Gb329_qt_Ex1
author: Ludovicus, Imolensis

ä

W

N 1245 11888038 021

UIuIIuIIIIII

U8 Trübingen

5
„* „ . .
S 3
„
. /
e
. A
.
2
.
—
.
*
5
.
/

ſ

ludoui
popr

Cliun

m
um minn,
liqg crc
maduerta
ſtras et e
Per ſubſt
enere e
ſer guod
Quare.
meis in,
nbbus on
ſactatiſſn
deam ex
iamuires
u e:cui
terfortite
ſ
i⸗
Pümunen
Kclicſſimo
ciciſlimu.
magnikici
decoric .
is imeſt

Alcronen in

Woplbuset

— —

Wnenles pr
Nunlori
dütiter
d daclien
tnmnun

ains Drtet

lenſe bi⸗

Nhiontoh

Ludouici Imolenſis ex ordine Minorum Theologiæ profeſſoris Omtio ad
populum Bononienſem tempore quo Generale fratrum Minorum Cõ
cilium in ciuitate Bononienſi eſt celebratů Anno. M. cccclxxxxiiii.

Aluiſſem ego Viri Bononienſes: maluiſſem proſecto / ut ex ordine
Diui Frãaciſci ſacratiſſ imo:in quo uiri ꝗplurimi coexiſtunt magna
m Doctrina / et eruditione prediti: Alius omnino fuiſſet electus: qui
hoc orandi munus obiiſſet: quod mihi exiguo et ex omni cetu Mino
rum minimo oblatum in preſenti eſſe cognoſco: Nam quu oculos meos un
diq; circũfero/ et in tam ampliſſimo conſpectu me nunc conſtitutum eſſe ani

maduerto: uereor ſummopere eum me in di cedo preſtare poſſe: cui aures ue
ſtras et doctos et eruditos uiros audire ſolitas accomodare ęquo animo paru
per ſubſtineatis. Scio preterea/ cum uiros hic cermam in omni diſciplinarũ

genere exercitatiſſimos/ ac cumulatiſſimos nihil preclari/ aut noui afferri poſ
ſe: quod t auta expectatione dignu auditorũ animos magnopere delecter.
Quare ab iniuncto mihi dicendi onere: quod graue admodum ct humeris
meis impar exiſtimo: liberum me eſſe peroptabam. Verum: cum a uobis om
nibus pro Inata benignitate ueſtra/ proq; affectione ſmgulari et precipua in

ſacratiſſimã Minorum religionem aurium clementiam nunc mihi preſtari ui

deam / ex ueſtro in me mitiſſimo intuitu fortem animũ inducens er collapſas

iam uires reſumens id muneris: qd mihi a patre noſtro Reuerediſſimo'iniun

ctũ ẽ: cui obtẽperare ſanctiſſimũ puto: quatum mihi ingenii facultas ſuppe
tet: fortiter exequar et audacter. H
Icturus e nim ſum uiri Bononiéſes de liberalitate ac Munificẽtia ue
d ſtra in hunc florentiſſimũ Religioſorũ cõuentũ tã prõpto et iucundo
animo nup exhibita et mirifice demonſtrata. Sed anteaꝗqᷓ pro ſuſce

pti muneris mtentione uerba faciã de dignitate et excellétia urbis ueſtræ/deq1e

fęliciſſimo ipſius ſtatu pauca quęda pſtringa / ueluti gratiſſimũ quoddã et iu/
cũdiſſimũ ſemmonis noſtri pludi‚ũ. Non mihi deeſi t initiũ in extolleda er

magnificãda urbe ueſtra præſtãtiſſimi Ciues/equidẽ: ut ſeutio: Innumeris

decorãda Titulis. Eam imprimis adeo uetuſtà eè cõperio: ut ĩ ſuis primor-/

diis inueſtigãdis oĩum excedat memoriã ſ- criptorũ. Quippe Plynius ille
ueronen. in cõmeutariis naturalis hiſtoriæ Bononiã iã dudũ felſinã uocitata

ſcribit/ et urbiũ: quas Ethruſci ultra Appeninũ habuere: primariã fuiſſe affir/
mat. Silius quoq; italicus poeta quidé ingenioſus urbe Bouoniã / potẽta-

tu/opibus /et rerũ geſtarũ gloria ẽt ante Romã coditã floruiſſe oſtedit: cũ Bo

nonienſes priſcis illis tẽporibus adeo potuiſſe ſcribit/ ut Aeneę aduerſus Tur
nũ Rutulorũ regè in lauréti agro belligerãti nõ mediocre præſidiũ attulerint.

Sũt et et nonulli:qui inter antiquiſſima oppida ab umbris quõdã ĩ his P

tibus occupata felſinã: quæ nuc Bononia dicitur: reponédã es arbitrantur.
Etenim umbrorum gens teſte Plynio italię fuit antiquiſſima. Huius ciui
tatis potẽétatũ piter et antiquitaté / etſi pleriq; ſcniptores referãt/cõditorẽ tamé
tã uetuſte urbis ſilẽtio pftermittüt. Sed his antiquioribus obmiſſi is: quæ pro
piquiora nobis et certiora ſut: breui pcurramus. Anno ab urbe Roma cõdita

£

7g

6 3204 4

fere Ducètiſimo Tarquinio priſco impante eù pmulti CGallorũ populi ĩ Itali
am traieciſſent/atq; còplura Ethruſcorum oppida Ooloniaſq; illis ui expulſis
ſub imꝑio ſuo redegiſſeiu: Calli/quibus Boiis erat agnomérfel ſina potiti ſũt
quã mutato noĩe Boioniã appellarũt/ueluti eã: quã ſibi ĩ ĩpio nuꝑ acqꝗſito pri
cipaliorẽ cõſtituerẽt ſede/reliquis Ciuitatibo a ſe cap:tis ſua noia retinétibus.
Naãtlcũ boii admodũ bellicoſi eſſent/delegiſſe eos accõmodã ad gereda bella
ſede proculdubio tenéduũ é. Caput itaq; boiorũ ãnis circiter quadrigetis hyc
Ciuitas fuit: Deĩde ſupatis tàdẽ boiis a publio S cipiòe naſcica /eti. deditioné
Romano populo ſubactis ex ſenatuſcòôſulto Bononia/colonia latina gradis et
Nobilis deducta é/ et ipſũ oppidũ: qd pro felſina boii Boioniã dixeruũt: poſtre
mo Bononiã Romani nũcuparut. Hæc de uetuſtate ſimul er dignitate Boſ
noniæ ex uariis auctoribus breuiter et cõpédioſe collecta dixerim. Nuͤc de ſi
tu eius ppu chro et humanæ uitæ còſeruade accõomodato quicꝗ es dicédũ pu/
to. Quicũqʒ igitur tã nobilis et pclare urbis primus cõditor extitit/ ꝗ eius no
mẽ ignotũ ſit/magna prudeètia uirũ fuiſſe et humanarũ rerũ expiétia enitui ſſe

qui recte ſentiat ĩficiabi? nemo. ubi quæſo ꝓ noua cõdeda urbe cõſultius ma

turiuſq; actũ fuiſſe cognoſcimus: In quo habitabilis terre Climate /ſeu ĩ qua
muũdi Regiõe aptior repiri locus potuit/atq; pulchrior/ꝗᷓ ubi ſita & Bononia-
Quę ad appénini radices mötis Agꝗloné uerſus tota oriéti expoſita iter duo pᷣ
terlabétia flumina: Rhenũ atq; ſapinã: diuino potius nutu ꝗq humano conſilio
fudata omnio uider et icepta. Hæc inꝗ urbs aurea iure appelläda mtes bét
a Meridie ut amęniſſimos /ſic oĩum fructuũ: quibus ueſcit᷑ homo: abũde fera/
ciſſimos? A reliquis uero partibo et pulchrã et fertilè admodũ caãporũ planici
em. N ẽpe buic urbi cunctorũ opifex Deus / ſatoratq; rector uniuerſi nõò mõò
rerũ oĩum: quę ad uictũ ſpectẽt humanu fertilitate et ĩgeté copiã fribuere uoſ
luit: ſed etaeris puriſſimi nobilitaté/ pulchritudiné / atq; ſaluté ſpali quodã mu
nere coceſſit. Nã: quũ alique Italię urbes aere pingui et craſſo ꝓ còditõe loci
tabeſcãt/et ob hoc hoĩes tardos ac rudes ꝗᷓ ſepius educat: Bononia Ciuitas p/

iucũda et ameęna ĩ optimo ac ſaluberrimo aere collocata: ꝗ nulla paludiũ Tra/

ui nebula infectus é: ſed nitidus ſemp et purus hoĩes puigiles et prudẽtia/et ĩ
genii acumine pollentes edit atq; ꝓpducit iuxta illud F eracliti/ Aer ſiccior/ aĩa
prudẽtior. O fęlicé patriã ab oĩ bus merito collaudãdã et extollẽdã: quã no ſo
lũ hoĩes dilexiſſe etĩ ſuis primordiis ꝗueheméèter gratã habuiſſe uident: uerũ
ét ĩmortalis deus rerũ parés optimus et amaſſe plurimũ atq; eſi timaſſe credit᷑
quuũ eã in optimo terre loco edificãdã eſſe ſtatuit/ ordinauitq;: ut pcipua plane/
tarũ uirtute gauderet et puriſſimi aeris nobilitate pceteris italię urbibus leta
ſemp et iucunda eſſet. Hic ob eã: quæ nobis cũ ceęlo é: ſocietaté optime com
plexionis hoĩes progrediuntur /natura ipfa diſciplinabiles / et ad oẽs bonas ar
tes capeſcẽedas / niſi malo uiuédi uſu/ac deprauatis moribus corrũpant / idonei
ꝗqmaxime ejꝗ faciles. Quo fit: ut ex hac una urbe tãꝗ ex æquo Troiano clari
cet preęſtantes uiri prodierint prodeantq;: Quod ut nunc planum /atq; euidens
omnibus faciã: ſciétias parũp euoluamus: quas deorũ Munera eſ ePlato diſ
ſeruit: ĩ ꝗbus étiut philoſophi traduũt/uera et ultima ĩtellectꝰ? humaniꝓfeciio c
ſiſtit . Quod enim genus ſcietię reperiri unꝗᷓ potuit: in quo B ononiéſis hoĩs

õõ

—

— —¶—

ingeniu apprime néò profecerit? Queris poeſim Habes. L. Põponiũ Bono/
nieſem Atiellanarũ ſcriptorẽ antiquiſſimũ. Habes et Ruffu poetã Egregiu:
de quo Martialis ait/ funde tuo lachrymas orbata Bonomia Ruffo/ et reſonet

tota planctus ĩ Emilia. Oratoriã quæris facultaté. C. Ruſticellum Inuenies

Cicerone Teſte gręcis latiniſq; litteris eruditiſſimũ. Si auũt:quæ de moribus
e: philoſophiã. Si quæ de naturis rerũ é: phiſicã. Si/quæ de curandis corpori
bus ęgris ẽ: Medicimnã. Si: quę de indaganda ueritatis cognitôe é: Dialectica.
Si: quæ de Deo t: Tbheologiã: Si ius ciuile. Si ius pontificiũ. Si reliquas di /
ſciplinas quęris. Quæ unꝗ Ciuitas præſtatiores i hiſ ſciétiis uiros produxit

produeitq;. Eꝗdẽe ſola Bonomia ob litterature dignitaté nümũ aureu his ipri /

mit uerbis. Bononia docet. Docet inꝗ Bononia nõ mõ Coõciues ſuos /ſed ex
omni pte orbis / quot quot ſe ad eam còtulerint: dumò hauriede ſcie cupidi ſint
elimat/docetq; eos / ac ꝑficit. Nã ſicut athenę quõn apud græcos oium bona/

rum artiũ Inuétrices habebant᷑: Sic Bononia oĩum diſciplinrũ magiſtra: oĩs

litterature et Eruditòis aluna Iã dudũ apud latinos é habita: ut ẽt idoctior cõi

ſentẽtia habeat᷑: qui ex Qymnaſio Bononiéſi ueluti ex pamaſi fonte uberr.
mo litteras nò hauſerit aliquãdo. Iure itaq; Bononia ſtudiorũ'mater nũcupa/
ta ſacer muſarũ fons dici poòt. Accõmodatũ litteratorũ oĩium domiciliũ / er con

natu ale habitaculũ. Ob hãc unã cauſam Theodoſiũ Iuniorè motuſuiſſe cre

dédũ é: ut Petronio uiro ſanctiſſimo cohortãte Bononiã oium bonarũ artiũ

Magiſtrã et parentẽ cõſtitueret/ priuilegiis et dignitatibus pro hac una re ex

ornaretInſigniretq;. Ab eo igit᷑ pe/quod iã anis mille et ſeptuagita exactũ

eſt/ uſqʒ ĩ pręſentem diẽ Innumerabilia igeaia ſiue bononi ſia ſiue alibi nata

doctrinis ac diſciplinis uariis exculta ĩ hac una Ciuitate mirifice floruerunt.
Singulorũ noia: quę magna ex pte uobis notiſſima ſunt: modo recenſere ſu
puacaneum fore exiſtimo. Eorum uero laudé et gloriam breui explicare diffi
cilimũ puto. Extant nibilominus plurimorũ ſcripta excelletiſſima: quæ ubiq;

gentium magna leguntur uoluptate. Extant et hic in templis ueſtris egregia
Mauſolea/quaſi praxitelis aut phidie manu confecta: i ꝗbus oſſa eorum recò/
dita ſcimus: quos pro admirabili Ingenio et excellenti doctrina tatope admira
mur. Accedit deinde ad huius ueſtrę urbis iclytam famam/ nomen ac decus
uiri bonomienſes: ꝙ ipſa non modo doctos / ſed eruditos homines protulit/

ſed et Martis ſtrenuos /et Ingentis ſpiritus uiros ſingulariter ac mirabiliter
procreauit. Et ne nimjum autiqua conſecter/memores eſſe debetis/quid Ma
iores ueſtri egerint anno ſalutis octingenteſſimo quadrageſimo ſergii ſecun

di pontificis Romani os porci prius appellati/em poribus: quum Lotaii/
us Imperator uexaturus pontificem Ludouicum filium cum Ingenti exerci/
m in Italiam mitieret. Huius Ludouici exercitum proaui ueſtri/ quemad/

modum ſcitis / forti animo Iuxta Bianorum aggreſſi Incommodis damniſ/
que plurimis affecerunt/ et in fugam tandem uerterunt. Obmitto/ qua

ſe uirtute defenderint quum Chriſtianus Fęderici Barbaroſfe Imperatoris
ſcribaſet ĩ armis ſtreuus/agrũ bononiéſẽ ferro igniq; uaſtaret. Egꝗde populus

*/

SSSSõß

Bononiéſis/quãtũ ex hiſtoriarũ fontibus haurire potuimus/ cõplura B ella
geſſit:ĩ ꝗgpus eius admirãda uirtus enituit. Entiũ Sardinię Regé Feęderici ſe

cundi nepotẽ / ſeu: ut alii tradũt: filium: iuſto plio uictũ cepit/ captuq; Bonõiã

deduxit/et in ea pᷣtorii pte:quã hodic ab Entio Rege denominãt: duos er uigiti
anos ad ultimũ uſqʒ obitus ſui die honorifice aſſeruari cuſtodiriqʒ fecit. Fini

timos populos ſecũ diſſidétes / cũ uoluit/bello ſemꝑ Bononia domuit. Teſtes

ſũt Mutinéſes: ꝗbus ad uadũ ualerianũ maxiĩas ĩtulit clades populus Bononi
enſis. Teſtes nonãtuléſes: quos ĩ deditõem Bononia accepit. Claternates in
populũ Bononiéſe ſũmo exardeſcẽtes odio poſt acerrimã obſidionẽ Bononi
enſibus ſe dedere coacti ſũt. Ceruia/etſi hominũ multitudie tũc tpis abuũdaã

t cã tamè populus Bononiéſis ui atq; armis ĩ ſuã redegit ptaté. Et ne multis

immorer/oẽm fere flaminiã /et Emilie ptẽ magnã hic fortis et audax populus
uirtute ꝓpria et arte bellica ditõni ſue quõn. ſubiecit. Aduerſus uenetos libe
rã mari Adriatico nauigatõem ꝓhibẽtes tres anos ad padi hoſtia fortiter et glo
rioſe decertauit. Miſſã nũc facio celebré illã uictoriã de Bernaboue Mediola

néſiũ pricipe habitã / ꝗa externo milite et alieno potius pᷣſidio id factũ fuiſſe cõ
pio: Quæ antea expᷣſſimus: maiori laude digna uident᷑/ꝗa nõ còöducto milite/
neq; externis pſidiis facta fuiſſe memorant. Poſſet et his antigoribus patrũ
ueſtrorũ geſtis recẽtiora quædãa / ac nouiſſima merito cõpari/et ea potiſſimum:
quæ pclara et illuſtris B étiuolorũ familia ꝓ ſalute patrig et Reipublice Bono

nien. còſeruatõe fortiter et laudabiliter geſſit. Nã Ioãnes B emtiuolus primus
ex hoſtibus: ꝗ agrũ Bononiéſẽ uaſtaturi uenerat/et huius Ciuitatis libertaté/

quoad poſſẽt/ ablaturi uictorias reportauit ãpliſſimas hoſtili exercitu diſiecto

péitus/ atq; fugato: unde ob eius ſtrenuitaté et ta generoſi ai magnitudiné po/
pulo ꝗ gratiſſimus /ſũmo oĩum còſeſu/primũ ĩ Republica Bononiéſi adeptuſ

6 locũ: Sed paulopoſt cũ Albrico Cunii ſeu Barbiãi comiti / copiarũ Ioãnis
Galeacei pfecto et Duci ſtrenuiſſimo/ męnibo Bononię appropiquãti obſiſte
re una cũ populo fortis Bentiuolus adniterer: mutata fortũa plio ſupatus / cũ
paucis ſe retraxit ĩ urbẽ: quã/ dũ nimiuũ acniter tutat/i globũ icidés/ cũ uiuus

capi nõ poſſet/ ꝓ patria occidit᷑. Nõ uobis excidit/ ut exiſtimo/ egregiũ et me/
morãdũ facius Hãnibalis B étiuoli uiri fortiſſimi / quãdo Bonòiã patriã ſuã

Yratiſſimã Tyrãnica ſeruitute oppreſſã ĩ libertatẽ ptinus uédicauit. Ille ex ar

ce uarani oppidi parméſis: ubi ob malã tprum côditõem aliꝗdiu detẽtus exti!
tit: Bononiã ĩprouiſo recurſu ueniés / cõuocato ad libertats populo/mox Ae//
des publicas expugnat: Frãciſcũ piceninũ tũc Bononiæ pfectũ cũ omni pᷣſi/

dio cõprehedit: Quo fcõ exules oés / tũ ſue/tũ aduerſe factõis ĩ patriã reuocari

ſtudet/ rebuſq;ʒ ſic ꝓ ſalute Reipu. breui tpe diſpoſitis/uniuerſus populus/ Hã
nibale B étiuolo Duce/ĩ Aloyſiũ uermẽ agrũ Bononièeſé magno exercitu in

curſatẽ uaſtãtẽq;ʒ arma ſumũt: Eũ ultra decimũ a Bononia lapid uiriliter fu
gäãt/dimidia eius exercitus pte/ aut cęſa aut capta cũ impedimétis oĩibus/ Arcè

deinde munitiſſimã: quã adhuc intra Ciuitaté hoſtis tenebat: capiũt/ captãq;
dirripiũt/et ad ſolũ péitus euertũt. Sed ꝗd eorũ tãtũ: qui nos prerieruũt: facta
cõmemoro: Quãdoquidẽé ętale noſtra et ipſis oculis intuemur Ioannem B en
tiuolum ſecundum principem bumaniſſimum huic urbi e Cęlo diuino iuſſu

—— —

— — —

datum. Hic non mõo Maiorum ſuorũ/et Hanibalis quödam parentis optimi

uirtutẽ adequat: S ed facile ſi pclara eius geſta cõſideres/ antecedit. Hi patriä
ab externis piculis liberarũt. Hic et ab externis piculis patriã undiq; tutã fo
cit/et ab inteſtinis odiis ac popularibus factionibus ſu a prudétia et cõſ:lio ex
quiſitiſſimo cuſtodit/præſeruatq;. Difficile nãq; eſſet et ferme impoſſibile ciui
tatẽ hãc ꝑgradẽ numeroſo populo et uario ac multiplici hominũ ſtatu replerã
optime regi gubernariq; poſſe niſi ad unũ foret ſapientiſſimũ principẽ relata:

qjui ueluti motor primus omnia: ut Dionyſius ĩquit/ motõe ſua letificet/oĩa cõ

ſilio / prudẽtia/et auctoritate regat/ modereturq;. Tedit et huc recte illud Au/
guſtini ĩ libro de uerbis domini ĩ mõte / dũ ait. Vnũ cogitate fratres mei / et ui /
dete ĩ ipſa multitudie ſi delectat niſi unũ / Ecce deo propitio ꝗᷓ multi eſtis. quis
uos ferret/niſi unũ ſaperetis? unde de multis quies iſtaz? unum et populus ẽ.
Tolle unũ/er Turba é. Sed quis forte ſecũ tacitus dicet/ Nõae Bononieſibuſ
peſt iã diu Romanus põtifex / et ĩ eis liberũ het ipiũ? Quid ergo Reipublice
B ononiéſi alium aſſignas pricipé⸗ fateor equidẽ Romanũ pontificẽ Obriſti

iI?ͤãterris uicariũ o'um eſſe chriſtianorũ caput et hyerarcã optimũ/et quibuſdã

nihilominus ĩ religione chriſtiana coexiſtẽtibus aræcipuo quodã iure preeſſe
eoſq; peculiariter/ ut filios diligere / fouere piter/ et amplecti. In quo quidẽ nu
mero habẽdi ſũt Bononiéſes: qui ſe Apoſtolice ſedis prorectioni ſpõte ſua cõ
miſerũt Nicolao tertio potifice Maxio moribus lai imegereind dei Eccle/
ſiã magno cõ ſilio et aĩo iuictiſſimo ꝗᷓ optime gubernãte. Ab hoc uno pontifi
ce cepũt Bononieſes peculiares eccleſie filii nũcupari/uera et optãda unicuiq;
libertate frui. Sic Chriſti uicarius/ſuos regit/gubernatq;ʒ ĩ libertate ſubditos /
quẽadmodũ pater et proprios alit/ ſubſtẽétatq; filios. Et ſicut plures ſub eodẽ
patre filii recte nequeũt gubernari/ niſi Miores maioré natu ueluti ſupiorem
recognoſcant/ac uenerent/eidẽqʒ: cũ res expoſtulat/pareãt et obtẽperẽt. Sic
pari rõne populi ſub prio et uniuerſali omniũ chriſtianorũ hierarca còſtituti
pacifice et tràquillis animis gubernari minime poſſũt: ſi ad unũ in ordine ſuo
primũ nõ reſpiciat/ſi principẽ iter ſe et totius cõtionis moderatorè imediatũ
nõ habeãt. Neq; eni extrinſecus j Republica bene ordiata exquirédus é pri
ceps. Cõſueta nãq; diligimus /et his qmaxie afficimur: quibus cũ diutius uer

ſati ſumus. Habet itaq; Reſpublica Bononien. ſub Chriſti uicario optariſſi /

mã et ampliſſimã libertatẽ. Suos imprimis / prout lubet/ et cõducere ſibi uider

deligit magiſtratus / honores / munera/ aconera ſuos iĩter Ciues diſtribuit: Sed

ante oẽs: qui Reipublice præſunt magiſtratus: eminet glorioſus ſexdecim Se
natus: A quibus tãꝗᷓ ab Ariſtocraticis etoptimatibus tora Regiminis ſůma de

pendet. Verum quia difficile é: ut diximus: Ciuilem ſocietaté et populi mul
titudinem multorum imperiiſ bene regi. Exurgunt naq; aliquando factioſi
Cuiues ambitiõe et auaritia ducti: ut ſtatum optimorum Ciuium peſſundent//
ſeuicia ac crudelitate adeo cuncta dilaniet: ut nullo ſanguie ſaciari poſſint / et

hic exitus é pene omnium rerum publicarum: quæ ſub Romano põtifice ma
Zna uiuunt libertate: Ideo opereptium eſt in his ciuitaitbus unum deſignari
prĩcipe n fortitudine/ prudentia/ atq; magnanimitate præcellentem: qui ut for/
tis uaſileus et inuictiſſimus / factõſorum Ciuiũ inordiatos impetus reprimat

Simultates/ diſcordias /et odia inter Ciues execrabilia compeſcat/ tollatq;ꝛ.
Etenim quid uobis utilitatis eſſet uiri Bononiéſes Ciuitatem ueſtram ſi upra
multas Italig urbes habere præclaram/uetuſtate/ dignitate/ diuitiis / ſitu / cglo /
fertilitate agri / copia rerum Qiuium præſi tantia/magnitudine populi /et quod
ante omnia gloriſiſſimum eſt: oium diſciplinarum magiſtram et parentem:
ni ſi et uoſ ipſi foris cum externis pacem et domi concordiam uobiſcum et uni

onem haberetis? Nam pax et concordia: ut philoſophus Ingt: primum eſt et
maximum in Ciuitate bonum. Ad hac deniq; pacem et concordiã ĩ populo

bononienſi ſeruãdam omnia conſilia ſua confert Ioãnes B entiuolus ſecun/
dus /omnem adhibet laborem / ſtudium /diligentiã. Dies et noctes ut uerus
pater patrię pro hac una Ciuitate Inuigilat: quo ab ea omnem calamitatem ꝓ
pulſet / eius fęlicitatem et gloriã quo ad poſſit/ adaugeat. Non abſum a uerita
te. Idem profecto mecum ſentiet quicunq; Reipublice bononienſis ſtatũ p/
ſentem omni paſſione ſemota ęqua lãce penſitabit. Habende ſunt Chriſto
optimo Maximo gratie: ꝙ tam diuimm hominem huic urbi obtulerit. Cuiuſ
ductu et auſpitiis aureã agit populus bononié. etaté. Veſtrã igi ur Ciuitatem
hoc tpe nõ modo florẽtem / ſed fęlicem et beatà agnoſcite uiri bononiẽſes Ioã
ne B entiuolo ſecundo oĩa ſapienter et fortiter diſponẽte ac moderante. Hu/
ius Magnanimi principis et armorum ducis linuictiſſimi pclaras laudes et ma
Znificentiſſima geſta: quæ ẽt longiſſimis Annmalibus explicari non poſſent iĩ
hac tẽporis anguſtia haud quaꝗ attigere auſus ſum. Nuc uero ad liberalitatè
ueſtrã explicãdam et Munificẽétiã largiſſimã ĩ diui Frãciſci alůnos exhibitã

mea decurrit orato.

Vnt enim alig et fuerũt uiri pᷣſtãtiſſimi:qui liberalitatiſ officia nõ paupibo
ſed diuitibus et illuſt ibus hoĩbo imprieda eẽ affirmarent. Hinc illa Plau
Ni deteſtada ſententia. Male meretur/qui mẽédico dat: qd edat: Nam id qd dat
perit /et illi producit uitã ad miſeriã. Cicero uero ĩ ſuis officialibus libris ait.
ka eni /ut mihi uider ualde decorũ patere domos hoium illuſtriũ hoſpitibus
illuſtribus. Et rurſus eodé loco dixit. S pe Idoneis hoĩbus egentibuſ aliquid
de re familiari ẽ ĩptiendũ: Qd ſi idoueis / ideſt his ttũmõ: qui reſtituere/ ac re/
ferre gratiã poſſũt/ Marcus Tullius Intellexit/ grauiter aberrauiti liberalita/
tisq; munus: qd ſola utilitate menitus eſt Mercenariũ fecit. Nõò ſic idoneis
clargiẽdũ é hoĩibus /quos re humanarũ opulétia gratiã nobis ãpliorem rela

tfuros ſpamus. Nec a uiro liberali quicꝗ dadum ẽ / niſi ſit ĩ alterù beneficium:

Quod aũt ſola ſpe remuneratõis fit/beneſicii cõditõem atq; naturã pdit. Naà
dare pie / recte piter /et iucundę tria potiſſimum ſũt: quæ phõ teſte liberalis ho
minis dationem Integrat/atq; pficiunt. Is profecto pie datg boni cã et Dei ꝗ
maxime honorãàdi gratia dat. Sed quid ad ipſum Deum honorandum aptius

coõuenientiuſq; dari poreſt /ꝗſacra religioſorum hominum cõtionem in Dei

ð

.

—

— —

— —

—

hita

ſio
em
lo
u

la
m.
4
No
ag
tuns

De

bhonorem et gloriam congregatam ſuis alere facultatibus Alimoniis ſubſten
tare opportunis? Pie igitur et recte damus: cum huiuſmodi Apoſtolicis ho
minibus pro communi hominum ſalute in eccleſia Dei laborantibuſ/uite ſub
ſidia religionis gelo miniſtramus. Na hieronymo atteſtãte Apoſtolicis uiris

et Euãgeliz atoribus Chriſti in neceſſariis uſibus nolle tribuere ſeipſum cõ

demnare eſt. Non male Itaq; meretur: qui pauperibus uolunfariis et mendi
cis hominibus /ſola pietate et religione motus de ſuis pro tempore exhibet

facultatibus / nec illis uitam ad miſeriam producit: ut ille dicebat: S ed eos po

tius ad gratiarum actionem et ad maiorem uirtutis cumulum accendit: quũ
ſibi in paupertate et mendicitate humiliter perſiſtentibus ſubueniri a Chri ſti
fidelibus diuina quadam diſpoſitione cognoſcunt. Non perit etiã id/ neq;
uaneſcit/quod huiuſmodiraendicis et calamitoſis confert᷑ hominibus. Quin
immo Cicerone etiã præfato libro docente propenſior benignitas es debebit
in calamitoſos Iniſi forte erunt digni calamitate/ Digni uero calamitate no fut
qui ſe pauperes Chriſti uoluntarie fecerunt. In his tamen: ut Idem aſſerit: ꝗ

ſe adiuuari uolent/non ut ne affligantur: Sed ut altiorem gradum aſcendat
reſtricti nullo modo eſſe debemus. Sed quæſo quis uiatorum et peregrinan

tium hominum altiorem gradum aſcendit perfectioréue ſintum aſſumit/ꝗ ꝗ
ſe ordinis Minorum profeſſorem libera vfficit uoluntate? Sunt etenim Fra/
tres Minores illius ſancte Regule profeſſores/quæ ut Nicolaus terfius pon-

tifex Maximus Inquit/euangelico fundatur eloquioſuite Chriſti roboratur

exemplo / fundatorum militantis ecc eſie apoſtolorum eius ſermonibus acti/
buſq; firmatur. Hæc eſt apud Deum et patrem munda et immaculata Reli
gio:quæ deſcendens a patre luminum per eius filium exemplariter et uerbali
ter Apoſtolis tradita et demum per ſpiritum ſanctum beato Franciſco et euũ
ſequentibus inſpirata: Totius in ſe quaſi continet teſtimonium Trinitatis.
Hæc eſt: cui aiteſtante paulo nemo decetero'debet eſſe moleſtus/quam Chri
ſtus paſſionis ſue ſtigmatibus confirmauit uolens Inſtitutorem ipſius paſſio
nis ſue ſignis notabiliter inſigniri. hæc ille. Magna ergo laude hi digni ſũt/

et maximis afficiendi præmiis: qui ordinis Minorum profeſſoribus euangeli
ce perfectionis et uitę Chriſti imitatoribus fauores et ſubſidia ad bene uiueu
dum conferunt: eis q; cum oportuerit magis / ꝗ diuitibus et Illuſtribus libera

litatis officia hilariter et Iucundę impartiunt. Commendant ueteres hiſtori

ci Fabium Maximum: et liberalitatis præconiis extollunt: quia unicum uendi
dit fundum pro captiuis de maiu Hannibalis redimendis. Commendant

bieronem Syracuſanorum Regem: qui audita clade: qua Romani apud llacũ
Traſimenum erant afflicti: Ingens auri Triticiq;: et ordei pondus pro ſuble
uanda Romanorum Inopia ad urbem miſit. C ommendant Buſam feminã

Ditiſſimam: quæ Cunnenſis prælii reliquias intra Canuſina Męnia ſubſtẽ
tauit. Commendantuos modo uiri bononienſes: commendabuntq;: quo

ad uixerint patriarce Franciſci filii opportuno tempore intra Meęnia ueſtra

S —
äl

excepti/ facultatib ueſtris ſubſtétati alimòiis dapibuſq; Plurimis recreati / atq;
refecti. Equidem ſcimus fere omnes / quãta animi magnitudine / quantoue
magnifico et ſplẽdido apparatu uos ipſi in hac florétiſſima ciuitate ueſtra et le
gatos plurimos aliquãdo ſuſcepitis / Pricipes/ ac Duces illuſtriſſimos magni

ficẽtiſſime honoraueritis. Verũ ex his oĩbus liberalitatis et magnificétie opi
bus nõ tatũ mihi credite/er pmii/ atq; glorie uobis oĩbus acquiſiuiſtis / ꝗtũ hoc
fęlici tpe/quo hũc pulcherrimũ Medicãtiũ cetũ hãc peculiaréẽ Chriſti Redem /
ptoris noſtri familia in urbe ueſtra deuotöe magna ac pietate recepiſtis. Naã
de ſuſceptis in noĩe ſuo paupibus ueritas ait. Qui uos recipit/ me recipit: et
qd uni ex minimis meis feciſtis / mihi feciſtis. Quid igitur præſtãtius /quid
ue glorioſius ꝗᷓ dei uerbũ in ſuo recepiſſe hoſpitio / et alimerũ uictũq; ſuo præ
buiſſe Redéptori? Na Abraã et Loth hoſpitalitatis officio cõmédati / du hõi/
nes recipe exiſtimabãt: Angelos ſuſcepunt. Sic uos uiri Bonoieſes dũ pau
pes ſeraphici Frãciſci Alũnos hoc tpe ſuſcepiſiis / pro fide et deuotõe ueſtra
Dei filiũ ſine dubio ſuſcepiſtis. Verutamé: quia nullũ officiũ Cicerone teſte
refereda gratia magis neceſſariũ é/ne nos ipfi: ꝗbo et uos tã liberales / ac mu/
muficos pᷣbuiſtis deteſtãde ĩgrartitudis crimè icurriſſe uideamur/exhibita nobiſ
Beneficia bono et grato ĩprimis aio ſuſcipimus. intra cõòſciétias noſtras ĩ de/
lebiliter recludimus/referre gratiã pro uirili noſtra cupimus Nã ut aliarum
oĩum uirtutũ /ita gratitudinis tota eſtimatio ad aium redit. Quo mõ diſertus
ét/ꝗ tacet/fortis ẽt/ꝗ cõpreſſis maibus/ uel alligatis / ita gratus &/ ut ige Sene
ca: ꝗ uult tatũ/ nec heèt huius uolũtatis ſue ullu aliũ / ꝗᷣſe teſtẽ. Optamus ita
q; oés. Cupimus/flagrãtiſfimo aio deſideramus ueſtris iĩ nos benemeritis de
bitã pro cõditòe noſtra repẽdere uicé. S ed ꝗa nihil nobis cuũ hoc ſeculo/ac ter
rena uita propriũ é. Nihilq; àplius a nobis regri debet / niſi ꝗtuũ aĩo et aſſiduiſ
apud deũ pcatõibo ualemus /Id a nobis tãtumõ accipite uiri Bononiéſes: qd
méte/qd aio: qd itimis offerimus pcordiis. Offert ſe igitur ãte oẽs Magnifi
cctiis ueſtris Reuerédiſſimus pater Fraciſcus Saſon Militig noſtræ Dux et
Impatox diligétiſſimus: cuius mãdato ego gratias uobis héo imortales pro
benefitiis uris àpliſſimis ĩ huc ordiné cure ſue cõmiſſũ accõmodatiſſimo tpe
collatis: Accedit eni ptio rei ieſtimabile Momẽtũ occaſiõis. Offerũut ſe piter
uobis oĩbo ꝓuiciales miniſtri uiri ꝓbatiſſimi/ pclari quoq; Theologic magiſtri
cęteriq; oés ſacratiſſimi ordinis minorũ ꝓfeſſores. hi uno aio/ una mẽte/uno
ore hãc ueſtrã ĩ eos hoſpitalitaté extollét/liberalitatẽ munificẽtiãq; mirũ ĩ mo
du pᷣdicabut/ Bononiéſiũ noméad ultimas mũudi ptes deferet ſümuũq; deũ/ ac
patrèẽ affectõe pcipua ꝓ ſtatu ueſtro rogare nõ deſiſtet: ut/ ſicut Raab meretrix
ꝗa lIoſue nũcios benigniſſime excepit/ab hoſtili iuaſiõe cũ oĩ domo ſua libera
I fuit/ſic populus Bononieéſis: ꝗa Chriſti nuncios et pcones humaniter et be
nigne ſuſcevit/ ab externis malis et ab iteſtinis ſeditõibo di a ſit clemétia li-
beratus. Et ſicut uiduę ſareptanę: quę Helya pauit/oleu et farina nõ defecit:
ſic piis et deuotis Bononiéſibo: ꝗ humiles paupis Fräaciſci filios opulẽter his
diebus enntriuerut: Reipublice ſue ſtatus ſub Chriſti uicario: Bentiuola do
mo regnante haud quaꝗ deficiat: Sed in euum ſempiternum Deo continue
protegente duret fęliciter/ atq; perſiſtat. Dixi.

1. eein
/guantone
neſtm ere
os magni
lcite opi
sgrühoc
ti Redem
is. Ni
d wapite
ſätins guil
nig ſuon
Alti ühoi
eſes lü an
lotöe ueſtnn
icerone teſte
tales acmu
lubia nobil
nolens ie/
ut alamm
nöiſerus
uigt dene
Mtamus it
nemertts de
ſeculonncter
o caſſiduil
nleſes:ch
s Nagniß
ſarr Deré
unnls
luno e
rütſe pter
genagi
Amite uno
pmmiti im
ubmert
mwſalben
muurrabe
donen 1
1nocarct .
Ulierhi
olc
eunuon
out

7
5

4

S

„

==⸗ l

Köfir

Ludouici Imolenſis ex ordine Minorum Theologiæ profeſſoris Omtio ad
populum Bononienſem tempore quo Generale fratrum Minorum Cõ
cilium in ciuitate Bononienſi eſt celebratũ Amo. M. cccclxxxxiiii.

Aluiſſem ego Viri Bononienſes: maluiſſem profecto / ut ex ordine
Diui Frãaciſci ſacratiſſ imo:in quo uiri ꝗplurimi coexiſtunt magna
m Doctrina / et eruditione prediti: Alius omnino fuiſſet electus: qui
hoc orandi munus obiiſſet: quod mihi exiguo et ex omni ceru Mino
rum minimo oblatum in preſenti eſſe cognoſco: Nam quu oculos meos un

diq; circũfero/ et in tam ampliſſimo conſpectu me nunc conſtitutum eſſe ani
maduerto: uereor ſummopere eum me in dicẽdo preſtare poſſe: cui aures ue

ſtras et doctos et eruditos uiros audire ſolitas accomodare ꝓquo animo parũ

per ſubſtineatis. S cio preterea/ cum uiros hic cemam in omni diſciplinarũ

genere exercitatiſſimos/ ac cumulatiſſimos nihil preclari / aut noui afferri poſ
ſe: quod t anta expectatione dignũ auditorũ animos magnopere delecter.
Quare ab iniuncto mihi dicendi onere: quod graue admodum et humeris
meis impar exiſtimo: liberum me eſſe peroptabam. Verum: cum a uobis om
nibus pro Inata benignitate ueſtra/ proq; affectione ſingulari er precipua in

ſacratiſſimã Minorum religionem aurium clementiam nunc mihi preſtari ui

deam / ex ueſtro in me mitiſſimo intuitu fortem animũ inducens er collapſas

iam uires reſumens id muneris: qd mihi a patre noſtro Reuerediſſimo'iniun

ctũ e: cui obtéperare ſanctiſſimũ puto: quâtum mibi ingenii facultas ſuppe
tet: fortiter exequar et audactde.
Icturus enim ſum niri Bononiéſes de liberalitate ac Munificétia ue
d ſtra in hunc florentiſſimũ Religioſorũ cõuentũ tã prõpto et iucundo
animo nupꝑ exhibita et mirifice demonſtrata. Sed anteaꝗ pro ſuſce
pti muneris mtentione uerba faciã de dignitate et excellétia urbis ueſtr /deq;
feęliciſſimo ipſius ſtatu pauca quęda pꝑſtringã / ueluti gratiſſimũ quoddã et iu/
cũdiſſimũ ſermonis noſtni pludiu. Non mihi deeſt initiũ in extolleda et

magnificãda urbe ueſtra præſtatiſſimi Ciues /equidé: ut ſeutio: Innumeris G

decorada Titulis. Eam imprimis adeo uetuſtã ec còperio: ut ĩ ſuis primor

diis inueſtigãdis oĩum excedat memoria ſcriptorũ. Quippe Plynius ille
ueronen. in cõmeutariis naturalis hiſtoriæ Bononiã iã dudu felſinã uocitata

ſcribit/ et urbiũ: quas Ethruſci ultra Appeninũ habuere:primaria fuiſſe affir/
mat. Silius quoq; italicus poeta quidé ingenioſus urbs Bouoniãa/ potẽta-

tu / opibus et rerũ geſt tarũ gloria ẽt ante Romã cõditã floruiſſe oſtédit: cũ Bo
nonienſes priſcis illis téporibus adeo potuiſſe ſcribit/ut Aeneeę aduerſus Tur

nũ Rutulorũ regé in lauréti agro belligerãti nõ mediocre præſidiu attulerint.
Sujůt et et nòônulli: qui inter antiquifſima oppida ab umbris quòdã ĩ his ꝑ
tibus occupata felſinã: quæ nũc Bononia dicitur: reponedà eé arbitrantur.
Etenim umbrorum gens teſte Plynio italię fuit antiquiſſima. Huius ciui
tatis potétatũ piter et antiquitaté/etſi pleriq; ſcniptores referat/cõditoré tamẽ
tã uetuſte urbis ſileétio ptermittũt. Sed his antiquioribus obmiſſis: quæ pro
Piquiora nobis et certiora ſut: breui pꝑcurramus. Anno ab urbe Roma cõdita
66 324. 42*

„

—

3 4 5 6
— Copyright 4/1999 VXVMaster Gmba WwwW.yXyVmaster. com

2

1

VierFarbSelector Standard“-Euroskala Offset