed nõ poteſtis poꝛtare modo.quaſi hᷣ

ipſa ſint que tũc diſcipuli poꝛtare nõ ꝑpo⸗
terant:et ea docuerit ſpirituſſanctus: que
palam docere atq; pꝛedicare quãtalibet

feratur audatia ſpiritus erubeſcit immun
dus. Hos apoſtolus in ſpirituſctõ pꝛeui⸗

dens ait. Erit em̃ tempus quo ſanam do⸗ ij.hlłiij⸗

ctrinam nõ ſuſtinebunt: ſed ſecundũ deſi
deria ſua magiſtros ſibi coaceruabũt pꝛu
rientes auribus.Et a veritate quidẽ audi

tum auertentes: ad fabulas autẽ conuer⸗
tentur. Illa enim ſecreti furtiq; cõmemo⸗

ratio que dicitipanes occultos libẽter at⸗
tingite et aque furtiue dulcedinẽ: pꝛuritũ
facit audientibus in auribus ſpiritualiter
foꝛnicãtibꝰ: ſicut pꝛuritu quodã libidinis
etiã.in carne coꝛrum pitur integritas caſti⸗
tatis Audite itaq; apoſtolũ talia pꝛeuidẽ
tem:et ea vitanda ſalubꝛiter admonentẽ.

Pꝛophanas inquit verboꝛũ nouitates de j. Chi: vj
uita. Multuʒ em̃ pꝛoficiunt ad impieratẽ ijʒ F.⸗

et ſermo eoꝛum ſieut cancer ſerpit. Et nõ
ait verboꝛũ nouitates:ſʒ addidit pꝛopha⸗
nas: Sunt em̃ et doctrine religionis con⸗
gruentes verboꝛũ nouitates: ſicut ipſum
nomen chꝛiſtianoꝛũ quando dici ceperat.

ſicut ſcriptũ eſt. In anthiochia enĩ pꝛim

poſt aſcenſionẽ domini appellati ſunt diſci
puli chꝛiſtiani:ſicut legitur in actibus apo
ſtoloꝛũ:et xenodocia et mõaſteria poſtea
ſunt appellata nouis noĩbus. Res tñ ipᷣe ⁊
ante noĩa ſua erat:⁊ religiõis veritate ſir⸗
mantur: que etiq cõtra i ꝓbos deſtugune

remur audaciã mnes autẽ inſipientiſ

—

ctut ;:

—

Agduerſus impietatẽ quoq; arrianoꝛũ he
reticoꝛũ‚/nouum nomẽ patris homouſyon
condiderunt: ſed non rem nouam tali no⸗
mine ſignauerunt. oc enĩ vocatur homo
Joh.x. uſvon/quod eſt ego ⁊ pater vnuʒ ſumus:
ynius videlicet eiuſdẽq; ſubſtantie. Nam

ſi omnis nouitas pꝛophana eſſet:nec a do
mino diceretur: mandatũ nouũ do vobis

Joh. xiij. diceren
Mec teſtamentũ apellaretur nouũ:nec cã
Heb.ix teretur vniuerſa tibi canticum nouũ.Sed
pꝛophane ſunt verboꝛũ nouitates:vbi dicẽ

mulier iſipiẽs ⁊ audax: Panes occultos li
Pꝛoü.ix. bent attingite: et aque furtiue dulcedinẽ
Ab hac pollicitatiõe falſe ſciẽtie: ꝓhibet

.

eettiã illo loco apoſtolus vbi dicit. thio⸗
j.Thi.vj. thee depoſitũ cuſtodi:deuitãs pꝛophanaſ
vocum nouitates: et contradictiones falſi
nominis ſcientie: quã quidã pꝛomittẽtes
circa fidem exciderũt. Mihil em ſic amant
iſti quã ſcientiã pꝛomittere: et fidem rerũ
verarũ quas credere paruuli pꝛecipuũtur
yelut impitiam oeridere. Dicit aliqͥs. Mi⸗
hil ne ſpũ ales viri habẽt in doctria:quod
carnalibus taceant: et ſpiritualibus elo⸗
quantur? Si reſpõdero nõ habent: conti⸗
mnmnvno mihi dicetur: ex epiſtolaa ad coꝛinthi
i..Coꝛ.iij. os apoſtoli papli. Mon potui vobis loqᷣ
quaſi ſpũ alibus ſed quaſi carnalibus:qua
ſi paruulis in chꝛiſto lac vobis potũ dedi
non eſcam. nondum em̃ poteratis:ſed nec
adhuc quidẽ poteſtis Adhuc em̃ eſtis car
j. Coꝛ.ij. nales.Et illud. Sapientiã lodmur inter ꝑ
fectos.Et illud:Spiritalibꝰ ſpũalia cõpa
ra ntes: aĩalis autẽ homo nõ perc pit que
ſunt ſpiritus dei:ſtulticia em̃ eſt uli. Hoc
totum quale ſit: ne rurſus ꝓpter hec ver⸗
ba apoſtoli ꝓphanis vocũ nouitatibus ſe
creta querantur: et ea que debet caſtoꝛũ
ſpiritus coꝛpuſq; vitare / dicatur carnalis
ſuſtinere non poſſe: ſermõe alio ſi dominꝰ
donauerit diſputandũ eſt: vt iam iſtũ ali⸗
quãdo claudamus.

leptimꝰ. Incipit tractatus no⸗
nageſunus octauus.De eadem le⸗
X pverbis dñi
noſtri ybi diẽ:qadhuc mul⸗
ta habeo vobis dicere
ſed non poteſtig portare modoꝛcx
oꝛtam difficilẽ queſtionẽ me recolo diſtu⸗

¶ Erxplicit tractatus nonageſi/

e:

—
—

liſſe vt inde ocioſius tractaretur: quia il⸗
lum modus competens compellebat fini⸗
re ſermonẽ: Nunc ergo quoniã tempus ẽ

pꝛomiſſa reddendi/pertractetur vt domi⸗

nus ipſe donauerit: qui coꝛdi noſtro vt ꝓ

poneretur ingeſſit. HMec eſt autẽ queſtio.

AVltrũ ſpirituales hoĩes habeant aliquid
in doctrina: quod carnalibus taceãt et ſpi
ritualibus dicãt.Quia ſi dixerimus nõ ha

bent:reſpõdebit᷑ nobis.Quid eſt ergo qð j Coꝛ iij
dicebat apoſtolus ſcribẽs ad Coꝛinthios · Coꝛ. ii ⸗

Mon potui vobiſ loqui quaſi ſpiritualibꝰ

ſed quaſi carnalibuſ:quaſi paruulis ĩ chꝛi

ſto lac vobis potum dedi non eſcam:? mõ

dum eni poteratis: ſed nec adhuc quideʒ
poteſtis:adhuc em̃ eſtis carnales. Si aũt

dixerimus habent: timendũ et cauendũ ẽ

ne ſub hac occaſiõe in occultis nefaria do
ceantur: et ſpiritualiũ nomine velut ea qͥ
carnales capere non poſſunt:nõ ſolum ex
euſatiõe dealbanda verũetiã pꝛedicatio⸗
ne laudanda videãtur. Pꝛimũ ergo ſcire
debet charitas veſtra qð ipſe chꝛiſtꝰ cruci
fixus:quo velut lacte paruulos aluiſſe ſe
dicit apoſtolus Ipſa vera caro eius ĩ qua

facta eſt vera moꝛs eius: et vulnera vera
conſixi ſanguiniſq; excuſſi:nõ eo mõ a car
nalibus quo ab ſpiritualibus cogitatur:

et illis eſt lac:iſtis cibus eſt:quia et ſi non
audiunt amplius:intelligũt amplius.Mõ
eni equaliter mente percipitur: etiã qð in
ſide pariter ab vtriſc; kecipitetr Ita fit vt j. Coꝛ. ſt
pꝛedicatus ab apoſtolis chꝛiſtus crucifxr⸗·
us et iudeis eſſet ſcandalum et gentibus

ſtulticia:e t ipſis vocatis iudeis et grecis

dei virtus et dei ſapientia.Sed carnalibꝰ

paruulus id tantum credẽdo tenentibus:

ſpiritualibus autẽ capacioꝛibus id etiã in

telligendo cernentibus. Illis ergo tanqᷓ;

lacteus potus /iſtis tanq; ſoli dus cibꝰ:no
quia hoc illi aliter in populis:iſti aliter in

cubiculis cognouerunt. Sed quod eodeʒ

modo vtriq; cũ palã diceretur audiebãt.

po ſuo modo quiq; capiebant. Cum eniʒ B

chꝛiſtus pꝛopterea ſit crucifixꝰ.vt in remi⸗

ſione peccatoꝛũ ſanguinem funderet.qua

eius vnigeniti paſſione diuina gratia cõ⸗
mendatur.vt nemo in homĩe gloꝛietur.qͥ⸗ i. Co⸗ iij
modo intelligebant chꝛiſtũ cruciſxũ qu ⸗
adhuc dicebant.ego ſum pauli? nunqd
quomòõ ipſe paulus qui dicebat.mihi aut Galatas.vi.
abſit gloꝛari nin in cruce onmini noſtri ie⸗

ntii⸗

Ca.

lun

2

ſu
P
1
N
ſo

uſ⸗
ini⸗
uss
⸗
n

ud
tſoi
he
N
b;
h
ö
it
1

£

ZJoh. Tract. xCvVIII La. xXVI

ſu chꝛiſti? De ipᷣo itãq; chꝛiſto cruciſixo et

ipſe cibũ pꝛo ſua capacitate ſumebat.et il

los lacte pꝛo eoꝛum infirmitate nutriebat
Deniq; illa que ſcripſit ad coꝛinthios alit
vtiqʒ ab ipſis paruulis: alit᷑ a capatioꝛibꝰ
j. Coꝛ: xiiij.poſſe intelligi ſciens:ait. Si quis eſt inter
vos ꝓpheta aut ſpiritualis agnoſcat que
ſcribo vobis: quia domini eſt mandatum.
Si quis autẽ ignoꝛat ignoꝛabitur Solidã
pꝛofecto voluit eſſe ſciẽtiã ſpiritualiũ vbi
nõ ſola fideſ accõmodaretur: ſed certa co
gnitio teneretur: Ac ꝑ hoc illi eaipſa cre
debant: que ſpirituales inſuper agnoſce⸗
bãt: Ignoꝛabit᷑ autẽ ait qui ignoꝛat:quia
nondũ ei renelatũ eſt: vt quod credit ſci⸗
at. Quod cũ fit in homis mente / ipſe dici⸗
tur agnoſci a deo: quia deus illuʒ agno⸗
ſcentẽ facit:ſicut alibi ait. Nunc autẽ cog⸗
noſcentes deũ immo cõgniti a deo. Neq;
em̃ tunc cognouerat cos deus: pᷣcognitos
et electos ante mundi cõſtitutonẽ: ſʒ tũc
eos ſeipſum cognoſcere fecerat. oc igit᷑
pꝛimitus cognito quod eaipſa que ſimul
Aꝗgudiunt ſpirituales atq; carnales pꝛo ſuo

1 modulo quiq; capiũt:illi vt paruuli:iſtivt

maioꝛes:illi vt lactis alimentũ:iſti vt cibi
ſolidamentũ. Nulla videtur eſſe ueceſſi⸗
tas: vt aliqua ſecreta doctrine taceantur
et abſcondantur fidelibus paruulis/ ſeoꝛ⸗
ſum dicenda maioꝛibus:hoc eſt intelligen
tioꝛibus:et hoc ideo faciendũ putetur:qꝛ
ddiruivyxit apoſtolus. Hon potui vobis loqͥ qſi
liſlipiritualibꝰ: ſed quaſi carnalibus. Hoc ip

(a .„ ,,„ lum eni quod non iudicauit ſe ſcire in eis
4 i· Coꝛ. ij. niſi ieſum chꝛiſtũ et hũc crucifixũ:ipſis nõ
6 „ potuit loqꝗ qſi ſpũalibꝰ ſʒ qſi carnalibꝰ qꝛ
4 à1 id ſic ſpũales capere nõ valebãt. Quicũ
b⸗ q; autẽ ſpirituales inter eos erat.ideſt.qð
6. iulli ranq; carnales audiebat:ſpirituali ipſi
3 intellectu capiebant:vt ſic intelligatur qð
ait: non potui vobis loqui quaſi ſpũ alib⸗
ſed quaſi carnalibus:ac ſic diceret.Nõ po
ititituiſtis quaſi ſpũales: ſʒ quaſi carnales ca⸗
j. Coꝛ.ij. pere quod loquebar Anialis em̃ homo.i.
qui ſecũdũ hominẽ ſapit.aĩalis dictus ab
6 anima: carnalis a carne:quia ex anima et
carne conſtat totus homo: Non percipit
6 que ſũt ſpiritus dei.ideſt. quid Fkalt cre
49 dentibus crux conferat chꝛiſti: et putat H
7„ illa cruce actum eſſe tantũmõ vt nobis vſ
Ceih⸗ q; ad moꝛtem pꝛo veritate certãtibns/imi
. tandũ pꝛeberetur exemplũ. Mam ſi ſcirẽt
6 „

ulud quod ad corinthios ſcriptũ eſt Sapi

huiuſmodi homĩes qui nolunt eſſe niſi ho
mines quẽadmodũ chꝛiſtꝰ cruciſixus fa⸗
ctus ſit nobiſ ſapientia a dco:et iuſticia et
ſanctiſicatio: ⁊ redemptio:vt quemadmo
dum ſcriptũ eſ: qui gloꝛiatur in dño gloo
rict᷑:pꝛoculdubio nõ gloꝛiaretur in homie ſ:Coꝛj:
nec carnaliter dicerẽt. Ego quidẽ ſuʒ pau
li/ego aũt appollo:ego vero cephe:ſʒ ſpiir
tualiter/ ego ſum chꝛiſti Verd ilmudad E
huc queſtionẽ facit:quod ĩ epiſtola ad he
bꝛeos legitur. Cum iam deberetis ipſi eſſe
doctoꝛes:iterũ doctria indigetis:que ſint hHebv.·
elementa ſermonũ dei: et facti eſtis opus
habentes lacte/non ſolido cibo Omis em̃

qui lactat inexpertus eſt verboꝛum iuſti⸗

dus cibus eor qui per habiti exercitatoi

habent ſenſus ad ſeparandũ bonũ g ma⸗
lo. Hic em̃ videmꝰ tanq; definitũ eẽ quez
perfectoꝛũ dicit ſolidũ cibum: et hoc efſfſe
entiaʒ loquimur inter pfectos.Quos aũt Koife
perfectos voluerit hoc loco intelligi:ſub⸗
iecit atq; ait. Qui per habitũ exercitatos
habent ſenſus: ad ſeparandũ bonũ a ma⸗
lo. Hoc ergo qui inualida et inexercitata
mente non poſſunt:pꝛofecto niſi fidei quo
dam lacte teneantur: et vt inuiſibilia que
non vident:et intelligibilia que nondũ in
telligunt credant:facile ad vanas et ſacri
legas fabulas ꝓmiſſione ſcientie ducũtur
vt et bonum et malum non niſi coꝛpoꝛali⸗
bus imaginibus cogitent:et ipſum deũ nõ
niſi aliquod eſſe coꝛpus exiſtiment: et ma
lum non niſi ſubſtautiã putare nõ poſſunt
cuʒ ſit potius ab immutabili ſubſtãtia miu
tabiliũ ſubſtantiaꝝ quidã defectus:quas
fecit ex nihilo ipſa immutabilis et ſumma

ſubſtantia qui eſt deꝰ. Quod pꝛofecto qͥs

quis non ſolũ credit:verumetiã exercita⸗
tis interioꝛibꝰ animi ſenſibus intelligit:ꝑ⸗
cipit/nouit.nõ eſt iam metuendũ ne ſedu
catur ab eis qui malum putando eſſe ſub⸗
ſtantiam quã non fecit deus/mutabilẽ ſub
ſtantiam faciũt ipſum deũ ſicut manichei:
vel ſi quc alie peſtes ita decipiunt:ſʒ mẽ⸗
te adhuc paruulos qͥs dicit apoſtolus ca-

nales. lacte nutriendos. Oinis de hac re
ſermo quo agitur vt non ſolũ credatur ve

rumetiã intelligatur:ſciaturq; quod dici⸗

tur: percipere talia non valentibus onero
ſus eſt:faciliuſqʒ illos pꝛemit quã paſcit.

„

Lolo. ij.

j· Theß. iij.

Heb. vj.

Zoh. Tract. xCvVII Ka. xXVI

Ex quo fit:vt ſpũsales iſta carnalibus nõ
omni modo taceant ꝓpter catholicã ſide,ʒ

que omnibus pꝛedicãda eſt: nec tamen ſic
diſſerant / v t volẽtes ea perducere ad in⸗
telligentiam non capacem: facilius faſti⸗
diri faciant in veritate ſermoneʒ:quam in
ſermone percipi veritatẽ Pꝛopterea dicit

ſcribens ad coloſſenſes.Et ſi coꝛꝑe abſenſ

ſum:ſpiritu vobiſcũ ſum:gaudẽs et vidẽs
oꝛdinationẽ veſtrã: et id quod deeſt fidei
veſtre ĩ chꝛiſto.Et ad theſſalonicẽſes No
cte ac die inquit habundantius oꝛãtes vt
videamus faciẽ veſtram:et ſupleamus qͥ
deſunt fidei veſtre. Intelligẽdi ſunt vtiqʒ
ita pꝛimũ catheʒiʒati vt lacte alerẽtur nõ
ſolido cibo.cuius lactis ad hebꝛeos com⸗
memoꝛatur vbertas/eis quos volebat ci⸗
bi ſoliditate iam paſcere. Pꝛopter qð ait.
Ideoqʒ remittẽtes inicij xpᷣi verbũ:in cõ
ſumationẽ reſpiciamus Mõ iterũ iaciẽtes

fuundamẽtũ penitẽtie ab operibꝰ moꝛtuis:

et ſidei in deũ: lauacri doctrine/ipoſitio⸗
nis manuũ: reſurrectiõis etiam moꝛtuoꝛũ
er iudicij eterni.hec eſt lactis vbertas ſi⸗

ue quo non viuunt qui iam quidẽ ratiõe

vtuntur vt poſſint credere.ſʒ bonuʒ a ma

lo non credendo tantũ:verũetiã intelligẽ

do quod pertinet ad ſolidũ cibũ ſeparare

non poſſunt. Quod autẽ in lactis comme⸗

moꝛatioe poſuit et doctrinaʒ:ipſa eſt que

per ſymbolũ traditur et oꝛationẽ dommi⸗

cam.Sed huic lacti abſit vt ſit contrarius
cibuſ rerum ſpiritualiũ firma intelligentia
capiendus. Qui coloſſenſibus et theſalo⸗
nicenſibus defuitet ſupplẽdus fuit. Quan
do enĩ ſupletur quod defuit:non im ꝓba

tur quod fuit. Mam et ipſis que ſumimus

Joh. j.

alimentis: vſqʒ adeo non eſt lacti cõtrariꝰ
ſolidus cibus:vt ipſe lacteſcat:quo poſſit

eſſe aptus infantibus ad quos per matris

vel nutricis peruenit carnẽ.ſicut fecit etiã
mater ipſa ſapiẽtia:que cum ſit in excelſis
angeloꝛũ ſoliduſ cibus:dignata eſt qdam
modo lacteſcere paruulos:cum verbũ ca⸗
ro factum eſt ⁊ habitauit in nobis. Sed ip
ſe homo chꝛiſtus qui vera carne / vera cru
ce / vera moꝛte / vera reſurrectione / ſincerũ
lac dicitur paruuloꝛũ: cum bene ab ſpiri⸗
tualibꝰ capitur:inuenitur dñs angeloꝛuʒ.

D ¶ Pꝛoinde nec ſic paruuli ſunt lactãdi:vt

ſemper nõ intelligant deũ chꝛiſtũ: nec ſic
ablactãdi/vt deſerãt hominẽ chꝛiſtü. Qd

alio modo idipſuʒ ita dici poteſt. Hec ſie
lactandi ſunt/vt creatoꝛẽ nunquã intelli⸗

gant chꝛiſtũ:nec ſic ablactandi/vt media⸗-

toꝛem vnquã deſerant chꝛiſtũ. In hoc qp
pe non conuenit huic rei ſimilitudo mater

ni lactis et ſolidi cibi:ſed potiuſ fundamẽz

ti:quia ⁊ puer quãdo ablactatur vt ab ali
mentis infantie iam recedat:inter ſolidos
cibos non repetit vbera que ſugebat:xꝑs
autem crucifixus:et lac ſuggentibus. et ci
bus eſt pꝛoficiẽtibus. Fundamẽti vo eſt
ideo eſt aptioꝛ ſimilitudo: quia vt ꝑficia⸗

tur quod ſtruitur/additur ediſiciũ:nõ ſub

trahitur fundamentũ.Que cũ ita ſint:o qͥ
cumq; eſtis/qui ſine dubio multi eſtis par
uuli in chꝛiſto/pꝛoficite ad ſolidum cibũ:
mentis non ventris.ꝓficite ad ſeparandũ

bonum a malo: et magis magiſq; inheren

te mediatoꝛi: per quẽ liberamini a malo.

quod nõ eſt a vobis loco ſeperandũ: ſeecnii

vobis potius eſt ſanandũ. Quiſquis au-

tem vobis dixerit: nolite credere verũ ho

minem chꝛiſtũ: aut non a vero deo coꝛpus
cuiuſlibet hominis vel cuiuſubet animan
tis creatũ: aut nõ a vero deo vetus teſta⸗

meniũ datum:et ſi quid huiuſmodi:h eniʒ

vobis pꝛiuſ ideo non dicebatur:quãdo la
cte nutriebamini:quo va capiẽda coꝛ nõ⸗

vum habebatis idoneũ:non vobis iſte ci⸗

bum pꝛeparat ſed venenũ Pꝛopter quod

beatus apoſtoſus eos alloqnẽs qui iã vi⸗

debantur eſſe perfecti:cum quid ſit imper

fectũ ipſe dixiſſet: Quicũq; ergo inqᷣt per

Phit iij.

fecti ſumꝰ h̊ ſapiamꝰ:⁊ ſi qͥd alit᷑ ſapitis:-sS·½r

quoq; vobis deus reuelabit. Et ne foꝛte

incurrerent in ſeductoꝛes qui eos vellent
a fide auertere ꝓmittendo ſcientiã verita
tis:et hoc putarẽet eſſe quod dixit apoſto⸗
lus/id quoq; vobis deus reuelabit:conti⸗
nuo ſubiũxit. Verũtñ in quod perueni⸗
mus:in eo ambulemus.Si quid ergo ĩtel⸗
lexeris qð non ſit contra regulã catholice
ſidei ad quã velut viam que te ducat ad
patriam perueniſti:et ſic intellexeris vt in
de dubitare omnino na debeas: adde edi
ficium: noli tamẽ relinqᷓre fundamentum.
Sic debẽt maioꝛes docere aliquid paruu
los:vt omniũ dñm chꝛiſtũ: ⁊ ſeipſis longe
maioꝛes ꝓphetas et apoſtolos:nõ dicant
aliquid fuiſſe mentitos. Mõ autẽ ſolũ va
miloqs ⁊ mentis ſeductoꝛes fabuloſa ⁊ fal
ſa garriẽtes: et in eis vanitatibꝰ velut al

hoj.

—.—- – C—ðʒ½w— — — ——U

utwft

8

‚—

cſie
dli⸗
dia⸗
ch
gter
ane
bali
icos
ne

NRho. j.

terã ſcientiã ꝓmittentes contra regulã fi⸗
dei quã catholicã ſuſcepiſtis cauere debe
tis: verũetiã ipſos qui de ipſa diuine im⸗
mutabilitate nature vel incoꝛpoꝛea crea⸗
tura ſiue creatoꝛe veraciter diſputant: et
quod dicunt omnio documẽtis atq; ratio
nibus certiſſimis ꝓbãt: et tamẽ ab vno ði
et hominũ mediatoꝛe conantur auertere:
tãquã peſtẽ ĩiſidioſioꝛẽ ceteris fugite. Ta
les eni ſunt de quibus dicit apoſtolus:qa
cognoſcẽtes deũ:non ſicut deum gloꝛiſica
uerũt. Quid enĩ pꝛodeſt habere intelligẽ
tiaʒ veram de immutabili bono:ei qui nõ
tenet per quẽ liberetur a malo? Pꝛopter
ea ammonitio beatiſſimi apoſtoli de ve⸗
ſtris coꝛdibus non recedat Si quis vobis
euãgeliʒauerit pꝛet᷑ quod accepiſtis:ana⸗

Salathas. j: thema ſit. Mõ ait pluſquã accepiſtis: ſed

*

pꝛeter quod accepiſtis. Nam ſi illud dice⸗
ret: ſibiipſi pꝛeiudicaret:qui cupiebat ve⸗
nire ad theſſalonicẽſes: vt ſuppleret que
illoꝛum fidei defuerũt.Sed qui ſuplet:qð
minus erat addit:non qðs ĩerat tollit.Qui

E auteʒ pietergreditur regulã fidei.non ac

cedit in via:ſed recedit de via.Quod ita⸗

qʒ ait dominus: adhuc multa habeo vobᷣ

dicereſed nõ poteſtis poꝛtare modo: adij
cienda illis fucrãt que neſciebat:non que

digicerant euertenda. Et ille quidẽ ſicut
in pꝛiſtino ſermone iam expoſui: potuit h̊

ita dicere: qa illa ipſa que docuerat ſi vel
let eis ſic aperire vt in illo concipiũtur ab
angelis:hoc infirmitas hũana in qua ad⸗
huc erant ferre nõ poſſet. Spiritualis aũt

hHhaꝛzFomo quilibet poteſt alterũ hominẽ do⸗

ijj. Coꝛ xij.

cere quod nouit: ſi ꝓſlciendo capacioꝛeʒ

faciat ſpirituſſanctꝰ:in qͥ et ipſe doctoꝛ ali
quid amplius addiſcere potuit vt ſint am

bo docibiles deo:quãqʒ et inter ipſos ſpi
rituales ſunt vtiqʒ alijs ali capacioꝛes at
qʒ melioꝛes: ita vt quidã illoꝛũ ad ea per
ueniret que non licet homini loqui: Qua
occaſione vani quidã apocalypſim pauli
quã ſana non recipit eccleſia/neſcio qᷣbus
favulis plenã ſtultiſſima pꝛeſumptiõe fin⸗
xerunt:dicentes hanc eſſe vnde dixerat ra
ptum ſe fuiſſe in tertiũ celũ:et illic audiſ⸗

ſe ineffabilia verba: que non licet homini

loqui. Vtcũqʒ iſtoꝛũ tollerabilis eſſet au

dacia:ſi ſe audiſſe dixiſſet que adhuc non
non licet homini loqui: cũ dixerit que nõ
licet homini loq.iſtis qui hec audeãt ĩpu⸗

JZob. Tract. xcK La. XVI

denter et infeliciter loqui. Sed iam iſtuʒ

ſermonẽ hoc ſine cõcludã:per quẽ vos eẽ

cupio ſapiẽtes quidẽ in bono: itegros au
tema malo. 2.2
¶ Explicit tractatus nonageſimuſ

octauug. Incipit tractatus nona/
geſimuſnõnus . De eo quod dicit

NMon enim loquetur a ſemetipſo ſʒ

Bid eſt quod⸗
dominus ait de ſpirituſctõ: cũ
u vẽturũ eſſe ꝓmitteret: ⁊ do

quecuq; andiet loquetur.

cturum diſcipulos eius omnẽ veritatẽ: vł
loe deducturũ ĩ omni veritate: Nõ em̃
10

augiet loquetur: Simile eſt hoc ei qᷣd
de ſemetipſõ dixit Nõ poſſum a meipᷣo fa⸗
cere quicquã:ſicut audio iudico. Sed illoõ · xl.tracta.
cum exponeremus/ſecundũ hominẽ poſſe
accipi diximus:vt obedientiã ſuã qua fa⸗ Phit. ij.
ctus eſt obediens vſq; ad moꝛtẽ crucis:pᷣ⸗
nunciaſſe ſilius videretur et iudiciũ futuu⸗
rum quo viuos ⁊ moꝛtuos iudicabit:quia
hoc per id facturus eſt quod filius homis
eſt.ꝓpter quod dixit:pat᷑ nõ iudicat quẽ⸗

eta ſeiner ſo ſed guecn

qua: ſed omne iudiciũ dedit filo: quia ĩ iu Joh⸗v
dicio non foꝛma dei qua equalis eſt patri

nec ab impijs videri poteſt:ſed foꝛma ho⸗
minis aparebit:qua minoꝛatus eſt etiam hHebᷣ.ij.
modico minus ab angelis: quãuis iã ĩ cla
ritate non in pꝛiſtina ſit hũilitate venturꝰ
conſpicuꝰ tamẽ futurus:⁊ bonis et malios.
Hinc ait et illud. Et poteſtatẽ dedit ei iu
diciũ facere:quoniã filius hominiſ eſt. In
quibus verbis eiꝰ manifeſtatur:nec eã foꝛ
mam pꝛeſentandã eſſe iudicio in qua cum
eſſet: non rapinã arbitratus eſt eẽ ſe eq̃lẽ
deo:ſed illam quã cũ ſemetipſum exĩanii
ſet accepit. Semetipᷣm em̃ exinaniuit foꝛ⸗
maʒ ſerui accipiẽs: in qua videtur etiã ad
faciendũ iudiciũ obedientiã ſuam conmẽ

daſſe:cũ dixit: Mon poſſũ facere a meipᷣo

quicquã:ſicut audio iudico. Adaʒ nãq; ꝑ Rho.iſ⸗
cuius vnius homiĩs inobedientiã peccato
res conſtituti ſunt multi:nõ ſicut audiuit
iudicauit:quia quod audiuit pꝛeuaricatꝰ
eſt:et a ſemetipᷣo fecit malũ quod fecit:qꝛ
non dei voluntatẽ ſed ſuã fecit. Iſte autẽ
per cuius vniꝰ homĩs obedientiã iuſti cõ⸗
ſtituũtur multi: nõ ſolũ obediẽs aiyl q
V

admoꝛtem crucis in qua eſt viuꝰ iudicatꝰ⸗

a moꝛtuis:ſed obediẽtẽ ſe futurũ pꝛomit⸗
tens in ipſo quoqʒ iudicio quo eſt de vi⸗

uis iudicaturus ⁊ moꝛtuis: non poſſum in

quit a meipſo face quicqꝙ;:ſicut audio iu⸗

dico. Sed nũquid de ſpirituſancto quod

dictum eſt: non eni loquetur a ſemetipſo:
ſed quecũq; audiet loquetur.ſecundũ ho
minem vel ſecundũ aſſumptioneʒ cuiuſqᷓ;
creature dictũ eſſe audebimꝰ opiari? So⸗

lus quippe in trinitate filius foꝛmam ſerui
accepit:que foꝛma illi ad vnitatẽ perſone

coaptata eſt.ideſt vt filiꝰ dei ⁊ filius hoĩs
vnus ſit ieſus chꝛiſtus:ne non trinitas ſed

quaternitas pꝛedicetur:quod abſit a nob
Pꝛopter quã perſonã ꝓfecto vnã ex dua

bus ſubſtantijs diuina hũanaq; conſtantẽ
aliqñ ſecũdũ id quod dñs eſt loqᷣtur:vt ẽ
illud qð ait:ego er pater vnũ ſumus: ali⸗

quãdo ſecundũ id qð homo eſt/ſicuti ẽ il⸗
lud : qm̃ pater maioꝛ me eſt:ſecundum qð

accepimꝰ eſſe ab eo dictũ:⁊ hoc vñ nũc di

7—

ſputo:nõ poſſũ a meipᷣo facere qᷣcq;:ſic au

3

Actuü.ij. illis lingue diuiſe velut ignis: qui et inſe⸗

dio iudico..¶ ¶ In pſona vero ſpirituſſcti qͥ
modo id accipiamus quod ait.Hõ em̃ lo⸗

quetur a ſemetipſo: ſʒ quecũqʒ audiet lo

quetur: cũ in eo nõ ſit alia diuimtatis alia
humanitatis: vel alterius creature cuiuſ⸗

cunmqʒ ſubſtantia: magna exoꝛitur diffic⸗

tas. Illud em̃ quod ſicut colũba ſpiritus
ſanctus apparuit ſpecie coꝛpoꝛali: viſio fu

it ad hoꝛam facta atqʒ tranſacta:ſicut eti-

am quando ſup diſcipulos venit: viſe fũt

dit ſuper vnũquẽqʒ eoꝝ. Qui ergo dicit

columbã ad vnitateʒ perſone ſpũiſancto
fuiſſe couiunctã:vt ex illa et deo quia ſpi⸗

rituſſctũs deꝰ eſt/ vna ſpirituſſcti perſona
conſtaret:et hoc etiã de illo igne compel⸗
litur dicere: vt intelligat nibil hoꝛum de⸗
bere ſe dicere. Iſta em̃ que dẽ ſubſtantia

dei quoqͥmõ vt opus erat ſignifſicãda coꝛ
poꝛeis hominũ ſenſibus ſe ſe intulerũt at⸗

qʒ tranſierunt: ad hoꝛã diuinitꝰ facta ſũt

de crearura ſeruiẽte:non de ipſa dominã⸗

te natura: que in ſe manẽs quod vult mo

uet:et quod vult iminutabilis mutat:Sic
etiaʒ vox illa de nube aures vtiqʒ attigit
coꝛpoꝛales: eũqʒ ſenſum coꝛpoꝛis qui vo
catur auditus:nec tamẽ illo modo creden

dum eſt verbũ dei quod eſt vnigenitus fi⸗

lius/quomõ verbũ dicitur ſyllabis ſoniſq; G

X 6 E 2* 2 *△ . —
. 4 1 . — — .
— .—. —— ——
. 1

flniri: quia nec omnes ſimul ſonare poſſũt

cum ſermo fit: ſed tanq; naſcẽtes moꝛien

tibus oꝛdine ſuo ſoni quicũqʒ ſuccedunt:
vt totum quod loqmur nouiſſima ſyllaba

compleatur. Abſit vt ſic loquatur pat ad

ſilium: hoc eſt deus ad verbũ ſuum deuʒ:
Sed h̊ eoꝝ eſt capere:quãtiũ ab hõie capi
poteſt:ad quos non lac ꝑtinet ſed ſolidus
cibus. Cum igitur ſpirituſſãctus nulla ſu⸗
ſceptione homis ſit homo factuſ: nulla ſu

ſceptiõe angeli ſit angelus factus:nulla ſu

ſceptiõe cuiuſquã creature creatura ſit fa

ctus:qͥmõ de illo itelligẽdũ eſt qð dñs ait

nõ em̃ loãtur a ſemetipſo: ſʒ quecũq; au⸗
diet loqᷓtur? Ardua qſtio nimiſ ardua Ip
ſe aſſit ſpiritus: vt ſaltem ſicẽ eam cogitare
poſſumꝰ: ſic eloqᷣ poſſimus:ſic ad ĩtelligẽ

riz veſtrã ꝓ mei moduli facultate ꝑueiar
Pꝛius itaq; noſſe debetis et ĩtelligere po

teſtis: credere autem qui intelligere non
dũ poteſtis:in ea ſubſtantia que deus eſt:
non quaſi per coꝛpoꝛis moleʒ ſenſus locis
pꝛopꝛijs diſtributos:ſicut in carne moꝛtali

quoꝛũ q; aĩaliũ alibi eſt viſus: alibi audi⸗
tus/alibi guſtus/alibi olfactus:per totum

auteʒ tactus. Abſit hoc credere in illa in⸗
coꝛporea immutabiliq; natura. Audire er
go ibi et videre:idipſum eſt. DLicitur ⁊ ol

factus in deo:vnde dicẽ apłs: Sicut et chꝛi Ephe. v.

ſtus dilexit nos: et tradidit ſemetipᷣm pꝛo
nobis oblationẽ ⁊ hoſtiꝗ deo in odoꝛẽ ſua
uitatis. Et guſtus intelligi põt ſcᷣm queʒ

deus et odit amaricantes et nec frigidos

nec calidos ſed tepidoſ euomit ex oꝛe ſuo

Et ieſus xpᷣs: AMeus cibus ẽ vt faciã volũ Joh.
tatẽ eius qui me miſit. Eſt etiã tactus ille

Canticox .ij, e

diuinus:vnde dicit ſponſa de ſpõſo:Sini

ſtra eius ſub capite meo: et dextera eiꝰ cõ

pl ectitur me.Hõ ſunt hec in deo per diu⸗
ſa coꝛpis loca.Cuʒ em̃ dicitur ſcire:ibi ſũt
omia/et videre/⁊ audire/et olfacere/a gu

ſtare / et tangere: ſine vlla eius mutatione

ſubſtãtie: ſine vlla mole que in alia parte
maioꝛ in alia minoꝛ:etiã in ſenibus puerili
pectoꝛe cogitatur:quãdo deus ſic cogita⸗

tur. Mec mireris qð ineffabilis dei ſciẽtia

qua nouit oĩa/per varios hũane locutio⸗

is modos omniũ iſtoꝛũ coꝛpoꝛaliũ ſenſu

um nominibꝰ nuncupatur:cuʒ et ipſa mẽs

noſtra:hoc eſt homo interioꝛ:cui vnifoꝛmi
ter ſcienti per hos qnq; veluti nũcios coꝛ
Poꝛis diuerſa nunciãtur: quando immuta

nncot/ 9

em v

.

*. 4

n

ZJob.

bilem veritatẽ intelligit:eligit /diligit.Et quo pꝛocedit. Audire illi ſcire eſt:ſcire ve
S”M”MU liumẽ videt de à dicit᷑ Erat lumẽ verũ Er ro eſſe.ſicut ſuperius diſputatũ eſt. Quia
4 Zob.j. Sbuz audit de quo dicit᷑. Inpncipio erat ergo non eſt a ſemetipo ſed ab illo a quo
8“ verbũ Et odoꝛẽ capit:de quo dicit᷑: Poſt pꝛocedit: a quo illi eſt eſſentia ab illo ſciẽ

Canticoꝝ.j. odoꝛẽ vngentoꝝ tuoꝛũ currimꝰ. Et fontẽ tia:ab illo igitur audientis.quod nihil eſt
Ps·xxxv. pibit:de quo dicitur: Apud te ẽ fons vite aliud quã ſcientia: Nec moueat quod ver
Ps.lxxij · Et tactu fruitur: ð quo dicitur: Mihi aut bum futuri tempoꝛis poſitũ eſt: non enim
adherere ðo bonũ ẽ :Mec alið atq; alið:ſʒ dictum eſt/quecũq; audiuit/ aut quecũ q;
vna intelligẽtia tot ſenſuũ nominibus ni audit:ſed quecũq; audier loquetur. Illa
cupatur. Cũ ergo de ſpirituſancto dicitu quiipe audientia ſempiterna eſt:quia ſem
non em loquetur a ſemetipᷣo.ſed quecum piterna eſt ſcientia: In eo autẽ quod ſem⸗
q; audiet loqᷣtur: multomagis ibi ſimpler piternũ eſt ſine initioet ſine fine:cuiuſlibʒ
natura vbi veriſſime ſimplex eſt:vel intel⸗ tempoꝛis verbũ ponatur:ſiue pꝛeteriti:ſi⸗
ligenda eſt vel credenda: que longe late-⸗ ue pꝛeſentis:ſiue futuri: non mendacit᷑ po
qꝙ; naturã noſtre mentis excedit.Mabik nitur Quauis enĩ natura illa immutabił ⁊
quippe eſt mens noſtra que percipit diſcẽ⸗ ineffabilis non recipiat/fuit et erit ſʒ tan 2⸗

N — ☛☚h☚ . S.

do quod neſciebat: et amittit dediſcendo tum eſt :ipſa em̃ veraciter eſt quia mutari
quod ſciebat: et veri ſimilitudie fallitur: non poteſt:et ideo illi tantũ cõuenerat di
vt pꝛo vero apꝛobet falſum:et obſcurita-⸗ cere:ego ſum qui ſum:et dices filijs iſrael Exo.iij.
te ſua quaſi qbuſdaʒ tenebꝛiſ ĩpedit᷑ ne ꝑ qui eſt miſit me ad vos. Tamẽ pꝛopt mu⸗ Ekxo.iij.
ueniat ad verũ. Et ideo nõ eſt iſta ſubſta tabilitatẽ tempoꝝ in quibus verſatur no
. tia veriſſime ſimplex/cui non h̊ eſt eſſe q; ſtra moꝛtalitas et noſtra mutabilitas:non
noſſe: poteſt em eſſe nec noſſe. At quid lu⸗ mendaciter dicimꝰ:et fuit et erit et eſt. Fu
. la diuina non poteſt: quia id quod habet it in pꝛeteritis ſeculis/eſt ĩ pꝛeſentibꝰ: erit
ud illi ſit ſcientia qua ſcit:aliud eſſentia qᷓ nunquã deerit:eſt quia ſemꝑ eſt Meq; em
S eſt. ſed vtrumq; vnũ eſt: Nec vtrumq; di-⸗ velut qui iã non ſit cum pꝛeteritis occidit:
Ephen cenduʒ eſt: quod ſimpliciter vnũ eſt: ſiur aut cũ pꝛeſentibus velut qui non maneat
habet patervita ĩ ſemetipſo: nec aliud eſt labitur:aut cum futuris velut qui nõ fue⸗
ipſe quam vita que in ipſo eſt:et dedit fi⸗ rat oꝛietur. Pꝛoinde cũ ſecundũ volumi⸗
lio habere vitã in ſemetipſo: hoc eſt genu na tempoꝛũ locutõ hũana variatur:qui ꝑ
it filiũ qui ⁊ ipſe vita eſſet. Sic itaq; debe nila deeſſe potuit aut poteſt aut poterit:
OE mus accipere quod de ſpirituſ ctõ dictum tempꝑa vero de illo dicuntur: cuiuſlibet tẽ
Sbi ⸗ eſt:non em loquetur a ſemetipſo:ſed que poꝛis verba.Semꝑ itaq; audit ſpirituſſan
e cumq; audiet loquetur. vt intelligamꝰ nõ cctus: quia ſeꝑ ſcit. Ergo et ſcinit/et ſcit / et
lanmhi eum eſſe a ſemetipſo. Pater quipe ſolus fſciet:ac per hoc et audiuit:et audit et au⸗
. eſt: et ſpirituſſctũs de patre pꝛocedit. Pa dire quod ſcire:et ſcire illi hoc eſt quod eſ
ter aũt nec natus eſt de alio:nec pꝛocedit ſe Ab illo igitur audiuit: audit audiet a qͥ
Nec ideo ſane aliqua diſparilitas in ſum eſt:ab illo eſt a quo pꝛocedit.¶ Hhic aliqs
ma ĩilla rnitate cogitatiõi occurrat hůane foꝛſitan querat:vtrii et a filio ꝓcedat ſpi⸗ E
. Nã et ſilius ei de quo natus eſt / et ſpirit rituſſctũs.Filius em̃ ſolius patris eſt fili⸗
O ſanctus ei de quo ꝓcedit eq̃lis ẽ Quid et pater ſolius ſilij eſt pater Spiritus aũt
L autẽ illic interſit inter ꝓced ere ⁊ naci. ert ſanctus nõ eſt vnius eoꝝ ſpiritus ſed am⸗ Math. x.
longũ ẽ querendo diſſerere.et temerarin boꝛũ.Habes ipᷣm dominũ dicẽtẽ. Nõ em̃
⸗ cum diſſerueris diffinire: quia hoc et men vos eſtis qui loquimini:ſed ſpiritꝰ patris
ti vtcumq; compꝛehendere: et ſi d mene veſtri qui loquitur ĩ vobis. Habes ⁊ apo S
foꝛte inde cõpꝛehẽderit / ligue difficilimũ ſtolum.: Miſit deus inquit ſpirirũ ſilij ſui ala. liij.
eſt explicare: quãtuſiibʒ pꝛeſit doctoꝛ:qn in coꝛda noſtrã Nunqᷣd duo ſunt alius pa
tuſtlibet adſit auditoꝛ: õ ergo loquetur tris alius filij? Abſit. Vnũ em̃ coꝛpus ait
aemetipſo quia non eſt a ſemetipo:ſed ꝗ cum figniſicaret eccleſiã: moxq; addidit/⁊ Epbᷣ.iiij⸗

cumq; audiet loquetur: Ab illo audiet:a⸗ vnus ſpiritus.Et vide quomõ illic imnple

Rho. viij: ſcitauit ieſum a moꝛtuis habitat in nobis:

Joh.

at trinitatem. Sicut vocati eſtis inquit in

. —
—

vna ſpe vocatiõis veſtre. Vnus dominus

Hic vtiq; chꝛiſtũ ĩtelligi voluit. Reſtat vt
etiã patrẽ noĩet.Sequit᷑r. Ego vna ſides:
vnum baptiſma: vnus deus et pater omni
um:qͥ ſuꝑ oẽs ⁊ ꝑ oĩa et in omibꝰ nob.Cũ
ergo ſicut vnus pater ⁊ vnus dñs.ideſt.ſfi⸗

lius:ita ſit et vnus ſpiritus: pꝛofecto am⸗

boꝛum eſt:ſicut ipſe xpᷣs ieſus dixit. Spiri
tus patris vr̃i qͥ lodtur in vobᷣ.⁊ dicit apo
ſtolus.Miſit deus ſpiritũ filu ſui in coꝛda
noſtra. Habes et alio loco eundẽ apoſto⸗
lum dicentẽ. Si autẽ ſpiritus eius qui ſu⸗

Hic vtiq; ſpiritũ patris ĩtelligi voluit:de
quo tamẽ alio loco dicit. Quiſqͥs autẽ ſpi
ritum chꝛiſti non habet:hic nõ eſt eius.Et
multa alia ſunt teſtimonia: quibꝰ hoc eui
denter oſtenditur: et partis et filij ipſũ eẽ
ſpiritum:qui in trinitate dicitur ſpũſſanc⸗
tus. Mec ob aliud exiſtimo ipſũ vocari ꝓ
pꝛie ſpiritũ:cum etiam ſi de ſingulis inter
rogemur:non poſſimus niſi patrem et fili

um ſpiritum dicere: quoniam ſpiritus eſt
JZoh.iiij . deus.ideſt non coꝛpus eſt deus ſed ſpiru⸗

Joh. xx. ſcipulis ſuis inſufflãs diceret /accipite ſpſi

Quod ergo cõmuniter vocantur et ſingu⸗

li:hoc ꝓpꝛie vocari opoꝛtuit eum qui non

eſt vnus eoꝛũ: ſed in quo cõmunitas appa
ret amboꝛũ.Cur ergo non credamꝰ quod
etiã de filio ꝓcedat ſpũſſanctuſ:cũ ſilij qͥ
ipſe ſit ſpiritus? Si em̃ nõ ab eo ꝓcederʒ:
non poſt reſurrectionẽ ſe repꝛeſent ans di

ritũſctm̃.QAuid em̃ aliud ſignificauit illa ĩ
ſufftatio:niſi qð pꝛocedat ſpũſſctũs et de
ipſo? Ad hoc pertinet etiã illud quod de
muliere que fluxũ ſanguinis paciebat᷑ ait.
Tcetigit me aliqs: ego em̃ ſenſi de me vir⸗
tuteʒ exijſſe Mã virtutis nomine appellari
etiã ſpiritũſanctũ et eo loco clarũ eſt:vbi
ngelus dicenti marie:quomõ ſtet iſtud q̊

Anger de lti
LCuxe.j. niã virum non cognoſco /reſpõdit. Spũſ⸗

ſanctus ſuꝑueniet in te: et virtus altiſſimi
obumbꝛadit tibi Et ipſe dñs ꝓmittens eũ

Luce. xxiiij diſcipulis ait. Vos ſedete ĩ ciuitate:quo

aduſq; induamini vtute ex alto.Et iteruʒ

Accipietis ĩquit virtutẽ ſpirituſſancti ſu-
uenienteʒ in vos:et eritis mihi teſtes. HPe

hac virtute credendus eſt dicere euãgeli⸗
ſta. Virtus de illo exibat et ſanabat om̃eſ

Si ergo et de patre et de fllio ꝓcedit ſpiri
tuſſctũs: cur ſiliꝰ dixit de patre pꝛocedit⸗

XCIX KEa. XxxII

Cur putaſ:niſi quẽadmodũ ad eũ ſolet re
ferre:et quod ipſius eſt de quo ⁊ ipſe eſt⸗

Vnde illud eſt quod ait ea doctria nõ Joh. vij

eſt mea:ſed eius qui miſit me.Si igitur in

telligatur hic eius doctria quã camẽ dixit

nõ ſuã ſed patris: qñtomagis illic itelligẽ
dus eſt et de ipſo ꝓcedere ſpũſſctũs: vbi

ſic ait:de patre ꝓcedit:vt ñ diceret/de me

non pꝛocedit? A qͥ autẽ hʒ filius vt ſit de⸗

us:eſt enim de deo deus:ab illo habet vti

ꝙᷓ; vt etiã de illo ꝓcedat ſpũſſctũs: ac per
hoc ſpũſſctũs vt etiã de filio ꝓcedat ſiẽ ꝓ
cedit de patre: ab iſpo hʒ patre.hic vtcũ
ꝙᷓ; etiã illud intelligitur quãtũ a talibꝰ q̃⸗
les nos ſumus intelligi poteſt:cur non di⸗
catur natus eſſe ſed potius ꝓcedere ſpũſ⸗
ſanctus:quoniã ſi et ipſe filius diceret/am
boꝛum vtiq; filius diceretur: quod abſur⸗
diſſimũ eſt Filius qᷣe nullus eſt duoꝛum
niſi patris et matris: amboꝛũ vtiq; filiꝰ di
ceretur. Abſit autẽ vt inter deũ patrẽ ⁊ de
um ſiliũ tale aliqd ſuſpicemur: quia nec ſt
lius hoĩum ſimul et ex parte ⁊ ex matre ꝓ
cedit:ſed cũ in matre ꝓcedit ex patre/nõ
tunc pꝛocedit et ex matre.et cũ in hac luce
pꝛocedit ex matre/non cũc pꝛocedit ex pa
tre. Spiritus autẽ ſctũs non de patre pio

cedit in filiũ: et de ſilio pꝛocedit ad ſctiſi⸗

candã creaturã:ſed ſimul de vtroq; pꝛoce
dit:quãuis hoc filio pater dederit: vt quẽ
admodũ de ſe:ita de illo q; pꝛocedat.Ne
qꝙ; em poſſumus dicere qð non ſit vita ſpi⸗
ritus:cum vita ſit pater: vita ſit ſilius:ac x

hoc ſicut pat cũ habeat vitam in ſemetipᷣo

dedit ⁊ filio habere vitã in ſemetipᷣo:ſic ei

dedit vitam pꝛocedere de illo:ſicut pꝛioce

dit et de ſeipſo. Sequunt᷑ autẽ verba dñi
dicentis. Et e
eiabit vobis. Ille me clariticabit:
uia de meo accipiet ⁊ annuciabit

vobis · Hmnia quecũq; habet pa⸗

ter mea ſunt: pꝛopterea dixi da de
meo accipiet: et annunciabit vobiſ
Sed quia iſta iaʒ pꝛolixa ſunt:in aliũ ſũ
differenda ſermonẽ.

Erxplicittractatus nonageſimus
nenug zn pit tactatus centeſi⸗
mus. De eadem lectione.

. . .

que ventura ſunt annüu⸗-

„. .
4

C

dee

codicibꝰ

Joh. Tract.

— —

ret dvominus venturũ ſpiritũſan
ctum/ docebit vos inquit omneʒ
veritatem: vel quod in nõnullis
egitur: deducet vos in omni ve⸗
ritate. Mõ em̃ loquetur aſemetipſo:ſed q̃
cumq; audiet loquetur. De quibus euan⸗

licis verbis iam quod donauit dominꝰ di

ſputauimus: nunc ea que ſuqunntur attẽ

dite. Et que ventura ſunt inquit an⸗/
nungiabit vobis. Heq; em̃ hic quoniã
planũ eſt immoꝛandũ. Mihil em habet q̃ͥ⸗

ſtionis:cuius a nobis expoſitio flagitetur.

Sed quod adiũgit:ille me clarificabit

quia de meo accipiet et annuciabit
Vobis.non negligenter eſt tranfſeundũ.

Quod em ait/ille me clariſicabit poteſt in

telligi quia diffundẽdo in coꝛdibus credẽ
tiũ charitatẽ ſpũalesq; faciendo/delara⸗
uit eis quomodo filius patri effet equalis
quẽ ſecundũ carnem pꝛius tantummõ no
uerant:et hominẽ ſicut homĩes cogitabãt

vel certe qꝛ ꝑ ipſã charitatẽ ſiducia reple⸗

ti/ ⁊ timoꝛe depulſo annũciauerũt hõint⸗
bus xpᷣm:ac ſic fama eius diffuſa eſt in to⸗

to oꝛbe terrarũ vt ſic dixerit:ille me clari⸗
ſicabit:tanquã diceret: ille vobis auferet

timoꝛem/er dabit amoꝛem: quo me arden
tius pꝛedicãtes gloꝛie mee per totũ mnun⸗
dum dabitis odoꝛẽ: cõmendabitis hono⸗
rem.Quod eni facturi fuerãt in ſpirituſã⸗

cto:hoc eundẽ ſpiritũ dixit eſſe facturũ:qᷓ
le eſt etiã illud. Non enĩ vos eſtis qui lo⸗

quimini:ſed ſpũs patris veſtri qui loquit᷑

in vobis. Verbum quippe grecũ quod eſt

AofODα. alius clarificabit: alius gloꝛifica
bit: latini interpᷣtes ĩ ſua quiſq; trãſlatiõe

poſuerunt:quoniꝗ ipſa que grece dicitur
Aofct: vnde dictũ eſt verbũ A0ρεεα:e

claritas interpꝛetat᷑ ⁊ gloꝛia. Gloꝛia nãq;
ſit quiſq; clarus:et claritate gloꝛioſus:ac
per hoc quod vtroq; verbo ſigniſicatur id
ipſum eſt.Sicut autẽ deſinierũt antiqᷣ lati
ne ligue clariſſimi auctoꝛes: Gloꝛia ẽ fre⸗

quens de aliquo fama cum laude. Quecũ

ꝙ; eſt ĩ hoc mũdo facta de chꝛiſto: nõ chꝛi
ſto credenda eſt magnũ aliqͥd cõtuliſſe ſʒ
mundo. Bonũ em̃ laudare: non laudato
ſed laudantibus pꝛodeſt. Eſt autẽ etiã fal

C Ea.
VBm pꝛomitte

ſa gloꝛia quãdo laudãtes erroꝛe fallũtur.
ſiue in rebus ſiue in hominibꝰ:ſiue in vtriſ
qꝙ;. Nam in rebus fallũtur: quãdo putant
id bonũ eſſe quod malũ eſt.in hominibus

autem quãdo putãt eũ bonum eſſe qͥ ma⸗

lus eſt. ĩ vtriſq; vtrũq;:quãdo et id quod

eſt viciũ virtus putatur: et ipſe qui pꝛopt

hoc laudatur non habet quod putatur: ſi⸗
ue ſit bonus:ſiue ſit malus. honare quip⸗

pe res ſuas hiſtriõibus: viciũ eſt immane:

non virt. Et ſcitis de talibꝰ q; ſit frequẽs
fama cum laude:qa ſic ſcriptum eſt:Lau⸗

datur peccatoꝛ in deſiderijs anie ſue: et ꝗͥ Põ.· ix.

iniqua gerit benedicitur. ic laudatoꝛcs
non fallũtur in hõinibus ſed in rebus: ma
lum eſt em̃ quod bonuʒ eſſe credunt. Illi B
autẽ qui hoc malo largitiõis vicioſi ſunt:
tales vtiq; ſunt: quales eos hi qui laudat
non ſuſpicãtur eſſe ſed cernũt. Poꝛro ſi ſe

-

quiſq; iuſtũ ſingat et non ſit ſed totũ quic

quid coꝛam hoibus laudabilit agere vide

tur: non agat ꝓpter deũ/hoc eſt pꝛopt ve

ram iuſticiaʒ:ſed ſolũ querat et diligat ab
hominibꝰ gloꝛiã: Illi aũt apð qͥs frequẽs
eſt eius fama cim laude:non eũ putent ni
ſi pꝛopter deũ laudabilit᷑ñ viuere.non fal⸗

luntur ĩ re:ſed fallũtur in hõie. QAuod em̃

bonum eſſe credũt ẽ bonũ: ſed quẽ bonũ
eſſe credunt non eſt bonus Quod ſi putet
verbi gratia/bonũ artiũ peritia magicaꝝ

et dum quiſq; patriã liberaſſe eiſdẽ quas

omnino neſcit artibus creditur: frequẽteʒ
cuiʒ laude famã que gloꝛia deffinita E apo
hoĩes impios cunſeq̃tur:erant in vtroq; qͥ
laudant:et in re ſcilicet/quia id quod ma⸗
lum eſt bonũ putant:et in homieê/quia nõ
eſt quod putant. Quapꝛopr falſa eſt ĩ his
tribus generibus gloꝛia.Cum autẽ de ali⸗
quo per deũ et pꝛopf deũ iuſto:hoc ẽ ve⸗
raciter iuſto cauſa ipſius iuſticie/ frequẽs
eſt fama: cum laude vera quidẽ gloꝛia eſt
non tamẽ ea credendũ eſt btificari iuſtuzʒ
ſed laudantibus gratulandũ eſt: quia re⸗
cte iudicãt:et diligũt iuſtũ:uãtomagis
ergo dñs chꝛiſt nõ ſibi ſed eis pꝛofuit glo
ria ſua qͥbꝰ ꝓfuit moꝛte ſua? Sʒ ñ ẽ vᷣa eiꝰ
apð hereticos glia:apð qͥs tñ frequẽtẽ· fa
mam videtur habere cũ laude. Non ẽ hec
yera gloꝛia quia invtroq; falluntur. Na =
bonũ putant eſſe quod bonũ nõ eſt:⁊ chꝛi

Joh. Tract. CI.

ſtuz putant eſſe quod chꝛiſtus nõ eſt. Vni
genitũ em̃ fliũ equalẽ nõ eẽ gignẽti: nõ ẽ
bonũ. Unigenitũ dei filiũ homĩem tm eẽ
nõ deũ/nõ ẽ bonũ. Veritatis carnẽ ſi eẽ
verã carnẽ nõ eſt bonũ. Hoꝛũ trium que
dirxi. pꝛimũ ſentiũt arriani: ſecundũ fotini
ani:terciũ manichei. Sed quia et eoꝛũ ni⸗
hil eſt bonũ:et chꝛiſtꝰ nihil eſt eoꝝ: ĩ vtro
q; fallũtur:nec dant veram gloꝛià chꝛiſto:
quãiuis apud vos eſſe videatur cum lau⸗
de frequens fama de xpᷣo. Et omnes pꝛoꝛ
ſus heretici quos cõmemoꝛare nimis lon⸗
gum eſt: qui de xpᷣo non recte ſentiũt: iðo
eEeæ rant. quia ⁊ de bonis rebus ac malis nõ
verum ſentiũt. Pasgani etiã quoniã ſunt
cchꝛiſti plurimi laudatoꝛes:⁊ ipſi in vtroq;
falluntur:qui non ſecundũ veritatẽ dei ſʒ
potius ſecundũ ſuam ſuſpitionẽ dicũt eũ
fuiſſe hominẽ magum.vpᷣianos quippe ve
lut unperitos vituperant:chꝛiſtũ autẽ ve⸗
lut magum laudant: ac ſic pꝛodunt quod
amant. Xpᷣm vero non amant: quoniã q̊d
non erat chꝛiſtus hoc amant Ideo in vtro
qʒ; falluntur:quia ⁊ maguʒ eſſe malum eſt:
et magus non fuit chꝛiſtus quia bonus cſt
OQuapꝛopter de his nihil hoc loco dicen⸗
dum eſtqui chꝛiſtũ vituperãt atq; blaſphe
mant:quia de gloꝛia eius loquimur: qua
eſt gloꝛiſicatus in mundo: nõ enĩ gloꝛifica

ſancta catholica Alibi eni.ideſt vel apud
hereticos:vel apud quoſdã pagãos/vera
eius in terris gloꝛia non poteſt eſſe:et vbi
videtur eſſe frequẽs de illo fama cũ lauõ.
Vera ergo eius gloꝛi a in eccleſia catholi
Põ. cvij. ca ſic a ꝓpheta cantatur.Exaltare ſuꝑ ce⸗
los deus:⁊ ſuꝑ omnẽ terrã glia tua.Quia
itaq; poſt eius exaltationẽ venturus crat
ſpirituſſctũs et eũ gloꝛiſicaturꝰ:hoc ſacer
pſalmus:hoc ipſe vnigenitus pꝛomiſit fu⸗
turũ quod videmus inpletũ.¶ Quod au
tem ait:de meo accipiet et annuncia
bitpobig:catholie audite auribus:ca
tholicis percipite mentibus. Non enĩ pꝛo
pterea ſicut quidã heretici putauerũt mi⸗
noꝛ eſt filio ſpũſſanctꝰ: quaſi filiꝰ accipiat
a patre:et ſpirituſſctũs a filio:quibuſdam
gradibus naturarũ. Abſit hoc credere: ab
ſit hoc dicere:abſit a xpᷣianis coꝛdibus co⸗
gitare. Deniq; cõtinuo ſoluit ipſe queſtio

nem::et cur hoc dixerit explanauit.Om⸗

nia iquitquecumqʒ habet pat᷑ inea 4
ſunt: ꝓpterea dixi quia de meo ac⸗
cipiet et annunciabit vobis . Quid
vultis amplius: Ergo a patre accepit ſpi⸗
rituſſctũs:vnde accepit ſilius:quia in hac .
trinitate de patre natus eſt filiꝰ: de patre
pꝛocedit ſpirituſſctũs. Qui autẽ de nullo N
natus ſit de nullo pꝛocedit:pater ſoluſ eſt nann te
Quomõ autẽ dixerit filius vnigenitꝰ:om⸗ r ne
mia quecũq; habet pater mea ſunt: qa vti⸗ m n
qʒ non ſic quẽadmodũ dictũ eſt illi filio ñ Luce.xv. nen
vnigenito ſed ex duobus maioꝛi:tu mecũ let
es ſẽper:et oĩa mea tua ſũt:eo loco ſi dñs ſ.
voluerit diligenti conſideratiõe tractabit᷑ Ei
vbi dicit patri vnigenitus: et mea oĩa tua ſo⸗
ſuut:⁊ tua mea ſunt:vt hic iſte ſermo clau
datur: quoniã que ſequunt᷑ aliud poſcunt P
quo diſſernatur exoꝛdium. 1
Erplicit tractat⸗ centeſimus. In
c(cpit traitatus centeſimus primus n
BHe eo quod dicit · Modicu etiam .
non videbitis me: et iterum modi e
cnm et videbitiſme: quia vado ad 1
patrez;· Uſqʒ ad id: Etiĩ illo die me 1
non interrogabitis quicquas. æ .
Ec dñi verba
yvbvbi ait: modicum et iam Nl
smõwUeêlron videbitis me ⁊ ite/ ui
Ar un modſcum et vic ebi 4 N
is me quia vado ad patrem: ita ob Mic,
mettipuns mrequgid adierr .
impletũ eſſet:vt querẽtes inter ſe quid eſ
ſet quod diceret/omnino ſe faterentur ne
ſcire. Sequit᷑ eni euãgeliũ. Dixerũter-. .
go ex diſcipul eiꝰ ad inuicẽ .· Qui. Apettt
eſt hoc quod dicit nobis modicuʒ
et non vigebitis me:et iterũ modi ſ
cum ⁊ videbitis me:quia vado ad
patrem: Hicebant ergo · Quid eſt 9
hoc quod dicit modicuũ: Neſcimꝰ n
quid loquitur. Hhoc eni eſt quod eos
mouebat:quia dixit modicũ ⁊ non videbi
tis me. Mã in pꝛecedẽtibus quia nõ dixe⸗
rat modicũ:ſed dixerat ad patrẽ vado et 3
iam non videbitis me:tanquã aperte illis e
viſus eſt locutus: nec tnrer ſeð hoc aliqd a
n

„
4 queſierunt. Nũc ergo quod illis tunc ob⸗
“ ſcurum fuit:et mox manifeſtũ eſt:iam no⸗
4 pdis vtiq; manifeſtatũ ẽ. Poſt paululũ eni
14 paſſus eſt et nõ viderũt eũ: rurſus pꝰ pau
4 luluʒ reſurrexit:et viderũt eũ. Illud aũt
ne quod ait/et iam non videbitis me:qꝛ iſto
D verbo id iam intelligi voluit quod euʒ vl

„ S. tractatu modo accipiendũ ſit vbi dixit. De iuſticia
ree rcꝰx.· arguet mundũ ſpirituſſanctus quia ad pa
Acety trem vado et iam nõ videbitis me:qꝛ ſcili
fj cet moꝛtalẽ chꝛiſtũ vlteriꝰ non viderunt.
Cognouit aut ieſus ſicut ſequẽs euã
geliſta dicit: quia volebant eü inte
rogare:et dixit eis. De hocquerii
inter vos quia dixi modicu et non

+ 6

bis:quia plorabitis ⁊ flebitis voſ
mundus aute gaudebit vos
contriſtabimini:ſed triſt.
vertetur in gaudium Et hoc ſic ae
. pi poteſt: quiã contriſtati ſunt diſcipłi de
moꝛte dñi: et confeſti de reſurrectiõe leta
ti · Mundus autẽ quo noĩe ſignificati ſũt
ꝗ4 immici a quibꝰ chꝛiſtꝰ occiſus eſt: tũc vti⸗
ꝙ; letati ſunt occiſo xpᷣo quãdo ſunt diſci
pyuli contriſtati. Mũdi quippe noĩe mali⸗
cia poteſt mundi huius intelligi:ideſt ho

hominũ mundi huius amicoꝛũ. Vnde ia⸗

,AH EE cobus apoſtol“ in epka ſua dicit. Quicum
. acobi · iii q; volnere amicus ecf e huius ſeculi inimi
cus dei cõſtituitur. Quibꝰ inimicicijs dei
factũ eſt: vt nec eius vnigẽito parceretur
. Deinde ſubiũgit et dicit.
Ak parit Parturit: triſticiã habet · quia vẽit
hora eius . Cum autẽ peꝑit puerũ
iam nõ meminit pſſure ꝓpter gau

—. —

dium: quia natus eſt homo in ſnu
dum. Et vos igitur nunc quidem
triſticiam habetis: iteru aut venio
ad vos et gaudebit cor veſtruũ: et
gaudium veſtruʒ nemo tollet a vo
bis. Hec iſta ſimilicudo ad intelligenduʒ
videtur eſſe difficilis:quoniam cõparatio
eius in pꝛomptu eſt: eodẽ ipſo exponẽte
cur dicta ſit. Parturitio qppe triſticie.par
tus autẽ gaudio comꝑatur.QAuod tũc ma

Sü

gis eſſe conſueuit: quãdo non puella ſed

terius non viderent:ibi expoſuimus quo⸗

dicit: quia volebant eu inter⸗/

videbitis me: et iteru modicum et
videbitis me.Amen amẽ dico voꝛn

ulier cum

puer naſcitur.Quod vero ait.gaudiũ ve⸗
ſtrum nemo tollet a vobis:quia gaudium
ipſoꝛũ ipſe eſt ieſus: ſigniſicatũ eſt qð ait Rho. vj.
apoſtolus.*pᷣs reſurgens a moꝛtuis iã nõ
moꝛitur:et moꝛs ei vltra non dõinabitur.
Huciuſq; in iſto euangelij capitulo vnde
hodie diſputauimus:velut facili intellec⸗
tui omniꝗ currerũt acrioꝛ neceſſario eſt in
his que ſequũtur intentio. ¶ Quid ẽ eni
quod ait.et in illo die me non roga⸗
bitis quicqua? hoc verbũ quod eſt ro
gare:nõ ſolũ petere verũ etiã interrogare
ſigniſicat Et grecũ euãgeliũ vnde hoc trã
ſlatum ẽ:tale verbũ quod vtrũq; poſſit ĩ⸗
telligi:vt hec ambiguitas nec inde ſolua⸗
tur:quãquã et ſi ſolueretur non ideo nul⸗
la queſtio remaneret.DPominũ eteni xpᷣm
poſtq; reſurrexit: et interrogatũ legimus
et rogatũ. Mã interrogatus eſt a diſcipuł Actuũ.j:
aſcenſurꝰ in celũ: quãdo pꝛeſẽtaret᷑ ⁊ qñ
regnũ eſſet iſrael. Cũ vero iam eſſet in ce Actuũ.vij:
lo:rogatus ẽ a ſtephano vt ſpiritũ eius ac
ciperet.Et quis audeat vlł cogitare vl di⸗
cere in celo ſedentẽ chꝛiſtum rogandũ nõ
eſſe: et in terra mamentẽ rogatum fuiſſe:
NRogãdũ ñ eſſe ĩmoꝛtalẽ: rogari debuiſſe
moꝛtalẽ? Immo km̃i rogemꝰ eũ vt nodũ
q̃ſtiõis huiꝰ ipᷣe diſſoluat:lucẽdo ĩ coꝛdi⸗
bꝰ nr̃is ad vidẽda qͥ dic. Puto enĩ qð ait
iterũ autẽ videbo vos et gaudebit coꝛ ve
ſtrum et gaudiũ veſtrũ nemo tollet a vo⸗
bis: non ad illud tempꝰ eſſe referendũ qͥ
reſurrexit:eiſq; ſuã carnẽ cernendã tangẽ
damq; mõſtrauit: ſed potiꝰ ad illud vnde
iam dixerat:qui diligit me diligetur a pa. Luce. xxiiij

tre meo: et ego diligã eum ⁊ manifeſtabo Job.xiiij.

ipſum illi. Jam qᷣwe reſurrexeratnam ſe il
lis in carne mõſtrauerat:iam ſedebat ad⸗
dexterã patris: quando dicebat idemipᷣe
apoſtolus iohãnes cuius eſt hoc euange⸗ R
liuʒ in epiſtola ſua. Dilectiſſimi nunc filij i. Johᷣ.iij.
dei ſumus:et nondũ aſparuit quid erimꝰ.
Scimus quia eũ apparuerit ſimiles ei eri⸗
mus:quoniã videbimus cũ ſicuti eſt. Iſta
viſio non vite huius eſi-ſed future:nõ tem Infra. trac
poꝛalis ſed eterne: Hec eſt autẽ vita eter⸗ tatu.cv.
na dicẽte ipſa vita:vt cognoſcant te iquit
vnũ verum deũ ⁊ quem miſiſti ieſum chꝛi
ſtum. De hac viſione et cognitiõe dicit a⸗
poſtolus. Videmꝰ nũc per ſpeculũ ĩ enig Coꝛ. xiij
mate:tunc autẽ facie ad facieʒ: Nunc ſcio oꝛ.xiij.

Job. Tract. II La. x 3

êò

n3s——

—

ex ꝑte:tũc autẽ cognoſcã ſic et cognitꝰ ſũ. tur:cum fſinitũ fuerit: tũc ſentiemꝰ quam “O”Jÿ
Mũc tociꝰ laboꝛis ſui fructũ ecłia partu⸗ modicũ fuerit.Hõ ergo ſit gaudiũ noſtrũ A
fit gemẽdo:paritura letãdo Nũc parturit quale habet mũdus:de quo dictũ eſl:mũ bun
deſiderãdotũc paritura cernẽdo NHũc par dus autẽ gaudebit. Nec tamẽ in huiꝰ deſi dab
turit oꝛando:tũc parita laudãdo.Et ideo derij parturitiõe ſine gaudio triſtes ſumꝰ „ (gi
maſculuʒ niã ad iſti fructũ ↄreplatiõis ſed ſi ait apoſtolꝰ/ſpe gaudetes: in tribu Rho. xiſ. me
cũcta officia referũtur actõis. Sol“ ẽ em̃ latiõe paciẽtes:qͥa ⁊ ipa parturiẽs cui cõ⸗ n
tur quicqͥd bene agit᷑:quia ꝓpter hũc agi huius ſermonis iſte ſit finis Habent enin Ntalea
tur.ipſe autẽ non pꝛopt aliud ſed pꝛopter qjueſtionẽ moleſtiſſimã ſequentia:nec bꝛe hon
ſemetipſum tenetur et habetur. Ibi eniz uitate artãda ſunt vt poſſint cõmodius ſi god
finis qui ſmeit nopig⸗tereinus igitur erit dominus voluerit explicari. dun
em̃ nobis ſuff lis: niſi cuius nu . 5. 1,, 4
Zoh. xiiij. do dicebat. Dñe oſtede nobis patre: æ ſuu⸗ Mus. Incipit tractatus centeſimuſ in
ficit nobis In qua oſtenſione ſe pꝛomiſit ? ſecundus:He eo quod dicit. Amẽ iin
fiilius dicens. Hon credis quia ego in a-⸗ amen dico vobis. Si quid petieri di
C tre:et pat in me eſt ¶ De hoc itaq; qð ſuł tis patre l noine meodabit vobis es ujio
ficit nobis rectiſſime audimus: gaudium Uſq; ad id qð ait. Exiui a patre et e telt
veſtrü nemo roilera vobis e his etiim veni in mundum:iteruʒ relinquo nne
qͥ ſuꝑiꝰ dicta ſunt/ meliꝰ exiſtimo intellig inundũ et vado ad patren.
Alodicũ et iam non videbitis me:et iter6 PEe
mogdicum et videbitis me. Modicum eſt Minini verba
em̃ hoc totum ſpaciũ quo pꝛeſens peruo⸗ IS EIE
lat ſeculũ: Vnde dicit idẽ ipſe euãgeliſta d iſta tractãda ſunt. Amẽ amẽ e
in epiſtola ſua. Mouiſſima hoꝛa eſt. Jdeo dico vobis:ſi quid petie . . pe⸗
nãq; addidit: qa vado ad purẽ quod ad ritis patrem in nomine meo dabit
pꝛioꝛẽ ſententiã referendũ eſt: vbi ait.mo vobisg . Jaʒ dictũ eſt ĩ ſupioꝛibus huus
dicũ et iam non videbitis me:non ad po⸗ dnici ſermõis partibus: ꝓpter eos qͥ non ſupꝛa tracta ſo
ſterioꝛẽ vbi ait: et iterũ modicũ et videbi nulla petunt a patre in xpᷣi nomiĩe nec acci s
tis me. Eundo qe ad patrẽ facturꝰ erat piunt:nõ petit᷑ in nomine ſaluatoꝛis quic? Phen
vt eum non viderẽt. Ac per hoc non ideoo quid petitur contra rationẽ ſalutis. Non nd
dictũ eſt: quia fuerat moꝛiturus et donec enim ſonũ litterarũ ac ſillabarũ ſed qð ſo c
reſurrgeret ab eoꝛũ conſpectibus receſſu⸗ nus ipe ſigniſicat: ⁊ quod eo ſono recte ac kder
rus:ſed quod eſſet iturus ad patrẽ Quod veraciter intelligitur: hoc accipiẽdus eſt geuſte
fecit poſtea quã reſurrexit:et cum eis qua dicere cũ dicit: in nomie meo. Vnde qui Nuci
draginta dies conſatus aſcendit in celu hoc ſentit de chꝛiſto quod non eſt de vniun⸗ eun
. Alis ergo ait. modicũ et iaʒ nõ videbitis co dei filio ſentiendũ:non petit in eius no cene⸗g
me:qui eũ coꝛꝑaliter tũc videbant quůdo mine: etiã ſi non taceat litteris ac ſyllabis Plend
iturus erat ad patrem: ⁊ eũ deinceps moꝛ chꝛiſtum: qͥniã in eius nomie petit quẽ co gaus
taleʒ viſuri non erant qualẽ cũ iſta loque gitat cum petit. Qui vero quod eſt de il⸗ o
ret᷑ videbãt: QOð vero addidit:et iterũ mo lo ſentiendũ ſentit: ipſe in eius nomie pe⸗ na
dicuz ⁊ videbitis me:vniuerſe pꝛomiſit ec tit et accipit quod petit:ſi non contra ſuaʒ in
at cleſie:ſicut vniuerſe pꝛomiſit eccleſie:ecce ſalutẽ ſempiternã petit:accipit autẽ quan
Mat · xxviij ego vobiſcũ ſum vᷣſq; ad conſumationẽ ſe do debet accipe. Quedã em nõ negantur
luli. Hõ tardat dominꝰ ꝓmiſſum:modicũ ſed vt congruo dentur tẽpoꝛe differuntur 6
et videbimꝰ eũ: vbi iaʒ nihil rogemꝰ nihi Ita ſane itelligẽdũ eſt qͥd ait:dabit vob:
introgemꝰ: qa nihil deſiderãdũ remane vt ea beneſicia ſigniſicata ſciantur his ver bea
bit:nihil querendũ latebit. hHoc modicũ bis:que ad eos qui petunt pꝛopꝛie perti⸗ loe
longum nobis videtur: quoniã sdhuc agi nent. Exaudiũtur quippe omnes ſcti pꝛo lupi, e
po⸗

Pe

VI
igm
oſtrü
emi
deß
ſumm⸗

ico⸗
ap⸗

Sel⸗

4

ſuz⸗- tieritis patrẽ in noĩe meo dabit vobis: vt
ſne ᷑ʒhoc quod ait. ſi quid: non à dlibet intelli⸗
ue gaatur: ſed aliquid quod in beate vite cõ⸗
N paratioe nihil ſit. Et qõ ſequitur: vſq; mo⸗
eh do nõ poteſtis quicq; in noĩe meo: duobꝰ
n erij. . mnmogis intelligi poteſt: vel quia non in no
alrn. mw„mine meo petiſtis: quod nomẽ nõ ſicut co
gnoſcédů eſt cognouiſtis: vel non petiſtis
da quicq;: quoniã in cõparatiõe rei quã pete
re debuiſtis pꝛo nibilo habendũ eſt quod
c petiſtis Vt igitur in eius noĩe non nihil ſʒ
c gaudiũ plenũ petant:quoniã ſi aliqͥd alið
cu.. petunt.ideʒ aliquid nihil eſt: exhoꝛtat᷑ di
n⸗ cens:petite et accipietis vt gaudiũ veſtrũ
no plenũ ſit.ideſt.hoc in noie meo petite vt
bis gaudiũ veſtrum plenum ſit/et accipietis.
Iſto enim bono in petẽdo perſeuerãtes:
i⸗ ſanctos ſuos nequaq; miſericoꝛdia diuia
. P fraudauit. ¶ Hecinquit in ꝓpuerbijſ
. locutus ſum vobis.venit hora:cũ
iazinon ꝓuerbiis loquar vobis:
ſed palam de patre meo annuncia
4 bo vobis · Poͤſſem dicere hanc de qua
e loquitur hoꝛã/futurũ opoꝛtere ſeculũ itel
7„ „ãligi:vbi videbimus palã quod beatꝰ pau
· Coꝛ.xiij · lus dicit/facie ad faciẽ:vt quod ait:hec in

—

ſeipſis: non autẽ pꝛo omnibus exaudiun⸗
tur vel pꝛo amicis vel inimicis ſuis:vel qͥ⸗
buſiibet alijs: quia non vtcũq; dictum eſt
dabit:ſed dabit vobis. Uſq; modo in⸗

uit non petiſtis quicq; in nomie
.erite ace vt gaudi
um veſtrum ſit im.Hoc qð dicit

gaudiũ plenũ: ꝓfecto non carnale ſed ſpi
rituale gaudiũ eſt:et quando tantum erit
vt aliquid ei iã nõ ſit adden dũ: pꝛoculdu
dieon tunc erit plenuʒ Quicqͥd ergo petitur
q uod pertineat ad hoc gaudiũ conſequẽ
dum:hoc eſt in nomine chꝛiſti petendum:
ſi diuinã intelligimus gratiam: ſi vere bea

tam poſcimus vitã: quicqͥd autẽ aliud pe

titur nihil petitur:non quia nulla omnino
res eſt:ſed quia ĩ tate rei comparatiõe qͥc
quid aliud cõcupiſcitur/nihil eſt Heq; em
Galsatas. vj pꝛoꝛſus nulla reſ eſt homo de quo ait apo
ſtolus Qui ſe putat aliqd eſſe:cuʒ nihil ſit
In cõparatiõe quippe ſpiritualis hoĩs qui
ſcit gratia dei ſe eẽ quod eſt:quiſqs vana
pꝛeſumit:nihileſt. Sic ergo etiã recte itel⸗
ligi põt. Amẽ amẽ dico vobis:ſi quid pe⸗

pꝛouerbijs locutꝰ ſum vobis:hoc ſit quod
ab eodẽ apoſtolo dictũ eſt:videmuſ nunc

Job. Tract. II La. xI

per ſpeculũ in enignate. Annũciabo aũt

vobis quia per filiũ pater videbitur: iux⸗

ta illud qð alibi ait. Neq; patrem quis co
gnoſcet niſi filius:et cui voluerit filius re⸗
uelare. Sed iſtũ ſenſuʒ videtur impedire

quod ſequit᷑.t Illo die i nomie meo axr. lr̃a hʒ in

petetis. In fururo em̃ ſeculo cum perue
nerimus ad regnũ vbi ſimiles ei erimus qͥ̊

niam videbimus eũ ſicuti eſt: quid petitu
ri ſumus quado ſaciabit᷑ in nobis deſideri
um noſtrũ? Vnde et in alio pſalmo legit᷑.
Saciaboꝛ cum manifeſtabitur gloꝛia tua
Petitio namq; alicuius eſt indigẽtie:que

Ps.cij.

ibi nulla erit vbi hec ſaeietas erit. Relin-

quitur itaq; quantũ ſaꝑe valeo/vt intelli

gatur ieſus diſcipulos ſuos de carnalibus
vel animalibus:ſe ſpũales ꝓmiſiſſe factu⸗

rum:quãuis nõdũ tales quales erimꝰ q̊n⸗
do ſpũale etiã coꝛpus habebimꝰ: ſed qua
lis erat qui dicebat.Sapientiã loqͥmur in

ter perfectos:⁊ non potui vobis loqui q̃ſi

ſpiritalibus ſed quaſi carnalibus. Et non

ſpiritũ huius mũdi accepimus:ſed ſpiritũ
qui ex deo eſt:vt ſciamus que a deo dona

ta ſunt nobis que et loquimur:non in ſapi
entie hũane doctis verbis:ſed docti ſpiri⸗

tu ſpũalibus ſpũalia cõparentes. Anima

Coꝛ.jij.

lis autẽ homo non percipit que ſunt ſpiri-

tus dei. Mon itaq; ꝑcipiens que ſunt ſpiri

tus dei homo animalis ſic audit quecũq;
audit de dei natura: vt aliud quã coꝛpus
cogitare nõ poſſit:quãlibet ampliſſimũ vł
immenſum: quãlibet lucidũ ac ſpecioſum
coꝛpus tamẽ:ideo pꝛouerbia illi ſunt que
cumq; dicta ſapientie/ de incoꝛpoꝛea iĩmu⸗
tabiliq; ſubſtantia: Non quod ea tanquã
pꝛoũbia deputat: ſed quia ſic cogitat quo

modo qui pꝛouerbia ſolent audire neq; in
telligere. Cum vero ſpũalis ceperit om̃ia

düjudicare: ipſe aũt a nemine dijudicari:
etiã ſi in hac vita adhuc velut per ſpeculũ
ex parte perſpicit:tamẽ non vllo coꝛpoꝛis
ſenſu/non vlla imaginaria cogitatiõe que
capit aut fingit qualiũcumq; ſimilitudĩes
coꝛpoꝛũ:ſed mentis cextiſſima intelligen⸗
tia deum intelligit non coꝛpus eſſe ſed ſpi
ritũ. Ita palam de patre annũciante filio
vt eiuſdeʒ ſubſtantie cõſpiciatur et ipſe qͥ
annunciat:tunc in eiuſ noĩe petunt qui pe
tunt: quãdo in ſono eius nominis nõ alið
quã res ipſa eſt: que hoc nomie vocatur:
intelligunt:nec animi vanitate vel infirmi
tate confingunt:tanquã in alio loco patrẽ
cc

Zoh. Tract. CII La.

in alio filiũ ante patrẽ ſtantẽ et pꝛo nobis
rogantẽ: ſpacia ſua queq; amboꝝ occupã
tibus mobilibꝰ:etverbũ ad eũ cuius eſt v
bum facere verba pꝛo nobis / interuallo in
terpoſito inter os loquentis et auriculas
audiẽtis:et alia talia que ſibi aĩiales.id ẽ

q̃ carnales in coꝛdibꝰ fabꝛicant. Quicqd

em̃ tale ſpũalibus de deo cogitãtibus ex
coꝛpoꝝ ↄſuetudie occurrit negando atq;
reſpuẽdo tanq; ĩpoꝛtunas muſcas ab inte
rioꝛibus oculis abigũt:et ſinceritati eiꝰ lu
cis acquieſcũt:qua teſte ac iudice has ip⸗
ſas imagies coꝛpoꝝ ſuis ĩternis aſpectibꝰ
irruentes/falſas omnino eſſe cõuincũt hi
poſſũt vtcũq; cogitare dñm nr̃m ieſũ chꝛi
ſtum inquãtũ hõ eſt pꝛo nobiſ ĩterpellaie

Rho. viij· patre: inquãtũ aũt deus ẽ/ nos exaudire

.

j.Joh.iij.

Rho.v.

cum patrę: quod eum ſigniſi caſſe arbitroꝛ

vbi ait. Et non dico vobis: a ego

rogabo hatre de vo biAd hoc qp
pe intuendũ quomõ nõ R patrẽ filius

ſed ſimul exaudiũt rogantes pater et ſiliꝰ
non niſi ſpũ alibus ocuł mentis aſcenditur

Jpſe em̃ pat᷑ inqt amat vos qa voſ

nme amaſkisg. MWo amat ille q? nos ama

mꝰ an potiꝰ qa ille amat ideo nos amam2

Ex epiſtola ſua euãgeliſta idẽipᷣe rũdeat
Nos diligimꝰ inqᷣt: qꝛ poꝛ ipᷣe dilexit nos
hic & factũ ẽ vt diligamꝰ:qꝛ dilecti ſumꝰ
Pꝛoꝛſus donũ dei eſt diligere deũ: qͥniaʒ
ipſe vt diligeret᷑ dedit:qui non dilectꝰ di⸗
lexit. Diſplicẽtes amati ſumꝰ:vt eſſet ĩ no

bis vnde placeremus. HNõ em̃ amaremꝰ fſt

lium niſi amaremus ⁊ patrẽ. Amat nos pa
ter qͥa nos amamꝰ filiũ: cũ a patre et filio
acceꝑimus vt et patrẽ et filiũ amemꝰ. Dif
fundit em̃ charitatẽ in coꝛdibꝰ noſtris am
boꝛũ ſpũs:per quẽ ſpiritum ⁊ patreʒ ama
mus et filium/ et quem ſpiritum amamus

cũ patre et filio. Amoꝛẽ itaq; noſtrũ piuʒ

quo colimꝰ deũ fecit deus:et vidit qꝛ bo⸗
num eſt. Ideo quippe amauit ipſe qð fecit
Sed in nobis nõ faceret qð amaret: nſi an

.

— ——-

tre:et veni in madu. Iterũ reliqu
mundqn: et vado ad patrẽ. Plane cre
dicimꝰ. Neq; em̃ ꝓpterea debet incredibi
le videri: quia ſic ad mundũ veniẽs exijt
a patre vt non deſereret patrẽ:et ſic vadit
ad patrẽ relicto mundo vt nõ deſerat mũ
dum. Exijt em̃ a pre:quia de patre eſt n

ſtis inquit qa a deo exiui.Exiui a pa

tequꝗ id faceret nos amaret.Et credidi

mundũ venit:quia mũdo ſuũ coꝛpus oſtẽ

dit qð de virgine aſſumpſit. Reliqᷣt mun⸗
dum coꝛpali diſceſſiõe: perrexit ad patreʒ

hoĩs aſcẽſione:nec mundũ deſeruit pꝛeſẽÜ⸗

tie gubernatione.
Explicit tractatꝰ centeſunꝰ ſecun
Dus. Incipit tractatꝰ cẽteſimuſter.
uñs. q8 nict. Hi ⸗
Puli eiuſ.Eccenũc pala loqueris
Siif nullu diele N .
git.

——

Bales erant
diſcipłi xpᷣi quãdo cũ eis an
te paſſionẽ loqᷓbatur magna
cuʒ paruis.ſed ſic opoꝛtebat

cepto ſpũſctõ quẽadmodũ eũ poſt eiꝰ re
ſurrectionẽ vlł ipſo inſufflãte vł deſuꝑ ve

niente accepunt: hũana magis quã diuĩa

ſapiebãt:multis indicijs per totũ euãgeli
um declaratur. vnde et h̊ eſt qð in iſta lec⸗

tione dixerũt. Ait em euãgeliſta. Dicũt

Diſcipuli eiuſ. Ecce nuc pa
ris:et ꝓuerbin nullũ dicis. Nune
ſcimus da noſti oia:etnõ opuſeſt
tibi vt qs te iterroget In

hoccredi
mus:qa a deo exiſti. Ipfe dñs paulo⸗

ut ei diſci⸗

Sede cõf ite: ego vic mundu.

2

vt magna dicerent᷑ ⁊ paruis: qͥa nondũ ac

Al. ſcis:

ante dixerat. Hec ĩ pꝛoũbijs locutus ſum ſupꝛa tracta
vob:venit hoꝛa cũ iã nõ ꝓuerbijſloquar tucij-

vob.Quomõ iſti dicũt ecce nũc palã lo
queris: et pꝛouᷣbiũ nullũ dicis: Nũq̃d ho
ra ia venerat: qua nõ iã in pꝛoubijs ſe pꝛo
miſerat locuturũ? Pꝛoꝛſus qð nondũ illæ
hoꝛa veniſſet cõtinuatio verboꝝ eius oſtẽ
dit: que ita ſeſe habet.hhec in ꝓuerbijs in⸗
quit locutus ſum vobᷣ.venit hoꝛa cũ iam
non m pꝛouerbijs loquar vobis: ſed palã
de patre meo annũciabo vobᷣ. Ilo die in
noie meo petetis. Et nõ dico vobis:quia

ego rogabo patrẽ de vobis. Ipſe em̃ pat

amat voſ: qꝛ voſ me amaſtis ⁊ credidiſtis
quia a deo exiui. Exiui a patre et veni in
mundũ. Iterũ relinqͥ mundũ:et vado ad
patrẽ Cũ per hoĩa verba adhuc illã pmit
tat hoꝛã q̃ nõ iã in pꝛoubijs loqᷣtur:ſed pa
lam de patre annũciauit eis:in q̃ hoꝛa diẽ

eos in ſuo noie petituros nec ſe patreʒ de
illis rogaturũ: eo qð ipe pat᷑ amat eos qa

ipſi amauerũt xpᷣm et crediderũt qð a pa
tre exierit et venerit in mundũ /iterũ reli⸗

Joh. Tract. CII
cturꝰ mũdũ et iturꝰ ad patrẽ: cũ g̊ adhuc
m⸗ pꝛomittat hoꝛa illa ĩ qua ſine pꝛoubijs lo⸗
n cuturus ẽ : cur iſti dicũt:ecce nũc palã loqᷓ
eſ ris et pꝛoũbiũ nullũ dicis:niſi qꝛ que ſcit
ipſe nõ intelligẽtibus eſſe pꝛoũbia: illi vſ
. q; adeo nõ intelligũt: vt nec ſaltẽ nõ ſe in
telligere intelligãt? Paruuli em̃ erant:et
ter. nõdũ ſpũ aliter dijudicabãt.que de rebuſ
ſc⸗ non ad coꝛpus ſed ad ſpiritũ ꝑtinentibus
92« „ audiebant.¶ Deniq; de ipſa coꝛuʒ etate
adhuc ſcᷣm interioꝛẽ hoĩem parua ⁊ infir
8 ma eos admonens: reſpõdit eis ieſus
Modo qeditiſ.Ecce venit hora:⁊
t iaz venit: vt oiſogamini pnuſqi;
in ppria etme ſoli relmqtis. Etn.
g ſuʒ ſolus:quia pater mecũ eſt. Pau
Nenactatu. cij. loante dixerat: relinqͥ mundũ et vado ad
ir c in fine. Patre: nunc dicit pater mecũ eſt. Quis vꝗ
ditad euz q cuͦ illo eſt: Sed hoc intellige
re ti eſt verbu: non itelligeti Puerbiũ: ſic tñ
5 quomõ a paruulis nõ ĩtelligit᷑ ⁊ vtcũq; ſu
l gitur:et eis etiã ſi nõ pꝛebet qꝛ nondũ euʒ
capiũt ſolidũ cibũ:lacteũ nõ denegat ali⸗
4 mentũ.Ex h̊ alimẽto eſt qð ſciebãt eũ noſ
ſe omia:nec opus ei eſſe vt eũ quis intro⸗
ne get. Q quidem cur dixerit: queri poteſt.
ſis Videtur em̃ potius fuiſſe dicẽdũ:nõ opꝰ
eſt tibi vt quẽq; interroges: nõ vt qͥs te i⸗
1 terroget Dixerũt qͥe:ſcimꝰ qꝛ noſti oĩa:
. et vtiq; qui nouit oĩa/magis a neſcientibꝰ
ſupaatrag interrogari ſolet:vt interrogãtes audiant
Ptwci⸗ quod volũt ab ceo qui nouit oĩa:non ipᷣe ĩ
0 terroget:tanq; volens aliqͥd ſcire qͥ nouit
om̃ia. Quid ſibi ̊ vult qð ei quẽ ſciebant
- noſſe oĩa cum dicere debuiſſe videant᷑:nõ
D opus eſt tibi vt quẽq; interroges: dicẽduʒ
ſ potius putauerur: nõ opus eſt tibi vt quiſ
, te interroget? Quid qð vtrũq; legim“ fa⸗
4 ctum:tet ſterrogaſſe ſcilicet dñm et interro
gatum fuiſſe? Sed h cito ſoluitur: qa hoe
i non ei ſed illis potius opus erat quos int
rogabat:vel a qbus ĩterrogabatur. Neq;
em aliqs ille interrogabat vt ab eis aliqd
diſceret: ſed eos potius vt doceret qui in
n4r terrogabant eũ volẽtes ab co aliq diſce
re. Illis pꝛofecto id opus erat vtſcirẽt ali
. qua ab illo qui nouerat omia. Nimirũ er⸗
go pꝛopterea ei opus nõ erat vt eũ qͥs int
19 rogaret: quoniã nos quãdo iterrogamur
4 ab eis qui volũt aliqd a nobis ſcire:exlip
3 ſis interrogationibꝰ eoꝛũ cognoſcimꝰ qͥd
velint diſcere. Opus eſt ergo nobis ab eiſ

fat redẽpturus iſrael.Ecce quomõ

interrogari quos docere aliqͥd volumus?

vt inqᷣſitiones eoꝛũ qͥbus reſpõdendũ eſt
noucrimus. Illi aũt ne id quidẽ opꝰ erat

qui om̃ia nouerat:nec opꝰ habebat quod
ab eo quiſq; ſcire vellet per eiuſ cognoſce
re interrogationẽ:qꝛ pꝛiuſqᷓ; interrogaret᷑:
interrogaturi nouerat voluntatẽ. Sed ido
ſe paciebat᷑ interrogari: vt vel eis qui tũt
aderant vel qui hec ſiue dicta fuerãat audi
turi: ſiue ſcripta lecturi quales eſſẽt a qui
bus interrogabat᷑ oſtenderet:eoq; mõ noſ

ſemus vel quibus nõ circũueniret᷑ fraudi
bus vel qᷣbus apud eũ ꝓficeretur acceſſi⸗

bus:Pꝛeuidere autẽ cogitatiões hoĩm et
ideo nõ opus habere vt eum qᷣs introga:⸗
ret.magnũ deo nõ erat: ſʒ magnũ paruuł
erat qui ei dicebãt:in h̊ credimuſ qꝛ a deo

exiſti. Multo aũt maius erat ad qðs intelli
gendũ eos volebat extẽdi et creſcere: qð

cuz illi dixiſſent verũq; dixiſſent/a deo ex
iſti:ait ille /pater mecũ eſt:ne ſic a patre ſi
liũ cogitarẽt exijſſe vt putarent etiã receſ
ſiſſe.DPeinde ſermonẽ iſtũ magnũ ꝓlixũq;
concludẽs: hec inquit locutus ſuʒ vo⸗
bigevtini
0 preſlura ha
a undu Gllud iniciũ fu
rat habitura iſta pᷣſſura: ð qͥ ſuꝑius vt eos

*

bitis:

oſtenderet paruulos qͥbus adhuc nõ intel

ligentibꝰ et aliud pꝛo alio ſentiẽtivus pꝛo
uerbia q dammõ eſſent que cũ magna ⁊ di
uina dixiſſet:ait.Modo creditis. Ecce ve
nit hoꝛa et iam venit:vt diſpgamini vnuſ⸗
quiſq; in ꝓpꝛia.Ecce iniciũ pꝛeſſure. ſʒ nõ
eo modo perſcuerature. Qð em̃ adiunxit
et me ſolũ relinq̃tis: nõ vult eos tales eẽ
in conſequẽti pꝛeſſura:quã poſt eius aſcẽ
ſionẽ in mũdo fuerãt habituri vt reliquãt
eum: ſed vt in illo pacẽ habeant permanẽ
tes in eo Hon em̃ quãdo cõpꝛehenſus eſt
tãtumõ carne ſua eius carnẽ:verũetiã imẽ
te reliquerũt fidẽ. Adhoc pertinet qͥd ait
Modo creditis.Ecce venit hoꝛa vt diſp⸗
gamini in ꝓpꝛia:et me ſolũ relintis. Zã
qᷓ; diceret. Tũc ita ꝑturbabimini: vt etiaʒ
quod modo creditis relinq̃tis. Nenerunt
em̃ ad tantã deſperationẽ et ſue pꝛiſtie fi
dei vt ita dixeri moꝛtẽ: quãta apparuit ĩ ũ
lo cleopha qui poſt eius reſurrectionẽ cũ
illo ſe loqui neſciẽs:et qͥd ei cõtigerit nat
rans: Nos inquit ſperabamꝰ qð ipſe fue⸗
eũ re⸗
cc ij

ſed con tii

pacẽ habeatis In mũ

Luce

( 9„ 5&
xxi

j.Coꝛ.xy.

liquerant:deſerendo etiã ipᷣam ſidem qua
in eum ante crediderant. In ea vero pꝛeſ
ſura quã poſt eius gloꝛificationẽ accepto

ſpũſctõ pertulerũt:nõ eũ reliqrunt:⁊ quã

uis fugerent de ciuitate in ciuitatẽ ab ipſo
non refugerũt:ſed vt habentes pꝛeſſuram
in mũdo / in illo pacẽ tenerẽt:nõ ab ipſo re
fugerunt. ſed ipſuʒ refugiũ potius habue
runt: Pato quippe illis ſpũſctõ factũ eſt ĩ
eis qð nunc dictũ eſt cis. Conſidite quia

ego vici mũdũ.Conſiderũt ⁊ vicerũt. Jn

quo niſi in illo? Hõ eni viciſſet ule mũdũ
ſi mẽbꝛa eius vinceret mũdus. Vnde ait
apoſtolus: Gratias deo qui dat nobis vi⸗
ctoꝛiam:continuoq; ſubiecit: Per dũm no
ſtrum ieſum chꝛiſtũ: qui dixerat ſuis.Con
¶ Explicit tractatus centeſimuſter
tius. Incipit tractatus centeſunus

quartus· De eo qð ſequitur. PHec
entuee kieſus et ſubleuatis ocu

lis in celu dixit · Pater venit hora

—

Ccem habeatis.Qu

clarificet te

¶nuüc ſumus adiuãte domio
rractaturi:dixerat ihs hec
Nocutus ſũ vobᷣ: vt in me pa
tis. Que nõ retẽtioꝛa pauloſu⸗
perius ab eo dicta ſed oĩia debemus acci⸗
pere:ſiue quecũq; illis locutus eſt ex quo
cos cepit habere diſcipulos: ſiue certe ex
quo poſt cenã exoꝛſus eſt hunc admirabi
lem pꝛolixũq; ſermonẽ.Talẽ quippe con⸗
memoꝛauit cauſam cur eis ſit locutus: vt
ad eum ſinem rectiſſime referant᷑ vel oĩa
que locutus eſt eis: vel ea maxime que di

xit iam pꝛo eis moꝛiturus:tanq; verba no

uiſſima: poſtea quã de conuiuio ſctõ ille
qui eum fuerat traditurꝰ egꝛeſſus ẽ. Hãc
ergo conmendauit cauſaʒ ſermonis ſui vt
in illo pacem haberent:pꝛopter quod to -
tum agitur:quod chꝛiſtiai ſumus qh ec enĩ
pax finem temꝑis non habet:et oĩs pie no
ſtre intentiõis actiòiſq; finis ipa erit. Pꝛo
pter hanc ſacramẽtis eius imbuimur:pꝛo⸗

pter hanc mirabilibꝰ eius oꝑibus et ſermo

nibus erudimur:pꝛopter hanc ſpiritus eiꝰ

pignus accepimus: pꝛopter hanc credimꝰ

in eum er ſperamus. et eius amoꝛe quãtũ

clarifica filiũ tuum vt et filius tuuſ

Nte iſta que

donat accendimur. Hac pace in pꝛeſſuris

Job. Tract. CI Tg. XVI

omnibus conſolamur:hac a pꝛeſſuris om⸗
uibus liberamur: pꝛopter hãc omnẽ tribu
lationẽ foꝛtiter ſuſtinemus: vt in hac feli-⸗
ter ſine vlla tribulatiõe regnemus. Meri⸗
to ad eum clauſit verba que parũ intelli-

gentibus diſcipulis erãt pꝛoũbia:intellec⸗

A
ell

turis ea quãdo eis dediſſet pꝛomiſſũ ſpiri Joh.xiiij. t ſ

tumſctm̃:de quo ſuꝑius ait. hec locutus t
ſum vobis:apud vos manens. Paraclituſ

autẽ ſpũſſctũs quẽ mittet pater in nomie
meo:ille vos docebit omia: ⁊ ſuggeret vo
bis om̃ia quecũq; dixero vobis Hec nimi
rum furura fuerat illa hoꝛa:qua ſe pꝛomi⸗
ſerat nõ iam in pꝛoũbijs locuturũ:ſed pa⸗
lam de patre annuntiaturũ. Eadẽè quippe
illius verba reuelãte ſpũſctõ:intelligenti⸗

bus iam nõ erãt futura pꝛoubia.Neq; em̃

loquẽte in eoꝛũ coꝛdibus ſpũſſctõ:tacitu⸗
rus erat vnigẽitus filiuſ qui dixit in ea ho
ra palam ſe illis de patre annunciaturum
quod eis vtiq; iam intelligentibꝰ nõ eſſet
pꝛoũbiũ Sed hoc quoq; ipſũ quomõ ſimł
loquatur in ſuoꝝ ſpũaliũ coꝛdibus et dei
filius et ſpũſſctũs:immo ipſa trinitas que
inſeparabtliter oꝑatur:intelligẽtibus ẽ x⸗
bum:non intelligẽtibus aũt pꝛoubiũ.Cuʒ
ergo dixiſſet pꝛopt᷑ quid om̃ia ſit locutus:
vt in illo ſcilicet pacẽ haberẽt:ĩ mũdo ha⸗
bentes pꝛeſſurã:exoꝛtatuſq; fuiſſet vt con
fiderẽt quia ipᷣe vicit mundũ:eo qui erat
ad illos ſermone ſinito.deinde g herzein
verba direxit. et oꝛare iã cepit.¶¶Sic eni
euangeliſta ſeqtur dicens. Heglocut⸗
eſt ieſus: et ſubleuatis oculis in ce
m dixit. Pater venit hora:clari⸗
fica fitium!

genitus et coeternus patri in foꝛma ſerui:

Capli. xvij

tuu. Poterat dñs noſter vni

et ex foꝛma ſerui ſi hoc opus eſſet oꝛare ſi-

lentio: Sʒ ita ſe patri exhibere voluit pꝛe
catoꝛc:vt meminiſſet ſe eſſe doctoꝛẽ. Pꝛo
inde quã fecit oꝛationẽ pꝛo nob/ notã feẽ

et nobis:quoniã tanti mgf̃i nõ ſolũ ad ip⸗

ſos ſᷣmocinatioſſʒ etiã ꝓ ipᷣis ad preʒ oo
diſcipuloꝝ eſſet ediſicatio:⁊ ſi illoꝝ q̃ͥ hec

dicta aderant audituri:pꝛofecto et noſtra

qui fueramus conſcripta lecturi. Quapꝛo
pter hoc quod ait:pater venit hoꝛa clarift
ca filiũ tuũ:oſtendit om̃e tempus:et quid
quãdo faceret vł fieri ſineret ab illo eẽ di
ſpoſitum qui tꝑi ſubditus nõ eſt: quoniam
que futura erãt per ſingula tꝑa in dei ſapi

ract. xxvij. g⸗

Phorti

olthtt⸗Küs
n
r Denn
kn
Di
diſt
us
veeg
Cia
full
ſ

—Ec
hu
,
pniem
Cari
ll
E
lege
4My
nno
kian
Wm.
nee
exin⸗
nity
’”
Adel

1

Jo⸗
ſtin
th
aue
U
tet
clan

lun

ne
5⸗
i;
us:
1
n

⸗
ni
E
ſi⸗
ꝛe
o
le

Philip

7

Colon,
ce

Galath.iij.

entia cauſas efficientes habẽt:in qua nul
la ſunt tempoꝛa. MNon &̊ credatur hec hoꝛa
fato vrgente veniſſe ſed deo potius oꝛdi
nãte:nec ei ſiderea neceſſitas xpᷣi cõnexu⸗
it paſſionẽ. Abſit em̃ vt ſidera moꝛi coge⸗
rent ſiderũ conditoꝛẽ. Non itaq; chꝛiſtum
tempꝰ vt moꝛeret᷑ impegit:ſed tẽpus chꝛi⸗
ſtus quo moꝛeretur elegit: qui etiã tẽpus
quo de virgine natus eſt cũ patre cõſtitu
it de quo ſine tẽpoꝛe natus eſt: ſcdðᷣm quaʒ
veram ſanãq; doctrinã etiã paulus apłus
CLCũ autẽ venit inquit plenitudo tꝑis miſit
deus filiũ ſuum.Et deus per pꝛophetam:

ij. Coꝛ. vj. Tempꝑe ait accepto exaudiui te: ⁊ ĩ die ſa

.

lutis adiuui te.Et rurſus apłs.Ecce nunc
tempus acceptabile: ecce nũc dies ſalutis
Dicat ergo pater venit hoꝛa:qui cũ patre
diſpoſuit om̃es hoꝛas:tãqᷓ; dicens. Pater
quã ꝓpter homines et apud homines ad
me clarificandũ ſimul conſtituimus venit
hoꝛa:clarifica filiũ tuum:vt filius tuus cla

C riſicet te:¶ Clarificatũ a patre filium non

nulli accipiunt in hoc quod ei nõ pepercit
ſed pꝛo nobis om̃ibus tradidit eũ. Sed ſi

Rho.viij.paſſione clariſicatus dicitur:quãtomagis

L . . .

reſurrectiõe? Nam in paſſione magis eiuſ

humilitas quã claritas cõmendatur:apo⸗
ſtolo atteſtate qui dicit.hũiliauit ſemet⸗

ipſum: factus obediẽs vſq; ad moꝛtẽ:moꝛ
yyj tem autẽ crucis.Heinde ſequitur:⁊ de eiꝰ

clariſicatiõe iã dicit Pꝛopter quod et de
us illum exaltauit et donauit ei nomẽ qð
eſt ſuper omne nomen:vt in noie ieſu om⸗
ne genu flectatur:celeſtiũ/terreſtriũ et in
fernoꝛũ:et omnis lingua conſiteatur quia
domius ieſus chꝛiſtus in gloꝛia eſt dei pa
tris. HHec ẽ gloꝛiſicatio dñi noſtri ieſu chꝛi
ſti:que ab eius reſurrectiõe ſumpſit exoꝛ⸗

dium. Hũilitas ergo eius incipit in ſermo

ne apoſtoli ab eo loco vbi ait. Semetipᷣm

exinaniuit foꝛmam ſerui accipiẽs:et ꝑue⸗

nit vſq; ad moꝛtẽ crucis Claritas vero eiꝰ
incipit ab eo loco vbi ait. Pꝛopter quod

et deus exaltauit cũ: et peruenit quod in

gloꝛia eſt dei patris. Nam et ipſum nomẽ
ſi inſpiciantur codices greci ex qua lĩgua
epiſtole apoſtolice tranſlatè ſunt ĩ latinũ
quod hic legitur gloꝛia: ibi legitur Aofᷣa
Vnde verbũ deriuatũ eſt ĩ greco vt dice
retur Ao?»–o-αρ quod iterpꝛes latinꝰ ait
clarifica:cũ poſſet etiã głiſica dicẽ qð tã⸗
tundem valet.Et ideo poſſet etiã in apo⸗

ſtoli epiſtola vbi eſt gloꝛia claritas poni:
quod ſi fieret/tantundẽ valeret. Vt autẽ
non recedatur a verboꝝ ſonis:quzadmo⸗
dũ a claritate clariſicatio: ſic a gloꝛia glo
riſicatio deriuatur: Vt ergo mediatoꝛ dei
et hominũ homo chꝛiſtꝰ ieſus reſurrectio
ne clariſicaretur vel gliſicaretur:pꝛius hu
miliatus eſt paſſione Nõ em̃ a moꝛtuis re
ſurrexiſſet:ſi moꝛtuus non fuiſſet. Humili
tas claritatis eſt meritũ: claritas humilita
tis eſt pᷣmiũ:ſʒ hoc factũ eſt in foꝛma ſerui
In foꝛma vero dei ſemꝑ fuit ſemꝑ erat cla
ritas: immo nõ fuit quaſi iã nõ ſit:nec erit
quaſi nondũ ſit. Sed ſine initio: ſine fine
ſemper eſt claritas. Quod ergo ait:pater
venit hoꝛa clariſica filiũ tuuʒ: ſic intelligẽ
dum eſt tanq; dixerit. Venit hoꝛa ſeminã
de hũilitatis: fructũ nõ differas claritatis
Sed quid ſibi vult quod ſequitur:vt fili
us tuus clarificet te: Nunqd etiã de⸗
pater hũilitatẽ pertulit carnis ſiue paſſio
nis:ex qua illũ claꝛiſicari opoꝛterʒ?: uo
modo igitur eũ clariſicaturus erat filiꝰ cu
ius claritas ſempiterna: nec ex foꝛma hũa
na potuit videri minoꝛ: nec in diuina poſ⸗
ſet eſſe amplioꝛ Sed iſtã queſtionẽ in hũc
ſermonem nolo coartare: aut hinc eum fa

cere longioꝛem.
C lcit tractatus centeſimus
18 teſ m
Juintus.· De eo quod dicit:Sicut

deiſti ei poteſtatem omis carni?
901

—

„——
—.—

lſqz; ad id Claritate quam habui
priuſq; munqus fierert.

Toꝛificatum =
a patre filiũ ſecundũ foꝛmaʒ
ſerui quam pater ſuſcitauit
aà moꝛtuis et ad ſuꝗ dexterã
collocauit:res ipſa indicat et nullus ambi
git xpᷣianus. Sed quoniã nõ tantũ dixit/
pater clariſica filiũ tuũ ſed addidit etiam
vt filius tuus clarificet te:merito q̃ri
tur/quomõ patrẽ clariſicauerit filius cum

ſempiterna claritas patris nec diminuta

fuerit ĩ foꝛma hũana: nec augeri potuerit
ĩ ſua perfectiõe diuina: ſʒ in ſeipᷣa claritaſ
patris nec minui nec augeri poteſt. Apud

.

hoĩes autẽ pꝛoculdubio minoꝛ erat: quã ps

do in iudea tantũmodo deus nonus erat.

Nondũ a ſolis oꝛtu vſq; ad occaſum lau⸗ Põ.xlix.

cc iij

Joh. Tract. CVy

dabant pueri nomẽ domini. hoc aũt qꝛ x
euangeliũ chꝛiſti factũ eſt vt per filiũ pat
innoteſceret gentibꝰ: ꝓfecto patrẽ clariſi
cauit et filius.Si autẽ tantũmodo moꝛtu⸗
us fuiſſet filius nec reſurrexiſſet:pꝛoculdu
bio nec a patre clariſicatus eſſet nec patrẽ
clariſicaſſet. Nunc autẽ reſurrectiõe clari
ficatus a patre.reſurrectionis ſue pꝛedica

tione clarificat patreʒ. oc quippe aperit

oꝛdo ipſe verboꝛũ.Clariſica iquit filiũ tu
um:vt filius tuus clariſicet te. Lanq; dice
ret. Reſuſcita me vt innoteſcas toto oꝛbi
per me. Deinde magis magiſq; pandẽs q̊
modo clariſicet patrẽ ſiliꝰ.ſicut dediſti
inquit ei poteſtatẽ omis carnis: vt
omnequ og dediſti ei det eis vitã
eternam. mnẽ carnẽ dixit omnẽ homi
nem a parte totũ ſigniſicãs: quẽadmodũ

rurſus a parte ſuperioꝛe ſignificatus ẽ hõ
totus:vbi ait apoſtolus. Om̃is anima po

Rho:xiij. teſtatibus ſublimioꝛibꝰ ſubdita ſit. Quid

enĩ dixit omnis anima/niſi oĩs ho mo? Et
hoc aũt quod poteſtas chꝛiſto a patre da
ta eſt om̃is carnis:ſecundũ hoĩem intelli⸗
Joh.j. gendũ eſt. Naʒ ſcᷣm deũ omnia per ipſuʒ
facta ſunt: et in ipſo cõdita ſunt omnia in
Coloſſen.j velo et in terra/viſibilia et inui ſibilia.Siẽ̃
ergo dediſti ei poteſtatẽ inquit om̃is car⸗
nis:ita te gloꝛificet filiꝰtuꝰ.id ẽ notũ te fa
ciet omi carni quã dediſti ei. Sic em̃ dedi
ſti:vt om̃e quod dediſti ei det eis vitã et᷑⸗
nam. Peceſtauͦt iquitvitg eterna:
B vrcognoſcant te ſolũ verũ deum:
et quem miſiſti ieſum chriſtũ . Oꝛdo
ver

—

oꝛũ eſt. vt te et quẽ miſiſti ieſum xpᷣm
cognoſcãt ſolũ verum deũ Conſequẽter
enĩ et ſpũſſctũs intelligit᷑:quia ſpũs ẽ pa⸗
tris et filij:tanq; charitas ſubſtãtialis ⁊ cõ
ſubſtantialis amboꝛũ: quoniã nõ duo dij
pater et filius:nec tres dij pater et filius ⁊
ſpũſſctũs:ſed ipᷣa trinitas vnus ſolus ve⸗
rus deus Mec idẽ tamẽ pater qui filiꝰ:nec
idem ſilius qui pater: nec idẽ ſpũſſctũs qͥ
pater et filius:quoniã tres ſunt part et ſiliꝰ
et ſpũſſctũs:ſed ipſa trinitas vnus eſt de
us. Si ergo eo modo te Fioalelcat filius ſic

dediſti ei poteſtatem om̃is carnis:et ſicut
dediſti vt om̃e quod dediſti ei det eis vitã
eternã: et hec eſt vita eterna vt cognoſcãt
te. Sic te igitur filius gloꝛiſicet.vt om̃ibuſ

cognitio dei eſt vita eterna:tãto magis vi
uere tendimus:quãtomagis in hac cogni⸗
tione ꝓficimus. Non aũt moꝛiemur in vi⸗

vbi conmẽ

Lag.

XVII

quos dediſti ei te cognitũ faciat Poꝛro ſi

ta eterna: Tũc ergo dei cognitio perfecta
erit:quãdo nulla moꝛs erit.Sũma dei tũc

clariſicatio: quia ſũma glia:que grece di⸗

citur Aofa. Vñ dictũ ẽ Aofορ quod
latini quidã interpᷣtati ſunt clarifica/qui⸗
daʒz gloꝛifica:a veteribus autẽ gloꝛia qua
gloꝛioſi hoĩes dicũtur:ita ẽ diffinita: Glo

ria eſt frequens de aliquo fama cũ laude.
At ſi homo laudatur cũ fame creditur:qͥ⸗

modo deus laudabitur:quãdo ipſe vide⸗
bitur:? Pꝛopter quod ſcriptũ eſt. Beati qᷣ
habitant in domo tua:in ſecula ſcłoꝛũ lau
dabunt te. Ibi erit dei ſine fine laudatio:

vbi erit dei plena cognitio: et quia plena

cognitio ideo ſumma clariſicatiovel glo⸗
riſicatio.Sed pꝛius hic clariſicatur deꝰ dũ
annunciatus hoĩnibus innoteſcit: et per ſi
dem credentiũ pꝛedicatur Pꝛopter quod
dicit. Ego tę clarificaui ſuper terraʒ:
opus conſuùmaui quod dediſti mi
hivt facaz Hon ait/iuſiſti/ſed dediſii
atur euidẽs gratia. Quid enĩ · Coꝛ. iij·
habet quod nõ accepit etiaʒ in vnigenito
hũana natura? An nõ accepit vt nihil ma⸗
li ſed bona faceret omnia: quãdo in vnita

teʒ perſone ſuſcepta eſt a verbo per quod

facta ſunt omnia? Sed quomõ cõſũmauit
opus quod accepit vt faciat/cuʒ reſtet ad
huc paſſiõis exꝑimentũ: vbi martiribꝰ ſu⸗
is maxime pꝛebuit qð ſequerentur exẽplũ
Vngde ait apłs petrus:xpᷣs paſſus eſt pꝛo j. Pe.ij.
nobis relinquẽs nobis exemplũ vt ſequa
mur veſtigia eiuſ:niſi quia cõſummaſſe di
cit qð ſe cõſũmaturũ eſſe certiſſime nouit
Sicut lõge ante in ꝓphetia pᷣteriti tẽpoꝛis
vſus eſt verb.quãdo poſt annos plurĩios
futurũ fuerat quod dicebat. Foderũt ĩqͥt s.xv.c.⁊ tra
manꝰ meas et pedes meos/ dinũerauerft cta.lxxxvi a
omnia oſſa mea: Mõ ait fodient et dinũe⸗ S.xvj.b.et⸗
rabunt. Et in hoc ipſo euãgelio/oĩa inqᷣt: tract.xcvji.a
que audiui a patre meo nota feci vob:qui
bus ait poſtea: adhuc multa habeo vobis
dicere:ſed ñ poteſtis poꝛtare modo. Qui
enim certis et inmutabilibus cauſis oĩa fu
tura pᷣdeſtinauit:qð facturus eſt fecit. Nã
et per ꝓphetã dictũ de illo eſt. Qui fec q̃

4
H

—

.

—— — — —

1 Zob. CTroact. CV La. XVI „
ro ipſum apud ſemetipᷣm ad ſt uam dexte SOJððM
ram collocando.Sed ideo poſtea de clari

Cfutura ſunt Secundũ hoc etiã:qð ſequi
i tur dicit. Et nunc clarifica me tu pat᷑

D dt ſer m:dantare auam
Atł.ſfleret. bui priuſ quã mundus teſſet apð
tenhahmin 2 ut eben

ui ſuper terrã:opus cõſummaui quod de⸗ in ſua clariſicatione manifeſtius aperuit:
“ diſti mihi vt faciã: et nunc clariſica me: ta⸗ qua eum cariſicauit pater: in eo quod ad
“ quam pꝛioꝛ ipᷣe patrẽ clarificauerit:a qdua iunxit:claritate quaʒ habui priuſq̃ʒ
deinde vt clariſicetur expoſcit. Ergo itel mundus feſſet apud te.zdo verbo ſteret.
“ ligendũ eſt vtroq; verbo ſuꝑius vſuʒ ſecid rum eſt:quam habui apud te pꝛiuſq; mun⸗enr
P lerrii dũ id quod futurũ erat: eoq; oꝛdie quod dus eſſet. Ad hoc valet quod ait: et nunc
futuruʒ erat: clariſica filiũ vt te clariſi—cet clariſica me:hoc eſt ſicut tunc ita et nunc.
ò filius:modo vero vſum fuiſſe verbo pꝛete Sicut tunc pꝛedeſtinatione: ita et nunc ꝑ⸗
riti temꝑis:de re futura vbi ait Ego te cla fectione/fac in mundo quod apud te iam
rificaui ſuper terrã/opus conſummaui qd fuerat ante mundum: fac in ſuo tẽpoꝛe qð
dediſti mihi vt faciam Deinde dicendo/⁊ ante omnia tempoꝛa ſtatuiſti.¶ Hoc qui
nunc clariſica me tu pater apud temetißym dan ſic intelligendũ putarunt:tanq; natu
quaſi poſterius eſſet clariſicãdus a patre ra humana que ſuſcepta eſt a verbo conũ
quem pꝛius ipſe clariſicauerat:quid oſtẽ⸗ teretur in verbuʒ: et homo mutaret᷑ in de
dit niſi ſuperius vbi ait / ego te clariſicaui um: ummo ſi diligentius quod opinati ſũt
8 ſuper terram/ita locutum ſe fuiſſe tanquã cogitemus:homo periret in deo. Non em
oriſ⸗ feciſſet quod facturuſ eſſet.hic autẽ popoe quiſquã ex iſta mutatione hominis vl du
ſciſſe vt pater faceret per quod illud ſiliꝰ plicari dei verbum dicturus eſt vel auge
facturus eſſet.id ẽ vt pater clariſicaret flll ruvt aut duo ſint qð vnum fuit:aut ampli
um: per quaʒ filij clariſicationẽ etiã filius us ſit quod minꝰ fuit. Poꝛro ſi natura hu⸗
clariſicaturuſ eſſet patrẽ Deniq; ſi de re mana in verbum mutata atq; conuerſa v⸗
futura erat ponamus etiã futuri tẽpoꝛis x buʒz dei quantũ erat et quod erat hoc erit
bum: vbi pꝛo tempoꝛe futuro poſuit ipe vvbi eſt homo ſi non perit: Sed ad hãc opi
terituʒ: nulla ſententie remanebit obſcuri nionem quam veritati pꝛoꝛſus non video
tas:velð ſi dixiſſet.Ego te clariſicabo ſuxꝰ conueuire: nihil nos vrget: ſi filio dicen⸗
bei ⸗ terraʒ: opus conſũmabo quod dediſti mi-⸗ te/et nũc clariſica me tu pater apud temet
hi vt faciaʒ. Et nunc clariſica me tu pater ipſum claritate quam habui pꝛiuſq́; mun⸗
”M apud temetipᷣm. Nempe ita planũ eſt: ſii dus eſſet apud te: intelligamus pꝛedeſtia
ulud vbi ait: clarifica filium tuuʒ vt filius tionem claritatis humane que in illo ẽ na⸗
tuus clariſicet te:et ipſa eſt omnino ſent⸗ ture: ex moꝛtali immoꝛtalis apud patrem
tia:niſi quia et hic dictus eſt eiuſdẽ clariſi future: et hoc iam pꝛedeſtinando factũ fu
U cationis modus:ibi auteʒ tacitus:tanqᷓ; i iſſe antequã mundus eſſet: quod ĩ mũdo
calur lud iſto exponeretur eis quoſ poterat per etiam ſuo tempoꝛe ſieret. Si enim de nob
iſten mouerc: quomõ pater filium: et maxime dirit apoſtolus: ſicut elegit nos in ipſo an Eph.⸗
nraa rH modo patrẽ clariſicaret ⁊ ſilius. Dicendo te mundi conſtitutionẽ:cur abhoꝛrere pu⸗
enim clarinicari a ſe patrẽ ſuper terram:ſe tatur a vero: ſi tunc pater caput noſtrum
pꝛofecto vtriuſq; clarificationis oſtendit. bꝛa eius eſſemus elegu? Sic enim nos ele
Ipſe quippe patrem clariſicauit ſuper ter⸗ cti quomodo ipſe clariſicatus:quia pꝛiuſ⸗
ram eum gentibus pꝛcdicando: pater ve⸗ qua mundus eſſer nec nos eramꝰ eg

apue
1
pꝛa dixerat. Pater ven
clarifica filiũ tuũ:vt ⁊ fllius tuus clariſicet
te. In q̊ verboꝛũ oꝛdine oſtẽderat pꝛius a
patre clariſicandũ filiũ:vt patrẽ clariſica⸗
ret ⁊ filius.aõ autẽ dixit:ego te clariſica

ficando patre vbi ait/ego te clariſicaui: G

bum pꝛeteriti tempoꝛis ponere maluit:vt

monſtraret in pꝛedeſtinatione iam factũ:
⁊ pꝛo iam facto habendũ quod certiſſime

fuerat futuruʒ.id ẽ vt a patre apud patrẽ
gloꝛiſicatus:patrem ſuper terram gloꝛiſi⸗
caret et filius.Sed hanc pꝛedeſtinationeʒ

̊”
7
6

Joh. Tract. CI La. xVII

ij.Thi.ij mediatoꝛ dei et hõium homo chꝛiſtꝰ ieſus am etiã viuens in dextera tua. Sed quo⸗ ſ
Sed ille qui per ipſum inquantũ verbum mam nos diu tenuit huius diſcuſſio que⸗
eius eſt etiã que futura ſunt fecit:ct vocar ſtiõis:alio qͥ ſequunt᷑ ſermõc tractãda ſũt g
Rho.iiij. a que nõ ſunt tanq; ſint: pꝛoſecto ſecĩũdũ ¶ Explicit tractatus centeſimuſn
id quod mediatoꝛ dei er hominũ homo ẽ tus. Incipit tractatus centeſimus
ante mundi conſtitutionẽ pꝛo nobis deus ſextus: De eo quod dicit: manife⸗ 8
pater gloꝛiſicauit ipᷣm:ſi tũc elegit etiã noſ ſtaui nomen tuũ H ,,„ ſ
Rho.viij. in ipſo.Quid em̃ dicit apłs:Scin ? ſanm nomen tun hominibus. Uſ⸗ D
in ipſo. Quid eñ pꝓls: Scimus autẽ ad id/ Et crediderũt qui aloner⸗
quoniã diligentibus deũ om̃ia cooꝑant᷑ in Picct Et crediderut quia tu me 1
bonum:his qui ſcõʒ pꝛopoſitũ vocati ſunt tt. 10b a

Quos em̃ pꝛeſciuit et pꝛedeſtinauit cõfoꝛ
mes fieri imaginis filij eius:vt ſit pꝛimoge

nitus in multis fratribus Quos aũt pꝛede domini ſic ipſe donauerit ſer in
ſtinauit: illos et vocauit: niſi foꝛte ipfſum p· mone iſto diſputaturi ſumus 1
deſtiatũ dicere foꝛmidabimus:quia de no gqlue ita ſe habẽt. Manife⸗ ,o
bis tantum vt efficiamur cõfoꝛmes imagi⸗ ſtani nomen tuũ hõinibus: quos ao
nis eius: hoc dixiſſe videtur apłs. Quaſi dediſti mihi de mund Quod ſi de ſe
vero quiſq; regulã fidei fideliter intuens his tantum dicit diſcipulis cuz quibus ce ſt
ſilium dei negaturus eſt pꝛedeſtinatũ:qui nauit: et ad quos anteqᷓ; oꝛare ĩciperet tã .
eum negare hominẽ non põt: Recte quip multa locutus eſt: non pꝑtinet hoc ad illam te
pe dicitur non pꝛedeſtiatus ſcᷣm id qued clariſicationẽ: ſiue vt alij interpꝛetati ſunt et
eſt verbũ dei deus apud deũ: vt quid eni gloꝛiſicationẽ᷑: de qua ſuꝑius loãbatur:q̃ UYDMB
pꝛedeſtinaret᷑:cũ iam eſſet qð erat ſine iii liiꝰ clariſicat vel gloꝛificat patrẽ. Quãta
cio ſine termio ſempiternꝰ? Illud em̃ pꝛe⸗ eſt em̃ vel qualis gloꝛia: duodeci vel vn⸗
deſtiatũ erat quod nondũ erat: vt ſic ſuę decim potius innotuiſſe moꝛtalibꝰ: Si au 1
tempoꝛe ſieret: quẽadmodũ ante om̃ia tẽ tem quod ait/manifeſtaui nomẽ tuũ hõi⸗
poꝛa pꝛedeſtinatũ erat vt ſeret. Quiſas nibus quos dediſti mihi de mundo: om̃is
igitur dei ſiliũ pꝛedeſtinatũ negat:hũc enñ hic intelligi voluit etiã qui in euʒ fuerant D
dem filiũ hoĩs negat.Sed ꝓpter contẽtio crediruri ad eius magnaʒ que futura erat
ſos etiã hinc audiamuſ apłm in ſuaꝝ exoꝛ ex omibus gentibus eccleſiã pertinẽtibſus
dio litterarũ. Hã et in pꝛima epłarũ eiꝰ q de qua in pſalmo canitur: in eccleſia mag⸗ Ps. xrr. Al
eſt ad rhomanos: ⁊ ipius epłe pꝛĩcipiũ eſt na conſiteboꝛ tibi: eſt plãe iſta clarificatio
Rho.j. ybi legitur. Paulus ſeruus ieſu chꝛiſti vo qua fſilius clanficat patrẽ: cum eius nomẽ dG
catus aplłs ſegregatus in euãgeliũ dei d nNotum facit omibus gentibus: ⁊ tã multis
ante pꝛomiſerat per pꝛophetas ſuos ĩ ſcri generatiõibus hoĩm. Et tale eſt hoc quod ”
pturis ſctis de ſilio ſuo qui factꝰ eſt ei ex ait:manifeſtaui nomẽ tuum hõibus quos
ſemie dauid ſecundũ carnẽ:qui pꝛedeſti⸗ dediſti mihi de mundo: quale illud quod
natus eſt filius dei in virtute ſecundũ ſpi⸗ pauloãte dixerat: ego te clariſicaui ſuper 1
ritũ ſanctiſicationis ex reſurrexione moꝛ terram: pꝛo tẽpoꝛe futuro et illic et hic pꝛe
tuoꝛũ Secũdũ hanc ergo pꝛedeſtinatiöe, teritum ponens:ſicut qui ſciret pꝛedeſtia⸗ Punn .
etiã clariſicatus eſt anteq; mundus eſſet: tuũ eſſe vt id ſieret:et ideo feciſſe ſe diceni laib
yvyt eſſet claritas eius ex reſurrectione moꝛ quod erat ſine vlla dubitatione facturus. e
tuoꝛũ:apð patrẽ ad cuiꝰ dexterã ſedʒ. Ccũ Sed de ũllis qui iam erant diſcipuli eius: 4
eergo videret illius pꝛedeſtiate ſue clariſ⸗ nNon de omnibus qui in illũ fuerant credi⸗ .
cationis veniſſe iam tpus: vt et nüc fieret tun eũ dixiſſe quod dixit/manifeſtaui no n
in redditiõe qò fuerat in pᷣdeſtinatiõe iaz men tuũ hõibus quos dediſti mihi de mũ
factũ:oꝛauit dicens. Et nunc clarifica me do:ea que ſequũtur credibilius eẽ demõ⸗
m pater apud temetipᷣm claritate quã ha-⸗ ſtrant.Cũ em̃ hoc dixiſſer adiunxit. Zui .
bui pꝛiuſq; mundus eſſet apud te.Tanqʒ exrat:⁊ mihi eos dediſti:⁊ ſermone
diceret. Claritatẽ quã habui apud te.id ꝭ tuũ ſeruauerũt. lüc cognouerunt h
illaʒ claritatẽ quã habui apud te in pᷣdeſti qa oia que dediſti mihi abs teſũt .
natione tua: iam tꝑus eſt vt apud te habe quia verba que dediſti mihi dedi

— — —— —

N —

.

tu. cvij. b

H

4 . . . .

vere quia a te exiui: et crediderunt
quia tu me miſiſti. Quiãquã et h̊ oĩa

de futuris omnibꝰ fidelibꝰ dici potuerunt

ſpecie perfecta cũ adhuc eſſent futura: ſʒ
vt de his ſolis quos tunc habebat diſcipu

lis/hec loqᷣ intelligatur: illud magiſ vrget
mnfra tract quod paulopoſt ait:cũ eẽm cũ eis ego ſer
infra tracta⸗ ham eos ĩ noĩe tuo. Quos dediſti mibi

cuſtodiui ⁊ nemo ex hiſ perijt niſi filiꝰ ꝑdi
tiõis:vt ſcrnipta adipleat᷑:iudã ſignificãſ qͥ
tradidit eũ Ex iſto qpe duodẽario nũero
aploꝝ ſolꝰ ꝑijt.Deide ſubiũgit. Mũc aũt
ad te venio:vnde manifeſtũ eſt eũ de coꝛ
poꝛali ſua dixiſſe pꝛeſentia: cũ eſſem cum
eis ego ſeruabã eos:veluti iã cũ eis ea pᷣ⸗
ſentia nõ eſſet.Eo mõ em̃ ſigniſicare volu
it aſcenſionẽ ſuã mox futura: de qua dixit
Nunc autẽ a te venio:iturus vtiq; ad dex

teram patris vnde venturus eſt ad viuos

et moꝛtuos iudicãdos:pꝛeſẽtia itidẽ coꝛ⸗
poꝛali ſcðᷣm fidei regulã ſanãq; doctrinã:
Nam pᷣſ entia ſpũ ali cũ eis erat vtiq; ven
turus poſt aſcenſionẽ ſuã:et cũ tota eccle

ſia ſua in ̊ mundo vſq; in cõſũmationè ſe

culi. Non itaq; recte intelligunt᷑ de quibꝰ
dixerit:cũ eſſem cũ eis ego ſeruabã illos:
niſi hi quos in ſe credẽtes ſeruare iã cepe
rat pᷣſentia coꝛꝑali.et qͥs relicturus fuerat
abſentia coꝛꝑali: vt eos eũ patre ſeruaret
pꝛeſentia ſpũali:poſt vero adiũgit et cete
ros ſuos:vbi dicit. Non pꝛo his aũt rogo
tantũ: ſed et ꝓ his qui credituri ſũt per v
buʒz eoꝝ in me. Abi manifeſtius oſtendit
quod nõ de om̃ibus ad eũ pꝑtinẽtibus ſuꝑ
ius loqret᷑:ab eo loco vbi ait:manifeſtaui

nomen tuũ hõinibuſ qͥs dediſti mihi:ſʒ de

his tantũ qui eũ cũ illa diceret audiebãt.
Ab ipſo itaq; oꝛatiõis eiꝰ exoꝛdio vbi ſub

ſupꝛa tracta ſeuatis oculis in celũ dixit:pater venit ho

ra clariſica ſiliũ tuũ vt filius tuꝰ clariſfᷣcet

te:vſq; ad illud qð paulopoſt ait: et nunc

clariſica me tu pater apud temetipᷣm clari

tate quã habui puſq́; mũduſ eſſet apud te

om̃es ſuos volebat intelligi: quibꝰ notuz

faciẽdo patrẽ clariſicat eũ Cũ em̃ dixiſſer
vt filius tuus clarificet te.mox quẽadmo⸗

dum id fieret demõſtrauit dicẽs. Sicut de

diſti ei poreſtatẽ om̃is carnis: vt om̃e qͥd
dediſti ei det eis vitã eternã.hec eſt vita
eterna:vt cognoſcãt te ſolũ verũ deum:et

quẽ miſiſti ieſũ xpᷣm.õ em̃ põt cognitõe

occultũ omnibꝰ

Joh. Tract. CvI TCa. xvVII

eis: et ipſi acceperũt et cognonerũt

hominũ clarificari par: niſi et illle cognoł⸗
ſcatur per quẽ gloꝛiſicat᷑.i.per quẽ popu⸗

lis innoteſcit Hhec eſt gloꝛificatio patris q̃ᷓ
non circa ſolos illos aplos facta eſtiſ ʒy cir⸗

ca om̃es hoĩes ſit qᷣbꝰ ĩ ſuis mẽbꝛis ca put

eſt xꝑs: Heq; em̃ de ſolis aplis poteſt itel
ligi.ſicut dediſti ei poteſtateʒ oĩs carnis:
vt om̃e qð dediſti ei det eis vitã eternã.i 3
vtiq; de om̃ibus qᷣbus in eũ credetibꝰ vi⸗
ta eterna datur.
qd de illis a qbus tũc audiebat᷑ diſ. cipuł
ſuis dicat. Manifeſtaui ĩiquit nomẽ tuum
hominibꝰ qͥs dediſti mihi.Mõ g nouerant
dei nomẽ cũ eſſent iudei: Et vbi eſt qð le
gitur:notus in iudea deꝰ: in iſrael magnũ
nomẽ eius: Ergo manifeſtaui nomen tuũ
hõibus iſtis qͥs dediſti mihi de mũdo qui
me audiũt b dicentẽ: non illud nomẽ tuũ
quo vocaris deus: ſʒ illud qͥ vocaris pat
meus: qd nomẽ maniteſtari ſine ipius ſilij
manifeſtatiõe nõ poſſet: Nã qò deus dici⸗
tur vniũſe creature:et omibus getibus an
tequꝗ in xpᷣm crederet/nõ omni modo eẽ

»

Ja nũc ergo videamꝰ:

R

Ps. lxxv:

Potuit hoc nomen ignotum. Hec eſt enim

vis vere diuinitatis:vt creature rationali
iam ratione vtenti: non omnino ac penit⸗
poſſit abſcondi. Exceptis enim paucis in
quibus natura nimiũ depꝛauata eſt: vni⸗
uerſum genꝰ hũanũ deũ mũdi huius fa⸗
tetur auctoꝛẽ. In h̊ ergo qð fecit hũc mun
dum celo terraq; conſpicuũ: et anteq; ibu
erent᷑ in ſide xpᷣi: notus omnibꝰ gentibus
deus. In h̊ aũt qð nõ eſt in iniuris ſuis et
cum dijs falſis colẽdus:notus in iudea de
us. In B vero qð pater eſt huiuſ xpᷣi ꝑ quẽ
tollit peccata mũdi: hoc nomẽ eius pꝛius
: nũc manifeſtauit eis qͥs

dedit ei pater iſe de mũdo. Sed quomõ

manifeſtauit ſi nondũ venit hoꝛa:de q̃ ſu⸗
perius dixerat qð veniret hoꝛa cũ iam nõ
in pꝛoubijs inq uit loquar vobis:ſed palã
de patre meo annũciabo vobis? An vero
annunciario manifeſta putabit᷑ ĩ pꝛoubijſ
Cur ergo dictũ eſt pal annũtiabo vobiſ:
niſi quia in pꝛouerbijanon eſt palam. adᷣ

autem in pꝛouerbijs occultatur ſʒ verbis

manifeſtat᷑:ꝓculdubio palã dicitur. Quo
modo g manifeſtauit: qð nõdũ palã dixit
Pꝛoinde ſic intelligendũ eſt pꝛo tempoꝛe
futuro pꝛeteritum poſitum:quemadmo⸗
dũ illud:omia que audiui a patre meo no
ta feci vobis:cuod nondum fecerat ſed

ſupꝛa tracta

„

ſupꝛa.xv:

loquebat᷑ quaſi feciſſet: qð immobilit eſſe

pꝛefixum ſciebat vt faceret. Quid eſt aũt

uos dediſti do? Dictũ
eſt enim de illis qð nõ eſſent de mũdo:ſed
ſupꝛa. xv. Poc illis regeneratio pᷣſtitit nõ generatio.
bꝛa x. MMuid eſt etiã qð ſeqtur:tni erat ⁊ mi
hi eos dediſti? An aliqñ erant patris:

quãdo nõ erãt vnigeniti filũ eius:et habu

it aliqũ pater aliqd ſine filio? Abſit. Ve⸗
rumtñ habuit aliqd aliqndo deus filiꝰ:qð
nondũ habuit ideipſe homo filiꝰ: quia nõ
dum erat homo factus ex matre:qñ tñ ha⸗
bebat vniuſa cũ patre. Quapꝛopt qð di⸗
xit / tui erãt: nõ inde ſe ſeparauit deꝰ filius
ſine quo nihil vnq; pat᷑ habuit: Sed ſolet
ei tribuere om̃e quod poteſt: a quo ẽ ipe
qui poteſt. A quo em̃ habet vt ſit / ab illo
habet vt poſſit:⁊ ſimł vtrũq; ſꝑ habuit:qꝛ
nunq; fuit ⁊ nõ potuit.Quo circa quicqd
potuit pater/ſemꝑ cũ illo ſilius potuit:qͥ⸗
niam iülle qui nunq; fuit et nõ potuit: nüqᷓ;
ſine patre fuit:nunq; ſine illo par fuit. Ac
per hoc ſicut pater eternꝰ om̃ipotẽs / ita ſi
lius coeternus omipotẽs. Id em̃ potiꝰ x⸗
bum e verbo ĩterpᷣtamur:ſi ꝓpꝛie volum⸗

dicere qð a grceis dicitur αι αο:

quod noſtri nõ ſic ĩterpᷣtarent᷑: vt om̃ipo⸗
tens dicerẽt:cũ ſit a oxpꝑos om̃ite
nens:niſi tantundẽ valere ſentirẽt. Quid
ergo vnq; habere potuit eternꝰ om̃itenẽs
quod nõ ſimul habuerit coeternꝰ omnite
nens?: Qõð vtiq; ait:et mihi eos dediſti:ho
minẽ ſe accepiſſe hãc poteſtatẽ vt eos ha⸗
beret oñdit:qm̃ qui ſemꝑ om̃ipotẽs fuit:ñ
ſemp homo fuit.Quã obꝛem cũ patri poci
us tribuiſſe videat᷑:vt ab illo eos acceꝑit:
quonia ex ipo eſt qᷣcquid eſt de qͥ eſt:etiã
ipſe ſibi eos dedit: hoc eſt cuʒ patre deus
xßpᷣs homini xpᷣo: qð cũ patre nõ eſt hoĩes
ſupꝛa capło dedit. DNheniq; qui h̊ loco dicit/tui erant et
xv. mihi eos dediſti: iam ſuꝑius eiſdẽ diſcipu
et tractatu. lis dixerat:ego vos de mũdo elegi Conte
lxxxvij. rat᷑ h̊ carnal cogiratio atq; diſpereat. De
mundo ſibi a patre dicit filiꝰ datos hoĩes:
quibꝰ alio loco dicit. Ego vos de mundo
elegi. Quos deꝰ fieius de mũdo elegit cũ
patre:idẽipſe hõ filius de mundo eos ac⸗
cepit a patre.MNõ enĩ pat illos filio dediſ⸗
ſet:niſi elegiſſet.Ac per hoc filius ſicut nõ
inde ſeparauit patrẽ qñdo dixit:ego vos

de mundo elegi:quoniã ſimul eos elegit ⁊

pat:ſic nõ inde ſeparauit ⁊ ſe qñ dixit: tui

uerũt vere: idẽ ẽ enĩ a te exiui/qð ẽ tu me

erant:qꝛ et ipᷣius filij pariter erãt. Nũc au 4
tem hõ idem ipſe filius accepit eos qui nõ
erant ipius:qꝛ et foꝛmã ſerui accepit deus
idẽ/q nõ erat ipᷣius. Pecnt ac dicit. Et E
ſermõnẽ tuũ ſeruauerũt. Nũc cog/
nouerũt quia oĩa que dediſti mihi
abs te ſunt.i.co guerũt qꝛ abs te ſũt Si
mul eni pater dedit oĩa:cũ genuit qͥ habe
ret oĩia. Quia verba inquit q̃ dediſti
mihi dedi eis:et ipᷣi acceperut.i.ĩtel
lexerũt atq; tenuerũt.Tũc enĩ verbũ acci
pitur:qñ mente percipit᷑. Et cognouef̃t
inquit vere quiaa te exiui: ẽt credi⸗
Der apa fume miſiſti:et h ſubaudi
endũ eſt vere. ð eni dixit cognouerunt
vere:exponẽe voluit adiũgẽdo:et credide
runt hoc itaq; crediderũt vere:qð cogno

miſiſti. Cũ g dixiſſet cognouerũt vere: ne
qᷣſq; putaret iſtã cognitionẽ tãqᷓ; per ſpeci
em factã nõ per fidẽ:exponẽdo addidit/⸗
crediderũt:vt ſubaudiamꝰ vere: et intelli
gamus hoc dictũ eſſe ↄgnouerũt vere:qð
eſt crediderũt vere. Non eo mõ quẽ ſigni ſupꝛa traca
ſicauit pauloãte cũ dixit. Modo creditis tu.ciij.
Venit hoꝛa et iã vẽit:vt diſpgamini vnuſ
quiſq; in ꝓpꝛia:et me ſolũ relinqtis. Sed
crediderũt vere:id ẽ quomõ credẽdũ ẽ in
concuſſe: firme:ſtabilit᷑: foꝛtit᷑:nõ iã in pꝛo

pꝛia redituri et xpᷣm relicturi. Adhuc &̊ di N
ſcipuli nõ erãt tales qles eos dicit verb pᷣ Gn
teriti tꝑis q̃ſi iam nõ eſſent:pᷣnunciãs qᷣleſ ſt⸗
futuri eſſent:accepto ſcilicʒ ſpũſctõ qͥ eos ſe
ſicut ꝓmiſſum eſt doceret oia:quẽ pꝛiuſqᷓ; fri
erdeiktonam ſernanleri eius monẽ: 8
qð de illis q̃ſi fecerit dixit: qñũ pꝛimus eo «4 R
ter eũ negauit: cũ ex oꝛe eius audiſſet 44 ADath. xxyj⸗ 6
futurũ eſſet homini qͥ eũ coꝛã hõinibꝰ ne⸗.,. =
gauiſſet? DPedit & eis vᷣba ſicut dixit:que W
dedit ei pater. Sed qn illa nõ foꝛis in auri ſut⸗
bus ſed itus in coꝛdibꝰ ſpũ alit acceperũt: an
tunc verẽe acceperũt:qꝛ tũc vere cognoue tus
runt:vere aũt cognouerũt:qꝛ vere credið liee due
runt. Ipſi aũt ſilio qmõ pater ea vᷣba de⸗ ege
derit: quibus verbis hõ poterit explciare ſe⸗
Facilioꝛ ſane queſtio videtur: ſi ſecundũ 6
id quod filius oſt hõis accepiſſe a patre il ſe
la verba credatur:quãq; natus ex virgiĩe:
quãdo ⁊ quomõ ea didicerit quis:enarra 4
bit:quãdo etiã ipſam que de virgĩe facta 1
eſt generationẽ eius qͥs enarrabit: Si vᷣo 4
ſecundũ id quod eſt de patre genitus pfi
M

—
— —

=ẽ
E
2

KRiie ES

ſgana

=ðð

Joh.

q; coeternus accepiſſe a patre iſta verba
cogitat᷑:nihil ibi temꝑis cogitet᷑ quaſi pꝛiꝰ
fuerit qui ea nõ habuerit atq; vt haberet
que nõ habebat acceperit: qm̃ quicqͥd de
us pater deo filio dedit/gignendo dedit:
ita em̃ dedit ſilio pat᷑ ſine quibꝰ filius eſſi e
non poſſet:ſicut ei dedit vt eſſet: Mã quõ
aliter verbo verba daret aliqua:in quo in
effabiliter dixit omia? Sed iaʒ que ſequũ
tur alio ſunt expectanda ſermone.
Erxplicit tractatus centeſimus

ſextug ·. Incipit tractatus cente/

ſunuſſeptimus.De eo quod dicit.

Ego pro eisrogo/nõ pro mundo

rogo· vſqʒ ad id: Et hecloquor in
mundo vt habeant 8 audiũ meum
impletum in ſemetipſis.

— — —

——

inter alia etiaʒ dixit hoc.

0 gro eſrogond
pro mũdo rogo:ſed pro bis quos
Dediſti mihi..aundũ vult modo intel⸗

ligi qui viuũt ſecundũ cõcupiſcẽtiã mun⸗

diꝛet non ſunt in ea ſoꝛte gf̃e vt ab illo eli
gantur ex mundo. MNon itaq; pꝛo mundo
ſed pꝛo his q̊s ei pater dedit rogare ſe diẽ
Per hoc em̃ quod eos illi pater iã dedit:
factũ eſt vt non pertineãt ad eũ mungũꝓ
̊ nõ rogat: Deide ſubiũgit.qa tui ſunt
Neq; em̃ qa pat᷑ eos filio dedu:amiſit ipᷣe
quos dedit: cũ adhuc filiꝰ ſeq̃tur et dicat.
Et mea oĩa tua ſunt:et tua mea ſut.
AVbi ſatis aparet quomodo vnigẽiti filij
ſint om̃ia que ſunt patriſi per hoc vtiqʒ qͥ̊d
etiã ipſe deus eſt:et de patre patri eſt na⸗
tus eq̃lis:nõ quomõ dictũ eſt vni ex duo⸗
bus filüs maioꝛi ſcilicet: tu mecũ es ſemꝑ
et omia mea tua ſũt. Illud em̃ dictũ ẽ de
his omnibꝰ creaturis que infra creaturam
ationalẽ ſunt: que vtiq; ſubduntur eccle

ſie:in qua vniũſa eccleſia et illi duo intel⸗

lgunt᷑ filij maioꝛ et minoꝛ: cũ om̃ibus an⸗
gelis ſanctis qͥbus erimus eqles in regno
xpᷣi et dei. hoc aũt ita dictum eſt:et mea
oĩa tua ſunt:et tua mea:vt hic ſit etiã ipſa
creatura ratiõalis: que nõ niſi deo ſubdit᷑

vt ei que infra illã ſũt cũcta ſubdant᷑.hec

ergo cũ ſit dei patris: non ſimul eſſet et fi⸗

gquos iaʒ diſcipulos habe
bat dñs loqueret᷑ ad pr̃eʒ

lij:niſi pr̃i eèt eqlis DHe ipᷣa qe aiebat cũ
diceret:nõ pꝛo mũ do rogo ſed pꝛo his qᷣͥs
dediſti mihi qᷣa tui ſũt: et mea oĩa tua ſũt
⁊ tua mea. Nec phas eſt vt ſcti de q bus h̊
locutus eſt cuiuſqᷓ; ſint:miſi eius a qͥ creati
et ſanciſicati ſunt. Ac per hoc et oĩa que
ipſoꝝ ſunt:meceſſe ẽ vt eius ſint cuiꝰ et ipi
ſunt.Ergo cũ et patris et ſilij ſint:equaleſ
eos eſſe demonſtrat quoꝝ eq̃liter ſur. Jlx
ud aũt qð ait cũ de ſpũſctõ loqueret᷑: oĩia ſupꝛa tracta
que hahet pat mea ſunt: ꝓpterea dixi qᷣa tu·c.
de meo accipiet et annũciabit vobis. HPe
his dixit que ad ipᷣam patris pertinẽt diui
nitatẽ:in qbus illi eſt eqᷓlis oĩa que habet
habendo MNeq; em̃ ſpũſſanctꝰ de creatura
que patri eſt ſubdita et filio fuerat accep⸗
turus qð ait/de meo accipiet: ſed vtiq; de
patre de qͥ ꝓcedit ſpũs: de quo eſt natꝰ ⁊
ſilius. Et clarificatꝰ ſum inqᷣr in eis.
Miũc ſuã clarificationẽ tanq; facta ſit diẽ: ſupꝛa tracka
cũ adhuc eſſet futura.Spius aũt a pfe po tu. cox.
ſecbat vt ſieret: ¶ Sed vtrum ipſa ſit cla⸗ G
riſicatio de q̃ dixerat:⁊ nũc clariſica me tu
pater apud temetipᷣʒ:claritate quã habum
pꝛiuſq;; mũdus eſſet apud te:vtiq; reqren
dum eſt. Si em̃ apud te:quomõ in eis. An
cum hipᷣm innoteſcit eis: ac per ipᷣos om⸗
nibꝰ qui credũt eis teſtibꝰ ſuis? Poſſumꝰ2
plãe intelligè ſic dixiſſe dñũm de apłis: qð
clariſicat“ꝰ ſit in eis. Dicendo em̃ eſſe iã fa
ctũ:oſtendit iã fuiſſe pᷣdeſtiatũ ⁊ certũ ha
beri voluit qð eſſet futurũ. Et iaʒ inquit
non lum in mido: ethi in mundo
ſunt. Si hoꝛã ꝓꝛſus illã qua loqbatur at
tendas: vtriq; adhuc in mũdo erant:⁊ ipᷣe
ſcilicet et illi de quibꝰ h dicebat. Non em̃
ſcòm pꝛouectũ coꝛdis ⁊ vite id acciꝑe poſ
ſumꝰ yl debemꝰ: vt illi adhuc eẽ ppterean
dicant᷑ in h mũdo qð mũdana adhuc ſ api
ant:ille aũt iã nõ eſſe in mũdo ſapiẽdo di

uina. Poſitũ ẽ h̊ em vᷣbũ vnũ: qð nos ita

intelligé omnino nõ ſinat:qꝛ nõ ait/et non
ſum in mũdo: ſed iã nõ ſuʒ in mũdo:per h
oſtendẽs fuiſſe ſe in mido:iã nõ eſſe. Nũ⸗

quid & fas eſt vt eũ credamꝰ aliqũ mũda

na ſapuiſſe:et ab h̊ erroꝛe liberatũ iã nõ il
la ſ. erce Qule tã impio ſenſu ſe iduerit:
KReſtat igit᷑ vt ſcõm id qð ipſe etiã in mun
do pꝛiꝰ erat:in mũ do ſe dixerit iã nõ eſſe:
pꝛofecto pꝛeſentia coꝛꝑali mundo ſcilicet
abſentiã ſuꝗ iã cito futura:illoꝝ aũt tardi
us ꝑ h̊ oſtẽdẽs qð ſe ia ñ hic eſſe:illos aũt
hic eẽ dixit:cũ ⁊ ipe hᷣ et illi adhuc eſſent⸗

4
Joh. Tract. CvII La. XVII
Sic eni eſt locutus homo congruens hõöi⸗ loquitur/perſonas eum diſtinguere nõ ſe⸗ ho
bus:vt mos loquẽdi ſeſe habet ⁊ hũanus parare naturas. Quãdo ergo ſeruabat di al
vſus An nõ quotidie dicimus/iam nõ eſt: ſcipulos ſuos ſilius pꝛeſentia coꝛꝑali:non
de aliquo quãtociuſ abituro? Et maxime expectabat pater ad cuſtodiẽdũ ſuccede d
hoc de moꝛituris ſolet dici:quamq; et iÄße re filio diſcedente:ſed eos ambo ſeruabãt n
dominꝰ tanquã pᷣuidens qͥd lecturos mo potentia ſpualuet quãdo ab eis abſtulit ſ . de
ueri poſſit adiecit: et ego ad te venio: lius pꝛeſentiã coꝛꝑaleʒ: tenuit cũ patre cu ſtw. hen
ſic exponens quodãmõ cur dixerit / iaz nõ ſtodiã ſpũalem:quia et cuſtodiẽdos quã lan
ſum in mundo. Cõmendat ergo eos patri do filius homo accepit: cuſtodie paterne Dn
quos coꝛpꝑali abſentia relicturus eſt dices non eos abſtulit.et cũ pater ſilio cuſtodiẽ usd
Hater ſancte: fruq eoginnome dos dedit:non oedit ſine ipſo cui dedit:ſʒ
cuo quos dediſti mihi. MHempe ſicur dedit hõini filio nõ ſine deo eodẽipᷣo vti⸗ gun
Heans eini ſega pꝛo din cipul uis quos q; ſe Secirur filius et dicit Quos is
accepit a deo Sed attende quid ſequitux· dediſti mihi iui: et nemo ex ii
ina racta⸗ Rit int mauit vni ſitcut etnos men bis perlitentiifilins perdindto vt h
tu. cx. ait vt nobiſcũ ſint vnũ: aut minus vnũ ibi ſcriptura impleatur. Filius perditio⸗ do⸗
et nos:ſicut vnũ ſumuſ nos:ſed ait/vt ſint ictus rainoe Weini perditiõi pꝛe igt
vnuʒ ſicut et nos. Ipſi vtiq; in natura ſua deſtinatus:ſecundũ ſcripturã que de illo
ſint vnũ:ſicut et nos in noſtra vnũ ſumus. in pſalmo Ime 5 rim; ſ
air S5? in pſalmo centeſimo et octauo maxime .
Quod pꝛoculdubio verũ non diceret: ni⸗ phetatur unc autem inquit adt c
ſi ſecundũ hoc diceret quod eiuſdẽ natu⸗ nio:et hecloq En inqun g ee Nen
re deꝰ eſt cuius ⁊ pat: ſecundũ qð alibi dii pe . t an. ori nio vr (
ſupꝛac:x. xit:ego et pater vnũ ſumus:non ſecũdum gaugin menum implem inſe 2—
id quod etiã homo eſt:nã ſecũdũ hoc/pa aurn Sieoet in mundo ſe loqur picit: 2”
ter maioꝛ me eſt dixit Sed quoniã vna ea ui pauloãte dixerat/iam non ſum in mu⸗ ſupꝛa. xv. fe
ſupꝛa. xiiij. demq; perſona eſt deus et homo: intelliig do· Quocd cur dixerxit ibi expoſuimue: im. an
mus hominẽ in eo quod rogat: itelligimn mo ipſum id expoſuiſſe docuimus. Ergo en
autẽ deũ in co qu⸗ d vnũ füt t ipſe ⁊ ile et quia nondũ abierat hic adhuc erat: et 8
quẽ rogat. Sed eſt adhuc in cõſequen quia mox fuerat abiturus: hic quodãmo⸗ .
ſupꝛa tracta tibus locus: vbi de hac re diligẽtius diſu do iam non erat. Quod ſit autẽ hoc gau⸗ ri
u. cy). tandum eſt. Hic autẽ ſequitur Cum eſ⸗ 4 e de duo en vrnabeant gaudtumen . in
ſem cum eis: ego ſeruaba eos I no⸗ unpletum in ſemetißicia lubius expeelĩ efſ
mine tuo. aWe tquit vcmite ad te ſerna vſunbi ait: vr lunt vnuͦ nic er non. Hoc gau re
eos in nomine tuo: in quo eos quãdo cuz dicir implenaͤſ: vrer auod collatn uems ian
eis eram et ipſe ſeruabã. In nomie parris xiti mplendũ: ꝓpter quod locuiũ ſe di⸗
ſeruabat diſcipulos ſuos filius homo/ cu, Eit in mundo. ec eſt pax illa et beatitu⸗ Mm
ſ ran. 1.2 dDo in futuro ſeculo: ꝓpter quã conſequen ſtfan
eis hũana pꝛeſentia conſtitutus.Sed etiã d & ue
zuer in notmie flij ſeruaban⸗ quos in noi⸗ den empanter et iuſte et pie viuendũ eſt u
lij petentes exaudiebat. his quippe idẽ 20 een Ies: du
filius dixerat. Amẽ amẽ dico vobior qd Explicit tractatus centeſimuſſep aij Nent
fõãupꝛa. xv. petieritis patrẽ in nomine meo dabit vob timus: Inapit tractatus ceteſimuſ . ehl
Neq; hoc tam carnalit debemus accipere octauꝰ. De eo quod dicit.· Ego de⸗ dhi kent
„ene ele im mos ſenuent parer er flius: di eis ſermonem tuum etmundus bin
amboꝛũ in nobiſ cuſtodiẽdis alternãte uu coſodio habuit: vſq; ad id
ſtodia:quaſi ſuccedat aliꝰ quãdo diſceſ⸗ coſoglo babuit vſc 94 id AUtſint uc
ſerit lines Siſt en nos cuſtodiunt pa⸗ et ipſi lanctincati in vertate. „ 7
ter et filius et ſpirituſſctũs: quia vnus eſft d-.
verus beatus deus Sed ſcriptura nos no Dquens ad de
leuat niſi deſcẽdat ad nos: ſicut vᷣbũ caro huc dũñs ad patrem et oꝛans at
factum deſcẽdit vt leuaret: nõ cecidit vt pꝛo diſcipul ſuis diẽ᷑. Ego 6.
iaceret. Si deſcendentẽ cognouimus:cum is ſermonẽ tuum Oͦ”ð

leuante ſurgamus: et intelligamus cũ ita mundus eos odio habuit· Ronduũ

9 ——

ſe⸗
tdi
non
ede
bät
itſ
c
uä

5

— ⏑ —— — S ☚ — – CS4 —

m.
f00
et
o⸗

☛ –u☚ T

„
⸗
—
4 .

5. xv.

ob. Tract. CvII La. xvVII

id experti fuerant paſſionibus ſuis que il
los poſtea ſunt ſecute. Sed moꝛe ſuo di⸗
cit iſta:verbis pꝛeteriti tempoꝛis futura pᷣ
nuncians. DHeinde cauſã ſubiciens cur eoſ
oderit mũdus:quia non ſunt iauit de
ego no

mundo:ſicut et ego nõ ſum demu⸗
9

do. Hoc eis regẽaratiõe collatũ eſt. Nã
generatione de mũdo erant:ꝓpter quod
lam eis dixerat: ego vos de mundo elegi
Honatũ eſt ergo eis vt ſicut ipſe nec ipi eſ

„*

ſent de mundo:cos ipſo liberante de mũ⸗

do. Ipſe autẽ de mundo nunq; fuit:quia
etiam ſcdᷣm foꝛmã ſerui de ſpũſctõ ipſe na
tus eſt:de quo illi renati. Nam ſi ꝓpterea
illi iam non de mundo quia renati ſunt de
ſpirituſancto: pꝛopterea ille nunq; de mũ
do quia natꝰ eſt de ſpũſctõ. . 989
inquitvt tollas eos de mundo:ſed
vt ſerues eos a malo · Adhuc em̃ ne⸗
ceſſariũ habebant quãauis iã non eſſent de
mundo:eſſe tamẽ in mundo. Repetit ean
dem ſententiã. De mundo inquit non
ſunt:ſicut et ego non ſum de mun/
eo: ſancti lica cos in veritate Sic em̃
ſeruantur ex malo.quod ſuꝑius oꝛauit vt

flſieret.aAueri autẽ põt quõ de mũdo iã nõ

Phir. ·

erant ſi ſctiſicati in veritate nondũ erant:
aut ſi iam erant/cur poſcat vt ſint. An qͥa
et in veritate ſanctiſicati in eadẽ pꝛoſiciũt
ſanctitate fiuntq; ſanctioꝛes? Neq; hoc ſi
ne adiutoꝛio gratie dei:ſed illo eoꝝ ſanc⸗
tiſicãte pꝛofectum qui ſciſicauit inceptuʒ
Vngde et apoſtolus dicit.Qui in vob opꝰ
bonum cepit:perficiet vſq; in diẽ chꝛiſti ie
ſu. Sanctiſicãtur itaq; in veritate heredes

teſtamẽti noui: cuiuꝰ veritatis vmbꝛe fue
rũt ſanctiſicatiões veteris teſtamẽti: ⁊ cũ
ſanctiſicãtur in veritate:vtiq; ſantificãtur

5. c. viij. xerit:ſi vos ĩquit filius liberauerit/tũc ve

eſt.Quid aliud dixit:quã ego veritas ſũ.

in chꝛiſto qui veracit᷑ dixit. Ego ſum via:
veritas et vita. Itẽ quãdo ait:veritas li⸗
berabit vos/paulopoſt exponẽs quid di⸗

re liberi eritis:vt oſtẽderet hoc ſe pꝛiuſ di
xiſſe veritatẽ quod poſtmodũ filiũ Quid
ergo aliud et hoe loco dixit:ſantiſica eos
in veritate:niſi ſanctiſica eos in me:? Deni
q; ſequitur:et hoc apertius inſinuare non
deſinit. Sermo inquit tuus veritas

Grecũ qͥe euãgeliũ: logos habʒ:qð etiã
ibi legitur vbi dictũ eſt. In pꝛincipio erat

dichit: vt ſint et ipſi

—

verbum:et verbũ erat apud deum: et de⸗
erat verbum. Et vtiq; verbũ ipſum noui⸗
mus vnigenitũ dei filiũ: quod caro factũ
eſt et habitauit in nobis. VUnde et hic po⸗
tuit poni:et in quibuſdã codicibus poſuũ
eſt / verbuz tuũ veritas eſt:ſicut in quibuſ

dam codicibus etiam ibi ſcriptũ eſt:in pᷣn

cipio erat ſermo. In greco auteʒ ſine vlla
varietate:et ibi et hic logos eſt. Sanctiſi⸗
cat itaq; pater in veritate.id eſt. in verbo
ſuo in vnigenito ſuo ſuos heredes eiuſq;
coheredes. Sed nunc adhuc de apoſtolis
loquitur Mã ſecumſ adiũ git. Sicut me

miſiſti in mundum:et ego miſi eos-

in mundum.-Auos miſit niſi apoſtolos

ſuos? Nam et ipſuʒ nomè apoſtoloꝝ quo B

niam grecuʒ eſt:nihil niſi miſſus ſigniſicat

in latino.Miſit ergo deus filium ſuum nõ
in carne pcti: ſed in ſimilitudiĩe carnis pec

cati Et miſit filiꝰ eiꝰ eos qͥs natos in carne KRbo. viij
peccati:ſãctiſicauit a labe peccati Sʒ quo j. Thi. ij⸗

mam per hoc quod mediatoꝛ dei et homi
num homo chꝛiſtus ieſus factus eſt caput
eccleſie:illi ſunt membꝛa eius:ideo ait qð
ſequit: et ego pro eis ſanctifico me
ipſum.Quid eſt em̃ et ꝓ eis ego ſanctiſi

co meipſum: niſi eos in meipſo ſanctiſico

cum et ipſi ſint ego? Quoniam de quibuſ
hoc ait yt dixi membꝛa ſunt eius.et vnus

eſt chꝛiſtus caput et coꝛpus: docente apo

ſtolo atq; dicente de ſemine abꝛae.Si au⸗

tem vos chꝛiſti: ergo ſemen abꝛae eſtis.
Cum dixiſſet ſuperius/non dicit et ſemini
bus tanq; in multis:ſed tanq; in vno et ſe⸗
mini tuo quod eſt chꝛiſtus. Si ergo ſemen
abꝛae hoc eſt chꝛiſtus: quid aliud dictum
eſt qᷣbus dictũ eſt: ergo ſemẽ abꝛae eſtis:

niſi ergo chꝛiſti eſtis? Inde eſt quod alio

loco idẽ ipſe apoſtolus ait. Nunc gaudeo

in paſſionibus pꝛo vobis: et adimpleo ea

que deſunt pꝛeſſurarũ chꝛiſti ĩ carne mea

MNon dixit pꝛeſſurarum mearũ ſed chꝛiſti

quia membꝛum erat chꝛiſti:et in perſecu⸗
tionibus ſuis quales chꝛiſtum in ſuo toto

coꝛpoꝛe pati opoꝛtebat:etiã ipᷣe pꝛeſſuras
eius pꝛo ſua poꝛtiõe agimplebat. Quod
vt etiã hoc loco certum ſit: attende ſequẽ
tia. Cũ eni dixiſſet/⁊ pꝛo eis ego ſanctin⸗

co meipſum: vt intelligeremus hoc eũ di⸗

xiſſe qð eos ſanctificaret ĩ ſe: ipſe mox ad

ſanctific iin ve

Gala. iij·

Joh. Tract. Clx KCa. xvVII 2
ritate Quod quid eſt aliud quã in me:ſe gelium miniſtratũ eſt ⁊ anteqᷓ ſcriberetur “”
cunduʒ id quod veritas eſt verbum illud Et vtiq; quiſqᷣs in chꝛiſtũ credit: euãgelio ine
in pꝛincipio deus:in quo ⁊ ipſe filius hois credit. Hon itaq; intantum intelligendi 1 e i ce
ſanctiſicatꝰ eſt ab initio creatiõis ſue:qn⸗ ſunt quos ait credituros in ſe per verbum e iee⸗
do verbum factum eſt caro:quia vna per⸗ eoꝛum qui ipſos cũ in carne viuerent apo 0bo
ſona facta eſt verbum et homo. tunc ergo ſtolos audierunt:Sed ⁊ poſt obitum eoꝝ vir
ſanctiſicauit ſe in ſe: hoc eſt ſe hominẽ i ſe et nos longe poſt nati per verbũ eoꝛũ cre⸗ iiͤ
verbo. Sed quia vnus eſt chꝛiſtus verbuũ dimus in chꝛiſtũ: quoniã ipſi qui cum illo J fin
et homo ſanctiſicans hominẽ in verbo: ꝓ tunc fuerant: quod ab illo audierunt cete et⸗
pter ſua vero mẽbꝛa: et pꝛo eis inquit ego ris pꝛedicauerũt: atq; ita verbũ eoꝛum vt dit,
id eſt.quod pꝛoſit etiã ipſis quia ⁊ ipſi ſũt etiam nos crederemus ad nos vſq; perue—. Genn
ego: ſicut pꝛofuit mihi in me quia hõ ſum nmit vbicũq; eſt eius eccleſia: peruenturũ “
ſine ipſis.Et ego ſanctiſico meipſuʒ.hoc ẽ eſt ad poſteros quicũq; vbicũ q; in eũ cre eteg
ipſos in me:tanq; meipſum ſanctiſico ego dituri ſunt poſtea. Poteſt itaq; videri iᷣ nſe
quoniã in me etiã ipſi ſunt ego:vt ſint ipſi ſus in hac oꝛatione non oꝛaſſe pꝛo quibuſ. *“
ſanctificati in veritate. Quid eſt et ipſi.ni dam ſuis: niſi diligẽter ſcrutemur in eade use
ſi quẽadmodũ ego in venitate: quod ip/ſe oꝛatione verba eius. Si em̃ pꝛo eis pꝛius eſe
ſum ego? Deinde iã non ſolum de apoſto oꝛauit ſicut iam oſtedimus qui cũ illo tũc hbon
lis:ſed etiã de ſuis ceteris membꝛiſ incipit erãt:poſtea vero etiã pꝛo eis qui per ver⸗ i
dicere: quod donante ipſo alio ſermõe tra bum eoꝛũ in illũ fuerant credituri: poteſt inn
ctandum eſft. dici non oꝛaſſe pꝛo illis qui neq; tũc erant DM
Explicit tractatꝰ centeſimꝰoctauꝰ cum illo quãdo iſta dicebat. neq; per ver u
Incipit tractatus centeſunuſno bum eoꝛũ poſtea: ſed in eum ſiue per iyſm i
nus. De eo uod dicit. Non pro u n a dolihet tame ante crediderãt .
his rogo tantũ ſ ? pro eis qui re Mdadidg lerd en aennathanaell i
dituri ſuntper verbum eorũ ime. d Auld loſ eph ũlle ab arimathia qui coꝛ j. xix. d.
”e pus eius a pilato petijt: queʒ iam diſcipu da
“ luum eius fuiſſe iſte ipſe iohanes euangeli⸗ tußtſſ,iſn
rNA7,„⅛ 9 „„ſa teſtatur. Hunquid maria mater eius 7
Dmin ieſus alie femine: duas en di⸗ cipulas in euan i
S ſonante nag Velio lam tunc fuiſſe didicimus? Hũquid
iaʒ ſua pꝛopĩquante paſſio cũ illo tunc erant de quibus ſepe vientias xi s8s. us
ne cum oꝛaſſet pꝛo diſcipuł euangeliſta:multi crediderũt in eum? HhI ii
minauit: umn de en aotolos no⸗ vnde erat multitudo illa eoꝛii qui cum.·
minauit: cum quibus cenauerat vltimã ce mis partim pꝛecedebant: artitng ſe ucba, xxfj. li
naʒ: de qua traditoꝛ eius per buccellĩẽ ma tur inſidentẽ iumento dicenreng . bii dic ũ ſ
niſeſtatus exierat: et cum quibus poſt eiꝰ qui venit in nomie domini:et cũ eis te⸗ .
egreſſuʒ antequã pꝛo eis oꝛaret/multa iã de quibus ipſe ait fuiſſe ꝛedict le puen ie
fuerat locutus:adiũgit et ceteros qui ĩ eũ fantium ⁊ lactentiũ ice iſtil. nde⸗ Gn j.Coꝛ.xv. o
fuerant credituri: et ait ad patrem. on de anjaent elltiu perfeciſti laudẽ? En Actuu. j⸗ ſen
E tantũ: id eſt: dH- EAuigenti fratres quibus ſimul poſt re⸗ ctun. ſm
bro his autez rogo tantü:id eſt: po ſurtecnoné non awaluillet: ne ue ·
diſcipulis qui cũm illo tunc erant. ſed et credidiſſent? Vnde illi centi ei nen aute doa
pro eis iquit qui credituri ſunt per cum iſtis vndecim centii et ain em d ne
10E CI. he cum iſtis vndecim centũ et viginti erant?
verbum eorum in me. Abi omeſ nos quãdo ſimul cõgregati poſt eius aſcenſuʒ en
intelligi voluit: non ſolum qui tunc erant expectauerunt Sa e Raine eandn F lbeei
in carne:ſed etiã qui futuri erant Quotqͥt ritũſanctũ Vnde erat nſio neoen e. r auin
enim poſtea crediderũt in eum: per verbũ lis de uibus dictü eſt: rcrea geiunt nnn
apoſtoloꝛũ ſine dubio crediderunt:et do⸗ ede elnmuin crediderunt. N

oirote dan rum. er . in euʒ: MHon ergo pꝛo eis tũc ſaluatoꝛ oꝛa
n Ery ateſtemnunn heſten dixe uit: quoniã pꝛo eis oꝛauit qui cũ illo tunc An
= ab u i ne Sõ hibebitis. q· erant: et pꝛo alijs qui per verbũ eoꝛum in
. xv. d. ad mcio mecum elns. Er per cos euan⸗ eum non lam crediderãt ſed fuerant credi

2 = „

Tetun
gelio
gencl
etbum
napo
nmeoy
ꝛige⸗
lnoe.
t cete
umpt
eme⸗
nuuni
uge
nie
ubuſ
de
mius
vtüc
yer⸗
ret
nt
er
hnn
ni
MVM

lunſttn.
cao. Math. xvj. ti/tu es chꝛiſtus filius dei viui: taʒ magnũ

geli⸗
1s1
4
id.
deri⸗⸗
3
Wa⸗ Petn
cns
ei
e! Konn

ſſuz
ſpi⸗
xil
unr.
1073
tunc

turi. Iſti autem nec eum illo tunc erãt: et
in eum iam ante crediderant. Omitto di⸗

Luce iij. cere de ſymeone ſene qui infantulũ credi

vit.de anna ꝓphetiſſa.de ʒacharia et eli⸗
ſabeth qui eum pꝛophetauerũt anteqᷓ; de
virgine naſceretur.de filio eoꝛũ iohãne pᷣ
curſoꝛe eius amico ſponſi:qui eũ et in ſpi⸗
rituſancto agnouit et abſentẽ pꝛedicauit:

et alijs agnoſcendũ cuʒ pꝛeſens eſſet oſtẽ

dit. Mos omitto quonia reſpõderi poteſt
oꝛandũ pꝛo talibus moꝛtuis non fuiſſe:q
cum magnis ſuis meritis hinc abierant: et

recepti quieſcebant.Hoc em̃ et de antiqs

iuſtis ſimiliter reſpondetur. Quis em̃ eo⸗
rum a damnatione tocius maſſe perditio⸗
nis que per vnuʒ hominẽ facta eſt ſaluus
eſſe potuiſſet.niſi in vnũ mediatoꝛẽ dei et
hominũ in carne venturum reuelante ſpi⸗
rituſctõ credidiſſet: Sed nũqͥd ei pꝛo apo
ſtolis oꝛandũ ſuit: et pꝛo tam multis qui ĩ
hac vita adhuc erãt nec cum illo tũc erãt.
et ante iam crediderant oꝛandum non fu⸗
it?: Quis hoc dixerit? Intelligendum eſt
igitur quod nondum in eũ ſic crediderãt
quomodo in ſe credi volebat:quãdoqui⸗
dem et ipſe petrus cui conſitenti et dicen

teſtimoniũ ꝑhibuerat/magis eũ moꝛi no⸗

lebat quã moꝛtuũ reſurꝛecturũ eſſe crede

bat/vnde mox ab eo apellatus eſt ſatha⸗
nas. Fidelioꝛes itaq; reperiunt᷑ qui defũ
cti iam fuerant et reſurꝛecturũ chꝛiſtũ re⸗
uelante ſpiritu non vtiq; dubitabant:quã
uli qui cum credidiſſent ipᷣm redempturũ
iſrael viſa eius moꝛte ſpem totam quã de
illo habuerant ꝑdiderunt. Mihil itaq; me
lius credimus quã poſt eius reſurꝛectio⸗
nem ĩpartito ſpirituſancto edoctis et con
firmatis apoſtolis eiſq; in eccleſia pꝛimitꝰ
doctoꝛibus conſtitutis/per eoꝝ verbũ ſic
alios credidiſſe quẽadmodũ ĩ chꝛiſtũ cre

di opoꝛtebat.id eſt. vt fidem reſurꝛectio⸗

nis eius tenerent:ac per hoc et illos om̃es

qui iam in eum credidiſſe videbant᷑ ad eo

rum numeꝝ pertinuiſſe ꝓ quibus oꝛabat
dicens. Non ꝓ his autem rogo tantũ:ſed
et ꝓ his qui credituri ſunt per verbum eo

Crum in me¶ Sed reſtat nobis ad iſtã que
ſIſtionem adhuc ſoluendaʒ beatus apltus
n Luce. xxiij. Paulus: ⁊ latro ille crudelis ĩ ſcelere/ſñde

lis in cruce. Paulus quippe apłs nõ abho

minibus neq; per hominem ſed per ieſum
xpᷣm ſe dicit factũ apłm:⁊ de ipſo ſuo euã
gelio loquens ait. HNeq; em̃ ego ab homie
accepi illud neq; didici.ſed per reuelatio
nem ieſu xpᷣi.Quomõ igitur erat in cis de
quibus dictum eſt: credituri ſunt per ver⸗
bum coꝝ in me? Latro vero ille tunc cre⸗
didit: quãdo in eis doctoꝛibus fides qua
fuerat qualiſcũq; defecit. Nec ipſe itaq; ꝑ
eoꝛum verbũ credidit in chꝛiſtum ieſũ. et
tamen ſic credidit: vt quẽ viderat crucini⸗
xum: conſiteretur non ſolũ reſurrecturum

—.rr—

Gala.j.

verumetiã regnaturũ dicendo. M.meto

mei cum veneris in regnũ tuum. Pꝛoinde
relinquitur:vt ſi dominꝰ ieſus hac oꝛatio⸗
ne pꝛo ſuis omnibus quicũq; in hac vita
que temptatio eſt ſuper terrã: vł tũc erãt
vel futuri erant/oꝛaſſe credendus eſt: ſic ĩ
telligamus quod dictũ eſt per verbũ eoꝝ
vt ipſum verbũ eoꝛũ /verbum fidei quod
pꝛedicauerunt in mundo hoc ſigniſicatum
eſſe eredamus:Dictũ autẽ eſſe verbũ eoꝝ
quoniã ab ipſis eſt pꝛimitus ac pꝛecipue pᷣ
dicatum. Jam em̃ ab ipſis pꝛedicabatur in
terra: quando per reuelationẽ ieſu chꝛiſti
ipſum verbũ eoꝛum paulus accepit. Vn⸗
de et contulit cum eis euangelium:ne foꝛ⸗
te in vacuũ cucurriſſet aut curreret:et de⸗
xtras ei dederunt: quia et in illo quãuis ñ
per eos illi datũ:tamen verbuʒ ſuũ quod
iam pꝛedicabant et in quo fundati ſuerãt
inuenerunt. De quo verbo reſurrectionis
chꝛiſti ideʒ dicit apoſtolus. Siue ego ſiue
illi:ſic pꝛedicauimus: et ſic credidiſtis.Et

iteruʒ.hoc eſt inquit verbũ ſidei quod pᷣ

dicamus:quia ſi cofeſſus fueris in oꝛe tuo

quia dominus eſt ieſus:et credideris ĩ coꝛ
de tuo quia deus illum ſuſcitauit a moꝛtu
is:ſaluus eris.Et in actibꝰ apoſtoloꝝ hoc
legitur: quod in chꝛiſto deus diſinierit ſi⸗
dẽ omnibus:ſuſcitans eũ a moꝛtuis. oc
verbum fidei qui pꝛincipaliter ac pꝛimitꝰ
per apoſtolos qui ei coheſerant pꝛedica⸗
tum eſt:ideo verbum eoꝝ dictum eſt. Ne

j.Coꝛ.xv.
Rho. x.

Actuũ. xiij.

qꝙᷓ; em̃ ꝓpterea non eſt verbum dei quia di

ctum eſt verbum eoꝛũ: cum dicat idẽ apo
ſtolus theſſalonicẽſes excepiſſe a ſe nõ vt

verbum hominũ: ſed ſicut eſt inquit vere j.The.ij.

verbum dei. Ideo ergo dei: quia deus id
dd ij

— ——

donauit. Eoꝛum verbum vero dictuz eſt:

quia hoc pꝛedicandũ illis deus primitus
ac pꝛecipue cõmendauit.Ac per hoc etiaʒ
ille latro in ſua ſide verbum eoꝝ habebat
quod eoꝛũ ꝓpterea dictum erat:quonia,z
pꝛedicandũ ad eoꝛũ officium pꝛimitus ac

pꝛecipue pertiebat. Deniq; cũ murmur fa

ctum eſſet de miniſterio menſarũ a viduis

grecoꝛũ anteq;ᷓ paulus credidiſſet in chꝛi⸗
cuü. vj ſtum:reſponderũt apoſtoli qui domĩo an
Actuu. vj. te coheſerant. MNon eſt bonũ nos relique⸗

re verbum dei:⁊ miniſtrare menſis. Tunc

oꝛdinandos diaconos pꝛouiderũt: ne ipᷣi

a pꝛedicandi verbi auocarẽtur officio. vn

de merito dictũ eſt verbuʒ eoꝛũ quod eſt

verbũ ſidei:per qð oẽs ĩ chꝛiſtũ vndecũqʒ
id audierint crediderũt:vł audituri et cre

dituri ſunt. Ergo illa oꝛatione pꝛo om̃ibꝰ

quos redemit:ſiue tunc in carne viuentes

ſiue poſtea futuros redemptoꝛ noſter oꝛa
uit:cum rogans pꝛo apoſtolis qui cum il⸗
lo tunc erant:adiũ xit etiã illos qui per eo
rũ verbũ ĩ eũ fuerant credituri.Quid aũt
adiũctis illis deinde dicat:alia ẽ diſputa⸗
tione tractandum.

¶ Incipit tractatꝰ centeſimuſdeci
mus.De eo qð dicit. Ut oẽs vnuʒ

ſint ſicut et tu pater in me:et ego in
te.· vſq; ad id. Et dilexiſti eos ſicut

T me dilexiſti ·

q adiũ xiſſet ſuos alios dicẽs
Non pꝛo his autẽ rogo tantum:ſed et pꝛo
eis qui credituri ſunt per verbũ eoꝛum in

me: velut quereremus/quid vel quare ꝓ
illis rogaret:cõtinuo ſubitulit dicẽs. Cit
omnes vnuʒ ſint: ſicut tu pater in

meet ego in te: vt et ipſi in nobis

Tract. cxvij vnũ ſint. Et ſuperius cum adhuc pꝛo ſo

lis diſcipuł quos ſecũ habebat oꝛaret:pa⸗
ter ſancte inquit ſerua eos in nomine tuo

quos dediſti mihi vt ſint vnũ ſicut et nos

Hoc ergo nunc etiã et pꝛo nobis rogauic

quod alio loco ait: ego et pater vnũ ſumꝰ Joh.x.
Explicit tractatꝰ cẽteſunuſnonus·

Wm dominꝰ?
ieſus oꝛaſſet pꝛo diſcipulis ſu
is quos tunc ſecũ habebat at

X
2 2 5 . „ ..

8

—

quod tũ cpꝛo illlis:vt om̃es. hoc eſt.⁊ noſ

et illli vnũ ſimus. Vbi diligenter aduertẽ
dum eſt nõ dixiſſe dominũ vt omnes vnuũůüi⸗
ſimus.ſed vt om̃es vnum ſint:ſicut tu po-
ter in me:et ego in te:ſubintelligit᷑ vnũ ſu
mus. Quod apertiꝰ dicitur poſtea:quia æ
pꝛiꝰ dixerat de diſcipulis qui cũ illo erãt:
vt ſint vnum ſicut et nos. Quãobꝛem ita
eſt pater in filio et filius in patre:vt vnum
ſint quia vnius ſubſtantie ſunt. Nos vero .
eſſe quidẽ in eis poſſumus/vnũ tamẽ cuʒ 1
eis eſſe non poſſumus:quia vuius ſubſtan
tie nos et ipſi non ſumus: inquantũ filius
cum patre deus eſt. Naʒ inquantũ homo zi
1
.
.

(a.

eſt:eiuſdẽ ſubſtantie eſt cuius et nos ſumꝰ
Sed nunc illud potius voluit conmẽdare
Vbi eandem patris et ſuaʒ ſigniſicauit eẽ
naturam.Ac per hoc et cum in nobis ſunt
pater et filius vel etiã ſpirituſſctũs:nõ de .
bemus eos putare nature vnius eſſe nobi⸗ d
ſcum. Sic itaq; ſunt in nobis vel nos in il⸗ 4
lis:vt illi vnuʒ ſint in natura ſua:nos vnũ

in noſtra.Sunt quipe ipſi in nobis:tãquã R.
deus in templo ſuo:Sumus autẽ nos in il “”M
lis tanquã creatura in creatoꝛe ſuo.Dein
d cum ern 4 ipſi in nbis vnũ ſint
adiunxit: Ut mũdus cedat quia tu MRW
me miſiſti ¶Quid eſt Do Mautd na⸗ B .
tunc crediturus eſt mundus quãdo in pa 4
tre et filio vnum om̃es erimus? Mõne iſta
eſt pax illa perpetua: et pocius fidei mer⸗
ces quã fides? Vnũ em̃ erimus:nõ vt cre
damus: ſed quia credidimus.Sed bet ſi in
hac vita pꝛopter ipſam conmunẽ fidẽ: om
nes qui vnũ credimus vnum ſumus iuxta
illud apoſtoli: omnes em̃ vos vnũ eſtis in Galatas.iij: Ehheiy
chꝛiſto ieſu:etiã ſi non credamus:ſed quas n
credidimus vnum ſumus. Quid eſt ergo
omnes vnum ſint vt mundus credat? Ip⸗
ſi quippe omnes mundus eſt credens. NHe⸗
q; em̃ alij ſunt qut vnum erunt:⁊ alius eſt
mundus ꝓpterea crediturꝰ quia illi vnuʒ
erunt:cũ pꝛoculdubio de his dicat: vt om
nes vnum ſint:de quibus dixerat/non pꝛo
his tantum rogo: ſed et pꝛo eis qui credi⸗
turi ſunt per verbum eoꝛũ in me:continuo
ſubiungens:vt omnes vnum ſint. Iſti au—⸗
tem omnes quid eſt niſi mundus:non ho⸗-⸗
ſtilis vtiq; ſed fidelis? Mam ecce qui dixe trac.cvij.
rat/non pꝛo mundo rogo:pꝛo mundo rro

— — — — –——

nof
ni

a⸗

1
tr
ita
n
ero
a;
n
ls
10
*

es
nt
e
15
l⸗

ui

2I
in Salslk
nia
ſgo
⸗
ge⸗
ſ
G
0
i⸗
o
u⸗
o5ν ;
kimal
1

NilG j. Coꝛ. xj.

iſn Joh.iij.

ij. Coꝛ. v.

M

Epheb. y.

gat vt credat: quoniã eſt mundus de q̊

ſcriprum eſt. Ne cum mũdo damnemur
Pꝛo iſto mundo nõ rogat neq; em quo

ſit pꝛedeſtinatus ignoꝛat. Et eſt mundꝰ

de quo ſcriptũ eſt. NHot em̃ venit filius

vt iudicet mundũ ſed vt ſaluetur mun⸗
dus per ipſum. VUnde et apoſtolus:deꝰ

inquit erat in chꝛiſto:mundũ reconcili⸗
ans ſibi. Pꝛo iſto mnndo rogat dicens:

vt mũdꝰ credat:quia tu me miſiſti. Per
hanc em̃ fidem mundus reconciliat᷑ deo
cũ credit in chꝛiſtũ qui eſt miſſus a deo.
Quomõ ergo intellecturi ſumus quod
ait:vt et ipſi in nobis vnũ ſint:vt credat
mundus:quia tu me miſiſti:niſi quia nõ
in eo cauſam poſuit vt credat mundus
quia illi vnũ ſunt:tanquam ideo credat

mundus quod eos eſſe vnũ videt:cũ iꝰ

ſe mnndus ſint omnes qui credẽdo vnũ
fiunt. Sed oꝛando dixit vt mundus cre
dat.ſicut oꝛando dixit vt om̃es vnũ ſint
Oꝛando dixit: vt et ipſi in nobis vnum
ſint.Hoc eſt em omnes vnũ ſint:quod ẽ
mundus credat: quoniã credendo vnuʒ
fiũt: pꝛofecto vnũ:qui cũ natura eſſent

vnum: diſſẽtiendo ab vno non erãt vnũ

Deniq; ſt verbũ quod ait rogo:tertio ſſᷣ
andiamus vel potiuſ quod plenius ſiat
vbiq; ponamus:erit huius expoſitio ſẽ⸗
tentie manifeſtioꝛ.ſRogo vt om̃es vnuʒ

ſint:ſicut tu pater in me:et ego in te. Ro

go vt et ipſi in nob vnũ ſint:rogo vt mũ
dus credat quia tu me miſiſti. Ideo qᷣp
pe addidit quod dixit in nobiſ:vt quod
vnũ efficimur fideliſſima charitate / gra
tie dei nouerimus tribuendũ eſſe nõ no
bis:ſicut apoſtoluſ cũ dixiſſet:fuiſtis ali
quando tenebꝛe:nunc autẽ lux inquit.⁊
ne ſibi hoc tribuerent adiecit/in domio.
Deinde ſaluatoꝛ noſter rogando pa⸗

trem:ſe hominẽ demonſtrabat: nunc de

monſtrans et ſeipſum quoniã cuʒ patre

deus eſt facere quod rogat:⁊ ego inqͥt

claritatem quam dediſti mibi de
Di illis. Quam claritatem/ niſi immoꝛ
talitatem: quam natura humana in illo
fuerat acceptura? Nam nec ipſe adhuc

acceperat eaʒ: ſed moꝛe ſuo pꝛopter im

mobilitatẽ pꝛedeſtiationis:pꝛeteriti tẽ⸗
poꝛis verbis futura figniſicat:quod nũc

clariſicandus. hoc eſt ſuſcirandus a pa⸗

tre:et ipſe ſit nos ad eam claritatem ſu⸗
ſcitaturꝰ in fine. Simile eſt hoc ei quod
alibi dicit. Sicut pater ſuſcitat moꝛtuos
et viuificat: ſic et filius quos vult vuuſi

cat.Et quos:niſi eoſdẽ quos pat. Que⸗

cumq; em pater facit.non alia ſed hec et
filiꝰ:nec aliter ſed ſiniliter facit. Ac per
hoc ſuſcitauit et ſeipſum etiã ipſe. Nam
vnde eſt: ſoluite templũ hoc inquit:⁊ in

triduo reſuſcitabo illud? Pꝛoinde imoꝛ

talitatis claritatẽ quam ſibi a patre da⸗
tam dicit: etiã ſe ſibi dediſſe intelligẽdꝰ
eſt ⁊ ſi non dicit. Jdeo quippe ſepius ſo
lum patrem facere dicit quod et ipſe fa

cit cuʒ patre:vt quicqͥd eſt/ei tribuat de

quo eſt. Sed et aliquãdo etiã tacito pa
tre ſe dicit facere quod ipſe facit cũ pa⸗
tre: vt intelligamꝰ ita filiũ non eſſe a pa

tris opere ſeparandũ: quãdo ſe tacito

patre dicit aliquid operari: quẽadmo⸗

dum nec pater ab opere filij ſeparatur:
quãdo ipſo tacito filius operari dicitur
quod nihilominus pariter operant᷑. Cũ

ergo tacet filius in opere patris opera⸗
tionem ſuam/ humilitatẽ conmendat vt
ſit nobis ſalubꝛioꝛ. Cum vero viciſſim ĩ

opere ſuo tacer operationẽ patris/pari⸗
litatem fuaʒ conmendat: ne credatur in
ferioꝛ. Iſto modo igitur et hoc loco nec

ſe facit alienũ a patris opere.quãuis di

xerit claritatem quã dediſti mihi: quia
et ipſe dedit eaʒ ſibi:nec patrẽ facit alie
num ab opere ſuo:quaãuis dixerit: dedi
eis:quia et pater illam dedit eis. Inſe⸗
parabilia namq; ſunt opera non ſolũ pa

tris et filij:verũetiam ſpũſſancti. Sicut
autẽ ex eo quod patrẽ pꝛo ſuis omnibꝰ

rogauit:hoc ſieri voluit vt omnes vnuʒ

ſint: ita ex hoc etiaʒ ſuo beneſicio quod

ait:claritatem quã dediſti mihi dedi eiſ

id ſieri nibilominus voluit. Nam con⸗

tinuo ſubiecit. m: ſicut
et nos vnum fumus:
didit: ego in eis:⁊ tu in me:vt ſint
mati in vnum. Ubi ſe me:

einde ad

.

conſumm Ubi ſen
diatoꝛem inter deuz et hominẽ bꝛeuiter
intimauit. Neq; em̃ hoc ita dictuʒ eſt tã
quam pater non ſit in nobis:aut nos in

patre non ſimus: cum et alio loco dixe⸗

dd iij

1 Zob. Cract. Cx Ca . zxVII

5. v.

92

S.ij O

Joh. Tract. Cx La.

S. xiiij. d.

rit: veniemus ad eum et manſionẽ apud
eum faciemus: et hic pauloante non di⸗
xerit: ego in eis et tu in me: quod dixit
modo:aut ipſi in me ⁊ ego in te: Sed tu
in me ⁊ ego in te:et ipſi in nobis.Quod

ergo nũc ait:ego in eis et tu in me:ita di

ctum eſt ex perſona mediatoꝛis:ſicut il⸗
lud quod apoſtolus ait:vos chꝛiſti: chꝛi
ſtus vo dei. Quod vero addidit/vt ſint
conſummati in vnuʒ:oſtendit eo perdu⸗
ci recõciliationem que fit per mediato⸗
rem: vt perfecta beatitudie cui iaʒ nihil
poſſit adijci pfruamur. Vnde id quod

ſequit᷑ vt ognoſcat mũdus quia

tu me miſiſti.non ſic accipiendũ pᷣuto
tanquã dixerit iterũ/vt credat mundus
Aliquãdo em̃ et cognoſcere pꝛo eo qͥd
eſt credere ponitur: vt eſt quod ait ali⸗
quanto ſuperius: ⁊ cognouerũt vere qꝛ
aꝗ te exiui:ct crediderunt quia ta me mi⸗
ſiſti.Hoc dixit poſterius crediderũt.qð

pꝛius dixerat cognouerũt.Sed hic quã
doquidẽ de conſũmatione loquitur:ta⸗

lis eſt intelligenda cogmitio qualis erit

per ſpeciem:non qualis nunc ẽ per ſidẽ.
Mã videtur oꝛdo eſſe ſeruatus in eo qð
pauloante dixit: vt credat mundus:hic
autẽ/vt cognoſcat mũdus. Ibi em̃ quã
uis dixerit/vt omnes vnum ſint:et in no
bis vnum ſint:non ait tamẽ/ſint conſum
mati in vnum:atq; ita ſubnexuit:vt cre⸗
dat mundus quia tu me miſiſti.Hic ve⸗
ro vt ſint inquit conſummati in vnũ: ac
deinde non addidit vt credat mundus:

ſed vt cognoſcat mũdus quia tu me mi

ſiſti.Quãdiu em̃ credimus quod nõ vi⸗

demus /nondũ ſumꝰ ita conſũmati quẽ
admodũ erimus cum meruerimꝰ vide⸗

re quod credimus. Rectiſſime igitur ibi

ait vt credat mundus: hic vt cognoſcat

mundus:tamẽ et ibi et hic/quia tu miſi⸗

ſti:vt nouerimus quãtũ pertinet ad pa⸗
tris et filij inſeparabilẽ charitatem / hoc
nos modo credere quod tendimus cre⸗

dendo cognoſcere.Si autẽ diceret vt co

gnoſcant quia tuane miſiſti: tantundem
valeret quantũ hoc quod ait / vt cogno

lexiſti. ¶ In ſilio quippe nos pater dili

ſcat mundus. Ipſi ſunt em̃ mundus non

permanens inimicus: qualis eſt mũdus

damnatiom pꝛedeſtinatus: ſed ex inimi
co amicus effectus: pꝛopter quem deus

erat in chꝛiſto munduʒ recoucilians ſibi
Ideo dixi ego in eis:et tu in me.Tanqᷓ;

diceret: Ego in eis ad quos miſiſti me:

et tu in me: mundum reconcilians tibi ꝑ

me Pꝛopterea ſequitur etiã illud quod
Et dilexiſti eos:ſicut et me di

git:quia in ipſo nos elegit ante conſtitu
tionem mundi. Qui em̃ diligit vnigeni⸗

tũ:pꝛofecto diligit et membꝛa eius que
adoptauit in eũ ⁊ per eum: nec ideo pa
res ſumus vnigenito filio per quẽ creati
et recõciliati ſumus: qᷣa dictũ eſt dilexi
ſti cos ſicut et me: Meq; enĩ ſemper eq̃li
tatẽ ſigniſicat qui dicit: ſicut illud ita et
illud: ſed aliqñ tantũ quia eſt illud eſt
et illud:aut quia eſt illud vt ſit et illud.

. , . .
j.Coꝛ. v.
. . .

E

Quis eni dixerit eo pꝛoꝛſus modo ĩ mũũ

dum a chꝛiſto apoſtolos miſſos:quomõ

eſt ipſe miſſus a patre? Vt eni alias ta⸗
ceam differentias quas cõmemoꝛare lõ
gum eſt:miſſi ſunt certe illi cũ iam homi

nes eſſent: miſſus eſt autẽ ipſe vt homo
eſſet:et tamẽ ſuperius ait:ſicut me miſit
in mundum: et ego miſi eos in munduʒ.
Tanq; diceret.Quia miſiſti me miſi eos
ita et hoc loco: dilexiſti eos inquit ſicut
et me dilexiſti. Qð nihil aliud eſt:quam
dilexiſti eos quia ⁊ me dilexiſti. Nõ eni
membꝛa filij non diligeret qui diligit ſi⸗
lium: aut alia cauſa eſt diligendi mẽbꝛa
eius:niſi quia diligit eum:ſed diligit ſili
um ſecundũ diuinitates: quia genuit il
luʒz eqlẽ ſibi. Diligit euʒ etiã ſecundum
id quod homo eſt: quia ipſum vnigeni
tum verbum caro factum eſt: et pꝛopter
verbum eſt ei caro verbi caro. Nos aũůt
diligit quomõ ſumus eius membꝛa quẽ

diligit: et hoc vt eſſemus pꝛopter h̊ nos

dilexit antequã eſſemus. Qua pꝛopter
incõpꝛehenſibilis eſt dilectio qua dili⸗
git deus:neq; mutabilis. Mõ enĩ exquo
ei reconciliati ſumus per ſanguineʒ ſilij

g. trac. cvij.

„ 2

Ephe? j-

e’, n
nat

☛

W ———rfrr ..ẽed.“. —

— — —

—
—

.–—

—;

Rho. v.
ie
hbeti.

genito etiã nos filij eius eſſemus:pꝛiuſ⸗

quã omnino aliquid eſſemus. Quod er

go reconciliati ſumus deo per moꝛteʒ fi⸗
lij eius:non ſic audiatur:non ſic acipia⸗
tur: quaſi ideo nos reconciliauerit ei fi⸗
lius: vt iam inciperet amare quos ode⸗
rat: ſicut reconciliatur inimicus inimico
vt deinde ſint amici:⁊ inuicẽ diligant qͥ
oderant inuiceʒ. Sed iam nos diligenti
reconciliati ſumus ei: cum quo pꝛopter
peccatum inimicitias habebamus. Oð

vtrum verum dicam/atteſtatur apoſto⸗

lus. Cõmendat inquit dilectionẽ ſuã de
us in nobis: quoniã cumadhuc peccato

res eſſemus chꝛiſtus pꝛo nobis moꝛtuuſ
eſt. Habebat itaq; illam erga nos chari

tatem etiam cum inimicicias aduerſum

eum exercentes operaremur iniquitatẽ

et tamẽ ei veriſſime dictũ eſt:odiſti do⸗

mine omnes qui operantur iniquitateʒ.

Pꝛoinde miro et diuino modo: et q̃ͥn

do nos oderat diligebat. QOderat enim

nos quales ipſe non fecerat:et quia ini⸗
quitas noſtra opus eius non omi ex par
te conſumpſerat: nouerat ſimul in vno⸗
quoq; noſtrum et odiſſe quod feceramꝰ

et amare quod fecerat. Et hoc quidem
in omnibus itelligi poteſt oe illo cui ve
raciter dicitur. MNihil odiſti eoꝛum que
feciſti. MHon eni q̊dcũq; odiſſet eſſe vo⸗
luiſſet:aut omnino eſſet quod omnipo⸗

tẽs eſſe noluiſſet: niſi ⁊ in eo quod odit

eſſet etiam quod amaret. Merito qͥp⸗
pe odit: et velut a regula ſue artis alie⸗

num impꝛobat vicium. Amat tamen ſu

um etiam in vicioſis: vel ſanationis be⸗
neſicium:vel damnationis iudicium:ita
et.deus nihil odit eoꝛum que fecit:natu
rarum enim non vicioꝛum conditoꝛ ma⸗

la que odit ipſe non fecit:⁊ de malis eiſ

dem vel ſanando ea per miſericoꝛdiam:

vel oꝛdinando per iudicium bona ſunt
ipſa que fecit. Cuʒ igitur eoꝝ que fecit

nihil oderit: quis digne eloqui poſſit

quantum diligat membꝛa vnigeniti ſui

et quanto amplius ipſum vnigenitum

Tract. C(x La. X

eeius nos cepit diligere ſed ãte mũdi cõ⸗
ſtitutionẽ dilexit nos: vt cum eius vni⸗

in quo condita ſunt omnia viſibilia eri
uiſibilia: que in ſuis generibus oꝛdina⸗

ta oꝛdinatiſſime diligit? embꝛa quip
pe vnigeniti:ad angeloꝛum ſanctoꝛũ eqᷓ
litateʒ gꝛatie ſue largitate perducit:vni
genitus autem cum ſit dñs omniuʒ: pꝛo
culdubio eſt dominus angeloꝛuʒ. Natu
ra qua deus eſt non angelis ſed et pa⸗
tri potius equalis. Gratia vero qua ho⸗
mo eſt: qdãmodo non excedit excellen⸗
tiam cuiuſlibet angeli: cum ſit vna per⸗
ſona carnis et verbi? &ρπ quã non deſint
qui etiã nos angeliſ pꝛeferant: quia pꝛo
nobis inquiunt non pꝛo angelis moꝛtu⸗

us eſt chꝛiſtus:id quod eſt aliud quã de

impietate velle gloꝛiari? Etenim chꝛi⸗

ſtus ſicut ait apoſtolus:iuxta tempus ꝓ

impijs moꝛtuus eſt. Hic ergo non meri⸗

tum noſtrum:ſed dei miſericoꝛdia cõomẽzæ

datur. Ham quale eſt ideo ſe velle lau⸗

dari: quia vicio ſuo taʒ deteſtabiliter e⸗

grotauit: vt non poſſit aliter quaʒ medi
ci moꝛte ſanari? NHon eſt hec noſtroꝛum

gloꝛia meritoꝛum:ſed medicina moꝛbo⸗

rum. An ideo nos pꝛeferimus angelis:

quia cum et angeli peccauerint /nihil eiſ

tale vt ſanarent᷑ ĩpenſũ ẽ: q̃ſi aliqᷣd eis
vel parum fuerit impenſum et nobis am
plius: Quod ſi et hoc factum eſſet:ad⸗
huc queri poſſet:vtrum ideo fuiſſet fac⸗
tum quod ſteteramus excellentius: an

quod deſperatius iacebamus? Cuʒ ve⸗

ro nouerimus bonoꝛum omnium creato

rem reparandis angelis malis nihil gra⸗

tie contuliſſe: cur non potiꝰ intelligimuſ
quod tanto damnabilioꝛ eoꝛum iudica⸗

ta ſit culpa/quanto erat natura ſublimi⸗

oꝛ? Tanto enim minus quam nos pecca

re debuerunt:quãto meliores nobis fue

runt. Nunc autem in offendendo crea⸗
toꝛe / tanto execrabilius beneſicio eius
ingrati extiterunt: quanto beneficenci⸗

us ſunt creati. Nec eis ſatis fuit deſerto
res eſſe illius.niſi et nr̃i fierent decepto⸗
res.hoc itaq; nob magnũ bonũ cõferet

qui dilexit nos ſicut dilexit chꝛiſtum: vt
pꝛopter ipſum cuius membꝛa nos eẽ vo

luit / equales angelis ſanctis ſimus. qui-

. do uh

S. vj. e.

bus et natura inferioꝛes conditi ſumus:
et peccato indignioꝛes facti:qui eoꝛum
fieri qualeſcũq; ſocij deberemuſ. Expli
cit tractatus centeſimuſdecimus

mpitractatus centeſimus
vndecimus. q8 dicit. Da⸗

ter quos ðᷣdiſti mibi volo vt vbi
ego ſum et iülli ſint mecũ. ſq; ad
id . Vt dilectio qua diulexiſti me:
in ipſis ſit et ego in ipſis ·

git:qua maioꝛ omnino eſſe
in ſpe gaudẽtes pꝛopter quod vita iſta
non amanda ſed tolerãda ſit:vt eſſe poſ

ſitis in eius tribulatiõe pacientes. Au⸗

dite inquam: ⁊ quo ſpes veſtra leuetur

attendite. Chꝛiſtus ieſus dicit:filius dei
vnigenitus qui patri coeternus ⁊ equa⸗

his eſt dicit: qui pꝛopter nos homo factꝰ
eſt ſed ſicut omis homo mendax non fa
ctus eſt dicit.via/vita/veritas dicit.qui
mundum vicit de his qͥbus vicit:dicit:

bi: vo opry lego ſum et illi ſint
mecum. Qui ſunt iſti quos ait a patre

datos ſibi? Nõne illi de quibus alio lo⸗

co dicit: nemo vẽit ad me niſi pater qui

miſit me traxcrit eũ? Jam quomõ ea qᷓ
Heri dicit a patre: faciat et ipſe cum pa⸗
tre:ſi quid in hoc euãgelio pꝛofecimꝰno
uimus. Ipſi ſunt ergo quos a patre ac⸗
cepit: q̊ͥs ⁊ ipᷣe elegit ð mũdo atq; eligit
vt iã non ſint de mũdo ſicut non eſt ⁊ ip
ſe de mundo:vt ſint tamẽ etiã ipſi mun⸗
dus credens ⁊ cognoſcens quod chꝛiſtꝰ
a deo patre ſit miſſus/vt mundus ex mũ

do liberaretur:ne mundus deo reconci⸗

liandus cum mundo inimiciſſimo dam⸗

ez domius ieſus ſuos eri

on poſſit. Audite ⁊ eſtote

naretur. Sic enfait in huius oꝛatiõis ex

oꝛdio:dedit ei poteſtatẽ omis carnis.id

eſt.omiuſ homis:vt omne quod dediſti
ei det eis vitã eternam: vbi oſtendit po
teſtateʒ ſe quidẽ om̃is homĩis accepiſſe
vt liberet quos voluerit: damnet quos
voluerit: qui viuos et woꝛtuos iudica⸗
bit: ſed eos ſibi eſſe datos quibus omni
bus det vitam eternã.Sic em̃ ait:vt om
ne quod dediſti ei det eis vitam eternã:
Pꝛoinde non ci dati ſunt quibus vitam
non dabit eternam: quauis et ipſoꝝ po
teſtas data ſit cui poteſtas data eſt om⸗
nis carmis.id eſt.om̃is homis. Ita mun

dus reconciliatuſ ex inimico liberabitur

mundo: cum in illum exerit poteſtaten

ſuam vt eũ in moꝛtẽ mittat eternã. Hũc
autẽ facit ſuũ:cui vitam donat eternam
Qua ꝓpt᷑ om̃ibꝰ ꝓꝛſus ouibꝰ ſuis bonꝰ
paſtoꝛ: om̃ibus membꝛis ſuis magnũ ca
put pꝛomiſit hoc pꝛemiũ: vt vbi ipſe eſt

et nos cũ illo ſimus. Nec poterit niſi fie

ri aus omnipotẽti patri ſe velle dixit
om

ipotens filius. Ibi eſt enim et ſpũſ⸗

ſanctus pariter eternus parit deus:ſpi-

ritus vnus duoꝛũ et ſubſtantia volunta
tis amboꝛũ. Mam illud quod dixiſſe le⸗
gitur pꝛopinquãte paſſione:verum non
quod ego volo ſed quod tu vis pater:
quaſi alia patris ala ſilij ſit volũtas aut
fueri:ſonus eſt noſtre infirmitatis quã
uis ſidelis quã in ſe caput noſtrũ traſfi⸗
gurauit: quãdo etiã pcccata noſtra poꝛ

tauit. VUn ã vero eſſe patris et ſilij volũ

tatem:quoꝝ etiam ſpiritus vnus ẽ:quo
adiuncto cognoſcimus trinitatem: et ſi
intelligere nondũ permittit infirmitas:
credat pietas.Sed quoniã quibus pꝛo⸗
miſerat: et quã ſirma ſit ipᷣa ꝓmiſſio/p
ſermonis bꝛeuitate ia diximus: hoc ipᷣm
quantũ valemus quid ſit quod dignat᷑
pꝛomittere videamuſ. Quos dediſti mi
hi inquit:volo vt vbi ego ſum et ipſi ſint

mecũ.μπantũ attinet ad creaturam

i qua factus eſt ex ſemie dauid ſecũdũ

carnem:nec ipſe adhuc erat vbi futurus

erat. Sed eo modo dicere potuit vbi
ego ſum: quo intelligeremus quod cito
fuerat aſcenſurus in celum: vt iam ibi

eſſe ſe diceret vbi fuerat mox futurus:

N

ſte

mwiß

dl
nitno
liuie
gus

ſeder

Ma th.xxyj

NRbho.j.

uce

ergo
ſumn
diri
vele
ſane
domt
fuen
en
era
ſon
cun
yer
eſtp
fequ
Aiſi
glun
lloee
N⸗
fuin
en
tat.
in
ale
wwi
iA
lub⸗
par:
eius
woin
Ve
o⸗
lun
wr

Potuit et illo modo quo ante iã dixerat

5. itj celũ niſi qui deſcendit de celo: filius hoĩs
qui eſt in celo. Mã et ibi non dixit erit ſʒ ẽ

7

Epheß. ij.

——

Luce. xxiij.

—

loquens ad nicodemum: nemo aſcẽdit in

pꝛopter vnitatem ꝑſonce:in q̃ et deꝰ hõ ẽ:⁊
hõ deus. In celo gnosfuturos eẽ ꝓmiſit.
Illa enĩ foꝛma ſerui leuata eſt qu ſump⸗

ſit ex virgine:et ad patris dexterã collata
pꝛopter ſpem tanti huius boni.Et apoſto
lus ait. Deus autẽ qui diues eſt in miſeri
coꝛdia pꝛopter multã charitateʒ qua dile
xit nos:et cuʒ eſſemus moꝛtui peccatis cõ
uiuiſficauit nos in chꝛiſto: cuius gratia ſu⸗

mus ſalui facti: et ſimul excitauit et ſimul

ſedere fecit ĩ celeſtibꝰ in chꝛiſto ieſu.Hoc
ergo poteſt ĩtelligi dixiſſe dñʒ: vt ybi ego
ſum et illi ſint mecum.Et ipſe quidẽ de ſe
dixit quod ibi iam eſſet. De nobis autem
velle ſe dixit vt eſſemus ibi cũ illo: nõ qͥd
iam eſſemꝰ oſtẽdit. Apoſtolus aũt quod

domin?ꝰ velle ſe dixit vt fieret:tanq; factũ

fuerit eſt locutus. Hon em̃ ait excitaturꝰ
eſt nos et in celeſtibus ſedere facturus: ſʒ
excitauit et ſedere in celeſtibus fecit:quia
non inaniter ſed fideliter iam deputat fa⸗
ctum:quod futurũ eſſe nõ dubitat.Quod
vero attinet ad foꝛmam dei in qua equał

eſt patri:ſi ſecundũ eam velimus intellige
re quod dictum eſt:volo vt vbi ego ſum ⁊

illi ſint mecum. abſcedat ab anĩo oĩs ima⸗

ginum coꝛpoꝛaliũ cogitatio: quicqͥd men
ti occurrerit/longũ/latum/craſſum/ quali

bet luce coꝛpoꝛea coloꝛatuʒ: per quelibet
locoꝛum ſpacia vel finita vel infinita dif⸗
fuſum. Ab his om̃ibus quantũ poteſt aci⸗
em ſue contemplatiõ
tat:⁊ non inqᷣratur eq̃lis pf̃i filius vbi ſit:
qm̃ nemo inuenit vbi non ſit. Sed qͥ vult
querere: querat potius vt cuʒ illo ſit:non

vbiq; ſicut ille: ſed vbicũq; eſſe potuerit.

Qui em̃ homini penaliter pendenti et ſa⸗

lubꝛiter conſitenti ait: hodie mecũ eris in

paradiſo:ſecũdũ id quod homo erat/aĩa

eius ipſo die futura fuerat in inferno? ca⸗

ro in ſepulchꝛo.Secundũ aũt id quod de
us erat:vtiq; et in paradiſo erat:⁊ ideo la

tronis anima a pꝛiſtinis facinoꝛibus abſo⸗

luta:et illius munere iam beata:quamuis

vbiq; ſicut ille eſſe non poterat: tamẽ etiã
ipſo die cum illo in paradiſo poterat:vn⸗

iõis vel intẽtiõis auer

— ——

CXI TLa. xXVII

—

deille qui vbiq; ſemper eſt non receſſerat

Pꝛopterea nimiruʒ non ci ſatis fuit di⸗
cere/volo vt vbi ego ſum et illi ſint:ſʒ ad⸗
didit mecum.Eſſe cum illo enĩ magnũ bo

„

R

num eſt. Mazʒ et miſ eri eſſe poſſunt vbi eſt
ille: quoniã quicũq; vbicũq; fuerit eſt ⁊i )

le. Sed beati ſoli ſunt cum illo quia beati

eſſe non poterunt niſi ex illo. An non deo
veraciter dictum eſt/ſi aſcendero in celum põ.cxxxviij.

tu ibi es: et ſi deſcẽdero ad infernũ ades⸗

Aut vero chꝛiſtus non eſt dei ſapientia.

pꝛehẽdũt Ac per hoc vt de re viſibili quã
uis longe diſſimile qualecũq; ſumamꝰ ex

emplum:ſicut cecus etiam ſi ibi ſit vbi lux

eſt / non eſt tamẽ ipſe cũ luce:ſed abſens ẽ
a pꝛeſenti. ita inſidelis atq; impius aut eti

am ſi fidelis et pius:nondũ tamẽ ad intuẽ

dum lumen ſapientie idoneus: etiã ſi eſſe
nuſq; poſſit vbi non ſit et chꝛiſtus:non eſt

attingit vbiq; pꝛopter ſuam mũ diciã: Sapien. vij.
lux lucet in tenebꝛis: nec eaʒ tenebꝛe com vhꝛj·

tamen ipſe cum chꝛiſto dumtaxat per ſpe

ciem. Nam hominẽ pie ſidelem non ẽ du⸗
bitandum cũ chꝛiſto eſſe per fidem. Pꝛo⸗
pter quod dicit. Qui non eſt mecũ aduer⸗
ſum me eſt. Sed cum patri deo dicebat.qͥſn
dediſti mihi volo vt vbi ego ſũ et ipſi ſint
mecuʒ: de ſpecie illa omnino dicebat in qᷓ
videbimus eum ſicuti eſt: Nemõ ſereniſſi

AMath.xij.

mum ſenſum nubiloſa contradictiõe per⸗
turbet: conſequẽtia perhibeant teſtimoni

um pꝛecedentibus verbis. Nempe cum di
xiſſet: volo vt vbi ego ſũ ⁊ ipſi ſint mecũ:
continuo ſecutus adiunxit. Vt videant

daritatem meam qna veqſtimibi

quia dilexiſti me ante conſtitutio/
nem mundi. At videant dixit non vr
credant. YFidei merces eſt iſta non fides.
Si em̃ fideſ ad hebꝛeoſi epiſtola recte dit᷑
finita eſt:conuictio rerũ que non vident᷑.
cur non merces ſidei definiatur viſio rerũ
que credite ſperabantur? Cuʒ viderimus

N

.A

—

he b. xſ.

em̃ claritatem quã dedit pater ſilio: etiam
ſi eam dici hoc loco intelligamus:nõ quaʒ

pat equali ſilio gignẽs eũ dedit: ſed quã
facto hõini filio dedit᷑ei poſt moꝛteʒ cru⸗

cis:qñ ̊ videbimus illã filij claritatẽ: ꝓfe

cto tũc fiet iudiciũ viuoꝝ atq; moꝛtuoꝛũ.

Xunc tolletur ipius vt non videat clarita

tem dei · Quam / niſi illam qua deus eſt⸗

Eſaie. xxv/
ſm aliã trãſ⸗

lationem.

Joh. Tract. CxI

Beati enim mundo coꝛde: quoniã ipſi de

Aath. v. Nde lpln de
um videbunt. MNec mũdi coꝛde ſunt impi

pꝛopterea non videbunt. Tunc ibunt ipſi

Math.xxv. in ſuppliciũ cternum. Sic em tolletur ĩpiuſ
ne videat claritatem dei:iuſti auteʒ ibunt
in vitam eternam. Et que eſt vita eterna⸗
S. xvij. Vt cognoſcant inquit te ſolũ verum deũ
et queʒ miſiſti ieſum chꝛiſtũ. Non vtiq; ſi
cut eum cognouerunt: qui licet non mũdi
coꝛdes tamen in foꝛma ſerui clariſicata iu
dicantem videre potuerũt.Sed ſicut cog⸗
noſcendus eſt a mundis coꝛde ſolus verꝰ
deus:cum patre et ſpũſancto filius:qꝛ ipᷣa
trinitas eſt ſolus verus deuſ.Si ergo ſecũ
duʒ id quod filius dei deus eſt patri equa
lis atq; coeternus:accipiamus hoc dictuʒ:
volo vt vbi ego ſum et ipſi ſint mecũ:ĩ pa
tre cum chꝛiſto erimus:Sed ille ſicut ille:
nos ſic noſ vbicũq; coꝛꝑe fuerimus Si em
loca dicenda ſunt et qbus non coꝛpoꝛa cõ
tinentur:et locus eſt cuiq; rei vbi eſt: locꝰ
chꝛiſti eternus vbi ſemper eſt: ipſe pater ẽ
et locus patris filius eſt: quia ego inquit

in patre:et pater in me eſt.Et in hac oꝛatõ
5. xiiij: ne:ſicut tu pater inquit in me et ego in te.
5.trac.cx.a. Et locus interea noſter ipſi ſunt:quia ſeqͥ
tur:vt et ipſi in nobis vnum ſint.Et nos lo

cus dei ſumus:quoniã templũ eius ſumꝰ:
ſicut oꝛat pꝛo nobis qui moꝛtuꝰ eſt pꝛo no
bis:viuitq; pꝛo nobis vt in ipſis vnũ ſimꝰ
„ quia factus eſt in pace locus eius: et habi
Põ.lxxv. tatio eius in ſyon:que nos ſumus.¶ Se
quis idoneus loca iſta vel que ſunt in lo⸗
D cis iſtis ſine ſpacioſis capacitatibus ⁊ ſine
coꝛporeis molibus cogitare? MNõ parũ tñ
ꝓficitur:ſi ſaltẽ quicqd tale oculo coꝛdis
occurrit: negatur: reſpuitur:impꝛobatur.
Etlux quedã in qua iſta neganda:reſpuẽ
da:impꝛobanda cernuntur / ſicut potuerit
cogitatur:et quã ſit certa cognoſcit᷑ ⁊ ama
tur:vt inde ſurgatur atq; ad interoꝛa ten⸗
datur. QAue cum penetrare mẽs inualida
et minus quã illa ſunt pura nequiuerit:nõ
ſine amoꝛis gemitu et deſiderij lachꝛimis

inde pellatur.et pacienter ferat quamdiu

fide mundetur: atq; vt illic habitare vale⸗
at ſanctis moꝛibus pꝛeparetur: Quomo⸗
do ergo non erimuſ cũ chꝛiſto vbi eſt:quã
do in patre cum illo erimus in quo ẽ. Ne
qᷓ; hinc apoſtolus nobis quãuis nondum

rem tenentibus:ſed tamẽ ſpem gerentibꝰ
tacuit.Ait eni.Si reſurrexiſtis cũ chꝛifſfſo 1
que ſurſum ſunt querite vbi chꝛiſtus ẽ in Col ijj. 2
dextera dei ſedens:que ſurſum ſunt ſai u
te non que ſuper terꝛam. Moꝛtui em̃ eſtis ſe
inquit:et vita veſtra abſcondita eſt cum 4
chꝛiſto in deo. Ecce interim ſide ac ſpe vi li
ta noſtra vbi chꝛiſtus eſt cum illo eſt:quia 9
cum chꝛiſto in deo eſt.Ecce velut iam fa-

ctum eſt quod oꝛauit yt ſieret dicens:vo⸗ Winſol
lo vt vbi ego ſum et ipᷣi ſint mecuim. Sed üe

nunc per ſidem: quando aũt ſiet per ſpeci A⸗
em? Cum chꝛiſtus inquit apparuerit vita

veſtra:tunc et vos aparebitis cum ipᷣo in dun
gloꝛia. Lunc aparebimus quod tunc eri
mus: da tũc apparebit non inaniter nosꝛid d
credidiſſe ac ſperaſſe ãteqᷓ; eſſemꝰ. Faci⸗
at h̊ filius ꝗᷣ cũ dixiſſet vt videãt clarita⸗ e
tẽ meã quã dediſti mihi/cõtinuo ſubiũrxirx u
quia dilexiſti me ante cõſtitutionẽ “
mũdi In illo em dilexit er nos ante cõſti No
tutionẽ mundi: et tũc pꝛedeſtinauit qͥd in in
ſine facturus eſt mũdi. Pater inquit iu⸗ u
ſte:mundus te non cognouit: quis “”ð
iuſtus es ideo te non cognouit.Aundus
quippe ille damnationi pꝛedeſtiatus me⸗
rito non cognonit: mundus vero quẽ chiꝛ:· De
ſtus recouciliauit ſibi/non merito ſed gra “
tia cognouit.Quid eſt em eum cognoſce⸗ e
re:niſi vitam eternam: quã mundo dam⸗ t.
nato vtiq; non dedit:reconciliato dedit? (a
Pꝛopterea vtiq; mũdus te non cognouit tene
qui iuſtus es. Nec et meritis eius vt te nõ G
cognoſceret tribuiſti:et pꝛopterea mundo .
reconciliatus cognouit quia miſericoꝛs eſ —
et vt cognoſceret non eius merito ſed gra L 1*
tia ſubueniſti. Deniq; ſequitur. Ego gũt 7
tec San. Jor e fans gratie eſt deꝰ na
tura:homo aure de ſpirituſctõ ⁊ virgine i
effabili gratia. Deniq; ꝓpter ipſuʒ qꝛ gra
tia dei per ieſum chꝛiſtũ dominũ nioſttutuuz
et hi cognouerunt iquu quia tu me
miſiſti · Ipſc eſt mundus reconciliatꝰ Sʒ
quia tu me miſiſti.ideo cognouerunt.Er⸗ Aun
go gratia cognouerunt. Et notum feci dſinnd
eis inqui nomen tuum:et notu faci u
am Motũ feci per ſidem: notum faciã per „ND
ſpeciẽ. Notũ feci cũ fine pegrinãtibꝰ :no⸗
tũ faciã ſine fine regnãtibꝰ. 0ο e⸗
iqᷣt qua dilexiſti mei ipſis ſit:⁊ ego di
d
6

di⸗
niſto

din

me⸗
chꝛi
G⸗
e⸗
12

Joh. Tract. CxI LCa. xvII

in ip̃is. Mon eſt yſitata locutio: dilectio
zo i qua dilexiſti me ĩ ipſis ſit et ego ĩ ipᷣis:vſi⸗
ein bolii

tate q pe diceret᷑ dilectio q̃ dilexiſti me.

De greco quidem iſta tranſlata ſunt. Sʒ
ſluunt ſimiles et latine ſicut dicimus/fidelẽ

ſeruitutem ſeruiuit: ſtrẽnuã miliciam mili
tauit:cuʒ dici debuiſſe vidcatur: fideli ſer

uitute ſeruiuit: ſtrennua militia militauit.

Qualis autẽ iſta locutio eſt / dilectio qua

j.Thi.vj.dilexiſti me:tali et apoſtolꝰ vſus eſt. Bo

num certamẽ certaui.non ait/bono certa⸗

mine:quod vſitatus etiã rectiuſq; diceret

Quomõ autẽ dilectio qua dilexit pater fi

lum eſt et in nobis: niſi quia mẽbꝛa eiꝰ ſu

mus:⁊ in illo diligimur cum ipſe diligitur

totꝰ.id eſt. caput et coꝛpus? Ideo ſubiũ⸗

xit et ego in ipſis:tanqᷓ; diceret: quoniam
ego ſum in ipſis. Aliter enim eſt in nobis

tanquã in tẽplo ſuo:aliter aũt quia ⁊ nos
ipſe ſumus:cum ſecũdũ id quod vt caput

decimus. Incipit tractatus cente/

——

Caplʒ. xviij

dirxiſſet ieſus:egreſſus e

noſtrũ eſſet homo factus eſt: coꝛpus eius
ſumus. Finita ẽ ſaluatoꝛis oꝛatio: incipit
paſſio.Ergo et iſte ſermo finiat᷑:vt de paſ

ſione quod ipſe donauerit alijs ſermoni⸗

bus diſputetur.
Explicit tractatus centeſimuſun

ſimuſduodecimuſ.De eo quod di

cit. Hec cuz dixiſſet ieſt us: egreſſus

eſt cum diſcipulis ſuis traſ torren
tem cedron vbi erat hortus.

ad id.Et miniſtri iudeorũ cõprehẽ

—

derunt ieſum et ligauerunt en·

—

ghpFpulos habuit qui cũ il⸗
lo tunc erant: adiũcta oꝛatione quã dire⸗

xit ad patrẽ:deinceps eius paſſionẽ iohs

euangel:ſta ſic exoꝛſus eſt. ¶ Hec cum
pulis ſuis traſ torretẽ cedron:vbi
erat hortus: in quẽ itroiuit ipſe et
diſcipuli eius. Sciebat aute et in⸗
das qui tradebat eũ locum: qa fre

magno pꝛolixoq; fᷣmo⸗
ne quẽ poſt cenaʒ vñs
fundendo pꝛo nobis ꝓ
ximo ſanguĩe ad diſci⸗

quenter ieſus cõuenerat illuc cum
Au. cipulis ſuis. Hoc qò narrat igreſſũ
dominũ cuʒ diſcipulis ſuis in hoꝛtuʒ:non
continuo factũ eſt cũ eius illa finita eſſet
oꝛatio de cuius verbis ait:hec cũ dixiſſet
leſus. Sed alia quedã ſunt interpoſita: qᷓ

ab iſto pꝛetermiſſa/ apud alios euangeli⸗
ſtas leguntur:ſicut apud hunc inueniũtur

multa que illi ſimilter in ſua narratiõe ta⸗
cuerunt. Quomõ autẽ inter ſe omes cõue

niant: ne veritati que per aliuʒ pꝛomitur

ab alio repugnetur: quiſqs noſſe deſide⸗
rat:non in his ſermõibus ſed in alijs labo

rioſis litteriſ querat: nec ſtando et audien

do:ſed potius ſedendo et legendo:vel le⸗
genti aurem mentẽq; intentiſſimã pꝛcben

do illa condiſcat.Credat tamẽ anteq; ſci⸗

at:ſiue id etiã ſcire in hac vita poſſit: ſiue
per aliqua inpedimẽta nõ poſſit: nihil ab
aliquo euãgeliſta eſſe ſcriptuʒ: quãtũ ad
hos attinet quos in auctoꝛitatẽ cauonicã

recepit eccleſia:cuod vel ipſius vel alteri

us non minus veraci narratiõi poſſit eſſe
contrariũ. Nunc itaq; huius beati iohan⸗

nis narrationẽ quã ſuſcepimꝰ tractandã:

ſine alioꝝ compatione videamus:in eis qᷓ
maniteſta ſunt non imoꝛantes: vt hoc vbi

opus eſt cauſa poſcente faciamus. Non ꝗ

ſic accipiamus quod ait:hec cũ dixiſſet ie

ſus:egreſſus eſt cum diſcipulis ſuis trans

toꝛrenteʒ cedron:vbi erat oꝛtus:in quẽ in

troijt ipſe et diſcipuli eius:tanqᷓ; continuo

poſt illa verba in illũ hoꝛtũ fuerit ingreſ⸗
ſus:ſed ad hoc valeat quod dictũ eſt:hec
cuʒ dixiſſet ieſus:vt nõ eũ ante opinemur
ingreſſũ qua illa verba finiret. Saebat

*

gqutem inquit et iudas qui tradebat

eum locuʒz. Oꝛdo verboꝛũ eſt. Sciebat

locum qui tradebat eũ: quia frequent

inquit ieſus cõuenerat illuccum di⸗
ſcipulis ſuis. Ibi ergo lupuſ ouina pel
le contectus:⁊ inter oues alto patriſfami⸗
lias conſilio toleratus didicit:vbi ad tem

pus exiguũ diſ pergeret gregẽ: inſidijs ap
las ergo inquit

petendo paſtoꝛem. Jua
cum accepiſſet ohortez: et a princi
pibus et phariſeis miniſtros: ve/

—,.pvso/ꝰ—

nit illuc cum laternis et facibus et

armis. Cohoꝛs non indcorũ ſed milituʒ

fuit. A pꝛeſide itaq; itelligat᷑ accepta täz

ad tenendũ reum. Seruato oꝛdine legitie

Joh. Tract. CxII

poteſtatis.vt nullus tenẽtibuſ auderet ob
ſiſtere: quamq; et manus tanta fuerit cõ⸗
gregata:et ſic armata veniebat vt vel ter⸗
reret vel etiã repugnaret:ſi quiſq; chꝛiſtũ
defendere auderet. Ita quippe eius ab⸗
ſcondebatur poteſtas et obtundebat᷑ ĩſir⸗

mitas: vt hec inimicis neceſſaria videren

tur aduerſus eum in quẽ nihil valuiſſet ni
ſi quod ipſe voluiſſet: bene vtens bonus
malis et faciẽs bona de malis ad faciẽdoſ
bonos ex malis et diſc rnendo a malis
B Jeſus uaqʒ ſicut euãgeſiſta ſecutus ad
ſungit: ſciens oia que ventura erant

Al. Quem. ſuꝑ eũ: ꝓceſſit et dicit eis ·t Quid

al. tradebat

Al . Quem go eos interroga uit.·

queritis? Reſponderut ei.Jeſum

7 7 6 *„

naʒarenũ.Dicit eis ieſus Ego ſum

Stabat autem et iudas qui tradi
Ddit eum ch ipſis:

dit eum en i⸗ O Dixit eis
ego ſum:abierũt retrorſum et ceci⸗
derunt in terram. Abi nunc militũ co
hoꝛs et miniſtri pꝛincipũ et phariſeoꝛum?⸗
Vbi terroꝛ et munimen armatoꝛũ? Nepe
vna vox dicentis ego ſum: tantã turbam
odijs ferocẽ / armiſq; terribilẽ ſine telo vl
lo pꝑcuſſit:repulit:ſtrauit Deꝰem̃ latebat ĩ
carne et ſempiternus dies ita membꝛis oc
cultabatur humanis: vt laternis et facibꝰ
quereretur occidẽdus a tenebꝛis. Ego ſũ
dicit: et impios deiecit Quid iudicaturus
faciet:qui iudicandus hoc fecit? Quid re
gnaturus poterit: qui moꝛiturus hoc po⸗
tuit:Et nunc vbiq; per euangeliũ / ego ſũ
dicit chꝛiſtus: et a iudeis expectatur anti⸗
chꝛiſtus/ vt retꝛo redeant et in terram ca⸗
dant: quoniã deſerentes celeſtia/ terrena
deſiderant. Certe ad cõpꝛehẽdendũ ieſũ
perſecutoꝛes cũ traditoꝛe venerũt: quem
querebant inuenerunt. Audierũt ego ſũ
quare nõ conpꝛehenderũt ſed abierũt re
tro et ceciderunt: niſi quia hoc voluit qui
potuit quicqͥd voluit:? Verũ ſi nũq; ſe ab
eis permitteret appꝛehẽdi:non quidẽ illi
facerent pꝛopter quod venerãt:ſed nec ip
ſe faceret ꝓpter quod venerat: Euʒ qpe
illi occidendũ querębãt ſeuiẽdo:ſed que
rebat nos et ipſe moꝛiendo. Pꝛoĩde quia
tenere volẽtibus nec valentibus oſtendit
poteſtatẽ ſuam:iam teneãt eũ vt faciat de
neſcientibus voluntatẽ ſuam. Iteruũ er/

——

tis? Illi antẽ dixerunt.ieſum naʒa
renn. Reſpõdit ieſus.Dixi vobis:
uia ego ſum . Si ergo me queritiſ
inite hos abire: vt adimpleretur 5 2. cyi
ſermo quem dirxit. Quia quos de- .cvjj.
Diſti mihi:non perdidi ex eis quẽ⸗
uam.Si me inquit queritis: ſinite hos
abire. Inimicos videt.⁊ hoc faciũt quod
iubet. Sinunt hos abire:quos nõ vult pe
rire. Nunqͥd autẽ non erant poſtea moꝛi⸗
turi: Cur ergo ſi tunc morerẽtur perderet
eos:niſi quia nondũ ſic in eũ credebat:qͥ⸗
modo credunt quicũq; non pereũt? Si C
mon ergo petrus habens gladiu,ʒ
eduxit eum et percuſſit ſerun priñ ar. põtiſcis.

cipis:et abſcidit eius auricula der
tram. Erat autẽ nomen ſeruo mal⸗
chus · Solus hic euangeliſta etiam no ⸗
men huius ſerui expꝛeſſit:ſicut Lucas ſo⸗ Luce. xxij
lus quod eius auriculã dñs tetigerit et ſa
nauerit eam. Malchus interpᷣtatur regna
turus Quid ergo auris pꝛo dño amputa⸗
ta et a dño ſanata ſigniſicat: niſi auditum
amputata vetuſtate renouatuʒ: vt ſit ĩ no
uitate ſpiritus: et non in vetuſtate littere
Qu od cui pꝛeſtitũ fuerit a chꝛiſto:qᷣs du⸗
bitet regnaturũ eſſe cũ chꝛiſto? Quod au Rho. vij:
tem ſeruus dictus eſt: et hoc ad illam per
tinet vetuſtateʒ:q̃ in ſeruitutẽ generat qð
eſt agar.Sed cum acceſſit ſanitas:figura⸗ Gala.iiij.

ta eſt et libertas. Factũ tamen petri dñs

impꝛobauit. et vgredi vltra pꝛohibuit
dicens. Mitte gladiu tuum in vagi⸗ Textus ha⸗
nam. Caliceʒ quẽ dedit mihi pater bet dirit er⸗

non vis vt bibam illũ: In ſuo quip⸗ go ieſus pe
ldeent,

pe facto ille diſcipulis magiſtrũ defende⸗ tro.
re voluit: non quod faciendum eſt cogi-
tauit.Et ille igit᷑ ad pacientiam cõmonẽ⸗
dus fuit: et hoc ad intelligẽtiã ↄſcribẽdũ
Quod autẽ a patre ſibi dict datũ calicem
paſſionis: pꝛofecto illud eſt quod ait apo
ſtolus. Si deus pꝛo nobis:quis cõtra nos —.
Qui filio pꝛopꝛio non pepercit:ſed ꝓ no⸗ Rho. viij.
bis omnibus tradidit eũ? Verum auctoꝛ
calicis huius eſt etiã ipſe qui bibit: vnde
idem apoſtolusiterũ dicit:chꝛiſtus dilex. Epheſ.R:
it nos et tradidit ſemetipᷣm pꝛo nobis:ob⸗
lationem et hoſtis deo in odoꝛeʒ ſuauita

tis: Cohors autẽ et tribunus ⁊ mi⸗

La. xXVIII

Pennih, ud

9

esil

eſ
duz.
Pun
dennn
ligaue
bueru
i
dicn ſten
nea
voler
K
de
Ner⸗

nen
ſeap
oon
dinon
blee
Rc
Gc
ſo⸗

li
a

al⸗
eſt/

ſo
ite m
inn
ſis
tia
e
ſe

I
—
e
dis:

ieſum:et ompeche.
derunt ad quẽ non acceſſerunt: quoniã di
es ille / illi vero tenebꝛe permãſerunt: nec

iiudeorũ.comprebenderunt
auerunt eum Compꝛehẽ

de⸗ a Põ: xxxiij audierũt: accedite ad eũ ⁊ illũinamini Si

e
ehos
guod

ltpe
on⸗

ino
tere

u goyf Ephel. V.

7
. ala iii.
i
e Tametn

ker berdertn

ip⸗ go lele
de⸗ go⸗
⸗
ni⸗
li
n
No

N

ob⸗

ita
ni

runt eũ ad anna primu. I
rher o negauit eum petrus: et
ſtatim gallus con.

geliſta narrat 9

5.xj. g. vnũ homine mori
Aath. xxij. rito et mattheus cuͦ lc

batur aũt inquit

em̃ ſic accederẽt:non eũ manibus occiden
duz: ſed recipiendũ coꝛde cõpꝛehenderẽt
Nunc autẽ quãdo eũ illo modo cõpꝛehẽ⸗
derunt:tunc ab illo longius receſſerũt: et
ligauerunt eũ a quo ſolui potius velle de

buerunt.et erant foꝛtaſſis in eis qui tunci

poſuerunt xpᷣo vincula ſua:atq; ab eo po⸗

, ſtea liberati dixerunt. Dirupiſti vincula

mea hec hodie ſatis ſint: tractabũtur deo
volẽte ſermone alio que ſequunt᷑. Expli
cit tractat? centeſimuſduodecimꝰ.
Incipit tractatus centeſimuſtre⸗
cim. De eo q dicit: Et adduxe
Aſq; ad id

tauit.

—

—

compᷣhenſũ dñm ligaucrũt
qui dilexit nos ⁊ tradidit ſe
metipᷣm pꝛo nobis ⁊ cui pater nõ pepercit

ſed pꝛo nobis om̃ibus tradidit eũ:vt intel

ligatur iudas non laudabibł vtilitate tra⸗
ditiõis huius:ſed ſceleris volũtate dana⸗

dilis:qdduxerũt euʒ ſicut iohanes cuã

rimũ: nec ta⸗

geliſta d anna p
cet cauſam cur ita factũ ſit. Erat em inqt

ſocer cayphe: qui erat potifex anni
illiug. Erat qũt inquit Sepbas qni
al. dederat. conſilin dedit iudeis: dqa erbe it
ulo Me

ro Po

perſecutoꝛes tradente iuda

luiſſet: eũ ad cayphã ductũ fuiſſe vmemo
rat: auia et ad annã pꝛius ideo ductus eſt
quod ſocer eius fuerit. Vbi intelligendũ
eſt hoc eundẽ cayphã fieri voluiſſe Beqᷓ
ſimõ petrus

et alius diſcipulug. Quiſnã iſte ſit di⸗
ſcipulus nõ temere affirmandũ eſt qꝛ tace

xix.c. tur: Solet autẽ ſe idẽ ishãnes ſignificare
ita et addere:quẽ diligebat ieſus. Foꝛtaſ

ſis ergo et hic ipe eſt. quiſqᷣs tñ ſit:ſequen

— =–

ieſu in atrin pontificiſ. Detrus au

bꝛeuius narrare vo

erat notus pontifici:⁊ introiuit cũ

1 2a. XVIII

tem ſtabat ad hoſtiũ foris. Erxiit er

———.d2——

go alius diſcipulus qui erat notuſ

duxit petrum. Dicit ergo petro an/
anoſtiag. Tund der tu ex di⸗
ig es bominis iſtius? Dicit
ille. Iõ 13. Wece coluna firmiſſima ad

vnius aure ĩpulſum tota cõtremuit. Abi

eſt illa ꝓmittentis audacia:et de ſe pluri⸗

mum pꝛeſumẽtis. Vbi ſunt verba illa quẽs
do ait: quare nõ poſſum te ſeqͥ modo:ani
mam meã pꝛo te ponã? Hoeine eſt ſequi
magiſtrũ: ſe negare diſcipulũ: Siccine ꝓ
dño anima ponit᷑:vt hoc ne fiat vox ancil⸗

no ntifici:et dixit hoſtiarie:et intro

lule foꝛmidetur? Sed qͥd mirũ ſi deus ve⸗-

ra pꝛedixit:homo auteʒ falſa pꝛeſumpſit:
Sane ĩ iſta que iã cepta eſt negatiõe aplłi

petri: debemꝰ aduertere nõ ſolũ ab eo ne ri · a ·ii non

gari xpᷣm qui dicit eũ nõ eſſe xpᷣm: ſed ab
illo etiã qui cũ ſit negat ſe eẽ xpᷣianũ. Dho
minus eni non ait petro/ diſcipulũ meum
te negabis:ſ. ed me negabis. Negauit ergo
ipſum:cũ ſe negauit eius eſſe diſcipulum:
Quid autẽ aliud iſto modo quã ſe nega⸗

uit eſſe xpianũ: Quauis enĩ diſcipuli xpᷣ.
nondũ appellarent᷑ hoc noĩe:poſt aſcenſio

nez quiſpe eius in anthiochia pꝛimũ cepe
runt apellari diſipuli xpᷣiani: Jam tamen
erat res ipſa illo poſtea vocabulo nuncu⸗
panda. Jam erat diſcipuli qui poſtea ap
pellati ſunt xpᷣiani: et hoc cõmune nomen
ſicut cõmunẽ etiã fidem ad poſteros trãſ⸗
miſerunt. Qui ergo ſe xpᷣi negauit eſſe di
ſcipulũ: ipſam rem negauit: cuius nomẽ ẽ
vocari xpᷣianũ. Æρinulti poſtea non dico
ſenes et anus in quibus huius vite ſocie⸗

ſexus:de qua etate cõuenient videt᷑ exigi
foꝛtitudo: ſed etiã pueri puelleq; potuer̃t

et innumerabilis ſocietas ſanctoꝝ marty⸗

tas facilius potuit moꝛtẽ pꝛo xpᷣi cõfeſſio
ne cõtempnere:nec ſolũ iuuentus vtriuſq;

fum in regnũ celoꝝ foꝛtiter et violẽter in

trare: quod tunc iſte non potuit qui cla'⸗

ues regni eius accepit.Ecce vnde dictum

eſt /ſinite hos ab ire:quãdo ſe pꝛo nobᷣ tra
didit qui ſuo ſangui nos redemit:vt im⸗
pleretur ſermo quẽ dixit. Quia quos de⸗
diſti mihi:nõ perdidi ex eis quẽqᷓ;: Vtiq;

enim petrus ſi negato chꝛiſto hinc iret:qͥd

aliud quã periret. Stabant autẽ ſer⸗
ui et miniſtri ad prunas quia frigꝰ

eratꝛet calefacie

—

3. trac. cxij.

ant ſe. Hon hyems
eLE

faciens ſe. Dontifer ergo interro⸗
gauit ieſũ de diſcipul eiuſ: ⁊ de do
ctria eius. Rñdit ei ieſus. Ego pa⸗

lam locutus ſum mũdo: ego ſemꝑ

docuiiſ ynagogis: et in tẽplo quo

ounes iudei conueniũt: et in ocel⸗

to locutus ſu nihil. Quid me inter

rogas? Interroga eos qui audie/

— —

runt quid locutus ſun ipis:ecce hi

——

ſciunt que dixerim ego. MHon pꝛeter-
ſaun Talimn ho quos dixerit dñs ie
ſus/ego palã locutus ſum mũdo:et maxĩe
illud quod ait: in occulto locutus ſum ni⸗
hHhil. Moõne in hoc ipſo recentioꝛe ſermone

quẽ poſt cenã diſcipuł eſt locutꝰ ait illis:
hec in pꝛoũbijs locutus ſũ vobᷣ:venit ho⸗
ra cũ iam non in ꝓuerbijſ loquar vob:ſed

palã de patre meo annũciabo vobis? Si

ergo ipſis cõiunctioꝛibꝰ diſcipuł ſuis non
loquebatur palã: ſed hoꝛã ꝓmittebat qñ
palã ſuerat locuturus: quomò palã locu⸗
tus eſt mundo? Heiñ illiſipſis ſicut alioꝝ

gquoq; euangeliſtarũ teſtat᷑ auctoꝛitas:in

coꝛũ comparatiõe qui diſcipuli eius non
erant: multo vtiq; manifeſtius loq̃bat᷑: qñ

cum ſolis erat remotus a turbis. Tüc ſen⸗
ſum eis et parabolas aperiebat: quas clau

ſas ꝓferebat ad alios. Quid eſt ꝙ in ocul⸗

to locutus ſuʒ nihil.Sed intelligendũ eſt
ita eũ dixiſſe palã locutus 1 um mundo:ac
ſi dixiſſet: multi me audierũt. Ipm aũt pa

lam mõ qdã erat pald: mõ auẽ quodã nõ

erat palam. Calã qe crat: qa multi au⸗

diebaãt: et rurſũ nõ erat pala: cja nõ intelli⸗
gebant. Et qð ſeoꝛſum diſcipuł loq̃batur:

non in occulto vtiq; loq bat᷑. Quis nãq; in
occulto loqtur qui coꝛam tot hoĩnibus lo

Deut.xvij. quit᷑: cũ ſcriptũ ſit In oꝛe duoꝝ vlł triũ te

ſtium ſtabit omne verbũ:pꝛeſertĩ ſi ̊ loqͥ⸗
tur paucis: qð per eos vult inoteſcè et mł
tis: ſicut ipᷣe dñs ait illis quos adhuc pan
cos habebat. Qõð dico vobis ĩ tenebꝛis di⸗
cite in lumine:et qð in aure auditis:pᷣdica
te ſuꝑ tecta.Ergo et h̊ ipʒʒ qð ab eo diei vi

debakt occulte:qͥdamõ nõ dicebat᷑ ĩ occul⸗

to:qꝛ ñ ita dicebat᷑ vt ab eiſ qͥbꝰ dictũ fue

rat taceret᷑: ſʒ ita potiꝰ vt vſqueqq; pdica

7⅞¼

unt:et non videãt.
ſi qͥa palã ñ in occulto? Et quomõ idẽiwi

b. Tract. CXIII Ca. xvVII

erat: et tamen frigus erat: quia ſolet etiaz
equinoctio verno aliqñ contingete. Erat
aute cu eis et petrus ſtans et cale/

retur. Sic ergo dici põt aliqͥd et palã ſimł
et non palã: vel in occulto ſimul et non in
occulto: quomõ dictũ eſt:vt vidẽtes vide
QAuomõ em̃ videãt:ni
rurſus nõ videant:niſi qa nõ palã ſed ĩ oc
culto? Ea tñ ipᷣa que audierãt et ñ intelle
xerant.talia erat vt nõ poſſ ent iuſte ac ve
raciter criminari. Et qͥtieſ. cũq; interrogã⸗
do temptarũt vt inuemirẽt vnde et accu⸗
ſarent eũ:ſic eis reſpõdit: vt om̃es eoxꝝ re
tunderent᷑ doli: et calũpine fruſtrarẽtur.

Igeo dicebat/ quid me interrogas:inter⸗

roga eoſ qui audierũt qͥd locutus ſim i biſ
ecce hi ſciũt qͥd dixeri ego. ¶ Hec aũt
cuz dixiſſe et vynus afſilies mniſke⸗
ruin: dedit alapa ieſu dice ic
ſeipondes Ponnifii undit er ie⸗
ſus. Si male locutꝰ ſum teſtimoni
um phibe de malo: ſi aut bene:qͥd

ſu dicens. S

—

me cedis: Quid iſta rñſione verius: ina

ſuetius: iuſtiꝰ: Eius eſt em de quo ꝓphe⸗
lNca vox pꝛeceſſerat: Intẽde ꝓſpere pꝛo⸗ Põ. xliiij.

cede et regna: ꝓpter veritatẽ et mãſuetu⸗
dinẽ et iuſticiãꝗ. Si cogitemus qͥs acceꝑit

alapꝗ: nõne vllemus eũ qᷣ percuſſit aut ce

leſti igne conſũmi:aut terra dehiſcẽte ſoꝛ⸗
beri:aut coꝛreptũ demonio volutari. aut
aliqᷓ huiuſmodi qᷓlibet pena: vel etiã gra⸗
uioꝛe puniri: Quid em̃ hoꝛũ per potẽtiaʒ

iubere nõ potuiſſet per quẽ factuſ eſt mun

dus: niſi pacientiã nos docere maluiſſet

vincit᷑ mũdus: Foꝛte hic diẽ aliqs. Cur ñ

fecit qͥd ipe pᷣcepit? Percucienti em̃ nõ ſi c
rũdere:ſed maxillã debuit alterã pꝛebere:
Quid qð ⁊ veracit᷑ manſuete iuſteq; rñdit
et nõ ſolũ alterã maxillã iterũ ꝑcum̃ uro: ſʒ
totũ coꝛpus ſigendũ pᷣparauit in ligno Et
hinc pocius demõſtrauit: qð demõſtrãdũ
fuit:ſua ſcʒ magna illa pᷣcepta paciẽtie: ñ̃
oſtentatiõe coꝛꝑis ſed coꝛdis pᷣparatione
faciẽda. Fieri em̃ põt vt alterà maxillã vi
ſibiliter pᷣbeat hõ: et iratus.Quãto g meli
us et rũdet vera placarus:ct ad pferenda
grauioꝛa/tranqᷣllo anĩo ſit paratus? Bea
tus ẽ em̃ ꝗͥ in om̃ibꝰ ꝗ iiuſta ꝓ iuſticia pa
titur:põt veracit dicè:paratũ coꝛ meũ de

.

.

.

us paratũ coꝛ meũ. Hinc fit quipe qð ſe⸗ Põ. lvj.

quitur:cantabo et pſal ũ dicam domio.
Quod paulus ⁊ barnabas:etiã in vinculiſ
duriſſimis facere potuerunt. Sed ad nor⸗
rationis euangelice ſequentia redeamus.

—
.

— —z — —

—

he
“M
Vlleie gee
lp⸗
eſt
in
lüfſ
ðð
i.5:3 Du
ye
ſoc
lat
eo⸗
ſa⸗
el
6
yb
der
ge⸗
ſun
ſ
laſun

„un

Ide. D AEt miſit eum annas ligatum: ad
ſi caypham pontificem. Ad ullũ eĩ ſicut
lei· Aat. xxvj . mattheus dicit ab initio ducebat᷑: quoniã
li ipſe erat illius anni pꝛinceps ſacerdotum.
ſelle Alternos quippe intelligẽdi ſunt agè ſole
ee re annos ambo pontiſices.id eſt.pꝛincipeſ
i⸗:; ſacerdotũ qui erant illo temꝑe annas et
A⸗ cayphas.Quos ⁊ lucas euãgeliſta cõme⸗
dire moꝛat:narrãs quo temꝑe ceperit dñs a pᷣ⸗
ur. „curſoꝛe iohanne pᷣdicare regnũ celoꝝ ⁊ cõ
er⸗ Luce.iij· gregare diſcipulos.Sic enĩ dicit. Sub łᷣn⸗
ir cipibus ſacerdotũ anna ⁊ caypha: factuʒ
Ut eſt verbũ dñi ſuꝑ iohannẽ ʒacharie filium
10 in deſerto/⁊ cetera. Pꝛoĩde iſti ambo põ⸗
Bc tiſices viciſſim ſuos annoſ agebãt:Et erat
tüc annocayphe qñ paſſus eſt chꝛiſtuſ. Jõ
INLat. vbi õ. ſ̃m mattheũ cum comphenſus eſſet/ad eũ
ybi. S. a ductus eſt: ſed pꝛius ad annã ſᷣm iohannẽ
venerũt cum illo:non qꝛ collega ſed quia
AXA4 ſocer eius erat.Et credendũ eſt ſᷣm volun
=«S” tatem cayphe id eſſe factũ:vł etiam domꝰ
de Po tüi⸗ eoꝛum ita fuiſſe poſitas vt nõ deberet an⸗
S”Ml nas a tranſeũtibꝰ pᷣteriri. Sed cũ dixiſſet
hD euãgeliſta qð eum ligatũ miſerit ãnas ad
te caypham.reuerſus eſt ad locuʒ narratiõiſ
dxS vbi reliquerat petꝝ:vt explicaret quod ĩ
=SS domo anne de trina eius negatiõe conti⸗
2 gerat. Erat autem inqt ſimon petruſ
WUð ſtans ⁊ calefaciens ſe.hHoc recapitu⸗
lat qð ante iam dixerat.Deinde que ſecu
ta ſunt iungit.Dixerũt ergo ei. 8
i9 quiq 2 in er diſcipulis eiuſ ege lle
Ihͤ anit ille 7 dirit. Non ſum. Jam ſe⸗
ſſel negauerat ad ancille vocẽ: ecce ite⸗
S rum eodem timoꝛe ꝑterritꝰ negauit. Dein
6“ de vt tertia negatio pſiceret᷑⁊ verbũ dñi pᷣ
SS dic entis impleret᷑. Dicit ei vndex ſer⸗
. nis vontificis vognat iianiue
, abſcidit petrus auriculam. Nõne
ego te vidi in horto cũ illo?: Iterũ
ergo negauit petrus:⁊ ſtatim gal/
lus cantauit . Ecce medici completa ẽ
2 vs p̈dictio: egroti ↄuicta pᷣſumptio. Mon enĩ
s. iy⸗ factum eſt qꝗð iſte dixerat:aĩam meam pꝛo
te p onam.ſed factum ẽ qᷣð ille pꝛedixerat
baln⸗ ter me negabis. Sed trina petri negatiõe
completa.iam ⁊ iſte ſermo complcatur:vt
. deinceps que de dño apud pontiũ pilatũ

»

“ä
ecimmnsgs.

pᷣſidẽ geſta ſunt/ab alio ↄſidẽémꝰ?exoꝛdio.

xplicit tractatus centeſimꝰ tre⸗

Tract. CXIII La. XVIII

ncipit tractatus centeſimꝰdeci

muſquartus Ab eo qð dicit. Ad

Ducunt ergo ieſum a caypha in p/
torium.Erat autem mane: vſq; ad
id q a t. Ut ſermo ieſu impleret
gquem dixit:ſignificans qua morte
eſſet moriturus.

Be cum do/ 2
mino vel de dño noſtro ieſu
— chꝛiſto apud pontiũ pilatum
Pſidem geſta ſunt. qᷓ;ẽtum io⸗

hannes euãgeliſta indicat/ deinde videa⸗
mus: Redit enĩ ad locũ narratiõis ſuevbi
eam reliqu erat vt explicaret petri nega⸗
tionẽ. Jam quippe dixerat/a miſit euʒ an-
nas ligatum ad caypham pontificem/atq;

inde regreſſus euãgeliſtavbi dimiſerat pe

trum calefacientẽ ſe ad ignẽ in atrio: poqᷓ
totam cius negationẽ que ter facta eſt ter
minauit:iterũ ꝑcurrit ad oꝛdinẽ hyſtoꝛie.

Adducüt ergo ieſum inqt a caypha
in pretoriu. Ad cayphã quippe ab anna
collega ⁊ ſocero eius dixerat miſſum. Sʒ

ſi ad caypham.cur in pꝛetoꝛium? Qð nihil

aliud vult intelligi: qᷓ; vbi pᷣſes pilatꝰ ha⸗
bitabat. Aut igit᷑ aliq vꝛgẽte cauſa de do
mo anne qͥ ad audiẽdũ ihm amlo ↄuene⸗

rant: cayphas pꝑꝛexerat ad pᷣtoꝛium pꝛeſi⸗

dis ⁊ ſocero ſuo ieſuʒ reliqrat audiẽdum:
aut ĩ domo cayphe pᷣtoꝛiũ pilatꝰ acceꝑat:
⁊ tanta domꝰerat:vt ſeoꝛſuʒ habitãtẽ dñʒ

ſuũ: ſeoꝛſuʒ iudicẽ ferret. Erat aut ma⸗
ne. ⁊ ipſi.id eſt.qᷓ ducebãt ieſum/nõ in

troierut in ptoriu: hoc eſt in eaʒ pꝑtem
domꝰ quã puatꝰ tenebat.ſi ipſa erat do⸗

mus cayphe.Cur aũt nõ introierũt in pꝛe

toꝛiũ/ exponẽſ cauſaʒ:vt nõ cõtamiarẽ

tur inqt ſed vt mãducaret paſca.Di⸗

es agi ceperant aʒymoꝝ:qbus diebꝰ con⸗
taminatio illis erat in alienigene habita⸗
culũ introire.QO impia⁊ ſtulta cecitaſ.pa
bitaculo videlicet ↄxamĩarent᷑ alieno: ⁊ ſ

ↄtamiarent᷑ ſcelere ꝓpꝛio⸗ Alienigene iu
dicis pᷣtoꝛio ↄtamĩari timebãt.⁊ fris inno
centis ſanguinẽ funde nõ timebãt: vt hoc

ſolũ interim dicã vbi ſeua maloꝝ ↄſcia te
nebant᷑. Nam q etiã dñſ erat qͥ eoꝝ impie
tate ducebat᷑ ad moꝛtẽ/⁊ vite datoꝛ occi⸗
debat᷑.nõ eoꝝ ↄſcie ſed ignoꝛãtie depute⸗
tur. Exiuit ergo pilat?ad eos forgs
—— ce i

De —
2
.—„

de penitẽ.
diſ. j. pickoſe

et dirit. Quã accuſationem affert

adueꝛſus hominem hunc: Reſpo-

— —

derunt ⁊ dixerunt ei. Si non eſſet

bic malefactoꝛ:non tibi tradidiſſe⸗

—
— —ꝑ

mus eum. Interrogentur atq; reſpon⸗
uns eumn Je ſpiritibus liberati/ſana
ti languidi/lepꝛoſi mũdati/ ſurdi audien⸗
tes/muti loquentes/ceci videnteſ/moꝛtui
reſurgentes.⁊ qð omnia ſuperat /ſtulti ſa⸗
pientes:vtrum ſit malefactoꝛ ieſus. Sed
iſta dicebant de quibus per ꝓphetam iaʒ
ipſe pꝛedixerat: Retribuebant mihi mala
pꝛo bonis. Dixit ergo eis pilatus. Ac

cipite eum vos:⁊ ſm legem peſtra
iudicate eũ.Hixerunt ergo ei indei
obis non licet interficere quẽqᷓ;·
Auid eſt quod loquitur inſana credu⸗
litas.An ñ interficiebãt quẽ interſiciẽduʒ
offerebãt. An foꝛte crux ñ intſicit? Sic de
ſipiunt qui non ſectantur.ſed inſectantur
ſapientiã? Quid eſt autem. Mobis non li
cet interficere quemqz? Si malefactoꝛ eſt:

cur non licet? Honne lex eis pᷣcepit.ne ma

lefactoꝛibꝰ pꝛeſertim qualem iſtum puta⸗
bant a ſuo deo ſeductoꝛibꝰ parcant? Sed
intelligendũ eſt eos dixiſſe non ſibi licere
interficere quemq;. ꝓpter feſti diei ſancti⸗

tatem quem celebꝛare iam ceperant: ppt

quem de ingreſſu pꝛetoꝛij etiam ↄtamina

ri metuebãt. Ita ne obduruiſtis falſi iſrae

lite? Ita ne omnẽ ſenſum nimia malicia ꝑ
didiſtis:vt ideo vos a ſanguine innocen⸗
tis impollutos eſſe credatis.quia euʒ fun
dendum alteri tradidiſtis: Nunqͥd ⁊ pila
tus illum qui poteſtati eius a vobis inge⸗
ritur occidendus: ſuis eſt manibus occi⸗
ſurus? Si non eum voluiſtis occidi.ſi non
inſidiati eſtis.ſi nõ vobis tradendũ pecu⸗
nia comꝑaſtis.ſi non compᷣhẽdiſtis:vinxi
ſtis.adduxiſtis.odiſtis.ſi non occidenduʒ
manibus obtuliſtis.vocibus popoſciſtis:

nnon eum a vobis interfectum eſſe iactate.
Infra.xix.b Si autem illis omnibꝰ veſtris pᷣcedentibꝰ

factis etiam crucinge cruciſige clamaſtis:
audite quid contra vos ꝓpheta clamat.

ps.lvj. Filij hominũ dentes eoꝛum arma ⁊ ſagit⸗

te:⁊ lingua eoꝛum machera acuta.Ecce qͥ
bus armis.quibus ſagittis.qua machera
iuſtum interfeciſtis:quando vobis interſi
cere quemq; non licere dixiſtis. Hinc eſt
quod ad comphendendũ ieſum cuʒ ſacer

oh. Tract. CxIII TLa. xXVIII

dotum non veniſſent pꝛineipes ſed mi⸗

ſiſſent:lucas tamen cuangeliſta in eodem

narratiõnis ſue loco ait. Dixit autem ad
cos qui venerant ad ſe pꝛincipes ſacerdo
tum ⁊ magiſtratꝰ templi ⁊ ſenioꝛes.Qua⸗
ſi ad latronem exiſtis:⁊ cetera.Sicut ergo
pꝛincipes ſacerdotũ non per ſeipſos ſed ꝑ

eos quos miſerant ad compᷣhendendũ ie⸗

ſum.quid aliud q; ipſi in ſue iuſſionis po⸗

teſtate venerunt:ſic omnes qui cruciſigen

dum ieſum impijs vocibus clamauerunt.

non quidem per ſeipſos eum.ſed tamẽ ip

ſi per illum qui eoꝛum clamoꝛe ad hoc ne⸗
phas impulſus eſt occciderunt. Quod vᷣo E

iohannes euangeliſta ſubiungit vt ſer⸗

mo ieſu impleretur quem dirit . ſi⸗
gnificans qua morte eſſet moritu
rus:ſi moꝛtem crucis hic veclimus accipe

re:tanq; ideo dixcrint iudei.nobis non li⸗
cet interſicere quemqᷓ;:quia interſici ali⸗
ud eſt.aliud cruciſigi.non video quomo⸗
do id poſſit conſequenter intelligi:cum
ad pilati verba reſponderit quibꝰ eis di⸗
xerat.accipite eum vos.⁊ ſᷣm legem vr̃am

iudicate eum. Nunquid ergo eum nen ꝑo

terant acciꝑe.⁊ ipſi eum crucifigere: Si ꝑ

tale genus ſupplicij interfectionẽ cuiuſq;

vitare cupiebant? Quis autem non vide⸗
at q; ſit abſurdum eis licere quemq; cruci
figere:quibus non licet quemq; interſice⸗
rc? Quid qð ipſe dñs eandẽ moꝛtem ſuaʒ
id eſt.moꝛtem crucis. etiam interfectionẽ
vocat:?ſicut legimuſ apud marcum vbi ait
Ecce aſcendimus hieroſolymã: ⁊ filiꝰ ho⸗
minis tradetur pꝛincipibꝰ ſacerdotũ ⁊ ſcri
bis⁊ dãnabunt ceum moꝛte:⁊ tradent eum
gentibus ⁊ illudent ei.⁊ conſpuent eum.⁊

flagellabũt eũ ⁊ interficiẽt eũ:⁊ tertia die

reſurget. Nimirum ergo iſta dicẽdo figni⸗

ficauit dñs qua eſſet moꝛte moꝛiturus:nõ

gqð hic moꝛtem crucis vellet intelligi.ſed
quod eum iudei fuiſſent gentibus traditu
ri.hoc eſt rhomanis. Nam pilatus rhoma

nus erat:eumq; in iudeam rhomani pꝛeſi-

dem miſerant. Vt ergo iſte ſermo ieſu im
pleretur.id eſt.vt eum ſibi traditum gen⸗

tes interficerẽt.quod ieſus futurum eſſe pᷣ

dixerat:ideo pilatus qui iudex rhomanuſ
erat.cum vellet eũ reddẽ iudeis vt ſᷣ̃m le⸗
gem ſuam iudicarent eum. noluerunt eum
accipere dicentes:nobis non licet interfi⸗

cere quemq· Ac ſic impletus eſt ſermo ie⸗

Luce xxij .

. W

Zob. Tract. La.

—.———
—

l⸗

ſu quem de ſua moꝛte pꝛedixit vt eũ a iu⸗

CxXvV

eſſet aduerſum. MPoterat autem dñſ qð ait.

en deis traditum interſicerent gentes:mino⸗-⸗ regnum meum non eſt de mũdo hoc ⁊ ce⸗
d lem re ſcelere q; iudei qui ſe iſto modo ab eiꝰ tera.ad pꝛimã interrogationẽ pᷣſidis rñdè.
do interfectione velut alienos ſacere volue⸗ vbi ei dixit. tu es rex iudeoꝝ: ſed eum vi⸗
⸗ runt:non vt eoꝛum innocentia ſed vt de⸗ ciſſim interrogans vtrum hoc a ſemetipſo
o) mentia monſtraretur. diceret an audiſſet ab alijsillo reſpondẽ⸗
SS (Ex blicit tractatus centeſimuſde te oſtendere voluit hoc ſibi apud illũ ſu⸗
e⸗ cinuſquartus. ee indels velur crunen eeen Vore⸗
⸗ it ractatiæ centefimnſde⸗ aciens nobis cogitationes hominũ quas
1 nap it tractatus centeſimuſ. ipſe nouerat quia vane ſunt: eiſq; poſt re
cumnuſqntus. Ab eo quod dicit. In fſponſionem pilati/ etiam iudeis ⁊ gentib⸗
. roiuit ergo iterum in pretorin pi⸗ q ius aptiuſaq Kochech
troiuit ergo terum m PAetorl 4 opoꝛtunius aptiuſq; reſpondens. Regnũ
latus / vocauit ieſum: v q; ad id meum non eſt de hoc mundo. Quod ſi in⸗
1 quods git· Erat aut harrabas latro terroganti pilato continuo reſpondiſſt et. ſnſ
Z — W id latus etiam iudeis ſed ſolis gentibus hoc de ſe
W P opinantibus reſpondiſſe videretur. Nũc
. vixerit chꝛiſto. quidve pila⸗ ergo qm̃ rñũdit pilatus. Munquid ego iu⸗
. Nto ule reſpõderit:iſto ſermo⸗ deus ſum? Gens tua ⁊ pontiſices tradide⸗
— Nne conſiderandũ atq; tracta⸗ runt te mihi, abſtulit a ſe ſuſpitioneʒ qua
dum eſt. Cum enim dictum eſſet iudeis.ac poſſit putari a ſemetipſo dixiſſe. qð ieſuʒ
cipite eum vos ⁊ 'm legem veſtram iudi⸗ regem dixerat eſſe iudeoꝛũ:id ſe a iudeis
cate eum. atq; cum ulli reſpondiſſent. no⸗ audiſſe demonſtrans. Deinde dicẽdo/qᷣd
bis non licet occidere quemq;: Introi⸗ feciſti: ſatis oſtendit illud ei pꝛo crimie ob
“ unit ergo iterum in pretorium pila/ iectum. Tanq; diceret. Si regem te negas
. t ieſum: 7 dixit ei.Zu quid feciſti vt tradereris mihi: Quaſi mi⸗
tus ·⁊ vocauit ieſum:⁊ dixit ei 2 ſ end 4 4
es rex iundeorum? Et reſponditie- rum non eſſet ſi puniendus iudici tradere
ſus. Atemetipſo boc Sieig: an ali tur:qui ſe diceret regem. Si autem h̊ non
us⸗Atemetb0 14 glu diccret. querendũ ab illo eſſet: quid aliud
tibi dixerunt ð8 me? Scic bat vtiq; do foꝛte feciſſet vnde traduiudici dignꝰeſſet.
minus.⁊ quod ipſe interrogauit: æ qd illi Audite engo iudei ⁊ gentes. Audi cir⸗ B
tenonlier ſe⸗ Sed vrſe dici voluit.· cumciſio: audi pꝛeputiũ: audite omnia re⸗ Matthei. ij.
non vt ipſe neſciret. ſed vr ſcriberetur ad gna terrena. NHon impedio dñationẽ ve⸗
nos voluit vt ſciremus. Reſpondit ei ſtram in hoc mundo:regnũ meum non eſt
2 pilatus. Nunquid ego iudeus ſu, de hoc mũdo.MNolite metuere metuvanii
at⸗ ens tug ⁊ pontiſices tradiderüt ſimo quo herodes ille maioꝛ cum chꝛiſtus
gl. Regnũ meum non eſt de hoc vt ad eum moꝛap occidlt: timen.
asa ĩex hoc mundo eſſetre⸗/ do mage n Eüaſcendo kend Kegni;
„ „ YZi miniſtri mei t Decer- inquit meunm e hoc mũdo. Qui
r Al. vtich gnum mei — eig. ije vultis ampliuſ? Venite ad regnum quod
tarent vtnota udeg Hince nonẽ de ;̊ mũdo: vẽnite credendo: ⁊ noli
SS autem regnum meum non eſt hinc te ſeuire metuẽdo. Dicit quidem in pꝛo⸗
Hoc eſt quod bonꝰmagiſter ſcire nos vo⸗ teſenlc eled: 3 a
29 lunit: Sed pꝛius nobis demonſtranda fue⸗ phetia ð deo patre. Ego autem conſtituꝰ
rat vana bominũ de regno eius opinio ſi⸗ us um rekee nonmontem ⸗ ps. .
3⸗ ue gentium ſiue iudeoꝝ. a quibus id pla⸗ pe hoc mundo. Quod eſt eniʒ eiuſ regnũ
nn tus audierat: quaſi ꝓpterea moꝛte fuiſſet . Men e
u⸗ g ur niſi credentes in eum:quibus dicit.de mũ Sg. vjiij.c
. plectendus qꝗð illicitum affectauerit reg- do non eſtis. ſicut ⁊ ego non ſum de mun⸗ ij · c.
. mnum. vel quoniam ſolent regnaturis inui⸗ poz&quis eos eſſe velit in mundo: ꝓpter
dere regnantes: æ videlicet cauendũ erat. quod de illis dixit ad patrem. NHon rogo
vt tollas eos de mundo:ſed vt ſerues eosꝰ xvij· d

ne eius regnum ſiue rhomanis ſiue iudeis

ee ij

JZoh. Tract. Cxv

Ca. XVII

a malo. Vnde ⁊ hic non ait.regnuʒ meum dum. vtiq; naſcẽdo de virgine:vt teſtimo n
non eſt in hoc mundo:ſed non eſt de h̊ m̃ muü phibeat veritati.Seꝗ qꝛ non oĩum eſt 9
do. Et cũ h̊ ꝓbaret dicens. Si ex hoc mũ fſides: adiunxit atq; ait. O imnis qui eſt 0
do eſſet regnum meum. miniſtri vtiq; mei ex veritate:audit vocem meam.Au 2
decertarent. vt non traderer iudeis. non dit vtiq; interioꝛibꝰ auribꝰ.id eſt.obaudit he
ait / nunc autem regnum meum non eſt hic mee voci:qðs tmdem valeret.ſi diceret/cre ce
ſed non eſt hinc. hic eſt enim regnum ei-⸗ dit mihi.Cũ itaq; chꝛiſtꝰ teſtimoniũ pꝑhi⸗ 1
us vſq; in finem ſeculi:habens inter ſe co⸗ beat veritati: ꝓfecto teſtimoniũ phibet ſi⸗ n
mixta ʒiʒania vſq; ad meſſem. aſſis eni, bi. Eius quippe vox eſt. Ego ſum veritas. S. x. ze
,finis eſt ſeculi.qñ meſſoꝛes venient.id eſt Et alio loco.Ego teſtimoniũ phibeo ð me S.viij.c. en⸗
Mattb. xiij. angeli ⁊ colligent de regno eius omina O vo ait. omis qui eſt ex veritate audit t
ſcandala:qð vtiq; non fieret ſi regnũ eius vocẽ meam:gram cõmẽdauit:q̃ fᷣm ꝓpo⸗ ri
non eſſet hic. Sed tamẽ non eſt hinc:qꝛ p ſſtum vocat.De quo ꝓpoſito dicit apo⸗ Rhoma. vi, un
egriatur in mũdo. Regno ſuo quippe dicit ſtolus. Scimus qm diligentibꝰ deũ oĩia o ho
3. xv. c. De mũdo ñ eſtis:ſʒ ego vos elegi ð mũdo operanft᷑ in bonũ his qui ᷣm ꝓpoſituʒ dei an
XVe Crant ergo de mũdo.qñ regnũ eius non vocati ſunt: ꝓpoſitũ.ſ.vocantis nõ voca⸗
erãt:ſed ad mũdi pꝛincipem ꝑtinebãt.He toꝝ. Qð alibi apertius ita poſitũ eſt. Con .
mũdo ẽ ergo quicqͥd hominũ a vero q de laboꝛo euangelio ſᷣm virtutem dei ſaluos
deo creatũ:ſed ex adam viciata atq; dom nos facientis ⁊ vocantis vocatiõe ſua ſan
nata ſtirpe generatũ eſt. Factũ eſt aũt re⸗ cta/non ſ̃m oꝑa nr̃a ſed ſᷣm ſuũ ꝓpoſitum I
gnũ.non iam ð mũdo/quicqd inde ĩ chꝛi-⸗ et gram. Mã ſi naturã cogitemꝰ in q creati
oloſſen. . poteſtate tenebꝛarũ: ⁊ tranſtulit in regnũ eſt ex veritate:Sed nõ oẽs ſunt quibꝰ vt e
filij claritatis ſue.De quo regno dicit.re⸗ audiant veritatẽ.hoc eſt.vt obediãt veri⸗ 3
gnũ meũ non eſt de hoc mũdo:vel regnũ tati ⁊ credãt in veritatẽ/ex ipſa veritate b
meũ non eſt hine. Hirit tacz ei pilat⸗ ſtatur nullis ꝓculdubio pᷣcedentibꝰ meri
Ergo rex es tu: Reſpondit ieſus tis:ne gra nõ ſit gra. Si enĩ dixiſſet.oĩs q
Zu dicis:quia rexſum ego .tHon q audit meã voluntatẽ ex veritate eſt: iſeo
ſegem ſe tnimuit confiteri: ſed tu diciſ. ita li dictus ex veritate putaret᷑ quia obtempe yſltſt e
bbꝛatum eſt vt neq; ſe regem neget. Rex ẽ? rat veritati. Mõ ãt h ait ſʒ ait: oĩs qᷣ eſt ex ii
enĩ cuius regnũ non eſt ð hoc mũdo: ne xveritate/audit mea vocẽ · Ac p hoc nõ iöõ 4
regemtalem ſe eſſe fatetur. cuius reglum S ex vᷣitate qꝛ eiꝰauditvocẽ.ſʒ iõ audit. q ſ
putet᷑ eſſe de hoc mũdo.Talem quippe il⸗ ex veritate ẽ. id eſt.qꝛ hoc illi donũ exve B
le ſentiebat qui dixerat. Ergo rex es tu? ritate collatũ eſt. Qdð qͤd eſt aliud ꝙ do⸗
cui reſponſum eſt. tu dicis qꝛ rex ſum egs nante chꝛiſto credit in chꝛiſtum? Vixit ei ”
Dictũ eſt enĩ tu dicis:ac ſi dictũ eſſet. car⸗ pilatus.Quid ẽ veritas: Hec expe⸗ het
Chnalis carnalit dicis: ¶ Deind aitEgo in cctauit audire rnſum: ſed cu hoc dixiſſʒ
hoc natus ſum ⁊ ad hoc veniimũ iteruʒexiuit ad iudeos ⁊ dixit eis 6
dum :vt teſtimoniũ phibeam veri⸗ So nullã inuenio ĩ eo caʒ Eſt aut
tati. MNon eſt ꝓducẽda huius ꝓnoĩs ſyl⸗ cõſuetudo vobig: vt vnũ dimittaʒ
laba qð ait in hoc natus ſum: tanq; dixcerir vobis in paſca. Uultis ergo dimit che
in hac re natus ſum.ſed coꝛripienda tand ctam vobis rege iudeoꝝ: Ere do eumn fi
dixerit ad hanc rem natus ſum vel ad hoc dixiſſet pilatus quid eſt vefitas. in mentẽ u
natus ſum: ſicut ait aq hoc veni in müũduz iul veniſſe ↄtinuo ↄſuetudineʒ iudeoꝝ q̃ K
In greco nanq; euãgelio nihil eſt huiꝰ lo⸗ ſolebat eis dimitti vnꝰ in paſca: ⁊ ideo nõ de
cutionis ambiguũ.vnde manitfeſtũ eſt eai“ expectauit vt reſponderet ei ieſus qd eẽt 6
tꝑaleʒ natiuitatẽ ſuaʒ hic cõmemoꝛaſſe.ᷓ veritas.ne moꝛa ſieret cum recoluiſſet mo b⸗
incarnatus venit in mũdũ: non illam ſine rem quo poſſet eis ꝑ ka ca dimitti : qð euʒ re
initio qua deus erat.ꝑ quem pater ↄdidit valde voluiſſe manifeſtũ eſt. Ruelli tamẽ de
mũdũ.In hoc ergo ſe dixit natum.id eſt. ex eius coꝛde non potuit ieſum regẽ eẽ iu pe
ꝓpter hoc natũ/⁊ ad hoc veniſſe in mun-⸗ deoꝝ:tanqᷓ; hoc ibi ſicut in titulo ipſa ve⸗ er
di.

ſt
u
it
re
8
1.
5, piij⸗.

Bhona vii

.

— —.— — —

— *

* * * —

Whh— — O

72

Bm iugei cla

ergo apprehedit

ritas fixerit de qua qͥd eſſet interrogauit.
Sed hoc audito:clamauerũt rurſum

oẽs dicẽtes. Nõ hũc ſed barrabãa.

Erat ant barrabas lat o.· Mon repꝛe
hendimus o iudei qð p paſca liberatis no

centem:ſed qð occidiſtis innocentẽ. ö

tamen niſi fieret/veꝝ paſca nõ fieret:Sed
vmbꝛa veritatis a iudeis errantibꝰ tene⸗
batur: et mirabili diſpẽſatiõe diuine ſapi
entie ꝑ hoĩes fallaces eiuſdem vmbꝛeve⸗
ritas implebat᷑:quia vt verũ paſca fleret

chꝛiſtꝰ velut ouis imolabat᷑. Hinc ea ſe⸗

quunt᷑ que iniurioſa chꝛiſto pilatus ⁊ co⸗

hoꝛs eius ingeſſit:ſed alia diſputatiõe tra.

¶ Explicit tractatus centeſimuſde

cimuſ qumtus-

extus. De a Ddicit. Tunc
Pi

gellauit: vſq; ad id qð ait. Suſce/
perut aut ieſum ⁊ eduxerut eum

maſſent non ieſum ſibi a pila⸗
to dimitti velle ꝑ paſca.ſʒ bar

ſe cedẽ dus eſt:niſi vt eius iniurijs iudei
ſaciati ſufficere ſibi exiſtimarẽt: ⁊ vſq; ad
eius moꝛtẽ ſeuire deſiſterẽt. Ad hoc perti

net qð idem pᷣſes cohoꝛtẽ ſuam etiã ꝑmi⸗
ſit facere que ſequunt᷑.aut foꝛtaſſis ⁊ iuſ⸗
ſit:qᷓ;uis hoc euãgeliſta tacuerit.Hixit enĩ

q̃d deinde fecerint milites: pilatũ tamen
id iuſſiſſe nõ dixit. Et milites inqͥt ple

ctentes corona de ſpiniſ.impoſue

et dicebat · Aue rex iudeoꝝ.Et da/⸗
hant ei alapas.Sic implebant᷑ que de
ſe pᷣdixerat chꝛiſtꝰ. Sic martyres infoꝛma⸗
bant᷑ ad oĩa que ꝑſecutoꝛes libuiſſet face

rüt capiti veſtepur urea cir
cumdederut eũ:etveniebat ad enʒ

re ꝑferẽda.Sic pauliſper occultata tremẽ

da potentia: cõmẽdabat᷑ pꝛius imitanda
patientia.Sic regnũ qð de hoc mũdo nõ
erat:ſuꝑbũ mundũ non atrocitate pugnã

vi.ſed patiẽdi hũilitate vincebat.Sic illõ

S it tractatus centeſimuſde⸗
cimu

at? ieſum ⁊ fla

M rabam latronẽ. nõ ſaluatoꝛem
Capitu.xix. ſed interfectorẽ.nõ datoꝛẽ vite ſed adem⸗
ptoꝛẽ: Lũc appᷣhẽdit pilatꝰ ieſum ⁊
flagel auit. Hoc pilatꝰ nõ ob aliud feciſ
re

granũ multiplicandũ ſeminabat᷑ hoꝛribili

Ccotumelia: vt mirabili pullularet in gloꝛia
Exijit iterũ pilatꝰ foras: et dicit eis

Ecce adduco eũ foras: vt cogno⸗

ſcatis qa in co nulla cam inuenio.

Exiſt ergo ieſus portas ſpinea co/

rona et purpureũ veſtimentuʒ. Et
Dicit eis. Ecce hõ. Hic aparet nò igno

rante pilato hec a militibꝰ facta.ſiue iuſſe
rit ea ſiue ꝑmiſerit.illa ſcilicet cauſa quaʒ

ſupꝛa diximꝰ:vt hec eius ludibꝛia inimici
libentiſſime biberẽt ⁊ vlterius ſanguinem

nõ ſitirent.Egredit᷑ ad eos ieſus poꝛtans

ſpineam coꝛonã ⁊ purpureũ veſtimentuʒ.
non clarus imꝑio ſed plenꝰ opꝛobꝛio. Et

dicit᷑ eis. Ecce hõ.Si regi inuidetis:iã ꝑci

te qꝛ deiectũ videtis. Flagellatꝰeſt ſpinii/
coꝛonatꝰeſt:ludibꝛioſa veſte amictus eſt.

amaris ↄuicijs illuſus ẽ.alapis ceſus eſt:
feruet ignominia.frigeſcat inuidia.ſed nõ

frigeſcit:inardeſcit potius ⁊ increſcit.Cũ

ergo vidiſſet eũ põtifices 4 miſtri
clamabat dicentes. Crucifige cru⸗
cifige eũ · Dicit eis pilatꝰ. Accipite
eu vos:et cruciſigite · Ego eni non
inuenio i eo caʒ · Rnderũt ei iudei

Nos legem habemꝰ.et ſᷣm legẽ de

bet mori:qa filiũ dei ſe fecit Ecce al
tera maioꝛ inuidia. Parua quippe illa vi-

debatur velut affectate illicito auſu regie
poteſtatis:⁊ tamen neutrũ ſibi ieſus men⸗
daciter vſurpauit.ſed vtrũq; verũ eſt. Et
vnigenitꝰ dei filius ẽ.⁊ rex ab eo conſtitu⸗

tus ſuꝑ ſion montẽ ſanctũ eius:⁊ vtrunq; vs. .

nũc demõſtrarer.niſi q;ẽto erat potẽtioꝛ tã

to mallet eſſe patiẽtioꝛ Cũ ergo au/B

diſſet pilatꝰ hoc t verbũ magis ti/t Tex. habʒ

muit:et ingreſſus e pretoriu it
et dicit ad ieſum .· Uñ es tu⸗ Jeſus
aũt rñſum nõ dedit ei.hoc ſiſentium
dñi nr̃i ieſu chꝛiſti nõ ſemel factũ collatis
oĩum euãgeliſtaꝝ narratiõibꝰ reꝑit᷑:⁊ apð
pꝛincipes ſacerdotũ ⁊ apud herodeʒ.quo

eum ſicut lucas indicat miſerat pilatꝰ au⸗ Luce

diendũ.⁊ apud ipſuʒ pilatũ.vt nõ fruſtra

hüc fmonẽ..

xxiij.

de illo ꝓphetia pᷣceſſerit.ſicut agnꝰ coꝛaʒ Eſaie.liij.

tondẽte ſe ſine voce.ſic nõ aꝑuit os ſuum:
tũc vtiq; qñ interrogãtibꝰnõ rñdit. uiſ
enĩ qͥ buſdã interrogatiõibꝰ ſepe rñderit.

tñ ꝓpt illa in qbꝰ noluit rũde ad hoc da⸗

ee iiij

Zoh. Tract. CxvI

ta eſt de agno ſimilitudo: vt in ſuo ſtlen⸗
tio non reus ſed innocẽs haberet᷑. Cum er

go iudicaret᷑ vbicunq; non aꝑuit os ſuum
ſicut agnus non aperuit.id eſt.nõ ſicut ma

le ſibi conſcius qui ð peccatis cõuincebat᷑
ſuis:ſed ſicut mãſuetus qui pꝛo peccatis

imolabat᷑ alienis.Dicit ergo ei pilatuſ

Mihi nõ loqueris: Nleſcis qa pta
tem habeo cucifigere te:et ptatem
habeo dimittere te? Rñdit ieſus
Nõ haberes aduerſum me ptateʒ
vlla:niſi tibi datũ eſſʒ deſuꝑp. Dro
pterea q me tradidit tibimaiꝰpec/
catum babet.Ecce rũdit: ⁊ tñ vbicunq;

non rñdit.non ſicut reus ſiue doloſus:ſed

ſicut agnus:hoc ẽ ſicut ſimplex atq; inno⸗
cens non apuit os ſuũ. Pꝛoinde vbi nõ re
ſpondebat ſicut ouis ſilebat:vbi rñdebat
ſicut paſtoꝛ docebat. DPiſcamꝰ ergo qð di⸗

Rhom̃.xiij. xit qð ⁊ ꝑ aplm docuit.qꝛ nõ eſt ptãs niſi

a deo.Et qꝛ plus peccat qui ptãti innocẽ⸗
tem occidendũ liuoꝛe tradit.qᷓ; ptãs ipſa
ſi eum timoꝛe alterius maioꝛis ptãtis occi
dit. Lalem quippe pilato deuſ dederat po
teſtatẽ:vt etiã eſſʒ ſub ceſaris ptãte. Qua
ꝓpter non haberes inquit adũſuʒ me ptã
tem vllam.id eſt.qᷓ;tulamcũ q; habes: niſi
hoc ipſum quidem tibi eſſet datũ defuper
Sed qm̃ ſcio qᷓ;tum ſit.non eni tm̃ eſt vt ti
bi oĩmodo liberũ ſit: Pꝛopterea qͥ tradi⸗
dit me tibi:maius peccatũ habet. Ille qͥp
pe me tue poteſtati tradidit inuidẽdo:tu
vo eandem ptãtem ĩ me exerciturꝰ es me
tuendo. Nec timẽdo quidem pᷣſertim ino
centem homo hoĩiem debet occidere: ſed
tamen id ʒelãdo facere multomagis ma⸗
lum eſt q; timẽdo: Et ideo non ait verax
mgẽ /qui me tradidit tibi ipſe habet pecca

tum tanq; ille nõ haberet:ſed ait maiꝰ ha-

bet peccatũ vt etiam ſe habere intellige⸗
ret. Neq; eni ꝓpterea illud nullũ eſt:qꝛ B
maius l. Eringe uerebar ilats
Dimittere eu .Quid eſt hoc qðsð dictũ eſt
exind trereen anteanõ querebat? Lege
ſuꝑioꝛa:⁊ inuenies iam dudum eum que⸗
rere dimittere ieſum. Exinde itaq; intelli⸗
gendũ eſt ꝓpter hoc.id ẽ.ex hac cauſa ne
haberet peccatũ occidẽdo innocentẽ ſibi
traditũ.qᷓ;uis minus peccãs q; iudei qͥ euʒ
illi tradiderãt occidẽdũ: Exinde ergo.id
eſt.iõ ne h̊ͥ peccatũ faceret:nõ nũc pꝛimũ
ſed ab initio querebat euʒ dimittere. Ju⸗
C dei autẽ clamabãt dicẽtes . S

—NN——————
—

—

ihuc

dimittis: non es amicus ceſaris.
Omnis eni qui ſe regem faciticon

tradicit ceſari.Maιε timozé ſe inge⸗

rere putauerũt pilato terre ndo de ceſa⸗
re vt occideret chꝛiſtũ:quã ſupꝑius vbi di⸗
xerunt. MHos legem habemꝰ ⁊ ſᷣm legẽ de⸗
bet moꝛi:qꝛ filiũ dei ſe fecit. Eoꝝ legem
quippe ille ñ timuitvt occideret:ſed magii
filium dei timuit ne occideret. Nũc vo no
ſic potuit contẽnere ceſarẽ auctoꝛẽ ptãtis
ſue:quẽadmodũ legeʒ gentis aliene.Ad
huc tñ euãgeliſta ſequit᷑ ⁊ dicit. Dilatuſ

aunt cũ audiſſet hos ſermõeſ.addu

xit foras ieſum:⁊ ſedit ꝓ tribunali
in loco qͥ ðꝛ licoſtratoſ/hebraice at

hoꝛa qſi ſexta. Qua hoꝛa ſit dñs crueiſi

xus ꝓpter euãgeliſte alteriꝰ teſtiomoniũ

qui dixit.erat aũt hoꝛa tertia ⁊ crucifixe⸗ Marci.xv.

runt eum. qm̃ magna diſceptatio ſolet ob

oꝛiri:cum ad ipſum locũ vbi cruciſixꝰnar⸗ 5. tractatu C
ratur ventũ fuerit:vt potuerimꝰ ſi dñs vo xvij.a.

luerit diſſeremꝰ. Cum ergo ꝓ tribunaliſe
diſſet pilatꝰ:dicit iudeis.Ecce rex vꝛ

Illi aũt clamabat.Tolle tolle:cru⸗

cifige eun. Dirit eis pilatꝰ. Regẽ ve⸗
ſtrũ crucifiga? Adhuc terroꝛẽ què ð ce⸗

eoꝝ volens eos frangere dicẽdo.regẽ ve⸗
ſtrũ cruciſigã.q̊s de ignominia chꝛiſti miti
gare non potuit:ſed timoꝛe mox vincitur.
enerüt ponficen Hoh abemre
ce

gem :miſi ceſarẽ· Luc ergo tradidit

eis illu vt crucifigeret. Aptiſſime qp⸗
e contra ceſarem vẽnire videret᷑:ſi regeʒ
ſe non habere niſi ceſareʒ ꝓfitentibus/ali
um regem vellet intelligere dimittẽdũ im
punitum:quem ꝓpter hos auſus ei tradi⸗
derant occidendũ.Tradidit ergo eis illũ
vt cruciſigeret᷑. Sed nunquid aliud ⁊ an⸗
te cupiebat.quando dicebat.accipite euʒ
vos:⁊ crucifigite. Vel etiam ſuꝑius/acci⸗

te eũ? Cur autem illi tantopere noluerũt
dicentes. nobis non licet interficere quẽqᷓ;
et oĩ modo inſtantes vt non ab eis ſed a ꝑ
ſide occideret᷑.Et ideo eum occidendũ ac
cipere recuſantes:ſi nũc eum accipiũt oc⸗
cidendũ? Aut ſi hoc non fit:cur dictum eſt
tũc & tradidit eis illũ vt cruciſigeret᷑: An
aliquid intereſt? Plane intereſt. mon eſt
enim dictum. tunc ergo tradidit eis illum
vt cruciſigerent eum ſed vt cruciſigeretus

pite eum vos ⁊ ̃m legem veſtram iudica v.a.

ſare ingeſſerãt ſu pare conat᷑: ð ignominia

—

1

laitt

Anales
it
P
ſ
larci. py d
=

ideſt. vt iudicio ac poteſtate pꝛeſidis cru⸗
m ciſigeret᷑. Sed ideo illis traditũ dixit euãẽ
”ò” geliſta: vt eos crimine implicatos a q̊ alie
l ni eſſe conabantur oſtenderet: Non enim
” faceret hoc pilatus:niſi vt id quod eos cu
S”õ pere cernebat impleret. Quod autem ſeꝗᷣ
on ur. Buſceperunt autẽ ieſum 2 edu
, S.xix ·d. xerunt:poteſt ad milites iam referri:ap⸗
6 paritoꝛes pꝛeſidis. Nam poſtea euidenti⸗
6 uss dicitur. milites ergo cum cruciſixiſſent
eum: q;uis euangeliſta etiam ſi totum iu⸗
deis tribuit / merito facit. Ipſi enim ſuſce⸗
4c perunt qðs auidiſſime flagitauerunt: æ ipſi
. fecerunt quicquid vt fieret extoꝛſcrũt.Sʒ
hec ſeqãntia alio ſermone iã tractãda ſunt
3 (Erplicit tractatus centeſinuſde
ciniufferxtiies.
Hnapit tractatus centeſimuſde⸗
min cimuſſeptimus. De eo qnod dicit.
. Et balulans ſibi cuceni exiſt in en
znn qui dicitur caluarie locum: vſq; ad
owwie⸗ id quod ait. Reſpodit pilatus/q
. ſernſcrſctcdi..
. —WBaicãte atq;
K — intacſte pilard ꝓ mibunsli
e =. vꝓñim ieſum chꝛiſtum hoꝛa ãſi
ta lead Hlexa ſuſceꝑerunt t ⁊ edu
einmal c xeruntt: baiulans ſibi crucem ex
ijt in eum qui dicitur caluarie locũ
hebraice autem golgo tha vbi cru⸗/
.. cifixerunt eum. QAuid eſt ergo gõ mar⸗
Marci.xv. cus euangeliſta dicit.erat autem hoꝛa ter⸗
tia ⁊ crucifixerũt euʒ.niſi quia hoꝛa tertia
crucifixus eſt dũs linguis iudeoꝝ.hoꝛa ſe⸗
xta manibus militum:vt intelligamꝰ hoꝛã
quintam iam fuiſſe tranſactã.⁊ aliquid ð
ſexta ceptum quando ſedit ꝓ tribunali pi
. latus.que dicta eſt a iohanne hoꝛa qſi ſe⸗
xta. Et cum duceret᷑ vt ĩ ligno cũ duobus
latronibus configeret᷑.⁊ iuxta eius cruceʒ
gererentur que geſta narrant/hoꝛa ſexta
6,4, integra compleret᷑: ex qua hoꝛavſq; ad no
. Aat. xxvij. nam ſole obſ curato/tenebꝛas factas triuʒ
AWarci. xv. euangeliſtarũ.matthei:marci :7 luce con⸗
Lucc. xxiij. teſtat auctoꝛitas.Sed qm iudei facinꝰ in⸗
terfecti chꝛiſti a ſe in rhomanos. id eſt.in
. pilatum ⁊ eiꝰ milites trãfferre conati ſunt
pꝓpterea marcus ſuppꝛeſſa ea hoꝛa ꝗᷓ chꝛi⸗

ſtus a militibꝰ cruciſixus ẽ que agi ſetta

iam ceperat.tertiã potius hoꝛã eſſe recoꝛ⸗
datus expſſit.qua hoꝛa intelligunt᷑ apud

H Ca. X IX

pilatum clamare potuiſſe. crucifige cruciſi

ge: vt non illi tm̃ reꝑiant᷑ cruciſixiſſe ieſum
id eſt. milites qͥ cum ligno ſexta hoꝛa ſu⸗
ſpenderunt:verũetiam iudei qͥ vt cruciſ⸗
geretur hoꝛa tertia clamauerũt.Eſt ⁊ alia
huius ſolutio queſtiõis.vt nõ hic accipiat᷑ g xxꝗ cxvj c

hoꝛa ſexta diei.qꝛ nec iohanes ait.erat ãt

hoꝛa diei q̃ſi ſexta:ſed ait/erat aũt paſce⸗

ue paſce hoꝛa qſi ſexta. Paraſceue autem
latine pᷣpatio ẽ. Sed iſto verbo greco libẽ
tius vtunt᷑ iudei in hmõi obſeruatiõibus:
Ka qui magis latine Se logmnnt.
Erat aũt pꝛeꝑpatio paſce. Paſca vo noſty nnn d
ſicut dicit apłsmolatus eſt chꝛiſtus. u⸗ i· Koꝛint V.⸗
ius paſce pᷣ ꝑpationẽ ſi ab hoꝛa noctis no⸗

na computemus.tunc eni videntur pꝛingeri

pes ſacerdotum ꝓnũciaſſe imolationem
dñi dicentes.reus eſt moꝛtis/cum adhuc ĩ
domo pontiſicis audiret᷑ vnde congruent
accipit᷑ inde cepiſſe pꝛeꝑationẽ veri paſce
cuius vmbꝛa erat paſca iudeoꝝ.id eſt.im⸗
molationis chꝛiſti/ex quo a ſacerdotibus

pnüciatus eſt imolãdus: ꝓfecto ab ea no

ctis hoꝛa que tunc nona fuiſſe conicitur

vſq; ad hoꝛaʒ diei tertiã qua cruciſixũ eẽ
chꝛiſtum /marcus euãgeliſta reſtatur: ſex

hoꝛe ſunt:tres nocturne.et tres diurne.

Alñ in hac ꝑaſceue paſce:id eſt.pꝛeꝑatiõe

imolationis chꝛiſti ͥ ab hoꝛa noctis nona
ceꝑat/qͥſi ſexta agebat᷑ hoꝛa.i.pacta qnta
iã ſexta currẽ cepar qñ pilatꝰtribunal aſcẽ

dit: Adhuc enĩ erat ipſa pᷣꝑatio q̃ ab ho⸗

ra noetis nona cepat donec fieret que pᷣꝑa
bat᷑ xpᷣi imolatio.q̃ facta ẽ hoꝛa tertia ſᷣm

marcũ / nõ pᷣpatiõis ſed diei: eadẽq; ſexta

nõ diei ſed pᷣꝑatiõis.Sex vtiq; hoꝛis a no
ctis nona vſq; ad diei tertiã cõputatis:ha
rũ duarũ ſolutionũ iſtiꝰ difficilis qonis:
eligat qͥſq; quã volet.aleliꝰ aut quid eli
gat iudicabit: qͥ de conſenſu euãgeliſtaꝝ
q̊ operoſiſſime diſputata ſunt legerit.Qd
ſi ⁊ alie ſolutiões eiꝰ potuerint inuẽiri: cu·
mulatiꝰ euãgelice veritatis cõſtãtia ðfen⸗

vit᷑ adũſus calũnias inſidelis atq; impie

vãitatis.Nũc ad narrationẽ iohaãnis euã
geliſte poiſta bꝛeuit᷑ tractata redeamꝰ. Su
ſceperũt aũt inqͥt ieſum ⁊ eduxerũt:⁊ ba⸗
iulãs ſibi crucẽ exijt in eũ quiðꝛ caluarie

locũ / hebꝛaice golgtohavbi cruciſixer̃t eũ

Ibat ad locũ vbi fuerat cruciſiged: poꝛ

tãs crucẽ ſuã ihs grãde ſpectacłm: Sed ſi
ſpectat impietas/grande ludibꝛiũ.Si pie

ras. grãde myſterin. Si ſpectet impietas.

grãde igminie docum̃tũ: Si bierze giude
H ce

La. XIX

fidei munimentũ. Si ſpectet impietas.ri⸗

det regeʒz ꝓ virga regni lignũ ſui poꝛtare

ſupplicij:Si pictas.videt regẽ baiulantem

lignũ ad ſemetipſum figendũ.qð ſixurus

fuerat eriam in frontibꝰ regũ:in eo ſpernẽ
dus oculis impioꝝ.in quo erant gloꝛiatu⸗

Galath̊.vj. ra coꝛda ſanctoꝝ.Dicturo eniĩ paulo / mi⸗
hi aũt abſit gloꝛiari niſi in cruce dñi nr̃i ie
ſu chꝛiſti.ipſam crucẽ ſuaʒ ſuo geſtans hu
mero cõmẽdabat:⁊ lucerne arſurc q̃ ſub
modio ponẽda non erat/candelabꝝ fere⸗
bat. Banulans ergo ſibi crucem exijt in eũ
qͥ dicit᷑ caluarie locum hebꝛaice golgatha.
vbi eum cruciſixerũt:⁊ cũ eo alios du
B os hinc ⁊ hinc:i. eieſum.
1 ſnue latrones erant lent alioꝝ an⸗
xxvij. geliſtarũ narratione didicimꝰ: cũ quibus
rJ. ucifixus ⁊ inter quos fixus eſt chꝛiſtus.
Luce.xxiij. De quo pᷣmiſſa dixerat ꝓphetia. Et inter
Eſaie. liij. iniqͥs deputat eſt. Scripſit at ⁊ titu/
lum ae Politin ng Erat
utſcrign. Jeſns nax rex in⸗
deoꝝ·. Huc ergo titulu multi lege/
rũt inudeoꝝ: qa ꝓppe ciuitat erat lo
cug vbicrucfir Eieſul Et eraticri
btü hebraice grece r lati ne: rex iu⸗
eoꝝ. He quippe tres lingue ibi pᷣ ceteris
eminebaãt: Hebꝛea ꝓpter iudeos in dei le
ge gloꝛiãtes. Greca ꝓpt᷑ gentiũ ſapientes
Latina ꝓpt᷑ rhomanos:multis ac pene oĩ
bus iam tũc gentibꝰ imperãtes.Picehãt

ergo pilato pontifices
i Terb rererindeoꝝ. ed qa ip
ſe dixit rex ſum iudeoꝝ. Rñndit pi-
latꝰ. Qð ſcripſi ſcpſi. O incffabilem
vim diuine oꝑationis:etiam in coꝛdibꝰ ig
noꝛantiũ. Nonne occulta vox quedã pila
to intus quodã ſi dici poteſt clamoſo ſilen
tio ꝑſonabat:qð tanto ante in pſalmoꝝ lit
teris ꝓphetatũ eſt:? He coꝛrũpas tituli in.

ps.lvj.

tiſices qui hoc coꝛrumpi volebant.qͥd di⸗
cebant: Moli ſcribere inquiũt rex iudeoꝝ
ſed quia ipſe dixit rex ſum iudeoꝝ.Quid
loqmini inſani.quid ſieri cõtradicitis:qð
mutare nullo pacto poteſtis? Nunqͥd enĩ
ꝓpterea non erit veruʒ:quia ieſus ait rex
ſum iudeoꝝ? Si coꝛrũpi non poteſt qð pi⸗
latus ſcripſit:coꝛrumpi poteſt qð veritas
dixit.ſed iudeoꝝ tm̃ rex eſt chꝛiſtus an et

—

ſe giptione Eece iul inn rihrione nõ coꝛ⸗
rumpit:ꝗqð ſcripſit ſcripſit.Sed etiam pon cꝗqoat.,
⸗ fo⸗ runt ſortem ·

—
—

gentiũ? Immo ⁊ gentiũ.Cũ enĩ dixiſleti

ꝓphetia:ego aũt conſtitutꝰſum rex ab eo ps.ij.
ſuper ſion montem ſanctũ eius pᷣdicans pᷣ
ceptum eiuſ:ne ꝓpter montẽ ſion ſolis iu⸗
deis eum regem quiſq; diceret conſtitutũ
continuo ſubiecit. Dñs dixit ad me filius
meus es tu:ego hodie genui te. Poſtula
a me ⁊ dabo tibi gentes hereditatẽ tuam
et poſſeſſionẽ tuam terminoſ terre. nde
et ipſe iam ꝑ os ꝓpꝛiũ loquens apud iu-⸗

.

deos: habeo inquit alias oues que nõ ſũt Johãnis.x.

de hoc ouili.opoꝛtet me ⁊ ipſas adducere
et vocem meam audient:⁊ fiet vnꝰ grex ⁊
vnus paſtoꝛ:Cur ergo magnũ volumꝰ in⸗
telligi in hoc titulo ſacramentũ.in q̊ ſcri⸗
ptum erat rex iudeoꝝ:ſi rex eſt chꝛiſtus et .
gentium? Quia ſcilicet oleaſter factus eſt Rhoma.xi.
particeps pinguedinis olee:non olea pti⸗
ceps facta eſt amaritudis oleaſtri. Nam iĩ
co qð de chꝛiſto veraeiter ſcriptũ eſt in ti⸗
tulo rex iudeoꝝ.qui ſunt intelligendi iu⸗
dei.niſi ſemen abꝛae filij ꝓmiſſiõĩs:qͥ ſunt
etiam filij dei? qm̃ non qui filij carnis ait

apls hi filij dei:ſed qui filij ꝓmiſſiõis de⸗ Rhoma.ix.

putantur in ſemine.Et gentes erant qbus
dicebat. Si autem vos chꝛiſti. ergo abꝛae Coloſſen.j.
ſemen eſtis:ſᷣm ꝓmiſſionẽ heredes. Rex
ergo iudeoꝝ chꝛiſtus.ſed iudeoꝝ circũci⸗
ſione coꝛdis.ſpiritu non littera. Quoꝛum
laus non ex hoibus ſed ex deo eſt:pertinẽ-
tium ad hieruſalẽ liberam matrem noſtrã

eternam in celis. ſaram ſpũalem:ancillam

et filium eius de domo libertatis eijcien⸗
tem. Ideo enim pilatus quod ſcripſit ſcri
aan dũs quod dixit dixit.
¶¶ Explicit tractatus centeſimuſde⸗

—

cimuſſeptimuus.
ncipit tractatus centeſimuſde⸗
cimuſoctauus.De eo quod dicit.
Mtegelgci crucifixiſſent eum
acceperut veſtimeta eius: vſq; ad
id qð ait· Et in veſtem meam miſe/

unt iuxta crucem dñi cum iã
cruciſixus eſſet:iſto q;tuʒ do
minus adiuuat ſermone tra⸗
ctemus. Milites ergo cum crucifixiſ
ſent eum:acceperunt veſtimẽta eiꝰ
et fecerunt quattuor partes: vni-

—= —. —, ⏑ —

Ler babz
qn

le⸗
ar. rvi ma
l
rclty. ten
ſern
Uce, prii ei

BZoh. CTract. CxvII Ca. XIX

.. cuiq; militi partem ⁊ tunicaʒ.Erat nos eius iuutiliter tollerent: quod ne face

h . autem tunica inconſutilis: deſup rent advnũ eam peruenire ſoꝛritione ma⸗-
crig Pen adn Dirxerunt er- luerunt. Muius euangeliſte narranoni B

, .———— In ‚Jamνn Conſonat etiam ꝓpheticũ teſtimoniũ: qgiͤß
. go ad innicem. Tlon EAa 23 cxipfecontinno ubrimsensvt ſeripen⸗

j ſeea ſortiaimnur de illa cui? ſit vt ſecii ra mquit implerecir dicens. .
fITexl. habʒ ptura impleatur dicens .· Dartiti annt ven leret e “W ng.Hart 2 ve
¹iinpleretur. ſunt veſtimenta mea ſibi: ⁊ inveſtẽ em meam miſeruntſortem. =on .
ps.xxj. meam miſerunt ſortem. Tactum eſt eni ait ſoꝛtiti ſed partiti fũt. nec ait ſoꝛtiss·
quod voluerunt iudei: nõ ipſi ſed milites

tes partiti ſunt: ſed in ceteris veſtimentis
ſoꝛtem oĩno non nominãs.poſtea dixit/et
in veſtem meam miſerunt ſoꝛtem:pꝛopter
illam reliquã tunicam. De qua re dicam
qð ipſe donauerit.cum pꝛius cam que ob

Dohänis, qui parebant pilato iudicãte ipſo cruciſi⸗
xerunt ieſum.Et tamen ſivoluntates.ſi in
ſidias.ſi operam.ſi traditionẽ.poſtremo ſi
extoꝛquentes clamoꝛes eoꝛum cogitemꝰ:
magis vtiq; iudei cruciſixerũt ieſum.Sed

èðso

—Sõõ . *o,. oriri poteſt tanq; euangeliſte inter ſe diiſſ⸗/
Ibatt de partitione? ſoꝛtitione veſtimentoꝝ eiꝰ crepent calumniã ꝓpulſauero:demõſtrĩis
Rhonag.¹ non eſt pꝛeteunter loquendũ.cuis eniz nullius ceteroꝝ verba narrationi iohãnis
ÿM onmnes euangeliſte quattuoꝛ huius rei me eæffe contraria. Mattheus enim dicendo. vbi. ðõ5.
min erint. ceren ramen bꝛeuius ;ᷓ iohan⸗ diuiſerunt veſtimenta eius ſoꝛtem mitten
. nes: ſed clauſe illi.iſte vo apertiſſime. hãẽ tres. ad totam diuiſionem veſtimentoꝝ vo
Abat. xxvij. mattheuſ ait. Poſtq; autem cruciſixerunt luit intelligi etiam illam tunicam pertine⸗
. eum. diuiſ erũt veſtimenta eius ſoꝛtẽ mit⸗ re.de qua ſoꝛtem miſerunt: quia vtiq; om
. AMarci. xv. tentes. Marcus. Et cruciſigetes eum diui ges veſtes diuidẽdo in quibus ⁊ illa fuit:

bhomt. ſerunt veſtimenta eius mittẽtes ſoꝛtẽ ſux de ipſa ſoꝛtiti ſunt. Tale eſt eriã qð ait u⸗·
Lucc. xxiij. eis quis quid tolleret. Lucas: diuidẽtes de hlaſereid ur. Eale l einn nilſeri it vbi. S.
Coloſe . So veſtimenta eius. miſerunt ſoꝛtes. Jo⸗ ſoꝛtes. Diuidentes eni venerunt ad tun⸗
hannes autem ⁊ quot partes de veſtimen cam de ꝗᷓ eſt facta ſoꝛtitio: vt int᷑ eos vni⸗
tis eius fecerunt dixit. id eſt. quattuoꝛ: vt nerfſa veſtimentoꝝ eius diuiſio complere⸗
ſingulas tollerent. VUnde apparet quattu⸗ tur. Quid autem intereſt vtrum dicat᷑. di⸗
2 oꝛ fuiſſe milites:qui in eo cruciſigẽdo pꝛe nigdenteſ miſerunt ſoꝛtes qð au lucas. an
ſidi paruerunt. Manifeſte quippe ait. M⸗ diuiſerunt ſoꝛtem mittenteſ qð ait matthe
Alites ergo cum cruciſixiſſent eum accepeft us: niſi lucas dicendo ſoꝛtes pluralẽ ꝓ
veſtimenta eius. 2fecerunt quattuo? par⸗ ſingulari nũ ero poſuit.que locutio ĩ ſcri⸗
tes. vnicuiq; militi partem: ⁊ tunicam. ſub pturis ſanctis inſolita non eſt: qᷓuil nõnul
3 audiendum eſt acceperunt: vt iſte ſit ſen⸗ ſi codices ſoꝛtem repiantur habere nõ ſoꝛ
ſus. Acceperunt veſtimenta eius ⁊ feceft res: Marcus itaq; ſelus videtur aliquam
quattuoꝛ partes. vnicuiq; muiti partẽ: ac· intuliſſe queſtionẽ. Dicendo enĩ mittẽtes
ceperunt tunicam. Et ſic locutus eſt vtõ ſoꝛxem ſuper eis quis quid tolleret: tanq;
ceteris veſtimentis nullam ſoꝛtem miſſam ſuper oĩbus veſtimentis. non ſuper ſola
eſſe videamus: ſed de tunica quã ſimul cũ tunica ſoꝛs miſſa ſit locutus videtur. Sed
ceteris accepeft ſed non ſimiliter diuiſeft hic ẽtiam bꝛeuitas obſcuritatem facit. Sic
De bac eni ſequitur cxponens.rat au- eni victum eſt mittẽtes ſoꝛtẽ ſuper eis.ac
tem tunica inconſutilis: deſup con ſ diceretur: mittẽtes ſoꝛtẽ cum diuideret:
texta per totum. Cur autem de illa ſo quod eſt factum eſt. mniũ quippe veſti⸗
tem miſcrunt narrans: Dixerunt inquit mentoꝝ eius diuiſio completa non eſſz ni⸗
„ ergo ad inuicem· Non ſcindamng diſoꝛte claruiſſet. quis etiam illam tunicã

N. V
—

—

+☛n
—

N — —

ea De illa cui et: vt ſic ↄtentio diudentiũ finiretur
eam:ſed ſortiamur de illa cuius ſit tolleret:vt ſic ↄtennio ntiũ finireru
Apparet itaq; in alijs veſtibꝰ equales eos vel nulla potius oꝛiret᷑. Qdðᷣ ercoait. quis
habuiſſe partes. vt ſoꝛtiri neceſſe non ſue quid tolleret. qnquidem nac oꝛti depii⸗
. rit: In illa vᷣo vna non eos habere potuiſ tatur:non ad oĩa que diuiſa ſunt veſtimẽ

ſe ſingulas partes. niſi ſcinderet᷑ et pan⸗ ta referendũ eſt. Soꝛs eni miſſa ẽ qͥs illaz

Zoh. Tract. CxvIII

tunicam tolleret:de qua quoniaʒ narrarc
pꝛetermiſit qualis fuerit. ⁊ quẽadmoduʒ
equalibꝰ factis partibus ſola remanſerit.
que ne conſc inderet᷑ veniret in ſoꝛtem: ꝓ
eo poſitum eſt qð ait/ quis quid tolleret:
id eſt. quis eaʒ tolleret: tanò; ſi totũ ita di
ceretur.diuiſerunt veſtimẽta eius mitten⸗

tes ſoꝛtem ſuper eis.quis tunicam q̃ parti
Cbus equalibus ſuꝑfuerat molerer nt⸗

rat foꝛte aliquis quid ſigniſicet in tot par⸗
tes veſtimentoꝝ facta diuiſio:⁊ de tunica
illa ſoꝛtitio. Quadriꝑtita veſtis dñi ieſu
chꝛiſti.quadriꝑtitam figurauit eius eccle⸗
ſiam.toto ſcilicʒ qui q̃ttuoꝛ ꝑtibꝰↄſtat ter
rarum oꝛbe diffuſam: ⁊ omnibus eiuſdem
partibus equaliter.id eſt.ↄcoꝛditer diſtri
butam. Pꝛopter qð alibi dicit miſſuruʒ ſe

Mat. xxiiij. angelos ſuos: vt colligant electos eius a

quattuoꝛ ventis.Quod qͥd eſt.niſi a quat
tuoꝛ partibus mundi. oꝛiente. occidente.
aquilone.⁊ meridie? Tunica vo illa ſoꝛti
ta omniũ partiũ ſigniſicat vnitatem: que
charitatis vinculo continetur. De charita

j.Coꝛin.xiij te autem locuturꝰ apoſtolus:Suꝑeminen

Epheß.iij. lo⸗ etiam ſ ne
Coloſſen.iij ſcientie charitatem chꝛiſti. Itẽq; alij.Suꝑ

tioꝛẽ inquit viaʒ vobis demõſtro.Et alio
loco ait.Cognoſcere etiam ſugeminenteʒ

omnia autem hec charitatem:que eſt vin⸗
culum perfectionis. Si ergo charitas ⁊ ſu⸗
pereminentioꝛẽ habet viam.⁊ ſuperemi⸗

net ſcientie.⁊ ſuper omnia pꝛecepta ẽ: me
rito veſtis qua ſigniſicat᷑ deſuper conte⸗

xta perhibetur: Incõſutilis autem ne ali⸗
quando diſſuatur: æ ad vnũ peruẽit quia
in vnũ omnes colligit:ſicut ĩ apoſtolis cũ
eſſet etiam ipſe numerus duodenariꝰ.id ẽ
quadripertitus in ternos.⁊ omnes eſſent
interrogati ſolus petrus reſpondit / tu es

AMatth.xvj: chꝛiſtus filius dei viui.⁊ ei dicitur.tibi da

bo claues regni celoꝛum.tanq; ligandi et
ſoluendi ſolus acceperit poteſtatẽ: cum et
illud vnus pꝛo omnibus dixerit.⁊ hoc cuʒ
omnibus tanq; perſonam gerens ipſiꝰvni⸗
tatis acceperit. Ideo vnꝰ pꝛo omnibꝰ:qꝛ
vnitas eſt in omnibas. Vnde ⁊ hic cum di
xiſſet / deſuper contexta: addidit per to⸗
tum. Quod ſi referamus ad id quod ſigni
ficat/nemo eius eſt expers qui pertinere
ad totuʒ inuẽiatur: a quo toto ſicut greca
indicat lingua/catholica vocatur ecceſia.
In ſoꝛte auteʒ quid niſi dei gratia cõmẽ⸗

nit. cum ſoꝛs quoq; omnibus placuit:quia
et dei gratia in vnitate ad omnes perue⸗

nit. ⁊ cum ſoꝛs mittit᷑:non perſone vel cu⸗

iuſq; meritis.ſed occulto indicio dei cedi.

tur. ¶ Mec ideo iſta non aliquid boni ſig- D
nificaſſe quis dixerit. quia per malos fa⸗

cta ſunt:non ſcilicet per eos qui chꝛiſtum
ſecuti ſed qui ſunt perſecuti.Quid eni de
ipſa cruce dicturi ſumus:que certe ſimilit
ab inimicis atq; impijs chꝛiſto facta ⁊ im⸗
pacta eſt? Et tamen ea ſigniſicari recte in⸗

telligitur quod ait apoſtolus:que ſit lati⸗ Epheb.iij.

tudo longitudo⁊ altitudo ⁊ ꝓfunduʒ.La
ta eſt quipe in tranſuerſo ligno quo extẽ

dunt pendentes manus:⁊ ſignificat opera

bona in latitudine charitatis. Longa eſt
a tranſuerſo ligno vſq; ad terram vbi doꝛ
ſum pedeſq; figuntur.⁊ ſigniſicat perſeue
rantiam in longitudine tempoꝛis vſq; ĩ ſi⸗
nem. Alta eſt in cacumine qð per tranſuer

lum lignũ ſurſum verſum excedit.⁊ ſignifſi
cat ſupernũ finem quo cuncta opera refe⸗
runtur: quoniam cuncta que latitudine ac
longitudine bene ac perſeuerant᷑ fiũt.pꝛo

pter altitudinẽ diuinoꝝ facienda ſunt pᷣ⸗

mioꝛum. Pꝛofunda eſt in ea parte qua in

terram ſigitur:ibi quippe ⁊ occulta eſt nec
videri poteſt. Sed cuncta eius aparentia

et eminentia inde conſurgunt: ſicut bona

noſtra de ꝓfunditate gratie dei que com⸗

pꝛebẽdi ac diiudicari nõ poteſt vniuerſa

pꝛocedunt.Sed ſi crux chꝛiſti hoc ſolum

ſignificet quod ait apoſtolus.qui autẽ ie⸗

ſu chꝛiſti ſunt/carnem ſuam crucifixerunt
cum paſſionibus ⁊ ↄcupiſcentijs:qᷓ; mag⸗

num bonum eſt? Mec tamen facit hoc niſi

concupiſcens aduerſus carnem ſpiritꝰbo⸗

nus. cum illam crucem chꝛiſti fecerit ini⸗
micus.id eſt. ſpiritꝰ malus. Poſtremo qͥd
eſt quod omnes nouerunt ſignum chꝛi⸗

ſti:niſi crux chꝛiſti? Quod ſignũ niſi adhi⸗

beatur.ſiue frontibꝰ credẽtiũ ſiue ipſi aq̃

qua regenerant᷑ ſiue oleo quo chꝛyſmate

vnguntur.ſiue ſacriſicio quo aluntur: ni⸗
hil eoꝛum rite perſicitur. Quomodo ergo
per id qsð male faciunt nihil boni ſigniſica
tur: quando per crucem chꝛiſti quam fece

ruut mali in celebꝛatione ſacramentoꝝ ei⸗

us bonũ nobis omne ſignatur? Sed h hac
tenus: que autem ſequunt᷑ alias vt deus

La. XIX

data ẽ: Sic quippe in vno ad omẽs perue⸗

Galatb v.

2

— . — — —. — — —

— —
— —

Alſuan 4
ne. pii*
1
nne

V
3
e⸗
l⸗
l.
1*

—

opitulabit᷑ diſſerenda videbimus.
Explicit tractatus centeſunuſde⸗
ciiſoctauus. .
- edpit ttractatus centeſimuſde/
cimuſnonus.De eo quod dicit. Et
milites quidem hec fecerunt: vſq;
dQqad id quod ait.· Et inclinato capite
tradidit ſpiritum.

l 7
—

mino poſtcea qᷓᷓ diuiſio veſti⸗
mentoꝝ eius etiam ſoꝛte miſ⸗
„ ſa completa eſt: que deinde
narrat iohahnes euangeliſta videamus.
Et milites quidem inquit hec fece/
runt Stabant autem iuxta crucem

leſu mater eius ⁊ ſoror matris eiꝰ

maria cleophe: æ maria magdale-
ne. Cum vidiſſet ergo ieſus matrẽ
et diſcipulum ſtantem quem dili⸗

—

190
gebat: dicit matri ſue Mulier:ecce
filius tuus. Deinde dicit diſcipu/⸗
lo.Ecce mater tua· Et ex illa hora:
1 Al.ſuam accepit eam diſcipulus in ſua. Hec
nimirum eſt illa hoꝛa: de qua ieſus aquaʒ
5. trac.viij.c ↄuerſurus ĩ vinũ.dixerat matri. Quid mi
hi ⁊ tibi eſt mulier. Nondum venit hoꝛa
mea? hanc itaq; hoꝛã pᷣdixerat q̃ tũc non
düu venerat in q̃ deberet asſci a mr̃e mo⸗
riturus: de qua fuerat moꝛtalit᷑ natꝰ Tũc
eergo diuina facturus.mon diuiuitatis ſed
infirmitatis matrem velut incognitam re⸗
pellebat: NHunc autem humana iam pati⸗
enſ ex qua fuerat factus homo/affectu cõ
mendabat humano. Tunc enĩ qui mariaʒ
creauerat innoteſcebat ĩ virtute:nunc vᷣo
qð maria peꝑerat pendebat in cruce.ao
ralis igitur inſinuat᷑ locus.facit qð faciẽ⸗
dũ ãmonet: ⁊ exẽplo ſuo ſuoſ miniſtroſ in
ſtruit pꝛeceptoꝛ bonus vt a filijs pijs im⸗
pendatur cura parẽtibꝰ: tanq; ignũ illud
vbi erant fixa membꝛa moꝛientis. etiaʒ ca
thedra fuerit maagiſtri docẽtiſ.Ex hac ſa⸗
na doctrina didicerat paulus apoſtolꝰ qðᷣ
j. TZimot᷑.v. docebat quando dicebat. Si quis autem
ſuis ⁊ maxime domeſticis non pꝛouidet.ſi
dẽ negauit:⁊ ẽ infideli deterioꝛ.Quid au

tem tam cuiq; domeſticũ qᷓ; parentes ſfiljs

aut parentibus ſfilij: Huius itaq; ſaluber⸗
rimi pꝛecepti ipſe magiſter ſanctoꝝ de ſe⸗
ipſo ↄſtitucbat excmplum:quando nõ vt

Bucifixo do/

ergo poſitum erat aceto

Ca. XIX
1. XIX

. famule deꝰquam creauerat 7 regebat.ſed
vt matri homo de qᷓ creatus fuerat ⁊ qau
relinquebat/alterum pꝛo ſe quodãamodo

filium ꝓuidebat. Nam cur hoc fecerit:qð

ſcquitur indicat. Ait emm euangeliſta.

Erx illa hora accepit ea
n

lus in ſua:de ſeipſo dicens.¶ Sic quip B
pe cõmemoꝛare ſolet qð eum diligebat ie⸗
ſus:qui vtiq; omnes ſed ipſum pꝛc ceteris
et familiarius diligebat. ita vt in ↄuiuio S.xiij.f
ſuper pectus ſuũ diſcumbere faceret: cre⸗
do vt iſtius euangelij qð per euʒ fuerat pᷣ
dicaturus/ diuinaʒ excellentiã hoc modo

altius cõmendaret.Sed in que ſua iohan

nes mãtrem dñi accepit:? Neq; eni non ex

eis crat qui dixerunt ei:ccce noſ dimiſimꝰ Matth.xix.

omnia ⁊ ſecuti ſumꝰ te.Sed ibi quoq; au⸗
dierat. Quicunq; iſta dimiſerit ppt me:

accipiet in hoc ſeculo centies tantum. lha

bebat ergo diſcipulus centupliciter plura
q́; dimiſerat:in que ſuſciperet eius mr̃em
qui hec illi donauerat. Sed in ea ſocieta⸗
te beatus iohannes receꝑat centuplũ.vbi

nemo dicebat aliquid ſuũ: ſed erant illis

omnia cõmunia.ſicut ĩ apłoꝝ actibus ſcri Actuum.iiij
ptum eſt. Sic enĩ apoſtoli erant quaſi ni⸗ ij.Coꝛin.vj.

hil habentes:⁊ omnia poſſidentes. Quo⸗

modo ergo matrem magiſtri ⁊ dñi ſui du-⸗
cipulus ⁊ famulus accepit in ſua: vbi ali⸗
quid ſuũ nemo dicebat? An quia paulo⸗ .
poſt in eodeʒ libꝛo legitur. Quotqͥt enim Actu.vbi.S.

poſſeſſoꝛes pꝛedioꝝ vel domoꝝ erãt ven
dentes afferebant pꝛecia eoꝝ ⁊ ponebant
ad pedes apoſtoloꝝ. diſtribuebat᷑ autem
vnicuiq; pꝛout cuiq; opus erat.intelligen
dum eſt ſic diſtributũ fuiſſe huic diſcipulo

gð opus crat:vt illic etiã beate marie tãqᷓ;
matris eius poꝛtio poneret᷑? Magiſq; ſic

debemꝰaccipe qðo dictũ eſt ex illa hoꝛa ſu

ſcepit eam diſcipulus in ſua:vt ad eiꝰ cu⸗

ram quicqᷣd ei eſſet neceſſariũ pertineret.
ſuſcepit ergo eam in ſua non pꝛedia que

nulla ꝓpꝛia poſſidebat: ſed officia q̃ pꝛo⸗

pꝛia diſpenſatiõe exæquenda curabat.He

inde ſubiũgit Poſtea ſcies ieſus qᷣa

oĩa conſummata ſunt:vtconſum⸗

maret᷑ ſcriptura. dicit. Sitio . Uas

—- ——

plenum.

Illi autem ſpongiam plenam ace/

—

aceto hyſopo circuponẽtes:obtu⸗

lerunt ori eius: Cũ 0 accepiſſet

ieſus acetu dixit· Lonſummatu eit

—

⸗ TWſ
”

Et incliatocapite, tradidit ſpiritũ.

Quis poteſt que fecit ita diſponere: quö

. Timot. ij. diſpoſuit homo iſte qui paſius eſt? Sʒ ho

mo mediatoꝛ dei ⁊ hominũ: homo de quo

pꝛedictũ legitur:⁊ homo eſt ⁊ quis cogno

ſcet eum: Quõ hoĩeſ ꝑ quos hec ſiebãt vi⸗
dDdebant hoĩem ſed non agnoſcebat deum.

Hhomo nanq; aparebat qui deus latebat.

aticbat᷑ hec oĩa qui aparebat:⁊ idẽ ip⸗

ſe dif ponebat hec oia qui latebat. Vidit

ergo quia ↄſummata ſunt oĩa que opoꝛte

bat vt fierent anteq; acciꝑet acetum ⁊ tra⸗
deret ſpiritũ:atq; vt hoc etiam ↄſummare
tur qð ſcriptura pᷣdixerat.⁊ in ſiti m es po⸗

tauerunt me aceto:ſitio inquit. Lanq; di⸗

ceret. Hoc min⸗ feciſtis:date qð eſtis. Ju

dei quippe ipſi erant acetũ degenerantes
a vino patriarcharũ ⁊ ꝓphetarũ: ⁊ tanqᷓ;
de pleno vaſe / de iniqtate mũdi huius im

pleti.coꝛ habentes velut ſpongiã cauerno
ſis auodãmodo atq; toꝛtuof̃ latibuł frau⸗

dulentũ.hhyſopum autem cui circumpo⸗
ſuerũt ſpongiam aceto plenã. qm̃ herba ẽ

humilis ⁊ pectus purgat.ipſius chꝛiſti hu⸗
militatẽ congruent accipimꝰ:quã circum⸗
dederũt ⁊ ſe circũueniſſe putauerũt. Vn

ps. 51. de eſt illud in pſalmo. Aſperges me hyſo⸗
Pbilime⸗. po ⁊ mũdaboꝛ.Chꝛiſti nãq; hũilitate mũ⸗

damur: quia niſi humiliaſſet ſemetipſis um.
factus obediens vſq; ad moꝛtem cruc
vtiq; ſanguis eius in peccatoꝝ remiſſi nẽ E
hoc eſt in noſtram mũdationẽ fuiſſet effu⸗
ſus. Nec moueat quõ ſpongia oꝛi eius po
tuit admoueri:qui in cruce fuerat exalta⸗
tus a terra.Sicut enĩ apud alios euange⸗
liſtas legitur qð hic pꝛctermiſit.in arundi

ne eſt factum:vt in ſpongia talis potuſ ad
crucis ſublimia leuaretur. Per arundineʒ
vo ſcriptura ſigniſicabat᷑:que implebatur

hoc facto.Sicut enĩ lingua dicitur vel gre

ca vel latina vel alia quelibet ſonũ ſigniſi
cans qui lingua pꝛomitur: ſic arundopici

poteſt littera que arundine ſcribitur. Sed

ſonos ſigniſicãtis vocis humane v ſitatiſſi
me dicimus linguas ſcripturas vo arun⸗

dinem dici quo minus eſt vſitatum:eo ma
gis eſt myſtice figuratũ. Faciebar iſta po
pulus impius: patiebatur iſta miſericoꝛs
chꝛiſtꝰ. Qui faciebat:quid faceret neſcie
bat. Qui patiebatur autem non ſolum qͥd
fieret ſed ⁊ cur ſieret ſciebat: verumetiam
de malefacientibꝰ bene ipſe faciebat Ei

ergo accepiſſet ieſus acetui
nmmatun eſt OQuid niſi geo
ppl tia tanto añ tgꝑe pꝛedixerat: Deide
quia nihil remanſerat qð anteq; moꝛeref?

ſieri adhuc opoꝛteret: tanq; ille qui po⸗ 5.x. c
teſtatem habebat ponendi animã ſuam.⁊
iterum ſi umench eam.peractis omnibus qᷓ

vt peragerent expectabat:inclinato capi⸗
te tradidit ſpiritum. Quis ita doꝛmit qn⸗
do voluerit:ſicut ieſus moꝛtuus eſt quan⸗
do voluit. Quis ita veſtem deponit quan

do voluerit:ſicut ſe carne exuit quãdo vo
luit?: Quis ita cum voluerit abit: quomo⸗
do cum voluit obijt? &ta ſperãda vel ti

menda poteſtas eſt iudicantis:ſi aparuit

tanta moꝛientis.

xplicit tractatus centeſimuſa ge⸗
cimuſnonus:
E ncipit tractatus centeſimulvi i⸗
ceſimus.

ergo quonia paraſcene erat vt nõ

remanerent in cruce corpora ſab/⸗
bato: vſe
enim ſciebant ſcripturaʒ qᷣa opor-
tuit euma mortuis relurgere.

ſtea ; dñs

ad iq quod ait. Nondũ

ieſus peractis omnibus que
ante ſuam moꝛtem ꝑagi opoꝛ
tere pᷣſciebat. quando voluit

tradidit 4 piritü:au⸗ deide ſecuta ſũt euã
geliſta narrante videamus. Judei ergo
inquit quoniam paraſceue erat. t. Vt
non remaner ent in cruce corpora
ſabbato. erat enim magnus dies
ille ſabbati. rogauerunt pilatuʒ. vt

——

frangerentur eoꝛum cruza ⁊ to

ent Hen crura tollerentur ſed hi qui

bus ideo frangebant᷑ vt moꝛerent᷑.⁊ uter

rentur de ligno: ne pendenres i in crucibus

magnũ diem feſtum ſui diurni cruciatus

hoꝛroꝛe fedarent. Uenerunt tergo mi⸗
lites: primi gquidem fregerũt cru
ra.⁊ alterius qui crucifixus eſt

—

eo. Ad ieſum autem cum veniſſent

vt viderunt eum iam n vortun. non

fregerunt eius crura. Sed vno mi

litum lancea latus eins aperuit ꝛet
coieinno exiuit Hnanis 2 ans.

De eo quod dicit. Judei

C BZohb. CTract. cxx 9. XX

Vigilanti verbo euãgeliſta vſus eſt. vt ůñ lit cor 99 ieſu. Uenit aũt 2 nicode⸗
diceret/latus eius ꝑcuſſit aut vulnerauit: muse venerat ad ieſũ nocte pmũ
Qut qd aliud ſed apuit: vt illic quodäãmo fer& Inrtur mirrhe et aloes qua
vite hoſtiũ panderetur: vnde ſacramenta ſi libras centn. Hlõ ita diſtiguengu eſt
f. eccleſie manauerũt:ſine qͥbuſ ad vitã que vt dicamꝰ pꝛimũ ferẽs mixturꝗ mirrhe: ſʒ
Se vera vita eſt non intratur. Ille ſanguis ñin vt q̊ d dictũ eſt pꝛimũ ad ſugꝑioꝛẽ ſenſũ ꝑ⸗
4 K remiſſionẽ fuſus eſt peccatoꝝ. Aqua illa tineat. Venerat em nicodemꝰ ad iłm no
ſalutare tempat poculũ: hec et lauachruzʒ cte pꝛimũ: qð idẽ iohᷣeſ in poꝛibꝰ euã geli 4
PpPpeeſtat ?t potũ Hoc ꝓnũciabat quod noe ſuui ptibus meifeſtat. Hic g intelligedũu eſt 5, xiij:4.
Beneß. vj. in latere arce oſtiũ facere iuſſus eſt: quat aq ieſũ nõ tũc ſolũ: qʒ tũc mũ veniſſe ni⸗
z trarent aĩalia que nõ erant diluuio peri⸗ codemũ: veniſſe auteʒ poſtea vt fieret au —
Beneß. ij. tura:quibus pꝛeſigurabat᷑ eccleſia. Peop diendo diſeipulꝰ:qð certe mõ in reuelatio W
= ter Pocriun raelocgect etn marcie⸗ 4 n oepi btiſſimi ſteſfani fere omibus f.
donmnens er acbel ſennir bon tib. declarat. Acceperut ergo corpuſ
. viuoꝛũ. Magnũ quippe ſigniſicanit bonu ieſu:et gattee Ulnc liniſbcte i,
49 miacchto en vonieg e abis gromatibus ſient mog ei iundeis
tu iacentis et doꝛmiẽtis/⸗ hic ſcõs adã ĩcli⸗ elire. Hon mihi videf euãgeliſta fru⸗
nNato capite in cruce doꝛmiuit: et vñ ei foꝛ ſun dies vol uiſſe:ſic mos ẽ iudeis ſepeli⸗
manetun cõiunx qõ de latere doꝛmiẽtis ee re. Ita qe niſi falloꝛ admõuit ĩ huiulmo
fluxit. Qmoꝛs vñ moꝛtui reuiuiſcũt.quid di officijs qᷓ moꝛtuiſ exhibent᷑:moꝛẽ cuius
iſto ſanguie mundius: Quid vulnere iſto qᷓ; gẽtis eſſe ſeruãqũ.Erat quᷣt in loco⸗
“ ſalubeic Et qui vidit inauit teſtino-⸗ vpi crucifixus ẽ hortus ⁊ in horto
niñ peihuit: er veri ect tetltno monnmetu nonan gno e J i
S nin el. r ille ſcit quia vera dicit. yt qua poſitus erat. Steih mane Lainis
4 vOρενCredatig MH dixit: vt 2 vos ſceia Stero nemo ante illũ: nemo poſt illũ con⸗
HiCc vr crcdatio. Scit em qur vidit: cl⸗ cCepto eſt: ita in hoc monuigeina nemn an
P D arereg aſttoni⸗ quinẽ vidit. egie te illũ/nemo poſt illu ſepultꝰ eſt. Ibi er⸗
”ZM autẽ ad fidem credere ꝑtinet quã videre. ga nnpnat. iudeorũ qa iux⸗
3— NHã qd ẽ aliud credere: quã fidẽ accõmo Brndeznti cor c gr
darez Facta ſunt em hec indt vt ſcri⸗ Alcceleratã vult intelligi ſepulturã ne ada
Exodi.xij.Ptura igleret. 100 cominuetig neſperaſceret: qusdo iam ppter paraſce⸗
. c-x eO. Et iteruʒ alia ſcriptura dicit uen: quã cenam purã iudei latine vſitatiꝰ
Zach xij. Cidebũt in que traſfirerut. Zuo apud nos vocant: facere tale aliqd non kli
M B teſtimonia de ſcripturis reddidit ſingulis cebat. KEIna qaut ſabbati mariama Caplim. xx.
. rebus: quas factas fuiſſe narrauit. NHã qa gdalene veit mane c adhuc tene⸗ &
dixerat / ad ieſũ aũt cũ veniſſẽt:vt videfr̃t bre eent ad monumẽetũ: æ vidit la-
bos ganerteſtumomdt vb on dncen Pldeſublatua monun Eto. And iab
bhoc ꝑtinet teſtimoniũ: os non cõminuctis P aie Ual Ee; oſicii peopter dt reſiir
90 2„ . bati ẽ quẽ iã dieʒ oñicũ pꝛopter d
ex eo: Oð pꝛeceptũ ẽ eis qui celebꝛare pa rectionẽ mos xpᷣianꝰ appellat: quẽ matthe
ſca iuſſi ſunt ouis immolatione: in vetere us ſolus in euangeliſtis: pꝛimã ſabbati no AWat. xxviij
lege que dñice paſſionis vmbꝛa pꝛeceſſe⸗ u310 m penitad ſi
d lege que paſſionis HecH6ι minauit. Cucurrit engo et venit ad ſi
rat:vñ paſca noſtrũ imolatus eſt chꝛiſtuſ. n liũ diſcipu⸗
noi1 rxerat. Situut monem petrum:et aq aliũ diſcipu-··
. De qͥ et eſaias ꝓpheta pꝛedixerat. Sicut Monem petrum:et ad al 7 Dicit eir Ar amabes
Eſaie. liij. ontigg eAbrere Itẽ qa ſub luʒ quẽ diligebat ieſus:⁊ dicit eiſ Al. amabat
aie. lij. ouis ad ĩmolandũ ductus eſt. Itẽ qa ſi ub uz au uigedar rrle eil
iunxerat dicens:ſed vnus militũ lancea la Zulerut odnm de Ido numeto et ne
tus eius apuit: ad hoc pꝑtinet alterũ teſtio f. cio vbi poſuerũt eü Moõnulli codiceſ
niũ: videbũt in quẽ traſfixerũt:vbi ꝓmif etiã greci habẽt tulerũt dñʒ men aövideri
ſus eſt xpᷣs: in ea qᷓ cruciſixus eſt carne v· dictů põt ꝓpẽſioꝛe charita tis l famulat?
turus. Doſt hec aũt rogauit pilatu affectu. ſʒ h iplurube codicib) qs 1tu
ioſeph ab arimathia: eo qð eſſet di habuim⸗ ñ luenim Exijt ergo petr) 2
ſcipulus ieſu:occultus aut ppt me ille aliꝰ diſcipluſ:? venerut ad mo
tum inqeoru:vt tolleret corpꝰ ieſfu numęætũ ⸗Currebat aut duo ſumil:=
Et ꝑmiſit pilatus. enit ergo ⁊ tu ille aliꝰ diſciplus pᷣcn

petro: ⁊ venitpmus admonumen

credebant Sed ea que ſequũtur:in ſermo
nem alium differamus. Explicit tracta/
tug centeſimuſuiceſuins.

ncipit tractatus centeſunuſui/
ce rlee e eo quod dici

—

Abierut ergo iterũ diſcipuli adſe

---

meũ:et neſcio vbi poſuerunt eum:
Angeli lachrimas ꝓhibebant:vbi qͥd alið
quã futurũ quodãmõ gaudiũ nunciabant

ras:Dicit eis. QAuia tulerunt dñm
1*

Ita enĩ dixerunt. Quid ploꝛas? Ac ſi dice

rent: MHoli ploꝛare:At illa eos putans int
rogaſſe neſciẽtes: cauſas ꝓdidit lachrĩaꝝ

tum. Aduertenda hic et ecõmẽdãd ẽ re⸗ metipſos · Uſa q; ad id. Gti qui non “”“
capitulatio. anon redlitt di cn viderunt et credideruunt. “”
fuerat pꝛetermiſſum: et tanq; ſi boclequæ —RA e eſſ. è
retur adiunctũ eſt. Cũ enĩ iam dixiſſet ve 2. — Wblatü e E —
nerunt ad monumentũ:regreſſus ẽ vt nar vam ve monuincto d ilcipur d
raret quomõ venerũt atq; ait.currebãt au einn perrorttohoen nuneng i
tem duo ſimul et cetera: vbi oſtẽdit quod 6
urrz zti pꝛi t ali uerat maria magdalene.qͥ il ”äl
pꝛecurres ad monumetu pꝛioꝛ venetit al⸗ Al venientes inuenerũt ſola litheamina q WWW
us ille diſcipulus:quẽ ſeipʒ ſigniſicat: ſed 1 v* eenennolutu. Et quich alis A
tanq; de alio moꝛe ſancte ſcripture cuncta us coꝛpus li olutu. Et quid al 1
V —, ie ei anzrr crediderũt:niſi quod illa dixerat: qð etiã
narrat. Et cuʒ ſe inclinaſſet inqui: vi ipſa crediderat:? Abierũt ergo iteru n
troiuit. TClenit ergo ſimõ petrus ſe vttabat:et vñ ad monumentü cucurrerat ero
quens eũ: et introiit in monumen MWaria añt ſtabat ad monumentu d
tuʒ:et vidit lintheamia poſita et ſu fori blorans Eliis eni recedẽtibus: We
Dariũ quod fuerat ſuꝑ caput eius inſirmio:ẽ ſexũ ĩ eodẽ loco foꝛtioꝛ ſigebat
non cũ litheaminibus poſitũ: ſed affectus: et oculi qui dñm qſierant et non
ſeparati inuolutũ in vnum locum. inuenerãt / lachrimis iã vacabãt amplius R
Putamuſne nibil iſta ſigniſcat. NMequaq dolentes quod fuerat de monumeto ſub⸗ R
hoc putaueri:ſed ad alia feſtinamus: in qᷣ latus:quã quod fuerat in ligno occiſus: q̊ N
bus immoꝛari queſtionis vel obſcuritatis nmnia magiſtri tanti cuius cis vita ſubtracta 8
alicuiuſ neceſſitate cõpellimur. Nam iſta fuerat nec memoꝛia remaneba. Tenebat
que per ſeipſa manifeſta ſunt. quid ſingu itaqꝙ ad monumentũ ia doloꝛ iſte mulierẽ
la etiã ſigniũcent: querere ſancte quidem um ergo fleret: inclinauit ſe et p-
delicie ſunt: ſed ocioſoꝛum quod non ſu- ſpexit in monumentu · Cur hoc fece⸗
mus nos. Zuc ergo introiit et ille di rit neſcio: non eni neſciebat non ibi eſſe iã
ſcipulus: qui enerat prinus ad: duem q̃rebat: quandoquidẽ inde ſublatũ .
monumentu. Prioꝛ venit: et poſterioꝛ diſcipulł ipſa nunciauerat: et illi ad monu “
ſtrauit. Neq; hoc vtiq; vacat:ſed mihi ad mentũ venerant. et non ſolũ intuẽdo:ſed
iſta non vacat. Et vidit inquit et ccedi etiam intrãdo coꝛpus dñi queſierãt: nec ĩ
Dit. Hhic nonnulli parum attendentes:pu uenerant. Quid ſibi ergo vult qð iſta cum Ee
tant hoc iohãnem credidiſſe quod ihs re⸗ fleret rurſum in monumentũ inclinata pꝛo
ſurrexit: ſed quod ſeqtur non hoc indicar ſpexit? Vltrũ quod nimiũ dolebar: nec ſu. ,an
OQuid ſibi enĩ vult quod ſtatim adiunxit: is nec illoꝛũ oculis facile putabat eſſe cre ſii ni
Nondũ em̃ ſciebant ſcr iptura: qa dendũ:an potius diuino inſtinctu in anio Ma
oportebat eu g mortuis reſurgere eius effecriſ eſt vr plpiceret? Pꝛoſpexit U
MNon ergo eũ credidit reſurrexiſſe quẽ ne eniʒ et vidit duos angelos in albiſ h
ſciebat opoꝛtere reſurgere. Quid ergo vi ſedẽtes:vnũ ad caput: et vnuʒ ad di
dit? Quid credidit? Vidit ſcilicet inane edes: vybi poſitum erat corpuſ ie ho
monumentũ:et credidit quod dixerat mua ſiu. Quid eſt qð vnus ad caput et ad pe⸗ 1
lier eum de monumẽto eſſe ſublatũ.Non⸗ des alter ſedebat: An qniã qui grece an⸗
duʒz eni ſciebãt ſcripturã: da opoꝛteret eu geli dicunt/latinc ſunt nuncij:iſto mõ chꝛi ”?UYU
a moꝛtuis reſurgere.Etr ideo qñ id ab iÄ5o ſti euangeliũ velut a capꝑite vſq; ad pedeſ ”
dño audiebãt:quãuis aꝑtiſſime diceretur ab initio vſq; ĩfinẽ ſigniſicabãt eſſe nũciã 8
conſuetudĩe audiedi ab illo parabolasñn dum. Dicunt ei illi · Mulier qᷣd plo
intelligebãt: et aliqͥd aliud eũ ſigniſicare d

—.0 — —

J

—==

Joh. Tract.
Quia tulerũt inquit dñĩm meum.
dñm ſuũ vocans coꝛpus exanime dſñi ſui.
a toto partem ſigniſicãs:ſicut omẽs ↄſite⸗
mur ieſum chꝛiſtũ filiũ dei vmcũ dñm no⸗
ſtrum.qð vtiq; ſimul eſt ⁊ verbum ⁊ aia et
caro.crucifixũ tamen ⁊ ſepultũ: cum ſola
eius ſepulta ſit caro.Et neſcio inqᷣͥt vbi
poſuerunt eum. hec erat cauſa maioꝛ
doloꝛis:qꝛ neſciebat quo iret ad ↄſolan⸗
dũ doloꝛẽ.Sed hoꝛa iaʒ venerat:vt id qð
nũciatum quodãmodo fuerat ab angelis
ſlere ꝓhibentibꝰ.gaudiũ ſuccederet fleti⸗
bns. Deniq; cũ hec dixiſſʒ cõuerſa ẽ
retrorſum ⁊ vidit ieſum ſtante:et ñ
ſciebat qa ieſus eſt. Dicit ei ieſus.

Mulierad plore 2Qué queris:
JIlla exiſtimas da horti an eſſer.
dit ei Dñe tu ſuſtuliſti euũ.Dici⸗
to mihi vbi poſuiſti en: ⁊ ego eum
tollam.Dicit ei ieſus. Maria. Con
uerſa illa dicit ei. Rabboni qð di⸗
citur magiſter. Nemo calumniet᷑ mulie
ri:qð hoꝛtlanũ dixerit dĩm.⁊ ieſum ma⸗
giſtrũ. Ibi enim rogabat:hic agnoſcebat.
Ibi honoꝛabat hominem a quo bene⸗
ſicium poſtulabat:hic recolebat doctoꝛeʒ
a quo diſcernere humana ⁊ diuina diſce⸗
bat. Appellabat dñm cuius ancilla nõ erat
vt per eum veniret ad dñm cuius ancilla
erat: Aliter ergo dũm dixit.ſuſtulerũt dñʒ
meũ:alit aũt/oñe ſi tu ſuſtuliſti eũ.MNaʒ ⁊
ꝓphete appellauerũt dños eos qui hoĩes
.erant:ſed aliter illũ de quo ſcriptũ eſt.do

ps. xxxiij. minus nomen ei. Sed iſta mulier que iam

fuerat ↄuerſa retroꝛſumvt videret ieſum.
qñ eũ putauit eẽ hoꝛtulanũ ⁊ cũ illo vtiq;
loquebat᷑.quõ rurſus conuſa dicit᷑.vt ei
diceret /rabboni:niſi quia tũc ↄuerſa coꝛ⸗
poꝛe qð non erat putauit.nũc coꝛde ↄuer
ſa að erat enoni. Bieit ei ieſus. No⸗
lime tangere:nõdũ eni aſcendi ad
pꝛem meu.Uade aũt ad fres meoſ
et dic eis: Aſcendo ad pꝛem meum
et pꝛem vim:deũ meũ ⁊ deũ vẽm.
B¶Eſt in his verbis qð hꝛeuiter quideʒ ſʒ
tamen attentius ꝑtractare debemꝰ. Jeſus
quippe mulierẽ que illum magiſtrũ agno⸗
uit ⁊ apellauit.cum hec ei rñderet fidem
docebat: ⁊ hoꝛtulanꝰ ille in eiꝰcoꝛde tãqᷓ;
I hoꝛto ſuo granũ ſynapis ſeiabat. Quid

eſt ergo noli me tangere? Et tanqᷓ; huiꝰ ꝓ
hibitionis cauſa quereret᷑.adiũxit. Non⸗
dum eniĩ aſcendi ad patrẽ meũ.Quid ẽ hq;.
Si ſtans in terra non tangit᷑: ſedens in ce⸗
lo quõ ab hoĩbus tanget᷑? Qui certe an⸗
teq; aſcenderet diſcipulis ſe tangendũ ob
tulit dicens.ſicut lucas euãgeliſta teſtat᷑.

palpate ⁊ videte quia ſpũs carnem ⁊ oſſa Luce.xxiiij

non habet ſicut me videtis habere:vel qn
dixit diſcipulo thome/infer digitũ tuum⸗
huc vide manus meas ⁊ affer manũ tuaʒꝰ Xx.
et mitte in latus meũ. Quis aũt tam ſit ab

ſurdus.vt dicat eum a diſcipulis quidem

anteqᷓ; ad patrèẽ aſcendiſſet voluiſſe ſe tã⸗
gi:a mulieribꝰ autem noluiſſe niſi cũ aſcẽ
diſſet ad patrẽ? Sed nec ſic qui vellet de
ſipere ſineret᷑. Legunt᷑ eni etiam femiĩe p⸗
reſurrectionẽ BnreRad patrẽ aſcẽderʒ te⸗
tigiſſe ieſum:in quibus erat etiã ipſa m2.
ria magdalena narrãte mattheo qð occur Mat. xxv
rerit illis ieſus dicens. Auete Ille autẽ ac
ceſſerũt inquit ⁊ tenuerũt pedes eius:et
adoꝛauerunt eum. Hoc a iohãne ꝑtermiſ⸗
ſum eſt:ſed a mattheo verũ dictũ eſt. Re⸗
ſtat ergo vt aliquod in his verſ lateat ſa
cramentũ:qð ſiue inueniamꝰſiue inuenire
mĩme valeamus.ineſſe tamẽ nullo modo
dubitare debemꝰ. Aut ergo ſic dictũ eſt /
noli me tangere nondũ enĩ aſcendi ad pa

trem meum. vt ĩ illa femia figuraret᷑ eccle

ſia de gentib? que in chꝛiſtum non credi⸗
dit niſi cum aſcẽdiſſet ad patrẽ:aut ſic i ſe
tredi voluit ieſus.hoc eſt ſic ſe ſpũalit ta⸗
gi qð ipſe ⁊ pater vnũ ſũt. Eius quippe in
timis ſenſibus quodãmodo aſcẽdit ad pa
trem: qui ſic in eo ꝓfcerit vt patri agno⸗
ſcat equalem. Aliter non recte tangit᷑.id ẽ
aliter non recte in eum creditur. Poterat
autem ſic credere maria vt eum putaret
imparem patri.quod vtiq; ꝓhibetur cum
ei dicitur.noli me tangere.id eſt.noli ĩ me
ſic credere quẽadmodũ adhuc ſapis.Mo⸗
li tuũ ſenſum hucuſq; ꝑtendere qð ꝓ te fa
ctus ſum:nec trãſire ad illud quo facta es
Quomõ enim non carnaliter adhuc in eũ
credebat:quem ſicut hoĩem flebat. Non⸗
dum enĩ aſcendi inquit ad patrem meum
Ibi me tangis:qñ me credideris pꝑatri nõ
imparem deum. Vade autem ad frẽs me⸗
os ⁊ dic eis. Aſcendo ad patrẽ meuʒ: ⁊ pa
trem veſtrũ. Non ait/patrem nr̃m. Aliter
ergo meũ.aliter veſtrũ:MNatura meũ 5„*

De

„₰△W

goh. Tract. CXxXI

3

La. XX

veſtrum. Et deum meum: 1 deam veſtrü.
Neq; hic dixit deum noſtrum. Ergo ⁊ hic
aliter meum.aliter veſtrum. Deum meum

ſub quo ⁊ ego hõ ſum:deuʒ veſtrum inter

quos⁊ ipſum mediatoꝛ ſi um Uenit ma⸗
ria magdalene ꝗnnũcians diſcipu

lis:quia vidi dñm ⁊ hec dixit mihi
Cum eſſet ergo ſero die illo vna

ſabbatoꝝ ⁊ fores eẽnt clauſe vbi

erat diſcipuli cõgregati ꝓpt᷑ metũ

etit i me

iudeorum:venit ieſus

dio ⁊ dixit eis.

hoc dixiſſet:oſtendit eis manus et

latus.Claui enim manus ſixerant. lan⸗
cea latus eius aperuerat:vbi ad dubitan⸗
tium coꝛda ſananda vulnerũ ſunt ſeruata

veſtigia. Moli autem coꝛpoꝛisvbi diuini
tas erat:oſtia clauſa non obſtiterunt.Ille

quippe non eiſ apertis intrare potuit:quo
naſcente virginitas matris inuiolata per⸗

manſit. Haliſi ſunt ergo diſcipulivi

ſo dño.Dirxit ergo eis iteruʒ: Pax

vobiſ. Iteratio confirmatio eſt. Ipe qᷣp

eis. Accipite ſpiritũſanctum. Inſut⸗

iiij.ſentẽ.di.
xviij.nec iõ.
de pe. di. iiij
eccleſie cha⸗
ritas.
Rhomañ.v.

pe dat per pꝛophetam pꝛomiſſam pacem

ſuper pacem. Sicut miſit me pater in

quit:⁊ ego mitto vos · Equalem pa⸗
tri filium nouimus.ſed hic verba mediato

ris agnoſcimus. Medium quippe ſe oſten
dit dicendo: Ille me.⁊ ego vos. Hec au

tem cum diriſſet:inſufflauit ⁊ dicit

flando ſigniſicauit ſpiritũſanctum nõ pa⸗
tris ſolius eſſe ſpiritum:ſed ⁊ ſuũ.Quo
rum remiſe itis inqt peccata remit
tuntur eis: ⁊ quoruʒ retinueritis
retẽta ſunt. Eccleſie charitas que per
ſpiritumſanctũ diffunditur in coꝛdibꝰ no⸗
ſtris participum ſuoꝛum peccata dimittit:

Eoꝛum autem qui non ſunt eius partici⸗

quando venitieſug. Dixerunt er/

pes tenet. Ideo poſtea q; dixit/accipite
ſpiritũſanctũ:hoc continuo de peccatoꝛũ
remiſſione ac detentione ſubiecit. Cho⸗/
mas auteʒ vnus ęx duodecim qui

Dicitur didymus non eratcum eis

go ei alij diſcipuli.idimuſ domi⸗
num. Ille autem dixit eis. Niſi vi⸗
dero in manibus eius fixuram cla
norum.⁊ mittam digitum meumi

Parx vobis Et cuʒ

diſcipulorum ſuorum: vſq; ad id

locum clauorum.⁊ mittam manuʒ
meam in latus eiuns non credam.
Et poſt dies octo.iterum erant di⸗
ſcipuli eius intus: ⁊ thomas cũ eiſ
Uenit ieſus ianuis clauſis:⁊ ſtetit
in medio et dixit eis. Hax vobis.

Deinde dicit thome Infer digiti

tuũ hucet vide manus meas :et af
fer manu tuam et mitte i lutus me⸗

um:et noli eſſe incredulus ſed fide

eſpondit thomas et dixit.

Sed per hoc q videbat atq; tangebat:il⸗
lud iam remota dubitatiõe edebat.Di⸗

cit ei ieſus Quia vidiſtime qedi/
Diſti. Mon ait tetigiſti me ſed vidiſti me:

quoniam generalis quodãmodo ſenſusẽ

viſus. Nam ⁊ p alios quattuoꝛ ſenſusno

minari ſolet:velut cum dicimus audi ⁊ vi

de q; bene ſonet:olfac ⁊ vide q; bñ oleat:

guſta ⁊ vide q; bene ſapiat: tange ⁊ vide

q;ᷓᷓ bene caleat. Vbiq; ſonuit vide: cum vi

ſus pꝛopꝛie non negetur ad oculos perti⸗
nere. Vnde ⁊ hic ipſe dominꝰ. Infer inqt
digitum tuũ huc:⁊ vide manꝰmeaſ.Quid
aliud ait qᷓ; tange ⁊ vide? Nec tamen ocu⸗
los ille habebat in digito.Ergo ſiue intuẽ

do ſiue etiam tangẽdo. quia vidiſti me in

quit credidiſti:q;uis dici poſſit non auſuʒ
fuiſſe diſcipulum tangere. cum ſe offerret
ille tangendũ. Hon enim ſcriptuʒ eſt: ⁊ te

tigit thomas.Sed ſiue aſpiciendo tantum

ſiue etiam tangendo viderit ⁊ crediderit:
illud quod ſequitur/magis gentium ſidex
pꝛedicat atq; cõmendat. Beati qui nõ
viderunt et crediderũt. Pꝛeteriti tẽ⸗
poꝛis vſus eſt vbis: tanq; ille qui qð erat
futurum in ſua nouerat pꝛedeſtinatiõe iã
factum. Sed iam ſermo iſte a pꝛc lixitate
cohibendus eſt. Donabit dñs:vt de his q̃
reſtant alias diſputemuauas.

¶ Explicit tractatus centeſimunſui⸗

ceſimuſprimus.⸗
centeſimuſuiceſimu

eo Qnod dicit. Multa quidem et
alia ſigna fecit ieſus in conſpectu

ait acratu
uſſe

———
—
—

—

Domin? meus et deus mens. Ti⸗
debat tangebatq; hominẽ ⁊ confitebatur
deum quem non videbat neq; tangebat.

cundus. De

A.lme
Mhzrds
””
5
4
v
lninjt
di
ſ
e
9
o
I
d.
utthetir

Job. Tract. CxxII TLa. XX

quod ait. Aſcendit ſimon petrus⁊
traxit rhete in terram plenum ma⸗/
gnis piſcibus centumqnquaginta
tribus . ⁊ cum tanti eſſent/ non eſt
ſciſſumrhete.
DDODſt narratio/
nem rei geſte in qua thomas
diſcipulus oblatis ſibi tangẽ⸗
DdDdoeis in chꝛiſti carne vulnerum
locis vidit qð credere nolebat ⁊ credidit:
interponit hec euangeliſta iohannes ⁊ di⸗
cit. Multa quidem ⁊ alia ſigna fe/
cit ieſus in iſci uz
ſuorum:que non ſunt ſcripta in li-

——

bro boc. Pec autem ſcripta ſunt vt

—

t1 Al. littera credatis.quia ieſus eſt chriſtus fi

non hʒxps lius dei:⁊ vt credentes vitam ha⸗/

beatis in nomine eius · Hoc capi⸗
tulum velut libꝛi huius indicat ſinem. Sʒ
narratur hic deinde quemadmodum ſe
manifeſtauerit dñs ad mare tiberiadis.et
in captura piſcium cõmendauerit eccleſie
ſacramẽtũ:qualis futura eſt vltima reſur⸗
rectio moꝛtuoꝝ.Ad hoc itaq; cõmendan⸗
dum valere arbitroꝛ quod tanqᷓ; ſinis int᷑⸗
poſitus eſt libꝛi quod eſſʒ etiam ſecuture
narratiõis quaſi pꝛemiũ:qð ei quodãmo⸗
do faceret eminentioꝛẽ locum.Que narra

Capitu. xxj tio incipit ita. ¶ Doſtea manife ſta/

nit ſe iteruʒ ieſus ad marę tyberia
dis:manifeſtauit autem ſic. Erant
ſimul ſunon petrus ⁊ thomas qͥ

dicitur didymus et nathanael
erat a galilea et filij ʒebedei: et
ali ex diſcipulis eius duo. Di/

cit eis Simon petru 31
ſcari. Dicunt ei. enimꝰ et nos t⸗e-

B cum. MQuen ſolet de hac piſcatione di
ſcipuloꝝ: cur redierint petrus ⁊ filij ʒebe⸗
dei ad id qð fuerunt pꝛiuſq; a domino vo
carentur:erant enĩ piſctaoꝛes quando eis

Aatth. iiij. dixit. Nenue poſt me: ⁊ faciam vos fieri

piſcatoꝛes hominũ.Tunc eum quipe illi
ſecuti ſunt vt magiſterio eius relictis oĩ⸗
bus adherent:intantũ vt cum ab eo diueſ

AMatth. xix ille triſtis abſcederet cui ipſe dixerat.va⸗

de vende que habes ⁊ da pauperibꝰ. ⁊ ha
bebis theſaux in celo.⁊ veni ſequere me

diceret ei petrus. Ecce nos dimiſimꝰ om⸗ Matth. xix.

nia ⁊ ſecuti ſumus te. Quid eſt ergo quod

nunc quaſi apoſtolatu relicto fiunt qð fue
runt.⁊ qð dimiſerãt repetunt: tanq; obliti
qð audierant. Nemo mittens manũ ſuper
aratrum ⁊ reſpiciẽs retro aptus eſt regno
celoꝛum? Quod ſi feciſſent defuncto ieſu
pꝛiuſq; reſurrexiſſet a moꝛtuis.Qð quie ẽ
non poterant quoniam dies quo crucifi-⸗
xus eſt totꝰ eos tenebat attonitos vſq; ad
eius ſepulturaʒ que ante veſperum facta
eſt. Sequens autem dies erat ſabbati: qñn

Luce .ix.

eis moꝛeʒ patrium ſeruãtibꝰ operari vtiq

non licebat. Lertio vᷣo die dñs reſurrexit:

eoſq; reuocauit ad ſpẽ quã de illo nõ ha⸗

bere iam ceperant. Tamen ſi tũc feciſſent
putaremus eos illa que animos eoꝛum oc
cupauerat deſperatione feciſſe. Nunc vᷣo
poſt eum ſibi de ſepulchꝛo reddituʒ viuũ.
poſt oblatam ſuis oculis ⁊ manibus nõ ſo
lum videndam verumetiã tangendã atq;
palpandam rediuiue carnis euidentiſſi⸗
mam veritatem. poſt inſpecta vulnerum
loca.vſq; ad apoſtoli thome confeſſioneʒ
qui ſe aliter crediturum non eſſe pꝛedixe⸗
rat.poſt acceptum eius inſufflatiõe ſpiri⸗
tumſanctũ.poſt verba in ſuas aures eius
oꝛe pꝛolata.ſicut miſit me pater ⁊ ego mit
to vos.quoꝛum remiſeritis peccata remit
tuntur eis.⁊ quoꝛum retinueritis retenta
ſunt:ſubito fiũt ſiẽ fuer̃t.ñ hoĩuʒ ſʒ piſciũ
piſcatoꝛes.hhis ergo quos hoc mouet re⸗
ſpondendũ eſt.non eos fuiſſe pꝛohibitos
arte ſua licita ſcilicet atq; conceſſa victum
neceſſariũ querere ſui apoſtolatuſ integri
tate ſeruata: ſi quando vnde viuerent ali
ud non haberent. Miſi foꝛte quiſpiam pu⸗
tare audebit aut dicere apoſtelũ paulum
non pertinuiſſe ad eoꝛum ꝑerfectionẽ qui
relictis omnibus chꝛiſtum ſecuti ſunt:quo Mat.vbi.S.
niam ne quenq; eoꝛuʒ grauaret quibꝰ euã j. Coꝛin.iiij.
geliũ pꝛedicabat.ſuũ victum ſuis manibꝰ j.Coꝛin.xx.
tràſigebat. Vbi magiſ impletum eſt quod
ait.plus omnibus illis laboꝛaui.Et adiũ⸗
xit/ non auteʒ egoſed gratia dei mecum:
vt hoc quoq; appareat dei gratie deputan
dum. qð ⁊ animo ⁊ coꝛpoꝛe poterat vſq;
adeo plus illis omnibus laboꝛare.vt neq;
ceſſaret ab euangelio pꝛedicando.neq; ta
men er euengelio ſicut illi ſuſtentaret hĩc
vitam:cum id per tot gentes in quibꝰ chꝛi
ſti nomen non fuerat Pppctaiuʒ/multa la

CLa. XXI

—
. —,i

AX tius atq; fertilius ſeminaret. ¶ Abi oſten in nauim: ⁊ illa nocte nihil prendi

j. Coꝛint.

dit ex euangelio viuendi. hoc eſt victum
habendi/non neceſſitatẽ apłis impoſitaʒ:
ſed poteſtatẽ datam. Quam poteſtatẽ cõ
rmemoꝛat idem apoſtolus dicens. Si nos
vobis ſpũalia ſeminauimꝰ: magnum eſt ſi

veſtra carualia metamus? Si alij poteſta⸗

tis vfe participes ſũt nõ magis nos? Sed
non ſumꝰ inquitvſi hac poteſtate.Et pau
lop oſt.qͥ altario ſeruiũt inquit altario cõ
partiunt᷑:Sic ⁊ dñs oꝛdinauit his qui euã
geliũ annũciant de euãgelio viuere. Ego
autem nullius hoꝛum vſus ſum. Satis igi
tur apertum eſt non imperatũ ſed in pote
ſtate apoſtolis poſitum vt aliunde nõ vi⸗
uerent niſi ex euangelio: ⁊ ab eis quibus
euangeliũ pꝛedicando ſpũalia ſeminabãt
carnalia meterent.hoc eſt carnis huius ſu
ſtentaculũ ſumerent:a tanq; milites chꝛi⸗

—

ſti / ſtipendiũ debitum acciperent. ſicut a

ꝓuincialibus chꝛiſti. VUnde idemipſe mi⸗
les egregius paulo ſuperius de hac re di⸗

vbi.S. xerat.Quis militat ſuis ſtipendijs vnq;ʒ

Dert.·. Mane at iã facto ·ſtetit ieſus

in litore: nõ tame cognouerũt di⸗
ſcipuli quia ieſus ẽ.· Dicit ergo eis

ieſus. Hueri. Huqq pulmetariuz

habetis: Rñderũt.Non. Dicit eiſ

Mittite in dextera nauigii rhete · -

inuenietigs. Miſerũt ergo:et iam n

valebat illud trahere ta multitudi t Alł.pꝛe

— .
—

ne piſciũ. Dicit ergo diſcipulus il/

le quem diligebat ieſus. petro Do

minus ẽ. Simon petrus cu audiſ/

ſet quia dñs eſt tunica ſuccinxitſe.

erat eni nudus:et miſit ſe in mare-
Alij aut diſcipuli nauigio venerũt
Moõ enilõge erat a terra.ſed qſi cu⸗
bitis ducent:trabẽetes rhete piſciũ

—–,Z —

t ergo deſcenderũt in terra:vide Infra tract.

— .

poſitũ ⁊ panẽ Dicit eiſ ieſus.Afler

runt prunas poſitas ⁊ piſcẽ ſuper⸗ cxxiij.a.

Auod tamẽ ipſe faciebat: quia pluſ il o? te depiſebus quos prẽdidiſt nüc
bus laboꝛauit. Si ergo beatus paulus vx Aſcẽdit ſimon petrus ⁊ trarit rhe⸗/
ea poteſtate quã ꝓfecto cum ceteris euã⸗ te in terra plenu magnis piſcibus:

gelij pᷣdicatoꝛibus habebat.non cum cete
ris vteretur:ſed ſuo ſtipendio militaret.
ne gentes a noĩe chꝛiſti penitꝰ alienas do
ctrina eius quaſivenaliſ offendere::aliter
educatus arteʒ quã non nouerat didicit.
vt dum ſuis manibus tranſigit᷑ doctoꝛ.nul

lus grauaretur auditoꝛ:qᷓ;tomagis beatuſ

centum qnq gintatribꝰ. Et cũ tanti

eſſent. nõ eſt ſciſſum rhete.hocẽ ma

gnũ ſacramentũ in magno iohannis euan
gelio: ⁊ vt vehementiꝰ cõmendaret᷑ loco
vltimo ſcriptum. QOuod ergo ſeptem diſci

puli fuerunt in iſta piſcatiõe. Petrus⁊ iooo

hannes ⁊ nathanael ⁊ duo fili ʒebedei.et

petrus qui iam piſcatoꝛ fuerat qð nouerar alij ex diſcipulis eius duo quoꝝ noĩa t-⸗·
fecit: ſi ad pꝛeſens illud tempus aliud vn-⸗ centur: iſti ſuo ſeptenario numero finẽ ſi⸗
de viueret non inuenit? Sed reſpondebit gnificant tꝑis. Vniuerſum quippe ſeptem
quiſpiam.Et cur non inuenit.cum dñs ꝓ⸗ diebus voluitur tempuſ.Ad hoc pertinet
miſerit dicens.querite pꝛimũ reguũ dei ? qð mane facto ieſus ſtetit in littoꝛe. quia
iuſticiam eius:⁊ hec oĩa apponentur vobiſ etiam litus ſinis ẽ maris:⁊ ideo ſinẽ ſignifi
Pꝛoꝛſus etiam ſic dñs qð pꝛomiſit imple⸗ cat ſeculi.Eundẽ finem ſeculi oſtendit et
uit. Nam quis alius piſces qui caperen᷑ gqs petrus rhete traxit in terrã: hoc eſt ĩ li⸗
Aſppoſuit. qui non ob aliud credẽdus ẽ eis tus. Q ipſe dñs aperuit. vbi alio quodaz
ingeſſiſſe penuriam qua compellerentur loco de ſagena in mare miſſa ſimilitudinẽ Matthᷣ.xiij

ire piſcatum.niſi diſpoſitum volens exhi⸗
bere miraculum: vt ſinul ⁊ pꝛedicatoꝛes
euangelij ſui paſceret.⁊ ipſum euangeliũ

tauto ſacramento qð erat de numero piſci

um cõmendaturꝰ augeret? De qua re eti⸗
am noſ qð ipſe apoſuerit dicere iam debe
mus.Dicit ergo ſimon petrꝰ. Vado piſca
ri. Dicunt ei qui cum illo erant. Venimus

et nos tecum. Et exierũt⁊ aſcenderũt

dedit: ⁊ eam trahũt inquit ad litus. Qõð li
tus quid eſſet exponẽs ait. Sic erit in con

ſummatiõe ſeculi/Sed illa verbi eſt. non·
rei geſte parabola: Re ãt geſta ſicut hoc

loco qualiter in ſeculi fine futura ſit. ita

dñs alia piſcatiõe ſignificauit eccleſiã.q̃li
ter nunc ſit. Qð aũt illud fecit ĩ initio pᷣdi

cationis ſue.hoc vᷣo poſt reſurrectionẽ ſu

am / hinc oñdit illã capturã piſcium.bonoſ

S
—

hꝛ

mntal,

xli⸗e.

Ganb.kix

4.
2 .

Joh. Tract. CXxXII

et malos ſigniſicare qͥs nũc habet eccleſia
Iſtam vo tm̃modo bonos qͥs habebit in

eternũ.completa in fine huius ſeculi reſur

rectione moꝛtuoꝝ. DNheniq; ibi ieſus nõ ſi⸗

cut hic in litoꝛe ſtabat qñ iuſſit piſces capi

Seld aſcendẽs in vnã nauĩ que erat ſimo⸗
nis.rogauit eumvt a terra reduceret puſil
lum:⁊ in ea ſedẽs docebat turbas. Vt ceſ
ſauit autẽ loqui:dixit ad ſimonẽ. Duc ĩ al
tum: laxate rhetia veſtra in capturã. Et

illic qð captũ eſt piſciũ in nauiculis fuit:ñ
ſicut hic rhete extraxerũt in terram. His ſi
gnis ⁊ ſi qua alia poterũt reꝑiri: ibi eccle⸗
ſia in hoc ſeculo.hic vo in fine ſeculi figu⸗

rata eſt. Ideo illud ante /hoc aũt poſt re⸗

ſurrectionẽ dñi factum eſt:qꝛ ibi nos chꝛi⸗
ſtus figniſiauit vocatos:hic reſuſcitatos.
Ibi rhetia non mittunt᷑ in dexterã.ne ſo⸗
los ſigniſicẽt bonos.n ec ĩ ſiniſtrã/ne ſoloſ
malos:ſed indifferent᷑ laxate inquit rhe⸗
cia veſtra in capturã:vt ꝑmixtoſ intelliga

mus bonos ⁊ malos. Hic aũt inquit mitti

te in dexterã nauigij rhete:vt ſigniſicaret
cos qui ſtabũt ad dexteram ſolos bonos.
Ibi rhete ꝓpter ſigniſicãda ſciſmata rum
pebat᷑:hic vᷣo qm̃ tunc iam in illa ſumma
pace ſanctoꝝ nulla erũt ſciſmata. ptinuit
ad euangeliſtã dicere.⁊ cũ tanti eſſent.id
eſt.tam magni/non eſt ſciſſum rhete:tanqᷓ;
illud reſpiceret vbi ſciſſum ẽ.⁊ in illiꝰ ma⸗

li comꝑatione cõmẽdaret hoc bonũ. Ibi

capta ẽ multitudo piſciũ tanta vt imple⸗
ta duo nauigia mergerent᷑.id ẽ.in ſubmer
ſionẽ pᷣmerent᷑.Non eni merſa ſunt:ſed ta
men piclytata. Vnde eni exiſtũt in eccle⸗

ſia tanta que gemimꝰ/ niſi cuʒ tantemulti
tudini obſiſti non poteſt: que ad ſubmer⸗

gendã pꝛope modũ diſciplinã intrat cum
moꝛibus ſuis a ſanctoꝝ itinere penitꝰalie
nis? hic aũt miſerũt rhete in dexterã par
tem:⁊ iam nõ valebãũãt illud trahere pᷣ mul
titudine piſciũ.Auid ẽ iam non valebant

illud trahere:niſi qꝛ illi qͥ ꝑtinẽt ad reſur⸗

rectionẽ vite.id cẽ.ad dexterã ⁊ intra chꝛi⸗
ſtiani noĩs rhetia defungunt᷑.non niſi in li
toꝛe.id eſt.in fine ſeculi cum reſurrexerint
apparebũt:? Ideo nõ valuerũt ſic trahere
rhetia vt in nauẽ refunderẽt qͥs ceperãt pi
ſces:ſicut de illiſ oĩbus factũ eſt:quibꝰrhe
te diſruptũ ⁊ nauicule pꝛeſſe ſunt. Habet
aũt iſtos dextros eccleſia poſt finẽ vite hu
ius in ſomno pacis.velut in ꝓfundo laten

—

La. XXI

——
—

tes:donec ad litus rhete ꝑueniat quo tra⸗

hebatur.qſi a cubitis ducẽtis.uod autẽ
illic duabus nauiculis ꝓpter circũciſionẽ
et pꝛeputiũ.hoc iſto loco ducentis cubitis
exiſtimo figuratũ.pꝛopt᷑ vtriuſq; generis
electos ⁊ circũciſionis ⁊ pꝛeputij.tanq; cẽ
tum ad centũ:qꝛ i ſumma cẽtenarij nume⸗
rus ad dexterã tranſit. Poſtremo i illa pi⸗
ſcatione numerꝰ piſciũ non expꝛimit᷑:tãqᷓ;

illud ibi fiat qð pꝛedictũ eſt ꝑ ꝓphetam.

Annũciaui ⁊ locutꝰ ſum:multiplicati ſunt ?ꝰꝰ xxxix
ſupꝑ numerũ.Hhic vo non ſunt aliq ſuꝑ nu

merũ:ſed certus ẽ numerus.centũqᷣnqua
gintatres. ¶ Cuius numeri ratio dño ad⸗ C
iuuante reddenda eſt.Si enĩ numerũ con
ſtituamus qui legẽ ſignificet: qͥd erũt miſi
decem? Decalogũ quipe legis.id ceſt.de⸗
cem notiſſima illa pᷣcepta digito dei duoe⸗
bus lapideis tabulis pꝛimũ fuiſſe conſcri⸗

pta:certiſſimũ nobis eſt. Sed lex qñ non

adiuuat gr̃a pᷣuaricatoꝛes facit:⁊ tmmo⸗
do in littera ẽ. Pꝛopter hoc enĩ maxĩe ait
Alccedat ergo ad litterã ſpũs.ne occidat
littera quẽ viuiſicat ſpũs: ſed vt oꝑemur
pᷣcepta legis non viribꝰ noſtris ſed mune⸗
re ſaluatoꝛis. Cum aũt accedit ad legem
gra.id eſt.ad litterã ſpũs:q̊ͥdãmodo dena
rio numero addit᷑ ſeptenariꝰ. Iſto quippe
numero.id eſt.ſeptenario ſignificari ſpiri⸗
tumſanctũ:aduertenda litterarũ ſacraruʒ
documenta teſtant᷑. Mempe eni ſanctitas

vel ſanctiſicatio ad ſanctũ ꝓpꝛie pertinet

ſpiritũ. Vnde cum ⁊ pater ſpũs ſit.⁊ filiuſ
ſpũs ſit qm̃ oeus ſpũs eſt.⁊ pater ſanctus
et filius ſanctus ſit: ꝓpꝛio tamen noĩe am

boꝛũ ſpũs vocat᷑ ſpũſſanctꝰ. Vbi ergo pᷣ⸗

mum in lege ſonuit ſanctiſicatio: niſi ĩ die.
ſeptimo:? Mon enĩ ſanctiſicauit deus diezʒ
pꝛimũ in quo fecit lucẽ. aut ſcõm in qͥ fir⸗

mamẽtũ.aut tertiũ in quo diſcreuit mare
aterra.⁊ terra herbam lignumq; ꝓduxit:
aut quartũ in quo ſidera ſunt creata.aut
qͥntũ in quo aĩalia que in aquis viuũt ⁊ ĩ
gere volitant.autſextuʒ in quo terreſtris
anima viua ⁊ ipſe hõ:ſed ſanctiſicauit di⸗
em ſeptimũ.in quo reqeuit ab oꝑibꝰ ſuis.
Conuenient igitur ſeptenario numero ſi⸗
gniſficat᷑ ſpũffanctus.Eſaias etiam ꝓphe⸗ ſaie.xj.

ta:requieſcet inquit in eo ſpũs dei:eumq;
deinceps cõmẽdans opere vel numero ſe
ptenario.ſpiritus inqt ſapie ⁊ intellectus.

1

apls. Lutera occidit: ſpũs aũt viuiſicat. ij.Coꝛin. iij.

Joh. Tract. CXXII

ſpiritus conſili ⁊ foꝛtitudinis.ſpiritus ſci⸗

entie ⁊ pietatis:⁊ implebit illum ſpirit ti⸗

Apocał.iij. moꝛis dei.Quid in apocalypſi? NHonneſe
j. Coꝛin.xij. ptem ſpiritꝰdei dicũt᷑.cũ ſitvnus atq; ideʒ

ſpiritus:diuidẽs ꝓpꝛia vnicuiq; put vult

Sed oꝑatio ſeptenaria vnius ſpiritus ſic

apellata eſt ab eodem ſpiritu qui ſcriben

ti affuit:vt ſeptem ſpiritus dicerent᷑. Cum

itaq; legis denario ſpũſſanctus per ſepte⸗

narium numerũ accedit.fiunt decem ⁊ ſe⸗

ptem:qui numerus ab vno vſq; ad ſeipſuʒ
compuratis omnibus creſcens/ ad centuʒ
qͥnquagintatres peruenit. Ad vnũ enim
ſi adijcias duo:ſiunt vtiq; tres. His ſi ad⸗
ij cias tres ⁊ quattu oꝛ:fiunt decem. Dein⸗
de ſi adijcias omnes numeros qui ſequun

tur vſq; ad decem ⁊ ſeptem.ad ſupꝛadiciũ

numerũ ſumma perdncit᷑.id eſt.ſi ad decẽ
quo ab vno vſq; ad quattuoꝛ perueneras
addas quinqꝙ;/ fiunt qndecim: His ad⸗
das ſex /a fiũt vigitivnũ:his addas ſeptẽ
et fiunt vigintiocto: his addas octo ⁊ no⸗
uem ⁊ decem/⁊ flunt qnquagintaquinq;.
His addas vndecim ⁊ duodecim ⁊ trede⸗
ci m:⁊ fiunt nonagita vnũ:his rurſum qt⸗
tuoꝛdecima qndecim ⁊ ſedecim/⁊ fiũt cen
tumtrigintaſex. Huic numero adde illum
qui reſtat de quo agitur. id eſt. decem et
ſeptẽ: ⁊ piſcium numerus ille complebit᷑

Non ergo nimmodo centumqnquaginta⸗

tres ſancti ad vitam reſurrecturi ſigniſicã⸗
tur eternam:ſed milia ſanctoꝝ ad gratiaʒ

ſpiritus pertinentiũ: qua gratia cum lege

Ddei tanq; cuʒ aduerſario concoꝛdat᷑ vt vi⸗
uificante ſpiritu littera non occidat.Sed
quod per litteram iubetur ſpiritu adiuuã
te compleatur.⁊ ſi quid min“ fit remitta⸗
F tur. ¶ mẽs ergo ad iſtam gratiaz perti⸗
nentes hoc numero figurantur:hoc eſt ſi⸗
gurati ſigniſicant᷑: Qui numer“ ter habet
etiam qͥnquagenariũ numeꝝ:⁊ inſuper ip

ſa tria pꝛopter myſteriũ trinitatis. Quiuqᷓ

genarius autem multiplicatis ſeptem per
ſeptem ⁊ vnius adiectione complet᷑. Naʒ
ſeptieſſeptem ſiunt dfagintanouẽ: Vnꝰ

autem additur.vt eo ſigniſicetur vnũ eſſe

qui per ſeptem pꝛopter operationẽ ſepte⸗
nariam demonſtratur: ⁊ nouimus ſpiritũ⸗
ſantum poſt aſcenſionẽ dñi qnquageſimo

die miſſum. quem diſcipuli iuſſi ſunt er pe

ctare pꝛomiſſum. Mon igitur fruſtra dicti

ſunt hi piſces ⁊ tot ⁊ tanti.id eſt.⁊ centum

qͥnquagintatres/⁊ magni. Sic enim ſcrip⸗

tum eſt.⁊ traxit rhete in terram plenũ ma

gnis piſcibus: centumqnquagintatribus.

Cum enum dixiſſet dominꝰ. Non veni ſol⸗ Matthei. v.

uere legem ſed implere: daturus vtiq; ſpꝑi

ritum per queʒ lex poſſet impleri tanq; ſe
ptem additurus ad deceʒ pauciſſimis ver

bis interpoſitis ait.Qui ergo ſolueritvnũ vbi. .

de mandatis iſtis mimis ⁊ docuerit ſic ho
mines:mimus vocabitur in regno celoꝛuʒ

Qui autem fecerit ⁊ docuerit:magnus vo

cabitur in regno celoꝛum. Iſte ergo pote⸗
rit pertinere ad numerũ piſcium magno⸗
rum. Minimus auteʒ ille qui ſdluit factis
quod docet verbis.in tali eccleſia poteſt

eſſe qualem ſigniſicat piſcium pꝛima illa

captura habentem bonos ⁊ malos:quia ⁊
ipſa dicitur regnũ celoꝛum. Pꝛopt᷑ quod

git. Simile eſt regnum celoꝛũ ſagene miſ⸗

ſe in mare.⁊ ex omni genere piſcium ↄgre
ganti. Vbi vult intelligi etiam bonos et

Mat th.xiij .

malos:quos dicit in litoꝛe.id eſt.in fine ſe

culi ſeparãdos. Deniq; vt oſtẽderet iſtos
mimos repꝛobos eſſe qui docent bona lo⸗

quendo. que ſoluunt male viuendo: nec

quaſi mĩmos in vita eterna futuros.ſʒ om
nino ibi non futuros:cum dixiſſet mimus

vocabitur in regno celoꝛum.coutinuo ſub
iecit.Pico enim vobis:quia niſi abunda⸗
uerit iuſticia veſtra plus qᷓ; ſcribarũ ⁊ pha
riſeoꝛum.non intrabitis in regnum celoꝛũ

Illi ſunt certe ſcribe ⁊ phariſei qui cathe⸗
dꝛã moyſi ſedent:⁊ de quibus ait.que di⸗
cunt facite.que autem faciunt facere noli
te · Dicunt enim ⁊ non faciunt.Docent ſer
monibus qð ſoluunt moꝛibus. Conſeq̃ns
eſt ergo.vt qui mimus eſt in regno celoꝛũ
qualis nunc eſt eccleſia/non intret in reg⸗
num celoꝛum.qualis tunc erit eccleſia:qm̃
docendo quod ſoluit ad eoꝛum ſocietatẽ
qui faciunt quod docent non pertinebit.
Et ideo non erit in numero piſcium mag⸗
norum:quoniaʒ qui fecerit ⁊ docuerit.ma
gnus vocabitur in regno celoꝛuʒ.Et quia

AMath. xxiĩ

h magnꝰerat:iõ ibi erit vbi mimꝰille ũ erit

— — -æ 4—

Vd

èð

mi et piſcem ſimiliter. Ecce dictum eſt eri
noꝛ ibi eſt/maioꝛ ſit eo quo h̊ nemo maioꝛ am Jin pꝛanderent.de quo pꝛandio ali⸗
eſt. Sed tamen qui hic magni ſunt.id eſt. quid ſuaue ac ſalubꝛe dicemus? nos:ſi a·
qui in regno celoꝛum vbi ſagena congre-⸗ ſcat ⁊ nos.Superius narratuʒ eſt: ꝙ iſti di S.tra.cxxij.t

—.—
—

vſq; adeo quippe ibi magni erunt:vt qͥ mi

Rtheig cent:ipſi erunt in illa regni celeꝛum eterni derunt pꝛunas poſitas.⁊ piſcem ſuperpoſi
“ tate maioꝛes.quos iſti ad dexteram ⁊z ad tum:a panem. Vbi non eſt intelligendum
reſurrectionẽ vite pertinentes indicãt pi⸗ exriam ſuppoſitum panem fuiſſe pꝛunis: ſʒ
ſces. Sequitur de pꝛandio dñi cuʒ iſtis ſe tantum ſubaudiendũ viderũt. Quod ver
.z. ptem diſcipulis:⁊ de his que poſt pꝛandi⸗ bum ſi repetamus eo loco vbi ſubaudien⸗
um locutus eſt.ac de ipſius euangelij ter⸗ dum eſtnta totũ dici poteſt. Vider̃ut pꝛu
mino.vt deus qð donauerit diſſeramus: nas poſitas piſcem ſuperpoſitum. ⁊ vide
ſeg hoc non eſt iſto ſermone cogrtandum runt panem: Uel ita potiꝰ. viderunt pꝛu⸗
IErplicit tractatus cent us vi nas poſitas ⁊ piſcem ſuꝑpoſitum: viderũt
ceſimuſſecũdus. Incipit tractatus et Panem. Jubente Kiam dio atrulaur ⸗
centeſlimus viceſtinuſterti? De eo vepiſcibus quosipfi ccperant:ab eosfe⸗
ceneſimne 2 u⸗ ken . an ciſſe q;uis a narrante iohãne non eſſet ex⸗
Ag Eee EEI VvVpPerꝛeſſum. tamen dñm iuſſiſſe nõ tacitum ẽ.
rir Rarii dquod ait. Hocautẽ di- Ait enim. Afferte de piſcibus quos pꝛen⸗
rit ſignificans qua morte clarifica⸗ didiſtis nũc.Etvtiq; iubente illo. eos non
guuci turus eſlet dveum. „ feciſſe eee t: Liltc crge eci pꝛan⸗
Patthtii A — — P5π☚ 9 dium dñs illis ſeptem diſcipulis ſuis.ð pi⸗
₰ C 4 Ptertio ſce ſcilicet quem pꝛunis ſuꝑpoſitum vide⸗
. v dñs poſt reſurrectionẽ mani⸗ rant. huic adiũgens ex illis quos ceperãt:
UDUD feſtauit ſe diſcipulis ſuis:be⸗ et de pane quem nihilominus eos vidiſſe
iitl lohanis apoſtoli euange-⸗ narratum eſt: Piſcis aſſus: chꝛiſtus ẽ paſ⸗
lium terminat᷑. In quo iam ꝑtractanimus ſus. Ipſe eſt ⁊ panis viuus qui de celo de
vt valuimus partem pꝛioꝛem.vſq; ad euz ſcendit.Huic concoꝛꝑatur eccleſia ad ꝑti
locum vbi narratum eſt captos fuiſſe pi- cipandam beatitudinẽ ſempiternã. Pꝛo⸗
ſces centumqnquagintatres a diſcipulis pter quod dictum eſt/afferte de piſcibeqͥs
J quibus ſe demonſtrauit:⁊ cuʒ magni eẽnt pꝛendidiſtis nunc:vt omnes qui hanc ſpẽ
rhetia non eſſe rupta. Deinde que ſequũ⸗ gerimus per illum ſeptenariũ numerũ di⸗
.⸗ tur ↄſideranda ſunt:⁊ q́;=tum adiuuat důĩs ſcipuloꝝ per quem poteſt hoc loco noſtra
ſicut res poſtulare videbit᷑ diſſerẽda. er vvniuerſitas intelligi figurata. tanto ſacra⸗
acta quippe illa piſcatione: Ddicit eis ie/ Werto nas unitare noenus :: giche;
i. ſus. Uenite prandete.Etnemo beatitugini ſociari. Hoc dii pꝛandium e
abgnt Debat diſe 4 bentiu Ffneiio zu ene cum diſcipulis ſuis: ad quod iohaãneſ euã
quis es: ſci geliũ ſuũ cuʒ haberet de chꝛiſto: alia mul
eum tu quis es:ſcientes quia do/ P .7 Ir oriſii =
ä D ta que diceret magna vt exiſtimo ex rerũ
minus eſt. Si ergo ſciebant: quid opus . 5 Iuder. L:
. 5 magnarum contemplatiõe concludit. hic
erat vt interrogarent:. Si autem nõ opuſ ved o anal n ſez
os 09 enim eccleſia qualis in ſolis bonis futura
erat:quare dictum eſt/non audebãt/ qua ratir por
A e eſtſigniſicatu per capturam centumqnq̃ᷓ
ſi opus eſſet ſed timoꝛe aliquo non aule ntatriüũ piſcius: æ eis i hec credũ
rent:? Senſus ergo hic eſt. Tanta erat eui gintatri piſcuy r eis au! hec credũt/ ſpe
e. De ee n rant diligũt/ participatio tante beatitudi
dentia veritatis qua ieſus illis diſcipulis nis per hoc pꝛandid demonſtrat᷑.·Po B
apparebat:vt eoꝛum non ſoluʒ negare ſed iam tertio inquit manifeſtatus
nec dubitare qͥdẽ vllus auderet: quoniã ſus diſcipulis ſuis ch ſurrer Ele-
ſi quiſq; dubitaret.vtiq; interrogare dedbe Ius diſcalpulis luisich ſurrexiſſet a
ret. Sic ergo dictum eſt: nemo audebat en· Mortuisg. Qsñ ad ipſas demõſtratiões
interrogere tu quis es: ac ſi diceret᷑. Ne⸗ ſed ad dies referre debemus.id eſt. pꝛimo
mo audebat dubitare qð ipſe eẽt. Et ye die cum reſurrexit. ⁊ poſt dies octo quan
1 akt. dabat Niti B 5213 do diſcipulus thomas vidit ⁊ credidit.et

—NNʒ—N = —

gat bonos ⁊ malos.faciunt bona quedo⸗

nit ieſus

ſcipuli quando deſcenderũt in terram. vi⸗

accepit panẽ ⁊ t dat eis

hodie quando h̊ de piſcibus fect: Poſt

quot autem dies id fecerit dictum non eſt

Mam ipſo pꝛimo die non eſt viſus ſemel ſi

cut euangeliſtarum omniũ teſtimonia col
S fara demonſtrant. Sed ſicut dictuʒ eſt ᷣm
dies numerande ſunt manifeſtatiões eius
vt iſta ſit tertia.pꝛima quippe habenda eſt
eademq; vna pꝛopter vnũ diem: quotienſ
cunq; ſe ⁊ quibuſcũq; die illo quo reſurre
xerit oſtendit.Secunda poſt dies octo. et
hec tertia.⁊ deinde quotiens voluit vſq;
ad diem quadrageſimũ quo aſcendit in ce

lum:qᷓuis non ſcripta ſint omnia. Cũ er⸗/

go prãdidiſſent: dicit ſimoiß
Simon iohannis:diligis mepli

mini vera ipſo donante ſumatur: nonjfal⸗

rãdidiſſent: dicit ſimõi petro.

Infra tract. Pis: Dicit ei. Etia domine: tu ſcig
ſce agnoſ

xxnj· quia amo te.Dicit ei· Naſce agno
meos.Dicit ei iterum. Simon io⸗/

hannis diligis me? Ait illi Etiam

donine:tu ſcis quia amo te · Dicit
Al.iterum ei· Daſce agnos meoſ. Dicit ei ſter
tio · Simon iohannis amas me:

. ,

„

Contriſtatus eſt petrus· quia di⸗/

. .

rit ertertio amas me: ? dicit ei. Do.

——..—

At.noſti mine tu omnia ſcis: tu ſcis quia

amo te. Dicit ei · Daſce ones meag
Amen amen dieo tibi: cum eſſes iu
nior cingebas te ambulabaſ vbi

1*

volebas cum autem ſenueris extẽ

õ

et ducet quo tu non vis. Pocant
ixit: ſignificans qua morte clarifi
caturus eſſet deum· Hunc inuenit exi

Di

tum üle negatoꝛ 1⁊ am

matus. qð imature pollicebat᷑ infirmus.

Hoc enim opoꝛtebat vt pꝛiuſ chꝛiſtus pꝛo
petri ſalute:deinde petruſ pꝛo chꝛiſti pꝛe⸗

dicatione moꝛeretur: Pꝛepoſterũ fuit ꝗð
audere ceperat humana temeritaſ:cũ iſtũ

diſpoſuiſſet oꝛdinem veritas. Animam ſu
5. xiij. am ſe poſiturum pꝛo chꝛiſto petrus puta⸗
vat: pꝛo liberatoꝛe liberandus:cuʒ chꝛiſtꝰ
1. veniſſet animam ſuam poſiturus pꝛo ſuis
omnibus in quibus erat ⁊ petrus. Quod
ecce iam factum eſt. NMũc iam firmitas co2ꝛ
dis ad ſuſcipiendẽ moꝛtem pꝛo noie do⸗

„ —

atoꝛ.pᷣſumẽdo elatꝰ
negãdo ꝓſtratus.flendo purgatꝰ. confitẽ
do ꝓbatus.patiẽdo coꝛonatꝰ :hũc inuemt·
exitũ. vt ꝓ eius noĩe pfecta dilectiõe mo⸗
reret᷑.cum quo ſe moꝛiturũ ꝑuerſa feſtina
tione ꝓmiſerat:faciat eius reſurrectiõe ſir

—

ſa nobis errantibus pꝛeſumat᷑. Nunc eſtvt

vite huius non metuamuſ interitum: quia
reſurgeure dño vite alterius pꝛcceſſit exẽ
plum. Nunc eſt petre vx moꝛtem non time

as:quia viuit quem moꝛtuum dolebas:⁊
quem pꝛo nobis moꝛi carnali amoꝛe pꝛohi

bebas. Auſus es pꝛeuenire doctoꝛem.foꝛ⸗
midaſti eius perſecutoꝛẽ :iam pꝛecio ꝓ te
fuſo/nunc eſt vt ſequaris redemptoꝛẽ: et

ſequaris oĩno vſq; ad moꝛtẽ crucis. Ver⸗
ba eius audiſti:quem iam veracem ꝓba⸗
ſti. Paſſuꝝ te ipſe pᷣdixerat: qui te pꝛedi
xerat negaturũ.¶ Sed pꝛius dũñs qð ſcie⸗

bat interrogat.nec ſemel ſed iterum ac ter

tio vtrum petruſ eum diligat:nec aliud to
tiens audit a petro q; ſe diligi.nec aliud
totiens cõmendat petro q; ſuas oues pa-
ſci. Redditur negationi trine trina cõfeſ⸗
ſio.ne minus amoꝛi lingua ſeruiat qᷓ; timo
ri:⁊ plus vociſ elicuiſſe videatur moꝛs im
minens q;vita pꝛeſens.Sit amoꝛis offici⸗
um paſcere dñicum gregem: ſi fuit timo⸗
ris indicium negare paſtoꝛem. Qui h̊ am⸗
mo paſcunt oues chꝛiſti:vt ſuas velint eẽ
non chꝛiſti. ſe conuincuntur amare non
chꝛiſtum:vel gloꝛiandi vel dñandi vel ac⸗
quirendi cupiditate:non obediendi ⁊ ſub
ueniendi ⁊ deo placendi charitate. Con⸗

tra hos ergo vigilat totiẽs inculcata iſſas
vox xpꝑiiqͥs apłs gemit ſua qrere non que Philippᷣ.j.

ieſu chꝛiſti. Ham quid ẽ aliud diligis me
paſce oues meaſ.qᷓ; ſi diceret/ſi me diligis

meas paſce non ſicut tuas:gloꝛiam meam
in eis quere non tuam.dſium meum non
tuũ.lucra mea non tua:ne ſis in eoꝛum ſo
cietate qui pertinent ad tempoꝛa pericu-⸗
loſa ſeipſos amantes:⁊ cetera q̃ huic ma⸗

loꝛum initio connectunt᷑.Cum enim dixiſ⸗ ij. Timot. ii

ſet apoſtolus.erunt enim homiĩes ſeipſos
amantes:ſecutus adiunxit. Amatoꝛes pe
cunie/elati/ſuperbi/blaſphemi/parentibꝰ
non obedientes/ingrati/ſceleſti/irreligio⸗
ſi/ſine affectione.detractoꝛes.incontinen
tes.ĩmites.ſine benignitare.pꝛoditoꝛes.ꝓ
caces. cecati.voluptatum amatoꝛes ma⸗
gis q; dei: habentes ſpeciem pietatis.vir⸗
tutem autem cius abnegãtes.hec omnia

e

non te paſcere cogita ſʒ oues meaſ:⁊ ſicut

mala ab eo veluti fonte manãtia: qð pꝛi⸗

mum poſuit ſeipſos amantes. Merito
dicitur petro diligis me.⁊ reſpondit ama
te.eiq; refertur paſce agnos meos: ⁊ hoc

—

pbi

w.

. . . . „„
* 1 S * 2 5 4 „ — . „„ „. 2 7
. „ 1 4 „ . . 4 D . . . . F. .
. . * . . 2* .
— ð́dw———ʒð — — ——— ———ʒ—ʒ—
— —— .

iterum. hoc tertio. Vbi etiaʒ demoſtratir Mam ⁊ apls paulus dicit ſe habere ↄcupi Philiſpẽ :j.
vnũ atq; idem eſſe amoꝛem ⁊ dilectionem ſcentiã diſſolui eſſe cũ chꝛiſto: ingemiſcit
vbi. S. Mam etiam dñs nouiſſime non ait diligis tamen grauat/ non vult ſpoliari ſed ſug⸗
me. ſed amas me. Mon ergo nos ſed ipſuy ueſtiri: vt abſoꝛbeat᷑ moꝛtalis vita. r
amemus:⁊a in paſcendis ouibus eius ea G huic dñs dilectoꝛi ſuo.cũ ſe enueris inqt
ſunt eiuſ. non ea que ſunt noſtra queramꝰ extendes manus tuas: 7 alius te
NMeſcio enim quo inexplicabili modo qſ- cinget ⁊ ducet quo tu nõ vis. Hoc
quis ſeipſum non deuʒ amat. non ſe amat aute ei dixit: ſignificaſ qᷓ morte clo
et quiſquis deum non ſeipſum amat. ipl. e rificaturus eſſeèt deũ· Ertedes inquir
ſe amat.Qui eniʒ non poteſt viuere de ſe manus ruas: hoc ẽ crucingeris. Ad h̊ autẽ
moꝛiturvtiq; amãdo ſe. Non ergo ſe amat yt venias alius te cinget:⁊ ducet nõ qͥ vis
qui ne viuat ſe amat. Cum vo ille diligik ſed qͥ non vis: pꝛius dixit qð fieret: ⁊ dein⸗
de quo viuitur mon ſe diligendo magis di qe quõ fieret. Non eni cruciſixꝰ.ſe vtich·
ligit. qui ꝓpterea ſe non diligit vt eum di crucifigendus q; nollet eſt ductus. Nã cun
ligat de quo viuit. MHon ſint ergo ſeipſos cjfixus non qͥ nolebat abijt: ſed potius q
amãtes qui paſcunt oueſ chꝛiſti.nectane volebat. Solutus quippe a coꝛpoꝛe:vole⸗
ſuas ſed tanqᷓ ipſius eas paſcant.⁊ velint pat eẽ cũ chꝛiſto. ſʒ ſi fieri poſſet pᷣter moꝛ
ex illis ſua lucra conquirere ſicut amato- tis moleſtiã vitas ↄcupiſcebat eternã. Ad
res pecunie: vel eis dñiari ſicut elati: vel quã moleſtiã nolés duct“ẽ: ſed ab ea vo⸗
Aloꝛiari de honoꝛibus quos ab eis ſumũr ſens eductꝰẽc. NMolẽs ad eã vẽit ſʒ volens
ſicut ſuperbi: vel in tantuʒ pꝛogredi vt etei ¶z vicit: t reliqᷣt hũc infirmitatis affectũ qᷣ
am hereſes faciant ſicut blaſphemi. nec ce nemo vult moꝛi vſq; adeo naturalẽvt euʒ
dant ſanctis patribꝰ ſicut parentibus nõ pttõ petro nec ſenectꝰauferre poruerit: cui
obedientes.⁊ eis qui illoſ coꝛrigere volut dictüũ ẽ/cũ ſenueris duceris qͥ nõ vis. Pꝛo
quia perire nolũt/mala pꝛo bonis reddat pter nos conſolandos etiam in ſe ſiura⸗—
ſicut ingrati interficiant animas ſuas et uit ipſe ſaluatoꝛ dicẽs: pr ſi fieri pᷣt traſeat Mat.xxvj.
alienas ſicut ſceleſti. materna eccleſie vi⸗ me calix iſte. Qui vtiq; moꝛi venerrt
ſcera diſſipent ſicut irreligioſi.non compa nec habebat moꝛtis neceſſitatẽ ſʒ volũta⸗
tiantur infirmis ſicut ſine affectione. famã tem : ptãte poſiturꝰ aĩaʒ ſuã ⁊ ruſſus cam
fanctoꝝ maculare conent᷑ ſicut detracto ptäte ſumptur“. Sʒ moleſtia etacunq; ſit
res.cupiditateſ peſſimas non refrenent ſi moꝛtis dz eã vincevis amoꝛis:qͥ amat᷑ ille
cut incontinentes. exerceant lites ſicut in ꝗqᷓ cũ ſit vita nr̃a.etiã moꝛteʒ voluit ꝑferre
.· mites. neſciãt ſubuenire ſicut ſine benigni pnob. NHã ſi nulla eẽt moꝛiis vel pua mo vbi.5. x.
tate.indicẽt inimicis pioꝛum que occultã ſeſtia:nõ eẽt tã magna martyx glia. Sʒ ſi
da cognouerant ſicut ꝓditoꝛes. hbumana, paſtoꝛ bonꝰq poſuit aĩazg ſuã ꝓ ouibꝰ ſuis
verecundiam inuerecũda exagitatione ꝑꝓ ex ipſis ouibꝰ tã młtos ſibi martyres fecit
turbent ſicut pꝛocaces.non intelligãt neg qtomagis debet vſq; ad moꝛtẽ verita⸗
que loquunt᷑ neq; de quibus affirmant ſi: tc certare.⁊ vſq; ad ſanguinẽ aduſus pec
cut cecati. leticiaſ carnales ſpũalibus gau catũ :qbooueſ ipſaſ paſcẽdaſ. h ẽ docẽdaſ
dis anteponant ſicut voluptatum amato regẽdaſq; cõmittit: Ac ꝑ h pcedẽte paſſio
res magis q; dei. Hec enim atq; huiuſmo⸗ nis eioexẽplo.qͥs nõ videat magiſ debere
di vitia ſiue vni homini accedant omnig. imitãdo paſtoꝛi herere paſtoꝛes.ſi eũ mul
ſiue his alia illis alia dñentur: ex illa radi te ctia imitate ſũt oues: fub ꝗ paſtoꝛexno
ce quodãmodo pullulant. cum ſunt homi in grege vnox paſtoꝛes ipſi füt oues. Oeſ
bi. 3. nes ſeipſos amantes. Quod vitium maxi qpe fecit ſuas oles. ꝓ qbꝰo ẽ oĩbꝰ paſſus:
vbi.s. me cauendũ eſt eis aui paſcunt oues chi qꝛ ꝛ ipſe vt ꝓ oĩbꝰ pateret/ouis ẽ factus.
ſti.ne ſua querant ſed que ieſu chꝛiſti: æẽ in eG .
vſus cupiditatum ſuarum conferant pq Explicit tractatus centeſimuſui⸗
bus ſanguis fuſus eſt chꝛiſti . Cuius amo: ceſimuſtertius. Incpit tractatus
in eo qui paſcit oues eius in tam magnuy (enteſimuſuiceſinuſquartus . De
debet ſpũalem creſcere ardoꝛem: vt vin⸗ 5an eie t eum boc diriler; .
cat etiam moꝛtis naturalẽ timoꝛẽ quo mo eo que oreme vießht
ri nolum. ⁊ qñ cũ chꝛiſto viuè volumus. Dicit ei /ſeq uere me · v ſc; in ſinem

—.x —

On parua
gqueſtio eſt / cur apoſtolob
petro quãdo ſe tertio ma
fmfeſtauit diſcipulis.di⸗
rreiaerit ieſus ſequere me: ð
apoſtolo autem iohanne/ſic eumvolo ma
nere donec veniam quid ad te. Huic que
ſtioni q;tum dñs ipſe donauerit.ſiue ꝑtra⸗
ctande ſiue ſoluende: ſermonem nouiſſi⸗
mũ huius operis impendimus.Cum ergo
pꝛenũciaſſet dñs petro qua moꝛte clariſi⸗

caturus eſſet deum.dicit ei. Sequere
5.xiij. me.Conuerſus petrus vidi llum
ſequenteʒ. q ui ⁊ recubuit i cena ſu

per pect 1
qui tradet te. Hunc ergo cu
Hic autem quid:Dicit eiieſus?
eum volo manere donecvenia:qᷣd
ad te:? Tu me ſequere. Exiit ergo
ſermo iſte inter fratres quia diſci⸗
pulus ille non moritur: ⁊z non di-⸗
xit ei ieſus non moritur: ſed ſic
eum volo manere donec veniam
quid ad te.Ecce quouſq; in hoc euange
lio extenditur queſtio: que ſua pꝛofundi⸗
tate non mediocriter mentem ſcrutantis
exercet.Cur eni dicitur petro ſe

me
nec dicitur ceteris qui ſimuladerant. et moyſe nne
ipſa licʒ ſepulchꝝ eius nuſq; inueniri legi
mus. moꝛtuũ tamen eſſe ſine vlla ambigui
dum eſt:nunquid ſolus pꝛo chꝛiſtiana ve⸗-
ritate paſſus eſt petrus:?: Monne ibi erati

ppriofecto eum ſicut magiſtrum diſcipuli ſe
quebant᷑.Sed ſi ad paſſionem intelligen⸗

j illis ſeptem alius filius ʒebedei frater io⸗
Actuum. xij Hanms: qui poſt eius Keengonen ab he⸗
rode manifeſtat᷑ occiſus? Verum aliquis
dixerit.quoniam iacobus non eſt crucifi⸗
xus/merito dictum eſt petro ſequęre me:
qui non ſolum moꝛtem ſed etiam moꝛtẽm
e crucis ſicut chꝛiſtus expertꝰ ẽ. Sit q̊ ſi ni⸗

hil aliud qð ſit ↄuenieua poterit inueni⸗

ri.Cur ergo de iohanne dictum eſt: ſic euʒ
volo manere donec veniaʒ quid ad te:Et
repetituʒ eſt/tu me ſequere? Tanqᷓ; ille iõ
non ſequeretur:quoniam eum manere vo
luit donec vẽiat.Quis facile aliud dictũ

elſe credat.q;ᷓ qð fratres crediderãt qͥ tũc
agerant:eo qð ſcilicet non eſſet diſcipulu-

ille moꝛiturus:ſed vonec ieſus vẽiret iſte
maneret in vita: Sed hanc opinionem io⸗
hannes ipſe abſtulit: non hoc dixiſſe dñũm
aperta contradictiõe declarans. Cur eniʒ

ſubiũgeret/non dixit ieſus non moꝛitur:

niſi ne hominũ coꝛdibus qð falſum fuerat

inhereret: Sed cui placet adhuc reſiſtat xꝰ
dicat verum eſſe qð ait iohannes non di⸗

xiſſe dñm qð diſcipuluſ ille non moꝛitur ſʒ

hoc tamen ſignificatũ eſſe talibus verbis

qualia eum dixiſſe narrauit.⁊ aſſerat apo⸗

ſtolum iohannem viuere:atq; in illo ſepul

chꝛo eiꝰ qð eſt apð epheſuʒ doꝛmire eũ po
tius q́; moꝛtuum iacere contendat. Aſſu⸗
mat in argumentũ qð illic terra ſenſim ſca
tere ⁊ quaſi ebullire perhibetur: atq; hoc

eius anhelitu ſieri ſiue conſtanter ſiue per

tinaciter aſſeueret. Non enim poſſunt de⸗

eſſe qui credant.ſi non deſunt qui etiam

moyſen aſſerant viuere.quia ſcriptum eſt peut. xxrxiiij.

eius ſepulchꝛum non inueniri.⁊ apparuit
cum dño in monte vbi ⁊ helias fuit:quem
moꝛtuum legimus non eſſe ſed raptum.

Quaſi mopſi coꝛpus non potuerit alicubi

ſic abſcondi.vt pꝛoꝛſus homines lateret

vbi eſſet.atq; inde ad hoꝛam diuinitus ex

citari quando cum chꝛiſto heliaſ ⁊ ipſe ſũt

yviſi:ſicut ad hoꝛam multa ſanctoꝛum coꝛ⸗

poꝛa ſurrexerunt quando paſſus eſt chꝛi⸗
ſtus.⁊ poſt eius reſurrectionẽ aparuerũt

multis in ſancta ſicut ſcriptum eſt ciuitate
Sed tamen vt dicere ceperam ſi quidam

moyſen moꝛtuum negant quem ſcriptura

tate teſtatur: q́to magis iohãnes ex iſto⸗
rum occaſſone verboꝛum vbi dñs ait: ſic

eum volo manere donec venio / credit᷑ vi⸗
uus doꝛmire ſub terra: Quem tradunt eti
am qð in quibuſdam ſcripturis q;uis apo⸗

criphis reperitur quando ſibi fieri iuſſit ſe
pulchꝛum /incolumẽ fuiſſe pꝛeſ. enteʒ: eoq;
effoſſo ⁊ diligẽtiſſime pꝛeparato: ibi eum
ſe tanq; in lectulo collocaſſe: ſtatimq; eux
eſſe defunctum. Vt autem iſti putant qui

hec verba dñi ſic intelligunt non defunctũ

ſed defuncto ſimilem cubaſſe:⁊ cum moꝛ⸗
tuus putaretur ſepultum fuiſſe doꝛmientẽ

et donec chꝛiſt? veniat ſic manere. ſuamq;
vitam ſcaturigine pulueris indicare. qͥ pul
uis creditur vt ab imo ad ſuperficiem tu⸗
muli aſcendat/flatu quieſcentis impelli:

Aatt

Mat. xxvij.

.xvij Güpen.

.Mã
.

Cract. CXXIII Ca. XXI
huic opinioni ſugꝑuacaneũ exiſtimo relu⸗ mo cum ceteris ↄdiſcipulis ſuis ſocius tã.
ctari. Viderint enim qui locum ſciũt vtꝝ te ſalutis.ſolus tamen diſcubuerit ſuꝑpe⸗
hoc ibi faciat vel patiat᷑ terra quod dici ctus ſaluatoꝛis? Poꝛro qð apoſtolus pe⸗
qꝛ ⁊ reuera non a leuibus hoibus id audi⸗ trus plus alijs dilexeit chꝛit i. poſſunt q⸗
B uimus. ¶ Interim cedamꝰ opinioni quaz dem documenta multa pꝛoferri:ſed vt lon
1 certis documentis refellere non valemus ge in alia non eamus.i ipſiꝰ tertie manife⸗ iiz
ne rurſus aliud qð a nobis querat᷑ exur-⸗ ſtationis domini.paulo ſuperioꝛe lectio⸗ . krac. cxxinj
gat. Cur ſuꝑ humartũ moꝛtuũ ipſa humus ne que iſtam pꝛecedit/ſatis euidenter ap⸗
quodãmodo viuere ac ſpirare videatur⸗ paret:vbi interrogans eum dixit.Di igis
Sed nunqᷣd hinc tanta ſoluitur queſtio:ſi me plus his? Quod vtiq; ſciebat ⁊ tamen
magno miraculo qualia poteſt facere ops interrogabat: vt etiam nos qui legimus
tamdiu viuũ coꝛpus in ſopoꝛe ſub terra euangelium: amoꝛem petri erga dominũ
donec ven iat terminus ſeculi/ uinimo et illo interrogãte ⁊ iſto reſpondẽte poſſe
fit amplioꝛ ⁊ difficilioꝛ:cur diſcipulo ieſuũ mus.Quod autem in eo qð reſpondit pe⸗
quem diligebat pᷣ ceteriſ intantũ vt ſuper trus amo te.non addidit/plus his:hoc re⸗
pectus eis diſcũbere mereret᷑: pꝛso magno ſpondit quod de ſeipſo ſciebat. Non eniʒ
munere longũ in coꝛpoꝛe donauerit ſom⸗ q;tum ab alio quolibet diligeret᷑ ſcire po⸗
num. cum beatum petrũ per ingentẽ mar-⸗ terat:qui coꝛ alterius videre non poterat
tyriij gloꝛiam ab onere ipſius coꝛpoꝛis ſol Sed tamen ſuperioꝛibꝰ verbis dicendo.
Nemi uerit:eiq; ↄceſſerit.q apłs paulus ſe ↄcu⸗ etiã dñe tu ſcis qꝛ amo te: ſatis ⁊ ipſe de
dard. Dbiliſpen. piſſe dixit ⁊ ſcripſit: viſſolui ⁊ eſſe cũ chꝛi⸗ clarauit ſcientez dñʒ inter ogaſſe qð int⸗
ſtol Si autem qð magis creditur.ideo ſan u;ͤrogauit. Sciebat igitur dominꝰ non ſo⸗ E
⸗Beg. ctus iohannes ait.non dixiſſe dũm nõ mo lum quod diligeret: verumetiam qð plus

. ritur.ne üllis verbis que dixit hoc voluiſſe

Hoc volun illis eum diligeret petrus.Et tamen ſi pꝛ’a
intelligi putaretur.coꝛpuſq; eius in ſepul⸗

ponamus querentes quis duoꝛum ſit me-⸗

△

MU chꝛo eius exanime ſicut alioꝝ moꝛtuoꝛum lioꝛ.vtrum qui plus an qui minus diligit
Nt rti. ma de terra.que ſubinde ablata ſuccreſcirt qui plus diligit eſſe melioꝛem? Item ſi ꝓ⸗
54 aut ideo fiat vt eo modo cõmẽdet᷑ pꝛecio⸗ ponamus quis duoꝛum ſit melioꝛ vtrum
ſa moꝛs eius quã nequaq; cõmendat mar quem minꝰ aut quem pluſ diligit chꝛiſtꝰ?
tyriũ:non enĩ eum pꝛo ſide chꝛiſti ꝑſecu⸗ Eũ qui plus diligitur a chꝛiſto melioꝛem
toꝛ occidit: aut pꝛopter aliquid aliud qd pꝛoculdubio reſpondebimuſ. In illa ergo
nos latet Manet tamen queſtio cur dix⸗ comparatione qu pꝛius poſui petrus io⸗

rit dũs de homine moꝛituro: ſic eum volo
manere donec veniam/Illud etiam in his
duobus apoſtolis petro ⁊ iohanne quẽ nõ
moueat ad querendũ: cur iohanneʒ plus
dilexerit dominꝰ.cum ipſum dñm plus di
lexerit petrus? Vbicunq; enim ſe cõme⸗
moꝛat iohannesvt noĩe ſuo tacito ipe poſ
ſet intelligi.hoc addit quod eum dilige⸗

hanni:in hac vᷣo altera iohannes antepo⸗
nitur petro. Pꝛoinde tertiaʒ ſic ꝓponimꝰ
Quis eſt duoꝛũ diſcipuloꝛum melioꝛ qui
minus qᷓ; condiſcipulus eius diligit chꝛi-
ſtum. ⁊ plus q; condiſcipulus eius diligit᷑
a chꝛiſto.an ille quem minus q; condiſci⸗
pulum eius diligit chꝛiſtus:cum plus ipſe
qᷓ; ſuus condiſcipulus diligat chꝛiſtum?

” bat ieſus quaſi ſolum diligeret: vt hoc ſi⸗ Hic plane cunctatur reſponſio: æ augetur
gno diſceneretur a ceteris quos vtiq; om quęxſtio? tum autem ipſe ſapio melio⸗

nes diligebat. Quid ergo niſi amplius ſe
dilectum cum hoc diceret volebat intelli⸗
gi: quod abſit vt mẽdaciter diceret: 2
autem maius dare potuit ieſuſ maioꝛis er
ga eum ſue dilectionis indiciũ: quã vt ho

rem qui plus diligit chꝛiſtum. felicioꝛem
vo quem plus daligit chꝛiſtus/facile re⸗
ſponderem: ſi iuſticiam liberaroꝛis no⸗
ſtri minus eum diligentis a quo plus dili⸗
gitur/⁊ eum plus a quo minus diligitur

QAS.ſie Prr 2 ddl.“

ZJoyoh. Tract. CXXIII

— V

quemadmodum defenderem pᷣuiderem.

Aggrediar igitur in eius manifeſta miſe⸗

ricoꝛdia cuiuſ eſt occulta iuſticia:de ſoluẽ
da queſtione tam ingenti ꝓ viribus qs ip
ſe donauéit diſputare Hucuſq; eĩ ꝓpoſita
ẽ non expoſita.Exponende vo eiꝰ hoc ſit
exoꝛdiũ:vt meminerimꝰ in hoc coꝛruptibi

li coꝛpoꝛe qð aggrauat aĩiam/ vita nos mi

ſera viuere. Sed quia iam redempti per
mediatoꝛẽ ſumus ⁊ ſpiritũſanctũ pignus
accepimꝰ:beatã vitam in ſpe habemꝰ.⁊ ſi
re ipla nõdũ tenemꝰ. Spes ãat que videt᷑
non oſt ſpes.QOð enĩ videt quis qͥd ſperat
Si aũt qð non videmꝰ ſperamus:ꝑ patien
tiam expectamꝰ. In malis aũt que quiſq;
patitur.non in bonis quibꝰ fruitur: opus
eſt patientia.anc itaq; vitã de q̃ ſcriptũ
Job.vij. eſt:nunqͥd non temptatio eſtvita humana
ſuper terrã/in qua qtidie clamamꝰ ad do
Ablatthei.v. minũ/libera nos a malo.cogitur hõ tole⸗
rare etiam remiſſis peccatis:qᷓ;uis vt in eã
veniret miſeriã.pꝛimũ fuerit cauſa pecca⸗
tum. Pꝛoductioꝛ eſt enĩ pena q; culpa:ne
ꝓarua putaret᷑ culꝑa.ſi cũ illa finiret᷑ ⁊ pe⸗
na. Ac per hoc vel ad demonſtrationẽ de⸗
bite miſerie vel ad emẽdationẽ labilis vi
te.vel ad exercitationẽ neceſſarie patien⸗
tie.tꝑaliter hoĩem detinet pena:etiã queʒ
iam ad damnationẽ ſempiternã reũ nõ de
tinet culpa.hec eſt iſtoꝝ dieruʒ quos in
hac moꝛtalitate agimꝰ malos: qᷓ;uis in ea
diligamꝰ videre dies bonos.Flenda qui⸗
dem ſed non repᷣpendẽda conditio. Ve⸗
nit enim de ira dei iuſta: de qua ſcriptura

Rhoma. viij

Job.xiij. loquens.hõ inquit natus ex muliere bꝛe⸗

uis vite ⁊ plenus ire:cum ira dei non ſit vt
hois.id eſt.ꝑturbatio ↄcitati animi.ſʒ trã⸗
ps. Ixxvj. quilla iuſti ſupplicij oſtitutio. In hac ira
ſua deus non continẽs.ſicut ſcriptũ eſt mi
ſeratianes ſuas/pꝛeter alia ſolatia miſero
rum que generi humano pᷣbere nõ ceſſat.
in plenitudinẽ tꝑis quo ipſe ſciehat h̊ eſſe
faciendũ.miſit ſilium ſuũ vnigenituʒ per
quem creauit vniſa vt manens deus ſie⸗
ret homo:⁊ eſſet meditoꝛ dei ⁊ hominuʒ
hõ chꝛiſtus ieſus:in quẽ credẽtes ꝑ laua⸗
crum regeneratiõis.ſoluto reatu omniuʒ
pctõꝝ.⁊ oꝛiginalis videlicet qð generatio
trahit. cõtra quã maxime regeneratio eſt
inſtituta.⁊ ceteroꝝ que male agẽdo ↄtra⸗
cta ſunt liberarent᷑ a dãnatiõe perpetua.⁊

viuerẽt in fide⁊ ſpe ⁊ charitate.ꝑegrinan⸗

tes in hoc ſeculo atq; in eiꝰ temptatiõibꝰ
laboꝛioſis ⁊ ꝑiculoſis:ↄſolatiõibꝰ aũt dei
et coꝛꝑalibꝰ ⁊ ſpũalibꝰ ambularẽt ad con
ſpectũ eiꝰ.viã tenẽtes qð eis factꝰ ẽ chꝛi⸗
ſtus.Et qꝛ in ipſa q̊ʒ via ambulãteſ nõ ſũt
ſine peccatis que de huiꝰ vire infirmitate
ſurrepũt:dedit elemoſynarũ remedia ſa⸗
lutaria.quibꝰ eoꝝ adiuuaret᷑ oꝛatio:vbi
eos dicere docuit. Dimitte nobis debita

nfja:ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibꝰ nf̃is.

Hoc agit eccleſia ſpe beata in hac vita O
erũnoſa: cuiꝰ eccleſie petrꝰ apłs ꝓpt᷑ apo
ſtolatꝰ ſui pꝛimatũ.gerebat ſigurata genc
ralitate ꝓſonã. Qð enĩ ad ipſum ꝓpꝛie ꝑti
net.natura vnꝰhõ erat.gr̃a vnꝰchꝛiſtian:
abũdantioꝛe gr̃avnus idemq; pꝛimꝰ apłs .
Sed qñ ei dictũ eſt/tibi dabe claueſ regni Matth.xvj.
celoꝝ.Et qðcũ q; ligaueris ſuꝑ terrã erit li
gatũ ⁊ in celis.⁊ q cũ q; ſolueris ſuꝑ terrã
erit ſolutũ ⁊ ĩ ceł.vniũſaʒ ſigniſicabat ec⸗
cleſiã:que in hoc ſeculo diũſis temptatiõi
bus velut imbꝛibꝰ flumib tẽpeſtatibuſq;

quatit᷑ ⁊ nõ cadit: qm fundata ẽ ſuꝑ petrã ath. xvij.

vñ ⁊ petrus nomẽ accepit.MNon eni a pe⸗
tro petra.ſed petrus a petra:ſicut nõ chꝛi⸗
ſtus a chꝛiſtiano.ſe chꝛiſtianꝰ a chꝛiſto vo
catur. Ideo quippe ait dñs/ſuper hanc pe vbi.ã.
tram ediſficabo eccleſiKõ meam: qꝛ dixerat
petrus.tu es chꝛiſtus filius dei viui. Suꝑ
hanc ergo inquit petrã quã confeſſus es:
ediſicabo eccleſiã meam. Petra enim erat j. Coꝛint. x.

chꝛiſtus:ſuper qð fundamentũ etiam ipſe j. Coꝛint.iu ·

ediſicatꝰ eſt petrus. Fundamentũ quippe
aliud nemo poteſt ponere pꝛeter id qð po
ſitum eſt:qð eſt chꝛiſtus ieſus. Eccleſia er
go que fundat᷑ in chꝛiſto/claues ab eo re⸗

gni celoꝝ accepit in petro.id eſt. ptãteʒ li⸗

gãdi ſoluẽdiq; peccata.Qð eni ẽ ꝑ ꝓpꝛie⸗
tatem in chꝛiſto eccleſia:hoc eſt ꝑ ſigniſica
tionẽ petrus in petra.Qua ſigniſicaꝛiõe in
telligit᷑ chꝛiſtꝰ petra:petrus eccleſia.Hec
igitur eccleſia quã ſigniſica bat petrꝰq;diu
degit in malis:amando ⁊ ſequendo chꝛi⸗

ſtum liberatur a malis. Magis autem ſe⸗

quitur in eis qui certant pꝛoveritate vſq;
ad moꝛtem.Sed niuerſitati dicitur/ſeq̃⸗

re me:pꝛo qua vniüũſitate paſſus eſt chꝛi⸗

ſtus. De quo dicit idẽ petrꝰ. Chꝛiſtꝰ pno⸗·r
bis paſſus eſt relinqns nobᷣ exẽplũ Vtn e3 Petri. j·
mur veſtigia eiꝰ.Ecce ꝓpt᷑ qð ei dictum ẽ
Sequere me.Eſt autem alia vita imoꝛta⸗
lis que non eſt in malis:ibi facie ad facieʒ

T ,. ar lah n. (.

4

Garrqe

11

Gathpt.

ben,

E ad te.tu me ſequere.⸗

videbimus qs hic per ſpeculũ⁊ in enigma
te videtur:quando multum in ↄſpicienda
veritate pꝛoſicitur. Duas itaq; vitas ſibi

diuinitus pꝛedicatas ⁊ cõmendatas nouit
eccleſia:quarum eſt vna in fide altera in

ſpecie. Vna in tempoꝛe ꝑegrinationis:al⸗

tera in eternitate manſionis. Vna in labo
re:altera in requie Tina in via: altera ĩ pa
tria. Vna in opere actionis: altera in mer

cede contẽplationis. Vna declinat a ma⸗

lo ⁊ facit bonũ:altera nulluʒ habet a quo

declinet malum. ⁊ magnũ habet quo per⸗

fruatur bono. Vna cum ho ſte pugnat:al⸗
tera ſine hoſte regnat. Vna foꝛtis eſt ĩ ad⸗
uerſis:altera nihil ſentit aduerſi. Vna car

nales libidines frenat: altera ſpiritualibꝰ
delectationibꝰ vacat. Vna eſt vincẽdi cu
ra ſollicita: altera victoꝛie pace ſecura.
Una in temptationibꝰ adiuuatur: altera

ſine vlla temptatione in ipſo adiutoꝛe le⸗

tatur. Vna ſubuenit indigenti: altera ibi
eſt vbi nullum inuenit indigentem. EIna

aliena peccata vt ſua ſibi ignoſcant᷑ igno⸗
ſcit:altera nec patitur qðo ignoſcat.nec fa⸗
cit qð ſibi poſcat ignoſci. Vna flagellatur
malis ne extollatur in bonis: altera tanta

plenitudine gratie caret omni malo vt ſi⸗
ne vlla temptatiõe ſuperbie cohereat ſum

mo bono. Vna bona ⁊ mala diſcernit:alte

ra que bona ſunt cernu. Ergo vna bona ẽ

ſed adhuc miſera: altera melioꝛ ⁊ beata.
Iſta ſigniſicata eſt per apoſtolũ petrum:
ula per iohannem. Tota hic agit᷑ iſta vſq;

in huius ſeculi finem.⁊ illic inuenit ſinem:

dDiffertur illa complenda poſc huius ſeculi
finem.ſed in futuro ſeculo non habet finẽ

Igeo dicitur huic/ſequere me:de illo au⸗

tem / ſic eum volo manere donec veniã qᷣd
Quid eniz eſt hoc
ſı— mm ſapio q́;tum capio quid eſt hoc:ni
ſi tu me ſequere.per imitationẽ perferen⸗
do temꝑalia mala:ille maneat donec ſem⸗

piterna venio redditurus bona? aper
tius ita dici poteſt. Perfecta me ſequatur

actio/infoꝛmata mee paſſionis exemplo:
inchoata vᷣo cõtẽplatio maneat donec ve
nio/perficienda cum venero.Sequitur eĩ
chꝛiſtum perueniens vſq; ad moꝛtem ple⸗
nitudo patientie: manet autem donec ve
niat chꝛiſtus tunc manifeſtanda plenitu⸗

do ſcientie.hic quipe tolerant᷑ mala hu-

ius mũdi in terra moꝛientiũ:ibi videbunt᷑

bona dñ̃i in terra viuentiũ. Quod eni ait

non ſic intelligẽdũ eſt quaſi dixerit/rema
nere vel manere ſed expectare: quoniam
quod per eum ſigniſicatur non vtiq; nunc
ſed cum venerit chꝛiſtus implebit᷑. Quid
autem per hunc ſigniſicat᷑ cui dictum eſt:
tu me ſequere.niſi nũc agatur:non per⸗
uenietur ad iliud qð expectat᷑. In hac au
tem actiua vita q́;'tomagis chꝛiſtum diligi

Sic eũ volo manere donec veniaã

mus.tanto facilius liberamur a malo: At

ipſe nos minus diligit quales nunc ſumuſ

et hinc ideo liberat ne ſemper talesſimuſ.

Ibi vo amplius nos diligi.quoniã qð ei
diſpliceat ⁊ qð a nobiſ aufèrat nõ habebi⸗

mus:nec ob aliud nos hic diligit.niſi vt ſa
net ⁊ tranfferat ab his que nõ diligit.hic
ergo minus vbi non vult remaneamuſ.ibi
amplius quo vult tranſeamus.⁊ vnde nõ
vult pereamus. Amet ergo eum petrusvt
ab iſta moꝛtalitate liberemur: amet᷑ ab eo
iohannes vt ĩ illa ĩmoꝛtalitate ſeruemur.
Sed iſta ratione illud oſtenditur.cur am⸗
plius iohannem q; petrum amauerit chꝛi⸗

hBus:non cur amplius petrus qᷓ; iohannes

amauerit chꝛiſtum. Neq; enim ſi plus nos

diligit chꝛiſtus in futuro ſeculo vbi cum il
lo ſine fine viuemus q; in iſto vñ eruimur.
vt illic ſemper ſimus ꝓpterea nos tunc eũ
minus dilecuri ſumꝰ quando melioꝛes eri

mus:cum melioꝛes vtiq; miſi amplius eum

diligendo nullo modo eſſe poſſumꝰ. Cur

ergo iohannes minus eum diligebat q;; pe
trus.ſi eam vitam ſignificabat in qᷓ eſt mul

toamplius diligendus: niſi quia ꝓpterea

dictum eſt. volo eum manere. id eſt. expe⸗
ctare donec veniã/qm̃ ⁊ ipſum amoꝛem qͥ
tunc multo amplioꝛ erit nondum habemꝰ
ſed ſuturum expectamꝰ: vt cum ipſe vene
rit habeamus?: MHam ſicut in epiſtola ſua
idem dicit iohãnes apłs. nondũ apparuit j.

quod erimus: ſcimus qm̃ cum apparu erit
ſimiles ei erimus.qm̃ videbimꝰ eum ſicuti

—

ſis ilam que futura eſt

eſt. Lunc ergo Apliun qð videmus dili⸗
gemus. Ipſe aut
vitam nr̃am qualis in nobis futura ſit ſci⸗
ens pᷣdeſtinatiõe plus amat: vt ad eꝗ nos
amando perducat. Quo circa qm̃ vniũſe
vie dñſi mia ⁊ veritas:miſeriã nr̃am pñteʒ
nouimꝰqꝛ ſentimꝰ.Et ideo mĩam dñi quꝗẽ
nob de mil eria liberãdis exhiberi volumꝰ
plus amamꝰ: eamq; qtidie maxie pꝛo pec

Johan. iij.

catoꝝ remiſſione poſcimꝰ æ habemꝰ. Hoc

per petrum ſiguiſicatũ eſt plus amanteʒ ſʒ
minus amatum:quia minus nos amat chꝛi
ſtus miſeros qᷓ; beatos. Veritatis autem
con templationẽ qualis tunc futura eſt mi
nus amamus:quia nondum nouimus nec
habemus.hec g̊ per iohanneʒ ſigniſicata ẽ
minus amantem.atq; ideo ⁊ ad ipſaʒ ⁊ ad
eius in nobis amoꝛem qualis ei debet᷑ im⸗
plendum donec veniat dũs expectantem:
ſed plus amatum.quia id qð per illum fi⸗
guratum eſt / hoc efficit beatum. Memo
tame Tiſtos inſignes apoſtolos ſeparet.
Et in eo qð ſigniſicabat petrꝰambo erant:
et in eo quod ſignificabat iohannes ambo
futuri erãt. Signiſicãdo ſeqᷓbat᷑ iſte:mane
bat ille.Credendo autem ambo mala pꝛe
ſentia huius miſerie tolerabant: Ambo fu
tura bona illius beatitudinis expectabãt:
nec ipſi ſoli ſed vniũſa hoc facit ſancta ec⸗
cleſia ſponſa chꝛiſti.ab iſtiſ tempꝑtationibꝰ
eruenda in illa felicitate ſeruanda: Quas
duas vitas petrus ⁊ iohannes ſigurauer̃t
ſinguli ſingulas. Verum ⁊ in hac tempoꝛa
liter ambulauerunt ambo per fidem: ⁊ il⸗
la in eternum fruentur ambo per ſpeciem.
Omnibus igitur ſanctis ad chꝛiſti coꝛpus
inſeꝑabiliter pertinentibus ꝓpter huiꝰ vi
te ꝓcelloſiſſime gubernaculũ ad liganda

et ſoluenda peccata/claues regni celoꝛum

pꝛimus apoſtoloꝝ petrus accepit:eiſdẽq;
omnibus ſanctis pꝛopter vite illius ſecre⸗
tiſſime quietiſſimũ ſinũ ſuper pectus chꝛi⸗
ſti iobhannes euangeliſta diſcubuit: quoni
am nec iſte ſolus ſed vniuerſa eccleſia li⸗
gat ſoluitq; peccata.nec ille ĩ pncipiover⸗

oum deũ apð deũ ⁊ cetera de chꝛiſti diui⸗
nitate:⁊ de totius dĩnitatis trinitate atq;

vynitate ſublimia que ĩ illo regno facie ad

faciem ↄtemplanda //nunc auteʒ donec ve
niat dñs in ſpeculo atq; in enigmate con⸗
tuenda ſunt. que pꝛedicando rustarę de

fonte dñici pectoꝛis ſolus bibit: ſʒ ipſe do
minus ipſum cPangelig to ſua cuiuſq; ca
pacitate omnibus ſuis bi
rarum oꝛbe diffundit:Sũt qui ſenſerint et
hi quidem non ↄtemptibiles ſacri eloquij
tractatoꝛes a chꝛiſto iohannẽ apoſtolum
pꝛopterea plus amatum qð neq; vxoꝛẽ du
xerit:et ab ineũte puericia caſtiſſimꝰ vixe
rit.hoc quidem in ſcripturis canonicis ñ

ibendũ toto ter-⸗

euidenter aparet: verũtamẽ id quoq; m
tum adiuuat ↄgruẽtiã huiuſce ſentẽtie ꝗqð

illa vita per eum ſigniſicata eſt vbi ñ erũt
nuptie. Hic ẽ diſcipulus ille qͥ teſti⸗/

moniu ʒ perhibet de his et ſcripſit

hec:et ſcimus quia verum eſt teſti/

monium eius · Sunt autem inquit

et alia multa que fecit ieſus: que ſi

ſcribantur per ſingula:nec ipſuʒ ar
bitror mundum capere eoſ quiſcri

bendi ſunt libros. Mon ſpacio locoꝛũ
credendũ eſt mũdum capere non poſſe qᷓ
in eo ſcribi ſi poſſent ſcripta nõ ferret/ ſed

capacitate legentium compꝛehendi foꝛtaſ

ſe non poſſent: qᷓ;uis ſalua rerum fide/ple
rumq; verba excedere videantur fidem.
qð non fit quando aliquid quod erat ob⸗
ſcurum vel dubium cauſa ⁊ ratione reddi
ta exponitur:ſed quando id quod apertũ

eſt vel augetur vel extenuatur.nec tamen

a tramite ſigniſicandeveritatis erratur:qͥ⸗

niam ſic verba rem que indicatur excedut

vt voluntas loquentis nec fallentis apa⸗
reat:qͥ nouit qͥuſq; credat᷑:a q̊ vltra qᷓ; cre⸗
dendũ ẽ vel minuit᷑ loqndo aliqͥd vel au⸗
gef.Hũc loquendi modũ greco ſermone.
non ſolum grecarum verumetiam latinaꝝ
littcrarum magiſtri hyperbolen vocant.

Qui modus ſicut hoc loco ita in nõnullis

alijs diuinis litteris inuenitur vt eſt. Po⸗

ſuerunt in celũ os ſuum:⁊ verticem capil⸗

li perambulantiũ in delictis ſuis:⁊ multa
huiuſcemodi que ſcripturis ſanctis nõ de
ſunt.ſicut alij tropi hoc eſt locutionũ mo⸗
di:de quibus operoſiꝰ diſputarẽ.niſi euã⸗
geliſta terminante euangeliũ ſuum. etiaʒ
ipſe cõpellerer meũ terminare ſermonem.

„

¶ Diui Aurelij Auguſtini hippo-

nenſis epiſcopi/ expoſitio in euan

SERE ſcðᷣm Johannem foeliciter

4 4*
—

KR . .

.
₰
—
„
.
— .
..
1
.„
4
5
.
„
.
.
.

—

—

Annotatio pꝛincipaliũ ſententiarum

VInuentarium principalium ſen
tentiarum in expo

m Sinongeli
ſecundum Johannem Diui ugan
e

ſtini contentarumordine alpha

tico foeliciter incipit.

NCTractatu.xcviij.D.
7 Ahrnamn nis nõ vidit diẽ xpᷣi. Tractatu
Al aaeni quomõ ſunt xpᷣiani. Tra ctatu
Abꝛac filij erant iudei carnis oꝛigine/non
fidei imitatiõe.xlij.A.B. G
Abſoluẽdi et ligãdi poteſtatẽ dñs ecclie
in ꝑſona petri tradidit.l.E.cxxj.C.
Abſcõderit quare ſe xpᷣs a iudeis cũ eum
olapidare vellent.xliij. G. in fine.
Abutuntur qualiter mali bonis dei ⁊ ecõ⸗
tra qualiter deus bene vtitur malis ho⸗
minũ.Tracta.xxvij.D.E.xxviij.C.l.D
lv. E. C. cxij. A.
Acetũ quod xpᷣs accepit in cruce/quid ſi⸗
gnificat. cxix.C.
Qui accipit ſi quẽ miſero:me accipit/quo
modo intelligẽdũ eſt.lix.B
Accuſare debemus peccata noſtra.xij. E
Accuſare aliũ de crimie nõ pꝛeſumat/quẽ
conſcientia ꝓpꝛia accuſat.xxxiij. C.
Adam doꝛmiẽte cur eua de latere eiꝰ foꝛ⸗
matur.ix.D. xv. B. cxx. A.
Adam ſcðm quattuoꝛ litteras ſigniſicat q̃
tuoꝛ mundi partes.ix.E. x. E.
Adoꝛari cur ſe nõ ꝑmiſerit angelus a Jo⸗
hanne.xiij. A
Adoꝛandus vbi et quõ ſit deus.xv.F.
Aduẽtus xpᷣi quõ ex codicibus iudeoꝛuʒ
pꝛobatur. xxxv. E
Adulterã quõ liberauit xpᷣs.xxxiij.B. C.
Affectiones aĩc q̃ttuoꝛ et q̃ ſunt.lx. A. B
Affectus humani ſine quibus hic non vi⸗
uitur:pedes non loti dicuntur.lvj.B. in
medio.lvij. A. .
Agnoſcere quare noluit chꝛiſtus matrem
nuptijs:qa dixit ei:quid mihi ⁊ tibi mu
lier. viij. B.
Agnus ſingularit᷑ ſolus dicitur xpᷣs: et de
eius ſanguinis potẽtia.vij.B. /
Algricola ſcõm quid dicitur xpᷣs.lxxx. A.
Alius et aliud quõ accipienda ſunt cũ de

modo ſint paruuli ſpiritualit.

trinitate agitur.xxxvj D. xxxvij. C. xlv.

Amanti vnitatẽ eccleſie datur ſpirituſlan

ctus.xxxij.D. .
Amans nõ laboꝛat.xlviij. A.

Minus deum amat qui aliquid cum deo

amat.xl. DB.

Amare animam ſuã ne pereat: dupliciter

intelligitur. lj. C.

Amatoꝛes ſui non ſint qu paſcunt oues

chꝛiſti. cxxiij. C. D. l
Amatoꝛes ſeculi quomõ inſultant bonis

Amando noſipſos nõ amamus oeũ. Scd

amãdo deũ amamus ⁊ noſipᷣos.cxxiij.D.

Amen nec grecum nec latinum eſt ſed he⸗

bxum. xlj. B. S
bulare qre xpᷣſ noluit ĩ iudeã.xxviij.a

Ambulatio xpᷣi ſuꝑ marę quõ fuit.xx.DA.
De eo quod filius dicit. Pater amat vos

quia vos me amaſtis.cij.C

Anmicus xpi dicit᷑ ſeruꝰ bonꝰ.lxxxv.A. B
Angeli quomõ dicũtur mãducare.xiij.B
Angeli dei: ſunt pᷣdicatoꝛes boni.vij.ih.
Angeli pctm̃ gꝛauius fuit peccato hõinis

ideo homo meruit liberari. cx. F.

Aniĩe opationes mirabiles in carne.viſj. A

Anuma humana differt a beſtiali ſolo in⸗
tellectu.xv. D.

Anima et intellectus quomõ differunt cũ

ſint idem. xv. D.

Anie et coꝛꝑis diſſiles opꝑatiões.xx. F. GS
Anima quomõ dicitur immoꝛtalis.xxiij.

Anima quomõ occiditur moꝛit᷑.xlvij.D

Anima rõnalis a nulla cyatura põt beati
flcari niſi a ſolo deo.xxiij. B. C.

Anima rationalis eſt media inter deum ⁊æ
coꝛpus.ibidem. MV
Anime vlea eſt deus: et ipſa anĩa eſt vita
coꝛpðꝛis.xix. E. F. G. xxij. F

ipſa fit immutabilis.xxxix.D⸗

Anima participato bono incommutabili.

Anima plus amatur q; coꝛpus vero amo⸗
re:exemplũ de ſene defoꝛmi ⁊ virtuoſo:
et iuuene pulchꝛo ⁊ fure.iij. F.xxxij. A.

Aiĩaꝝ diũſa receptacula pꝰ moꝛtẽ.xlix.?F

Anima q viuiſicat:⁊ vñviuiſicat᷑.xix. F

Animarũ reſurrectio per fidem pꝛecedit
reſurrectionẽ coꝛpoꝛũ.xix.C.D.G.etꝑ
totuʒ.xxij.E. G. xxiij.h.
Anima rõnali nihil potentius nihilq; ſub⸗
limius inter creaturas.xxiij.C¶
Animã ſuã odire ĩtelligitur duplicit.lj.C
.* 1

„ . „ „
S ,
„„ .

„

.
46
W 2 „
E

V

0

1

25

S

BR

Balance Q

20

0

Focus

N

K

J

10

H.

G

5

E

I5

10

VierrfarbSelector Standard*-Euroskala Offset

S 2 Copyright 4/71999 VXyMaster GmbH wwW.yXVmaster. com