Gb323_fol-4_EX2
author: Petrus, Lombardus, Paris, Bischof

—

NI12c511981681 021

IIIIIIIIIIIIIIAGI

U8 Tübingen

õ
A
*
R

£
H/SG
WͤE
.
.
1 ℳ
(¶A0R o
.
AI
N
NXV
S

orutu⸗
iin
icerto
Ctouri
hlcrau
Nnanrer
ooktpot
ſathutia
lanii⸗
Grrnſe
Kaäine
lusag
lunnzer
Cemere
nEe
mdig
trade
lagltE

— — 4

–

*
5

(Sancn bonauẽture doctoꝛis deuotiſſimi

. .V
ðð 2 ,

—

auartü li. ſen. diſputata. .

. 2 „
4 EeHEHE
„D‚d 7
N.

92

mli. ImI.

dicit e offerat vltra ſacrificiñ fruſtra. inccſuin ab⸗
hbominatio eſt mibi. Et rõ ſubiungit᷑ poſt. Manus

veſtre ſanguine plene ſunt. Ad boc ergo ꝙ aliquis ʒ̊

faceret pigmenta redolentia. neceſſe erat ꝙ nulla in
eo eſſet immũdicia. ⁊ ꝙ plenus eſſet veri odoꝛis fra
gratia.Sʒ nullꝰ talis poterat inueniri.nec ab bomi
ne generari. ꝓpter imundiciã generantis.⁊ ideo ne/⸗
ceſſe fuit ꝙ dñs ipſe virtute ſua Sepus ei aptaret.
m illud .qð aſſumit apls ad Heb.x.loquens de
xpᷣo ingrediente mundũ.dicẽs.hoſtiã et oblationẽ
noluiſti.coꝛpus autẽ aptaſti mihi.Holocauſta pꝛo

E. det n tibi placuerũt.tunc dixi.Ecce venio. Bene

dicit aptaſti.quia mũdus dñs mũdificans virgines

eaꝗa puritate qᷓ maioꝛ ſub deo nequit intelligi.aptauit

coꝛpus ei vt eſſet vas mũdicie.contentiuũ ois fra/
grantie.OQd pᷣſentiens patriarcha iacob.dixit.Geñ.
xxj.Ecce odoꝛ filij mei ſicut odoꝛ agri pleni cui be-
nedixit dñs.ic g erat ꝑfectus pigmẽtarius.qꝛ nõ

aliunde mẽdicabat odoꝛc.ſed ipſe in ſe redolebat.et

vt odoꝛ iſte quo plenus erat ad alios diriuaret᷑.ob/

tulit ſemetipᷣm deo ⁊ patri ꝓ oibꝰ.ſᷣm illud Eph̊.v.

gmenta ſuauitatis.⁊ vnctiones conficiet ſanitatis.
Aerbũ iſtud ſcribit᷑ Ecci.xxxviij.in quo diligentius

conſiderato explicat et cõmendat᷑ maternia ꝗrti libꝛi
ſententiarũ ad noſtrã eruditionẽ ⁊ exercitationem.

Erplicat autẽ ſub duplici trop ſiue metaphoꝛa.ſcʒ
pigmentoꝝ ſuauitatis. ⁊ vnctionũ ſanitatis.Ex qui
bus dat᷑ nobis intelligi ꝙq medicamẽta ſacramenta

lia et ſunt ſuauia. ⁊ ſunt ſalubꝛia. ⁊ in hoc eſt täã me
dicamẽti ꝙᷓ; medici laus ꝑfecta. Mihil em̃ vltra q̃rit
egrotꝰin medicina qᷓ; ꝙ habeat ſuauitatẽ in vſu. et

efficaciã in effectu.⁊ qui hmõi tribuit medicinã me/
dicus eſt ꝑfectus.ſᷣm illud poeticũ.Omne tulit pun
ctum qͥ miſcuit vtile dulci.Sunt g̊ medicamẽta ſa/
cramentalia.pigmẽta odoꝛifera.⁊ vnguẽta ſalutife-

ra.Sed vnguenta ſalutifera ſunt reſpectu egroti cu

randi.pigmẽta odoꝛifera reſpectu dei placandi.et h̊

cõtra duo qꝗᷓ facit culpa.eũñ em̃ offendit.⁊ natura,z

ledit.Et offendendo deũ.hoieʒ grã expoliat.Et ledẽ

1 do naturã.vulnerat nalia.Sacramẽta g ſunt medi
camenta ꝑfecta.qm̃ deũ ſua ſuauitate placant.⁊ pla

cando faciunt ꝓpiciũ.⁊ impetrant gratiã.⁊ veſtiunt
hominẽ expoliatũ.⁊ hominẽ infiꝛmũ ſua curãt vir/
tute.⁊ ſic repant nalia.et ſic bõ deſcendẽs ab hierim
in iericho expoliatus ⁊ vulneratꝰ reinduit᷑ et curat
a ſamaritano ſcʒ xpᷣo dño. In cuius ꝑſona nunc dẽ.
Anguentarius faciet pigmẽta ſuauitatis.i.inſtituet
ſacra redolentia ad placandã maieſtatẽ diuinã.a
ciet futurũ dicit.loquẽs in tpelegis moyſaice ꝓ tpꝑe
legis grẽ. Et ſi em̃ in illo fuiſſe dicant᷑ pigmẽta et ſa/
quiſicia deo redolentia.nõ tñ erant deum placantia.
Pꝛecepit nãq; dñs moyſi Exod.xxx.vt faceret tby⸗
miama cõpoſitũ oꝑe pigmentarij.facies thymiama
inquit ⁊c. Pꝛeceperat aaron vt offerret illud ponẽs
ſuꝑ altare õ velum. Et poſt ſubdit. et vꝛet ſuꝑ illud
aaron incenſum mane ſuaue fragrans.⁊ ad veſpeꝝ
vꝛet thymiama.Et in om̃i oblatione fere dẽ in leuit᷑.

⁊ in odoꝛẽ ſuauiſſimũ dũo.Sed odoꝛ ille nõ placabat

dñnm gpter vacuitatẽ oblatoꝝ ſicut vicit apłs. Heb.
x. Embꝛa habens lex futuroꝝ bonoꝝ ⁊c. Mon pla/
Abat etiã ꝓpter immundiciã offerentiũ.ſicut Iſa.j.

Dilerxit nos et tradidit ſemetipᷣm oblationẽ ⁊ hoſtiã
deo in odoꝛẽ ſuauitatis. Tunc fractũ eſt alabaſtrũ.

⁊ domꝰ? repleta ẽ ex odoꝛe vnguẽti.Lunc de bac ple
nitudine accepimus oẽs.dũ nõ ſolũ placat᷑ deus ex
ipſa paſſione.imo etiã in memoꝛialibꝰpaſſionis.Et
nõ tĩ no fit pignentũ ſuauitatis.imo etiã me/
moꝛialia.vtpote ſacramẽta.ſm illud Ecci.xlix. Me
moꝛia ioſie in cõpoſitione odoꝛis facta opus pigmẽ

tarij.vt ꝑ ioſiã intelligamꝰ xpᷣm paſſum. Joſias em̃

interpᷣtatur vbi eſt incendiũ dñi.vel in q̃ eſt ſacrifi⸗
cium. Memoꝛialia vero ſunt ſacramẽta paſſionem
pᷣteritã ſignificantia. his memoꝛialibꝰ abundat et

impleta eſt domꝰ eccleſie militãtis.⁊ ideo impleta ẽ

91942—

ex odoꝛe vnguẽti.ſᷣm ꝙ dicit ſpũſſanctꝰin Cant᷑.iiij.
Odoꝛ vnguentoꝝ tuoꝝ ſuꝑ oia aromata. Anguen
tarius igit faciet pigmẽta ſuauitat
tia. con

tis ſcʒ deũ placan
iciet nihilominꝰ vnctiones ſanitatis.i.ſacr̃a
moꝛbũ curantia. Erant quippe in lege figure vnctio
nes.ſed nõ erãt ſanatiue.quia moꝛbus erat letalis.
et vnctio erat ſuꝑficialis. Ande apls dicit Heb.ix.
ꝛ nõ poterant medicamenta legalia iuxta ↄſciam
pfectũ facere ſeruicntẽ ſolũmodo in cibis ⁊ pptibus
et varijs baptiſmatibꝰ⁊ iuſtificatiõibꝰcarnis. Quia
ergo vngebant carnẽ.⁊ vulnus letale erat in mẽte.
ideo nõ poterãt curari. Añ ad Hebᷣ.ix. Impoſſibi/⸗

le eſt ſanguine thauroꝝ ⁊ hircoꝝ auferri pctã. Jdo

clamabat Iſa.⁊ dicebat pᷣmo ca. AUulnus ⁊ liuoꝛ.et

plaga tumens.nõ eſt circũligata nec curata medica
mine.neq; fota oleo. Hoc dicit quãtũ ad triplex ge/q

nus pcti quo hõ infirmabat᷑. Per vulnus intelligit

oꝛiginale.per liuoꝛẽ veniale.per plagã tumentẽ moꝛ
tale. Et ideo nietie omne caput languidũ ⁊c̃. Ad
iquis faceret vnguẽta ſuauitatis.ne

hoc ergo ꝙ a uẽta ſuauital
ceſſariũ erat ꝙ afferret vnctionẽ ſpũalẽ.ct virtutem
vitalẽ.hic aũt fuit xpᷣs dñs.qui vere xpᷣus fuit quia
vnctus. ſᷣm ꝙ dẽ Jſaie. lxj. Spũs dñi ſuꝑ me eo q;
vnxerit me.ad annũciandũ manſuetis ⁊c.Et ꝙ boc

intelligat᷑ de xpᷣo ipſemet phibet ſibi teſtimonium.

Zuce.iiij.vbi poſtqᷓ; legit hoc verbũ.dixit.hodic im

pleta eſt hec ſcriptura in aurib? veſtris. Hic potuit
vnctionẽ cõficere ſanatiuã.ſᷣm qð Act.x.dicit de ixõ

beatus petrus.vnxit deus eũ ſpũſancto et virtute.

qui ꝑtranſijt benefaciẽdo et ſanado oẽs oppꝛeſſos

2 2

„.

—

. . 1,— —r b r f=
a dyaldlo. qm̃ deus erat in illo. Anxit eũ ſpnſaneto. xPpter ipſam cõuenientiã in ſigniñcando.quia ſimul
⁊ꝛigeo attulit vnctionẽ ſpũalem ⁊ virtutem.⁊ ita ba ꝓpfluxit ſanguis ⁊ aqua.Et ꝓfluxit quidẽ de iã moꝛ otit⸗
Buit virtutẽ vitalẽ.qm deus erat in illo ꝑ vnctioneʒ. tuo.iu quo cõuenient᷑ expꝛimit ſaer̃oꝝ confectio et ii
qm̃ ipſe erat deus. ⁊ ita vitã habebat in ſemetipſo. inſtitutio. Sicut em̃ in ꝓmerendo ſacris efficaciam honi
An! lud Joh. v. ſicut pater bʒ vitã in ſemetipſo.ſic moꝛs iuncta eſt cũ vita.ſic ſanguis vitalis exit cum
dedit ⁊ filio vitã babere in ſemetipſo. Et quia in ſe aqua.ſic etiã ſacr̃a ſunt in verbo ⁊ elemẽto parit᷑ in- *
vitã habebat.moꝛtuos viuificare poterat.⁊ ideo fe- ſtituta.⁊ ideo ad ſanandũ nõ tm̃ facta ſed etiã con/
cit vnguenta curantia a moꝛbo letali. Dũ em̃ moꝛ/ fecta dicunt᷑.Hec igit᷑ ſacra ſunt ꝑfecta medicamẽ⸗- Fane
talitatẽ noſtrã vniuit vite.⁊ ille q̃ vita erat moꝛtuꝰ? ta que fecit vnguentarius ad placandũ deuʒ.⁊ ideo
eſt. facta eſt cõfectio. in qua ⁊ quãẽ moꝛtuus reui ſunt pigmẽta ſuauitatis.⁊ ad ſanãdũ hominẽ egro- uit
uiſcitur. et ex moꝛte ipſius ſacra hñt viuificandi eff tum.⁊ ideo ſunt vnctiões ſanitatis. Anctiones aũt Filad
caciam. Ande ſuꝑ ilud Eph.v.ſacr̃m hoc magnũ ẽ ſanitatis ſunt.qꝛ ſanitatẽ tribuunt ⁊ ad ſanitatẽ di/ “
ego autẽ dico in xpo et eccleſia.dicit Augꝰ.Doꝛmit ſponunt. CTribuunt ſanitatẽ ſufficient que eſt ſani⸗ DK
adã vt fiat eua.moꝛit᷑ xpᷣus vt fiat eccleſia. Doꝛmi/ tas grẽ. Oe qua in põ.Qui ſanat cõtritos coꝛde ⁊ al Am
ente adam fit eua de latere. moꝛtuo chꝛiſto percuti- ligat cõtritiones eoꝝ. Diſponũt etiã ad ſanitatẽ ꝑ/ ame
tur latus lancea.vt ꝑfluant ſacr̃a qbus foꝛmetur ec fectã.que eſt ſanitas gloꝛie. De qua in põ. Qui ꝓpi⸗
6 deſia. Ideo dicunt᷑ magis ſacr̃a perfluxiſſe de latere ciatur omnibꝰiniquitatibꝰtuis.qͥ ſanat oẽs infirmi Clen
GS de pedibus vel manibꝰ.cũ inde ꝑfluxerit ſanguis tates tuas.Et boc quidẽ faciet in gloꝛia. ſusen
E iſtinctio vma in generali ve lacramentis im ſanitatem quam tribuunt. nafte
Ajmaritanꝰeni. Poſtq;; mꝗf g in tcio libꝛo egit de reꝑatõe ꝑ grãm mediatoꝛis dei ⁊ boĩm boi pᷣſtita. “
ↄſequẽter in hoc qᷓrto agit de ſacr̃is q̃bus fragilitatis humane pctõꝝ vulnera ligantur ⁊ curant᷑.Ec h
l odiuiditur hec ꝑs in duas ꝑtes. In pᷣma agit de ſacr̃is ᷣm ſanitatẽ quã tribuunt. In ſcda agit de glo⸗
trtria ad quã diſponũt.j.diſ.xliij.poſtremo de cõditione reſurrectõis. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma determinat
de ſacr̃is in geheralt. Bn ſcda in ſpali.j.diſ.ij. Yam ad ſacr̃a noue legis accedamꝰ.¶ Pꝛima ꝑs q cõtinet pꝛe
ſentem diſ. bʒ tres ꝑtes. In pᷣma em̃ ponit partẽ ꝓhemialẽ. In ſcda pᷣncipalẽ.ibi. Sacramentũ eſt ſacre rei
ſignũ ⁊c. In tercia incidentalẽ.ibi.fuit tñ int illa ſacrfa quodda ⁊c. In pte aũt pᷣma duo facit. Pꝛimo ꝑ q̃n/
clam pꝑabolã oñdit q̃ ſit ſaccoꝝ cauſa inſtitutiua.Scdo dicit q̃ ſunt generalit᷑ de ſacr̃is determinada tbi e
ibus qᷓtuoꝛ pꝛimo ↄſideranda ſunt. Pars vo pᷣncipalis in qͥ detminat de ſacr̃is in generali bʒ q̃tuoꝛ.ſcdᷣm
illla qᷓtuoꝛ qᷓ mgr̃ pᷣmittit determinãda. Pꝛimo em̃ detminat qͥd ſit ſaccrm. Scdo vo qͥre ſit inſtitutũ.ibi. Tri fot
plici autẽ ex cã ſacr̃a inſtituta ſunt.Lercio vo in qͥbus ſit inſtitutũ.ibi.duo autẽ ſunt in qbus. Quarto vero Gbaen
nouon et veterũ aſſignat differentiã.ibi. Jam videre reſtat diſferentiam. onuti
t Adeue ſit ſacfo cauſa inſtitutuug. a Xr
ungf diffinitionẽ iſtã ( Amaritanꝰ em vulnerato appꝛopians cura-/ M. I
male aſſignare. eo ꝙ tioni eius ſacroꝝ alligamẽta adhibuit.qꝛ cõ⸗
videt᷑ alijs cõicare tra oꝛiginalis pcti ⁊ actuał vulnera.ſacroꝝ re — n
fint ſacf⸗ ſenun Cmedia deus inſtituit.. SSð
vt eſt nomen deus. Agit de q̃tuoꝛ generalit ↄſiderãdis circa ſacca. bH
Si dicas ſit ſignũ ¶De qbus.qᷓtuoꝛ pᷣmo cõſideranda occurrũt. Quid ſit Dü⸗
rei ſacre. et vt ſacre. ſacrm. Quare inſtitutũ. In qbus cõſiſtat ⁊ cõficiat᷑.
tũc hoc nomẽ ſctm̃ et ¶Et q ſit diſtantia inter ſacr̃a veteris ⁊ noue legis. bun⸗
ſtificans eſt ſacm. ¶Pars pᷣncipalis. Quid ſit ſacramentum. c e
D araa ſe e ne EESacramentũ eſt ſacre rei ſignũ.dr iñ ſacr̃m etiã ſagze ue⸗
l no vEſecretũ. ſicut ſacẽm diuĩtat. vt ſacr̃m ſit ſacrũ ſignas Aug. x. de ciui. lonp
i.tunc & rõ hec nõ eſt E eerze E . npe⸗
2 ↄuertibilis. Re. ad B 2 ſacrü ſignatũ.ſᷣ nũc agit᷑ de ſacrfo ſᷣm ꝙẽ ſignüũ. Itẽ dei. kungi
dicũt aliqͥ ꝙ ſaccẽm aca ſacrm ẽ inuiſibilis grẽ viſibilis foꝛma. Signũ vᷣo eſt b nnſhe⸗
cipit᷑ triplr. ſcʒ cöotet. . ð üiid
Apꝛie.et Apꝛijſſime.et ſm hoc męf̃ dat tres diffinitõnes.Et ꝑma eſt ſacri largiſſime accepti. Põt tñ dici ßm ſſta
Hug.alit᷑.q; illa nõ eſt diffinitio.ſ nois interpᷣtatio.⁊ mgr̃ nõ intẽdit ibi diffinitionẽ ſacri ponẽ. ſ̊ nois inter/ Muu
pꝛetationẽ.ſiue verbi notificationẽ.Et ex pᷣma interpᷣtatione habet᷑ ꝙ ſacrameutum ſit ſignum rei ſacre.Ex mnif
ſecunda ꝙ ſit ſignum viſibile rei ſacre ⁊ ſanctificantis.Ex tercia ꝙ ſit ſignum viſibile rei ſacre et ſanctifican- ug
tis ita ꝙ ad illud babendum efficaciter oꝛdinat ſuſcipientem.⁊ ſic dicitur ꝓpꝛie ſacramentum.⁊ ita venatur ud
magiſter diffinitiouẽ ſacramẽti.Si g̊ pᷣma rõ determinet᷑ ꝑ has ↄditionestunc dicẽt᷑ rõ ſacri. Si autẽ in ſua i
⁊ generalitate intelligat᷑.ſic ſolũ eſt interpᷣtatio nois nõ diffinitio cõuertibilis. b ¶ Sacfm eſt inuiſibilis grẽ ſuen
viſibilis foꝛma. Nidet᷑ ſacrm hoc mõ nõ bene diffiniri.quia coꝛpus xpᷣi veꝝ eſt ſacrẽ̃m.caracter eſt ſacrm.⁊ tñ un⸗
neutrũ eſt inuiſibilis foꝛma. Si tu dicas ꝙ viſibile ſumit᷑ cõiter ad viſibile ſenſu exterioꝛi.ſᷣm qð dẽ Geñ.iij. (r
Vidit &̊ mulier.Et ad viſibile Intũ ad ſenſum cõem.ſᷣm qð dẽ Exo.xx.cunctꝰppls videbat voces ⁊c̃. Et ad

yiſibile m intellectũ.ſ̃m qð dꝛ Geñ.j. Aidit deus cũcta ꝗᷓ fecerat et erãt valde bona.Obi j boc.q grã nõẽ
viſibile ectu. m qð dꝛ Geñ. j. Nidit deus cũcta qᷓ na. Obꝛ hoc. ꝙ grã nõ ẽ i
nnvilid is. Einalede inuiſibilis grẽ. ꝓpter h̊ qrit᷑ quõ accipit᷑ ibi inuiſbilis. Et jre magis ſionm vlid is qᷓ; au
3 bilis. ch vox ſit ſignũ magis expꝛ iui.Et iter/ c ſacrm ſit cõpoſitũ.qrit᷑ quõ ſit foꝛma. Re dom viſi⸗

—

Cüſinul bile accipit᷑ hic ꝓ ſenſibili ſenſu exterioꝛi.maxime qtũ ad duos ſenſus diſciplinabiles.Añ viſibile cõpꝛeten
Nüno⸗ dit audibile. Sz ma gis dẽ viſibile q; audibile. pt᷑ hoc ꝙ rõ ſignãdi vt infra videbit᷑ magis reſidet penes ele
fetock mentũ.⁊ boc ẽ pcepiibile viſu.⁊ vtrũq; ↄcurrit ad ſaccm.OQð obẽ de caractere.ddm q; nõ eſt ſacrm niſi quia
fingnn annexũ ẽ ſenſibili ſiue viſibili exterioꝛi.⁊ mgr diffnit pᷣncipalr qð eſt exterius.OQd obꝛ de foꝛma.dm ꝙ foꝛ/S
tit an mna vno mõ dẽ pfectio rei.alio mõ ꝑadigma ſiue exẽplar.tercio mõ dẽ foꝛma q̃ſi foꝛis manẽs.i.aliqᷓ ſititulo
ohriii⸗ M “” eexteꝛius repntans. et
ſlann Aug. de doctri. res pᷣter ſpẽm quã ingerit ſenſibus.aliquid aliud ex ſe ſic accipit᷑ in ꝓpoſits
ncun xpᷣiana. faciens in cognitionẽ venire. Signoꝝ vero alia ſunt æ ¶ Sacrm eiꝰrei v75.
Wein ntnãlia vt fumſi gniſicãs ignẽ. Alia data. Et eoꝝ q̃ da / Ziget male dicẽ. da
Peinsi Oꝛ differãt ſi ta ſunt.q̃dã ſunt ſacra.qdã nõ.Om̃e em̃ ſacrm eſt ſi⸗/⸗ ſacſm ẽres coꝛpoꝛal,
Cirizi gnũ ⁊ ſacm. c gnũ ſ nõ ecõuerſo. Sacfm eiꝰrei ſilitudinẽ gerit cuiꝰ et grã tes ſpualis. S⸗
rtfi, gnü c. Si em ſacra nõ haberẽt ſilſitudinẽ rerü rum tia t aliqj ſlitare int il
wark Quid ꝓpꝛie dę ſacr̃a ſunt.ꝓpꝛie ſacr̃a nõ dicerent᷑. Sacfᷣm em̃ ꝓpꝛie la.q necẽ ſilitudo.Re.
Kien ſacramentum. ↄf qð ita ſignũ ẽ grẽ dei.⁊ inuiſibil grẽ foꝛma.vt ipiꝰ dom cq ſilitudo duo/
e 1 imaginẽ gerat.⁊ c exiſtat. Mo & ſignificãdi tm̃ grã. bus mocdis attendit᷑.
8 Oꝛ legalia me ſacxra inſtituta ſunt.ᷣ etiã ſctificandi.Que em̃ ſigniſi vno mõ ſm vniꝰ rõis
lius dicunt᷑ ſi · candi grã tm̃ inſtituta ſunt.ſolũ ſigna ſunt ⁊ nõ ſac»a APpꝛietati enn⸗
gma qᷓ ſacfu.· ſicut fuerüt ſacrificia carnalia. ⁊ obſeruãtie cerimonia pm vniofoꝛme oparaæ
vinbiſſe⸗ H les veteris legis.q̃ nũqᷓ; poterãt iuſtos facẽ offerẽétes tionẽ. Pꝛima dẽ ſimi
miants heb.ix. d Quia vt ait apls. Sanguis hircoꝝ ⁊ thauroꝝ. ⁊ ci / litudo ꝓpoꝛtõis.ſcdax
ige nis vitule aſpſus.inqnatos ſctificabat ad emũdatio⸗: dꝛ ſilitudo poꝛciona
Wmumm nẽ carnis nõ aie.Nã inqnatio illa erat ↄtactꝰmoꝛtui. litatis. Sacrm gerſt
ire Vñ Aug. Nihil aliud intelligo inquinationẽ quã lex mitugme gratie le⸗
Puirogi⸗ müuũdat niſi ↄtactũ moꝛtui hois.quẽ q tetigerat imun ſeut aqᷣ abluit carnẽ.
nätiide edus erat ſeptẽ diebꝰ. Sʒ puriſicabat᷑ ſᷣm legẽ die ter ita grã mundat aĩiam
giunſn cio ⁊ ſeptimo.⁊ ita mũdus erat vt iã intraret ĩ tẽplũ. Et ſicut oleũ lenit ex/
nuniti Aug.ſf eplaʒ f f Mũdabãt etiã interdũ a coꝛpoꝛali lepꝛa illa legalia. terius.ita grã interiꝰ
Qummn ad bebꝛeos. Sʒ nunqᷓ; ex opꝑibꝰlegis aliqs iuſtificatꝰẽ.vt ait apls ¶Et bec ſilitudo ẽ in qᷓ
Roma.iij. etiã ſi ĩ fide ⁊ charitate fierẽt. QAuare:quia ĩpoſuit ea tuoꝛ terminis.
Roma.v. deus in ſeruitutẽ nõ in iuſtiſicationẽ.⁊ vt ſigura fuu x Et cinis vitule
„ ri eſſent.volens ſibijpſi potiꝰ offerri ea q; ydolł. Illa aſperſus ⁊c. Nidetur
I ergo ſigna erant.Sv tñ ſacr̃a (licet minus ꝓpꝛie)in ſcri⸗ falſuʒ dicere.quia im
W ppturis ſepe vocant᷑.qꝛ ſigna erant rei ſacre quã vti; mũdicia carnis non
Que dicuntur nõ pᷣſtabant.Illa aũt apls opa legis dicit.que tm̃ ſi⸗ amouebat᷑iĩmo pilus
oꝑa legis. guificandi grã vel in onus inſtituta ſunt. aro inficiebat . Pe?. 7
WO. niente in ſteee-⸗ immũdicia carnis dẽ
l Auare ctament ſunt inſtittu. v nö ꝛ2 pure crat carna
Pꝛima cãa g E riplici aũt de cauſa ſacramenta inſtituta ſunt. ꝓpt᷑ lis.ſed qꝛ erat irreu

“DU sä ͦ llglgaritas ↄtracta ex ſon
lo actu carnali.ſicut erat tangere moꝛtuũ.ex qͥ dicebat᷑ imundus. Non qꝛ macula erat in aia vł in carne.ſed
quia ex hoc aliquã ↄtraxerat irregularitatẽ vt nõ eſſet ydoneus ingredi tẽplũ. e ¶ Sed purificabatur cc.
Querit᷑ vnde hoc erat ꝙ ſacerdos erat puriſicans ᷣm legẽ.cũ idẽ nõ debeat eſſe cã purificatõis ⁊ inqnatio
nis.Reꝰ.rõ huiꝰerat Falis.allegoꝛica.moꝛał.Qiteralis.quia tangebat cinerẽ aialis moꝛtui.⁊ ſummꝰctiã ſacer. Sẽᷣ
e dos in pctõ ppli cõicabat.iõ in penam ↄtrabendi immundiciã cõicabat.Allegoꝛica rõ eſt.qꝛ in boc ſignifica
9, batur ꝙ imundicia iudeoꝝ nõ erat totalit᷑ auferẽda vſq; ad finẽ qñ reliquie iirł ſalue fient. Ro.ix. Moꝛalis
vero rõ erat.qꝛ illa imundicia ſignificabat ꝙ hõ debeat ſe reputare imundũ.⁊ ſacerdos qui ꝓ alijs purificãꝗ
dis oꝛat.debet ſe reputare ĩmundũ.qꝛ aliena pctã debet reputare q̃ſi ſua.vel etiã debet credere ſe in illo offi/
cio aliq̃d cõmiſiſſe.iuxta illud Gꝛeg.bonaꝝ mentiũ eſt ibi culpã agnoſcere vbi culpa nõ eſt.

echruin ¶ Wundabant eti interdũ a coꝛpoꝛali lepꝛa illa legalia. Contra.qꝛ ſi boc verũ erat.tũc & illa erat maioꝛiſ
psite⸗ virtutis ꝙᷓ ſunt iſta.Rꝰ.dᷣm ꝙ mũdare dicunt᷑.qꝛ mundatũ oñdebant.Et ſi tu ꝗqras qꝗ vtilitas ſit.Rꝰ.ddᷣm .
ett ꝙ magna.qꝛ lepꝛoſi eijciebant᷑ extra caſtra. ⁊ nõ poterant redire niſi purificarent᷑ ⁊ iudicio ſacerdotis eſſent
cnecfon mundi. Sed tuc obijcies.cũ lepꝛa ſit moꝛbꝰ incurabił.videt᷑ ꝙ nullus mũdaret᷑.Dici põt ꝙ aliqui radicitus
fnn bẽbant cãm moꝛbi.⁊ iſti nunq; mundabant᷑.nec ᷣm veritatẽ.nec ſᷣm iudiciũ ſi acerdotis. Aliqͥ ero habebãt
tini ſigna. ⁊ iſti mundari poterãt.i.mundati oſtendi.cum illa ſigna iam ceſſabant. g ¶ Lriplici autẽ de cauſa
ugt (Kades iedr ſacr̃a. Aidet᷑ male dicere.quia vnius rei vnicus ẽ finis. videt᷑ ꝙ vna ſola ſit cã pꝛincipalis.
inin . dm qꝙ vna eſt ſola cã pꝛincipalis ſeʒ; aie omatus ſiue repatio. Sed qꝛ aia plures bʒ potentias.poſſunt
Hii. fines plurificari penes illas.vno tñ pꝛincipali fine exiſtente. Eſt em̃ in nobis vis regitiua.⁊ qtum ad hãc eſt
ten eruditio.Eſt vis iraſcibilis.⁊ qᷓtum ad hãc eſt humiliatio.Eſt vis ↄcupiſcibilis.⁊ tum ad hac ne faſtidiat
Gi⸗ eſt exercitatio. Acl alit.eruditio q;tũ ad cognitiu.buũiliatio tũ ad aficctiuꝗ.ſ exercitatio qtũ ad oHatind

b ¶ Pꝛopter humili⸗

T.

humiliationẽ.eruditionẽ.exercitationẽ.ꝰ Pꝛopter hu

—
—
—

sen auican K mniliationẽ quidẽ vt dũ hõ in ſenſibilibꝰ rebus qᷓ natu 4
Woeqge gis npes ra infra ipᷣm ſunt.ex pᷣcepto creatoꝛis ſe reuerẽdo ſb/ t
bmõi creaturas. ſi cit.vt ex hac humilitate ⁊ obedia deo magis placeat⸗ n
cis ſe ſubijcit. ꝑuerti· et vt apud eũ mereat᷑ cuiꝰimꝑio ſalutẽ qrit in inferio.
in boc oꝛdo naturat. ribus ſe.⁊ ſi nõ ab illis ᷣ ꝑ illa a deo. Pꝛopter erudi⸗⸗ Secunda
81 . dom ꝙ ſubijcere tionẽ etiã inſtituta ſunt.vt ꝑ id qð foꝛis in ſpẽ viſibili =ZZß 4
bis ren pot bõ ꝗ cernit᷑.ad inuiſibilẽ virtutem qᷓ intus eſt agnoſcendã 4
Aur , erationid. mens erudiat᷑. Hõ em̃ qui ante pctm̃ ſine medio den i
Aut ꝓpter pcti meri/ 2 IN eeE 1 ſ
tů. Aut pter dei pꝛe videbat. p petm̃ a deo habuit vt neqq; diuina queat ii
ceptũ. Aut quia ſunt capere.niſi humanis exercitatꝰ Pꝛopt exercitationẽ? K Tercia 6n
grẽ ſignũ. Aut quia i ſilr inſtituta ſunt.qꝛ cũ hõ ocioſus eſſe nõ poſſit. pppoe mn
eis ſaruit uunmmd bo nitur ei vtilis et ſalubꝛis exercitatio in ſacfis q̃ vanã
Pnnnts ercbo te ceuus Aoxiã declinet occupatipnẽ. Nõ em facile capitur a m
eſt meritoꝛiũ 2 nulla eptatoꝛe q bono vacat exercitio. AUñ Hiero. monet. ni⸗
inoꝛdinatio. Mã cu, Semꝑ aliqd honi oꝑis facito. vt te occupatũ dyabo⸗ or
aliquis ꝓpter pᷣceptů lus inueniat. ¶ Sunt aũt exercitationum tres ſpẽs. Exerecitationis iu
ſe hijs ſubijcit.magis vna ad edificationẽ aie ꝑtinet.alia ad coꝛpoꝛis fomẽ⸗ tria genera. u
becea Frel unfein. tum.alia ad vtriuſq; ſubuerſionẽ. Cum igit᷑ abſq; ſa·⸗ a
de eo Et q pter ctamétis qꝗbus no alligauit potentiã ſuã deus homi .
ſignificationẽ ſubijcit Zram donare poſſet.pᷣdictis de cauſis ſacra inſtituit. el
Emagis ſubijcit ſe ſ · ¶ In qbus inſtituta ſunt ſacrament. e en
gnato ẽ̃ ſigno. Sed Si auũt ſunt in qbus ſacr̃m conſiſtit.ſcʒ verba ⁊ res. ⁊ mf
in qrta ↄſideratione Verba vt inuocatio trinitatis. res vt aqua oleum et m
oꝛdo ꝑuertit᷑.⁊ ẽ pec huiuſmodi. “ ſi⸗
al no ſpecat ¶De differentia ſacfoꝝ veterſ ænouox.
ſpoſi Sam videre neſtat diſerertli ſacfor vcteri 2nonor .
Aari, e yt ſact̃a vocemꝰ q antiqtus res ſacras ſignabant.vt , n
illoeno en ſante facniſcia t oblationes thmoi. Eon adt oiſſerennam ſ
videbat. Aidet᷑ dici· bꝛeuit Rnbalngnet dicẽs.qꝛ illa ꝓmittebant tantũi m
re falſum. quia qui vi ⁊ ſignificabant.hec autẽ dant ſalutẽ. =J
qer wũ ſinc medio.vi in
2 det deũ . eſſentiã. videt etiã facie ad faciẽ. Sed ois talis eſt btũs. ⁊c.Rꝰ.ddm ep videre ſine medio eſt du in
pliciter. Aut ſine medio adminiculante.aut ſine medio obumbꝛante. Pꝛimũ mediũ eſt ſpeculare.ſeeunduz (n
enigmaticũ. Sine pᷣmo nõ erat hõ.ſed erat ſine ſco.in qð incidit ꝑ pctm̃.et ideo quia cecꝰ erat.indignꝰerat UMUD iu
erudiri et manuduci.nõ ſic in ſtatu pꝛimo. k ¶ Pꝛopter exercitationẽ ſur inſtituta ſunt. Contra. quia ſi Hᷣ E
verũ eſt. cũ coꝛpoꝛalis exercitatio ad modicũ ſit vtilis.ᷣet cũ ſacr̃a ſint coꝛpoꝛales res.̊ ad modicũ ſunt vti/ ne
13 lia ꝓpter exercitationẽ.N.dðm ꝙ exercitari in obſeruãtia ipſoꝝ ſacroꝝ põt eſſe dupir. Aut in ſolo exterioꝛi
ritu. et ſic ad modicũ valet. Aut iuncta deuotione mẽtis.et ſic non eſt coꝛpoꝛalis.ſed etiã quodãmõ ſpuũalis.
ac per boc multum vtilis. ¶ ¶ Duo autẽ ſunt in qͥbus ſacrm ↄſiſtit ſc verba et res. Nidet᷑ q male diui/
dat.quia omne verbũ eſt res. Itẽ videt᷑ q diuidat inſuſfficient᷑.qꝛ hugo dicit ꝙ ↄſiſtunt in rebus.dictis ⁊ fa/
14 ctis. R. dom ꝙ res artat᷑ hicad viſibilia. mer ſtn ius oecipi ſacfa h bugo.quia illę accipiebat quãcũqʒ 1
inſtitutionẽ honeſtatis in dei eccleſia ſacrm efle.magiſter vero ſtrictius accipit. m Parmigcdit tiñ et
ſignificabant. Nidet᷑ Aug.male dicere.quia aut ꝓmittebãt illis qui erãt illius tꝑis.aut futur. Futuris nõ.
quia nõ ꝓmittit aliquis aliqͥd alicui niſi ille ſit. Si illis qui tunc erãt. ↄſtat ꝙ ad ſacr̃a noue legis illi nõ ꝑue
15 nerunt. ergo decepti erat in ꝓmiſſione. R.dᷣm ꝙ bic accipit᷑ ꝓmiſſio nõ grã iuſtificantis ſed gloꝛie.et illa
pꝓmittebãt ſed nõ dabãt.quia ianua nondũ erat aperta.bec aut ꝓmittunt ⁊ dant.cũ ianua ſit aperta a xpð.
¶Dintelligentiã eoꝝ que in hac pᷣma parte reparandi. ergo videt᷑ ꝙ ſolus deus ſit medicus et᷑
* determinant᷑.querit᷑ de ſacr̃is in generali.Et medicina.ergo nulla alia ſacramenta.¶ Itẽ nã in· ſ
ſign mnoan de ſacramẽtoꝝ inſtitutõne. Scdðo ferioꝛ facit ſemꝑ ꝑ paucioꝛa quãto poteſt bono mõ
itd ſignificatione.Lercio de continentia. Quarto de et in hoc eſt laudabilis.quia in paucioꝛibus eſt via
cfficacia. Quinto de differentia ſacramẽtoꝝ veterũ magis eligibilis. ergo et boc attribuendũ ẽ ſumme A
vouog. Sexto grã in eis collata. nature.ſi ergo bõ ſufſicienter repatur per fidẽ ⁊ vir ſ
Aueſtio.. a ttutes. ergo ſuperfluñ fuit dare ſacramenta. Item 4
¶Dꝛ ſacramenta non debuerũt inſtitui.videt᷑ pꝛima ꝙ nõ expediat egroto videt᷑.quia tanto melius eſt S
ꝑ hoc ꝙ nõ videt᷑ decere deũ.qm̃ magis eſt recreare egroto quãto plures et lacioꝛes habet vias venien/

et repare q; creare. ergo ſi potentiã creandi deus ſi · di ad ſalutẽ. et tanto eſt in maioꝛi ꝑiculo quanto et
di ſoli reſeruauit, multo foʒtivs viget eᷣ potentigm t vis ſbi grtioꝛ Soc mſtiutis lactzmetis non et

la⸗

i
M

☛n

alia via veniendi niſi ꝑ ſacr̃a.pꝛius aũt erat oĩs via
qua ſe diſponebat egrotus ad grãm. artata eſt via
ꝑ ſacrõꝝ inſtitutionẽ.¶ Itẽ q;uis mãdata ſeruare
nõ ſit graue nature ſane.tñ ẽ graue nature infirme.
multiplicare mandata nõ eſt niſi aggrauare ſarci-
nã. ſi ſola moꝛalia eẽnt in pᷣcepto.faciliꝰ deueniret
ad ſalutẽ. inſtituẽ ſacr̃a vlterius nõ fuit niſi viã ſa/
lutis aggrauare ⁊ ipedire.ſl Contra.Aliqͥ plus indi
get egrotus qᷓ; ſanus. aliqͥd plus opoꝛtuit dari bo
mini curando ad pueniendũ ad ſalutẽ ꝙᷓ ſi non ceci/
diſſet. talia ant nõ ſunt niſi ſacra.qꝛ alias etiã bẽmꝰ
alia. ⁊ babuiſſet grãm ⁊ virtutes ⁊ dona. ꝛc.¶ Itẽ
qꝛ hbõ fuit ignoꝛãs.fuit opoꝛtunũ ⁊ ↄueniẽs ſibi dare
wocumẽta pᷣceptoꝝ ſiue legalia. cuʒ eſſet infirmus
pari rõe ⁊ medicamẽta ſacr̃alia. ¶ Itẽ bumana na
apſa erat in aia ⁊ in coꝛpoꝛe.⁊ ad boc 4 feeer rele⸗
uaret᷑ decuit vt eã deus aſſumẽt totazʒ. ſi medicina
dʒ rñdere effectui reꝑationis.decuit vt medicina ba
beret aliqd coꝛpoꝛale ⁊ ſpũale.ſed talia ſunt ſacr̃a.g
ſacra debuerũt inſtitui. ¶ Item ois religio vt dicit

cõuenirẽt vt deũ colerẽt.⁊ hoc pʒ diſcurrẽdo in ſin/
gulis.etiã in ydolatris.Si g eccleſia debet hꝛe ſigna

ſacre religionis ſibi cõuenietia.⁊ hmõi ſunt ſigna rei
16 ſacre ⁊ ſacrantia.decuit deũ inſtituere ſacr̃a.¶¶ Rꝰ.
dm qꝙ inſtitutio ſacr̃oꝝ deũ decuit ⁊ nobis expedi/
ens fuit. Decuit quippe dei miſcdiã ⁊ iuſticiã ⁊ ſapi

entiã.in qbus ↄſiderat᷑ ois dñi via.Decuit miſcdiã.
q; bõ male grãm ſeruabat ꝗꝓpter volũtatis vertibili
tatẽ.iõ inſtituit deus ſacra.ad q̃ h recurrẽs grãm re

cuperaret.⁊ ita mie magne fuit hec inſtituẽ. maxime
quia nõ ſolũ ad remiſſionẽ culpe faciũt.verũ etiã ad
remiſſionẽ pene.Decuit etiã iuſticiã.qꝛ cũ ſit iuſt?ꝰã
exigebat aliquã humiliationẽ ꝑ quã hõ ſe ad gram

diſponẽt.⁊ ſacra ſuſcipiẽdo q̃ſi ex qdã pacto grãʒ in

ueniret. Oecebat deniq; ſapientiã. Sume em̃ ſapie

eſt in his inuenire remediũ q̃ fuerũt occaſio lapſus.

vt ſicut hõ ꝑ lignũ cecidit.ita ꝑ lignũ remediũ ſalutꝭ
inueniret.Sed qꝛ bõ occaſionẽ lapſus a viſibilibus
ſumpſcrat.decuit diuinã ſapientia in eiſdẽ remediũ
inuenire. Expediens fuit a ꝑte egroti.qꝛ erat cecus
q̃ ad rõnalẽ.iõ data ſunt ei ſacr̃a viſibilia ad erudi⸗

tionẽ.Erat elatus qͥ ad iraſcibilẽiõ data ſũt ei ſacr̃a
coꝛpoꝛalia ad ſui humiliationẽ.Erat faſtiditus q̊ ad

pcupiſcibilẽ.vt nõſaperẽt ei ſpũalia.iõ ſacr̃a ſunt ad
exercitationẽ.ne in vniꝰ ſoliꝰ pceptione.vel ſpũaliũ

tñ ↄtẽplatione.ſibi poſſet faſtidiũ generari ⁊ tediũ.
Fuit neceſſariũ inſtituẽ ſacr̃a neceſſitate ↄgruita/
tis non ineuitabilitatis.qꝛ deꝰ potentiã ſuã ſacr̃is nõ

1 alligauit ſicut dicit męr̃ in lr̃a.¶ Ad illud qdð obꝛ ꝙ

nõ cõicauit potentiã creatõis.ddm qꝙ creatio eſt ex
nõ ente.iõ nõ ẽ ſibi neceſſaria potẽtia ad diſppnẽdũ.
nec potẽtia ad infoꝛmãdũ.ſᷣ ſolũ potẽtia ad efficien
dũ.ideo ⁊c.Sed qꝛ iuſtificatio ẽ alicuiꝰ entis melio/
ratio.põt eſſe infoꝛmas.⁊ diſponẽs.⁊ efficiens. In/⸗
foꝛmare nõ ↄuenit.iõ hoc dedit creature.vt grẽ. Diſ

ponere noſtꝝ eſt cũ adiutoꝛio dei. vᷣ efficere dei ſoliꝰ.

nulli &cõicat potentiã cffectiuã.ſᷣ dat infoꝛmatiuaʒ
ré. 2 diſpoſitiuã ſacfio.1 Ad illud að obĩ ꝙ nobi⸗
itatis ẽ oꝑari ꝑ paucioꝛa.dum ꝙ verũ ẽ ſi eque be-⸗
neꝑ paucioꝛa res fit.⁊ qꝛ nrã repatio nõ fit oino ſᷣm
potentiã agentis.ſ̊ ſᷣm ↄgruentiã recipiẽtis.quia eſt
ibi mia ⁊ veritas.iõ nõ ti debuit eſſe iuſtificatio per

infoꝛmationẽ qᷓ ẽꝑ virtutes.ſᷣ ⁊ ꝑ pᷣparationẽ q̃ eſt

igio vt: ¶ De ſacramẽtis qᷓtũ ad ſignificatio
Aug.ð fauſtum.habuit aliqᷓ ſigna exterioꝛa in bus

ficatio nõ eſt de integritate ſacfi.
medicina. ſacrm̃ aliqᷓ mõ
ctus.ĩmo magis ſigtum.g ſacꝛi potius ẽ ſignificari
qᷓ; ſignificare. Pien ſignũ eſt de integritate ſacꝛi.S
q nõ ſat
nõ ſignificat nõ eſt ſacrm̃.̊ ſacrm̃ baptiſmi nihil ſi⸗

Sſacra. Ael aliter vt dicit bugo. Rirtutes ſũt annas

ad pugnandũ.ſacr̃a ad defendendũ. AVñ ſacrã adiu/
uant gram.⁊ iõ nõ ſuꝑfluunt.qð pʒ.qꝛ grã delet cul/
pam.S nõ abſoluit a pena. 2

na. nulla ita vtilis.nulla ita efficax ⁊ compendioſa.
Pꝛeterea.h eã neſciebat.⁊ ad inqrendũ piger erat.

iõ opoꝛtuit et expediuit vt ſibi oſtenderet᷑.⁊ ad eaam

p pᷣceptuʒ inuitaret᷑.maxie qñ hõ indiget neceſſaris
effectu ſacr̃i. Ad illud obẽ de mandatis ꝙ ſint 2 G
grauia nature infirme.d .
onus alleuiãs.ſicut ſunt penne in auibꝰ.⁊ currus in
equis. Pꝛimũ onus verũ ẽ qð grauat. Scᷣm vero
onus ⁊ ſi ſit onus de ſe.tñ nõ onerat poꝛtantẽ.Sic ⁊
mãdatũ.ꝑ cuiꝰpoꝛtationẽ redditur lapſo virtus.⁊ ſi
ſit pondꝰ.tũ qꝛ virtutẽ adiuuat ⁊ alleuiat.talia ſunt

£

ſacra.in qbus inuenit᷑ grã que foꝛtificat ⁊ facit man

data faciliis H
eſtio.ijß. b

De ſacramẽtis qtũ ad ſignificationẽ. Et q ſigniſica
tio ſit de eſſentia ſiue integritate ſacr̃i oñdit᷑ pᷣmo ꝑ

diffinitionẽ ſiue notificationẽ quã mar ponit in lra.

ſacim eſt ſacre rei ſignũ.¶¶ Itẽ Hugo in li.de ſaccis.

ſacr̃m eſt male elementuʒ ex ſilitudine repntans.ex

inſtitutione ſigns.& ſi ſacrm eſſe ſuum hʒ ex inſtitu-
fion 2 eſt inſtitutu ad ſigndũ. ſigre eſt ei eſentia
le. ¶ Itẽ ſacra inſtituta ſunt ad noſtrã eruditionez

hm qꝙ bugo dicit ⁊ magiſter tangit in lrã.ſed nõ ad

eruditionẽ coꝛpoꝛaliũ. ad eruditionẽ ſpũaliũ.ſed

ſacr̃a ſunt coꝛpoꝛalia.⁊ nõ ducunt in ſpũalia.niſi in
rõne ſigndi.qꝛ offerendo ſe ſenſibꝰaliud faciũt in oo
gnitionẽ venire. ⁊c. ¶ Itẽ ſacr̃m ẽ elementũ. aut

ergo purũ elemẽtũ coꝛpoꝛale.aut etiã ſimul cuʒ hoc
dicit aliqͥd ſpnale. Hõ pure coꝛpoꝛale.hoc cõſtat.S
cũ hoc dicit aliq̃d ſpũale. Illud g ſpũale aut vniturn
ei ſᷣm veritatẽ aut ᷣm intentionẽ. Sed nõ ſᷣm veri⸗
tatẽ.illud ↄſtat.cũ nõ ſit capax ſicut infra ꝓbabitur.

O m intentionẽ. Sed vniri ᷣm intentionẽ eſt vnire

ſicut ſigtum vnit᷑ ſigno. ð ſacrõꝝ integritate ẽ ißa
ſigtio. ¶ Contra. Sacramẽta ſunt inſtituta ad cu⸗/

randũ.Sʒ ad hoc ꝙ aliq̃ medicina ſit curatiua nibil

facit ꝙ curationẽ ſignificet.ſed ſolũ q; curet.g ſacr̃m

pᷣt eſſe ꝑpfecta medicina etiã ſine ſignificatõe.ᷓ ſigni⸗
gritate ſacfi. ¶ Itẽ ſi ſacriñ eſt
mõ eſt cã.ſᷣ cã nõ eſt ſignũ effe

7

nõ eſt ſacrametũ.⁊ qð nõ ſigt huic. ei cui

gnificat puulo.g ꝑuulo nõ eſt ſacrm̃. dum ꝑuulus
recipit baptiſmũ nõ recipit ſacri.ſ̊ hoc ẽ abſurduũ.

S ſignũ no eſt de integritate ſacꝛi. ¶ Itẽ ſi ſignũ eſt

ſacrm̃.aut &̊ demonſtratiuũ.aut pᷣnoſticũ.aut reme⸗
moꝛatiuũ. Mon põt eẽ niſi demonſtratiuũ.qm̃ effi⸗
cit qð figurat.vel ſaltẽ ſi nõ efficit.cũ ſignũ ⁊ ſigna/
tum ſint relatiua.ſunt ſimul nã.& ſi ſignũ eſt pᷣſens.
⁊ ſignatũ. Sed demonſtratiuũ nõ eſt vt videt᷑.quia
ſi hoc. cũ demoſtret ineſſe grãm et nõ miſit. tũc vide⸗
tur eſſe falſum ſignũ. et Rin u ſacrĩ. 1Iteſi ſignũ
eſt. aut eſt nale. aut voluntariũ. Si nale.g ſacrã ſũt
a nꝗ.Et ſi hoc.cũ illud qdð eſt nale ſit iqẽ apud om̃s.
tũc ergo et ſacr̃a.qð certũ eſt eſſe fallſum. Si volun
tariũ. cũ voluntaria augeant᷑ ⁊ minuant᷑ tota die
ctionibꝰ?. pari rõe videt᷑ ſacramen⸗
2 4

n. 5 nõ Ad illud qð obꝛ ꝙ eſſʒ I g
facilioꝛ via.dᷣm ꝙ et ſi plures eſſent.tñ nulla ita bo 9

m ꝙ eſt onus onerãs ⁊ eſft

lta poſſunt mutari p voto. Si tu dicas & ſunt ſigna ¶ Ab inſtitutione. quia impoſita eſt ad boc ſigndũ. et 4
voluntaria.quia ſunt a volũtate diuina.ſed cũ talia bec veritas nõ poteſt pꝑmutari. Alia veritas eſt ̃m 1
ſint cetera creata.et omne qðs eſt ſub celo.g nõ debẽt vſum ſcʒ qñ ſignificat illud ad qð eſt inſtituta ꝑ vſũ et
dici ꝓpter boc ſigna voluntaria. aut ſi boc.tunc pari et banc veritatem amittit. Signũ ergo ſacramẽtale i⸗
a I natione cetera creata. ¶ Ry. ad pꝛedictoꝝ intelligen- quantũ ad pꝛimã ſemꝑ eſt verũ.ſilr qntũ ad ſcam h
tiam eſt notandũ ꝙ ſacralis medicina de ſua interri ſemg eſt verũ.quantũ eſt ex pte ſui ſiue etiã dantis.
tate babet ſignificationẽ. ⁊ bec cõis eſt et eſſentialis ſed impedit᷑ ſolũ a ꝑte ſuſcipientis.ideo ſacrm̃ non
omnibꝰſacris. Ratio autẽ huiꝰ vt credo hec eſt. qm fꝗalſificat᷑ Sᷣ male recipiens falſus ⁊ fictus iudicatur. ſumn
ſacramẽtalis medieina eſt ſuficiens medicamen.q; Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nõ eſt nale nec voluntariũ 27 ytifin
igit᷑ bõ lapſus nõ tm̃ lapſus eſt in ꝓnitatẽ ↄcupiſcẽ d&m ꝙ ſacrm̃ habilitatem ad ſignificandũ habet ex inhe
tie.ſed etiã in cecitatẽ rotanie. Baco vt in vtroq; nã. ſed actualitatẽ bʒ ex inſtitutione. Ande hugo di int
curetur ꝑ ſacrm.nõ tm̃ debet ſacr̃m babere quid gra cit ꝙ tria ſunt in ſacramẽto.ſilitudo ex creatione.ſi⸗ ſen
tuitum.ſed etiã miſticũ. ⁊ ita figuratiuũ ⁊ ſignifica/ gnificatio ex inſtitutione.ſctificatio ex benedictõne. u
tiuũ.ſurſus quia eſt ſufficiens medicina de ſe. fert Pꝛima eſt indita ꝑ creatoꝛẽ.ſcdᷣa adiuncta ꝑ ſalua/ Mn
ſecũ ſuũ pꝛeparatoꝛiũ. Ande ſicut medicina coꝛꝛa toꝛẽ. tercia adminiſtrata ꝑ diſpenſatoꝛẽ. ¶ Qd ergo 28 ina⸗
lis nõ ꝓdeſt niſi pꝛe aret᷑ ſuſcipiens.ſic neceſſe ẽ fie obijcit᷑.qð eſt deo volũtariũ nobis eſt nale.ddim q; Koy
ri ſpũnaliter.et qm fides diſponit hominẽ vt ei ſint ſa verũ eſt ſi det rei illud nõ ſolũ vt in ea ſit.ſed etiam ihſe
lutifera ſacra. et motus fidei excitat᷑ ꝑ exbibitionem vt ſit ab ea.ita ꝙ ſit a pꝛincipijs ſubiecti.et quia ta⸗ un
ſigni vt requirit ſignatũ. ⁊ ꝑ hoc bõ diſponit᷑ ad cu lis ratio nõ eſt in ſacramentis.ideo vere et pꝛopꝛie ant
rationẽ.ideo tanq́; medicina efficax et ſufficiens.ſa fſunt voluntaria.et ſic patet ꝙ ſunt ſigna.⁊ qualiter Mt
cramentalis medicina habet ſignificationẽ de ſua in ſignificant. Goe
tegritate. ⁊ ita eſſentialiter loquẽdo ſacramentũ eſff Queſtio.iij. e unt
ſignũ.et ꝑ hoc patet rñſio ad pꝛimũ argumentũ qð ¶ Atrãũ ſacfa ſint grẽ cõtentiua. Et ꝙ ſic videt᷑. ſuper atce
obijcit de medicina coꝛpoꝛali.qm̃ nõ eſt ſimile vt iaʒ igud p. Poſuit tenebꝛas latibulũ.glo.latuit diuini tunk
22 patet. ¶ Acd illud qð obꝛ ꝙ cã nõ eſt ſignũ effectus. tas in carne.remiſſio pctõꝝ in baptiſmo.ſᷣ diuinitas ſneer
dom ꝙ illud verũ eſt qñ babitudo ſigndi ↄſequitur erat in carne ßm veritatẽ. et remiſſio pctõꝝ in ba⸗ nts
babitudinẽ cauſandi. in ſacfis auteʒ antecedit. Nel ptiſmo.ſed illa eſt ꝑ gram. ergo grã eſt in baptiſmo. ſnſeh
dom ꝙ hoc ven eſt in hijs qᷓ habẽt vere ac ꝓpꝛie rõnẽ Itẽ bugo apte dicit ꝙ ſeptẽ ↄcurrũt ad ſanandũ ie
cauſe ⁊ effectꝰ. Aera em̃ cã nã pꝛioꝛ eſt effectu.et iso bhoiem.ſcʒ deus.medicus.hõ.egrotus.grã.antidotũ puſe
a ſenſibus nr̃is remotioꝛ.et quia ſigniſicatio eſt ꝑ id ⁊ vas ſacrm ⁊c̃.et vltimo dicit ꝙ vas ſacrm.⁊ ſub ee⸗
qð eſt nobis ꝓpinquũ.ideo ſignificamꝰcãm per effe uiungit qre.qꝛ cõtinet grãm ſicut vas ſeruat medici- an
ctum nõ ecõuerſo. Sed boc nõ eſt veruz in ꝓpoſito. nã. ¶ Itẽ idẽ bugo in diſtinctione ſacri apte dicit ꝙ ſot
OQuia eni ſacrm nõ habet vere rõnem cauſe.nec grã ſacrm ex ſctificatione cõtinet aliquã inuiſibilẽ ⁊ ſpi⸗ lin
rõnẽ effectus.ideo grã ſublimioꝛ eſt. ⁊ a ſenſibus no ritualẽ grãm. ergo grã eſt in ſacr̃o ſicut in cõtinẽte. nun
ſtris remetioꝛ.Et etiã quia coꝛpoꝛale nobis eſt ꝓpꝓin ¶ Atẽ icẽ rõne videt᷑qꝛ in ſacfo altaris coꝛpus xpᷣᷣ Min
quius.ideo recteꝑ illud grã aſſignat᷑ ⁊ nõ ecõnerſo. verũ qð ſigtur nõ ſolũ ibi eſt tanqᷓ in ſigno.ᷣ m ve ſi
poſitio vero illa locũ h in vera cã ſicut eſt ſol ⁊ lu ritatẽ cõtinet᷑ ibi.alioq̃n nõ differret a ſacriſicijs e. Ptch
23 na. (Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſacrm̃ nõ ſigt paruulo. legis. ſilr ſi baptiſmus eſt ſacrm noue legis.nõ ſo/ ginn
ddm ꝙ ſignũ duplicẽ babet cõparationẽ.⁊ ad illud lum eſt ibi gr tanꝙ in ſigno ſ etiã ibi eſſentialit᷑ cõ⸗ Ninn
qð ſignificat. et ad id cui ſigt. et pꝛima eſt eſſentialis tinctur. Itẽ ſi dicas ꝙ illud nõ cõueniret. quia gra/ ſt
et habct ipſam ſemꝑ in actu. ſcᷣam aũt habet in ba/ tia eſt accidens.⁊ debet eſſe pen ectio creature nobi⸗ ſye
bitu. ⁊ a pᷣma dẽ ſignũ nõ a ſcdᷣa.vnde circulus ſuꝑer liſſime ſcʒ rõnalis.et ita nõ debet cõtineni in creatu/ ſͤſi
tabernã ſemꝑ eſt ſignũ etiã ſi nullus aſpiciat.ſiec ſa- ra irrõnali.Contra.nobilioꝛ eſt diuina eſſentia ꝙᷓ ſit n⸗
cramentũ ſemꝑ ſignum eſt iuis nullus cognoſcat. grã que ꝓcedit ab ipſa.ſed creatura non rõnalis eſt U
Segd tñ adbuc nõ ſoluitur. quia quis ſit ſignũ. non ¶capaxr diuinc eſſentie.ꝗ multo foꝛtius grẽ. Item i⸗
tñ ſignificat huic ¶ Ydeo dom ꝙ ſicut puulo ſufficit accidens qð nõ babet oꝛtũ a pꝛincipijs ſubiecti. nõ ſan
fides aliena.ita ſufficit ꝙ ſignificetur ipſi paruulo in determinat ſibi materiã.ſ gratia eſt hmõi.ergo non al
alio. vnde quis non ſignificet ei in ſe. ſignificat tñ in determinat ſibi materiã. poteſt eẽ in qualibet crea ſ
24 alio. ¶ Ad illud qð querit᷑ quo genere ſigni ↄtinẽ. tura.ergo ⁊c̃. ¶ Itẽ in ſacramẽto altaris videmꝰ ꝙ
dm ꝙ aliqua ſacra ſignificauerunt qð futurũ erat. ſunt accidentia materialia. tñ virtute ſacri ſuſten⸗
vt legalia. aliqua qd pᷣteritũ in ſacr̃a noſtra.q̃ ſigsnt dunt᷑ a materia.ita ꝙ non ſunt in aliquo ſubiecto.S ul
paſſionẽ pᷣteritã ſicut dicit gloſa ſup illud Rom̃.vſ. cñ grã ſit multo ſpnalioꝛ.videt᷑ ꝙ magis ſit apta vt
cõſepulti eſtis. Glo.quicqͥd geſtũ eſt in cruce tpᷣi.in ſit in alijs ſacrfis ſᷣm eſſentiã et veritatẽ.nõ tamẽ vt 4 4
bijs nõ tm̃ dictis ſed etiꝗ geſtis figurat᷑.loquitur de in ſubiecto.ergo videt᷑ ꝙ ſit ponendũ ꝙ grã ſit in ſa “
ſacramẽtis. Sunt etiã ſigna demonſtratiua.qꝛ ſiSnt ecramento ſicut in cõtinẽte. Contra. grã eſt media
quod donat᷑. Ende duplicẽ habent ſignificatione3Z. int᷑ nãm ⁊ gloꝛiã. ̊ nihil eſt capax grẽ qð nõ ẽ capax .
Paia; ſcʒ et allegoꝛicã. Pꝛopꝛiã reſpectu pñtis.ſed gloꝛie.cũ ipſa ſit tanqꝙᷓ intima diſpoſitio.Sed nullũ e
allegoꝛicã reſpectu pᷣtenti. Qðd ergo obijcĩ ꝙ ſignũ ſacrm̃ eſt capax gloꝛie.ᷓ nec grẽ. ¶ Item ſi gra eſſet ſel
⁊ ſignatũ ſimul ſunt natura.dam qꝙ verũ eſt ſub röõe pꝛius in ſacro.cũ accidẽtia nõ mutent ſubiectũ.nũqᷓ
ſigni. nõ autẽ opoꝛtet ꝙ ſimul ſub rõne rei ſignifica- illa grã trãſiret ad animã. fruſtra eſſet. ſed boc n i
te.qm̃ bec intentio ſignoꝝ nõ ponit rẽ eſſe niſi apud eſt ponendũ.ꝗi nec pꝛimũ.¶ Item grã cũ ſit ꝑfectio u
animã.¶ Similit᷑ qd obijcit᷑ ꝙ ſi ſunt demõſtratiua aie.et ꝑfectio q̃ eſt accidens dependet ab aia.multo
tũc ſunt falſa.dᷣm ꝙ ſignũ duplicẽ habet veritate,ʒ magis qᷓ aia a coꝛpoꝛc.ſed ania nunq creat᷑ niſi in 1

vt dicit Anßbel. Ana ab inſtitutione.aliam ab vſu. coꝛxvꝛc. ſimul creatur ⁊ eſt cũ coꝛpoꝛc.ů multo foꝛ

29 trãſrfundit᷑ mediãte alio vaſe.

3 eſſe includit eſſe.

34 ſic alie creature irrõnales.

tiis grã ſimul creat et eſt in aia. no eſt in ſacam?

to. ¶ Itẽ ſi grã eſt in ſacro tanqᷓ in vaſe ↄtinẽte.cõ/⸗

ſtat ꝙ hoc no eſt ob aliud niſi vt a ſacro trãſfundat᷑

in ils animã. ſi nõ trãffundit᷑.fruſtra eſt ibi.Sed
pomſibile ẽ ꝙ aliqͥs ficte accedat ad ſacrm̃.tũc cõſtat

5 ꝗ nõ traſfundit᷑. fruſtra fuit grã in hoc ſacro.

Itẽ grã imediate adducit ⁊ ffoꝛmat ad deũ aiaʒ.
O a deo exit imediate influente in ipſã animã.non g
¶N'. dom eſt ad boc
hm qſdã.qꝙ ipſa ſacr̃a ſunt vaſa grẽ.cũ ſint in vltima
diſpoſitione.q eſt ſctificatio ꝑ verbũ.⁊ mediantibus
lllis trãſfundit᷑ in ipſaʒ animã.et in ipſa aia trãſfuſa
abluit ſiue vngit interius.ſicut in ſigno viſibili ſig⸗
tur exterius.et pꝛo tanto dicunt ꝙ ſacr̃a noue legis
ſunt cã grẽ.et efficiũt qdð figurãt.Sed tñ ſicut oñſuʒ
eſt ꝑ plures rõnes.nõ aliq̃ͥ mõ dm ẽ ꝙ grã ↄtineat
in ipſis ſacr̃is eſſentialit᷑.tanqᷓ; aq̃ in vaſe.vel medi/
cina in pixide.ĩmo boc intelligẽ eſt erroneũ.Sed di/
cunt᷑ ↄtinere grãm.qꝛ ipſã ſignificãt.et qꝛ niſi ibi ſit

cxxfectus erx ꝑte ſuſcipiẽtis.in ipſis grã illa intelligen

do ꝙ grã ſit in aia nõ in ſignis viſibilibꝰ.ꝓ tãto etiã
dicunt᷑ vaſa grẽ. Pñt etiã dici vaſa alia rõne.quia ſi
cut qð eſt in vaſe.nõ eſt de ipſo nec ex ipſo.ſᷣ cũ ipſo

haurit᷑.ſic grã nõ eſt a ſacris.nec de ſacr̃is.s oꝛitun a
fonte eterno.et ab illo baurit᷑ ab ipſa aia in ipſis ſa

cramẽtis.et ſicut qͥs recurrit ad vas cũ reqͥrit liquo/
rem.ſic qᷓrenti liquoꝛẽ grẽ et nõ hñti recurrenduʒ eſt

QA ipſa ſacr̃a. ⁊ ita pʒ rũſio ad illa duo verba hugo/
30 nis.¶ Ad aliud qð obꝛ ꝙ latet remiſſo pctõꝝ in ba

ptiſmo.dom ꝙ boc intelligit᷑ de latentia ſigti i ſigno
qð quidẽ hʒ vlterioꝛẽ rõnẽ qᷓ; ronẽ ſignificadi.nò tñ
eſſ. nrialeer danadlſin ſe. ᷣ quia ipᷣm qʒð ſigt ↄtinet᷑

31 in aia. ¶ Ad illud qd obijcit̃ de ſacro altart. doᷣm

deus poſſet ſile facere ſi vellet. Sʒ tñ nõ ita congruit
hic ſicut ibi.qꝛ iĩ illo ſacro ẽ trãſſubſtãtiatio.vñ illud
qð ſignificat᷑ ibi vere eſt ſba.quã cõgruit eẽ ꝑ ſe.con
gruit etiã illis ſpẽbus velari ad noſtrã vtilitatẽ. Sʒ
grãm nõ cõgruit ſic eſſe ꝑ ſe.cũ nõ ſit ſᷣa. Mec conti
neri in illis ſacris coꝛpoꝛalibꝰ.cũ de ſui nã ſit creata⸗
vt ſit in multo nobilioꝛi.quia g̊ potentia nõ derogat
ſapie et oꝛdinationi.iõ q;uis deus poſſit facere.non
tñ facit.nec ẽ ſe ſicut monſtratũ eſt. Si ̊ obijcias

ꝙ nõ differt a ſacf̃is veteris legis.quia ibi erat rac
4

in ſigno. dom ꝙ illud ſignũ hʒ aliquã rõnẽ curan

ſicut poſtea patebit.nõ tñ bʒ rõnẽ ↄtinendi maliter.
32 Ad illud q obẽ ꝙ diuina eſſentia eſt in qualibet

creatura.̊ grã põt eſſe.dm e nõ eſt ſile.nec locus
a minoꝛi.⁊ rõ eſt.qꝛ eſſe ꝑx gram inhabitantẽ pᷣſuppo
nit eſſe ꝑ eſſentia.et addit ad illa multo maioꝛẽ no/
bilitatẽ a ꝑte eius qd recipit. ⁊ iõ eſt ↄſequẽs in illo
argumẽto. Bene em̃ ↄcluderet ſi eſc ꝑ grãm nõ in/
cluderet in ſe eſſe ꝑ efrentiã. ſed includit ſicut bene
ſe incht .Ad illud qd obẽ ꝙ grã nõ deter/
minat ſibi ſubiectũ.quia nõ babet in illo cãm. dom

Vet ſi nõ bahet cãm.hʒ tñ occaſionẽ.quia aia crea⸗

ta eſt vt grã ꝑficiat᷑.⁊ ad boc cſt habilis de ſui nꝗ.nõ
al⸗ (24 illud qd obꝛ ꝙ in
ſacfo altaris manẽt accidẽtia ſine ſubiecto.& ſir in
alijs ſacramẽtis grã. dom p nõ eſt ſile.quis ibi ma/
nent accidentia.et ꝓpter noſtri ſenſus infirmitatẽ.ct
ꝓpter fidei vtilitatẽ. Sed ſi grã illa eſſet in ſacramẽ/

tis. nulla eſſet vtilitas. ꝓpter hoc. quia deus ſemꝑ eſt
ſens vt det gram digne accedẽti.imo eſſet ibi deoꝛ/

dinatio ⁊ derogaret᷑ iã ipſi gratie.qð nou debet fieri

–
— —

anim et in es eſe.

¶tr ſacfa ſint gs effectiua.et q ſi videk. uia iſta

aſſignat᷑ diſferentia ſacroꝝ noue legis ad ſacr̃a vete

ris legis ꝙ hec efficiñt.illa ſolũ figurãt.Sed qð effi-

cit eſt cq efficiens.g ſacr̃a no.leg ſuut grẽ effectiua.
¶ Itẽ hugo dicit ꝙ ſacr̃a no.legis infuſa pꝛimũ be⸗
nedictione ſctificant. Et alibi dicit ꝙ ſunt ex ſctificz
tione ſctificantia. Sʒ nõ ſctificat᷑ aia niſi ꝑ grãm.g
efficiũt ipſã grãm in aia. ¶ Itẽ mer in innition⸗
ſacr̃i in lrã dicit ꝙ ſacrm̃ eſt qð ſilitudinẽ gerit et cã
exiſtit.F̊ non foꝛmal.neq; final.neqʒ mãalis.vt ſupꝛa
monſtratũ eſt. & a diuiſione eſt cã efficiens. ¶ Item
idẽ videt᷑ rõne.qꝛ ſignũ inſtitutũ hũana inſtitutõne

pC̃t in nobis aggregare ſpũalẽ cognitionẽ et affectio

nẽ.ſicut circulus ante domũ aggregat cognitionẽ in
aia trãſeuntis ꝙ ibi ſit vinũ.⁊ patibulũ ⁊ ſigna belli
aggregant timoꝛẽ. ſi diuina inſtitutio multo poten
tioꝛ eſt q; humana.⁊ ſacꝛa ſunt ſigna ſᷣm diuinã in/
ſtitutionẽ. poſſunt iu nobis aggregare multo nobi/
lioꝛem effectũ.&̊ poſſunt efficere grãm.¶ Itẽ oppo
ſita nata ſunt fieri circa idẽ. AVñ nihil eſt ſuſceptibi/
le culpe niſi ſit ſi nſcoberrlegrk ecõuerſo.cũ g caro
q̃ eſt qd coꝛpoꝛale poſſit adeo viciari vt efficiat ⁊ ge
neret culpã in aia que ſibi vnitur.g ſacrm̃ coꝛpoꝛale
poſſit ſctificari adeo ꝙ trãſfundat fnn. nibil ergo
ꝓhibet qꝙ efficiãt in ren ſpuaglem. ¶ Itẽ ſicut
in generatione carnis eſt generãs.⁊ generatꝰ.⁊ vlte

rius quo mediante fit generatio.ita in ſpũali rege/

neratione eſt regenerãs xpᷣs.regeneratus hõ.⁊ quo
mediãte fit regeneratio ſcʒ ſacrm̃. ſicut ſemẽ quod
erat mediũ in gñatione carnali defert culpã.eadem
rõne ſacrm̃ defert grãm q̃ facit filiũ. Sed non defert
efſentiałr. g defert cãliter. Si dicas ꝙ nõ eſt ſile. q̃a
facilius ẽ male facẽ ſiue viciari qᷓ; bene facẽ.Hoc ni.
bil eſt.qꝛ nũqᷓ; adã fuit potẽtioꝛ vel eius culpa.quin

xps ſit potentioꝛ ad bonũ ⁊ eiꝰ paſſo. Sed adã ſua

culpa potuit viciare oẽm carnẽ. g xpᷣs ſua paſſione
potuit adeo ſctificare ſacꝛa.vt ipᷣa ſanctifſicata aias
ſanctificarẽt ⁊ grãm darent. ¶ Item dicit Anupbel.
de cõceptu virginali.ꝙ ſi adã ſtetiſſet tranſfunderet
iuſticiã oꝛiginalẽ. Sed hoc nõ põt eſſe niſi mediãte
carne coꝛpoꝛali.ergo multo magis xpᷣs põt median
te coꝛpoꝛali ſacramẽto tranſfundere iuſticiam gra/
tuitã.¶ Contra. Ois cã efficiens ẽ nobilioꝛ ſuo effe
ctu.⁊ nullũ coꝛpoꝛale nobiliꝰeſt aliqͥ ſpũali.cũ g grã
ſit ſpnalis.ſacrm̃ coꝛpoꝛale.vt dicit hugo.nullũ ſa/
cramẽtũ eſt cã efficiens ipius grẽ. ¶ Itẽ mor in lrã
dicit ꝙ non eſt grã ab illis.ᷣ p illa.ᷓ videt᷑ ꝙ ſint ſi⸗
cut cannales nõ ſicut fons.g nõ ſunt cã efficiẽs grẽ
ſicut nec cannale aque. ¶ Itẽ hugo dicit ꝙ grã nõ
eſt ex ipᷣis ſacr̃is.ſᷣ in ipis.Sed ↄſtat ꝙ ex dicit cãm
efficientẽ ſicut patet. ꝛc.¶ Itẽ ſuꝑ illud m. Bene
dicam dñm qͥ tribuit mihi intellectũ.glo.dicit.deus
ꝑ ſemetipᷣm irradiat pias mẽtes.& cũ illa irradiatio
fiat ꝑ lumen grẽ.cõſtat ꝙ gratia eſt a deo imediate.
nõ ergo a ſacramẽtis. ¶ Itẽ virtus eſt quã deus in
nobis ſine nobis oꝑatur.ſi ergo non oꝑatur in no/
bis virtutẽ per fubiectã creaturã.p conſequens nec
per grãm. ¶ Item oꝛdo debet ſeruari in agentibus.

ergo deus ꝑ minus nobile nõ debet influere in mag⸗

nobile. Sed anima nobilioꝛ eſt ſacr̃o. deus nõ in/
.—r à „

Ruit ꝑ faccẽm grãm in animã.ẽ grãa ſolo deò eſt effe
Flue. Si g ſacrm eſt grẽ cã.hoc eſt ſolũ diſpoſitiueę.
Qucrit᷑ ergo vtrũ ſacr̃m ſit cã diſponens ad grãʒ
Oꝛ ſic videt᷑.quia ſiſacr̃a noue legis eſſent ſolum cã
ſinc q̃ nõ.tunc & in rõne cauſandi nõ differrent a ſa
cramentis legis veteris.⁊ eſſent in onus. Sed hoc
eſt incõueniens.ergo ⁊c.¶ Itẽ tã bugo qᷓ magiſter
in lr̃a qᷓ; etiam alij dicunt ꝙ deus ꝑ ſacr̃a regenerat
animã.ergo ſacrjm eſt mediũ actionis diuine in ani/
mam. Secl omne mediũ agendi aut eſt deferens vir
tutem aut diſponens. Sed ſacrjm nõ defert.S diſpo/
nit. ¶ Itẽ ſacra ſunt medicine ſpnales.Sed medici
na coꝛpoꝛalis diſponit ad ſanitatẽ barae e⸗
dicina ſpũalis diſponit ad ſanitatẽ ſpnalem. ¶ Itẽ
ſi nibil diſponerent nec cooperarent᷑ ad fanitatem
anime.eque bene ſine bijs poſſet fieri ſalus ſicut cũ
eis.ergo impoſita nobis in noua lege potius dicen/
da ſunt onera qꝙᷓ; medicamina.⁊ lex noua lex oneris
nõ ſuauitatis. d contra. Diſpoſitio pᷣcedit illoᷣ
ad qð diſponit.nõ ſolũ natura ſed etiã tꝑe.Sed ſi⸗/
mul eſt ſacr̃i ꝑceptio ⁊ grẽ infuſio tẽꝑe.ergo ſacẽᷣm
nõ diſponit ad grãm. ¶ Item grã ex nibilo ⁊ ſubito
creatur.ergo nullo indiget diſponente ad boc vt ſit.
ergo ſacr̃a nõ diſponunt ad grãm. Si dicas ꝙ non
diſponũt ad boc ꝙ grã ſit.ſed ad hoc ꝙ inſit ipſi ani
me.vnde habilitant ipſã animã diſponendo ad grẽ
ſuſceptionẽ.Contra.eſſe grẽ eſt ſuũ ineſſe.cũ ſit acci/

ens.ergo ſi nõ habet diſpoſitionẽ ad boc ꝙ ſit.ncc
ad hoc ꝙ inſit. ¶ Itẽ ſi ſacra diſponunt animã ⁊ ba

bilitant. ergo influunt in ipſã. Sed nullũ coꝛpoꝛale

influit in aliqd ſpũale.ergo ſacr̃a cũ ſint coꝛpoꝛalia.

nõ influunt in animã.g nõ habilitant ipſã nec diſpo
nuut.Si dicas foꝛte ꝙ in ipſis ſacr̃is eſt aliqua vir⸗/
tus ſpũalis ꝑ quã inſtuunt in animã. Querit᷑ gra⸗/
tione huiꝰ vtrũ in ſacr̃is ſit aliqua virtus ꝑ quã in/
fluãt in ipſã animã. Et q nõ videt᷑.quia illa virtus
aut eſt ſᷣa.aut accidens.Si ſpᷣa.aut deus.aut ange/

lus.aut anima.nullũ hoꝝ eſt certũ eſt.quia ſi illa vir

tus eſt de ſacr̃o.tunc deus eſt de ſacr̃o. Si accidens.
ſed nullũ accidens ſpnalc eſt in ſubiccto coꝛpoꝛali.&
ut illa virtus eſt coꝛpoꝛalig.⁊ ſic non inſtuit.aut ſi
eſt ſpnñalis nõ eſt in ſacr̃o.( ¶ Itẽ illa virtus eſt bonũ

conſtat.aut ergo eſt bonũ magnũ.aut mediocre.aut

paruũ ſicut dicit Aug. Mon de maioꝛibꝰ.quia tunc
eſſet grã vel virtus gratuita q̃ eſt in ſola anima. Mõ
mediocre.quia talia ſunt otentie anime. eſt bonũ
infimũ.Sed boc eſt bonũ coꝛpoꝛale.& illa virtus nõ
eſt ſpũalis et nõ influit in animã. ¶ Item nullũ coꝛ
poꝛale recipit᷑ in ſpnñali coꝛpoꝛaliter ſed ſolũ ſpũalit᷑.
ergo ſũr nullũ ſpuale recipitur in coꝛpoꝛe ſpũaliter
ſed coꝛpoꝛaliter.ergo illa virtus cũ ſit in ſacris ẽ ibi
coꝛpoꝛaliter.et ita nõ eſt potens influere in animã.
ergo fruſtra eſt ibi. ¶ Item omne qð recipitur in ali
quo eſt ibi ꝑ modũ recipientis ⁊ nõ recepti.ſicut di/
cit boetius.ergo illa virtus recipit᷑ in ſacramẽto coꝛ
poꝛali ꝑ modũ coꝛpoꝛis.ergo ⁊c. Si dicas ꝙ verum
eſt loquendo nãliter. ſed illa virtus eſt ibi mirabili/

ter et ſupꝛa nãm.Contra.quãtumcũq; ſit ibi contra

nãm et qualitercũq;.tamẽ eſt ignobilioꝛ ipᷣa anima.
nõ ergo inftluit in ipſã.ergo ſi nõ ponit᷑ ob aliud.ma
nifeſtũ eſt ⁊c.¶ Contra. beda dicit ꝙ dñs contactu
mundiſſime carnis ſue dedit vim regeneratiuã aqͥs.
ergo aliqua vis collata eſt ipſis aquis.ſed bec nõ po
tuit eſſe niſi creata.quia collats eſt creature.et cum

eſſet ad reg
oꝑis ſpũalis virtꝰẽ ſpnalis. ⁊c. ¶ Itẽ Aug. dicit et
babet᷑ in tercia diſtinctione. que eſt virtus aque.vt
coꝛpus tangat.et coꝛ abluat.ergo ſi aliqua virtus eſt
in ſacramento qua abluitur coꝛ.ergo eſt ſpiritualis.
Ntẽ videmus ꝙ opera diuine iuſticie unt mini⸗
ſterio creature coꝛpoꝛalis.que habet a deo vim ali⸗
quã per quã poſſunt agere in animã. alioquin non
poſſent.ſicut patet in igne purgatoꝛio.g in oꝑibus
miſericoꝛdie q̃ fiunt ꝑ ſacr̃a erit ꝙ ſacr̃a habeant ali
quã virtutẽ a deo ſibi collatã per quã agant in ani/
mam.¶ Itẽ videmus ꝙ ſi aliquis cõtritus accedat
ad baptiſmũ.⁊ ſi non conferat᷑ ei grã.quia iã habet
eã.tamẽ cõfertur ei remiſſio omnis pene quã nõ ba
bebat pꝛius. baptiſmus ſupꝛa collatõnẽ grẽ addit
remiſſionẽ pene.ergo aliqua virtus eſt in baptiſmo
Hter virtutẽ grẽ.eadẽ rõne in alijs ſacr̃is noue legis.
Itẽ ſi nulla eſſet virtus ibi.tunc ergo rediret incõ
ueniens ſepe dictuʒz. ꝙ nõ differrent a ſacr̃is veteris

legis. ¶ Rx.aliq̃ volunt dicere ꝙ in ſacr̃is veteris le ʒ

gis eſt aliq̃ virtus creata.ꝑ quã influunt in animã.⁊
babẽt rõnẽ curandi diſferent᷑. Dicũt em̃ ꝙ in ſacra-
mentis datur gratia gratũ faciens. datur etiã in eis
grã gratis data.ſicut eſt caracter et oꝛnatus anime.
datur etiã debilitatio fomitis ſiue expeditio poten/
tiarũ.hec eſt efficacia gratie. dicunt ergo ꝙ reſpectu

gratie gratũ facientis ſunt ſicut cã ſine qua nõ.reſpe

ctu caracteriſticationis et oꝛnatus ſunt ſicut cã effi-
ciens reſpectu illius virtutis.reſpectu debilitatõnis
fomitis ſiue roboꝛis potentiarũ ſunt cã diſponẽs.⁊
hoc ſic manifeſtũ eſt. Mã ſicut videmus ꝙ in purga
tione per ignẽ purgatoꝛiũ eſt ipſa anima purgabilis
habens reatũ vel maculã venialẽ.eſt grã intra ani/
mã.quia ſine ipſa nõ fieret purgatio.eſt rurſus vir/
tus ignis.Sic in ſacr̃o ẽ anima babens defectũ ⁊ de⸗
bilitatem potentiarũ.Eſt iterũ grã in anima virtus
operans. Eſt iterũ virtus ſacr̃i exterioꝛ.⁊ his cõcur
rentibꝰroboꝛant᷑ et ſanant᷑ potẽtie.et grã fit effica⸗/
cioꝛ in ſua oꝑatione mediãte virtute ſacii. Sic ergo
dicũt eꝙ ſacẽm eſt cã gratie eau; ſcʒ gratũ facen
tis.Eſt cã caracteris ⁊ oꝛnatꝰefficiẽs.Eſt cã efficien
tie grẽ et ſanatõis potentiaꝝ vt diſponẽs.⁊ hoc per
virtutẽ que eſt in ipſo ſacro ſpũalem ⁊ a deo collatã

ſihi. HDijs viſis maifeſta ẽ ̃m ipos rñſio ad obiccta.
Ad illud em̃ qð querit᷑ pꝛimo.vtꝝ ſint cã efficiẽs ʒᷣ

grẽ gratũ faciẽtis.dicũt ꝙ non.OQð ergo obzẽ de dꝛia
boꝝ ſacr̃oꝝ et illoꝝ.dicũt ꝙ dꝛia attendit᷑ rõne cara
cteriſticationis. et oꝛnatꝰ.⁊ efficacie grẽ.⁊ ſic rñdẽt
ad illud hugonis q de illa ſctificatione intelligitur.
Silr dicũt de co qdð dicit mĩ ꝙ ſint cãꝗ efficiens.ꝙ ſi
intelligat᷑ qtum ad grãm gratũ facientẽ dicũt ꝙ eſt
cã ſine q̃ nõ.Aliter etiã dicũt ꝙ pᷣt dici ꝙ ſit cã diſxo
nens vel ad boc ꝙ inſit.vel ad hoc ꝙ efficax ſit.⁊ boc
rõne opis opꝑati.et hʒ virtutẽ a paſſione xpᷣi. non ſic

humana inſtitutione generat cognitionẽ et affectio
nẽ ſpũalem.dicũt ꝙ hoc eſt ſolũmõ diſpoſitiue ſiue
occaſionalit᷑.nõ effectiue.imo ipſa aĩa ↄferẽdo in ſe⸗
meribſa cognitionẽ generat ⁊ affectionẽ.ſicut patet
exẽplo manifeſto qdð alij vident patibulũ et timent.
alij nõ.tñ ꝑ hoc nõ põt oſtendi ꝙ ſacramentũ ſit cã
efficiens grẽ. ¶ Ad illud qð obi de trãſfuſione culpe ʒ
mediante carne.dicũt ꝙ ſicut grã nõ eſt in aliqͥ coꝛ/
coꝛali.ſic nec culpa.Sed tñ vicoſitas i came hie põt

enerandũ nõ potuit eſſe niſi ſpnᷣalis. qq

aut erat in illis ſaciis. ¶ Ad illud qd obꝛ ꝙ ſignũ ex 37

8

vocedi
bin
onis
ſcc
Gic⸗
ſch⸗
ſekt
geſen
Plnne
eie
Gaagt
ung
fne⸗
gitl
lni
mhlin
unii
Cerig
gi
6oH
ntuae
fiuate
ſeobin
len
luig
fhan.
(Win
ſns

Di.

rõneʒ efficiendi culpã in aia.nõ ſic virtus ſacratneti

grãm.Et cauſa huius eſt.quia grã eſt effectus nobi

lioꝛ omni virtute coꝛpoꝛali.et fit ex nibilo.et hoc eſt

ſolius dei.ſed effectus culpe dicit ignobilitatem et

imperfectionem et defectũ.ideo omnia argumenta
illa non valent que fiunt per ſimilitudinem gratie
39 ad culpã. ¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ xpᷣs potentioꝛ

eſt in bonũ.dicũt ꝙ veꝝ c. nec tñ ſequit᷑ ex hoc ꝙ ſi

8

adã trãſmittit culpã mediãte carne.ꝙ xpᷣs traſmit/
at grãz mediante ſacr̃o.nã iſtud eſſet inoꝛdinatio.

dꝛeterea ſicut creatura nõ pᷣt recipe ptãtẽ creandi.

4o ſic nec dãdi grãz.¶ Ad aliud Anbel.dicũt ꝙ nõ in

telligit᷑ ꝙ traſfunderet iuſticiã carne mediãte.ſed ꝙ

oẽs poſteri hꝛent illã iuſticiꝗ a deo.qꝛ nõ eſſet impe/
ꝗl dimentũ ex partc carnis.¶ Ad illud qð obꝛ.vtrum

ſacr̃m ſit cã diſponens.dicũt ꝙ ſic.ſicut tactũ fuit.

qꝛ diſponit ad efficaciã grẽ.remittẽdo fomitẽ qͥ im/
pedit oꝑationẽ grẽ. Ael ſicut tactũ fuit.qꝛ diſponit

ad boc ꝙ grã inſit aie.qᷓ;uis ñ diſponat ad h̊ ꝙ ſit.?

hoc ẽ dicere ꝙ grã ↄpat᷑ ad cãm efficientẽ.cõparat᷑
ad ſbam ſuſcipientẽ ſacr̃m.nõ aũt diſponit a parte
agentis qð eſt deus.ſᷣ a ꝑte ſuſcipiẽtis qʒ eſt aia.Et
ſic pʒ rñſio ad illud qð obẽ ꝙ grã eſt ex nibilo.dicũt
eſm ꝙ ſacrm nõ diſponit ad grãm rõe eius ex q̊.ſed
42 rõne ei? qd recipit᷑. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ diſpoſitio

pᷣcedit illud ad qð diſponit.dicũt ꝙ nõ ſemꝑ pᷣcedit

tꝑe.ſicut pʒ in diſpoſitione q̃ eſt neceſſitas ſui in di/
ſpoſitione vltima.ſic ſacrm digne ſuſceptũ diſponit
diſpoſitõe vltima q̃ ſimul ẽ tꝑe cũ grã.ſ̊ nã pꝛioꝛ ſi/
4A3 cut ex ꝑte illa. ¶ Ad illð qdð obꝛ ꝙ ſi diſponit influit
dicunt ꝙ influit. QOð g obꝛ ꝙ coꝛpoꝛale influit in ſpi
rituale.dicunt ꝙ in ſacr̃o eſt aliq virtus ſpũalis per
quã influit in animã. Lñ illa rõ nõ valet ᷣm eos ꝙ
in aia mũdanda ẽ ↄſiderare ipſa ſbam.⁊ ipſã macu/
lam a ꝗͥ mundat᷑.et licct ſᷣn ſbᷣam ſit ſuꝑioꝛ Z cor
44 poꝛe?.tñ rõne macule vel defectꝰẽ inferioꝛ. ¶ Ad ill
qð q̃rit᷑ vtrũ ſit in ſacrcis ponẽ virtutẽ creatã.dicũt
ꝙ ſic. Oð q̊ q̃rit᷑ vtrũ ſba aut accidẽs.dicũt ꝙ acci/
dens.OQð iterũ q̃rit᷑ vtrũ accidẽs coꝛpoꝛale aut ſpi/
rituale.dicũt ꝙ ſpũale.Oð obẽ poſtea ꝙ accidẽs ſpi
rituale nõ ẽ in ſubiecto coꝛpoꝛali.dicũt ꝙ veꝝ ẽ nali
ter. ſ ip̃m ſaerm hʒ illã virtutẽ ſupꝛa nam ᷣm oꝛdi⸗/
nẽ diuine mie.ſicut virtus ẽ in igne purgatoꝛio ᷣm
oꝛdinem diuine iuſticie ſupꝛa nam ignis. Et qð am/
lius ex ꝑte bac.ꝙ ſacrm nõ eſt ſubiectũ nale ſiue
m nam. et iõ nõ eſt mirũ ſi bẽat virtutẽ ſupꝛa nãm.
45 ¶ Ad illud qð q̃rit᷑ vtrũ ſit bonũ maximũ ⁊c. dicũt
ꝙ virtus illa ponẽda ẽ int᷑ bona mediocria.qꝛ eſt in
fra grãm ⁊ ſupꝛa coꝛpus.Si obijcias ꝙ tale bonũ ẽ
aic potẽtie.dicũt q; ugz n excludit ꝓpt᷑ hoc quin
alia ſint. ſ illud dicit exeplando vel artando bonuʒ
nõ ad ſubiectũ humanũ.Si vero obẽ ꝙ nõ agat vel
influat i potentias aie.cũ ſit mediocre.⁊ inſtuxus ſit
a ſupioꝛi.dicũt q; nõ influit in potẽtias roõne poten⸗
46& tiaru. ſ rõne ipſaꝝ deficientiũ pꝑ culpã. O Ad illud
qdð obꝛ de receptõe ſbᷣe ſpũalis.dicũt q nõ eſt ſile.qꝛ
ſi ſa ſpũalis reciꝑet coꝛpoꝛale coꝛpoꝛalit᷑.tũc dero⸗
garet᷑ ipſi ſõe.nec ꝑficeret᷑ in ipſa receptione. ſed ſi
aliqd le eebiat ſpnale ſpũaliter.non derogat᷑ ei
42 in aliquo.

d illud qd obẽ ꝙ omne qð recipit᷑ eſt

in recipiente ꝑ modũ recipiẽtis.dicũt ꝙ hoc veꝝ eſt

receptione nali,ſed bec ẽ ſuꝑ nãm. Pꝛeterea ipᷣm

ſacrm ᷣm ꝙ hmõi eſt medicina ſpnalis.et iõ dʒ hbr̃e

vitutẽ ſpũglem. In nalibus aut maxime ↄſiderat

Aꝓpꝛietas aliqua ab

— ========——TTTʒ—ʒ M

materia. ſed in diuinis maxie et pᷣncipalit᷑ ↄſidera k
finis.ideo qꝛ in ſacr̃is nõ ↄſiderat᷑ rõ materie ſed fi-
nis.cõueniẽs fuit ſᷣm ipſos virtutẽ ſpũalẽ in eis po/

nere.¶Ad aliud ſ̃m eos iã rñſum ẽ.qꝛ nobilioꝛ eſt 48

virtus ipſa. minus nobilis aia lapſa.nõ rone ſbe. ſʒ
rõe lapſus. Et patẽt hoc mõ cetera obiecta pᷣm bäc

opinionẽ.Et bec opinio eſt magnoꝝ mgr̃oꝝ. 2 Eſt 49

etiã alioꝝ magnoꝝ magiſtroꝝ circa hoc opinio di/
centiũ.qꝙ in ſacr̃is nõ ſit cãlitas neq; virtus aliqua.
nec effectiua.nec Bonein ad grãm q̃ᷓ ſit q̃litas xel
oluta. ſed ꝑ quandã affiſtentiã.
Sac̃o em̃ dicũt aſſiſtere diuinãvirtutẽ q̃ eſt cã grẽ.
et fidẽ ⁊ deuotionẽ ſuſcipiẽtis que diſponũt ad grãʒx
Et adducunt ſile.qm̃ ad verbũ heliſei naaman ſe la
uante aſtitit virtus diuina effectiua ſanitatis.et de/
uotio et obedia naaman diſpoſitiua.nulla tñ cauſa⸗
litas fuit nec in verbo heliſei nec in aq ioꝛdams.Si
g vne ita inſtituiſſet vt ad verbũ beliſei nõ ſoluʒ
ipſe naaman. ſed ceteri accedentes curarent᷑.ct hoc
ex quadã pactione.ita ꝙ ſemꝑ aſſiſteret vis diuina.
aq illa diceret᷑ curare et ſanare lepꝛã. ⁊ eſſe cã cura-⸗
tionis.et hẽe virtutẽ curãdi.Sic in ſacr̃is dicunt q;
ad ꝓlationes verbi aſſiſtit virtus diuina aquis.⁊ in
fundit grãʒ.et regenerat.dũ hõ ſbijcit ſe ei ꝑ fidei ⸗
feſſionẽ et obediaʒ. Dicũt g ꝙ ſacr̃a dicunt᷑ hꝛe vir⸗
tutẽ.et dicunt᷑ cã.et dicunt᷑ efficere ᷣm cõöem modũ
loquẽdi ꝓpter aſſiſtentiã diuine virtutis.Et ſi tu q̃/
ras vtrũ habeãt virtutẽ aliquã creatã ſuꝑ increatã.
rñdent ꝙ pꝛeter virtutẽ increatã eſt dicere aliquam
virtutẽ habere ſacr̃m.ſed extenſo noie virtutis. Si
em̃ virtus dicat aliquã qualitatẽ vel nãm ſiue eſſen
tiam aduenientẽ ſacro. ſicut virtus ꝓpꝛie dẽ.ſic ̃ᷣm
eos nõ eſt dᷣm ꝙ hẽat virtutẽ.ſed ꝙ extẽdat᷑ nomẽ
virtutis ad aliquã oꝛdinationẽc.vt q aliqͥd bʒ effica
cem oꝛdinationẽ ad aliq̃d. dr habẽ virtutẽ reſpectu
illius.Et ponũt hic exemplũ. Rex ſtatuit vt qui bñt
taleſignũ.habeãt centũ libꝛas.poſt iſtã inſtitutionẽ
ſignũ illud nõ hʒ aliquã ꝓpuetatẽ abſolutã qauã non
habẽt pꝛius.ad aliqᷣd tñ eſt oꝛdinatũ ad qð nõ erat
pᷣus.Et qꝛ hbʒ efficacẽ oꝛdinationẽ.dr babẽ virtutẽ
vt faciat aliquẽ habẽ centũ libꝛas.et dicit᷑ illꝰ ſignũ
valere centũ libꝛas.⁊ tñ nihil plus habʒ de bonitate
nũc qᷓ; pꝛius.Si g q̃ras qͥd ſit illa virtus.et ille ſigni
ficationes iu illo ſigno.dicũt ꝙ nõ eſt aliqͥd abſolu/
tum.ſed ad aliqͥd. Sic etiã dicũt ꝙ ſact̃a ſũt talia ſi/
gna a deo inſtituta.vt qͥ ea ſuſceperit debito mõ ba-
beat tãtũ de grã.vel hẽat grãm ad hũc actũ.illa inqʒ

oꝛdinatio efficax m iſtos virtꝰ eſt ſacri.⁊ rõne illiꝰ
diſponit boiem vt habeat grãm.qꝛ efficaciter oꝛdi/
nat ad habendã et ſuſcipiendã grãm. Rurſus dicũt
ꝙex tali pactione dũs aſtrinxit ſe qdãmõ ad dandñũ

grãm ſuſcipienti ſacr̃m. Aſtringit em̃ quodãmõ deũ
ad ↄferendũ.et dẽ habẽ virtutẽ ad efficiendũ ⁊ etiãẽã
diſponẽdũ. Et ſicut extendit᷑ nomẽ virtutis.ita ver⸗
bum efficiendi vel diſponẽdi.qꝛ nõ efficit ne diſpo/
nit influẽdo.ſed efficacit᷑ oꝛdinãdo.Et ſicut hec ex/

tendunt᷑.ita nomen cauſc.qꝛ nõ dicit᷑ cã ᷣm eſt

pꝛincipiũ oꝑandi.ſed ſᷣm ꝙ eſt rõ oꝛdinandi. Huic
poſitioni pietas fidei nõ repugnat.⁊ ratio cõſentit.
Conſentit nãq; rõ.quia valde difficile eſt intellige⸗
re qualiter illa virtus detur ſicut qualitas abſoluta.
difficilius qñ detur. Difficile etiaʒ eſt intelligere cui
detur.verbo ſcʒ an elemẽto.que ſunt duo nipil vnũ
facientia.Difficile etiaʒ eſt giu duret. Difficile eſt

5Fo poꝛtare potuimꝰ.g ⁊c.

ſitr valde intelligẽ quõ influat.difficile eti cuiꝰ nãe
ſit in ſeipſa.⁊ multa talia.Et huic poſitioni ſatis fa/
ciliter rõ ↄcoꝛdat. Pietas etiã fidei nõ repugnat.ca
uendũ ẽ em̃ ne dũ nimis damꝰcoꝛpoꝛalibꝰſignis ad
laudẽ.ſubtrabamꝰhoieʒ grẽ curãti ⁊ a ſe ſuſcipienti
Mec aũt opinio non nimis dat. neq; ſubtrahit ali/
q̃d honoꝛis debiti. Sicut igit᷑ lr̃e regie anulo regis
ſigillate magne ſunt dignitatis ⁊ virtutis ⁊ valoꝛis.
⁊ magna dicunt᷑ ⁊ poſſe ⁊ facẽ.tñ in eis nulla virtꝰẽ
abſoluta.ſᷣ ſola oꝛdinatio ꝑ aſſiſtentiã virtutis regie
Od pʒ.qꝛ moꝛtuo rege nõ plus curat᷑ de lr̃is ſuis q;
de alijs. ⁊ tñ nibil abſolutũ amiſert. Sic intelligẽdũ
in ſacr̃is.⁊ ſic loquunt᷑ ſctõꝝ auctes ſᷣm cõeʒ vſum.
⁊ rõnes ad oppoſitũ patẽt. Et ſi tu q̃ras ſuꝑ qͥd fun
dat᷑ relatio.⁊ quõ aduenit ſine donatõe ꝓpꝛietatis.
vom ꝙ in inſtitutionibꝰſignoꝝ ſuꝑ eo fundat᷑ rela-
tio.⁊ B mõ aduenit ſine ꝓpꝛietatis donatõe.ſicutiqñ
nũmus fit arra.⁊ nibil datur de nouo ipſi nummo.
Atraq; barũ poſitionũ ſatis videt᷑ ꝓbabilis.hec tñ
mihi videt᷑ ad ſuſtinendũ facilioꝛ.neſcio tñ q̃ ſit eri
oꝛ.qꝛ cñ loqͥmur de his q̃ ſunt miraculi.nõ multum
adherendũ ẽ rõni.Concedimꝰꝗ̊ ꝙ ſacr̃a noue legis
ſunt cã.⁊ efficiũt ⁊ diſponũt.extenſo noie vt dictũ ẽ
⁊ hoc ſecurũ ẽ dicẽ.Atrũ aũt plus habeãt.ner volo
affirmare nec negare.⁊ ſᷣm hanc vltimã viã oia q̃ſi-
ta patent. ¶Qö. v. e
De dꝛia ſacroꝝ noue le.et ve.⁊ aſſignat mgr̃ hanc
dꝛiam. qꝛ illa tm̃ ꝓmittebãt grãm et non dabãt.hec
aũt daãt.vñ cõiter ẽ dꝛia ꝙ ſacr̃a no.le.efficiũt qd ſig
nant.̊ wteris nõ.Contra hec ſic obijcit Nugo in li
bꝛo d ſacramentis. Sacramentoꝝ alia ſunt ſub na

tatis babẽtia. ¶ Itẽ Hugo.Exq̊ͥ hõ egrotare cepit.
deus reparando in ſacr̃is ſuis medicinã pᷣparauit.
Sʒ ipoſſibile ẽ mederi deo ſine grã iuſtificãte.g cũ

₰

Sete ſacr̃is ſit grã iuſtificãs.⁊ ſic nulla dꝛia.g⁊c̃.
.

tura. alia ſub ſe ſbᷣ grã ⁊c̃.ſ̊ eundẽ effectũ ſani
0

Itẽ ꝑ rõem videt᷑.Quia ſꝑ decuit vt curreret me
cina cũ moꝛbo.qꝛ ſꝑ ⁊ in oi lege aliqͥ ſunt ſaluati.
Sʒ ſacr̃m nõ cſt medicina niſi curreret ꝑ grãm.& in
oĩ tꝑe ſacr̃a ↄtulerũt grãm.⁊ ſic ⁊c.¶ Itẽ ſacr̃a no.
le.nõ hñt efficaciã niſi ꝑ grãm fidei.qui infidelis eſt
ficte accedit.et repoꝛtat cõmodum.⁊ ſacr̃a illa con/
iuncta fidei iuſtificabãt.qꝛ omne opus niſi ſit ᷣm ſe
malũ.qñ ẽ a fide opante ꝑ dilęctionẽ fit meritoꝛiuzʒ.
& ſicut iſta iuſtificãt.ſic ⁊ nia
ſacr̃is.tꝑe legis nature relictꝰe hõ ſibi.⁊ ſibi relictus
errauit ꝑ ignoꝛantiã.⁊ iõ cõuictꝰ ẽ de cecitate.poſt/

modũ data ẽ lex vetꝰſine grã.in q̃ quid eſſet faciẽdũn)ñ

cognouit.ſᷣ ↄcupia ductꝰ cecidit.⁊ ſic ẽ victꝰ de im/
potentia. ⁊ tunc venit xp̃s.de qͥ Joh.j.grã ⁊ veritas
ꝓ ihm xpᷣm facta c.g ſacr̃a tꝑe legis veteris nõ con/
ferebãt aliquã grãm. ⁊c. tẽ ſup illud Ro. iij.
ex oꝑibus legis.glo.oꝑa legis dicunt᷑ q̃ cũ lege inſti
tuta ⁊ termmata ſunt.q̃ nũqᷓ iuſtificare poter̃t etiã
ſi in fide et charitate fierẽt. ¶ Itẽ ſuꝑ illud Iſaie.j.
Sanguinẽ hircoꝝ nolui.glo.pᷣterito vtens.oñdit ſe
nunq; ſacrificia iudeoꝝ amaſſe.¶ Itẽ rõne videtur
qꝛ lex vetus data ẽ in onus. VUñ Eʒech.xx. Dedi ei

pcepta nõ bona. ⁊ verba in qͥbus nõ viuent. Sed ſi

baberẽt ſacr̃a dantia grãm alleuiarent.Et btũs pe/
trus Act᷑.xv.hc eſt onug ꝗð nec nos nec patres nr̃i
Kesin iſtã dꝛiam alit᷑
intelligit Hugo.alit᷑ intellexit pictaueñ. ⁊ mgr̃.Ma
giſter cem̃ ſecutꝰpictaueñ.diyit ꝙ ſacr̃a w.le.excepta

Cõtra. Hugo in li. de

circũciſione inſtituta eſſent ad ſignandũ tm̃ iu erfe
ctis viris ⁊ fidelibꝰ.qꝛ alijs crãt inſtituta vel in onꝰ

qꝛ duri erãt. vel ad reuocandũ ab ydolatria.⁊ ſi ac
aliquã fuerũt efficaciã oꝛdinata.hoc fuit ſolũ vt ab-
ſoluerẽt ab irregularitate carnali vel pena tꝑali.vt
baptiſmalia ſacrificia.Et quia ſolũ ad hoc inſtituta

erãt. etiã ſi ex fide ⁊ charitate fierẽt.nõ erat ĩ eis me-

ritũ.qꝛ nõ ſe extendebãt vltra id ad qð erant. Ande

ſicut motꝰ?charitatis non erit in patria meritoꝛius.

ſic tũc nõ merebant᷑ in oꝑe exterioꝛi.ſed tm̃ in inte/
rioꝛi. Et ſi tu obijcias ei de medicina.dicit ꝙ fides re
demptoꝛis fuit medicina.ꝓ tpe illo vo nõ iuſtifica/
bant nec ꝑ ſe nec ꝑ accidens.Et huiꝰpoſitionis fuit
pictaueñ. Sʒ hec poſitio mgrõ bugoni nõ videbat
rõnabilis.qꝛ tũc ſacrificia facta a viris ſctis nõ pla/
cuiſſent deo.nec ſacrificiũ abel.nec abꝛahã.nec ſalo/
monis.qð manifeſte falſũ eſt.ſicut pʒ i narratõe ca/
nonis.et etiã de oblatione ſacre vᷣginis q̃ cũ obtulit
par turturũ.nunqᷓᷓ a merito vacua fuit. Pꝛopt᷑ hoc
aliter mgr̃ Hugo voluit dicẽ. ꝙ ſacr̃a ve.le.excepta

circũciſione inſtituta fuerunt pᷣmo ad ſignandũ vel

paſſionẽ vt ſacrificia.wl etiã nr̃a ſacr̃a vt baptimmũ
noſtrũ.et ad efficiendũ nõ ſunt inſtituta niſi ſolũ ex⸗
terius circa carnẽ.ſed qꝛ ſignificant qdð fides credit.
in eoꝝ ꝑceptione eſt pfeſſio fidei nõ tm̃ verbo ſed et

facto.Et qꝛ talis fides diſponebat ad iuſtificationẽ.

iõ ſacr̃a illa ꝑ accidens iuſtificabãt.⁊ noue legis ſa⸗
cramẽta nõ ſolũ ex pᷣma cã ⁊ inſtitutõe oꝛdinata ſũt
ad ſignificãdũ.ſed etiã ad grãm obtinẽdũ.iõ ꝑ ſe oꝛ
dinata ſunt ad iuſtificationẽ.ideo ꝑ ſe loquẽdo iſta
iuſtificãt.illa nõ niſi ꝑ accidẽs.Et buiꝰſignũ ẽ ꝙ ſa⸗
cramẽta ve.le.pᷣncipalr ſignificãt id qd credendũ ẽ.
vt xpᷣi paſſionẽ.et ꝑ poſterius iuſtificationẽ.excepta
ſola circũc ſione q̃ pᷣncipałr ſignificat amotionẽ oꝛi

ginalis. Sed ſacra no.le.ecõtrario pᷣmo ſignificant

grẽ efficaciã.et ꝑ poſterius paſſionẽ ſiue id qd ẽ cre
dendũ.vt baptiſmꝰ interioꝛẽ ablutionẽ ⁊ paſſonẽ.
Añ Hugo.ſacr̃a noui teſtamenti pᷣmo loco ſpnalia
grẽ ſigna ſunt. et ad ipſã grãm ſctiſicãdis ↄferenda
pᷣncipalr inſtituta. Qm̃ vo ſigna hoꝝ triũ ⁊ mediã/
tibus iſtis grã iuſtificationẽ ↄtulerũt.mediantibus
iſtis. i. fide iſtoꝝ.qꝛ nõ erãt in re ſʒ i fide.Et bas opi
niones tanqᷓ;ᷓ rõnabiles ↄcoꝛdãt aliqͥ mgr̃i moderni
tpis.dicẽtes mgr̃m locutũ eẽ̃ ꝙ illa nõ iuſtificabãt
p ſe.ſ̊ hugo ꝑ accidẽs.iõ nõ eſt kicce Su etiã alij
q dicũt idẽ ipᷣm alijs vᷣbis.ꝙ iſta iuſtificãt rõe oꝑis
opati.ſ illa rõe oꝑis oꝑant nõ oꝑati.⁊ opꝰoꝑpans ẽ
fides.ſᷣ opatũ exterius eſt ſacr̃m.⁊ ̊ eſt rõne fidei ⁊
charitatis ↄiuncte.Sʒ ſi qͥs attẽdat.hee poſitiones
directe ſibi ↄdicunt. Pꝛimũ quidẽ qꝛ mgr̃ nõ ſolum
dicit ꝙ illa ſacr̃a nõ iuſtificabãt.ĩmo etia ſi in fide et
charitate fierẽt. ⁊ ſic nec ꝑ ſe nec ꝑ accidẽs.Rurſus
vtreqʒ loquũt᷑ de his inqᷓntũ ſunt ſacr̃a. Et ↄſtat.
opus oꝑans nõ ẽ ſacr̃m.ᷣ opꝰopatũ.& vterq; intel⸗
lexit de oꝑato.⁊ illud veꝝ c.⁊ de illo oꝑe oꝑato dirxit
mgr ꝙ ſolum ſignificabat nõ iuſtificabat.ſicut aſꝑ/

2

ſio aqᷓ vel usummig e eni iuſtificabat ſanguus

bircoꝝ aſpſus.ctiã ſi in fide ⁊ charitate fieret.⁊ hoc
mõ nec ꝑ ſe nec ꝑ accidẽs.⁊ h fuit ſatis ꝓbabile. Sʒ
certe mito ꝓbabilius ẽ qd mgr̃ hugo poſuit. ꝙ cũ in
illo oꝑe oꝑato eſſet ꝓfeſſio fidei facta ꝙ rõe fidei cõ

iñcte erat iĩ illiſpᷣmo.⁊ ꝑ illa (ꝑ accñs tñ )iuſtificatio.
Szʒ in h ẽ dꝛia ipᷣoꝝ ad noua.ꝙ in ſacr̃is no.le.qtũ

ad oꝑa oꝑsta ẽ iuſtificatio.nõ tm̃ ꝑ accidẽs etij xꝑ

a
ii
ſitn
Ntun
tre
ſtin
gtütft
gibt
iti
nn

Myi⸗
e
Got
wnas

üͤvri

ſag
Pltol
gint
inch⸗
won
ninlutt
Frutsn
füutl

ni

ſgiyer
Ndoe
Cheni
litulm
Gort

i
ilnt
Giuct
egsbz
Reaſd
ccᷣ
Ninin
lns ſac

G

= =

—

— —
Ee
—

=

SSeu

Aah

inti
nllit
fnad
rert
Nele
tote⸗
i⸗

chi

Hiigt
We
ankis
nütndd
neiute
Cen
Ginmn
fht
Pnitß
heg⸗

ensO

ſeſce
ſtiones
föſlun
inſides

6

Huinat ſignũ euides mo oſum ẽ in mo ſigni/

Itẽ Znexio eſt in virtutibꝰ. nõ aũt in ſacris. ⁊c.

buiꝰeſt duplex. Pꝛio qꝛ ſicut baptiſmꝰẽ ianua et fundamẽtũ ſacr̃oꝝ noue legis.ita in circũciſione vetus lex

—

ſũpſit fundamẽtũ ⁊ exoꝛdiũ.Alia rõ erat.qꝛ circũciſio erat in remediũ oꝛiginal pcti Aena⸗ id ꝙ reus mime

eſt culpabil. ⁊ tñ multũ ipotẽs ſe iuuare.vt pʒ in ꝑuulis.⁊ iõ decuit diuinã miaz vt eſ⸗
b Idẽ ſalutifere cura.⁊c. Obꝛ õ h̊ verba bede.qꝛ ſi ̊ verũ ẽ. in circũciſione ita dat᷑ grã virtutũ adiutrix

„

icaciꝰ remediũ pparet.

ſicut iĩ baptiſmo. Si tu dicas ꝙ nõ ſcqẽ.idẽ. H. imo ẽ ibi ↄñs.h̊ᷣ nõ ſoluit.qꝛ ipe excipit.ſ exceptioꝛnõ fit ab

aliq niſi intellecto vlr. Mibil eni eſt dictũ hõ currit pᷣter ſoꝛtẽ.& intelligit᷑ gũalit᷑ de oi remedio. Itẽ baptiſmꝰ
ante paſſionẽ nõ apiebat ianuã. nõ habebat maioꝛẽ efficaciã.R.dvm ælacienda eſt vis in verbo Bede.S

ſficandi hoꝝ ſacroꝝ ⁊ illeꝝ. Si vo q̃rit᷑ rõ vnde h̊ efſft R.quidã voluerũt dicere ꝙ in his et in illis ẽ oino ꝰ 1
pss rñſio ex pᷣdictis.qꝛ calitas ſacroꝝ nõ eſt aliud qᷓ eadẽ grã. differẽs ſola ꝑticipatione vel ↄꝑatione ½
qdã efficax oꝛdinatio ad recipiendũ grãm ex pactio moõ pꝑticipandi. Illa eni grã q̃ facit vᷣtutes et tona
ne diuina. S aũt fuit ſolũ in ſacris noue legis et non eſſe in aia.ſacr̃alis dẽ ᷣm ꝙ; ꝑ ſacrẽ̃m dat᷑.aut auget᷑
veteris niſi in circũciſionc qᷓ ibi fuit ↄpactio. Quare vel recuperat᷑.nec inſtituta ſunt ſacr̃a ad aliã grãm
aũt in iſtis eſt compactio ⁊ oꝛdinatio.in illis nõ.pʒ. ſ ad illã q̃rendã et recupandã.Alia poſitio eſt ꝙ in
qꝛ tũc fuit tpᷣs figure et vincẽdi difficultas.mõ ẽ tÿòꝭ his ⁊ in illis eſt grã diſferens ꝑ effentiã.ſicut ꝓbant
grẽ. Ex bis pʒ rñſio ad obiecta ad vtrãq; ꝑtẽ.nã illa iſte rões.et ſicut i vno hoie plures ſũt grẽ gtis date.
ꝗᷓ ꝓbãt ꝙ nõ iuſtificãt.intelligunt᷑ ꝑ fe loquẽdo.alia ita et plures gratũ faciẽtes.pter boc ꝙ oꝛdinãt ad
vecro ad oppoſitũ per accicens. dDdDdeieilu erſa. virtutes eni et dona oꝛdinãt ad opa bona.
Queſtio. vN. f. 6 Hſacfa curant vicia. nec oꝛdinant ad oꝑa bona niſi
¶ Se grã ſacrali.vtrũ ſit eadẽ ꝑ eſſenti cũ grã virtu ex ↄſequenti. Vñ ſᷣm ꝙ mita ſunt vicia.multe ſunt
tum. Et ꝙ eadẽ ſit videt᷑.qꝛ ſacroꝝ grã eſt gratũ fa grẽ ſacrales.Lercia poſitio ẽ ꝓbabilioꝛ et melioꝛ.q
ciens.qꝛ facit dignũ vita eterna.vt pʒ in baptiſmo.bjᷣ grã gratũ faciẽs vna ẽ.et buiꝰ ſignũ c.qꝛ tollit᷑ vno
in vna aia. vna grã gratũ faciens. ⁊c. ¶ Itẽ tñ̃ pctõ tota.Sʒ attẽde.cũ dico graʒ vᷣtutũ dico grãm
vnũ vni opponit᷑.vᷣ grã in vᷣtutibꝰ? opponit᷑ peccatis Stũ faciẽtẽ ⁊ hitũ.⁊ grã gtũ faciẽs vna ẽ. ſᷣ hitus ſſ
Mlr et grã in ſacris. eſt vna. ¶ Itẽ baptizatus ba/ ſtratꝰaliꝰ ⁊ aliꝰ.Silr cũ dico grãz ſacralẽ.ñ tm̃ dico
ptiſmo flaminis ſi accedit ad ſacrm nõ recipit aliaz grãs.ſʒ etiꝗ effectũ curatõis.et grã qͥdẽ vna ẽ.ſ effe⸗
grãm vt dicit mgr̃.ᷓ nõ ẽ alia grã in ſacram̃tis ꝙᷓ in ctus curationis plures ſunt.Diſtinguit᷑ ẽ grã in ſa-⸗
virtutibꝰ.qꝛ iſte nõ bẽbat niſi grãz vtutũ.¶ Itẽ idẽᷓ cram̃tis.donis. et virtutibꝰ.cõcernẽdo cfrectꝰ et ba
keſt qdð dirigit ſepando a fmino.⁊ inclinãdo ad mibitus ſubſtratos.vñ ſacr̃alis grã ſupꝛa grãm vᷣtutũ
num.ſed ſacra ſunt cõplentia aiaʒ ſeꝑpando a malo. pter pctm̃ addit aliquẽ effectũ. Exẽplu in eo qͥ gra
virtutes ad terminũ oꝛdinãdo. ⁊c̃. ¶Cõtra. Ois tusẽ et baptiʒatus.dat᷑ illi grẽ effectus.quia nõ t̃
i nõ accedit ficte b grãz vᷣtutũ.qͥ autẽ accedit ficte abſoluit᷑ a culpa ſed etiã a pena.ſic ẽ ⁊ in alijsvirtu
nullaʒ grãm recipit in ſacro.& aut alia saeur ei tibus.et donis.et btitudinibꝰ.penes habitꝰſubſtra⸗
ꝙ; grã virtutũ.aut ſacr̃a nibil dat oino. ¶ Itẽ que tos.qui differũt ꝓpter differentiã in actibꝰad qͥs oꝛ⸗
hñt diucrſas dꝛias eſſentialr.ſunt eẽntialr diuerſa. dinant. MHã vᷣtutes oꝛdinant ad oꝑa pᷣma. tona ad
ſed talia ſunt grã in ſacram̃tis ⁊ virtutibꝰ⁊ donis megia.btitudines ad ꝑfecta.vt alibi pʒ. Sacramen
btitudinibꝰ. ⁊c. ¶ Itẽ dona⁊ virtutes ⁊ btitudies ta vero addunt remediũ curatõis.Et rõnes pcedũt
eſſent ſi nũꝙ eſſet petĩ.nõ aũt grã ſacroꝝ.ergo ⁊c. bm has duas vias.
Incidentaliter agit hic de circumciſione.
Fuit tñ int illa ſacr̃a ſacr̃m qͥddã ſcʒ circũciſionis. Poſt ꝑtẽ ꝓbemialẽ et pꝛineipalẽ.mgr̃ ponit bic partem
incidentalẽ.et hec ꝑs hʒ oꝛtũ ex diia pᷣaſſignata. Dixerat em ꝙ ſacr̃a veteris legis nõ efficiebant ſiue pᷣſtabqjẽt
grãm iuſtificantẽ.et hoc habebat inſtantiã in circũciſione.ideo illã excipit.⁊ ondit circũciſionis efficaciã.Et
hec ꝑs hʒ duas ptes. In pᷣma determinat circũciſionis efficaciã. In ſcda determinat eius foꝛmã ſiue integri
tatẽ et ſam.ibi.Hic dᷣm eſt in quo inſtituta fuerit. Dꝛima ꝑs hʒ duas ꝑtes. In pᷣma oñdit circumciſionis
efficaciã. In ſca vero remouet et determinat qõem anncxã. ibi. Querit᷑ autẽ de viris qͥ fuerũt ante ⁊c̃. vbi
detminat qð remediũ fnerit ↄ oꝛiginale ante circũciſionẽ. Scda ꝑs in q̃ determinat de bis q̃ ſpectant ad bu/
ius ſaeri foꝛmã et ſõam bʒ duas ptes. In pꝛima determinat ſiue dicit writatẽ. In ſcdᷣa vero remouetvubiũ
wi. Si vero querit᷑ de ꝑuulis.Subdiuiſiones partiũ mauifeſte apparent in liter. e
ars icidẽtał in q̃ dermiat cireũciſiõis eſſicaciã. g ſacra ſacrm q̃ddã ⁊c.
a ¶Fuit tñ int illa ſacr̃a ſacrm quoddã ſcʒ circumciſio⸗ Qucrturne masis
nis. idẽ cõferẽs remediũ ð pctm̃ qð nüc baptiſmꝰ. vyñ cxeipit Nerm circuc⸗
Anaꝰ? ꝗad vale- A1 inſtirra ir e ſ ſionis qᷓ; alia.videtur
Ang ad vale· Aug. Exq inſtituta ẽ circũciſio in plo dei qᷓ erat tunc eni ꝙ potius deberet
nũ )ᷣ Julian. ſignaculũ iuſticie fidei.ſad purgationẽ valebat ma / excipere alia. qꝛ ſiſa⸗
gnis ⁊ ꝑuulis oꝛiginał veteriſq; pcti.ſicut baptiſmus ¶ cramẽta poſterius in
ſud euãẽ E illo valere cepii ad inuocationẽ hoĩs.exqͥ inſtitutꝰ ſtituta ſunt efficacio⸗
c uꝑ cus eſt. Itẽ Beda. Idẽ ſalutifecuratõis auxiliũ circum atn eee de
Uliſioni in lege ↄtra oꝛiginalis peccati vulnus agebat. umitura tunt un ie 6
qꝗ baptiſmus agere reuelate gratie temꝑe confueuit ꝙᷓ circũciſionẽ q̃ ẽ in-
excepto ꝙ regni celeſtis ianuã nõdñ intrare poterãt. ſtituta ante.R.ddm 2
FSf e ð ꝙ circũciſio int᷑ om̃ia
ſacfa legis fuit eicaciꝰſacrm. Si qᷓras ꝗᷓ ſit rõ ſiue cã efficiẽs. DPico ꝙ pactio diuina ꝗᷓ in hac ſpãlit᷑ fuit. io
H̊ ſacrm efficacẽ hẽbat oꝛdinatõeʒ ad curationẽ oꝛiginal. Si aũt qᷓrit᷑ qᷓre magis in ̊ fuit pactio.dm ꝙ rõ 5

et quantũ ad hoc ꝙ dicit idẽ.⁊ qtũ ad boe

in foꝛma nõ in quatitate. Otum ad boc qs eſt curationis.qꝛ dicit cõuenientiã in remedio ð̊ malũ.non ꝓut
S5ehabilitat ad bonũ.et per hoc ſoluunt᷑ illa duo obiecta. Ault em̃ dicere Beda ꝙ ſicut baptiſmus digne ſuſci

pientẽ mundat ab oꝛiginali ⁊ actuali.ſic circũciſio.vnde quantũ ad remotionẽ culpe eſt cõuenientia.ſed nõ

ad apertionẽ ianue.nec inquantũ ad habilitatẽ rõne cuus baptiſmus ſemꝑ exceſſit.
56 c ¶Tamen in ſinuu en aner J .
abꝛahe poſt moꝛtẽ ⁊c.
Querit᷑ qͥd ſit iſte ſi -
nus abꝛabe. glo. diG

cit Luce.xvj. Sinus
abꝛabe ẽ requies bea
toꝝ pauperũ.ſed illa

eſt regnu celoꝝ.⁊ hec

eſt viſio dei. Sð circũci/

ſi qͥ moꝛiebant᷑ babe/

bant viſionẽ dei bea⸗
tam.cui cõtradicit ſe/

quens lra. Rꝰ. dm

ꝙ ſinus abꝛahbe poteſt
dici reqnies in qᷓ fuit

abꝛaham. ⁊ hoc attri⸗

buit᷑ abꝛae ꝓpter per

fectionis fidei exem /

plum quaſi pꝛimariũ
Ael ſinus abꝛahe di/
citur requies dei pꝛis
qui dicit᷑ abꝛaham.qꝛ
ſummꝰ pater eſt oim
maxie fideliũ. Atro/
q modo dictus dicit
idẽ ex diuerſa rõne di

57 cendi. Lamẽ duplex

poteſt dici reqes.aut
per ablationẽ omnis

mali. ⁊ ſic fuit locus

in quo ſancti patres
expectabant xpᷣm. et
ita intelligit hic. Aut
per collationẽ omnis
doni. ⁊ ſic eſt locꝰglo⸗
rie ⁊ padiſus.ad quẽ
locũ nunc optamꝰ.eęt
oramꝰ moꝛtuoꝝ aias
pucnire.

58 b ¶Mec ei ſoli pꝛece

pta fuit circũciſio ⁊c᷑.
Videtur male dicere.
qꝛ ᷣm hoc videtur q;
yſmahel ⁊ oẽs de ſtir
pe abꝛahe tenerentur
ad circumciſionẽ.Si
tu dicas mihi ꝙ tene

£△

bantur illi ſoli de qbus naſciturus erat
tur qꝙ non illi ſoli ſed omnes.quia ſi cir

ETamen in ſinu abꝛahe poſt moꝛtẽ requie beata conſo

lati.ſuꝑne pacis ingreſſũ ſpe felici expectabant.hijs

aperte traditur per circũciſioneʒ exquo inſtituta fuit.
remiſſionẽ peccati oꝛiginalis ⁊ actualis.ꝑpuulis ⁊ ma⸗

ioꝛibus a deo pꝛeſtitã.ſicut nũc ꝑ baptiſmũ datur.

¶ Remouet dubitationẽ annexã de viris qui fuerũt

ante cireũciſionẽ.⁊ de femis que fuerũt añ ⁊ poſt. h
Querit᷑ etiam de viris qui fuerũt ante circũciſionẽ ?
de feminis que fuerũt ante ⁊ poſt.qð remediũ contra

pctm̃ habuerũt.Quidã dicunt ſacrificia ⁊ oblatõnes
eis valuiſſe ad remiſſionẽ peccati. Sed melius eſt di/

cere illos qui de abꝛahã ꝓdierũt ꝑ circũciſionẽ iuſtifi

catos.mulieres vero ꝑ fidẽ ⁊ oꝑationẽ bonã.vel ſuã
ſi adulte erãt.vel parentũ ſi ꝑuule.Eos vero qui fue⸗

runt ante circũciſionẽ ꝑuulos in fide parentũ.pentes

vo ꝑ virtutẽ ſacrificioꝝ ſcʒ quã intelligebant ſpũalit᷑

in illis ſacrificijs iuſtiſicatos. Vnde Gꝛeg. Qð apud

nos valet aqua baptiſmi. hoc egit apud veteres vel
ꝓ ꝑuulis ſola fides.vel ꝓ maioꝛibus virtus ſacriſicij.

EFv' quoꝛund.

vel ꝓ his qui ex abꝛahe ſtirpe ꝓdierunt miſteriũ ci ·/
cumciſionis. e

¶ Determinat veritatẽ de his que ſpectant ad hui⸗

ſacramẽti foꝛmã ⁊ ſubſtantis. i

¶ Hhic dicẽdũ eſt in quo inſtituta fuerit circũciſio.⁊ q̃re

⁊ cur mutata ꝑ baptiſmũ.Abꝛahã pᷣmus mandatum

circũciſionis habuit ad ꝓbationẽ obedientie. nec ei

ſoli pᷣcepta fuit circũciſio.ſᷣ et ſemini eius.i.omnibus

hebꝛeis.q̃ fiebat ſᷣm legẽ octauo die lapideo cultro in

carne pᷣpucij.Data aũt fuit circũciſio pluribꝰde cauſ.
ſcʒ vt ꝑ obedientiã mandati abꝛahã placeret deo.cui
ꝑ pᷣuaricationẽ adã diſplicuerat. DNata etiã fuit in ſi⸗
gnũ magne ſidei abꝛahe qͥ credidit ſe habiturũ filium
in q̊ͥ fieret benedictio oim. Deinde vt h̊ ſigno a cete/
ris nationibꝰdiſcerneret᷑ pplus ille.In carne vo pᷣpu⸗
cij iõ iuſſa ẽ fieri circũciſio.qꝛ in remediũ inſtituta eſt
oꝛiginalis pcti.qð a ꝑentibus trahimꝰ ꝑ ↄcupiam.q̃
in ꝑte illa mag dñat᷑.Et qꝛ in ꝑte illa culpã inobedie
pᷣmus hõ ſenſit.decuit vt ibi ſignũ obedie acciperet.

Quare data

fuit circũciſio.

xpᷣus.ergo m boc illi ſoli de tribu iuda fuiſſent obligati. Item vide⸗
d omnes cumciſio erat in remedium.⁊ tale taneginſe don mochwe prt
rat. ⁊ omnes eo eqᷣliter indigebant. ergo videt᷑ ꝙ cum circumciſio nõ eſſet bona niſi quia pꝛe
bus eſſet pᷣcepta.cũ oibus ꝓdeſſet. Sed ↄtra hoc eſt.quia dicit NHugo ⁊ Gꝛego.
legit᷑ circũciſus.⁊ tñ credit᷑ fuiſſe de ſtirpe eſau.Rꝰ.ddm ꝙ in datione circũciſio
tutio ⁊ pᷣceptũ. Inſtitutio fuit ↄ moꝛbũ oꝛiginalis pcti.vt eſſet remediũ.⁊ ſicut

cepta. ꝙ omni

ſuꝑ ꝓlogu Job. 5 iob non
nis duo ↄſiderant᷑
moꝛbus ille oẽs reſpicit.ita

ſcz inſti⸗

⁊; inſtitutio. Sed pᷣceptio fuit in pactũ.⁊ dñs pactũ fecit cuʒ abꝛahã de certitudine natiuitatis xpᷣi ⁊ de terra

ꝓmiſſionis.⁊ iõ illi ſoli ᷣ̊ intelligunt᷑ pᷣ

to aſtricti ad quos ſe extendit pactũ.⁊ bi fuerunt oẽs filij iſrael.et

ideo poterant omnes circũcidi.⁊ omnibꝰerat vtilis.Sed bi ſoli tenebant᷑ ad quos ſe extendit pactũ.et qui

terrã recepturi erant. ⁊ ideo cũ dicit magiſter ꝙ data eſt ſemini ſub pᷣcepto
iacob fuerunt generati.⁊ ſic patet rñſio 6
dicunt ꝙ fuit de nachoꝛ. Oꝛ at abꝛahã

ſtricte accipit ſemen ꝓ bis qui de
de iob. Tamen nõ eſt omnino certũ de qua ſare ertte guns iaui

oẽs vernaculos 1 ſmahel archcidit. tiit iuſticie ſuꝑabundatie⸗

ſchin

iri

aiie

*.
2
12,„
... E
.

NQuare die. viij.? petrino cultro. k

to aptius. R. dõm qp culter petrinꝰ? eſt de ſba. ſʒ nes ad obſeruantiã nõ qᷓntũ ad effica
ficantiã. ⁊ hoc pʒ.qꝛ ſi aliq̃s circũcideret᷑ cultro
in inſtitutõe.fuit tñ in ſequẽtis pᷣccpti renouatõ
ſignificat᷑ ꝙ ꝑ petrã xpᷣm oẽs circũcidendi erãt.Significat᷑ et duricia ipſoꝝ ⁊ d
tis erat nõ neccſſitatis.vñ dẽ ꝙ iudei nõ circũcidunt nunc cultris pctrinis. g
ſacr̃i. Aidet᷑ male dicere.qꝛ ſi due ſunt res.g videt᷑ ꝙ duplex ſit
res buiꝰſacr̃i duobꝰmodis c. Ano mõ illa quã ſignificat ⁊ donat.

— —

(Fichat aut octa⸗

¶ Due g ſunt res ſunt illius
B ſacr̃m. aut ſacrmẽ multiplex.Rꝰ.ddin ꝙ & x
Alio mõ illa quã ſignificat faciendã. Illa

autẽ res erat ꝓpꝛia ⁊ pᷣncipalis quã ſignificabat ⁊ donabat.⁊ bec erat vna pᷣncipalr.ſcʒ curatio ab oꝛiginali.
lla vero qua ſignificabat faciẽdã ↄtingit eſſe duplicẽ ſᷣm duplicẽ ſtatũ ſcʒ vie ⁊ goꝛie.vᷣm ꝙ duplex ẽ ſpũa
is circũciſio.ſcʒ a culpa et a miſeria.⁊ vtraq; fit ꝑ petrã xpᷣm.⁊ ſic in octaua die.

b ¶ Mihil eni intus cõtulit. Nidet᷑ falſum dicere.qꝛ abꝛabã melius et fideliꝰ

fecit qᷓ; alij. &̊ videt᷑ ꝙ alijs ni/⸗

59

¶ Fiebat aũt octaua die ⁊ petrino cultro.qꝛ ⁊ ĩ reſurre ua die. Nidet᷑ nõ be
crione cõi octaua die etate futura.ꝑ petrã xpᷣm oĩs ab paninonaigeiſn
electis abſcidet coeruptio. ? xpi reſurrectoeʒ octaua bato pccpt ſabbati
Die facta circũcidit᷑ a pctis aĩa cuiuſq; in eũ credẽtis. erat maius.vnde ⁊ in
g oue ergo ſunt res illiꝰſacrameni. decalogo ↄtinet᷑ ergo
Quare in baptiſmũ mutata ſit circũciſio. l magis deberẽt differ⸗
õ aũt mutata ẽ circũciſio ꝑ baptiſmũ.qꝛ ſacr̃m ba⸗ erin in erce
ptiſmi cõius ẽ ? pfectiꝰ.qꝛ plenioꝛi grã accumulatu;ʒ. no. Ad woe rezoͤdent
Ibi em̃ pctã ſolũ dimittebant᷑.ᷣ nec grã ad bñ opꝛn⸗ qͥdã ꝙ ob reuerentiã
dũ adiutrix.nec vᷣtutũ poſſeſſio vel augmẽtũ ibi pᷣta ſabbati debrbat differ
vatur vt in baptiſmo.vbi nõ tantũmõ abolent᷑ pctã. ri.⁊ pᷣceptũ de ſabba/
f etiã grã adiutrix cõfert᷑. ⁊ vtutes augent᷑. Vñ aq̃ re to datum pᷣiudicabat
ſectionis vel regeneratõis dr.qꝛ aridos fecũdat.etiã e Ss dboer
fructificãtes amplioꝛi voertate donat.qꝛ qntũcũq; ꝑ dicit Jo vij. geireſ⸗
fidẽ ⁊ charitatẽ añ habitã aliqs iuſtꝰad baptiſmũ ac. ciſioneʒ accipit bõ in
cedit. vberioꝛẽ ibi recipit grãm.ᷣ nõ ita in cireũciſlõe ſabbato. vt nõ ſoluat᷑
NVUinnde abꝛae ꝑ fidẽ iam iuſtiſicato ſignaculũ tm̃ fuit. lex moyſi. ꝓpt H̊ vᷣm
h nihil em̃ intus cõtult. ꝓvꝓ opus circũciſionis
emouet dubitationẽ de paruulis defunctis ante cpſialc Tita lab⸗
Diem ocauu. ., nm buatä noô ſolucbat. nec
¶ Si vero qrit᷑ de puulis qͥ ante diẽ octauũ moꝛieban ei repugnabat.qꝛ ꝓ⸗
anteqᷓ; fiebat eircũciſio ex lege.vtrũ ſaluarent᷑ vel nõ bhibebat᷑ in lege ſolũ.
H Igẽ pꝛt rñderi qð ſentit᷑ de ꝑuulis ante baptiſmũ de⸗ Jr
HBedaea functis.q̊ͥs pire ↄſtat. VUñ beda. Qui nũc ꝑ euggeliũ ¶ Petrino cultro.
Joh.iiſ. ſuũ terribilit᷑ ⁊ ſalubꝛit᷑ clamat niſi qs renatꝰ fuerit ex Aidet᷑ male dicere.
dQq̃ᷓ ⁊ ſpũſctõ nõ intrabit in regnũ dei.ipſe dudum cla qꝛ in inſtitutõe circũ/
BGeñ. xvij. mat ꝑ ſuã legẽ.aia cuiꝰppuci caro circũciſa nõ fuerit ¶cciſionis facte ipi abꝛa
preribit de lo ſuo.qꝛ pactũ meũ irritũ fecit. Foꝛte tñ be nulte fit mec de
ſub lege in gruente neceſſitate moꝛtis ante octauũ diẽ ru ſir mulro aytius.
circũcidebant ſine pctõ filios.ſicut mõ fit ĩ eccleſia de Itẽ ꝗᷓ ẽ vtilitas vl ne
baptiſmo. H ceſſitas de cultro pe/

ciã.nec qᷓntũ ad ſigni⸗/ q0
crreo.idẽ eſfet effectꝰ.⁊ in huiꝰ rci ſignũ nõ fuit facta mẽtio
efacta ſub ioſue. Joſue.v.fac tibi cultros lapideos.in quo
V uricia legis. hoc aũt cõgruita

bil tribuat. ſi ſibi nõ tribuit de q magis videt᷑.Rꝰ. dm qꝙ nihil ↄferre bic põt eẽ duplr. aut qꝛ nõ eſt indigen ex

„ ₰

tia a parte recipientis.aut quia nõ eſt qð adiuuet in ea.⁊ ex pꝛima cauſa nihil ↄtulit.non quia nõ eſſet in ſe

incfficax.ſed quia abꝛabã non indigebat.

remedio qð pᷣceſſit baptiſmũ. Et pᷣmo de
qð pꝛeceſſit tpe legis nalis.Scdo de illo

Dintelligentiã huius ptis querit᷑ de dupli/
ci
q8 pceſit tꝑe legis ſcripte.ſcʒ de circũciſione. Otũ

ad pꝛimũ querunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vtrum ad re

mediũ oꝛiginalis ſuffecerit fides infoꝛmis. Seenn/
do vtrũ paruulis et adultis ſuffecerit virtus ſolius

7

ſfidei. Cercio.vtrum adultis eſſet neceſſaria virtus

O fides infoꝛmis non ſuffecerit oſtendit᷑ ſic. Mibil

debat:

placet deo niſi ex charitate. ſed pꝛofeſſio fidei infoꝛ-

mis eſt ſine charitate. ꝙ̈ dño non placebat.g ꝓpter
illã vel meritũ illins iuſtificationẽ ꝑuulo nõ infun-
Itẽ ſi aliq̃s poſſet mereri alij.tñ efficacius
meret᷑ ſibi.S ſi parentes ꝑ fidẽ infoꝛmẽ nõ poterãt

ſibi mereri iuſtificationẽ.& nec ꝑuulo:Cõtra.p fidẽ

infoꝛmẽ meret᷑ qͥs.⁊ facit oꝑationem miraculoꝝ.et

impetrat alij ſanitatẽ coꝛpoꝛalẽ. ſi deus eq̃ ꝓnus ẽ

et magis ad ſanãdũ ſpũalit᷑ qᷓ; coꝛpoꝛalit᷑.videt᷑
fidẽ infoꝛmẽ poſſit ſpnalis ſanitas impetrari.ei ſE

tem à non poteſt ſe ad ſanitatẽ pparare. ¶ Item ſi

63

64

65

—

non poſtet tria dr boc inconuenientia ſequerentur.
Pꝛimũ quia pctm̃ actuale iputaret᷑ filio.quia alias

mũdaret᷑ ſi eẽnt ꝑentes ſine pctõ. Scdᷣo qꝛ cũ nullꝰ
ſit certꝰ vtrũ ſit in charitate.nulla ei eſſet certitudo

de curatõe ꝑuuli.g̊ ſp debẽt curare et remediũ offer/

re.Terciũ qꝛ potiꝰdebẽt dici ꝑuulus mũdari in cha
ritate ꝑentũ q; in fide.qð nõ dicit Gꝛeg.¶ R.ad B

dixerũt aliq̃ ꝙ fides pentũ erat remediũ puulo non
rõne act? credẽdi pᷣncipalr. rõe ipſiꝰ crediti.a q̊ in-
ꝗntũ creditũ fluit vᷣtꝰ i oia ſacra.Et qꝛ creditũ nũqᷓ
E ifoꝛme ſᷣ vnifoꝛme reſpectu fidei ifoꝛmis ⁊ foꝛate.

iõ ꝑ fidẽ qntũcunq; infoꝛmẽ dũ tñ eſſet vera.dabat᷑
remediũ puulo. Alit᷑ tñ dici pᷣt ꝙ nõ iõ creditũ erat
remediũ ſ̃ ipſa fidei ꝓfeſſio.q̃ vel fit motu fidei.vel

actu exterioꝛi erat diſpoſitio curatõis.⁊ bec ẽ in cir/
cũciſione ⁊ baptiſmate.qꝛ ẽ ibi feſſio fidei ipſo fa/
cto.̊ ꝓfeſſio fidei quã faciebãt ꝑentes iĩputat᷑ par/

uulo ex diuina mia.⁊ qꝛ ꝓfeſſio fidei in hñte oꝛigina
le tm̃.ſufficient᷑ diſponit ad grãm.etiã ſi nõ fiati cha

ritate.hñs em̃ oꝛiginale.cũ nõ teneat᷑ conteri ex ſola
volũtate credẽdi et captiuatõe intellectꝰad grãm ſe
pᷣparat.ſic ⁊ pꝑuulus pᷣparat᷑ merito cõgrui. In iuſti
ficatione eni ſiue in curatõẽ ꝑuuli potiꝰrequinit᷑ me
ritũ cõgrui q; cõdigni.ſicut etiã in iuſtificatõe adul-⸗
ti.iõ dicit ſine pᷣiudicio ꝙ fides infoꝛmis ꝑentũ eſſe
poterat remediũ ꝑuulo.

tanq; meritoꝛiũ ex ↄdigno.bene tñ placet deo ſicut
diſpoſitũ de congruo.(¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ fides in-/

foꝛmis nõ ſufficit ad remiſſionẽ ꝓpꝛie culpe.dom qꝙ

illud non valęt. qꝛ maioꝛ diſpoſitio requirit᷑ ad hoc
vt remittat᷑ oꝛiginale.qꝛ eſt ex maioꝛi culpa ↄmiffũ.
iõ requirit᷑ attritio cũ fide.ſed in hñte oꝛiginale ſuf/

ficit fides. qñ & dicit magis meret᷑ qlibet ſibi qᷓᷓ alij.
intelligendũ ẽ ceteris ↄditionibꝰexiſtentibꝰ paribꝰ.

Aueſtio. ij.

¶AUtrũ ad remiſſionẽ oꝛiginalis ſuffecerit ſola fides.

66

Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ verbũ Oꝛeg.qð ponit᷑ in ſr̃a.ꝓ par
unlis ſola fides. ¶ Itẽ LHugo. de ſctõ victo. dicit ꝙ
tꝑe legis nature nõ fuerũt aliq ſacra in pᷣcepto.& ſi⸗
ne oibus potcrat hõ ſaluari.Sʒ nullus poterat ſal/
uari ſine remiſſione oꝛiginal.& remiſſio oꝛiginalł po/
terat fieri ſine aliqͥ ſacro exterioꝛi in ſola fide.¶ Itẽ
ſi tꝑe illo ſacr̃a virtutẽ totã hẽbãt a fige.& tãtũ facie
bat ſola fides q̃ntũ cũ illis ſacr̃is.ꝗ̊ videt᷑ ꝙ ſola fi/
de ꝑentũ potuerũt ſalnari. ¶Contra.ſi ꝑuulis ſuf⸗
ficiebat ſola fides tũc tꝑis.⁊ mõ nõ ſufficit. nec tꝑe
circũciſionis ſufficiebat.g videt᷑ ꝙ fides tũc eẽt ma/
ioꝛis vᷣtutis qᷓ; poſt.g videt᷑ poſt fuiſſe deterioꝛis cõ/
ditionis.ſᷣ poſt nõ fuit deterioꝛis ↄditõis.& ſi poſt ñ
ſufficẽt.nec pᷣus.¶ Itẽ ſi ſola fides ſufficiebat.ergo
ꝑuulus in oi ſtatu ſaluari poterat.cũ nihil opꝛteret
circa coꝛpꝰpueri fieri. vẽ ꝙ poſſit iuſtificari in ven.
tre matris. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ non poſſit puulus moꝛi
ſine remedio ꝑentibꝰexiſtentibꝰ fidelibꝰ.ſed mõ nõ
ſic ẽ.ĩmo pñt.⁊ pᷣpediunt᷑ etiã nati.g ſunt peioꝛis cõ
ditionis in ſtatu grẽ qᷓ; in ſtatu nature K a hoc
eſt duplex opinio cũ dẽ ꝙ fides ꝑentũ erat in reme/
diũ ꝑuulo.Quidã dicũt ꝙ nõ fides hitus.ſed fides
rõne actꝰ ⁊ motꝰſiue pfeſſionis.⁊ nõ cuiuſcũq; pꝛo/
feſſionis.ſed eiꝰq ꝓfitebant᷑ puulũ curandũ eſſie ab
ceo quẽ expectabat.⁊ de hac ꝓfeſſione q̃dã dicunt q;
op oꝛtebat ꝙ fieret pfeſſio nõ tĩ actu mẽtis vł oꝛis
ſed etiã ſigno viſibili.vtputa in oblatõe.vel in ſacri⸗

¶ Ad illud ꝗᷓ qd obẽ ꝙ fi
des infoꝛmis nõ placet deo.ddᷣm ꝙ non placet deo

CLimatio ſüt it

ſiio ſiue decimatõne. el aliq̃ alio figno. qmñ cccleſias

fideliũ ſꝑ aliqᷓ ſigna habuit in qͥbus fideles collige⸗

bant et ꝓfitebant᷑ fidẽ in facto. Vñ Aug. fauſtũ.
MNullũ nomẽ religiõis ſiue veꝝ ſiue falſũ coadunari

poſſet hoines qn aliqͥ ſignoꝝ velut ſacr̃oꝝ viſibiliũ
ↄſoꝛtio vnirent᷑. Añ dicũt ꝙ aliqð erat ſignũ cũ fide
Et qð dicit Gꝛeg.ſola fide intelligit fide pentũ ſine
ↄſenſu vel fide ꝑuuli. Sʒ hec poſitio nõ cõgruit.qͥa
Oꝛeg.adadit in aucte.vel ꝓ maioꝛibꝰvirtꝰ ſacrificij.
re & dicit ſola.cũ de maioꝛibꝰaddit et dicit virtꝰſa
crificij. Pꝛeterea cũ nulla eẽnt neceſſitatis.et ſi talis
ꝓfeſſio de ↄgruo deberet eẽ cũ fide.nõ tñ neceſſario.
ñ Hugo.cõmonemur ꝙ illa ſacra pᷣmi tpis magẽ
ad deuotionẽ pᷣpoſita fuerũt qᷓ; ad obtinẽdã ſalutez
indicta. Pꝛopt᷑ hoc alia poſitio dicit ꝙ ꝓfeſſio fidei

ſufficiebat qᷓtitercũq; fieret. ſiue ſigno. ſiue verbo. ſi
ue actu coꝛdis.dũ tn fieret a pentibꝰ.et haberet᷑ re⸗

ſpectꝰad ꝑuulũ.Si ãt qᷓrat᷑ qre magis fides pentũ.

dici põt ꝙ ꝑentes dicunt᷑ hic oẽs qͥ curã gerebãt de

*

puulo. Aut ſi dicant᷑ ꝑentes ꝓpꝛie.rõ ẽ qre magis in
fide ipſoꝝ.vt qꝛ per ipſos ꝑuulus ↄtra at culpã.
ↄgruũ erat vt eoꝝ fide mereret᷑ grãz. ¶ A
obẽ ꝙ videt᷑ fides deterioꝛata.ddᷣm ꝙ illud nõ ſeqt
ſimplr. ̊ ꝙ vel deterioꝛata ẽ.vel aliqͥd ſit ei adiũctũ
qð neceſſitate ſeruari opoꝛtet. ſicut ſunt inſtituta ſa
cramẽta ſbᷣ pᷣcepto. Exeplũ de obᷣuãtia mãdatoꝛũ
in eo qͥ ẽ libere volũtatis.et in eo q̃ intrauit religio/

67

Ad ills q8 68

nẽ.pᷣmo ſufficit ad ſalutẽ.ſcdo nõ.¶ Ad illð qdð obẽ o

ꝙ m h̊ ꝑuulus in ventre matris poſſet iuſtificari.
dðm ꝙ nõ hẽbat efficaciã fides pᷣm rõcm neclegem
niſi qũ natꝰerat ex vtero.ſicut nec baptiſmꝰ.deꝰ eni
m viſionẽ nõ regenerat niſi pᷣus ꝑ nam natũ.Qua
re aũt nõ.dicet᷑ infra ĩ tractatu de baptiſmo. Sʒ qd
de natis obijcit doᷣm ꝙ hñt in ſe oꝑa excedłẽtia et ex-
ceſſa. In h̊ eni excedit illud ' puulo facili? piclitari

poterat ꝙᷓ ſubueniri. Sʒ in hᷣ aliud excedit.qꝛ penti
bns infidelibꝰ adultus ſaluari poterat.S puulus nõ

Pꝛetea dubiũ ẽ an opoꝛteret vtrũq; eẽ fidelẽ.⁊ alia
multa. vtputa. maioꝛ certitudo ſalutis. maius mu/⸗
nus grẽ.et alia bona qᷓ pueniũt.ſcʒ obedia et humi
liatio et ↄſilia.et iõ nõ ſequit᷑ ex boc ꝙ ſtatꝰille eſfet
elio¾ 6.iiſ. i.
Atrũ reqrat᷑ virt? ſacrificij in remediñ oꝛiginalis in
adultis.Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ Oꝛeg.in lrã.qͥ dicit ꝙᷓ ma⸗

ioꝛibꝰ? neceeſſaria erat nõ tm̃ fides ſʒ virtꝰſacrificij.S

cũ greg.loq̃tur pᷣciſe.detminat qð ẽ neceſſariũ.Si di
cas ꝙ loqͥtur ſine pᷣciſione.vt tangat qͥd ſit cõgruũ.
tũc nulla eſſet dꝛia.qꝛ ſilr cõgruebat ꝓ puulis offer⸗
tẽ plus poterat adultꝰq; paruulus.
et maiꝰdebitũ pcti hẽbat.& et plus tenebat᷑ facere qᷓ
paruulꝰ.Ecõtra tpᷣe legis nãe nõ fuit pᷣceptũ niſi ngꝗ
le. Sʒ ſacr̃a nõ ſunt nalia vt S patuit.gẽ nullum fuit
ibi ſub pᷣcepto/nullũ fuit g neceſſitatis. ſine ſacrifi
cio poterat eẽ ſalus adulto. ¶ Itẽ bugo de ſacfis di
cit ꝙ remediũ ð oꝛiginale fuit decimatio.Gꝛego.di
cit ꝙ ſacrificiũ.Sʒ S.vniꝰ genenis moꝛbi vnũ dz eẽ
remedij genꝰ¶l Itẽ moꝛbooꝛiginal pcti nõ iterat᷑.
dzʒ hie remediũ nõ iterabile. Sʒ tã ſacrificiũ qᷓ; de⸗
abilia. & nõ ſunt ↄueniẽtia remedia
oꝛiginale.¶ Itẽ q̃ erat iſta virtꝰſacrificij.⁊ videt᷑
ꝙ nulliꝰvtilitatis.qꝛ hmõi oblatio nõ erat pᷣceptuʒ
qꝛ bonũ.qꝛ tunc ſemper eſſet pᷣceptũ. erat bonũ qͥa

p̃ceptũ.ſed nõ exat pᷣceptũ.ᷓ nõ erat bonũ.Si tu di

cas ꝙ valet ad fidẽ q erudiebat᷑ in illo ſigno.Con⸗

4

.

M
Fürun
funit
heiute.
Gantt
ͤhhi⸗
tltf
hhunt
ctnegt
Alune
hrlt
ſofate
kaan
drlcge
te
Eenpe⸗
Auume
lusbi
Rr
gufum
unrgi
adeont

Contre
ickfe
bſußc
ſungan
NN

“
Uengzen

t
itnu
mtger
tuidn
ner
M
sſ⸗
em
elet⸗
nnniet
Nth
mti
niihe
gui.
geſe⸗
fnulos,
ſgej
nin
lunfit
ſeen
Nadh
Brpd
cine
Pötot⸗
ſii⸗
ſt
eht
ii⸗
Gnd
C

S=

——

cra. IJbi fiebat oblatio ⁊ fum?ꝰ materialis. ſi crede
bat fumum acceptum a deo. credebat deum adoꝛare
materialiter. ̊ credebat eũ eẽ coꝛpoꝛeũ. videtur q;
potius eſſet in nocumẽtũ fidei. Si dicas ꝙ valebãt
ad excitationẽ deuotiõis.Cõtra.oĩs deuotio q̃ eſt cõ/

tra pietatis opus nõ dot eẽ accepta.vñ dona iniq̃rũ
9

70

nõ ꝓbat altiſſimꝰ.ſ iſta erat ↄtra pietatẽ.qꝛ ↄſi ume⸗
bant fruſtra qð erat vtile pauꝑibus. ⁊c. ¶ Reꝰ. ad
hoꝛum intelligentiam eſt pꝛenotandum ꝙ ſicut di/

cit magiſter hugo.in lege nature tria fuerunt ſacröꝝn
genera.ſ.decimationes. oblationes. ⁊ ſacrificia. Ad

quoꝛum noticiam tria ſunt notanda. Pꝛimo que ſit
ratio inſtituendi illa ſacramenta. Secundo quis ſit

modus. Cercio que efficacia. Pꝛima ratio eſt dei ho
noꝛificatio. Motandum ergo ꝙ fides in iuſtis omni

tpe cucurꝛit.⁊ nullus niſi in fide ſaluatus eſt.ᷓ tem/

poꝛc legis naturalis hec fides erat que fideles illumi

nabat ad boc ꝙ crederent ꝙ deus erat creatoꝛ.ꝙ re/

doemptoꝛ. ꝙ remuneratoꝛ.ideo fides illumiabat. Et
dictamen nature conſonabat vt bomo des ſeruiret.
Z ſua ab ipſo recognoſceret.et boc quod credebat ſi/

o viſibili etiam quodammodo manifeſtaret.ideo

ſigna fucrũt tꝑe legis nature in quibus deus hono/
rabatur qui omnia creauerat. vt in oblatione. Simi
liter honoꝛabatur vt redemptoꝛ. vtputa in ſacrificio

At perfectus remuneratoꝛ in decimatione. Denari/
us em̃ eſt numerus ꝑfcctiſſimus.quia tres ꝑfectões

pabet in ſe. Pꝛima eſt vnitatis.ſecunda ternarij.ter

nari⸗Weſann iuncta faciunt denarius. ⁊ ideo

ibi ſtatus eſt. ꝓpter boc honoꝛabatur deus vt pfectuſ

fectio. Terarius.quia conſtat ex omnibus partibꝰ
ſuis.ex parte aliquota.⁊ nõ aliquota. Senarius xᷣo
conſtat ex omnibus partibus aliquotis. Secũda
ratio eſt fidei redemptoꝛis ꝓfeſſio. Sicut enim nul⸗
lus ſine fide põt deo placere.ſic nullus ſine fide me/
diatoꝛis a peccato reſurgere.Et ſicut fides ſimplici/
ter dictabat dei honoꝛificationẽ.ita ⁊ bhec ꝓfeſſone⸗
Et qꝛ tunc profitet᷑ hmo qñ qð interius credit.ex/

terius manifeſtat.ideo tpe legis nature fuerũt ſigna

ad boc manifeſtãdũ.Etiã honoꝛabat᷑ vt redemptoꝛ
⁊ boc modo tria cõſiderant᷑. Redemptum.et boc p

Eccimationem. bomo em̃ ſigtur per decimã dꝛagmã
gitam. IJpᷣe modus redimẽdi.⁊ hoc ꝑ oblationem
Iypfſum pꝛeciũ.et hoc pꝑ ſacrificiũ.in quo erat ſangui

nis effuſio.Et iſta ꝓfeſſio in hmõi ſignis maxime ne

a maioꝛibꝰ in quibus fidẽ implicite ꝓfiterent᷑.Ter-

ne fide redemptoꝛis.ſic nec in bono ſtare ſine bono
opere.⁊ fidei adiecta ſunt ſigna que ſigniſicarent ea

tria ſunt exterius q̃ his ſequẽtibus ſignt᷑. In deci/

maatione pcti recognitio ⁊ eius dimiſſio.qꝛ in ea dat

—

interna contritõ. quia ſacrificiũ deo ſpũs ↄtribulatꝰ?
exterioꝛ camis maceratio.qꝛ occidebat᷑ pecus.vñ

tem dei. ſigtur receſſus a peccato. In ſacrificio ſigt᷑

de efficacia.

mad. gqgamus naeimpuce Hnceren,, nalis curationẽ.
cia ratio eſt vite agẽde inſtitutio. Sicut em̃ aliqͥs nõ
poterat deo placere ſine fide.nec a pctõ reſurgere ſi-

.
. :
4 K.
8

moꝛtificanda ſunt mẽbra noſtra. Roma. xij. Exrhibe

gatis coꝛpa veſtra hoſtiam ⁊c. In oblatione meni de.·
uotio.⁊ exterioꝛ bona opatio.que ſi aſſunt cum fide

ſufficiũt ad ſalutẽ. Sic & patet qᷓ̃ ſit rõ inſtitutiõis il/
loꝝ.ſ.dei honoꝛificatio.fidei redemptoꝛis ꝓfeſſio.vi
te agende inſtructio. Scdo debet attendi modus in 73
ſtituendi.nõ em̃ inſtituta ſunt ꝑ modũ pꝛecepti vt di
cit hugo.pꝛimo ꝑuulos cõſilio nutriui.loquens pꝛo

illis qui fuerunt tꝑe legis nature. Et ſi queras quõ⸗
dm ꝙ fides dictabat vt viſum eſt.⁊ natura conſo⸗/
nabat.⁊ inſpiratio auẽtem dabat.⁊ ideo ꝑ modũ cõ
ſilij data erant.et hoc ꝑ ſuꝑioꝛes in quibꝰ erat fides

explicita. Lercio attendẽda eſt efficacia ĩ his. Et no ?4
tandũ ꝙ de ſe nullam babebũt efficaciam mundan/

i. vel iuſtificandi.ſed ſolum rõne fidei redemptoj.
non em̃ erant inſtituta ad hoc.ſeq ad bec que pꝛedi/
cta ſunt. Ex bis patent obiecta.¶ Oꝛ em̃ obijcit pꝛi

mo gns ſunt de neceſſitate.ↄcedẽdũ eſt. ¶ Ad illud 7
od obijcit de hugone ꝙ remediuzʒ erat decimatio.
ddm ꝙ nec decimatio nec ſacrificiũ erat ꝑ ſe remedi

unm. ſed tm̃ ratione fidei.⁊ qꝛ omnia illa erant ſigna
redemptionis.ideo indetminate fides cuʒ quolibet
iſtoꝝ mũdare poterat.Ex hoc etiã patet aliud de ite 76
ratione.qm̃ ideo poterãt iterari.qꝛ nõ erant medici
ne ex ſe impoſite contra moꝛbuʒ nõ iterabilẽ. ¶ Ad 77

illud qð querit᷑ de virtute ſacrificij. doᷣm ꝙ virtꝰ ſa⸗
crificij vł dicit᷑ h̊ fides que faciebat ſacrificiũ valere.

vel interna mentis contritio.q̃ faciebat exterius ſa/
crificiũ virtuoſum.⁊ qꝛ adultis neceſſaria erat cõtri
ꝛaba tio ꝓpt actuale.iõ Gꝛe. dicit ſacrificiũ curaſſe ma/
remuneratoꝛ. vnitas eſt em̃ ꝑfecta.qꝛ eſt ois nũeri ꝑp⸗/
verũ eſt illis qui accipiebant ipᷣm vt rem.ſed nõ bis
qui accipiebant vt ſignũ.⁊ qꝛ fideles accipicbant vt
ſignũ.ideo eis non erat via erroꝛis.
obijcit᷑ ꝙ erat ↄtra pietatem. Odm ꝙ nõ eſt verũ.qꝛ
gadeo abundabant animalia. ⁊ paupes ita pauci erãt
wꝙ ſufficiebaut pietati q;tum ad cultum dei ⁊ q;tum

ioꝛcs.

O obẽ ꝙ ſacrificiũ erat via erroꝛis.dom ꝙ 78

—*

ad ſuſtẽtationẽ ꝓximi. M “
Vnſequenter querit᷑ de remedio contra oꝛi
ginale quod pꝛeceſſit baptiſmũ tpe legis ſcri
Rte. ſ. de circũciſiõe. Et circa hoc querũt᷑ tria.
Paimo qucrit᷑ de inſtitutiõe circũciſionis. Scdo q̃r
de foꝛma ipſius ſiue de integritate. Lercio queritur

¶ Dueſtio. j.

fuſ ſta hmoi ſig (ꝛ remediũ circumciſionis ↄgrue ſit inſtitutũ oſten
ceſſaria erat ꝓ ipᷣis impfectis.ꝑfectis em̃ deus reue,
lauit ſacramenta fidei.imꝑfectis celauit. Unde mi-
noꝛes adberebant fidei maioꝝ.⁊ credebant implici ⸗
te.⁊ ſicut implicite credebant.ſic ſigna data ſunt eis

dit᷑ pꝛimo ratione ſignificatiõis.qꝛ eſt inſtituta in ſa
cramentũ qð eſt remedium ↄtra oꝛiginale. Sed oꝛi/
ginale traducit᷑ ꝑ ꝓpagationẽ. g cum circumciſio fi-
at ab eo mẽbꝛo ꝑ quod eſt ꝓpagatio.expᷣſſe ſigt oꝛigi
Itẽ hoc videt᷑ rõe curationis.qꝛ
ↄtrarijs ↄtraria curant᷑ tã materialit᷑ q;ᷓ ſpᷣaliter.g

cum oꝛiginale ↄtrabit᷑ ꝑ delectationẽ circa membꝛũ
illud. in paſſione illius membꝛi expꝛeſſe curatio deſi⸗
en e ligni gnat᷑.g ſi ſacramentũ eſt oꝛdinatum ad hoc.ptʒz ⁊c̃.
que necria ſunt cum fide.hec aũt tria ſunt in coꝛde.

Itẽ oꝛiginale ẽ moꝛbus currens circulariter.quia

ſicut dicit Anſel.ꝑſona coꝛrumpit naturam ⁊ natu/
ꝛ in e ra oſonam. expꝛeſſe ſigtur ꝑ ablationem ſm circu⸗
deo qò ꝑfectũ ⁊ quod bonũ eſt.⁊ remanet nobis q;ʒ
eſt impfectum.vnde ſigtur ꝙ bona tm̃ ſunt a deo.ſed
mala a nobis. Rurſus in ſepatõe decime ꝑtis in par

lum.ſed boc eſt in circumciſione.ergo ⁊c.¶ Contra

Deus non delectatur in penis noſtris.ergo medica
maenta dei tebẽt eſſe ſuauia.ſed circumciſio eſt ena/
lis. ergo ⁊c̃. ¶ Item originali non debetur pena ſen
ſus.ergo in eius ablatidne non debet ſentiri pena.er
go ſi circumciſio non eſt ſine ſenſu pene.non elcon⸗

£ “ B .. „
1. C.--- — ʒ—ʒ— 8 . . .

. 3 ⸗ß . e
gruum reinedium. ¶ Item quero ad quod tempus terram ſuam ꝓpter cultum dei. excellens fuit in ſ · 1
pertineat inſtitutio circumciſionis. Hon ad tempꝰ d. ⁊ ſibi facta fuit de chꝛiſto pꝛomiſſio. ideo inter pa ſplot
legis nature.quia lex nature communis eſt omnibꝰ. tres pꝛecipue data fuit abꝛabe.¶ Ad illud quod q̊/S5 cw
ſc circumciſio ꝗꝓpꝛia eſt generi abꝛabe. Mec ad tem riitur quare magis confirmata eſt ſub Joſue q; ſub ſere
pus legis ſcripte.quia latoꝛ legis moyſes circumciſi moyſe.Re eſt ad hoc.⁊ ſpiritualis.⁊ literalis.quia le tone
T onem non inſtituit. Ande obis. vij. Circũciſio ex giſlatoꝛ repetijt quomodo pᷣcepta fuit abꝛabã ꝓ to/
patribus eſt nõ ex moyſe. Nec ad tpᷣs gratie.g nulli ta poſteritate.⁊ ipſi iam habebant vſuʒ.nec vnqᷓ di⸗ m
tempoꝛi ↄuenit eius inſtitutio. Si dicas ꝙ ꝑtinet ad miſerant.et ideo nõ opoꝛtuit dari a moyſe vel moyp- dac
legẽ ſcriptam.qucro quare ante dationem ſegis fuit ſi. Sed tempoꝛe ioſue neglexerant circumciſioneʒ i
inſtituta. ⁊ quare magis abꝛabe data qᷓ; alij. Itẽ qre ſerto.ideo opoꝛtuit dari mandatum ſicut ibi dicit᷑ net
data nõ fuit in latoꝛe legis cõfirmata.ſed potiꝰacce Alia ratio fuit ſpũalis.quia ct ſi circumciſio ſignifi/ .
So pit ioſue mandatũ qᷓ; moyſes.¶ NRꝰ.dm ꝙ inſtitu/ eet circumciſioneʒ pꝛeſentem ⁊ futuram. tamen illa i
tio circumciſionis congrua fuit.qꝛ fuit expꝛeſſum ſi/ ubꝛahe eniftcae pꝛeſentem.illa autem ioſue in ter/
gnum curationis oꝛiginalis.tum ꝓpter ablationem ra ꝓmimiõis facta poſt peregrinationẽ ſigt futuraʒ. 4
a membꝛo ꝓpagationis.tũ ꝓpter ablationẽ penalez. rne
81 tũ etiam ꝓpter ablationem circularẽ.¶ Ad illud Gddddq ¶ Queſtio.iij. Nuch
obijcit᷑ ꝙ dñs non delectat᷑ in penis.dᷣm ꝙ penac777sss ſulknn
1parat᷑ ad punitum.⁊ ſic non placet deo.non em̃ crea C De foꝛma ſiue de integritate circumciſiõis. Et dicit tn
uit nos deus ad puniendum. Comꝑat᷑ ad meritum. MHugo in li. de ſacramentis ꝙ tria ſunt que ſũt de in Be
cʒ ad exiſtentem culpam.⁊ ſic eſt in ea manifeſtatio tegritate eius.ſ.ſexus maſculinus.membꝛum pꝛepu nſin
ſiuſticic et oꝛdinis.⁊ ſic placet deo inqtum iuſtꝰ.Cõ/ cij.⁊ dies octauus.Sed oſtẽdit᷑ ꝙ de integritate bu ſenet
parat᷑ ad finem vel effectum.vtputa iuſtificatione, ius ſacramenti non debet eſſe ſexus.qꝛ remedium de gnoih
rci. ⁊ ſic placet ei inq̃tum miſericoꝛs.vnde in puniti bet reſpondere moꝛbo.ſed in moꝛbo non eſt ſexꝰ di/ itne
one que eſt via ad iuſtificationẽ relucet miſericoꝛdia ſtinctio nec determinatio.qꝛ communiter eſt in om/ Herben
luſticia.⁊ ita eſt deo placens.⁊ talis fuit pena circũ Aeu er⸗ nec in remedio debet eſſe diſtincttiio. Dng
ciſionis. Oò obijcitur ꝙ non delcctat᷑ in pena.dom Item videt᷑ ꝙ membꝛum pꝛepucij nõ debeat eſſe· Coni
ꝙ nõ delectat᷑ in pena ſᷣm ꝙ pena ſed ſᷣm ꝙ iuſta vll de ſubſtantia ſacramenti.quia ſacramẽta ſunt in bo (hyach
iuſtificatoꝛia.tñ bec delectatio ſemꝑ eſt cuʒ aliquo ri / neſtatem ⁊ decoꝛem.ſed illud membrum eſt verecũ/ aniuce
goꝛe.⁊ qꝛ lex vetus fuit lex rigoꝛis.ideo debuit in eaa dum et inboneſtum.ergo nullo modo debet ficri cir n
82 ceſſe penalis curatio.¶ Ad illud ude obijcit᷑ ꝙ oꝛica illud membꝛum.Aut ſi fit.quero quare magis cir ſgil⸗
ginale nõ meruit penam ſenſus.Hdm ꝙ verum ẽ de ca illud iᷓ circa aliud.¶ Item ꝙ octanus dies non nunii
Ma que eſt pena tm̃ ⁊ nullo mõ via ad ſalutes.vtpu ſit de ſubſtantia ſacramenti.oſtẽditur.qꝛ nec in bap⸗/ fmerte
ta infernalis.ſed bene illaʒ meruit que poteſt eẽ via tiſmo nec in ſacramentis legis nature eſt determing (hne
83 in ſalutem. vtputa pꝛeſentem. ¶ Ad illud quod qᷓri tio tempoꝛis.ergo nec in ſacramẽtis legis ſcripte de/ lſnse
tur cui legi conuenit. Dm ſᷣm Hugonẽ ꝙ fuit ſac/⸗ hekent e determinatio tempoꝛis.vicʒ dies octauus. lrg
mentũ legis ſcripte.ſuccedẽs ſacramẽtis legis natu/ Item ſi tempus illud eſſet de neceſſitate. ſi poſt fi ot
re.⁊ hoc quadruplici de cauſa.ſ.ratione grauitatis ? at.ſacramentum nullius eſt efficacie.ergo nibil va/ Glscu
euidentie.rõne certitudinis ⁊ efficacie.Gꝛauis eſt ra luit abꝛabe nec aliquibus de domo eius. Et iterum. (onish
tione penalitatis ⁊ debet ſequi.qꝛ pꝛima etas fuit q/ Mihil valuit illis quos circumcidit Joſue.Et iterũ (inah
ſi infantia. ſcdᷣa quaſi puericia. et ideo nõ debuit gra nihil valebat ꝓſelitis. Et ex boc ſequitur ꝙ ſi aliqs kmme
uari ſacramento onerantce.ſed leui manuduci.⁊ etis negligebat diem octauuʒ.ꝙ vlterius nullo modo co Crtine
quia moꝛbus erat recens.⁊ non erat tanta cogni/ ſit curari ab oꝛiginali.quia nec ꝑ circumciſioneʒ.nec wenbn
tio peccati. Sed poſt tercia etas eſt ſicut iuuentus.? galio modo.quia non crat aliud remedium tradituʒ. ſelſren
magis babuerũt cognitionẽ peccati.ideo potuerüt ¶¶ Item ſi determinatio tempoꝛis fuit de neceffita/ ohliat
magis onerari.Secũda eſt euidentia quã ponit hu te.ergo omnes illi viri qui fuerunt in deſerto fuerũt Plonbn
go in nona ptc.qꝛ circũciſio fuit ſignũ euidentius. tranſgreſſoꝛes.quia nullus eoꝛum fuit circumciſus. l nncligt
EKTercia eſt certitudinis.qꝛ ſi puer circũcidebat᷑ a q; ¶ Item ſi erat de ſubſtantia.tunc ergo non debebat dcvo
buſcunq;.ſiue ꝑentes eſſent boni ſiue mali munda/ pꝛeueniri.ergo paruulum moꝛientem ante octauuʒ ndnen
bat᷑.⁊ certum erat.ſed non ſic de fide. Quia in lege diem neceſſe erat damnari.quia maſculus incircum ſopc
nature non erat certum vtrũ mundaret᷑ ſi alter eſffſet ciſus damnabatur.et ante non debebat circumcidi. luqtun
infidelis.⁊ dedicarent ipᷣm ydolis.⁊ de parẽtibus pꝑ ecrgo videtur ꝙ octauꝰ dies non fuit de ſuba circum ftads
terat dubitari pluribus modis. Quarta ratõ eſt e/ / ciſionis.¶ Sed contra. Oꝛ ſit de neceſſitate pꝛobat᷑ Mae
ficacia.qꝛ magis remittebat᷑ fomes in his qͥ circim/ quia circumciſio eſt ſacramentum neceſſitatis.quia cheftn
cidebant᷑ qᷓ; in his qͥ ſolis ſacrificijs ⁊ fide mundabã ecadit ſub pꝛecepto.ſed omnia iſta tria pꝛecepta ſunt rin
84 tur. ¶ Ad illud quod querit᷑ quare fuit data antele vt babetur Geneſis.xvij.ergo omnia ſunt de neceſſi 4
gem.ði ꝙ hoc fuit ad pꝛeparãdũ ⁊ ſegregandu, tate. Ibi enim dicitur. Maſculus cuius pꝛepucij ca ſinn
ppłin cui danda erat lex.Quare aũt magis abrabe ro circumciſa non fuerit peribit. Et iterum. Infans D
Dum ꝙ circũciſio fuit data non tm̃ in remedium.ſj octo dierum circumcidetur. ergo videt᷑ ꝙ octauus
etiam in ſignum. In ſignum ineꝙᷓ diſcretionis ſᷣm fi dies ſit de neceſſite ſacramenti circumciſionis. ſie
dem ⁊ ſcᷣm carneʒ.ſᷣm ꝙ in illo ppulo pꝛecipue o Item qꝙ tempus ſit de ſubſtantia circumciſio /
lendus erat deus. ⁊ ex illo ſm carnẽ naſciturus erat nis oſtẽdit᷑.quia circumciſio ſigbat vtrãq; circumci
chꝛiſtus.Et quia abꝛaham pꝛimus fuit qui reliquit ſionẽ.ſ.pmã in anima a culpa.et ſcdᷣam in coꝛpre a N

ſ.

g

eizſt
sgie
äpt
i

eſenge

Nbidc
ſoſcni⸗
hmnenſ
leinte⸗
enng

6Gn
eſtrin
hunn
Grehe
Chtlonn
lckir
Ncknen
ſen.

odhenck
Hnirten

ſccfeni⸗
Gafacc
rtnnpee
6 lonet
febe

vurmi

pre&
uns.

ſoei.

G N
titgun.
ien
gini⸗
toe
ſ
mct⸗

uft

funi

lis.
wehe

Nuucz
hataun
ncii⸗
zcrcum
Nohi⸗
gs⸗
cht ſe
md
e⸗
en
mnte⸗
an

rs

1 ½
.

836

87

88

89

90

modo nõ. Eſt em̃ in boc ſacramẽto tria conſiderar

miſeria.que futura erat in octaua reſurꝛectionig.er/
go octauus dies erat de integritate ſignificationis.
ergo ⁊ de integritate ſacramenti. ¶ Item pꝛeceptuzʒ
de circumciſione eſt pꝛeceptum affirmatiuum quod
obligat ad aliquod tempus.non ad omne.ergo det᷑/
minato tꝑe in pꝛecepto obligabar ad illud. ergo cuʒ

in pꝛecepto illo ſit determinatio tꝑis in quo inſtitui

tur circumciſio. tempus determinatum eſt de neceſi

tate circũciſionis.¶ Rꝰ.dm ꝙ duo ex iſtis.ſ.ſexus

et membꝛum.ſunt de neceſſitate circumciſionis ſun/
pliciter.ſed tempꝰ vno modo eſt de neceſſitate.alio
e.

ſcʒ efficaciã.ſignificantiam.⁊ obſeruantiam.
ad efficaciam nihil facit.qtum ad ſignificantiam eſ

decongruitate.qꝛ expꝛeſſius ſignificat.q;tum ad ob/

ſeruantiaʒ eſt de neceſſitate.quia cadit ſub pꝛecepto.
vnde peccat qͥ negligit obſeruare. ¶ Ad iullud ergo
quod obijcit᷑ pᷣmo ꝙ in moꝛbo nõ eſt diſtinctio.g ⁊c
Hdm ꝙ circũciſio nõ tm̃ fuit in remedium.ſed etiaʒ
in ſignum diſtinctionis.vt gens iudeoꝝ ab alijs di/
ſcerneret᷑.exquo xpᷣs debebat ab ea naſci.et qꝛ ꝓpa/
gatio ⁊ genealogia attenqit᷑ penes mares.iõ illis da
ta fuit non mulieribus.¶Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ;

*

membꝛum illud nõ deberet eſſe qꝛ eſt verecundum.

dm ꝙ membꝝ illud maxime conueniebat ſignifi/
cationi circũciſiõis ⁊ efficacie.Circũciſio em̃ data fu
it in pactum ſicut dicit᷑ Geñ.xvij.et hoc pactum eſt
certitudo ꝙ xpᷣs ex gente illa eſſet naſciturus. Fuit
ctiam data in remedium contra oꝛiginale peccatuʒ
vnde dicit᷑ Geñ.xvij. Maſculus cuius caro pᷣpucij
circũciſa nõ fuerit ꝑibit ⁊c. Fuit ſimilter data in me
ritum obedientie.meruit em̃ abꝛaam ⁊ poſteri eius
ſic domino obediendo. Fuit etiam data in ſignum
repꝛeſſionis concupiſcentie.vnde ſignat quid ſit agẽ
dum.ſiue a quo ſit ceſſandum.Et qꝛ ꝑ pꝛepuciuʒ eſt
generatio.et ſic cõuenit pacto generationis.Eſt oꝛi/
ginalis culpe tranſfuſio.et ſic ↄuenit remedio circũ/
ciſionis.Et in pᷣpucio regnat inobedientia ⁊ cõcupi
ſcentia.ab oppoſitis ꝑ ipſius ſignationem.⁊ ab ipſo
factamablationem.et meret᷑ obediẽtia.⁊ ſignificat
continentia.ideo rectiſſime ↄuenit.¶ Oꝛ &̊ dꝛ ꝙ eſt
membꝛum ignobile.doᷣm ꝙ de ſui natura eſt nobile
ſed factum eſt ignobile ꝓpter culpam.vñ ꝑ remediũ
nobilitat᷑. Ande.j.Coꝝ.xij.dicitur q; membꝛis igno
bilioꝛibus abundantioꝛẽ honoꝛem circũdamꝰ.⁊ boc
intelligit᷑ dũ paſſionibus ⁊ deſiderijs obuiat᷑.¶ Ad
illud quod querit᷑ de tꝑe.dm ſic̃ dictũ eſt ꝙ qtũ ad
cfficaciam nihil facit.vnde eque bene curabat circũ/
ciſio ꝓſelitos vt etiam HH congru/
entia q;tum ad ſignificationem. ¶ QOð obijcit de ba
ptiſmo.ddm ꝙ res circũciſionis erat circũciſio a cul
pa ⁊ a miſeria.Circumciſio a culpa ſignificabatur in
actu et materia.ſed circumciſio a miſeria ꝑ actuʒ et
materiã nõ ſignificabat᷑. ⁊ ideo congruum fuit tpᷣs.
addere ꝑ qð ſignificaret᷑.baptiſmus aũt rõe immer/
ſionis ⁊ eleuationis expꝛeſſe ſignificat moꝛtem ⁊ re/

ſurꝛectionem.iõ non fuit congruũ addere.⁊ ſic dics

octauus eſt de bene eſſe circũciſionis q;tum ad ſigni
ficatõem.eſt tamen de neceſſitate qtum ad obſeruã/⸗
tiam.qꝛ cadit in pꝛecepto.Et ratio huius fuit.qꝛ ſac/

mentum illud fuit penale.ideo opoꝛtuit obſeruare

tempus.qꝛ ſi ante octauũ diem circumcideret᷑.pteꝛ
teneritudinẽ poſſet ꝑire.Si vltra differꝛet. eſſet pi/
culum Apter moem. et libenter diferrent ꝓpter do⸗

. ½
2

2 ideo voluit eis dminus figere terminum.

illud q obẽ ꝙ eſt de neceſfitate pꝛecepti iõ nõ 9

poterat differꝛi nec pᷣueniri ſine pctõ. deᷣm ꝙ circa B
duplex fuit opinio. Aua quidẽ ꝙ pᷣueniri non pote-
rat nec differꝛi ſine pctõ niſi interueniret dei autoꝛi/
tas vel etiam neceſſitas.et vtraq; fuit in viris qͥ fue
runt in deſerto incircumciſi vt dicunt. Meceſſitas ꝓ
pter ꝑiculum.qꝛ ad motum nubis mouebant᷑.⁊ id80
circumciſionem ſeruare nõ poterant. DSiuina etiam
autoꝛitas fuit diſpenſans.quia in deſerto erant in q̊
non poterant gentibus commiſceri.nec indigebant᷑
diſtingui. Rurſus dñs voluit ob figuram circumci/
ſioneʒ differri.vt vna generalis circumciſio fieret in
terꝛa ꝓmiſſionis.in ſignum illius que futura erat in
patria.Et iſti dicũt ꝙ ſi de paruulis timerẽt ꝙ tẽpuſ
circũciſionis poterat ⁊ debebat pᷣueniri.alioqui pu/
er damnabat᷑.ſicut mõ damnat᷑ puer nõ baptizʒatꝰ.
Sed hec poſitio licet ꝓbabilis videat᷑.tñ moꝛi repu

gnat iudeoꝝ quem nunc obſeruant.⁊ credibile eſti-

a patribus acceperũt. Multi em̃ ante octauũ diem
circumcidunt.Contrarietatem etiã hbʒ in ſeipᷣa.qꝛ ſi
ob neceſſitatẽ infirmitatis poterat differꝛi.cũ ꝑuulꝰ
erat in graui infirmitate.nõ debebat ᷣm eos circum
cidi ſed diutius expectari.Et iterũ. Si nõ poterat ſi
ne peccato differri.qualiter poterat pꝛeueniri.exquo
dñs illum pᷣfixerat.Et ideo alio opinio eſt ⁊ ꝓbabili
oꝛ ꝙ nõ debebant pꝛeuenire nec differꝛe niſi dñs ipſe
diſpenſaret.alioquin peccarent. Et ſi tu obijcias ꝙ;
tũc B damnaret᷑.qꝛ ſcribit᷑. Maſculꝰ cuius caro
⁊c̃. Ddm ꝙ ſᷣm tranſlationem.lxx.habet᷑ cuiꝰ pꝛepu
tij caro octaua die circũciſa nõ fuerit.⁊ q;uis in nr̃a
tranſlatiõe nõ repetat᷑.tñ intelligit᷑ repeti ſub ea ↄdi
tione in qua fuit pꝛeceptuzʒ. Et quia nõ erant obliga
ti. eodes remedio curabantur quo mulieres.Sʒ hu
ic poſitioni occurrit difficultas. eſto enim ꝙ paruu/
lus ille nudatus illo remedio viueret vſq; ad octo
dies. et tunc nõ circũcideretnr.aut ſaluatur.aut nõ:
Si non ſaluat᷑ ergo ex peccato patris amittit grati/⸗
am.aut eam nõ habuit.ſed conſtat ꝙ; ꝓpter peccatũ

patris non poteſt eaʒ ꝑdere.g nunq; habuit. Si ſal

uatur.⁊ nõ eſt octauo die circũciſus.ergo nõ eſt voꝝ
quod dicit dñs. Maſculꝰcuiꝰcaro ⁊c. Pꝛopter hoc
ergo reſpondendum e curꝛente circumciſione alia
remedia non diſponebant paruulum niſi cũ hac cõ/
ditione ꝙ ipſe effet impoſſibilis ad implendum mã
datum de circumciſione.⁊ ita ꝓpter impoſſibilitatẽ

abſoluebat᷑.et ſi moꝛiturus erat ante octauũ diem

diſponebãt ⁊ curabat᷑. S victurꝰnõ curabat᷑ qͥuſq;
mandatum eẽt totũ impletũ.et totũ eſt ꝓbabile.Et
ideo banc opinionẽ credo ſanioꝛes. Si autem domi
nus diſpenſaret.tunc ſecus eſſet.⁊ ita dicunt factuʒ
eſſe circa viros qui fuerunt in deſerto. Aliqui tamẽ
dicunt ꝙ peccauerunt.quia ex contemptu dimiſef̃t.

ſed tamen illud nõ eſt credibile ꝙ omnes ita mãda/
tum dei cõtemnerẽt. Si aũt obijcias ſiliter de paruu

lo qui pꝛeuentns moꝛte non baptiʒatur. vtrum in ſi
de pentum ſaluetur. Dico ꝙ nõ.quia baptiſmus ꝓ

pter ſuam generalitatem et ꝑfectionem et tempoꝛis

indeterminationem alis remedia euacuauerat.non
ſic aũt circumciſio.Huius autẽ poſitõis ꝓbabilitas

habet᷑ ex autoꝛitate.quia Prouerbioꝝ.iiij.dicit Sa
lomon. Anigenitus eram coꝛam matre mea. vbi di
citur ꝙ filius Berſabee alius paruulus nõ fuit no⸗
minatus quia ante octguum diem eſt moꝛtuus. et

b 2

¶ Se efficacia circũciſionis.et querit᷑. Atꝝ ſacramen/
tum circũciſionis ſit gratie collatiuũ: Et ꝙ nõ. dicit

lud.ſignaculũ fidei accepit.glo.

na non fuit circutmciſus. Habetur ex ratione. quia
nullum aial offerebat᷑ domino ante octauum diem.
HNHabet᷑ ex moꝛe iudeoꝝ quem modo obſeruant. Et

icqeo bec poſitio magis eſt tenenda.

magiſter in litera. Hocipᷣm dicit Roma.iiij.ſuper il/
In circũciſione tm̃

pctã remittebant᷑.ſed non gratia ꝑ eam pꝛeſtabat᷑.

¶ Item boc videt᷑ ratione.quia in ſacramẽto eque

vel amplius ſe extendit ratio ſignandi qᷓ efficiendi.
ſedq rõ ſignandi in circumciſione ſolum eſt in ablati/

one. ergo ⁊ efficacia.¶ Item ſicut ſe habet culpa ad
gratie amotionẽ.ſic gratia ad remotionẽ culpe. deꝰ

cum bhomo peccat ſubtrahit gratiã. nec tamen facit

culpam. ergo a ſili poſſibile eſt ꝙ aliqð remediũ re/

moueat culpã.qdð tñ non dat gratiam.ergo ſi hoc eſt

one non dat᷑ gratia.

poſſibile.et cõcoꝛdat ratio ⁊ autoꝛitas.in circumciſi

marum. virtus pꝛimi agentis eèt ſolũ in abijciendo.
nõ in ponẽdo.&̊ cum deus ſit datoꝛ gratie.virtus cir

cumciſionis erit ſoli in amouendo oppoſitũ gratie.

Lontra. ꝙ in circumciſione detur gratia oſtenditur

9

quia eadem vi eſt coꝛruptio vnius oppoſiti ⁊ gene⸗
ratio altcrius.⁊ eadem qua recedit᷑ ab vno oppoſi /

toꝝ.accedit᷑ ad reliquum. ergo cũ gratia⁊ culpa ſint
oppoſita.eadẽ vi qua delet᷑ culpa.ↄfert᷑ ⁊ gra.ergo ſi
circũciſio eſt ad delendũ culpam.neceſſe eſt in ea con
ferꝛi grãm. Si dicas q; hoc non tenet in moꝛibꝰ. hoc

nibil eſt. qꝛ ambꝛoſiꝰ dicit.ꝙ egreſſus vicij eſt virtu/

tem accidens coꝛrrumpit᷑ dupli/

tis ingreſſus.

citer. aut ꝓpter coꝛruptionem ſubiecti. aut Pter in/
ductionem ↄtrarij.ergo ſi circumcilio aufert culpaz
cũ non coꝛrumpat ſubicctum.d nerveſſitate inducit

ↄtrariũ.ſed hoc eſt gratia.igit᷑ ⁊c. Ei dicas ꝙ; culpa
non eſt accũs ſed pꝛiuatio.idẽ ſequit᷑.ergo qꝛ pꝛiua/
tio non remouet᷑ ab aliquo niſi ꝑ poſitõnẽ habitus.

ergo ſi culpa 7 pꝛinatio gratie. nunq; delebit᷑ niſi po

natur gratia.

Item pctm̃ dicit nõ eſſe moꝛis.ſᷣ im
poſſibile eſt ꝙ deus auferat alicui nõ eſſe nature niſi

dando eſſe. immo nõ intelligibile. impoſſibile ⁊ nõ

intelligibile eſt ꝙ auferat noeſſe moꝛis niſi dando eſ

ſe. ſed non eſſe moꝛis eſt ꝑ culpã.eſſe ꝑ gratiã.g ⁊c̃.

Si dicas ꝙ non eſt ſimile. qꝛ eſſe et nõ eſſe ſunt im/

mediata.non ſic culpa ⁊ gratia. Contra hoc eſt. pᷣua

tio habitus ↄtra ſuun ſuſceptibile ſunt imediata.

ſicut affirmatio ⁊ neg.io. impoſſibile eſt pꝛiuare
vnũ quin ponat᷑ reliquuʒ.

Item ſi circũciſio delet
culpam.⁊ gratia delet.aut ergo circũciſio delet ꝑ gra
tiam. aut econuerſo. aut vtrũq; ſimul. ᷣ ↄſtat ꝙ; non

vtrũq; ſimul.qꝛ cũ non ſint idem in ſubſtantia. non

babent eandem opationem immediatam. Item nõ

gratia p circumciſionẽ.qꝛ ſi nõ eſſet circũciſio.gratia

ꝓ ſe ſufficienter deleret culpam tãq́; immediata cau-

OͤEe

ſa cir cnciſio delet o grati Gp paus oꝛclluat eaen
ciſio ad gratiq qᷓ ad culpam delendam. ¶ .vom.
ꝙ cirea hoc diuerſi diuerſimode ſenſerunt.Quoꝛun
dam em̃ poſitio fuit ꝙ oꝛiginale vt eſt culpa ẽ ↄcu⸗
piſcẽtia cum debito non ↄcupiſcendi. et ideo eſt cul-
pa qꝛ ↄcupia. bec em̃ eſt in iuſtificatis.ſ ideo. qꝛ ẽ cũ
debito nõ ↄcupiſcendi.cum ergo deletur culpa oꝛigi

nalis.qꝛ deletur q;tum ad reatum. ⁊ remanet qtum

ad acti.dicunt ſoluit᷑ debitũ.i.non imputat᷑.⁊ tũc

Item ſi deus eſſet datoꝛ foꝛ⸗ꝛ

=— —

go remanet concupiaaau pena boeero eſ e

cunt oꝛiginale deleri.i.debitum ↄcupiſcendi non im
putari.et hoc quidem ſine alicuiꝰgratie collatione fi
eri põt.et fit in circumciſione.Sed hec reſponſio nõ
poteſt ſtare.duplici rõne.Ana quidem qꝛ ſi deus nõ
imputat hoc debitum ipſi anime quod pꝛius impu/
tabat.aut ergo aliqua innouatio facta eſt circa aiaʒ.
aut mutatio facta eirca deum. Mõ mutatio circa de-

um.ergo innouatio circa aiam. ergo aut aliquid eſft
ab ea ablatum. aut poſitum. Si ablatũ. aut bonum.

aut malum. Mon bonum.ergo malum. Non malũ
pene tm̃.ergo culpe.ergo culpa eſt pꝛiuatio que non
aufert᷑ niſi aliquid ibi ponat᷑.g neceſſe eſt aliqͥd po/
ni. Sed nibil ponit᷑ in anima quod expellat culpam
niſi gratia. Alia ratio en ge ſi debitum tm̃ non impu
taretur.et gratia nõ dare

ginali pctõ mundatus ꝑ circumciſionem.ſi moꝛiat᷑.

cum non habuit gratiam. non videbit deũ. ergo ean

dem penam habebit ac ſi haberet oꝛiginale. Alia po

ſitõ magis vltra pꝛoceſſit ⁊ dixit ꝙ in circumciſione
dabat᷑ gratia. ⁊ delebat᷑ culpa.ſed culpa nõ delebat

vi circumciſionis.gratia non dabatur vi eius ſed ex
liberalitate dei.qua non delet culpam. quin decoret
animam ⁊ gratiam ſibi faciat.qᷓ;ᷓuis poſſet aliter fa/
cere.qꝛ ſᷣm naturam medium eſt inter culpam ⁊ gra
tiam.ſ.ipſa innocentia.et delere culpam hoc eſt red/
dere innocentiam.ſed deus nunq; reddit innocenti

am quin ſuꝑaddat gratiam.Et per hoc reſpondent oq

ad obiecta de ↄtrarietate ⁊ de habitu.⁊ de pꝛiuatiõe.
quia gratia nõ eſt directe ⁊ immediate habitus op/
poſitus culpe.ſᷣ innocentia. Ad hanc innocentiam
hm c eſt pꝛiuatio culpe oꝛdinat᷑ circumciſio diſpo/
nens ex parte ſuſcipientis.ſed gratia ex parte agen/
tis. Sed hec poſitio non poteſt ſtare duplici ratone.
Pꝛima quidem.aquia ſi innocentia eſſet mediuʒ ſᷣm

naturam inter culpam cet gratiam. pꝛius naturaliteꝛ
reſtitueretur innocentia ⁊ expelleretur culpa qᷓ; in-

funderetur gratia. Sed hoc eſt manifeſte falſum.qꝛ
tunc gratia non deleret culpam. Si enim deleret. pꝰ
innocentia q; culpa deleret᷑.Alia ratio eſt.quia et ſi
deus poſſcet delere culpam ſine gratia.non tamen de

creuit delere niſi ꝑ grãm.ergo ſi dat virtutem ſacra/

mento conſonantem ſuo decreto.non dat virtutem

aq culpam delendam niſi diſpoſito ad gratiam. Ter

cia poſitio eſt.ꝙ in circumciſione delebatur culpa ⁊
conferebat᷑ gratia.et ad vtrunq; oꝛdinabatur circũ/

ciſio.ſed gratia quoſdam effectus habet pꝛiuatiuos.

quoſdam poſitiuos.et circumciſio non oꝛdinabatur
pꝛimo et pꝑ ſe niſi q;tum ad cffectus pꝛiuatiuos.⁊ iõ

ſolũ ſignificat ablationem. Sed quia effectus pꝛiua

tiui nõ ſunt ſine poſitiuis.ex ↄſequẽti erãt ibi effectꝰ
poſitiui.⁊ quia ex conſequenti.nõ opoꝛtebat eos ſi⸗
gnificari.Exemplũ autem manifeſtuʒ eſt in conuer⸗

ſione panis in coꝛpus chꝛiſti in quo eſt conſequent
et ſanguis. ſed tamen ſignificatur ibi. Effectus autẽ
gratie poſitiui ſunt.ſicut habilitare ſe ad bona ope-

ra.pꝛiuatiui ſicut remouere culpam. Sed iſta poſi⸗/

tio non poteſt ſtare duplici ratione. Pꝛima quidem
quia ſi vi circumciſionis ponit᷑ gratia in anima ⁊ ſo

tentijs. qꝛ delet culpam que in his eſt. cum poni gra/
tiam in anima non ſit aliud q; gratificari.⁊ in poten
tijs q; potentias habilitari.ergo nõ ſeꝑant᷑.nec ᷣm

rem nec ßm intellectum. ergo impoſſibile eſt ponere

Cur

daret. cum nullus poſſit videre
deum quin habuerit gratiam. tũc ergo iuſtus ab oꝛi/

iehe
ſein

ſartleon
firnat

gtaſt
yine
Ncun
e
ſr
grin
Gurel
Nenc⸗
Naun
ſetſche
Ctnetio

oEe

AA
Pltes

ſchie
micig
Ceiara
Päfiu
Man
nie

⸗

uti
trunon
nleig

Accue

geale

tis
acae
ganlſa
ſigſen

zͤſeſt
ur
n

eP

1

.2 D

t gel intelligere ep eircumciſio babest vim ad vnũ quꝝ glo. tec magiſter voluerũt negare q; nullo modo da
ine etiã babeat ad reliquum. Alia ratio eſt. quia effectꝰ ret᷑ gratia habilitas. ſed ꝙ parum hahilitans. ⁊ ita
Hſid poſitiui aliqui pᷣm rem idem ſunt cum pꝛiuatiuis.qꝛ parum repꝛimẽs cõcupiſcentiam.ita ꝙ ſolum mere
Man ſicut lumen materiale nunqᷓ; delet tenebꝛas niſi illu bat᷑ diei deletiua culpe non habilitatiua potentie.
ſdeß minando acra.ſic nec lumen gratie tenebꝛas pecca/ Ad illud quod obijcit᷑ de ſignificatiõe pʒ reſponſio 5
ueſnpt ti. Quarta poſitio fuit ꝙ in circumciſione dabatur ꝙ iſtud debet ſacramentum ſigre.quod plene ⁊ per
amn gratia. ſed tamen paruula reſpectu eius que dat᷑ in fectef. ecte Aa ut⸗ quod facit ex conſequenti ſine
haan baptiſmo. Et ratio huius videt᷑ in ſequenti diſtincti imperfecte.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ deus ſubtra⸗ 96
linti one cum de ꝓfectu ſacramentoꝝ diſputabit᷑. Et qa bit gratiam.⁊ non facit culpã.g ⁊c. Dum ꝙ deus di⸗
tomn gratia quantũcunq; parua plenum effectum habet citur ſubtrabcre gratiam non quia perimat datam.
Puumi ad delendum omnem culpam moꝛtalem.ſed ſemiſed quia vltra nõ apponit. Sʒ bomo ꝑ culpam per/
O ie plenũ ad habilitandũ potẽtias aie ⁊ ad ꝓficiẽdũ.iõ imit datam.⁊ ita nõ cõueniunt in effectu deus ⁊ cul/
it circumciſio dicit᷑ oꝛdinari ad effectum abłatiõis cul pa.¶ Ad vltimũ dᷣm illud nihil valet.quia ſicut ꝰ
kaipe pe.non qꝛ ipſum ſolũ haberet.ſed quia ſolum bʒ cõ/ ſſolus deus dat gratiã.ita ſolus delet oppoſituʒ. VUn⸗
nnpr pletum. Et qꝛ ſaeramentum non omne ſigniſicat qd de Vlſaie.ᷣxliij. Ego ſuʒ qui deleo iniquitates ⁊c. Pꝛe
ſece facit.ſed quod plenius et perfectiꝰ facit. ideo in cir/ terea ſi illa poſitio eſſet vera.nunq; agens particula-
nbe⸗ cumciſione ſolum eſt ſignum ablationis pꝛincipali / re aliquid abijceret. JMM
Hlintn. ter. Et per hoc patent autoꝛitates ⁊ obiecta.qꝛ nec
apen . . . . .. ð
i (Miſtinctio. ij. de ſacramentis in ſpeciali. M
faneſce m ad ſacramenta noue legis accedamus. Hec eſt ſecunda pars in qua magiſter agit de ſacameniti
nͤe in ſpeciali.Et habet hec pars duas partes. In pꝛima determinat quedã p̃ambula. In ſcdᷣa aũt deter
—RZfKl mnminat de vnoquoq; ꝑ ſe infra di.iij. Doſt hec videndũ eſt quid ſit baptiſmus. Pꝛima ꝑs babet duas
idun partes. In pꝛima parte determinat pꝛeambula ad omnia ſacramenta.ſ.tempus inſtitutionis ⁊ numerij. In
ſeui cda vo determinat pᷣambulũ ſpecialiter ad baptiſmũ.ibi. Nunc vᷣo de baptiſmi ſacramẽto videamꝰ.¶¶ Pri⸗
RK ma iterũ pars habet duas. In pꝛima determinat numeꝝ. In ſecunda vᷣo inſtitutionis tempus.ibi. Sl vero
D queritur quare non fuerunt ⁊c. ¶ Similiter ſecunda pars in qua agit de pꝛeambulo ad baptiſmũ xpᷣi.quod
M quidẽ fuit baptiſmus iobannis.babet tres partes. In pꝛima magiſter æterminat dæ vtilitate ſiue ad qͥd fuit
eſcht In ſecunda vo de eius inſtitutione ſiue denominatione.ibi.Sed querit᷑ quare dictus eſt baptiſmus iohan/
1nnui⸗ nis. In tercia vero agit de foꝛma.vſu.ſiue de variatione.ibi.Hic cõſiderandũ eſt ſi baptʒari ꝛ7.
tnn 4 ¶ De ſacramentis noue legis qᷓtum ad numeꝝ. a 2 (Quon alia reme
—RZHZ Dit. II =— mad ſacramenta noue legis accedamus. q̃ n cage. ecta⸗
anmp ſunt baptiſmus.confirmatio.panis benedicii Aide male diuide⸗
nir onis in euchariſtia. penitẽtia. vnctio extrema. re abinuicem. quia
i⸗ Q oꝛdo. ↄiugium. Quoꝛum alia remedium contra pec: omnia ſacr̃a ſunt in
nuni⸗ catum pꝛebent.et gratiam adiutricem conferũt vt ba- remediñ õ petſñ.Nꝰ
nte. ptiſmus.Alia in remediũ tm ſunt.vt ↄiugiũ.Alia gra om ingr nõ dicit
inder, tia et virtute nos fulciunt.vt euchariſtia ⁊ oꝛdo. impliciter ꝙ quecla
nne⸗ . Heſac . ainſtituionis t50. ſunt in remediu. di
dc ſit ¶ De ſacramentis q;tum ad inſtitutionis tvöõsĩ. b ct qdã ſunt in reme⸗
n⸗ . Si vo querit᷑ quare nõ fuerũt hec ſacramẽta inſtituta dium g pctm̃.⁊ talia
ru morx poſt hominis lapſuʒ cum in his ſit iuſticia ⁊ ſal?? ſunt q̃ gram cõferũt.
int .. ü eereret oꝛnant aniam. Ex
want beac autẽ diniſione quã ponit bic męr innuit᷑ ſufficientia ſacrõꝝ.Quedã em̃ eſt medicina pᷣſeruatiua que cu/
Grmni⸗ rat a moꝛbo.ſed nõ liberat.⁊ talis eſt mrimoniũ. Quedã eſt curatiua.⁊ iſta liberat ꝑ gratiã. ⁊ bec variat᷑ ſm
ios, triplicẽ gratiã.ſ.gratiã baptiſmalẽ. ⁊ ſic eſt baptiſmus. Pnialem et ſic eſt pnia.Finalẽ.et ſic ẽ vnctio extrema
elunt QAuecdam autẽ eſt medicina ↄfoꝛtatiua. DOuplici aũt ex cã indiget homo confoꝛtari. Ael ꝗpter difficultatem
6 pugne.⁊ ſic eſt ↄfirmatio. Ael ꝓpter laſſitudinẽ itineris ⁊ ſic eſt viaticũ.i.euchariſtia. Oꝛdo aũt eſt ad mini/
loptis ſtrandũ vtruuq; ⁊ ad ↄfoꝛtandũ mõ vtroq;. Ael ſic. Confoꝛtatio et fulcimentum eſt tripłr. Aut ↄfoꝛtation
bicfet virtutis.⁊ ſic eſt ↄfirmatio.Aut ſubminiſtratione cibi. ⁊ ſic eſt euchariſtia.Aut fulcimẽto alicuiꝰ ſubſidij ⁊ ſic
ceſ eſt oꝛdo. Et ſic pʒ ꝙ diuiſio mgri eſt recta.⁊ patet etiã ex hoc diuiſio ſacramentoꝝ.Et differt iſte modus aſſi/
i⸗ gnanci ſufficiẽtiã a pꝛeaſſignato.qm̃ ille accipit᷑ penes moꝛbos.bic vᷣo penes modos curandi. Itẽ qr.quare
ie 4 magis ſic oꝛdinat.vr̃ em̃ ꝙ; ratio ſua coñdicat enumeratiõi q;tũ ad oꝛdinẽ. Si em̃ mr̃imoniũ eſt medicina pᷣ/
dic ſeruatiua.⁊ pꝛius etiã eſt inſtitutũ.vẽ ꝙ deberet pᷣmo de ipᷣo agere.Silr᷑ ↄtra alia põt obijci.Rꝛ dðm ꝙ; magi
me 4 ſter bene oꝛdinat.⁊ ratio ſui oꝛdinis patet ſic.Sacr̃a em̃ quedãa reſpiciũt cõiter omnes.⁊ ſic ſunt quinq; pꝛe/⸗
hon⸗ 4 xedẽtia. Aut aliq̊s ſpãliter. ⁊ ſic ſunt duo ſequẽtia.ſ.oꝛdo.⁊ ↄiugiuzʒ.Et ſic aut cõe aut ſpãle.Si reſpiciũt cõi᷑
i oẽs.ſic ſũt pᷣma.v.Oꝛdo em̃ triũ ex q̃nq; pꝛus patet ex ſe. Baptiſmus em̃ eſt ad vulnerũ curationẽ.cõfirma
tio ad curationis vite conſeruationem.euchariſtia ad curationis habite ⁊ ↄſeruate ꝓmotionẽ.Et qꝛ nõ om
nes qui reſpuunt cõſeruant ſꝑ.ideo eſt pnia ad reꝑationẽ.eſt vnctio extrema ad ipᷣius ↄſummationẽ.ct ex H
nie⸗ batet oꝛdo ⁊ ſufficiẽtia illoꝝ.v.qᷓ reſpiciũt cõiter omnes.Que aũt reſpiciũt ſpales ſtatus duo ſunt.Aut enim
nen reſpiciũt ꝑfectos ⁊ ſic eſt oꝛdo.Aut infirmos ſᷣm ↄgruentiã.⁊ ſic eſt mr̃imoniũ pꝛincipaliter.aut oꝛdo ꝓpter
nen facramenti dignitatẽ. Ael oꝛdo eſt ꝑſonuꝝ generantin ſpnalit᷑.mr᷑imoniũ vo generãtiũ coꝛꝑaliter.et Each

vssceſfaria eſt eccleſie ſed pᷣma eſt de pꝛincipali intentione. ſcda ex cõſequenti et ita patet oꝛdo. b ¶

ante aduẽtũ xpi qͥ gratiam attulit gratie ſacra fuiſſe danda.qꝗᷓ ex ĩius moꝛte ⁊ paſſione virtutem —
Contra.vr̃ male dicere.qꝛ ſacr̃a ve.le.⁊ fides totã virtutẽ iuſtificandi babebant ex moꝛte xpᷣi. Itẽ vr̃ ꝙ ma
2 ex reſurrectione xp̃i.qꝛ Ro.iiij.dicit᷑. Reſurrexit pter iuſtificationẽ noſtram..dm ꝙ ſacramenta alei
magnã habent virtutẽ.qꝛ eã babent a paſſione.nõ tiñ̃ ꝓmiſſa.S etiã ꝑſoluta.et perſoluta aſtringit diuinã mi n
ſericoꝛdiã vt liberali/ ”ce 1
us pꝛebeat.et hoc nõ Dicimus ꝙnõ ante aduentũ xp̃i ꝗᷓ grãm attulit gra, b
mienin poſt moꝛten tie ſacramenta fuiſſe danda. qᷓ ex ipiꝰ moꝛte et paſſiöe r
one duͦm ꝙ meritum Virtutem ſoꝛtita ſunt. Chꝛiſtus aũt venire noluit añq; WMW HW
v̈ncipaliter fuit ĩ paſ· homo de lege naturali ⁊ ſcripta conuinceret᷑ ꝙneurag
ſionc ſed ſigtõ noſtre iuuare poſſet. ¶ Fuit tñ cõiugiũ ante pctm̃ inſtitutum Coniugiuz fuit e
iuſtiſicationis a pec nõ vtiq; ad remediũ.ſʒ ad ſacr̃m ⁊ ad officiũ.poſt pec ante peccatum r
cato ſigtur in moꝛte catũ vo fuit ad remediũ cõtra carnalis ↄcupie coꝛruũ³/ e
areſe erioe vt telã. de quo ſuo loco tractabiilus.
Rat »ouus. e pꝛeambulo ad baptiſmũ chꝛiſti.qð quidem fit
„ boaptiſmꝰ iohãnis ⁊ cuiꝰ vtilitatis ⁊ ad qͥd fuerit. c 2 Zune
e¶ Baptiſmũ xpi io ( Munc ⁊o de baptiſmi ſacramento videamꝰ.qð int no De aifferenti Gin
bãnes ſuo baptiſino ue gratie ſacr̃a pꝛimũ eſt. Baptiſmũ xpi iohes ſuo ba / c Ptiohe wie⸗ .
Snunctanie. Auc . ptilmo pᷣnunciauit.qͥ pꝛimꝰbaptiʒaſſe legit᷑ ſed ĩ aus Job.ſſ.
ersregunciattigie nõ in ſpũ.ſicut ipᷣe ait.Ego baptiʒo vos in aqua.i.ĩ pe H
Si dicas vt aſſueface nNitentiã.ſola em̃ coꝛꝑa abluebat.a pctis vo nõ mũda⸗
ret. quero ſiłr q̃re alia bat. Baptiſmus iohis erat in pniam non in remiſſio⸗ .
ſacramenta nõ habu- nẽ. Baptiſmus vo chꝛiſti in remiſſionẽ.qꝛ iohãnes ba H
erũt aſſuefactoꝛia. Si ptiʒans hoĩes ad pniam vocabat.? qͥs baptizabarpe
hecili⸗ Eantin f nitere docebat.ſm illud veniebãt ad iohãnẽ in ioꝛda / Marci. f. tr
dus boe no ſoluit. qi ne ↄfitentes pctã ſua. Sed in baptiſmo iohis n⸗õ dabb ſen
eucariſtia magne dij tur pctõꝝ remiſſio que data eſt ĩ xpᷣi baptiſmo. Ad qͥd Attillitas bapti 9
ficultatis eſt? magne ergo vtilis erat baptiſmus iohannis? Quia homines ſmi iobannis. 6
ceſſicacie. G. doᷣm. ꝙᷓ vſu baptiʒzandi pᷣꝑabat ad baptiſmum chꝛiſti. . t
baptiſm? congrue ba ¶ De inſtitutione ſiue denominatione baptiſmi iohã Ftmt
buit pꝛeambuli. ⁊ ra nis quare.ſ.dictus ſit baptiſmus iohannis. d ne
tio huiꝰ eſt.qꝛ ẽ ſacra q Se ef unSb, “
mentum pꝛimũ 1 ne ¶Sed querit᷑ quare dictus eſt baptiſmus Johannis. ſii⸗ nie
WF Gonig eſfi ne ( tas dici tiſmꝰ s vnde eſ- nia ihꝭ Warci. xj. rdne
ceſfariũ. Quia em̃ ne cut veritas dicit.baptiſmꝰ Johis vnde eſt: Quia ibi ſein
ceſſarium. opoꝛtebat iohannis oꝑatio tm̃ viſibilis erat exterius lauãtis.nõ tui
oẽs ſuſcipe.Quia pꝛi inuiſibilis gratie dei virtus oꝑantis interius. Sed tñ Oen
mü. ne boies inhabi/2z illa iohannis oꝑatio a deo erat.⁊ baptiſmꝰ ille a deon omt
lee eſehe hhater. erat nõ ab hole.bᷣ hominis dictus eſt. qꝛ nihil ibi gere S Fucrit Vcka n
aliquid ſimile. nõ ſic bat᷑ qð nõ ageret hõ.Si ⁊o qf an ſacrm̃ fuerit: Satiſ mẽtũ baptiſin? de
aũt eſt in alijs ſacra põt cõcedi ex eo ſenſu qͥ legalia ſigna dicunt᷑ ſacca. Si ille. . n
mentis. Baptiſmꝰ ei gnificabat em̃ baptiſmus iohannis eſſe rẽ ſacri.ſ.bap⸗ gen
ſuſceptꝰ viſponit ad tiſmũ xpᷣi.qᷣ nõ tm̃ ẽ pnĩe ſ̊ ⁊ remiſſionis pct. fnut
cetera alia. et iõ nõ in e foꝛma.vſu.⁊ variatiõe baptiſmi iohannis.⁊ de lotn.
digent alia.immo aſ/ attgs eneree n e Lr ſen
ſucfactoꝛiũ baptiſmi baptizaiis. ⸗. ehr
p conſequens ad alia ¶ Hic ↄſiderandũ eſt ſi baptiʒati a iohe iteꝝ baptiʒati ſrt nuc
aſſuefacit. paptiſmo xpi.⁊ qᷓ foꝛma vboꝝvſus ſit iohes. IAlli q ba nna
dHominis dictus ptizati ſũt a iohe.neſciẽtes ſpm̃ſcm̃ eſſe.ac ſpem ponẽ⸗ en
eſt. qꝛ nihil ibi gereba tes in illiꝰbaptiſmo.poſtea baptiʒati ſũt baptiſmo xpi *
enr acen Aa Baptiſinus aut iohannis in noie venturi tradebat. .⸗.
bicit ae älgin ve Job.⁊ math.et tñ in euãgelio aliqd agit᷑ qd nõ agit bõ.Si dicas ꝙ; euãgeliũ dẽ niun⸗ ncti
cium.et dicit qͥd exteriꝰ.et hoc eſt ipſius nunciantis nõ tiñ mandantis.Obẽ de toctrina q̃ dꝛ eẽ tocentis.⁊ tñ ul
vt dicit aug.ſolus deus docet intus. Ry. doᷣm ꝙ doctrina dicit petri.non qꝛ petrus totum agat effectiue quod hur
ibi fit. ſed quia nihil ibi fit quod petrus non faciat.vel effectiue ſicut veꝛbum exterius.vel diſpoſitiue ſic ẽ eru te
ditio interioꝛ. melius em̃ docet bonus clericus q́; malus. e¶ Baptiſmus aũt iohannis in nomine ven⸗ ne
tiuri tradcbat᷑.Contra. Videt᷑ boc falſum.qꝛ iohes ſciebat iã xpᷣm veniſſe.cum baptiʒauit ipᷣm. nõ in nomi u
ve veuturi.ſed eius qͥ venit potiꝰbaptiauit.vel baptiʒare debuit. Re/ dm./ æ dñs veniſſe dicit Ftu gd aſſu⸗ 8

n

di

en
Me

iug
ihne

girti

l

ſie
ANn

2

Mierenünus

Vngde hieronymus ſuꝑ Joelem. Qui dicit ſe in xpᷣm
credere ⁊ nõ credit in ſpũmſctm̃.nondũ habet claros
oculos. Vnde baptizati a iohãne in noie venturi.id ẽ
domini ieſu dixerunt.ſed neq; ſi ſpũſſanetus eſt. au/
diuimus.iterũ baptizabant᷑.imo verũ baptiſma acci⸗
priebant. Illi vo qui ſpem nõ poſuerũt in baptiſmo io
hannis. ⁊ patrẽ et filiũ ⁊ ſpm̃ſcm̃ credebant.nõ bapti⸗
zati fuerũt.ſᷣ impoſitõe manuũ ab aplis ſuꝑ eos facta

„

ptionem carnis. tuin
qꝛ nõdũ erat manife/

in nomine vnturi de
futuro.⁊ iõ qñ dñs ſe
cepit ꝑ mirabilia ma⸗/
nifeſtare.baptiſmꝰ eꝰ
debuit ceſſare. AUñ et
io. in carcere exñs vo

Eymſcm receperũt. Alij vo q; nõ ita credebat. baptiza-⸗ ens oñdere diſcipu/
Hiero.in epyka i ſunt baptiſmo xpᷣi vt pᷣdictũ ẽ. Vñ hieronimꝰ. Qui li iaten miiel,
de yniꝰ vxoꝛis ſpm̃ſcm̃ neſciebãt cũ baptiſmũ a iohe acceperũt.iterũ baptiſmũ ceffaſſe. mi
Fio⸗ baptiʒati ſunt baptiſmo xpᷣi.vt pᷣdictũ eſt.ne qͥs ex iu- ſit cos ad xpᷣm.marci
deis vel gentibus putaret aquaʒ ſine ſpũſancto ad ſa⸗ xi.Tu es q venturuſ
Ambꝛo in li. de lutem polſe ſufficere. De hoc etiã Ambꝛoſiin li.de ſpi es vcp verba dñi co⸗
pulancto. nituſctõ ait. Quidã negauerunt ſe ſcire ſpũmſcm cum gcllnt in mno⸗
baptiʒatos ſe dicerent baptiſmo iohis.qui aduenien⸗ mine baptizsaucrat io
tis ieſu non in ſuo baptiʒauit noĩe.Iſti &̊ qꝛ nec in xpᷣi bannes.et iõ cuʒ iam
noĩe.nec cum fide ſpũſſancti baptiʒati fuerant.nõ po⸗ ampliꝰnõ debeat dici
tuerunt accipere baptiſmi ſacramentũ. Baptiʒati ſũt venturꝰ? ſacrm eiꝰ ceſ
ergo in nomine chꝛiſti. nec iteratuz eſt in bis baptiſma e tee n re
ſed nouatum. tizauit in noie ventu⸗

D intelligentiã huius diſtinctionis õm duo
u.qᷓ determinat mgr̃.duo pꝛincipaliter querũ/
tur. Pꝛimo de inſtitutide ſacramẽtoꝝ q;tuʒ
ad pꝛimã ꝑtem. Oꝛ?tum vo ad ſecundã querit᷑ de ba
ptiſmo iobanuis. Circa pꝛimũ querunt᷑ tria. Pꝛi/
mo querit᷑ vtrũ omne tpᷣs fuerit yponeũ ad inſtitu/
tionẽ ſacroꝝ.Scdo vtrum in diuerſis tꝑibus debue
runt diuerſa inſtitui. Lercio vtrum in tꝑe gratie de/
buerũt inſtituni vnum vel plura.
. 4 Aueſtio.].

——

MDi omne tempus fuerit ydoncũ ad inſtitutioneʒ ſa

cramentoꝝ oſtendit᷑.Et pꝛimo de tẽpoꝛe nature.qꝛ
tunc inſtitutum eſt ſacramentum matrimonij. ergo
ſi hoc inter alia ſacramenta minus eſt efficax. videt᷑
ꝙ in illo tempoꝛe debuerunt alia multo magis inſti
tui.Si dicas ꝙ vſus matrimonij illi tpi cõgruebat.
qꝛ erat non in remedium ſed in officin.Sed alia in/
ſtituta ſunt in medicinam.et ideo non ante lapſum.
Contra.deus ſimul cũ ↄdidit angelũ.cõdidit penaʒ

ſiue ignem. vt ibi ſi peccaret puniret᷑.qꝛ eius pecca/⸗

tum eſt irremediabile.Q pari rõne cum condidit bo/
minem cuius erat peccare remediabiliter. debuit in/
ſtituere medicinam. ¶ Itẽ mor dicit di. pꝛecedenti.

ꝓꝙ ſacramentoꝝ vſus eſt ad bumiliationẽ.exercitati

onem. ⁊ cruditionẽ. que nõ tm̃ cõueniunt egro ſᷣ eti-/
am ſano. ergo ⁊c. ¶ Item q tp̃us legis nature poſt
lapſum fuerit cõueniens.videt᷑.qꝛ boni ⁊ aebienris
medici eſt medicinam vſq; ad indigentiã differꝛe. et
cum adeſt indigentia ipᷣam offerre. ſi tempus legiſ
nature fuit tale.tunc ſine dilatione ⁊ anticipatione
debuit ſacramenta inſtituere.¶ Itẽ ꝙ tempus legiſ
ſcripte fuerit magis ydoneũ.vr̃.qꝛ ſacramẽta non iõ
ſunt pꝛecepta quia bona. iõ bona qꝛ pᷣcepta ⁊inſti/
tuta.ᷣ talia pᷣcepta maxime cõueniũt legi ſcripte nò
euangelio vel nature. qm ſunt leges moꝛales.̊ ⁊ ſa
cramentoꝝ inſtitutio.¶Sʒ ꝙ tpᷣs legis euãgelice fu

ſtitutuʒ.qꝛ fuit inſtitutũ in officiũ.

ri qᷓ; chꝛiſti.vt oſtẽde/

ret baptiſmũ ſuũ ad tps eſſe. Mam xpᷣs ſempꝑ vps eſt. ſed uõ ſꝑʒ venturus eſt. et ideo baptiſmna chꝛiſti qd debu
it ſemꝑ durare.fuit in noie chꝛiſti vel trinitatis.ſed baptiſma iohannis nomine venturi.

erit conueniens videt᷑.qꝛ ſacramẽta ſunt medicinc.
ſed illud tempus maxime illoꝝ inſtitutioni cõuenit
in quo aduenit medicus.et iterũ ſunt vaſa gratie.er
go illi tpi congruũt quod eſt tempus gratie. ¶ Cont᷑
ꝛ nõ cõgruerint tꝑi nature inſtitute oñdit᷑. quia qͥ
ſperat reſurgere facilius dimittit ſe cadere.& ſi pᷣmo

bomini eſſent remedia ꝑata.data eẽt ei occaſio pec-

candi.ergo ſi ſacramenta debent cẽ via ad reſurgen
dum uon ad cadendum. non debuerunt illo tempo/
re inſtitui. ¶ Item ꝙ nec tꝑe legis nature videt᷑.qͥa
tpe illo ſolũ cucurrit ius naturale.ſed ea que dictat
ius naturale ſunt de ſe bona.ſnnt etiã immobilia.g
ſi ſacra nõ ſunt talia.nõ ↄueniũt illi tẽpoꝛi.¶ Sʒ q;
nec tempori legis ſcripte.qꝛ lex ſcripta data eſt i onꝰ
aad ↄuincendum de impotẽtia. vt dicit hugo. ſi ſa
cramenta ſunt medicine reꝑantes virtuteʒs. nullate/
nus ↄueniunt legi ſcripte. ¶ Itẽ ꝙ nõ legi euangeli

ce vr.qꝛ bec lex eſt elimiatiua figuraꝝ ⁊ ſignoꝝ.qꝛ a2

perte pꝛedicat veritatẽ ergo ſi ſacr̃a ſunt figuralia.
nullatenus legi euãgelice cõueniũt. ¶ Itez lex euã/
gelij eſt lex libertatis. ad Gat. v. Ros autem fratres

in libertatem vocati eſtis. ̊ ad minus non debueft

inſtitui ſacramenta ſub pꝛecepto.ſed ſolum ſub cõſi
lio.et hoc videt᷑ dicere bugo de ſacramẽtis.pᷣmo par
uulos cõſilio nutriuit.ſco ꝓuectos pꝛecepto tẽta/

uit. tercio pfectes in libertate ſpũs ambulare permi

ſit. Sed hoc S ſtare.qꝛ Jo.iij.dicit᷑.niſi qᷣs
renatus fuerit ⁊c.¶¶ R. dom ꝙ on cramen
excepto matrimonio.quod pꝛimo inſtitutum eſt in
officium.et qꝛ tempus remedij incepit a lapſu.et p/
fecit in lege.?⁊ ſummatuʒ eſt in euangelio.ideo iſta
tria tpa ↄueniunt inſtitutioni.tñ m mag ⁊ minus.

Ad illud ergo qð obijcit᷑ ꝙ conueniũt tempoꝛi na

ture inſtitute pter mnoninnein ꝙ tunc eſt in⸗

b 4

ſtatus. baptizabat. n.

ÿ* dom ꝙ omnia ſacramenta &

dillud quod 8

R

—

. —

obijcit de pena auſelo patet reſponſio.qꝛ pena vel
ignis reuocat a cu

pa.ſed medicina occaſionem pꝛe/⸗
ſtat. iõ nõ fic debebat eẽ ex ſua ꝑte.

crudiri.⁊ in eis a faſtidio liberari nõ eſt de natura h
minis inſtituti.ſᷣ potius hec exigit pena damnati.q̃a
bomo inſtitutꝰ erat mediꝰ inter creaturas ⁊ deu. In
creare em̃ in ſe expꝛeſſiꝰ q in alijs cognoſcebat.⁊ in
ipſo delectabat᷑. ⁊ varietate rerũ ad fugiendũ faſtidi

10 um nõ egebat. Ad illud qð obẽ de tpe legis natu/

1 ſi0 qꝙ; euacuat figuras.m ꝙ quedaʒ figure erant

tim̃ ad ſigndũ.quedã aũt ſunt ad ſiendũ ⁊ ſanctificã/

13

etiam vlterius determinabat.⁊ ſic ptʒ illud

re. dm ꝙ lex nature qdã dictat vt necaria. ꝗᷓdaʒ vt
expedientia. Itẽ quedã dictat ad fe. quedã ad vitaʒ
fide ⁊ inſpiratõne.Et dico ꝙ pᷣmo mõ dictat pᷣcep ta
moꝛis. Ocdᷣo modo pᷣcepta q̃ dictabant in generali
vt eſſet deo ſacrificandũ.⁊ hoc fides cũ inchaatione

lud quod obẽ de tempdꝛe legis ſcripte.dico 8 ſcri

pta a iudeis obſeruabat᷑ carnaliter ⁊ eius ſacramen

ta. ⁊ in talibus nullam habebat efficacia. Sed a ſpũ-
alibꝰobſeruabat᷑ ſpũaliter.⁊ nõ erat ibi onus.pꝛeci/
pue ſᷣm viam ſalutis.⁊ talibus ſacramenta illa erãt
in medicinam. Ad illud quod obijcit᷑ de euange⸗

dũ. Figuras pꝛimas euacuat. ſᷣ ſecundas inſtituit.
qꝛ eſt lex ſanctificationis nõ tm̃ veritatis.¶Ad ill

quod obẽ ꝙ lex euangelij eſt lex libertatis ⁊c.dðᷣm p

pᷣcepta ſunt in ſeruitutẽ timentibus.ſ ſunt in liber⸗/
tatẽ amantibus.qꝛ ergo lex euangelica eſt lex amon.
ideo dicit᷑ lex libertatis.non qꝛ nõ pꝛecipiebat. S qͥa
nõ ad timoꝛẽ ſ̊ ad amoꝛẽ trabeht.

Atru m in diuerſis tempoꝛibus debuerũt alia ⁊ alia

ſacramenta inſtitui.vel ſemꝑ eadem: Et ꝙ nõ ſemꝑ
eadem.ᷣ ꝙ debuerunt mutari hoc rationabilit oſte⸗
dit Hugo ſic dicens. Diſpenſationis oꝛdo ⁊ ratio B
popoſcit.vt ſicut ab initio curꝛente tpꝑe magis ac ma
gis ſaluatoꝛis aduentus appꝛopinquauit.ſic magis
effectus ſalutis creſceret ⁊ cognitio veritatis. ꝓpter
quod et ipſa ſigna ſalutis ꝑ ſucceffionẽ tempoꝝ alia
poſt alia mutari debuerũt. vt effectus gratie diuine
in ſalutem creſceret.ſimul quoq; et ipſa ſitio in ſi⸗
gnis viſibilibus euidentioꝛ appareret. ¶ Item boc
oſtendit᷑ ꝑ rationem. quia variato moꝛbo ⁊ conditi
one egrotantis.neceſſe eſt variari remediuʒ.ergo cũ
bis temꝑibus fuerunt moꝛbi diuerſaꝝ ↄditionnzʒ. &t
moꝛbus inualuerit. neceſſe fuit medicamenta alia
⁊z alia adhiberi.(¶ Sʒ contra. Inſtitutio ſacramen/⸗
toꝝ fuit nõ a quocunq; ſed a ſummo medico.cuiꝰcõ
ſiliũ eſt immutabile ⁊ eſt ſumme cõmendabile.ſed
ſi immutabile.̊ ⁊ ſacramenta ſᷣm iſllud inſtituta de/
bent eſſe immutabilia.Si ſumme laudabile. ergo de
bent eſſe optima. ſm boc cũ ſacramenta legis gra⸗
tie optima ſint.ſemꝑ illa debuerũt eſſe.nec ante nec
poſt alia debuerũt inſtitui nec mutari. ¶ Item moꝛ
bus oꝛiginalis peccati ſemꝑ idem fuit nec creuit nec

Execreuit.⁊ ratio infirmandi ſemꝑ fuit eadem.j vide

tin ꝙ meqieina coreſpondẽs moꝛbo debuerit eẽ nõ
mutata. ¶ Item omnia ſacramenta habent efficaci
am a paſſione pꝛimo.⁊a fide paſſionis immediate.
et virtus illa eſt ad ſanandum ꝑ gratiam. ergo cum
paſſio ſit eadem ⁊ fides.ſicut dicit Aug.⁊ gratia ſili/
ter eadem.ergo debent eſſe eadem ſacramenta non

i mnutata. ¶Niad pꝛcdicteꝛum intelligentiam eſt no⸗

Ad illud qð ob

b tum p
ijcii de vſu. DHZm ꝙ humiliari ſub creaturis.ab eis

„ —

anautn & ſacramnenta ſunt in doen mentuß ſunt d

medicamentum. ſunt in oꝛnamentui. Et ſcm ſta⸗
erfectum ſunt in apertum tocumentum diui⸗
ni ſecreti. ſunt in efficax remedium moꝛbi. ⁊ in pul⸗
crum oꝛnamentũ ſponſe chꝛiſti. Om̃ ergo reuelatio
ſecretoꝝ nõ debet fieri quocũq; modo vel in om̃i tẽ⸗
poꝛe.ſed illo in quo eſt intellectus hois capacioꝛ. er/

go ſacramenta pfecta dilata ſunt vſq; ad tempus ta
le. Hoc aũt tempus ſicut in homine eſt ſexta etas S
appellat᷑ ſenectus.iuxta illud Ecci.xxv. N ſpecioſa

veteranis ſapientia. ⁊ gloꝛioſus intellectus ⁊ cõſiliũ
Similiter in mundo eſt ſexta etas poſt chꝛiſtum. in

qua etate hoies ſunt ſapientioꝛes ⁊ capacioꝛes.idco

dilata ſunt ſacramẽta compieta vſq; ad boc tempꝰ.
Rurſus.quia ſunt in medica mentuʒ moꝛbi efficax.

etiam eo tempoꝛe debent dari in quo efficacius cu-

rant.ſed ſpũalis infirmitas efficaciter non euratur
niſi qñ cognoſcitur ⁊ ſentitur.alioquin redditur bo⸗
mo ingratus.et peioꝛi vulnere infirmat᷑ideo neceſ⸗/
ſe fuit ſacramenta differꝛe quouſq; moꝛbus tantum
inualeſceret vt homo ipᷣm cognoſceret ⁊ remedium

qucreret.hoc auteʒ fuit in tempoꝛe gratie.quia tem/

poꝛe legis nature conuictus eſt eſſe cecus.⁊ tunc ve⸗
nit lex docens ⁊ onerans.et ↄuictus eſt de imnpoten⸗/
tia.tunc ergo reſtabat tempus gratie in quo moꝛbꝰ
iam cognitus curaretur.⁊ in boc tempoꝛe ſacramen

ta completa darentur. Rurſus.quia ſunt in pulcrũ

oꝛnamentũᷣ.debuit ea xps illi ſponſe dare a qua nun
q́; ſeꝑari deberent. et quia talis fuit eccleſia collecta
de gentibus. non ſynagoga que ipᷣm deſeruit ⁊ nega⸗

uit.vſq; ad tempus gratie perfecta ſacramenta non

inſtituit. nibilominus tamen aliqua imperfecta Im
62 congruebat illis tempoꝛibus in ſuſtentationẽ de/
t.

cit. et ſic patet ꝙ nõ ſemꝑ eadẽ.ſ alia ⁊ alia debuere
inftitui.
ꝙ ſicut dicit aug.libꝛo de vera religione. Sicut vnꝰ
medicus ſᷣm eandem artem nõ nintaeg⸗ mutatio/
ne moꝛbi mutat remedia.ſic imo multo foꝛtius in p
poſito. vo addit ꝙ ſũme laudabile ⁊c. Ddm qꝙ
ſumme laudabile eſt cõſiliũ diuine ſapientie in ope⸗
ribus.non quia omnia ſunt optima que facit in ſe.ſᷣ
in oꝛdine. Unde dicit aug.de libero ar. Si quis que
rit quare deus nõ fecit duos ſoles.nõ videt qꝛ fuiſſz
ſuperfluum.Si queras quare fecit lunam. nõ videt
quia ſi deeſſet luna aliquod bonum deeſet de oꝛdie.
Sic et in ꝓpoſito attendendum.quia oꝛdinatiſſime
fecit. Sicut enim bec ſacramenta buic tempoꝛi con/
ueniunt.ita illa ſacramenta illi tempoꝛi congruebãt

Ad illuo quod obijcit᷑ moꝛbus eſt idem. dm 16
ꝙ et ſi moꝛbus oꝛiginalis q;tum ad eẽntiam nõ cre

uit. tamen creuit in effectu. quia ſemꝑ magis ac ma/
gis homines ſequebant᷑ conupiſcentiam. ⁊ de vno
erꝛoꝛe labebant᷑ in alterum.11
tur ſi fides eadem ⁊ paſſio ⁊c᷑. dm ꝙ et ſi paſſio ea
dem ſit. tamen pꝛius fuit ꝓmiſſa. et modo eſt pſolu
ta. et ideo accepta ſatiſfactione.miſericoꝛdia dei libe/
ralioꝛ fuit ad remitteudum qᷓ; cum tm̃ erat pꝛomiſ-
ſa. Liberalioꝛ inq dico qtum ad effectum.cum ſem
per in ſe ſit ſumme et equaliter liberalis.ð ivo effectꝰ
maioꝛ. Pꝛeterea et ſi fides ſit eadẽ.tamen bec eſt di
gnioꝛ. ⁊ ad amantem efficacioꝛ.qꝛ aperti? credimus
q; antiqui.⁊ fides de paſſione iam pꝛeterita ⁊ ſoluti
one facta magis ad amandum incit t qᷓ ꝓmiſſa.iõ
Ehs et merito fidei et merito paſſionis iam pꝛeteri⸗

Ad illud quod obijcit᷑ de conſilio. Ddm 15

d illud quod obijci 17

tiſnci
deeten
benet
cbnner
enpde
werlant
üreg
dminn
Z
Aune
cummn
linrmi
Gnlumm

NAH

udtt
ui
hin
id

ſtra⸗
Ouunine
n
lgn
ndn
noa⸗
gsgenn
1de
gouti
ſte⸗
ckiin
hnn
Nol
n
96lei
mne

maioꝛetm colhtulit ſacramentis em̃caciam. Et ru ½

lus.quia fides eſt expꝛeſſioꝛ.ſacramenta ſunt euidẽ

tioꝛa. Sed fides expꝛeſſa remanet eadem.quia ratio

credendi eadem. Sed ſacramenta alia. qꝛ ſigna ſũt

tum ad ſpẽm ſigntem.

alia. ⁊ ſigna non mutantur ꝙᷓtum ad ſigtum. ſed q;/

¶ De numero ſacramentoꝝ tpis euãgelij. Et ꝙ debue

rit eẽ vnũ ſolũ.videt᷑.qꝛ iugu euangelicũ eſt iugũ ſu/

auitatis ⁊ onus leuitatis.ſed leuiꝰ eſt obſeruarevnũ

*17

18

ſacramentũ q; plura.ergo cũ deus virtutẽ oim ſacra
tem ꝙ cetera pꝛeter vnũ ſuꝑfluant vr̃.qꝛ in ſac⸗
mento vno quod eſt euchariſtia ſigtur paſſio.a qua
eſfectũ babent oĩa ſacramẽta. Et rurſus in illo ſacr̃o
ↄtinet᷑ chriſtus in quo eſt ois gratie plenitudo. vr
4 ipᷣm ſolum poſſit oia efficere ad que ſunt alia in⸗
baptiſmus em̃ delet omnẽ culpã. delet etiã omnẽ pe

nã culꝑe debitã.qꝛ ſtatim euolaret baptiʒatus fi mo

reret᷑. ¶ Itẽ baptiſmus dat grãm q̃ ſanat aiaʒ ⁊ ba
bilitat omnes potẽtias.ſᷣ ad aliud nõ ſunt oia ſacra
menta. ſufficit baptiſmus.¶ Oꝛ aũt debuerũt eſte
plura vr.qꝛ ſicut dicit᷑ di.pꝛecedenti.cõtra pcti vul⸗
nus.ſacramentoꝝ remedia deꝰinſtituit.Et dicit Je⸗
to.nõ ſanat oculũ quod ſanat calcaneũ.cũ g diuerſa
ſũt vulnera. g diuerſa debẽt cẽ remedia. ſacr̃a plu⸗
xa.¶ Itẽ ſacra nõ tm̃ ſanãt ſ̃ etiã ſigent. ſi ſigẽtio eſt
ex inſtitutiõe.⁊ qd ad multa inſtituit᷑ ad ſiãndũ eſt
multiplex ⁊ ubiũ.ꝗ ſi vnũ ſacrm̃ hʒ plures efficaci⸗-
as.et plures ſigtiones.duceret in dubitationẽ nõ in

cognitionẽ. ¶ Itẽ neceſſe eſt ꝙ ſacr̃m expᷣſſam habe

at ſilitudinẽ.ſ̊ nõ inuenit᷑ ſpẽs viſibilis qᷓ hẽat ſimi/
litudinẽ expꝛeſ 23 cũ oibus cffectibus. necce eſt eſe
plures. Suppoſito ꝙ plura.querit᷑ quare tm̃.vij:

qꝛ: cũ duo ſunt vuluera tm̃.ſ.pene ⁊ culpe.vẽ ꝙ debu

erunt eſſe duo ſacra. Si dicas ꝙ pena ⁊ culpa multi
plicant᷑ ꝑ dꝛñtias. Contra.tũc erũt plura qᷓ.vij.quia
genera pctõꝝ plura ſunt qᷓ;.vij. ¶ Itẽ pene ſũt mul
te ſicut irregularitas.⁊ ↄcupia circa guſtũ et circa ta
ctuũ.circa q; nõ ſunt ſacr̃a.¶ Itẽ ſacr̃a euãgelij ſe ha⸗
bent ex additõe ad ſacr̃a legis ſcripte.ſicut illa ad ſa
eramẽta qᷓ ſunt in lege nature. cuʒ plura ſint ſacrfa
in lege ſcripta qᷓ; in lege nature.plura debẽt eẽ in euã
gelio i in lege. ¶ Reo. dom qꝙ ſicut oñſum eſt nece ẽ
eẽ plura ſacra. Plura qͥdẽ.qꝛ ſunt ad exercitanduʒ.
vnu em generaret faſtidiũ. Plura etiã.qꝛ ſũt ad eru
liendũ. vnũ em̃ generarct ambiguitatem. Sʒ ſeptẽ
unt 2 nõ plura. qꝛ ſunt ad medicandũ. qꝛ medicina

reſpicit vulnera que ſanat.⁊ ſanando vuinera adiu

uat virtutcs. ⁊ adiuuãdo virtutes muniũt ⁊ armãt
Otra infirmitates. Scom ꝙ ſacf̃a ſanãt infirmita⸗

te.numecrus coꝝ accipit᷑ ſic. Quia eſt infirmitas cul

pe.et pene. Infirmitas culpe ĩ generali eſt pctm̃ oꝛi/

ginale.ↄtra quod eſt baptiſmus.⁊ pctm̃ actuale mõ
tale otra quod eſt penitentia.et pctm̃ veniale ð qð
eſt extrema vncti Pene aũt inñirmitas eſt quadru

Plex. ſignoꝛãtia. ↄtra quaʒ eſt oꝛdo. in quo poteſtas

tradit᷑ diſcernendi. Scda eſt impotentia ↄtra quã
eſt ofirmatio. Tercia eſt malicia. ̊ quã eſi euchari⸗

ia. Quarta Ocupiſcẽtia.ð quã ẽ mrimoniũ. Scom
aut ꝙ ſacra ſunt in adiutoꝛiũ virtutũ accipit᷑ nume

rus ſic. Qula in adiutoꝛiũ fidei.ſic eſt baptiſmus qͥẽ
Mnua ſacrõꝝ.ſicut fides virtutũ. Itẽ in auxiliũ ſxei

neror potuerit dare vni.vr̃ ꝙ vnũ tm̃ debuerit eẽ
(e

6vr̃ ꝙ vnũ ſolũ faciat qd oia alia faciũt.

ſic eſt vnctio extrema. In auxiliuz charitatis. eucbæ
riſtia que vnit ⁊ incoꝛpat. In auxilium pꝛudẽtie.oꝛ⸗
do. In auxiliũ inſticie.pnia. In auxiliũ tpantie.mr̃i⸗
moniũñ. In auxilium foꝛtitudinis.ↄfirmatio. Scm
vo ꝙ ſacramẽta ſunt armature eccleſie militantis ſit
mit᷑ ſilis numer?ꝰ ſic.qꝛ ſicut dꝛ Cant᷑.vj. ipſa eſt ter⸗
ribilis vt caſtroꝝ acies eꝛdinata Lembih q mu-
nita ⁊ foꝛtis.⁊ hoc ꝑ cõfirmationẽ. Acies.qꝛ coniun⸗
cta et vnita.⁊ hoc ꝑ euchariſtiã.Oꝛdinata ꝑ oꝛdinẽ.
Hec acies variabilis eſt tanq; in hac vita cõſiſtens.
vncle ex ea aliqui ſubtrabunt᷑ ꝑ moꝛtem. aliqͥ ꝓſter⸗
nunt᷑ ꝑ culpam.ideo necſſariuʒ eſt ſacrĩ ad pꝛolem
multiplicandam ad diuinũ cultũ.⁊ hoc eſt matrimo
nium. Meceſſarium eſt ad reſurgendum poſt lapſũ.
et hoc eſt penitentia. In hac autẽ ſola acie ſalus eſt.
Ande in eã ingredit᷑ homo vt pꝛeliet᷑.ex ea in moꝛ/
te egredit᷑ vt coꝛonet᷑.ſed nullus recipit᷑ ad pugnazʒ
niſi habeat ſng et arma chꝛiſti.iõ necriũ eſt ſacri
in quo hec ↄferunt᷑.vt baptiſmus.⁊ hic eſt ianua in/
trantiũ. Itẽ ex bac acie nullus egredit᷑ niſi habeat pi
gnus ⁊ vnctionẽ.ſ.ſ.in cuius ſigtionem eſt vnctõ ex⸗
trema.que eſt ſacramentum excuntiũ. Et ſic patʒ ꝙ
tm̃ ſunt ſeptez. ſiue conſiderentur vt medicamenta.
ſiue vt adiumenta.ſiue vt arma.¶ Ad illud g& quod I 9
obijcit᷑ ꝙ deberet eſſe vnũ ꝓpter facilitatem.dom ꝙ;
opus diuinum debet babere facilitatẽ in ſignum w⸗
tentie. debet habere ⁊ cõgruitatẽ in ſignũ ſapientie.
debet etiam habere vtilitatẽ in ſignũ bonitatꝭ.Quia
ergo licet via facilioꝛ exiſteret in vno.tam̃ qꝛ non ita
cõgrua vt in pluribus.ideo fuerũt plura. ¶¶ Ad ili 20

qdsð obꝛ de efficacia euchariſtie. dz ꝙ ⁊ ſi in euchari⸗

ſtia ſignificet᷑ paſſio.⁊ cõtineat᷑ chꝛiſtus in quo è gꝛa
tie plenitudo.nõ tamen ſigtur paſſio ᷣm omneʒ ſu/
um effectum.nec ↄtinet᷑ gratie plenitudo ad omneʒ

gratiꝗ effundendam. ſpãliter ad effectum cibatio⸗

nis.¶ Ad illud qd obr de baptiſmo. dom ꝙ baptiſ⸗ 21
mus directe eſt coõtra oꝛiginale.vnde non eſt iterabi/
le.ſed vulnera pctõꝝ ſunt iterabilia. Itẽ et ſi abſol/
uat a pena ſatiſfactionis.nõ tamen a pena que eſt ſe
quela culpe.⁊ cõtra has penas ſunt ſacramẽta. quia
nõ ſunt tm̃ in dimiſſionẽ culpe.et iõ nõ ſufficit./⸗o ⁊2
aũt obijcit᷑ ꝙ debent eſſe duo tm̃ contra duo.ſ.penãa
⁊ culpã patet rñſio.nõ em̃ eſt ſtandũ in pꝛimis diffee⸗
rentijs que ſunt pena ⁊ culpa.qꝛ nimis ſunt genera/⸗
les.nec deſcẽdẽdũ eſt ad ſpeciales.ſ in eis qᷓ vniuoca
tionem habent.vtputa oꝛiginale ad oia oꝛiginalia.⁊
moꝛtale ad moꝛtalia.et veniale ad venialia. Silr nõ
in dꝛñtijs pene.ſ in pꝛincipali qᷓ ſunt ratio ducẽdi in
culpaʒ. Et ſic patet de irregularitate.ſir de appetitu
gule. quia ſine peccato poteſt eſſe in ſe niſi deoꝛdine/
tur ꝑ nimium deſideriũ.ſed ↄcupiſcẽtia carnis ſem
per manet inoꝛdinata niſi oꝛdinet᷑. ¶ Ad vltimum 2
dom ꝙ ſacr̃a leg ſcripte addunt ſuꝑ ſacra legis nãe
qᷓ;tũ ad certitudinem ſigtõnis.et difficultatẽ oneris.
ideo ſunt euidentioꝛa ⁊ plura. Sed ſacramẽta euan
gelij addunt ſuꝑ ſacramenta legis ſcripte qᷓtũ ad ex-

pꝛeſſionẽ ⁊ efficaciam.⁊ minuunt oneris duriciam.

iqeo ſunt euidẽtioꝛa ⁊ eficacioꝛa.s tñ paucioꝛa.

tur de baptiſmo iohis.Et circa hoc qᷓ̃runtur
. Dymnd anair 2afnenit ioh aincz l /
tiſmus inſtitutꝰ. Scdo ad quid fuerit inſtitutꝰ.Lex
cio querit᷑ de vſu ipſius ſiue efncacia 4

—
—

*

(AQueſtio

— . 4 ueſtio. ſ. “ 5 S
(Oꝛ fuerit a deo innitucus vicek. a⸗ ille eſt inſtitutoꝛ

a dño miſſus erat ad baptiʒanpũ.g ⁊c̃.

rei qui iubet rez fieri ⁊ cuius autoꝛitate fit.ſed iobꝗ/
nes autoritate dũi ⁊ mandato baptizabat.vñ Job.

Item ba/
ptizatoꝛ ſiue baptiſta nomẽ eſt officij.⁊ oſſicij hono/
rabilis.ſed nemo aſſumit ſibi bonoꝛẽ.ſicut dicit᷑ HNe
bꝛe.v.alioquin non eſt aſſumptio ſed vſurpatio.q io
hannes fuit factꝰ a dño baptiſta.et ſi boc. ⁊ baptiſ/

1.qui miſit me baptiʒare. ille mihi BBenma⸗

mus eius eſt a dño inſtitutus. ¶ Item fiat deductõ
quã facit dñs in euangelio. Baptiſmus ioh̊.de cello

erat an ex boibus.Si ex hominibus.ergo nõ erat ei
credendum. Si de celo.ergo inſtitutus fuit ab ipſo

deo. ¶ Contra. Si baptiſmus iohannis fuit a domi -

no inſtitutus.cum ergo debeat ab co a quo inſtituit᷑

denominari.non debet dici baptiſmus iohbannis ſed
i. Mecdia patet. quia baptiſmus chꝛiſti dabat᷑ a

petro ⁊ a paulo.⁊ ab eis non denoiabat᷑ ſ᷑ tm̃ a chꝛi⸗

ſto qui erat inſtitutoꝛ. Juxta hoc querit᷑ cum euan/
gelium nõ tm̃ denominet᷑ ab autoꝛe pꝛincipali.ſᷣ eti⸗

am a ſcriptoꝛę vt euãgelium ioh̊.quare non ſimilit᷑
bapriſinus. & YNtem ꝙ ſit inſtitutus a ioh.videt᷑.qᷣa

ſi a xo.ſtaret vtiq; iobanne ceſſante.ſed baptiſmus
io.ceſſauit ſtatim qñ iobannes miſſus eſt in carcerẽ.

ſicut digit Criſo.ſuꝑ ioh̊.ꝗᷓ baptiſmꝰ eius fuit ab eo

24

tm̃ inſtitutus nõ a deo.¶ R.dom ꝙ baptiſmi iobiſ
deus fuit pꝛincipalis inſtitutoꝛ.ſicut ꝓbant rõnes pᷣ
me.ſed iohannes fuit adminiſtratoꝛ plenarius⁊ pꝛe

cipuus. Plenarius. qꝛ deus nihil ibi faciebat quo.d
ꝑ ipſum non fieret.totum em̃ adminiſtrabat.qꝛ tĩ

exterius lauabat. Pꝛecipuus vᷣo.qꝛ deus ꝑ ipſuʒ in/
ſtituit.⁊ ei officium baptizandi cõmiſit.vt nullꝰ bap

7

tiʒaret illo baptiſins niſi ipſe vel aliquis eius autoꝛi

tate.et inde eſt ꝙ nominabat᷑ a iohane.⁊ ceſſauit io/
banne ceſſante.Sed in baptiſmo chꝛiſti nullus erat
adminiſtratoꝛ plenarius.qꝛ ibi eſt interioꝛ regenera⸗
tio que ſolum fit a deo.nõ miniſterio bumano. Nul

lus etiam pꝛecipuus.qꝛ xpᷣs inſtituit baptiſma ſuuʒ
nõ ꝑ aliquẽ hoiem.ſed ꝑ ſeipᷣm. Nulli etiã ſic cõmi/

itit ſuum officiũ vt alij eius autoꝛitate baptizarent.

25§

ideo nõ deno

iat᷑ ab eis baptiſmꝰxpᷣi.nec ceſſat eis
ceſſantibus.¶Ad illud quod obẽ de euãgelio.dm
ꝙ; cuangeliſta fuit adminiſtratoꝛ plenariꝰ.qꝛ q;dtum
ad verba ⁊ intellectum. Aerba em̃ ex ſe dicebant nõ

omnino eadem que xpᷣs in pꝛedicãdo dixcrat. Rur/

ſus ſenſuʒ ſeruabant.ſed illi pꝛimo illuminati fuer̃t.

et poſtmodũ alis expꝛimebant. In ſacramentis nõ
ſic.qꝛ apli ſigna ex ſe non habebat.ſed a dño ſunt in/

ſtituta. Rurſus ꝑ gratiam qua erant purgati alios
non purgabant.ideo non ſic dicit᷑ baptiſmus mat.

ſicut euangelium Math.dicit᷑.Et ꝑ illud patʒ rñũſio

ꝙ nõ ceſſauit ideo baptiſmus iob.qꝛ eſſet pꝛincipa/

lis inſtitutoꝛ. ſed quia erat pᷣcipuus adininiſtratoz.

ueſtio.if. e

¶ Ad quid fuerit baptiſmus iobannis inſtitutus:? Et

acd ſiendum.

ad ſigndum videt᷑ ꝑ illud quod dicit NHugo.inter
baptiſma xpᷣi ⁊ baptiſma iohannis boc intereſt.quia
ibi ſoluʒ ſacrẽ̃m dabat᷑.bic ſacrm̃ ⁊ res ſacramenti.ſ.
in baptiſmo chꝛiſti.g ſi ſacramenti eſt ſigre.patet ꝙ;
aangnaut 7. Item pꝑ rationem videt᷑.quia magiſ
Dueniebat baptiſmus iobannis cũ baptiſmo chꝛiſti.

c baptiſmus legalis. ſed ille vt dicit Hugo ſigbat

baptiſma chꝛiſti& multo foꝛtius congruit ꝙ baptiſ⸗
ma iohgnnis. ¶ Item ꝙ fucrit inſtitutus 3g emciẽ⸗

rebat. ptʒz ⁊c
tũ ad ſignh baptiſma ypᷣi ſicut dicit mgf. qð erat
g

dutm videt᷑.qꝛ Marci.j.dicit᷑erat iopbamnes bapti⸗
Hans baptiſmo penitentie in remiſſionẽ pctõꝝ. è eũ
remiſſio pctõꝝ nõ ſit ſine gratia.vẽ ꝙ; dabat gratiaʒ.
Item ratione vꝛ.qꝛ ſicut dicit Hugo.quemadmo
dũ creſcit in ſacr̃is cxpꝛeſſio ſiationis creſcit ⁊ effica
cia ſanctificationis.et ſᷣm ꝙ magis appꝛopinquant
ad aduentũ chꝛiſti.ſed baptiſmus ioh.expᷣſſiꝰ ſignuʒ
erat qᷓ; circumciſio.⁊ aduẽtui xpᷣi magis appꝛopinqᷓ
bat.ergo maioꝛẽ efficaciã babebat. reteren i nu
lam habebat interius efficaciam. cum ablutio carniſ
pꝛaue nulliꝰerat vtilitatis.non erat acceptandũ nec
appꝛobandũ. ſtulte feccrũt qͥ ſuſceperũt. Male eti
am fecit xpᷣs qͥ appꝛobauit.dum ab eo baptiʒari vo

luit.ſicut dicit᷑ Mat.iij.ergo ſi nec illi faciebant ſtul

te. nec xos male. aliquam efficaciã babuit.¶¶ Iteʒ
qꝙ maioꝛem efficaciam hũit qᷓ; baptiſmus chꝛiſti. vꝛ.
quia chꝛiſtus baptiʒatus eſt baptiſmate iobãnis nõ
ſuo.ergo ex oꝑe pꝛepoſuitiillud ſuo.ſed nõ eſſet pᷣpo
nendus niſi eẽt maioꝛis virtutis ⁊ efficacie.ergo ⁊c̃.
CLontra.qꝙ nec ad ſigndum nec ad efficiendũ vide
tur.Quia ſi ad ſigndum tm̃.ꝗ fuit ſacrm̃ legis vete.
Si ad efficiendũ.fuit noue.g cũ baptiſmꝰio.non fu⸗
erit ſacrm̃ legis w.qꝛ io.eſt terminꝰ legis.nec noue.
manifeſtũ eſt ꝙ nec ſiguit nec efficientiã habuit.
tem ꝙ nihil interius fecerit.vr̃.qꝛ Marci.j.dr.
go baptiʒo vos aqua. et.j.ioh.ꝓptereaveni ego in
aqua baptiʒans.et.j.Act.qꝛ ioh.baptiʒauit aqua.
eem ſuꝑ illud Jo.j.erat io.baptiʒans ⁊c̃.gloſa.
quantum cathecuminis nõdũ baptiʒatis ꝓdeſt do/
ctrina dei.tantum ꝓfuit baptiſma io.ante baptiſmũ
xpᷣi.&̊ pᷣm hoc ſolum inſtruebat ⁊ nibil gratie confe/
R.ddm ꝙ baptiſma io.fuit inſtitu/

ſacre rei
q̃dãmõ ſacrm̃. Fuit etiã iſtitutũ ad aſſuefaciẽdũ ad
baptiſmũ xpᷣi. Marci.iij. Ego baptiʒo ⁊c̃.glo.tm̃ coꝛ
poꝛa lauo.qꝛ pctã ſoluere neq̃ᷓo.vt ſicut naſcẽdo ⁊ pᷣ
dicãdo pᷣcutꝛo.ſic baptiʒando ad baptiſma xpᷣi din/
go.⁊ q;tum ad hoc nõ eſt ſacrĩ ſ̃ ſacrale.ſicut toꝛne

nũ.qꝛ ſigbat baptiſmũ xpᷣi.⁊ rõe iſtiꝰ erat

amẽtũ in q̊ milites affueſcunt nõ eſt bellũ. Fuit etiã

hoc ad baptiſmũ xpᷣi nũciandũ.manifeſtãdo auctẽ.
⁊ pᷣpando viã.et boc cũ baptiʒauit xpᷣm manifeſta/
tus ẽ xpᷣs Job.j.vt manifeſtaret᷑ in iſrt ꝓpterea veni
ego in aqua baptiʒzans.⁊ in illo baptiʒãdi actu cõtu
lit xpᷣs aqs vim regeneratiuã ↄtactu carnis.vt dicit
beda.et q;ꝛtũ ad hoc ꝙ fuit initiũ noue le.nõ fuit ſac/
mentũ necoino ve.nec oino no.le. Concedendũ eſt

igit᷑ ꝙ fuit inſtitutũ ad ſigndũ nõ ad efficiendũ.ſiut

dicit NHugo. nec opoꝛtet ꝙ ſacrm ſit ve.le. ꝓpter h̊ ꝙ
nunciabat ſacrm̃ noue. 28 obꝛ de illo verbo pᷣdi/
cans ⁊c.glo.exponit ſic.pnie baptiſmũ dicit in remiſ
ſionẽ pctõꝝ.⁊ hũc tm̃ pᷣdicauit nõ dedit.Añ baptiſ/
mus illius pnie.nõ erat baptiſmꝰio.quẽ ipᷣe dabat ſ

27

baptiſmꝰ xpᷣi quẽ io.pᷣdicabat.i¶ Ad illud qd obẽ ꝙ 28

expſſiꝰſignũ eſt qᷓ; legalia.dm e circũciſio inſtituta
fuit in remediũ nõ tm̃ in ſignũ.ſᷣ baptiſmꝰio.tĩ in ſi
gnũ.nõ in remediũ.qꝛ ſi eẽt in remeqiũ.vtiq; eẽt eff⸗
caciꝰremediũ.ſic erat expᷣſſiꝰſignũ. 3 q
ꝙ ſi nulliꝰvtilitatᷣ ⁊c.dðʒ ꝙ q;uis ĩteriꝰ nõ pnrgaret
nõ tñ erat inutile.qꝛ inſtruebat ⁊ aſſuefaciebat.⁊ q
ampliꝰeſt.fuit via manifeſtãdi xpᷣm.⁊ pᷣpandi viam

baptiſmo xpᷣi.⁊ inde eſt ꝙ xpᷣs in eo baptiʒari voluit

vt ſe baptizato mãm ſuo baptiſmati pᷣparet ſctificã/
do aquã et ſic pʒ ſequens.quia nõ pᷣpofuit ſuo.s oꝛ⸗

inauit ad ſuñ baptiſmũ

d illò qd obi ⁊ 9

7,

4

itof
eyi
ton
ſep
l
fſ
hie
uus

faton
ſenͤ⸗
ſibe⸗
ftrn
ſof

4
. —
.—

—

ge Pekta g. fFf etext alioꝝ ſacrõꝝ. ſed caracter nõ impꝛimnebat᷑ in bap-
R ¶ Pevſu baptiſmi Jobannis ſiue de ficacia. vtrumm tiſmo i0. nec in impoſitiõe manuũ.qꝛ nõ babebãt cũ
an fſcz baptiſmmus iohannis cum im oſitione manuum illo aliquam ſilitudinẽ. tales ſꝑ carerẽt caractere. .
tequipollens eſſet baptiſmo chꝛiſti: Et ꝙ ſic vr̃ ratio && nunq; eis valerẽt alia ſacr̃a.¶ Reꝰ. dom ꝙ duplex .
tic ne. qꝛ iſta duo cõpletum faciunt baptiſma.ſ.baptipa fuit ſuꝑ boc opinio. Ana vicʒ ꝙ baptizati baptiſmo
Neen ri in aqua ⁊ ſpũ.ſed ꝑ iohanneʒ baptiʒati ſunt aqua. iob.ſi nõ habebant fidẽ trinitatis. rebaptizandi erãt
MWB ꝑ manuũ impoſitioneʒ ſpũ.ergo equipollẽt iſta duo Si aũt habebant fidẽ trinitatis non opoꝛtebat eos
8 baptiſmo chꝛiſti. ¶ Itẽ hoc videt᷑ ratone alia. qꝛ ad rebaptiʒari.ſed ſufficiebat manus imponi. Et rõ bu
boc ꝙ baptiſmus ſit ſacramẽtũ completũ.nõ eſt ne us poſitionis fuit ꝙ qꝛ tales bẽbant ablutionẽ exte
* . ceſſe aliquẽ lauari iuterius ⁊ exteriꝰ.ſᷣ ſucceſſiue.vt rioꝛẽ.⁊ babebant fidẽ trinitatis qua interiꝰ inſignie-
nai patet in accedente ficte.̊ videt᷑ impoſitio manuũ bant᷑ tanqᷓ caractere.habebãt ſpm̃ſctm̃ ꝑ impoſitio
main nõ lauit interius ꝑ ſpũm.cũ ablutione pꝛecedẽti ex nem manuũ.⁊ ideo tales nõ erãt rebaptisandi.Hec
Me terio:i fuit integru ſacramentũ. ¶ Itẽ hoc vr autoꝛi aũt opinio roboꝛat᷑ ꝑ auẽtem.qꝛ Act. viij.nõ ſunt re
ur tate Hicro.et mgf̃i.icit em Hieroni.ſuꝑ Jo. Ba⸗ baptiʒati.⁊.x.ſunt rebaptiʒati.et ideo nec generalit᷑
N ptiʒati a iohanne noie venturi.quia dixcrũt.neq; ſi aſferunt nec negant ſed diſtinguũt ad ſuſtinendum
ſpñnſſanctꝰeſt audiuimus.iterũ baptizati ſunt.̊ hbec banc opinion?᷑.⁊ dicũt q; 3 tꝑe illo impoſitõ manu/
N eſt ratio.qꝛ nõ cognoſcebant ſpm̃ſanctũ.ergo ſi hec um plus valebat qᷓ; nũc ↄfirmatio.dabat em̃ baptiſ-
i eſt cauſa recta. oppoſitum eſt cauſa oppoſiti.ᷣ ſi ba mũ flaminis. Huius opinionis fuit mgf ⁊ alij q eaz
iarß⸗ ptiʒati erant ⁊ fidem trinitatis habebant nõ erãt re ſuſtinẽt.Alia opinio eſt ꝙ oẽs ſunt rebaptiʒandi.qͥa
cht baptiʒadi.¶ Itẽ boc videt᷑ auẽte ſcripture.qꝛ actuũ ille baptiſmꝰio.ſolũ afſucfaciebat nõ regenerabat. 2
oiſ viij.dicit᷑ de ſamaritanis.ꝙ baptiʒati erant in nomi impoſitio manuũ nõ caracteriſticabat aiam. ⁊ iſta G
. ne dñi ieſu.⁊ tñ imponebant manus ſuꝑ eos.⁊ apo/⸗ c&is opio modernoꝝ mgrõꝝ.¶ Oꝛ gᷓ obꝛ ꝙ erat ab 31
Gn ſtoli nõ faciebant aliud niſi imponere manus in no lutio exterioꝛ ⁊ interioꝛ.dm q nõ q̃cũq; ablutio ex/
En. mine vñi ieſu. Sed tũc quero.aut baptiſmus ille fu/ teerioꝛ ẽ ſacrm̃.ſ in q̃ impmit᷑ caract᷑ qͥ ſp manet.⁊ta
iic. it chꝛiſti. aut iobannis ꝗ baptizati erant. Non chꝛi/ lis nõ fuit in baptiſmo io.iõ pʒ illud.Ad alið Hie 32
Duus ſti vt patet ꝑ textuzʒ.õ ſpnᷣſſancti.nõdũ em̃ in qu?⸗ ro.ddm nõ vult ibi tangere cãm rebaptiʒatõis.ſᷣ
wrigt Qdus illoꝝ venerat ⁊c. Sed baptiſmꝰ xpᷣi dabat ſp ſpi inſufficiẽtiã fidei in altera ꝑſonaꝝ.⁊ B pʒ ſi inſpiciãt
Nn. ritũſanctũ.⁊ glo.dicit ibi.baptizati tm̃ aqua tincti ñ añcedẽtia ⁊ ſcq̃ntia. Rad aliud dm ꝙ ſamaritani 1 3
nig ſpũ.ergo qꝛ fuit baptiſmus iohis.non opoꝛtebat niſi baptiʒzati erant a pbilippo baptiſmo xpᷣi ſicut innuit
ſe, manus iniponi. Contra. legit Act.xix.ꝙ paulus re- glo.Et qð dẽ ꝙ no receperũt ſpm̃ſ.intelligit viſibir.
mir baptiʒauit baptiʒatos baptiſmate iobannis.gᷓ reba qꝛille no erat philippus aplis ſᷣ diſcipłs.⁊ iõ baptiſa
gniat peand ſunt. Si dicas ꝙ ideo rebaptizauit qꝛ non re potuit ⁊ pdicare.ſᷣ nõ manus imponere ad dãdũ
Gitin4, abebant trinitatis fidem.tũc g ſuppleta fide trini - ſ. ſ. viſibiliter. Añ glo. act.viij.ſuꝑ illud. miſerũt ad il
nzſ tcatis.nõ opoꝛtuit rebaptiʒari. ſ̊ cõſtat ꝙ ante inſttu los petꝝ ⁊ io.philippꝰ qͥ ſamarie euãgeliʒabat vnuſ
nitie Eit i fide q́; baptiʒaret.̊ nec debuit rebaptizare.¶¶ Ij de. vij. erat. Si em̃ apls eẽt.manꝰimponere poſſʒ q
M Aug. aſſignat generalẽ dꝛñtiã inter baptiſmũ iohan ſolis epᷣis ↄuenit.⁊ ita pʒ q; Gᷓ̊ opio ꝗᷓ dicit ꝙ nõ erãt
Go nis ⁊ baptiſmũ xpᷣi dicẽs. Baptizauit iudas ⁊ reba oẽs rebaptiʒandi nõ bʒ fulcimentũ ex ſcriptura.nec
nünß ptiʒatũ nõ eſt. baptiʒauit iobannes ⁊ rebaptiz3atum ex auẽcte cuidẽti.nec ec bʒ auẽtẽ cogẽtẽ.Alia vᷣo opi⸗/
Piin eſt. & gencraliter om̃s erãt rebaptizandi. TItẽ rati nio auẽctẽ hʒ. ſ. ꝙ oẽs ſũt rebaptiʒãdi. ſicut ꝑtʒ act᷑.x.
latee one vr.qꝛ ſicut dictũ eſt. baptiſmus io.aſſuefaciebat ¶⁊nõ eſt rõ qꝛ defectũ bꝛent fidei.q̃ntũcũq; ei aliqᷣs ẽ
Sarach ⁊ dirigebat ad baptiſmũ xpi. Ande ipᷣe iohannes di infidelis nõ eſt rebaptizãdus ſᷣ erudiẽdꝰ.& h erat rõ
mi ccbat.Ego haptizo vos aqua.ille baptizabit vs ſpi ſ.qꝛ ille baptiſnꝰnõ ↄputabat᷑ ꝓ ſacro.Et hʒ auctẽ a
ſunicr rituſancto. ſi fruſtra aſſueſcit aliquis ad facienduz ſctis.Aug.n.dicit ſuꝑ io.omet.v.qͥ baptiʒati ſũt bap
mnfii aliquid quod nõ facit. fruſtra baptizati ſunt baptiiè tiſmate io.nõ eis ſuffecit. baptizati em̃ ſũt baptiſma⸗
undn mo iohannis niſi baptiʒarent᷑ etiam baptiſmo xp̃i. te chꝛiſti. Itẽ Beda ad H̊. Jo.baptisabat vt ad bap
tt ¶ Item impoſitio manuũ habebat locu ſacri cõfir. ciſimũ xpᷣi virigeret. Ad h̊ facit glo. ſuꝑ illud Jo.iij.
ttti⸗ V mationis.ſed confirmatõis ſacramentů pꝛeſuptonit cathecumis. ⁊ & hita ẽ. Rõnẽ etiã hʒ ꝓpt᷑ caracterẽ
olich ſacrm̃ baptiſmi. alijs non valet niſi baptiʒatis.̊ ſi q impmit᷑ct qꝛ baptiſmꝰ xpᷣi erat ianua ſacrõꝝ.⁊ po
nütor . nõdũ habebãt plenuz ſacrm̃ baptiſmi.nihil faciebat ſtremo qꝛ affuefactoꝛius erat.fruſtra erat.qꝛ vana ẽ
Pnte confirmatio ſiue impoſitio manuũ cis.¶ Itẽ in ba aſſuefactio vbi nõ ↄſequit᷑ illud ad qð ẽ.Huic opi
ne ptiſmo impꝛimit᷑ caracter qͥ eſt ſundamẽtũ oꝛdinis nioni tãq; ſecurioꝛi ⁊ rectioꝛi ↄſeutiendũ credo.
i ,.iſt. III. De baptiſmo qtum ad ĩm ſacramẽtumꝑpe. .
Peng Oſt bec videndum eſt quid ſit baptiſmus ⁊c̃. Determinatis pꝛeambulis ad ſacramẽta. in hac parte
1e is teriat mgr de ſacfis ſigillatim. ⁊ h bec ꝑs ſeptẽ ꝑtes. Sm. vij. ſacra. In pᷣma detmiat de baptiſmo
iin vi n ſcda de afirmatie. .ol. vij. Hune de ſacro cofirmatiõis. In tercia de ſacramẽto euchariſtie infra
ſein di. viij. P? ſ. acrm baptiſmi ⁊ ↄfirmatõis. In den de pnia. . di. xiiij. Doſt h̊ de penitẽtia agẽdũ eſt. In qͥnta de
i/ extrema vnctione.infra diſt. xxiij. Pꝛeter pᷣmiſſa eſt aliud ſacramentum. In ſexta de oꝛdine.infra diſtinctiõe

xriiij. Nunc ad conſiderationẽ ſacre oꝛdinatiõis. In ſeptima de matrimonio.infra di.xxvij. Cum alia ſacra-

menta poſt peccatum. ¶ Prima pars in qua determinat de baptiſe mo habet duas. In pꝛima determinat de
46 baptiſmo qtũ ad ipm ſacrm. In ſecũda ꝙtum ad ſacramẽtalia. incipit ꝑs illa.j.di.vj.circa mediũ.ibi. Doꝛ
4in ro cũcti ad baptiſmũ veniẽtes. Et qm ſacrm baptiſmi pᷣt ↄſiderari in ſe. ⁊ ꝑ ↄpatõeʒ ad dãtes ⁊ recipietes.iõ
eliat Pps iſta hʒ tres. In pꝛima agit de baptiſmo ꝑ ſe. In fecuda o compationem ad recipientes. infra di. iiij. Nic di

ſi⸗ — cndũ. In terciapꝑ cõꝑationẽ ad dantes.infra di.v. Poſt bec ſciẽdũ eſt ſacrĩ baꝑtiſmi. Hꝛima ꝑs ↄtinet pꝛe⸗

lentẽ di.et diuidit᷑ in duas ptes. In pꝛima gee baheikys q́;tũ ad eius quidditatem ſiue integritatẽ. Inſe 9
cunda qᷓ;tum ad eius inſtitutionẽ.ibi. De inſtitutionẽ baptiſmi qñ ctie. Pauna pars habet duas. In pᷣma 4.
oſtendit ꝙ ad eſſe baptiſmi ↄcurꝛũt verbũ et elementũ. In ſecunda vo determinat quod ſit illud verbuʒ.ibi
Sed quod eſt illud verbũ.Et illa pars babet duas. In pꝛima determinat veritatẽ. In ſcdᷣa vᷣo ſoluit dubita
tionẽ. ibi. Mic querit᷑ an baptiſmꝰ ſit verus. Subdiuiſio huius partis patet in liter.
2. ¶ Baptiſmus ⸗ Quid ſit baptiſmus.⁊ ꝙ ad eſſe baptiſmi cõcurrit Di. V .
iutictio.i. ablutio coꝛ verbum et elementuũ. e
oꝛis extcrioꝛ facta bum e , ꝗꝗ III
pꝛeſcripta. Cõtꝛa. Ai foꝛma.⁊ qñ inſtitutus.⁊ cã inſtitutionis. Ba a
det᷑ eſſe mala iſta no ptiſmus dicit᷑ intinctio.i.ablutio coꝛꝑis exteri
tificatio. quia notifi- ꝛ facta ſub foꝛma verboꝝ pᷣſcripta. Si em ablutio fiet
caria ebe uenire ſine verbo nõ eſt ibi ſacramentũ.ſed accedẽte bo al·
boeheed elementij fit ſacramẽtũ.nõ vtiq; ipᷣm elementũ fit ſa GG/
cum lauat᷑ pannus ẽ mentũ bᷣ ablutio facta in elemento. VUnde aug. Ver⸗ b Aug. ſu⸗
ablutio coꝛpoꝛis.⁊ o bo baptiſma cõſecrat᷑.detrahe verbiũi et quid eſt aq̃ ni: per Johanẽ.
teſt fieriſub foꝛma ꝰ ſi aqua:accedit verbũ ad elemẽtũ ⁊ fit ſacramẽtũ.vn·
vonbecſeribtn. 8 ſi de eſt hec tanta virtus aque vt coꝛpus tãgat.⁊ coꝛ ab.
“ rrg b luat. niſi faciente verbo. nõ qꝛ dicit. ſed qꝛ cedit᷑. Mã
1 lutio autoꝛitate det eEt in ipſo verbo aliud eſt ſonus tranſiens. aliud ẽ vir/ .
minatur ad ſtandu, tus intus manens. In duob g cõſiſtit ſacramẽtũ ba⸗- c
ꝓ ablutione aque.ſi ptiſmi.ſ.in verbo ⁊ elemento.ergo et ſi alia deſint que
militer coꝛpꝰ ad ſtan ad decoꝛẽ ſacramẽti inſtituta ſunt.nõ iõ minꝰ eſt verũ
qurn enen in⸗ ſacrm̃ et ſctm̃ ſi verbũ ſit ibi ⁊ elementũ.Nam ⁊ in hoc eꝛ in boc ⁊ in
nmaninnn e ablu ſacramento ꝛ in allig quedam ſolent fieri ad decoꝛẽ et as amen
tio coꝛpoꝛis bumani honeſtatem ſacramẽti.quedã ad ſubam ⁊ cãm ſacfi p⸗ 5e uit⸗ *
in aqua facta ꝛ. tinentia. De ſuba huiꝰſacti ſunt verbũ ⁊ elemẽtũ.cete neſtatem. que⸗
ra. ad ſolennitatem eius ꝑtinent. dzad ſbam 2
b Ablutio facta in ¶ De foꝛma baptiſmi qua determinat veritatẽ quod cãzʒ ſacri pꝑtinet
dlemnéto, Snuui ma ſitillud verdbum. b
iſtec aboſte ſaera ¶ Sed quod eſt illud verbum q accedente ad elemetuy
mentũ. Contra. exr fit ſacrm̃.veritas q̃ docet huisſacr̃i foꝛmam tradẽs ait „ .
videt᷑ ꝙ ablutio paſ / diſcipuł. Ite docete oẽs gentes baptiʒãtes eos ĩ noĩie/ Matb. vlti. .R
ſiue dicta ſit ſacramẽę pꝛis ⁊ filij ⁊ ſpũſſen. Inuocatio iaik trinitatis vbũ dꝛ g N
tũ. q Reraſstn cn ſi·quo baptiſma ↄſecrat᷑.et hec eſt foꝛma vᷣboꝝ ſub q̃ tra —
foꝛma ſed gratia ns ait. Firmiſſime pceptũ eſt in ſinodo angloꝝ. vt qᷣcũq;
eſt lota. ̊ launans.er- ſine inuocatiõe trinitatis merſus fuiſſet.ꝙ ſacrm̃ rege
go ſignum non eſt llo nerationis nõ haberet.qð oĩno verũ eſt. ſi merſus
tio paſſiua ſed actia. in fontem baptiſmi quis fuerit ſine inuocatione trini/
(e vom g in baptiſ tatis.pfectus xpᷣianus nõ eſt niſi in nomine patris ⁊ ſi . .ſł
mo coeuruit loeio gi lij ⁊ ſpũſſancti fuerit baptiʒatꝰ. Qegit tñ in actib aplo Se vi 4
ille qui mergit dicik ru.aplos baptiʒaſſe in noiĩe xpi. ſed in hoc noĩe vt ex,· baptiʒanerũt. leie
lauare.et ides bapti· ponit ambꝛo.tota trinitas intelligit. J ntelligit᷑ em̃ ci mnin
ʒare. Similiter ⁊ a] xpm dicis ⁊ pat a qͥ vnetus eſt. ⁊ iße qͥ vnctꝰeſt.⁊ ſpũs
dr lauare. ⁊ coꝛpꝰ la ſctũs ꝑ quẽ vnctus eſt. Vñ MHicolaus papa ad ↄſulta Micolaus pa⸗
mai a5 riscons bulgaroꝝ a quod am iudeo multos baptiʒatos aſſeri⸗ pa ad conſulta
cõpis ioti. QAuia ad tis.et quid inde agendum ſit conſulitis.hi pꝛofecto bulgaroꝛum.
Raeinbd e Hien,rir illam potiffimũ deſcribit᷑ que alias claudit ⁊ pꝛeſupponit.⁊ hec eſt lotie eoꝛxo:is
paſniua.ꝗᷓ immediatius reſpicit baptiſmũ. pᷣſupponit duplicẽ lotionẽ pᷣdictã.qꝛ facta ⁊ ab bomie ⁊ ab aqua tn
obꝛ ꝙ nõ eſt ſignum gratie. dom ꝙ bec lotio paſſiua ſignũ eſt effectus gratie.nec bʒ ꝑfectã ſigtionẽ niſi ꝓ ſite

ur oingit lotioni aqᷓ miſtri. tũc em̃ ſignũ eſt qꝙ ala purificat᷑ a deo ꝑ gãm. c ¶ In duobꝰs ac. ENii falſuz di nnl
5 aeinc wei aoiacim ſimplex. nõ cõſiſtit ĩ duobꝰ.qꝛ tũc eẽt ↄpoſitũ.R.aliqᷓ faciũt vim in 5 qG n
dẽ ſacrm.qꝛ nõ wocat ſacr̃m ſignũ exteriꝰ.ſ effectũ gre intioꝛẽ qẽ gr̃a ſimplex. Alid vim faciũt i ſimplicitate.qꝛ
i dẽ ſimplex qꝛ ũ bʒ ꝑtes.ſᷣ qꝛ nõ diuidat᷑ i pla ſacca.Sʒ neutꝝ iſtoꝝ ẽ magnũ aᷣd dicẽ iõ credo & võt ſacris

Delen
Pülnng

Wacch

ng
gtie
Gi

441

Actx.

terminari.

—„ —— „è

—
èäl

. Ambꝛo.

4 —
— G —R’MD”D „ . — .

.êẽò⁹

ſi din nomine ſancte trinitatis vel in nomie xpii. ſicut in
actibus aploꝝ legimus baptiʒent᷑. ba

15 .

ſancti poſſit tradi baptiſmus.

bneges.plenũ eit ſidei ſacramẽtu. Ita etia lic; patreʒ

—*.

Ecee qd opoꝛtz

tia alicuiꝰhoꝝ.nõ credẽs vnã potẽtiã triũ.intelligẽdũ
eſt h̊ ſuꝑ eũ qͥ nõ intẽdit nec credit baptiʒare.qͥ nõ tim̃
caret fide.ſᷣ etiã intentionẽ baptiʒãdi nõ hʒ.Qui gO ba
ptizat in noie xpᷣi.baptiʒat ĩ noĩe trinitatis.qñ ibi intel
ligit᷑.Tutiꝰẽ tñ ibi tres pſonas noĩare.vt dicat᷑.ĩ noie
patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti.nõ tñ in noibꝰ.ſᷣ in noĩe.i.in⸗
uocatiõe.vlł in cõfeſſiõe pr̃is et filij ⁊ ſpũſſancti.Ynuo⸗
cat᷑ em̃ ibi tota trinitas.vt inuiſibilit᷑ ibi oꝑet᷑ ꝑ ſe.ſiẽ
extra viſibiliter ꝑ miniſteriũ.Si aũt dicat᷑ in noibus.
vũ eſt ibi ſacramẽtũ.qꝛnõ ſeruat᷑ foꝛma baptiſi.

Ambꝛo. in li. de
tri.qͥd eſt in no

mine pꝛis ⁊ filij

ſpuſſancti.

⁊ filium ⁊ ſpũmſctm̃ dicas.et patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti
minuas ptãtẽ.vacuũ eſt oẽ myſteriũ.Cũ em̃ dicit᷑ i no
mine xpᷣi.ꝑ virtutẽ noĩs impletũ eſt miſteriũ.nec a xpi
baptiſmate ſpũs ſeꝑatur.qꝛ xpᷣs baptiʒauit in ſpiĩI.
5

¶ Queſtio Ambꝛoſſi.

(Müc ſiderem vtrũ ſiẽ xpᷣi noĩe legim baptiſmi ple⸗
nnü eẽ ſacrm. ita etiã ſpũſctõ nuncupato.nihil deſit ad
miſterij plenitudinẽ. Rõnẽ ſeqᷣmur.qͥ vnũ dixerit.tri⸗
nitatẽ ſignificauit. Si xpᷣm dicas.⁊ patrẽ a qͥ vnctꝰ eſt
filius.⁊ ipᷣm qui vnctus eſt.ſ.filiũ.⁊ ſpũmſcm̃ qͥ vnctꝰ
eſt deſignaſti. Scriptũ eſt em hunc eẽ ihſm a naʒareth
quẽ vnxit deus ſpũſancto.Et ſi patrẽ dicas.filiũ eiꝰ et
Iſpum oꝛis eius pariter indicas.ſi tñ id etiã coꝛde cõp/
hredas.Et ſi ſpmſem̃ dicas.deũ pꝛẽm a qͥ̊ ꝓcedit.⁊ fili
uuurcnm eius cuieſt ſpus nuncupaſti. Vñ vt roõni copulet
auẽtas.dñs dicit. vos aũt baptiʒabimini ſpũſancto.

ex quo indicat nos recte poſſe baptiʒari in ſpũſctõ.

NRerſtringit pꝛemiſſoꝝ intelligentiam cum determi
CEx his apte intellexiſti ĩ noĩe xpᷣi verũ baptiſma tradi
vynñ nihilomininſinuari videt᷑ veꝝ baptiſma dari poſ
ſe in noie pfris tm̃.vłſpũſſcti.ſi tñ ille qͥ baptiʒat fidem
trinitatis teneat.q trinitas ĩ qlibʒ hoꝝ noĩm intellligit᷑
Si aũt aliqs ꝑuerſe credẽs.⁊ erꝛoꝛẽ inducere intẽdes

vnũ de tribꝰtm̃ nũcupet.nõ impleuit miſteriũ. vo

git noĩiatis tribꝰ vacuũ eẽ miſteriũ ſi baptiʒans minu /

at ptãtẽ pfis vłfilij vł ſpũſſcti.i.male ſentiat de poten

baptiʒati ſũt. vnũ
ceyñm̃ idemq; eſt vt exponit Ambꝛoſiuus.
Soluit dubitationem an in noiĩe patris tm̃ vel ſpũſ
(¶/hic querit᷑ an baptiſmus eſſet verus ſi diceret᷑ in no⸗
mine patris tm̃.vel ſpũſſancti tm̃.vt cum dicitw᷑ in noĩie
chꝛiſti. Ambꝛo.videt᷑ dicere ꝙ ſi fide miſteriũ trinitat
teneat᷑ ⁊ vna ꝑſona tm̃ noĩet᷑.plenũ ẽ ſacr̃m.Et econũ
ſo ſi tres nominent᷑ ⁊ nõ recte de aliquo illoꝝ ſentiat᷑.
vacuũ fieret miſteriũ trinitatis.Ait em̃ ſic vbi non eſt
plenũ baptiſmi ſacramentũ.nec pꝛincipiũ nec ſpẽs ali
qua baptiſmi eſtimat᷑. Plenũ aũt eſt ſi patrẽ ⁊ filium ⁊
ſpũuũmſctm̃ fatearis. Si vnũ neges.totuʒ ſubrues.et ſi
vvnũ in ſermone cõpꝛehendas vel patrẽ vel filiũ vlł ſpi
ritũſanctũ.fide aũt nec patrẽ nec filiũ nec ſpũmſanctũ

ſimplr. qꝛ eius denoia/
tio fit in inſtanti. NMax
ſi ſacriñ̃ remaneat imm
pfectũ.nihil eſt factuʒ.
nec etiã dʒ dici iceptiůõ.
ſ totũ reincipiendũ.et
hoc ptʒ ex verbis eiꝰin
fra. vbi nõ eſt plenũ ſa
cramẽtũ baptiſmi.nec
pvncipiuʒ nec ſpẽs aliq̃
bap tiſmi eſtimat᷑ et io
dẽ eſſe ſimpler.
d ¶ In noie ſctẽ trini/A
tat ⁊c. Innuit mgr̃

idẽ ẽ baptizare in noie

trinitaſj ⁊ in noie xpᷣi.S
ꝑ pᷣ nõ vult dicere ꝙ
ba eãdẽ vᷣtutẽ hñt. nec

ꝙ oino idẽ ſonent.ſᷣ ꝙ

modꝰbaptiʒandi in ec
dleſia pᷣmitiua ↄfoꝛmi:
fuit mõ quẽ nũc tenet
eccleſia. Mã in xpᷣo in/
tellectꝰ claudit᷑ tritat᷑.ſᷣ
tpñ implicite ⁊ remote.
Zel idẽ eſt.qꝛ einſdem

virtutis ⁊ efficacie.ſᷣ hᷣ
intelligendũ eſt ꝓ tpe
illo in q̊ nõdũ erat no/

mẽ xpᷣipmulgatũ.
eèVAbi nõ eſt plenuz 5
baptiſmi ſacim.nec pᷣn

cipiũ ⁊c. Mõndũ ꝙ il⸗

lud eſt dictũ ꝓpt᷑ cara⸗

cten impᷣſſioneʒ. q̊uſq;
em̃ caracter impmat᷑.
nihil de facro factum ẽ
ſtabile.Et qm caract᷑ ĩ-
pꝛimit᷑ in inſtãti.qñ eſt

factũ aliqᷣd. totũ ꝑfcm̃
eſt. ſi nõ ẽ pfectũ. ni
hil oio factũ ceſt. nõ q́;

tũ ad oꝑpationẽ exterio

rẽ vbi eſt fucceſrio.ſᷣ in

terioꝛẽ vbi ẽ ſubita im

p̃ſſio. ¶ Mihbilomi
nꝰ inſinuari vẽ ⁊ꝛc. In·/
nuit Ambꝛo. ꝙ ſufficit
Aliquã ꝑſonaꝝ expᷣme
re. illud eſt intelligen
duʒz nõ qꝛ ibi ſit plena
foꝛma. Si enim crede/

ret.⁊ negligens cẽt qd

credit expꝛimere. non
ſuſfficeret. ⁊ ideo ſoluʒ
in caſu eſt credendum
ipᷣm locutũ eſſe. ſcz ſi
plena ſit fides in coꝛde.
nec deſit aliqͥd i ſermo-
ne ex negligetia. pᷣ ſolu
impotẽtia.qꝛ tunc ſup⸗
plet diuia mia ⁊ ſapia.

„

7
ℳ

lacr̃m.⁊ B ſactẽm eſt ſignũ.⁊ B̊ ſignũ eſt ſpẽs ſenſibi

ditate baptiſmi. Et circa hoc duo pꝛincipali/

ter querunt᷑. Pꝛimo qr de his q ꝑtinẽt ad in
tegritatẽ ſacramenti. Scdo d his q̃ ꝑtinent ad foꝛ⸗ꝛ

mam verbi. ¶ Circa pᷣmũ querunt᷑ tria. Pꝛimo que
rit᷑ qͥd ſit baptiſmus a parte elementi. Scðo querit
vtrũ de integritate eiꝰ ſit expᷣſſio vocalis verbi.Ler/

cio vtrũ neceſſe ſit ad integritatẽ baptiſmi fides ali

cuiusg articuli.

¶ ueſtio. j.

EE. AQDueſtio.eſſ g
¶ Quid ſit baptiſmus ᷣm ſuã eẽntiã.vtrũ aqua.vł in/

tinctõ in aqua:Et q aqua ſit.vr̃ ꝑ diffinitionem hu

Fanie. Bapeiſiens eſt aqua abluendis criminibus

anctificata. Siliter ꝑ diffinitionẽ ſui genen. Sacra /

tmentũ eſt elemẽtũ ex ſititudine repñtans ⁊c.& ſi aq̃

eſt elementum. ſacrm baptiſmi eſt aqua. Si dicas qꝙ

vtranq; diffinitõem aſſignat ꝑ cãm materialem nõ
5 eſſentiam. Contra. Hec eſt ꝑ eſſentiã. baptiſmꝰ eſt

aliud faciens in cognitionẽ venire. bec eſt vera ſm
ſubſtantiã.baptiſmus eſt ſpẽs vel foꝛma viſibilis.rei

inuiſibilis.ſed bec foꝛma vel ſpecies nõ eſt niſi aqua
tem ſpecies panis eſt ſacrm in euchariſtis.

S. *. (Ite
nõ ipᷣa panis manducatio ſᷣ magis vſus.⁊ hoc qꝛ ſi-
militudinẽ hʒ ad ſiguatũ ibi ↄtentũ.& ſi in baptiſmo

eſt ſacrẽ̃m.ſᷣ nõ aliud qᷓ; baptiſmus. ⁊c.

gra abluens ſignat᷑ ꝑ aquã enne abluẽs

tio in aqua.
eſſet aqua.cũ aqua ſp aqua ſit.aqua ſꝑ eẽt baptiſmꝰ
qð falſum eſt.qꝛ nõ eſt niſi dũ aliqͥs baptizat᷑.Et ite
rũ.cuʒ aliqͥs baptiʒaret᷑ in mari tuc mare eẽt baptiſ⸗
mus ⁊ flumẽ.qð nõ eſt rõnale. ¶ Itẽ ad ſacim bap/

tiſmi cõcurꝛit verbũ ⁊ elcmẽtũ.& ſi verbũ eſt neceſſa

xiũ vtpote qð ſignificat.illud ꝓpꝛie eſt baptiſmus ad

qð refert᷑ verbũ.ſᷣ vᷣbũ refert᷑ ad actũ abluendi cum

nunqᷓ itera
notandũ ꝙ baptiʒare in greco tim̃ valet quantñ laua
re in latino.vnde Judith.xij.Deſcendebant in val-
lem bethulic ⁊ baptizabant ſe.Ab eo aũt qð eſt laua
re oꝛit᷑ lauacrũ ⁊ lotio. Lauacrum eſt aqua deputata

dicit᷑ abluo te.nõ ad aquã.g baptiſmus nõ eſt aqua
Dꝛ aũt nec aqua ſit nec tinctio in aqua.vr.qꝛ bap
tiſmus manet recedente aqua ⁊ ablutiõe in baptiʒa
to. & ⁊c. Et 2 maneat videt᷑.quia ſemꝑ denominat⁊
. ¶ Re?. ad intelligentiam pꝛedictoꝝ eſt

ad lauãdũ.ſicut balneũ eſt aqua deputata ad balne⸗/

oandũ humano artificio. Lotio vᷣo eſt vſus vel effectꝰ

aque. Baptiſmus igit᷑ accipit᷑ ꝓ lauacro vt Canti.

liij. Dentes tui ſicut greges tonſaꝝ que aſcenderũt illumia
mentis. Scoᷣm ꝙ accipit ꝓ re ſacramenti diffinit a

& lauacro.glo.loti in baptiſmo.Et apls Tit᷑.iij.per

lauacrum regenerationis ⁊ renouatõnis.Alccipitur
etiã ꝓ lotione.marci.vij.tenentes traditionẽ hoim.

baptiſmata calicũ ⁊ vꝛceoꝝ.i.lotiões.Silr ablutõ/ꝓ

baptiſmo Job. xiij. Qui lotus eſt nõ indiget ⁊c.Co/

tus.i.baptizatꝰ.cũ ergo nomẽ baptiſmi eqͥualeat la

nacro ⁊ etiam lotioni.dixerunt aliqui ꝙ baptiſmus
Im ꝓ eſt nomen ſacramenti.idem eſt quod lauacrũ
Alij ꝙ eſt idẽ qdð tinctio. Prime opinionis videt᷑ fu
iſe magiſter Nugo. ſecunde magiſter. Credo tamm

RDOintelligentiam buiypartis querit᷑ de quid

aqua nõ ſit baptiſmꝰſed tinctio.vẽ ꝑ illud quod di/
cit mgr̃ in lr̃a diffiniens baptiſmnũ. Baptiſmus ẽ ab-
lutio coꝛpoꝛis exterioꝛ facta ſub foꝛma verboꝝ pꝛe
Cripta. Et ſubdit. acccdente verbo ad elementuʒ fit
ſaczm.nõ ipᷣm elementũ fit ſacramentũ.ſᷣ ablutio fa
cta in elemento.g patet ꝙ baptiſmꝰnõ eſt aqᷓ.ſᷣ ablu
tẽ hocipᷣm ptʒz rõne.qꝛ ſi baptiſmmuſ

cjĩ pᷣparat ad grati cipiũ vite.
ſege dñi. ſic ſigillũ. Quia indelibilit ꝑſeuerat. ſic cu
odia.

A vtroq; modo dictumm eſt ſacrammentuz. qꝛ m & la
uacxꝝ. eſt ſacre rei ſignũ.aqua enim abluens ſignu eſt

gratie intus mundantis.⁊ ablutio ſignuʒ interioꝛis
mundationis.⁊ ita vtrũq; ſaccẽ̃m. Hec tñ duo ſacra⸗
menta.qꝛ vnum eſt ꝓpter alterum. Aqua em̃ nõ ẽ ſa-
cramentũ niſi inẽtum abluẽs.et lotio nõ eſt ſaccrm

niſi qꝛ lotio a que vel in aqua.⁊ ideo tm̃vnũ ſacramẽ

tũ. Si tñ queras quod ꝑ pꝛius ⁊ ꝓpꝛius dicit᷑ ſacrm.
vtrũ baptiſmus ꝓ lauacro an ꝓ lotiõe.eſt diſtinguẽ

dũ.qꝛ baptiſmus dicit᷑ ſacrm ſanctificãs.⁊ ſic pꝛinci·
palius dꝛ de lotione.qꝛ imediatius reſpicit interioꝛrẽ

effectũ. Et verbũ dicit᷑ etiã ſacr̃m ſignãs. et ſic pꝛin⸗
cipaliter dicit᷑ de lauacro.qꝛ ſignatum interius ꝓpꝛie
⁊ pꝛius eſt gratia mundans.⁊ ꝑ cõſequens ipſa lo-

tio.Et eſt exemplũ.circulus expoſitꝰ ante tabernam

ſignũ eſt vini vendendi. ⁊ expoſitio circuli eſt ſignũ
venditionis.tñ magis ꝓpꝛie eſt ſignũ circulus qᷓ; ex
ſitio. ſic aqua magis õ
rõnes hoc ꝓbantes. Ad illud qð obꝛ in ↄtrariuʒ
de mgr̃o. dðm ꝙ ipſe fuit alterius opinionis.nibilo⸗
minus tamen ↄcedẽdũ eſt ꝙ baptiſmus ſit ablutõ.
nec ex hoc ſequit᷑ ꝙ non ſit aqua abluens. M autezʒ
dicit ꝙ elemẽtũ nõ ſit ſacramẽtũ.intelligẽdũ nõ ſᷣm

id qð ẽ ſ̃ ſm actũ qͥ eſt lauare. Per ᷣ etiã pʒ ſequns.

quia aqua non eſt ſacramentum ſᷣm ꝙ aqua ſolum

ſed ſᷣm actũ lauãdi.ſicut gra medet᷑ ſeᷣm actuʒ pur

gandi.⁊iõ nõ ſequit᷑ ꝙ ſemꝑ aqua ſit ſacramẽtũ.nec

ꝙ oĩs aqua. aqua qꝗᷓ lauat et qᷓ deputat᷑ ad hoc.eth

nõ eſt totũ mare vel fluuius.ſᷣ illud aque qð de pꝛo/
ximo cõiungit᷑ coꝛpi lauãdo. Ex hoc etiã ptʒ ſeq̃ns.
qꝛ verbũ refert᷑ ad aquã ſeᷣm ꝙ ſacramẽeũ in actu.
⁊ ſic inquãtũ eſt lauãs.¶ Ad illud qð ob ꝙ manet. ⸗
dom ꝙ baptiſmus ꝓpꝛie ᷣm qð dicit ſacramẽtũ ex

terius nõ manet in ſe ſ̊ in ſuo effectu.et rõe illiꝰ dici

tur manere.Effectꝰ em̃ baptiſmi aliqñ dẽ baptiſmꝰ.
Vñ notãdũ q cũ in baptiſmo ſint tria.quoddã ẽ ſa⸗
cramẽtũ tm̃ vt elemẽtũ viſibile.quoddã res tm̃ ſicut
gratia curãs.quoddã qð ẽ ſacramẽtũ ⁊ res ſacamẽ
ti vt caracter. De re ſacramẽti dẽ cõiter. De re ⁊ ſac/
mẽto dꝛ ꝓpꝛie.De ſacꝛamẽto aũt dĩ magis ꝓpꝛie.Sʒ
de lotione adhuc magis ꝓpꝛie.et de elemẽto ſub ta⸗
li actu maxime ꝓpꝛie.et ſcdᷣm bas q̃tuoꝛ acceptões

quadruplr viffinit᷑. Scoʒ ꝙꝙ aptiſniꝰ ẽ nomẽ elemẽ

ti ſignificatõis et ſanctificãtis virtute verbi. diffinit

ab bugone. baptiſmꝰ ẽ aqua diluẽdis crimibꝰ ſancti

ficata. Scom ꝙ ꝓ actu vel vſu elemẽti.a mgr̃o.bap
tiſmus eſt tinctio coꝛpoꝛis exterioꝛ facta ſub foꝛma
verboꝝ pᷣſeripta. Scom ꝙ accipit᷑ ꝓ ſacramẽto et
re ſacramẽti qᷓ ẽ caracter.ſic a Dam̃.baptiſinus ẽ vi
te ſpũalis pᷣncipium. ſigillũ.ð et cuſtodia et illumina⸗
tio mẽtis.Et tagit᷑ qdruplex cõditio caracten.Quia

7

à. iõ pncipiũ vite. Quia diſtiguit

Quia ſpãliter diſponit ad fidẽ dr illumiatio

dyoniſio. Baptiſmus eſt regen eratiõis ſacrm. bm
pᷣmitus ſubſiſtit in aĩa.ſpãlit᷑ foꝛmãs aiales motug
ad opoꝛtunitatẽ diuinoꝝ eloquioꝝ ⁊ actionuʒ.⁊ ad

celeſtis quietis anagogon iter faciens. In bac viffi⸗

7

nitione tangit᷑ res buius ſacramenti.ꝗᷓ eſt gra aiam

viuificans. cñ dicit m q; pꝛimitꝰ ſubſiſtit in anima.

Tãgit᷑ etiã babilitatõ potẽtie ꝑ vᷣtutẽ. Pꝛio ad acti-

uã. cñ dicit foꝛmãs aiales motꝰ. Scdo ad ↄtemplati

uam. cũ dicit ad celeſtis quietis anagogon.

A
ſe

pſo

he
ſtet

—

Enen
Abre
nin
gin

“
enit

1

eſtee
Rera
Pteſta
Merr
Hde
aec
aſi
ſgun
Ukth
gi
aen
atſe
pphie
hne
Cenre
ii
ſce
hnne
ſuin
in
tune
dunr.
9 Wor
yhi⸗
uuß⸗
fine
tavizt
Nhre
ihnr

ſelene

irho

Aa

1

OG 2 à. 5))
. . ¶ Queſtio 5 ſigns. ? talem intellectum generans. tali mõ 15
s ¶ Einmn erpꝛeſſio verbi vocalis ſit de integritate ba⸗ eſt idem apud omnes.ideo ct ſacramentum idem ſi/
N Priſmi:Et ꝙ ſic.patet ex ipſa dñi inſtitutione Mat. cut homo ⁊ antropos.
i Vlti. Baptizantes eoꝝg in nomie patris ⁊ filij ⁊ ſfſfus ⸗“ H .
R uncti.ergo neceſſe eit ibi verbũ expᷣmi. Si dicasa— ¶ Queſtio.iij. c
it bet nominari in coꝛde.et non opoꝛtet ꝙ in vve0e0e0e0e.
ſitin ontra. in baptiſmo quod eſt ſacramentũ fidei ne/ ¶ Atrum ad completũ et integruz eſſe baptiſmi ſit ne
t cæxlſſe eſt eẽ ꝓfeſſonem fidei.ergo cum ſit ꝑfectum ſa ceſſaria fides alicuius articuli:Et ꝙ ſic. videt᷑. Om̃
n cramentum.debet babere ꝑfectam ꝓfeſſionem.ſᷣ he¶¶¶ Ambꝛo. dicit. ⁊ habetur in litera.ꝙ baptiſmus eſt fi
külne ell in verbo.qꝛ Roma.x.dicit.coꝛde credit᷑ ad iuſti · dei ſacramentum. ergo ſi deſit fides.deeſt illud quod
inn ciam.oꝛe añt ↄfeſſio fit ad ſalutẽ.& neceſſe eſt verbo pꝛincipaliter ⁊ ſpecialiter reſpieit baptiſmus. nõẽ
l expꝛimi. ¶ Item Aug. dicit ⁊ babetur in litera. Aer integrum ſacramentum. ¶ Item aug. dicit ⁊ habet
fe bo baptiſma conſecratur. detrabe verbum ⁊ quid ẽ in litera. AUnde bec tanta virtus aque.vt coꝛpus tan
on aqua niſi aqua: aut ergo intelligit de verbo creato. gat ⁊ coꝛ abluat.niſi faciente verbo. non quia dicit᷑.
i aut increato. Si increato.ſed illud non poteſt detra ſed quia creditur. ergo ſi neceſſe eſt dici.neceſſe ẽ cre/
n hi.quia ſemꝑ adeſt. ergo cum intelligat de verbo qd di. ¶ Item Roma. vj. Quicunq; baptiʒati ſumus
Ci poteſt accedere ⁊ recedere.⁊ hoc eſt verbum wcale. in chꝛaiſto icſu. in moꝛte ipſius baptizati ſumus. glo.
int videtur ꝙ ſit de integritate baptiſmi.¶ Contra. HNu in moꝛte ipſius dicit nos baptiʒari.quia moꝛs cpri-
“õ Gg. Decuit ꝑ verbum ꝑ quod om̃ia ſunt creata om ſti cauſa eſt noſtre purificatiõis. ſed mors chꝛiſti nõ
* nis recreari.ideo verbum conſonat ſacramento.ſed eſſt. ergo ſi aliquid facit. neceſſe eſt vt faciat per illudq
illud fuit verbum increatum tm̃. nõ requirit᷑ ad eſ.· quod aliquo modo eſt.ſed fides eſt illud ſᷣm qd ma/
“ ſentiam ſacramenti verbum vocale ſiue creatum. net adhuc paſſio quia credit᷑ ergo ad integritatẽ ba/
d Item et ſi creatum.nõ videt᷑ ꝙ vocale.quia aug. ptiſmi neceſſaria eſt fides articuli paſſionis Item.
dicit ⁊ habetur in lr̃a.ꝙ virtus aque eſt a verbo.nõ in actu baptiʒandi ⁊ in verbo eſt pꝛofeſſio fidei. ſed
quia dicit᷑.ſed quia creditur.ergo ſufficit verbñ mẽé pofeſſio fidei qñ non eſt fides falſa eſt ⁊ inefficax.er
woin tale. non ergo vocale. ¶ Item ſi verbum vocale eſt go ad boc ꝙ baptiſmus ſit ſacramentum completũ
rin neceſſarium. cum patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti ſint ttri ⁊⁊ efficax neceſſaria eſt fides.(¶ Contra. Baptiſmus
itee nomina vocalia.debet ergo baptisari non in nomie eſt pꝛeuius ad virtutes tanqᷓ pꝛimum ſacramento/
o ſech in nominibus. ¶ Item ꝙ nõ verbum vocale.vi rum quod impꝛimendo caraeterem diſponit ad fi/
igts getur.quia verba vocalia non ſunt eadeʒ apud om/ em. ſed pꝛius poteſt eſſe ſine poſterioꝛi.ergo bapti⸗/
niit, „ s. ergo nec ſacramentum. ⁊ boc falſum. quia vna ſmi ſacramentum eſt integrum cum defectu fidei.
ügt 8 fides ⁊ vnum baptiſma. Ephe.iiij. ¶ Re. dom qꝙ ne⸗ Gerem cum nobilioꝛ ſit charitas qᷓ; fides ⁊ efficaci
tumi ceſſc eſt expꝛimi verbum vocale.quia deus contulit oꝛ ad merendum.ſi baptiſmus babet cfficaciam ab
tin vim verbo.vnde ſine verbo nullius eſt efficacie.Ra aliqua virtute.potius videtur ꝙ debeat babere a c⸗
ig tio autem quare voluit expꝛimi eſt ꝑfecta fidei pꝛo/ ritate qᷓ; a fide. ¶ Item ſi fides eſt de neceſſitate ba/ P
aliß a. feſſio.vt ſit in facto ⁊ verbo. Eſt etiam ꝑfecta ſigttio. ptiſmi ad hoc qꝙ ſit ꝑfectum ⁊ efficax ſacramentum.
sil quia enim peracta eſt regeneratõ ꝑ verbum incarna ⁊ ſacrameuta veteris legis etiam efficaciam habẽnt
on tum.et verbum incarnatum optime ſigtur per ver / cum fides eis erat adiuncta.videt᷑ ꝙ nõ differat ba⸗
Nei bum vocc inductum.ideo voluit inſtuit ꝙ eſſet ibi ptiſmus a ſacramentis veteris legis. tem vic⸗
en verbum vocale. d illud quod obijcit᷑ pꝛimo ꝙ tur ꝙ non ſit necria fides articuli paſſionis.ſed ma
niniht omnia ſunt creata ꝑ verbum increatum. Dm ꝙ p glis trinitatis.quia in baptiſmo expꝛimitur verbum
ani illud m qð incarnatum eſt omnia ſunt recreata ſuf in quo eſt pꝛofeſſio fidei trinitatis.ergo ſi maxime ẽ
nicen ſicienter.ſed efficienter ꝑ fidem ⁊ pꝛofeſſionem huiꝰ. neceſſarium credere quod fides expꝛimit in illo ſac⸗
hinf et quia in ſacramento eſt efficientia. ideo eſt ibi exᷣſ 2mento.tunc videtur ꝙ non fides articuli paſſionis
tifnd 10 ſio in verbo vocali.¶ Ad illud quod obijcit᷑ non qꝛ ſed trinitatis ſit de neceſſitate baptiſmi. Dꝛopter H
tirky dicitur ſed quia creditur.intelligendum eſt cum pꝛe ergo eſt queſtio. quomodo ſacramenta dicuntur ba-
iblm ſione. non quia dicitur tm̃.ſed etiam quia creditur bere virtutem a fide.⁊ ſi alia ſacramenta habent ſi
Minet 11 QAd illud quod obijcitur ꝙ delet dici in nomini ⸗ cut ⁊ baptiſmus.quare magis ipſe baptiſmus dicit᷑ .
ioet bus. Dom ꝙ nomen dicitur tripliciter. Uno modo ſacramentum fidei q́ᷓ; alia ſacramenta. ¶ R. dᷣm 1 5
lnnita⸗ Menb ad ſignificandum aliquid vt perrus. fides non tm̃ neceſſaria eſt ſacramento baptiſmi.
Os cmo⸗ 9 mlen dicit noticia. vt cum dicitur. de· ſed ⁊ omnibus ſacramentis.ſpecialiter tamen ſacra⸗
ſin neig doe mun 32 rcid modo noten dicleun no bent a fide yt vicit Hugo. Huius autem ratio ſumi
lunuſn m habelgen is. NHot in iudea d- tur generalis reſpectu omnium ſacramentoꝛum. n
iiii tur magni nom iv ein ne 10. Ille enim diei ſolum neceſſitatis ſed ctiam congruentie. Matio au
ini t. aſie ccteeha nis fama percrebꝛu tem neceſſitatis eſt. quoniarn in fide eſt pꝛimg ratio
lsnn tiqa ige a in hꝛonoſito. Et auoniam vnz e no vyvniendi.et pꝛima ratio eleuandi ſupꝛa naturq. Pꝛo
, 12 viel e⸗ ris et filij ⁊ ſpirituſſancti. quia vnꝗ fides.iõpter pꝛimam rationem vniendi neceffaria eſt in ſac⸗
, quod obijcitur ꝙ voces ſunt diuerſe.Odin q ⁊ ſi di ſionis vt ad meritum.ſed ad virtutẽ trinitatis ſicug
n, uerſe ſint lingue. tamẽ coueniunt in intelloctu ⁊ mo ad pꝛincipium effectiuumAd boc autem ꝙ virtus
hri intelligendi. id eſt ſigtione et modo ſigndi.et qa pamonis mabia Beiir ⁊ diſponat in ſacramentis
. requiritur nomen ᷣm ꝙ voxtſñ.ſed ſm ꝙ vor ſit·¶ꝙᷓ alibi. neceſſe eſt ꝙ aliquo modo copulet᷑ buiuſme
. õ 88
.— K— . . .òẽ . ———— *. . 2 . „. . . „5-
4

di ſignis. boc aũt non poteſt eſſe ſine eo in quo eſt p/⸗

ma vnio.⁊ hec eſt fides ꝑ quam meritum capitis fit
membꝛoꝝ. Dum em̃ credimus que ꝓ nobis paſſus

14

eſt. meritum xpi fit eccleſie. Similiter ad hoc ꝙ vir/
tus diuina ſpaliter et mirabiliter influat ſupꝛa nãm.

nexcxia eſt fidei virtus.in qua eſt pꝛima ratio eleuan/

di potentiam ſupꝛa naturam. ⁊ hec eſt fides. ꝓpter

quod ctiam maxime attribuitur ei virtus faciẽdi mi

racula. Ratio autẽ congruentie eſt.qꝛ ſicut ſacramẽ
ta dicunt quoddã velamẽ gratie interioꝛis.quod ta/
men aliquo modo illuminat ad cognoſcendum. ſis
fides velamen dicit future contemplationis ⁊ viſio⸗
nis.et tamẽ hoc velamẽ potius eſt illuminans q; ob/

ſcurans. Et rurſus.ſicut in ſacramentis eſt aliquid

miſticum ⁊ aliquid gratuitum.ſic aliquid in fide re/
ſpicit non tm̃ intellectum. ſed etiam affectum. Hec

Et rurſus.quia in boc ſacramẽto magis explicite eſt
ꝓfeſſio fidei q;ᷓ in aliquo alio ſacramẽto.tum i actu.

ergo eſt ratio generalis quare fides neceſſaria eſt oi/

bus ſacramentis. Sed ſpecialiter appꝛopꝛiat᷑ bapti
ſmo.quoniam baptiſmus eſt pꝛimũ inter ſacramen-

ta. ⁊ ianua ſacramẽtoꝝ ſicut fides ianua virtutum.

tum in verbo. ⁊ in actu eſt ꝓfeſſio fidei paſſionis.ſcʒ
ꝓ immerſionẽ.ſed in verbo pꝛofeſſio fidei trinitatis.
Ainde ⁊ maioꝛ efficacia eſt in hoc ſacramẽto qᷓ; in ali
quo alio.et ex hoc patz cuius articuli fides fit neceſ-
ſe.ſcʒ paſſionis a qua eſt meritũ.et trinitatis que eſt
pꝛincipiũ effectiuũ. Concedende ergo ſunt rationes
que oſtendunt ꝙ ad baptiſmũ neceſſaria eſt fides a⸗
liuigcuius articuli. Att amẽ ſicut baptiſmus eſt ſacram̃
tum non ſingularis hominis ſed eccleſie.ſic efficaci⸗
am habet a fide eccdleſie.⁊ hoc ꝑer vnitatem ſponſe ⁊

in qua ſuſcipitur ſacramẽtũ.

ſaluus erit
19 meum .

columbe.¶ Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ baptilſ⸗
mus eſt pꝛeuius ad virtutes. Ddm qꝙ q;uis ſit pꝛeui
us reſpectu ſuſcipientis.non tamẽ reſpectu eccleſie
¶ Ad illud quod obij/
citur de charitate iam pʒ reſponſio.qꝛ non ita cõgru

it ſicut fides pꝛedictis rationibus.⁊ tamen fides ecc.
cleſie vere non eſt ſine charitate. ¶ Ad illud qd obij
cit᷑ ꝙ nõ differt a ſacramentis legis veteris.ODdm ꝙ
immo.qꝛ illa habebant efficaciã a fide ſpecialis per-/

ſone. vnde iuſtificabãt in fide parentum. hoc autem

Marci vltimo. Qui crediderit et baptizatus fuerit
t ſimiliter Geñ. xvij. Ponam pactum

cut tactum eſt. ſicut etiã vtriuſq; fit vaofen io. magis
tamẽ appꝛopꝛiat᷑ virtus ⁊ efficacia fidei paſſionis.qͥ

niaʒ ob meritũ paſſionis chꝛiſti tota trinitas eſt libe

ralioꝛ ad danduʒ ſpecialẽ gratiq in baptiſmo. ⁊ binc

ISOnſcquenter eſt queſtio de foꝛma veerbi que
attendenda eſt in baptiſmo.⁊ circa hoc que·
runt tria. Pꝛimo quenit᷑ vtꝝ verbum expꝛi/

eſt ꝙ fides paſſionis expꝛimit᷑ facto.ſed fides trini⸗

tatis expꝛimit᷑ verbo.⁊ ſic patet que ſunt neceſſaria

„

baptiʒandi ſit de neceſſitate foꝛme bapti

ſed boc eſt falſum. ⁊ pꝛimũ.

. Ver bo expꝛeſſa
habuit a fide eccleſie.Alia etiam differentia.quia il/
la totam efficaciam habebant a fide. bec aũt nõ tmm̃
pabent a fide.ſed etiam a pactione diuina.que ipſũb
opus operatum oꝛdinauit ad gratiam percipiendã.
illa vo ꝑ accidens ſolum iuſtificabant.ſola circumci
ſione excepta que virtutẽ habuit a fide eccleſie ⁊ ex
pactione dei. Dominus em̃ pactum fecit cum dixit

Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ fides trinitat
magis videtur neceſſaria.dm ꝙ necria eſt vtraq; ſi

„
1
.

gandi. Secundo querit᷑ vtrũ expꝛeſnio totius trinits
tis ſit de neceſſitate baptiſmi.Lercio Wwenentment
riatione foꝛme.

¶ Oꝛ vrbũ expꝛimens actum ſit neceſſariuʒ videtur.
quia hanc foꝛmaʒ ſeruat tota eccleſia. Ego te bapti⸗
zo in nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpſſancti amen.¶ Itẽ
Alexander.iij.dicit.Si quis puerũ in aqua ter mer
ſerit. dicendo.in nomine patris ⁊ filij ⁊ ſpũſſacti.ni⸗
ſi dicat ego baptiʒo te.talis merſio nõ põt eſſe bap/
tiſmus.
ceſſarium ad baptiſmũ qᷓ; intentio baptiʒãtis.eque
cem̃ eſt neceſſaria intentio vt fides.ergo nibil eſt ma⸗
gis de neceſſitate foꝛme ꝙᷓ; erbum expꝛimẽs intẽtio
nẽ.ſed tale eſt hoc verbuzʒ baptiʒo.S ſi aliquid eſt de
neceſſitate foꝛme baptizandi. vrbum baptiʒzandi ẽ
de neceſſitate. Contra. Aerba non ſunt de neceſſi⸗
tate ſacramẽti niſi illa in quibus dominꝰotulit virtu
tem in inſtituendo.ſed cum inſtituit foꝛmã nõ dedit
virtutẽ huic eerbo baptiʒzo. non eſt de neceſſitate.
Oꝛ nõ dederit patʒ.qꝛ Math.vltimo tradit᷑ foꝛma.
Docete om̃s gentes baptizantes eos in noĩe patris

⁊filij ⁊ ſpſſancti.ſi daret᷑ virtus buic verbo bap/

atrta voc ceres Matere participium. nulla vir⸗
tus tradita ẽ vbo.U Itẽ ꝙ nõ ſit necriũ ꝓpter inten

tionem vr̃.qꝛ actus baptizandi eque bene vel ma/
gis expꝛimit intentionem vt erbum. ergo videt ꝙ

ſupfluat. vel ſaltem non ſit verbum neceſſarium. N
aũt actus eypꝛimat patet ꝑ ſimile.qꝛ cum quis ſigt
ſe ſigno crucis ſancte ſufficit dicere.in noie patris et
filij ⁊.ſ.ſ.nec opoꝛtet addere ſigno.¶ Itẽ ſi eſt neceſ
ſariũ expꝛimere in ſacr̃is ꝓpter intẽtionẽ.ᷣ cũ inten/
tio ſit necaria in ſacramẽto euchariſtie.ſiliter debet
expꝛimi in foꝛma.⁊ ſi nõ expmit᷑ nõ cſt facramentũ.
¶ R. dom ꝙ ſicut di⸗
cit auẽtas alexandri.verbũ baptizandi eſt de necita-
te foꝛme. Ratio aũt quare eſt de neceſſitate eſt inſti-
tutio. Nõ aũt inſtitutionis eſt.qꝛ intentio eſt neceſ-
ſaria ſacramento.⁊ boc eſt ſacramẽtũ neceſſitatis.⁊
eſt ad alterum. ꝓpter ꝑiculũ defectꝰ intẽtionis ꝓpꝛio
ibi in foꝛma.Ex his patẽt obiecta.

Item ratione videt᷑.qꝛ nihil eſt magis ne

20 .

Oð em̃ obĩ ꝙ dñs nõ tradidit in foꝛma. Ddm ꝙ; do 21

minus añqᷓ illud diceret. foꝛmam inſtituerat quaʒ

modo ſeruat cccleſia.⁊ accepit ab apoſtolis. Illud

aũt quod obꝛ Mat.vltimo.fuit cõmemoꝛatõ iã in-

ſtitute. Si añt obẽ ꝙ nõ yxps ipᷣe inſtituit ſᷣ ecclia in/

ſtinctu ſpũſſancti. Pdm ꝙ boc tantũ eſt ac ſi ipᷣe ꝓ/
pꝛio oꝛe dixiſſet. tota em̃ trinitas appꝛobat.qdð ipſe
ſi Sageug inſpirat fieri. ſicut illud qd xpᷣs inſtituit

illud qd obẽ qꝙ nõ opoꝛtet.qꝛ actus intẽtionẽ 22

expꝛimit. Ddðm ꝙ opoꝛtet.qꝛ actus põt fieri multi/
plici intentione. Poteſt em̃ quis intingere vt ludat.
vt coꝛpus abluat.vt baptiʒet.⁊ qꝛ actus multiplici
intẽtiõe fieri poterat.iõ nõ determiate intẽtionẽ ba/
ptiʒandi expꝛimebat.ſᷣ actꝰſigndi Ene hain ali n,
tentione cõſueuit fieri.iõ nõ ẽ ſimile.¶ Acd illud ꝗd
obi de euchariſtia.dm ꝙ nõ ẽ ſacrĩ necitatis.⁊ p/

dillud q 23

terea non ẽ ad alteꝝ. ⁊ iteꝝ cũ boc fit cũ maioꝛi ſoll

nitate. iõ intentio ibi colligit᷑ nõ euagat᷑ tunc.pꝛe
terea nõ eſt neceſſe exᷣmi vrbo.⁊ iõ nõ opoꝛtuit in
ſtitui nec ꝑ accñs obſeruari. Ilia ratio huiꝰ eſt. ſed

inſra dicet᷑ cũ aget᷑ de foꝛma euchaniſtie.

oe
izns
ſi
ſit
ſiptt
late
zodiet
fone
AMe
ſcte
etotut
r gr⸗
ttott
ntund
Wling
ſlo
tan.5
ſſfhr
tign⸗
ln
hhot⸗

Asdine
nipt
ſtpen
ſſtlec
ortn
ſagy
ninco⸗
buone
ſdnn
itin

ehfn
mifin
Llaki⸗
ſrhiben
Etpeſen
eſtorr
ntnuhntr
pertne
cni
ſnund
mmgueß⸗
epuros
iſcknu
Scdinr
Uieate
Gunoni
fardn
e
Hochns
ſceſſtre

4

fſtieno

Queſtio.j. e

¶ Atr expꝛeſſio totiꝰ trinitatis ſit de neceſſitate bap/

tiſmi:Et ꝙ ſic vẽ ꝑ foꝛmã a dño traditã Mat. vlti.
tem Fulgentiꝰ.miniſteriũ redẽptiõis nullo mo
do babet᷑ ſi patris vel filij vel.ſ.ſ.nomen ſubtrahat᷑.
Itẽ pelagius gaudẽti epo. Reuera ſi hi de bereti/
cis qui in locis dilectõnis tue ⁊ intimis cõmoꝛari di
cunt᷑.ſolũ in nomie dñi baptizatos fuiſſe foꝛtaſſe cõ
fitent᷑ ſine cuiuſq; dubitatiõis ambiguo eos ad ca/
tholicam fidem venientes.ſctẽ nomine trinitat bap
tiʒabis. nõ fuerũt baptizati.¶ Itẽ rõne videt᷑.qͥᷣa
ſi necfarium eſt verbũ vocale ad ꝓfeſſionem fidei.
ſicut nõ ſufficit credere tm̃ alterã ꝑſonaꝝ.ſic nec ſuf
ficit ꝓfiteri.& ſi ꝓfeſſio ſufficiens eſt.ncceſſe eſt totã
trinitatem expꝛimere in baptiſmo.¶ Sed cont᷑.am
bꝛo. dicit in li.de trini.et habet᷑ in lr̃a.Si vnũ in ſer/
mone compꝛehendas vl patrẽ vel filiũ vel ſpũmſ.fi
de autem nec pa.nec fili.nec.ſ.ſ.abneges.plenum
eſt fidei ſacramentum.g vẽ ꝙ non eſt neceſſe expᷣme
re totam trinitatem ſᷣ credere. ¶ Item ratione vide
tur. qꝛ vna ẽ ptãs ⁊ oꝑatio trinitatis.g̊ qd opat᷑ pꝛ.
et tota trinitas.ergo ſi di cat᷑ baptiʒo te in nole patn.
tantundẽ valet ac ſi tota trinitas exᷣmat᷑.¶ Item
apli in pꝛimitiua eccleſia baptizauerũt in noĩe xpᷣi.g
ſi nullo modo licuit eis mutare foꝛmã a deo inſtitu/
tam. & iſta foꝛma non diſcoꝛdabit ab illa.g videt᷑
ſufficiat alterã pſonaꝝ expᷣmere.Si dicas ꝙ nõ mu⸗/
tat᷑ ꝓpꝛia ſᷣ᷑ diuina auẽte.tũc g̊ diuina auẽtas ↄtulit
vim illi nomini.& ſi qd deus cõtulit illud hõ auferꝛe
non põt.adhuc põt baptisari in nomie xpᷣi. Si dicas
ꝙ nõ fuit collata virtus niſi ad tẽpus.qᷓro quare ma
gis collata eſt virtus ſimpłr nomini totiꝰ trinitatis
q́ᷓ; nomini xpᷣi. Et rurſus quare magis collata ẽ vir/
tus nomini chꝛiſti ꝓ illo tꝑe qᷓ; pꝛo noſtro.Et q; ſim
pliciter habuit vꝛ.quia baptiſmus virtutem habet a
paſſiõe.& et a fide paſſionis.& ſi xpᷣs nõ tota trinitas
fuit paſſa.potius debet dici in nomine xp̃i q; toti/

24 us trinitatis. ¶ R. dom ꝙ noticia trinitatis ſiue no
minatio põt eẽ in baptiſmo qᷓtuoꝛ mõis. Aut ita q;

ſit plena in coꝛde et in oꝛe.et tũc ſcᷣm om̃s plenum
eſt ſacramentũ. Aut ita ꝙ ſit ſemiplena in coꝛde et
oꝛe.⁊ tunc ſᷣm omnes non eſt ſacramẽtũ plenũ.Aut
ita ꝙ plena in oꝛe et ſemiplẽa in coꝛde.Aut ita ꝙ; ple
na in coꝛde.⁊ ſemiplena in oꝛe. Pꝛimis duobus mo
dis non eſt cõtrouerſia.ſed duobꝰ ſequẽtibꝰ fuit opi
nio diuerſa.Quia em̃ baptiſmus eſt ſacramẽtum fi/
dei et virtutem habʒ a fide que in coꝛde eſt.iõ volue
runt aliqui dicere ꝙ plenitudo fidei in coꝛde cũ qua
licunq; trinitatis expꝛeſſione ſiue due ſiue vna ſiue
tres perſone expꝛimantur plenum fuit ſacramentũ.

quia fides ſupplet defectum ſermõis.Econuerſo ãät

ſi nõ eſt fides in coꝛde.ſi expꝛimãtur tres oꝛc.non eſt

plenum ſacramẽtũ.et h̊ videt᷑ dicere Ambꝛo.et hu/

ius opinionis videt᷑ fuiſſe Hug.et mgr̃ q̃ntum ad pᷣ
mam pꝑtem opinionis. Sed qꝛ vt determinat Aug.
baptiſmꝰ eſt ſacramẽtũ fidei.non ſingularis ꝑſone ſᷣ
totius eccleſie.ideo fides pſone nihil obeſt. nihil ꝓ/
deſt.Et ideo determiat alia poſitõ ꝙ qͥcquid ſit fi/
de coꝛdis.iudicanduʒ eſt de baptiſmate ſᷣm expꝛeſſi
onem oꝛis ſiue ſermonis.et ideo qualit᷑cunqʒ credat
et ſi totã expꝛimat trinitatem baptiſatum ẽ.ſi autem

non totã.non eſt baptiſatꝰ.et rebaptiſandꝰ ẽ.ęt hoc
2 cõmunit et certitucmmaliter aſſerũt magiſtri. ¶ Ad il

lud qð obẽ de Ambꝛo.ddm ꝙ verbum Ambꝛo. eſt
exponenqũ vt ſacramẽtum fidei ponat᷑ ꝓ ipſa fide.
plenum ſacramẽtuʒ fidei ipſa fides q̃ ſiehiſtcatun
ſacramẽtum. Ael ſi de ſacramento intelligit᷑. babet
locum in caſu.vt qñ puer deficit in manibꝰ ſacerdo⸗
tis.vbi credendum eſt ꝙ diuina mia et ſummꝰ ſacer

dos nõ dimittat impfectum qð inchoatum eſtAd 26

aliud dom ꝙ et ſi ptãs et operatio trinitatis iuuet.

tñ fides diſtinguit.et ideo nõ ſufficit vnam pſonarũ
credere.ſed neceſſe eſt credere oẽs Et qꝛ baptiſmus
eſt ſacramentũ plene ꝓfeſſionis.ideo neceſſe eſt pꝛo

fiteri omnes ꝑſonas. Ad illð qdð obijcit᷑ de nomie 27

xpᷣi. dᷣm ꝙ aplis licuit baptiʒare in nomine xpᷣi di⸗
uinitus inſpiratis.ſed non licet mõ nobis. Dicũt tñ
aliqui ꝙ verbum illud nõ amiſit virtutẽ ꝓpter cõſti
tutionẽ eccleſie oꝛdinãtis ꝙ tm̃ fiat in nomine trini/
tatis. Vñ et ſi peccatoꝛ ſit baptiʒans.tñ baptizatuʒ
eſſet. Sed ↄmunis opinio et certioꝛ eſt ꝙ non eſſet
baptizatum.qꝛ cum ſit vnicum baptiſma in eccleſia.
ideo vnica debet eſſe foꝛma.eęt iõ tm̃ in nomine trini
tatis baptizat tota iaden
ptiſabant in nomie chꝛiſti.dom ꝙ data fuit virtus il
li verbo tempꝑe pꝛimitiue ecclcſie.et vna ratio fuit ꝙ;
nomen xpᷣi implicat et inſinuat totã trinitatez. Chꝛi
ſtus em̃ vnctus dicit᷑.⁊ iõ vnguentũ et vnctuʒ ⁊ vn/
ctionem inſinuat.et ſic cum pᷣdicta foꝛma concoꝛda
bat. Alia ratõ fuit.quia nomẽ xpᷣi erat ignotuʒ ⁊ cõ/
tumelioſum vtpote crucifixi.vt nomẽ publicaretur
et in reuerẽtia haberet᷑.tũc tꝑis eo vſi ſunt.Et qꝛ ceſ
ſante cauſa ceſſat effectus.xpᷣi nõie publicato et ho/
noꝛabiii facto.amplius nec debuit nec potuit in oo
impleri ſacramẽtuzʒ baptiſmi.qꝛ ad tẽpus tm̃ inſtitu
tum fuit. ¶ Oꝛ ergo obꝛ ꝙ Obuit ſimpliciter inſtitui
ꝓpter fidem paſſionis. dom ꝙ rcreatoꝛ dicit᷑ dupli/
cit᷑ Ael ſicut auctoꝛ.⁊ ſic tota trinitas. Ael ſicut me
diatoꝛ.et ſic xpᷣus. Ad hoc g ꝙ eſſet plenuʒ ſacramẽ
tum.neceſſe erat fide pꝛofiteri mediatoꝛẽ et auctoꝛẽ.
ſᷣͥ tñ pᷣncipaliꝰ auctoꝛem. Quia ꝙ̈ actuʒ inmergẽ/
di moꝛs xpᷣi intelligit᷑.et ita mediatoꝛ.neceſſe fuit vo
ce expꝛimi auctoꝛeʒ.et ita totã trinitaten nominari
opoꝛtuit.

Ge variatione foꝛme in nominꝗdo totã trinitatem.
qð põt fieri quinq; modis.mutãdo.addẽdo.coꝛrũx
pendo.tranſmutando.interponendo. Mutatio fit
vt qñ ponitur nomẽ ꝓ nomie.vtpote ſi loco patris
ponatur genitoꝛis. Et ꝙ boc nõ impediat vẽ. quia
foꝛma baptiſmi non attendit᷑ in vocibus ſᷣm q; vo/
ces ſunt.quia tunc non eſſet eadez foꝛma apud nos
⁊ grecos.ſed in vocibus ſᷣm ꝙ ſignificatiue.Si ergo
idẽ ſignificat pat᷑ et genitoꝛ.id? faciet in foꝛma vnũ
qð reliquũ.Et pᷣterea plꝰ ↄuenit pr̃ et genitoꝛ.qᷓ; no
men patris in greco et in latino.cum ſint eiuſdẽ lin/
gue. Additio eſt qñ nomen quod non eſt expꝛeſſum
in foꝛma ſuperadditur.vt ſi dicatur in nomie patris
omnipotentis. Et ꝙ boc nõ impediat videtur.quia
cum additur nomen.ct ſi nibil faciat. manet tñ totũ
qð faciebat.et ſaluuʒ manet in quo eſt vnctus. ſcʒ
verbum. ergo eſt plenũ et efficax ſacramentuʒ. Coꝛ⸗
ruptio eſt q; nominis pꝛolatio eſt modo minus cõ/
uenienti.vtpote ſi dicatur in nomie patrias et filias
⁊c.Et q; boc non impediat vꝛ.qꝛ Zacharias boni/⸗
facio ſcribens dicit.ſi contingat aliquem infringen/
C

ergo obẽ ꝙ apli ba/28

9

„
6 .

do linguã pꝛopt᷑ ignorantiam baptiʒare in nomine
garince Kudind ſ rebaptizãdus.Et huius ratio
reddi poteſt. quia ſanus eſt ſenſus.Tranſpoſitio ſi/
ue tranſmutatio eſt quando aliter oꝛdinatur. vtpo/
te ſi dicatur pꝛimo in nomine filij. et poſt in nomine
patris. Et ꝙ hoc non impediat videt᷑.quia nomina
tranſpoſita idem ſignificant. vt ſi dicatur eſt homo
albus.eſt albus homo.&̊ ſi omnino idẽ eſt ſenſus. et
cadem fidei ꝓfeſſio.tranſpoſitio non impedit. Int᷑/
poſitio eſt cũ in medio cadit actus vt ſternutatio vł
verbũ.vt in nomine patris. et aqua iſta ẽ fnigida.et
filij. Et ꝙ boc non impediat videtur.quia totum eſt
ſaluũ qn aliquid interponitur. ⁊ aliqui homines ita
ſunt obliuioſi ꝙ ſemper interponunt aliquid anteqᷓ

poſſũt complere oꝛationẽ incepeꝗ. ¶ Cõtra. ꝙ muta

tio impediat videt᷑ quia virtus eſt data illis verbis
et non alijs. ergo ⁊c. ¶ Item ꝙ additio impediat vi
det᷑.quia ſi nihil licet addere canoni ſcripture.mul/
to foꝛtiꝰ nec foꝛme ſacramẽti. Pꝛeterea patet ꝑ illð
qð dicit᷑ Apoc.vlt᷑.Si quis appoſuerit ⁊c. ¶ Item
ꝙ coꝛruptio impediat videt᷑.qꝛ verba coꝛrupta aut
nibil ſignificant.aut aliquid ſignificãt.vt patet cum

bicitur patria.ſed neceſſaria ſunt verba ſignificãtia.

⁊c̃. ¶ Item vc tranſmutatiõe videt᷑.quia ſicut de
integritate fidei eſt numer? ꝑſonaꝝ.ita oꝛdo ꝓfeſſio
nis.ergo ſicut mutatio numeri impedit.ita et oꝛdis.
¶ Item de interpoſitione videt᷑.qꝛ baptizare eſt vnꝰ
actus continuus.& ſi diſcõtinuatur.neceſie eſt rein/⸗

cipi. aut non ent vnus.et ita nec baptiſmus. R.ad
voluer̃t aliqui dicere ꝙ qualitercunq; fiat varia-/

tio. dum tñ omnes a erſone expꝛimant᷑ integruʒ eſt
ſacram entũ. Alioꝝ poſitio fuit ꝙ neceſſe eſt oimo⸗
dam ydentitateʒ ſcruari. quantulacunq; em̃ varia/⸗

tieo in foꝛma fiat non eſt ſacramẽtũ Sed vtraq; iſta/

rum põnum reſpuẽda ẽ.qlibet em̃ excedit. Añ dðm
ꝙ aliqua variatio impedit aliqua nõ. Tariatio eniz
mutationis impedit ſiue fiat ex certa ſciẽtia ſiue alio
mõ. Mutatio inq; nomis.vt ſi vicat i nomie genito
ris et geniti.qꝛ alius modus ẽ expꝛimendi trinitatẽ

—

ꝑ nomina pꝛincipalia. alius ꝑ nomina non pꝛincipa
lia. Mutatio etiam numcri impedit.vt ſi dicat bap

tiʒo te in nominibus.qꝛ alia eſt ſentẽtia.(Nd ulud 30

qð obꝛ ꝙ idẽ ſignificat.ddm ꝙ attendendꝰ eſt mo
dus ſignificãdi.qꝛ data fuit virtus nomibꝰ expꝛimẽ

tibus trinitatem.et boc pꝛincipaliter ſm omneʒ lin/

guam ¶ Oꝛ obẽ ꝙ magis cõueniũt. qꝛ in eadeʒ lin
gua. dom q et ſi magis qntum ad modum loquen/
di. non tñ ags qᷓntum ad moduʒ ſignificandi. Ju
nomine em̃ eſt conſiderare vocẽ.notamen ſiue expſ/
ſionẽ.et ſignificationem. Quantũ ad pꝛimũ magis
conueniunt.ſed qntum ad ſecũdum minus.q̃ᷓntum
ad tercium equaliter. Et virtus regeneratiõis data
eſt ratione notaminis.ſiue qᷓntum ad rationem in/
noteſcendi.a qua imponitur nomen. et hec eſt eadẽ

apud omncs¶De additiõe dᷣm ꝙ aut eſt additio

vocis diſtrahens intellectum. et hec impedit ſi op/

poſitum addat᷑ vt ſi dicat᷑ patris geniti. Aut ſaluãs
vt patris ingeniti.et tunc i S impedit niſi velit indu

cere erroꝛem. ꝛ obẽ de cõminatiõe apoc. intclligit
de additione diſtrabente (Ad illud qd queritur de
coꝛruptione.ddm q coꝛruptio aut eſt tanta qꝙ nullo
modo tenet ſenſum ⁊ tunc oino impedit. Aut nõ eſt
tanta qͥn bene maneat.ſicut de puero balbuciẽte in⸗
telligitur.⁊ tunc dicendum ꝙ non impedit niſi vclit
inducere erroꝛem. Oꝛ ergo obẽ ꝙ voces non ſiguifi⸗
cant. dðm ꝙ et ſi non ſignificent ex inſtitutione. ſig⸗
nificant tñ ex acoõmodatione vſus.vt olli ꝓ illi¶ Eid
id qð querit᷑ de trãſmutatiõe.ddm ꝙ ⁊ ſi lar ſimpli
citer ſine erroꝛis dogmatiʒatiõe non impedit. Et ra
tio huius eſt.quia oꝛdo intelligitur in ipſs verbis q;
filius a patre pꝛocedat.et ſic non opoꝛtet expꝛimere
oꝛdinem ita ſicut nomina peꝛſonaꝝ.ct ita patet qd
obz. (24 illud quod obijcit᷑ de interpoſitioue ſiue
intermiſſionc.ddᷣm q aut eſt tanta intermiſſio ꝙ dil
cõtinuet intentionẽ et lõgã faciat moꝛã.vtpote ſi lõ⸗
gũ facit monẽc.vł vadit ad domũ.et tũc neceſſe ẽ ꝙ;
reincipiat.Sᷣ ſi interuẽit ꝑua moꝛula obliuiõe vl ſter
nutatõe. ñ diſcõtinuat᷑ actꝰ nec oꝑtz reincipere.

¶ De inſtitutione baptimmt.

einſtitutione baptiſmi q̃ndo ceperit. Supꝛa egit magiſter de baptiſmo qᷓntum ad ſe vel quantum ad es

que ſpectant ad integritatem ſacramẽti. hic agit de ipſius inſtitutione. Et bʒ hec pars tres partes. In pꝛi⸗
ma agit de mõ et tꝑe inſtitutionig. In ſecunda de admiſtratione iam inſtituti. ibi. De imerſione vero ſic qᷓ⸗

ritur. In tercia vero de cã et ratiõe ad quã eius inſtitutio oꝛdinatur.ibi.Cauſa vero inſtitutõis baptiſmni eſt

innouatio. Quelibet haꝝ ꝑtiũ duas habʒ. Hã in illa in qua determiat de inſtitutõe. pꝛimo determinat tem
pus inſtitutõis. Sco materiã in qua.ibi.Celebꝛatur aũt hoc ſi acramẽtũ.⁊c. Similit᷑ pars de vſu iaʒ inſtitu
ti duas hʒ. In pꝛima dterminat quõ hoc ſacramẽtũ eſt adminiſtrandũ. In ſecũda vero oñdit ꝙ in buius ſa
cramẽti inſtitutione et vſu euacuata eſt circumciſio.ibi. Solet etiã queri ſi circumciſio amiſit. vc. Similiter
tercia pars de cauſa inſtitutionis duas hʒ.in pꝛima determiat cãm per ſe ipᷣius inſtitutiõis ſiue illud ad qdᷣ

baptiſmꝰoꝛdiat᷑ ꝑ ſe. In ſcdᷣa vo illð ad qð oꝛdinat᷑ ꝑ accidẽs.⁊ H̊ ibi.Si q̃rit vtꝝ haptiſmꝰaꝑucrit celũ c.

De inſtitu

¶ De tempoꝛe inſtitutionis baptiſni. .
tione baptiſmi quando ceperit varie ſunt eſtimationes. Alij

dicunt tunc eſſe inſtitutum cum Michodemo chꝛiſtus ait. niſi quis re Johan. iij.
natus fuerit ex aqua et ſpirituſaucto. Alij dicunt inſtitutionem baptiſmi a·
ctam cum apoſtolis dixit Ite docete omnes gentes baptiʒantes eos in no Math. vlt.
mine patris et filij et ſpirituſſancti. Sed hoc dixit eis poſt reſurrectionem.
pꝛecipiens eis de vocatioue gentium. quos ante paſſionem binos miſerat Luc.x.
d pꝛedicandũ in iudea et ad baptiʒandũ dicẽs. In viam gentiuʒ ne abie / AMath. x.

„

Sns.
coc

Nfl,
mmun
nniſg
ntin

—
——

tun0
nu u
eorſe,
hueitich
mminmten
ictt
gottc
Gt
u,
3

t

In qua foꝛma
baptizaucrunt
apli ate paſſio/⸗
nem chꝛiſti.

Amb. ſuper

—

ritis. Jam ergo iſtitutꝰ erat baptiſmꝰ.qꝛ baptiʒabãt

ſimul et pꝛedicabãt.Si vero querit᷑ in qua foꝛma tũc

baptiʒauerũt. Sane dici põt in nomice trinitatis.ſ.in
ea foꝛma in qua baptiʒ auerũt poſtea gẽtes.q ãte paſ/⸗
ſionẽ põt intelligi fuiſſe tradita.licet nõ ſit ſcriptũ.nõ
ergo tunc illã foꝛmã xpᷣus pꝛio tradidit cũ ad euange
liʒandũ gẽtibus miſit.ſed quã añ tradidit muttẽs eos

in iudeã. poſt iterauit cũ ad gentes miſit. Cõmodius

rit. cũ ſine peccato fuerit.ſed qꝛ contactus munde car
nis ſue vim regeneratiuã cõtulit aquis.vt qui poſtea

ergo dicit᷑ inſtitutio facta qñ xpᷣs a Johãne baptiza⸗
tus eſt in ioꝛdane ꝙ diſpẽſauit.nõ qꝛ mundari volue/⸗

immergeret᷑ inuocato nomie trinitatis a peccatis pur
garetur. Tunc ergo inſtitutꝰ ẽ baptiſmus xpᷣi in quo
Pinnroe cuiꝰ myſterium innotuit interius homniem
Se materia in qua iſtitutꝰ ẽ baptiſmꝰ. g

¶ Celebꝛatur aũt hoc ſacramentũ tm̃ in aqua nõ in alio

liquoꝛe vt ait xpᷣus.niſi quis renatus fuerit ⁊c. Ideo
vnifoꝛmiter id fieri in aqua pᷣcipitur. vt itelligatur ꝙ
ſicut aqua ſoꝛdes coꝛpoꝛis ac veſtes abluit.ita baptiſ
mus maculas anĩie.ſoꝛdeſq; vicioꝝ emũdãdo abſter

git. Vlel ideo vt nullũ iopia excuſarʒ.qð poſſyz fieri ſi

in vino vel oleo fieret.et vt cõmunis materia bapti⸗
ʒandi inueniretur apud omnes.qð aqua ſignauit qͥ ð
latere xpᷣi manauit.ſicut ſanguis alterius ſacramenti
ſignum fuit. MNon ergo in alio liquoꝛe põt conſecrari

paptiſmus niſi in aqua.

Gꝛeg · lean/
dꝛo epo.

Haymo ſuꝑ
epi.ad Ro.

¶De immerſiõe vero ſi queritur q

¶ Determiat quõ hoc ſacrm ẽ admiſtrãdũ.puta.
qtiẽs imerſio fieri debeat. —
Dei itur quõ fieri debeat pᷣciſe.
reſpondemꝰ ꝙ ſemel vel tercio pꝛo vario moꝛe eccle/⸗
ſie. VUñ Gꝛeg.de trina immerſiõe baptiſmi nihil veriꝰ
reſponderi põt qᷓ; qd voſipᷣi ſenſiſtis.quia in vna fide
nihil officit eccleſie ſancte conſuetudo diuerſa. Quia

eñm̃ in tribus ſubſiſtentijs vna ſubſtantia ẽ.repꝛehenſi

bile eſſe nullatenus põt infantem in baptiſmo ter vel

ſemel mergere.quia et in tribus merſionibus ꝑſonaꝝ-

trinitas.et in vna põt diuinitatis ſingularitas deſig⸗

nari. MNos vero qui tercio immergimꝰ.etiaʒ triduane

ſepulture ſacramentũ ſignamus. Scom hoclicʒ non
modo ter.ſed etiam ſemel mergere tm̃.YJhi tñ dũtax⸗
at mergere ſemel licet vbi cõſuetudo eccleſie talis exi⸗

ſtit.ſi quis vero id facere iucipiat vbi conſuetudo tat
non eſt. vel ſemel tm̃ mergendum aſſerat.repꝛehenſi⸗
bileʒ ſe eſſe cõſtituit. Unde Haymo in ſuo ſenſu abun
dabat. Cipꝛianus cum ſemel mergebat in baptiſmo.
paruulos qui qð ĩtelligebat ſtudioſe implebat bonis

operibus abundando.licet in hoc neſcius delinque⸗

ret.ſᷣ quia bonis operibns abundabat. poſtea coꝛrec
tus a deo abundauit altioꝛi ſenſu.ter illos mergẽdo.
Ecce habemus quia deliquit qui ſemel merſit. Sed
hoc ideo.quia aliter ſe habebat cõſuetudo illiꝰ eccle⸗

pʒ qð obẽ.

am S inſtitutꝰ erat 3 1

San S7, Ar ex hoc

cum inſtitutio bap⸗/
tiſmi cadat ſub pᷣcep/
to.ꝙ aute paſſionẽ te/

nebantur om̃s bapti/

ſari. ᷓ oẽs erant tranſ
greſſoꝛes.qð videt᷑ ini

quũ.Ad h̊ rñdet łHu⸗

go de ſancto vic. non

eſt culpãdus aliquis

niſi ex culpa ſua ſit in
gratꝰ conſilij aut pᷣce
pti. fuit aũt Michode
mo reuelatum tãq;ᷓ cõ

ſiliũ amico. Cũ aũt di

ctũ ẽ.ite doccte oẽs gẽ
tes bap.⁊c.omnibꝰ in⸗
foꝛmãdis ex poſitũ eſt
pꝛecepto. Anuſquiſq;
autez ex eo tpe debi/

toꝛ eẽ cepit.quo ad ip

ſum ꝑ pᷣdicationẽ iſti/
tutio ꝑpuenit.

b i

¶ non ergo in alio li⸗

quoꝛe poteſt conſecr/
ari baptiſmus niſi in

aqua. Queritur vtꝝ

i omni aqua.Et ꝙ ſic
videtur.quia omnis

aqua omni aque ẽ ea/

dem ſpecic ergo ſi da
ta eſt virtus ſpẽi aque

non buic vel illi ſpe⸗/
ciali.videtur ꝙ; in om

ni poſſit fieri baptiſ/
mus. &f
ptiſmꝰ inſtitutꝰ eſt in
elemẽto aque.qꝛ ad ꝑ

ſuam qualitatẽ repꝛe-
ſentat gratiam baptiſ

malez. Ad hoc & eꝙ ſit

baptiſmus requiritux

q ſaluet ꝓpꝛietas et
ſpẽs aque.vt ſit aqua
naturalis et habẽs ali
quo mõ ꝓpꝛictatẽ la-
uãdi.et hanc etiã bẽt
aqua turbida. Si ve/
ro has conditiones

aqua perdat vel ꝙ mi

ſcetur cum pꝛedñan/
te et alterãte et ducen
te in alias ꝓpꝛietates.
nõ ẽ dom tunc in illo
liq̊re tradi baptiſma/
tis ſacramentũ. et ſice

dum qꝙ ba ʒ2

i.

c Mee baptiſmꝰ nec ſie. vel qꝛ vnã tm̃ faciendã merſionẽ aſſerebat. De tir·⸗ .
circũciſio reni nobis na merſione Aug. ait. poſtq; nos credere ꝓmiſimus. Aug. in qua
aitum apuit. fma trercio capita in ſacro fonte dimerſimꝰ. qui oꝛdo bapti d omelia, n
onon fait niſip pee zadi duplicis myſierij ſignificatione celebꝛaf. Recte ul
catu et marimep oꝛ· em̃ tercio imerſi eſtis. qꝛ accepiſtis baptiſmũ i nomie nen
ginale.ſed baptiſmus trinitatis.Recte tercio ĩmerſi.qꝛ accepiſtis baptiſmũ un
et circumciſio delebzat iu nomine xpᷣi.qui die tercia reſurrexit a moꝛtuis. Il/ nut
oꝛigiale. g apiebat ia lIa em̃ tercio repetita immerſio typum dñice expꝛimit e⸗
nuãz. Itẽ debaptiſind ſepulture.Conſtat ergo baptiʒãdos tercio debere im
Leris glo. bede. Hu i cipiũt. Et qui ſemel imergit tatũ.nõ peccar.niſi cõſue finh
le ioꝛdãis aqͥs ſubiſt. tudo ecclie obſiſtat.vel hoc mõ tm̃ ðbere fieri aſſerat. annn
nobis celi ianuã pin / (ſtendit quõ in huiꝰ ſacramẽti inſtitutide in
dit. duͦ caro nnern et vſu euacuata ſit circumciſio. 1 gimt
fa domoda ¶Solet etiã queri ſi circumciſio amiſit ſtatum ab inſti⸗ ner⸗
noxijs. rũpbea ignea tutione baptiſmi. Ad quod dicimꝰ. in xpᷣi moꝛte termi di
extinguitur. nec xus nata eẽ legalia omnia. Extunc ergo circũciſio ꝑdidit oſeni
celuʒ tunc apire cepit. vim ſuam ita ꝙ poſtea nõ ꝓfecerit. ſed potius obfuit Vy
S bis var bis oſſen- obſeruatoꝛibꝰ ſuis.Sʒ vſq; ad oblationẽ vere hoſtie ſbee
aitur s ubabriſ. potuit pꝛodeſſe. Si em̃ ante paſſionẽ legalia finẽ ha⸗ el
gua ct qub ſie aperta. buiſſent. no ea iminete. vet pacha cũ diſcipulis man
et quando. SRidet em̃ ducaſſſee. uni
nperta in Paiſone. :· De cauſa inſtitutionis baptiſmi äntum aad ut
ſuper illud Col/j.paci illud ad quod oꝛdinatur per ſe.: k Init
ficaus p ſanguine X. ¶ Cauſa vero inſtitutõis baptiſmi eſt innouatio mẽtis. rn
peen ra vt homo qui per peccatũ vetus fuerat.per gratiã ba⸗ iti
detur ꝙ in reſurrectio ptiſmi renouetur. quod ſit depoſitione vicioꝝ. et col/ d
neꝑ oꝛatione quam latione virtutum. Sic enim fit quiſq; nouus homo. Nins
cantat eccleſia. Deus cũ abolitis peccatis oꝛnatur virtutibus. Abolitio em̃ ige
qui eternitatis nobis peccatox pellit feditatẽ. appoſitio virtutũ affert deco mit
3. aditum . ke voen rem. et hec ẽ res huius ſacri. ſcʒ interioꝛ mundicia. Snome
launtelt geur phibe De cauſa inſtitutiois baptiſmi antuz adil il
ctia illa ob quã nullus lud ad að oꝛdinatur per accidens. ſcʒ quõs .*R
poterat ingredi ad do abperuit celu qo nõ aperuit circuciſo. 1 m’
mini aſpectum. illa ãt Gi queritur vtrum baptiſmus aꝑuit celum quod nõ ſoſ
Pbibentia erat a diui aperuit circumciſio. Diciinus quia nec baptiſmmus ſeltez
na iuſticia iuſte nec circũciſio regni nobᷣ aditũ aꝑuit.ſʒ hoſtia ſaluato nuler
te. Merebat᷑ oꝛigina in regnũ intraſſent. Res g huius ſacfi iuſtiſcatio eſt. n⸗
lisculpa vt bomonss ““ (Ahtl
cõperet coꝛam deo ꝓpter feditatem culpe. ꝓpter offenſam maieſtatis diuine.et pꝛopter moꝛtalitateʒ in car e
ne. quia veſtitus ſacco non debebat ingredi in palacium regis aſſueri.ſicut dicit᷑.Heſter.iiij. Iſtam em̃ ianu Ve
anm aperire dicit᷑ illud qð remouet iſta obſtacula. Obſtaculum culpe amouebat baptiſmꝰ. obſtaculũ debiti en
ratione offenſe amouit paſſio ꝑ quã fuit facta ſatiſfactio. Obſtaculũ moꝛtis.xpᷣi reſurrectõ.⁊ ita ianuèe aper/
tio ichoari dicitur in baptiſmo.et pꝛofectum babere in paſſone.ſᷣ complementum in reſurrectione.manife⸗ le
ſtationem in aſcenſione.Et qm̃ bec iã facta ſunt.ideo virtus baptiſmi eſt ianuaʒ aperire.non per ſe tãtũ. ſed G
etiam ꝓpter hoc qꝙ iam facta eſt oblatio hoſtie vere. Ideo magis effectus apertionis ianue attribuitur ba nin
ptiſmo ꝙᷓ; circumciſioni.licet vtrunq; ſacramentum deleat culpam. et ſic patet illud. l e
intelligentiã huiꝰ ꝑtis tria pꝛincipaliterdGl3&ł¶¹ür (ADueſtio ſ. g
„ n Tur lonm qrit̃ E bapeiſin inſhicutione. truz Ge ercct Abuer it inſtitul in acj.
Secũdo de inſtituti adminiſtratione.Tercio de cir Et ꝙ ſic. ipᷣm factũ dñi oſtendit.Sʒ ꝙ non.videt᷑ ra e
cumciſionis ceſſatione ſiue euacuatione. Circa pꝛi / tione qꝛ baptiſmus ẽ ſignũ ſepulture xpᷣi. ſicut dicit
m·mõmnñũ querunt᷑ duo. Pꝛimo q̃rit᷑ in quo elemẽto ſit ſa Ro.vj.conſepulti em̃ eſtis ⁊c.g ſi ſepultura xpᷣi fuit G
5 cramẽtũ baptiſmi inſtitutũ. Scdo vtꝝ in inſtitutio⸗ in terra non in aqua.vꝛ ꝙ ſimilit᷑ debuerit baptiſmꝰ 8
ne ſit virt? collata aquis ſicut dicit magiſter. inſtitui in terra. ¶ Item ſacramẽta ve le. fuerunt ſig⸗

+
—
Se

34

36

X cedit facile.

ſeigite
nn

na ſacramentoꝝ noue legis.⁊ in illis pᷣfigurata ſunt
iſta. Scd ſacramẽta noue legis fiebãt vł in cis ꝗᷓ ba
bebãt oꝛtum a terra. vt ſacrificia ⁊ decimatões. Ael
in aliquo terreo vt circumciſio qᷓ fiebat cultello pe⸗
trino. ſi fuerunt coueniẽtia ſigna boꝝ. S ſacramen
ta noue legis (maxime baptiſmꝰ) debuerũt iſtitui in
in terra non in nanaalrem ſi dicas ꝙ debet fieri in
aqua ꝓptcer expꝛeſſam ſignificantiã gratie.Sʒ con
tra. Liquoꝛ olei expꝛeſſius ſigt gratiaʒ ꝙᷓ; aqua.ergo
magis debuit inſtitui in olco qᷓ in aqua.¶ Item dici
tur Apoc.j.lauit nos a peccatis nr̃is in ſaguine ſuo.
S ſi in baptiſmo eſt lauatio a peccati
ablutionem factã p ſanguinẽ xp̃i. &̊ magis debuit in
ſtitui in ſanguine. ¶ Ite auerit qñ dominꝰ inſtituit
ſacramentũ bapeigni e dönc ſacramentũ bap/
tiſmi ẽ maxime cfficax et maxie neceſſariũ inter alia
ſacramẽta. Efficax qꝛ in eo ipꝛimitur caracter qui di

ſponit animã ad ſuſceptionẽ luminis gratie. vt trãſ⸗

parentia vitrũ ad ſuſcepitonẽ lumis coꝛpalis.datur
etiã gratia mundificãs animã.dat᷑ etiã illi gratie ac
tus remittendi ardoꝛem coneupileentie ed quia
hec oꝑtuit dari in eo ſigno qd ſua ꝓpꝛietate multi/
plici bec omnia deſignaret.tale aũt eſt aqua.qꝛ trãſ/
paret et eſt puia lumini.et ideo caractereʒ ſigt. ite⸗
ruʒ abluit et mũdat inter omnes liquoꝛes.et iõ ſigt
gratiam mundantem.
remiſſionẽ ardoꝛis concupiſcentie. Conueniebat g
maxime aqᷓ baptiſmatis ſacramento ob efficaciam.
Similit etiã ppter neceſſitatẽ. Oꝛ em̃ ſacramẽtũ eſt

a quo nemo abſoluitur.⁊ in quo oẽs cõicant.neceſſc

7 ½

fuit inſtitui in liquoꝛe qͥ eſt cois apud omncs. et in
abũdant paupes et diuites.talis aũt liquoꝛ ẽ aqᷓ.iõ
⁊c AAd illud ꝙ quod obẽ ꝙ ſiſt ſepulturaʒ. dom cq
nõ tm̃ ſigt dñi ſepulturam.immo etiam graʒ quam
in immerſione donat. et qꝛ in aqua vtrũq; ſigt᷑.in
terra aũt non ſiãtur gratia mundans.cum ſit fex ele
menton.iõ ⁊c. Wd illud qð obꝛ de le.ve.dm ꝙ ſi
cut dicit apłs.omnes qui fuerunt in lege fuerũt ſub
malcdicto vſq; ad aduentum xp̃i.qͥ factus eſt ꝓ no/
bis maledictũ vt a maledictione nos liberarʒ. quia
terra fuit maledicta homini non aꝗᷓ.iij. Heñ. In hu

ius ſignũ ſacramẽta illa erãt ex his q̃ ſũt in terra.nõ

ſic autez ſacr̃a noua.qꝛ iſta eſt lex benedictõis. Pꝛe/

terea. lex vetus et maxime moyſi fuit oneroſa ad cõ/
fringendum duros.⁊ iõ in duris vt in cultello petri⸗
no et in effuſione ſanguinis remedium babebãt. Sʒ
lex noua eſt ſuauitatis et amoꝛis.ideo datur in aq̃ qᷓ
Ad illud qð obr de ſanguine patet re-

7

ſponſio.qꝛ nec conuenit ſigni nec efficacie.cum non
mundet. nec neceſſitati cum non omnes eo abun-

dent. ¶ Ad illud qð querit᷑ vltimo qñ ẽ inſtitutũ.ex

ſcriptura pᷣt rñderi.ꝗqᷓ ð hoc in multis locis loquit᷑.

Pꝛopter qð notãdũ ꝙ dñs baptiſmi ſacramẽtũ pꝛi

firmauit inſtitutum. Inſinuauit quidẽ facto et ver/
bo. Facto cum baptizatus eẽt a Jo. in aqua.oſten/

mo inſinuauit inſtituendũ. ſcdo inſtituit. tercio con

dit ccteros credentes in aqᷓ foꝛe baptizandos. Inſi
nuanit verbo cũ pꝛedixit nichodemo. Jo.iij. niſi qs
renatꝰ fuerit ex aqᷓ ⁊c. Inſtituit aũt cñ ipᷣe baptizare

cepit ꝑ diſcipulos Jo.iij. poſt hec venit ihs in terra

iuda et baptizabat. et tunc inſtituit facto et verbo.
qꝛ dꝛ ibidem ꝙ baptizabat. ſi nõ ĩe ĩ ppꝛia pſona.
tñ diſcipuli in ſua pᷣſentis m ꝙ ipe volebat. Et rur⸗

8. et ſigt ilam

tem in frigidat.ideo ſis t

ſus diſcipulos miſit ad pꝛedicandũ
binos. Luce. x.ſicut dick morin ct bopehanga
uit at baptiſmũ facto et verbo. Facto cũ de latere
eius non tm̃ ꝓfluxit ſanguis verũetiaʒ aq in ip̃a paſ
ſionis cõſummatiõe. Verbo aũt cõfirmauit qñ poſt
D arectlont viſcepulde 3 baptizanduʒ oẽs et ſin/
os miſit. Mat.vltio.⁊ ſic pʒ quõ diuerſimode loqᷓ
ſe ſcriptura. pʒ quõ diuerſimode loqᷓ
NQueſtio. ij. h

¶ Atrũ ex inſtitutione baptiſmni in aqᷓ collata ſit aliq

vis aquis.Et ꝙ ſic videtur Lucc.iij.baptizato ieſu
glo. dominus baptizatus eſt non mũdari indigens.
ſed tactu munde carnis ſue aquas mundãs vt vim
abluẽdi babeant.ꝗ ſi vis abluendi eſt aliq̃ vis.patz
ꝙ aquis collata eſt aliqua vis. ¶ Item babetur de
conſecratiõe di.iiij. Munqᷓ; aq baptiſmi purgare cre
dentium peccata potuiſſet. niſi cotactu dñici coꝛpo/
ris ſanctiſicate fuiſſent. ¶ Iteʒ ratione videt᷑.qꝛ ois
operatio egregitur a ſuba mediante aliqua virtute.

cum aqua tãgendo coꝛpus abluat animam.eſt ab

aqua virtute aliqua mediante.ſed nõ naturali.& da/

ta eſt aliqua virtus aquis in baptiſmi inſtitutione.

¶ Contra.ſi data eſt aliqua virtus aque.quero quõ

data. et dicit glo.ꝙ contactu carnis dñi.Si ergo per
contactuʒ carnis dñice. ergo habẽt ipßam omni alio

circumſcripto. ſi quis immergerz in aqua ſine om
ni verbo.aqua regenerabit eum.qð falſuʒ eſt. Si tu
dicas ꝙꝙ ſimul eſt in aqua et verbo. Obijcitur tũc.qꝛ

hec differunt ſubſtantia et natura.& operatiõe et vir
tute. ergo non poteſt vna virtus eſſe in vtroq; Itẽ
ſi munda caro chꝛiſti contulit illam vim.ſed frequẽ
ter tetigit aquas.vt qñ puer lauabat᷑.et qñ lauabat
manus.et vbi eadem cauſa ibi idem effectꝰ. ergo añ
contulit qᷓ; baptiʒaretur arnis.
ergo ſolum ille aque virtutem habẽt quas chꝛiſti ca
ro tetigit.non ergo ominis aqᷓ. Si tu dicas ꝙ virtus
illa deriuata eſt in alias aquas. ergo cum deriuatõ
a coꝛpoꝛe in coꝛpus non fiat niſi per continuũ.nullo

tem ſi contactu carnis.

mõ poterit peruenire ad aquas illis aquis diſconti
nuas.ergo idem inconueniens. Item ſi virtus ali/
qua collata eſt.quero quid ſit.quia ſi bonum.aut de

bonis minimis.aut maximis.aut medijs. Si de mi

nimis.illud eſt inferius anima.ꝙ non agit in ipſam.
Si de medijs.ergo par eſt anime.nec adbuc influit.

Si de maximis. eſt data aquis virtus aliqua gra/
¶Re. dicunt aliqui ꝙ dñs contactu mundiſſi/ʒ9

tuita ¶ Pe.
me carnis ſuc vim contulit aquis quẽ nõ habebant.
et vis iſta fuit aliqua ꝓpꝛietas abſoluta.et hec pꝛo/

pꝛietas fuit aque melioꝛatio et reductio ad ſtatum

frinum in quo erat ante hominis lapſuʒ.et quia pꝰ
apſum omnia elementa ſunt deterioꝛata. vt habita

tio congrueret habitatoꝛi deterioꝛato. Sed quia ho
mo per aque ſacramentũ melioꝛari debebat et reſur.
gerc. ideo aqua melioꝛata et ad pꝛimum ſtatum re-
ducta eſt. et hanc vocant illã vim. Sʒ iſta poſitio nõ
poteſt ſtare. Dꝛimo. quia hec vis dicit᷑ vis ad rege⸗
nerandum.ſed hanc non habebat aqua in ſtatu in/

nocentie.quia non erat opus regeneratione.vnde il
la melioꝛatio nihil facit ad rem. puta. ſi aqua eſt me
lioꝛata et non alia elementa. videtur ꝙ oꝛdinatio
elementoꝝ ſit diſſipata. cuz neceſſc ſit ꝙ habeant de
bitam ꝓpoꝛtionẽ. Et ꝓpter hoc dicũt aliqui ꝙ col/

latio vis regeneratiue nõ eſt aque melioꝛatio vel pu

Ti.

rificatio.ſed alicuius virtutis ſupernaturalis colla-
tio qᷓ non eſt data aque ſcòᷣm eſſe perfectum quoad
uſq; veniat verbum.ſicut vis imutandi viſum nonẽ
in coloꝛe perfecta niſi ſuperueniente lu mine. et hec
ſupꝛa naturã data ẽ aqᷓ.et ſupꝛa naturam ibi exiſtit
vt effectum habeat ſupꝛa naturaʒ per voluntateʒ di
ninam. Secd qm̃ illud dimicile eſt intelligere.quõ ali
quid abſolutum ſiue ſm naturam ſiue ſupꝛa natu⸗-
ram ſit modo in aqua qò non erat pꝛius.et quomõ
datum ſit contactu carnis etiam aqs remotis. Pꝛc/
terea dm ſicut tactum fuit ſupꝛa.q vis illa non eſt
aliqua ꝓpꝛietas vel eſſentia abſoluta addita aque.
ſed ſoluʒ oꝛdinatio eius ad hoc ꝙ homo regeneret᷑.
Pꝛius em̃ omunes liquoꝛes erant indifferentes. et
Poterat inꝗntum eſt de ſe in aliquo alio liquoꝛe ba/
ptizari vt in aqua. Sed cum dũñs voluit mergi ⁊ ba
ptiʒatus eſt in aqua.ſola aqua habuit oꝛdinationeʒ
ad hoc.et ideo ſolum in ea potuit fieri baptiſmꝰ. Sʒ
quia non inſtituit baptiſmum fieri tm̃ ꝑ immerſio/
nem.immo etiam per verboꝛum ꝓlationeʒz.et taliũ
verboꝛum.ſimiliter verba ad boc oꝛdinauit. VUnde
aqua in quã merſus eſt.et verba q̃ pꝛotulit vlterius
habent vim.non vnum ſine altero.qꝛ vtrũqʒ inſimł
ad regenerationem obtinendaʒ oꝛdinauit. Et ſic pa
tent obiecta ad vtrãqʒ parteʒ. quis pꝛima pꝛocedũt
de vi. vt eſt oꝛdinatio ad regenerationem. Secũda
auteʒ de vi qᷓ eſt qualitas abſoluta. Hec autem vis
non eſt ꝑ tranſfuſionem ſed per inſtitutionem. Añ
ſicut dominꝰ.nõ tm̃ verba qᷓ ꝓtulit. oꝛdinauit ⁊ in/
ſtituit ad regenerandum.ſed etiam omnia conſimi
lia. ſic non tiñ aquam quaʒ tetigit.ſed omnem aquꝗ
ſpecie conſimilẽ. Eſt autem omnis aqua omni aque
ſpecie conſimilis.et ideo omni aque contulit. Et eſt
ſimilc.ſi rex oꝛdinaret ꝙ littere ſue non tm̃ haberent
virtutem et efficaciam que ſcriberentur in pellibus
capꝛinis.et qne eſſent ſcripte aliquibus determina/
tis verbis.et hoc quidem faceret manu ſua ſcriben/
do in illo genere pellis.diceretur ꝙ rexr illa mauu ſu
am efficaciam dedit illi pergameno.et omni perga/
meno eiuſdem ſpeciei. etiam quod futurum eſt vſq;
ad multa tempoꝛa.⁊ hoc per ſolam inſtitutionem ⁊
oꝛdinationem.non ꝑ alicuius virtutis alterius col/
lationem. ſic intelligendum in ꝓpoſito.qm̃ dominꝰ
tactu carnis munde dedit vim aquis.nõ quia mun/
dicia tranſiret a carne in aquam.ſed quia cuʒ domi
nꝰ eſſet mũdꝰ.voluit ob nibil alið in aquã mergi.
niſi vt illa merſionc aqua haberet iſtam oꝛdinatio
nem. Ande ſi aqua cauſaret᷑ de nouo conſimilis iſti
in ſpecie.credo ꝙ eandem baberet oꝛdinationem.⁊
eandem dicerctur hbabere virtutem. Et ſi tu obijcias
mihi.omnis relatio fundatur ſuper aliquid abſolu/
tum.eo ꝙ aduenit.ꝗ ſi hec ordinatio que eſt relatio
aduenit.opoꝛtuit aliquid abſolutum dari.dom ꝙ il
lud non habet veritatem in relationibus volunta/
rijs. quia nummus vt dicit Aug. ſine ſui mutatiõe
fit pignus.et ſimiliter hec vox buba ſine ſui mutatio
ne poſſit fieri ſignificatiua.ſimiliter ⁊ in ꝓpoſito in/
telligendum.Et licet vtraq; barum opinionuʒ ſit ca
tholica et pꝛobabilis.hec tñ eſt magis intelligibilis ⁊
conſona ſanctoꝛum auẽtibus.Dicunt᷑ em̃ aque mũ/
date et ſanctificate et virtuoſe effecte. quia ad ſancti
ficationem anime et mundiciam cfficaciter ſunt oꝛ/

dinate.non faciendam ab ipſis.ſed ſuſcipiendam.et
dandam in ipſis a deo ipſi bomini baptiʒando.⁊ ſic
exponenda ſunt conſimilia. MHec eſt intelligendum
ꝙ aliqua actio ſit ab aquis in animaʒ. Aque em̃ ille
non habent pꝛopꝛie virtutem illam nec oꝑpationem.
ſed carum virtus ct actio. eſt efficax oꝛdinatio vel
bᷣm actum vel ᷣm habitum.et ſic non habent calum
niam q̃ circa hec dicuntur.
AMAantum ad ſcom articulum queritur ſecũdo
de baptiſmi inſtituti adminiſtratiõe. que fit in
paruuli immerſione.et circa hoc duo querũtur. Dꝛi
mo queritur quotiens opoꝛteat mergi.Secũdo q̃n

¶ Queſtio. j. i

7 ſemel tm̃ ſit immergendum videtur. de conſe⸗

cratione di.iiij. ex concilio toletano iiij. Pꝛopter vi⸗
taudi ſciſmatis ſcandalũ.vl beretici dogmatis vſũ.
ſimplam tenemus baptiſmatis immerſionem § vi/
detur ꝙ bereticum ſit ter mergere.¶ Item ratiõe vi⸗
detur. quia hec eſt vera ꝑ eſſentiam. baptiſmꝰ eſt ab⸗
lutio vel tinctio in aqua.& ſi fit triplex tincio triplex
erit baptiſmus.& ſi nullo mõ licet baptiſmũ iterari.
nullo mõ licet ter mergi. ¶ Item iſta duo ſufficiunt
verbum. ſ. et elemẽtũ et ſi mergatur ſemel. Sʒ ſi pꝛo
feratur ſemel.eſt plenum ſacramentum.ergo ſi am/
plius mergit ſuperfluit.̊ non debet niſi ſemel mer-/
gi.¶ Item queritur quare magis ter qᷓ; bis. Si dicas
ꝙ binarius eſt numerus infoꝛmis qꝛ recedit ab vni/
tate.eadeʒ ratione laudabilis quia accedit maxime.
Sed coutra Hiero.ſuper eplam ad phi. In patre
et fi. et. ſ. baptiʒ amur. et ter mergimur. vt trinitaſj
vnum appareat ſacramentum. ¶ Item pelagiꝰgau
dentio epo de conſe.di.iiij.euãgelicum vero pꝛecep⸗
tum ipſo deo et dño ſaluatoꝛe noſtro ihu xpᷣo dicen
te veltradente.nos admouet. vt in nomine trinita/
tis trina ctiam immerſione ſctm̃ baptiſma cuiq; tri-
bueret. ¶ Item de conſe. di. iiij. ex canonibus apo⸗
ſtoloꝝ.Si quis pᷣſbꝛ aut epᷣs non trinam immerſio/
nem vnius myſterij celcbꝛat.ſed ſemel mergat in ba
ptiſmate.qð dari a quibuſdam iubetur in moꝛte do
mini.ponat᷑. neceſſaria eſt trina immerſio.¶ R.
dom ꝙ vnitas vel multitudo immerſionũ non eſi &
ſubſtãtia baptiſmi ſed ſolum de bene eſſe.quia quo/
tienſcunq; immergat.dum tñ debito mõ et ſine dila
tõe magna verba pꝛoferat.baptiſmus eſt ⁊ ſacramẽ
tum integrum. et ſi non ſit ei de neceſſtate. eſt tñ de
congruitate.pꝛopter ſgtlonern cui congruit vnitas
et trinitas.vt patet in fide trinitatis.quia vnitas eſt
in eſſentia.ſed trinitas in ꝑſonis. Similiter in moꝛ⸗
te chꝛiſti. quia vna eſt in eſſentia. ſed tribus diebus
fuit in coꝛde terre.Similiter gratie.quia vna ẽ in ſe.
ſed triplex in virtutibus.vnitas et trinitas cõuenit.
ſed tñ magis trinitas.pꝛopter expꝛeſſionem maioꝛẽ.
et ideo vtrunq; moꝛem ſeruat eccleſia. Sʒ romana

40⁰

eccleſia tanqᷓ; pꝛecellens trinam ſeruat immerſionẽ.

tum pꝛopter ſigtionem trinitatis.tum etiam tridua
ne ſepulture. tum etiam triplicis concupiſcẽtie mi/

nutionem a qua anima liberatur. tum etiam pꝛopt᷑
triplicem virtutem qua xpᷣus in anima refoꝛmatur.

Si queritur quotiẽs ſit ibi mergendum.ſꝰ.ſᷣm mo

rem eccleſie.qui autem pꝛopꝛia auẽte mutat peccat.

Et igeo dicitur ꝙ deponendus eſt epus. non qꝛ non

—

——
——,,ĩ—

Pat
Gatu
ſgnm
gaure
tu.
liba

Dur

ſthue⸗
ck
ſece
tuc
r
e⸗
Mter
ge⸗
ſin
Glen
lun
hen
Nckte
bentie
ttrue
lſen
ſoho
penan
hon
. li
Eenen

7

S=

–
=
= =

=
=—

Se
=tätf
—

=☛

—= = =
— =

= —
— = – = ☛ = =

E

Anuiz
Mptititt

HDothen

ſondgi⸗
Umagle⸗
iiſtr
täbise
Prarckpe
on Nr
inne enrt
Gn rn
Puihin-
ht
nirnri⸗
rorrt
itened

nh

iͦſt
gug⸗
then
EiNr
nein
ntr
tet
Hiteripte
esden
urcren
di

4A2 ſtatuerunt ter.ne viderentur hereſi conſentire

43 neceſſe totum immergi.

baptiʒzaret.ſed quia pꝛopꝛia aucte noua iutroduce/
ret. Rationes ergo pꝛobantes ꝙ ter immergendum

41 ſit intelligende ſunt ᷣm moꝛem eccleſie romãeiAd
illud quod obijcitur ad oppoſituʒ pꝛimo. dom ꝙ lo
quitur ſᷣm moꝛem illius eccleſie in qua tiñ ſolebat ſe

d
illud quod obijcitur ꝙꝙ baptiſmus eſt tinctio. dom
ꝙ non eſt per eſſentiam niſi addatur foꝛma pꝛeſcrip
ta. ſi tñ tinctio fiat cum inuocatione trinitatis bap/
tiſma eſt. Et ſi in vna pꝛotulit omnia verba.nõ debʒ
amplius mergere.quia baptiſma conſũmatum eſt.
Sed quando fit trina merſio. In pꝛima debet no/
minari pater. In ſecũda filius. In tercia ſpũſſctũs.
quia tunc nulla ſuperfluit.quia non eſt completum
ſacramentum quouſq; terminatum ſit verbum.inci
pitur em̃ immerſio cum verbo et cum illo termina/
tur. Sequens patet. et ſimiliter quare magis ter qᷓ;

Qucſtio. ij. K

mel mergi. Sed beretici ceperunt immutare 3

¶ Quantum opoꝛteat paruulum immergi ad hoc ꝙ;

ſit baptiatus.Et ꝙ totum coꝛpus videtur.quia ſig/
num eſt paſſionis et moꝛtis.ergo ſi chꝛiſtꝰ totus paſ
ſus eſt et moꝛtuus.totus homo neceſſario immergi

tur. Item baptiſmus eſt remedium contra concu/

piſcentiam.ſed concupiſcẽtia eſt in toto coꝛpoꝛe.q
tota caro eſt infecta. ̊ ⁊c. ¶ Item ſi ſufficeret aliquã
partem mergi.cum pars per quã tranſfuſum eſt oꝛi

ginalc et in qua viget concupiſcentia ſint mẽbꝛa ge/

nitalia. magis ſufficeret illam partez immergi qᷓ; ali/
am. Sed nullus dicit ꝙ ſufficiat.ergo debet immer/
gi totum. Cõtra.Apli baptiʒauerunt tria milia ho
minum vna die.et conſtat ꝙ nõ mergendo. quia nõ
haberent aquam.ergo aſpergendo.ſed aſpergi non
poteſt totus bomo. ⁊c̃. Giem ſcribitur in paſſiõe
beati laurentij ꝙ romanus attulit vrceũ cum aqua.
et tunc non fuit merſus.patʒ ergo:l Item eſto ꝙ pu
er ſemiuiuus eſſet in periculo moꝛtis. adhuc eſt ð fo
ro noſtro.ergo debet baptiʒari.ſed non totus pꝛopt᷑
periculum. ⁊c. ¶ ꝰ
ꝙ non poſſet mergi niſi vna pars.queritur vtrũ poſ
ſit baptizari.Et ꝙ ſic videtur.quia eſt ibi verbum et
elementum.et elementum habet virtutem regenera
tiuam. vt nilſtcnem ſe et efficaciaʒ. non eſt

apoſtoli baptizauerunt aſpergendo.et mos ille ſer/
uatur adhuc in pluribus ecclcſijs. et maxime in ec
cleſia gallicana. Seruari autem poteſt pꝛopter hoc
ꝙ eſt integra ratio ſacramenti.et ſeruari debet cum
neceſſitas iminet. aut pꝛopter infirmitatez baptizã/
tis.quia manus ſunt debiles.vel quia rudis eſt et ti/
metur ne ledat puerum. vel pꝛopter infirmitatem
vel impotentiam baptiſati. vtpote ſi non eſſet to/
tus natus.vel pꝛopter penuriaʒ elemẽti.vt ſi ſit mo/
dicum de aqua. Mos tñ cõmunis eccdleſie eſt bapti
zare immergendo ᷣm ꝙ tangit magiſter in littera ⁊

44 ſancti dicunt.⁊ modus eſt iſte. Sacerdos em̃ debet

puerum tenere per latera.⁊ verſa facie ad aqnaʒ de
bet mergere.ita q babeat caput pꝛimo verſus oꝛien

tem.ſecundo verſus aquilonem.tercio verſus meri /

giem. Hec tñ ad ſolenitatẽ ſpectãt. Põt igitur vtro/

tem eſto ꝙ ſit ita parum de aqᷓ

dom qꝙ pꝛeſumitur q/

IIII

an kid

q; mo do baptiʒari.tñ conuenientius et aptius et ſe
curius eſt baptijaꝛe immergendo. et ſi ſatis eſt ð ad
totum coꝛpus debet immergi. Si parum. ſufficit
immergi poſſit pars pꝛincipalis vt caput et pectus.
vel caput tm̃.vel facies tim̃.quia ſunt ibi omues ſen/
ſus. et ibi maxime viget operatio anime. et ſm illaʒ
maxime attenditur ratio ymaginis pᷣm coꝛpus qua
lecunq; ſit. quia ratione totalitatis ſenſuum. ſigt
totalitatem moꝛtis et curationis.non ſic autem eſt
de genitalibus.et ſic patet totum.
Onſequenter eſt queſtio de tercio articulo.ſcʒ
dc ceſſatione circumciſionis.Et circa boc que/
runti dvuo. Pꝛimo queritur vtrum circumciſio de
buerit ceſſare. Secundo vtrum ceſſauerit ante pꝛo/
mulgationem euangelij vel poſt. 2=

Queſtin. j. 1

¶ Mꝛ non debuit ceſſare oſtenditur pꝛimo autoꝛitat e

Dicitur enim Geñ.xvij. In donatione circumciſio
nis erit pꝛactum meum in carne veſtra in fedus eter
num.ergo videtur ꝙ circumciſio eternaliter debeat
durare. Sed qð eternaliter durat non habet finem.
S ⁊c̃. ¶ Item Po. ij. circumciſio pꝛodeſt ſi legem ob
ſerues.ergo videtur ꝙ ſi vtile eſt ſeruantibus legem

ſeruare circumciſionem. non ceſſauit. Si tu dicas

oſtolum eſſe locutum pꝛo tꝑe ante cuangelium.
Contra. Gal.v. vbi pꝛobibet circumciſionem et di/
cit. Ceſtificoꝛ omni homini circumcidenti ſe ꝙ debi
toꝛ ſit vniuerſe legis faciẽde. Sed qui male agit nõ
obligatur ad peius. ergo ſi eircumciſus tenetur ad

lcgem circumcidendi.non eſt malum.ꝙ circumciſio

non ceſfauit. ¶ Item bocipᷣm videtur rationc. quiq

chꝛiſtus non tm̃ verbis inſtruxit nos ſed ctiam fac-

tis. Ande etiam cõmunis autoꝛitas dicit. ꝙ omnis

chꝛiſti actio noſtra fuit inſtructio. Sed xpᷣus circum

ciſus fuit ſicut dicitur Luce.ij.ergo ſi membꝛa debẽt

aſſimilari capiti. tunc videt᷑ ꝙ neceſſariũ ſit ⁊ nos
circumcidi. Nidetur em̃ ꝙ ſicut baptiʒari voluit vt
foꝛmam daret. ita etiaʒ circumcidi ¶Item ratio qᷓ
rc aliqua legalia ceſſauerunt. eſt.quia ſigtum eoꝛuzʒ

impletum eſt. Et ratio quare aliqua durant eſt. quiaz
ſignt quod ſemper faciendum eſt.ideo rmanſit thu
rificatio.Sed ſigtum circumciſionis non implebit
vſq; in octauam reſurrectionis vltime.et iterũ ſiẽt
aliquid quod ſemper faciendum eſt. ſicut amotionẽ

ſuperfluitatum. ergo ſemper deberet durare: ¶ IHtem
ſacramenta legis gratie ſic ſuccedunt ſacramentis

legis ſcripte.ſicut illa ſacris legis nature.Sed deci
matio q̃ fuit remedium coutra oꝛiginale tempoꝛe le

gis nature ſil manſit cum circumaſione. ergo pari

ratiõe circumciſio cum baptiſmo MPꝛopter hoc eſt

queſtio qua neceſſitate ceſſauit. cum em̃ non habe/
bãt repugnantiam hec duo remedia. et aliqui accep

tãt vnũ q ñ ac:eptãt fliquũ. ð bõitate diuie mie eet
ꝙ vtrũq; maneret. vt deus baberet maioꝛem popu⸗
lum.et pluribus modis curaretur noſtruʒ vulnus.

¶ Cõtra.ꝙ ceſſauerit oſtenditur Gal. v. ego paulus
dico vobig. ſi circumcidimini. chꝛiſtus nibil vobis

pderie. re Heb.vij.trãſlato ſacerdotio.nece ẽ vt
legis tranſlatio fiat. Sʒ opoꝛtuit ſacerdotium tranf
ferri. et legem. et ſi boc.tunc ⁊ ſacr̃a legalia. Sʒ in/
”äl

4

.

ter bec pcipuũ et magis notabile eſt circũciſio.tanẽ

alioꝛum fundamentum.g æc! Item circũciſio fuit
ad diſtinguendum populum a populo. Sʒ xpᷣus la
pis augularis filios dei diſperſos congregauit in
vnũ.⁊ duos parietes iunxit.et vnus paſtoꝛ.vnum
ouile babere debuit. neceſſe eſt in lege noua illud ſi
gnum aboleri Item aut baptiſmus datꝰ eſt reme/
dium ſufficiẽtie.aut non. Si non.̊ ſacramẽta no.le.
ſunt imperfecta. & et lex noua.qð eſt inconueniens.

Si eſt perfectum remedium contra oꝛiginale peccca

tum. et ille moꝛbus ſimplex non iterabilis.g adue/
niente baptiſmo ſuperſiua eſt circumciſio.g ſi omne
45 ſuperſluum a lege dei eſt reſecandum. patet 7c(Be.
dpsm ꝙ ſicut dicit canon euangelice legis non ſoluʒ
circumciſio ſed etiã omnia ſacramẽta legalia deſtite
runt aduenientibꝰ ſacramentis noue legis. eo ꝙ ſa⸗
cramẽta illius tꝑis huic tꝑi non cõucniebãt. Lũ qꝛ
erãt obſcura qᷓntũ ad ſigntiã.erãt em̃ velamen. Zũ
etiam quia parue virtutis qᷓntum ad efficaciã. Lũ
etiam qꝛ grauia qᷓntum ad obſeruantiaʒ. Et hec oia

legi illi competebant ꝗᷓ erat lex figure ⁊ oneris ad cõ

fringendam duriciem et ſuperbiaʒ ceruicis iudaice.
Zex aũt noua oppoſitas bʒ cõditiones.qꝛ eſt lex ve/
ritatis.et gratie.et ſuauitatis. Gꝛatia em̃ et vcritas

ihm xpm facta eſt ſic dꝛ. Jo.j. Et omis ſuauii atis.
Jugũ em̃ meum ſuaue eſt.ſicut dici᷑᷑ Mat. xj.et iõ

debuit babere ſacramẽta expꝛeſſioꝛa ad ſigndum. ef
ficatioꝛa ad curanduʒ. ⁊ leuioꝛa ad poꝛtandum.⁊ iõ

ounmmnia illa ſacramẽta ceſſauerũt ⁊ alia ſũt inſtituta.

Añ Aug.contra fauſtum. Pꝛima ſacramẽta q̃ obſ
uabant᷑ pᷣnũciatiua erant xpᷣi venturi.q̃ cum ſuo ad
uentu xps impleſſet ablata ſunt.et alia inſtituta.vir
tute maioꝛa.vtilitate melioꝛa.actu facilioꝛa.⁊ nume
ro pauciora.Ex hoc g patet rũſio. ꝙ cum ſacramen
tum baptiſmi ſit inſtitutum loco circumciſionis.ꝙ;
circumciſio ceſſare debuit.maxime cum illud ſacra/
mentũ ſit expꝛeſſius in ſigndo.cfficacius in curãdo.
et leuius in poꝛtando.Hoc autem totum patz reſpi
46 cienti conditiones et ꝓpꝛictates vtriuſqʒ.(¶ Ad il/

opoꝛtet intelligi ita eternum ꝙ careat fine. In eadẽ

em̃ l̃a dñs dicit ꝙ dat eis terram in poſſeſnonẽ eter

nam. cct conſtans eſt ꝙ terram ꝓmiſſionis iudei nõ
poſſident.⁊ ꝓpter hoc diſtinguendũ ẽ in eterno. Di
citur enim eternum tripliciter.aut qᷓntum ad dura/
tionẽ.aut quantũ ad finis indeterminationẽ.aut q̃n
tuʒ ad ſignem. Pꝛimo mõ dẽ duplr.aut qꝛ caret pn
cipio et fine.Ecci.xviij.Qui viuit incternuʒ creauit
omnia ſimul. Aut quantũ ad pꝛiuationem termini.

„ „ 22

Pẽ.ſtatuit ea in eternũ.Similiter ſcdo modo dicit᷑

dupliciter. Aut quia nõ ita fit ſemel qͥn opoꝛteat fie

ri pluries.et ſic dicit᷑. Seruiet eterno qui paruo ne/
ſcijt vti.Aut qꝛ non determinat᷑ terminus. et ſic di/
citur ſacerdotium eternum aaron. qꝛ non determi/
nauit dominus qñ ceſſaret. Lercio modo dicit᷑ du/
plicit᷑.Aut qꝛ ſigt eternũ.et ſic ẽ terra ꝓmiſſionis da
ta in poſſeſſionẽ eternã Geñ.xvij. Aut aꝛ ſigt et duẽ
ĩ cognitioneʒ vite et᷑ne.⁊ ſic r circũciſio et᷑na.Et iſti
dyuo vltimi modi hbñt᷑ a glo.ſuper geñ.xvij/Ad illð
qð obẽ de hoc qð dicitur Ro.ij. circũciſio pdeſt ⁊c.
dom ꝙ boc dicit aplus m ſtatum illuʒ in quo erãt
lex et circumciſio obſeruanda. ſᷣm enim nullum ſta
tñ pꝛofuit circumciſio ſine legis obſeruantia ¶dẽ

lud g& qdð obꝛ qdð data ſunt in fedus eternum.dð ꝙ ñ

IIII

enim ipſe qui pꝛccepit circumciſionem. mandauit ?

ſet
legem.ſi g aliquis ſeruet circumciſionez ⁊ cõtemnat
legem.in temꝑe legis ñ ꝓderat.pderat autẽ ſi vtraa⸗ wee
qʒ ſeruabat.nõ tñ carmnaliter ſed ſpũaliter. Oꝛ ẽᷓ obꝛ ꝗ S
qꝙ; ꝓ tꝑe euãgelico dicit.teſtificoꝛ oinni homini cir/ ſrc
cumcidenti ſe ⁊c. Dicunt aliqui hoc dixiſſe apłein ad
terroꝛcem Sʒ tñ illud non ſufficit.ideo plus optet di
cere.ꝙ eſt obligatio ex diuino pꝛecepto.et eſt obliga e
tio ex conſciẽtie dictamine. Ex diuino pᷣcepto nemo cc
obligatur.quia illud eſt reuscatum. Sed qui bʒ con fnl
ſcientiaʒ ſe teneri ad circumciſionẽ.qꝛ adbuc ſtat di · e
uinum mandatum.pꝑ eandem rationeʒ neceſſe eſt q uii
habeat conſcientiam obſeruandi omnia mãdata le-/ ſſc
gis. Vñ apls facit argumentũ ꝑ impoſſibile a dᷣſtru uN
ctione cõſequẽtis ſic.pſeudo apli dicebat ꝙ tenebã/ p
tur circumcidi.ſᷣ non debebant alia legalia obſerua tiol
ri.et aplus dicit ꝙ ſi tenentur ad hoc pᷣceptum.cum sft

ita ſint alia pꝛecepta vt illud tenentur ad omnia.Si bypt,

em̃ anima ſoꝛtis eſt immoꝛtalis.et omnis anima. tñ nig
vtrunqʒ eſt falſt um.et vno incõueniẽti poſito multa Ctauta
ſequuntur. VUñ ꝑ hoc ꝙ; non erat tota lex ſeruanda. blie

volebat apoſtolus arguere ꝙ circumciſio non eſſet g
ſeruanda. ¶ Ad illud qð obijcitur de chꝛiſto ꝙ chꝛi 40 E
ſtꝰ fuit circumciſus.ddm ꝙ xpᷣs oibus oꝑibus ſuis

nos erudiuit.ſᷣ tũ non omnia fecit ad imitationem. e
ſicut opera miraculoſa ⁊ alia plura.Rõ aũt q̃re xpᷣs “
voluit circumcidi fuit triplex.ſ.in fidei argumẽtum. ſin
humilitatis cxẽplũ.et legis cõplementum. In fidei aff
argumentum.quia ð iudeis erat ſᷣm carnẽ.⁊ ꝓpter lnr
ipſum ſpecialiter de ilo genere naſcituruz ſieẽndum u⸗
inſtituta ẽ circũciſio. Ne & videretur diſſimilis pa/ nle
tribus.et non eſſe qui fuit ꝓmiſſus.et ne ꝑ hoc poſ- uc
ſent iudei ſuum palliare erroꝛez. ideo debuit circũ/
cidi. Secundo ꝓpter humilitatis exempluz. ꝓpter ſin
q ſubiecit ſe legi et omnibus legalibus.cum tñ ſub hieſ
nullo eẽt.Leꝛcio fuit circumciſus in legis comple/ Aun⸗
mentum. vñ ſuſcipiendo circũciſionem impleuit le/ Ur
3

gem. et implendo ceſſare fecit. quia legem nõ deſtru
xit ſed compleuit.duʒ ſignificantiã exbibuit. Et hoc ſot

eſt qð dicit Aug.contra fauſtum.q ſacramenta vet. is
le.in aduentu chꝛiſti impleta ſunt. et ideo ablata qꝛ V .

impleta. Et hec ratio triplex trabitur de omeł. Aug.
ſuper Lu.ij.de circumciſione pueri.et ſic patʒ ꝙ xpᷣs an

noluit ꝙ alij imitarentur euzʒ in hoc.ſed q; magis ex hume
hoc erudirentur. Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ſigtum g0o tya,
eius nondũ eſt impletũ.ddm ꝙ circumciſio et habe ffttt
bat pꝛincipale ſigtum.et hoc crat oꝛiginalis dlectio. glun
Et babebat cõſequẽs.ſ.liberationem a miſeria perr ſotpr
xpᷣm in octaua reſurrectõnis.Et qm̃ impletum ẽ q̃n nacpe
tum ad pꝛincipale ſigtum in baptiſmo.et quantum en
ad conſequens in capite noſtro chꝛiſto qui rſurrexit faline
die octauo.non debuit ceſſare. Sed qð adiungit ꝙ Apio
debet manere vt thurificatio.dom ꝙ thurificatio ñ uck
manet ſolum ꝓpter boc ꝙ ſigt quod faciendum eſt. in
ſed ctiam qꝙ exterioꝛ obſeruãtia quodãmõ moꝛalis Vil
eſt. et etiam quia facilis eſt. et pᷣterea ctiæm non reti hen
nuit de lege ſed inſtituit.quia alio modo illi thurifi/ nie
cabant. (a illud qd obijcitur ꝙ circumciſio non une
aufert decimationem.dom ꝙ circumciſio nõ fuit re
mediũ vle ſᷣ ꝑticlare.nec oẽs ad illa obligãt᷑.⁊ iõ de- eite
cimatio adhuc hẽt locũ. Sʒ ad baptiſmũ oẽs obligã nie
tur. et eſt remediũ vlłe et ſufficiens.⁊ iõ ſi remaneret

ciriũciſio.plꝰ haberʒ oneris qᷓ; vtilitatis.⁊ ſic p vlti

ute
lc⸗
tinig,,

en

Gcen
ckect
Polen⸗
izen
Ueſerg⸗
ſi
ill.
uöt
chen
na
lomn
Gintn
Anpie
rſenm
ſhnn
nhati⸗
Obus ii
itrnten
itiſepi
cpriu.
n. Pfc
mizpne
ſchrn
ſinlee
pboeo⸗
trd/
yn
tiſub
Con⸗
Pentie⸗
dſn
it Ce
menturt
ocblen
nel⸗
mol
lung
vchobe
Det.
ſut
nec⸗
gunnun
ſfonen
Aungte
Mehanen
Günt
ni
vn
Itur
lrong
ſe
ihe,
l

mũ qꝛ dñs noluit.qꝛ non competebat buic tempoꝛi.
tum ꝓpter penalitatẽ. tum ꝓpter ꝑticularitatẽ tũů̃
ꝓpter effectꝰ modicitatẽ.

Atꝝ crum ceſſauerit ante ꝓmulgationẽ euan
gelij. Et ꝙ ſic videtur Mat. xj. Lex ⁊ ꝓphete vſq;
ad Jobhãnẽ ⁊c.aut boc dictũ ẽ incluſiue.aut excluſi/
uec. Sʒ quocũqʒ modo boc dictũ ẽ. cũ defecerit Jo.
et eiꝰ baptiſmus ante paſſionẽ.videt᷑ ꝙ ⁊ lex ⁊ ſacra
mẽta legalia ante ꝓmulgationẽ euãgelij. Item rõ
qjuare circũciſio ceſſauit fuit legis impletio et legali/
oꝛũ.ſ̊ hec oĩa impleta ſunt in paſſione cũ dictũ ẽ.cõ/
ſũmatũ eſt.et velũ tẽpli ſciſſum eſt. ſi boc fuit ante
euangelij pꝓmulgationẽ. ante defecit. et boc trabit
ex pluribus locis de libꝛo qõnũ no.et ve.t.vt magr di
cit in lia (Zre ſpecialis ratio ceſſationis circũciſio
nis fuit inſtitutio nobilioꝛis ſacramẽti loco eiꝰ. Sʒ
baptiſmus ẽ inſtitutus ante paſſionẽ et euãgelij ꝓ/

mulgationẽ. ante ceſſauit circumciſio tez ad H .
eſt antoꝛitas Jero.ad Augu.que ponitur in glo.acd

Gałij. Sunt vtiqʒ moꝛtiffere cerimonie iudeoꝛum

omnibus fidelibus. finis em̃ legis cbꝛiſtus eſt. ⁊c.

¶ Sed contra. poſt paſſionẽ paulus cireũcidit thi/
motheũ.Act᷑.xvj.et in hoc nõ repꝛchendit᷑.Et ſerua
uit votũ naʒareoꝝ.Act᷑.xxj.g nondũ crat malũ.nec
circumciſio ceſſauerat. Si dicas ꝙ fecit ꝓpter vitã/
dũ ſcandalũ.¶ Cõtra. ad vitandũ ſcandalũ nõ eſt fa/

ciendũ cõtra veritatẽ vicʒ doctrine. ſi boc erat ma

lum de ſe. nũqᷓ ex boc excuſat᷑ ꝙ; ñ peccauerit¶ Itez

nullus obligatur ad id qd ignoꝛat ⁊ nõ põt ſcire. Sʒ
multi erãt ad quos nõ ꝑuenerat iſtitutio baptiſmi.
Sülli nõ tenebant᷑ baptizari. ſi deꝰ nõ reliquit eos

ſine remedio.adbuc pꝰ paſſionẽ circũciſio habuit ef
fectũ ⁊ ſtatũ.¶ Itẽ Aug.ad Jero.Circũciſio ⁊ alia le
galia non erãt noxia. licet iam non eẽnt ſignãdis fu
turis neceſſaria. magis noxiũ erat ea quaſi noxia ꝓ
hibcre.ẽ & qõ cũ videat᷑ hic eẽ multiplex contradic/
tio.quid tenendũ ſit. Nam petrꝰ videt᷑ ſibi contrari
us ꝗ Act.xv. dictauit ꝙ nõ erãt legalia ſeruanda.et
poſtmodũ iudaizabat ſicut dẽ.ij. ad gal. ¶ Itẽ pau⸗/
lus vꝛ ſibi cõtrarius qͥ repᷣbendit petrũ.⁊ poſtmodũ

circũcidit tbhimotheũ.et puauit votũ naʒareoꝝ¶ De pus fuit ab illot. .
ſegalia ſũt qᷓſi in tumulo clauſa. ¶ Alteriꝰ notandũ

pꝛimo dẽ act᷑.xvj. De ſcdo act᷑.xxj.¶ Itẽ petrꝰ videt

cõtrariꝰ paulo ct ecõuerſo.qꝛ.ij.ad Gał.dẽ ꝙ paulꝰ

fſtitit petro in faciẽ.ꝗ̊ diſſenſio vẽ in hoc fuiſſe inter
columnas eccleſie. ¶ Itẽ Hiero.vẽ cõtrarius Aug.
ſicut patet iglo. Gal.ij.et ꝙ aꝑte cõtradicãt apparʒ
in eoꝝ eplis quibꝰſibi rñdent. Añ Hiero.in eplła ad

Aug.tu dicis legalia obuare bonum. ego affirmo
malũ.nõ mõ eis qui 6 gentili ſed etiaʒ qͥ ex iudaico

5S2 populo crediderũt.¶ R. ad pᷣdictoꝝ itelligẽtiã aꝑi/

enda eſt via duplex.qꝛ pᷣcipui doctoꝛes ſcʒ Hiero.et

Aug.timuerũt in hui?qõnis determinatõe.Et pᷣmo
ad intelligendã ſolutionẽ Hiero.ſciendũ ẽ ꝙ beatus
Hiero.duo tꝑa intellexit in noue legis datione ⁊ ſa

cramẽtoꝝ ſuoꝝ inſtitutione.Anũ.ſ.tpᷣus condendi
euangeliũ qdð incepit ab aduẽtu xpᷣi vſq; ad paſſiõis

cõſũmationẽ. Aliud fuit ꝓmulgationis euãgelij.qdð
icepit ab aduẽtu ſpũſſancti vſq; ad finem mũdi.Si

militer intellexit ꝙ madata legalia et cerimonialia
dupliciter cõuenit ſeruare.vł ex pᷣcepto tãq; neceſſa

ria ad ſalutẽ. vel ex diſpẽſatiõe.non qꝛ bona ſint.ſᷣ

q; inge elicit᷑ boni. Conceſſit Niero.legalia maxi

—

me circũciſionẽ ſeruari debere quouſqʒ veritas eu⸗

gelij ꝓmulgaret᷑.et inſtitutio noue legis apiret᷑.ct H̊

in toto pꝛimo tꝑe.Sʒ illis incipiẽtibꝰapꝑiri.illa ccſra

bant. ſicut iſta innoteſcebãt.ita vt nulli poſt accen/

tsã noticiꝗ veritatis. liceret ſeruare buiuſmõi ſacra/
mẽta aliq̊ mõ niſi illis ſolũ ad quos nõ puenerat pꝛie

dicatio euãgelij.vel etia ipis aplis maioꝛibus ex diſ
penſatõe et pia qᷓdã ſilatione.ceteri aũt erãt trãſgreſ

ſtolos aliquos illa ſniaʒ ſuaſſe. Et dicebat pᷣmã ſen/
tẽtiã datam e ᷣm rigoꝛem veritatis.Sccundaʒ ſᷣm
obſeruationẽ factã eẽ ſecundũ ſilationem pietatis.

Fm ꝙ dicit aplus.j.ad Coꝝ.ix.omuibus oia factus
ſum.iudeis tanqᷓ iudeus ⁊c̃.et boc pia quadaʒ ſila/
tiõe.Auctas eccleſie monuit.qꝛ ſancti patres cõiter
damnauerunt hereſim cbionis et cherinti qui dixe/

ſoꝛes qualitercũqʒ ſeruarẽt. Et ad hoc ponẽdũ mo⸗
nuit eũ auctas ſacre ſcripture et auẽtas eccleſie. Au
toꝛitas ſacre ſcripture.nã oẽs apoſtoli conſenſerũt
Act.xv.legalia nõ eẽ ſeruãda. Rurſus videbat apo

runt legalia cũ euãgelio eẽ ſeruãda.⁊ ꝓpter hoc di

cebant pia quadã et diſpenſatoꝛia ſilatione eẽ ſerua
ta ꝓpter infirmitatem iudeoꝝ. Sic dixit Hiero.ꝙ

petrus ſeruabat legalia quadã ſilatione ᷣm ꝙ apls
dicit Gal.ij.vt etiã barnabas duceret᷑ in hanc ſilati/
onem.Et dixit etiã ꝙ paulus pia quadã ſilatione re
pꝛehendit petrũ.qͥ nec peccabat.vt ſicut petrus con
deſcendebat iudeis in legalium obſeruatõe.ita pau
lus in illius obſeruantie repꝛehenſiõe. Et ita nec pe

trus peccauit in male obbuando.nec paulꝰ in pꝛo/

caciter repᷣbendo.ſicut poꝛfirius hbereticus paulũ ar
guebat.ꝙ apoſtoloꝝ pᷣncipi ꝓcaciter inſultaſſet. Ec

ce hec ẽ poſitio Hiero.et rõ poſitõis. Aug. aũt alio
mõ ſoluit. Ad cuius ſolutõʒz intelligẽdã notandũ eſt
gelĩum. et pmulgandi conditũ. et cuſtodiendi iã ppp

mulgatũ. Pꝛimũ tpᷣus fuit ab aduentu xp̃i vſqʒ ad

paſſionis cõſũmationẽ.et illo tꝑe ſunt legalia infir -

mata. et in moꝛte xpᷣi moꝛtua. Scom tps fuit a paſ/

ſione xpᷣi vſqʒ ad diuulgationẽ euangelij in omnes
gentes. añ potuit vici. In omnẽ terra exiuit ⁊c. et H

tꝑe ſunt legalia ad tumuluz deducta. ercium tem
us fuit ab illo temꝑe vſqʒ ad mundi finem in quo

ꝙ triplici de cã poſſunt aliqua obſeruari. ſcʒ ꝓpter

ſalutis neceſſitatẽ.pꝛopt᷑ boneſtatẽ.pꝛopter ꝓximi

infirmitatẽ. Dixit ͤ Aug.ꝙ pꝛimo tꝑe legalia ſerua/
ri poterant tanqꝙᷓ viua ꝓpter ſalutis vtilitatem. Se

cũdo tpe ſeruari poterat etiã ab bis qͥ audierũt euã

gelium ꝓpter boneſtatẽ.qꝛ cuʒ bonoꝛe adducenda

erat ſynagoga ad tumulum. non quaſi ydolatra ſta

47

tim abijciẽda. Et hoc etiam tempore ſeruari pote/

rant pꝛopter pꝛoximi vtilitatem ne iudei a fide re/

uocarẽtur. Zercio tempoꝛe nullo modo ſunt ſer/
uanda. quia qui iam ſeruat non eſt materni coꝛ/
puſculi bonoꝛatoꝛ. ſed ſepulture impudens reue/

latoꝛ. Et ita poſuit ꝙ petrus et paulus vterq; ſerua

uerũt nõ tm̃ ꝓpter vitãdũ ſcandalũ ꝓximi.ſed etiã

ad bonoꝛem debitũ matri ipendendu. Et ꝙ non tm̃

ſiłatoꝛie. ̊ etiã veraciter ſeruauerũt.nõ ppt᷑ ſalutis

Similiter poſuit ꝙ petrus veraciter nõ ſimulatoꝛie

repꝛebenſus fuit a paulo.nõ qꝛ legalia ſeruabat. ſec

quia exẽplo ſuo gentiles iudaiʒare cogebat. Rõ ant

fua hec fuit. Maʒ ſi fuit ibi tiñ ſimulatio ĩ obſeruatio

ne. ꝓpter ſcandalũ pꝛoximi vitandũ liceret relin/
quere veritateʒ. Et iterũ quare modo non ſimiliter

liceret relinquere qʒ nulluʒ deceret. Rurſus de rep
henſione pauli.ſi ſilate tm̃ repꝛehẽdit petru.falſuʒ ẽᷣ

dixit et mentitus eſt. Galij. et ꝙ non ambulabat ad
veritatẽ euangclij.et ꝙ repᷣhenſibilis erat. Sʒy quis
audęeat dicerc ꝙ paulus in doctrine veritatis viſpẽ/⸗

ſatione ſit mentitus.Oꝛ ſi aliquis dicerz.patebit via
hercticis vt alia dicãt ſilate dicta.Et qnia ipᷣe Aug.
doctoꝛ egregius veꝛbis Hiero.addidit.nec mirũ nec
E incõueniẽs ꝙ poſterioꝛes pꝛioꝛibus addãt. JIdeo
modo ſoluẽdi Aug.tanqᷓ; ſufficiẽtioꝛi adberẽt q̃ me/

lius ſentint. Aũ Hugo de ſctõ vic.dicit ꝙ; circũciſio
ęt alia legalia qntum ad efficaciã ceſſauerũt pꝰ paſ⸗
ſionẽ.ſed quantũ ad obſeruantiã ceſſauerũt pꝰ euã/
gelij ꝓmulgationes.Et pᷣter rationẽ Aug.aliã rõem

aſſignat.qꝛ nec natura nec ratio ſuſtinet repentinas

imutatões. et ne videret᷑ lex noua pᷣcipitanter data.
S6 cᷓ maturitate ſubintrauit.et vetera tranſierunt. Ex

his patet rñſio ad pꝛimũ qd querit᷑. Concedo em̃ ſi⸗
cut rões oñdunt ꝙ legalia qᷓntũ ad obſᷣuãtiã nõ ceſ

ſauerũt ante ꝓmulgationẽ.nec etiã q̃ᷓntũ ad efficaci
am vlr. qꝛ credit᷑ ſicut dicit Ber. ꝙ habuerũt effica⸗
ciam in his qui diſtabãt.⁊ pꝛeceptis adhuc reſtringi
nõ poterant. In his aũt qui ſcire poterant. nullam
S efflcaciaʒ habcbãt.¶Ad illud S ad. obẽ ꝙ lex ꝓphe
te vſq; ad Johem ⁊c.dvᷣm q illud iutelligit᷑ incluſi⸗
ue.nõ qꝛ tũc ſtatim defecerit.ſᷣ qꝛ extũc legalis obſer
58 uantia infirmari cepit.¶ Ad illud qdð obꝛ de imple/
tione. dum ꝙ impletio fuit cauſa ceſſationis. Sʒ cã

IIII

iſta non ponebat effectum niſi clareſceret. Neritas
em̃ excludit vm bꝛam tm̃ dum darificat᷑.qꝛ nullꝰ te/
net᷑ ad incognitũ d illud qʒ obẽ de inſtitutiõe ba 59
ptiſmi.dm ſicut tactũ eſt q iſtitutio erat cauſa cua
cuatõis. Sʒ actu nõ faciebat ceſſare niſi pꝛius pate/
ret ſacramẽti vtilitas et neceſſitas. Sʒ bec non fuit
indicta in aperto vſqʒ poſt paſſionem. Dñs em̃ dicit
nichodemo. Miſi quis renatus fuerit ⁊c.ſᷣ hoc dixit
quaſi conſiliũ in occulto Ad illð qð obẽ de Hiero.õo
dom qꝙ Aug.dictis Hiero.addidit.⁊ clarius hoc vi
it.et iõ eiꝰ dictis ſtãdum eſt. Nam ⁊ iſta HNiero ad
dendũ et coꝛrigẽdũ ſibi cõmiſit. Ex bis patẽt repug.
nãtie. Mã petrus pꝛimo dictauit legalia non eẽ ob
uanda.et iõ nõ eẽ gentilibus iponenda. Sʒ tñ poſt/
modum ipe ſeruauit.oſtẽdens ꝙ ꝓpter ſtatũ in quo
aliqũ fuerant eẽnt honoꝛãda. Idęe ipᷣm de paulo eſt
dðm. De cõtrouerſia petri et pauli dᷣm ꝙ ideʒ ſen
ſeruut oino.et tñ petrus iuſte repꝛehẽſus eſt.qꝛ repᷣ/
benſibilis erat.nõ qꝛ male faceret.ſed aliquantuluʒ
incaute.et ille defectus circũſpectõis credo ꝙ; fuit in
eo aliqua culpa.licet nõ eẽt moꝛtalis.et diuina diſi pẽ
ſatione hoc ꝑmiſſum ẽ.vt dũ petrus rpꝛehenſus nõ
deſiſteret.clarius veritas pateret.ꝙ petrus exẽpluzʒ
ititandi in actu ſuo nollet dare. Vnde erat rephen
ſibilis. i. vtilis repꝛebendi et dignus.qꝛ ad veritates
euãgelij non ambulabat.et nõ vſqʒ quaq;.qꝛ ex boc
veritas conculcat᷑. et iõ paulꝰ bñ fecit ⁊ vtiliter.qui
coꝛã oibꝰ eũ repᷣbẽdit. Nec ẽ excuſãdꝰ petrꝰ ab vna
leui negligentia. ne paulus accuſet᷑ grauiꝰ mendacij
culpa. ¶ Ad vltimam contrarietatem patet reſpon/
ſio er pꝛedictis. M

Diſtinctio.iiij.de baptiſmo ꝑ comꝑationem ad recipiẽtes.

¶ Mic doᷣm eſt ali quos ſuſcipere ſacramẽtũ et rẽ ⁊ẽ.
agit de baptiſmo in comꝑatione ad recipiẽtes.Et
parationem ad cõmuniter recipientes. In ſecun
ſet etiam queri ſi paruulis in baptiſmo

Supꝛa egit mgfr̃ de baptiſmo ſm ſe. HNecẽ ſcdᷣa pars in q̃
diuiditur hee pars in duas partes. In pꝛima agit ꝑ com/
da ſpẽaliter qntum ad paruulos.infra in fi.buiꝰ di. ibi. So
datur gratia ⁊c. Pꝛima pars habet duas. In pꝛima magiſter agit de

recipientibꝰ ſacramentũ. Ju ſecunda de recipiẽtibus ſacramẽti rem tm̃.ibi. Sunt et alij vt ſupꝛa poſuimꝰ qͥ

ſuſcipiũt rem et nõ ſacramentũ. Pꝛima ps babet duas pꝑtes.

In pᷣma pᷣmiſſa varia cõditõe accipientiũ.agit

de accipientibus rem et ſacramẽtum. In ſecunda aũt de recipientibꝰſacramentum ti non rem.ibi. Qui ve
ro ſine fide accedunt. Pꝛima ꝑs in duas. In pꝛima determinat veritatẽ. In ſecũda diſſoluit dubitationem
ſiue remouet falſitatem.ibi.Quamuis quidã diffiteant᷑ illis ⁊c. Similit ſecũda pars in qua agit᷑ de ficte ac

cedentibus ad ſacramentũ duas babet.

In pꝛima determiat veritatem. In ſecunda vero remouet dubita/

tionem.ibi. Aidet᷑ tñ Aug. dicere ꝙꝙ ficte accedenti ⁊c᷑. Et ibi pꝛimo determinat dubium oꝛtũ ex auẽte Aug.
Scdo vero determinat dubium quod oꝛtum habet ex auẽte apoſtoli.ibi.querit᷑ ᷓ quõ illud accipiatur.

aliqͥs rem et nõ ſacem.

Remouet falſitatem. c

¶ AW alij ſuſcipiũt ſacramentum et rem. alij ſacramentuʒ et non
rem.alij rem et non ſacramentum,., /⸗

Ic dðm ẽ aliquos ſuſciꝑe ſacrm et rẽ ſacfi.aliquos ſacr̃m et non rem. OI. IIII.

BDe recipietibus rẽ et ſacramẽtũ determiat veritatem. b
acrmn ⁊ rẽ ſił ſuſcipiũt oẽs puuli qͥ in baptiſmo ab oꝛigiali mũdant᷑ pctõ.

¶ Quãuis qdã diffiteant᷑ illis qͥ pituri ſũt ꝑuułin baptiſmo dimitti pctã.inni

tẽtes illi vbo Aug.Sacra in ſolis electis efficiũt qdð figurãt.nõ intelligetes
illud ita eẽ accipicdũ.qꝛ cũ in alijs efficiãt ſacra remiſſionẽ.nõ hoc eis faci⸗
ſit ad ſalutẽ.ſᷣ ſolis electis.Nã ꝙ oĩbꝰ ꝑuuł in baptiſmo remittat᷑ pctm̃ per

Aug. in li. de
baptiſmo.

baptiſmũ.Aug.euidẽter dicit.A ꝑuuio inqt recẽter nato vſq; ad decrepitũ
ſenẽ. ſicut nullꝰ ꝓhibet᷑ a baptiſmo.ita nullꝰ ẽ qͥ nõ pctõ moꝛiat᷑ in baptiſ⸗
mo. Sʒ puuli tm̃ oꝛigiali.maioꝛes vo etiã oĩbꝰ que male viuẽdo addideft
ad illud.niſi enoꝛmitas vite ĩpediat.i.fictio. Adulti vo qᷣ cũ fide baptizant

ſacr̃m et rẽ ſuſcipiũt.

i

e
6

—
—
—
—=

l
ln

Nſs
te⸗
renn
ote⸗
umfit
nschdet

ockant
Aqvatan

Uelſitee

6*

aduiunie
rbanſo
ans gi
ent he
Ptertt
ng. ga
i
getrab
unentr,
Notertche

pini
gto otn⸗
ns⸗
ſteragtd
in
chietͦ
enibDit
dubeninen
grorfitt
afcuher
ruin A⸗

tiſmo.

Ro. vyj.
Saß. j.

Aat. xviij. ritas nõ ẽ. apꝑte dominꝰ docet.etiꝗ in illo ſeruo a quo

¶ De recipientibꝰ ſacramentuʒ et non rem.et
dDdeterminat veritatem. dv7ͦ –YR«Y
¶ Qui vero ſine fide vel ficte accedũt.ſacramẽtuʒ non
rem ſuſcipiunt. Vñ liero. Sunt lauacra gentilium.
hereticoꝝ. ſed nõ lauãt ad ſalutẽ. In eccleſia etiam qͥ
non plena fide accipiũt baptiſma.non ſpm̃ ſed aquaʒ

Augu. pſal. ſuſcipiũt.Aug.etiã ait. Judeis oĩbus cõmunia erat
lxx viij. ſacramenta.ſed nõ cõmunis oibus erat gfra qͥ ẽ virtꝰ
ſacramentoꝝ. Ita et nüc cõmunis eſt baptiſmꝰoibus
baptiʒatis.ſed nõ virtus baptiſmi.i.ipſa gratia. Itẽ
oymis qͥ iam ſue volũtatis arbiter cõſtitutꝰ eſt.cũ acce
Aug.ð a it ad ſacramẽtuʒ fideliuʒ.niſi peniteat eũ veteris vi
pnia. te.nouã non põt inchoare.Ab hac penitẽtia cũ bapti

ʒãt᷑ ſoli puuli immunes ſũt.Hhis alijſq; teſtimõijs ap⸗
te oſtendit᷑ adultis ſine fide et penitẽtia vᷣa in baptiſ⸗
b mo non cõferri gratiã remiſſionis. quia nec puulis
ſine fide aliena qui ꝓpꝛiã habere nequeũt.dat᷑ in ba⸗
ptiſmo remiſſio. Si ꝗs ergo ficte accedit nõ habẽs ve
rã coꝛdis contritionẽ.ſacramẽtũ ſine re accipit.
N¶Dermiat dubitatõʒ oꝛtã ex autoꝛitate Aug. e
In li. ð bap⸗ ¶ Vf tñ Aug.dicere ꝙ etiã ficte accedẽti qͥ etiã hʒ odiũ
fraternum in ipo momẽto quo baptiʒat᷑ omnia cõdo⸗
nent᷑.et poſt baptiſmũ mox redeant.Sed nõ hoc aſſe
rendo dicit.immo hãc opinionẽ et pᷣmiſſam ſniam cõ
ferẽdo. Ait em̃ ſic.Hijs qui ficto coꝛde baptiʒant᷑.aut
peccata nullatenꝰ dimittunt᷑.quia ſpũſſanctus diſci⸗
pline effugiet fictũ. aut in ipo tꝑis pcto ꝑ vim ſacra⸗
menti dimiſſa. iteꝝ per fictionẽ replicantur.vt etis il⸗
lud verũ ſit Quotqͥt in xpo baptiſati eſtis ⁊c. Etiam
illud. Spirituſſanctꝰ diſcipline effugiet fictũ.vt indu
at eum xpᷣm ſanctitas baptiſmi.exuat eũ xpᷣm ꝑmcies
fictionis. Mã redire dimiſſa peccata vbi fraterna cha

djñis dimiſſuʒ debitum petijt.qꝛ ille cõuo dimittere
noluit. Sic ñ impedit᷑ baptiſmi gratia.quo minꝰ om
nia peccata dimittant᷑.etiã ſi rraternũ odium in eius
cui dimittant᷑ animo ꝑſcuerat. Soluit᷑ em̃ heſternus
dies et quicquid ſupereſt.et ſoluitur etiam ipſa hoꝛa
momentũq; ante baptiſmũ et in baptiſmo. Deinceps
gutem continuo reus incipit eſſe. non ſolum conſe⸗
quentiũ ſed etiã pᷣteritoꝝ dieꝝ.hoꝛaꝝ.momentoꝝ.re⸗
gdeuntibus omnibꝰ q̃ dimiſſa ſũt. hoc autem lvt pꝛe⸗
diximus non ſub aſſertione dixit. quod oſtenditur
ex eo quod ait in eodem libꝛo.ſic. Si ad baptiſmum

cit Ang et ſupꝛa oſtenſum fuit. Sed tñ non opoꝛtet vt ſit fides offerrentium. ſed ſuff

a (Miſi peniteat eum

veteris vite.nonã nõ

põt inchoare. vꝛ Aug.
male dicere. qꝛ ſi h ve.
rum eẽt tunc peniten

tia beret pᷣcedere ba/

ptiſmũ. g baptiſmus

non eſt pꝛimũ inter ſa
cramẽta. qð eſt cõtra

magiſtrũ et comuncz;

opiniouẽ. 4 Be. dom

ꝙ Aug. non loquit᷑ de
penitentia ſacramen/

to. ſed ð penitẽtia vir
tute tm̃.cuius actus pᷣ
cedit i adultis baptiſ/
mi ſacramentũ.nec tñ
optet ꝙ; actus penitẽ/
tie foꝛmate qͥ dicit᷑ cõ/
tritio pꝛecedat.ſed ſuf
ficit actꝰ infoꝛmis.
vtpote attritio. Atte/

ri em̃ penitere eſt. b
¶ Mec puulis ſine fide

aliena qꝗ ꝓpꝛiã habe⸗
re nequeunt datur iuꝝn
baptiſmo rmiſſio. VUf
male dicere. qꝛ vᷣm H̊
ſi pẽtes ſint infideles.

tunc videt᷑ ꝙ paruulꝰ
damnet᷑.hoc aũt ẽ in/

conueniens et contra
Aug. Nam ſicut dicit
Aug.ad bonifacium.

Eſto ꝙ parẽtes ducãt
filios ſuos per ignem.

nibil eis obeſt paren/
tuʒ infidelitas. Si tu
dicas ſicut dicit Aug.

ad bonifaciũ.q; bʒ vir

tutez a fide eccleſie qꝛ
adeſt. eſto tunc ꝙ nul⸗
lus ſit fidelis.vẽ ꝙ; ſa⸗
cramentum nullã ba/

beat virtutẽé. Sʒ hoc

falſum ẽ. qꝛ baptisatꝰ
eſt. ⁊ nulla fictionẽ ha

buit. recipit effectuʒ
baptiſmi.
ad ſalutem puuli reqᷓ
rit᷑ vtꝰ paſſiõis xpᷣi cũ

Be. dz qꝙ 2

fide pꝛoximi. ſicut di⸗

s ofer entiumſed ſuf cit h ie cles ccclenci
eſt. vel ſi bec deficeret. ſufficeret meritum fidei quod fuit in eccleſia. Sicut em̃ oꝛationibus ſanctoꝝ in via.
veus reconciliatur multis peccatoꝛibus.ſic merito ſanctoꝛum q̃ ſunt in patria multa remittuntur nobis.

vensee edn e n aciii. ci crunt᷑ paruuli ad ꝑcipiendaʒ gratiam
quia pꝛius mernerunt nobis. Et boc dicit Aug. ad bonifaciũ. cum offcrunt paruuli ad ꝑcipiend miit.
tam ab eis quoꝝ geſtantur manibus. qꝙᷓ ctiam ab ipſis ſi ipi fideles ſint.qᷓ ab vniuerſa ſocietate ſanctoꝛum

neq; fidclin. Ab oibus nanq; offerni intelligunt᷑ qbus placet ꝙ offerunt. et quon ſeta et indiuſdua charita⸗
te i omutoné ſofalez adiuat. et ita offerẽtes pit itelligi ſcti. nõ ſolii qͥſt ĩ cchia militate.s ꝛc ſut tri⸗
pbãte. Mihilominꝰ tñ ven ẽ ꝙ ſacr̃m baptiſmi ꝓdeſt ꝑuuł merito fidei ccclie militãtis.q̃ q;uis poſſit dficere

in aliauibus perſonis ſpecialiter. generaliter tin uiſc; deficit nec vficiet. Juxta illud HMath. vltimo. ccc cα

vobiſcũ ſum vſq; ad fictus accedit. dimiſſa ſunt ei peccata.aut nõ ſũt. Di/
Sſunum lione ſeculi. miſſa? eligant qð voluerint. Ecce apte cernis ſi tamẽYę Aug.i eode. in⸗
EZñ ſieut ſpeẽs ſemper intedis id dixiſſe. Aug.nõ aſſerẽdo ſʒ querẽdo.et alio (n
ſaluat᷑ in aliquo indi- Mtedis id dixiſſe. Aug.n aa 1 crano ni
uiduoꝝ.ſic fides in ali ũ opinionẽ referẽdo. Idem em̃ ait. Lunc valere in⸗ c cnmn
quo fideliũ.⁊ hoc diui cipit ad ſalutẽ baptiſmꝰ.cũ illa fictio veraci cõfeſſiõe moit
na ꝓuidentia faciẽte. receſſerit.que coꝛde in malicia ꝑſeuerãte peccatoꝝ ab nin⸗
Mec vnqʒ fuit poſtqʒ lutionẽ nõ ſinebat fieri.Non ergo ficte accedẽti pecas . NN
Aer acrct. Veterminat dubitatõʒ oꝛtã ex autoꝛitate apli.qua ihin
ic valere incipit ꝛ? Of. Quotqͥt in xpᷣo baptiʒzati eſtis xpᷣʒ iduiſtis. f HS uut
cum illa fictio veraci ¶ Querit᷑ ergo quõ illud accipiat᷑. Quotquot ĩ xpo ba Gal.iij. minni
confeſſie receſſerit a ptiſati eſtis xpum induiſtis? Poteſt dici ꝙ qui in xpᷣo = Plme
foꝛdellt ontra vi in ei. in xpᷣi cõfoꝛmitate baptiʒatur.ſ.vt moꝛiãt᷑ vetuſta S= atir
hox7”7cNNορt ti peccati. ſicut xps vetuſtati pene. induũt xpᷣm quẽ ꝑ nnſiei
fictionẽ.ſed hãc nõ po ã inhabitatẽ habet. Pot et aliter ſolui 5 iſtan
tuit expellere baptiſ · ESratiã inhabitãtẽ habẽt. Poõt et aliter ſo ui. DHuobꝰ ee
mus. maioꝛis virtu em̃ modis xpᷣm induere dicimur. vel ſacramẽti aſſun .B gmi⸗
tis eſt cofeſſio ſiue pe tiõe.vel rei pceptiõe.Vñ Aug. Induũt hõines chꝛi d Aug.ili. (ce
uiffetia qs baptiſmus. ſtum aliquado vſq; ad ſacramẽti ꝑceptiõʒ. aliquãdo ð baptimmo. 100.,
3 R S vſq; ad vite ſanctificationẽ.atq; illud pꝛimũ bonis ⁊ pen
aln nn erpellit ſfi¶malis põt eſſe cõmune. hoc aũt eſt ppꝛium bono⸗ꝛAu cct mn
tionẽ. ᷣ inquãtũ ẽ aciꝰ pioꝛum. Omnes ergo qui in xpᷣi nomie baptizat᷑ xz3lsß lnend
voluntarius recedẽs induũt.vl ᷣm ſacfi ceptionẽ.vł ſᷣm vite ſctificatodlð§85s,⸗ nite
a malo volito vł pꝛopoſito.⁊ ita non expellit per natura ſacramẽti.ſ ꝑ naturã libertatis volũtatis cũ ſacra/ (igten
mẽto penitẽtie.que volũtas ſi adeſſet in baptiſmo omnẽ culpã deleret.et ita ex boc nõ ſequit qp penitẽtia ſit lſlag
maioꝛis virtutis. ð ¶ Induũt homines xpᷣm aliqndo vſq; ad ſacramẽti ꝑceptiõez. Nidetur male dicere. unenan
quia nullus induit xpᷣm in quo non ſit receptio.ſᷣm illud apli ad Ephe ii. Znauite nonuz hominẽ qͥ ̃ᷣm de neriga
um creatus eſt in ilkicin et ſanctitate veritatis. Item indutio dicit aliquẽ habitũ. cũ in ficto nullus habi⸗ fuumen
4 tus det᷑ de nouo.vã ꝙ nihil induat: Ge.ddm q inquere xpm eſt aliquẽ habitũ accipereꝑ quẽ bomo fiat ali/ *MRKMZ
5S quo mõ cõfoꝛmis xpo.Confoꝛmari aũt xpᷣo ẽ dupliciter. Aut xterius.aut inteꝛius.Et interiꝰ duplr. aut per leckech
charitatẽ vnientẽ.ct trãſfoꝛmãtẽ in eum qui amat᷑.et fidẽ ſilr confoꝛmantẽ. Aut ꝑ aliquid gratis datũ ad H itt
pᷣparãs et diſponẽs. Dico qꝙ viri ſãcti et charitatẽ habẽt. et bona opꝑa.et cõuerſationẽ ſanctã. et ſacramẽtũ Piins
percepcrũt.et xpᷣm induerũt quãtũ ad ſacramẽti ſuſceptionẽ et cõfoꝛmationẽ in cõuerſatiõe exterius.et inte ſilcd
rius ſimiliter. Sʒ ficte accedẽtes qꝛ exterius ſuſ. cipiũt ſignũ vel qð ẽ ſignũ paſſionis et moꝛtis.et reſurrectio/ mnz⸗
nis.et interiꝰ caracterẽ q̃ ad gratiã diſponũt. xpᷣm aliq mõ induũt. ipfecte. qꝛ quãuis nõ renouent᷑.tñ nouo lece
bõi qdãmõ ſiles fiũt.ct ſic ptʒ vtrũq; obiectũ. Pꝛocedũt em̃ m ꝙ idutio dic ↄfoꝛmitatẽ ſpᷣm bitũ pfectũ. ⁊c. rt
D itelligentiã huius ꝑtis duo pᷣncipaliter que- innocentiã.ᷣ non ẽ innocẽs ſimplr niſi qui caret om brock
runt᷑. Pꝛimo querit᷑ de ſuſcipiẽtibꝰ ſacramen/ ni culpa.g ⁊c ¶ Contra. diuerſoꝝ moꝛboꝛuz diuerſe i
4 ti baptiſmi indigne. Scdo de ſuſcipientibꝰ ficte. CLir ſunt meclicine ſicut dicit Oꝛego. qd non ſanat ochin. tmns
aa0namũ querunt tria. Dꝛimo querit̃ vtruʒ baptiſ- ſanat calcaneũ. cũ culpe ſint diuerſe. non tm̃ ſpecie ſinezi.
mus in digne ſuſcipientib? gleat omnẽ culpã. Secũ ſed genere. vtpote oꝛiginalis.et actualis. ⁊ moꝛtalis. plaite
do vtrũ delcat omn penã. Tcrcie quent᷑ vtrum in & ad bocqꝙ curentur neccſſe eſt viuerie adbibes⸗ wanr
. omnibꝰ equalęm bẽat efficaciam. tur ſpirituales medicine.ſed baptiſmus eſt vnicum niſi
(Auatto ſ. I.ſacramentũ. non delet omnẽ culpam Item gra⸗ ncrt
(O: in digne ſuſcipiẽtibꝰ dleat omnẽ culpã oñdit᷑ ſie ctia baptiſinalis eſt gratia incipientiũ. Sed ſtat? inci in
R ſuper illud. Exo.xiiij.nec vnꝰex eis remãſit. Glo. om pientium magis eſt cõpoſſibilis culpe qʒ pficientiũ krnten
iia peccata ablata ſunt in baptiſmo. potẽtia vpabo et pfectoꝛũ. et gratia incipiens wagis copacif cul- ſpn
li eſt ſubmerſa.¶ Item baptizatus ſi ſtatim poſt bap pam qᷓ; pficiẽs vel perfecta.ſed gratia in ꝓficienti/
tiſmũ moꝛeret᷑. euolaret ſtatim ſicut dicũt ſancti et bus et eilam pfectis cõpatitur aliquã culpꝗ.ſ.venia e
Megla e; baptiſmnꝰ apit celum. Sed nullaſtatim eus lem. multo foꝛtius gratia baptiſmalis 4ötes eſto ninl
. lat in quo ẽ aliqua culpa.qꝛ ꝑfectio gloꝛie nõ compa P aliquis accedat ad baptiſmũ cum motũ venialis wan
titur culpã.& baptiſmus delet omnẽ cul a3.(Item peccati.aut dat᷑ ei effectus ſacramẽti aut no. Si nõ. per
quantulacũq; gratia delet omne moꝛtale.et etiaʒ ve ¶F eſt fictus. Sed quicunqʒ ẽ fictus peccat moꝛtalit. pn
niale. de quo eſt contritio. & ſi ſacramentũ baptiſmi veniale pexcatũ illi ẽ moꝛtale. qd ſtultũ videt ſi qs thenn
aliquid addit.videt᷑ ꝙ deleat omnẽ culpã. Itein bhoc dicit. qꝛ ad nibilũ nouũ obligat᷑. Si aũt nõ eſt fi- Lanin
ſacramentum baptiſmi eſt remediũ perſectuʒ. cũ ſit ctus. recipit gratia.et cõſtas ẽ ꝙ illa non delet cul⸗ Nur
fundamentũ legis perfectionis. cum oꝛiginale pec pã.qꝛ tũc ſil eſſet et non eæt. gratia baptiſinalis 95 u
tum pꝛiuauerit hominẽ innocentia directe ct pꝛin delet omnẽ culpa. Gte ſi baptiſmus deleret oẽm i
Apalieen. nõ delet perfecte oꝛiginale niſi reſtituendo culpꝗ. cũ ſacramẽta nõ ſint nobis neceſſania niſi ad

Mil

Phyne

intdiin
Chelüut
fuede.
nlpegſtr
pulvsb
wint
Pautze
huiſs
icrimiti
iscinte
Cuntcio⸗
di hnon

iſeni

— – — —

culpam delendam.qꝛ ſi non eſſet peccatũ.nõ eſſet ſa
cramentũ. cctcra ſuꝑfluũt.⁊ ideo querit᷑ vtrum ta/
lis effectus debuerit dari alicui ſacramento. ⁊ quare
magis ſacramẽto baptiſmi q; alicui alioꝝ. .
ꝙ ſicut auẽtes vicũt.⁊ magiſtri ↄmuniter aſſerũt.in
ſacramẽto baptiſmi ſi plene ꝑcipitur eius efficacia ⁊
remediũ.om̃is culpa delet᷑.⁊ reſtituit᷑ homo in pꝛiſti
nam innocentiã qᷓ;=tum ad animas. Si querat᷑ ratio
buiꝰ.dᷣm ꝙ huiꝰratio cauſalis fuit diuina liberali/
tas que tantã buic ſacramento ↄtulit efficaciam. Si
aũt querat᷑ ratio huiꝰpõt congruitas triplex aſſigna
ri. Pꝛima põt eſſe ex parte eiꝰ ↄtra qd baptiſmꝰpꝛo/
pꝛie eſt ſcʒ oꝛiginale.qð inter om̃ia peccata peioꝛesi
anima reliquit ſequelas.⁊ cuiꝰcoꝛruptio eſt vniuer/
ſalis ⁊ magna.⁊ ideo ↄgruum fuit vt deus magne ef
ficacie remediũ inſtitueret in ↄtrarium.vt ſicut i coꝛ
ruptõne illius moꝛbi manifeſtatur rigoꝛ diuine iuſti
cie.ſic etiã in remedio manifeſtaret᷑ dulcedo diuine
miſericoꝛdie.vt non ſolũ illũ moꝛbũ.ſed om̃ia q̃ cõ/
ſequunt᷑ annexa huiꝰ remedij virtute deleant᷑. Et h
eſt qd dicit᷑ Roma.v. Mon ſicut delictũ ita ⁊ donuʒ

⁊c̃. Scda ↄgꝛuitas eſt ratõnc eius ad qð eſt ſcilic ad

regeneranduʒ. VUnde in hoc ſacramento tranſfertur
bomo a poteſtate tenebꝛaꝝ in adoptõnem filioꝛum
dei.⁊ maxime aperitur largitas diuine manꝰ in pꝛio
reditu ⁊ aduentu.Et hoc eſt qð dicit᷑ Zhi.iij.per la⸗
nacrũ regenerationis ⁊ renouationis ſpũſſcti.quem
effudit in nos babunde.Tercia ↄgruitas eſt ratõne
oꝛdinis.qꝛ illᷣ eſt pꝛimũ inter om̃ia ſacramẽta ⁊ fun
damentum ad alia.ideo vt perfectuʒ ſternat᷑ funda/
mentũ.placuit diuine miſericoꝛdie huic ſacramento
pfectam dare efficaciã ad delendũ omnem culpam.
vt prioꝛum oblitus is qui baptiſatus eſt ⁊ quaſi no/
nus effectꝰ.omino ad interioꝛa extendat ſe.Et quia
diſpoſuit huic ſacramento dare pꝛecipuã efficaciaʒ.
⁊ ꝙ virtus paſſiouis ſpãliter huic ſacramento adeſ/
ſet.ideo dedit expᷣſſam ſignificantiam.hoc em̃ int᷑ ce⸗
tera magis indicat animã fieri ſanctã ⁊ puras.Con/
cedendum eſt g ꝙ delet omnem culpam. Ad illud
qð obijcit᷑ ꝙ diuerſoꝝ membꝛoꝝ diuerſe ſunt me/
dicine ⁊c̃.dici põt ꝙ boc eſt verum in coꝛpalibꝰin qͥ/
bus eſt artatio virtutis. In ſpnalibus aũt vbi ẽ ma⸗/
ioꝛ ↄmunicatio bonitatis ſecus eſt. Sed quia boc di
ximus verum eſſe in ſpũalibus. ꝓpter hoc ꝙ ſacr̃a di
ſtincta ſunt.ddᷣm qꝙ remediũ poteſt moꝛbũ reſpicere
dupliciter. Aut qꝛ pꝛincipaliter fit ad hoc. aut quia

bũc curat tanq; annexuz. dico & ꝙ ſᷣm ꝙꝙ diuerſi ſunt

moꝛbi ſpnñales. diuerſe ſunt medicine ſacramẽtales
pꝛincipaliter oꝛdinatc ad illos. Si aũt moꝛbus habe
at aliñ moꝛbũ ↄiunctum.⁊ medicina pfectam babe⸗/
at virtutem curandi.non tm̃ curat pꝛincipaleʒ ſᷣ eti⸗/
am annexum. ⁊ ſic dico facere baptimmum. Ad il/
lud qð obijcit᷑ ꝙ gratia baptiſmalis eſt incipientiũ.
ddm ꝙ gratia baptiſmalis habet duplicem compa/
ratõnem.ſ.ad bonum ad qð habilitat.et ad maluʒ a
quo curat ſiue peccatũ. Scom pꝛimã comparatõeʒ
competit ſtatui incipientium. Sed qᷓ;tum ad aliam
comparatõnem cum ſit perfectum medicamentum
habet vim gratie perfecte.⁊ hoc ex diuina oꝛdinatõ/
ne.qui in illo ſacramento vult ofia delere.⁊ innocẽ
tiam perfecte reſtituere. ¶ Ad illud qð obijcitur. de
motu venialis peccati.quidaʒ rñdent ꝙ veniale tũc
efficitur moꝛtale.quia negligit ſe pꝛeꝑare ⁊ ad ſacra/

mentum diſponere.non quia idem peccatum quos
ſit veniale fit moꝛtale.ſed quia addit᷑ ↄtemꝑtus qui
eſt moꝛtalis.Sed hic ſermo durus eſt.quia frequen⸗
ter inſurgũt veniales motus.etiam cum ſpũales ho
mines ſint in ꝑceptõne diuinoꝛum ſacroꝝ. deo di/
cunt alij ꝙ eſt fictõ dupliciter.ſ.ſimpliciter ⁊ õm qͥd.
Fictio ſimpliciter aufert totũ cffectum.⁊ hec eſt vo/
luntate moꝛtaliter peccandi.Fictio ᷣm quid hec eſt
venialis.que nõ impedit ingreſſum gratie ſed cõple
mentũ gratie.vnde in tali nõ habet ꝑfectum effectũ.
Aliter tamen põt dici ꝙ motus venialis nõ facit fi/
ctum ſimpliciter ſed ad tempus.qꝛ gratiam non ex/

pellit ſed retardat.dum nõ eleuat ſe ad recipiendu,

diuinã gratiam.⁊ quando talis motus ceſſat.credo
ꝙ ſtatim baptiſmus plenũ effectum habeat.et hunc
motũ ⁊ alia peccata deleat.etiam ſi ñ ſuꝑueniat de il
lo contritio noua ⁊c.¶ Oð vltimo obijcit᷑ patet qꝛ
baptiſmus nõ eſt iterabilis.Et iterum. Aliq̃ ſequele
remanent.que qᷓ;uis nõ ſint culpa.inclinãt tamẽ ad
culpam.⁊ ideo indigent remedijs alijs. Quare autẽ
hoc ſacramentũ magis ſit efficax ꝙ; alia patet ex iam
Queſtio.ij. b

¶ Atrum ſacramentũ baptiſmi deleat omnem penaz.

+☛

„

Et ꝓ ſic videt᷑ Roma.ix. Sine penitentia ſunt do

na dei. Glo. gratia dei in baptiſmo nõ requirit gemi/
tuin aut planctum. aut aliquod aliud opus.ergo vi
detur ꝙ baptiſmus nulliꝰpene ſit debitoꝛ. ¶ Item
Auguſti.de catheciſmo. Baptizatus cs.mundatus

es.⁊ reſtitutũ eſt coꝛpus tuum ad ſtatum pꝛimi ho⸗

minis.ergo ſi pꝛimus homo nullius pene fuit debi/
toꝛ.videt᷑ ſimiliter ꝙ nec baptizatus.¶ Item ꝓni/
oꝛ eſt deus ad miſerandum qᷓ; ad cõdemnandum.et
paſſio xpᷣi plus meruit qᷓ; peccatuʒz ade demeruit.ſed
deus in vltõne peccati ade penas nobis multipliceſ
inflixit.ergo multo foꝛtius ꝓpter meritum paſſionis
chꝛiſti non tm̃ a culpa ſed etiam a pena debet eripe/
re.om̃i ſcilʒ quã inflixit. ¶ Itez remota cauſa remo⸗/
ueri debet effectus.ſed cauſa noſtre xenalitat ⁊ moꝛ
talitatis fuit culpa.ergo reſtituta innocentia.iaʒ nõ
bet durare penalitas aliqua vel moꝛtalitas.Si tu

dicas ꝙ culpa fuit cauſa moꝛtalitatis.nõ ſic innocẽ
tia cauſa ↄtrarij.Contra.ſi oppoſitum eſt cauſa op/

poſiti.⁊ ꝓpoſitum. ꝓoſiti.ergo cuʒ culpa ſit cauſa po
nens moꝛtalitem.ſimiliter innocentia ponet impu/
nitatẽ ⁊ imoꝛtalitatem.jᷓ ſi baptiſmus redqucit inno⸗

centiam.videt᷑ ꝙ tollat omnem penam. ¶ Contra.

Aidemus paruulos baptiʒatos qͥ nullã culpã ↄmi
ſerunt poſt baptiſmum multis cruciatibus ſubiace
re. ⁊ ↄſtat ꝙ non iniuſte.ergo baptiſmnus non abſol⸗/
uit ab omni pena. ¶ Item vidct᷑ ꝙ nõ debeat ab ali
qua pena abſolucre.quia Augu.dicit. Aut deus pu/⸗

nit aut hõ. Et iteꝝ.ij. ad Thi.ij. Juſtꝰ? eſt. ſeißm ne⸗

gare nõ p̃t.ẽᷓ cum dimittere malum impunitum ſit
relinquere vniuerſum inoꝛdinatũ ⁊ etia facere ↄtra
iuſticiam. videt᷑ ꝙ deus in baptiſmo non deberet ab
omni pena abſoluere. ¶ Item baptiſmus mag! eſt
remedium ↄtra oꝛiginale qᷓ; contra actuale. Sʒ non
curat a penis contractis ꝑ oꝛiginale. ꝙ nec abſoluit

a penis debitis actuali. ergo videt᷑ q a nulla. Si tu

exercitium in penis perſonalibus qᷓ ſit in naturali⸗
bus. potius deberet illas dimittere. Pꝛopter boe
9

III.

cſt queſtio. cum bonus medicus intendat ſemper ra cauſa cfficiens ⁊ conſeruans. quedain indurens ſed 8
dicem moꝛbi curare. ⁊ bonum remediñ ad hoc fera non conſeruans.pꝛimo modo babet veritatem. ſecũ (o
tur. ꝓpter quid baptiſmus relinquit magis penã fo- do modo non. Exemplum boꝛum eſt in ſole ⁊ lumi⸗ r
mitis que inclinat as peccatuzʒ. qᷓ; alias penas debi/ ne.gladio ⁊ vulnere. Pꝛimo modo culpa nõ eſt cau ſue
11 tas pꝛo peccatis.¶ H.ddm q; diſtinguenduʒ eſtin ſa pent.ſed ſecũdo modo.¶ Oð tamen obijcit & ſi en
penis. Qucdam em̃ pene ſunt eternales.et quedam oppoſitum cauſa oppoſiti ⁊c.dm q illud eſt verũ. u
temꝑales.Ab om̃i temꝑali abſoluit baptiſmus delẽ vbi eſt tota cauſa. Poteſt nibilominus dici qꝙ inno⸗ mede
v omnem culpam. In tempoꝛali vero diſtinguen/ centia non eſt cauſa immoꝛtalitatis meritoꝛia. ſicut nn
dum.ꝙ quedam contrahunt᷑.quedam aſſumuntur. culpa fuit meritoꝛia moꝛtalitatis. ⁊ q;uis mercatur. ſcen
Contrabunt᷑ aũt ſicut fames.ſitis.⁊ paſſiones con/ tam̃ diuina diſpenſatõne vt dictuz eſt non redditur u .
tempꝑanee vite. Qucdam imponunt᷑ ⁊ aſſumuntur. ſtatim.¶¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ; aut punit deꝰ aut 16 uin
vt ieiunia. ⁊ coꝛpoꝛalia ⁊ ſpũalia exercitia.⁊ laboꝛio⸗ homo.ddm q homo aliquã penam habuit cum ꝑec ſerr
ſa opera. Baptiſinꝰ ergo abſoluit ab om̃i pena eter / cauit.aliquã non cum conteritur.reſiduuz vo ſoluit we 4
nali. abſoluit nibilominꝰ ab om̃i temꝑali ſatiſfacto / chꝛiſtus de ſuo.⁊ ſic non remanet impunitum. ¶ Ad g
ria ſiue aſſumpta.non aũt ab om̃i contracta.vtpote aliud dm qꝙ baptiſmus eſt remedium reſpiciẽs ꝑ/ ſlin
a fame.ſiti.⁊ infirmitate.⁊ ccteris penis ſpiritualibꝰ ſonam non naturã.⁊ ratõnes huius dicte ſunt. Jdo nuunt
12 MKatio aũt huiꝰ eſt ꝙ deus ad hoc ipſum non oꝛdina penam perſonalem non naturalem remittit. ¶ Ad 17 ſſut
uit. Et ratio quare non oꝛdinauit eſt.qꝛ congruũ fu/ illud qð obijcitur de medico ꝙ curat radicem. dᷣm nnen
it q bmõi penalitates in nobis relinqueret. ⁊ boc ad ꝙ deus vtroqʒ modo curare potuit. ſed tamen mag? R
manifeſtandũ equitatem diuini iudicij.ad demõſtrã boc modo curare diſpoſuit. non vt totum genus cu⸗ ſfii
dum meritum paſſionis chꝛiſti.ad pꝛomouenduʒ li- retur ſimul.ſed quilibet qui vellet curari ⁊ quilibeti fuun
berũ arbi.Ad manifeſtandũ equitatei diuini iudi- pꝛopꝛia perſona.quia magis aſtringebat᷑ dum ᷣ re⸗ ipe
cij. vt illa ſententia quam dictauerat de moꝛte ade ? cognoſcebat beneficium. Et diuina etiam inſtituta ſocun
poſteroꝛũ eius immobilis permaneret. Ande ab il / boc exigebant tanqᷓ; congruum ⁊ decens.Si ei vnuʒz lient.
la nemo cuadit.Ad oſtendenduʒ fructum paſſionis quẽq; noſtrum deus curaſſet in radice.non ſic grati⸗ idza
chꝛiſti.quia ſi dᷣminꝰcuraret naturam ⁊ fomitem. et am dei eognoſceret quilibet.nec ita gratus eſſet de be ung
filius naſceret᷑ immunis a culpa.nec indigẽt regene neficio pꝛeſtito in alio ſicut de pᷣſtito in ſeipſo. Mlo
rari a chꝛiſto.ideo vt om̃es ſe ipſius paſſione noſcãt he
egere. data eſt virtus ſacramento a paſſione. ſiue ad (Queſtio. iij. c ſe
hoc oꝛdinatum eſt vt penas remittat perſonales nõ M
naturales.quia remediũ reſpicit perſonam non na/ ¶ AUtrum digne recipientes ſacramcntũ baptiſmi. onmꝛ 9
turam ⁊c.Ad amplificandum meritũ libe.ar. Pꝛo/ nes ⁊ equaliter recipiant eius efficaciam.Et ꝙ ſic vi
mouent em̃ ad bonum multipliciter hmõi penalita/ getur Auguſ.in libꝛo de vnico baptiſmmo. Baptizari 1
tes. Dant᷑ cm̃ pꝛpter humilitatem. Job.iij. Sagitte alius glio magis non dicit᷑ vel minus.ergo equali/ lſ
domini militant in me.quaruz indignatio ⁊c. Cimo ter. ¶ Item ratõne videtur.quia baptiſmus reſtitu Ghre
ris incuſſionem. Job. vj.Terroꝛes domini militant it quemlibet ad plenam innocentiam.ita ꝙ baptiza mht
contra me. Pꝛopter ſuijpſius cognitõnem. Iſai.xx· tus ſtatim euolaret ſimoꝛeretur. Sed vnus non eſt ioan
viij.tm̃modo ſola vexatio dabit intellectuʒ ⁊c. Pꝛo/ altero innocentioꝛ.ergo ⁊c. eem baptiſmus ba⸗/
pter ſtimulatõnem ad bonum. Mich.ij. Surgite et bet efficaciam a paſſionce chꝛiſti.ſed chꝛiſtus ſe equa⸗- G
ite quia non habetis hic requiezʒ. Pꝛopter exemplũ liter obtulit pꝛo omnibus.ergo ⁊ ſacramentũ equa/ J
non peccandi.Zaeh.xiij. Adam exemplum meũ ab liter babet efficaciam in omnibus. ¶ Item querit 0 1
Aadoleſcentia mea in cxercitiũ virtutum. Judicũ. iij. in quo maioꝛem babet cfficaciam.aut in eo qui ma/ gedii
Hee ſunt gentes quas reliquit vminus vt erudiret gis peccauit.aut in eo qui minus.Oꝛ in eo qui ma⸗ ſanbin
iſrahel. Pꝛopter hoc vt ſit ſignum adoptõnis filioꝝ gis videt᷑.qꝛ vtriq; totũ remittitur.⁊ illi magis qͥ ꝑec mnento
NHebꝛe.xij. Si extra diſciplinam eſtis ⁊c. Pꝛopter cauit amplius.Sed ꝙ in eo qui minus videt᷑. qꝛ ille con
etiam vt nemo accipiat hoc in retributõnis pꝛemiũ. eſt gratia dignioꝛ.ergo ⁊c.(¶ Contra.dicit᷑ Mathei tit
ne ſo; homines ꝓpter boc ad baptiſmũ venirent. Si xxv.dedit vnicuiq; ſᷣm pꝛopꝛiam virtutem.ſed vnuſ eon
em daretur ibi immoꝛtalitas. ꝓpter hoc plures acce- cſt diſpoſitus magis qᷓ; alius.ergo vnus plus acci/ Nlten
derent q; ꝓpter gratiam. nec fides tunc baberet meri pit a deo in baptiſmo qꝙᷓ; alter. ¶ Item Damaſcenꝰ. ſſcn
tum.cui humana ratio pꝛeberet experimentũ. Pri · Peccatoꝛum omnibus ſimiliter per baptiſmum ve⸗ d
ma ergo ratio que dicit ꝙ remanet pena coꝛpoꝛalis nia datur.gratia autem ſᷣm pꝛopoꝛtõneʒ fidei ⁊ pur/ r
3 concedenda eſt. Sed qð dicit Auguſti.ꝙ coꝛpus re- gatõnem. ¶ Item deus datoꝛ eſt gratie in baptiſ⸗ uu
ſtitutum eſt in ſtatum pꝛimi bominis.dᷣm ꝙ intelli mo.⁊ conſtat ꝙ; voluntarius ⁊ ratõnalis. Sed ratio le
gitur qtum ad innocentiam non q;ẽtum ad naturaʒ. dictat eum qui wonat ſᷣm qdð melius inucuit aliquẽ ſuc
14 (Ràd ülud q8 obijcitur ꝙ deus pꝛonioꝛ eſt ad miſe· diſpoſitum plus ei donare.ergo ⁊c.¶ Rꝰ.dicendũ ꝙ g aſche
randum.ddm ꝙ ſic decet deum miſereri.vt inuiola/ ſicut ſupꝛa dictum eſt. pꝛima res baptiſmi eſt carac/ Ner⸗
bilis maneat ſententia veritatis. ⁊ ideo patet ꝙ non ter.ſecunda eſt infuſio gratie.tercia eſt reſtitutio in/ co
debuit ſententiam latam contra honoꝛem retracta/ nocentie. Otuz ad caractereʒ non eſt magis vłmi⸗ Con
e.ſed manente ſententia remediũ miſcricoꝛditer ad nus. Anus enim alio non eſt magis baptiʒatꝰ. O/ ug
hibere. Et pꝛimum fecit quaſi compulſus. ſcdᷣm v tum ad tercium ſcilicet innocentiã equaliter. Sʒ qꝛ Pwe
ex ſe. Rurſus.meritum chꝛiſti non oꝛdinatur effica vnus non eſt magis innocens alio. O?tum ad medi ne
1 citer niſi his qui ei adherent. ⁊ ita perſonas reſpicit. um vo qð eſt gratia. dᷣm ꝙ eſt magis ⁊ minus. Sʒ nne
¶ Ad illud qð obijcitur de cauſa. dᷣm ꝙ eſt quedaʒ gratia duplicem babet actum.ſ. delere pcccatum·et AA

Kanet
tten ſech
gbcken
hntig
chei.
Ngine⸗
kwinſn
nbfetn

hfln
tpunt

atang
igzvſir

1,

.

=

enhiee
Gnnsgſtn
bp.

.
iptiticn
nCtoſet
Mnzi
d glal
tis tin
10 bipt)
lsnanckt
Hüümsbe⸗
ihusſecn⸗
nontn e⸗
CDenge
tno utn
ois
ingeft

=

21

pabilitare ad bonum. Or?tum ad deletõnem pecca/

20

ti maioꝛem babet effectum in eo qui plura commi/
ſt. ſed non tamen ꝓpter boc eſt maioꝛ.quia modica
gratia poteſt delere omnẽ culpam. Mtum vᷣo ad ba
bilitatoͤnem ad bonum in eo qui magis diſpoſuit ſe.
maioꝛem babet efficaciã. Et pꝛcterea ipſa eſt maioꝛ.
quia ex bac parte attendit᷑ augmentum gratie. Per
boc patent omnia pᷣter illud de paſſione. Ad qð dicẽ
dũ ꝙ ⁊ ſi cꝛiſtus pꝛo om̃ibus paſſus eſt.non tamen
babet paſſio eius in om̃ibꝰ efficaciam.quia non om

nes ſe diſponũt ſic. Et ſi equaliter paſſus ẽ.nõ tñ ha/

bet equalem in om̃es efficaciam. quia non om̃s eqli
ter ſe diſponũt.ſed qui ꝛopinquiꝰaccedit magis ac/
cipit. ſicut ad ignem. Pꝛime due rationes curꝛunt

ßßm illã iaem quam eſt equalitas caracteris ⁊ in-
nocentie.

d illud qd queritur cui plus donat. vl
ei qui plus peccat.vel ei qui minus. dicendũ ꝙ tuʒ
ad remiſſionem culpe ⁊ dimiſſioneʒ pene ei qͥ plus.
qᷓ;tum vero ad babilitatõnem ad bonum aliter po/

teſt eſſe.ᷣm ꝙ magis ſe diſponit ⁊ deus acceptat.qꝛ

frequenter vbi habundauit delictũ ſuperbabunda/

7

uit ⁊ gratia. Lamẽ ceteris paribus minoꝛ pꝛepara/

„

tio ei qui miuus peccauit pꝛo maioꝛi reputanda eſt.
Vñ credo magis eum diſpoſituzʒ ad gratiazʒ. Et ſi tu
obijcias.cui plus dimittitur plus diligit Luce. vij. di
cendum ꝙ illud non ponitur quia ita ſit ſie emper. ſed
quia de bono ⁊ equo debet plus diligere ex dimiſſo.
ſed non opoꝛtet ꝙ plus diligat ex bono dato et com
miffo. ⁊ ſic patent om̃ia circa hec queſita.

Onſequenter qᷓ;ẽtum ad ſᷣm articulum que/
ritur de ficte accedentibus.Et circa hoc que
runt᷑ tna. Pꝛimo querit᷑ vtrum aliquis in/
nitus ſiue coactus ſuſcipiat ſacramentum baptiſmi.
Scdo vtrum fictus recipiat ſacramentuʒ ⁊ no rem.

Tercio vtrum recedente fictõne.baptiſmus babeat

in eo plenam efficaciaam.
QDueſtio. ſſ. d

—

(O aliquis inuitus non recipiat baptiſmuʒ videt᷑.

qꝛ dẽ in decretali Innocentij.ꝙ ſi aliquis oino recu/
ſans immergat᷑ nõ eſt baptisatus.¶ Item in ſacra/
mento baptiſmi ↄtrabitur matrimoniũñ ſpirituale.⁊
deſponſatur anima deo. Sed matrimoniũ ſpirituale

aut tãtũ aut plus exigit de ↄſenſu q; mr̃imoniuʒ car

nale. ergo ſi coactio impedit matrimoniũ carnale.ſi-

militer videt᷑ ꝙ enine ne quis ſuſcipiat baptiſma
tis ſaeramentũ. ¶ Item ſacramentuʒ eſt donum dei
non ſolum ratõne gratie gratũ facientis. ſed etiã ca-⸗
racteris impꝛeſſi. Sed gra dei non tm̃ non datur re/
————— etiam ſubtrabit᷑.ergo videt᷑ ꝙ ta
i nullo modo conferat lcrunenut d/ 3eg, lex euã⸗

gelica eſt lex libertatis. ergo ⁊ ſacramenta euangeli⸗

Sinale. ſed oꝛiginale contrahbit neceſſario puer cum

ca ſunt libertatis. Sed qʒ libertatis eſt libere ſuſci/
pitur a voluntate.ergo videt᷑ ꝙ nec de iure nec de fa
cto aliquis ſacramentũ baptiſmi recipiat inuſtus.
Contra. Paruulus ⁊ furioſus recipiunt ſacramen/
tum q;tumcunq; renitant᷑ ſicut patebit infra.Si er/

go hoc verum eſt. ad receptõnem eius non concurꝛit

actus voluntatis. ergo ita recipit inuitus vt volun/
tarius. ¶ Item baptiſmus eſt remedium contra oꝛi

4 IIII

naſcitur.ergo videtur ſimiliter ad ba tiſmum pof
ſit inferꝛi alicui ncceſſitas violentie.¶¶ Item nõ po/
teſt magis cogi voluntas qᷓ; cõminando vel intentã
do moꝛtem.ſed ſi aliquis compulſus timoꝛe moꝛtis
ſacrificet erit ydolatra.ergo ſimiliter ſi ſacramentũ
recipiat timoꝛe moꝛtis ſacramentum verum eſf.
¶ Item ſi aliquis baptizatur ex amoꝛe male infla/
mantce baptiʒzatus eſt de facto.& ſi nõ minus repug-
nat baptiſmo amoꝛ male inflamans q; timoꝛ male
humilians.ſi ſic baptiʒatus ex malo amoꝛe baptiza/
tus eſt. ſimiliter videtur ꝙ baptiʒzatꝰex timoꝛe ſit ba
ptiʒatus.¶ RBy. dicendũ ꝙ coactio duplex eſt. ſcilicʒ ?2
ſufficiens ⁊ inducens.Si aliquis mergatur coactio/
ne ſufficienti.vtpote quia cum violenter acceptꝰeſt.
⁊ ipſo renitente manibus ⁊ pedibus merſus eſt.ta/
lis nullo modo baptiʒatus eſt.quia nullo modo fu/
it in eo conſenſus nec voluntas.immo fuit oino re/
pugnans. Si autem aliquis immergat᷑ coactõne in/
ducente.vtpote minis vel flagellis.ita ꝙ mag vult
ſe ſubijcere ſacramento ceccleſie q; moꝛte perire.dico
qꝙ aut intendit alios illudere ⁊ moꝛtẽ euadere.et tũc
quia non eſt intentio.nõ ẽ ſacramentuʒ.cum nullus
dicatur baptizatus eſſe qui conſenſit ſe immergi ad
iocũ.Aut ipſe vult illud qdð facit eccleſia circa ſe fie/
ri velle magis qᷓ; velit perire.et tunc ſiue credat ſiue
non.ſiue velit habere gratiam ſiue non. dicenduʒ qꝙ;
recipit ſacramentum.eo ꝙ q;uis non ſit ibi volũtas
meritoꝛia.eſt tamen ibi conſenſus et volũtas.nec eſt
ſimpliciter inuoluntarium. AUnde quia talis vult ex
terius ſacramentum recipere.vult aliquid in ſe ficri
qð fit pꝛopter hoc ꝙ ſubijcit ſe ei. ſubijcit ergo ſe ne⸗
ceſſario annexo.⁊ ideo ᷣm canones ⁊ doctoꝛes theo
logie talis iudicandus eſt baptiʒatus. Ex hoc patct
illud qd pꝛimo obijcitur.nam iſta eſt intentio inno/
centij. ¶ Ad iũllud qð obijcitur de matrimonio car/?3
nali.dicendũ ꝙ non eſt ſimile.quia enim coacta con
nubia conſueuerũt habere malos exitus. ideo ſacri
canones intdixerũt ipſa.Alia tamẽ poteſt eſſe ratio
buius vt dicitur infra. Mihilominus tamẽ illud ve
rum eſt ꝙ non tanta voluntas requiritur in aliquo
ad ſuſceptõnem baptiſmi ſicut ad cõtractõnem ma⸗/
trimonij. Si enim pr exponat paruulum ad bapti/
ʒandum.non poteſt paruulus cum ad adultam cta-
tem venerit reuocare. non ſic eſt de matrimonio. qͥa
quantumcũq; pater obliget paruulum. nunqᷓ; obli-
gatur niſi conſentiat cum ꝑpuenerit ad annos diſcre
tionis.¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ ſacramentum eſt 24
donum dei. dicendũ ꝙ eſt donum gratie gratis date.
⁊ gratum facientis licet autem donum gratie gratũ
facientis non detur habenti duplex coꝛ et duplicem
voluntatem. datur tamen donum gratie gratis date
q non exigit tantam diſpoſitönem in ſuſcipiente.
Ad illud q obijcitur ꝙ lex euangelica eſt lex li/ 25
bertatis. dicenduʒ ꝙ verum eſt ꝙ de iure non datur
nec dari debet ei quid libera voluntate non accedit.⁊
ius diuinum hoc dictat. et conſtantinus de boc le-
gem condidit. De facto tamen ſi fiat. factũ eſt. B ta⸗
men babet veritatem in re ſacramenri.qd facit eẽ in
lege libertatis.¶ Ad illud qd obijcitur in contrariũ 26
ꝙ q;dtumcunqʒ renitenti ſacramentum daꝛi poteſt ꝓ
ter paruulum ⁊ furioſum. dicendũ ꝙ non eſt ſimi/
e. vnde non ſtatur appetitui ſuo.ſed volũtati offerẽ
tiũ.Tamen de furioſo diſtinguitur.quia aut habuit
8 2

Li.

—

ahquando vſum libe.arbi.aut non babuit. Si non

habuit.iudicandũ ẽ ſicut de paruulo. Si babuit ⁊ in
illo baptiʒari voluit.iudicandum eſt cum baptiſmũ
recipere.ſed ſi nullo modo voluit.non eſt credendũ
⁊7 ipſum recipere ſacramentum.¶ Av illud qð obijci9/
tur ꝙ oꝛiginale ↄtrabit quis inuitus.doðm ꝙ non eſt
ſimile.quia oꝛiginalis ↄtractio eſt quaſi uaturalis et
ideo incuitabilis.ſed remedium baptiſmi non reſpi/
cit naturam ſed potius voluntatem perſonc. et ideo
28 non eſt ſimilc.
minatõne moꝛtis.dicenduz q maioꝛ poteſt eſſe coa/
ctio qᷓ; bec. Nam hec eſt ſolum inducens non ſuffici-
ens.Sed cum accipitur.velit nolit.⁊ immergit᷑.ibi ẽ
ſufficiens coactio. Muis eĩ voluntas non poſſit co
gi in volendo.poteſt tamen ſimpliciter homini fieri
coactio in actu exterioꝛi. Ande voluntas inducta w
luntas eſt.⁊ ideo hic impꝛimitur caracter et ibi non.
Exemplum in eo qui ponit thura timoꝛe moꝛtis.ct
de eo cuiꝰmanus trabitur violentcr.pꝛimus conſen/
tit ⁊ pcceat.⁊ dicit᷑ ſacrificare.ſcdᷣs no.Sic qui ſacra⸗
mentuʒ inductus ſuſcipit dicit᷑ ↄſentire ſiuc iuduca-
tur amoꝛe bono vel malo.ſiue timoꝛe bono vel ma⸗/
lo.ſiue temꝑe bono vel malo.ſuſcipit ſacramentum.
quia ſacramẽti ſuſceptio eſt bonis maliſve ↄmunis.
⁊ ideo talis voluntas ſufficit ad ſacramentum vt ſe⸗

nioꝛes dicunt.⁊ ſic patet quibus caracter baptiſma/

lis impꝛimitur.
¶ Queſtio.j. e

¶ Atrum fictus recipiat ſacramentum ⁊ non rem. Et

ſic videt᷑. Sapien.j.ſpũſſanctus diſcipline effugi⸗
et fictum. ¶ Item ratõne videt᷑.quia gratia nõ ſtat

nec ſtare poteſt cum ꝓpoſito peccandi.imo habita ex

pellitur.ſed talis accedit in ꝓpoſito peccandi.& ⁊c̃.
¶ Item baptiſmus cſt ſacramentum fidei.ergo ne/
ceſſe eſt accedentem ad ipſum credere ſi eſt in ſtatu
in quo poſſit. Unde Mathᷣ.vltimo.qui crediderit ⁊
baptizatus fuerit ⁊c. ( Contra.ſacramenta no.leg.
ſunt cauſa.ſed poſita cauſa ponit᷑ cffectus.ergo ſi ali
quis recipit ſacramentũ.etiam ſi fictus eſt. recipit et
rem. Si dicas ꝙ cauſa iſta poteſt impediri vt non ef
ficiat ꝓpter malam diſpoſitõnem in ſuſcipiente.tamẽ
pnon põt impediri quin ſignificet.ergo ſi ſignificat ibi
eſſe gratiam ⁊ non eſſe.falſum cſt ergo ſignum.
¶Htem qucro quid impedit.⁊ conſtat ꝙ nibil repu
OEbuat gratic q; culpa.ſed culpa non impedit. imo ex/
pellitur.ergo a nullo alio poteſt impediri. em
ſi fictio impedit.qucro quid faciat bominem fictum.
Si defectus fidei.ergo eadem ratõne defectus chari
tatis.⁊ tũc om̃is non babeng charitatem cſt fictus.
29 ergo nullus recipit grackhz.G e vdin ꝙ ad hoc vo

luerũt aliqui dicere ꝙ fictus accedens ad baptimmũ

recipit ſacramentñ ⁊ rem ꝓ inſtanti illo quo baptiʒa
cur.vt vrificet᷑ illud apli. quicunq; baptiʒzati eſtis in
chꝛiſto. chꝛiſtum induiſtis.ſed ſtatim poſi recedũt vi
cio fictõnis.⁊ hoc dicunt Auguſ.ſenſiſſe. Sed magi/
ſter hoc impꝛobat in litera.⁊ oſtendit Aug ſenſiſſe cõ
trarium. ſpeere⸗ aliter eſt dicendum ꝙ ficte acce/
dens recipit ſacramentũ ⁊ non rom. Fictus autẽ di
citur ille qui aliud exterius pᷣtendit. aliud habet inte
rius. Talis eſt qui exterius ſe coꝛpoꝛaliter ſubijcit. ſ
5o interius voluntate aduerſat᷑. Unde cum tniplex ſit

d illud qð obijcitur vltimo de cõ/

potẽtia interioꝛ.triplicit᷑ põt aduerſaꝛi.aut diſcredẽ
do q;ẽtum ad ratõnalem. aut malum appetendo q̃ᷓn/
tum ad ↄcupiſcibilem. aut ſacramentũ contemnen/
do qᷓ;ẽtum ad iraſcibilcm. ⁊ in tali non babet cffectuʒ
ſacramentũ.quia deus nulli inuito dat iuſticiam nec
gratiam.alioquin non eſſʒ iuſticia.⁊ per hoc patʒ qð
obijcit de cauſa. ¶ Ad aliud dicendũ ꝙ ſacramentũ 31
ſignificat ſe facere in recipiente remiſſionem.⁊ quan
cum eſt de ſe ſemꝑ facit.ſed ꝙ non fiat.vicium eſt ſu⸗
ſcipientis. ⁊ ita veritas eſt in ſacramento ſemper.ſed
falſitas in ficto. ¶ Ad aliud dicendum q; gratia ex/ʒ2
ellitur recipitur in anima ᷣm confoꝛmitatem vo⸗
untatis.ſimiliter ⁊ culpa. VUnde culpa non obſiſtit
gratie niſi q;diu voluntas cſt illi ↄſentiens.quando
autem dolet. tunc conſona eſt. Cum ergo dicit᷑ ꝙ ni⸗
bil magis repugnat gratie qᷓ; culpa.intelligenduʒ eſt
ꝙ repugnare poteſt eſſe dupliciter.vel q;'tum ad re/
ſiſtentiam. vel qtum ad oppoſitõneʒ ſᷣm foꝛmã. Ex⸗
emplum eſt de tenebꝛis in aere.⁊ de opacitate reſpe/
ctu lucis.ſic dicendũ in ꝓpoſito ꝙ culpa et gratia re/
pugnant ſᷣm oppoſitõncʒ foꝛme.ſed fictio ſᷣm oppo
ſitõnem reſiſtentie.vnde foꝛtius repugnat. Ad il 33
lud qð obijcit᷑ de defectu fidei.dicendũ ꝙ neceſſe eſt
ratõnẽ concoꝛdare ſacramento ⁊ voluntatẽ.ſed non
opoꝛtet ꝙ perfecta cõcoꝛdia que eſt per gratiaʒ gra-
tum facientem.ſed ea quc eſt per gratiam gratis da/
tam. Scd ratio non cfficit᷑ concoꝛs niſi gratia fidei
ſaltem infoꝛmis.voluntas autem cfficit᷑ concoꝛs at-
tritõne.ſimiliter iraſcibilis quadam humilitate ſiue
ſubiectõne.ideo non eſt ſimile de charitate. Bene au
tem oppon eret ſi intelligeret de fide foꝛmata ⁊c.

¶ QDueſtio. iij.
*
¶ trum fictus recipiat rem poſt ſacramentum rece/
gente fictõue. Et ꝙ ſic videt Augꝰ. dicit et babet᷑ in
litera.tunc incipit valere baptiſmus ad ſaluteʒ.quã
do illa fictio veraci confeſſione de coꝛde receſſerat.
¶ Item fictio crat ſola cauſa quare ſacramentũ nõ
habebat cfficaciam. ergo illa remota habet effectuʒ.
Item ſi non baberet effectum. cum ſacramentũ nõ
poſfit iterari.et nullus ſine efficacia baptiſmi poſſit
ſaluari.non pateret huic via ſalutꝭ. ¶ Contra. ope/
ra moꝛtua non viuificant᷑.ſed iſte ad Aerma,
extra charitatem.⁊ ita ẽ opus moꝛtuuʒ. ¶ Item ne⸗
ceſſe eſt cauſam eſſe coniunctam cffectui.alioquin ſi
cauſa pꝛeterit ⁊ non eſt. ergo nihil facit.ſed ita eſt in
hoc.g ⁊c̃. ¶ Item ſi aliquis indigne recipit coꝛpus
domini. recedente indignitate non ꝓpter boc aliquid
efficit. ergo ⁊c. ¶ Item quid erit de eo qui medio tẽ/
poꝛe peccauit.Si enim babet cefficaciam.tũc cum re⸗
mittat omnem culpam remittit᷑ fictio et alia pecca-/
ta.ſed hec nõ fierẽt ei niſi fuiſſet fictus.ergo repoꝛtat
comodum de malicia. ¶ Ry. dicendũ bꝛeuiter ꝙ ſa/ð4
cramentum baptiſmi cum non ſit iterabile unpmit
caracterem.⁊ ilie habet omnem efficaciam receden/
te fictõne quã habuiſſet añ.vnde peccata illa remit/
tit q;tum ad penam ⁊ culpam que pꝛeceſſcrunt.que
autem poſt commiſit virtute penitentie remittnut᷑.
⁊ pꝛo lisfn penitentia imponenda. Ex hbis patent

omnia. ¶ Ad illud ergo qd pꝛimo obijcit᷑ ꝙ operaʒ 5

moꝛtua ⁊c.diceudum ꝙ baptiſmus non eſt opus b

vt
un
Prcpen
ece
ne⸗
tl
Nan

et
vri
tt
bioe
NG
er
Oim
bebed
tol
ſporun
ſoce
Gant

Ain
Tali

Aotr
t
Uhin
Knv

. dei. ⁊ ileo nunq poteſt eſſe tnoꝛtuum. Il/ bil relinquit gratis datum diſponens ad gratiã gra⸗
nafn eſn, qð dicit orerus moꝛtuis intelligitur tum facientem. tum etiam quia eſt iterabile. ¶ Ad 38
keen 56 de operibus nr̃is. ¶ Ao illud qd obijci ꝙ cauſa de illud quod obicitur de eo qui medio tempe commi ⸗/
4 nn bet eſſe ↄiuncta effectui.dicendũ q; caracter ſemper ſit. dicendũ pe omnia remittunt ei. ſed non repoꝛtat
man manet. ? illud eftcit q faceret gratia fictone recedẽ cmodum. qiñ tam de fictione qᷓ de peccatis poſt p/
onnn 37te. ¶ Av ülud qd obiſcit᷑ e ſacramento euchariſtie petratis eſt ci penitentia imponenda. ⁊ ſi patet to⸗
n patet reſponſio ꝙ non valet.tum quia tranſit et ni / tum. s
n ¶ MHe his qui ſuſcipiunt rem ſacramentiim. l
i alij vt ſupꝛa poſuimus qui ſuſcipiunt rem ⁊ nõ ſacramentũ. Supꝛa egit mgr̃ de bis qͥ uſcipiñt ſacra
na E en bis qui ſuſcipiunt rem ſacramenti tĩ Et habet hec ps duas partes. In pꝛima inquirit
nr magiſter vtrum poſſint habere rem ſine ſacramento. In ſecũda querit vtrum pꝛimo debeant ſuſcipe ſacrm.
W ibi. Solet etiam queri de bis qui iam ſanctificati.¶ Pꝛima pꝑs habet duas. In pꝛima determinat veritatem.
nin⸗ In ſcda remouet dubitatõnem.ibi. His autem videt᷑ obuiare qdð tominꝰ vicit. Et pꝛimo remouet dubitatio
fate nem babentem oꝛtum ex verbo dui in Johe. Scdo vᷣo ex verbo Aug.ibi. Sed dicunt aliqui nullum adultũ

nirit ¶ Similiter ſcdᷣa pars in qua magiſter determinat vtrum iam babentes rem debeant ſuſcipe ſacramentum
eE .

In pꝛima inquirit quid ſacramentum in his efficiat ſiue ↄferat. In ſcdᷣa vo querit quid in
tnſte⸗ Raber nane gten. niepꝛnyinniti kanunte ſit ſacramentũ.vbi determ ar undnignftenn. 9 olet ctiã q̃ri
namnm⸗ ſi paruulis in baptiſmo datur. Hec eſt ſcdᷣa pars pꝛincipalis diſtinctõnis in qua magiſter determinat ſpecia⸗
aance⸗ liter eſfectũ baptiſmi in puulis vtrũ ſc paruuli recipiaut cona virtutum. Et bʒ bec ꝑs duas ꝑtes. In pꝛima
aſ⸗ querit. In ſcda determinat m veritatem ⁊ opinioneʒ.ibi.Aidet᷑ ꝙ nõ recepeiin.
iencit . . Mec eiitlels,
ntriſtim S ð ffrro nomine chriſti
reicn ⸗ ä
“ ¶ Inquirit ⁊ determinat veritatẽ vtrũ aliqui poſſint eeöme
ſchnnfa habere rem ſine ſacramento. g martyr. quia martyꝛẽ
tanas ¶¶Sunt 7 alij vt ſupꝛa poſuimus q ſuſcipiũt rem ?7 nõ ſa non facit pena ſᷣ cau⸗
liſ cramentũ.Qui em̃ effundũt ſanguinẽe ꝓ noie ieſu. Z ſi ſa. Sed ↄtra. NHiero.
ehen Augꝰ. in li. xiij. non ſacramentũ.rem tñ accipiũt.VUn Aug. Quicũq; bs de erues kcranz
. unt. tantü eis valer ad dimittenda pctã. quaniũ ſi ab q ſend eéuerſione.
modo paf, luerent᷑ ſacro fonte baptiſmi. Audiſtis g vaſſio p ri bomicidij penãꝗ. fecit
unnt⸗ Fra eſe nomine ſuſcepta ſupplet vicẽ baptiſmi. ¶ ec tm paſ⸗ eſſe martyꝛiuz. Item
tmin ptritio implet ſio vicem baptiſmi inplet.& etiã fides ⁊ ↄtritio vbi ne act?maꝛtyꝛij ẽ ſuſtinẽ
nhel vicem baptiſ/ ceſſitas excludit ſacramentũ.ſicut aperte docet Aug. Hen⸗ haritzte ed
nl mi. dicens. baptiſmi vicẽ aliqñ implere paſſionem. De la⸗ S ge, enn.
Re trone illo cui non baptiʒato dictũ eſt. hodie mecũ eris daiñ zpletuj buo e.*
cnncun in ꝑadiſo.beatꝰ Cypꝛianus in li.iiij. de baptiſmo non curꝛũt.ſcʒ iuſta volũ/
Peſmioſn leue documẽtũ aſſumit. Qd etiam atq; etig ego ↄſide tas ⁊ iuſta cauſa. Dꝛi
Counc rans inuenio nõ im̃ paſſionem ꝓ nomine xpᷣi id qð bo mum vefeclt nug vo
e ptiſino deerat poſſe ſupplere.ſed etiã fidẽ ↄuerſionẽ enen rln deſe
ſe coꝛdis.ſi fone ad celebꝛanduũ myſteriũ baptiſmi in an-⸗ in latronc. comple
nan guſtijs tempoꝝ ſuccurri nõ poteſt. Meq; enim ille la / tum martyꝛium. Sʒ
— tro ꝓ noie chꝛiſti crucifixus eſt ſed ꝓ meritis facinoꝛũ tominus innocẽtibꝰ
mnai ſuoꝝ.nec qnia credidit paſſus eſt.ſed duʒ patitur cre⸗ quia ſimul cũ ipo na⸗
imt AUuit. quantum ergo valeat ſine viſibilis baptiſmi ſacra ti ſunt. Ppter bare
nidnt Ro.x. mento qð apoſtolus ait.coꝛde credit᷑ ad iuſticiam. oꝛe S ag we et
htiin auauulẽ confeſſio fit ad ſalutem.in illo latrone declaratuʒ riante vlßratm,
nme eſt. Sed tunc implet᷑ inuiſibiliter cũ myſteriuʒ baptiſ⸗: ſci latrone quod de/⸗
numn mi non ↄtemptus religionis ſed articulus neceſſiiatis erat ex parte cauſe.
excludit. Et baptiſmus quidẽ poteſt eſſe vbi cõuerſio Ande optime diẽ bie
n coꝛdis defuerit.ↄuerſio autem coꝛdi poteſt quideʒ in⸗ ronymus ꝙ fecit eſſe
i⸗ eſſe non pcepto baptiſino. ſed ↄtempto baptiſmo non martyꝛium qd domi
iunet eſſe non ꝑcepto baptiſmo.ſed ↄtempto baptiſmo no nus de ſe ſuppleueꝛit.
mmt. poteſt nec vllo modo dicenda eſt conuerſio coꝛdis ad aſi⸗ patet controuer-
teemt deum. cum dei ſacramentũ ↄtennitur. Ecce hic habes ſia. quia de ſe nõ fuit
ol non ſolum paſſionẽ.ſed etiam fidem ⁊ contritõneʒ cd⸗ martyriuz completũ

ferꝛe remiſſionẽ vbi nõ ↄtemnit᷑ ſacramentuʒ. vt in la/
trone illo oſtendit᷑.qui non ꝑ paſſionẽ ſᷣ ꝑ fideʒ ſalua/⸗

ſed dñs feccit.

Ti.

retractaſſe. Retractauit quideʒ exemplũ.ſed ſniam ñ.
Ait em̃ in.iiij.li.de baptiſmo.Cum dicerẽ vicẽ baptiſ⸗
mi poſſe habere paſſionẽ.nõ ſatis ydoneũ poſui illius
latronis exemplũ.qꝛ vtrum non fuerit baptiʒatus in /

b. ij QDus regenera
turus erã amiſi.Obij
cit̃ 3 verbũ Amb.
qꝛ ſi ꝑdidit eum.g vi⸗

detur peccaſſe. Item

ipſe dolebat aut ꝓpter
pctm̃ illiꝰ.aut ꝓpter
petm̃ ſuuʒ. Mon ꝓpt᷑
petm̃ illiꝰ. qꝛ ipſe di/
cit ꝙ ille nõ amiſit g/⸗

tiam quã popoſcit. S
40 ꝓpter petm̃ ſuũ. Reꝰ.

ddm ꝙ ↄſuetudo ec

cleſie erat differꝛe ba-

ptiſmuz vſq; ad tem/

poꝛa determinata ni /
ſi immineret pericu⸗

luʒz moꝛtis. ⁊ vſq; ad
eruditõeʒ pfectam.et

ĩdeo quia ibi ambꝛo/ un ponund ? 4 131I. *
dum eſt.niſi quis renatus fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſan⸗

ſius vidit nõ immine
re periculũ diſtulit.et
ideo nõ peccauit.nec
ille damnatꝰ fuit. q̃a
petijt.⁊ ita cum volũ
tas fuerat ĩ eo. ñ fuit
ↄtemptus.⁊ iõ ſalua/

tus eſt. Mec amb do/

lebat ð culpa ſua nec
ð8 dãͤnatone illius ſed
vlebat doloꝛe ↄpaſſi
onis. Quia em̃ nõ fu/
it baptizatus. ideo de
pctis ſuis aliquaʒ ſu/
ſtinuit penã purgato
riam. ⁊ ideo Ambꝛo.
cõpatiebat᷑ ad modũ
Iſa.qui dicebat ven/

ter meus ad moab q/

ſi citbara ſtabat.

c ¶ Excepto marty⸗

rio vbi tota ſacramẽ/
ta baptiſmi ↄplentur
Videtur falſum di/
cere. quia in baptiſ/
mo ſluminis impmit
caracter.in baptiſmo
flaminis nõ.nõ ergo
ſacr̃a tota cõplentur.
aut ſi tota ↄplentur.
tũc g caracter ßm
tur. vbi maxie cõſiſtit
ratõ ſacr̃i. Sed ↄtra.
Qui bʒ caracterẽ nõ
pot recipe caracterezʒ
eiuſdẽ generis. qͥ eſt
baptiʒatꝰaq̃ non põt
martyꝛiʒari. Item ſi

tota ſacr̃a.vẽ q; aut ẽ

implicatio facti. aut
baptiſmꝰ cõtinet pla

41 ſacr̃a. Reꝰ. ddm ꝙ ba⸗
ptiſmꝰ vr̃ pluralr ſa⸗

—.,.— —,

certum eſt. Conſtat & ſine baptiſmo aliquos iuſtifica⸗
n ⁊ ſaluari. ElInde Ambꝛoſiꝰde Valentiniano.ventrẽ

neraturꝰeram amiſi.verumtamen gratiam ille quam

oſein non amiſit.

8 2
¶ Remouet dubitatõnem oꝛtam ex verbo domini in
8

His auteʒ videtur obuiare qð dominus dicit. Niſi qs
renatus fuerit ex aqͥ ⁊ ſpũſancto.nõ poteſt intrare i re⸗

gnũ celoꝝ.Qð ſi generaliter verũ eſt.non vident᷑ eſſe

vera ſuperius poſita. Sed illud intelligendũ eſt de il⸗

lis qui poſſunt ⁊ ↄtemnũt baptiʒari. Vel ita intelligẽ/

cto.id eſt ex ea regeneratõne que fit ꝑ aquam ⁊ ſpiritũ
ſanctũ non ſaluabitur. Illa autem regeneratio fit non
tm̃ ꝑ baptiſmum.ſed etiã per penitentiã ⁊ ſanguinem.
Vñ autoꝛitas dicit.ideo aplin pluraliter dixiſſe fun/
damentum baptiſmatum.qꝛ eſt baptiſmus in aqua.in
ſanguine.in penitẽtia.Hoc autem non ideo dicit ꝙ ſa⸗
cramentũ baptiſmi fiat niſi in aqua.ſed quia ipſiꝰ vir /

Aug. in ijli.e ce
tracta.

b 7
Jere.iiij.

Determinatio

Sup epiſtola,
ad Hebꝛe.ix.

tus ⁊ ſanctificatio datur nõ tmmmõ p aquã ſ etiã ꝑ ſanâ

guin ? penitenti. ro em id ſuadet. Si em non valen

tibus credere puulis ſufficit baptiſmus.multo magis

ſufficit fides adultis volentibus ⁊ nõ valentibus bap

tiʒari. Vñ aug.queris quid ſit maius: fides an aqua:
non dubito quin rũdeam fides. Si ergo qð minꝰẽ ſan
ctificare põt. noõne qð maius eſt.id eſt fides.de q xpus
git. q crediderit in me etis ſi mo:tuus fuerit viuet.

¶ Remouet dubitatoſlem oꝛtam ex verbis Aug. 1.
¶ Sed dicũt aliqui nullum adultum in xpᷣm credere vł

charitatem habere ſine boptiſmo niſi ſanguinem fun⸗
dat ꝓ domino.ſubdita introducètes teſtimonia. Aug.
git. ex illo temꝑe quo ſaluatoꝛ dixit. niſi quis renatus

fuerit ⁊c.abſq; ſacramento baptiſmi pᷣter eos qui i ec⸗
cleſia ſanguinem fundũt aliquis vitam eternã accipe⸗
re non põt. Item nullũ cathecuminum qᷓ;uis in bonis
operibus defunctũ vitam eternam habere credimus.
cexcepto martyꝛio vbi tota ſacramenta baptiſmi com⸗
plentur. Item baptizatis tm̃ iter ſalutis eſſe credimꝰ.
ſed qð in his minus dixit. in alijs capitulis ſupᷣ poſi/
I ſuppleuit.Et iõ hec ſic intelligeda ſunt.vt illi ſoli ha⸗
bentes tempus baptiʒzandi excipiant᷑. Si eniʒ aliquis
habens fidem ⁊ charitatem voluerit baptiʒari et non

Augẽe. de vnico

baptiſmo.

In ecdeſiaſti/
cis dogmatibꝰ
c cx vᷣbis aug.
reſponſio.

vyalet neceſſitate puentus.ſupplet omnipotentis digni

tas qð ſacramento defuerat. Duʒ em̃ ſoluere põt. niſi

ſoluat tenetur. ſed cum iam non poteſt et tamen vult.
non imputat ei deus.qꝛ ſuam potentiam ſacramentis

non alligauit. & vo inuiſibilis ſancuficatio ſine viſi.

p

a
ſungie
Wtde
tun
Pboe
gueh
iun
Uled
lient
hbs⸗
Mun
Ue
P

8

cramẽn ta h mõne pꝛincipalis ſig
factoꝛia ⁊ ſeq̃la.q̃ om̃ia qꝛ ſunt in mart⸗
vltimã.⁊ ideo pʒ ꝙ nõ valet obieetio de cʒ

IIII

ni vel effect? rõnd effectuũ ↄñ̃tiumm. qd eſt purgave a culpa et a pena ſatiſ⸗
artyꝛio. ideo dicit ꝙ recipit om̃ia ſacra.i.plenitudinẽ efficacie qtuʒ ad rẽ
ractere. Mam ipᷣe vocat ſacr̃a bic effectus ſacr̃i baptiſmi q̃ ſũt res

tm̃. D ¶ Paruulis ci ñ ſuf.fi. ec. ſi. ſa.qͥ ſi abſq; baptiſmo fuerit defũcti.etiꝗ cũ ad baptiſmũ deferut dãnabũ
tur. Vĩ male dicere.qꝛ adultus cum nõ põt excuſat᷑ a pcepto.gᷓ multo foꝛtiꝰpuulus. Item dñs fidẽ pentum
keruzs Ke-
i bili ſacramento quibuſdam inſit. apꝑte Aug.tradit ſu⸗ e e
per Leuiticũ dicens.inuiſibilem ſanctiſicatõnem qui/ tur ſine baptiimo.
buſdaʒ affuiſſe ⁊ ꝓpfuiſſe ſine viſibilibus ſacramẽt.vi⸗ ¶ Item wonat aliqdẽ·
ſibilem vo ſanctificatõnem que fit ſacramento viſibi/ dert bucrücn de
S li ſine inuiſibili poſſe adeſſe.nõ poſſe ꝓdeſſe.nec tamẽę pa Reizet muneid daes
viſibile ſacramentũ ideo ↄtemnendũ eſt. quia cõtem⸗ mus puulũ damnari
Act.x. ptoꝛ eius inuiſibiliter ſanctificari nõ põt.Hinc Coꝛne ᷓ ppter ſuſceptõeʒ ſa⸗
lius ⁊ qui cum eo erant iam ſpiritu ſanctificati bapti⸗ cramẽti moꝛtuus eſt.
cninn ʒati ſunt. nec ſuꝑflua iudicanda eſt ſanctificatio viſibi Af em hoc eſſe mag
lis.quia inuiſibilis pᷣceſſit ſine viſibili.g inuiſibilis ſã⸗ eudeitas 1 dica
ctificatio eſſe poteſt ⁊ ꝓdeſſe.viſibilis autem que fit ſa mus ſaluart M Ke
cramentotenus ſine inuiſibili ꝓdeſſe non poteſt. cum nõ ſaluant eiaz ſind
Acr. vilſ. iülla ſit om̃is illiꝰ veritas Symoni mago viſibilis ba⸗ baptiſmus defcrant.
ptiſmus non ꝓfuit. quia iuiſibiliter non affuit. Sʒ qui ¶ Item ſi damnant. F
ski burus inuiſibilis affuit ꝓfuit. nec tim̃ valet fides aliena pelentn edaleis par
borß d puulo quantũ ꝓpꝛia adulto. Paruulis em non ſuffi⸗ lee a reſpcct ſtntu
cit fides eccleſie ſine ſacramẽto.qui ſi abſq; baptiſmmo ece enkein d eutä.
fuerint defuncti.etiam cum deferuntur ad baptiſmum gy. vom cq; nuſiopar 42
damnabuntur. ſicut multis ſanctoꝛum autoꝛitatibus uuiꝰ ſaluat᷑ niſi virtu
Augꝰ. in libde compꝛobatur.ad quod hoc vnum ſufficiat. Augu⸗ te ſacfi quantũ eſt de
fide ad De. c ſtinus ait. Firmiſſime tene paruulos qui vel in lege cõi non qꝛ puulꝰ-
”MM kkrkreneak pcepto. qꝛ ſi
nnis ne ſacr̃o vel qd cquꝰ-

D. co.q; q ꝓt᷑ hboc ſolũ occiſus ẽ a ꝑſecutoꝛe cũ poꝛtaret᷑ ad baptiſmũ ne baptiʒaret᷑ moꝛit᷑ ꝓ baptiſmo. ideo in
ſanguie ſuo pie credit᷑ baptiʒatꝰ. Si aũt alia de cauſa occidit᷑ qtumcñq; deferat᷑ ⁊ p eo oꝛet᷑ damnat᷑. ſatio
aũt boeſt. q; pᷣpaſſionẽ xpi foꝛmata eſt ecclia ⁊ ecctiaſtica ſacra. ⁊ omis puulꝰq ſaluat᷑ in fide eccle ſaluatur.
q̃tumcunq; pentes ſint mali.⁊ iõ niſi opus eccliaſticũ vtputa ſacrm tale fiat circa eũ.expers eſt fidei cccłe.c
p boc ⁊ ſalutis. Alia etiã ratõne.quia cum om̃s poſt paſſionẽ ſaluent᷑ p ſidem paſſionis iam reuclateiõ con
gruebat huic tempi vt nullꝰſaluaret᷑ niſi vel in ſe hbaberet fidem.vel circa ipſum fieret expꝛeſſa fidei ꝓfeſſio
qtum ad moꝛtem xpi Ex his patet quare in lege ſufficiebat ſola ſdes.modo vᷣo nõ.facit em hoc certituto di
uine diſpoſitönis. obijcitur de adulto.dᷣm e vterq; excuſat᷑ a pꝛecepto. ſed adultus habet gratiam pe/ 43
nitentie ad quam ſe diſponit ꝑ ↄtritõnem que diſponit ad illam gratiam. ⁊ illa ſupplet locum baptiſmi.par-
uulus nõ. ideo poteſt diſponi ad gratiã alterius ſacramenti anteqꝙᷓ ad gratiam baptiſmi. ⁊ ad illam non põt
diſponi niſi ꝑ ſacramentu.ideo moꝛit᷑ ſine gra. ⁊ mnoꝛit᷑ in culpa.⁊ ideo damnat᷑.Odð obijcit ey fidem paren⸗
tum reputat ſuam. dᷣm ꝙ non facit niſi virtute ſacramenti.Ad caſum quem ponit patet reſponſio. Diſtin/
guendũu em̃ eſt vt pᷣdictum eſt. Ad vltimũ quare antiquitꝰ ſaluabant᷑ in fide pentum ⁊ nõ modo iam patꝭ rñe

A, ſponſio.nec ſequit᷑ ꝙ tũc melioꝛis ↄditõnis eſſet.quia nullus ſtatꝰ ẽ melioꝛ ꝓpter generalitatem remedij.ꝑti
nnthh culan autem ꝑſone ↄditio põt eſſe deterioꝛata.deus aũt in inſtitutõne ſacramentoꝝ ſtatum ↄcernit genera ⸗
on lis eccleſie.non ꝑticularis perſone.⁊ quoniã certitudo remedij maioꝛ eſt ⁊ ↄmunioꝛ eſt in ſacramento q; i fi⸗
oin dei merito. ideo patet illo.
e ¶ Firmiſſime tene paruulos qui vel in ⁊c. Dicit Aug. paruulos nondum baptizatos eterno ſupplicio cru

ciandos. Aidet᷑ falſum dicere. quia paruuli nibil ↄmiſerunt. nec actualiter ad aliquid conuerſi ſunt. ſev pe.·
nime ſunt inculpandi. ergo pena eoꝛum debet eſſe mitiſſima. .dicendũ ꝙ ſicut dicunt magiſtri puuli non
mitiſſima. banc auteʒ vocat Aug.ſuppliciũ.licet impꝛopꝛie.nõ quia vꝛantur igne.vel quia coꝛrodantur ver-
me.ſed quia in illis bec ipſa carentia.magnum eſt ſupplicium. ꝛopten remoꝛſum autem pa nninon we⸗

na ignis debetur delectatõni ⁊ ↄuerſioni.ergo non debetur eis. Item paruuli nõ potuerũt vitare culpa. &Omi·
na. ggil 4*%
habent penam ſenſus.nec qtum ad ignem nec qtum ad vermem.ſed ſolum penam damni.⁊ ideo pena crit
duuraurg diuino iudicio ⁊ miſcdia faciente.ſtatu quem babebunt contenti erunt. Sed boc alibi plenius di-

4

f¶Oꝛ fideliũ oſoꝛtio
non ſepant᷑. Nidetur
male dicere.qꝛ nõ fit
oꝛatio niſi ꝓ peccato/

ribus. ſi eccfia oꝛat
ꝓ ꝑuulis.reputat eoſ

peccatoꝛes.& facit in/

iuriaʒ ſacro baptiſmi
uaſi nõ purificet.
45

do ꝙ nõ iõ oꝛat ꝓ

eis vt ipſi indigeãt.ᷣ

vt oñdat ꝙ ſt ð eꝰgre
mio ⁊ eꝰfilij. Hec fru

ſtra oꝛat.qꝛ oꝛatõnes

ille ꝓ puulis ſunt gti⸗

arũ actões.ꝓ indigẽ/
tibus vᷣo ſuffragia cõ

putant᷑.qꝛ alijs ꝓſũt.

¶ Quia ſi a fena bo
mines ꝑ baptiſmũ li/
berarent᷑.ipam puta/

rent baptiſmi preci/
um. Videtur ꝙ illud

nnlium ſie negnent Solet etiam queri de illis qui iam ſanctificati ſpiritu

ens.quia ſi baptiſmꝰ
reſtitueret coꝛpus in

oimodam puritatez.
inde baberet bo im/

moꝛtalitatem. et hoc
eſt pꝛeimiuʒ baptiſmi
⁊ pars beatiudinis.
.bom ꝙ immoꝛta⸗
tatem ſiue ſanitateʒ
carnis poſſet baptiſ⸗
mus duplir reſtitue/

re.aut ita ꝙ ibi darek
gratia ↄſummata. et
hoc nihil aliud eẽt q;

minus nõ decreuit fa
cere.quia vult ꝙ vo/

luntas pueniat ita li
bere vt inſtituta ẽ ab
initio. Si autem fie-
ret imoꝛtalitas in car

ne. non eriſtente per⸗
fecta gratia in aima.
tunc poſſet ibi eſſe er

roꝛ ⁊ rõ deuiandi.q̃a
appeteret hꝰmõi me⸗
dicinam ſpiritualen
ꝓPter remedium coꝛnꝛ
poꝛale.⁊ ita in ſalute
coꝛpoꝛis deoꝛdinaret᷑

⁊ infirmaretur. quod
non eſt vueniens.

2
P

vteris matrum viuere incipiunt et ibi moꝛiuntur. vel
de matribus nati ſine ſacramento baptiſmi de hoc ſe⸗
culo tranſeunt.eterno ſupplicio puniendos.quia ⁊ ſi a
pꝛie actõnis peccata non habuerũt. oꝛiginale tam̃ pec⸗

catum traxerũt carnali cõceptõne.et ſicut paruuli qui
ſine baptiſmo moꝛiunt᷑ infidelium aſcribunt᷑ numero.

ita qui baptiʒant᷑ fideles dicunt᷑. Quia fidelium con⸗
ſoꝛtio non ſeparantur cum oꝛat eccleſia ꝓ fidelibus de
functis. Fideles ergo ſunt non ꝓpter virtutem. ſed fi/

dei ſacramentum. VUnde Augꝰ. Paruulũ ⁊ ſi nonduʒ

fides illa que etiam in credentium voluntate conſiſtit
iam tamen fidei ipſius ſacramentum.i.baptiſmus fi/

delem facit. ſicut credere reſpondet᷑. ita etiam fidelis

vocatur.non rem ipſam mente annuendo.ſed ipſiꝰrei

ꝑcipiendo ſacramentum.

re ſacramentum.Et inquirit quid ſacrm in his efficiat

ſiue conferat.

cum fide ⁊ charitate ad baptiſmum accedunt quid eis
ↄſerat baptiſmnus. Nihil em̃ eis videt᷑ pꝛeſtare.cũ ꝑ fi⸗

dem ⁊ contritõneʒ iam remiſſis peccatis iuſtificati ſint
Ad quod ſane dici poteſt eos quideʒ per fidem ⁊ con⸗
tritionẽ iuſtificatos.id eſt a macula peccati purgatos.

7 q debito eterne pene abſolutos.tamen adhuc tene⸗
ri ſatiſfactõne tempoꝛali q̃ penitentes ligant᷑ in eccle⸗
ſia.Cum autem baptiſmum ꝑcipiunt.⁊ a peccatis ſi q̃
interim poſt conuerſionem traxerunt mundant᷑.et ab
exterioꝛi ſatiſfactione abſoluuntur.et adiutrix gratia

omniſq; virtus in eo augetur vt vere nouꝰ? homo tůüc
dici poſſit. fomes quoq; peccati in eo amplius debili⸗
daꝛe gloriã. quod do- tatur. Ideo Hieronimus dicit ꝙ fides que fideles fa⸗
cit in aquis

Aug. ad. Boni
facium.

Hiero.
aptiſmi datur vel nutritur. quia non hbo⸗
benti aliquando ibi datur? iam habenti vt pleniꝰ ho⸗
beat datur. Sic ⁊ de alijs intelligenduʒ eſt. Qui ergo
mundus accedit. .ibi fit mũdioꝛ.⁊ om̃i habenti ibi am⸗-
plius datur. &ρvo omnis exterioꝛ ſatiſfactio ibi rela ,/
xetur. Ambꝛo. oſtendit ſuꝑ ilum locum.ſine peniten⸗
tia ſũt dona dei ⁊ vocatio dicẽs. Gfa dei in baptiſmo
non requirit gemitum ⁊ planctum vel aliquod opꝰ.et
om̃ia gratis condonat. Q quidem de exterioꝛi gemi
tu vel planctu accipiendum eſt. Nam ſine interioꝛi ne

O ibi exterioꝛ

ſatiſfactio di

mo adultus renouatur.ſed exterioꝛes ſatiſfactöõnes et

afflictõnes ſcilicet ſoꝛdes penitentium ibi dimittütur.
Aultum ergo confert baptiſmus etiam iam p fidem
Acolumba poꝛtatur in archam. ante intꝰ erat iudicio
dDei. ſed nunc etiam iudicio eccleſie intus eſt. Cum vo
in baptiſmo peccatum deleatur. et ſatiſfactio exterioꝛ:
inmmputetur. querit᷑ cur penalitas cui ꝓ pctõ addicti ſu⸗
mus nõ tollat. Hoc ideo tradũt fieni ſcti.qꝛ ſi a pena

hoĩes ꝑ baptiſmum liberarent᷑ipᷣaʒ putarẽt baptiſmi

np

. „* 4 .
— 9 . — =-—
. .
6 .
.
s — . .

pꝛecium.non eternum regnuʒ.ideo ſoluto reatu peccati.tempoꝛalis pena tm
manet.vt illa vita ſtudioſius queratur que erit a penis omnibus aliena. JG
etiam manet vt ſit fideli ⁊ certandi materia.⁊ vincendi occaſio.qui non vin/
ceret ſi non pugnaret.nec pugnaret ſi in baptiſmo fieret immo H

ꝛtalis.
¶ Muerit quid in his qui habent rem baptiſinus ſignificet. 1

¶Siquent cuius rei bap tiſmꝰille ſit ſacramentũ qui dat᷑ iã iuſto.dicimꝰſacra
mentũ eſſe ⁊ rei que pceſſit.i.remiſſionis ante ꝑ fidem date.⁊ remiſſionis tẽ/
n poꝛalis pene ſiue peccati ſi habet᷑ qð interim cõmitti.⁊ nouitatis ac omnis
gratie ibi pᷣſtite. Om̃is etem rei ſignuʒ eſt cuiꝰcauſa eſt. NHec mireris rem ali⸗
quando pᷣcedere ſacramentũ.cum aliqñ etiaʒ longe poſt ſequat᷑.vt in illis qͥ
ficte accedũt.quibus cuʒ poſt penituerint incipiet baptiſmus ꝓdeſſe.in qͥbꝰ
fuit baptiſmꝰſacrjm huiꝰſanctificatõnis quã penitendo habent. Sed ſi nun/
q; peniterent. neca ſigmento recederent. cuiꝰrei ſacramentũ eſſet baptiſmus
ab illis ſuſceptus:poteſt dici rei que ibi fieret.ſi non coꝛum enoꝛmitas impe⸗

dirtet. Mã
¶ Querit ſpecialiter de effectu baptiſmi in paruulis vtrum recipiãt dona
vVirtuum. l m—

Selet etiam queri ſi paruulis in baptiſmo datur gratia.qua cum tem paha/
buerint vtendi libero arbitrio poſſint velle ⁊ curꝛere:De adultis em̃ qui di⸗
gne recipiũt ſacramentũ non ambigit᷑ quin gratiam operantem ⁊ cooperan
tem ꝑceperint.que in vacuũ eis cedit.ſi per liberum arbitriũ poſt moꝛtaliter
deliquerint.qui merito peccati gratiam appoſitam perdunt.vnde dicuntur
ↄtumeliam ſpirituiſancto facere.⁊ ipſum a ſe fugare.De paruulis vᷣo qͥ non⸗
dum ratõne vtunt᷑ queſtio eſt.an in baptiſmo receperint gratiã qua ad ma/
ioꝛem veniẽtes etatem poſſint velle ⁊ operari boſnum.

¶ Determinat m veritatem ? opinionrnm. n

(NDigetur ꝙ non receperit.quia gratia illa charitas eſt ⁊ fides que voluntatẽ
peꝛeparat ⁊ adiuuat.Sʒ quis dixerit eos accepiſſe fideʒ ⁊ charitatem? Si ve
rro gratiam non receperint qua bene operari poſſint cum fuerint adulti. non
ergo ſufficit eis in hoc ſtatu gratia in baptiſmo data.nec per illã poſſunt mo⸗
do boni eſſe niſi alia addatur.que ſi non additur non eſt ex eoꝛum culpa. qᷣa
iuſtiſicati ſunt a peccato. Quidã putãt gratiaʒ operantẽ ⁊ cooperantẽ cun/⸗
ctis paruulis in baptiſmo dari in munere non in vſu.vt cum ad maioꝛem ve
nerint etatem ex munere ſoꝛtiant᷑ vſuʒ.niſi per liberũ arbitriuʒ vſum mune⸗
ris extinguãt peccando.⁊ ita ex culpa eoꝛum eſt non ex defectu gratie ꝙ ma⸗
D li fiunt. qui ex dei munere valentes habere vſum bonum. per liberum arbitri
etme um renuerunt ⁊ vſum pꝛauum elegerunt. ll
NN ””MM
* intelligentiam eoꝛum que magiſter dicit ¶ Atrum baptiſmus flaminis ſine baptiſmo fluminiſ
n parte iſta duo pꝛincipaliter queruntur. ſufficiat ad ſalutem.Et ꝙ non videtur.pꝛimo auto/
Pꝛimo queritur de ſanctificatõne adultoꝛũ ritate domini. Joh.iij.niſi quis renatus fuerit ⁊c.
pꝛeter baptiſmum. Secundo queritur de ſanctifica⸗/ (Sechnullus ſic renaſcitur niſi baptizet᷑ baptiſmo a⸗/
tione paruuloꝛum in baptiſmo.¶ Circa pꝛimũ que- que.ꝙ nullus intrat in regnum celoꝝ ſine baptiſmo
runtun tria. cum enim ſanctificatio et purificatio fi- gaque.i baptiſmus flaminis ſiue ſpũs non ſufficit.
at triplici baptiſmo vt dicit magiſter.ſcilʒ fluminis. tem hocipſum ꝓbatur exemplo.qꝛ Act᷑.x.dicit᷑

„

ſaminis. ſanguinis. querit᷑ de his tribus. Pꝛimo q cq coꝛneliꝰ?⁊ qui cum eo erant pꝛius receperunt ſpiri

tum ad effacaciam. Secundo qᷓtum ad pꝛeeminen. tumſanctum et poſtmodum baptiʒati ſunt baptiſ/
an eoe. ↄuenientiam. mo aq̊.g ſine hoc nõ eſt ſalꝰ. ¶ Itẽ ſi aliqs poſſʒ ſal
g nari ſine baptiſmo ad.maxie vẽ de paꝛuulo cui citiꝰ

—

47

cbzʒz ex miſericoꝛdia dei ſubueniri. ſed paruulus qui
nõ ẽ renatus aq̃ damnat᷑ ſicut dicit Augꝰ.in libꝛo de
fide ad Petrũ.⁊ habet᷑ in litera.firmiſſime tene ⁊c̃.
ergo nullus aliꝰſine aquc baptiſmo quantumcunq;ʒ
aliter baptiʒatus ſit ſaluari poteſt. ¶ Itez ſi aliter ꝙ;
per baptiſmũ aque poteſt quis ſaluari. ergo baptiſ/

mus aque non eſt ſacramentũ neceſſitatis.eꝛgo non

eccant qui nolunt baptiʒari. ſed hoc eſt manifeſte
falſum. ergo ſine baptiſmo aqᷓ nõ ẽ ſalus. & nullꝰali/
us ſufficit ſine hoc.¶ Contra. Joh.xj. om̃is qui vi/
uit ⁊ credit in me non moꝛietur in eternum. ſed iuſti
credunt ⁊ fideles ſunt anteqᷓ; baptizant᷑.ergo ſi moꝛi
antur in tali fide.non moꝛiunt᷑ in eternum. ¶ Item

Ambꝛoſiꝰdicit ⁊ habet᷑ in litera.ille quem regenera/

turus eram.gratiã quaʒ popoſcit non amiſit.& ille qͥ
moꝛtuus erat non regeneratus.erat ſaluus ſine ba-/
tiſmo aq̃.ergo baptiſmus penitẽtie ſine iſto dat ſa/
utem. Iteim gratia gratum faciens eſt diſpoſitio ſuf

ficiens ad ſalutem. diſpoſitio aũt ad gratiã eſt in to/

to coꝛde ad deum redire.⁊ ab erꝛoꝛc diſcedere.et he c

totũ poteſt eſſe ꝑ dei gratiaʒ ſine baptiſmo flumin:æ.

ergo aliqͥs ſolo ſpũſſancti baptiſmate ſaluari poteſt.
Seem wpter qd vnũqdq; ⁊ illud magis.ſed baptiſ
mus fluminis ſine aqua non ſanctificat niſi ꝑer ſpm̃.
ergo ſpũs magis ſanctificat ⁊ facit dignum vita eter
na. Si ergo aliquis babeat baptiſmũ flaminis habet
ſanctificatõneʒ. ⁊ qui hoc habet.habet qð ſufficit ad
ſalutem.g ⁊c. Si tu dicas ꝙ nemo põt habere bap/
tiſmum flaminis niſi pꝛius baptizetur baptiſmo aq̃
oſtendit᷑ eſſe falſum. Pꝛimo.quia deus nullum obli
gat ad impoſſibile.⁊ iterum.nulli ſe negat requiren/
ti ipſum.ſi ergo aliquis qui non põt baptiʒari ad de
um conuertit᷑.deus conuertit᷑ ad ipſum.ſed hoc non
eſt niſi per collatõnem ſpũfſancti.⁊ hoc eſt baptiʒari
baptiſmo ſlaminis.ergo ille poteſt haberi ſine alio.
*. dm ꝙ baptiſmus flaminis ⁊ baptiſmus flu⸗
minis vterq; eſt neceſſarius ad ſalutem. Sed pꝛimꝰ
eſt neceſſarius non qꝛ ſit in pꝛecepto.ſed quia ſine il/

lo nullus liberat᷑ a peccato.Et qm̃ om̃s peccatoꝛes
naſcimur.⁊ nullus ſaluari poteſt niſi liberet᷑ a ꝑcca.

to.iõ nullꝰſine baptiſmo flaminis neq; paruus neq;
magnus poteſt ſaluari. Baptiſmus aũt fluminis ſi/
ue aque eſt neceſſarius.quia deus inſtituit.⁊ quia in
ſtituit ſub pꝛecepto.⁊ qm̃ que pꝛecepta ſunt.ſunt ne
ceſſaria ad ſalutem.ideo talis baptiſmus eſt ad ſalu⸗
tem neceſſarius. Sed qm̃ deus neminem obligat ad
impoſſibile ex ſuo pꝛecepto.vt dicit Hicro.Et iterũ.
8 quis non poteſt faccre.ſi velit facere.reputat᷑ eiꝓ
cto.ſicut dicit glo.ſuꝑ illud gv.etem̃ in coꝛde iniqui
tates operamini ⁊c.qð non potes facere ⁊ vis. deus
factum reputat.ideo baptiſmus aque non ſic eſt ne/
ceſſarius.quin ſi aſſit voluntas.⁊ deſit poſſibilitas.ñ
ſaluetur aliquis ſine ipſo. Concedendum ergo eſt ꝙ
baptiſmus flaminis ſine baptiſmo fluminis ſufficit.
dum tamen homo habeat voluntatem.⁊ pᷣpediatuꝛ
vt ante moꝛtem non recipiat pꝛepediente neceſſita/
te ſicut oſtendunt ratõnes vltime.Concedenduʒ eſt
nibilominus ꝙ nullus ſine hoc poteſt ſaluari.ſi poſ-/
ſit ⁊ negligat baptiʒari.⁊ hoc eſt qdð dicit Auguſti.q;
quis poteſt ſaluari non percepto ſacramento baptiſ
mi.ſed non poteſt ſacramento ↄtempto.tunc autem
ↄtemnit.cum baptiʒari poteſt.et locus ct tempus ſe

offert. ⁊ neg igit.⁊ tunc etiam pr uatur bapt ſmo fla
minis.quia a gratia cadit. 72
de domini mandato.⁊ ad illud de coꝛnelio iam patet
reſponſio.quia vtrunq; intelligitur in eo qui faculta
tem habet ⁊ non pꝛepedit᷑ neceſſtate. Mam coꝛncli⸗/
us locum ⁊ tempus habebat.⁊ domini mandatũ af⸗
firmatiuũ eum qui poꝛtat obligabat. CA
obijcitur de paruulo q; tunc paruulꝰmaxime nõ ba⸗/
ptiʒatus poterit ſaluari.dᷣm ꝙ paruulus ſi haberet
baptiſmum flaminis ſine baptiſmo aque nunqᷓ; dã/
naretur. Oꝛ ergo damnat᷑ hoc eſt quia pꝛiuatus ba⸗/
tiſmo aquec.caret gratia ſpũſſancti.quia aliter ad ã⸗
tiam non poteſt diſponi quantũ eſt de iure cõmuni.
niſi deꝰ faciat de pᷣuilegio ſpeciali ſicut in ſanctificat
in vtero. Sed adultus de ſententia ↄmuni poteſt per
fidem ⁊ doloꝛem de peccatis ad gratiam diſponi. vm
illð Eʒech.xxxiij.qᷓcunq; hoꝛa ingemuerit peccatoꝛ.
vita viuet ⁊c.vnde non eſt ſimile.quia vnicuiq; pluſ
valet fides ſua qᷓ; aliena.⁊ ita adulto plus valet vo/
luntas ſua qᷓ; paruulo voluntas aliena. Nec damna
tur paruulus ꝓpter tranſgreſſionem pᷣcepti. ſed pꝛo/
ter culpam oꝛiginalis que remanet non deleta.
(25 vltimo obijcitur iam ſolutum eſt. quia dicit
ſacramentum neceſſitatis.non quia ſine ipſo nõ poſ
ſit homo ſaluari.ſed quia ad hoc tenetur ſi poteſt.et
hoc neglecto non poteſt ſaluari.

¶ De pꝛeeminentia iſtoꝛum.⁊ querit᷑ quis baptiſmus
ſit dignioꝛ.vtrum baptiſmus aque vel ſanguinis.Et
ꝙ aque videtur.quia Damaſcenꝰdiſtinguit nouem
genera baptiſmatum aſcendendo gradatim.⁊ in vl/
timo ponit baptiſmum aque ſiue fluminis.ergo ſi g/
datim aſcendit. ſicut patet in alijs differentijs.vide/

tur ꝙ illð qð vltimo ponit eſt enſgins. ſed vltimo

ponit baptiſmum aque.ergo ⁊c. ¶ Item baptiſmuſ
aque habet efficaciam a paſſione chꝛiſti.ſed baptiſ/
mus ſanguinis a paſſione martyris.ſed maioꝛ ⁊ no/
bilioꝛ eſt paſſio chꝛiſti ⁊ eius virtus qᷓ; paſſio marty⸗

ris ⁊ eius virtus.ergo maioꝛ eſt efficacia baptiſmi a/

que qᷓ; baptiſmi ſanguinis.ergo baptiſmus aque no
bilioꝛ. ¶ Item baptiſmus aque tribuit gratiaʒ gra/
tum facientem per quam acquirit᷑ aurea.ſed baptiſ-/
mus ſanguinis ducit ad aureolam quce eſt accidenta

le pꝛemium. ergo ſi pꝛemiũ ſubſtantiale pꝛeccllit ac-

cidentale.ergo baptiſmus oꝛdinatus ad meritũ ſub/
ſtantiale ⁊ pꝛemium pꝛecellit alium.⁊ ſic ⁊c. ,
Item remedium illud qdð plures curat ⁊ a pluri/
bus moꝛbis ⁊ periculoſioribꝰ ſanat melius eſt ⁊ vti-
lius.ſed baptiſmus aque plures perſonas ſanat.⁊ a
pluribus moꝛbis qᷓ; baptiſmus ſanguinis.quia ab
omni culpa tam moꝛtali qꝙᷓ; veniali. ergo eſt remedi⸗
um tmelius ⁊ vtilius.ergo nobil⸗ Aoͤen. MNume.
vij.ſuper illud tolles thaurum ⁊c̃. GOlo. Baptiſmus
in ſanguine purioꝛes facit qᷓ; baptiſmus in aqua.ſed
baptiſmus ille eſt perfectioꝛ qui facit purioꝛem.ergo
baptiſmus ſanguinis eſt perfectioꝛ ⁊ nobilioꝛ bap⸗/
tiſmo aque. een Dañ̃.dicit ꝙ baptiſm? ſangui⸗
nis eſt valde bonꝰ⁊ venerandꝰ.qꝛ ſcdᷣis ſoꝛdibꝰnõ in
quinatur.ſed baptiſmus aque ſecũdis ſoꝛdibus in/
quinat᷑.ergo baptiſmus ſanguis ẽ ꝑſcctõꝛ ⁊ nobilioꝛ

Ad iullud qð obijcitur 48

50

anmknnl aae nnan
—
—
2 —,pz

—
S
—

=
= =

—
= = =

=
= –

—
—
=
=
= =
Se

—
S=
=
2 = S
2=
— =
= = S=

EE
—
E
S-
SE

E
—
=
—
2 —
=
2

=
S
= E*
=
= =-.

=ͤ e 2
= —
E E
= =
=

— =—
=☛ - == =
S =☛ - =
S== Se
SS. =

eggn.
ligl
Nle
1ahne
Gtite
der
ck gunci
beipenüt
mrlpocte

1

Gbyrſens
ins
Alr oen
tinti
eppſi⸗
tionige⸗
ſatweino
hnpiin
Adape⸗
ronerrm
ſonn
aabipinn

5§K1

52 tyrij ſicut oſtendũt ratõnes inducte.

baptiſmo 4Aque. (Itez ꝓceſſus ẽ ab imperfecto ad
pfectum.ſed a baptiſmo aq̃ᷓ ad baptiſmum ſangui/
nis ſiue martyrij recto oꝛdine procedit᷑.⁊ non retro/
ceditur.à ille baptiſmꝰ in quo eſt ſtatus perfectõnis
eſt digoꝛ. ¶ Item qð pꝛoximiꝰeſt fini ẽ certiꝰ ⁊ ef/
ficacius ⁊ ponit in altioꝛi gradu illud eſt ſimpliciter
nobilius ⁊ melius. et tale eſt baptiſmus ſanguis.q̃a
ſtatim introducit in gloꝛiam ſinc impedimento. nec
tm̃ acquirit gloꝛiã.ĩmo gloꝛiã eminentem.ergo ⁊c.
*. d ꝙ dignitatis pꝛecminẽtia in his baptiſma/
tibus conſpicit᷑ ex conſideratõne cffectuum eoꝛum.
vtriuſq; aũt effectus ſcʒ ſanguinis ⁊ fluminis eſt et ĩ
liberando a malo.⁊ in oꝛdinando ad bonum.⁊ vtro
q; modo ſe habent ſicut excedentia et exccſſa. Mam
maioꝛ effectus ſiue efficacia in liberando a malo po/
teſt eſſe vel extenſiue vel intenſiue.Si extenſiue.ba/
ptiſmus aque excedit.quia plures ꝑſonas liberat.et

a pluribus moꝛbis.quia a peccato moꝛtali ⁊ veniali

aptiſmus aũt ſanguinis liberat paucos.et ſolum
a veniali liberat a moꝛtali non.qꝛ pꝛeſupponit cha/
ritatem.aliter nihil valeret ad ſalutem. Similiter in
oꝛdinando ad bonum maioꝛ põt exceſſus attẽdi du/
pliciter. aut extenſiue.aut intenſiue.Si extenſiue.ſic
pꝛecellit baptiſmus aque.quia dat gratiã gratis da
tam ſcʒ caracterem.et gratiam gratũ facientem que
diſponit ad gloꝛiã ⁊ pꝛemium eſſentiale. Baptiſmꝰ
aũt ſanguinis gratiam gratũ facientem non tribuit.
ſed ↄſummat.nec tribuit caracterem per quẽ diſtin/
guit᷑ anima ⁊ pꝛeparat᷑ ad gratiam. Atroq; modo/
rum pꝛedictoꝛũ baptiſmus ſanguinis excedit inten/
ſiue ſicut excedit᷑ extenſiue. Nam efficacius et meliꝰ
liberat a malo culpe ⁊ pene.qꝛ omnẽ reſecauit.⁊. ſᷣm
potentiã.⁊ ſᷣm actũ.Similiter efficacius oꝛdinat ad
bonum.quia ſtatim introducit in gloꝛiã.⁊ perfectio/
rem ⁊ gloꝛioſioꝛẽ hboc baptiſmo baptizatus ↄſequit᷑
palmã. Reſpondendũ eſt ergo ad queſtioneʒ pꝛedi/
ctam ꝙ ſe habent ſicut excedentia ⁊ exceſſa. Si tam̃
queras qð magis pꝛecellat.credo ꝙ baptiſmus mar
Ad illud er/
go qð pꝛuno obijci᷑ ꝙ Dam̃.vltimo loco ponit ba/
ptiſmũ aque.bꝛeuiter eſt reſpondendũ ꝙ non ponit

vltimo pꝛopter boc ꝙ ſit dignioꝛ.ſed qꝛ eſt in intenti

one tractandi pꝛincipalioꝛ.⁊ qꝛ nomen baptiſmi ma
gis ꝓpꝛie habet. quia mundat ⁊ interius ⁊ exterius.
RA illud qð obijcit᷑ ꝙ baptiſmus aque habet effi⸗

caciaʒ a paſſione xpᷣi.ergo ⁊c.ddᷣm ꝙ argumentũ il/

lud deficit dupliciter. Pꝛimo quia paſſio chꝛiſti non
operat᷑ ibi ſᷣm totam ſuam virtutem. Scðdo etiã.qͥa
baptiſmus martyrij efficaciam habet a paſſione cri/
ſti.nullum em̃ martyrium efficax eſt niſi per illã. An
de Apo. vij. ſcribitur de martyribus. Mij ſunt qui ve
nerunt ex magna tribulatõne.et lauerũt ſtolas ſuas
⁊ dealbauerũt eas in ſanguinc agni.non tm̃ in ſuo.ſᷣ
etiam agni. Ratio aũt quare efficaciam habent ma/
loꝛem eſt.qꝛ in baptiſmo ſanguinis amplioꝛ et pleni
oꝛ eſt imitatio ⁊ pꝛofeſſio paſſionis chꝛiſti q; in bap/
tiſmo aqᷓ. Maʒ ibi eſt pꝛofeſſio vᷣbo ⁊ ſigno ſine actu.
hic autem nõ ſolo ſigno ⁊ actõne.ſed ⁊ paſſione.An
de in baptiſmo aque moꝛs ſigtur.hic autem ſuſcipi/
tur.vnde quia expꝛeſſioꝛ eſt ibi pꝛofeſſio fidei.ideo ef
ficacioꝛ. AUnde Aug.loquens ad Foꝛtunatum de cõ
aratõne hoꝛum baptiſmatũ dicit. Baptizatus cõ⸗/
fitetur fidem ſuam coꝛam ſacerdote:martyr coꝛaʒ ꝑ/

.

nis non eſt ſacramentum.

—III

—
ſecutoꝛe. Ille poſt pꝛofeſſionez aſpergitur aqua.bic
aſpergitut ſanguine. Ille manꝰ impoſitõne pontifi/
cis accepit ſpm̃ſanctum.hic templum efficitur ſpiri-
tuſſancti.⁊ ita patet ꝙ illud pᷣcellit Altima duo nõ

pꝛobant ꝙ ſit efficacius ſimpliciter.ſed ꝙ; ſit ad plu/

ra.quia ad gratiam gratum facientem.⁊ ↄtra moꝛtẽ
culpe.hic autem qᷓ;uis non det gratiam. tamen ip̃am
ↄſummat. Muis enim baptiſmus ſanguinis nõ au/
ferat culpam.aufert tamen ↄmunem poſſibilitatem
ad culpam.⁊ hoc maioꝛis eſt ꝑfectõnis qᷓ;ᷓ delere cul⸗/
pam.⁊ dimittere poſſibilitatem ad culpam. imo in/

clinatõnem.

Ee hoꝛum cõuenientia.⁊ cum baptiſmns aque ſit

baptiſmus ⁊ ſacramentum.queritur vtrum baptiſ/
mus ſanguinis ſaltem ſit ſacramentum.Et ꝙ nõ vi⸗
detur.quia ſupꝛa diſtinctõne.iiij.dicit magiſter ꝙ ſa⸗

cramentum baptiſmi celebꝛatur tm̃ in aqua non in

aliquo alio liquoꝛe.ſed ſanguis nõ eſt liquoꝛ eiuſdeʒ
ſpeciei cum aqua.ergo ⁊c. ¶ Item ſacramentuz eſt

ſignum expꝛeſſuʒ eius qð fit interius.ſed ſanguis po

tius coꝛpus inficit qᷓ; purificet.ergo cum interiꝰ ani/
ma non inficiatur ſed purificetur. baptiſmꝰ ſangui/
tem ſacramentũ no/
ne legis efficit aliquid ſiue confert aliquid interiꝰali⸗
quo modo.ſed ſanguis exterioꝛ ⁊ perſecutio extcrioꝛ
non efficit interius.ſed potius reſpicit bonitateʒ ab
interioꝛi. ergo ⁊c. ¶ Item om̃e ſacramentum eſt in/
ſtitutum.quia ex inſtitutõne figurat. hoc autem non
eſt inſtitutũ. nõ eſt ſacramentũ. ¶ Contra. Sacra/
mentum eſt inuiſibilis gratie viſibilis foꝛma.ſed hoc

eſt i martyvꝛio.quia eſt ſignum gratie inuiſibilis ĩ coꝛ

de.⁊ manifeſtat᷑ amoꝛ dei per ſanguinis effuſionem.
ergo ⁊c. ¶ Item ſuper illud Romañ.v. Qui eſt foꝛ⸗
ma futuri.glo.de latere chꝛiſti doꝛmientis fluxerunt
omnia ſacramenta ex quibus foꝛmatur eccleſia.et h̊
dicit quia inde fluxerunt ſanguis ⁊ aqua.ergo vide/
tur ꝙ ita accedit ad ratõnem ſacramenti baptiſmmus
ſanguinis ſicut aque. ¶ Item q participat nomẽ
ſpeciei participat nomen generis.ſed martyꝛiuzʒ ſiue
effuſio ſanguinis dicitur baptiſmus.ergo debet dici
ſacramentum. ¶ Juxta hoc queritur cum multa ſint
genera martyꝛioꝝ. pter quid martyrium docat᷑ ma
gis baptiſmus ſanguinis qᷓ; ignis vł alterius ellemẽ

ti.cum om̃ibus ſint ſancti paſſi. Et iterum cum mul-

ta ſint gencra baptiſmatum ſicut dicit Pamaſce.ſcʒ
ix.videtur ꝙ magiſter inſufficienter tangit tm̃ tria.ſ.
baptiſmũ penitentic.baptiſinum ſanguinis.et ba/
ptiſmum aque.videtur eniʒ ꝙ aut magiſter diminu
tus ſit. aut Hamaſcenus ſuperſtuus.¶ Rꝰ.dicendũ
ꝙ baptiſmus ſanguinis non eſt ſacramentum. quia
dficiunt ei omnia que ſunt de ratõne ſacramenti.ſ.
repꝛeſentatio ex ſimilitudine.ſignificatio ex inſtitu⸗
tione.ſanctificatio ex vᷣbi pꝛolatõne.quoꝛuʒ quodli/

bet deficit vt in opponẽdo tactum eſt. ⁊ inſpiciẽti pa
tet.⁊ ideo ſacramentuʒ non eſt.

¶ Ad illud ergo qð ð
obijcitun ꝙ eſt inuiſibilis gratie viſibilis foꝛma. dicẽ
dum ꝙ ratio iſta truncata et ſupplenda eſt ſicut ma⸗
giſter ſuppleuit.S di.j.ꝙ ſilitudineʒ gerat cauſa ex
iſtat. quoꝛum vtrunq; deficit in pꝛopoſito.

1 duls 5
qð obijcitur ꝙ ſacr̃a dicuut᷑ ꝓfluxiſſe dum pꝛofluxit

fanguis ⁊ aq̃.ddᷣm ꝙ ſanguis ⁊ aq̃ nõ ſigbant ſacra· Math.iij. ⁊ Luce.iij. Mar.j. Joh.j. ⁊ ſic q;tum ad et
mentũ eiuſdem generis.ſed diuerſa.nam aqua pꝛeſi ſignificatõeʒ ſunt quatuoꝛ.qᷓtuoꝛ autem ſunt q;tum en
gnabat ſacramentũ baptiſmi.⁊ ſanguis euchariſtie. ad purificatõnem.Eſt enim purificatio a culpa.⁊ ſic gen
vbi vere eſt ſanguis.⁊ ideo nõ opoꝛtet ꝙ verũ ſacrm baptiſmus peniteutie.Et a culpa ⁊ pena ſatiſfacto/ ite
baptiſmi ſit in ſanguine.qꝛ dñs nõ inſtituit in ſangui ria.⁊ ſic baptiſmꝰ aque.Et a ſequela.⁊ ſic baptiſmꝰi
ne ſacr̃m purgatõnis.ſed cibatõnis ⁊ refectõnis.iu⸗/ linguis igneis.Et ab om̃i miſeria.⁊ ſic baptiſmꝰ? ſan/ na
xta illud Math.xxvj. Hic eſt enim ſanguis meꝰ ⁊c. guis.⁊ ſic pʒ ꝙ in lege noua ſunt quatuoꝛ purifican/ du
7¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ꝑticipat nomen ſpẽi ⁊c.dð tia.⁊ in lege ante nouã ſunt q̃tuoꝛ ſignificãtia.et me. .
verũ eſt ſm ꝙ baptiſmꝰ? noiat ſpẽm ſacr̃i.⁊ hoc ꝗ gdium iungẽs bec illis fuit baptiſmus quo baptiſatꝰ Kan
em facit dum accipit᷑ ꝓ ſigno viſibili. Sʒ baptiſmꝰ fuit xpᷣs.vbi collata eſt vis regeneratiua aquis.⁊ ſpi
nõ tm̃ dicit᷑ ablutio exterioꝛ. ſed etiã purificatio inte ritus in columbe ſpecie deſcendit de celis.⁊ ſic patet Ra
rioꝛ. ⁊ hec nõ eſt ſpẽs ſacramẽti.qm̃ hec eſt non tm̃ in ꝙ in vniuerſo ſunt.ix.⁊ non plura nec paucioꝛa bap e
baptiſmo fluminis.S etiã flaminis ⁊ ſanguinis.vndð tciſmata. Patet etiam quare magiſter tm̃ tria nume⸗ h
qꝛ vterq; purificat.ideo nõ abſurde vterq; baptiſmꝰ rat.quia ſoluʒ de his loquitur que ſunt ad baptiſmi M
dr̃.⁊ aucte ſacre ſcripture.nã Luc.xij.de baptiſmo efficaciam quo ad purgatõeʒ a cupo).· “ Mnl
martyrij dẽ. baptiſmo habeo baptizari ⁊c. Et de bap J gien
tiſmo flaminis br̃ Act.j.vos aũt baptiſabimini ſpi/ Onſequenter querit᷑ de ſanctificatõne colla. alhln
58 ntuſctõ nõ poſt multos hos dies.¶ Ad illud qð qᷓ; ta paruulis p ſacramentuʒ baptiſmi. Et cir- nendiß
rit᷑ quare martyriũ dꝛ baptiſmꝰſanguinis ⁊c.dici pᷣt ca hoc tria pꝛincipaliter querunt᷑. Pꝛimo qᷓ duhn
ꝙ in martyꝛio ponit᷑ vita carnis.⁊ vita illa in ſangui ritur vtrum paruuli in baptiſmo recipiant ſanctifi/ Nn itt.
ne eſt ſᷣm qꝙ dẽ in lege moyſi.Ael dðʒ qꝙ h dicit᷑ quia catõnem.Scdo vtrum recipiant plene. Tercio vtꝝ enſ⸗
om̃e genꝰ martyrij ibi hʒ finẽ. Nam ab omibus alijs recipiat equaliter. ſaunt
S9 legimꝰ ſctõs int᷑dũ liberatos pᷣterq; a ꝑena giadij.Si anhe⸗
q̃rat᷑ ratio huiꝰpõt dici ꝙ h̊ genꝰpeneẽ a mala volũ ¶ Dueſtio. j. kKk ab
tate hois immediate.ſ̊ alia gencera penaꝝ ſunt a cre —— gſitgu
aturis ogantibꝰnãliter. ⁊ qiñ martyr deo obtempat ¶ Oꝛ paruulus nõ poſſi iuſtificari. videt᷑. qm Werũñ. inn
ↄgruũ eſt vt ei ad manifeſtatõez diuine bonitatᷣ ⁊ in de libe.arbi.dicit ꝙ duo ſunt ad ſalutem neceffaria. 2
teſtimoniuʒ ſue virtutis obtemꝑent cetera oꝑpantia ſcilʒ dans.⁊ libe.axbi.⁊ ſubiungit cãm. qꝛ nõ poteſt Gnn
p naturã. Mala aũt volũtas ↄtra deum nitit᷑.⁊ dño eſſe ſalus noſtra ſine voluntate ↄſentientis.quia nõ üſctur
reſiſtere vult.⁊ iuſto dei iudicio ſinit᷑ male agere cuʒ poteſt eſſe ſine gratia dantis. ſed in paruulo non eſt fik
vult.⁊ ideo nec eſt ↄgruũ vt martyꝛi ſubueniat᷑.neq; vſus libe.arbi.ergo nõ poteſt eſſe in eo ſalus. Aſtu⸗
vt carnifey ꝓhibeat᷑. Ael ideo deꝰ cereros martyres ¶ Item Aug. Qui creauit te ſine te.non iuſtificat te intl
huic pene ſubiacere diſpoſuit vt nullꝰeuadat.Mag ſine te. h̊ ẽ ſine actu tue voluntatis. ſ. d paruulꝰ bũc feſiee
em̃ cõgruebat de hac ꝙᷓ de alia. quia ab hac vnigeni/ non babet. ergo non põt iuſtificari. Zeem volun/ Uptin
tũ nõ eripuit.q̃d & mirũ eſt ſi alios nõ eripit.ne foꝛte tas paruuli non mutat᷑.ergo ſemp ſe babet vnifor/ ltͤ
ſeruus idcſmal dño ſuo. Pꝛiina tñ ratio vide · nmiter reſpectu gre. ſed deus ſemꝑ paratus eſt daꝛe. mt
Go tur melioꝛ.¶¶ Ad illud qdð obijcit᷑ vltimo ꝙ męr̃ tũñ ꝙ modo dat modo nõ.ſi boc eſt pter mutationem tel
ponit tria ⁊ Dam̃.ix.dᷣm ꝙ męfr nõ agit h̊ niſi i de ba in voluntate ſuſcipientis.ergo ſi in paruulo nõ mu/ in
ptiſmo qᷣ purificat. buc opꝛehendit ſub triplici dif⸗ tatur voluntas.non recipit rem. Si dicas ꝙ parun/ sde
ferentia.Ham̃.aũt accipit dr̃ias baptiſmi.⁊ qtuʒ ad lus diſponit᷑ non actu ſuo ſed fide offerentiũ.eſto ꝙq; Ntmoti
purificatõeʒ.⁊ qᷓtum ad ſignificatõeʒ.ideo ponit. ix. illli eſſent infideles.tũc ergo paruulus damnaret᷑. insa⸗
quoꝝ ſic pẽ t patere ſufficientia. Mã baptiſmata ꝑti· ¶ Itez in ſacramento ſiãficatio ancedit ſanctificati ooht
cularia ad ſigficatõʒ fuerũt añ legem nouã. In lege onem. ergo nõ exñte ſiãficatõne nõ eſt ſanctificatio. fertboe
aũt noua ad puꝛificatõs. Pꝛima qᷓtuoꝛ ſunt.ᷣm qᷓtu/ ſed paruulo ſacramentũ non ſignificat.quia nihil fa (ſocnun
oꝛqꝗᷓ p̃figurant᷑ in baptiſmo. In baptiſmo em̃ eſt aqᷓ. cit in intellectum eius venire.ergo paruuluʒ nõ ſan· (ern
eſt ſtõ. eſt paſſionis virtus.⁊ quaꝛto baptiʒãdi actꝰ. ctificat. Sed ↄtra.magis ↄſonat ratõni et pietati q riztu
Mtum ad aquaʒ pᷣceſſit figura in baptiſmo diluuij conditio paruuloꝛũ poſſit ab aliquo mutari qᷓ ledi. nine
m ꝙ dicit᷑.j. Pe.iij.quos nunc ſilis foꝛme et ſaluos ſced paruuli ſine ſuo conſenſu poſſunt trabere ⁊ tra-⸗ ſena
facit baptiſma. Pꝛcmiſerat em̃ ꝙ in diluuio.viij.ani bunt culpam. ergo multo magis gratiam. ¶ Item eon
me ſalue ſunt facte ꝑ aquam. Mtum ad aquã ⁊ ſpm̃ Roma.v.p vnum hominem peccatũ intrauit in mũ mi
in baptiſmo mar rubꝛi.De quo dicit aplłs.j.ad coꝑ. dum.⁊ꝑ vnum vita.per adam peccatũ.per chꝛiſtuʒ ſin
x. ꝙ om̃es baptiſati ſunt in nube ⁊ in mari.et nubes vita.ſed nõ eſt minus potens xpᷣs qᷓ; adam. et gratia in
illa erat ignea in qᷓ ſignat᷑ gratie ſ.ſ.cfficacia. Otum magis ſe diffundit qᷓ; culpa.ergo ſi Adam potuit ip/ nſ
ad virtutẽ paſſionis pᷣfigurat᷑ in baptiſmo leg.vbi ſos viciare ſine cõſenſu.multo magis ſaluare ſacra⸗ ſn
eſt aſperſio ꝑ aquã luſtratõnis.⁊ erat cinis vitule ru mentũ chꝛiſti. ¶ Item omnis ſuſcipiens ſacramen/
fe.i.in cuiꝰvitule occiſione ſigtur paſſio xpᷣi.vt aqua tum ſuſcipit rem niſi babeat obſtaculum.ſed paruu⸗/ ien
luſtratõnis habens vim ab illo cinere.ſignificet bap lus ſuſcipit ſacramentũ ⁊ non habet obſtaculũ.quia e
tiſmũ habere virtutẽ a paſſione xpᷣi. Et de hc baptiſ voluntas non repugnat.nec culpa poteſt reſiſtere.S en
mate habet᷑ ſepe in lege.⁊ ad Hed.ix.cinis vitule a⸗ ⁊c./ Re.dm q paruuli recipiũt rem ſacramenti q̃ q a
ſperſus inquinatos ſanctificabat ad emundatõnem eſt remiſſio culpe oꝛiginalis.⁊ hoc merito paſſionis iun
Mitum ad actum baptiʒzandi in baptiſmo Jobhᷣ.vbi cchꝛiſti. aliene fidei.⁊ virtute ſacramenti.⁊ ratio hu 3
n uergehat quis in noie vẽturi in qͥ pceſſit expꝛeſ / ius eſt. tum ratõne diuine miſcdie.tũ ratõne ſue im/
a figura gtum ad actum. De hoc baptiſmate dicit᷑ potentie.tum ratõne talis culpe. Quia em̃ p actinn iin
aſ

mmin

ſung
n ſan
alntſe
ſtlin
Mſtchn
Gne
Nbpte
llot⸗
iſchn
tonbe
munune⸗

Dhtini

ttͤectr

hi ſere⸗
enttocgt⸗

eCachng

nuce

loe

⸗

ſont gtd
Gnuo ne

uubiſt

plͤſ⸗

4rng
malal.
mrttn
Nn
Meintnn
chiſrz
Egen⸗
tutſ⸗
ehict
ſn,
con⸗
li
ſn,
mangt
efn,
jlnf

Li.

lterius fuit culpa contracta. ipi non poterãt ſe ad

iuuare.miſericoꝛs ustoneruuurn reputauit eis peꝛ
1 a culpanullꝰ ſatiſfacere
poterat purus bomo. ideo ſbᷣuenit deus toti buma/
no generi per paſſionem chꝛiſti.Et rurſus.quia paſ/

aliuʒ ſhᷣueniri.Quia em̃ ꝓ il

ſio effectum non habet niſi in hijs qui volunt fieri
membꝛa xpᷣi ⁊ conſentiunt.⁊ boc non poterat par⸗
unulus velle.ideo ſh̊uenit ei voluntas ⁊ fides aliena.
Sʒ quia fides ſbᷣuenit ꝓfitendo.⁊ hec eſt in ſacramẽ
to vbi eſt ꝓfefnio moꝛtis xpᷣi in ſigno.ideo ſbᷣuenit ꝑ
ſacramẽtum. Tria g̊ ſunt diſponẽtia ꝑuulum ad ſa
lutẽ. Pꝛimũ eſt paſſio xpᷣi.ſcᷣm fides aliena.terciũ
vero ⁊ immediatũ eſt virtus ſacramẽti.que caracte
rem imprimit.quia ad gam diſponit.⁊ per hoc pa/
tent obiecta. Mam pꝛimũ intelligitur de iuſtificatõe
a culpa acta nõ ↄtracta. Scðʒ ſimiliter pʒ.qꝛ ꝑuulꝰ
non diſponitur ſcᷣm actum ſuum.ſed alienuʒ.quia

diuina miſericoꝛdia alienam volũtatem ibi ꝓpꝛiam
62 reputat.

d tercium dom ꝙ ſacẽm qtum eſt de ſe
ſempꝑ ſignificat ⁊ ſanctificat.ſed tñ in guulo non bʒꝰ
effectum ſigndi ſed ſanctificandi.quia non eſt capax
doctrine. eſt tamen capax gratie ſicut ⁊ culpe.⁊ boc
eſt ex largitate diuine miſericoꝛdie.quis em̃ non ſi/
gnficet ꝑuulo.tamen alijs ſignificat gRaʒ quã tribu

it puulo.

¶ QOueſtio. ij. 1

Atrum puuli recipiant plene rem. hoc eſt gam cuʒ

habitibus virtutum. Et ꝙ non videtur. Aug.de ba/
baptiſmo ꝑuuloꝛum.pꝑuulos ⁊ ſi nondũ fides que in

credẽtium voluntate conſiſtit.iam tamen ipᷣius fidei
ſacẽm fideles facit.g̊ non babent habitũ fiei. ¶Itẽ

rõne videtur.quia virtus eſt habitus.ſed habitꝰred
dit potẽtiam facilem adopus.ſed bec non eſt in par
uulo. ⁊c.
virtus eſt q̃ babẽteʒ perficit.ſed ꝑfectio moꝛis pᷣſup⸗

ponit pfectõeʒ nãe. cuʒ in ꝑuulo nõ ſit ꝓfectõ nãe.

nec erit in eo perfectio moꝛis.⁊ ſic ⁊c. ¶ Item vir⸗
tus eſt habitus potentie motiue.ſed cognitiua pᷣce/

dit motiuam.& cum paruuli nõ ſint ſuſceptibiles ha

bitus cognitiui nec erunt motiui. ¶ Contra. Augu.
ad bonifacium. regenerans ſpũs in maioꝛibus offe/
rentibus ⁊ ꝑuulis oblatis communis eſt.̊ eundem

effectum babet in magnis ⁊ paruis. ¶ Item ratõne

videtur.quia baptiſmus ita facit euolare ꝑuulum ſi

moꝛiatur vt adultũ.ſedvirtutes ſunt penne ad volã

dumlin celum.g ꝑuulus habet virtutes ſi baptiſat᷑.
em apeſnu delct oꝛiginale in ꝑuulo.ſed oꝛi
ginale non fo
mat in pueris.̊ ſi baptiſmus eſt ꝑfectum remediũ.
refoꝛmat potentias. Sed potentie reſoꝛmãtur habi
tibꝰ virtutum. ̊ baptiſmus dat ꝑuulis habitũ vir/
tutum. ¶ Item baptiſmus facit ꝑuulum dignum ⁊
ydoncum ad dotes gloꝛie.que ſunt viſio.dilectõ.ten
tio. Sed ad viſionem diſponit᷑ fide.ad dilectõeʒ cha
ritate.ad tentõem ſpe.̊ puulꝰbahet virtutes theolo
gicas.⁊ alias per ↄns.¶ R quidam dixerunt virtu
tes ꝑuulis dari qᷓtum ad radicem non ꝙᷓtum ad ha
bitus.quia datur eis gratia delens culpã non vt ba/

pilitans potẽtias.quia potentie ſunt ligate.vnde nõ

ſunt nate habilitari.ſed cuʒ potentie ſoluuntur. gra
tia ramificatur in babitus virtutum. Sed bec poſi/
tio non poteſt ſtare.quia tunc aliquis habens virtu

tes.ſi ligarẽtur in eo potẽtie ꝑ ſtulticiam vel furiam.

amitteret eas.quod ſtultum eſt dicere. cuʒ ſola cul/

tem virtus eſt habitus ꝑfectus.quia

olum ſhᷣſtãtias ſed etiam potẽtias defoꝛ

IIII

pa pdantur. Alia poſitio eſt ꝙ dãtur puulis qᷓtũ ad
habitum ſed non q;tum ad vſum. 831 eue ün⸗
quid vocatur ibi vſus.aut facultas vtendi.aut actꝰ.
Si facultas.tunc qui habet babitum habet faculta/⸗
tem.nec eſt diſtinguere. Si actus. ſed adulti nõ ſem
per vtũtur virtutibus.vt quando alijs intẽdunt. et
tamen complete habent babitus.ſed vſus vocat᷑ qᷓ⸗

daʒ aſſuefactio addita mumeri virtutis.ſicut patiẽ
tia dicitur fuiſſe in JYob. Adhuc non ſoluit. ntts hec

non eſt in oibus adultis bonis.¶¶ LZercia poſitõ eſt
ꝙ dantur eis babitus ſed ſcᷣm er imberlectio⸗
vis. vnde habitus iſte quaſi mediꝰ eſt inter potẽtiaʒ

uudam ⁊ perfecte diſpoſitam. ſicut eſt viſus in ocło

canis ante nonum diem. Sed iſta poſitõ non pᷣt ſta
re conueniẽter.quia ꝑfectio babituum infuſoꝛum wve
nit ex parte gratie.⁊ per id quod habent abſq; addi/
tione poſſunt paruuli bene operari cum creuerunt.
Et pꝛeterea dom eſt ꝙ; dantur eis habitus ꝑfecti vir
tutum ſicut ⁊ adultis,. ꝙᷓuis per illos non operẽtur.

Pꝛopter qð notãduʒ ꝙ potentie anime duplicit᷑ im ʒ

pediũtur ne debite excaut in actus ſuos. AVno mo/
do a coꝛpoꝛis imperfectõne ⁊ coꝛruptione.⁊ ſic im/
pediuntur in paruulis ⁊ ſtultis et doꝛmientibus.et
cõtra hoc impedltiuũ eſt coꝛpoꝛis perfectio ⁊ bona
diſpoſitio. Alio modo impediunt᷑ ab babitu malo
⁊ a conchpiſcentia ſiue a culpa.et cõtra hoc impedi

mẽtũ ẽ gra ſiue vtutes. Airtutes ergo reddunt potẽ⸗

tias faciles ipſas perficiendo. ⁊ ſic remouendo cul/
pam.aliam autẽ expeditionẽ non faciunt.vnde cuʒ
paruulus ſit habens vtrũq; impedimentũ.alterum

remouetur per virtutes.nõ vtrũq;.⁊ ideo nõ eſt om

nino facilis. Huinſmodi autẽ habitus expeditiuus
babet triplicẽ oꝛtũ. Ham quidã eſt innatus.quidaʒ 64
acquiſitus.quidã iufuſus. Pꝛimus incipit cũ natu/
ra. et ab eius pꝛincipijs oꝛtum babet.et ideo ẽ in na
tura imꝑfecta imperfectus.et᷑ cum natura creſcente
creſcit. ⁊ cum natura perfecta perficit᷑. vt patet ĩ na
turali iudicatoꝛio. Secundus vero ſcʒ acqͥſitus oꝛ/
tum habet a libero arbitrio.qui nõ babet vſum do/⸗
nec natura aliquo modo perficiat᷑.ct ideo ſequitur
naturã perfectam. Tercius vero oꝛtuʒ habet a deo

non a natura. nec a libero arbitrio. Et quia nõ habʒ

oꝛtum a libero arbitrio.poteſt eſſe in paruulo ante
vſuʒ liberi arbitrij. Quia vero nõ habet oꝛtũ a natu
ra. poteſt eſſe perfectus natura exiſtente impfecta.⁊
per hecpatent obiecta. Mam fides aliqͥd babet infu
ſum. aliquid acquiſitũ.vt cognitionẽ ſubſtratã.ra-
tione pꝛimi eſt in paruulo.nõ ratõne ſecundii⸗⸗ Ad
illud qd obijcitur de facilitate patet rñſio. quia ba/
bitus ille reddit potentiam facilem ſed nõ omniuo.
¶ Ad illud qð obijcitur q virtus eſt babitus perfe-
ctus ⁊c.dicendũ ꝙ perfectio moꝛis quedã eſt acqui/
ſita.⁊ H pᷣſupponit ꝑfectionẽ nature.Quedã infuſa.
et hec nõ pᷣſupponit neceſſario. Poſſʒ tamen dici q;
potentie naturales in paruulo in quibus nate ſunt
eſſe virtutes.qᷓ;ẽtum eſt de ſe ꝑfecte ſunt.licet non ex⸗
eant in actum ꝓpt᷑ impedimẽtum coꝛpoꝛis. Eñ ſta/
tim cum anima ꝑuuli ſoluta eſt a carne.habet opati
ones ſibi debitas.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ babi⸗q&
tus cognitiui pꝛecedunt ⁊c.dm ꝙ; licet habitus co
nitiui ſint ſcᷣm acquiſitionem. tamen gratuiti ꝑ in
uſionem. Sed qr.cũ cognitiui poſſint infundi qua

re non dantur paruulis. Ratio eſt. quia ſunt ad co/

gnoſcẽdum.⁊ bunc actum non babent ante vſũ rõ/
e

Ai.

nis. Sed habitus motiui non tm̃ ſunt ad dirigẽduʒ
ſed ad faciendum dignum gloꝛia.⁊ purificãdũ a cul

pa. . Rm . „
. ¶ Queſtio. iij.

¶ Atrum cqualis gratia detur omnibus ꝑuulis in ſa

eramento.⁊ ꝙ ſic videtur.quia ꝙ cauſa differẽt imp
mat cfectus. non eſt niſi vł quia agens volũtariũ.
aut quia ſi non eſt volũtarium.tñ differenti modo ſe

habet. vel ſi eodez mõ. mã recipiẽs ſe habet alio mõ.

Sed nec ſacr̃m nec virtus paſſionis eſt volũtarium
agens. nec ipᷣm diuerſificatur. nec puulus vnus eſt
magis diſpoſitus qᷓᷓ alter. ⁊c. ¶ Item qualicunqʒ
diſpoſitione infas naſcatur.⁊ qualiacũq; hẽat nalia.
vnus non naſcitur magis peccatoꝛ qᷓ; aliꝰ?. pari rõe
in regeneratione ynus non debet regenerari magis
vel melius alio. htem vnus non punit᷑ magis a/
lio.g̈ nec remuneratur.¶ Cõtra.bonitas nac diſpoſi
tio eſt ad gratiã.g vbi melioꝛ nã.melioꝛ diſpoſitõ. ſʒ
cauſa vnifoꝛmiter agens magis impmit in mag di/
ſpoſito.vt lux in aere qᷓ; i aqua. cuʒ vnus ꝑpuulꝰme

lius ſit diſpoſitus q; alius.pʒ ⁊c.¶ Item quia deus

pꝛeuidit Jacob fu turum bonũ dedit illi gram. alte/

5 —

vidit. ſi uuloꝛum q baptizãtur quoſdã p̃uidʒ dãa

nandos.qͥſdã ſaluãdos.videt᷑ ꝙ ſaluãdis dare debe

at maioꝛẽ gratiã. ¶ Re dð ꝙ gra meſurat ſom libe⸗ 6G7

ralitatẽ dei dãtis.ñ ſcᷣm eqlitateʒ ſuſcipiẽtis niſi de
ↄgruo.⁊ G̊ ſᷣm ꝙ ſuſcipiẽs ſe pᷣpat.ã ſʒ ꝙ ẽ capax qꝛ
§ deus oꝑatur ibi pᷣm exigentiã ſacramenti. vltekis

vnus non eſt diſpoſitus magis qᷓ; alter.ideo eq̃liter
oibus ꝑuulis dat qᷓtum eſt de lege cõmuni.Quia cñũ
ptãs eius non ſit alligata ſacro.non eſt neceſſe ꝙ ſo

t egualiter.ſed poteſt facere cui vult pꝛiuilegiũ ſpã

le.¶¶ Ad illud quod pꝛimo obijcit᷑ de agente diuerſi oS
modc.dm ꝙ illud non valet.quia deus operat᷑inn
ſacr̃o vt agens volũtarium. Similiter nec ſcᷣm va/ 69
let. quia ꝓpagatio libidinoſa hoc facit que conuer ·
ſa eſt in nam. ⁊ ideo vnifoꝛmiter. ¶ Ad illud qð ob/
ijcitur tercio de pena.dᷣm ꝙ illud non valet.qꝛ iu/

ſticia reſpicit meritum pᷣciſe.ſed mia reſpicit dãtꝛ be-

nignitatem. ¶ Ad illud quod obijcitur ad oppoſitã 2
dom ꝙ bonitas nãe non diſponit ad gr̃am vt neceſ-
ſitas.nec etiã vt congruitas.niſi interueniat pᷣpara/
tio determinata. vt ſic pᷣparet ſicut nã nata eſt cape

n bonũ dedit illi gam. alte/ re. Altimum pʒ quia virtus ſacramẽti non reſpicit
ri vero.ſ.fratri non dedit.quia ꝑmaſuruʒ in malicia .

futuꝝ ſed diſpoſitõem.deus aũt ⁊ ſic ⁊ ſic.

Ur
N

. n
¶ Diſtinctio.v.de baptiſmo ꝑ c em ad dãätes. .
Aſt bec ſciedum eſt ſacramẽtũ baptiſmi ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter de baptiſmo per comꝑa
p Ntõem ad ſuſcipientes. hic agit de ipo per comꝑatõem ad dãtes. ⁊ hij ſunt quibus collata eſt ptãs boꝛ2,
ptiſãdi. Et diuiditur hec ꝑs i duas ꝑtes. In pꝛima agit ð ptãte collata. In ſcda agit de hijs que bãc
ptãt em expediunt vł impediunt.infra.di.ſequeuti circa medium.ibi.Hoc etiã ſcienduʒ eſt ꝙ lʒ ter ⁊c. Pꝛi⸗
ma ps habʒ duas. In pꝛima oſtendit m? que ſit ip̃a ptãs que miniſtris eſt collata. In ſcda vero determiat
quibus eſt collata.j.di.vj. Nunc quibus liceat baptiſare. Pꝛima ꝑs hʒ tres ꝑptes. In pꝛima pte oſtendit
ꝓtãs baptiſãdi eliter eſt efficax in oibus miniſtris. In ſcda vero oſtendit q̃ ſit iſta ptãs.qm̃ eſt ſolius minun /
ſtter ij exterioꝛis.ibi.Odð miniſterium tm̃ hñt. In tercia vero ꝑte oſtẽdit que ſit illa ptãs quã dñs potuit drer
miniſtris.ſed non dedit.ibi.Queritur q̃ ſit illa ptãs.vbi dicit ꝙ eſt ptãs cooꝑationis. UW

a ¶ Juſtos opoꝛtz e ¶ Pe poteſtate collata miniſtris baptiſantibus.q eft·a
ꝑ quos baptiʒat᷑.Se equaliter efficax in omnibus.ſiue a bono ſiue a malo.
cũdum boc vr̃ ꝙ ſia- pet᷑ bono velmalo, l
r rentenlit in Q ſt hec ſciẽdum eſt ſacramentum baptiſmi a
ptiʒet ꝙ moꝛtalit pec⸗ bonis ⁊ a malis miniſtris dari.ſicut a bonis 4
cʒ. Sʒ Z. fac ad id q K malis ſumitur. Nec melioꝛ ẽ baptiſmus qq Glyꝛ
tenet. baptisãdp nõ melioꝛem datur.nec minus bonus qui per minus bo-
1 peceate e 98 int nũ datur. nec malus qui per malum dat᷑. MNec maius
geccatb notono⸗ aur Munus datur in baptiſmo dato a bono. nec minus in
occulto. ſiuc ſic ſiue ſi baptiſmo dato a malo. ſed equale.quia non eſt munꝰ “
diſtinguẽdũ eſt. qꝛ aut hominis ſed dei.Qdð totuʒ ſubditis declaratur teſtio .
eſt neceſſtas ⁊ timek nijs.Aug.ait.Baptiſmus talis eſt qualis eſt iſte in c“ Aug.ſuxg Jo.
poteſtate datur.non qualis eſt iſte per cuius miniſte X e
rium datur. Item.pꝛoꝛſus fieri poteſt vt aliqui qͥ veꝝ

ſcãdalũ.⁊ tũc nõ pec/
cat baptizando.ſed in .
habeant baptiſma non habeant veram fidem. Jtem nel

aop⸗

boc ꝙ negligit ſe pᷣpa/
neretia ad ſacfm aece, ſi inter bonos miniſtros cum ſit alius alio melioꝛ.non did
dere. Si aũt nõ eſt ne eſt melioꝛ baptiſmus qui per melioꝛem dat᷑.nullo mõ in
ceſſitas.nec timetſca⸗/ malus qui etiam per malum datur.qꝛ idem baptiſ⸗ .
alr no banener. mus dat᷑. ⁊ ideo her miniſtro⸗ diſpares. dei munꝰ? eſt
ug ſe edeteEquale. qꝛ non illo:ũ ſed eius eſt. Idẽ cũ baptiſat ma Aua ceſcẽt t⸗
Rintcatscznaan lIus illud q datũ eſt. vnũ ẽ.n impar ppterimpares am gumaticd. im
facit. non tiñ peccat miniſtros. ſed par ⁊ equale ppter hoc. Hic eſt qͥ bapti JSõ han
negligedo. ſed etiz ſa / Zat. Itẽ ego dico ⁊ nos dicimꝰoẽs.qꝛ iuſtos opoꝛtet a ͤfe
ameto.ↄtumeliq fa eẽ ꝑ quos baptiʒat᷑.iuſtos opoꝛtet eſſe tãti iudicis imim· a

N
Mldde
ie
ichne
nete

==

oc
nii
ucſ
lgiiſ
nedrt
bcpernki
ſn /
ecnue,
lſͤſt

D

herie
tegi
fngl
wuf
nctee
nnbſie
e.

wogeckt
metgü
Nbipg
Bt
fndunt
Nerktan

Aen.

ſopen

.

ſtiiß
ich

petp.

Math.xxiij,. eſſe iuſti qui ſedent in cathedra moyſi.ſecurũ me facit
magiſter meus.ſ.xpᷣs de quo ſpũſſactũs dicit.Hic eſt
qui baptiſat. Item quos baptiſauit Judas. xpᷣs ba⸗
b ptiſauit.? Si qͥs ̊ baptiſauit ebꝛioſus.homicida.ad
Alullter. ſi xpᷣi erat baptiſmꝰ.xpᷣs baptiſauit. Non timeo
adulteꝝ.nec ebꝛioſũ.nec homicidã.quia colubam at⸗
tendo ꝑ quã mihi dicit᷑ hic eſt qui baptiſat. Item ho⸗

Aug.de fide ad ctum eſt.vt nec homicida miniſtrãte polluatur. Iteʒ
ſi in hereſi quacunq; vłſciſmate quiſquam in nomie
patris ⁊ filij et ſpũſſancti baptiſmi ſacramentum ac⸗
ceperit.integrũ ſacramẽtum accepit.ſed ſalutem que
virtꝰeſt ſacramẽti non habebit.ſi extra eccliam catho
licã ipᷣm ſacr̃ᷣm habuerit.Debet ̊ ad eccleſiã redire.ñ
vt ſacramẽtum baptiſmi iteꝝ accipiat quod nemo de
bet in aliquo repetere.ſed vt in ſocietate catholica vi⸗
tã accipiat. Baptiſmus em̃ extra eccliaʒ nequit ꝓdeſ⸗
ſe. Ibi em̃ cuiq; ꝓdeſſe pᷣt baptiſmus vbi pᷣt ꝓdeſſe e/

miniſtratẽ gr̃am baptiſmi licet paganꝰ ſit qͥ baptiʒat.
In hiüs perſpicue cernis baptiſmũ verũ bonis ⁊ ma/
ſis dari.⁊ a bonis ⁊ a malis.⁊ ipᷣm tamen eque ſactuʒ
elſſe.⁊ munus eius equale in bonis ſiue mal ſiue a bo/⸗
nis ſiue a malis baptiſetur.
¶ Oſtẽdit que ſit illa ptãs baptiſmi.qm̃ eſt ſoliꝰ mi⸗
niſterü exterioOlis..
MAuia miniſteriũ tm̃ hñt ñ ptãtẽ baptiſmi. Poteſtatẽ
em ſibi retinuit. qð nouit Johes cũ vidit colũbã de
ſcẽdẽtẽ ſux xpᷣm. Uñ Aug.Quid nouerat Johãnes
bap: Dñm. Quid ñ nouerat: Ptãtẽ dñici baptiſmi in
nullũ hoĩem a dſio trãſiturã.ſed miniſteriũ plane trã
ſiturũ. Ptãtẽ a dño in neminẽ.ſᷣ miniſteriũ in bonos
⁊ in malos.Non exhoꝛreat colũba miniſteriũ.reſpici
at ptãtem dñi.Quid faciat ibi miniſter malꝰ.vbi bo⸗
naus eſt dñs. MNeq; qui plãtat neq; qui rigat eſt aliqᷣd.
ſed qui incremẽtũ dat ðs. Si ſuꝑbus fuerit miniſter.

Joh. j. 2

ej. coꝝ.iij.

micida dedit baptiſmũ xpᷣi.quod ſacramẽtum taʒ ſã/

lemoſina.ſ.in eccleſia.teʒ iſidoꝛus. Romanꝰ ponti⸗
fex non hoĩem iudicat qui baptiʒat.ſed ſpm̃ dei ſub⸗

niſtros. Sint miſtri iuſti ſi volunt. Si autẽ noluerint

ciendo.⁊ vſurpãdo ic
ad quod non eſt ydo/
neus Si aũt notoꝛius
eſt peccat ſcãdalilãadd.
⁊ ideo dicit Augu. qp
mũdos opoꝛtet eẽ mi/
niſtros. pʒ & reſpõſio
ad obiectum. Mõ eĩ̃
peccat quia facit qd ñ
debet ſimplr. ſed non
facit vt debet. b

¶ Si quos g baptiſauit

cbꝛioſus.⁊c. VNidetur
male dicere. qꝛ ebꝛie/
tas aufert vim rõis et

intentõem. ſed intẽtio

neceſſaria ẽ ad baptiſ/

mũ.& ſi ebꝛioſus caret

intẽtõe non baptiʒat.
Item querit᷑ ſi aliqͥs

eſt ita ebꝛius ꝙ nõ eſt

oino in eo ligata ratio
q̃ͥn poſſit aliquid dice
re.ſed tamẽ balbuciẽ/

do dicit. vtrũ ſit bapti
ſatus quem talis ba/

ptiſat. O non videt᷑.

quia ligatio lingue ſi/

gnum eſt ligatois rõ/

nis.⁊ neceſſe eſt růem
eſſe ſolutaʒ ad ea que

ſpectat ad miniſteriuʒ
ſacramẽtig ⁊c. dðᷣ
differentia eſt inter

ebꝛium ⁊ cbꝛioſum E/
bꝛius em̃ dicit᷑in actu.

ſeg ebꝛioſus in conſue

tudine. ⁊ benc poteſt

aliquis conſuetus in⸗
ebꝛiari aliquando ſo/

bꝛius eſſe ĩ actu. ita

non biberit multuz. et

tunc ſi baptiſat.bapti/
ſatum eſt. Quod que/-

cũ dyabolo cõputat᷑.ſᷣ nõ ↄtaminat᷑ donũ vpᷣi.Að ꝑp

illũ fluit purũ eſt. Per lapideũ canale trãſit aqua ad

greolas. In carnali lapido nil generat᷑.ſᷣ oꝛtꝰ fructus

plurimos affert. Habẽt & nõ mõ boni ßᷣ etis mali mi⸗

rit de ebrio. doᷣm ꝙ ſi

habeat ligatã rõ ezʒ a⸗/

do ꝙ tollat᷑ intẽtio ba
ptiſadi.et neſcit qᷣd fa-
ciat.tunc nõ baptiʒzat.

ſi aũt ratio ſoluta ẽ in/

tm̃ ꝙ ſcit quod fac.tñ

non oĩnode eſt bene compos ſui.tune iudicãdum eſt ꝙ ſit baptiſatus.ctiam ſi lingua aliquo modo balbuti⸗/
at.quia id non eſt ſignum ligaminis rõnis ſemꝑ efficax. Multi em̃ ſunt qui ex modico vino balbuciũt ⁊ ha⸗
bent vſuʒz rõnis. Diſtinguẽdũ tamen eſt in ligamiue lingue.nam ſi foꝛmat verba intelligibilia. licet non oino
perfecte. baptizatus eſt ꝑuulus.Si aũt ita coꝛrupte ꝙ intelligi non poteſt. ⁊ foꝛmam ita infringit vt cõ/

ueniẽter intelligi non poſſit.eſt rebaptiſãädns. c

uod nouit Johes ⁊c. Aidetur dicere contra hieroui/

mum ⁊ criſo.qui dicũt ꝙ non nouerat eſſe xpᷣm.⁊ ita videtur contrarietas. Queritur g quis melius int eos
ſenſerit. wicetnd g quia quãdo ihs ad iohem venit tũc dixit Johes. ego a te debeo baptiſari ſicut di /
cit᷑ Mathᷣ.ðiij.̊ cognoſcebat ipᷣm eẽ xpᷣm.Oꝛ aũt meliꝰ dicat Criſ.vr.q; Johᷣi quãdo miſſus eſt ad baptiſas
dictum fuit. ſuper quem videris ſpm̃ deſcendẽtum hic eſt qui baptiſat.g antcqꝙ veniret ad eum ſciebat ꝙ ſo/
lus iße eſſet qͥ baptiſaret interius.ſed tamen non cognoſcebat exterius ipᷣm.N dom ꝙ vtrũq; veruʒ fuit ſic
docet nos intelligere Criſo. Pꝛimo enim Johannes nouit xpᷣm in infantia notitia coꝛꝑali.poſtmodum re/

—

ceſſit in deſertum.⁊ tunc poſt lõgum tpᷣs quã

do miſſus eſt ad baptiſãdum victũ eſt ei.ꝙ xp̃ᷣs ptãtẽ baptiſãdi

wiretinẽt. ſed iã obli niſteriũ baptiſãdi.ſed neutri ptãtem bapti ſmi. Mini⸗ 2
——— itegis bae ihi, fuis.ſed ptãtẽ ſibi ret inuit.quã ſi
moꝛã quis vel qualis vellet poterat ſeruis dare vt ſe eruus daret baptiſmum
eſſct xpᷣs in ꝑſõa.⁊ iu⸗/ ſuũ tanq; vice ſua.⁊ ptãteʒ ſuã ↄſtituere Ppoterat in a⸗ 6
dicio coube viruc di ſiquo vel in aliquibꝰ ſeruis ſuis. vt tata vis eſſz in ba. a
Nda priſmo ſerui quata eſt in baptiſmo di. ied noluit. ne d
Dler r dimitteret. 4 ſeruus in ſeruo ſpem poneret. Baptiſat ſuus vt mini ie
ſpiſactu daret. vtru ſter. baptiſat dñs tãq; ptãtem hñs.quã ſi daret fuis. E
qʒ pus ſciebat in ge⸗· vt ſcʒ ipoꝝ eſſet qð domi erat. tot eſſẽt baptiſmi qᷣt ß⸗ e
necrali.ſecd poſtmoclu, u. vt ſicut dict'eſt bapciſmꝰ Johis. ſic diceretur baxg en
didicit in ſpãli.pᷣus tm tiſmꝰpetri vł pauli. Qð ne fierzʒ.retinuit ſibi dñs ptã/ lel
ehs ptano er. ſon. tem baptiſmi. puis aut miniſteriü dedit. Si g ſeruus 4
mücf ſciuit ꝑ ↄuerſa dicit ſe baptiſare.recte dicit. ſʒ tãqᷓ; miniſter baptiſat.
tõeʒ infatie.ſcom ꝑre ⁊ ideo non differt ſiue bonus ſiue malus baptizet. In tut
uelatoem pbe ſic de etiam nemo dicit baptiſmus meus. cũ tamẽ dicat iſe
pzvtruqz;. d Meß/ euageliũ meũ.pꝛudentia mea.licʒ hec ſint a dño.in qᷣ hi
unsin ano r. Quc. bus differentia eſt. Alius em̃ alio melius oꝑat᷑ in euã .
lin derone ne ruus geliſãdo.⁊ alius alio pꝛudẽtioꝛ eſt. Alius aũt alio ma ic
poneret ſpem in boie. gis minusue baptiſatus.ſiue ab inferioꝛi ſiue a maio⸗ in
qꝛ ill nullũ vꝛ incon · ni haptiſet᷑ dici non bt. 2 . anin
ueniẽs. q; poſſum⸗ in ¶ QAue fuit illa ptãs baptiſmi quam xpᷣs potuit dare nlor
oꝛlbus ſaccon ofdY. miſtris. Fno dedtit. C— A
. anaehta ¶ Mic querit᷑ q ſit illa ptãs baptiſmi quã xpᷣ ſibi retinu
Ppes nia ſaluc. d d it. ? potuit dare fuis:ſbecẽ vt plurimi voliit ptãs di⸗
q eſt ſpes auxilij. ⁊ eſt mittẽdi pctã in baptiſmo.ſ ptas dimittendi pctã q̃ in i
ſpes pmij. oom. Sſi deo eſt. de⸗ eſt. Ideo alij dicũt hac ptãtẽ non potuiſſe l
ptãs dimittedi pecca⸗ opare alicui uoꝝ. qꝛ nulli potuit dare vt eſſet qd ipᷣe ẽ. 4
eſer vata homini · vel vt haberet eſſetiã qua ie hʒ. cui ßh eſt eſſe qd poſ⸗
age ſhen rts, ſe. Dicũt em̃ ſi hãc potentia alicui dare potuit.potuit
ita per ↄñs gliam ad ei dare creaturas creare.qꝛ nõ eſt hoc maioꝛis potẽtie a
quã gia eſt lut viſo q; illð. Ad qð dici pt. qꝛ potuit eis dare potẽtiã dimit iin
ſitio necria. ſed hecab tẽdi peccata. 2 nõ ipam eãdẽ qua ipe potens eſt. ſʒ po⸗ eg
boie ſpari ñ pᷣt nec v. tentiã creatam qua ſeruus poſſet dimitte peccata.nõ ill
Se en h bonſit , tamen vt autoꝛ remiſſionis ſed vt miniſter. nec tamẽ ißi
uaradnnans Hc ſine deo autoꝛe. vt ſicut in miniſterio habet exteriꝰ ſã⸗ 1
in aliquo ſacto taq in ctificare.ita in miniſterio haberet interiꝰmũdare. ſic id
adiuuãte nõ tãq́; i re id facit deo autoꝛe qͥ cuʒ eo ⁊ in eo oꝑat᷑ illõ exterius. en⸗
leuate. qz hoc gꝛatia ita interiꝰmũdaret dᷣo autoꝛe q eivbo velut qdã mi⸗ ton
alis ſol pi. ſic v ſterio vteret᷑. Ita etiã poſſz de p aliquẽ cr eare aliq.ñ ſig
rni en e e Peu tãcq; autoré b miſtrui. ci q ? in qͥ oparet ſij in bo⸗ hrn
8 n r e Wi nis oꝑibꝰ nf̃is ipe oꝑat᷑ ⁊ nos.nec ipᷣe tm̃.nec nos tã⸗ d
dicit. ne tot eẽnt ba- tũ. ipe nobiſcũ ⁊ in nob.⁊ tñ in illis agẽdis miſtri ei⸗
ptiſmi qt baptiſte. A ſumnõ autoꝛes. Ita ̊ potuit dare ſfuo ptãtẽ dimittẽ ſere
cem̃ rõ no eſſe bona. i di pctã in baptiſmo.i.vt i mũdatõe iterioꝛi ſᷣuꝰcũ dñ=Do
aut itelligit tot nume ⸗ oꝑet᷑. ñ fusſine dño.nec dñs ſine fuo.ſᷣ dñs cũ ſuo.⁊
Wenſtat, ſ dot in ᷣuo.ſic ĩ exterioꝛi miſterio dũs oꝑat᷑ cũ fuo ⁊ ĩ fuo t
ihé ſi ſect⸗din Vnñ ⁊ dũs dr̃ ſctificare ⁊ ᷣuꝰ.ſᷣ dñs iĩuiſibli gra. uꝰ vi. Aue
oibꝰ). Si tot numero. ſibli ſacro. Vñ Aug. lup leuiticũ. dñs ait. Ego dñs q Aug .R
nullum eet icõueniens ſctifico. Et ð moyſe etiã dictũ . ⁊ ſctificab eũ. Sʒ mo. Leui xxj.
Hc iutelligek q tot vſes ſctificabat viſiblibꝰ ſacrfis p miſteriũ. dñs qt iuu⸗
a ſe, ee ſibli gra p ſpm̃ ybi ẽ tot⸗fructe viſibiliũ ſacfoꝛu. Sine 4
cleſia. quia vnus poſſʒ hac ſcificatoe viſiblia ſacra nil pſũt. Si qꝗͥs hͥ meliꝰa⸗ ,
dicere ego ſum pauli. perire poterit ñ iuideo.
alius añt e

danet o ſum apollo.⁊ ſic non perfecta eſſet vnitas in eccleſia. cuuis vnitatis perfectio fundamentũ bʒ in
Vno bhaptiſmo.

¶ Oꝛ non tm̃ ſacerdotes ſed etiaz layci
ſare.Et qꝙ ſic oñdit᷑.Si baptiſarʒ vetla ſuata foꝛma

*

a pꝛincipaliter queꝛũtur. Pꝛimo queritur
de ptãte collata baptiſaturis ſiue baptiſãti⸗
bus qᷓ;tũ ad extenſiõeʒ. Scdo de ipᷣa qᷓtũ ad intẽſio⸗

ſãtiũ ꝑ ↄꝑatõem ad dãtẽ.Circa pꝛimũ bꝛeuiter que
runt᷑ duo. Pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ ſoli ſacerdotes ſiue cle/
rici hẽant ptãtem baptiſãdi.Scdo dato ꝙ etiã lay/⸗
ci.querit᷑ veꝝ herctici ptãte illa cõmunicẽt cũ catho

licis.

oſſint bapti/

verboꝝ. iſte quẽ baptiſat nõ rebaptiſat᷑. eſt baptiſ-

mus.Sed vetula non baptiſaret niſi haberet ptãtẽ.
⁊c̃. ¶ Iteʒ alia rõe videt᷑. Baptiſmus quia eſt ſa/
cramẽtũ neceſſitatis iõ inſtitutũ eſt in elło oibꝰ ↄmu⸗
ni.ſed elm non ſufficit niſi aſſit qui poſſit baptiſare.
ptãs baptiſãdi oibus debuit conferri tam clericis
qᷓ laycis. ¶ Item.iiij. Joh.dicit᷑ ꝙ dñs non baptiſa
bat ſed diſcipuli.ſed diſciplis nondũ erat collata po/
teſtas ſacerdotalis. ⁊c.¶¶ Cõtra.yſidoꝛus.ↄſtat ba
ptiſmũ ſolis ſacerdotibus traditũ eſſe.nec ipᷣis dya/
conibus eius miniſteriũ eſſe ꝑmiſſũ.¶ Item baptiſ
mus eſt ſacr̃m ecclie.ſed oꝛdo eſt in eccleſiaſtica ie/
tarchia. & ab hijs ſolis pᷣt tꝛadi qui ad ̊ in ecclha ſũt
oꝛdinati.ſed illi ſoli ſunt qui habẽt oꝛdis ſacramẽta.
S ⁊ẽ. ¶ Item ſi ꝓpter neceſſitatẽ ſolã confert᷑ oibus.
cũ ſacramẽtũ penitẽtie ſit ſacxamẽtũ neceſſitatis.
videt᷑ ꝙ in caſu illo debet quilibet abſoluere etiã la/
ycus. ¶ Itcʒ ſi in cãau neceſſitatis indultũ eſt.videt᷑
ſi aliqͥs laycꝰ baptiſet pᷣter neceſſitatẽ.dʒ rebapti/
ri. 1 K⸗ dð ꝙ ſacim baptiſmi cſt ſacim eccleſiaſti/

„

cũ.nccriũ.⁊ pᷣmũ.Qꝛ ecciaſticũ.iõ eiꝰ admiſtratio pᷣ

mo ⁊ pᷣncipalit᷑ ẽ ↄmiſſa clericis.⁊ int᷑ hos ſacerdoti

bꝰ. Quia vo nccriũ.⁊ ſacerdos nõ ſꝑ adeſt.iõ eiꝰ ad/

miniſtratio ſe extẽdit etiã ad laycos diuina mia faci
ente.que neminẽ vult perire. Quia vero pᷣmũ. idco

nullo alio ſacramẽto depẽdet.⁊ ideo huius miſte/

rij ptãs ſe extendit ad oẽs qui poſſũt facere ea q̃ ſũt

de integritate ſacẽi.⁊ quicũq; iſta faciat baptiſatũ ẽ.

iſte g ſolꝰ excludit᷑ qͥ non pᷣt. Pꝛopter qð notãdũ q;
baptiſmus ſicut alia ſacꝛa eſt ſacim.⁊ ſacim vnuʒ.ct
verũ.⁊ integrũ.Quia ſacẽm.ideo eſt ſignũ viſiblłc. et
ideo dʒ habere diſpenſatoꝛem viſibilem.vt boĩieʒ nõ

ſpm̃.Quia vero vnũ.ideo debet tradi ab vno diſp-

ſatoꝛe non a pluribꝰ.Quia veꝝ.ideo nõ dʒ idẽ eẽ.ſʒ
alius.quia in foꝛma duplex ꝑſona expᷣmit᷑ cũ vicitur
haptiſo te. Quia vero integrũ.ideo ↄcurrũt in eo ne
ceſſario duo.ſ.ſacim ⁊ vᷣbũ.Aerbũ aũt debʒ dici.⁊ qꝛ
dicere eſt cũ iutentõe ꝓferre.ideo neceſſe eſt ꝙ hẽat
diſcretõem ⁊ non ſit ſtultus. ⁊ opoꝛtet ꝙ bẽat locu/
tiõem ⁊ non ſit mutus.Quia vero in elm dʒ mergẽ.
opoꝛtet ꝙ non ſit mancus.ois g̊ talis pᷣt baptiſare.⁊
in cãu neceſſitatis dʒ etiã ſi nõ ſit oꝛdinatꝰ.pᷣteꝛ cãm
neceſſitatis ſolus ſacerdos debet baptiſare. ⁊ ſi aliꝰ
facit.qᷓuis baptiſaret tũ grauit᷑ peccat. Patẽt g̊ obie
cta.quia yſidoꝛus loquit᷑ ſm congruitatẽ exequendi

non m ptatẽ. Et ſilr patct aliud.qꝛ ⁊ ſi ſit eccłiaſticãẽũ
tñ eſt nccriũ ⁊ pᷣmũ.⁊ ideo etiã ſcᷣm rectã oꝛdinatõ/

nem ecclie ↄpetit eius adminiſtratõ oibus eis q̃ poſ
ſunt exercere que ſunt de integritate ſacramẽti.Ad
illud de penitetia dᷣ ꝙ ⁊ ſi ſit nccriũ.non tñ pᷣmũ.ſ
eoꝝ qui iam ſũt de eccuia. Pꝛeterca hoc ſacꝛamẽtũ ẽ

Dintelligẽtiam eoꝝ que dicunt᷑ in pñti di.

nem ſiue efficaciã.Lercio querit᷑ de ipᷣa ptãtc bapti

ficit ibi rõ ſignificatõis.quia em̃ ſigni
dãs ⁊ mũdatus ſpñaliter.⁊ hoc non pᷣt eſſe idẽ ſ ali/
us. ita neceſſe eſt etiã ꝙ ſit in ſacxo. Pꝛima tamẽ rõ
potioꝛ ẽ.¶¶ Solet etiã poni talis caſus.habeãt ↄſoꝛ

tĩ adultoꝝ.qui pñt adire ſacerdotẽ interioꝛẽ cũ ca⸗

rent extcnoꝛi.ſed non ſic baptiſmus. qꝛ eſt remediũ
ꝑuuloꝝ.¶ Ad vltimũ d ꝙ ptãs ñ tm̃ data ẽ in cau

nccitatis.ſed etiaʒ impoſita. vt ſi alias fecerit pecc;.
tunc vero nõ peccat ſi facit.immo peceat ſi non fac̃.
nibilominus tamẽ ſi fecerit factũ eſt. ⁊ ſit pʒ reſpon/
ſio ad illud. Ex pᷣdictis patent aliqui caũs qͥ circa po
teſtatẽ baptiſantium poſſũt queri.¶ Solet em̃ que-
ri vtrum in articulo neceſſitatis poſſit aliquis a ſa/

☛☚

thana baptiſari.eſto ꝙ ſe trãſfigurat in angelũ lucis

Et ꝙ ſic videt᷑.quia oia verba pᷣt dicere.⁊ oẽm actũ

facere quẽ alius poteſt.Et ad hoc pʒ reſponſio ꝙ ñ.

quia non cõpetit ei adminiſtratio ſacramẽti ſẽſibił.
Poteſt aũt huius triplex rõ reddi. Pꝛima eſt.qꝛ ſpi⸗

ritus eſt. adminiſtratio aũt ſiue diſpẽſatõ ſacramen
toꝝ ꝑ xpᷣm boiem inſtituta eſt ꝑ hoies ad ſalutẽ ho/

minũ diſpenſãdã. Scda rõ eſt. quia ſpũs eſt ita pᷣci⸗

ſus ab ecclia ꝙ nec eſt mẽbꝝ actu nec potẽtia.⁊ ið0
adminiſtratio aut poteſtas que deſcendit a capite
chꝛiſto nõ peruenit ad ipᷣm. Tercia racõ eſt.quia in

oibus ſiniſtram habet intentõem. ſic em̃ xpᷣs oia bñ
facit.ita dyabolus oia male.⁊ ideo etiã ſi faceret ac/
tum. ⁊ diceret verbũ.non tamẽ intenderet baptiſa/
re ſʒ potius deludere.⁊ ſic pʒ ꝙ nõ pᷣt baptiſare. Pꝛi
ma tamẽ ratio melius valet.¶ Solet etiã queri vtrũ

aliquis in articulo neceſſitatis poſitus poſſit bapti-/
ſare ſeipᷣm. videt᷑ em̃ ꝙ ſic ꝓpter ſtatum neceſſitatis.

cũ poſſit ſe mergere ⁊ vbuʒ dicere.Et hocipᷣm videt

innocẽtius in quadã decreali dicere ꝙ ſi iudeus ali⸗

quis aſpergat ſe aqua vtens foꝛma baptiſmi.nõ ha/
bens qui ei ſacr̃m tribuat ⁊ euolat.inter fideles cõ/
putandus eſt vt dicit.Et ad boc patzʒ ratio ꝙ nullus
pᷣt ſibi adminiſtrare ſacim baptiſmi.Et pᷣma qͥdẽ rõ
tacta eſt.quia non ſaluat᷑ veritas foꝛme.cũ in foꝛma
duplex ꝑſona expꝛimat᷑ cũ dicit᷑ baptiſo te. Scda rõ
quia baptiſãs pater eſt ſpũalis baptiſati.ſi ꝙͤnemo ẽ
filius ſuus.nemo ſeipᷣm pᷣt elniſart. Roſtreino de⸗
cat᷑᷑ ibi mun/

tium mutus ⁊ mãcus.Alter non pᷣt baptiſare qꝛ de/
ficit ci vbũ.alter non pᷣt quia deficit ei actus.videtur
ꝙ ambo ſimul poſſint totũ ſupplere ⁊ baptiſare ꝓpt
neceſſitatem. Et ad hoc pʒ ratõ ꝙ non poſſint. Aut
enim dicit baptiʒamus aut baptiſo. Si dicat bapti⸗

ſamꝰ.mutat foꝛmã. Si dicat baptiſo.fim dicit.quia

cũ ſit mancus non mergit.⁊ ita non ppᷣt ibi ſaluari qð
eſt de integritate ſacramẽti. ¶ Si aũt duo baptiſent
quoꝝ vterqꝙ mergit ⁊ dicit vᷣbũ.ſi dicũt ambo bapti
ſamus.neuter baptiſat.qꝛ foꝛma mutat᷑. Si vero di
cunt baptiſo.alter eum baptiſat.ſ.qui pᷣus loquit᷑ et
complcet. alter vero oino nibil facit. ¶ Solet etiã q̃ri
ſi ples ſint i extrema nccitate vtrũ poſſint ſił'baptiſa.

B alit᷑ rñdet᷑ qᷓ ad pᷣdicta. OQd pʒ.qꝛ ſi baptiſaret ita

Baptiſo vos in noie pꝛis ⁊ filij ⁊ ſpnſſãcti.baptiſatũ

eſt. Et ſi tu obijcias ꝙ mutat foꝛmã ſi dicat᷑ nos ba/
ptiſamus. dð ꝙ in h̊ ẽ mutatõ foꝛme. Mã dic pᷣſcia⸗
nus.nos igemiat ſinglłare ſuũ.vt dicat᷑ ego ⁊ ego.vł
ego ⁊ tu.vel ego ⁊ ille.⁊ iõ ſi dicat᷑ nos baptiſamꝰ ali

q̃d r a foꝛma extraneũ.⁊ foꝛma mutat᷑. Sed cũ d

Fed

14

10

1

3

15

ri. Et ꝙ ſic vꝛ.qꝛ ꝓpt᷑ nccitatẽ indultũ eſt oibꝰ.g vꝛ q
vnꝰpoſſit baptiſare pluresvbi ẽ ꝑiculũ moꝛt?.Et ad

baptiſo vos. ſeſus ẽ baptiſo te ⁊ te.⁊ iõ nõ eſt foꝛme

e iij

Li.

———— ——

mutatio. ̊ gemiatio.nã h ñ introducit᷑ ꝑfõa alia ni/

ſi baptizãs ⁊ baptizata. nõ ſic eſt in foꝛma alia cũ ðr
nos baptiʒamꝰ.Attẽ dẽdũ tñ ꝙ ſi ꝑ plaleʒ numeruʒ
nõ fiat vis aliq̃ niſi qᷓ fit ſcᷣm curſũ ſolitũ loquendi.
ſcdᷣm ꝙ papa de ſe vnico dicit nos dicimꝰ. et in vul/
gari hoc vtimur linguagio.nõ dicerẽ foꝛmã mutari
nec coꝛruptã eſſe. Sʒ ſi iſtũ ſerio dicereð ⁊ cñ pondẽ
ſui ſẽſus:aliũ generaret intellectũ.⁊ iõ nõ eſſʒ baptiſ
mus. qꝛ ſicut pᷣdetermiatũ eſt mutatio foꝛme aufert
baptiſmñ.Ex pᷣdictis ̊ pð ꝙ vnꝰ pᷣt ſil plures bapti
Sare.nõ plures vnũ.⁊ rõ eſt mutatio foꝛme in vno ⁊
nõ in alio. Poteſt nibilominꝰalia rõ aſſignari.qꝛ nõ
eſt nece ꝙ ſi' duo baptiʒẽt ſi vtq; pᷣt vbũ dicẽ ⁊ mer/
gere. Sed necitas ⁊ vtilitas eſt ꝙ ſij duo baptiʒẽtur
qñ ſũt in articulo moꝛtis.Alia tñ rõ eſt.qꝛ baptiðãs
miniſter xpᷣm ſigt.vñ ſic in h ꝙ vnus hẽat ples vxo/
res ſaluari potuit rõ ſacr̃i aliq̃ mõ.qꝛ xpᷣs eſt ſpõſus
multarũ aiarũ.ſᷣ̊ non ecõuerſo.ſic in ꝓpoſito eſt intel
ligẽdum q; vnꝰeſt baptiʒãs interiꝰ.i.xpᷣs dñs a qͥ eſt
vnitas in ſacio baptiſmi.

—

¶ Hato qꝙ dlerici ⁊ layci poſſint baptizare. qꝛ ſi poſſint
baptiʒare heretici. Et ꝙ ſic oñdit᷑ pᷣmo aucte bede.
ſiue bereticꝰſiue ſciſmaticꝰin noic ſãcte trinitatis ba
ptiʒat.non vʒ iſte qui baptiʒatus ẽ a catholic bapti
Sari. ¶ Itẽ Aug.nulli ſacio eſt iniuriãdũ.illi ãt iniu
riãtur q dicũt ea pollui ꝑ pollutõem miſtroꝝ. bere
tici q́;uis polluti pñt baptizare.¶ Itẽ accedente ver
bo ad elm fit ſacim. hereticus dicit vbũ ⁊ hʒ elm. S
p̃t ↄferre ſacẽm. ESte ptãs baptiʒãdi nõ eſt donuʒ
ge gratũ faciẽtis ſᷣ tm̃ gꝛatis date.q; ↄſtat ꝙ mali ſa
cerdotes baptiſãt. eſto ꝙ aliqͥs ſacerdos catꝰolicꝰ
fiat hereticꝰ.tñ ꝓpt h̊ ñ amittit gaʒ gt datã.vr q
poſſit baptizare.¶ Cõtra.cũ tradit᷑ foꝛma baptiſmi
pᷣmittunt᷑ duo.ſ.doctrina ⁊ fides Math.vltio.do/⸗
cete baptiʒãtes i noie pꝛis ⁊c.⁊ rurſus. qͥ crediderit
⁊ baptiʒzatus fuerit.ſᷣ doctrina hereticoꝝ nõ eſt ſcia
ſ inſipiẽtia.⁊ fides eoꝛñ eſt eroꝛ nõ fides.̊ nec ba/
ptiſmus eoꝝ eſt baptiſmꝰ ¶ Itẽ baptiſmꝰ? eſt ſacim
fidei.g vbi deficit fides.deficit baptiſmꝰ. Pꝛobatio
pme. Aug. Accedit vᷣbũ ad elm ⁊ fit ſacim.nõ qꝛ ðr
H qꝛ credit᷑. ſi nõ credit᷑.nõ eſt ſaeꝛm.& cũ hereticꝰ
nõ credat nõ ↄfert ſacim. ¶ Itẽ ad baptiſmũ requi⸗
rit᷑ intẽtio.ſ̊ᷣ hereticꝰnõ hʒ intẽtõem.qꝛ nõ hʒ fidẽ q̃
ſntẽtõem dirigit vt dicit ambꝛo.& non pᷣt baptizare.
e hereß nõ eſt ecclia.g̊ baptiſm?hereſis nõ ẽ ba
ptiſmꝰecclie.ſ̊ ſolus baptiſm? ccclie eſt baptiſmꝰ.he
16 reticoꝛũ ꝗ q nõ ſũt de ecclia nõ eſt baptiſmꝰ ¶ R dð
ſicut dictũ eſt ꝙ iſta tria ſũt de integritate baptiſmi.
ſ.immerſio in aquazʒ. ꝓlatio vᷣbi.intentio faciẽdi qð
facit ecclia.⁊ qꝛ bereticꝰmanẽs bereticpᷣt h tria hꝛe.
p̃ᷣt baptiſare ⁊ baptizat qñ aliqdð iſtoꝛũ non vdeficit.
17 opat᷑ em̃ tũc nõ vt bereticꝰ ſᷣ vt catholicꝰ.¶ Ad ill⸗

G qð obẽ de doctrina ⁊ fide.dᷣ ꝙ iſta nõ ſũt nccitatꝭ

ↄgruitatis.fides inq; baptizãt.nã fides ecclie ncce
18 eſt. ⁊ hec nõ deficit.⁊ ꝑ boc pʒ ſequẽs. Silr ad illud
qð obꝛ de intentõe.dð ꝙ ſicut patebit infra intentõ
pPt eſſe reſpectu oꝑis nõ reſpectu finis.⁊ ſic pᷣt eẽ re⸗
19 cta etiã ſine fide. ¶ Ad vltimũ dð ꝙ illð argumẽtuzʒ
nõ vʒ.⁊ fert Aug.inſtãtiã.egiptꝰnõ ẽ paradiſꝰ.g flu

hius egipti nõ eſt fluuiꝰpadiſi.⁊ eſt fallacia oↄñtis.bõ

nõ eſt azinus. gen? boĩs non eſt genꝰ aʒini. pñt eni
ecclia et bereſis in aliquo ↄmunicare q́;uis multum
differãt. Ex hijs pʒ caus qͥ poſſet queri de heretico q̃ 20
credit ꝙ ecclia nihil faciat.videt᷑ em̃ q; cũ talis nibij
intẽdat facere.nõ baptiʒet. Et ad hoc dᷣ ꝙ bereticꝰ
bñ intendit aliquãtulũ faccre qdð facit ecclia.⁊ tñ in
tẽdit q; ecclia nibil faciat.qꝛ reſpectu alteriꝰeſt intẽ⸗
tõ ⁊ credulitas.Ha credulitas eſt reſpectu effectus.
et ipſe credit ꝙ; nullus effectus ſᷣſit illi operi.nibil/
ominus tamen intendit facere id opus. non tamen
vt eſt act ablutõis coꝛpis.verũetiã vt eſt actꝰq̃dam
ↄpſuetus ficri ab ecclia. ⁊ hoc intẽdẽdo facere.q;uis
pncipalit᷑ nõ intẽdat effectũ.intendit tñ ex ↄñti ſicut
ſupꝛa tactũ eſt de eo qͥ volũtarie ſe ſubijcit oꝑi exteri
oꝛi.ꝑ ↄñs volũtarie ſe ſbiicit caracteri.⁊ ſic pʒ totũ.

Aantuʒ ad ſcᷣm articulũ Querit᷑ ↄñter de
ptate baptiʒãtiũ ꝑ comꝑatõem ad effectũ.⁊
circa hoc qᷓrunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrum
mali miniſtri licet catholici dent ſacim ⁊ rẽ. Scdo qᷓ

rit᷑ vtrũ herctici ⁊ pᷣciſi ab eccłia dẽt rẽſ. aci vt catbo
¶ Queſtio.. c

lici.
¶.6 mali miuiſtri dẽt rẽ ſacꝛi ꝓbat᷑ multis autoꝛita/
tibus q̃ hñtur in litcra.maxime iſta.ſi q̊s baptiʒauit
ebꝛioſus.homicida.adulter.ſi baptiſmꝰxpᷣi eſt. chꝛi⸗
ſtus baptiʒat.ſᷣ xpᷣs baptiʒat ſãctificãdo.ᷣ ⁊ malus
miniſter ſur. ¶ Itẽ rõne videt᷑.qꝛ ſi baptiſmus mali
hois nõ daret gratiã.tunc ſalus nẽa pẽderet ex alie/
na vita.qdð ſi nephariũ eſt dicere ⁊ iniuſtũ.pʒ ꝙ; ma/
li miſtri ↄferũt rẽ ſac?i. ¶ Gtẽ plꝰ ꝑtiet doctnia ad do/
ctoꝛẽ q́; baptiſmꝰ ad baptizʒãtẽ. ſed malꝰ doctoꝛ dat
doctrinã bonã ⁊ ſanã quã dñs pᷣepit accie Ma⸗/
th.xxiij.& multo foꝛtiꝰiſte qͥ baptiʒat quis malus pᷣt
dare bonũ baptiſmũ ſiue effectũ baptiſmi. ¶ Cötra
Mal.ij. Maledicã bũdictõibꝰ veſtris r ſacerdoti/
bꝰ mal.Et glo. Jero. qͥcqͥd a vob bñdictum fuerit a
me maledicet᷑.& qͥ baptizat᷑ a malo ſacerdote male/
dictus eſt.non & recipit ꝑ eius miniſteriuʒ gratiam.
Atem ccc.xxxiiij. ab immuũdo quid mũdabit᷑:ſᷣ ſa
cerdos malus eſt immũdus. & ab ipᷣo vel ꝑ ipᷣm non
ꝓfertur in baptiſmo gratia que muũdat aiam. ¶ Itẽ
rõne videt᷑.qꝛ ſicut ſeſus ⁊ motus fluunt a capite in
mẽbꝛa coꝛpalia.⁊ ab vno mẽbro in aliud.ita ⁊ in coꝛ
poꝛe miſtico.̊ ſi membrũ aridũ nõ defert ſenſũ.ſac-
dos q̃ eſt in moꝛtali pctõ baptizãdo non ↄfert gam
baptizato Itẽ oꝛo viciat᷑ ex vicio oꝛãtis.⁊ potius
meretur hõ irã qᷓ; gam. Vñ Grego.cũ is qui diſpli/
cet ad intercedẽdum mittit᷑.irati animꝰad deterioꝛa
pꝓuocat᷑.g baptiſmꝰ viciat᷑ ex vitio baptiʒãtis.aut
ſi nõ vitiat᷑.cũ deꝰiudicet de oꝑibꝰ ſcdᷣm interioꝛa.⁊
ſacerdos ſit moꝛtuꝰ.⁊ opus eiꝰmoꝛtuũ.moꝛtuꝰautẽ
nõ viuificet.pʒ ꝙ malꝰſacerdos ↄferre nõ pᷣt gratiã
viuificãtem. ¶ Item querit᷑ vtrũ peccet is qui acce-
dit ad ſacerdote malũ.Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ in lege pᷣce
tũ erat fugere immũdum coꝛpaliter. ſpnaliter il/
ud debemꝰ obſeruare. ¶ Itẽ eſto ꝙ ſacerdos petat
pᷣciũ ꝓ baptiſmo.nunqͥd eſt ei dãdũ.Si ſic.cũ emat
ſacr̃m eſt ſimonia.Si non. remanebit non baptiza⸗
tus.⁊ hoc eſt ꝓpter piculũ aut baptizatus ſine ſacer
dote pᷣter nccitatẽ. ¶ Rꝰ dð ꝙ malꝰ ſacerdos nõ tm̃ 2
ſacim ſed etiaʒ rẽ dat.nõ ipᷣe ſed deus cuiꝰſacia ſunt

En

cpe

e
W⸗
ab
ect
ne
attet
Nine
geſ
cait
ſtir
pe
heh
Mtrl
(itt
fiſed
cid
te
turr

nn
ſttae
catun
gvote
tgthen

i4di

Honin
Ntymnt
ClrOn
ſtonat⸗

t
utoen

Wa

one

ini

d

lur
lone⸗
ſtun

yth⸗
Uhenn
lloyee
fnbe
ſeet
ſtſli

Khan
lnii
ſcii
nchen⸗
tantnen
htn
r s
fiſn
Ro.
pon,

ſine

Uichi
mifmn
ngo

käemen

4

stu

sbegz
Nröichn
ogtn
Prinel

dorat⸗

bfipͤf
Nruad
SPwrtt
uul
ngrpt
lnhe⸗
undett
Chen⸗
nizgn
icthitt
önue
n
tzaplen
Hinth
i
Nmn
,nn
gth/

bona ⁊ impolluta. In baptiſmo em̃ nõ mũdat neq;
interiꝰbaptiʒat miniſter ſᷣ deus. Sed cũ deus lauct

iuterius pᷣcedẽte lotione exterioꝛi.⁊ exterioꝛ diſplicae

at.qꝛ lauãs diſplicet.quõ ↄñs eſtvt lauãte malo ſac/

22 dote exterius. deus lauet interius.Et ad illud eſt no

tãdum ꝙ eſt quoddã opus quod habet virtutem a

caritate interna ſolum. quoddã qð bʒ ab inſtitutöe
diuina. Pꝛimũ opus eſt virtutis ⁊ vicij.⁊ a deo pen

ſatur ſcᷣm qualitatem voluntatis. Scom eſt opus
ſacꝛi ⁊ boc penſatur ſcᷣm meritum ⁊ dignitateʒ xpi
inſtituẽtis.⁊ tale ſemꝑ remanet efficax ⁊ impollutũ.
nec poteſt aliquo modo pollui ſicut nec melioꝛari.
habet em̃ virtutem a xpᷣo non a miniſtro.ſicut ſemẽ
iactum in terrã equ aliter fructificat ſiue ſit bonus qͥ
ſeminat ſiue malus.⁊ ſic hic. Ex hijs patent obiecta
NMã ſacia ſunt benedictões dei non maloꝝ.Et ſic pa
tet etiã ſequens. qꝛ immundus ibi nõ mundat. Si/
militer ad illud quod obijcitur a ſimili de coꝛpoꝛali
nutrimento patet Re* ꝙ non eſt ſimile. quia deꝰ im/

23 mediate dat gratiã baptizato.¶ Ad illud quod q̃ri

tur vtrum peccet qui accedit ad malum ſacerdoteʒ.
dom ꝙ non.immo magis peccat iſte qui eum recu/⸗
ſat credens ſacramẽtum per ipᷣm diſpeſatum eſſe vi
ciatum. quia facit iniuriam ſacramento. Nec valet
quod obijcitur.quia illud intelligitur de tactu ꝑ imi
tatõem ⁊ conſẽſum malum.non ſic auteʒ tangit qui

⁊24 baptiſmum recipit.¶ Ad illud quod obijcitur de ſy
moniaco dicunt quidam ꝙ potius debet quis ſe ba

ptiʒari facere a layco. Sed eſto ꝙ non eſſet alius.di/
cunt qꝙ non poteſt dare pꝛecium vt ſacruʒ emat.ſed

vät emat aquam.Sed eſto ꝙ aqua ſit conſecrata.tũc

dicunt ꝙ ante debent dimitterc ꝑuuluʒ moꝛi ſine ba
ptiſmo.quia non ſunt facienda mala vt eueniant bo
na. Melius tamen eſt dicere ꝙ dari poteſt pꝛeci/
um non ad emẽdum ſacramẽtum vel aquaʒ.ſed ad

conſonare pietati ⁊ etiã iuri.

¶ Queſtio ij. d

—

redimẽdam vexatõem iuris ſui.⁊ boc magis videt᷑

¶ Atum bercetici dent rem ſacramenti.⁊ ꝙ non vide/
tur. Augu.de conſecratõne diſt.iiij.ecclia paradiſo
comparata indicat nobis poſſe quidem foris bapti
ſmum eius reciꝑe.ſᷣ ſalutem btitudis extra eã nec ac
cipere nec babere. ¶ Item Augu. qui foꝛis cccleſiã
baptizantur non ſumunt baptiſmum ad ſalutẽ ſed
ad perniciem. babentes foꝛmam baptiſmi. virtutez
eius negantes.¶ Item ratione videtur.quia ſi bap/
tiſma bereticoꝛuz facit filios dei dando gratiam ba/
ptiſmatis.videtur ꝙ inter hereticos extra eccleſiam
ſint filij dei. boc autem falſum eſt. ergo ⁊c. ¶ Item
ſi baptiſma hereticoꝛum facit remiſſionem peccato/
rum. ⁊ remiſſio fit per ſpm̃ſanctum. ergo inter eos
eſt ſpũſſactus.ergo beretici dãt ſpiritumſanctuʒ.ſed

boc eſt falſum.ergo ⁊c. ¶ Contra. Auum eſt baptiſ⸗

ma chbꝛiſti eccleſie ⁊ bereticorum qui in eadez foꝛma

baptiʒzãt.ergo eandem efficaciam babent. ergo ſi in
baptiſimno ecclie datur gratia. ⁊ in baptiſmo heretico
rum. baptiſma illoꝝ ẽ veꝝ ſacr̃m.qdð pʒ.qꝛ nõ
eſt iterandum. ergo ſi non inuenit obſtaculuʒ. ita cõ
fert gratiam vt catholicopꝑ. ¶ Item poſſibile eſt ꝗꝙ
iſte qui baptiʒat ſit hereticus me neſciente.ergo dã/

2½ hũ incurro ve malicia aliena ſine omni culpa. ¶ R

–

dom ꝙ baptiſmugs qui ſolum datur ab bereticis in

foꝛma ecclie baptiſmus eſt. ⁊ baptiſmus ecclie rege/

nerat filios eccctic non here.generat etiam filios in
xpᷣo.Exemplum Aug.cõtra donatum ẽ,. qꝛ ſicut ia⸗
cob nõ tĩ genuit ꝑ vteꝝ liberaꝝ ſ̃ etiã ancillaꝝ.ſic ⁊
xpᷣsvñ qͥ boni baptiſãt᷑ ab hereticis ↄparat eos fili⸗

is ancillaꝝ.ſʒ qͥ mali ab ecclia cõpat cos eſau. Ha⸗/⸗

bet᷑ igit᷑ ſꝑ efficaciã niſi hat obicè in ſuſcipiẽte.tune

aut hʒ obicẽ qñ iſte qͥ baptiſat᷑ ↄſẽtit hereſi. Et h̊ pᷣt
eſſe tripłr.aut qñ eſt hereticꝰ ⁊ fauet erroꝛi.aut ſi nõ

eſt bereticꝰ tñ vadit ad hercticũ pᷣciſũ in ↄtẽptũ ec⸗
cleſic. aut ſi nõ eſt pᷣciſus vadit tñ ad occultũ quem
ſcit eſſe bereticum. pꝛopter aliquod comodum vel
fauoꝛem.⁊ tunc nihil accipit qui accipit ab heretico
vt eſt hereticus.Sed tunc non cõſẽtit.quãdo habet

impotentiam diſcernendi vt paruulus.vel quando
ille hereticus eſt occultus ⁊ creditur eſſe catholicus.

aut quando homo eſt in neceſſitate conſtitutus ſo/
lo neceſſitatis intuitu. Auctes Aug.ſcdᷣm pꝛimam
viam intelligũtur. Rationes ad oppoſitum patent.
quia quos heretici bapꝑtiʒant non conſentiẽtes here
ſi ſue.⁊ ſi videantur eſſe de eis.tamen ſunt eccleſie fi
lij ⁊ intra eccleſiam. AUnde Augu.dicit contra dona
tum.qꝙ herctici baptiʒant non per id quod habẽt re
pugnans cccleſie.ſed per id qð habet communitatẽ
cum ea ⁊ vnitatem.⁊ ideo ſi iſte qui baptiſatur nihil
recipiat ab hereticis niſi baptiſma. nec in alijs con⸗
ueniat.iudicandus eſt catholicus.quia cum catho⸗
licis conuenit ⁊ non babet repugnas.⁊ talis eſt par
uulus. ⁊ ideo q;uis paruuli baptizẽtur ab hereticis.

non tamen ſunt inter hereticos qᷓtum ad meritum

ſed ſolum q́;tum ad numerum. ⁊ ideo non ſequitun
ꝙ ſint inter hereticos ſecũdum ꝙ hercetici ſunt ſed ſi⸗
cut filij dei.nec etiam ꝙ inter eos ſit ſpũſſanctus per

quẽm remittuntur peccata.

Vantum ad tercium articulum queritur de
poteſtate baptiſantium per comparatiõem

ad danteʒ illam. Et circa hoc querũtur duo.
Pꝛimo queritur que ſit illa ptãs quam xpᷣs dare po
tuit miniſtris ⁊ non dedit. Scdo queritur vtrũ xpo

fucrit data ptãs dimittẽdi pctã.

—

¶ Cirea quam pꝛocedendum eſt boc modo. Super d.

lud Johannis.j.Hic eſt qui baptiſat.dicit Auguſt.
q; Jo.didicit ꝙ poteſtatem mundãdi a peccatis mi
niſtris dare potuit. ſed nõ dedit.ergo videtur ꝙ; iſta
fuerit poteſtas cooperatõnis. ¶ Item q illam dare
potuerit ſed non dedit. videtur per verbum augu.
⁊ magiſtri.quia nõ dedit hanc ptãtez ne homo ſpem
poneret in homine. Sed pꝛopter nullam potẽtiam
homo ſperaret in homine niſi bomo baberet poten
tiam dimittendi culpam ⁊ dandi gꝛatiam.ergo de il
la intelligitur. ¶ Item hocipᷣm oſtenditur ratione

potuit hanc communicare per ſimile in ſpirituali

bus.quia angelo ſuperioꝛis oꝛdinis dedit potenti/

am purgandi alium qui eſt inferioꝛis oꝛdinis. er/

go cum ita ſit ordo in eccleſiaſtica ierarchia ſicut in
angelica. patet.⁊c. ¶ Item oſtenditur etiam per ſi ⸗
mile in coꝛpalibus.quia rebus coꝛpoꝛalibꝰ dedit po
tentiam curandi a moꝛbo coꝛpꝑali.g̊ animabꝰ ſãctis

debuit dare potẽtiã curandi a morbo ſpũali. Ite

boc etiã ꝓbat᷑ a minoꝛi.qꝛ dare potuit miſtris ccclie
potẽtiã expellẽdi demões.&g multo foꝛtiꝰſeminariuʒ
eoꝝ qð eſt pctim̃.¶ ¶ Iteʒ a minori videt᷑ alio mõ.qꝛ
nulla creatura nobilioꝛ eſt aia ſãcta.ſed gratie dedit
potẽtiã expellẽdi culpã.g ⁊ aie dare potuit. ¶ Con⸗
tra Aug.maius eſt iuſtificare impiũ q; creare celum
⁊ terrã.ſed potentie creandi nõ eſt capax creatura.S
nec potentie iuſtificãdi nec dimittendi pctã.¶ Itẽ
omnis actio eſt ꝑ coniũctõem agẽtis.ſed ſolus deus
pt illabi amine.g ſolꝰ pᷣt purgare.( J
clpa ẽ a ſuꝑioꝛi.ſᷣ ſolꝰvg ẽ ſupꝛa li.ar. ſolꝰvs pᷣt cul
pã dimittẽ q̃ ẽ in li.ar.¶ Itẽ interiꝰ baptiſare ẽ gẽaʒ
infũdere. ⁊ gratiam infũdere eſt ipſam creare.ſed ſo
lius dei eſt creare gratiam. ergo ipſius tm̃ eſt inte/
rius baptiſare ſiue a culpa purgare.¶ Rꝰ dom. q;
circa biptiſmũ pñt ſex ptãtes annotari.vt videamꝰ
quꝗ dare potuit dñs ⁊ nõ dedit. Pꝛia ẽ autoꝛitatis.
q deꝰ a ſe ipᷣo nõ aliũde bʒ ptãtẽ inteꝛiꝰmũdãdi a cł⸗
pa.Scðda ẽ cooꝑatõis vt hõ accepta diuinitꝰpotẽtia
in tali actu eẽt eooꝑatoꝛ.Tercia ẽ excellẽtie.vt ſcdᷣm
abundãtioꝛẽ gratia exiſtentẽ in baptiſate.interioꝛcʒ
ↄferrʒ gratiã baptiſato. Quarta eſt inuocatõnis.vt
hõ in noie petri baptiſari poſſit ſicut in noie xpᷣi vel
trinitatis.Quinta eſt inſtitutõis.vt ſicut xpᷣs habu/
it ptãtem inſtituendi baptiſmũ in aq.ita aliꝰhabẽt i
aqᷓ vel alibi. Sexta ẽ miſterij q̃ dat vt ꝑ hoieʒ poſſit
exteriꝰ miſtrari ⁊ vbũ ⁊ eleᷣn. Pꝛimã nec dare potuit
nec dedit.vltimã daꝛ potuit ⁊ ddit.ð oibꝰint᷑medijs
dicũt mgf̃i ꝙ dare potuit.ſ̊ ñ dit.Scdaʒ ei ⁊ terciã
ñ dedit ne ſpes i hoie ponẽt᷑.qꝛ ſi vnꝰ hõ poſſʒ aliũ ſa
nare ſpñaliter.vel ſuis meritis plꝰ gratia dare.ſpa/

ret hõ ab hoie gꝛatiã ⁊ veniã. Quartã vo ⁊ qͥntã nõ

dedit. ne tot eſſent baptiſmi quot baptiſte.quia ba/
ptiſmus denominat᷑ ab eo cuiꝰnoie fit. ⁊ ab eo qͥ in/
ſtituit. ⁊ ideo ne multi eſſẽt baptiſmi ᷣ vnꝰſolꝰinſti/
tuit vt vnus ſolꝰinuocaret᷑. De ptãte vo coopatõig
Otrouerſia eſt. qꝛ magiſter dicit ꝙ illã dare potuit.̊ᷣ
27 tñ ↄmunit᷑ negat᷑. Sʒ qꝛ Augu.videt᷑ hoc dicẽ. ꝓpt᷑

£●

B notãdũ ꝙ coopꝑari alij eſt dupłr. Ael ꝑ modũ vere
efficiẽtis.ſicut nã coopꝑat᷑ deo in ꝓductõe nãliũ.⁊ li.
ar. gratie in faciẽdo opꝰmeritoꝛiũ. Ael per modum
diſponẽtis ſicut cooꝑat᷑ hõ deo qᷓ;tũ ad gratiã.qꝛ ſe
diſponit. Pꝛimo mõ q̃ͥcqͥd videat᷑ dicere magiſter.
de? dare nõ potuit.qꝛ creatura capax nõ fuit.nec hoc

mõ intellexit Aug.Sicut em̃ tactũ fuit in pᷣmo li.di.

xiij.et ꝑ obiectões oñſum.dare gratiã eſt potẽtie infi
nite ⁊ potẽtie ſupꝛa mẽteʒ bũanã q̃ immediate eſt in
deñ. Scdo vᷣo mõ dare potuit vt hõ ſcᷣm actũ inte/⸗
rioꝛẽ baptiſato gꝛatiã obtineret.nõ gratia efficiendo
ſe q ip̃am impetrãdo.ſicut dedit homi vᷣtutẽ faciẽdi.
miracula. no qꝛ ip̃e ca efficcꝛet.ſᷣ vᷣtute ſibi a Zo da⸗/
ta quotiẽs vellet impetraret.Sʒ hãc nõ dedit bomi
ſ.vt tatũ poſſet interiꝰi ſaluãdo aiam.ſicut exteriꝰv᷑/
tute miraculoꝝ ſanat coꝛꝑa.tũc em̃ ad eos recurre/⸗
ret᷑ ꝓ ſalute aie ſicut ad deũ. Oñs aũt qᷓtũ ad banc
potẽtiã oẽs fecit equales.vt ſaluteʒ aie a ſe ſolo do/
ceat requirẽdꝗ. Oẽs ei eq̃lit᷑ purgãt qͥ ſacim admi/
niſtrãt. ⁊ ita nõ ẽ efficacia in actu mẽtis baptiſãtis.ſᷣ
ſolũ in adminiſtratõe ſacii.⁊ ꝑ hoc manifeſta eſt ſo⸗/
lutio obiectoꝝ.(¶ Ad illð g̊ qd obꝛ ꝙ ãgelꝰ ſupioꝛis
28 oꝛdinis purgat ⁊c. dam ꝙ illd eſt intelligẽdũ qtum
ad cognitõem ⁊ B ſolũ diſpoſitie. Sz magis ẽ purga
re gffectiuꝗ.q; magis ẽ do ↄiũcta. Pꝛeteꝛea habitq

teʒ purgatio a

—
refoꝛtat.eſt habit?ꝰ magis deifoꝛmis.nibilominꝰ tñ
dicit Aug.q; ſolꝰ deꝰeſt doctoꝛ. ſicut ſolꝰbaptiſat in-
teriꝰ. Sʒ in boc nõ ↄdicit dyo.nõ em̃ vult excludere
diſpoſitõeʒ doctoꝛis exterioꝛis qᷓ eſt ꝑ mod cuiuſdaʒ
extẽſionis. H vult ꝙ habit?a ſolo deo infũdat᷑. nec in
boc excludit coopatõem lumis nalis. Aliq̃ em̃ ſunt
q̃ poſſum? cognoſcere ꝑ lumẽ naliter inditu. Simili
ter aliq̃ bona ſũt ad que poſſumꝰaffuefieri ꝑ rectitu-
diem naliter inſertã. ⁊ ſicut ad ea q ſupꝛa nam ſunt
ſol?ꝰde? eleuat cognitiuã infudẽdo babitũ cognitiuũ
vtpote illuſtratoem phie vel fidei.ſic cũñ gia Ftũ fa⸗
ciẽs ⁊ charitas eleuet ſupꝛa nãm.ñ inſũt ibi niſi ꝑ in
fuſionẽ. ⁊ ſicut cognitiua deo coopꝑante pᷣt ſe ꝑficere
aliquo habitu nli. vtpote cognitois nalis. aliqͥ ñ vt⸗
Pote infuſe.ſic ⁊ ex ꝑte affectie eſt intelligẽdũ q; tñ ad
babitus morales ⁊ infuſos.⁊ qꝛ gratia gꝛatũ faciens
nam ſupꝛa ſe elcuat. habitus eſt infuſus.⁊ iõ ab illo
ſolo eſt qʒ pt illabi aie. Quãuis aũt vtrũq; ſit a deo.
tamẽ i habitu cognitõis doctoꝛ pᷣparat non ſolũ vᷣbo
exterioꝛi.̊ᷣ etiꝗ ꝑ habitũ interioꝛe.⁊ ita vnꝰ eſt meli-
oꝛ doctoꝛ qᷓ;ᷓ alter. Ita deꝰ potuiſſet facere in baptiſ⸗
mo. ſed noluit vt ei ſoli om̃ipotẽtia honoꝛ ⁊ glia at⸗
tribuat᷑ ¶ Ad illud qd obẽ de medicina coꝛpali pats 29
rũſio ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ medicine ſanitatẽ nõ efficiũt
ſᷣ diſponũt adiuuãdo nãm. õ eſt etiã ſil. .qꝛ coꝛpa
lia mutuo agũt ⁊ patiunt᷑.nõ ſic qt aia influit ĩ aiaʒ.
⁊ rõ buius aſſignata fuit in pᷣmo libꝛo.(¶¶ Ad illð qð 30
obijcit de expulſione demonũ.dð ꝙ illð nõ eſt maiꝰ
ſed minus.qꝛ demõ ppᷣt expelli ſine melioratõe ⁊ iufu
ſione gratie.ſed nõ culpa.demõ em̃ pᷣt expelli.qꝛ po/
teſt artari ꝑ contrariã ptãtẽ.¶¶ Ad illð qd obijcit᷑ ð 31
gratia.dð ꝙ gratia expellit infoꝛmãdo nõ efficiẽdo.
⁊ quia aia nõ pᷣt aiam infoꝛmare.iõ nec actũ illũ cõ/
municare. effectiue ãt ſolus s qui pᷣt gratiaʒ dare. 2
Patet gůᷣ de qua ptãte Aug.intellexit.ſ.de ptãte coo
patõis.qua dicit᷑ aliquis cooꝑari.non quia ſimł cuʒ
illo efficit.ſed quia aliquo dono ſibi dato aliquid fa
cit.quo facto deus facit.ſ.ſolo uutu mentis ſine actu
ſacramẽti. AUnde ſicut btũs petrus dr moꝛtuos ſu⸗
ſcitaſſe.⁊ infirmos curaſſe.⁊ hbabere virtutẽ curandi
⁊ gratiã ſanitatũ.non quia ipᷣa faceret.ſed quia deus
nutu ſuo faciebat ſine aliquo viſibili ſacramẽto. ſic
diceret᷑ aliquis purgare ⁊ purificare et deo cooꝑari
ſi data eſſet ei couſimilis gratia ad animas purgan
das. qð noluit deus ſicut dicit Aug. Jdo etiã no de
dit ꝙ vnus baptiſaret melius qᷓ; alter.⁊ ſi magiſter
ita intellexit bene intellexit. et rones inducte ad op/
poſitũ non ſũt cõtra ipᷣm.verũtamẽ ipᷣe in litera mul
tũ expꝛimit.⁊ ideo in ꝑte iſta nõ cſt ei vſq; quaq; cõ⸗
ſentiẽdum. ⁊ ita patet ſolutio obiectoꝝ. Ad boc pꝛo
bleuma terminadũ valent q̃ ſcripta ſt de tonatiõe
gratie.xiiij.di li.pmi.
— Dueſtio.ij. f
¶ Atꝝ rpo data ſit ptãs dimittẽdi pctã. Et ꝙ ſic viᷣt᷑
Ante reſurrectõem em̃ dicit Math.ix.vt aũt ſciatis
qꝛ filiꝰbois hʒ ptãtẽ dimittẽdi pctã. Poſt reſurrecõ
nẽ dic Math.vltio. data eſt mibi oĩs ptãs ⁊c. ¶ Itẽ

—

rõne vi. qꝛ xpᷣs eſt redẽptoꝛ ſcᷣm ꝙ bõ ⁊ mediatoꝛ.
ſicut dicit in li. tercio ſẽtẽtiaꝝ di.xix.ᷣ magis ẽ redi/
mere genꝰbũñanũ ꝙᷓ hũana pctã dimittẽ ⁊c.¶ Itẽ
bũana nã eſt vnita diuie in vnitate pſone. multo
foꝛtiꝰ in vnitate opatõis. & quis ſit dei ſolius. eſt tñ
bois xpᷣi etiã dimittẽ pctã.¶ Cõtra. ille ſolꝰ pᷣt pctã

dimittere qui poteſt aminas vimificare. ſʒ ſolius dei

Di

honot
Monn
zuune⸗
gpoſ
nſone
ſocbus
ggui

toph

VI

—

Ni msn aleerius eſ anithas vinißcako ſfcnc dieit ug . etache
hur Aenakaius e atimas uiſareſſoutnicr us, eus Falie non gieele lloz
echturn Sinir porantie dd aninre, polanar ſauonhteveret cutba ſeutockeaierz
Kiüu geare cum ſit facta mibil p petißn eſt infi anima re/ pblemate talis deictio f in prino li. in ecdenci
Mi Fillud ñ pᷣt xp̃ᷣs ſcom e bo. be⸗ fmur vaͤtctie⸗ atõein. ⁊ iſte eſt actust fit per gratie infuſionẽ ⁊ cre⸗
as d poreſer effectiua dimittedi pccca üinkelligat potentie infinite non Eregge inſiults entuna aüt
Ea 25, — 2 2 EN . „ . 1 ½ 4 A S,S . — . .α α⅓ E
Higtii poſitiua. vtpote per mocdũ meriti “ poteſtate diſ ptas baptiſandi inte cnon vnite creature conuenit
“ bis dimittere peccata q;ꝛtum a palz ißrun ac fectiue ſecd lum diſpoſitine⸗ an tteuncll peccaca ef
Ebinipi culpam. AUnde quia deus.dedit ztum acd to xpi. vel tm̃ foꝛmali ⁊ hoc competit meri/
e,A uia deus. dedit dona hominibu J m foꝛmaliter ⁊ hoc competit grati
gfegfn donauit culpam. Quia vero bomo innocẽ s. et impetrat xpᷣs.¶Ex bijs competit gratie quaʒ
güzi ꝛit aũt x s eimniſſioné culs em?. Me onẽ. ñ ſcvᷣm ꝙ bõ bᷣ poſſit. ¶l⸗ atũ ↄmunicati
in nes txps nobis remiſſionẽ culpe ⁊ relaratõe; pe ptõ ñ ſcm ꝙ bo b̃ voſſtt. Ud uis 5o nicati⸗;
, ſuc⸗ Hainof quc fuit deo gratiſſima. ⁊ in ſe fuit a⸗ Ber vo ꝙ in redeptõe duo ſũt.ẽ em̃ ibi ſolgidgeiſ „35
üble erbiſſima. nu o mõ er delicto ſuo. immo ꝓpter ſe 12 cramus obligati. 2 donatio mn idi ſobto bej.
ſi. uẽda debita noſtra. ⁊ in boc ꝰabet xpᷣs e b pter ſol · reconciliati. Dꝛimuz quidem gratie ꝑ quã ſumus
ebita noſtra. oc vabet xps exccllẽ in tũ ſcᷣm maioꝛi nuz quidem eſt minoꝛis potentie
al Bdonareneut . f. nittenai vena quia per ſe pt totuꝰ e ioꝛis.⁊ rone pꝛimi dicit ecepeor wnehn
nn 2nunc etia pt ſſeet nirriin gaulterio wpreheſf. mene ſmneritufgivaran etcene bia
mu 1 eclaue aliqua. Alij aſt bomines ſi ꝙ vnitas ſet niſi deitati vnita ect. ¶ Ad alis: 36
R boc poſſũt. poc eſt ꝑ ptaãtem qua dñs eis cõmiſi ꝓ vnitas q̃ eſt oꝑpatõnis non ſequit (Ag alid vd.
anis tbeſaurn: . oñs eis coõmiſit ſue 1 aacen op õnis non ſequit᷑ vnitatem ꝑſõe ſᷣ
nenaſc paſſionis theſaurũ ⁊ meritum diſpeſãdum quaſi jature. Et quia patr ⁊ filij vna eſt nã qui n pſõe
Nain D Siri dii lum quaſi cn pſone.ideo vnã filij vna eſt na q;uis due ſint
aiſttid ſtodibus theſauri. Ido amplioꝛ modo nobilitatis ꝑſone.ideo vnã babent opatõ Fuis vuc ſint
76 attribuit᷑ xpᷣo cti moG., tatis tas 2 diuinitas in rp̃o opatõem. Quia vero hnani
igon attribuit xpᷣo etiam ᷣm ꝙ homo ptãs dimueréi ias 2 diuinitas in xpo ſunt diuerſe nãc.i o huani
Wininctio⸗ i. Qulbus eſt collata Pigepaptit Zanr Habent. crngc ded ainet⸗
(Seläg cquibus liceat baptiſarc addamus. c. al. 8„ SJ
Gröckf ſcdo determinat quibus eſt collat. ius. ⁊c. Supꝛa oſtẽdit magi . ””
tan Aat daptitare e ec collata. Eet habe ber oa le meiſe⸗ que ſit ptãs collata miſtris. Nic
li⸗ tos ab br tcltin liceat neb⸗ 8qꝙ oibus in caſu neceſſitatis. In ſcð⸗ In pꝛima determinat quibus lice
apl cicis liceat rebaptiſari.ibi. De illis vero qui ab h cda vero quenit ⁊ determin at vtruzʒ bax cc
6 ri ma determinat veri tatem. In ſcdᷣa remouet falſitatẽ ibi Süt cticis baptiſãt᷑.Et iſta pꝑs habet duas baptiſa⸗
i nus qui dixit baptiſatos ab bereticis eſſe rebaptiſãdos rreteſtn aton nulli doctoꝝ ꝛc egegeno tiba
* Quibus licest baptiſare. Oſtẽ n Z
Au l. uneceſſitans Oſeédens goibnainca adt Meconſeltett 1
D —“ Vnc quibus liceat baptiſare addamus De h tatia mnbratta it⸗
ugttie Sugener baptiſmũ ſolis ſacerdoti⸗ iſta bede non valere.
irmiann vyaconi raduuz. eiusq; miniſteriũ. nec ipſis qꝛ qñ aliqs plꝰ⁊ pluri
ts eſbfteno. n is implere eſt licitũ abſq; epiſcopo vel es inuocat trinitate,z
ſani Nelbler niſi hijs ꝓcul abſeẽtibus vltima lan guoꝛi 3frer. n annihilat
tmon H ogat neceſſitas.qð etiꝗ laicis fidelibus ꝑmi nguoels K r hec obone⸗
nsii “ Ex cõcilio karthaginẽſi qnto. Iteʒ mu pmuntk. Item ſi hec ro bona ẽ
Noem baptiſare non pᷣſumat niſi necchiate eane Guis ſaäcta teran ln opus dehet
ſe SS 1Querit e determinat veritatẽ Ete in quo fit inuo
riptr H ¶ Querit ⁊ determinat veritatẽ gete. terartin duo ſe
u Eereticis liceat rebaptiſari. matevind baptiſatos ab garlo rinugris gud .
zae e illis vero qui ab hereticis baptiſat d. iſta noͤ eſt ro he⸗
n Ji ſj qui ab hereticis ba d. iſta nõ eſt ro be⸗
ſen ſandi ſint queri ſolet.Ad inshennni Rerte rebapti * qꝛ inuocct᷑ trinitas
Lrnnt H cũq; ſit qui baptiſet.ſi ſeruat᷑ foꝛma a xp imus. qaq/ eenuter n
Bedas: rũ baptiſmũ dat.⁊ ideo ui illũ ſt xpᷣo tradita.ve⸗ effectũ qui iterari non
ptiſari. vnde Beda. Si quiillü ſumit non debet reba ca eutac infechon
ſii ue facinoꝛoſus quiſq; i nenerricn s. ſiue ſciſmatic. ſi inuocat alihs ſiſedo
etn ptiſet. non nul oöfeſſione ſãcte trinitatis ba uocat aliqs. ců non
iliu Rßtiſct. non valet cBin ot Mont igte Nontate ba / poſfſit bic effcctũ. adni
ug Aug ad qnes licis rebaptiſari. ne confeſſio ?tn eſt a bonis catho⸗ chilat inuocatbem ⸗
er hboꝛoſij. deak annullari. Item A trinitanis inuocato VI cedẽtem vel ſequẽteʒ. B
n, ä ma ⁊ hereticoꝛum.ſ.eo us. Quãuis vnuz ſit baptiſ⸗ borautenan ſ eſt in
MMM ſpuſſancti ba n. oꝝ qui in nomine patris ⁊ filij ⁊ alus generibus open
ccliaz; baprilat anagrec. catholice.tamẽ qui fori NScrameton nile
ig En berrnere nũt ad ſalutẽ baptiſmũ , . que caracterẽ inp/
cith H ſalutẽ bapti mü. ſed ad ꝑ luc caractere inß⸗
tae ees „ce ia non cos rebaptiſat. quia inno
mine irinitatis baptilati ſut. ⁊ ißa eſt Kemolactainer. Hr

2*

ſacr̃o ᷣm certaʒ ſciam

Sed nũc determina/⸗

fi eſt ꝙ ſacramẽtuʒ re

₰

cipit ⁊ caracterẽ ⁊ẽ rem

niſi ſit obſtaculũ fictõ/
nis. ⁊ ideo petm̃ eſt. qꝛ

ignorantia iuris nõ ex
cuſat a toto.⁊ hic ẽ ig⸗

—

noꝛãtia iuris.Cũ ãt rebaptiſat᷑ catholicus de qno conſtat ꝙ rece
mẽti.tũc ex certa ſcientia fit iniuria ſacramẽto ⁊ xpᷣo.quia effec
vult reiterare. ⁊ q;tum in ſe eſt xpᷣm iterũ crucifigere.⁊ ſacra
ctificare aquã poteſt cum ip̃e immũdus ſit. Obijcitur contr

vellet boc defendere peruẽiret ꝙ nullus niſi ſãctus
nent quoꝛũ dam bereticoꝛũ ſecte. d ¶ Sʒ ſi quid

—

leret᷑. Nec nos qui baptiſmi veritatẽ ⁊ hereticoꝝ ini

quitatẽ agnoſcimus.ideo Cipꝛiano melioꝛes ſumꝰ.ſi

cut nec petro.qꝛ gẽtes iudaiſare nõ cogimꝰ.

¶ Hiero.ſuꝑ eplam ad Romanos. W

¶ Moc etiã ſciẽdũ eſt ꝙ lʒ ter immergat᷑ ppter miſteriũ

trinitatis.tamẽ vnũ baptiſma reputat᷑.

„

7

b ¶ Mebaptiſare bere (Stez b rebaptiſare hereticũ qui hec ſãctiñcatõis ſigna b Aug ad

ticum qui bec ſactifiia Pceperit oĩno pctm̃ eſt.catholicuʒ vero immaniſſimũ maximianu.
tõis ſigna pcegerit ⁊c. ſcelus eſt.Ex hijs apꝑte colligit᷑ ꝙ qui etiaʒ ab hereti /
Querit᷑ circa h vbum cis baptiſati ſuut ſeruato caractere xpᷣi.rebaptiʒãdi ñ
aug. cñ heretic) det ia ſunt. ſed tm̃ ipoſitõne manus reconciliãdi vt ſpmſan
eyn baptiſina vt ca (tj gcciplãt. ⁊ in ſignũ deteſtatõis hereticoꝛũ.
olic?⁊ ſilr recipiat.qᷓ 4 . c —
re maius petm̃ t ima· ¶ Remouet falſitatem oſtendens ꝙ Cipꝛianus qꝗ di/
ne ſcelus ẽ rebaptiſaꝛe xit baptiſatos ab hereticis eſſe rebaptiſados non re/
rbolicn. be derui ſental “ lli D C
qñ̃ hbereticus baptiſat unt tamẽ non nulli doctoꝝvt Cipꝛianus ⁊ alij qͥdã
rebaptſſacu nonen qui dicere vicetur ab hereticis nõ Poſſe tochidopii ⸗
nbalte.⸗ borg s rõ Mũ. ⁊ eos eſſe rebaptiſãdos cũ veniũt ad eccleſiã qui
eſt tũ a pte rei ſacramẽ ab illis dicũtur baptiſati. Sed hoc de illis verũ eſffd·
ti. tũ a pte ipius ſacra extra foꝛmã eccleſie baptiſare pᷣſumũt. Cipꝛianus ta / / Cipꝛianus.
. cramẽti. A nte rei ſa⸗ mẽe ie veritate Deuinſſe Fidetur qui ait de heretico.
mẽtti. quia en non rec. quò ſactificare aquã poteſt cuʒ ipe immundus ſit.et
Hi etlkr g ſoen apud quem ſpũſſanctus non eſt. cũ dñs dicat in lege.
Soc effi catia nõ gemi ,/ Quecũq; tetigerit immũdus immũda erunt. Quis
nat᷑. Apte ſacramẽti. poteſt dare quod ipᷣe non habet:Hoc q ex ignoꝛantia
quia dubiũ fuit ppa eũ dixiſſe Aug. innuit dicens. Martirem Cipꝛianuʒ Aug. de vnico
biliter moti ſunt ꝙ be gloꝛioſũ qui apud hereticos vel ſciſmaticos datũ ba- baptiſmo.
rctici carẽtes fide ñ ba ptiſmũ nolebat cognoſcere.duʒ eos nimis deteſtarrre
ptizẽt. ⁊ vbi dubitat? xtanta eius merita vſq; ad triumphuʒ martyrij ſecut
eſt pᷣt in caſu quis re⸗ cq — ritaft F or Jucuta
baptiſari. ⁊ iõ nec oĩo ſüt vt 7 charitat qᷓ excellebat luce.obumbꝛatio illa fu
fac iiuriã rei nec oino garet᷑. ſed ſi quid purgaãduʒ erat.paſſionis falce tol⸗

epit ſacmẽtũ. ⁊ ꝓbabilit᷑ credit᷑ ꝙ recpit rẽ ſaẽ
fectu vnice paſſionis.ſ.remiſſionẽ peccatoꝝ oim
eenn ent 7 grauiſſime peccat. c
ctif oteit cum ipe immudus ſit. Qbijci c verba Cipꝛiani.qui voc vi .
keic mus non fiat niſi in aqua ſãctificata.g ſi aliquis baptiſetur in aqua ſiamini⸗ Mieostzand Bern n⸗
liter ſoluitur ad eius argnmenta ad que męfr non reſpondet. Si em̃ nulla eſt ſãctificatio niſi ꝑ ſpm̃ſãctum. et
hunc heretic?non habet. g nihil ſactificat..ddm qꝙ du
quedaã ad neceſſitatem. Illa que eſt ad ſolẽnitatem eſt
aliquid nec adimit baptiſmo. Alia eſt per verbum adueuiens ad etin. per verbum inqᷓ quod eſt de integrita/
te foꝛme ſacramẽti.⁊ qm̃ iſtud non habet efficaciam a dicente. 8 ituten
efficax.non virtute miniſtni ſed xpᷣi. Sic
qᷓuis notarius non placeat nec aliquid quod ſit in i
regem. ſic intelligẽdum eſt in ꝓpoſito. Et ſic

lex eſt ſactificatio.quedã que ſpectat ad ſolẽnitatẽ.
Acta a pꝛelato ecclie per ooem. Sed bec non addit

am a dicente.ſed potius ab inſtitutente ideo ſanctificat ⁊ eſt
ut notariꝰ odioſus ⁊ malus ſcribit literas quas mittit regi filius eius
ipo regi. placet tamen litera filij 1 omnido efficax ẽ apud
.ſic intelligedum eſt patet ꝙ obo ſua non valet.quia non ſactificat ſacramẽtum ſpiri
tus baptiſãtis ᷣ ſpũs xpᷣi.Et hoc eſt quod cipꝛianũ decepit.quia baptiſmi ptãtem miniſtro traditã non bene
conſiderauit. ⁊ de ſacramento ſcᷣm ꝙ de eius efficacia iudicauit.⁊ ſi quis hoc diceret.in erroꝛẽ manifeſtum ſi
nr ſacrar 1 errletiaſticn diſpenſare. quod modo te/
. ꝛu dei dum erat paſſionis falce tolleretur. Nidetur Aug.
bic male dicere.quia hereſis eſt ꝙ baptiſatus ſit rebaptiſãdus.⁊ grane petm̃ eſt re 1 aerur. Ricer e
cipꝛianus.erat hereticus.ſed ſi bereticus patiatur.non ꝓ anus bocñ
Diyit aſſerendo nec defẽdendo.ſed opinado.⁊ ideo non fu
Pꝛeterea ʒelꝰ fidei ⁊ deteſtatio bereticorũ q̃ młtũ

bter hoc ſaluatur. g ⁊c. R“ dom q; cipꝛianus boc ñ
wenetn beelengqu non erat in eccleſia verermmalk.
. e: eticoru q mitu vigebat in eo facicbant ipᷣm ex hũana i itate excedẽ.
⁊ideo venialiter credendus eſt peccaſſe ſi peccauit. Similiter et petrus r Sem or ü⸗ mnarm e toͤerur er⸗
g gregem. ⁊ ideo ſi ex hoc malum cxemplum gentibus d zite ni
caſſe. Et hoc innuit Augu.cum dicit ꝙ non ſumus eis
ferẽdus alij. Aenialia em̃ oia ſecãtur falce martirij.

edit. non grauiter ſed venialiter credendus eſt pec-
melioꝛes.quiaꝓpter veniale petm̃ non eſt quis minus

u

uõ ſa⸗
ſſſedy

uItiß

Mitn
agie
ipos
gualtn
biusn

iobel

ubtus

uulee
arn

Uusautea

ial

„(ee
ipchk
atrft
ſenck
W
Gict
urie
Mten
tmni⸗
lbun⸗
Rn
wüde
Uſe⸗
gocc
ytd

n

4

ſintat.
or tt
tigrta
her!
sens
inpne
unn ſyn
jnande
giicmi
gnoctt⸗
den
eiht
e
mitn⸗
aut⸗

Di.

di. ad intelligẽtiam huius ꝑtis querit᷑ bic de

(NR ſupꝛa queſitũ eſt de poteſtate baptiſan

. iteratõe baptiſãdi. Et quia cã quare non pᷣt
iterari baptiſmꝰ eſt caracter queʒ impmit.iõ querit
pᷣmo hic de earactere.⁊ circa hoc ſex querunt᷑. Pꝛio

querit᷑ de caractere qd ſit ſᷣm eſſẽtiã. Scdo querituꝛ

ad qͥd ſit. Tercio in quo ſit ſicut in ſbiecto. Quarto

querit᷑ ꝑ quid caracter impꝛimat᷑.Quinto q̃liter im

pmit᷑ vtꝝ delebiliter an indelebilit᷑. Sexto ⁊ vltimo
querit᷑ vtꝝ daptiſadeheat iterari. MDW
Ner vape .

Queltio. ſ. HRM 4 R
. (.◻6£ caracter ſit habitꝰſic oſtendit᷑.qꝛ tria ſũt in aia.ſ.

R *

puietas ſunt in potentia reſiſtendi.

potẽtie.paſſiones.⁊ habitꝰ.Sed caracter nõ eſt potẽ

tia.quia non eſt in oibus. Hec paſſio.qꝛ ſcᷣm ipſuʒ
anima non patit᷑. eſt babitꝰ. ¶ Itẽ ↄoſtat caracterẽ
aliquã eſſe qualitatẽ ſpnalẽ aie.ſed nihil eſt ĩi genere
aliquo determinato qð non ſit in aliqua eiꝰ ſpẽ.g cũ
qualitas ſpũalis ſit in ᷣma ſpẽ qualitatis.⁊ iſta ẽ ha
bitus vel diſpoſitio. caracteꝛ eſt habitꝰvel diſpoſi⸗
tio. Sed non eſt diſpõ.quia non eſt facile mobilis.g
habitus.
quẽ aliquis aliqͥd agit.ſed caractere non agit hõ ali/
qͥd.g caracter nõ eſt habitus.
bitus.aut eſt nalis ſiue innatus.aut acqͥſitus.aut in
fuſus. Mõ innatus hoc conſtat.g acqͥſitus vel infu/
ſus. Sed ois talis habitus cũ ſit in aia ꝑ modũ ꝑfel/
ctõis eſt ſciẽtia vł virtus.caracter ant nihil hoꝛũ eſt.
g non eſt babitꝰ. ¶R ad hoc dixerũt aliqui ꝙ cara
cteris inſtitutio non eſt aliud qᷓ; ↄſignatõ.⁊ caracter

idem eſt qd ſignũ.⁊ hoc ſignũ nihil addit ſupꝛa po/

tẽtias aie qð ſit qͥd abſolutũ.ſicut nec ſignatũ in cir⸗/
culo.ſed fundat᷑ ſupꝛa potẽtias aie nudas.⁊ ẽ ibi ſe/
cũdum inſtitutõcm ⁊ actũ cõſignificãtis nulla facta
mutatione.vñ eſt pura relatio vt paternitas.⁊ dicũt

verbũ phi intelligitur de illis que dicũt aliqͥd ab/
ſolutum.Et ponũt exemplum ꝙ caracter eſt in ani /
ma ſicut conſecratio in ecdeſia.in q̃ ↄſecratòe ecclie

non dat᷑ noua qlitas.ſed ſolũ oꝛdinatõ ab eo qui pᷣt
ad ſacra ibidem celebrãda. ſic dicunt ꝙ caracter eſt

quoddꝗ anime ſignaculũ in quo dicitur aia ſactifica
ri vyt deus in ea habitet vt in templo.⁊ hoc dicũt ſen
ſiſſe dyoniſium in li. de ecclia. Jeꝛarchia. vbi dicit. c⸗

racter eſt ſignum ſctĩ cognitois vel cõmunicatiois

fidei.etiã ſacre oꝛdinatõis datũ accedẽti ad Jerarch
iã. Sed illud non ße ſtare.quia caracter dicit aliquã
l

aſſimilatõem ⁊ cõſiguratòem ad xpᷣm. ſicut caracter

beſtie ad dyabolum. Oe quo Apoc xiiij. Sed aſſimi

latio fundat᷑ ſuper qualitatem. & ſi de nouo fit ſimił

3Zo.⁊ ñ fit ex ꝑte mutatio alteriꝰextremi ſcdᷣm quali /
tatem. videt᷑ ꝙ neceſſe ſit dare anime aliã qualitatẽ
Pꝛopterea dixerunt aliqui ꝙ ⁊ ſi caracter dicat re/
latõem. dicit nibilominus qualitatem aliquam ſuꝑ
Ilm fundatur. ⁊ illa qualitas eſt ſieut diſpoſitõò ad re

cipiẽdum lumen ⁊ caloꝛem gratie.ſicut ſiccitas in li⸗
gno ad caloꝛem.⁊ ꝑuietas in vitro ad lumen.⁊ ideo
oſpcrunt caracterem in ſcdᷣa ſpẽ qualitatis. Sed il

ud non poteſt ſtare.quia iſta eſt nalis potentia vel

impotentia que ſpᷣſequitur nam. Pꝛcterea ſiccitas ⁊
caracter eẽt in
potentia.quod ſtultum eſt dicere.¶ Pꝛeterea alij di/

xerunt ꝙ caracter non tm̃ eſt ad diponẽdum Fſᷣ etiã

4 diſtinguẽgum. ꝛ eſt ſic quedam qualitas aiaʒ fi/

ötra Aug.de bono ↄiugali.habitꝰ eſt

tẽ ſi caracter ẽ ba

delem decoꝛans ⁊ oꝛnans per quã ab infideli diſtin.
guitur. vnde infert ſenſui ſpnali paſſionẽ mulcebꝛi?;.

⁊ideo cſt paſſibilis qualitas ⁊ in tercia ſpẽ qualita/⸗
tis. Sed illud nõ poteſt ſtare. quia non dicitur paſ/

ſibilis qualitas que infert paſſonem ſenſui interio/
ri vel intellectui. Cum em̃ ois veritas ſit obiectuʒ in

tellectus.tunc oĩia eſſent in tercia ſpẽ qualitatis.qd
ſtultum eſt dicere. g ſimiliter de caractere. Pꝛopte/

rea alij dixerunt ꝙ caracter q́;dtum eſt de ſuõ nomie
impoꝛtat configuratõem. vnde vbi nos habem?bebᷣ

vᷣmo figura ſpᷣſtantie.alia trãſlatio dicit caract᷑ ſᷣſtã
tie.⁊ ideo caracter eſt in quarta ſpẽ quc eſt foꝛma ct
circa aliquid conſtans figura. Et ſi tu obijcias ꝙ fi/
gura eſt in quantitate ⁊ quãtitas in coꝛpoꝛe. Dicũt

WwwWſicut duplex eſt quãtitas ſcilicet ſpũalis.⁊ coꝛpa⸗/

lis ſine molis.ſic duplex eſt figura.Sed iſtud nõ vi/
detur poſſe ſtare.quia figura eſt clauſio terminoꝛuʒ
ſcᷣm ꝙ eſt quarta ſpẽs. Sed in ſpũalibus configu⸗/

ratio non eſt ſimilis terminoꝛum clauſioni.ſed eſt ſi/

militudinis ipꝛeſſio ſiue aſſimilatio. Item ſi figura

ponatur in ſpnñalibus.non eſt niſi trãſlatiuc.ſicut er/⸗
go quãtitas virtutis non ponit᷑ in genere quatitat⸗
nature. ſic nec figura in ſpẽ figure. Et iterum. quo/
modo ſᷣm qualitatem virtutis aetu dicit᷑ clauſio ter
minoꝛum.Et iterum.ſuper quid fundatur illa clau/

ſio. Si ſuper virtutem datã vel innatam. opoꝛtʒ ad

aliam ſpẽm recurrere.g̊ cum figura ſpũalis non ha-
beat conueniétiã cuzʒ illa. videtur ꝙ; caracter non di
cat figuram ſiue configuratõem in tercia ſpẽ. Pꝛop⸗/
terea alij ſe extẽdẽtes dicunt ꝙ non eſt in aliqua ſpe
tie qualitatis a pho aſſignata.quia ipᷣe non aſſignat
niſi ſolum ſpẽs qualitatis innate vel acquiſite. non

infuſc.⁊ hoc etiam ipᷣc ph̊s innuit cum dicit. foꝛtaſ/⸗

ſis ⁊ alij apparebunt qualitatis modi.Et dicunt ca/
racterem ſub alia ſpẽ contineri vt vna ſpẽs qualita⸗
tis ſit qualitas infuſa. Sed illud videtur querere ſu-
gam. quia nos virtutes theologicas ⁊ alias vtutes
] ſũt infuſe in pᷣma ſpẽ q̃litatis collocamus.q̃re ̊ m

ſimiliter caracterem.Et ideo dᷣm ꝙ caracter cuʒ ſit

in anima.⁊ ſit qualitas ſpũalis ꝙ ẽ habitus.nõ paſ-
ſio.nec potentia. Sed notãdum ꝙ habitus accipit᷑ &
dupliciter. AUno modo ꝓpꝛie pꝛout diſtinguitur con
tra diſpoſitõem per ꝑfectum ⁊ imꝑfectum. Alio m
do communiter pꝛout vtrunq; compꝛebẽdit.ſ.omn/

nem qualitatem aiam diſponentem. ſiue facile mo-
bilem ſiue difficile.ſiue perfectam ſiue imperfectam.
⁊ ſic accipitur cum dicitur tria ſuut in anima.poten
tia.paſſio ⁊ babitus. Mam diſpoſitio eſt in anima ⁊
non eſt potentia nec paſſio.ddm igitur ꝙ ſi accipia-
tur habitus large. ſic caracter eſt habitus. Si auteʒ

ſtricte. ſic quia caracter eſt perpetuus.ideo habitus.
non quia perficit.ſed qꝛ diſponit ad vlterioꝛem per

fectionem.ſ.gratie.que ad hoc eſt diſpoſitio.Simili

ter eſt in oculo coꝛpoꝛali. quia ibi eſt lumen gencra/
le inſeparabile. ſed inſufficiens ad videnduʒ niſi ve/
niat ſpiritus viſibilis a neruo obtico. Similiter in i/

tellectu eſt lumen generale inſeparabile.non tñ ſuf⸗

ficiens ad dirigẽdum cognitionem niſi ſuperueniat

habitus ſcientie. Sccũduʒ rem igitur caracter eſt qᷓ
dam qualitas animam non omnino perficiens.ſed
diſponens ad vlterioꝛem perfectionem.ſcilicet gra⸗

tie. Añ poteſ eẽ g ſit addã lumẽ ſppaie ſemipleni

—

Di.

et quidam calo: gratis datus. ⁊ illud lumẽ dicit ſig⸗
naculum aie vel ſignari in aia ſcᷣm ꝙ dicitur in x

ſignatũ eſt ſuꝑ nos.lu.vult.c.d.ſignatũ inqᷓ; ꝑnãm.

ſed ſpãlius ꝑ ſacramẽta diuia. ſpaliſſime ꝑ dona ſpi
rituſſãcti gratuita.Duo igit᷑ obiecta ſoluùtur qꝛ in/

*

eligun⸗ de habitu ꝑfecto qui plene rõeʒ habitꝰ? bʒ.

nã iſte babilitat ad opus aliqd de ſe.⁊ ſic vel habili/

tat cognitiuã ⁊ eſt ſciẽtia.vel motiuã ⁊ eſt virtꝰ.non
aũt eſt veꝝ de habitu qui eſt imꝑfectus diſponẽs ad
aliũ.ſicut lumẽ naturale ad ſciẽtiã.⁊ lumẽ ocli ad ha
bitũ videndi. ſic intelligẽdũ eſt in caractere.nibilomi
nus tñ aliquẽ actũ habet ſicut patebit in ſequenei ꝓ⸗

blemate.
emace. Queſtio.ijt.id.
(De caractere q;tũ ad vtilitatẽ.ad quid videlicet ca⸗
racter ſit vtilis.⁊ cũ ſit ſignũ ſacꝛamẽtale.dicit᷑ ꝙ eſt
ad ſignificãdũ.nec tm̃ ad boc ſed etiã ad diſponẽdũ
Eſt etiã ad aſſimilãdũ ⁊ diſtinguẽdũ.Querit᷑ ̊ pꝛi/
mo de ſignifcatõe. ⁊ cñ ſignuz ſit qð ſe offert ſenſibꝰ.
vr ꝙ caracter ñ ſit ſignũ. cũ ſenſibꝰ ſe ñ offerat. ¶ Itẽ
ſi eſt ſignũ. aut g eſt nale. aut volũtariũ. Si volũta⸗
riũ.̊ diuerſificat puc inerſoo. as ſtultu ẽ. Si nã⸗
le. bʒ eſſe a ne eſt ſtultũ ſilr dicere. ¶ Itẽ ſu eſt
ſignũ.q? qͥd ſignificat. Si graʒ.Cõtra.mlti habẽt ca
racterẽ qͥ nec habẽt nec habueĩt nec hẽbũt graʒ. De
ſcdo actu qui eſt diſponere obijcit ſilr ꝙ non ſit ad
diſponẽdũ.quia cũ deꝰ ſit agẽs potẽtie infinite.non
ingiget diſpoſitõe pᷣuia ad impꝛimẽdũ foꝛmã.g non
E neceſſe ꝙ caracter vel aliqᷣd aliud diſponat ad gra
tiã. ¶ Item ſi eſt ad viſponẽdũ.querit᷑ g ad qͥd di/
ſponit. Si ad gam. Cotra. gꝛa bẽ in baptitmo ſtami
minis ſine caracteæf.g nõ indigemꝰoiſpoſitõe media
Itẽ gratia vnit᷑ gloꝛie ſine diſpoſitione media. g
videt᷑ Grer nã vniat᷑ gratie.& nõ eſt neceſſaria alia
diſpoſitio.¶ De tercio actu qui eſt aſſimilare queri⸗
tur.cui caracter aſſimilat.⁊ conſtat ꝙ ſi alicui e ei a
quo impꝛimitur. g aſſimilat deo. Sed õ.ſimilitudo
eſt reꝝ differẽtiũ cadẽ ꝗqualitas.ſed creatoꝛi ⁊ creatu
re nihil eſt ↄũe.̊ ⁊c. ¶ Itẽ caracter ſtat cuz culpa ꝗᷓ
oino eſt deo diſſimilis.ſed ſimilitudo expellit᷑ꝑ diſſi⸗
militudinẽ. ̈ culpa expelleret ſiue deleret caracteꝛeʒ
qð flin ẽ. ⁊c..¶ Itẽ cũñ aſſimilet toti trinitati.quia
quicqd aſſimilat vni ꝑfecte.⁊ oibus.querit᷑ cui ꝑ ap
ꝓpꝛiatõem.Et qð pꝛi videt᷑.quia eſt ſacramẽtũ rege
ne ratõnis. ſed eius eſt regenerare cuius eſt genera/
rxre. cũ ꝗᷓ generare ſit ꝓpꝛiũ patris.pʒ ⁊c.Et ꝙ filio vr.
qꝛ filius dicit᷑ eſſe caracter eternus.Sed ꝙ ſpũiſãcto
yf̃. qꝛ caracter ſignũ eſt pparãs ad gam ⁊ donũ gꝛa
tuitũ gratis datñ.ſed gratia appꝛopat᷑ ſpniſancto.g
cc. ¶ De quarto etiã actu.ſ.de diſtinctiõe querit᷑ q̃s
diſtinguit. Et dicit dam̃ ꝙ caracter baptiſmalis di/
ſtinguit ſi delẽ ab infideli. Sed õ.multi ſũt fideles qͥ
non babẽt caracterẽ.⁊ multi fideles qui habẽt.g ⁊c̃.

It em ſi diſtinguit. querit᷑ cui.aut n. deo. aut nob
Deo non. equia ipe non indiget. MNobis nõ.quia non

videmus vtꝝ aliquis habeat caracterẽ. M ſi an elis
vłbeatis.ſuꝑfluit.qꝛ bñ ſine hoc cognoſcũt.i¶ ¶q;
caracter eſt ſignachm ſacramẽtale a deo impᷣſſũ. Oꝛ
ſanaculn ſacramẽtale idco gam ſignificat.⁊ nõ tm̃
igni ſacra
toꝝ non tm̃ eſt in ſignificãdo. Et quia giaʒ ſignificat
ad gꝛam diſponit. ſce⸗ hʒ aliquã ſimilitudinẽ cũ gẽa
due eſt ſimilitudo dei.ideo aliquo mõ ↄfigurat deo.
quia oẽs ↄfigurat vui.aſſimilat etiã gregẽ dũi int

cat. immo aliquo mõ pᷣparat.qꝛ vſus ſacramẽ

IIII

ſe. ⁊ ꝑ hoc diſtinguit ab hijs qui non lüt de grege. v!
etiã diſtinctõem facit in eodẽ grege ſᷣm aliã ⁊ aliam
rõem aſſimilandi. ( Acd illud qd obẽ pꝛimo q; nõ S
eſt viſibile.ddð ꝙ caracter cũ exterioꝛi ſigno facit vnũ
ſacim. vnde non eſt rõ in eo ſignificãdi ꝑ ſe ti.ſed
coniũctõem cum exterioꝛi elemento.⁊ rõne illius
viſibile.⁊ vnũ ſicut em vnum.⁊ rõne eius eſt volũ-
tarium ſicut efm ſignificat ex inſtitutõe.nec eſt tamẽ
diuerſum apud diuerſos.qꝛ inſtitutũ autoꝛitate ma
giſtri vniuerſalis.¶ Ad illud quod quenit᷑ quid ſi/ 9
gnificet. dᷣm ꝙ gẽam.⁊ ꝙ ibi non ſit vt ſupꝛa habi/
tum eſt. hoc eſt ex defectu ſuſcipientis tm̃.¶ Ad il/lo
lud quod obijcit᷑ de ſcdᷣo actu.dvᷣm ꝙ diſponit ſicut
quoddaʒ lumen ⁊ caloꝛ datus. Diſpoſitio aũt illa ñ
eſt neceſſitatis ꝙ; agens non poſſit aliter agere. vel
ſuſcipiens capere.ſed tm̃ congruitatis.Quia em̃ na

tura coꝛrupta eſt per pctm̃.⁊ indiſpoſita ad gratiaʒ.

congruum fuit ꝙ intercidat diſpoſitio media. nõ ſic
gratia ad gloꝛiã.Et ſic patet reſpõſio ad tria obiecta
Ad pꝛimum quia non eſt diſpoſitio Apter agentis i/
digentiam. Ad ſm quia nõ eſt diſpoſitio neceſſaria.
Ad tercium quia non eſt ſimilis diſpoſitio in nã pec
catrice ad gam ſicut gratie ad gloꝛiam. illud 1 1
quod queritur de aſſimilatione.dm ꝙ eſt aſſimila⸗
tio per vnius qualitatis participatõem.vel imita-
tiõem.vel ꝑ omnimidam indiuiſionẽ. Pꝛima ẽ crea
ture ad creaturam. Scda eſt creature ad deuʒ. Ter⸗
cia eſt dei ad deum ſiue vnius pſone ad alterã. Aſn/

milatio aũt creature ad deum vel eſi fecta.vł ſuffi/⸗

ciens vel ad ſufficiẽtem diſponens. Pꝛima eſt i glo⸗
ria. ⁊ bec non ↄpatit᷑ diſſimilitndinem aliquaʒ. nec
culpe.nec miſerie. Scda in gratia.⁊ bec compatituꝛ
diſſimilitudiem miſerie.ſed non culpe. Tercia in ca
ractere.⁊ hec compatitur vtrãq;.quia ſolum eſt gra
tie gratis date.⁊ multum longinqua. ⁊ ſic patet rñ/
ſio ad duo de aſſimilatiõe. unod

lio qui caracter dicitur.vcl ctiam quia baptiſati di⸗
cuntur induere xpᷣm. quia ipᷣe eſt caput ⁊ dux exerci⸗
tus.⁊ quia ſicut patebit caracteꝛ ꝑ appꝛopꝛiatõnem
reſpicitfiem. Oe diſtinctõne ſoluunt quidam q ca
racter diſtiguit eos qui ſunt ð ecclia numero ab bis
qui nõ ſũt numero qtũ ad meritũ. Sed hoc nibil ẽ
quia hereticus pᷣciſus habet caracterem.nec tamen
eſt de ecclia. Alij dicunt qꝙ caracter diſtinguit ꝑcipi-
entes ſacr̃a ab hijs qui perceperũt tm̃ ſignũ ꝑticipa
tõis ſacramẽtoꝛum.⁊ ꝑ ↄñs diſtinctõis qtum ad nõ
pticipãtes. Sed tũc videt᷑ ꝙ idẽ eſtet ſignũ ſuiipius.
Et ꝓpterea dð ꝙ rõ diſtinguẽdi in caractere venit ex
rõe ſigniſicãdi.caracter ant ſignificat gaz fidei ſcðʒ
aliquẽ ſtatũ.vñ diſtiguit vel fidelẽ ab ifidcli.vł fidelẽ
a fideli. ⁊ ꝙ omiſcẽt Bñ ẽ ex vicio ſigni ſj ſignatoꝝ.

⁊ ̊ pʒ ſe’ques. qꝛ ſignũ ẽ nobñ ſe.ſ roe pↄiũctiõis

cñ elo.Et ẽ exẽplũ ſi aliq̃s aſſumerʒ arma regl.ſignũ
eẽt e eẽt ð exercitu regis.pᷣt tñ nibilominꝰ eẽ ex ꝑte
Iria. qᷓ;uis arma ſp ſignificẽt ꝙ ſit ex ꝑte illa.⁊ nõ eſt
falſitas in ſigno.ſed in accipiẽte.ſic in ppoſito itelli⸗
gendũ.qm̃ ſicut arma fiũt ad diſtinguedũ exercitus
⁊ tamen vt plurimũ confundũtur qñ ſunt ĩ bello.ſic
etiã eſt nobis q;diu ſumus in conſflictu huius vite
ſent miſerie.Exẽplũ eſt de hitu religiõis qͥ eſt ſignũ
bonitat.tñ cõmunicãt in H̊ boni cũ mał ⁊ carnales
cũſpũalibus ⁊ amãtes mm cũ ↄtemnẽtibus.

„

Queſtio.iij.

3b duo de latiõe. ¶ Avillud quod querit᷑ i 2
cui pꝛincipaliter aſſimilat. dʒ ꝙ appꝛopꝛiate ißi fi⸗

.
(alia
Mie
awos

ods

luced
ntt
glito
Hordi
ſiplur
fnoſ
ntnbe
Mina⸗
(on
Kin
c
Cten
eet
ſn
le

oſptr
Ptolcirie
Nerſtͤk
. !
gckaſii.
nWontn
Pitmic
da
Natoi
ſatr o,
inickig
Nz ar
Gnprti
Tonina
ltteter⸗
epetti/
dcetk li
piutict⸗
wrald,
tumncnd
Noiuhen
adunge
Unend
neetni
tnuttn
npnngn
ſoie
tein
ſpi

2
S=

—
=
=
=
=

☛ — —
— =☛
S Brr
— =
— Su = —=

4

15.

17

8

In quo ſit caracter ſicut ĩ ſubiecto. Et q tota aia

videt᷑.qꝛ caracter diſtinguit ouẽ xpᷣi a nõ oue.mẽbꝛũ
xpᷣi a nõ mẽbꝛo.ᷣ aia nõ dẽ ouis nec mẽbꝛũ bm potẽ/
tiã.ſ̊ pᷣm ſubaʒ.g caracter vᷣm ſbaʒ diſtinguit. ¶ Itẽ
cuieſt diſpoſitio.⁊ habitꝰ.ſᷣ caracter diſponit ad gra
tiã ⁊ remiſſionẽ oꝛiginalis qdð reſpicit totaʒ anima.g
caracter eſt in aie ſuba.¶ Sed ꝙ ſit tñ̃ in potẽtia co
gnitiuavidet᷑.omne qð eſt in aia ꝑtinens ad cogniti⸗/
onẽ eſt in potentia cognitiua. ſeq caracter ꝑtinet ad
cognitionẽ.cũ ſit ſignũ.ergo ⁊c.

eſt vnus caracter ꝑ vnũ ſacramenti.ſed ois babitus

eſt in potẽtia vt in ſubiecto.ergo cũ accidẽs ſit in vno

ſubiecto.caracter eſt in vna potentia.ſᷣ potentia que
huic cõuenit eſt cognitiua.ergo ⁊c. ¶ Sed ꝙ ſit ĩ to⸗/
ta imagine videt᷑.caracter eſt quedã cofiguratio.ſed
cõfigurari dicit᷑ aia trinitati ᷣm tres potẽtias in vnꝗ
tm.ergo ⁊c. ¶ Itez caracter diſponit pᷣneipaliter ad
imaginis refoꝛmationẽ.ſed refoꝛmatio imaginis at/
tendit᷑ qᷓtũ ad infoꝛmatiõzʒ ipᷣaꝝ potẽtiaꝝ vt ↄuertũ
tur ad deũ.ergo ⁊c.¶ Rꝰ dicendũ ꝙ circa boc triplex
fuit opinio. Quidã dixcrũt ꝙ caracter eſt in tota aĩa
ꝓpter rõnes pᷣdictas.qꝛ diſtinguit ouẽ ab oue.vel ab
ca ꝗ̃ nõ eſt ouis.⁊ hoc reſpicit aie ſubſtantiã. Quidã
ep in cognitiua ꝓpter ronem ſigndi.⁊ qm̃ ſignũ qð eſt
ratio cognoſcẽdi reſpicit potentiã cognitiuã.ergo ⁊c.
Quidã ꝙ in tota imagine ꝓpter rõnem cõfigurandi.
2aqꝛ actꝰ caracteris a q̃ nomẽ accepit pᷣncipalis ẽ cõ/

figurare.ideo hec tercia melioꝛ ẽ ꝙ ſit in aia m ima/

ginẽ. m ꝓpꝛietatẽ.⁊ ᷣm veritatẽ. Sʒ qꝛ imago ſi ſit ĩ
tribus. tamẽ appꝛopꝛiat᷑ cognitiue.ſᷣm ꝙꝙ dicit᷑ in li.
de ſpñ ⁊ aia.ꝙ imago eſt in potẽtia cognoſcẽdi.ſimili/
tudo in potẽtia diligẽdi.ideo ꝑ appꝛopꝛiatiõeʒ eſt in
potẽtia cognitiua. ¶ Ad illud g qd obijcit᷑ ꝙ diſtin/

guit aiaz. § eſt i aia. veꝝ c.ſᷣ nõ opoꝛtʒ ꝙ ſit ĩ tota aia.

ſicut coloꝛ diſtiguit coꝛpꝰ.ſᷣ tñ pᷣmo mõ ẽ in ſuꝑficie.
E* Ad illud qdð obijcit᷑ cuiꝰ ẽ diſpoſitio.ẽ ⁊ habitꝰ.di/
cendũ ꝙ verã eſt de illa viſpoſitiõe qᷓ fit hbabitꝰ.ſed de
alia nõ ſic.qꝛ babitꝰ vniꝰ potẽtie diſponit ad habitũ
alteriꝰ.vt habitꝰ fidei ad habitũ charitatis. Ad il/
lud qdð obijcit᷑ ꝙ ſpectat ad cognitiouẽ.dicendũ ꝙ ve
rũ eſt ſi ſit habitꝰ cognoſcẽdi.vᷣ potẽtia nõ tm̃ ad co/
gnitionẽ ſpectat.ſᷣ etiã ad gratia refoꝛmãtẽ totã ima⸗
ginẽ.¶ Ad illud qʒ obijcit᷑ ꝙ eſt vnũ in aia vna.dici
põt duplicit᷑ꝙ vnũ accidẽs ẽ in pluribꝰſicut vna gra

in plunibꝰ potẽtijs. ⁊ vna ſanitas in pluribꝰ mẽbꝛis.

qñ actus nõ reſpicit determinate vnã potentiã.ſᷣ eas
An ꝙ fundant᷑ in vno. Ael aliter.imago vna eſt ⁊ tñ

in tribꝰ potentijs.qꝛ dicit relationẽ ad vnũ. Silr dici

pst in caractere.qꝛ em̃ imago impoꝛtat diſtinctionẽ.
ideo comꝑat᷑ ad plura ſicut ad vnũ ſubiectũ.Et exẽ/
plũ ẽ in numero.Lernariꝰ em̃ vnꝰ ẽ in tribꝰ homibꝰ.
Z vnꝰ eſt qᷓuis illi ſint plures ĩ ſe qui ſunt vnũ ſubie/

ctũ ternarij.⁊ nulli eoꝛũ ꝑ ſe tm̃ eſt ſubicctũ.ita ⁊ i ca/

ractere intelligendũ eſt ꝙ dicit ſicut pᷣtactũ eſt quãdã
coõfigurationẽ aie q;tum ad numerũ.⁊ cõfigurationẽ

eiuſdẽ qtũ ad gratiã gratũ facientẽ.
. AQueſtio. üiſj. »„9ͦͤ .—
¶Per quid caracter impꝛimit᷑vtrũ imp mat᷑ ꝑ vir/

tutes ſicut ꝑ ſacramẽta. Et ꝙ ſic videt᷑. qꝛ caracter ẽ
ſignũ confoꝛmatiuũ ſiue cõfiguratiuũ.ſed ꝑ virtutes

cofigurat᷑ aia deo. ꝑ vᷣtutes impᷣmit᷑ caracter Itẽ

o vtrũ imp mat᷑ ꝑ ſacr̃a veteris teſtamẽeti.Et vi/

.

det᷑ ꝙ ſic.qꝛ caracter ẽ ſignũ diſtictiuũ diſtinguẽs po/
pulũ a nõ populo.ſed dns tꝑe legis babuit populũ qͥ

dant caracterẽ.Cõtra. car .
ergo omne illnd ⁊ ſolũ impᷣſſiuũ eſt caracteris qð nõ

¶ Itẽ in vna anima iterat᷑ circa ſbiectũ.ſ tm̃ tria ſunt ſacra nõ iterabilia.

ſecundũ.quia ibif oboꝛatur.⁊ vt pugil inung
bomo ad pᷣliandũ.⁊ ab infirmis diſcernit᷑.Oꝛdo ter/

S

debuit diſtingui ſiẽ ⁊ mð. ergo ſi diſtinguebant᷑ ꝑ ſa
cramẽta. patet ꝙ in illis impᷣmcbat᷑ ſignaculũ diſtin-
ctiuũ.hmõi aũt ẽ caracter.g ⁊c.
oia ſacramẽta no.teſta. Et videt᷑ ꝙ ſic.qꝛ qð poteſt i

Itẽ querit᷑ vtrũ ꝑ

maius põt in minꝰ.ſed oia dant gratiã ꝗᷓ maioꝛ eſt
caracter.ergo ⁊c.¶ J
ergo cũ oĩa ſacr̃a dent gratiã ⁊ diſponãt ad illaʒ.oia
Cõtra. caracter ẽ ſignũ indelibile.

vt baptiſmꝰ.ↄfirmatio.⁊ oꝛdo.ergo tm̃ illa tria imp/
mũt caracterẽ.¶ Querit᷑ ̊ vlterius gr̃a buiꝰ cũ ois
paſſio que ineſt aliquibꝰ inſit ꝑ aliquã n aturã cõmu
nẽ.que ſit illa natura cõmunis reꝑta in his tribus et
nõ in alijs.Et ↄſtat ꝙ nõ eſt materia.qꝛ nõ eſt cõmu/
nis.nec foꝛma qꝛ necilla ẽ comunis.Et ſi dicas cõ

tẽ Caracter diſponit ad gratiã.

ueniũt in inuocatiõe trinitat.obẽ ꝙ ſur ⁊ in alijs ẽ in.

uocatio trinitatis vt efficiẽs.⁊ qꝛ illa eſt vna in oibꝰ

ſacris. neceſſe & eſt ꝙ illa natura ſumat᷑ cx ꝑte finis.

Sed hoc nõ videt᷑.qꝛ in fine cõmuni vident᷑ oĩa con⸗/
uenire.in finibus aũt ꝓximis oĩa differũt.Et ſi dicas

ꝙ hoc eſt. qꝛ iſta tria ſacr̃a ſunt reſpiciẽtia ſtatũ fidei

determiatũ. ergo cũ fides ſit eandem ſᷣm diuerſos ſta/

tus.videt᷑ ꝙ in omnibꝰ iſtis ſacramẽtis vnꝰimpmat᷑

caracter.ſed ↄſtat ꝙ multi ſunt caracteres.alioqͥn nõ

poſſet quis oꝛdinari ſi nõ eſſet ↄfirmatus. Qucrit᷑ G

que ſit ratio multitudinis.⁊ videt᷑ ꝙ ſuꝑfluant.cum

ſufficienter ꝑ vnũ poſſint diſtingui. Ox aũt ſint mul/

ti videt᷑.qꝛ caracter interioꝛ ſimilitudinẽ babet cum

ſigno exterioꝛi.ſed ſigna ſũt diſſimilia ⁊ diuerſa.ergo

⁊ caracteres.¶ R* ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notan

dum ꝙ caracter eſt ſignũ interius diſtinctiuũ.quia S
ſigre nõ cõuenit ei niſi rõne ſigni viſibilis.ideo ſoluʒ
in ſacramẽtis nõ in virtutibꝰ impꝛimit᷑. Quia ðvo in/

terius ſpũaliter diſtinguẽs.ideo in ſacramẽtis q̃ ſunt

nõ carnalis populi ſed ſpũalis. Ideo mnpmit᷑ in ſa/
cramẽtis noue legis nõ veteris. Quia diſtinctiuũ nõ
vniꝰ ſed multoꝛũ.ideo vnitiuũ multoꝛũ in vno ſtatu
fidei.ideo in his ſacr̃is ſolũ impꝛimit᷑ que reſpiciunt
ſtatum fidei determiatũ.lLres aũt ſunt ſtatus fidei
ſcʒ genite.robvꝛate.⁊ iam multiplicate. ⁊ m hoc at⸗
tendit᷑ triplex diſtinctio in populo.ſ.bonoꝛum a ma⸗
lis.foꝛtiũ ab infirmis.clericoꝛũ a laicis.Et hec triplex
diſtinctio pᷣceſſit in figura in populo iſrael pᷣmo cum
omnes ſunt diſtincti ab egyptijs ad veniendũ in ter/
ram ꝓmiſſionis. Secũdo cum foꝛtes ab infirmis ad
pugnandũ in beilo. Lercio cum leuite ab alio popu⸗

19
20
21

22%

lo ad miniſtrandũ in templo. Similiter triplex fuit

diſtinctio in domo dauid. Pꝛima.domus eius ab in⸗

fidelibus. Sechda.quia erant ibi ſpecialiter pugna/

toꝛes. Tercia.qꝛ leuite ⁊ ſacerdotes ⁊ ſcribe ab alijs
etiã diſtincti erant.et etiã duces ⁊ pᷣncipes habebãt.
Quia ergo tria tm̃ ſunt ſacramẽta que reſpiciũt ſta/
tum fidei determinatũ. baptiſmus pꝛimũ.quia idi fi⸗

des gignit᷑. ⁊ bomo ab egyptijs ſeꝑpatur. Cõfirmatio

77

bi fides roboꝛatur.⁊ vt pugil inungit᷑

ciũ.quia virtus multimoda dat᷑. ⁊ homo vt ſanctus
ad miniſteriũ templi a laicis ſeꝑatur.idᷣo iſta tria tim̃

impꝛimũt caracterẽ. Matura ergo cõmunis reꝑta in

bis ⁊ non in alijs eſt. quia ſunt ſigna viſibilia interi⸗
operantia. reſpicientis ſtatum fidei determinatũ. Et
gquia diſtinctio populi a non populo pᷣcedit alias di/

ſtinctõnes. ideo baptiſnialis caracter pᷣcedit lios d

15

„

24 inuocatio. ⁊ ſic patent omnia
25 bile extra.

20 nalis. Aa
poteſt in n:nus. Sicendũ qd iſtud non eſt generaliter
27. nõ feſtucã.

gratia non
28 minat?eſt.

neceſſitate. Sed diſtinctio foꝛtiuʒ ab infirmis p̃cedit

diſtinctionẽ aliã ſolũ de cõgruo.nõ de neceſſitate.Ex
boc ergo patet oꝛdo caracterum.patet ⁊ numerus.qꝛ
tres ſunt ſᷣm tres ſtatus.⁊ tres diſtinctiões.⁊ tria ſa⸗
cramẽta. Patet etiã ratio impꝛimẽdi. Pꝛeſ uppoſita
nãq; identitate ex ꝑte materialis elementi ratiõe cu⸗
ius competit ſigtio.ſumitur ratio pᷣncipalis ex parte
finis. Quia tamẽ finis mouet efficiente.⁊ efficiẽs vᷣm
exigentiã finis introducit foꝛmam in materiã.cõcur/
rit triplex ratio. ⁊ pꝛima eſt ſtatus fidei determinatio
ex ꝑte finis.ex parte efficiẽtis inſtitutio que ad talem
finem oꝛdinans dedit talem virtutẽ vt in bis impꝛi/
meret᷑ caracter. ex parte vo foꝛme eſt ſancte trinitat
pa pꝛimo obijcit᷑ de
virtutibus iam patet.qꝛ nõ eſt cõfiguratio ſᷣm quam
attendat᷑ ſignũ diſtinctiuũ.eo ꝙ no ceſt ſignum ſenſi⸗
QAd illud quod obijcit᷑ de ſacrametis ve⸗
teris leg.ſimilit᷑ patet rñſio.quia ibi erat tm̃ cõfigura
cio cxterius in carne. qꝛ erant ſacramẽta popuii car/

dillud quoq obicſtur. q poteſt in maius
verũ.quia frequẽter virtus creature oꝛdiunat᷑ ad ma⸗
ius nõ ad miuus.homo em̃ poteſt generare bominẽ
Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ oia ſacramen-
ta diſponũt ad gratiã.dicendũ ꝙ actus diſponẽdi ad
ꝛius caracteris ſed magis qͥ pᷣdeter/
28 poſtmodũ querit᷑ ſatis patet ſi bꝛe
uius reſumant᷑ pᷣdicta. Oꝛdo em̃ ⁊ ſumma pᷣdictoꝛũ
cſt.qꝛ caracter eſt ſignu interius diſtinctiuũ pariter ⁊
vnitiuum in aliquo fidei ſtatu. ideo impꝛimit᷑ a ſigno
viſibili interiꝰ oꝑante.reſpiciẽte ſtatum fidei determi
natũ. Status & fidei determinatꝰ eſt pꝛima ratio im⸗
pꝛimẽdi.qꝛ finis imponit neceſſitatẽ his que ſunt ad

ſinem.ideo quia ille inſtituit ad hunc finẽ ſacramen- q

29 ta. ddit virtutẽ ⁊ foꝛmã vᷣboꝛũ cõgruo.Eſt etiã ratio

.

qui bonus eſt poſſit malus fieni.
eſt indelibilis.qᷓro vnde ülud habeat. Si ab efcien⸗
te. gratia gratũ faciẽs a deo ẽ ⁊ tamẽ delibilis ẽ. Si

multiplicãdi.qꝛ em̃ tm̃ tres ſtatꝰ fidei ſt. ⁊ tres diſtin

ctiones. ideo tm̃ tres caracteres. Eſt etiã ratio oꝛdi⸗
nandi. nã fidei generatio pᷣcedit confirmationẽ. ⁊ cõ⸗
firmatio multiplicationẽ.ſed pꝛimũ de neceſſitate pᷣ/
cedit ſecũdũ ⁊ terciũ.de congruo talis oꝛdo eſt in di⸗
ſtinctionibꝰ populi. nam pᷣmo eſt ſepatio fidelis po/
puli ab egyptijs vel malis. Secũdo foꝛtium ab infir

tnis.Cercio ſanctoꝝ ⁊ ꝑfectoꝛũ ab alijs.⁊ ſic eſt oꝛdo

in caracteribus. .
— Aueſt d. en ””
¶ Atrum caracter impꝛimatur delibiliter vel inde⸗

libiliter. Et ꝙ indelibiliter videtur. quia ſacramenta

in quibꝰ impꝛimit᷑ caracter nullatenus iterant᷑.ſed ſi

Celcret᷑ woſſent ⁊ deberẽt iterari. ergo nõ delet. ¶ Itẽ
caracter ſtat cum culpa ſicut patz in ſacerdote malo.
ergo nõ repugnat culpe.Stat etiã cũ ignoꝛãtia vt in
paruulo baptiſato.ergo videt᷑ ꝙ nõ habeat cõtrariũ
ꝑ quod deleat᷑⁊ eſt in ſubiecto pꝑpetuo.ergo eius im⸗
pſſio eſt indelivilis. ocra pohibile⸗ aliquẽ bapti⸗

xiij.ſed nullus ſimul põt placere deo ⁊ dyabolo.ergo

nullus emulpot habere ſignũ huiꝰ ⁊ illius.ergo vnꝰ
caracter potceſ

Ppoteſt alterũ delere ⁊ deſtruere. ¶ Item ca⸗
racter beſtic eſt delibilis. qꝛ nullus eſt adeo malus qn
poſſit fieri bonus.ergo a ſimili caracter chꝛiſti. cũ ille

a ſubiecto. ergo quicqͥd eſt in aia. eſt indelibile. Pꝛe⸗

per petrata.in quo eſt anima ꝑ obſtinationẽ

¶ Item ſi caracter

terea eꝙ magis ſit delibilis ratiõe ſubiecti videt᷑.quia

„* 4

volũtarie rccipit᷑. ſed qð ſubiacet volũtati eſt varia⸗
bile. ergo ꝛc. ¶ Iteʒz ꝙ poſt banc vitã deleatur videf
in beatis. qꝛ ex parte. multo em̃ magis eſt impfectiuũ
lumẽ ꝙ fides.ergo ſi fides excidit. ⁊ caracter. tex

in damnatis deleatur videt᷑.qꝛ caracter aliquo mò

babilitat ad nara irglecrte ipßi oino inhabiles. S
carebũt caractere. ¶ e dicenqũ ꝙ cõmunis opinio
eſt ꝙ caracten eſt ꝓpꝛietas indelibilis. ſed in huis in⸗

delibilitatis cauſa differẽter ſentiũt diuerſi. Quidam

em dicunt ꝙ quia caracter eſt in anima m ſubſtan
tiã vel eſſentiã. ⁊ ipſa eſt ꝑpetua ⁊ inuariabilis.ideo

⁊ caracter. Sed iſtud ſupꝛa impꝛobatũ eſt. Alij dicũt

V quia eſt in anima ſᷣm potentiꝗ cognitiuã que non
ſubiacet variabilitati vt volũtas. quedam em cogno
ſcimus volũtate nõ volẽte. ⁊ ideo inuariabilis. Ge⸗
boc nõ valet.quia ꝑ ignoꝛantiã expellunt᷑ habitꝰ co
gnitiui. ſed nõ caracter. Lercij dicunt ſicut ex ma⸗

trimonij obligatione co

ſe0 ntrahit᷑ vinculi indiſſolubi⸗

—/

4. r £ —— — 2 2— — „
eVII Vuit. ita ex colitmhili in ſuſceptiõe ſacramẽti.

Sed quia ibi eſt quoddã matrimoniuʒ ſpũale.⁊ qm̃
tam deus qᷓ; anima ſunt ꝑpetuam durationẽ haben⸗
tia. ideo caracter ſemꝑ durat. Sed qᷓ;uis iſtud poſſit
dici de baptiſmo vbi eſt quedam cõtractio matrimo/
nij.nõ tamẽ in alijs ſacramẽtis. Et ꝓpterea dicenduʒ

aliter ꝙ ꝑpetuitas caracteris pꝛincipaliter ſumit᷑ b
eius cõditione ⁊ natura. Unde notandũ ꝙ eſt habi/30
tus innatus.⁊ hic eſt indelibilis oino.Et ẽ babitꝰ ac
quiſitus. ⁊ hic quia eſt ex acquiſitiõe perdi poteſt. Ect·

eſt babitus infuſus vel datus.⁊ bic eſt duplex. Qui⸗
dam eſt datus ad dirigendũ.⁊ quia potentie poſſunt

obliquari.ideo eſt elibilis. poteſt em̃ inuenire repu-⸗

gnantiã in ſubiecto. Eſt ⁊ aliꝰ impſſus ad diſtinguẽ/
um. ⁊ buic directio vel obliquatio potentie nõ repu

gnat. Si em̃ quid repugnaret boc ſolum eſſet oppo/

ſita conſigtio. Sed oppoſita non poteſt eſſe.quia ſo/

lus deus poteſt imaginem ſuam cõſigre.ido ſi debet

oppoſito ſigno ſignari.a ſolo deo fiet. Sed ipᷣe nunqᷓ

7

tas eſt exiſtens in ſubiecto ꝑpetuo.in quo nõ poteſt

P repugnantiã.ideo eius impſſio eſt perpetua.
Ad illud quod obijcit᷑ de caraciere beſtie. dicendũ 31
ꝙ caracter beſtie nõ dicit᷑ aliquod ſignaculũ qð dya

bolus anime impᷣſſerit.ſed culpa ſᷣm eius voluntatẽ

ſita ad ꝑpetuitatem. ⁊ ideo non eſt oino ſimile.¶ Ac
id quos querit᷑ vnde hoc babeat.dicendũ ꝙ a ſui cõ⸗
ditione ſubiccto cõcoꝛdante nõ repugnante.⁊ effici/

ente nõ ꝓducente contraniũ nec ſubtrabente. ¶Ad 33
illud quod obijcit᷑ de damnatis.dicendũ ꝙ in dam/

natis manet ad confuſionem. in beatis ad quãtulũ/

cũq; decoꝛem. ¶ Oꝛ obijcit ꝙ eſt ex pte. dicenduz y z4

nae Lotra. ſua impfectio.charitatis compatit᷑ ſecum pfectiont.
ſatum habere caracterẽ beſtie de qua habet Apocal.

nõ ſic autẽ eſt de ꝑfectione fidei. quia fides ſᷣm ꝙ eſt
virtus dicit enigma ⁊ abſentiã rei credite.⁊ hec repu
gnat ſtatui gloꝛie.⁊ ideo euacuat᷑. non ſᷣm q; lumen

ti.ſed ſ̃m ꝙ habet annerxũ enigma ⁊ abſentiã rei in
ſe. quod eſt eſſentiale fidei ſm ꝙ virtus. alioqͥn ſi vi/-
deret᷑ certitudinaliter. nõ efſct meritũ. Mon autẽ eſt
ſimile de caractere.quoniaʒ dicit quãdam conſigtio/
nem ⁊ lumen quoddam. ⁊ illud nõ habet oppoſitio

nem ad lumen ꝑfectum.nec babet oppoſitionem ad
tenebꝛã pene pꝛopter lacis modicitateʒ. ideo neeibi

impꝛimit ſignum ſibi contrariñ.ideo neceſſe eſt ca.
racter eternaliter ꝑſeueret. Qm̃ ergo caracter ꝓpꝛie/

Mare⸗

Ghen
leh
ſpſebe
gn
lloſon
Geite
Urcpi
Zm
cti
Quas
Pin
ghelsr
Gp
tpoſc
annde
ſche

Mtiun
Pined.
Ooeid
Qun
duici
ktiͤſo
Gahon
Mat
op
Ctol

an
gſ

olrn
ſfinhen

Cuote
hor
s

3

8 1

35

3 Queſtio. y. .
¶Eaum baptiſmus debeat iterari. Et ; ſic videt᷑.

quoniã poſſibile eſt aliquẽ ficte accedentẽ baptiſari.

qui nibil gratie ꝑcipit per baptiſmũ.ergo ſi nõ debet

eſſe ſibi via ſalutis pꝛecluſa.debet ⁊ poteſt iterari iſti

baptiſmus. ¶ Item duo dant᷑ in baptiſmo.ſcʒ cara/
cter ⁊ gratia.ſed qᷓ;uis caracter ſit indelibilis.tamen
gratia eſt delibiſis.ergo ſaltẽ ratione gratie poteſt et
debet iterari. ¶ Cõtra.ſi baptiſinꝰpoſſet iterari.ergo

poſſet quilibet imoune peccare. cum ibi fiat remiſſio

culpe ⁊ pene. Item ſi effectus nõ poteſt iterari.nec

cauſa.ergo ſi caracter nõ poteſt iterari.nec ſignuʒ vi /

ſibile ſiue baptiſmus. ¶ Item multa nõ debent fieri

de iure que ſi fiunt de facto.facta ſunt.vt Reaasß.

ciſus non debet conficere.ſed ſi conficit ↄfectum
querit᷑ ergo vtrũ in h̊ caſu aliquid fiat.Et ꝙ ſic vide⸗
tur.quia accedente verbo ad elementũ fit ſacramen/
tum.¶ R dicendum ꝙ baptiſmus nec debet nec po
teſt iterari.Quia nõ poteſt.ideo qui iterat nihil facit.

Quia vo non debet. qͥ ſciẽter iterat grauiſſime pec-/

cat. Ratio autem quare nõ debeat iterari triplex eſt.
Pꝛima eſt ratione moꝛbi quem curat.ſcʒ peccati oꝛi⸗

ginalis qui nõ poteſt iterari. Secũda eſt ratione eius

qð pᷣncipaliter ſigt vt paſſionẽ ⁊ reſurrectionẽ quam
impoſſibile eſt iterari. Lercia eſt ratione efficacie in

curando.quia abſoluit a pena ⁊ a culpa.⁊ tunc mali
nõ eſſent puniend: ſi ſemꝑ cũ peccarẽt deberẽt bapti-

l

fari. Ratio quare nõ. poteſt eſſe caracteris impꝛeſſio.
quia exquo ſemel impꝛimit᷑. amplius impꝛimi non

poteſt. ⁊ ille eſt effectus ſacramenti pꝛimus ſine quo
nibil facit ſacramentũ.Alia eſt diuina inſtitutio.quia
vominꝰ inſtituit vt ꝑfectam ⁊ vnicam baberet effica
ciam.⁊ ſemel tm̃ fieret. ſi ergo fit ſecundo.nihil fit in
auima. ⁊ ita caſſat ſacramentũ ſcienter.⁊ ꝓpter hoc
iterans baptiſmũ nihil facit oino.⁊ magis peccat qᷓ

ille qui ficte accedit.quia facit contra oꝛdinationem

diuinã.facit etiam contumeliã ſacramẽto.facit ⁊ con
tumeliã chꝛiſto.quia quãtuʒ eſt de ſe filiũ dei crucifi/
git ⁊ ſibi irriſui habet.cum vnicũ ſit baptiſma.⁊ vni/
cam efficaciam habeat ꝑfectam a paſſione vnica. Et
ideo ſancti patres grauem penã impoſuerũt rebapti
ſantibus ⁊ rebaptilatis ſcienter. ꝓpter grauitatẽ cul/
pe.quia rebaptiſatio aut ſapit bereſim. aut ſi nou ſa-
pit. grauifſimũ cõtemptũ dei æ ſacramenti inducit.et
ideo grauiter debet puniri. illud quod obijcit
de ficte accedente.dicendũ ꝙ caracter totum ſup
qð ſacramentuʒ ſine fictione faceret.¶ Ad illud að

obijcitur de gratia. dicendũ ꝙ gratia non eit effectus

imediatus ſed mediante caractere.⁊ ideo nihil fit qñ

non impꝛimit᷑ caracter. ¶ Ad vltimũ dicendũ ꝙ qui

iterat baptiſmũ.nec de facto nec de iure ſacramentũ

recipit. quia ille nõ eſt ſuſceptibilis. Sed quãdo ex/
terius abluit.ſi ſcienter vel negligenter facit ulter
0

peccat. Si vo diligentia adhibita. ⁊ ſi nihil faciat in⸗

¶ He his que poteſtatem baptiſandi expediunt vel impedtiddlt.
¶ Illud etiã ignoꝛandũ non eſt ⁊= Supꝛa egit magiſter de poteſtate baptiſandibicagit de almnexis illi po/

2.

teſtati.Et diuidi

t hec pars in duas. In pꝛima agit de annexis ſacramẽto baptiſmi. In ſecũda de ſacramen/

talibus.ibi.Illa autẽ interrogatio ⁊c.Et quonia quatuoꝛ ſunt annexa.Ex ꝑte baptiſati ydoneitas.ex parte
baptiſantis intẽtionis cõfoꝛmitas.ex ꝑte tempoꝛis opoꝛtunitas.⁊ ex pte leuantis reſponſions fidelitas. Jdo
pꝛimo determinat quis poteſt baptiſari. Secũdo vtrum intentio ſit neceſſaria ad baptiſmum.ibi. Solet etia
queri de illo qui iocans ⁊c̃.Cercio de tẽpoꝛis opoꝛtunitate.ibi.Agnoſcendũ eſt etiã in baptiſandis electis ⁊c.
Quarto de leuantis reſpõſione.ibi. Poꝛro cũcti. Medijs duabus partibus remanẽtibus indiuiſis. Pꝛima

diuidit᷑ in duas. In pꝛima parte determinat quis baptiſari poſſit. Secũ

do quis baptiſari debeat.ibi. Queri

etiã ſolet ſi coꝛrupte verba pferant᷑. Pꝛima pars diuidit᷑ in duas. In pꝛima determiat veritatein. In ſecũ⸗

da ſoluit obiectionẽ ibi. Si vo opponit᷑ de Hieremia ⁊c. Secũda ſimiliter diuidit᷑ in duas. In pꝛima veter⸗
minat ſi ille qui baptiſatus eſt coꝛrupta foꝛma debeat rebaptiſari. Secũdo vtrum ille de quo nulla eſt certi⸗
tudo poſſit vel debeat baptiſari. Pumũ ibi.Solet queri ſi coꝛrupte ⁊c̃. Secũdũ facit. ibi. Pꝛeteres ſciendum
eſt ꝙ illi de quibus ꝛ⁊c. Item quarta pars babet duas. In pꝛima determinat veritatem q;tuʒ ad baptiſanris

interrogationẽ.⁊ vel ba
bitationem.ibi. Seda

tiſandi ſi adultus eſt. vel patrini ſi paruulus eſt reſponſionẽ. n ſecũda ſoluit
huc queritur ex quo ſenſu ⁊c. Similiter ſecũda pars in qua agit de ſacramẽtalibus

oluit du⸗

exoꝛciſmo ſcʒ ⁊ catheciſmo babet duas. In pꝛima ponit oꝛdinem in exoꝛciſando ⁊ catheciſando paruulum.
⁊ boꝛum nominũ.⁊ alioꝛũ quoꝛũdam notificationẽ. In ſecũda ponit exoꝛciſmi efficaciam.ibi. Daruuli ex

ſufſtantur ⁊c.
vtero ba Meramma tveriraten auis poreſ banitan tco tu⸗ Jodin end
ptiſek. (Illud etiam ignoꝛandũ non eſtꝙ in materno vtero bbuit vſum literi ar
„ er nullus baptiſari poteſt.etiã ſi mater baptiſet᷑. Vnde pitrij. Et ſic videt.
Iſidoꝛus. Qui in maternis vteris ſunt.baptiſari non quia exultauit ad w⸗
poſſunt. quia qui natus adhuc ᷣm Adam non eſt.ᷣm c& beate Manie ſicut
cchꝛiſtũ nõ poteſt renaſci/neq; regeneratio in deum di dicitur in textu. Sech
c(i poteſt. in quem generatio non pceſſit. IAtem Aug*. encnencto o ⸗
HNron poteſt quiſq; renaſci anteq; natus iit. rei amate res aut 6
Soluit obiection?. e non appꝛehendebat
. Aàa (Si vo opponit᷑ de Hieremia ⁊ de Johanne baptiſta ratne ne ama⸗
..e eet an

k .

ergo videt᷑ cumvſus
liberi arbitrij ſit m
actũ ratiõis ⁊ volun

* h . . . d
.. L

bllis erat niſi volun⸗

tate rõnata.ſ.pᷣſentia

ppi vel eius matris.

tatis.ꝙ; ſimplicit᷑ ha
buit vſum. Sed con/
tra. Aug. ad Darda
nũ. nõ eſt dictũ quia
credidit infans.ergo
ſi motus fidei pᷣmus
Eeſt inter motus virtu
tum.videt᷑ ꝙ non ba
buit actũ alicuiꝰ vir-
tutis.ergo cũ hoc nõ
fuerit ꝓpter defectuz

gratie.fuit ergo ꝓpter

defectum liberi arbi-

circs

opinio. ⁊ Augꝰ.lo qͥ-

tur dubie. Fucrunt

eñm̃ qui dicerẽt Jobã
nem nõ habuiſſe mo

tũ li.ar.nec exultatio.
ncʒ illã fuiſſe ab eo.5
magis in eo non per

naturã ſed ſupꝛa na/
turã.ſicut aſina bala⸗

ai locuta eſt. ⁊ tamẽ
noõ intellexit. ſic dicut

Johbem motũ fuiſſe

a ſpũſancto ad aduẽ-

motu pueri dominũ

ℳ0

tum dñi. ⁊ illũ motũ
fuiſſe ad motũ exul⸗
tantis.non quia ipſe

Pciperet. ſed qꝛ vole/
bat dominꝰ vt mater

ciperet ⁊ matrẽ eiꝰ.

⁊ vt hoc eſfet futurũ

p̃ſagiuʒ. Et buic opi⸗
nioni verba cõſonãt
Aug. Fuerunt alij qͥ
dixerut Johãni ſta⸗/⸗

tim datum motũ li.
arbi. ⁊ illuſtrationeʒ
cognitiõis q̃ cogno/

uit dñm pᷣſentẽ ⁊ ga

uiſus eſt ſupꝛa natu/
ram.Et ſi tu obijcias

ꝙ dñs non ſubtrabit
dona. ⁊ ita poſt ſemꝑ
babuit vſum li. arbi.

„

duplex fuit

—.—

“

qui ab vtero ſanctificati legunt᷑. quod etiaʒ de Jacob

quidam putant. Dicimus ſi ſanctificatio ibi accipitur

habendũ.vi Augꝰ. ait ambigue ſuꝑ hoc loquẽs. Si

tionis ⁊ voluntatis.vt inter materna viſcera iã poſſet
agnoſcere ⁊ credere. quod in alijs paruulis expectat
etas vt poſſint.in miraculis habenduʒ eſſe diuine po/
tentie. non ad humane trahendum exemplũ nature.
HNam quãdo voluit deus etiaʒ iumentũ locutum eſt.
ideo de Hieremia legit᷑. Pꝛius qᷓ; exires de ventre ſan
ctiſicaui te. Illa tamẽ ſanctificatio qua efficimur tem/
plum dei. non niſi renatoꝛũ eſt. Niſi em̃ quis renatus
fuerit ex aqua ⁊ ſpirituſancto.non poteſt intrare in re⸗
gnü dei. Nemo autẽ renaſcit᷑. niſi pꝛius naſcat᷑. vnde
illa ſanctificatio poteſt ſᷣm pᷣdeſtinationẽ accipi. Ecce
videt᷑ dubitanter loqui.qui etiã in eodem dicit. Non
dictũ eſt quia credidit infans in vtero. ſed exultauit.

ro meo. Et potuit eſſe hec ſanctificatio tante rei a ma⸗
ioꝛi cognoſcende indiciũ. nõ a paruulo cognite abſeq;
aſſertione. De hac ſanctificatiõe loquit᷑.non diffiniẽs
qualiter intelligenda ſit illa ſanctiſicatio. an ſit ſignũ
future rei. an veritas iuſtificatiõis per ſpiritum facte.
Sed melius eſt vt dicamus illos pᷣter cõmunẽ legem
in vteris iuſtificatos.⁊ gratia pᷣuentos.dimiſſis omni
bus Eercalis. quod etiam multis ſanctoꝝ teſtimonijs
cdoce.
NDeterminat vtrũ ille qui baptiſatus eſt coꝛrupta
foꝛma deheat rebaptiſari.„· ⸗

¶Queri etiam ſolet ſi coꝛrupte pferantur verba illa an
baptiſmus ſit? De hoc Zacharias Bonifacio ſcribit.
Retulerũt mihi nuncij tui ꝙ fuerit ſacerdos in eadem
ꝓuinda qui latinam linguã penitus ignoꝛabat.? duʒ
baptiſaret neſciꝰ latini eloquij infringens linguaʒ di/
ceret.baptiſato te innomie patria ⁊ filia ⁊ ſpũſſancta.

pꝛopter hoc conſideraſti rebaptiſare. Sed ſi ille qui
baptiſauit non erroꝛem inducens vel hereſim. ſed pꝛo
ſola ignoꝛantia romane locutionis infringẽdo linguß
baptiſans dixiſſet.non poſſumus conſentirevt denuo

¶ Atrum ille de quo nulla certitudo eſt. poſſit vel
pebeat baptiſair . .
= ſciendũ eſt ꝙ illi de quibus nulla extant in⸗

icda inter pꝛopinquos vel domeſticos vel vicinos a

fecit h̊ ſupꝛa natura ob ſpeãl? GS;. Atraq; poſitio ẽ ꝓbabil.nec pñt defacili ipꝛobari. b.ij ¶

interioꝛ emundatio. in miraculis diuine potentie eſſe

vſq; adeo inquit in illo puero acceleratus eſt vſus ra⸗

Nume. xxij.
Hiere. j.

nec Eliʒabet dicit. exultauit in fide.ſed exultauit ĩ vrte

Leo papa

anee crcdit necẽ pbabile. pterea bꝛcuit ̃det ꝙ ſicut dñs gratiã rapto alicui dat ad vnã bvꝛã ſic ciã des

Dʒ ſi ille qͥ ba/

peĩſauit nõ erroꝛẽ inducẽs ⁊c. Aidet᷑ Zacharias dicere ꝙ ſi vellet erroꝛẽ introducẽ ꝙ nõ eẽt baptiſmꝰ. Sʒ
Z. fides vel bereſis baptiſantis nihil facit ad hoc ꝙ nõ ſit baptiſinꝰ. videt᷑ ꝙ ſit idẽ lugicis eineer

rẽ introducere ſiue nõ./R.

7

ad b̊ dixerũt aliq ꝙ qᷓuis infidelitas circa alios articulos

ſiue intẽdat erro-

nihil facit ad baptiſ/-

t fides nec ꝑs fidci. nibil facit ad h̊ vt videt᷑ rõne eiꝰ q̃ẽ fidclitas wl ifidelitas. Jõ dicẽdũ q;
itas aufert baptiſmũ.dũ tñ intẽtio ſit ſalua faciẽdi.ſ.qd facit ecchia.⁊ qm iſte intẽdit introducẽ he⸗

qd facit ccclia infirmare.iõ nõ eſt ſalua intentio. ac ꝑ boc nec baptiſmꝰ.
tant indicis incer ꝓpij quosvel wvmeſt eos yel c· Aidet Leo hic male viccx a ita

—

—

log

mg,
Nj.

Di.

quibus baptil. ati fuiſſe doceantur. agendum eſt vtre /
naſcant᷑ ne pereant. in quibus qð non oſtendit᷑ geſtũ.

ratio nõ ſinit vt videat᷑ iteratum. Conferendũ eis vi⸗
detur qð collatũ eſſe neſci᷑.qꝛ non temeritas interue/
nit pᷣumptionis.vbi eſt diligẽtia pietatis.

Atrũ intentio ſit neceſſaria ad baptiſmüũ. h

¶ Solet etiã queri de illo qui iocans ſicut mimus cõme⸗

de baptiſmo

moꝛatiõe tamẽ trinitatis imergit᷑ vtrũ baptiſatus ſit.

hoc autẽ Augꝰ. nõ diffinit ita inquiẽs. Si totũ ludi⸗
cre ⁊ mimice ⁊ ioculariter ageret᷑. vtrũ apꝛobandus
eſſet baptiſmꝰ qui ſic daret᷑. diuinũ iudiciũ ꝑ alicuius

reuelatiõis miraculũ oꝛatiõe imploꝛandũ eſſe cenſerẽ.

Aug.ad Bo

nifaciũ.

Vigdet᷑ tñ ſapientibꝰ nõ fuiſſe baptiſma. vt cũ aliqui ĩ
balneũ vel in flumẽ mergunt᷑ in nomie trinitatis.non
eſt tamẽ baptiſmꝰ.qꝛ nõ intentiõe baptiſandi illud ge⸗
ritur. Nam in hoc ⁊ in alijs ſacramẽtis ſicut foꝛma eſt
ſeruãda.ita ⁊ intẽtio illud celebꝛãdi eſt habẽda.Illud
etiam nõ te moueat ꝙ quidã non ea fide paruulos ad

boaptiſmũ ferũt.vt ꝑ ſpm̃ ad vitaʒ regenerent᷑ eternã.
ſed eos putant hoc remedio tempoꝛalẽ acciꝑe ſanita⸗

tem. MHõ em̃ ꝓpterea illi non regenerant᷑.quia nec ab
illis hac intentiõe offerunt᷑.
¶ Æρi in baptiſando tꝑis opoꝛtunitas obſeruet᷑. i

Leo papa e Agnoſcendũ eſt etiã in baptiſandis electis duo tẽpo

ra eſſe ſeruãda.i.paſcha ⁊ penthecoſten. vt in ſabba⸗/

to paſche vel penthecoſtes baptiſmi ſacr̃jm celebret᷑.

Aui vo neceſſitate moꝛtis vel periculi vꝛgent᷑. omni

tempoꝛe debẽt baptiſari.

quod exterius eſt.nõ põt ſciri niſi ꝑ ip̃m. ſi pᷣus voluit baptiſat? eſt. i noluit non. q2
cõſenſus in adulto.vel coactus vel ſpontaneꝰ.Si querat᷑ qͥd debeat fieri.
ſare doꝛmiẽdo niſi pᷣſumat᷑ ꝙ nõ euigilet añ moꝛtẽ.⁊ niſi pᷣumat᷑ de eius

rentũ ſaltẽ.qꝛ de xpᷣianis natus. In hoc caſu his ↄcurrentibꝰ debet baptiſari.⁊ niſi fu

ℳ₰ℳ

Determiat veritatẽ q;tũ ad baptiſantis interroga⸗
tionẽ.⁊ vel baptiſandi ſi adultus eſt.vel patrini ſi par
uulus reſpõſione. S
Poꝛro cuncti ad baptiſmũ venientes fidẽ ſuam ꝓfi⸗
teri debẽt ⁊ exponere quid petendũ venerint ad eccle⸗
ſiã.vnde etiam a baptiſando querit᷑. quid venuſti ad
eccleſiã petere: Qui ſi adu ltus eſt ꝓ ſe reſpõdet fidẽ.
id eſt ſacramentũ fidei ⁊ doctrinã. Ita etiaʒ ꝑ ſingula

magnũ peccatũ ẽ re⸗

baptiſare baptiſatuzʒ

ſicut obmittere bap/
tiſmũ.ergo qui bapti

ſat illuʒz de quo nulla
extant indicia.cõmit/
tit ſe ꝑicule ⁊ diſcri/

mini.qꝛ neſcit vtrum
rebaptiſet baptiſatũ.

ſed ois talis peccat.S
⁊c̃. Juxta hoc queri

vtrum aliquis poſſit
baptiſari doꝛmiẽdo.

Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ de

litargico qͥ nõ poteſt
euigilare videt᷑ ꝙ de⸗

beat baptiſari. R di

cendũ ꝙ ignoꝛãtia fa
cti adhibita debita di
ligentia excuſat a to/
to.⁊ qm̃ ſi aliqs bap/
tiſet aliquẽ quo nõ
põt cognoſci per ali/
quẽ q fuerit baptiſa
tꝰ.ignoꝛat eũ eẽ bap/
tiſatũ.⁊ adhibet dili/
gẽtiã ſi reqͥrat a noſ.

ideo nõ peccat. Rur⸗

ſus qꝛ aliqð eſt ſignũ
ꝓbabile ꝙ nõ ſit bap
tiſatus.tenet᷑ ⁊ debet

baptiſari. ⁊ ita patet
P baptiſando nõ cõ/

mittit ſe diſcrimini.
OQð querit᷑ de doꝛmi⸗/
ente. dicendũ ſi eſt
adultus.aut pᷣus cõ/

ſenſit ⁊ wluit.aut no

luit ⁊ renuit. Si con/
ſenſit ⁊ voluit.ſi bap
tiſat᷑ baptiſatꝰẽ.Aut
ſi pꝛius negauit ⁊ re.
nuit baptiſatꝰ nõ eſt.

Si auteʒ indifferẽter

ſe habuit q;tuʒ ad id

uit non. qꝛ opoꝛtet ꝙ ſit aliqualis
dicendũ ꝙ nullꝰ debet aliquẽ bapti
voluntate ꝑ ſigna vel verba vel pa⸗
erit fictio in aia ipius añ

doꝛmitionẽ. tũc recipit ſaccẽm ⁊ rem vt dicit Innocẽtiꝰ. Si aũt fuerit fcet⸗ſe⸗ tñ voluntas ad baptiſmũ.re/

cipit ſacramentũ ⁊ non rem. Oino eodem mõ dicendũ eſt de furioſo. d.ij. ¶
ioculariter ageret᷑ ⁊c. Nidet᷑ Aug.hic male dicere.quia intentio eſt de neceſſitate ba

— „ —

Si to

tum ludicre ⁊ mimice ⁊
ptiſmi.ergo ſi totũ factuʒ

eſt iocularit᷑.nõ eſt baptiſmꝰ.g no eſt implorãdũ diuinũ ↄſiliũ.ſᷣ baptiſandꝰ.qꝛ in his ĩ quibꝰcerti ſumꝰ ⁊ ba/

bemꝰ huũanũ ↄſiliũ.nõ opoꝛtet ofugere ad deũ.Reꝰ dicendũ ꝙ ſicut dicit Hugo.Ludus nõ ſempꝑ excludit intẽ

tionẽ ſed cõpatit᷑ ſicut patet.⁊ Hugo ponit exemplũ.qꝛ velle dare ludicre eſt vuobus modis. Uno mõ velle
ludere ita ꝙ nullo mõ dare.Alio mõ NR vult ludere ⁊ nihilominꝰ vult dare.⁊ pᷣmo quidẽ mõ exdudit in/

tentionẽ.⁊ qͥ ſic dat ludẽdo nõ dat.Sec
dũ.vñ põt eſſe intẽtio cũ ludo.⁊ iõ dicit Au

bhabui

o mõ ponit intentionẽ dandi.⁊ vere dat.Sic in ꝓpoſito intelligen
ot eſſe intẽti Au Sa nndloꝛadu eſt diuinũ ↄſiliũ.ꝙ ſi dñs nõ reuelat.rebaptiſandꝰ
eſt tamẽ ſub cõditiõe. Et hoc eſt quod dicit in illo caſu in quo puer athanaſiꝰ ſimulãs ſe eſſe epᷣm baptiſauit
quoſdã pueros ludicre.qͥ poſtmodũ ↄſilio Alexãdri epi nõ ſunt rebaptiſati.qꝛ infe

ſt. 1 ſiui riꝰ ſubdit᷑ ꝙ idẽ epᷣus ſu
uenit.⁊ qᷓſiuit de intẽtiõe.⁊ cognouit ꝑ vᷣba iuuenis ꝙ habuit intentionẽ.⁊ ideo nõ deb ice epus ſuꝑ

qluit de intetio⸗ S vha iut onẽ. debuerũt rebaptiſari. 1
abuit intentionẽ cõijcit᷑.qꝛ nõ baptiſauit niſi cathecuminos.⁊ ſic patet intellectꝰ verbi Aug.
c.ij. Agnoſcendũ eſt etia in baptiſandis electis duo tꝑa eſſe ſeruãda. Aidet᷑
qꝛ oñs fuit in illo baptiſatꝰ.R dicendũ q dies Ephie nõ ſit ita ſolẽniter ꝓpter bereſim extirpandã que dixit 45

ꝙ mag cõpeteret dies Ephie.

ii

41

1

*

ſolũ illa die aqᷓs poſ/
ſe regenerare. Fit ãt
alijſ duobꝰ?diebꝰ?. qm̃
in baptiſmate lauit
nos a pctis i ſanguie

ſuo. In penthecoſte

baptiſauit ſpuſacto.
⁊qꝛ baptiſmꝰ hũc du

plicẽ effectũ hʒ.iõ tũc

gñ aliter oĩbꝰ dat᷑.ſed
ſpecialit᷑ dat᷑ cuilibet
qñ timet᷑ de moꝛte.
44 f. ij. ¶ Paruuli alio
pꝛofitẽte baptiſant᷑.
Aucrit᷑ bic 8 illo ver
bo mgfi vtrũ ille qui
hec⸗ debeat dici pa
trinꝰ.et ꝙ ſic hʒ cõis
vſus. Sed in ↄtrariũ
videt᷑.qꝛ pr̃ dꝛ ſolũ qͥ
encrat aliq̊ mõ vel
ſpũalit᷑ vł carnalit᷑.ſᷣ

talis neutro mõ. Itẽ

q́ᷓrit᷑ vtrũ poſſint eſſe
plures. Re dicẽdũ q;
ſiẽ dicit NHugo d ſan
cto Vict᷑.patrini vo/

cant᷑ qͥ puulos ad ba

ptiſmũ offerũt.qꝛ re/
generãdos ad nouã
vitũ offerũt. ⁊ i obla/
tiõe ⁊ i rũſiõc quodã
mõ faciũt ad ipoꝝ re
gñatiõʒ.⁊ iõ recte pa
trini dicunt᷑. Et poſt

ſubiũgit. placuit pa/

tribꝰ?vt ꝑ ſinglłos ba/
ptiſãdos patrini ſin/
gli admitterẽt᷑.i.vnꝰ
tm̃.ſiue vir ſiue muli
er. ꝓptca foꝛtaſſis ne

ſpũalis cogtio cui re

ueretia debet paſſim
viffuſa i mrimonij co
pula o bſſe potuiſſet.

Sʒ quedã ecclie häc

ↄſuctudinẽ ñ ſcruãt.

plures ad ſuſceptõeʒ

puuloꝝ admittẽétes.
as baptiſnu

45 g.ij.

⁊c̃. Innuit mor ꝙ ex

oꝛciſmꝰ fit poſt cathe
ciſmũ.Contra. videt᷑
cꝙ male oꝛdinet.qꝛ ex
oꝛciſmꝰ? è ad expulſi
onẽ mali. ſ catheciſ⸗
mꝰ ad inſtructiõʒ bo
ni. Sed pus eſt malũ
expellere qᷓ; bonũ in/
lerere. ̊ pᷣus fuit agẽ⸗
dũ de exoꝛciſmo.dRꝰ
dicenduʒ ꝙ iſta duo
poſſunt triplicit᷑ oꝛdi
nari. Aut roõne eiꝰ ad
qʒ ſunt. aue roͤne eiꝰ
qua diſpẽſat᷑.aut ra/
liõe eius inj que fiũt.

—

aũt ꝑuulꝰ ẽ nõ valẽs credẽè vel loqͥ.aliꝰꝓ eo rñdet.vñ

Iſidoꝛꝰ.· Paruuli alio ꝓfitẽte baptiſant᷑.qͥ adhuc lo⸗

qui vel credẽ neſciũt.ſic etiã ꝓegnis.muti.vel ſurdis.
aliꝰ ꝓfitet᷑ dũ baptiſant᷑.ſic ⁊ de penitẽtibꝰ agẽdũ eſt.
Si xo ꝓ eo q rũdere põt aliꝰ rũdeat.nõ itidẽ valet ſiẽ
dictũ ẽ. Etatẽ hʒ ꝓ ſe loqt. ¶ Si vo q̃rit᷑ ex qͥ ſenſu ꝓ
ꝑuulo dicat᷑ credo ⁊ fidẽ peto? Dicimꝰ ð ſacro fidei id
eẽ intelligẽdũ.qð rñdet᷑ petè cũ defert᷑ ad eccliã.⁊ hr̃e
cũ baptiſat᷑.vt ſit ſenſus cũ dr̃.fidẽ peto.i.ſacr̃m fidei
pᷣſto ſuʒ reciꝑe. Credo.i.ſacr̃m fidei ſuſcipio.qð ẽ.hic
paruulꝰ pᷣſto eſt ſacr̃m fidei accipe. Vñn Augꝰ. MNihil

eſt aliud credere qᷓ; fidem hr̃e.⁊ ideo cũ rñdet᷑ credere
puulus qꝗᷣ fidei nõdũ effectũ habet.rñdet᷑ fidẽ hr̃e ꝓpt
fidei ſacrm. ⁊ cõuertere ſe ad deũ ꝓpt ↄuerſiõis ſacrm

(Soluit dubitation?, l

(Sed adhuc querit᷑ ex qͥ ſenſu ꝓ ꝑuulo rfdeaf. credo

deũ patrẽ.? ĩ ihᷣm xpᷣm ⁊ in ſpmſanctũ.Nuũquid de ſa⸗

cramẽto ſidei. an de ſide mẽtis ibi agit᷑: Si de ſacfo.

cur nomĩatim diſtinguũtur ꝑſone: Si vᷣo de fidei af⸗
fectu.quõ verũ eſt.cũ ea ꝑuulꝰ careat. rñdet᷑. An illð
facturꝰ ꝑpuulus ſpondet᷑ cuʒ creuerit.ſic ⁊ omnibꝰ põ⸗
pis dyaboli ſpondet᷑ abꝛenũciare. qð ſi nõ ſeruauerit
factꝰ adultꝰ.tenebit᷑ ipe vel ſpõſoꝛ.Sane etiã dici põt

ibi ſponderi ꝓ ꝑuulo.ꝙ ad maioꝛẽ etatẽ ſi venerit. et

pompis dyaboli renũciabit.⁊ ſanã fidẽ tenebit.euius

tuũc ſacr̃m recipit.hac aũt ſponſione ꝑuulus ꝓ quo fit

tenebit᷑ nõ ſpõſoꝛ.ſi tñ vt cautio impleat᷑.qtũ in ſe eſt
operã dederit.qꝛ exigit᷑ a patrino vt ſit diligens circa
eũ ꝓ quo ſpopõdit ſollicitudo.De h̊ Aug.Certiſſimã

emiſiſtꝭ cautõʒ q̃ renũciare põpis dyaboli ſpopõdiſt.

¶ Ponit oꝛdinẽ in catheʒiſando ⁊ exoꝛziʒando ꝑuu⸗

Nuü.æ hoꝝ nominũ ⁊ alioꝝ quoꝛũdã notificatõʒ. m
lla aũt interrogatio ⁊ rñſio fidei fit ĩ cathecumĩo cui

addit᷑ exoꝛciſmꝰ. Ante baptiſmũ em̃ fit catheciſmmus

⁊ exoꝛciſmꝰ.poſt catcheiſmũ ſequit᷑ exoꝛciſmus.vt ab

eo qͥ iã fide inſtructꝰ ẽ. aduerſaria virtꝰ pellat᷑. Exoꝛ/

ciſmꝰ de greco dr̃ in latinſi adiuratio. Catheciſmꝰ in/
ſtructio. Catheciſare ẽ inſtruere. vt de ſymbolo ac ru⸗
dimæetis fidei. Exoꝛciʒare ẽ adiurare.vt exi ab eo ſpũs
imũde.Symbolũ ẽ ſignũ vel collatio. Signũ qꝛ eo fi⸗

deles ab infidelibꝰ diſcernũt.Collatio qꝛ ibi totiꝰfidei
ſufficiẽtia ⁊ integritas ẽ collata. Catheciſmꝰ⁊ exoꝛciſ⸗
mꝰoneophicoꝛũ ſt.magiſq; ſacralia qᷓ; ſacra dici debẽt.

Neophicꝰ nouiciꝰ interpᷣtat᷑ vłrudis.⁊ dr̃ neophicus

.

nuꝑ ad fidẽ ↄuerſꝰ.vel ĩ diſciplia religioſe ↄuerſatois
rudis.hHec pᷣcedũt baptiſmũ.nõo ꝙ ſine iſtis nõ poſſit
eẽ baptiſmꝰverꝰ.ſᷣ vt baptiſãdꝰ ð fide inſtruat᷑.⁊ ſciat
cui debitoꝛ fiat deiceps.⁊? vt dyaboli ptãs ĩ eo minua᷑
Vñ Rabanꝰ. Añ baptiſmũ catheciʒãdi debèt in hoĩe
puenire officiũ.vt fidei cathecuminꝰ accipiat rudimẽ⸗

* —

tũ.⁊ ſciat eui debitoꝛ ſiat deinceop.
¶ Poniti exoꝛciſmi efricaciam. n

¶ BParuuli vo vt ait Aug.exſufflant᷑ 2 exoꝛciʒant᷑ vt ab

eis pellat᷑ ptãs dyaboli.ne iã ↄtẽdat eos ſbuertè ne ba

ptiſmũ ↄſequant᷑.MNõ & ab infãtibꝰ creatura dei exſuf⸗
ſiat ylexoꝛciʒat/ dyabole yt recedat gb homie⸗

interꝛogatꝰ.rñdet ſe credè ĩ preʒ ⁊ filiſ ⁊ ſpm̃ſetm̃. Si

Iſidoꝛus.

Joh.ix
Ex quo ſenſu p
paruulo dicat᷑

credo et fidem

Catheciʒare
Exoꝛciʒare.
Symbolũu.

Signum.
Collatio.

Rabanus de

clernicoꝛüu.

E
ſß

Uik⸗
wick
n
ſͤf
na
ii
ELi

He⸗
uſet
mmon

E

huine
n,
bol.
un
o⸗

as lis eſt q;diu in vtero latet.

Girõne eius ad qd.ſic qꝛ catbeciſmus eſt ad pfectionẽ intellectꝰ. ⁊ exoꝛciſmus ad id qð reſpicit affertũ.qꝛ acd
ſugseſtionẽ dyaboli expellendã.catheciſi. mꝰ pcedit.⁊ ſic añ exoꝛciſmũ ẽ catheciſmꝰ.Si rõne eiꝰ a quo.qꝛ cathe
ciʒatio eſt ab oꝛdine lectoꝝ.⁊ exoꝛciſatio ab exoꝛciſtis.⁊ lectoꝛũ oꝛdo pᷣcedit.ſic añ exoꝛciſmũ ẽ catbeciſmꝰ.Si
rone eiꝰ ad qð.ſic dicendũ ꝙ adultꝰ ẽ pᷣus capax doctrine q; gre.paruulꝰ ecõtrario.⁊ iõ in adultis pᷣcedit ca⸗
thbeciſmus.in paruulis ecõtrario exoꝛciſmꝰ.⁊ ideo oꝛdo mutatus eſt ſᷣm aliquas eccleſias. nec ſeruat᷑ ille qui

cõſueuit eſſe in pᷣmitiua eccleſia.quia tũc baptiſabant᷑ adulti.nũc autẽ paruuli.

ti. Secũdo de intentione ex ꝑte baptiſãtis.
Tercio vo de ſacramẽtalibꝰ annexis baptiſmo. Cir/
ca pꝛimũ querunt᷑ duo. Pꝛimo q̃rit᷑ vtrã aliqͥs poſſit
in vtero baptiſari ſicut ⁊ ſanctificari. Secũdo vtrum
ſanctificati in vtero debeãt baptiſari.

¶ AUtrã aliquis poſſit in vtero baptiſari ſicut ⁊ ſan/

ctificari. Et ꝙ aliq̃s poſſit baptiſari in vtero oſtẽdit
ſic. Maicꝛ eſt gra ſanctificatiõis qᷓ; gẽa baptiſmalis.

Sed paruulꝰ : vtero ẽ ſuſceptibil gre ſanctificatiõis

ſicut pʒ de Johe baptiſta ⁊ Hieremia. De Johe Lu

ce.j. Spũſacto replebit᷑ adbuc ex vtero mati ſue. De

NHieremia Hiere.j.Anteqᷓ exires de vulua ſanctifica

ui te. Si paruulꝰ i vtero ẽ capax gre ſanctificatiõis.
videt᷑ ſilr ꝙ ⁊ gre baptiſmalis. ¶ Itẽ pꝛonioꝛ eſt deꝰ
ad miſcrandũ qᷓ; ad cõdẽnandũ. Sʒ paruulꝰ i vtero
nõ tm̃ eſt ſuſceptibilis culpe.ſed etiã pene.ergo vide⸗
tur ꝙ debeat ei in vtero remediũ pᷣꝑari. Sʒ remediũ

ↄtra culpã oꝛiginalẽ eſt baptiſmus.ergo videt᷑ ꝙ bõ
onera. Age⸗dealt 1a,

poſſit in vtero baptiſari.
bet᷑ in lr̃a. Mõ põt quis renaſci anteqꝙᷓ ſit natus.ſed
baptiſari ẽ renaſci.ergo non põt baptiſari anteqꝙᷓ na/
ſak. Ytem oꝛiginaiis culpa cõtrahit᷑ ex carne coꝛ⸗
rupta.ergo q;diu paruulꝰ eſt ↄiũctus carni coꝛrupte
eſt ↄiũctus cauſe moꝛbi.qꝛ ſemꝑ nutrit᷑ ſanguie men

matre ſeparet᷑.¶ Item baptiſmꝰ eſt ſacramentũ ex/
terius ⁊ omne aliud ſacr̃jm.ergo nullꝰ ſuſceptibilis
baptiſmi niſi exteriꝰ ꝓdeat in lucẽ.nõ ergo baptiſabi
ael pᷣdictoꝝ intelligẽ
tiam eſt notandũ.q; ratio quare quis non purificat
nec baptiſat᷑ in vtero eſt diuina inſtitutio que ſic in/
ſtituit. Ratio aũt diuine inſtitutiõis aſſignat᷑ cõgrui⸗
tatis nõ neceſſitatis.qꝛ poſſet vtiq; aliter eſſe ſi deus
vellet. ⁊ ᷣm diuerſos plures ⁊ diuerſe cõgruẽtie aſſi

gnant᷑. Fuerũt em̃ qui dixerunt ꝙ ratio ſumit᷑ ex ꝑte

equitatis diuini iudicij.que nec paruulũ.nec adultũ
luſtificat ſine aliquãtula pena.⁊ ideo debuit circa par

uulũ aliquid ficri penale ad hoc vt iuſtificaret.⁊ illꝰ
dicũt fuiſſe omni tꝑe.Sed iſta ratio nõ videt᷑ cõöueni
cxus.qꝛ nõ eſt generalis.nam tꝑe legis nature vt dicit
BGꝛeg.iuſtificabant᷑ in ſola fide parentuʒ. Pꝛcterea.
Eſto ꝙ paruulꝰ baptiſet᷑ in aqua calida ſiue tepida.

potius ei eſſet ſolaciũ q; pena.⁊ ita bec ratio nõ ſuffi
cit. Fueęrũt alij qui dixerunt ꝙ ratio ſumit᷑ ex ꝑte ſa/

cramẽcti:qꝛ em̃ in oꝛiginali peccato ⁊ ẽ caro infecta.ct
anima defoꝛmata. ideo ſacramẽtũ baptiſmi duo hba/

bet. ſ. aquam ⁊ ſpm̃ vt dicit Dam̃.⁊ quodãmõ eſt ibi

ꝓurificatio regeneratio carnis ⁊ ſpns.⁊ ideo nõ tmñ
Hᷣſupponit natiuitatẽ in vtero que eſt ĩ infuſione ani ⸗
ve. verũetia natiuitatẽ ex vtero que eſt in egreſſu. et

RDintelligenttã buiꝰ ptis tria pᷣncipalit que/
runt᷑. Pꝛimo q̃rit᷑ de ydoneitate ex ꝑte bapti

iſta quidẽ ratio bona eſt.ſed ꝑticularis:quia non va⸗

let ad remediũ legis nature.quod nõ reiſpiciebat par .
uuli carnem. Fuerũt ⁊ alij qui ſumpſerũt rationẽ ex

parte culpe. Quia em̃ culpa oꝛiginalis contracta eſt
ex carne infecta.⁊ ex carne parentũ ſᷣm actũ genera/
tionis totũ tempus generationis ⁊ cibationis ex illa

carn e infecta.vtputa ex ſanguie mẽſtruo.eſt tempus

deputatũ peccato nõ remedio.⁊ ideo ante neceſſe eſt
a carne matris paruulũ ſeꝑari.⁊ totam generatõnis
actionẽ cõſũmari.qᷓ; ſupueniat benedictio.qm̃ illud
totũ eſt tempꝰ maledictiõis.Et iſta quideʒ ratio bo/
na eſt niſi etiã repugnaret ſanctificationi.qm̃ ibi dat
gratia mũdans a culpa oꝛiginali. Fuerũt ⁊ quarti q̃
dixerunt ꝙ non eſt ex parte gratie.quia em̃ gratie eſt
dare eſſe oꝛdinatũ. ⁊ gratie eſt regenerare.⁊ eſſe oꝛdi

natũ pſupponit eſſe diſtinctum. ⁊ renaſci pᷣupponit

naſci. ideo neceſſe eſt ꝙ ante baptiſmũ paruulus na/
ſcatur vt ſit pfecte natus ſᷣm carnem. Sit etiã diſtin

ctus.quonia q;diu eſt in ventre cõiungit᷑ matrici per
vmbilicñ vnde recipit alimentũ.Et hec quideʒ ratio
bona eſt. maxime qꝛ conſonat ⁊ oꝛtũ habet a verbis

ſanctoꝛũ.tamẽ adhuc per iſtã rationem poſſit oſten/
di ꝙ paruulus non deberet ſanctificari in vtcro ſicut
nec baptiſari. Et ꝓpter hoc eſt dicendum ꝙ ratio ſu/
mẽda eſt ex parte ſacramẽtalis remedij.Quia em̃ ſa/

cramẽtale remediũ reſpicit oꝑerationẽ eccleſie.⁊ oꝑe

ratio eccleſie nõ ſe extendit ad paruulũ niſi extra vte

2 . ut guie men rum. idᷣo nullo tempoꝛe.nec fide parentũ. nec aliquo
ſtruo.ergo nõ debet quis purificari in loco infectiõis
niſi ſeparet᷑. non ̊ debet baptiſari anteqꝙᷓ naſcat᷑ et a

ſacramento iuſtificatus eſt paruulus anteqᷓ; natus.

quoniã eſt de lege comunl: duis deus decreuit ſalua

re puerum per
cramenti.Ad hoc auteʒ intellgẽdum notandũ q tri/

cramentũ vel aliquod qd ſit loco ſa
47

plex ſtatus diſtinguit᷑ in homine poſt anime infuſio

nem. Pꝛimus eſt in vtero. Secũdus cxtra vteruzʒ in
ſtatu infantie. Lerciꝰ in ſtatu nature adulte. In pꝛi/
mo ſtatu manifeſtus eſt deo. In ſecũdo manifeſtꝰeſt
nobis. In tercio manifeſtus eſt ſibi. In pꝛimo ergo
ſtatu cum ſoli deo ſit notus poteſt per eius volunta/
tem ſanctificari nõ per noſtrã cooperationẽ.cñ non

cognoſcat eum eccleſia. nec ſit de foꝛo eccleſie. In ſe-

cundo ſtatu quia notus eſt deo ⁊ eccdleſie.remedium

poteſt habere a deo cooperante adiutoꝛio alieno nõ
ſuo. In tercio ſtatu cum ſit omnibꝰ modis notus.ſ.

deo.⁊ ſibi.⁊ eccleſie. poteſt omnibꝰ his modis adiu/

uari.vt nõ tĩ deus ſua virtute faciat. ſed etiam ad/

iuuet fides aliena qᷓtum ad ſacramentũ.⁊ fides K de

uotio ꝓpꝛia. Pꝛima ergo ſanctificatio eſt per diuinã

voluntatẽ.⁊ pertinet ad ſingulare pꝛiuilegiũ. Secũ/

da vo eſt per legem datam ſicut patz in circũciſione.
patet etiã in baptiſmate.cum dictũ eſt.niſi quis rena
tus fuerit c᷑. Joh.iij. Lercia eſt ꝑ legem inditã quẽ

deus indidit vt ad deum recurrat homo petere ve⸗

niã p offenſa. Et pᷣma quidẽ ẽ paucoꝝ.vtputa illo

quos deputat ad aliqd magnũ officiũ.⁊ eſt pᷣter legẽ

cõmunẽ. Ita em̃ decreuit viuina iuſticia vt qᷓtũ ẽ de

f. N

lege cõmuni nõ releuet᷑ qui cecidit niſi aliqua diſpo/
ſitio occurrat.⁊ paruulꝰ quidẽ ſicut . aliũ cecidit.ita

poteſt ꝑ aliũ relcuari diſponẽdo. vtputa ꝑ fidem alie-

48

49

nam.adultus autẽ per ꝓpꝛiã.ſicut ꝑ ꝓpꝛiã voluntatẽ
peccauit. Quia vᷣo in vtero nõ poteſt ꝑ fidẽ alienam
ꝑ ſacramentũ adiuuari.qm̃ nõ eſt de foꝛo eccleſie.nec
nobis notus.⁊ hoc decreuit deus de lege cõmuni.ido
nullus in ventre purificatus eſt niſi de puilegio ſpe/
ciali. OQm igit᷑ baptiſmꝰreſpicit legẽ cõmunẽ.⁊ legem
datã.ideo nõ debet quis in vtero baptiſari.Et hec ra/

tio cõmunis eſt omnibꝰſacramẽtis ᷣm omne tẽpus.

Et patet rñſio ad illud qð obijcit᷑ de ſanctificatiõe.cõ
cedo em̃ qꝙ deus poſſet dare gratiã ſi vellet paruulo.
ſed ꝑ ſacramentũ baptiſmi vel aliud eccleſiaſticũ nõ
debet fieri.nõ quia maius ſit.ſed qꝛ alius eſt modus
qui non competit illi ſtatui.¶ Ad illud quod obijcit

wꝓꝙ deus pꝛonioꝛ eſt ad miſerendũ.dicendũ qꝙ verũ eſt.

ſed tñ cum miſericoꝛdia currit iuſticia.⁊ ideo qꝛ iuſti
cia dictabat vt aliqua ſatiffactio vel aliquod pᷣpara/
toꝛium fieret ſibi ꝓ paruulo.ideo ante nõ remittebat
culpam.tamẽ nõ cõtinet miſericoꝛdiã ſuam in ira.qꝛ

hocipm qʒ cõſeruat i vtero.⁊ pᷣparat remediũ extra

miſericoꝛdie eſt.Et ſi retribuiſſet Ade ᷣm peccatum

ſuum. totã poſteritatẽ eius deleuiſſct.

¶ Queſtio. ij. b

0 Atrum ſanctificat? in vtero debeat baptiſari cum
natus eſt.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ talis ꝑ ſanctificationẽ nõ

babet caracterem. ſed dʒ ſigno xpi cõſignari qð fit in

baptiſmo.ergo debet baptiſari.¶ Itẽ baptiſati bap/
tiſmo flaminis baptiſant᷑ aqua ⁊ tenent᷑ baptiſari vt
patet de Coꝛuelio Act᷑.x.ſed ſanctificari nõ eſt aliud
ᷓ gratiã ſpũſſancti recipe.ergo ſanctificati tenent᷑ ba
ptiſari. Uee nullus quãtũcũq; magnus abſoluit᷑ a

diuino mãdato. ſed dminꝰ mandatũ dedit de ſuſci/

vt alius.

piendo baptiſmũ.ergo ita tenet᷑ ad hoc ſanctificatus
8. ¶Contra. Nigoꝛ ſingularis pᷣuilegij ſemꝑ
tranſcẽdit beueficiũ cõmune.⁊ in ſanctificatiõe datur

gratia curãs.ſicut in baptiſmo.⁊ maioꝛ ⁊ efficacioꝛ.ſ

oꝛdo nõ eſt a minoꝛi ꝑfectiõe ad maioxc.ſ. ed econtra.
ergo ſanctificatꝰ nõ tenet᷑ baptiſari. ¶ Item ſi ſancti

ficatꝰ baptiſat᷑.videt᷑ ꝙ ſit vanitas.qꝛ qð põt ſuffici/

50

enter fieri ꝑ vuũ.fruſtra fit ꝑ duo ĩ natura.ergo ſi na/
tura nõ facit fruſtra. multo minꝰnec gratia. Sed gra

ſanctificans ſufficit ad curationem. alioq̃n deus agit

impfecte.ergo ⁊c.¶ Iceʒz videt᷑ ſit ibi cõtemptus.
ꝗqꝛ qui baptiſatus

2 ſi iterũ baptiſat᷑ facit cõtumeliã
ſacramẽto.qꝛ pᷣmũ remediũ reputat inſufficiẽs.ergo

pari rõne qui Eeiſat bot ſanctificationẽ iniuriat

ſanctificatiõi. dicendũ ꝙ ſanctificatꝰ baptiſari
debet baptiſmo aque ſicut baptiſatꝰ baptiſmo flami/

nis. Et ẽ ratio triplex. Pꝛima ꝓpter bonũ obediẽtie.

quia deus pᷣcepit vt omnes renaſcant᷑ aqua.Secũda

Ipter humilitatẽ.qꝛ debet ſe reputare peccatoꝛc.⁊ in-

digere xpi redemptionc. Tercia ꝓpter vnitatẽ. vt ab

alijs mẽbꝛis xp̃i nõ diſcoꝛdet. Mo ergo baptiſat᷑ ſpt

boc ꝙ ſanctificatio nõ ſufficiat.ſed ꝓpter rõnes pᷣdi/

* * — 2

ctas.ꝗpter quaꝝ exempla danda xpᷣs fuit circũciſus.

At aũt obediret legi ſubiecit ſe ſigno peccatoꝛis.quo
nõ ipᷣe ſe peccatoꝛẽ.ſed alius ſe peccatoꝛes ꝓfiteri do
ceret. Poſtremo vt patribꝰnõ eẽt diſſilis. Datet igit
rñſio ꝙ ſanctificatus nõ recipit baptiſmũ i remediũ.
q ſi faceret eſſet inoꝛdinatio. vanitas. ⁊ cõtemptus.
ſed in ſignaculũ qdð habet tria bona coniũctaiſ. obe/

£

dientiã. humilitatẽ.⁊ vnitatem. qᷓtum ad vnitatẽ ea⸗
racteris. ¶ Ad illud ergo quod. obijcit᷑ ꝙ ſanctifica/1
tio tranſcendit.dicendũ ꝙ quis boc verum ſit qtum
ad gratiã que delet fulha⸗ ⁊ habilitat ad bonũ.tamẽ
nõ tranſcẽdit qtum ad caracterẽ. quia illũ nõ impꝛi⸗
mit. ⁊ ideo ratiõe illius adbuc baptiſmus debet reci⸗
pi. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ſuꝑfluit patet rñſio.qꝛ ⁊
nõ recipit ad id ad quod pceſſit ſanctificatio.¶ Ad 5
illud quod obijcit᷑ ꝙ rebaptiſatꝰ iniuriat᷑ baptiſmo.
dicendũ ꝙ hoc verũ eſt. quia iterat idem remediũ et
ad idẽ.nõ ſic eſt in ꝓpoſito.⁊ ſic patet totũ.

Aantum ad ſecundũ articulum queritur de
intentionce baptiſandi. et circa hoc duo que/

runt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtruʒ intentio ſit de ne⸗
ceſſitate baptiſmi. Secũdo querit᷑ vtrum recta inten
tio ſit de neceſſitate baptiſmi.
Atrũ intẽtio ſit de neceſſtate baptiſmi. Et intẽ⸗
tio ſit de neceſſitate baptiſmi oſtendit᷑ pᷣmo ꝑ autoꝛi⸗
tatem magiſtri in litera. In hoc ⁊ in alijs ſacramen⸗
tis.ſicut foꝛma ſeruãda eſt.ita intẽtio cõferendi illud
cſt babenda.ſed foꝛma eſt de neceſſitate.ergo ⁊ inten
tio. ¶ Item foꝛma verboꝛũ eſt de neceſſitate non m
qð cogitant᷑.ſed ſᷣm qdð dicũt᷑.ſed dicere eſt cum intẽ-
tione ꝓferre.ergo intẽtio eſt neceſſaria ad baptiſmũ.
Si tu dicas ꝙ ex hoc non ſequit᷑ ꝙ opoꝛteat babere
intentionẽ talem ⁊ talem. ſed ſufficit ꝙ intendat ali⸗
quid vtputa ludere.oſtendit᷑ ꝙ neceſſe eſt habere in⸗
tentionẽ dandi ſacramentũ.qꝛ oꝑa q̃ ſũt ſᷣm artẽ re/
cipiũt denomiationẽ ab eius intentione qui oꝑatur.
quoniã ſi intendit ludere ludus eſt.ergo ſi nõ intẽdit
adminiſtrare ſacramẽtũ nõ eſt ſacramẽtũ. Cõtra.
Augꝰ.dicit ⁊ habitũ eſt ſupꝛa diſt.iij. Accedẽte ver
ad elementũ fit ſacramentũ.ergo ſi iſta duo aſſint.ſa⸗
cramentũ eſt integrũ.maxime cum in datione foꝛme
intentio nõ tangat᷑. ¶ Item ad baptiſmũ concurrit
fides cum ſit ſacramentũ fidei.ſed fides ecdeſie ſuffi
cit cum baptiſans eſt infidelis.ergo videt᷑ ſimilit᷑ ꝙ
intentio eccleſie ſuppleat intentionem baptiſantis.
¶ Item baptiſmus ita reſpicit recipientẽ ſicut dan/
tem.ſed nõ eſt neceſſe intentio in recipiẽte.vt patʒ in
puulo ⁊ furioſo.ergo nec in dante.⁊ ſic ⁊c.¶ Itẽ vi⸗
demus ꝙ opa ſpiritualia que dominꝰ facit ꝑ miſtros
aliud intendẽtes ꝓbat.vtputa temptari iuſtos ꝑ de/
mones.qui ꝓbationẽ nõ intendũt.Similiter in ope/
ribus coꝛpoꝛalibꝰ.qui ꝑcutit vulncre letali.⁊ ſi non
intendat occidere.homicidiũ facit.ergo videt᷑ ſimilit
in ꝓpoſito.qꝛ licʒ quis nõ intendat baptiſare.tamẽ ſi
facit qð requirit᷑ ad baptiſmũ baptiſat.¶ Itẽ ſi in⸗
tentio ẽ neceſſaria.ergo quilibet eſt incertꝰ vtrum ſit
baptiſatus. ergo ſi nõ debet ſe cõmittere diſcrimini.
ſemꝑ tenet᷑ rebaptiſari. cum nunq; poſſit certificari
de intentiõe baptiſantis.¶ Rꝰ dicendum qꝙ in omni
ſacramẽto neceſſaria eſt intentio.Ratio autẽ hbuiꝰ ẽ.
qꝛ ſacramentũ non habet eſſe ſuum a natura ſed ab
inſtitutione. vnde ſi ante inſtitutionẽ imerſiſſet quis
in aquã ſub foꝛma verboꝛum.non eſſet ſacramentũ.
Dicunt ergo quidaʒ ſicut magiſter HNugo de ſancto
Victoꝛe.ꝙ ſacramẽta inſtituta ſunt vt fiant rationa/
biliter ⁊ ex intentione. ⁊ ideo ſi non ſit intentio.non
eſt ſacramẽtũ.Ait em̃ ſic·. Sacramẽta dei nõ ſic inſti/
tuta ſunt vt operandi nullam rationem admittant.
gut tumultuoſa quadã ⁊ violcnta atq; irrationabili

4

.

4
4
e
an
ſtentea
e
itto
ſhen
lene
9
ti⸗
Nrnet
ienc
le
ſdte
Gnrcia
rae

ſeueh
ra
ſenen
ſotos
Alus
ten
ſetun
tus en
Natn
duſts
Giof
ſct

Gene
ime

iin
Pton
lend
ſyeht
Pheea
alti
ee
oa
bus
ſnen
mu⸗/
ſuue
liein
gt
nari⸗
ſee
ſibſon
Gfuten
lun
fhn
ing
e⸗
heyy
n
fust
ud
⸗
i,

e
neſtu
nſtenn
lüitni
iͤin
6Nat
mleretit
in

cotrx
Nhone
ltre⸗
ſcairn

nibhi
ftohen,
liſeng⸗
6ſodik
Kcpen
ſſeaoſn
Ncfanit⸗
Aaltutti
Noretbe⸗
gitertu⸗
ſhtnß⸗

mayn
ni
uniſrh
nmnſne
tinant
Glgelff
iſniin
jbueints
Geſarmn
e
ihnifie
ftos⸗
ece
1 n
iime
teunel
ii⸗
ennſi

S5lem effectũ non faciũt.

Ptinacia ſine ommi intentione aut volũtate ogantiũ

ad effectũ ꝓcedant. Aide ergo ⁊ ↄſidera qꝛ ronabile

opoꝛtet eẽ omne opꝰ miniſtroꝝ vei.nec ꝑ ſolã foꝛmã
poſſunt dare vbi agendi intentio nulla eſt. Poteſt tñ

⁊ alia ratio affignari.qꝛ ad ſacramentũ neceſſaria eſt

intentio ⁊ inſtitutio.d hoc em̃ ꝙ ſit ſacramentũ ne
ceſſc eſt ꝙ ⁊ foꝛma ⁊ elementũ ad vnũ oꝛdinent᷑.hoc
ex ſe.cum foꝛma ⁊ elementũ indifferentia

aũt non eſt
ſint ad multa.ideo ſupuenit inſtitutio xpᷣi q̃ foꝛmã et
elementũ oꝛdinauit
Sed tamẽ inſtitutio ⁊ ſi verba oꝛdinauit ad vnũ.nõ
tamẽ artauit.qꝛ ad alios vſus poſſunt ſumi ⁊ ſumũ/
tur.⁊ ideo ad boc ꝙ oꝛdinent᷑ neceſſariũ eſt interue/

nire intentionẽ miniſtri qua intendit illo actu ⁊ vbo

talem effectũ dare.vel ſaltem qð facit ecclcſia facere.
vel ſaltem qð chꝛiſtus inſtituit diſpenſare.alioquin
verbũ ⁊ elementũ vt diſiuncta vel ad aliud iuncta ta
¶ Ad illud ergo quod obijcit
pᷣmo.accedit verbuʒ ad elementũ ⁊ fit ⁊c. dicendũ q;

no accedit vnum ad alterũ niſi aſſit intentio iunges.
S6 Ad illud quod obijcit᷑ de fide ꝙ ſufficit fides eccle/

ſie.dicendũ ꝙ fides eſt ſicut agens vniuerſalc.ſed in-/

tentio eſt agens pticulare applicãs fidem ad boc vel
ad illud.⁊ ideo fides ſaluat᷑ in generalitate ecdleſie.hᷣ

intentio eſt neceſſaria q̃ copulat᷑ actus ille fidei eccle
ſie tanqᷓ; actus ꝑticularis ⁊ actualis in miniſtrãte.vir
tus ergo ſacramẽti eſt a fide eccleſie.ſed diſpẽſatio ẽ
ab actiõe miſtri.⁊ qm̃ miniſtratio reſpicit intentionẽ

dantis.ideo nõ ſic requirit᷑ fides in diſpenſante vt in/
7 tentio. A ülud ql .
dũ ꝙ ſi ſuſcipiẽs ſit adultus ⁊ nullo mõ intendat ſibi

¶ Ad illud quod obijcit᷑ de ſuſcipiente.dicen

fieri qð facit eccleſia.ſed tm̃ iocũ.nõ credo ꝙ recipiet

S ſacramentũ ſi nibil intendat niſi ludere ⁊ lauari. Ex
hoc patet illud quod cõſueuit queri vtrum aliqua fi/

ctio impecliat ſuſceptionẽ ſacramẽti. Si em̃ fictio illa
nõ remoueat intentionẽ hanc videlicʒ ſi nſcigia q
ccleſia dat vel intendit dare.quãtacũq; ſit fictio.nõ
impedit ſuſceptionẽ ſacramẽti. Si vo ita ſit fictus ꝙ;
nõ habeat intentionẽ recipiẽdi vel fiendi circa ſe q
eccleſia facit vel intendit facere.ſed ſolũ intendit lu/
dere vel alios deludere.nõ video quo modo iſte ſuſci

5S9 piat ſacramentũ vel rem. ¶ Ad illud obijcit᷑ dꝛ operi
bus.dicendũ qꝙ opa illa de ſe ſunt oꝛdinata ad illum

finem. vt grauis pcuſſio ad occiſionẽ. ⁊ pena ad bo/
noꝛũ ꝓbationeʒ. Sed ablutio ⁊ trinitatis inuocatio
ſunt oꝛdinata ad multa. ideo non faciũt ſacramẽta

60 ſine intentiõe.⁊ ſic patet illud.¶¶ Ad illud quod obij

citur ꝙ ſeinꝑ opoꝛtet rebaptiſari cum non conſtet de
intentiõe baptiſantis.dicendũ ꝙ nõ opoꝛtet.qꝛ fecit
qð in ſe eſt. ⁊ dbitam adhibuit diligentiã.⁊ ideo am⸗
plius non tenet᷑.maxime ſi defectus intentionis non

6 1 potuit cognoſci ex aliquo ſigno. Atrũ autẽ ſit bapti/

ſatus vcl non. bic eſt duplex opinio. Ana eſt ꝙ deus
reputat illũ baptiſatũ nõ tm̃ eccleſia.Et rationẽ huiꝰ
ſumũt ex illo vbo Iſidoꝛi.quacũq; arte verboꝝ quis
turet. deus ſic accipit ſicut ille cui iurat᷑ intelligit. Sʒ
itlud intelligit᷑ tum ad culpam nõ qᷓ;tum ac ratio/
nem voti vel ſacramẽti. ⁊ hoc eſt manifeſtũ in matri⸗

monio ⁊ wto.Et ideo dicũt alij ꝙ nõ eſt ſacramentũ

2 „

Fuis ibi ſint verba.quia vt dicit Gꝛeg.in moꝛalibus.
non debet intentio verbis deſeranire ſed verba inten.

tioni.⁊ hboc maxime habet locum in ſacramẽto.⁊ iðo
non haptiſat quatum eſt ꝑ id quod ꝑ hominẽ geſtuʒ

*

aliqueʒ effectum determiatũ.

habet obliquam intentionẽ.
herceſim. ergo nõ eſt ad baptiimũ neceſſaria recta in-

„ .
—,—.ßwi

v

eſt. Si queras an ſaluet᷑ dicendũ q ſi adultus bap⸗ 62

tiſat vt debet. fides interioꝛ ſupplet. Si paruulꝰ piũ

eſt credere ꝙ ſummꝰ ſacerdos ſuppleat.ſi tñ non fa-

ciat iuſte facit.⁊ nos eſſe voluit incertos de ſalute ac
xponẽdam ſuꝑbiam.⁊ excitandaʒ diligentiã.vt at

tentius ⁊ a ꝑſonis dignioꝛibus ⁊ ſuꝑioꝛibus requira

mus. crodo bene vel ꝙ deus reuelet. vel integre ſu
pleat. niſi peccata noſtra p̃pediant. Ergo boc haben/

63

dũ eſt pꝛo regula ad omnia ſequẽtia ꝙ ad oim ſacra,.

mentoꝝ diſpenſationẽ neceſſariũ eſt habere intentio⸗

nem. vel actu vel habitu. vel implicite vel explicite.

¶ Queſtio.iÿj. K

¶ Airum recta intentio ſit neceſſaria ad baptiſmiũ.

Et ꝙ ſic videt᷑.quia ad baptiſmũ requirit᷑ intentio.
ergo ad recte baptiſare requirit᷑ recta intẽtio. ¶ Itẽ

minus malũ eſt nibil intẽdere in oꝑc q; maluʒ finem

intẽdere.ergo ſi defectus intentiõis non poteſt ſtare

cum baptiſmo.multo minus obliqua intẽtio.¶ Itẽ

oꝑa ad que neceſſaria ẽ intẽtio ab ipᷣ̃a denomiant᷑. S—

cum ad baptiſmũ neceſte ſit intentio.ſi ergo intentio

eſt recta. ⁊ baptiſmus. ⁊ ſi obliqua.⁊ baptiſmus.ſed
nõ eſt baptiſmus niſi rectus.ergo ⁊c. ¶ Cõtra.ſupꝛa
ꝓbatum eſt ꝙ bereticus baptiſat. ſed bereticꝰ fempꝓp

tentio. ¶ Itẽ mala volũtas in baptiſante nõ nocet.

vult trahere ad ſuam

ergo nec obliqua intentio.¶ Itẽ baptiſmus ẽ opus
dei nõ hoim.& nõ põt eſſe obliquũ.Sed intẽtiõis re

ctitudo cxigit᷑ ꝓpter rectitudinẽ oꝑis ad baptiſmuʒ.

.

ergo nõ eſt neceſſariũ recta intentio. ¶ Reꝰ dicenduʒ &

ꝙ intentio idem eſt qd voluntas rationata ꝓut diri⸗

git᷑ in finem. Sed finis duplex eſt. Eſt em̃ finis qui C65

rei terminꝰ vel cõplemẽtũ.⁊ eſt finis qͥ eſt rei vtilitas

Sic in ſacramẽto duplex eſt finis.vnus.ſ.qui eſt cõ/
plementũ.ſ.ꝙ ibi ſit vnio verbi ⁊ elemẽti.⁊ finis vti/

litas. ſ. baptiſati vel baptiſantis. Scuᷣm bunc dupli ⸗
cem finem duplex eſt intentio. ſicut aliquis qui fun/
dat domũ intendit eam cõſummare ⁊ intẽdit inbabi

tare. Sic in ſacramẽto intendit quis pᷣma intentöne
ſacramentũ eccleſie miniſtrare.ↄſequẽter vel intẽdit
ſuam vtilitatem. vel paruuli ſalutẽ. vel quicqͥd illucd

ſit. Pꝛima intentio eſt de neceſſitate ſacramenti.Se⸗

cũda tm̃ de cõgruitate. Pꝛia intentio nõ habet rectũ

⁊ obliquũ.ſᷣ ſecũda hʒ rectũ ⁊ obliquũ. Anð pʒ rñſio
ꝙ ad ſacr̃m baptiſmi nihil faẽ intẽtio recta.nec aliqᷣd

obſtat inten tio nõ recta qᷓ;tũ ad ſubaʒ ſacramẽti.no-

cet tamẽ vel ꝓdeſt babenti. Argumẽta ergo que pꝛo⸗

bant ꝙ ad baptiſmũ requirit᷑ intentio recta ſuppo/

nunt ad baptiſmũ requiri mnecnaansque eſt intẽtio

vtilitatis.⁊ ideo omnia ſuꝑ falſuʒ fundant᷑.vt patzʒ.

Ad illud quod obijcitur ꝙ melius eſt nihil inten /

ere q́; male.dicendum ꝙ defectus intentionis non
impedit ſacramentum pꝛopter culp
lius actus neceſſariaʒ exigentiam. illud qn
obijcitur ꝙ; opera denominant᷑ ab intentione.dicen /
dum qꝙ hoc verum eſt de operibus ad quoꝛum infoꝛ⸗
mationem neceſſaria eſt intentio finis vt eſt vtilitas.

dillud quod 67

Motandũ tamẽ ꝙ q;uis non ſit neceſſarium inten/ éS

dere efficaciam baptiſmi in ſe ⁊ pꝛincipalit᷑. tamẽ in/

tendit᷑ i quolibet baptiſato.vcl in generali vel in ſpo.

ciali. vel in ſe vel ĩanncxo.xl pter ſe vk ꝓpter aliud.

toctoꝛes non tene?. Ad ilud quod queri te par- 72

Ad boc em̃ ; quis baptiſet opoꝛtet ſi eſt adultus

intendat ꝙ fiat in ſe vel circa ſe qð facit eccleſia.ſimi- uulis vtrum obligent᷑.dicendũ ꝙ ſic.quia ibi non re M
liter intẽdat baptiſans facere actu aut exterioꝛi.vt eſt quirunt᷑ niſi ea ad quetenetur de iure naturali. nulla
eccleſie ritus.aut interioꝛi vt eſt caracter interioꝛ.ſic autẽ ſuꝑerogationis.ideo nõ eſt ſnnile de ingrefſu in ſtrh
em̃ ⁊ nõ aliter ẽ actus ſacramẽtalis. rdligionem. * B illud quod obijci᷑ vtrum talis ob 75 ie
“ . lAlicgatio ſit votum. dicendũ qꝙ ꝓpꝛie non. quia eſt de eo
Onſequẽter tercio loco querit᷑ de ſacramẽta⸗ qð ſuꝑerogationis eſt.tamẽ extenſo nomie eſt votũ. inn
libus. 2 circa hoc querunt᷑ duo. Pꝛimo que quia volũtaria obligatio. Mon aũt facit duplex pec⸗ btn
rit᷑ de catheciſmo. Sccũdo de exoꝛciſmo. catũ.q; non obligat᷑ magis ꝙᷓ pᷣus de neceſſitate.ſed Kui
L NDueſtio.]. we b0n0 7 cquo. *
¶ Cum catbeciſmꝰ dicat inſtructio. Querit᷑ ᷣͤ vtrãũ „ .
paruuli debeant cathezizari.Et ꝙ ſic videt᷑.quia vbi J Queſtio.if. m Cumn
vnũ tm ſacramentũ eſi. vnus ritus debet obſeruari. ¶ Atrum exoꝛciſmus habeat aliquam efficaciam in un
Segd magni catbeʒizant᷑.ergo ⁊ paruuli. ¶ Itez fo⸗ꝛ poaaruulo vel adulto. Et dicit᷑ ꝙ babet poteſtatem ad mnut
ma a deo tradita eſt obſeruaãda generaliter. Sed vlt. expellendũ demonẽ. ⁊ ꝙ iſtud ſit verũ videt᷑ p Augu tln
Math. baptiſmo pᷣmittit voctrinã cũ dicit. Ite doce⸗ ſtinũ in libꝛo de ſymbolo. Paruulus exoꝛeiſat᷑ vt po⸗ Lccol.
te omnes gentes ⁊c. ¶ Item ad boc facit mos ⁊ cj/ tteſtas dyaboli expellatur. ¶ Item Rabanus. exſuf⸗ c
ſuetudo vniuerſalis ecclie.quę cũ faciat recte catbe/ tur a paruulo ſeua poteſtas ꝑ pium ſacerdotem. kin
ʒiando pueros.videtur ⁊c. ¶ Sed cõtra. Stultũ eſt Item qꝙ babeat chkeaciam videt᷑ ratiõe.qꝛ ſacer/ jus⸗
inſtruere eũ qui nõ eſt capax voctrine. ergo baptiſůäs dos dicit exoꝛciſandu. exi ab eo ĩmũde ſpiritus. ergo
ſtulte agit cum cathezisat paruulũ. ¶ Item videt᷑ ꝙ inõ fruſtra boc inſtituit eccleſia.dyabolus exit ſicut s⸗
aſſiſtentes falſe rñdeant. Aut em̃ reſpõdent in ꝑſona imꝑat.¶ Item exoꝛciſmi Salomonis pellebaut de⸗ rſe
paruuli. aut in pſona ſua. In ꝑſona ſua nõ. qꝛ ſacer mones. ⁊ aliqui mali pellebant ad inuocationeʒ xpi. Ai
dos querit a ꝑuulo. Si in pſona paruuli. ergo falſu, ergo ſi ille babet exoꝛciſandi officiuz. ⁊ habet exoꝛciſ-
dicũt cum dicũt. credo.¶ Item quero vtrũ in illa re⸗· mos efficacioꝛes. patet ⁊c. ¶ Contra. Cypꝛianꝰ. dya⸗
ſponſiõe obligent᷑ patrini. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ ait Aug. boli poteſtas non minuit᷑ ante baptiſmũ. Item 84 nie
ĩ quodã ſermõe.wlo omnes ꝙ cognoſcatis tam viri nulliꝰ ſit efficacie videt᷑.qꝛ ſi pellit demones.aut ſpi⸗ ſ
qᷓ; mulieres vos ꝑuulis quos ſuſcepiſtis fideiuſſoꝛes triitualiter. aut coꝛpoꝛaliter. NHon ſpũaliter. quia tunc un
. pud deñ extitiſſe. Sed tũc videt᷑ cum nemo ſeiat de expellitur ſpũaliter quãdo expellit᷑ culpa. Si qtum rn
glio qualis ſit futurꝰ ꝙ ſtulte ꝓmittat.⁊ in diſcrinen ad coꝛpoꝛalẽ leſionem.ergo ſolum demoniacis ⁊ ob⸗ Ein
ſe ponat. C Itẽ qnero vtrũ paruuli obligent. Et ꝙ ſeſſis deberet fieri exoꝛciſmus. Item ſi alium eſfe⸗
ſic videt᷑.quia dicit Dionyſius ꝙ ſenſus vertvꝝ que ctum nõ habet niſi demonẽ pellere. cum multo effica ue
dicunt patrini eſt ꝙ puer ille cum in ſeniũ venerit.te· ecius pellatur in baptiſmo.deberet ſtatim baptiſari ⁊ ni
nehit ſacras ↄfeſſiones.obligant em̃ paruulũ.Si em nullo modo exoꝛciſari. Si dicas ꝙ diſponit vt babe/ made
obligari potuerit paruulꝰ ꝑ carnales parẽtes ad ma, sgt maioꝛem effectum baptiſmus. Contra. Aut hoc i⸗
lum.ergo ꝑ ſpnales ad bonuʒ multo foꝛtius. ¶ Sed facit diſponendo ſubiectũ.aut foꝛtificqãdo baptimũ KWK
cõtra.ſi parẽtes ꝓmittant ꝓ filio ꝙ filius intrabit re Mon diſponendo ſubiectũ. quia ſi diſponit. aut mi⸗ ſod
ligionẽ.ille nõ obligat᷑ nec tenet᷑.ergo ſilr in ꝓoſito. nuendo culpam aut penam.neutrũ poteſt. cum non i
8 Item quero ſi obligat᷑.vtrũ illa obligatio ſit vtũ. poſſit minui pena ſine culpa. Mon foꝛtificando bap⸗ Nuch
Et q ſic videt᷑.qꝛ votũ eſt ſpontanea ꝓmiſſio melio⸗ tiſmũ.quia nõdum eſt cum exoꝛciſmus fit.¶ Item an
ris boni. deliberatiõe ⁊ obligatione firmata.Contra. diſcecdat aliquis exoꝛciſatus ante baptiſmum.quero ſu
FIfm hoc duplici peccato peccaret baptiſatꝰ.qꝛ tranſ / Extrum aliquid cõferat exoꝛciſmus. Si nihil. ſtultum Ne
G greſſoꝛ eſt wti ac pᷣcepti.¶ Rꝰ dicendũ ꝙ catheciſmꝰ eſt expectare.Si aliquid.quero quid: Si minoꝛes te. dal
in adultis pᷣcedit baptiſniuʒ pꝛopter duas cauſas.vt nebꝛas.Contra.tenebꝛe ſunt carẽtia viſionis diuine. hin
baptiſandi inſtruerent᷑ 2 de credẽdis.⁊ vt ſe obliga bac autẽ omnes ſunt ſimiliter pꝛiuati. ¶ Item ſi di⸗ N
rent volũtarie ad dei imꝑia facienda.quaſi nõ concte cas ꝙ fiat ad ſolẽnitatem baptiſmi. quero quare ma
ſed volũtarie illa impleturi erãt. Paruuli vᷣo ⁊ ſi nõ gis baptiſmus habet ſolẽnitatem qᷓ alia ſacramenta.
poſſunt doceri.poſſunt tamẽ ꝑ patrinos obligari.ðo ⁊ que ⁊ quot ſunt illa que attendunt᷑ ad eius ſolẽni⸗ .9
fit in eis catbeziſmꝰ.⁊ ꝓpter rõnem obligandi.⁊ pꝛo/ tatem.¶ M' aliqui dixerunt ꝙ exoꝛciſmus ſolum fit ſgi⸗
pter vuifoꝛmitatẽ.vt còſimiliter omnes baptiſent᷑ ſi / ad ſolẽnitatem ⁊ ad expᷣſnoꝛem ſistionẽ. nec aliquid ni ie⸗
Ho cut cõſimilẽ effectum recipiũt. ¶Ad illud ergo quod efficitur ibi.ſed ſolum ſigtur quod efficitur in baptiſ ürcen
obijcit̃᷑ de doctrina iam patet rñſio.Similit᷑ q obij mo. Alij autem dixerunt ꝙ non tm̃ fiat ad baptiſmi
citur de reſpõdentibus, dicendũ ꝙ reſpondẽt in ꝑſo ſolẽnitatem.iĩmo babeat effectum ſpũalem. licj ſemi⸗ I
na paruuli. Et eſt ſenſus.credo.i.ſacramentũ fidei ꝑ pllenum ad diſponendũ ad baptiſinũ. VUnde paruuli
cipio vel ſuſcipere pᷣſto ſum. Et nõ ẽ ſermo falſus ne non baptiſati ſed exoꝛciſati moꝛientes ſuſtinent mi⸗
incõſuetus.qꝛ ſicut dicit Augꝰ.in epla ad Bonifacii noꝛes tencbꝛas. Pꝛimi nimis parum dixerunt.⁊ ſan lhl
Frequẽter ſignũ accipit᷑ ꝓ re.ſicut dicimꝰ.Cras erit ctoꝛum autoꝛitates plus dicunt.Secũdi nimis dixe⸗ an
reſurrectio dñi. ⁊ videns fumũ dicit ſe videre ignem. runt. ideo tenẽdum eſt medium ꝙ ſunt ad ſolẽnita⸗ u
Ael poteſt eſſe ſenſus. Credo.i.ad credendũ me obli /- tem ⁊ ad cohibendum dyabolũ vt non poſſt occide⸗ t
71 go. ¶ Ad illð qð querit᷑ vtrũ patrini obligent᷑.dicẽ re paruulũ.nec ita foꝛtiter verare adultum vt retra-/ d
dum e ſi nõ baberẽt aliũ doctoꝛem obligant᷑ ad in/ hat a baptiſmo. Ande nõ eſt contra verationem quã iug
ſiruendũ ipſum in his que ſunt de neceſſitate fidei et facit in coꝛpoꝛe.ſed quaʒ faceret.qꝛ dyabolus erquo rn
vel ad hoc ꝙ; facerent inſtrui.vel ad hoc ꝙ ille vigct hominẽ pᷣpari ad baptiſmũ ip̃m veraret. Und en
crederet vel ſeruaret.nunc autẽ quis multos habent ¶ Gꝛc,. diẽ ꝙ ülos pullſare negligit. qs qᷣco lure woſſidẽ
ſ⸗

H

A
e L ⅞. VII. .
i e fentit. Sed qñ videt ſe deſeri tũc puocat᷑ Ad pᷣma Job. vlti. inſufflauit 2 dirit eis gecipice s
duo obiecta patet rñſio.qꝛ Spran intelli Rä gee HS 2 dix it eis accip ſceſhißanerum H
intlath, teſtate ſpũali.⁊ illud de veratioe ſir patet./ Ad ills cctu ſuꝑne ſapiẽtie ⁊ eurenapkangee eane H
uckte qð obijcit᷑ qre nõ ſtatim dat᷑ baptiſmus.dicenduʒ iꝓ verbũ dei. ⁊ nares ſilr ad daeran ad zudienaum.
ſeckſei Aꝓpter ſolẽnitatẽ.⁊ ꝓpter boc ꝙ baptiſmũ debet pᷣcele moꝛtis. Hoc ſiguit dñs cũ di chſ u odoꝛem vite
er re doctrina ſiue catbeciſinꝰ.vt ̊ dyabolꝰ arceat᷑ a ca muti. Math. vij. effeta ⁊c. gl 0. S anatione ſurdi ct
eſen theciſmo annectit᷑ exoꝛciſmꝰ. MNec fit ꝓpter aliquam diuina ſapiẽtia qᷓ ſoluit labia vt dicnt . n den.
efficaciã gratie in aia. ſed ſolũ ad ſigntiã. ⁊ ad arcen / Doſt hec introducat᷑ baptiſandꝰ in cclena iebe.
aꝗ dum poteſtatẽ cõtrariã. Oꝛdo autẽ eoꝝ que ſunt ald bitis ⁊ cõpletis venit ſacerdos adfontẽ. ,- naer
ſolẽnitatẽ baptiſmi pᷣm moꝛẽ cccleſie vſitatiue bic eſt. fonsi nomie patris ⁊ filij ⁊ ſpñſſancti dr aget ecat
V Pꝛimo exſufflat᷑. ⁊ hoc vt virtus dyaboli exterioꝛ ex· cxramẽti nõ ex eo ꝗᷓ miſtrat coſtare ſci 1e ctitas ſa
* pellat᷑ ? interioꝛ expellenda ſignificet. Secũdo ſignũ ſanctificat. Doſt bec tradit᷑ noue vi ar ſeq ex eo qut.
fun fit i 16 ckr/d nu cat. Poſt hec tradit᷑ noue vite auditoꝛibꝰ ca⸗
le crucis fit in pectoꝛe ⁊ in fronte.vt demõ cognoſcat ſe thecuminis ſymbolũ fidei.in quo aplice doctrine
ir Z dlend taz in occilt cale qᷓ in aꝑto ↄfeſiõis. ma ↄſiſtit.Hoc nõ dicit ſmogern⸗ dralmnait ve. H
mgl ercio ſal in oꝛe ponit᷑ vt ſignificet ꝙ per baptiſmũ do. Poſt hoc oblatus ad baptiſmũ paruulꝰ. ꝛ inter/
eten ſapoꝛ ſapiẽtie pᷣparet᷑.⁊ fetoꝛ fomit reſtringat᷑. Quar rogatus a ſacerdote ſi abꝛenũci paruu r mtet
ach to fit linitio auriũ ⁊ narium cum ſputo. vt ſignificet us a ſacerdote ſi abꝛenũcict ſathane. ⁊ omnib?
egn im ſputo. vt ſignificek pompis eius. ⁊ omnibꝰ opibus cius. ANN
n g⸗ G ſnten nih ohecte 35, Qufe⸗ fit inun· feſhaet: vr aliena inictate cligatgecfiens ten 65,
lsentige ctoꝛe 2 ſcapulis. vt ſignificet gratia vnctio⸗ eſſione ſoluat᷑. Poſtea inungit᷑ oled ene een
u vis 33 def mag.? eine onera doꝛtg. Soro thſt etanc munatadt ann baſt alra enmev⸗ ang⸗
ites nũ fit inunctio criſmatis iu vertice.vt ſignifi, da ⁊ noxia pſuade Pie. Yncrik 1 inter ſeaonlaSg:
n Enana ein ebe unnn enb is ad orem n dli eterna. vbi wigos vorrnitonkeeſut todnunmenkchee ac
* iſma em̃ cõfectũ eſt ex oleo lucẽte ⁊ balſamo cõſer· Fenns. e dof enne gecapise den
ung õfectu eſt ex oleo lucẽte ⁊ balſamo cõſer· poꝛtandñ onus. Deinde interrogat᷑ ſi credat in deũ
e uante. Septimo veſtit᷑ veſtimẽto mũdo ⁊ albo.vt ſi/ ne nus. Dange mterfrogat Ncrecgat m en
iljng gnificet᷑ candoꝛ innocẽtie rſtola reſurregtidis. iti ducbaces vMsce dWs⸗ leſiã catvlica. remifſi
Raug mo ponit cereus in manibus vt ſit lucerna pedibus merſione 2 ſorcibd vetuſtatis ſeir rnen
9 xe ſancto Aictoꝛe foꝛma exoꝛciſmi ⁊ alioꝝ ſacramẽ criſmate in vertice vngit᷑. vt ſpm̃ ñůͤ
irsttß taliũ in baptiſmo ita ꝑficitur. Puer ſignat᷑ cruci mate in vertice vngit. vt ſym xpi pticipado. meri
pꝓficitur. Puer ſignat᷑ crucis ſi - to dein pianus appell EEre
ſalun c⸗ gnaculo in fronte. in ur. Duer ſignat᷑ crucis ſi- to deinceps xpᷣianus appellet᷑.coberes regni ⁊ gloꝛie
4 onte. in pectoꝛe.in oculis.in naribus.in ſacra vnctione eff. Deinde tradit᷑ xb̃iano ve
nlipcft oꝛe. in auribus. vt totiꝰ coꝛpis ſenſus hoc ſignaculo candico ione effectus. Deinde tradit᷑ xpiano veſtl.
Ra . . s hoc ſignaculo candida. vt qͥ pᷣn itatis decoꝛẽ atis nãni
eprint manank cmi verutr ois ratmenra ple⸗t,roia obluſeanerae wabeuregener Rcoc vetuſatis panig
j anr- ¹ plent᷑. ⁊ oia obfuſcauerat.habitu regeneratiõi e fferat in-
itttbebe dyalvli figmẽta fruſtrant᷑. Añ Rabanꝰ d cõſtitutiõe fuſcauerat.habitu regeneratiõis. gloꝛie pᷣferat in/
1e er clericoꝝ.vt ab eo dyabolꝰ in vaſe ſuo pꝛiſtino.ſue in,· nẽ ſacrã.x cgit ctia caput Hcro velamiepoſt vni
E Tr apr aſe ſuo pꝛiſtino.ſue in· nẽ ſacrã. vt intlligat ſe dvyademate regni ⁊ ſacerdo/
luptſni. teremptiõis ſignũ cngnoſcẽs.iam ſibi deinceps illud tali dignitate ligat ſo vyademate regni ⁊ ſacerdo⸗
“l ce . N iam ſibi dxeinceps illud tali dignitate potiri. Ad vltimũ cereus accẽſui
ſt aum⸗ fiit alienn. Poſtea dat᷑ ſal bñdictũ in os eius.vt ſa⸗ i neis cy in zlelnücereus accsſus var
vna s eius.vt ſa/ i manu eiꝰ.ꝙ implere doceat᷑ illud euãgeliũ Math.
.anmnon piẽtia cõditus careat fetoꝛe iniqͥtatis.⁊ vlta non pu- v. Sic niicre doceat KHiud euggclin Math. a
oenrns eaesr eroe 8.7 pu⸗ v. Sic luceat lux veſtra coꝛã hominibꝰ?. am⸗ ee
fndobe⸗ treſcat a vermibꝰ vicioꝛi. Sicut em̃ ſal cõſeruat carꝰ cluccat luxr veſtra coꝛs Pominih Hanc lam/ M
5ß 10/ NaW. Dienr en la (e padẽ ſi inextinguibilẽ ſeruauerit.inter virgines ſapi
ſt en nẽ a fetoꝛe ⁊ putrefactiõe. ſic ſapiẽtia p ipᷣm ſignifica entes cũ ſponſo ccleſti ad nuptias i er virgines ſapi⸗
mniſ, ic aß P inca⸗ s cũ ſponſo celeſti ad nuptias introibit.⁊ ſtati
himuenchen ta ſpm̃ ↄſeruat ne ſoluat᷑ in vicia.⁊ feteat ꝑ infamiã. ſi adeſt epi len na nupnas introbc aden
ke inde mali etegrp! . epiſcopus confirmat᷑.et datur ei euchariſtia
bi kkan DODeinde exſufflat᷑ malignꝰ foꝛis.vt ſpũs ſpũ pellat᷑.ſ. aci epucopus conntmar. Ex rei eucharitiag
Juiut ſpiſancto malign? puͦſſancth , catum vatug eſt. Docte e natioen nt aduͦltus. vt ſe chalſto incoꝛ⸗
Anc de ſac amẽto cfirmatiõis addendũ eſt. Haec eſt ſecũda ps buis ptis. in qua magiſter agit de ſa⸗
mnen amẽtis him ſeptẽ differẽtias. Supꝛa em̃ egit mor de banaſthoi, eſtmus en magice adt e .
king caa anatibe Et in trin eſ oſiccrare circa wo lachn. Daimo ea ectat ad miſin dignitate. Secuo⸗
, S a negnd r untei abaedtg e Fe mero Krum ad integri⸗
uln In ſecũda qtũ ad efficacia et virtutẽ.ibi. Airtꝰ aũt huiꝰ ſacramẽti eſt donatio ſpũſſancti ee .
ril tercis qtum ad vſum ſiuẽ modũ ſumẽdi.ibi. Hoc ſacrm tm̃ a — donatio ſpſfſeneti d robur. Jn.
di. VII. De⸗limande Ergadmiſtidignitatt eieſcken a,
i . VII. / Vnc de ſacro ↄſirmatiõis addendũ c.de cuiꝰ dando ſemel tiñ con-
Stnm miſtro art ſolet. Foꝛma em̃ aꝑta ẽ.ſ. vba q̃ di / il ſſuʒ eſtimat. videt
Motula. — aeit epᷣus cũ baptilatos in frontibꝰ ſacro ſignat illa cõceſſio Oꝛeg. de
gbſrete⸗ —XX 1 in frontibꝰ ſacro ſignat fine 2
nt: e Sꝛeg ita ſenbit criſmate. Hoc ſacrm ab alijs pfici nõ pot niſi a ſüm is n fuinfe ine notule.
inn, Januario epo. ſacerdotibꝰ.nec tꝑ alijs pfiei nõ põt niſi a ſũm is nõ fuiſſe recta. aꝛ ſcã.
in, Furni ad aog erdori nec tꝑe aploꝝ ab alijs qʒ ab ipis aplis le⸗ dalũ de venitate vite
i, quoſdã ſcanda Sit᷑ pactũ. nec ab alijs qʒ ab illis qͥ locũ eoꝝ tenẽt pſici vkł doctrine nihil im⸗/
in, liſatos fuiſſe ꝙ põt aut dz. n3 ſi alit pᷣſumptũ fuerit.irritũ haber 2 v mutst. ſ ergo ſoldepi
l a ragor cuu. ne int eccliaſtica reputabit ſacta. Licz at ſbꝛis etvr mare
criſmate tägere ti rer oertco gn, riſinate ſigreiSte. Egee Prer ica⸗
igere baptiſatos tagere ĩ pectoꝛe. nõ criſmate ſigre ĩ frõte. lã nõ deuit illud ter
Nt e , mittere. ¶ BR dicen/ 1
rſu c ais laerrhog h dan ꝓpꝛia auẽte.tñ: p cq neceſſaria ſummꝰ? põtifer in ͥ ẽ plenitudo ptãũtis poͤt alih .
cpo cõmitterę.⁊ ille no facit auẽte ſua ſᷣ aucte ſibi comiſſa. vñ ille potiꝰfac cuiꝰ aucte fit.vñ nõ ẽ dubiũ qͥn

ontiſicalis auctas ſit de neceſſitate huiꝰ emer ärict

5 . . ate e nõ oↄceſſit ei⸗ L . =
im gliquig ſacramẽtaleſicut aliqñ vat laicis panis bñ Fenoräageene

ceus loco coꝛpoꝛis dñici.

Ti 2 IIII.

b ¶Qirtus aũt buiꝰ Virtus aũt huiꝰ ſacramẽti eſt donatio ſpũſſancti ald b

ſacramenti ẽ vnatio robur.qͥ in baptiſmo dat᷑ ad remiſſionẽ. Vñ Rabanꝰ. eos q baptiſati
ſpuſſa ne ad robur. gſũmo ſacerdote ꝑ impoſitionẽ manꝰ paclitus tradit᷑ ſuntꝓbibuimꝰ
Eishanſtis oAnmat. baptiſato vt toboꝛet ſpmſanctu ad pdicandu alis anos uider
vñ in p. Panis coꝛ illud qð ipᷣe ĩ baptiſmo cõſecutus eſt. Iteʒ oẽs fideles ccclie fecimꝰ.
bomis cõfirmat. RH· p manꝰ impoſitionẽ epoꝝ poſt baptiſmũ accigꝑe debe / ſi oino de hac

foꝛtitudine pendet foꝛtitudo oim. Sed charitas põt deficere dupliciter.ſ.ꝑ.
trarij. ſicut patct i igne materiali.⁊ ↄtra pᷣmũ ẽ euchariſtia q̃ cibat.cõtra
rcſiſtat. Alij dicũt alit᷑ ⁊ ꝓbabiliꝰ ꝙ ↄfrimatio ẽ ad coæoboꝛatiõz fidei.
bic eſt ſignũ ↄfeſſiõis fidelis.ibi ſignu vnionis.Et ſi querat᷑ qᷓre mag cõfi
cendũ ꝙ qꝛ in his duabꝰ pendet foꝛtitudo ſpñalis edificij qᷓtũ ad intell
tio.in charitate eleuatio ſun t cultas.
c¶ Scito vtruũq; eſſe magnũ ſacramẽtũ.ſed vnũ maioꝛi ve
HSm bec vᷣba melchiadis ꝙ amplioꝛ gra in eo dat᷑. Dicendũ
glio. v. modis. Pꝛimo mo ꝗpter ſigtionẽ.ſic matrimoniñ dẽ maiꝰ.
ꝓpter ↄtinentia.⁊ ſic euchariſtia dꝛ maiꝰ.Lercio ꝗꝓpter efficaciã
niſtrantiũ ſiue diſpẽſantiũ.⁊ ſic dꝛ cõfirmatio maioꝛ.qꝛ dat᷑ a ſũ
ꝙ ponit in nobilioꝛi gradu. ⁊ ſic dicit᷑ oꝛdo maiꝰ ſacẽm. dð

2
.„* .

CLibꝰ em̃ coꝛpalis nõ repugnat foꝛtitudini ſpñali.Re di

ad hoc multipliciter

rent ſpm̃ſanctũ vt pleni chꝛiſtiani inueniant᷑. Scito

——

c re aliqͥ ↄtri/

mdet᷑. Dꝛimo mõ ſic vtrũq; eſſe magnũ ſacramentũ.ᷣ vnũ maioꝛi venera / ſtant᷑. vbi epi⸗
Häl tiõe tenendũ ſicut a maioꝛibꝰ dat᷑. Ecce maiꝰ dicit᷑ ſa / ſcopi deſunt vt
Ea enchacict 4 cramentũ ↄfirmatiõis. ſ foꝛte nõ ob maioꝛẽ virtutẽ et Creaſs⸗
cides. Sed bocnon vtilitatẽ quꝗ cõferat.5̊ qꝛ a dignioꝛibꝰ dat᷑.⁊ in digni; d riſmatetã⸗
Pouluit.qꝛ ſiue ꝑ ſe ſiue oꝛi ꝑte coꝛꝑis fit.f.in fronte. Vel foꝛte.qꝛmaiꝰ augmẽæ gere debeãt cõ⸗
accidẽs. dum tamẽ tũ virtutũ pᷣſtat.licʒ baptiſmꝰ plus ad remiſſionẽ va / cedimus. Sed
babeat effectũ cundẽ leat. Qðd videt᷑ innuere Rabanus dicẽs. In vnctiõe iſtud p ſcãda⸗/
videt alterũ ſuofſluepaptiſmi ſpm̃ſanctũ deſcẽdere ad habitationẽ deo cõ⸗ lo ſedando ſe-
re. Secũdus modus ſecrandã. in hac vo eiuſdẽ ſepiifoꝛmẽ aratiã c omni wel mibi cocel⸗
dicẽdi eſt ꝙ cõfirma- ſecrand. in hac vo eiuſdẽ ſeptiſoꝛmẽ gratiã cũ omni ſum eſſe eſtima
teo cõfirmat malũ. plenitudine ſanctitatis ⁊ virtutis venire in hoiem. tur.
ſed euchariſtia in bo (De cõfirmatiõe q́;tũ ad modũ ſumendi.
no. Sz nec illud ſufſi Hoc ſacramẽtũ tm̃ a ieiunis accipi ⁊ ieiunis tradi de- e
it aꝛome ſaetn bet. ſicut ⁊ baptiſmꝰ. niſi aliter cogat neceſſitas. Nec f
it romeciũ eſ c debet iterari ſicut nec baptiſinus vel oꝛdo. NHulli enim
Nſia. Alij dicũt ꝙ dus ſacramẽto faciẽda eſt iniuria.qð fieri putat᷑ quãdo nõ
ſũt nobis neceſſaiaii. l
ſcʒ fides ⁊ moꝛes.⁊ vlũ cõfirmat in fide.ſ.cõfirmatio.ſed euchariſtia qtũ ad bonos moꝛes.qꝛ vt dicit Berñ.
cuchariſtia nõ ſolũ delet venialia etiã cõſenſum foꝛtificat ne inclinet᷑ ad moꝛtalia. Alij dicũt ꝙ vtrũq; foꝛti/
ficat fidẽ. ſᷣ duo neceſſaria ſt ad fidẽ firmã.ſ.coꝛde credere ⁊ oꝛe cõfiteri.

1 la ſt ad fidẽ firm ecrec e cõſiteri. ⁊ euchariſtia ↄfirmat q;tũ ad fidẽ in
co:dc.ſed cõfirmatio qtũ ad cõfeſſionẽ ſiue ꝓlationẽ iĩ oꝛe.Alij dicũt ꝙ vtrũqʒ foꝛtificat a charitatc.qꝛ ab ei⸗
defectũ alimẽti. vel ꝑ actionẽ con/
ſecũduʒ cõfirmatio vt impugnãtibꝰ
euchariſtia charitatis.⁊ hoc patz.qꝛ
rmant᷑ hee due virtutes qᷓᷓ alie. Di/
. o ſpñalis edif. d intellectũ ⁊ affectũ. Et qꝛi fide ẽ pᷣma eleua
umma. ⁊ vtrobiq; difficultas.⁊ qꝛ ꝓnitas ẽ ad cõtrariũ.ideo magis cõfirmant᷑.
neratone tenendum ſicut a maioꝛibꝰ dat. Uidet᷑
ꝙ coiter dici conſueuit q vnũ ſacr̃jm dicit᷑ maius
qꝛ ſigt vnitatẽ naturaꝝ ĩ x-pᷣo. Secũdo mõ
⁊ ſic baptiſmꝰ. Quarto ꝓpter dignitatẽ mi/
mis ſacerdotibꝰ ſiue ep̃is.Quinto ꝓpter boc
n dignioꝛi ꝑte coꝛpis fit. Aidet᷑ falſũ dicẽ.qꝛ

vertex eſt dignioꝛ qᷓtũ ad ſitũ.⁊ coꝛ qᷓ;ẽtũ ad virtutẽ. potiꝰ debet dari in capite vel in coꝛde. Iteʒ videt᷑ ꝙ in

lingua.qꝛ ibi ẽ ↄfeſſio.Re dicendũ ꝙ ꝑs dignioꝛ itũ ad virtutẽ ⁊ oꝑatiõeʒ eſt coꝛ.
Inter ptes vo qᷓ ſe offerũt ſenſibꝰ nr̃is caput ẽ digniꝰ. ⁊ ĩi capite facies.facies.ſ
dat᷑ in facie.ſ̊ mag in fronte.qꝛ ibi eſt ſedes verecũdie.Vñ qꝛ boc ſacrm eſt õ cõ
nomẽ xpᷣi qᷓ lingua ↄtrabit ne aꝑte dicat.debet hᷣ ſacrm in fronte dari.
oſt quidã ꝙ in noua lege fit pᷣma vnctio in capite rõne virtutis.
t

ß tñ occulta ẽ ⁊ latet interiꝰ
anterioꝛ ꝑs.⁊ ideo hoc ſaccẽ̃m
fuſionẽ ⁊ verecũdiã confitẽdi
Frons quidẽ ꝑs ẽ faciei eminẽtioꝛ.vñ
ſecũda vᷣo in fronte. tercia iterũ i capite

pᷣma fit in baptiſmo. Secũda vo in cõfirmatiõe.Cercia vo in epii ↄſecratiõe.Et pᷣma ſigta eſt in pᷣma vn.
ctione dauid.j. Reg xvj. Secũda vᷣo in vnctiõe danid ſuꝑ domũ iuda.ij. Reg.ij.Lercia vᷣo in vnctoe dauid
ſup cunctũ regnũ.ij. Reg.v. Et ſatis poſſunt aBenrt iſtis ſi q̃s inſpiciat. In pᷣma em̃ dauid nõ babuit poten/

tiam. In ſecũda habuit potentiã ⁊ reſiſtentiã. In ter
e¶ Hoc ſacr̃m tm̃ a ieiunis accipi ⁊ ieiunis tradi debet.

₰

C

n tercia habuit potentia ⁊ pſidentiã ſuꝑ gentem ſuam. ,
Cõtra.videt᷑ ꝙ qꝛ eſt ad robur.q cibus nõ impediat
endũ ꝙ in hoc ſacramẽto dat᷑ gra.⁊ gr̃a coꝛroivꝛãs.

⁊ iterũ cõtrahit᷑ affinitas quedã. Ideo iſta tria ſtatuta fuerũt ab antiqͥs patribꝰ in ſacramento ſeruari tanqᷓ
cõgrua.vt ieiuno ſtomacho ꝗpter gratiã ſpũſſacti ſuſcipiendã. vt cõſirmãdus ab alio poꝛtet᷑ vel teneat᷑ qui

665 ſit confirmat? in ſignũ debilitatis ⁊ imbecillatis.vt ſit cõſilis ſexus ꝓpter piculũ affinitatis. f ¶ Mec vebet
lanimitatis põt iterani cõtra queʒ

iterari ſicut nec baptiſmꝰ. Cõtra. Aidet᷑ em̃ ꝙ poſſit iterari.qꝛ moꝛbꝰ puſil 4
tũc videt᷑ ꝙ earacter pᷣiudicet moꝛbo.ſi ergo

eſt. ergo ⁊ ſacramentũ.Si tu dicas ꝙ nõ poteſt ꝓpter caracterẽ.

nõ eſt curatio moꝛbi ꝓpter caracterem.ſed magis ecõuerſo. patet ⁊c. Nꝰ dicendũ q illud ſacramentũ nõ põt

iterari ꝗꝓpter caracterem qui impꝛimit᷑ ĩ eo indelibiliter. Hõ debet etiã.
(ffectus quem donat.tum ratiõe rei quã allegoꝛice ſigt. Ratiõe moꝛbi.
huiuſmoqi no ſterat᷑ ſi terat hoc cſt ſoſi m acquctq ratiõc effemus quc oonat, j eſt plenitudp gratie

4

tũ ratiõe moꝛbi quẽ curat.tum rõne
quia eſt pena cõtracta. bec aũt ᷣm ꝙ

Ch
Centn
ne
obon
ralisl
(enl
bockt
ſifenm
ſckoſ⸗
ſcheen
elnau
ſttue.
Gponck
ueſtet
eO
urNe
cs
ſorma
Poteſg
honin
Med
wosc
od
fenat
Fepoti
neykre
ſacame

ſſe
(ag
Mlusſaa

glle

ſantoör
nelis
Moben
Cmann
ür
üiß
ſclefn
dirde
glah
mwlp
Rocnt
d
nabe
Kn

—

nki
1

Ndakr⸗
gmmigſn
muuote
hrrtig
ingi⸗
Gasg
flede
Ginndat
mihei
imkmn
,günn
Cnpaln,
in r
liling,
gtit
etlrein
uͤ,

inen

hinn
tnpn⸗
ctel

Nlgon

iterandũ iteratur.ſed vtꝝ aliqua vel nulla iterari poſ ad robur. et quia inte

Aug.

5

intelligentiã illoꝝ triũ qᷓ magiſter agit de ſa

O
runt᷑. Pꝛimo querit᷑ ð hoc ſacramẽto qntũ ad inte/
gritatè. Scdo qᷓntum ad virtutẽ vel efficaciaʒ. Ter
cio qᷓntum ad vſum.Circa ꝑꝛimũ querunt᷑ tria. Dꝛi
mo querit᷑ de confirmatõe qᷓntum ad foꝛmã.Sccũ
do qᷓntũ ad materiã. Lercio qᷓntuʒ ad diſpẽſatoꝛis
otentiam. Aueſtio.j. 9
(e neceſfariũ ſit in boc ſacramẽto habere foꝛmam
verboꝝ oſtendit᷑ ꝑ ſimile in alijs ſacramentis.qꝛ ſi
in alijs foꝛma verboꝝ ẽ ncceſſaria.videt᷑ ꝙ ⁊ in iſto.
¶ Item bocipᷣm oñditur ꝑ aliã rõnem.qꝛ foꝛma ver
boꝝ eſt ſanctificãs elementũ.Sʒ ſacramentũ eſt ex
ſãctificatione ſanctificãs ᷣm ꝙ dicit Hugo.g̊ neceſ
ſe eſt ꝙ foꝛmã e habeat. cum ꝑ ipᷣam ſit ſancti

ficãs elementũ.(¶ Sed cõtra.xpᷣs fuit inſtitutoꝛ foꝛ/
me ſacramentoꝝ.ſed foꝛmã cõfirmatõis nõ legitur
inſtituiſſe.ĩimo pꝛiꝰ tm̃ manꝰ ipoſuiſſe. Marci.xvj.
& non eſt neceffaria.cũ xpᷣus inſtituerit qð ꝑtinet ad
neceſſitatẽ et foꝛmã alioꝛum ſacramentoꝝ.et nõ bu
ius. Si tu dicas ꝙ reliquit aplis foꝛmam.Contra.le
gitur Act᷑.viij.ꝙ impoſitione manuũ dabãt ſpm̃ſan
ctũ.̊ qð ẽ de neceſſitate ſacramẽti eſt inuariabile vt
ſacramentuʒ. ̊ ⁊c. ¶ Itẽ de foꝛma querit᷑ q̃ eſt hec.
ſigno te ſigno crucis.confirmo te chꝛiſmate ſalutis.
In nomine pa.et fi.et.ſſ.amen. Primo vꝛ ꝙ ſuꝑflu/

t hoc verbũ ſigno.quia ſufficit actu ſignare. Si tu
dicas ꝙ; ̊ eſt ꝓpter intentioneʒ.tũc & ſicut in baptiſ

mo dicit᷑ baptizo et nõ dicit᷑ alius actus.ſic in con/
firmatione ſufficit dicere cõfirmol¶ Itẽ gquerit qua-
re potius fit mẽtio in foꝛma ð cruce ꝙᷓ; incarnatio/

ne vł reſurrectionei Itẽ querit᷑ quare potiꝰ in boc

ſacramento materia nõiatur cũ dicik . Confirmo te
weaeei⸗ in baptiſmo vt dicat᷑ baptizo tei aqua.

E.ad boc doᷣm qꝙ foꝛma pᷣdicta eſt de neceſſitate
huius ſacramẽti ſicut pꝛobant rões ad hoc inducte.

dillud qd obꝛ in contrariũ de eiꝰ inſtitutione di/
uerſificantur doctoꝛes.Quidã em̃ dicunt ꝙ foꝛmaʒ

illam xpᷣus inſtituit et aplis tradidit.et apli poſtno
dum alijs reliquerũt.licʒ boc non ſit ſcriptũ in cano
ne ſcripture.ipᷣe tñ foꝛma illa non fuit vſus imponẽ/
do manus pueris:qꝛ hoc faciebat vt dñs non vt mi

niſter. Aliter põt dici et meliꝰ.et credo ꝙ illð ſacra/

mentũ xpᷣs nec diſpenſauit nec inſtituit.qꝛ poſt aſcẽè⸗
ſionẽ ſuam doccbat apłos confirmari et ſpm̃ ad ro/

bur dari. Uñ. Jo. vij.ſpũſſanctus nõdũ erat datus.

quia ihus nondũ erat gloꝛificatus. Non inquã da/

tus in plenitudine vel ad robur.ſᷣ hoc quidẽ fecit in
die penthecoſtes. Añ cocirmati ſũt a ſpnſancto im
mediate ſine miniſterio et ſacr̃o.et ideo ipᷣi alios cõ/
firmabãt etiã ſine verbo. Sed poſtq; baſes ecdeſie
apli.ſ.qui a deo nõ ꝑ homies erat oꝛdinati.pᷣlati con
firmati defccerũt. inſtituit ſpũſſctũs huiꝰ ſacramẽti

ſint queſtio eſt. Nam de baptiſmo et oꝛdine ꝙ non de
beant iterari aꝑte Aug.dicit.vtrũq; ſacramẽtũ eſt et
quadã cõſecratiõe dat᷑.illud quidẽ cũ baptiʒat᷑.illud
vero cum oꝛdinat᷑. Ideoq; in ecclia catholica vtrũ/
q; non licet iterari.qꝛ neutri faciẽda eſt iniuria.quod
indubitãter etiã de confirmatiõe tenendũ ẽᷣ. De alis
vero vtꝝ iterari valeãt vł debeant poſtea diſſeremꝰ.

mento cõfirmatiõis.tria pꝛincipaliter que

rõe rei quã allegoꝛice
ſigt. quia ſigt aduẽtuʒ

aplos in die pentheco
ſtes. qui poſtq; adue/
nit nũqᷓ; ab eis diſceſ/

„ͤ 20—4= —

ſpirituſſãcti celo in

ſit. et ſic patet ilud.

foꝛmã.cui etiã virtutẽ ſcti cãdi dedit.et per hoc ptz

rñſio ad pꝛimũ
nðõ inſtituit.et quare apli inſtituerũt et poſteris tra/

diderũt.rõ pᷣdicta ẽ. Pñt tñ et alie rõnes cõgruentie

aſſignari.qꝛ em̃ minuebat᷑ in diſpẽſantibꝰ ſanctitas.

in ſuſcipiẽtibꝰ ydoneitas.iõ opꝛtunũ fuit inſtituere

illud qdð vltra querit᷑ de foꝛma. dom ꝙ; in hoc ſacra
mẽto dat᷑ gra ad robur fidei q̃ntum ad cõfirm atiõʒ

in coꝛde.⁊ q̃ntũ ad ↄfeſſionẽ liberam in oꝛe.et qꝛ di

ficilimũ et arduiſſimũ erat xpᷣm crucifixũ cofiteri.tũ
ꝓpter obpꝛobꝛiũ ſᷣm qð dici᷑.j.ad Coꝝ.j.pᷣdicamꝰ
xpᷣm crucifixũ.iudeis quidẽ ſcandalũ.gentibꝰãt ſtul
ticiã.tũ ꝓpter periculũ.qꝛ aduerſarij tales niteban/
tur occidere. Jo.xv.hec facient vobis ꝓpter nomẽ
meũ.hic ẽ ꝙ decuit duplicẽ actũ in foꝛma poni.vnũ
q ſpicit liberã crucifixi ↄfeſſonẽ.ꝙ eã ſemꝑ ferrʒ in
frõte. Alteꝝ coꝛdis ſtabilitõeʒ. Ex boc ptʒ.qre mag
fit mentio de cruce.qꝛ illuvẽ arduiſſimũ et ignomi⸗

nioſuʒ cõfiteri. De materia vero q̃re hoc fit iã vꝛ et

rõ eſt.quia cõſecrata c.nõ ſic in ſact̃is alijs. Aliqͥ tñ
dicũt ꝙꝙ, hoc ẽ ꝓpter pᷣcipuã efficaciã hꝰ ſacr̃i.et gra⸗/

—

ger effectꝰ. ides ſtatꝰ

5

dillud qð obꝛ foꝛma q̃re.i.xps

yverbũ ſctificãs. Alia ẽ ec ro. bec patebit infra / Ad

0

tiã ſpecialẽ et ſingularẽ q̃ dat᷑ in hoc ſacramento acd

ugnam. Queſtio. ij. b
e materia vtꝝ ſit neceſſaria.et vẽ pᷣmo ꝙ iſtud ſa/
cramẽtũ idigeat neceſſario materia. Et qꝛ ſicut dicit
Hug.ſacr̃m ẽ elemẽtũ foꝛis ſenſibiliter ꝓpoſitũ ex ſi

militudie repᷣſentãs.ſᷣ repᷣſentatio ẽ ꝑ materiã.& mãa

ẽ neceſſaria. Preterea ſupꝛa hitũ ẽ ꝙ dñs ptãteʒ mũ

dandi nõ tradidit homi ꝑ ſe.ſ ꝑ elemẽtũ.ne ponere/

tur ſpes in hõie.& ꝑi rõe ptãteʒ cõfirmãdi nõ debuit
dare hõi niſi mediate elemẽto Cõtra.aplłi ſola ma
nus ipoſitõe cõfirmabãt. vẽ ꝙ ſucceſſoꝛes eoꝝ ſo⸗
la manꝰ ipoſitõe hoc poſſint ſi trãſmiſert ptãtẽ quã
hẽbant(¶ Iteʒ matcria alioꝝ ſacr̃oꝝ fuit inſtituta a
xpᷣo vt᷑ ptʒ in baptiſmo et cukariſtia.et xpᷣs etiam ea

ſuſcepit. vẽ pari rõe ꝙ ſi boc ſacrẽm haberet mãz. ꝙ

xpᷣs inſtituiſſet ſacrẽ̃m ſuſcipiẽdo.Si tu dicas ꝙ non
8cebat eũ cõfirmari.obẽ tũc.qꝛ ſiłr nec circñcidi.nec
baptiʒari.ſᷣ fecit ꝓpter auẽtẽ ſacr̃i vt hitum ẽ exm̃.ẽ̊
⁊c. ¶ Itẽ qᷓro vtꝝ materia buiꝰ ſacramẽti debeat eſſe
cõſecrata.et vẽ ꝙ ſic.q ẽ criſma qdð cõſecrat᷑ a ponti
ficibꝰ determiato toe anni.Sʒ vꝛ ꝙ nõ.cñ alia ſacra
poſſint fieri ſine cõſecratõe.vt pʒ in baptiſino qdð an
tecedit: ⁊ eukariſtia qᷓ ſequit᷑ baptiſmũ. i ⁊ cõfirma
tiõei Itẽ qᷓro cũ alia ſacramẽta bẽant clemẽta ſim-
plicia nõ mixta.q̃re hoc ſaccẽm hʒ mixta.et vẽ ꝙ non

deberet habere.qꝛ. xxiiij. Ecci.dẽ ꝙ balſamũ nõ mix/

tũ odoꝛ meꝰ.hoc dicit ſapia de ſe. ¶ Itẽ q̃ro qͥre ma
gis aſſumit᷑ balſamũ ꝙᷓ aqua.et vẽ q; aq magis.quia
moꝛbo generali dʒ reſpõdere elemẽtũ cõmune ⁊ ge/

nerale. Sʒ balſamũ ẽ pᷣcioſum et raꝝ.aq̃ cõis ẽ oibꝰ.
⁊c.¶tẽ qre magis oleũ q; vinũ.et v vinũ ma/⸗

6

gis. qa facit hominẽ audacẽ et diſtũ.et hicẽ hꝰ ſacra
1 mẽti effectꝰ.¶ Be. ſicut tactuʒ ẽ pꝛius xpᷣs boc ſacra
mẽtũ nõ inſtituit.qꝛ credẽtes pꝰ eiꝰ aſcenſionẽ erant
confirmãdi. Añ nec materiã nec foꝛma apli diſpen
ſauerunt.ᷣ rẽ huiꝰ ſacr̃i ſiue foꝛmã a ſpũſancto im/
mediate acceperũt.et quidẽ ſine elemẽto vł materia.
qꝛ in datiõe ſpũſſcti ſigia viſibilia apparebãt.et ido
nõ erat opꝰ elemẽto.Sʒ poſtea ſucceſſoꝛibus inſtitu

tis dandꝰ? erat vi verboꝝ et inuiſibiliter. iõ opoꝛtuit
12 inſtitui ſenſibile elemẽtũ. Inſtitutũ ẽ g̊ hoc elemẽtũ

ſpũ.ſ.dictãte ab ipis cccleſie rectoꝛibꝰ.et quia xpᷣs ñ
inſtituerat nec vim ei dederat ᷣm ꝙ ipᷣe cotactu mũ
diſſime carins dederat aqͥs. vt ipe conficiẽdo coꝛpꝰ
ſuũ iſtituit elemẽtũ ſiue materiã eukariſtie. vt panẽ
vel vinũ.iõ epi nõ valẽtes ſeipis materias ↄſccrare.
oſecrari ꝑ bñdictionẽ inſtitu erũt. et iõ matcria buiꝰ

iſto et non in alijs.dom ꝙ ſicut dictũ eſt in foꝛma.qꝛ
erat ad duplicẽ actũ arduũ. et iõ duplex actꝰ expꝛi/
mit᷑ in foꝛma.iõ et duplex elementũ cõſonãs illi du/
plici actui et rei cõmiſcet᷑. Oleũ oliuaꝝ ꝓpter nito/
rẽ ſigt interioꝛeʒ fidẽ ex bona ↄſcia.balſamũ ꝓpter
odoꝛẽ dignã et laudabilẽ cõfeſſionẽ.et ex hoc pʒ qre
14 bec duo elemẽta magis qᷓ; alia. ¶Ad illud qd obꝛ
generalitate.ddð.ꝙ boc veꝝ eet ſi eẽt ſacim neceſſita
tis.et ſaluaret᷑ in aqua cõpleta rõ ſigndi. De vino ſi
militer dd. ꝙ nõ pucnit ꝓpꝑter hoc ꝙ audacẽ et foꝛ/

tẽ facit obnubilãdo rationẽ.qꝛ foꝛtitudo ſpũalis eſt

.

ex rõe recta et pura et nõ ex rõne obnubilata.
Aueſtio. iij. .

“ e potentia diſpenſandi hoc ſacrm. et vi ; quilibz

k .

poſſit hoc ſacr̃m diſpenſare ſaltẽ in necefſitate.qꝛ ſi

baptizat quis baptiʒatũ ẽ.cũ g̊ baptiſmꝰ maxime ef

ficacie ſit inter ſacramẽta.ct qd pᷣt in maiꝰ pot in mi
nus.S ſi põt qͥlibet baptizare.põt etiam confirmare.
¶ Itẽ in naturis ſic ẽ ꝙ vbi res ẽ ibi oꝑat᷑.nõ vbi de
bet eẽ et non cẽ. ſi ſpnᷣſ.ſ.ẽ in layco bong et ñ in epᷣo
malo. vꝛ ꝙ magis confirmet p laxci rhre⸗ ſimpler
cerdos imergit criſmate in vertice. aut tunc aliqͥd
facit aut nihil. Si nihil.tũc fruſtra facit. Si aliqͥd fa⸗
cit.pari rone põt inungerc in frõte.ᷣ hoc ẽ confirma
re. c. ¶ Itẽ ſi ſolus eps boc pt. aut hoc ẽ ppter oꝛ/
inẽ.aut ꝓpter iuriſdictionẽ. Si ꝓpt᷑ oꝛdiuẽ.cũ aliũ
oꝛdinẽ nõ hẽat ꝙ́; ſacerdos.g ⁊ ſacerdos. Si ꝓpter
iuriſdictionẽ. electꝰ nõ cõſecratꝰ h r en⸗

giſter dicit in lr̃a ꝙ hoc ſacr̃m a ſolis ſummis ſacer

dotibꝰ dat᷑.alioquin nõ ẽ inter ſacra eccleſie coõputã
dñ. immo irritũ habẽdũ. a nullis alijs poteſt dari.
¶ Itẽ Mabanꝰ dicit. ꝓ impoſitionẽ manꝰ ſme ſa⸗
cerdotis paclitus tradit᷑ baptisato.et vocat ſumum
ſacerdore cym g ſi alſeinungat et verba vicat. H ſa⸗
cramẽtũ no tribuit. ¶ Ité roe vi qꝛ Act᷑.viij. dicit qᷓ
dã glo. ꝙ philippꝰ ille ad cuiꝰ pdicationẽ ſamarita/
ni crediderat nõ poterat manꝰ imponere.qꝛ nõ erat
15 apls.̊ ſolũ aplis boc conccſſũ erat.

ſacramẽti dʒ eẽ cõſecrata.¶ Ad illud quare mixta in

.d. ꝙ illud

ſacr̃m nec põt nec dz ꝑ alios diſpenſari.et ſi alij pᷣſu/

mũt nihil faciũt.Et ro huiꝰ ẽ.qꝛ auẽtas eccleſie fuit
diriuata ad mẽbꝛa m oꝛdinę eccleſie pꝛimuz. vñ ſic
ſoli apli poterãt.ſicut nũc ſoli eoꝛuʒ ſucceſſoꝛcs pñt.
16 Sʒ tunc ẽ queſtio qᷓre ſacramẽtũ et oꝛdies a ſolis

epis tradit᷑.et ſolis ep̃is fuit vmiſũ.dð.ꝙ rõ huiꝰ ẽ.

AI ipi et eoꝝ ſucceſſoꝛes ſunt plati in ecclia pᷣncipa⸗/

„ . 4 ———

III

les. Pꝛclati ãt duplerx ẽ offictũ.ſ.inferioꝛes in gradu
ſuo ſtatuere et collocare in oꝛdiue.et murũ oppone
re ſe ſiue gregẽ ſuñ defendere.iõ ipi ſoli oꝛdines faci
unt ⁊ coꝛroboꝛant. Alit᷑ dicũt aliqͥ ꝙ in hijs duobus
ſacris dat᷑ gre plenitudo.iõ ab his debẽt dari q̃ bñt
plenitudinẽ auctis.ab alijs nõPꝛopt᷑ bãc eãdẽ ra⸗
tionẽ ↄſccrare ecclias et abbes qꝛ ſunt opa excellen⸗
tie ſolis epis ſunt cõceſſa.ꝓ eo ꝙ bñt excellentẽ au⸗
toꝛitatẽ.Alia rõ põt reddi q; ipis epis ẽ cura de ſub/
ditis et maxime de clericis.cũ curã hẽant de omni⸗
bᷣ licet alijs cõmiſſa ſit cuſtodia. tñ placuit ſpñiſctõ
vt aliqð ſaccẽm omnes ſubditi a pᷣlato reciperent im
mediate. Siłr ꝙ clerici aliqd et id ẽ duplex ſacrm in
quo duplex impᷣmit᷑ ſignacłm. Eñ et apłs ad Ro. j.
Deſidero videre vos vt aliquid imptiar vobis ſpi⸗
ritualis gre ad firmãdos vos. Multe pñt hic roões
aſſignari et cõueniẽtie.tñ in talibus magis locũ ha⸗
bet rukaniſ neeeſſitas.qꝛ inſtitutio neceſſitateʒ
facit pᷣcipue.(¶¶ Ad ülud qð obꝛ de baptiſino. dðʒ.
nõ ðẽ ſile.qꝛ em̃ baptiſmꝰ ẽ ſacramẽtũ neceſſitatis. iõ
ptãs ciꝰ omnibꝰ ẽ cõceſſa. uõ ſic aũt ẽ de cõfirmatio
ne. ¶Ad illud qð obẽ qꝙ. ſſ.opatur vbi ẽ.dom ꝙ gra
tia ſpũſſancti ꝑ quã dẽ in nobis opari duplicit ẽ. ſcz
gratũ faciẽs.et ſic oꝑatur opa noſtra ad ſalutẽ eius
in quo . Et gratis data.⁊ ꝑ hanc oꝑat᷑ ſalutem in al
tcro.et hec manet in hõie gra gratũ faciẽte receden/
te ex diſ aaait ſubditi ſalꝰ non ipediat᷑

9

malicia pᷣlati. ¶ Ad illꝭ qd obꝛ ſ. acerdote ꝙ vngit
in verticc. d.cq nihil efficit. et tũ nõ fruſtra fit. qꝛ in/
ſtruit et coniunctim efficit.ſ.baptiſma. Pꝛetea ſi ali⸗
qͥd facit. tñ non tim̃ vt ſacrm cõfirmatõis. ¶Ad illʒ 20
qdð vltimo obẽ vñ hʒ hoc eps.dm ꝙ nec a iuriſdic-
cione nec ab oꝛdine ſacerdotali.ſᷣ aucte et dignitate
cpᷣali.Et hec dicit oꝛdinẽ in eminẽtia.Hec ãt eminẽ
tia confert᷑ epᷣo cũ cõſecrat᷑.et iõ ſi renunciet iuriſdi
ctiõi adhuc põt cõfirmare.qᷓ;uis ? nõ beat ex oꝛdine
ſacerdotali nec ex iuriſoctõe tꝑali.hʒ tñ ex aliquo qd
ſupexcellit vtrũq;. Aliqui dicũt tũ ꝙ boc bʒ roe inſti
tutiois.
Aantũ ad ſcm articulũ ꝗᷓritur de virtute ſiue
efficacia ſacramẽti confirmatõis. et circa ᷣ tria
querunt᷑. Pꝛimo ſuppoſito ꝙ det gratiã cũ ſit ſacra
mẽtũ no.le.q̃ritur vtꝝ det gratiã gratũ facientẽ. Se
cundo vtꝝ cadẽ gr̃a det᷑ in baptiſmo ⁊ confirmatio
ne. Tercio vtꝝ copioſius munꝰ gratie cõferat᷑ in cõ

—

ſrmatie Sin baptiſmo.

¶ Oꝛ conferat gratiã gratũ facientẽ oñdit᷑ pꝛimo per
auctem rabani.p impoſitõz manuũ ſummi ſacerdo
tis ſpũſſctũs tradit᷑ baptiʒato.Sʒ nõ dẽ dari ſpũſ.ſ.
niſi qũ datur S graen faciens.g in ſacro confirma
tionis gra gratũ faciens dat᷑.¶ Itẽ rõe vrẽ.qꝛ hoc ſa
cramentũ confirmat in bono.ſed ſicut ſolius gratie
gratũ facientis ẽ reuocare a nialo.ita ⁊ cõfirmare in
bono.& ⁊c. ¶Htem gratia collata in hoc ſacramẽto ẽ
completiua.et cõfirmatiua.et augmẽtatiua gre bap
tiſmalis ſicut dicit mgr.qꝛ maius augmẽtũ virtutũ
pᷣſtat. Sʒ gra gratis data nec cõplet.nec confirmat.
nec auget gratiã gratũ facientẽ.g non ↄfertur in ſac
mẽto ↄfirmatiõis talis gratia ſ̊ potiꝰ gratũ faciens.
¶ Cõtra.hñs gratiã gratũ faciẽs.accedẽtẽ ad baptiſ

mũ ipᷣam nõ ſuſcipit.& ſi ois accedẽs digne ad cõfir⸗

11gcg
Mul
Ann
Aluh⸗

oct

ugol
umrmne
lpgjt
rſn

mheſen

eetö
Nemat
tjpon
ptiſtne
ptiind

hulſnol

o
palcnet
kürg
ſgai
l got

222

—
—
—
—
==
S

2=
2—
S
SE
— =
—
e
E
.

—
=SüU
E
=☛ =82.
=☛ u ee
SS= = . e

—
—
SS=—
=

=

—
—
-=
S
==
E

—,
=2*
=
=,=ẽa”
S

=—
See

wngen
antcſtng,
tiäfnn
dinen
ndglatſ
rnalſhic
wtſnt
iſgüetatn
Pterhet
untegte
öffulnken
hatöe on
1ant
Waerzpnt
brentini
tutcie
rytene

S

deturſe

Etath

Itiätla

21 ꝙ det gratiã gratũ facienteʒ.

dem p cẽntiam ẽ virtus debilis et robuſta.

. — dG —

mationẽ bʒ gratiã gratũ faciẽtẽ. ẽ nõ dat eque Zfir/
matio.

data nõ gratũ faciẽs. cũ cõfirmatio ↄferat tale eẽ.
non ofert niſi gratũ gratis datã.¶ Iteʒ inter hãc gra
tiã et illã hoc intereſt ꝙ graris gratis data rſpicit pe
nã ſᷣ gratũ faciẽs culpã.ſed cõfirmatio ẽ contra pe/
nã. ᷓ ⁊c¶ Item videmꝰ xpᷣm libere confiteri mitos
in moꝛtali peccato.actus & ille pᷣt eẽ a gratia gratis
data. Si g̊ᷓ ad hboc cõfertur cõfirmatio.non ẽ neceſſe
dom ſicut innuit
Rabanus.et ingr dicit.et cõiter cõcoꝛdãt doctoꝛes.
ↄfirmatio dat gratiã gratũ facientẽ. Sz notandũ q;
gratia gratũ faciẽs duplr dẽ. Aut gratũ faciẽs de nõ
grato.et talis ẽ gratia baptiſmatis penitẽtialis.Aut
magis gratũ faciẽs de iã grato.et talis ẽ gratia ↄfir/

22 mationis.ꝗᷓ gratiã acceptã ampliat et ↄfirmat.Et ꝑ

boc ptʒ rũſio ad pꝛimũ obiectũ in cõtrariũ.qꝛ quis
baptiſmus hẽat gratiã gratũ facientẽ.nõ tñ bʒ ad il/

lum effectũ.nec in illo ſtatu in quo hʒ poſt ↄfirmati/

onẽ et iõ recipitur hoc ſacrm qd ꝑfectionẽ illiꝰ gre et
ↄfirmationẽ.et boc ꝑ gratiã in boc ſacramẽto colla/
tã qᷓ nondũ bẽtur.nõ ſicẽ de gratia baptiſmali.qꝛ ba
ptiſmus flamis dat pꝛimã gratiã iuſtificãtẽ ſicut ba
ptiſmꝰ flumis.nihilominꝰ tñ nõ ẽ negandũ ꝙ in ba/
ptiſmo flumis tribuat᷑ gra gratũ faciẽs ctiam pꝛius
grato.nõ ad iuſtificandũ.ſᷣ ad augendũ.et boc pᷣnci

23 paliter ẽ in ↄfirmatiõe.¶ Ad illð qð obẽ ꝙ eẽ ſpũale

eſt ſine gratia ↄfirmationis.doᷣm ꝙꝙ gr̃a augmẽtans
vtiq; gratũ faciens .et tñ ſine ea eſt eẽ ſpnale.et ido

24 illa ꝓpõ eſt falſa.omne illð ⁊c.Ad illud qd obꝛ ꝙ;

gratia gratũ faciẽs ẽ contra culpã.dm ꝙ nõ tm̃ eſt
ↄtra culpã ſ̊ etiam cõtra penã eatenus q̃ oꝛdinata ẽ

2 Sad culpa. et talis ẽ puſillanimitas.¶ Ad vltimũ dð.

ꝙ quauis poſſit aliquis xpᷣm ↄfiteri ſine gratia con/
firmationis.nõ tñ ita faciliter.nec ita vtiliter.nec ita
ſalubꝛiter.ſicut cũ gratia gratum faciẽte.qm̃ ex ipᷣa ẽ
ↄfeſſio laudabilis et deo acepat.
”M”M ueſtio⸗j. .
¶erum eadẽ gratia ↄferatur in baptiſmo et ↄfirma
tiõe. Et ꝙ alia vꝛ.qꝛ baptiſmꝰ et eius effectꝰ pᷣcedit
ſacrjm ↄfirmatiõis tpe et natura.Sʒ qð pᷣccdit alte/
rum tpe et natura differt ab eo eẽntialit᷑. differẽs
gratia ↄfertur in hoc ſacramẽto et in illo¶ Itẽ ſig
ſunt ſilia et ꝓpoꝛtionabilia ſignatis. Sʒ aliud ſig/
nũ eſt in baptiſmo et alius caracter. aliꝰ effectus ⁊
alia gratia.¶ Itẽ ſi oino daretur eadẽ gratia. q ba/
beret baptiſmũ hbaberet ↄfirmationẽ. vlterius fru
ſtra ↄfirmaret᷑. ¶ Contra.vtraqʒ gratia ẽ gratũ faci
ens. in vna aia ẽ vna gra gtũ faciẽs.qꝛ duo accidẽ⸗
tia et maxie accidẽtia ſimplicia ĩ eodẽ ſubo ee ñ pñt.
i tucteſpei gconſhec vno naerd. SBir⸗
gratia
baptiſmalis ſier et gra ↄfirmatõis eadẽ. Iteʒ gra
pueniens et ſubſequẽs ſicut dicit męr̃ ſcdo li.diſ.xx
vj.ẽ eadem ꝑ eẽntiam. Sʒ ſicut ſe bʒ gratia baptiſ/
malis.ita et ↄfirmationis.qꝛ baptiſmalis pᷣuenit vt
bõ iuſte velit. ↄfirmatõis ↄfirmat ne fruſtra velit.S

26 . ¶ Re. cum ꝗritur vtꝝ gratia ꝗᷓ dat᷑ in ſacramẽto
baptiſmi et ↄfirmatiõis ſit eadẽ vł alia. Iſta qõ du /

pliciter põt intelligi. Ael ꝙ in ſacro ↄfirmatiõis nõ
cõfertur aliqua gratia nec aliquis caracter. b ſolum
baptiſmalis ↄfirmet᷑ ſine alicuius appõne.et boe ⸗

tè eẽ ſpnale põt eẽ ſine eẽ robuſto.ſicut et
naturale eſſe pᷣt eẽ ſine robuſto eẽ.qꝛ hoc ẽ bene eſſe.
Sʒ oẽ illud ſine quo pᷣt ſtare eẽ ſpũale eſt gra gratis

tẽ ſigna

VII

—

—

dem ? querere vtrũ in confirmatiõe ↄferat aliqᷓ gra

tia. Si em̃ cõfert᷑.cũ nõ oferatur qð collatuʒ eſt.ptʒ
ꝙ iſta qõ ex pꝛecedẽti qone ſoluta ẽ.qꝛ ibi datur gra
vt dicit Rabanꝰ Hugo et męr̃ cũ dicũt ibi gratiãs au
Geri.ac ꝑ hoc et noua ↄferri.Quicqͥd cm̃ voluerunt
aliqui dicere.credo illud verum. Ael pᷣt queri.vtruʒ
fuit eadem. eſto ꝙ in vt roqʒ detur gratia.ita ꝙ ex
bis vna gratia ꝑ eẽnt iam fiat.ſicut fit de eo auget
et eo qd augetur.Et hic ſunt tres poſitiões. Quidaʒ

em̃ dicũt ꝙ differũt eẽntialit᷑ ſicut virtutes ⁊ dona.

qꝛ in baptiſmo datur gratia qᷓ influens in potentias
facit dona in oꝛdine q̃ facit babitudines.⁊ ſi pulchꝛa

videat᷑ hbec poſitio.tñ veritatẽ nõ habet.qꝛ in virtuti

bus et don is ponit gratiã eẽntialiter differre. Rur/
ſus ↄnexiones illoꝝ diſſoluit. In ſacramẽtis em̃ nõ
eſt connexio vt in virtutibꝰ et donis.Alia poſitõ eſt
ꝙ gratia hec et baptiſmalis et ſi ſint gratũ facientes.
differũt tñ eẽntia.ſicut moꝛbi contra quos oꝛdinãt
diſtinguntur in ſubo.quia in diuerſis ꝑtibus aie po
tentialibus.vt ſicut ꝑtes aie ꝑtes coꝛꝑis.ſic ꝑtes gre
ꝑtes aie ſiue potentias ꝑficiãt. Añ dicunt qꝙ diſtin/
cte manẽt in anima.nec vna auget aliã nec ↄfirmat
niſi ꝑ accidẽs.ſ.qua ↄfirmat bõiem.Tercio mõ põt

dici ꝙ gratia gratũ faciẽs in aia eſt vna.qꝛ vna ẽ aia

q̃ gratificat᷑ et vni.et rurſus tota gratia tollit᷑ vnico
peccato. ꝓpter hoc dm aliter ſicut in virtutibꝰ gra
tuitis.ꝙ ẽ ibi gratia et habitus ſubſtratꝰ et gr̃a vna
in omnibꝰ. habitꝰ ſubſtrati alij et alij. Sic i ſacr̃ali
etiam gratia et ẽ gratia gratũ faciẽs.et effectus ſpãlł
quẽ babet virtute ſacramenti.et inquantũ gratũ fa/

ciens vna eſt.ᷣ rõne effectuũ diſtinguunt᷑.⁊ qꝛ ſacra
mentũ ſignat gratiã vt in tali effectu.iõ ſigna et ſac/

mẽta ſũt diuerſa.Concedendũ ẽ & ꝙ gratie baptiſ/
mali ſuꝑaddit᷑ gratia cõfirmatõis.q̃ bʒ aliũ effectuʒ
ſcʒ ablationẽ puſillanimitatis.et hic ꝓbãt tres pꝛi/
me rõnes. Concedẽdũ eſt etiã ꝙ cedit in vnaʒ ſicut
pꝛobant tres ſequẽtes rõnes.q;uis gratia ꝑ eẽntiaʒ
ſit eadem.tñ effectus ad quẽ ordinat᷑ ẽ alius et aliꝰ.
et iõ non ẽ repugnãtia inter rões illas.Gꝛatia em̃ in

gnima vna ẽ gratũ faciens.ſed effectus ſunt multi ⁊

varij.et qm̃ ſigna ſacr̃alia oꝛdinantur ad gratiã ſcdʒ

effectus curationis.iõ ſũt varia ſig et ſacramenta. et

non ſolũ ſigna exterioꝛa et viſibilis.ſᷣ etiã interioꝛa.
E ſunt caracteres qͥ ſunt ſignacula diſtinctiua.

t
em ſpẽi in eodẽ ſubiecto.dici põt ꝙ inqᷓntum ſunt

ſacramẽtalia nõ ſunt eiuſdem ſpẽi ſed diuerſe⸗Ad 28

illud qð obẽ ꝙ eadẽ ẽ virtus debilis ⁊ roboꝛata.dðd.
ꝙ non ſolũ differũt ꝑ debile et roboratũ g gr̃a bap⸗
tiſmalis et cõfirmatõis.ᷣ etiã ꝑ moꝛbũ ↄtra quẽ ſũt
et quẽ curant.¶ Ad illud qd obẽ de gratia pꝛeuenien 29
te et ſubſequẽte.dm.qꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ ad eundẽ ef
fectũ oꝛdinat᷑ gratia pᷣueniẽs ⁊ ſubſequẽs.nõ ſic gra
tia ſacramẽtoꝝ iſtoꝝ.nibilominꝰ tñ cõcedo ꝙ illa g/
tia gratũ faciẽs m ꝙ bmõi cedit in vnũ cum gratia
baptiſmali et illã auget.iõ pꝛima rõ nõ valet ꝙ q̃ ba
bent oꝛdinẽ tꝑis non ſũt idem llð em̃ fallit in bis

Queſtio. iij. f

„—

quoꝝ vnũ ſe ele⸗ ꝑ additione ad alterũ.

¶ Ntrum copioſius munus gratie conferatur in ↄfir/

matiõe qᷓ; in baptiſmo.Et ꝙ ſic v ratõe effectus. eſt
em̃ hec ad ↄfirmãdũ.illa ad iuſtificanduʒ. illa eſt ad
credendũ.bec ad cõſitendũ.ſi & maioꝛis gratie ẽ co⸗
firmatum eẽ qᷓ iuſtificari.maioꝛis etiã publice ↄfite⸗
£ *

Ad illud tñ qd obꝛ ꝙ nõ ſunt duo accidẽtia eiuſ/27

ALi.

ſioꝛ. ¶ Itẽ rõe alia vẽ.qꝛ ſignũ in boc ſacramẽto ẽ pꝛe

cioſius et cariꝰ. et gratia ſignata pᷣcioſioꝛ et maioꝛ

in cõfirmatiõe.cũ ſignũ in ſacramẽetis beat rñdere

ſignato¶ Itẽ rõe diſpẽſatiõis.qꝛ nõ iõ maiꝰ ẽ ſacra
mentũ.qꝛ a maioꝛibꝰ ſed qꝛ maiꝰ.iõ ẽ eiꝰ diſpẽſatio

-

ribus cõmiſſa qᷓ; baptiſmũ.g ⁊c

cõmiſta maioꝛibꝰ.ſ̊ diſpẽſatio aarameel nae

tẽ hocipᷣm oñdit
uẽte Rabani. In baptiſmo ſpũſ.ſ.deſcẽdit ad habi

tationẽ deo cõſecrãdã.in hac vo eiuſdẽ ſeptifoꝛnmis

gratia cũ omni plenitudie ſctitatis et virtutis venit
in bominẽ.ptz ꝙ confert maiꝰ munꝰi⸗/

ſed cõfirmatiois ↄtra vnã ſequelã vtputa puſillani
mitatẽ. Sʒ cõgruũ ẽ ↄtra moꝛbũ maioꝛẽ. efficacioꝛẽ
dari medicinã. ⁊c.
gis amicum. Sʒ in baptiſmo fit hõ amicꝰ. in ↄfirma

toõe aũt magis. in baptiſmo confert maiꝰ vonum.
(See baptiſmus facit hominẽ innocẽtẽ et ſtatij aꝑit

celum.ſcd hoc nõ facit ↄfirmatio nec aliud ſacramẽ

tñ.gᷓ baptiſmꝰ ẽ efficaciꝰ ſacrm.¶ Itẽ ad h̊ ẽ auẽtas
mgri in ̃a.maiꝰ ẽ hoc ſacr̃m nõ ob maioꝛẽ virtuteʒ
vel vtilitatẽ quã ↄferat.ſᷣ̊ qꝛ a dignioꝛibꝰ dat᷑. ⁊cc.

30 ¶ Be. d. ꝙ gratia ↄfirmatiõis Sſupgant Katiz bap
ñ g fit

tiſmalẽ.ſicut bene eẽ ſappani⸗ eẽ. cõpatio
haꝝ graꝝ põt fieri dupli
ſic oino maioꝛ ẽ gra ↄfirmatõis q; baptiſmalis. ſicut
bene et ꝑfecte viuere melius qᷓ; viuere.qꝛ h̊ addit ad

illud et coplet. Si aũt intelligat᷑ pᷣſciſe vt.ſ.̊ͥ gratia
q̃ additur ſit maioꝛ vel minoꝛ.dð.ſine dubio ꝙ nõẽ

tante efficacie vt ptʒ. qꝛ viuificare moꝛtuũ maidꝛ /

tia ẽ et potẽtia qᷓ; iã viuificatũ ſanare vel foꝛtificare

p̃ciſe loquẽdo.&̊ᷣ cũ pᷣſuppõe maiꝰ ẽ eẽ viuũ et ſanũ
ᷓ viuũ tm̃. Rõnes ꝓbãtes ꝙ ↄfirmatõis gra ma
ioꝛ ẽ.intelligunt᷑ cũ pᷣſuppõe.qꝛ auget gratiã baptiſ/
malẽ. Sʒ roes ꝓbãtes ↄtrariũ intelligunt᷑ cũ pᷣſciſio
ne. hãc gram illi cui addit᷑ cõꝑando.et hoc ptʒ ꝑ ſin/
gulas roões cuilibʒ inſpiciẽti.
Onſequẽter qᷓntũ ad terciũ articim q̃ri᷑ ð vſu
ſacramẽti ↄfirmatõis.et circa hoc qᷓrunt᷑ tria.
Pꝛimo qritur de vſu qᷓntũ ad generalitateʒ. Scðo
ntũ ad neccſſitatẽ.Lercio qᷓnt
i et oꝛdine. ([Ooéͤ. j. g .
Oꝛ nõ debeat eiꝰ vſus eẽ generalis vꝛ.et pᷣmo ꝙ de
beãt excludi mulieres.qꝛ hoc ſacrẽ̃m oꝛdinat ad pug/
nã.ſᷣ mulieres excudunt᷑ a bello.ꝗ debẽt excludi ab
boc ſacramẽto¶ Itcz vꝛ ꝙ debeãt excludi ꝑuuli per
eandẽ rõeʒ. cũ no ſint apti ad poꝛtandũ arma.(tẽ
vident᷑ excludi illi qͥ ſunt in ꝑiculo moꝛtis.qꝛ illi exe
unt extra omnẽ pugnã. ꝙ liberi ſunt a ſacro pugne.
¶ Itẽ vꝛ ꝙ hoc ſacrm nõ cõpetat mutis.qm hoc ſa/
cramẽtũ ẽ ad liberã nõis xpᷣi confeſſionẽ.ſᷣ̊j muti nõ
pñt cõfiteri oꝛe.& fruſtra rcipiũt q̃ hoc recipiũt.¶l⸗ tẽ
aut ab hoc ſacro excdludunt᷑ aliqͥ. aut nulli. Si aliq.
nõ eſt omniũ generalr. Si nulli excludũt᷑.ꝗ caract᷑
impſſus diſtinguit ſolñ ab infidelibus. a tot et eiſ-/
dem.a quot et quibꝰ caracter baptiſmalis. vẽ ꝙ al
ter iſtoꝝ ſuꝑfluat qð ẽ incõueniẽs¶ Contra.ꝙ iſtud
ſacr̃m cõpetat oĩbus vꝛ.ꝛ ſicut dicit mgr̃ et Raba/
nus in boc ſacr̃o datur ſeptifoꝛmis gr̃a ſpũſ.ſ.ſʒ iſte
cffectus ẽ oibus generalis. et boc ſacr̃m.¶tem
Conueniat omni ſexui vi et maxie muliebꝛi.qꝛ oẽs

nun?Cotra. gra
baptiſmalis ẽ ↄtra culpã oꝛiginalẽ et oẽs eiꝰ ſeqlas

tem rõne effect? pꝛimi vẽ. qꝛ
maiꝰ vonũ ẽ de inimico ficri amicũ qᷓ; ð amico ma/

cit᷑. Ano mõ cũ pᷣſuppõc.et

Sarg ad modũ diſpẽſan

pie volũt viuere pſecutionẽ patiunt᷑. et ſexꝰ infir⸗

mæ.ſ̊ infirmo q̃ ꝑpſecutionẽ patit᷑ ſũt maxime necria

arma foꝛtitudis.ꝙᷓ cũ hec dent᷑ in cõfirmatione.vꝛ ꝙ;
mulieres maxime indigẽt hoc ſacramẽto¶ Itẽ ꝙ ſit
neceſſariũ omni etati et maxime puerili vx.q; diſcre
ti ducis ẽ armare milites ſuos ante pugnã ⁊ ante le
ſionem. Sʒ pugna et leſiones et iocus ſtatim incipi
unt in annis diſcretiõis. cõpetẽs ẽ ſaccm ↄfirmati
onis añ ãnos diſcretiõis dariiItẽ vꝛ omi ſtatui.
qꝛ certũ ẽ de iunuenibꝰ.et hoe ondit᷑ de moꝛiẽtibꝰ au
toꝛitate Hug.q dicit in li.de ſacr̃is oino piculoſum
eẽt ſi ab hac vita ſine ↄfirmatõe migrare ↄtingeret.

et ita moꝛiẽti etiã opoꝛtunũ ẽ.¶ E.dð. q illð ſacr̃m ʒ 1
oibus ↄpetit ꝓpter gratie ãpliationẽ que ibi datur.

ſ maxime oↄpetit his qͥ ſũt ex acic pugnãtiũ in bello
ſpũali.et qꝛ hoc cõpetit omni ſexui.iõ hoc ſacẽm om ⸗
nibꝰ ↄpetit d illud g qð obꝛ de mulieribꝰ ptʒ.qꝛ 32
licet non cõpetat bellũ materialc.cõpetit tñ ſpuale.
Multe em̃ in hoc bello ſtrenues fuerũt vt pʒ de ſa/

cris . irginibus qᷓ martirizate ſũt ꝓ cõfeſſioe et nõie

xpᷣi: Ad illud qð obꝛ de ꝑuulis.dð.qꝙ multi nõ ar/ ʒ
maãtur ꝓ ſtatu illiꝰ etatis vt tũc pugnẽt.ſᷣ vt poſtno
dũ ſint pugnaturi(MHec h̊ fit incõueniẽter. qꝛ arma
illa nõ ſunt aggrauãtia ſᷣ allcuiãtia. nec ſolũ ſũt de/
fendentia ̊ pᷣmunientia.et melius ẽ hominẽ muniri
ante leſionẽ qᷓ; poſt¶ Ad illud qdð obꝛ de his qͥ ſunt 34
in picło moꝛtis pʒ rñſio.qꝛ ñ recipiũt ſacrᷣm ad pug/
nã et cõflictũ.ſ̊ᷣ ad meritũ obcdiẽtie et virtutis aug
mentũ.qd ẽ cis vtile et bonũiAd üld qð obẽ ð mu⸗3
tis.d. ꝙ ſacramẽtũ iſtud ẽ ad coꝛroboꝛationẽ fidei
in coꝛde.ct hoc ita indiget mutus vt diſertꝰ.nec tĩ
in coꝛdc.veꝝ in mutu et paſſiõe pᷣt xpᷣin co ꝓfiteri.
iõ hoc ſacr̃o indiget ſicut et alij.¶ Ad illud qð vltio
q̃ritur de caractere.dixerũt aliqui ꝙ vnꝰ eſt caracter
differẽs ſolũ ſᷣm ſtatũ.iõ nõ ẽ ſuꝑfluitas q;uis ab eiſ
dem diſtinguat.Sʒ tñ illud nõ ẽ ↄueniens dicere q;
idem caracter ſit.cũ aliud ſit ſiguñ exteriꝰ.Cũ etiã nõ
cõfirmatꝰ poſſit oꝛdinari.Et iõ dꝗ ẽ alit᷑ q aliꝰ ẽ ca/
ract᷑ ⁊ ab eiſdẽ diſtiguit.vᷣ tñ nõ ſuꝑfluit.qꝛ ᷣm aliũ
⁊ aliuʒ ſtatũ diſtiguit.Quãuis em̃ ois xpᷣianꝰſit xpᷣi
pugil.tũ ex gratia in alio ⁊ alio ſtatu dicit᷑ xpᷣianus
et pugil.et ᷣm aliũ et alium actũ.ſ.cõfeſſionẽ exterio
rẽ et credulitatẽ interioꝛcẽ.Et qꝛ ſcdᷣm alidð diſtiguit.
et caracter ad aliũ ſtatũ gre diſponit.iõ nõ ſuꝑfluit.
et cũ alius ſit ſtatꝰ fidei.et caracter ſtatũ rſpiciat.qᷓ;
uis fides ſit eadẽ.caracter ẽ tñ alius ſicut ſignũ exte
ius (Queſtio.ij. h .
De huius ſacramẽti neceſtate.⁊ q̃ritur vtꝝ gr̃a cõ
firmatõis ſit & necefitate ſalutis.Et ꝙ ſic vi. Raba/
nus.oẽs fideles ꝑ manꝰ ipoſitõʒ epoꝝ accipore dñt
ſpm̃ſctm̃ vt pleni xpᷣiani inueniãt᷑.Sʒ nullus ſalua/
tur niſi ſit plenꝰ xpᷣianꝰ.& ſilr nullꝰ ſaluat᷑ ſine ſacr̃o
cõfirmatõis. ¶ Itẽ Hugo.qͥd ꝓdeſt ꝙ ꝑ baptiſmũ a
lapſu erigeris.niſi ctiã ꝑ cõfirmatõʒ ad ſtandũ ↄfir/
meris.q̃ſi dicat nibil¶ Itẽ Hugo.Oino piculoſuʒ
eẽt.ſi ab hac vita ſine cofirmatõe migrare ↄtingeret.
Sʒ nõ cẽt oino piculoſũ niſi neceſ ariũ ad ſaluteʒ.g
2⁊c(¶ Itẽ NRo.x. coꝛde credit᷑ ad iuſticiã.oꝛe aũt ↄfeſ/
ſio fit ad ſalutẽ. vtrũq; ẽ ad ſalutẽ neceſſariũ. Sed
nullus ſaluat᷑ niſi credat vel hẽat fidei ſacrm. nul/
lus ſaluat᷑ niſi ↄfiteat᷑ vel hẽat ſacr̃m ad boc oꝛdina
tũ. ¶ Cõtra. baptiſmꝰ delet culpã. dat gẽam. Sed
babẽs qᷓntulãciq; gratiã bʒ qd neceſſari ẽ ad ſalu⸗

R

nücont
uypuit.
uefa
gis ci⸗
ſglizch⸗
otenn

Uslit

Püſftten

itide

fiaiucie

Gaſoek

Lönda

bteri

.

chaias

ghoba

oante
leinbe
ſiceus
honer
haifim
iriſint
nnht

onitti
wäpe
Ppah
Konger.
lhlaif
Nlidar
ſiudd
Nirnen,
iengen

*

Wͤfil

enikie
iuginn
etön
age
iniaen
otten.
ptt.
tiihenc⸗
ſoien⸗

—

nteg

=
=

=

S
—
—
= =—

=
-
S=
—
=

tem. non ẽ vlterius neceſſe ſibi cõfirmatio vel ali⸗
quid aliud. Si dicas ſufficere ad ſalutẽ ſi moꝛitur.S

nõ ad pugnãdum ſi viuit.Contra. In baptiſmo da

tur gratia cũ omnibꝰ virtutibꝰ ſicut dicit mgr̃ di.pꝛi
ma.ſed qui hʒ virtutes bʒ arma ſufficientia ad pug/
nam. ⁊ca Item nullus cadit niſi volens. exquo
bʒ gratiã ipm ſtatuentẽ põt ſtare.ᷓ nõ neeeſſe eſt ca/
dere. gratia cõfirmationis non ẽ neceſſaria. ¶¶ Itẽ
magna charitas ſufficit ad tolerandã moꝛtẽ.ſed poſ
ſibile ẽ eñ qͥ baptiʒat᷑ anteqꝙᷓ hoc ſacramẽtũ ꝑcipiat

p bona oꝑa ad charitatẽ magnã puenire.& ſine boc

ʒ ſacramẽto ẽ ſalus pugnãtibꝰ dðʒ ꝙꝙ ẽ neceſſitas

ſimplex.et ẽ neceſſitas cõditionata. Simplex nõẽg

tia cõfirmatiõis neceſſaria. ſed neceſſaria ex cõditõe
ſcʒ pugnãti ⁊ vincere volenti.ſicut comedere neceſ/

ſariũ eſt viuere volenti. Vñ melchiades papa dicit.
et hẽ ð cõſecratiõe di.v.Quia in hoc mũdo tota eta
te victuris.inter hoſtes inuiſibiles ⁊ ꝑicula gradien
dum ẽ. in baptiſmo regeneramur ad vitã.pꝰ haptiſ
mũ confirmamur ad pugnã.qꝛ oẽs viuẽtes in pug/
na viuũt.qꝛ militia ẽ vita homis ſuꝑ terrã.ex inſtitu
tione & eccleſie ẽ ꝙ nullꝰ ab hoc ſacramẽto excipit᷑.
oẽs ſuſcipere debent vt ſint ſtrenui pugnatoꝛes.⁊ iõ
ſi quis cũ bʒ locũ et tempꝰ et opoꝛtunitatẽ negligen

do cõtemnit.piculo ſe exponit. Rões g&ͤ ꝓbantes ꝓ

38 ſimplr neceſſariũ ſit nõ valẽt.Et pꝛimo auctas Ra/
bani intelligitur de plenitudine copie nõ ſufficiẽtie.
59 vel ve plenitudine non in eẽ.ſed in roboꝛe. Auẽctas

Hugõis intelligit᷑ de co qͥ viuere debʒ in pugna.Se

quẽs auẽtas intelligit᷑ rõne negligẽtie.et contẽptus
4ꝗo inſtitutionis eccleſt Aa illud qð obꝛ de cõfeſſio
ne fidei.dm ꝙ illud nõ ẽ ſimile.qꝛ credere neceſſari
um ẽ cuilibet exquo eſt adultꝰ.ſed cõfiteri nõ tenet
41 niſi ꝓ loco et tpe.¶ Ad illud qð obꝛ ad oppoſitũ ꝙ

nõ ẽ neceſſaria ſimpłr.verum ẽ᷑.qꝛ moꝛienti et nõ cõ/

qꝗ2 temnẽti ſufficit gra baptiſmalis. Ad illð xo qð obꝛ
ꝙ; nõ ẽ necria ad pugnã.dð.ꝙ qᷓuis li.ar.nõ cogat᷑.
tñ ita infirmatũ ẽ puſillanimitate ꝙ nũq; ſtaret niſi

gra foꝛtificãte ſuſtentaret᷑.⁊ illa infirmitas curaret᷑.
et iõ neceſſaria ẽ ad ſtatũ nõ Fre⸗ impellẽtẽ tm̃.ß pp

qʒ pter interioꝛẽ debilitatẽ.¶ Ad illð qð obẽ ꝙ magna
charitas pᷣt augeri.dd.ꝙ ſicut in baptiſmo contingit
; bõ bene ſe pᷣpando habet gr̃aʒ que dat᷑ in baptiſ/
mo anteqᷓ;ᷓ baptisct᷑.ſic pᷣt eẽ in gra ↄfirmatõis.et tñ
ſacr̃m baptiſmi ẽ neceſſariñ nõ ſuꝑfluũ.qꝛ illã gram
efficacius dat.et illis dat qͥ ꝑ ſe nõ pñt ſe ſufficienter
diſponere ſine ſacramẽto.ꝑ hũc & modũ intelligẽdũ
in cõfirmatõe. Eſt igit᷑ necria gratia cõfirmatiois ñ
ſine q̃ ſimpłr nõ ſit ſalus.ſ ſine q̃ vel ꝑ ſacrm vel ali/
as accepta nõ pugnãdo ꝑuenit᷑ ad ſalutẽ.

*

—;

2 ¶ Queſtio.iij. i HMW
¶ De mõ ſumẽdi illud ſacrẽ̃m ⁊ de oꝛdine. Et oãditur
iſtud ſacrm nõ poſſit dari añ baptiſinũ. Et mu,ʒ
oñditur ꝑ hoc ꝙ baptiſmꝰ ẽ fundamẽtũ et ſanua ſa
cramentoꝝ.g ſi qͥs recipit aliud de facto.cũ non in/
tret ꝑ ianuam.nec hʒ fundamẽtũ.nihil hʒ. Si tu di⸗
cas baptiſmꝰ ſit fundamẽtũ de cõgruo⸗ Contra.
Innocentiꝰdicit in quadã decretali ꝙ nõ baptiʒatꝰ
qᷓ fuit oꝛdinatꝰ et ꝓmotꝰ in ſacerdotẽ iterũ erat fba
ptiʒãdus et oꝛdinadus. ſed oꝛdo nõ põt iterari ſiue
recipiat᷑ ab eo qͥ põt dare de facto.ſiue ab eo qͥ pᷣGt da
re de iure. ſi no potuit recipere oꝛdinẽ pari rõe nec
cõfirmationẽ. Ees cõfirmatio reſpicit aliqͥd pᷣexi/
ſtens.q; qd nõ ẽ nõ põt cõfirmari.ſᷣ nullũ ſactm ne/
ceſſario pꝛeit cõfirmationẽ alid a baptiſmate.ſi gᷓ ali/
q̃d pᷣſuppõit.vꝛ ꝙ baptiſmũ Coötra. Poſteriꝰ ſac/

mentũ euchariſtie q́; cõfirmatõis. ſ̊ ſacr̃m euchari⸗

ſtie pᷣt ſumi añ baptiſmũ de facto.g et cõfirmatiõis
vt vr. ¶ Itẽ video ꝙ aliquis nõ baptiʒatꝰ pᷣt moꝛi ꝓ
xpo et cõfiteri xpᷣm. nõ baptiʒatꝰ põt habere rẽ hꝰ
ſacfi añ baptiſmũ. ꝑi rõe et ſaccm. ¶ Item q;uis
oꝛcdines in ſacro oꝛdinis oꝛdinati ſint.tñ qui recipit
ſuꝑioꝛes oꝛdines negligendo inferioꝛes.nõ ẽ reoꝛdi⸗
nandus.immo ẽ oꝛdinatus. ſi ibi ẽ oꝛdo etiã qᷓ;ẽtuʒ
ad caracteres.et cõpatio ᷣm maioꝛẽ cõuenientiam.
multo foꝛtius vꝛ in ꝓpoſito ꝙ; nõ baptizatus poſſit
confirmari. Re. d. ꝙ nõ baptizatus non põt con 4
firmari niſi pꝛius baptizetur. Ratõ aũt huius venit
ex duplici re buiꝰ ſacramẽti. Pꝛimo ex ꝑte gratie. q

ibi dat Gnti iuſtificans.hic roboꝛas.et iſta pᷣſuppo
nit illã. rracte

llia rõ venit ex pte caracteris. quia caracter

ille fundamẽtũ ẽ alioꝝ.ideo illo non impſſo alij non

poſſunt impꝛimi.Et qm̃ cũ in ſacramẽtis nõ impꝛi/
mitur caracter in qbus apt? natus ẽ impꝛimi.dẽ ni-
hil fieri. et is nõ baptizatꝰ nõ põt in tali ſtatu cõfir/
mari. et cõcedo rönes ad hoc. QNuomõ autem cara/⸗
cter baptiſmalis fundamẽtũ ſit patzʒ. qꝛ ille reſpicit
fidem ſiue inchoationẽ fidei.et alia reſpiciũt ſtatum
fidei.et ſicut ſe h fides ad ſtatum.vt alij ſtatꝰ ad ini
cium. ſic caracter ad caracterem. Ad illud qd obẽ ꝗ5
de cuchariſtia.iaʒ patet rñſio.q; ibi caracter nullus
impꝛimitur.et ita non habet adęo eſſentialem oꝛdi/

nem ſicut confirmatio et oꝛdo Ad illud qd obẽ ꝙ; ꝗ46

pt cõfiteri et moꝛi.dð. ꝙ veꝝ ẽ ſine ſacr̃o.ſᷣ ñ ſine re

illiꝰ ſacri.et ſicut res hmõi nõ pᷣt hꝛi ſine re illiꝰſacri.
ſic nec caract᷑ ſine caractere ¶Ad ills qd obꝛ oꝛdi/
nibꝰ.dd.ꝙ nõ ẽ ſiłe.qꝛ ſicut patebit nõ eſt eſſentialis
comparatio oꝛdinum ſuꝑioꝛum ad inferioꝛes ꝓpt
piuchſitatem miniſtroꝛum. Sed hoc melius patebit
luo loco. . V

NZiſtinctio. viij: de euchariſtie ſacramẽto m ſe.

Dſt ſacram cöfirmatbis ſeh

* „ —

— — „

tũ baptiſmi et cõfirmatõis ſeqᷓt euchariſtie ſaccm. HDec ẽ tercia ꝑs hꝰ ꝑtis totalis ð ſacra/

– mẽtis.in q̃ mgf̃ tercio loco agit de ſacro euchariſtie.Diuidit᷑ aũt hec ꝑs in tres ꝑtes. In pᷣma agit ð eu
chariſtia ym ſe. In ſcda pꝑ cõpationẽ ad ſuſcipiẽtes ſiue mãducãtes. ifra.di. ix. Et ſicut due ſũt res illiꝰ ſacri.
In tercia ꝑ cõpationẽ ad diſpẽſantes ſiue cõficiẽtes.infra di.xj.Si ãt q̃rit᷑ qlis ſit illa cõuerſio.⁊c. Pꝛia ꝑs
Bʒ duas. In pᷣma determinat de his qᷓ̃ antecedũt eẽ huiꝰ ſacri. In ſcda de his qꝗᷓ integrãt eẽ huius ſacri.que
ſunt foꝛma verbi et elementũ.et boc ibi oꝛma vero ẽ quã ipᷣ ibidẽ edidit ⁊c. Pꝛima ps hʒ duas.qm̃m ante
cedens hoc ſacrm ẽ duplex.quoddã qð nibil confert ad eẽ.ſed ad manifeſtum eẽ.et hoc eſt pfiguratio et no.
minatio. Quoddã qð confert ad eẽ. vt inſtitutio. Jõ pꝛima ꝑs bõ duas. In pꝛima determinat mgr̃ de hbu?ꝰ

ſacri p̃figuratione. In

„

acipß ſecunda de inſtitutõe.ibi Hic etiam còſideranda occurrũt. In pꝛima ꝑte pꝛimo po-
nit ratõz nominandi.et modos figurandi.oſtendens quatuoꝛ pceſſiſſe figu˖ars.

a ¶Poſt ſacramẽtuz
baptiſmi et cõfirmati

onis. Vr nõ benc oꝛdi

nare ſacr̃a.pꝛius em̃ ẽ

cibare qð eſt euchari /

ſtie q cõfirmari. qꝛ P/

1 uuloꝝ ẽ cibariiNR. di

cẽdũ ꝙ; quãuis cucha
riſtia ſit cibꝰ cõis om/
niũ bonoꝛuz. tñ dicit
Aug. ꝙ ẽ cibus grãdi/

um et pfectoꝝ. Et qꝛ

ſicut pᷣcedẽtia duo ſa⸗/
cramẽta ſũt ꝑuuloꝛũ.
⁊ puuli pꝛius ſi nue ;
grandes et pꝑfecti.ido
ſequitur illa duo ſac-/

menta. et ita vm ↄſue
tudinẽ moderne eccle
ſie pꝛius cõfirmat ꝑ

uulus qʒ cõicet. b
Ereeleteer euchari

ia di i. bona gratia.

Queritur quare boc
lacramentũ potiꝰ dici
tur euchariſtia.cuʒ in

oibꝰ? det᷑ gra bona. et

„

in baptiſmo maxime
2 det᷑ magna gra 4 R.
dum eꝙ boc ꝓpꝛie dẽ
8 euchariſtia.tũ quia

pꝛincipaliter eſt ibi rõ

boni. tũ qꝛ etiꝗ rõ gra
tie. Ratio boni. qꝛ bo

nũ eſt diffuſiuũ et cõi/
catiuũ. AUñ cibus qui
cõicat ſe pluribus ⁊ ꝑ
partes eſt bonꝰ. Qui
cõicat ſe pluribꝰ totꝰ
et ſucceſſiuc melioꝛ ẽ.

vt verbũ di qd p̃ᷣdica
tur. Qui vero cõicat

ſe pluribus et totu et
ſil. iſte ẽ optimꝰ.et ta⸗

lis ẽ iſte cibꝰ. Hic etiã
E ille cibus qͥ ẽ ſůmuʒ
bonũ.ſ. xpᷣs dñs. et ſic

pᷣcipue repit᷑ ibi rõ do

ni. Repit᷑ ibi etiã pᷣncipaliter ratio gratie.tũ ꝑ moqũ cõtentiui.tũ ꝑ modũ affectiui. Per modũ cõtentiui.qꝛ
boc è ſolũ ſacrm quo ipa gratia ẽ contenta ſᷣm veritatẽ.immo plẽitudo gratie.vñ aſſilat ipᷣi charitati qᷓ vnit
Rõe affectiui. qm̃ hie ẽ carbo ignitus.caro ſcʒ xpᷣi q̃ inflãmat ⁊ beatificat.
liuuat. Pꝛimũ quidẽ qꝛ ẽ cibꝰ incoꝛpãs capiti Jo.vj.Qui mãducat car
Scdo qꝛ foꝛtificat.pð. Panis coꝛ hominis confirmat. Tercio qꝛ delectat Sapᷣ. xvj.
Panem de celo dediſti eis omne babentẽ delectamentũ ⁊c. Quarto valet ad augmentũ fidei ſicut dicit᷑ in/
i Ecce ego vobiſcũ ⁊c̃. Sexto ad dilatationẽ charitatis.qꝛ ẽ
8. Mat. xxvj. boc quotiẽſcunq; feceritis. Septimo ad remiſſionẽ venialiũ. ſicut dicit In/
ecte viaticũ appellat᷑.quia in via nos reficiẽs ⁊c. Contra.qꝛ ſi dẽꝛ viaticũ qꝛ ẽ viatoꝛũ.pa⸗
riplici ex cauſa. Pꝛima ẽ qꝛ eſt cibus itincrãtiũ.q;ꝛ dat᷑ tranſ

fini. et bʒ idem ꝓ obiecto et ꝓ fine.
ultipliciter ac

z nõ tm̃ gtif: cat etiã m

nem meã in me manet.

fra di. xiij. Quinto ad ſubleuationẽ ſpei. Mat. vlt.

9

memoꝛiale amoꝛi
nocentiꝰ. c

ri ratõe et alia ſacramèta.R.dm ꝙ viaticũ dĩ t

—

¶ Hetermiat de lacfi euchariſtie noie et pfigura /
tione.oñdẽes qtuoꝛ pᷣceſſiſſe figuras. ⸗
Oſt ſacr̃m baptiſmi ⁊ cõfirmatõis ſeqt᷑ eucha⸗

ſtiã ĩ bono ↄſfũmamur. Baptiſmꝰ eſtus vicioꝝ extin⸗
guit. euchariſtia ſpũaliter reficit. Vñ excellenter eu⸗
chariſtia dicit᷑.i.bona gratia.qꝛ in hoc ſacramẽto nõ
mõ ẽ augmẽtũ virtutis et gratie.ſed ille totꝰ ſumit᷑ qͥ
ẽ fons et oꝛigo totiꝰgratie.Cuiꝰ figura pᷣceſſit ꝙ man

na pluit deus patribin deſerto.qͥ quotidiano celi pa
ſcebant᷑ alimẽto. Vñ panẽ ãgloꝝ maducauit homo.
Sjʒ tũc qͥ panẽ illũ mãducauerũt moꝛtui ſũt. Iſte ve

ro panis viuꝰ qͥ de celo deſcẽdit vitã mundo tribuit.

Aaãna illud de celo.hoc ſuꝑ celũ. Illud ſcaturiebat
in diẽ alteruʒ reſeruatũ.hoc ab omni coꝛruptiõe alie⸗

nũ.Quicũq; religioſe guſtauerit.coꝛruptionẽ nõ vi⸗
debit. Illð datũ fuit antiqᷣs poſt trãſitũ maris rubꝛi.

vbi ſubmerſis egiptijs liberati ſũt hebꝛei. Ita hoc ce⸗
leſte manna. nõ niſi renatis pᷣſtari debet. Panis ille

coꝛpꝑalis poplm ãtiquũ ad terrã ꝓmiſſiõis ꝑ deſertuʒ

iſtie ſacrʒ. Per baptiſmũ mũdamur.pꝑ euchari

Pꝛĩa figura.

s—

eduxit.hec eſca celeſtis fideles huiꝰ ſecli ðſertũ tran/

euntes in celũ ſubuehit. Vñ rrecte viaticũ appellat᷑.
qꝛ in via nos reficiẽs vſq; in patriã deducit.Sicut G

„ „

in mari rubꝛo figura baptiſmi pceſſit.ita in manna ſi⸗
ghnificatio dñici coꝛꝑis.Hec duo ſacr̃a ðmõſtrata ſũt

vbi de latere xpᷣi ſanguis et aqᷓ ꝓfluxerũt.qꝛ ꝑ ſangui
nẽ redẽptiõis et aquã ablutõis nos redimere venit a
dyabolo et a peccato. Sicut iſraclitas ꝑ ſanguinẽ ag

ni paſchalis ab extermiatoꝛe.Et ꝑ aquã maris rubꝛi
ab egiptijs libauit.Hhuiꝰ etiã ſacri ritũ melchiſedech
oñdit vbi panem et vinũ abrae obtulit. Vnde vt ait

Auarta fĩ.

Scoa figura
Tercia fig.

Amb.itelligi dat᷑ ãterioꝛa eẽ ſact̃a xpianoꝝ qᷓ; udoꝝn

¶ e inſtitutiõe ſacr̃i euchariſtie. b

¶Hic etiã cõſiderãda occurrũt alia qᷓ̃tuoꝛ.ſcʒ ſacrm.in⸗

ſtitutio.foꝛma.et res. Sact̃m dñs inſtituit.qñ pꝰ ti⸗

picũ agnũ coꝛpꝰ et ſanguinẽ ſuũ diſciplis in cena poꝛ
rexit. VUñ Euſebiꝰ emiſenꝰ. Quia coꝛpꝰaſſũptũ abla
turꝰ erat ab ocuł.⁊ illaturꝰ ſyderibus.neceſſe erat vt
die cene ſacr̃m nobis coꝛꝑis et ſanguis cõſecraret.vt
coleret᷑ iugit᷑ ꝑ myſteriũ qð ſeł offerebat᷑ in pꝛeciũ.

d
Euſebius

Emiſenus.

euntibus de hac vita ad patriã. Secunda auig iaſtirucns eſt achuſt⸗ vt itinerante ſiue tranſeunte. Lercio

5 qauia ſgnum eſt tranſitus xpᷣi ſicut ppaſe. d

per ſe

lue in ppꝛia ꝑſona boc ſacramentũ

duo confirmauit. Math.vltimo.

Sacramentũ dñs inſtituit. Queritur quarc magis dñs ipᷣe
ein mentũ et baptiſmũ inſtituit. et ad hoc dᷣm quia in baptiſmo eſt inchoa/
tio. et in ̊ ↄſumatio. iõ illud iſtituit in pᷣncipio ſue p̃dicatõis.iſtud in fine et receſſu a diſcipulis.et ideo hec

.

gun
fi.

1
16,

.
/.
/
5 /
. 1

VII.

—

intelligentiã buius partis m duo ꝗᷓ magi/

inſtitutiõe. Circa pꝛimũ qᷓrunt tria. Pꝛimo.vtrũ ſa/
cramẽtũ euchariſtie debuit pᷣfigurari. Secũdo qrit
de numero figuraꝝ et ſufficiẽtia. Lercio q̃rit᷑ ð figu
raꝝ pᷣeminẽti . .

—.. .

4 5

¶ Oꝛ boc ſacrm ſit pᷣiguratũ pʒ ꝑ illð apli.j.ad Coꝝ.

ea bec oĩa cõtingebãt illis in figura.et ꝙ ita debue/
rit. apparet.qꝛ ſi lex vetus fuit nobis futuroꝝ figu/
ra.et ꝗqᷓ erant dignioꝛa magis ðbẽt pᷣfigurari. cũ hoc
ſacrm ſit dignifſimũ.maxime dbuit pᷣfigurari. ¶ Itẽ
ratione alia oſtendit᷑.qꝛ cõgruũ erat vt ꝓceſſus a te
nebꝛis ad lucẽ fieret mediate vmbꝛa ct figura.qꝛ ſi-
cut natura nõ ſuſtinet repentinas immutatões. ſic

7 2

nec anin Ce in boc ſacr̃o eſt ipᷣa lux pñs. dbuit
pᷣfigurari.
d44 ad difficilia paulatim ẽ infirmꝰ ꝓmouẽdus.
ötra. mutationis nõ ẽ mutatio.& nec ſigni ſignũ.
ſed ſacrm boc eoipᷣo ꝙ ſacramẽtũ eſt.ẽ ſignũ et figu/

ra.ᷓ nõ debuit pᷣfigurari nec pᷣſignari.

hñt figuras iĩ veteri. Oꝛ ſi dicas de vnctiõe regũ.illð

nihil e. qꝛ illud ſpeciale h̊ vle.g nec boc debuit babe

re. ¶ Item baptiſmꝰ habuit figurã q; ñ tm̃ fuit figu
ra ſed etiã remediũ.vtputa circũciſionẽ. ſed nibil ö/
ceſſit ſacramẽtũ altaris qd haberet eius remedium.

6 Shoc ſacramẽtũ ẽ ſine figura ¶ R. doᷣm ꝙ illud ſaẽ⸗

mentuʒ pᷣfiguratũ eſt ct pᷣfigurari debuit.tũ ratione
ſue dignitatis. tũñ rõe difficultatis. Mõe dignitatis.
qꝛ pᷣdicatũ et expectatũ erat ſicut donũ dei excellen/
tiſſimũ.iõ figure buiꝰ ſacramẽti pᷣire debuerũt.vt in
bis fulciretur expectatio fideliuz. ⁊ dignitas huius
ſacramẽti famoſioꝛ oſtẽderet᷑ Senerra pᷣmiſſio

7

nõ fuit aliud qᷓ; fame eius diuulgatio. Ratione diffi

cultat.qꝛ inter ſacr̃a cetera ẽ difficillimũ ad credẽ

dũ.ĩmo iter cctera credibilia.iõ dbuerũt homies ad

boc aſſueficri quadã figuraꝝ mãuductõe.l Ad illꝰ

qdð obẽ pꝛimo in contrariũ ꝙ ſigni nõ ẽ ſignũ. vðʒ ꝙ

illud ſignũ hʒ veritatẽ coniũcta. Añ nõ tm̃ ẽ ſiguuʒ.
ſed etiã rõne cõiuncti ẽ veritas.et qm̃ veritat᷑ pᷣt eẽ

ſignũ et figura.iõ ſacramẽtoꝝ no le. põt eẽ ſignũ et
8 figura et maxime huiꝰ.

. buiꝰ. ¶ Ad illud qd obẽ de cofir
matõe et extrema vnctiõe multiplr reſpodet. Qui/
dam em̃ dicũt ꝙ oia ſacramẽta in veteri lege ſt pᷣfi

gurata. qm rota illa erat in rota in viſiõe eechielis.
Et qdð obꝛ de duobꝰ ſacramẽtis ſoluũt ꝑ iterẽptio/

nẽ. qm tres vnctiones le.no.pᷣfigurate ſũt ꝑ tres vn

cctiones dauid. Oe qbus.j. Reg. xvi. et. ij. RPeg.ij. et

7 9

.ij. Reg. v. et ita ꝑ interemptionẽ rñdent. Alij dicit

—

aliter ꝙ illa ſacramẽta nõ fuerũt pᷣfigurata ꝓpter ſu

am pꝑfectionẽ. vñ diſtinguunt tria genera ſacramẽé

tonꝝ. Qucdã em̃ ſunt ſupma. vt illa qᷓ dãt gratiã pfe

eta vł ad pugnandũ vel ad egrediendũ.et talia ſunt

coõfirmatio et extrema vnctio. que de rõe ſua ꝑfecti/
onein dicũt. et qm̃ lex neminẽ ad ꝑfcctũ duxit.iõ hec

duo funt ꝓpꝛia noue legis. Alia ſunt q̃ſi media qᷓ
gratiã magnã dant.iõ ptinẽt ad legẽ nouaʒ. tñ quia
nõ vant pfectionẽ pñt pᷣſignata eẽ in veteri teſtamẽ-
te. et bec vt vicunt ſunt duo.ſczʒ haptiſmus et eucha

riſtia. Quedaʒ ſunt infima. vt matrimoniũ.Oꝛdo. et

ſter determinat duo pᷣncipaliter qᷓrun do ve
quèrit᷑ de figura ſacramẽti euchariſtie. Secundo de

x.omnes eandẽ eſcã ſpũalem mãducauerũt.et pᷣter/

tem hoc ſacrm ẽ difficillimũ ad creden

matio et extrema vnctio ſunt no.le.ſacramẽta.⁊ nõ

B —
penitentia.et hec non ſunt ppꝛia immo cõia.nec tiñ

pᷣfigurata imo inchoata et in noua ꝑfecta.Tñ pᷣfer-

re alia ſactamẽta duobus q̃ figurata ſunt videt᷑ val
mera Luobu. ſunt videt᷑ val
qe abſurdũ.ſic ſũt hec dno baptiſmus et euchariſtia

famoſiſſima.Et iõ aliter dðʒ ꝙ qᷓ;uis oia aliquo mõ 9

ſᷣfigurata ſint.hec duo tñ pluribꝰ et expꝛeſſioꝛibꝰ fi/
guris. Lum ꝓpter difficultatẽ in credẽdo q̃ eſt i ba
ptiſmo qꝛ pꝛimũ ſacr̃m.in euchariſtia qꝛ ſũmũ.CTuʒ
ꝓpter dignitatẽ q̃ ẽ in baptiſmo qᷓntum ad efficaci/
am.in euchariſtia qᷓntum ad continẽtiam. Cumlp/
pter eccleſie vnitatẽ qᷓ eſt in baptiſmo qᷓntum ad in/
choatioem. in euchariſtia qᷓntum ad ↄiũctionẽ. Al
in baptiſmo qntũ ad ſignaculũ xpᷣianitatis.iĩ cucha/
riſtia qᷓntũ ad cultũ dcitatis. Eñ qᷓ;uis alia bẽant fi/
guras aliquo mõ.non tñ ita pᷣcipue nec ita expꝛeſſe.
¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ baptiſmus habuit figurã ſanc

tificantẽ.dm ꝙ ratio huiꝰ ẽ duplex. Dꝛima ẽ quia
baptiſmus ẽ remediũ cõtra moꝛbũ ꝑnicioſuʒ ⁊ moꝛ
tikerũ.et ẽ remcdium ꝑuuloꝝ qͥ ſe non poſſunt iuua
re et maioꝛi indigent auxilio.iõ ſacrẽ̃m pᷣceſſit baptiſ
mũ qð de ſe haberʒ efficaciã.nõ ſic eſt ðR euchariſtia.

qm̃ ẽ ſaccrm iam viuentiũ et adultoꝝ qͥ ſe poſſunt iu

SðJMM ¶ Queſtio .ij. b

magiſter aſſignat qᷓtuoꝛ. ſcʒ aguũ pachalẽ.mana. ſa
crificium melchiſedecb.et ſanguinẽ qͥ ꝓfluxit de la⸗
tere chꝛiſti. Sʒ vꝛ ꝙꝙ magiſter aſſignet inſufficienter.
quia alie figure pᷣceſſerunt in ſacrificijs ⁊ oblationi⸗
bodiuerſoꝝ. At in hedo quẽ obtulit manuc. Judic.
xiij. et fauo mellis.j.Reg.iij.¶ Item videtur falſus
in aſſignando manna ꝓ figura. quia habuit omneʒ
ſapoꝛem.ſed hoc nõ habet euchariſtia.quia tũc alia
ſacramẽta ſuꝑfluerent. ¶ Item obꝛ de oblatiõe mel⸗
chiſedecb.quia ipſe obtulit et dedit abꝛae.ſed ſacra/
mentum euchariſtie offertur deo.et ita non videtur
figura. ¶ Item obijcitur de agno paſchali ct eiꝰ ſan
Suine.qm̃ pᷣceſſit tranſituʒ maris rubꝛi.gᷓ fugurã ba
ptiſmi.ct ita videt᷑ ſi recta fuit figura. ꝙ et euchari⸗

ſtia fuit ante baptiſmum.quod abſurdum eſt. Itẽ
obijcitur de ſanguinc q̃ fluxit ð latere chꝛiſti.quia il-/

le idem eſt in hoc ſacramento vᷣm veritatem. et eſt ſi
gnum in boc ſacramento.ergo idem eſt figura ſui.et

ideʒ eſt ſignũ et ſignatũ reſpectu eiuſdem. quod eſt
Rennoteconnentens⸗A⸗

e. K. dom qꝙ magiſter ſuffi⸗
cienter aſſignat figuras in hoc ſacramẽto habito re/
ſpectu ad omẽs leges. Mã in lege nature ponit figu
ram ſacrificium melchiſedech.et in lege moyſi agnũ

et manna. et in lege gratie ſanguinem paſſionis. Et
ſufficientes ſunt figure ſi attendamus ad ea qꝗᷓ pꝛefi -

gurantur. Mam in hoc ſacramento eſt viſibilis foꝛ/
ma.et hec pꝛeſignata eſt in ſacrificio meichiſedech.

10

uare auxilio fidei et motu li. ar.vñ ſupplet᷑ in cis fi
des qð deerat a ꝑte ſacramẽti.et ſic patẽt qſita.

¶ De numero et ſufficiẽtia figuraꝝ buiꝰ ſacramẽti . et

11

Et eſt res contenta.vt ẽ hic in agno paſchali.Et res

caciam. vt hic in ſanguine qui fluxit de latere chꝛiſti.
Ande tres pꝛime tenent rationeʒ figure.ſed vltima

magis tenet rationem cauſc. nihilominus tñ hʒ rõʒ
figure pẽſatis circũſtãtijs ꝙ & paſſo ⁊ iã moꝛtuo ꝓ/
uod autem obijcitur

fluxit ſanguinis et aqua. Quo
de ſufficiẽtia iã pʒ · qꝛ alie figure fducũt᷑ ad bas.oẽs
J 64

ata tm̃.vt eſt bic in manna. Et virtus dans cffi

—

em oblatiões ⁊ oĩa ſacriñcia ad agnũ paſchalẽ.⁊ om
I3 nes cibi ad manna reduci pnt. ¶ Ad illud qd obẽ de
maãna. dom ꝗ oẽm tm̃ valet dicere qntũ pfectũ. vel
ſi oꝑtet diſtributiue dicat᷑.intelligendũ ẽ q̃ntũ ad rẽ
cõtentã. Acl ſi intelligat᷑ qᷓntũ ad effectũ.faciẽda eſt
vis in ſaꝑoꝛe qᷓntũ ad actũ cibãdi.et tũc alia nõ ſuꝑ/
14 Ruunt 21 illud qð obẽ de ſacrificio melchiſedech.
d ꝙ poptime pᷣfiguratũ ẽ ibi et in mãna ſacrm eu⸗
chariſtie. qm̃ bic ſacrm nobis ꝓfertur ad eſ uz. et ðo
offertur ad cultum.et iõ dat᷑ nobis diuinitus et nos
ðo offerrimꝰ. Et hoc ſignatũ ẽ in mãna qð repoſitũ
fuit in vrua coꝛã dño.qꝛ datũ fuit de celo ad eſuʒ. 2
iterum coꝛ dño rpoſitũ.caliter dat᷑ hoc ſacrm ſi qͥs
inſpiciat diligentiꝰ.qꝛ de celo nobis d k. et nos ſu/
15mimus.tñ nibilominꝰ deo oferrimꝰ⸗/(/ Ad illud q8
obꝛ de agno paſcali.dᷣm q agnꝰ ille ꝓpꝛie ſignifica
bat xpᷣi paſſionẽ q̃ erat radix et fundamẽtũ. virtutẽ
pᷣbẽs oibus ſacramẽtis.et iõ oĩa pᷣceſſit.Et qᷓ;uis oia
ſacr̃a efficaciã hẽant a paſſionc.qꝛ tñ in hoc ſacro ve
pᷣcipue hoc ſacrm ſignabat.et iõ figura baptiſmi pꝛe
adcbat ns tjecl lis ſactmoftgurabat⸗ A9e9 9i,⸗
16 gurabat paſſionẽ. G vltimũ dom eꝙ ſanguis xpi
qui fluxit de latere xpᷣi nõ habuit ppꝛie loquẽdo ra
tionẽ figure.qꝛ ibi erat veritas.tñ ratione modi ema
nãdi. qꝛ ꝓfluxit de latere moꝛtui habuit rõeʒ quodã
mõ pᷣfigurãdi.maxime rõne annexi ſcʒ aque. et iſtꝭꝰ
melius tactũ fuit in pᷣncipio huius libꝛi.et ſic ptz ſo⸗

lutio obiectoꝝ.
¶ Be figuran pᷣeminẽtia. cet qritur ꝗqᷓ figura ſit expꝛem
oꝛ. vtꝝ illa q̃ fuit tꝑe legis nature.an illa q̃ fuit tpe
legis moyſaice.an illa qᷓ fuit tpe legis gr̃e. Et ꝙ illa
q̃ᷓ fuit tpe legis nature vẽ aucte Ams. de ſacramen.·
tis. Apparet qterioꝛa fuiſſe ſacr̃a xpᷣianonꝝ qᷓ; iudeo/

rũᷣ. Sʒ hoc nõ vr niſi rõne legis nature. aliquo möõo

magis fuerũt ſacra xpᷣianom in illo tpe.s non q̃ntũ
ad veritatẽ vel efficaciã. qntum ad expꝛeſſonẽ fi⸗
gure. ¶ Iteʒz lex nature magis couenit cũ lege gratie

ſiue euãgelij q; lex moyſi.qꝛ ius euãgelicũ plus hʒ 8
naturali dictamie q; de inſtitutiõe.econtra ẽ in lege
moyſi. & et ſacra expꝛeſſius figurant vt vẽ. ¶ Item
hocipᷣm vꝛ ratione.qꝛ melchiſedecb obtulit acrifici
um in pane et vino.et in eiſdem ſpẽbꝰmõ offertur ⁊
celebꝛat᷑ ſacrm altaris. cũ nõ poſſit expꝛeſſius figu
rari qᷓ in ſimili ᷣm ſpẽm.vẽ ꝙ tũc pceſſit figura expᷣiſi
ſiſſima.¶ Ad oppoſitũ arguit᷑. Hugo de ſctõ vict.
Sicut appꝛopiquauit paſſio ſaluatoꝛis.ita ſigna de
buerunt eẽ euidentioꝛa. et ratio eius ẽ.qꝛ creuit cog/
nitio veritatis. cum tꝑe legis ſcripte creuit cogni⸗
tio veritatis. ⁊ appꝛopinqᷓuit paſſio ſaluatoꝛis.vide
tur ꝙ ſigure fuerũt expꝛcſſioꝛes.¶ Itez hoc vꝛ ad lit
terã.qꝛ illud erat de cclo eq̃liter oẽs reficiens.⁊ oibꝰ
cõe.et omnẽ ſuauitatẽ habẽs. Sed panis et vinum
ipſius melchiſedech de terra erat. ſi hoc ſacr̃m eſt
panis de celo deſcendens.vẽ q; figura manne fuerit
17expꝛeſſioꝛ. ¶ R. dom eꝙ figura illaꝝ leguz m diuer ⸗
ſas ↄſiderationes mutuo ſe excedunt in expꝛeſſione
ſicut oñdunt rõnes inducte. Põt em̃ ſacrm hoc pᷣfi-
gurari qntum ad ritum.vel qᷓntum ad effectuʒ.ſiue
qntum ad ſignũ.vel q̃ntum ad ſignatũ.Si q̃ntũ ad
ritũ.ſic expꝛemoꝛ figura pᷣceſſit in ſacrificio melchi⸗

„

raciter cõtinet᷑ xpᷣs paſſus.iõ eſus ⁊ vſus illius agni

erat.g lignum vite qd daret vi

euchariſtia cum penitẽtia.

tum ad offici omni ſtatui conueniebat. qᷓntum au/
tẽ ad r̃mediũ nõ. Eſus ãt coꝛpałilliꝰ ligni cõuẽiebat

ſedech ſicut ꝓbant rõnes inducte.et bic patʒ. Si at
qntũ ad cffectum.ſic expꝛeſſ. epᷣſignabat᷑ in mãna ſi⸗
cut oñdunt rões pᷣdicte.et ſic pʒ rñſio ad vtrãq; par
tẽ. ¶Sʒ tñ adhuc reſtat qõ quare expꝛeſſioꝛ pᷣfſigu/l 8
ratio pᷣceſſit in lege nature q̃ntũ ad rituʒ. Et ad boc
dom dñs inſtituit legem ſcriptã vt implendaʒ et
euacuandã.ſicut veritas euacuat vmbꝛã.iõ ne vide
remur iudaiʒare diſpoſuit figuras in lege moyſi da⸗
rè expꝛeſſas.ſᷣ tñ differentes qntũ ad rituz. vt mani
feſte ex eaꝝ inſtitutiõe oſtenderet legis illius euacu
atio et imꝑfectio.et ideo magis ſe dicit xpᷣs ſacerdo
tem m oꝛqinez melchiſedech q; aaron. vt oñdatur
ibi legis et ſacerdotij trãſlatio ſicut oñdit aplus ad
Heb.et ſic ptʒ totum.
Vantum ad ſcᷣm articulũ cõſequenter q̃ritur
de inſtitutione euchariſtic. Et circa hoc tria ̃⸗

runtur. Pꝛimo queritur vtrũ a pꝛincipio debuerit

inſtitui. Secundo ſuppoſito ꝙ in lege euãgelij. aue·
ritur qñ.vtꝝ ante paſſonẽ an poſt. Tercio queritur

de modo et oꝛdine inſtituendi.
¶ Queſtio .j. d
a pꝛincipio debuerit inſtitui videt᷑.qꝛ boc ſacc̃m
eſt viaticum.qꝛ pᷣbet alimẽtũ itineranti. tunc inſti⸗
tui debuit qñ homines itin erare ceperũt ad patriã.
ſed hoc ſtatim poſt lapſum.& 1. YNecm hoc ſacr̃m
ẽ ſacrʒ vniõis coꝛpis xpᷣi veri ⁊ miſtici. ̊ tũc Zbuit in

ſtitui quando fuit coꝛpus miſticũ.ſᷣ hoc fuit a pꝛin/

cipio.g ⁊c.¶ Item ſacramẽtũ matrimonij nõ ceſſa
uit ꝓpter lapſum. immo qð erat in officiũ.· factũ eſt
in remedium. eſus ligni vite datus erat homini vt
dicit Aug.in ſacrm. nõ debuit ceſſare qͥn ſacramen
taliter ederet. ſed non debuit agnuʒ comedere quod
daret vitaʒ coꝛꝑalem.quia moꝛti coꝛpali obligatus
. itam ſpualem. ſed hoc
eſt euchariſtia. & ⁊c. ¶ Item ſicut penitentia ẽ con/
tra moꝛtale.ita euchariſtia cõtra veniale. ſed ab ini⸗
tio cucurrit veniale peccatũ yt moꝛtale. pari rõne
Contra. hoc ſacramen
tũ eſt maxime gratie cõtentiuũ.vñ ab hoc nomẽ ac/
cepit. & tm̃ tꝑe legis gratie debuit inſtitui.Item
ſacramentũ eſt contentiuũ pᷣm veritatem coꝛpis xpᷣi
qd traxit de virgine. g non potuit eſſe anteq; eſſet hᷣ
coꝛpus. tm̃ in nouo teſtamẽto.R.ddm ꝙ hoc ſa
cramentũ cõgrucbat legi gratie tm̃. Tum ꝓpter rẽ
contentam qᷓ̃ eſt coꝛpus xpᷣi verũ. Cum ꝓppter effi ⸗-
caciam ꝗᷓ eſt charitatis vinculum.qᷓ in noua lege ap
parere et abundare debuit. in anterioꝛibus aũt imp⸗
fecte poſſideri.vt ita gradꝰ ſit in müdo ſicut in vno
homine Ad illud ;ᷓ q obẽ de viatico.dᷣm ꝙ non 19
valet.qꝛ aliqd debuerũt habere ſuſtentaculũ non ⸗

₰

fectum cibũ.et ita aliquã figurã nõ rem ipam.(/Ad 2 0

r .—

illud qð obẽ ꝙ eſt ſignum coꝛpis miſtici.ðᷣm. c nõ

D

tm̃ ẽ ſignũ eius.immo coꝛpoꝛis veri. et illius eſt ſig⸗
num immediatiꝰ.et ideo q;uis coꝛpus xpᷣi miſticum
ceperit ab abel.non tñ coꝛpus xpᷣi ꝓpꝛiũ.iõ nec hoc
d tercium dᷣm ꝙ matrimoniũ q̃n 21

*

ſtatui immoꝛtali

* „

tatis.eſus iſtius ligni ſpũalis omni

ſtatui.ſᷣ ſacramẽtalis poſt iſtius ligni natiuitatez vt
finitũ. Eſt em̃ eius manducatio ſcᷣm etiã aſſumptã
humanitatẽ quã expoſuit ꝓ nobis in pᷣciũ.⁊ nũc ex/

Eün
anifif
iein

ce

ihte
tt
ſeenſgi

otsa

(hosint

zitzsini

hdn

inplctun
Pnſbal
Geurqe
in paſchn
ſormam,
Gieancl
ſigoſotn

ſhöal
uultinſtitvi

pire

ihoſte
erootinet
ſpltter ale
Mereeſtt
Uereboetc
flestlan
lhbelt ſce

1

(cdhe

1 hokonin
Dlcovne
nnfign.
ſcure
Alure
renmo
4 umane⸗
uncinſti
can
ſtcintit
mifrt
Pltur hͤ
bocecc
ptoitcbte
honcf.
cüne
iinne
igint
ſpligted
1 ſul
erüſ
ſtiſi
ſonett

di poſuit cibũ. Jo.vj. Panis quẽ ego dabò caro mèA
hgigen 22 ꝓ mũdi vita¶ Ad illud qð obꝛ de euchariſtia ꝙ ẽ
ſaſr remediũ )̊ᷣ venialia.dðʒ ꝙ triplicit᷑ deficit iſta ratõ.
Enh Pꝛimo qꝛ; moꝛbus venialis nõ è ita periculoſus vt
mpoetg moꝛtalis. Scdo vero qꝛ ꝑ penitẽtiã veniale poterat
föͤſette babere remẽdiũ vt intale.CTercio ꝙ ſacrʒ nõ ẽ pᷣjn
Enofſe, cipaliter cõtra eiall oꝛdinatũ vt infra videbit᷑.
Gen ¶ Oñ̃ debuerit inſtitui. et ee ante paſſionẽ vi.qꝛ H ſa
zoſett cramẽtũ ẽ flictũ a dño i viaticũ. tũc buit inſtitui
coſtine qñ dñs fuit viatoꝛ. Si dicas ꝙ ñ ſeq̃t᷑.qꝛ nõ dẽ via⸗
M ticũ quia a viatoꝛe. quia det᷑ viatoꝛi. Obẽ tũc ꝙ do
minꝰ nõ tiñ̃ foꝛmã inſtituẽdo.ᷣ etiã cxemplũ pᷣben/
rifie do dit.¶ Itẽ vẽ ꝙ iuxta paſſionẽ.q; boc ſacr̃m da
tũñ ẽ in ſignũ amoꝛis.ſᷣ dũñs in fine ondit ſpãlia ſigna
t amoꝛis ad diſcipuloꝝ ↄſolationẽ. Jo.xiij.Cũ dilexiſ
RWRW ſet ſuos in finẽ ⁊c ¶ Itẽ boc ſacr̃m ẽ cibus reficiens.
inn ſi ts inſtitutõi.et inſtitutio dʒ eẽ concoꝛs effectui.

vr ꝙ debuerit inſtitui in hoꝛa cene. ¶ Itẽ hoc ſacẽm
implctiuum crat eius quod figuratum crat in agno
S paſchali. ergo ſi veritas debuit ſupponi vmbꝛe. vi/
iin detur ꝙ debuit inſtitui poſt eſum agni. et ita in ce/

mi na paſchali. ¶ Contra. Chꝛiſtus conficiendo dedit
mini foꝛmam ↄficiendi.ᷓ dando dedit foꝛmaz dandi vel
unhnien cõicandi. Sʒ poſt cenã nõ ẽ tpᷣs cõueniẽs ſumẽdi.&g
Smnn vẽ ꝙ dñs inoꝛdinate dederit.hoc aũt ẽ incõueniẽs.g
Xſutngi tũc nõ dedit.( Itẽ hoc ſacrẽ̃m ſequit᷑ baptiſmũ.g de/
ni ſͤeſt buit inſtitui poſt baptiſnũ.Sʒ baptiſmꝰ inſtitutus
füfi poſt reſurrectionẽ. Mat. vlt. ⁊c. ¶ Itẽ in hoc ſaẽ/
Nbonit mẽto ↄtinet᷑ xpᷣus ſacralit᷑.vt qui non ẽ nobiſcũ ſen/
nſaganm ſibiliter. ſaltẽ ſit nobiſcũ ſacramẽtaliter.et in aſcenſi
orgl one receſſit a diſcipulis coꝛpaliter. tũc debuit iuſti
ſoblitn tuere hoc ſaccmi¶ Itẽ hocipᷣm vꝛ.qꝛ ẽ ſignũ memo⸗/
an dhor riale.ᷣ talia melius memoꝛic impᷣmunt᷑ cuʒ vltimo
ntuen⸗/ exbibent᷑ ſicut dicit Aug.in quadam omelia. inter
ſc cbin⸗ omnia q̃ fecit ilud debuit eẽ vltimũ.Sʒ multa fecit
zonn tre coꝛã diſcipulis pꝰ c ec ae⸗ hoc ſacrm dcbuit
N dcuren 2 3 poſt oĩa inſtituere.¶ He.dð.qꝙ ſacrm illud cũ ſit viſi /
eſatiu, bile ↄtinet coꝛpus xpᷣi ven.et vere ẽ ibi cibꝰ.⁊ pᷣcipu

iſPen⸗

—KH inſtituit. Cibus etiã paſchalis.ct iõ in paſchali cena.
RK OAuia vero erat ſignũ amoꝛis.⁊ in receſſu dʒ hõ oſtẽ
— dere amoꝛis ſigna et memoꝛiale vt artius in memo
RK 24 ria maneat.iõ in vltima cena.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ ſi
ſcereß tunc inſtitutũ ẽ.ꝙ tũc deberem? illo vti. dðʒ. ꝙ boꝛa
ulrt illa cõueniẽs fuit pᷣme inſtitutiõi.ᷣ vſui nr̃o nõ ↄue/
liin nit. qꝛ inſtitutio reſpicit effectũ ſacramẽti vel matri/
ſatten monij.ſᷣ vſus vlterius ydoneytatẽ ſuſcipientis.et qꝛ
Gne, hõ ſatur nõ ẽ ydoneꝰ ad ſpualia ꝑagenda.iõ nõ ſer/
üitn⸗ uat hoc ecclia nec dʒ ſeruare. Si obijcias ꝙ tũc apli
l pmo idebite acceperũt.dð.qꝙ ipi ſobꝛie comedebãt
n i exẽplo mgri. et iteꝝ comederũt eihh al chalẽ qᷓ erat
s , 25 quodãmo ſpũalis ppter ſigntiami Ad illð de bap
nſtan tiſmo.dð.qꝙ; nõ ẽ credibile ꝙ tũc cẽt foꝛma inſtituta.
ete ß ꝙ alias inſtituit. ibi eõfirmauit et publicauit. Si/
militer ſubdidit de hoc ſacramẽto.ccce ego vobiſcũ
nou 1 26 ſum ¶Id aliud de receſſu. d. ꝙꝙ xp̃s receſſit in paſſi
nne one. vñ ille fuit tranſitus et via.⁊ trãſitus ille fuit ad
em noſtrã ſalutẽ.iõ tũc inſtituit cibũ paſchalẽ. in aſcen
gt 27 ſione fuit ad ſuã gloꝛiã ¶Ad illud de memoꝛia dðʒ.
ui

um ſignũ.Cibus inq; reficiens.ct iõ tꝑe refectionis

ꝙ; ante paſfionẽ fuit cũ eis vt ſocius.
ſigna amoꝛis.ſᷣ pꝰ reſurrectionẽ fuit

et iõ tũc reliq̃t
vt dñs et quaſi

extraneꝰ.vñ dicebat h̊ eſt qd dicebã cuʒ adhbuc eẽ m

vobiſcũ.et iõ receſſus ille debuit ex
cramẽtũ amoꝛis.
Dueſtio iiſ.c .
¶ De mõ inſtituedi ſacr̃m euchariſtie. et cũ inſtitutio

licare ſignũ ⁊ ſa

buiꝰ ſacr̃i fuerit in inſtitutiõe verbi.q̃ritur vtꝝ pꝛiꝰ

cõfecerit q; verbuʒ ꝓtulerit.Et ꝙ ſic oñdit᷑ ex textu
euangelij. Mat.xxvj.cenantibus illis accepit ihus
panẽ.benedixit ac fregit. ac dedit diſcipulis ſuis di/
cẽs.accipite ⁊c.Et poſt.Hoc ẽ coꝛpus men.Ex hoc
verbo duplex elicitur rõ. Pꝛima qꝛ pꝛius bñdixit q;
verbũ ꝓferret.̊ bñdictio fuit cõſecratio.g pꝛiꝰ bñdi
xit et ↄſecrauit qᷓ; vbũ ꝓferret. ¶ Itẽ arguit᷑ ex alio
verbo.qꝛ pꝛiꝰ fregit q; verbũ ꝓferret.ſᷣ fractio ↄſeqͥ/
tur ↄfectionẽ in hoc ſacramẽto ſicut pʒ.g̊ pꝛius con
fecit ꝗᷓ ꝓferret verba. nõ inſtituit verba cõficien/
qoi¶ Sʒ contra.ſi verba nõ ꝓtulit conficiẽdo.aut cõ
fecit alijs verbis.aut ſine verbo. Si cõfccit alijs ver
bis.ꝗ illa maxime debẽt habere virtutẽ. Si ſine ver⸗
bo. vꝛ ꝙꝙ eccleſia nõ imitet᷑ ſummũ magiſtrũ in cõöo/

ficiædo.qð v incõueniẽs.cũ in iſto ſacr̃o pᷣcipue ſum

mꝰ ſacerdos foꝛmã et exẽplar ᷣdcrit ↄſecradii Itẽ
ſi nõ cõfecit his verbis.æ verba in ore xpᷣi fuerũt t̃
ſignificatiua.g nõ habuerũt virtutẽ neq;ʒ cfficaciaʒ.
Si tũc nõ babuerũt.vẽ ꝙ ꝙ nunqᷓ; hẽant.qꝛ non bñt
nunc.niſi ꝓpter illud qð factũ ẽ tunc.( E.dð.q cir/
ca boc ſunt tres opinioes ſatis ꝓbabiles. Pꝛima ẽ
ꝙ dñs pᷣus ↄfecit qᷓ; verbũ inſtituerit.ſicut pᷣus bap
tiat⸗ ẽ q; foꝛmã baptiſmi inſtitueret.Et rõ eoꝝ c.qꝛ
ße qJ ẽ verbũ pr̃is ↄfecit ſeipo ſine vᷣbo.nob aũt qͥ in
digemꝰ vtute vbi dedit foꝛmã pꝰ ↄſecrationeʒ.Alia

opio ẽ ꝙ dñs ↄfeẽ ſił ⁊ ba ꝓtulit.ſᷣ bis ꝓtulit. Pꝛio

i occulto ad ↄficiẽdũ.Scdo i aꝑto ad foꝛmã iſtitutã
mãifeſtandũ. Pꝛimũ quidẽ intelligi feciſſe cũ dꝛ be
nedixit et fregit.ct exponut bñdixit.ſ.ecclie dicẽdo.
hoc ẽ coꝛpꝰ meũ.et pꝰ fregit diſtribuẽdo.et dixit ap/
te illð verbũ hoc ẽ coꝛpꝰ mcũ. Tercia opio ẽ ꝙ dñs
ſil coòfecit et verbũ inſtituit.et ſicut ſeł tm cõfecit.ita
ſeł tm̃ vᷣba ꝓtulit.et illò̊ vꝛ ↄuenientiꝰ.Ad qͥd em̃ to

*

tiẽs verba pferret cũ bñ poſſʒ facere ſeł ꝓferẽdo.Al

terius quis poſſet cõficere ſine vᷣbo.dbuit tñ cõfice/
re vbũ dicẽdo vt aplis foꝛmã traderet.qꝛ dñs ñ tĩ
ibi ſuã potẽtiã oñdebat.ſᷣ etiã diſcipulos infoꝛma/
bat. et hec poſitio ẽ cõioꝛ ct ꝓbabilioꝛ.Hac ſuſtinen
do dʒm ẽ ꝙ dñs ↄficiẽdo vba inſtituit.qsvᷣba ꝓfe/
rendo pꝰ ↄfecit.Ad illᷣ qd obẽ ꝙ pᷣus bñcdixit. dð.

ꝙ; bñdictio illa nõ fuit ↄſecratio.ſᷣ fuit quedã ppara

tio vł magis q̃dã oꝛõnis ſiue grarũ actiõis pᷣmiſſio.
in qᷓ oñdit nobis nullũ cibũ attrectãdũ niſi pᷣuia be/
nedictiõe.vñ mos ẽ eccliaſticoꝝ viroꝝ ad omneʒ ci/
bum pᷣmittere benedictionem. ulud quod obẽ
de fractione.dm qꝙ duplici de cauſa potẽſt eſſe fra
ctio.vel ad figurandum vel ad diſtribuendumAd
figurandum ſicut ſacerdos frangit in altari.⁊ bec ſe
quitur confectionem. Alia vero eſt ad diſtribuẽdũ.
et ſic ſi aliquis cõficeret ꝓ multis ita ꝙ bẽet vnũ pa
nem nõ hoſtias diſtictas. ↄgrue poſſʒ pus frãgere.
⁊ ſic feẽ dñs.Vñ fregit vt int diſciplos diſtribueret.

Re ſacramento euchariſtie m ꝙ duobus integrat verbo ſcz et elemento.

29

30

Foꝛma vero eſt quã ipe ibidem edidit ⁊cc. SGu

pꝛa egit magiſter de añcedentibus ſacratnentũ eukariſtie. Hie

agit de integrantibꝰ ipᷣm.q̃ ſunt duo.ſceʒ verbũ et elemẽtũ ſiue viſibile ſignũ.et hec ꝑs bʒ duas ptes. In pꝛi/

ma agit de foꝛma verbi. In ſecũda vero de ſignificatiõe ſiue cõueniætia

ſigni.ibi. Nunc qͥd ibi ſit ſacramen/

tũ. Atraq; pars habet duas Mam in puma determinat pᷣmo q̃ ſit foꝛma. Scdo qualiter ẽ vtendũ ea. vtruʒ
ſcʒ ſicut inſtituta ẽ qᷓntum ad tpᷣs.⁊ hoc facit.ibi.Abi cõſideratiõe dignũ eſt. Similiter ſecũda ꝑs in qua agit
de rõne ſigndi habet duas. In pꝛima veterminat qͥd ſit ibi ſignũ et ſignatũ. In ſecunda determinat ſimilitu
dinem et conuenientiam vnius ad alterum.ibi. Poꝛo illa ſpecies viſibilis.

31 a ¶ Attende qᷓ ſũt ver

ba. accipite et comedi
te. Videt᷑ hic innuere

magiſter eꝙ hec ſit foꝛ⸗

ma. Sed contra hoc ẽ
eccleſia bis vᷣbis nõ
vtit᷑.& ñ cõficit. echia

aut male facit.aut ma

giſter falſum dicit.Re.
dom ꝙ circa hoc ſunt
duc opiniones. Aliqͥ
dicũt ꝙ vis data ẽ v/
bis. ꝙ ſolũ his verbis
fit ↄfectõ q̃ dicit eccle

ſia. et ſi verba immu/

tant᷑. qᷓntñcũq; ſit ſen
ſus idem nõ ↄficit᷑.et
iõ dicũt ꝙ in his verd
nõ fit cõfectio ſiue cõ/
ſecratio.⁊ dicũt ꝙ ma
giſter ñ dat ibi foꝛmã.
Alij dicũt alit᷑ ꝙ mu/
tatio in mõ enũciãdi
dũ tñ ſeruet᷑ ſenſus ñ

impedit cõſecrationẽ.

Vñ i foꝛma quã põit
mgr ita bene ẽ ↄſecra
tio ſicut i foꝛma q̃ po/
nit᷑ in canone. Verũ/
tñ hoc aſſerendũ eſt q;
in foꝛma q̃ in canone
ſcribit᷑ cõficit᷑ ſacẽm.
De bac ẽ vtiliꝰ dubi⸗
tare. Quis em̃ põt ſci

re vtꝝ euãgeliſte vt ip
ſe aplłs foꝛmã intende

rẽt deſcribere.iõ meli⸗
us ẽ hic pie dubitare

q̃ᷓ pᷣſũptuoſe diffinir̃.

Credo tñ ꝙ ſi qͥs ita

conficeret.nõ eſſʒ pui

pendẽdũ.imo honoꝛ

et reuerẽtia ẽ expiben

da ꝓpter ꝑiculum.et
ꝓpt᷑ hboc ꝙ nõ poſſu/
mꝰdiſcernere.qꝛ maiꝰ
periculũ ẽ in cõtemnẽ
do boſtia ↄſecratã. qᷓ
nõ cõſecratã venerari

P cõſecrata.vtputa ſi nõ cõſecrata cõmiſceat᷑ alijs ↄſ. eeratis a quibꝰ nõ poſſit diſcerni.meliꝰ

¶ Determinat q̃ ſit foꝛma ſacr̃i eucariſtie. c

Foꝛma vero ẽ qu ipe ibidem edidit dicens hoc ẽ coꝛ

pus meuʒ.et poſt. Hic ẽ ſanguis meꝰ.Cũ em̃ hec ver⸗

ba ꝓferunt᷑.cõuerſio fit panis et vini in ſubam coꝛpo

ris et ſanguinis xpi. Reliqua ad laudẽ dði dicunt᷑. Vñ
Amb.Sermõe xpᷣi hoc cõficit᷑ ſacrm. quia ſermo xpᷣi
creaturã mutat. et ſic ex pane fit coꝛpus chꝛiſti. et vi /
num cum aqua in calicem miſſum fit ſanguis cõſecra⸗

tione verbi celeſtis. Attende q̃ ſunt verba. Accipite

et comedite ex eo omnes.hoc ẽ coꝛpus meũ.Et iteꝝ

accipite et bibite ex hoc oẽs.hic eſt ſanguis meꝰ. Per

reliqua omnia qᷓ dicunt᷑ laus ðo refertur.oꝛatio pᷣmit
titur ꝓ populo.ꝓ regibus.Itẽ Aug.Credendũ eſt ꝙ
in illis verbis xpi ſacramẽta cõficiant᷑.reliqua omnia
nihil aliud ſunt qᷓ laudes vel obſecrationes fidelium
et petitiones.Ecce q̃ ſit inſtitutio et foꝛma huiꝰ ſacfi.
¶ Determinat qualiter foꝛma ſacramenti eu
cariſtie ſit vtendũ.vtꝝ ſcʒ ſicut inſtituta eſt
quantum ad tempbus „

¶ Abi conſideratione dignũ ẽ. quare illud ſacramẽtuʒ

etiã dedit diſcipulis: DOñs igitur ihũs ad inuiſibilia

paterne maieſtatis migraturꝰ. celebꝛato cum diſcipu⸗
lis typico paſcha.qͥddã memoꝛiale eis ↄmẽdare vo

lens.ſub ſpecie panis et vini coꝛpus et ſanguinẽ ſuuʒ
ita eis tradidit.vt oſtenderet legis veteris ſacramen

ta(inter qͥ pcipuũ erat agni paſcalis ſacrificiũ imoꝛ

te ſua terminari.ac legis noue ſacr̃a ſubſtitui.in qbus

excellit myſteriũ eucariſtie. Jdðo etiã poſt alia dedit.

vt hoc vnũ artius memoꝛie diſcipuloꝝ infigeret᷑.⁊ ab
eccleſia deinceps frequentaret᷑. Sʒ nõ exinde diſcipli
na ſanxit ĩ poſterũ.vt poſt alios cibos ſumat᷑.ſed po

tius a ieiunis ſumi oꝑtet ſicut aplus docet. vt ſingu /

lari fuerẽtia dijudicet᷑.i.diſcernat᷑ ab alijs cibis.Qdð

dyñs aplis diſponendũ reliquit. Vñ Augu. Apparet

cum pꝛimo acceperunt diſcipuli eucariſtiam nõ eos

accepiſſe ieiunos. NHon ideo tñ calumniandum eſt
vniuerſe eccleſie ꝙ a ieiunis ſumitur ſemper. Placu/

it em ſpirituiſancto vt in honoꝛe tanti ſacramenti pꝛi
us in os chꝛiſtiani dominicum coꝛpus intraret qᷓʒ alij
cibi. ideo vbiq; mos iſte ſeruatur. Non em̃ quia poſt
cibos dedit dominꝰ. iõ pꝛanſi vel cenati illud acciꝑe
debent. vtilli faciebant quos apoſtolus redarguit.

ſacramẽtis.

QAuare poſt ali
um cibum de⸗
dit coꝛpꝰ et ſan

guinẽ diſciplis

Aug. in li. re

ſpõſionũ ad
b ianuariũ

ẽ totũ venerari

iᷓ deſpicere aliquã ex eis.cũ nõ poſſit cognoſci.Si quis tñ foꝛmã ecclie ex certa ſcia mutat. grauiter peccat.

32 b ¶Mon iõ tñ caluniandũ ẽ vniuerſe eccleſie.vẽ em̃ ꝙ i
factũ q verbũ.et iteꝝ magis qð dicit dñs qꝙᷓ; ſeruꝰ.ſed
magis pꝰ cenã ↄficiendũ ſit. .dd.qꝙ; in bis qᷓ dñs pᷣc

—

mo valde calũniandũ ẽ.qꝛ ſeruãdũ ẽ et imitãdũ tam
dũs cõfecit pꝰ cenã. qᷓ;uis apls dicat cõtrariuʒ. vꝛ
i nclenau ſit. H. vo. g in bis ꝗᷓ dns pᷣcepit magis obediendũ ẽ dño q́; alicui alij.ſᷣ tñ nõ oẽ fa
ctu. dſi E pceptũ. qꝛ nõ oia fecit ad imitationẽ. qᷓdã fecit ad ſignationẽ et mãifeſtationẽ veritatis ſicut dẽ fe⸗

ciſſe dñs qñ fuit circũciſus.qꝛ hoc nõ fecit ad imitationẽ ſ potius ad inſtructionem alicuius rei cognoſceu/

7

de vel ſpiritualiter faciende.ſic cibum illum inſtituit pꝰ cenã in ſigtionẽ effectꝰ vl etiã alioꝝ qᷓ tãgunt᷑ in lr̃a.

i
l

hor
eh
No

E

K
A
hit

Ag

A

ſhe
ai⸗
tiunne,
ueen
ſuug
tſenig

VIII.

Mam ſaluatur quo vehementius cõmendaret myſterij illius altitudinem.

vltimũ hoc voluit infigere coꝛdibus et memoꝛie diſcipuloꝝ.a quibꝰ ad paſ⸗
ſionem digreſſurꝰ erat. Quo aũt oꝛdine deĩceps ſumeret᷑.apoſtolis ꝑ quos

eccleſias diſpoſiturus erat reſeruauit docendum.

¶ Determinat quid ſit in hoc ſacr̃o ſignum et qͥd ſignatũ. c

Au g. ci. di. ¶ Munc quid ibi ſacramentũ ſit et quid res videamus? Sacramentũ ẽ inuiſi

lia paſchali.

Hiero. ſuper

epi. ad ephe.

He trib⸗ qᷓ bic
pryt diſtingui.

bilis gratie viſibilis foꝛma.foꝛma ergo panis et vini que ibi videt᷑ eſt ſacra /
mentũ.i.ſignum ſacre rei.qꝛ pᷣter ſpeciẽ quã ingerit ſenſibus. aliquid aliud
facit in cognitioneʒ venire. Tenent ergo ſpecies vocabula reꝝ q̃ ante fue-
runt.ſ.panis et vini.huius aũt ſaeramẽti gemina ẽ res.vna ſcʒ contẽta et
ſignificata.altera ſignificata et nõ contẽta. Res contenta et ſignificata ẽ ca⸗

ro xpi quã de virgine traxit.et ſanguis quẽ ꝓ nobis fudit.Res aũt ſignifi⸗

cata et non contenta ẽ vnitas eccleſie in pꝛedeſtinatis. vocatis. iuſtificatis
et gloꝛiſicatis. Hec eſt duplex caro chꝛiſti et ſanguis. VUñ Hiero. dupliciter
inquit intelligit᷑ caro xpᷣi et ſanguis.vel illa q̃ crucifixa eſt et ſepulta. et ſan⸗

guis qui militis lancea effuſus eſt. vel illa ſpũalis ac diuina de qua ipſe ait.
Caro mea vere eſt cibus.et ſanguis meus vere eſt potus.Et niſi manduca
ueritis carnem meam et biberitis meum ſanguinẽ. non habebitis vit in vo
bis. Sunt ergo hic tria diſtin guenda. vnũ quod tmeſt ſacramentũ. alterũ
quod eſt ſacramentũ et res.et tercium quod eſt res et non ſacramentũ. Sa⸗
cramentũ et non res eſt ſpecies viſibilis panis et vini. Sacramentũ et resz

caro chꝛiſti ꝓpꝛia et ſanguis. Res et non ſaeramentũ miſtica eius caro.

¶ Veterminat conuenientiam et ſimilitudineʒ vnius ad
allterum ſigni ſcʒ ad ſigtum. 290 en

¶ Poꝛro illa ſpecies viſibilis ſacramentũ eſt gemine rei.quia vtranq; rem ſi

gnificat.et vtriuſq; rei ſimilitudinẽ gerit expꝛeſſam. Mam ſicut panis pG ce⸗

teris cibis coꝛpus reficit et ſuſtentat.et vinum hominem letificat atq; inebꝛi

J. Cox. x.
Aug. ð ſacra
mẽtis fideliũ

Aug. de blal
phemia ſpiri

vieir gine ſumptum. quia vt coꝛpus xpi ex multis membꝛis puriſſimis et im/

—

at. Sic caro xpᷣi interioꝛẽ homineʒ ceteris gratijs ſpiritualiter reficit et ſagi

nat. Vñ calix meus inebꝛians qᷓ; pᷣclarus eſt.Habet etiam ſimilitudinẽ cum

re miſtica que eſt vnitas fidelium.quia ſicut ex multis granis cõficitur vn⸗

panis.et ex pluribus acinis vinum in vnuʒ confluit.ſicex muitis fideliũ p⸗

ſonis vnitas eccleſiaſtica conſtat. Uñ aplus. VUnus panis et vnuʒ coꝛpus
multi ſumus.⁊c. VUñ Augu.vnus panis et vnũ coꝛpus eccleſia dicit᷑. ꝓeo
ꝙſiẽ vnus panis ex multis granis.et vnũ coꝛpus ex multis memb:is cõpo
nitur.ſic eccleſia ex multis fidelibus charitate copulante connectit᷑.hoc mi

ſterium pacis et vnitatis noſtre xpᷣus in ſua menſa cõſecrauit. Qui accipit

hoc myſteriũ vnitatis.et non tenet vinculum pacis.nõ accipit hic myſteriũ

pꝛo ſe ſed contra ſe.Cuius etiam ſaeramentũ eſt coꝛpus chꝛiſti pꝛopꝛium de

nmnmnaculatis oſtat. ita ſocietas eccleſiaſtica ex multis perſonis a criminali ma
qque ſunt imputribilia et albe ſpine ſimilia.

cula liberis conſiſtit. In cuius rei typo facta ẽ arca domini ð lignis ſethim.

Dintelligentiam buius partis ſᷣm duo q̃ dter meum.Queritur pꝛimo qᷓntum ad ſubiectuʒz.ſ. quo
Aminat bic magiſter duo pꝛincipaliter querunt᷑. ad pꝛonomen.Cum em̃ hoc ſit ꝓnomẽ et nõ nomè.
Pꝛimo queritur de foꝛma verbi in ſacramento eu/ eſt demonſtratim.qꝛ aliter eẽt caſſũ vt dicit pꝛiſt. Si
kariſtie. Secundo de ſigtione ipſius ſacramenti. ö demõſtrat. aut ad ĩtellectũ aut ad ſenſũ. Si ad in.

, Linrca pꝛimum queruntur duo. Pꝛimo queritur de tellectum.tunc qᷓro quid. Hon poteſt dici niſi coꝛpꝰ
foꝛma verbi ſuper panem. Secundo de foꝛma ver chꝛiſti verum. ergo ſenſus eſt. coꝛpus meum ẽ coꝛpꝰ

vi ſupen vinum.

–
—
—

meuũ · Hoc nibil vꝛ. q; nullq rõz opadi dic. Si ad ſen

.

¶ QDueſtio ſ. 5 Sès”M” ſũ. ſenſus ẽ.panis ẽ coꝛpꝰ meum.ꝑ h̊ ſimplſi falſuʒ.

ergo neutro mõ poteſt accipi. ¶ Item boc pꝛonomæ

¶Muantum ad foꝛmam panis queeſt hoc eſt coꝛpus impoat demonſtrationẽ non vt conceptam. ſed vn.

—

exercitam. Sʒ demõſiratio nõ exercet᷑ niſi cirea ills

að actu eſt tpe ꝓlatiõis. ſi cñ ꝓfert᷑ ꝓnomẽ nõ eſt
be niſi pãis dmõſtratũ. panis. idẽ qð pꝛiꝰ.¶ Itẽ
regula ẽ eꝙ terminꝰ ſupponẽs verbo de pnti non ba

bẽti vim ampliãdi ſupponit ꝓ eo qd actu ẽ.ſᷣ actu ñ

E ibi niſi panis.g ſupponit ꝓ pane.Sʒ illi nõ conue
nit pᷣdicatũ.ꝗ locutio falſa.Querit᷑ ẽ̊ᷓ de cõpõe.ſ.hoc

verbo ẽ.et cũ iſta foꝛma ſit foꝛma oꝑatiua.vẽ ꝙ debe
ret ibi poni verbum oꝑatiuum. Sed boc verbum ẽ.

eſt verbum pꝛohereticum.extra operationem. ergo
nullo modo deberet ibi poni. ¶ Item boc verdo

xpᷣs cõfecit.et ſacerdos intẽdit cõficere ſicut deꝰ ver

bo increato creauit.ꝗ ſi ad pꝛolatõʒ hꝰ verbi ſtatim

fit tranſſbᷣatio.verbuʒ illud ẽ impioſũ. vꝛ ꝙ potiꝰ

cut in creatione non dẽ ſit.ſ̃ᷣ fiat lux.¶ Itez ſubiec⸗

verbo impꝑatiuo vti debercet ſicut fiat PGe meñ. ſi/
tũ et pᷣdicatũ dicũt foꝛmas incõpoſſbiles.Sʒ vᷣbuʒ

ſubpſtatm̃ pᷣſentis tꝑis dicit ſiltatẽ foꝛmaꝝ pᷣdicati ?ꝰ
ſubiccti. & nõ debet dici ð pñti hoc E.ᷣ hoc erit. Que
rit᷑ etiã de hoc pᷣdicato coꝛoꝰmeum.v em̃ ꝙ dᷣberet

magis dici caro.qꝛ caro magis ẽ cõueniẽs cibo cõi.

tercia ꝑſona.nõ debet dici meũ ſed xpᷣi. Si dicas q;
xpᷣs vim dedit his verbis.ſicut vim dedit in nomie
ſuo demonia expcllere cũ dixit in nomie meo demo
nia cijcient. Marci.xvj.et tñ eijciẽtes dicebãt in no
mine rpiſſee cũ de foꝛma alioꝝ ſacroꝝ ſint actꝰ p/
tinẽtes ad intẽtionẽ et vſum ſiue ad cõſecrãteʒ.ẽᷣ v‚

ꝙ illud qð añcedit.accipite et comedite.et hboc qð .
ueri=–

de in mci memoꝛiã facietis ſit de Pri⸗
qꝗᷓ ſit foꝛma pciſe et quare nõ ponit᷑ in verbo expꝛi
nde acki miſtri. Ge. d. ꝙ circa h̊ mitiplex fuit opi

I3 nio. Quidã em̃ dicũt ꝙ vba illa dicit ſacerdos nõ vt

ſua.ᷣ vt xpᷣi.vñ materialiter tenent᷑ nec tũc ẽ q̃rere
quid ibi demonſtret᷑ ꝑ ꝓnomẽ.vel qͥd cõplet᷑ ꝑ ver/
bũ. Sʒ hoc nõ ſufficit dicere. Pꝛimo quideʒ. qꝛ et ſi
verba in ꝑſona alteriꝰ ꝓferant᷑.nõ ppter hoc oino
materialiter tenent᷑ ſᷣ ſignificatiue. cũ recitent᷑ in eo
ſenſu in quo ille vixit. Pꝛeterea ſilr poſſumꝰ quere/
re ſᷣm ꝙ a xpᷣo ꝓlata ſut.Alij dicunt q verba tenẽt
ſignificatiue.ſᷣ oꝛatio nõ bʒ veritatẽ ꝓ tempe in quo
ꝓfertur.ſᷣ ꝓ tꝑe in quo pꝓlata ẽ.vt hec oꝛatio ego bi
bo.non ẽ vera ꝓ tꝑe ꝓlationis.ſ̊ p tpe ſibi cõiunc-/
to.Sʒ illud nõ ſoluit.qꝛ aut dmõſtrat᷑ ibi panis aut
coꝛpꝰ xpᷣi. Si panis.nullo tpeẽ oꝛo vera.Si xpᷣi coꝛ/
pus.ẽ omni tꝑe vera.Alij dicunt q; tenet᷑ ſignificati

ue oꝛatio.et vera ẽ etiã ꝓ tꝑe in quo ꝓfertur.ſ̊ non

demõſtrat᷑ ibi aliquid ad ſenſuz.ſᷣ ad intellectũ. Ad

intellectũ inqᷓ nõ ſicut ſimile in ſili.vt cũ dĩ hec ber/

ba crcſcit in oꝛto meo.ſ ſicut ſiãtũ in ſigno.vt ſit ſen

ſus hoc.i.ſigtum ꝑ hoc eſt coꝛpꝰ meum. et hec ſigtio
oꝛatiõis vera ẽ etiã ſi nihil fieret. Sʒ rurſus.qꝛ ſiẽti

oni vere addita ẽ ex inſtitutiõe diuina virtꝰ efficaciſ

ſima. vlteriꝰ oꝛatio illa et ex dñi inſtitutõe et ex ſacer

dotis intentiõe eſt conuerſiua. vt ſit ſenſus.ð ſignifi⸗
catũ ꝑ boc qð eſt cõuertendũ in coꝛpꝰmeũ eſt coꝛpꝰ
meũ.ct hec opinio ꝓbabilioꝛ ẽ pdictis. Adbuc tñ il/
lud nõ plene ſatiſfacit. Si em vt dicit Aug. verbů d.·
bet accedere ad elemẽtũ vt fiat ſacrm. et elemẽtũ nõ
eſt ibi ſigtum. 6H magis ulluc q in coꝛpus cöuertik.
nõ demoſtrat᷑ coꝛpꝰ xpi. ſuba panis ſub acciden
ibꝰ qᷓ p ocul cõſpici. et hoc qdẽ veꝝẽ marime cũ

intentio conficientis ſuꝑ panẽ ferat᷑ vt cõuertat᷑ in

coꝛpꝰ.et illud ᷣmõſtrat ſuꝑ qd fert ſua intẽtio. Pꝛo

pter hoc notandũ ꝙ iſta oꝛo ſingularis ẽ inter om̃s
orones.Alie em̃ ſunt indicatiue veritatis ſiue exiſtẽ
tie. bec aũt ad ipᷣm qdð figurat facit.vñ ẽ verbũ opa/
tiuũ.non opatone ſucceſſiua ſ̊ inſtãtanea. et opati

uũ nõ alicꝰ rei noue vel nõ exiſtẽtis.ſᷣ fminus eiꝰ eſt

ens actu cõpletũ.⁊ non mutatũ.et ad illud qd termi
nat᷑ vt ẽ alteriꝰſignũ.i.coꝛpis xpᷣi miſtici.⁊ totũ facit
virtute verbi increati adiũcto miſtro circa matcriaʒ
nihil agẽte. Ex his ſex cõditõibꝰ pʒ rõ oim̃ dictoꝝ in
hac foꝛma ſi quis inſpiciat.qꝛ em̃ bic ſermo cõuerſi⸗
uus ⁊ trãſitiuꝰſiue ad trãſitionẽ oꝛdinatꝰ ẽ oꝑatiuꝰ.
et opatio ẽ circa ſubſtãtiã panis.iõ ꝓnomẽ demon
ſtrat pauis ſubſtãtiã ſub accidẽtibꝰ que oculis cõſpi
ci pñt.⁊ tãgit᷑ illð qð cõuertit᷑ ꝑ ſubiectũ.ſiẽ ill i q8

pꝛedicatũ. Qꝛ vo terminꝰ oꝑatõis eſt actu ens nõ

innouatũ.iõ dʒ poni ibi vᷣbũ eendi non fiẽdi.vt ſigni
ficet cõuerſio ee ſine mutatiõe termini .ſ. in eo qdð ẽ.
OQꝛ ſubito.iõ ſilẽ fieri et factũ eẽ .iõ ẽ pñs vᷣbũ inſtã

magis iẽ i. taneũ. et non futurũ. ct taleẽ pꝛeſens hꝰ verbi ẽ.ido
vñ Job. vj. caro mea vere ẽ cibꝰ. ¶ Itẽ iſta vba p⸗/
ferunt᷑ a cõficiente. cũ cõficiens loquit᷑ ve xpᷣo vt &ᷣ

melius dẽ ẽ q;ᷓ erit. Quia vᷣo oꝑatio terminat᷑ ad coꝛ

e xpᷣi verũ.vt ſignũ miſtici.iĩ quo ẽ diuerſitas oppo

i
eherogeneũ et omogeneũ.caro at dicit omogeneñ.
Quia vero boc opꝑat᷑ virtute verbi increati coiunc/

*

ta et vt cõiuncta.iõ dicit meũ. Loquit᷑ em̃ ſacerdos

in pſona xpᷣi.iõ ꝓ xpᷣo dicit meũ. Quia vo miniſter

nihil opat᷑ circa materiã nec ĩmutat.iõ nihil plus eſt
de foꝛma. etem̃ ſi miniſterinõ tãgat nec frangat. dũ
tñ intẽdat et verba dicat cõfectũ eſt. non ſicẽ in bap

tiſmo. Ex bis patẽt oia obiecta. hoc ſolo excepto.ſc
de vcritate locutionis.Quõ em̃ ẽ locutio vera ſi de/

mööſtrat᷑ ſubſtãtia panis.cũ hec ſit ſemꝑ falſa.panis

ẽ coꝛpus xpᷣi cũ ſint foꝛme incõpoſſibiles Et ſi tu di/

cas ꝙ; bocverbũ ẽ non dieit ibi inberẽtiã ſ poti?con
uerſionẽ. tũqs ſᷣm hoc potiꝰ cõpeteret verbũ impa⸗

tiuũ.Et ꝓpterea notandũ ꝙ ſicut in veꝛbo eterno fi

lio di dño nfo ihu xpo eſt veritas ⁊ omnipotẽtia. ſic
in verbo ſuo ab ipᷣo ꝓlato ẽ veritas ⁊ efficacia. vt ta

le verbũ ſacris no.lc.cõpetat.iõ debuit ita dicere v⸗
bum cnunciatiuũ veritatis. ſicut ẽ ia veritas. ac ꝑ
H idicatiuũ.Et qꝛ ñ eẽt veꝝ ſimplici enũciatiõc.vt hᷣ
eẽt falſꝰ iunxit vbo efficaciã oꝛe ſuo. Et qꝛ mãdauit
alijs facere et dicere.et ipᷣe nõ iubet aliquẽ eẽ falſuz.
iõ in oꝛe eoꝝ qͥbus dedit mãdatũ dedit verbo effica
ciã.Et iõ boc verbũ ẽ in hac oꝛõce nõ ydentitatez nec

ſilitudinẽ ſigt. ̊ hoc eẽ coꝛpus.hoc ẽ ad buiꝰverbi ꝓp

lationẽ hoc totũ trãſire in coꝛpꝰ.vñ oꝛatio iſta ĩ oꝛa/

tiõ e alteri? ꝙᷓ in oꝛe ſacerdotis falſa ẽ.qꝛ nõ conuer/

tit neqʒ tranſſbat in ill.nec vera ẽ ꝑ ydẽtitatẽ. Et

hic ſenſus quãuis ſit huic oꝛoni ꝓpꝛiꝰ. et ſilr foꝛme

ſanguinis.tñ nõ ẽ alienꝰ a rõne penſatis ↄditiõibus
ſuperiꝰ aſſignatis.Ex qͥbꝰ alia obiecta patent. Nec
videatur inconueniens dicere ꝙ hoc verbũ eſt non
ydentitatem dicit.ſed potiꝰ conuerſionẽ in hac oꝛa/
tione qᷓ non tm̃ ẽ ſigniſicatiua ſed ctiam operatiua.

Magis tñ debuit poni verbũ eſſẽdi qᷓ; opandi.quia

magis cõpetebat foꝛme vt ſimul eſſet eficacia cum

EESEE,

venitatis enunciatione.ſimul ciam notaretur termi

72

ni immutabilitas cum conuerſione.

Queſtio ij. b

e Gernavchinatn nn Abocbabekin cano

tionũ.iõ dẽ coꝛpꝰ nõ caro.qꝛ coꝛpꝰ cõe eſt ad totuz

Me
n
e
in
r

fadlt

a⸗
ſto
ſonm
Cvre
hetpe
ſenen
N
Cſe

Ms

õ

tli

n

die

man

ob
nun
eſegie
tuntn
nay⸗
leſer
ſicten
unt
d
noree

Mche
ode

aid
ait.
ſigd
lani
terte
buse
lute
ſn

tüte
lninechn

*

SZe

rsſun.

gepeni
mnutgi
krinisgſ
ledgtn
fiithi
ammng
doi Nr
lodigt
Gwigngn
Nhni nr
Ndaloci
üſiſceic
Mikigi
ulnol
ihis tüc
sbreni
tenmnign
Piuſtuin
Gheck unn
Ncktoßgt
nareati
Ecñſa⸗
nigo ni
önhl
neefuge
thonſcin
cſoera
dantor
ſonti
ſhist
ii
e
irtchkemi
toniptinte
Becftäkr
Cktindett
ne
Gtnücttieft
Gnitu:
tictiki⸗
Ckrentf
pung
dhi ſnß
ruolhion
igſpon
ei ben
isoattöe

vumn 1.
hückin
n opon.

=

—
Se

7
7

=
S
==

V

==
Eas
=

4

=S=
S=
==

— =

4

=
S

ES

1

=—
S=
— =

—

—
S
SS

4
1

==
SE=
=
=

=

1
1

=

Hic eſt ſangui

VII

ge. Hie eſt calix ſanguinis mei ⁊c. Sed videt᷑ bec nõ
eſſe foꝛma. ꝓpter hoc ꝙ męr dicit ꝙ bec eſt foꝛma.
is meus. cũ ergo nõ ſint due. patet ⁊c.
¶ Itẽ in nullo euangeliſtarũ babet᷑ hec fomna.quia
in Mar.et Math.dꝛ.Mic eſt ſanguis. In Luca.bic
eſt calix in meo ſanguine. Si nõ debet credi alicui
qʒ nõ ſit in nouo vel veteri teſta.ſed nouo et veteri
ſimplr eſt credendum. iſta foꝛma eſt abijcienda. et
foꝛma ꝗᷓ eſt in euangelio tradita eſt tenẽda. ¶ Item
quero de buiꝰfoꝛme cõgruentia.⁊ cũ in foꝛma nõ de-
beat poni niſi qd ſpectat ad eſſentiã ſacri.⁊ calix nõ
ſit nec de materia nec de foꝛma.ſed vas cotinẽs.ergo

nõ debet in foꝛma poni. Si dicas ꝙ; tenet᷑ trãſſum-

ptiue.quero ad quid. Si ad paſſionẽ. ſenſus eſt. H
eſt paſſio ſanguinis.Si ad potũ. ſenſus eſt. bic eſt
potus.Sed ſicut ſanguis eſt potus.ſic coꝛpus eſt ci
bus. ſi in foꝛma panis nõ dicit᷑ hic eſt cibus coꝛpo
ris.nec in foꝛma vini debet dici.hic eſt potus ſangui
nis. Utẽ vbi eſt ſermo trãſlatus ibi eſt impꝛopꝛie
tas.⁊ vbi impꝛopꝛietas ibi eſt occaſio erroꝛis.⁊ om/
nis talis excludenda eſt. ergo ⁊c. ¶ Itẽ vbi trãſſum
ptio ibi plures intellectꝰ ſcʒ ꝓpꝛius et trãſſ umpt?. ſʒ
multiplicitas intellectuũ ẽ ro euagãdi.qdð ſpãlit᷑ dʒ
eſſe alienũ a diſpenſante ⁊ cõficiente hoc ſacramen/⸗
tum.ergo ⁊c. bꝛ autẽ vltra de hoc qð eſt ſangui
nis. Si em̃ hoc eſt pꝛincipale in ſacro.videt᷑ ꝙ debe/
at expꝛimi in recto potius qᷓ; in obliquo. ¶ Itẽ ſi ca
lix ſtat ibi ꝓ cõtento.⁊ contentũ nõ differt a ſangui/
ne. et obliqui ſunt trãſitiui.ergo nõ debet poni in ob
liquo. ¶( Querit᷑ etiã Vlera e qð dicit noui ⁊ eter/
n teſtamẽti.quia ſi teſtamentũ nouũ.non ergo eter
num. male cõiungit᷑ vnũ cñ altero. Itẽ videtur
ꝙ nõ deberet poni miſteriũ fidei.quia in alijs ſacra/
mentis eſt miſteriũ fidei et nõ ponit᷑.ergo nec in iſto
Item additur qui ꝓ vobis ⁊ ꝓ multis tradetur.
Quare ſilr nõ dꝛ de coꝛpoꝛe tradet᷑. ¶ Itẽ q̃re diſtin
guit cũ em̃ equaliter ꝓ omnibꝰſit effuſus.videtur ꝙ
uõ deberet dicere ꝓ vobis et ꝓ multis ſed ꝓ omni/

34 bus.¶ R.dm ꝙ bec foꝛma hic eſt calix ſanguinis

mei.eſt foꝛma recta ⁊ cõgrua.ſed vtrũ ſit tota.an qð
ſequit᷑ ſit de integritate dubiũ eſt. credit᷑ tñ ꝙ ẽtota.
ñ qd ſequit᷑ nõ eſt fruſtra additũ nec debet aliq̃d re

ſecari. Oz autẽ iſta ſit foꝛma recta patet ꝑ hoc ꝙ ipſã

tenet romana eccleſia que fuit ab apoſtoloꝝ pꝛinci/
pibus edocta. Ande Innocẽtius. Romana eccdleſia
illud ſemꝑ integra fide ſeruauit.qð ab ipſis apoſtoł
q̃ cã pꝛincipalr factis ⁊ doctrinis eccleſiaſticos ritus
docuerũt accepit.ab ipſis ſe; aplis petro ⁊ paulo q̊s
viuos autoꝛes habuit et defunctos cuſtodit hunc ri
tum ſacrificij accepit.quẽ hactenus immobili cultu
ſeruauit. Accipienda ẽ igit᷑ foꝛma a canone. quia il/
la tradit᷑ non ꝑx modũ narrationis ſed inſtitutionis.
mgf autẽ non intendit dare foꝛmã ſicut nec in alijs
ſacris fecit. illi ↄſimilẽ inſinuare.Accipiẽda eſt ab
ipſis aplis nõ ab euãgeliſtis.quia apli eccleſiã inſti/
tuerunt ᷣm ꝙ a dño acceperũt.euãgeliſte vᷣo diuina
verba ⁊ opꝑa narrauerũt.attendẽtes ad intellectum

nõ ad vocẽ. Ideo nec euãgeliſte in foꝛma cõueniũt.

quia foꝛmã foꝛaſſis tradere nõ intendũt.ſed conue
niunt in ſenſu quẽ narrare volebãt.Et ſic ptʒ ꝙ hec
eſt foꝛma. Atrũ aũt illa qᷓ tradit᷑ in euãgelijs ſit foꝛ/
ma in qua ↄficiat᷑ qͥs audeat negare.aut qͥs pᷣſumat
afereye.cũ neſciamꝰ an ipſi intenderũt foꝛmã deſcri
bere. an verba narrare. Mx ſi intenderũt foꝛmã dare

foꝛtma in illis verbis omnibꝰſaluat᷑.et modica nar-
ratio verbi ſaluo ſenſu foꝛmã nõ mutat.⁊ ita ex voc
nõ habet᷑ ꝙ iſta que babet᷑ in canone nõ ſit foꝛma.
imo vere eſt foꝛma.cũ in ſenſu cũ alijs cõueniat.O?-
ſi nõ intendãt.tũc reſtat ꝙ iſta eſt foꝛma.ac p hboc hͥ

foꝛma eſt recta.et patet rnſio ad pꝛima duo obiecta.

Eſt etiã congrua.quia in boc ſacro ſignificatur ſan⸗
guis xpᷣi vt cffuſus in pᷣciũ.⁊ vt adminiſtratus in po
tum.ſanguis aũt neutrũ dicit de ſe expꝛeſſe.ſed ꝑ cõ

iunctionẽ cũ calice.qꝛ ſanguis in calice vt effuſus et

s8 bibere calicẽ

potandus ꝓponit᷑. )do calix in ſaſpenr⸗ ſignificat 55
1

aliqũ paſſionẽ.vt Math.ᷣxx. Pote

quẽ ⁊c. Significat ⁊ potus refectionẽ ꝑ traſſumptio

nem. vt in te. Calix inebꝛians qᷓ; pclarus eſt. Dꝛopt᷑
hũc duplicẽ tropũ melius dꝛ calix ſanguinis qᷓ; ſan/

guis ꝑ ſe. Si queratur ad quid tranſſumit᷑.dico q;

ad ↄtentũ. Ande dꝛ calix ſanguinis.ſicut calix vini.
cũ dẽ bibe calicẽ.Si qᷓras quare nõ de coꝛpoꝛe dicik
cibus coꝛpoꝛis.dm ꝙ coꝛpus xpᷣi de ſe panis eſt. ſʒ
ſanguis nõ dꝛ potus niſi ꝓut ꝓpinat᷑ in calice paſſio
nis. Ad illud qd obẽ de tranſſumptione qð eſt occa-
ſio erroꝛis ⁊ euagationis.dom ꝙ hoc verũ eſt vbi ẽ

trãſſumptio occulta. impꝛopꝛiꝗ. ⁊ incõſueta.ſic non
eſt hic. Ad illud qð vltra querit᷑ quare ſanguinis po

nitur in obliquo.dm cꝙ in recto intelligit᷑.nec obli⸗
quus et rectus ↄſtruunt᷑ trãſitiue vt diuerſa.ſᷣ idẽ/
titas eſt.ſicut cũ dicit᷑ potus vini vel creatura ſalis.
⁊ ſic patet ꝙ eſt foꝛma cõgrua.Eſt etiã tota ⁊ perfe-
cta.ſufficiens em̃ eſt ad ſigndũ trãſlationẽ vini i ſan

guinẽ xp̃i. Ande qð addit᷑ eſt de bene eſe.quia in ſe ʒ &

quentibꝰdeſcribunt᷑ effectus ſanguinis in hoc ſacra

mento figurati ⁊ in paſſione effuſi.qui triplex eſt.

Anus ẽ teſtamẽti innouatio.⁊ innouati confirma/

tio. quia in moꝛte cõfirmat᷑ teſtamentũ ⁊ nouũ effi⸗/
citur.qꝛ vetus in ſanguine thauroꝝ fuerat ↄfirma/

tum.ibi eſt euacuatũ.ideo dicit noui et eterni teſta/

menti. Alius effectus effuſionis ſanguinis eſt fidei

manifeſtatio.quia qð erat ſigillatũ ⁊ ſecretũ.in paſ/

ſione agni eſt apertũ.ideo dicit miſteriũ fidei.i.ſecre

tum. hoc em̃ erat in fide ſecretiſſimũ.et hoc reuelato

reuelata ẽ fides.vel quia difficilius ad credendum.
Tercius effect?eſt ſalus qꝛundã iudeoꝝ ⁊ multoꝛũ

gsẽtiliũ. iõ dicit qͥ ꝓ vobis ꝑ aplos intelligẽs iudeos.

et ꝓ multis ꝑ hoc intelligẽs gentiles. Vel ido dicit.
quia in ̊ ſacro ſacerdotes vebent ꝓ ſe ſpaliter et ꝓ
alijs rogare. Ideo dicit ꝓ vobis ſacerdotibus.et ꝓ
multis ſubditis ꝑ vos couertendis. Poſſet hic qri
de harũ foꝛmarũ variatione qtum ad additionẽ.di
minutionẽ.⁊ cetera ↄſilia.et de hoc ſentiendũ eſt qð
dictũ eſt circa foꝛmã baptiſmi.Hic em̃ ſunt diuerſe
opiniones. Mã qdã dicũt ꝙ; q̃liſcũq; variatio ſaluo
ſenſu nõ tollit efficaciã foꝛme.Alij vo dicũt ꝙ; mini
ma mutatio tollit.qꝛ in hijs vbis ſic oꝛdinat data ẽ
virtus.ſed ſicut tactũ fuit ſupꝛa diſ.iij.melius ẽ viã

mediã tenere. vnde que ibi dicta ſunt hic etiam ſup

onenda ſunt. l
Onſequẽter qtũ ad ſcm articulũ q̃ritur de ſa
cramento euchariſtie ꝙᷓtũ ad ſigtionẽ. Et cir/
ca boe qᷓ̃runt duo. Pꝛimo q̃rit᷑ qͥd ſit ibi res 2 quid
ſacr̃m. Scdo q̃rit᷑ de vnitate buiꝰ ſacr̃i. H
. Queſtio. j.

¶ Circa quã ꝓcedit᷑ ſic. Mgr dicit ꝙ aliqͥd eſt ibi ſa-

cramentũ tm vt ſpẽs viſibilis.⁊ aliqd res tm̃ vt coꝛ
pus xpᷣi miſticuʒ.⁊ alidd res ⁊ ſaccm vt coꝛphs Pi

2 —

veruſn. qd eſt res pᷣmi et ſacrm tercij. Et videt᷑ pᷣmo

2

ꝙ ſpẽs viſibilis nõ ſit ſaccm coꝛpoꝛis.quia ſaccm na

turalẽ debet hꝛe ſimilitudinẽ ad rẽ. Sed ſpẽs nõ by

ſimilitudinẽ.quia tã coꝛpus xpᷣi verũ qꝙᷓ miſticuʒ eſt
totũ etberogeneũ.ſᷣ ſpẽs omogeneũ.g ⁊c. Si dicas
ꝙ ſpẽs ↄponit᷑ ex pluribꝰgranis.hoc nibil eſt.qꝛ illa
nõ ſunt etherogenea ſed vnifoꝛmia. Pꝛeterea ſpen
eſt accidẽs.̊ nõ cõponit᷑. ¶ Item ſacrjm noue leg⸗
efficit. ſed ſpẽs nullã habẽt oĩno oꝑationeʒ reſpectu
ↄtenti. nõ ſunt ſacrm. ¶ Itẽ ꝙ coꝛpus xpᷣi verum
nõ ſit ſacrẽ̃m coꝛpoꝛis miſtici videt᷑.quia ſacramẽtuʒ
eſt ſignũ.ſignũ aũt eſt qð ſe offert ſenſibꝰ.ſed coꝛpus
xpᷣi vt eſt ſub illis ſpẽbus nõ offert ſe.ergo ⁊c. ¶ Itẽ
ſi eſt ſacr̃m. ergo ſignũ ex inſtitutõne ſignificans.ſed
coꝛpus xp̃ᷣi verũ non eſt iuſtitutũ ad ſignificãdũ mi/
ſticum. nec debet inſtitui.quia eſt nobilius ſicut ca/
put toto coꝛpoꝛe.ergo nõ eſt ſaccm. ¶ Itẽ obijcitur
de miſtico ꝙ nõ ſit res.qꝛ res cuiuſlibʒ ſacramenti ẽ
aliqᷓ grã.quia dicit᷑ ſacrẽ̃m inuiſibilis gratie viſibilis
foꝛma.ergo cum coꝛpus miſticũ nõ ſit gratia. nõ eſt
res huiꝰſacramẽti. tẽ res cuiuſlibet ſacri noue
legis eſt effectus eius.ſeq coꝛpus xpᷣi miſticũ non eſt
effectus buiꝰſacramenti.quia effectus non pꝛecedit

7 cãm.ſed coꝛpus miſticum pᷣcedit ſacrm.S ⁊c. ¶ Reꝰ.

ſicut dicit męr̃ tria ſunt in hoc ſacro. ſpẽs viſibilis.

coꝛpus xpᷣi verum.et coꝛpus miſticũ. Et vᷣm ꝙ dicit

38 vñ eſt ſacrm verũ noue legis.

„*

hugo.pꝛimũ eſt ſignũ ſcdi et tercij. Scm eſt res pꝛi
mi.⁊ ſignũ et cauſa tercij.Et terciũ eſt res ſcdi.et ve/
ritas pꝛimi.vnde repitur bic ratio efficiẽdi ⁊ ſiendi.
¶ Ad illud qð obꝛ q;
debet habere ſimilitudinẽ.dᷣm ꝙ ſpẽs cõparationẽ
babet ad materiã cõponentẽ ſiue ex qua conſtat qͥa
eſt ex granis.et cõparationẽ ad effectũ ↄſequentem

ſiuse quẽ dat qui eſt cibare. Si ad materiã.ſic ex gra⸗
nis puriſſimis adinuicẽ vnitis.et ſic habet ſimilitu/

. »„

„

59

40

4

dinem cũ coꝛpoꝛe miſtico qd; conſtat ex fidelibꝰ pu⸗

4*

ris fide et charitate copulatis. Et ſi obijcias ꝙ eſt di

„

uerſarum oꝑationũ.nõ vaiet.quia vniunt᷑ vt conſi⸗
miles in vnitate fidei et charitatis. Si autẽ cõparet
ad effectũ qui eſt cibare.tunc bʒ ſimilitudinẽ ad coꝛ
pus xpᷣi verũ qʒ eſt vere cibus. Poteſt tñ dici ꝙ ad
vtrũqʒ cõparet᷑ rõne eoꝝ ex qͥbus conficit᷑.quia coꝛ
pus xpᷣi verũ eſt ex puriſfimis ſanguinibꝰ.ct coꝛpus
xpᷣi miſticũ ex puris fidelibꝰ. Oꝛ aũt hec mẽbꝛoꝛum
ſignificet᷑ varietas boc eſt ꝑ accidens ſcʒ rõne coꝛpo
ris xpᷣi qð traxit de virgine.qð eſt coꝛpus oꝛganicũ.
Et ſi obijcias ꝙ ſpẽs nõ componit᷑ nec reficit. dᷣm
ꝙ retinent ydiomata ſbᷣe que pꝛius ibi fuit.et ratio/
ne illius ſunt ſigna conuenientia. ¶ Ad illud quod
obijcit᷑ de cauſalitate.dm ꝙ iliud qð eſt ſacramẽtũ
tm̃ ſi comparet᷑ ad mediũ.p ſe non habet rõnẽ effici
endi aliquã vel cauſandi niſi adiuncto verbo.vt pa
tet in aqua reſpectu caracteris.ſic in ſpẽbꝰ reſpectu
coꝛpoꝛis.Silr ſi cõparet᷑ ad terciũ.bʒ rõneʒ efficiẽdi
mediate ſcdᷣo.vt ablutio exterioꝛ cũ caractere. Silr
bic ſpẽs exterioꝛcs rõne coꝛpoꝛis xpᷣi veri interiꝰcon
tenti qd vnit ⁊ incoꝛpoꝛat.

ad repᷣſentandũ. Oꝛ aũt repᷣſentet boc nõ ↄuenit ei
ym ſe ſᷣ ꝓut ſubeſt ſpẽbꝰ viſibilibꝰ inſtitutis. et ytũ
ad hoc eſt ſignũ viſibile iſtitutũ ⁊ noiat in altero nõ

in ſeipſo.nec ad ſigndũ eſt inſtitutũ in ſc.ſ ad efficit=.

dum in ſe tanqᷓ; nobilius.ad ſignificanduz vᷣ vt eſt
otentũ in altero. et h̊ nihil derogat ſibi. (23

oc ſacr̃m vnius effectꝰ

¶ Ad illud qð obijcitur
de coꝛpꝛe vero. dom ꝙ ex ſe bʒ naturalẽ aptitudinẽ

qð obijcitur de coꝛpoꝛe miſtico ꝙ nõ eſt res. dtm ip

res huiꝰſacri nõ dꝛ coꝛpus miſticũ rõne ꝑtiũ.ſᷣ rõne
vnionis.et illa vnio eſt gra et effectus ſacramenti.

ESi obijcias ꝙ cffectus ſequit᷑ cam. dᷣm ꝙ vnio 4²
in coꝛpoꝛe miſtico põt eſſe dupłr. Ael ab vnitate vir

tutũ cõpingentiũ.vel a gr̃a ſacrali ᷣm quã ſumẽtes
magis xpᷣo incoꝛpoꝛant᷑.et ſic ꝑ ↄſequens magis ad

inuicẽ vniunt᷑. Dꝛima pᷣcedit ⁊ nõ eſt res.ſca ſi eat

et eſt effectus ⁊ res huiꝰſacri.⁊ ſic patet illud.

ej vnitate bui?ſacri. Et ꝙ; ſit vnũ ſacrm pꝛobatur.
quia Amb.dicit ꝙ ſimplex eſt facr̃m. Sed hoc ef ſa

7

cramentũ.g ſimplex.g vnũ.
cauſa.et ad vnũ oꝛdinat

S eſt vnũ et nõ plura. ¶ tẽ tm̃ ſepteʒ ſunt ſacr̃a.ſᷣ

ſi hoc nõ eſſet vnũ.eſſent ſacr̃a plura ſeptẽ. ergo ⁊c.

¶Contra. in collecta. purificẽt nos qᷓſumus dñe ſa
cramẽta q̃ ſumpſimꝰ.et in multis alijs locis. ¶ Itẽ

ſigta in hoc ſacro ſunt plura ſcʒ coꝛpus xpᷣi veru.et

coꝛpus xpᷣi miſticũ.q̃ oino habent differentẽ vnita⸗
tem. MHã coꝛpus xpᷣi verũ eſt vnũ vnitate integrita/
tis.ſed coꝛpus miſticũ eſt vnũ vnitate foꝛme aggre⸗
gationis. ⁊c. Si dicas ꝙ ſunt adinuicem oꝛdinata
ita ꝙ vnũ ꝑ alterũ.obijcit᷑.qꝛ plura ſunt ſignificata
imediate ⁊ ex equo.vt coꝛpus et ſanguis. Si dicas
ꝙ ſunt annexa. hoc nõ ſoluit.qꝛ ᷣm veritatẽ ſacri nõ
ſunt vt annexa. ¶ Itẽ ſacrm eſt ſignũ eſſentialr. S
plurificato ſuꝑioꝛi plurificat᷑ inferius.Sed in euka
riſtia ſunt plura ſigna. & et plura ſacra. Si dicas ꝙ;
plura ſunt ſigna rone ſpecierũ. ſed vnũ ſignificatũ.⁊
ideo vnũ ſacrm. Contra.in noie eſt vox et ſignifica⸗
tum ſicut in ſacro. Sed marcus ct tulius et ſi idem

ſignificent. tñ diuerſa ſunt noia. ꝙ et in ſaco iſto et

ſi idẽ ſit res. plura tñ debent dici ſacra. ¶ Item iſta
duo cõſtituunt ſacrm verbũ et elementũ.elementũ

in rone mãlis. verbuʒ in rõne foꝛmalis. vbi plura

verba et elemẽta.ibi plura ſacr̃a. Sed ſic eſt in ꝓpo⸗
ſito. Si dicas ꝙ oꝛdinata ſunt ad vnũ.et ideo ſunt
vnũ.Contra.cauſa vniuerſalis ⁊ ꝑticularis ad vnũ
effectũ oꝛdinant᷑. nec tamẽ ſunt vna ̊ plures cauſe.
ergo ⁊c. ¶ Rꝰ.ddm ꝙ vnitas ſacr̃i nõ ẽ vnitas ſim/
plicitatis. ↄſtat em̃ ex verbo ⁊ clemẽto.ſᷣ inconta⸗
nec integritat abſolute ̊ in ↄꝑatione.qꝛ nõ vniun
in tercio tanqᷓ; in foꝛma.ſʒ tanqᷓ; in ſigno. OQm̃ g hoc
ſacr̃m ꝙᷓuis duo ſigna ↄtineat ⁊ duo verba.qꝛ tñ ex
hijs pfectũ reſultat ſignũ et oꝛdinatũ ad vnũ ſcʒ ad
vnionẽ coꝛpoꝛis miſtici.iõ eſt vnũ ſacr̃m. Rõ aũt ta
lis integritatis et oꝛdinatõis vniꝰdiſpoſitõe venit a
nãꝗ.qꝛ nec panis ẽ ꝑ ſe plene reficiẽs nec vnũ ſᷣ vtrũ/
q; vna plena refectio in nã venit ex vtroq;.⁊ ita di⸗/
ſpoſita ſunt ad vnã refectionẽ ſiẽndã.Sʒ cõpletiue

venit ab inſtitutõe diuina.q̃ vna inſtitutio bec duo

ſigna oꝛdinauit ad ſignificãdã vnã pfectã refectões
⁊ iõ vnũ ſacrjm rõne nãe et inſtitutõis diuine.vñ qꝛ
ex pluribꝰ integrat᷑.iõ Gꝛego.mãalit᷑ loquẽdo in col/
lecta dicit ſacr̃a.Quia vᷣo vna oꝛdinatõe oꝛdinatur
iõ ſtatim dicit et pᷣſta vt h̊ tiñ ſacrm ⁊c.⁊ ſic pʒ illud

Gꝛego. ¶ Ad aliud qdð obẽ ꝙ plura ſunt ſiẽta. ddOm

Apr᷑ alterũ ⁊ ꝑ alterũ.qꝛ verũ ſigt miſticũ.

ꝙ vnũ
4 Ad illud aũt qd obꝛ de ſanguine. dom ꝙ annexa 43

ſunt. AUñ ſicut oblatio agni et ciꝰ ſanguinis nõ ſunt
due oblatões vel ſacrificia.ſic in ꝓpoſito intelligẽdũ
Et ſi illud nõ ſufficit.ddm ꝙ oꝛdinãt᷑ ad vnũ ſignifi

catij vltimũ.(¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ ſunt plura ſigna. 44

Itẽ rõne videt᷑. quiaæꝰ

ł

rit

nilhol

wem

Bbeeck

eſi en

mincne
inicn;
Nirpi.
ſmdieſ
PnsZ

g dNen

foctiitn
meinht⸗
Ktſemtgt
memamue
llutſgtfan

6Galhan

raſni,
lusgic
lavine
Gent
l donond
gbiolus
Kechia⸗
ia nſ
alrtollni
6gungelt
emntuſn
Ggingt,
cno⸗

90 M⸗
cbugi
ius i
ftiffcn

nepkacne
ſtitinn⸗
nige

gihnl
ilitl

45 nomẽ bonus homo.

Hdm ꝙ integraliter loquẽdo ⁊ mãliter verũ eſt.qᷣa
plures ſpẽs.ſed tñ vnũ ſignũ integrũ ſicut oſtenſum
eſt. nõ ſic diuerſe voces ſunt vnũ nomen.imo diuer⸗
ſas rõnes hñt innoteſcendi diuerſas inſtitutiones.
ideo plura noia. Si aũt vnã haberẽt inſtitutionem.
vnũ eſſet nomẽ.ſicut hoc nomẽ bonauentura.⁊ boc
¶ Ad aliud ſilr ptʒ rñſio.quia
quis ſint duo verba ⁊ elementa.vnũ tñ ſunt ſacxm. Er⸗
guia verbũ ct elementũ nõ ↄucniunt ad vnũ ſacm vt tactum eſt.

—

.
niſi rõne inſtitutionis oꝛdinãtis ad vnũ.qꝛ ergo bie
eſt inſtitutio illa plura ad vnũ oꝛdinãs.ideo vnũ ſa
cramentũ. Per hoc pʒ ꝙ nõ eſt ſile de cauſa vniuer⸗

Diſt.ix.de euchariſtie ſacro ꝑ cõparationẽ ad ſuſcipientes vel mand ucantes.

Z ſicut due ſunt res illius ſacr̃i ⁊c. Supꝛa egit mgf̃ de ſacr̃o euchariſtie in ſe.hic incipi

ſali. quia nõ tm̃ ad vnũ effectũ cauſe ꝑticularis oꝛdi
natur vniuerſalis ſed ad mitos alios. Sed hec duo
ad vnũ perfectũ ſacramentũ oꝛdinant᷑. Perfectum
inqᷓ; dico quantũ ad ſignificationem. quia in neutro
ſaluat᷑ rõ ꝑfecte refectionis ꝑ ſe.ſed in vtroq; ſimuil

7

t agere ꝑ com

parationẽ ad mãducantẽ.Et qm circa manducationẽ euchariſtie dupir fuit erratũ.⁊ qtũ ad mãdu/

alij ꝙ a nullis ſumit᷑ verũ coꝛpus xpᷣi.et hoc facit.j.diſ.x.Sunt itẽ alij pᷣcedentiũ inſaniã ⁊c. Pꝛima pars bʒ

Srggt de duob'modis mäducandi. a
XC ſicut due ſunt res illiꝰ ſacfi.ita etiã duo mõ

edunt.alter ſpũalis quo ſoli boni mãducant.

Aug. de erbis Vñ Aug. Auid eſt xpᷣm mãducare? Mõ eſt hoc ſolũ

ambigendũ eſt tũc quẽq́; coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dñi ꝑ⸗
ticipẽ fieri qñ xpᷣi mẽbꝛũ efficit᷑.nec alienari ab illiꝰpa
nis caliciſq; ↄſoꝛtio.etiã ſi anteq; illũ panẽ edat ⁊ ca⸗
licem bibat de hoc ſeculo in vnitate coꝛpoꝛis ↄſtitutꝰ

abſcedat.quia illius ſacr̃i beneficio nõ pꝛiuat᷑.qñ ille

d in hoc qð illud ſacr̃m ſignat inuenit᷑. in illo em̃ ſacr̃o
co⸗ꝛpus ⁊ ſanguinẽ ſuum nobis cõmendauit.quod et
fecit noſipſos. Naʒ ⁊ nos coꝛpus ipſius facti ſumus.
Itẽ qͥ diſcoꝛdat a xpᷣo nõ mãducat carnẽ eius nec ſan

tigdie accipit. D

c¶ Qui vo in me nõ manet ⁊c.· Aidet᷑ male dicere.q: cñ nemo ſciat vtrũ maneat in eo
cct qñ accipit ſacr̃m. q̃libet qñ accipit cõmittit ſe diſcrimini.Rꝰ.verbũ illud intelli
eſſe extra xpᷣm.ita ꝙ plura ſigna ct foꝛtioꝛa habeat ad oppoſitũ qᷓ; ad ꝓpoſitũ. Nam ſi

2BZeterminat veritatẽ ꝙ mali mãducãt verũ coꝛpꝰ
Di. K ti corp⸗

guinem.⁊ ſi tante rei ſacramentũ ad iudiciũ ſibi quo⸗

cia diſſoluit ex bijs locutiones multiplices.ibi. Scdᷣm hos duos modos ſumendi.

res ꝑtes. In pᷣma pte męr dicit veritatẽ. In ſcda manifeſtat mẽtientes.ibi.Hec verba ⁊ alia bmõi. In ter

caſti. Contra H̊ Aug.

verba obĩ.cũ em̃ ſum

mãducandi. Anus ſacralis ſcʒ qͥ boni ⁊ẽ mali vnio et incoꝛlvꝛe

tio ſit in charitate.vi
detur potius ꝙ debe
ret dicere dilige ⁊ mã

ducaſti.qᷓ; crede. Reꝰ.

euangelij. in ſacro corpus eius accipere (multi em̃ indigne acci/⸗
H piunt)ſ̃ in ipſo manere ⁊ habere ipᷣm in ſe manentẽ.
Aug in ſarſen. Spũalit᷑ em̃ manducat qᷣ in vnitate xpᷣi ⁊ eccleſie quã
tentiap p. ſacfm ſignificat manet.nam qui diſcoꝛdat a xpo.nec
carnẽ xpi mãducat nec ſanguinẽ bibit.⁊ ſi tante rei ſa
cramentũ ad iudiciũ ſui qͥtidie accipiat. Spũalẽ man
AAducationẽ Aug. diſtinguẽs a ſacr̃ali ait.vt qͥd paras
3 b ventrẽ ⁊ dentẽ. Crede ⁊ mãducaſti.? Credere em̃ in
cjũ hoc eſt comedere panẽ ⁊ vinũ. Qui credit in eum
Augy in lib. de maducat ei.qtẽ quõ maducandus eſt xps: Quomõ
remedio pnie. ipſe dicit.Qui mãducat carnẽ meã et bibit ſanguinẽ
meũ in me manet ⁊ ego in eo.Si in me manet ⁊ ego ĩ
c eo.tũc bibit. qui vᷣo in me nõ manet nec ego in illo.et
Aug.de lacfis. ſi accipit ſacrm.acquirit magnũ toꝛmentuʒ. Itẽ nulli

dom ꝙ ipſe intelligit
de fide opante ꝑ dile⸗
ctionẽ. Rõ aũt quare

masgꝗ dicit de fide du

plex eſt. qꝛ fides reſpi
cit intellectum et affe
ctum.⁊ ita vtroq; mõ

Mnit. Itẽ alia ro . qͥa

licet charitas ꝑfectiꝰ
dicat vnionẽ.tñ ꝓpꝛie
tas mãducatiõis ma
gis in actu fidei inue
nitur.qꝛ credens ma
ſticat recogitãdo.ſed
diligens nõ incoꝛpo⸗
rat ſed incoꝛpoꝛatur.
b ¶ Credẽ em̃ ĩ eũ⁊c.
Cõtra. Aidet᷑ falſuʒ

Aaaantẽ.et qᷓtũ ad cibũ qͥ mãducat᷑.iõ h̊ ps hʒ duas pꝑtes. In pᷣma mgfj excludit erroꝛẽ qtũ ad mãdu/
cantes.qꝛ dixerũt aliq malos nõ mãducare vrũ coꝛpꝰ xpᷣi. In ſcda excludit erroꝛẽ qᷓ;tũ ad cibũ.qꝛ dixerunt

9 (Crede 1 mandu/ g

1 .

dicẽ.qꝛ illud ẽ ſpũale

ſcʒ credẽ.hoc eſt coꝛ⸗

poꝛale.g vnũ nõ ẽ a

terũ. R.ddm ꝙ boc

nõ eſt dictuz ꝑ oimo⸗

4.

dam idẽtitatẽ ſed per
equipollentia in effe⸗
ctu.qꝛ idẽ facit.vel ex
pꝛeſſionẽ ſigtionis qꝛ
boc ſigt illud.⁊ ſic pʒ
obiectio.

Edũ eſt de co qui ſcit ſe

E
ꝓbabilia ſigna hẽat de

gratia. ſufficit ſibi ad boc ꝙ peccatũ nõ incurrat.quia no incurrit contẽptũ.quis nõ tatũ ſe diſponat ꝙ deus

acceptet omnino. d

mus rem ſacramẽti mãducamus noſmetipſos qð eſt oino incõueniẽs vt videt.R.dᷣm ꝙ nos ſumus res
buius ſacri nõ ſimpłr ſed inquantũ ſumus mẽbꝛa.ſiue inquantũ ſumꝰvniti ipſi capiti.vnde ſacr̃m illud ſigt

vvnionẽ coꝛpoꝛis xpi ꝑ cõparationẽ mẽbꝛoꝝ adinuicẽ et ad caput.qũ ergo nos ſibi vniuit.fecit nos: i ipſam

2

Enemo ſcit vtrũ pec ʒ

In illo em̃ ſacro ⁊c. Aidet᷑ male dicere.quia ſi nos ſumus res ſacr̃i.ergo cũ recipi/q

§ E*

6

vnionem rein buius
ſacramenti.q̃ſi nobis
rẽ ſacramẽti tribuit.
que vnio cottidie in
nob creſcit ⁊ melioꝛa
tur hm ꝙ deuote ſa⸗
cramentũ ſuſcipitur.
Aui mãducat et
bi. cali.dñi idigne ⁊c̃.
Querit᷑ hic quid ſit

manducare indigne.

Py. dicẽdũ ꝙ triplex
eſt dignitas vᷣm ꝙ di⸗

pus xpiſumm. b H
ec verbat alia hmõi vbi de ſpũali mãducatõe agi
tur qͥdã obtuſo coꝛde legẽtes.erroꝛis caligine inuolu
ti ſunt.adeo vt pᷣſumpſerint dicẽ coꝛpus ⁊ ſanguineʒ
xpᷣi a bonis tm̃ ſumi ⁊ nõ a malis.Sed indubitant᷑ ie
nendũ ẽ a bonis ſumi nõ mõ ſacraliter.ſᷣ et ſpũaliter.

ſum ſumi.ſᷣ nõ miſticã q̃ tm bonoꝝ ẽ.Qð ſubditis pꝑ⸗
batur teſtimonijs Oꝛeg.eſt quidẽ in pctõꝛibus ⁊ indi
gne ſumentibꝰ vera xpᷣi caro ⁊ verus ſanguis.ſᷣ eſſen⸗

ſtinguit glo. j. Coꝝ.

xj.que facit bomineʒ
accedere idigne. In/

dignus eſt qui nõ de/
uota mẽte accedit ad
euchariſtiam. vel in

voluntate peccandi

manet. vel qui aliter
celebꝛat miſteriũ qᷓ; a

xpᷣo inſtitutũ eſt. Ex

boc elicere pſſumus

triplicem indignita/

. ——,,.—

¶ Manifeſtat mentientes qᷣ dicunt a bonis tm̃ coꝛ⸗

a malis vo tm̃ ſacr̃aliter.i.ſub ſacro.ſcʒ ſub ſpẽ viſibi
li carnẽ xpᷣi de vᷣgine ſumptã.⁊ ſanguinẽ ꝓ nobis fu/⸗

tia nõ ſalubꝛi efficiẽtia.Itẽ Aug.Multi indigne acci
piunt coꝛpus dñi.de qbus apls ait. Qui mãducat ?
bibit calicẽ dñi indigne.iudiciũ ſibi mãducat ⁊ bibit.

Per qð docemur q; ſit cauendñ male acciꝑe bonum.
iẽcce em̃ factum ẽ malũ dũ male accipit᷑ bonũ. ſicut
ecõtra aplo factũ ẽ bonũ.cũ bene accipit᷑ malũ.ſcʒ dũ
ſtimulus ſathane patienter poꝛtat᷑.ergo ⁊ mala pꝛo/
ſunt bonis.ſicut angelꝰ ſathane paulo.Et ſancta ob⸗

ſunt malis.bonis ſunt ad ſalutẽ.malis ad iudicium.

tem. Pꝛima que eſt
in memoꝛia. Secun/
da in voluntate.LCer

cia in opere. Pꝛima
reſpicit peccatuʒ pꝛe/

teritum de quo nõ pe
nitet.et hec vocat᷑ in⸗

ſpicit pctin futurum
quod ꝓponit facere.

et banc vocat volun/
tatem peccandi.Ter

cia reſpicit peccatum

vᷣſens.et hec eſt qñ ali
ter celcbꝛat miſteriũ.
Ita ꝙ actu peccat duʒ

Vnde qui mãducat ⁊ bibit indigne.iudiciũ ſibi man
ducat ⁊ bibit.non quia res illa mala eſt.ſed quia ma-

lus male accipit quod bonũ eſt. Idem.Indigne quis

Bꝛego. in libꝛo
dyal. iiij.
Aug. de verbis
e euangelij.

ij. Coꝝ. xij.

ſumens coꝛpus xpi.nõ efficit vt qui malus eſt malu,z
ſit quod accipit.vel quia non ad ſalutem accipit. nil

accipiat.Coꝛpus em̃ ⁊ ſanguis domini nihilominus

deuotio. Secunda re erat in illis quibus ait apoſtolus.Qui manducat in ⸗/

digne iudiciũ ſibi mãducat.hijs alijſq; pluribꝰaper /

te oſtenditur ꝙ etiã a malis verum coꝛpus xpᷣi ⁊ ſan⸗

guis ſumit᷑.ſed ſacramẽtaliter nõ ſpũaliter.

ↄficit. Et bec indigni

tas ſm triplicẽ diſffe⸗
rentiã iducit ↄtẽptũ.

cp boc facit accedẽ

ad h. ↄpat᷑ ꝑ ſũptio/

indigne.⁊ ita actu ꝑec

FfFactũ ẽ malũ ⁊c᷑ʒ.
Videt᷑ male dicẽ.qͥa

coꝛpus xpᷣi et ißexps

eſt bonũ pᷣm ſe.g̊ non
põt fieri malũ aliquo
mõ. Re. vd. ꝙ ſacrm
dẽ fieri malũ nõ in ſe.
ß iſti. ⁊ ita vt cõpatũ

nẽ ⁊ mãducationẽ.et

ita vult dicẽ ꝙ ſumẽ

coꝛpus xp̃i qd erat to
nũü in genẽ ſiue in ſe.

circuſtantiã factũ ẽ

malũ. nõ inq;tũ ipᷣm
qð ſumit᷑.ſed actus

¶Diſſoluit locutiones multiplices. c

cõm hos duos modos ſumendi intelligentia quo⸗
rundam verboꝛũ ambigue dictoꝛũ diſtinguenda eſt.
Ait em̃ Augꝰ.Bonus accipit ſacramentuʒ ⁊ rem ſa /
cramenti.malus vero ſacramentũ ⁊ nõ rem. Sacra /
mentũ hic dicit coꝛpus xpᷣi ꝓpꝛiũ de virgiue natum.

Uem vero ſpũalem xpᷣi carnem. Bonus ergo vtrãq;

——

ſub ſacramento.⁊ nõ rem ſpũalem.Itẽ nõ mãducans

liter ſumamus. Vel petit ſacerdos vt chꝛiſtus qͥ nũc

mãducat.⁊ mãducans nõ mãducat.quia nõ mandu
cans ſacr̃aliter aliqñ mãducat ſpũaliter ⁊ econuerſo.
Et qͥ manducãt ſpũaliter.veritatẽ carnis ⁊ ſanguinii/
dicunt᷑ ſumere.quia ipſã efficientiã habẽt.i.remiſſio⸗

nem peccatoꝝ.ꝓ qua videt᷑ oꝛari cũ dicit᷑. Perficiant

in nobis dñe q̃ſumus tua ſacr̃a qð continẽt.vt qu.ecd

nũc ſpẽ gerimus.rerũ veritate capiamus.Rerũ veri⸗

tatẽ dicit ipſam efficientiã.quaſi ꝑ hec ſacra pꝛeſta.vt

ſicut ſacramẽtaliter carnẽ chꝛiſti ſumimꝰ.ita ſpiritua⸗

ſub ſpecie panis ⁊ vini ſumitur.manifeſta viſione ſi⸗
cut in eſſentia diuinitatis eſt quãdoq; capiatur. Con

is ad ſalutẽ/a malis ad pemiciem.

ſtat ergo a bonis ⁊ a malis ſumi coꝛpus xpi.ſed a bo.

xpᷣi carnẽ accipit.malus vero tm̃ ſacrm.i.coꝛpus xpi

nlep
tinzen
ſcgite
upne
Gepht
lchre
Mae
ct ſun
vgſiun
hoͦglin
ſcfllsen
Aſpus

Mcbos,
Echbrek
APhenie
Motſtet

ſmtgt
Plir

Pipeie

goms
Pfceris
toſo
nornos
hobisv
Nlistno
7tatialie
custnin

oni⸗
ultmne

hetthi

lonſun

iſiete
Efnnn
hipo⸗
iu
htfen
niae.
iwſͤten
Mger
Prale
hnuner⸗
tsſcut

nodl
Mprö

e

.

Biintelligentiã eoꝝ que mgfr̃ determinat in
qppti di. duo pᷣncipalr qᷓrunt᷑. Pꝛimo q̃rit᷑ de
Amãducatione in generali.Scdo in ſpali per
cõparationẽ ad malos.Circa pᷣmũ q̃runt᷑ quatuoꝛ.
PSDꝛimo querit᷑ de modis mãducandi qͥs ponit męr
ddduuos. ſcʒ ſacr alem et ſpũalẽ. Scdo qͥd ſit mãducare
ſpũᷣaliter.ſiue ꝓ quãto dicat᷑ qͥs mãducare ſpũalit᷑.
Tercio qͥd ſit mãducare ſacr̃aliter.ſiue ꝓ quãto qͥs
dicat᷑ maducare ſacr̃aliter. Quarto vtrũ xpᷣs man/
ducauerit vtroq; moo.

C duo debeant eſſe modi mãducandi ſcʒ ſacr̃alis

nil ct ſpũalis m ꝙ mgfr̃ dicit oñdit᷑ pᷣmo auẽte cano/
nis Job.vj. Qui mãducat me viuit ꝓpter me. Hic
tangit᷑ modus ſpũalis.Sed pᷣ ad Coꝝ.xj.Qui man
tugi ducat indigne. iudiciũ ſibi mãducat. Hic tangitur
alius modꝰqͥ nõ eſt ſpũalis.Sgõ manducatio coꝛpoꝛis
xp̃i multiplex ẽ. ¶ Itẽ auẽte Aug.ſpũaliter mandu
cat qͥ in vnitate xpᷣi et eccleſie quam ſacrm ſist ma/
net.iqᷓ ãt diſcoꝛdat a xpõ.nec carnẽ xpᷣi mãducat.nec
ſanguinẽ bibit.etiã ſi tãte rei ſacc̃m ad iudiciũ cotti
6. die accipit. ¶ Itẽ hocipᷣm oñdit᷑ rõne.quia cũ due
i⸗ ſint tm̃ res huiſacri.⁊ poſſibile ſit vnã accipere ſine

alia. ſunt duo modi diſtincti. ¶ Itẽ mãducatio di

cit vſum ſacr̃i.g cũ ſit hic ſaccẽm interius ⁊ exterius.
pʒ ꝙ ſunt due mãducationes.¶ Contra.videtur ꝙ;
nõ niſi vna.qꝛ vbi vnũ ꝓpter alteruz. ibi vnũ tm̃.g ſi
ſacr̃alis eſt ꝓpter ſpnalem.vel ad ſpnalẽ ſicut ſignuʒ
ad ſignatũ. vna tiñ mãducatio. ¶ Itẽ caro xpᷣi eſt

vere cibus.ꝗ ſicut lucis ẽ illuminare. ita carnis illiꝰ

eſt cibare.ſed nõ coꝛpoꝛalit᷑.gꝗ ſpũaliter.Sed qͥ reci/
pit ſacraliter recipit carnẽ.⁊ ſic cibat᷑ ſpualiter.ergo
laß vnus tm̃ ẽ modus mãducandi ſcʒ ſpũalis. ¶ Item
n⸗ oſtendit᷑ ꝙ ſunt plures modi.quia ſicut dẽ ð̊ diſ.iiij.
quidãa recipiũt in baptiſmo rẽ tm̃.quidã ſacr̃m tm̃.
q uidã vtrũq;. tres modi.eadẽ ergo rõne et h̊ ſunt
tres mãducatònes. ¶ Itẽ triplex ẽ vnio.in natura.
in fide.⁊ in charitate. Sʒ vnioni fidei rñũdet mandu

catio ſacr̃alis.g̊ et vnioni charitatis ſpũał.g erit ter

cius modus rñdens vnioni in na. tẽ triplex ẽ in
nobis virtus theologica. ⁊ qtibet ſuo mõ vnit. cuʒ
aliqͥs modus mãducandi rndeat fidei. aliqͥs chari/

dus mãducandi.cuiꝰdiſtinctio oꝛit᷑ a triplici pꝛinci/

pio.vicʒ a diſpoſitione ſumentiũ.Quia quidã acce-
dunt male diſpoſiti.⁊ hij mãducant ſacr̃alit᷑. Quidã
bene. et hij ſpnaliter. AUlterius oꝛit᷑ diſtinctio ſco
alio mõ ſumẽdi.OQuidã em̃ ſuſcipiũt oꝛe coꝛpoꝛis.⁊
hij ſacr̃aliter.Quidaʒ vᷣo oꝛe coꝛdis.⁊ hij ſpnaliter.
Vñ vᷣm duplex os duplex ẽ mãducatio.Tercio oꝛi/

tur ab ipſo ſacr̃o.qꝛ duplicẽ habet rẽ.quarũ vna pᷣt
recipi ſine altera. Ita ſicut duplex eſt baptiſmꝰ.flu/

minis et flaminis a duplici re.ſic etiã duplex modꝰ
mãducandi.Et hoc vltimũ eſt et cõpletiuũ.qꝛ vna
S res põt ſumi ſine altera.¶ Ad illud g qð obꝛ ꝙ vbi
vnũ ꝓpter alterũ.dᷣm q hoc verũ eſt ſi ſit ibi vnum

ꝓpeer alterũ qd nõ queat ſepari.ſʒ cũ ſepatur iã nõ

remanet vnũ. ¶ Ad ill qð obẽ ꝙ caro ſemꝑ cibat.
doum actus ille ſemꝑ reſ
entis ſicut illuminare.vñ ſicut geminat᷑ diſpoſitio.
Io ſic ⁊ modus mãducandi. Achlluc qð obꝛ ꝙ tres
ſunt modi in baptiſmo.⁊ ſic ⁊c.ddm ꝙ ille tercius
modꝰ nõ diſtinguit᷑ niſi mãliter tm̃ ab alijs duobꝰ.
11 QAdillud q obẽ de vnione nature. dom ꝙ madu

picit diſpoſitionẽ ſuſcipi-

atio reſpicit actũ pſone.iõ ſᷣm naturã nõ eſt moͤdu⸗

catio.ſed pᷣſupponit᷑.¶ Ad illud qð obꝛ de ſpe dicũt i 2

quidã ꝙ nõ vnit.qꝛ ſpes pꝛie eſt futuri.tũ dom qꝙ;
iſte mãducationes nõ diſtinguunt᷑ ſᷣm virtutes(qꝛ
mãducatio ſpũalis ẽ ſjm fidem et charitatẽ)ſed vbᷣm
res ſacri.vñ omne ſacr̃m qð quidẽ bʒ res duas põt
recipi ſacraliter ⁊ ſpũalittlte.
— (Dueßio./f. bb“
uid ſit mãducare ſpũaliter ſiue ꝓ quãto dicatur
quis mãducare ſpũaliter.Et q; credere ſit ſpũaliter
mãducare videt᷑ auẽte dũi. J9oh̊.vj. Miſi manduca
ueritis carnẽ filij hois nõ habebitis vitã eternã. Et
Joh.xj. Qui credit in me etiã ſi moꝛtuus fuerit vi/
uet. Si g vita ſpũalis nõ eſt ſine mãducatione ſpiri
tuali.ct viuere ẽ in nobis ꝑ fidẽ.g̊ vel credere ẽ mã/
ducare.vel nõ ſine mãducatione.¶ Itẽ boc videt᷑
expᷣſſius aucẽte Aug.quã etiã ponit mig in lr̃a.crede
⁊ mãducaſti.Sed ↄſtat ꝙ hoc nõ intelligit ſacr̃alit᷑.
ſpũaliter.⁊ ſic ⁊c. ¶ Itẽ qñcunq; aliqͥs interiꝰ la/
uatur dẽ ſpũaliter baptiʒari.g a ſimili qñcunq; ali/
quis ſpũalter maſticat ⁊ reficit᷑.ſpũaliter mãducat.
ſed hoc ẽ ꝑ actũ fidei deuote vbi ẽ diſenſſio ⁊ ſpñalis
refectio. ⁊c. ¶ Contra.ſi credere ẽ ſpnaliter mãdu
care.cũ multi pctõꝛes et credãt et aliquã deuotionẽ
habeant. videt᷑ ꝙ pᷣm boc ſpũaliter mãducãt.B̊ aũt
eſt Aug.qui dicit ꝙ nullus ſpũꝗliter mãducat niſi
q̃ eſt mẽbꝛũ xpᷣi ⁊ manet in xpᷣo.¶ Itẽ ſi actus fidei
etiã cũ caractere ſufficit ad ſpnalẽ manducationẽ᷑.g
omne qð credimus ⁊ diligimꝰ mãducamꝰ.g cũ mul
ta alia credamꝰ ꝙᷓ hoc ſacrm vel rẽ huiꝰ ſacr̃i.videt᷑
ꝙ mãducatio ſpnalis ſit omniũ articuloꝝ.qd nemo
ſane mẽtis ↄcederet.⁊ ꝙ mãducatio nõ ſit huic ſa/
cramento et rei ꝓpꝛia. ¶ Itẽ mãducatio ſpũalis eſt
dicta ad ſimilitudinẽ malis. Sed q̃ comedit malit᷑
incoꝛpoꝛat ſibi cibũ.qui aũt credit et diligit xpᷣm in
coꝛpoꝛat᷑ xpᷣo.g̊ potiꝰ mãducat᷑ qᷓ; mãducet.g vide
tur ꝙ mãducatio ſpuᷣalis qua qͥs mãducat.in actu
fidei et charitas nõ ↄſiſtat. ¶ Rꝰ.ddᷣm ꝙ; manduca 13
tio pᷣmo et ꝓpꝛie incoꝛpoꝛalibus inuenit᷑. et ab illis
ad ſpũalia trãſlata.et iõ ſi velimꝰ accipere rectaʒ
mãducationẽ ſpñalem.neceſſe babemꝰad ꝓpꝛiã ac/
ceptionẽ vocabuli nos trãfferre. Hotandũ & ꝙ licʒ
multiplex actus ſit in mãducatõe coꝛpoꝛali annexꝰ
⁊ ↄñs.iſte tñ duplex ẽ qͥ eſt de integritate.maſticatio
ſcʒ et incoꝛpoꝛatio vt pʒ aſpicienti.Si g̊ rõ mandu⸗/
cationis cõgrue trãſfert᷑ ad ſpnñalia.opoꝛtet q̊ duoĩ
ea repiri.⁊ ſᷣm ea in qͥbus hec duo ↄſiſtũt.manduca
tio ſpnalis attendit᷑. Spũalis maſticatio ẽ recogi⸗-
tatio cibi ſc carnis xpᷣi ꝓ nobis expoſite in pᷣciũ ad
redimendũ.et in cibũ ad reficiendu ¶ Incoꝛpoꝛatio
vo attendit᷑ dũ recogitãs charitatis amoꝛe ei qd co
gitat᷑ iungit᷑ ⁊ ſic incoꝛpoꝛat᷑.⁊ dũ incoꝛpoꝛat᷑ refici

tur ⁊ magis aſſimilat᷑. ¶ Ad hoc ̊ ꝙ qͥs ſpũaliter ¶ 4½

mãducet requirit᷑ recogitatio fidei.⁊ affectio chari⸗
tatis. In pᷣmo em̃ ẽ maſticatio.in ſcdo incoꝛpoꝛatio.
et ex hijs duobꝰ integrat᷑ ſpũalis mãduca tio.Con/
cedo qꝙ nõ ſufficit òliſcũq; fides.ſᷣ neceſſario fides
opꝑans ꝑ dilect ↄnẽ.et de hac currunt tres rõnes ad
pᷣmã ꝑtẽ. ¶ Ad illud qað 5 obꝛ in oppoſitũ de fide S
infoꝛmi. dm ꝙ verũ ẽ ꝙ illa nõ ſufficit. ¶ Ad illud 16
qð obꝛ ꝙ; ſᷣm ̊ oẽs articulos mãducamus.dom q;
pꝛie loquẽdo nõ q̃cũq; diſcuſſio ⁊ recogitatio fidei
dẽ maſticatio.ſ illa qᷓ eſt cibi.et iõ nõ qͥlibet act? cre
dendi mãducare nos facit.niſi ille ſit eſtipſi⸗ car⸗

. —

nis xp̃i ꝓ nobis ad redimendũ expoſite vbi fuit ei
17 decoctio.et reficiẽdi vbi vera ↄſiſtit refectio. .
illud qd obꝛ de aſſimilatõe.ddm qꝙ nõ eſt oĩmoda ſi
militudo.eſt tñ ſiłlitudo ſufficiens ad trãſlationẽ.qꝛ
ſicut pic coꝛpoꝛalit᷑ ẽ maſticatio ⁊ incoꝛpoꝛatio.ita ⁊
in mãducatõe ſpũali.ſʒ in hoc ẽ diſſilitudo.qꝛ in coꝛ
poꝛali mãducans cõuertit in ſe cibũ.qꝛ dignioꝛ ⁊ no
bilioꝛ eſt cibo. In ſpnᷣali eſt ecõtrario.qꝛ cibus ẽ no/
bis dignioꝛ ⁊ ꝑfectioꝛ ⁊ cõpletioꝛ.ido potius in ipᷣm
imutamur et incoꝛpoꝛamur qᷓ; ecõuerſo. hõ ergo ñ
valet.qꝛ nõ eſt oino ſile.et in trãſlatione nõ opoꝛtet
dimoaa attendi ſimilitudinẽ.ſed ſufficit reperire ali
VM ¶ ueſtio.iij. cC

¶ QAuid ſit mãducare ſacraliter.ſiue ꝓ quãto aliquis
dicat᷑ manducare ſacraliter.⁊ querit᷑ vtruʒ ſufficiat
ſola actio coꝛpoꝛalis.et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ ſile.qͥ em̃ mer/
gitur foꝛma ſacr̃i baptiſmi ſeruata.ſi nõ habet aliqͥd
reſiſtens baptizat᷑ ſacraliter.g videt᷑ ſiir q mãducet
ſacr̃aliter q recipit coꝛpoꝛalit᷑ iß̃m ſaccm. ¶ Itẽ ſo/
la ſpũalis maſticatio ⁊ incoꝛpoꝛatio rei facit mãdu/
cationẽ ſpnñalẽ.gᷓ videt᷑ ꝙ ſola deguſtatio ſiue maſti/
catio ſpẽrũ faciat mãducationẽ ſacralẽ. ¶ Itẽ mini
ma diſpoſitio q̃ poſſit haberi ad boc ſacr̃m eſt fides
infoꝛmis.ſed ſine hac põt mãducari ſacraliter.ergo
videt᷑ ꝙ ſola actio coꝛpoꝛalł ſufficiat. Pꝛobatio mi/
noꝛis.Hereticus ſacerdos põt conficere ſicut infra
videbit᷑.Sᷣ nõ minꝰẽ cõficere qᷓ; ſacraliter ſumẽ.ergo
bereticꝰpõt ſacr̃alit᷑ ſumẽ. ſine fidei actu pᷣt ſacr̃alr
mãducari. ſiue actione coꝛpoꝛali.¶¶ Item qᷓcunqʒ
inſepabilit᷑ ſũt vnita.q;diu ſunt i nullo actu ſepant
̊ qui ſumũt et mãducant vnum ⁊ alterũ.Sed ſpẽs
pↄtinẽt coꝛpus xpᷣi veracit. qui ſpẽs comedit.come
dit coꝛpus xpᷣi. Seq nõ comedit ex h̊ ſpnaliter.g ſa/
cramẽtaliter ſaltẽ. ¶ Contra.ad actũ ſacr̃alẽ requiri
tur intẽtio ſicut ſupꝛa ꝓbatũ ẽ.et ſi qͥs verba diceret
et nõ intẽderet ↄſecrare nõ ↄficeret. gꝙ qui mãducat
ſi nõ intẽdat.ſacralr nõ machncat.C 9 tẽ fides ẽ fun
damentũ oĩm ſacr̃oꝝ maxime huius.quia in foꝛma
huiꝰdẽ miſteriũ fidei ⁊c. ſi aliqͥs deguſtat et nõ cre
dit.nõ ſumit lackaliter . Re duo ſunt de integri/
tate ſacri ſc ſignificatio et ſctificatio. ad boc ꝙ ali
qua rõ ſacr̃i ſaluet᷑ neceſſe ẽ aliqͥd iſtoꝝ reꝑiri. Sed
ei ꝗᷓ nõ credit ſacrᷣm nec ſignificat nec efficaciaʒ ſan-/
ctificatõnis pᷣſtat. talis nullo mõ maucat. d Z
ſi ſola maſticatio coꝛpoꝛalis ſufficeret. tũc mimꝰ⁊ an
gelus aſſumpto coꝛpoꝛe.et hõ ignoꝛãs.ſacr̃aliter ſu
merẽt.quoꝝ qdlibet ẽ incõueniẽs.reſtat ꝙ ꝙ nõ ſuf/
18 ficit. eſt igit qo qͥd requirat᷑. ¶ R.dm ꝙ ſacralit᷑
mãducare.eſt mãducare ſacr̃m ⁊ vt ſaccm. OQOm̃ em̃
ſacraliter mãducare ẽ diſpoſitio actꝰmãducandi.iõ
ad boc actus ſit ſacralis.neceſſe ẽ ꝙ reſpiciat ipᷣm
ſacr̃m. ¶ Ad hoc aũt ꝙ aliquis mãducet ſaccrm mã
ducando ſpẽs duo exigunt᷑.ſcʒ cibi exiſtentia.et eiꝰ
aa cibatũ nalis cõuenientia. Pꝛimũ exigit᷑.qꝛ ſi nõ
pccfſſit ſacr̃i cõfectio.nõ pᷣt ſequi mãducatio.Secun
ũ exigit᷑.qꝛ cibus iſte ſolis hoibus ẽ cõceſſus.vñ ſi⸗
cut hõ ſolus baptizat᷑.ita coꝛpus xpᷣi ſacraliter a ſo/
lo hoĩe mãducat᷑.Et ſicut ſolꝰ hõ ſuſcipit ſacr̃ᷣm ba
ptiſmi.ita ſolus hõ ſuſcipit ſacẽm cuchariſtie. Ad h̊
vo qꝙ mãducet vt ſacr̃m.neceſſaria ẽ intẽtio ⁊ inten
tionis regulatio. vel ᷣm fidẽ que cſt in ipſo.vel ſᷣm
fidẽ q̃ eſt in altere. Intẽtio inꝙ neceſſania ẽ.nã ſi qͥs

ſitum.imo quatuoꝛ exigunt᷑ ſicut tactũ ẽ.

I

iret ad menſã et intenderet coꝛpus teficcre.et aliqs
ꝓ pane cõmuni ſacrm ſibi ſicut panẽ offerret.⁊ ipſe

intenderet oĩno cibũ coꝛpoꝛalem ſumere.nemo di⸗

ceret eũ ſacr̃aliter mãducaſſe. Meceſſe ẽ etiã qꝙ illa

intentio dirigat᷑ vel m fidẽ qᷓ eſt in ipſo.vel in alte⸗/
ro.quia vel opoꝛtct ꝙ credat ꝙ ſub illa ſpẽ aliquid
ſpũale lateat qd ſumere intendat.vel opoꝛtet ꝙ ſal⸗

tem intẽdat ſnmere qð alios credere eſtimat q;uis
ipſe nõ credat. AUñ credo ꝙ ſi aliquis hereticus in⸗
tendit accipere qð eſtimat eccleſia credere eſſe coꝛ/

pus xp̃i.qᷓ;uis nõ credat.ſacraliter tñ comedit.quia

ꝙᷓuis intentio ſuainõ copulet᷑ nec attingat rẽ ſacra/
menti ꝑ purã fidẽ.attingit tũ mediante fide aliena.

vñ ſacr̃aliter comedit.q;uis nõ ita attingat ſicut ille

qui credit fide ꝓpꝛia.Et ſic pʒ ꝓ quãto dicat᷑ ſacr̃ali
mã ducare.ſcʒ quia ſacr̃m pᷣmũ vere exiſtit.et ipſe q̃
manducat illud vt ſacrm ſumere intendit.ſiue quia
credit eſſe verũ ſacr̃m.ſiue qꝛ eſtimat alios credere.
¶Ad illud qð obꝛ ꝙ ſufficit ſola mãducatio coꝛpo .
ralis.dm ꝙ falſum eſt ſicut oñdunt rõnes kr
ills 20
qð obẽ de merſione.dðʒ ꝙ nõ ſufficit in ſicut
pus dictuʒ fuit niſi aſſit intentio regulata a fide vel
in ſe vel in alio.ſic et in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qð obẽ 21
de ſpnali mãducatione.ddm ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ in actu

fidei et charitatis ſemper ſpiritualis res attingitur.

⁊ ita res ſpiritualis non fruſtratur. Sed cum quis
mãducat coꝛpoꝛalit᷑poteſt eſſe ꝙ non attingat ali/
quid qð ſpũaliter ſubeſt nec intellectu nec affectu.

nec ꝑ S6Re p alterũ.⁊ ita mãducat vt ſacrm.⁊ ſic ps

illud. Q Ad illud qd obẽ de fide infoꝛmi.dᷣm ꝙ fal/22
ſum eſt. qꝛ minoꝛ eſt cognitio eſtimatõnis qᷓ; fidei.
minus ẽ intendere facere qð alius facit ꝙᷓ; intendere
qð credit.⁊ quia diſpoſitio aliqua eſt. ideo aliqͥ mõ
cſt mãducatio ſacr̃alis q;uis ñ ita plene. dd illz 2 5
qð obijcit᷑ de inſepabilitate.dm ꝙ inſepabilia ſũt
qꝙᷓtũ ad ſitũ.nõ tñ ſunt inſeꝑabilia qtũ ad actũ.põt
em̃ quis ꝑcutere ⁊ ꝑfoꝛare ⁊ frangere ſpẽm.⁊ tamẽ

nihil facit circa rem. ita ⁊ mãducare.Et qm̃ ſacr̃m

dicit ↄparationẽ ad rem.nihil dẽ attingere ſacramẽ

taliter niſi etiã attingat rem. ⁊ hoc põt eſſe ſicut vi/

ſum eſt. et ideo nõ ſufficit ſolũ ſpẽm manducare ad

manducationẽ ſacramentalẽ. niſi attingat rem ꝑ in-

tentionẽ regulatã aliquo genere cognitionis ſeʒ vel

eſtimationis.vel fidei ifoꝛmis.vel fidci foꝛmate.vel

. —

etiã ſcie certe vt in xpo.

¶ Ntrum xpᷣ

s manducauerit quolibet ſupꝛa dictoꝛuʒ
modoꝝ. Et qꝙ ſacramentaliter videtur Leuit᷑.viij.
Cunq; de ſanguine arietis.glo.eſicij.pᷣmo ſacerdos
deinde filij ſanguine intingebant᷑.quia xpᷣs in cena
pꝛius ſanguineʒ accepit.deinde diſcipulis dedit.Et

rurſus ibidem dicit glo. Bibit ⁊ alijs bibere dedit.

¶ Itẽ rõe videtur.quia baptiſmũ accepit in exem/
plu.g ſi hoc ſacrẽ̃m eſt magis arduũ.&̊ᷓ de hoc magis

exẽplũ dare debebat. ¶ Itẽ ꝙ ſpũalit᷑mãducauerit

vi.qꝛ ſpũalr mãducat᷑ ꝑ cognitionẽ et dilectiont᷑.F
xpᷣs ſumme ſe cognoſcebat ⁊ diligebat. ⁊c. ¶ Itẽ
xpᷣs erat adbuc viatoꝛ.g̊ adhuc debebat vti viatico.
ſed coꝛpus xp̃ᷣi ſpnñaliter eſt viaticũ.ergo ⁊c. (Kon

tra.ꝙ nõ manducauerit ſpũaliter videtur. quia vbi
eſt ſpũalis manducatio ibi vnio.vbi aũt vnio ibi di

uerſitas nulla.ergo cũj idem nõ diſtert a ſe. patct ꝙ

e xpᷣs nð comedit ſpnaliter. cũ fuerit idẽ ſibi.¶ Iteim (Sueſtio j. .
aſtepe vbi eſt ſpnalis manducatio.ſacramentũ habet ſpiri mali ſum ant c Chbꝛiſti veraciter. videtur.
men pualis manducatio. B et ſpinri M m ant coꝛpus Chꝛiſti veraciter. videtur.
ſic tualem effectũ.ſed in xpᷣo non babuit talem effectů quia ipſe eſt in ſpeciebus indiuidualiter. ergo cum
etn manducatio.ergo ⁊c. ¶ Item ꝙ nõ ſacramentali/ ſumunt ſpecies ſumunt verum coꝛpus chꝛiſti.
lui ter manducauerit videtur. ania manducare ſacra⸗ ¶ Item in baptiſmo qui tm̃ exterius abluitur.nibil
nn mentaliter eſt manducare ſacramentũ ſub velami intcrius accipit nullo modo baptiʒzatur. ergo ſi ma⸗
air ne. Sed xpᷣs ſub vlamine nõ manducauit.ergo ⁊c. li rem interioꝛem aliquam non pꝑcipiunt. nullo mo/
Een minoꝛ patet.quia aperte totũ cognoſcebat. ¶ Iteʒ do pꝑcipiunt ſacramentũ.ſed percipiunt ſacrametũ.
n ſi ſacramentaliter tm̃.cũ iſte ſit modus debitus ma⸗ ac. ¶ Itẽ eqᷓ affligit dñs peccatũ ↄſiderãtis vt mã
dlcrct lis.ipſe auteʒ aut ſumpſit optimo modo.aut nullo ducantis.Sed non ſubtrabit ſe pter peccatum cõ/
onegi modo ſumpſit.⁊ iſte modus non eſt optimus.ergo ſecrantis.g̊ nec peccatum manducantis. Brez nö
tigriſn, 24 nõ conuenit ei. ¶ R. dicendum qꝙ quidã dicere vo/ magis nobilis eſt filius dei in carne humana qᷓ; in p-
Uſtk in. luerunt ꝙ nullo mõ ſumpſit.quia ſibi non compe/ pꝛa natura.ſed in ꝓpꝛia natura non effugit malũ ho/
mugtſarle tebat. verũtamen nunc cõmuniter dicunt ꝙ chꝛiſt? minem.immo etiam in quolibet eſt.ergo nec in hũa⸗
naiſi manducauit ſacramẽtaliter ſicut dicit eſicius.ꝙ pꝛi/ nitate. ¶ Contra. Sapi.j.ſpũſſ.diſcipline effugiet fi⸗
Nttge mus bibit ne alij potũ ſanguinis abboꝛerent. Sed ctum.ſeð non magis eſt mundus ſpũſſ.qᷓ chꝛiſti.er/
naciugi de ſpnñali quidã dicunt ꝙ ſic.Dicunt enim ꝙ fuit ibi go ⁊ xpᷣs effugiet fictum ſiue malumn iicheon, Sap.
Klugti vnio per actũ amoꝛis.⁊ effectus fuit nõ in ſe.ſed in .In maliuolam animã non introibit ſapientia.nec
nid membꝛis.vt ſicut xpᷣs non ſibi meruit ſed nobis. ſic babitabit in coꝛpoꝛe ſubdito peccatis.ſi ergo coꝛpꝰ
unfge virtute illius manducationis meruit vt mẽbꝛa coꝛ pctõꝛis eſt tale.non ergo introducit chꝛiſtum.
nrii l poꝛis ſui magis vnirent᷑ ſibi.Sed ſi iſtud verũ ceſſet Item Exo.xvj.manna ſcaturiebat in vaſis eoꝛuʒ
fürntune tunc haberet effectũ in nõ manducante.⁊ in wꝛmi/ qui indebite colligebant.j̊ ſi veritas debet reſponde
lrnſe ente. Amplius ipſo baptiʒato nõ ſunt alij bapt:ʒati re figure.cum xpᷣs non putreſcit.ſaltem abſcedit.
ulki Poſtremo ſpũalis manducatio dicit intentionem ¶ Itẽ rõe videt᷑.ꝙ xpᷣs ᷣm ſuã veritatẽ nõ eſt cibꝰ
bckikegrr vnionis manducantis ad manducatũ actu vel ha Wutris ſᷣ mentis vt vicir magiſter ⁊ ſancti.̊ cũ non
Astmmigr bitu. quoꝝ neutrũ fuit in xpᷣo. Pꝛopterea dicenduy intret mentem peccatoris.nec ventrem. videtur er/⸗
1. Gands ꝙ ſicut baptiſmũ tim̃ ſacramentaliter ſuſcepit et nõ go ꝙ peccatoꝛ nullo modo ſumat.¶ Item ſume ſa⸗
Pnmemigt rem.ſic poc ſacramentũ.et hoc quideʒ in exemplũ piens nihil facit indecens.̊ᷣ indecens ⁊ inoꝛdinatux
Cleeunaf 25 Fecit. ¶ Ad illud ergo qð obijcitur q manducauit eſt ꝙ 2 nobile coꝛpus intret in tã vile hoſpitium.
Eſticntß ſpiritualiter. quia fuit in eo cognitio et dilectio. dicc S c. ¶ Item ꝙꝙ xpᷣus patit᷑ ſe ſumi a pctõꝛe. aut eſt
fomiwet! Quñũ ꝙ boc nõ ſufficit niſi etiã ſit ibi incoꝛpoꝛatio qᷓ nõ opus iuſticie. aut miſericoꝛdie. Juſticie nõ.qꝛ peccax
nrtinszin potuit eſſe in ipſo.quia nõ erat diuerſus ab eo cui in toꝛ nõ eſt dignꝰ. Miſcdie nõ.qꝛ miſcdia facit quoc
RK 26 coꝛpoꝛat᷑ iſta manducatio. ¶ Ad illud qð obijcitur bomini ſalubrius eſt. ̊ cum omne qð de facit ſit mi
ac iii ꝙ erat viatoꝛ. dicendũ q verum eſt ſed nibilominus ſericoꝛdia ⁊ veritas.videt᷑ ꝙ pctõꝛ nullo modo ſu
R erat compᷣbenſoꝛ ꝑfectiſſimus.⁊ nullatenus poterat mit. ¶ R dum ꝙſicut tangit magiſter in litera.Ali/29
ncüinu perficere.nec babitu.nec feruoꝛis motu. Ande eſto qui voluerunt dicere coꝛpus xpi verũ a malis nõ ſu
uinui, y aliquis quantũcunq; ꝑfectus.dum tamen non ſit mi. quia non decet tantã maieſtatem. ⁊ carnẽ tã ſan
— beatus.recipiat digne ſacramentũ.incenditur in eꝓ ctam et puram in coꝛpus peccatis ſubditũ introire.
unbiͤti 2 charitas motu vel habitu. ¶ Ad illud quod obijci Ande volebant dicere ꝙ coꝛpus xpᷣi verũ a ſpecie/
intigteni ꝙq; nõ manducauit ſacramentaliter. quia nõ ſub ve bus abſcederet. ex quo pctõꝛ ipſum labijs ⁊ oꝛe pol⸗-
niͤtri lamine. dicendum ꝙ ad plenã rationẽ ſacramenta luto contingeret. Sed quoniã hoc in erroꝛem ducit
epn uharl lis manducationis nõ opoꝛteti veniat ſignũ tanᷓ et manifeſte eſt contra autoꝛitates ſanctoꝝ.cõmuni
n * velamen. ſed ſnfficit vtveniat tanqᷓ; ſignificans.qꝙ teer tenent doctoꝛes fideles tanq; certitudinaliter æ
ine 1 autẽ velet boc eſt per accidens.quia oculus videns rum ꝙ in remedia ad que eſt coꝛpus xpᷣi verum nõ
nenu, nõ eſt illuminatus plenę. Ande velando illuminat eſt differentia inter iuſtũ et impium.quia ipſe do mi
iß 28 2 uluminando velat. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ nus vtriſq; ſe offert nunc. ſicut pꝛo omnibus ſe tũc
mali tm̃ comedunt ſacramẽtaliter.dicendum ꝙ ali/ obtulit in cruce.Sed quantũ ad rationẽ in coꝛpoꝛe
quis ſacramentaliter tm̃ recipit.quia nõ eſt ydoneꝰ miſtico multuʒ refert.quia boni recipiunt inde fru/
1 i ad ſpiritualem cfficaciam. Sed hoc poteſt dupliei ctum. mali nõ.immo potius damnũ. AUnde conce-
Nien i eſſe de cauſa. aut ꝓpter gratie plenitudinẽ.et hoc ter q endum ꝙ recipiunt rem ſacramenti que eſt coꝛpꝰ
enlug fectionis eſt. et in ſolo chꝛiſto fuit. Aut hoc eſt pter chꝛiſti verũ quod natũ eſt de virginc.qd pependit in
in n ipſius ineptitudinem et indignitatẽ.et ſic eſt in pec cruce.qð a moꝛtuis reſurrexit ⁊ eſt in celis. ¶ Ad ʒ
ð ſd catoꝛibus.et ſic patet illud. illud quod obijcit᷑ ꝙ ſpuſſanctus effugit ⁊ de ſapien
ſnlletii S H tia. dicendũ ꝙ illud intelligit᷑ quantũ ad effectñ gre
ebbann⸗ Onſequenter quantũ ad ſecunduz articulum gratũ facientis nõ quantũa ad ſubſtatiã. ¶ Ad illð z 1
chtte querit᷑ de manducatione in ſpeciali ſiue de mã quod obijcit᷑ de manna.vicendũ ꝙ illud pꝛefigura⸗
enbeett⸗ ducanone maloꝛum. Et circa boc qnerũt᷑ quatuoꝛ. bat malũ qd ſequunt᷑ ſuſcipietes indignẽ.nõ aliqᷣd
eniun, Pꝛimo querit᷑ vtrum mali ſumant veraciter coꝛpꝰ qð ſit circa ſacramentu. ¶ Ad illud quod obijcitur ʒy
irnet chꝛiſti. Secundo vtrum ille qui eſt in peccato er cer eſt cibus mentis nõ ventris. vicendũ qè boc non
Ptlile, ta ſcientia manducet damnabiliter. Zercio vtrum dicit quia nõ inferatur in ventrem.ſev quia venter
nſen ſemper moꝛtaliter peccet. Quarto queritur vtrum ex illo non cibatur. quia non digeritur coꝛpoꝛaliter
giie peccet damnabiliter qui coꝛpus chꝛiſti dat ei quem Chꝛiſti caro. vt exinde alimentũ ad membꝛs ſingu⸗
ni⸗ ſcit eſe peccatoꝛm. H la dirigatur. ſicut carnales diſcipuli intellexerunt.
eint

ſed veraciter reficitur bonus. Sed pctõꝛ quidẽ licte Añ dom eꝙ eſt petm̃ in guſtu ꝓpter duo. ſcz ſpt ime iee
verum ſacramentuʒ recipiat.ſpnaliter nõ reficitur. uerentiã.et ꝓpter negligentiã.q;ꝛ debebat ſe ppara/⸗ heutu
ſicut fictus baptixatur.ſed tñ nõ abluitur interius. re ad grãm. In viſu qtum ad neutrũ eſt pctm. In ng
33 ¶Ad illud qð obr ꝙ indecẽs eſt q intret in pctõꝛẽ. tactu vcro eſt medio mõ.nã ſi eſt pctm̃. hoc eſt ſolũ Kiſ⸗
dom ꝙ decentiſſime ⁊ ſũme mie ⁊ dignationis eſt.? ꝓpter irreuerentiã.quia non eſt oꝛdinatũ ſacr̃m vt innn
Fuis indecẽs videt eſſe maieſtati. no tñ xi bumi tactu det grãm. Sed qͥ eſt immũdus et fetidus ſpiri nenn
litati. ob quã in cruce decentiſſime fuit. Pꝛeterea nñ̃ tualiter.peccat ſi tangit.quia tante rei qᷓntũ in ſe eſt izont
inq̃nat᷑ ꝓpter G.nec etiã ẽ in ipſo pctõꝛe niſi qꝛ eſt in facit iniuriã. Diſtinguit᷑ tñ in tactu.quia aut pᷣue/ nichsi
534 ſpẽbus ſctiſſimoꝝ ſimboloꝝ.¶ Ad illud qð obijcif᷑ nitur et neceſſitas vꝛget.qꝛ coꝛpus xpᷣi in locũ imun macftt
vtrũ ſit iuſticie ⁊c.dðᷣm ꝙ mie.Oð obẽ ꝙ ẽ recipiẽti dũ caderet niſi colligeret.et hoc mõ ſi tangit nõ pec 4 durtden
i malũ.dm ꝙ ſicut dei benignitas occaſionalit᷑ růe cat.quia nõ eſt irreuerẽtia.alias peccat.Et ſi tu obij fühan
duricie pctõꝛis ↄuertit᷑ in ira. ſic in ꝓpoſito. licet ſit cias ꝙ ſemꝑ eſt pctm̃.quia bethſamite videntes ar- ſun
mia. tñ pctoꝛ miſcdiã in irã ↄuertit. ſicut dẽ Ro. ij. cham ſunt intefecti. ſ. Res. vj. Silr oʒa pcuſſus eit. luki
An ignoꝛas ꝙ benignitas dei . quia archã tetigit. ij. Reg. vj. dm ; boc nõ fuit fi⸗ uunfn
eſtio⸗ii/fſ. gura viclentiũ et tangentiũ xm. ſed bethſamite fi⸗ en
¶ Atrũ pctõꝛ d eſt in pctõ ex certa ſcia. manducet coꝛ gurã gerunt ſimplicin huis ſacri archana videre vo jtin,
pus xpi dãnabilit᷑. Et ꝙ ſic videt᷑j.ad Coꝝ.xj. Ju/ ſentiũ.qͥ ꝓpter timoꝛoſitatẽ frequẽter in fide ꝑeunt lon
diciũ ſibi mãducat et bibit.de malis loquit᷑.Et iteꝝ. et moꝛiunt᷑.Et oʒa figurã gerit ſacerdotũ carnaliũ ſaffcone⸗
reus erit coꝛpoꝛis ⁊ ſanguis dñi. grauiter peccat. qui in pctis exiſtentes ad oficiendũ accedũt. Mam iake
¶ UWtẽ Aug. mala pſunt bonis. vt angelus ſatbane aliqui dicũt ꝙ nocte cũ vxoꝛe iacuit.Literał autẽ rõ ſuffcete
paulo.et bona obſunt malis. ⁊c. ¶ Itẽ rõe videt. quare illi interfecti ſunt.eſt.quia ð dñi mandatũ fe/ izussnot
qꝛ qui ꝓijceret coꝛpus dñi in ſterqᷣliniuʒ grauiſſime cerunt.quia dñs pᷣceperat ꝙ nullus de plebe videret lusa
peccaret. 5̊ nõ eſt maius ſterqliniũ qᷓ; bõ pctõꝛ.g̊ ꝛc. archã. Pꝛeceperat em̃ vt ſacerdotes eã ferrent.⁊ qꝛ Pwnedi
a⸗ in boc ſacro deus offert grãm hoi.ſ pctoꝛ ac · vbiq; ↄtra pᷣceptũ dñi fecerũt.iõ ꝑcuſſi ſunt. Nunc 4 (Mln
cipiens in pctõ opponit ſe F e. ſed qui repellit gram auũt dom eſt ꝙ qꝛ guſtus facit irreuerentiã.ſimplicit᷑ nenragt
dei peccat.g& ⁊c̃. ¶ Contra.ſacrm illud ẽ de bonis no pcccat qͥ guſtat.Quia vᷣo in tactu eſt irreuerẽtia.li/ jeſtpboe
biliſſimis. nobiliſſimis bonis ſiue maximis ſicut di cet nõ ſemꝑ nec tanta.iõ nõ tãtũ peccat.et põt eẽ ꝙ lir
cit Aug.de li.ar.nõ còtingit male vti.gᷓ nec G̊ ſacco. ſine pctõ faciat.quia in viſu irreuerẽtia nõ eſt.ideo 6Mlid
Apctõꝛ nõ peccat ſumẽdo. ¶ Item nõ cgent qͥ ſani nulla culpa.niſi aliqua ↄditio ſuꝑaddita faciat cul⸗ bidigkt e
ſũt medico ſ̃ qui male hñt. cũ pctõꝛ male habeat. pam ex ſua defoꝛmitaatt. Cyngole
pctõꝛ indiget hac medicina.ſᷣ qui accedit ad mediiccd· (NQueſtio. i. g . idn
guꝛ ingiget nõ grat aſins erat no pecat z7. ¶ Atrũ pctoꝛ ſumendo coꝛpus tpt ſemp motali? re anſiſ
tẽ nullus faciẽdo illud ad qð tenet᷑ peccat.ſed cet.Et ꝙ ſic videt᷑.quia int᷑ dignũ et indignũ nibil tiſloneee
pctõꝛ aliquo tꝑe tenet᷑ mãducare.s nõ peccat. Si di medium. ſed nullus pctõz acccdit digne. oĩs pctbꝛ wigiige
cis ꝙ peccat qꝛ nõ debite facit. Contra. actus eſt in accedit indigne. ⁊ oĩs talis peccat. pctoꝛ ſemꝑ pec Euiholtos
pᷣcepto nõ modus mãducandi. ⁊c. ¶ Itẽ ſi madu cat ſumendo. ¶ Itẽ ois qui accedit tenet᷑ ſeiᷣm p⸗ pnigras
carce petm̃ eſt. ̊ ſicut pctõꝛ eſt indignus maducare. parare. q; dicit aplus.j.Coꝝ.xj. ꝓbet autẽ ſeipſun ingzm
35 ita er videreg; peccst vſdendo, N vom petö; Poſſed ſibparatletadlidd in e getii boc me Nus zurſc
ſumit ſibi coꝛpus xpᷣi ad dãnatõnẽ.nõ qꝛ ipᷣm coꝛpꝰ facit qð in ſe eſt.⁊ tũc nõ ẽ pctõꝛ. ſi eſt pctõꝛ ⁊ acc⸗ 45ngC
aliquã maculã det aie.ſed quia pctõꝛ ipᷣm cõtẽpnit. iit.no ſe pᷣparauit. ois talis peccat.¶ Itẽ accibi gtſenmg
dũ ſe pᷣparare cũ imũdus ſit negligit.et dñm in tam ens ſacrm et nõ rem ficte accedit.ſed ois pctõꝛ ma/ ſacntie
feqũ boſpiciũ introducit.Et eſt ibi pctm̃ omiſſionis nens in pctõ moꝛtali qui accipit ſacrm accipit illud noͤfeahie
in boc ꝙ fe nõ ꝑauit tanto hoſpiti ſuſcipiẽdo.Et pec ſine re. ficte accedit.ſed qͥ ficte accedit peccat moꝛ nayere
catũ ↄtẽptus.qꝛ xpᷣo qntũ in ſe ẽ otumeliã facit. Jõ taliter.S⁊c. ¶ Itẽ ſicut dẽ in glo.j.ad Coꝝ.xj. Indi
36 dicit apłs ꝙ reus ẽ coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dñi.quia ei gue manducat qui accedit infidelis vel indeuotus. rüte
ↄtumeliã facit et ↄtẽpnit. dillud qꝗ obꝛẽ ꝙ hoc Segd omnis peccatoꝛ eſt indeuotus.quia charitas toſepe
ſacko nõ otingit male vti. dm q falſu eſt. aꝛ nõ ſo facit deuotũ qua caret pctõꝛ. ergo ois peccatoꝛ indi ⸗/ dn⸗
lum ſacro ᷣ deo ↄtingit male vti. cñ ipſe diligit᷑ pt gnc accedit. ¶ Itẽ ſi peccatoꝛ q habet peccati moꝛ/ iztun
aliud. Quare añt virtutibꝰnon ↄtingit male vti pʒ. talis oſcientia peccat moꝛtalit accedendo.aut ergo mäe
qꝛ ipſe ſunt boni vſus.⁊ qpus vtit᷑ hõ foꝛmałr. ↄtin quia babet pctm̃.aut quia ↄſcientiã. Mon quia con uclen
git tñ male vti vt obiecto. ſic in ꝓpoſito intellige. ſcientiã.quia non eſt malũ cognoſcere ſuum pctm̃. cias
357 TAdiliuda ob: de meclicina Dön e, ſieut npo ergo rbbet pctiß et ſicſemd mwortaliter peceat⸗ i

ralis medicina nocet imꝑato.ſic ſpnñalis ẽ imparato

occaſio nocumẽti.qꝛ medicina qᷓrenda eſt cũ pᷣpara

tionęe.nõ tm̃ coꝛpoꝛalis.ſed etiã ſpñalis illa ſcʒ q̃ no

¶ Itẽ qui ꝑeccat et ignoꝛat minus eſt diſpoſitus ad

medicinã.vnde Amb.dicit ꝙ peccat grauiſſime qui

ignoꝛat. Si ergo peccat qui accedit cũ peccato igio

ranter.multo foꝛtius qͥ accedit cũ peccato ſcienter.

38 biliſfima ẽ. Ed aliud aũt dom ꝙ; nõ peccat rone
acctus ſ circũſtantie.ſicut ſi aliquis elemoſinã daret tẽ iuſtus credens ſe eſſe in peccato moꝛtali.pec
cat ſi accedat.ſed iuſtus ẽ magis diſpoſitus ꝙᷓᷓ quili
bet peccatoꝛ.ergo multo magis peccat peccatoꝛ.
Contra.ſi omnis pctõꝛ dãnabiliter mãducat.cũ
nullus ſcit ſe eſſe iuſtũ.omnis hõ exponit ſc diſcri/
mini ſumendo.¶ Item apoſtolus.nibil mihi con/
ſcius ſum.ſed in hoc iuſtificatꝰ non ſũ.ſed nõ tenet᷑
bõ ampliꝰ ſe diſponere q; ꝙ nõ hẽat remoꝛſũ oſcie.

in ↄtẽptũ dei. ſic et ille peccat qꝛ bonũ malo mõ facit
39 ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ videre ſit pctĩ ſicut mãduca/
re.dam ꝙ nõ eſt ſile. Pꝛimo quidẽ quia nõ eſt tante
irreuerentie videre ſicut mãducare. Scdᷣo vo quia
mãducando ſacrm ſumit᷑.et gr offert᷑.et qñ pctõoꝛ:
pſeuerat in pctõ tpe quo dñs viſitat ipᷣm pſonalit᷑
no tĩ vocaliter. auget ↄtẽptũ.iõ peccat moꝛtaliter.

Agte
drſeſn,
knen)
nnͤi
nſtäͤn
eſike
rit
ulg ei,
D
rEſnuce
eſitatsze,
alſises.
Uheoſit,
Chekünieß,
emgiger⸗
Gunitegane
Chägmnli
Haaſth
dtuis
5Riittucriͦ⸗
Xoeſe
estifmmee
Nouſtnrhn
amniſthen
lchnacinh
NMaghi⸗
Cn öcki

Midiaſete

ſenptertt
t indgub

digre Fcrtn

Seriefan
it teickin

cauti
ſbod

—.
=

=, —

zickriu
Nca. (Nen

tſdogein
R
uttlinn
ſailpgN
eanton

S

gagtlunil
Cbetenn
AMncoantß
Tor au
e un
rlter heun
Fihoſtet
eganiſing
ſanß
endſi
gonmei,
Ermun
“
tg ii⸗
hl gack
lnen

.

— —

Ergo ſi ꝑ boc hõ eſt iuſtificatus.⁊ q̃ accedit nõ iuſtifi

4o catus peccat.tũc q̃ͥlibet ſumẽdo peccat.¶¶ R? ad pꝛe

dictoꝝ intelligentiã dᷣm ꝙ in hoc ſacr̃o tenet᷑ perci
piens ſe pᷣparare.qꝛ deus venit ad babitãdũ in hoie
Pꝛeparatio aũt no ſꝑ ẽ ſufficiẽs.ſᷣ h̊ eſt ſufficiẽs qũ
lInimicus dñi expellit᷑ de hoſpicio ꝑ veram examina

tionẽ ⁊ ↄtritionẽ ſiue iudicin pnie. Rurſus qꝛ diuia
maieſtas ſũma ſe dignatõe humiliat.⁊ diuina boni

tas offert gram. debet hõ cũ metu ⁊ reuerẽtia ⁊ cum

q deuotiõe accedere ad h̊ ꝙ digne mãducet. Digne S
mãducare ẽ ſufficient᷑ ſe pparare.ſcʒ pcti ois expul/

ſione. reuerentia ⁊ dilectione: Quidã igit᷑ ſunt qͥ ſe
ſufficient᷑ pᷣparant ſᷣm veritatẽ.Quidã aũt nõ ſuffi-/

cienter ſm veritatẽ. ſufficienter tñ ſᷣm ꝓbabilitatẽ.
Quidã aũt ncutro mõ ſe pᷣparant.immo cõtẽnunt.
Qui g ſufficient᷑ ſe pᷣparat manducat digne.Qui ſe

nullo mõ pᷣparat mãducat indigne.Qui aũt minus

—

ſufficient᷑ ſe Darat ſcʒ ſᷣim ꝓbabilitatẽ potius q; ve
ritatẽ nõ mã
ſufficiẽter. Mec indigne.qꝛ ſe pᷣparat ꝓbabilit᷑.talis
q́;uis nõ recipiat gram.nõ tñ incurrit offenſaʒ.et ſic
pʒ illud qð obijcit de digne ⁊ indigne ſumẽte.quia ẽ
Rantai q;uis nõ ſit mediũ int᷑ dignum ⁊ indignũ.
42 G.
netur ad hoc ſufficient᷑ pᷣparare ſe.qꝛ nullus põt ſci/
re vtꝝ hoc faciat.ſed ꝙ ſe pᷣparat ſᷣm ſufficiẽs dicta⸗

Aeſhe in hoc cõtentus debet eſſe ꝓbabilitate.
45

Ad illud qð obẽ de indeuoto. dm ꝙ indeuotus
ibi dicit᷑ ille qᷓ accedit cuʒ peccandi ꝓpoſito.ſicut ibi

44 pʒ in glo ¶¶ Ad illud qꝗ obꝛ de eo qui bʒ ↄſcientiaz

pcti.dm ꝙ nõ dicit᷑ qͥ peccare qꝛ recognoſcit pec
catum ſuũ.ſed qꝛ cognoſcit pctm̃ ⁊ de illo nõ penitet
et cũ illo accedit.hoc aũt nõ põt eſſe ſine ↄtẽptu.ſe/
cus ẽ qñ ignoꝛat. ¶ Silr pʒ ſeq̃ns ꝙ ignoꝛans minꝰ

penitere.⁊ nolens ſciente qͥ vult in culpa pſiſtere.ñ
minus ſᷣ magis ẽ diſpoſitus.vñ ignoꝛantia pcti nõ

excuſat rõne ignoꝛantie.ſed rõne ꝓbabilitatis ꝙ ſit

§ in gra. ¶ Ad vltimũ dᷣm qꝙ iuſtus ex tali ↄſcia red

dit ſe magis inhabilẽ.nõ ꝓpter culpã ſed ꝓpter con/
ſcientiã erroneã.que quidẽ qdiu ꝑſiſtit obligat vt
nõ recipiat.ꝓpter hoc ꝙ nõ poteſt cum hac ↄſcientia

recipere quin conttnat.
¶ Queſtioiiij b
¶ Atrũ peccet dã 3
ſcit eſſe peccatoꝛc.Et ꝙ ſic vidẽ Math.vij. Moli⸗

te ſcm̃ dare canibꝰ.Et.xv. Mõ eſt bonũ ſumere panẽ
1Zee Cipᷣanus.qꝙ hiſtrionibꝰ

ſilioꝝ ⁊ dare canibꝰ.ꝗ us. hiſtri.
ſacra cõio debeat dari.puto nec maieſtati diuine nec
euãgelice diſcipline cõgruere.¶ Itẽ rõne videt᷑.qͥa

medicus qͥ daret egroto medicinã de q̃ ſciret eũ mo

riturũ.peccaret moꝛtalit.g ſiłr ſacerdos peccat qui

latrinã. nõ

ucat digne.quia nõ ſe pᷣparauit digne

dillud qd obẽ de pᷣparatione.ddðm ꝙ nullus te/

dent.i. nõ offerant. nõ quin reddant. ¶ Ad illud qd
obꝛ de medicina ct de illo qui pijcit pʒ rñſio.qꝛ ipſe
nõ dat ſed reddit vt alienũ.

nabiliter ille qͥ coꝛpus dñi dat ei qu·

—

dat hceatoꝛi coꝛpus xpᷣi cui ſcit cedere in motem.
Ste qcunq; daret coꝛpus dñi alicui vt pijceret in
a. nõ tĩ ꝓijciens et dans peccaret moꝛtalit᷑.
Sſilr in ꝓpoſito.Si dicas ꝙ ipſe non dat ſed reddit.
Contra.ſi furioſus peteret gladiũ ſuũ vt ſe interfice
ret.qui illi redderet moꝛtalit᷑ peccaret. ⁊c. ¶ Jten
ſi pctõꝛ peteret in occulto peccaret qͥ ei daret. § ſii=n
in manifeſto. Si dicas ꝙ ꝗꝓpter ſcandalũ.Contra.G̊ᷣ
eſt ↄð veritatẽ vite.ſed õᷣ veritatẽ vite nihil eſt facien
dum ꝓpter ſcandalũ.g æc. ¶ Item aliter põt vitare
ſcandalũ.vt ſi p boadarer panẽ benedictũ.g ꝓpt
ſcandalũ nõ tenet᷑. ¶ Contra.dñs dedit coꝛpus d⸗
iude.ne ꝓderet pctm̃ iude.& ſiłr ⁊ ſacerdos ei quezʒ
ſcit eſſe in pctõ debet dare. ¶ Itẽ Aug. de ↄſecratõe
diſ. pᷣma. Non ꝓhibeat diſpenſatoꝛ pctõꝛẽ menſam
dñi mãducare.ſed exactoꝛẽ moueat timere. ¶ Itẽ·
rõne videt᷑qꝛ ipſe ẽ diſpenſatoꝛ. nõ eſt ſuũ qð dat
ſed reddit alienũ.& in facie eccleſie tenet᷑ dare. Sed
nõ peccat faciẽdo qð tenet᷑.S ⁊c. ¶ Itẽ nõ debet ſa
uare ita animã vnius ꝙ ꝑdat aias multoꝝ.ſᷣ multi
pñt ſcandaliſari ſi nõ daret. ⁊c. Item ſi nõ dat.
1 it crimen ⁊ reuelat ↄfeſſionẽ.qd tenet᷑ nõ facere
Itẽ ſi nõ dat.ille nibhilominꝰtñ peccat.quia facit
totũ qð in ſe eſt.¶ Itẽ ſi dat ſimplicẽ hoſtiã ille ni/
hilominꝰ peccat.⁊ eſt ibi ſimilatio in ſacro veritatis
5ͤ ſi boc nullo mõ eſt faciendũ. patet ⁊c. ¶ R.dom Ac
ꝙ ſacerdos debet dare illi quẽ ſcit eſſe pctoꝛem ſi pe
tat in aperto.ſi ſit occultꝰ pctõꝛ.⁊ ipſe ſolus ſcit. Si

manifeſtus.nullo mõ debet dare.ſiue petat ſiue nõ.

ſicut dicit dñs.⁊ cipᷣanus de hijſtrione. Rõ aũt qua/
re debet dare eſt multiplex. Pꝛima eſt qꝛ neſcit vtrũ
deus occulte opꝑetur. Scda ẽ ne ꝓdat crimen eius.
Tercia ẽ ne alios ſcandalizet.Quarta.qꝛ ille ius hʒ-

Air u igno e eccleſie.⁊ tũc tenet᷑ illi ius ſuũ petenti reddẽꝰ
eſt diſpoſitus ceteris paribꝰ.Sed ignoꝛãs ꝓponens

Ad illud g̊ q pᷣmo obꝛ.dm qꝙ dñs ꝓbibet vt nõ 42
d illud q 48

Ad illud qd obẽ ꝙ nõ 49
eſt reddẽdus gladius furioſo. dᷣm ꝙ in iudicio te-
neretur reddere ſi nõ ↄſtaret eũ eſſe furioſum. et qa
hic pctõꝛ in iudicio et facie eccleſie petit.⁊ nõ appa/
ret ſuũ pctm̃.iõ debet ei dare.Ad illud qð obꝛ de 0
occulto.dᷣmiqꝙ pctõꝛ indignus ẽ et in veritate non

bxzʒ ius.bʒ tñ ius m iudicium eccleſie.qꝛ nõ ↄſtat de
pctõ. ⁊ iõ qñ oꝑat᷑ ᷣm veritatẽ et iudiciũ ſuũ non te/
netur dare.qñ pᷣm iudiciũ ecclie tenet᷑.⁊ ex boc pʒ q

nõ facit veritatẽ.bᷣ pᷣm veritatẽ. Judex em̃ in foꝛo
ecclie iudicat ſᷣm ea q̃ patẽt nõ m ea qꝗᷓ latent.vnde

ſcandalũ nõ eſt tota ca. Altimũ pʒ.qꝛ ſi deberet da/

re hoſtiã. nibilominꝰtñ peccaret ille.⁊ ipᷣe ſimulãdo
niſi foꝛtaſſis ipſe pctõꝛ boſtiã peteret ob vitandam

infamiã. ⁊ in dñici coꝛpoꝛis reuerentiã.

¶WDiſt. x. De ſacro euchariſtie q;tũ ad cibũ qui manducat᷑reſpondens ſophiſticis rõnibus

illoꝝ qui dicunt coꝛpus xpᷣi verũ in altari nõ eſſe.

— —

NAnt itẽ alij pꝛecedentiũ inſaniã tranſcendẽtes. Supꝛa oñdit mgr̃ coꝛpus xpᷣi verũ ſumi. In hac pꝑRte

Wris. Et diuidit᷑ hec ꝑs in duas ꝑtes. In pᷣma mgfj rñdet ſophiſticis rõnibus illoꝝ qui dicebant coꝛpꝰ
pypi verũ in altari nõ eſſe. In ſcᷣa veritatẽ ↄfirmat multiplici auẽte.oſtendens ꝙ coꝛpus verũ eſt in altari. ?

oñdit ꝙ coꝛpus xpᷣi verũ eſt in altari.pcedens a deſtructione minoꝛis erroꝛis ad deſtructionẽ maio/

*2

qua virtute hoc fiat.ibi.Satis rñſum arbitroꝛ eſſe vereticis. Pꝛima ꝑs habet duas. In pᷣma ponit auẽtes
Trõnes. In ſcda ſubiungit expoſitiones et determinationes.ibi.Que ex eadẽ rõne oia accipienda ſunt.Et
lilula ſiłᷣ duas bʒ. In pᷣma exponit et determinat quaſdã autoꝛitates quas illi male intelligendo depꝛauabãt

In ſcda vero incidenter exponit quandã locutionẽ tr
ris.ibi.Attende hijs diligenter quia tropico quodam ⁊c.

—

opicã Aug.que poſſet. alicui miniſtrare fomentũ erro

N¶ Ponit auẽetes ⁊ rõnes contra eos qui dicunt coꝛpus xp̃i nõ eſſe in altari e
niſ in iganaaggs. ê— Di 1
Aint itẽ ali pᷣcedentiũ inſaniã trãſcendentes qui dei virtutem iuxta 1. X e
modũ naturaliũ rerũ metientes.audacius ac ꝑiculoſius veritatiõ⸗ .

dicũt.aſſerẽtes in altari nõ eſſe coꝛpꝰxpᷣi vel ſanguinẽ.nec ſam p⸗··
nis vel vini in ſbam carnis ⁊ ſanguinis cõuerti.ſᷣ ita xpᷣm dixiſſe hoc eſt coin Math. xxvj
pus meiũ.ſicut apls dicit.petra aũt eꝛat xpᷣs.Dicũt em̃ ibi eſſe coꝛpus chꝛiſti j.Coꝝ.x.
tm̃ in ſacr̃o.i.in ſigno.⁊ tm̃ in ſigno mãducari a nobᷣ. Qui errãdi occaſionẽ
ſumũt a verbis veritatis. Vñ pma hereſis facta eſt in diſcipulis xpᷣi.Cũ em Aug.ſf̃ ̃iiij.
diceret. Niſi qͥs mãducauerit carnẽ meã ⁊ biberit ſanguinẽ meũ nõ habebit Joh. vj.
vitã eternã. Illi nõ intelligẽtes.dixerũt.Durus ẽ hic ſermo.quis pot eũ as:·
dire? ⁊ abierũt retro. Illis diſcedentibus inſtruxit duodecim qͥ remãſerant.
Spũs eſt inqᷣt qͥ viuiricat.caro nihil ꝓdeſt.verba q̃ locutꝰ ſum vobis ſpũs
2? vita ſunt. Intellexiſti ſpũaliter ſpũs ⁊ vita ſuut. Intellexiſti carnalit.etiiä
ſic ſpũs ⁊ vita ſunt ᷣ tibi nõ ſunt. Spũaliter intellige q̃ locutꝰ ſum. Nõ hoc
coꝛpus qð videtis mãducaturi eſtis.⁊ bibituri illũ ſanguinẽ quẽ fuſuri ſunt
qͥ me crucifigent. Sacrm aliqð vobis cõmendaui.ſpũaliter intellectũ viuiſi
cabit vos.caro aũt nõ ꝓdeſt qͥᷣcq;. Sũt etiã ⁊ alia illoꝝ inſanie fomitẽ mini
ſtrantia. Ait em̃ Aug.donec ſeculũ finiat᷑ ſurſum eſt dñs.ſᷣ tñ etiã hic nobi / Aug.ſr m̃ iiij.
ſcum eſt veritas dñi.Coꝛpus em̃ in quo reſurrexit in vno loco eſſe opoꝛtet.

veritas aũt eius vbiq; diffufa eſt. Itẽ vna ꝑſona deus ⁊ hõ.vbiq; ꝑ id qð ẽ .
deus. in celo ꝑ id qð hõ eſt. vpᷣs etiã dicit. Pauperes ſemꝑ habebiiis vobi⸗ Math. xxvi
fſcum.me aũt nõ ſemꝑ habebitis.hHijs alijſq; vtunt᷑ pᷣfati heretici in aſſertio
ne ſui erroois. MM6
¶ Subiungit determinationes ⁊ expoſitiones q̃ꝛundã autoꝛitatũ quas illi
nale intelligendo depꝛauabant. bͤbR S
Que ex eadẽ rõne oia accipienda ſunt. Non em̃ hijs negatur verũ coꝛpus
xpᷣi a fidelibus ſumi.vel in altari eſſe.ſed hijs veritas aplos ⁊ in eis nos in/
ſtruxit ꝙ ipſiꝰcoꝛpus nõ in ꝑtes direptũ vt putauerint illi diſcipuli qͥ retro⸗
ierunt.ſᷣ integrũ.nec viſibilit in foꝛma humana ſ̊ inuiſibiliter ſub foꝛma pa⸗
nis ⁊ vini.coꝛpꝰ⁊ ſanguinẽ nobis traderet.Auẽ ſenſũ Aug.ↄfirmat dicẽs.

2

IAIßpm qdẽ ⁊ ñ iᷣm coꝛpꝰqð videbat᷑ maducat᷑.ipᷣm iuiſibilr.nõ ipᷣm viſibilr.
Itsẽ et ſi neceſſe ẽ illð viſibilłr celebꝛari.neceſſe ẽ tñ inuiſibilłr ĩtelligi. Ita etiꝰ⸗ Ae
intelligẽdũ ẽ coꝛpꝰxpᷣi eſſe ĩ vno loco ſcʒ viſibilit᷑ in foꝛma hũana.veritas tñ M
eiꝰ.i.diuinitas vbiq; ẽ.veritas etiã eius.i.verũ coꝛpꝰin oĩ altari ẽ vbicunq;
celebꝛat᷑. Sic etiã illud intelligendũ eſt.pauperes ſemꝑ habebitis vobiſecc.
me aũt nõ ſemꝑ habebitis ſᷣm coꝛpoꝛalẽ pᷣſentiã.ſcʒ que cũ eis conuerſabat᷑.
Similiter ꝑ id qð hõ eſt in celo eſt viſibiliter.inuiſibiliter aũt eſt in altari.qi.
nõ in foꝛma hũana apparet.5ͥ foꝛma panis ⁊ vini opitur.vñ ⁊ inuiſibił caro
eius dr̃ que vere eſt ĩ altari.Sed qꝛ in ſpẽ ſua nõ apparet. inuiſibilis dr̃. Att ¶ Aug.in lib.ſen En
ecrm̃ Aug.hoc eſt qð diamus.qð modis omnibus appꝛobare contendimus. centiaꝑ ꝓſpi. eeie
Sacrificiu eccleſie duobꝰconfici.duobꝰconſtare.vi⸗ ꝗ ſiink
6 (Sacrficiñ ecck ſibili elementoꝝ ſpẽ.⁊ inuiſibili dñi nr̃i ieſu xpᷣi carne
ge bobo confict 4. guine. ſacramẽto ⁊ re ſacramẽeti.i.coꝛpoꝛe chꝛiſit. n
Aidet Aus. bic ma- ſicut chꝛiſti ꝓſona conſtat ⁊ conficit᷑ ex deo 7 homi / b gia
le dicere. quia ex coꝛ⸗ ne.cum chꝛiſtus ſit verus deus ⁊ homo.quia omnis mneſu
poꝛe xp̃i ⁊ ſigno viſi⸗ “” Mtt⸗
Hii ncue vnum.
*.dicendũ ꝙ q;uis nõ fiat vnũ per effentiã.fit tamen vnũ . quia facrẽm nõ dicit aliqauid
tum ſeg mage ad aliquid. vñ dichnt facere vnũ ſa ennerſe H c⸗ 3 bci⸗ Enl
2 b Sicut xpᷣi ꝑſona conſtat et conficit᷑ ex deo et homine. Nidet᷑ impꝛopꝛie lequi.quia pſona xpᷣi eſt ſimpli⸗
cimſima. ergo nõ habet compoſitionẽ aliquã. Item nulla videtur ſimilitudo.quia eſt vnio in ꝑſona.et vnio

omnino ſempiterna ⁊ inſeperabilis. hec autem ad modicũ tempus eſt.R.dicendũ ꝙ ſimilitudo .
mine nſe . .Re. dicendũ ꝙ ſimilitudo attenditur
antenn ad duo. ⁊ quantum ad ea que dicuntur componi.⁊ quantum ad modum compoſiti. Quautnum
que dicuntur componi. quia ſicut eſt ibi aliquod ſpirituale et inuiſibile. vt diuina natura. aliquid

= .

coꝛpoꝛale et viſibile. ſic et in ppoſito. O? tũ ad tnodũ cõpoſiti.quia ſicut diuin
nõ quia ex eis cõſtet vnũ.ſed quia vniunt᷑ in vno ſcʒ in vna ꝑſona xpᷣi.ſic in
vnñ. OQð obꝛẽ de cõpoſitione.ddm ꝙ large dictũ eſt ꝑſonã xpᷣi ↄſta
hxʒ3. AUñ dẽ cõpoſita.qꝛ cñ alio poſita nõ ex alijs confecta.Qð obijcit᷑ de inſepabilitate.dm ꝙ qᷓ;tum ad hoc

võ attenditur ſimilitudo

—.—— ————..˙—

—
5
X
—

— C C ——

anã et bumana dicumt öpohi 3ʒ
Apoſito dicunt᷑ cõponi.quia ad
re et confici. qꝛ illas duas naturas in ſe

güͤp 222 (Konficik ant z. 4
ſlar. res illarũ rerũ naturã ⁊ veritatẽ in ſe continet ex qui / Obijcit. cum illud ſa
c bus conſici᷑. Conficit᷑ aũt ſacrificiũ eccleſie duobus. naeu dical aſtars
Aufüi ſcfo ⁊ re ſacramenti.i.coꝛpoꝛe xhi. Eſt ergo ſactm er crx ſpe vini er paniw.ſt
W ies ſacramẽeti idẽ coꝛpus xpᷣi. Ecce inuiſibilẽ dixit car muiliter ex ſpe et vero
nneeum vpi.quia foꝛma panis operta ſumit᷑ ⁊ tractatur. coꝛpoꝛe.q̃rit᷑ quõ dif
Zaẽ in cogem. Idẽq; coꝛpus xpi dixit eſſe ſacr̃m ⁊ rem. ex quo cõfir ferũt. Ite cñ ↄficitur
matur qð ſupꝛa diximꝰ DHeinde addit qð magis mo ce et re. querit
uet lectoꝛẽ. Caro inquit eius eſt.quã ſub foꝛma panis q a ceft H mo⸗
opertã in ſacro accipimꝰ.⁊ ſanguis eius quẽ ibi vini Peebſhertircnan ite
d ſpecie ac ſapoꝛe potamꝰ.caro videlicet carnis.⁊ ſan⸗ grales. Mõ ſbiectiue.
guis ſacrm eſt ſanguinis.carne ⁊ ſanguine vtroq; in⸗ qꝛ ex eis nõ cõſtaret.
e uiſibili.intelligibili ⁊ ſpũaliſignificat᷑ coꝛpus xpᷣi vi / Si integrales.ſed ꝑs
ufi ſibile ? palpabile. plenũ gra ⁊ diuina maieſtatee intccr alis nõ reciit
xponit locutionẽ tropicã Aug.que poſſet alicui gſaerm no bo confiel
miniſtrare fomentũ erroꝛis. c ecxcrr ſacr o et re. ſe. dd
Gaͤn ittedite hijs diligent. qꝛ tropo qͥdã vtitur hic Aug. ſacrẽ̃m no. leg duo
quo ſoléet res ſignificãtes rerũ ſoꝛtiri vocabula quas babet ſcz ꝙ ſignũ 2
ſignificãt.hic em̃ viſibilis ſpẽs panis uocat᷑ noĩie car res.qm̃ ergo illud ſa/
nis. ⁊ viſibilis ſpẽs vini noie ſanguinis. Inuiſibilis ſan ge aſ habet ronẽ
vo ⁊ intelligibilis dr caro xpii.quia ſm illã ſpẽm non gde ror dandli gray a
viget᷑ caro ß intelligit᷑.ita ⁊ ſanguis.Caro ergo inui carne xpᷣi vera. ido ſi⸗
1 ſibilis dr eſſe ſacrẽ̃m carnis viſibilis.qꝛ ſpẽs panis m gnanter dicit Aug.ꝙ;
quã illa videt᷑ ñ caro.eſt ſacrm carnis viſibilis.qꝛ car ſacr̃m ecclie duobus
ne inuiſibili id eſt ſpẽ.ſᷣm quã caro xpᷣi nõ videt᷑ caro ↄficit᷑.ſcʒ ſacro vel ſi
ſignificat᷑ coꝛpus xpi qð eſt viſibile er palpabile.vbpi doneſa cir ddee ir
in ſua foꝛma apparet. ita ⁊ de ſanguine accipi debet. ſeations er ſeſanf⸗ 35
Ita eſſe intelli Quẽ ſenſum cõfirmat Aug. aꝑiens q̃liter pᷣdicta in⸗ efficit. et ꝑ hoc pʒ ill&
gendũ alijs xxr telligenda ſint.qꝛ obſcure dixerat.ↄſequẽter dicens. qð qrit᷑qꝛ aliter ſunt
bis Aug.cõfi/ ita panẽ vocari coꝛpus xpᷣi cũ vere ſit ſacẽm coꝛpoꝛis ptes ſpẽs ſine re.ſ.px
ma.· .rxrpi qð in cruce poſitũ eſt.ſicut ipſa imolatio q̃ fit ma / nis et vinũ q; ſpẽs c
nibus ſacerdotis vocat᷑ xpᷣi paſſio.nõ rei veritate.ſed icr rga.
ſignificandi miſterio.⁊ ſicut ſacramentũ fidei dicitur tionẽ ſignificãdi com
Efades. IAletã ſicut tactũ ẽ S5.
d aro vic; carnis ⁊c. Aidet᷑ male dicẽ.qꝛ nihil idẽ eſt ſignũ fuijpſiꝰ.Si tu dicas m̃ ꝙ idẽ ibᷣ diuerſ ſtatibꝰ S
Ug riißs pt eẽ ſignũ et ſignatũ.vt caro put ẽ ſub ſacro.ſit ſignũ ſui put ẽ in cclo.qd videt᷑ dicẽ l̃a ſequẽs.Cõtra.ſignũ
nnn l⸗ D eẽ noti? ſenſibꝰqᷓ; ſignatũ.ſ caro ꝓut ẽ ſõ ſacro ẽ inuiſibil et inpalpabilł.⁊ in celo viſibił ⁊ palpabił.g nõ eſt
ſignũ eiꝰ. Si dicas tu ſicut dicit mgr̃ ꝙ caro accipit᷑ p ſigno carnis ſc pane.Cõtra. Spẽs panis ẽ viſibilis 2
dalpabił.iᷣ Aug.dicit ꝙ carne iuiſibili ſignificat᷑ caro viſibil.. d. ꝙ tropologicus ẽ ᷣmo.nec tm̃ vno tro⸗
S duplici. qꝛ qd ẽ ſigni attribuit᷑ ſignato. ⁊ qʒ ẽ ſignati attribuit᷑ ſiguo. Spẽs em̃ panis ẽ ſignũ qm̃ ẽ viſibi
is. caro interi?ptensa ẽ ſignatũ qꝛ ẽ õ inuiſibil ſigt. h eſt dicẽ ꝙ ſpẽs panis ꝗᷓ eſt ſignᷣ
carnis inuiſibil.ſigt coꝛpꝰxpᷣi viſibile ⁊ palpabile.et illa ſpẽs panis ẽ caro inuiſibił.nõ qꝛ no videat᷑.S qꝛ con
Eentũ eiꝰ qd ẽ caro ẽ inuiſibile et itelligibile. eatenꝰvt ibidẽ ↄtinet᷑.q̃ſi vellet aug dicẽ. caro viſibil et palpabił &
igtur et ↄtinet᷑ a ſpẽ panis inuiſibilit ⁊ intelligibilſÿ. e ¶ Significat᷑ coꝛpꝰ⁊c.vr male dicẽ᷑.qꝛ dicit SꝛekX.
omcl.paſche.qd palpari pᷣt. coꝛrũpi neceſſe eſt. ſi coꝛpus xpᷣi eſt incoꝛruptibile.eſt inpalpabile.Rꝰ.dom qꝙ
iter Hꝛego. intelligit de palpabilitate m tactũ coꝛpoꝛis nõ głificati.⁊ de palpabilitate qᷓ aliqᷣd dꝛ palpari ex ne
lipihhe ceſſitate nõ ptate. quõ eſt palpabile coꝛpus xpᷣi gloꝛificti. . . .
n ND intelligentiaʒ huiꝰ partis qᷓrunt᷑ quinq;. dixit hoc eſt coꝛpus meũ.ergo ſi mentiri nõ potuit.
lit PDPꝛimo querit᷑vtrũ coꝛpus xpᷣi ſit in altanri quod demonſtrauit fuit coꝛpus ſuum.et dedit illun
herc hm veritatẽ. Scdo vtrũ ſit ibi hᷣm quãtitatẽ ritum ſᷣm quẽ ipſe confecit.ergo cũ modo confici
lmmin LTercio vtrũ ſit ibi diffinitiue. Quartovtrũ dimen / m illum ritum verũ coꝛpus chꝛiſti eſt in altan. Si

dicas qꝙ illud non intelligitur per ydentitatem ſed
per ſignificationem. ſimiliter poſſet dici de manna.
agno paſchali.et ſacrificio melchiſedecb. tunc ergo

ihun . ſiue. Quinto vtrũ totũ ſit in qualibet ꝑte boſtie.
¶NQueſtio. j. 9 .—R
Oꝛ ſit in altari vm veritate viqetur. quia dominus

8

R

—

— —

non erit differentia inter ſacramentum ſoue legis
et veteris. ¶ Itẽ. j. ad Coꝝ.x. Panis quẽ fragimꝰ
coꝛpus dñi eſt.ᷣ ⁊c. Si dicas ꝙ boc ſir dĩ ꝑ ſigniſi-
cationẽ. Contra. Aplus poſtea infert.xj.ca. Itaq; ꝗᷣ
mãducat et bibit indigne.reus eſt coꝛpoꝛis ⁊ ſangui

nis dñi. Sed ſi ̊ verũ eſſet qꝛ ſignũ.tunc ſilr qꝛ bec
vorx eſt ſignũ.qui ꝓnũciaret in ꝑctõ.eſſet reus coꝛpo

ris et ſanguinis.qð falſum eſt. ¶ Itẽ Math. vltio.
ecce ego vobiſcũ ſum vſq; ad ↄſummationẽ ſeculi.
cõſtat ꝙ boc nõ dicit qntũ ad apłos.quia ſunt moꝛ
tui. qᷓntũ ad credentes. ſ̊ non qntũ ad effectũ diui
nitatis et grẽ. quia m diuinitatẽ eſt cum oibus ho
minibus. m grãm nõ eſt ſemꝑ cũ fidelibꝰomnibus
Intelligit g̊ͤ ᷣm bumanitatẽ.ſed hoc nõ viſibilit᷑ ſed

„

ſub ſacfo. ergo ⁊c. ¶ Itẽ rõne videt᷑.quia caro xpᷣi
vere eſt cibus. Sed cibus qui nõ exponit᷑ ad ciban/
dum eſt fruſtra. ſi caro xpᷣi non eſt fruſtra.exponit᷑
ad cibandũ.Sed nõ in ſe neqʒ viſibiliter ne generet
hoꝛroꝛẽ.ergo eſt vera caro xpᷣi ſub ſacrco Alq Itẽ xpᷣs
pꝛo falute noſtra carnẽ ſuã verã expoſuit ad patien

gum cñ adhuc eſſemus iniuſti.g ſi multo magis de-
beat diligere iuſtos.carnẽ ergo ſuã verã exponet ad

reficiendũ. nõ tm̃ ad ſignificandũ.ergo ⁊c. ¶ Item
ars ⁊ virtus eſt circa difficile.⁊ quanto difficilius eſt
credere.tanto magis meritoꝛiũ.Sed q vps ſit in ſa⸗
ecramento ſicut in ſigno tm̃ nullã habet difficultatẽ.

ꝙ autẽ ſit in ſacramento veraciter ſicut in celo hoc

maximã habet difficultatẽ. ergo hoc maxime meri/

toꝛium eſt credere.ergo ſi xæbuit facere quod magis

eſſet meritoꝛiũ.patet ⁊c. ¶ Contra.oſtendit᷑ ꝙ non

ſit ibi ᷣm veritatẽ.pꝛimo ꝑ impoſſibilitatẽ.quia coꝛ

pus xpᷣi aut nõ erat in altari ⁊ nunc eſt.ergo aliquo

alio genere motus eſt mutatũ. Sed non mutatione

locali.quia tũc a celo recederet.ergo aliquo alio ge/
nere mutationis.Sed alieſpẽs motus ſolũ cadunt
circa mutabile ⁊ alterabile.coꝛpus autẽ xpᷣi gloꝛifi/
catum impoſſibile eſt variari.ergo ⁊c. e te nihil

eſt nec põt eſſe extra terminũ ſbᷣe ſue.ſed coꝛpus xpᷣi

in celo exiſtens habet ibi terminuz ſue ſbe. ergo im/
poſſibile eſt ꝙ ſit alibi qᷓ; in celo.ergo impoſſibile eſt

ꝙ ſit ᷣm veritatẽ in hoc ſacramẽto.ergo ſi eſt ibi.eſt

ſolũ ſicut in ſigno. ¶ Itez hocipſum oſtendit᷑ pter

congruitatẽ.quia ſacramẽta inſtituta ſunt ꝓpter bu

miliationẽ.vt hõ in inferioꝛibꝰ ſe quereret ⁊ inueni-

ret ſalutẽ.g cũ coꝛpus xpᷣi verũ nõ ſit inferius.nõ cõ⸗/

gruit ſacro. ¶ Itẽ oia ſacr̃a ſunt ad dei bonoꝛifica⸗
tionẽ et reuerentiã. Sed ſi coꝛpus xpᷣi verũ eſſet ibi.
cũ reuerẽtia ſit a loco in quo eſt ſe elongare.ſicut di/
ctum eſt moyſi.Exo.iij. Solue calciamentũ ⁊c.nul/
lus deberet ad hoc ſacrm accedere.Si g inſtitutũ eſt
16* qccedat ſalua reuerẽtia.nõ eſt ibi coꝛpus veꝝ.
3 Se hocipᷣm oſtendit᷑ etiaʒ ꝓpter inutilitatẽ.quia
0
veritatẽ nõ reficit.g ſi nõ debet in hoc ſacr̃o eſſe ali/
quid qð nõ ꝓſit. nõ eſt ibi xpᷣs ſᷣm carnẽ. ¶ Item
gratia q̃ datur in hoc ſacr̃o eſt a deo. Sed deus xpᷣs
eque bene oꝑatur vbi nõ eſt pᷣm pᷣſentiã coꝛpoꝛis ſi/

cut vbi eſt. ſicut pʒ in filio reguli.vnde repᷣhendit᷑ re

gulus quia coꝛpoꝛalem pᷣſentiã querebat.ergo nulla

7 eſſet ibi vtilitas.¶ R. ſicut tangit magiſter opinio

quoꝛunda fuit ⁊ erroꝛ peſſumꝰ ꝙ xpᷣs nõ eſſet in alta
ri niſi tiñ ſicut in ſigno.⁊ dicit᷑ maducari.qꝛ ſignum
eius accipit᷑ ⁊ manducat᷑.Et boc quidẽ volũt babẽ
& ſimile in alijs.quia in aqua baptiſmi nõ eſt gratia

vſ.dicit᷑ ꝙ caro nõ ꝓdeſt quicqᷓ;.g̊ caro ᷣm ſui

ſicut cõtenta. ſed tm̃ ſicut in ſigno. ⁊ ad boc quidem

vident᷑ pietate moueri ꝙ nemo ſit dignus tangere

nec etiã comedere verã carnẽ dei. Sed iſte eſt erroꝛ

peſſimus ⁊ contra pietatẽ fidei que tm̃ ſibi beneficiũ
a deo datuz recognoſcit.⁊ grãs agit ꝙ ⁊ in carne ſua
et nã ꝓpꝛia nobiſcũ ſit. Eſt etiã cõtra ſacramenti di⸗
ghitatẽ et excellentiã.in quo relucet diuina potẽtia

et bonitas altius ceteris ſacramẽtis. vnde cetera ſa

cramenta excellit.⁊ qᷓſi conſummatiuũ eſt alioꝝ om
nium. ſicut charitas oim virtutũ. Pꝛimũ igitur bic
manifeſtat᷑ dei potẽtia in operis ſingularitate.Cum
em̃ panis in xpᷣi coꝛpus verũ ⁊ integrũ in multis al/

taribus cõuertitur ſubito. oſtendit ſe deus hoc poſie

ſupꝛa omnẽ potentiã operatiuã in ↄuerſione.ſupꝛa

ymaginatiuã in hoc qð idẽ eſt in pluribus locis.ſu/

pꝛa intellectiuã in hoc ꝙ tã magnũ ⁊ integrũ in tam
parua ſpecie facit exiſtere nõ contractum. ¶ Ex boc
patet rñſio ad illud qd obijcit᷑ de impoſſibilitate.di.
cendum em̃ eſt ꝙ q;uis natura hoc nõ poſſit facere.
neq; ratio intelligere. tamẽ deus poteſt multa in coꝛ
us xpᷣi cõuertere.⁊ ex hoc coꝛpus xpᷣi eſt in multis
ocis.nõ per mutationẽ que fit in xpᷣo.ſed in pane q̃

conuertitur in ipſum. Similiter patet aliud. Muis 9

em̃ coꝛpus xpᷣi terminũ babeat in celo quantum ad
exiſtentiã naturalẽ.nõ tamẽ babet quantũ ad pote/

ſtatem cõuerſionis ſᷣm quã alibi poteſt coꝛpus con/
uerti in ipſum.⁊ ideo illa virtute ſuꝑnaturali fit ali⸗

bi qua aliud conuertitur in ipᷣm. ⁊ hoc melius pate-
bit in tercio ꝓbleumate. Relucet autem ſapientia in

congruitate.xpᷣs em̃ dominus noſter ſatis magnum

populũ domino acquiſierat ipſos in ſuo coꝛpoꝛe mi
ſtico vniendo. In hoc autem coꝛpoꝛe qð eſt ecdeſia
ſunt multi ⁊ diuerſi.ſũt viatoꝛes ⁊ infirmi.ſunt etiã

cottidianis peccatis circũdati. Quia ſunt multi in
vno coꝛpoꝛe indigent cõnexione.Quia viatoꝛes in/
digent refectione. Quia cottidianis peccatis impli-

cati.indigent oblatione.Et hec quidem nõ tm̃ inte/
rius fienda erant ꝑ grãm virtutũ.ſed etiaʒ exterius
per gratia ſacramentoꝝ.Cõgruũ ergo fuit vt babe/⸗
rent exterius cõnectens ſicut babebant vnũ interiꝰ
Sed illud vnũ debuit eſſe vbi erant mẽbꝛa.⁊ ita cuʒ

in multis locis ſint mẽbꝛa.debuit tale eſſe quod con

mueret eſſe in multis. Sed boc non eſt niſi deus vel
diuimcati vnitum. Sed deus eſt interius.diuinitati
vnitũ eſt coꝛpus xpᷣi. ergo coꝛpus xpᷣi debuit dari in
ſacramento exterioꝛi qdð eſt vnũ in quo omnes fide-
les vniunt᷑ in manducãdo vnã ⁊ eandẽ eſcam.Con
gruebat etiã vt haberent exterius reficiens in ſacra
mento.ſed reficiens animã non eſt niſi deus vel de⸗
vnitum.⁊? boc eſt coꝛpus chꝛiſti verũ.⁊ ita congruũ
fuit vt coꝛpus chꝛiſti veruz in ſacramento iſto eſſet.
Congruebut vt haberent oblationẽ exterioꝛem. ſed
dominus vn ica oblatione offerendo ſe omnes alias
oblationes ei acuauerat.ergo ſi non debuit reficere
quod deſtruxei at.debuit nobis illam eandẽ quã ob-
tulit et nõ aliam nſtituere oblationẽ.ergo ſicut coꝛ
pus xpᷣi verum fut oblatum in cruce. ita ſacrificat
in altari.Et ex hoc vatz ꝙ; nõ valet qð obijcit ꝓpter
congrutatem. 2 utẽ obij bon
bumiliatur in hoc ſacraqmento. dicendum ꝙ immo.
quia in ſigno exterioꝛi viſibili eſt bumiliatio. Dꝛete

rea in hoc ſuper omnia bumiliatur ⁊ captiuatur in/

tellectus hominis. quia credere compellitur qd nul
latenus poteſt co mpbendere. Pꝛopter boc etisʒ in

eiod autẽ obijcitur ꝙ bomo nõ 1

Men
mnhn
6 ün
Gtunon
ln
Konori
y
unat
fumnoue
gi
ſttonn
ht
von
ylie
(ſno
(tone
ſckde
glichint
ſtan⸗
ſagiin
nraroen
ſuläͤpee
ſtepne
tgtenſel
iolcoot
larilign
ulterg
eoj,

nnan
onan
nwn
ſadii⸗
(ſgete.
ſaek
leläͤtte
nontoſn
Whlß
tthonie
Fldiuin
lyeſuẽ
ſuͤttare
ſoſncle
nllown
faonnen
ogirre
ebisa
Hettenea
Atcvitt
ſtign
ſiſepe
ſuſeͤ
ſiſ
ti⸗
itne d

ntnrſin
lhnultss,
weborpefe
inelne
blgsſ⸗
ntgiſtta

mnſhed

hſchltnen⸗
oeſtfre
amminicn
ſickitnls
aſcugu,
ciint n
Pogunnget
Cutinlpor
Ntono⸗
unntſtiß
Ntieyr⸗
nlporri⸗
enupn
ſwaapent
cchiin
mi utei
iur nuliß
gitanst
ntonp⸗
onröii⸗
Acuzam
Cpfuntte
rüen
Htinntnc⸗
i
Hckniie
Gisnuunn
jnmiuin
mvil/
lenl
inil

boc ſacramento cſt exempluʒ totius hũilitatis.quia
dñs maieſtatis taʒ modico ⁊ paupere pallio adhuc
in exemplum bumilitatis et paupertatis veſtitur.
11 Ad illud quod obijcit᷑ de reuerentia. dm ꝙ reue
rentia non tiñ fit a deo recedendo. ſed etiaʒ hũiliter
ad ipᷣm accedendo.maxime cũ ipᷣe vocat.quia ſi bo/
mo non iret cũ vocat᷑.non eſſet reuerentia ſed ſtulti
cia.Apparet etiã tercio diuina bonitas in vtilitate.
12. Mam ex boc ꝙ xpᷣs eſt ibi coꝛpaliter pñs.fidei meri
tum auget᷑.dum bhoc credit quod nullatenus rõe co
noſcit. Charitatis etiã deuotio inflämatur quando
entit dñm ſibi pñtẽ in carne. Sicut em̃ ad pꝛeſẽtiaʒ
ignis expellitur frigus.ſic ad pñtiã carnis xpᷣi expel/

litur tepoꝛ. Vnde dam̃ dicit ꝙ caro xpᷣi eſt tanq; car
bo ignitus. Item ſpei fiducia ſbleuat᷑. dum em̃ ißim

eũdem offerunt patri qui oblatus eſt in cruce.quis
eſt qͥ non confidat ſe exaudiri. Per boc etiã patʒ qð

obijcit᷑ de inutilitate.qꝛ qð dicit dñs caro non ꝓdeſt

quicqᷓ;.intelligit carnaliter intelligẽti. Ille aut intel/
ligit carnaliter. non qui intelligit carnem eſſe pᷣſẽteʒ
ſed qui intelligit xpᷣm mãducari ſcᷣm quod cõmedi.
tur caro cuiuſlibet animalis per fruſta. Sed tamen
13 multũ ꝓdeſt eã veraciter aſſumenti ſbᷣ ſacxo ¶ Simi
liter patet aliud.quia pᷣſentia coꝛpis non auget dei x
tutem.ſed congruum eſt ꝙ dñs ex ſua pᷣſentia coꝛpa
li aliquod munus ſpũalibus tribuat.⁊ licet non va/
leat illi qui credit eum non poſſe opari niſi vbi ẽ coꝛ
pꝓaliter.credenti tñ multũ valet.ſicut multuzʒ valuit
gacheo pñtia coꝛꝑis xpᷣi.
bectiaedfdf.
Atrum coꝛpus xpᷣi ſit in altari ſcoöᷣm ſuã nalẽ quan/
titatem. an ſit ibi a quãtitate abſtractum. ⁊ ꝙ magis
abſtractum videt᷑. Aug.in holebe pſalmi.iiij.ð cõ
ſecra.di.ij. coꝛpus in quor urrexit in vno tĩ loco
eſſe opoꝛtet. veritas autẽ eius vbiq; diffuſa eſt. ergo
in ſacꝛo eſt veritas.non tamen eſt ſua coꝛpoꝛeitas ſi
ue quãtitas. ¶ Item videt᷑ rõne.quia in hoc ſacra⸗/
mento ſolum eſt xpᷣs vt cibus ſpũalis.ſed quãtitas
nihil fac ad eſſe cibi ſpalis. ⁊c.¶ Itẽ impoſſibile
et non intelligibile eſt duas dimenſiones eſſe ſimul.
ſi diuina maieſtas contpꝑat ſe noſtre infirmitati in
boc ſacr̃o. non debet facere vt coꝛpus xpᷣi ſit cum
quãtitate.⁊ cũ abſtractio ſit magis rõnabilis ⁊ ma/
gis intelligibilis.facit quod rõnabilius eſt. ¶ Item
multo congruẽtius eſt ſepari ſoſtãtiã ab accidente.
qᷓ; econuerſo.Sed in hoc ſeꝑpatur accñs a ſba in ſpẽ⸗
bus.g in re contenta ſba a quãtitate.(¶ Contra aug.
de verbis euãgelij.totus per ꝑtes mãducatur in ſa/
cio. ⁊ manet integer totus in celo.ſed totus ⁊ ꝑs di/
cunt quãtitatem. ⁊c. ¶ Itez coꝛpus xpᷣi eſt viuens.
⁊ ſi viuẽs oꝛganicũ.⁊ ſi oꝛganicũ qutu. ſi in altari
i abſtꝛabit᷑ a vita.nec a quatitate. ¶ Iteʒ coꝛpꝰ xp̃i
ſiue xpᷣs ibi videt ⁊ audit q;uis nõ loquat᷑ ne depꝛe/
hendat᷑.ſed ſẽſus exterioꝛes pᷣſupponũt quãtitatex.
g eſt ibi ſcᷣm quãtitateʒ. ¶ Item ſi non eſt ibi quã⸗
titas.deponit quãtitatem.ſed depoſitio accid entis

abſoluti inducit trãſmutatõem ſcᷣm foꝛmã.̊ coꝛpꝰ

14 xp̃ᷣi gloꝛificatum trãſmutatur. ¶ R quidã dix erunt
ꝙ in ſacio altaris eſt xpᷣs non tm̃ vt ſignificatus ſed
etiã contẽtus.ſed tamẽ non eſt ſcdᷣm ſuã quãtitateʒ
nec etiã ſcᷣm alia accidentia:qꝛ iſta nihil faciut ad fi-
nem buius ſacr̃i qui eſt cibare.Et rõez huius habẽt
ex boc ꝙ ibi eſt coꝛpus xpᷣi quia trãſfertur aliquid in
lipm.ſed illud eſt pure ſoſtãcia ⁊ non accñs.quia alia

X

accña manent.ideo trãſihſtãtiatur in ſᷣam ita ꝙ; eſt

abſtracta ab oibus accñtibus.Scd hec poſitõ q;uis
non ſit erronea.eſt tamen erroꝛi ꝓpinqᷓ.ideo quia et
ſi ſa coꝛpoꝛea poſſit intelligi eſe ſine quãtitate ⁊ a⸗
lijs accñtibus.nunqᷓ tñ intelligit᷑ bene eſſe.ſi g̊ non
habet. tunc male eſt.Et rurſus quãuis ſba poſſit ab/
ſtrabi a quãtitate.tñ q; coꝛpꝰviuat ⁊ ſit oꝛganicuʒ et
non ſit quãtum.hoc nec eſie nec intelligi pᷣt.⁊ ex boc
ſequitur coꝛpus xpᷣi nec bene ibi eſſe.nec viuere.qd
nephas eſt dicere. Pꝛopterea dom ꝙ in altari ñ tm̃
ẽ coꝛpoꝛ xpᷣi veritas.imo etiã quãtitas.Et ad intelli

gęẽtiã obiectoꝝ notãdũ ꝙ ⁊ ſi in ſacr̃o fieri debeãt mi

racula.non tñ debent fieri niſi qᷓ congruãt ſacꝛo.ſac.
mẽtum aũt illud eſt miſterium fidei.⁊ ideo eſt veruʒ
⁊ occultum.Quia verum.ideo cum dicit᷑ hoc ẽ coꝛ/
pus meum.coꝛpus panis trãſit in coꝛpus xpᷣi ⁊ B et
vbicunq; dicatur.Et ex boc oꝛitur duplex miraculũ.
Pꝛimum eſt quia panis trãſit in coꝛpus xpᷣi integꝝ
⁊ ꝑfectum.⁊ aliud.quia coꝛpus xpᷣi integrum eſt vbi
cuqʒ fit bec tranſſbatio ita totum ⁊ ꝑfectum in par⸗/
uo.loco.⁊ vnum in pluribus locis.Quia vero occul
tum.ideo debẽt manere ſpẽs ⁊ oĩia ſenſ.bilia ipo non
appꝑente.Et ex hoc eſt duplex miraculuʒ. Anũ quia
accña ſunt ſine ſbᷣiecto.Alterum vero ꝙ eſt ibi coꝛpꝰ

☛

5§

clariſſimum.⁊ eſt pñs ⁊ non videtur.Ex bijs patent 16

obiecta. Pꝛimũ em̃ quod dicit Aug.ꝙ veritas vbi/
q; ⁊c.non diſtinguit veritatem contra quantitatem
que eſt de veritate eoꝛpꝑis.ſed contra appꝛopꝛiatõeʒ
ſenſibilẽ.qꝛ tm̃ in vno loco apꝑet. Patet ctiã ſeq̃ns
quia quãtitas facit ad ſacẽi veritatem ⁊ ꝑfectõnem.
vt coꝛpus ↄtentuʒ ſit habens oẽm ꝑfectem. ¶ Ad
aliud dm q diuinitas noſtre infirmitati ſe contem

pat ſaluata integritate ſacẽi.⁊ pꝛeterea ſic ſe contem.

pat vt intellectũ excedat.⁊ fides locum ⁊ meritũ ha/
beat. ¶ Ad vltimũ dðᷣm ꝙ ⁊ ſi dus vtrumq; faciat.
tñ nulla eſſet vtilitas.nec q́;tum ad veritatẽ.nec qᷓ;
tum ad coloratõem.ſi coꝛꝑis xp̃ᷣi veritas a quãtitate

abſtraheret᷑.⁊ ꝓpter hoc nõ valet.qꝛ nõ debet h̊ fieri

niſi qd ↄgruit ſacio.
etle⸗ ueſtio. if. c
¶ ir coꝛpus xßi ſit i ſoẽbus diffinitiue.· ⁊ c/ nõ vf.
quia illud loco diffinitur quod eſt in vno ſolo loco.
ſegd coꝛpus xp̃i ſub ſacr̃o eſt in pluribus locis. ⁊c.
Pꝛobatio minoꝛis.oſe quod eſt vbicunq; cõſecra/⸗

—
0.

tur.in pluribus locis eſt.ſed coꝛpus xp̃i eſt tale.g c̃.

☛☚

18

9

¶ Itẽ om̃e illud in quod poſſibile eſt plura in plu-

ribus locis conuerti.poſſibile eſt in pluribus loceẽ.
ſed coꝛpus chꝛiſti eſt hmõi.ergo ⁊c. Sed nulluʒ tale
dit virtus verbi ⁊ elm.extendit etiam ſacm.ſed vir/⸗

tus verbi non eſt determinata ad locum ſicut patet.

ſimiliter elm quod eſt panis. nec hoc ſacẽm.g nec
coꝛpus xpᷣi interius contẽtum. ¶ Item quod eſt in

vno loco ⁊ poteſt ſine ſui mutatõe eſſe in alio nõ eſt

ibi diffinitiue. ſed c

lo et poteſt ſine muts
altari. & ⁊c̃.

oꝛpus xpᷣi eſt hmõi.quia eſt in ce.
utatione ſua eſſe in loco alio vt in
ontra.om̃e indiuiduum eſt h ⁊ nüc.
ſed coꝛpus xp̃i eſt indiuiduum. & eſt hic ⁊ nunc.ſed
quod eſt hic ⁊ nunc eſt in loco diffinitiue.g ꝛc. Si di

cas ꝙ coꝛpus xpᷣi qᷓuis ſit indiuiduum.tñ eſt vnitu,

ſoſtantie immenſce.⁊ ratione illius vnionis habet q;
eſt in pluribus locis.ſi iſta eſt ſufficiens rõ.g ab inſtã

ti ↄceptõnis fuit in pluribus locis.quod ſtultum eſt
ticere. Pꝛeterea illa vnio non aufert ei quin ſit indi

11

26 teꝛ locoꝛum paucitatem.

niduum. non aufert eſſe h ⁊ nunc.nec eſſe diffini/
tum. ¶ Itẽ ſi xp̃ᷣs in ſacramẽto poteſt eſſy in pluri/
bus locis.eſto ꝙ tria loca ſint.in illis poſſibile ẽ eſſe
coꝛpus xpᷣi. poſſibile eſt eſſe vbiq;.ſed hoc cum ſit
ſolius dei. impoſſibile eſt alteri ↄuenire. g ⁊c ¶ Itẽ
quod ſic eſt in aliquo ꝙ mouetur ad motum illius.
in illo eſt diffinitiue.ſed xpᷣs mouetur ad motum to
talis ſpeciei. &Q ⁊c. Pꝛobatio minoꝛis. cũ tranſfertur

ſpẽs.vere dicitur tranſferri coꝛpus xpᷣi verum.g̊ ⁊c.
ſicut dicit innocẽtius.quẽadmodum dei filiꝰ

ſcm diuinitatem habet triplicem modum eſſendi.

in oibus per eſſetiam.in iuſtis per gratiam.in xpᷣo ꝑ
2 1 vnionem Sic coꝛpus xpᷣi localit᷑ eſt in celo.ꝑſonalit᷑
in verbo.ſacramẽtaliter in altari.hoc tercio mõ dicit

ipᷣm reperiri in pluribus locis.quia plures ſunt ſpe/

cies continentes.vnde per ſe loquẽdo eſt in vno lo/

co tm̃ in quo diffinitur ſicut indiuiduum. quia vero
multa in ipo conuertũtur que ſunt in diuerſis locis.

⁊ ipᷣm ꝑ ↄñs eſt in diuerſis locis ſcdᷣm illum moduʒ

ſcdᷣm quẽ multa in ipᷣ ↄuertũt᷑ ⁊ hoc ſb ſacramẽto.

22 Aunde notãdum ad intelligẽtiam obiectoꝛum ꝙ cor

pus xpᷣi eſt indiuiduum.⁊ indiuiduum in quod plu⸗
ra conuertũtur ſcm ſe. Quia indiuiduum eſt.in ce-/
lo tm̃ in ꝓpꝛio ⁊ diffinito loco ẽ.Qꝛ vero in ipᷣm plu/

ra conuertũtur.non habet terminum ſõſt ãtie limita

tum ad vnum locum.ſed extendit ſe ad locum ↄuer
ſionis.⁊ ꝙ ↄuerſionis loca non poſſunt eẽ om̃ia nec
vnum ſolum immo plura.qᷓ;tum ad boc nec immen
ſe eſt ſicut deus.nec oino diffinite ſicut aliquod indi
uiduum.ſed medio modo ſicut deus ſcðm modum
eſſendi.per gratiam non in omnibus ſed in pluri/
bus. Si queratur ratõ quare coꝛpus xpi eſt iu plu
25 ribus locis.credo q; bec ſit rõ.quia plura conuertũ/
tur in ipᷣm totum.⁊ in pluribus locis.Si querat᷑ qᷓ/
re plura. doᷣm ꝙ dñs inſtituit.Et ſi queratur rõ inſti

tutõnis.ddᷣm qꝛ cibus ſpũalis ⁊ comunis.ideo natũ

eſt cibare plures.⁊ ideo plura ↄuertuntuꝛ in ipᷣm.ap
titudinem aũt cibandi ſpſaliter habet ex vnione cuʒ
diuinitate. actũ vero ex illo ſacramento.⁊ ideo inſti⸗
tutum eſt vt plura in illud coꝛpus conuertãtur ⁊ ſbᷣ
24 boc ſacramẽeto. ¶ Quod obijcitur pꝛimo de indiui/
duo patet. quia vltra rõem indiuidui habet ꝙ plura

conuertãtur in ipᷣm in diuerſis locis.vnde ſicut indi

uiduum in quod alia poſſunt conuerti ſcᷣm par/
teʒ poteſt eſſe in maioꝛi loco.ſic illud in quod alia cõ
nertũtur totaliter in diuerſis locis pᷣt eſſe in pluribꝰ
Aa aliud patet reſpõſio.qꝛ non in oibus po
teſt eſſe conuerſio.quia ſacerdos non haberet locuzʒ
ad cuius miniſteriuʒ fit. Poſito aũt per impoſſibile
ꝙ tm̃ eſſent tria loca.tunc dʒᷣm ꝙ eſſet vbiq;ʒ. ß non
ſicut deus.quia deus eſt vbiq; ꝓpter ſui immẽſitatẽ.
vnge nulli poteſt abeſſe.ſeg coꝛpus xp̃ᷣi eſt vbiq; ꝗꝓp/
dillud quod obijcitur
de motu tranſſbonis.dᷣm ꝙ coꝛpus xpᷣi medium te
net inter eſſe immẽſum ⁊ eſſe diffinitum. ⁊ ideo qd/
ammõ eſt immotum ⁊ quodãmodo mobile. Mobi⸗
le quidem in vno loco.⁊ immotum in alio.⁊ in eadẽ
hoſtia non mouetur ad motum ꝑtiuʒz.nec per ſe.nec

per accñs.niſi tranſferatur tota boſtia.ſi &̊ ſimplicit᷑
mutaretur ⁊ omnino.bene argueret.ſed hoc nõ ha /

bet veritatem.

Atrum coꝛpus xpᷣi ſit dimẽſiue ſᷣ illis ſpẽbus ſiue

7772

uertatur.ſed coꝛ

circumſcriptiue.⁊ ꝙ ſic videtur.quia omne quod ꝰʒ
extenſionem ſiue dimẽſionem ⁊ ab iſta nõ abſtrabi/
tur ſed eſt alicubi.eſt ibi dimẽſiue.Sed coꝛpus chꝛi⸗

ſti ſ ſacramento non abſtrabitur a dimẽſione. cum

ſit oꝛganicum ibi.⁊ babeat partem ⁊ ꝑtem. &̊ eſt ibi
dimẽſiue ſiue circũſcriptiue. ¶ Item coꝛpus xpi nõ
abſtrabitur a ſuis ꝓpꝛietatibus.Sed ſicut dicit ps.

Apꝛium eſt põnis pᷣmo loco adberere ſõſtantie in ſex

pncipijs.̊ ſi non abſtrahitur ab alijs ꝓpꝛietatib?ẽma
gis remotis.nęc a põe. ſed poſitio eſt oꝛdinatio ꝑtiũ
in loco.g c. ¶ Itẽ om̃e coꝛpus quod eſt alicubi lo/
caliter eſt ibi circumſcriptiue.Sed coꝛpus xp̃i in ſa/
cramẽto eſt localiter. quia dicit innocẽtius ꝙ in plu-
ribus locis exiſtit. Sed hoc non eſt niſi ſbõ ſacramen
to. ̊ ⁊c. ¶ Itez omne coꝛpus quod eſt alicubi ita
nec excedit nec excedit᷑ ab co in quo eſt.nõ eſt tm̃ lo/
caliter ſed etiaʒ circumſcriptiue ⁊ dimẽſiue. Sʒ coꝛ⸗/
pus xpᷣi taliter eſt ſõ ſacramento.g ⁊c¶ Contra.eſſe
diffinitiue eſt ſuperius ad eſſe circumſcriptiue. Sed
coꝛpus xpᷣi non eſt diffinitiue ſb̊ ſacramẽto vt ꝓbatũ
eſt. & c. tem omne quod eſt dimẽſiue alicubi eq̃‚⸗
tur illi in quo eſt.g̊ ſi dimẽſiue eſt equatur hoſtie.ſci-
datur hoſtia ⁊ tunc ſimiliter equabitur ꝑti.g̊ vnũ
⁊ idem eſt equale ꝑti ⁊ toti.quod quidem deus non
poteſt facere.quia tunc idem eſſet maius ⁊ minus ſe
ip̃o.⁊ duo ↄtradictorie oppoſita ſimul vera.⁊ bicu/
bitum equale monocubito. ¶ Itez omne quod eſt
in aliquo conterminatiue. ſſi ſit dimẽſiue neceſſe ẽ cõ
figuratiue.h̊ᷣ patet.g cum coꝛpus xpi ſit ibi conter/
minatiue.quia nec excedit nec exceditur.ſi eſt dimẽ
ſiue.eſt eiuſdem figure.g̊ orbicularis ⁊ ſbᷣtilis. Iteʒ
oẽ qʒ eſt alicubi inſeꝑabiliter.ſi eſt ibi dimẽſiue mo/
uet᷑ ad motuʒ eius in qͥ eſt.ſiue tranſfcrat᷑ ſiue tranſ⸗
r.ſed coꝛꝑus xpi eſt in hoſtia inſepabiliter.
ſi eſt ibi dimẽſiue.ſicut hoſtia vertitur. ita ⁊ coꝛpus.
⁊ita habebit aliquãdo caput ſuperius.aliquãdo pe/
des. Si ad hec om̃ia reſpondeas ꝑ miraculñ.qꝛ ill
eſſet verum ſi eſſet per nãm.hoc non ſoluit.quia per
miraculum nunqꝙᷓ ſeꝑpatur diffinitio a diffinito.ſᷣ iſt
rõnes ꝓcedunt non ſcᷣm accñtales ꝓꝛietates ſed ꝑ

Apꝛias rõnes ſiue dntes Ei dom illud di/ 27
citur eſſe dimẽſiue alicubi.quod ita eſt in illo q to/

eum in toto.⁊ ꝑs in parte ſcom commenſuratiõeʒ.⁊
hmõi nõ debuit eſſe coꝛpꝰ xpᷣi ſᷣ ſacramẽto.quia tũc
ncẽrium eſſet illi equari ⁊ configurari ſicut ꝓbãt rõ/

nes pꝛedicte.Sed bhoc non congruebat veritati ſacäd·

mẽti.qꝛ ſupꝛa ſicut ꝓbatum eſt ad veritatẽ ſacramẽ/
ti requiritur ꝙ ſit ibi in quãtitate ſua.⁊ ſi equaretur
hoſtie non eſſet in ſua quãtitate.ſed confoꝛmaretur
non in ſua figura.⁊ ideo hoc non debuit fieri.ſʒ de/
buit fieri vt coꝛpus habens ſuam pfectõcʒ eẽt in bo
ſtia illa.⁊ ita habens ſuam dimenſioneʒ non eẽt ibi
dimenſiue.Concedende g ſunt röõnes ad hoc indu/

cte.¶Acd illð quod obijcitur.qd habet dimenſiõem g

7 7 7

eſt dimenſiue.ddm q; hoc verum eſt ſi ſit ibi ſicut lo⸗/
ceatum in loco.ſed non eſt ibi ſic.ſed tanq; ſignatum
contẽtum in ſigno.⁊ quia eodem modo ſignificatur
in pua hoſtia vt in magna. codem modo continetur

¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ non abſtrabitura ppᷣ 29

etatibus.ddem qꝙ; ꝓpꝛietates coꝛpoꝛis xpᷣi ſunt dupli
ces. Quedã abſolute.vt eſſe bicubitum ⁊ talis figu⸗
re.Quedaʒ relate.vt videri ⁊ tangi.⁊ tm̃ locum oc⸗
cupare.Ab abſolutis non abſtrabit᷑.tum ꝓpter ve⸗

☛

geckbe

H

nnt

nnla⸗
ihußu
l
Grirn
aͤti
gnnenica
lectt⸗
guc
ithen
WRGe

e
trnlen
Culetera
Cecinni
Nepeino⸗
cloaſce

stßi 1
ttecjti

ecdioron

ncun
tohe di
berprebo

Mucktotun
ennupne
uuncapu

litein
Wrgboel

hcttone

ſletolet
Pefnoh

nort

Rnncn

AVlnd
nce

Glinator

fſtuscſt
R glunbus,

niſofer
ſocktotn

omotins

Cfbagtztn
ſſoinf
gßnoe
ſebe. Aut
Pſ g
ſtoti. G

uktin

fandſt
llipe
ſogfn
tars P
enge
ulisq

ftuts
totſ,
dactthͤ
mienan
Nen
hp
tditche
Rnee

Se
—

Micreka.

htinttzi
Hbepzint⸗
msoio⸗
ſianmn
linin
gen
AlCncke
nageneg
mnpſtcbri
ittinig

biinrgitci
igon daung
Gist mnt
ulpenz de
onecuiti
ueneckid
iſtiam⸗
Curſichgn

innͤlig
mntoop
eiigi
nmmiei
pſlutgun
brofnmift

ainlen
neninnn
Gurin u

mnatem ſac ramenti qua opoꝛtet vt magnum coꝛpꝰ
ſit in ꝑua ſpẽ.tũ ꝓpter vtilitatem fidei quam opoꝛtet
occuliaꝛi. Scdᷣm hoc ſciẽdum ꝙ poſitio eſt oꝛdinatõ

tium in toto.⁊ ab hac non abſtrahitur.de bac loqͥ/
rphᷣs. Et ꝑtiũ in loco.⁊ ab hac abſtrabitur ꝓpt᷑ ſa
ʒo cramenti veritatem.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ eſt
ibi localiter.ddm ꝙ aliquid dicit᷑ ibi eſſe localit᷑. aut
quia eſt ſcdᷣm coꝛpalẽ pꝛeſentiã.aut quia ᷣm cõmen

ſuratõem coꝛpoꝛi debitam. Pꝛimo modo ẽ ibi loco2⸗

liter. ſco mõ nõ.imo tm in cclo.vñ innocẽtiꝰ diſtin
31 guit eſſe localiter cõtra eſſe ſaerametaliter. & d il,

lud quod obicit᷑ ꝙ conterminatiue eſt ibi.dð ꝙ eſſe
conterminatiue dicit᷑ dupliciter. Ano mõ pꝛiuatiue.
quia nec excedit nec excedit᷑.⁊ ſic ex hoc no ſequitur
eſſe dimenſiue.Alio modo poſitiue.quia pꝛimũ rn/
det pꝛimo.⁊ poſtremũ poſtremo.⁊ medium medio.
⁊ quod ſic eſt eſt ibi dimẽſiue. Sed ſic non eſt ibi coꝛ

pus xpᷣi. ⁊ ideo non eſt ibi dimenſiue ſiue circumſcri
ptiue.q;uis non excedat nec excedat᷑.quia medium
medio non reſpondte.

¶ Ntrum coꝛpus xpi ſit in qualibet ꝑte boſtie. Et ꝙ ſic

videtur.quia ita dicit hilarius ⁊ babetur de conſec/
tione.di.ij.vbi ꝑs eſt coꝛpis.ibi ⁊ totum.&̊ cum in q̃
libet ꝑte hoſtie ſit aliqͥd de xpᷣo ponere.g̊ in qualibet
ꝑte eſt totum ponere. ¶ Item ſignemus vnam pꝑteʒ
eque magnaʒ. impoſſibile videtur ꝙ ſit ibi pes ſicut
totum coꝛpus. cum maioꝛis nobilitatis ſit totum

continere qm partem.⁊ non ſit maius ipoſſibile.vi -⸗

detur ꝙ boc ſit tenendum. ¶ Item conſtat poſt fra⸗·
ctõeʒ eſt totus xpᷣs in ſingulis ꝑtibus in quotcunqʒ

fiat ꝑtitio.ſed per fractõem nihil nouũ ibi effici᷑. excx·
go ante fractõem erat totum in qualibet ꝑte.Si di/

cas ꝙ eſt ex ↄñti ſicut in ſpeculo.non valet.qꝛ in ſpe

de nouo venire.quia verba longo tꝑe ſũt ante dicta.

S ſemper eſt ibi totum. ¶ Item coꝛpus xpᷣi ſb ſacxo

WGlimatur ad excellẽtioꝛem modũ eſſedi q; ſpũs.ſpi/

ritus em̃ tm̃ in vno loco eſt.ſed coꝛpus xpᷣi pſens eſt
pluribus.& ſi ſpũs eſt ita in toto ꝙ in qualibet ꝑte.
tem in ↄuerſione pa/
nis eſt totum omogeneũ. quelibet pars babet rõ/

multo foꝛtius coꝛpus xpᷣi.

nem totius.jᷓ cum non ſit maioꝛ ratio quare iſta ꝑs

conuertatur in hanc ꝑtem q; in illaʒ.qua rõe in vna
⁊ in oẽs. ſi quelibet pars in totum.patet ⁊c¶ Iteʒ
hocipᷣm oſtendit᷑ per impoſſibilc.ſignemus ali ꝑtẽ
eſſe ibi. aut eſt ibi totum aut pars.Si totum. habeo
ꝓpoſitũ. Si ꝑs.tũc diuidat᷑ hoſtia.bec aut eſt ꝑs aut
eſt totũ. Si ꝑs.& xpᷣs eſt diuiſus.Si totũ.⁊ pus non
erat.g plus cõtinet h̊ pars hoſtie qᷓ; pᷣus.j de neceſſi
tate eſt aliquid ibi conuerſum in ꝑtes quod pꝛiꝰnon
fuerat.⁊ vlterius locus eſt mutatus.quia alee HD
ſit alijs ꝑtibus qᷓ de nouo eſſe ibi incipiunt. Jtem . io ab ymagine. Sed quade
eſto ꝙ fieret conſecratio in pane qui eſſʒ maioꝛis qꝙ;/ita ponitur ꝙ totus ſbᷣ q̃libet ꝑte.hoc nullatenus ca
titatis qᷓ coꝛpus xpᷣi.tunc vel aliqua pars boſtie eſſy
vaeua a continentia coꝛpis xpᷣi.aut coꝛpns xpᷣi ẽ ibi
maius q; ſit per nãm.aut eſt in qualibet ꝑte.Sed p
mum eſt contra pfectõem ſacramẽti.ſcdᷣm (Art⸗
ſi vbi pars.ibi totum. vbi vna pars ibi quelibet.S
pars non eſt a ꝑte diſtincta. ̊ coꝛpus xp̃i eſt ibi con/

fectõem coꝛpis xpᷣi. terciũ eſt ponẽdum.

fuſum. ¶ Itẽ ſi totuʒ eſt in qualibet ꝑte. cuʒ poſſi-
bile ſit boſtiam diuidi in infinitum. videtur ꝙ coꝛpꝰ

pꝛauitatem intellig
in contrariuzʒ ꝙ;

kpi erit ibi infinities. ¶ Itez tantũdem facit ſi eſt in
toto totum. ꝙgtum ſi eſt in qualibet ꝑte totum.̊ po⸗
nęre ꝙ ſit in qualibct pte eſt ponere ſi uperfluitatem.

Item ad hoc ſacim concurrit verbum ⁊ elm ⁊ in

tentio. ſed intentio miniſtri eſt æͦ b totali ſpẽ tot? ſit

xpᷣs.nec fertur intentio eius ſuꝑ partes.quia partes
ſunt innumerabiles. in illis non eſt totꝰ. Et⸗ do.

ſð totali ſpẽ ſit totum coꝛpus ita ꝙ ſb̊ nulla pte totũ

Ante fractõem.ſed poſt fractiõem eſt in qualibet ꝑte
totum.⁊ hoc dicunt venire non a virtute conuertẽ/
di. quia hoc non eſt ꝑ conuerſioncm. ſed per inſepa-
bilem vnioneʒ. Sicut em̃ vbi coꝛpus ibi anima chꝛi⸗
ſti ꝓpter coniunctõem.ſic cum hec pars cõtineat ali/

quam pteʒ coꝛpis ⁊ inſepabiliter. Rurſus illa pars

non poſſet diuidi ab alijs.quia coꝛpꝰ eſt incoꝛrupti/
bile ꝓpter coniũctõem. Quia ſeꝑat ꝑtẽ boſtie ab bo/

ſtia. totum trahit ſecum. Et ponunt exemplũ in ſpe/

culo.quia imago habet eſſe ſpnñale quod non pᷣt diui

2i. ⁊ in altera parte ſpeculi remanet pars ymaginis.
ſimiliter ⁊ tota. Simile etiam dicunt in anima ſenſi⸗

bili que nata eſt eſſe in coꝛpe anuloſo pꝛopter conſi /

milem rõem in partibus ⁊ toto. Ande quando diui

ditur pars a toto. remanz in ea tota anima. Sic ſuo

modo in ꝓpoſito. AUnde quia non eſt ponẽdum in Rᷣ
ſacramẽto niſi quod neccſſe eſt. ⁊ ratõo cogit poſt fra
ctõem eſſe in partibus diuiſiuis hoſtie.ante fractõ/
nem aũt ponunt eſſe in oibus ptibus.quia ratio co/
git nolunt amplius ponere Alorn opinio eſt ꝙ

coꝛpus xpi ita eſt in toto ꝙ in qualibet parte in qua
ſaluatur ſpẽs totius.⁊ boc quidem ponunt non ꝓpt᷑
neceſſitatem.ſed ꝓpter rõem inducẽteʒ ⁊ in conuer/

ſione ⁊ in fractõne. In conuerſione.quia cum totuʒ

et. qꝛ ſit omogeneum. non cſt maioꝛ ratio qᷓre magis vna
culo generatur ſpẽs in ſingulis ꝑtibus ab obiecto. )
ibi non eſt aliquod amplius bis faciens coꝛpus xpi

pars in vnam ꝑtem qm in totum conuertat᷑.exquo

non requiritur determinata ꝑs Unde innocentius.
ego ſane conceſſerim ꝙ totalis panis in totale coꝛ/

pus conuertitur.ita tamen qꝙ nulla pars panis in a-
liqm ꝑtem corpoꝛis tranſit. In fractõe ſimiliter vi/
demus ꝙ qᷓ rone poſt in qualibet ꝑte totus.eadẽ rõ/
ne ſimiliter ⁊ ante. Ande innocẽtius.reoꝛ (ſalua fi/

de maieſtatis) ꝙ vbi eſt panis conſecratus.totũ in
ſingulis ꝑtibꝰ cõtinetur.quod in ð cognoſcit᷑.qm̃ in
gquotcunꝙ ꝑtes ſpẽs diuidãtuꝛ.in ſingulis eſt totus
xps.Et hec poſitõ eſt ꝓbabilioꝛ.⁊ huic magis conſẽ/
tio.quia facit ad veritatem ſacramẽti ⁊ vtilitatem fi
dei. Ad veritatem.quia xpᷣs ibi continet᷑ vt ſignatuʒ

in ſigno.⁊ qꝛ ratio ſignandi vnifoꝛmiter eſt in ꝑtibꝰ

in toto.ad veritatem ſacramenti ſpectat ꝙ vnifoꝛ/
miter ſit in ꝑtibus ⁊ in toto.Ad vtilitatem fidei fac.
quia fantaſtica imaginatio multum impedit nos ab
eleuatõe ad contemplãdum credenda. Sed ſi coꝛpꝰ
rpi ponatur ibi ita ꝙ ꝑs in parte ⁊ totuʒ in toto. nõ

eſt omnimoda abſtractio ab ymagine. Sed quãdo

dit ſb ymaginatõe. VUnde multum ſbᷣleuat᷑ homo ad
pꝛauitatem intelligentie. ¶ Ad illud & quod obijcit᷑

2 ſi ptes non diſtinguãtur ſcdᷣm poſitõem in loco.di

ſtinguutur tamen ſcom poſitõem in toto.⁊ ideo nõ
eſt ibi cõfuſio.quia eſt ibi poſitio qᷓ ẽ oꝛdinatio ꝑtiuʒ
in toto. que nimndest
ꝙ q;uis anima ſit in qlibet ꝑte coꝛpoꝛis.tñ ſemel eſt.
quia vnum eſt coꝛpus.ſimiliter in vna hoſtia.qᷓʒuis

d illud quod obijcit᷑ ꝙ infinicies eet.dʒ

i ij

*

ꝙ duplex eſt hic poſitio. Aliquoꝛum em̃ poſitio ẽ ꝙᷓ ʒ 2

i eſt confuſio. dʒ ꝙ non eſt. quia 3

mouendo ipᷣm intellectũ. ideo non ſupfluit. ¶ Ad 3
illud quod obijcitur de intentõe.ddᷣm qꝙ non opoꝛtʒ
qꝙ; ſpecialiter ⁊ diſcrete feratur intentio miniſtri ſup et
omnes pꝑtes.ſed quia omnes ꝑtes habent rõem toti 4
us. ſufficit ꝙ ſuper totum. ⁊ ſic in qualibet ꝑte quod in
in toto. òMWKẽd

in omnibus ptibus eſt ibi. tñ ſemel. nec boſtia eſt di⸗
ui ſibilis i partes infinitas.ita ꝙ ratõ totius.ſ.panis
vel ꝓpꝛietat ↄñtis ſaluetur.quia in diuiſione conti/
ʒ5 nui eſt ſtatus nalis qtũ ad partes ᷣm foꝛmã.Ad
illud quod obijcitur de ſuꝑfluitate patet reſpõſio ex
iam dictis. Oꝛ em̃ coꝛpꝰ xpᷣi ſit in ſingulis ꝑtibus h̊
facit ad ſacramenti veritatem ⁊ fidei vtilitatẽ in ꝓ/

¶ Veritatem fidei confirmat oſtendens ꝙ coꝛpus xpᷣivere eſt in altari multiplici auẽte.

Satis reſponſum eſt bereticis ⁊ obiectõibus eorum ⁊c. Supꝛa repꝛobauit magiſter erroꝛeʒ ponẽtiũ cerpus
xpᷣi non eſſe vere in altari.⁊ hoc reſpondendo eoꝛum ſopbiſticis obiectiõnibus.in parte iſta veritatem fi

dei

confirmat. oſtendens ꝙ coꝛpus chaiſti vere eſt ni altari multiplici autoꝛitate. ⁊ ſimiliter cum hoc oſtendens

qua virtute ſit ibi.Et habet hec pars tres partes. In pᷣma reſumit erroꝛem ſuperius poſitum cñ ſua rone. vt
ipᷣm infringat veritatis oſtenſione. In ſcda manifeſtando veritatem conuincit erroꝛem.ibi. Hec ⁊ hijs ſimi/
lia obijciunt ⁊c. In tercia concludit veritatem iam ꝓbatam.ibi.Ex hijs alijſq; conſtat ⁊c. Pꝛima pꝑte ⁊ vltia
remanẽtibus indiuiſis. media diuiditur in duas. In pᷣma oſtẽdit duplici autoꝛitate ꝙ corpus xpᷣi vere po/

uif
in
⸗

teſt eſſe in altari. In ſcda oſtendit ꝙ non ſolum pᷣt eſſe immo vere eſt poſt conſecratõem.ibi. Item ante be/
nedictõeʒ alia ſpecies nominat᷑ ⁊c.Et vtreq; autoꝛitates habẽt ſecum rõnes coniũctas. Maʒ pᷣme due dicũt
verbi virtus.⁊ virtus ſpirituſſancti que potuit in vtero virginis mirabiliter ⁊ pꝛeter oꝛdinem nature foꝛ/
mare coꝛpus chꝛiſti.poteſt ſimiliter ymo multofoꝛtius ſbas in id quod non erãt mutare.Similiter due ſeq̃n

res dicunt ꝙ panis conuertatur in veꝝ coꝛpus. ⁊ ibi

tute ſpũſſancdit.
57 20 Sas reſpoõſuz eſt
hereticis ⁊c. Contra.

¶ Reſumit erroꝛẽ ſuperius poſitum cũ ſua ratione ꝙ

fit corpus vbi erat panis.hoc fit ſecreta poceſtate ⁊ vir

Kuchi
ſas,

in altari non ſit verum coꝛpꝰxpᷣi. vt ipᷣm infringat v⸗e
. gat ve⸗

quia hijs vuabus obꝰ gxlitatis oſtenſione.
õ ¶ Satis reſpõſũ ẽ hereticis ⁊ obiectionibus eoꝛum e
noſtri. quod videt᷑ ẽe qui negant verum coꝛpus xbpi in altari eſſe.⁊ paneʒ in
ſfirreuerentie. ⁊ de foa- coꝛpus. vel vinum in ſãguinem miſtica conſecratione
matõe coꝛpoꝛis xpᷣi qd conuerti dicentes. Quis audeat manducare dñm ſu⸗
vigetur eſſe vemẽtie. um: Quis etiam audeat dicere quotidie foꝛmari coꝛ⸗
ſe vom eꝙ ſolutõ bu / pus xpᷣi de mã vel ſubſtãtia que nõ fuit caro virgis:
ius ſcdi articuli pate-⸗ S E , H .
bit in ſequenti di. de ¶Aanifeſtãdo veritatem conuincit erroꝛem. oſten/
cõuerſione. Alteriꝰve dẽs duplici veritate ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi vᷣe poſſit eẽ ĩaltari.e.7æ
ro.ſ. de irreuerẽtia pa ec ⁊ hijs ſimilia obijciũt illi in diuio miſterio legezʒ Aug.in li. de ſa
tet ex ſequentibus.qꝛ nature ſectãtes.quoꝛum ꝑfidiam ſubdita conuincunt cris.
non monducar man ¶teſtimonia. Ait em veritas. Accipite.hoc ẽ coꝛpmeü. Warb xvſ.
Püali ſient meclicina Ytẽ Amb. Si tm valuit ſermo helye vt ignem täti b Ambꝛo.
Mlurirns tho⸗ nõ eſt de celo deponẽet. nõ valebit tãtuʒ ſermo xpᷣi vt ſubſttẽt ?
irreuerẽtia. imo mag tias mutet: De totius mũdi oꝑibus legitur.quia ipſe psxxxj.
ir reuerẽetia dñi contẽdixit ⁊ facta ſunt ⁊c. Sermo igitur.i.fſilius qui potuit
Lerenecicinamn. b ex nihilo facere quod non erat.non poteſt ea que ſunt
ER Blui mobe⸗ in id mutare quod non erant: MHon em minus eſt cau
Ambro. vbo vnde ̊ ſare q́; mutare nouas naturas rebus. Item ſi oꝛdinex
pabuit ſermo. Aut a Querimus.viro mixta femina generare conſueucrat.
ſe. aut aliunde. Möõ a Liquet ergo ꝙ pꝛeter nãe oꝛdinem virgo generauit.
ſccõſtat. Mon alinde ⁊T hoc quod cõficimus coꝛpus ex virgine eſt. Quid g
yvt videtur.qm̃ appe/ hic queris nature oꝛdinem in xpᷣi coꝛpoꝛe.cum pꝛeter
Lene vel hetere couſu nam ſit iße ptus ex virgine. .
baſteacis⸗ cuz chari / U ſtendit ꝙ coꝛpus xpᷣi non ſolum poteſt eſſe in al /
tas dictet contrariux. tari.immo eſt vere poſt conſecratéem. f
Se ld ſi non eſt ex cha⸗ ¶ Item ante benedictõem alis ſi pecies nominat᷑.poſt cõ
ritate. non eſt exaudiẽ ſecratõeʒ coꝛpꝰſigniſicat᷑. Añ ↄſecratõem alið dr.poſt ⸗
de s E QOſecratom ſanguis nuncupat᷑.Lu dicis amen.i.verä ili.ſniar.
valuiſte non quia po⸗ eſt quod ſermo ſonat. affectus ſentiat. Item Aug. In Jusiſ. niar ig
tentia fuit in belya v ſpẽ panis ⁊ vini quam videmus. res inuiſibiles id eſt ſpen. ſar
eius ſermone ad illud carnem ⁊ ſãguinem honoramus. Mec ſimiliter pẽ dhi⸗:
faciédum. ſed quia ad mus has duas ſpẽs ſicut ante conſecratõem pẽdeba⸗ 8
cuus pecitõnem aſtitit mus.cum fideliter fateamur ante conſecratõem panzʒ

X

c eſſe ⁊ vinum quod nã foꝛmauit. Poſt conſecratiõem vis ſuperioꝛ.⁊ boc nõö
tminn mnii,3ſa. vero carnem xpᷣi ⁊ ſãguinem quod benedictio conſe / fuit em̃ rõne charitat·
gieg Amb in li.ð ſa crauit. Item Ambꝛo. Panis eſt in altari vſitatus an⸗ que erat in eo. ſed po/
chis. ite verba ſacra. vbi acceſſit conſecratio de pane fit xwi eenen Srate nr,
caro. Quõ aũt pᷣt ꝗð panis eſt eſſe coꝛpus xpi: Conſe me vigcbat meo hec
. cratione que fit ᷣmone xpᷣi. Iteʒ ſi tãta vis eſt in ſmo peccauit in hoc hel-
nni ne dñi vt incipiant eſſe q̃ non erãt. q;tomagis opera⸗ 28. immo digne fecit.
nüuegt toꝛius eſt vt ſint qᷓ erant ⁊ in aliud conuertatur.Et ſic quin illi confitẽtes in
Uerenſt quod erat panis ante conſecratõem.iã coꝛpus xpi eſt multitudine comituʒ
nnintn poſt conſecratõem. quia ſermo xpᷣi creatura et ſrreuereter loqucban-
rülußet ſecratoem. quia xpᷣi creatura mutat. et tur contẽnentes virtu
MKũ Auc in bmon ſic ex pane fit coꝛpus xpi.⁊ vinũ cum aq in calicẽ miſ⸗ teem dei que erat in eo.
H cis er erd ſum fit ſãguis ↄſecratõne vbi eeleſtis. Iteʒ Aug. Si⸗ ꝛideo iuſte expti ſunt
nm, dcut per ſpm̃ſãctum vera xpi caro ſine coitu creat᷑. ita dci iudicium iuſtuʒ. ?
ihmmmg, . per eũdem ex ſbᷣa panis ⁊ vini idem coꝛpus xpᷣi ⁊ ſan-⸗ potẽtiam viri ſãcti. t
nemnit guis cõſecrat᷑.Coꝛpus xpᷣi ⁊ veritas eſt ⁊ figura. Te⸗ nos etiam inſtructi ſu
hmnimnt ritas dũ coꝛpus xpᷣi ⁊ ſanguis virtute ſpũs panis vi mus itam ſeruis ſu⸗
niimtin E Seren n A vigs velit deus reuerẽtia

nmnmniiq ſba efficitur. Figura vero eſt id quod exterius ſẽc⸗ exbibere.
Mnet Di ⸗ de ene SISnia veido ene ene 18 exbibere. c ¶ Poſt
Nse Eſcbius emi/titur. Item euſebius emiſemis. Inuiſibilis ſacerdos conſecratõem vo car-
mud⸗ vifibiles creaturas in ſam coꝛpoꝛis ⁊ ſãguinis ſui ⸗ nem xpi ⁊ ſanguinem

povo ſuo ſecreta ptãte ↄmutat. quod benedictio con/
Ex hijs alijſq; pluribus conſtat verũ coꝛpus xp E ſba foꝛme nibil eit per

guinem in altari eſſe. imo integruʒ xpm ibi ſub vtrac; tinens ad benedictõ⸗
ſpẽ. ? ſam panis in coꝛpus.viniq; ſbam in ſa guinem nem ſed dĩ totum peor
ate couerti. B modum naratõis. qd
patet eum dicitur. hoc eſt coꝛpus meum. ſe' dom ꝙ verba in quibus conſiſtit vis conſecrãdi dicunt᷑ benedi. 3 9
eio tij rone benedictõis pᷣcedentis. tũ quia ad eoꝛu platõem dñs benedicit. quia conuertit in coꝛpus quod
ſuper oĩa benedixit dicando ꝑfectis donis gratiaꝑ animam ⁊ ſãctificatõe ⁊ puritate carne illã ſãctiſſimã.

Ointelligẽtiam buius ptis duo pᷣncipaliter aliqua mutationc. illud difficilius. ¶ Itẽ vbicunq;
querũtur. Pꝛimo querit᷑ de ſacro eukariſtie ẽ finita diſtantia inter extrema aliquid manet ↄnñe.
ompatiõem ad virtutem trãſſantem. Sed in tranf hatione nibil ↄñe manet.j inter extre
compatõem ad virtutem a pꝛebendẽtem. ma eſt diſtantia infinita. ⁊ ſi hoc.tranſſ batõ talis eſt

ꝛimo querit᷑ de a virtute infinita. ⁊ ſic non eſt maioꝛis potentie qm

tl
Dim (Scopec 1
Aan Circa pꝛimum querũtur quatuoꝛ.

1 virtute trãſſbandi per comꝑatõem ad virtutem cre iſtud. ¶ Item maioꝛis potẽtie eſt facere quod vnuʒ
andi. Scdᷣo ꝑ comꝑatiõem ad virtutem concipiẽdi. ſit in pluribus locis qᷓ; ꝙ vnum ſit. Sed bhec virtus
himmn Tercio ꝑ comꝑatõem ad verbum. Quarto ꝑ cõꝑa/ que facit coꝛpus xp̃i eſſe in altari facit ipᷣm in pluri/
toem ad einl.. brus locis eſſe. & illud eſt maioꝛis virtutis. dd. 40
. Queſtio.eſ. f fwꝓYꝓY ſi loquamur ve virtute cre ante ? tranſſbante que
¶Atrum equalis virtutis vel maioꝛis ſit panẽ in coꝛ maioꝛ ſit qtum ad ſe non eſt differẽtia. quia vna eſt
pus xpᷣi conuertere. qnti eſt aliquid de nouo creare nec iunteuſa nec remiſſa. Si aũt q;tum ad effectũ qͥs
Et ꝙ ñ ſit eq̃lis virtut vr ꝑ verbũ Amb.OQm̃ Ambᷣ. ſit indicatiuus maioꝛis potentie ſiue magis declara

—

eIarrguit ſic. Si ſermo xpi potuit facere quod nõ erat. tiuus potentie diuine. dò ꝙ in qualibet baꝝ opatio⸗
non pßt ea que ſunt in id mutare que non crant quas num eſt conſiderare pᷣncipium initiale. diſtãtiã me/
ſi dicat pᷣt. ſed iſta ratio nihil valet. niſi illud eẽt ma- diam. 7 terminũ finalem. Quãtum ad pᷣncipiũ initi
ioꝛis potentie. potentia creãdi eſt maioꝛis potẽtie ale maioꝛis virtutis eſt atteſtatio creare qᷓ; trãſi ba/
q̃ᷓ tranſſbandi. re rõne vider quiavbi eſt maioꝛ re. quia ibi ex nibilo h̊ oꝑat᷑ in aliquid. Quaãtũ vero
diſtantia ibi maioꝛ virtus reducens. Sed inter ens ad diſtãtiam mediã eſt equalis virtutis.qꝛ vtrobiq;
⁊ non ens eſt maioꝛ diſtãtia qᷓ; inter ens ⁊ ens.ergo nibil ↄmune reꝑitur.nec manet ᷣm genus ſubᷣm li /
aioꝛ eſt virtus in creatõe in ꝗᷓ de non ente fit ens. cet ſᷣm gen⸗ pᷣdicabile in altero. Quatũ vo ad termi
ſtem maioꝛ eſt virtus que agit paucioꝛibus me. num finalẽ. qꝛ in creatone fit vt quod non erat ſit.in
dijs ⁊ auxilijs. Sed virtus que ꝓducit er nihilo ſibi trãſſbatõe fit vt quod erat alicubi ſi ine ſui mutatõe
ſola ſufficit. que vero ex aliquo aliam rõem pᷣſuppo/ ſit alibi. illuc jgeen eſt maius.ſed boc rarius.⁊ il/

, nit. .c. ¶ Contra. maius eſt de impio facere pium lud maius eſt d iſtud maius videtur.Quãtum er⸗/ .
en ̃ creare celuʒ ⁊ terrã. Sed tranſſbatio panis in coꝛ go ad terminij fin alem maius eſt creare. ſed maius
gi pus xpᷣi multo maioꝛ eſt q; imꝑiũ iuſtificare. illud videtur tranſſbare. Ratõnes pᷣme vere ſunt.qꝛ ma
maioꝛis virtutis eſt qᷓ; creare. ¶ Item illud eſt im G/ ioꝛ effectus eſt creare.⁊ q;tum ad terminuʒ finalẽ. ⁊

„

poſſibilius quod mens bene diſpoſita diſſicilius iu- qᷓ;tum ad pᷣncipiũ iniciale. In hoc tamẽ qꝙ coꝛpꝰ xp̃i
dicat. Sed ois mens facilius credit aliquid de nouo ſup excellit. opoꝛtet creaturam ꝓPut eſt cum anima ?
fieri. ᷓ aliqͥd in aliꝭ trãſmutari ſine illiꝰgugmeto et diuinitate. tranſſbatio facit vt illud coꝛpus ſit in
i iij

41

4²
43

nihil cõmune remanet. ſed non. iſt
44 Sencris pᷣncipalis. ¶ Ad illud qð obijcit maiꝰ?
ſt 4

.Y 7

altari. ideo excellit omnem rei alterius qeationem.

non tamen ſui foꝛmationem.ſ.in vtero ſicut videbi⸗

tur. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ maius eſt de impio
facere pium ⁊c.dð ꝙ illud dicit᷑ maius ſaluo li.ar.qꝛ.

h ex ꝑte li.ar.eſt reſiſtentia.ibi nulla.nõ ſic in ꝓpoſito

Ad illud qð obijcit᷑ de iudicio mentis diſpoſite.dð.

ꝙ facilioꝛa iudicat vſitatioꝛa et qᷓ magis apꝑent q/
uis minoꝛa.vnde non valet.Ad illð qð obijcit᷑ de

diſtantia. din ꝙꝙ hoc concedẽduʒ eſt q;tũ ad hoc ꝙq;

—

tũ ad diſtãtiã in rõ

acere ꝙ in pluribus locis ⁊c. dom ꝙ cũ aliquid

*

non ens ſit.aut eſt in potẽtia vt ſit.aut nullo mõ.Si
aliquo mõ eſt in potentia vt ſit.tunc bñ ↄcedẽdũ eſt

ꝙ maius eſt facere ꝙ in pluribus locis ſit qᷓ; ꝙ ſit. qꝛ

eſt in potentia ad eſſe.nõ ad plura loca ſimul.Sʒ qñ

nullo mõ eſt in potẽtia vt ſit.⁊ congruitatẽ habet ad
hoc vt in pluribus locis ſit.pᷣmũ eſt maius.⁊ ſic inꝓ
poſito.quia illud creat᷑ nullam habet potentiam
nec oꝛdinatõem ad hoc vt ſit.Sed coꝛpus xpᷣi iã cõ⸗
ditum ⁊ pfectũ ydoneitatem hʒ ad boc vt ſit in plu/

ribus locis ſõᷣ ſaco.
NQueſtio. iſf. .

“ QAueſt 3383838-3
¶ He virtute tranſſdᷣa di ꝑ compatõem ad virtutem

concipiendi.Et ꝙ virtus tranſſᷣandi ſit nobilioꝛ oñ

vitur ſic. Mobilitas ⁊ magnitudo virtutis ꝑ actũ di⸗
noſcitur.⁊ actus per terminũ.Sed virtus ↄceptõis

in virgine creata eſt ad coꝛpus xpᷣi paſſibile ⁊ moꝛta

le.tranſſpᷣatio aũt ad coꝛpus impaſſibile ⁊ immoꝛta

le. 7 ho Hore eſſe in ꝑfecta etate.ſba. ⁊ qᷓntitate.er/

Iteʒ qto illud vt immoꝛtale.⁊ hoc put eſt

in pfecta etate ex quo incipit actio minoꝛẽ bʒ diſpo/

ſitõem ad terminũ actõis.tãto virtus reducens ẽ ex/

N:

cellẽtioꝛ ⁊ virtuoſioꝛ. Sed panis minoꝛẽ bʒ diſpoſi/
tõem ad carnem xpᷣi qꝙᷓ; caro beate virginis.cũ & vir/
tute traſibᷣatõis panis tranſeat in carnẽ.⁊ virtute cõ
ceptiõis caro btẽ virginis facta ſit caro xã i.videtur
ꝙ virtus trãſſbationis ſit dignioꝛ ⁊ excellẽtioꝛ¶ Itẽ

quãto virtus magis ſe diffundit ⁊ 9 municat tãto po
tentioꝛ ⁊ melioꝛ.quia bonũ ẽ ↄmunicatiuũ ſui. Sed

virtus tranſſbᷣandi eſt ↄmunis toti mũdo.⁊ xpᷣi car-

nem facit eſſe vbicũq; fideles ſunt. virtus aũt conci/
piendi ſolũ fuit in virgine.⁊ xpᷣm ſolũ in vno loco fe

cit eſſe.g bec virtus.ſ.trãſſandi ẽ nobilioꝛ ⁊ excellẽ

tioꝛ. ¶ Contra. illa virtus eſt dignioꝛ que ſubᷣm ſuuʒ

facit dignius ⁊ excellẽtius.Sed virtus ↄcipiendi da
ta virgini marie fecit eam multo dignioꝛẽ qᷓ; virtus
ſiue ptãs conſecrãdi data ſacerdoti vel verbo.ꝗ vir/
tus ↄcipiendi eſt excellẽtioꝛ.¶ Itẽ opus illò eſt ma

ius ⁊ excellẽtius de quo tenet᷑ qs ſcᷣm rectã rõnem

lus laudare deũ ⁊ ei regratiari. Sʒ magis tenemur
audare deũ de ↄceptõe gloꝛioſe virginis qᷓ; de cõſe/
cratõe quã facit ſacerdos in altari.g ⁊c̃. ⸗ iſta
virtus eſt potentioꝛ ⁊ maioꝛ q̃ pᷣt in plus. Sed bea/
ta virgo vnica ↄceptõe ↄcepit illud idem ⁊ tãtũ qᷓ;tũ
oẽs ſacerdotes oibus ↄſecratõibus ↄficiunt a pᷣnci/

pio mũdi vſq; ad finem. ⁊ pᷣterea nouũ aliqd qð nõ

erat.g virtus ↄceptõis ad maioꝛe

45

erat nobis ↄcepit.ſed ſacerdos n

ficit niſi quod
ectũ ſiue ter/
dd.q duplr ẽ loqᷓ

minuʒ ſe extendit.g nobilioꝛ

de vtraqʒ haꝝ virtutum. Aut ꝓut ſunt in ſuo fõte ct

vᷣmo paincipio. vt dicat᷑ virtus ↄcipiendi que oꝑata
eſt ↄceptõem ⁊ pᷣncipaliter ⁊ ꝓpꝛia autoꝛitate. ⁊ ſimi
liter virtus tranſſ bandi.⁊ ſic non eſt comꝑatio ſcᷣm

WS,ðð

. D .
magis ⁊ minus in ſe. Sed ſi competur ad manifeſta
tõem factam ꝑ effectus.iudicãdum eſt ꝙ ſe babẽt ſi/
cut excedentia ⁊ exceſſa. Li cet em̃ vtrũq; ſit nobiliſ⸗
ſimũ.⁊ oſtendat dei potẽtiã eſſe ſũmam.in illo tamẽ
magis laudat᷑ maieſtas diuina. ⁊ in hoc captiuatur
magis ratio noſtra.Alio mõ poſſumꝰloq de bac du-
plici virtute ꝓut dicitur cõmunicari creature.ᷣm ꝙ;
dicitur virgini data eſt ptãs ↄcipiẽdi.⁊ ſacerdoti per
verbũ ptãs ↄficiẽdi.⁊ ſic loquẽdo ſimpir virtꝰↄcipiẽ
di ẽ dignioꝛ ⁊ excellentioꝛ.qꝛ ſubᷣm magis nobilitat.
maius em̃ ẽ eſſe mr̃em dei qꝙᷓ; eſſe ſacerdotẽ.Oꝛ etiaʒ
actio virginis eſt gloꝛioſioꝛ ⁊ pclarioꝛ. maius em̃ ẽ cõ
cipere q́; conficere. quia terminus actiõis plus acci-

pit a ↄcipiente mr̃e.qᷓ a ↄficiente ſacerdote.Accepit

em̃ a mr̃e hũanitatẽ ⁊ eſſe.nõ tm̃ eſſe hic vel eẽ ibi in

ↄſecratõe vᷣo ſicut melius patebit coꝛpꝰ xpᷣi non inci

pit eſſe ⁊c. ¶ Ad illud qd obijci᷑ de nobilitate coꝛ 46
poꝛis xpᷣi iam patet reſponſio. Nã coꝛpus xpᷣi in cõ/
ſecratione non fit. ꝙ ſi fieret tunc vtiq; bñ ↄcederem

rõem. Sed certe tunc non fit eius hũanitas.quia fa

cta eſt in ↄceptiõe. Mõ fit gloꝛia coꝛpoꝛis.quia facta
eſt in reſurrectõc. Mõ fit pfecta etas.qꝛ.xxx.annoꝛũ

ſpacio ẽ ꝑfecta. Añ argumẽtũ defic.qꝛ arguit ac ſi fa⸗
ceret. Sʒ ꝑ ↄſecratiõem nihil nouũ fit.ᷣ ̊ ſolũ fit vt
qð erat i celo ꝑfectũ ⁊ gloꝛioſũ.vtute trãſrbandi idẽ
ſine mutatione ſit in altari.
ꝙ minoꝛ eſt diſ poſitio.ddm ꝙ; ex vtraq; pte erat o/
tentia obediẽtie.verũtñ eſto ꝙ minoꝛ ſit diſpõ.tñ vir
tus data verbo vel ſacerdoti nõ efficit vel reducit ad
actũ.ſicut virtus ↄceptõis data vᷣgini.⁊ hoc melius
patebit in tercio ꝓbleumate.¶ Ad illud qð obijcit
de ↄmunicatõe ꝙ nobilioꝛ eſt virtus q̃ ſe magis cõ/
municat.dð q; hoc veꝝ cſt ceteris alijs paribus. Sʒ
non ſic eſt in ꝓpoſito. Mã beatiſſima vᷣgo maria tãtã
babuit diuinitus ſibi collatã virtutẽ ꝙ recte mr̃ dñi
dicit᷑. ⁊ eſt veriſſime. Sacerdos autẽ vel verbuʒ. nec
pr nec mẽ xpᷣ pſ̃t dic.qᷓ;uis ad eiꝰminiſteriũ ↄuertat
panis in beaeifm corpus xp̃i.

Qneſtio. iij. b
EGe vᷣtute trãſſᷣatõis ꝑ compatõem ad vᷣbũ.Et q̃rit
vtꝝ vᷣtus trãſſ ᷣandi ſit data vᷣbo plato.an ſolũ ſit vᷣ
tus vᷣbi increati. Et q; vbo plato vi. Amb. Sermo

xpᷣi creaturã mutat. Sed ois actio q̃ eſt ab aliquo ẽ

medliãte vᷣtute.ſ ẽ mediãte vᷣbo ꝓlato.g ⁊c. ¶ Itẽ

euſebiꝰ. inuiſibil ſacerdos viſibiles creaturas in /
ſtãtiꝗ coꝛpis ⁊ ſaguis xpᷣi vᷣbo ſuo ſecreta ptãte vmu
tat d yte rõne vꝛ.q: eſie aduenis alicui qð eſt in ſo-
la ptãte ad aliq̃d ⁊ faciẽs ipᷣm eſſe in actu.bʒ virtutẽ
aliq;.ſ̊ᷣ verbo adueniente ad elm ſtatim trãſit in coꝛ/
pus xp̃i.g in vᷣbo eſt aliq̃ vtus ad h̊. Bte ci nõ ſit
vtus in ſpẽbus.ſi nõ eſt vᷣtus in vᷣbo.tũc nõ eſt ſa/
cr̃m no.le.cuius eſt efficere qð figurat ¶tẽ in omni
nali ope vbi ðs oꝑatur mediãte creatura data eſt v/
tus creature ꝑ qᷓm oꝑat᷑.ꝗᷓ ſimili rõne in oꝑe miracu
li. ſi illud oꝑatur ꝑ vᷣbũ.pʒ ꝙ verbo collata eſt vtꝰ.
Lontra. Aug. de verbis dñi. ſicut de vᷣgine ꝑ ſpĩ/

ſãctum xpi caro ſine coitu creat᷑.ita ꝑ eũdem ex ſů=a

panis ⁊ vini ideʒ coꝛpus xppᷣi miſtice oſecrat᷑. ſ illud
fit ſolum virtute increata. ⁊ iſtud. ¶ Itezʒ Amb. ⸗
mo xp̃ᷣi creaturam mutat.quis ſermo: b per quẽ om
nia facta ſunt.ſed illud verbum eſt increatũ nõ crea
tum. g c. ¶ Item rõne videt᷑.quia coꝛpus xp̃i ẽ no/
biliſſimum inter creata.ſed potentia tranſſ bandi pᷣt
in illud.quis ↄuertit aliuq in ipʒ.ſed nihil poteſt ſu/

Ad illud quod obijcit᷑ 47

un
ipt
b
to⸗
ſagi
naft

.
eg
dir
mo
Nch
ſicle
une
Malf
ſunn
cuin⸗
ſpfven
ſtng⸗
ſtunri
ſutyn
letps
aber⸗
irnn
t
ngn
Kol
iage
kuin
altan
eren
Ctitam

4,lurptr.

Wcp
r⸗
Gperanrnn
Cerande
en
Pn.⸗
Agens
tem
boſup⸗
Nunt.
Urvi
Nerop⸗
cceſ
onin
box
Ar
ibo.
ſbewnig
ſchoe

ſunirnr
Numgt
Poſnblrt,
Wie
tllgtſii
lo,
ri
ſüͤbtn
Phri
unclmeen
ofitrc⸗
ghlinn
üntgntt
wsgeſre
Bemi
rruit
ifrsbtüͤſt
ueriſind
lutaotcend
mngtonp
olſtähoci

7

ſteddur

nuſfbi
rnardiͤtt
Anb gen
ſtag
uci
rvinb⸗
igͤctne⸗
zttt
ſtriſtoch,
gi tͤtt
(nöckt⸗
Peinon
onnck
ſogefing
Annck⸗
cepſen
S

A9 rumpitur.cedit om̃ino in non ens.

pꝛa aliud niſ quod eſt nobilius.⁊ nibil creatum eſt
ipᷣo nobinne ſunn virtute creata fit.ꝗᷓ nec virtute
verbi ꝓlati. ¶ Itẽ ſi virtus eſt data verbo a chꝛiſto.
aut verbo i mentc.aut in ſcripto.aut in ꝓlatiõe.Nõ
in verbo.nec in ſcripto.g in ꝓlatione.ſed vᷣbũ quod
xpᷣs ꝓtulit nunꝙᷓ reſumi p̃t.g dicitw᷑ aliud. Sed illud
nunqꝙᷓ fuit niſi nunc.g nec data eſt ei ptãs ſiue vtus.
tem ſi datur in ꝓlatione.aut ſubito aut ſucceſſi-
ue.Si ſucceſſiue.̊ ſucceſſiue oꝑatur.quod ſtultũ eſt
dicere. vt manifeſtum eſt. Mõ em̃ dare eſt ꝙ vna ꝑs
panis pᷣmo trãſſubſtãtiet᷑ ꝙᷓ alia.cuʒ verbũ reſpici/
at equaliter totum.nec ꝙ vna ꝑs xpᷣi pᷣus ſit ibi qᷓ; a

lia.quia tunc ꝑtes xpᷣi gloꝛificati eſfent ſeꝑabiles.q

ſtultum eſt dicere.Si ſubito.aut in pᷣncipio.aut me/
dio.aut fine. Si in pncipio.⁊ ſtatim eſt cum oꝑatur.
in pncipio fit traſſ batio.g ſi non ↄpleret verba.tñ
ctum eſſet. Silr de medio.Si in fine.Sed verbuʒ
in fine non eſt. ᷓ datur nõ enti.¶ Item ſi in fine. con/
ſtat ꝙ deſinente verbo deſinit et virtus.ergo in eodẽ
inſtanti virtus incipit ⁊ deſinit.⁊ eſt ⁊ non eſt.i’¶ Itẽ
ſi dat᷑ virtus. aut toti.aut alicui ꝑti. Si toti.g aut qli
bet pars habet totã virtutem aut ꝑtem. Si totaʒ. g
quelibet pars facit.Si ꝑtem virtutis.cum ptes non

ſint ſimul. nec erit vᷣtus ſimul nec oꝑatio ſil. Si ali/

cui parti.quero cui.¶ Item ſi i deus dat virtutẽ ver
bo in ꝓlatione.tunc cum verbũ ꝓlatũ deficiat.videt

ſur ꝙ illa nobilis virtus ſtatim deſinat efſe.⁊ incoue

niens eſſet ꝙ deus ſic taz nobilẽ virtutem daret que

ſtatim deſinat eſſe. ¶ Item ſi coꝛrũpit᷑.quero in qᷣd
cecdit. aut in aliqᷣd. aut in nibil. In aliquid non.quia
non ex aliquo. Si in nihil.tunc videt᷑ ↄotra cõmuneʒ

ſentẽtiam ⁊ ſãctoꝛum ⁊ phoꝝ que eſt ꝙ nibil qð coꝛ
xdom ꝙ he
duplex opi io ſicut tactum eſt ſupꝛa di.j.Quidã em̃

ponunt ꝙ datur verbis aliqua virtus ſpũalis ꝑ quã

operantur tranſſpationem deo nibilominus intime
operante.⁊ hec virtꝰ verbi habet poſſe.⁊ reſpicit pa
nem.non eñ ſe extendit ad coꝛpus xpᷣi.Et eſt exem/

plum. ſi eſſet datoꝛ foꝛmarũ ſicut aliqui poſuerunt.

agens particulare ſolum operaretur ꝑer comꝑatõez

A termino a quo non ad quem. ⁊ datur bec virtꝰ xer

bo ſupꝛa nãm ⁊ ſupꝛa intellectum. ⁊ datur ſubito vt
dicunt. Sed non opoꝛtet vt oꝑetur ſtatim cum da⸗
tur.quia oꝑatur ſm nutum dantis.⁊ eſt virtus ſim/
plex oꝑ: ns inſtantanec.⁊ tamen eſt in ſubo ↄpoſito
⁊ ſucceſſiuo.qm̃ eſt ibi ſupꝛa nãzʒ.Scd qꝛ difficilimũ
⁊ non intelligibile videtur quando iſta virtus datur

verbo.vtrum tunc detur vel añ ſit data.⁊ quõ ⁊ q̃lit

datur ⁊ quõ operatur.ſi ponat᷑ eſſe aliqua qlitas da

ta vᷣbo. Pꝛopterea eſt alia via ꝙ virtus verbi exten · pt ↄficere niſi ſacerdos.ſic nec ipᷣe ſacerdos ꝓficit ni⸗

ſo nomine dicitur.non quia aliqua qualitas ſit data
verbo per quam operatur.ſed ex diuina inſtitutõne
boc firmatum eſt vt iſto verbo ꝓlato a ſacerdote ſu/
per paneʒ cum intentõe conficiẽdi.panis tranſſube-

tur. Ande ad ꝓlatõem illius verbi verbum increatũ

facit.iſta ̊ oꝛdlinatio vᷣbi ifallibilis ad talẽ effectũ x/
tus dicitur. q̃ nõ ẽ aliqua qualitas data vbo.nec ali/
quid ð nouo creatuʒ. Et ex boc patent rões ad vtrã
qʒ ꝑtem.quia pᷣme ꝓcedunt de virtute cõmunit᷑ di/

50 cta.pᷣter vltimuʒ.Ad quod dom ꝙ non eſt ſimile.qꝛ

nã eſt agens pᷣcipuum ⁊ efficiens.ſed hic ſolus deus
eſt inſluens Könnes ad oppoſitum patent.quia ſicut
rerum creatio eſt a ſola virtute increata.ſic ⁊ traſſba
tio. Sed in boc eſt hic additio.quia hoc fit ad ꝓlatõ.

nez verbi ꝓlati.illud ſine aliquo miniſterio.Alic rõ
nes oẽs patent.quia nihil abſolutum eſt verbis da/
tum.ſed xpᷣs vnica inſtitutõc non tm̃ verbum ꝓtu/
lit. ſed omne conſimile platum a ſacerdote ſupꝛa na
turam oꝛdinauit.vt ſtatiz ipo ꝓlato.ipᷣe ſacerdos in⸗
uiſibilis aſſiſtens cõuerteret. Ande nil datur verbo
de nouo quando ſacerdos illud pꝛonunciat.ſed illa
inſtitutõe pᷣmaria efficacem babuit oꝛdinatiõem ad
hoc. ꝓpter quod non immerito dicitur habere virtu
tem. Per hunc ctiã modũ intelligo ſacr̃a no.le.eſſe S1
cãm ⁊ efficere ſicut ſupꝛa determinatum eſt.non
gaʒ donent.ſed quia efficacem oꝛdinatõem habent

ex diuina pactione ad gram.non ſic ſacꝛa ve.le.exce/

pta circumciſione.habet tamẽ nibilominus hoc ſa/
crm cauſalitatem rõne rei contente.ſ.carnis xpᷣi que
¶ Aucſtio. iii. 4

ad gratiam diſponit. Et bec poſitio magnoꝛum eſt 2

¶ Be virtute tranſſ vᷣante ꝑ comꝑatõem ad eſn.⁊ que

ritur vtrum virtus verboꝛuʒz poſſit conuertere quã⸗

tatncunq; mam.Et ꝙ ſic videtur.quia eque difficile

eſt conuertere vnam hoſtiam ſicut duas. ⁊ ita duas
vt tres.⁊ ſiccedendo.& pari rõne eque facile eſt cõ⸗
uertere magnam ⁊ ꝑuam quãtitatem. ¶ Iteʒ ↄueꝛ⸗
ſio iſta eſt a virtute immẽſa.ſed illa virtus poteſt ſu/
per quãtamcunq; mãm. ⁊c̃· Pe vnus ſacerdos
toti mundo poſſet conficere.eadem rõe ſi duplo plu⸗
res eſſent.⁊ ſic aſcendendo. ⁊c. ¶ Item panis ẽ to
tum omogenium.g eiuſdem nae eſt in toto ⁊ in par⸗
tibus.⁊ ſi ᷑ᷣm hanc ptem ↄuenit ad conuerſionem.⁊
m oẽm.&̊ ſi aſſit verbum ⁊ elin. cum iſta faciant ſa⸗
crm.patet ⁊c. ¶ Item ſicut medium coꝛrumpit᷑ per

ſuꝑfluũ.ita per diminutum. ſed in quantacuq; pux

quãtitate poteſt verbum conuertere. in quãtacun-
q; magna. ¶ Contra.Oia creauit deꝰ in numero.põ

dere. ⁊ menſura.ſicut dicit᷑ ſap.xj.g in hoc ſacꝛo con

cernitur determinata mẽſura. non ꝗ̊ poteſt in quan
tãcunꝙ mam. ¶ Item baptiſans ſi intenderet ver/
bo conſecrare totum marc.non tamẽ conſecraret ni
ſi eã ꝑtem que venit in vſuʒ. videtur ſimilit᷑ ꝙ nec
hic totũ panẽ.¶ Itẽ virtute ſacẽi nõ dʒ fieri aliqͥd qdᷣ
ſit in ↄvtumeliã ſacꝛi.ſᷣ ſi vᷣtute vbi h̊ fieret.poffʒ ſtul⸗

veniret in ↄtumeliã.g̊ ⁊ci Itẽ nã nihil facit fꝛuſtra.

tus ſacerdos ↄficere totũ Ge de foꝛo.⁊ ſi h. ſacr̃m

O multo minꝰnec deꝰ.Sed ſi in qᷓntalibet qᷓ;titate fi

eret ↄſecratio.eſſet fruſtra. ꝛc. ¶ REꝰ ad ̊ͥ wluerũt 5
aliqͥ dicẽ ꝙ; nedũ ñ panẽ de ſoꝛo.imo etiã niſi pᷣuet᷑ ri

tus ab ecclia inſtitutꝰ nõ ↄficit ſacerdos.qꝛ ſicut nõ

7—

△

ſi modũ ſacerdotũ ⁊ ritũ ſᷣuet in ↄficiẽdo.⁊ h̊ dicunt
fuiſſe reuelatũ.qui aũt aliter facit. non ſacerdos ſed
ſacẽi temeratoꝛ ᷣm iudiciũ eoꝛum reputat᷑. Sed bec
poſitio eſt nimis arta.quia ſicut dicit Aug. ⁊ habet
di. viij. foꝛma verboꝝ in qbus ↄſiſtit vis ↄficiẽdi val
de modica eſt.⁊ conſtat addita eſſe hmõi ad ſolẽni⸗
tatem. Alia põ eſt ꝙ ſi aſſit intẽtio ⁊ vbum ⁊ clin. eſt
ſacẽm in quantacunq; materia. Ande ſi ſacerdos to
tum panem de foꝛo intenderet conficere. coufectum
eſſet. ⁊ ſimiliter totũ vinum de celario. Sed hec po/

ſitõ nimis ãpla eſt. ⁊ dũ nimis tribuit vbo ⁊ miſtro.

infeꝛt cõtumeliã ſacio. Nec credẽdũ eſt ꝙ chꝛiſtus h̊
daret. cum nec ſapiens homo dictaret hoc eſſe dan⸗
dum. ⁊ ipᷣe ſapiẽtiſſime oia fecit.⁊ maxime ſapient ̊
liiij

*△ ð

—

inſtituit ſacr̃m. Et pterea dᷣm ſine pᷣiudicio non dum q ibi ſit verum coꝛpus xp̃i.⁊ quod ſi veruzʒ eſt.·
fit virtute verboꝛum conuerſio niſi aſſit intentio. et integrum eſt ⁊ vnum. videt᷑ intelligamꝰ (Stez . nn
intentio concoꝛs inſtitutõni ⁊ intentioni ecclie.quia quod eſt ſupꝛa intellectuʒ E ſupꝛa verbũ ⁊ ſermon.. vin
ſicut dicit hugo.om̃e ſacrm irritum reputat᷑ ſi cotra quia ſermo oꝛtũ habet ab intellectu.̊ non videt q h
inſtitutõem celebꝛatur. Intentio aũt eccleſie ⁊ inſti · aliquis poſſit de hoc ſacr̃o loqui. Querit᷑ etiẽ iuxta ia
tuentis eſt conuertere ad vſum fideliũ.vnde cũ vir boc ſi totum eſt fidei quod eſt in hoc ſacr̃o. videt᷑ ꝙ ſe⸗
tus verboꝛum ſm intentõem regule ad tãtam nam peccat quicunqʒ ſe intromittit diſputare de ipo. Et P
ſe extendit. ad qᷓtam poteſt ſacerdos conijcere qd ð iterum cum alij articuli fidei ſiut ſupꝛa intellectũ. p⸗ c
beat ⁊ congruit ſumi in vſum fidelium. per hoc pa ter quid magis dicit᷑ de iſto q; de alijs.¶¶ R dom ꝙ; S6 n
tet ꝙ ſacerdos volens ↄficere totum panẽ ð foꝛo ni · aliqui voluerunt hic ſubtiliari ⁊ dicere ꝙ bᷣ aliqͥ mo⸗ Snet
5§S3 hil facit.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ iſta virtus non do erat intelligibile. Et ꝙᷓuis exñtia tał ſit ſupꝛa na/ ſcs
pt ſup quãtamcunq; mam.dom ꝙ veꝝ eſt. ſed b no turam coꝛꝑis hũani nõ gloꝛificati.non eſt tamen ſu⸗ n⸗
54 Vnit eximpotẽtia verbi ſed ex defectu intentõis. Si · pa nam coꝛpis gloꝛificati.quia coꝛpus illud bʒ ꝓpꝛi ni
nmiliter patet ſequens. quia ſi tot eſſent fideles bus etates lucis. ⁊ nobilitates lucis.coꝛpus aũt lucis ta⸗ ſe
neceſſe eẽt babẽtãtũ de hoſtijs ꝙtũ de pane in foꝛo· tee nobilitatis eſt ꝑ nam ꝙ in maioꝛi ſpacio ⁊ minoꝛi win
tunc oꝛdinata intentiõe poſſet coficere.¶ Ad aliud poteſt eſſe ita ꝙ ipᷣm nec ſit maius nec minus. Exem
55 dom ꝙ non eſt defectus ex ꝑte mãe.ſed intentionis plum aũt dant ſic.ſi lux candele ſiue lumẽ ſit in ma⸗ *
oꝛdinate vt dictum eſt.non inqꝙᷓ ad finem.quia talis gna domo ⁊ poſtmodũ trauſferat᷑ in ꝑuã.lux cande· di
oꝛdinatio non facit ad boc ꝙ fiat conuerſio. Si em̃̃ letanta eſt in ꝑua qta in magna.non rarioꝛ nec den Goger
aliquis conficit intentiõe lucri.nibilominus cõficit. ſioꝛ. Similiter radius ſi dirigat᷑ in ppinquũ ⁊ longin iche
Sʒ ſi aliquis conficeret non ad vſũ ſed vt piceret in quũ.Similiter volunt dicere in coꝛꝑe gloꝛioſo⁊ ma⸗ HK
latrinaʒ.oicit᷑ ab aliquibus ꝙ nibil faceret. Quicqd xime in coꝛꝑe xpᷣi. Sed iſta manuductio ad intelligẽ un
ſit de boc. tamen illud veruʒ eſt ꝙ opoꝛtet ꝙ hilitas dum potius intellectuzʒ obfuſcat qᷓ; agpiat Pꝛimuʒ. P
fici in qᷓntacũq; qᷓntitate. ꝓpter hoc ꝙ quantitatis eſt coꝛpus. nec defluxus coꝛpis. nec rarefit.nec
nimietas aufert vtendi ydoneitatem ex parte mate· condenſat᷑. Rurſus non cſt conueniẽs ad ꝓpoſituʒ. ſtii
rie. Sed quãtacunq; ſit ꝑua quãtitas.ſine indecẽtia quia diffuſio luminis eo q; artat᷑ ſcm ſpaciũ.confi⸗/ nue
pᷣt venire ad vſum.ideo quãtitas pua non impedit. guratur ſm illud in quod diffundit᷑. Si g coꝛpꝰ xpi
quia quantũcunq; modicũ poteſt venire in vſum. ſic eſſet in hoſtia.opoꝛteret ꝙ figura naſi ⁊ alioꝛum “
vnſequẽter queritur de virtute appꝛeben / membꝛoꝝ configuraret᷑ planiciei hoſtie. Et iterum
dente exiſtẽtiam xpᷣi veram in altari. Et cir - non poteſt intelligi ꝙ contrabatur qͥn vna pars coꝛ- ifin
ca boc querũtur duo. Pꝛimo querit᷑ vtrum poꝛis intret ſuᷣ alia.ac per hoc uon maneret coꝛpor⸗ unci
talis exñtia ſit ſupꝛa intellectuʒ viatoꝛis. Scdo que quantitas ⁊ figura. ⁊ multa in ↄueniẽtia ad ᷣ ſequ’ẽ —
ritur vtruʒ ſit ſupꝛa ſẽſum compᷣbẽſoꝛis. tur. Ideo dom aliter ꝙ eſt ſupꝛa nam coꝛpoꝛis glo⸗ ee
Mer Queſtio... ifficati. nec pꝛictates ille poſſunt conuenire alicui ꝑ
¶ Oꝛ exñtia coꝛpoꝛis xpi in ſacro altaris ſit ſupꝛa in nam.⁊ ſi ↄueniat. ſolũ eſt p miraculũ. ⁊ iõ nõ eſt - i
tellectum viatoꝛis oſtẽditur ſic. Ois cognitio intel / rẽdũ ſimile per qdð capiat᷑. Si querat᷑ rõ per quaz 57 Kun
lectiua m nam conueniẽtem noſtro intellectui inci intelligat vel vtruz ſit intelligibile. dom ꝙ eſt loqui ſnd
pit a ſeſu. Dꝛopt quod etiã dicit phs ꝙ nihil ẽ in in- de intellectu noſtro vt eſt hũanus.vel vt eſt fidelis. nn
tellectu quod pꝛius non fuit in ſenſu. Sed coꝛpꝰ xpi Si vt eſt hũanus.ſic intelligit conuerſus ad ymagi/ e
eſſe ſbᷣ illis ſpeciebus eſt tale quid quod nũqꝙ fuit in nem ⁊ ſenſũ.⁊ iudicat ſm cas intrinſecas ⁊ inferio/ 4
aliquo ſenſu. nec in ſe. nec in ſimili.& c. ¶ Item q res. ⁊ ideo deficit in aſſẽtiendo.quia non aſſentit ni⸗
eſt ſupꝛa experiẽtiam eſt ſupꝛa intelligẽtiam hũanã. ſi ſᷣm manuductõem que oꝛtuʒ bʒ ab ymaginatione . hee
qm̃ cognitio generat᷑ in nobis ꝑ exꝑientiaʒ (vt dicit ⁊ ſenſu. Item quia iudicat ᷣm cãs intrinſecas ⁊ cre n
ppÿõs )ſicut ex multis ſenſibus vna memoꝛia ⁊c. Sed atas.⁊ ita comꝑãdo potẽtiam continendi ipᷣius bo/ d
exiſtentia coꝛpoꝛis xp̃i ſõᷣ ſacro eſt ſupra expientiaʒ. ſtie ad potẽtiam continẽdi paſſiue.⁊ ipius coꝛpis.et Knn
quia fides non habet meritum cui buana ratio pßet qꝛ inuenit repugnatiã ⁊ impꝛopoꝛtionabilitatẽ. idðo nni
experimẽtum.ꝗ ſupꝛa intelligẽtiam nr̃am. ¶ IJItem adicit in rõcinado. ⁊z ita iſte articulus dicit᷑ eẽ ſupꝛa Mop
intellectus noſter ſupponit hoc tanqꝙᷓ pᷣncipium per intellectũ ⁊ intellectũ ſᷣm ꝙ eſt intellectꝰ bñanus. Uuun
ſe notum cui non poteſt cõtradicere ꝙ om̃e cõtins ¶ Si aũt loqmur de intellectu ᷣm ꝙ eſt fidelis. ſic dðz e
coꝛpus maius eſt vel equale illi quod continet. Secd caſſetit m dictamẽ fidei. ⁊ ʒ regulã vitat eterne. i
ſpẽs ſiue hoſtia nec eſt maioꝛ nec equalis ſicut dicit iõ ſufficit in aſſẽtiẽdo ⁊ ↄcoꝛdat i. rõcinãdo. Intelle Gne
fides. ſi intellectus h̊ ponit.ponit & ↄtra ſe. tez ctꝰem̃ fidẽ bñs ſtatim credit. exq poſitũ ẽ ſibi. ſ 6
oĩs intellectus hnanus boc dicit. ꝙ ſi aliqͥd eſt in ali/ chꝛiſtus eſſet ſbᷣ ſpẽbꝰ ill. ad B adiutꝰ lũine fidei.Si⸗ G
quo toto.⁊ fiat in minoꝛi.ꝙ neceſſe habet contrabi: milit᷑ ↄcoꝛdat in rõcinãto.qꝛ aſpicit ad cãs ſupioꝛes. D
aut illud exctdit ſimplłr. ſed fides noſtra dicit ꝙ in ſic em̃ dicit intellect? s pᷣt facere oẽ qdð eſt ↄgruuʒ.et 6
ſacr̃o coꝛpus xp̃ᷣi eſt in magna hoſtia.⁊ iterum in me fides aſſumit. ↄgruũ eſt q, caro xpi exrponat in cbũ.
dietate hoſtie ita magnũ ⁊ non contractũ.g intelle 2Zido rõ ↄcludit ꝙ deꝰhoc poſſit ibi facẽ. Itẽ intelle g
ctus hoc non poteſt capere¶/ Cõtra. nullus tenetur ctdicit ꝙ veritas nõ pᷣt dicẽ fſin. fides aſſumit. ve
ad impoſſibile.g ſi hboc eſt oino ſupꝛa poſſe nr̃i intel- ritas dixit hoc ẽ coꝛpmeũñ ⁊ pᷣcepit vt diceret᷑.̊ di/
lectus.nullus tenet᷑ credere. qui non credit ibi eſ/ſe xit veꝝ.Cũ ẽ ſit in nobᷣ duplex intellectꝰ.ſ.fidel hu
coꝛpus ſicut fides pᷣdicat non peccat. ¶ Item Aug. manus.ideo ſentimus in nobis aliquando collucta
dicit. quod credimus debet᷑ autoꝛitati.quod intelli - tiones.fidelis tamẽ intellectus pꝛeualet ei quiẽ bu⸗ J
gimus rõni.ſed multas roõnes habemus ad monſtrẽ manus qui eleuat ipſum extra animalitatem. atta⸗

iroch
Utſemt,
W
Gkiint
oſee
Medeii8
at
W
iin
Atipunn
Scktnat
ligtzn
iͤlet⸗
Mehrtlon
Snmghn
Uniſthtn⸗

Miſgae

rmin fude
ingtütlo
egorohen
Nosinti
gint Pun.
Vunend
erureft
d poſin⸗
ſoncüchl
Deoye
ntuen
Ne binn
unugns
nent c
in bli
napeh
ummi⸗
lürhläcke
D

ſcostuien

=—
S
=☛
=

S⸗
⸗ =— S S S-

=
=

hnen

ES

Kitel
Giotrte
init
oſti

☛

=
=

=

1

cir

8ctg 6

n,n —

ut ibi exiſtit.

2

men non ita eleuat & compꝛebendat. vt meritum fi-

dei integrum maneat.Et hoc patet.quia intellectus
humanus dicit ꝙ impoſſibile eſt ꝙ maius continea/
tur a minoꝛi.⁊ fidelis reſpondet ꝙ verũ cſt localiter.
⁊ coꝛpus xpᷣi magnũ non eſt ibi localiter.ſed ſacmen

talit᷑.⁊ quis illud ſit impoſſibile tamẽ pᷣt eſte ðo poſ
ſibile. quia neſcimus quid deꝰ poſſet mutato mo/
do eſſendi.ideo licet intellectus ibi pꝛeualeat.tamen
nondũ compꝛehendit.⁊ ſic patent rões ad vtrãq; ꝑ/

tem. Pꝛime em̃ ꝓcedunt de intellectu ſcᷣm ꝙ hnña/

58 nus.⁊ ſcde de intellectu ſcm ꝙ fidelis. ¶ Ad illud
tñ qd queritur quare plus h̊ dicitur eſſe ſupꝛa intel /

lectum. dom ꝙ in hoc quodã mõ cõmunicat noſtra

ymasginatio cum coꝛꝑe ymaginabili.⁊ qm illudit᷑ ei.
quia vt ẽ ſub ſacr̃o ſterfugit imaginatõem.imo ſu/

pꝛa ipᷣam eſt.vt pꝛehabitum fuit.cũ accipiat moduʒ
eſſendi quẽ babet ſpũs.ideo cum repugnet ymagia/

tio.magis eſt contra intellectũ. Sed in articulis ali/

is ſcilicet diuinitatis oino deficit ⁊ non adeo repu/

59 gnat. ¶ Ad illud quod qucrit᷑ quare diſputat᷑ de B
ſacr̃o cum totũ ſit fidei.doᷣm ꝙ non ad generãdaʒ fi
dem. ſed ad nutriẽdam.ne ꝓpter ignoꝛatiã aliqͥs con

cedat repugnans fidei.vel neget ↄñs ad fidem. et h̊

perutiliſſimuʒ ⁊ nccriũ eſt:quia multa ponũtur in
ſacr̃o ab incautis in quibus eſt periculum in aſfer⸗

do. Ande diſputamus non vt meliꝰ credamꝰ.ſed vt

fidem illibata ſeruemus.duʒ ipᷣa cognita erroꝛes ca

uemus.⁊ cauẽdo in veritate ꝑſiſtamus.
ueſtio. ij.

¶ Mtrum exiſtentia xpi ſb ſacramẽto ſit ſupꝛa ſenſum
cõpꝛehenſoris.⁊ ꝙ ſic videt᷑.quia mgf dicit in ſcq̃n/⸗

ti diſtinctõe. ꝙ bec eſt ratio quare ſub alia ſpẽ tradit᷑
coꝛpꝰ xpᷣi vt fides habeat meritum. Sed in beat fi/

des non babet locũ.S videtur ꝙ debeat eis appare

re in ꝓpꝛia ſpẽ. ¶ Item quis ſtatus gratie ſuſtineat
aliquod velamen ⁊ cõpaciatur.tñ ſtatui gloꝛie om̃e

velamen reuelatur. ſi coꝛpus xpᷣi velat᷑ ſenſui no/
ſtro ꝓpter ſpẽm. videtur ꝙ btis ſit reuelatũ. Item
ſenſus decipiũtur ꝓpter boc ꝙ ibi latet xpᷣs ſẽſus no.

ſtros.ſed in beatis nulla cadit deceptio.g̊ nullo mõ
pᷣt latere ſenſui beatoꝛum¶ Item
non gloꝛioſi non pᷣt latere viſum non gloꝛioſum. er/

go nec claritas coꝛporig gloꝛioſi viſum gloꝛioſũ. ſed
ariſſmum. g ⁊c. ¶ Contra. exi ·
ſtentia illa ⁊ modus exiſtendi eſt ſupꝛa intellectum.
ſed nunqᷓ; ſenſus eleuatur ſupꝛa intellectum.& eſt ſu
te coꝛ/
pus xpᷣi ſub ſacramẽto habet modum exiſtendi ele/

coꝛpus chꝛiſti eſt c

per oẽm ſẽſum qᷓ;dtumcũq; gloꝛificatum.

uatum vltra modũ exiſtendi ſpũs creati.ꝓ eo ꝙ ẽ in

qlibet pꝑte totum. ⁊ ꝓ eo ꝙ in pluribus locis ſimul.ſpʒ
nunqᷓᷓ oculus gloꝛioſus videt ſpm̃.oOnec coꝛpꝰ xpᷣiup
tez ſenſus guſtus eſt in beatis ſicut

tem claritas coꝛpoꝛis

—

dicit Aug. de quinq; mſionibꝰ æ infra patebit s eſto
beatus ſumeret xpᷣi coꝛpus.conſtat ꝙ guſtus non

ſentiret ſapoꝛeʒ carnis. pari rõne nec viſus pcipit

vt eſt ibi. ¶ Itẽ regula eſt ĩ pſpectiua ꝙ vbi due ma⸗

gnitudines vidẽtur in equali ſpacõ. maioꝛ magnitu

do videtur ſpᷣ angulo maioꝛi. Nidere em̃ eſt pᷣm triã⸗

gularẽ directõem radioꝛum.ita ꝙ banis eſt res viſa.
⁊ angulus intelligitur fieri circa pupillam. cũ coꝛ/
pus xpᷣi maius ſit iſta ſpẽ.ſi videt intra ſpẽm maioꝛẽ

magnitudinem. maioꝛ angulus eſt infra minoꝛem.ſᷣ
boc non poteſt eſſe niſi ꝑx miraculũ.g̊ impoſſibileẽe

p nãm coꝛpꝰ gloꝛificatũ videat᷑.immo videre ita e
miraculũ ſicut exiſte ne
ſti ſõ ſacramento eſt ſõlimata ſupꝛa modum cſſẽdi.
⁊ omnis coꝛpoꝛis ⁊ omnis rei coꝛpalis ⁊ dimenſiue.
cum viſus non abſtrabat a qtitate.quia eſt rõe ſen/

ſatoꝛum.⁊ pcipcre babeat coꝛpus ſcdm modum exi
ſtendi coꝛꝑalem.qꝙ nullo modo viſus quantũcunq;

gloꝛioſus ad h̊ attingit vt videat ibi xpᷣm ſicuti eſt.

etiã ſi pꝛeſens ſit. Et ſi alicui miraculoſe oſtenſũ eſt.

nunq; tamen oſtenſũ fuit in forma quã ibi habet vt

cõmuniter dicitur.quia oſtenſum fuit in foꝛma ꝑuu

li. 2 ipe eſt ibi m cadem qᷓtitateʒ quã habet in celo.
⁊ ſic eſt in qlibet ꝑte.⁊ iſte modus exiſtẽdi abſtr Dis
4A61

ab ofni ſenſu. vñ concedẽde ſunt rõnes ad h̊. ¶⸗
illud ꝙ quod obijcitur de merito fidei ⁊ de velatõne

dõom ꝙ; q;uis ſenſus non pꝑcipiat.tamen intellectꝰ H
clare nouit. Alterius.⁊ ſi viſus non videat.hoc non

eſt quia velatur illa ſpẽ.ſed ꝙ eſt ibi ꝑx modum aliuzʒ
qᷓ; ſit coꝛpusvt eſt ſenſibile.Credo tamen ꝙ aliquibꝰ
certis indicijs cognoſceret quodãmodo cſſe ibi coꝛ/

pus chꝛiſti intellcctus conuerſus ad ſenſuʒ ſicut co⸗

mentum veritati

nit Aug.exciplũ in vltio de ciuitate dei de viſu glo⸗
rioſo.vtrum videat deuz. vbi dicit ꝙ intellectus per
ſenſum cõpꝛehendit ꝙ deus eſt omnia in omnibus.
ſicut ego per viſũ cognoſcere dicoꝛ ꝙ aliqͥs ſit viuus
⁊ babeat aiam quãdo video eum loqui.¶
quod obijcitur de recchtone voͤtn q in hoc ſacramẽ
to nullus ſẽſus decipit᷑.nec aliquid aliud.quia ẽ ſac⸗
ed ꝙ dicuntur ſenſibus decipi
hoc dicitur quia ſunt via vt opinio in nobis fallat᷑.

que iudicaret ibieſſe ſubiecta ſpecierum niſi intelle/

ctus fidelis purgaret erroꝛem. multo magis in bea/
tis purgat ⁊ pꝛeuenit vt nõ decipiant᷑ Ad illud qð oʒ

obijcitur de claritate coꝛpis nõ gloꝛificati.dð ꝙ nen
tra latet ſẽſum.dũ tamẽ coꝛpus hẽat modũ exiſtẽdi

debitũ coꝛpi. quẽadmodũ coꝛpus xp̃ᷣi paſſibile ſbᷣ ſa/

cramẽto datũ fuit impaſſibiliter. q;uis ſm veritateʒ
eſſʒ paſſibile ante paſſonẽ.ꝑ bunc modũ ⁊ viſibile ⁊
ſenſibile eſt inſenſibiliter roe modi eſſendi ibi. in G̊
aũt nolo pᷣiudicare ſẽſui beatoꝝ.ſed opus dei in hoc

ſacrfo mirificũ p dicare.

¶ Di. xj. de euchariſtie ſãcfo p cõpatõem ad diſpenſãtes vel ↄficiẽtes.Et pᷣmo ð ↄfectõe.

aũt queritur qualis ſit illa conuerſio.an foꝛmalis ⁊c. Supꝛa egit mgf̃ de ſacro eukariſtie in ſe et in

pꝛaui ſacerdotes ⁊c.

comꝑatõe ad maducãtem. In bac ꝑte agit deipᷣo ꝑ compatõem ad cõficicteʒ. Et diuidit hec pars in
tres ꝑtes. In pᷣma ꝑtelagit de ipᷣa confectõe. In ſcda de conſequẽtibus ad ↄfectõnem infra di.xij. ibi.
Si aũt querit᷑ de accñtibus qᷓ remanẽt ⁊cc. In tercia agit de ptãte ↄficiẽdi infra.di.xiij. Solet etiã queri vtruz
¶ Pꝛima ꝑs habet duas ptes. In pᷣma pte agit de ipᷣa confectõe qtũ ad actũ traſſuban

ꝛima ꝑs hʒ du/⸗

di. In ſca qtũ ad mam.ibi.Sub alia aũt ſpẽ tribus de cauſis. Pꝛima ꝑs habet duas ꝑte Sn pᷣma determi

nat veritatẽ. In ſcdᷣa repꝛobat falſas opiniones.ibi.quidã vo ſic dicũt ↄuerſiõem illã ⁊c.¶¶Pꝛu
as. Pꝛimo em̃ determinat qͥd ſentiẽdum eſt. Scdo vo qͥd loquẽdũ.ibi. MNec tñ concedũt aliqͥ ⁊c᷑.

ds bʒ duas. In pᷣma ponit opiniones. In ſcda repꝛobat.ibi.Sʒ ꝙ nõ ſit ibiſba niſi coꝛpus xpi 7.

d ꝙ exñtia coꝛpis chri/

d illud z

credi ſalubꝛiter pᷣt.in/
ueſtigari ſalubꝛit᷑ non
poteſt. Contra. videt
em̃ ſcᷣm hoc ꝙ om̃es
peccẽt grauit᷑ qͥ diſpu/

tant de bijs que ad fi

dẽ ſpectãt.
faciẽda eſt vis tam
in hoc ꝙ diẽ miſteriũ
fidei.qᷓ; in ̊ verbo in/
ueſtigari. Miſterium

em̃ ſecretum eſt.⁊ illʒ

non eſt inueſtigãdum
vt bomo velit rõe cõ/
pꝛebẽdere quod domi
nus voluit occultare.
⁊ qui aliter facit pec/

cat.⁊ pᷣſũptuoſus ẽ dũn
ſe eleuat ad id ad qd ñ
autẽ diſputat de fideñ
ad miſterij inueſtiga⸗

tõem.ſed potiꝰ ad de/

fenſionẽ. ille non facit
contra hoc quod dicit

Alij vero concedũt il

lð quod erat panis vł
vinũ.poſt conſecratõ/
nem eſſe coꝛpus ⁊c̃.
VNVigdetur falſum dice/

re.quia.quod.eſt rela,
tiuũ identitatis.ſᷣ ibi

nihil manet ↄne.ꝙ tal
locutio eſt falſa. Pꝛe⸗
terea quero ꝓ quo ſup

ponit cuʒ dicit᷑ q erat

panis. aut ꝓ ſuppoſito

panis. aut xpᷣi. Si pꝛo

ſuppoſito panisCõ/

tra.iſti nũq; ↄuenit p/
dicatũ. Si ꝓ ſuppoſi /
to coꝛpis.g iplicatio ẽ

fła.qꝛ coꝛpꝰxpi nũq; fu
pe loqᷓndò cũñ ̊ relati/

uũ qð ſit relatiuũ idẽ/

idẽ cũ pᷣdicato.ꝙ fim/
plr loqndo ꝓpe flaẽ᷑.
nec mgr dicit ↄcedẽdã
ʒ opinionẽ ſuã. Si ãt

legat a ſctis exonẽdãa
eẽ credo. Nñ cũ augu.

dic ꝙ coꝛpꝰ vpᷣůi dicimꝰ
ill qð ex fructibꝰterre
collectũ ⁊c.d ꝙ illð di

ctũ ẽ qtũ ad ſignũ exte
riꝰ.⁊ ſcdm metbapho⸗

ram eſt intelligẽdum
ſcom ꝙ ſignum pro ſi
gnato ponitur. ⁊ vo/
catur h coꝛpus xpᷣi ſa/
crm coꝛꝑis xpᷣi.

——

—

ſpẽs rerum que ante fuerant remanẽt.⁊ ſapoꝛ ⁊ pon/

ſui pꝛemiſſe autoꝛitates conſentire videntur
huic ſentẽtie ſic opponit᷑ ab alijs. Si ſbᷣa panis inqui

unt vel vini conuertit᷑ ſbaliter in coꝛpus vel ſãguineʒ
xpᷣi.quotidie fit aliqua ſbᷣa coꝛpus vel ſa guis xpi que

ante nõ erat.⁊ hodie eſt aliquid coꝛpus xpᷣi quod heri
non erat.⁊ quotidie augetur coꝛpus xpᷣi atq; foꝛmat᷑

de mã de qua in conceptõe non fuit factum. Quibꝰ SH

—

—

¶ Agit de confectoe

zit de confectõe q;tum ad actũ trãſſbᷣandi.deter
minas veritatẽ. ? quid ſit ſentidum. n
Yaũt querit᷑ qualis ſit illa ↄuerſio.an foꝛma-
lis an ſpalis vel alterius generis. Diffinire nõ
fficio. Foꝛmalẽ tamen non eſſe cognoſco.qꝛ

144½
1
. . 7
4 —
4

v5. dus. Quibuſdã eſſe videtur ſpalis. dicentibus ſic ſöõ,
ſtantiã ↄuerti in ſam vt hec eſſẽtialit᷑ fiat illa.Cui ſẽ⸗c⸗,
¶Sed

modo reſponderi poteſt.quia non eadẽ rõne dicitcoꝛ

pus xp̃i confici verbo celeſti. ꝙ ipᷣm coꝛpus in ↄceptu
vir ginis ſoꝛmatũ deinceps foꝛmet᷑ qꝛ ſba panis vel

yvini que ante non fuerat coꝛpus xpi vel ſanguis. ver ·
bo celeſti fit coꝛpus ⁊ ſaguis.Et idᷣo ſacerdotes dici,.·
tur conficere coꝛpus xpᷣi ⁊ ſãguinem. quia eoꝛũ mini//

ſterio ſba panis fit caro.⁊ ſba vini fit ſanguis xpᷣi. nec

.

coꝛpus xpᷣi vel ſanguis.

Si vero queris modum quo id fieri poſſit: breuit re⸗

tamen aliquid additur coꝛꝑi vel ſãguini.nec augetur

ſpondeo. Aiſteriũ fidei credi ſalubꝛiter pᷣt. inueſti /
gari ſalubꝛiter nõ pᷣt. & coꝛpus xpᷣi panis mutatõe

Aug.i li. ſniarũ

in id nõ augmẽtat᷑.nec ſaguis ex vini ↄuerſione.eius
voluũtati ⁊ potẽtie aſcribat᷑ qͥ idẽ coꝛpꝰ de virgie edu,

xit. Fit g ſba illa iſta ſine eius augmẽto.

¶Determinat qͥd ſit loquęddum. b

dec tñ concedũt quidaʒ ꝙ ſoſtãtia panis aliquando

fit caro xpᷣi.⁊ ſi fiat caro xpi ſicut farina facta ẽ panis.
⁊ aqua ſacta eſt vinuʒ. nec tamẽ dicitur farina eſt po-
nis. ? aqua c vinũ. Alij vero cõcedũt illð qð erat pa
nis vel vinum. poſt conſecratõem eſſe coꝛpus ⁊ ſãgui
nem. non tamen ſequit᷑ panis eſt caro xpᷣi.vel vinũ eſt

*

ſãguis.quia ſbᷣſtantia panis vel vini poſtqᷓ; facta ẽ ca

ro xi vel ſãguis.non eſt ſbſtãtia panis vel vini vS c⸗.

bſtat gmar deo diſnguenäum viceur. cum dicik
dn d e Nend id.. hltatia panmis. vel id quod erat panis mõ eſt coꝛpus
iet eſup wut no ſt rpi. aanens em panis non eſt copus pl. ba mu⸗
tata. i id qð facta eſt. eſt coꝛpus xpii. Hec dicimꝰſbam

panis vel vini mm eſſe coꝛꝑis vel ſãguinis.qꝛ nõ de
ea vt de mã foꝛmat᷑ coꝛpꝰ.ſᷣ ia foꝛmat᷑ in illõ ⁊ effici⸗

tur illud. VUñ Aug. Coꝛpus xpᷣi dicimiilud qð ex fru

☚

ctibus terre acceptũ ⁊ pᷣce miſtica cõſecratũ ſumimus
in memoꝛiꝗ dñice paſſionis.Qð cũ ꝑ man⸗hois ad il
lã viſibilẽ ſpẽm ꝑducat᷑.nõ ſanctificat᷑ vt ſit tã dignũ
ſacrm.niſi oꝑante inuiſibiliter ſpũ dei. “

¶ Agit ð ↄfctõe qᷓ;tũ ad actũ trãſſubandi 7 aſſignat
falſas opiniones. c

¶ Quidã xo ſic dicũt ↄuerſiõem illã eẽ intelligẽdã.
vem vO. dcit duert ã. vt
ſub illis accidentibus ſi ub quibus erat pꝛius Vbnan⸗
tia panis ⁊ vini.poſt con ecratõem ſit ſubſtantia coꝛ⸗

poꝛis et ſanguinis. ſic tamen vt ex eis nõ efficiatur. et

Auguſt. in li. de

tri.

nt⸗

Stot

Di.

ſic aſſerunt dictũ panẽ trãſire in coꝛpꝰ xpᷣi.qꝛ vbi erat
panis nunc eſt coꝛpus xpᷣi. Qðõ ſi eſt.quid & fit de ſbᷣa
panis ⁊ vini? Illi dicũt vel in piacẽtẽ mãm reſolui.vł
in nihilũ redigi. Alij vero putauerũt ibi ſõam panis ⁊
vini remanè?. ⁊ ibidẽ coꝛpus xpᷣi eſſe ⁊ ſaguinẽ.⁊ hac
röoõne dici illã ſᷣam fieri iſtãa.qꝛ vbi eſt h.eſt ⁊ illa. Qð
mirũ ẽ.Et ipᷣam ſbam panis vel vini dicũt eſſe ſaccẽm.

L

— —

¶ In ißa imolatio⸗

nis boꝛa ad ſacerdotꝭ⸗

vocẽ celos aꝑiri.vidðt᷑

grego. hic male dicere
quia ſi apiunt᷑.q̃ro ad

d. Si vt deſcẽdat.vx
flin.qꝛ pᷣt deſcẽdere ſi⸗
ne aptione celoꝛum.

n Reprobai ttas dpintano ſuꝑius aſignams. ad alhneſſtenn.
,(Sed ꝗ non ſit ibi ſba niſi coꝛpus xpᷣi ⁊ ſaguis.ex pᷣdi / curi hüb infe
I b in ii de ſe Qis ⁊ ditis apte oſtẽdit᷑. Ait em Ambᷣ Panem iſtũ no. Gi db Hinfe
rio. qluem ſumimus in miſterio. illũ intelligo vtiq; qͥ ma⸗ tropice. q̃ro in q̃ tro/
nu ſãcti ſpũs foꝛmatus eſt in vtero vᷣginis.⁊ igne paſ po.R dðʒ q panis
Zob. vj. ſionis decoctus in ara crucis. Panis em angeloꝝ fa⸗ iſted in altari conficit
So. v. cts eſt cibus hoĩm. Unde veritas ait. Ego ſũ panis elſt panis cdeſtis cel̃
viiinuus qui de celo deſcendi. Et iten. Panis queʒ ego pemes fit fiuttias de
dabo caro mea eſt ꝓ mũdi vita.Ex hijs nãq; duabus fſupiꝰ. Ofm igit᷑ imola
ſentẽtijs aꝑte dat᷑ intelligi.qꝛ panis iſte ⁊ iſte.nõ duo tiois hoꝛa nob panis
ſed vnus panis.⁊ vna caro. ꝓculdubio vnum effici᷑ celeſtis ⁊ ſuperſbalis
Brexo ntme coꝛpus.Jllud vere.illud ſane.quod ſumptum eſt de chein ſrare
. mome virgine.quod reſurrexit.⁊ in celum aſcendit.Itẽ gre i eis natiuitate dicit

go. Quis fidelium habere dubium poſſit in ipa imo
lationis hoꝛa ad ſacerdotis vocem celos aperiri. in il
lo xpᷣi miſterio angeloꝛum choꝛos adeſſe.ſũma ⁊ ima
ſoociari. vnum quid ex inuiſibilibꝰatq; viſibilibus fie⸗
Nsdix d ri. Idem. Eodem momẽeto ⁊ in celum rapitur mini⸗
1 E ſterio angeloꝛum.conſociãdum coꝛꝑi xpᷣi.⁊ ante ocu⸗
los ſacerdotis in altari videtur. Sicut diuinitas vᷣbi
totum implet mom. ita multis locis illud coꝛpus con
ſecratur. Nec ſũt tamen multa coꝛpa xpᷣi.ſed vnũ coꝛ⸗
pus ⁊ vnus ſãguis.ideoq; ſiue plus ſiue minus qᷣs in
de ꝑcipiat. om̃es equaliter coꝛpus xpᷣi integerrime ſu⸗
munt. Poſt conſecratõem g non eſt ibi ſba panis vel
vini licet ſpẽs remaneãt.Eſt em̃ ibi ſpẽs panis ⁊ vini
ſicut ⁊ ſapoꝛ.vñ aliud videt᷑.aliud intelligit᷑.

o totuz mom melli
flui facti ſũt celi.quia

datꝰ eſt nob iſte qͥ dul ·

cioꝛ eſt ſuꝑ mel ⁊ fauñ
d¶¶ In celũ rapit᷑ mi/

niſterio angeloꝝ cõſo

ciãd coꝛpi vxpᷣi. Uidet᷑
falſum dicere.qꝛ illud
coꝛpꝰ ſumit᷑ a ſacerdo
te.& nõ rapit᷑ miſterio
Itẽ quõ ↄſotiat᷑ coꝛꝑi

xp̃i. cũ idẽ ſit coꝛpus.

Itẽ qr̃ quõ intelligit᷑
ill qð ſcribit᷑ in cano

ne. Jube bec pferri ꝑ

manꝰ ſãcti angeli tui.

qͥd eſt ⁊ qͥs eſt angel?ꝰ

q̃ꝑfert¶ Rꝰ dð ꝙ ſiẽ pdicta vba circa cõfectõem figuratiue et ſcᷣm tropũ intelligẽda ſũt. ſic ⁊ iſta. Añ ſicut

manꝰ angeloꝝ nõ intelligũtur coꝛꝑaliter. ſic nec rapi boc ſacr̃m intelligẽdum eſt localiter vel coꝛpaliter.ſitx-
nec conſociari ſpãliter. Sed boc intelligẽdũ eſt ꝙ ſicut angeli intelligũtur deo offerre oꝛocs nĩas ⁊ petitões.
ſily deſideria nõ ꝓpt᷑ ignoꝛãtiã dei.ſed ꝓpter comoditatẽ nꝛam.quia ſuis ſãctis affectibus ⁊ puris nos adiu⸗
uãat. ⁊ merita noſtra in conſpectu dei replicãt. vt ex eoꝝ puritate ſãcta. ⁊ affectõne feruẽti.rone dignitatis nu

cij ſint acceptibilia. Sic intelligẽdum eſt offerre ſacri

„—

icia. quia ſacris miniſterijs aſſiſtẽtes vna nobiſcum pᷣ⸗

cant᷑ vt noſtra nuncra ſint accepta. ⁊ vna nobiſcũ reuerent᷑ ſãctiſſimũ coꝛpꝰxpᷣi ſicut in celo.iõ dicunt᷑ in ce

lũ rapere ⁊ ↄſociare qᷓtũ ad boc ꝙ reputãt honoꝛe dignũ in altari vt in celo.

Per bũc etiã modũ intelligẽda

ẽ oꝛo canonis.qꝛ ſic exponit innocẽtiꝰangelꝰille magne ↄſilij ẽ xpᷣs.ꝑ manꝰilliꝰoꝛamꝰſacꝛificiũ ꝑferri.i.ipius

Ad interpelladũ ꝓ nobis.⁊ ſic patẽt queſita.
QODintelligẽtiã huius ꝑtis vj.querunt᷑. Pꝛi/

onuerſio panis in coꝛpꝰ xpᷣi. Scdo dato qꝙ
ſic. queritur vtrum totus panis conuertat᷑ an aliqͥd
remaneat pꝛcter accidentia.Lercio dato ꝙ conuer⸗/
tatur totus.querit᷑ vtrum talis conuerſio panis poſ
ſit dici adnibillatio. Quarto dato ꝙ nõ. queri᷑ vtꝝ
panis conuertatur in totum xpᷣm.i.in animam ⁊ di/
ninitatem ſicut in carnem. OQuinto vtrum bec auer
ſio ſit ſbita an ſueceſſiua. Sexto ⁊ vltimo querit᷑ qͥ/
Wecp expᷣmẽda illa ↄuerſio. ¶ Qoõͤ. J. a
O ſit ibi vera conuerſio panis in coꝛpus xpᷣi videt

W

mo queritur vtrũ in boc ſacramento ſit alid

pᷣmo per ip̃am formam. quia cun
pus meum. aut falſum dicit vcritas.aut panem con
uertit in coꝛpus.ſed non dicit falſum. ⁊c. ¶ Jtem

bocipᷣm ꝓbatur auẽte doctoꝛum.autoꝛe pᷣdicta am/

bꝛoſij.ſ.⁊ euſebij.⁊ aug.⁊ dam̃. Panis 7 vinũ ſuper⸗
naliter in coꝛpus ⁊ ſanguinem traſit. ¶ Item rone
videtur.quia conſtat ⁊ verum eſt ꝙ coꝛpus xpᷣi ſccũ/
dum veritatem cſt in altari ⁊ pus non fuit. ſecũdũ
aliq mutatõem ſui vẽl alterius. Mon ſui. quia ẽ im/
mutabile. Mon alterius niſi panis.ergo ⁊c̃. Si di⸗
cas q; coꝛpus chꝛlſti eſt mutabile ſcᷣm locum. quia

H ẽ mutatõ entis ↄpleti.⁊ Hẽ in coꝛꝑe xpi.Cõtra oẽ

meritis ⁊ pᷣcibꝰnim ſacrificiũ deo acceptari. Vñ ipᷣe ẽ potifex ⁊ aduocatus noſter ⁊ apꝑet oↄtinue vultui dei

formam.quia cum dicitur hoc eſt coꝛ

agliud. ¶ Iter ur. uic duen
in coꝛpus xpᷣi. aut conuertit᷑ in coꝛpus xpᷣi quod eſt.
aut quod non eſt. Si quod non eſt.g̊ coꝛpus de no/

7

illud

añt intelligit᷑ ſi in ꝑte ↄuerteret᷑.

quod mutat᷑ ſcdᷣm locũ ſi accedit ad vnũ recedit ab

altero.g ſcᷣm hoc xpᷣs recedit a celo. Pꝛeterea nihi

quod mutat᷑ ſcᷣm locũ ſimul tendit ad differentias

diuerſas põnum. Sed ſimul ↄſecrat᷑ coꝛpus xpᷣi Ro
me ⁊ pariſius.& ſi coꝛpus xpᷣi mouet᷑ rome.nõ & pa/

riſius. ⁊c̃. ¶ Contra. grego. dicit ⁊ babet᷑ in lᷣa. qᷓs
fidelium habere dubiũ poſſit in hoꝛa imolatõnis ce/

los aperiri.ſũma ⁊ ima ſociari.ſed hec non fierent ſi
aliquid in coꝛpus xpᷣi ↄuerteret᷑. immo videt᷑ ſcᷣm
grego. ꝙ deſcendat. ibi non eſt conuerſio.¶ Item
dam̃.quia conſuetudo eſt hominibus comedere pa

nem ⁊ bibere vinum.ↄiugauit eis diuinitatẽ.⁊ fecit

ea ſacim coꝛpoꝛis ⁊ ſaguinis ſui.ſi ↄiugauit illis di/
uinitatem.S ſaluãtur in ſua nã.non cõuertũtur in
tem rõne videtur.quia ſi aliquid ↄuertit᷑

uo fit.g̊ plura coꝛpoꝛa ſimul. Si quod eſt.ſed quãtũ⸗
cunq; e puertitur in id quod eſt auget᷑. coꝛpus
ↄſecratõne ſiue conuerſione fit maius.¶ Itẽ in nul
lo alio ſacio elm ↄuertitur in id quod ſigt. ſed ſuffi⸗
cit illuq adeſſe. videt᷑ ꝙ ſimiliter debeat eſſe in boc
ſaczo. egene miracula non ſunt ponẽda vbi eque
bene pᷣt fieri ſine miraculo. Sed coꝛpus xpᷣi cum ſit

gloꝛioſum ſimul cñ pane pᷣt eſſe.⁊ ideʒ faciet ac ſi pp
nis conuerteretur.quod non p⸗t eſſe ſine miraculo.ᷣ

⁊c̃. ¶ Itẽ in nullum coꝛpus conuertit᷑ cibus niſi qð
indiget refectione. ſed coꝛpus xp̃i non eſt tale.S 26.
Si dicas ꝙ nõ abſoꝛbct vt terra ſed vt radius.ſ.nõ

indigentia ſed potẽtia. Contra.radius non cõuertit

enge. . . Tti
aqua in ſe.g nec xpᷣs panem in coꝛpus ſuũ.¶Re ſi/
in dicit mgr.quorũdam fuit poſitio ꝙ nõ eſt ibi ali/

qua conuerſio.ſed ad inuocatõeʒ verboꝝ ſine ↄuerſi

one fit diuina virtute vt coꝛpus xp̃ᷣ ſit ibi. Sed bec
poſitio ↄtraria ẽ autoritati ſãctoꝛum ⁊ rõni. Rõni qͥ
dem. quia aufert ſacꝛi veritatez.ↄgruitatẽ.⁊ miracu/

li vtilitatem. Aeritatem.quia ponit ex boc falſitateʒ

in foꝛma. Ponit etiã mutatõeʒ circa xpᷣi ſůam.ſicut

ꝓbatũ eſt in opponẽdo. Congruitatẽ tollit.quia cuʒ
manet ibi panis. non eſt adeo ductiuũ in alteꝝ ſicut
cum manẽt ſola accña q̃ dependent ⁊ ſe ſtare non

pñt. Atilitatem etiã.quia dum ptãtem ⁊ rõem q̃rit.
minuit meritum fidei. Pꝛopter hec g hec poſitio eſt

repꝛobãda.⁊ neminem bʒ ex doctoꝛibus defẽſoꝛem .
immo oↄmuniter tenet ecclia ꝙ eſt ibi ↄuerſio panis

in F xpᷣi.non inqᷓ; ꝑtem coꝛpis ſʒ in totũ.¶ Ad

mo ille eſt tropicus.⁊ dicunt᷑ celi aperiri quia diuina

bonitas large nobis tunc tribuit panem celeſtẽ. Sũ

ma etiam ⁊ ima dicũt᷑ ſociari ꝓpter coꝛꝑis xpᷣi pᷣſenti

anm. Et rurſus ꝑ manus angeloꝛum vicit᷑ deferri /
tum ad deuotõem offerẽtis qui mittit ſacrificium et

oꝛõem in celuʒ q;tũ ad angelos ſpectat dño pñtare.
ſed hoc in literalibus dubis patuit.Quod aũt dicit
dam̃ intelligẽdum eſt qtum ad ↄtinẽtiam ſpẽruʒ vi
ſibilium. vel in rõne ↄuerſionis ſbᷣſtãtie panis.qꝛ pa

nis ↄuertit᷑in coꝛpus diuinitati vnitũ.⁊ ſpẽs poſt cõ

uerſionem ↄtinẽt illud. ⁊ ſic diuinitasvtriſq; dicituꝛ
ↄiugari. ¶ Ad aliud patet reſponſio.quia totũ in to/
tum oↄuertitur.ideo nec fit nouũ.nec fit maius.illud
¶Ac illud ꝗð obij
citur de alijs ſacẽis pʒ ſimiliter rñſio.q; non eſt ſimi/⸗
le.quia hoc eſt maius q;tum ad rem ↄtẽtam. Pꝛete

res in alijs res eſt gꝛa qᷓ creatur. Sed coꝛpus xpᷣi nõ

606

quod obijcit᷑ pᷣmo de verbo grego. dð ꝙ; ſer⸗

creatur tunc in ſacto. ¶ Aa illud quod obijcit᷑ de mi

raculo patet ſimiliter. quia miraculum ponit bic p⸗

ter veritatem ſaſi ⁊ congruitatem etiam ⁊ vtilitatẽ

ſicut viſum eſt¶ Ad vltimũ quo d obijcit᷑ de cibo et 0

cibabili.dᷣm q; panis non ↄuertitur in coꝛpus xpi
ſicut eibus in cibabile. nec coꝛpus xpᷣi ↄuertitur in ſe
ſed deus ↄuertit. vt vbi erat panis qui eſt cibus coꝛ
palis.ſit coꝛpus xpᷣi.non ꝑ mutatõeʒ in coꝛꝑe factã.
ſed in pane in ipᷣm pᷣus erñs trãſeũte.
Aueſtio. ij.

¶ Atrum totus panis ↄuertatur in coꝛpus xpᷣ̃i. an ali

quid remaneat pᷣter accña.Et q totus non cõuertatf
videtur. quia nihil eſt in gencre quod non ſit in aliqᷓ
eius ſpẽ. Sedq tranſſubatio eſt mutatio.⁊ in omi ſpe
tie motus aliquid manet. zil Rran ſicut in nali

mutatõne eſt potentia materie.ſic ⁊ in hac potentia

obedire. Sed ex ꝑte trãſmutati vbi eſt potentia mã/

lis non oino tollitur. ⁊ ideo remanet illud in quo fũ⸗
datur obedientie potetia.&/

. ia. ¶Item de rõne mutatoõis
eſt ꝙ illud qd mutat᷑ aliter ſe habʒ nunc q́; pus. Sʒ
panis mutatur in coꝛpus.j aliter ſe bʒ nunc qᷓ; pꝛiꝰ.

Sůʒ3 qð aliter nunc qᷓm pꝛius W mõ manet. et

panis ſcᷣm aliquid ſui manet. ¶ Item qñcũq; duo
extrema cõmunicant in aliquo.iſllud in quo comuni
cant manet idem in tota traſmutatõne.ſed panis et
coꝛpus xpᷣi cõicãt in mã.gᷓ mã manet.¶ Contra. vir
tute verbi fit tranſſubatio.ſed verbum demonſtrat
ſbam ſbᷣ actñtibus.totam inquã ſbam panis.ꝗᷓ totã
Zuertit. ¶ Item ↄuertit in totum coꝛpus xpᷣi.gᷓ con
uertit in totum panem.quia ſi tm̃ mãʒ panis.tũc vi
veretur ꝙ eſſet conuerſio in ſolã mam. Iteʒ ſi ma
net aliquid de panc.aut vt ↄmune in tranſmutatõe.
aut non vt cõmune. Si vt ↄmune.g coꝛpus xpᷣi ha/
beret aliam mãm vel aliam foꝛmã quod ſtultum eſt

dicere. Si non vt cõmune.tunc querit᷑ vtrum rema

neat mꝗ ſine foꝛma.vt foꝛma ſine materia. Sʒ vtra-

qʒ iſtarum ꝑ ſe eſt ocioſa.ſed in ſacio nihil oĩno ẽ oci
oſum. neutrum manet .¶ Item ſi conuertit ſcð p
tem ſue eſſentie.quero ſcᷣm quã.⁊ oſtẽditur ſecũ⸗
dum foꝛmam.quia illa eſt magis ydonca conuerſio⸗
ni. Et pᷣterea ſacm eſt inſtitutum non rõe mãce qᷓ in
oibus cõmunis eſt ſed rõne foꝛme.Si ẽ verba reſpi⸗
ciat magis foꝛmã tũc illã ↄuertũt. Sed .tũc rema
net mã incõpleta. ſ̊ diuine viꝛtutig nõ eſt incõpleta
facere.ſᷣ potiꝰicõpleta ↄplẽ gᷓ ⁊c.⸗
nio aliquoꝛum fuit quã tamen mgꝛ non ponit quia
modernoꝝ.vel etiã qꝛ non multũ eſt ꝓbabilis.ꝙ nõ
totus panis ſcᷣm ſbam. aliq̃ ps eẽntialis remanʒ.
ↄſtat.n.ꝙ accña remanẽt ſcʒ cẽ oꝑpatõem.Qꝛ vfr
ꝙ remanẽt ſcᷣm ecẽ̃.fuerũt qͥ dicerẽt ꝙ remanet ctiã
mãa qᷓ illa ſuſtinʒ ⁊ tꝛãſit foꝛma.Sed p̊ nihil ẽ.qꝛ ma
nõ
uaiit accña bñt oꝑatõem.⁊ ois oꝑxa/
tio oꝛtũ hʒ a foꝛma ſbᷣali.dixerũt q; trãſit mã ⁊ rema
net foꝛma. Sed b̊ iteꝝ nibil eſt. qꝛ foꝛma nõ opat᷑ ni

ſi in mãa. ꝓpter hoc q;uis ill ſacim ſit plenũ miracu/

lis.quia tamẽ non ponũtur eſſe niſi q̃ faciũt ad ſacii
veritatem ⁊ eius occultãtõem. JIßo ponũt ↄmunit
doctoꝛes ꝙ totum trãſit in totũ ſoł accñtibus rema-
nẽtibus cauſa nccria ⁊ vtili.Et ꝗpterea relicta pᷣma
rõe q̃ tollit ↄuerſionẽ mãe.relicta alia que tollit con
uerſiõem foꝛme.magis catholicam tenemus ꝙ totꝰ
panis in coꝛpus xpᷣi ↄuertit᷑.⁊ optio mõ iſta ↄuerſio

traſſubatio dr. Si ãt qͥras ſbᷣ q̊ genere mot?vel mu⸗ 12

—

Re' dom q opi/!1

ata ſuſtinere accña nec eſſe in actu niſi cũ foꝛ

n
wi
gletun
pniie
focken
em⸗
pis
Plisng

eari
aſtu⸗

Mam
ſunnert

Ninton
ctgnend
Purs
ſplaa⸗
Neſlicc
grilud

etomt

ſanog

ſron

o Nll.
ooptsa
Nelotan

ſege

Uuſtel

prec

elinnet

ſelua
il
Mbleio

Mlptor
cer
u
ns

Mjtutee

—

ſncſe
tinnbi
ſͤnete

Mbllt
ſnpoͤeſ
ulaſni

ppe
art

in
ſih
umaſc
N Nchet
anni
ahi
uilin
Elnntänen
unſtnii
afif
mlatitdt
drens
iheruri
tiugsgos⸗
eheltuis
meizfug
öuiet
fnonnate
lnchaig
lingloate
Reſalpete
(Caunt
indenontt
npans et
dhusrier
Hijdalsit
n at
Ueuſhnet
oepilt
ANylurck

„

nbli
NuNRN
nAisſt
ſtnätm
aöͤht
Mein
itti

ſationis continetur. Dom ip bie eſt mutatio ſin⸗

gularis que nullum ſimile plenum habet.aſſimilat

tamen in aliquo. QNuia cm̃ in hac mutatiõe nibil cõ/

mune manet.aſſimilat᷑ creationi. Quia vo pꝛincipi⸗
um iniciale non eſt nibil ſed aliquid.ideo diſſimilis

eſt creationi ⁊ ſimilis generatõni. Quia vo terminũ
finalem non habet.nõ habet aliquid de nouo factũ.
ſed pꝛius exiſtens.ideo eſt diſſimilis generationi ⁊ ſi
milis augmento.Quia vᷣo coꝛpus ex hoc non creſcit

ſed in pluribus locis exiſtit. ideo diſſimilis augmen/

to.⁊ ſimilis loci mutationi. Quia vero in alio loco

exiſtit 2 a ꝓpꝛio non recedit.ſed aliqd in ipᷣm trãſit.
ideo omni motui ⁊ mutationi diſſimilis eſt.⁊ eſt ꝓꝛ

1

ſus mutatio ſingularis. Coꝛruptioni vo ⁊ diminuti/
oni nullo modo aſſimilat᷑.qꝛ oꝑationes ſunt imꝑfe/
cte que nõ decent diuinam virtutem hec oꝑantem.
Rurſus quia in alteratione variant᷑ accidentia ſen⸗
ſibilia.⁊ hoc non ↄtingit huic ſacramento ꝓpter fidẽ
nec illi aſſimſlat᷑.ex his patet pꝛimũ ⁊ ſcᷣm ⁊ terciũ.

qꝛ illud eſt verũ de mutatione in qua habent aliqͥd

cõe termini.ſed hic nibil babent. Ad illud qð obi
vltimo ꝙ babent coõmune. Dum e cõe babent vᷣm

naturam pꝛedicationis.ſed nõ ſᷣm naturã mutatio/
nis. In illa em̃ mutatione nibil pñt habere ↄmune.

qꝛ coꝛpus cbꝛiſti nõ põt habere nec nouam materiä

nec nouam foꝛmam.⁊ ſi aliquid maneret.impoſſibi
le eſſet ꝙ coꝛpus chriſti idem eſſet oino.cũ aũt totũ
tranſit.nulla oino innouatio nec foꝛmatio fit circa

coꝛpus chꝛiſti.vnde illud argumentum locuʒ habet

in naturali mutatione.
eſtio.iij.

”U”MUMU u ec
(Aerum iſta ↄuerſio ſit adnibilatõ:Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ

om̃e illud quod ſic mutat᷑ ꝙ nihil de ipo remanet ad
nibilat᷑.ſed taliter eſt de ſuba panis in ꝓpoſito.g eſt
adnihilatio. ¶ Itẽ ſuccedens generatio non aufert
coꝛruptionem pꝛecedentẽ.g ſuccedens ↄuerſio non
aufert coꝛruptionẽ pꝛecedentem. ſed bic coꝛrumpit
materia ⁊ foꝛma.⁊ ita totũ. quicqͥd ſuccedit.nihilo
minus eſt adnibilatus panis. ¶ Item eſto ꝙ pari
virtute conuerteret᷑ totũ vniuerſum in coꝛpus xpᷣi.
ipᷣm eſſet adnibilatũ. Pꝛobatio.toto vniuerſo cedẽ
te.in nibil ſolo xpᷣo remanẽte.nil minus remanet qᷓ;
ſi cõuerteret᷑ totũ in xpᷣm.qꝛ tm̃ xpᷣs eſt.& ſi ibi eſſet
adnibilatio.⁊ hic.¶ ¶ Item argumẽtũ hoc eſt neceſſa
riũ.a nõ eſt b.nec pars b.nec aliquid eius.nec aliqͥd
aliud.⁊ fuit.&ᷓ eſt adnihilatũ.ſed panis nõ ẽ xpᷣs.nec

pars xp̃i.nec aliquid aliud.g̊ ⁊c.¶ Cõtra. Mihil qð

conuertit᷑ in rem dignioꝛem ſe adnibilat.ſed panis

ↄuertit᷑ in rem multo dignioꝛẽ ſe.g̊ ⁊c. ¶ Itẽ actio
penes terminũ denominat᷑.g cũ adnibilatio denomi
net᷑ ab hoc qð eſt nibil.⁊ adnihilatione nihil fit.vᷣ ni
hil nõ habet aliquid de bono.g nec adnihilatio.ſed
nulla actio eſt a ſummo bono niſi bona. ⁊c̃.¶¶ Itẽ

a ſummo bono nunq; id qð eſt bonũ fit malũ. a ſi-

mili nunq; id quod eſt ens fit non ens ſiue nibil.
Itẽ aug. Conditoꝛ nãe nihil facit contra naturã.
ſed omnis natura appetit eſſe.ſicut dicit phᷣs.natu/

ram inguimus deſiderare qð melius eſt. ⁊ eſſe q́; nõ
eſſe. ¶ Item in ſacramẽto debet ſaluari ratio ſigni ſi
ue cõueniens ſigtio.ſed hoc ſacramentum non ẽ coꝛ

ruptiuum ſᷣ ↄſeruatiuum ⁊ melioꝛatiuũ. in ipᷣo nõ

14 debet eſſe adnihilatio. ¶ Reꝰ.dm ꝙ ſicut tangit ma

Aliſter in lr̃a quoꝛundã poſitio fuit ꝙ eſſet adnihila/

tio panis.cñ̃ nihil de eo remaneat.Quia videbat᷑ in-

XI

dignumm dicere p aliquid extraneñ in corpus chꝛiſti
tranſiret.ideo rationabiliꝰ videbat᷑ eis ꝙ panis coꝛ/
poꝛis chꝛiſti cederet nõ mutando locũ.ſed deſinen
do eſſe.⁊ chꝛiſti coꝛpus ſuꝑueniret. Sed bec poſitio
ſtare non poteſt. cum boc non deceat deum facere q̃ᷓ
eſt tota cauſa in hac conuerſionc.nec deceat ſacram̃-
tum opus tam vile.ideo cõiter ponũt om̃es ꝙ nõ ẽ
adnibilatio panis imo in melioꝛẽ ſubam commuta/
tio.⁊ ideo tranſſubſtãtiatio nõ aduihilatio talis cõ⸗
uer ſio eſt. ⁊ ſic appellari debet. Amplius.ſi panis nõ
cõuerteret᷑ in coꝛpus chꝛiſti.nõ eſſet intelligere quõ
coꝛpus chꝛiſti inciperet eſſe in altari ſine ſui mutati/
one ſicut pꝛius oſtenſuʒ ſult. ſpter quod ↄuerſio pa⸗
nis nõ adnihilatio dicenda eſt. ¶ Ad illud ergo qd 15
obẽ nihil remanet de pane.g adnibilat᷑.m qꝙ iſtð
non ſequit᷑.qꝛ adnihilatio eſt nõ tm̃ nibil de re manc
re.ſᷣ illud in nibilum cederę.ſed hic nõ cedit in nibil.
immo in aliquid melius. illud quod obr̃ ꝙ po 16
ſterioꝛ generatio nõ tollit pꝛioꝛẽ coꝛruptõnẽ ⁊c.d.
ꝙ verum eſt.qꝛ foꝛma coꝛrumpit᷑ q̃ non cedit in foꝛ⸗
mam cõtrariã. Sed ſi foꝛma illa ↄuerteret᷑ in ↄtrari
am.nõ diceret᷑ oino coꝛrumpi ſed in aliud tranſire.
¶ Ad illud quod obijcit᷑ de vniuerſo.dm ꝙ ꝓpter 1
boc nõ adnihilat᷑ oino.Quod obijcit᷑.nõ plures res
remanent qꝙᷓ ſi in nihil.verũ eſt nõ plures res.ſed tñ
xpᷣs fit in pluribus locis ⁊ ſub oibus ſpeciebus.⁊ lo⸗
cum oim ſubſtantiaꝝ ſupplet.⁊ illa accidentia ex pᷣ⸗
ſentia dominici coꝛpoꝛis habent oꝑationem quã ba
beret ſubſtantia.ſicut patebit infra.Et cum dicit᷑ ali
qua oꝑatio conueniens ſpeciei.codem miraculo ce/
dit foꝛma panis ⁊ eius materia ſicut melius patebit
infra.ideo nil perit ꝓpter natura.ſed quodam

modo ad tempus ceſſat.¶¶Ad illud qð vltimo obij 18
cit᷑. Ddm q illa diuiſio eſt inſufficiens.qꝛ nõ ſeqͥtur
ꝙ ſit adnibilatũ.ſi nõ eſt hoc nec aliud.qꝛ hec hʒ du/
as cauſas veritatis nõ eſt hoc nec aliud.aut qꝛ ceſſit
in nihil.aut quia tranſit in aliud.et rõe hbiuꝰẽ vera.⁊·
boc nõ eſt adnibilar.
¶ Aueſtio.iiijj. 9
(Dtr panis ↄuertatur in totum chꝛiſtũ: Et e ſic vi⸗
det᷑. Quia ad id ſe extendit ↄuerſio ad quod ↄtinen
tia.ſpecies em̃ non ↄtinẽt niſi virtute conuerſionis.
ſed ibi cõtinct᷑ totus xpᷣs.g panis ↄuertit᷑ in totum
xpᷣm. ¶ Item ꝙ ſpecialiter panis cõuertat᷑ in diuini
tatem videt᷑.qꝛ intentio conſecrantis eſt.vt cibꝰcoꝛ/
poꝛalis conuertat᷑ in ſpũalẽ.ſed cibus ſpũalis eſt deꝰ
qui eſt cibus ſanctoꝝ ſpũum.cum ergo cõuerſio ele-
menti ſequatur intentionem videt᷑ ꝙ cõuerſio ſit in
deum.¶ Itẽ ꝙ in aiam videt᷑.qꝛ anima in vno loco
eſt ꝑ naturam ſicut coꝛpus.&ᷓ ſi coꝛpus cbꝛiſti nõ ſit
in multis locis niſi aliquid ↄuertat᷑ in ipſuzʒ.pari ra
tione nec anima chriſti.ſed anima eſt ſub ſacramen/
to.alioquin coꝛpus eſſet exanime.quod eſt inconue/
. mcno. . Res ſanguis ſit ibi videt. qꝛ aut cõ
uerſio panis expectat conuerſionẽ vini. aut non. Si
non expectat. ante cõuerſionẽ vini virtute buiꝰ xer
bi. boc eſt coꝛpus meñ. eſt ibi ſanguis. Sed ad id ex-
tendit ſe elementũ paſſiue ad quod verbum opera/
tiue. g̊ elementum panis ↄuertit᷑ in ſangninem. Si
expectat.eſt ibi ſucceſſio.&ᷣ nõ deberet eleuari coꝛpuſ
in ↄſpectu ppli ante ↄſecrationẽ vini.qð eſt ↄtra cõ
munẽ ritũ totius ceccleſie.tunc em̃ tota eccleſia facit
qᷓtum in ſe eſt ſimplices ydolatrare.cum nonduʒ ſit
ibi chꝛiſtus. Sed & in wiutn coꝛpis connertat 2nõ

Ai.

2 —

m diuinitatem videt᷑qꝛ ſi in diuinitatem. tune crea
tura poſſet fieri creatoꝛ.qð eſt inconueniẽs. ¶ Iteʒ

viuinitas eſt vbiq;. ex cõuerſione non põt de noue
in aliquo loco eſſe.ſi g̊ cõuerſio facit de nouo eſſę vxbi

res ↄueꝛtit᷑.S& nõ ↄuertit᷑ niſi in coꝛpus vnieũ. Itẽ

non in animã videt᷑.qꝛ ſacrm̃ habet rationẽ ſigni/
ficandi ⁊ efficiendi.⁊ ratio ſigendi tantum vel ampli⸗
us ſe extendit quantũ ratio efficiendi.ſed ↄſtat ꝙ pa
nis non habet ſimilitudinẽ ad chꝛiſti animam. ergo
nec babet ↄuerti in ipam.Pꝛeterea ſi in animam cõ
erteret᷑ cum illa pars ſit dignioꝛ.ab illa deberet de⸗
nominari.g deberet dici. hoc eſt aia mea.¶¶ Item ꝗ
non in ſanguineʒ. vr̃.qꝛ ſi panis ↄuerteret᷑ in ſangui
nem ſicut in carnem.fruſtra ſub duabus ſpẽbꝰ fie⸗
ret boc ſacramentum. ¶ Pꝛeterea iſte due oratiões

hoc eſt coꝛpꝰmeũ.bic eſt calix ſanguinis mei.hñt di /

19 ſtinctas ſigtiones. ⁊ efficacias.¶¶ ꝰ dm ꝙ pꝛeei
ſe panis in id cõuertit᷑ cũ quo habet ſilitudinẽ.ſuper
hanc cm̃ ſilitudinem fundat᷑ inſtitutio.⁊ aduenit vᷣ/
bi ſanctificatio.qꝛ & panis hʒ ſilitudinem tm̃ ad coꝛ/
pus.ideo eſt inſtitutũ tiñ ↄuerti in coꝛpus.⁊ verbuʒ
⁊ ſanctificans.ſ.hoc eſt coꝛpus meũ. ſigt conuerti in
cxoꝛpus nõ in diuinitatẽ. Nec in aiaʒ.nec i ſanguinẽ
aliquid panis ↄuertit᷑.nec eſt ſub ſacramento coꝛpꝰ
ſine iſtis.quia nõ ſunt ibi ꝓpter cõuerſionem. ſed ꝓpt
o inſegabilẽ oiunctionẽ ſiue indiuiſiõeʒ. Sanguis ei ẽ

lbi rõne cõmixtõiſ.aia rõne cõiunctõis.ſed deitas ra

tione vnionis.Ex his patent obiecta.qꝛ ⁊ ſi totꝰvpᷣs
ptineat᷑ nõ tñ in totum eſt conuerſio.vnde falſuʒ eſt
ꝙ quicquid cõtinetur in ſacramento eſt ratione con/
uerſionis.imo rõne ↄuerſionis vel indiuiſionis.
21 ¶ Agd aliud patet rñſio.qꝛ coꝛpus eſt cibus ratione
⁊2 vnionis cum diuinitate. ¶ Silr aliud de anima ptʒ.
ꝗꝛ coꝛpus eſt in pluribus ratione conuerſionis, con
2 3 ſequenter aũt rõne vnionis ſiue ꝑfecctionis. ¶ Ad
illud quod obẽ de ſanguine.ſimiliter dᷣm ꝙ ille con
uerſioues non ſe expectant.ſed vtrobiq; eſt totũ pa/
nis.⁊ tñ virtus ſue foꝛme oꝛdinat᷑ ad coꝛpus pꝛimo.
ad cetera ſicut ex conſequenti.ſimiliter eſt de conuer
ſione vini ſicut et panis. 2èM
Queſtio.x. er
* Atrum bec ↄuerſio ſit ſubita an ſucceſſiua.Et ꝙ;
ſubita.videt᷑.quia ſucceſſio eſt ꝑ reſiſtentiam ſuſcipi
entis vt patet in diffuſione lucis in aera.qꝛ nihil eſt
ibi reſiſtens. Sed ex parte panis nulla eſt r ſiſtentia.
ergo nec ſucceſſio aliqua. ¶ Itẽ quantũ opꝑatio eſt a
virtute potentioꝛi tanto velocioꝛ.vt patet in.vj.phi
ſicoꝝ.ſed hec eſt a virtute infinita.& eſt in inſtanti.
¶ Item nõ ob aliud eſt ſucceſſio in opatione niſi ꝓ
ꝛ pter pꝛeparationem ⁊ inductionẽ ꝗꝓpꝛietatũ. ſed hic
nulla eſt preparatio.ergo nulla ſucceſſio. ¶ Itẽ ſuc
ceſſio aut h̊ eſt qꝛ panis ſucceſſiue abijcit᷑.aut qꝛ coꝛ
ꝓus ſucceſſiue introducit᷑. Nõ quia panis.quia non
eſt ponere quare citius conuertat᷑ vna pars qᷓ; alia.
nec materia qᷓ; foꝛma. Mec qꝛ chꝛiſti coꝛpus.quia il/
lugd nen poteſt habere niſi eſſe ꝑfectum ⁊ integrum.
¶ Contra.et ſi diuina virtus ibi immediate oꝑetur.
opꝑatur tamen ad verbi pꝛolationem.ſᷣ verbi pꝛola/
tio eſt ſucceſſiua.̊ et conuerſio. ¶ Item ſi dicas ꝙ
nõ opꝑatur ꝑ ſermonem.tamen ſimul opꝑatur cũ ſer/
mone.quia nec ante nec poſt.qꝛ ſermonis pꝛolatio ẽ
ſucceſſiua. ergo cum ſucceſſtuñ nõ ſit ſimul cum in/
ſtantaneo.patet ⁊c. ¶ Item ſi conuerſio eſt in inſtã

. *%
.*

. —

ti. quero in illo inſtanti in quo eſt mutatio qᷣd ſit St

panis nut conus. Mõ panio. panis eſt terminꝰ a

quo. Mõ coꝛpus.qꝛ eſt terminꝰ ad quẽ eſt mutatio.
Mec aliquid alis. nihil.ſed hoc ẽ impoſſibile.ẽ̊ mu
tatio nõ fit in inſtanti. ¶ Item panis in illa cõuerſi⸗
one hʒ eſſe vltimũ.ſimiliter coꝛpus chꝛiſti pᷣmũ.aut
F in eodẽ inſtanti.aut in alio.Si in eodẽ. ergo ſil eſt
panis ⁊ coꝛpus. Si in alio ⁊ alio.ſed inter quelibet
duo inſtantia cadit ts mediũ.⁊ in illo medio eſt cõ⸗
uerſio. ⁊c.
in inſtanti. Ozuis em̃ fiat ad verbi pꝛolationẽ.nõ tñ
verbũ ſicut ꝑ effectiuũ pꝛincipiũ.ſed ꝑ verbũ incre
atum opat᷑ in inſtanti⸗
ſimul. Dðm ꝙ ſucceſſiuũ non eſt ſimul cum inſtãta⸗
neo nec ſᷣm totũ nec ſᷣm ꝑteʒ.ſᷣ tñ ſᷣm aliquid ſui.vt/
puta factũ vel dictum eſſe.qð eſt vel in ratione me⸗
dij.vel pꝛincipij.vel finis. Vnde certũ eſt ꝙ qñ totũ
dictum eſt. totũ factũ eſt.ſed qñ dñs facit.ipᷣe nouit.

Ad illud vero quod obẽ de illo inſtanti vtrum ſit 26

panis. Ddm ꝙ in mutatione ſubita eſt ſimul fieri et

factum eſſe.et ſil deſinere ⁊ deſijſſe.qꝛ g̊ in inſtanti de ⸗
ſinit eſe panis.nõ ẽ panis. Rurſus qꝛ incipit eẽ coꝛ/
pus vel conuertit᷑ in coꝛpus.eſt coꝛpus chꝛiſti.¶ Ad 27
illud vo quod querit᷑ de vltimo eẽ panis. multipłex

eſt poſitio. Quidam cm̃ dicũt ꝙ qꝛ panis bʒ eẽ tpale
ſed coꝛpus xpᷣi eternũ.ꝙ eſſe panis nõ eſt niſi in tpe.

pꝛimũ eſſe coꝛpoꝛis in inſtanti.vñ ſicut inſtans copu
lat᷑ ad tpᷣs ita ꝙ nibil eſt mediũ.ſic et in ꝓpoſito ha⸗

bere ſe dicũt. Sʒ hoc eſt fuga. Pꝛimũ.qꝛ ſi panis hba⸗
beret eſſe in inſtanti.manet obo.et nõ eſt ibi ſolutio.
Scd.qꝛ ꝙ coꝛpus xp̃i ſit in altari vel ſub ſpeciebꝰ h̊
eſt tcinpoꝛale.Tercio vo qꝛ vtrũq; bʒ eẽ pmanens.
⁊ ideo eſſe vtriuſq; eſt in inſtanti. Pꝛopter bhoc eſt
alia poſitio ꝙ in codẽ inſtanti eſt vltimo cẽ panez.⁊
pꝛimo eſſe coꝛpus.eodem inquã ᷣm ſubſtantiã. dif⸗
ferente ᷣm rationẽ. Oꝛ ſᷣm qꝙ eſt menſura vltimi eẽ
panis.eſt terminꝰ pᷣteriti. Scom ꝙ eſt menſura pᷣmi
eſſe coꝛpoꝛis.eſt pꝛincipium futuri. Sed bec poſitio
nõ poteſt ſtarc.qꝛ quecunq; ſit diuerſitas in ratõne.
in vno inſtanti nunqᷓ; ↄtradictoꝛia ſunt ſimul vera ĩ
eodẽ.ergo nec diſpata de codeʒ.Et pꝛeterea ſi prete
ritum in ſuo termino eſſet.et futurũ cẽt in ſui initio.
nunqꝙ; ↄtinuarent᷑ ꝑ vnum inſtans.ĩmo eſſent ſimł.
Pꝛopterea eſt tercia poſitio ꝙ eſt in vno inſtãti ſᷣm
rem.ſed plura ᷣm virtutem.Sicut em̃ vnus punctꝰ
fit duo puncti diuiſione linee ⁊ cõmenſuratione.vt⸗
puta ſi duaꝝ linearũ fiat contiguatio ſuꝑ lineam cõ:
tinuã ſubſtratã.ille vnus punctus ad quẽ contiguã
tur eqͥualet duobꝰ.ſic in inſtanti q;uis nõ multiplice
tur.qꝛ tpᷣs nõ diuidit᷑.tñ duobꝰcqualet ꝓpter menſu
rationẽ duoꝝ vltimoꝝ durationis.ſ.panis ⁊ coꝛpis
Sed illud nõ põt ſtare.qꝛ in ↄtinuis vltima ſił ſunt.
ſed in durationibus q̃ ſe habent ſᷣm pꝛius ⁊ poſteriꝰ
impoſſibile eſt ꝙ vltima ſint ſimul.vnde in illa con/
tiguatione punctus ſubſtratus non fit duo.ſed duo
puncti vniunt᷑ in vno.nec tamen cedunt in vnũ ꝓpt᷑
diſtinctionẽ coꝛpm in qͥbus ſunt.Et iteꝝ.quantucũ
qʒ illud verũ ſit ꝙ duo indiuidua ſint ſimul.nũqᷓ; tñ
verum ceſt ꝙ duo ↄtradictoꝛie oppoſita ſimul inſũt
eidem.et qꝛ ſunt incõpoſſibilia.nec etiaʒ ea qᷓ̃ necrio
reqͥrunt oꝛdinẽ nõ tm̃ cauſaliter ſiue ſ̃ᷣm naturã.ſed

etiam ſm eſſe in actu ⁊ durationẽ actualẽ. Pꝛoptea
eſt quarta poſitio. ꝙ eſt in alio ⁊ alio iuſtanti m reʒ

.7
„2

e

o. dom ꝙ hec cõuerſio eſt ſubito et 24

28 obꝛ; ꝙ non ſüt 25

Cffne⸗
Nociſc
nchenn
tacton
Krrtßs
Cpitden
Gheur.
fnoekpe
ſockcpe
ſaponrer
ſeboppfe
ſoneſe
Mistan
nhkmn
fögtuet
Ctorridct
Cnſincei,.
einpofbie
hattaſi
noftnin
aſoeii⸗

7*

Pin

Cune⸗
itn⸗
Hicds
Anhns
iphe
ltotüft
Nn eput
ſitſibſc
lusbiexb
ltitir,
lnſti/
Mröftpi
Mieret
Mn.
N
WMäge
nit

Gb
Nehe
lahhe⸗
lge
ng
lnt
N

--- —

—

al kxo modo H tempe eſt ponere inſtantia multa. qᷓa ergo c. tem cũ ppoſitõe.vr̃. Ambꝛo.ð ſacr̃is.
ſirn vnum eſt ym ſuam eẽntiaʒ cuiꝰfluxus eſt cõtinuus. vbi acceſſit ↄſecratio.de pane fit coꝛpus xpᷣi. ¶ Itez
nrtn vnge eſt ponere plura inſtantia vt ↄñter ſe babẽtia rõone videt᷑.qꝛ hic eſt tranſſubatio. Aut ̊ de aliquo.
ſſeeen ſm ſe.ſed tñ ſ̃m ꝙ menſurat duas actiones diſcõti aut de nibilo. Hõ de nibilo. de aliquo. de panc.cũ
nllut, nuas eſt in eo duo ſigre.ſicut linea ſi ſecet aliam ſist nõ ſit dare de alio. Cõtra.boc verbũ eſt notat id;d
fffi duo puncta. Sed illud non poteſt ſtare.qꝛ in nullo titatẽ.ſᷣ panis ad coꝛpꝰ nõ eſt idẽtitas nec in foꝛꝛma
Kegt continuo nec eſſe nec intelligi nec ſigri poſſunt vere nec in matcria. ꝗꝙ talis locutio.ſ.cum verbo ſubſtan/
e a duo indiuidua ipo manente continuo que ſe babeãẽt tiuo qð notat idẽtitatẽ eſt ſalta. d hre fieri termi
nadoti ↄſequenter.alioquin intelligit᷑ de neceſſitate vt mul nat᷑ ad factũ eẽ.ſᷣ in hoc ſacro nihil factũ eſt.qꝛ coꝛpꝰ
dckituen tiplicatum. ſi ergo t̃s manet non interciſum. pʒ ⁊c. nõ eſt nunc factũ.̊ᷓ nec fieri eſt ibi.& ſunt falſe cũ ver
niii⸗ Aideo dom eſt vltimo ꝙ tempus ſiue inſtans men bo fiendi. ¶ Itẽ ois potentia aut eſt actiua. aut paſ:
dotie ſura vltimi eſt panis ⁊ pꝛi eſſe coꝛpoꝛis poteſt dupli ſiua.in pane nõ eſt actiua nec etiã paſſiua.qꝛ tũc eẽt
fnmtitn citer acccipi. Ael in diuiſione ꝓpꝛia vniuſcuiuſqʒ.ſiẽ ad actũ. cũ boc verbo põt eſt falſa locutio. ¶ Itez
unſtkin⸗ dicit pᷣs ꝙ vnũqdq; ꝓpꝛia ꝑiodo mẽſurat᷑.q quidẽᷓ hec ppõ de et ex dicit cauſalitatẽ.aut oꝛdinẽ.vt ð ma
iſirt⸗ cum reincipit ⁊ deſinit.⁊ ſic ſunt diuerſe menſure diſ ne fit meridies. Hec nõ poteſt ſtare.ſᷣm ꝙ dicit cau/
ninete continue.⁊ diuerſa inſtãtia ↄñter ſe babẽtia.ſicut ſt ſalitatẽ. Nec ſᷣm ꝙ dicit oꝛdinẽ.qꝛ tũc eſt ſenſus.ptꝰ
6tere vuo ec.ſ.eẽ panis a eẽ coꝛpis. Si aũt accipit᷑ inſt panẽ rnnen rõe poſſʒ dici de verbo coꝛpꝰ ptꝰ
etietnit hm cõem menſuram que eſt tempus continuũ non bũ.¶¶ Rꝰ.dm ꝙ iſta ↄuerſio eſt ſingularis.qꝛ to 28
M interciſum.vt eſt menſura motus pꝛimi mobilis.xl tum in totũ tranſit.⁊ hoc virtute ſupra naturã.ideo

tinnltei⸗ etiã vt tp̃s ↄſideret᷑ ſm eſſentiam nõ ̃m eſſe.tũc ac panis ad coꝛpus nõ eſt idẽtitas.nõ eſt cauſalitas in

inithnd cipit determin atũ inſtans ſᷣm noſtram ſignationem cchꝛiſti coꝛꝑe.ᷣnulla eſt innouatio in pane.nulla ẽ ſᷣm
ichtti Signetur ergo vnum inſtans in tempoꝛe in quo vl cauſas inferiores oꝛdinatio.Ex his cliciũt᷑ quatuoꝛ ⁊2 9
R timo eſt panis. Signet᷑ ⁊ vltimũ inſtans in quo pꝛi / regule. Pꝛima eſt ꝙ oĩa verba ſigntia idẽtitatẽ paĩis
nninne mo eſt coꝛpus.ego dico ꝙ nõ eſt ſigre duo inſtantia ad coꝛpus xpᷣi facit ſermonẽ falſum.vñ om̃s tales
RK cõſequenter ſe habentia in cõtinuo manente.vñ qd/ locutiões impꝛopꝛie ſunt et exponẽde.panis erit coꝛ
atnſͤt libet hoꝝ ꝑ ſe ſigri poteſt.ẽ̊ duo ſimul impoſſibile ẽ pus xpᷣi.vel qd fuit panis eſt coꝛpus xpᷣi.i.cõuerſuʒ
WDũlR ſignare. et ſie patet ꝙ in alio ⁊ alio inſtanti babe: eẽ eſt in coꝛpus.ſimplr nõ ſunt recipiende cũ relatiu
ppntn panis ⁊ coꝛpus ſᷣm rem.⁊ ſᷣm ꝙ eſt menſura realis? ⁊ verbo ſubſtantiuo.⁊ iõ nõ valet ratõ quã adducit
Gitnit Apria.lʒ jm mẽſurã cõeʒ duo inſtantia ĩimediate ſig Quia em̃ totũ in totũ tranſit.nõ eſt maioꝛ idẽtitas.
ekſee⸗ re nõ Penfe: Hi aũt modus ſoluendi rõnabilioꝛ; ? imo minoꝛ.ĩmo nulla.Scða regula eſt.ꝙ oĩa verba
ibſutt certior videt᷑ oibꝰ pꝛedictis.qm ſupꝛa tria pꝛincipia ſigntia innouationẽ circa coꝛpꝑꝰ xpᷣi ſunt falſe dicta.
geinoi certa fundat᷑. Pꝛimũ eſt ꝙ in eodem inſtanti ſimpli qᷓ añt ſiont cõuerſionẽ ⁊ tranſitũ vere dicunt᷑.⁊ qꝛ ge
pbtet ci impoſſibile eſt ↄtradictoꝛia eẽ qᷓntũcũq; inſtas ha nerari dicit innouationẽ.fieri põt dicere tranſitũ.vt
niigng⸗ beat diuerſitatẽ 'm ↄſiderationẽ. Scom eſt ꝙ in cõj· cũ dicit᷑ boc fit illud.iõ cũ verbo fiendi põt concedi
tunini tinuo manẽte ↄtinuo impoſſibile eſt inſtãtia eẽ vnt nõ cum verbo generandi.⁊ cõcedende ſunt rões ad
nſni nec vere ſigri. Lerciũ eſt ꝙ inter eſſe panẽ ⁊ coꝛpus boc. Rõ ad oppoſitũ nõ valet.qꝛ obijcit de fieri put
ganhri xvᷣi vł inter duo ↄdictoꝛia nihil eſt medium. dicit alicuius generationẽ.vᷣ nõ ſic accipit᷑ h.vñ h̊ eſt
uin Queſtio. v. magis /pꝛia panis fit coꝛpus. qᷓ; de pane fit coꝛpus.
an Auibus verbis debeat expꝛimi iſta ↄuerſio. Et oſtẽ ⁊ hec ſimplr eſt impꝛopꝛia.coꝛpus xpᷣi fit.ſᷣ cõcedi᷑.
u ne dit᷑ e ꝑ verbũ ſuſtẽtatiuũ. vt dicat᷑ panis erit coꝛpꝰ fit hic.Tercia regula eſt.qꝛ nõ eſt oꝛdinatõ panis ad
ninlicr xp̃i. et qd fuit panis ⁊c.et boc auẽte ⁊ ratione.Quia coꝛpus xpᷣi ᷣm cauſas inferioꝛes.iõ verba h̊ ſigẽntia
unuffe Ambꝛo. dicit ꝙ crat panis añ cõſecratõnẽ.eſt coꝛꝰ ſicut hoc verbũ põt abſolute dictũ faciũt locutionex
eite xpᷣi pꝰ ↄſecrationẽ. ¶ Itẽ rõne vꝛ.qꝛ vbi totũ trãſit falſam.vt ſi dicat᷑ panis põt eſſe coꝛpus.Sed ſi dita
. ſn in totũ fit maioꝛ vnio ꝙ; vbi ꝑs ĩ ꝑtẽſ vxa ẽ vbi ꝑs in tur oꝛdinatio ſᷣm cãs ſuꝑioꝛes tũc eſt in locutiõe vx
ngilif ptẽ.vtputa ᷣm accñs albũ.erit nigrũ ᷣm ſbaʒ.vt qd riitas.vt ſi dicat᷑ panis põt ↄuerti a deo.⁊ ſic dic am/
inlen fuit ſub foꝛma ignis mõ ẽ ſ̊ foꝛma aeris. mito fo;ꝝ bꝛo.⁊ rõ ↄcludit.qꝛ actus ille eſta potentia ſuꝑioꝛi.
ſtip tius hic vbi totũ tranſit in totum. ¶ Itẽ ꝙ in vbo Quarta regula eſt.qꝛ nulla eſt cauſalitas ſᷣ ſolũ tra⸗
igkunſ⸗ mutãdi vr.dam̃. panẽ ⁊ vinũ fecit coꝛpus ⁊ ſangui/ ſitus panis in corpꝰxpᷣi.ꝙ om̃s pᷣpõnes cãlitatẽ im/
Cicnen nem ſuũ. ¶ Itẽ rone vꝛ.qꝛ qdð mutat᷑ ⁊ nõ adnibila poꝛtantes reddũt locutionẽ impꝛopꝛiã.vñ impꝛope
itit tur nõ fit nibil ſ aliquid.ᷣ panis mutat᷑ ⁊ non adni ſunt cũ bac pᷣpõne de vel ex.ſᷣm ꝙ dicunt cauſalitatẽ
ſulnun bilat᷑.nec fit aliud q;ᷓ coꝛpus.gᷓ ⁊c. ¶ Item qꝙ cũ ver ſed cũ eſt aliq̃ aceptõ oꝛdinis.nec tñ ſᷣm illam ono
nbtetß bo poſſendi.Ambꝛo.Oð eſt panis pot eſſe eoꝛpꝰ ↄpſe pꝛia.Et doᷣm ꝙ illa eſt vera ⁊ ꝓpꝛia in qua verbus
uſ in cratõe ꝗᷓ fit x̃i ſermone. ¶ Item ratõne.qꝛ om̃e q ſiꝗns nõ idẽtitatẽ.nec innouationẽ.nec oꝛdinatiõe,ʒ
lt mutat᷑ in aliquid babet poſſe ad illud.qꝛ omnẽ actũ nalẽ.ſ ſolũ ↄuerſionẽ cũ pᷣpõne impoꝛtãte trãſitũ ñ
inucr antecedit potẽtia aliqua.ſᷣ panis mutat᷑ in coꝛpus. cãm.vñ bec ẽ ꝓpꝛia panis ↄuertit᷑ in coꝛpꝰxpᷣi.
oſin (Agit de cõfectione q;tum ad materiã in qua debet fWier.
tnni ¶ Sub alia aũt ſpecie tribꝰde cauſis carnẽ ⁊c. Supra egit męr̃ de ↄfectiõe qᷓtũ ad tranſſuhationẽ ſiue ↄuerſio/
eͤ nẽ. hic agit ſcdᷣo in qua ſpẽ vel ſba debeat fieri talis ↄfectio.Et bʒ becꝑs duas partes. In pᷣma deteriniat in
i qua ſpẽ yel uva nunc licere debeat ecdeſia. In ſca oñdit ꝙ ſic fuerit in ↄfectiõe pꝛima que fuit in cena.ibi.
6 Colligit᷑ etiã ex pdictis ꝙ xpᷣs ⁊c vbi oñdit in qbꝰſbijs ↄfecit.⁊ quale coꝛpꝑꝰ diſciplis dedit.⁊ quale nos ſumi/
ſich mus. Pꝛima ps hʒ tres. In pᷣma oñdit᷑ q̃re illud ſacrm̃ ſiue xp̃i coꝛpꝰdat᷑ ſub alia ſpecit. In ſcda quareſb du
n 8 plici ſpecie. ibi. Sz quare ſub duplici ſpecie ⁊c. In tercia vo determinat ꝙ aqᷓ vino cõmiſcenda e.ibi. Aqua e·
o ro admiſcenda eſt vino. Et illa ꝑs duas habet. In pᷣma oñdit modũ ↄmiſcẽdi. In ſcda vero inaͤrit vtruz hoc
fon ſpectet ad ſacramenti neceſſitatẽ ibi. Si vᷣo querit᷑ an irritum ſit quod gerit᷑ ſi a.qua ⁊c.

k 2.

a.ij. ¶ Me abboꝛreret Determinat in qua ſpecie vel ſubſtantia nunc confi

animus quod cerne/
xct oculꝰ. Nidet᷑ nul
la eẽ iſta mgr̃i rõ.qͥa
nõ eſt faciẽduʒ aliqͥd
in ſolaciuzʒ ſenſus q

pꝛeiudicet intellectui

Sel ſicut hoꝛridũ ẽ

ſenſui comedere car-

nes.ita difficile eſt in

poſitũ eius qð ſentit.

vr ꝙꝙ meliꝰ eẽt hoꝛ⸗

roꝛẽ generari in ſen/
ſu.vt ita veritas ma/
nifeſtaret᷑ in intelle/

ctu. R dom q iſta ñ
eſt tota rõ quare ſub

ſpecie velat᷑.qꝛ fit in

.2

ſenſus ſolacium.ᷣ qꝛ

fit in ſenſus ſolaciuʒ

⁊ in fidei meritũ.in qͥ

capitur et illuminat᷑

intellectus.ſi aũt oc/
cultaret᷑ ſenſui.⁊ in/
teellectus nõ releuare
tur ꝑ fidem.tunc ali-

quod pꝛeiudiciũ fie-

ret intellectui. Nunc
aut nõ eſt ita. et ideco

e
¶ Sub alia aüt ſy pecie tribus de cauſis carnẽ ⁊ ſanguinẽ
tradidit xpᷣs et deinceps ſumendũ inſtituit.vt fides.ſ.

III

. .

ſiue coꝛpus xpᷣi dat᷑ ſub alia ſpecie.

cere debeat eccleſia. Oſtendens quare illud ſacrm̃

haberet meritũ que eſt de his q̃ nõ vident᷑.qꝛ fides nõ
habet meritũ.vbi humana rõ pᷣbet exꝑimẽtũ.Et ideo
etiã ne abhoꝛreret animus qð cerneret oculꝰ.qꝛ nõ ha

tellectui credere ob⸗ bemꝰ in vſu carnẽ crudã ⁊ ſanguinẽ comedere. Quia

ergo xpᷣm voꝛari dentibus fas nõ eſt. in miſterio carnẽ
⁊ ſanguinẽ nobis cõmẽdauit.Et etiã ideo ne ab incre⸗

dulis religiõi xpᷣiane inſultaret᷑. Vnde aug. MNihil ra⸗

tionabilius qᷓ; vt ſanguĩs ſimilitudinẽ ſumamꝰ. vt ita

⁊ veritas nõ deſit.⁊ ridiculũ nulluʒ fiat a paganis.qꝛ
cruoꝛẽ occiſi hoĩs bibamꝰ. Me ergo hoc fieret.⁊ ne ve⸗

mus ſacramentũ.Ex pꝛemiſſis iã liquet quare ſub alia
ſpecie et quare ſub iſta hoc ſacramentum dũs celebra⸗

ed quare ſub duplici ſpecie ſumit᷑.cuʒ ſub alterutra
totus ſit xpᷣs: vt oſtenderet᷑ totam hũanã naturã aſſũ
vſiſſe.vt totã redimeret. Panis em̃ ad carnem refert᷑.
bvinũ ad animã.qꝛ vinũ oꝑat᷑ ſanguinẽ.in quo ſedes
gie a phiſicis eſſe dicit᷑. Ideo g̊ in duabus ſpeciebꝰ ce⸗

b.r. jj. e inũ ad ani-/

mã ⁊c. Videtur ma/

gno. Si ergo vinum
ſignat ſanguinẽ chri⸗

———

le dicere.qꝛ regula eſt

in phica ſciẽtia ꝙ ter
mino ſemel poſito ñ
eſt vtendũ equiuoce.

ergo ſimiliter nec ſi/

ſti.nõ ſignat animaʒ
chꝛiſti. nõ ergo aiam
noſtram. BR dom qꝙ
ſicut in ſignis vitali/
bus duplex attendit᷑

ſignificatio. ſ. ꝓpꝛia

allegoꝛica. ita ⁊ i hac
duplici ſigtionce ſilit

accipit᷑ in tkologia.

Sinmile põt eſſe in ſi⸗
gnis ſacramentalibꝰ
vnã rem ſignificẽt

Apꝛe.ſ. vel rẽ quã cõ⸗
tinẽt. vel effectũ quẽ

tribuũt. aliã allegoꝛi

luti quidam hoꝛroꝛ eſſet cruoꝛis.in ſimilitudinẽ accipi

uerit. ⁊ celebrari a nobis inſtitueriit.
uare ſub duplici ſpecie.

lebꝛat.vt anime ⁊ carnis ſuſceptio in chꝛiſto.⁊ vtriuſ⸗
qᷓ; liberatio in nobis ſigniſicet᷑. Valet em̃ vt ambꝛoſi

ait ad tuitionẽ coꝛꝑis ⁊ aie quod percipimus.qꝛ caro

xpᷣi ꝓ ſalute coꝛꝑis.ſanguis vᷣo ꝓ aia noſtra offert᷑.ſi /

cut pꝛefigurauit moyſes.caro inqͥt ꝓ coꝛꝑe veſtro of⸗
fertur.ſanguis ꝓ anima.ſed tamẽ ſub vtraq; ſpecie ſu

mit᷑.quod ad vtranq; valet.qꝛ ſub vtraq; ſumitw᷑ ipſe
totus chꝛiſtus.ſed ſi in altera tm̃ ſumeret᷑.ad alterius
tm̃.i.anime vel coꝛporis nõ vtriuſq; ꝑiter tuitionẽ va

lere ſigniſicaret᷑. Sub vtraq; ſpecie tñ totus ſumitur

chꝛiſtus.nec plus ſub vtraq;.nec minus ſub altera tm

ſumit᷑.Eadẽ em̃ ratio ẽ vt ait hhylariꝰin coꝛpe xpᷣi que
in manna pceſſit.de quo dicit᷑. Qui plus collegeratñ
habuit amplius.nec qui minus ꝑauerat habuit minꝰ.

ce.ſ.rem a qua virtu-

tẽ trabũt.ſicut a paſ/⸗

ſione ⁊ eius fide. Et

ſicut fallit regula ſo/

phiſtaꝝ in pꝛimis ſigni

B.

Et licet ſub vtraq; ſpecie ſumat᷑ totus chꝛiſtus.tamen

non fit conuerſio panis niſi in carnem. nec vini niſi in

ſanguinẽ.Nec debet dici duo ſacramenta ſed vnum.

quia ſub vtraq; ſpecie idem ſumitur. Neq; debet itera

ri ſacramentũ.qꝛ benedictio nõ repetit᷑ ſuꝑ ſpẽm ean⸗
dem. neq; alie ſubſtantie in ſacrificium veritatis offer⸗
ri debent.quia de alijs non põt conſecrari coꝛpus xpᷣi
vel ſanguus.

—

Bꝛe. in ome /
lia paſchali.
9 .

Ambꝛo. ſuꝑ

Hylarius
Exo. xyj.

N¶Beterminat ꝙ aqua vino admiſcenda eſt oſten /

dens modũ admiſcenii. g

phiſtaꝝ in pꝛimis ſignis. qꝛ in theologica ſcia dictio ſimul accipit᷑ moꝛaliter. ⁊ literaliter. ⁊ allegoꝛice ſic fallit
in bis ſignis.qꝛ vnũ pᷣncipalit᷑ ⁊ ꝓpꝛie ſignificant.⁊ aliud allegoꝛice. Poſſet tñ dici ꝙ vnum ſigt ꝑ alterum. vt

animam ꝑ ſanguinem.ct ſic nullum eſt inconueniens.
c.ij.¶¶ Caro xpᷣi ꝓ ſalute coꝛꝑis offert᷑. Scm illud ambꝛo.vid

ct᷑ ꝙ iſtud ſacramentũ ſanat coꝛpaliter. et boc

ctiam videt᷑ apls dicere.j.ad Cox.xj· Jdeo inter vos multi infirmi. imbecilles, ⁊ dormiũt mulci. loquit de

N

iui

S„ —

ng
ng
e

==

ſpiohn

a

Uhſcent
N
lſtucrſe
tkinſag

mnſibn
engnint
ſummgli

aagi

. *
s

hidigne accipientibus. Sed contra. eſt cibus ſpũalis ⁊ remediũ gtra peccatum. ergo non videtur ſanitatẽ?
coꝛpoꝛis tribuat. Itẽ ſi tribuat ſanitatẽ coꝛpalem. vr̃ q coꝛpoꝛe exnte ſano nõ deberent hoies reciꝑe niſi ſan
guinem.qð nõ eſt vᷣm.Rꝰ.dm q ambꝛo.loquit᷑ d ſalute coꝛpoꝛũ nõ que eſt in via ſed que crit in patria.q̃ ʒ 2
annexa eſt ſpñali.⁊ apls de infirmitate loqtur ſpñali.Si quis aũt de coꝛpali velit intelligere.hoc ſolũ referen⸗
dum et intelligendum eſt ꝑ accidens et valde ex conſequenti.qꝛ nec ad boc nec ꝓpter hoc eſt inſtitutũ.

in 5„ (zqua so admiſcenda eſt vino. qꝛ aqua populum ſi⸗ d Aaua vero
gnat qui ꝑ chꝛiſti paſſionẽ redemptus eſt. Calix ergo miſcenda eſt vino.

deoovm inicus iuxta canonũ pꝛeceptum aqua ⁊ vino mi Aueni ven ſufficiat
nßIitttus debet offerri. qꝛ videmus in aqua pplin intelligi. videt᷑ ꝙ lic. qꝛ añ in⸗
in vino oſtendi ſanguinem chꝛiſti. Cũ ergo in calice vi ceptionem miſſe mi⸗
no aqua miſcet᷑.xpᷣo populus adunat᷑.⁊ credentium ſceri põt.⁊ admixta
6 plebs in quem credit copulatur.que copulatio aque et tran bor unnn B
e vVini ſic miſcet᷑ in calice chꝛiſti vtᷣmixtio illa nõ poſſit nures mchi tacen⸗
ſepari.nam ſi vinũ qs tm̃ offerat.ſanguis chꝛiſti inci/ ad ſacramentũ. e:di 33
pit eſſe ſine nobis. ((cLcendum ꝙ admixtio
Inquirit vtrum hec mixtio vini cum aqua ſit de aque cum vino ẽ ſac⸗
CSiveoquent amirmd it quod genf ſaquapreter. iiuerdn sdee
Si vero querit᷑.an irritũ ſit quod gerit᷑ ſi aqua pꝛeter, eſt ſacerdotis.et ẽ ad
mittat᷑. audi qd ſequit᷑ in eodem canone. Hon potei conen ecicen the 34
. inquit calix domini eſſe aqua ſola.aut vinum ſoluʒ ni⸗ inchoant᷑ ſacra miſte
Cypꝛianus. ſi vtrunq; miſceat᷑. Iteʒ Cypꝛianus.Calix dñi nõ eſt ria. Et in miſſa ſoleni
qaaqjua ſola.aut vinum ſolum.niſi vtrũq; miſceat᷑.ſicut poni debet poſt offer
nec copus domini poteſt eſſe farina ſola. nec aqua ſo⸗ toꝛiũ. in miſſa aũt pꝛi
la niſi vtrunq; fuerit adunatũ.æ panis vnius compa⸗ Uata ter piculũ ob⸗
e1 N d . 2) EEi liuionis.⁊ ꝓpter hoc
ge ſolidatum. Si quis tamen non intendes introdu⸗ vt foꝛte dinturno tpe
cere hereſim obliuione vel ignoꝛantia aquã pᷣtermiſe⸗ bene cõmiſceat᷑ ſecu/

Noſe ä⸗äirtt. nõ videt᷑ eſſe irritij ſacramentum. ſed ille grauiter rius eſt tonere ſtatim
eſt coꝛripiendus. Hã et grecoꝛum eccleſia non appo / cum ponit᷑ vinum in
or . nere aquam dicit᷑ Quod etiam ex dictis Cypꝛiani vi pꝛincipio miſſe. Qs
JGMU!D ergo obijcit ðR limpba

det poſſe colligi.Ait enim. Si quis de anteceſſoꝛibus ergo obhet umnpba
noſtris vel ignoꝛanter vel ſimpliciter non hoc ſeruuue nein wlio. dom æ
rir quod nos dominus facere et exemplo et magiſte- talis. et idco nibil fa⸗
rio docuit.poteſt ſimplicitati eius indulgentia domi/ cit ad ſacramentum.
fni venia cõcedi.Nobis vᷣo nõ põt fignoſci.qui nunca MB
domino inſtructi ſumus.vt calicẽ dñi cum vino mixtũ e ¶Wittio illa non
Sm ei Armi& Ere ͤ10 Iifß Wſſit ſegari. NHidetur
Ffm ꝙ dñs obtulit offeramus. Ex hoc videtur ꝙ ſi quiſ Ppoſfie ſepart. arexr⸗
ris l ſimplr vl ignoꝛter vinũ offerat ſine aqᷓ.ſacrm ↄficiat. perimentum eſt pba
aqua miſceatur. iuncus appoſitus attrabit aquam ⁊ ſegregat. videt᷑ ꝙ nunqᷓ ita pomſt miiccri vt magi-
ſter dicit.Rꝰ.ſicut dicit phᷣus qñ pᷣdominat᷑ vinũ ſoluit᷑ ſpecics aque ⁊c̃.⁊ cũ ſoluta eſt ↄuerſa in vinũ.totũ 3 5
eſt vinũ.et ſic conuerti põt.nõ em̃ conuerti poteſt niſi panis vel vinũ. Aliqui tamen volunt dicere ꝙ aqua nõꝰꝰ

ↄuertit᷑ in ſacramento.ſed tenet ſemꝑ rõnẽ aque.⁊ eſt ibi ppter ſiẽtionem ſolum ſicut ſiſ uꝑinfunderet᷑ aqua
poſt traſſubationem ſiue ↄuerſionẽ vini.HNanc duplicem opininonm ponit Inno. in decretali quadã de coꝛ⸗
poꝛe domini. Pꝛimã tñ magis appꝛobat ⁊ magis videt᷑ appꝛobanda. Ainũ em̃ põt conuertere aquam in ſe
ii parua quãtitate vt phs dicit in fine pꝛimi de generatiõe. uerunt etiam aliqͥ dicẽtes aquã ↄuerti in alios
bumoꝛes.⁊ vinũ in ſanguinẽ.ſed boc nihil eſt.cũ ſolũ ſubſtantia panis vini poſſit tranſſubſtantiari.vnde ſi
aliquis puram aquã in calicẽ poneret.oino nihil cõficeret.nõ ſic eſt de vino.⁊ iõ pꝛima opinio tanq; ꝓbabili⸗
oꝛ eſt tenenda. Qd g obr de iunco. dm ꝙ nõ ſepat aquã mixtã.ſᷣ ꝑ naturã ↄueniẽtẽ aque attrabit partes vi

Batsunon vini.nõ qꝛ ibi ſit aqua.ſed ꝑtes debiles vini que minus habent de virtute.
abil

f¶ Mobis vo non pot ignoſci ⁊c. Obijcit᷑ cotra bec cypꝛiani verba. Aut em̃ hoc dicit q; tale pctm̃ eſt irreme
diabile. aut quia culpabile. Si quia irremediabile. hoc falſum eſt. Si quia culpabile. ſiliter fuit in ignoꝛanti
bus. quia ignoꝛanntia iuris nõ excuſat. ergo ⁊c. ſe.doᷣm q boc dicit nõ qꝛ peccatum ſit in nobis irremedia ʒ
xòe bile. ſed quia non habet coloꝛem excuſationis ſi fiat ex certa ſcientia.ſed qui ex ignoꝛantia faciebant habebét
4 excuſationem que tamen no excuſat a toto ſed a tanto.quia foꝛte non erat in eis moꝛtale. Hec erat ſimplici-⸗
l ter ignoꝛantia iuris.immo quodammodo dici poterat ignoꝛantia facti.quia dominũ feciſſe neſciebant. cum
non habeatur ex ſcriptura. conijcitur tamen ex hoc ꝙ de latere eius exiuit ſanguis zaqua.vbi etiam quodã⸗

mo pꝛeſigurata funt ſacraments.
t⸗ 5

—

—

58

—

(O: iſtud ſacrim̃ debeat cofici in ſpecie panis ipᷣa dñi

cies panis ⁊ vini. ¶ 4 ꝛin legen
pta agnus ⁊ eius ſanguis offerebat᷑.S cero mag ex/⸗
pꝛimit carnẽ.et ſanguis ſangninẽ. magis in illa ſx

Ai.

—

37 ¶ Aqua vo nullatenus ſine vino poteſt offerꝛi. Obijcik. ponat᷑ ergo aliquis decipiat᷑ credens aquam eẽ
vinum. ⁊ ꝑcipiat hoc tꝑe ꝑceptionis ſacramenti.quid faciendum eſt ei Rendent quidam ꝙ debet vinũ pone

re ⁊ nõ deberx cõſecrare.ſᷣ panem frangere ⁊ mittere in vinũ.Sed ad quid hoc faceret.ſi em̃ vinũ non coſecrz

tum nõ eſt maioꝛis efficacie qᷓ; aqua.ſufficit aquã ponere vel poſitam tenere.Et ideo dicunt alij ꝙ dʒ foꝛmã

verbi ſuꝑ vinũ dicere vt plenum ſit ſacramentũ.ſi ꝑcipit hoꝛa debita.tũ ꝗpter ſigtionẽ.tũ etiã qꝛ ccedo ꝙ ſan

‚,UD intelligentiã huius partis ſm duo qᷓ de᷑⸗

minat magiſter duo ꝑꝛincipaliter querunt᷑.
Pꝛimo ad intelligentiã pꝛimi queri᷑ de ſpe
n quibus nunc cõficit ccclłeſia. Scdo querit᷑

„
ciebus ĩ

de modo quo cõfecit xpᷣs.Circa pꝛimũ querunt᷑ bꝛe
uiter quatuor. Pꝛimo querit᷑ vtrũ hoc ſacramentũ

cõfici debeat in ſpecie panis ⁊ vini. Scdo vtꝝ vtra⸗/
q; harũ ſpecierũ ſit de integritate ſacramẽti. Tercio
querit᷑ vtrum aqua ſit de integritate ſacrain enti.

Quarto vtrum in omni pane ⁊ vino poſſit cõfici ſa/
cramentum boc.

¶Queſtis. ſ.

— —

inſtitutio ſiue ↄſecratio.⁊ ecie catholice o bſeruatio

ſufficientẽ p̃ᷣbet auẽtem ⁊ roncẽ. Sed ꝙ nõ vr̃.qꝛ ßᷣm
æy dicit hugo.creſcente veritatis cognitiõe.ſigna de/
buerũt eſſe euidentioꝛa.S cũ panis ⁊ vinũ fuerũt ſa
cramenta legis nature.nullo mõ debẽt eẽ ſacramen/
ta leg gre. in qua tm̃ ↄcurrit cognitio veritatis

lex ſcripta plus cognitiõis dabat ⁊ habebat ꝙᷓ natu/

ralis.g eius ſigna erant certioꝛa et expᷣſſioꝛa.g mag

lex noua debuit ↄficere in ſacris ſiue ſignis traditis

2- 5

l
t

Ge⸗ em hocipᷣm vr̃.qꝛ in lege ſcri

cie debet cõfici ſacrm̃ euchariſtieqᷓ; in iſta.¶ Itẽ ſpe

cics ſacri naturalitenhũñt repñtare.ſᷣ panis ⁊ vinum

te?

guis aliquo modo ad .
dat ad efficacias.bᷣ tñ SAqua vo nullatenus ſine vino poteſt offerri in ſacri⸗ g
pſulendu eſet ali ficium. nec panis niſi de frumento. nec granũ frumen
Tertonegißentig. n mſi redactũ fuerit in panẽ.quia chꝛiſtus ⁊ panem ſe Joh. vj. ?. xij
uiuDiiricit ⁊ grano frumenti ſe comꝑat. Qõð ergo ſupꝛa di: Determinatio
b ¶ Coꝛpus vo ⁊ ſan ctum eſt nõ poſſe vinũ ſolũ offerri. determiari opoꝛtʒ. pꝛemiſſoꝝ.
guinem chꝛiſti añ cu, recipit em̃ exceptionem. MHõ poteſt. niſi ſimpliciter vel
alijs diſcipulis perce ignoꝛanter fiat. Vel nõ poteſt.i.non debet. Quibuſ⸗
perat. Videt᷑ boc ma dam tamen videt᷑ hoc generaliter verum. 6
le dicere de iudaquia ¶ Qſtendit ꝙ ſic fuit in cõfectione pꝛima que fuit ĩ ce⸗
petõꝛ erat ⁊ malus.? . ag ſpoẽ ſubſtantiam. ſicnt hodie cot
oc dñm nõ latebat. S na q;tum ad ſpẽm vel ſubſtantiam.ſicut hodie con
cãtũ ſacramẽtũ nõ de ficit eccleſia.⁊ quale eoꝛpus dedit diſcipulis.et qua
bebat ei cõfer:ꝛi. cum le nos ſumimus. i
nõ debeat dari niſi di ¶ Colligit᷑ etiam ex pꝛedictis ꝙ xpᷣs vinũ aqua mixtum
gne accedentibus et dedit diſcipulis. Coꝛpus vo tale dedit quale tunc ha⸗
ſer ren Jo: buit. i.moꝛtale ⁊ paſſibile.nunc vo ſumif a nobis im⸗
tbanas. glo. non vt q́ moꝛtale ⁊ impaſſibile.nec tamen maioꝛẽ habet efficien lio e
dã putant. iudas tũc tiam. Euchariſtia quoq; intincta nõ debet dari popu⸗ Juliꝰ papa cy
reccpit coꝛpꝰ xpi. R lo ꝓ ſupplemento cõmumonis. qꝛ nõ legit᷑ xp̃s alicui pan hoſtig po⸗
dom q dñs dedit coꝛ diſcipuloꝝ pꝛebuiſſe panem intinctum niſi iude. Tũc pulo. a bo⸗
pug s ude netnn vo nõ accepit iudas coꝛpus chaſſti ſed tm panem.coꝛ
lerotibus varet. Ece Pus vο? ſanguinem chꝛiſti ante cum alijs diſcipulis
quod obi de glo. dö. percepert. J
p glo. hoc nõ negat. S=Mð
ſed negat ꝙ non dait ei tunc quando dedit ei buccellam intinctam. M
aliter oſtẽdit᷑ de pane.qꝛ in ̊ ſacro ſpẽaliter dʒ ſigri

xps paſſus.vñ ipe ditit.hoc facite in meã ↄmemoꝛa

tionẽ.ſᷣ panis integer nõ ſigt paſſionẽ. non ↄgruit
buic ſacrco. ¶ Itẽ in hoc ſacro ↄtinet᷑ xpᷣs vt cibus
puuloꝝ qͥ pᷣus erat cibus angeloꝝ.S cibꝰ ꝑpuuloꝝ eſt
lac. in lacte dʒ ↄfici.¶ Itẽ obꝛ de vino. qꝛ Hᷣ ſigtur
xpᷣs vt cibus ſiue potus ſanans.ſ vinũ nõ dat᷑ infir⸗
mis. nõ dʒ in vino ↄfici h̊ ſacrẽm qð eſt ſanatiuum
infirmitatis ſpũalis. ¶ Itẽ effectus iſtiꝰſacri eſt exti

guere moꝛbũ cõcupiſcetie.ſᷣ vini eſt gccẽdere. Pꝛo/
uer. xx. luxurioſa res eſt vinũ. ⁊c. ¶ RE dom q iſti?ꝰ 59
ſacfri duplex eſt res.ſ.coꝛpꝰ xp̃i verũ.⁊ miſtici.⁊ q; fſi·
gna ſunt inſtituta ſpter expᷣſſionẽ rei ſigte. talia debu

erũt eẽ qᷓ de ſui nã nata cẽnt vtrũq; expmene. Et am̃
coꝛpomiſticũ ẽ ex multis aggregatis in vnũ.talia cka
eẽ debuerũt qᷓ ex multis aggregant᷑ in vnũ. tale autẽ

eſt panis.qꝛ eſt ex multis granis pu ris. Tale ctiaʒ ẽ

vinũ.qð eſt ex multis racemis puris.iõ recte vnionẽ

coꝛpis xpᷣi miſtici ſigt. Coꝛpus aũt xpᷣi xeꝝ ↄtinct᷑ in 40

B ſacro vt cibus.qꝛ ꝓpt h̊ inſtitutũ eſt ſacr̃m.non vt
cibus q̃liſcũq; ſit.ſᷣ vt cibus cõueniẽs.cibus cfficax.

cibus ſanãs.cibus oibꝰcõis.iõ debuit inſtitui ſignũ.

qð qͥdẽ eẽt cibus hñs iſtas ꝓpꝛietates.Cibus aũt ma

. gis ueniens eſt panis de frumento.⁊ vinũ. ⁊ hmõi
i

gnu eſt qd nature nõ generat ex frequẽtatõe faſtidi
um.qð nõ ↄuenit de aliquo alio cibo. Eſt etia efficax
in ↄfirmãdo.qꝛ panis confoꝛtat ⁊ vinũ lctificat. Eſt

etiã ſanꝰ ſicut dicit Yſaac in diet᷑.qꝛ vterq; ad ſanita
to facit. Alteri? eſt abus cõis ⁊ vſitatus.maximein

ſcickti
–
41 Wlun
antn
liſcir
nias⸗
glfatin
nrro
4 —
ſctogbo
Cbancibat
ſepaſio
ſtipoſ
4 Nbncteni
nſnr
cher⸗
tcbrog
Ctuaur.
uoſung⸗
ſhhpmnea
ghicnnog
Nicdubus
rcyiſuah⸗
nocrin
ltcetig
ntacch

1
4

(dhlintin

Snmne
Cſeſtüge⸗
ſuintn
ftike
Cinenifene
nbtpnezi
Ntugtre
fümng

ieſt
Alnnnento
gufbocnon

nltaine
kunaa ſpa
mlizi *
ietot
marengt

hutn
mhone⸗
ens
Dini

eß,
aminte
iſor.

pepte
nct no
Ri
lo

2

iinini
dunon
aicken

agblen

ter gehtes rõnabiliter viuentes. Vñ dam̃. Conſuetu

do eſt hominibꝰ manducare panem ⁊ bibere vinnʒ.
ideo ↄiugauit eis dominus diuinitatẽ.⁊ fecit ea coꝛ/

pus ⁊ ſanguinem ſuũ.vt ꝑ bec qᷓ̃ ſunt ᷣm naturaʒ cõ

2

r R

43

45

47

ſueta in qͥbus vita ↄſeruat᷑.ad ea q̃ ſunt ſupꝛa natu/

ram aia tranſferat Ex bis patẽt obiecta. Qð em̃ ob-
ꝙ ſacr̃a in no.lege ſunt euidẽtioꝛa.Dðm ꝙ euidẽtiꝰ

factũ eſt rõe verbi additi boc eſt coꝛpus meũ.ſ̊ non

opoꝛtuit a pꝑte elemẽtali.qꝛ ſufficiebat illa euidẽtia.

Ad üllud qð obẽ de ſignis legis ſepte.ddm ꝙ eui

dentioꝛa ſigna erant paſſiõis.qꝛ ſicut Sᷓ dictũ eſt.ad

illã ſigndã pꝛincipaliter oꝛdinabant᷑.Sᷣ nõ euidentio

ra qtũ ad expꝛeſſionẽ gr̃e ſacr̃alis.⁊ boc pꝛin ciplir ſi

gnificat᷑ in ſacr̃is no.legis.⁊ hoc ꝑtʒ de carue.qꝛ non

ſigtur caro vt caro.vᷣ vt reficiẽs.

¶ Ad illud qð obr
ꝙ ſunt ab artificio.dðm ꝙ babilitas ẽ a natura.ſᷣ pꝑ/
fectio ab oꝑe humano.ſic ⁊ xpᷣus a ſua oꝛigine hnit

cibandi habilitatẽ.ſᷣ actꝰẽ cibus effectus decoctõe in
igne paſſionis.⁊ cõpꝛeſſiõe in toꝛculari crucis.ſic eſt
in ipſo ſigno.ſ.pane ⁊ vino.Et ꝑ hoc pʒ ſequens q
obijcit ꝙ nõ ſigt paſſionẽ. Dm em̃ ꝙ falſum cẽ.im/

mo ſigt ꝑ decoctionẽ vel etiã impᷣſſionẽ. Poſſʒ tñ di
ci q; nõ expꝛimit᷑ xpᷣes vt paſſus pꝛincipaliter.ſᷣ vt ci/

bus. ¶ Ad illud qð obꝛ qꝙ; eſt cibus puuloꝝ.ddᷣm ꝙ;

eſt cibus paruuloꝝ ⁊ hũiliuʒ.eoꝝ tñ qͥ aliquo modo
creuerunt.non accedentium ad fidem. Uñ Aug. Ci

bus ſum grandium.creſce nandurziis oze. Et .
Ad illud qBG

ideo in pane nõ in lacte fuit inſtitutũ.

obꝛ de vino ꝙ nõ ſanet.dm ꝙ vinum datur iã con/

ualeſcentibus.⁊ non actu infirmantibus.in quo ſig/

tur ꝙ iſtud ſacrm̃ dari debet iam cõfidentibus ꝑ bo.
nam ↄſcientiam.nõ iacentibꝰ in lecto peccati.Ad
illud qd obẽ ꝙ auget luxuriam. Ddm eſt hoc facit

qũ ſumit᷑ ad ebꝛietatẽ.nõ qñ ſumi
iocunditatẽ ſcruata ſobꝛietate.

¶ Queſtio.ſj. h

ad refectioneʒ et

¶ Atruz vtrac; bay ſpecieꝝ ſit de integritate ſacri. Et

ge.

ꝙ ſic videt᷑.qꝛ dñs cũ illud ſacrm̃ tradidit.in vtraq;

ſpecie cõfecit.ſᷣ nõ eſt ſacrm̃ cõpletũ niſi ̃m q ipᷣe in
¶ Item foꝛma verbi ẽ de integritate ſa/
cramenti.ᷣ foꝛma coꝛpis nõ eſt niſi ſuꝑ panẽ.⁊ for/
ma ſanguinis no eſt niſi ſuꝑ vinũ.g vtraq; ſpecies ẽ

ſtituit. & ⁊c̃.

de integritate. ¶ Item nullum ſacrm̃ eſt iteranduʒ
ꝙdiu manct. nec ↄſecratio ſupꝛa conſecrationẽ eſt

addenda cũ eſt ꝑfecta. Sed ad ↄſecratõnẽ panis ad

dit᷑ oſecratio vini.gᷣ nõdũ eſt ꝑfecta.g ⁊c. ¶ Itez in

hoc ſacramento expꝛimit᷑ miſteriũ noſtre redempti/

onis.ᷣ hoc non fit in ſolo pane ſiue etiã coꝛpoꝛe.ſed

etiam ſanguine.⁊ ſic ⁊c. ¶ Contra.in hoc ſacramen⸗

to qtum ad ſpẽm panis totus xpᷣs ↄtinet᷑.nec aliqͥd

amplius in duobus qᷓ; in vno.nec aliud.̊ oino ideʒ.
Svidet᷑ ꝙ nõ ſit de integritate ſpecies vini.qꝛ illa re
tẽ fideles in-
tegrum ⁊ perfectum ſacramentũ recipiunt.nec reci-

mota remanet totum completum.

piunt niſi in altera ſpecie ti. ⁊c. ¶ Item quero qꝗᷓ

-

neceſſitas eſt in boc ſacramento ſanguinẽ chꝛiſti ſig⸗
ri. Si quia eſt de integritate.multo magis anima.er
go anima multo magis debet ſignificari. Si dicas ꝙꝓ

in boc ſigtur anima.quia ſedes anime eſt in ſangui-

ne. vt dicit magiſter. Contra. anima vt perfectio eſt
in toto coꝛpoꝛe et in ſingulis partibus.nõ ergo in ſa

eiPan bap quedam animalia ſunt ſine ſangui⸗/
Item baptiſmus eſt ſacramentum valens ad

vt reficiẽs vᷣ in vtroq;
non quoſcunq; ſed manducantes ſpũaliter. Man/ S0o

.
I

—

gnum niſi vnicum. ergo nec hic. ¶
in ſacramento duo ſunt.ſ.efficacia.⁊ ſigentia.Eſſe igi

reinediutn coꝛpoꝛis ⁊ anime. ⁊ tamen non eſt ibi ſi 4

R' dicendum qꝙꝙ

tur de integritate ſacramenti dupliciter eſt. Aut qdta

ad efficaciam.et ſic neutra ſpecies eſt de integritate.
ß quelibet eſt totum quod babet efficaciam. Aut q́/
tum ad ſigtionem.⁊ ſic ſunt de integritate.qꝛ neutra
p ſe expꝛimitur res huius ſecramẽti.ſed in vtraq; ſi -

tualiter. ꝑfecta aũt refectio non eſt in pane tm̃. necĩ
vino tm̃.ſed in vtroq;.iõ nõ in vno tm̃ ꝑfecte ſigtur

n vtroq;. Reficit aũt hoc ſacramẽtum

ducare aũt ſpnaliter.eſt cognoſcere ⁊ affici circa eiuſ
paſſionem que fuit in coꝛpoꝛis eius multiplici afffli/

ctione ⁊ ſanguinis effuſione.in quo manifeſtat im

menſa dei charitas.et in boc anima perfecte reficit᷑
et delectatur.⁊ ideo vtrũq; diſtincte ſignificat᷑.ſ.coꝛ
pus et ſanguis. Rurſus delectatio ⁊ refectio non eſt

in paſſione quia paſſio.ſed quia noſtra redemptio.

ibi etiaʒ mira noſtra vtilitas nos delectat.et quia re

mul. et hoc patet ſic. Hic ſignificatur xpᷣs cibus per-
fecte reficiens manducantes ſacramentaliter ⁊ ſpiri

49

dempti ſumus in coꝛpoꝛe ct anima.ad hoc eſt perfe-

cta redẽptio.⁊ xpᷣs expoſuit coꝛpus ⁊ animam. et iõ

vt perfecta eſſet vel ſigretur redemptio.et ex boc ꝑp
fecta refectio debuit ſigri coꝛpus in pane.⁊ aima cu⸗

ius ſedes eſt in ſanguine in vino. Ratõ igit᷑ integri

tatis eſt ſignificantia xpᷣi nos ꝑfecte reficientis i me/
ditatione ſue amãtiſſime paſſionis.⁊ noſtre iocũde

redemptionis.que non ꝑ alterum hoꝛũ perfecte ſig⸗/

ri potuit.ſed per vtrunq;. Rationes autem ad pri /

am pirten inducte ꝓcedunt q;ẽtum ad ſigntiam.
Ad illud quod obijcitur pꝛimo ad oppoſitum pa ð I
tet reſponſio.qꝛ et ſi in vtraq; ſpecie ↄtineatur. non

tamen per altcrũ perfecte ſigtur.et ideo fidelcs reci/

piunt perfectum ſacramentum ſub vna ſpecie.quia
ad efficaciam recipiunt.Sed qᷓ;tum ad ſigntiam ſuf

ficit qd ecclcſia facit in eoꝝ pꝛeſentia. nec opoꝛtet q;
ipſi recipiant ꝓpter ꝑiculũ effuſionis.et ꝓpter ꝑicu/

*

lum erꝛoris.quia nõ crederet ſimplices in altera ſpe

cie totum xpᷣm recipe.Exemplum patet de co cui cxi
uit ſanguis ab hoſtia.qꝛ nõ credebat ꝙ eſſet ſauguiſ
in ſpecie coꝛpoꝛis.¶ Ad illud quod obijcit᷑ tercio ꝗᷓ 52

neceſſitas eſt ꝙ opoꝛteat ſanguinẽ ſigri.dðʒ ꝙ h̊ͥ eſt

tum ꝓpter paſſionem.tum ꝓpter anime redemptio-.
nem. Auima enim cum ſit ſpiritualis nõ potuit in ſe
ſigri.ſed in annexo.vtputa in ſanguine in quo eſt ſe
des anime.non quia in ſolo ſanguine.ſed quia ania
rationalis vnitur mediante potentia ſentiendi. ⁊ il -·
la mediante potentia vegetandi.⁊ qꝛ illa hʒ tres vir

tutes. Pꝛeterea fundamentum oim eſt nutritiua. et

nutrimentũ ſanguinis vel aliquid loco cius.ideo ⁊c

¶ Ad illud qdð obijcitur de baptiſmo.ddm ꝙ bapti 5 5

ne et ſanguinis effuſione.ideo vtrunq; hic ſigri de/
bet. Unde non eſt ſimile.quia iſta non eſt tota cauſa

nec pꝛincipalis.ſed pꝛincipalis eſt ſigtio refectionis
perfecte ſeᷣm ſtatum vie.Cauſe autem congruentie

ſmus pꝛincipaliter ſignat moꝛtem ⁊ ſcpulturam.ſed
hoc ſacramentum ſigt eum paſſum.et quoniam paſ
ſus eſt in anima.⁊ in carne paſſus coꝛpoꝛis afflictio

multe ſunt.et accipiuntur tum ex pꝛopꝛia rei ſignifi

catione quam efficit ſacramentum.ct hec eſt nr̃a re

fcetio. tũ rei quã ſigt ollegouce.ct bec eſt xpᷣi paſſio.

5 4

Refectio aũt põt ſignificari vt perfecta.⁊ ſic ſignifi/
cat᷑ ꝑ hec duo qᷓtum ad modum duplicẽ.qꝛ alij ſua/
niter.alij cum maioꝛi laboꝛe reficiunt᷑. Pꝛima ſigni⸗
ficat᷑ ꝑ ſanguinem ⁊ ſpeciem vini.Sca ꝑ ſpeciẽ pa
nis. Vel q;tum ad effectus.qꝛ confoꝛtat.⁊ boc ꝑ ſpe
ciem panis.⁊ letificat ſiue delectat ⁊ hoc ꝑ vinũ./⸗
tum ad ſigtionẽ allegoꝛicaʒ debet ſigri coꝛpus ⁊ ani
ma.qꝛ xpᷣs vtranq; aſfumpſit.⁊ in vtraq; paſſus eſt.
⁊ vtranqʒ redemit.⁊ hec oia ad congruitatẽ faciunt.
⁊ inſtitutio que pꝛeexigit congruitatem.ſuperueni⸗
ens inducit neceſſitatem. S
(Atrum aqua ſit de integritate ſacramẽti euchariſtie
Et ꝙꝙ ſic vꝛ.Cypꝛianus.Sicut in ſanctificando cali/
cem dñi offerꝛi ſola aqua non poteſt.ſic nec vinũ fo⸗
lum poteſt.ſed vinũ eſt de integritate.⁊ ſine illo non
poteſt eſſe ſacramentum.& nec ſine aqua.¶ Itẽ rõ⸗
ne videt᷑.qꝛ ſacramentum coꝛꝑis nõ poteſt fieri i ſo⸗
la farina.niſi ꝑ cõmixtionẽ aque fiat panis.̊ nec ſa⸗
cramentũ ſanguinis ſine cõmixtione aque. ¶ Item

* -— J B —

aut dñs poſuit.aut non poſuit. Si poſuit.⁊ qdð ipſe
inſtituit eſt de integritate ſacramenti.qꝛ qui aliter fa
cit nil facit.S ⁊c.Si nõ poſuit.&ᷣ 5n umptio fuit pone
re. ¶ Item qð ſit aliquid qd eſt de ſuba ⁊ pꝛincipa
liter in ſacramento eſt de eius ſubſtãtia.ſed vnio aqd
cum vino ſignificat vnionẽ membꝛoꝝ ad caput.vt
dicit Beda. ⁊ habet᷑ in Ĩa.¶ Item vinũ ſigt ſangui
nem q̃ fluxit de latere xpᷣi.ſed non tĩ ſanguis fluxit.
immo ſanguis ⁊ aqua.g impfectum eſt ſacramentũ
niſi vtrũq; apponat᷑. ¶ Sed ↄtra. Mibil eſt de ſuba
ſacramẽti huiꝰmaterialiter qd nõ remanet neq; m
ſiham neq; ſᷣm accidentia.ſᷣ aqua eſt hmõi. 7.
¶ Item elementũ quod eſt de ſubſtantia vnius ſa⸗
cramenti nõ eſt de ſubſtantia alterius.cũ ſint ſacra/
menta diſtincta.ſed aqua eſt materia baptiſmi.̊ nõ
eſt de neceſſitate huius ſacramenti.¶ Itẽ omne qd
eſt de ſubſtantia.aut eſt q;tum ad ſignificantiã. aut
q;tũ ad efficaciam. Mõ q;tum ad ſigntiam.qꝛ debẽt
ſigre coꝛpus xpᷣi verum ⁊ miſticum.⁊ ſanguis ſuffici
enter ſigtur ꝑ vinum.et ſimiliter vnio coꝛpoꝛis mi⸗
ſtici. Mec q;tum ad cfficaci.qꝛ ſine aqua eſt trãſſub
ſtantiatio. ¶ Item quiqͥd ſie de integritate.quero de
congruitate. ⁊ videt᷑ ꝙ nõ ſit congruuʒ aquam apꝑo
vi. quis hoc ſacramentũ eſt rei habentis ois ſapoꝛis
ſuauitatem.S aqua eſt inſipida.ergo non congruit.
ytem pani nihil addit᷑.ergo nec vino.vel ſi addi⸗
tur.querit᷑ quare. ¶ Item dns nõ legit᷑ appoſuiſſe.
& videt᷑ ꝙ nõ peccet qͥ non apponit.ſᷣ multo magis
qᷓ apponit.¶ Oꝛ aũt ſit de ncceſſitate ct cõgruitate
pꝛecepti. Cypꝛianus oſtendit dicẽs. Mobis ignoſci
oino nõ põt.qͥ admoniti ſumus vt calicem dñi cum
vino ⁊ aqua mixtum ſᷣm ꝙ dñs obtulit offeramus.
. Feſtloero eſt ſi moꝛtaliter peccat qui omittit.
4 ¶Reidum ꝙ de integritate ſacramẽti buius ſũt qua
tuoꝛ.ſ.materia.et foꝛma.⁊ oꝛdo.⁊ intentio ↄſecrani
See congruitate aũt ⁊ bene eſſe ſunt que ſunt his an
nexa.aqua ergo cum non ſit aliqͥd hoꝝ nõ eſt de ne/
ceſſitate.ſed annexum eſt materie.ſ.vino.qꝛ adiun/
git vino ⁊ in iſᷣm conuertit᷑.⁊ poſtmodũ in ſangui/
ne.⁊ iõ eſt de cõgruitate. Ratio aũt huiꝰ connexiõis
eſt expꝛeſſioꝛ ſigtio.qꝛ aqua ſigt pplm.⁊ ꝑ cõiunetio
hem ſui cũ vino ſigt vnitatem capitis cũ membꝛis.
P vinũ aũt ſgtur vnio membꝛoꝝ adinuicem. Ratio

es igit᷑ oſtendẽtcs ꝙ aqua nõ ſit de ſuba ſacramẽ/

IIII

ti ſunt concedende. ¶Ad illud ꝙ̈ quod obꝛ de Cyßa 55
no.ddᷣm ꝙ Cypꝛianus dicit illud nõ poſſe ficri qð ñ
bene poteſt. vel nõ de iure põt. Ande alexan vbi cy-
pꝛianus dicit põt.dicit debet.
de farina. dm ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ farina nõ cõmixta

—

ſiue ꝑ ſe nõ eſt cibus.ſed vinũ potus ẽ ꝑ ſe. ¶ Ad il⸗S2.

lud quod obꝛ vtrũ dñs poſuerit.dam ꝙ ſic.ſᷣ nõ tan
qᷓ; neceſſariũ ſᷣ tanqᷓ; congruũ.⁊ hoc pʒ.qꝛ vinũ erat
ex quo cõfecit.S aqua tranſierat in vinũ anteqᷓ; con/
ficeret.⁊ qꝛ appoſuit.peccat qui nõ apponit.nihilo/

minus confictt tamen. Ac illud ar obijcit de vni 58

one.dom ꝙ illa vnio ſignificat᷑ ꝑ vinũ.qꝛ ſigniſicat᷑
vnio membꝛorũ adinuicem.⁊ ꝑ conſequens ad ca/

put.non tamẽ ita expꝛeſſe. ideo cõgruit. Siliter qd

dicit᷑ ꝙ fluxit ſimul.ddᷣm ꝙ ꝑ aquãa illã nõ ſigtur ad
iſta nec ecõuerſo.ſ aqua illa aquaʒ baptiſmalẽ ſist.
Vel põt dici ꝙ ex hoc innuit cõmiſcẽdã aquã vino.
vñ illud fuit figura huiꝰ.nõ h̊ ſacrm̃ illius.bic em̃ ſã
guis nõ ille tm̃ ſ᷑̊ totus qͥ fluxit de coꝛꝑe ſigtur ⁊ cõti
net᷑. ¶ Ad illud qð querit᷑ de cõgruitate.dom qꝙ eſt S9
de cõgruitate.Oꝛ dicit de inſipiditate.ddm q ſigt oo
pulũ qui eſt inſipidus.⁊ ſapidus fit ꝑ ↄiunctionẽ e"
ſapia chꝛiſto. ſicut aqua cũ adliungit᷑ vino. ¶ Adiũl/ ò0o
lud qð obijcit᷑ ꝙ nõ cõmiſcet᷑ aliquid pani.Ddm ꝙ;
nõ eſt ſimile.qꝛ nõ põt ei ſic aliquid cõmiſceri vt traſ
eat in ipᷣm.qꝛ durioꝛ.ꝓpterea nõ habet virtutẽ ↄuer
ſiuam vt vinũ. Pꝛeterea pᷣncipalius refert᷑ ad ſign

dum noſtrã reqẽptionẽ. ¶ Ad aliud dom ꝙ dñs ap

poſuit.et quidã hoc cõijciunt ꝓpter dñi ſobꝛietatẽ.q;

nõ biberit vinũ purũ. maxime foꝛte tale quale eſt in

terꝛa pꝛomiſſionis. Sed h̊ ↄiectura debilis eſt. ̊ ſci/
mus ꝙ apli qᷣ cene dñi interfuerũt.ita eccleſie reliq̃-
runt. Mec obiectio valet de euãgelio.qꝛ nõ oia ſcri/
pta ſunt.⁊ rõ gquare de aqua nõ eſt ſcriptuũ eſt ne pu
tet᷑ de ſuba ſacri.ne aũt putet᷑ pꝛeter.necriũ fuit i paſ
ſione dñi inſinuatũ cũ exiuit ſanguis ⁊ aqua.⁊ iõ c
cat qui omittit.⁊ qui ex hereſi vel cõtemptu omitte/

ret.peccaret moꝛtaliter. Qui em̃ negligit ex H̊ ꝙ nul

lam habet diligentiã peccat moꝛtaliter.qͥ negligit ex
hoc ꝙ habet diligentiã ſemiplenã ſecce venialiter.
ſed tamen grauiter peccat.qꝛ hoc ſacramentũ cũ om
ni diligentia eſt cõſecrandũ.Et quãtũ iſtud opus et
boc ſacrm̃ pꝛecellit alia oꝑa.tantũ negligentia in boc
pᷣponderat alijs negligentis. UMW

¶ Atrũ hoc ſacrm̃ poſſit cõfici in om̃i pane ⁊ vino. Et

ꝙ ſic vr.qꝛ eſt cibus cõis.& dʒ ficri in materia cõi ſic
baptiſmus ꝗpter excuſationẽ pauꝑuʒz.g in omni pa
ne ⁊ in oi vino q̃ habent rõnẽ reficiendi ⁊ potandi.
¶ Itẽ oſtendit᷑ ꝙ poſſit cõfici in pane ⁊ vino coꝛru⸗
pto.qꝛ dic Junocctiꝰ.Et ſi diligenti ſtudio vinũ op⸗/
timũ ſit querendũ.viciũ tñ vini nõ maculat mundi/
ciã ſacramẽti.eadẽ rõe nec panis. ⁊c. ¶ Itẽ oñdũt
ꝙ in pane ⁊ vino mixto.qꝛ ſicut vino ↄmiſcet᷑ aqua.
ita granis frumẽti cõmiſceri pñt alia grana. ſed i vi/
no mixto aqua fit ⁊ debet fieri ſacramẽtũ.g ſiłr ĩi fnru
mẽto P61. 0 Fté ꝙ in oĩ aqua videt᷑.qꝛ oĩs aqua po
teſt cõnerti in vinũ.et ↄuerſa põt ↄuerti in ſanguinẽ
⁊c. ¶ Contra.ꝙ nõ in pane vr.qꝛ ſicut dñs bapti
ʒancdo dedit vim regeneratiuã aqͥs.ita ↄſecrãdo in/
ſtituit huius ſacramenti materiã.ſed conſecrauit in
pane de frumento.qꝛ ille eſt ſolum cibus paſchalis.
⁊Zin vino vitis.ergo⁊c̃.¶ Item ꝙ nec in vino.nec in

pane coꝛrupto videt᷑.q; vinũ coꝛruptũ nõ eſt vinuz.

d illud qð obijcit᷑ 56

Neg
hün
mifenen
ckenin
ſpunit
ſengſite
4 e
tniucd
rtugi
litgeßte
gunirtſo
ſiclgon
ichiocſe
Ncädfun
ſcaboe
Atpaned⸗
ebiiſtdi
ant uic
6) Vhsyini

rcti

Ctbicoſa
neai
Nbage lot

E
=
=

pentn

ian⸗

aber
eKuau
u
huzo
Fuarvin

i-

mückn
iſi
Mulir
ugeit
*
tmmain
anun
cc
uo

4
nſ
onmigt
Grnudt
co*
üͤcp⸗
unci⸗
koſeſt
agt
ſclinp
ſhifn

ſicut imo moꝛtuus nõ eſt bomo. AVñ acetũ vi dicit
phs in.viij.methaphice.nec eſt vinũ nec põt eẽ. ſilr

tde pane. ⁊c. ¶ Item ꝙ nec de mixto vf. qꝛ mixtio ẽ

62

miſcibiliũ alteratoꝝ vnio.vñ in mixtione tranſmu/

tant᷑ foꝛme mixtoꝝ ⁊ reſultat tereũ.g vinũ mixtum
nõ eſt vinũ.⁊ ſiliter panis.g ⁊c. ¶ Itẽ ꝙ nõ in aqua
nõ naturali videt᷑.qꝛ baptiſmus qui eſt ſacrm̃ neceſ-

ſitatig nõ poteſt.ergo nec illud quod dʒ fieri ſolenni
us.Be dom ꝙ materia cõgrua buic ſacramẽto de
natura ſua eſt panis de frumento.⁊ vinũ de vite. ꝓ/
pter hoc ꝙ iſte cibus inter omnes cibos.⁊ potus il-/
le inter om̃es eſt ↄuenientioꝛ.efficacioꝛ.ſanioꝛ.⁊ cõ/

munioꝛ. ⁊ iõ dũs ſe grano frumẽti compauit Joh.

xij. et ligno vitis Yo. xv. et ex bac cã in hbis duabꝰ ſpe
ciebus cõfecit.⁊ cõficiẽdo inſtituit. Jdeo in alio pa/⸗

neqᷓ; de frumento. vel in alio vino qᷓ; de vite nõ põt

cõfici.⁊ boc determinauit cõciliũ cartagineñ. In oi
aũt pane de frumento.ſicut in omni vino de vite. ſi⸗

ue ibi ſit differentia accidentalis ſiue ſpecifica vt di/

cunt quidam. põt cõfici ſaluata ſpecie illius panis ⁊

63

64

35

66

illius vini.(¶ Ad illud ergo qdð obẽ de omni pane p/

pter cõitatem.ddm ꝙ nõ tm̃ cõitas ſᷣ etiã cogruitas

eſt hic ↄſideranda. Pꝛeterea baptiſinus eſt ſacramẽ
tum neceſſitatis ſᷣ illud nõ.iõ non eſt ſimile. Pꝛetea

ois aqua naturaliter oi aque eſt eadẽ ſpecie. non ſic

omne bladũ.¶ ¶Ad illud qd querit᷑ de coꝛruptione.

dm ꝙ eſt quedã coꝛruptio a ſtatu optimo.nõ tam̃

ab eſſe ſimpliciter.vtputa qñ vinũ trahbat᷑ vel acceſ-

ſit quedã coꝛruptio ab eſſe ſimplr.vel qũ ſimpliciter
deſinit habere foꝛmã panis ⁊ vini.vt q ꝑfecte con

uerſum eſt in acetũ. Pꝛima coꝛruptio nõ tollit potẽ
tiã ↄficiendi. ſcdᷣa tollit. Hec aũt coꝛruptio poterit

diſcerni ꝑ guſtum ab illis qui noſcunt naturas rerũ
¶Ad illud quod obẽ de mixtiõe. Pdm qꝙ mixtio di

cit᷑ dupliciter.ſ.cõiter ⁊ ꝓpꝛie. Cõmuniter qñ miſcet᷑
aliquid alicui alterius nature quod tamen nõ habet

ꝓpoꝛtionẽ in quanto.ſᷣ illud tanq; pdominãs ſoluit

ſpẽm ⁊ ↄuertit in ſe.⁊ tunc nõ eſt mixtio ꝓpꝛie.et ta/

lis põt eſſe in boc ſacramento.Et de boc dicit᷑ in fi⸗
ne pꝛimi de generatiõe ꝙ ſi gutta aque miſceat᷑ am/
phoꝛe vini nõ eſt mixtio.qꝛ ſoluit᷑ ſpẽs.Eſt alia mix/
tio ꝓpꝛie dicta miſcibiliũ alteratoꝝ vnio.⁊ hec repu/

gnat.vñ tot grana pñt cõmiſcerigranis frumenti.et
tantũ de aqua vino ꝙ alterant a ſuis naturalibꝰ ſa/
poꝛibꝰ.⁊ hec mixtio tollit potẽtiaʒ cõficiendi.⁊ ideo
frumenti grana diligenter ſunt ſecernenda. ⁊ valde
aqua eſt apponẽdũ.maxime qñ vinũ eſt debi
e.¶ Ed illò qð vltimo querit᷑ de aqua. dᷣm qꝙ nul/
la aqua roſacea nec artificialis.ſed ſolũ naturalis q̃ᷓ

dj̃ aqua viua eſt apponẽda.⁊ ſi apponat᷑ alia aqua

1
4

vt tranſeat in vinũ fit ſacramentũ.ſ ille qui apponit
peccat ſicut ille q omitteret ponere aquã. ꝙ em̃ aqua

ſigt pplin hoc eſt ratõne multitudinis. ⁊ talis eſt aqᷓ

no artificialis ſ naturalis. “W
QSOnſequent᷑ qtũ ad ſcᷣm articulũ querit᷑ de
mogo quo xps cõfecit.Et circa hoc querũt
Aduo. Pꝛimo querit᷑ de mõ ↄficiendi quo ad
ſignũ exteriꝰ. Scdo q̃ ad ↄtentũ interiꝰ.
ueſtio. j.

¶ ANtrũ xp̃s cõfecit in aʒimo an in fermẽtato: Et ꝙ in

aʒimo videt᷑. Math.xxvj.pꝛima die aʒimoꝛum. .
Itẽ Mar. xiiij. Et pᷣma die aʒimoꝝ.Et Luce.xxij

Benit aut dies azimoꝝ i q nece erat oc paſ. Sʒ iſto

„

ni nõ teneant.

die nõ repiebat᷑ fermẽtatũ in oibꝰfinibꝰ iſrtl ſi cöſt
ciens in domo iudeoꝝ voluit comedere paſcha.nõ
teʒ rõne vẽ.qꝛ dñs

potuit cõficere niſi in aʒimo. ¶
nõ venit ſoluere legẽ ſ adimplere mãdata legis.ſed
pᷣceptũ erat Exo.xij.⁊ Deut᷑.xvj.ꝙ comederent pa/
ſcha cũ aʒimis.g̊ comedit aʒima.ſᷣ de illo pane cõfe/
cit queʒ in eena comedit. ergo ⁊c.
eo mõ cõſficere.q̊ magis ſacramentò ↄuenirct.ſᷣ aʒi⸗
mũ rõne integritatis magis ↄuenit huic ſacramen/

v. Mõ in fermento veteri ſᷣ in aʒimis.¶ Contra
eſt ꝙ oñs pᷣuenit diẽ aʒimoꝝ.ſed ante illũ diẽ nõ co/
medebant aʒima.g ⁊c.M aũt pᷣuenerit oñdit᷑.qꝛ ſi

Itẽ dñs debuit

to. g in pane aʒimoꝝ M 5ece dpade Coꝛz.
Contra hoc

figurc dʒ veritas rñũdere.cũ agnus qͥ erat figura bu/

ius imolaret᷑. xiiij.luna.xpᷣs fuit crucifixus.xiiij.lũa.
ſ añ diẽ crucifixionis ↄfecit.g in fermento.Hocipᷣm

ꝓbat᷑ autoꝛitate.qꝛ dꝛ Jo.xviij. Mõ introierũt in p⸗
toꝛiũ vt nõ ↄtaminarent᷑.ᷣ mãducarẽt paſcha.g añ

ductus eſt ad paſſionẽ q; mãducaret᷑ paſcha.g̊ pue/
nit. ⁊ ſi boc. idẽ quod — dies feſtus pa⸗
ſche dẽ pꝛima dies in qua manducat᷑ paſcha.ſj Joh.
xiij.dẽ ꝙ ante diẽ paſche fecit cenã cũ diſcipulis ſuis
S&c. Brem hoipᷣm ꝓbat᷑ ꝑ Lu.xxiij.vbi dẽ ꝙ mu⸗
lieres in die crucifixionis aromata pauerũt.in ſeq̃n-
ti quieuerũt.⁊ glo.dicit ꝙ nõ licebat aliquid ꝑare ſʒ
legẽ.g magnus dies feſtus fuit in ſequenti crucifixi/-

onis.ſed magnus dies feſtus erat pꝛima dies aʒzimo

rũ. ⁊c. ¶ Itẽ rõne vr̃.q; ſi dñs noluit nos rituʒ iu⸗
deoꝝ ſeruare.vẽ ꝙ nec ipſe ſeruauerit.& nec cõfecit ĩ
aʒimis.¶ Juxta lvc querit᷑ de ↄtrouerſia grecoꝝ et

latinoꝝ vnde venerit. et vꝛ ꝙ nõ poterit eſſe.qꝛ ipſi

23

acceperũt ab aplis.⁊ apli ab vno dño.g vel apli er⸗
rauerũt.vel greci finxerũt. Querit᷑ etiã qui meliꝰ fa⸗

ciunt.⁊ vtrũ vtriq; bene faciũt.cũ aliqui modũ domi

¶ Gead pꝛimũ dm ꝙ dñs paſcha ce
lebrauit.xiiij.luna.vnde non pꝛeuenit ſicut expꝛeſſe

tres euangeliſte cõcoꝛdant.nec pᷣuenire debuit. Si g

manducatio agni typici eſt figura manducatiõis ag

pꝛeire.vnde qꝛ in luna.xiiij.paſcha fecit qñ tin come-

debat᷑ aʒima.patet ꝙ in azimo cõfecerit.¶ Ad illud qg
quod obꝛ ꝙ pꝛeuenit.qꝛ crucifixus eſt.xiiij.luna.Re⸗

ſpondent quidã ꝙ luna.xiiij.eſt crucifixus.qꝛ ſolen⸗

nitates durant a ſero vſq; ad aliud ſero.vñ pꝛimo ſe

ni veri.mancdlucatio agni veri debuit illam ſequi nõ

ro comedit agnü.⁊ anteq; veniret altcrũ ſero eſt cru

cifixus. Aliter dicit᷑ et melius ꝙ paſſio eius inchoa/
ta eſt ſtatim poſt cenã. qꝛ fuit in agonia. ⁊ fuit cõpꝛe/
hẽſus ⁊c̃.vñ optic ẽ factũ ꝙ agni comeſtio ⁊ ipiꝰ im/
molatio facta eſt.xiiij.luna.nõ qꝛ ↄfũmata ſᷣ inchoa/

ta. ¶ Ad illud qd obẽ ꝙ nõ introierũt nꝛeroꝛin ve 6%
ↄta. dm ꝙ paſcha tribus modis accipit᷑. Ano mõ

aſcha cibus paſchalis dẽ.vt aʒima q̃ ꝑ.vij.dics co/
mecebat a neis Alio mõ paſcha dꝛ agnꝰ paſcalis

Luce.xxij. In q̃ nece erat oc.paſcha. Tercio mõ dẽ
R Neaits .ꝑad Coꝝ.v. Paſcha nr̃m imola

tus eſt xpᷣs.Et pᷣmo mõ accipit᷑ in ioe. ¶ Ad illud

feſti.ð pᷣmus erat ꝑ excellẽtiã feſtꝰdies.ᷣ eſt.xv.Am
ae naire excellẽtia ſabbin qð erãt inter illos dies

feſtos.in q̃ nibil debebãt parę.tũ ꝓpt᷑ ſuã celebꝛitatẽ.

tũ gpt azima. qð g dicit Joh.loqt᷑ de die.xv.anteq;

facta eſt cena. M aũt dicunt iudei nõ in die feſto.in/

telligẽgũ eſt de ſabbato. Silr q mlieres qeſcut. eſt

qð obꝛ de die feſto. Dð ꝙ illi. vij. dies oẽs erant dies 70

””

72

coõſilio ſpſſancti ceſſare qͥuſq; erroꝛ ille minueret᷑.ſi

——⸗ñW). —

— —

ob reuerentiam ſabbati.nõ qꝛ pꝛimus dies.qꝛ in pꝛi

mo die aliquid parare.ſed in ſabbato parare nil lice
bat. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ dñs nõ debuit facere nos

iudaizare. dom ꝙ dñs de lege nõ retinuit ſ de nouo
inſtituit.ſicut ptʒ de baptiſmo.qꝛ illi aqua luſtraban
tur. ⁊ nos aquꝗ luſtramur.ſᷣ h inſtituit qꝛ ſacramen
to 56ruebat⸗Af Ad illud qð querit᷑ de controuerſia
grecoꝝ ⁊ latinoꝝ.dᷣm ꝙ ſicut dicit Leo papa.anti/
qui patres ꝓpter iudeoꝝ inſtitutionem.⁊ quãdo er/
roꝛ ille vigebat de legali obſeruantia. decreuerunt ex

cut decreuerunt in xp̃i noie baptiʒzare.vnde ois eccle

ſia pꝛimo in azimis conficiebat.poſtmodum ex hac
cauſa in fermentato.ſᷣ ceſſante iã illa cauſa.redijt iã
romana eccleſia ad ritum pꝛiſtinum. greci vero tan/
qᷓ; ſuꝑbi noluerunt ad ritũ pꝛimũ redire.⁊ ideo ex h̊
ita coacti ſunt defendere.pᷣmo dicentes ſe ita accepiſ
ſc.Scdo vo qꝛ hoc nõ ſufficiebat addiderũt ratõem
ꝓter hoc ne iudaiʒarent.Tercio qꝛ hoc nõ ſufficie/
bat ſi dñs in aʒimis ↄfeeiſſet.auſi ſunt hoc dicere ;
dñs ↄfecit de fermentato. Et qꝛ cuangeliſte dicũt cõ
trarium.auſi ſunt dicere ꝙ falſum dixerunt.⁊ a iobã
ne coꝛrepti ſunt.Ecce quomodo erꝛoꝛ paruꝰin pꝛin/
cipio multus eſt in finc.tñ tam ipᷣi ↄficiũt qᷓ; nos.hc
em̃ nõ eſt de ſubᷣa ſacramenti.ſed ↄgruentia.⁊ hoc pʒ
ex imitatione vel inſtitutione ſacroꝝ.

Che modo quo chꝛiſtus ↄfecit qᷓ ad contentũ interiꝰ
et querit᷑ quale coꝛpꝰ dedit diſcipulis in cena: Et ꝙq;

impaſſibile ⁊ immoꝛtale videtc᷑. Mth.xvij.tranſfi/

guratus eſt ante eos.glo.illud coꝛpus quod habuit
E naturꝗ.dedit diſcipulis ſuis in cena nõ moꝛtale ñ
palpabile. ¶ Item rõnc videt᷑.qꝛ ois caꝛo paſſibilis

eſt ↄuertibilis. ſi coꝛpus paſſibile dedit.fuit ↄuerti

bile in manducantes.qdð eſt inconueniens.¶ Item
omni paſſibili põt inferꝛi paſſio.et om̃e illud cui põt
inferꝛi paſſio.ledit᷑ ꝑ cõtactũ foꝛtẽ agentis.ſi ẽ̊ xrpᷣus

ſub foꝛma panis fuit tũc.g̊ ꝑcuſſione dentiũ ⁊ maſti⸗/

catione poterat ledi.¶ Item ſi paſſibile ⁊ moꝛtale.
eſto ꝙ eſſet reſeruatio in triduo.tunc g&̊ moꝛeret᷑.et ſi
hoc.nõ eſſet ibi aia.& nec plenũ ſacramẽtũ.cũ ẽ̊ H̊ nõ
ſit ponere.ↄſtat ꝙ nõ moꝛeret᷑.S ⁊c. ¶ Item eſto q;

aliqs cõſecraſſet in triduo.ↄſtat ꝙ verba eandẽ ha/

berent virtutẽ.ſed virtute verboꝝ eſt ibi modo totꝰ
xpᷣs.g totus xps eſſet ibi.g ſil eſſet viuus ⁊ moꝛtuus

Aluus ſub ſacramento.moꝛtuus cxtra. pari rõne

immoꝛtale ſub ſacr̃o.moꝛtale extra.

in pluribus locis.ſil poſſet moueri ⁊ quieſcere.⁊ ſił
moueri ⁊ nõ moueri.g one ſunul pati ⁊ nõ pa
ti.moꝛi ⁊ nõ moꝛi.g ⁊c.(¶ Cõtra.j.Coꝝ.xj. dicit glo.
Solet queri quale coꝛpus diſcipulis ſuis dedit dñs.

⁊ rñdet dñs tale quale erat.qꝛ palpabile ⁊ moꝛtale.

Item ſi dedit impaſſibile ⁊ immoꝛtale.cũ haberet
in ſe paſſibile ⁊ moꝛtale. aliter dedit in ſigno qᷓ i ſe.
ergo fuit ibi fictio. ¶ Item ſi immoꝛtale.eſto ꝙ reb/

uet. ſimul eſſet viuus et moꝛtuus.ꝗ ſimul viueret et
no viueret.⁊ ſi hoc.due ↄtradictoꝛie oppoſita eſſent

ſimul vera de eodem.quod nõ poteſt credi nec intcl-
ligi. ¶ Item cum dicit᷑ hoc eſt coꝛpus meum.panis
ſolum cõuertit᷑ in coꝛpus.ſed anima eſt ibi ſolũ per
concomitantiam. ergo ſi in triduo fuiſſet confectuʒ.

ſet moꝛtuum coꝛpus. cum anima eſſet ſeꝑata.ergo

ars inb 130 o ¶ Item illud
ſit nullũ incõueniens videt᷑.qꝛ ſi aliquod coꝛpus eẽt

II

ſimiliter ſi eſſet reſeruatutm.ergo paſfibile 2 toꝛtale

Ge. circa boc duplex eſt opinio. Ana magiſtribu 773

gonis ⁊ ſuorũ ſequaciũ ꝙ xpᷣs coꝛpus ſuum immoꝛ/

tale ⁊ impaſſibile dedit ſub ſacramento.⁊ nõ eſt incõ
ueniens.ꝙ ſit habens alterum ⁊ alterum moduʒ eſ/

ſendi habitu ⁊ actu.Habitu quideʒ eꝛat moꝛtale.ſed

ex aliqua cauſa ſumpſit ad tempus immoꝛtalitateʒ.
ſicut ſubtilitatem in natiuitate.agilitatẽ in mari.cla

ritatem in monte.ſic immoꝛtalitatem ſub ſacramen

to. Mec ẽ ibi ↄtradictõ vcra.qꝛ coꝛpꝰxpᷣi ex boc ꝙ in
pluribus locis ẽ.oppoſitas habet pꝛopꝛietates.ſicut

poꝛtare ⁊ poꝛtari.quieſcere et moueri.ſic pati ⁊ non

pati. Mtũ em̃ ad hoc accipit rõnẽ vniuerialis.licʒ Nx
re ſit ſingulare.Et pᷣm opinionẽ iſtoꝝ ſi reſeruatũ fu
iſſet ñ eẽt moꝛtuũ iĩ pixide.Sʒ qꝛ h opinio ſil ↄdicto⸗
ria ponit dici de codẽ ᷣm ꝙ idẽ.⁊ hoc nõ eſt necriuʒ

ponere in B̊ ſacr̃o.iõ minꝰ eſt rõnabilis. Pꝛopterea

eſt alia opinio mgri ⁊ innocentij ⁊ ſequaciũ.ꝙ dedit

tale coꝛpus diſcipulis qᷓle habuit.uis em̃ coꝛpus
xpᷣi ſil virtute ſacri ſit in plibus locis.eaſdẽ tñ bʒ ab/
ſolutas ꝓpꝛietates tanq; vnũ nũero.Et ꝓpter hoc ad

intelligentiã obiectoꝝ in öriũ dᷣm ꝙ duplex eſt pp
etas que ↄuenit coꝛpoꝛi chꝛiſti. Quedam abſoluta.

quedã relata ad locu. Pꝛopꝛietas abſoluta qᷓ ↄueit
coꝛꝑi xpᷣi vt in vno loco eſt. cũ ſit vna.ↄuenit tamen
vt in oibus.Sʒ ꝓpꝛietas relata ad locũ cum ſit in di

uerſis loc.⁊ ſi ↄueniat ei in vno loco.nõ tñ opoꝛtet

qꝙ in oibus.AVñ nõ opoꝛtet ꝙ ſi coꝛpus xpᷣi ſit in mul

tis locis.qꝙ ſi mouet᷑ in vno moueat᷑ in altero.Silit᷑
non opoꝛtet ꝙ ſi aliquis ꝑcutit ipᷣm i vno loco.ꝙ in
alio ſimilit᷑ ꝑcutiat.qꝛ talis oꝑatio reſpicit pñtiã lo/

calẽ agentis. Ita ſiłr nõ opoꝛtet ꝙ ſi videat᷑ in vno
loco.ꝙ in alio videat᷑.qꝛ hoc reſpicit pñtiã viſibilis.

74

Concedendũ ꝙ xpᷣs coꝛpꝰpaſſibile ⁊ moꝛtale babe 75

bat ſub ſacr̃o.ſᷣ tñ non poterat ibi ſibi paſſio inferri
quantũcũq; hõ ꝑcuterct.vñ dm ꝙ ſub ſpẽbus illiſ
erat paſſiblis.ᷣ erat ibi impaſſibiliter. Ande loquen

do de paſſione illata ſi querat᷑ vtrum poſſet ibi pati.
iſta diſtinguenda eſt. Aut em̃ h̊ quod eſt ibi determi

nat actũ. aut cõpoſitionẽ intellectã circa ſubiectum.
Si determinat actum falſa eſt.quia ſenſus eſt ꝙ ſub
ſacramento poterat ei paſſio inferri.⁊ hoc eſt falſuʒ.

quia ſicut ibi nõ ꝑoterat ſentiri.ita nec poterat ei paſ

ſio inferri. Si aũt determinat cõpoſitionẽ intellectã
circa ſubiectum.ſic locutio eſt vera.⁊ eſt ſenſus.exi/

ſtens ibi poterat pati.quia ſi paſſio in alio loco ei in

ferat᷑.etiã ibi paſſionem ſentiret.et moꝛeret᷑.vnde ſi
fuiſſet reſeruatuʒz coꝛpus illud habuiſſet plagas ſub
ſacramento ſicut extra.ſed tamen non eſiet illi illa/
ta paſſio ſub tali modo exiſtendi. Pꝛopter hoc dicũt
magiſtri ꝙ ibi exiſtens erat paſſibilis paſſione illata
ſibi alibi.tamẽ erat impaſſibiliter. Et ſi ſic magiſter

Lugo intellexit habet veritatẽ. Sed tũc illa adap/
tatio de dotibus non valet. Si em̃ dotes dicunt qua/
litates aliqᷓs.nõ video quõ coꝛpus nõ ſit alteratũ ſal
tẽ ad tp̃s.Conſtat aũt ꝙ qñ dedit ſacramẽtũ.coꝛpuſ
eius actu ⁊ habitu hẽbat ꝓpꝛietatẽ pafſibilitat. cũ

non habebat oppoſitũ modum exiſtendi in alio.ali⸗
um tñ habebat qͥ modus ſublimabat ipᷣm ſupꝛa hãc

paſſionem.ac ꝑ boc ſupꝛa paſſibilitateʒ ſentiendi vt

erat ibi v ↄtingendi.Vñ q;uis eẽt paſſibilc.tñ nũqᷓ;

poterat ibi palpari.ſitᷣ nec paſſio ibi inferri.Ex ᷣ pa
tent obiecta.qꝛ glo.dicit ꝙ dedit imoꝛtale ⁊ impaſſi

llen
fuckor

xop

fuuoil
prtol⸗

tn
id
umn.
ckni
nnths

ning
nan
ſone
tboegin
cͤſar
Muithor
lslr
mnmmfu
zde
neen
dyre
ig

Nactgg
nabiol.
Uraq A
cuit tanen
in ſtnd
thoport
iſtinn
Atco e
vologe
ſct ſti⸗
er u
iſble
tenltn
o ie
ſcs
Kehin,
bdun
aſncch.
ſcke⸗
neckſi⸗
nutit
4 tcleen
nic
olooe
p
i
G nint
he lli
Ltugſt
udtnp

chans
Peeen
—

õ
.
...

—

AX e

terat tñ alibi.Sic ptʒ ſilr ſequens quare ibi nõ pote rum que modo ſit maioꝛ.ſed ꝓpter aliũ ſtatũ coꝛpo/

Aibi pame ei nõ poterat inferri vel moꝛs. po erat cõiuncta i5 nõ eſtet ibi. non pter virtutẽ vl

rat ↄuerti.qꝛ nõ erat ibi paſſibile. Siliter patet tere ris.verba aũt ſacralia ſunt oꝛdinata ad ↄuertenduʒ

unm.aqꝛ paſſio poterat ei inferꝛi.ſᷣ nõ ſᷣm omnẽ ſtatũ. in coꝛpus quale erat m ſtatũ platiõis verboꝝ. SS
elg 76 vtputa m illu m quẽ eſt inſenſibile. ¶ Ad illud qd nunqͥd poterat xpᷣs facere ſi coꝛpus erat moꝛtuũ ſõᷣ

quenit᷑ ſi in triduo fuiſſet reſeruatũ. Odin ꝙ moꝛtu- ſacrameto. e aia cegrediẽs de coꝛpe pendẽte in cruce
us eẽt ſub ſpẽbus.⁊ ſilr ſi aliq̃s cõficeret nõ eſſet ibi intraret coꝛpus ſub facr̃o.⁊ ita ſil eẽt viuũ ⁊ moꝛtu
niſi coꝛpus moxtuũ.Qd obẽ ꝙ tüc imꝑfectuʒ eẽt ꝛ7. um.ddm ꝙ boc facere nil aliud eſſet q; redire vñ exi
dm ꝙ ſacrm̃ ect ꝑfectũ ab efficacia. qꝛ coꝛpus crat crat. vñ boc eẽt coꝛpus ſuũ viuificare.qꝛ oino vnum

vnitũ dipinitati.pfectũ a ſigntia. ſed tñ nõ a ↄtinen / eſt ibi.⁊ iõ eſt imaginatio mala.qꝛ imaginat᷑ coꝛpus
tia. Et rõ hui? eſt. qꝛ pfectio erat in ipſo ſigto.qꝛ coꝛ xpi eſſe vnitũ vt diuerſa coꝛꝑa.⁊ qꝛ vnũ ſit et ꝑfectũ

pus erat moꝛtuñũ.Silr dᷣm qꝙ nõ ẽ eẽ ibi aiaʒ virt/ ⁊⁊ viuũ ⁊ aliud nõ.hoc aut non debet intelligi. qꝛ tm̃

te verboꝝ ꝓpter piunctionẽ. Añ qꝛ in tniduo non vnũ eſt coꝛpus.

Diſti.XII.de ↄſequentibus ad cõfectionẽ coꝛꝑis chꝛiſti q;tum ad fractionen.
J autem querit᷑ de accidentibus que remanent ⁊c̃. Supra egit męr de ↄfectione ſiue cõſecratione. in
hac di.agit de ↄſequentibus.Et qm duo ſunt ↄſequentia.i.fractio ⁊ iteratio ſiue frequentatatio. iõ di.
iſta diuidit᷑ in duas ꝑtes. In pᷣma agit de fractiõe. In ſeda de huiꝰſacri frequẽtatiõe ibi. Doſt hec q̃ri

tur.ſi qd gerit ſacerdos. Et qm fractio illa nõ põt eſſe niſi circa illud qd remanet poſt trãſſubationẽ. ⁊ hec ſunt

accidentia. Ideoqʒ pꝛimo querit vtrũ ibi ſint accidentia in ſeipᷣis ſubſiſtentia. Scoo vero querit vtrum ibi ſit
fractio vera.ibi.ſolet etiã queri de fractione.Et illa ꝑs babet tres partes. Jn pꝛima determiat queſtioneʒ m
alioꝝ opinionẽ. In ſca ſm veritatẽ ⁊ opinionẽ ꝗpꝛiazʒ.ibi. Sed qꝛ coꝛpus xpᷣi incoꝛruptibile ẽ. oſtendens
fractio illa eſt vera. ⁊ tñ eſt tm̃ circa accidẽtia. In tercia vo oſtendit qͥd partes ille ſignificent.ibi. Quid auteʒ

partes ille ſignificent. Subdiuiſiones partiũ manifeſte ſunt in litera.

¶ MQuerit vtrum in ſacramento euchariſtie ſint ac⸗
lentia in ſeipſis ſubſiſtenitia. ⸗
Y aũt querit de accidentibus que remanent.i.
de ſpeciebus ⁊ ſapoꝛe ⁊ pondere in quo ſubie⸗
dcto fundent᷑.ponus mihi videt᷑ fatenduʒ exi⸗
MUBð, C ſtere ſine ſubiecto eſſe q;; in ſubiecto.qꝛ ibi non eſt ſub
lſſtantia niſi coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dominici.que nõ affi⸗

;RR — —-

—
—

Cit᷑ illis accidentibus. Hõ em̃ coꝛpus xpᷣi taleʒ hʒ in ſe
foꝛmam ſed qualis in iudicio apparebit. Remanent g
illa accidentia ꝑ ſe ſubſiſtentia ad miſterij rituʒ.ad gu⸗

ſtus ſideiq; ſuſragiũ.quibus coꝛpus chꝛ
¶ Auenit᷑ vtrum ibi ſit fractio vera. Et determiat
„ gqueſtionẽ ſm alioꝝ opinions. b
¶ Solet etiaʒ queri de fractione ⁊ partitione q̃ ibi videt

ſieri vtꝝ vera ſit.et ſi vera fractõ eſt.cuiꝰrei ſit vel in q̃

qua ſubſtantia eſt illa fractio.in coꝛꝑe chꝛiſti videt᷑ eẽ.

Sʒ cõtra.cum ipᷣm coꝛpus incoꝛruptibile ſit. qꝛ imoꝛ⸗
tale ⁊ impaſſibile.in ipio nõ poſſe eſſe videt᷑. Nam et
Joh. vſ⸗· pfs redar guit carnalem ſenſum diſcipuloꝝ qͥ putabãt
carnẽ xpi ſicut aliam in partes diuidendã ⁊ moꝛſibus

Opinio ᷣma,. dilacerandã.Ideo quibuſdaʒ placet ꝙ non ſit ibi fra⸗

2 8

ctio ſicut videtur.ſed dicit᷑ fragi.o: videt᷑ frãgi. Qui⸗

bus obijcit᷑ qd ait Ambꝛo. Nihil: lſi putandũ eſt i ſa⸗

crificio veritatis.vel ſicut ſit in magoꝝ pꝛeſtigjs vbi

Deluſione quadam fallunt᷑ oculi vt videant eſſe qð nõ

eelt. Ad hoc illi dicunt. Hon fallit nos viſus nec falli?.

.

„ 494⁰ eẽt ſi crederet᷑ ita frãgi vt videt᷑. Nec illuſio eſt. q
Marci a ad vtilitateʒ fidei.nõ ad deceptionẽ ita fit.ſicut ⁊ x-ps
xvj. et Luce ſeoñdit duobꝰ diſcipulłin via ĩ ſpecie pegrini. necĩ eo
j. tmtai ſoꝛma erat. oculi eoꝝ tenebat ne eũ agſcerent.

.*

„ 4 .*

„
* —

. .

a ¶ Cbꝛiſtus ſe oſten
dit duobus diſcipulii
in via in ſpecie pere
grini. Nidetur in boc
multiplicari inconue
niens non ſolui.quia
xpᷣs qͥ eſt veritas nul
lam falſitatem habe/
re potuit in verbo. er·
go pari ratõnue nec in
facto.ergo cum nõ eſ
ſet ꝑegrinus. non de-
buit ſe in illa ſpẽ oſtẽ⸗

dere. Pꝛeterea coꝛpꝰ

xpᷣi erat gloꝛioſum.ꝙ

fieri v a ſit. et ſi vera fractõ eſt. cui⸗ nos erat viſibile nec vl
er fiat: Cunq; nõ ſit ibi alia ſubſtantia qᷓ; chꝛiſti.ſi ĩ ali liꝰcol vc a
i ſe mõſtrauẽit q;ᷓ fuit.

liꝰ coloꝛis. vr ꝙ al

S vf ꝙ in oꝑe mẽda/
ciñ cõmiſit.Re? dð.

dys oñdit ſe in ſpecie

pegrini.nõ vt oſtẽde/
ret ſe eẽ peregrinum.
ſed vt talẽ ſe exbibẽt
oculis coꝛpis. ſic diẽ
Sꝛe.qualis erat coꝛã
oculis mẽtis. Uñ dñſ

aliqñ oñdit ſe dilect?
ſuuis ſub diuerſis mo⸗
dis apꝑendi.nõ vt ta
ea foꝛma in qua p-
teſt percipere. vel eti
amm vt poti? occultet.

. 2äl

Hom & in iſta oſte
ſione nulla fuit dece
ptio. Senſus em̃ exte
rioꝛ foꝛmam videbat

cveram.interioꝛ nõ de⸗

cipiebat᷑ ſᷣ claudeba/
tur. ſicut dicit᷑ in l̃a.
oculi eoꝝ tenebãt᷑ ne
eum agnoſcerẽt. et iõ
iſta nõ fuit deceptio.
ſed veritatis occulta-

tio.⁊ ritatẽ occulta

re nõ eſt mentiri. vnd
nõ eſt ſimile in ꝓpoſi

to.qꝛ cum tactus ap⸗

pꝛebendit particionẽ
2 numeꝝ pꝑtiuʒ ſicut
ſenſatum cõe ⁊ ꝑ ſe.⁊
ſenſus cõis necrio ſe/

quat᷑ ad cõpletã appᷣ

2

henſionẽ ſenſus par

ticularis.nõ poſſet hᷣ
eſſe ſine deceptione.⁊
ideo qd inducũt pꝛo
ſimili nõ eſt ſile bᷣ diſſi
mile.

b ¶ Wanet integer

totus in celo. Ai

ſic dicendũ eſt de ſan⸗

reſurꝛexit cuʒ chꝛiſto.

qui dicunt adhuc dñi

pᷣpuciũ eſt in terra.et
aliqᷓ dicunt ſe habere
de ſanguine dñi. nõ F
totus eſt in celo. Reꝰ.
dom ꝙ in chꝛiſto re/
ſurꝛexit totuʒ qð fuit
de veritate huane na/
ture.⁊ q ſpectat ad
decentiam.⁊ iõ dr to/
tus eſſe in celo. Oð g
obüjcit de pᷣpucio.dð.

3 vl nõ fuit de carne

m ſpẽm.̊ diuina di⸗
ſpenſatiõe paꝝ de car
ne vᷣm materiã ibi fu⸗
it vt daret᷑ vel i deuo⸗
tionem ſicut reliqͥe.⁊

ame Adr aliquid fu
t de veritate. 2 illud

Tillud eſt in celo.⁊ re

ſiduũ manſit. Aliqui

tñ dicunt ꝙ circumci
ſi reſurgẽt ſine pꝛepu
cio.qꝛ illud ſignaculũ

eſt ad decoꝛẽ.Et ſi tu o

c anet integer

nihil frangit.

en

¶ Alij vo dieunt ꝙ ſicut ibi ſpecies panis eſt. ⁊ non ẽ

ibi res cuius vel in qua ſit illa ſpecies.ita eſt ibi fractio

que non fit in aliqua re.quia nihil ibi frangitur. quod
miräbiltetoeiporene fieri dicunt.vt fiat fractio vbi
lij tradunt coꝛpus chꝛiſti eſſentialir

frangi ? diuidi.2 tamen integrum ⁊ incoꝛruptibile exi
ſtere. Quod ſe colligere aſſerunt ex cõfeſſiõe berenga⸗

rij.qui cõfeſſus eſt coꝛam nicolao papa ⁊ pluribus epi
ſcopis.panem ⁊ vinum que in altari ponũt᷑.poſt con⸗
ſecrationem non ſolum ſacramẽtũ.ſed etiam verũ cowꝛꝛ

pus ⁊ ſanguinem xpᷣi eſſe.⁊ ſenſibiliter non ſolum ſaẽ/
mento.ſed in veritate manibus ſacerdotuʒ tractari et

frangi.⁊ fideliũ dentibus atteir.
¶ Determinat queſtionẽ ꝓpoſitam ſᷣm veritatem ?2 p

pꝛiam opinionem.

c
Sed quia coꝛpus chꝛiſti incoꝛruptibile eſt.ſane dici pt
fractio illa ⁊ partitio non in ſuba coꝛꝑis.ſed in ipᷣa foꝛ
ma panis ſacramẽtalis fieri.vt vera fractio ⁊ partitio
ſit ibi q̃ fit nõ in ſubſtãtia coꝛpoꝛis.ſed in ſacramento.
id eſt in ſpecie.He aũt mireris vel inſultes ſi acciden⸗
tia videant᷑ frangi.cum ibi ſint ſine ſubiecto.licet qui⸗
dam aſſerant ea fundari in aere.Eſt ibi vera fractio et

partitio que fit in pane.i.in foꝛma panis. Vñ apls ait
Panis quẽ frangimus.qꝛ foꝛma panis ibi frangit᷑ ⁊ in
partes diuidit᷑.xpᷣs vᷣo integer manet ⁊ totꝰ eſt in ſin⸗
zulis. Unde Aug. Quando xpᷣs manducat᷑.vita mã
lucat᷑.ſed quis audeat manducare dñũm ſuũ: et tamẽ
veritas inuitans nos ad manducandũ ait.Qui man⸗
ducat me.viuet ꝓpter me. Nec occidit᷑ xpᷣs vt mãdu⸗

cet᷑.ſ moꝛtuos viuiſicat qñ mãducat᷑.reſicit non defi⸗
cit.viuit manducatus.qꝛ ſurrexit occiſus.nec qũ man

ducamus partes de illo facimus.⁊ qͥdẽ in ſacramento
ſic fit. Itẽ. Hoꝛũt fideles quõ manducẽt carnẽ chꝛiſti.
vnuſqᷣſq; accipit partẽ ſuã.vnde ⁊ ipᷣa gra ꝑtes vocã⸗

tur.ꝑ ꝑtes manducat᷑.⁊ manet integer totꝰ. Per ꝑtes
manducat᷑ in ſacro. manet integer totꝰ ĩ celo. manet
integer totus in coꝛde tuo. Ideo iſta dicunt᷑ ſacramen

ta.qꝛ ĩ eis aliud videt᷑ ⁊ aliud intelligit᷑. Videt᷑ panis
⁊ calix.qð ⁊ oculi renunciant.qð aũt fides inſtruenda
poſtulat panis eſt coꝛpus chꝛiſti.calix eſt ſanguis.Ex

his dat᷑ intelligi ꝙ fractio ⁊ partes que ibi vident᷑ fie⸗

ri.in ſacramento fiunt.id eſt in ſpecie viſibili. IOdeoqʒ
illa berengarij verba ita diſtinguenda ſunt vt ſenſua⸗
liter nõ modo ſacramento.ſed in veritate dicat᷑ coꝛpꝰ
xpᷣi tractari manibus ſacerdotũ.frangi vᷣo ⁊ atteri den
tibus vere quideʒ ſed in ſacramẽto tm̃. Vera ergo eſt
ibi attritio ⁊ partitio.ſed in ſingulis partibus totus ẽ

. — „ 2
1K(„5
. 4

Confelſio be⸗
rengani

j. Cox.x.

Aug. in ſermo⸗

ne de vbis euã⸗

gelij
Joh. viji.

u obijcias ꝙ totũ reſurget. dicunt ꝙ verũ eſt totũ qð ſpectat ad eſſe vel pułeritudinem.et
ideo non eſt inſtantia de pꝛepucio. Quod aũt hoꝝ ſit verius difficil
totus xp̃s.i.pfectus qᷓtũ ad eſſe ⁊ bene eſſe eſt in clo.
totus in coꝛde tuo. Aidet᷑ male dicere.qꝛ co

e eſt ſcre.tñ quocũq; modo dicat᷑ verum
us xp̃i nõ intrat coꝛ tuum cũ ſit qd coꝛpale

qꝛ ſolus deus illabit᷑ aie.& ſi xpᷣs integrat᷑ ex aia ⁊ coꝛpe.nõ põt eſſe in coꝛde nec manere.R.ddm ꝙ xpᷣs babi
tat in coꝛdibus noſtris nõ coꝛꝑaliter ſed ſpũaliter ſiue ꝑ fidẽ ſicut dicit᷑ ad Epbe.iij.binc eſt ꝙ xpᷣs dicit᷑ ma/⸗
nere integer in coꝛde.quia quantũcunq; ſpecies frangatur.coꝛ fidele credit coꝛpus xpᷣi manere integrũ ⁊ alli⸗
batum.non coꝛpus ᷣm veritatem animam ingrediatur.

Arbooſus

nn.

Menn
enſcigre

higeiiſen
Hfätandn
nagn bie⸗
icſeauade
rtods p

ſtinſigon

Popitſigi
ſukcjtot⸗
Popotetin
ſocncop
ſcgainat
ſloamert
Achumdc
ſu
Niydic
latri
illonon

Hiero. in ſer⸗ chꝛiſtus. Unde Hhiero. Sin guli accipiũt xp̃ᷣm dũm. in d ¶ Abi pe ẽ coꝛ. vc. S
mone quodã ſingulis poꝛtiõibus totus eſt. nec ꝑ ſingulos minuiX᷑. Aidet᷑ jm bec Hyla
opo ſſed integrũ ſe pᷣbet ſingulis. Item hylariꝰ. Vbi ꝑs rij wrba.ꝙ cũñ plures
1 1 ſint ibi partes.ꝙ xvbs
eeſt coꝛpoꝛis. ibi eſt totum. „ ſit ibi pluries.⁊ cũ in·
bi ¶ Oſtẽdit quid ille partes ſigniſficent. d füfnnite. infinicies. qd ñ
4 uid aũt ꝑtes ille ſigniſicent. Sergius papa tradit viget᷑ eſſe cõueniẽs.
inquiẽs. Trifoꝛme eſt coꝛpꝰ xpᷣi. pars oblate in calicẽ ' dicendũ ad hoc di
ſeip miſſa. coꝛpꝰ xpᷣi qð iã ſurrexit mõſtrat.ꝑs comeſta am ct alii gea de o HDM
bulãs adhuc ſuꝑ terrã.ꝑs iĩ altarivſq; ad finẽ miſſe re, q ctam? cocequnt
manẽs.coꝛpus iacens in ſepulcro ſignificat.qꝛ vſq; in eſſe infinicies tum
fiuinẽ ſeculi coꝛꝑa ſanctoꝝ in ſepulcris erũt. Et ſic pꝑtes ad modũ.⁊ ponũt ex
„ illle myſticã tenẽt ſignificationẽ.ita etiã ⁊ fractio paſſi, emplũ in figura inci/
Luc̃.xxij. onis xpᷣi ⁊ moꝛtis ẽ repᷣſentatio. Vñ ipe ait.hoc facite ſionis qᷓ eſt i cera vna
in meã cõmemoꝛationc.i.in memoꝛiã paſſiõis ⁊ moꝛè/ ⁊ R wna ruſt
Ambꝛoſius. tis mee. Nã vt ait Ambꝛoſiꝰ.Quia in moꝛte xpi libe⸗ So hor en g infini⸗
rati ſumꝰ.huiꝰ in edendo ⁊ bibendo carnẽ ⁊ ſanguinẽ tis modis põt foꝛma
. memoꝛes eſſe debemꝰ. Sed caueat quiſq; ne indigne ri. Mã in qualibz pte
j. Coꝝ.xj. ꝑcipiat.qꝛ iudiciũ mãducat. Mõ eſt em̃ iſte panis qui cere eſt oculꝰ.⁊i qua
vadit in coꝛpꝰ.ſᷣ panis vite eterne.qͥ aĩie nr̃e ſubſtãtiã libet eſt manꝰ.⁊ in qͥ9
fulcit. Sic viue vt quotidie merearis acciꝑe.nec ac. libet eſt ae ec,
QAuis man / e cedas indignꝰ. Indignus eſt q aliter celebꝛat myſte / mans arificig poteſt
ducat indigne. riũ q; xpᷣ tradidit.vel qͥ habẽs moꝛtale peccatũ acce⸗ facere. Et ad ̊ eſt au
dit. Ergo ⁊ ſi ſint peccata quotidiana.vel nõ ſint moꝛ toꝛitas phᷣi in.vj.pn⸗
Nr tifera. anteq́; accedas dimitte debitoꝛibꝰ tuis. Si di / cipijs qui dicit ꝙ in
mittis.dimittit᷑ tibi.⁊ ſic ſecurꝰ accede. Panis em̃ ſa / huiuſmõi foꝛmis eſſe
lutaris eſt nõ venenũ. Si ita accedis.ſpũaliter mãdu ẽa nã.· foꝛmani vo ab
cas. Spũaliter em mãducat. qui innocentiã ad altare actu. Et ad hoc eti ẽ
len cas. Spualu t. 4 ltare autoꝛitas Hiero. ſup
fol⸗ poꝛtat. ́MU H ꝓlogũ biblie. mollis
. H . rMMMN cera ⁊ ad foꝛmanduʒ
facilis.etiã ſi artiſicis manꝰ ceſſet.tñ virtute totũ eſt quicqͥd põt eſſe. Sed liq; exemplũ illud aliquid videat᷑
ſupficietenꝰ habere ſilitudinis.plus tñ habet diſſilitudinis.qꝛ tota imago nõ eſt in qualibet ꝑte cere ſicut in
tota cera.hic autẽ quãtũcũq; parua ꝑs ſignet᷑.tantũ eſt quãtum eſt in hoſtia tota. Pꝛeterea quicqͥd dicatur
ibi eſſe a naeur nelc ẽ in actu niſi ars faciat.eſt tñ in potẽtia.Et ideo dicit Hieronymꝰꝙ totũ eſt vᷣtute.hic
aũt totus xpᷣs in qualibet ꝑte hoſtie. Jdeo dicendũ alit ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi cũ ſit in ſacramẽto non quaſi in loco ſed ꝙ
vt in ſigno.nõ tm̃ ſignãte ſed etiã ↄtinẽte veraciter.⁊ ratio ↄtinẽtie nõ diſcedat a rõne ſacramẽti. ſicut q̃libet
ꝑs põt ſignificare ⁊ ſigt ſicut totũ.ſic quelibet ꝑs ſigt ⁊ cõtinet totũ.⁊ qm̃ quãtũcũq; ꝑtes ſignificẽt.tñ vnum
ſunt cũ toto.vnũ inquã ſignũ nõ plura niſi diuidant᷑.hinc eſt ꝙ cñ ſemel cõtineãt.⁊ xpᷣs totus ſemel ↄtinet᷑.
. nõ poteſt inueniri exemplũ in coꝛꝑalibꝰ.imo potiꝰ inueniret᷑ ↄtrariũ. Sed exemplũ querendũ ẽ in ſpnalibꝰ
nõ qꝛ coꝛpꝰ xpᷣi nõ ſit vere coꝛpꝰ.ſed modũ eſſendi habet ibi ſupꝛa naturã coꝛpoꝝ.Sicut in vnico coꝛpe eſft
vnica aia.⁊ tñ in ſingulis mẽbꝛis exiſtẽs tota.⁊ eſt ſemel.qꝛ vnũ eſt ꝓfectibile.ſic ⁊ coꝛpꝰ xpᷣi ſemel tm̃ in onno
eſt ſacramẽto. e ¶ Indignus eſt qͥ aliter celebꝛat myſteriũ q; xpᷣs tradidit. Aidet᷑ male dicere.qꝛ oẽs aliter
celebꝛamꝰ.cõſtans em̃ eſt ꝙ xpᷣs nec tot oꝛones nec tot crucis ſigtiones fccit.quot nos faciamꝰ. Si tu dicas ⸗
ꝙ hoc intelligit᷑ q;‚tũ ad ea ꝗᷓ ſunt de ſuba ſacramẽti.Querit᷑ qᷓre ecclia addit iſtas ſolẽnitates.⁊ tot crucis ſis,
tiões.Reꝰ dicendũ ꝙ quedã ſpectãt ad buiꝰſacramẽti neceſſitatẽ ⁊ itegritatẽ.⁊ talia xpᷣs ꝑ ſe tradidit.Quedã
ad ſolẽnitatẽ ⁊ hec ecclia ſuꝑaddit.hec aũt nõ ſunt diminuẽtia ſed ſaluãtia illa q̃ ſunt de integritate ſacramẽ/
ti. ⁊ ideo nõ aliter celebꝛat ſed ita ſeruat.Si qͥs vᷣo vitaret foꝛmã xpᷣi vel ea q̃ tradita ſunt ab ecclia.mutaret
eice talis eſſet indignꝰ.⁊ de tali loquit᷑. Ad illud qð querit᷑ quare ecchia addit bmõi ſolẽnitates.dicẽdũ q;
additio harũ ſolẽnitatũ eſt ꝓ excitanda deuotiõe.⁊ artada intentione. eſt etiã tercio ꝓpter expᷣſſioꝛẽ ſignifica
tionẽ. Añ addunt᷑ orones ad excitandã deuotionẽ in ſacerdotibꝰ.⁊ ad docendũ qͥd debeãt petere. Anð ſicut
inſtitute ſunt hoꝛe canonice ne ꝓpter negligentiã ꝑtrãſeat hoꝛa in q̃ nõ laudet᷑ deus.⁊ vt populꝰ accendat᷑ ad
deuotionẽ. ſic ⁊ in ꝓpoſito eſt intellgendũ. Pꝛopter intentionẽ vᷣo fiũt crucis ſignatiões.vt ſacerdos actu coꝛ S

dis ⁊ manuũ ↄuertat᷑ ſupꝛa ſacr̃m.ideo qñ nomiat ſigẽt ꝓprer expᷣſſioꝛẽ ſignificationẽ. Ille em̃ quc ſignatio/
nes q̃ ibi fiũt.q̃ ſunt.xxv.⁊ fiũt in.vij.vicibꝰ.ſignificãt expᷣſe paſſionẽ xpᷣi ſicut tradit innocẽtiꝰ. In pᷣma vice

ℳN fiũt ter ad ſiguificandũ trinã traditionẽ xpᷣi.ſ.a deo.iuda.⁊ iudeo. In ſecũda vice fiũt qnquies ad ſigniſcãdũ
v.ꝑſonas qꝗ̃ in traditiõe xpᷣi fuerũt.ſ.pſonã traditi.tradẽtis iude.⁊ ementiũ qui fuerũt tres.ſ.põtifices.ſcribe.
⁊ phariſei. In tercia fiũt bis ad ſignificandũ ↄuerſionẽ duplic elemẽti.iſ.panis ⁊ vini. In q̃rta fiũt qͥnquies
ad ſignificandũ qͥnq; plagas. In q̃nta fiũt bis ad ſignificãdũ vincula quibꝰcoꝛpꝰ fuit ligatũ.⁊ flagella qͥbus
hi ſanguis effuſus. In ſexta fiũt ter ꝓpter cruciñxionẽ factã in linguis iudeoꝝ.qñ ter dixerũt crucifige cum. In
, ſeptia q̃nq;.ter de coꝛpe ſuꝑ calicẽ.⁊ bis a latere.vt ſignificent᷑ tres cauciat .. paſiois: aſſis. hpall e⸗

c 4pter aquã ⁊ ſanguinẽ que de latere xpi fluxerũt. lace om̃es ſunt. xxv.qui eſt numer? cubitus. vt deſignet G

quãtũcũq; multiplicet᷑ ſacrificiũ.ſemꝑ eſt vnũ.⁊ ſic patet ꝙ nibil vacat a myſterio.

—
. — N

R runt᷑. Pꝛimo de exiſtetia ſpecieꝝ ſiue accidẽ/

Rtiũ ſine ſubiccto. Secũdo de actiõe ipᷣaꝝ ſiue

trãſmutatiõe.TLercio de fractione.Circa pꝛimũ que/
runt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vtrũ ſit poſſibile ꝙ accidẽs
ſit ſine ſubiecto etia ꝑ miraculũ. Secũdo vtrũ ſit con
gruũ.Lercio vtrũ ſit verum.ſiue verificet᷑ in boc ſa-
cramento.
— [Aueſtio.f.
C Oꝛ accidẽtia ſit poſſbile eſſe ſine ſubiecto.ſic oſtẽ/

3 . —

dit᷑. Baſiliꝰ in exameron. cũ em̃ deus poſſit plus fa-
cere qᷓ; intellectꝰ intellgere.⁊ intellectꝰ intelligat acci -

dens pᷣter ſubiectũ. ergo deus põt hoc facẽ ꝙ accidẽs
ſit ſine ſubiecto. ¶Eoͤtra. p miraculũ non põt ſepari

a diffinitiõe diffinitũ vła ꝑtibꝰ diffinitiõis.vñ nõ põt

fieri ꝙ aliqd ſit homo.⁊ nõ ſit animal rõnale et moꝛ⸗

tale.ſed accidẽs habʒ diffiniri ꝑ ſi ubiectũ. ergo nõ põt
tez accidens babet

miraculũ eſſe ſine ſubiecto.
diffiniri ꝑ comꝑationẽ ad ſubiectũ.⁊ in cõpatione ad
ſuã oꝑationẽ. ⁊ cõſtat q; pꝛioꝛ eſt compatio accidẽtis
ad ſubiectũ ꝙᷓ; ad cõpationẽ.quia ab illo recipit eſſe.

Sed nõ põt aliquod accidẽs ſepari a diffinitione in

compꝑatiõe ad actũ ꝑ miraculũ.vnde non põt fieri ꝙ

¶ Itẽ ſicut ſe habet eſſe ad ens.ita ineſſe ad inberẽs.
cnꝛ accidentis eſſe eſt ineſſe.ſed eſſe non põt ſepari ab
ente. vt ſit ens ⁊ nõ ſit.ergo nec ineſſe ab inherente.
cum accidẽs ſit inberẽs. impoſſibile ẽ ꝙ ſit ⁊ nõ inſit.
ee facere ꝙ nõ aliquid nõ ꝑticipans rõnem alicu
lus.fiat ꝑticipans eſt hoc tranſmutare in illud. Sed

ratio ſubſtatie eſt ens ꝑ ſe.ſi ergo accidẽtia ꝑ miracu/

lũ fiant entia p ſe. hoc eſt facere ꝙ ſint ſube. ergo ſpe⸗
ces ille fiũt ſube.cuʒ & ſint accidentia. illud conſtat.
ſimul ergo ſunt ſube ⁊ accidẽtia qdð nequaq; capere
pt intellectꝰ. ¶ Itẽ eadẽ ẽ oppoſitio diſtãtin ſpecien

que eſt differẽtiaꝝ ſicut patet.qꝛ que eſt oppoſitio bo

minis ad aſinũ.eadẽ rõnalis ad irrationale. ſRurſus

ſicut opponit᷑ aſinus homi.ſic oppnit rõnali.vnde ſi

cut non põt fieri ꝙ idem ſit homo ⁊ aſinus.ita ꝙ nec
ſit aſinus ⁊ ſit rõnalis.ergo a ſimili imo multo foꝛtiꝰ
nõ pt fieri ꝙ idẽ ſit
H ſit ſuba ⁊ accides. C

differant ꝑ eſſentiã.põt

ꝑ virtutẽ ſuã illa ſepare.¶ Ad rõnes ad oppoſitũ re⸗

ſpondẽt quidã ꝙ eſſe ꝑ ſe ⁊ eſſe in alio dicũt rationeʒ

ſubſtatie ⁊ accidentis quo ad modos ↄñtes qui ſunt

inſeꝑabiles m potentiã naturalẽ.ido ꝑ bmõi babẽt

notificari.qꝛ oppoſitiões currũt quo ad rones dicen⸗
tes eſſentiã. Similit᷑ de oppoſitiõe quo ad differẽtias

eſſentiales. Poteſt tñ dici alit᷑ ꝙ eſt accidẽs vt ẽ acci

dens.⁊ eſt accidẽs ſm ſpecies ſiue difrerẽtias ſpecia⸗
les. Hã inqtũ comꝑat᷑ ad ſbiectũ babʒ dici accidẽs.
inqtũ ad opationẽ habet dici boc. Notanduʒ igit᷑ ꝙ
ſicut compatio accidẽtis ad opationẽ eſt dupliciter.
ſcʒ ſᷣm actũ ⁊ ᷣm aptitudinẽ.ita etiã ad ſubiectũ.Cõ⸗/
Patio vᷣo accidẽtis ad ꝓpꝛiã opationẽ ſᷣm aptitudinẽ
eſt eſſentialis ⁊ inſepabilis.vnde nõ poteſt eſſe eꝙ ſit

albedo.⁊ nõ ſit viſus diſgregatiua. Cõpatio ᷣm actũ

coſequit eſſentiã. vnde poſſet gccidẽs ſeꝑari ab actu/

DO intelligeutiã buiꝰ ꝑtis tria pᷣncipalit᷑ que/

bilis.

cidentibꝰ. imo nata exiſtere ſunt in alio.
quod obijcit᷑ de oppoſitiõe. dicengũ ꝙ differetie de⸗
bet dicere aptitudinẽ ſiẽ ⁊ diffinitiões. ſi ᷓ accipiant᷑

ccides ⁊ ens ꝑ ſe.ſicut nec ꝙ idẽ
Re dicendũ ꝙ ꝑ miraculũ poteſt
fieri ꝙ accidẽtia ſint ſine ſubiecto ſiue ſuba.cum eni,
s ſine omni incõueniẽtia

ali opatione. vnde albedo nõ ſem ꝑ diſgregat. Sic di

cendũ ꝙ comꝑatio accidẽtis ad ſubiectũ pᷣm aptitu/
dinẽ ẽ eẽntialiſ.⁊ H̊ nũqᷓ; puat᷑ab accidẽte.nec ab illig
ſpeciebꝰ. verũ eſt em̃ dicere ꝙ ſunt nate eſſe iſbiecto.
Cõꝑatio vᷣo actualis quis ſemꝑ inſit actu pm natu/
ram. tamẽ ſequit᷑ eſſentiã. ⁊ ideo ab iſto põt ſepari ſi-

ne aliquo incõueniẽti potentia ſi upꝛa naturã. his vi/

*

ſis patet rñſio ad obiecta. ¶ Dꝛ em obijcit᷑ ꝙ diffini 10
tũ nõ poteſt ſeꝑari a diffinitiõe. dicendũ ꝙ nomia in

diffinitiõe poſita ſimilit᷑ ⁊ verba dicũt interdũ apti/

tudinẽ nõ ſemꝑ actũ. ⁊ ideo dico ꝙ accidẽs qᷓuis nõ
ſit in ſubiecto nõ tamẽ ſeꝑatur a ſua diffinitöne. imd
ei uenit.qꝛ aptũ eſt eſſe in ſubiecto. Patet etiã rũſio i x
ad ſequẽs de oꝑatione.quia ſi illa diffinitio intelligat
ſm actij eſt ſepabilis.ſi ᷣm aptitudinẽ. neutra ẽ ſepa
. MAd aliud qð obijcit de eſt. e. dicenduʒ ꝙ non 12
eſt ſimile. qꝛ eſſe dicit actum entis abſolute. ſed ineſſe
actã accidẽtis in comꝑatiõe ad rem alteriꝰgeneris. ?

qꝛ res alterius generis diuerſa eſt. põt circuſcribi in/

tellectus eius a re illa ſiue ſepari. non ſic eſſe ab ente.
d illud qð obijcit᷑ de ſubſtãtia. dicendũ ꝙ acci/ 15
dentia illa nunqᷓ pticipant rõnem ſi ubſtãtie. nã ſub⸗

ctũ L ſtatia dicit᷑ res ꝑ ſe exiſtẽs. ita q nata eſt ꝑ ſe exiſtere
ſit albedo. ⁊ ꝙ nõ ſit coloꝛ diſgregatiuus viſus.ergo
nec a diffinitiõe ſubiectũ poteſt ſepari per miraculũ.

⁊ nullo mõ in alio.hoc autẽ nullo mõ ↄuehit illis ac/
Ac illud 14

hm aptitudinẽ naturalem. ens per ſe.i. quod natum
eſt eſſetꝑ ſe. ſimilit ens in alio.i.qd natũ eſt eſe alio.
ſicut accidẽs nunqᷓ; pticipat nomẽ ſubſtantie. ita nec

differentiã dicto mõ. Dicitur autẽ accidẽs ens perſe

q;tũ ad actũ.⁊ ſic nõ dicit differentiã eſfentialem.ſed

mogdũ oſequẽtem eſſeutiã. ⁊ in talibus differẽtijs nõ
tenet obiectio.

Atrum Cogruat ꝙ in lvc ſacramẽto ſint ſpẽs ſine
ſubiecto. Et ꝙ nõ ſit incõueniẽs ĩmo cõueniẽs patet.

qꝛ ſi ibi eſſet ſi⸗ ubiectũ. nequaqᷓ tanta eſſet dependẽtia
eer gcanteneß ſic eſt. ⁊ ita nunqᷓ; eſſet ſignũ ita

ductiun.¶ Contra. minꝰ incõueniens eſt coꝛpꝰ non
goꝛificatũ ſimul eſſe cum gloꝛificato qᷓ accidens eſſe
pᷣter ſubiectũ. Si ergo coꝛpus gloꝛificatũ eſſet ſimul
cum pane.multo minꝰ eſſet incõneniẽs q; accidentia
eſſe pter ſubiectũ.⁊ magis credibile.ergo magis con-
gruebat accigetia manere in ſbiecto q; ſepare. ¶ Itẽ
accientia illa ducũt ad intelligendũ ꝙ ibi ſit ſubſtã⸗
nia panis.qꝛ ſunt ꝗpꝛia accidẽtia panis.⁊ ſigna ſub/
ſtãtie. in H̊ ſacro cũ ſit ſuba ẽ aliqua falſitasSʒ nõ
cet in ſacr̃o veritatis eſſe falſitatẽ.ergo ⁊c. tem

oꝑe miraculi nõ debet fieri pᷣiudiciũ nature rei Sed

ũ res ponit᷑ in loco ꝗ ſue nature nõ ↄuenit (quis ſit
nobilioꝛ)tñ fit ei piudiciũ.vt ſi vermis oneret᷑ i celo

vel pes in ſcapulis.ergo ſilr qñ dat᷑ ei ꝓpꝛietas qᷓ na-

ture ſue nõ ↄuenit. ſed eſſre ſine ſubiecto eſt ꝓpꝛietas

nullo mõ cõueniẽs nature accidẽtis.ᷓ nõ cõgruit H

ꝑ miraculũ ſibi dari. ¶ Itẽ infirmioꝛ ẽ intellectꝰ ad

cedendũ ↄtrariũ eiꝰ ꝗð ſentit.qᷓ ſenſus ad recipien-

l aliqd occurribile ſibi. nã ſenſus boc põt ſine gr̃a.
ſicut patet in eo qui comedit medicinã. S intellectus

nõ. ß nõ dz fieri aliqͥd i ſolaciũ mioꝛis infirmitat qd
ſiat in pᷣudici maioꝛis. Si g̈ wilatio accidẽtiũ occul
Lgt intellectui qð ibiẽ.nilo mõ debuerũt ibi acridẽtia

Poprau
muleiie
ſopſtut
Nahthin
Niin

ſO
Eiranbo
nalidup
ſlating⸗
eude
lotblitt
lerine⸗
ſignnoſun
Glcniens?
inoalee
lte dicnd
bloßot
lbjat
hdplerett
slden
ſabafeni
iecßioi
ſchrueni
Tchirtug
lunoote
ſictn po
1 ic
☛
Müſſeite
Deendi
fuihiaho
alkarci

Cann
lenſ
utingſa
linni
litiaia
oſunein
lbetoc⸗
nugpur
ſönmn
Würe
ſailie⸗
Meie
nnif
Plin
teri
ſemſt
eeſe
fim
.
Pen

ungiſſſel
tbinlige
eutniſen
hntpgna
Crſcznck
Aniſnon
Gchäcbie
ſectban.
ibſiietiſß
chttake
Polgelsu⸗
nſelue
uftird
linchu
iggguun
itiin
kumtn
lihesy
ſeriend

„ 6

gaiſtinen⸗

1
Mc
— —

1 Frein auere. ¶Re dicendũ q; cõgruit ibi accidentia re/

zmnanere ſicut dicit łHugo In ſolacium ſenſus ⁊ in fi
dei meritũ. Dũ em̃ velat᷑ verũ coꝛpus carnis.⁊ fides
magis meret᷑ credendo qð nõ videt.⁊ ſenſus libentiꝰ
recipit. Cõgruũ aũt eſt ꝙ ſola remaneãt ſine ſubiecto
ꝓpter efficacioꝛẽ ſignificationẽ.qꝛ efficacius ⁊ ꝑfectiꝰ
ducũt in ſignatũ.cũ nõ habeat᷑ ibi ſtabiliẽs ꝑ natura⸗
Pꝛopter couenientẽ cibationẽ.qꝛ em̃ iſte cibus ẽ ſpi/
ritualis.ideo opoꝛtet aiaʒ ſubleuari a carnalitate ſen
ſus ꝑ fidẽ.⁊ a carnali dilectiõe ꝑ charitatẽ.⁊ ideo nõ

debuit ibi remanere panis malis ꝓpter fidei ꝓmoti/
onẽ. Dũ em̃ ſubleuat᷑ intellectꝰ ad intelligendũ qð ẽ

ſupꝛa naturã.ſ.accha eſſe ſine ſubiecto.fit abilioꝛ ad

16

77

18

19

credendũ qð eſt ſupꝛa ſeipᷣm. ꝙ totus xps ſit ĩ tã ꝑua
bhoſtia.Quarta ratio ꝓpter diuinoꝝ opeꝝ ꝑfectioneʒ

q̃ debct in hoc ſacrameto repiri.cũ ſit pfectiſſimũ. Et

attendit᷑ duplex ꝑfectio in hoc ſacro.pꝛima eſt in hoc

ꝙ accidẽtia accipiũt modũ nobiliſſimũ eſſendi.ſ.eſſe

eſſe.⁊ in h̊ ꝙ ſuba illa ꝗᷓ ſuberat cũ eſſet malis ⁊ coꝛ

⁊ gloꝛioſum. ¶ Ad illud ẽᷣ qð obijcit᷑ ꝙ min) eſt in/

cõueniens.dicendũ ꝙ hoc nõ eſt incõueniẽs iſti ſacr̃o

imo valde cõueniens. Adl illud qd obijcit᷑ de falſi/
tate.dicendũ ꝙ nõ eſt ↄſentiẽdũ ſenſui ſed fidei.⁊ iõ
nihil oiĩno falſitatis ẽ ibi ſed veritatis. ¶ Ad illud qð
obijcit᷑ ꝙ nõ debet fieri pᷣiudiciũ nature rei.dicenduʒ

duplex eſt oꝛdo rerũ.vnꝰ.ſ.vniuerſalis.aliꝰ ꝑticu-/
laris.qui debet᷑ iſti rei vel illi. Dico igit᷑ ꝙ ꝑ miraculũ

nõ debet fieri aliq pᷣiudiciũ oꝛdini vli.⁊ ſi pes eſſet i

capite eſſʒ i pᷣiudiciñ toti coꝛpi.ſiłr nec ꝙ ſit i piudicin
totiꝰvniuerſi. Sed licʒ alicuiꝰ rei nã melioꝛet᷑.⁊ ſtatũ

recipiat mag nobilẽ ꝙᷓ nature ſue cõpetat.dũmõ fiat
oꝛdinatio ↄueniẽs ſᷣm oꝛdinẽ vniuerſi.ↄueniẽter fit.
⁊ ſic eſt in ꝓpoſito.qꝛ hoc oꝛdinat᷑ ad homis vtilitatẽ
Ael dicendũ ꝙ cõpetit nature vniuſcuiuſq; rei obe/

dire creatoꝛi. ⁊ illud eſt cõueniẽs ſue nature qd crea/

toꝛ iuſſerit.qd ſi pᷣus nõ ſit ↄueniẽs.poſtea fit cõueni⸗

20

ens. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ de infirmitate intellectus
dicendũ ꝙ hoc verũ eſt ſi nõ daret᷑ aliud medicamẽ/

tũ ipi.⁊ hoc eſt gr̃a fidei qua foꝛtificat᷑ intellectus ad

credendũ ſine dubio qð nõ videt.

Queſtio. iij. c

¶ NAtrum ſit vcrũ accidẽtia ibi eſſe ſine ſubiecto. ⁊ c

nõ videt᷑.qꝛ mouere ⁊ oꝑari debet᷑ ſubſtãtie q̃ eſt hoc
aliqͥd. ſed accidẽtia illa habẽt mouere ⁊ opari in ſub/
ſtantia. ; ſunt in ſuba. ¶ J
niſi in mã. qꝛ ois foꝛma de ſe ſimplex ẽ. Sed cõſtat ꝙ
accidẽtia illa habẽt extenſionẽ.⁊ maioꝛẽ poſſunt hꝛe.

ergo ſunt in mã. ¶ Itẽ miraculũ nõ aufert oꝑatõeʒ.

ſed albedo eſt lux incoꝛpata. ceſſante & mã coꝛpoꝛali
manet pura lux. ergo albedo ꝑ ſe debet mouere viſũ.
Coõtra. omne accidẽs qʒd eſt in ſubiecto aliquo de/-
nomiat illud vel ſimplicit᷑.vel ᷣm quid. Sed hoc nõ
faciũt ille ſpẽs.qꝛ neęc denomiant panẽ.nec coꝛpꝰ xpᷣi.
nece aerẽ.ergo ⁊c. ¶ Itẽ accidẽtia nãlia nõ ↄſequunt

materiã ym eſſentia. ſed ſolum m eſſe vt foꝛma com
pꝓlrectiua. nec aliter materia eſt accidentiũ ſubiectũ.ſed

nate eſſe in carne xp̃ᷣi.ergo ⁊c.

ſubiecto.neceſſe eſt ꝙ ſit cõueniens ei qd mutat᷑.⁊ in
Muod mutatur. yt ſi de aere fiat ignis. manct caliduʒ.

materia nõ eſt ibi ſub foꝛma panis.boc cõſtat. ſed ſbᷣ
foꝛma ſubali carnis.ſed tales pꝛopꝛietates non ſunt
tem quãdocũq; in
aliqᷓ mutatione ſaluat᷑ accidens vᷣm eſſe qdð babet in

ſunt cõtraria vtriſq;.ergo v
manęét in ſubiecto.ſed manẽt.ergo ſunt ſine ſubiecto.

ſubiecto. ita miraculũ eſt vt opent᷑ per ſe.
ruptibilis.traſſubſtãtiat᷑ in ſubſtantiã ſiue in coꝛpbus
ſpuᷣale ⁊ incoꝛruptibile.⁊ in coꝛpꝰ diuinitati viunctũ
vngdc nõ ſaluat᷑ quatitas niſi ctiã extenſio.ſed tamen
cauſaliter bhabet a ſubſtãtia. ⁊ ideo qꝛ eſſe quãtitatis
X natura oꝛtũ habet a ſubſtãtia. Sed diuina virtꝰ fa⸗
cit ꝙ ſit quãtitas nature ⁊ ſine ſubſtãtia.⁊ faciendo

Itẽ nullũ accidẽs extendit᷑

incoõnueniẽs duplex.

AXII

led pa is cõueltit᷑ in coꝛpꝰ i⸗ calora ſatbr vodos
Anõ manent. vel non re⸗

Re.aliq woluerunt vicere ꝙ ſpecies ille erãt in aere

circũfuſo. Sed illud manifeſte falſum eſt. tũ ꝓprer hᷣ
ꝙ nõ denomiant accidẽtia aereʒ circũiacentẽ.tũ etiã
quia impoſſibile eſt accidẽs trãſmutare ſubiectũ.Si

ergo nõ fuerũt in pane.nõ poſſunt eſſe in aere.⁊a iteꝝ

gerc mutato tranſferunt᷑ de vno loco ad aliũ. ¶ Itẽ

locum replent ⁊ aerem expellunt.ſed nullũ locatum

compꝑatur ad locñ vt ad ſuum. ⁊ nullũ accidẽs expel⸗
lit ſubiectũ ꝓpꝛium. pter hoc ⁊ his ſilia cõiter tenent
magiſtri ꝙ accidẽtia ſunt ibi ſine ſubiecto.Ad ills
quod obijcit᷑ de opationibus.dicendũ ꝙ quedã ſunt

ibi oꝑationes naturales.quedã ſupꝛa naturã.quedã
partim ſic.ꝑtim ſic. ⁊ ideo ex opationibꝰ nihil poteſt

cõcludi.ſed q̃ oꝑationes ſunt ibi naturales infra pa/

tebit. Att amẽ ſicut miraculũ eſt q; aceldet znt giu
Ad illu
qð obijcit de extenſione.dicendũ ꝙ quãtitas foꝛma/
liter loquẽdo babet extenſionẽ & natura ſui generis.

neceſſe eſt extenſionẽ faluari ſine materia.⁊ hoc mira

culi eſt nõ nature¶ Ad illud qð obijcit᷑ ð albedine ꝙ
cſt lux incoꝛpoꝛata.põt reſpõderi duplicit᷑. Pꝛimo q;

non eſt in actu ſed in potentia.⁊ ideo adhuc ceſſante

coꝛpoꝛe manet adhuc in potẽtia. Secũdo qꝛ omino

nõ ccſſat coꝛpus.imo qᷓ;uis ceſſet ſubſtatia.manet tñ

dimẽſio.ſuꝑficies.⁊ termiatio.⁊ ideo albedo ſᷣm illũ
actũ quẽ pꝛius habebat.

Aantũ ad ſecũdũ articulũ.ſ.de actione ⁊ mu
atiõe illoꝛũ accidentiũ querunt᷑ ſimilit᷑ tria.
Pumo querit᷑ vtrũ illa accidẽtia poſſint cõ/
uerti in alimentũ. Secũdo vtrũ poſſint alias ſpecies
ſiue naturas cõuertere in ſacramentũ. Tercio vtruʒ
aliquas oꝑationes habeãt ꝑ naturã. an aliquas ba⸗
beant ꝑ miracuiuiuill.

(Du ds
¶ Utrã ſpecies ille ſiue accidẽtia poſſint conuerti in

21

22

24

aglimentũ. Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ textũ et glo.j.ad Coꝝ.xj.

vbi dicit᷑.vnuſquiſq; cena ſuam pᷣſumit ad mãducã/
dũ.⁊ alius quidẽ eſurit.alius aũt ebꝛius ẽ.Et glo.hoc
exponit de diuitibꝰqͥ offerebãt panẽ ad ↄſecrandũ in
magna abundaãtia ⁊ alijs nõ dabant. ergo ſi panis ⁊

vinũ non ſolum reficere poterant.verũetiã inebꝛiare
poſt cõſecrationẽ. ergo in alimenuũñ ccſſere.

tem
ſicut caloꝛ ignis oꝛdinat᷑ ad ↄuertendum in cinerem

illud qd offertur in pabulũ.ſic caloꝛ naturalis ad cõ
uertendũ in carnẽ ⁊ ſanguinẽ.ſed ſpccies pꝛoiecta in
ignem comburit᷑ ⁊ cõuertit᷑ in cinerẽ agente exterio/

ri caloꝛe.ergo pari ratiõe in ſanguinẽ põt ↄuerti agẽ
te caloꝛe interioꝛi. ¶ Item ſicut putrefactio oꝛdinat
ad generationẽ vermis.ſic digeſtio ad generationem
bumoꝛis ⁊ etiã carnis.Sed ſpecies ille cõuertunt᷑ in
vermes ſi putrefiant. ſicut exꝑimẽto patet ſi quis ꝓ/
bare vellet. ⁊ credo ꝙ ꝑ negligentiã aliqñ cõtingat.&
pari rõne in neck⸗ hoc ꝓbatur deducendo ad
dꝛimũ ꝙ illud ſacr̃m eſt in p̃iu/
diciũ nature.qꝛ quotiẽs fit traſſubſtãtiatio.perit cibꝰ
nalis irreuocabilit.exqᷓ nullo mõ cõuertit᷑ in gliguich

Li.

quod natũ eſt cibare.Secũdũ incõueniẽs eſt ꝙ illud

ſacramentũ ſi eſt ita.eſt in pᷣiudiciũ fidei.ſi em̃ accidẽ

tia nõ babẽt oꝑationẽ ſubſtãtie.depꝛehendi põt illud

ſacramẽtũ ſenſibili expimento.⁊ ita meritũ fidei eua/
cuari.ſed vtrũq; hoꝝ eſt maximũ incõueniens.⁊ con

tcra illud ſacramentũ.cum ſit in meritũ fidei inſtitutũ.

Sed ↄtra.ex eiſdẽ nutrimur ex quibꝰ ſumus ſicut di/
cit Pno. ſed nõ ſumꝰ ex accidẽtibꝰ ſed ex ſubſtãtijs.

ergo cũ ſpecies ille ſint accidẽtia.patet ꝙ nõ nutriũt.

Si dicas ꝙ miraculoſe ↄuertunt᷑ in ſubſtantiã.Con⸗/
tra.ſi ↄuertunt᷑ in ſubſtantiã.cũ ſint multa accidẽtia.

ergo in multas ſubſtãtias debẽt ↄuerti.ergo quot ac-
cidẽtia ſunt ibi.tot ſubſtãtie debẽt generari.Si tu di/

cas ꝙ quãtitas cõuertit᷑ in ſubſtantiã.que eſt alioꝛũ

fundamentũ. ergo ſi ↄuertit᷑ in ſubſtantiã deſinit eſſe

quãtitas. deſinit eſſe. Sed omne alimentũ auget ꝑ†

naturã quãti. illud alimẽtũ nõ pvterit augere. Illð
etiã alimẽtũ generatũ carebit quatitate qdð ẽ impoſſi/
bile. ¶ Itẽ ſacramentũ iſtud eſt cibus ſpũalis.⁊ ideo
ctiã eſt vna ratio cõgruitatis quare ſubſtãtia tranſit

ne querat᷑ refectio coꝛꝑalis.ergo ſi ob banc trãſeunt.
nõ videt᷑ ꝙ vltra remaneat illa virtus.¶

Item ſi ci⸗
bus eſt coꝛꝑalis.ergo ſacerdos qͥ cantauit vnã miſſã
non poterit cantare aliam. quia frangit ieiuniũ.quo

fracto licitũ non eſt cantare. AUnde indicit᷑ ſacerdoti/

bus vt eo die quo plurcs miſſas cantare debẽt.in pꝛi/

ma non faciant purificationẽ.qdð ſi ita eſſet q; Erien

iſte alerent. nulla videret᷑ eſſe bec inſtitutio. ¶ Item
B ꝓbat᷑ autoꝛitate Ambꝛoſij qui dicit de ſacramẽ/

to ꝙ nõ eſt cibus ventris ſed mẽtis. Sed ſi cõuerte/

retur in alimentũ.eſſet cibꝰ ventris.ergo ⁊c. ¶ Rꝰ di⸗

cendũ ꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Aliqui dixerũt

25

ſubſtãtia ſi a . cramentũ exige
re ne depᷣhendat᷑.⁊ fides amittat meritũ.ne etiã ſacra

ꝙ accidẽtia illa nõ reficiũt. nec ↄuertunt᷑ ĩ alimentũ.
quia nec accidẽtia poſſunt.nec huic cõpetit ſacramẽ/

to.cum ſpecies habẽt odoꝛẽ ⁊ ſapoꝛẽ. ⁊ odoꝛ qᷓuis ſit
accidens.tñ imutando aera cerebꝛũ inebꝛiat.ſicut pʒ

multi inebꝛiant᷑ ex odoꝛe vini. ⁊ ſic dicũt intelligẽ/
ga eſſe verbũ apli ⁊ glo. Sed qm̃ manifeſte apparet
in cõbuſtione ſpecieꝝ ꝙ reſoluũtur in cineres.⁊ ſi nõ
galerẽt nõ appareret quõ hoc ſacramentũ latere poſſit.
imo neceſſe eſſet deᷣbendi.ideo cõmunioꝛ eſt opinio
ꝙ ꝑcipiens ſacramentũ alitur ⁊ nutrit᷑. et illud ſatis

ꝓbari põt ad ſenſum. Manifeſtũ em̃ eſt pcipienti q;

p ſumptionẽ vini ſiue illiꝰ ſpeciei ſitis extiguit᷑lid
illud aũt qd obijcit᷑ in contrariũ ꝙ alimentũ eſt ſub/

ſtantia.diuerſimode reſpondet᷑ a diuerſis.Aliqui em̃

icũt ꝙ virtute ſupꝛa naturã accidẽtia cõuertunt᷑ in

ſubſtantiã. Ille em̃ qui virtute increata potẽs eſt ſu/

pꝛa naturã accidẽtia illa ſuſtentare ſine materia. ille
virtutẽ dat vt deſinẽtibus ꝓpꝛietatibus nõ in nibil ſᷣ
in ſubſtantiã ↄuertant᷑.in quã cõuerteret᷑ ĩa panis
ſener⸗ hoc dicũt ipᷣm ſacramentũ exige

mentũ faciat aliq nature pᷣiudiciũ.Et ſi tu obijcias.
ꝙ incineratio nõ eſt a virtute ſupꝛa naturã ſed natu
rali. Similit᷑ nec inebꝛiatio nec combuſtio.imo ſũt a

virtutibꝰnaturalibꝰ.maxime cũ fiant ab exterioꝛi vir
tute.fiant nibilominus ſucceffiue.terminant᷑ etiã ad

rem minꝰ ꝑfectã. ipᷣi dicũt ꝙ ibi eſt potẽtia actiua.et

potentia paſſiua. potẽtia agens eſt naturalis.ſed po/
tentia paſſiua in accidẽtibus eſt ſupꝛa naturã.qtum
ad hoc.ſ.vt in ſubſtantiã cõuertat᷑. Nam reſiduũ qd

fit ante conuerſionẽ.⁊ qdð fit ꝑ conuerſionẽ.totũ pot
eſſe a potentia naturali taʒ ggente qᷓ; patiente.Et bij

dicunt ꝙ pꝛimũ accidentiũ cõuertitur in ſubſtanti.

nõ quia de quãtitate fiat ſubſtãtia tm̃.ſed qꝛ fit quã/
ta. Et hec opinio ſatis ẽ ꝓbabilis.Alioꝛũ opinio cſt.
ꝙ ſuſcipiens ſpecies alitur. nõ qꝛ accidẽtia in ſubſtã⸗
tiã cõuertant᷑.ſed quia ſubſtãtia reuertit᷑ que pꝛius
ibi fuerat.vt ſicut in alijs miraculis ⁊ opationibꝰ di⸗
citur ꝙ in pᷣiacentẽ materiã reſoluũtur ⁊ redeũt.ſicut
dicit de columba ⁊ ſtella ⁊ cõſimilibus. Sic etiaʒ di⸗
cunt ꝙ ſicut panis conuertitur in coꝛpus et fit ſacra⸗
mentum. ſic ꝑeracto officio ſacramenti exquo deſinit

cſſe ſacramentũ deſinit ibi eſſe coꝛpus chꝛiſti.⁊ ideo ſi

cut mirabiliter pᷣus ſubſtantia panis ↄuertit᷑.ita etiã
miraculoſe reuertitur. Et iſta fuit poſitio Ynnocentij

in libꝛo ſuo quẽ fcit de eccleſiaſticis officijs. vbi dicit
in li.iij. c.de fractiõe. Si ergo querit᷑ quid a mure co/

medit᷑ cum ſacramentũ coꝛrodit᷑.vel quid incinerat᷑

cum ſacramentũ cremat᷑.Reꝰ dicendũ ꝙ ſicut mira
culoſe ſubſtãtia panis cõuertitur in coꝛpus domini⸗
cũ ⁊ incipit eſſe ſub ſacramẽto.ſic iᷣm quodãmõ mi⸗/
raculoſe reuertitur cũ ipſum ibi deſinit eſſc. Hũc aũt
modũ dicendi credo ꝓbabilem ⁊ ſecuruʒ.maxime cũ
tati viri habeat autoꝛitatẽ. Caueat tamẽ quiſq; qua
liter intelligit.qꝛ in hoc ſecretũ fidei latet. Et ſᷣm hãc
poſitionẽ patet rñſio ad queſtionẽ. Concedendũ em̃
eſt ꝙ recipieus hoc ſacramentũ alitur ⁊ nutrit᷑.nõ qꝛ
accidẽtia in ſubſtantiã conucrtant᷑.ſed qꝛ aliquid co-
uertitur in ſubſtantiã comedẽtis.nõ inquã accidens
ſed ſubſtantia. ⁊ ſic nõ eſt ↄtra illud pbiloſopbi. ꝙ ex

eiſdẽ nutrimur ex quibꝰ ſumus. ¶ Ad illud qð obij/ 26

citur ꝙ eſt cibus ſpnalis.dicendũ ꝙ illud verũ eſt qᷓ;
diu ſaluat᷑ ratio ſacramẽti.nõ em̃ cibat ſpnaliter niſi
inqtum ſacramentũ.qꝛ ad cibationẽ ſpiritualem eſt
oꝛdinatũ.cũ ergo incipit cibare deſinit eſſe ſacramen⸗/
tũ.⁊ ita patet ꝙ ratio illa bona eſt. Cum em̃ nõ ſit ibi
gdiu eſt ſacramentũ niſi coꝛpus xp̃i verũ.⁊ hoc non
alit coꝛꝑaliter.⁊ accidẽtia ⁊ hec ſilr nõ alũt.ideo ſacra
mentũ recte dicit᷑ ſpiritualis cibus.qᷓ;uis recedẽtera.
tione ⁊ officio ſacrgamẽti cibus coꝛpalis incipiat eſſe
ſicut fuerat ante⸗C
ieiuniũ.dicendũ ꝙ non ſoluit.tum quia ſacramentũ
dum ſumit᷑ nõ eſt cibus coꝛpoꝛalis.tum etiã ratione
coꝛpoꝛis xpᷣi interius cõtenti qui tm̃ eſt cibus mẽtis.
⁊ ideo nõ eſt ſimile de vino qdð recipit᷑ ad purificatio⸗
nem.⁊ ideo patet illud. Patcet ctiã ſequẽs.Ambꝛoſiꝰ

em̃ loquit᷑ de coꝛpoꝛe xpᷣi. ⁊ hoc eſt tin cibus mentis

non ventris. Aterq; pꝛedictoꝝ modoꝝ dicendi ſatis

ꝓbabilis videt᷑.nec facile eſt impꝛobare.quia ſancti
nõ multũ de hoc loquũtur. nec rationi hic multũ in⸗
nitendũ eſt. quia vtraq; opinio fundat᷑ bic ſupꝛa mi⸗
raculũ ⁊ potentiã opantem ſupꝛa naturã. Quis anſt
ſcit vtrum deus ſic vel ſic faciat. cum vterq; modus

dicendi ſatis ſit rationabilis.nec videt᷑ oino impꝛo-
babile ꝙ aliqð accidens in ſubſtantiã conuertat᷑ in

boc ſacramẽto.cum accidens boc ſubſiſtat ſine ſubie-

cto. Mec videt᷑ impꝛobabile ꝙ ſicut ſubſtantia panis
cõuertit᷑ ita reuertat᷑. Cum em̃ in ſubſtãtie panis cõ/

uerſione coꝛpus xpᷣi non generet᷑ nec fiat. ſed tm̃ de

illis ſpeciebus eſſe incipiat ſicut tenet fides recta. qͥs

audeat hoc tanq; irrationabile repudiare. cuʒ coꝛpo⸗

re xpᷣi non coꝛrupto ſed deſinente eſſe ſub ſpeciebus.
ſubſtantia illa que ſuſtentabat accidẽtia reuertat᷑.cũ

accidentia illa non ſint ob aliud ſine ſubiecto niſi ad

dignitatem ⁊ pᷣſentiam cõtenti. O ſi queras vtrum

ſit creatio yel generatio. vl alia mutatio. ſane põt

Ad illud quod obijcitur ꝙ ſoluit 27

kigcel

“

Gicten
zußtt
irpint

ſanmuit
gngüͤ,
gſeidi⸗
ſotonhel
Uehenbun
Gti ne
Sngip⸗
tmſtite
utun
iehiön
tkfnißn.
ligiiſnan
ſectacc⸗
Clgnerfzot
ſgolfct

6cappon
ſoeſepoft
Ettnnicke
udaapo
ſpooaſatt
laſo. 4
go lititnt
Grckant
ſotirgeſpue
unentic
tſczon
Nglucſin⸗
kai
lunsin
feniSiſne
leſtbied⸗
Pftaſunte⸗
Oinyraͤ
Mticno⸗
Ahenſi
fundiron.
cgaſcnne
tphon
Kturt
ſblecſ
D
mintöe
wüͤcen
W
„Mitz
49 Mig⸗

tut dici ꝓ ſicut cõuerſio ẽ mutatio ſingularis.ſic ⁊ reuer· ¶⁊ benedictio in aqua nõ ponũt niſi accidens aliquod
idil ſio. Quicqd etiã boꝝ dicat. du tñ non aſſerat ptina/ ⁊ Apꝛietatẽ quãdam ſanctificatiõis. Sed bec ↄſecra⸗
nt citer. nullũ eſt ibi ꝑiculum.ſolũ hoc caueat᷑ ne nre ca/ tio ponit ↄuerſionem in verã ſubſtantia ⁊ ↄtinentiꝗ
mig ,i pacitatis intelligẽtia totaliter in obſequiũ captiuet᷑. eiuſdẽ que eſt a ſola virtute increata aſſiſtente ipi xer
N inn trum gcct Zueſtio⸗/. 6. git ur. ⁊ ym totũ qð habet in ſe cõmiſcetur aque ſuꝑ/
Ngenc ¶ Atrum accidẽtia habeant vim cõuertendi alia in uenienti.⁊ olcũ benedictũ nõ benedicto oleo.ſed ſan/
ene ſacramentũ.vtpote cũ vino conſecrato apponat ag. guis ibi cõtentus nullo humoꝛi miſcet᷑.ꝓ co ꝙ nõ eſt
4 teen Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ equalis vel maioꝛis virtutis eſt co/ ibi diffuſus. ſed eſt ſanguis gloꝛificatus intra venas
anedt ſecratio in boc ſacro qᷓ benedictio in aqua.ſ̊ aqua hbe· coõtentus. ideo a nullo liquoꝛe attingitur.⁊ ideo ni/
cſitt nedicta iuncta aque nõ benedicte facit totã eſſe bene bhil ꝑ mixtionẽ vel contactũ põt in ipᷣm cõuerti. Sig
nti dictã. vinum ergo nõ ↄſecratũ fit cõſecratũ.ergo ⁊c. aliquid cõuertatur.neceſſe eſt ꝙ ꝑ trãſſubſtãtiationẽ
Ktonnan ¶ Item qñ apponit aqua vel vinũ ſpecies ille occu⸗/ ⁊ nouã ↄſecrationẽ cõuertatur. Cõcedendũ eſt ergo
fiz ſide pant maioꝛẽ locum. ergo ſanguis xpᷣi eſt ſub maioꝛi ꝙ ſpecies vini iuncta alij liquoꝛi nõ cõuertit in ſacra⸗
ltnro⸗ ſpecie.ſed ſanguis xpᷣi nõ eſt in maioꝛi loco niſi quia mentũ.Et patet rñſio ad pꝛimũ obiectũ.ꝙ nõ ẽ ſimi. 40
ugitänanf aliquid in ip̃m cõuertat᷑.ergo illud qð apponit᷑ con / le.tum ratiõe eius ꝙ eſt hic cõuerſio in ſubſtantiã.tũ
gſarnin, uertit᷑ in ĩm ſanguinẽ.ergo ſoecies q̃ eſt ſacramentũ quia nõ eſt mixtio talis nec tanta ſicut in aqua bene/
ts i⸗ aliqͥd in ſacramentũ cõuertit. ¶ Item boc oſtendi dicta. 72 illud qð obijcitur ꝙ; aqua moclica cõuer 51
Sncnäininh rõne.qꝛ accidẽs cum ſubſtãtia nõ occupat maioꝛẽ lo⸗ tit᷑ a ſpecie vini. Rñdet᷑ duplicit᷑ m diuerſos. Ano

utcſhii⸗

——.q(ü[⅛0wDp

☛G

cum nec facit maius.ſimilit᷑ nec coꝛpꝰ gloꝛificatũ cuʒ

— —

–—

mõ ꝙ nõ ↄuertitur ita ꝙ ſoluitur foꝛma ſubſtãtialis

lanzmunnen nõ gloꝛificato. ergo in caliee nõ eſt niſi ſubſtãtia ſan / aque.ſed ↄuerti ibi eſt ſolũ alterari.quia mutatur ſa/
ttuniglg guinis gloꝛificati ſiue coꝛpus xpi ⁊ accidẽs.ergo ſi i / poꝛ ⁊ coloꝛ ⁊ odoꝛ.⁊ ꝑticipat ꝓpꝛietates vini.⁊ ideo
alun Gintiu ud qd apponit᷑ manet in ſubſtãtia. videt᷑ ꝙ in code,z tum ad ſenſum nrm cõuerſa eſt.⁊ talis ↄuerſio diſ-
Contwtic loco eſſe poſſint ita ꝙ non occupet maioꝛẽ locum.qd onit ad ↄuerſionem in ſacramentũ ſi adeſſet erbũ.
imranukii eſt manifeſte falſum vt patet inſpiciẽti. Reſtat igit᷑ yt ſed cũ nõ aſſit nõ ↄuertitur. ſed manet ſubſtãtia ha/
ſalglind⸗ illud qdð apponit᷑ nõ ſaluet᷑ in rõne ſubſtãtie.ſed ſol; bens ꝗꝓpꝛictatẽ vini ꝑ actũ ⁊ virtutẽ illiꝰ ſpeciei. Aliꝰ
öingintie ſpeciei ſelerles q̃ eſt ibi.ergo neccſſario eſt ibi cj modus dicendi eſt ꝙ aqua cõuertitur in vinũ.⁊ hoc
A bardi uerſio. ¶ Itẽ ſi apponat᷑ alius liquoꝛ vt aqua i ma virtute aliarũ ſpecierũ.nõ inquã in vinũ qð ſit vinũ
Seintgt gna quãtitate.totũ cõuerteret᷑ in ſubſtantiã aque.ita im ſpeciẽ.ſed eſt vinũ ſolũ ſᷣm numeꝝ.ſicut earo ſᷣm
cheeic; qꝙ vere eſt aqua.ergo pari ratiõe ſi ita parũ ibi appo. ſpeciẽ cõuertit in carnẽ m numeꝝ.Et ſi tu obijcias
cdrfüiri, natur ꝙ ſpecies pᷣdominet᷑.videt᷑ ꝙ couertat᷑ in vnũ ꝙ nihil dat qð non habet. verũ eſt ſᷣm ſubſtantiã vel
RKZ”Zõl ſacramentũ. cũ nõ cõſecratũ nõ plus poſſit ſupꝛa cõ ßm virtutẽ.⁊ ſpecies ille quis non habeãt ſubſtatiã
ſinitcſtinnr ſecratũ qᷓ; ecõuerſo. ¶ Itẽ hocipm oſtẽdit᷑ ꝑ impoſſi vini.habẽt tamẽ virtutẽ ⁊ opationẽ.⁊ ideo ſieut veꝝ
Cunitt bile. quia qñ apponit᷑ vinũ in aqua fit vna ſupficies. vinũ ſolueret ſpeciem aque modice ⁊ cõuerteret ſjᷣm
iiiſne qro & aut illa ſupficies ẽ iĩ ſiecto aut ſine ſpiceto. SHRvirtutẽ. ita intelligenu eſt in poſito. Aterq; moc⸗
Fnönihin iſbiecto. ſi modicũ quid apponat᷑ deſinit eſſe ſacra· dicendi eſt ꝓbabilis ſatis.⁊ quocunq; hoꝛũ modoꝛũ
utin mentũ. Si ſine ſubiecto.ergo totũ eſt ſacramentũ. Si dicatur nõ ſequit᷑ ꝙ aqua iuncta vino fiat ſacramen
lenchu ſine ſubiecto ⁊ in ſũbiecto.ergo duo ↄtradictoꝛie op/ tũ ⁊ cõſecretur. ¶ Ad illud qdð obijcitur ꝙ coꝛp? pp̃i ʒ2
gwing poſita ſunt vera de eodẽ qd nuncq; fit. Si dicas mihi eſt ſub maioaiſp. dicẽdũ q nõ eſt ſub maioai ſpecie.
reltamti ꝙ bm vnã eſt i ſubiecto.⁊ ᷣm aliã extra ſubiectũ. Cõ/ ita ꝙ aliqͥd ſit appoſitũ ſpeciei ita ꝙ ſit in illo.̊ quia
mai tra. eſto , anponat aqua. miſceant᷑ vſq; ad mini. ſpecies illa magis ẽ diffuſa. icut ſi ſecies vini quc
ctanti⸗ ma. cũc nõ eſt aſſignare piuerſas ptes. ergo neceſſe ẽ in calice ꝓfundo ponatur in calice latioꝛi. magis di⸗
mit, c ſaltẽ tũc cõuertatur. Cõtra.nihil cõuertit᷑ in ſaa latatur ſpecies. ſic intelligendũ in ꝓpoſito.quia cum
sni gu inẽ niſi ꝑ traſſubſtãtiationẽ. ſed virtus traſſubſtᷣ/ miſcet᷑ alius liquoꝛ. ꝑtes illius ſpeciei magis diffun⸗
Pusni⸗ tiandi non eſt in elemẽto ſed in verbo.ergo quãtũcũ⸗ cdũtur.maxime ſi liquoꝛ ille penetret ⁊ diuidat ⁊ ſepaʒ
vdicnis q; addatur elemẽtũ alind ſpeciei nõ fit traſſubſtatia. ret partes ſpeciei abinuicẽ. ¶ Ad illud qad obijcitur 3 5
Peni oer go manct ſubſtãtia cũ accidẽtibꝰ. nõ cõuertit ꝙ accidens nõ occuꝑat maioꝛẽ locũ cum ſubſtantia.
intin in ſacranentũ. ¶ Itẽ ſi ↄuertitur. aut ergo vtute ſan- dicendũ ꝙ iſtud verũ eſt de accidẽte m exiſtentiam
1einans guinis.aut virtute vini. Airtute ſanguis non.qꝛ ſan /naturalẽ.tale em̃ accidens in ſubſtãtia non ponit in
ihrſn i guis ille eſt gloꝛificatꝰ.ergo nõ habet potentiã ↄuer· numerũ cum illo.ſed ſicut dimẽſio in illis ſpeciebus
ni O 4 tendi aliud in ſe. Itẽ non virtute vini.qꝛ vinũ qðicõo/ nlocũ hʒ naturalẽ.ꝓ eo ꝙ nõ tm̃ eſt biib-
ung nin uertitur.rõne ſubſttie nõ rõne ꝓpꝛictatũ cõuertitur. imo etiꝗ naturalis vimẽſio.licʒ ſit ſupꝛa naturã pꝛecc
teimiſen 2 ibi nõ eſt ſuba vini.ergo nulla vis eſt que poſſit cõ/ nſubiectũ.iõ ſicut locũ occupat.ita cũ alia dimenſione
aann uertere. ¶ Item aqua nõ eſt nata de ſe cõuerti i ſan/ occupat maioꝛẽ locum q; ꝑ ſe ſolam.nõ per naturaʒ
btſueſip̃ guinẽ. ergo ſi apponat᷑ vino ↄſecrato nõ tranſit i ſan ſubſtantie ſed dimẽſionis naturalis.⸗ d illud qd ʒz
hnntuſi 28 guinẽ. ergo manet ſubſtãtia eius.⁊ ſic ⁊c ¶ R dicen obijcitur ꝙ alius liquoꝛ poteſt facere ꝙ nõ ſit ſacra⸗
tenn qũ ꝙ accidẽtia nõ habẽt virtutẽ ↄuertendi aliãẽ ſub- mentũ.dicendũ ꝙ non eſt ſimile.quia facilius eſt de/
.MN ſſtantiã in ſacramentũ. Et ratio huiꝰ eſt. quia in boc ſtruere qꝙᷓ cõſtruere. Mus em̃ ⁊ qdᷣlibet aliud madu
ſtonmiß ſacramẽto eſt traſſubſtãtiatio.trãſſubatio autẽ nõ fit cans poteſt facere ꝙ deſinat ſacramentũ.ſed nullus
tona⸗ ſine verbo.ido quãtũeũq; apponat᷑ aliqd elementũ. pote facere ꝙ illud ſit niſi aſſit verbum ⁊ ſacerdo/
pſothis⸗ 29 niſi aſſit verbũ.nõ fit ſacramentũ.Et ſi tu obijcias ꝙꝓ tale miniſteriũ. aAd illud quod obijcit᷑ ꝙ fit vna ſu, ʒ g
l aqua benedicit᷑ ꝑ verbũ.⁊ oleñ benedicit᷑⁊ tñ ſi non perficics.dicendu ꝙ liquoꝛ additus quis non faciat
,N 9 benedictũ ppoꝛtionabiliter appouat᷑.efficit᷑ benedi· vnam ſi ubſtantiã. tamẽ dimenſio cõtinuatur dimen/
ctũ. Rñdet᷑ ꝙ non eſt ſimile.quia conſecratio in oleo ſioni.⁊ ita fit dimenſio vna ⁊ quqtitas vna⸗ Piego

foꝛme cõuenit

ilkras vtrum in ſubiecto vel pᷣter ſubiectũ. ſeꝰ.non
diuidis ſufficiẽter.qꝛ partim ẽ in ſubiecto.partim ex-
tra ſubiectũ.⁊ illud nõ eſt incõueniẽs. ſicut vna pars
ſuꝑficici poteſt eſſe nigra ⁊ alia alba.ſicin ꝓpoſito in/
telligendũ ꝙ pars ſpeciei conſecrata eſt ſine ſubiecto.
reliqua vᷣo in ſubiecto. Et ſi obijcias.ponat᷑ ꝙ ꝑfecte
miſceat᷑ cũ mixto ſic vſq; ad minima.tũc ſequit᷑ incõ/
ueniẽs.ꝙ idẽ ſit i ſubiecto ⁊ pᷣter ſubiectũ.dicendũ q;

mnixtio liquoꝛis cũ liquore nõ eſt vſq; ad minima ᷣm ſit naturalis.Et e ſic videtur.quia qð cõuenit alicui

quõtitatẽ. ſed intelligit᷑ ſm virtuteʒ.qꝛ ita eſt in alijs
mixtiõibꝰ. ⁊ ipe obijcit ꝙ ſit vſq; ad minima ſᷣm quã⸗
titatẽ. Si aũt talis ſit mixtio ꝙ fiat i ſpeciebꝰ vniuer⸗
ſalig altcratio. vel etiã ꝙ ſpecies ille vini tranfrfunde⸗
rent in liquoꝛẽ ↄſimilẽ ſcq pᷣdominãtem. ita ꝙ nulla
eſſet diſtinctio.ꝙ hic eſſet ſpecies ↄſecrata ⁊ ibi nõ cõ
ſccrata. nec ᷣm naturã nec ᷣm veritatẽ. ſicut ẽ in mix
tionc naturali. tunc dico ꝙ deſineret eſſe ſacramentũ.
ſic deſinit ꝑ aliã traſmutatõeʒ. ⁊ totũ eſſet vnũ coꝛpꝰ.
2 cſſet vna ſuꝑficies ſᷣm ꝑtes.⁊ totũ exiſtens i vnico
ſubiecto.qñ autẽ hoc fiat difficile eſt diſcernere.

¶ Queſtio.lij. f

QDe oꝑationibus quas babẽt illa accidẽtia. Atrũ

babeant ꝑ naturã an ꝑ miraculũ. Et querit᷑ pᷣmo de
imutatiõis oꝑatione que eſt illaꝝ ſpecieꝝ vtrũ ſit na⸗
turalis vel miraculoſa. Et ꝙ naturalis videt᷑. qꝛ qd
per ſe ineſt alicui non ſolũ ineſt illi coiuncto materie.
ſed etiã abſtracto ⁊ ſepato. ſed mouere ſenſus per ſe
ineſt ſenſibus.ergo per ſe ineſt illis a materia ſeꝑatis.
ſed que ꝑ ſe inſunt. naturaliter inſunt. ergo ⁊c. ¶ Itẽ
foꝛma ſubſtãtialis nunq; mouet ſenſum ſepatũ a foꝛ
mis accidẽtalibus.ergo foꝛma ſubſtantialis nihil fa⸗
cit. nihil puat. qͥn accidẽtia moueãt ſenſum diodo
accidẽtia habeat eſſe. ergo ꝑ naturã mouent. ¶ Itez
ſenſus eſt ſuſceptiuꝰ ſpecieꝝ pᷣter materiã tamen ſub
cõditionibꝰ naturalibꝰ hic ⁊ nũc.ſi gᷓ eſt aliqua ſpeci⸗
es ſenſibilis in materia habẽs tñ naturales cõditio/
nes.illa maxime habet mouere ſenſt um. ergo cuz hu⸗/
iuſmodi ſint iſte ſpẽs.patet ⁊c. ¶ Item boc patet per
ſimile. ſi idolũ relinqueret᷑ i ſpeculo abſtracto coꝛpo/
re obiecto moueret ſenſum. ⁊ tamẽ idoluʒz in ſpeculo
habet eſſe ſpũale.ergo videt᷑ ꝙ ſpecies ille cuʒ ſint ibi

rrelicte ſine materia ꝙ habẽt naturalit᷑ imutare. té

ſi nauis ꝑ miraculũ leuaret᷑ in aera.licʒ exiſtentia na-
uis ĩ gere eſſet miraculoſa.tamẽ exiſtetia naute in na
ui eſſet naturalis. ⁊ opationes ↄſequẽtes illã exiſten-
tiã eſſent naturales.cum igitur accidẽtia fundẽtur in
quãtitate. ⁊ quãtitas in materia.ſublcuatio quãtita/
tis a materia eſt miraculoſa. ſed exiſtẽtia alioꝛũ acci⸗
dentiũ eſt naturalis.ergo opatio in ſenſibꝰ ↄſequens
illam exiſtentiã eſt nats ralio⸗4 Qoͤtra pBus in pᷣmo
de gia.rectũ inq́;tum rectũ cõtingit tangere eneã ſpe
ram ſᷣm punctũ.tangit auteʒ nunqꝙᷓ ſeparatũ.qꝛ enea
ſpera nõ eſt nata tangi niſi a naturali. ſi ergo rectum
ſeparatũ tangeret eneã ſperã. hoc eſſet ſupꝛa naturã
vel cõtra. cũ igitur ſenſus ꝑticularis nõ ſit natus im/
mutari a ſpecie exiſtẽte i materia.ſi imutet᷑ a ſepata.
imutatio iſta nõ eſt naturalis. ¶ Item ſicut ſe babet
ſenſus interioꝛ ad ſpcciẽ ſine materia. ſic exterioꝛ ad
ſpeciẽ in materia. Sed interioꝛ nunqᷓ; naturaliter ap/
pbendit ſpeciẽ ſeparatã a materia. ergo ⁊ꝛc. ¶ Item
deine couenit eſſe hic ⁊ nũc rõne materie.ſed ꝑ eam
maturq ꝑ quã eſt bic ⁊ nũc habet mouere ſenſum. g
cum hoc ſit a matenia naturaliter ergo babet mone⸗

rã vere ↄtrarietatis.ſed qdð ſic e

eſt ſupꝛa naturã.ergo ⁊c.¶

IIII

re. ergo ſi fiat ſeparatio a materia.iam non moucbit᷑

naturaliter. ¶ Item illa ſpecies motiua ſenſus habet
triplicẽ comꝑationẽ.ſ.ad ſubiectũ.ad medin.⁊ ad oꝛ/
ganũ.⁊ ſunt comꝑatiões oꝛdinate.ergo deſtructa pꝛi⸗
ma. ⁊ deſtruũtur alie ↄſequẽter. ergo ſi habeat ſi peci/
es illa comꝑatiões duas ſequẽtes ſine pᷣma.nõ babet
naturaliter ſed miraculoſe. Serudo querit de ope
trãſmutationig. ⁊ maxime de putrefactiõe. vtruʒ ſcz

naturaliter ſaluata natura. adbuc illi cõuenit. ſed ſpe⸗
ciebus illis naturaliter cõuenit coꝛrũpi ⁊ deficere ꝓ/
pter defectũ virtut naturalis.qꝛ cauſant᷑ a cõtrarijs

qlitatibꝰ.⁊ cõtingit ꝙ ille ſ pecies ſaluant᷑ in eadẽ na

tura. ergo ⁊c. ¶ Item coꝛruptio ꝑ cõtrarictatẽ eſt na

turalis.boc patet. Sed ſpecies ille ibi exiſtẽtes babẽt
vere natur ↄtrarictatis. ergo ſunt coꝛruptibiles na/

turaliter. Mino: patet ſic.vbi contraria ſunt ßm eſte
ſpirituale.ſimul poſſunt eſſe in codem ⁊ ᷣm idem vt
in eodem medio.vt in ſenſu ⁊ intellectu contrarij co/
loꝛes.cũ ergo bic non poſſint eſſe cõtrarij coloꝛes nec

ſapoꝛes ſil. imo mutuo ſe expellũt. habẽt igit᷑ naturã

vere ↄtrarietatis. ¶ Item vbi ſunt ſpecies ſᷣm ſpiri/
tuale eſſe.excellentia talis ſpecici nõ eſt coꝛruptiua.ſi
igitur in ſpeciebꝰ ſacramẽtalibus excellentia ſenſibi/
liñ cõtriſtat ſenſum. ergo eſt ibi ſece habens natu⸗
Eeſt coꝛruptibile na/
turaliter. ergo ⁊c. ¶ Item Anb. de cõceptu virginali
diſtinguit triplicẽ curſum.naturalẽ.voluntariũ.⁊ mi
rabilẽ. ⁊ dicit ꝙ mirabilis a deo ãminiſtrat imediate.
cñ igitur deus nihil imediate coꝛrũpat.illa coꝛruptio

ſiue putrefactio nõ eſt a deo imediate.ergo nõ eſi mi⸗

rabilis.ergo eſt naturalis vt volũtaria.ſed nõ volun
taria. ergo naturalis.¶ Contra. foꝛma de ſui natura
eſt in ſimplici ⁊ i inuariabili eſſentia cõſiſtens.ſi ergo
accidat ei variatio. hoc eſt ꝑ materiã. ergo ſeparata a
materia eſt inuariabilis ꝑ naturã. ſi ergo variet᷑ hboc
tem ad tranſmutationẽ
phicam cõcurrũt tria pꝛincipia.ſ.ſubiectũ ⁊ duo con
traria.ergo vbi deficit materia. nõ eſt intelligi muta/

tionẽ phicã. ſed hoc eſt in hijs ſpeciebus. ergo putre⸗

factio illa nõ eſt phica. ¶¶ Item ſicut a foꝛma eſt age⸗
re.ita eſt a materia pati.ſed non cõuenit agere phice
niſi ꝑ foꝛmã.ergo nec pati niſi ꝑ materiã.ergo vbi de
ficit materia. ꝑ ↄſequẽs ibi non eſt paſſio phica.ergo
nec trãſmutatio.¶ Item nõ eſt vere cõtrarietas ſine

ſubiecto. ſed materia pᷣma eſt ſubiectũ contrarictatis
coꝛpoꝛalis. ergo vbi deficit pᷣma materia nõ eſt vere

cõtrarietas.ſed actio naturalis eſt ꝑ veram contra⸗
rietatem.ergo ⁊c. Similiter poſſet argui de contactu
ꝙ ẽ foꝛme in materia. et actio ⁊ paſſio ꝗpter cõtactũ.
TR dicendũ ad intelligentiã pᷣdictoꝛũ ſ̃m vnũ mo⸗

dum dicendi ſatis ꝓbabilem. ex comꝑatiõe virtutis

ad opationes ex vᷣtute egrediẽtes.opationes babent

regulari ſm potentias ⁊ virtutes a quibus egrediũ/

356

tur. Pꝛopter qd notandum ꝙ aliquado datur alicui 37
poteſtas ↄfoꝛmis ſue nature.⁊ actus egreſſus ab illa

potentia eſt naturalis. ſicut cum ceco redditur potẽ-

tia videndi. Aliquãdo datur poteſtas alicui partim

cõfoꝛmis nature.⁊ partim ſupꝛa naturã. ⁊ tũc actus
egrediens quodãmõ eſt naturalis. quodãmõ ſupꝛa

naturã.ſicut ceco videre nocte. Quadoq; datur po⸗
teſtas omino ſupꝛa naturꝗ. ⁊ tunc actus egrediẽs ab
illa potentia eſt miraculoſus ſimpliciter ſupꝛa ua/

tura. ſicut virgini data eſt poteſtas paniendiCoͤſde⸗

Gitnii
Mifemn

eheni
ſatizotr
Gedſor
ſcummutat
uſnan⸗
Gok de
adend
beltvatur

loſaltine

Uneinnun
Pparteop⸗
fnbudun
foritar
Cbeidpon
ſenai
ceCin
uſet
ſtcſeti
Mytlunee
upzane
Cinſun
otz
hunatn
untiaſe
herterck
Waloe
cmet
se
gaſan
tso⸗
1tlg
ſud⸗
noooans
rten
pn
g⸗
eir
gi
une
ſopo
lar
hital
ane⸗
Ui
ſien
ſa

tn viſg
Nuntnrütti
ſmiinein.
t uumn
cplchni
uͤpore
urlitane
–W
wiprn
Prntl
ninttio
irmdo
itclgtun
Noore
ii
Utiperpt
iceri
a

rriene

nmmiitt
nöͤckte
emNW
ſaan
ſin 6

rirc. Mam pᷣma quatitas naturaliter habet ſubſtare

partes

randũ eſt igit᷑ q in boc ſacramẽto eſt bec omnia repꝛ
alijs accidẽtibus. ⁊ alia accidẽtia naturalit᷑ ſuſtenta/
ri ab illa. Si ergo detur quãtitati potentia ſuſtentan/
di alia accidẽtia.illoꝝ exiſtentia in quãtitate eſt natu
ralis. ⁊ opatio ſequẽs habet potentiã naturalẽ. And
dico ꝙ opationes illarũ ſpecierũ in ſenſus ſunt natu
rales.quia in quãtitate habent eſſe cõueniens imuta/

tioni ſenſuũ. Omnes igit᷑ rõnes bhoc oſtendẽtes ſunt

cõcedende. Ad oppoſitiões manitfcſta eſt rñſio.quia

quãtitas eſt ibi loco materie.⁊ per illã ſunt bic ⁊ nũc.

⁊ habet eſſe naturale ⁊ cõueniens imutationi ſenſuũ.
⁊ accidentia pᷣmo ſunt in quãtitatc.⁊ põt ſatis videri
ꝑ exemplũ ſupꝛa de naui poſitũ. O vᷣo datur vlteriꝰ

quãtitati illi potentia ſubſiſtendi traſmutationibus

illarã foꝛman.talis potentia partim eſt cõfoꝛmis na-
ture. partim ſupꝛa naturã. Cofoꝛmis eſt q;tum ad ſbᷣ

ſiſtentiã cõtrarietatis.qꝛ qutitati ꝑ ſe inſunt contra⸗

ria. Sed ſupꝛa q;um ad hoc manet eadem ſm ſe.
facta mutatione.boc em̃ eſt ꝓpꝛiũ ſolius ſubſtantie.⁊

38 ita ſupꝛa naturã ↄtrarietatis. ¶ Ad illud ergo quod

obijcit de traſmutatiõe vtrũ ſit naturalis vel miracu
loſa.dicendũ q; rõne naturarũ illarũ ſpecierũ que ha

bent naturã cotrarictatis illa trãſmutatio eſt natura
lis.ſed rõne ſubſiſtẽtialitatis eſt ſupꝛa naturam.⁊ ita
partim naturalis.partim ſupꝛa naturã. Ratiões igit

ad partẽ oppoſitã facte in ſecũdo ꝓbleumate currũt

Hm bas duas vices. Mam que ꝓbant ꝙ ſunt natura

les ſumũtur a natura cõtrarietatis foꝛmarũ illarum.

que vo ꝓbant ꝙ ſunt ſupꝛa naturã ꝓcedunt ſᷣm viã

ſubſtãtialitat.⁊ ſicpatet ſecũdo queſitũ de trãſmuta/
tione. Si vo datur illis accidẽtibus potentia verten/
gi in ſubſtantiã cñ deſinũt eſſe. ⁊ cũ coꝛpus xpi ibi de⸗
ſinit eſſe. talis potentia oiĩno eſt ſupꝛa naturã.q ideo

39 talis actus oino ſupra naturã ⁊ miraculoſus. Ad

*

illud qd querit᷑ de nutritione. dicendũ q ibi triplex ẽ
oꝑatio. Pꝛima eſt ꝙ ſpecies ille ꝓ actionem virtutis
agentis traſmutant᷑.⁊ hec partim eſt naturalis ꝑtim

ſupꝛa naturã. Secũda eſt ꝙ in fine traſmutatiõis ce⸗
dunt in ſubſtantiã ita ꝙ in illã cõuertunt᷑.ſicut ſi co/

uerteret᷑ ſubſtantia panis ſi eſſet pᷣſens.⁊ bec eſt mi/
raculoſa.Tercia eſt ꝙ ſubſtãtia illa poſtea cõuertit᷑ ĩ

40 carnẽ.⁊ H̊ eſt ſimpliciter naturalis.Scd q;uis iſte mo

dus vicendi ꝓbabiliter poſſit ſuſtineri.alit᷑ tñ poteſt
dici ſecurius ⁊ bꝛeuius qꝙ; oꝑationes accidentiũ ſiuc
virtus opans habet comꝑari ad illud a quo egredit᷑.

2 ad illud qd oꝑatur.Si loqͥmur per comꝑationẽ ad

lllud a quo egredit᷑.ſic dico ꝙ cũ ꝑ naturã omnis vir
tus oꝑans vel ſit ſubſtãtialis vel ſaltẽ ab illa depen/
deat ⁊ regulet᷑.ꝙ ſubſtãtia circũſcripta ſi vlterius ac/

cidens opꝑetur.ita miraculũ eſt ꝙ opꝑet᷑ per ſe.ſicut mi
raculũ eſt ꝙ ꝑ ſe manet.⁊ ita ois opatio eſt miraculo

ſa. Si aũt loquamur ꝑ cõpationẽ ad obiectũ.ᷣ ſiue ſit
ad oꝛganũ ſenſus ſiue aliud quodcũq; coꝛpꝰ.ſic dico
ꝙ accidẽtia multas habent ibi oꝑationes naturales.

vñ q albedo mouet viſum ⁊ ſapoꝛ guſtũ.hec ſunt ſu o eſt no ſo getiaz 18
veri quod ibi eſt qdiu ſpecies panis. nõ ergo dicitur
coꝛpus chꝛiſti verum vere manducari coꝛpoꝛaliter.

pꝛa naturã.nec cõtra ſed ᷣm natnra. Qm̃ ergo albe/

lo nõ ſeparat᷑ ibi vt babeat eſſe mathematicũ.ſ̊ ſal-

uat᷑ eſſe naturale ⁊ ſingulare.ideo ille oꝑatiões ꝗᷣ in/

erãt albedini ⁊ alijs accidẽtibꝰ adhuc naliter inſunt.

Concedendũ ꝙ imutatio ⁊ trãſmutatio quodãmõ

nalis ẽ in relatiõe ad obiectũ.qꝛ ſaluat᷑ ibi nã accidẽ/

tin. quodmõ eſt ſupꝛa natur in cõpatiõe ad ſbiectũ
uis accidtia ꝑ ſe agũt,. ⁊ m boc currũt ratõnes ad

xIEI

oppoſitas addutez.
Vnſequẽter qᷓtum ad terciũ artieulũ queri᷑
de fractiõe illaꝝ ſpecieꝝ.⁊ circa hoc tria pᷣnci
baliter querunt. Pꝛimo querit᷑ vtrum vera
itoꝛpe xpᷣi. Secudo vtrũ fit i ſpeciebꝰ. Ter

ractio

cio querit᷑ qͥd ꝑtes ſignificẽt. ¶ Queſtio. j. 3

¶ Oꝛ coꝛpus vere frangat᷑ videt᷑ Aug.dicerc.noꝛũt
inq̃t fideles qñ mãducat carnẽ xpᷣi vnuſqᷣſq; accipbbit
partẽ ſuꝗ.qdð ſi verũ eſt.ergo diuidit᷑. ¶ Itẽ ↄſequit᷑
ex coͤfeſſione Berẽgarij ꝗᷓ accepta fuit a Nicolao pa
pa. Cõfeſſus eſt em̃ coꝛpꝰ xpᷣi verũ facerdotis mani/
bus attrectari ⁊ frangi. ergo ſi iſta cõfeſſio vt fidelis
accepta eſt.patet ⁊c. Erõnce videt᷑.qꝛ coꝛpus xpᷣi
verũ mãducat᷑ſed qð mãducat᷑ atterit.⁊ qdð atterit
frangit᷑.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ̊ ſacramẽtũ ẽ memoꝛiale paſ/
ſionis.⁊ ita memoꝛiale ꝙ nõ tm̃ eſt ſignũ ſed etia ve/
ritas. Sed in paſſiõe vere fuit coꝛpus xpᷣi fractũ ⁊ di
uiſum.ergo in hoc ſacramẽto vere frangit᷑. Si dicas
ꝙ eſt incoꝛruptibile ideo nõ põt frangi.boc nihil eſt.
qꝛ ſi poſſibile eſt coꝛpꝰ xpᷣi aiatũ eſſe in vno loco et in
pluribꝰ ꝑ miraculũ:.ergo ſilr ꝑ miraculũ poteſt incoꝛ
ruptibile frangi. ¶ Sed cõtra. coꝛpꝰ animatũ qð di/
uidit᷑.coꝛrũpit᷑ ergo cũ coꝛpꝰ xpᷣi ſit aiatuzʒ.ſi frangit᷑
⁊ diuidit᷑ coꝛrũpitur. ⁊ ſi coꝛrũpit᷑ nõ manet verñ ſa⸗/
cramentũ.ergo ⁊c̃.¶ Itẽ ſi poteſt frangi ⁊ maſticari.

ergo cadẽ rõne ⁊ digeri.ergo ⸗ eadẽ rõne ⁊ in ſeceſſũ
emitti.qd nephas eſt dicere.

mitti. q ſt tem de mãna qo fuit
figura buiꝰ ſacramẽti nec qui plus colligebat habuit
plus.nec minus habuit minꝰ.ſi g fuit vera figura ne

ceſſe eſt coꝛpꝰ xp̃i tantũ eſſe in parua ꝑte hoſtie quã/

tũ in vtraq;. vel in magna parte.g non diuidit᷑ ( Rꝰ.q E

quidãꝗ dixerũt quos tangit mor in lr̃a ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi vxe
rũ frãgitur in ſacro ⁊ tñ nõ coꝛruũpit᷑. ⁊ boc quideʒ fit

ꝓ virtutẽ ſupꝛa naturã.ſicut factũ ẽ ꝙ cpꝛpꝰ xpᷣi paſũ
bile datũ eſt diſcipulis.⁊ tamẽ nõ eſt ab coꝛũdẽ denti

bus paſſum.Et i aſſertionẽ ſue poſitiõis hbᷣe wluerũt

cõfemionẽ Berẽgarij. Sed hec poſitio nõ põt ſtare.qꝛ
ſi ẽ incoꝛruptibile.nõ diuidit᷑.ſᷣ ſi frãgitur diuiditur.
ergo ſimul diuidit᷑ ⁊ nõ diuiditur.tũc g̊ deus faceret
duo ↄtradictoꝛie oppoſita ſimul eſſe vera qð nunq́;
faciet. Pꝛopter h̊ dicendũ ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi verũ nõ fran/⁊.

gitur. imo in quotcũq; pꝑtes diuiditur hoſtia. eſt totũ

⁊ integrũ ꝛ y obijcitur de cõfeſſione Berengari ⁊
verbo Aug. dicendũ ꝙ vtrũq; dictũ eſt rõne ſpecierũ
exterioꝛũ circa quas cõuenit eſſe attritionẽ.fractõeʒ.
⁊ maſticationẽ. Nec modus iſte loquẽdi eſt tenẽdꝰ..
Recepit tñ eccleſia ↄfeſionẽ Berẽgarij ⁊ publicauit
q̃ᷓuis minꝰ expᷣſſam ad elidendũ ſuũ erroꝛẽ qui non
cõcedebat coꝛpus xpᷣi ibi eſſe vnũ niſi ſicut in ſigno.
Añ pt H̊ recepit vt intelligeret᷑ ibi verc eſſe.nõ ve/
re diuidi.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ coꝛpus xpᷣi veruz ꝗx
mãducat᷑.dicẽdũ ꝙ i maſticatõe tria ſt. Maſticatio.
in ventrẽ traiectio.⁊ incoꝛꝑatio.⁊ bec tria rñdent tri
bus ꝗᷓ ſunt in ſacramento. Maſticatio nãq; eſt ſpẽꝝ
tm̃.incoꝛpatio ẽ qᷓtuzʒ ad coꝛpus xpᷣi myſticũ.in ven/

—

trẽ traiectio eſt nõ ſolũ ſpecieꝝ ſed etiaʒ coꝛpoꝛis xpi

quia coꝛpoꝛaliter maſticatur.ſicut emñ non frangitur
ſic nec maſticat᷑. Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ eſt ſignũ

paſſonis. dicendi . 5 eſt ſignũ paſſiõis que ſit uuunc·

chꝛiſtus. ſed paſſionis que ſemel

qꝛ tũc ſemꝑ pateret᷑

fuit. Et qd obijcit ꝙ eſt ibi veritas. dicendũ ꝙ nõ eſt
ibi yeritas paſſiõis.ſed veritas eiꝰ qui ẽ paſius Ad 4 ⁶⁸

un

NAlud quod dicit᷑ hoc poſſe fieri ꝑ miraculũ.dicendũ
nõ eſt ſimile de eſſe in pluribꝰ locis.qꝛ ibi nulla eſt
cõtradictio.hic autẽ ſic.
¶ Atrum in ſpeciebꝰ ſit ver⸗ fractio. Et q; nõ videt᷑
quia qð vere fit in ſigno.ſignificat᷑ fieri in ſignato.ſed
in ſignato nõ eſt fractio vt ꝓbatum eſt. ergo nec in ſi⸗
gno. SSee omnis actio termiat᷑ ad hoc aliquid.ergo
nõ eſt ibi ſubſtatia aliqua niſi ſubſtãtia coꝛpoꝛis xpi.
ergo nõ frangit᷑ ibi aliquid. ⁊ videt᷑ frãgi.ergo eſt ibi
tm̃ fractio apparens.¶ Itẽ licʒ videant᷑ ibi eſſe acci
dentia in ſubiccto.tamè in nullo ſubiecto ſunt.nec eſt
ibi falſitas aliqua. ergo videt᷑ ſimilit᷑ ꝙ quis videat᷑
eſſe ibi fractio.ſi nõ ſit ꝙ nõ ẽ ibi falſitas. ¶ Cõtra.di
cit᷑ in cuangelijs Math. Mar.Luẽ.ꝙ bñdixit ⁊ fre⸗
git. ſed ibi fuit vera bñdictio.ergo ⁊ vera fractio.alio/
qn ipᷣa veritas in ſacramẽto veritatis ⁊ euãgeliũ ve/
ritatis narrat qd apparet eſſe verũ.⁊ eſt falſuʒ.¶ Itẽ
ſpecies illa panis alba eſt vere.⁊ vere põt denigrari.
ergo ⁊ vere põt diuidi. ¶ Itẽ diuiſio ſequit᷑ quãtita/
tem. ergo ſi eſt vera quatitas. ergo vera diuiſio ⁊ fra
ctio.nõ ergo tm̃ apparẽs.¶ Item ſi tm̃ apparens.
nõ opoꝛtet aliã violentiã digitis fieri.nec aliquo actu
coꝛpoꝛis vti.ſed ſolus actus anime ſufficeret.cũ ergo
opoꝛteat violentia digitis inferri.patet ꝙ eſt ibi vera
diuiſio.¶¶ Reꝰ.quoꝛũdã opinio fuit ꝙ ibi non eſt vera
diuiſio ſed tm̃ apparensg. nec tamẽ eſt ibi falſitas vel
&ceptio.quia nõ fit ad fallenduʒ ſed ad inſtruendũ.
ſicut etiã dñs alio mõ apparuit qᷓ; eſſet diſcipulis eũ⸗
tibus i emaus.nec vlla fuit ibi falſitas.Sed iſta opi⸗
nio ſtare non põt.qꝛ ſi nõ eſt ibi vera fractio.ergo nec
vere maſticant᷑ ſpecies.⁊ ita totũ videtur eſſe fictio.
Pꝛopter boc fuit alia opinio que dixit homo fran
git.quia actus eſt a pꝑte homis.ſed tamẽ nihil ibi frã/
git᷑.quia accidẽtia frangi ꝑ ſe nõ poſſunt. Hec poſi/
tio etiã nõ poteſt ſtare.qꝛ actio ſi complet᷑.infert paſ⸗
ſionẽ neceſſario. Et ꝗpter hoc eſt alia poſitio rationa
bilis. ꝙ diuiſio eſt ibi vera.quãtitas vera.ſoliditas xæ
ra. ⁊ quia diuiſio cõſequit᷑ quãtitatẽ ꝑ ſe.ſicut eſt ibi
46 vera quãtitas.ita ⁊ vera fractio. ¶ Aid illud ergo qʒ
obijcit᷑ ꝙ nõ eſt fractio in ſignato. dicendũ ꝙ fractio
illa nõ ſiat fractionẽ coꝛpoꝛis xpᷣi ibi cõtenti. ſed ſigni
4 ficat paſſionẽ que pᷣterijt. ¶Aid illud quod obijcit
actio termiat᷑ ad ſubſtantiã.dicendũ ꝙ verũ eſt ꝑ na⸗
turã.ſed ſi accidens poſſet ꝑ ſe ſtare.vtiq; ſuſceptiuũ
eſſet actionis.nũc aũt miraculo ſtat.⁊ ideo accidens
48 eſt actionis ſuſceptiuũ.¶ Ad illud að obijcit᷑ ꝙ ſieut
accidẽtia apparẽt ⁊c.dicendũ illud eſt ex ↄſequẽti.
ſed diuiſio pᷣmo apparet. inde accidẽtia apparent.et
ꝑ ↄſequẽs ducũt in cognitionẽ ſubiecti.⁊ anteqᷓ; ve⸗
niat᷑ ad hoc põt fides obuiare. Sʒ ibi pᷣma frõte ap/
paret diuiſio.⁊ ideo neceſſe eſt ibi eſſe deceptionẽ ſine
aliqua weritate.ex alia pie veritatẽ ceſſie ſine deceptiõe.

uid ſignificẽt ꝑtes.⁊ earum ſignificatio bis xxrx
BDe cõſe quẽtibus ad cõfectionẽ coꝛpis xpi.

ſibus continet᷑. Hoſtia diuidit᷑ in ꝑtes.tincta beatos.
Plane ſicca notat viuos.ſeruata ſepultos.O bijcitur
pᷣmo cõtra ſignificationẽ diuiſionis.qꝛ in coꝛpoꝛe xpᷣi
myſtico nõ eſt diuiſio ſed vnio.ergo ſi ſacramentũ eſt

verũ ſignũ.in ſacramẽeto diuiſio fieri non debet. aut ſi

fit.falſum ſignificat.¶ Itẽ videt᷑ ꝙ ſufficeret in duas
tm̃ ꝑtes diuidere.qꝛ eccleſia ſufficiẽter diuidit᷑ in vi⸗
uos ⁊ moꝛtuos.Si dicas ꝙ moꝛtui ſunt i duplici dif⸗
ferentia. qꝛ quidã in purgatoꝛio.quidã in ꝑadiſo.boc
nõ ſoluit.qꝛ viui nõ indigent ſacrificio.ergo nõ debẽt
ĩ nr̃o ſacrificio ſigri.
viui ſunt i multiplici differẽtia. Quidã em̃ ſunt acti/⸗
ui. quidã cõtemplatiui.quidã pᷣlati.quidã ſunt boni.
quidã mali.ſed ſi debent ſignificari viui ſicut moꝛtui.
ergo multo plures debent eſſe ꝑtes. Si dicas ꝙ; mali
nõ debẽt. Cõtra.xpᷣs ꝓ oibꝰ ſe obtulit in cruce.ſed hec
oblatio eſt rememoꝛatio illiꝰ.ergo ⁊cc. ¶ Itez obijcit
cõtra hoc qdð dicit᷑ ꝙ ꝑs intincta ſigẽt beatos.Sed cõ
tra.calix ſigt paſſionem.ergo nullo modo cõgruit ad
ſigndũ beatos. Bee dicli ꝑs comeſta ſigt ambu

¶ Itẽ videt᷑ ꝙ i plures ꝑtes.qꝛ

lates ſuꝑ terrã.Sed cõtra.illa ꝑs comeſta incoꝛpa᷑.

ſed atnbulãtes min i⸗ poſſunt incoꝛpoꝛari.ergo per

illã nõ debẽt ſigri.
moꝛtuos.Cõtra
pficiũt ſacrm.

Item dicit᷑ ꝙ pars ſeruata ſit

Re dicẽdũ qꝙꝙ ſicut dicit mr ipᷣa fra/

ctio ſigt paſſioneʒ. ſed ꝑtes iſte ſignt ꝑtes coꝛpis xpᷣi

myſtici. Et qꝛ ꝑtes ĩ coꝛpe xpᷣi myſtico ſunt in triplici
differẽtia. Quidã em̃ regnat in ꝑadiſo.quidã ſecuri

expectant in ſepulcro.quidã aũt pugnãt in merito.&
tm̃ tres ptes fiunt in hoc ſacramẽto.¶ Ad illud ergo

qð obijcit᷑ pᷣmo ꝙ falſa eſt diuiſio.dicendũ ꝙ nõ eſt.
imo ſignificat diuiſionẽ q̃ fuit in paſſõe.(¶¶ Ad illud
qð obijcit᷑ ꝙ deberẽt eſſe tm̃ due ꝑtes patet rñſio. qꝛ

moꝛtui ſunt in duplici differẽtia. vñ due ptes ſunt ad
¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ nõ debe-

ſignificandũ illos.
ret eſſe ꝓ beatis.dicendũ q hoc ſacrificiũ nõ tiñ offer
tur in expiationẽ.ſed etiã in grarũactionẽ. ⁊ ideo pꝛo
miſeris ⁊ beatis.¶A

piantea culpa. quidã autez moꝛtui liberantea pena.
alij ſolũ laudis memoꝛia.¶ Ad illud qdð obijcitur de

auci.aut nulli reſeruant.ergo nulli

is ⁊ beatis. ¶ Ad illud að obijcit᷑ ꝙ viui ſunt i
multiplici differẽtia ſicut moꝛtui. dicendũ ꝙ nõ ſunt
ĩ tanta differẽtia.qꝛ omnes viui indigẽt ſacrificio ex/

49

malis.dicendũ ſᷣm Aug ꝙ ſacrificiũ coꝛpis xpᷣi ſolu,

ꝓ his offerri debet qͥ ſunt de coꝛꝑe xpᷣi. Nec valet ꝙ

xpᷣs ꝓ omnibꝰ ẽ oblatus.qꝛ hic nõ ſignt᷑ oẽs ꝓ qui ⸗

Ged oblatus.ſed tm̃ illi qͥ ſunt de coꝛpoꝛe myſtico.

dillud ꝙ calix ſiet paſſionẽ. dicẽdũ q; alia pꝛie

tas eſt. . maalis ſumptiois p qua trati ſnt. dul ſine
aliqua retardatiõe deguſtt.¶ Ad illud qð obijcitur
ꝙ comeſtio dicit incoꝛpationẽ.dicẽdũ ꝙ nõ tm̃ incoꝛ

poꝛationẽ dicit ſed etiã dicit ꝑditi reſtaurationt᷑.⁊ .
hoc ſignificat ambulãtes.(¶ Ad vltimũ dicẽcũ y mõ
nõ reſeruat᷑ ꝓpter pꝑiculũ.nihilominꝰ tñ in diuiſione
trimẽbꝛi triplex ſtatus mẽbꝛoꝝ xpᷣi ſigt᷑.⁊ reſeruatio
ptiũ oliz ac cuidentis ecceftt.

q́;tũ ad frequẽtationr.

¶ Poſt hec querit᷑ ſi qð gerit ſacerdos ⁊c. Supꝛa esit mr de fractiõe.bic agit de frequẽtatiõe.Et qm boc ſa⸗

ame ntũ frequẽtari ↄtingit. ⁊ a ſacerdote ↄficiẽte.⁊ a pplo.⁊ vtraq; frequẽtatio reſpicit ſuũ finẽ. Hã ſacer-

„*

dotalis pcipue reſpicit ſignificationẽ᷑.ſ ppli frequẽtatio reſpicit ſinationẽ.ideo ꝑs bec bʒ duas ꝑtes. In pᷣma
querit qre frequẽter nat Buleanch termiat qre fideles frequẽter recipiũt.ibi. Inſtitutũ aũt ẽ

hoc ſac̃m ⁊c.
poteſt. ¶ Simili

“ ſtionẽ de frequẽtia. ibi. Si ant querit᷑ vtrũ quotidie cõmuni

1

ꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma mouet q̃ſtionẽ. In ſecũda determiat. ibi. Ad boc bꝛeuiter dici
ſecũda ꝓs duas habet. Pꝛimo determiat bui⸗ ſacramẽti efficaciã. Secũdo vᷣo mouet que⸗

„7ð

p.in
nis

Apbeo,
phmae
lloe,

utſfte
tont
Kote
(6
ſglos
eiiter
Panrſen
Fuiigi
ſpochern
uedict
lreken
poſöis:
–☛-
uto⸗
iclgn
ſuz
enſc
hnti
ſente
„n
ſnnee
ſuntn
oyne
at
lin
fuun

=

Di.

Quuerit quare ſacerdos frequẽter cõſiceit. e .ij.¶ Or in h ſaãmẽę
ahu⸗ ¶ Poſt hec queritur ſi quod gerit ſacerdos pꝛopꝛie di / to recoꝛdatio fit illi?ꝰ
ngi catur ſacrificiu vel imolatio. ſi chꝛiſtꝰ quotidie ĩimo/ õ factuz eſemcl. Di
e letur.vel ſemel tm̃ imolatꝰ ſiis· kos verſſen eſß ſe⸗ H
gnnng Determiat queſtionẽ motä. f vno ſacerdote et ſek
ikin ad hoc bꝛeuiter dici põt. illud qð offert᷑ ⁊ ↄſecrat᷑ a ſa⸗ mãducar. Itbap/
i d hoc euiter dici pot. i u⸗ qð offert 7 ↄlecrat a la⸗ mãducari. Itẽ bap/
tatoh cerdote vocari ſacrificiũ ⁊ oblationẽ.qꝛ memoꝛia eſt ? tiſmus q ſigt paſſio/
plödte rep̃ſentatio veri ſacrificij ⁊ ſancte imolationis facte in ne ſkciat⸗g 50
WZ/l D evara crucis.Et ſemel xpᷣs moꝛtuꝰ ĩ cruce eſt. ibiq; imo⸗ cut viect mar ir lif=ia.
firn a latus ẽ in ſemetipᷣo.quotidie aũt ĩmolat᷑ in ſacro. qꝛ in hic ſitur paſnio xp̃ᷣi
ſurh ’J hoc ſacr̃o recoꝛdatio fit illiꝰ qð factũ eſt ſemel. Unde tanc̈ in ſigno. tac
Nnom Aug. ſuper Aug. Certũ habemꝰ qꝛ xpᷣs reſurgẽs ex moꝛtuis iam ĩ ſigno remẽoꝛatiuo.
en pſal.xx. nõ moꝛit᷑. tñ ne obliuiſcamur qð ſemel factũ eſt in me / ⁊ qm frequẽter reme
Ean moꝛia nr̃a omni anno.ſit.ſ.quotiens paſcha celebꝛa. mden reene r
eci 5. mel paſſi. ideo illud
Gi nec iñ totiens xpᷣs occidit᷑. ſed tm anniuerſaria recoꝛ Nſacramẽtũ iterat᷑ plu
höglieh Aaatio repᷣſentat qð olim factũ eſt.⁊ ſic nos facit moue/ tries. Scd ſi tõc obij/
ſmin Augꝰ. in ſen ri tanq; videamꝰ dñm in cruce.Itẽ ſemel imolatus eſt cias de ſacro baptili
hugi, tentijs ꝓſꝑi. xyps in ſemetipᷣo.⁊ tñ quotidie ĩmolatur in ſacramẽto. mi. dicẽdũ ꝙ nõ ẽ ſile
Gand Qð ſic intelligendũ eſt.qꝛ in manifeſtatiõe coꝛpoꝛis?ẽ?¶ qʒ baptiſinꝰ ſist paſ⸗
un diſtinctiõe mebꝛoꝝ ſemel tm̃ in cruce pepẽdit. offerts ſione Hut not Billa
nn ſe deo patri hoſtiã redẽptiõis efficacẽ. eoꝛũ.ſ.qͥs pᷣde⸗ me hecto an
Ne O Ambꝛo.ſuꝑ ſtinanit. Itẽ Ambꝛoſiꝰ. In xpᷣo em̃ oblata ẽ hoſtia ad Sanin Nhoonofael.
coisti hoz0,.! amt. Ite Ambꝛoꝑ“. In xpo em oblata ehoſna ad adam. ⁊ hoc nõ facit
dunni Slom ad be ſalntaatee⸗ dd nos: Hane Ansul ai adi quolcet in
niciſtun ꝛeos. mus. Et ſi quotidie offerimꝰ. ad recoꝛdationẽ moꝛti ſemel. binc eſt ꝙ bap
ettot: eius fit.⁊ vna ẽ hoſtia.nõ multe.Quõ vna ⁊ nõ mul/ tiſmꝰnon põt iterari.
luge c teꝛ:qꝛ ſemel ĩmolatꝰ eſt xps. Hoc aũt ſacrificũ exem⸗ ⁊ ſi s iterat facit co.
ſgiic lum eſt illius/ idipm ſemꝑ ad ipm offertur. Pꝛoinde cumclia ſacfo. In tz
te plum eſ ulus igipm lemꝑ ad ipm oftert * Pꝛ ajũt ſignificat᷑ chꝛiſt?
tertiiog praſſus vt nos refici⸗
*K ens. qiñ ſepe reficit ĩ omni memoꝛatiõe.ideo ſepe iterat᷑ illud ſacramentũ ſine ↄtumcelia. Mec dicit᷑ ꝓpꝛie ite
olohe⸗ rari ſacramentũ.ſed frequẽtari.qm̃ vnũ ⁊ idem ↄtinet᷑ in hoſtia beſterna ⁊ hodierna.tũc aũt iteraret᷑ ſi ſuper
Pcß ci eandẽ hoſti fieret iteratio foꝛme.⁊ hoc nõ poſſet fieri ſciẽter abſq; peccato.

tnn b. ij. ¶ Et ſi quotidie offerimꝰ ad recoꝛdationẽ moꝛtis eiꝰ fit. Contra. eſt em inſtantia ĩ die veneris ſancto. qn
4 ſacerdos nõ cõficit ſacrificiũ.⁊ videt᷑ ꝙ tũc magis deberet.ſi em̃ hoc eſt memoꝛiale paſſiõis.ergo cum illo die

r ſpecialiter memoꝛia babeat᷑.videt᷑ ꝙ tũc magis eſſet cõficiendũ. Itẽ querit᷑ iuxta hoc quare ſacrametũ reſer·
ſniut⸗ 5] uatur ſub foꝛma panis non vini. Et reſpõdet᷑ ad pꝛimũ ꝙ aliud eſt cõficere ſiue oſecrare. aliud eſt offerre. et
RKr Fuis in illo die nõ fiat cõfectio.fit tñ oblatio.q; ſacerdos coꝛpus in pcedenti die cõſecratũ offert in altari.Si.
Caner 52vo queras quare fit oblatio ⁊ nõ cõſecratio. Rõdet᷑ ꝙ oblatio ſiue ſumptio fit a ſacerdote ne oꝛatio dñicalis
Gtͦb que dicit᷑ quotidie in illo die ab eccłia in qua petit᷑.panẽ noſtrũ quotidian .vacua fiat.Sed cõſecratio nõ fit
Pna ſed reſeruatio ꝓpter boc. ꝙ in illo die fuit dñs paſſus i ꝓpꝛia effigie nõ in ſigno.Et qꝛ tota dies eſt memoꝛiale

“ poſſõis ⁊ totũ officiũ.ideo nõ fit cõſecratio a cena vſqʒ ad ſabbatum.in quo eſt memoꝛia reſurrectiõis.vnde
ſin 5S vcantaf miſſa de reſurrectiõe.OQð querit᷑ de ſanguie quare nõ reſeruat᷑. Aliqui dicũt nõ opoꝛtet.q;ꝛ vinũ qd
Enffuc. ſacerdos ponit in calicẽ ꝑ appoſitionẽ coꝛpoꝛis ↄſecratur. Sed illud non pot hr̃e veritatẽ ſicut pbari põt de

u ſfacli.qꝛ nullo fit trãſſubatio ſine vbo.Et ideo dicũt alij ꝙ triplici de cauſa nõ reſeruat᷑. Ana eſt ꝓpter piculũ
tan eſffuſiõis. Alia ꝓpter verbũ dñi qdð dixit ſuꝑ calicẽ.nõ bibã de hoc genimie ⁊c.⁊ iõ nõ ſumit ſanguinẽ ſacerdos
don⸗ a cena yſq; ad reſurrectionẽ.Tercia eſt qꝛ ſacerdos mag ſumit ad refectionem qꝙ; ad ſignificationẽ.qm̃ totus

fſiin xpᷣs eſt pfecte ſub ſpecie panis q́;uis nõ ꝑfecte ſignificet᷑. ideo ſolũ in ſpecie panis ſumit᷑.⁊ ſolũ ſacrificiũ ſiue

nin ſacrametũ coꝛpis reſeruat᷑. Cc.ij. nel imolat? ẽ xp̃s. Cõtra. Si em̃ ſel imolatꝰ ẽ xpᷣs.videt᷑ ꝙ ſaltẽ i die
üne nõ liceat ſacerdoti pluries cõficere.Querit᷑ g& quõ liceat ſacerdoti pluries ↄficere ⁊ ſumere i eodẽ die.cũ pplo
ine nõ liceat niſi ſemel.⁊ videt᷑ ꝙ magis ſit licitũ populo.cũ minꝰ ſit hoꝝ alterũ.ſ.ſumere.qᷓ; vtrũq;.ſ.ↄficere ⁊ ſu

cenero Sqmere.g dicendũ qꝙ ꝗꝓpter reuerentiã ſacramẽti ſunt duo inſtituta circa modũ ſumẽdi boc ſacramentũ.ſcʒ eꝙ
ſumatur ieiuno ſtom acho.⁊ ꝙ tm̃ ſemel vt ab alijs cibis diſcernat᷑. In pᷣmo cõmunicat ſaccrdos ⁊ populus.
opoꝛtet em̃ ꝙ ſacerdos ieiunꝰ ſit ſieut populꝰ.⁊ hoc habet᷑ in quada decretali.de celebꝛatione miſſarũ ex ꝑte
nra.⁊ ita ſemꝑ ſacerdos vino pfundere debet poſtq́; accipit totũ euchariſtie ſacramentũ. niſi emu eodem die

S aliã miſſam celebꝛare debuit.qꝛ ſi foꝛte vinũ ꝑfuſionis accipet.aliã celebꝛationẽ impediret.Se in illo differt
iin quia alicui de populo bis cõmunicari nõ licet.ſed licitũ eſt ſacerdoti ꝓpter hoc ꝙ eſt ꝑſona cõmunis.⁊ debet·
in celebꝛare miſt. am omni opulo. ⁊? qꝛ poteſt eſſe ꝙ vnus ſ. acerdos Pter temeritate ⁊ vicinitate deſe crnik duabꝰ?
gri eccleſijs.vel quia in eadẽ eccleſia ꝓpter ſolẽnitatẽ officij opoꝛtet plures miſſas cantare ſicut in natiuitate dñi

N ⁊ qñecũq; celebꝛãt tenent᷑ cõicarc.ideo indultũ eſt eis plures miſſas celebꝛare in eodem die.⁊ pluries hoc ſa

5 5

2

hoc ẽ ſacrificiũ. alioqn qm̃ ĩ mitis locis offert᷑ multi ſt

d ¶ Quia qjtidie pec.

camꝰpeccat ſine qͥbꝰ

moꝛtalis infirmitas
viuere nõ põt. Aide⸗/
tur h̊ male dicẽ Aug.
qꝛ nullꝰ peccat in eo
qd vitare nõ pᷣt. ta/
lia nõ vident᷑ eſſe ꝑec
cata.Rꝰ dicẽdũ ꝙ ad
hoc dupliciter põt re
ſponderi. Ano mõ q
q́;uis peccata nõ poſ⸗

ſint vit ari generalit᷑?

vniuerſalit᷑. poſſunt
tñ vit ari pticulariter

boc ⁊ illud.Et ponit

exemplũ i naui ĩ quꝗ

ingredit᷑ aqua. Sed

quõ poſſũt vitari mo
tus qui veniũt ex ſur
reptiõe ⁊ in ꝑticulari
difficile eſt dicere. Et

icdeo aliꝰ modꝰ eſt di
cendi ꝙꝙ eſt diſtinguẽ

vult Aug?. de pfecti-/
one iuſticie homis. qꝛ

dum in neceſſitate et
in peccato. Eſt enim
neceſſitas ex nature
inſtitutiõe. ⁊ ẽ neceſ/

ſitas ex coꝛruptione.
Rr eſt data. ſecũ
da eſt quã incurrit hᷣ

ex culpa. Pꝛima ne/
cefſitas omino exclu-
dit culpã.ſecũda vᷣo
excludit culpã actua

lem moꝛtalez. non tñ

venialem. AUnð ſicut

hõ noluit vitare pec/

catum cñ potuit.infli
ctum eſt ei non poſſe
cum velit.

—

querit᷑ de frequẽtatiõe. Circa pᷣmũ qucrunt᷑ tria. Pꝛi

Sintell gentiã bui? ptis m duo qᷓ determi⸗
nat hic mãr.duo pᷣncipaliter qrui i⸗
guerit᷑ de huius ſacrameti efficacia. Secũdo

xpi?nõ.ſᷣ vnꝰ vbiq; eſt xpᷣs.⁊ hic plenꝰ exiſtens.⁊ illic

plenꝰ.ſiẽ qð vbiq; offert᷑ vnũ eſt coꝛpꝰ.ita ⁊ vnũ ſacri
ficiũ. Chꝛiſtꝰ hoſtiã obtulit.ipᷣaʒ offerimus ⁊ nũc.łᷣ qð

nos agimꝰ recoꝛdatio ẽ ſacrificij. Nec cauſa ſue infir⸗

mitatis repetit᷑.qꝛ ꝑficit hoĩem.ſ̊ nfe.qꝛ quotidie pec.

camꝰ.¶ Ex his colligit᷑ eſſe ſacrificiũ ⁊ dici qð agit᷑ in

altari. ? xᷣm ſemel oblatuʒ. ⁊ quotidie offerri. ſed alit

tũc.alit᷑ nũc.Et etiã q̃ ſit virtꝰ huiꝰ ſacri oñdit᷑.remiſ⸗

ſio.ſ.pctõꝝ venialiũ.⁊ ꝑfectio virtutis.

ℳ- 6

*„

¶ Determiat q̃re fideles frequẽter recipiũt oſtẽdens
huiꝰ ſacramẽti efficaciã. .

₰ℳ

tũ vᷣtutis.ſ.charitatis.⁊ ĩ medicinã qͥtidiane infirmita
tis. Vñ Ambꝛo.Si quotiẽs effundit᷑ ſanguis xpᷣi.ĩ re⸗
miſſionẽ pctõꝝ effundit᷑. debeo ſemꝑ acciꝑe qͥ ſp pec/

co.debeo ſꝑ hr̃e medicinã. Itẽ Augꝰ.Iterat᷑ quotidie

hec oblatio licʒ xpᷣs ſemel ſit paſſus.qꝛ quotidie pec/⸗

camꝰ uꝓctis ſine qᷣbꝰ moꝛtalis infirmitas viuere nò pᷣt.

Et qꝛ qͥtidie labimur.qͥtidie xpᷣs myſtice imolat᷑ ꝓ no

bis. Dedit em̃ nob h̊ ſacẽm ſalut.vt qꝛ nos quotidie
peccamꝰ. ⁊ ille iã moꝛi nõ põt. ꝑ hoc ſacrm remiſſionẽ
ↄſeqmur. Quotidie comedit᷑ ipe ⁊ hibit᷑ in veritate.ſ
integer ⁊ viuꝰ manet.Itẽ myſteriũ fidei dr̃.qꝛ credere
debes ibi ſalus nr̃a cõſiſit.
Frober q̃ſtionẽ circa huiꝰ ſacr̃i frequẽtiäã. h

¶ Si aũt qrat᷑ vtrũ quotidie cõmunicãdũ ſit: Audiqͥᷣd

De virtute ſa⸗

¶ Inſtitutũ eſt em hͥ ſacrm duabꝰ de cauſis. In augmẽ⸗

Ambꝛoſſius.

Aug'. ad Ja
d nuariu.

inde tradit Augꝰ. Quotidie inqᷣt euchariſtiã accibe

nec laudo nec vituꝑo.omibꝰ tñ dñicis diebꝰcõicandũ

hoꝛtoꝛ.Si tñ mẽs ĩ affectu peccãdi ẽ.grauari magi di

co euchariſtie ꝑceptione qᷓ; purificari. Et licʒ qͥs pctõ
moꝛdeat᷑.ſi peccãdi iñ decetero nõ habeat volũtatẽ.⁊
ſatiſfaciat lachꝛymis ⁊ oronibꝰ.accedat ſecurꝰ. ſᷣ hoc

de illo dico quẽ moꝛtalia peccata nõ grauãt.Si nõ fre
quẽtiꝰ.ſaltẽ ter ĩ anno homiĩes cõicent.niſi foꝛte qͥs cri

minalibꝰ impediat᷑. in paſcha.ſ.pẽthecoſte.⁊ ĩ natali.
Oẽs ̊ cõicẽt qͥ noluerit carere eccliaſtic¶ liminibus.

7

paliter qᷓrunt᷑. Pꝛimo

Fabian pa/

fit tactũ carbonis mãlis.ð ergo ſimiliter bñs ſenſum
ſpualem ꝑ contactũ carbonis ſpũalis.ð ſed ois iuſtus
ſenſum habet ſpiritualẽ, ergo ⁊c. ¶ Item ſi aliquid
requirit᷑ vltra charitatẽ in ſuſcipicnte.querit᷑ quid ſit

mo querit᷑ vtrũ hoc ſacr̃m babeat efficaciaz in qlibet

viro iuſto. Secũdo vtrũ habeat efficaciã in aliqͥ pec-

catoꝛe exiſtẽti.ſ.in moꝛtali peccato. Lercio querit᷑ de

*

ſpᷣa efficacia in ſe.

¶ babeat eff caciq in quolibet viro iuſto oſtẽdit᷑.
qꝛ ſacrjm babet efficaciã niſi habeat obicẽ.ſed in nullo

¶ Dueſtio. j. i

— *£½

viro iuſto hʒ obicẽ. S in quolibet bʒ efficaciã. ¶ Itez
ſacramẽtalis mãducatio qñ cõiuncta eſt ſpnali ſemꝑ

habet efficaciã.fed ſp ↄicta eſt ſpnali in viro iuſto.qꝛ

ſpnalit᷑ mãducare ẽ in io mauere vt dicit Augꝰ.ſed
ois iuſtus manet ĩ ipo. ⁊c. ¶ Itẽ Oam̃. dicit ꝙ; caro
hi ẽ ſicut carbo ignitꝰ.ſᷣ hñs ſenſum coꝛꝑalẽ ſꝑ cale/

illud. que. ⁊ quot. ¶ Contra. baptiſmus non babet
efficaciã in adulto niſi ſe pparet. ergo nec hoc ſacra⸗
mentũ habet efficaciã in iuſto.niſi ſe pparet. ⁊ ad hoc
facit verbũ beati dauli. j. Coꝝ. xj. Pꝛobet autem ſe⸗

gltmn homo. ¶ Item poſſibile eſt ꝙ iuſtus babeat
coſcientiã ſe grauiter peccaſſe vel eſſe in graui pecca-
to. quia frequẽter peccatũ veniale ꝑpetratum repu/

tatur moꝛtale a perfectis ꝓpter boc tamen non cadit
a uſticia. Sʒ ſi talig accedlt igigne. ⁊ calia no recipit
efficaciã. ergo ⁊c. ¶ Item efficacia huiꝰ ſacri cõſiſtit

in deletione venialiũ ⁊ augmẽto virtutũ.ſed venialia

nõ dimittunt᷑ niſi bomo ſe pᷣparet ꝑ contritionẽ.cum
ex actu noſtro ſint cõmiſſa.ſimiliter nec virtutes au/

gent. ergo nõ in omni iuſto babet efficaci. ¶ RK di/ 50c

tocic⸗
4 noffen
NeNNi
Gato⸗r
tiſſolicin
roniic
ſohniche
NWehigen
Krühe⸗
Cuenk
Ghuncft
dcen
ſtlogn
nocſcaaie
konpgöͤch
Abiſes
einſu
Couati
Cpaſtons
isſein
ſtpico
Agrͤho
ale
RNong
due
Mper
lanie
uiz
taien
Gp
Gh
ſint
fic
pnobe
zfiia.
legti
gupſe
len
i

5Siſtum ab alijs diſcernat. ¶ Ad boc ergo q
tum boc habeat in aliquo efficaciam. Pꝛimo opoꝛtet

61 repoꝛtat effectũ.

ſens eſt diuina maieſtas.⁊ ſumma expꝛimit᷑ charitas

ideo debet recicipi cum honoꝛe ⁊ deuotione.Et quia

cum bonoꝛe ⁊ deuotiõe non ſuſcipit᷑ tam nobilis ho/
ſpes in imundo boſpitio.neceſſe eſt ꝙ homo hoſpitiũ

deo pparet ꝑ ſui dijudicationẽ.⁊ quia nõ pᷣparat ho/

ſpitiũ hoſpiti niſi ißm cognoſcat. neceſſe eſt ꝙ cibum
¶ Ad boc ergo ꝙ ſacramen/

cibũ iſtũ ab alijs diſcernere ꝑ fidez. Secũdo bhoſpitiũ

pᷣparare ꝑ ſuijpſius ꝓbationem.Tercio in hoſpitiũ
paratũ recipere cum honoꝛe ⁊ deuotiõe.Et pᷣmũ ⁊ ſe

cundũ habemꝰ ab apoſtolo.j.ad Coꝝ.xj. Pꝛimũ ibi.

Pꝛobet ſeib̃m homo. Secũdũ ibi.nõ dijudicans coꝛ
pus dñi. De tercio habemꝰ exẽplũ in Zacheo.Et qꝛ

multi recipiũt hoc ſacramẽtũ qui ſe nõ debite pᷣparãt

58 ideo multi imbecilles ⁊ infirmi ⁊ doꝛmiũt młti.¶ Ad
illud quod querit᷑ vtrũ vir iuſtus recipiat efficaciam.
dicendũ ꝙ; ſi ſe debite pᷣparet recipit.alioqn ſi ex quo⸗/

dam toꝛpoꝛe vel ex diſtractiõe nõ ſe pᷣparet.aut nullã

aut moclicã repoꝛtat efficaciã.qᷓuis nõ incurrat moꝛ/
59 talem offenſionẽ.

lem of ¶ Ad illud quod obijcif̃ de obice.
dicendũ ꝙ ad illud ſacramentũ requirit᷑li.arbi.coo/
peratio.⁊ ideo obmiſſio obex eſt nõ tm̃ peccatũ.verũ

Gᷓo etiã ſollicitudo vel diſtractio. ¶ Ad illud quod obij/

citur ꝙ mãducat ſpũaliter.dicendũ ꝙ vir iuſtus non
ſemꝑ mãducat ſpuᷣalit.vtputa quãdo doꝛmit vel qñ
diſtrabit᷑ ꝑ cogitatiões extriuſecas.Sed tunc ſpũali/
ter mãducat quãdo mouet᷑ motu fidei ⁊ charitatis.

„

qꝛ tunc maſticat incoꝛpoꝛat.⁊ ideo ſi negligit non

ignito. dicendũ ꝙꝙ operatur in ſenſum ratiõe oꝛgani.
ſed ſi oparet᷑ in ſenſum rõne ſui.tunc ſenſus occupa/

tus circa aliud nõ ſentiret nec calefieret. Huiꝰ auteʒ

exemplũ eſt in viſu.quãdo quis doꝛmit vel occupat
alibi. ſi ergo ſenſus mentis noſtre vult ab hboc carbo/
ne inflamari. neceſſe babet ad ipᷣm conuerti ⁊ dirigi.

Cõuerti autem ad ipſum debet ſicut ad memoꝛiale
6G62 paſſionis viuũ.Lriplex em̃ habemꝰ memoꝛiale paſ/

ſionis.ſ.in ſcripto.in verbo.⁊ ſacramẽto. In ſcripto
vt quãdo paſſio deſcribit᷑ vel narrat᷑ ꝑ ſcripturam.
vel quãdo imaginibꝰ expꝛimit᷑.⁊ hec ẽ memoꝛiale.q.
moꝛtuũ.⁊ habet fieri ad viſum qui appꝛehendit ma/
gis de longinquo. In verbo. vtpote quando aliquis

verbotenus narrat paſſionẽ chꝛiſti.⁊ illud partim eſt
viuũ ⁊ partim moꝛtuũ.Aiuũ eſt in coꝛde bonoꝛũ pꝛe
dicatoꝛũ.ſed moꝛtuũ in coꝛde tepidoꝝ ⁊ maloꝝ. NHel
viuum in coꝛde ⁊ cogitatione.nõ viuũ in voce.⁊ bo
eſt audiendũ. Auditus autem non ita appᷣhendit de
longinquo. In ſacramento vo eſt memoꝛiale cũ ißm
coꝛpus chꝛiſti ſignificat᷑ ⁊ continet᷑ in ſpecie panis.?⁊

ſanguis in ſpecie vini.⁊ hoc eſt memoꝛiale viuũ.quia

ipᷣe chꝛiſtus ſeipm ibi pᷣbet offerens nobis coꝛpus q
ꝓ nobis fuit occiſum. ⁊ ſanguinem qui ꝓ nobis fuit

effuſus.⁊ hoc eſt ad guſtum qui de ꝓximo appꝑꝛeben/
dit.vt iam non quaſi ſpeculatione ſed quadã exꝑien-

Sʒ3 lia paſſionis eius memoꝛes ſimus. Si ergo accendit
affectum noſtrũ paſſio deſcripta. ⁊ amplius feruẽter
pꝛedicata.multo magis inflamare ⁊ afficere debet in

boc ſacramẽto expꝛeſſa.⁊ hoc abſq; dubio facit.ſi qͥs

cendũ ꝙ ſacramentũ hoc non habet efficaciam in ali⸗
quo niſi in digne accedente. Digne autez accedere in
boc cõſiſtit ꝙ homo ſe pᷣparet ſicut debet. Tantũ em̃
ſacramentũ recipere ſicut recipit᷑ alius cibus.non eſt
cõgruũ nec fructuoſum.Et quia ĩ hboc ſacramẽto pꝛe/

alia que obijciunt᷑ de carbone

—

7

verba dicit vel audit ſine deuotione.ſed ad boc me/

moꝛiale totã mentis intentionẽ cõuertit.

ueſtio. ij. k

Atrum habeat efficaciam in aliquo peccatoꝛe.vi/

delicet qui eſt in moꝛtali peccato. Et ꝙ ſic videtur ꝑ
illam collectam.ſit ablutio ſcelcrum.ſit foꝛtitudo fra
giliuʒ.ſed ſcelera nõ dicunt᷑ niſi magna peccata.ergo

ſenſum habet. ⁊ illum conuertit ad hoc ſacramentũ.
ille ergo eſt qui ex hoc ſacramẽto efficaciam repoꝛtat
qui ſe conuertit. Ille vere audit miſſam.non qui tmtñm

⁊c̃. ¶ Item Dam̃. coꝛpus chꝛiſti. omnis leſionis eſ,t

vnctio.omnis ſoꝛdis purgatio.ergo ſoꝛdis moꝛtalis.

Item Julius papa de conſecratione.diſt.ij. Cum

omne crimen atq; peccatũ oblatis deo ſacrificijs de/

tur. ergo ⁊c. ¶ Item ratione videt᷑.quia illud ſacra/⸗
mentũ eſt expꝛeſſiuũ ſignum paſſionis.ergo cum effi
cacia ſequat᷑ ſigntiã.⁊ omnia ſacramenta efficaciam

babeant a paſſione.hoc habebit potiſſimã.ergo ſi ba

ptiſmus ⁊ penitẽtia habent efficaciam in peccatoꝛe.
videt᷑ ſimiliter ꝙ ⁊ illud. ¶ Item in ſacramento iſto

realiter continet᷑ autoꝛ ⁊ medlatoꝛ ⁊ fons gratie.qd

in nullo alio.ergo videt᷑ ꝙ ſi aliquod ſacramentũ po
teſt fugare culpam.ꝙ hoc multo magis.ſed aliquod
poteſt vt baptiſmus.ergo ⁊c.

ratione cum uon habeat obicem iuſtificat᷑ in hoc ſa/
cramento.

illud ſacramentũ.⁊ ita eſt vtile peccatoꝛi.

—

¶ Itez eſto ꝙ aliquis
peccatoꝛ attritus accedat ad hoc ſacramentũ nõ ta/
men ſufficienter.ſi talis accederet ad baptiſmũ ⁊ pe/
nitentiã iuſtificaret᷑.quia nõ habet obicem.ergo pari

Item accedens ad baptiſmũ.fictione
recedente habet efficaciam. ergo ſimiliter and.
ontra.
Augꝰ.ad renatũ.quis offerat coꝛpꝰ chꝛiſti.niſi ꝓ his

leatur ⁊c. Seq crimen ꝓ maioꝛibus peccatis accipi

qui ſunt de coꝛpoꝛe chꝛiſti.ſed nullus peccatoꝛ eſt ta⸗

les. ergo ꝓ eo non debet offerri. ¶ Item Ambꝛoſiꝰ.
ſpñaliter mãducat.qui innocentiã ad altare poꝛtat.

ſed nullus exiſtens in moꝛtali poꝛtat ad altare inno/

centiã.ergo ⁊c̃. ¶ Item ratione videt᷑.quia accedẽs
ad hoc ſacramentũ aut accedit digne.aut non.Si di

gne accedit.ergo dignus eſt.⁊ ita non habet culpam.

Si non digne.ergo non repoꝛtat efficaciã.ergo non.

hbabet efficaciam in peccatoꝛe. ¶ Item hoc ſacramẽ/

tum habet efficaciã mediante maducatione ſpiritua
li. ſed mãducatio ſpnñalis fit mediãte charitate.ergo
p̃‚̃ſupponit charitatẽ. & qui accedit ſine charitate.nõ

repoꝛtat efficaciã. ¶ Reꝰ.nõ limitamus largitatẽ dei.
q̃n in hoc ſacramẽto poſſit ⁊ aliqñ faciat remiſſion ẽ
oĩs culpe. Sed vᷣm foꝛũ cõe. ⁊ generalem rõnem in⸗

ſtitutiõis ſacramẽti.dicendũ ꝙ iſtud ſacrẽ̃m datũ eſti

cibũ illis qui ſunt de coꝛꝑe xp̃ᷣi.⁊ oẽs tales habẽt cha⸗/

ritatẽ. ideo effectũ bʒ in ſolis iuſtis. Effectus autẽ in q

iuſtis eſt liberãdo a culpa veniali.⁊ pᷣſeruãdo a moꝛ
tali vt patebit. Ex boc pʒ rñſio ad duo pᷣma.qꝛ illud
intelligit᷑ ꝑ pᷣſeruationẽ vel qtũ ad aliqs reliquias.
¶ Ad tria ſequẽtia.dicendũ ꝙ ſacr̃jm tantã hʒ effica
ciã quãtã cõgruit hẽe his quibꝰ dat᷑.⁊ hc ſolis iuſtis

dat᷑. ideo nõ valet de baptiſino ⁊ penitẽtia.Si g̊ obij⸗
cias ꝙ nobile eſt illud ſacrm inter cetera.dicendũ ꝙ
nobile ẽ rõne ↄtenti nõ rõne effectꝰ vel ceteris aliss.

64

66

7.

Sed tũc obijcit᷑.qꝛ adbuc nõ videt᷑ ſolui.cũ emñ xvöõ⸗

ſit hic pᷣſens.videt᷑ ꝙ abundãtiꝰ cõgrucret hic gratiã
eius comitari. Hã in aduẽtu xpᷣi abundãter gra col/
lata eſt Ad hoc dicendũ ꝙ h̊ ſpectat ad nobilſtatẽ ſa-
cramẽti ꝙ nõ delet᷑ ibi culpa moxalis.tã em̃ ẽ nobile

68

vnit. g auget vtutes.

ergo nõ eſt ad bos duos effetus pᷣdictos.

TLi.

— —

facramentũ ⁊ tam nobilis panis.qꝙ nõ debet dari ni⸗/
ſi filijs ⁊ iaʒ iuſtificatis.⁊ qui tales ſunt nõ habẽt cul-

pã moꝛtalẽ. Ideo de ſpeciali dignitate huiꝰ ſacramẽ-
ti eſt ꝙ non oꝛdinat᷑ moꝛtalẽ culpã.⁊ ſic patet rñſio

ad illa tria. Ad illud qð obijcit᷑ de receſſu fictõnis.
dicendũ ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ in baptiſmo manet caracter

ex quo eſt ſvleeaeg Fe ſic in ꝓpoſito.

¶ Que ſit efficacia huiꝰ ſacramẽti. Et dicit magiſter
q eſt venialiũ remiſſio.⁊ augmentatio virtutũ.Et

ita ſit videt᷑. Innocentius dicit.euchariſtia liberat a

malo ⁊ cõſeruat in bono. delet venialia ⁊ cauet moꝛ

talia. NHuiꝰ etiã virtute ſacramẽti vniuerſe virtutes

augent᷑.⁊ oim gaꝝ fructus exuberat. ¶ Item rõöne
videt᷑.qꝛ hoc dici᷑ eẽ ſacrẽ̃m vnionis.autꝗ qꝛ de nouo
vnit. aut qꝛ mag vnit. Nõ qꝛ de nouo vnit. qꝛ magꝗ
tẽ ſi magis.g repugnat ei qu

minus. Sʒ hoc ẽ veniale.qꝛ dicit Aug.minꝰ te amat
ui tecũ aliquid amat.⁊ hoc dicit᷑ de veniali.ergo ⁊c.

teʒ caro xpᷣi eſt ſicut carbo ignitus.ſed carbonis

igniti eſt pellere frigus ⁊ intẽdere caloꝛẽ.ergo hoc ſa⸗
cramentũ repᷣmit motꝰ frigidos AI. ⁊ intẽdit mo/
tus viuos gre.ergo delet ⁊ auget.¶ Item bhoc ſacra/
mentũ quotidie offert᷑.ergo ſi nõ fruſtra. dat & aliqd
quo quotidic indigemꝰSed illud quo quotidie in/
digemus eſt liberatio a veniali malo.⁊ ꝓfectus ĩ bo-
no.quia charitas aut deficit aut ꝓficit.ergo ⁊c.¶ Cõ

tra.vniꝰ ſacramẽti vnus debet eſſe krt Pouns,

nõ ſit ad remiſſionẽ venialiũ oſtẽdit᷑ pᷣmo.qꝛ qui ac/

cedit ad hoc ſacramentñ. aut accedit ↄtritus aut nõ.

Si cõtritus.ergo remiſſa eſt ſibi culpa. Si nõ ↄtritꝰ.

ergo remanet culpa.ergo nullũ habet euchariſtia ecf⸗

fectã ſuꝑ venialia.Si dicas q cõtritio nõ ſemꝑ ſuffi/

cit.eſto ꝙ tanta ſit ꝙ ſufficiat.tũc nõ habebit hoc ſa⸗

cramentũ effectũ. ⁊ tamẽ meliꝰ eſt diſpoſitus.¶ Itẽ
ſi effectus huiꝰ ſacramẽti eſt delctio venialiũ. ergo qͥ;
peccat venialiter irritat effectũ cius.ſicut qui peccat
moꝛtaliter irritat effectum baptiſmi.ſed homo habet
neceſſe peccare venialiter.ergo ⁊ hoc ſacramentũ irri⸗
tare. ergo nunqᷓ; accipi debet.quia nunqᷓ; debet quis
ↄtumeliã huic ſacramẽto inferre.¶ Item ꝙ augmẽ⸗
tum virtutũ non ſit effectus huiꝰ ſacramẽti videt᷑.qꝛ

ſi hoc. tunc ergo valde cito fieret aliquis ꝑfectus qui
hoc ſacramentũ quotidie recipit.ſed boc videmꝰeſſe

falſum.ergo ⁊c. ¶ Item augmentũ virtutũ eſt effe/

ctus baptiſmi ⁊ cõfirmationis ſicut ſupꝛa dixit :

69 ⁊ ſur remiſſio venialiũ.nõ ergo huiꝰ ſacramẽti.(¶ Rꝰ

dicendũ ꝙ cum boc ſacramentũ ſit vnionis.effectus
eius pᷣmus aut eſt vnire aut magis vnire.ſed non de

nouo vnire vt ſupꝛa oſtenſum eſt.ſed iam vnitos ma

gis vnire. Magis autẽ vnire eſt tripliciter. Aut quia
quis vnitur maioꝛi vinculo.vt ille magis vnitur qui
maioꝛẽ habet charitatẽ. Aut qꝛ eodem vinculo vnit᷑
ſtrictius.vt ille qui pᷣm eũdeʒ habitũ feruẽtius amat.
Aut quia eodem firmiꝰ.vt ille qui in eodẽ habitu eſt

vo magis radicatus.Dicit᷑ ergo hoc ſacramentũ magis

vnire.quia digne accedentẽ reddit feruentioꝛẽ vt car

bo ignitus.⁊ iterũ reddit foꝛtioꝛẽ vt bonus cibus.Et
ex hoc ꝙ reddit charitatẽ magis ignitam adiuuat ad
cõſumendã peccati venialis rubiginẽ.Ex hoc ꝙ ma⸗/
gis firmat. adiuuat ad vitandũ oia ſcelera. ⁊ ratione

vtriuſq; valet ad augmentũ v.rtutũ.⁊ maxime chari
tatis.que eſt vinculũ non q;ẽtum ad eſſentiã ſed qᷓtuʒ

Item ꝙ ᷣ

ad feruoꝛẽ vel radicationẽ. Geruoꝛ em̃ minuit᷑ quo/

tidie ꝑ venialia ⁊ radicatio.ideo opoꝛtet per bunc ci
buʒz reſt aurari deperditũ. Ex his patent obiecta. Hã

ratiões ad pꝛimã partẽ ſunt cõcedende.Qð vo obij/⸗

cit᷑ ꝙ vnus eſt effectus.dicendũ ꝙ verũ eſt pᷣmus.et
ille eſt magis vnire.⁊ ꝑ illum habet hos duos ↄñtes.

¶ Ad illud vo quod obijcit᷑ ꝙ venialia delent in cõ⸗/ 71

tritione. dicendũ ꝙ iſte non eſt effectus pᷣmus.ſed ex
ↄſequẽti fit quãdo homo indiget.vtputa.quãdo fer-

uoꝛ charitatis ꝑ ſe non eſt ita intenſus ꝙ peccata ve
nialia deleat. adiũgit᷑ crebꝛo diuinus ꝑ quẽ vigoꝛat᷑.
ẽſi nõ ha⸗/
7 2¾
cẽdũ ꝙ non irritat᷑ huiꝰ ſacramẽti effectus per aliq;
veniale.qꝛ veniale non tollit gratiã ſicut moꝛtale tol
lit. ⁊ poſſibile eſt vynum veniale remitti altero nõ re/

⁊ vigoꝛata delet venialia. nihilominꝰt
bet venialia. charitatis feruoꝛ vigoꝛat᷑¶ Ad aliud di

miſſo. vnde veniale nec irritat antecedẽter faciendo
fictum.nec ↄſequẽter euacuando fructũ.nec opoꝛtet

alia venialia deleri.ſed ſᷣm ꝙᷓ homo melius ſe diſpo/

nit. ſm boc charitas cõtra illa vigoꝛat᷑ plus ⁊ minus
in diuerſis.¶ Ad illud quod obucitur de augmento.
dicendũ ꝙ augmentũ intelligit᷑ q;tum ad feruoꝛẽ nõ

Ißtum ad eſſentiã. Et qᷓ;tum ad feruoꝛẽ non omnes
ita ꝓcedunt. ꝓpter multa venialia que cõmittunt᷑ qᷓ
ltimũ manifeſtũ eſt. qꝛ neutrũ

illum diminuut. ¶ Al
boꝛũ eſt pꝛimus ⁊ ꝓpꝛius effectus huiꝰ ſacramẽti ſed

.

magis vnire vt viſum eſt.

quid ſit melius habenti libertatẽ accedendi.ſi frequẽ
tare. an tarde accedere. Tercio vtrũ homo debeat ſe
abere ab hoc ſacramẽto ꝓpter imunditiã coꝛpo/

7

74

QOſeauẽter querit᷑ de buiꝰ ſacramẽti frequi⸗/
tatione. Et circa boc querunt᷑ tria. Pꝛimo qᷓ
itur vtrũ neceſſe ſit accedere ad hoc ſacram
tum.ſiue vtrum teneamur accedere. Secũdo querit᷑

¶ Dꝛ ſit neceſſe ad hoc ſacramentũ accedere oſten/
ditur hoc modo. Joh.vj. Miſi manducaueritis car/
nem ⁊ biberitis eius ſanguinẽ nõ babebit ⁊c. ¶ Itẽ
eccleſia excõmunicat nõ accedẽtes ad boc ſacramen/
tũ determiatis tempoꝛibꝰ.ſed non excõmunicat pꝛo

dere.⁊ ſi hoc.neceſſe eſt accedere.(
neceſſario mãducandus eſt agnus.vt a vaſtante an-
gelo ꝓtegamur.nec exire poſſumꝰ de egypto niſi ce⸗
lebꝛãdo pbaſe.paſcbalẽ agnum comedamꝰ.Et ante
hoc dicit q neceſſe eſt ꝙ homo ſe pᷣparet.ne ceſſando
ſumere incurrat ꝑiculum. ¶ Item de ſacerdote ſpe⸗
cialiter oſtendit᷑ vt dicit Ambꝛo.in quadã oꝛatione.
Gꝛaue eſt ꝙ; ad mẽſam tuã mũdo coꝛde ⁊ innocenti/
bus manibꝰ non venimus.Sed grauiꝰ eſt ſi peccata
metuẽdo.ſacrificiũ nõ reddamus.ſed pꝛimũ moꝛta/
le. ergo ⁊ ſecũdũ. ¶ Item rõne videt᷑.quia ſacerdoti
impoſitũ eſt officiũ.ſed officiũ ſine vſu eſt ocioſuʒ.Et
ampliꝰ.qui habet talentũ tenetur illo vti ne damnct
cñ ſeruo nequã.ergo tenet᷑ ſacrificiũ offerre.Et eſt ex
emplũ ſi aliquis babet officiũ pᷣdicandi ſibi impoſitũ
⁊ videret expedire executionẽ ⁊ negligeret. grauiter
peccaret. ¶Contra. Augꝰ.Quid paras dentẽ ⁊ ven

trem. crede ⁊ mãducaſti.ſi gᷓ ſufficit ad mãducationẽ
credere.nõ ergo tenemur ſumere ſacrẽ̃m¶ Itẽ effectꝰ

huiꝰ ſacramẽti ẽ deletio venialiũ ⁊ augmetũ virtutũ.

veniali culpa vel leui. ergo grauis culpa eſt nõ acce⸗
tem Innocẽtiꝰ

ſed neutrũẽ de neceſſitate ſalutx.s ꝛc. Mtẽ ſi necelfe

fuspeen
hesabi
tepoltu
chopoti
Mlgkde
tti ſen
rtotogt
ececſ
tctäft
lerigtn
Cmalin
deſt
k nihan
ſide n
obns
cerl
Miſthen
(ficident
fnencße
oeen
(eronit
nioncti

Heheban
tenn
punei

Nehunté

rfun⸗
ache
igeie⸗
Nustnine
ugtnt 7
Uſemi
etemn
cönitnti
g tani
ſamamint

tnit ffegk⸗
ma un
Ubel
iͤhni
dilſers
hwwett
ulnicr,H

teco
iſt
weſcmno⸗
önutiothe
ckünt
n nin
nun
eM*
nitt
ecdind
mhrßt
Routole⸗
1nont⸗
figeantn
nünore,
6arndr
ocoſ

eſſet accedere. puuli q̃ non accedũt nec manducãt
75 omnes dãnarent᷑.R.ddm ꝙ ſacrẽ̃m hoc nõ eſt ð ne
ceſſitate qᷓntum ẽ de ſua inſtitutione. ſi eſt. hoc ẽ ex
aſſumpto officio vel mãdato ſuꝑaddito.Ex aſſump
to officio qð.ſ.neceſſariũ eſt exequi.vt cum ſacerdos
viuit de altaxi.vt ꝑrochianis ꝓſit ᷣbet ſeruire alta/
ri. Si aũt non viuat de altari ſ in livertate ſua rema

neat.nõ tenet᷑ magis ꝙᷓ;ᷓ alius homo ex debito.ſ̊ ma/

gis ex bono et equo. Ex mãdato ſuꝑaddito qd inſti
tuit eccleſia vt fideles cõicarẽt ſemel in ãno ⁊ in moꝛ
te. Añ ſi quis negligit.nõ ẽ ſine cõtemptu.iõ peccat
76 moꝛtaliter. Rõ aũt quare eccleſia inſtituit eſt. qꝛ hoc
ſacrm ẽ ſalubꝛe.et multi erãt negligentes de ſua ſa/
lute. Inſtitutis aũt eccleſie fuit ſub pꝛecepto vt patʒ
in decretali de pe.li.vj. Omnis vtriuſq; ſexus fideł
cum ad ãnos diſcretiõis ꝑuenerit recipiat reuerent
ad minus in paſcha euchariſtie ſacc̃m. niſi foꝛte de
pꝛopꝛij ſacerdotis ↄſilio ob aliquã rõnabilẽ cauſam
ab eius ꝑceptione ad tpᷣs duxerit abſtinedũ. alioqͥn
et viuẽs ab igreſſu ecclie arceat᷑.et moꝛiẽs xpᷣiana ca
reat ſepultura. Cõſtat aũt ꝙ hec ẽ pena excõicatoꝝ.
Ex his patẽt obiecta. Nã verbũ Jo.ſiue dãi in iohe
intelligit᷑ de mãducatiõe ſpũali que ẽ ꝑ fidem et cha
ritatẽ.ſine qua nemo adultus ſaluat᷑.et hec etiam ẽ
s8 in puulo aliquo mõ ad incoꝛpationeʒ.¶ Ad illð qð
obꝛ de eccleſia patet rñſio.qꝛ eccleſia iſtituit.et vt in⸗/
ſtitutio eẽt firma addidit penã. Sitr illud innocen/

tij intelligi᷑ aut de manducatõe ſpirituali.aut de ſa⸗
d illud qð qᷓri · inſtitueret᷑ a ſumme
frequentabãt multi et non bene ſe pparabant. inſti⸗
tuit Fabianꝰ vt tribus anni ſolẽnitatibus in quibꝰ

9 cramẽtali rõe inſtitutiõis eccleſie.Ad illi 12
tur de ſacerdotc.vðʒ ꝙ ſi ſacerdos ẽ qui habet curã
S0 tenet᷑.niſi alius eiꝰ defectũ ſuppleat. ¶ Ad illud qð

obẽ de Amb. dom eꝙ loquit᷑ de talibus qͥ tenent᷑.

ſi de omnibus.tunc loquit᷑ de inmundicia veniali ñ
8i moꝛtalii Ad aliud dom ꝙ officiũ ſacerdotale nõ im
ponit᷑ vt hbomo neceſſario exequat᷑.ſᷣ ꝓ loco ⁊ tẽꝑe.
ät ſibi videbit᷑ expedire.et iõ ſi cõſciẽtia dictat e ſit
abſtinendũ ob ſui indignitatẽ ⁊ reuerentiã ſacramẽ

ti.nõ peccat.uec etiã pᷣdicatoꝛ.niſi qñ videt immine

re periculũ.vel negligit officiũ ꝑ inobedientiã.ẽ em̃
ei iniunctũ vt illò exeguuc.

Queſtio.j.t un —
e babente libertatem accedendi quid ſit ei meliꝰ.

frequentare an tarde accedere Et ꝙ frequẽtare vi.
qꝛ in pꝛimitiua eccleſia n qð dẽ Act᷑.iiij.quottidie

coicabant.& ſi optime fuit ab apſis iſtituta.vẽ ꝙ eo/
rum exemplo meliꝰ ſit quottidie cõicare. 7
dit᷑ aucte dñi.dñs em̃ docuit nos oꝛare ⁊ petere qͥti/
die panem ſuꝑſubſtãtialẽ.et alius euangeliſta nomi
nat ipᷣm qttidianum. Et Amb.dicit panis iſte quo⸗

tidianus.eſt q̃tidie accipiẽdus.vt quotidie tibi ꝓſit.

Svẽ auẽte dñi et Amb.q quotidie ſit meliꝰ.¶ Item
rõne videt᷑.qꝛ boc ſacr̃m ẽ in remiſſionẽ venialium.

ßß ſemꝑ peccamꝰ vẽialit. g̊ debemꝰ quotidie accipe-

re. Et hboc ẽ qꝗd dicit Amb. cũ ſanguis xpᷣi effundit᷑.
in remiſſionẽ peccatoꝝ effundit᷑.ſemꝑ accipere de
bco.quia ſemper pecco.

mentu illud auget in hoie virtutẽ et charitatẽ. qᷓn⸗
to hec magis augent᷑ tanto meliusẽ homo diſpoſi⸗

tus.et qᷓnto melius diſpoſitus tãto frequẽtius debʒ

gccedere. a pꝛio. ad ſacẽm h̊ͥ ſemꝑ ẽ accedendum.
EContra Aug.de ecdeſiaſticis dogmatibꝰ.quoti -
lie euchariſtiam accipere nec laudo nec vituꝑo. ſecd
ſi ſemꝑ debet ꝑcipi laudarʒ. ⁊c. ¶ Item Aug.quid

tẽ oſtẽ

¶tem alia roe videt᷑.q; ſaẽ

paras dentẽ et ventrẽ. crede tm̃ et mãducaſti. fiuai
la ẽ vtilitas in accipiendo coꝛpalit.qꝛ ſi aliqua eſſet
vtilitas.male ̊ diceret Aug quid paras dẽtẽ et ven
trem. quia diceret᷑ ei ppter vtilitatẽ. ¶ Item roe vẽ.
qꝛ poſſibile ẽ manducare ſpnaliter nõ accedendo et
nõ ẽ ibi pericłn.ſed accedendo niſi homo ſit bñ pa
ratus eſt perichm. S ſi via ſecurioꝛ eſt eligenda. tunc
” eſt raro cõicandũ ſacraliter et ſepe ſp aliter Itẽ
gloꝛia dei ↄmodo ẽ pᷣferenda.ſ qͥ dimittit accedere
ꝓpter ſacrameti dignitatẽ pᷣncipaliter dat gloꝛiam
deo.qui aũt accedit ꝓpter ſacramẽti efficaciã atten

dit co modũ.g melius facit qui ceſſat qᷓ; qui accedit.

Juxta boc queritur de diuerſitate inſtitutõis.qꝛ ᷣm
qd dẽ de cõſecratiõe di.ij.anacletus inſtituit q; qñcũ
q; venirẽt ad eccleſiã. Gabianꝰꝙ ter in ãno. Sother
8re ꝙ in cena dñi.et decretalis dicit ꝙ ſeł in anno. 82
R.dm ꝙ; ſi quis ſemper eẽt ꝑatus.ſempꝑ vtile eẽtꝰꝰ
hoc ſacramentũ reciperc.vt ſcʒ haberet habitaculuʒ
mundũ.et ſpũaliter comederet hunc cibum cum bo
noꝛe et deuotionc.Quia igitur tpe eccleſie pᷣmitiue
erant mũdi ꝑ baptiſmũ.in innocentiaʒ.et charitatẽ.

ardentes ꝑ donationez ſpũſſancti.ideo congruebat
eis quotidie cõicare. Quia vᷣo poſtmodũ charitas

refriguit. ⁊ per peccata munditia baptiſmalis vt in

pluribus perdita.relictum fuit iudicio et cõſcientie

vniuſcuiuſq; vt reciperet qñ ſe diſpoſitum videret
ne aliter manducaret ad ſuam dãnationéc.Et qꝛ ho⸗
mines inceperunt fieri negligentes. opoꝛtuit vt iteꝝ
inſtitueret᷑ a ſummo pontifice frequẽtatio.ſed quia

homines melius parant᷑.et quas deſiderabiliꝰ expe

ctaiit cõicarent. ſcʒ natali.paſchate.et penthecoſte.
Et quia homines adhuc ꝓceſſu tꝑis i his tribus tẽ-

poꝛibus negligenter ſe ꝑabant.iõ hoc ad extremũ ẽ
ad paſcha reductũ qð pꝛecedit tpᷣs pᷣparationis.ſcʒ

q́drageſima. Si g querit᷑ vtrũ expediat frequẽtare
alicui.dm ꝙ ſi videat ſe eſſe in ſtatu eccleſie pᷣmiti/
ue.laudandũ ẽ quotidie cõicare. Si autem in ſtatu
eccleſie finalis vtpote frigidũ et tardum. laudanduʒ

ẽ ꝙ raro.Si autem medio modo.medio mõ debet

ſe habere.et aliquando debet ceſſare vt addiſcat re/

uereri.aliquãdo accedere vt inflãamet᷑ amoꝛe.Quia

tali hoſpiti debetur bonoꝛ. debet᷑ et amoꝛ.et tũc ẽᷣm
illam partem ᷣm quã viderit ſe melius ꝓficere. ad
illam magis declinet.qðd homo ſolum cxꝑpientia diſ⸗
cit. Omnes rationes ad pꝛimam parteʒ intelligũ/
fu ſalua debita pᷣparatione q̃ in pauciſſimis eſt vt
laucdat v relinquit conſcientie.ddᷣm ꝙ hoc dicit quia
quibuſdam vt tactum eſt magis eſt vtile frequenta
re. quibuſdam raro.quia maioꝛem efficaciam credo

id aliud qð ob in contrarium ꝙ Aug.nõ 85

recipit homo in vna miſſa vel manqucatione cũ bo
na pꝛeparatione.qꝙ; in multis ſi nõ ſe pparet diligen
ter. ¶ Ac aliud qð dicit Aug. ddʒ ꝙỹ hoc dicit Aug. 84
non quia manducatiꝰ ſacramentalis nõ ſit fructuo
ſa. ſed contra illos qui carnaliter bunc cibum ſpi⸗
ritualem comedebant.quia nullum fructum repoꝛ/
tabant. Ac illud quod obijcitur ꝙ ſecuri?eſt. dom 85
ꝙ quãuis illud ſit ſecurius.tamẽ illò ẽ vtilius. qꝛ ſi-
cut plus pꝛodeſt baptiſmus ſanguinis ⁊ flaminis qᷓ
ſanguinis tm̃.ſic plus manducatio ſpiritualis q̃ndo
coniuncta eſt ſacramentali qᷓ q eſt per ſe.d aliꝭ g
möm

m c; vterq; dat gloꝛiã deo.et qui mãducat cũ re/

¶ Atrum bomo debeat ſe retrabere ab boc ſacramen

in lege mulier ꝗᷓ mẽ

7 *

to ꝓpter immũdiciam coꝛꝑaleʒ. Et ꝙ ſic videt᷑.quia

* —

ſtrua paticbatur ĩputabatur im
munda. Similiter vir qui paticbat᷑ ſeminis fluxuz.

Leuit᷑.xv. Similiter mulier poſt partũ.Leuit᷑.xij. et

ppter iſtas immũdicias ab ingreſſu in templum et

eſu agni abſtinebãt. videt᷑ ꝙ multo foꝛtius ab eſu

„
*

agni veri bomines arceri debent ꝓpter immũdiciã

— ‚

IIII.

cere debet ex congruo. qm̃ q;uis nõ ſit certum e ſit

peccatuʒ quiſquis nocturna illuſione polluit᷑.q;uis
extra memoꝛiam turpiũ cogitationũ ſe ſe pꝛeſentiat
inqnatuzʒ.tñ hoc vt temptaret᷑ culpe ſue attribuat.
ſuãq;ʒ immundiciã ſtatiʒ fletibus tergat.Tercia im⸗
mungdicia eſt indifferens qꝛ tm̃ eſt pena.et ideo non
arcet.Si tñ ratione hoꝛroꝛis abſtineat.deuotio et re
uerentia eſt laudanda.vñ nec mulier menſtruata ar

cetur.nec etiam mulier poſt partũ. ſicut dicũt iura.

„ „ „ . — 2 — . . —„ . 6 het⸗
uerentia. et qui ex reuerentia dimittit. Sicut em̃ di/ amnma ibi maculata.tñ rationabiliter pot dubitari. i⸗
cit Aug.et centurio dominũ honoꝛauit cum noluit et iõ qui ſe reputat immundũ bene facit. Añ yſid. in itß
ꝙ domũ eius intraret. et zacheus qui in domũ intro ſententiaꝝ li.j.Et habetur in decreto.di.vj.non eſt ſraen
uxit Aueſtio. iijf. o

ter immüe De pꝛima lehies de conſe de Meſcchclan li.
coꝛpoꝛalem. ¶ Item ex concilio elibertano dicit᷑ de vj,. de purificatione poſt partũ. Quarta ſimpirẽ in⸗ Sh
conſecratione di.ij.omnis bomo ante ſacram cõio,ʒ pifferens inter omnes has immũdicias. Pꝛima ma heon.
abſtinere debʒ ab vxoꝛe ꝓpꝛia tribus.aut quatuoꝛ. gis impedit.vltima nullo mõ.omnes tñ impediunt
aut octo diebus.ſed quilibet poteſt ↄiungi cuʒ vxo de congruo ſᷣm gradꝰ. Añ ſi quis qᷓrat vtrum ſemꝑ 88
re ꝓpꝛia ſine immundicia mentis. & illud dictum ẽ qñ polluit᷑ coꝛꝑaliter ceſſare debeat. doʒ eſt ꝗ, ſi ſen⸗
Ppter immũdiciam coꝛpoꝛis.et ſic c. tez Bꝛeg. tit inquinationẽ illam multũ animã inclinaſſe.qꝛ in
dicit ꝙ pollutus ex cogitatione pᷣcedenti non debet actu illo dat homo cõſenſuzʒ.tũc hoc fiat ſiue in ſom
accedere. aut & boc eſt ꝓpter immundiciam coꝛpo/ nis ſiue in vigilijs. conſulendũ eſſet ei facere reuerẽ
ralem aut ſpiritualem Mon ſpiritualem.qꝛ ꝓpter tiam ſacramento.Si aũt ſentit naturã magis expe/
ilam cogitationem ſi nõ eſſet ſecuta pollutio nõ im ditam. et vlteriꝰ deuotio trabat ad ꝑceptionẽ.et ſo/
pediretur. ꝓpter immũdiciam coꝛpalem. ¶ Item ſennitas tribuat aliqͥd qd multum recopenſet. dico
Deutro. xxiij. habebis locum ⁊c. Glo. mũdiciã coꝛ ipm ſine remoꝛſu poſſe ccedere .oncedendii e .
poꝛalem diligit veus.idco pᷣcipit nibil felqum mane ſolũ ꝓpter carni s immundiciã non impedit᷑.ſ qꝛ ᷣ H
re in caſtris. S cc. tem roe videt᷑ qꝛ ſi aliquis im /⸗ immuũdicia cõiuncta ẽ immũdicie mentis. nec ſolus
mundis manibus oſecraret peccaret vtiq; qntũcun ꝓpter immũdiciã mentis. qꝛ cogitatio cito tranſit. ẽ Mrüi
q ſanctus. ⁊&τ Mtem in hoc ſacramẽto non tĩ eſt immundicia carnis hoꝛroꝛem relinquit. et diutius iiq
d ale cooꝛale debet eſſe mundicia durat et ioꝛdinat.et iõ quis pollutio ſit peccatũ ve
coꝛpoꝛalisi Contra.iſte cibus nõ eſt cibꝰ ventris ß̊ niale.magis tñ impedit qᷓ; aliud veniale ꝓpter hoꝛ/⸗
meutis. retrabi debʒ aliquis a ſola immũdicia mẽ roꝛis diuturnitatẽ et maioꝛẽ deoꝛdinationẽ.¶ Ad ilK/Sʒ
tis non carnis. ¶Item magis diſplicet deo immun lud qð obẽ ꝙ immũdicia coꝛpalis impedit ꝑ legem.
Aicia peccati venialis qᷓ qlibet immundicia coꝛpo/ dum ꝙ nõ valet.qꝛ lex data ẽ in onus ⁊ in figuram.
ralis. Sed ꝓpter peccatũ veniale cõmiſſum non dx ętp illas imũdicias figurabant᷑ ſpnales imundicie.
quis ſe retrahere.g nec ꝓpter aliq; immũdiciaʒ coꝛ S illuq qð obꝛ de cõiunctiõe cum vxoꝛe.ddm ꝙ ↄo
poꝛalem. Item immũdicia coꝛpoꝛalis vt pollutio raro contingit q homo cõiungat᷑ m illũ actũ debi⸗
non impedit eeernraede it an q̃ eſt nobilioꝛ. tũ exigendo qͥᷣn ſit ibi aliqua culpa.ſi aũt ſolũ reddẽ
87 Zeulte minꝰ nec ſacramentalẽ¶E. dom ꝙ immũ/ go deditũ.nõ credo ꝙ debeat tetrahi niſi de cõgruo.
icia coꝛpoꝛalis quadruplex eſt. Quedam ẽ coniũ/ vel etiã cã ꝓlis.et boc dicit Gꝛeg.et habet᷑ de conſe.
c ſpirituali ſm veritatem. vt pollutio veniens ex di.ij ¶ Ad illud qd obẽ quare pollutio impedit. dʒ
turpi cogitationeł crapula. Queda ex ↄiuncta ſpi ꝙ rõe pollutiõis caruis. cõiuncte pollutiõi mentis.
rituali ym confoꝛmitatẽ. vt pollutio veniens ex dya qꝛ ex bac pollutiõe ſe immundũ et indiſpoſitũ repu/
bolica illuſione. vel ex nature ſupfluſtate. in qua ſen tare debʒz ad boc ſacrjm rõe pdicta. ¶ Ad illð qd obꝛ oꝛ
tit᷑ pꝛuritꝰ et delectatio inoꝛdinata.Quedã vero eſt ꝙ diligit deꝰ mundiciã coꝛpalẽ.dðʒ ꝙ veꝝ ẽ eatenꝰ
cõiuncta ſpũali.tamẽ eſt generãs hoꝛroꝛẽ immundi quia excitat deuotionẽ mentis.econtrario abbomi/
cie in anima. vt pollutõ veniẽs ex infirmitate. Que/ natur immundiciã coꝛꝑalem que eſt via ad irreue/ S
dam aũt eſt pure coꝛpoꝛalis nullũ boꝛroꝛẽ immun/ rentiam mẽtis.et talis bene impedit.Et ꝑ boc patʒ 1
Aicie in aia generans.vt immundicia in pede. Pꝛia ſequens.qꝛ immundis manibꝰ nõ tractat xpᷣi coꝛpꝰ Pgen
immũdicia impedit. ppter hoc ꝙ bomo vebet repu niſ: hõ qͥ modicã aut nullã adhibet reuerẽtiã ld c
tare ſe immũdu.vñ non recipit ſacramẽtũ cum reue aliud ð immũdicia manuali pʒ ſolutio.qꝛ nõ ita du/ iilae
rẽtia qͥ ſic immũdꝰ eſt niſi neceſſitas cõpellat.⁊ ꝓpt᷑ rat.nec ita mẽs adboꝛret.nec ita deoꝛdinat.¶ Ad vl/⸗ B
irreuerentiam pꝛiuat᷑ fructu et incurrit damnũ.Ge timũ dð ꝙ in mãducatõe ſacrali venit xpᷣs coꝛpalit nt
cunda immũdicia que eſt in illuſione dyabolica ar- in bominem non in ſpũali. ideo non eſt ſimile. ii
— Olet etiam queri vtrum pꝛaui ſacerdotes ⁊c. Supꝛa egit magiſter de cõfectiõe.bic agit de ptãte confi/ Ggin
aiendi. Et diuidit᷑ bec ꝑs in tres partes. In pꝛima qᷓrit mgf̃ et determinat qui pñt conficere. In ſecun/ .“ nin
dQa qui poſſunt ſumere.et ondit ꝙ ſoli bomines.ibi. Illud ettã ſane dici põt ꝙ a bꝛutis animalibꝰ ⁊c. In ter/ ihste
ℳ cia vero incidenter determinat ꝓ quanto dicant᷑ aliqui errare ſiue bereſim incurrere.ibi. Ne autes iguoꝛes ſng⸗
quid faciat hominẽ hereticuz. Dꝛima pars hʒ duas. In pꝛima determinat ſiue tangit qᷓ ſit neceffaria ad cõ er
ſiendu hoc ſacrm licite.· In ſecũda tangit illa qᷓ ſunt de neceſitate buius ſacramẽti ſimplr.q ſc ſunt inten/ En

neſo
Ndagtocte
Etnenſrunar
ſatdiͤtin
ſiitannl.
mſigkei⸗
is imm
Gtünpelne
Gupnnſem
nüiinſegi
Nfitfutpin

ſafugecoote.

Unritnczen⸗
Gpoprinitt⸗
cöpenirdo
luahii
Minpeckel
ments nelt
ttoctot
ginggit, kthu⸗
wioſt rit
enae ggnr
Ptntetl
leienen
nßtbigtnn
ilsinpd⸗
anui
zitliiden
ilu ieli
ertiuior
Gebte⸗
Aunfe
atpolni
?

—
Se =

SS

n

SES

„

S=

Ki⸗

=
—

S =
— ==
=

lnpgninn

Ctr ON/,

Nckſmie

N

tio et oꝛdo. ibi. In hꝰ aũt myſterij expletione ⁊c. Quãuis em̃ bohitas ſit neceſſaria ſacerdoti ad bocqy cõfici

eudo nõ peccet.ſaltẽ ꝙ ꝓbabiliter ſit bonus.ſed tñ non ẽ neceſſaria ad hoc q; cõficiat. Sʒ oꝛdo et intetio ad

conficiẽdũ ſimplłr ſũt neceſſaria.altero em̃ deficiẽte nõ cõficit᷑.Sᷣ deficiente bonitate ſic.Et ſic duo dterminã
bac olſtincebe. Dꝛimd ſpectat ad conficiendi poteſtatem. Scom vero ad raſre 80 gecr ninar
. Querit et determiat qꝗᷣ pñt cõficere.tãgens q m Ecabontpac
XIII. ſunt neceſſaria ad cõficiendũ hoc ſacrm licitc. a (ctur ſacerdote. Tf ex
— let etiã queri vtꝝ pꝛaui ſacerdotes hoc ſactm bis vᷣbis Aug. ꝙ ma/⸗
N cõſicere qant. Ad qð dici pᷣt ꝙ aliq licet ſint pꝛa/⸗ s acerdos eqᷣliter ꝑ
¶ui ↄſecrãt ve.i.qͥ intus ſut noĩe et ſacramẽto et ſi non fuie ca ſpectzut ad
vita.qꝛ nõ in merito ↄſecrãtis.ſʒ in xbo efficit creatto⸗ vꝛ ꝙ ſicut bonꝰ ſacer⸗

₰—

Aug.in li.de ris. VUñn Aug. Intra chatholicã eccliaʒ ĩ miſterio coꝛ⸗ dos nõ peccat ita nec

coꝛꝑe dñi. ꝗ poꝛis et ſãguis dñi nihil a bono magis.nihil a malo malus. Querit᷑ ẽᷓ̊ ð ſa
minꝰ pficit᷑ ſacerdote.qꝛ nõ in merito cõſecrãtis.ſy cerdote q ſciẽter malꝰ
in verbo ↄficit᷑ creatoꝛis et virtute ſpũſſancti.Credenet tenet cõficere p/
OI e en e pter hoc eꝙ bʒ parro/
dũ ẽ em̃ ꝙ in verbis xpᷣi ſacr̃a ↄficiant᷑.ſicut ipe q bap chiam qd debet face⸗
tiʒat.ita ipe ẽ q ꝑ ſpmſanctũ ſua efficit carnẽ et ſangui re.ſi dimittit peccat.ſi
Gꝛeg. né&. Itẽ Gꝛeg. Putãt qͥdam cõionẽ coꝛpoꝛis minꝰ eſſe cxficit facit contra cõ
ſfſcctiſicatã.ſi illoꝝ fiat officio quoꝝ vita oculis vr igno ſcientiã. ⁊ ita v eẽ per
bilis. Heu in q́; magnuʒ laqueũ incidũt.vt diuina et plexus.Querit᷑ ctiam
occulta miſteria plus ab alijs ſctiſicata poſſe fieri cre ve ſacercote j n te⸗
Adzãt.cũ vnꝰ idemq; ſpũſſanctꝰ in tota eccleſia inuiſibi indutus fnetit centn⸗
llliter ea miſteria et opando ſanctificet. et ſanctificãdo rat ei remoꝛſus de ali⸗/
Mypyſteriũ qre. benedicat.AMyſteriũ iõ dicit᷑.ꝙ ſecretã et recondita,ʒ quo moꝛtali.vtꝝ debe
Sacrifici qᷣre. hẽat diſpẽſationẽ. Sacrificiũ vᷣo q̃ſi ſacrũ factũ.qꝛ pG⸗ at deſiſtere an ꝓcede⸗
W ce myſtica cõſecrat᷑ ꝓ nobis in memoꝛiã dñice paſſio⸗ re. ¶ . dom q ſacer⸗
nis. Sacrm ẽ in aliᷓ celebꝛatõe. cũ res ita fit vt alidd dos aut teuet aa cele⸗
ſignificate rei accipiamꝰ. Sacra ſunt baptiſma. chꝛiſ: net credo q no vebe⸗
ma.coꝛpus.qꝗͥ iõ ſacr̃a dicunt᷑ qꝛ ſub tegimẽto viſibili⸗ at accedere niſi pꝛius
uum reꝝ.diuia vtꝰ ſecretiꝰ ſaluteʒ eoꝛũdẽ ſacfũoꝝ opa⸗ fuerit contritꝰ et etiazʒ
tur. Vlñ a ſecretis virtutibꝰ vł ſacris ſacr̃a dicũt᷑. Pa coõfeſſꝰ. etiq qtũcũq;
nis et calicis ſacrm. grece euchariſtia dicit᷑.latine bo/ Ztrit? ſit. niſi pꝛiꝰ coõſ
na gratia interpᷣtat᷑.et qͥd meliꝰ coꝛꝑe et ſanguie xpᷣi⸗ e remorinS de
Siue & bonos ſiue ꝑ malos miniſtros intra eccleſis moꝛtali. credo 4 bene
b diſpenſet᷑.ſacrũ tñ ẽ.qꝛ ſpũſſanctꝰ viuificat.ꝰ Nec bo⸗ faciat cclebꝛando ſiue
noꝝ diſpenſatoꝝ meritis ãpliat᷑nec maloꝝ attenua⸗ accedendo. Si aũt oc
tur. Hoc de coꝛpꝑe dñi.hoc de baptiſmate et chꝛiſma/ currat ei aliqs caſus
te ſciendũ ẽ et tenendũ.qꝛ virtꝰ diuina ſecretiꝰ opat ĩ miſſia vl motale pec
sssü , * kFcatũ de quo nõ fuit cõ
in eis.et diuina ſolũmõ ẽ hec virtꝰ ſiue poteſtas.non cita.· in cali ſtatu põt
hũane efficacie.Illi xo qͥ excõicati ſunt vel de hereſi occurrere ꝙ ſi bʒ ſacer
‚Agoeotis copia oz cöfite⸗
ri ſi bʒ aptitudinẽ boꝛe ante canonis inchoationẽ.Si nõ.dixerũt aliqui ꝙ ſi adeſt populꝰ.ſufficit cõtritio cu,ʒ
ꝓpoſito cõſñtẽdi.qꝛ ſcandaliʒaret populũ ſi dimitteret.ſi ant nõ timeret ſcandalũ ↄſulũt dimittere. maxime

cũ nibil cogat. Terumtñ credendũ ẽ ꝙ ſine peccato põt qd inchoatũ ẽ ꝑficere. ſi ꝓpoſitũ ofitendi bʒ et ſi ceia
ptritiõe totũ ſupplet᷑.nec video ibi cõtemptũ.Si aũt tenet᷑ cantare ⁊ nõ hẽat copia ſacerdotis.dico ꝙ tene/

tur ſe pᷣpare ꝑ ↄtritionẽ et ꝓpoſitũ ↄfitendi.et ita videtur ꝙ; nõ peccet ſi accedat cũ verecũdia et reuerẽtia.
Si añt no ſe pᷣpararet et cantat.dico ꝙ peccat pctõ omiſſiõis.cũ omittit ↄteri.alio etiã peccato.ſi ẽ occultꝰ.
ſi manifeſtus dico ꝙ ſcãdaliʒat.ſi aũt ꝓhibitꝰ ab ecclia.peccat oibus his modis et pctõ trãſgreſſõis. Sʒ in

telligengũ ẽ ſemꝑ ꝙ vnũ ẽ peccatũ et reliqua oĩa ſũt ſicut ãnexa ſiue circũſtantie aggrauãtes.ſicut ſi aliqs oc

cidat hõies ꝓpter lucrũ. Sʒ quid dicemꝰ de eo cui accidit remoꝛſus de irregularitate.tũc ibi nõ ẽ remedium

Petritionis necafeſſionis lAid hoc reſpõdẽt aliqui ꝙ cñ irregulari ſit ꝓhibitũ ↄficere hoc ſacrʒ.et cũ irregu/ꝛ
2

aritas nõ deleat᷑ p contritionæ.ſ ſolũ ꝑ viſpenſationẽ.ꝙ qntũcunq; aſſit popls et ſcadalũ timeat᷑.cũ nõ ſit
faciendũ cõtra veritatẽ vite ꝓpter ſcandalũ et còtra pᷣceptũ q tenet᷑ aut dponere ↄſciaʒ irregularitatis. aut

dimittere miſſam.et boc dico ante ↄſecratiõz.et maxime ante inchoationẽ canonis. Aliq dicunt q ꝓhibitio .

Phter irregularitatẽ ad ip̃m nõ ſe extendit. maxime cũ acceſſit ſine ↄſcia irregularitatis. Añ ꝓpter reueren-

tiã ſacri et ſcandalũ populi dicũt ꝙ ſi dolet et libẽter faceret qʒ in ſe eẽt.dicunt a dño eẽ diſpẽſatũ vt tũc.Si

vᷣo qritur de illo qͥ ſolet habere oſcientiã ꝙ nõ nõ ect ſacerdos.Hic dom duplicit. Aut dʒ dimittere miſſ. am
am ↄſeerationẽ. qut dʒ oſcie fingere infirmitatẽ.iõ ſanũ cõſiliũ ẽ ꝙ bõ ſe ante diligẽter pᷣparet.et in miſſa nõ

m *

cogitet de ſe. ſy magis
de ſacramęeto.

iI. NII

manifeſte notati.ñ vident᷑ hoc ſacrm poſſe cõficere.li
cet ſacerdotes ſint.qꝛ nemo dicit in ipa ↄſecratiõe.of⸗

¶Mec bonoꝝ diſo? fero.ſed offerimꝰ q̃ſi ex pꝑſona eccleſie. et iõ cũ alia ſa⸗ .
. der itis Pplia⸗ cramẽta extra eccleſis poſſint celebꝛari.ð h nõ videX. Aug in ſermo⸗ M
querit᷑ qͥs eos Mãõ etiã Aug. tradere videt᷑ dicẽs. Recolite nomẽ ? rpivi vicade
rind Wt haen * 5 aduertite veritatẽ. Miſſa em dicit᷑ eo ꝓ celeſtis miſſ⸗ miſa. H
ſumit. an ille qui vtri ad cõſecrãdũ et viuiſcãdũ coꝛp⸗ adueuiat.iuxta ditc⸗ inte
qʒ facit.Et videt᷑ ꝙ il tũ ſacerdotis dicẽtis. Oipotẽs de iube hec ꝑferri
le magis qͥ vtrũqʒ fa manus ſcti ãgeli tui in ſublime altare tuũ. Idcirco niA e
cit. quia plus ſumit. ſi angel? venerit. miſſa nequaqᷓ; iure vocari poteſt. Gꝛeg. maledi⸗ 4 Bi
et maioꝛ eſt irreuer Müqd em̃ ſi h myſteriũ heticꝰ auſus fuerit vſurpare. cam bñdictiõi- gtua
tis. Jrez aueeur es F elit 6 celis mittit deus oblationẽ eiꝰ cõſecrare? ma: bus vr̃is ·i. bis aeig
lus peccet. vtrum · aSelu 8 ceus munit deu ninat“ ſit dicẽs. maledica, quein illis bñ- C
eq ꝓpter timoꝛem ? ximne eiu eiſde ꝑ p phetã miat“' ſit dices. maledicaz dictõibꝰpoſtu⸗ ſootosinn
reuerentiã nibil aud; bñdictionibꝰ veſtris. ſi bñdictionibꝰ eoꝝ ſe aſſerit io ol dogm 4 lonnr
facere. an ille qu con/ maledictuꝝ veritas. qͥd erit de hoſtia. 8O dicemus illã vobis benedi gionge
ficit. et vw ꝙ magis il · poſſe bñdici ab illo quẽ ſcimus a deo foꝛe maledictu; cet᷑ vel qm̃ nõ nſſawoen
le aui enkicl ge ei cũ ſua bñdictiõe.Si em deus maledixerit bñdictioni benedicũt ſan tmnten
eraineko.iter rener.⸗ bus hereticoꝝ. ⁊ ſymoniacus bñdixerit.quis eoꝝ pꝛe ge da i . utn
tiã. Silr querit᷑ ilo ualebit: Nunqͥd bñũdictio maledicti ad nihilũ porerit ne agant be⸗ emuin
qui tm̃ ſumit coꝛpus redigere verba veriſſima cõminãtis dei.Ex his colli eaic nr ach ionun
⁊ nõ ſansuinẽ N.od. git ꝙ hereticus a catholica fide pꝛeciſus neqat hoc ſa eis. adulantur- ötin
cy anine Peccr ale cramentũ cõficere.qꝛ ſancti ãgeli q̃ huius myſterij ce qʒ peccatoribꝰ. luenti⸗
nler e ae lebꝛatii aſſiſtüt tuc noͤ alſüͤt af hereticus et ſymonia dumõ diuites pitia
miͤt grauius illeqᷓ cus hoc myſteriũ temerare pᷣſumit. Non em dubitari nef⸗ Wae⸗ en⸗
conficit et nõ ſumit q; licʒ vbi coꝛpis dnici ⁊ ſanguis myſteria gerũt᷑ ſuper s vogleentt luun
llie qui cõficit ⁊ ſumit noꝝ ciuiũ adeẽ couéettuus.v bus vos.i.quic iezwin
totuũ. Et ratio buin en. ¶ Tangit illa q̃ ſunt de neceſſitate huius ſacfi ſim⸗ quid a vob be⸗ tügnnifr
macſo vno m aril, v plicit. ꝗᷓ ſcʒ ſunt intentio etoꝛdo. b. necicet. p me huitme
le giit minurat ni En huius aut myſterij expletione ſicut foꝛmã ſeruari· erit maledictũ. n int
gnus. nihilominꝰ ta/ ita oꝛdinẽ haberi.ſ. vt ſit ſacerdos.et intentionẽ adhi Sesnge Gr- znfat
mneẽ facit ſicut ecdeſia beri optet. vt illud facere intẽdat.Sʒ ſi nõ credit de il a ſiris eſcn kiul
teuit. Aio m aꝛ lo miſterio ſicut veritas hʒ. nũqd pot intendere illud dcaß veauct nalni
SAEindignys. cõficere:et ſi nõ intẽdit nũqd concit: Aliqui dicüt eti toꝛibꝰ placeat ri
Eeri Riegngtiat am ñ recte ð illo myſterio ſetiẽtẽ poſſe intẽdere.ñ qdẽ aliquid ſngl liman
quẽ debet. et tũc non illud cõficere.qð iã eẽt recte credere.ſj id agere qð ge ſua vba lani zuinſtn
ſolũ exbibet irreuerẽnit᷑ ab alijs dü cõficit᷑.et ſic adhibet intẽtio.Et ſi intẽ/ õä nuta⸗
tiamm. S etiz facit cõtu· tio dicat᷑ de eẽ conſiciendi illud miſteriũ. tñ exaua in⸗ tter i is qͥ p ſanin
meliq. q; ſacrm non ꝰ ccdit ea dicè et agere q̃ ab alijs gerũt᷑ iplet᷑ myſteriũ. tulit ſenſerit et .
ſer ed ennitir tncs Determinat qui poſſunt ſumere hoc ſacra ſub alio intel/ mitn
Rretninieſmnnet ad muentüet oſtendit ſoln homunes. Cc lectu. tñ ad edi in
vt null? ſe ſimulet cele e eU N.—HH ficationẽ chari Aiuel
bꝛare in decre. De miſ ¶ Illud etiã ſane dici põt. ꝙ a bꝛutis anialibus coꝛpus actec 0 nh
ſan celebꝛatõe.li.vj. xpᷣi nõ ſumit᷑.et ſi videat᷑. Quid g ſumit mus velqd mini ſuͤr verba i vſn
hoc.et infra. Liq; is q maducat:? deus nouit.De hoc celeſti miſterio aliq b⸗ ddial⸗ Finia
ſui criminis cõſciẽ ſtrinximus a catholicis fideliter tenẽda.Qui em his ke
de reputae ſe nclgnũ (otradicit. hereticus iudicatur. ð uh
Peraciireneran ad il Betermiat iucidẽter quid facit hereticum 6zr

lud. Gꝛauius tñ vẽ of et quid ſit heretieus. d

fendere. qui fraudulenter illud pᷣſumpſerit ſimulare.cũ ille in ſolius vei miſericoꝛdis manũ incidat. iſte vero poue
non ſolũ deo nõ veret᷑ illudere.s populo quẽ decipit ſe aſtringat. Oꝛdinatũ etia eſt vt qui conficit cõicet. de ſhgoie
cõſe.diſ.ij.ex concilio tolxij. Certũ ẽ ꝙ bij qͥ ſacrificates nõ edũt.rei ſunt dñici ſacri. Quicunqʒ &ᷓ ſacer dotuy (lgun.
deinceps diuino altari ſacrificiũ oblaturꝰ acceſſerit. et ſe a cõione ſuſpenderit. ab ipa qua ſe indecenter pua/ tutder⸗
uit gratia cõmunionis. vno ãno repulſum nouerit. Oꝛdinatũ ẽ etiã vt ſanguinẽ ſumat. vñ de cõſe.di.ij. Oe⸗ ehnli⸗
laſius papa. Ant integra ſacramẽta ꝑcipiãt.aut ab integris arceant᷑.qꝛ diuiſio vnius et eiuſdẽ miniſterij ſi⸗ dceſt
ne grandi no põt ſacniegio ꝓuenire. c ¶ Recolite nomẽ et aduertite veritatez. Querit᷑ circa bec vba Aug.
quare.ſ.miſſa ſic nominet᷑. et ſi in omni ſacrificio mittat᷑ hoſtia. Item querit᷑ quare nõ dicit᷑ Ite miſſa eſt in zütgl

Unnn

elecn

bipi
*

ts tuict
Bͤfſiz ob
lenlispi
uafſti
1wadaeh
C cſiß
gistrſne⸗
ge Nini
ale gntde
Nkilutn
6sadllnn
gytunm
dün us

— —
— —

5

—
d Er Ne autẽ ignoꝛes quid faciat hereticũ.vel qͥd ſit here qualibet miſſa. tes
ticus.audi bꝛeuiter qͥd inde ſancti doctoꝛes tradant. querit᷑ de boc ꝙ dicit.
Hylariꝰ ð ttri Hyla.ait.Extiterũt plures qui celeſtiuʒ verboꝝ ſim⸗ ccezis miſſ) ad cõ
mtate. prlicitatẽ. no veritatis ipius abſolutionẽ ſuſceperunt. dum cuͦ et Vaſicen.
aliter interpᷣtantes qᷓ; dictoꝝ virtus poſtularet. De in Loha crboc dung.
telligentia em̃ hereſis nõ de ſcriptura ẽ.et ſenſus non verbo vẽ ꝙ angelꝰ S
fermo fit crimẽ. Idẽ in. viij. Intelligẽtie ſenſus in cri ſecret coꝛpꝰ dñi et cõ/
Hiero. ſuper mie eſt. Hiero.dicit.ꝙ ex verbis inoꝛdiate platis in⸗ ſiciat. Contra hoc eſt
Oſee. currit hereſis. Aug. diffinies qd ſit heretic ait. ere gamienſa ino ſu⸗
Aug. ð vtili tica eſt ꝗͥ æ alicuius tpalis comodi et maxime glie n evom ep ſtent ian.
tate credẽdi. cipatuſq; ſui gratia.falſas ac nouas opiniões gignit gitur in lra miſſa dici·

vel ſequi᷑. G
miſr Celeſtis iſte miſſꝰ ſicut exponit Innocẽtiꝰ ẽ magni cõcilij angelꝰ.iſte inqᷓ; mittit᷑ ad ↄſecrãdũ.qꝛ iſte ẽ
ſacerdos inuiſibilis qͥ ↄſccrat et cõficit hoc ſaccẽ̃m vbicũq; ↄficiat᷑.vñ vʒ illa rõ in cõtrariũ q̃ obijcit de ange⸗/
lico miniſterio.nõ tm̃ em̃ eſt hic miſſio.̊ᷣ etiã miſſio ſacrificij ad deñ ꝑ ſummũ angelũ.ſ.xpᷣm.aſſiſtentibꝰ ma/
gnis angelis. ꝓpter qð in fine dẽ ite miſſa ẽ.et ꝓpter hoc miſſa recte appellat᷑. Añ Hugo. Ipᷣa hoſtia ſacra
miſſa vocari põt.qꝛ tranſmiſſa ẽ pᷣmũ ſcʒ a patre vt eſſet nobiſcũ.poſtea a nobis patri vt apud patrẽ ꝓ nob

intercederet. Pꝛimũ a patre nobis ꝑ incarnationẽ.ſcᷣm a nobis patri ꝑ paſſionẽ.Silr in ſacramẽto.pꝛimũ

a patre nobis ꝑ ſanctificationẽ.qᷓ nobiſcũ eẽ incepit.poſtea a nobis patri ꝑ oblationẽ qua ꝓ nobis interce/
dit. Sʒ tunc ẽ queſtio qᷓre non dẽ in fine cuiuſlibʒ miſſe. Ite miſſa eſe dom qꝙ et ſi quelibet miſſa totũ coꝛ
pus xp̃i miſticũ reſpiciat ſicut patz ꝑ triplicẽ hoſtie ꝑtitionẽ.tñ ſᷣm iſtam dꝛiam triplicẽ ↄtingit miſſas tripli
citer appꝛopꝛiari.Quedã em̃ celebꝛant᷑ ſpãliter ad bonoꝛẽ ſanctoꝝ.et ipᷣi ſunt in tuto iam.et ſunt coꝛam
deo.iõ in talibus licentiat᷑ populꝰ et dẽ ite miſſa ẽ.quaſi feſtinate ingredi in illã requieʒ. Quedã ſpecialit᷑ ad

in omni tꝑe. Quedã ſpaliter ad requiẽ defunctoꝝ.et in illis d requieſcant in pace. ðd ¶ Me auteʒ ignoꝛes

quid faciat bereticũ. Querit᷑ vñ dicat᷑ et ꝓ qᷓnto dicat᷑ hereticꝰ.Si em̃ dicas ꝙ bereticꝰ ðꝛ qꝛ errat.hoc ẽ cõ/

tra Aug.qui dicit pᷣmo de trinitate.errare potero.ſᷣ hereticꝰ eẽ nõ potero.Si tu dicas q bereticꝰ dẽ.quia di/
uerſus a cõionc fideliũ.g excõicatus et ſciſmaticꝰ dici dʒ hereticus. Querit᷑ g̊ ꝓ qnto quis dicat᷑ bereticus
et in quo differant bereſis.ſecta.et ſuꝑſtitio.ſ.ſicut dicit Yſið.in li.etby.hereticus dꝛ ab hereſis grece.qdð eſt
electio latine.et qᷓmuis electio ſit bonis maliſq; cõis.tñ hereticus ipᷣe non ex dono dei.ſed ex pꝛopꝛia aucte
et ex ꝓpꝛio ſenſu accipit aliquã ſententiã falſas. Mã oẽ veꝝ a ſ pũſancto ẽ a quocunq; dicat᷑.hanc aũt nõ dẽ

eligere qñcuuq; opinat᷑ aliqͥd falſuz.ſᷣ qñ falſuʒ poptat et ꝑtinaciter credit et paratus eſt defendere.ſiue ipᷣe

tur qꝛ mittit᷑ celeſtis

6

ſalutem viuoꝝ.et qꝛ nõ ſumus certi de ſalute nr̃a.io debemꝰ cõtinue ſolliciti eẽ ne ꝑ nraʒ ignauiam in nobis
miſſe efficacia euaneſcat.iõ dicit᷑ in miſſa in fine omni tpe benedicamꝰ dño.ſcᷣm illud ꝓphe.bñdicaʒ dũm

finxerit ſiue alius.vñ talis diffinitio põt dari.Hereticus ẽ qui diuine legis ignoꝛãtia vel contẽptu ptinax in-

uentoꝛ ꝓpꝛij erroꝛis.ᷣ aut alieni ſectatoꝛ. catholice veritati mauult aduerſari qᷓ; ſubijci. Et hec diffinitio con/

coꝛdat rationi. Et vt ait.Aug.xxiiij.q.iij.qui ſentẽtiam ſuam q;uis ꝑuerſaʒ nulla ptinaci aioſitate dfendunt

coꝛrigi parati.nequaq ſunt inter bereticos computãdi. Et differt hereſis a ſciſmate.quia hecẽ cõtra fidem.
ſciſma cõtra moꝛes vel vinculũ charitatis.Sentẽtia aũt cõtra fidẽ rõe adinuẽtionis dici põt ſuꝑſtitio.i.ſuꝑ/
flua inſtitutio. rõe adbeſionis hereſis.rõe defenſiõis ſecta loquẽdo ꝑ appꝛop ata. Ael hereſis qꝛ ↄtra vᷣitatẽ.
ſecta qꝛ cõtra cõitatẽ.ſuꝑſtitio qꝛ cõtra vtilitatẽ.q̃ſi ſuꝑflua inſtitutio. Ael hereſis ab eligendo.ſecta a ꝑſeq̃n
do. ſupſtitio a ſuꝑſt ando. Añ bereſis dicit pᷣſumptuoſaz et deliberatã falſi adinuentiõʒ · ſecta ſupaddit imi/
tationẽ.ſuꝑſtitio diuturuitatis inueteratiõx.ſicut ſenes ſuꝑſtites delirãt.ſic et heretici.iõ dꝛ ſuꝑſtitio.qꝛ vetu
ſtati ⁊ ſupſtiti ↄcoꝛdãt. Dꝛiꝰ at ſupſtitio dẽ qᷓi a ſupſtãdo.nã ſiẽ in fide ĩtellectꝰ captiuat᷑.ſic in ſuꝑſtitõc er-
roꝛe inflatur et eleuek. ’ð’ E⸗
in Panoa⸗ huiꝰ ꝑtis duo pᷣncipalit᷑ querũ/
do q̃r:

¶ Itẽ ex ↄcilio landarenſi.nõ oꝑtet bñdictões hereti

tur. Pꝛimo querit᷑ de ptãte cõficientis. Secun ↄcilio landaren tet b s heret
coꝝ acciꝑe.ſũt em̃ magis maledictiões: Itẽ rõe vꝛ.

de ſumẽte.Circa pꝛimũ qᷓrunt᷑ qᷓtuoꝛ. Pꝛio

querit᷑ vtrũ oĩs ſacerdos poſſit cõficere. Scdᷣo vtrũ
ſoli ſacerdotes.Lercio querit᷑ in quo reſidet maioꝛ

poteſtas ad ↄſecrandum.an in ſacerdote an in ver/

bo. Quartse qꝗritur vtꝝ melioꝛ ſit miſſa boni ſacerdo
Aucſtio. j. a

is q; mali. cſtio.. 24
Circa quã ſic Deca Aug.in li. ſẽtẽtiaꝝ ꝓſperi. Nõ
eſt locus veri facrificij extra catholicã eccleſiaʒ.ð he⸗/

reticus ẽ extra catholicã eccliazʒ. in eo nõ ẽ veꝝ ſa⸗
criſicium.⁊ ſic ⁊c ¶ Itẽ Hiero. Panẽ pollutũ come

Aunt beretici.̊D panis iſte nõ p̃t pollui.ẽ̊ nõ ↄmedũt

bũc panẽ ¶ Item. Gꝛeg. Odit deꝰ ſacrificia hereti/

con. deteſtat᷑ fetoꝛẽ. no mittit nec ſe nec ãgelos.nec

ipiꝑ ↄſeãns mittunt in celũ. nõ ↄficiũt.nec miſſaʒ
dicũt et falſo dicũt.ite miſſa K6S tẽ Cipꝛianꝰ. Here

qꝛ hoc ſacrm ẽ ſacr̃m vniõis.& qͥ ſeꝑati ſũt ab ecclia.
oino alieni ſũt ab hoc ſacro.et ſi hoc.nõ pñt ↄſicere.
tẽ qͥ ſepati ⁊ heretici ſũt.q;uis hẽant oꝛdinẽ.ñ tñ
ñt ſoluere ⁊ ligare.⁊

—

abutũtur ptãte ↄficiendi.& ſicut deꝰ dedit ptãtẽ.ita
et debz auferre. Itẽ ptãtis ſupioꝛis ẽ cõpeſcere in/
ferioꝛẽ. ſi oꝛdinate ſũt ptãtes. ſi papa vel epũs ne/
gat ſacerdoti ne ↄficiat. ãpliꝰnõ pt ↄficere. Si dicas
ꝙ ſi nõ p̃t ð iure pᷣt tñ & facto.Cõtra.hoc ſolũ pᷣt bõ
apud deñ qð de iurep̃t.ᷣ ptãs ↄſiciẽdi ẽ qntuʒ
ad deũ. ſi nõ põt de iure.nullo mõ põt.Contra.

Aujug. ad ꝑmenianũ loquẽs de hereticis et ſciſmati/

ſi ſoluut nihil faciũt. eadẽ ra
tiõe nec ↄficere ¶ Itẽ pᷣuilegiu meretur amittere q̃
coceſra ſibi abutitur ptãte. ̊ bereticꝰ et ſciſmaticus

ticoꝝ ſacra ſacrilegia ſũt. iſte panis ſanctꝰ eſt. Sᷓ 27.

cis dicit. Sicut in eis manſit baptiſmꝰ ſic et oꝛdina/

tio integra.in ꝑſciſione fuerat viciũ qð in vnitate pa
cis ẽ coꝛreptũ nõ in ſacramentis.q̃ vbicunq; ſunt.ip

ſa vera aſſi unt rem .aiſin c.remiſſionẽ dẽ. ſacca

in modũ lucis.ab inmundis coinqͥnari nõ pñt.tẽ
ſacerdos conficit.aut qꝛ bonus.aut qꝛ ſacerdos. Si
qꝛ bonus.p non eſt certus de bonitate. nec virtute
ſua certus ẽ vtrũ cõficiat.Si qꝛ ſacerdos.cũ ꝓpter
bereſim nõ deſinãt eẽ ſacerdotes.patʒ ⁊c¶ Ytem ad
ſacr̃m ex parte diſpenſantis nõ plꝰ reqᷣritur oꝛdo &ꝙ
intentio et actio.Sʒ hec oia ſunt in pᷣciſo.g.⁊c. Si
g dicas ꝙ requirit᷑ bonitas.tũc ſalus nr̃a in manu al-
vterius poſita ẽ ¶R.aliqui voluerũt diſtinguere ex qͥ
bus vr fuiſſe mgr ꝙ ſacerdotes mali quidaʒ occulte
ſunt mali.et de ecclia ſaltem numero.et quo ad exte
rioꝛẽ faciẽ.⁊ tales pñt.Alij vcro ſunt manifeſti mali
et ab eccleſia pᷣciſi.ct tales nõ pñt.Sʒ hec poſitio nõ

videt᷑ cõſonare poſitioni Cipꝛiani.qͥ poſuit ꝙ hercti

ci nõ hẽant illa ſacr̃a vera.qdð ſatis impꝛobat Augu.
Drapter hoc dm aliter ꝙ in ſacro duo attendunt᷑.
ſcʒ ſacr̃i veritas qᷓ cõſiſtit qntũ ad rẽ pꝛimaʒ. et ſacr̃i
vtilitas q̃ cõſiſtit qᷓntũ ad rẽ vltimã.q̃ eſt incoꝛpoꝛa
tio vel vnio qᷓntũ ad coꝛpus miſticum. Si de verita
te ſacri loquamur.veritas ſaluat᷑ vbi ẽ ex ꝑte miſtri
oꝛdo et intentio ⁊ verbi ꝓlatio cũ adeſt debitũ elm.
Si aũt loquamur qntũ ad vtilitateʒ.dm qꝙ ſacer/
dos bonus cõficit ad vtilitatẽ ſuã et aſſiſtentiũ.ma/

lus occultꝰ ad dãnũ ſuũ.nihilominꝰ tñ ad vtilitatẽ

aſſiſtentiũ.qui cũ fide et denotione miſſaʒ audiunt.
Sed pᷣciſus et hereticꝰ ad dãnationẽ ſuã et omniuʒ

aſſiſtẽtiũ.Quia g i pciſis et hereticis mãifeſtis pᷣua/

tur ſacr̃m omni fructu. qᷓmuis ſit ibi coꝛpꝰ xpᷣi veꝝ.
iõ loquũt᷑ ſacri canones et auctes ſanctoꝝ ipoꝝ ſa/
crificia deteſtantes.nõ rõe operis oꝑati ſ̊ damni. et
ſic ſoluũtur auẽctes.et ſic credendum eſt intellexiſe
mgr̃m. ¶ Ad illud at qð obꝛ ꝙ nõ pñ̃t pᷣciſi. qꝛ ẽ ſa⸗
cramẽtũ vnionis.ddm ꝙ ſacr̃ᷣm vnionis eſt ratione
efficiẽtie.et pᷣſciſi ſine efficacia et fructu ↄficiũt. Ad
illud qd obꝛ ꝙ nõ pñt ſoluere.dm ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ po
teſtas ſoluendi ẽ ptãs ad alteꝝ oꝛdinata q̃ nõ tm̃ cõ
ſiſtit in oꝛdine ſᷣ iuriſdictione.quod nõ hʒ hereticus.
11 Ad illud qð obẽ ꝙ pꝛiuilegin dʒ amittere.dò. di
us ẽ de ſe. ̊ tamẽ dei largitas nõ ſubtrabit qdð im
pꝛimit vt ꝑpetuũ.et qꝛ talis ẽ caracter ſacerdotalis.
ideo manet ad diuine largitatis gloꝛiã et maloꝝ per
petuã dãnationẽ et ignominiã.et ꝑ cõſeqᷓns ad ma/
12 nifeſtandã dei iuſticiãa Ad illud qð obẽ ꝙ ſuperioꝛ
poteſtas põt cohibere inferioꝛcẽ᷑.ddm ꝙ ſ̃m illud pᷣt
cohibere ſᷣm ꝙ ſuperioꝛ.ſᷣ quantũ ad ptãteʒ ↄficiẽdi
oẽs ſacerdotes equaliter pnt ↄficere.Sʒ q̃ntũ ad ð/
bitam et oꝛdinatã executionẽ ẽ ſuꝑioꝛ.et qntum ad
hanc bene cobhibz. VUñ ſi pᷣciſus vel excõicatus ↄfici/
at:facit quidem boc ad qd habet potentiaʒ.ſᷣ tamen
non facit debite et oꝛdinate.ĩmo ad dãnationẽ ſuaʒ.

¶ Etrum ſoli ſacerdotes poſſint cõficere. Et ſic vr.

—

q diẽ Hugo.ad iſtò ſacr̃ʒ ↄcurrit oꝛdo.intẽtio.⁊ ac

tus.et hoc etiꝗ dicit magiſter.et bʒ conſuetudo ſan⸗/

cte ecceſie Item rõe vꝛ.qꝛ in ve.te.exquo templũ

facti.ſolis lacergocibus liccbat offerre ſacrificiũ.

dos.nõ põt.

Sſi figura fuit vera. et dʒ ei veritas reſpondere.ptʒ
⁊c. ¶ Itez ſacr̃jm eſt habendũ in magna reuexẽtia.
eius diſpenſatio nõ omnibus debuit cõcedi. ali⸗
quibus ẽ ↄceſſa.& alij nõ hñt ptatẽ.Sʒ illos quibus
hec ptãs data ẽ dicimꝰ ſacerdotes.ꝗ ⁊c¶ YItem apo
ſtolꝰ ad Hebᷣ. v. dicit ꝙꝙ pontifex ↄſtituit᷑ vt dona ⁊
ſacrificia offerat ꝓ peccatis. qͥ nõ eſt ↄſtitutꝰ ſacer
e in omni gente etiaʒ inter ydola/
tras in quibꝰ ponit᷑ cultus.aliquibꝰ perſonis ſpãlit᷑
cõmittit᷑ ptãs offerendi qᷓ̃ dicunt᷑ ſacerdotes. ſi ec-
cleſia ẽ oꝛdinatiſſima.ꝗ̊ vꝛ ꝙ xpᷣs aliquibꝰ hoc offici

um debuit dare. Sʒ diſtributio officioꝝ in ecclia dzʒ

ecẽ oꝛdinata ad vnũ.& hij ſoluʒ hoc pñt.qui ad hoc ꝑ.
pꝛincipes et pontifices eccleſie oꝛdinant᷑. Sʒ hij ſũt

ſacerdotes.g ⁊c. ¶ Contra.. et ſi ſolis ſacerdotibꝰ ex

officio ↄpetat baptiʒare.tñ ſi laycus baptizat bapti/
atũ c.ꝗ ſimilit᷑ ſi cõficit confectũ ẽ. Itẽ magis dig

nus ẽ miniſtrare dᷣo bonꝰ laycus qᷓ; impiꝰ ſacerdos.
S ſi ad ſacerdotis mali inuocationẽ dñs aniai⸗

nẽ in coꝛpus.multo foꝛtiꝰ ad verbũ layci bonii¶ Itẽ
ſicut dñs ſolis diſcipulis dixit accipite. et q̃tiẽſe
feceritis ⁊c̃.ita dixit. Docete oẽs gentes baptiʒãtes.
Sʒ ptãs haptiʒãdi ẽ cõceſſa oibus.& a ſili et ptãs cõ
ficiendi. tẽ beatꝰ petrꝰ.pᷣma cano.ij.ca.vos eſtis

gens ſãcta re.ſa.loquit᷑ ad omnes beatos. ⁊c.¶ R.

ddm ꝙ ſoli ſacerdotes pñt conficere.et boc quidem
docet fides nr̃a quaʒ ab aplis pcepimꝰ.et ipi a dño.
vñ oꝛdiauerũt eccleſiã pᷣm dʒi iuſtitutionẽ.Et qꝛ apo
ſtoli et eoꝝ poſtmodũ ſucceſſoꝛes ptãtẽ conficiendi
pſonis ſpũalibus ↄtulerunt.quos ⁊ ſacerdotes ap/
pellauerũt.iõ ſolum illis tenet fides licituʒ eẽ. Muic
ↄſonat ratio. ꝙ ſacr̃m illud qð in magna reuerentia
babendũ fuit ſpẽalibus ꝑſonis ↄmiſſum ẽ et cõmit/
ti debuit.aut g rõe ſanctitatis.aut rõe auẽtis.Si ſan
ctitatis vt dicũt heretici.tũc gͤ nemo ẽ certus vtꝝ cõ

ficiat. et ſalus nr̃a pendet ex aliena bonitate. Si au⸗

toꝛitatis.et auctas põt tam bonis q; malis concedi.
et hanc vocamꝰ oꝛdinẽ ſacerdotij. conuenit &̊ q illi
ſoli poſſunt.¶ Ad illud qð obẽ de baptiſmo.dðʒ ꝙ;
nõ eſt ſilłe.qꝛ illud ẽ ſacrẽ̃m pꝛimũ et neceſſariũ.nec in
tanta veneratione habẽdũ.(d illud qð obẽ ꝙ bo/

nus laycus ẽ magis dignꝰ.ddðʒ q nõ ↄſiderat᷑ in po

teſtate conficiẽdi dignitag.ſᷣ tiñ auẽtas.ꝗᷓ eſt in ſacer
dotibus rõe caracteris¶ Ad illð qð obẽ ꝙ ſolis ap
ſtolis dictũ ẽ accipite et comeditc.ſilłr ite et baptiʒa⸗

te.patet rñſio.Sicut em̃ ipi expoſuerunt facto.alit᷑

eſt hoc ↄmiſſum.aliter illud. Sicut em̃ in ecclia inſti
tuerũt.patʒ ꝙ indifferenter baptizari ꝑmiſer̃t.et ſpe

14

15

—

cialẽ ptaãtẽ et auẽtem ꝑſonis ſpẽalibꝰ cõtulcrũt.ma⸗

xime ad hoc ſacr̃ᷣm conficiendũ.hãc aũt dicimꝰ oꝛdi

nem.et ꝑſone ptãtem illa hñtes vocant᷑ ſacerdotes.
Sa nt qð obꝛ.ꝙ ſancti dicũt᷑ ſacerdotes.dom ꝙ 17

nõ dicunt᷑ ſacerdotes ab oblatiõe coꝛpis dñi ſ̃̊ ſui.

q; vnuſquiſq; coꝛpꝰ ſuũ offert hoſtiã viuẽtẽ. Ro.xij.

bi virtꝰ.queritur circa qd magis reſidet ptãs.an cir
ca verbũ.an circa ſacerdotẽ.Et ꝙ maioꝛ ptãs circa

miniſtrũ videtur. qꝛ deꝰ cõicat virtutẽ rebus ᷣm cõ/
gruentiam ißaꝝ. gia miniſtri cum ſit ſpualis et de

¶ ¶Eum ptãs ſacerdotalis cõcurrat ad ↄſecrandũ et b

6

g1f
hoti
n
micfr
ſtoge
ühen
heto
Cheln
lerii
Hiniſ
Mirt
Ctatit

Ftmncido

ſetarſcn
1Ouicie
Caltusik
abiponit

b rerbu⸗

Ccte
poplli⸗
ſſipana⸗
tee⸗ bor
ſbicgirue

(oritri

kemn
chrin
Geſsonfe
hispenn
Müſchpe
Gaemin
lihtrii
Chent
tpei
ui
Ghorhn
füqni
denen⸗

te

fueſſitrit
ckuoean
ſelset
ſcncumn
ſogra
aloeep
iensan
inlt
lniici
hneble

geüi nint
bohs⸗
gumenn
hſonipint
feuindl
Hinngtt0
rur bin⸗

iplo
tabit,
ſeb⸗AN
Galani
cin
gifo
ſaloten
ts Non
Ritſi

=
—
NE
— .
=

—
S
— =
— —
=

= =-

= S= —
— = –—

Di.

ymago.maioꝛis virtutis ẽ capax qᷓ; ðbuʒ ſenſibile. S

penes ipᷣm magis reſidet virtꝰ. Itez ſacerdos oꝑa/
tur ꝑ verbũ ſicut ꝑ inſtrumẽtũ.ſ̊ nobiloꝛ ẽ potentia
agentis qᷓ; inſtrumẽti. ſiue virtꝰ oꝑandi magis ẽ pe/
nes agentẽ qᷓ; penes inſtrumentũ.g: tem ver⸗

bum ẽe effectus ſacerdotis. Sʒ effectus nò ẽ maioꝛis

virtutis qᷓ; cauſa.qꝛ cauſa pꝛima plus influit qᷓ; ſca.
Stã ſacerdos qᷓ; verbum.cũ ſit cã verbi.¶ Contra. ſa
cerdos nõ põt niſi ꝑ virtutẽ verbi.Sed ꝓpt᷑ qd vnũ
qdaʒ et illud magis. ⁊c. ¶ Itẽ ſacerdos nõ recitat il
lud verbũ ſicut ſuũ.ſed ſicut xpᷣi.ſed verbũ xpᷣi plus
hbʒ qᷓ; miſter xpᷣi.ẽ̊ magis reſidet penes verbũ.(¶ Itez
verbũ ẽ de ſacramẽto iſto.̊ oꝛdo ẽ aliud ſacrẽ̃m· ſa
cramentũ magis p accidẽs reſpicit ↄſecrationẽ qᷓ; p/
bum. et ſi boc. patet ad banc queſtionẽ du/
pliciter rñdetur ᷣm duplicẽ opiniouẽ de virtute ver
bi. Quidã em̃ dicũt ꝙ verbũ hʒ virtutẽ quandã q̃ ẽ

qualitas abſoluta.ct ſic ẽ cauſa efficiens cõſecratõis.

et bi ponũt ꝙ ptãs cõficiendi pᷣncipaliter reſidet pe/
nes verbuʒ. et verbũ illã virtutem bʒ qꝛ eſt verbum

xp̃ᷣi.Et eſt exempluʒz de pᷣcone ſiue nuncio qui cõpel

lit populũ ꝑ edictũ regis.ptãs quidẽ compellẽdi cõ/
ſiſtit pꝛincipaliter in edicto. et hanc habet quia exit
a rege p boc patẽt obiecta ad oppoſitũ.(¶ Alia poſi/
tio ẽ ꝙ virtus verbi nõ ẽ aliqua qualitas abſoluta.ſᷣ

ſolũ oꝛdinatio ad talẽ effectũ vt ad eius ꝓlationem

fiat.non ad ꝓlationẽ factã a quolibet.ſᷣ ab habente
xpᷣi ſignaculn.Et ſᷣm hãc poſitioneʒ doᷣm ꝙꝙ vna eſt

ptãs conficiendi ↄſiſtẽs in miniſtro ⁊ in verbo.ſicut

in l̃is papalibꝰ.Si q̃rat᷑ vbi ẽ maioꝛ vis.an in vᷣbo.
an in ſcripto. an in ſigillo. dᷣm ꝙ vna vis ẽ in vtro/
q;.qꝛ vnii dat vim alij. Maʒ carta ſcripta ſine ſigillo
nõ habet aliquã vim.ſilr nec carta ſigillata ſine ſcri/
pto. Obiectiones ad vtrãq; ptem ꝓcedũt ac ſi eẽnt
diuerſe ptãtes omninolet ſi q̃ras quõ ẽ vna ptãs

In duobꝰ.dm ꝙ vna oꝛdinatio ẽ et virtus.ptãs illa

ẽꝑ oꝛdinationẽ ad bũc effeci.et nibilominꝰ tñ hec
tria quaſi vna oꝛdinatõe ↄcurrunt.ſ.oꝛdo.verbũ.et

elementũ. Penes elementũ ẽ oꝛdinatio ꝑ modũ po/

tentie paſſiue pencs verbum oꝛdinatio potentie ac
tiue.ſimiliter penes ſacerdoteʒ. Sʒ in ſacerdote po
teſtas ẽ ad modũ generał et mediate.i vᷣbo ꝑ moduʒ
ſpẽalis et imediate. Cũ em̃ ptãs ſit i ſacerdote ad cõ

ficiendum et abſoluendũ. verbo tñ cum intentione

ꝓlato artatur ad hoc vt conficiat.ptãs auteʒ illa in
ſacerdote ponit caracterẽ q̃ ẽ qualitas abſoluta.no/
bilitans animã ſacerdotis in verbo. Scom bãc opi
nionẽ nibil ponit nouũ ꝙ ſit aliquid abſolutuʒz. ſᷣ ad

aliquid.et iõ ſi qᷓntũ ad ſubſtratũ loqmur.poſſet di /

ci ꝙ nobilioꝛẽ ptãs ſacerdotis qᷓntum ad id qð ẽ in
eo.Et qd obijcit in cõtrariũ.nõ põt ꝑ virtutẽ verbi.

dici põt ꝙ verbum ꝓlatũ et habet oꝛdinationẽ.⁊ bʒ

virtutem diuinam aſſiſtentẽ. ſRatione pᷣmi ſe hʒ ad
ſacerdotẽ ſicut inſtrumentũ.rõe vero virtutis aſſiſtẽ

tis ſicut agens nobilius.et de illa virtute cõcedo q;

nobilioꝛ ẽ. Sʒ tñ ppter hoc nõ ſequit᷑ ꝙ verbũ ſit no
bilius. bene tñ cõcedit᷑ ꝙ immediatiꝰ.Sic igit᷑ duo/
bus modis rũdet᷑ ̃m duas opiniones.Que aũt ha
rum opinionũ verioꝛ ſit.difficile ẽ iudicare.et diffici⸗

lius vꝛ aliquã haꝝ impꝛobare. Naʒ pꝛima qᷓ dicit ꝙ

in verbo eſt virtus diuinitus dicit hoc eſſe ſupꝛa na/
turam ſm diuer ſitatem diuine potentie. et quis põt

——

ni eſt melioꝛ. us
us.ſed miſſa boni ſacerdotis ẽ fructuoſioꝛ.quia meli

negarecq deus poſſet hoc facere.et ſi poteſt. qᷓs ne-
get ꝙ det ſacramentis ſi placet.et etiam multe auto⸗
ritates videntur hoc dicere. Similiter quis audeat

alteram impꝛobare qᷓ dicit qꝙ in verbo eſt efficax oꝛ⸗

dinatio.et amplius ibi aſſcrere non pꝛeſumit. et bec
quidem vera eſt. Si quis autẽ audeat arguere.ſi an-

plius non vult aſſerere.cũ nec fides cogat.nec auto/
ritas compellat amplius dicere. maxime ad hoc per
ſpecta.qꝗᷓ non poſſit ſatis exponi hoc mõ ſine ſenſus
diſtoꝛ ſione. Et iõ quia magis eſt ſobꝛia et magis in⸗
tellectui conſona.põt cui placet huic poſitioni ſatis
ſecurc ad crre. ðU

¶ Atrum mclioꝛ ſit miſſa boni ſacerdotis qᷓ; mali.⁊ q;

non videt᷑.Aug.in li.de coꝛpꝑe chꝛiſti. In miniſterio

coꝛpꝑis et ſanguis dñi nihil a bono magis.nihil a mæ
lo minus pficitur ſacerdote. q

mnu tote. Mtem rõne videt᷑. qꝛ
vnus non baptiʒat melius qᷓ; alius. nullis em̃ data

cſt poteſtas excellentie.g pari rõne nec melius cõfi/

cit ¶Item nihil qð in bonitate non poteſt creſcere

nec decreſcere.ſit a bono meliꝰ.vel a malo peiꝰ. Sʒ
coꝛpus xp̃ᷣi in bonitate non poteſt creſcere nec decre

ſcere.g ſacramentũ eſt equale a bono et a malo mini
ſtratũ. ¶ Iteʒ ſi miſſa dicit᷑ melius ab vno qᷓ; ab alio.

videtur vm aWne poſſit poni in bomine qð eſt

inconueniens.¶ Contra.plura bona paucioꝛibꝰ bo
nis ſunt melioꝛa.Sʒ in miſſa mali ſacerdotis hoc ſo

lum acceptat deus.ſ.xpᷣi coꝛpus.in miſſa boni acceo

tat omnes oꝛationes ⁊ deuotiones. ergo miſſa bo/
¶ Item melius eſt quod eſt fructuoſi/

us exauditur.et magis in ea ad deuotionem homi/
nes puocantur.ergo eſt melioꝛ¶ Item ſi eque bona
eſt. ergo male pꝛohibent ſacri canones audire miſſã
ab hereticis.et ſciſmaticis.et ſymoniacis.et foꝛnica/
rijs notoꝛijs.pꝛopter hoc queritur quare boꝛum ma
is miſſaz pꝛohibet qui dicuntur notoꝛij fornicarij.

EG. dom q de miſſa eſt loqui quantum ad ſubſtan 19
tiale quod eſt ibi.et hoc eſt confectio coꝛpoꝛis et ſanꝝl

guinis domini. et quantum ad hoc equalitas eſt in
omnibus.quia vnum et idem ab omnibus fit. Sũt
etiam in miſſa aliqua circumadiacentia.ſicut petiti
ones.oꝛationes.obſecrationes.et deuotus affectus.
et quantum ad hoc melius vʒ miſſa boni ſacerdo/
tis.quia magis pꝛouocat ad deuotionem. et ſi quis
libentius audiat miſſam ſacerdotis deuoti.credo q;

bene facit. dum tñ credit ipᷣm in ſubſtãtiali nõ ſuper·

excedere peccatoꝛis miſſam.alioquin periculoſe er
raret. Rationcs pꝛocedũt ad partes oppoſitas vpᷣm

has duas vias ¶Ad illud vero quod queritur qua-/ 20
re quoꝛundam miſſe audiri pꝛohibentur. dðʒ boc
eſt in penam peccati eoꝛum.quia uon ſunt digni ↄfi

cere.et ſi conficiunt non ſunt digni audiri. Alia ra⸗

tio eſt vt confuſi de culpa redeant ad gratiam. Ter-

cia ratio eſt vt alij retrabantur ab eoꝛum imitatio/

ne. Ange bic eſt opus iuſticie. miſericoꝛdie. et pꝛoui
dentie. Ad illud quod queritur quare magis illa 2
quatuoꝛ genera peccatoꝛum. dicendum qꝙ; boc et

quia directe repugnant huic ſacramento MHam
in hoc ſacramento eſt ſecretum fidei.et ideo repel-/
luntur heretici. Eſt vinculũ charitatis.iõ ſciſinatici.

in 4

—.

Eſt vas gratie vñ euchariſtia dicit᷑.ideo ſymoniaci
qui per gratiã emunt et vendũt.Eſt cleuãs hominẽ
ad flatum ſpñalẽ.iõ repellunt᷑ notoꝛij foꝛnicarij qui
22 omnino ſunt carnales. Et dicũt᷑ notoꝛij foꝛnicarij ñ
pꝓptexr ſuſpitionẽ vel alia ſigna ꝓbabilia.ſ̊ m oꝛdi⸗
nẽ iuris cõdemnati de tali crimine.oel ſpõte in iudi/
cio cõfeſſi.vel canonice ↄuicti.vel etiaʒ ꝓpter euidẽ
tiam facti ſiue ſceleris.Et eſt nota euidentia qñ fac/
tuʒ ita notoꝛiñ ẽ ꝙ; nõ indiget teſtibus.cũ nulla poſ/
ſit tergiuerſatiõe celari. Et hoc dicit᷑ i quadã decre/
tali de cohabitatione clericoꝝ et mulieꝝ.nr̃a ⁊ infra
Si dubitatõe teneatis ꝙ a clericis et pᷣſbiten foꝛuica
rijs qmdiu tolerant᷑ nec hñt oꝑis euidentiã licite di
uina miniſteria audiant᷑.et alia recipiant᷑ eccleſiaſti-
ca ſacramenta.ex hoc patet ꝙ omnes tales qñ confi

ciũt peccant.et ſimilit᷑ qui pᷣter necem̃tatẽ audiunt.

faciunt contra ecdleſie ſtatutna.
OInnſequenter qᷓntum ad ſcm articuluʒ queri/
tur de ſumente.Et circa hoc duo querũt᷑. Pꝛio
quer
Secundo vtrũ deſcendat in ventrẽ hominis.
Queſtio. j. e “
T mus traijciat in vẽtrẽ videt᷑.qꝛ qͥ ſumit aliquid.
ſumit et illud qð inſepabilit᷑ ei eſt vnitũ.ſed mus ſu
mit ſpecies.et in illis ſpeciebꝰ ẽ coꝛpus chꝛiſti inſepa
biliter. ̊c Itez deꝰ magis refugit peccatũ qᷓ; crca
turã quãlibet.ſᷣ coꝛpus xp̃ᷣi traijcit᷑ in ventrẽ pecca/
ꝛis. ſi peccatoꝛ ſumat.g ⁊ in ventrẽ muris ſi voꝛet.
Item quero quid mus comedit.aut ſubſtãtiã aut
accidentia.Si ſubſtantiã.ſed nõ eſt ibi niſi ſubſtãtia
coꝛpoꝛis xpᷣi.g̈».anducat coꝛpus xpᷣi. Si accidentia.
ſ accidentia non ſunt ſine ſubiecto niſi quamdiu eſt
ibi coꝛpus xpᷣi.ergo ſi in ventrem muris deſcendunt
accidentia.ſimilit᷑ videt᷑ ꝙ et coꝛpus xpi erm q8
eẽt hoc incõueniẽs.cũ videmus coꝛpus xpᷣi ita eẽ in
vaſe polluto ſicut in mũdo¶ Contra.mgr dicit in lit
tera ꝙ non ſumit coꝛpꝰ xpᷣi. Item rõne videt᷑.quia
qui maſticando traijcit in ventrẽ aliquẽ cibũ illũ mã
ducat. ſi mus in ventrẽ traijcit manducat.ſ̊ non ſa
cramẽtaliter nec ſpiritualiter.S& nullo mõ.

mus baptiʒet᷑ in nomine trinitatis nihil reciꝑet ine
gis qᷓᷓ ſi in aqua ſimplici lauarct᷑.qꝛ non ẽ ſuſcepti/
2 3 bilis ſacramẽti.& pari rõe nihil plꝰ ſumit qᷓ; ſi come
deret panẽ ſimplicem. ¶ E. dom ꝙ cira hoc due fue
runt opiniones.Quidã em̃ dicũt ꝙ; coꝛpus xpᷣi con
tinet᷑ in illis ſpeciebꝰ inſeꝑabiliter qmdiu ſunt ſacra
mentũ aut ꝑ naturã panis.aut ꝑ naturã conſecrati
onis verbi.etideo cũ conſecratio nõ dimittat hoſtiã
mdiu ſalua ẽ foꝛma panis. tamdiu ſacramentũ eſt
qmdiu foꝛma panis ſalua eſt.et iõ cuʒ ſacr̃m ſit con/
tentiuũ veri coꝛꝑis pᷣm qd ſacrm.tamdiu cõtinet qᷓ;/
diu ſalua eſt ſpecies panis in modica parte.Et iſti di
cunt ꝙ vbicunq; ponant᷑ ſpecies ſiue in loco mun/
cdo ſiue immũdo.ſiue in ventre muris ſiue in alio lo
co.dicunt ꝙ ibieſt coꝛpus xpᷣi. Et quia videntur coꝛ
poꝛi dñi derogare et ſacramento.dicunt ꝙ hoc potiꝰ
eſt in laudem vtriuſq;. Mam coꝛpus xpᷣi non patit
ſniuriam aliquã cum ſit gloꝛificatũ et inqͥnari nullo

mõ poſſit. Sacramentũ etiã laudatur.qð a deo ẽ ſa

cramentũ et rei nobili coniunctũ ꝙ non pᷣt ſepari vł
auferri a cõtinente ab aliquo.dũ ſalua ſit foꝛma.Et
quia vbicunqʒ eſt ſacr̃m.et ſpecies ille ſunt ſanctiſſi/
moꝝ ſymboloꝝ in qᷣbꝰ xpᷣs c.vbicũqʒ ẽ nobilioꝛ ẽ.di

vtrũ coꝛpus xp̃ᷣi traijciatur in ventrẽ muris.

re ea capiat.et qui ñ credat.et hoc ſibi ſufficia

¶ Atn coꝛpꝰ xpi

cũt etiã ꝙ nos ĩ ̊ repꝛehẽdimur ꝙ loca bũilia ᷣſpici

m..⁊ veſtim̃ta mutamꝰ.cũ xpᷣs vbicũq; collocet᷑illa

ſpecies eſſe habeat.cũ etiaʒ non relinquat illud opꝑi/
mentũ quouſq; ſit coꝛruptũ.Et ſi tu obijcias tunc ꝙ

mus manducat. reſpõdẽt ꝙ falſum ẽ.qꝛ nec ſumere

debet dici coꝛpus xpᷣi.nec manducare.cuʒ nullo mõ

ipm attingat.nec per conuenientiam in natura. nec

per cognitionem qᷓntulamcũq;.nec per dilectioneʒ.
Quantũcunq; autem hec opinio muniat᷑. tñ aures
pie hoc abhoꝛreant audire ꝙ in ventre muris vel in
cloaca ſit coꝛpꝰ xpᷣi qmdiu ſpecies ibi ſubſiſtũt. Pꝛo⸗
pter hec eſt alia opinio qꝙ; coꝛpus xpᷣi nullo mõ deſcẽ
dit in ventrẽ muris. Ratio autem q̃ hos mouet eſt.
quia xpᷣs non eſt ſub illo ſacramento niſi eatenus q
oꝛdinabile ẽ ad vſum humanũ.ſ.ad manducation.
ſed ſicut mus rodit.ita et inhabile facit.et ita ſacra/
mentum eſſe deſinit.et coꝛpus xpᷣi ibi eſſe deſinit. et
ſubſtantiam panis rodit.ſicut Innocẽtiꝰ dicit ⁊ au/
toꝛitas ſupꝛa habita ẽ diſtinctione pꝛima pᷣcedenti.
Abi queſitũ eſt vtrum accidẽtia nutriãt.Et hec opi
nio cõioꝛ eſt. et certe honeſtioꝛ et rationabilioꝛi Ad 24
illud g qd obꝛ ꝙ inſeꝑabiliter eſt vnitum ſpeciebus.
dom ꝙ verum ẽ qᷓ;diu habent rationẽ ſacramenti.⁊
ſnnt habiles Ranmng dt aũt non eſt cum
mus comedit.¶ Ad illud qð obẽ magis deteſtat᷑ 2
peccatum.ddm ꝙ in peccatoꝛe et eſt natura et ẽ cul-
pa.et quãuis diſpliceat culpa.tñ naturã quã fecit nõ
odit.immo tm̃ diligit ꝙ paratus ẽ remittere culpam
ſi ipᷣe conſentiat.⁊ ratione babilitatis naturalis ydo
neus ẽ peccatoꝛ ſumere magis qᷓ; mus.q̃muis mus
nõ ſit peccatoꝛ.quia nũqᷓ; peccatoꝛ ita viciat nec coꝛ/
rumpit naturam rõnalem qͥn ſit nobilioꝛ qᷓ; irrõna/
lis Ad illud qð querit᷑ quid comedit.rñdetur du 29

pliciter m duas opiniones.vel ꝙ comedit acciden/
tia qᷓ ſunt virtute ſupꝛa naturã poſſibila conuerti in
ſubſtãtiã. Ael ꝙ comedit ſubſtàtiã panis quã rodit
ſicut ſuꝑius tactũ fuit.Si q̃ras qͥd ſit ð coꝛpoꝛe xpᷣi.
nunqͥd euolat.dd.qꝙ ſicut in panis cõuerſione coꝛpꝰ
xpᷣi nõ deſcendit localiter.nec mutatur aliqua muta
tione.ſᷣ̊ ſola panis cõuerſione incipit eẽ ſub illis ſpe/
ciebus. ſic ſola panis roſione deſinit eẽ ibi.ita ꝙ nul
la fit in eo mutatio.nec local.nec alia. Qui põt ca 1
2
illud qð obẽ de vaſe polluto.dd. nõ ẽ ſile.qꝛ adhuc 7
pollutio vaſis nõ aufert habilitatẽ ad vſuʒ. ac ꝑ hoc
nõ aufert qͥn ſit ſacrm.et ita nõ tollit cõtentuZ3.
4 Queſtio. ij. f “
eſcendat in ventrẽ homis. Et ꝙ ſic
vẽ aucte.de cõſe.di.ij.in ca.Lribꝰ gradibꝰ.Qui reſi/
dua coꝛpis dñici q̃ in ſacrario relicta ſüt conſumũt.
nõ ſtatim ad ꝑcipiendos cões cibos ↄueniãt.ne pu/
tẽt ſacre poꝛtioni miſcere cibũ.qͥ ꝑ aqualiculos dige
ſtus in ſeceſſum effundit᷑. Sʒ hoc nõ diceret niſi de⸗
ſcenderet in ventrẽ.S ⁊c. ¶ Itẽ Becda ibidẽ.ſi quis ꝑ
voꝛacitatẽ vel edacitatẽ euchariſtiaʒ euomuerit
diebꝰ? peniteat. Sʒ non vomit᷑ niſi 38 traijcit᷑.g ⁊c.
Beg coꝛpꝰ xpᷣi cõiũctũ ẽ illis ſpẽbꝰ q;diu manẽt ſbᷣ

9

foꝛmis ſuis. nõ ſtatiʒ trãſmutat᷑.imo ðſcẽdũt in vẽ
trẽ ſup ſuis ꝓpꝛietatibꝰ. ergo et coꝛpus chꝛiſti cum

eis.¶ Itẽ coꝛpꝰxpᷣi aut vadit in ventrẽ aut in mẽtẽ.
6 in mentẽ.qꝛ ſolus deus illabitur.g in ventrem
¶ Item ꝓ qꝗnto dicit᷑ coꝛpus xpᷣi mãducari ſacr̃alr.
Si ꝓpt maſticationẽ tm̃.ergo ſi qͥs maſticet ſpecics

“
uch,
.,
gini
ni
egtün
ſleinon
Vmngi
Cicksca⸗
Miultin
hone
en
folanirs

ftuſtiuſ.
cdirtr

Citarirſ

3 ſretrete⸗

malchn
Aproinve
Cbas Ari
ſitäcſi
losde
Gotönn
ſaiſec

ſtentuge

cluratuo
lnn iec
eitſre
Fitabci⸗
üglüt
(hasnen

lgſei
fuſride

ileſunte

gnwnni⸗
toconpe
agolſczin
gbidtteni
ſürrgti⸗
ſocturi
Muſsafi
ſiscnhti
Ctugnen

Noetranc
nöun
ihhe,
rlispe
ſſeſang
isnis
ſaufte⸗
twn
igſcril
fehimni
gice
län

emmnofei
bſſirn
Ulont
W nhlecs
lenen
nterone.
itatthecn⸗
celit
Chcktnn⸗

ün jatat

al
ſunſuhn

niſcnnen
duütlolckan
ptngb detft,
tmanciah
tuicgiſeri
cnitrraſen
Pöpunloſe
s, n
nürtwcn
orijindnn
1e iu drl
altaaitn
Hannnin
ſognitoli
zenpore
Noſone ap
rligverue
teeſlo
cibiinen
Auſſte
d
egmn
riso
e
r Et
M
7ni
ie epr⸗
auos di⸗
e niide
iſag,
Comnuanden
rice

„ 6
3

=

0

29

c ſpoueret. diceretur ſacramentalr mãducaſſe.quod

falſum c. opꝑtet nõ ſolũ fiat maſticatio.ſᷣ etiaʒ in/
corpatio.ſ̃ ſi ſpẽs ſine contento tranſmittuntur in
ventrẽ.deſinũt habere ſacr̃i ratõ.g ꝓpter h nõ crit
manducatio ſacramẽtalis.neceſſe ẽ & ꝙ mãducetur
coꝛpꝰ xpᷣi veꝝ. Ede
ventrẽ: videmꝰ em̃ coꝛpꝰ lucis foꝛamia trãſire inco/
inquinatũ.nec aliq refugit nec mũda nec imunda.g
ſimilit᷑ imo multo foꝛtiꝰ xpᷣi coꝛpꝰ gloꝛioſũ Cõtra.

Mat.xv.oẽ qð in os itrat in vẽtrẽ vadit ⁊ in ſeceſſũ

emittit᷑. ̊ coꝛp?xpᷣi ñ emittit᷑ in ſeceſſuʒ. ↄſtat ꝙ ab
ꝛe ñ vadit in vẽtrẽ. Gtẽ.Ambᷣ.nõ ẽ iſte pãis qͥ va/

lit in coꝛpus. ̊ panis vite cterne qͥ aie ſubaʒ ſumit.

Itẽ rõe videt᷑.qꝛ cõſtat ꝙ coꝛpꝰ xpᷣi nõ ẽ cibꝰ ven-
tris ſed mẽtis. nõ tranſit in ventrẽ ſ̃ in mẽtẽ ¶ Itẽ
ſi tranſit in ventrẽ.vadit ad officia vẽtris qᷓ ſũt dige/

emittere in ſeceſſum.ſ̊ͥ hocẽ falſuʒ.gᷓ ⁊cc. ¶ R.dðʒ.cp

28 in ventrẽ ire ẽ dupłr. Aut qᷓntũ ad ſubſtãtiã. aut qᷓn/
tum ad cibandi effieaciã. Pꝛimo mõ deſcẽdit aligdq

coꝛpus in ventrẽ etiã ſi nõ ſit cibꝰ. Scdo mõ nõ mniſi
cibus.Silr in mentè recipi ẽ duꝑlr. Aut ꝙtũ ad ſub/

lus deꝰ. Aut qᷓntuʒ ad efficaciã.et ſic dꝛ in mentẽ ire
qd ꝑ ipᷣam reficit.Si g loquamur qntũ ad cibãdi ef

ficaciã.ſic certũ ẽ ꝙ coꝛpus xpᷣi nõ vadit in ventrẽ ᷣ
in mentẽ.qꝛ caro xpᷣi nõ reficit ventrẽ ſᷣ mẽtes. ſicut
oñdunt q̃tuoꝛ rões vltime.Si aũt loquamur qᷓntuz

ad ſubam.ſic certũ è ꝙ; nõ vadit in mentẽ.ſ̊ vtrunq;
vadit in vẽtrẽ.dubiũ ẽ ppter diuerſitatẽ opinionũ.
Vñ notandũ ꝙ qᷓ̃tuoꝛ fuerũt h̊ opiniões.Aliqui em̃
dixerũt ꝙ nõ ſolũ in ventrẽ.ſᷣ etiã vadit quocunq; il
le ſpecies deferunt᷑ ſalua natura illaꝝ.ſiue in ventrẽ

muris.ſiue in locũ immũdũ.Aliqui dixerũt ꝙ nõ ſo

lũ in vẽtrẽ homis vadit.ſed etiã ibi manet qᷓ;diu ſpe

cies ille ſunt oꝛdinabiles ad refectionẽ. Añ dixerunt
ꝙ in veutrẽ vadit et moꝛat᷑ quouſq; refectiõis opa/

tio compleat᷑.Aliqui dixerũt ꝙ ad ventrẽ pueniunt
quouſq; incipiãt cõſumi.et amplius nõ moꝛãt᷑.Ali⸗
qui dixerũt ꝙ ſolũ ẽ cũ illis ſpeciebꝰ qᷓ;diu ſũt cũ aliq̊
ſẽſu vt viſu vł guſtu. Et cõtradicũt ei qð ſẽſit HNHugo

q dicit in viſu.tactu.⁊ ſapoꝛe tec cẽ.⁊ q;diu ſẽſus coꝛ

poꝛalis afficit᷑.pᷣſentia coꝛpis non aufert᷑.poſtq; ſen/
ſus coꝛpalis ꝑcipiendo detficit.deinceps coꝛꝑalis pᷣ/
ſentia querẽda nõ c.ſ ſpiritualis retinẽda.qꝛ diſpen⸗
ſatio cõpleta ẽ.pſectũ è ſacramẽtũ.virtꝰ manet.xpᷣs
de oꝛe tranſit ad coꝛ.melius em̃ vt eat in mentẽ tu/
am q́; in ventrẽ. ¶ R.ad diuerſitates baꝝ opinionũ
eſt hec. oẽs em̃ in hoc cõſentiunt ꝙ tamdiu ẽ coꝛpus
xpᷣi in illis ſpeciebꝰ qᷓmdiu ẽ ratio ſacri. Dicũt gᷓ pꝛi/

mi ꝙ ſpecies panis cõſecrati tamdiu ẽ ſacrm qdiu ẽ?
ſpecies panis. cum virtus conſecrationis ip̃am re/
piciat m ꝙ ẽ panis.iõ nunq; deſereret illa ꝓpꝛieta
tate ſalua.ex hoc oꝛi᷑ poſitõ pᷣma.Alij vo dicũt ꝙ ra
tio ſacri tãdiu ſaluat᷑ qᷓdiu ſpẽs habilis ẽ ad rfectio⸗
uẽ humanã.iõ em̃ inſtituta ẽ. ⁊ ad hoc oꝛdiat᷑.et hoc

———

bʒ qndo ẽ ertra et in ſtomacho.qꝛ reficit. Et ex h̊ oꝛi

tur ſeda rõ.Cerxcij dicũt ꝙ tadiu ſaluat᷑ quouſqʒ re/

tẽ qd incõueniẽs ẽ ſi deſcẽdat in

ſtãtiã.et ſic vadit illud qð illabi᷑ anime.et bocẽ ſo/

cipiat᷑ in vſuʒ mãducatõᷣis.et qñ m anducatio cople

ta c.iã ſacr̃m nõ eſt ̊ fuit.et ex hoc hʒ oꝛtũ tercia põ.

Alij dicunt q; ſacrm ẽ ſignũᷣ.et ſignuũ ẽ qd ſe offert

ſenſibus.qꝙ tãdiu ſpẽs ẽ ſacrm.quãdiu nata ẽ ſenti/

ri ab aliquo ſenſu.et iõ cũ deficit ꝑceptio ſenſuũ.defi

cit rõ ſacri et pñtia coꝛpalis.Quid aũt in tãta diu⸗
ſitate tenenqs E difficile ẽ iudicare.Afr ne dn
ꝗ dicit ꝙ defert quouſꝗʒ ſpẽs deferant᷑ nimis ãpla.
tuc et mus in ventrẽ traijceret et in cloacã deſcẽ/
leret. q8 aures pie abhoꝛrẽt. et ſi dicerem beretici 2

infideles rideret nos et irriderẽt. Sikr qrta opinio

que dicit ꝙ ðficit deficiente ſenſu illaꝝ ſpẽꝝ vẽ eẽ ni⸗

mis arta.nunqᷓ em̃ ſjm hoc poſſet dici coꝛpus xpᷣi ſu
mi vere.cuʒ nõ dicat᷑ ſumptꝰ eẽ cibꝰ qͥ nõ ꝑcipit᷑ nec
ꝑuenit vſqʒ ad ſtomachũ. Añ nec verbũ Hug. intel

c tris ꝗᷓ ſũt dige - ligendũ ẽ qntũ ad actũ ſentiendi.5 qᷓntũ ad ydonei/
rere et diſtribuere.et ad ſingulas ꝑtes trãſmittere vł

catẽ. ⁊ ꝓpterea ſenſus nõ ẽ in guſtu lingue.ſ ctiã ſen

tit hõ deſcẽſuz cibi qᷣuſqʒ quieſcat in ſomacho. De

duabꝰ poſitionibꝰ medijs qꝗᷓ ſit verioꝛ nõ ẽ facile iu/
dicare.cũ vtraq; multũ ſit ꝓbabilis. Pꝛobabile em̃
Eꝙ ſumptiõe copleta et manducatõe.cũ iã ſacrm ba

buit finẽ ſuũ ꝑ quẽ erat.deſinit eẽ ſacrm. et hoc dicit
Hugo de ſcto vic. et v ſenſiſſe. Dicit em̃ ſic. Poſt⸗

ꝙᷓ mãducaui.ſi coꝛpalẽ pᷣſentiã xpᷣi queris.in celo qᷓ

re ibi eſt ad dextrã patris.et hoc vr ſatis ꝓbabile. qᷓ

diu em̃ xpᷣs ẽ ſub ſpẽbꝰ illis ẽ adoꝛãdꝰ.ſ ſtultus eẽt

qui adoꝛaret xpᷣm in ventre mãducãtis. Scom bãc

poſitionẽ ſatis pʒ rñſio ad obiecta.exceptis bis q̃ de

comixtione et vomitu obijciunt᷑.ad q̃ põt reſpõderi.

Ad pᷣmũ ꝙ decretũ nõ dicit ꝙ cõmiſceãt᷑.bᷣ cõmiſce
ri putẽt᷑. Ad ſcᷣʒ vᷣo qdð dicit Beda ꝙ aliqͥs vomit.
hic rñſuʒ ẽ.et pena iĩpoſita nõ ẽ.niſi qꝛ ſpecies ille fue

runt cõtentiue dñici coꝛpis.⁊ iõ in magna reuerẽtia

ſunt habẽde.maxime qꝛ fuerunt ſctiſſmis ſymbolis

cõſecrate.et iõ cõburant᷑.et cinis in debita reueren/

tia reſeruet᷑. JOlle aũt qui vomit grauit᷑ punit᷑.qꝛ qᷓn/

tum in ſe eſt vomit coꝛpus chꝛiſti. et ſic de illo dam

eſſʒ ac ſi piceret in cloacaz. Sic põt iſta opinio ſatis

Pꝓbabiliter ſuſtineri. Hihilominꝰ tamẽ alia videt᷑ ſe
curioꝛ et auctibus magis concoꝛdaꝛe.qꝛ coꝛpus xpᷣi

cũ illis ſpẽbus deſcendit ad ſtomachũ.et ſub illis eſt

quãdiu ille ſunt ſub ꝓpꝛia foꝛma.et babent rationez
reficiendi. et m oꝛdinationẽ ad refectionẽ humanã

ſacramentũ erat.vñ concedunt ꝙ coꝛpus domini eſt

in ſubiecto.quia ibi ſunt ſpecies vt cibus. et ideo ſi

euomunt᷑ ſpccies.euomitur euchariſtia. et ſi ſpecies
poſſit ab alijs diſcerni ſumda eſſet. Si autem ſpe-
cies iſte tranſeant ſtomachum indigeſte per aliquaʒ⸗

infirmitatem.ſunt tunc extra ꝓpꝛictatem refectiõis.

et ideo ſi vadant in ſeceſſum. non eſt ibi coꝛpus do-

mini verum.Si autẽ hoc ſit verum.neſcio.tñ ſecurũ
mihi videt᷑ ꝙ ſi quis euomat ſpecies perceptibiles
magna reuerentia eſt exhibenda.et magna diligẽtia
adbibenda ne quis euomat.⁊ periculum eſt ei dare.
de quo pꝛeſumitur qꝙ non poſſit tenere. Scum hanc

poſitionem ſatis patet reſponſio ad obiecta. Dena
autem imponenda euomentibus determinat ſatis
de conſectatiõe diſ. ij. 2

Wiſtinctio. xiiij. de penitentia in generali.

Oſt bec de penitentia agendũ eſt. Lermiatis tribus ptib pꝛincipalib in quibus magiſter egit de tri⸗
us ſacramentis. Hic iucipit quarta pars in qua agit de ſacramento penitentie. Diuiditur autem bec
pars in duas. In pꝛima parte agit 8 penitentia in generali. In ſecũda agit ſpẽałr de ciꝰ ꝑtibꝰ.j.di.xvj. In ꝑ

feciõe aũt pcnitentie tris obſernãda ſunt. Pꝛima pars bʒ duas. Ju pꝛima magiſter veterminat veritatez.

—

In ſecunda elidit duos erroꝛes cires pniam.infra eadẽ di.ibi Hais vᷣbis quidã vebemẽtiꝰ c. Pꝛima ps bʒ hun
tres ꝑtes. In pꝛima determinat oꝛdinẽ ipius ad baptiſmũ. In ſecunda ꝑte determinat eius multiplicitatcʒ· a
ibi. baptiſmns tm̃ ẽ ſacr̃m.ſᷣ pnia ⁊c. In tercia poſt diſtinctionẽ multiplicitatis ponit notificatiões pnie vir Nhun
tutis. lbi. penitẽtia dẽ a penitẽdo qua quis punit illicita. ⁊c. Jbi ponit rõʒ a pte noĩs et a ꝑte rer. lir
13 Senunda tebu Determinat erisals de penitentia q̃ᷓntũ lühe
por Maenßn c. ad oꝛdinem ipius ad baptiſmũ. a . ith ,
Duzpen bec Hiero. Oit becpenitetin agẽdũ ẽ. Pnia lõge poſittis XIIII nie
cat᷑ reſpectu pᷣmi.5/ aõo neceſſaria ẽ vt appꝛopiquẽt. Eſt em vt ait hn
ma tabula ſit baptij Hiero. ſcdᷣa tabula pꝰ naufragiũ.qꝛ ſi qͥs veſtẽ inno⸗ a Hiero.ſuꝑ fui
mus. et ſcda pnia.tuůc cæẽtie in baptiſmo ꝑceptã peccãado coꝛruꝑit.pnĩe reme danielem Gtlort
vyẽ ꝙ ſem ſacrʒ ſit pe dio reꝑare pᷣt. Pꝛia tabula ẽ baptiſmꝰ vbi ðponit᷑ ve 7 giinn
nirsig d mate vgide tus ho et induit᷑ nouꝰ. Scda pnia.qᷓ p' lapſũ reiurgi n
Item q̃ro a te p qᷓn · mꝰ vñ vetuſtas reuerſa repellit᷑. et nouitas ꝑdita reſu anc
io dicit pnia tabula. ? Mit᷑. Poſt baptiſmũ ꝓlapſi.ꝑ pniaʒ renouari valẽt. anhe
quid ẽ nanfragiuʒ. Si ᷣ ñ ꝑ baptiſmũ.qꝛ licʒ hõi ſepiꝰpenitere ſᷣ ñ baptiʒari. mmanse⸗
tu dicas ꝙ ẽ caſus in ¶ Derminat pnie mitiplicitatem.qm alia eet unpen
monaerinc ve g ſe interio:. alia exierſo: b inmunn
atmbalaaandhece, (Wapnuſmn tmie ſacim. 5'pnia vicf? et ſacfz et ot. mes b a
ſeẽé recurrere ad peni tig. Eſt em pnia interioꝛ. et ẽ pnia exterio?. Exterio: E
tentiã ¶ R. dʒ ꝙꝙ ma⸗ ſacrm ẽ.interioꝛ virtꝰ mẽtis ẽ.et vtraq; cã ſalutis ẽᷓ eet Wn
re mũdꝰ iſte ſcᷣm il iuſtificatiõis. Vtꝝ vo oĩs exterioꝛ pnia ſit ſacrm. vvolrlr

Die

lud ps.bhoc mare mag en

nũ ⁊c.nauis ꝑ quã hõ

ſi nõ omis, que hoc noiĩe cenſenda ſit cõſeqᷓnter inuue0e

ahrim 90c 2 „ — 2, 2V „eenn AMW
trãſie ſup vndas buiꝰ ſigabiin Apnia incepit iohis pᷣdicatio dicstig Pe. ſing
maris eſt gra ſpũſſcti. Nitetig agite. appꝛopiquabit em regnũ celoꝝ.Qd at ugin
Ael nauis eſt ecclia Pco docuit.illud pꝰ veritas pᷣdicauit.exoꝛdiũ ſumes uſt
iuncta ẽ glutino cha- ſermõis a pnia. D . Enn
ritatis. m illᷣ puer. ¶ Ponit pnie virtutis notificatiöes . D
cta vaſi nauis (Onia dici᷑ a puniẽdo. ᷓ quis punit illicita qᷓ ↄpmiſit.
vero fult coꝛ uptis et Pllie virtꝰ timoꝛe cõcipit. Uñ Eſa. a timoꝛe tuo d’e ¶Eſa. xxvj.
fractio in adã in qua 2cepim et peperimꝰ ſom̃ ſalutis. Eſt ãt pnia.vt ait d Amb. in Cani⸗
fractione os filij eus Amb. Mala pᷣterita plãgere.et plangeda iteꝝ nõ co⸗ fmone q̃dra Pumn
ſactati ſũt ſup vndas mittere. Itẽ Gꝛeg. Penitere ẽ añacta pctã deflere. et geſimali. anboß
huiꝰ maris ꝑ cõcupiſ/ flenda nõ ↄmittere. Nam q ſic alia ðploꝛat vt alia ti k
bortia er h hens. Abcmittat. adhuc pniaʒ agere aut ignoꝛat aut diſſimſuu 3 wi
berat bõ p baptiſnũ lat. QAuid em ꝓdeſt ſi pctã luxurie qs ofleat. ?2 adhluuc ir
q reſtituit innocentiã auaricie eſtibꝰ' anhelat. toſhi
ct gratiã pꝑditꝗ. et iõ ẽ pᷣma tabula.ct qꝛ frequenter relinquũt plures graʒ baptiſmalẽ a illã tabulã ꝑ quã libe nhlap
rabant᷑ in vndis maris.et ꝑ illã ampliꝰ nõ pñt ſe defendere.iõ indiget ſcda.⁊ hec ẽ pnia. vtraq; tñ dẽ tabula. altben
4 qꝛ ſuſtinet ne qs piclitet᷑ ꝑ culpã.nõ tñ ita ponit in tuto ſicut erat hõ in ſtatu innocẽtie. Oꝛ ᷓ obẽ q ſcda ta/ Tundi
bula. g ſcm ſacr̃m.nõ vʒ.q; nõ oẽ ſacrʒ ẽ tabula.qꝛ nõ oẽ liberat a naufragio.Et ẽ ſile hic ẽ ſes archidyaco 1Oe
2 nus. c ſcᷣa pſona in hac ecclia.Qð querit᷑ qͥq vocat᷑ naufragiũ.dicũt aliq ꝙ qlibʒ caſus in moꝛtale.et quia Seccogu
duplex eſt dria moꝛtalis.ſ.oꝛiginale et actuale.iõ duplex tabula.iſ.baptiſmꝰ et penitẽtia. Meliꝰ tñ pᷣt dici & ſeckn⸗
huũana natura ſit naufragiñ in adãꝗ. nobis ãt data ẽ tabula baptiſmi que nos ſuſtentat ꝑ inocẽtiꝗ. ⁊ qꝛ boc ſa megte
ʒ cramẽtũ iterari nõ p⸗t.iõ dat᷑ aliud ſacẽm.et hocẽ pnia. b ¶ Pnia dꝛ et ſacrm et virtus mẽtis.¶ Contra.Eſt ſhemn
cm̃ pꝓnia interioꝛ et exterioꝛ. ſilr ẽ virt? et ſacrm baptiſmꝰ.qꝛ ẽ baptiſmꝰ interioꝛ et Keerior Ree pni inte/⸗ Urſen
rioꝛ ẽ res hꝰ ſacri. nulla vt?ꝭ ẽ res ſacfi.qꝛ diſtiguit gra vtutũ ⁊ gra ſacroꝝ· ⁊c.¶N.d cp iſta nõ ẽ tota rõ Dl
pnia interioꝛ ſit vt⸗.ſ qʒ ẽ pnia interioꝛ ꝗᷓ nõ tm̃ dicit graz vel actũ gre.s cocermit actũ li.ar. et iõ ẽ vᷣtus.nõ ſin
ſic baptiſmꝰ. viffert ãt pnia intcrioꝛ vt ẽ virtꝰ ⁊ res ſacri. Pꝛio em̃ mo eſt cõtra habilitationẽ culpe.ſcdᷣo cõ ſenn
ꝗ tra vnlnerationẽ nature. c ¶ Axnia incepit Johis pᷣdicatio ¶ Coutra. videt᷑ em̃ ꝙ debuit incipere a bap Pine⸗
tiſmmo. qꝛ pnia ẽ ſca tabula. ̊ baptiſmꝰ pᷣma. R. dm. ꝙ incepit pdicatione a pñia vᷣtute nõ ſacro.⁊ pnia vir hr
tus in adultis pᷣcedit baptiſmũ.et qꝛ pᷣdicabat adultis.iõ recte incepit pnia.Obiectio vero canit ů pnie ſa/ heite
5 cramẽto. d Eſt ãt pnia vt ait Amb. mala pᷣterita plgere et plagẽda ⁊c. Aidet᷑ iſta Amb. diffinitio nõ ec
eſſe conueniens. quia phus dicit ꝙ peccat qui diffinit illò quod eſt in quicete. ꝑ id qð eſt in actu et motu. Sʒ ltee
penitentia dicit habitũ.plangere actũ. ⁊c. ¶ Item obꝛ de alio mẽbꝛo qd dicit.plangẽda iteꝝ nõ cõmittere. Bð
Aut em̃ refert᷑ ad idem tpᷣus.aut ad aliud.Si ad idem.tunc ſuꝑfluit.quia nemo dum peccata plangit.in eo⸗ etin
dem tempoꝛe peccata cõmittit ſimul et ſemel. Si ad aliud. penitẽtia excludit iterationẽ culpe. ⁊ iteratiõʒ ſſte
pnie. Juxta boc qrit᷑ cũ mite difinitões pnie aſſignent᷑.et vniꝰ rei vna ſit diffinitio.quõ different aſignant᷑ fe

ig

.
mo,/
eqon
All.

gülhe
itabuli
ſadntr
Gicin
ſtolde
abe
mng
ſiale⸗
tou
a
ſS6G6
relde
oni
“

ſed bec non eſt niſi pnia.& ⁊c.

¶ E ad pꝛimũ dm qᷓᷓ ſicut vult ph̊us babitꝰ cognoſcunt
tur. et ꝑ actũ qͥ eſt de eẽ penitẽtie.et qui ẽ pᷣncipalis.et iſte

—

de pfecto eẽ.et iſte plangẽda nõ cõmittere.vel ꝑ actũ duplicẽ pᷣucipalem et annexũ

ð

ſ actus et qm̃ pnia ẽ habitꝰ.iõ ꝑ actũ recte dim̃int⸗
plangere cõmiſſa¶ Et ꝑ q eſt bene eſte ſiue

28 obꝛ ꝙ male diffini/

turꝑ actum. dom ꝙ actꝰ nõ accipit᷑ vt in motu .S vt in quiete. Dicit᷑ em̃ penitẽtia plangere.nõ qꝛ pnia ſem/

per ſit in actu plãgendi. qꝛ babilis eſt ad plangẽdũ.et ſic accipit᷑ vt in quiete.¶ Ad aliud qdð obꝛ.qꝙ põt refer

ri ad idem tp̃s vel ad aliud. Si ad idem tpᷣs. tunc nõ ſtat ꝓ actu nõ cõmittendi ſed ꝓ affectione.vt ſcs qñ pe
nitemꝰ velimꝰ iteꝝ nõ cõmittere n velimꝰ ſicut illi qui de vno peccato penitent ⁊ de alio non penitent.

et ita nõ excludit caſum ſequentẽ.

ntẽ. malam voluntatem gecſentẽ. Si añt referat᷑ ad futuꝝ.ſic pnia dim̃nitur
nõ ꝗ̃libet ſed pfecta.et ſᷣm ſtatũ pfectionis et vtilitatis

d illud qd querit᷑ de diffinitionibꝰ.dDʒ ꝙ pnia pᷣt

triplicit notificari.ſ.R actum pncipalẽ. ꝑ actum pᷣncipalé et annexũ.et ꝑ effectũ. Scom pᷣmũ modũ tres dan/⸗
tur diffinitiones diſterẽtes ſolũ voce vcl maioꝛi expꝛeſſione. Dꝛia ẽ in glo. Mat.iij. pᷣma virt? ẽ ꝑ pniaʒ ⁊c̃.
vñ talis trahit᷑ notificatio. Penitẽtia Epᷣma virtꝰ dimens hominẽ veterẽ. Scoa ẽ Amb. in ſermoòe quodaʒ.
pnia ẽ doloꝛ et amaritudo aĩe ꝓ peccatis qᷓ quiſq; cõmiſit.Lercia Aug.in li.de penitẽtia.pnia eſt quedaʒ do

lẽtis vindicta ſemꝑ puniens in ſe qð dolet cõmiliſſe

tem in oibus bis rõnibus pꝑtʒ ꝙ ẽ diffinitio ꝑ actum

pꝛincipalẽ qᷓ eſt dolere de comiſſo. Quantũ ad ſcoᷣm modũ dant᷑ tres alie q̃ habent᷑ in r̃a. differẽtes ſilłr vᷣm
maioꝛẽ expꝛeſſionẽ. Pꝛima ẽ Amb.in ſ. ermõe. penitẽtia ẽ pᷣterita mala plangere.et plangenda ⁊c. Secũda ẽ
Bꝛeg. Penitentia ẽ añacta mala delere. ⁊c. Lercia mgfi. penitentia ẽ virtꝰ vel gratia qua cõmiſſa mala cuʒ
emendationis ꝓpoſito ⁊c. In omnibꝰ iſtis rõnibꝰ nõ tm̃ ponitur actus pᷣncipalis qͥ eſt plangere ⁊ odire cul
pam ꝑpetratã. ̊ etiam annexus.ſ.nolle aliã ꝑpetrare. Quantũ ad terciũ modũ dant alie tres differẽtes ſilr
Hm maioꝛ expꝛeſſionẽ. Dꝛima a Oam̃. Pnia ẽ ab eo qd ẽ pᷣter naturam in id að ẽ ſm naturã cõuerſio. Se-
cũda in gio. Mat.iij.pniam agite.penitẽtia ẽ coꝛrectio male mentis.Tercia Aug.in li.v.rñſionũ.penitẽtia ẽ

quedã res optima et ꝑfecta om nes defectus reuocãs ae
nus effectus penitẽtie qͥ eſt animã repꝑare. et ſic pʒ qſitũ

—
—

Dintelligentiaz buius ptis queritur de pnia
virtute. et circa hoc duo pncipaliter querũtur.

Pꝛimo querit᷑ de ipᷣa abſolute. Scòdo in comꝑatõe.
irca pꝛimũ querunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vt- peni⸗
ntia ſit virtus. Scdo dato ꝙ ſic. qrit᷑ vtrum ſit vir
tus generalis an ſpecialis. ercio querit᷑ vtꝝ ſit vir

tus theologica vel cardinalis.

¶ Circa quã ꝓceditur ſic. Mat. iij. penitentiam agite.

Blo. pꝛima virt? ꝑ penitẽtiã pimere veterẽ homi/
nem. bocipᷣm dicit mgf in lra¶¶ Itẽ ſicut dicit phᷣus

virtus eſt ꝗᷓ habentẽ ꝑficit ⁊ opus eius bonũ rddit.
Sz talis ẽ penitentia. 5 eſt virtus. ¶ Item null⸗ ac
tus ẽ laudabilis nec meritoꝛiꝰ niſi actus virtutis. ſ

penitere ẽ laudabile et meritoꝛiũ. eſt actus virtu/

tis. ſed ẽ actus penitentie. penitentia ẽ virtꝰ. ¶ Itẽ
nibil erpellit vicium et pctm̃ niſi virtꝰ.ᷣ penitetia ex

△— „ — „ ———— 7

pellit hec. penitẽtia ẽ gra vel virtus.ᷣ nõ ẽ gra. qꝛ
gratia dicit pure qð a deo eſt.. pnia aũt actuʒ nr̃m. S
76.0

tẽ peni

⸗22

cile eſt modo debito penitere. et circa ipᷣm contingit

errare. neceſſario indigemꝰ virtute oꝛdinãte ad B.
Contra. ſacramen/

7 .

tuzʒ et virtus ex oppoſito diuidunt᷑.ſed penitentia ẽ

ſacramentũ. no eſt virtꝰ Si dicas ꝙ penitẽtia du

pliciter accipit᷑. et õm duas acceptiones eſt virtus
ſacramentũ. Queritur quare magis penitẽtia q ba
tem penitentia eſt
paſſio. ſed omnis virtus vt dicit phᷣus eſt habitus.S
penitentia non eſt virtus.
bet obiectum bonum. ſicut ſcientia verum.ſed peni-
teutie obiectum eſt peccatum. penitens em̃ non pe/
nitet recte niſi de culpa.S ⁊c.
tes ſunt connere et manent aliquo modo in patria. g
et fuerũt in xpo et in pꝛimo bominc. pnia non fuit

ptiſmus vel aliud ſacramẽtũ.

tem omnes virtu/

9

in xpo nec in pꝛimo bomince mec etiaz erit in patris.

. *

E. Q. tere nõ iõ bonũ eſt quia pᷣceptũ.bᷣ ma
gis econuerſo.& ꝑ ſe bonñ.et iterum arduum et diffi

reconciliare.et hoc patet ex diffinitione.et
tus ppꝛie. Altima poſitio eſt ꝙ penitentia eſt habi⸗
tus virtutis m ꝓpꝛiam acceptionem non tin bm

tem omnis virt? ba⸗ iterume in⸗ on.
taus.et iterum naturam vulnerans.quam et perpe
trauit p actum voluntatis cum delectatione et libi
dline.Quia igitur delere culpam vt defoꝛmantem ẽ

ebetrata

peeas. B oibus illis ronibꝰ tangit᷑ m plus et mi

.

differetia diffinitõnũ ꝗᷓ dant᷑ ve penitẽtia.

1c. hvoͤm ꝙ cir ca hoc multiplex opinio fuit.

Quidam em̃ dicere voluerunt ꝙ penitentia non eſt
virtus.ſed actus virtutis.nõ vnius ſᷣ omniũ.et con

currũt omnes ad hũc actum ſicut coꝛda cithare ad

vnũ ſonum vᷣm regulam tangentis.ſic omnes virtu

tes bm dictamẽ pꝛudentie. Sʒ iſta poſitio nõ ẽ cõue
niens. Si em̃ iſte actus ẽ bonus et difficilis.et circa

quem eontingit errare.ſicut ira ꝑ zelum eſt habitus

quo homo iraſcitur vicijs alienis. ſic penitentia eſt
bahitus quo homo iraſcitur vicijs ꝓpꝛijs. Si em̃ ñ

eſſet habitus.tũc non diceret᷑ habere penitentiã ni/

ſi actu penitens. Secunda opinio fuit ꝙ; eſt habitꝰ
non virtutis ſed gratie.nec tm̃ nominat gratiaʒ bᷣm
ſubſtantiam ſed etiam ſᷣm actum. vt ſicut gratia ba
ptiſmalis dicit᷑ in nocentia. ſic gratia iuſtificationis
penitentia. Sʒ hec poſitio non debet ſtare. quia gra
tia non dirigit li. ar. ad aliquẽ motũ ſpecialẽ ꝑ ſe ni/

7

ſi mediante virtute.qdð facit penit entia. Lercia po/⸗
ſitio ẽ ꝙ penitentia eſt virtus.ſed non eſt virtus niſi

extenſo nomine virtutis. Maz virtus ꝓpꝛie ẽ in di
rigendo ad bonũ. virtꝰ em̃ eſt qualitas mentis qua
recete viuitur. ̊ penitentia reuocat a malo. Sed hec

poſitio non videt᷑ adhuc ſufficiens. quia penitentia
non facit tm̃ volere de culpa peꝛpetrata.ſed etiaʒ fa

cit emendare. vñ eius eſt ſubiectum punire. et ideo

—— „

ffinitione.et ita eſt vir

cõmunem.et hec ꝓbabilioꝛ eſt vt credo. ſicut pate⸗

bit melius in ſequentibus. Ad intelligentiam autez
obiectoꝛum notandum ꝙ penitentia eſt exrpulſiua

eccati actualis qð eſt macula animã defoꝛmans.⁊
iterum ad malum declinans.ſiue a bono dehabili/

ratie refoꝛmantis. vt dchabilitantem virtutis ha/

bilitantis. vt vulneratã rõe ſacri curantis.vt actu

1. —

ꝑ actũ ſilt volutatis.yt cij del ectatiõe ꝑpe

trat eum paſſionc contraria.·iẽ penitẽtia recte dicit
gratia. virtus.ſacramẽtũ.actus.paſſio.et iſte modꝰ
&m diuerſas naturas in ea reptas. tñ p oꝛcdinatio
nẽ ad vnũ.vñ nõ dicit penitẽtia his modis oino eqᷣ
uoce ſ analogice. et ppter hoc cõcedẽde ſũt rões ad
pꝛimã ptem A illud aũt qd obẽ in contrariũ. 26
ſacramẽtũ et paſſio. pʒ rñſio ⁊ ratio illius analogie.
non ſicẽ d alis ſacfis. Quia om penitctia fſpicit cui
pam actualem in cuius delectatione cõcurrit motꝰ
li.ar.cõcoꝛdãs gratie ad culpe expulſionẽ.qͥ quidem
motus rectus et virtuoſus ẽ. ⁊ ꝓpter diſplicentiam

peccati qdð neceſſe ẽ eẽ ꝑpetratũ ñ potuit eẽ ſine paſ/

ſione doloꝛis.pʒ quare penitẽtia magis eſt virtus qᷓ
alia ſacramẽta.pʒ etiã qᷓre magis hʒ paſſionẽ cõiun/
8 ctam qꝙᷓ alia ¶Ald illud qd obẽ ꝙ oĩs virtꝰ hʒ obiec-

tum bonũ.dem ꝙ falſum c. Inſtãtia em̃ ẽ in tẽpan/

tia in pietate.et etiã in foꝛtitudine.ſed ſufficit ꝙ actꝰ
ſit bonus. Mihilominus tñ penitẽtia duplicem ha/
bet actũ.ſ.refugere vlł deteſtari malũ.⁊ emẽdare.iſti
aans oꝛdinati.et rõe ſecundi hʒ obiectũ bonũ.

9 modi.dm ꝙ virtutes hbñt connexionẽ ⁊ durationẽ
SFm id qð pfectionis ẽ in ipis pnia aũt hʒ aliquid ꝑ/
fectionis.et hocẽ velle emẽdare ſi in aliquo cõtigat
offendere.et bec qͥdez volũtas ẽ in oibus iuſtis. Im
poſſibile em̃ ẽ ꝙ ſit volũtas recta ſiue boc.Nabʒ eti
am aliquid imꝑfectiõis ſicut ẽ luctus ꝓ peccato ꝑ/
petrato.et rõe huius nõ attendit᷑ cõnexio nec dura.

cio.iĩmo poti? fit euacuatio taꝙ; eius qdð ẽ exparte.
. 4,OQueſtio ij.i.hb
¶ Atrum penitentia ſit virtus generalis an ſpecialis.
Et oſtenditur ꝙ generalis. Aug.in li. de.v. reſponſi/
onibꝰ. Penitẽtia ẽ qued res optima et ꝑfecta oẽs
defectus reuocãs ad ꝑfectũ. Sʒ alio babitu reſtau-
ratur defectus cõcupiſcibilis et iraſcibilis. penitẽ/
tia reſpicit oẽs habitꝰ.ſed hoc nõ poſſet facere ſi eẽt
ſpalis virtus. ⁊c. ¶ Item rõe vꝛ. qꝛ eiuſdẽ virtutis
ẽ delectari.a quo ẽ triſtari et deteſtari oppoſituʒ.ſed
cõtinẽtie eſt delectari de actu caſtitatis.S eiuſdẽ ẽ de
teſtari actũ incõtinẽtie.et ſic de alijs.ſed penitẽs de/⸗
teſtatur oẽ peccatũ. ⁊c ¶ Item habit? ↄgnoſcũt ꝑ
actus.et accꝰ? ꝑ obiecta.ſed obiectũ pnie ẽ peccatũ in
cõi.qꝛ ipᷣa oẽ peccatũ deteſtat᷑ et oẽ peccatũ expellit.
penitẽtia ẽ virtus generalis et cõis.( Contra.ſpi⸗
ritualis vtutis ẽ diligẽ bonũ qꝛ bonũ. ſ. eharitatis.
Sa ſimili ſpẽalis virtutis ẽ odire vl veteſtari maluʒ
qꝛ malũ.ſed hoc ẽ penitẽtie.õ ⁊c ¶ Iteʒ ſpẽalis doni
ẽ refugere malũ faciendum ſine declinare a malo vt
amoꝛis.g ſpecialis virtutis ẽ ffugere malũ iq factũ.
ß hocẽ penitẽtie. S EGian pnia oꝛdiat᷑ ad vnũ
actũ tm li.ar.nõ ad oẽs.quia ſolũ ad penitere et dole
o e.S ⁊c. ¶ Re. dm q hic fuit młtiplex poſitio. Qui
10 dam em̃ voluerũt dicere ꝙ virtus generalis.· et eſt
pars iuſticie generalis.cuius ẽ facere bonũ et decli/
nare a malo.vñ ſicut facerc oẽ bonũ ẽ iuſticie gene/
ralis.ſic declinare ab omni malo facto eſt iuſticie ge
neralis. et hoc ẽ penitẽtie.et iõ penitẽtia eſt pars iu/
ſticie generalis. Et qm iuſtus generalis dẽ nõ ꝑ pꝛe
dicationẽ ̊ ꝑ qᷓndã virtutũ aggregationẽ. quia com
ꝛehendit multas virtutes.ſicut vna vinea multas
vites vt dicit Chꝛi.ſic pnia cõpꝛebendit oẽs virtu/

es.qm qñ penitet de malo luxurie.tãgit coꝛdã cõti

a ſe contra deũ

tẽtie ẽ in ffoꝛmãdo¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ eiuſdẽ vir⸗

q ülud & qd obẽ de cõnexione virtutũ et huiuſ⸗

quis peccatum ſiuè d
quis ſeꝑpationẽ ab aliquo niſi qʒ diligit cõiũgi cñ co.
ſed hoc eſt charitas. D penitentia eſt charitas ¶⸗

nio. Quidã em̃ voluerũt dicere qꝙ; penitentia non ẽ

—

nentie. qñ de malo ſuꝑbie coꝛdam bũilitatis. vt ſic

venter conſcientie reſonet in fletu q̃ſi citbara.ſᷣm il⸗
lud Ya.xvj.venter meus ad moab q̃ſi cithara ſona
bit. qꝛ ſi m oẽs virtutes flenda ſunt peccata aliena.
milto magis ꝓpꝛia. Sed hec poſitio nõ poteſt ſtare.
qꝛ et ſi pnia reſpiciat malum in cõi.tñ reſpicit ſub p
pꝛia ratiõe,et bʒ actũ ſpecialẽ qͥ indiget virtute.non

tiſn pᷣcipiẽte ſed eliciẽte.vt ſicut ira ꝑ zelum qꝗ̃ deteſta
tur omne peccatũ in ꝓximo ẽ ſpecialis virtꝰ.qꝛ re/
ſpicit illud ſub ratione digni. pena et obediẽtia ẽ ſpe
cialis virtus.qꝛ reſpicit ſub rone mandati. ſic etiazʒ

penitentia ſpecialis.qꝛ reſpicit ſub ratiõe mali ꝓpꝛij
petrati ꝓvt bomo ex hoc dignꝰ eſt
puniri.¶ Ad illud g qð obꝛ in contrariũ ꝙ effectuʒ I 1
hʒ generalẽ.dm ꝙ illud ẽ veꝝ ratiõe cõnexiõis vir
tutũ.qꝛ oẽs defectus reꝑat.et magis ẽ ven de ipᷣa qᷓ
de alia.q; alioꝝ actus ẽ infoꝛmando. ſ actus peni⸗

—

2
tutis ẽ gaudere de aliquo.⁊ de oppoſito triſtari.dꝗ.

ꝙ verum ẽ imꝑatiue.ſᷣ nõ elicitiue.et hoc ptʒ.qꝛ cha

ritas dictat ⁊ impat fugere peccatũ.ſ tñ timoꝛ elicit
motum fugere. Alterius em̃ virtutis ẽ impare. et al

terius elicere.vt obedientia dictat deo obedienduz
in hoc pᷣcepto non mechaberis.et continentia elicit.

Agd illud quod obẽ de obiecto. dm ꝙ ⁊ ſi nõ con 13
tràhat᷑ ad ſpeciale peccatũ.tñ illud oſiderat ſub ſpe

ciali et ꝓpꝛia ratiõe.hoc S.inquantũ a ſe ꝑpetratũ ⁊
dei offenſiuũ cui vult reconciliari et emẽdam facere.
et ido ẽ virtus ſpecialis nõ rõne obiecti qd eſt mate

riale. ſed baba agnen motiui.
Oueſtio iij. G
Atꝝ ſit virtus theologica vcl cardinalis. Et q; theo
logica videt᷑.quia penitẽtie eſt reconcilisre deo ⁊ de

teſtari peccatũ inqntum dei offenſiuũ. reſpicit ibm

deũ non tm̃ vt finem. ſed etiam in ratione obiecti. S
om nis talis virtus eſt theologica. ⁊c. ie
tur ꝙ ſit charitas.qꝛ penitẽtie eſt deteſtari peccatũ.

tem vide L

/

ue dei offenſiuũ. ſed nõ deteſtat᷑ ali

tez
penitentia et charitas eſt eadem naturalitcr. qꝛ refu
git malũ ne fiat.aſpernatur cum factum eſt.ſed cha/
ritate refugit homo ſepari a deo.g eadem refugit ſe/
pationẽ iam factam.ſed hoc eſt penitentie.g 76.(KCö

tra. ꝙ ſit virtus cardinalis vivet᷑. quia omnis virt⸗
cheologica vm actum ſuum tranſit in deuz vt in ob⸗
icctum.ſed penitentia non tranſit in deum vt in ob/

ſectum qntum ad actum penit di.g ⁊c ¶ Item q ſit

iuſticia videt᷑.ſuper illud p . Sacrificate ſacrificiuʒ

iu ſticie. Olo. quid iuſtius vt ſuis quiſq; peccatis po/

tius q́; alienis peccatis iraſcat᷑.ſeq; puniens per pe
nitentiam et ſatiſfactionem deo offerat. ¶ Ytem Iſi

doꝛꝰ.tunc iudiciũ bõ de ſe ſumit.q̃ndo ꝑ dignam pe
nitentiam ſua pꝛaua facta dãnat.ſed iudicii ſume/
dum ꝙ bic duplex fuit opi/i 4

aliud ꝙ charitas ſm ſubſtantiam. differens ſm ſta/
tũ. Dicit em̃ charitas inqᷓntũ amat deũ. ſ penitẽtia
inqntũ fſurges. Et eiꝰ ẽ deteſtari malũ inqntũ di of
fenſiuũ.ſ certe ſi timoꝛ qͥ facit declinare a malo dif/
ert a charitate nõ in veo.q̃re penitẽtia nõ differt. S̊

*

quia habit? cognoſcũt᷑ ꝑ actus.nõ quoſcunq; foꝛ

gpfegi

brrche
heſeim
aliniet
Sknaie
ſern Gics
laccaccſ
eſttneti
Eiegin
Nurpethe
ſackingatn
peinuͤctbe
chliphture
ſicthwh
nekelanr
ubotonri
nſtmtenenci
nonsiscd
K ſi
tulicſen
Cltnsſoltin
ommorctad
inoſpas
boinanoe⸗
mngppeori
Pfolſtaeri
epgzqu⸗
ſlictigeona
ſegiritus
ſl lnoge
mG l
ueg,
Ptut
tir
Dfügeret
ztemn
meepi⸗
nluin
ſalensſa
ſontene
lickt
dchit

tde o
gnocfinz
örr
ainc
fngen
igcileen
ſtonhniz
tarſhgen
ſejümit
iinorten
hedant
tinetaie
ngtltücnn
ſcertihhe
1legpenti
wilunfun
igdck tut

ls Cothen
laredontde
chitiön
necbict
Denc
güncki
Gtcig⸗
D
alter d
Uncktdn
unnigt,
ck
onnonet
ahtio⸗⸗
nttinoh⸗
Denoſt
tlorfo⸗
etege
eſenn
4 Non 1

males ſiue pꝛimos. Motandũ ꝙ pnie actus eſt detẽ
ſtari culpã ſiue pctm̃.quia dei offenſiuũ.⁊ hoc in re/
conciliationẽ ſiue emendã.⁊ quia hec rõ eſt ipſiꝰ iu/
ſticie.dico ꝙ pnia eſt virtus cardinalis cõtenta ſub
luſticia. Sicut em̃ foꝛtitudo mitos habet ramos ab
vna radice pcedentes ad patientiaʒ. ꝑſeuerantiã.fi⸗
duciã q̃ indicant vnã rõnẽ.ſic etiam iuſticia.vtputa
largitatẽ.pietatẽ.humilitatẽ.obedientiã.pniaʒ.que
foꝛte ſunt ꝑtes potentiales ipſiꝰvirtutis iuſticie.ſi/

15 cut melius patebit infra. ¶ Ad intelligentiã autem

obiectoꝝ notandũ ꝙ virtutes ſe inuicẽ adiuuant et
inuicẽ ſibi imperant ſicut pʒ cõſideranti motus eaꝝ
vt pʒ.Aliquis em̃ obedit ad hoc ſolũ qð pᷣcipit᷑.⁊
eſt obedie pure.Aliquis obedit pᷣcepto dñi qꝛ amat
eum.et hoc ẽ obedie imꝑate a charitate.Aliqͥs obe/
dit in hoc pᷣcepto ↄtinentie quia diligit ipſam.⁊ hoc
eſt obedie imꝑate a cõtinẽtia.vñ obedire ſempꝑer ab
obediẽtia elicitur.aliqñ ꝑ ſe.aliqñ ab alijs imꝑerata.
Silr pʒ in alijs.qꝛ cõtinere eſt actus elicitus a conti
nentia.Si qͥs aũt cõtinet amoꝛe caſtitatis.tal actus
eſt elicitꝰ a caſtitate. Si qͥs amoꝛe dei.ſic eſt elicitus
a caſtitate et impatus a charitate.Si ꝓpter pᷣceptuʒ
dei.ſic eſt impatus ab obedia. Silr dᷣm qꝙ pꝑnia dete
ſtatur petm̃ aut quia dei offenſiuũ vt ei reconciliet᷑ ⁊
emẽdet.et facit ſᷣm ſe.aut quia a deo ſeꝑatiuũ.⁊ hoc
facit imꝑata a charitate.aut qꝛ ſpãlis virtutis coꝛ⸗
ruptiuñ et hoc facit imperata et adiuta qᷓlibet ſpe/
ciali virtute.et ſic ptʒ ; ꝓpꝛic eſt iuſticia.tñ cõtingit

16 aliarũ virtutũ motus ſibi cõmiſceri. ¶ Ad illð qð

obꝛ ꝙ theologica quia bʒ deũ ꝓ obiecto.dðm ꝙ; fal⸗
ſum eſt. qꝛ ſicut obedia ꝓpꝛie reſpicit dei mandatuʒ.
⁊ latria honoꝛẽ deo dehitũ.ſic pnia offenſam deo fa/

12 ctam ⁊ emendã faciendã ¶ Ad aliud patz rñſio.qꝛ

ille motus ẽ a charitate ꝑ modũ imꝑantis.ſʒ a pnia
kinaan eliciẽtis.vñ q;uis charitas moueat ad dete
andũ q ſeꝑat a deo.nõ tñ elicit.qꝛ ẽ ibi ſpãlis diffi
cultas ſicut in alijs actibꝰvirtutũ.vnde ſicut chari/

tas mouet ad omne bonũ imꝑando ſ nõ eliciendo.

imo ſpãles vᷣtutes ſunt neceſſarie.ſic i actu pnie in/
Ad iũllud qð obꝛ de virtute naturali.
dm qꝙ nõ eſt ſimile.quia virtus nãlis nõ dicit tan/
tam appꝛoximationẽ ad actũ ſicut virtus infuſa vel
gequiſita.et ideo magis diuerſificat᷑ q́; naturalis. et
boc ptzʒ.quia plures virtutes ſunt in eadẽ potentia

nãli.et ideo nõ ſequit᷑ ꝙ ſi nãlis eadẽ eſt.q ꝓpter ho

ſit eadẽ virtus moꝛalis.
Onſequenter quantũ ad ſcᷣm articulũ querit
de pnia in cõparatione. Et circa hoc querunt
tria. Pꝛimo querit᷑ de ipſa ꝑ comparationẽ ad ſubie
ctum. Scdᷣo quantũ ad actũ ſiue oꝛiginem. Lercio
quantũ ad oꝛdinem. K
Queſtio.ſ. d

¶ Que vis aie ſit ſubiectũ virtutis pnie.et oſtendit᷑ ꝙ

ſit in vi anime iraſcibili.Aug.in li.de pnia. penitẽtiã
diffiniens dicit ꝙ eſt quedã dolentis vindicta.ↄſtãs
aũt eſt ꝙ vindicta ẽ ipſiꝰiraſcibilis ⁊ vindictã appe/
tere.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſuꝑ illud xv. Iraſcimini ⁊c.glo.
quid iuſtius qᷓ; vt ſuis quiſqʒ iraſcatur ꝑctis potius
ꝙᷓᷓ alienis.ſeq; puniens ꝑ pniam et ſatiſfactionẽ deo

offerat. ergo iraſci peccatis eſt ꝑx pniam. Sed cõſtat

ꝙ iraſci eſt ipſius iraſcibilis.ergo ⁊ penitẽ. ¶ Item
Job. chꝛiſoſto. perfecta pnia cogit penitentẽ omnia
libenter ſufferrc. Sed box eſt ipſius iraſcibilis.ergo
henitentia eſt in vi iraſcibili. tem penitere ſicut

oſtendere per glo.ſuꝑ illu

XII

patet ex rõne nominis eſt penã tenere.⁊ ipſe augꝰ.
banc ethimologiã ponit.Sed vis que reſpicit penã
⁊ ſuſtinet eſt iraſcibilis.ergo ⁊c. ¶ Item pnia virtꝰ
eſt nõ ſolũ ſᷣm qð reſpicit culpã.ſi
iectum ſcʒ in hominẽ qui offendit vt puniat᷑.et per
penam emẽda fiat.vt pʒ ꝑ duo que mgfr dicit in ̃a.
Dicit em̃ ꝙ pnia dẽ a puniendo.Dicit etiã ꝙ ꝑ peni
tentiã mala plangimus cum emẽdationis ꝓpoſito.
ergo cũ virtus qua voluimus ꝓximũ peccantẽ pu⸗
niri ſit in iraſcibili ſcʒ ira ꝑ zelum.pari rõne ⁊ peni-

tentia erit in iraſcibili.¶ Sed cõtra videtur ꝙ peni

tentia ſit in ſinderiſi.quia cuiꝰeſt actus eius eſt habi

tus. Sed actus pnie eſt gemere.⁊ gemere eſt in ſin⸗
deriſi. ergo et pnia. Pꝛima patet. Secunda ꝓbatur.
quia ſcribit᷑ Rom̃.viij.ſpũs poſtulat ꝓ nobis gemi

tibus inenarrabilibus. Sed glo.dicit ꝙ ſpũs eſt ſin/
deriſis.ergo ⁊c. ¶ Item videtur ꝙ in rõnali.quia in

ea vi eſt penitentia cuius eſt agere penitentia. Sed

agere penitentiã eſt ipſius rõnis.ergo et penitentia
Pꝛima patet. Minoꝛ ꝓbatur.ſuꝑ illud to.ſpera in
domino ⁊c.glo.i.de peccatis penitentiam agam.Et

vt habet᷑ in glo.quare triſtis ⁊c.ratio confoꝛtat ani/
ſenſibilem. ergo ratio agit penitentiã.ergo ⁊c̃.

Item videt᷑ ꝙ in cõcupiſcibili.quia oppoſita na⸗

ta ſunt fieri circa idẽ.ſsʒ delectatio ⁊ triſticia ſunt op⸗

poſita.ſimiliter toloꝛ ⁊ gaudiũ.amoꝛ ⁊ odium.Sed
in pnia eſt doloꝛ.triſticia.et odiũ peccati.ergo hoꝛuʒ
oppoſita ſcʒ amoꝛ et gaudiũ ſunt in cõcupiſcibili.et
per pᷣdictam regulam penitentia eſt in cõcupiſcibili.

nõ ergo in iraſcibili. ¶ Item videt᷑ ꝙ ſit in qualibet

vi animeę.quia que mutuo ſe expellunt habent eſſe

circa idem ſuſceptibile. Sʒ pnia expellit omnia pec
cata. ergo cũ diuerſa genera peccatoꝝ ſint in diuer/
ſis viribus. pnia non eſt in vna vi ſed in diuerſis.

Ry. dicendũ ꝙ circa hoc varie opinati ſunt diuer
ſi.Quidã em̃ dixerunt ꝙ pnia circuit omnes vires.

quia expellit omnia peccata.⁊ omnia deflet. Et qm̃

ꝓ omnibus deflet.et ad perfectum ſletum concurrit
motus omniũ virtutũ.et ad expulſionẽ vicioꝛũ ba⸗/

bitus virtutũ omniũ.voluerunt ꝙ pnia in omnibꝰ

viribus eſſet tãqᷓ; iuſticia rale. Et hoc nitunt᷑
d Iſa. xvj. wnter meus ad
moab quaſi cythara ſonabit.interlinearis exponit.
ſonabit plangendo..Et glo.dicit ſicut cythara com
poſitum ſonum non emittit ſi vna coꝛda rupta fue/
rit.ſic ſpũaliter enter ꝓphete ſi vna coꝛda virtutuʒ

rupta fuerit. dulces melodias nõ reſonabit.⁊ ex hoc
volunt habẽ ꝙ ſimiliter eſt in luctu penitentie.⁊ ita

q penitentia ſit in omni vi.et ideo dicunt ꝙ peniten

tia diffinitur ꝑ actus diuerſarũ viriũ.et ꝙ ei reſpon
det actus virium diuerſarũ. Satiſfacit em̃ penitẽs
oꝛando.et hoc eſt rationalis. Jeiunando. ⁊ boc eſt

concupiſcibilis. Miſerendo ſiue elemoſynã tribu/

endo.et hoc eſt ſimiliter concupiſcibilis. Penã ſuf/

ferendo.et hoc eſt iraſcibilis. Sed iſta poſitio ꝑtim
ſupꝛa impꝛobata eſt. Si em̃ penitentia eſt babitus
ſpãlis et vnꝰvt ſupꝛa monſtratũ eſt.⁊ vnꝰ habitꝰ in

vna ẽ potentia.cuũ vnũ accidẽs ſit ĩi vno ſubiecto.et
ſubiectũ virtutis ſit potẽtia neceſſe eſt ꝙ pnia nõ in

oibus ſed in aliqua vi ſit determinate.Sed illud eſt

qd decipit ponentes in omnibus viribus eſſe.quia

enitentia ab omnibus imperatur.et hinc eſt ꝙ ad
uctũ penitentie omnes virtutes concurrũt vt an/
nexe.ergo videt᷑ ꝙ penitentia ſit in omnibꝰviribus

hm qð eſt in ſÜb⸗

19

2virtutes ceteras complectat᷑. Iſtud etiað decepit
eos.quia actũ ſpãlem ⁊ ꝓpꝛium penitentie nõ reſpe
xerunt qui nõ eſt cõmunis ſed alicuius ſpalis vis.⁊
ideo hec poſitio non eſt multũ pbabilis. Secunda

poſitio eſt ꝙ pnia eſt in vi determinata ſed nõ eſt ali

qua triuʒ viriũ pᷣdictarũ.ſed in vi ſuperioꝛi ad illas
tres.⁊ hanc vocant liberũ arbitriũ.in quo cõiugate
ſunt vis cognitiua ⁊ motiua.eo ꝙ imperat alijs viri
bus ⁊ ei nõ imperat᷑.⁊ circa qdð reſidet meritũ ex ꝑ/
te noſtra.Et quia virtus a nulla ꝑpotentia imperat᷑.
quia etiã virtus eſt ad merẽdũ.poſuerũt omnes vir
tutes ⁊ penitentiã eſſe in libero arbitrio tanqᷓ; in ſb/
iecto.Quia vero liberũ arbitriũ regit potẽtias infe/
rioꝛes.⁊ per vnã virtutẽ poteſt regere multas poten
tias.ſicut ꝑ iuſticiã ⁊ penitentiã.binc eſt ꝙ peniten/
tia videt᷑ eſſe in inferioꝛibꝰviribus.videt᷑ etiã eſſe in
pluribus.q;uis ſubiectiue ſit in vna ſola. Aerumta/
men ſicut alibi melius patet liberũ arbitriũ nõ dicit
aliam potentiaʒ ab hijs ſcʒ rõnali.concupiſcibili.et
iraſcibili.licet dicat ꝑ alium modũ.quia dicit ꝑ mo⸗
Adum mouentis ⁊ imperantis. ſed iſte potentie ſunt
ei obcdientes.ita ꝙ eadẽ potentia inquantũ libera.
imperat ſibi vt natura.⁊ ideo ſi iſta poſitio velit di/
cere ꝙ liberũ arbitriũ dicat potentiã ſᷣm rem et na/
turam diſtinctã a rõnali.concupiſcibili ⁊ iraſcibili.
tamẽ non intelligo nec credo ꝙ habeat veritatem.
Sed ſi vult dicere ꝙ nominent eandẽ potentiã.ſed
tamen ſm aliũ modũ ſe habendi. hoe ego nõ nego.
Sed adbuc remanet eadẽ dubitatio.ſi potentie ani
me diuerſe ſint in qua ſit õm rem. quia vel opoꝛtet
ad hoc venire ꝙ ille tres potentie ſint in vna poten/
ttia ſᷣm rem.vel ꝙ liberũ arbitriũ ſit potentia diſtin/
cta ab illis. vel ꝙ omnis virtus ſit in aliqua iſtarum
trium. ſcʒ vel in rõnali.vel in concupiſcibili.vel in
iraſcibili. in qͥbus conſueuerũt cõmuniter a toctoꝛi/
bus ⁊ a patribꝰ noſtris tres virtutes tbeologice ppni
cum actus barũ virium imediate tendant in deum.
et certe ſi tbeologice ibi reponunt᷑.quare nõ et car/
Ainales ᷣm aſpectũ earũ ad inferius. Tercia poſi/
tieo eſt ꝙ pnia eſt in rõnali. ⁊ ratio huius poſitionis
hec eſt. quia penitentia eſt ꝑs iuſticie cardinalis. cũ
eñm̃ ſit virtus.et no ſit theologica.neceſſe eſt ꝙ redu
catur ad aliquã virtutem.cum ergo virtus cardina
lis ſufficienter ⁊ ᷣm ſanctos et ſᷣm ph̊os diuidat᷑ in
quatuoꝛ.⁊ penitentia nõ ſit ſub aliqua illarum. con
ſtat ꝙ penitentia vt pᷣmiſſũ eſt ſub iuſticia contine/
tur. Juſticia autẽ cum ſit habitus vnus non poteſt
eſſe in pluribus viribus.ergo neceſſe eſt ꝙ ſit invna
Rurſus. cum actus iuſticie qui eſt reddere vnicui⸗-
q; quod ſuũ eſt ꝗꝓpꝛie ſit rationis.quia iſte eſt actus
iudicialis.et ratio eſt iudex in regno anime.dicunt
c iuſticia eſt in rõe vt eſt iudex.ſicut pꝛudẽtia vt eſt
dux ſiue cõſiliarius. Et quoniã ratio vt iſte iudex im
perat toti anime.hinc eſt ꝙ iuſticia cardinalis dicit
omues vires anime circuire.⁊ hinc eſt ꝙ habitꝰcon
tinet qui vident᷑ ad affectionẽ ꝑtinere.ſicut obedien
tiam et penitentiã.⁊ hinc eſt ꝙ pnia in vna vi eſt. ta⸗
men multas circuire videt᷑.⁊ ideo in rõnali eſt vt eſt
regitiua iraſcibilis et cõcupiſcibilis.vt moueat con/
cupiſcibilem ad gemendũ ꝓ culpa. et iraſcibileʒ ad
puniendũ ipſam animã. Sed nec illud eſt multum
rõnale inſpicienti ꝙ penitentia que eſt in affectu ma
xime.⁊ humilitas que eſt ſpecies iuſticie ſit in ra/
tionali.⁊ vlterius habitus virtutis non dxebet poni

4 —

IIII

circa virtutẽ imperantẽ ſed elicientẽ. Mam iu elici⸗
endo eſt difficultas.⁊ reſpectu illius ſiue rõne illius
eſt habilitatio.vnde motꝰ virtutis nõ dicit᷑ eſſe hu⸗
ius ꝓpꝛie vel illius niſi virtutis elicientis.ſicut ſi cha
ritas imꝑet continẽ.vel iuſticia pugnare.tamen con
tinere ſemꝑ eſt continẽtie.⁊ recte pugnare eſt foꝛti/
tudinis.ſicut ergo penitẽ nõ eſt niſi pnie.ſic habitus
eſt nõ in virtute impante ſed eliciente.bhec autẽ non
eſt vis rõnalis ſed vis affectiue.et maxime iraſcibił.
ſicut patet ex rõnibꝰpꝛius viſis. Nam pnia nõ tan/
tum reſpicit viciũ qdð abhominat᷑.quantũ ſubiectũ
peccati contra qð inſurgit.⁊ qð inſurgendo punit.
et ꝙ nõ tam reſpicit culpam ſiue offenſam qᷓ; etiam
emendã.⁊ iſta emenda eſt in pene ſufferentia.⁊ iv o
recte dicitur vindicta.Et ideo eſt alia opinio ꝙ pe⸗
nitentia vt eſt ſpãlis virtus eſt in iraſcibili.hanc po
ſitionẽ credo ꝓbabilioꝛẽ̃. Hon em̃ capio quõ pnia iĩ
oibꝰviribꝰ eẽ poſſit cũ ſit hitꝰſpãł.Sic nec ſcᷣm ca⸗
pio quõ ois virtꝰ?ſit i vna vi.ſuppoſito ꝙ potẽtie rõ/
nales ſint plures q̃ ſunt ꝓpꝛie ipſiꝰaie rõnal.ſiue ſint
plures potentie.ſiue vt dicũt alij plures vires. HNec
terciũ quõ pnia ⁊ humilitas ſint in rõne.cuʒ dicant
qð eſt affectõnis.vt etiã ipſa ſpes vel charitas.Et iõ

dom ꝙ cũ penitentia de ſe dicat babituʒ affectionis
ꝙ eſt in potentia affectiua.Cum autẽ dicat affectio

nem odij vl doloꝛis vt vindicte ⁊ vt puniẽtis. ſicut
patet ex multiplici autoꝛitate ⁊ rõne in opponẽdo.
⁊ illud odium qð eſt cuʒ vi ſurreptio ſit in iraſcibili

. 7 „

potentia.dico ꝙ ipſa pnia eſt in iraſcibili. Si obijcia 20

tur quõ hoc poteſt eſſe cũ ſit ſpecies iuſticie.iuſticiã
autẽ neceſſe ſit eſſe in vna illa potentia tanqᷓ; babi/
tum vnũ.hec autẽ nõ poteſt eſſe iraſcibilis.quia ma
gis eſt vis rõnis ius reddẽ q; potẽtie iraſcibilis.dðʒ
ꝙ ipſa iuſticia eſt in tribus viribus ſᷣm qd dicit glo⸗
ſa ſuper Geñ.ij.ꝙ compar atur iuſticia eufrati. Si
obijcias quõ poteſt eſſe habitus vnus.dico ꝙ iuſti/
cia cardinalis poteſt eſſe habitus vnus.nõ ſicut con

cluſio ꝑticularis dicit᷑ habitus vnus.ſʒ ſicut vna to

talis ſcientia dicit᷑ vnus.vt grãmatica que multos
cõtinet habitus ꝑticulares ⁊ geometria. ſic et iuſti/
cia obedientiã. humilitatẽ.pniam. largitatẽ ⁊ vrita
tem.et ſᷣm iſtos habitus ꝑticulares poteſt eſſe in di
uiſis potẽtijs. Mam veritas eſt in rõnali. largitas in
cõcupiſcibili.pnia ⁊ bumilitas in iraſcibili.vniunt
tamẽ omnes in vnã rõneʒ que eſt reddere vnicuiq;
ius ſuũ.⁊ ideo ſubeunt rõnem vnius virtutis cardi
nalis.Si ergo iuſticia cardinalis eſſet vnus habitꝰ
particularis ⁊ ſimplex omnino ⁊ indiuiſus.tũc ha/
beret locũ obiectio.quod cum nõ ſit. patet illud ⁊c.

Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ ſit in ſinderiſi.di ?

cendum qꝙ illud argumentñ deficit.quia gemere nõ
eſt ſinderiſis vt elicientis.nec vt perfecte imꝑantis.
quia ſic nibil poteſt imꝑare libero arbitrio. Sʒ po/
tius eſt vt remurmurautis malo ⁊ dictantis bonũ.
quia naturaliter remurmurat malo.⁊ in hoc errare
nõ poteſt. Et quoniã virtus ẽ in potẽtia penes quã
reſidet facultas ⁊ imperiũ eliciendi actum. ideo nõ
eſt in ſinderiſi ſ̊ in libero arbitrio.libertas aũt arbi
trij nõ ſolum ẽ in rõne. ſed etiam in cõcupiſcibili et
iraſcibili.quia complectit᷑ rõnẽ ⁊ voluntatem.⁊ vo⸗
luntas cõtinet potentiã amandi ⁊ deteſtandi ſᷣm cõ

cupiſcibilẽ ⁊ iraſcibilem.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ ſit ?⁊2

in rõnali.dðᷣm ꝙ ratio dꝛ multipłr.tñ qt ptinet ad
Apoſitũ dẽ cõmuniter ⁊ ꝓpꝛie.Cõmuniter cõpꝛchen

ſtmnsck
aanc
cept i
ooꝛnap
alletob⸗
Noſckin
mfolckar
ſcanepee,

Vflal H

Nondi r⸗
imeſtaie
Met
ata
Gona
Pſla⸗
Pöuhn
ine perin
tognoleee
inlofe
ſinidfa
toogiti
ſüuoblcg
ſordin
Uiwan
maoguiti
Cniſtonis
innki
kſigcp
iuinis
ny
nencei,
ti
Rdchte
Wice.

*

Uncey

gir elt „ „ Da⸗ „ „₰½ % . 2 .
rtd dit totã poꝛtionẽ aie diuiſam z ſenſualitatẽ in qus moꝛ pparet ad pniam. ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ pmia 26
Rns ponũt᷑ tres potẽtie.⁊ ſic accipit᷑ in glo. pᷣdicta. Dꝛo / ante dona.dm ꝙ eſt donũ ſpũfſancti cũ quo eſt ſpi
tut ſebe⸗ pꝛie accipit᷑ ꝓ poteutia diuiſa contra cõcupiſcibilẽ rituſſanctꝰ ⁊ dat᷑.et boc eſt gratie gratũ facientis:et
meiil, et iraſcibilem. ⁊ ſic obijcitur. ⁊ ſic nõ valet obiectio. d boc verũ eſt qʒ obijcit. Et eſt donũ qð eſt ſine ſpi
lungn 253 ¶Ad iülud qð obijcit ꝙ ſit in concupiſcibili. ꝓpter rituſſancti donatõe ꝓpꝛia dicta.qᷓ eſt ꝑ inbabitatio/
N poc q; odiuʒ eſt in eadẽ. dom ꝙ odinm dicit᷑ duplx. nemet boc ẽ gratie gratis date.⁊ tale donũ ẽ timoꝛ
beſchhin Aut cũ quadã diſciplina.aut cũ vi ſurreptionis vin ſeruilis.et hic antecedit virtutes.⁊ tali timoꝛe conci
thatuinn dicta ⁊ ira.⁊ pꝛimũ eſt in cõcupiſcibili.ſcdᷣm in iraſci pitur pꝛimũ.et ideo nõ valet obiectio.
Nnreich bili. et tale eſt in pnia. Sicut em̃ ꝑ iram et per zʒelum·
nngnuſßty iraſcit᷑ bõ ⁊ indignatur peccatis ꝓximi.ſic ꝑ pniaꝰ ¶ ueſtio.iij. ff
unczſhi 24 pctis ſuis.¶ Ad ill qð obꝛ ꝙ ſit in oibꝰ.dᷣm ꝙ erx· älü
ochpnit pellẽ oia vicia ẽ dupłr.vel ꝑ modũ deteſtãtis. vel ꝑ ¶ Heoꝛdine pnie ad alias virtutes. et ꝙ ſit pᷣma vir/
aſinci modũ infoꝛmãtis. Der pmam expellunt᷑ omnia vi tus videt᷑ Math̊.iij. Denitentiã agite.glo.pᷣma vir
ſmmrih cia ꝑ modũ deteſtantis et ſatiſfacientis. Sed ꝑ mo/ tus eſt ꝑ ꝑniam ꝑimere veterẽ bominẽ.(¶¶ Itẽ rõne
chinoghe⸗ dum infoꝛmãtis vnũquodqʒ viciũ expellitur ꝑ vir/ vigdet᷑.quia pus ẽ declinare a malo ꝙᷓ; facere bonum
Chühmh tutẽ ſibi oppoſitã. 28 me mõ expellit neceſſe eft ſed ꝑ pniam ẽ declinare a malo.ꝑ alias facere bonũ.
igiͤgti eſſe in eadẽ potentia. ſed qd ſecundo modo non. et ergo ⁊c. ¶ Itẽ egreſſus vicij.virtutis oꝑat᷑ ingreſſũ
Auſn⸗ ſic patet illud. “ ſeg pnie eſt pctã expellere. ⁊c. ¶ Contra. fides eſt
ingine⸗ ¶ Queſtio ij. ⸗e fundamentũ totius ſpũalis machine ſᷣm apoſtoluʒ
ieo iuet A0 bebzeos. et hoc py rone. qꝛ pᷣus actus intellectꝰ
mormake (Be oꝛigine pnie.⁊ dicit magiſter in lr̃a ꝙ ꝑenitentia q; affectug.& fides dirigit intellectũ.pnia affectum.
ſſinrajdar wirtus timoꝛs concipit᷑. Sed cõtra boc eſt.quia ſi ẽꝭ ergo ⁊c. ¶ Itẽ cum dꝛ pnia virtus pᷣma.aut hoc eſt
Jomtub virtus eſt ꝑ iufuſionẽ.nõ ergo ꝑ cõceptionẽ. Itẽ quantũ infoꝛmis.aut quantum foꝛmata. Infoꝛmis
irjfrins eñ conceptio nõ ſit ſine generatõne.qre magis diceit ¶nõ.quia ipſa generat᷑ ex fide et ſpe et timoꝛe vt oſtẽ
utidin frd concipit᷑ qᷓ generat᷑. ¶ Itẽ quare magis timoꝛe qᷓ ſum eſt.virtus em̃ pnie timoꝛe cõcipit᷑. Si defoꝛma⸗
Ntonätin alio pꝛincipio.et videt᷑ magis amoꝛe.quia timoꝛ ta.contra oẽs ſimul infundunt᷑. pnia infundit᷑ cũ
inchi⸗ cauſat᷑ ab amoꝛe.ergo pꝛima rõ generandi et conci alijs.g ⁊c.¶ Itẽ pᷣmus actus ẽ viuere.ſed iuſtus ex
Moftikicht piendi eſt in amoꝛe.ergo ⁊c. ¶ Item tam timoꝛ q́; fige viuit vel ex charitate nõ ex pnia ꝓpꝛie. pᷣus eſt
ſchiigha amoꝛ eſt extra fidei cognitionem. deberet dicere caritas et fides qᷓ; pnia.¶ Itẽ nulli diſplicet offen
sinouitei fide concipit᷑. ¶ Itẽ ſi timoꝛc. aut ſeruili.aut iniciali ſa alicuiꝰ niſi quia diligit illũ.ſi em̃ odiret placeret.
—½ gut filiali. Mon ſeruili.quia cũ illo manet voluntas ergo diligere deñ ꝑ natura pᷣcedit odiũ pcti. Sʒ pꝛi/
achlsgin peccandi. Mon iniciali neq; filiali. quia anteq; béat mum eſt charitatis. ſcoᷣm pnie.̊ ⁊c.¶ Itẽ naturalx
intäikr, timoꝛẽ filialem vel inicialẽ neceſſe eſt ꝙ de peccato ¶pus eſt intentio ad terminũ ad quẽ ꝙᷓ ſeꝑatio a ter-
RR peniteat. ¶ Item timoꝛ ẽ donũ.ſed pnia virtus eſt mino a quo. Sed charitas dirigit ad terminum ad
Gſtauf5 ante tona nali oꝛdine. non cõcipit᷑ timoꝛe alique quẽ. pnia ſepat a termino a quo ſcʒ pctõ. charitas
Cruef⸗ 25 ¶ B. dᷣm q; oꝛigo pnie virtutis effectiua deus ẽ. S pꝛioꝛ BRe dom ꝙ pꝛius duplr dꝛ. vel m ſbam el 27
–Rũ diſpoſitiua a nobis.quia qͥ creauit nos ſine nobis. vm vſum. Scom ſbam oẽs ſi unt ſimul. Scom vſuʒ
sfiunn nõ iuſtificat nos ſine nobis. Piſpoſitio autẽ hoc oꝛ· diſtinguendũ. Aut em̃ ſjm ymaginis infoꝛmationẽ.
—RK dine ꝓcedit. Pꝛimo neceſſe ẽ dei bonitatẽ et iuſticia et ſic eſt ſides pᷣma.aut ſᷣm regreſſũ aut reparationẽ
anithͤh cognoſcere cui diſplicet ome malũ et inoꝛdinatio. ? ⁊ ſic actus pnie eſt pᷣmus.qꝛ imediatioꝛ eſt. Mã et ſi
lraut⸗uI. in illa offendit᷑. et nullo mõ relinquit impunitũ.⁊ ſe ſimul ſtet motus li.ar.en contritione.qui quidẽ mo
icini aliquid feciſſe qd ſue diſplicere debeat bonitati.⁊ tus a pluribꝰdꝛ motus dei.eñ gratia adueniens ꝑ
lan tet eſt cognitio culpe.⁊ ex boe cognoſcit ſe hõ ex diuna modũ repantis et expellentis culpam imediate re-
ſnia obligatũ ad penã. Meceſſe eſt etiã ſcdo cogno/⸗ ſpicit motũ vel actñ pnie. Sicut em̃ grã pᷣus culpã
Urnini ſcere dei miſcdiã qua patus ẽ omni reuertenti et d/ expellit ꝑ naturã qᷓ; habilitet ad bonũ.ſic neceſſe eſt
iuat lenti de culpa cõmiſſa ſibi remittẽ et indulgẽ.Ex pꝛi ꝙ hõ ex parte ſua in iuſtificatione ᷣmo aſpernetur
te ma cognitione generat᷑ timoꝛ. ex ſcdᷣa generat᷑ ſpes culpã qᷓ; dirigatur in bonũ opus. Per hanc dupli/
gt, remiſſionis.⁊ ex bijs voluntas reuertendi ⁊ confe- cem diſtinctionẽ patet ſolutio ad pᷣmũ et ſecundũ.
ue ſi derandi deo.⁊ ſatiſfaciendi ꝑ gemitũ ⁊ alias penas. rit quia fides eſt pꝛima infoꝛmando. Secun/
nliſd 4 et ſi incipiat facere qð in ſe eſt. diſpoſitus ẽ ad iuſti cdum quia om̃es virtutes ſimul infundunt᷑.et ſimuil
ficationẽ. Ex hoc igit᷑ pʒ rñũſio quõ pnie virtus con / ſunt quantũ ad ſubſtantiã et eſſentiã. Q Ad illud 28
ugeni 4 cipitur ꝑ diſpoſitionẽ ſuſcipiendi eã.et quare mag quod obijcitur de actu viuendi.dicendum ꝙ pꝛioꝛ
eithen D dꝛ concipi ꝙᷓ generari.qꝛ generare ẽ efficientis et pn actus eſt viuificare qᷓ; viuere. vnde et ſi fides ⁊ cha
n in cipij effectiui.Sᷣ conciꝑe receptiui.Ex ̊ pʒ quare ma ritas faciant viuere. penitentie tamen eſt vinificare
und de⸗ gis dicit timoꝛe q; amoꝛe.quia pctõꝛ nõ bʒ amoꝛem et ſic poteſt dici pꝛioꝛ.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ⁊2 9
nhnin dei ſed ſui.et iſte amoꝛ nunqᷓ; generat pniam niſi qͥa diſplicet offenſa gpter dilectionẽ. dicendum ꝙ non
upgeig timet.vñ qᷓ;diu amat et credit nõ reſurgit peccatoꝛ. neceſſe eſt actu pᷣcedere dilectionẽ i ſam diſciplinã
n u ſed qñ timet. et ideo concipit᷑ fide.quia ante timoꝛẽ ſed ſufficit ꝙ comitetur in habitu. ¶ Ad vltimum 30
nin, . nõ eſt pnie ſemin ariũ.qd eſt ceſſare a malo. Ex hboc dom ꝙ ven eſt vbi eodẽ modo receditur et accedi-
e etiã pʒ quare magis timoꝛe ꝙᷓ ſpe.quia timoꝛ ↄcipit tur. ſed in ſpiritualibus non tenet. vbi alio motu
untre⸗ ſ ſpes ꝓmouet.ex hoc pʒ ꝙ concipit᷑ timoꝛe ſeruili. recedit᷑ a termino et fertur in terminũ.tunc em̃ ne/

Mec eſt incõueniens.qꝛ conceptio iſta nõ eſt ꝑ ꝓdu
ctionẽ in eſſe.ſᷣ ꝑ diſpoſitionẽ et pparationẽ.et ideo
nõ opoꝛtet ꝙ pnia ſit cũ timoꝛe ſeruili. ſufficit ꝙ ti

ceſſe eſt ꝙ pꝛimo reſiliat ſi vult accedere.vnde pᷣus
opoꝛtet exire domum qᷓ; ire ad eccdleſiam.

n 2

vnus ẽ ꝙ pnia nõ iterat᷑.Alius ẽ qꝙ pnia põt fieri de vno pctõ ſine alio. õ diuidit᷑ h
elidit pᷣmũ erroꝛẽ. In ſcdᷣa ſcᷣm.j.diſ.xv.Et. ſicut pᷣdictis auẽtibus illoꝝ erroꝛ ⁊c.

¶ Elidit erroꝛes eoꝛum qui dicunt ꝙ penitentia noniteratur.
Mijs verbis quidã vebemẽtius inberẽtes ⁊c᷑. Supꝛa egit mgr̃ de pnia in generali determinãs veritatem ſceʒ

qd ſit ct quõ diuidat᷑.et ad ſacr̃a alia oꝛdinet᷑. In hac ꝑte oñndit duos erroꝛes ex pᷣdictis oꝛtũ hñtes.Quo

ꝑs in duas. In pma
Pꝛima ꝑs bʒ tres. In

pꝛima ponit erroꝛẽ cũ cõfirmatione. In ſca rñdet ipſoꝝ auẽtibus.ibi. Hijs alijſq; pluribꝰ vtunt᷑. In fcia

adducit multiplices auẽtes ad elidendũ iſtũ erroꝛẽ.ibi.Oꝛ vo pnia nõ tm̃ ſemel agat᷑ ⁊c᷑.
Fm duo mẽbꝛa erroꝛis. In pꝛima adducit auẽtes q̃ oñdunt ꝙ vera pnia non eſt a q̃ qͥs
ꝓbat ꝙ poſt recidiuñ nõ ẽ iteranda.ibi. Itẽ Amb

Pꝛima ꝑs duas bʒ
recidiuat. In ſcʒa
repiunt᷑ qͥ ſepius ⁊c̃. Similr ſcda ꝑs duas bʒ. In pꝛima
rñdet auctibus qᷓ vident᷑ oñdere pꝛimã ꝑtẽ erroꝛis. In ſcda rñdet auctibus qᷓ oñdunt ſcdam.ibi. Illud anit

qð Amb.ait ⁊c. Silr tercia ꝑs diuidit᷑ in duas. In pꝛima adducit auẽtes ad impꝛobationẽ illiꝰ erroꝛis. In
8a erepia. Pꝛim facit ibi. Oꝛ vo pnia nõ ſemel tiñ agat᷑ ⁊c. Scom ibi.Exemplis etiã aſtrui poteft.

0%

31 9 ij auami. můi
. eſtote ⁊c. Supꝑ illud

dicit JIſidoꝛus.laua/
tu der nõ munns
plangit qðò geſſit ꝛc̃.
Aidechnale dicẽ. q̃a
lauare nõ eſt aliud qᷓ
mũdificare.g lauari
æt nõ eſſe mundũ nõ

eſt aliud q; mũdifica

ri et nõ eſſe mundũ.⁊

ita ſunt oppoſita. Jtẽ

cũ dicit lauat᷑ qͥ plan

git ⁊c. aut intelligit de
planctu exterioꝛi aut

de interioꝛi. Si de ex⸗

ſtatim recidit. lauaef

32

55.

terioꝛi.cũc ex boc nõ
lauat᷑. Si de interioꝛi
tũc ↄſtans ẽ ꝙ viuifi⸗

catur ſi ex coꝛde ̊ fa⸗
ciat.gᷓ eſt mũdus.Reꝰ.
pvom ꝙ different ex.
ponunt aliqͥ bũc locũ

Quidam eim̃ dicũt q;

differt lauari ⁊ eẽ mũ malis
Hꝛeg. Qui cõmiſſa plangit nec tñ deſerit.pene gra/⸗
uioꝛi ſe ſubjcit. ʒ “

dum ſicut actꝰ⁊ babi
tus.⁊ ſic qͥ penitet.ſʒ

quidẽ.qꝛ babet actũ
pnie.ᷣ paulo poſt ca/

it. et ita nõ hʒ hitũ.

⁊ideo nõ dĩ mũdus.
Aliter exponit᷑ ꝙ dif
fert lauari et eſe mũ

dñ ſicut via et termi

nus.ſiue diſpoſitio et

grauit᷑ peccauerit.verã nõ ꝑcepiſſe pniaʒ. Qðdð etiam

alijs muniũt teſtimonijs.Ait em̃ Iſið.Yrriſoꝛẽ et nõ

penitẽs qͥ adhuc agit qð penitet. Nec videt᷑ deũ po/

ſcere ſubditus.ᷣ ſubſannare ſupbus. Canis reuerſus
ad vomitũ ⁊ peniutẽs ad pctm̃. Multi lachꝛymas in/

deſinent fundũt.⁊ peccare nõ deſinũt.qͥſdã acciꝑe la

chꝛymas ad pniam cerno.⁊ affectũ pnie nõ hr̃e.quia

incõſtantia mẽtis nũc recoꝛdatõe pcti lachꝛymas fun
dunt.nũc reuiuiſcẽte vſu ea q fleuerẽt iterãdo cõmit⸗

tunt.Eſa.de peccatoꝛibꝰdicit. Lauamini.mũdi eſto
te.Lauat᷑ ⁊ mũdus ẽ qͥ pᷣterita plangit.⁊ flenda iterũ
nõ cõmittit. Lauat᷑ ⁊ nõ ẽ mũdus qͥ plangit q̃ geſſit.
nec deſerit.⁊ poſt lachꝛymas ea q defleuerat repetit.
Itẽ Aug. Inanis eſt pniĩa quã ſequẽs culpa coinqui
nat MHihil ꝓſunt lamẽta ſi replicant᷑ pctã. Mihil va/

let veniꝗ a malis poſcere ⁊ mala denuo iterare.Item

Pꝛobat ꝙ poſt recidiuũ pniĩa nõ ẽ iteranda. e

¶ Stẽ Amb. Repiunt qͥ ſepius agend pniam putãt. q
luxuriant᷑ in xpo. Nam ſi vere pniaʒ in xpᷣo agerent.

☛

iterand poſtea nõ putarẽt.quia ſicut vnũ baptiſma

ita eſt vna penitentia.

Ponit erroꝛẽ cũ cõſirmatõe adducẽs auetes ꝙve
ra pnia nõ eſt a qua qs recidiuat. d
¶Wis verbis quidã vehemẽtius inherẽtes cõtendunt
vere penitentẽ vltra non poſſe peccare dãnabilit᷑.et ſi

ſummo bono.

Aug.in li. oli⸗
b loquioꝝ.
BBꝛegoꝛius.
c—

Ambꝛo. in lib.
de ynica pnia.

pᷣparatio ad aliqͥd. YZletus em̃ et doloꝛ attritionis diſponit ad pniam. cũ q̃s & ddlet et atterit᷑.lauat᷑ quia ad

mundiciã diſponit᷑. Sed tñ dũ recidit ſei.
lauaret.et ſtatim poſt ali
metaphoꝛã exponendi.

7

du recidit ſe iterũ inqͥnat.et ideo nõ⸗ eſt mũdus. Et eſt exemplũ.ſi mulier pannũ
quantulã lotionẽ in lutũ imergeret. Añ ſermones ſunt tropici.et ſunt m quandã
Oð querit᷑ cuiuſmodi ſit illa lotio.dico ꝙ eſt interioꝛ.et nõ eſt cõtritionis attritio

nis. vel ſi eſt cõtritionis.nõ tiñn denominat mundũ.quia nõ ꝑſeuerat.vt paſſio in tercia ſpecie qualitatis.

b ij ¶ Mibil pſunt lamẽta ſi replicant᷑ pct. Ridct Aug. bic falſum dicere.quia ꝓſunt ad remiſſionẽ pte

ritoꝝ peccatoꝝ. quia ſaltẽ illa dimittunt᷑. Aliquid ergo ꝓfunt.nõ ergo uibil. Itẽ ſi tu dicas ſicut mgr dicit.

nihil ꝓſunt ad ſalutẽ.ergo pari rõne deberet dicere nihil ꝓſit baptiſmꝰcũ replicant peccata.Re.ddm q;

intelligit de replicatione habituali.quia nihil pꝛoſunt lamenta cum eſt voluntas replicandi. quia deeſt pe-

nitentie fundamentũ.et ideo lachꝛyme ille ſunt ficte. VNel dicendũ ſicut dicit magiſter ꝙ nihil pſunt ad ſaln
tem. NMec eſt ſimile de baptiſmo.quia qᷓ;uis ad ſalutẽ nõ ꝓſit quando peccata rchlicank paͤck tamen pter

impꝛeſ

nitentig autem cũ homo

c ij

ui cõmiſſa plaugit.nec tamen deſerit.

—

ionem caracteris.et quia confertnr fundamentũ omnium ſacramentoꝝ.ideo non eſt ſimilce. Oc pe⸗
peccat nihil manet. ⁊ ideo iterari poteſt et dbett. er p.

fene grauioꝛi ſe ſubijcit. Nidetur SGꝛcgoꝛius bic malc dicere.

—

=Z
=

O
pe⸗

Zrmun
pi⸗

Peepee.

nigen
anten

i
rant
ſthen⸗
ehi
ege z
nit
ente

uiginf
ules ernn
rincune
niogimn

Alnd. ſ eplam
ad Coꝝ.

Aug. ſuper d
octonariũ.xxij.

2. ſit pnia.
Determinatio

Aug. in Ench.

Pius papꝛ.

1
.

——

i illũ tangit explicite.

—
. „

Sʒ Amb.dicit.hec vera pnia eſt ceſſare a pctõ.Et itẽ
Abagni ꝓfectus ẽ renũciaſſe erroꝛi. Imbutos em̃ vi⸗
cijs aĩos exuere atq; emẽdare virtutis ẽ gfecte ⁊ cele⸗
ſtis gr̃e.⁊ iõ ſane ita diffiniri põt.ꝰ Pnia ẽ virtus qua

cõmiſſa mala cũ emẽdationis ꝓpoſito plangimus et
odimus.⁊ plangẽda vlteriꝰcõmittere nolumꝰ.Quia

pnia vera ẽ in aio dolere ⁊ odire vicia. Vñ illa vba
pᷣmiſſa.penitere ẽ añacta deflere.⁊ flenda nõ cõmittè.

eſt ne qͥs exiſtimet nephanda illa crimina q̃lia qꝗͥ agũt

regnũ dei nõ poſſidebũt qtidie ꝑpetranda.⁊ elemoſi
nis qᷣtidie redimẽda. In melius ẽ em vita mutanda.
⁊; elemoſinas de pctis pᷣteritis ꝓpiciandus ẽ deus.

nõ ad hoc emẽdus quodãmõ vt ea ſemꝑ liceat impu
ne cõmittere. Nemini em̃ dedit laxamentũ peccandi.
⁊ ſi miſerãdo deleat cõmiſſa pctã.ſi nõ ſatiffactio con
grua negligat. Itẽ pius papa.MNihil ꝓdeſt hoĩ ieiu⸗
nare ⁊ oꝛare ⁊ alia religionis oꝑa agere niſi mens ab

cõmiſſa plangat ⁊ plangẽda cõmittere non velit.nec

ſatiffacere negligit. vere penitet. Hec iõ nõ ẽ vera pe-
nitentia.qꝛ foꝛte nõ de ꝓpoſito ſᷣ caſu vel infirmitate

peccabit. Ille aũt irriſoꝛ eſt ⁊ nõ penitẽs qᷣ ſic cõmiſſa

plangit. vi plangenda volũtate vel oꝑe cõmittere nõ
deſinat. Ylle etia qꝗ poſt lachꝛimas repetit q fleuit.la⸗
uatur ad tpᷣs.ſᷣ mũdus nõ eſt.i.illa mũdicia nõ eſt ei

ſufficiens ad ſalutẽ.qꝛ eſt momẽtanea nõ ꝑſeuerans.

Itẽ illud. Inanis eſt pnia quã ſequẽs culpa coinqui

nat. ſic intelligendũ c. inanis eſt ſcʒ carens fructu illiꝰ
pnie qnã ſequẽs culpa nõ inqnat.Illiꝰem̃ fructꝰẽ vi⸗

tatio gehenne ⁊ adeptio gloꝛie. Moꝛtificat enim illa

pnia ⁊ alia anteacta bona ſequens pctm̃.vt nõ ſoꝛtia
mur mercedẽ quã meruerũt cũ fierẽt.⁊ quã haberẽt ſi
pctm̃ nõ ſuccederet. Sed ⁊ ſi de pctõ ſuccedenti pnia
agat᷑.⁊ pnia que pᷣceſſit.⁊ alia anteacta bona reuiui⸗

ſcunt.ꝑ illa tm q̃ ex charitate ꝓdierunt. Illa em̃ ſola
viua ſunt q̃ ex charitate fiunt. Ideoq; ſi ꝑ ſequentia

¶ Rñdet auẽtibus que vident᷑ oñdere pꝛimã partẽ
entons . —
¶ Hij alijſq; pluribꝰ vtunt᷑ in aſſertionẽ ſue opinionis

quia plàgere eominæ
nõ eſt petm̃. ſ hõ nõ
ſubijcit ſe pene guio⸗
ri niſi ꝓpt᷑ culpã.g ⁊c̃.
Itẽ plangere bonũ ẽ
⁊ penale. potius di
ſponit ad gram q; ad
pena.Ne.dom ꝙ boc

nõ dicit de qcunq; fle

tu ſ bypocritarũ.qui
in lachꝛymis exteriui
pᷣtendũt ſctitatẽ.et in

B . coꝛde poꝛtant iniqui:
recte ſic accipi pñt vt nõ ad diuerſa tꝑa.ſᷣ ad idẽ refe⸗
runt᷑.yvt ſcʒ tꝑe qͥ deflet cõmiſſa mala nõ cõmittat vo
luntate vel oꝑe flenda.qð innuit᷑ ex verbis ↄſequẽti/
bus.Mã qͥ ſic alia deploꝛat ⁊c.hinc Aug.ait.Cauẽdũ

tatẽ.⁊ iſti peccant du
icecr⸗ Intũ ad ta/-
es loquit᷑ Oꝛeg. Alit
pᷣt dici ꝙ loquit᷑ de eo
q flet oꝛdinate.⁊ in de

teſtationẽ culpe ꝙ ꝑe

ne grauioꝛi ſe ſubijcit

nõ ppter fletũ bᷣ pter

ↄtẽptũ. Fletus enim

ille ẽ ab aliqͥ dono di.
⁊ qͥ iterat pctm̃ ↄtem

nit donũ dei. Pꝛetea
in ipſo fletu oſiderat
pcti enoꝛmitas. Jʒo
cũ iterat᷑.auget᷑ offen

iniqtate reuocet᷑. Qui g a malis ſic mentẽ reuocat vt ſa oꝓpter actualẽ ↄſide

rationẽ. VUñ ſicut ba/

bitus ſcie aggrauat.⁊
tñ bonũ eſt ſcire pctm̃
⁊ cognoſcere. ita con
ſiderare ⁊ plangẽ pcti

enoꝛmitatẽ ẽ bonũ.et
ſi qͥs poſt hoc peccat.

aggrauat᷑ culpa ꝑ ac-
ns. ðDGdUN
d ¶Pnia eſt virtus 34

3 celende mala ⁊c.
Aidet᷑ iſta diffinitio

mgfr̃i nõ eẽ ↄueniẽs.
qꝛ diffinitio totũ eſſe

rei debet indicare. et

partes pnie ſunt con
feſſio ⁊ cõtritio et ſa/
tiſfactio. vñ videt᷑ q;
nõ ſolũ ꝑ actũ contri
tionis qͥ eſt plaugere
⁊ odire pctm̃.ſᷣ etiã ꝑ
actꝰ alios deberet dit

liniri. Itẽ pnia eſt reſpectu pᷣteritoꝝ ⁊ nõ reſpectu futuroꝝ. male diffin it᷑ reſpectu futuri. cũ dicit.⁊ plangẽ
ga iterũ nõ cõmittere.Rꝰ. dm ꝙ actꝰpᷣncipalis pnie ẽ actꝰcoꝛdis et actꝰinterioꝛ.et iõ ꝑ illũ magis diffinit.⁊
ñ planctꝰnõ attendit᷑ bic quantũ ad effuſionẽ lachꝛymarũ exterioꝝ ſed interioꝝ.qꝛ

iſte exterioꝛes nõ ſunt de eſſe.ſᷣ de bene cẽ.nibilominꝰtñ alios actus includit cũ dicit. emẽdationis ꝓpoſito.qꝛ

emẽda fit ꝑ ↄfeſſionẽ et ſati

ſfactionẽ.et qm̃ pnia ſᷣm qdð virtus ẽ reſpicit emendã.⁊ emẽda nõ ſtat cum itera

tione culpe.iõ ex ↄſequẽti reſpicit culpã nõ iterandã. Et iõ mgf diffinit ꝑ futurũ.qꝛ qᷓuis pnia vt eſt affectio

ſit reſpectu 5
actus pnie ſ

emẽdare. ⁊ bct
cõmittere. iſte

teriti. tñ pnia virtus etia futurũ reſpicit. Añ in diffinitõe pnie tangit mgfr̃ triplicẽ actũ. Anus ẽ
m qð pnia. ⁊ bic ẽ dolere de culpa cõmiſſa. Alius ẽ actus m qð pnia ẽ virtus.⁊ iſte actꝰeſt velle
angit cũ dicit cũ emẽdationis ꝓpoſito ⁊c. Et tercius ẽ annexus vtriq; ſcʒ nolle offendere vel
pficit vtrũqʒ. Mullus em̃ vere penitet de pᷣterito.nec ꝓponit emendã facẽ niſi Aponat vltra
e¶ Seg et ſi de pctõ ſuccedenti ⁊c. Aidet᷑ ̃m hoc ꝙ viuificare ſit actꝰpnie.Sed õ.videt᷑ ʒ ę

magis iuſticie.qꝛ moꝛtuũ viuificare nõ eſt aliud ꝙ iuſtificare.s iuſtificatio eſt ꝑ generalẽ iuſticiã. et viuifi⸗

n 5

catio. Et boc videt Eʒech. xviij. In iuſticig quã opatus ẽ viuet et nõ moꝛiet᷑. Itẽ videt᷑ ꝙ boe ſit fidei IH eb. iht
Arie Seberer Ee ſene Zniuges videt᷑ ꝙ boc ſit charitatis.qꝛ charitas ẽ vita aie ſicut dicit Aug. et
1. gr̃ hugo de ſctõ vic. Itẽ videt᷑ multo magis eſſe gre.quia vita diuidit in vitã nature.gratie.⁊ gloꝛie.R. di biu
cendũ ſicut viuere in nalibus aliqñ dẽ actus pᷣmus.aliqñ d ſignũ vite.ſic etiã aliqũ attribuit vita eia quo . trſrol
aliqñ ei in quo manifeſtat᷑.dm ꝙ iüllud qð viuificat ꝓpꝛie gratia eſt.illud autẽ qð manifeſtat virtus eſt. mlirt
Pot igit᷑ manifeſtair· ” .. .
vita vt in fieri. vel vvt
in facto eſſe. Si vtin Y Mi
er ſic detribuit vi peccata moꝛtificant᷑. p ſubſequentẽ pniam reuiuiſcce Ru
ſeſtak “ Wuiſicatio re poſſunt. Que vo ſine charitate fiunt moꝛtua ⁊inaz *

quia in cõtritione pꝑci nia generant᷑.⁊ iõ ꝑ pniaʒ reuiuiſcere nõ valent. Sik
pennt ignr mullo⸗ ntchigenai⸗ en lud mihi glunt lamenta ee Eer i/
nis peccati. Si vt in lud nihil valet ⁊c. Si em̃ replicant᷑ peccata.nihil va
facto eẽ. ſic põt mani ad ſalutẽ vel ad veniã in fine pᷣcedens lamentũ.qꝛ
ſedar wſen gneusa nihil relinquit᷑ de vite muudicia.qꝛ aut peccata dimiſ
nta mte Aut niz ſa redeunt vt quibuſdã placet cũ replicant᷑.vel ſi non
captiuãtẽ. Aut qᷓntũ l VN ꝗt der Pucantr. ve i
ad affectũ.et ſicp ca redeunt. eis tñ deletis. ꝓpter ingratitudinẽ ita reus
ritatẽ vigoꝛantẽ. Aut ⁊ immũdus ↄſtituit᷑ cũ adhuc in expiandis implicat᷑
ntndde Keews ac ſi iam Reletalzdacht, e Ho⸗ tñ ſ⸗ en hei recde⸗ t
iuſticig regin antey. poſt plenius agemus. Silr nihil valet ad ſalutẽ obti
ꝛa ba iſ Jevig ncncz. vel ad mnndici⸗ vite habendã. veniã de ma⸗
obiecta. quia nõ attri le factis poſcere.⁊ male facta denuo iterare. Ita etiaʒ
buit᷑ hijs vita tanᷓ intelligendũ eſt illud qð idẽ Augꝰ.alibi ait Pnia eſt f Aug. ili. de
vncipio. tanq́; ma queda dolentis vindicta ſemꝑ puniens in ſe qð dolet vnica pnia.
nifeſtatiuo. ⁊ talia pſ omiſiſſe. Ef᷑ infra. Quotidie dolendũ eſt de peccato.
ſunt eſſe plurg. qõ declarat ipſa dictionis virta. Penitere em eſt pe/
nnnanm tenere. vt ſemꝑ puniat in ſe vlciſcẽdo.qð cõmiſit
Bacanct, Hning nenetec ems vindlieat q gonni
f¶ Pnia eſt quedaz Iiſſe ſe dolet. Pnia eſt vindicta ſemꝑ puniens in ſe
ze 4.Pnia eſt quela; qð dolet cõmiſiſſe. Quid reſtat nobis niſi dolere ĩ vi
Aidet᷑ Aug hic male ta: vbi em̃ doloꝛ finitur.deficit ⁊ pnia. Si vero peni
dicere.qꝛ nullus ĩ ea tentia finitur.quid relinquit᷑ de venia? Camdiu gau
gem cauſa põt eẽ re gqeat et ſperet de gratia qᷓ;diu ſuſtentat᷑ s penitentia.
et iudex. ſiqs pecea dxicit em̃ dñs. Vade ⁊ amplius noli peccare.nõ dixit.

At vo botꝛedllk Me pecces. ſed ne voluntas peccandi in te oꝛiatur.
ſe punire. Itẽ hõ ma : ſeruabit iſi doloꝛ i ten⸗ Gertis
gis tenet ex charitate Quod quo modo ſerua bitur. niſi doloꝛ: in peniten⸗ düſt
ſe diligere ꝙᷓ aliũ. S tia continue cuſtodiatur.sſed ſemꝑ doleat. ⁊ de dolo g i,
hõ debet alij parcere re gaudeat.et nõ ſit ſatis ꝙ doleat.ſed ex fide doleat
nõ vindicare. nõ de æ non ſemper doluiſſe doleat. “
bet vindicare nec vyvin .
dictam de ſe exigre. 1èMWUĩb Molnae
Itẽ vindicta ẽ ſoliigs JG . ☛
dei ſicut dꝛ Rom̃.x-ij.. .ẽ .. . .
mihi vindictꝗ. g pnia eſt ſolius dei ſiue vindicta in pnia.R. dicẽdum iſta ro eſt cõueniens.quia pnia vir- ninnii⸗
tus eſt ad deſtructionẽ veteris bominis oꝛdinata. et nemo poteſt vitã nouã inchoare niſi repudiet veterem itin⸗
et nemo poteſt dñi amicus effici niſi odiat qd deus odit. quia de⸗ odit pctm̃ odio vindicte et ipſum pecca⸗ 4 in
toꝛẽ. ideo penitens etiã ipᷣm debet odire.et de ſe rõnẽ et vindictã expetere.Ad illud g qð obijcit᷑ ꝙ nõ ꝑtinet gühenn
ad ipᷣm.dm ꝙ; nõ ꝑtinet ad ipſum inquantũ reus eſt iudicare.ꝑtinet tñ iudicari inquantũ reus eſt. ⁊ iudica ing
re inqᷓntũ iuſtus.AUnde ipſa rõ cõfoꝛmata legibus eternis.ſeipſam punit vt cõfoꝛmis fuit legi pcti. ⁊ ſic acci- fiuen
pit autoꝛitatẽ a deo.⁊ nõ ipſe punit ſed deus. Itẽ deus inſeruit homini naturale iudicatoꝛiuzʒ cui cõmiſit ro/ uni⸗ 3
gnũ anime iudicanqũ.et li.arbi.illi cõfoꝛmatũ debet vindicare trãſgreſſionẽ ⁊ in ſeipſo nõ autoꝛitate ſua ſed ni ſ
Vi et natuxalis iudicatoꝛij qdð nõ errat.Cũ g dẽ ꝙ nõ eſt idẽ reus et iudex.verũ eſt idẽ ᷣm idẽ.Odð obijcit ꝙ Pg
dDebet parcc.dd.q; ⁊ ſi hõ debeat parcẽ iniuriã ſua.tñ iniuria dei ẽ iudicanda ab eo cui cõmiſſa eſt. et qꝛ bõ in- 4 en
iuriat? ẽ deo.iõ debet eſſe miniſter dei in parte iſta. Ex hoc pʒ vltimũ ꝙ vindicta eſt dei.verũ eſt de vindicta q̃ eer .
aliquis vindicat ſe.qꝛ nullus debet ſe vindicare.ſed debet vindicare aliũ de ſe vel de alio. ARel dicendũ ꝙ dei ni
eſt tanꝙᷓ pʒincipalis autoꝛis. bominis tanqᷓ; miniſtti.

57 Sed ſemper toleat et de woloꝛe gaudeat. non ſit ſatis ꝙ dolcat. ſed ex fide doleat. Nidetur Auguſtinus uunn
bic male dicere.quia gaudũ et doloꝛ ſunt oppoſita.⁊ oppoſita nõ ſunt nata ſimul ineſſe eidẽ s inpoſſibite ẽ G

biüihc⸗
kange
gade
thceggi

fNle
adr.

gtuſt⸗
aemn
ginhet
oröene
Gm
inii
tn.
72
DtN
Kins

538

—

XIII

ſemð doleat 2 gaudeat. Si tu dicas doloꝛ eſt de pctõ. et gaudiũ de oloꝛe. ſic nõ bñt oppoſitionẽ. Con⸗

tra. videt᷑ ꝙ bũt oppoſitionẽ quia ſiue de eodẽ ſiue de diuerſis impoſſibile eſt ꝙ eadem aia ſimul ſit triſtis ee
audens.ergo impoſſbile eſt ꝙ ſemꝑ doleat et gaudeat. Itẽ in doloꝛe mouet᷑ coꝛ ᷣm cõfractioneʒs.in gaudio

dilatationẽ. Sed nõ põt ſimul et ſemel moueri oppoſitis motibꝰ.g ⁊c. Si tu dicas ꝙ gaudiũ eſt ᷣm qͥd.
et doloꝛ ſimplieiter. Contra.nulla eſt virtus in qua non ſit delectatio.et ſi eſt virtus ſimplicite r. eſt delectatio

ſimpliciter. virtus em̃
deſiderat wolere. videt᷑ ꝙ ſi multũ dol

Detrmiatio in
telligẽtie dicto⸗
rum.

Solennis i et vſum ſequentis amittit.de ſolenni intelligitur. So in ſenſualitate. et gau
pnia qᷣd ſit m lennis ergo penitentia vt Ambꝛoſius in eodem ait. gium in ratõne.⁊ tũc
Amb. eſt que fit extra eccleſiam in manifeſto in cinere ⁊ cili⸗ nullum endonibt
cio. q̃ ꝓ grauioꝛibohoꝛrendiſq; ac manifeſtis delictis n eher enr⸗
Mimponitur. et illa no eſt iteranda reuertia ſacwi alia. Acl vicendum
Aug ad mace ⁊ ne vileſcat ⁊ contẽptibilis ſiat hominibꝰ. Vñ Aug. ſunt in eadem vi
donium. Fßm ꝙ ſupꝛa ſe cõuer⸗
M tiit. vnde ſicut non cẽ
actu ſimplici ſed compoſito vis conuertatur ſupꝛa peccatum et ſupꝛa doloꝛem.ſic nec affectus. vnde ſicut in
ratiocinatione dicimus ꝙ eſt actus vnus.tamen nullus conuertit ſe ſupꝛa plura que diuerſimode agnoſcit.

De penitentia pfectoꝝ vel ad ſalutẽ ſufficienti intelli

gendum eſt quod ſupꝛa dixit ſcʒ. Penitentia eſt vin

dicta ſemꝑ puniens qð cõmiſit.⁊ alia huiuſmodi.Il⸗
lud vero ſi penitentia finitur.nihil de venia relinqui⸗
tur. dupliciter accipi poteſt. Si em̃ iuxta quoꝛunda,
intelligentiã peccata dimiſſa redeunt.facile eſt intelli
gere nihil de venia relinq.quia peccata dimiſſa iteꝝn

replicant᷑. Sicut em̃ ille qui ex ſeruitute in libertatẽ
manumittit᷑.interim vere liber eſt.⁊ tamẽ ꝓpter offen

ſam in ſeruitutẽ poſtea reuocat᷑.Sic ⁊ penitenti pctã
vere dimittunt᷑. ⁊ tamen ꝓpter offenſam que replicat
iterũ redeunt. Si vero nõ redire dicant᷑.ſane põt dici
etiã ſic nihil de venia relinqui.non ꝙ dimiſia peccata
iterum imputentur.ſed quia ꝓpter ingratitudinẽ ita

reus ⁊ immundus conſtituit᷑.ac ſi illa redirent.

Meſpondet autoꝛitatibus que videntur oſtendere
ſecundã partem erroꝛis qͥᷣ eſt circa ſolennem et vnica

penitentiam. g

¶ Nlud auteʒ quod Ambꝛo. ait. Reperiunt᷑ ⁊c᷑. et ſicut

vnũ baptiſma ita et vna penitentia.non ſᷣm generalẽ
ſed ſᷣm ſpecialem moꝛẽ eccleſie de ſolenni penitentia
dictum intelligitur.que apud quoſdã ſemel celebꝛata
non iteratur. Itẽ illud aliud Ambꝛo. Penitentia ſe/

mel vſurpata nec vere celebꝛata.⁊ fructũ pᷣoꝛis aufert

e

delectat ſuũ poſſeſſoꝛẽ. Item gaudiũ eſt de pᷣſentia rei amate. ergo ſi penitens multuʒ
et. gaudet ſimpir. R.dm &ꝙ vtrũq; eſt in vere penitẽte.ſc; doloꝛ ⁊ gau⸗
Aiuiium. nec vnuʒ dimi

nuit alterum ſed per-

ficit. ſicut velle wolere
deſiderium doloꝛis do

loꝛem nõ minuit.im/

mo auget. ſic et gau⸗
dlium. nam in penitz?

tia cum ſit virtus nõ
tm̃ eſt dolo: ſed doloꝛ
voluntarius.⁊ tamẽ̃
quia babet q amat
et deſiderat. neceſſa/

rio gaudet. Jdeo pe/

nitens cum habet d %
loꝛem queʒ deſiderat
gaudet. nec gaudi/
um remonet dolo⸗
rem immo perficit.⁊
ſimul eſt doloꝛ ⁊ gau⸗
dium ſicut Auguſti/
nus de ſe dicit. iiij. co
feſſionũ. qꝙ ſolus fle-
tus erat ſibi dulcis lo
quens de amico moꝛ
tuo.et hoc erat ꝓpter·
doloꝛis vchementis.

ſic et in ꝓpoſito. Q

ergo obucitur ꝙ im
poſſibile eſt ſimul in-
eſſe eidem ⁊c̃.dici po⸗
teſt ꝙ; vel non ſunt in
cadem potentia ſed
in diuerb. vt coloꝛ ſit

ſic et affectus conſequens ſine aliqua repugnantia diuerſimode afficitur.⁊ ſic patent obicca.
Penitentia eſt vindicta ſemper puniens quod commiſit ⁊ alia huiuſmodi. Dicit hic magiſter &ꝙ intelli

gitur de penitentia perfectoꝛum. Contra. videtur em̃ ma
relinquitur de venia. ergo ſemper punire ſpectat ad omnes.
tum ad tempoꝛis durationem.aut quantũ ad ſtatus ſublimitatem. P

le dicere Auguſtinus.qꝛ ſi penitentia finitur.nibil
edicendum ꝙ perfectus dꝛ dupłr.aut quan/

ꝛima perfectio eſt que diuiditur con

tra incipientes pfici entes ſ̃m ꝓfectum tempoꝛis. Alia perfectio conſiſtit in operibus ſupererogationis.

Masgiſter autem intalligit de perfectione pꝛimo modo.et vocat perfectoꝛum pen
ad finem vite.et de hac dicit intelligi ilud Auguſtini ꝙ ſemper punit.

re xybet non ſimpliciter.ſed quãdiu durat culpa.⁊ ſic patet illud. õäl M
FSelenm⸗ ergo penitentia vt Amb. in eodem ait eſt que fit extra eccleſiam in manifeſto. Hic quatuoꝛ

cam. quis nõ tm eſt in manifeſto.ſed qꝛ fit cũ ſolẽnitate ãdam. In capite em̃ ddrageſime ciſcſtur pemn

itentiam que durat vſq;
Motandum tamen ꝙ ſemper puni/

ſunt notanda. Pamo qualis ſit ſiue que ſit eius foꝛma.Et doᷣm ꝙ pnia ſolennis eſt pnia addens ſuꝑ publi

ens
H

40 k

Quãuis caute ⁊ ſalubꝛiter puiſum ſit.vt locus illuis
humilime pnie ſemel in eccleſia concedat᷑.ne medici⸗
na vilis minꝰvtił eſſet egrotis.q̃ tãto magis ſalubꝛis
eſt.q̃nto minꝰↄtẽptibil fuerit.qͥs tũ audeat deo dicc.
AQuare huic homi qͥ poſt pniam pᷣmã rurſus ſe laqis
iniquitatis obſtringit.adhuc iteꝝ parcis: Oꝛigenes

extra eccleſiã. nec ad/

mittit᷑ vſq; ad diẽ co
ne. ⁊ tunc etiã nõ cõ⸗/

cat.Eijcit᷑ aũt a ꝑſo/
na autentica ſicut ab
epᷣo pñtibꝰſacerdoti/

bus qͥ nouerũt culpã

De h.l.di.penitẽtes.
⁊ ca.ſe. Scdo notãda
eſt rõ huiꝰ ſolẽnitatis
triplex. Ana ẽ ad ter-
roꝛẽ alioꝝ.alia ꝓpter
erubeſcentiã delinqn
tis.⁊ fcia ꝓpt ſignifi⸗
cationẽ eiectõnis ade
de padiſo. AUñ h̊ debz
cũ crebꝛis ſuſpirijs de

nunciare ep̃ᷣus. ita

eijcit᷑ ſicut adã eiectꝰ
fuit de ꝑadiſo.⁊ iõ nõ
eſt iteranda.⁊ de ̊ bẽ
l.di. penitentes. ⁊ ca.
ſe.⁊ e.di.ca.ſi qͥs pꝰre
miffionẽ · S· p̃t ⁊ alit᷑.
Tercio notadũ eſt ꝙ;
hec pnia nõ iponitur
niſi ꝓ graui ⁊ enoꝛmi
culpa.maxie ꝓ culpa
ꝗᷓ totã vꝛbẽ comouit.

ſicut ibidem dꝛ. NMec

iponẽda ẽ ſacerdoti/

bus Apt᷑ reuerẽtiã oꝛ⸗/

giniſ. Et pᷣt qͥdẽ ivvni
publica pnia ꝓ pctõ
maifeſto. Quarto no
tandũ ꝙ ꝑenitẽs non
recõciliat᷑ ſolẽnit᷑ niſi
ab epo vel ſacerdote
de mãdato ep̃i. pᷣſerti
in articulo nccitatis.
Recociliari aũt pᷣt in
octã paſche ſi bñ peni
tucrit. hůe igreſſum

eccie.ſin aũt manebit

ſic vſq; ad finẽ vite.⁊
de h dꝛ. xxviij. q. ij.
238 tñ in qui. ⁊c.
Obꝛ. vidẽt᷑ em̃ tales

eccie peccare cũ facist
3 rõnẽ ſacfi ⁊ ſigtõöis
ſolenis pnie. B. dʒ
ꝙ h̊ nõ eſt de nccitate
pnie. ſolũ de bene eẽ.
vbi ſũt tes dure
Arcin ofimget munt yberius fleuero. ſi melius vixero.ſi pauperes largiꝰ
ſuſtentauero.ſi charitate ardentius flagrauero.quis
pit vt huic homini dicat nihil tibi iſta
in poſterũ ꝓdeunt: vade ſaltem huius vite ſuauitate
fruere. Auertat deus tam immanẽ ſacrilegamq; de/

duricia ↄfringat᷑ mul

tiplici fuſiõe.q̃ vni ⸗
a n ofundebat᷑. ⁊ vix
talibꝰpoſſit ĩponi pnia

occulta ita diuturna
ꝙ ſuſciperẽt vel ſua⸗

ent. i tal pnia itera⸗

41 tur ex cj. I

ro pnia ⁊c̃. Niqet᷑ ma

q; de hac ſolenni pnia q̃ ꝓ grauioꝛibꝰcriminibꝰ iniun

gitur ait. Si nos aliq̃ culpa moꝛtalis inuenerit.qᷓ̃ nõ

in crimine moꝛtali.vel in blaſphemia fidei.ſᷣ in ſermo
nis vel in moꝝ vicioↄſiſtat.hec culpa ſemꝑ reparari
põt. Mec interdicit᷑ aliqñ de hmõi pniam agere.Sed
nõ ita de grauioꝛibꝰcriminibꝰ. In guioꝛibus em̃ cri/

minibus ſemel tantũ pnie cõcedit᷑ locus. Cõmunia q̃

frequẽter incurrimꝰ ſemꝑ pniam recipiunt ⁊ ſemꝑ re⸗
dimunt᷑.Cõmunia dicit venialia pctã.⁊ forte moꝛta⸗
lia quedã alijs minus grauia. Que ſicut ſepe cõmittũ
tur.ita frequẽter ꝑ pniam redimunt᷑. Sed de grauio⸗

ribus criminibꝰſemel tantũ agit᷑ pnia ſcʒ ſolẽnis.Nã

⁊ de illis ſi iterent᷑ iterat᷑ pnia ſᷣ nõ ſolẽnis d tñ in

7

uſdã eccleſijs nõ ſeruat᷑.

ealaducn auẽtes ad impꝛobationẽ illiꝰerroꝛis qᷣ di⸗
it ſemel tm̃ pctã ꝑ pniam dimiti. G.e
¶ vero pnia nõ ſemel tm agat᷑.ſed frequẽter iteret᷑.

7 per eã frequẽter iterũ venia pᷣſtetur.pluribꝰſanctoꝝ
teſtimonijs ꝓbat᷑. Ait em Aug.ſcribens ptra qͥſdam
hereticos qͥ peccantibꝰ poſt baptiſmũ ſemel tantũ di⸗

cebant vtilem eſſe penitentiã.ita. Adhuc inſtant per/

ſidi qui ſapiunt plus q́; opoꝛtet.nõ ſobꝛij.ſed excedẽ⸗
tes menſurã. dicunt. ⁊ ſi ſemel peccantibus poſt ba⸗
ptiſmũ valeat pnia.non tñ ſepe peccantib⸗ pꝛoderit

iterata.alioquin remiſſio ad peccandũ eſſet incitatio.
Dicunt em̃.Quis nõ ſemꝑ peccaret ſi ſemper redire
poſſet.Dicunt em̃ dominũ incitatoꝛẽ mali ſi ſemꝑ pec
cantibus ſubuenit.et ei pctã placere quibꝰ ſemꝑ pᷣſto
eſt gratia rrant aũt.Conſtat em̃ ei peccata diſplice
re qui ſemꝑ p̃ſto eſt ea deſtruere.ſi ea amaret.nõ ſem⸗

per ea deſtrueret. Idẽ ad macedoniũ. Intantũ homi

num iniqͥtas aliqũ ꝓgredit᷑.vt etiã poſt ꝑactã pniazʒ.

poſt altaris reconciliationẽ. vel ſimilia vel grauio:a
Comittant. ⁊ tamẽ deus facit etiã ſuꝑ tales oꝛiri ſolem
ſuũ.nec minꝰ tribuit qᷓ; ante tribuerat largiſſima mu⸗

nera vite ⁊ ſalutis.Er quis eis ĩ eccleſia locus ille pe

nitentie nõ concedat᷑.deus tñ ſup eos ſue patiẽtie nõ
obliuiſcit᷑. Ex quoꝝ numero ſi quis nobis dicat.dici⸗

te mihi vtrũ aliquid ꝓſit ad vitã futurã ſi in iſta vita
illecebꝛoſiſſime voluptatis blandimẽta contẽpſero.ſi
me penitendo vehementius qᷓ́; pꝛius excruciauero.ſi

yeſtrum ita deſi

mentiam. Item Johannes Chꝛiſoſtomus de repara

pietas dei, Nunq; ſpernit penitẽtiã ſi ei ſincere ⁊ ſim⸗

Oꝛigenes ſup

leuiticum.

1

Aug). in lib. de
pnia.

Aug. ad mace/
donium.

tone lapſi. Talis mihi ſoſ⸗ para Zoh. Chꝛiß.
tione lapſi. Talis mihi crede.talis eſt erga homines

mtine
zubiut
ginliin
ſnun

züng
ſuuis

lnoy
tui
nultma⸗
tulvepyf
fipantten
fnwnfef
ürlin

Di.. XIII

le dicere.qꝛ ſup illud Amos.j.ſuꝑ tribꝰſceleribꝰdamaſci et ſup.iiij.nõ Suertã eũ.glo.ibi.qᷓ̃rto eadẽ pctã cõ/
mittenti. nec pniam nec indulgentiã ſc daturũ denũciat.ᷣ nõ videt᷑ ꝙ frequẽter ſi tm̃ ter. N. dm qꝙ Yero⸗
nimus iutelligit ; pᷣmũ pctm̃ ſit cõſentire in coꝛde.ſcᷣm ẽ facere in oꝑe.terciũ ẽ vertere in cõſi uetudinẽ.q̃rtũ
eſt finalit᷑ nõ penitere.et de boc nec pniaʒ dat nec Venta dr poſt moꝛtẽ nõ ẽ locus pnie.Ab alijs tribꝰliberat.
et dat pniam et veniã ſimul ſicut ꝓbat᷑ et innuit᷑ in reſuſcitatõe triũ moatuoꝑ. quoꝑ vnñ ſuſcitauit ĩ domo.
E MMD aliũ in poꝛta.⁊ terciũ
nian mnmn pliciter offerat᷑ etiã ſi ad ſũmũ qͥs pueniat maloꝝ.et in ſepulch.
7 uuinfde tñ velit reuerti ad vtutis viã.ſuſcipit libenter et m ( Etiã ſi ad ſũ.⁊c. 42
amplectit᷑ ⁊ facit oĩa qtinus ad poꝛẽ reuocet ſtatum. Sicdet᷑ male dicẽ cri-
Qðq; ẽ adhuc pᷣſtantiꝰ ⁊ eminẽtius.etiã ſi nõ potue⸗ ſoſto.qꝛ nullus ẽ ita
rit qͥ; explere oẽm ſatiſfaciendi oꝛdinẽ. q̃ntulamcũq; Palacbe lustoi
tñ ⁊ qualibet bꝛeui tꝑe geſtã nõ reſpuit pniam. ſuſci/⸗ hec aͤn dhbue wane.
pit etiã ipſam.nec patitur quẽuis exigue cõuerſionis fieri deterioꝛ. Iteʒ in
perdere mercelen. Pe. d. ſupbia con qui
Adducit exẽpla ad impꝛobationẽ erroꝛi eiuſdẽ. i teoderũt aſcẽdit ſp.
VWVVEremplis etis hoc idẽ aſtrui põt. Dauid em̃ ꝑ pniaz S ſi eſt ſemp et creſcit
Amb in apolo adulterij ſimul ⁊ homicidij venia impetrauit. graui aqachi⸗ Rarns ntuz.
ga dauid. n t poſtea delidqt in ppli enumeratione.qð ppli mul-⸗ pot intelligi Fin getch
“ titudo ꝓſtrata oſtendit. Illud aũt mirabile ẽ ꝙ ange vt ita ſit malꝰ nullꝰ
j. Paral.xxj lo ferienti plebem ſe obtulit dicẽs. Gꝛex iſte qͥd fecir. peioꝛ ⁊ g, ñ intelligat
fiat manus tua in me ⁊ in domũ patris mei.QAuo fa / H potẽtiã. vl dicat ꝙ
H cto ſtatim ſacriſicio dignus iudicat᷑.qͥ abſolutõe eſti ᷓintelligit hin genuſ
„ mabat᷑ indignus. Mec mirũ ſi tali ſua oblatione pꝛo Nari Nalide tcad
Exo.xxxij. pplo.pcti ſui adeptus eſt veniã.cũ moyſes offerendo bue ogatuge parce
ſe ꝓ plebis erroꝛe pctã diluerit. Hijs alijſq; teſtimo / dũ eſt in via. et vo/

Apilin mnijs pluribꝰ euidẽter oñdit᷑ ꝓ pniam nõ ſemel tm̃ ſed cat ſũmũ maloꝝ. Oꝛ
nii. hed. r, ſepius nos a pctis ſurgere.⁊ verã pniam ſepius agi. en —
eb.x. wvoluntaric em peccantibenobisc(vt ait apłs) ꝓ pctis n an herimer t5es

nõ relinquit᷑ hoſtia ſcdᷣa ſcʒ.qꝛ ſemel tm̃ xpᷣm opoꝛtu⸗ vepinriS ey
it pati. Hec relinquit᷑ ſcdðᷣs baptiſmꝰ. Relinquit᷑ vero B vunii Keeſ miaig
Joh.cryß. ſcvðda pnia ⁊ tercia ⁊ deinceps vt Yoh.chriſoſto.ſuper xt zodomiticũ.2 illᷣ
hũc locũ ait. Sciendũ inqᷣt ꝙ bic quida exurgũt hoꝝ eſt peſſimũ.Delſi qq
verboꝝ occaſione pniam auferẽtes.q̃ſi ꝑ pnrĩam non alid genꝰpcti ſit peiꝰ.
valeat pctõꝛ poſt lapſum reſurgè ſcðᷣo ⁊ tercio ⁊ dein⸗ Vt blaſphemia in deũ

ceps. Verũetiã in ̊ pniam nõ excludit.nec ꝓpiciatio s Paabraſ anie 45

nem qᷣ ſepe ſit ꝑ pniam.ᷣ ſᷣm baptiſmũ ⁊ hoſtii. enumeratioe.· Hidek·
r r lIlud verbu Aug. fal⸗
Ad ſum.qꝛ moyſes numeranit pplm. Nume.xxvſ.et ſilr ſaul.j. Reg.xſ.⁊ tñ neut peccauit.g pari rõe nec dauid
ſun. Itẽ dauid peccauit.ꝗ nõ debuit pplłs puniri ſed potius ipſe qͥ peccauerat.R.ad pᷣmũ dᷣm ꝙ moyſes nu /
merauit mãdato dñi.et ſaul ꝓpter expeditionẽ ad pugnã.ſed dauid ꝗꝓpt᷑ ſuꝑbiã.volebat em̃ gloꝛiari in mu
6N titudine ppli numeroſa.OQð querit᷑ qre pnnitus ẽ ppłs. Rñdet᷑ ꝓpter cõnexionẽ ppli ad pꝛincipẽ.ꝓpter quã ꝗ

gtiꝗ puniti funt filij iſrt in pcto achaʒ. Joſue.vij. Ael põt dici et melius ꝙ dñs puniuit pᷣncipẽ in pplo.vt in
codẽ puniret᷑ in qͥ gloꝛiabat᷑.ſicut aliqͥs punit in ſua poſſeſſione.Eſtimãt tñ aliq ꝙ iuſto dei iudicio pmiſfſu
ſit H vt illi punirent᷑ qͥ adheſerãt abſolon. Figura tñ et inſtructio in h̊ magna fuit vt oñdat᷑ qntũ malus p/
latus ⁊ eius pctm̃ obeſt ſubditis.⁊ q̃ntũ eius oꝛatio ꝓdeſt in ipſius pnia et ſeueritate. M

Dintelligentiã huius partis duo pꝛincipa iñ poſt peccauit in enumerãdo populũ.ij. Regum
liter querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de iteratione vltimo. SBe zuẽte dñi. Joh. v. vbi dixit paraliti/
enitentie. Scdo de effectu penitẽtie itera⸗ co.vade et amplius noli peccare ne deterius tibi ali
te. Circa pᷣmũ querunt᷑ tria Pꝛimo querit᷑ vtrum quid contingat. Sed nõ fuiſſet cõminatus malum
cxontingat cadere a vera pnia. Secũdo vtrũ contin ¶ ꝓpter recidiuũ niſi poſſet. ergo ⁊c. ¶ Item ratione
gut per penitentiã reſurgere. Lercio vtrum omnis videtur.quia penitẽtia habet eſſe in libero arbitrio
agens penitentiã ſuper culpã inueniat veniã a doo. Sm ſtatum vie.et boc non eſt coactum. Sed tale eſt
ns pelttt d vertibile. et per vertibilitatem poteſt cadere a ſtatu

¶ ueſtio. . g gratie ct iuſticie. ergo et penitentie. ¶ Item gra⸗
⸗ s tiia baptiſmalis eſt maioꝛ ꝙᷓ penitentie ⁊ confirma
e. Circã quã pceditur ſic et oſtendit᷑ ꝙ cõtingat a ve tionis ſimiliter.ſed poſt verã gratiã baptiſmatis ect .
7

ra pnia cadere.exemplo dauid qͥ de peccato moꝛtis confirmationis cõtingit cadere. ⁊ ſoſt grãm peni
vꝛit penitens.ꝙ dñs eius penitentiã acceptauit. tentie.¶ Contra.Amb.⁊ Aug.ſic diffiniũt pniam.

Pnia eſt ppetrata plangere. et plangenda nõ com/ peio: fuiſtet. ᷣ nõ eſt ei pᷣcluſa via. S ſi tunc potuiſtet geuon
mittere. ſi admittit vel cõmittit pꝰ plangẽda.pus pniam ſurgẽ.et nũc põt. ¶ Itẽ rone videt᷑.qꝛ deus
nõ penituit. Si ̊ penituit. pʒ ꝙ vltra nõ cõmittet. ꝓnioꝛ eſt ad miſerendũ qᷓ; ad cõdemnandum. Sed ſai
Si dicas ꝙ refert᷑ ad idẽ tps.hoc ſuꝑfluit.qꝛ nemo quantũcunq; hõ deo ſeruierit.ſi penitet de bono fa⸗ mma e
in eodẽ tpꝑe in qͥ plangit pctã admittit. ¶ Itẽ yſis. cto deus obliuiſcit᷑ bonoꝛuʒ.g ſi penitet de malo re⸗ igit
Inanis ẽ pnia quã ſequẽs culpa inquinat ſi poſt miittit. ¶ Itẽ ſi nõ põt reſurgẽ ſcdᷣo.aut hocẽ quia ecr
peccat. pᷣma pnia fuit inanis. ab oppoſitis ſi fuit nõ põt ſcdo penitere.aut qꝛ deus nõ acceptat. Non iccin
vera. poſtea nõ peccauit. ¶ Item rõne videt᷑.quia pmo mõò.quia li.ar.eſt in nobis vertibile.⁊ tota die Mi
offenla eſt infinita. ⁊ ſatiſfactio ſi vera ẽ debet eſſe tverti videmꝰ. Non ſcdᷣo mõ.penitere em̃ eſt conteri un
infinita. ᷓ cũ nõ ſit infinita intenſionc.ſaltẽ ẽ infini et hũiliari de ꝑctõ.h̊ᷣ dẽ in v.ſacrificiũ deo ſpũs cõtri ſaſhn
ta duratione S ſi nõ ſemꝑ durat.nõ ẽ vera pnia ne bulatus coꝛ cõtritũ ⁊ bũiliatũ ⁊c. ¶ Contra. Hcvᷣ. cin
ſatiſfactio. ¶ Itẽ vere penitẽtis ẽ ſemꝑ dolere ergo lindomhile ẽ eos qͥ ꝓlapſi ſunt rurſus renouari ſeni
ſemp eſt petm̃ deteſtari. ſemꝑ deteſtanti grãm im/ ad pniam. ¶ Itẽ Pꝛouer. xxviij. qui ꝑuerſis gradit Gunſe
poſſibile ẽ reſurgerc. vere penitentẽ cũ ſemꝑ dete· vijs cõcidet ſemel. ¶ Itẽ Amb, picit ꝙ vnica eſt pe Glhln
As ſtetur culpã impoſſibile ẽ cadere. ¶ R.dᷣm ꝙ ſic nitentia ſicut vnicũ bipaſna E he⸗ rõne videt᷑.qꝛ ſamnthn
errauerunt aliqͥ circa pniam ſicut circa charitatem. ſacrm pnie hʒ effectũ a xpᷣi paſſione vt baptiſmmus. ne Hn
Dixerũt em̃ ꝙ bñs ſemel verã charitatẽ nunq; pꝑdit ¶ Sed paſſio xpᷣi ẽ vnica et amplius nõ põt pati.ergo anpe⸗
eã. ſir et hñs verã pniam nũqᷓ; eam pdit. Sed hoc nec pnia iterari. Et hoc ẽ qð dicit apłs Heb.vj. rur⸗ adiſn
eſt manifeſtus erroꝛ ⁊ 3 ſcripturã.Rõ aũt que iſtos ſus crucifigũt ſibi filiũ dei. ¶ Itẽ baptiſmꝰ nõ iterat Heckffn
decepit fuit.qꝛ nõ cõſiderauerũt qͥd dicat᷑ vel qͥd im nec iterari põt ne fiat cõtumelia ſacro ⁊ veniat in cõ hueſne
poꝛtet᷑ ꝑ hoc nomẽ verũ cum dẽ vera pnia vel vra temptũ.& pari rõne nec pnia.¶ R.dm ꝙ peſſimꝰ S0 tnnopoſt
charitas. Muis em̃ vnũ dicat indiuiſionẽ pᷣncipio⸗ erroꝛ eſt et crudeliſſimꝰ ꝙ pnia non poſſit iterari. lemnonnx
rum entis.⁊ verũ indiuiſionẽ entis ab eſſe ſine actu cdaudit viſcera diuine miſcdie.⁊ tũc oẽs pctõꝛes wl Poglenht
abſoluto ꝓut natũ ẽ fieri apud intellectũ.⁊ bonum fere om̃es cogeret deſperare.Et iõ dᷣm ꝙ iterari pt locumn
indiuiſionẽ ab actu vt in finẽ relatũ.tñ qñ verũ re- qtienſcunq; bõ eſt in hac vita.ſᷣ poſt hanc vitã non thimgia
flectit᷑ ſupꝛa bonũ vt dicat᷑ vera virtꝰ.vtrũq; ppteſt põt.Et rõ qre pnia poſſit et debet iterari ⁊ baptiſmꝰ i epertae
q6 impoꝛtare.⁊ vtroqʒ mõ accipi põt.Et iõ intelligen / nõ. eſt triplex. Ana eſt qꝛ in baptiſmo impmit᷑ cara/ Nrr un
dum ꝙ veritas pnie dupir accipit᷑.ſicut ⁊ cuiuſlibet cter q eſt indelibilis.in pnia nõ. Scða rõ eſt quia bz enfuchn
virtutis. Ano em̃ mõ dꝛ virtus vera q̃ hʒ verũ vir· ptiſmus ẽ moꝛbũ nõ iterabilẽ qualis ẽ moꝛbꝰ pec gliſnan
tutis opus.vel nata eſt hꝛe qntũ eſt de ſe.⁊ veritas ẽ cati oꝛiginalis.ſ̊ pnia ↄtra moꝛbũ iterabilẽ qualis ẽ eſerin
de eſſentia virtutis. Alio mo dẽ virtus vera q̃ pꝑꝛdu/ moꝛbus pcti.vñ quia medicina debet aptari moꝛbo Aptiuen⸗
cit in finẽ.⁊ hec veritas nõ ẽ eſſentialis virtuti.ſᷣů ti pʒ ⁊c.Tercia rõ eſt qꝛ baptiſmus hʒ totã efficaciã a epeliani
dicit virtutis ſtatũ ſine ↄtinuatione. Scoᷣm h̊ dom paſſione.ſᷣ pnia nõ eſt tm̃ a paſſione xpᷣi.ſed ab actu Enolnang
ꝙ& ſi pᷣmo mõ dicat᷑ pnia vera q̃ vcrũ virtutis habet noſtro.cet iõ baptiſmus nõ iterat᷑ ſicut nec paſſio.pe Alnbrri
actũ.ſic de veritate pnie ẽ deteſtari malũ cõmiſſum. nitentia vᷣo iterat᷑ ̃m ꝙ voluntas nr̃a cõuertit᷑⁊ re Pibanin
⁊ ꝓ illo tꝑe nullũ cõmittere.⁊ de futuro pᷣponere nõ uertit᷑.indeẽ ꝙ in baptiſmo ois pena remittit᷑.in pe Peſegente
comittere. ⁊ ab oibus bijs p̃t hõ cadere.⁊ ita a pnia nitẽtia nõ.Et ſi baptiſmꝰiteraret᷑ daret᷑ nobis oca ſninqzne
vera veritate pᷣ mõ dicta. Si aũt dicat᷑ ra qꝛ pdu/ ſio peccandi.nõ ſic eſt in pnia.qꝛ bene punit. §2 üegreene
cit in finẽ vt finalis ⁊ cõtinuata.ab hac nõ ẽ cadere. illud g qð obꝛ in ↄtrariũ de vᷣbo apli ipoſſibile ẽ ⁊c. W
Sed hãc nõ eſt dicẽ hoiem bꝛe niſi in fine.⁊ poſt nõ põt fieri vis in H̊ qdð dicit iĩpoſſibile.qꝛ nõ ex viribus Gamon
7 dtingit cadere.(¶ Ad illð & qd obẽ pᷣmo ꝙ ad veri / hũuũanis.Ael ipoſſibile.i.difficile.loquit᷑ em̃ de pfect! Hiann ide
tatẽ eius ſpectat plangẽda nõ cõmittere.dom ꝙ ſi qᷓ difficulter reſurgũt. Ael vt fiat vis in pnia.qꝛ lo monij
loquamur de veritate pᷣmo mõ.ad veritatẽ ſpectat tur de renouatõe q̃ eſt in pnia quã ſeqͥt᷑ baptiſmꝰ. ſconopot
nõ cõmittẽ tũc.nec actu nec ꝓpoſito.ſed non poſt.? eñm̃ virtutẽ totã hʒ ab hoſtia paſſionis.⁊ de hac di/ meturgd
ſic accipit᷑ in illis diſinitionibꝰ. Ael ſi accipit ꝓ fu/ cit aplłs.x.ad heb.nõ relinqt hoſtia ꝓ pctõA¶ Adil sʒ lginhe
turo ſimplr. tunc erit pnie dicte vere veritate ꝑſeue- lud Amb.⁊ Oꝛig.ddm ꝙ intelligi dʒ de pnia ſolẽni. toperczg
rantie ducente in finẽ.⁊ ꝑ hoc pzlle Iſidoꝛi.quia ⁊R̊ ſm moꝛẽ aliqrũ eccliarũ ſicut pʒ in lra. Ad il oſenbini
a8 dẽ inanis ꝓpter fruſtrationẽ finis. ¶ Ad illud quod lud qò obẽ de baptiſmo et cõtumelia ſacri.ptz rñſio bſitreot
obijcit᷑ ꝙ offenſa ẽ infinita.dᷣm ꝙ deus remittit of ex pᷣdictis ꝙ nõ ẽ᷑ ſile.hᷣ̊ em̃ nõ fit cõtumelia ſacro.qꝛ Pigonns
fenſam ꝑ grãm.⁊ ꝓ delectatione exigit pniam.⁊ ido ſic inſtitutũ ẽ et efficaciã bʒ.ᷣ ſcdʒᷣs baptiſmꝰnulliꝰ ẽ mlilti
4q09 nõ opoꝛtet ꝙ ſit infinita. ¶ Ad illud qdð obẽ ꝙ ſemꝑ efficacie.nõ fit etiã ↄtumelia paſſioni.qꝛ nõ ſic totã are
dolere dʒ. dom qꝙ ſemꝑ dolere debet habitu. ᷣ q ba ⁊ plenã efficaciã a paſſione recipit vt baptiſmꝰſicut ſtit eg
bitu dolet de pctõ p̃terito.nibil ipedit qͥn actu comit in pcedentibꝰviſũ eſt et.j.videbif. uife
tat futuꝝ.vel referẽdũ ẽ ad pniaʒ finale ſicut dictũ ẽ6. ueſtio iij. i nli
Queſtio⸗j5.. h ¶ Utrum ois agens pniam ſuꝑ culpã inueniat veniã 7iathn
¶ Atrũ cõtingat pniaʒ reſurgẽ. boc ẽ pniam iterare. ctiã quãtũcunq; peccauerit.et ꝙ nõ videt᷑.ij. Ma⸗ donge
Et ꝓꝙ ſic videt᷑ exemplo dauid qͥ pᷣmo peccauit bo/ chab.ix.Oꝛabat ſccleſtus dñm a q̃ nõ erat miſcdiaʒ gintse
micidio ⁊ penituit. Rurſus numerãdo pplin et pea cõſecutꝰ.loquit᷑ de antiocho q̃ veni pecijt.et ꝓpter Fxfme
nituit. ⁊ deꝰ vtrũq; acceptauit.¶ Itẽ auẽte Eʒech. multa ſcelera nõ inuenit. ¶ Itẽ Heb.xij.de eſau lo/ ca
xviij.ſi impius egerit pniam ab oibus pctis ⁊c.oim quens dicit.nõ inuenit locuʒ penitentie quãq; cum ſenter
iniquitatũ eius nõ recoꝛdaboꝛ amplius.ᷣ nõ deſigt lachꝛymis poſtulaſſet eam. conſtans eſt ꝙ; penite/ tuͤ⸗
pctõꝛeʒ. verũ ẽ de eo qͥ ſe noiauit.qꝛ ᷑minus in cõ⸗ beat et petebat veniam cet non inucuit.et tamen non nn
Alctonal in antecedẽte tenet᷑ vliter. ¶ Item eſto q fuit multum enoꝛmis peccatoꝛ.ergo multo minus Gſing
emꝑ iſte dum fuit in pnia fuiſſet in culpa.conſtat qui ſunt in grauibus pcccatis. Grem de angelo imn⸗

Perſce
ied
n S,
thonſ,
dmhe⸗
dnigt
chgeſn
lernuze
ckane
Whiscͤri
in bo.
efanun
eſonnt
pmuackee
neſtt⸗
hins,
N
Sbäyn⸗
infin
diſcnttc
Woginf
doſttnne
0isdN
dugtorg
bancyitin
Antbepiin
imnpfitan
gröcktqrun
seno
tligoals

mptmintte

vtoticfiaii/
ereſgh
iatnugte
nfnüni
ae
ithe
wente 1
Niiſhtii
AAwartne
niünlit
in
inn
ns1 ed
owil
Bdluſil
julfrl Al⸗
lunihinin
dila
iynnſcl

uittel

ti

orua

„ 11
Grti
Pb/

59 hoſſunt. AAd illus
ſtinctionẽ pᷣhabitã ꝙ nõ penitebunt ꝓpter amoꝛem

Di

A demonibus dicit vſis.in li. de oꝛdine creaturaꝝ.

¶ Itẽ ſnia diffinitiua eſt irreuocabilis. ſi aliquis
damnatus ẽ ꝑ ſniam diffinitiuã.quãtũcunq; peni/

teat. nõ inuenit veniã. ſed dãnati penitebũt ſicut di /
citur Sapᷣ.v.dicent intra ſe pniam agentes ⁊c.ergo

cũ eis nunqᷓ; detur yenia. nõ oĩs agens pniam apud
deũ inuenit venia. ¶ Contra. Math. xviij. quotiẽs
peccauerit in me ⁊c.et poſt.nõ dico tibi vſq; ſepties
ſed vſq; ſeptuageſies ſepties. glo.finitũ ponit ꝓ infi/

nito. ſi pᷣcepit nobis miſcdiaʒ ad infinitas culpss

ſi querat᷑ venia.cũ nõ maioꝛẽ miſcdiã qᷓ; faciat pꝛe/
cipiat.et ipſe ſit etor oraenenun. it. multo ma
Fisa ipſe petenti ſibi veniã parcat. Itẽ Berñ. in
de gradibus humilitatis dicit de dyaboli damna/
tione. Sic comparauit in vindictam ſniam. vt ſi nõ
Vllet deſpicere.deus vniã nõ neget. Ir Itẽ mileri⸗/
coꝛdia dei ſuꝑexcellit omne pctm̃ intenſiue.vñ quia
ipſa eſt infinita.videtur ꝙ quantũcunq; iteret᷑ pctĩ
adhuc ſuꝑexcellit.ergo plus poteſt deus remittere qᷓ;
homo poſſit peccare.ergo ſi veniazʒ petit.miſericoꝛ⸗
liam nõ negat. 736 Chꝛyß. dicit. etiã ſi ad ſůũmũ
quis pueniat maloꝝ ⁊ inde velit reuerti ſuſcipit li/

benter ⁊ amplectit᷑.ergo videt᷑ ꝙ omnis agens gxni
5§5tentiam apud deũ inueniat veniam.

¶Re. dom c
agere penitentiã ſiue dolere de culpa cõmiſſa eſt du
pliciter. Aut ꝓpter leſionẽ nature.aut ꝓpter offenſio
nem maieſtatis diuine ⁊ ipſius iuſticie. Pꝛimã peni
tentiã ſuꝑ culpa cõmiſſa habere poteſt qͥs ex ſola na
tura ſine aliqua gratia. Sicut em̃ homo naturalit᷑ ſe

diligit.ita etiã odit omne ꝓpter qð malũ incurrit.et

hec penitentia eſt in malis ⁊ in damnatis.et erit ali
quando in angelis malis cũ abſoꝛpti erunt a penis.
Sed in hac viuit et regnat mala voluntas.cum ſit

ꝓpꝛij boni inimica.ideo deus eam non acceptat.nec

quis ſic penitens inuenit grãm vel veniã.Alia ẽ pe/
nitentia qua quis penitet ꝓpter dei offenſam ꝑatus

ei facere emendã.⁊ bec nõ eſt ſine diuina gratia gra
tum faciẽte vel gratis data.⁊ hec adeo diſponit ad
grãm ꝙ nullus ẽ ſic pctõꝛ quin inueniat gram ⁊ ve

niam.⁊ ideo nulli eã dat niſi cĩ quo ponit facẽ mi/
ſericoꝛdiã.Et qm̃ dyabolus hanc habere nõ poteſt.
ideo nõ poteſt habere veniã.ſed ſi ꝑ impoſſibile po/
neretur ꝙ; dyabolus hanc haberet. vtiq; dñs daret

ei grãm. Hec igit᷑ eſt potiſſima cauſa irremediabili/

tatis peccati dyaboli.quia nõ poteſt penitere.nec li
berũ arbitriũ eius verti ad veniã petendã.Que aũt

buiꝰſit ratio habet locũ in ſcdo libꝛo.Conccdenduʒ

igit᷑ ꝙ omnis agens pniam ſuꝑ culpam ſm aſſigna
Peer pᷣdctã quantũcunq; peccauerit inuenit veniã

56 ¶Ad illud ergo qð obijcit᷑ de antiocho. doᷣm ꝙ pe⸗/
nituit ꝓpter leſionẽ nature quã incurrerat.nõ ꝗꝓpter
diuinq offenſam. vnde nõ attendebat ſatiſfacere ꝓ

offenſa. ſed ſicut pʒ ex litera deſperabat quaſi men/

5 tiendo ↄtrariũ diceret.¶ Ad illð qð obijcit᷑ de eſau
ter amiſſionẽ benedi/

dom ipſe ſimilr penituit 1
ctionis.et ꝓpterea nolebat facere emendã ſᷣ potius

58 de fratre qrebat vindictã.ſicut pʒ ex tertu.¶ Ad il/
lud q obꝛ ꝙ dyabolus ⁊ demones veniã nõ hꝛent

ſi peniterẽt. dᷣm ꝙ loqt᷑ de petitione venie tuʒ ad
pᷣmũ modũ.ſcʒ ꝓpter penas non oꝓpter iuſticiã.ſi em̃

alio mõ peniteret.haberẽt ſicut dicit Berñ. ſed non
Aduind qð obꝛ de dãnatis.ddm ſᷣm di/

XII

is dicit yſid.in dine creatu iuſticie. ſed ꝓpter odium pene.
nõ penituerũt. 2 ſi penituiſſent. vniã nõ inueniſſent

Onſequẽter q;tum ad ſcᷣm articulũ querit᷑ d
effectu pnie iterate. Et circa hoc querant᷑ tria.
Pꝛimo querit᷑ vtrum ſit neceſſe reſurgere in equali
charitate vel etiã in maioꝛi. Scdo querit᷑ vtrũ ꝑfe/
cta pnia reſtituat in pꝛiſtinũ gradũ.TLercio vtrũ ꝑfe
cta pnia reſtituat hmini oꝑa bona pᷣus moꝛtificata
der culpam. AQueſtio.j. K
Circa quã ꝓcedit᷑ ſic. Ro. viij. diligentibꝰ deũ om̃ia
cooꝑant᷑ in bonũ.glo.etiã lapſus i moꝛtale.Sʒ ſi re
ſurgerent in minoꝛi charitate nõ cooꝑaret᷑ eis in bo
num. S ⁊c. Si dicas ꝙ caſus reddit cautioꝛes ⁊ dili/
gentioꝛes. Contra.augmẽtata vna virtute augmen
tant᷑ ⁊ oẽs. ſi aliquis ẽ pꝛudẽtioꝛ ⁊c.¶ Itẽ dñs di
cit ꝑ Eech.xviij.de peccatoꝛe penitẽte oĩm iniqui/
tatũ eius nõ recoꝛdaboꝛ amplius. Sed ſi in minoꝛi
reſurgit charitate recoꝛdat᷑.S ⁊c. Si dicas ꝙ intellii /
gitur de recoꝛdatione ad penã eternã. Contra.dimi

nutionẽ gratie ſequit᷑ diminntio gloꝛie.& ſi in mino⸗

ri charitate reſurgit.minoꝛẽ gloꝛia habebit.g cũ ab/
latio gloꝛie ⁊ diminutio boni eterni ſit pena.ptʒ ⁊c.
Itẽ Aug.ad macedoniũ loquẽs ð recidiuantibꝰ.
deus facit oꝛiri ſuꝑ tales lumen ſuũ.nec minus tri/
buit qᷓ; ante tribuebat.dat largiſſima dona vite ac
ſalutis. Et ſi dicas quantũ eſt de ſe.Contra.menſu/

ra gratie eſt ſᷣm donationẽ illius. ſi ᷣus magna et

larga.⁊ nunc.et ſic ⁊c. ¶ Itẽ rõne videt᷑.quia ſicut
determinat mgr̃.ꝑ pniam oꝑa moꝛtificata viuifican
tur.qꝛ fiunt remuneratõe digna. ꝙ remunerabũtur
opꝑa pᷣus facta.ſᷣ cõſtat ᷣm qð meruerũt.g tantũ ba
bebunt gloꝛie ex quãta charitate ſunt facta.⁊ tanta
gloꝛia in quãta charitate ſunt facta.g neceſſe ẽ ꝙ in
equali reſurgat.cũ nullus poſſit pᷣmiari vltra quãti
tatẽ charitatis finalis.¶ Itẽ difficilius ẽ reſurgere
q́; reſiſtere.ꝙ̈ maioꝛis virtutis et gratie.cũ & ꝑ gräm
quã habuit nõ reſtiterit pctõ.ad hoc ꝙ reſurgat ne
ceſſe eſt habere maioꝛẽ. Itẽ deus nibil mali ꝑmit
tit fieri de quo nõ eliceat bonũ equale vel maius.qꝛ
ſi boc eſſet.aliqũ turpitudo remaneret in vniuerſo.
ergo ſi ꝑmittit hunc peccare pctõ qð adimit tantuʒ
de grã. neceſſe eſt ꝙ tantã vel plus reſtituat.Con
tra.cõtingit ꝑfectũ cadere.ſed cũ reſurgit ſtatim nõ
eſt ꝑfectus.quia nemo repente fit ſummus.g nõ ne/
ceſſeẽ ꝙ reſurgat in eq̃li. ¶ Itẽ mima charitas po/
tens ẽ delere oẽm culpã.ᷣ nõ ẽ neceſſe niſi de gratia
q̃ntũ ſufficit ad delendũ culpã. neceſſe nõ eſt ꝙ in
eq̃li ſi pot in minoꝛi. ¶ Itẽ deus in donatone grẽ de
cõgruo cõſiderat diſpoſitionẽ ſuſcipiẽtis. Sʒ poſſibi
le eſt ꝙ qͥ magnã charitatẽ habuit parũ ſe diſonat.
§ omnbale eſt ĩm ꝑuã charitatẽ accipe.¶ Itẽ qnto
gradus altioꝛ. tãto caſus guioꝛ.⁊ qᷓnto guioꝛ eſt ca/
ſus.tãto minꝰeſt bõ diſpoſitꝰ ad grãm.g ex H̊ ꝙq ma-
ioꝛẽ habuit charitatẽ minus ẽ diſpoſitꝰ.g potius re
ſurget in minoꝛi qᷓ; in eqli. 1 iſte nibil meretur
ꝓpf charitatẽ a q̃ cecidit.ſilr nec ꝑ aliqͥd qð hẽbat.S
grẽ donatio oino ẽ a liberalitate dei.̊ põt eẽ minoꝛ
⁊ cq̃lis.
ſot opoꝛtet reſurgẽ. Et rõ eoꝝ p boe eſt ꝙ dñs nõ
pmitteret electum cadere niſi videret ꝙ deberet ſibi
pꝛodeſſe. Alterius dicunt ꝙ dominus ſemꝑ electos
in melioꝛi ſtatu vite accipit. Tercio ꝙ remuners
opus qᷓntũ meruit radix ex q̃ fuit. Sj hãc poſitionẽ
credo falſã ſicut monſtratũ eſt. et rationẽ poſitionis
minug congruazʒ. Lum quia fundat᷑ ſuper falſum.

R. ad ̊ dixerũt qͥdã ꝙ ſꝑ in ẽti vel ma ö60

I.
Zum quia ſuper incertũ. Super falſum.in boc
dicit ꝙ remuneratio operis reſpicit radicem ex qua
facta ſunt.qð falſum eſt.ſed potius radicem in qua

reuiuiſcũt. MHunqᷓ; em̃ remunerarent᷑ niſi finał cha⸗
ritas ſuꝑueniret.nihil em̃ efficaciter eſt dignũ remu

neratione ſine finali ꝑſeuerantia. Alia duo ſunt du/
bia ſcʒ ꝙ deus ſemꝑ electos in melioꝛi ſtatu aecipiat
et ꝙ ſemꝑ ꝓſit caſus ad augmentũ gratie.cũ videa/
mus ſigna ad contrariũ. Ideo credo ꝙ pbabilioꝛ eſt
glia opinio ꝙ reſurgat in equali et maioꝛi et minoꝛi
hm ꝙ ſe melius pᷣparat.et diuina largitas diſpẽſat.

61 ¶Acd illud qd obẽ ꝙ caſus cooperat᷑ in bonũ.dom
ꝙ boc dicit᷑ nõ rõne gratie augmẽtande.ſed recupe

rate cõſeruande.Et melius eſt modicum habere de

62 gratia vſq; in finẽ.qᷓ multũ ad tẽpus tm̃.(¶¶ Adiillᷣ
qd obijcit᷑ ꝙ non recoꝛdatur deus iniquitatũ.dom

verũ eſt. vnde nõ dat ei minoꝛẽ grãm merito pec/
catoꝝ.ſed quia nõ bene ſe pꝛeparat ad tantã gram.

6 5 (Ad ills Aug. ad macedo. dm ꝙ de? patus ẽ ſi h̃

ſe diſponẽt.⁊ hoc dicit ꝓ aliqͥbus nõ ꝓ oibꝰ.qꝛ illud
apli.niſi babũdauerit ⁊c.veꝝ fuit alicubi ſᷣ ñ vbiq;.
64 ¶Ad illud qð obijcit᷑ de viuificatõne. dm ſicut pa
tebit ꝙ opus viuificati eſt dignũ remuneratione fie

ri.et opa remunerabunt᷑ ᷣm menſurã charitatis fi/

65 nalis. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ foꝛtius eſt reſurgere.

dm ꝙ foꝛtius quantũ ad actũ.ſed nõ opoꝛtet quia
ex foꝛtioꝛi habitu.quia nec in reſiſtendo nec in reſur
endo opari eſt neceſſe m totã virtutẽ nobilitatis.

Ad aliud dᷣm ꝙ elicit bonũ nõ facienti ſemꝑ.ſed

in vniuerſo.et hoc eſt declaratio ſumme miſericoꝛ-/
die et iuſticie.et aliquo mõ faciendi. niſi negligat qͥ

habet maioꝛem occaſionem feruoꝛis et humiliatio/

nis ex ipſo caſu. .
¶ Aitrum ꝑfecta ꝑenitentia reſtituat in pꝛiſtinũ gradũ
Et ꝙ ſic videt᷑ Aug.in lib.v.rñſionũ.penitentia eſt
res quedam optima et pfecta omnes defectus reuo
cans ad perfectũ. Sed ſi nõ reuocaret in gradũ pꝛi/
ſtinum nõ eſſet ꝑfecta reuocatio.ergo ⁊cc. ¶ Itẽ ra⸗
tione videt᷑.quia peccatoꝛ deũ offendit non tm̃ quia
contra eius imperiũ facit.ſed etiaʒ ꝙ ſe ſeruũ ſuum
et eius ymaginem defoꝛmat et peioꝛem reddit.ergo
nõ poteſt ꝑfecte reconciliari qᷓ;diu aliqͥd manct mi/
nus bene ꝙᷓ ante.quia non tantũ deo reſtituit quan
tum abſtulit.¶ Item ꝑfectus medicus ꝑfectũ largi
tur antidotum. Sed perfectũ antidotũ non eſt nin
pꝛiſtinam plene reſtituat ſanitatẽ.cum ergo dominꝰ
ſit gfectus medicus animarũ.patet ⁊c. ¶ Item do⸗
minus cũ ſanauit in coꝛpoꝛe ſemꝑ reſtituit ſanitatẽ
pꝛiſtinam ꝑfecte.ergo ſimiliter cum ſanat in ſpiritu
per penitentiam.ergo ꝑpenitentia ꝑfecta reſtituit in
pꝛiſtinam ſanitatem. ¶ Contra. poſſibile eſt vt di⸗
ctum eſt reſurgere in minoꝛi charitate.et in eadem
ſuam perficere penitentiam.ergo penitentia perfe/
cta non reſtituet ſemper in ſanitatẽ pꝛiſtinã.¶ Itẽ
aliquis per peccatum amiſit virginitatem. ſed im/
poſſibile eſt ipſum vlterius virginem fieri.ergo im/
poſſibile eſt 5 penitentiã in ſtatum pꝛiſtinũ redire
Item gloꝛia magna eſt hbomini in hoc ꝙ nunqᷓ;
offengit deum. Sed eum qui penitet poſt peccatum
neceſſe eſt dminũ offendiſſe.ergo nunqᷓ in ſtatum
pꝛiſtinum et gloꝛiam redibit. ¶ Item potentioꝛ eſt
baptiſmus et efficacioꝛ qᷓ; penitentia. Sed baptiſmꝰ
nun eꝙ reparat omnes defectꝰ quos iucurreramus

IIII

per oꝛiginale. quod patet.quia remanet quadruplex
pena anime.et pena coꝛpoꝛis multiplex.ergo nec pe
nitentia reſtituet omnia que incurrimus ꝑ actuale.
Hey. vicendum q penitentia pfecta poteſt conſide 6
rari dupliciter. Aut quantũ ad durationẽ. Aut q̃n-
tum ad durationẽ et feruoꝛem. Si quantũ ad dura⸗
tionem. vt ſcʒ ieiunet q;diu imponitur.et compleat
quod ſibi imponit᷑ ſᷣm rectam taxationẽ ſacerdotis
non eſt neceſſe reſtitui in ſtatum pꝛiſtinum.quia ita
negligenter poteſt exequi ꝙ non pꝛeparat ſe ad tan
tam gratiam quantã amiſit. Si autem ſit perfecta
quantum ad feruoꝛem et durationẽ.ſic dico ꝙ ſi ita
feruenter penitet et dolet de culpa m qð congruit
ei qui de tanto ſtatu cecidit.credo ꝙ ꝑ banc redit in
pꝛiſtinam ſanitatẽ. Et de hoc intelligit Auguſtinꝰ.⁊
concurrunt pᷣdicte rõnes.quia antidotũ illud opa/
tur ſᷣm congruentiã ſuſcipientis. Intelligenduʒ eſt 6S
tamen ꝙ duplr eſt loqui de ſanitate. Aut quantum
ad ſubſtantiã et habilitatẽ gratie.et habilitatẽ natu
ralinm.et ſic reſtituit in ſanitatem pꝛiſtinaʒ. Eſt etiã
loqui quantũ ad aliquẽ ſtatum ſiue integritatem ob
decoꝛem accidentalem.et quantũ ad boc nõ eſt ne/
ceſſe reſtitui.et hec eſt continuatio innocentie et in/
tagftac carnis ⁊c. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ po- 69
teſt in minoꝛi reſurgere et penitentiã pficere.dicen-
dum ꝙ ſi non negligenter perficit penitentiam ad
vlterioꝛem gratia ſe diſponit. ¶ Ad illud ergo qʒ 70
obijcitur de virginitate et gloꝛia ⁊ de innocentia.di/
cendum ꝙ quantũ ad boc nõ reſtituit.ſed quantum
ad omne qð fuit ſubſtantiale circa meritũ.ilald il/ t
lud quod obijcitur de baptiſmo ꝙ nõ reſtituit.dicen
gqum ꝙ verum eſt. ⁊ ratio huius eſt quia ſanat tm̃ p⸗
ſonam. Sed oꝛiginale inficit et naturã et perſonas.
⁊ ideo nõ omnes pene tollunt᷑.non ſic autẽ eſt in ꝑe
nitentia. ipſa em̃ ſanat moꝛbũ ꝑſonalem tĩ.et ideo
totaliter ⁊ omnino ſanat cum perfecta eſt.

7 „

¶ Nrum penitẽtia reſtituat homini opera bona pᷣus
moꝛtificata per culpam. Et ꝙ non videtur. Hugo.
MNemo in ſpe coꝛreptõnis peccare debet.quia quod
ſemel amittit᷑. ipſum amplius non recuperat᷑ ergo
ſi bona opera pꝛius facta ſunt amiſſa ꝑ culpam.im⸗
poſſibile eſt ea reſtitui.ergo nec viuificari. ¶ Item
omne quod viuificatur eſt aliquo modo.ſed qð om
nino pᷣterijt nullo mõ eſt.⁊ talia ſunt opa bona pᷣus
facta.ergo nec viuificari nec recuperari pñt.¶ Itẽ
impoſſibile eſt babitũ ſemel amiſſum. amplius illũ
eundẽ recuperare.ergo a ſimili impoſſibile eſt opa
bona pᷣus moꝛtificata ⁊ amiſſa eadẽ recuperari ⁊ vR⸗
uificari. ¶ Itẽ ſi opera moꝛtificant᷑ ⁊ viuiſicantur.
ergo idẽ actus ſm idẽ ſui eſſet ſuſceptibilis oppoſi/
tarũ conditionũ qdð eſt impoſſibile.quia impoſſibile
eſt ꝙ motus vnug pᷣm eandẽ partẽ pꝛimo ſit velox.
⁊ poſtea tardus.U¶ Contra.Joel.ij.reddam vobis
annos ⁊c̃.glo.nõ patit᷑ perire vbertatẽ quã cũ ꝑtur
batione amiſiſtis. Sed vbertas illa erat ex multitu
dine bonoꝝ operũ.ergo ſi illa nõ patit᷑ pire.pnia re/
ſtituit opa bona moꝛtificata ꝑ culpã.¶ Itẽ rõne vi
detur.quia opera bona facta pus digna erant remu
neratione eterna.ſed ꝙ nũc nõ remunerent᷑ boc eſt
quia iſte nõ ꝑſeuerat in gratia.j ſi iſte reſurgit 2 pſe
uerat in grã. oꝑa illa remunerabunt᷑. ⁊c.¶ Itẽ
iſte gaudet de bonis que fecit ante lapſum ⁊ oꝛdina
te.ergo in gloꝛia gaudebit.ſed non gaudet in goꝛia

Guln
inl.
ppenten
35 en
uslet⸗
bnnt
grahuno
nudalunt
rtgntte
Aehniut
dgutnuen
EMingin
funchetzn
onucmi⸗
nauttd
tanomf
Munfft
diszuntn
iibrggend
Ggluickii⸗
Oiealtin
uuneiſacu
nſactodec⸗
Ghtetchtuen
beebabes⸗
Nincopenm
ſenons ausg
ſlirions⸗
upsdic
atoeGerbin
enoocat
lligrtun
ltſllrttea

1

gitpſlepe

Miio⸗
hontenma⸗
Dar
Pur
uer
NEN
upeinn
miibi A⸗
lihanrii
iebvedn

W

—,à)
=

—
— —

N

e
N

neene

tenite
izui
unnn
ncant
iſtgtni

,

Punltſeggeg

tchltiͦ
nüimbiti
eneginene⸗
Uberch
ochterip
obicnted

i cgeen

pententunt

4Aidegen

kimmocented⸗
Utſeiqennn
neti lel
Phöſckitaen
ttgulnuni⸗
mie wen
lenichen
nis e
tnt,

uinpoſbi
no ſtſehg

fiunnan

niſi miſedia feciſſet. ex illis operibus tmmoꝛtificat

culpam accreſcit gaudiũ eternũ.gᷓ ⁊c. ¶ Item plus

põt gra penitentie qᷓ culpe.ſᷣ culpa oꝑa viua moꝛtifi
2 cat. gra moꝛtificata viuificat.¶¶ Rꝰ.ddᷣm ꝙ b verũ
eſt. ⁊ cois tenet opinio ꝙ oꝑa que pꝛius fuerũt viuua.
qꝛ ex charitate facta ⁊ digna vita eterna.poſtqꝙ adue
niente culpa moꝛtificant᷑ in iſto.qꝛ amplius in h̊ q;/
diu eſt culpa in eo nõ ſunt digna remuneratõne pꝛo
pter indignitatem ipſius.ſed rurſus gratia redeunte
que iſtum facit dignũ vita eterna.iam opa in h ſunt

digna remuneratone. ⁊ ideo reſtituunt᷑ ⁊ viuificant
Ad intelligen/

Et ↄocedende ſunt ratõnes ad hoc. in
tiam obiectoꝝ aũt notandũ ꝙ quidam dicũt ꝙ oꝑa
bona in charitate facta qꝛ bona ſunt ⁊ a deo.fiunt in
laudem dei.⁊ inde debet laudari deus.Quia vᷣo ĩ vni

tate coꝛpis myſtici.⁊ qꝛ in charitate.ptinent ad coꝛ/
pus myſticũ.Quia ex libera volũtate et iuſta.ad ra/
dicis pᷣmium ſiue facientis meritũ.vnde qꝛ iſte cadit
qui fecit.opa nibilominus remanẽt in coꝛpoꝛe myſti
co.quia inde aliaB membꝛa gaudebũt.⁊ deus inde lau
dabit᷑. Sed tñ nõ manent ad gloꝛiã facientis.⁊ ideo
moꝛiunt᷑ iſta cuʒ iſte moꝛit᷑ ſed ipſo reſurgentea cul/
pa.⁊ facto de coꝛpoꝛe myſtieo ſibi bona opꝑera reuiui-
ſcunt.et q;tum ad hoc dicũt intelligi illud Apoc.iij.

tene qd babes ⁊c. Cñ quicqͥd ſit de hoc ſiue remane

ant in coꝛpe myſtico ſiue non.verum eſt ꝙ manẽt in
memoꝛia eius qui fecit.⁊ dubiũ etiam nõ eſt q̊n ma
neãt ĩ mẽoꝛia dei oꝑa pꝛiꝰfacta.⁊ q;diu manet culpa.
manet in dei cognitõe cũcta reſpiciẽt ⁊ i mẽoꝛia pec
caton.Sed ibi nõ manent ad remuneranduʒ.nec in
modo peccatoꝛ. modo iuſtus.⁊ ita alteratꝰ. Szʒ opꝰ
lendũ qꝙ de tantis bonis ad tanta mala denenit. S ex cõſequenti eſt oꝛdinatum ad vitam.vel hoc ordi⸗
cum reſurgit manẽt in deo ad remunerandũ.⁊ i me/
moꝛia ipſius pctõꝛis ad gaudendqũ.⁊ ideo pꝛius aliq̊

memoꝛia peccatoꝛis ad gaudendũ.ſed magis ad do/

peꝛ ſe nõ eſt motus.

thodo manebant ſed moꝛtua. poſtmodũ nanebunt

viua.¶ Ad illud g& qð obijcit᷑ de Hug. dᷣm ꝙ intel⸗ 75
ligit de illo opꝑe bono qd homo potuiſſet facere vel fe
ciſſet illo temꝑe quo peccauit.qð quidem nõ recuꝑe
rabit.qꝛ ſi alio temꝑe velit facere opus qð omiſit.ꝑ/

dit opus qð deberet in illo temꝑe facere. THñ Sene-

ca dicit Taalllucke eſt iactura temꝑis qꝛ nõ põt re-

cupꝑari. ¶ Ad illud qð ſcdo obijcit᷑ pot rñderi dupli⸗ 74

citer. Ael ꝙ manent in coꝛpe myſtico ſicut tactũ eſt.

vel ꝙ manent in memoꝛia eius qui fecit.⁊ dei ꝓ quo
fecit.¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ impoſſibile eſt recupe 7½

rare habitum amiſſum eundẽ nũero.dm ꝙ aliud
eſt viuificari.aliud recuꝑare. Recuꝑatio em̃ reſpicit

eſſe.ſed viuificatio reſpicit oꝛdinatũ eſſe.ſiue oꝛdinẽ
vel tale eẽ. Et qm̃ qð deſinit eſſe.ſi iterum incipiat eſ/
ſe nõ eſt idem numero ſed aliud.ideo habitus ſi coꝛ/

rũpat᷑ ⁊ amittat᷑ idem nõ recuꝑatur.ſed qꝛ poſſibile

eſt ꝙ idem manens idem babeat aliuz ⁊ alium oꝛdi-
nem. ⁊ ꝙ in hoc attendit᷑ viuificatio et moꝛtificatio iĩ

operibus.⁊ foꝛtaſſis in habitibus.ideo poſſibile eſt

opus moꝛtuũ viuificari.ita ꝙ maneat idem. Ex boc
ſoluit᷑ vltimum.quia aut dicit᷑ opus viuũ ⁊ moꝛtifi/
catum.hec nõ dicit diuerſas diſpoſitõnes circa ba⸗
ſeg dicit circa opus diuerſas oꝛdinatõnes.ſcʒ oꝛdia/

tõnem ad remuneratõnem dum viuit.⁊ pꝛiuationeʒ

illius cum iam moꝛtuũ eſt ſiue moꝛtificatuʒ. Sed in

ſuſcipiente ſiue homine dicit diuerſitatem penes q̃li

tatem gratie.que eſt accidens abſolutum ipſius ſub/
iecti. ſᷣm cuiꝰſubiectõnem ⁊ amiſſionem ſubiectũ al⸗

teratur.⁊ dicit᷑ modo homo moꝛtuus.modo viuus.

ne pꝛiuatum.⁊ hoc non dicit motuʒ.quia in aliquid

¶ Diſtinctio. xv. de penitentia ſpaliter tum ad eius ꝑtes.elidens erꝛoꝛem eoꝛum qui dicũt

„

penitentia põt fieri de vno peccato ſine alio.
T ſicut pᷣdictis autoꝛitatibus illoꝝ erroꝛ ↄuinci
tur q;tum ad pnie iteratõnem.hic repꝛobat erroꝛem qui ↄſiſtit q;dtum ad pnie diuiſionem. ⁊ hoc ma/
xime ratõne ſatiſfactõnis. Hicebant em̃ aliqui ꝙ poterat quis penitere ⁊ ſatiſfacere de aliquo crimi/
ne ita q; de alio eſſet impenitens. Et qm̃ iſte erroꝛ ſuam habebat defenſionem. ideo bec pars diuidit᷑ in du/

k c. Supꝛa repꝛobauit mgr̃ erroꝛem qui attendeba

as. In pꝛima rñdet ⁊ excludit defenſionẽ quã hẽbat ex aucte ſcripture. In ſcdᷣa defenſionẽ quã hʒ ex auẽtibꝰ
patrũ.ibi.Alias quoq; auctes inducũt. Pꝛima diuidit᷑ in duas. In pꝛima rñdet auẽcti. In ſcda expoſitioni.

ſoluit.⁊ hoc ſatis manifeſtum eſt in litera.
¶ Nüget aue

penitere d

ibi. Mam ⁊ ſi ſuꝑ eundẽ locum Hiero.⁊c.Quelibet haꝝ ꝑtium duas babet. In pꝛima opponit. In ſecunda

a ¶ Mõ cõſurget du.

impenitens

ſic pꝛedictis auẽtibꝰilloꝝ erroꝛ ↄuincit᷑.qui
niaʒ ſepe agendã ⁊ ꝑ eã a lapſu peccãtes fre⸗
Anter ſurgẽ diffitent᷑.ita eiſdẽ illoꝝ opio elidi: ¶ .vm ꝙ; tribulatõ
qꝛ plibꝰirretitũ pctis aſſerũt de vno ve penitè.eiuſ Põt ruzirmectier
daemq; veniaʒ a dño ↄſequi poſſe. ſine alteri pnia. Aut tum ad ſubm
auẽtibꝰaſtruere conant᷑. Ait enim ꝓpha. Nõ iudica/
a bit debis in idipᷣm.vel vt alij trãſtulerũt. Mõ cõſur⸗
geet duplex tribulatio. Si ̊ inquiũt illi aliqs ſacerdo/
iuiuiuifuerit ↄfeſſus vnũ de duobꝰ vel plibꝰ pctis.⁊ de illo
iniũctã ſibi pniaʒ a ſacerdote ſatiſfactõneʒ expleuerit.
ceter tacitis.nõ ꝓ illo pctõ ampliꝰiudicandꝰẽ.de q ſa⸗
tiſfecit ad arbitriũ ſacerdotis.qͥ vicẽ xpᷣi in eccia gerit.
Igeoq; ſi de eo iterũ iudicet᷑.bis in idipᷣm iudicat de

a tribu. Ar cõtrarium
eyno⸗ ſta e glio ſit Ecc̃i.xj.erroꝛ et tene/

bꝛe pctõꝛibꝰ ↄcreta ſt
Itẽ in tõ. Induat᷑ ſi⸗
( diploide ↄfu.ſ.

punitũ.aut qtum ad
modum puniẽdi.aut
hm diuerſitatẽ ſtat?. ·
aut ſᷣm ꝓpoꝛtõneʒ ad
merituʒz. Dico igit᷑ q
trib? modis duplie *
ſiue duplat᷑ q;tuʒ ad
effectũ.qꝛ duplex ẽ to
mis ꝑs.ſ.coꝛpꝰet aia.

et duplex vis in li. ar.
peccate. IJdeo punit
bõ in aia ⁊ coꝛꝑe.i ra/
tione et voluntate.et
iſte eſt vnꝰ modꝰ du/

plicandi.Alio mõ du
plicat᷑ q;tum ad mo
dum puniẽdi.quia ꝑp
carentiã ⁊ caloꝛcẽ. per

ignẽ ⁊ frigꝰ.ſicut pec/

cauit ꝑ timoꝛẽ ⁊ amo

rem. Lercio mõ du/
plicat᷑ q;tum ad ſta/

tuʒ. qꝛ punit᷑ quis in
pñti.⁊ ſi eſt impenitẽſ

punit᷑ in futuro.Sed
ꝙtum ad ꝓpoꝛtõnem
ad meritũ nõ oſurget

duplex tribulatio.qa
ſp deꝰ punit citra con
dignů. ⁊ B mõ intelli

gitur auctas ꝗphete.
Scum alias vias mł
te inueniunt᷑ auctes.
ſic etiã eſt intelligen/
dum dictũ Hiero.ſe/
quẽs. b¶ Quinq;

em̃ modis flagella cõ ⁊ iſrahelitas in heremo ꝑdidit. ſcitote ideo tpaliterr
rene. Or min melen pctis puniſſe.ne in eternũ puniret.qꝛ nõ iudicabit de·
ſint. Flagella em̃ füt aglioquin mentit᷑ ſcriptura. qð nephas eſt dice.
ad vitã eternã oꝛdia⸗ ¶ Attende lectoꝛ his vᷣbis ⁊ caue ne de om̃ibꝰ generailt
ta.ad. pbatõnez. ⁊ ad intelligas. hᷣ de his tantũ qꝛ inter ipſa flagella pniam Aue ſit intelli⸗
multa alia qᷓ H nõ tã⸗ . gentia pꝛemil /

gunt᷑.g vꝛ ꝙ ſit inſuf⸗
ficiens.Reꝰ.dð ꝙ vti/

litates flagelloꝝ pñt

accipi ex ſcripturis in

⁊ ↄſurget duplex tribulatio.¶ Sed de his optet illud
tm̃ intelligi qͥ pᷣcedentibꝰ ſupplicijs ↄmutant᷑ in bonũ.
⁊ ſic ꝑſeuerãt.ſuꝑ qͥs ñ ↄſurget duplex tribulatõ.QAui
vo inter flagella durioꝛes ⁊ deterioꝛes fiũt vt phaꝛao
pñtibꝰeterna ↄnectunt.vt tꝑale ſuppliciũ ſit eis eterne
pene iniciũ. Vñ Aug.Ignis ſuccenſus ⁊c̃.i.vindicta

bis in idipᷣm.ad om̃ia ꝑtinere flagella.qꝛ quidam hic

qʒ; em̃ modis flagella ↄtingunt.vel vt iuſtis ꝑ patiẽ⸗
tiã merita augeant᷑ vt Job.vel ad cuſtodiã virtutum

marie lepꝛa.vel ad gloꝛiã dei vt de ceco nato.ꝰvel ad

iniciuʒ pene vt herodi.q̃tenus hic videat᷑ qͥd in infer
no ſequat᷑.ſm illud. Duplici ↄtritione cõtere eos dĩe.
Illa g& auẽtas naum nõ cogit nos ſentire oĩa q tẽꝑalit

¶nam ⁊ ſi ſuꝑ eundẽ locũ hiero.dicat egyptios ⁊ iſra⸗
helitas a deo tꝑaliter punitos ne in eternũ punirent᷑.
nõ eſt tñ de omibꝰgenerali intelligẽdũ. Ait em̃ ſic. :

egerũt. credentes in deũ hebꝛeoꝝ.quã ⁊ ſi bꝛeuẽ ⁊ mo⸗
mentaneã.tñ no reſpuit deꝰ. auũt qui ꝑ tpale flagel⸗

hic incipiet.⁊ ardebit vſq; ad extrema daͤnatõeʒz. Hoc
ↄtra illos notandũ eſt qͥ dicũt illud.ſ.nõ iudicabit de
flagellis emendant᷑.alij hic ⁊ in eternũ puniũt᷑. Qui,- MBeg g

Rñdet expoſitoni qᷓ defendũt erroꝛ? eundᷓ. o
HMiero. de egyp
tijs ⁊ iſrahelit⸗
⁊ ſodomitis
genꝰhũanũ diluuio.ſodomitas igne.egyptios mar.

Deter minatio
pᷣcedentium

erita augeant 1 ſtodis tum gunt flagella
ne ſuꝑbia temptet vt paulo.vel ad coꝛrigẽda pctQa t—½⸗n
e

Jere.xvj.

ſoꝛum.

generali vel in ſpãli. In gñali om̃s modi flagellãdi ad bos reducũt᷑. B ps ſi opſideret ſufficientia. Om̃e eniz

flagellũ vtingit ⁊ eſt oꝛdinatũ aut ad vtilitatẽ flagellati.aut ad gloꝛiã flagellantis. Si ad vtilitateʒ flagellati.
aut vt ꝓmoueat᷑ in bono.⁊ ſic pꝛimꝰmodus.⁊ eſi exemplũ de iob. Aut vt ↄſeruct᷑ ⁊ ſic ſcs.⁊ eſt exempiũ in
beato paulo.Aut vt reducat᷑ ad bonũ.⸗ ſic tercius.⁊ eſt exemplũ in maria ſoꝛoꝛe moyſi.Aut ad gliam flagel⸗

lantis.⁊ hoc duplr. Aut vt manifeſtet᷑ otẽtia in miſerando. ſic eſt quartꝰ.⁊ eſt exemplũ in ccco nato quẽ to

minꝰ illuminauit. Aut vt manifeſtet᷑ potentia in iudicando.⁊ ſic eſt quintꝰ.⁊ eſt exemplũ in antiocho.Aliter

pñt diſtingui.q; om̃e flagellũ aut eſt oꝛdinatũ ad bonũ.aut ↄtra malu. Si ad bonũ.aut pmouendum aut de⸗
monſtrandũ. Si ↄtra malũ aut euitandũ.aut coꝛrigendũ.aut vindicandũ.⁊ ſᷣm hoc accipiunt᷑ quinq; modi

Vnñ verſus. Job. pbat.inclinat paulũ. purgatq; mari. HHerodem punit. in ceco ſe manifeſtat. Sũt ⁊ alij mo
di ſpales ⁊ vtilitates qui his verſibꝰ ↄtinent᷑. Erudit.vertit.ꝓbat.⁊ letũ fa
mat.deinde coꝛonat.Erudit.Hiere.vj.p om̃e flagellũ Sdh seEeriersueri ,
9

infirmitates eoꝝ poſtea acce. Pꝛobat. Ecẽi. xxvij. Aaſa figuli pbat foꝛnax. Letum facit.
exiſtimate fratres ⁊c. Artat. Jſa.xxviij.vexatio dabit intellectũ auditui.Confoꝛtat. Job. vſ. bec ſit mihi ↄſo/
latio vt affligens ⁊c. Satiat.i.fecñdat.Exo.j.quanto magis oppꝛimebat.tanto mag⸗ mitiplicabant᷑. Cõſum
mat. Math.v. Beati qui pſecutõez patiunt᷑ ꝓpter iuſticiam. Coꝛonat.ij. Coꝝ.iiij. Ic qd in pñti eſt momen⸗
taneum ⁊ leuc tribulatõnis ⁊c.Oim̃s autẽ ad pᷣdictos modos reducunt᷑. Hic tangunt᷑ flagelloꝝ vtilitates q̃

ſub tribus modis afſignatis ↄtinent᷑. ⁊ anplius ſunt duo modi. c

cit artat.Confoꝛtat.ſatiat.ↄſum/
multiplitate ſũt
co.j.om̃e gandiũ

¶ At iuſtis p patientiã merita augean-

tur.· lidet bic de pꝛimo mõ male eremplificare.qꝛ Job. vj. dicit. Atinam appene ene ren mea quibꝰ iraʒ

merui. Item Greg.in moꝛalłquicqͥd mali patimur. p pctis noſtris acciderè eſt manifeſiũ.ſ cauſe
uſa ſine qua nõ. accipiendo igit᷑ cãm large p cã ſineqᷓ nõ.
H. qꝛ niſi pctĩ pᷣceſſiſet nulla eſſet pena. Si autẽ accipiat

dupli dicit ſ.

„

ſe dn diei Ipꝛie ⁊ ↄmuniter.Cõiter ⁊ ſic dicit᷑ ca
ſic oino pena dicit᷑ venire ob meritũ culpe oꝛigina

u. Re. dom qꝙ cauſa

Apꝛie. p cã meritoꝛia vel finali.ſic nõ meruit iob illã penã. Et qð dꝛ vtinã appenderent᷑.hoc eſt potiꝰad oppo

ſitum. qꝛ ſicut ipſe dicit

„ „

d Ael ad iniciũ pene

ſagellũ coꝛrigentis nõ damnant. IKtem q;qiu hõ viuit põ

ↄſequenter ꝙ pena impꝛopoꝛtõnaliter excedit merituÄm. — —„
vt herodi. Aidet᷑ male dicere.qꝛ dicit Aug.de pnia.quicqᷣd de pmiſerit pati. ſcias eẽ
touerti.⁊ pot mereni.⁊ eſt in ſtatu vie non debet

4 obt

vtida

ng

haafrns
Nccron
(uscn
rnsden
metunĩ
tendl
kcß
tſtpple

thice
aun

nig

(yhtit⸗
Oeſegdia

hende

iist idl
1ſodonts

ick angit
enchnt
tn l
cninau,
Hicngrte.
. ne
lßittrf
ſtnid
nt n

Di. XV

gueboati peha. e. dm i flagellum inflictũ babet Zpatsnenm ad infligentetn. 2 ſlla cui infligi?t. Dẽ inſtigen

te aũt eſt loqui aut q;tum ad voluntatẽ añcedentẽ vel ↄvñtem.Si qᷓtum ad voluntatẽ antecedentẽ. ſicom̃e
qð deus nobis facit/⁊ infligit ĩ pñti vita oꝛdinatõeʒ aliquã hʒ ad gloꝛiã.qꝛ ᷣm voluntatẽ iſtã vult fieri. Si au
tem qtum ad voluntatẽ ↄñtem.qꝛ ſᷣm hanc voluntatẽ vult de? vᷣm qð pſcit.⁊ pᷣſcit iſtum in malicia ꝑmanſu
rum.penã dicit᷑ infligere in vindictã grauis culpe.Siliter de flagellato eſt loqui dupłr.Aut q;tum ad ſtatuʒ.

bue

—

et qꝛ ipſe eſt in ſtatu i
agens de fideli depꝛehenſo in adulterio qͥ decollatur. quo pot reuerti. tam
HD i oñdit leuia pctã bꝛeui ⁊ tꝑali ſupplicõ purgari.ma rcloenbat dudo
Ina vo diuturnis eterniſq; ſupplicijs reſeruari ita ind, num. Aut optingit lo⸗
ens. Querat hic aliqᷣs ſi ſidelis dephenſus in adulte⸗ q q̃tũ ad obſtinatio/
ra decollet᷑. qͥd de eo poſtea fiat: Aut em̃ punietur. et nem ai.qᷓ ↄuertit beni
Naum.j. falſum eſt qð dicit᷑ nõ iudicabit deus bis in idipſum. gnitatẽ in a Sgalte
uuut nõ puniet. æ⁊ optandũ eſt adulteris vt hic bꝛeui p enpuat er matio⸗
nna punlantur. vt fruſtrent᷑ ibi cruciatꝰeternos. Ad qd nen ſic patz vtra
riñdemꝰdeũ vt oĩm rerũ ita ſuplicioꝝ q; ſcire menſu-⸗ pars.
ras. ⁊ nõ pᷣueniri ſniam iudicis.nec illi in peccatoꝛem e (Et nõ pueniri ſen
exercende.dehinc pene auferri ptãtem.⁊ magnũ pec / tentia iudicis. Aidet᷑
catũ magnis diuturniſq; lui cruciatibꝰ. Si qͥs vo pu / ale digence ED
nitus ſit tpaliter. vt ille ꝗᷓ iſrahelite maledixerat. ?⁊ qui mcerqoce ampli⸗ no
in ſabbato ligna collegerat.tales poſtea nõ puniri.qꝛ iudicabit᷑ nec punie-
culpa leuis pñti ſuplicio ↄpenſatur. Leuis em̃ culpa tur. ſnia iudicpᷣue/
leui ſuplicio ↄpenſat᷑.hhis ſatis innuit hiero.grauia nit᷑.R. dom q ſacer⸗
pctã ⁊ hic puniri graui ſupplicio.⁊ in futuro punienda dos aut abſoluit non
eternalr.de quibꝰ pnia non agit᷑ inter flagella. LCeuia blrzr ü onie
ʒo q; hic puniunt᷑.leui pena ↄpenſatiõeʒ recipe.qdð¶ in ⁊ ſie acſecat ſimna wvin
bonis fieri nõ ambigimꝰ.⁊ in malis foꝛte etiam fit ita. et nõ iudicis ſuperni.
Satis iam apparet. qð illi de ꝓphetia induxerũt non ·¶⁊ boc mo ſi videat᷑ pᷣ⸗
facere ꝓ eis qui dicũt ei qui crimẽ ſibi reſeruat de alio gerziri nn mack
veniam pſtari ꝑ penitentiam. nen de pols

Vlterius de eo qͥ iſrłite male

.
.

uaato oꝛdint recto ⁊ q̃litate punit.⁊ ſnia ſacerdotis eſt ſnia dei hic boĩem abſolueni.⁊ tũc nõ pᷣuenit᷑.qꝛ ipᷣe iu
H licat ꝑ miniſtrũ ſuũ cui ↄmiſit miſteriũ.tamẽ caſſum eſt niſi pᷣcedat miniſteriũ dei abſoluenttl.
¶ Leuis em̃ culpa leui apzict ↄpenſat᷑. Pꝛemittit hic exempla de iſrahelita qͥ collegit ligna in ſabbato.2
vlterius de eo dixerat ⁊ q etiã blaſphemauerat. ⁊ videt᷑ in vtroq; male exemplificare.tũ ratione
pene.tñ ratõne culpe.Ratõne pene.qꝛ vterq; occiſus eſt ⁊ lapidatꝰ.⁊ bec ẽ guiſima penaꝝ ſcʒ pena moꝛtis.
Pten de culpa videt᷑ falſum.qꝛ blaſi pbemia eſt guiſſimũ pctm̃. Pꝛeterea traſgreſſio mãdati decalogi non eſt
eue pctſ.maxime qꝛ punit᷑ pena moꝛtis qꝗᷓ erat pena debita enoꝛmiſſimis pctis.Rꝰ.dvᷣm ꝙ; Hiero.non vo⸗-
cat ſuppliciũ moꝛtis leue abſolute.ſᷣ in ↄpatõne ad penã eternẽ
trata eſt.tũ etiã qꝛ neutrũ habebat defoꝛmitatẽ notabilẽ.⁊ ideo

dei. Aut ſacerdos ſer

—

⁊ leuẽ culpã vocat.tũ ꝓpter hoc ꝙ ſemel ꝑpe
ſi vterq; voluit penitere.defacili potuit miſe/

ricoꝛcdiaã inuenire ⁊ graues penas euadere.⁊ vterqʒ illoꝝ occiſus fuit ex rigoꝛe legis que data erat in timoꝛẽ.
Et qð obijci᷑ de blaſppemia.dðm q ſᷣm Rich.de ſancto Vict.nõ om̃is blaſphemia eſt peccatũ in ſpm̃ſctm̃.

Eintelligentiã bui ptis ſex incidũt h q̃ren

ſed qᷓ dicit ſo blaſphemie.qñ quis voluntatem babet blaſphemãdi deum. Sed illa qᷓ dicit᷑ ex quadã ſurrep
one 7 ſine ↄturbatõne.non eſt ſemꝑ inter pctã enoꝛmia reputanda grauis.licet ipſa graue poſſit eẽ pctm̃.

Deo ſatiſf

cil ari ꝑ fatiſfactõez. Scdo vtruʒ ſit poſſibile

ſfacere de vno pctõ alio retento.Tercio vtrũ
extra charitatẽ abſtinentẽ a pctis poſſibile ſit ſatiſfa-
vere.Quarto vtrum oꝑa ſatiſfactoꝛia facta ext᷑ cha⸗

ritatẽ viuificent᷑ adueniente charitate ⁊ debeãt ↄpu

ari in ſoꝛtẽ. Quinto qᷓ̃rit᷑ vtrũ ꝑ talia oꝑa aliqd me

ret᷑. Sexto ⁊ Aleimo querit᷑ qͥd ſit illud qd meret᷑.

(.◻D„ it poſſibile deo recõciliari oñdit᷑ ꝑ diffinitionem

xiꝰqð eſt ſatiſfacere. Quia dicit anſel. ſatiſfacere eſt

bonoꝛẽ debitũ deo reddere. Sʒ ̊ eſt poſſibile boĩer-

go poſſibile ẽ ſatiſfacere. tem quãto is ↄtra quem

Alinq̃tur miſericoꝛdioꝛ ẽ. tanto minoꝛẽ exigit penã.

nanto minoic etigtt knd tanto facilius poſſibi

ada. TPꝛimoe querit᷑ vtrũ poſſibile ſit deo recõ

lius eſt ei ſatiſfacere.ſed deus eſt mito miſericoꝛdioꝛ
hoie. ſi hoi ſatiſfieri. ⁊ deo ¶¶ Item ſufficiẽter
aliqs punit᷑ qñ tantũ dat᷑ ei toꝛmentũ qntũ fuit dele

ctamentũ. qꝛ hoc eſt iuſticia legis moyſaice Oeutro.

xxv. Juxta mẽſurꝗ pcti erit ⁊ plagaꝝ modꝰac. Et le/
gis diuine.quantũ ſe gloꝛificauit ⁊c. Sʒ aliqᷣs põt ſi⸗
bi hoc facere.g põt deo ſatiſfacere.¶ Contra. tanta

eſt offenſa quantꝰis eſt qui offendit᷑. Sed deus eſt in

finitus qͥ offendit᷑ in pctõ.igit᷑ ⁊ offenſa. Sed quan/
ta eſt offenſa tanta debet eſſe ſatiſfactio.alioqͥn non
fit ſatis. ̊ in infinitum opoꝛtet ꝙ bomo ſe puniat. ſ
boc eſt impoſſibile alicui.g nõ poteſt deo ſatiſfacere
bomo de petõ. Item pctm̃ dyaboli.pctm̃ noſtruʒ
nõ excedit in infinitum.imo quanto eius culpa exce
dit humanꝗ. tanto virtus nature ad ſuſtinendũ ma
la ⁊ faciendum bona eſt foꝛtioꝛ. Sed dyabolꝰnõ põt
D 9 E

— * *

— „ —
ſatiſfacere. nec bomo. ¶ Item pꝛimus parens nõ ſtat q; intelligit de lubꝛico moꝛtali.quia ſi de venial: ſhe
potuit de culpa ſua ſatiſfacere.qꝛ cuʒ eſſet homo vo/ etiam ſine illa nõ periret.g ⁊c. ¶ Item ratõne vide⸗ iu ui
uit in ſcientia affilari deo.ideo ad ſatiſfactõeʒ neceſ/ tur.quia ſatiſfactio reſpondet tranſgreſſioni ex oppꝰ ſenn gfae
ſe fuit ꝙ deus fieret bõ. Sed quilibet peccatoꝛ pᷣfert ſito.g cum impoſſibile ſit tranſgredi niſi ſucceſſiue.pᷣ gdn
voluntatẽ ſuam voluntati diuine.g nõ poteſt ſatiſ- mo vno modo.deinde alio.videt᷑ ſimiliter ꝙ ⁊ poſſit irt
facere. ¶ Item nullus de oꝛiginali potuit ſatiſſacere ſatiſfacere pꝛimo de vno pctõ.deinde de alio.(¶tez mmach
niſi pꝑ moꝛtem xp̃ᷣi.ſed multo miuus ponderat oꝛigi alij pctõ alia debetur pena et alia ſatiſfactio. vnde et iecn ſ
8 nale aetuale. 26. dom e bie eſt vynus mo/ alia imponit᷑.cſto ergo ꝙ ꝓ aliquo pctõ imponatur Nwe
dus dicendi ſatis pbabilis.ꝙ de om̃i co qð eſt in pec pena debita.ſi exequatur illam amplius non põt nec ignng⸗
cato nõ fit ſatiſfactio.qm̃ hoc eſt impoſſibile.vnd et debet exigi ab co aliquid.ſed põt exigi committendo niſctyſe
deus nõ exigit ſatiſfactõnem de om̃i eo qð eſt in cu aliam culpam.& ⁊c. ¶ Item plus deſiderat deus ſa⸗ mli
pa.ſed aliquid ↄdonat ꝑ miſcdiam.de aliquo requi/ tiſfactõnem ſibi fieri a pctõꝛe ꝙᷓ aliquis creditoꝛ ſolu Pe
rit ſatiſfactionem ꝑ iuſticiam.vt ſimul ſit ; miſcdia tionem a debitoꝛe.ſed debitoꝛ qui multũ deſiderat ſo mmen
⁊ veritas.nec vnq; eſt ſatiſfactio niſi pᷣcedat ↄdona lutõnem recipit ſolutõnem de vno ſine alio.ꝗ̊ ⁊ deus Citit
tio.ſic nunq; eſt meritum niſi pcedat donum gratui ſatiſfactionem de vno pctõ ſine alio. ¶ Item bom uüinih
tum. AUnd notandũ ꝙ in peccato duo ſunt.ſ.offenſa poteſt ſatiſfacere de vno veniali ↄmittendo ctiaʒ ali- gufpkhe
dei ⁊ libido deoꝛdinata.ᷣ offenſa dei eſt infinita.?⁊ ꝓ ud.æ pari rõne ð moꝛtali.Aut qrit᷑ quare nõ.¶ Con Chrcind
illa nõ fit ſatiſfactio.ſed dei miſcia illã remittit ſua tra. Iſa.lviij.ecce ad lites ⁊ ↄtentõnes ieiunatis.Ect Nitachn
pando gratiam. libido autẽ ꝑuerſa finita eſt. Et quia poſt. Nunquid tale eſt ieiunium qð elegi. quaſi dice gofti
deus iuſtus eſt. ⁊ nõ totum remittit. ſed ꝓ illa exigit ret.non. nõ placet deo p pctõ ieiunium. quia ieiu⸗ Hotſtſces
penam ↄdignam.⁊ q;tum ad boe poſſibile eſt doo ſa nando ↄmittunt᷑ peccata. ¶ Item Greg.in omelia. leſoctch
tiſfacere.Et ſic patet rñſio ad duo pꝛima.Ad pꝛimũ quſ ſic alia plangit vt alia ↄmittat. penitentiã agere llioceytn
nõ fit ſatiſfactio de offenſa. Ad ſcm qꝙ dyabolꝰnõ aut ignoꝛat aut diſſimulat. ¶ Item ratõne videt᷑.qꝛ ſthſist
pot ſatiſfacere ꝓpter impoſſibilitatem ꝑcipiendi gti in boc peccatoꝛ eſt pena dignus qꝛ dei imaginem de/ chatiatannn
am in qua remittat᷑ ſibi diuina offenſa. Patet etiam foꝛmat.g nunq; ſatiſfacit niſi ꝑ refoꝛmationeʒ ima/ ttteimpler
rñſio ad tercium. Deus em̃ ꝑ miſcdiaʒ relinquit om ginis.Sed in eo qui ſatiſfacit ⁊ rurſus peceat nunqᷓ; (iiſaone
nN'ino offenſam dando gram.ſed ſatiſfactõeʒ exigit refoꝛmat᷑ imago.ꝙ talis nunqᷓ ſatiſfacit.¶ Item in ſiantnc
ipſo damno qð intulit ſibi pctõꝛ ꝑ culpam ⁊ delecta pctõ eſt ↄuerſio ⁊ auerſio.⁊ pena debet᷑ pctõꝛi rõne wumaran
tionẽ libidinoſam. Et quia adam intulit ſibi danu, auerſionis.ſed peccata om̃ia ↄueniunt in auerſione. ſnonzlenſi
moꝛtis ⁊ toti poſteritati.ideo non potuit plene ſatii· S ſatiſfactio reſpicit peccata ſᷣm id in quo ↄueniunt. umtocit
facere niſi ille qui non eſſet moꝛtis debitoꝛ ⁊ valeret ¶S impoſſibile eſt ſatiſfacere de vno ſine alio. ¶ Re.q; 1 Uſtelanioi
totum genus humanũ. Sʒ petõꝛ quilibet dum pee gliqui poſuerũt ꝙ de vno peccato poterat fieri ſatiſ/ oreßben
cat infert damnũ in imaginis defoꝛmatõe que reꝑpa C.ctio pctõꝛe ꝑſiſtente in alio.⁊ ratio eorũ erat diuia (Curnr
bilis eſt. ⁊ infert dãnũ ſibi nõ alijs.⁊ ideo nõ ẽ ſimile. largitas ⁊ benignitas que acceptat ſatiſfactõem qn⸗ Uotechn
10 Alius eſt modus dicendi etiam ſatis ꝓbabilis.⁊ v. tumcũq; modicam. Sed tamen hij nõ ↄſiderauerũt —
detur rõnal ꝙ ſi diuina miſcdia relinquit offenſam ſufficienter quid ſit ſatiſfacere. non em̃ ſatiſfacere di- nagb icſfa
bomini dando gratiam.nõ tamen ita oino relinquit cit tolerantiam pene tm̃.qꝛ deus in malis noſtris nõ ſei
quin etiam exigat de offenſa ſatiſfactõneʒ ꝑ iuſticiiã. delectat᷑.ſed delectat᷑ in iuſticia voluntatis noſtre et hebasan
⁊ quia bomo non potuit ꝓ tanta offenſa ſatiſſacere. reconciliatõne.que nõ poteſt haberi de vna culpa ſi⸗ ſttödabne
ideo deꝰdedit ei mediatoꝛe qui ſatiſfaceret ꝓ offenſa. ne alia. tum ꝓpter ↄuentõnem virtutum in vna gra/ lusdarnnt
AVnde in ſola fide paſſionis xpᷣi remittit᷑ om̃is culpa. tia que delet culpam omneʒ moꝛtalem cum bhabeat᷑ Peraloz,
⁊ ſine fide eius nullus iuſtificat᷑. Et ᷣm hoc dicũt ꝓ omnẽ virtutem annexam.tum ꝓpter diuinam largi/ lolnattd
orfm̃is ſatiſfactio noſtra virtutem babet a ſatiſfactio/ tatem que ſcᷣmptem nõ gratificat.imo omnem of⸗ ſiſuctnii
ne xpᷣi. Sed ipſa ſatiſfactio xpᷣi habet effectũ in mem fenſam ↄdonat.tum ꝗꝓpter pctã moꝛtalia que omni⸗ Crlaßti
bꝛis ꝑ ſacramentũ baptiſmi plenũ.ꝑ ſacramentũ pe- ↄmunicant in auerſione ⁊ ↄtemptu dei et omnia ſũt nonttecon
nitentie ᷣm paꝛtem. per fidem ante nouam legem. ↄtra deum ⁊ otra vun riden ſi deus remitteret cul/ tifcent
⁊ etiam poſt.et in bis qui nõ poſſunt ↄfiteri eftectu, pai de vno ſinc alio.ſimul eſſet is cui reinittit᷑ ami -, /) ſeget
babet adhuc minoꝛeʒ. vnde om̃is ſatiſfactio non tm̃ cus ⁊ inimicus.ↄuerſus ⁊ auerſus.⁊ ideo ſicut dicit ſſtie 3
xæ pctõ pꝛimi ꝑentis ſed etiam de alijs fundata ẽ ſu/ magiſter erꝛoꝛ eſt hoc ponere ꝙ; hõ ſatiſfaciat deo of-/ linn
per ſatiſſactõnem mediatoꝛis.⁊ ſᷣm hanc viam faci - fendendo deũ.qꝛ ſemꝑ manet auerſio.⁊ imaginis d itdlck
lis eſt rñſio ad obiecta. Sicut em̃ offenſa eſt infinita. foꝛmatio.⁊ inimicicia.Et ideo dꝛ. Ecẽs.ix.qui in vno ⸗
ſic ꝙ deus placet᷑ eſt ſatiſractio infinita. Siliten ſcðom peccauerit. multa bona ꝑdet. Et beatꝰ Jaco. ij. capi⸗ R
patet.quia dyabolus nõ habuit mediatoꝛẽ ſuꝑ quYj qui offendit in vno fact?eſt oim reus.qꝛ q peccat in e tf
poſſet fundari eius ſatiſfactio. Similiter patet tercei vno nõ ſatiſfacit ꝓ aliq̃̊. eo ꝙ in omi pctõ vnꝰoffendi utddn
um de adaz. qm ſicut ipſe nõ potuit ſatiſfacere de eec tur.⁊ impoſſibile eſt ꝙ de? ſit amicus ⁊ inimicciuſo. i nn
cato ſuo.ſic nemo poteſt ſufficiẽter ſatiſſacere de ſuo ¶ Av illud qd obijcit᷑ d illa glo.ꝙ nõ pibit. dðʒ ꝙ 1
niſi ſuꝑ ſatiſfactõz paſſionis xpᷣi ꝑ fidem eſſet funda/ intelligit᷑ ꝙ opibus pietat pᷣꝑat᷑ quis ad gratiam ꝑ 1
tus. Agqus ſatiſfaciat de oibus. ¶ Ad ill q; obiſcit 8 trſ⸗ 15 aud,
Nueſtio.ij. b Ffreſſione. dom ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ em̃ mala facim? ideo 2 in
Atrum poſibile ſit deo ſatiſfacere de vno pctõ ſine mali ſumꝰ.⁊ ideo qꝛ actꝰnõ ſunt ↄnexi nec traſgreſſi . eſel
alio. Et ꝙ ſic videt᷑j.Lhi.iiij. Pietas valet ad om 2— ones.ſ nõ qꝛ bona facimꝰbani ſumꝰᷣ ecõtra.⁊ ideo arkn
nia. Glo. ſumma xpᷣiane diſcipline in pietate ⁊ miſe optet ꝙ añ ſit amicꝰq; ꝓ aliquo pctõ ſa tiſfaciat. et ſi i ſcodiee
ticoꝛdia eſt. quã qui ſequit᷑. etiam ſi lubꝛicum carnis amicꝰ S nullũ pctim̃ bʒ moꝛtale.¶ Ad aliud qad obx ¶ aleiſ
dom ꝙ iſti peto debet tanta pene de ſe niſi remittaẽ· Re

paeigk ſine dubio vapulabit, uõ tamen gibit/ Et co⸗

idſcfi
hrevice⸗
chngap
ſfucfir⸗
fingtot
enel
fhne me
döfnhenmn
nunntzit
UCnmntten
ſtor do⸗
ognuſniee
“
gloge
Cnbene
tmheizil⸗
Gnrii⸗Cn
ne6
dtinin
iun eia⸗
Gtzrence.
ſPontgrüee
ngaieſcr
Ninngnend⸗
ſematoncne

ſspeeg nnz
ſ
Abck ittne
iunkinaucitk.
in oo ut
ſrealalge
l
amn d
ſigtion p
adrman
ſutinet
gisnotron
Gtnts teftt
rmmaltt
Uunm mig
ſenantie
rpninn
iwentmi
liceonti
Nctatniſ
Gnitanci/
fanitit im.
ooſato
“
imngnod
rantn
oicht

—

ſ̃ grãm.quã impoſtibile eſt illi pſoluere.qꝛ infinita.?

ideo nunqᷓ taxari põt pena debita quouſq; manet in

15 culpa. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ deus vult plus ſatiſ/

factioneʒ qᷓ creditoꝛ ſolutionẽdm qꝙ dens ſilr reci⸗
pit ſatiſfactionẽ paulatim. ſed q;diu eſt in aliqua cul

pa. non eſt in ſoluendo aliqͥd. imo in obligãdo ſe po/⸗

Oin .
16 tius. et ideo deus non recipit. Aa illud quod obꝛ

de veniali.dm qꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ veniale ſtat ſimul
cũ gratia ꝑ quã ↄtingit ſatiſfacere.nõ ſic moꝛtale.im
mo qðslibʒ moꝛtale tollit fundamẽtũ ſatiſfactiõis ſi
ut melius patebit in ſequenti ꝓblemate.
¶ Atrum extra charitatez abſtinentẽ a pctis poſſibile
ſit ſatiſfacere. Et ꝙ ſic videt᷑ Lu.xj.date elynaʒ ⁊ ec
ce om̃ia mũda ſunt vobis.oↄſtat ꝙ ibi loquit᷑ de pec/
catoꝛibus. põt ſatiſfacere quis ꝑ elynam ſine gtia.
Et hocipᷣm Dañ.iiij.Dixit dañ. Nabuchodonoſoꝛ.
pctã tua elynis redime.⁊ ↄſtat ꝙ ille erat pctõꝛ ma/
gnus. c. ¶ Item Treñ.iij.venatõne ceperũt me.

BGlo. ⁊ ſi fides deeſſet.pena ſatiſfaceret.ſᷣ vbi deeſt fi/

des nõ eſt charitas.g ⁊c̃. ¶ Item rõne videt᷑.qa ad
nullũ pᷣceptum diuinũ tenet᷑ bõ ex charitate.̊ con/
ſtat.qꝛ ſi qs ꝓ loco ⁊ tꝑe pentes honoꝛat etiã nõ hñs
charitatem.nõ peccat.q̊ multo minꝰ tenet᷑ ex chari/
tate implere ſacerdotis mandatũ.ᷣ ſatiſfactio ẽ mã/
datñ ſacerdotis. põt fieri extra charitates. ¶ Item

ſi tenet᷑ ex charitate ſatiſfacere. cuʒ nullus ſit certus

vtrũ amoꝛe aut odio ſit dignus.ſemꝑ eſt in dubio.g
ſemꝑ dzʒ ſatiſfacere.Si tu dicas ꝙ ↄcluſio eſt vera qꝛ
ſo ↄcedenda ẽ pnia tibi vſq; ad moꝛtẽ.̊ eſto ꝙ ipoſi
ta ſit alicui pnia dare centũ marcas.vꝛ ſᷣm hoc ꝙ ſp
tenet᷑ vare.vᷣ boc eſt impoſſibile.g tenet᷑ ad impoſſi/
bie¶ Contra. nõ reſpicit dñs quãtũ ſ̃ ex quãto.ſᷣ w
luntas ſine charitate non placet deo. nec opus nec
ſe atiſaclo. , Itemepdin hõ eſt extra charitatẽ ẽ ini⸗
micus.h ſatiſfactio eſt recõciliatiua.& talis nõ põt ſa/
tiſfacere. ran apigl.nd coꝝ.xiij. Si diſtribuero
in cibos pauperũ om̃s facultates meas.charitatem

aũt nõ habuero nibil mibi ꝓdeſt.g ⁊c.¶ Item nul/

lus damnat᷑ ꝓ culpa ꝓ q ſatiſfacit.⁊ nullꝰdãnat᷑ niſi

Apter culpã.& nullus ſatiſfaciens damnat᷑. Sʒ nul/
lus euadit damnatõeʒ niſi qͥ hʒ charitatẽ.̊ nullꝰſa/

17 tiſfacit niſi qui eſt in charitate. ¶ N. dm qꝙ ſatiſfa/⸗

cere quantũ eſt de vi nois impoꝛtat diuinã acceptati
onem ⁊ reconciliatõez ⁊ amiciciã.Etiã qꝛ ſine gratia
gratũ faciente ⁊ charitate impoſſibile eſt aliqueʒ deo
placere. ⁊ oꝑa cius acceptari.ideo nec ſatiſfacere eſt
poſnibile. pot tñ hõ anteq; hẽat charitatẽ pᷣparare ſe
ad hñdam charitatẽ.⁊ ad exequendam ſatiſfactõeʒ.

ſic intelligit᷑ ↄſiliũ dñi ⁊ ↄſilium Dañ.vt ſe ꝓparẽt
ad elemoſynã ꝑ gram.qua accepta.multiplicãdo ele
18 moſynas Keinbcake d 0
in Treñ.ddm ꝙ fides ibi dꝛ ↄſcia pcti.Aliqñ em̃ ha

d illud qd obijcit᷑ de gloſa

bens gram ꝑ penã ſatiſfacit de culpa cuiꝰnõ bʒ mẽo/

riaʒ. vñj tatuũ valet dicere ſi fides deſit quantũ ſi deſit
19 ↄſcia. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nullus tenet᷑ ex chari
tate implere mãdata.dom q qñ ſatiſfactõnis opus
ab hoiĩe imponit᷑ hoi. nõ tenet᷑ illud opus facẽ ex ca/
ritate ſiue in charitate.qꝛ pᷣceptũ.ſed neceſſe bʒ in ca
ritate facere ad hoc ꝙ ſit emendatoꝛiũ ⁊ deo placitũ.
⁊ ideo dico ꝙ opꝑe illo iniũcto ↄpleto.nõ tenet᷑ illud
iterare.ſ ſi dubitat ꝓbabiliter ſe deo nõ ſatiſfacẽ. nõ
dʒ a ſatiſfactõne ceſſare quouſq; ꝑ ſigua ꝓbabilia ha

—

4 —

— „ „ — —
beat certitudinem de culpa dimiſſa ⁊ pena.vnde ſiẽ
dictũ eſt de alijs ſacramentis maxime de euchariſtia
ꝙ nõ valet niſi habenti charitatẽ. nõ tñ tenet᷑ qͥs ac⸗
cedere ex charitate ſm veritatem.S ſe ꝓbabiliter diſ⸗
ponere.ita etiam de ſatiſfactõne dᷣm ꝙ opera iniũ/
cta in ſatiſfactõnẽ tenet᷑ facere.⁊ tenet᷑ ſe diſponere
quantũ eſt in ſe.⁊ ſic abſolutus eſt in foꝛo eccleſie ⁊ a
pena ſue ↄſcie.⁊ in foꝛo dei abſolutus eſt vt non pec
cet in ̊ faciendo.Sed tñ ꝑ H̊ oꝑa non abſoluit᷑ om/
nino.⁊ ideo ſanum ↄſilium cſt ꝙq bomo ſemꝑ penite
ar. ſufficit tũñ cum ſignis ꝓbabilibꝰfeciſſe pniam iniũ
ctam.nec opoꝛtet eam iterare.vnde ſi centum dedit.
non dʒ iterare.nec ſacerdos debet iterum imponere
niſi ꝓ aliqua culpa de nouo ↄmiſſa. Satiſfecit enim
talis in foꝛo eccleſie ⁊ ſue ↄſcie. Añ notandum ꝙ; du ⁊0
plex põt diſtingui foꝛum ſᷣm duplex iudicium. ſcʒ fo
rum ↄſcientie.⁊ foꝛum diuine iuſticie. Pꝛimũ ẽ ma/
nifeſtum. ſcᷣm eſt occultũ.Si quis igit᷑ impleat pe/
nitentiã impoſitam ſine remoꝛſu ↄſcientie.ſed tñ ex⸗
tra charitatem.nõ tenet᷑ ſatiſfacere amplius nec iu-
dicio ſacerdotis nec ſuo tenet᷑ tamen iudicio dei.qʒ
adhuc deus exiget penam.illud aũt foꝛum diſtingui
tur ↄtra foꝛum eccleſic. Sʒ illud vocatur foꝛum ec-

cdleſie qð eſt in facie eccleſie publicum.

¶ Queſtio. iiij.
¶ Ntru

m opa ſatiſfactoꝛia extra charitatem. adueniẽ/
te charitate reuiuiſcant ſiue viuificent᷑.⁊ an debeant
ↄputari in ſoꝛtem.Et ꝙ ſic videt᷑.ſuꝑ illud Leui.xxv
ſi attennatus frater tuus ⁊c̃ glo.exponit ꝙ fructus
bone ↄuerſatõnis debent ei ↄputari ab eo tempore
ex q̊ ꝑeccauit.⁊ ex ̊ videt᷑ ꝙ charitate aduen ſetepnr
bona oꝑa ↄputari. ¶ Item baptiſmꝰ acceptꝰa ficto
extra charitatẽ adueniente charitate incipit valẽ.er/

go ſimiliter cum ſatiſfactio ſit opus ſacramentale po

terit valere adueniente charitate. Si dicas ꝙ non ẽ
ſimile.qꝛ in baptiſmo impꝛimit᷑ caꝛacter. Cõtra.hoc
eſt de reſtitutõne que tũc valet ad ſalutes cnm adue/
nit charitas.nec opoꝛtet iterari. ¶ Item facilius eſt
in natura viuificare quod nõ vixit. qᷓ; qd vixit et eſt
moꝛtuũ ſiue moꝛtificatũ.pꝛimũ em̃ eſt naturale.ſecũ
dum ſuꝑ naturam.S cum opa moꝛtificata adueniẽ-
te charitate viuificent᷑multo mag moꝛtua vel ſaltẽ
equaliter. ¶ Item bonum moꝛis magis ꝓpinquum
eſt gratie qꝙᷓ bonũ nature.ſᷣ naturalis viuificaur̃ ⁊ G
tia refoꝛmant᷑.S ⁊ bona in genere pꝛiꝰ facta. ¶ Itez

rõ qre deꝰ remittit culpã ⁊ ñ remittit penã ẽ ne pctin

remaneat ipunitũ. ſi iſte pctõꝛ punit?ꝰẽ añ aduentũ
gratie. nunqᷓ; debet puniri poſt gratiam.vel in parte
dz. aut nullo mõ puniri dz. aut nõ tantũ.S bona ope
ra ↄputant᷑. ¶ Contra.qð nullo mõ viuit.nec eſt a

pꝛincipio viuẽte. nec hʒ potentiã ad vitaʒ.nõ põt vi/

ficari. 5̊ tale eſt opus extra charitatẽ factũ.&̊ 2c.
Item of̃e ſatiſfactoꝛiñ eſt meritoꝛiũ.Sʒ nullum
eſt meritoꝛiũ niſi ex charitate. Sʒ opus illud nõ fuit
ex charitate.nec ampliꝰpõt eſſe.qꝛ impoſſibile eſt ꝙ
mutet oꝛiginẽ. impoſſibile eſt inter opa ſatiſfacto/
ria ↄputari. ¶ Item pctõꝛ ante ſatiſfactõnes eſt ob/
ligatus ad penam infinitam. Sed ab infinito nihil
adimitur. ergo q;tumcunq; pctõꝛ ſe affligat tenetur
ad aliqualem penã. nõ debẽt talia oꝑa ↄputari.
¶ Item opus ex charitate ꝓcedens excedit impꝛo/
poꝛtõnaliter opus extra charitatẽ factũ.ſᷣ qd impꝛo

poꝛtõnaliter excedit aliud nõ accreſcit ex additione

0°535

*

ius. qtumcunq; opa fecerit ante charitatem. ni/
bil adducit ad opꝑa poſt charitatem.ſicut nec punctꝰ
21 ad lineꝗ. & in nibilũ debent ↄputari. (K. do qkir⸗
ca G̊ duplex fuit opinio.vna quidẽ fuit ꝙ opꝰfatiſfa⸗
ctoꝛiũ quantũ eſt de ſua rõne ꝑfecta meret᷑ collatio/
nem gloꝛie.⁊ meret᷑ remiſſionẽ pene.Collationẽ glo
rie. quia fit ex charitate. Remiſſionẽ pene.qꝛ in cha/
ritate inqtuʒ ſacrale eſt.⁊ ideo ſufficit qtũ ad h.qꝛ ꝑ
ꝙ fiat iĩ caꝛitate q;tũ ad h̊ caritatẽ pena debita ſatiſfa
ciẽti.fit ꝓpoꝛtõnał pene quã ſuſtiet. Dicũt ̊ ꝙ opa il
la viuificari q́;tum ad meritũ vel retributõnem vite
cterne eſt impoſſibile.qꝛ non fuerunt ex charitate. et
amplius.impoſſibile eſt eſſe ex charitate.ſᷣ q;tum ad
meritum remiſſionis pene.qꝛ nõ erat alius defectꝰni
ſi quia pena nõ erat ꝓpoꝛtõnalis. Iſto poſito in cha/
ritate. ⁊ pena facta ꝓpoꝛtõnali.viuificant᷑ q;tum ad
BH ꝙ ↄputari debent in ſoꝛtem.vel aliter viuiſicantur
qᷓ; opa moꝛtificata.qꝛ illa ad eternam retributõneʒ.
H ſolum ad pene dimiſſionẽ. Alia eſt poſitio ꝙ om/
ne opus ſatiſtactoꝛium eſt meritoꝛium vite eterne.⁊

*£

Suppoſito qᷓ ꝑ opa facta er cbaritatẽ nõ fiat ſatifrfa

ctio nec viuificẽt. Querit᷑ vtꝝ hõ ꝑ ea aliq̃ͥd mereat᷑.
Et ꝙ ſic vꝛ.qꝛ ſiẽ dicit auctas cõis nullũ malũ ipuni⸗
tũ ⁊ nullũ bonũ irremũeratũ.ſᷣ diuia iuſticia nunq;
malũ qᷓntulũcũq; dimittit qͥn puniat. nec qᷓntulũ/
cũq; bonũ qͥn remũeret. Itẽ ſi ñ remũerãt᷑.g eq̃nt᷑
ad eũ q̃ͥ nullũ bonũ fecit.⁊ eũ qͥ fecit mita bona. ſtui
tũ ẽ alicui pctõꝛi ↄſulẽ ꝙ faciat aliqd bonũ opꝰ¶q
Exo.xx.honoꝛa pꝛẽm tuũ vt ſis longeuꝰ.aut h̊ dꝛ ba
beti charitatẽ.aut ñ bñti.Si hñti tm̃.H̊ͥ ẽ ꝑua remũe

ratio.qꝛ ipᷣe nõ amat iſtã vitqᷓ ̊ aliã.Si ñ hñti.̊ me/

ret᷑ aliqͥd ſi honoꝛat.⁊ ſic ⁊c. Itẽ dñs diẽ de hypocri
ta math. vj. q facit opꝰ bonũ ꝓpt᷑ gliaʒ ꝙ recepit mer
cedẽ ſuazʒ.eſto & ꝙ aliqͥs faciat opꝰ bonũ ꝓpter deuzʒ
non ꝓpter gloꝛiam. cum nõ ſit peius qᷓ; illud qð fuit
1rin imo melius.ergo dignũ eſt mercede aliq.

¶ Contra. Augꝰ.pctõꝛ nõ eſt dignus pance qͥ veſcit᷑.

Sſi pctõꝛ nõ eſt dignus viuere.multo minꝰẽ dignus
remunerari. ¶ Item qui nihil eſt in ↄſpectu alicuiꝰ

apud illũ nibil meret᷑.Sᷣ pctõꝛ nibil ẽ in ↄſpectu vei.

opoꝛtet fieri ex charitate mouente impio ↄiuncto v B.ad nihilũ redactꝰẽ in ↄſpectu eiꝰ ma. ⁊c. ¶ Itẽ

ſaltem pꝛemio.ſicut eſt de eo qͥ vadit ad ſctm̃ iacobũ.
vnde dicũt ꝙ talia nullo modo viuificant᷑ nec ↄpu/
tant᷑. Pꝛima poſitio eſt multũ ꝓbabilis.ſed bec ſecu
22 rioꝛ eſt. ¶ Ad illud g qd obijcit᷑ in ↄtrarium bꝰꝙ de⸗
bent fructus ↄputari.dðʒ ꝙ illud intelligit᷑ ſi ſtatim
poſt pctm̃ incepit ↄteri.⁊ tunc oꝑa ſatiſfactoꝛia fue/
tunt ab illo temꝑpe etiã anteqᷓ; abſolueret᷑ a ſacerdo⸗/

te. Ael dom ꝙ fructus ↄputant᷑ qtum ad ſuperexr

ereſcentiã vſurarij.quia merito illoꝝ fructuũ dyabo

23 lus nõ traxit illũ ad multa ſcelera. ¶Ad illud quod

obijcit᷑ de baptiſmo.ddm ꝙ eſt opus dei ad hoicm.⁊
hoc nunqᷓ;ᷓ eſt moꝛtuũ. tam̃ ꝓpter incõuenientiaʒ ſu/
ſcipientis pꝛiuat᷑ effectu.⁊ tale eſt baptiſmꝰ. Eſt opꝰ
hominis ad boicem.⁊ talc ↄſiderat᷑ ſolum exteriꝰ.q̃a
homo nõ videt niſi ea que extra ſe ſunt.⁊ talis eſt re/
ſtitutio.⁊ hoc nõ opoꝛtet eſſe viuum.Aliud eſt opus
hominis additũ.⁊ tale pot eſſe moꝛtuũ.ſed debet eſſe
viuũ ad hoc ꝙ ſatiſfactoꝛium.aliter em̃ deo nõ eſt ac
ceptum.⁊ tale eſt opus ſatiſfactõnis q̊ hõ reconcilia/
tur do.⁊ ideo nõ eſt ſimile de baptiſmo ⁊ ſatiſfactio/
24 ne. ¶ Ad aliud dᷣm. ꝙ nõ eſt ſimile de babitibꝰ ſo/
tentijs ⁊ actibus.quia iſti manent.illi non.nec infoꝛ
25 mari nec viuificari pñt.¶¶Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vi⸗

uificare qdᷣ nunꝙᷓ vixit eſt facilius.dom ꝙ; hoc verũ

eſt in hijs que ideo viuunt quia recipiunt vitaʒ.vᷣ nõ

in hijs que R viuere quia ꝓcedũt a vita.⁊ ta/

26 lia ſunt oꝑpa. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ cauſa ſatiſfa⸗
ciendi eſt ne ſit peccati impunitas. Ddm ꝙ illa non
eſt tota ratio.ſed ⁊ bec.quia homo eſt amicus dei ef-
fectus ꝑ gratiã.⁊ dignus aliqñ beatificari.ideo ſoluʒ
ad penam tꝑalem aſtrictus eſt.⁊ ideo anteqᷓᷓ ſit ami/
cus ad eterna reſtringit᷑. Pꝛeterea opus factũ ex ca/
ritate impꝛopoꝛtõnaliter ſicut tactũ eſt in oppouen/
do excedit opus factum extra charitatem. ⁊ ita pena
ſuppoꝛtata ex charitate ⁊ mera voluntate excedit pꝑe
nam ſuppoꝛtatam ſine charitate.⁊ ideo deus penam
eternam eternaliter poꝛtandã ex mala voluntate cu
iuſmodi eſt in damnatis.rõnabiliter in penam tem/
poꝛalem ↄmutat ex charitate poꝛtandaʒ.qꝛ tantum
placet ei talis tolerantia. ⁊ ideo alia pena extra cha/
ritatem poꝛtatam tanqᷓ; oino impꝛopoꝛtõnalis non
leugmetat illa. S illz ſolã reputat ſatiſfactoꝛiã cuiito/
erantia ⁊ aſſumptio ſumit᷑ ex charitate.qꝛ in aliam
no ↄmutat penam. Qucſtioev. e

4

Sap.xiiij.ſiliter odio ſunt deo impius et impietates
eiꝰ. Sʒ impietas oino diſplicet deo.̊ et impius.vᷣ q̃
oino diſplicet alij nibil meret᷑ apud ipᷣm.Sð ꝛc.
Item nibil meret᷑ oꝛganũ niſi viuũ in oꝑatiõe ſer
uitij.vñ ligo nibil meret᷑ q;uis cum eo oꝑetur o
in vinea. Sʒ pctõꝛ oꝛganũ eſt nõ viuum. ⁊c. ¶
aliqͥ dicunt ꝙ pctõꝛ nihil oino meret᷑ apud deũ neqʒ
ex ↄgruo neq; ex ↄdigno.ſᷣ tñ deus rõne habũdãtiſſi
me largitat bona eiꝰoꝑa nõ dimittit irremũerata.iĩ/

mo remunerat. ⁊ eſt bonũ pctõꝛi bñ opꝑari.quis non
ſit iuſtũ eũ remũerari.sðͤ magis benignũ.Alij dicũt et

ꝓbahilius. ꝙ eſt mereri de ↄgruo ⁊ de ↄdigno.ꝙ pec/
catoꝛ apud deũ nihil meret᷑ de cõdigno.ſᷣ mereri pot
de ↄgruo.pctõꝛ em̃ aliqñ facit bonũ opꝰin genere ad
gliam ſuã.vt cum dat ełynã ꝓpter gliam.⁊ ex hͥ oꝑere
nõ meret᷑ mercedẽ ſ᷑ᷣ penam.qꝛ ꝓcedit ex ↄtumelia.
Aliqñ facit ad dei gloꝛiã ⁊ ꝓpter amoꝛẽ dei quã babʒ.
⁊B non põt effe ſine aliqua gra gratis data que diſ
ponit de ↄgruo ad gram gratũ facientẽ quazʒ deo aliqͥ
mõ acceptat.⁊ ex h̊ meret᷑ de ↄgruo. Illud aũt meri
tum ↄpatum merito charitatis eſt impꝛopoꝛtõnale.
ſicut linea latitudini ⁊ ſupficiei.vñ ſicut linea nihil ẽ

in ↄpatõne ad ſupficiẽ.aliquid tñ eſt in ſe.ſic ẽ de pec
oꝛe ad amoꝛem charitatꝭ·
de merito ad meritũ. ¶ Ex his patẽt obiccta. ⁊ pꝛi/28
mo ad illud Aug.nõ eſt dignꝰ⁊c̃.dico bñ ꝙ nõ mere

catoꝛe ad iuſtũ.⁊ de eiꝰ

tur ex ↄdigno.ſiłiter ad duo ſequẽtia ꝙ nihil ẽ in cõ⸗/
paratõne charitat.¶ Ad illud de Sapie
odio impiꝰ⁊c.dðm ꝙ illud intelligit᷑ ꝑ ſeſm qð im/
pius.nõ ſᷣm qð babẽs naturã bonã ⁊ aliqua dona g̊

tis data. ⁊ cuʒ facit opus ᷣm qð impiꝰnibil meret᷑. S
qñ ſᷣm gram gratis datã aliqͥd ad ſalutẽ meretur &
ↄgruo.¶ Ad vltimũ de inſtro rñſio dðm ꝙ nõ viuũ ʒo

dicit duplr. Negatiue.qd nõ viuit nec natũ eſt viue
re:Et pꝛiuatiue qd nõ viuit ſ̊ natũ ẽ viuẽ.Et ꝑ pᷣmũ
nec de ↄgruo nec de ↄdigno meret᷑.per ſeᷣm aũt me/

ret᷑ de ↄgruo.eo ꝙ; nõ pꝛinat᷑ ſimpłr vita.viuit enim
in moꝛte. ⁊ volũtarie oꝑat deyeyne eſt quodãmo/

eſtio.v

———

do dei adiutoꝛ.

¶ Duerit᷑ vtrum bona opa extra charitatẽ valeant ad

2*

tolerabilioꝛẽ penam.Et ꝙ ſic videt᷑. Aug.dicit de ta-

libus in Ench.ꝙ ad boc eis ꝓfunt vt tolerabilioꝛ ſit
Item ratõne videt᷑.qꝛ ꝓbatũ eſt ſupꝛa
ꝙ aliquid meret᷑ illo oꝑe g eſto ꝙ ſtatim moꝛiat pt?

damnatio.

dillud de Sapien. ſiliter eſt 2

kaitto
Penrumalo
reltiſ
tonitͤbit
nann
eſörec
ui(Cone
ofelffno⸗
ſachttee⸗
unnuet
Utintenin
emnc,
tinta aodin
laertpena.
1Gogabon
iunt lpa.
Utbetbiopb
lamcuntaten
Ainnlea A⸗
eitzaudien
Aspenedinm
Uchabconͤm
Zagfeinper
Hiun pterop
nire
Cni in
Neuo uge
Elotone
gtserouct
ſoctog aui
ſbulunptiser
hileifgen
ainhohnf
Ahertnisoft
ſcnisprmaner
Panin
runffignen
olizinſpi
Piina pͤſt
Pdg
hꝛegſhoe
ien
foͤ ſun
Mab Anb/
oumn

en

SNdbppont
pra
gligegfe
enkig
emittt.
lonctens
ohetn ſon
iin gend
mgſi

ucitltin

Feimai
tüngt.
ünognit

eo ng
un N

wuldün

ſhebthidn
it immicn
iegigteng
ngi Nou
nrr
ofem
igipnn
gunhel
ukcgemnn
miring
us mud
tniggjit
un
inngeint
arlnustbid
ieutinn
umcmni⸗
cbicen 9,
higone⸗
Publene⸗
enſitc
ſefn n ⸗
c vng
neren
Gwanin
ibi/⸗
run
Gm
og
min

31

chhielem.

Di.
—

Alud. 5 cutn hõ ſit irremuneratum et nõ pᷣmi ei

collone boni.̊ᷓ ſaltem in diminutõne mali.
&clinare a malo ſemꝑ vitat penam q́;uis nõ ſꝑ con-
ſequat᷑ palmã.ſed melius eſt bonum facere.̊ multo
foꝛtius vitabit penaz. ¶ Item pctm̃ aggrauat᷑ ex ſe⸗
quenti euentu ⁊ grauius punit᷑.vt pʒ in pctoõ ocij.er/
go pctm̃ qd reddit bominẽ magis ocioſuʒ ad bonuzʒ

magis brsuclpter qd fint bona opa minus.

Zita ⁊c. ¶ Contra.Augꝰ.in ench.dicit damnat non

Faͤeſſe ſuffragia eccleſie. Sʒ iſta ſunt potentioꝛa cũ
i

int ex charitate q; opa extra charitatem facta. & illa
multo minus pſunt. ¶ Item ſi meret᷑ remiſſionem
pene. aut intenſione.aut duratõne.Hon duratione.
quia pena eſt infinita. Si intenſione.bᷣ qᷓtum ad hoc
eſt finita.ergo intantũ pñt multiplicari bona oꝑa ꝙ;
nulla erit pena. ¶ Item tante culpe debet᷑ tanta /
na. Sʒ opa bona extra charitatẽ facta ñ imutt nec
minuunt culpã.g nec penã.Querit erge ad qᷣd vale
ant hmõi oꝑa bona. ¶ E.dm ꝙ hmõi oꝑa bona
extra charitatem facta qn bona fiũt intentõne valẽt
ad multa. Ad tꝑalium multiplicatõez Iſa.j. Si vo/⸗
luerit ⁊ audieritis me bona terre comedetis. Ad te/
ꝑalis pene diminutõeʒ.iij. Regũ.xxj. Nonne vidiſti
Achab coꝛã me bumiliatuʒ.idcirco nõ inducam ⁊cc.
Ad gr̃e impetratõnẽ ſicut raab Joſue.vj.inuenit ꝗ
tiam ꝓpter opa q̃ fecit nuncijs. Ad bone vite ſuſten/
tatõnem.iij. Treñ. Bonũ eſt viro cuzʒ poꝛtauerit iu/
gum ⁊c̃. Ad pcti reſiſtentiã.qꝛ pctm̃ trahit ſuo pon/
dere.ad aliud Ecẽi.iij. Agnem ardentẽ extinguit ad.

——

¶ Elidit erroꝛem eoꝝ qui dicũt ꝙ pnia põ

2⁊ eła reſiſtit pctõ.Ad tolerabilioꝛẽ penam eternam.

ſicut dicit aug.qꝙ valʒ vt tolerabilioꝛ ſit danatõ.Sy
illud diuerſimode intelligit᷑ a diuerſis. Quidam em̃

iei facit penã tolerabilioꝛẽ nõ mutando penã.
1

ſ foꝛtificando ſubm. hoc nõ eſt ↄgruũ dicere ꝙ vir
tus aliqᷓ de᷑ damnato ꝓpter opa illa qᷓ facit mitiꝰſu/

ſtinere. quia aut daret᷑ ad ſp.aut ad temꝑpꝰ.⁊ vtrun/

qʒ eſt inconueniẽs. Illa em̃ virtus aut eſt naturalis
aut gratuita.uoꝝ qneutrũ facile eſt intelligibilit᷑ aſſi
gnaꝛe.Aliq̃ dicũt ꝙ valẽt ad rmiſſionẽ ꝑene vermis.
quia nõ tãtũ habebũt remoꝛſuʒ ↄſcie q;tum ſi nulla
opa bona feciſſent.Sʒ illud non valet.qꝛ remoꝛſus
ↄſcie erit ᷣm quantitatem eulpe.ſicut ⁊ ignis.ergo ſi

nõ valet ad ignẽ.nec ad vermẽ. Ideo tercio mõ dicẽ

dum ꝙ valent ad tolerabilioꝛem damnatõneʒ ex cõ⸗

ſequenti. quia impediũt culpã factam aggrauari.cet

etiam retrabũt bominẽ a pcti frequentia. ⁊ ab inten

tione libidinis ⁊ ↄ temptus.quia nõ ex tanta libidi⸗/
ne peccat qui aliqñ bona oꝑa facit ſicut qui dei obli/

uiſcit᷑.Et ad vermẽ.quia minus cruciabit᷑ ⁊ minoꝛẽ

habebit remoꝛſum qᷓ ſi opa illa non feciſſet.nõ de il⸗
la culpa quã ↄmiſit.ſed de malis q̃ ↄmiſiſſet ⁊ de bo/

nis que obmiſiſſet ſi illa bona opera nõ feciſſet.⁊ ita

intclligendũ eſt de eo qui ſtatim moꝛitur. ⁊ de co qui
magis moꝛitur q; neget xpᷣm.⁊ de cõſimilibus. Hijs
viſis patet rñſio ad vtrãq; ꝑtem. Ratõnes ad pᷣma,

ptem ꝓcedunt de pena quam poſſet incurrere ſi ilæ

opa negligeret. ratõnes vᷣo a oppoſitum ꝓcedunt
de pena qᷓ debet᷑ culpe iã facte.⁊ ſic pʒ totũ circa hoc.

t fieri de vno pctõ ſine alio.rũdens ratõnibus ſum

ptis ex auẽtibus ſanctoꝝ ⁊ ↄſuetudine eccletſiae. .
Alias quoq; auẽtes inducũt ⁊c. Supꝛa rñdit mgr̃ ratõni ſumpte ex ſacra ſcriptura. In bac ꝑte rñdet ratio/
nibus ſumptis ex auctibus ſanctoꝝ ⁊ ↄſuetudine eccleſie.Hʒ aũt bec ꝑs quatuoꝛ. In pꝛima ponit ratones

ꝗ̊̃ vident᷑ facere ad huiꝰopinionis defenſionẽ. In ſcda vᷣo ponit veras rñſiones.ibi.Hijs rũderi põt ⁊c. vn·

tercia impꝛobat falſam grauẽ ⁊ ꝓbabilem rñſionẽ.ibi. Quibuſdam tñ videt᷑ fuiſſe ſatiſfactio ⁊c. In quarta
ad veritatis ↄfirmatões ⁊ erroꝛns ↄfuſionem adducit aucẽtes ꝓbantes ꝙ nõ poſſit fieri pnia de vno peccato
ſi auis pmaneat in alio.ibi. Satis arbitroꝛ illis eſſe rũſum. Quelibet aũt ptium poſſet ſubdiuidi in duas ꝑ/
tes. Mam in pꝛima ponit dnas rõnes. In ſcda ponit duas rñſiones ad pᷣdictas rões. In tercia pᷣ ponit alio/

vum rñſionem.deinde impꝛobat. In quarta pꝛimo ⸗

firmat veritatem ꝑ autoꝛitates. ſcdo epilogat ꝑtes.vt

cuilibʒ inſpiciẽti pʒ. ¶ Ponit rõnes que vident᷑ facè ad huiꝰopiniones defenſionem.n

Pꝛima rõ ſum
pta ab autoꝛita
te Gꝛeg. ſuꝑ eʒe

Scda rõ ſum/
pta ab Amb. ſu
per octannariũ.
xFYFYy.

— * „ —

Alias q́; auẽtes inducũt. Ait em greg. Pluit dñs ſuꝑ vnã ciuitatẽ ⁊ ſuꝑ al/
terã nõ pluit. ⁊ eandẽ ciuitatẽ ex pte ↄpluit.⁊ ex ꝑte aridã relinqt. Cüũ ille q
ꝓximũ odit ab alijs vicijs ſe coꝛrigit vna eademq; ciuitas ex ꝑte ↄpluit᷑ et
ex pte arida remãet. qꝛ ſũt q̃dã cũ qdã qͥ vicia reſecẽt ĩ alijs grauit ꝑdurãt.
Itẽ amb. ꝛĩa ↄſolatio ẽ qꝛ nõ obliuiſcit᷑ miſereri deꝰ. Scoa p punitõʒ.vbi
ſi fides deſit.pena ſatiſfacit ⁊ releuat.Rõne q́; vtunt᷑ dicẽtes. Si qͥs vnũů
pctm̃ ↄfiteret᷑ altero tacito. ? ſatiſfactõz a ſacerdote iniũctam expleuerit. ſnn
q̃d ſi ad pctm̃ tacitũ ↄuerſꝰfuerit ↄfeſſus. ꝓ vtroq; ei pnia ĩponet᷑: Lõgeb·

vf a rõne ⁊ eccie ↄſuetudiĩe q̃ ꝓ eodẽ pctõ niſi reiteret nulli bis pniaʒ impo-
nit. Fuit ergo illa peccati ↄdigna ſatiſfactio.vñ ⁊ pctim deletũ videk.
([Ponit veras reſponſines. .
Re. ad pꝛimam ¶ Mijs rñderi p⸗t ſic illð greg. Pluit dñs ⁊c. Hõ ad crimis veniã ß̃ ad opis peti

ratonem

deſertöeʒ referẽdũ ẽ.vt iõ ꝑs ciuitat dicat᷑ ↄplui.qꝛab actu⁊ delectatõe pecti
cui añ pᷣuiebat mõ ceſſat.nõ ꝙ eiꝰ veniã hẽat.vocat᷑ q;
a pluuia illa tlis ↄtinẽtia qᷓ ab ope pcti reuõt᷑. qꝛ ex ſon
te gfe dei id coꝛdi ĩſtillat᷑.vt vł ſic paulati ad pniaʒ ve⸗
niat. vl eo minꝰa deo puniat᷑ qͥ diut᷑ nioꝛi delcãtõe ⁊ ac⸗
tu pcti maiꝰ ſibi accumulat toꝛmtũ.Si xo ad idulgẽtiã

a. ij.

xxt paulati ⁊ q pau
latim expellat petm̃.
Coñ.ð li.ij.di.xxvj.dẽ

æ ga ᷣueniens eſt fcſco o vilectõue tec nõ ↄopatiatur ſec culp. Redm q de? no em̃ dẽ inſtillare donuz 532

9 4

„ „

ij. ¶ Quia ex fonee
gr̃e ⁊c̃. Vr̃ ᷣm illud
vbũ Orego.ꝙ gratia

Ti.

.4 eie ara ti ficientis iã dᷣ ie gratis vate. Et gra pueniens vtraq; dicit᷑.vel q̃ pᷣuenit ? diſpo itei
Frtio een t ſut enesrarb. bertd S eriectawei me buenit opus. ſed iß fact voluntatebo ui
n nanagſſter le loantt bic de gra gratis data.in ſco de gratia gratũ faciennte. cͤtital
bWulſta em funt Eeners elemoſynaꝝ. Motandũ hic ꝙ quedam eſt elemoſyna coꝛpalis.quedam ſpũalis. nune
53 Elemoſyna coꝛpalis ſeptimembꝛis eſt. ſicut in hoc verſu ↄtinet᷑. Aiſito.poto.cibo.redimo.tego.colligo. ton
do.Sufficientia autẽ ́òM 1”ô 9
haꝝ põt aſſignari ſic. reatus pluuia referat᷑.euangelice ſententie ↄtraire vi⸗
Hee vĩie oꝛdinant õ gqebit᷑. Si eniʒ ppter miſcðiam q̊ quis ꝓximo ſuo non
defect? coꝛpis. vt t⸗ miſeret᷑.etiaʒ q̃ dimiſſa ſunt replicant᷑ ad penaʒ. mſio lin
mnr viſn s. Po magis qᷓ nondũ ſunt dimiſſa ꝓpter odiuʒ fraternũ ad umn
ſuba aiata ꝑ boc tan· penam reſeruariꝓbant᷑.Et ſi ille qui arbiter ſue volũ⸗
git vegetabil. q indi· tatis ↄſtitutꝰeſt.nõ põt inchoare nouã vita vt ait Au⸗
get duplic reſtaurati guſti. niſi peniteat eũ veteris vite.quõ ad nouitatẽ in- r
one .·ſ.calidi et ſicci e¶qulgentie pueniet qͥ odij vetuſtatem nõ depoſuitt. . .
Heſ b bug neigin ( Dllud etia qð Amb. ait ? ſiides deſit pena ſatiſfa , Be ad ſecun/
Ssbubleorchn it ⁊c. nõ de ſide intelligit᷑ qua credit᷑ in deũ.ſ ebſers dam roneʒ
miſcdie ſenſibilis. et tia delicti. Deeſt enim fides. cuʒ ↄſcia pcti non ſubeſt.
buic neeriũ ẽ duplex Mam cũ delicta om̃ia nemo intelligat. eſt aliqñ ĩ hoile
coopimẽtũ otra exte· pctm̃ cuiꝰnõ habet ↄſciam. Vñ aplĩs. Nihil mihi ↄſciꝰ Cox. iii
rioꝛa nocina. l.remo· ſum. ſed nõ in hoc iuſtificatus ſum. Cũ g quis flagel⸗ ·Cox. lii. .
tũ 34 e gaicſer latur ꝓ pctõ cuiꝰnõ eſt ↄſcius.ſi patienter fert penaʒ ? M
&tice vupfr op? humiſiter ampiectt cogitans ſe foꝛte pctĩ hre q nõ
mie ratonalis. ⁊ H eſt intelligit ⁊ ſeꝓ eo puniri a deo.pena illa ſatiſfacitꝛxo,e·
ſuba liba. ⁊ H nata eſt leuat grauatũ. Ad hoc aũt qð obijcit᷑ de ſatiſfactione Augul in libꝛo Up⸗
hie libertatẽ.ſ. a cacæ illa.ſi ſatiſfactio nõ fuit iterum imponẽda eſt.ſi vo ite⸗ de pnia. WH
ſa hulente. Konte⸗ ¶um imponenda nõ eſt. ſatiſffactio fuit.ð et qꝛ ſatiſfactio . htei
vilitatio eotra buitu ·. fuit. veniã impetrauit:? Rñdeni põt ſatiſfac onem ideo
tem redempcio. Do⸗ nõ fuiſſe. qꝛ ille dignos fructus pnie nõ fecit. Eſt enim
ſtremo ẽ vnũ opꝰmi/ ſatiſfactio pnie vt ait Aug.peccatoꝝ cauſas excindgel
ſericoꝛdie motalis.? xre.nec ſuggeſtionibꝰeaꝝ aditum indulgere. Item ſa⸗ Aug. in ench.
Em pãc ineſt ei moꝛſ. ne q ſcelerate viuunt nec curant talem vitam moꝛeſch
7 Pe indiger ei coꝛrigere.⁊ inter ipſa facinoꝛa ſua elemoſynas frequũu
e e eſt . ali tare nõ ceſſant. fruſtra ideo ſibi blandiunt᷑ qꝛ dñs ait. .
ria aut eſt coꝛpis aut Date elemoſynaʒ. ? ecce om̃ia müda ſunt vobis.hHoc Luce. xj. ene
cõiũcti. Si coꝛpis.ſic em̃ qᷓ; late pateat nõ intelligũt. Multa em̃ ſunt gene⸗ b De gene V
eſt ſepultura. Si pij ra elemoſynaꝝ.q̃ cum facimꝰadiuuamur. nõ ſoluʒ qui nnbus cin
cti. aut ab intrinſeco. dat eſurienti cibum. ſitienti potuʒ ⁊ hmõi. ſed etiam q elemoſynap. fleen
nnenl renſeco. Si dat veniam petenti elemoſynã dat.⁊ qͥ emendat ver nnus eii
lnpꝛoportoey zure bere in quẽ poteſtas datur. vel coercet aliqua diſcipli: iuethef
infirmitas. aut ꝓpter na.vel oꝛat vt ei peccatum dimittat elemoſynaʒ datt. ſcenu
ↄſumptõeʒ. ⁊ B vł ca quia miſcðiam pᷣſtat. Multa em̃ bona pᷣſtant᷑ inuitis. „R mitgn
lidi ⁊ ſicci⁊ ſic fameſ. quando eoꝝ ↄſulitur vtilitati ⁊ non voluntati. ſed ea unin
aut humidi ⁊ ſic ſit.. maioꝛ eſt qua ex coꝛde dimittimus qð in nos qᷣſq; pec gn
ceratio. aut nãlis . 5 tibi nihil mali fecit. illud multo grandius vt tuũ etiaz anlae
vel nqe ſuꝑioꝛi ⁊ꝛñ con inimicum diligas.et ei qui tibi malum vult ⁊ ſi poteſt laldqh
tra hc ẽ hoſpicin.x facit.ſemper bonum velis. faciaſq; quod poſſis. Qð aeulen
infenioꝛi et otrabanc ergo dominꝰ ait date ele. ⁊ o.m.ſ.v.ita ne intellecturi ſ
enohanſeit iarftſeptimbuis ſi 5 veſk Minck onſple caſti olanatenitafe
tia aut ſum ſſe Plimebꝛis. ſicut in h̊ verſu Ztinet. Conſule. caſtiga. ſolare remitte. fer oꝛa. Sufficlen ſnin
eſt vlitnc r deg ectus eñ ſpuͦalis aut eſt talis y nõ pot ei ſubuenin p boiem aecliecene S ⁊ tůc nidn
Son mo rnlio Aur põt. ⁊ tũc aut eſt cognitiue.aut affectiue.Si cognitiue.aut eſt ignoꝛãtia cognoſcẽ⸗ lunſie
2tuͦc eſt remiſſto qur i⸗ aut agendoꝝ ⁊ ſic eſt ↄſiliũ. Si affectiue. aut eſt culpa.aut pena. Si culpa.aut in nos in

Aut facto. ⁊ ſie ſtiil inj alios et tũc eſt coꝛreptio. Si aũt eſt pena. aut tũc releuandꝰeſt verbo. ? ſic conſolatõ
* Aat faeto r ſten poꝛtatio.⁊ ſic ſunt ſeptem. Doctrina. ↄſilium. remiffio.coꝛrcptio. ↄſolatio:ſuppoꝛtatio ct
z. oꝛalecg 54 . 3 a maioꝛ eſt qua ex coꝛde dimittimus. Queritur bic que ſit maioꝛ elemoſyna. vtrum coꝛ⸗
an puahEt coꝛpal vi q; Mat. xxy. di nõ faciet mentoem in iudicio niſi de coꝛpali. S Bẽqꝛ

=

SS

ar
lni

ficut le bʒ ſubſtantia ſpñalis vt animma ad coꝛ pus. ità elytid d elynatn. Sʒ aia multo pluris eſt q; coꝛpꝰ. ergo
eyna ſpnalis qᷓ; coꝛpalis.R.ddm c ſicut dicit Aug.⁊ hbr in Ir̃a elyna ſpñalis dignioꝛ eſt ⁊ nobilioꝛ.coꝛpalis

aũt eſt manifeſtioꝛ.⁊ fege⸗ rudi loquebat᷑.ideo mentõnem facit de coꝛpali inuens de ſpũali a maioꝛi ſi
D ¶ Qui vult oꝛdinate elynam dare a ſe dʒ pꝛimũ incipe.Contra:qꝛ maiꝰ⁊ pfectiꝰ eſt ð ð

quis bẽat intellectũ. d ¶ Qui vult oꝛcinate elynam dare a ſe vz pꝛimi
diligere inimicos ꝙᷓ amicos. a ſili ꝑfectius eſt diligere aliũ q;; diligere ſe.⁊ miſerere alij qᷓ ſibi. rectꝰ oꝛdo ẽ
pꝛius alteri miſere⸗

o ſumꝰvt nõ credentibus in xpᷣm munda ſint om̃ia ſi ele ri. Item hõ ꝑ pniam
dʒ eſſe ſibi auſterus

Quid ẽ eltia e

Zuce.xx.

moſinas iſtas dederint. Qui vult oꝛdinate elemoſy/
nam dare a ſe debet pꝛimũ incipe.⁊ eam pꝛimũ ſibi da
re. Eſt em̃ ełyna opus miſcòie. veriſſimeqʒ dictũ eſt.
Aiſerere anime tue placens deo. HNon & ſe fallãt qui
ꝑ elemoſynas largiſſimas fructuuʒ ſuoꝝ vel pecunie.
impunitatẽ ſe emere eſtimãt in pctis ꝓmanentes.q̃ ita
diligũt vt in eis optẽt verſari. Qui vo diligit iniqui/
tatem odit animã ſuã.⁊ qui odit animã ſuã nõ eſt mi/
ſericoꝛs ei ſed crudelis. Diligẽdo quippe eam ſᷣm ſecu⸗
lum.odit eum ᷣm deum.Si g̊ vult ei dare elemoſyna
ſuam ꝑ quã fit munda.odiat eam ſᷣm ſeculũ et diligat
eaʒ ſᷣm deum.hac elemoſyna quaʒ ſibi homo pꝛimitꝰ
debet. mundant᷑ interioꝛa. Ad qð hoꝛtans chꝛiſtꝰ ait.
Aundate que intus ſunt.immundis em̃ nihil eſt mũ⸗
dum.ſed polluta ſunt eoꝝ mens ⁊ ↄſcientia vt ait apo
ſtolus. Immũdi vo ſunt omnes quos non mundat fi

ſeipᷣm iudicare.et ita

nõ dʒ miſcdia incipe⸗

re a nobᷣ ſ iuſticia.Reꝰ

dom ꝙ duplex eſt in

nobis poꝛtio.ſ. coꝛpa
lis ⁊ ſpũal. et ᷣm bãc

duplex defect?ẽ ⁊ du/

plex miſcdia. Eſt erf=̃
miſcdia reſpectu ĩ co⸗
mogi ⁊ mali qð ẽ coꝛ
poꝛis.pꝛimũ incomo

dũ odire ẽ viri ſpnal.
ſcom incõmo dũ ẽ vi
ricarnalis. Dico &
reſpectu aie vnuſqᷣſqq

dʒ eſſe ꝓuidus ⁊ nul/

lus in hoc dʒ ſibi eſſe

durus.qꝛ B̊ nõ eſt iu

Act.xv. des qua credit᷑ in xpᷣm.de qua ſcriptũ eſt. Madans fi ſticia s nequicia. S,
de coꝛda coꝝ.Sʒ ne iſtas elemoſynas que fiũt de fru⸗ co H K
Math, xxiij. ctibus terꝛe reſpuere xpus videret᷑. hec inquit opꝑtuit & cſ ſbi dur 2 alj65
Aacere. ſcʒ iudiciũ ? charitatem dei.⁊ illa nõ omittere. pius. Aug. aũt int elli

iid eſt elemoſynas fructuũ terꝛenoꝝ.Ex his dat᷑ intel⸗ git de ſpnali nõ coꝛçũw
f ligi ꝙ in pctõ moꝛtali pmanentes ⁊ ſi elemoſynas lar⸗ poꝛali. e¶ Eſt eniz 3 6
g gas faciant non tamen per eas ſatiſfaciunt.quia in⸗ elyna opus miſericoꝛꝛ
oꝛdinate agũt dum a ſe non incipiunt. Nec pꝛopꝛie di⸗ die. Didc ingledice⸗
citur elemoſyna tale opus. dum ſibijpſis crudeles v deſeht ſiniſtra 2.
ä r gllo. elyna eſt ꝑs iuſti ⸗

cie.· Itetn ſatiſfactio eſt ts iuſticie. ⁊ clyna eſt ꝑs ſatiſfactõnis. cc.

põt eſſe dupliciter. Aut ſolũ quia ↄſiderat indigentiã.⁊ ſic eſt pietati

tum. q; ſibi impoſitũ vł quia ipſe dʒ cum bẽat ſuꝑfluum.⁊ ſic eſt ꝑs iuſticie.⁊ ſic eſt in
nus tñ pietas ad iuſticiam reduci.
f in peccato moꝛtali pmanentes ⁊ ſi elynas largas ⁊c.

₰

paruas.⁊ videt᷑ ꝙ nõ.quia aut homo eſt extra charitatẽ.aut i
uas.⁊ ecõuerſo ſicut dicit ma giſter in litera.Silin charitate.ſed deus penſat oꝑa ſᷣn
ſiue parum ſiue multũ fiat.ex quantitate charitatis tantũ valet vna quantũ alia.
tum ſed ex quanto.ſicut patet. Oñs em̃ Luce.xxj.dixit

. dm e; dare elemoſynꝗ indigenti bv.
ia s. Aut quia ↄſiderat indigentiã ? debi-
ſatiſfactone.nibilomi/⸗

37

moſynã indigenti hc

Querit᷑ vtrum vtilius ſit facere elynas largas qᷓ;
n charitate. Si extra.ita amittit magnas vt ꝑ/
1 quantitatem charitatꝭł.
Item deus nõ penſat qn
de vidua que miſit duo era minuta in gazophilatiuð.

amen dico vobis ꝙ bec vidua plus omibus miſit. Sed ↄtra.ſi hoc eſſet. ſtultus eſſet diues qui daret mag

„

ſunt multiplicare interceſſoꝛes qui ꝓ eis tenent᷑ oꝛaꝛe. ”sü „. ,
6 inoꝛdinate agunt dũ a ſe non incipiunt ⁊c. ANidet᷑ ̃ᷣm boc ꝙ oꝛdo ſit neceſrarius ad elemoſynam.er/

go ſi quis dat elemoſynam pꝛius cui debet dare poſterius non ſa
genti cum nõ teneatur dare alij.⁊ vterq; poſſet licite recuſare.non
& non vigetur perdere fructum elemoſyne. Item querit᷑ vtrũ ino

*

icos ⁊c. Si autem ꝑ com
meritum ⁊ ſatiſfactõneʒ.

nam pecuniam deo.nec ſacerdos deberet ei imponere niſi obolum.ſi tãtũ ei valet quantũ vna marcha. Re.
dom ꝙ de quãtitate elemoſyne eſt loqui vł ꝑ comꝑatõnem ad eundẽ vel ad diuerſos. Si
⁊ vtilius eſt dare plus qᷓ; minus.Et eſt triplex vtilitas. rit⸗
cunda.quia ſi eſt extra magis diſponit ſe ad graʒ.Tercia.quia ſiue ſit extra ſiue intra
res.⁊ hoc eſt qd dominus ſuadct Luce.xvj.facite vobis am
elemoſyna non pcellit elemoſynã ſᷣm ꝓpoꝛtõnem q;tum ad
cula in donatõne modici panis quantũ diues in dnatõne maioꝛis. In boc tamen p

ad eundẽ ſic meliꝰ
ꝛima. quia ſi eſt in charitate amplius ſatiſfacit. SS
multiplicat interceſſo⸗
patönem ad diuerſos.
Tãtũ em̃ meret᷑ paup
cellunt diuitie. qꝛ poſ/

tiſfacit. Eontra.eſto ꝙ nõ det minus indi-/
ſeruat oꝛdinem.et tamen non peccat. ex.
ꝛdine dandi elynaʒ ſit attẽdẽda bonitas

M M”M

vel indigẽtia.Et ; i⸗

digẽtia vꝛ.qꝛ qui dat᷑
diuiti elynazʒ nõ facit.
facit eliam qui dat

aupꝑi malo cũ ſit ꝓxi
iner ſuſtendãdꝰ.Cõ⸗

trariũ hꝰ hẽ Ecci. xij.

Da iuſto.⁊ ne recepe-
ris pctõꝛem. Querit
& de oꝛdie daãdi eliaʒ.
Pey. dð ꝙ q̃dã ſunt qᷓ
faciũt ad oꝛdinatiõeʒ
cline qᷓ;tum ad eẽ.q̃/

dam q;tum ad bñ e-

ſe. Ex pte.ſ.dantis ad
eſſe facit miſcdia ve/
ra ⁊ pictas.et hec ẽ q̃
ꝓcedit ex caꝛitate re/
cta.⁊ ſinc hac non eſt

clina.j.Coꝝ.xiij.ſi di /
ſtribuero ĩ ciboſ pau⸗
perũ ⁊c. Quedam ex

pte ſuſcipieni.⁊ H̊ eſt
indigẽtia vel vera vel
apparens. Hera. de

hac Luc.xiiij.cũ facis

ↄuiuiũ voca pauꝑes
⁊2 debiles. QNuedaʒ ex

pte mũeris.⁊ h eſt ꝙ

poſſit illug dare pꝛo⸗
pter h̊ ꝙ illiꝰ hbʒ vdmi

niũ. Pꝛouer.iij.hono
ra dñim de tua ſuba.
Ecẽci.xxxiiij. Im mo/⸗
lantis ex iniqͥ obło ẽ
maclata. Quedam ex

ote intentõnis.ſ. ſit
intentio recta.qꝛ ma/

thei. vj. dicik de hypo⸗
critis qꝛ receper̃t meꝛ

edem ſuã.⁊ iõ ibi dᷣ.

te aũt faciente elinaʒ

neſciat ⁊c.Quedã au

tem de bñ eſſe. ſ. ꝙ ſit

in recipiẽte ſctitas et
bonitas.et de h Ecci.

xij. Da bono ⁊ ne re/

ceꝑis pctõꝛem.G̊ non

dicit abijciẽdo.ᷣ poſt/
ponendo.Ael intelli⸗/
git de heretico cui nõ

exiſtunt. no placentes deo. Hon? dicenda eſt illa pec-

—

cati ſatiſfactio.quaʒ quis agit ꝓ vno peccato.dum ꝑ⸗
durat in altero.quia nihl ꝓdeſt ieiunare ⁊ oꝛare ⁊ alia

bona agere niſi mens reuocet᷑ a peccato.⁊ ſi aliqusdo

conuerſus tacitum peccatũ ſacerdoti fuerit confeſſus.
de vtroq; imponenda eſt ei ſatiſfactio.quia de primo

ↄdigne nõ ſatiſfecit. —. .. 8
Ponit falſam. grauem. ⁊ ꝓbabilem rñſionem. e

UQοuibuſdaʒ; tamen videtur fuiſſe ſatiſfactio. ſed infru⸗

ctuoſa.dum in peccato altero ꝑſiſtit. ꝑcipietur tamen

fructus eius.incipietq; ꝓficere cum peccati alteriꝰ pe⸗

nituerit.Cunc em̃ vtrunq; dimittit᷑ peccatum.⁊ ſatiſ/⸗
factio pꝛecedens viuificat᷑ que fuerat moꝛtua.ſicut ba

ptiſmus illi qui ficte accedit.tũc pᷣmitꝰvalet cum fictio

a mente recedit ꝑ penitentiã.⁊ in huiꝰ opinionis mu⸗

nimentum autoꝛitates inducunt.Ait em Aug. Pium
eſt credere ⁊ noſtra fides expoſtulat vt cum gratia cri
ſti in homine deſtruxerit mala pꝛioꝛa.etias remuneret
bona.et cum deſtruxerit qð ſuum non inuenit.diligit

bonum quod in peccante plantauit. Item Hiero. Si
quando videris inter multa peccata quenqᷓ; facere ali
qua iuſta opera. nõ eſt tam iniuſtus deus vt pꝛopter

multa mala obliuiſcatur paucoꝛũ bonoꝛum. ſed faciet

ea metere ⁊ in hoꝛrea congregare que bona in terꝛa ſe⸗

minauit. Sed hec dicta intelligimus de illo qui iĩcha /
ritate quodam temꝑe bona facit.⁊ bonus eſt. alio ᷣo

tempoꝛe malus eſt ⁊ multa peccata facit. Hon g intel⸗

ligendum eſt eum inter multa peccata iuſta opera fe/

ciſſe.quaſi ſimul eodemq; temꝑe peccata fecerit et iu/
ſta opera.ſed diuerſis tempoꝛibus vtraq; feciſſe. Niſi

eniʒ bonus foꝛet qñ bona fecit.nõ ſeminaſſe diceret᷑ in

terra bona. Deſtructis ̊ malis poſt opera bona com/

miſſis.pꝛioꝛa bona in charitate.ſ.facta que ſequentia
mala moꝛtificauerant.penitentia de illis malis habi⸗
ta viuiſicantur remunerant᷑. Vnde apoſtolus. Ja⸗
cientes fundamentum penitentie qhoperibus moꝛtu⸗

is.opera moꝛtua nominãs.pꝛioꝛa ona ſignat.que ꝑ

ſequens peccatũ erant moꝛtua.quia hi peccando pꝛi⸗
Oꝛa bona irrita fecerũt. hec ſicut peccãdo irrita fiunt.

ita ꝑ pniam reuiuiſcũt.⁊ ad meritum eternitatis pꝛo /

Auguſ. in li. de
penitentia au⸗
toꝛitates indu⸗

*△

Hiero.

ſponſionẽ iam
poſitam

Apoſtolꝰ? ĩ epi⸗

ſtola ad hebꝛc/

os.

deſſe incipiũt. Similiter et illud. Bonum amat deus

qð plantauit in peccante.in illo.ſ.qui poſt illud bonũ

peccauit. nõ ſimul peccans ? bonum oꝑans extitit.q̃a

eſt faciẽda elina niſii

neceſſitate extrema.

Exigit᷑ etiã ꝙ in dõẽte

ſit bylaritas.ij. ad co/
rin.ix. Mylarẽ datoꝛc
diligit deus. Exigitur

y in domo ſit habun⸗

dantia vel vere vtpp
poꝛtõnaliter. Lbobᷣ.

iiij.ſi multũ tibi fue⸗
rit abundanter tri/
bue. Exigitur ꝙ in do
natione ſit veloci⸗

munerari et non dari obliuioni.non quia ꝓficiant
yvitã eternã obtinendã.ſᷣ ad tolerabiliꝰextremi iu

talis hominis opus nõ diligeret deus ad remunerati⸗

onem. Poõt etiam accipi de ope:ꝛibus bonis que ab ali

quo fiunt dum malus eſt. et in peccato moꝛtali pſiſtit

vel ad tempꝰ vel vſq; in finem. Que dicunt᷑ a deo re⸗

ſuppliciũ ſentiẽdum.ſic de fide ⁊ ceterq̃ ſine charitate

hñtur Aug.ait.ſi qs nõ hñs charitatẽ q ꝑtinet ad vni

tatẽ ſpũs ⁊ vinculũ paeis quo ecclia ↄnectitur.in aliq

ſciſmate ↄſtitutus.ne xpᷣm neßer patit᷑ tribulatões.fa⸗
mẽ.pꝑſecutõeʒ.vlł flamas.vel beſtias.vlł ipam crucem

„

„*

Deoperbbe.

Aug.in libꝛo

penitentia.

Uaer.

atann
ungsſc
un.

ine.

ZtH

ſonirins
poſten

j.Coꝝ.xiij.

Bons que ſine
charitate fiunt
ad quid ꝓſunt.

Eʒech. iij.

Gr eg.

dei lel dicit. Si auerteit ke iuſtus a iuſticia 2 fece
rit iniquitatem nunqᷣ viuet: om̃es iuſticie eius ꝗs fe⸗

fſiciunt nõ ad vite fructum.

tia de vno pctõ ſi quis pꝑmaneat in alio. f

XV

timoꝛe gehenne.nullo mõ iſta culpanda funt.ĩmo et h
laudanda eſt patia. Mõ em̃ dicere poterimꝰ meliꝰei fu
iſſe. vt xpᷣm negando nil hoꝛũ pateret᷑. que paſſus eſt
ↄfitendo.ſᷣ eſtimandũ eſt foꝛtaſſe tolerabilius ei eẽ fu/
turũ iudiciũ q; ſi xpʒ negando nihil hoꝝ pateret᷑.vt il
lud qð ait apłs.Si tradidero coꝛpꝰmeũ ita vt ardeã.
charitarẽ aũt nõ habuero nihil mihi ꝓdeſt.nihil ꝓdeſ⸗
ſe intelligat᷑ ad regnũ obtinendũ.ſᷣ ad extremi iudicj
tolerabiliꝰſubeundũ ſuppliciũ.Et infra.Hhec ꝓpt᷑ cha⸗

₰☛

ritatem dicta ſunt.ſine qᷓ in nobis nõ põt eſſe vᷣa pnia.
¶ Ex his oſtendit᷑ bona que ſine charitate fiũt ꝓdeſſe qͥ
dem ad tolerabilioꝛem penam ſentienda.ᷣ nõ ad vitã
obtinenda. Illa etiã que in charitate quis facit.ſi po⸗

rannr Beit it nec exſurrexit. non eſſe in memoꝛia
Eʒechiel dicit. Si qauerteit ſe iuſtus a iuſticia ⁊ fece

cerat nõ recoꝛdabunt᷑ in peccato ſuo moꝛiet᷑.⁊ nõ erut
in memoꝛia iuſticie quas fecit. In cuiꝰloci expoſitione
Greg.ait.hic nobis maxime ↄſiderandũ ẽ qꝛ cũ mala
ↄmittimus ſine cauſa ad memoꝛia tranſacta bona re⸗
uocamus. qm in ppetratone malon. nulla debet ee fi⸗-
ducia bonoꝝ pᷣteritoꝛum. Intelligendũ eſt hoc'ad v
tam eternam ꝑcipiendam bona pᷣterita nõ dare fiduci

ti Auguſtini obuiaret. Bona g ſine charitate facta et

bona in charitate facta qᷓ concomitat᷑ moꝛtalis culpa.

quã nõ delet ſequens pnia.ad ſenſum mitioꝛis pene ꝓ

Adducit autoꝛites ꝓbantes ꝙ nõ poſſit fieri pemtẽ

¶ Satis arbitroꝛ illis eſſe reſponſum qui aſſerũt de vno

ctatõne retento.vel ꝑ confeſſionem non expoſito.qui
non modo pmiſſis autoꝛitatibus ↄfutantur. ſed etiam
ſubditis. Ait em̃ Auguſti. Sunt plures quos penitet

peccaſſe.ſed tamen omnino reſeruantes ſibi quedam

Marci. vj.

Aarci. xvj.
Marci. v.

dit quis fiſt indigna ⁊ dicunt moꝛtificata. ꝛ ideo nõ ſunt digna remunerari vita

in quibus delectent᷑. non animaduertentes dominuz

ſimul mutum ⁊ ſurdum a demonio liberaſſe.ꝑ hoc do
cet nos nunq; niſi de omnibus ſanari. Si enim vellet
peccata ex parte reſeruari. habentem ſepteʒ demonia
pficere potuit ſex expulſis.expulit auteʒ ſepteʒ vt om⸗

nia crimina ſimul eijcienda doceret.legionem vᷣo de⸗

monum ab alio eijciens nullum reliquit de omnibus
qui liberatum poſſideret.oſtendens ꝙ ſi etiam pecca /
ta ſint mille opoꝛtet de omnibus penitere. Nunq; ali
quem ſanauit dominus quem non omino liberauit.

ZA „ „

tenitoꝛum. Intelligendü eſt hoc'ad vi⸗

tis peccatis.

tas.quia qui cito dat᷑
bis dat. Pꝛouerb. lij.
ne dicas amico tuo
vage et reuertere. Et

Ecẽi.iiij.nõ ꝓtrabas

datum anguſtianti. 7

ſic patet ꝙ. viij.ſunt

oↄditõnes.iiij. de eẽ et
iiij. de bene eſſe. ⁊ oꝛdi
nate dare q;tũ ad pꝛi
mas ↄditõnes ẽ de el⸗
ſe. qtum ad ſcdas mi
nime. hb (Ad vitã
eternã gcipienda bo/
na pᷣterita nõ dare fi-
ducia et ſi ad mitioꝛẽ
pens. Loquit᷑ de bijs
um ſunt moꝛtifica/
ta. Sed ↄtra.illa ope
ra fueꝛunt digna vita
nerent. videt᷑ ꝙ r̃mu
nerent citra ↄdignn.
gvidet᷑ ꝙ poſſit ex il⸗

59

lis vitã eternaʒ ſpare

cũ remũcret bona ci-
ꝙ nibil faciat ad miti
oꝛem penaʒ. q: mala
pꝛiꝰfacta extra chari -
tatem nõ minuũt glo

riam qñ hõ eſt in celo

nec bona penẽ. Itẽ?
qꝛ.ij. Pe.ij.melius il /

lis erat viã veritatis

nõ agnoſcere qᷓ poſt
agnitã retro ↄuerti.

Ry.ꝙ bona illa faciũt

ad mitioꝛẽ penꝗ.non

ꝙ minuãt penã debi/

tam pctõ.ſᷣ̊ qꝛ minu/

unt tpᷣs peccadi.⁊ tũc

nõ fuit in pctis qũ fu

it in gr̃a. Sʒ rõne c·

catoꝝ poſt ↄmiſſoꝛũ
nõ minuit ßᷣ occaſio⸗
naliter auget ↄtemp/

tum.⁊ ideo bona con
uertit ſibi in mala ſi/

cut penitenti deꝰ? ma9

la conuertit in bona.
O obijcit ꝙ ſunt

meritoꝛie vite eterne.

vdm ꝙ nõ ſũt digua
niſlſi ſuppoſita ꝑſeue⸗
rantia.⁊ ideo cum aza
eterna. Mec tamen oino re
manent irremunerata. qꝛ ille qui fecit habuit gaudiũ.⁊ vlterius de illis operibus gaudent qui ꝑmanſerũt in
coꝛpoꝛe myſtico.poteſt etiam eſſe ꝙ deus mentto illoꝛũ retrabit bominem a mul tne

9 „

¶Munqᷓᷓ aliquem ſanauit dominus quem non omnino liberauit. Aidetur hic falſum dicere.quia Marci. 40⁰

viij.dicitur de ccco quem dominus illuminauit ꝙ pꝛimo vidit homines velut arboꝛes ambulantes.Si dicaſ
W paulatim totum ſanauit. Qucritur cum poſſit ſanare ſubito quare ſanauit ſucceſſiue.Re.dom ꝙ tot? la⸗

pena. Vñ glo.ibi.quẽ?
vno vᷣbo ſanare pote
rat.paulati curat.vt
magnitudineʒ hũaue

qſſi ꝑ gqus ad lucem
redit. K Pnia. n.
vera ad baptiſini pu.
fitatẽ conat᷑ ducẽ. Ai
get᷑ h falſum.qꝛ dici᷑
Amos. v. nõ acliſciet
vltra vt reſurgat vir⸗
go iſ. Eiuſdeʒ. viij. ca⸗/
dent ⁊ nõ reſurgent,
Glo.non reucrtet᷑ ad
pꝛioꝛẽ felicitatẽ. Be.
dom ꝙ differt dicer
reſurget ad pꝛioꝛẽ di
gnitaté7 puritatem.
Mã digiitas feſpicit
ſtat? gliaz. puritas voO
reſpicit emũdatiõöem
ab oĩ macula. poſſibi
le aũt ẽ ꝑ pniam oẽm

ℳ 1

42

vr ꝙ lachꝛymatio ni/

natus fuit qꝛ coꝛpe ⁊

mente.ſalus em̃ coꝛ/

poꝛalis non eſt vtilis
niſi ꝓut oꝛdinata eſt

ad ſpũalem.⁊ qꝛ dñs
ꝑfctẽ ⁊ vtilr faciebat.

ideo vtrunq; reſtitue

bat. Oꝛ g querit᷑ qre

paulatim.dom ꝙ ibi

ſigt᷑ curatio a ſeque⸗
la cuiuſmodi eſt ceci -
cas.q;uis autẽ culpa

curet᷑ in inſtãti.nõ tñ

culpã deleri.⁊ q;tũ ad

maculã ⁊ qꝙtũ ad rea-
tũ cñ ↄpleta ẽ.⁊ q;tuʒ
ad bᷣ intelligit. qꝛ boc
fuit i baptiſmo.q;tuʒ
vo ad dignitatẽ inno
centie nõ ſurgit peni⸗
az re-
ſurꝛexit. ¶ ¶ Sciat
ſe culpabilr durũ qui
deflet ⁊c.⁊ pcti doloꝛẽ
nõ oñdit lachꝛymis.
Videt᷑ male dicẽ. qa
nõ eſt in ptãte nr̃a la
chꝛymari. g vr ꝙ nul
lus ſit ulpabilis ſiñ
„Item la⸗-

tẽs ſicut nec

lachꝛyma
chꝛymc ſüt exteriꝰ.

cũ ita poſſit penitere

cecꝰſicut hñs oculos.

bil faciat. R. dom q;

aliqs eſt durꝰ duply.
Quicã ex nã vel ſicui

tate capit.⁊ talis eſt
durd ad lachꝛymas ex

5.
4 — — “
Totũ em̃ hoĩem ſanauit in fabbato.qꝛet coꝛpus ab oii
inſirmitate.⁊ aĩam ab om̃i ↄtagione indicãs peniten/
tem oꝑtere ſimul dolere de om̃i crimine. Scio em̃m do⸗
minũ inimicũ om̃i criminoſo. Am̃ g qui crimen reſer⸗
uat de alio reciꝑet veniam.ſine amoꝛe dei cõſequeret᷑
veniã ſine quo nemo vnq; inuenit gratiã.Hoſtis eniʒ
dei eſt dum offendit ꝑſeueranter. Quedaʒ em̃ impie⸗
tas inſidelitatis eſt ab illo qui iuſtus ⁊ iuſticia eſt dimi
diam ſperare venis. Jam em̃ ſine vera pnia inueniret
gratiam. OPnia em̃ vera ad baptiſmi puritatem cona k
tur ducere. Necte em̃ penitens quicq̃d ſoꝛdis poſt pu⸗

riſicatõnem baptiſmi ↄtraxit.oꝑtet vt abluat ſaltẽ lla·⸗ .

chꝛymis mentis. ſed ſatis durus eſt cuiꝰ mentis dollo

rem oculi nõ declarant. Sʒ ſciat ſe culpabiliter durim I u

qui deflet damna temꝑis vel moꝛtem amici.⁊ doloꝛeʒ
pcti non oſtendit lachꝛymis. Quẽ &ᷓ penitet. oino pe⸗ :
niteat. Yde. penitentes ſi vere eſtis penitẽtes ⁊ nõ e
irridentes. mutate vitam. reconciliamini deo. Penitẽ
tiam agis.genua figis ⁊ nides.ſubſannas dei patienti
am.Si pniam agis penitet, ſi nõ penitet.non es peni /
tens. Si ergo penitet. cur facis que male feciſti. Si fe⸗
ciſſe penitet. noli face. Si adhuc facis. certe nõ es pe⸗

nitens. Item Innocentiſecundus. Ammouem fra⸗ Inno. ſcõs

tres noſtros ne falſis penitẽtijs laycoꝛũ animas deci⸗
pi? in infernum ptrapi patiant᷑. Falſam aüt peniten/
tiam eſſe oſtat. cum ſpꝛetis pluribus de vno ſolo peni/
tentia agit. vel cum ſi agitur de vno. vt non diſcedat

balto⸗
Epilogat de vera penitentia vtaddaat.

Cr pmmiſiis pſpicua ſit noticia penitentie vel ſatiſfacti⸗
onis. Ylla em vera eſt penitentia que peccatũ abolet.
qð illa ſola facit que ſcelus coꝛrigit. Jlla vo ſcelus coꝛ
rigit. que odiũ ↄmiſſi criminis ⁊ ↄmittendi cuʒ deſide
rio ſatiſfaciendi affert. Judas em penituiſſe legit᷑ ſine
aſſecurõne venie. qꝛ tali penitentia nõ coꝛrexit crimẽ.
Vnñ Hiero. NHNihil iude pfuit egiſſe penitentiã pꝑ quem

. Mihil in n Hieroni. ſup
ſcelus coꝛrigere nõ potuit. Sic qñ frater peccat in fa⸗ Matß.
trem vt emendare nõ valeat qð peccauit. põt ei dimit
ti.ſinaũt pꝑmanent oꝑa.fruſtra voce aſſumitur penitẽt:·⸗
tia.Hoc eſt qð de eo dicit᷑.⁊ oꝛatio eiꝰfiat in peccatuz. Ps.cviij.
vt nõ ſolum emendare nequiuerit ꝓditõnis nephas.õ =
ꝓprij homicidij ſcelus addiderit. Caue qualiter intel⸗
ligas illud.vt emẽdare nõ valeat qð peccauit ⁊c. RGõößö
em̃ emendatio hic intelligenda eſt rei dempte recom⸗
penſatio.ſed delicti exprobꝛatio abhominatio cũ ſa⸗
tiſfactõnis deſiderio. Demit em̃ iniuſte quis alicui qʒ
reſtituere non valet. vt oculum. vel vitam. ⁊ huiuſmo .
di. ⁊ tamen ſi penituerit peccati cum amoꝛe ↄdigne ſa⸗
tiſſactõnis veniam habet. Nec ideo quiſq; putet qͥ rẽ
alienam iniuſte abſtulerit quaʒ reddere poteſt.de illo
peccato penitere ac veniam ↄſequi niſi reſtituat ablo
tum, O'diu em̃ res ꝓpter quaʒ peccatum eſt non red.
dit᷑.ſi reddi poteſt.non agitur penitentia ſed fingit᷑.

õ .

.
„
.

noes icſs mpeſad lacbymas eytenocs p no nõp petb. iſe vici? ſe durtulpabalita vda:

un
ngin

on
4 ſune
Eeno
croge
neebe
in
ſtktfua

aog
artt
gun
Grrchncr
tßatoe⸗
6scoce
Mhintn,
Manatſe
Nemmno
ſaore. G
roere
tyecryl
ckoummc.
aarlack⸗
ordcberc
Cnptleſtnn
(ſperelie
Vckitpol
ugfoyvun
ipß.9
icnon
ſuncſoge
inſdd
tundeo
efine
icder⸗
ſendogn
iſfretepe
ln tboee
icllortn

.Aeer

noſſc

Noii

I,»

4 hee diffinitões

„

45

di.

———...2

eſt ſequela culpe pterite. vel negliẽtie pñtis.quia petm̃ non diſcutit vt debet. nec odit.vel quia vehet ſe culpa

ium.

*
tur. Pꝛimo queritur de mõ in generali. Scdo queri

tur de modo in ſpeciali. Circa pᷣmum querũtuꝛ qua
tuoꝛ.Pꝛimo queritur quid ſit ſatiſfactõ.Scdo cui

DO intelligẽtiam huis partis quia ſupꝛa que

ſit ſatilfaciendũ.Lercõ per qualia opera. Quarto ꝑ

que.

cere ⁊ habetur in litera.ſatiſfacere eſt pecca/
toꝛum cãs excidere.⁊ eoꝛuʒ ſuggeſtiõibꝰ adi
tum non indulgere Nidetur pᷣmo iſta diffinitio ſiue
notificatio ſuꝑflua. quia idem eſt pꝛoꝛſus peccatoꝝ
cãs excidere. mñ ↄſẽtire ſuggeſtionibus.
tur diminuta.quia hoc totum vere dicit᷑ de eo quia
peccato ceſſat.g̊ ſᷣm boc ceſſare a peccato habʒ com
pletam rõnem ſatiſfactõis.ẽᷓ non opoꝛtet ampliꝰſa/
tiſfacere. ¶ Item videtur falſa cum dicit peccatoꝛũ
cãs excidere.quia hoc eſt ſolius dei.ipᷣe em̃ eſt qͥ de/
let peccata.( Item videtur fli implicatiua cum dicit
peccatoꝛum cãs.pctm̃ em̃ nihil eſt.g&̊ non habet cãs.
quia cauſa eſt ad cuius eſſe ſequitur aliud. Si dicas
ꝙ non babet cãm efficiẽtem ſed deficiẽtem.Sʒ tunc
cum talis ſit noſtra voluntas. videtur ꝙ opoꝛtʒ cx/
cidere volũtatem.ſed non volũtatem potẽtiazʒ.quia
hoc eſt impoſſibile. Non wlũtatem affectionũ.quia
bec eſt per dei gratiã. Mon volũtateʒ actuʒ.qꝛ iſta ẽ
p ipᷣm pctm̃. Si dicas ꝙ cauſa ideʒ eſt quod occões.
ontra.non eſt in noſtra ptãte vitare occõnes. et
iterum eſto ꝙ eas vitet.dum tñ non xeccet ſatiſfacit.
tez anſel. diffinit ſatiſfacere. ſatiſfacẽ eſt honoꝛẽ
debitum deo impẽdere.¶ Queritur & quõ differant
ad pꝛedictoꝝ intelligẽtiam no/
tãdũ ꝙ hec notificatio tripliciter exponi᷑. Ano mõ
vt ſequens pars ſit expoſitio pᷣcedẽtis.vt ſit ſẽſus.ſa⸗
tiſfacereẽ peccatoꝝ cãs excidere.i.motiua ⁊ occaſio
nes.⁊ hoc quidem eſt eoꝝ ſuggeſtionibus aditũ nõ
indulgere.tũc em̃ excidunt᷑.quãdo nullo mõ admit/
tũtur. Aliter exponit᷑ ꝙ motiua ad pctm̃ ſunt dupli
cia. Quedam intra nos ⁊ iſta ſunt excidenda.ſic ꝓ/
nitas ad malum.⁊ difficultas ad bonũ.vel etiã radi
ces peccatoꝛum. Quedam extra. ⁊ iſta non ſũt intro
ducenda. ⁊ quãtum ad hec duo genera. duas ponit
differẽtias. Sʒ tamen pᷣmi expoſitioni repugnat nu/

44 gatio. ſimiliter repugnat relo eius quod eſt eaꝝ. Et

ideo tercio modo dicit᷑ ꝙ ad ſatiſfactõem completã
duo requirũtur.ſ.emẽda ꝑñs ꝓ culpa pᷣterita.⁊ ꝓpo
ſitum firmũ in vitãdo futura.⁊ iſta duo tãgit in hac
notificatione. Quantũ ad emẽdaʒ ꝓculpa ꝑpetrata
dicit peccatoꝝ cãs excidere.non em pᷣt ꝓ culpa meli
us emencda fieri.qᷓ ea a ſe doloꝛe ⁊ pena pᷣcidendo re

mouere.que cũ amoꝛe ſequẽdo ꝑpetrauit.Quãtũ ad

firmũ ꝓpoſitum ð futuro.dicit.⁊ ſuggeſtionibus adi
tim non indulgere.⁊ ꝑ hoc patet reſpõſio ad obiectũ
pᷣmo.quia non eſt nugatio.Et vltra que ſit differen/
tis diffinitionũ.quia bec diffinitio tãgit receſſũ a ma
lo.iſta anſelmi acceſſũ ad bonum. 2

to ceſſare. dom qꝙ peccatoꝝ cãs excidere duplicit eſt
Ano mõ per diuinã clemetiam.alio mõ per pugnã

ſitum eſt de potentia ſatiſfaciendi.querit᷑ bic
de modo. ⁊ circa hoc duo pᷣncipaliter querã

Irca quam ſic ꝓceditur Aug.diffinit ſatiſfa

tẽ vide

i⸗ d illud quod
obẽ ſcdo ꝙ totã babet rõem ſatiſfactõis q pᷣt a pecca

bilem reputare.⁊ foꝛtaſſis hijs modis voluit Aug.dicere ipᷣm culpabiliter duꝝ.de vltimo tñ modo nõ ceſt du

⁊ violẽtiam. Pꝛimo mõ opponit.ſcdo mõ accipit Bᷣ
excidere cãs peccatoꝛum per penalitates affũptas ⁊
ↄtrarias.ꝑ quas violẽter excidũtur.¶ Ad illð quod
obijcitur tercio ꝙ pctm̃ non habʒ cãm ⁊c.d ꝙ cãs

„*
2

—

Quedꝗ ꝓxime.vt ceua ſplendida eſt occaſio edaci/
tatis. Quedam remote vt inuitatio ad bonã ccnaʒ.
Et qͥ bene vult ſatiſfſacere.neceſſe habet occaſiones

ꝓpinquas excidere. ⁊ tales ſunt in nr̃a ptãte.remo

te ãt non.
ueſtio.eiij.

¶ Cui ſit ſatiſfactio facienda. Et q deo videt. Anſel.

ita diffinit ſatiſfacere. Satiſfacere eſt honoꝛem debi

tũ do impendere.ſed ei ſatiſſit impendẽdo bonoꝛeʒ.
cui hbono:em impẽdimus.cum g̊ honoꝛẽ impenda/

mus deo.ſatiſfaciẽdum eſt deo.¶ Item illi fit ſatiſ/

factio qui exigit penazʒ et emẽdam. ſed iſte qui exigxit

aut deus.&̊ ſatiſfactio fit deo. ¶ Item buic fit ſatiſfa
ctio cui iniuriatũ eſt per culpã.ſed hic eſt deus.quia
pctm̃ eſt ſpꝛeto incõmutabili bono.rebꝰ cõmutabili
bus adherere.& ſatiſfactio ꝓpꝛie fit ipi deo. ¶ Item
xpᷣi ſatiſfactio fuit exemplar noſtre ſatiſfactõis.⁊ in/
de non tm̃ exemplum trahit᷑ ſed etiã fundamẽtũ no
ſtre ſatiſfactõis.ſed xpᷣs ſatiſfecit patri quia ſemel ſe/
ipᷣm obtulit oblatõcm ⁊ hoſtiã deo.&̊ noſtra ſatiſfa/
ctio ſimilr cſt deo facienda.

penam a peccatore deus eſt. Sreut homo p unit

¶ Item ſi ſatiſfactio nõ

fieret niſi eccleſie.videt᷑ ꝙ cũ peccatoꝛ exiret foꝛũ ec
cleſie.non teneret᷑ ad penã aliqᷓ. oẽs cuolaꝛẽt.ẽ fru
ſtra fiunt ſuffragia eccleſie.?⁊ errant qui ponũt penã

purgatoꝛiã.ſed hoc eſt ↄtra fidcm.g ⁊c̃.

tẽ ſi d8

peccatoꝛi quociẽſcũq; inſtificaretur totũ ↄdonaret.

malum remaneret inultuzʒ. ⁊ darctur vnicuiq; liber/

quia ſi hoc.vniuerſũ fieret inoꝛdinatum.̊ ⁊c¶ Con
tra Aug.dicit ⁊ magiſter ponit in litera infidelitatis

tas trãſgredi ↄtra deum ſimplr. ⁊ Bẽ reeſer .

ſperare veniam. Sed boc eſt erroneũ dicere ꝙ dimi/

on⸗

impietas eſt. ab eo qui iuſtus eſt ⁊ iuſticia dimidiam

diã veniam donet. g ſi dimittit.totũ ↄdonat.ꝭ̊ penã⸗/

⁊ culpã.& ipᷣe amplius non exigit nec opoꝛtet ei ſatiſ/
facere. ſoli ecclie¶ Item deus in ↄtritione dimittit
culpam ⁊ penã eternam q̃ excedit oẽm penã tꝑaleʒ
ipꝛopoꝛtionaliter. ꝭ̊ cum ↄtritio non excedat ↄfeſſio
nem ipꝛo poꝛtionaliter.nec q;tum ad penam.nec qᷓ;;

tũ ad meritum.multo foꝛtius nec ſatiſfactionẽ. ab/

ſoluitur pctõꝛ ab om̃i pena tꝑali q;tum ad deũ.ꝗᷣ 88
non exigit amplioꝛem ſatiſfactõcm.¶ Item tãta ho
teſt eſſe ↄtritio ꝙ; delet oẽm penã ⁊ culpam.⁊ tũc cõ⸗/
ſtat ꝙ deus nihil exigeret ſatiſfactõis. Sed ſi tał ve/
niat ad penitẽtiã. pena ſatiſfactoꝛia eſt ei imponẽda.

5 videtur ꝙ ſatiſfactio non fiat deo ſed eccleſie que

eſt cius ſponſa. ¶ Item ofeſſio vltra ↄtritõem è ſo/
lum nceria ꝓpter reconciliatõem faciẽdam eccleſie.⁊
ideo fit homini. ̊ multofoꝛtius de ſatiſfactõẽ qᷓ con/
ſequit᷑ confeſſionem. ¶ Item videm? ꝙ eccleſia ab⸗
ſoluit a maioꝛi ꝑte pene ſatiſfactoꝛie in hmõi relaxa/
tõibus. Sed nullꝰ pᷣt alicui relaxare niſi qð ſibi debe

ctio non fiat deo ſed magis eccleſie¶ R dom ꝙ cuz

tur. videt᷑ ꝙ iſta debeat᷑ eccleſie.ẽᷣ videt᷑ ꝙ ſatiſſa /

pctõꝛ peccat.ſe ad penã eternam obligat.cum autcʒ 47
diuina mia viuificat. oẽm remittit culpaʒ. ⁊ reatum

15

H vocat occaſiones. Occaſiones aũt duplices ſuntt·

peue eterne quod inſepabiliter adperet culpe. Sed
qꝛ mia non pᷣt pᷣiudicare iuſticie cuius ẽ mala puniꝛe
ideo ſic ſoluit a culpa ⁊ pena.vt non remaneat obli/
gatus ad aliquãtulam penã tꝑalem.Sed qm̃ pecca⸗
toꝛ ipᷣm offẽderat ⁊ eccciam damnificauerat. cõmi/
ſit dñs iudiciariam ptãtem ſuꝑ ꝑccatoꝛes rectoꝛibꝰ
ecdleſie.⁊ in eos ↄpꝛomiſit tanq; in arbitros.vt ſic i/
noteſcat voluntas dei penitẽtibus ꝑ ſacerdotes.⁊ ꝑ
illos imponatur pena peccatoꝛibus.⁊ dño ſatiſfaci/
at pᷣncipaliter.⁊ ecclic per ↄñs.vnde ſatiſfactio ꝓpꝛie
de peccato fit ipi deo.tamen ꝑ eccfiam.⁊ in ecclia. et
q8 ↄcedo rõnes ad hoc inductas ¶ Ad illud quod obij
citur ꝙ non eſt ſperanda dimidia venia. dom ꝙ tũc
venia dimidiatur quãdo vnum moꝛtale dimittit᷑ et
relinquũ tenetur.⁊ hoc eſt inconueniẽs ponere ꝙ de
us qui iuſtus eſt poſſet ↄfederari ⁊ reconciliari hoi
in ſua iiuſtitia pꝑmanẽti.alioquin ſimul eſſet amicꝰ ⁊
inmicus. Mon ſic aũt eſt de aliqua pena temꝑali.qꝛ
obligatio ad penam non facit iniuſticiã in eo qͥ vult
49 lu Ae illud quod obijcitur ꝙ in ↄotritiõc dimit
tit penam eternam. doᷣm ꝙ hoc eſt quia ibi pᷣncipa/
liter oꝑatur mia relaxans.ſed in ſatiſfactiõe iuſticia.
in ↄfeſſione vero vtraq;.vnde q̃ſi mediuʒ tenet. In
cuius ſignum fit ibi ligatio ⁊ ſolutio.⁊ ideo non ẽ ſi/
5§50 mile. (Aa illud quod obijcitur ꝙ tanta poteſt eſſe
ↄtritio ꝙ totũ remittit᷑.dð e veruʒ eſt.ſᷣ ꝗꝛ ecclie nõ
oſtat.ideo dʒ a ſacerdote iponi.ſi ãt ſacerdoti ↄſtarzʒ
reputaret oio ſibi ſatiſſactum.⁊ tunc penam non im
poneret ſed abſolutum abſolucret. Hunc aũt in ali/
quibus decipitur.ſed deceptio eſt fructuoſa.quia ſp
merita cumulãtur.⁊ eccleſie imponẽti.⁊ vlterius ſa/
tiſfacienti.quia em̃ dñs non vult vltra ſoꝛtẽ.reliquũ
J1 in theʒauris eccleſie habetur repoſitum.¶ Ad illud
quod obijcitur ꝙ ↄfeſſio eſt ꝓpter reconciliatiõeʒ.dð
ꝙ non eſt ſolum ꝓpt᷑ hoc.ſed ad arbꝛitãdũ penaʒ int
boiem ⁊ deum.qua ſoluta.tunc fit reconciliatio ꝑfe/
g2 cta. .Ac ill quod obijcitur ꝙ ecclia abſoluit a ma
ioꝛi ꝑte ⁊c̃. dm qꝙ hoc non eſt remittẽdo ſed pꝛo eo
ſoluendo ð theſauris ſuis.vel quia deꝰ plenarie cõ/
pꝛomiſit in eos quibus plenitudinem tradidit ptã/
tis. Quod aũt hoꝝ verũ ſit infra videbit᷑ cũ de rela/
xatõibus agek.

. Queſtio. iij. i
¶ Per qualia opa debeat fieri ſatiſfactio. Et videt᷑ ꝙ
tm̃ ꝑ penalia. Greg. in quadam ome. Juſtum eſt vt
peccatoꝛ tãto maioꝛa inferat ſibi lamenta per peni/
nitẽtiam quanto maioꝛa intulit damna ꝑ culpam.
Item rõne videtur.quia pctõꝛ eoipᷣo ꝙ peccauit
eſt debitoꝛ pene.ſed in ſatiſfactione ſoluit quod dʒ.&
penã ſatiſfacit. ⁊c Itẽ vniuerſuʒ remanerʒ in
oꝛdinatum ſi pctm̃ remaneret inpunitum. ſed ꝑ ſa/
tilſfactionem pctm̃ punitur. ⁊c. ¶ Item grego. di⸗
cit ⁊ verum eſt ꝙ ſicut in coꝛꝑalibus ita ⁊ in ſpñali/

bus eſt curatio per ↄtrarium.ſed pctm̃ libidinoſum

ꝑ delectatõem ↄmittitur. ⁊ per ſatiſſactõem curat᷑.S
ſatiſfactio debet eſſe per penam. ¶ Item in peniten
tia ⁊ eins ꝑtibus ſumit pctõꝛ de ſe iuſticiam ⁊ vindi/

ctam ſicut ſupꝛa patuit.ſed vindicta non niſi per pe

nam ſumitur de pctõ.gᷓ ⁊c. ¶ Item ↄtra.Anſel.in li.
cur deus homo.ſatiſfacere eſt bonoꝛem debitum do
impendere.ſed hoc fit omi opere bouo.j non ſolum

ger opera penalia. ſed per oia alia p̃t fieri ſatiſſactõ.
Itẽ non delcctatur deus in penis noſtris. n ma⸗
gis placent oꝑa penalia deo ꝙᷓ alia. ſed per id quod
magis placet ei cui debetur ſatiſfactõ melius ſatiſfit.
S ⁊cc. ¶ Item quedam ſunt peccata q̃ perpetrantur
cũ triſticia.ſed ſatiſfactio deb et eſſe ꝑ ↄtrarium. ſi⸗
ne pena debet de hijs pcccatig ſatiſfactio fieri.vtpu/
ta ſunt inuidia ⁊ accidia ⁊c¶ Itẽ ſatiſfactoꝛiũ eſt pe
nale per ſe loquendo.gᷓ magis penale magis ſatiſſa/

ctoꝛium.ſed auaro eſt magis penale dare obulum qᷓ;

largo dare marcham.& magis ſatiſfacit per obulum
q́ᷓ; ile ꝑ marcham.Similiter pᷣt obijci in ieiunio ⁊ o/
ratione.⁊ B eſt inconueniens ꝙ mali de malicia ſua
commodum repoꝛtarent. ¶ R dom ꝙ eſt ſatiſfa / S 3
ctio ꝑ opera penalia. et buius ratio eſt quadruplex.
Pꝛima eſt.quia ibi eſt honoꝛis ablati redditio.vnde
bonoꝛem iſtum debet homo reddere ampliꝰ qᷓ ſi nõ
abſtuliſſet. ⁊ ideo requiritur vt non tm̃ deo famulet᷑
per oꝑatõem bonam.verũ etiam ſeipᷣm deijciat ꝑ pe
nam aſſũptam. Scòda ratio eſt.quia eſt pmo deoꝛdi/
nati reoꝛdinatio.⁊ quia oꝛdinatum ꝑ culpam optie
oꝛdinatur in pena.ideo ⁊c̃.Tercia ratio eſt.quia ibi
eſt infirmati curatio.quia infirmatus ꝑ delectatiõis
caloꝛem.curatur per penalitatis algoꝛem.⁊ ideo ⁊c.
Quarta ratio eſt.quia ibi eſt debiti abſolutio.⁊ quia
peccatoꝛ eſt debitoꝛ pene.ideo debet ꝑ penam ſatiſ /
facere.Ex hoc patet primo obicctum. Quia cſt debi/4
tum honoꝛis veniens ex bono collato.⁊ hunc debe/
mus per grfarum actõem.Et veniens ex madato in/
iuncto. ⁊ punc debemus ꝑ obediẽtiam ⁊ ſbiectõem.
Et veniens ex maieſtatis imꝑio.⁊ hunc debemus ꝑ
latrie adoꝛatõem.Et veniens etiam ex pctõ ↄmiſſo.
⁊ iſte honoꝛ redditur deo per ſuiipᷣius punitiõem.et
hoc eſt in ſatiſfactione. Ad illud quod obijcitur ꝙ; 55
non delectatur in penis deus. dom ꝙ verum eſt nõ
ea rõne qua pene.ſed ea rõne qua curates culpã no⸗/
ſtram.⁊ honoꝛãtes dininam iuſticiam bene delecta⸗
tur in Cis. &
catis comitetur triſticia. radix tamen eſt ex delecta/
tione libidinoſa.¶¶¶ Ad vltimum dom ꝙ aliquid eſt 57
penale nãe.quia nã eſt.vtputa iciunij abſtinentia.et
erogatio bonoꝛum.in quibus ſuſtentatur hũana in
firmitas. Aliquid rõne culpe ⁊ inoꝛdinatõis volun/
tatis. Pꝛima penalitas reſpicitur ꝑ ſe in ſatiffactõe.
Scda vo non.⁊ pe iſta ſcda opponit.
EPer que oꝑa contingat ſatiſfacere.⁊ aſſignãtur tria
ſ.iciuniuʒ oꝛo ⁊ elia.Et obꝛ pᷣmo ꝙ vidẽtur ſuꝑflua.
pꝛimo rõe elie.quia Math̊. xvij. dicitur hðc genus
demonioꝛum non eijcit᷑ niſi ꝑ oꝛoem ⁊ ieiunium. et
non facit mentõeʒ de elia.¶ ¶ Itẽ Jero. dicit ꝙ ieiu/
nio ſanãtur peſtes coꝛpoꝛis.oꝛoe peſtes mẽtis.Sed
om̃e pctm̃ aut eſt inquinamẽtum carnis ant ſpũs.S
om̃e pctĩ ſanatur ieiunio aut oꝛoe.⁊ ſic . ytem
videtur ſuꝑfluere oꝛo ⁊ ieiunium.qꝛ dꝛ Luc.xj.Da/
te eliaz ⁊ ecce oia munda ſunt wbis.& elia eſt ð ome
pctm̃.g ſuꝑfluunt alia.¶ Item videtur ꝙ diminu⸗

ta.quia oria contrarijs curãtur. Sed multo plura

ſunt genera peccatoꝛũ. multo plura remediai Itẽ
cum opus foꝛtitudinis ⁊ patiẽtie ſit maioꝛis penali-
tatis.videtur ꝙ eius opus ſit magis ſatiſfactioꝛium

9*

d aliud dom.ꝙ ⁊ ſi in quibuſdaʒ pec/cq

— d⁰GGCG ðẽ

1Aagn
1mnnt
nl⸗
Cn
ntanm:
ſſinehme
ſaſſitom
ſunid dicl
Cumnisftl
ppredict

obomi

Goſolve⸗
ttbinpen
Nuln C
cſitvehi
Gſeron

Mdie
ti)
urdh

Ntpunesta
uſinen
Dſctor
gſfcinn
fninn
nimgi,

Pugi

gagle
Aeſape

Ppopriet
06 A

.

iick res

tnendero

maſeck⸗

rnte

nti

Aeptathus

ſencgpcr⸗
lanoned
icgunrſe
na

tuctu

üd
Hͤle

Mhe
Coſcfet

ſſfmnei
60 ntlter

ſogor

foeie

ret

6dtho
rde

mum

ſeirianor

Anlenan

mrknſ,
hckgugne
Pttanter

ollarotbundp
nenscrtitht
itian kate,
1buneha,
amereint⸗
insnuigt
drogtme
nonnt
narizain
ficinictten.
ſinutelgſdg
amackgnatn

nng l,

bunitfnnuit
oldro
Yliſf.
1
ſinürti⸗ .
6Cnrſefnn.
Gu hegni⸗
mtionnine
Nnnitg
etthfh⸗
mene
1Ri
ſe

58 dentur ſbᷣ hijs otineri. ¶ R

Di.

Eiſtai¶ Itẽ querit᷑ qd iſtoꝝ triũ ſit mag? ſatiſfactoꝛiũ
Et videtur ꝙ oꝛatõ.quia ſatiſfactio deo reconciliat.

ſed oꝛatio eſt que m axime vnit deo. ⁊c.¶ Sed vi⸗
detur ꝙ ieiunium. qꝛ illud opꝰeſt magis ſatiſfacto/⸗
rium quod eſt magis penale.ſed magis penale eſt af
fligere carnem. S 2⸗ auteʒ elina videtur.j.ad
thi.iiij. exerce teipᷣm ad pietatem.pietas em̃ valet ad
omnia. ⁊c. ¶ Item obijcif̃ de peregrinatõibus et
flagellis diuinis que pene ſatiſfactoꝛie ſunt.⁊ nõ vi/
*dm qꝙ oꝛo ⁊ ieiunium
⁊ ełlinã quodlibet hoꝛum accipitur ꝓpꝛie.ↄmuniter.
⁊ ↄmuniſſime. Pꝛopꝛie oꝛatio eſt aſcẽſus ad deũ ad
aliquid deguſtãdum.vel impetrãdum.vel exoluen⸗/
dum. Cõmuniter oꝛatio dicitur ᷣm ꝙ compꝛebẽdit
oẽm actum ↄtemplatiue ad deum relatum. Cõmu/
niſſime ſᷣm ꝙ ↄpꝛebedit oẽz bonũ actũ.ſᷣm ꝙ dicit᷑.
ñ ceſſat oꝛare qͥ ñ ceſſat bñfacẽ in glo.i.ad thi.v.Siłr
ieiuniũ dicit᷑ ppᷣe afflictõ carnis ſ guſtũ. Coiter ois
carnis afflictio qᷓ ↄſiſtit in vigilijs ⁊ flagell ⁊ ieiunijs
ꝓpꝛie dictis.Cõmuniſſime dicit᷑ ieiunium abſtinen⸗
tia ab om̃i moꝛtali.yſaa.lviij.hoc eſt ieiunium qð ele
gi. diſſolue ⁊c. Similiter elina dicitur ꝓpꝛic opus pi/
etatis impenſum ꝓximo ad releuãdaʒ indigẽtiã coꝛ
poꝛalem. Cõmuniter.omne opꝰpietatis ꝓximo im/
penſũ ſiue ſpũale ſiue coꝛpoꝛale.Cõmuniſſime dicit
om̃e opus mie ſiue pximo ſiue ſibi impenſum.ſcðm
ꝙ dicit Augu.ꝙ elina hominis debet incipere a ſe/

metipᷣo. Juxta illud ecci.xxx.miſerere anime tue pla

cens deo. Hijs pꝛeſuppoſitis.dm ꝙ bec tria pꝛo/
ut partes ſatiſfactionis dicunt᷑.accipiũtur nõ com/
munifſſime.non ꝓpꝛie.ſed ↄmuniter.⁊ tunc pʒ eoꝛũ
diſtinctio ⁊ ſufficientia manifeſte.Hijs pᷣmifſis dᷣm
ꝙ ſufficiẽtia ⁊ diſtinctö harum ꝑtium poteſt accipi
hᷣm appꝛopꝛiatõem ⁊ ſᷣm ꝓpꝛietatem. Scom appꝛop
agtõem.cuʒ em̃ triplex ſit radix peccati ſicut dr̃.j. Jo.

ij. Aut ↄcupiſcentia carnis ⁊ ↄtra banc eſt ieiunium.

Aut ↄcupiſcentia oculoꝛum.⁊ contra hanc eſt clina.

Aut ſuperbia vite.⁊ ↄtra hanc eſt oꝛo.hoc dico ßm

appꝛopꝛiatõem. quia vnumquodq; hoꝛum valʒ cõ/
tra oẽs. Appꝛopate tamẽ magis opponũtur ſicut di⸗
ctũ eſt.⁊ ex hoc patet numerus ⁊ ſufficiẽtia. Per ppᷣ⸗
etatem vero ſic.opꝰ penale aut. Oꝛdinat nos ad de-
um. ⁊ ſic eſt oꝛatio.Aut ad nos ⁊ ſic eſt ieiuniuʒ.qð⸗
macerat carnem noſtrã. Aut ad ꝓximũ ⁊ ſic ẽ elina.

⁊ ſic patet ſufficentia ſᷣm illud thi. ij. ſobꝛie ⁊ iuſte et
pie viuamus ⁊c̃.Aliter poteſt accipi ſᷣm recõciliatio/

nem.qꝛ per oꝛoez deo reconliamur.Qꝛ ſic diẽ Aug.
in ſermone dñi de monte.ſi vis oꝛoem tuam volare
in celum. fac duas alas.ſ.ieiunium ⁊ eliam. ZLbob.
xij.bona eſt oꝛatio cum ieiunio ⁊ ełia. Aliter accipit
ſufficientia. quia duplex eſt vita.ſ.actiua ⁊ ↄtempla⸗
tiua.q;tuʒ ad cõtemplatiuã oꝛo.qᷓ;tum ad actiuam

eła. vt aũt homo ſit diſpoſitus ad vtramq; ſic ẽ ieiu-
5S9 niũ.¶ Ex dictis patent obiecta. Quod em̃ dicitur q;

oꝛo ſufficit cum ieiunio.ddm ꝙ accipitur ibi commu

niſſime oꝛo non m qudd eſt pars ſatiſfactionis. Si
militer cum dicitur ꝙ elina om̃ia mundat¶ ld illð

quod obijcitur ꝙ deberent eſſe plura.duʒ ꝙ iſta ᷣm
ↄmuniter dicutur multa genera operum ↄpꝛeben

G1 dunt,. non tria tm̃.⁊ ſic patet illud.¶ Ap illud qð ob/

ijcitur de patientis patet.Rꝰ. nam paciẽtia put im/
poꝛtat remiſſionem ↄtinetur ſbᷣ ehina.ꝓut afflictõcʒ

maceratõem ↄtinetur ſbᷣ ieiunio ↄmuniter dicto.⁊.

XV

—————

—

ſcaltera pe ſatifacionis. (Adilhud quod queriẽ

quod eſt magis ſatiſfactoꝛium. doᷣm qꝙ vnumquod/
qʒ hoꝛum ſᷣm appꝛopꝛiatõem ſuam. Tamen ſi gene
raliter loquamur. dom ꝙ in ſatiſfactione duo ſunt.ſ.
vitatio culpe.⁊ ↄtra hanc valet maxime oꝛatio.Se/
cñũdum eſt augmẽtum gratie.⁊ ad banc maxime va⸗
let elina.quia homo facit ſibi amicos qui impetrant
gratiam. Tercium eſt ſolutio pene.⁊ h maxime ẽ in
ieiunio.⁊ hoc eſt infimum in ſatiſfactione.alia duo p
ponderant. .
Onſequẽter q;tum ad ſᷣm articulum querit᷑
de modo ſatiſfaciendi in ſpali.Et circa h̊ q̃tu
oꝛ querũtur. Pꝛimo queritur de quibus de/
bet fieri etina. Scdᷣo vtruʒ ieiunio contingat ſatiſfa-
cere.Tercio vtrum ↄtingit ſatiſfacere oꝛone.Quar
to ⁊ vltimo querit᷑ de reſtitutõe.

¶ Lirca quam pceditur ſic. Cõmuniter dicit qꝙ elina

debet fieri de rebus ꝓpꝛijs iuſte acquiſitis ⁊ neceſſa⸗
rijs. Et ꝙ ſolum de rebus ꝓpꝛijs videtur.quia dicit

ius ꝙ non poteſt alienari poſſeſſio niſi a dño.ſed cũ

elina datur poſſefſio alienatur.quia fit ipius paule⸗
ris recipientis.ergo nullus poteſt dare elinam nilſiq̃
habet ꝓpꝛium. ⁊ ſuper rem tꝑalem habet dominiuz.
¶ Item boc ꝓbatur ex textu biblie ꝓuer.iij.honoꝛa
deum de tua ſuba. ⁊ de pᷣmitijs frugum tuarum da
pauperibus.i N. aũt ſolũ de iuſte acquiſitis oſten
ditur ecc.xxxiiij. vmmolãt ex iniquo oblo eſt macu⸗
lata.Et infra. Dona iniquoꝛum non ꝓbat altiſſimꝰ.
¶ Item Greg.in moꝛ.elina redẽptor oculis placʒ.
que non ex illicitis vel iniquitate congeritur.ſed que

de rebꝰ conceſſis ⁊ iuſte acquiſitis.Et iterum ipᷣe di⸗

cit.non eſt computanda elina ſi pauperibus diſpen
ſetur. quod ex illicitig rebus acquiritur.¶ Item c de
neceſſarijs deruri Yluc em̃ non eſt nccriuʒ ad qd
quis alias tenetur. Sed quilibet tenetur ad dädum
ſuperflua pauperibus q;tumcũq; ſit ſine pctõ. Luẽ.
xj.quod ſupereſt date elinam.g ⁊c. ¶ Item Grego.
in omelia ſuper illud facite dignos fructus peniten⸗
tie.qui ſe nouit non vlla illicita ↄmiſiſſe.debet a lici
tis abſtinere.& ſi abſtinentia ſatiſfactoꝛia non eſt il⸗/
la que eſt ab illicitis.ſed que a licitis.videt᷑ ſimiliter
ꝙ elina ſatiſfactoꝛia ſit illa que non eſt de ſuꝑfluis.ſᷣ
que de nccrijs. Ad oppoſitũ ꝙ non debeat eſſe de
ncẽrijs ( vt reſoluendo ſiue deſtruendo incipiamus)
videt᷑.quia vnuſquiſq; tenetur ſe magis q; alterum
diligere. tenetur ſibi nccria reſeruare. ¶ Item da⸗
re nccẽria vite humane eſt ſupererogationis.ſed nul
lus ſacerdos poteſt imponere opera ſupererogatio⸗
nis.& nec talẽ eliam.ſi g elia illa qᷓ ẽ ipoſita a ſacerdo
te eſt ſatiſfactoꝛia. non opoꝛtet ꝙ ſit de ncẽrijs ¶Itẽ
videtur ꝙ poſſit eſſe de iniuſte acquiſitis.qꝛ luc.xvl.
dicitur. facite vobis amicos de mãmona iniquita⸗
tig. Glo. iniquitas bñ diſpenſata vertitur in iuſticiã
tẽ Aug.in qõnibus exo.q.xiiij. qui babetis ali/
quid de malo.facite inde bonum. ¶ Item h̊ querit
ſi meritrix vel vſurarius vel aleatoꝛ de lucro ſuo poſ.
ſint facere chinam. cum omnes hij malo modo acqui
rant. ¶ Item videtur ꝙ non opoꝛteat fieri ex pꝛopꝛi-
is.quia filij iſrt abſtulerunt vaſa egiptioꝛuʒ.Exo.vxij.
⁊ poſtea obtulerunt in vſũ tabernaculi exo.xxxxv.
Item ſi hoc eſſet verum.cũ mulier ⁊ fili?ꝰ?⁊ nonacbꝰ
non habeant dominiuʒ.videtur ꝙ nullã elinam poſ.
p ij

————————— = . — .
ſunt facere. quod falſum eſt. cum magis teneãtur eẽ tamen qui non vult amittere nec ludere.ſed induci- i
pogſopi tales. ⁊ frequẽter mulieres plus dent qᷓ; viri tur.minꝰ culpabilis videtur.⁊ alius qͥ induẽ mag. Ckiiͤt
vm ꝙ illud eſt nccrium ad boc ꝙ elina ſit ſa· ⁊ ideo iſte non debet damnificari.nec autoꝛ nec idu ullb⸗
tiffac toꝛia.ſ.qꝙ ille qui tribuit.iuſto eam titulo habe / cctoꝛ in aliquo melioꝛari.nulli tamen licet ex hoc ali/ unii
at. ⁊ tenere ⁊ poſſidere poſſit.ſi em aliter bẽat. potiꝰ quid lucri acquiſiti in ꝓpꝛios vſus conuertere.Silr Purgi
tenet᷑ reddere qꝙᷓ dare. Quod g queritur vtrum nccẽ̃ iudicandum ẽ de toꝛneamentis. ⁊ dð ꝙ in illis pa⸗ enlnte
ſſit elinam dare de ꝓpꝛio. dm ꝙ aut dicitur ꝓpꝛiũ q: ctionibus quas habent intra ſe bona non traſferun athicl
babet pᷣncipale do miniuʒ alienãdi.aut quia ab alio tur inuicem.ſed in vſus pauperum conuertũtur p/ –
hpabet ſibi commiſſũ officium adminiſtrandi. Pꝛi/ ter ludi inhoneſtatem. ⁊ iuris interdictiõem. ex hijs clinn
mo modo ſimpliciter poteſt facere ille qui babet ꝓ pratent obiccta. Quod em̃ dicitur ꝙ de iniquo nõ p̃ᷣt 68 .
pꝛium. ſcso modo nõ poteſt facere ſuꝑioꝛi phibẽte. fieri elina. intelligit᷑ de eo quod iniquo poſſidetur et
t monachus qui adminiſtrat res ⁊ bõa monaſterij iniuſto tituio. Quod obijcitur ad ↄtrarium ꝓcedit Ctn
ex mandato abbatis poteſt vtiqh; elinam dare.ſi ant ym aliam viam 4/ Ad illud quod obijcitur de ncẽ⸗ 6 9 9 ntan,
iſte vetet. non poteſt nec debet. Ande canon. xij.q. rijs ⁊ ſuperfluis.dðim ꝙ nccrium dicitur dupłr. Ael er
pꝛima certum eſt ꝙ monachus nihil habere. vel da / Em nãe artitudinem. vel ſm cõmunem vſum viuen ng
re. vel accipere ſine ſuꝑioꝛis licẽtia debet.niſi foꝛte il. di. Si m artitudinem. non tenetur nec opoꝛtet ei ſürne
le qui indiget ſit in extrema neceſſitate. tunc non de imponi q; petit. quia hoc eſt ꝑfectionis illoꝛum qui n
bet obedire abbati. quia manifeſte faceret ↄtra de’. totum victum expectant a xpᷣo ſicut ſunt viri qͥ ſunt nh,
Sinmiliter iudicadum eſt de muliere ſi non hẽat do- in ſtatu perfecto.⁊ ideo ſi fiat elina debet fieri de eo H
tem vel aliquid iuxta dotem:ꝙ ↄtra mandatum vi / qð ſupereſt huic nccrio.⁊ bñ.ẽ ſatiſt factoꝛia.Alio mõ 2 Muaci
rni non poteſt elinam facere.ſi conſcientia dictat ewi ꝙ dicitur nccrium quod expedit homini ᷣm commu/ ſuifua
vir nullo modo velit.ſed non debet ſibi foꝛmare con nem modum viuendi. De quo dicit Augu.ꝙ multa S
ſciẽtiam ꝙ vir ꝓhibeat modum ſed ſuꝑfluitateʒ niſi ſuperflua habere pbabimur. ſi ſola neceſſania tenea a
manifeſte viderit volũtatem viri ad oppoſitum. Si mus. ⁊ de tali fit pꝛopꝛie elimoſina ſatiſfactoꝛia. de iir
§obijciat᷑ de filijs iſr qui furati ſunt.dom ꝙ domi ſuperfluo vero non fit quãtum eſt de rigoꝛe iuſticie. uitatſd
nus tranſtulit dnñium. ⁊ reuera non fuit ibi furtum. Tamen credo ꝙ diuiue miſericoꝛdie benignitas tã- and
4 Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ſunt male conditõnis mo / ta eſt ꝙ totum acceptat.⁊ q̃ſi ꝓ nibilo ſaluat nos et (tpnniäi
nachi.ddm ꝙ non.quia vnica tempꝑalium dimiſſiõe ſic pʒ Reꝰ ad vtrãq; ꝑtẽ. Ml ,Nulunun
ſi vere dimiſerunt tpalia.meruerunt tantũ quäatum Mucſkro:i „. n ſackic
in eein EBietin bõa volũtas ſupplet quod deeſt ¶Atrum ieiunio contingat ſatiſfacere. Et ꝙ ſic videt᷑. arud
ρ ex manu. Ad illud quod querit᷑ de male acquiſii. quia ſi ſatiſfacere eſt cauſas peccatoꝛum excidere. et untnnd
dom ꝙ quedam ſunt male acquiſita in quibus trãſ. deo honoꝛem per penam reddere.cuz in ieiunio car uinmin
fertur dñium ⁊ non competit repetitõ.⁊ talia nõ eſt nis incentiua excidãtur.⁊ homo ſeipᷣm puniat. patz Mrnh
neceſſe reſtitui. ⁊ pñt licite retineri. vt pꝛeciuzʒ ꝓſtibu ⁊c.¶ Cõtra. Joclis.iij.ſcindite coꝛda veſtra ⁊ nõ ve Zinelſctn
li.⁊ lucrum hyſtrionis.⁊ talia poſſunt dari in elim. ſtimenta. non facit vim deꝰ in afflictione carnis ſʒ Aanlan
ſed tamen non debet recipi in oblatõem ſi ſit publi / mentis. on ſgeit thi.iiij.coꝛpalis exercitatõ ad arfany
cum ꝓpter reuerẽtiam altaris.⁊ confuſionem pecca-⸗ modicum vtilis eſt.ſed pietas ad multa.Sed ſatiſfa pögind
ti vt reſipiſcant.Et hoc eſt qd dꝛ deutro.xxiij.Mõ of/ cctio multum exigit. ⁊c.¶ Item cum ſatiſfacere ſit uinent
feras mercedem ꝓſtibuli. Quedazʒ aũt ſunt in qbus cauſas excidere peccatoꝛum. illud b. punire eſt ſa/ uſſſci
non tranſfertur dominiũ.ſed competit repetitio vot tiſfacere quod eſt cauſa peccati. ſed hoc eſt coꝛ nõ os W
in furto ⁊ rapina. ⁊ de talibꝰnon poteſt fieri nec ob vel caro. Math. xv. nihil quod intrat in os coinqui anhlgͤff
latio.nec clina. ſed debʒ fieri reſtitutio. Ad bmõi aũt nat hoiem.ſed de coꝛde exeunt ⁊c.¶ Iteʒ iudex iu „Wacie,
genus reducũtur om̃ia que iniuſto titulo ⁊ mala fi/ ſtus puniendo non animaduertit inſtrm. ſed in acto 7Aſus
de poſſidentur.quia iuiuſtus titulus ꝓ nullo eſt ba rem ſceleris. AVUñ ñ punit᷑ gladiꝰſed homicida. cum s dn
ben dus.Mꝛle at fidei poſſeſſoꝛ dicitur qui cõtra le caro non ſit inſtrm ſiẽ inſirm motum.pʒ ⁊c. ¶ Iteʒ roſan
66 gum mandata mercatur. talia ſũt que habẽtur ꝑ ſy caro eſt inimicus noſtri ſpũs.gal v. hec ſibi adinui⸗ hen ica
moniam ⁊ vſuram.⁊ ideo de talibus nllo modo nec cem aduerſãtur. Sed Math. v. dicitur diligite ini / n tyern
poteſt nec debet fieri elina. Si vero queritur de ale micos veſtros.benefacite ⁊c Item quoq cõmune herttag
67 atoꝛe. dʒ eſt generaliter ꝙ male fidei poſſeſſoꝛ eſt et eſt apud om̃es eſt naturale. Sed eph.v. dicit᷑ nemo nſfno
iniuſto poſſidet titulo.⁊ ideo nullo modo pᷣt nec de·· vnquam carneʒ ſuam odio habuit.g naturale ẽ car. Enclunn
bet ſibi tenere quod lucratus eſt. cum talis ludus ſit nem fouere.g affligere eſt contra nam. v penitentia Mueii
turpis ⁊ repꝛobatus.⁊ contra deum ⁊ ↄtra oia iura. eſt regreſſio ab eo quod eſt pᷣter nãm. ieiunium nõ ttee
AEtrum tamen teneatur reſtituere.diſtinguunt aliq. cſt ad ſatiſfaciendũ in penitẽtia. Itez qui carnem
quia aut ille penes quem lucratus eſt. eſt talis ꝑſõa afffligit amittit vitam ⁊ accelerat moꝛtem. quia eſt in
que rebus ſuis pꝛeeſſe non poteſt. vtputa minoꝛ ſi / eo maioꝛ conſumptio et minoꝛ reſtauratio.ſed qͥ ac- (dn
ue pupillus.ſuꝛdus.mutus.perpetuo moꝛbo lãgui/ celerat moꝛtẽ ẽ homicida.etiã ſi longo tꝑe differat ñ ſtengte
dus. ⁊ ſic tenetur reſtituere.Si aũt ſit talis pſona qᷓ refert. Ande Jero. Mon refert vtrum ꝑuo tempo ſtltfte
potuit amittere. aut tractus eſt ab illo ⁊ inductꝰ.aut vel magno interimas. qui ieiunat eſt bomicida. wourece
non. Si tractus fuit ab illo. non tenet᷑ illi reſtitue/ Item penitentie opus diſcretum et virtuoſũ cõ/ Pniuon
uln illi non cõpetit repetitio in vindictam pcti. ſiſtit in medio. ſed ieiunium non conſiſtit in medio rſi
ſed poteſt inde facere elhinam. Si aũt ipᷣe trarit eaum imo declinat ad indigẽtiam. nec penitentie eſt nec thuns
ſonn horeſ elinam facere.ſed tenet᷑ reſtituere ſaltem virtutis¶ Eꝰ dom ꝙ ieiunium eſt opus ſatiſfactoꝛi Ann
in. foꝛo conſcientie.quia licet nullus velit amittere. mu ſᷣm ꝙ ipᷣe dũs dicit Math.xxvij.hoc genus de⸗ 7⁰ te

*

llim;
nde⸗ i,
umn neit
Cabel,
Uuaterge⸗

—

Donriſeen
nenüun

tüni
ennonon

Npoſidnre

Hpun aet

nn Neſci/
mar
hfüunghn
iperr
ſlaungi
lutgndſo

WhafeiNn

min Boni
nifmamnn,
Augegtur
eceſinawen
ſatſtnaru

enporiſfu.
benionite .

olalugtott

4
rli
emnguint
iineck
rt ga
ſcnnn

enatg/N
Ngren/
odcinne
Fockten
turleich⸗
foantm⸗
Fummiunnn
bgion
encde
lgufn
tgn,
ſn
in
enn N
en

Un
D

monioꝛum non eijcitur niſi in oꝛatione ⁊ ieiunio.

Eſt inqᷓ; ſatiſfſactoꝛium liberando a pena cum ſit pe/

nale.⁊ ideo eſt placitum. quia coꝛpoꝛis ⁊ ſpiritꝰ eſt

reoꝛdinatiuũ.At coꝛpꝰ ſpui ñ repugnet ↄtumaciter
Pꝛouer.xxix.Qui delicate a puericia nutrit ſerumm

fuum.ſentiet illum contumacem. At ſpũi ſbᷣijciatur

totaliter.j.ad coꝝax. caſtigo coꝛpus meum ⁊ in ſerui

tutem redigo ⁊c. At non crucietur eternaliter.Ecci.

xx.eſt qui multa redimat modico pᷣcio.Et ezech.iiij.
Diem ꝓ anno dedi tibi. At gloꝛificet᷑ eternaliter.ij.

ad coꝝ.iiij.id quod eſt in pᷣſenti momẽtaneum ⁊ le/

71

ue tribulationis noſtre ⁊c.¶ Ad illud g quod obij/
citur in contrarium ꝙ non placet deo ⁊c.dom ꝙ do
non placet afflicto carnis ſiue eius maceratio ᷣm ſe.
ſed q;tum in ea punitur ſpũs.quia doloꝛ non eſt car/
nis ſed anime in carne vt dicit Aug.⁊ inquãtum ta/

lis pena ꝓcedit a pena doloꝛis ſpnalis. vt non ſicut

72

ypocrita exterius tm̃ puniat.Et contra hoc eſt illud
Joelis.quia non dolebant animo ſed ſigno. ¶ Adq
illud quod obijcitur ꝙ ad modicum valet.dom q; G̊

eſt vel quia vni ſoli.vel ad modicum compꝑatione pi
73 etatis.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ caro non eſt cã.
dom ꝙ ⁊ ſi non ſit cꝗ.eſt tamen occaſio.occaſiones

7⁵

inſtr̃m. dm ꝙ duplex eſt inſtr̃m.ſ.ſepꝑatum ⁊ hoc ñ
eſt puniẽdum.⁊ ↄiũctum quale eſt caro ⁊ hoc eſt pu
niẽdum.quia hoc punito punitur ſpũs.¶¶ Ad illud
quod obijcituꝛ ꝙ fouẽdus eſt inimicus.ddm q caro
fouenda eſt ⁊ ſeruãda.ſed inimicicia carnis non eſt
fouenda.ymo ad ↄcoꝛdiam ſpũs reuocanda.⁊ quia
hoc fit per iciunium ⁊ flagella.ideo eſt punienda.et

4 añt ſunt pᷣcidende.¶ Ad illud quod obicitur ꝙ eſt

per hoc patz ꝙ nale eſt carnem diligere ⁊ fouere.ſed

6 carnis laſciuam fouere eſt coꝛruptois ⁊ vicij.¶ Ad

illud quod obijcit᷑ ꝙ diminuit vitam.dom ꝙ dimi⸗/
nuere vitam vel accelerare.aut eſt ex intentõe.aut pᷣ
ter. Si ex intẽtione pctm̃ ẽ.⁊ ſic intelligit Jero.Aut
pꝛeter intentõem.⁊ tunc aut dando oꝑam rei licite.
aut non licite vel vtili.ſed illicite vel male.pᷣmo mo
do non eſt peccatum ſed ſcdo.¶ Aliqui tamen di/
cunt ꝙ abſtinentia non accelerat moꝛtem.ſed tamẽ
non credo.immo grauis abſtinentia bene accelerat.

77¶Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ non eſt medium in ieiu/

nijs. dom ꝙ immo.ſed hoc non eſt medium ſobꝛie/

tatis ſed medium iuſticie.quia ieiunio punit q̃s ſuã
carnem.ſed in bac punitione ſeruãdum eſt ita medi

um vt nec nimis lente puniat ita ꝙ vicia carnis vi/
uãt.nec ita acerbe vt nã deficiat.vnde bᷣ.opoꝛtz car /

nem repᷣmere non extinguere. Mec iſt impedit qͥn

ſit medium.quia ad extremum declinat. MHam in pa

y abſtinere.

cientia medium eſt fere oĩa ſuſtinẽ.in otinẽtia etiam

¶ Queſtio. iiſ. n

—

¶ Atrum contingat ſatiſfacere oꝛatione. cuz duplex

ſit oꝛatio.ſ.mentalis ⁊ vocalis.queritur que magis
ſit ſatiſfactoꝛia.Et videtur ꝙ mentalis.quia veraci/

ter oꝛare eſt vt dicit grego.amaros in conpunctione

gemitus non oꝛnata verba reſonare.g̊ videt᷑ ꝙ era

oꝛatio ⁊ ſatiſfactoꝛia non ſit in verbo ⁊ cantu.ſed in
lachꝛimis ⁊ fletu. ¶ Jtem Math. vj. oꝛãtes nolite
multum loqui ſicut ethnici faciunt.ſed ſi wcalis oꝛo
adderet ad ſatiſfactiõem non eſſet parum loquẽduʒ
ſed multum. ⁊c. ¶ Item oꝛo facit boiem tendere

gis ſatiſfactoꝛia.

—

-

furſum. ſed ratio nõ pt ferri ſurſũ qᷓdiu ſollicita ẽ cir

ca ea que ſunt deoꝛſum. Sed quãdo pfert ſermonex

intenta eſt circa quid creatum.ꝗ ſi oꝛo que mag fert

ſurſum eſt oꝛatõ mentalis.⁊ iſta eſt magis placita.

eſt magis ſati ſfactoꝛia.¶ Contra .oꝛo eſt ſatiſfacto/

ria que eſt penalis.ſed hec non eſt oꝛo mentalis ſed
vocalis. Hã mẽtalis eſt oꝛo ſuauis ſicut dꝛ Eccs. x.
muſce moꝛientes ꝑdunt ſuauitatem vngẽti.¶ Itez

illa que eſt pꝛecipue ſatiſfactoꝛia pᷣcipue debet impo
ni a ſacerdote.ſed ſacerdos imponit oꝛoem vocaleʒ

non mentalem. ⁊c. ¶ Item oꝛo mentalis ſi qua eſt
ſatiſfactoꝛia eſt illa qua oꝛat᷑ cum gemitibus.ᷣ h eſt
ↄtritõis.ſ.plangere pctm̃.⁊ ↄtritio diuiditur ↄtra ſa
tiſfactõnem. talis oꝛo non eſt pars ſatiſfactionis.
¶ Item plus laboꝛat qui laboꝛat coꝛde ⁊ lingua q;
qui coꝛde tm̃.ſed laboꝛare pᷣmo mõ eſt in oꝛoe voca/
li.coꝛde vero tĩ in mentali.g̊ videt᷑ ꝙ vocal ſit ma/⸗
¶ Be dom ꝙ vocalis oꝛo oꝛdinat
ad mentalem ⁊ non ecõuerſo.ſᷣm hoc intelligẽduʒ q;
quedam oꝛo eſt pure mentalis.quedam pure voca/
lis.quedam media. Pure mentalis eſt quãdo labia
non mouẽtur.ſed coꝛ ad deum loquitur. Pure wca

lis quãdo nihil cogitat in hijs que dicit nec in gene/
rali nec in ſpeciali.ita ꝙ referat intentionem ad ſen/

ſum verboꝛum vel finem. ſed cum oꝛat fabꝛicat ca/
ſtra.⁊ ſic mentalis ſimpl? excedit vocalem.Alia ẽ mi
xta.in q̃ ſ.oꝛat mentaliter ⁊ vocaliter.⁊ de iſta diſtin
guẽduʒ. quia aut verba illa impediũt affectum.quia

ſic inflãmatus eſt ꝙ immediate fertur in deum. ⁊ ta/

li vtilioꝛ eſt oꝛo mentalis.ſi aũt iuuat᷑ vtilioꝛ eſt vo/
calis.⁊ multi ſunt tales. ⁊ maxime illi qui non ſunt
viri ſpũales.ad quoꝛum affectus ꝓuocãdos inſtitu/
te ſunt vocalcs oꝛoes.Si querat᷑ que oꝛo ſit ſatiſfa/
ctoꝛia.credo ꝙ ois.quia nulla eſt in qua non laboꝛẽt

virtutes animales.⁊ qᷓ;tũ delectãtur ſpũs.tãtũ caꝛo
frequẽter tabeſcit. ⁊ virtutes animales minus ſunt
intente regimini coꝛpis. Credo tamẽ ꝙ illa inter ce/
teras eſt ſatiſfactoꝛia magis in q̃ accendit᷑ homo ad
Enentnun⸗ hec eſt in qua deus maxime delectat

nde quia illud eſt gratie ſpiritualis.ideo non im/
ponit᷑ a ſaceꝛdote.ſed p̃ambulum ad illud.ſ.oꝛo vo/

calis.⁊ quia non eſt ſtatus in vocibꝰ.ſed oꝛdinat᷑ ad
intellectum. hinc eſt 1
li oꝛoe ad mẽtalem.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ imꝑe 78

dñs ⁊ grego. mittunt a voca/

2

dit ne feratur.dm ꝙ falſũ eſt. immo excitat affectũ
tepidũ.nec eſt hõ diuiſus.imo vis inferioꝛ ſuꝑioꝛi co

operatur. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ vocalis mag 29
eſt penalis.dðm ꝙ veruʒ eſt ceteris paribus. Ad ðo
illud quod obijcit᷑ ꝙ oꝛo gemehũda ſpectat ad ↄtri
tõem. dom ꝙ verũ eſt. Sed ſuper illã addit poſtula/

tõenn ſicut publicanus petebat a dño in templo re/
miſſionẽ.⁊ ſic pʒ illud.Sit ; H̊ͥ ſũma dictoꝝ.qꝙ om̃is

oꝛo ex charitate facta. ſi recte fiat.penalis eſt ⁊ ſatiſ/

factoꝛia pᷣt eẽ.qꝛ nunqᷓ; eſt ita delectatõis q̃n ſit pena
lis añcedẽter.vel cõſequẽter.vel ↄcomitãater. Illã tñ
inter oẽs pᷣcipue ſatiſfacit ꝗqᷓ eſt magis gemebũda. et
in qua maioꝛ clamoꝛ coꝛdis eſt ad deũ ꝓ venia pec/
catoꝝ.hec aũt in aliqbus eſt mẽtalis in aliqͥbus vo/

calis. Tñ notãdum ꝙ triplex eſt rõ qᷓre vocalis o?o S

eſt inſtituta. Pꝛima ⁊ potiſſima eſt ad affectꝰ accẽſio
nem. Vñ beda ſuꝑ illud Math.vj. pr nr̃ ⁊c. Mon

pijs ſolis verbis oꝛat᷑ ſ̊ a lijs ↄtẽtis ſb eodẽ ſenſu q/

bus coꝛ nrjm accẽdit᷑.Scda rõ eſt ad intellectus in⸗
DU p iij

ſtructionẽ. Ande Beda ibidẽ. oꝛoem bꝛeuibꝰverbis
cõpoſuit.quibꝰnec opus eſt loqͥ ad eũñ qͥ oĩa nouit.ſᷣ

vt qͥ cñ deo agit diſceret res q̊s oꝛaret.non vᷣba q̃ di/
ceret. Tercia rõ eſt ad facilioꝛẽ recoꝛdatõnem.vnde
ſupꝑ illud Mathᷣ.vj.nolite aſſimilari eis.glo.nõ apð

deũ agẽdum eſt verbis ſed rebus.intẽtione coꝛdis.

affectu ſimplici.q̃ em̃ dicimꝰñ eũ docemꝰ᷑ nos tꝑis
oꝛãdi recoꝛdamur.Et ſic pʒ rõ iſtitutõis oꝛonis vo/
cał.qꝛ ꝓpter mẽtalẽ eſt qm deꝰpᷣcipue acceptat.⁊ illã
magis ad remiſſionẽ ⁊ ſatiſfactiõem in q̃ coꝛ magis

ↄtra pctm̃ intendit᷑.iõ ꝑutile eſt peccatoꝛibꝰ oꝛones

frequẽtare in qͥbus fiat mẽtio de male cõmiſſis ſicut
fuit oꝛo manaſſe. „ —
1. Queſtio.iiij. d0%.
¶ Atrã reſtitutio ſit ꝑs ſatiſfactõis.Et ꝙ ſic vr.qꝛ aliq̃
peccato peccamus in deũ tm̃.aliqᷓ in deũ ⁊ ꝓximum
vt rapina. Sed ↄſtat ꝙ ſatiſfactio rñdet iniurie.& ſa⸗
tiſfieri dz in boc deo ⁊ ꝓximo. ſed ſatiſfit ꝓximo per
reſtitutõem. ⁊c. ¶ Item qͥ peccat ꝑ guloſitatẽ nul/
lo mð melius ſatiſfacit qᷓ; ꝑ ieiunij ſobꝛietatcʒ.g qui
peccat rem alienꝗ auferendo.non meliꝰ ſatiſfacit qᷓ;
reſtituẽdo. ⁊c. ¶ Item ꝑ ſimile oñdit᷑.qꝛ ſi duo ſũt
raptoꝛes quoꝝ alter eſt de reſtituẽdo.alter nõ.mino
rem pniam imponit ſacerdos ei qͥ pᷣt reſtituere.m/⸗
ioꝛẽ ei q̃ non. reſtitutio facit ad ſatiſfactõcʒ.¶ Itẽ
ſi ſatiſfacere eſt cãs peccatoꝛuzʒ excidere.ſed cã qua/
re raptoꝛ in peccato eſt.eſt qꝛ reʒ alienã abſtulit ⁊ de
tinet. ſatiſfactio eſt ꝑ rei retente redditõem.quia h
peccati cã excidit᷑. ¶ Cõtra.pctm̃ eoipᷣo eſt pctm̃ qꝛ

in deũ eſt. ⁊ qꝛ dei defoꝛmat᷑ ymago.non qꝛ in aliium

ſimilem.qꝛ tunc leo peccaret cũ aliud aial ↄmederet
Vñ ⁊ in p.ð tibi ſoli peccaui.& ſatiſfactio faciẽda ẽ ſo
li deo.Sed hoc nõ eſt ꝑ reſtitutõem.qꝛ reſtitutio re/

ſpicit ꝓximũ directe.õ ⁊c. ¶ Itẽ ſatiſfactio eſt ꝑx pe/

nam ad quaʒ hõ nõ tenet᷑ alias niſi ꝑ culpã ⁊ m iu/
diciũ ſacerdotis.ſed ad reſtitutiõem rei aliene tenet᷑
coipſo
S *. tem ſi eſt ꝑs ſatiſfactõis.cũ ſatiſi factio nila
ſit ſine caritate.nec reſtitutio ſine caritate.ſed h̊ ffm.
g ⁊c. ¶ Item cũ ſint tres ꝑtes ſatiſfactiõis.ſ.ieiuniũ.
oꝛo.⁊ elina.querit᷑ ſõᷣ q̃ illaꝝ ↄtinet᷑.⁊ cũ ſ̊ nulla.pʒ
82 cc ¶ R' dð ꝙ circa hoc duplex eſt opinio. Quidã di⸗/
cunt ꝙ reſtitutio nõ eſt ꝑs ſatiſfactõis.ſed füdamen
tũ.Qucdã em̃ requirũtur ad pniam ſiue ſatiſfactõ/
fundamẽtũ.⁊ talia ſũt peccati dimiſſio.⁊ ali

gfectiõe ãt pnic tria

pꝓs dua

occupat aliena ex iudicio dei ſiue ſacerdoi

ene rei reſtitutio. Quedã vt expediẽtia. vt vitare pꝛa
uã ſocietatẽ Queda vt ſatiſfactoꝛia.vt ieiuniũ. oẽo.
⁊ elia.Quedã vt ꝑficiẽtia.vt ſunt oꝑa ſuperogacois
Luc.x.qdcũqʒ ſuperogauen reddã tibi.Et rõ eoꝝ cẽ.

qꝛ culpa.ppᷣe ẽ in deũ.⁊ qꝛ ſatiſfactio ꝑ penꝗ arbitra-

riam in arbitrio ſacerdotis. Sed alia opio eſt. qꝛ re-
ſtitutio eſt opus ſatiſfactoꝛiũ ſi fiat in caritate. alio/
qy; non. Sicut nec alia oꝑpa. Poſſet tamẽ dici ꝙ ſa/83
tiſfactio dicit᷑ ↄmuniter ⁊. ꝓpꝛie. Cõmuuiter. oẽ opus
penale volũtarie aſſũptum.ſiue ad qð tenet᷑ iudicio
dei ſiue iudicio ſacerdotis.⁊ ſic reſtitutio eſt opus ſa
tiſfactoꝛiũ ⁊ eiꝰ ꝑs.Si ãt dicat᷑ ſatiſfactio pꝛie p pe-
nã volũtaꝛie aſſuptã ad quã ñ tenebat᷑ niſi ex cqpa ⁊
iudicio ſacerdotis.ſic ñ ẽ ꝑs eiꝰ.qꝛ reſtituẽ tenet᷑.qꝛ
habet rẽ alienã ſm oẽ ius.etiã ſi ſacerdos nũqᷓ; im
nat. Rõnes igit᷑ ad pᷣmam ꝑtẽ ꝓcedũt de ſatiſfactõe
dicta ↄmuniter.alit᷑ ꝓcedũt oẽs er inſufficiẽti.¶ Ad 84

illud vero quod obijcitad oppoſitũ ꝙ peccat ſolum

in deũ ⁊c̃.dom qꝙ verũ eſt ꝑ ſe. Sed tamen qꝛ bõ eſt
ymago dei.⁊ honoꝛ ⁊ dehonoꝛatõ ymaginis ad pto⸗/
tipum refert.iõ qꝛ ſpũs ex caritate diligit᷑. diligi de/
bet hõ inquãtum ymago. ſic etiã in ſpm̃ peccari pt.
Ael aliter dð.ꝙ aut intelligit᷑ de eo qͥ nõ bʒ ſupioꝛeʒ
ad puniẽdum.aut intelligit᷑ pᷣmo ⁊ pᷣncipalit᷑ pec/
o quod nõ eſt in pximũ extra.ſed per ſbam intra.
Ad aliud pʒ rñſio qꝛ obijcitur de ſatiſfactõne ppe
dicta. ¶ id illuq qð obijcit non eſt ſine caritate. S6
dð ꝙ ſatiſfactio qꝛ deo nõ pᷣt eſſe niſi in caritate.reſti
tutio qꝛ ꝓximo extra pᷣt eſſc.ſed ad boc ꝙ placeat do
opoꝛtet eſſe in caritate. ¶ Ad vltimũ dom ꝙ ad nul 36
lam illaꝝ ptium requcit᷑. quia ſũt ſatiſfactiois pꝛie
dicte.¶¶ Ad illud aũt quod obijcit᷑ ad õriũ q peccat᷑ 8
in ꝓximũ.dð ꝙ nõ peccat᷑ in ꝓximũ niſi ꝑ accñs ſcy

quia offendit᷑ deꝰ in pximo.⁊ ideo ſoli deo ſatiſfaciẽ

dum eſt. Mec illi qui dicũt reſtitutõem eſſe ſatiſfacto
riam.ideo dicunt quia ꝑ ip̃am hõ ſatiſfaciat pximo.
ſed quia dum aliquo mõ reddit reʒ quã diligit ⁊ poſ⸗
ſet de facto tenere.amoꝛe dei ⁊ mandato ſacerdotis
reſtituit. Aerũtamen nõ eſt reſtitutõ ꝓpꝛie ſatiſfactõ

ſ inchoatio.Sed cũ de ꝓpꝛio aliqͥd dat.tũc recte dat

honoꝛem deo ⁊ ſuꝑaddit.ideo ſatiſfacit.¶ Ad illud ð S

ꝙ maioꝛ pnia imponit᷑.dici pᷣt ꝙ hoc ẽ qina rem ꝓ⸗
ximi diſſipauit. ¶¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ nõ pᷣt me S89
lius curari.dm ꝙ fſin eſt.immo meliꝰ curat᷑ quis ſi
dat de ꝓpꝛio.

obſeruãda ſũt.Supꝛa egit mꝗr̃ ð xnia ĩ ſua generalitate.
ptibus.Et qm̃ pᷣncipalł ꝑs pnie vt ẽ ſacrʒ ecclie eſt ofeſſio.iõ pᷣmo aſſignat ꝑtes pnie. Scdo võ pᷣncipa
iter ⁊ ſpãliter agit de ↄfeſſione ⁊ de hijs qᷣ ſpectãt ad eã.infra di. xvij. hic oꝛit qõ multiplex ⁊c. Pꝛima
8 bʒ ſᷣm duo genera ꝑtiũ.quedã em̃ ſũt ꝑtes integrales.quedã ſbiectiue. Ido pᷣmo agit ð integralibꝰ

iſt. xvj.aſſignat ꝑtes pnie vt eſt ecclie ſacri.⁊ determiat pᷣmo de ꝑtibus integralibꝰpnie.

In pte iſta agit ð eiꝰ

ex qͥbus ↄſtat pnia ꝑfecta. Scðdo de ſbiectiuis.ibi. Pꝛedictis vero adijciẽdũ eſt q tribꝰ modis agit pnia. Pꝛi/
ma ꝑs hʒ tres. In pᷣma aſſignat illas ptes ex àbus pnia eatafr aucte criſo. Aug. In ſcda tradit

modum ſᷣm quẽ va pnia ↄſtituit᷑.ibi.ↄðo diſcretio penitẽti.
nitẽciꝗ faciũt ſed falſã.ibi. ⁊ ſicut ſũt digni fructus pnie.

menat Wan dtet erdb puiainuegrafoflrmane I

a ¶ In pfectõe aũt pe
nitẽtie tria obbuanda
ſũt. Querit᷑ vtruʒ iſta
tria ſint ꝑtes pnie ſbie
ctiue vłintegrales.Et
ꝙ non ſint integrales
Vr.qꝛ totuʒ nõ pᷣdicat

auẽte crit. ⁊ Aug.

n tercia determiat modũ quõ qͥdã nõ verã pe

M pfectõe t pnie tria obuãda ſũt.ſcʒ ↄpun⸗
ctio coꝛdis.ↄfeſſio oꝛis.ſatiſfactõ oꝑis. Vñ io
Haãnes os aureũ. Perfecta pnia cogit peccatoꝛẽ oĩa li
bsẽꝛt ferre.ĩ coꝛde eiꝰ ↄtritõ.iĩ oꝛe ↄfeſſio.ĩ oꝑe tota hũi/⸗

Jo.os aureũ.

bee itegrali.ſ ↄteri ẽ penitẽ. ⁊ ſilr ↄfiteri ẽ penitẽ ⁊ſ atiſfacẽ. ñ ſũt ꝑtes itegrales.Si tu dicas ꝙ iſtð fallit in

to omogenio.aqꝛ q̃libet p
⁊ ↄfoꝛmis. HNã ocinc

ubet ꝑs panis ẽ panis. obꝛ. qꝛ totũ omogeniũ hʒ ꝑtes vniꝰnãe.pnia ãt ñ hʒ ꝑtes vniꝰnae
pmia otinet ↄtritõeʒ ⁊ ↄfeſſionẽ ⁊ ſatiſfactõeʒ q̃ ſũt diuerſa ſᷣm foꝛmꝗ. Itẽ ꝑtes integrãtes cõ⸗

Nerfnu
bointn⸗a

14

N.
Oehin

boegy
ctio noſun
tuptesacn
getnidene
bit gofe
Uitetaſac
ſc⅜
etl untti

Vlk kbabe

lariſci

fploenoci
lynet tie
Gulgenalbu
Neroroͤ

cſtiata

Uüpnieen
atens⸗
unA
ldaſin
Coclbet
Aterorne
tunpl
Vert
imhige
ſbllun
ſodalert
Kuieat;
ſendene
S
W
tiͦ
lfte
ing
eknnn
gigge
. D
dii
kfnuee
ul
ade

it
tunißi
nengi⸗
Cen⸗
ſiehn
ckan,
Oltre i,
lterion
Neniſnc
gocfon
dnnnepge
Mioch,
mitni,
fichff
ſkage
ſfei dil
Ahtun
Uumenabi
mmansto⸗

Agi Ner

boeggue
iedngeti
Unſtmmosn
Nanig ci,
ii uccſsſ⸗
liapſuſtui
ſeſeuſien
fritpzino.
niüdligtac⸗
roſaeniots
O eſntii
cnere,
ſutſNtlsß
hociceuſen⸗
Nioke fteh
naſſart el

vgthari
Ginnn
tint ſn
griteni
tnubi⸗
rn
nͤfci

,lche

b litas. Hec eſt fructifera pnia.ꝰ vt ſiẽ trib'modis deuʒ

offẽdimꝰ.ſ.coꝛde.oꝛe.⁊ oꝑe.ita tribꝰmodis ſatiſfacia⸗ ſiue omogeneum ſiue
Aug.de hmone mꝰ. Sũt em̃ tres pcti drie vt ait Aug.⁊ ĩ coꝛde.⁊ ĩ fa,/ cr ogenr vateent
babito in mon· cto.æ in ↄſuetudie vł vbo tãqᷓ; tres moꝛtes.vna q̃ſi inn mʒ Eebtes pnie non.

ſüt ſil. O ⁊c. O at non
ſint ſbiectiue vr.qꝛ to/

te. domo ſcʒ cũ ĩ coꝛde ↄſẽtit᷑ libidini. altera q̃ſi ꝓlata iã
. ta nã totiꝰ vlig ſaluat᷑

extra poꝛtã cũ ĩ factũ ꝓcedit libidini aſſẽſio.tercia cuʒ

male ↄſuetudis mole pᷣmit᷑ animꝰ. vł noxie defẽſiõis in qlibet ꝑte. ERñ ra⸗
clipeo armat᷑.q̃ſi ſepulcꝛo ij̊ fetẽs. hec ſt᷑ tria genera P otkttie n Aeeg
z g logit . 1. plici moꝛzti. tri 5 noe 4
moꝛtuoꝝ q̃ s legit᷑ ſuſcitaſſe.uic &̊ triplici moꝛti.tri 2 Pecta pufa nec oois

M plici remedio occurrit᷑.ↄtritõe.ↄfeſſiõe.fatiſfactione.
Joelis.j. Cõpũctio nob ↄmedat᷑.ibi. Scindite coꝛda vr̃a ⁊ nõ
ꝓuer · xviij. 8 xyeſtimẽta vr̃a. Cõfeſſio ibi.iuſtꝰĩ pᷣncipio ſᷣmõis ac⸗

feſſio.g nõ ſũt ſbiectieę
Itẽ numeratis ptib
ſbiectis num erat᷑ totũ

„. . cuſatoꝛ eſt ſui. Vere enim cõfitetur qui ſe accuſat.qui Siss iſte ſut ptes pnie
ps.lxj. execrando malum ſibi imputat.Et ibi.effũdite coꝛam iectte cumn unt taͤpe
Jac. v. illo coꝛda vra. Et iterum. Cõſitemini alterutrũ pecca nitentieeres vtutes.
Math. ij. e ta veſtra. Satiſfactio a Johanne pꝛecipitur vbi ait. aut tria ſacra. quoꝛux
J vtrũq;ʒ flin eſt. R? dᷣ

ad boc ꝙ pnia ſumit᷑ duplir.ſ.p pnia vᷣtute ⁊ p pnia ſacr̃o.Si loqmur ð pũia vᷣtute.ſic ↄtritõ ⁊ ↄfeſſio ⁊ ſatiſtx
ctio nõ ſunt ꝑtes integrales ᷣ poteſtatiue. Sicut em̃ ab vna eẽntia plures egrediunt᷑ potẽtie.ſic ab vno habi/
tu płes actus ↄſequũtur.vtus em̃ pnie oꝛdinat hoiem vt puniẽdo ſe faciat emẽdã ſᷣm om̃e foꝝ.⁊ iõ qͥlibʒ boꝝ
actuũ denominatõem recipit ab habitu vt penitere dicat᷑.⁊ ſic ṽ hr̃e rõem ꝑtiũ ſbiectiuaꝝ. Sed reuera non
bñt.qꝛ ↄfeſſio ⁊ ſatiſfactio nõ eſt pnia.ſed actus egrediẽs a pnia.ſilr ſatiſfactio ⁊ ↄtritio.Si aũt loq mur ð pe
nitẽtia ſacro.ſic ſũt ꝑtes integrales qtũ ad eſſe ꝑfectũ.vñ rõnabiliter loquit᷑ mgr̃ cũ dicit ꝙ in ꝑfectoe pnie ⁊c̃.

Z ſic pʒ ꝙ nullũ hoꝝ eſt ꝑfectũ ſacr̃m ſine alio.Et ſi tu obijcias ꝙ non hñt eſſe ſimul.dð ꝙ q;uis nõ ſint ſimul

actu.ſunt tñ ſimul voto vel effectu.vñ qñ qͥs ↄterit᷑ h ↄfeſſionẽ ⁊ ſatiſfactõem in ꝓpoſito.⁊ qñ qͥs ſatiſfac con
terit᷑. ⁊ babet duoꝝ pᷣcedẽtiũ effectũ.⁊ ſic pʒ illud. b ¶ t ſicut tribꝰmodis deũ offendimꝰ ꝛc.ita tribꝰ mo/
dis ſatiſfaciamꝰ ⁊c. Scom h̊ vr ꝙ ſatiſfactio ñ dʒ diſtingui ↄ alias ꝑtes. Iteʒ ſi tribus modis eſt ſatiſfacẽ ſᷣm
triplicẽ modũ peccãdi. qͥ peccauit in coꝛde.nõ vr̃ ꝙ, debeat ſibi iponi pena in carne. qꝛ ꝑ quc qͥs peccat.ꝑ 5
⁊ puniet᷑.tũc p nullo pctõ ſpũali eſt iponenda ſatiſfactio.⁊ illud eſt manifeſte ffm.cũ pctã ſpũalia ſint gꝛaui⸗
oꝛa carnalibus.gᷓ grauius puniũtur a deo.⁊ grauius debent puniri a ſacerdote.Re ddim ꝙ ſatiſfactio dicit᷑ du
płr. Ano mõ ſatiſfactio dicit᷑ ipa recõciliatio.⁊ ſic qꝛ oẽs ꝑtes pnie ſunt ad reconciliatõem oꝛdinate.quelibet
poteſt dici ſatiſfactio ſiue ſatiſfactoꝛia. Alio mõ dicit᷑ ſatiſfactio perſolutio pene debite.⁊ ſic ↄpetit ꝓpꝛie vni
parti pnie que eſt aſſũptio ſiue adimpletio pene iniuncte. nihilominus tamen alijs partibus competit ꝑ ac/

ens Pegoec eritthut ratiõe doloꝛis piũcti qui ẽ in parte ſenſibili.ſiir ↄfeſſioni rõe erubeſcentie.⁊ ſic pʒ pꝛi/

mum.. Ad illud quod obijcitur ꝙ non debemus ſatiſfacere exterius ꝓ peccato coꝛdis. dom ꝙ illud vbum
criſo.⁊ ſimiliter Aug.per appꝛopꝛiatõem iutelligitur.quoniã iſta tria reſpondent omni peccato moꝛtali.quia
quodlibet meret᷑ penam eternaʒ anime ⁊ coꝛpoꝛis.⁊ cuilibet pena interioꝛ ⁊ exterior. niſi tanta ſit interioꝛ q;
exterioꝛ non ſit opoꝛtuna ⁊ eius locum ſuppleat.Ande ſicut certum eſt q; nen Kricit fiteri pctm̃ oꝛis.immo
etiam ꝓ illo opoꝛtet ↄteri ⁊ ſatiſfacere.ita ⁊ in ꝓpoſito intelligẽdum eſt. c

gimini. glo. Quibuſdam ſtimulis excitate vos.non pꝛo doloꝛe peccatoꝛum.ſed ad vidẽdam lucem xpᷣi ⁊ vt in⸗
uiſibilium amoꝛe inardeſcatis. Sed contritio eſt de peccatis tm̃.ergo non ſunt idem.male ergo accipit pꝛo eo
dem. R*. dᷣm ꝙ doloꝛ dicitur ↄtritio.⁊ doloꝛ dicitur ↄpunctio.Contritio quia coꝛ terit.vel peccata in coꝛde

illo doloꝛe terũtur. Sed ↄpunctio quia coꝛ ↄpungitur.Sed Pung coꝛ ᷣm dupliceʒ aſpectum. aut carentia

gloꝛie.aut ↄſideratione offenſe.⁊ ſᷣm hoc attẽditur duplex doloꝛ.⁊ duplex irriguũ.ſ.ſuperius ⁊ inferius.⁊ ita

ↄpunctio ↄmunioꝛ eſt qᷓ; cõtritio.ſicut patet ex glo.illa. Magiſter autem appꝛopꝛiat hic ↄpunctõnem ad do/

loꝛem de peccatis ex quoꝛum ↄſideratione pungitur coꝛ quaſi quibuſdam aculeis. d ¶ Confeſſio ibi
iuſtus in pᷣncipio ſermonis accuſatoꝛ eſt ſui. Nidetur male dicere.quia aut accuſat ſe iuſtus inquantum iu/

ſtus. aut inquãtũ pctõꝛ. Si inquãtũ iuſtꝰ.Sed oĩs q accuſat iuſtũ inquãtũ hmõi accuſat iuſticia.⁊ ois qͥ aceu
ſat iuſticiã eſt iniuſtꝰ.g ſi accuſat ſe inqᷓntũ iuſtꝰ ẽ iniuſtꝰ.Si accuſat ſe ᷣm ꝙ peccatoꝛ.ſᷣ̊ ois qͥ accuſat pecca⸗
toꝛẽ m ꝙ pctõꝛ accuſat pctm̃.⁊ ois talis iuſte accuſat.⁊ eſt iuſtꝰ. ſi accuſat m quod peccatoꝛ. accuſatoꝛ eſt
iuſtus.⁊ ita ſᷣm ꝙ pctõꝛ eſt iuſtus.Reꝰ.ddᷣm ꝙ in accuſatione eſt accuſans ⁊ accuſatus.⁊ cuz iuſtus accuſat ſe

adeſt accuſans ⁊ accuſatus.ſed tamen babens quaſi duplicis perſone rõnem ⁊ ꝓpꝛietateʒ.⁊ ſᷣm ꝙ tenet du⸗

plicis perſone rõnem.ita ⁊ duplicis ꝓpꝛietatis.quia ille idem ſcᷣm ꝙ; iuſtus accuſat ſe ſcdᷣm ꝙ; pctõꝛ eſt.et ſic

diſe⸗ q ſabbina eſ de illa reduplicatione ꝙ poteſt referri ad actum accuſandi rõne ſubi vel rõne obiecti.
eSati

ctio a iobanne pꝛecipitur. Aidetur male dicere.quia Johes non potuit ſacramẽta no.le.inſtitue
re.ẽ nec ſatiſfactionem pꝛecipere.Reꝰ dᷣm ꝙ Jobãnes pꝛecepit inſinuando vel pꝛedicando.ſed chꝛiſius ma.

„

dauit tanq; pᷣncipalis autoꝛ.qꝛ Jobannes pꝛecucurrit vt dicitur Math.iij.ſed ſaluator pↄfirmauit ct inſtitu⸗
it vt habetur.iiij. eiuſdem. ”M ptüi

i Cõpun ctio nobis ↄmendatur.
UVigdetur accipere ↄpunctionem pꝛo eodem ⁊ ↄtritionem. Sed ↄtra.ſuper illud pᷣ. In cubilibus veſtris ↄpũ

ſtituẽtes aliqd torum

R

cite dignos fructus penitẽtie. Aidet᷑ non eſſe pceeptum ↄueniẽs. quia digni fructus penitẽtie ſunt deo

6ͤ f (Ga

accepti. Sed non eſt in noſtra ptãte nec in noſtra cognitõe ea facere que ſũt in diuina acceptõe.? .
ſi ſatiſfactio eſt in pcepto.cuʒ nemo ſciat vtrum ſatiſfecerit. quia nemo ſcit ſe eſre in caritate⸗vi 53. emꝑ ARie

ptationem.quia h̊ nõ
pcipitur. ſed qtuʒ ad
meritum culpe. Silr
intelligẽdum ꝙ ſatiſ/
facere deo dupliciteſt
Ael ᷣm foꝛum ſuum.
vel ym veritatez. ⁊ ſic
non eſt in pᷣcepto. Al
hm ꝓbabilitatem con
ſcientie. ⁊ ſic eſt in pᷣce
pto. Sed tunc videt
qꝙ ille peccatoꝛ qui nõ
vult ſuſciꝑe ſatiſfactõ
nem ↄdignam a ſacer
dote impoſitam moꝛ/⸗
taliter peccet.dð ꝙ in

dignitas fructus du /

plr pᷣt accipi.aut ꝑ cõ/

ꝑatõem ad meritũ cul
pe.aut in comꝑatione
agd meritũ pene.Si in

comꝑatõe ad merituʒ

pene. eſt pᷣceptũ affir

matiuũ quod non ob⸗
ligat ad ſꝑp.⁊ pᷣterea cõ
miſſum in ptãte ſacer-
Dotis.⁊ ita ſi penitens
hic ↄdignam penaʒ a
ſacdote ſuſcipit. ⁊ ple⸗/
nã pniam facit.Si ꝓp⸗/

ter hoc ꝙ ſacerdos nõ

imponit attendens fragilitatem peccatoꝛis. dominus expectat ⁊ ſoluet in purgatoꝛie
litatem ⁊ quantitatem culpe. Queritur que ſit differentia inter Magt
non habeat culpa quũtitateʒ molis ſed virtutis.⁊ bec ſit qualitas. v

randa ſatiſfactio. dm q; dignitas fructus duplir pᷣt accipi. aut per compatõem ad meritũ culpe.aut in cõ
da lanIat./ olei us ptae compat ¹ aut in cõ⸗
patione ad diuina acceptatõem. Et nota ꝙ h̊ vocat dignos fructus pnie non in compꝑatõne ad diuinã acce/

Er. Facite dignos fructꝰ pnie.ſ. vt ſᷣm q̃litatẽ ⁊ q̃ntita f g
tẽ cłpe ſit qlitas ⁊ qntitas pene.Mõ eĩ par dʒ eẽ fruct
bõi oꝑis eiꝰqͥ nil vel minꝰpeccauit.⁊ eꝰqͥ qᷓuiꝰcecidit.
¶ Tradit modũ ſᷣm quẽ va pnia ↄſtituif. b
6 diſcretõ penitẽti valde ncẽria ẽ. vt iſta gerat q̃ tra

dit Aug. dicens. Cõſidét qlitatẽ crimis i loco. ĩ tpe. in Augin lie
pſe cueratia.i varietate pꝑſoe.⁊ qlli hͥ fecerit tẽptatòe.⁊ ĩ nicegia geelce
ipiꝰ vicij młtiplici executõe.Optet ei penitẽ foꝛnicatẽ da ſũt.

ſʒ excellẽtiã ſui ſtatꝰvłofficij.vł ſʒ modũ meretricl.⁊
in modũ oꝑis ſui.⁊ q̃lit᷑ turpitudinẽ egerit. ſi ĩ loco ſa
cto.ſi ĩ tpe oroni ↄſtituto vt ſũt feſtiuitates ⁊ tpa ieiu⸗
nij. Cõſidet q;tũ ꝑſeuerauerit.⁊ defleat ꝙ perſeuerãt
peccauerit.⁊ qta victꝰfuerit ipugnatõe. Sũt eĩ qͥ nõ
ſolũ ñ vincũt᷑.v vltro ſe pctõ offert.nec expectãt teta⸗
tõeʒ. pueniũt voluptatẽ. ⁊ ꝑtractet ſecũ q mitiplici
actoe vicij delectabir peccauit. Ois iſta varietas cõ⸗
ſitẽda ẽ ⁊ deflẽda.vt cũ cognouerit qð pctm̃ ẽ.cito in
ueniat deũ ꝓpicium. In cognoſcẽdo augmẽtum pcti
iueniat etiã cuiꝰetat fuerit.cuiꝰſapie 7 oꝛdis. Immo/
ret ĩ ſingukłiſt ⁊ ſẽtiat modũ crimis purgãs lachꝛy⸗ h
miſ oẽʒ qlitatẽ vicij. Defleat vᷣtutẽ qᷓ iteri caruit.DDo i
ledũ ẽ enim ñ ſolum ꝙ peccauit.ſᷣ qꝛ ſe vᷣtute pꝛiuauit.
Defleat etiã qm offẽdẽs in vno factus eſt oim reus.
Ingrat?ꝰ enim extitit.qui plenus vᷣtutibꝰ deũ oĩno ñ
tiimuit. In hoc em̃ quiſq; peccatoꝛ fit culpabilioꝛ quo

Jacobi.ij.

g (At m qua/ 7
qualitatem culpe ⁊ quantitatem. Cum enim
videt᷑ ꝙ non differunt. Item ſi ßm qntita

tem culpe eſt quãtitas pene. ſed tanta eſt culpa quãta eſt offenſa. ⁊ tata eſt offenſa quãta eſt is qui offeditur.

ſed ille eſt infinitus.̊ debet imponi pena infinita. Item quõ pen

a poteſt eſſe p̃m qualitatem cum ſint diuer/

ſoꝛum genera culpa ⁊ pena. e dom ꝙ poſſibile eſt quãtitatein qualitatem culpe cauſari ab eodẽ pᷣncipio.

ſed tamen m aliam roem.ſicut cognoſcere ↄiugatam auget culp

am.⁊ vlterius ponit in ſpẽm peccati.vñ q̃n/

titas culpe attẽditur vᷣm id quod diſtinguit peccatuʒ ſᷣm ꝙ dicitur iiauimenten Peceas
en u gunt! ꝙ eſt iniquinamẽtum carnis ⁊ ſpũs.quãti⸗-
tas ſem ꝙ aggrauat in codem genere. ⁊ hijs duobus modis reſpondet qualitas pene. vt Peccatoſpos pe/
na ſpnalis.ſ.oꝛatio.peccato carnali pena in carne.ſ.ieiunium. ⁊ quãtitas quãtitati in eodem genere. Et nota
ꝓaquãtitas peccati non accipit᷑ hͥ penes eum ↄtra quem.ſe penes libidinem peccantis. ⁊ ſic patent obiecta.

quia bec quãtitas eſt finita. ⁊ aſſimilatio quatitatis pene ⁊ cuſpe attẽditur in eodem genere.

urgãs la⸗

chꝛimis oẽm qualitatem vicij. Queritur aut hoc eſt pꝛeceptum aut ↄſilium. Sip eſt vicetur Hericu⸗
lum.quia pauci aut nulli ita diſcurrunt deflendo — ↄſtans . SHH ſ icheur Se
non poteſt oẽs qualitates oſiderare. Si oſilium. otra. ſicut dicit ps ſpẽs deiectationis mouet rla 4
ſi aliqs ita ſigillatim vicium recogitet. videtur ꝙ det ſibi occaſionem tẽptationis lapſus. g melius eſt obli⸗
uiſci ꝙᷓ ita ante oculos reducere. N dom ꝙ qtum ad aliquq qualitatem vicij eſt in pꝛecepto.vtpote quan/
tum ad illam que trahit in genus peccati aliud. Quãtum ad aliquas eſt in ↄſilio ſcilicet quãtum ad illas que
non mutant peccati genus. Siue aũt ſit ↄſilium ſiue pꝛeceptum. non obligat ad ſemper. ſed quãdo eſt locus
⁊ tempus.⁊ quãdo penitens ita macerauit ſe ⁊ domuit ſenſualitatem ita ad recogitatõem circunſtãtiaruzʒ

ignis non incaleſcit.ſed magis indignatio volũtatis.tunc debet
oꝛonis ⁊ gemitu.alias potius debet abigere.qᷓ; talia ruminare.

talia recogitare. maxime quado eſt in actu
maxime in peccatis carnis.in quibus habʒ ho

mo incitatoem intra.pꝛopter quod ſignãter dicit᷑.j.coꝝ.vj fugite foꝛnicationem. quaſi diceret non tm̃ in ope

Xel in volũtate.ſed etiam in recogitatione. i
ontra. contritus nõdebet doler

ti ¶ Defleat virtutem qua interim caruit.ꝰ
lere niſi de culpa. ergo ſi debet dolere de carentia virtutis. videtur ꝙ boc ſit cul

pa. ſed infinitis inſtantibus caruit. ergo in infinitis peccauit Item cum multe ſint alie circunſtancie ſicut

Gpti
Me
ebon
ſun

4

S=

=S
=

—

ſiio
lihichoſo
Nuoſoplaa
tc,

ſͤec-
Nrumgt
dongu
Obodt⸗
ſlenün
ltuioſ⸗
ſceror
fanitztig⸗
lolei aue
Ccrataton
Gcdfoni
enfni
nbgen
megdee
difiie
muleg
lornig
narte
ſeßus 4
ligirp
de
ſaual
iee
hunn

g

Wuiit
.

lie

diuerſos ſacer/

determinat tullius.ſ.quis.quid.cur.qñ.vbi.quõ.quibus auxilijs.Et illã que eſt q̃s diuidit in.xij.circumſtãti
as.ſ.numerus.moꝛa.conditõ.ſcientia.⁊c.q ibi patent.videt᷑ ꝙ Aug.nimis inſufficiẽter hic tãgat.Re dd. ꝙ nõ
ſolum ↄtritione deflẽtur peccata.ſed etiam pene peccatoꝛum.pene inqᷓ; que ſunt ſequele.⁊ que dehabilitãt et
reddunt boiem ineptum ad bonũ. Inter has pᷣcipua ẽ carentia virtutum. ⁊ per hãc aug.intcelligit alias ſcq̃/

las vicioꝛum.que ↄſiderande ſunt ⁊ deflende.non quia ſunt culpa ſed pena.non inflicta ſed acta.Ad illud qd

obijcitur ꝙ plures po
JJUD, ðMV nmniit tullius.dò ꝙ aug.
eſt deo acceptioꝛ. Ideo em̃ adam plus peccauit.quia non ponit bic omnes
omni bono abũdauit.Alio etiam modo offendens in circũſtantias ſed ſolũ
vno factus eſt oim reus. quia ois virtus pati᷑ detri ↄg&uares rullius e
mẽntum ab vno vitio. Donat ſe oĩno in iudicio ⁊ ptẽ tiab que continue nc.
te ſacerdotis nihil ſui reſeruãs ſibi.vt oĩa eo iubẽte pa gociũñ vel pſonã. Poſ⸗
tus ſit facere ꝓ recipiẽda vita aniĩe.q̃ faceret ꝓ euitã⸗ ſunt aũt oẽs circuſta⸗d
Dda coꝛpoꝛis moꝛte.⁊ hoc cũ deſiderio. quia vitam re / tie reduci ad. xiiij.que
h; cuperat infinitã. Cũ gaudio em̃ facere debet immoꝛ hijs verſibus lenh⸗
talis futurus.qᷓ faceret ꝓ differenda moꝛte moꝛiturus seraualorco⸗ 1 5.
Sempꝑ depꝛecetur deũ.offerat deo mẽtem ⁊ coꝛdis cõ Beabconqtto nune
„ tritionem.deinde ⁊ quod pᷣt det de poſſeſſione.⁊ tunc rus.moꝛa.copia.cau⸗
Geñ.iiij. quod offerat. ſecurus offerat. Reſpexit dñs ad Abel ſa. Eſt modus in cul/
ad munera eius. Pꝛius dicit ad abel.qᷓ; ad munera pa. ſtatus altus. lucta
eius. In iudicio ergo coꝛdis conferẽda eſt elemoſyna bullia: E„bbis at ſer
tribuentis. Mec conſiderãdum eſt qntũ.ſed qua men ſeeig eoetns. eo.⸗
te. qua affectiõe dat qð pᷣt. Qui ergo ſua peccata redi ditio. pſona. ſtatus.
mmere vult tpalium oblatione. pꝛius offerat mentem. Tres reſpiciũt crimẽ
Oꝛ ñ ẽ d · 1 Caueat ne ductꝰ verecũdia diuidat apud ſe cõfeſſi: ſiue actuʒ.ſ.numerus
uidẽdaofeſſo p onem. vvt diuerſa diuerſis velit ſacerdotibus manife-⸗ moꝛa ⁊ moqus agen⸗
ſtare. Quidaʒ enim vni celant q̃ alteri maniſeſtanda * Tresr chreiut uri⸗
conſeruãt.quod eſt ſe laudare ⁊ ad hipocriſim tende⸗ ue ſinc aamne
re. ? ſemꝑ venia carere.ad quam fruſtra putat ꝑueni⸗ tæs locus 2 tps.
m re. aueat ctiã ne pꝛius ad dñicũ coꝛpus accedat q; Eum gaudio cm̃ de/10
confoꝛtet ſe bona conſciẽtia.⁊ doleat ꝙ nondũ aude / bet facere immoꝛtalis
at ſumere quẽ multũ deſiderat cibum ſælutarem. futurus. Aidet᷑ maic⸗
òMMẽM dicerc. quia penitẽtia
maxime conſiſtit in doloꝛe ⁊ lachꝛimis. non debet facere cum gaudio ſed potius cum doloꝛe.Si tu dicas ꝙ
vtrumq; ibi concurrit. queritur quare potius dicit cum gaudeo eſſe faciẽdum.ꝰ dom ꝙ ido hoꝛtat᷑ ad gau/
dium. quia illud eſt conſeruatiuũ oim virtutum. ⁊ maxime virtutum que conſiſtũt circa penalitatem. Einde
phs dicit.q̃ ↄtinet.⁊ hocipᷣo gaudet.iure caſtus ẽ. Et ille bʒ ꝑfectã vcre foꝛtitudinẽ.qui non ſ olũ nõ ſuccũbit.
ſed etiã in penalitatibꝰ ve penalibꝰgaudet. ⁊ hec eſt pᷣncipalis rõ qᷓre boꝛtat᷑ ad gaudiũ.qꝛ alit aſſũptio pena
litatis nõ eſt viꝛtuoſa. Rõ aũt qᷓre gaudẽdũ eſt in pnia eſt multiplex. Pꝛima eſt ↄſideratio eqtatis. Scda ẽ cõ
ſideratio vtilitatis.Equitas eſt maxime ibi vt caro qꝗᷓ traxit pctin. ⁊ ſbiugauit ꝑ delectatõem ⁊ inimica eſt ſpui
veritatis. econtra ſubijciat᷑ ꝑ afflictöem. ⁊ ꝑ boc recociliet᷑. ⁊ de inimico vindicta ſumat᷑. Añ ſicut bõ carnal
multũ gaudet in depſſione inimici.ita ſpũalis dʒ gaudere de afflictione carnis. Et ſicut iudex iuſtus gaudʒ in
exercitatione iuſticie.ſic penitẽs dʒ gaudere.⁊ iSo dicit᷑ puer.xxj.gaudiũ eſt iuſto facere iuſticiã. Et. ꝓuer.xiiij.
coꝛ qd nouit amaritudinẽ.aie ſue ⁊c.Alia ẽ ↄſideratio multiplicis vtilitatis qᷓ eſt tabula liberatois a naufra⸗
gio. AUñ ſicut gaudet q̃s qñ de naufragio euadit.ſic penitẽs dʒ gaudere.Alia rõ pᷣt eſſe ex ꝑte boni.qꝛ renouat
hoĩem. ſm illð .renouabit᷑ vt aquile iu.⁊c. Oamna etiã ſpũalia ibi reſtaurãtur.Et ſic ps multiplex rõ gau⸗ H
dij. Et q obijcit ꝙ dʒ facere cũ doloꝛe.ddᷣm ꝙ iſtud non impedit.qꝛ qñ qͥs vehemẽter dolet. in ſolo doloꝛe in S
uenit delcctatõem. VUñ exemplũ eſt de Aug.q̃ narrat in.iiij.confeſſ.q; qñ moꝛtuus crat ſocius in nullo drleci
bat᷑ niſi in gemitu. ⁊ pena erat ei oĩs alia delectatio.⁊ in bac ſola qͥeſcebat.quãto magis igit debet qs in ane 11
re ᷣ ꝓpꝛia moꝛte letari.⁊ iõ recte diẽ ꝙ; cuʒ gaudio facẽ debet ⁊c. I ¶ Caueat ne ductus verecuchir Cß,
apud ſe ↄfeſ. r̃ male dicere.qꝛ quãto pluribꝰreuelat.tãto maioꝛ erit verecũdia.⁊ plus hbz vñ ennbt cat. Ein
vr ꝙ hᷣ nõ ſit ex verecũdia.ſᷣ verecũdiam. ꝰ dð ꝙ verecund ia pᷣt eẽ maioꝛ duplr. Aut qꝛ rep uta ePet .
enoꝛmis ⁊ magnꝰ. aut qꝛ a pluribꝰ eẽ pctõꝛ cognoſcit᷑.⁊ pᷣma verecũdia maioꝛ ẽ.⁊ iõ ꝓ vitada . Lnan
meret qͥs minoꝛẽ.ac ꝑ H̊ derogaret veritati ↄfeſſionis ꝗᷓ nõ ẽ diuidẽda ſicut patebit infra. Eancat ccig i Z
ne pᷣus ad dũicũ coꝛpꝰ accedat qᷓ; ↄfoꝛtet ſe bona ↄſcia. Querit᷑ qͥd vocat h ofoꝛtari bona ⸗ nadber In ꝙ
ẽ in gia poſſit accedere ſine culpa.⁊ tałẽ ↄtritꝰañ ↄfeſſionẽ. Sʒ in oriũ ẽ að dicit Hugo in epla a ganau 3
cter dico. ſi fuerit otritynon tamen dz ↄmunicare anteqᷓ; ↄfeſſus fucrit. pꝛopt hoc eſt queſtio vtꝝ aliejs otrit?
in caſu aliquo poſſit accedere ad ↄfeſſionem. Nꝰ dom.q tũc aliquis confoꝛtat ſe bona conſcientia dum ꝓbabi
lit᷑ percipit cuſpam ſibi eſſe dimiſſam. hoc autem percipit quando ſacit qued in ſe eſt ad obtinẽdam veniam.

dotes.

Mon autem plene facit quod in ſe eſt ante confeſſionem ſi babet ſacergotis copiam.tunc enim ſi confitetur

Mc

—

exterius.conſcientia interioꝛ confoꝛtatur.⁊ bene poteſt accedere.Si aũt babet copiam ⁊ non co
facit ſi accedit. Si vero non habʒ copiam. aut habet neceſſitatem ↄfitẽdi vt ſ decros paꝛ torcecnen Lrunr e
teſt accedere cum voloꝛe ⁊ ꝓpoſito ↄſitendi. Aut non habet nccitatem.⁊ ſic nullo mõ dʒ accedere añ ↄfeſno⸗
nerym. ſquia qui fuit ꝑ moꝛtale pctm̃ excõmunicatꝰ.ad ſacr̃m vnitatis ecclie non debet accedere niſi pus recõ/
13 ciliat ecchie. niſi alias cogat᷑.⁊ tũc euidens excuſatio hr᷑. n Cobibeat etiã ſe a ludis a ſpectacuł. Querit q/

re notãtur iſta duo. ⁊ quare dicit ipᷣm debere ſe cobibere. aut em ſunt mala. aut bona ⁊ licita. Si
oẽs debẽt ſe cobibere bona ⁊ licita. Si mala. tunc g

Si do bona ⁊ licita. ẽ

n Cohibeat etiã ſe a ludis. a ſpectaculis ſeculi. qui ꝑ⸗

llus deb 4 Hõ n
wer Bo⸗ dadene dat ſectã vult conſequi remiſſionis gram. Iſti ſunt digni
I·ad coꝝ. x. in glo udꝰ fructus penitentie. aiam captiuaʒ elaqueãtes ⁊ in libö⸗ ner
eſt geſticulatio libidio tate ſeruãtes. Et infra. Qucerat aia dignos fructꝰ.⁊ ſi *
ſa cuiuſmogi eſt in co ſ dignos penitentie.Sũt em̃ digni fructus virtutum titm
res. Spectacula ſunt qui non ſufficiunt penitẽtibus. Penitentia enim gra⸗ laſert
ſicut dicit Auguſtinus niores poſtulat. vt doloꝛe ⁊ gemiti .
citbara 2 Wnar r bu⸗ poltulat.) oꝛze ⁊ gemitibus moꝛtuus ĩpe⸗ lenbpße
iuſmoõi. dico igit q lu⸗ tret vitã. Ex hijs oñdit᷑ qᷣ ſint digni fructꝰ penitẽtie. nuf
dus coꝛearũ nõ ẽ ma / qbꝰ va ſatiſfactio explet᷑. Et ꝙꝰ ñ oẽs digni fructꝰ? ſũůt o nſhen
ſus ſm ſe. ſicut patz de digni fruct pnie. Qð de iſta penitetia intelli gitq ma nn
ſoꝛoꝛe moyſi exo.xv.ᷣ iorũ eſt criminum. Mon em̃ ſufficiunt grauiter delin⸗ taa
fit malus quadrupli · quentibus que ſufficiunt minus vel paꝝ peccãtibꝰ. funnit
ci cauſa. Pꝛopt᷑ mo Mſten dit modu — U ſckuſf,ſe
dum. quãdo ẽ modus (Oſten im quõ quidam non veram pen itẽ ogtim
laſciuus. Pꝛopt᷑ finey tiam faciunt ſed falſam. c vr
qñ fit ad puocãduz li- ¶ Et ſicut ſunt digni fructus penitentie ac vera ſatiſfa⸗ neen
bidinem. Paꝛoprer te ctio. ita v indigni fruct, c falla ſatiſfactio.i falſa peni⸗ urn
₰ . . . „ „ . 8 2 „
D epe e in rentia. VUnde Grcpo. falſas penitẽtias dicimus q nõ Grego. Aefi
vt ſiffiat a pſona relii Em autoitates factoꝛum ꝓ qualitate criminum immo *R
oſa. bijs remotis pᷣt f⸗ Nuntur. Ideoq; miles vel negociatoꝛ vel alicui offi⸗ bp Aun
eri. Om̃ igit᷑ penitens cio deditus.quod ſine pctõ exerceri non poſſit.ſi cul⸗ Miglſ
pſona ẽ cui non cõpe/ pis grauioꝛibus irretitus ad penitentiam venerit.vł Plurli
tit. ⁊ quãdiu vere pe/ qui bona alterius iniuſte detinet.vel qui odiuʒ in coꝛ⸗ figar
en nt ofitti de gerit. recognoſcat ſe veram penitentiam non poſ⸗ –
militer iudicadum eſt ſe agere. niſi negocium relinquat. vel officium deſe / ncpolbe⸗
de ſpectaculis. bis em̃ rat.⁊ odium ex coꝛde dimittat.⁊ bona que iniuſte ab⸗ anenſenn
quatuoꝛ de cauſis pnſt ſtulit reſtituat. Ne tamẽ deſꝑet.interim quicquid bo⸗ (enits
male fieri ⁊ fiñt.bis ex ni facere poteſt.hoꝛtamur vt faciat.vt deus coꝛ illius ſatan
1 Be bñ pñt ſen. 0, illuſtret d penitẽtiam.Et cum ſit penitẽtia interioꝛ ⁊ mne
Non oes disni ſuct?H. exterioꝛ. de vtraq; per pꝛemiſſa ſatis apparet que ſit eed
ſüt digni fruct? penitẽ⸗ = que ſit fall⸗ n Cſefzenn
tie. NAidet᷑ male diceꝛe. vera *qi e lr falla, ”l cunſtt
quia oꝑa q̃ facit peniẽts ex virtute penitentie ſunt fructus virtutis.⁊ non niſi penitentie. c. Pꝛeterca. ſi⸗ is polit⸗
cut virtꝰ penitentie ẽ circa bonũ ⁊ difficile. ita alie virtutes.g ⁊c. Item cũ fructus dicat᷑ a fruendo.quõ opera figtweini
penitentie pñt dici fructus ddðz oꝑa pnie dicũtur fructus.non quia eis fruamur.ſed quia ad fruitõeʒ c1.
ducuut. Ael fructus metbaphoꝛice.ſicut ex arboꝛe naſcitur pomum quod dicit᷑ fructus arboꝛis.ita ex volun MNR
tate penitẽtis bonum opus.Et nota ꝙ differt dicere. bonũ fructum ⁊ dignũ fructum penitẽtie. Bonus fructꝰ isbabe
pt dici om̃e opus bonũ.dignus fructus plus dicit.ſcʒ bonuʒ opus cum ↄuenientia ad ſtatũ. Bonuz enim eſt M Oedo
opus ⁊ ita ꝑfectum ſi ↄpetat ſtatui. Sed dignus fructus penitẽtie non dicit ſolummõ bonum opus ꝓut cõ/ Poitiea
petit ſtatui.ſᷣ etiã vt ↄpetit merito peccati.qꝛ qui plus peccauit. amplioꝛa dz pati vt Greg.determinat i omel ckiſ
15 P ¶ Ideoq; miles vel negociatoꝛ vel alicui officio deditus. Cõtra.ſi boc verum eſt.ergo nullꝰ negotiatoꝛ vel ckifa
miles ſaluatur. ⁊ hoc eſt ↄtra ſacram ſcripturam. Mam btũs Johes militiam non repꝛobauit.ſed dixit. ↄtẽ/ Fückoe
ti eſtote ſtipendijs veſtris ⁊c. Luc.iij. Itẽ de negociatoꝛibꝰ Geñ.xlix.ʒabulon in littoꝛe maris habitabit.vbi Nahnen
ſm literam terra zabulon benedicitur negociatoꝛibus. Item ſi hoc verum eſſet periret militia que neẽria eſt ftiice
ad defendẽdã fidem.perirent negociationes ſine quibus multe terre non poſſent viuere.Reꝰ ddin ꝙ militia.⁊ Vre
negociatione. ⁊ officio theolonei.ſiue vectigalium exactone a qua dicitur matheus publicanus poteſt quis re Nteſty
cte vti ſi facit eo modo quo inſtituta ſunt.vt miles nemini iniurietur. negociatoꝛ neminem circũueniat.⁊ the D
olonarius non exigat vectigal immoderatum.ſed quod inſtitutum eſt ex certa cauſa ⁊ vtili. ⁊ boc totum po nn
teſt eſſe ſine peccato.⁊ hoc modo penitens poteſt in hoc ſtatu ſaluari.Sed hijs ꝓpinquiſſime ſunt abuſioes nhdi
in militibus violentie.in negociatoꝛibus.deceptiones.in alijs immoderate exactiones.⁊ ideo hmõi ſũt pe atecd
riculoſa. Et quãtum ad tales abuſiones dicit Grego.non penitet quis quouſq; dimittat. hec ſcilicet quãtum it
ad abuſionem. “ rgat

Nin

Gego.

Pintdligẽtiam huius partis queritur ð cõ
eehen hoc ncipalite quatuoꝛ qᷓ/
runtur. Pꝛimo querit᷑ de ↄtritione qᷓ;tuʒ
tum ad duratõem. Quarto q;tuʒ ad intẽtõeʒ. Quã⸗
tum ad pᷣmum querũtur duo. Pꝛimo querit᷑ de cõ/
tritione qd ſit quatum ad ſuã ſubam. Scdo quid ſit
in genere moiisz.
¶ Queſtio.... a

¶ Circa quam ꝓceditur ſic. Magiſtri dicunt ꝙ cõtri/
tio eſt doloꝛ voluntarie ꝓ peccatis aſſũptus.⁊ ꝙ ita
ſit videtur. quia ſicut dicit Amb. penitetia eſt ↄmiſ/
ſa deflere. Et iterũ.penitentia eſt doloꝛ ⁊ amaritudo
mentis ꝓ peccatis que q̃ſq; ↄmiſit.ſed hoc non ẽ cõ/
feſſio neq; ſatiſfactio. ↄtritio.¶¶ Item Aug. volen⸗
dum eſt ⁊ dolere purgãdum.. ſed ↄtr.tio eſt S

nitentia quod pctã purgat.& ↄtritio eſt doloꝛ¶ Itẽ
rõne videtur.quia pᷣmum quod eſt in pnia ẽ diſſen/
tire a peccato facto.ſed quod factũ eſt neceſſe eſt eſſe

factum.ſed cum aliquid diſplicet alicui vehementer

quod tamẽ non pt facere qͥn fuit.generat doloꝛẽ.er/
Go ⁊c.¶ Contra.ſicut vere penitetem neceſſe eſt do/
ſere.ita ⁊ opoꝛtet pudere.g pudoꝛ eſt de penitentis.
⁊ non eſt confeſſio nec ſatiſfactio.g contritio.⁊ ſic ⁊c
tem in penitẽtia non tm̃ eſt doleꝛe verum etiaʒ
gaudere. vñ in pᷣcedenti diſtinctõne.doleat.⁊ de do/
loꝛe gaudeat.S quẽadmodum oↄtritio dicit᷑ doloꝛ.ita
etiam debet dici ganchunhz. d Geern videtur ꝙ nõ ſit
doloꝛ. quia ſicut dicit Aug.xiiij.de ci.dei.oloꝛ ẽ diſ-
ſenſus ab bijs rebus que nobis nolẽtibus accidunt.
S ⁊c̃.Sʒ contritio eſt diſſenſus a peccatis q̃ nob no/
lentious accidunt.g ⁊c. Si dicas qꝙ peccata pᷣus ſũt

placita ⁊ volita.poſt aũt diſplicent ⁊ non ſunt voli/

ta. et pꝛo illo tꝑe eſt doloꝛ.ontra. doloꝛ eſt ex ↄpiun
ctione diſconueniẽtis.g̊ ab oppoſitis ex diſſenſu diſ⸗
conueniẽtis nõ eſt doloꝛ ſed gaudium. ſi pctã diſ/
plicent. ⁊ per contritõcm diſſentit qͥs a peccatis.vi/
detur ꝙ non doloꝛ ſed gaudium eſt ↄtritio. ¶ Item

ↄtꝛitus dolet de peccato facto.aut g quia vult ipſuʒ

eſſe factum.aut quia non vult. Si quia vult. cuʒ fa⸗
ctum ſit.tunc euenit quod vult. Si quia non vult.S
oĩs volñtas ẽ indiſcxeta que appetit impoſſibłe.⁊ re

fugit necrium.g cum volũtas ↄtriti non ſit talis.pa/
tet ⁊c. Si dicas ꝙ verum eſt de volũtate abſoluta.ſʒ

non de vlleitate. ⁊ talis eſt contritio. Contra. con/

tritus habet volũtatem a virtute ⁊ gratia infoꝛma/
tam. Sed oĩs talis conſiſtit in pleno conſẽſu.ꝭ volũ
tas ↄtriti non eſt velleitas ſed plena voluntas.⁊ ita

nulla eſt iſta Reꝰ. ¶ Itenn differt doloꝛ ⁊ timoꝛ.q;ꝛ do-
loꝛ eſt affectio de pᷣſenti malo.ſed timoꝛ de futuro.ſᷣ

pctm̃ eſt pctm̃.⁊ de eo eſt ↄtritio.g non eſt doloꝛ.Si

dicas ꝙ non eſt pᷣſens ᷣm affectum.ſed ſᷣm aſpectũ.

ſimiliter ⁊ futurum pꝛeſens ᷣm abeere t⸗ ſicut eſt

doloꝛ de pꝛeterito.ita etiam de futuro.¶ Item cum
ↄtritio ſit doloꝛ.vt quid magis denominatur nomi/

16 neↄtritõis ꝙᷓ doloꝛis.¶ E ddm ꝙ ſicut peccatum

perpetratur ꝑ conſẽſum.ſic econtra deletur ⁊ deſtru

itur ꝑ diſſẽſum volũtatis rõnalis.⁊ quia diſſẽſus ab

ea re quã impoſſibile eſt non eſſe generat doloꝛeʒ.ſic
vicit Aug. Ideo dom ꝙ ↄtritio eſt doloꝛ per eſſẽtia.
1 Se attededum ꝙ voloꝛ dici᷑ dupir. Ano modo ip

ſe diſſẽſus volijtatis.alio mõ paſſio reſultãs in ſenti

Scdo qntuʒ ad qᷓ;titatem.Terecõ q;;

entem cx illo diſſẽſu ꝑ quã prũpit hõ in lacbꝛymas.

⁊ille diſſẽſus eſt de eentia ↄtritõnis.ſed illa paſſo ẽ

effectus eius. Quod & obijcit᷑ ꝙ ſit pudoꝛ ⁊ gaudiuʒ 8

ſicut ⁊ doloꝛ. d ꝙ pudoꝛ ↄſequit᷑ ad iliũ diſſẽſus ſᷣm

quod diſſentit a pctõ tãq; a turpi. Conſcquit᷑ etiim

gaudiũ ſm ꝙ ex illo diſſenſu ſẽtit ſe elgari a pecca/

to. immediaciꝰ aũt ↄſequit᷑ paſſio qᷓ eſt doloꝛ. Nam
ipe diſſẽſus vebemẽs a re quã nolumus eſſe.⁊ tñ ẽ.
immecdiate doloꝛem gencrat quia diſſẽſus.ſed quia
a turpi pudoꝛe.ab illo elongat Faucium Ad ills 19
quod obijcit᷑ ꝙ pctm̃ nobis nolẽtibus accidit.ddm
y pctm̃ eſt volũtarium quo ad delectatiõem.ſed nõ

volũtarium rõne malicie ⁊ defoꝛmitatis ⁊ pene.Sʒ

illud non ſoluit.quia doloꝛ non tm̃ eſt de defoꝛmita
te immo etiã de delectatõe. Ideo dð ꝙ in boc ꝙ do⸗
leat.ſufficit ꝙ illud de quo dolcet ſit nolitum ꝓ tꝑe in
quo dolet.tamen opoꝛtet ꝙ ꝓ om̃i tꝑe.t quod in/
contrarium adducit ꝙ diſſẽſus a re diſcõueniẽti ge/
nerat gaudium.verum cſt qñ eſt tm̃ diſſẽſus.vtputa
cuz refugit ne faciat pctm̃.non dolet ſed gau det.ſed
quãaãdo eſt diſſẽſus cum coniũctione.tunc eſt doloꝛ.⁊
ita eſt in contritione.quia nollet peccaſſe.⁊ tamẽ ne/
ceſſarium eſt ipᷣm peccaſſe. A illud quod obijcit᷑ 20

wWecontritus vult impoſſibile. dom ꝙ velleitate vult

non wlũtate abſoluta.ſicut aliqͥs ex pietate de illo j
moꝛtuus eſt vellet ꝙ viueret.Et q; obijcit ꝙ virtꝰeſt 2 1
in pleno conſẽſu.doʒ ꝙ conſẽſus ſemiplenus aut eſt
ꝓpter defectum volũtatis.ſicut piger vult ⁊ nõ vult.
⁊ talis velleitas non eſt gratie ſed pigritie.Aut ẽ ꝓp/
ter defectum voliti.quia non eſt natum eligi cum ſit
impoſſibile.⁊ talis bene cſt a virtute.vt patet in pie/
tate.⁊ h eſt plenus conſẽſus a parte volũtatis.quia
reflectit᷑ volũtas ſupꝛa ſe ⁊ vltra ſe ſic velle. Ad il/22.
lud quod obijcitur ꝙ doloꝛ eſt de pñti.dm ſicut di
ctũ fuit ꝙ eſt de pñti ſ̃m aſpectũ.OQò obijcit᷑ in ↄtra ⁊2 5
riũ ꝙ non ſufficit ꝙ ſit pñs ᷣm aſpectũ. Reſpõdent
aliqui ꝙ; eſt pꝛeſens ᷣm reputationcm.quia pꝛo tali
reputat ſe vere contritus ac ſi eſſet infectus peccato
pꝛius facto. Sed illud nõ ſoluit.quia eſto ꝙ; cõſtaret
ſibi de iuſtitia pꝛeſenti.ta men adhuc doleret de pꝛe/

terito. Ideo dicũt alij ꝙ eſt pñs ſᷣm affectũ.qꝛ rema⸗

nẽ reliquie.Sed tũc adbuc eſto ꝙ nulle reliqe rema
nerent. adhbuc tñ dolcret hõ de malo qð fecit. Jdeo
ddm ꝙ ad doloꝛem faciẽdum ſufficit ꝙ res q̃ diſpnlii.
cet voluntati ſit pñs aſpectui.non ſᷣm piecturã.ſed
Fm certitudinem.quia ita eſt ⁊ non poteſt aliter eſſe.
⁊ tunc eſt doloꝛ. ſiue illud de quo genitus eſt ſit pꝛe/
ſens ſiue pᷣteritum ſiue futurum. AUnde cum dicitur
mihi certitudinaliter ꝙ aliquis queʒz diligo cras mo
reretur.generat in me doloꝛem.multo magis de pꝛe
terito in quo eſt perfecta certitudo. Ad ill quod 4
queritur quare magis denominat᷑ nomine ↄtritcois.
⁊ que conueniẽtia doloꝛis ad contritõem. Dicũt ali
qui ꝙ ideo hboc nomine cenſet᷑.quia ſicut vnguẽtuʒ
ſanatiuũ conficitur ex multis herbis in moꝛtario cõ

tritis. ſic vnguẽtum compunctionis conficit᷑ ex her

bis peccatoꝛum que nate ſunt in terra noſtra cũ con
teruntur in moꝛtariolo conſcientie.ita videtur berñ.

ſuper cantica dicere. Sed tunc ab bac contritiõe nõö.

diceretur bomo contritus ſed conterens. Jdeo ad⸗?*

vendum qꝙ in hac ↄtritõe tria ſũt attẽdẽda.qð ↄte-

conterit᷑ eſt coꝛ peccatoꝛis.quod eſt tanꝙ; vas fictile

— „
— .
—

repletum veneno peccati. Juxta illud deut᷑.xxxij.fel

draconũ vinum eoꝛuʒ ⁊c.A quo conterit᷑ eſt duplex

mola. vna ſuꝑius ſurſum eleuans. ⁊ bec eſt ſpes ve

nie ex conſiqeratõc mie. Alia mola deoꝛſũ depᷣmens
eſt timoꝛ pene veniens ex conſideratoòe diuine iuſti/

tie. Et de hijs molis di

V38

⁊ quãdo in maioꝛes ptes eſt fractio.ſapoꝛ aliqͥ mo⸗
do remanet.vt aũt non remaneat.nec ſapoꝛ.nec ve/

ritas.ido in ꝑtes minimas ↄterit᷑.Et hec delectatio

totaliter remouet᷑ ꝑ pena eternam.⁊ remouetur pe
gram. ⁊ ideo vtrobiqʒ ↄtritio ⁊ in pena eterna.ſcdm
illud Ecci xxvij. Conteret᷑ cuʒ delinquẽte delictũ. Et
gram.xv.Codr ↄtritum ⁊ hũiliatũ deus non deſpici
es. Sed aliter.quia ibi conteritur in puluerem. non
vt aliud vas fiat.quia de impijs dicitur. non ſic im⸗
pij non ſic ß tanqꝙ; pul.⁊c. Sed in ↄtritionc gratie eſt
ↄtritio ad generadum vas nouũ ⁊ ſolidum ꝑ humo
rem gre ⁊ lachꝛymarũ.⁊ ideo recte dicit᷑ ↄtritio non

Attritio. quia ptium terraꝝ eſt vnio vt fiat vas in bo
noꝛem ſcm illud de paulo. vas electõnis eſt mibi.

Acxt.ix.Et. ij. thi.ij.ſi quis emũdauerit ſe ab hijs erit
vas ⁊c.⁊ ſic pʒ rõ dicti.

QDuid ſit ↄtritio in genere moꝛis. Et ꝙ ſit actus vir⸗
tutis videtur. quia omnis actus difficilis merito/
rius eſt actus virtutis.vel doni.vł beatitudinis.ſed
contritio eſt hmõi.et non eſt doni nec beatitudiuis.
8ꝗſt virtutis. ytem ois actus meritoꝛius ſpalis q
egredit᷑ a potẽtia determinata eſt virtnt ſpalis. Sʒ
ↄtritio eſt hmõi.g ↄtritio eſt virtut ſpãlis. ¶ Item
penitentia eſt doloꝛ ⁊ amanitudo me ntis. Sed con/
ſtat illud eſſe dictum. quia penitẽtia vt dicit Amb.
facit dolere.& ſi ↄtritio eſt doloꝛ.ↄtritio eſt actus vir
tutis penitẽtic. ̊ ⁊c. ¶ Sed õ. ↄtritio eſt volor. wo⸗/
loꝛ eſt paſſio.⁊ paſſio non eſt actus virtutis nec grẽ̃e.
& nec contritio. Oꝛ doloꝛ ſit paſſio patet. quia toloꝛ
opponit᷑ delectationi. ¶ Item otritio eſt expulſiua
peccati. Sed ꝑctm̃ expellere eſt ipius gre. ↄtritio ẽ
gratie actus.Si tu dicas hoc eſſe virtutis. ¶ Còtra.
aut hoc eſt virtutis ꝑ gram aut ecõuerſo. Conſtat ꝙ
virtutis rõne gratie qꝗᷓ eſt vita.⁊ ideo expellit moꝛtẽ.
cum g ↄtritio ꝑ ſe ſit epulſiua peccati.patet ꝙ ↄtri/
tio eſt actus gratie.¶ Item otritione oia pctã expel
lũtuꝛ. ſed ome tale eſt ↄvñe ad oẽm anime potentiam
⁊ babitum. ↄtritõ non eſt actus virtutis ſpecialis.

27 R dom ꝙ circa hoc triplex fuit opinio. Quedam ꝙ;

ↄtritio eſt motus liberi ar. infoꝛmati ratia non vir⸗
tute.pꝛopter quod eſt expulſiua pcti. lia ꝙ motus
oĩm virtutum.quia ðᷣ oia pctã.Tercia q motꝰvirtu
tis ſpalis.ſ.penitentie. Et hñt iſte tres opiniones oꝛ⸗
tum ab opinionibus de penitẽtia.quia quidam dice
bant ꝙ penitentia eſſet gratia.quidam q; virtus ge⸗
neralis.q̃dam ꝙ ſpalis. ¶ Sed cum ſupꝛa oſtẽſuʒ ſit
ipam eſſe virtutem ſpãlem. cuius motus eſt pecca/
tuʒ deteſtari omiſſum ad emẽdam. ⁊ hoc eſt ↄfiteri.

dd. ꝙ ↄtritio eſt motus ſpãlis virtutis.ſ.penitẽtie

¶Ad ullud quod obijcit᷑ ꝙ eſt pamo. dom ꝙ doloꝛ

dicit᷑ dupliciter. Ano mõ diſt. eſus volutatis rõnalis

. cit᷑ deutro.xxiiij. Nõ accipies
26 loco PGnone infe rioꝛem ⁊ ſupioꝛem molam. Jſtud
terit᷑ vt emolleſcat qꝛ duꝝ ẽ. Coꝛ em̃ duꝝꝑ ma
le habebit in nouiſſimo. Ael meliꝰ vt peccati delecta
tio totaliter effun dat᷑.ideo dicit᷑ ↄtritio non fractio.
quia fractio eſt in maioꝛes ꝑtes.ↄtritio in minoꝛes.

necceſſe

dci. ¶¶ J

—

Alio mõ paſſio redundãs in ſentiẽtem. Pꝛimo mo⸗
do eſt motus volũtatis.⁊ ſic ↄtritio eſt ꝑ eſſentiam.

Alio modo paſſio.⁊ ſic ↄtritio eſt doloꝛ ꝑ ocomitan
tiam. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ delere culpam eſt 29

gratie.ddm ꝙ ⁊ ſi delere culpam ſit gratie.tamen in
adulto qui pꝛeparat ſe ꝑ vſum li. ar.infunditur gra⸗
tia vt in tali vſu eſt. deletio culpe in illo fit p gratian⸗
vt induit rõem virtutis.⁊ ideo per penitẽtiam q̃ cõ/

cernit gram ⁊ babitum virtutis¶ Ad illud qð obij 30
citur.ꝙ omnia expellit.doᷣm ꝙ expellit ꝑ modũ dete⸗

ſtantis. ⁊ vnius virtutis eſt omne malũ deteſtari ſbᷣ

ea rone qua eſt dei offenſiuũ.⁊ quia ↄmiſſum eſt cõ⸗

tra deum. ⁊ ſic ↄtritio deteſtat᷑ ⁊ expellit ⁊ virtus pe
nitentie. AUnde ſicut obedientia opa oiĩm virtutũ re⸗
ſpicit ſõ rõne mandati.nec ꝓpter boc eſt virtus gene
ralis.quis licet iſta differant per eſrẽtiam. tamen ra/
tio foꝛmalis eſt vna ſᷣm ſpẽm. ſic ⁊ in pooſito. Et ẽ ſi⸗
mile de viſu. qꝛ q̃ videt bominẽ ⁊ plàtam. q̃ nõ ſolũ

differunt ſpẽ ſed etiam genere.videt tamen quia ſũüt
coloꝛata. videt etiam album ⁊ nigrum que ſunt obea

ſe.⁊ differunt ſpẽ.⁊ tamen ipᷣe non differt. quia vi⸗/
det ꝑ nam lucis.ſic ↄtritio deteſtatnr ſi upbiã ⁊ luxu/
riam inquãtum malũ ↄtra deum ppetratum ab ipᷣo
qui ↄteritur. Et ſi tu obijcias q ↄtritio eſt vis vↄcu/
piſcibilis.⁊ penitetia eſt in iraſcibili. ſi upꝛa ſolutũ eſt
am doloe ⁊ odium cum in ſurreptõe ↄſiſtat in ira
ſcibili. nihilominuus tamen cum illo eſt doloꝛ q̃daʒ
in ↄcupiſcibili.⁊ iſte eſt inpatus a penitẽtia ⁊ ↄiun/

ctus cum illo doloꝛe.⁊ ſic non eſt ↄtrarium pᷣdictis.

quia vtrumq; ↄcurrit ad ↄtritõem.ſᷣ pᷣmus doloꝛ eſt

pᷣcipuus ⁊ pᷣncipalis.

DOnſequẽter q;ẽtum ad ſm articulum querit᷑
de pↄtritione quãtum ad quãtitatem. Et cir/
ca boc duo querũtur. Pꝛimo queritur vtrũ
it doloꝛem ↄtritionis eſſc maximum.Scdo
Vtrum poſſibile ſit in illo doloꝛe cadere exceſſuʒ De
q;titate em̃ ↄtritionis a ꝑte gratie non eſt dubiuz. qꝛ
tãtum eſt deo accepta q;tũ eſt gaea. “

¶ Etrum neceſre ſit voloꝛem otritionis eſſe marimã.

id eſt vtruz ad boc ꝙ ↄtritio ſit ſufficiens. neceſſe ſit

plus dolere de peccato qᷓ; de aliquo tꝑali.⁊ ꝙ ſic vF.

Je.vj. Luctum vnigeniti fac tibi. Glo. docct peni.
tenteʒ quid facere debeat. Et alia glo. nibil dolẽtius
moꝛte vnigeniti. tiñ debet quis dolęꝛe de pctõ ꝙ;
de nullo magis.¶ Item Aug.xxj. de ci.dei.neceſſe ẽ
vt tãtum vrat doloꝛ quãtum beſerat amoꝛ. ſi do/

„

let plus de amiſſione rei tempoꝛalis qᷓ; de amiſſione

dei per culpam.plus ergo diligit rem tempoꝛalem qᷓ

deum.ſed nullus talis penitet vere.ergo ⁊c. ¶ Item

ratione vidctur.quia doloꝛ fundatur in amoꝛe ⁊ om
nis affectio vt dicit Aug.ſed amoꝛ dei debet eſſe ma
ioꝛ omni amoꝛe creature. ergo ⁊ doloꝛ ex amiſſione
tem doloꝛ ↄtritionis eſt a gratia ⁊ li.ar.ſed
alius tĩ a culpa 2 an. Sed gratia plus ꝛoboꝛat in
bono qᷓ; culpa inclinet ad malum. motus doloris
foꝛtioꝛ. ¶ Item animus iuſtus plus deo vnitur qᷓ ſi
bi per zmoꝛem.ſed ð eo cui magis vnitur magis do⸗
let cum ſeꝑatur.ergo magis dolet ſe per pctm̃ ſapa/

tum eſſea deo ꝙᷓ de moꝛte xpᷣi ⁊ moꝛteſua ſi eſſʒ poſ
Item omnis habens aim oꝛdinatum plus

dolet de amiſſione maioꝛis boni. ſed deus eſt ſümu

olte

enrt
a
zulot
ectom⸗
Guwmna
ogutit
plar
tnitie
gnuniia
ſorr
(Ni
fiopnt
ated⸗
ſifumatn
nſtnaoro
guicſent
uunchpee
ceifent
ſoeppeca
ſo doloyo
kiltmnoin
Nocno
letorline
ciiuſbbett
guit paunn
oneui⸗

ſoponon

.

nagscri
zdeglgvor
ecſinu Ge

(ddi
6llittaset
noo
fnke

slcdicde
heernc,

ſignisede
en oen
ovdcorn
dedih
Wcttanti
wodora
ſſecſide
aüͤftan
Mrde⸗

Pnamnitre

enon pp;
ling
ſeheni
Utrſco⸗
nhiůſe
untie
L Knk
än
None
ii

Mnn,
ſentn
Ner
Nelhncn
kuieegna
dſthgt
Mlinmg,
blltgeng
toroti
Pigtni
niſunckc,
Utrnmno
funmi
tfmnsgge
ntupeny⸗
inbeiſ⸗
n

tmnehtat

incvenecht
idfetgun,
hrſocdärlnn

vaneundd

ſpprnſclig
töeoſiſttnft
cſdolntſt
cnitiintanz,
trmnunßte,
bönearch

Arluntef
öttun b⸗
nmoqbeimeri
gapumndd
Gereantidt
nonckg

.

—

*

nieſenmnti.
ios ilel
iCe
tbiſt⸗
Nlerſen
Cd aineſt
mm f

4

en ſn
nognch
niRen
anerekon
inhacſenn
tanfn
utirt

1

lorhin/

—

5

bonã. 1 omnis cõtritus babet animũ oꝛdinatũᷣ.ergo
plus dolet de amiſſione dei qᷓ; de amiſſione alteriꝰ bo/⸗
ni creati. ¶ Sed ↄ.oſtẽdit᷑ ꝙ nõ opoꝛtet eſſe maioꝛẽ
qᷓ; de aliquo tꝑali.quia albius ẽ qdð eſt nigro iniꝑmix
tius.ergo maioꝛ ẽ doloꝛ qui minus babet de gaudio.
Sed doloꝛ cõtritionis ẽ mixtus gaudio.alius ſine ali
quo gaudio eſt qũq;.ergo ille maioꝛ.¶ Itẽ magis do/⸗

lendũ eſt de eo qdð recuꝑari nõ põt ꝙᷓ; de co qð recuꝑa

ri poteſt ⁊ recuꝑatũ eſt.ſed amiſſio filij non põt recu-
pari.amiſſio dei in penitẽte eſt recuꝑata.ergo no tan/

tũ dolere debet de amifſione dei quãtũ de amiſſione fi/

lij. ¶ Itẽ ꝙꝙ nõ opoꝛtet tantũ tolere videt᷑.quia quã⸗
tũcunqʒ parua ſit gratia delet omnẽ culpã.ergo ſimi⸗
l iter ex ꝑte doloꝛis quãtũcũq; paruꝰ eſt.dñ tamẽ gr̃a

ſit infoꝛmatus.delebit omnẽ culpã.ergo non opoꝛtet
W ſit maioꝛ omni alio. ¶ Item ſi boc opoꝛteret. tune
pauci eſſent cõtriti. pauci em̃ ſunt qui mallẽt eſſe ceci

q; nunq; peccaſſe. Aidemꝰ etiã multos viros penitẽ
tes qui flent ex moꝛte ↄſanguineoꝝ.qui non poſſunt
flere ꝓ peccat. R dð.qꝙ cũ q̃rit᷑ de quãtitate dolo/
ris.doloꝛ põt dici diſplicentia rõnis.vel paſſio ex hac

ryeſultans in ſenſualitate. Si hoc ſecũdo mõ accipiat᷑.

z2

53

dico ꝙ nõ eſt neceſſe magis dolere de peccato qᷓᷓ de re

tempali.nec etiã neceſſe eſt dolere.qꝛ non eſt in ptãte

cuiuſlibet.talis em̃ doloꝛ nõ ↄſcquit᷑ amoꝛẽc.ſed cõſe/

quit᷑ ipſam affectionẽ. ⁊ affectio expimentalẽ cogni⸗
tionẽ. ⁊ quia oẽs habent erꝑientiã diuine dilectiõis.
Ideo non omnes ita ſenſibiliter dolent de peccatis.tñ

ꝙ magis etiaʒ ſenſibiliter doleat aliquis de peccato

qᷓᷓ de aliquo damno hoc eſt ꝑfectiõis ⁊ congruũ.non

neceſſarin. Sed inqtũ doloꝛ dicit᷑ diſplicẽtia ratõnis
ſic dico ꝙ diſplicẽtia mẽſurat᷑ pᷣm quãatitatẽ charita/

tis. quãtitas aũt charitatis dupliciter põt accipi.vel
in ſe. vel in comꝑatiõe ad alios amoꝛes. In ſe. ſic di⸗
co ꝙ eſt pataa ⁊ maioꝛ ⁊ maxima. In comꝑatiõe ad

alios. ſic dicd q; vendicat ſibi dominiũ in coꝛde q;diu

ecſt. nec vnqᷓ ibi eſt niſi ſit dña.vnde dico ꝙ ad hoc ꝙ
aliquis habeat charitatẽ. neceſſe eſt ꝙ diligat deñ ſuꝑ

oĩa.Hoc aũt eſt diligere den ſuꝑ oia ꝙ ꝓ nullo dam-

no vel comodo vclit offendere deum. ſic intelligendũ

eſt de diſplicẽtia cõtritionis. Ande dico ꝙ peccatum

debet tantũ diſplicere rationi ꝙ nullo pacto.nullo co
modo vel incomodo vclit in ipᷣm cõſentire vel cõſen/

ſiſſe.qm̃ volũtas que ex aliqua cauſa cõſentit in pec/

catũ iuſta nõ eſt.vnde ſicut nõ opoꝛtet babentẽ chari
tatẽ velle moꝛi ꝓ xpᷣo. ſed in caſu in quo vel opoꝛtet
ipᷣm amittere charitatẽ vel vitã. tũc tenetẽ᷑ magis vel⸗
lemoꝛi ꝓ xpᷣo qᷓ; charitatẽ amittere. Sic in ꝓpoſito ẽ
intelligendũ ꝙ nõ teneoꝛ nũc ꝓ ſatiſfactione peccati
omuẽ penã ſuſtinere vel recõciliationẽ. qꝛ deus non

exigit. ⁊ ideo ſicut ego poſſum ſaluari nõ ſuſtinendo
martyꝛiũ. ſic poſſũ recociliari deo ſine mitis doloꝛibꝰ

te amiſſiõe rerũ tẽꝑaliũ. Si vo de compatiõe ⁊ pᷣele/
ctione querat᷑. Rndent aliqui ⁊ faciũt in hboc vim.qꝛ

poteſt intelligi reſpectu pᷣteriti vel futuri. Sʒ ego nõ

video in hc vim.qꝛ iuſta volũtas ⁊ vere penitens ita
detcſtat᷑ pᷣteritũ peccatũ qð fecit. ſicut futurũ ne fiat.

⁊ita ẽ peccatũ velle peccaſſe ſicut velle peccare. ðo

T peccati pᷣcedentis doloꝛe ⁊ deteſtatiõe.dicendũ ꝙ i
caſu in quo opoꝛtet pᷣeligere vel cõſentire in peccatũ

ſine cõpiacentia peccati vel tolerantia pene.quilibet
tenet᷑ pᷣeligere ſiue magis eligere penã ꝙᷓ velle pecca⸗
re vel peccaſſe. Pꝛet᷑ caſuʒ neceſſitatis dico ꝙ pᷣelige⸗
re omnẽ pen eſt ꝑfecte virtutis.dubitare vo eſt infir

titatis. quia timor naturalis valde facit dubicare.t

iſta dubitatio ſimul poteſt ſtare cũ charitate.ſed pꝛc-
eligere culpã alicui pene hoc eſt iniq̃tatis.ſi eſt ců de

liberatione ⁊ plena volũtate.quia omnis talis volũ=/

tas eſt iniqua que peccatũ vult vel abſe olute vel cõdi⸗

tionaliter.vñ ꝑiculũ eſt ⁊ ſtulticia querere hoc ab ali

quo infirmo vel etiã a ſeipᷣo.qꝛ hoc eſt hoiĩem ponere
in temptationẽ.vnde nullꝰ cõfeſſoꝛ debet boc ab ali⸗

9 7

quo qui ſibi cõfitetur querere.ſed ſi penitẽs ſe offerat

⁊ dicat ſe malle moꝛtuũ eſſe qᷓ; peccaſſe.vel ſimile ali⸗
quid.gaudendũ eſt. quia ſignũ bone volũtatis ẽ. Si
ergo querit᷑ vtrum doloꝛem oↄtritionis neceſſe ſit eſſe
maximũ.Si dicat᷑ de doloꝛe ſenſualitatis manifeſtũ
eir ꝙ nõ. Si de diſplicẽtia rationis. aut q;ẽtum ad in/
tentionẽ motus abſolute.⁊ ſic nec hoc mõ opoꝛtet eẽ
maximũ. Si in comꝑatiõe ad alios doloꝛes. dico ſiẽ

de amoꝛe.ꝙ opoꝛtet ꝙ habeat pᷣdominiũ.⁊ ſic pꝛoce/

dũt rationes ꝓbantes ipᷣm int᷑ omnes alios doloꝛes
de rebus creatis obtinere pꝛincipatũ.Ox ſi intelligat
duʒ eſt. ſicut tactũ eſt.quia ſequit᷑ expientiã ⁊ delecta⸗
tionẽ. ⁊ etiã complexionẽ vel aliquod tale.ideo ſenſi/
biliter magis dolet quis de moꝛte vnigeniti.¶ Ad il⸗

inferioꝛes.dicendũ ꝙ verum eſt in hijs in quibꝰ nate

c doloꝛe ſentiẽtis.ad omnes ꝑ interẽptionẽ ſoluen-

34
lud tamẽ quod obijcit᷑ vltimo ꝙ ſemꝑ ſuꝑioꝛ mouct

ſunt ſimpliciter obedire.ſicut in motu manuum vel

—

pedũ.ſed nõ eſt ita in affectionibꝰ niſi ꝑ multã aſſue
factionẽ.(¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ oaruus quia ad
mixtus gaudio.dicenduʒ q doloꝛ cõtritionis quãdo

eſt in anima benc diſpoſita valde magnus cſt.⁊ gau⸗

dium mitigat doloꝛezʒ ⁊ intendit.ideo em̃ dolet quia
vult dolere.⁊ quãto magis appetit dolere.tanto ma⸗

gis dolet. ⁊ quãto videt ſe magis dolere magis gau/

det.ideo patet ꝙ nõ remittit᷑. quia nõ habet oppoſi/

tionẽ.imo vnũ eſt cauſa alterius.tamẽ bene concedo
ꝙ mitigat᷑ ⁊ minus ledit. AUnde intendit᷑ ⁊ mitigat᷑.
Intendit᷑ reſpectu peccati.⁊ mitigatur reſpectu peni
tentis. Intendit᷑ reſpectu obiecti.mitigatur reſpectu
ſubiecti. Ael intendit᷑ ſub ſagae ditp ent e mirigol
36

ſub ratione pene. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ poteſt

recuꝑari.dicendũ ꝙ boc etiã mitigat doloꝛem vt do.

35§

loꝛ cõtriti non ſit cum deſperatiõe.ſed cũ ſpe. Camlẽ̃

quia cõtritus de ſe non ſperat quãtum eſt de ſe. ita ſe

affligit doloꝛe ac ſi omino pdidiſſet. reſpirat tamẽ in .

miſericoꝛdia dei. Et qdð obijcit᷑ ꝙ magis eſt dolendũ
de re irrecuꝑabili. dicẽdũ ꝙ verũ eſt ceteris paribus.

¶ Ad ulud quod obijcit᷑ minima gratia delet om⸗

nẽ culpam. dicendũ ꝙ doloꝛ quãtũcunq; ſit paruus

ſufficit ſi ſit gratia infoꝛmatus.Sed tamẽ nunqꝙᷓ gra

37

tia infoꝛmat quin vendicet ſibi ſ coꝛde dominiũ quꝰ

ad actũ vel motũ voluntatis rõnalis vel ſenſualita⸗

tis. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ pauci vel nulli mal
lent eſſe ceci qᷓ; peccaſſe.iam patet rñſio ſᷣm viam pꝛe
tactam. Si enim in neceſſitate eſſent poſiti.ſ.vel ꝙ; a

rent. ⁊ loquoꝛ de deteſtatione interioꝛi.neceſſario ba

berent pᷣeligere. nũc aũt non habent.

¶ LNtrum poſtibile ſit in doloꝛe contritionis cadere

exceſſum. Et q; ſic videt᷑.quia omnis motus cui ad

hoc ꝙ ſit bonus debet admiſceri aliquid de contra/
rio poteſt eſſe nimius.ſed doloꝛi cõtnitionis dełxt ad
miſceri gaudiuʒ.ergo poteſt nimis intend· Item

38

det eſtatione peccati deſiſterent.vel ꝙ oculos amitte

i.

omnis virtus que babet obiectũ creatum poteſt ba⸗

bere nimiũ.quia ſi creatum eſt.ergo nõ habet ſibi de

bitum ⁊ limitatũ amoꝛẽ ⁊ odium.ſed cõtritio ſiue pe⸗

nitẽtia eſt hmõi.ergo poteſt habere exceſſum. ¶ Iétẽ

in contritione voloꝛ eſt paſſio.ſed omnis paſſio in re
coꝛpoꝛali facta poteſt magis ⁊ magis intendi.⁊ ꝑ ſuã
intenſionẽ poteſt inducere moꝛtẽ.⁊ que moꝛtẽ indu/
cit eſt ſuꝑflua.crgo ⁊c Contra. contritio eſt motus
gratia infoꝛmatus. ſed gratia nõ poteſt nimiũ intẽdi
nec motus eius.q; omnis motus eius ẽ laudabilis.
ergo nec cõtritio. ¶ Item quãtum diligenda eſt ali/
cuius boni pᷣſentia.tantũ deteſtanda eſt amiſſio ⁊ ab
ſentia. Secd deũ nõ põt aliqͥs nimis amare ⁊ appetẽ.
pctm̃ qð eſt a deo ſegatiuũ nõ põt nimis deteſtari.
Reze Anb.appetebat viſcera cxiccari ex intenſione
dpiuini amoꝛis. & non ẽmalũ ex intẽſiõe diuini amon
talia appetere ꝓpter deñ. eadem ratione nec malũ ex
ʒ9 intenſione doloꝛis ꝓpter recuꝑandũ deũ.i R ſicut

dictũ eſt in cõtritione eſt doloꝛ ꝓut eſt diſplicẽtia vo/
luntatis rationalis.⁊ eſt doloꝛ.paſſio rcdundans in

ſenſualitatẽ. Mtũ ergo ad diſplicentiã rõnis cõcedo
ꝙ nõ poteſt eſſe cõtritio nimia.quia peccatũ nulli po/
teſt diſplicere nimis inqtũ peccatũ .Atum auteʒ ad

paſſionẽ redundantẽ in ſenſualitatẽ vix aut nunqꝙᷓ; ẽ

nimia.tñ poſſet eſſe tantus doloꝛ ꝙ humana infirmi/

tas non poſſet ſufferre ſine magno detrimẽto.⁊ tun

dico ꝙ; tempandus eſſet. Sed eſto ꝙ nõ temparetqᷣͥs
quia nõ aduerteret. ⁊ caꝑet᷑ a feruore.nõ credo ꝙ in
tali caſu peccaret.quia daret operã reil icite. Si autẽ
aduertit debet temꝑare.cũ paucis hoc conſiliñ eſt ne
ceſſariũ. Si autẽ nõ temꝑaret.vel ꝑ affectionẽ gaudij
vel ꝑ conſolaiionẽ ſpei.credo qꝙ tranſcenderet metas
virtutis. ⁊ ita cõtritionis. Contritio enim ſicut chari⸗
tas nomiat quid infoꝛmatũ gratia. vnde doloꝛ cõtri/
tionis manens cõtritionis non poteſt eſſe nimius.qꝛ
viſplicentia peccati nunqᷓ; tantũ põt intendi ꝙ poſſie

eſſe nimia. cum ſit ex cõſideratione recta. Rationes

ergo que ꝓbant ꝙ doloꝛ poſſit eſſe nimius bᷣm ediſ⸗
4A plicentia ſoluende ſunt Dno obnjait debet eſſe
gAgaudiũ.dico ꝙ ſi eſſet doloꝛ ſine gaudio vt in deſpera
tis. bene eſſet exceſſus. Sed talis nõ eſt motus cõtri/
tionis que eſt pᷣſuppoſita ſpc de venia. vnde talis qñ
videt ſe polere neceſſario ßauer. igeo non eſt ſup⸗
A1I fluus. ¶ Ad aliud dicendũ ꝙ penitẽtia eſt i ſubiectũ

⁊ in peccatũ.⁊ ꝓut punit ſi ubiectũ bene poſſet excede·
re. ſed ꝓut deteſtat᷑ peccatũ quia ſepat a ſuunmo bo/
no.ſm illam rationẽ reſpicit infinitatẽ ⁊ nõ habet ex.

ceſſum. A Terciũ argumentũ eſt cõcedendũ. ꝓcedit

em̃ de cõtritione m ꝙ nomiat voloꝛẽ paſſionẽ. non

A⁊ ip̃m motũ diſplicentie peccati. Ad illud quod obij
citur in contrariũ ꝙ nõ poteſt eſſe nimius.quia gra/

tia infoꝛmatus.dicend ꝙ infoꝛmat᷑ ipſa diſplicẽtia.

⁊ p ↄſcquẽs eſt paſſio ſenſualitatis.tamẽ tantũ poſſet
illa paſſo intendi ꝙ gratia que mouet oꝛdinate non
infoꝛmaret᷑. Alia ratio cõcedenda eſt.quia loquit᷑ de
43 deteſtatione. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de Anß. dicen⸗
dũ ꝙ nõ intelligit viſcera ᷣm veritatẽ ſibi velle ſicca⸗
ri.ſed vocat ibi viſcera intimos carnis appetitꝰ. Zel
dicendũ ꝙ ſiccationẽ viſcerũ vocat vulnera charita/
tis.qua anima languet ex abſentia ipᷣius xbi.

E durtione cõtritionis.Et circa boc duo qᷓ;
runt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ cõtritio ſt motus

ex oppoſito gratie.ergo inducit᷑ ſucceſſiue.

dicendũ ꝙ collati
diſſenſus ab vno in aliud. ⁊ hec ſucceſſina cſt. ⁊ alio

Onſequẽter qᷓtum ad terciũ articulũ querit᷑

inſtantaneus vel ſucceſſiuus. Secũdo querit᷑ de diu⸗
turnitate cõtritionis vtrũ homo debeat ſemꝑ cõteni.
Queſtio. j. e r

WWꝛ cõtritio ſit motus ſucceſſuꝰoſtendit bocmõ.

Omnis actus circa quẽ eſt minus diuturnũ 2 magis

diuturnũ eſt ſucceſſiuus.ſed talis eſt cõtritio.crgo⁊c̃.
¶ Item noſtrũ intelligere eſt cũ cõtinuo ⁊ ten poꝛe

vt dicit hᷣus.qꝛ eſt anime vt coꝛpoꝛi vnite.ſed cotri/
tio ſimilit eſt anime vt coꝛpoꝛi vnite.ergo ⁊c. (Itez
omnis aſpectus collatinus eſt ſuccemiuus.ſed in con
tritione eſt aſpectus collatiuus.qꝛ dolet de pcccato ĩ
comꝑatiõe ad deũ quem offendit.ergo ⁊c.¶ Item ꝙ
ſucceſniue inducat᷑ contritio videt᷑. quia omnis foꝛ/

ma habens partẽ ⁊ partẽ inducit᷑ ſucceſiue.ſed con⸗

ergo inducit ſuccemiue.¶ Itẽ omnis foꝛma que ba/

tritio habet partẽ 2 poteſt intendi ⁊ remitti.
bet contrariã diſpoſitionẽ in materia inducit᷑ ſucceſ⸗/

ſiue.ſed cõtritio habet induci in liberũ arbitriũ ſubie

ctũ peccato ꝑ quod pꝛiuat᷑ gratia ⁊ fit ad malũ ꝓna.
que ꝓnitas ex oppoſito rñdet cõtritioni ſicut culpa
ontra.
cõtritio neceſſaria eſt iuſtificationi impij. ⁊ illa eſt in
inſtanti. ergo ⁊ cotritio. ¶ Item dicit Augꝰ. xiiij. de
trinitate.ꝙ ſi oculus eſſet actu videns.⁊ obiectum ex
oppoſito crearet᷑.ſimul eſſet ⁊ videret. ergo ſi actus
viſus poteſt eſſe in inſtanti.multo foꝛtius actus intel
lectus ⁊ affectus.ergo ⁊ cõtritio. Bten delectatio
eſt in inſtanti ſicut vult phᷣus.qꝛ eſt hbabens ſe ꝑ mo/
dum quietis ⁊ ipſius cõiunctionis cõuenientis cum
cõuenienti.ergo ⁊ doloꝛ qui opponit᷑ ei.ſed contritio
eſt voloꝛ. ergo ⁊c. ¶ Item ad illumiationẽ diſtantia
localis exigi᷑.⁊ tamẽ illumiatio in oculo ⁊ eſſe lumi/
nis eſt in inſtanti. ergo multo foꝛtius in pᷣmo actu eſt
mutatio ſubita ¶ E“ dicendũ ꝙ eſt loqui de cõtriti/ 44

one qᷓtum ad durationẽ. ⁊ qtum ad eſſe.⁊ qᷓtum al
fieri. Si qtum ad durationẽ. cum duret longo tem/
poꝛe.ſic dico ꝙ eſt ſucceſſiua. ſicut eſt viuere bomis.
Si qtum ad eſſe.quia eſt actus fixus in deteſtatio⸗
ne peccati.⁊ actus vt quies.ſic dico ꝙ eſſe eius eſt in
inſtanti. Si tum ad fieri.eſt diſtinguẽdum. quia in

fieri eſt pᷣparatio ⁊ foꝛme inductio. dico ergo ꝙ pᷣpa/

ratio acl actũ cõtritionis eſt ſuccefſiua.qꝛ multa opꝛ

tet hᷣus cõſiderare. ſed ipe diſſenſns anime poſtea in
inſtanti fit. Ratiões autẽ ꝓbantes ꝙ ſit inſtantanea.

Juia ꝓbant quo ad inductionẽ in effe ⁊ iᷣm eſſe.vre
ſunt. Pꝛime due ratiões que ꝓbant ſucceſſionẽ intel

ligũtur de inductione ⁊ pparatione nature.ↄiuturni
tas em eſt ratõne ſucceſſionis. Similiter noſtrũ intel
ligere cum rõne acquiſitiõis ſpcciei p ſenſum ⁊ fan/

taſiã.¶ Sed ꝙ obijcit ꝙ babet ſucceffiuũ ⁊ collatiuũ 45

9

o poteſt eſſe dupliciter. Uno modd

modo duoꝛũñ comꝑatio ſ̃m aliquẽ refpectũ.⁊ tũc ac⸗

7 7

Qipiunt᷑ plura in vna ratione.⁊ talis poteſt eſſe in iun

ſtanti ⁊ ſimul de pluribus.alioquin nunqᷓ de conſo/

nantia mutata poſſet iudicari. cum vna vis indicet
de duobus ſonis adinuicem compatis. ⸗ illud 46
quocd obijcit᷑ ꝙ habet partẽ ⁊ partẽ. dicenduʒ ꝙ foꝛ⸗
Ina que habet partẽ ⁊ pattem.aut educitur de mate-
ia,aut ab agente exit. Si educitur de materia. ſic qꝛ

ibi habet partem ſue eſſentie. cum eſt ibi contrarium

P eo ꝙ contraria habent vnam naturã cõmunẽ.cdu

ur ſuccefſue yt albego. Fyꝛmna v que totaliterẽ

16ont
ſtaunoon
ſtlotree

(Nit
ſhaͤtei.
n Gen
Mafnit.
llihcln
gmui
wmigtel
Perleneti
nnng
cet.
lſelnennel
Nbereſen⸗
ppſorode

Wlinocen
cgltu
emta⸗
Msgeren

Creiong
Mepere
Vultherca
n Aug⸗
gertſh
aun. 6
adichte
Mitnffn
Codene
Nene

tſonpa⸗
ingttbon
Mai
itee
Unscg
ihrtio⸗
tſten
Nättie

Entan

N
aa

ape N
Crar
Waedan
re
Allorns he,
uſieſan⸗
nol norti.
Wbamgebe⸗
Nalcciſucc⸗
Neümtͤſbi
züumie
gtciſga
afe
Uinpi tht
dick Aemn

i

ns10ne

ger glu

Lisantl
denrn
Kbwboßyte

ischnoin
Nnic hnbtn
mininintd
uhtcſelon,
1simtmin
dtgn Nacb/
rcttinut
nue ot
anckfuethhit⸗
8ineutit⸗
rdie
fiitun n
HopN
ſugtuh
gnineppfu
frönchen
cteſioenr

*

. S

—

ab extrinſeco. tota ⁊ ſimul dat᷑.qualis ẽ foꝛma lumis.
que qᷓ;uis habeat partẽ ⁊ partẽ.non tamẽ in materia.

quia eius oppoſitũ eſt pᷣuatio.contritio talis eſt.cum
motus ꝓcedens a gratia ⁊ li.arbi.non ſit de materia

47 eductus. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ diſpoſitionẽ cõ/

48

trariã habet in materia.dicendũ q; ẽ babere cõtrariã
diſpoſitionẽ in materia nullo tamẽ mõ reſiſtentem.⁊
hec non facit ſucceſſionẽ in inductione foꝛme. nec in
pᷣparatione.vt cum deus de aqua vinũ fecit. Eſt ba/
bere vt reſiſtentẽ infoꝛmationi.⁊ tunc eſt ſucceſſio in
inductione.vt cum ex calido fit frigidum.Et eſt habe⸗

re vt reſiſtentẽ nõ infoꝛmationi ſed vſui.⁊ ſic ꝓnitas

ad peccatũ reſiſtit vſui gratie ⁊ cõtritioni nõ infoꝛma
tioni.qꝛ ſimul eſt.⁊ hec ponit ſucceſſionẽ in duratiõe

⁊ in vſu contritiõis. Pꝛonitas em̃ quia pena eſt ſin

ſtat cum contritiõe.culpa vo quia pᷣuatio eſt nõ reſi
ſtit ſicut nec tenebꝛa inductioni lucis.

—

¶ De diuturnitate cõtritionis. vtrum debeat bomo

ſempꝑ cõteri. Et ꝙ ſic videt᷑. Augꝰ.in tractatu de peni
tẽtia. Sempꝑ toleat ⁊ de dolore gaudeat.⁊ ꝓptea vbi
doloꝛ finit᷑. ibi deficit penitentia.ſi penitentia finitur.
quid relinquit᷑ de venia.tamdiu gaudeat ⁊ ſperet de
gratia.q;diu ſuſtentat᷑ a penitẽtia.ſemꝑ igit᷑ debet hõ
penitere.
meroꝛes inueniat.qui in ſe gaudia relicto creatoꝛe
rebat. ¶ Item Eccli. v. De ꝓpiciatu peccatoꝛũ noli

eſſe ſine metu.ſimiliter nec ſine ſpe debet eſſe.ergo ſp-

debet eſſe inter iſtas duas molas.ſed hoc eſt conteri.
ergo ſemꝑ debet bomo cõteri. ¶ Item ſicut ſe babet
vera innocentia ⁊ ꝑſeuerans ad peccatuʒ de futuro.
ita penitẽtia contra peccatũ de pᷣterito.ſed ꝑſeuerans
innocentia ſempꝑ refugit peccatũ ne fiat.ergo ⁊ peni/
tentia peccatũ factũ. ¶ Item ſicut culpa eſt velle pec

care.ita culpa eſt vellè peccaſſẽ.ſed bomo ſemꝑ tenet

nolle peccare.ergo ⁊ nolle peccaſſe. Sed ex boc ꝙ nõ
vult peccaſſe ⁊ peccauit generat᷑ doloꝛ.ergo ⁊c¶ Cõ⸗
tra.Augꝰ in libꝛo de penitẽtia.doleat ⁊ de doloꝛe gau

deat. nõ ergo ſemꝑ eſt dolendũ.ĩmo aliquãdo gaudẽ

dum. ¶ Item ratione videt᷑.quia doloꝛ eſt ex pᷣſen/
tia diſcõueniẽtis.ſed contingit peccatũ amotũ eſſe ab
anima ſm ſe ⁊ im ſuum effectũ.ergo nõ eſt ibi aliqͥd
quod generet doloꝛem. ergo non ſemp eſt dolendum.
¶ Item cõtritio eſt eque bene ꝑs penitentie vt con/
feſſio ⁊ ſatiſfactio.ſed nõ opoꝛtet ſemꝑ conſiteri.ergo
nec ſemꝑ cõteri. ¶ Item contritio eſt medicina.Sed
cõtingit hominẽ ꝑfecte eſſe ſanatũ.vtputa ſi baptiſa/

tur. vel etiã ſi ꝑfecerit penitentiã cõdignã que om̃es
defectus reducit ad ꝑfectũ. ergo ſi poſt recupationeʒ
ſanitatis ceſſat vſus medicine.dʒ igit᷑ ceſſare ↄtritio

¶ Itẽ ↄtritio ẽ pena qua pctõꝛ ſe punit.& eſto ꝙ ſuffi.

clẽter ſit punitus ꝓ peccato.tunc ſi amplius punit ſe
p cõtritionẽ.punit ſe ſupꝛa cõdignũ.ſed hoc eſt impie
¶ WE dicendũ ꝙ ſicut di

tatis ⁊ crudelitatis.ergo ⁊c. Ne die icut di
cit Hugo cum deus abſoluit hominẽ a culpa.ligat eũ

vinculo ꝑpetue deteſtatiõis.tenet᷑ em̃ ſemꝑ malũ qð

fecit deteſtari. ſed quia tentio talis eſt pᷣcepti affirma/

49

*

illud quod obijcit & non ſemꝑ. q; aliquãdo eſt gau⸗

tem Gꝛeg. ſuꝑ Job. xiiij. Anima eiꝰ ſu/
per ſemetipo lugebit. Dignũ eſt vt in ſeio bomo ſo

tiui qd ſemꝑ obligat ſed nõ ad ſemꝑ.ideo dico ſemꝑ
tenet᷑ cõteri ſed non ad ſemꝑ.ſed ꝓ loco ⁊ tempoꝛe.
videlicʒ cũ recogitat mala ſua in quibꝰ offendit deñ’6.
Concedende ſunt igit᷑ rationes boc ꝓbantes.¶ Ad

dendum. dicendũ q non tm̃ gaudere. imo alia cogi/

tare debet. nec Augꝰ. vult ꝙ teneat᷑ ſemꝑ in omni in/
ſtanti. ſed ꝙ ſemꝑ teneat᷑ ꝓ loco ⁊ tempoꝛe.ita ꝙ vo/
luntas cõterendi ſemꝑ ſit in habitu.ſed in actu ꝓ lo⸗

co ⁊ tempoꝛe.¶ Ad illud quod obijcit᷑ q doloꝛ eſt ex ꝰ

pᷣſentia diſcõuenietis. dicendũ qꝙ quidã eſt doloꝛ illa⸗

tus vtputa in ſectione carnis.quidã eſt doloꝛ volun
tarie aſffumptus vt quado dolet moꝛte amici.⁊ iſte

doloꝛ nõ cauſat᷑ ab amici moꝛte.ſed cauſat᷑ a volũta/⸗

te.moꝛtem amici refugiẽte.Et qꝛ refugit qdð neceſſe

eſſe.ideo neceſſe habet dolere.ſicut ſi ego nollem ve/
hementer te infirmari.⁊ ſi tu infirmareris dolerẽ.ſic
quia ego nollem me peccaſſe.⁊ video me peccaſſe do⸗
leo.vnde de doloꝛe cauſato a volũtate nõ opoꝛtet ꝙ
illud ꝓ quo quis dolet ſit pᷣſens affectu.nec effectu.
nec reputatõne.ſed ſolum aſpectu. Ideo ad illud qð
obijcitur de medicina.dicendũ ꝙ quedã medicina eſt
ſanatiua tm̃.⁊ bec eſt quãdo eſt moꝛbꝰ.Quedã pᷣſer/
uatiua 2 maltoei Tegen contritio.⁊ hãc ſemp
babere bonum eſt. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ eſt ꝑ/
na.dicendũ ꝙ nunq; peccatuʒ ſe tantũ poteſt, punire
quin maioꝛi pena ſit dignũ vᷣm rigoꝛem iuſticie.et qꝛ
homo ſibi rigidus debet eſſe ⁊ alij pius.nunqᷓ;ᷓ tantuʒ
ſe affligit ꝑ contritionẽ ꝙ ſit ſuꝑfluũ. dum tamẽ hoc

poſſit ſuſtinere.quia totuz fit ei ad gloꝛie cumulum.

Tamẽ nota qꝙ contritio ratione diſplicentie peccati
ſempꝑ eſt neceſſaria ſaltem in habitu.ratione vᷣo gemi
tus ⁊ planctus vl doloꝛis ſenſibilis nõ eſt neceſſaria.
maxime viris ꝑfectis qui audierunt voce interna.qðᷣ

audiuit magdalena.dimittunt᷑ tibi peccata tua.ſicut

dicit Berñ.in cant᷑.circa pꝛincipiũ. Sed vlterꝰ poſ⸗
ſunt ⁊ debent meditationẽ ſuam ad dulcedinẽ patrie
ſuꝑne cõuertere. Ante bhunc ſtatum ſanum conſiliuʒ
eſt peccata ſua ante oculos reuocare ad gemitũ ⁊ do/
loꝛem. Pꝛeterea diſplicentia non dicit ſemꝑ penam.

51

imo frequẽter maguã habet leticiã coniũctam. dum

conſiderat in ſe liberationẽ plenã.

runt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrum cõtritio poſ

de vno peccato qᷓ; de alio. G
¶ ꝛ poſſit intendi videt᷑. quia contrio eſt actus ali
cuius virtutis.ſed quelibet virtus poteſt intendi.vt

in pᷣmo ꝓbatum eſt de charitate. ſed augmẽtata eiꝰ
tem in cõtri /

virtute auget᷑ eius motus.ergo ⁊c.( J

Vnſequẽter qtum ad quartũ articulũ que/
ritur de contritiõis intenſione.⁊ circa hoc qᷓ/

ſit intendi. Secũdo vtrum opoꝛteat intenſius cõteri

tione nõ ſunt niſi duo.ſ.doloꝛ ⁊ gratia.⁊ vnum eſt ſi·

cut foꝛmale.reliquũ ſicut materiale.ſed eſt poſſibile

doloꝛem in nobis intendi. poſſibile eſt etiam gratiã
¶ Item ſi nõ poteſt intendi.ergo in

augeri. ergo ⁊c.
omnibus eſt equalis.Sed cõtritione exiſtente equa/
li equalis eſt iuſtificatio ⁊ gratificatio.ergo om̃es bm
hoc eſſent equaliter iuſti. ¶ Item in omni actu ani/
me in quo contingit ꝓficere ꝑ aſſuefactionẽ ⁊ conti-
nuationẽ cõtingit ipᷣm intendi.bhoc patet.Sed pꝛofe⸗
ctus eſt in multiplicatiõe contritiõis ⁊ frequẽtatiõe.

ergo ⁊cContra. nihil intendit᷑ cuiꝰ impoſitio eſti
termino. ſed impoſitio cõtritionis eſt in termino. qꝛ

contritio eſt diuiſio in minima.ſed in minimo nõ eſt

minus. ergo ⁊c. ¶ Item nihil intendit᷑ quo nõ poteſt

cogitari vel eſſe maius.⁊ qdð habet effectum infiniiti

nihil woteſt eſſe maius. cum ſit infinitũ.ergo nihil tale

poteſt intendi. ſed cõtritio eſt huiuſmodi.cum delea tis qni eſt deteſtations vł diſplicẽtie. Et ſi queras vñ dſnt
omnẽ culpã qð eſt virtutis infinite.ergo ⁊c.¶ Item niat.dico ꝙ a deo effectiue.a libero arbi.diſpoſitiue. Piun⸗⸗
omne qð intendit᷑ aut intendit᷑ ꝑ acceſſum ad veraz a gratia cõpletiue. Et ſi tu obijcias ꝙ gratia vnifoꝛ/ iuate
nominis impoſitionẽ.væl ꝑ depurationẽ a contrario. mis eſt. ⁊ pterea eſt foꝛma. dicendũ ꝙ q;uis ipᷣa vni⸗ vutng
ſed contritio nõ intendit᷑ ꝑ depurationẽ de cõtrario. foꝛmiter gratificet. dum tamẽ magis a deo influit et Gnurd⸗
cum ſtatim cũ eſt expellat totaliter omnẽ culpã. quia abundantiꝰ dat᷑.magis gratificat. Et rurſus q́;uis a rirrſo
babet gratiã coniũctam ꝑ acceſſum ad impoſitione,y gratia cum ſit foꝛma nõ habeat pꝛincipaliter oꝛtum tnstel
ngmis verã.qꝛ eius impvſitio eſt in termino.ergo ⁊c. quãtitas molis que eſt a materia pᷣncipaliter. babet Colhic
6 tem ſi intendit᷑. aut ergo a gratia. aut a li. arbi. tamẽ oꝛtum quãtitas virtutis que eſt a foꝛma.⁊ boc ſonnie
A libero arbitrio nõ. qm contritio eſt motus gratui genere quãtitatis eſt contritio quãta.⁊ ex hoc patet htcni
tus. ⁊ talis mẽſurat᷑ m quãtitatẽ gratie.ſed augnẽ gquõ vel vnde habeat quãtitatẽ.⁊ vnde babeat inten⸗ enten
tum gratie ⁊ charitatis non poteſt eſſe a li.arbi.ſed a ſionem ⁊ qualiter. H Ntin
deo.Si a gratia.contra.gratia vnifoꝛmiter mouet li. ¶ Queſtio. ij. b
arbi. quãtũ eſt de ſe.ergo nõ videt᷑ intendere in co cõ⸗/ ¶ Utrum ꝑ contritionẽ plus vel intenſius opoꝛteat
tritionẽ. Pꝛeterea.ſᷣm illud attendit᷑ intenſio vel au· coteri de vno peccato qᷓ; de alio. Et ꝙ nõ videt᷑.quia
gmentũ penes qðò conſiſtit ratio quãtitatis.ſed qujè Qcontritio delens culpam eſt in inſtanti ſicut patet de heuts
titas eſt ex ꝑte materie.foꝛmalis vo cõtritionis ratio iuſtificatiõe impij. ſed motus idem in inſtanti nõ po⸗ Rune
potius cõuenit gratieq; materiaſis.ergo ſm illa non teſt eſſe magis ⁊ minus intẽſus.ergo ⁊c. ¶ Itẽ quic⸗ .
S3 intendit᷑ nec auget᷑. ¶ dicendũ ꝙ cõtritio eſt no/⸗ quid agit in multa ſimul ita ꝙ nõ in ſingula nõ agit i pu n
tus virtut habens quãtitatem virtutis ſicut eſt vir· gquedã plus in quedã minus.ſed contritio ſimul agit zuuung
tus a qua eſt. vnde ⁊ augmentũ ⁊ intenſionẽ habet fi in multa peccata ita ꝙ non cõſiderat ſingula. qꝛ tũc wellic⸗
dei a quo recipit quãtitatẽ. hoc autẽ eſt virtus penitẽ opoꝛteret reſpectu illoꝛũ diuidi actionẽ. ergo cõtritio nuſtntd
tie. vnde ſicut certũ eſt charitatẽ augeri.ita ⁊ penit=ẽnon magis deteſtat᷑ vnum peccatũ ꝙᷓᷓ alterũ.¶ Ytem l
tiam. ac ꝑ boc certũ eſt contritionẽ ⁊ intendi ⁊ auge· cotritio ea rõne deteſtat᷑ peccatum qua ſepatiuũ eſt a
ri. Ande notandũ ꝙ quẽadmoduʒ chanitas dicit᷑ in /· deo. ſed quodlibet ſepat a deo. ⁊ ita amittit᷑ deus per
tendi q;tum ad feruoꝛc. ⁊ augeri qᷓtum ad eſſential? vnum peccatũ moꝛtale ſicut ꝑ aliud. ⁊ ita per paruũ
virtutẽ. ⁊ pꝛimũ eſt a cooꝑatione li.arbi.ſecundũ vo ſicut ꝑ magnũ.ergo ⁊c. ¶ Item cõtritio reſpiclt pec⸗
eſt a vono celeſti. ita ⁊ in ꝓpoſito opoꝛtet intelligi ꝓ catũ q;tum ad duo.ſ.qᷓtum ad offenſam ⁊ qtum ad
motus cõtritionis feruẽtioꝛ eſſe poteſt m cooꝑatio/⸗ damnũ.Sed qᷓtum ad offenſam omne peccatũ ba⸗
nem lib. arbi. vnde ex equali S aliquãdo magis bet rationẽ infiniti.cum ſit contra deũ infinitũ. Otũ
feruens elicit᷑ motus.aliquãdo minus ᷣm comꝑati- ad damnũ vnum peccatũ aufert omnes virtutes. ſi- H
onẽ li.arbi.ſed ꝓpꝛie loquẽdo nõ dicit᷑ maioꝛ niſi vir · cut dicit᷑ Jacobi.ij.⁊ babet᷑ in litera. qui peccat ĩ no als
tute penitẽtie augmẽtata. ⁊ hoc eſt ꝑ gratiq. Conce factus eſt omniũ reus.cuʒ ergo damnũ ⁊ offenſa bo⸗ D

beant rationẽ equalitatis.videt᷑ ꝙ contritio debet ðᷣ

54

dende ſunt igit Niacs Pſteucetes q contritio poſſit

intẽdi. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ eſt diuiſio in mini⸗
ma.dicendũ ꝙ cõtritio ⁊ habet reſpectũ ad obiectum

ſupꝛa qð dirigit᷑.⁊ ad virtutẽ a qua oꝛit᷑.ſiue dicatur
babitus ſiue ſi.arbi.pᷣm comꝑationẽ ad obiectum. qꝛ
omnc moꝛtale expellit ⁊ quaſi in puluerem redigit.⁊

hm illã viam nõ babet intendi.Habet etiã comꝑat/
onẽ ad vim a qua exit.⁊ ſᷣm illam viã habet intendi.

omnibꝰ eſſe equalis. ¶ Item quatumcũq; contritio
deteſtat᷑ modicũ peccatũ laudabilis eſt.⁊ quãtũcũq;
ſit parua contritio etiã de maximo peccato bona eſt

⁊ laudabilis.ergo videt᷑ ꝙ non ſit neceſſarius gtadꝰ

inteſionis ᷣm gradum vicioꝛũ ⁊ peccatoꝝ. ¶ Cõtra.

Maioꝛ eſt doloꝛ de moꝛtali ⁊ debet effe q;ᷓ de venia⸗

li. ergo pari ratione de vno gecrat moꝛtali grauioꝛi

55S ⁊ in pᷣma via ratio ꝓcedit.⁊ ideo non cõcludit¶¶ Ad ¶ᷓ de alio minus graui.¶ Item ßᷣm Gꝛeg. Magis
illud quod obijcit ꝙ eſt virtutis infinite. dicenduz cꝓ ſe debet punire ꝑ ſatiſfactionẽ qui grauius peccauit.
cõtritio nõ dælet niſi virtute gratie. gratia autẽ eſt do ergo pari ratione idem ip̃e cum grauius peccat. gra⸗ 4
num ꝑ qð inhabitat in nobis ille cuius virtus eſt in/ uius ſe debet punire ꝑ cotrition᷑.· Si ergo de grauo,. A
finita.⁊ illa eſt que poteſt in infinitũ effectũ.⁊ illi vir/ ri peccato in diuerſis opoꝛtet eſſe contritionẽ maio⸗/ WSZ
tuti attribuit᷑ expulſio pᷣmo ⁊ per ſe.⁊ contritioni pr rem.pari rone in eoqẽ.ergo⁊c. ¶Item idẽ debet eſſe
illann.⁊ ideo nõ ſequit᷑ ꝙ cõtritio ſit infinita.ſed ꝙ co oꝛdo in doloꝛe qui eſt ⁊ debet eſſe in amoꝛe.quoniaʒ
56 iuncta eſt cum virtute cuiꝰ opatio eſt infinita. ¶ Ad ab ipo babet oꝛtum. Sed magis bonũ ᷣm oꝛdinatazʒ
Ulud quod obijcit᷑ ꝙ nõ accedit magis qꝛ nõ recedit. dilectionẽ magis eſt amandũ. ergo pari ratione ma/ SððJM
dicendũ ꝙ vtrũq; falſum eſt. imo ratiõe gratie mag gis malũ eſt magis deteſtandum. ¶ Item contritio Ants
accedit.ratiõe vᷣo doloꝛis dico ꝙ magis recedit. Do/⸗ eſt doloꝛ rationalis.ſed doloꝛ cõſequit exiſtimationẽ ins
loꝛ em̃ non tantũ habet oppoſitionẽ ad culpam. ſed ratiõis.exiſtimatio autẽ ratiõis non equaliter penſat uc
ctiã ad ſequelas ⁊ pꝛonitatcs peccati.que quodãmõ omnia peccata.ſed quedã maioꝛa. ergo pari ratione hn
doloꝛis intenſiõe in nobis remittunt᷑ paulatiuę.et ex ⁊z doloꝛ.l¶ Itez eſto ꝑ impoſſibile ꝙ aliquis ꝑplexus
pellunt᷑ ꝓut doloꝛ eſt purioꝛ ⁊ intenſioꝛ.acceſſus ant eſſet vt caderet in alterum duoꝛũ maloꝛũ. conſtat q;
ad veram impoſitionẽ nõ attendit᷑ in boc ꝙ non hba ſioꝛdinatã baberet dilectionẽ. magis refugeret ma/
beat verũ nomẽ.ſed quia nõ pcipiat iſtud in termino ius malũ.crgo ſi magis refugit ante lapſum. pari ra
57 Eim rationẽ gratuiti. ¶ Ad illud quod querit᷑ vtrum tione ⁊ poſt lapſum.⁊ ſic ⁊c. ¶ E dicendũ ꝙ dupli/ 58
intendat᷑ jm intenſionẽ doloꝛis aut gratie. ſiue li.ar. citer eſt loqui de cõtritione. aut ꝓut eſt deletiua cul/
an a gra. ia patet rñſio. Si em̃ loquamur de feruoꝛe. pe.aut ꝓut deletiua pene. Si ꝓut eſt deletiua culpe
dico ꝙ eſt a li.ar. Si autẽ loquamur qtum ad eram ſic oꝑatur in iuſtificatiõe impij in inſtanti.⁊ ſic actu
augmẽtationẽ. ſic dico ꝙ immediate venit a ccemẽto non poteſt habere oꝛdinẽ reſpetu ſpecialiũ peccato/ rc
penitetic. qua augmẽtqta, quget doloꝛ ronglis parrum. quia ſimul ⁊ in inſtati oſt contra omne peccati K
.: dchi

Mne

Crntdſnleg
nrſnghgte
oniai
tüceie
nuſoniͤ
hamiti dug
ud 1iugni
dentiotchide
ſonſam tinnn
zonne klnit-
1daiitmi i,
tonsnimuf
tcngſrino⸗
mnn
CiNe
ätunigon
udn
mopaaniN
ka
Küfn
roti

inri

sgeceN
uulß
Gpoend⸗
Oentone a⸗
Cnicäuct.
unen coni,
tüfre Ndbt

rtenen
munin

Unhun

Aalte golt
e⸗ Aituo⸗

cõmiſſum. babet tamẽ ſᷣm habitũ.quia doloꝛ ille ba/
bitualiter diſponit ad deteſtandũ aliqd plus aliquod
minus.⁊ qꝛ habilitat ad deteſtandũ malũ quia malũ.
ideo ad magis deteſtandũ maius malñ. Si auteʒ lo/
quamur de deletiua pene.ſic dicendũ ꝙ habet maio/
rem intenſionẽ ⁊ minoꝛẽ etiã ſm actũ.ſicut oſtendũt
rationes inducte ad ſecundã partẽ. ¶ Ad illud ergo
quod obijcit᷑ in contrariũ patet rñſio ſcʒ ad pꝛimũ et
ſecundũ. Pꝛocedũt em̃ de cõtritione ſᷣm pꝛimã viam
59 ſcʒ vt eſt in iuſtificatiõe impij.¶ Ad illud quod obij/
citur de ſepatione ⁊ damno ⁊ offenſa.dicenduʒ ꝙ ſe/
paratio attendit᷑ in elongatiõe ſᷣm diſſimilitudinẽ et

¶ Determinat de partibus ſubiectiuis penitẽtie.

offenſam. vm cõtemptũ ⁊ damnũ.ſm amiſſionẽ gra⸗
tuitoꝛũ.⁊ vulnerationẽ naturaliũ ſiue debabilitatio/
nem. in hijs pene gradus eſt. vnde illud non valet.
Muis em̃ deus ab omnibꝰ offendat᷑.tamẽ aliqui cõ
temnũt eum plus aliqui minus.⁊ ſimiliter in aliquo
peccato plus natura ledit᷑. ⁊ a virtute plus elongat᷑.
C. Ad illud q obijcit᷑ ꝙ de paruo nõ minꝰ põt dole⸗
re.dicendũ ꝙ ſicut in charitate non eſt dare qͥn amoꝛ
quãtũcũq;ʒ ſit paruus ⁊ quãtũcũq; magnus ſemp ſit
bonus.tamẽ i ſua magnitudine ⁊ paruitate neccſſa⸗
rio habet oꝛdinẽ.ſic in ꝓpoſito eſt intelligendũ.⁊ ſic ẽ
facile ad cetera reſpondere.

¶ Pꝛedictis vᷣo adijciendũ eſt ꝙ tribus modis agit᷑ penitẽtia. Supꝛa egit magiſter de partibꝰ penitẽtie in
tegralibus.bic agit de ſubicctiuis que ſunt penitẽtie ante baptiſmũ ⁊ poſt baptiſmũ.de moꝛtalibꝰ ⁊ de venia
libus. Diuidit᷑ autẽ bec ꝑs in duas partes. In pᷣma diuidit penitẽtiã ꝑ trimẽbꝛem differentiã. In ſecũda vo
ſpecialiter tradit modũ penitẽtie de venialibus.ibi. Que aũt ꝓ venialibus ſit ſatiffactio ſuffici᷑s. Dꝛima ꝑs

duas habet. In pᷣma ponit diuiſionẽ. In ſecũda cõfirmat ꝑ autoꝛitates.ibi.

Ande Augꝰ.tres ſunt actiones

penitentie. Similit᷑ ſecũda ꝑs diuidit᷑ in duas. In pꝛima aſſignat ſufficientẽ ſatiſfactio nẽ. In ſecũda vo epi⸗

logat. ibi· Ex bijs alijſq; iam pᷣmiſſis ⁊c.

NOiuidit penitentiã ꝑ trimẽbꝛem differẽtiã3. d

a. ij. ¶ Oꝛ trib? mo/

60

61

a (Pꝛedictis vᷣo abijciendũ eſt. ꝙ tribus modis agiẽ gis agitur penitẽtia.
penitentia. ante baptiſmũ.ſ.de pꝛioꝛibꝰ peccatis.poſt Querit᷑ de hac tripli/
baptiſmũ de grauioꝛibꝰq̃ poſt cõmittunt᷑.Eſt etias p⸗er⸗ pontette diuiſione
nitẽtia venialiũ quotidiana q̃ etiã hũiliũ ẽ ⁊ ꝑfectoꝝ. tioen penitgtic ia⸗
LCõfirmat diuiſionẽ ꝑ autoꝛitates. e cramenti. 2 videt᷑ ꝙ
Augꝰ. ad Fe (Vnde Augꝰ“. Tres ſunt actiões penitẽtie quas mecũ nõ virtutis. quia bec
licianũ. eruditio veſtra recognoſcit.vna eſt q̊ nouum hominẽ ſimplex eſt ⁊ ſpecies
parturit. donec ꝑ baptiſmũ oim pᷣteritoꝛũ ablutio fiat ſpecialiſſima. Item
peccatoꝛũ.qꝛ nullus ſue voluntatis arbiter.niſi peni⸗ ꝰ nlei ſgct llentt. 92
teat eü vereris vite. nouã inchoare põt.a qua paruuli multiplicat infer?·
ſunt imunes cũ baptiſant᷑.qꝛ nõdum poſſunt vti libe exgo ᷣm boc videtur
rro arbitrio. quibꝰ tamẽ ad remiſſionẽ oꝛiginalis pecaa ꝙpenitẽtia pᷣm tres
b ti ꝓdeſt eoꝛũ fides a quibꝰ offerunt᷑. Altera eſt actio differẽtias ſit triplex
penitẽtie poſt baptiſmũ q̃ fit ꝓ illis peccatis quelegis ſacr̃jm. Dꝛetea omne
decalogus cõtinet. agunt ergo homĩes penitentiã añ D no. eſt ſin Glce
. baptiſinũ de peccatis pꝛioꝛibus.ita tamẽ vt etiãẽ bapti nicendu q pent.
Acct.ij. ſent᷑.ſicut Petrus ait. Agite penitentiã ⁊ baptiſetur tentia ꝗᷓ eſt ante bap⸗
l vnuſquiſq; veſtrũ in nomie domini ⁊c̃. Agunt etiam tiſmũ ẽ penitẽtia vir⸗
penitentiã ſi poſt baptiſmũ ita peccauerũt vt excõmu tus.non penitẽtia ſa.
nicari ⁊ recõciliari mereant᷑. Eſt etiã penitẽtia bonoꝝ cramẽetũ.⁊ ideo peni
ii Tolii, Jian 1 4 /tentia ꝗᷓ eſt poſt bap⸗
humiliũ fideliũ pene quotidiana. in qua pectoꝛa tu/ nſmũ eſt penitẽtia ſa
multitudo dimus dicẽtes.Dimitte nobis debita noſtra ⁊c. Neqʒ cramẽtũ. ⁊ ideo peni
venialiñ ita ag, ea nobis dimitti volumus. que dimiſſa nobis in bap / tentia in bac diulſiõe
grauat ſiẽ vnũ tiſmo non dubitamus.ſed illa que humane fragilitati accipit᷑ ↄmuniter ad
grade peccati. q;uis parua ramẽ crebꝛo ſurrepũt.que ſi collecta con / virtutẽ ⁊ ſacr amẽtũ.
́RU tra nos fuerint. ita nos grauabunt ⁊ oppꝛiment ſicut nareſt dici ee⸗
vnũ aliquod grande peccatum. Auid em intereſtadd ugioné ad vna na⸗
naufragiũ. an vno grandi fluctu nauis operiat᷑ ⁊ obl⸗ turã. Alterius notã
ruatur. an paulatim ſurrepens aqua in ſentinaʒ ꝑ ne gqñ e ptes iſte nõ ſt
gligentiũ culpam impleat nauem ⁊ ſi ubmergat᷑. IJIJdeo diuerſificãtes penitẽ

tiã eſſentialit᷑ ſed pᷣm

ſtatũ. ideo nõ diuiſio ĩ ptes eẽntiales.nec opoꝛtet ex hoc ſacr̃m multiplicari.nec eſſe cõpoſitũ.⁊ ſic pʒ illud.

9

b.ij. ¶ Altera eſt actio

dicere.qꝛ in decalogo nõ ꝓbibetur ſupbia nec ypocriſis.nec ↄſi ilia. S
in oꝛdine pᷣdicamẽti quedã ſuntĩ genere ꝑ ſequedã ſunt i gene

⁊c. Innuit magiſter ꝙ penitẽtia fit ꝓ peccatis ꝗᷓ legis deraloß
ꝓ hijs nõ vide

us ↄtinet. Aidet᷑ nõ bñ
5nõ videt eſſe kenitẽdu.· e e ſicut oꝛ
re ꝑ reductionẽ,ſicut pᷣncipis ⁊ etiã pᷣuatiões.

q 3

cũ eſt in pᷣceptis decaa

Li.
ſic in tellig endũ eſt in
articulis fidei. Que⸗/
dam em̃ ſunt antece/

dẽtia.quedã ↄſequẽ/
tia.⁊ quedã ſunt dire
cte credibilia.ſicut ar

ticuli.⁊ in omibꝰ hijs

iudicat᷑ qͥs hereticus
ſi puerſe ſentiat. Per
hüc mogũ intelligen⸗

logi. ꝙ quedã ſũt ibi

Pꝓbibita pᷣncipalit᷑ et

explicite.quedam vt

annexa et implicite.

At verbi gra.ſi dica⸗
tur.non mechaberis.
pncipaliter ꝓbibet ⁊

explicite actus adul-

terij.ſed implicite ⁊ i

generali omis actus

63

65

alij. ſi nõ dimittit. ex H
videt᷑ ꝙ ſemꝑ peccat

ſio

coitus vt antecedẽs.

⁊ ſic ꝓhibetur cõcu/

piſcentia coitus ſiue

aſpect? mulien ad cõ/
cupiſcẽdũ.Cõſequẽt᷑

Dic intelligenduz in
alijs. ꝙ in pᷣmo pᷣce/

pto ſcipit cult? vei.
⁊ in hoc pᷣcipit᷑ actus
fidei añcedeter.⁊ cõ/

ſequẽter oĩs elatio et

ſupbia ꝓhibet. ſic et
in alijs.

petentibꝰ oĩno ignoſcere.

j. ¶ Ci dicimꝰ. Dimitte nobis debit
aliquis nõ habeat cõſcientiã p

„

cum dicimꝰ. Dimitte nobis debita nr̃a ⁊c̃. manifeſta⸗
mus nos habere quod nobis dimittat᷑.⁊ in hijs vᷣbis
hũiliantes animas nr̃as quotidianã agere penitentiã
nõ (Wngs⸗

Tradit modũ penitẽtie de venialibus aſſignãs
ſaaiciener ſatiſfactionẽ?. f

aue aũt ꝓ venialibus ſit ſatiſfactio ſufficiens. Aug⸗
inſinuat ita inquiẽs in ench̊.De quotidianis⁊ bꝛeuibꝰ⸗
leuibuſq; peccatis ſine quibꝰ hec vita non ducit᷑.quo⸗
tidiana oꝛatio fideliũ ſatiſfacit. Eoꝝ em̃ eſt dicere. Pr̃
noſter qͥ es in celis ⁊c̃.: Delet oĩno hec oꝛatio minima
7 quotidiana peccata.Delet ⁊ illa a quibꝰ vita fideliũ
etiã ſcelerate geſta.ſᷣ penitẽdo ĩ meliꝰ cõmutata diſce⸗

dit. vt ſicut veraciter dicit᷑. dimitte nobis debita nrf̃a.
cita veraciter dicat᷑.ſicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoꝛibus

nr̃is.id eſt ſic fiat qð dicit᷑.qꝛ ⁊ ipſa elemoſyna ẽ veniã

„

Spilogat que ſupꝛa determiauit

de qua cõfeſſione poſt tractabit᷑. Pꝛo grauioꝛibus vᷣo

peccatis hec etiã in ſatiſfactiõe adhibẽda ſunt.ſᷣ mul⸗

to vehemẽtius atq; diſtrictiꝰ.qꝛ vt ait Augꝰ.ad agẽ/

dum penitentiã nõ ſufficit moꝛes in meliꝰ cõmutare.⁊

a malis factis recedere.niſi de hijs que facta ſunt ſatiſ⸗
faciat dño ꝑ penitẽtie doloꝛẽ.ꝑ hũilitatis gemitũ.ꝑ cõ

triti coꝛdis ſacriſiciũ cooꝑantibꝰ elemoſynis.

III

ieiuniũ elemoſyne ⁊ oꝛatiões inuigilẽt.¶ In quibus

.

C

Math. vj.
d

¶ Ex hijs alijſq; pᷣmiſſis iam facile eſt intelligere que p
venialib“ ſit expibenda ſatiſfactio. Sufficit em dñica
oꝛatio cũ ieiunio aliquo ⁊ elemoſynis. ſic tñ vt pᷣcedat
vo ꝓbibet᷑ oĩs effu/Cõtritio aliquatula.⁊ addat᷑ confeſſio ſi aſſit facultas.
Sanie inoꝛdinata.

Auge. in lib.

bita nr̃a c. manifeſtamꝰ nos habere qdð nobis dimit 1 Obijik eſto qp;
quis nõ hab nti peccati in aliquo inſtanti. vtpote quãdo miſſam cantat ⁊ eſt bñ ↄfeſſus ⁊ intẽt⸗
celeſtibꝰ.tũc videt᷑ ꝙ talis dicẽdo iſtã oꝛonẽ peccet moꝛtalit.qꝛ facit cõtra cõſcientiã.Rꝰ dicendũ ꝙ omnis hy
poõt ronabiliter babere cõſcientiã de peccato veniali. tum ꝗpter frequẽtiã. tum ꝗpter ign .
ignoꝛãter deliuquimꝰ.et
oꝛdinate frequẽter mult

entig d einal.t er ignoꝛantiꝗ. qꝛ in multis
iã cũ credimꝰ bene facere.tũ ꝓpter adherentiã.qꝛ amoꝛ rei tꝑalis ⁊ affectiöes iſte in⸗

ũ nobis adberẽt.⁊ ideo quilibet põt dicere.ab occultis me.mũ.me w.⁊c̃. Acl poteſt

dici ꝙ adhuc põt dicere in pſona alioꝝ. ⁊ ideo nõ peccat ſed ꝓ alijs impetrat ꝓ illo tꝑe.vel petit ꝓ ſeipᷣo vel

ꝓ ſtatu alio.

ſtatu ali elet oino hec oꝛo minima ⁊ quotidiana peccata ⁊c. AHidet᷑ er loc dicere Augu. ꝙ oꝛa-
tio dñicalis deleat pcccata. Sed cõtra.ſolius gratie ẽ delere peccata.ergo ⁊c. Si tu dicas qtum ad penà. Cõ/

tra.nõ eſt par pena venialis ⁊ moꝛtalis.ſed illa eſt ſatiſſactio ꝓ venialibus.nõ ergo ꝓ moꝛtalibꝰ.Reꝰ dicendũ

ꝙ iße loquit᷑ de deletiõe q;tum ad peuã. Valet em̃ hec oꝛatio ↄtra penam venialis ⁊ moꝛtalis.ſed plus cõtra

penã debitã alicui veniali que tota põt remitti in bac oꝛatiõe ſi dicat deuote.Contra penã moꝛtalis valet.ſed

nõ tantũ.quia hoc nõ totũ remittit᷑.valet tamẽ aliquãtulũ.imo multũ.non
moſyne implicite. ⁊ illa eſt elemoſyna pᷣcipua.ſ.remittere peccatũ ꝓximo.⁊ ideo dꝛ. ſi veraciter dicit. dimit.
dim SBen veraciter dicat᷑ ſicut ⁊ nos dimittimus ⁊c. Scom hoc videt᷑ ꝙ ois qui
habet rancoꝛem. in dicendo iſtam oꝛationẽ peccet moꝛtaliter. quia omnis qui petit ſibi dimitti ſicut dimittit
petit ſibi peccatũ nõ dimitti peccat moꝛtalit᷑.g
Rdicendũ ꝙ nullus diceus banc oꝛationẽ in/

nobis ſicut ⁊ nos dimit. e.ij.

petit ſibi peccatũ nõ dimitti.ſᷣ quicũq;
moꝛtaliter quãdo hanc oꝛationẽ dicit.

tm̃ ratiõe oꝛatiõis.ſed ratiõe ele⸗

tendit ipſam dicere ad petendũ iram. ſed potius ad petendũ miſericoꝛdia. quãdo ergo dicit illam cõditionẽ

nõ intendit vim cõditionis aggrauare. ſiue ſit bomo intelli

gens ſiue ſimplex. ⁊ ideo nõ eſt ibi nouus cõtem/

ptus.acꝑ hoc nec nouũ peccatũ.nibilominꝰ peccatũ agsrauat᷑ occaſionaliter. Et ſi tu obijcias ꝙ tunc debe⸗
ret abſtinere. dico ꝙ adbuc aggrauaret᷑ magis.dum ab alijs petitionibꝰ ſaluberrimis coꝛ petentis arceret᷑.

Si tu dicas o illam deberet dimittere. adbuc grauius peccaret dum do

ideo ſanum conſi
mo eſſe non poteſt.

m . . mini oꝛationẽ ſcienter infringeret. ⁊
liũ eſt cuilibet ꝙ in fraterno odio nullatenus ꝑſeueret, apparet em & ſ ine diſpendio maxi⸗

ℳ

lagaßd
Uoinuoe

fun
(cdl

Wtn

gior

celtente

D
Pentnck
Ciuhoni

ietiſune

pbruso

tiiutl
Gpoute
foröcknn
tinaau
tmotus

Vun pol
arwactut
loſa

Geppt
ſcnetacont

dmongnn

tonwthin
lbodoret

Uls
Auun
Ufſl zll

(Enntera,
ſguirbe

E(Nen
Nbttdetckur
Nrergoe

Pubit 3⸗

Nigonlin
manmpe
boͤpunite
Gſtunter⸗

Mlltcc,
tfnnach

Wnſ

lacenen
luhgeſin
Wer con

kohit
iistnin
igomns
nni gutus
Mnusleiv
rgloo

Nupenli⸗
gl
ſeiglosdi
ui
trriut⸗

Netmnoſe

lmnäinn

onchn
tnun,
wrifint

e

illo nõ eſt neceſſaria penitẽtia. ¶ Jt tia
eſt in actu volente. ſed oꝛiginale eſt in paruulo.⁊ in q̃

66 punire. ¶ B dica de oꝛigin
cõmuniter ⁊ ſpecialit᷑. Cõmuniter vt eſt in omnibꝰ.⁊
fic ad eiꝰ deletionẽ non requirit᷑ aliq̃s actus ex parte

67 gere non cõcludunt vel etiã penitere.¶ Qð em̃ ob
citur ꝙ arguẽdus eſt ꝓ oꝛiginali.nõ intelligit᷑ qꝛ ißm
68 cõtraxit.ſed ne in ipſo velit pmanere.¶ Ad illud qd
obijcitur ꝙ penitentia eſt ad deteſtandũ omne malũ
noſtrij. dicendũ ꝙ verum eſt. attamẽ non contractũ.

cclpaliter querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de peniten/
tia añ baptiſmũ.Secũdo de penitẽtia poſt baptiſmũ
que eſt de moꝛtalibꝰ.Lercio de penitentia que eſt de
venialibꝰ.Circa pꝛimũ querunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑
vtrũ opoꝛteat penitere ⁊ dolere ꝓ oꝛiginali peccato.

Sercãdo vtrũ accedentẽ ad baptiſmũ cũ actuali.ne⸗

ceſſe ſit ante ſacramentũ penitẽtie acciꝑe.

.. Dueſtioo.ſffll.
C1 O non ſit neceſſe penitere de oꝛiginali videt᷑.q

potentioꝛ eſt vis regeneratiua ſacramẽti qᷓ; vis ppa/

gatiua homis coꝛrupti.ſed ꝑ ꝓpagationẽ ſine delecta

tiõe trãſfundit᷑ oꝛiginale.ergo ab oppoſitis imo mul
to foꝛtius ꝑ ſacramentũ ſine doloꝛe delet᷑. ¶ Itẽ ois

penitẽtia reſpectn wliti eſt.nõ em̃ penitet homo de eo
q noluit.ſed oꝛiginale nunqꝙᷓ fuit volũtariũ.ergo de
tẽ oĩis penitentia

eſt moꝛbus ⁊ remediũ.ergo nõ opoꝛtet ipᷣm penitere.
cum nõ poſſit actu velle. Item oiĩs penitẽtia eſt re
ſpectu actus ꝓpꝛij.penitet em̃ homo de eo qð fecit nõ
d alieno. ſed oꝛiginale eſt ꝑ actum alienum.ergo ⁊c̃.
¶ Itẽ baptiſmꝰ oꝛdinat᷑ cõtra oꝛiginale.ſed nõ ſunt

remedia contra idem. ergo penitẽtia nõ eſt remediũ
cõtra oꝛiginale.¶Contra. de eo de quo iuſte arguit᷑
homo ab alio.iuſte arguit᷑ a ſeio.Sed Augꝰ dicit in

libꝛo de coꝛrec.⁊ gra.ꝙ peccatoꝛ ꝓ oꝛiginali eſt argu/

endus. ergo peccatoꝛ debet arguere ſeipᷣm. ſ. r

de culpa arguit ſeipᷣm ꝑ penitentiã.ergo ⁊c. ¶ Item

ſicut ira ꝑ zelũ deteſtat hbomo omnẽ iniuſticiã ĩ alio.

ita penitẽtia omnẽ iniuſtici in ſeipo. ſed oꝛiginale ẽ
iniuſticia in bomie.ergo eſt deteſtãda ꝑ penitentiã.et

ſic ⁊c. ¶ Item omnis qui vult deo recociliari neceſſe
habet deteſtari omne qð a deo ſeꝑat.ſed oꝛiginale ſe

parat.ergo ⁊c. ¶ Item de omni peccato de quo iuſte
punit᷑ a deo.debet vere penitẽs punire ſeipᷣm.ſed pꝛo

oꝛiginali iuſte punit᷑ homo a deo pena carẽtie que eſt

maxima pena.qꝛ maximũ damnů. ergo ꝓ eo debet ſe
dicendũ ꝙ de oꝛiginali peccato ẽ loqui

eius in quo eſt.vt patet in paruulo.Eſt iterum loqui

ſpecialiter q;tum ad adultos qui ſe habere neſciunt.

⁊ qtum ad hos nõ opoꝛtet ꝙ aliquis actus deteſtati/
onis adueniat.Eſt iterñ loqui q;tum ad adultos qui
ſe habere ſciunt.⁊ qᷓ;tum ad tales congruũ eſt vt ſibi

diſpliceat. congruũ inqᷓ; ꝙ diſpliceat.nõ in ſpeciali ſᷣ
ĩ generali.qꝛ debet ei diſplicere omne qð a deo ſepat.
nec eſt neceſſariũ. Ratio aũt quare non eſt neceſſe vt
conterat᷑ eſt.quia nõ eſt actu nr̃o cõmiſſum.⸗⁊ ſic lic,ʒ
in adulto ſit talis oꝛiginalis diſplicẽtia. non tamẽ eſt

penitẽtia.qꝛ penitẽtia vt oſtenſum eſt ꝓpꝛie eſt reſpe/

ctum voliti. Ratiões igit᷑ ꝓbantes ꝙ nõ eſt neccſſa-

ria penitẽtia ad deletionẽ oꝛiginalis vere ſunt ⁊ cõce⸗/
dende. Ratiões omnes ad oppoſitũ ꝓcedentes ꝓ/

bant ꝙ congruñ eſt vt oꝛiginale diſpliceat adulto ne

velit amplius in illo remanere. ſed ꝙ teneat᷑ ſe affli/
8 em̃ obij⸗

ND intelligentiã huius ptis m triplicẽ peni⸗
tentiã quã diſtinguit magiſter in lra.tria pᷣn⸗/

ſimiliter de ira ꝑ zelum in ꝓ

;

obijcit ꝙ penitentia debet deteſtari omne malũ qʒᷣ
ſepat a deo. dicendũ ꝙ verũ eſt ſi iſtud ſit ex ꝓpꝛia vo⸗
luntate introductũ. ⁊ eſto ꝙ deteſtetur. non pꝛopter
hoc penitens dicit᷑ ¶¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ debet
ſe punire d omni eo de quo iuſte punit᷑ a deo.dicẽdũ

ximo. Ac illud quod 69

70

ꝙ; hoc verũ eſſet ſi deus pena ſenſus puniret. vel etii⸗
baptiſmus nõ ſufficeret. nũc autẽ deus nõ punit pe/

na ſenſus. et baptiſmus ab omni pena ſatiſfactoꝛia
ſiue aſſi umpe olul ſicut meliꝰſupꝛa viſum eſt.

Aueſtio. ij. k

¶ Atrum adultũ accedentẽ ad baptiſmũ cũ actuali
neceſſe ſit añ ſacramẽtũ penitẽtie acciꝑe qᷓ; baptimmuũ.
Et ꝙ ſic videt᷑ Act᷑.ij.penitemi.⁊ baptiſet᷑ vnuſqͥſq
veſtrũ.glo. Dicturus de baptiſmate pᷣmiſit lamenta

penitẽtie.vt pꝛius aqua afflictionis ſe pfunderent.⁊
poſt ſacramẽto baptiſinatis lauarẽt. ¶ Itẽ Math.
iij. exibat ad illũ hieroſolyma ⁊c.glo. Jam tũc exẽplũ

baptiſandis dabat᷑ ↄfitẽdi pctã.⁊ ꝓmittẽdi melioꝛa.
ergo ſi debẽt confiteri.ſimiliter ⁊ cõteri ⁊ ſatiſſacere.
tem ratiõc videt᷑.quia dominꝰ ⁊ beatus Johan·
nes inceperũt pᷣdicationẽ a penitẽtia.ſed ab eo debu-

erũt incipere qdð eſt ſalutis initiũ.ergo ſi ita inceperũt
patet ꝙ pᷣmo debet accipere penitentiã. Itẽ pꝛimo
pſona coꝛrupit naturam.ſed actuale eſt coꝛruptio pꝑ/
ſonc.⁊ oꝛiginale nature.⁊ contra actuale eſt peniten/
tia. ergo pꝛeit baptiſmũ. ¶ Item paruulus nõ habet
niſi oꝛiginale.ſed adultus actuale cũ oꝛiginali.ſed q̃

habet amplioꝛẽ moꝛbũ debet habere amplius reme-

vltra baptiſmũ erit neceſſariũ adulto.ſed hoc non eſt

diũ. cum ergo baptiſmꝰ neceſſariꝰ ſit paruulo.aliqͥd

niſi penitẽtia.ergo ⁊c.Contra. baptiſmꝰ cſt iannza

ſacramẽtoꝝ.ſed ianua eſt pᷣmo.⁊ ante ipſam nihil de⸗
bet pᷣmitti.ergo ⁊c. ¶ Item penitẽtia eſt ſecũda tabu

la poſt naufragiũ.vt dicit NHieronymꝰ ⁊ habet᷑ in lr̃a

ſupꝛa diſt. xiiij. Sed ſecũda dicit᷑ reſpectu baptiſmi.SF

hec pᷣcedit ipſum. ¶ Item baptiſmꝰ omnẽ culpã de/

let ſicut ſupꝛa monſtratũ eſt. vnde Augꝰ ad Aalen/

tinũ.lauacro regeneratõnis omnia peccata hominũ
mũdant᷑ atq; ſanant᷑.ſed ſuꝑfluũ eſt facere per plura

qð põt fieri ꝑ vnũ.& ad emẽdationẽ nõ eſt neceſſaria

penitẽtia.¶ Ræꝰ dicẽdũ ꝙ ẽ loqui de pnia vt eſt virtꝰ.
⁊ vt ẽ ſacr̃m. Si loqᷓmur de penitẽtia vt ẽ virtꝰ cuiꝰ
actꝰ ẽ cõtritio.neceſſe ẽ ꝙ pᷣcedat baptiſmũ in adulto

em̃ ↄfeſſio ſacerdoti vt h erubeſcat.⁊ peccata ſua re/

71

q̃ hʒ actuale pctm̃.nemo em̃ incboare põt nouã vitã
niſi peniteat eñ veteris vite. Si aũt loqmur de peni/
tẽtia vt ẽ ſacrm ſᷣm ꝙ hõ cõfitet᷑ ⁊ recipit abſolutionẽ
dico ꝙ; nõ eſt neceſſe pᷣcedere.ſed de cõgruo põt. Fit

72

cognoſcat.⁊ de eoꝝ remiſſiõe deo ingratꝰ nõ exiſtat.

⁊ q́;tũ ad hoc cõgruũ c.ſ̊ nõ opoꝛtet.nec ðʒʒ ſequi abſo

lutio nec ligatio.qꝛ oĩno ſoluit᷑ i baptiſmo.igit᷑ pnia
qtũ ad cõtritionẽ pᷣcedit neceſſario.qtũ ad ↄfeſnonẽ
de cõgruo.qᷓtũ ad abſolutiõeʒ ⁊ ſatiſfactionẽ neutro

mõ.⁊ qꝛ ſacrm cõpletũ eſt i abſolutiõe.qꝛ ibi ẽ reme-
diũ.ideo dico ꝙ penitẽtia ſʒ ꝙ ſacrm eſt ecdlie ſequit
nõ pᷣcedit. qð obijcit pᷣmo ta
nl ki debẽt pᷣcedere.dicendũ ꝙ iſtud cõcedendũ eſt.
ſily ꝙ exemplũ dabat᷑ cõfitẽdi.nõ qꝛ neceſſariũ ſed qꝛ

cõgruũ ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙᷓ pᷣdicatio incepit a 74

penitentia. dicendũ ꝙ incepit a pnia vᷣtute nõ ſacr̃o.

Yq iiij

Ad illud ̊ qd obijcit᷑ pᷣmo ꝙ lamẽta pe 73

¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ pꝛioꝛ eſt coꝛuptio pſone.di 75,
cẽdũ ꝙ verũ ẽ in pᷣmis pntibꝰ.ſ poſt fuit ecouerſo. et
q; ſacramẽta cocurrũt ᷣm curſum neceſſtatis noſtre.

76

77 bijs aliquo mõ penitere 4
aliquo eſt dupliciter.ſ.in generali ⁊ ſpeciali. In genc⸗
rali quando bomo dolet in generali de omni offenſa

tenet᷑ penitere de cõmiſſis ꝑ ignoꝛantiã

.

ideo ater y bus deyuit eſſebaptiſinus. ¶ Ad illud
di

quod obijcit᷑ q amplius remediũ babere debet. dicẽ/
dum ꝙ verũ eſt.ſ.contritionẽ.ſed nõ opoꝛtet q aliud
ſacramentũ. quia baptiſmus ad vtrũq; valet.⁊ ideo
nõ requirit᷑ aliud ſacramentũ.ſed ſufficit actus men/

tis ꝑ quem ſe pᷣparat ad effectũ baptiſmi.alioq̃n acce

deret fictus.⁊ ſic patet illud. —
Onſequẽter qᷓ;dtum ad ſecundũ articulũ que⸗/
ritur de ſecũda penitẽtia poſt baptiſmũ.ſ.que
eſt de moꝛtalibus. Et circa boc duo querunt᷑.
ꝛimo querit᷑ de moꝛtalibꝰ ꝑ ignoꝛantiã vtrũ neceſ/
eſit penitere. Secũdo querit᷑ vtrũ neceſſe ſit conteri
de peccatis ſcienter cõmiſſis ⁊ poſtmodũ oblitis.
([DQueſtio.ſ.b 1
CO⸗ neceſſe ſit penitere de peccatis cõmiſſis ꝑ igno
rantiã oſtendit᷑.quia dicit Ambꝛo.grauiſſime ꝑeccas
ſi ignoꝛas.ſed ſicut exponit᷑ hoc nõ eſt ob aliud.niſi qꝛ

talis nõ defacili qu :rit medicũ.ergo tali neceſſaria eſt

medicina.ſed bec eſt penitẽtia. ⁊ ſic ⁊c. ¶ Itẽ ratione
videt᷑.quia Augꝰ de coꝛreptiõe ⁊ gratia dicit ꝙ non

excuſat᷑ homo ꝓpter ignoꝛantiã qn teneat᷑ credere.S
pari ratione non ęxcuſat᷑ homo ꝓpter ignoꝛantiã qͥn

teneat᷑ conteri. ¶ Item ratiõe videt᷑.quia peccatũ ex

ignoꝛantia eſt peccatũ actuale ex nr̃o actu cõmiſſum.
ergo ſine actu noſtro non delet᷑.ſed actus ꝑ quẽ delet

culpa eſt penitẽtia.ergo ⁊c. ¶ Item ignoꝛantia in eo
qui peccauit nõ excuſat a peccato.ergo nõ excuſat q̃ͥn
gene neme to omra. eniteis n eſt niſi de vo/
lito.ſed qð ꝑ ignoꝛantiã fit eſt inuolũtariũ.ergo de ta⸗
li nõ debet fieri penitẽtia. ¶ Item incognita bona nõ

poſſumus amare. ergo nec incognita mala poſſumꝰ

odire nec deteſtari.ergo de hijs nõ eſt penitẽtia.¶ Itẽ
nullo iure ſumus certi vtrũ offendimꝰ deum ꝑ igno/
rantiã.ſed nullus tenet᷑ agere aliquid ex pᷣcepto niſi
ad quod habet certitudinẽ ex aliquo iure. ergo nullꝰ
Itẽ de ſo⸗
lis illis tenemur penitere de quibꝰtenemur confiteri.
ſed ſola illa tenemur ↄfiteri qᷓ̃ poſſumꝰveraciter enar

rare.⁊ illa ſola poſſumꝰ veracit᷑ enarrare q̃ nouimꝰ.

qꝛ ſi dubia vel ignoꝛata aſſeramꝰ eſt mendaciũ.ergo
cum ignoꝛanter cõmiſſa neſciamus eſſe peccata.non
poſſumus ea veraciter cõfiteri. ergo nec tenemur de
*dicendũ ꝙ penitere de

dei quã fecit. In ſpeciali quando dolet de hac vl illa.
Dico ergo ꝙ de peccatis cõmiſſis ꝑ ignoꝛantiã debet
penitere in generali ⁊ dicere cũ ꝓpbeta.Delicta iuuẽ/
tutis mee ⁊ igno.me.⁊c. In ſpeciali vo non tenetur
penitere. ſed tenet᷑ facere qð in ſe eſt vt ſciat ⁊ pccca/

8 ta recognoſcat. Cõmittunt᷑ em̃ peccata ꝑ ignoꝛantiã

9 oꝛare vt dominꝰ parcat ei vel reuelet.(A

iuris.⁊ tũc cognito iure ſcit ſe peccaſſe.vtputa qͥ foꝛ/
nicatus eſt. ignoꝛans illud eſſe peccatũ. Cõmittunt᷑
etiã per ignoꝛantiã facti diligentia debita nõ adhibi/
ta. ⁊ tunc cognoſcunt᷑ domino reuelante.vnde tenet
d illð ergo
quod obijcit᷑ ꝙ peccatũ cõmiſſum ꝑ ignoꝛantiã ẽ in/
uoluntariũ.dicendũ ꝙ nõ eſt omino inuoluntarin.qꝛ
etſi nõ ꝑfecta fuerit cognitio.fuit tamẽ cognitio actꝰ

qᷓ;uis nõ recognoſceret᷑ circũſtantia defoꝛmãs.⁊ hoc

melius ꝑatet in queſtione de ignorãtia in ſequẽti qᷓ

So ſtione. ¶Ad illud ꝙ nõ poſſumus penitere de igno/

ratis. dicendũ ꝙ verũ eſt de ignoꝛatis omino.ſed de

ignoꝛatis in ꝑticulari ⁊ in vniuerſali ſatis contingit

—

conteri in vniuerſali. et quia quedam ignoꝛata i par⸗

ticulari ꝑ negligentiã.ſciunt᷑ per diligentiã.ideo tene

tur facere qʒð in ſc eſt vt ſciat.⁊ ſi non occurrat.tunc
ſufficit penitẽtia in generali vt doleat.⁊ etiam aliqus

mala ſuſtineat.⁊ in multis ſe offendiſſe credat q̃ igno

rat. ¶ Ad illud quod obijcitur. qd ignoꝛat᷑ nullo iure 8
ſcitur. dicendũ ꝙ ad penitentiã ſufficit cognitio pꝛo-
babilis.⁊ ꝓbabile eſt cuilibet qui fuit ignoꝛans etiaz

in adulto ꝙ in multis offenderit.⁊ hoc inſinuat lex di

uina que de illis docet penitere ⁊ petere venij. vnde
in põ.Oelicta quis intel.ab oc.me.mũ.me. Ad il/

lud quod obijcit᷑ ꝙ ignoꝛata nõ poſſunt ↄfiteri. ergo

⁊c̃.dicendũ ꝙ illa tenemur confiteri ꝓ quibꝰ opoꝛtet
penitentiã facere in ſpeciali.talia autẽ niſi nobis ino⸗
teſcant vel ꝑ noſtrã diligentiã vlł per reuelationẽ di-
uinã.ad penitentia in ſpeciali agẽdam non obligant.

nibilominꝰ tamẽ in ipa cõfeſſione debet hbomo ſe to⸗
tum oſtendere.⁊ libenter penam poꝛtare ctiã de biss

4

que ſunt ignoſte ppetrata.

——

¶ Utrum de peccatis ſcienter cõmiſſis ⁊ poſtmodũ

oblitis teneat᷑ homo conteri.an poſſit de talibus ſine
penitẽtia ſaluari.Et Itenet conteri videt᷑.quia ſi ali
at

quis peccet.⁊ poſt ca

nõ poteſt de peccatis penitere.ergo ſi furioſus nõ ex⸗
cuſatur.nec obliuioſus. ( Item. j. ad Coꝝ.iiij. nihil
mihi cõſcius ſum ⁊c̃.glo.quia poteſt latere qð neſcio.

ergo latentia peccati impedit iuſtificationẽ.ſed hoc

nõ eſſet niſi de illo teneret᷑ penitere.ergo ⁊c̃. Si tu di⸗/

4 cadat in furiam antc penitentiazʒ.
nõ poteſt pſtmodũ iuſtificari.Et huiꝰ ratio eſt.quia

cas ꝙ in generali tenet᷑.Hoc non ſoluit.quia in gene

—

rali nõ degr in⸗ quilibet debet reputare ſe fuiſſe pec

catoꝛẽ ¶¶ Item ꝙ teneat᷑ in ſpeciali videt᷑.quia ſi nõ
eſſet oblitus.teneret᷑ penitere in ſpeciali.ergo eſto ꝙ

ex culpa inciderit in obliuionẽ ⁊ ex negligentia. ſi nõ

repoꝛtat cõmodũ de malicia adbuc tenetur.¶ Item

quero quid ſit conteri ſiue penitere in generali. Si ſõ

cõcditionc. vt dolco ſi feci. ſimiliter poteſt homo peni-

tere de hijs que nõ fecit ſicut de hijs que fecit.¶ Cõ/

tra.aliquis ita oblitus eſt ꝙ nõ poteſt recoꝛdari.quia

memoꝛia nõ eſt in noſtra poteſtate. ergo ſi non tenet᷑
ad impoſſibile.non tenet᷑ ad recoꝛdari.ſed nõ poteſt
6ien niſi de malis que recoꝛdat᷑.ergo nec de bijs
iem ſi facit homo qð in ſe eſt. deus facit qdð in ſe

eſt. ſed poſſibile eſt iſtum facere qð in ſe eſt ſine recoꝛ

datione.ergo poſſibile eſt facere qð in ſe eſt ſine peni
tentia.ergo poſſibile eſt iuſtificari ſine penitẽtia.ergo
non tenet᷑ penitere.¶ Item aliquis eſt ꝑatus dolere

de omnibꝰ.⁊ nõ doleèt vel penitet de hijs niſi qꝛ non

recoꝛdat᷑.ergo obliuio introducta eſt impedimentũ.
ſi ergo dolet de obliuione.remouct᷑ impedimentũ.
iuſtificat ¶ Item cſto ꝙ totum oblitus ſit in genera
li ⁊ ꝑticulari.quia nunqᷓ recoꝛdat᷑ ſe offendiſſe.talis
nõ poteſt penitere nec in generali nec in ſpeciali.⁊ tñ
poteſt iuſtificari.quia eſt viatoꝛ.⁊ poteſt demereri.S
nõ opoꝛtet ꝙ ð iſtis peniteatil Rꝰ dicendũ q oblitꝰ.

aut eſt oblitꝰ oino ꝙ nõ recoꝛdat᷑ nec i gñali neciſex
ciali.aut ẽ oblitꝰ i ſpeciali.ᷣ tñ in giali recoꝛdat᷑.Oñ

eſt oblitꝰ in ſpẽali. tñ recoꝛdat᷑ in gñali. dieo ꝙ tenet
penitere ⁊ conteri in generali de negligẽtia ſua ꝓpter
quã venit in illã obliuionẽ.⁊ tenet᷑ facere qð in ſe

vt recoꝛdetur in ſpeciali.vel per recogitationẽ vel x
oꝛationẽ.Si autem ſit omino oblitus.adhuc tenetur

cõteri in generali. ⁊ ex toto cõteri in gencrali.non ſub

85

Hoglicſt

gacrſeſan

cta

ſoſe
Gut
ſeſſtd
s

ronie

ſelngoe
iiczt
ſunock
gfiit
tnil

H hwe⸗

nuithut
anntne

ihotet⸗
Mernge
ſiuust

uſist

Ktatein
Cthud

ſenepite
ſüborie
On
dey
a.

Uinnt
nignen,

tfanges

ymlier

Mhaee
itſahie⸗
ſe gin
ſcritn
ſpor
tae
unpott
wuͤtag ſe

thora

i⸗ gtalt
ſotiesſa

bgaun
f Cata

ſtimnee
. 71

rytna⸗
tignt
insi⸗
Winiy
meclene.
nſet,

1

Ncüds

ſttrt
eNetldsit
ſict guii
Nepcort⸗
Pratoctnt
ifurorig
ataredin
arori
g1N
Olregunpge
unliſt
ii aun
cich

ſten
tmen

nui
girrchii
cklnefcoon
ep
veltiuon
gtnen
pniiin
noetsn,
palnan
gſeinco
ndletie
heinie
Srnann,

gtig an

itunge,
ſinet

eel

cditione ſed ſub exiſtimatiõe ꝓbabili. Debet eñ h /
mo ꝓbabiliter crederc ꝙ in multis offendit quoꝛum

nõ recoꝛdat᷑.⁊ ſi ex hac exiſtimatiõe doleat.ſicut ſi cer

tus cſſet.cotritus eſt ⁊ penitẽs. Cõcedende ſunt igit
ratiões monſtrates ꝙ nõ eſt neceſſe cõteri in ſpeciali

Sa ſiue penitereſMec valet illud qd vltimo opponit᷑.ꝙ;
nec in generali tenetur qꝛ totũ eſt oblitus. dico em̃ ꝙ;

totũ qdð eſt oblitus certitudinaliter. poteſt cognoſce⸗

85 re pbabiliter. ¶Ad illud vo quod obijcit᷑ ad oppo/

ſitum ꝙ opoꝛtet ſpecialiter ꝑ ſimile de furioſo. eſt

ꝙ furioſus nec generaliter nec ſpecialiter poteſt peni
tere.⁊ nullus iuſtificat᷑ ſine penitẽtia vel in generali
86 vel in ſpeciali.

certitudinẽ iuſtificatiõis.qꝛ non eſt certus de iuſticia.
87 eo ꝙ nõ eſt certus de culpa.
q repo:tat comodũ.dicenduʒ ꝙ falſum eſt.qꝛ debet

dolere in generali de illis.⁊ pᷣterea de obliuione.⁊ ite

nõ fuiſſet oblitus.tamen

rũ grauius punit᷑ a deo ꝙᷓ ſi nõ fu j
4 3 ltimũ de generalitate pa/

88 via ſalutis nõ pᷣcludit᷑.

tet. qꝛ penitere in generali nõ eſt ꝑ cõditionẽ ſed per
certitudinẽ de peccatis cõmiſſis.quia ſcit ſe aliquado

peccaſſe.ſed tamẽ nõ recolit quo peccato.nec ꝑ pᷣſum
ptionẽ põt ꝓbare.que aliquãdo tantũ doloꝛem gene
rat in homie ſicut certitudo peccati ⁊ tantũdẽ valet.

B de penitẽtia venialiũ.Circa quã duo querun-
Atur. Pꝛimo querit᷑ de ꝑiculo moꝛbi. Secũdo
de neceſſitate remedij. ä
WQuelkio.ſ. „
¶ AUtrum ven le.
ſic ꝑ cõplacentiã ſpecialiter videt᷑. Augꝰ.nibil adeo
eſt veniale qd non fiat moꝛtale dum placet. ¶ Item

q; ꝑ multitudinẽ.Augꝰ.de pe.qᷓ;uis ſingula nõ moꝛta

li vulnere ferire ſentiant᷑.tn omnia ſimul congregata

velut ſcabies eo ꝙ plura ſunt fetent. ¶Item ratöne
videt᷑.quia cõplacentia eſt plenus cõſenſus.ſed de/

lectatio que eſt venialis adueniẽte cõſenſu fit moꝛta/

lis.ergo veniale ꝑ cõplacentiã fit moꝛtale. Minoꝛ pa

tet.qꝛ delectatio moꝛoſa que eſt venialis ante cõſen/
ſum poſtea fit moꝛtalis.

aliquotiẽs ſumptũ reddit eſſe infinitũ.ergo ⁊c. Si tu
dicas ꝙ excedit i infinitũ.qꝛ hᷣ eſt ſupꝛa deũ ⁊ illud in⸗
fra. Contra. ab eadem virtute nõ exit motus in infi⸗
nitũ maioꝛ ⁊ minoꝛ.ſed amoꝛ moꝛtalis ⁊ venialis ſũt
ab eadem potentia. ergo ⁊c. ¶ J
cuiꝰ quãtitatis.qꝛ eſt maius ⁊ minus.ſed omne quã⸗/
tum eſt ꝓpoꝛtionabile quãto.ergo moꝛtale cũ ſit quã/

tum nõ excedit veniale impꝛopoꝛtionabilit᷑.⁊ ſic ⁊c.

¶ Iſem veniale eſt diſpoſitio aliquo mõ ad moꝛtale
ſed ꝑ maioꝛẽ diſpoſitionẽ fit neceſſtas.ergo neceſſa/

rio vt videtur veniale iutroducit moꝛtale peccatum.

Contra. Aeniale ⁊ moꝛtale ſpecie differũt. ſed cõ⸗/
placentia eo ꝙ cõplacentia nõ mutat ſpeciẽ ſed con/
ſeruat.ergo vnũ p complacentiã nõ fit alterñ.ergo xe
niale nõ fit moꝛtale. ¶ Item moꝛtale excedit veniale
in infinitũ.quia pena excedit penam in infinitũ.ergo

veniale infinities multiplicatũ non fit moꝛtale.(¶ꝰ

dicendũ ꝙ triplex eſt genns venialis peccati.Quod/

gam em eſt ex ſurreptioc. ideo veniale qe vitani nõ

¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ peccatũ la
tens impedit iuſtificationẽ.dicendũ ꝙ falſuzʒ eſt.imo

illud quod obijcit᷑

IOnſequẽter ꝙtum ad terciũ articulũ querit

iale peccatũ poſſit fieri moꝛtale. Et ;

poſt tem placitum eſt quieta
volũtas.ſed quieſcens in creatura fruit᷑ illa.⁊ ita pec
cat moꝛtaliter. ergo veniale fit ꝑ complacentiã moꝛ/
tale. ¶ Item qꝙ ꝑ multitudinẽ videt᷑.quia amoꝛ moꝛ
talis excedit amoꝛem venialis in infinitũ.ſed finitum

tem veniale eſt ali -

——

cõſenſu. ⁊ ideo veniale quia nõ plene cõſentit honio.

— 1—

poteſt tũc. Quodadã ex cogitatione ſiue volũtate ſiune

vt in cogitatiõe de muliere.⁊ delectatione circa cõoſen·
ſum in lectationẽ.Quoddam eſt veniale cum rati-

one ⁊ cõſenſu.ſed tamẽ ideo eſt veniale qꝛ non cſt de/

oꝛdinatio contra pᷣceptuʒ. vt cbꝛietas ⁊ mendaciũ io

„

coſum. Cũ igit᷑ querit᷑ vtrum moꝛtale fiat veniale.ſi

intelligat ꝙ bec culpa ꝑ eſſentiã fiat illa. nulla eſt que
ſtio.qꝛ boc eſt impoſſibile.Si intelligat ꝙ illud quocd

als erat veniale poſſit eſſe moꝛtale.vt mendaciũ ioco

ſum ⁊ cbꝛietas.dico ꝙ quoddã nõ fit moꝛtale.quod/
dam fit moꝛtale ꝑ complacentiã. Pꝛimũ igit᷑ venia⸗

le qd cõmittit᷑ pᷣter rationẽ ſemꝑ ẽ veniale.Sed ſecũ/
do modo veniale ꝑ delectionẽ circa cõſenſum fit moꝛ

tale ꝑ conſenſum.⁊ ita ꝑ complacentiã ᷣm ꝙ placitũ
dicit᷑ conſenſus plenus.Terciũ veniale qdð eſt ꝑ dele/

ctationẽ.circa deũ poteſt fieri moꝛtale ꝑ libidinẽ ma⸗

gnam. ſicut mendaciũ iocoſum.⁊ hoc fit moꝛtale vᷣm

placitum.ſni ꝙ placitũ dicit᷑ quieta voluntas. Et qꝛ

iteratio actus diſponit ad libidinez ⁊ complacentiã.

binc eſt ꝙ Augꝰ dicit i pluribus locis ꝙ plura venia

lia obꝛuũt.nõ ꝑ ſe.ſed quia diſponũt ad libidinẽ.non

diſpoſitiõe neceſſitatꝭ ſed ꝓnitatis.¶¶ Ad illud ergo

89

qð ꝓbatur ꝙ venialia nõ fiant moꝛtalia ꝑ eſſentiaZ3.
dicendũ ꝙ verã eſt.ſed qð obijcit᷑ in contrariũ de Au

guſtino ſolutũ eſt quõ intelligit llud em intelligit᷑

ſiue ꝑ cõuenientiã in genere actus.ſiue ꝑ diſpoſitòcʒ.

quia multa venialia diſponũt ad libidinem ⁊ cõtem/

ptum.ideo Augꝰcomꝑat ea beſtijs minutis.comꝑat
gulttis. comꝑat arene. comꝑat ſcabici.nõ quia ipſa in
ſe faciſt naufragiũ.ſed quia ad hoc ꝑducunt ꝑ accei
dq illud quod obijcit᷑ de cõſenſu ⁊ quietata o 9

dens. /
volũtate.dicendũ ꝙ quãdo cõſenſus venit.nouũ ꝑc
catũ fit.nec fit veniale moꝛtale.ſed qdð als eſſet venia/

le moꝛtale fit. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ ꝑ multitu/ O1

dinẽ ⁊c.dicendũ ꝙ eſt infinita ꝓpoꝛtio.nõ quia motꝰ
eſt infinitus intẽſione ſed reputatiõe.ſicut patet ĩi eo

qui diligit deũ ex charitate.plus diligit deũ q; dena/
riñ vnũ.⁊ in infinitũ vnꝰ amoꝛ qui eſt infra deũ.nũ/

ꝙgỹ. Uäcomꝑabilis eſt amoꝛi qui eſt ſupꝛa deũ pᷣm iſtũ mo

dum d illud qð obijcit᷑ ꝙ veniale eſt quãtuzʒ. di⸗

92

cendũ ꝙ quẽadmodũ linea eſt in ſe quãta.ſed cõpa/

tũ ſit. cõꝑatiõe tñ moꝛtalis caret quãtitate ¶ Ac
q obijcit᷑ de diſpoſitiõe.dicẽduʒ ꝙ volũtas ſp libere

mouet᷑.⁊ iõ nõ diſponit᷑ diſpoſitiõe q̃ᷓ ſit neceſſitas.Fᷣ
tiñ diſpoſitiõe qᷓ eſt ꝓnitas.nõ ſic nã q̃ ad vnã partẽ

ẽ determiata.Et alia rõ eſt i babẽte charitatẽ.qꝛ ſuſtẽ-
tat᷑ a tute infinita.⁊ talis ꝑ nullũ pondꝰ cõpellit᷑ ca
dere ſalua ſuſtẽtatiõe.volũtas em̃ ſꝑ libera c.⁊ q;diu
eſt in via vertibilis ẽ.⁊ ideo nunqᷓᷓ ineuitabiliter dũ
eſt in via ad E culpe diſponit᷑.⁊ ſic patet iſtud.
¶ De penitẽtia venialiũ qtum ad neceſſitatẽ reme/
dij. Et eſt queſtio.vtrũ quis teneat᷑ penitere de venia⸗

li. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ impoſſibile eſt intrare in gloꝛiam

niſi veniale remittat᷑.ſed veniale eſt actuale peccatũ.

1 ab illo nõ iuſtificat᷑ niſi ꝑ penitentiã. ergo neceſſeẽ
¶ Item aliqð eſt veniale qdð ꝑ ↄſenſum fit

penitere.

tiõe ſupficici nõ hʒ quãtitatẽ.ſic eeniale ⁊ ſi EI auz
¶ Adi

moꝛtale. ergo aliqua ſunt in que tenemur diſſentire

ne fiant. ergo poſtq; talia ſunt cõmiſſa tenemur diſſẽ⸗

tire de eis wolere. ergo ⁊ penitere. ¶ Itẽ multitudo

venialiũ de ꝓximo diſponit ad moꝛtale lic nõ neceſ/

ſario.ergo qͥ dimittit venialia in ſe multiplicari com⸗

94 nulla.

1 a (Uotũ em̃ popa-

mittit ſe diſcrimi. ſec omnes tenent᷑ non cõmittere ſe
diſcrimi. ergo ⁊c. ¶ Item ꝙ pena exterioꝛ ſit neceſſa/

ria videt᷑.qꝛ dicit magiſter in litera egeern Bau⸗,

tiendũ.⁊ quãtalacũq; pena ſuſtinẽda.¶ Item Augꝰ
loquẽs de piculo venialiũ.ieiunia inqᷣt ⁊ oꝛationes et
elemoſyne inuigilẽt. ¶ Sed cõtra. Que nõ tenemur

vitare nõ tenemur de hijs penitere.hoc certũ eſt.quia

ſicut virtus penitẽtie deteſtat᷑ factũ.ita cauet facien⸗
dum.ſed talia ſunt venialia. ergo ⁊c. ¶ Itez ad nibil

tandũ eſt ſicut tactũ eſt ꝙ tria ſunt genera venialiũ.

Quecdã ex ſurreptiõe.⁊ de hijs nõ tenemur penitere

niſi de ↄgruo.Quedã ex volũtate. cui ſi ↄſentiat᷑ inci

dit homo in moꝛtale.⁊ de tali tene᷑ homo penitere.
nõ ſimpliciter ſed in caſu.ſiue pꝓ loco ⁊ tẽpoꝛe.quãdo
recogitat ea.ne ſi cõſentiat cadat.Quedã aũt ſunt x

nialia que ꝑ ſui multitudinẽ augẽt libidinẽ. ſicut illa

tenemur ſiue quo põt eſſe charitas.ſed charitas pöoõt

eſre ſine deletione venialiũ.qꝛ ſtat cũ venialibus.ergo

de venialibus nõ tenenꝛur penitere. WItã nõ teneoꝛ
penitere de hoc vęniali nec de illo.⁊ ſic de alijs.pari G
Item ꝙ nõ debeat᷑ veniali pena ex

ratiõe de nullo. ¶ Iten . ali pena
terioꝛ videt᷑. quia veniale eſt minꝰ moꝛtali i infinitũ.
ſed moꝛtali debetur pena finita exterioꝛ.ergo veniali

peccati venialis. aut in ſe. aut inq;tũ pᷣbet occaſiones
piclitandi.quã ponit Augꝰ. in litera ſiue ꝑ cõſenſum
ſiue ꝑ ↄtemptũ.Si loquamur de vniali in ſe.ſic dico

qꝙ; nõ eſt neceſſe penitere de veniali.nec penitẽtia inte

rioꝛi nec penitẽtia exterioꝛi.qm̃ ſicut infra videbitur

veniale non ſolum in hac vita deletur. verũetiã poſt

moꝛtẽ.Si autẽ loquamur ratõne ꝑiculi ad qd ducit.
ſic dico ꝙ quia ducũt ad piculũ ipᷣm etiã penitenteʒ.

q; tenet᷑ homo d aliquibꝰ penitere añ aduertit ꝑicu
lum. ſicut manifeſte dicit Aug in litera.Et ideo no/

iſtinctio. xvij. de cfeſſione ſacramẽtali

picendũ ꝙ dupliciter eſt loqui de moꝛbo

p̃parant. ⁊ de bijs ſanũ conſiliũ eſt etiã penã ſuſtine⸗
re ſicut Augꝰ determiat. Atrũ autẽ tenemur ſacerdo
ti ea ↄfiteri ⁊ ad eius arbitriũ ſatiffacere.queſtio erit

bi in ſe. tamẽ non valẽt. ꝙuis enim moꝛtale qdiu efſft
moꝛtale ſit impꝛopoꝛtionabile.tamẽ in ipᷣa iuſtifica/

7 de hij

in que eſt cõſenſus ⁊ deoꝛdinatio cõtra deũ.⁊ de tali

bus dico ꝙ tenet᷑ homo penitere. ne multiplicent᷑ ⁊ i
hoc piculo ⁊ diſcrimini ſe cõmittat.⁊ ad taliũ hoꝛtat᷑

dine venialiũ.cõꝑans arene.cõpans beſtijs minutis.

comꝑans guttis multiplicat.compans ſcabiei.⁊ in

telligenda eſt ſiſitudo q;tum ad hec omnia ratiõe ꝑi/
culi.nõ qd faciũt ipᷣa venialia de ſe.ſed ad qd hominẽ

infra cum aget᷑ confeffione. Ex bijs patent obiecta

ad vtrãq; partẽ. Mã ratiões ad pꝛima partẽ ꝓcedũt
ratiõe ꝑiculi ad qð diſponũt pᷣter pᷣmã.ad quã ſoluẽ⸗/

dum ꝑ interemptionẽ.quia remitti poſſunt in alio ſe⸗
culo. Ratiões vᷣo ad oppoſitũ ꝓcedunt ratiõe moꝛ/

tiõe remittirt᷑ pena eterna. ⁊ moꝛtale fit quodãamodo

. veniale. ita poꝛtionabile.

2

y
1

RN.M

lem remedij

—

cramẽtali vt babet rationẽ remedij. In ſecũdaũiin

q̃ztũ ad neceſſitatẽ ex ꝑte cõfitẽtis.

cta reſtat inueſtigare quid in actione penitẽtie. ¶ Pꝛima ꝑs habet qᷓtuoꝛ. In pᷣma agit de cõfeſſione qᷓtũ ad
neceſſitatẽ ex ꝑte ↄfitentis. In ſecũda q;tum ad poteſtatẽ abſoluẽtis.infra diſt.xviij.hic queri ſolet ſi peccatũ
omno dimiſſum eſt a deo ⁊c. In tercia q;tum ad opoꝛtunitatẽ tpis.infra diſt.xx.Sciendũ eſt etiaʒ ꝙ tempus
penitẽtie eſt vſq; ineternũ. In quarta q;tum ad vtilitatẽ a ꝑte finis.infra diſt.xxj.vltra mediũ.poſt bec con/

ſiderandũ eſt quid pſit cõfeſſio ⁊c.¶ Pꝛima ꝑs ſpectat ad pᷣſentẽ diſt. que babet tres ꝑtes ᷣm tres queſtiões
quas determiat mor circa ↄfeſſiõis neceſſitatẽ. Pꝛimo ꝗ querit vtrũ cõfeſſio ſit peccatoꝛi neceſſaria ad iuſtiſfi
cationẽ. Secũdo dato ꝙ quodãmõ ſit neceſſaria.vtrũ ſufficiat cõfiteri coꝛde.an neceſſe ſit cõfiteri oꝛe ipſiius

dei miniſtro.⁊ hanc ꝓſequit᷑ ibi. Jã ſᷣm queſtiõis articulũ inſpiciamꝰ.Tercio vᷣo determiat cui bomi neceſſe

ſit cõfiteri. vtrũ ſufficiat cõfiteri laico.an neceſſe ſit cõfiteri ſacerdoti.⁊ hoc ibi. Hũc pᷣuſqᷓ pᷣmiſſis autoꝛitati-
bus ⁊c. Dꝛima ꝑs habet tres. In pᷣma ꝗponit queſtiões. In ſecũda ad vtrãq;ʒ partẽ q̃ſtionis opponit. vtri
ſcʒ còfeſſio ſit neceſſaria ad iuſtificatiõʒ.ibiDicũt em̃ quidã ſine ↄfeſſõe oꝛis.In tercia determiat.ibi.Quid

ergo ſuꝑ hijs ſentiendũ quid tenendũ.
¶Qauerit᷑ vtrũ confeſſio ſit

eat ↄfeſſio. In hüjs em̃ etiã d
pene diuerſa tradidiſſe vident᷑ doctoꝛes.

¶Opponit ad vtrã

—

—

tr qzpane queſtionls.
icũt em quida ſine ↄfeſſiõe oꝛis.·x ſatiſſacte opis. neminẽ a peccato mun⸗

eccatoꝛi neceſſaria ad iuſtiſicationẽ.

,*
—

Ic oꝛit᷑ qſtio mitiplex. Dꝛimo em̃ ꝗrit᷑ vtrũ abſq; ſatiſfactiõe ⁊ oꝛis XVII.
srfeſſiõe ꝑ ſolã coꝛdis ↄtritionẽ pctm̃ alicui dimittat᷑. Secũdo an ali
gqñ ſufficiat ↄfiteri deo ſine ſacerdote.Tercio an laico ſideli facta va⸗

eſſio. In hijs em̃ etiã docti diſa ſentire inueniũt᷑.qꝛ ſuꝑ hijs varia ac

dari.ſi tᷣus illa faciẽdi habuerit.Alij vo dicũt añ oꝛis ↄfeſſionẽ ⁊ ſatiſfactio

tione iudicat᷑. Aide ai babeat. Uñ. Pha.· Dixi ↄfitebo: aduerli. ume iin.m. S -xxfD2
Caſſtod bie male vi · do.. T tu re. im. Qð exponẽs Caſſio.ait. dixi.i.delibe⸗/ Teſtinonde
cere. q; m boc tantũ raui apud me ꝙ cõfiteboꝛ. ⁊ tu remiſiſti. Aagna pie⸗ bat e e,
valet ſi s habet vo- tas dei.ꝙ ad ſolã ꝓmiſſiõʒ pctm̃ dimiſerit. Votũ em a ctritioepe

luntatẽ cõfitẽdi quã/
tum ſi cõfitet᷑. fruſtra

nẽ ĩ coꝛdis ↄtritiõe pctm̃ dimitti a deo.ſi tũ votũ ↄfitẽ

poꝑaluõe iudicat᷑. Itẽ Augꝰ.nõdũ ꝓnũciat. ꝓmittit

7

iutott⸗

s que ad eam ſpectãt ꝓut habet ratio

Ic oꝛitur queſtio multiplex.pᷣmo em̃ querit᷑ ⁊c. Supꝛa egit magiſter de ꝑtibus integrantibꝰ peniten
tiã quaſi ſub quodã cõpendio.hic qꝛ; penitẽtia vt eſt ſacramentũ ecclie pᷣcipue attendit᷑ qᷓtuz ad con⸗/
lteſſionẽ. pᷣncipaliter determiat de cofeſſione. Et viuidit᷑ hec ꝑs in duas. In pᷣma agit de cõfeſſone ſa
tũ habet rationẽ ſigni. infra diſt.xxij.ꝓpe finẽ. Poſt pꝛedi

Chere

catũ dimittti.

ſeümn p⸗

hlſte
tagct

Sch.
Ahil
deholao⸗
Nnint.
ethi

Gen u
Ndae
ttihapeca
ſutaboe

uto uſ⸗
Msſt

choti⸗

XVII.

t ſe ꝓuũciaturum. ⁊ deus dimittit. quia hocipᷣm dicere. ergo cõfitet. Itẽ aut
ii N⸗rl. quoddam ꝓnũciare eſt coꝛde. Hõdum eſt vox in oꝛe c witcn Anare
an Pfel. yt homo audiat confeſſionẽ. ⁊ deus audit. Item ſacri aliquid habẽti bonã
n fſfſficiü deo ſpirltus cõtri. coꝛ cõtri. ⁊c. Alibi etiam legif’. Volũtatem. aut nibil.
inn Quacũq; hoꝛa peccatoꝛ conuerſus fuerit ⁊ ingemue⸗ leai ergo no a
dän rit. vita viuet ⁊ non moꝛietur. Mon dicitur oꝛe confeſ⸗ 1ſactin ſuſeiere. Si
lihiat, ſus fuerit.ſed cõuerſus ingemuerit. Unde datur in/ nihil cofert babẽti bo
alühert telligi ꝙ etiã oꝛe tacẽte veniã interdũ cõſeqᷣmur,hinc nã voluntatẽ.⁊ nulli
Kümlin etti lepꝛoſi illi quibꝰ dñs pᷣcepit vt oñderẽt ſe ſacerdo alij confert. ergo ꝛc.
nuns Luc.xvij. tibꝰ. in itinere anteq; ad ſacerdotes venirent.mũdati R dicn d votn⸗;
u unnt. Exqj inſinuar ꝙ anteq; oꝛa nra ſacerdotibꝰ apia tu-r wc öputat gie
Agin Jo. xj. mus.i.peccata ↄfiteamur.a lepꝛa pcti mũdamur. Ca/ ocatione. nõ qꝛ tãtũ
Griii zarus etia nõ pᷣus de monumẽto eſt eductus.et poſt a valeat oino. ſed quia
mth dyño ſuſcitatꝰ.ſed intus ſuſcitatꝰ. ꝓdijt foꝛas viuus.vt hoc deus acceptat. et
netcet b oſtẽderet᷑ ſuſcitatio aĩe pcedere còfeſſionẽ. Nemo em ſi aſſit votũ ⁊ deſit fa⸗
unfin prot o fiteri niſi ſuſcitatꝰ.qꝛ a moꝛtuo velut qᷣ nõ eſt pe/ tas deus exeuſat
uin rit cͤfeſſio. Nullus cofitet niſi reſuſcitat.nemo ante deteng aligg toeini
ſuſcnar niſid a peccato ſoluit. q; peccaotij moꝛs aiceſt. qui ope accipit ſnad
atii cC qꝗ aue vt ẽ vita coꝛpis. ita eiꝰ vita deus c. ¶ Hijs alijſ; mentũ. ⁊ aliquã vtili
niz It autoꝛicati⸗ pluribꝰ autoꝛitatibꝰ ꝓbat᷑ ante ↄfeſſionẽ vel ſatiſſacti tatẽ habet. tñ vbi de⸗
acbra Hbat onẽ ſola cõpunctioe pctin dimitti. QAð qui negit, eas on faculcne, wus te⸗
antinn luenieſieno determiare laboat. nec no in huis ſentetie dep ſion? ? petianif Gm votß⸗
QAd ſue opiniõis aſſertionẽ autoꝝ teſtimonia inducũõt. Rvbtageſt anteche⸗
Eſa.xliꝗj. Ait em̃ dominus ꝑ Eſaiam. Dic tu iniquitates tuas ueniat ad opus.repu
ebetr Amb. in lib. yvt iuſtificeris. Item Ambꝛoſius. Non poteſt quiſq; tat cõueniẽs ad obti/
de padiſo. iuſtificari a peccato niſi peccatũ ipſum antea fuetit cõ nendũ gratiã. nec tñ
niſer Idem in ſer⸗ feſſus. Idem dicit. Confeſſio a moꝛte anunã liberat. par ofitet. ſi em
en mone xi. Lonleſſio aperit padiſum. cõfeſſio ſpem ſalutis tribuit. Saftterck aut votum
etn . 9 quia non meretur iuſtificari.qui in vita ſua non vult nõ eſſet. aut eſſe deſi ⸗
intftit l 66Perct ſi pꝛius eſſet
b ¶ Memo em poteſt cõfiteri niſi ſuſcitatus. Aidet᷑ nõ eſſe verũ quod dicit quia m boc cũ nullus moꝛtuus
iibutn teneat ad ſui ſuſcitationẽ. quia boc eſt impoſſibile.nullus peccatoꝛ tenet᷑ ad confeſſionẽ. qð eſt incõöueniens.
grgi⸗ Re dicendũ qꝙ poſſe cõfiteri eſt dupliciter. Aut peccatum detegendo.vt ſit cõfeſſio manifeſta. ⁊ ſic poteſt fieri
Arunif etiã a peccatoꝛe.Aut vt ſit confeſſio vere recõciliatiua. ⁊ ſic nõ poteſt fieri niſi a iuſto ⁊ ſuſcitato. Si em̃ alias
ininiis fiat. abſoluit̃ exterius.ſed nõ interius. Mihil em̃ ad ſalutem valet alicui penã tempoꝛalẽ taxare.quouſq; do
Vrmu minus abſoluat gbcterns: cA Que ve e vitn ac. Jnnuit magiſter a eut nu e aha aminde. Noh
ſoutni ta deus eſt. Nidet᷑ hoc eſſe falſum.qꝛ anima viuificando infoꝛmat coꝛpus.ſed deus nõ eſt foꝛma anime. Itez
mefi coꝛpus paꝛiuatu anime vita nõ reſuſeicat niſiꝑ miraculũ ergo videt ꝙ iuſtificatio ſt miraculoſa. auon no vi⸗
ieticli Adetur.cum nemo admiret᷑ hoc nec ſit inſolitũ.Rꝰ dicendũ ꝙ ſic deus ẽ vita anime ſicut anima coꝛpoꝛis quo⸗/

dãmodo.⁊ quodãmocdo nõ ſic. In boc em̃ eſt ſimilitudo ꝙ quẽadmodum coꝛpus indiget anima ⁊ ab ipa vi
uificat᷑ qᷓdiu illi coniũgitur.⁊ ꝑ eius ſeꝑatio nem vileteit. ſie q;diu anima vnitur deo ꝑ charitatẽ viuificatur.
⁊ quãdo ſeꝑpatur ab eo moꝛitur ⁊ vileſcit. In boc aũt eſt diſſimilitudo. quia anima coniũgitur naturaliter. et
naturaliter ex coꝛruptiõe nature ſeꝑatur.ita ꝙ; appetitus ⁊ indigentia eſt in vtroq;.quia conſtituũt tercium.
ex deo autẽ ⁊ anima non fit vnũ.⁊ pᷣterea coniũctio illa eſt voluntatis ex vtraq; parte.⁊ hinc eſt ꝙ quia volũ⸗
tas i a naturaliter eſt vertibilis. ⁊ diuina miſencoꝛdia pꝛompta eſt miſcreri. ꝙ reſuſcitatio anime nõ eſt mi ·
A raculoſa ſed vt ꝗꝓpꝛius loquamur eſt mirabilis. d Quia non meretur iuſtificari qui in vita ſua non vult
peccatũ confiteri. Aidetur impꝛopꝛie loqui.quia iuſtificatio antecedit omne meritum.ergo nullus iuſtificari
meretur. Item querik cum omnes virtutes dentur homini.:.fides.charitas ⁊c.quare magis vocatut iuſtifi /
catio deletio culpe qᷓ; aliud. Item cum anima dicat᷑ viuificari. ſanari.⁊ renouari.queritur que ſit differentia
inter bec.Rꝰ dicendũ ꝙ iuſtirficatio nõ cadit ſub merito cõdigni. cadit tamẽ ſub merito congrui.dicit᷑ autem
geꝑatio anime iuſtificatio. Peccatũ em̃ actuale eſt deoꝛdinatio ſiue obliquatio circa aliquẽ actũ aic.⁊ per bãc
ſepatur aia a deo. æ ex boc incnrrit duplex malũ.ſcʒ difficultatẽ ad bonũ.⁊ ideo dicit᷑ tuſtas q̃ aĩa ia inuete⸗
rata eſt. ⁊ ꝓnitatẽ ad malũ ⁊ ̊ di infirmitas.vñ omne petm̃ dẽ iniuſticia. dꝛ moꝛs. dẽ tuſtas. dẽ infirmnita 8.
Per oppoſitũ igit᷑ aia in aduẽtu gre viuificat᷑.⁊ ex ſuſceptiõe vᷣtutu oꝛdinãtiũ vniuerſas cotẽtias iuſtiſicat᷑.

R

=
S

S

¹———

2 we quidẽ fit i inſtã/
ti.vñ iuſtificatio dẽ a
luſticia gen erali.ſed
ſanat᷑ vlteriꝰ ꝑ gratia
ſacramẽtoꝝ.et reno/
uat᷑ ꝑ bonũ exercitiũ
⁊ fit ſemp ad bonum

abilioꝛ. Uñ dicit apo

ſtolꝰ.ij.: Coꝝ.iiij.ꝙ re

diem coꝛruũpit᷑. Anð

notandũ ꝙ peccatuʒ

vno mõ dicit᷑ infirmi

tas et vctuſtas.alioꝰ

ſeq̃la peccati.Et pꝛio
quideʒ mõ ſtatim fit
ſanatio ⁊ renouatio.
ſecũdo mõ ſucceſſiue
Mec ꝑuẽit᷑ ad ꝑfectã
ſanitatẽ ⁊ nouitatem
niſi in gloꝛia. eo q; 133
manet pꝓnitas ⁊ diffi
cultas ivia. Qd ergo

gquerit᷑ quare dicitur
iuſtificatio.dicendu,

q dicit᷑ a iuſticia ge/⸗

nerali non a iuſticia

cardinali.Qð queri/
tur quõ hec differũt.
iam patz. Patet etiã

illud qð cõſueuit qᷓri

cuius ſit ſanare.dico

cfm̃ qꝙ cõtritiouis iuqtũ

——

guãtur. vi

ſacramentũ. Si ꝑ virtutẽ. dicit ꝑ penitentiã. Si ꝑ ſacramentũ. .
eſt cõfeſſio ⁊ baptiſmꝰ. Aliter põt dici ⁊ melius ꝙ Criſo.loquit᷑ de adultis.⁊ hij purgant᷑ duplici ſacrainẽto
ſcʒ cõfeſſione ⁊ baptiſmo.⁊ pᷣparatoꝛiũ ad vtrũq; eſt cõtritio.⁊ hanc nomie penitentie dat intelligg.
emo dicat ſibi.occulte ago penitentiã ⁊c̃. Aidet᷑ ex hoc ꝙ pen erca in onbite T ü

det᷑ ꝑ literã ſequẽtem de Job. Si erubui peccata mea ⁊c.videt᷑ ᷣm hoc

6 f

in coſpectu populi.ergo nõ eſt vere penitens qui cõfitet᷑ in pᷣuato.
tione que fit reſpectu ſacerdotis cui pᷣcepit dominus manifcſtari.
Aenialis eſt culpa quã ſequit᷑ ↄfeſſio delictoꝛũ. Nidet᷑ male d

7g ¶ Neniali
cpuis aggrau

nitẽtiã qualis agit᷑ in ecchia. Nemo dicat ſibi. occulte

ago penitenni apnd deũ ago. nouit deꝰ qͥ mihi igno⸗
„ „ . . O. ſi ⸗. N46 ſI πια☚1 gH
nouat de die in dien ſcit.qꝛ in coꝛde ago.Ergo ſine cauſa dictũ ẽ.q̃ ſolueris
ſicut exterioꝛ de die i

ſupꝑ trã ſoluta erũt ĩ celis?: Ergo ſine cauſa claues da⸗
te ſunt:fruſtramꝰ vᷣbũ xpᷣi. Job dicit.Si erubui in cõ⸗
ſpectu pli peccata mea cõfiteri. Itẽ Ambꝛo.ꝰ Venia/
lis ẽ culpa quã ſequit᷑ ↄfeſſio delictoꝝ. Itẽ Augꝰ.ſup

illũ locũ põ.Nõ abſoꝛbeat me ꝓfũdũ.nec vꝛgeat ſup-

me puteꝰos ſuũ. Puteꝰ ẽ ꝓfunditas iniqᷣtatis.in quã

ſi cecideris non claudet ſuꝑ te os ſuũ. ſi tu nõ claudis

os tuũ.Cõſfitere &̊ ⁊ dic.De ꝓfundis clamaui ad te do

mine ⁊c̃.⁊ euades.Claudit ſuꝑ illũ qͥ in ꝓfundũ ↄtem

nit.a qͥ moꝛtuo velut qᷣ nõ ſit perit cõfeſſio. Itẽ.Null⸗
debite gꝛauioꝛis pene accipit veniã.niſi qualẽcũq; (et

ſi lõge minoꝛẽ qᷓ; debeat)ſoluerit penã. Ita em̃ impꝑtit᷑

a deo largitas miſcòie.vt nõ relinquat᷑ iuſticie diſcipli

na. Itẽ Hiero. Qui peccatoꝛ ẽ plangat delicta ppꝛia

vel ppli.⁊ ingrediat᷑ eccleſiã de q̃ ꝓpeer peccata fuerat

egreſſus.et doꝛmiat in ſacco.⁊ pteritas delicias ꝑ q̃s

deũ offenderat. vite auſteritate cõpenſet. ijs alijſq;

abſolutiõe pene.neminẽ a peccato mũdari.

autoꝛitatibꝰ nitunt᷑ aſſerere.ſine cõfeſſiõe vocis ⁊ aliqᷓ

IIII.
peccatũ cõfiteri. illa cõfeſſio nos liberat q̃ fit cũ penitẽ
tia. Penitẽtia vo eſt doloꝛ coꝛdis ⁊ amaritudo aie ꝓ
malis qᷓ quiſq; cõmiſit. Itẽ Joh. Mõ põt quiſq; gr̃aʒ
dei accipe. niſi purgatꝰ fuerit ab omni peccato ꝑ peni
tentiã.cõfeſſionẽ.⁊ ꝑ baptiſmũ. IJtẽ Augꝰ.Agite pe/

e ttreeü.
Aug. de pe /

f nitentia.

Alath. xvj.

Job. xxxj.

g Ambꝛo,

Aug. ſuper

Ps. lxviij.

Põ.cxxix.

ñ eſt actus virtutũ eſt iuſtificare. ſed eius inqtuʒ eſt ſacramẽtalis eſt curare. Sacramẽ⸗
ta em̃ ꝓpꝛie ſanant.⁊ virtutes rectificant. Sed inq; tũ eſt gratie eſt viuificare.inq;tum boꝝ omniũ.renouare.
mn purgatus fuerit ab omni peccato ꝑ penitentiã. cõfeſſionem. ⁊ baptiſmu. Querit᷑ quõ iſta tria diſtin⸗

idet᷑ em̃ cõfeſſio ab hijs nõ differre. Re dicendũ ꝙ curatio a moꝛbo eſt duplicit᷑.

7 —— „ „

— —m

⸗

eit du aut ꝑ virtutẽ.aut ꝑ
Hoc eſt duplicit᷑.ſicut duplex eſt tabula.⁊ ſi

itẽtia ois ſit facienda in publico.⁊ illud vi
.ο quilibet teneat còfiteri peccata ſua
ſRe dicendũ ꝙ Augꝰ. intelligit de occulta⸗/
nan eſvectu aliamn henarum. enube
Actozii. Cudet male dicere. qꝛ culpa nõ alleuiat᷑ ex effectu ſequẽti
et᷑. ergo videt ꝙ moꝛtale nunc̃ tp confeſſione ſat venlale Jtem ventale nõ fit H
ecõuerio. Item ſi fit veniale.qꝛ deus dinittit ꝑ confeſſionẽ.multo a foꝛtioꝛi debet dicere de cõtritione.Rꝰ dicẽ
dum ꝙ in abſolutiõe que eſt in cõtritione culpa recipit veniã q;tum ad penam eternã. In cõfeſſione vo par-

tim recipit veniã.partim nõ.qꝛ ad vnã partẽ pene ligatur. ab alia abſoluit.⁊ ideo dicit Ambꝛoſiꝰ ꝙ venialis

efficitur nõ q;tum ad maculam.ſed q;tum ad obligationẽ ad penam aliquã.⁊ ſic patet illud.
oꝛmiat in ſacco ⁊c. NMon videt᷑ eſſe vctrina cõpetens.quia multi in ſericis aſperas pen
Ze dicendũ ꝙ ſaccus accipit᷑ ꝓ qualicũq; hu miliatiõe eo
ꝙ nõ eſt ꝑfectiõis ſed ↄſilij.nec intelligit᷑ de ſacco exterius. ſed ꝙ interius feratur veſtimẽtũ aſperũ. Ael dic⸗
dum ⁊ melius ꝙ ita eſt intelligendũ q ingrediatur eccleſiã.ſic vt doꝛmire in ſacco.nõ intelligit᷑ de templo ma

8 b C0

ſericis aſperas penitentias agunt.
tropo quo ſpecies accipit᷑ ꝓ genere. Ael dicenduzʒ

teriali.ſed de vnitate ſpirituali.⁊ ſic interius debet eſſe amictus ſacco.quia vera penitentia debet eſſe humilis

⁊ auſtera.quoꝛũ vtrũq; notatur in ſacco.⁊ fuit in nininitis.Sed illa autoꝛitas non videt᷑ ad poſitum de co⸗ .
feſſione.⁊ ideo dicendũ ꝙ adducta eſt non ꝓpter confeſſionẽ ſed Apter ſatiſfactionẽ. facit tantbag confefno⸗/

nem quaſi a poſterioꝛi.⁊ ſic patet illul.

Ugtan

ln

ie
en
thictckea

leeGone
nCap
ſtgtiotf

(Wone
ch.

Awucfe
ſpſi hoii
capoe
inctn

Aiigignis
ctreac

epagel

eten

Pſastnin

ſediſpo
Nloergen
komnndd
ſckeniiin
htieno⸗
Ukhintif
fianſent
ingie

Aug'.

WMꝛ ad iuſtificationẽ impij nec

S c.

culpe erit ante habitũ gratie

ficat
cũ refoꝛmatio rñdeat defoꝛmatõi.dʒ bõ in puram
reſtitui. bec media eſt inter culpam ⁊ O.

([Meterminat queſtionem ppoſitam. c ́YMMMMNNẽE*
¶ Quid ergo ſuper his ſentiẽdũ:? Quid tenẽdũ? Sane dici põt ꝙ ſine cõfeſſi

one oꝛis.et ſolutione pene exterioꝛis peccata delent᷑ ꝑ contritionem ethu⸗
militatẽ coꝛdis. exquo em ꝓponit mẽte cõpũcta ſe confeſſurũ.deꝰ dimittit.
qꝛ ibi eſt confeſſio coꝛdis et ſi non oꝛis.ꝑ quã anima interiꝰmundat᷑et a ma

4

cula et cõtagione pcti cõmiſſi.⁊ debitũ eterne moꝛtis relaxat᷑. Illa ergo qᷓ
ſuꝑius dicta ſunt de cõfeſſione et penitẽtia. vel ad cõfeſſionẽ coꝛdis vel a d
interioꝛẽ penã referenda ſunt.Sicut illud Augu.ꝙ nullus dicit᷑ veniã con⸗
ſequi niſi pꝛius qntulamcunq; peccati ſoluerit penã. Vel de exterioꝛi pena
accipienda ſũt.et ad cõtemnẽtes vl negligẽtes referẽda ſicut illud. Nemo
dicat occulte ⁊c. Nõnulli em̃ in vita peccata cõfiteri negligũt vl erubeſcũt.

et 1õ nõ merent᷑ iuſtiſicari.Sicut em̃ pᷣcepta ẽ nobis interioꝛ penitentia.ita
oꝛis cõfeſſio ⁊ exterioꝛ ſatiſfactio ſi aſſit facultas.vnde nec vxe penitens ẽ qͥ

Augu. ſuper
pſial.

confeſſionis votũ nõ habet.et ſicut peccati remiſſio munus dei eſt. ita peni
tentia et confeſſio ꝑ quã peccatũ delet᷑ nõ põt eſſe niſi a deo. Ut Augu, ait.
JZanm iuquit donuʒ ſpũſ.ſ.habet qui confitet᷑ et penitet.qꝛ non põt eſſe con

feſſio peccati et cõpunctio in homine ex ſeipo.Cum em̃ iraſcit᷑ ſibi qᷣſq; ⁊ di/
plicet.ſine dono ſpũſ.ſ.non eſt. Oꝑtet ergo penitentẽ cõfiteri ſi tempus ha

hic magi

„

lute. Secundo querit᷑ de ipᷣis in cõpatione adinui/-
cem. Circa pꝛimũ querunt᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo ꝗqritur
vtꝝ ad iuſtificationẽ impij ſit necria gratie infuſio.

Scdo vtrum neceſſariꝰ ſit motus li.ar. Tercio vtꝝ-
neceſfaria ſit cõtritio. Quarto vtrũ neceſſaria ſit con gratiã. ꝗᷓ non tm̃ f⸗ .
natlura debilitatã habilitaret ad bonũ. vã cõceden/

feſſio. 0 Duckiol.. g
ſio vi. Ro. iiij. Juſtificati ꝑ gratiã ⁊c.

niſi ꝑ collationẽ habitus. cofertur in deletiõe pec/

cati aliquis habitꝰ.ſed peccatũ deo diſplicebat et diſ

plicere faciebat. ab oppoſitis habitꝰ ille deo placõ

et placere facit. bunc dicimꝰ gratiã gratũ facientẽ.
tem p peccatũ ſepatur bomo a deo. ab op
poſitis in iuſtiſicatione vnit᷑ deo.ſed vnio in deo no

ſine diſpoſitiõe vniente.qꝛ tũc peceatoꝛ inimic? So

baberet gratiã dei.S ⁊c. tem nõ decʒ eſſe poſt hũc
ſtatum miſi duo loca.i.gloꝛie et pene. nõ decz homi
nẽ eſſe niſi in ſtatu in quo poſſit eſſe in altero iſtoꝝ.S

hominẽ moꝛtalẽ neceſſe eſt eẽ vel in culpa vel in gra
tia. ꝑ iuſtificationẽ recedit a ſtatu culpe. neceſſe ẽ

ſibi conferri habitũ gratie ¶ Contra. Vſa. xliij. Ego
ſum qui deleo iniquitates tuas ppter me. S deletio
tẽ nõ minꝰ ẽ impiũ
ſuſtificare ᷓ creare.ᷣ deꝰ creat ſine medio.& et iuſti/

tẽ lapſus fuit ppꝛie ab innocentia in culpã.

2—

pocena
tiã. ⁊c. ¶ Itẽ ſi gra cxpellit culpã.aut qn ẽ.aut qn n

eſt. Si qñ eſt. accidẽtis eẽ eſt ineſſe. expellit cul⸗

pã cum ſubiecto ineſt quero a quo ſi ubiecto. Hõ ab
galieno. neca ſuo.qꝛ pꝛ? ẽ culpam expelli q;ᷓ bomineʒ
gloꝛificari. Si qñ non eſt. ſed nibil agit quando non

eſt. ergo non expellit.

dam ergo ſi a gratia. ſimilit alia ab alia. ⁊ ſic in infini
9 ti.¶R. dom qꝛ in omni oꝑe dñi ẽ mia et veritas.

mneellige em henne queſtionis quã ponit
er querit᷑ in ꝑte illa de iuſtificatione
mpij. et circa boc duo pꝛincipaliter querunt᷑. Dꝛio
de bis qᷓ ſunt neceſſaria ad iuſtificationẽ impij abſo

v: Itẽ ratione
videt᷑.qꝛ peccatũ ẽ pꝛiuatio.ſ̊ non remouet᷑ puatio

quin daret gratiã. rõe pꝛius habita
tur aut grati
et expellit

¶tem iuſtificatio eſt gra que/

beat. et tamẽ anteq; ſit confeſſio in oꝛe.ſi votũ ſit in coꝛde.pᷣſtat᷑ ei remiſſio.

maxime in nobili ope oꝑtet eẽ ſ. in ope iuſtificatõis.

Om̃ igit᷑ bõ peccauit et nihil ante gratie infuſionem

apud deũ meruit.deus iuſto iudicio nõ oino cffectũ
culpe tollit.immo penã relinquit.et iõ in pꝛioꝛeʒ ſta/
tum hominẽ nõ ſtatim reſtituit.Et qm miſericoꝛs ẽ.
iõ etiã ãpliꝰ bonũ reddit.Quia magis indiget.iõ nõ

tm̃ reſtituit innocentiam. ſ̊ etiã dat gratiã.iõ q;uis

delere poſſet deꝰ ſinc medio culpã.decreuit tamẽ de
lere ꝑ gratiã.q̃ non tm̃ facerct innocẽtez.immo etiã

de ſunt ratiões ad boc.¶ Ad illud qð obẽ in contra

rium ꝙ deus ſolꝰ delet. dom qꝙ ven eſt effectiue. ſed

foꝛmaliter delet ipa gratia. Oeus aũt nullius eſt foꝛ

ma pfectiua Ald illud qd obẽ ꝙ ſolus creat. dðʒ ey

foꝛmalem Ad illud qð obꝛ ꝙ culpa auferet innocẽ
tiã. dᷣm qꝙ non decreuit deus reſtituere innocentiã
¶ Ad ül qð ꝗ̃ri
la expellit qñ eſt ⁊c. dom qñ eſt. et ſil ẽ
L Ad illud qð obẽ ꝙ accñtis eẽ eſt ineſſe.
dm qꝙ gratia ẽ accidẽs.et hʒ oꝛtũ realiter ab alio

a ſubo ꝓpꝛio.ſ.a do. Añ triplicẽ h compationẽ ad
pꝛincipiũ a quo ꝓcedit. ad peccatũ contrariũ qd ex-
pellit. ad ſubiectuũ qð pficit.et oẽs iſte cõgpatiões ſũůt

„ —

ſimul tpe.tamẽ naturaliter pus gra cõpat᷑ ad pꝛinci
pium a quo ꝓcedit.ſcdᷣo ad peccatũ qð expellit. ter⸗
cio ab ſubiectũ qð pficit.vñ ꝓpꝛie loquendo pꝛiꝰ eſt
gratia ab efficiente q́; expellat culpam ꝑ naturaʒ. et

ſic patz rñſio ad illud. Obijcit em̃ de eẽ gratie inqtũ

.„2

infoꝛmat ſubiectũ. pꝛiꝰ aut ẽ gratiã creari ꝑ naturazʒ
iỹ ſubiectum eẽ gra infoꝛmatu. vñ ſicut in actione et
pꝓductione aliarũ foꝛmaꝝ intelligim? ꝙ foꝛma pꝛiꝰ

ſe babeat in ratione virtutis agetis qualitatis in-
foꝛmantis.ſic in ꝓpoſito intelligat᷑.tñ pꝛioꝛitas non
tempis ſed nature. Ad illnd qð vltimo obẽ. dd.qꝙ
gratia aliquando dicit᷑ habitꝰ. aliqndo act?. Alian
ſtatus eſt in habitu. iuſtificatio ant dĩ magis actus

H gratie vel ſtatus ꝙᷓ dicatur ipᷣe babitus. Quare aũñt

r

nõ ſimile.qꝛ creare dicit opus qð nõ reſpicit mate-
riam pᷣiacentẽ. ſed iuſtificare reſpicie materiã ſubiec/
tam. et iõ nõ tm̃ reſpicit cfriciẽtẽ cauſam. verũ etiam

12
13
14

15

.

magis ſc appe .7 ſ⸗ videbitur.

Vtrum ad iuſtificationẽ ſit neceſſariꝰ motꝰ li.ar. Et
c ſic vi.Aug.qui creauit te ſine te.nõ iuſtificat te ſi⸗
ne te.& neceſſario ad iuſtificationẽ requirit᷑ eiꝰmotꝰ.
tẽ Ber. de li.ar.opus ſalutis duo requirit.i.deũ

dantẽ.et li.ar.recipiens et cõſentiẽs. neceſſario cõöo/

currit opus li.ar.¶ Itẽ rõe vꝛ.qꝛ deus q̃ntum eſt de
ſcſemꝑ paratꝰ ẽ iuſtificare hoĩem.& ꝙ hõ mõ iuſtifi/
cet᷑ et no pꝛius.nõ ẽ ſm variationẽ ex ꝑte dei. a ꝑte
homis.ſᷣ adultus iuſtificat᷑ ſine aliqua variatiõe cir
ca ſenſum. neceſſe ẽ ꝙ ſit variatio circa li. ar. ¶ Iteʒ
vcus plus exigit ab homic qui plꝰ põt.g plꝰ ab adul
to qᷓ; puulo.cũ plus poſſit.ſed illud qð exigit nõ põt
minus cẽ q; motꝰ li.ar. ad iuſtificationẽ illum exi⸗
git. ¶ Cõtra. Juſtificatio ẽ ꝑ virtutẽ.ᷣ virtus eſt bo
na qualitas mẽtis quã deꝰ in nobis ſine nobis opa/

tur. g ⁊c. ¶ Itẽ in iuſtificatiõe accedit hõad deũ.bᷣm

illud Jo.vj. Memo venit ad me niſi traxerit eũ par.
ſed tractus ẽ motus violentus.⁊ li.ar.nõ põt inferri
violentia. nõ eſt ibi motus li.ar. Itẽ potentius
agens ẽ deꝰ qʒ aliq agẽs creatũ.ſᷣ agẽs creatũ ſine
aliqua cooꝑatiõe ſuſcipiẽtis expellit oppoſitũ.vt pʒ
in luce quę expellit tenebꝛã ſine aliqua coopatiõe ae
ris.S 23e q̃ro quis ſit illę motꝰ.cũ em̃ omis mo

tus merito2iꝰ ſit a li.ar.vẽ ꝙ ille poſſet eẽ cuiuſlibet
Re. dʒ ꝙ ſicut iuſtificatio nõ eſt niſi volẽ

virtutis
tis.ſic etiã nõ dat eã deus niſi volenti.dum ſit in ta/
li ſtatu ꝙ conſentire et diſſentire poſſit.iõ ad ſuſcep/
tionẽ iuſtificatiõis in adulto requirit᷑ motꝰ li.ar.ſᷣm
quẽ cõſentit gre.Et qꝛ pꝛimꝰ motꝰ ꝑ quẽ ↄſentit gr̃e
E motus fidei.ideo motus iſte ẽ motꝰ fidei. Añ Ro.
v. Juſtificati ꝑ fidẽ. Glo.i.ex motu li.ar.qͥ eſt ex fide.
iõ dꝛ Act᷑.xv.fide purificãs coꝛda.qꝛ motus fidei pᷣ-/
16 mo requirit᷑ ad purificationẽ¶ id illud qd obẽ q;
deus opat᷑ virtutẽ ſine nobis.dᷣm q veꝝ ẽ ſine no⸗
bis cſficientibꝰ.nõ tñ ſine nobis diſponẽtibꝰ vel con
17 ſentientibꝰ Ad illud qʒ obꝛ deus trahit. dom q
Strahi ꝑ coaciionẽ ⁊ ſic ñ trabit.et ẽ trahi ꝑ iductio⸗
nẽ et ſubleuationẽ et ſic trahit.qꝛ inducit et etiã ſub/
18 leuat hominẽ ad illò ad qð ꝑ ſe nõ põt ꝑtigere.¶Ad

illud qd obẽ ꝙ deus ẽ potẽtiſſimꝰ.dm q; boc non ẽ
ꝓpter impotentiã ex parte dei.ð̊ ꝓpter cõgruentiazʒ l

in agẽdo. Mõ em̃ facit deus quicqͥd põt.ſᷣ qd decʒ
qd ↄgruit.⁊ decẽs ẽ ꝙ impmat foꝛmã in materiã ſiẽ
petit foꝛmeę et materie ſuſcipiẽti.et foꝛma ẽ iuſticia
q̃ eſt libertatis.et mã ſilr ẽ voluntas libera.libera in
agendo et recipiendo.et iõ non dat᷑ ſine actu eiꝰ cuʒ
12 duo nata éagere lo'n
quis ſit.ddm ꝙ ſicut glo.dicit expꝛeſſe q̃ pꝛius habi/
ta ẽ.ille ẽ motus fidei.li.em̃ ar.ẽ facultas voluntatis

et rationis.et gra adueniẽs vtranqʒ potẽtiam facit

in actu. vt ratio ſit in actu credẽdi qͥ eſt fidei. et vo⸗

luntas in actu peteſtandi qͥ eſt contritiis.
Sèð Auaor i Cc.
¶ Ntrũ ad iuſtificationẽ neceſſaria ſit contritio. Et ꝙ;
ſic videt᷑.ſuꝑ illud ps.Sacrificiũ deo ſpũs contribu
latꝰ.ſpũs cõtribulatꝰ et ↄtritus ẽ ſacrificiũ i quo pec
cata ſoluunt᷑. ¶ Itẽ ſuper illud põ.iuſticia añ eum
ambulabit.Glo. Aug.pᷣuia homis iuſticia ẽ vt putet
ſe malũ ⁊ faciat ſe bonũ. hec eſt via dñi vt veniat ad
deñ ¶ Itẽ roe videt᷑qꝛ impoſſibile ẽ peccatoꝛẽ iuſtifi
riqn ſequatur pena ſatiſfactoꝛia:p poſſihile ẽ iõm

d illud qð querit᷑ de illo motau

„

ſtatim moꝛi.et nulla erit pena ſatiſfactoꝛia niſi volũ

tarie ichoata in vita ſicut dicit Aug. neceſſe ẽ in

ſpo actu uſcaoi ſit motus penalis.ſᷣ nõ eſt niſi

cõtritio.ꝙ ⁊c. ¶ Itẽ ſicut culpa volũtate ẽ introduc-
ta.ſic etiã conſeruat᷑ ꝑ ipam. & ſi li.ar.exquo ſemel
conſenſit ſemꝑ habet᷑ ꝓ cõſentiẽte niſi diſſentiat.ne
ceſſe ẽ diſſentire. Sed diſſenſus eius ante aduentuʒ

gratie nihil põt.g optet ꝙ diſſentiat cũ gratia Itez

aliqͥd plus requirit᷑ in iuſtificatiõe eius qͥ poſt fidesʒ

peccauit vltra motũ fidei.ſᷣ hoc nõ ẽ niſi contritio.

⁊c̃. ¶Ged cõtra.Ecci.j.timoꝛ dñi expellit peccatuʒ.Sẽ
põt fieri ſᷣm hoc iuſtificatio ſiue peccati expulſio mo
tu timoꝛis.nõ & neceſſe ẽ ꝙ contritõis.¶ Itẽ ſuper
illud. Luoe.vij. dimittunt᷑ ei peccata multa ⁊c. Glo.
ardoꝛ charitatis pctõꝝ rubiginẽ in ea conſumpſit. S
nõ oꝑtet ꝙ ſit doloꝛ.¶ Itẽ rone videt᷑.qꝛ due ſunt ꝑ/
tes iuſticie ſcʒ facere bonũ et declinare a malo. Sed
pᷣma ẽ maioꝛ.g multo magis ſe diſponit bõ ad grati
am faciendo bonũ qᷓʒ vitando malũ ̊ appetitu bo/
ni qʒ deteſtatiõe mali. ¶ Itẽ cum qͥs iuſtificatꝰ ẽ põt

3

moueri motu ois vᷣtutis. cum motus ois virtutis

ſit gẽe cognatꝰ.motus cuiuſlibet virtutis infoꝛmis
diſponit ad gratiã.nõ neceſſaria ẽ contritiot Iteʒ
poſſibile ẽ aliquẽ auerti a deo nihil de ipᷣo cogitãdo.
Sſir poſſibile ẽ aliquẽ a peccato recedere nihil cogi/
tando de peccato.& abſq; contritiõe. c di⸗
cunt aliqui ꝙ iuſtificatio tripliciter di. Ano mõ dici
tur iuſtificatio ad iuſticiã pparatio.et huic quidẽ ne
ceſſaria ẽ attritio vł doloꝛ.Alio mõ iuſticie infuſio.⁊
huic necria eſt infuſio gre et expulſio culpe.Lercio
mõ iuſtificatio ẽ in iuſticia exercitatio.⁊ huic quideʒ
necria ſunt duo a gratia.ct duo ab aia.ſcʒ motus li.
ar.et contritio.et dicũt verbum Aug.de iſta iuſtifica
tiõe intelligi qui creauit te ⁊c. Sed certe ſi ad hoc ꝙ
gratia infundat᷑ neceſſe ẽ ꝙ bõ ſe pꝛeparet coſentiè/
do gratie.et deteſtando peccatũ.neceſſe ẽ in ia gẽe
infuſione iſta quatuoꝛ eè.ſc; gratie infuſionẽ. ⁊ li. ar.
motũ.et contritionẽ.⁊ peccati expulſionem. Deꝰ em̃
expellit culpam infundendo gratiã.ſed nõ infundit
niſi ei qui concoꝛdat.et neceſſe eſt concoꝛdare gratie
aduenienti et peccatũ expellenti. Gꝛatie ſic adueniẽ
ti concoꝛdat ꝑ motum li.ar. Gꝛatie vt peccatũ expel
cnti ꝑ motum contritiõis. Añ duo ſunt ibi a deo.ſ.
gratie infuſio.et peccati expulſio.⁊ duo a nobis bijs
duobus modis conſona.et hec quatuoꝛ tãgunt᷑ in il
lo verſiculo.ps.Cõmouiſti terram ⁊ conturbaſti eã.
ſana cõtritiones eius quia commota eſt. Gꝛatia em̃
adueniens in animã commouct rõnem ſᷣm ꝙ eſt ꝑs
lib.arbi.et conturbat voluntatem ꝑ contritionem.
⁊ poſtmodũ ſanat ꝑ peccati expulſionẽ. Et ratio hꝰ
redditur.quia pᷣceſſit duplex cõmotio ꝑ qᷓm anima
ipſa ſe gratie iuſtificanti confoꝛmauit. et iõ ſubiun⸗
git ꝙ commota eſt.Concedende ſut igit᷑ rationes ad

banc parteʒ inducte. ¶ Ad illud vᷣo quod obijcit᷑ in 1

contrariũ ꝙ motu timoꝛis et amoꝛis cõuenit iuſtifi-
cari.ddm ꝙ in peccato tria ſunt.ſ.actio mala. et ißa
interioꝛ macula.et ſequela.Actio mala expellitur ti-
moꝛe.macula doloꝛe.ſed ſequela chaꝛitatis ardoꝛe.
Vñ timoꝛ eſt in iuſtificatione vt dicit pᷣparatio ad
iuſticiam. Doloꝛ vt ifuſio iuſticie. Charitatis ardoꝛ
in conſummationẽ.¶ Ad illud quod obẽ ꝙ melius 22
eſt facere bonum ⁊c.dm c reuera melius eſt.ſed ta

mẽ non ẽ ita conſonuʒ gratie delenti culpam vt de⸗

ad hoc di/ 20

for

ſiniß
a
nktt
toenizn
lopoſt vin
ſſonepun
ſymnlaue
isboei
ſconegbbee
9Cfren

Usflaithhe
milcn
cangpoe

ſoßie ten
tiſtcaming
ſnenc
ickierein
ckac
pirtcbenae
foutntt
Urcant
Knegwwua
Necchariun
kebconni
tiinmek.

mbocobiſt

ſconſiteboꝛ

(un ptif

roneiudie
nnsconſt
Kheceatadi
ſiſio⸗
Arci
aapnie
ſiccoo
ütltafo
Neſlig
Cncdoto
aker

chſſon
ngiit

incocke

glo.⸗
lünui⸗
nn

wäi
ss⸗
ſuti
4.
niidiſn

E
Sz=

1

=—
— =
See

☛ r
S=

=
=
=

S

lundh S
nhugr
eͤpelh
üſkertizi
Musdßzints

ninroſfns
—
lNeincgzt⸗
cocgenblc
eadbe
di Aorinl
abucr
ziſtcenhiet
ſoalheon
otbuigg
ii ſnon

eifniuſfa
Meſiadn

Gnttchti
Miniing
onic.
lonn N
iſctiö i
nenhey
teſeM
epti
ürtiuml
nntehe
matinru
mnnſt,
st Haunch
mingch⸗
tinn
1 gunn
vocin
4 ſbiun
olchic;
Ptentu

XS

25 eſt nec aria. iõ c

24

teſtatio peccati.⁊ quia cõtritio ꝓpter conſonantiaz
Ad ülud qd obẽ ꝙ quilibʒ mo
tus virtutis eſt cognatus gratie. doᷣm ꝙ verum eſt.
tamẽ oꝛdo ẽ in actibꝰ virtutũ.nunqᷓ; em̃ amat quis
niſi moueatur motu fidei.ſic dico ꝙ motus virtutis
pnie in iuſtificatione poſt motũ fidei ẽ motus pᷣmo
neceſſariꝰ.et iõ ſil eſt cũ ipᷣa gratie infuſione. ¶ Ad il⸗
lud qð obẽ qꝙ põt quis auerti a deo nihil cogitando.
dum ꝙ nõ valet. tum quia receſſus a deo eſt inoꝛdi/
natus. regreſſus oꝛdinatus. exẽplũ eſt de eo qui ca

dit de ſcala.tũ quia plura exiguntur ad bonũ qʒ ad
S ¶ Queſtio. iij. d

¶ Atri ad iuſtificationẽ neceſſaria ſit confeſſio. Et g

ſic oidet Pꝛouer. xxviij. qui abſcõdit ſcelern ſua no
diriget᷑. qui autẽ cofeſſus fuerit et rcliquerit ea miaʒ
conſequet᷑.ſed iuſtificatio nihil aliud ẽ q; ſpũalis di
rectio.quia iuſticia rectitudo voluntatis.cuʒ S nul
lus poſſit dirigi niſi pᷣcedat confeſſio.nullus ſine cõ/
feſnone pꝛeuia poteſt iuſtiſcari. Item Yſa. xliij.
Marra ſi quid habes vt iuſtificeris.ſic expoit Amb.
et Oꝛig. hoc intelligit de narratiõe culpe qᷓ eſt in cõ/
feffione. ã bec necria eſt ad iuſtificationem. ¶Itez
Jo. Chꝛib.non põt quis gratiã accipere niſi purga/
tus fuerit ab omni peccato ꝑ confeſſionẽ.S neceſſa/

7

ria ẽ¶ Item Amb. in li. de padiſo. Mon põt quis iu

ſtificari a peccato ante ↄfeſſionẽ. confeſſio neceſſa-

rio ßit ¶ Item roe videt. quia omnis babẽs gratiaz

et iuſticiam ingreditur in regnum celoꝝ.nec aliquis

feſſone pꝛeuia.

darius conſtat coꝛ

põt poꝛtam claudereſſalua iuſticia et gratia. s null⸗
poteſt intrare in regnũ celoꝝ. niſi ꝑ oſtiariũ petruʒ.

cũ data ſit ei dauis a qua nullus eſt exem t2. 5 nul⸗

lus põt obtinere nec babere remiſſionẽ culpe niſi ha

beat ꝑ autoꝛitatem ſummi pontificis et eoꝛuʒ qui in

hoc cõicant. ̊ nullus abſoluit᷑ a ſacerdote ſine con/

neceffarium ad ſalutem. partes eius ſunt neceſſa⸗

rie. contritio ẽ neceſſaria ad impij ni Won⸗

vt viſum eſt. pari rõe neceſſaria ẽ confeſſio
tra boc obz ſicut magiſter obijcit ᷣmo aucte pẽ. Di.

ri confiteboꝛ. ⁊c Caſſiodoꝛꝰ.magna pietas dei q; ad
ankinckauri eun⸗ dimittit. votũ em̃ ꝓp ope

Item Aug. ſup illud idez. Luce
coꝛdis cõtritione non oꝛis confeſſio/
ne peccata dimitti. iuſtificatio eſt ibi vbi eſt pecca/

ratione iudicatur

ti dimiſſio. ſine confeſſione eſt iuſtiſicatig. et ſic ⁊c.
Ad boc etiã ſũt autoꝛitates męfri in lr̃a..
vr.quia ꝓnioꝛ ẽ deus ad miſeranduzʒ ꝗs ad condem
nãda. ſed ſolo actu coꝛdis cõſentaneo ſubtrahit gra⸗
tiã. ̈Smultofoꝛtiꝰ actu coꝛdis peccata dimittit? Itẽ

Iteʒz rõe

deus nõ alligauit ſuam potẽtiam ſacramẽtis. qn/

cunq; bomo facit qð in ſe eſt. deus facit qð in ſe eſt.
gſi coꝛde doleat quis de culpa. ſi non ſit confeſſoꝛ vl

25 confeſſio extra. de? facit qð eſt in ſe. S iuſtificat.¶Re.

dom ꝙ ſi iuſtificatio dicat᷑ iuſticie infuſio. nõ eſt ne
ceſraria confeſſio. ſicut expꝛeſſe oñdunt ille rationes

q̃ inducte ſunt. Vñ ſoluz iſta quatuoꝛ ſunt neceſſa/
ria.ſ.gratie infuſio. motus li.ar.contritio.et peccati

„

expulſio. Scdʒz em̃ rectuũ oꝛdiuẽ ſicut patebit confeſ

ſio ſequit᷑ tpe et natura contritionẽ. 7 ſi ſequit᷑ cõtri

tionem. cum ipa contritio non ſit ſine iuſtificatione.
nec econuerlſo ipſa iuſtificatio pot ee ſine confeſſiõe.

Sc. ¶ Itẽ penitẽtia eſt ſacramẽtuʒ

tie virtutis.et illa eſt pꝛima virtus
ſalus peccatoꝛi adulto. Etiazʒ ſimul eſt in actu et ba-
bitu virtus illa in ipa tranſfuſione.quia inuenit lib.
Ar. in actu ſibi confoꝛme in iuſtificatione vt viſum ẽ.
Piꝛeterea eſto ꝙ contritio penitentialis ꝓut eſt ſa-
cramentalis ect neceſſaria. non ſequit᷑ ꝓpter boc d
confeſſione q eſt actus exterioꝛ ſuꝑaddẽes contritõi.

Artichj 80
circa hoc quatuoꝛ queruntur. Pꝛimo queritur vtꝝ

ſonem videtur. Amb. dicit. Quemad

XVII.

——————
—
—

(2 nuc qd obꝛ in contrarium de ülis auẽtibus. 26
dðʒ qꝙ ſicut dicit Aug.quãnis aliquis iuſtificari poſ

ſit ſine ſacramentis. tamẽ nullus iuſtificat᷑ contem/
nẽs ſacr̃a.qſñ igitur confeſſio ẽ peccãtibus impoſi/
ta.impoſſibile eſt aliquẽ iuſtificari qui nõ habeat cõ
feſſionẽ in facto vel in ꝓpoſito.Si em̃ ↄfeſſonẽ cõtẽ

nat.qᷓntũcũq; doleat.nõ acquirit iuſticiam. Si autẽ

confeſſionem habeat in ꝓpoſito.cum deu
voluntatem ⁊ ꝓpoſitũ in talibus reputet bre ſacto⸗
ſi bona ⁊ efficax eſt. tunc ſi aſſit doloꝛ poteſt eſſe iu/
ſtificatus.iõ ꝓ tanto dicũt auctes ſanctoꝝ et ratio/
nes pᷣdicte ꝙ confeſſio neceſſaria ſit ad iu ificatiõʒ.
Aoluntatẽ em̃ confitẽdi ↄfeſſionẽ vocat.vt patʒ diſ
currẽdo ꝑ ſingulas. NHam qð pᷣmo dẽ qui abſcondit
ſcelera conſtas ẽ qdð loquit de ypocrita.qꝛ nõ tĩ ca⸗
ret ꝓpoſito confitendi.immo cetiã hʒ maliciã celan/
di ⁊ excuſandi die
quitates ⁊c.dᷣm ꝙ qndo homo vult buic mandato
obedire.ſe diſponit de congruo ad gratiam. ⁊ diuina
miſericoꝛdia largiſſima cum inuenit animaʒ diſpoſi

tam gratiam tribuit ac ſi eẽt confeſſa per ſermoneʒ.
Alie duc auctes ita intelligẽde ſunt.Ael ſi intelligan

tur de actu confitendi.tunc ſumunt confeſſionem ꝓ

peccati recognitione ꝗᷓ interiug eſt inter animam ⁊
deum. et ſic non concludunti Ald illud quod obẽ ꝙ 28

nullus intrat ſine poteſtate clauium. dom q; ſine po
teſtate clauium intrare dupliciter põt intelligi. aut

ſine poteſtate ita ꝙ intelligatur contranie. ſicut con-
temnens clauez petri. vel ſine poteſtate ita ꝙ pꝛiua
tiue. Et adbuc dupliciter. vel ſunpliciter puatiue ita
ꝙ non habet effectum abſolutiõis. nec in opere.nec
in deuotione.ſiue in deſiderio.aut ita ꝙ babet in de/
uotione ⁊ pꝛopoſito.et iſta quodammõ babet. Pꝛi⸗
mo ⁊ ſecũdo mõ non intrat nec iuſtificatur.ſed ter·
cio modo intrat.et aliquo modo ꝑ clauem licet non
ſicut illi qui abſoluunt᷑ actualiterAd illud quod 2
obꝛ ꝙ penitentia eſt ſacramentum neceſſarium. d. 9

ꝙ; nullum ſacramentum eſt adeo neceſſarium quin

fides ⁊ deuotio ſuppleat locum eius. ſicut patet in
baptiſmo. et ideo ſine ſacramento penitentie ſalus
alicui eſſe poteſt. Et quod obẽ de contritiõe ꝙ eſtne
ceſſaria. dm ꝙ non eſt neceſſaria ᷣm quod eſt pars

penitentie ſacramenti.ſed m quod eſt actus penitẽ

DOnſequenter viſo de bijs q̊ concurrunt ad iu⸗
ſſtificationem impij in ſe.quantum ad ſecundũ
rticiulum queritur & oꝛdine ipſoꝛum adinuicẽ. Et

infuſio gratie neceſſario pᷣcedat expulſionem culpe.

„

Secundo queritur vtrum expulſio culpꝑe neceſſario

b̃cedat contritionem. Tercio vtꝝ añ cõtritionẽ ne-/

ceſſe ſit pᷣcedere attritiõez. Quarto vtꝝ ↄfeſſio necei

ſario ſequatur iuſtificationem.
gratie infuſio neceſſario pꝛccedat peccati cpil⸗

Ad illud ſimilit᷑ qd dicit᷑. DOic tu ini 27

ſine qua non eſt

TLi.

animã ſapientis diſciplina impꝛudentiã tollit.ita mari aliqua bona qualitate vel perfectioné. niſi pa2 45 n,
fecta virtus iniquitatẽ. ſi & iniquitatẽ nõ tollit niſi ꝑ intelligatur expulſio ↄtrarie. Et impoſſibile ẽ ꝙ ali
fecta virt? intrãs. et hec ẽ gratia. cc. Itẽ gratiaz quod intclligatur expulſuʒ ab aliquo quin pꝛius in⸗ un
intfundi nõ eſt aliud ꝙᷓ ipſaʒ creari. Sed qeatio grc telligatur egredi a ſuo pꝛincipio. Quoniaʒ igit᷑ gra⸗ n
p̃cedit expulſionẽ culpe.qꝛ culpa nõ expellit᷑ niſi per tie infuſio non dicit perfectioneʒ ſubiecti niſi per cõ/ 4
gratiꝗ. et gratie infuſio Mtẽ ſi pꝛius naturalit ex comitantiam.ſed potius ipſius gratie pductiõe ab e 4
pellit᷑ culꝑa ꝙᷓ infundit᷑ gratia. cum culpa nõ poſſit agente.ideo patet ꝙ pꝛioꝛ eſt qᷓ; expulſio.ſicut et cux i n
cxpelli niſi ꝑ babitationẽ dei in anima. tñcpꝛius in- ſa pꝛioꝛ eſt ſuo cauſato. ¶ Ad illð ergo quod pꝛimo ʒ2 nngn
babitaret deus animã ꝙᷓ; infunderet gratiã.et hoc ẽ obꝛ in contrarium ꝙ pꝛius eſt terminus a quo.dom ſicou
mpoſſibile. Itẽ cum ignis cxpellit frigiduʒ. pꝛius ꝙ; terminus ad quem non eſt gratie infuſio.ſed ma⸗ N
naturaliter immittit virtutem in materiam qᷓ; illud gis ſubm eſſe gratum et midatum ⁊ gratia infoꝛma ningſe
erxpellit. Si deus expellit culpã immittẽdo gratiiö. tum. Ande bene concedo ꝙ gratia pꝛius p naturazʒ unfni
(Sis⸗ ẽgratie immiſſio ꝑ naturã qꝙᷓ; culpe expulſio. bhabet rationem agentis qᷓ; infoꝛmantis.et ſm q pꝛi ltnul
¶ Seq cõtra. in gua ibetmneatlõc pꝛius eſt termin?ꝰ us habet rationem agentis qᷓᷓ infoꝛmantis ſic eſt pᷣn ſunft
a quo ꝙᷓ; terminꝰ ad quẽ.vel ᷣm naturã vel ſ̃m tps. cipiuʒ iuſtificationis.ſᷣm vero ꝙ babʒ rationem in⸗ hinu⸗
f inſtificatio incipit a malo et terminat᷑ ad bonum. foꝛmantis ſic eſt terminus.¶ Ad illud quod dicitur 3 thgi
S ſi malum a quo incipit᷑ peccatũ eſt. et bonũ ad qd ꝙ pꝛius eſt eſſe mundum ꝙᷓ gratum. dom ꝙ; quãuis grici
tendit eſt gratia. videt᷑ q pꝛioꝛ ꝑ naturam ſit peccati pꝛioꝛ ſit mundatio per naturam qᷓᷓ gratificatio.non a ad
expulſio qᷓ gratie infuſio. Itẽ pꝛius ẽ natura a quo tamen eſt pꝛioꝛ qꝙᷓ; iſſe mũdans.et quia gratia nõ tm̃ gmnpd
non conuertitur ↄñtia m necefſtatem. neceſſario eſt gratificans ſed etiam mundans.ideo pcedit. Añ ndſfnhn
ad eſſe gratũ ſequit eſſe mundum et non econuerſo. ratio illa bona eſſet ſi mundatio nõ eſſet a gratia tã⸗ Uigſe hun
vt patet in pꝛimo homine et angelo.in quibus ante 5 a pꝛincipio immediato et creato. nunc autem rõ mhalpee
fuit ſtatus innocentie ꝙᷓ gratie. naturaliter pꝛius ẽ illa tantũ valet ꝙ; pꝛius ꝑ naturam competit gratie
eceſſe mundum qᷓ gratũ. Sed eſſe mundũ eſt p culpe erpeliere culpam qꝙᷓ; ſuᷣm infoꝛmare. et boc verum Gnnqn
Eexpulſionem.cẽ gratuʒ ꝑ infuſionem gratie.ꝗᷓ ci Re eſt. Yoꝛma eſm q̃ inducitur in materiam aliquamp⸗ nbſe
Cxpulſio pꝛioꝛ. Item medium ẽ ſᷣm naturaʒ ⁊ im us eſt ibi vt potentia ſiue vt agens. qᷓʒ ſit vt perfici/ nefamun
actualem exigentiam. et licet inter culpam et gratiã ens ſiue vt actus. Siue igitur expulſio culpe ſit ides⸗ ſhlench
non ſit mediu ym actualem exigentiã.eſt tamẽ medi qð mundificatio ſiue non.ſequit᷑ infuſionem gratie. genbihen
unm vm naturꝗ. Sʒ medium m natura in mutatõe gratia em̃ mundificat. et hoc per naturam pꝛius ba gaua,
naturaliter pcedit extremũ.g ⁊c ¶ Item culpa expel bet facere qᷓ ſubiectũ denominareAd illud quod 34 lunnfen
liltur aut qñ eſt. aut q non eſt. Mon qñ non ẽ. quia obẽ ꝙ mundicia vel innocentia eſt medium inter Si ltame
tcunc ſempꝑ expellitur. Si qñ eſt. ſed qñ ẽ culpa in aia tiam et culpam.dm ꝙ verum eſt. ſed non ppter ᷣ nnluga
Non eſt infu ſa gratia.quia tunc ſimu: eẽnt duo oppo eſt pꝛius anime mundificatio qᷓ; gratie infuſio. Gꝛa gengur
ſita in codẽ. g ante cxpellitur culpa q́; infundat᷑ gra tia em̃ creata in anima ipam infoꝛmat.et quia infoꝛ Heronn
tia ¶ Item ſi deus ſucccſſiue oparet᷑. pꝛius expelle- mare non poteſt quãdiu ibi obſtaculuʒ ẽ. io ſubiectũ Muptact
ret culpam ꝙᷓ infunderet gratia. Pꝛius inq; tempo/ oppoſito babitu infoꝛmat et culpam expellit. Ande Pfubebli
re. ſed ſubita oꝛdinatio ⁊ ſi tollat oꝛdinẽ tempis.nõ pꝛius eſt culpe expulſio naturaliter q́; anime iufoꝛ/ illigen
tammẽ tollit oedinẽ in natura. cum ſubito iuſtificet. matio. et ante bec duo pꝛiꝰ eſt gratie creatio qᷓ; ali⸗ ſor⸗
zius tame naturaliter culpã expellit q; det gratiaz quod boꝛum. gratie autem infuſio non eſt aliud qz hleckawi
¶ Iitẽ non vedet᷑ aliquis oꝛdo.qm pꝛiuare puatõʒ. ipſius iteratio. Añ cum dicit q; gratie infuſio eſt ipſi Puttonſ
nihil aliud ẽᷓᷓ reſtituere habitũ. culpa ẽ pꝛiuatio. us ſubiecti habilitatio. boc dictum eſt per concomi⸗ ſoahe
gratia eſt habitus. omnino eſt idem gram infundi tantiam ¶ Ad illud quod quenitur quando culpa 5 ſcontito
et culpam expelli. & vẽ ꝙ ſimul ſint temꝑe natura. expellitur. aut quando eſt. aut quando non eſt. dom ſiautoane
30 cum eiuſdem ad ſe non ſit aliquis oꝛdo. ¶ G. ad hoc ꝙ quia expulſio eſt mutatio ſubita. ⁊ in mutatione Aaretura
voluerunt aliqui dicere ꝙ deus ſeißo expellit culpã. ſubita ſimul eſt fieni et factum effe. et ideo ſimul eſt ſonnereſ⸗
Maz ipe de ſe dicit Yſa. xliij. ego ſum qui deleo iuiqͥ expulſio et expulſum eſſe. Unde expellitur quando Mpninoa
tates tuas ꝓpter me. Uñ m hos pꝛius deꝰ mũdat pꝛimo non eſt. dicit᷑ ergo ꝓ tanto expelli. quia pꝛius Meſerer
animã et poſtmodum dat gratiam.ſimul temꝑe. ta- fuit et adbuc eſſet niſi contrarium repugnaret. et ſactgoge
men poſterius natura. Sʒ quia cõiter ponitur et ve non ſemper dicitur expelli. ſed ſoluz in pꝛimo inſtan ſioragu
rum eſſe credo ꝙ deus expellit peccatum ꝑ gratiam ti.et in quo eſſe deſinit.et tunc quidem non eſt Ali⸗ eling
ſicut ſol per radios tenebꝛas.ſicut dicit᷑ Act.xv.fide qui tamẽ volunt aliter dicere ꝙ quia culpa babet eẽ Cinat
purificans ⁊c.et hoc ſupꝛa monſtratum eſt.ideo cu, tempoꝛale.ideo non eſt in ſui termino.ſed gratia eſt Kunin
cauſa pᷣcedat cffectum. infuſio gratie naturaliter pꝛi in termino et in initio.⁊ ideo dicunt ꝙ cuz gratia in/ Mcrlcei
oꝛ eſt expulſione peccati.ſicut lux pꝛeit effugatione, funditur.et incipit et eſt tunc. peccatum autem cuz aanie
1 tenebꝛarumn. ¶Zd qð intelligendum notandũ ẽ ꝙ oeſinit eſſe nõ eſt. Sed quicqd ſit de verbo deſinen- tllnen
7 qualitas aliqua que agit in aliud habet tripliceʒ cõo⸗ di quod babet duplicem expoſitionem tamẽ credo linge
parationem.ſ.ad pꝛincipium a quo exit.et ad contra ꝙ culpa bene babet eſſe in inſtanti ſicut et gratia ct rongof
rium oppoſitum qð expellit.⁊ ad ſubiectuʒ quod pꝑ/ eſt in ſui termino.termino inqᷓ intra.ſed expulſio ẽ fniſn
ficit. Et ſunt iſte comꝑationes oꝛdinate. Pꝛius eſm̃ terminus extra.quia ſimul eſt cum expulſuz eſſe. Et ſopen
compꝑatur ad pꝛincipium a quo ꝓducitur. Scoo ad ſitu obijcias ꝙ duo inſtantia ſunt immediata. tunc Phrati
oppoſitum að expellitur. Cercio ad ſubiectum qd reſpondendum ſicut ſuperius reſponſus fuit ð tran iffeni
perſicitur. Subiectum em̃ infoꝛme cum aliqua qua/ ſitione panis in coꝛpus chꝛiſti. vbi poſite ſũt quinq; ſſio⸗
itate .· vel defoꝛmatum vicio.non põt intelligi inſoꝛ reſponſiones quas non opoꝛtet iterare ppter bꝛeui/

tkeg
uft
aigi,
in
riͤ⸗
Eiard

inrn
ſngnien
gſninn
iitſoſte,

iguuiſe
oſuung

hmundin

chſtſtſet
libaleſtie

füſotengng

Annanpuen
ECtilid eh
nettun inef
cadnon port
Peiſtlee⸗
Wraatt
alni lde,

hagdiſ

zut
lrnh
ui he
tlunich
Nt raNen

uun

„iututth
cice n
Pcliure
cens

atgnt,

3 culpe nullatenus poſſit permiſceriA/

56 tatem. et in vltima eredo eſſe ſtandum. ¶ Ad illud

quod obr.ſi deus oꝑaretur ſucceſſiue.⁊c.dᷣm ꝙ ali
ud mundaret animam qᷓ; gratia. et tunc eſſet alius
oꝛdo nature. Hunc autem cum mundet per gratiã.
neceſſe eſt oꝛdine nature ipſam pᷣcedere expulſionẽ

culpe. boc aũt poſito ꝙ per gratiam mundet. impoſ

ſibile eſt intelligere ꝙ ſucceſſiue.quia tunc ſimul eẽt
gratia cum culpa.gratia autem talis ꝓpꝛietas eſt qᷓ
obẽ vltimo
qꝙ idem cſt remouere pꝛiuationem et dare habituzʒ.
dum ꝙ verum eſt vbi eſt pur pꝛiuatio.veruʒ eſt eti
am vbi datur habitus pꝛeciie remouens illam pꝛi/
uationem.nunc autem non eſt ita.ſed peccatum et

ſi dicat defoꝛmitatem. nibilominus tamẽ concernit

aliquã materiam ᷣm quoſdam. Quicquid tamẽ ſit
de hoc.gratia non tm̃ reperat habitum oppoſitum
culpe qꝗᷓ eſt innocentia.ſed ſuꝑaddit vt viſum eſt ſu/
pꝛa. et ideo non eſt oino idem culpam expellere et
gratiaʒ dare.Et illud tenet cõis opinio qᷓ ila quatu
oꝛ diſtinguit qᷓ concurrunt ad iuſtificationem impij
inter qᷓ pꝛimũ eſt gratie infuſio.vltimo vero poni/
tur culpe erpelſc. MD,ͤ

¶ Atrum expulſio culpe neceſfario pꝛecedat contritio

neʒ. Et ꝙ ſic videtur.quia motus contritionis ẽ̃ mo
tus foꝛmatus.ſed gratia pꝛius naturaliter infoꝛmat
ſubiectum qᷓᷓ actum. S pꝛius naturaliter eſt homo
gratus q́;ᷓ contritus. Sed eſſe gratificatuʒ ſequitur

peccati expulſionem. et contritio qᷓ ꝓuenit ab ani/

ma gratificata.¶ Item contritio eſt motus meritoꝛi
us.ſed omnis motus meritoꝛius pꝛocedit a radice

muncdata.ꝙ̈ cum radix mundetur per peccati expul

enrotet ꝙ expulſio peccati pꝛecedit contritõʒ.
tem contritio eſt opus bonum Sed opus bo/

num pꝛecedit habitus bonꝰ. ergo pꝛius naturaliter

anima bhabilitatur q́ʒ conteratur.ſed impoſſibile eſt
intelligere animã habilem ad bonum niſi ex culpa.
ergo ⁊c tem motus li.arbi.pꝛecedit.ſed impoſſi/
bile eſt animaz ſimul mouere diuerſis motibus pᷣm
partem ſuperioꝛem.Sʒ in eodem inſtanti eſt remiſ/
ſio culpe et motus li.ar.non ergo contritio
ſi contritio ſequeretur culpe remiſſioneʒ. cum remiſ

ſa culpa neceſſario ſit homo iuſtus. etiam ſi non ſe
queretur contritio eſſet iuſtus. ſed boc eſt falſum.g
non neceſſario pꝛecedit

tem ſi remiſſio culpe eẽt
omnino a li.ar.tunc conſtat ꝙ actus deteſtatiõis eã

peecederet. ſed ſicut quod eſt tota cauſa pꝛecedit rẽ.

ita et quod eſt adiuuatiuuz.g ſi contritio eſt motus
a li.ar. adiuuãs gratiam.⁊ faciens viam ad culpam
delendam.patet ꝙ eſt pꝛioꝛ
ſet introduci in aere niſi aere ad hoc operante.non

ſolum luminis inductio pꝛecederet expulſionem te
nebꝛe.ſed etiam: actus aeris. ſed hoc eſt in ꝓpoſito.

ergo cum iuſtificatio non introducatur niſi adiunã/

te li. ar. patet ꝙ non ſolum expulſio culpe.ſed actus
li.ar.pꝛecedit ip̃am naturaliter

ecedit ipam n tem cum anima
non poſſit ſanari niſi operans.ſed non poſſs opera/
ri niſi ſan ata.eſſet ei via pꝛecluſa.ergo neceſſe eſt ꝙ il

la operatio ꝑ quã ſanatur pꝛccedat ſanationeʒ.ergo
ʒ8 peccati remiſſonem¶ Re.ddm q aliquoꝝ opinio fu
it ꝙ remiſſio culpe antecederet contritionem. ̃m q;

remiſſio culpe dicit᷑ quantum ad macule ablationẽ.
Ed quautum ad penam vel ſequelam ſequitur. Sy

ötra.

tem ſi lumẽ non pof

XVII.

—
—

—

ſicut ſupꝛa dictum eſt. contritio neæria eſt in ipſius

gratie infuſione.vnde et pꝛecedit peccati expulſionẽ

natura. Et ̊ patet ſic. quia anima per deteſtationẽ
peccati ſe diſponit ad gratiam diſpoſitione quanta
poteſt. gratia vo aducniens in animam.quia illa de
teſtatio crat quaſi diſpoſitio media ad introducen/

dam gratiam.per naturam pꝛius reſpicit illam.et p

illam culpam delendam. Sic ex comparatione vel
reſpectu gratie ad illam deteſtationem eſt contritio.

ex reſpectu ad culpam eſt remiſſio.ideo contritio p⸗

cedit remiſſionem per naturam.Et concedende ſũt
rationes ad boc. Execmplum autem huius videri pᷣt
ſic. intelligamus aerem obtenebꝛatum per pꝛeſenti/
am nubium et nebularum. et ꝙ nubes ille non poſ/
ſint expelli eatenus qua obten ebꝛant niſi per motũ
geris et irradiationem luminis.tũc ad hoc ꝙ aer re/

ciperet pꝛimam illuminationem opoꝛtet ſimul cum

irradiatione ſolis concurrere ventum. vet poſt perfe
ctaʒ reſtitutionem luminis opoꝛteret adbuc ventuʒ

ſequi qui nebulas expellit.p hunc modum eſt intel⸗

ligere de contritione et gratie infuſione.vt tamẽ cau
ſalitas actiua attribuatur ipſi irradiationi pᷣm il/

lud ps. pᷣ fulgoꝛe in conſpectu eius nubes tranſie/
runt ⁊cc. ¶ Ad illud quod obꝛ in contrarium ꝙ ẽ ac/

tus foꝛmatus.⁊ meritoꝛius.et bonus.ddᷣm ꝙ actus

foꝛmari põt a gratia dupliciter. Ano modo a gratia
ipſum motum ſᷣm ſuam ſubſtantiam eliciente et im
perante.vt cum gratia mouet li.ar.ad bonuʒz opus.
et tunc verum eſt ꝙ anime gratificatio et mundatõ

et habilitatio ad bonum talem actuʒ pꝛecedit. Alio
modo actus foꝛmatur a gratia non impante nec eli

ciente ſed adueniente.vt quando li.ar.eſt in actu cõ

ſono gratie.tunc etiam adueniẽs et inueniens li.ar.
in actu.vtrunq; ſimul tempoꝛe foꝛmat.ſ.potentiam
et actum. pꝛius tamen natura actum qꝙ; potentiam

ecut diſpoſitõz intermediam. cet de tali non eſt verũ
equatur mundationem vel infoꝛmationem. im/

mo pꝛecedit et oꝛdinat᷑ ad remiſſionẽ culpe:.qð qͥdẽ

non facit aliquis actus a gratia elicitus ꝓut dicitur

gratum faciens. Mam ctiaʒ ille actus quo anima ſe

diſponit ẽ a gratia pᷣm ꝙ gratia dicit aliquid gratis
datum. quia ſᷣm ꝙ babitum eſt in ſcdo.li.ar.non ſe

diſponit ad gratiam gratum facientem ſine aliquo

gratis dato.et ſic patent tria obiecta. Contritio ve⸗
ro ꝗᷓ eſt poſt iuſtificationem eſt per modũ illum quẽ

neceſſe eſt.ſimul em̃ ſunt cognitio rationis.et appe/
titus voluntatis.et delectatio.cum quis delectatur

in videudo vel intelligẽdo aliquid.ſic in pꝛopoſito.

quia motus li. ar.eſt fidei ᷣm actum rationis. ſed cõ

Queſtio. f. G

¶ Ntrum neceſre ſit ꝙ attritio pꝛecedat impij iuſtifica

tionem ſiue contritionem. Et ꝙ ſic videtur.qm̃ ſi de
us iuſtificaret ſine pparatione.tunc etiam ſine mo/
tu li. ar. iuſtificaret.qd quidem non facit ſicut dicit
Aug.qui creauit te ſine te. nõ iuſtificat te ſine te. tũc
ergo quero per quid immediate ſe pᷣparat.Si per ac

r 5

dicitAd illud quod obijcitur ꝙ anima nõ ſimul 40
diuerſis motibus mouetur.dðʒ ꝙ veruʒ eſt m ean
dem potentiam. ſed ̃m aliam et aliam poteſt eſſe et

tritio eſt potentie voluntatis ſᷣm iraſcibilẽ vim. 2 ſił

tum alium q; doloꝛis. cum gratis ſit deletiua ſine /

paratiõe illum actumn non expellet ſed foꝛmabit . er· Atrum confeſſio neceſſario ſequatur iuſtifications.
go ſine omni contritione poterit iuſtificari.ſed boc Et ꝙ ſic videtur. quia ita peccatoꝛ tenetur cõfiteri. 6⸗ ci⸗
falſum. 5 ⁊c. ¶Item gratia per ſe ſufficiens eſt dele ſed conſtat ꝙ gratia non abſoluit ipſum a pꝛecepto .
re culpam ex quo venit in animam. & ſi relinquitur confeſſionis. poſt gratiam ſuſceptaʒ adbuc tenet. i
actus. videtur boc eſſe magis ad introducendaʒ gra Btoen coutfitns er confelfus tenetur ſatiſfacere. as
tiam q; ad iuuandũ introcſuctaʒ. ſed motus doloꝛis confeſſio non abſoluit a ſatiſtactione q̃ eſt poſterioꝛ 4
ante infuſionem gratie eſt attritio.S̊ ⁊c ¶ Item licet ipſa. nec contritio a confeſſone.ſed contritus ẽ iu- Uuun
doloꝛ ſit motus inſtantaneus.nõ tamẽ elicit᷑ a li: ar. ſtificatus. iuſtificatus tenctur confiteri¶IPtem do nate
niſi per pᷣparationem et collationem qᷓ fit in tempo- minus hꝛrcepit penitentiaz agere Mat. iij. Sed in . .
re. ſed iuſtiſicatio fit in inſtanti.ergo neceſſe eſt ꝙ an perfectione penitentie ſunt iſta tria contritio. confef Gerſan
te illud inſtans li. ar. dolere incipiatiContra. vide/ io. et ſatiſfactio.ſicut dicit mgr in littera ſupꝛa. diſ. .
mus paulum iuſtificatum in quo nulla pꝛeceſſit pe xvj.in pꝛincipio. ergo non implet bomo pꝛeceptuz —
paratio necattritio. ¶tem Amb. Heſcit tarda mo niſi confiteatur. ergo teuetur bomo confiteri quan- gun
Eini a ſpũſ.ſ.gratia. ergo ſtatim poteſt totum fierig tumcũq; iuſtificatus.¶ Item iuſtificationi neccſſari hnt
c. ¶ Item ſi requiritur doloꝛ pꝛecedes.aut ille do/ um eſt pꝛopoſitũ conftendi. Sed ppoſitum aut ve⸗ ffl
loꝛ infoꝛmatur aduenicnte gratia. aut non. Si ſic.er ſinit eſſe efcax. aut exit in actum cum ſe offerunt tẽ/
geattritio fit contritio. et opus moꝛtuum fit viuuy. pus et locus.ſed ꝓpoſito confitendi deſinente deſi⸗ Euſchg
quod eſt inconuenicns. Si nõ infoꝛmatur. neceſſe nit aliquis eſſe iuſtus.et neceſſe eſt non eſſe ppoſitũ Etreen
eſt voloꝛem nouum elicl.ſeq ſimiliter poſſet elici ſiil efficax vel bominem confiteri. vel neceſſe eſt p⸗ nns
le non pceſſiſſet.ergo.⁊c. ¶ Itez iuxta hoc queritur iuſtificationem homo cõfiteatur. vel a iuſticia ca⸗ gten
vtrum attritio fiat contritio. Et ꝙ non videt᷑.quia datę Contra. qui babet iuſticiam habet omne quod Ketonn
oꝛtum babet a timoꝛe ſeruili qui expellit᷑ non foꝛma ad ſæ tem eſt neceſſarium. Sʒ omnis iuſtificatus
tur. autem fiat videt᷑. quia oꝛtum babet a fide habet iuſticiam. ergo babet omne quod ad ſalutem
infoꝛmi q nõ expellitur ſed foꝛmatur. ergo ſimiliter cſt neceſſarium.ſi ergo confeſmio nõ eſt neceſſaria ad
AI et attritio ¶ F. doᷣm ꝙ ſm ſpeciale pꝛiuilegium po iuſtificationem. nec poſt iuſtificationem eſt neceſſa/
teſt veus iuſtificare ſine omni pparatione. cum ym rnia ad ſalutem. ergo iuſtificatus ad confeſſionez nõ
legem cõmunem non iuſtificet niſi eos qui ſe pꝛepa tenetur. ¶ Item ſi iuſtificatus tenetur ad coufeſſio/
rant. ſicut d in Zach.j. Cõuertimini ad me et ego neim. aut ergo ppter deletionem culpe. aut pꝛopter latb
conuertar ad vos.et qꝛ pꝛeparatio debet eſſe ſm cõ/ deletionem pene. Mon culpe.quia culpa iam deleta ſfert
uenientiam ad iuſtifſcationem in qua eſt motꝰ li. an. eſt. Mon penc.quia tanta põt eſſe contritio ꝙ delet n
et contritio. neceſſe eſt ꝙ bomo ſe pꝛeparet motu totam penam. et ſi aliquod reſiduum eſt. poteſt de⸗ Em
fidei et doloꝛis.ita ꝙ gratia inueniat li. arbi.in vtro/ lcri per ſatiſfactionem exterioꝛem. ergo nullo modo M.ſn
q; iſtoꝛui actuũ.vcl ctiam ſumme paratũ ad vtrũ tenet᷑ Itẽ ouplex eſt foꝛum.ſ.foꝛũ dei et foꝛum ee⸗ lun
q; in qd in codem inſtanti paratum ſit moueri in q cleſie. ̃m foꝛuz dei punitur quis in purgatoꝛio mul⸗ r
gratia aduenit. et concedende ſunt rationes ad par/ to grauius qᷓ; in boc mundo.ſᷣm foꝛuz eccleſie in hac
tem iſtam. pꝛoccdunt em ſm legem ↄmunem qᷓ uqp vita. Secd põt quis renũciare iudicari in foꝛo mino/
42 pꝛeiudicat pꝛiuilegio ſpeciali. Et ideo patet de pau/ ri. vt tranfferat ſe ad foꝛum maius.ergo aliquis lici:
lo. Similiter ꝙ neſcit tarda mo.dm ꝙ; veruʒ eſt q; te poſt contritionem poteſt expectare penam purga 4
gratia ſubito venit. ſed tñ homo nõ ſubito pᷣparat᷑. toꝛiam.ergo non tenet᷑ iudicari in foꝛo eccleſie. &nec ſhidſ
43 Qlq illud quod obẽ vtrum ille doloꝛ foꝛmcet aut no confiteri. Item ponat̃ q; aliquis conterat᷑. et nihil ggoch
uus eliciatur.illi qui dicunt ꝙ contritio ſequitur cul cogitet de confeſſione. conſtans eſt iſte habet gra⸗ ltr
pe remiſſionem dicunt ꝙ nouꝰ cllcitur. et q; poſt in / tiam. ⁊ non obmittit. ̊ non cadit a gratia.quia non
fuſionẽ gre oinnes virtutes hñt nouos actus. Sed interuenit contẽptꝰ g q;mdiu nõ cogitat nõ peccat.
illi qui dicunt ꝙ contritio eſt in inſtanti iuſtiſicatio eſto e ſic moꝛiatur. cöſtat q ſaluatur etiam ſine cõ/⸗
nis. neceſſe ba ber ice ꝙ doloꝛ ille foꝛmet᷑ a mo/ feſſone. c et ad boc ſunt multe autoꝛitates quas
44 tu fidel ſiue li. ar Ad illud ergo quod querit᷑ vtrĩ aducit magiſterin licterac/ R dom confeſſio eſt 45
attritio fiat contritio. dom ꝗ iſtud tripliciter poteſt inſtituta ſub pꝛecepto ſicut melius patebit infra. et
inteiligi.aut ꝙ babitus quo quis atterit᷑ foꝛmetur 2 ideo quia ab hoc pꝛecepto peccans per ſuſceptiones
illo conteratur.ſicut fides iufoꝛmis fit foꝛmata.et h gratie non abſoluitur. adhuc confiteri tenet et ideo
credo verum. credo em̃ ꝙ habitus penitentie infoꝛ ſi non confitet᷑.cadit a iuſticia.Sicut em̃ nullus po/⸗
mis per aduentum gratie foꝛmet᷑nec eſt ſimile de ti teſt iuſtificari qui ſacramenta contẽnit.ſic nullus in
moꝛe ſeruili.in quo viuit voluntas peccandi.Secũ/ iuſticia perleuerat ſi poſt iuſtificationem er contẽp/
go mõ poteſt intelligi quantũ ad actuʒ ſubſtratu;ʒ. tu negligat ↄfiteri.et iõ ſi poteſt cõfiteri et nõ curat.
et adhuc cõcedo ꝙ actus in ꝑꝛincipio ſui eſt attritio. cadit a iuſticia cum cadit a ꝓppoſito confitendi. ſine
ſed anteqᷓᷓ interrumpatur fit contritio. ſicut patet quo iuſtificari non poterat.Concedendũ g qꝙ cõfeſ/⸗
de motu quo quis vadit ad eccleſiam ſi infundatur ſio poſt iuſtificationẽ eſt neceſſaria neceſſitate pcep/ ,
ci gratia in via. Lercio modo põt intelligi quantu, ti.a qua tñ excuſat impoſſibilitas.vñ et rões ad hãc foh
ad conditionem ſuperadditam. ꝙ opus moꝛtuum ptem ſunt cõcedende- d illud g̈ quod obẽ qui ha/6
hm parteʒ illam qua moꝛtuũ eſt fiat viuñ. ⁊ bocim/ bet iuſticiam babet omne qð neceſfariũ eſt ad ſalu⸗ nn,
poſſibile eſt. quia pars illa motus tranſijt. et fuit in tem. dom ꝙ verum eſt ſi perſeueret in illa. ſed quis Ub
foꝛmis.⁊ nunq; foꝛmatur.quia non reſumitur igem ſine confeſſione poſſit quis iuſticiã adipiſci. tamen luec
„ quo pꝛeterijt. ”YUVMW uinin illa non põ. diu permancre ſine confeſſione quin ßf

—
==
—

—
=n—
=
==
—
„ See

—
—
——
=
= =
S

—

msifiec
goitiu
öcktin
olencktec⸗
loontchet
lgetlſe
clonine

Laptuhen
Nigi

. 1

iivin
Eeplasl!
trttteft
otni
fyirunß⸗
erd
Getun 0

17

Nprrs it
Gtniſi4
htifinch

intnn

q̊ neceffario requirunt᷑ ad iuſticie adeptionem eccleſie contem pſit.cũ in nul
4 eis illa qᷓ requirunt̃ ad babite conſeruationẽ Ad ſeg in vtroq; iuſticia.
illud qð obẽ.aut eſt neceſſaria ꝓpter deletioueʒ cul
pe ⁊c.dᷣm ꝙ iſta nõ eſt ratio.ſed inſtitutio.qꝛ em̃ cõ
femio inſtituta eſt ſub pᷣcepto.iõ nemo abſoluit᷑.ſed
quilibet tenet᷑ qntumcunq; pena et culpa deleatur.
Aalet tamẽ ad deletionẽ culpe qᷓntum ad eos qui ſe
non parauerũt ſufficienter omnino.et etiã pene q̃n/
tum ad alios.et ad multas vtilitates ſicut infra me/
48 lius apparebit. ꝓpter qð eam dñs inſtituit.¶ Ad il
lud qdð obẽ de duplici foꝛo.dðm ꝙ penitẽs qᷓmdiu ẽ
in hac vita ſubietus eſt foꝛo eccleſie.ita ꝙ ab ipᷣo nõ
põt appellare. Pꝛeterea fecit iniuriã eccleſie. ct iõ ſi
põt cõparere tenet᷑.niſi per impoſſibilitateʒ excuſet᷑.
Memo em̃ ad foꝛum purgatoꝛij admittit᷑ qui foꝛu? ret recog
. e confeſſione ſacramentali.

X

—

¶ Bam ſcom queſtiõis articulũ inſpiciamus ⁊c̃. Supꝛa executus ẽ et determiauit mgf̃ pꝛimã qõnem. hic tan/

git et determinat ſcam.ſ.vtrum neceſſe ſit confiteri hbomini.an ſufficiat ſoli deo confiteri.Et diuiditur hec

pars in duas. In pꝛima adducit autoꝛitates ad falſam partem. In ſca adducit autoꝛitates ad veram.ibi.
Sed ꝙ ſacerdotibus confiteri opoꝛteat ⁊c.in quibus clareſcit confeſſionis vocalis inſtitutio.et pecca toꝛum

obligatio.in quibus etiam conſiſtit pꝛeſentis queſtionis difficultas et determinatio.
Querit vtꝝ neceſſe ſit confiteri hoĩ.ſan ſufficiat
Poli deo confiteri. Adducens autoꝛitates ad fal/
ſam parrenm.99
¶Bam ſcom qonis articulũ iſpiciamꝰ.ſ.vtrum ſufficiat
pctã confiteri ſoli deo.an oꝑteat confiteri ſacerdoti⸗

Auẽtibꝰ pbar Auibuſdã viſum ẽ ſufficere ſi ſoli deo fiat cõfeſſio ſi⸗
&ꝙ ſufficiat. ne iudicio ſacerdotali et cõfeſſione eccleſie.qꝛ dauid
Ps. xxxj. dixit. Dixi cõfiteboꝛ dño et tu re.⁊c.nõ ait ſacerdoti.
Amb. ſuper et tñ remiſſum ſibi pctm̃ dicit. Itẽ Ambᷣ. Ideo fleuit
Lucam. petrꝰ qꝛ culpa obꝛepſit ei.nõ inuenio qͥd dixerit.inue/⸗

nmneo ꝙ fleuerit. lachꝛimas eiꝰ lego. ſatiſfactionẽ nõ le⸗
b go. Sed qð defendi nõ põt.ablui põt.lauant lachꝛi⸗
mee delictũ.qð voce pudoꝛ ẽ cõfiteri.et venie fletus cõ

&Alflflfulit et verecũdie.Hoc idẽ etiã maximꝰ dicit epᷣs. Itẽ
Chꝛi. ſuper Joh. Chꝛi.non tibi dico vt te ꝓdas in publicũ.neq;
epi.ad heb.K aps alios accuſes.ſᷣ obedire te volo ꝓphe dicẽti. Re⸗
Plal.xxxvj. uela viã tuã ante dñm.Ergo tua confitere pctã apud

veꝝ iudicẽ.cũ oꝛatione delicta tua ꝓnuncia. non lin⸗
gua.ſʒ cõſcie tue memoꝛia.et tũc demũ ſpera te miaʒ
poſſe cõſequi. Si habueris pctã tua in mente ↄtiuue.
nũq; malũ aduerſus ꝓximũ in coꝛde tuo teneb.Idẽ.
peccata tua dicito.vt deleas illa. Sʒ ſi confunderis
c glicui dicere.dicito ea quotidie in anima tua. non di
co ꝙ confitearis ea conſeruo tuo vt tibi expꝛobꝛet.
dicito deo qui curat ea. HNec enim ſi non dixeris ig/
noꝛat ea. cum faciebas ea pꝛeſto erat. cum admit/
teres ea cognouerat. Nunquid ea vult te cognoſce
re? Peccare non erubuiſti. et confiteri erubeſcis.
Dicito in hac vita. vt in alia req uiem habeas.dici⸗

a (Quibuſdan viſũ
ẽ ſufficere ſi ſoli deo fi
at confeſſio.Queritur
bic vtꝝ tales fuert he
retici.Et ꝙ nõ videt᷑.
qꝛ mgr̃ recitat h̊ tanq;
opinionẽ ꝓbabilẽ. Ss
cõtra hoc e.qꝛ negans
cõfeſſionẽ.negat abſo
lutiõʒ. ac ꝑ hoc negat
clauiũ virtuteʒ. et ita
manifceſte ẽ ↄtra ſcrip
tura.et ita cõtra fideʒ.
¶R..dð. ſi quis cẽt
mõ buiꝰ opiniõis cẽt
hereticus iudicandꝰ.

qm̃ in cõcilio generali

bhoc terminatũ ẽ ſub
Innocentio tercio. ᷣ
ante hãc determiatio⸗
nẽ hoc nõ erat hereſ.
qꝛ ipᷣi nõ negabãt cla/
uiũ ptãtẽ.̊ negabant
neceſſitatẽ. et bene cõ
cedebant ꝙ vtile erat
cõfiteri.et ſacerdotes

poterãt abſolucre. Jõ

mgfr et gratianꝰ in de⸗
cretis boc referũt tãqᷓ;

opinionẽ.tamẽ vterq;

ipꝛobat hoc et deter/
minat in contrariũ.et
ſi qͥs ꝑtinaciter aſſere
ret contrariũ. ect here

tic? iudicandꝰ. b¶ Sʒ qð defẽdi nõ põt.ablui pᷣt. Aidet᷑ male dicere.qꝛ nullũ peccatũ pᷣt ronabilit defen⸗
di. quare g dicit qð deſend nõ p̃t. K e defenſionẽ bic vocat peccati excuſationẽ. et aliqua ſunt petq ꝗᷓ
ſunt poſſibilia defendi.qꝛ poſſunt excuſari.et hoc ipᷣo digna ſunt venia pcta nature:que pnjt excuſari de ſe. ⁊
pñt habere ablutionẽ et abſolutionẽ merito lachꝛimarum. vult ergo viccre ꝙ non eſt aliquod peccatus tam
graue. quod per lachꝛimas nõ fiat excuſabile. nec aliquod ita ponderoſum.quin verus doloꝛ contritiõis fa-
ciat cõfiteri. Et fletus et lachꝛimatio cõuenit ſceleri dum impetrat veniam.ct vcrecundie dum reddit pec/

catoꝛẽ excuſabilem. vel facit eum verecundiam abijcere ob quam nou audebat cõfiteri.et ita Amb.non in⸗
tẽdit excludere conſtitutionem.ſed ꝑſuadere veram contritionem. et ſic patet intellectus autoꝛitatis.

Oin vtroc i dillud qð obꝛ ð illo qui ni / ꝗ49
hil cogitat.dðm ꝙ hoc põt cſfe duplici ex cã.vel p/
pter intenſionẽ doloꝛis.vel ꝓpter occupationẽ ſi up/
flue ſollicitudinis. Quantũ ad pꝛimũ qꝛ dñs coꝛ eiꝰ
occupauit.ſi nõ fuit moꝛa ſuꝑflua.nec indiſcreto ali-
qua.credo ꝙ dñs abſoluit.et voluntateʒ ꝓ opere cõ
putat. et computatur iſte cum illis qui excuſant᷑ p/
pter impoſſibilitatem babentes deuotionẽ in ſacra⸗
mento.Si aũt non cogitat nec curat. alijs ſollicitu/
dinibꝰ occupatꝰ.maxime ſi locũ et tẽpus habuit cõ/
fitendi oꝛe.tunc non excuſatur. immo ob peccatum
om iſſionis reputabitur reus moꝛtis.maxime ſi non
fuerit ſic moꝛte pꝛeuentus.quin bene poſſet et debe
itare et petere ſacrameutum cccleſie.

50

„1

Mon dico ꝙ coͤfitegris en cõſeruo tuo vt tibi expꝛobꝛet. Fin boc vi ꝙ cum ois homo ſit vs eruus ꝙ 52

iuli poſſit petĩ reue
n. Pꝛererea ſiglluz

cofeſſiõis ẽ artiſſimũ.

expꝛobꝛet᷑. ¶ R. dðʒ.
ch dupliciter confitet
aliquis peccatũ ſuum
alicui. Aut ſicut homi
ni. et hoc per q̃ndã cõ

fabulatiõʒ. Aut ſicut

deo.et hoc per conſci/
entie reuelatiõcz vt lo
quat᷑ homi ſicut deo.
Pꝛimo mõ pctm̃ con
fiteri eſt confiteri con/
ſeruo. Quia confitet̃
bomini. et vt homini.
et ideo põt ſibi expꝛo/
bare.qꝛ ad ſigillum cõ
feſſionis non tenetur.
Alio modo quia con/

fitetur bomini vt So.
et tunc non cofitetur

vt conſeruo ſed deo.

quia homo non nouit

illud vt homo. nec pᷣt
illud dicere. ſed tenc⸗

tur tacere.⁊ tunc non

eſt timenduʒ ꝙꝙ expꝛo
bꝛet. Si autez aliquis

confeſſionem reuela/

ret. indignus eſſet bo
neſtate ſacerdotali. et

rationabilit confeſſio
poſlet fieri alij et ipſe

vitari. et hoc auẽte ſu⸗
perioꝛis.

53 d ¶ Mefſcientibꝰ alijs
iöõßp̃i in ſe voluntarie ex

cõis ferunt ſententiã.
Ar male diecre.quia

nullus põt ſcipᷣm ex/

cõicare. ¶ Item qntũ

cunq; aliquis penite/
at.niſi per iudiciuʒ ſa

cergdotis non põt recõ

ciliari. ¶ R. dom ẽ ꝙ

loquitur de noticia qᷓ

quis nouit vt hõ.Ali⸗

q uis tñ nouit vt Zus.

ag cuius arbitriuz hbõ

Fan

*

dicit᷑ ferre in ſe excõöi⸗
cationis ſententiam.
quando ab aliquo ſe
aArcet ꝓpꝛia volunta-

te. a quo arcetur excõ
municatus inuitꝰ.vt-

polꝝ a locis ſacratis
et pticipatione eucha M
ſtie Et ſi tu obijcias ꝙᷓ nemo debet ſe pꝛiuare illo ſacramẽto.cum ſit medicina.ddᷣm e dilatio medicine vt
melioꝛ fiat pꝛeparatio potius eſt pmotio ꝙᷓ retractio a bono. Ad illud autem ſacramentum maxime pꝛepa-

rur bomo per deſiderium et per reucrentiamet quanto diutius aliquando ſc retrabit. tãto deſiderabili?

9

☛

to ingemiſcẽs et lachꝛimãs. In codice ſcripta ſũt pec
cata tua. Spongia peccatoꝝ tuoꝝ lachꝛime tue ſint.
Iteʒ ꝓſper.Illi quoꝝ peccata humanã noticiã latẽt.

nõ ab ipſis confeſſa.nec ab alijs publicata. ſi ea cõfite

ri vel emẽdare noluerint.deũ quẽ hñt teſtẽ.ipᷣm et ha

bituri ſunt vltoꝛẽ. ſi ipſi ſui iudices fiant.et veluti
ſue iniquitatis vltoꝛes. hic in ſe voluntariã penã ſe⸗
ueriſſime animaduerſionis exerceãt. tꝑalibus penis
mutabũt eterna ſupplicia.⁊ lachꝛimis ex vera coꝛdis

cõtritione fluentibꝰ reſtringũt eterne ignis incendia.
Et infra.faciliꝰſibi deũ placabũt illi qui aut ꝓpꝛijs cõ
feſſionibꝰ crimẽ ꝓdunt autneſciẽtibꝰalijs ipi in ſe vo

luntarie excõicatõis ferũt ſententiã.⁊ ab altari cui mi

niſtrabãt non animo ſed officio ſeꝑati.vitaʒ ſuam q̃ſi
moꝛtuam plangant.certi ꝙ reconciliati ſibi efficacis
penitentie fructibus a deo non ſolũ amiſſa recipiant.
ſed etiam ſuperne ciuitatis gaudia recipiant.His au
toꝛitatibus innitunt᷑.qui ſufficere contendunt deo cõ

fiteri peccata ſine ſacerdote. Dicunt em̃ ꝙ ſi quis t /

mens ðtegit culpam ſuam apud homies ne inde ob/
pꝛobꝛio habeat᷑.vel alij ſuo exemplo ad peccandum
accingant᷑.et iõ tacet homini et reuelat deo.conſequi
tur veniaam.
(Adducit autoꝛitates ad veram ꝑtem in quibus
lareſcit confeſſionis vocalis inſtitutio.peccato
rum obligatio.⁊ queſtiõis determiatio. e

¶ Sed ꝙ ſacerdotibꝰ cõfiteri opꝑteat.non ſolum illa au
toꝛitate Jacobi. Confitemini alterutruʒ pctã vr̃a ⁊c̃.

ſed etiã alioꝝ pluribus teſtimonijs compꝛobat᷑. Ait

em̃ Aug.Judicet ſeipʒ homo volũtarie dũ põt.⁊ mo

res conuertat in meliꝰ. Ne cũ iam non poterit. pꝛeter
voluntatem a dſio iudicet᷑.et cum in ſe ꝑtulerit ſeue⸗

riſſime medicine ſed tamẽ vtiliſſime ſentẽtiã. veniat

ad antiſtites ꝑ quos illi daues miſtrant eccleſie. Tã⸗
q́ᷓ; bonus iam incipiẽs eſſe filius maternoꝝ mẽbꝛoꝛuʒ

oꝛdine cuſtodito. a ppoſitis ſacroꝝ accipiat ſatiſfacti
onis ſue modũ.in offerendo ſacrificio contriti coꝛdis
deuotus et ſupplex. Id tamẽ agat ꝙ non ſolũ ſibi ꝓ⸗

catum eius non modo in graui eius malo.ſed etiaʒ in
tanto ſcandalo alioꝝ eſt. atq; hoc expedire vtilitati
eccleſie videt᷑ antiſtiti.in noticiã multoꝝ vel totiꝰ ple
bis agere penitẽtiã nõ recuſet.ne letali plage ꝑ pudo
rem addat tumoꝛẽ.cũ tanta ẽ plaga pcti ⁊ ipetꝰ moꝛ⸗

bi. vt medicamẽta coꝛꝑis ⁊ ſanguis dñi differẽda ſũt

autoꝛitate ãtiſtitis debʒ ſe remouere ab altari ad agẽ
dam penitentiam. eadem reconciliari. Item Leo

papa. Multiplex miſericoꝛdia dei. ita lapſibus ſi ub⸗
uenit hũ anis.vt non modo per baptiſmuʒ. ſed etiã ꝑ

*

ſumitur et reuerentius accedit. moxime ille quia peccato reſurgit. et ideo boc dicit.

Jacobi.v.

Aug.iĩ omel⸗
de pnin.

Leo ppᷣ.the⸗
odoꝛo foꝛoli⸗
nenſi epo.

2 r—

=

t ſor

iee
K⸗

Muno
at

penitẽtiã ſpes vite reparet᷑.ſic diuine voluntatis pꝛe⸗

nibꝰ ſacerdotũ nequeãt obtinere.Chꝛiſtꝰem̃ hãc pᷣpo

4 B ſitis eccleſie tradidit ptãtẽ.vt cõfitẽtibꝰ pnie ſatiſfac/

tionẽ darẽt.et eoſdẽ ſalubꝛi ſatiſfactõe purgatos.ad

Aug. in li. de oino
pnia. oñd at.repᷣſentet vitã ſuã ðo ꝑ ſacerdotẽ.pᷣueniat iudi
Cuüiũ di ꝑ cõfeſſionẽ. Pꝛecepit em̃ dñs mũdãdis vt oñ⸗
f erẽt oꝛa ſacerdotibꝰ.ſdocẽs coꝛpali pᷣſentia cõfitẽda
vctã.ñ ꝑ ſcripta maifeſtãda.Dixit em oꝛa mõſtrate.⁊

oẽs.ñ vnꝰ ꝓ oibꝰ.ñ aliũ ſtatuatis nũciũ qͥ ꝓ vob offe⸗
rat munꝰa moylſe ſtatutũ.ſʒ qͥ ꝑ vos peccaſtis.pꝑ vos
erubeſcati.Erubeſcẽtia em̃ ipᷣa ꝑtẽ hʒ remiſſiõis. Ex
mia em̃ hoc pᷣcepit dominus.vt nemo peniteret in oc
culto. In hoc em̃ ꝙ ꝑ ſeipᷣm dicit ſacerdoti.⁊ erubeſcẽ

Quod crimina

nuod crimina tiã vicit timoꝛe offenſi fit venia crimis. Fit em̃ venia⸗
le fit veniale. le ꝑ cõfeſſionẽ.qð crimĩale erat in oꝑatõe.et ſi nõ ſtati

ſericoꝛs ⁊ iuſtꝰ ẽ.ſic ſeruat miaʒ in iuſticia.ita et iuſti⸗

ciaã in mia.Opꝰ em̃ mie ẽ peccãti pctã dimittere. ſed

optet vt iuſtꝰ miſereat᷑ iuſte.Cõſiderat em̃ ſi dignꝰ ẽ.
nõ dico iuſticia. ſʒ et mia.iuſticia enim ſola dãnat.ſed

dignꝰ ẽ mia qͥ ſpũali laboꝛe qrit gratiã. Laboꝛat eniz

meés patiẽdo erubeſcentiã. Et qm̃ verecũdia magna
Aanto pluri/
bůᷣ qͥs cõfi/ h
tet᷑ taãto faciliꝰ
eci ignoſcitur.

bpanto pluribꝰcõfiteß in tpe venie turpitudieʒ crimis.
dotes plus pñit ꝓficere.plꝰ ↄfitẽtibꝰparcere. Itẽ Leo

que ꝓpter dei timoꝛẽ apð hoiĩes erubeſcere nõ veret᷑.

tamẽ qꝛ ñ omniũ ſũt huiuſcemodi pctã vt ea q̃ pniaz
poſcũt ũ timeãt publicari.Remoueat᷑ ipꝛobabilis cõ
ſuetudo.ne multi a pnie remedijs arceant᷑.dũ ãt eru⸗
beſcũt aut timẽt inimicis ſua facta reſerare.qbꝰ pñt le
gũ ꝑcelli cõſtitutiõe.Sufficit eni cõfeſſio que pꝛimuʒ
do offert᷑.et tũc etiã ſacerdoti qͥ ꝓ delictis penitẽtiu,ʒ
pScatoꝛ accedit.Lũc em̃ plures ad pniaʒ poterũt ꝓpuo
cCari. ſi populi auribꝰ nõ publicet᷑ cõſcia cõfitẽtis. Ex
hijijs alijſq; plibꝰ idubitant oñdit᷑ oꝑtere ðo pꝛimũ.?
Deinde ſacerdoti offerri cõfeſſionẽ. nec alit᷑ poſſe ꝑ⸗/

Lenire ad ingreſſum ꝑadiſi.ſi aſſit facultas.

nec peccata

ſidijs oꝛdinatis. At indulgentiã ðᷣi niſi ſupplica tio/

cõionẽ ſacroꝝ ꝑ ianuã recõciliatõ is ad mitterẽt. Itezʒ
Aug.Quẽ penitet oĩno peniteat.⁊ doloꝛẽ lachꝛimis

g purgat᷑.fit tamẽ vẽiale qð cõmiſerat moꝛtale.Mul⸗
tiũ em̃ ſatiſfactiõis obtulit.q erubeſcẽtie dominãs ni /
hil eoꝝ que cõmiſit nuncio dei negauit. Deꝰ em̃ q mi

pena.qui erubeſcit ꝓ xpᷣo.fit dignꝰ mia. Vñ ptʒ ꝙ
tãto faciliꝰ cõſequit᷑ gratiã remiſſiõis. Ipᷣi eniʒ ſacer /

papa. QAuauis plenitudo fidei videat᷑ eẽ laudabilis

dus ẽ p ſacerdotẽ et ſi non obligat. tñ tenet᷑ qꝛ ẽ auris ſacerdotis.vñ cõicat cũ vtrock.
5 Firch veniale qd cõmiſcrat moꝛtale. Aidet᷑ falſum dicere.quia ſpẽs rerum non o nt tranſmutari. 5

ʒ

niſi ſupplicationibꝰſa
cer dotũ neqant obti-
nere. Ur ex boc ꝙ ab⸗

ſolutio ſacerdotis per

modũ ſupplicãdi ſiue

e At indulgẽtiã di 55

depᷣcandi dᷣbeat fieri.
nõ & modũ indicati

uũ. Sed ↄtra hocẽ ꝙ
oim ſacroꝝ foꝛma ẽ ꝑ
modũ idicatiuuʒ. gᷓ ⁊

buiꝰ ſacri R.ddm.qꝙ;

illud facrm ẽ cõtra ac
tuale pctm̃.ad cuiꝰ cu
rationẽ ↄcurrit actus

volũtariꝰ. Vũ licʒ ſa⸗

cramẽtũ de ſe hẽat vir

tutẽ.pᷣt tamẽ ipediri ꝑ

pꝛauꝗ diſpoſitöez exi⸗/
ſtétẽ.et illã pꝛaua diſ/
poſitõʒ ſolꝰ deꝰ? amo/
uct. et iõ cõgruũ eſt vt
foꝛma vboꝝ ſub vtro

q; expᷣmat᷑.et ſicẽ fie⸗

ri cõgruũ et cõſuetu3.
Mã ſacerdos pᷣmo ab
ſolutionẽ dat ꝑ mnodũ
Spcatiuũ dicẽs.indul

gentiam tribuat ⁊c. et

poſt. ⁊ ego abſoluo te.

f Hocẽs coꝛpali pꝛe
ſentia cõfitenda pctã.

non ꝑ ſcripta manife/

ignoꝛat linguã nõ poſ

ſit cõfiteri ꝑ interptẽ.

et etiã ꝙ mut? cõfite⸗
ri nõ poſit cũ nõ poſſit

oꝛe dicere.¶ Itẽ queri

tur vtꝝ iterpꝛes tenea

tur celare.Et vꝛ ꝙ ſic.

qꝛ cõicat in actu ſacer
oti. in cõtrariũ eſt ꝙ
peccatoꝛ ei nõ cõfitet̃.

Re. dom qꝙ; Aug.loq⸗
tur d illis q hñt ydeo/
ma et potẽtiã cõfiten/
di ꝙ ñ excuſãt᷑.immo

tenent᷑ ꝓpꝛio oꝛe dicẽ
Pꝓpter meritũ erubel/
centie. Qd obẽ de int ½

pꝛete ddm qꝙ obligan

*. c norEIQ EAE e . m. õt eſſe dupliciter. Ael ꝙ rea
ad reatum. Si qntum ad maculã.hoc ẽ impoſſibi .Si qntuz ad reatum. hoc põ keine dupinent, 14
tusg iſte fiat ler et boc nunqᷓ fit. Ael quia ille ſuccedit buic. et boc eſt verum⸗ nna lius vrine ligaenr
ad moꝛtem eternam.et poſt per diuinam miſericoꝛdiam ad penam tempoꝛalem. ditinguit veniale

dicitur tribus modis. Ex genere vt mendacium iocoſum. Ex euentu ꝓpter effectuz diuine miſcricoꝛdie. Ex

8 mocs. Er i fit veniale ſed ſeundo modo.
circumſtantia vt illud quod habet excuſationem. Pꝛimo mocdo moꝛtale non fie ventale ſed ſecnn Ina
bQuanto pluribus onfitetur in tempoe venie turpitudinem criminis. tanto faallus iaemn: giale z8

52

.

X. III

nittere. ſine ſatiſfactione ꝑ ſolã ↄfeſſionẽ pᷣt quis ſaluari.qð ẽ incõueniens.Si vero nihil remittit. ̊ non
renint it Sn facilius.(¶ Itẽ ſi pᷣma cõfeſſio ſacẽ̃m ꝑfectũ.qꝗ̊ ſi ſuꝑaddit.vẽ totũ ſupſluũ.ᷣ nõ ↄſequit᷑ veni
am. ¶ Itẽ quilibʒ ſacerdos dʒ iponere pniaz. et tũc vꝛ.ꝙ aut det᷑ ad oẽs.aaut ad nullã.Si ad oẽs.tũc diffici
lius cõſequit᷑ veniã. Si ad nulla.vꝛ ꝙ vna cõfeſſio irritec alij. Re.ddᷣm ꝙ confeſſio oꝛdinat᷑ ad multa. Sad
vnũ pᷣncipaliter. ⁊ qntũ ad pᷣncipale equalet cõfiterni multis vt vni.qꝛ vnus ſacerdos tantũ dimittit de pe⸗
na qntũ põt vi clauiũ. Mec debet iterari cõfeſſo ꝓpter finẽ pᷣncipalẽ.niſi foꝛte timeat᷑ erroꝛ fuiſſe in ↄfeſſiõe.
Pꝛeterea alie ſũt vtilitates annexe.et ad illas valet multotiẽs ↄfiteri.ſ.ad erubeſcentiã et interceſſoꝛũ mul⸗

tiplicatõʒ.et ad hũiliationẽ.⁊ gre augmẽtũ.Ad pncipalẽ effectũ valʒ q̃ntũ ad certificationẽ.Ex bis patẽt ob

iecta.quia ſecundus non facit nouam remiſſionem.nec debet de nouo ligare ſed aliquid facile imponere.vt
pater noſter ⁊c.⁊ ſemper poteſt penitens eſſe certioꝛ.quia ſi non habuit effectum pꝛima.poteſt eſſe ꝙ ſecun/⸗

da habeat.quia melius inuenit diſpoſitum. et ex boc patet vltimum.

D intelligẽtiã hꝰ? ꝑtis querit᷑ de cõfeſſione vo/
cali.ct circa hbac duo pᷣncipaliter querunt᷑. Pꝛi

mo querit᷑ de cõfeſſione qᷓntũ ad pᷣceptũ inſtituẽtis.

. *

Scdo qntũ ad obligationẽ exequẽtis.Quantũ ad ꝓ
mũ querunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vtrũ mandatũ ð coõ

feſnone ꝑtineat ad legez nature. Scdo vtꝝ ptineat
ad legẽ ſcriptã vel legẽ gratie. Tercio querit᷑ a quo
fuerit inſtitutũ.vtꝝ a xpo an ab aliquo eiꝰ apoſtolo.

bat᷑ niſi ad legẽ nature.g cõfeſſio ẽ de iure naturali.

ↄfeſſio.ſ.vocalis.qꝛ vocaliter ei dñs loquebat᷑ ⁊ ille

vocaliter rñũdebat.¶ Itẽ Job. xxxj. Si abſcõdi quaſi

do. inimicicias reuouat. q8 facit hoieʒ inimicũ deo
E cõtra naturã et roʒ rectã. et cõfeſſio ſceleris.¶ E. ?8D
dm ꝙ duplicit᷑ ſũt aliqua de dictamie iuris natura

lis.aut in generali.aut in ſpeciali. In ſpeciali vt bo/
noꝛare ꝑentes. In generali vᷣo dictat natura ea que

ſupꝑaddit lex euãgelica.ſiẽ ſũt aliq̃ ſuperogatiõis vt
Zſilia. vel etiã aliqᷓ ſacr̃a. Jutelligendu ẽ igit᷑ ẽ cõ⸗
feſſio peccati mẽtalis et vocał. hMetalis ↄfeſſio ẽ re⸗

Coghitio pcti ⁊ offenſe.et hec ẽ & dictamie nature 98
¶ Oꝛ in lege nature fuerit cofeſſio inſtituta vr. ſuꝑ illd
Geñ.iij.Acdã vbi cs. Glo. Aerba increpantis ſãt et
ad cõfeſſionẽ cogẽtis nõ ignoꝛãtis.Sʒ adã nõ tene/

ſevᷣm qð ẽ rõnalis.Sʒ cognitio offenſe diuine eſt de

dictamie nature adiute aliquo mõ ꝑ fidez. Quõ em̃

ſcit hõ ſe offendere deũ quẽ nõ videt. niſi ꝑ aliquẽ ra
iũ fidei hboc cognoſcat.cñ aũt boc ↄgnoſcit ꝙ deñ ꝑp
puaricatiõeʒ inbonoꝛat.natura dictat ꝙ ab ipo ẽ mi
ſericordia hũiliter petẽda.et hoc nunqᷓ; ẽ niſi cogno

bomo petm̃ meñ.⁊ celaui iniqͥtatẽ meã in ſinu meo.
ſi diceret.nõ.g peccatũ erat abſcõdere peccatũ.⁊ vt

peccatũ repꝛobat Job.ſᷣ ipᷣe nõ tenebat᷑ niſi ad ius

naturale.g̊ ius naturale ꝓhibʒ abſcõſionẽ pcti.̊ pᷣci

pit vel ſuadet confeſſionẽ.¶ Itẽ Gꝛeg. ibidẽ in glo.
Aere humilis nõ ſolũ mala ſua ↄgnoſcit.ſᷣ etiã voce

cõfeſſiõis apꝑit. Sʒ hilitas de peccatis ↄmiſſis ẽ de
iure naturali.& vox ↄfemnõis pcti.

ſcat᷑ culpa. Aocalis vᷣo ↄfeſſio ẽ duplex.ſ.que fit So.
et qᷓ̃ fit bomini. Aocalr ↄfiteri deo dictat natura.nõ

ſimplr ſ in caſu.vtputa qñ deꝰ exigit.ſicut exegit ab

adã et a chayn. Aocalit᷑ aũt ↄfiteri homi nõ dictat

natura niſi in generali. Dictat em̃ ꝙ oibꝰ modis re⸗
(cociliari optz do q̃bus ipᷣe ſtatuit. vñ natura ſic dic⸗

cabat. ꝙ ſi deꝰ arbitrũ coſtitueret inter ſe 2 pctõꝛeʒ.

tẽ röe vꝛ;. qꝛ

duplex ↄfeſſio.ſ.confeſſio laudis.et᷑ ↄfeſſio pcti.et
vtraq; ẽ in gloꝛiã dei.ſicut ptʒ.qꝛ dixit Joſue Achoꝛ

ofitere pctm̃ ⁊ da gloꝛiã do.vij. Joſue.ſ̊ natura dic/

tat deũ gloꝛificandũ.dictat deũ laudãdũ.nõ tiñ coꝛ
de ſ etia oꝛe. pari rõe dictat pctin ero m ↄfitẽ?
eſſiöʒ. ſa⸗

dũ ¶ Itẽ pnia tres hʒ ꝑtes.ſ.ↄtritionẽ.ↄfeſſiõʒ.⁊ ſa⸗
tiſfactionẽ.ſᷣ cõtritio et ſatiſfactio ſũt de lege natura
li.ꝙ̊ pari rõne et cõfeſſio.¶ Itẽ oẽ opus virtutis ſpe/

ꝙ ipi eẽt culpa reuelãda.et ita dictabat in generali.
Dictabat etiã ꝙ illi eẽnt dicẽda vera.⁊ ſic patet quõ

ↄfeſſio ſpectat ad legẽ nature.Quedã em e de dict⸗

mine nature ſpecialiter per modum expedientis nõ
ſimpliciter ſed in caſu neceſſitatis. vt confeſſio vo/

calis facta deo. Queclam vero dictabat in vli ſolũ.
et hec ẽ cõfeſſio facta bomi. Ex his patẽt obiecta ad
ad pᷣmã ꝑtẽ.nã auẽtes ꝓcedũt ſ̃ᷣm pᷣmã ⁊ ſcdazʒ viã

vt ptʒ. Silr pᷣma rõ iducta ex ſili in cõfeſſione vocali

ctat ad dictamẽ nature.ſᷣ ↄfeſſio pcti ẽ opꝰ virtutis.
g ⁊c̃. Pꝛobatio minoꝛis.virtus vt vult phus ↄſiſtit

circa difficile.ſ̊ cõfeſſio ẽ virtus q̃ humiliat ad deuʒ
verũ. Sʒ maxima difficultas ẽ in enarrado ſuũ pec/
catũ vere.g maxime circa hũc actũ ↄſiſtit virtꝰ.& ⁊c.
¶ Kõtra.ius naturale vt dicit Iſid.ẽ idẽ apud oẽs. ſ
ofeſſio pcti nõ ẽ eadẽ apð oẽs. cõfeſſio pcti nõ ẽ de
iure naturali.¶ Itẽ vẽ ꝙ ſit cõtra naturã qꝛ natura/
le ẽ cuilibʒ et ᷣ natura recte celare amici comiſũ ſi⸗

laudis.qꝛ ſicut in caſu laudare optet oꝛe.tamẽ ſemꝑ

dz actu vel habitu laugare in coꝛde.ſic ⁊ intelligẽdũ 9

de cõfeſſiõe peccati.¶ Ad illud qð obr. ð ꝑtibꝰ alijs
fſcʒ cõtritõe et ſatiſfactiõe.ddim ꝙ iſte ꝑtes reſpiciũt

pniaʒ ᷣm qð ẽ virtꝰ.et ſᷣm qð c ſacr̃m virtutis.Sed
Ofeſſo magis ẽ pnie vt ẽ ſacrʒ ſicut meliꝰ patebit in⸗
fra.ↄfeſſio em̃ pcti q̃ fit hoi oꝛtũ hʒ nõ tm̃ a natura.ſ

etiã ab inſtitutiõe diuina.et ex boc ptzʒ rñſio ad vlti-⸗

cut dẽ ꝓuer.xj.Sʒ magis ſe dʒ qͥſq; diligere qᷓᷓ ꝓxi

mũ ex dictaniie nature. g natura dictat pctã ꝓpꝛia

eẽ celanda ¶Itẽ naturale ẽ cuilibet celare verenda

coꝛpis. ſilr verẽda ſpũs.Sʒ pctã ſunt turpitudies

mũ qð dicit ꝙ ẽ opꝰ vtutis. Dico em̃ ꝙ reuera opꝰ
vtutis cẽ.̊ᷣ nõ oĩno.ſᷣ vᷣtutis cũ adiũctiõe inſtitutõis
ſacri.virtus em̃ non dictat ꝙ peccata occulta dican
tur homini.ſimiliter nec penitentia dictabat illud ꝑ

ſe qᷓntũcunq; hõ dolebat.ſᷣ cum deus inſtituit. tuno

gie. pctm̃ ↄfiteri potiꝰ ẽ cõtra naturã q̃; ᷣm natu/
rã. Itẽ recta rõ que ẽ nature confoꝛmis erubeſcit

turpia cogitare.g ſi plus ẽ referee ſiue dicere q̃ʒ co⸗

gitare.v ꝙ peccatũ ſuñ quiſq; ꝑ naturã erubeſcit di

cere.ᷣ cũ cogitare tuꝛpia ⁊ facere ſit cõtra naturã et

rõʒ rectã. pari rõe et referre. ¶ Itẽ ꝑ naturã recoꝛda
tio iniuriarũ ẽ occaſio inimicicie cofirmãde.vᷣ pccca
oꝛ ꝑ petm̃ ẽ iniuriatꝰ do. recoꝛdãdo petm̃ et ſterãa⸗

virtus obedientie impauit.pnia accelerauit.et veri/
tas actum direxit.et ita patet ad quam virtutẽ ſpec
tat confiteri.et quomodo ſit opus virtutis.et cuius
Vñ penitẽtiã in generali dictat natura ſᷣm qð ẽ vir/

t volẽs facẽ emẽdã.obediẽtia ꝑ mãdatũ ſpeciſicat.

vitas elicit et reglat.¶ Ad illud qð obꝛ in oppoſitũ to

qæ nõ ẽ idem apud oẽs.ddm qꝙ; illud intelligi᷑ de eo

qð natursa dictat in ꝑticulari nõ in vll.(Ad ill qd

iigtdegn

Ehei
ſ
lſtet
ei
bled⸗
chgicin
Noncin
Nin
tnit
toti
ſunchen
Mre
minu
gocſe⸗
ſitoriu
nlictel
gapste
nadcher
hochen
iichooni
hoͤſeſi⸗
ſecboc p
cainſtimi
ſppterin
eranbie
Micoudt.a
mheen

ſinons⸗
iepe

nir

nichͤg
dgeri
ſersin
ſennden
Korzanne
Nteitce
fileſ
Ei
hnnon

tzſiuſen

ſt Quia
utde
lcheet
igtcb⸗
genn
ſtgea
h
nhei
ſtbn
fißpg
heris

mohhin
nihinn
Nalgei
nartmas
tſget
botitc
ost
intni
lecrttp⸗
Priprl
nirg
en
anuors
abſo
Hrüfiſl.
güchenn
nir ln
iſnenel
Ortiniſenp

tprclirtiq.

ſc
D
horhei,

obẽ. ꝙy mãifeſtare peccatũ ẽ contra rationẽ. d. ꝙ pec

cati ꝓpalatio põt ficri duplicit᷑.vel ad ſuijpᷣius com

mẽdationem ſicut faciunt peccatoꝛes.qui letant᷑ cũ
male fecerit.et exultãt in rebus peſſimis.quoꝝ vie ꝑ
uerſe ⁊c.quibus ẽ facta frõs mulieris meretricis.⁊ S D
quibus dꝛ.peccatũ ſuũ ſicut ſodoma pᷣdicauerũt ⁊c.
et hec ẽ cõtra naturã.et contra rationẽ rectã.et ad ꝓ
uocandã diuinã inimicitiã.et verecundia et cõfuſio.
Alia ẽ confefſio huic oppoſita adducẽs ad gratiam
et gloꝛiã.et eſt cõfeſſio qᷓ fit ad ſui accuſationẽ ad in/
ueniendã diuinã ꝓpitiationẽ.Et hec ẽ oꝛdinata ad
faciendũ emendã.vel ad curandũ plagã occultam.
Vñ ſicut natura dictat ꝙ vulnus in locis ſecretis ẽ
apiendũ medico ad curationẽ.q;uis dictet pudenda
oꝑienda.ſic ẽ ðR peccatis.Et ſicut ſi aliquis vulnꝰnol
let oñdere iudicaret᷑ ſuꝑbꝰ⁊ ſtultus.et faceret cõtra
naturã et ſalutẽ ſuã. ſic intelligẽduʒ ẽ in ꝓpoſito.et
ex boc patet rñſio ad oẽs rationes. Nam ſi vulnus
amici deberet curari ꝑ meã confeſſionexs.dictaret rõ
ꝙ ego deberẽ ibᷣm ꝓdere.Quãuis aũt nature dicta/
mini cõſonũ ſit erubeſcere et nunq; detegere pecca/
ta ꝑ cõfeſſionẽ.ppter illã tñ non ẽ dimittenda cõfeſ
ſio. et hoc ꝓpter multiplicẽ vtilitateʒ quã bʒ.et ꝓpt᷑
62 quãꝗ inſtituit eã deus. Aalet em̃ ad peccati cognitio/
nẽ ꝓpter inſtructionẽ ſacerdotis.Deut᷑.xvij.ſi diffi/
cile ⁊ ambiguũ aput te ⁊c.Ad cogniti deletionẽ.pʒ.
Dixi confiteboꝛ ⁊c. Aalet ad cogniti et deleti ſatiſfa
ctionẽ.qꝛ erubeſcentia in cõfeſſione ẽ magna pars ſa
tiſfactionis.Ecci.iiij.ẽ confuſio adducẽs gratiam et
gloꝛiã. Ad pene diminutionẽ in clauiũ ptãte. Mat.

xviij.qdᷣcũq;ʒ ſol.ſuper terrã ⁊c.Ad di laudẽ. Joſue.

vij. Da gloꝛiã deo ct cõfitere ⁊c.et indica mihi quid
feceris.Ad interceſſoꝝ mitiplicationẽ. Jaco.v.Con
fitemini alterutrũ peccata veſtra ⁊c.Ad conſcientie
aſſecurationẽ. VUñ dauid ſtati cñ dixit peccaui.audi/
uit. trãſtulit dñs ⁊c.ij. Reg.xij. Et hoc magnũ bonũ
S.ij.Coꝝ.ij.gloꝛia nr̃a hec eſt teſtimoniũ conſcientie
Atrum conſeſſio fuerit inſtituta in lege ſcripta.Et
ſic videt᷑ Lcuit᷑.xvj.dicit᷑ de ſacerdote qͥ debebat

hircũ emiſſariũ emittere.Confiteat᷑ omnes iniquita

tes filioꝝ iſrael. et vniuerſa delicta atqʒ peccatã. ſed
nõ poterat ſacerdos cõfiteri peccata alioꝝ niſi illi p/
us cõfiterẽtur ea. g videt᷑ ibi fuit confeſſio inſtitu
ta. ¶ Item boc vꝛ aucte ſalomõis.qui ꝓuerb.xxviij
dicit. Qui abſcondit ſcelera ſua non diriget. conſtat
ꝙ loquit᷑ de hijs qui erãt tꝑe legis.et cõſtat ꝙ nõ in/
telligit de abſconſione reſpectu dęi cui omnia ſũt no

ta. reſpeetu miniſtri dei.g ⁊c. ¶ Item Vſa. xliij.nar
ra ſi quid habes vt iuſtificeris.ſed narratio dicit ac

tum ſermonis et confefſionẽ vocalẽ.et conſtat ꝙ lo/
quitur ꝓ tpe legis.qꝛ exhoꝛtãdo non pᷣdicando. vꝛ
q; tpe legis cẽt confeſſio in pcepto. ¶ Itẽ rõne vide/
tur. Plus ẽ aliquid ꝓfiteri facto ꝙ verbo. plus etiã
xõfiteri peccatũ coꝛa omnibꝰ q; coꝛã vno.ſed ipi cõ
fitebant᷑ ſe peccatoꝛes coꝛã omnibꝰ dũ offerebãt bo
ſtiaz ꝓ peccato. cũ ad hãc tenęrent᷑.videt᷑ ꝙ mul/
to foꝛtius ad confeffionẽ oꝛisił Item confeſſio oꝛis
inſtituta ẽ ad hoc vt ſacerdos ſit medius arbiter. Sʒ
in lege veteri ſacerdos erat mediatoꝛ. Uñ ꝑ totũ le/

uit᷑. vbi agitur de oblatione dꝛ.oꝛabitq; ſacerdos et

remittet᷑ ei.Item vetꝰ lex fuit lex rigoꝛis.et magis
puniebat qᷓ; nona. Sʒ cõfuſio ꝗᷓ eſt in pnia ẽ magna

pena. magis fuit copetẽs legi veteri ꝙ noue. ¶tẽ

non alicuius pticularis pſone

XVI

ratio quare ẽ inſtituta.ẽ vt fiat reconciliatio eccleſie.

ſᷣ eccleſic erat in ve.te. vnitas magna.qꝛ vndipiuria-

bat᷑ dũ peccabat toti multitudini ſicut manifeſtũ e
in achaʒ. tũc debuit inſtitui cõfeſſio ere
tra.Aug. Oblatio ſacrificioꝝ cõfeſſio fuit peccatoꝝ.
Evẽ ꝙ non fuerit ibi alia cõfeſſio qᷓ; oblatio.¶ Item
cõfeſſio oꝛdinata ẽ ad ſolutioneʒ.ſed lex tranigrediẽ
tes ex certa ſcientia faciebat occidi ſine mia. c g te/
Er aliquis facere ſe occidi.nõ tenebat᷑ confiteri.

Itẽ in cõfeſſione manifeſtãt᷑ que coꝛdis ſunt ⁊ oc

culta. Sʒ lex ꝓbibebat manũ non aim. cõfeſſio le/

gi nõ cõpetebat¶ Itẽ ſi cõfeſſio fuit in lege.aut ſicut

moꝛale. aut ſicut ſacramentale. Si g ſicut moꝛale.&

ſilr fuiſſet in lege nature.Si ſicut ſacramẽtale. cuʒ
alia et alia ſint ſacr̃a no.legis et ve.nõ deberet eſte in

noua Stẽ vſq; aq aduentũ xpᷣi fuert bõies ſub vm

bꝛa et ante nõ ꝑuenerit ad lucẽ.ſᷣ ꝑ confeſſonẽ pec/
cati ꝓdit peccatoꝛ in aꝑtũ.& ante aduentũ xpᷣi nõ de
buit eẽ peccati confeſſio¶ Itẽ cõfeſſio ẽ oꝛdinata ad

ptãteʒ clauiũ.qꝛ cõfitẽs abſoluit᷑.̊ in ſola lege noua

dictũ ẽ ſacerdotibꝰ quoꝝ remiſeritis pec.⁊c.vt dicit

Jo. xx. v ꝙ cũ añ nõ fuerit ptãs abſoluendi.ꝙ nec

fuerit neceſſitas nec vtilitas cõfitendi. ¶ Re. dom q;
duo ſũt pᷣncipaliter in cõfeſſione ꝓpter que opoꝛtu/
it et cõueniẽs fuit ↄfeſſonẽ inſtitui. Pꝛimũ ẽ ꝓpter

deletionẽ peccati et manifeſtationẽ.et iſte ẽ finis cõo⸗

feſſionis in ſe. Scdᷣs finis ẽ ꝓpter recõciliationẽ faci
endã deo et eius eccleſie. Pꝛimo igit᷑ fit ꝓpter pec/
cati teſtationẽ.peccatoꝛ em̃ dũ male agit odit lucẽ.
et iõ in reuerſione ad iuſticiã oꝑtet redargui oꝑa in/
fructuoſa tenebꝛaꝝ.q̃ ant arguũt᷑ a lumie mãifeſtan
tur.vt habet᷑ Ephe.v. hoc ãt ẽ ꝑ cõfeſſionẽ. et iõ de/
buit in ea lege inſtitui cõfeſſo in q̃ ẽ mãifeſtatio veri

6;

tatis.in ea inqᷓ;ᷓ lege in qua verbũ caro factũ ẽ.vt in·

telligibile fieret ſenſibile et manifeſtũ. In ea lege de

bẽeẽt occulta et tenebꝛoſa oꝑa manifeſtari.et vba coꝛ⸗

dis famam vocis induere.Hec ãt ẽ lex gre.et iõ con

feſſionis inſtitutio qᷓntũ ad pꝛimũ finẽ competit legi
gratie.Alius finis ẽ ad recõciliationẽ faciendã hbũa/

no arbitrio mediãte.iõ fit homi.vt hõ ſit iudex ct ar

ſit manũ ponere in vtrũq;.talis aũt nõ potuit eẽ q̃uſ

biter int᷑ deũ et pctõꝛẽ.Arbiter ãt talis dʒ cẽ.qui poſ

qʒ deꝰ factꝰ ẽ hõ.et tũc hõ deificatꝰ datꝰ ẽ nobis me

diatoꝛ et arbiter xpᷣs.qͥ potuit arguere ⁊ manũ pone

re in vtrunq;. Hic ãt reliquit in ecchia ſucceſſoꝛes.qs

et arbitros ↄſtituit et rectoꝛes eccleſie.quibꝰ cõmiſit

auctẽ recõciliãdi.Et qm bec auctas pᷣmo fuit ĩ xpo.
et in nullo potuit eẽ añqᷓ; veniret ille pꝛecipuꝰ medi/

atoꝛ. 1 B ſolũ in lege noua fuit.iõ tm̃ in hac lege inſti
tui cõfeſſio debuit. Cõcedo S ꝙ cõfeſſio ꝓut ẽ ſactʒ.

cõfeſſo inquã vocal. ſoliꝰnoue legis fuit.nec pᷣceſſit

in le. ve. niſi in figura.qꝛ illi legi nõ cõpetebat. Pꝛeceſ

ſit añũt in boc ꝙ ſacerdotibꝰ pata erat auctas diſcer-

nẽdi inter lepꝛã et nõ lepꝛã.ſanctũ et ꝓpbanũ. Scꝗ

bec qdẽ erãt coꝛꝑalia ⁊ nõ ſpũalia. et illã figurã oſtẽ

dit dñs ipletã eẽ in lege noua cũ mũdatos ad ſacer

dotes mittebat.vt dꝛ Mat. viij.vbi volũt aliqͥ dice/

rt ꝙ cfeſſio fuit inſtituta. S mag vt vidcbit᷑ fuit ibbi

inſinuata. ¶Ed ill qꝗð obẽ ꝙ ſacerdos ↄfitebat᷑.dd.
ꝙ talis nõ erat ↄfeſſio ſacramẽtalis qᷓ fit homi de qᷓ
nũc loqmur qua aliqͥs ſe accuſat.ſed cõfeſſio illa fie/

2

bat deo in generali de peccatis eu multitudinis.

gbſconſione dom q& intelligit de abſeonſione ꝗᷓ eſt

64

d illud qð obẽ de ꝙg

Ai.
£

ꝑ peccati defenſionẽ et palliationẽ.ſicut faciunt ypo
crite.et illud ẽ falſitatis.⁊ hec ẽ contra legẽ nature.⁊

reſpectu dei et reſpectu homis.Quãuis aũt ſit phi/
bitum mentiri.uon tamẽ e pᷣceptũ dicere omnẽ veri

66 taté. (Ad illud qð obẽ de uarratione.ddm ꝙ intel/

6

68ri. ¶A

6 toꝛitatẽ babet coꝛpus miſticũ ad ſoluendũ¶Ad illð
qd obꝛ ꝙ lex vetꝰerat lex rigoꝛis ⁊ oneris.dð.ꝙ q̃m/

ligitur de narratione ᷣm linguꝗ et os coꝛdis. Ael ſi
intelligatur m os coꝛpoꝛis.adhuc intelligit᷑ ꝙ fiat
reſpectu dei.quẽadmocũ fit oꝛatio vocalis nõ ad de
um inſtruẽdũ ̊ excitandũ in nobis affectũ pudoꝛis.
vęl amoꝛis.vel doloꝛis.vł alicꝰ alterius affectionis.
Ad illud qð obẽ ꝙ plꝰ ẽ facto qᷓ; verbo ꝓfiteri.dðʒ
ꝙ illa oblatio nõ erat ꝓfeſſiua peccati.ſed hoſtie ob
latiõis ꝓ pctõ.Ex ↄſequẽti aũt oſtẽdebat᷑ peccatoꝛ.
ſed hoc nõ ẽ in ſpeciali ſed in generali.nec magis ſa⸗

cerdoti qꝙᷓ;ᷓ alij.et hoc quidẽ decebat aliquo mõ fieri.

qꝛ iam eccłeſiaſtica vnitas in confoꝛmitate ſacramẽ
toꝛum et vnifoꝛmitate cultus diuini ceperat inchoa
ri. Ad aliud q obẽ ꝙ ſacerdos erat mediatoꝛ. o835
ꝙ et ſi mediatoꝛ eet ad offerendũ hoſtias figurales.
nõ tamẽ erat mediatoꝛ in abſoluendo.et ita ſacerdo

ti nõ debebat fieri cõfeſſio peccati.ſᷣ oblatio hirci vł
vituli.nõ ſic ẽ de ſacerdote no.te.qui ſicut veruʒ xpᷣi

coꝛpꝰ conficit et ptãtẽ habet ad conficiendũ. ſic au/

uis cõfeſſio oncroſa videat᷑ ꝓpter pudoꝛẽ.tamẽ eſt
ſarcina miro mõ alleuiãs ꝑ abſolutionẽ.et iõ illi legi

nõ cõpetebat. Hic em̃ fit ab omni peccato abſolutõ.
ibi vero ſine omni mia grauis peccatoꝛis fiebat dã/
natio. ꝓpterea nõ competebat illi legi talis ꝑfectio.

0Ad vltimũ de vnitate eccleſie.dᷣm ꝙ vnitas erat.

H tm̃ figuralis reſpectu vere vnitatis huiꝰ ecclie.ido
ſicut ſacrificiũ fuit figurale.ita et ſacerdos.ita recon
tibus oſtendeber.

sð

QA quo fuerit inſtituta confeſnio.et ꝙ fuerit inſtituta

lutione.multo foꝛtius conſeſſionẽ.

potuit obligare.

xpᷣo vr.qꝛ ſacerdotiũ fuit inſtitutũ a xpᷣo ad remiſſi
onem peccatoꝝ et abſolutionẽ.ſed ſacerdotes non

poſſunt nec debet ſoluere niſi ſciant a quo ſoluant.5
poſito poſterioꝛi ponit᷑ pꝛius. ſi , Baana abſo/

S ſeſſionẽ. Item cuius eſt
inſtituere totũ.et ꝑtes.̊ dñs inſtituit penitentiã cuʒ

pꝛedicauit et pᷣcepit eennea⸗gr, tũc

inſtituit confeſſionẽ ¶ Ytem cõfiteri peccata occulta

hoc ẽ magne pꝑfectionis et ſupadditũ mãdatis lega/

libus.ſed nullus põt hoc pᷣcipere niſi qͥ ꝑ omnia põt

ſuper homiuẽ. ſolus xpᷣs ad confeſſionẽ peccatoꝝ
tẽ io hes pᷣcucurrit ſaluatoꝛeʒ et
verus fuit pᷣcurſoꝛ.nõ tm̃ in verbis ſ̃ in geſtis.ſᷣ oẽs

q baptizabant᷑ a iohe ↄfitebant᷑ pctã. Mat.iij. ſi⸗

cut pceſſit in iobãne baptiſmꝰ pᷣparationis et confeſ
ſio.ita vtrũq; debuit inſtitui a xpᷣo.

tem hoc ſacra
mentũ ꝑneceſſariũ ẽ ſicut baptiſmꝰ.qꝛ ſcda tabula ẽ
poſt naufragiũ.ſᷣ xpᷣs ꝑ ſeipʒʒ nos liberauit a naufra
gio et pꝛima tabula inſtituit. videt᷑ ꝙ ſimilit᷑ et ſe/
cundam. et ita confeſſionẽ ißam¶ Contra.ſacramẽ

tis que dñs inſtituit ipemet vſus fuit vt pꝛius viſuz
ẽ in baptiſmo et euchariſtia.ſᷣ ipᷣe nũqᷓ; fuit cõfeſſus
aliqd peccatũ.g ⁊c. ¶ J
degit exemplũ.ſᷣ ipᷣe abſoluit ſine ommi confeſſione
mulierẽ in adulterio dephenſazʒ. ̈ nõ videt᷑ inſtituii

cẽ xpᷣs in ſanctis ſuis nobis

lud non erat confeſſio vocalis.g ⁊c A¶9

ciliatio.et poſtremo confeſſio.qꝛ lepꝛoſus ſe ſacerdo

ſe confeſſionẽ ſed potius noluiſſel ytein quero vbl
inſtituit. Si dicas ibi.agite penitẽtiam. Contra.nõ/
dum erant ſacerdotes quibꝰ poſſent et deberẽt con⸗

fiteri.& in illa pꝛedicatione nõ implicabat᷑ confeſſio.

Alij dicunt ꝙ inſtituerit ibi vbi miſit lepꝛoſuʒ ad ſa
cerdotes.Sed cõtra. Mat.viij.dicit᷑ vade et oſten/
de te ſacerdotibꝰ.et offer munus tuũ qð pᷣcepit moy
ſes. conſtat ꝙ mãdauit facere qdð fiebat in lege.⁊ il
tẽ dicunt alij
qp ibi. Jo.xx.Accipite ſpũmſanctũ.qꝛ tũc inſtituit ſa/
cerdotes.et ptãtẽ abſoluendi eis dedit. et pᷣcepit vt
ad eos peccata deferrent. Sʒ contra. difficilius ẽ cõ/
fiteri qᷓ; confeſſionẽ audire.g magis ſpẽaliter de hoc
debuit mandatũ dare.Querit᷑ igit᷑ quare xpᷣus non
inſtituit confeſſionẽ expꝛeſſe ſicut alia ſacr̃a
duo ſunt in confeſſiõe.vnũ foꝛmale et cõpletiuuʒ.
et hoc ẽ abſolutio ſiue ptãs abſoluendi vel medican
di.et hanc dñs inſtituit qui ptãtem clauiũ conceſſit.
et penes boc reſidet virtus ¶ Aliud aũt ẽ materiale.
et hoc ẽ deteſtatio peccati ſiue moꝛbi.et hoc domi⸗/
nus non inſtituit in ſe ſed inſinuauit. Ratio aũt qua

reñ inſtituit vt dicũt aliqui hec fuit.qꝛ ſufficit egro⸗

to exponere medicũ et medicinũ.et vlteriꝰ.confeſſio
peccati nõ valet extoꝛta ſed dʒ eẽ volũtaria.ido dñs
inſinuauit relinquẽs hoc in volũtate egrotantin.Et

hocẽ qð dicit Hugo.medicis dixit vt curarẽt.ſed in-

firmis nõ dixit vt ad medicos curãdi cauſa venirẽt.
hoc quaſi certũ eẽ voluit.ꝙ egri libenter ſalutẽ que/⸗
rerẽt.et ſe curandos offerrẽt.ſi medicos inuenirẽt.
Et licet hoc ſit ſatis pꝛobabile.pot tñ et aliter dici q;
dominꝰ confeſſionẽ ꝑ ſe nõ inſtituit.qꝛ eſt in remedi
um recidiuantiũ.ſᷣ quia xpᷣus erat eccleſie fundatoꝛ.
et venientibꝰ oim peccatoꝝ ꝑ baptiſmũ fiebat r̃ᷣmiſ

ſio.iõ ab eo non debuit inſtitui confeſſio.ne ex verbo

dñi daret᷑ aliquibꝰ recidiuãdi occaſio.Cũ autẽ eccle
ſia fuit inſtituta.labi homines ceperũt.et tunc reme

diũ ne deſperarent vel cõtemnerẽt publicari optuit.

et iõ ꝑ aplos confeſſio debuit inſtitui auẽte ſibi a do
mino tradita in clauibꝰ ſibi datis.in quibus ptãtem
receꝑant ſanãdi.et ita impandi modũ cõuenientem
ſaluti.et hoc quidẽ erat ꝑ moꝛbi detectionẽ.expectã/

tis hutniliationẽ.et ſacerdotalẽ abſolutionẽ.et iõ cõ⸗

feſſio fuit a dño inſinuata.ab aplis inſtituta.ab epᷣo
bieroſolimitano.ſ.iacobo ꝓmilgata. ſicut et ſnia de
non ſeruandis legalibꝰ ꝓmulgata fuit Act᷑.xv.ſic et
confeſſio omnibꝰ peccantibꝰ indicta et impoſita fu/

it. Jac. v. cõfitemini alterutꝝ peccata veſtra. Et iteꝝ

nõ ſolũ hec eſt ratio.ſᷣ etiam vlterioꝛ eẽ põt.cõfeſſio
em̃ hominis eſt ooꝰ puruʒ.vñ nõ eſt data virtus ſa/
cramẽti ipᷣi cõfeſſioni ſ̊ abſolutioni.iõ recte homini

„.

bus puris inſtitutio debuit reſeruari.Ex his que di/j
cta ſunt quatuoꝛ poſſunt rationes elici quarc domi
nus immediate confeſſionem et expᷣſſe nõ inſtituit.
Pꝛima quidem quia non opoꝛtuit. Secunda vero
quia in hoc voluntariam eſſe debere docuit. Tercia
quia eſt ſacramentũ recidiuantium. Quarta qꝛ q̃n-

tum eſt de ſe eſt opus humanum.vñ credo qꝙ; non ꝓ

ſe inſtituit. et ſi dicatur inſtituiſſe. hoc ẽ intelligendũ
inſinuãdo et auẽtem vando. Ex boc patet R ad pᷣ/
muʒ et ſcᷣm. dñs em̃ foꝛmale penitẽtie iſtituit ꝑ ſe.

„

malle aũt non. ratio viſa eſt ſupꝛa. Ad terciuz qᷓ ptʒ 75

rſio. quia apoſtoli hec poterant pꝛecipere autoꝛita
te clauiuʒ ſibi datarũ.quia aliter fruſtra eſſent date.

ſtiort
Cegieno
nare
Niacionsg
ſalloyſte
Gungzinb
lanstbinge
chentſepit
Ueeöban
Nonnblo⸗
Peceltnor⸗
Peccntcuf
Pus ſcdbor
kotbuso:
baborn
ſobis bte
ſſonsſeger

ſtſoni;

gokülks⸗

(iſeunaren
ſarti⸗

Contn.
Ubahtinii⸗
Niqueveri
teadinne
Plade
Curgoes
ſchnoniee
hrſtnü⸗

nſauge

ffonana

loedrt
ae
Geoe
nſtröb
D
We
ſei
ninge
Gmatn
it
tn
Cnerg
Pirhf
Gn
„cgtn
wio⸗

Agene
eect
Orulg

s :
Meſct
dfiiti

Plkſtsſon

4

irien
ncnigrct
liaglitt⸗
nelicsuui
Eetict
lriniti
iſttun h
art iul
timeſzn

5 plasã.

= ☛-

24 t Ad ule qdð obr ꝙ ↄfitebit ⁊c᷑. dox ep vtrũq faliis

toꝛ ipleuit.Sᷣ vnũ ꝑ ſe qꝛ decebat ipᷣm.⁊ alteꝝ ꝑ alios
quia eos decebat vti ↄfceſſione.xpᷣus eni qui oia ſcie/
bat. ſine ↄfeſſione oꝛis abſoluebat.Sed boc apli fa/
cere nõ poterãt.quia niſi ꝑ egrotũ nõ poterãt noſſe
d illud qð querit vltimo. dom qꝙ xpᷣs in
ſtituit ᷣm hoc qð crat ibi cõpletõis.nõ tñ totũ ſicut
baptiſmũ.quia nõ cõueniebat ei ita fabꝛicare totam
tabulã recidiuantiũ ſicut pꝛimã accedentiũ.
Onſequẽter viſo de inſtitutione confeſſionis.
querit᷑ de obligatione ad ipſam.⁊ q̃ntũ ad hoc
tria querunt᷑. Pꝛimo ꝑ cõparationẽ ad ſubiectum.
Scðdo ꝑ comparationẽ ad tẽpus.Tercio ꝑ cõpara/
tionẽ ad modũ.

Queſtio. ſ. m

¶ Atrũ oẽs adulti boni ⁊ mali ad cõfeſſionẽ teneant᷑.

Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ decretalẽ de penitẽtijs ⁊ remiſſioni/
bus. v.li.Ois vtriuſq; ſexus fidelis.poſtq; ad ãnos
diſcretionis ꝑuenerit.oĩa pctã ſua ſaltẽ ſemel in ãno
fideliter oↄfiteat᷑ ꝓpꝛio ſacerdoti.Et ꝙ üũlud ſit pꝛece/
ptum pʒ in hoc qð ſubiungit᷑ grauis pena ſcʒ ꝙ vi/
uens ab ingreſſu eccleſie arceat᷑.et moꝛiens xpᷣiana
careat ſepultura. ¶ Itẽ. j. Joh.j.Si dixerimꝰ quia
pec.nõ ha.noſ.ſe.⁊ veritas in nobis non eſt.loquit
de omnib?cõiter.g ois qui dicit ſe non habere pctm̃.
peccat moꝛtaliter.g̊ quilibet tenetur ſe recognoſcere
peccatoꝛẽ ᷣm foꝛmã eceleſie q̃ tradita eſt peccatoꝛi/
bus.ſed hoc eſt ꝑ confeſſionẽ.g ⁊c. ¶ Itẽ pᷣceptum
eſt oibus oꝛare.⁊ nullus abſoluit᷑ quantũcunq; ꝑfe
ctus ab oꝛõne dñicali.g̊ om̃s tenent᷑ dicere. dimitte
nobis debita.̊ dñs nõ tim̃ oꝛõnẽ inſtituit imo ⁊ con
femſonẽ.ſed oꝛatio eſt opus ſatiffactoꝛiũ ⁊ pᷣſuppo/
nit ↄfeſſionẽ.& ⁊c. ¶ Itẽ quãtũcunq; aliqͥs ſit ſan/
ctus et iuſtus.ſi potens eſt coꝛpoꝛe.tenet᷑ quadrage

ſimã ieiunare.nec ꝑ aliquã ſanctificationẽ abſoluit

b eccleſie inſtitutione. pari rõne nec a ↄfeſſione.
Contra. Aug. ⁊ hẽtur diſ.pᷣcedenti. Pnia ꝑfecta
ad baptiſmi puritatẽ conat᷑ reducere.vᷣ poſſibile eſt

gliquẽ verã pniam pficere ꝓ pctõ. poſſibile eſt re

dire ad innocentiã baptiſmalẽ.ſed hbñs innocentiaʒ
baptiſmalẽ nõ tenet᷑ confiteri.qꝛ purus eſt.gᷓ nõ vi/
detur ꝙ oẽs ad ↄfeſſionẽ teneant᷑. ¶ Itẽ ↄfeſſio et
ſackm pnie eſt inſtitutũ ꝓpter hoc vt recidiuãtes pꝰ
baptiſmũ poſſiut reſurgere.Sed poſſibile ẽ ꝙ aliqͥs
conſeruet innocentiã baptiſmalẽ.g̊ talis nõ tenetur
ↄfiteri. ¶ Itẽ poſſibile eſt in multis ꝙ nõ habeant
niſi venialia. ſed venialia nõ tenetur ↄfiteri hõ.quia

in illis decedens põt ſaluari.⁊ ſola ↄtritione ppſſunt

deleri.g talis nõ tenet᷑ ↄfiteri qui in tali ſtatu conſi⸗
ſtit. ¶ Itẽ poſſibile eſt ꝙ aliqs ita intentus ſit circa
eterna vt nõ habeat remoꝛſũ de aliqua culpa.aut g

talis tenet᷑ ↄfiteri aut nõ.Si nõ.tũc nõ oẽs obligan

tur. Si tenet᷑.⁊ nõ bʒ ↄſciam pcti.tenet᷑ ad ↄfitẽdũ

ſiue ad dicendũ cõtra cõſciam.⁊ ita mentiri.qd ne
76 phas ẽ dicere. . nõ oẽs obligant᷑.

neri ad ↄfeſſionẽ pctõꝝ eſt duplxr.ſcʒ ex inſtitutione

pᷣma qꝛ inſtituta ẽ ſub pᷣcepto.vel ex ↄſtitutiõe ſup/

addita. Pꝛimũ pᷣccptũ datũ fuit ab aplis ⁊ vulgatũ
fuit a iacob epo Jeroſoli. Jaco.v. Scum a patribꝰ

in generali ↄcilio.⁊ vulgatũ fuit ab innocẽtio tcrcio

Rone pᷣmi mãdati inſtitutionis.qm̃ inſtituta eſt di
recte ↄ̊ moꝛtale.tenebant᷑ oẽs ↄfiteri qͥ poſt baꝑtiſ/

mũ peccauerũt moꝛtalit. Rõne vo ſcde inſtitutõnis
tenent᷑ oẽs ſaltẽ ad ſemel in ãno.Rõ aũt huiꝰ inſti/

XVII

tutionis triplex eſt. Pꝛima ẽ vniuerſalis indigẽtis.

Oẽs eni peccauer̃t ⁊ egent glia dei.nõ ẽ eni qͥ faciat
bonũ et nõ peccet. Ecẽs.vij. iõ deũ dʒ qͥlibet gloꝛifi⸗
care cõfitẽdo ſe peccatoꝛẽ. Qui em̃ ſe peccatoꝛẽ con
fitetur deũ gloꝛificat.oñdens ſe dei gratia ⁊ mia in/
digere ¶ Scda rõ fuit ſacre cõionis reuerentia.quia
oẽs tenent᷑ in paſcha cõicare tã ꝑfecti qᷓ; alij.⁊ tunc
quia agnus paſchalis cũ ſolennitate mãducandus
eſt. vt mundi eſſent manducantes ⁊ digui opoꝛtuit
remediũ pᷣmitti ꝓbationis ⁊ purgationis.⁊ h̊ qͥde⸗
eſt in cõfeſſione pcti. Lercia rõ fuit diſcretio gregis
dñici.ne lupi abſconderent᷑ in grege qui manduca/
rent agnos.iõ inſtitutũ eſt vt vultus ↄſciarũ ſuaruʒ
ſacerdotibꝰ oñderent.⁊ ne heretici innocentiã pal/
liarent.⁊ ſub pelle innocẽtie ſe abſconderent.oibus
quãtũcunq; ſint innocẽtes pᷣceptũ eſt ↄfiteri.⁊ idco
oẽs quãtũcũq; ſint boni tenent᷑ ↄfiteri ſemel i ãno.
Ad illud qð obẽ ꝙ; pnia ꝑfecta reducit ad innocẽ
tiam. dOm ꝙ illud verũ ẽ de culpa ꝓ qua fuit illa ꝑe

nitentia aſſũpta.ſᷣ q;diu ſumus in bac vita vni cul/

pe ſuccedit alia.⁊ ideo opoꝛtet ꝙ renouet᷑ ↄfeſſio et
pnia. ¶Ad illud qð obꝛ ꝙ inſtituta eſt ꝓpter recidi/

uantes.dm ꝙ in baptiſmo deletur pᷣncipalr oꝛigi-

nale. delent᷑ nihilominꝰ venialia ⁊ moꝛtalia.⁊ ideo
baptiſmꝰvalet ð illa. Similr de pnia intelligendũ ꝙ;
pnci
oↄfeſfio.ſed tñ valet ↄ omne pctm̃.⁊ ita oẽm lapſũ
ſiue ꝑ moꝛtale ſiue ꝑ veniale. Licet g aliqͥs ↄſeruet
grãm baptiſmalẽ inquantũ delet oꝛiginale ⁊ culpã
moꝛtalẽ.nullus tñ adeo ẽ iuſtus qͥ ↄſeruet qᷓntũ ad
deletionẽ venialis.qꝛ tota die iterat᷑.iõ expedit ei ſi
nunqꝙᷓ; mãdaſſet ecclia ↄfiteri.nũc aũt nõ ſolũ expe/
dit ſᷣ etiã neceſſario obligat᷑. d illud qd obꝛ ꝙ

nõ tenemur venialia ↄfiteri.dðm ꝙ ſicut tactũ ẽ ten
tio ad ↄfeſſionẽ eſt dupłr. vel ꝓpter vinculũ pcti.vel

ter vinculũ ſolius pᷣcepti. Aenialia igit᷑ nõ tenet
qs ↄfiteri ꝓpter vinculũ pcti. ſolũ ꝓpter obligatio
nẽ pcti q̃ obligat vnũquẽq; ad ↄfitendũ.⁊ iõ ſi non

bʒ niſi venialia tenet᷑ illa cõſiteri vñ ſi het moꝛtalia
qᷓ̃ ↄfiteret᷑ nõ teneret᷑ ad venialia.( Ad illud quod

obꝛ de eo qͥ nõ hʒ remoꝛſum.ddm ꝙ ipoſſibile credo

ſm ſtatũ viatoꝛis ꝙ aliqͥs vnũ diẽ vel ſeptimanam
trãſeat ſine remoꝛſu veniał.tñ ꝙ totũ annũ trãſeat
hoc babeo magis ꝓ ipoſſibili.⁊ vix credo ꝙ fuerit h̊
donũ in aliq̃ niſi in xpᷣo ⁊ eius matre.ct iõ vnuſqͥſq;
vel bʒ ↄſciam vel debet bꝛe.et oi hoꝛa petere dimitte
nobis ⁊c.vix em̃ credo ꝙ hõ q;diu ſit in vita iſta ſit
ſine veniali.Lũ ꝓpter frequẽtiã.qꝛ ſtrepitus vicioꝝ
et pctõꝝ venialiũ ſemꝑ inſonant auribꝰ nr̃i coꝛdis.
Tum gꝗꝓpter ignoꝛantiã.qꝛ in multis venialit᷑ pecca
mus. ? ignoꝛamꝰ⁊ nõ ↄſideramꝰ.Lũ ꝗꝓpt᷑ adberen/
tiam.qm̃ venialia iſta ſunt magne adberẽtie.maxie

qñ habet᷑ affectio circa aliqð terrenũ.et iõ quantũ/

cunq; qͥs ſit ꝑfectus.coꝛde debet recognoſcere.⁊ oꝛe

78

79

aliter inſtituta ẽ ꝓpter moꝛtalia ad minꝰ ipſa

80

841

cõfiteri ſe pctõꝛẽ eſſe.Si tñ aliq̃s eſſet qͥ nõ haberet

pctiñ pt ſi uꝑphabundantẽ gram. ico q; nõ teneret᷑
ad illð mãdatũ.qꝛ ſolis pctoꝛibꝰ⁊ viatoꝛibꝰẽ datũ.

talis aũt iã in celis habitat. Si aũt eſſet aliꝰqͥ nõ ha

beret ꝓpter ignoꝛantiã vel negligentiã. nõ excuſat᷑
a mãdato ꝓpter ignoꝛantia. nõ tñ tenet᷑ aliqͥ d dicẽ
qð nõ habeat in coꝛde.ſʒ teuet᷑ recogitare.⁊ poſtea

tenet᷑ dicere. Hᷓᷣ aũt nõ credo poſſe ↄtingere boi ba/
benti intellectũ et vſũ rõnis niſi ꝑ ſpãliſſimã grãm.

quã etiã credo apłos nõ habuiſſe.qꝛ venialit᷑ pecca

ueruht ſicut dieit Gꝛe g. el ꝓpter nimiã negligentiã.
enen c. m cõeʒ legẽ ſaltẽ ſemel in anno oẽs adul

ti tenent᷑ ↄfiteri vliter. et oẽs debent oꝛare.dimitte

nobis ⁊c.nec eſt aliq̃s qui in multis nõ poſſit ſeipᷣm
guere.
s Queſtioij. n “
¶ Quantũ ad tpᷣs querit᷑ vtruũ Pss ſtatim cũ poſſit
teneat᷑ cõfiteri.Et ꝙ ſic videt᷑.hugo de ſctõ victoꝛe.
ſi neceſſitas nõ ẽ q̃ ptendat᷑.cõtẽptꝰnõ excuſat᷑.ſ cũ
ſe offert ↄfitẽdi opoꝛtunitas nulla pᷣt pᷣtẽdi nccitas.
5nõ excuſat᷑ a cõtẽptu. ¶ Itẽ D plus ꝑma/
net in pctõ tanto eſt inhabilioꝛ.g quãto citius con/
fitetur tanto ẽ habilioꝛ ad reſurgendũ.Sed ↄſtat q;
aliañ tenet᷑ ↄfiteri.et nõ niſi qũ eſt habilioꝛ.Si ergo
tanto habilioꝛ qᷓnto citius. ꝙto citius põt tenet᷑ eõ
fiteri. ¶ Itẽ egrotans moꝛbo coꝛpoꝛali ⁊ piculoſo
qui appꝛoximat moꝛti.nõ ignoꝛat qu erere medicũ
et cõſulere ſine dilatione ⁊ ſtatim ſi offert ſe opoꝛtu
nitas. cũ maioꝛ ſit egritudo coꝛpoꝛis ſpũalis.⁊ ma
ius piculũ.et dics moꝛtis ignoꝛet᷑.videt᷑ ꝙ ſinedila
tione tenet᷑ cõfiteri.:¶ Itẽ iſte qui eſt in grã tenetur
nunq cadere. ab oppvſitis iſte qͥ eſt in culpa(ſi nõ
repoꝛtat de malo comodũ)tenet᷑ nũqᷓᷓ in culpa eſſe.
⁊ ſi tenet᷑ nũꝙ; in culpa eſſe.⁊ h̊ ñ põt eẽ niſi reſurgẽ
o. ſtati exqͥ peccauit tenet᷑ reſurgẽ.qꝛ ↄfeſſio ad
reſurgẽdũ a pctõ. ⁊c.¶ Cõtra.pᷣceptũ affirmatiuũ
nõ obligat ad ſemp.ſed ad aliqd tpᷣs determinatuz.
ſed quantũcunq; rei indeterminate additur deter/
minatio tꝑis nõ tenet᷑ ante illud tẽpus quis obſer/
uarc.ſed in mãdato de cõfeſſione dꝛ ꝙ debet cõfiteri
ſemel i ãno. vr q ñ ſit tũſgreſſoꝛ ſiue obmittat ſiue
differat cõfiteri vſq; ad annũ. ¶ Itẽ ſi tenet᷑ ad ſta/
tim.pari rõne in alio nũc.ſed cũ ſint nũc infinita in
ktempoꝛe.tunc infinities peccaret ſi obmitteret. ſed
boc eſt incõueniens.& ⁊c. Si tu dicas q; tenetur ſta
tim cũ recognoſcit offenſam. Contra.eſto ꝙ nõ reco
gitet non tenet᷑.ſed hoc eſt malſi ⁊ negligentia.ergo
repoꝛtat cõmodũ de malicia.¶ Itẽ in eadẽ decreta
li datur mandatũ de euchariſtia ⁊ ſub eadẽ pena.ſʒ
cõſtat ꝙ nemo peccat obmittendo ſi differat ſume/
re euchariſtiã vſq; ad paſcha. pari rõne de ↄfeſſio/
ne. ¶ Itẽ licitũ eſt peccatoꝛi querere ſacerdotẽ diſ⸗
cretũ et expectare. licitũ eſt etiã querere tpᷣus ydo/
neum ⁊ expectare ad penitendũ ⁊ ſatiſfaciendum.⁊
boc eſt tps qᷓdrageſime ad hoc inſtitutũ. vigete
82 ſine pctõ liceat expectare qdrageſimã. Reꝛcirca
notandũ ꝙ eſt loqui de cõfeſſione duplr. Ael qntuz
ad ꝓpoſitũ interius.vel quantũ ad verbũ exterius.
Si quantũ ad ꝓpoſitũ interius.ſic cõiter cõceditur
ꝙ tenet gponere confiteri et conteri.quia ſine ꝓpo/
ſito confitendi ⁊ emendandi nõ dimittit᷑ peccatum.
ſicut nec ſine ↄtritione.Ad hoc autẽ tenet᷑ quando
recogitat culpa cõmiſſam et dei offenſam.vel quan/
do tepus ſe offert in quo recogitare debet. ſicut ĩ bo
ra moꝛtis.vel ꝑiculo.vel aliquo alio ſimili. Sed qñ
teneat᷑ ꝓgredi in actuʒ boc diuerſimode opinantur
diierſi.Aliqui em̃ dicunt ꝙ cũ actus confitendi nõ
ſit neceſſarius ad iuſtificationẽ.quia ꝑ contritioneʒ
eſt iuſtificatio.et ita confeſſio ſolũ ſit neceſſaria q̃a
eſt in pcepto. ⁊ eccleſia nõ exigit ante paſcha.non te
netur niſi ꝑpiculuʒ moꝛtis imineat.Huius autẽ dila⸗
tionis dicunt conceſſam eſſe licentiã ex decretali illa
in gencrali concilio edita. Omnis vtriuſq; ſexus ⁊c.
Alioꝝ opinip eſt ꝙ ſicut tenet ad ꝓpoſitũ confiten⸗

di oum ſe offert opoꝛtunitas interioꝛ. ſic teneti ad
opus qñ ſe offert exterioꝛ. Aut em̃ poſitum non eſt
efficax. aut cadit a pꝛopoſito cefficaci. ſi qñ ſe offert
opoꝛtunitas in opꝰ nõ exit.⁊ dicunt ꝙ ſe offert o
tunitas interioꝛ qñ habet delicti memoꝛiq. Nec ob⸗

—

ſtat decretał. quia nõ dat licentiã differendi.ſed ppi

bet negligentiã ⁊ dilationẽ. ſicut etiã phibet ne qs

vltra annũ in excõmunicatione maneat. nõ tamen
dat licentiã remanendi vſq; ad hoꝛã illã. Similiter
ſi imꝑatoꝛ dat alicui ꝑſone infami pꝛiuilegiũ vt non
agatur ↄtra eã ſicut cõtra infamẽ.non ꝓpter hoc li-
berat ab infamie nota ſed ſolũmodo a pena vt con
tra ipſam nõ agatur.Sic decretalis illa nõ liberat a
dilatione et offenſa. ſed ne eccleſia neget alicui in⸗
greſſũ in eccleſiã vel ĩ ſepulturaʒ ſi facit poſt. Sicut
ergo ante conditionẽ decretalis tenebatur confiteri
qñ ſe offerebat opoꝛtunitas.ſic videt᷑ ꝙ pꝰ eius con
itionẽ.quia decretalis nõ ꝓ negligentibus ſed con
tra negligentes eſt edita. Que autẽ iſtarũ opinionũ
verioꝛ ſit dubiũ eſt ⁊ difficile iudicare. Tamẽ ad ve
ritatis clarioꝛẽ mneclligencis diſtingui poteſt quãdo
querit᷑ qñ obligatur fidelis confiteri.pᷣm duplicem
obligationẽ que ſuꝑius tacta eſt. et p̃m duplex man
datum diuerſimode rñũdendũ eſt. Quidã em̃ ad cõ/
feſſionẽ obligant᷑ nõ ex culpa cõmiſſa.ſed ex inſtitu
tione eccleſiaſtica.vtpote illi qui nõ hbabent moꝛta⸗
lia peccata. tales differre poſſunt vſq; ad paſcha. qꝛ
mandatũ illius decretalis nõ obligat niſi ſicut obli⸗
gat ad euchariſtiã ad quã pᷣparat confeſſio ſacerdo
ti facta.Quidã vero nõ tm̃ obligant᷑ ex eccleſiaſtica
inſtitutione ſed ex ꝓpꝛia tranſgreſſione.et bij tenent
ex ſacramẽti inſtitutione.de talibus generaliter aſſe
rere ꝙ poſſunt vſq; ad paſcha differre videtur mihi
piculoſum.ſilr ꝙ teneant᷑ ſemꝑ qñ ſe offert opoꝛtu/
nitas cõfiteri videtur valde durũ. Ideo videtur ra
tionabiliter ſentiendũ mediũ ſcʒ; ꝙ opoꝛtunitas lo/
ci tꝑis et ſacerdotis pt tripłr ſe ante paſcha offerre
Aut ita ꝙ timet᷑ ne vnq; ſe offerat.ſicut eſt in bijs qͥ
grauiter infirmant᷑.⁊ tales ante tenent᷑ abſq; dubi⸗
tatione ad confeſſionẽ. Aut ita ꝙ maioꝛ opoꝛtuni/
tas expectatur vel quantũ ad tẽpus.vel quantũ ad
ſacerdotem.⁊ ſic poteſt differri ſine aliquo peccato.
Aut ita ꝙ nunqꝙᷓᷓ rõnabiliter maioꝛ opoꝛtunitas ex-⸗
pectatur vel quantũ ad ſacerdotẽ vel quantũ ad tẽ/
pus.⁊ tunc credo ſine pᷣiudicio ꝙ tenet᷑.Et ideo ali
ter cenſendũ eſt hic de religioſo.aliter de layco.Nã
religioſo totũ tẽpus vite eſt tẽpus pnie.⁊ ideo habi
ta copia ſacerdotis ſi peccauit moꝛtaliter. credo ꝙ;
tenetun ſine moꝛa confiteri ⁊ ad ipſuʒ recurrere.Et
intelligitur ſine moꝛa ſicut ratio recta determinat.
Laycus vero rõnabiliter põt expectare tẽpus qua⸗

drageſimale qð eſt tẽpus pnie.vnde cũ tẽpus ſit ma

gis opoꝛtunũ iu eis ad ſatiſfacien dũ et confitendũ.

ſi expectẽt rõnabile eſt iudicare ꝙ nõ peccent. dũ ta
men ꝓponant firmiter tunc tpis confiteri. e cleri
cis vero iudicare nõ audeo.conſiliuʒ tamen ſanum
credo ꝙ omnes qui cadunt ꝑ moꝛtale.qᷓ citius pot

confiteant᷑.nõ em̃ videtur vre contritus qui tã lon
go tꝑe vulnus peccati poꝛtat occultũ.Si autẽ obij/
cias mihi ꝙ ſtatus nõ obligat aliquẽ niſi per votũ.
Re.qꝙ ſtatus nõ obligat ſed mandatũ omnibꝰdatũ.
ad nunc autez vl ad tunc obligat opoꝛtunitas que
diuerſimode offert ſe diuerſis.⁊ illud veritatẽ babet

8

84

8

in omnibus qd ad aliqð tẽpus obligatur vnus. acd

ſoftien

‚1

Ptgrfn
Gunepe
ictrgy⸗
rrüan
itope

Cechigti
rveicbl
Zugdet
Munniin
gloſeſion
Alter Ng
chni⸗
udife⸗

ckinen⸗

folpeins⸗
inii
Efeſiond
ck inc
ſtesprieo⸗
aullibete
tcnek ai
Cfterinc
ſtrte ſit
kantate.
ſlton pe
Mutebl.
Nfüvule
ſinſcta
Aunſec
Atttotale
ſetn
Con
ſſchnen
hiti
nle
lon
tchek,
en
keg
ſbiech
ſenobe
pach
aſae
e⸗

Nan að quidẽ tẽpus alter nõ obligatur. ſicut pʒ in vono/
iſt⸗ rationc parentũ.ᷣ fatendũ eſt igit᷑ ꝙ mandatuʒ illuch
ges 86 nulli obligat ad ſtatim niſi in caſu vt viſum ẽ. Ad
mi illud qð obẽ ꝙ ↄtemptus nõ excuſat᷑.doim ꝙ ipe w
ſrate⸗ cat neceſſitatẽ nõ tm̃ ineuitabilẽ. ſed neceſſitatis cᷣ
itrn moditatẽ. vel dm ꝙ loquit᷑ de illis qͥ de hac vita ſi/
Men ne ſacramẽtis deceſſerunt qͥ nõ excuſant᷑ ſi tunc pñt
äl 87 ſacramentũ recipe. Ad illud ꝗð obi ꝙ qnto hõ ci
.„GRc tius ↄfitet tanto eſt habilioꝛ.dᷣm ꝙ bõ poteſt reſur
län gere a pctõ ante ↄfeſſionẽ vt viſum ẽ.⁊ ideo cũ dele.
Wrhd 88 tum ſit per ↄtritionẽ nõ ſequit᷑ illud. ¶ Ad illud qð
enufn obijcit᷑ de egrotante moꝛbo coꝛpoꝛali.ddm ꝙ ſi aliã
uorn viderat viã curationis nõ tenet᷑ medicum coſulere.
iriait⸗ vel etiã ſi expectat ts magis congruũ.⁊ quia ita eſt
ugfon So in ꝗpoſito.ideo ⁊c. ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ nõ tenetur
Ecrgif nunq cadere.ddm ꝙ nõ eſt ſimile.quia teneri ad nõ
Egpaten cadendũ eſt tentio pᷣcepti negatiui quod obligat ad
een ſempꝑ.ſᷣ teneri ad reſurgenduʒ eſt tentio affirmatiui
irignei 90 qð nõ obligat ad ſemꝑ.¶ Ad illud qð obẽ ad oppo
NLi ſitũ.dðᷣin ꝙ, quantũ eſt de mandato illiꝰ decretal nõ
geni, obligantur ante paſcha ſicut ꝓbant ille rones. obli
niſtttn gantur tamen aliqui ex neceſſitate inſtitutionis ſa/
ineten cramenti. . .
Datlif Queſtio.iij. O
iuuner e obligatione ad ↄfeſſionẽ qᷓntũ ad modũ Et qᷓri-
agunſte⸗ tur vtrũ obligemur ex charitate. Et ꝙ ſic videtur.qꝛ
Etniint Aug. dicit ⁊ habet᷑ in pᷣmo ca.buiꝰ diſ. nemo poteſt
R ↄfiteri niſi reſuſcitatus.a moꝛtuo em̃ veluti qͥ nõ eſt
nt rtttin pit ↄfeſſio.nemo aũt reſuſcitat᷑ niſi qui a pctõ ſolui/
rci tur. hec Aug. ſed nullus ſoluit᷑ a pctõ ſine charitate.
epnt Sofeſſionẽ ꝗ eſt in pcepto opoꝛtet fieri in chanitate.
nine quia aliter fieri nõ põt vt debet. ¶ Itẽ in cõfeſſione
teͤn peti eſt laus dei vt dicit Jero.ſʒ nõ eſt ſpecioſa laus
bn in oꝛe pctõꝛis vt dẽ Ecci.xv. cũ nõ teneat quis ad
ſnemn,⸗ laudẽ dei niſi eatenus q̃ eſt ſpccioſa. nullus tenet
n ad ↄfeſſionẽ faciẽdã in ſtatu pcti. ſi tenet᷑ ad illã.
iiiii tenet᷑ in ſtatu gratie. in charitate.¶ Itẽ tres ſunt
ni ptes pnie oꝛdinate.ſcʒ ↄtritio.cõfeſſio.⁊ ſatiſfactio.
ae Fquilibet qui tenet᷑ ad pniam.cũ ad hec oia teneat
nn tenet᷑ oꝛdinate. pꝛius ad cõtritionẽ.&̊ nemo debet
unn cõfiteri niſi cõtritus. Sed nõ conterit᷑ qͥs niſi in cha
unun ritate.& ſi tenet᷑ ad ↄfitendũ.tenet᷑ ad ↄfitendum ex
– charitate. ¶ Itẽ in ↄfeſſione ẽ abſolutio.⁊illa eſt ab
enigt ſolutio a pena nõ a culpa (ſicut melius patcebit.j.)
bln bec aũt abſolutio nulla ẽ niſi pᷣcedat abſolutio cul/
rhuf pe. in nullo hʒ illud ſacẽ̃m eficaciã niſi in eo qui hʒ
krilnfn gram. ſed qui recipit ſacrm tenet᷑ ſe diſponẽ ad effi⸗
ten rd caciam ſacri (alioquin ficte accedit.⁊ omis talis pec
runm cat moꝛtalit᷑ſ efficacia ↄfeſſionis nõ eſt niſi in ba/
enm bente charitatẽ. tenet᷑ homo cõfiteri ex charitate.
Ntpoſe⸗ Contra. Sacr̃m pnie eſt ↄ moꝛbũ moꝛtalis culpe
loſe cfficax medicamentũ.̊ in eo moꝛbus ille curatur.g
mnnintl recipit᷑ ibi ſalus mẽtis ⁊ coꝛpoꝛis. videt᷑ ꝙ nõ opoꝛ
t dit teat ad illud afferre ſanitatè ſed querere. nõ opoꝛ
des tet ꝙ accedat᷑ ad cõfeſſionẽ ex charitate.nec ad hoc
oſen tenet᷑. ¶ Itẽ ad oꝑa pᷣceptoꝝ ⁊ etiã virtutũ.ſicut cõ
zao / tinẽ. obedire. pentes honoꝛare.nõ tenemur ex chari
L tate. videt᷑ ꝙ nec ad cõfeſſionẽ. Itẽ nullus ſcit
Zin ſe hĩe charitatẽ. ſi tenemur ↄfiteri ex charitate. cñũ
ſni nemo boc ſciat vtrũ boc fecerit. nemo ẽ abſolutus.
i ergo adhuc tenet᷑.ergo ſemꝑ tenetr iterare. Pꝛete
e rea ſi accedit ſinc charitate videt᷑ peccare moꝛtalit᷑.
kin ¶ Itẽ ↄꝓfeſſio nõ eſt opus pᷣailesiatũ imo confeſſio

tis. Illa eſt ſeci
4

neſcimus.

XVII

peccati eſt pctõꝝ et impijſſimoꝝ.ſed nõ tenet᷑ quis
ad aliqua oꝑa facienda ex charitate niſi quia ſunt
oꝑa valde nobilia.g ⁊c.¶ R.ad hoꝝ intelligentiaʒ 9
notandũ ꝙ quedã ſunt ſacr̃a oꝛdinata ad grãm ac/
quirendã ſiue obtinendã.vt baptiſmꝰ⁊ pnia.Que⸗/

dam oꝛdinata ad grãm ꝓmouendã ſiue augmẽtan/

dam.vt cõfirmatio ⁊ euchariſtia. Dico igit᷑ ꝙ ſicut
ſacr̃a augmẽtantia grãm nõ bñt efficaciã niſi in ba-
bentibus charitatẽ.ſic ſacr̃a grãm impetrantia non
bñt efficaciã niſi in eis qͥ ſe diſponũt.Et ſicut dictũ
eſt in pᷣcedentibꝰ ꝙ nõ tenemur ad euchariſtiã acce/
dere cũ charitate ᷣm veritatẽ.ſed ſufficit ꝙ p̃ᷣm ꝓba
bilitatẽ.ſic dico ꝙ ad ſacr̃m pnie nõ eſt neceſſe ꝙ ac.
cedat hñs charitatẽ.vel diſpoſitionẽ ad charitatem
ſufficientẽ ᷣm veritatẽ.ſᷣ ſufficit pᷣm ꝓbabilitatem.
Hec aũt diſpoſitio attritio eſt.que frequẽter ob con
feſſionẽ ſupadiunctã ⁊ abſolutionẽ ſacerdotis foꝛ/
matur ꝑ grãm vt fiat cõtritio.ſiue ad ipſã contritio
ſubſequit᷑.⁊ multis ibi gra concedit᷑. Añ dico ſuf
ficit ꝙ ꝓbabiliter ſe diſſonat ad grãm ꝑ oẽm pctõꝝ
deteſtationẽ.qꝙ ſi ſe nõ diſponit.imo cum voluntate

peccandi accedit. dico ꝙ peccat moꝛtaliter. quia ſa/

cramentũ irritñ facit qntũ in ſe eſt.⁊ hoc nõ eſt ſine
cõtemptu.vñ tenet᷑ iterũ reuerti ad ſacerdotẽ ⁊ pe-
tere abſolutionẽ. Et ſi tu queras vnde exigat hoc cõ
feſſio cũ nõ ſit opus pꝛiuilegiatũ.dico ꝙ hoc habet
quia eſt opus ſacramentale ad iuſtificationẽ inſtitu
tum. vnde bec confeſſio ad abſolutionẽ eſt oꝛdina/
ta. Concedo ergo ꝙ nõ eſt neceſſariũ nec obligatur
quis confiteri ex charitate.ſed tenetur confiteri vel
ex charitate vel ex diſpoſitione ad charitatem diſpo/
nente ſufficienter. ve hbm ꝓbabilitatẽ vel ᷣm verita

tem. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ in contrarium ꝙ nõ 92

confitetur niſi reſuſcitatus.dicendũ ꝙ vocat reſuſci

tatum diſpoſitum ad charitatẽ.qui iam incipit reſu
ſcitari cum atteritur ꝑ doloꝛem.⁊ in confeſſione ple
rũq; recipit vitam. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de lau/9
de ſpecioſa. dicenduʒ ꝙ laus eſt ſpecioſa dupliciter.
Vel ſᷣm acceptationẽ dei.vel ᷣm pſcientiã laudan/
ioſa m acceptationẽ dei in qᷓ pctõꝛ
fit iuſtus.vel quã facit poſtqꝙ eſt iuſtus.Alia vero ẽ
ſpecioſa ſᷣm iudicium conſcicntie noſtre.in qua cõ/
ſcientia ⁊ voluntas ↄfoꝛmat ſe laudi ſᷣm ſuã exiſti/
mationem.⁊ ad banc ſpecioſitatẽ tenemur non ad

illam. quia neſcimus quã deus acceptat. credimus

tamen pꝛobabiliter ey deus acceptat vel ſemper vel
frequenter que conſcientia recta appꝛobat.tamen
d illud quod obijcitur de oꝛdine. di/ 94
cendum ꝙ contritio dicit duo.quia dicit peccati de⸗
teſtationcm. ⁊ dicit gratie infoꝛmationem. Ratione
pꝛimi opoꝛtet ꝙ pꝛecedat. alioquin confeſſio ẽ ſub
fictione. Ratione ſecundi non oppꝛtet. quia in hoc
nõ conſiſtit fictio. cum nemo illud in ſe habẽ ſciat.
Ad ulud quod obijcit᷑ de abſolutione.dicendum 5
ꝙ; nemo recipit effectum niſi charitatẽ habeat ſaltẽ
in pᷣncipio ↄfeſſionis vel in medio vel in fine. Mul
ti autẽ babẽt in fine qui tamẽ nõ habẽt in pᷣncipio.
⁊ aliqñ ſe credunt babere in pꝛincipio ⁊ in fine qui
foꝛtaſſis nõ habent. ⁊ aliqᷓ nõ habent nec credunt ſe
babere. Pꝛimi nõ incurrunt offenſam ſed acqͥrunt

gratiam. Secundi euadunt offenſam q;uis non ac

quirant gratiam. Lercij vero non acquirunt grãm
ſed iram.⁊ ſic patent obieccas.
rU— 898 2

.⸗.

6 — SZe confeſſione ſacramenaeaXll. t
Munce pꝛiuſq; pᷣmiſſis niocbgbes ⁊cc. Hec eſt tercia ps in qua mgf terciã pſequit᷑ queſtioneʒ.Et diuidii i
bec ꝑs in tres ꝑtes. In pᷣma mouet queſtionẽ. In ſcda ſoluit.ibi. Sane ad hoc põt dici ⁊c. In tercia iam de ingi

erminata veritate. reſpondet autoꝛitatibus ſupꝑius inductis ad falſam partẽ.ibi. Cum igitur ex bijs alijſcq
piuntbus timonis 2 Ex quibus rñſionibus duo pᷣcipue circa confeſſionẽ manifeſtant᷑ ſicut patet in Irg.
c cui ſit confitendum ⁊ quid ſit confitendum.

pé a ij ¶ Si tñ defuerit S
Rchos, Pri vel o Mouet queſtionẽ vtrũ ſufficiat confiteri layco.an

2
—
nmnenß

pꝛimum ſatiifaciat

penitens in eccleſia eſſe.⁊ ad eccleſie vnitatẽ tendere⸗

cio facienda ẽ ↄfeſſio ſſo ſj rer terer
õ neceſſe ſit confiteri ſacerdoit. f
ger mer oc unc pꝛiuſq; ᷣmiſſis autoꝛitatibꝰque hijs cõtradice
non poõt abſoluere. 5 re vident᷑ reſpondeamꝰ. terciã queſtionẽ intueamur.
nec locum ſacerdotis Qð em̃ ſecunda queſtio cõtinebat ſcʒ an ſine ↄfeſſio/
ſupplere.G'.nõ ſit ſo ne ⁊ iudicio ſacerdotis ſoli deo cõfiteri ſi ufficeret. expe
cio vt vupplert locuſ qitum eſt ⁊ certiſicatũ pᷣmiſſis teſtimonijs ꝙ nõ ſuſmi/
tr oe ner ocba cit confiteri deo ſine ſacerdote. nec eſt vere humilis ⁊
beat᷑. ſed vt volũtas penitens ſi nõ deſiderat requirit ſacerdotis iudiciũ.
cõfitentis ꝓbet᷑ ⁊ in ę Scd nundqd equiualet alicui cõfiteri ſocio vel ꝓxſimo
oteſcat ve oad anr deen Reerdogs ßU zur
m le eſt faciat. tixere Soluit queſtionẽ motam. 6 N
ñ aliaui c alia inõ (Sane ad hoc põt dici ꝙ ſacerdotis examen requiren
cofofnone Bieut ein dum eſt ſtudioſe. quia ſacerdotibꝰ conceſſit deuspo,
quinq; modis ba- teſtatem ligandi atq; ſoluendi.Et ideo qᷣbus ipſi di /
bes ptãs abſoluẽdi. mMittunt ⁊ deus dimittit. ſi tamen defuerit ſacerdos. q
Nauẽte ⁊ ſic eſt di. ꝓximo vel ſocio eſt faciẽda confeſſio. Sed curet qᷣſq r
Excellentia ⁊ ſicẽxpti ſacerdotẽ querere qui ſciat ligare ⁊ ſoluere. Talẽ ei Qualetn debei
kann i Poceſtate elſſe opoꝛtet qui alioꝝ crimina diiudicat. Unde Aug. Acrare ſacer⸗
miſſa. ꝛ ſic eſt ſicerdo Qui vult confiteri pctã vt inueniat grãm.querat ſa,/ Augh.in ii
tis. Merito vite ⁊ ſi· cerdotẽ qui ſciat ligare ⁊ ſoluere.ne cũ negligens cir/⸗ nis
eſt iuſti ⁊ ſacti. Et vir ca ſe extiterit.negligatur ab eo qui eũ miſericoꝛditer d⸗
tute vnitatis eccleſia monet ⁊ petit.ne ambo in foueã cadant. quã ſtultus
ſtice. x ſic eſt cuiul ·euitare noluit. Tanta itaq; vis ↄfeſſionis eſt. vtſi de⸗
bicnt elie cat eſt ſacerdos. confiteat ꝓximo. Sepe em ↄtingit ꝙ pe
ſio quodmocdo éſa nitens nõ põt verecundari coꝛ ſacerdote. quẽ deſide
gamentum ecclelie. Tanti nec tẽpus nec locus offert.Et ſi ille cui cõfitebit᷑
Pꝛobabiliꝰ tñ eſt di · poteſtatẽ nõ habeat ſoluendi.ſit tñ dignus venia ſa/
cere ꝙ nõ ſit ſacramẽ cerdotis deſiderio qͥ crimen ↄfitetur ſocio. Mundati
cum cecleſie. cum defi em̃ ſunt lepꝛoſi dũ ibaut oꝛa vel ſe oñdere ſacerdoti⸗
ed anle Vbus anteq; ad eos puenirẽt. vñ pʒ deũ ad coꝛ inſpicè.
quid loco eis. du ex neceſſitate ꝓhibent᷑ ad ſacerdotes ꝑuenire. Se
V7 b ij ¶ Qui g confite pe quidẽ qrunt eos ſani ⁊ leti.ſᷣ dũ Itunt antece; pdeee
97 nur ommno 26. Ce⸗ niãt moꝛiunt᷑. Sed miſcdia dei vbiq; 4 ? iuſns pce.
detur 'm boc ꝙ ſiſa re nouit.? ſi no tã cito ſiẽ ſoluerent᷑ a ſacerdote QAui H
cerdos ſuus non ett Sↄfitet᷑ oino ſacerdoti melioꝛi q; pt ↄfiteat᷑.⁊ ſi pctm̃
optimus. q poſſit eaꝛ· occultũ eſt. ſufficiat referre in nonciã ſacerdotis. NnlãS
eſerere. as eſt corra in reſurrectione puelle pauci interfuerũt qͥ viderent.
enes don e Mondu em erat ſepulta. nõdũ extra poꝛtam delata. V
ſ auedſtinng en nõdũ extra domũ in noticiã poꝛtata. Intus reſuſcita
tate anteq; cõmittat Uit.qua intus inuenit.relictis ſolis petro iacobo ⁊ io⸗
le alicui ſacerdoti hanne.⁊ patre ⁊ matre puelle.in qͥbus figuralit conti
debet cligere quanto nent᷑ ſacerdotes ecclie. Quos aũt extra inuenit.ad⸗
malioꝛe hoteſt. ſiautẽ uertendũ ẽ quõ ſuſcitauit. Flebat em turba poſt filiſũ Ue
Batrr Porcclt entelli. vidue.fleuit martha ⁊ maria ſupplicãtes ꝓ fratre.fle⸗ e
gendum cuz lisentia bat ⁊ turba mariã ſccuta. In qͥ docemur publice pec⸗
ſui ſacerdotis. æl ita cantibꝰnon ꝓpꝛiũ ſ eccleſie ſufficẽ meritũ. Laboꝛet ꝙS

kabe
ogr;

ht

S=
SE

Di. XVII

ä

—

ꝓꝛio ſacerdoti. vt nullo mõ contemnatur ſacerdotis autoꝛitas ⁊ m iniſterin. c ij Ouerẽdus eſt emñ̃ la⸗

cerdos ſapiens et diſcretus. Querit᷑ quare boc debeat fieri. Mã cũ ſimplex ſacerdos ita bonã miſſam cantet

ſicut ⁊ ſapiens.⁊ ita bene baptiʒet.S videt᷑ ꝙ ita bene abſoluat. Querit᷑ etiã vtruz ſimplex ſacerdos peccet
in abſoluendo vel in audiendo cõfeſſiones.Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ illud qð ante pᷣdixit.talem opoꝛtet eſſe qͥ alioꝝ

Beda

E gco. y.

crimina iudicat ⁊c̃. Itẽ qui intromittit ſe facere qð neſcit.vſurpat alienuʒ.et ois talis

Niſi em̃ vnitas ecclie ſuccurrat. niſi qð deeſt peccato
ri ſua oꝛatione compleat.de manibus inimici non eri⸗
pietur anima moꝛtui.Credendũ eſt em̃ ꝙ omnes oꝛa⸗

tiones ⁊ elemoſyne eccleſie.⁊ opera iuſticie ⁊ miſeri/⸗

coꝛdie ſuccurrant recognoſcenti moꝛtẽ ſuã ad conuer

ſionem. IJdeoq; nemo digne penitere poteſt quẽè non
ſuſtineat vnitas eccleſie. Ideoq; nõ petant ſacerdo⸗
tes ꝑ aliquaʒ culpam ab vnitate eccleſie diuiſos. Ex
hijs ſatis aperit᷑ ⁊ abſoluitur pᷣmiſſe queſtionis arti⸗
culus. Q.uerendus eſt em ſacerdos ſapiens et diſcre

tus qui cũ poteſtate ſimul habeat iudiciũ.Qui ſi foꝛ⸗

te defuerit.confiteri debet ſocio. Beda vero inter con

feſſionem venialiũ et moꝛtaliũ diſtinguit ſuper illum

locum. Cõfitemini alterutrũ peccata veſtra. Ait enim

Coequalibꝰquotidiana ⁊ leuia.grauioꝛa vero ſacer⸗
doti pandamus.⁊ quanto iuſſerit tpe purgare cure⸗

mus.quia ſine confeſſione emendationis peccata ne/⸗
queunt dimitti. Sed ⁊ grauioꝛa coequalibꝰ panden⸗

da ſunt cũ deeſt ſacerdos et vꝛget ꝑiculum. venialia

vero etiam ſacerdotñ ablata copia licet confiteri coe⸗
quali.⁊ ſufficit vt quibuſdã placet.ſi tamẽ ex contem
ptu nõ pᷣtermittat᷑ ſacerdos.Tutius eſt tamen ⁊ pfc/
Cctius vtriuſq; generis peccata ſacerdotibus pande/
re. ? conſiliũ medicine ab eis querere.quibꝰ conceſſa

eſt poteſtas ligandi et ſoluendi.

¶ Zeterminata veritate reſpondet autoꝛitatibus ſu⸗

(EKum ergo ex hijs alijſq; pluribus teſtimonijs perſpi

. *

cuum fiat ⁊ indubitabiliter conſtet peccata pꝛimum

deo. deinde ſacerdoti eſſe confitenda. ⁊ ſi ipſe defue⸗

rit etiã ſocio. illud Johanis chꝛiſoſtomni ſupius poſi⸗

tum no eſt ita intelligendũ. vt liceat alicui ſi tpus ha
beat ſacerdoti nõ confiteri.ſed quia ſufficit vbi crimẽ
occultũ ẽ ſoli deo ꝑ ſacerdotẽ dicere et ſemel.necopoꝛ
tet publicari coꝛi multis qd occulti eſt. Að notauit

dicens.nõ tibi dico vt te ꝓdas in publicũ. Sicut em̃

publica noxa.publico eget remedio.ita occulta.ſecre

„

ta confeſſione.et occulta ſatiſfactione purgaturꝰ MNec
neceſſe eſt vt qðᷣ ſacerdoti ſemel confeſſi ſumus. iterũ
confiteamur. 5 lingua coꝛdis nõ carnis apud verum

peccat moꝛtaliter ſiue

grauiter. ergo ⁊c. Rꝰ. 98

dom ꝙ ſiue ſciẽtia ſit
clauis ſiue nõ.tamen

neceſſaria ẽ ſacerdoti

tanta ſcientia ſciat
diſcernerc in peccat?

cõmunibus. et qð ſit
Exniale ⁊ qd moꝛtale.
et ꝙ ſciat ſemꝑ ad q̃ᷓ
ovctã poteſtas ſua po

teſt ſe extendere.et H
quia alia pnia danda
eſt ꝓ veniali.alia pꝛo

moꝛtali.⁊ ſi ad aliq

genus pcti nõ poteſt

extendere manũ. illᷣ

neceſſarium eſt ei co⸗
gnoſcere.alioquin in
piculum anime ſue ⁊
confitentiũ audit cõ/
feſſiones.Et ſi ſubdi⸗

ti cognoſcunt eiꝰ ſim/

plicitatem. tenentur

diſcretos conſulere.

alioquin vtriq; pec/
cant grauit᷑.et de hac

diſcretione loquitur
Aug. Alia eſt diſcre/

tio qua ſciat per habi
tum acquiſitũ diſcer-/

nere inter perplexita

tes peccatoꝝ.et hec

bus autẽ debet ſecu⸗

rioꝛem viam ſemper
eligere et ſapiẽtes cõ

obijcit᷑ de miſſa.dom

vnon eſt ſimile.quia

ibi eſt vis in verbis æ
domino ſtatutis. hic

aut requirit᷑ vt conſu

lat et iudicet m cou
ſcientiã que eſt in iõ
2D8 queritur vtrum
peccet.dicendũ ꝙ ca⸗

rens diſcretione ne⸗

ceſſaria peccat ipſe et

qui eumn ſuſtinet. de

d ij ¶ Mec neceſe

eſt vt qd ſacerdoti ſe-

mel confeſſi ſumd ite⸗
rum cõfiteamur. Ex

bac litera videtur ꝙ peccata que ſemel bomo cõfeſſus eſt nõ debeat iterũ confiteri.ſiue nõ ſit neceſſe. Et il⸗
lud videtur per rationẽ ꝙ in eodẽ foꝛo nõ debet quis bis puniri.ſi ergo quis ꝓ peccato commiſſo ſemel pu
nitus eſt. videtur ⁊c. Item certũ eſt ꝙ peccata nun redeunt ſm veritatẽ. ergo ſi ſemel abſolutus eſt. *
ligatur iterum,ergo nuniᷓ tenetur iterũ eadem confiteri Contra.ponat᷑ ꝙ quis ſicrecooftthe coe ſans

& talis non repoꝛtat

comodũ immo dam/

num de confeſſione.

Si ergo nibil rema⸗
net in eo de confeſſio

nei.quia caracterẽ nõ

impꝛimit. ergo tenet᷑
iterum confiteri. Itẽ

ponatur ꝙ aliquis re
memoret᷑ pcti moꝛta

lis qd oblitus fuit cõ
fiteri. conſtans eſt ꝙ;
noõ eſt confeſſus inte/
gre pꝛo ſtatu in quo

nüc eſt. Sed cõfeſſio

que nõ eſt integra ſi/

cut infra videbitur ꝓ

nulla reputanda eſt.
ergo tenetur iterũ to⸗
tum ↄfiteri ac ſi nũqᷓ;

fuiſſet confeſſus. Itẽ

ponatur ꝙ aliquis re

cidiuet. conſtans eſt

w peccatum ſequens

ex pꝛecedentibus ag

granatur. tum ꝗpter
Ingratitudinem.tum
ꝓpter conſuetudinẽ.

ergo non poteſt ſciri

quãtitas peccati nec

qualitas confitentis

niſi ſciatur totũ.g ⁊c̃.
9 RPe'. dicendũ ꝙ ſi con
feſſio kegitime facta ẽ
et ea que ad ipſam ꝑ
tinent ſceruata ſunt.
nõ opoꝛtet iterũ con⸗

fiteri que alias ſumꝰ
confeſfi. Sed quia cõ

tingit ꝙ confemſo vel
quando pꝛimo facta

eſt irrita fuit.vel poſt

moduʒ irritatur.idᷣo
opoꝛtet aliqñ iterari.
Bunt auteʒ quatuoꝛ

caſus cõmunes ⁊ vſi
tati in quibꝰdoctoꝛes

dirxerũt ofeſtionẽ eſſe

iteranda. Pꝛimꝰ? eſt
Apt enoꝛmitatẽ ſcele
ris ob quam opoꝛtet

preccatoꝛẽ ad ſuperio

rem remitti.qui con⸗/
feſfionẽ remiſſi audi/
re debet ⁊ abſoluere.
niſi malit alteri com/
mitterc. Secundus ẽ

Aꝓpter ignoꝛantiã ſa/⸗
cerdotis. vtpote qñ

ſacerdos ignarns eſt.
querẽdus em̃ eſt tũc

ſacerdos qͥ ſciat liga/

re et ſoluẽ ⁊ ei iterũ ẽ

peccatoꝛ fit humilioꝛ et cautioꝛ.

‚—

iudicem id iugiter confiteri debemus. Unde idẽ Jo
hannes ait. Nunc aũt ſi recoꝛderis peccatoꝝ tuoꝝ.et
frequẽter ea in conſpectu dei ꝓnuncies.et ꝓ eis deb,)/
ceris.citius illa delebis. Si vero obliuiſcaris.tũc eo /
rum recoꝛdaberis nolens qñ publicabunt᷑.et in con /
ſpectu omniũ amicoꝝ et inimicoꝝ. ſanctoꝛũq; ange⸗
lox ꝓferent᷑. Ita etiã illð ambꝛoſij.lachꝛyme lauãt de
lictũ. Qð voce pudoꝛ eſt ↄfiteri.ad publicã pniaʒ re

ferendũ eſt. Ibi em̃ virtutẽ lachꝛimarũ et cõfeſſionis

oñdens.ſignificare voluit ꝙ lachꝛyme occulte et con⸗

feſſio ſecreta ſicut q̃ fit ſoli ſacerdoti.lauant delictum
qð pudet aliquẽ publice ↄfiteri. Oꝛ vo dicit ſe lachꝛy
mas petri legiſſe.nõ ſatiffactionẽ ⁊ confeſſionẽ.ꝑ hoc

nõ excludit illa.Muulta em̃ facta ſunt que ſcripta nõ

Hanc expoſitio

nem confirmat

verbs Joh.

ſunt.⁊ foꝛte nondum facta erat inſtitutio confeſſionis

que mõ eſt. Similiter ⁊ illud pꝛoſperi.Si ſui iudices
fiant.mutabunt eterna ſupplicia.Et illud.faciliꝰdeũ

placabunt ſibi.qui aut ꝓpꝛijs confeſſionibus crimen
ꝓdunt.aut neſcientibus alijs in ſe ſententiã excõmu⸗
nicationis ferunt.ad publicam confeſſionẽ et ſatiffa/
ctionem referri opoꝛtet.Mõ eniʒ ſolis ſacerdotibꝰius

ligandi atq; ſoluendi datum eſt.ſi cuiq; ſuo arbitrio

ſe pena vel excõmunicationis ſentẽtia ligare.⁊ abſq;

ſacerdotali iudicio ſeipſum deo ⁊ alteri reconciliari

licet. Qð eccleſiaſtice inſtitutioni et conſuetudini pe/

nitus repugnat. Potius ergo ſi publice peccaſti.pu-

liquiſti.etiam ſic nõ taceas.nec tamen dico vt publi⸗
ces. Taciturnitas em peccati ex ſuperbia naſcit᷑ coꝛ⸗

dis. Ideo em̃ peccatum ſuum quis celat.ne reputet

foꝛis qualeʒ ſe iam diuino conſpectui exhibuit.quod

ex fonte ſuperbie naſcitur. Species enim ſuperbie eſt
ſe velle iuſtum videri qui peccatoꝛ eſt atq; hypocrita
ↄuincitur.qui ad inſtar pꝛimoꝛum parentum vel ter⸗
giuerſatione verboꝛum peccata ſua leuigare conten⸗

querit. Abi ergo ſuperbia regnat ⁊ hypocriſis. bum

Eſeius ſuper

litas locum non habet. Sine humilitate vero alicui

feſſionis.non eſt ſperanda venia criminis. Jam cer⸗

tiſſime liquet q; ſit deteſtabile peccati ſilentiũ.⁊ econ /
uerſo qᷓ; ſit neceſſaria ↄfeſſio. Eſt enim confeſſio teſti⸗
monium oↄſcientie deum timentis. QAui enim timet iu
dicium dei.peccatum non erubeſcit confiteri. Perfe⸗
ctus timoꝛ ſoluit omnem pudoꝛem.confeſſio peccati
pudoꝛem habet.⁊ ipſa erubeſcentia eſt grauis pena.
Ideoq; iubemur confiteri peccata.vt erubeſcentiam
patiamur ꝓ pena. Ham hocipſum pars eſt diuim iuu·½
ria.cum in contritione iam deletum ſit peccatum. Di-⸗

dicij. Si ergo queritur ad quid confeſſio ſit neceſſa/

cimus quia quedam punitio peccati eſt ſicut ſatiffa⸗

ctio operis. Per confeſſionem etiam intelligit ſacer⸗

confeſſo.

dos qualiter debeat iudicare de crimine. Per eam

Job. chꝛyb.

*.

Krd
c
bt
ſeneti
nthest
ftrign
ſptone⸗
ſtetigus
ehisalte

dtone.

nonnoͤcſe
itenno e
ghltetde
ſevato
ſentot
out.

lturtna.
Gean

dpon

ſtin T
entneg

En

doct n

olbyoco

lut cenm
Mubres v
E

uiſſi

nnr

mcat⸗
W
lurti

Munſ

enchimn.

Sfitendu. xl ex licentia ſacerdotis ꝓpꝛij vel auẽte ſuꝑioꝛis. Lerci caſus ẽ ꝓpt᷑ maliciã fictionis. vt ſi ſcient
galiqd pctiñ in coꝛde retinuit. vl ſi acceſſit cũ volũtate peccandi. Quartꝰẽ ꝓpter contẽptũ ſatiſfactõis.vt qñ
negligit ⁊ contẽnit facere penitentiã ſibi iniunctã. Et intelligantur iſti duo vltimi caſus quãdo mutat ſacer/
tem. Si em̃ ad eundẽ reuertitur. tunc diſtinguendũ eſt. quia aut recenter confeſſus eſt. aut iam de memo/

— —

ria ſunt elapſa ab ipſo ſacerdote ꝓpter diuturnitatẽ tempoꝛis. In pꝛimo caſu nõ tenetur iterare. In ſecũdo

tenetur. In bijs caſibus cõmuniter concoꝛdant omues confeſſionẽ iterandã eſe. Sunt et alij duo caſus in

quibus doctoꝛes ſibi aduerſant.Aliqui em̃ dicunt ꝙ tenetur homo iterare confeſſionẽ ꝓpter peccati obliti
recoꝛdationẽ. et ꝓpter recidiuationẽ. quoniã aliter confeſſio integra nõ eſt.et confeſſionẽ opoꝛtet habere in
tegritatẽ ad hoc vt babeat vtilitatẽ ſicut melius patebit infra. Alij dicũt ꝙ ſufficit in generali dicere ſe alias

/

peccaſſe.et hoc de nouo peccatũ cõmiſi

ſſe vel recoꝛdatũ eſſe in ſpeciali.quoniã pꝛioꝛ coufeſſio valuit ⁊ bona

fuit. Alij dicunt ꝙ peccata eiuſdẽ generis tenetur referre in ſpeciali. ſed alia in generali.⁊ ſic ſatis eſt conſue
tudo. Sed quid ſuꝑ hijs ſit ſentiendũ melius patebit in diſ.xxj ad pᷣſens autẽ tantũ dixiſſe ſufficiat. Quod
ſi igitur velis pᷣciſe ſcire quid ſit neceſfaniũ in iteratione confeſſionis.dm ꝙ aut eſt ꝓpter defectuʒ ex parte

ſacerdotis.et boc nõ eſt niſi dupliciter. Aut quia neſcit abſoluere.aut
defectũ ex parte penitentis.et boc dupliciter. Aut quia cõtemnit ſacer

uia nõ poteſt. ⁊ ſic ſunt duo.Aut ꝗpt᷑
tis abſolutionẽ.aut quia contemnit

ligationẽé. In duobus illis caſibus credo ꝙ confiteri iterum eadem ſit conſiliũ.et hoc in ſpeciali.niſi interue
niat aliquis caſuum pꝛedictoꝝ. vtpote ignoꝛantia ſacerdotis quia nõ recte ligauit. vel contemptus ſue liga/

—

tionis.aliter nõ credo verũ niſi conſcientia liget.et hoc melius patcbit infra cum a

tur de confefſionis de/

nudatione.Ex hijs ſatis patent obiecta.et melius atebunri:diere NNRationes em̃ que oſtendunt cõfeſſio/

nem nõ eſſe iterandã ꝓcedunt de illa confeſſione qua quis

aliter nõ concludunt. Rõnes vero ad oppoſitũ ꝓcedunt de confeſſione circa quã fuit aliquis defectus.vel
a parte abſoluentis.vel a parte abſoluti.qui poteſt eſſe conditionis neceſſarie.⁊ tunc opoꝛtet iterum confi⸗

teri vel totuz vel partem ᷣm qualitatẽ defectus. Si vo ſit defectus conditionis expedientis ⁊ congrue tunc

iteratio eſt de congruitate nõ de neceſſitate.vt quãdo interuenit obliuio vel etiã recidiuatio.⁊ ſic patet iſtuch

tangit hic magiſter duo pncipaliter querun
tur. Pꝛimo queritur cui ſit confitendũ. Se

tcundo qucrit᷑ quid ſit confitendũ.Circa pꝛimũ que/

runtur tria. Pꝛimo querit᷑ vtrum ſufficiat confiteri

layco. Secundo dato ꝙ nõ.queritur vtrũ contra v

luntatẽ ꝓpꝛij ſacerdotis poſſit quis confiteri alij di/
ſcretioꝛi.Tercio querit᷑ vtrum ꝓpꝛio ſacerdoti de/
beat quis confiteri in publico vel in occulto.

¶Queſtio. p

(NDerutt fufficiat confiteri layco. Et videt᷑ ꝙ ſic. quis.

dicit᷑ Jaco.v.vbi inſtituit᷑ confeſſio.confitemini al⸗

terutrum peccata veſtra. conſtat ergo ꝙ loquit᷑ om

oꝛdinatur vt bomo ab homine erudiat᷑ ⁊ cognoſcat

nibus.ergo videt᷑ q illud dictũ eſt omnibꝰ.ergo di/

ctum eſt et laycis confitemini alterutrum. ¶ Item
glo. ibidem vicit. Minoꝛs minoꝛibus.maioꝛa ma/

loꝛibus.conſtat autem ꝙ maioꝛa omnia confitenda

ſunt ſacerdotibus.ergo ſi minoꝛa dicit cõfitenda mi
W icten ꝙ alijs qᷓ; ſacerdotibus eſt confiten/
um.
mini nõ ꝙ homo remittat culpam. ſed vt penitens
erubeſcat.ſed plus crubeſcit aliquãdo aliquis de ſo
cio layco qᷓ de ſacerdote.ergo magis ſaluat᷑ ibi finis
ſiue vtilitas confeſſionis. Geen⸗ confeſſio ad boc

peccati plagam. Sed plerũq; melius hoc nouerunt

aliaa iᷓ etis ſacerdotes.ergo ⁊c. ¶ Item con

feſſio eſt ad multiplicationezs adiutoꝛum ſiue inter/

cxeſſoꝛum. ſed frequentius plus valet oꝛatio layci q;;
Hce —— vtilius eſt confiteri plerũq; layco.

tibus viſum eſt. ergo ſi deus ꝑ ſacramenta nõ artat
viam ſalutis. videtur ꝙ omnibus dari debuit pote/
ſtas audiendi confeffionẽ. ct econuerſo confiteri cui
ichtt. ¶ Contra. Augꝰ. de penitentia viſ.vj.qui vult

¶ Item confeſſio eſt neceſſitatis ſicut in pꝛeceden/

Dintelligentiaz buius partis ßm duo que

conceſſa. patet igitur ⁊c.

tem videt᷑ ratione.quia confeſſio fit ho/

confiteri peecata fua vt inueniat gratiatn. querat ſa
cerdotem.ergo videtur ꝙ confiteri alij nõ ſufficiat.

Item veritas debet reſpondere figure.ſed in le

ge nullus iudicatur mundatus a lepꝛa nec recipie-
batur in caſtra per alicuius iudicium quantũcunq;
eſſet ſapiens niſi per iudicium ſacerdotis.ergo vide

tur pari ratione ꝙ nullus poſſit reconciliare peni/⸗
tentem eccleſie niſi ſolus ſacerdos.ſfed confeſſio oꝛ/

dinatur ad boc.ergo ⁊c. ¶ Item confeſſio oꝛdina/

ta eſt pꝛincipaliter ad abſolutionẽ. Sed poteſtas li

gandi ⁊ ſoluendi data eſt pꝛincipaliter ſummo pon
tifici ſc; petro et alijs. ergo ſolis apoſtolis. ergo ſo/

„

lis ſacerdotibus.ergo ab illis ſolis poteſt 6 abſo⸗

lutio.ergo ipſis ſolis debet fieri confeſſio..¶ Item ſi
alijs ſufficit confiteri.ergo fruſtra eſt conceſſa po/
teſtas abſoluẽdi Kacrct es ergo nõ eſt fruſtra
qui de confeſſione dupliciter. Uno modo pꝛout eſt
opus virtutis directe repugnans hypocriſi.in quo

*

quis ſeipſum accuſat. ne alius q; ſit appareat.vel

etiam mala ſua aperit ad inueſtigandam moꝛbi cu,
rationem.⁊ hoc modo confeſſio cuilibet poteſt fieri
qui poteſt adiuuare inſtruendo vel oꝛando.de quo
homo potcſt erubeſcere ⁊ humiliari.⁊ ille cxemplo
bumidiationis melioꝛari. nõ peccatoꝛum cognitione
depꝛauari. ⁊ ſic quis poteſt peccatum ſuũ cuilibet cõ

fiteri ſiue clerico ſiue layco. ſicut etiam dicit Berñ.

ſuper Cant. vir perfectus tantus eſt veritatis ama/
toꝛ ꝙ vellet omnes noſſe ſua mala.dum tamen eis

nõ eſſet occaſio mali ſed boni.Alio modo confeſſio

eſt opus ſacramentale ꝓut oꝛdinatur ad reconcilia

poteſtas collata eſt ſolis ſacerdotibus.ſicut melius
patebit infra.ideo bec nulli niſi ſolis ſacerdotibꝰ eſt

Kacienda. Et concedende ſunt rõnes ad h̊ inducte.

dicendum ꝙ eſt lo/ 10

legitime confeſius et abſolutus.ſicut patet.qda

Ad illud ergo qð obijcitur.cõfitemini alterutrũ 10 ½

peccata veſtra ⁊c. aliqui dicũt hoc dictũ de veniali/

8 4

vel niſi ſaccrdos licentiet.

bus. de bus ſicut patebit nõ eſt neceſſe ðfiteri.Alit᷑
põt dici ꝙ eſt confeſſio duplex.ſcʒ in generali.vt qũn
js dicit ſuũ cõfiteoꝛ.Et in ſpãli.qñ qͥs dicit pctã ſua L
3 ergo ſimiliter qð inſtitutũ eſt in remediũ non debet

n vtraq; harũ ↄfeſſionũ ẽ alternatio. Sed in con/

feſſione ſpãli eſt alt᷑natio qᷓntũ ad ſolos ſacerdotes.

in generali vero qᷓntũ ad oẽs.⁊ ideo patzʒ auẽtas et
glo. et innuit᷑ hoc ex pluribꝰ verbis que ponunt᷑ in

ctione ⁊ oꝛatione.ddm ꝙ in omnibꝰargumentis eſt

coõſequens.ꝓ eo ꝙ nõ accepit totã cauſam.nec etiã

pᷣncipalẽ cauſam q̃ᷓ eſt reconciliatio faciẽda ecclie.⁊

ideo omnes ab inſufficienti ꝓcedunt te confeſſione
m qð eſt ſacramentũ.tamen verum concludunt ꝓ

vtile etiã eſt aliquãdo ↄfiteri nõ ſacerdoti.ſicut etiã

audiui de muliere q̃ in moꝛte cõfeſſa fuit viro ad ve⸗
hementẽ cõfuſionẽ.cuiꝰpniam ꝑ ſigna valde euiden
tia dñs acceptauit.pꝛius tñ fuit coufeſſa ſacerdoti.
¶ Ad illud qdð obꝛ qꝙ cũ ſit neceſſitatis debuit oibus

cõmitti.ddʒ ꝙ nõ oꝑoꝛtuit nec debuit. Non debuit.

q abſoluẽ dicit actũ alicꝰpſone auẽtẽ bñt. Mõ etiã
opoꝛtuit.qꝛ nullus volens hĩe ſacerdotẽ ⁊ eo carẽs
pꝛiuat᷑ ſalute.ſufficit em̃ ſibi volũtas cõfitendi.⁊ vt

voluntas eius exterius appareat.dat magiſter con
ſilium ꝙ cõfiteat᷑ pꝛio ſocio.nõ ꝙ illa ↄfeſſio ſacrm

eccleſie ſit. ſed vt talis oſtendat ſe ꝑfectã babere vo⸗

luntatẽ ⁊ facere qð in ſe eſt.
¶ Atrũ 3 voluntatẽ ꝗpꝛij ſacerdotis liceat cõfiteri alij
diſcretioꝛi. an teneat᷑ confiteri ꝓpꝛio ſacerdoti. Et ꝙ
teneat᷑ ei cõfiteri oſtendit᷑ pᷣmo auẽte ſacre ſcriptu/
re Pꝛouer.xxvij. Diligent᷑ cognoſce vultũ pecoꝛis

tui.Si g vultus pecoꝛis eſt ↄoſcia.⁊ nullus põt ſcire

vuitũ ſiue ↄſciam niſi ꝑ cõfeſſionẽ.ꝭ ſi pᷣceptũ eſt ſa
cerdoti qui hʒ curã aie ſcire ↄſciam. ſubditus ei te/

netur ↄfiteri. ¶ Itẽ HMeb.xiij. obedite pᷣpoſitis vꝛis

& oia.ipſi em̃ ꝑuigilant qſi rõnẽ reddituri ꝓ aiabus

veſtris. ſi ſacerdos q̃ hʒ curã tenet᷑ reddere rõnezʒ

de aia ſubiti. videt᷑ ꝙ ſubditus teneat᷑ ei ſtatũ ſuũ
indicare. ¶ Itẽ hocipᷣm oſtendit᷑ auẽte canonis in/

nocentij in cõcilio generali. Ois vtriuſq; ſexus fide

lis. exqͥ ad annos diſeretionis ꝑuenerit. oĩa ſua pec
cata ſolus cõfiteat᷑ ꝓpꝛio ſacerdoti.Et in eadẽ decre
tali.ſi qͥs ex cauſa voluerit alij cõfiteri.pᷣus licentiaʒ

8 petat ⁊ obtineat a ꝓpꝛio ſacerdote. ſi & ſacerdos nõ

——

dat licentiã. videtur ꝙ; nullo msoſ confiteri alij.
Itẽ de pnia di.vi.vꝛbanus ſcs. Placuit vt nulli
deinceps ſacerdotũ liceat quẽlibet comiſſũ alij ſacer

oti ſvpesad puigin ſine eins cõſenſu cui pꝛius
ſe cõmiſit. videt

det᷑ ꝙ nõ liceat confiteri niſi ꝓpꝛio ſa/
cerdoti.¶ Itẽ rõne videt᷑.quia cõfeſſus alij.aut te/
netur iterũ cõfiteri.aut nõ. Si ſic.g nullius fuit va/

loꝛis pꝛioꝛ cõfeſſio ſiue abſolutio.vere em̃ abſolutꝰ
ę aliquo.nõ tenet᷑ iterũ abſolui de eodẽ in eodeʒ fo

ro. Si nõ tenetur. videt᷑ ꝙ ſit exemptus a ꝓpꝛio ſa
cerdote.ſed nullus eximit᷑ niſi babeat pꝛiuilegium.
nullus põt alteri cõfiteri niſi pꝛiuilegiũ babeat ipᷣe
. tẽ quilibet tenetur ſa
cramenta ꝑcipere a ꝗꝓpꝛio ſacerdote. ſacr̃m cucha
riſtie.̊ cõfeſſio eſt pᷣparatio ad illud ſacrm. illi te/
netur cõſiteri a quo ſacr̃m tenet᷑ ſuſcipere.ſed bic eſt

—

ſacerdos Seaagontlancs teat᷑ alij. tenet᷑

confiteri ꝓpꝛio ſacerdoti. ¶ Contra. Aug.in lib. de
pnia.qui vult pctã confiteri qucrat ſacerdotẽ ſcien/

tem ligare ⁊ ſoluerene ambo in foneã cadant. ergo

remedia eiuſdem ſpẽi

ſi ſit ſacerdos tpꝛius ſimpler. videk q poſfit alij coe
tẽ ſicut dict Berf O er can ⸗

tate inſtitutũ eſt. contra charitatẽ nõ debet militare.

remediũ militare.igitur eſto ꝙ ſacerdos ſollicitet

muliereʒ.ſi ipſa confitet᷑ ei pctm̃ ſuũ.eſt in piculo. SF
ur onunt᷑ in ſi nõ tenet᷑ piculo ſe cõmittere.nõ tenet᷑ ei confiteri.
102 glo. (Ad illud qd obijcitur de erubeſcentia inſtru-

tẽ pꝛiuilegiũ datũ eſt pᷣdicantibꝰꝙ poſſunt au

dire cõfeſſiones.ſed qui concedit pᷣncipale concedit

⁊ acceſſoꝛiũ. ſi dñs papa cõceſſit pteſtatẽ abſoluẽ
ldi. ⁊ poteſtatẽ peccatoꝛibꝰ tribuit eos adeundi.ᷣ
ʒ voluntatẽ ſacerdotis pñt eos adire. Itẽ ptãs
iuriſditionis deſcendit a ſupioꝛibus ad inferioꝛes.

ſi alidbus dat epᷣs auctẽ ſuã.cũ inferioꝛ nõ poſſit ſu
pꝛa ſuperioꝛẽ ſed ecõuerſo.videt᷑ ꝙ ois fidelis etiaʒ

nolente ꝓpꝛio ſacerdote poſſit eũ adire.(¶ Item q
tali confeſſus nõ teneat᷑ illo ãno amplius confiteri

videtur.quia natura nihil facit fruſtra nec ars. ergo

nec gratia vel regula ſpũſſancti.g ſuperſfiuũ eſt duo

—— /

contra idẽ oꝛdinari.̊ confeſſus eſt ei qui ſupioꝛis au

toꝛitate potuit abſoluere ⁊ abſoluit.g amplius non

tenetur confiteri ſacerdoti. ¶ Item ſi teneret᷑.ergo
fruſtra daretur illud pelnilegin ſiue illa auẽtas.⁊ vi
deretur duplex tribulatio coſurgere.⁊ cũ boc non ſit
equũ nec in iure diuino nec in iure humano.non vi
detur ꝙ teneat᷑ confiteri ꝓpꝛio ſacerdoti. R. di
cendũ ꝙ ſicut ſupꝛa tactũ eſt de cõfeſſone nõ ſacra⸗
mentali que quidẽ fit ad pcti recognitionẽ ⁊ erube⸗

ſcentia. cũ non ſpectet ad aliquẽ determinate. ſed ad
oẽm qui ꝓdeſſe põt.ſine licentia ⁊ mandato poteſt
pctõꝛ cui vult ad libitũ confiteri.dũ tamẽ ſit de fide/

lium numero.ſiue ſit laycus ſiue ſit ſacerdos.ſiue ſe
cularis ſiue religioſus.ita ꝙ nõ ſit vel excõmunica⸗/
tus vel pciſi . S
ad habendã abſolutioneʒ aliter dᷣm ꝙ nõ põt
niſi potenti abſoluere.aliter em̃ nihil fit ab abſoluen

te.⁊ nihil recipit᷑ a penitente.⁊ opoꝛtet iterũ confite

ri. Sed hoc intelligendũ ꝙ ꝓpꝛius ſacerdos dicitur

triplr. Uno mõ còiſſime. alio mõ cõiter. ⁊ tercio mõ

ꝓpꝛie.Cõmuniſſime dicit᷑ pp:ius ſacerdos qcunq;

(maxime qũ alterũ eſt efficax)

104

ecõfeſſione aũt ſacramentali aſt .
feri

10%

poteſt confitentẽ abſoluere.ſiue per ꝓpꝛiã autoꝛita

tem.ſiue per cõmiſſionẽ vel demandationẽ. vtpote

ſunt illi qui habent pꝛiuilegiũ dũ pꝛedicant audien/
di confeſſiones.Cõmuniter vero dicit᷑ ppꝛius ſacer

dos ois ille qui ex ꝓpꝛia auẽte vel officio tanq; pꝛe/
latus oꝛdinarius põt abſolucre.vt epᷣus ⁊ ſacerdos
parrochianus. Pꝛopꝛie vero dicit᷑ ꝓpꝛius ſacerdos
ille qui ãminiſtrat ſacramẽta. ⁊ cui cõmiſſa eſt ſpecia
lis cura.et iſte eſt ſacerdos parrochianus. Intelli

igitur ꝙ cuilibet hoꝝ licitũ cſt confiteri. ⁊ ꝓpꝛio ſa

cerdoti ſcʒ parrochiali confeſſus non tenet᷑ iterum

confiteri. Similiter confeffus ſuperioꝛi qui curã baz

parrochiali.niſi eũ remittat.ſed ſufficit ꝙ ſacerdoti

bet. dico ꝙ non tenetur confiteri ſacerdoti ſuperioꝛi

ſuo innoteſcat. Et hoc dico ſi fiat ex cauſa. Sed de

tercio ſacerdote qui ſoluit ꝑ demandationẽ ſiue cõ/

miſſionẽ non habens anime curã eſt diſtinguendũ.
Aut em̃ cõmiſſa eſt ei ⁊ licentia data a ſacerdote.et

tunc ſacerdos ius ſuũ commiſit alij.⁊ tunc qui con

fitetur ex licentia ſacerdotis. etiaʒ ipſo exigente illo

anno niſi recidiuet.nõ tenet᷑ iterũ ↄfiteri eidẽ.qm̃ ſa

cerdos ius ſuũ ⁊ ptãtẽ ꝓ illo tꝑe alteri dedit. Aut ẽ

Autoꝛitas cõmiſſa a ſuperioꝛi oꝛqinario.⁊ cunc anpt

un
y⸗
Aſo
ube
Pzute
nſcu
hunge
Peron
Slute
Ueſon
poſos
ohfin
bieu
Koper
ſccottt
Ancg
Orat
ftei
oy
Hisuat
ſgtniz⸗
(lattuc
ſciene
olritd
oenan
üen
Annituof
luolhts
fenmnauch
ſtoig⸗
ſſcene

Hlüſin⸗

otenc
ſguunp
Muncke
nspen⸗
duncick
ſſtagſup
duepal⸗
Adpenten
ſlippal
Ccca D
efcon
Micatn

ier plena. aut in eaſu. Si plena. ſic iudicandũ ẽ ſicut de integre confiteri. tum ꝓpter multiplicationẽ inter⸗
. u oꝛdinario.ſicut patet de hijs qͥ ſunt penitentiarij d ceſſoꝝ.tum quia auget deuotionẽ. tum quia pꝓmo⸗
* mini pape ⁊ epiſcopoꝝ.Aut eſt commiſſa in caſu.ſi/ uet ad bumiliationẽ.⁊ gratie maioꝛẽ impetrationẽ
*R cut hijs qui pᷣdicant datũ eſt pꝛiuilegiũ. Credo em̃ Aliqñ non tenet᷑ vt pᷣdeterminatũ eſt. non quia ſit
gahe talibus data ſit poteſtas audieudi ↄfeſſones.nõ exemptus.ſed quia alius ex cauſa ſupplet cius offi⸗
ganfin in pᷣiudicium ſacerdotũ bonoꝝ.ſed potius in fauo ciũ.Credo tamè ꝙ ſi ſacerdos parrochialis ſit ydo/
finp⸗ rem fidelium.⁊ ꝓpter ignoꝛantiã negligentiũ ⁊ ma neus.qꝙ ſemꝑ bonũ eſt vt ſubditus ad eñ remittaẽ
Lcgut loꝛum quoꝛunda ſacerdotũ.Et credo boc pᷣuilegii a quocunq; audiat᷑ in hijs que ad ipſum ſpectant.
ibd in extremis tpibus emanaſſe.quia iam verificatum nõ tamẽ ſempꝑ eſt neceſſariuʒ. Ande argumenta ad
li⸗ eſt illud.erit ſicut populus ſic ſacerdos.⁊ ꝓ magna oppoſitũ nõ valent.quia cfficacioꝛi mõ curatur.qui
Dint parte ſunt venales et cõducticij.⁊ multi parrochia ex cauſa rõnabili pluries confitet᷑. Poteſt tamen di
fnnn; nos ſuos plus ad malum qꝙᷓ ad bonũ trabunt.vnde ci ſicut aliqui iuris periti ſenſerũt.ꝙ et ſi teneat᷑ iteꝝ
oſte dico ꝙ; ᷣm intentionẽ pꝛiuilegij ſacerdotes ꝑpꝛochia confiteri ꝓpꝛio ſacerdoti in eodem anno. nõ tamen
lei, les iure ſuo nõ pꝛiuant᷑.immo faciendũ eſt ſemꝑ opoꝛtet qꝙ illa eadem.quia vere abſolutus eſt pecca
Ou a ſuis parrochianis debita eis reuerẽtia expibeatur toꝛ.Aliud videt᷑ ſatis ꝓbabile.quia frequẽten pcca
hlſtn nec contra boc pꝛiuilegiũ illud ſuſficit. Ideo credẽ/ t Coꝛes pᷣdicantibus ſuas mõſtrant ↄſcientias.quas
unn dum eſt ꝙ omnes parrochiani qñcũq; ⁊ quotienſj nullo mõ ꝓpꝛijs ſacerdotibus aꝑirent.immo illa di
micne cunq; talibus confiteant᷑.tenent᷑ ſacerdotibꝰ ꝓpꝛijs8s cunt frequẽter que longo tꝑe celauerũt. et licet aliq
nichchen confiteri ſi ſint boni ⁊ ydonei.⁊ ipſi exigũt.nec alias minoꝛa dicerent ſicut expertis notũ eſt.ideo creden
liſgtun contempti ſunt.et hoc dico ſaltem ſemel in anno d dum eſt etiã ſummũ pontificẽ hoc mouiſſe ad illud
unguen hijs peccatis que habet tunc.Si autẽ habet cauſa pꝛiuilegiũ concedendũ.qdð nõ eſt adeo amplianduʒ
imgicn legitimã ꝓpte- quã rõnabiliter refugit ipſum.vel qꝛ r pᷣiudicium fiat poteſtati ſacerdotali.nec a deo re
ntt ſollicitat ad malũ.vel quia timet reuelationem con ſtringendũ vt obſit fideliũ pietati.vnde nec ſunt pe
R feſſionis.vel quia ſimplex eſt ⁊ ydiota.dico ꝙ cõfeſ- nitentes artandi ad illa enoꝛmia iteruʒ confitenda
Ganort ſus iterũ nõ tenet᷑.etiã ſi exigat ſacerdos.quia in fa cũ ſemel pᷣdicanti liberrime ſunt confeſſi.nec ita li⸗
T uoꝛem clauiũ expꝛeſſe hoc pꝛiuilegiũ datũ eſt.Alio- beri ſunt iudicandi quin etiã ſemel in ãno que alias
telote⸗ luin ſi nõ habet excuſationẽ.⁊ ipᷣe exigente nolit cõ occurrunt in ↄſcientia teneant᷑ ſacerdotibus ꝓpꝛijs
initt⸗ fiteri.vix crederẽ talem pſonã vere penitentẽ. Ideo confiteri ſi illi velint. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ 19
mintre omnibus ſanũ conſiliũ eſt ꝙ remittant ad pꝛopꝛios tenet᷑ a ꝗꝓpꝛio ſacerdote euchariſtie ſacramentũ acci
RK ſacerdotes.vt ſi non eſt contentus illa confeſſione. pere. ⁊ ſacramentũ pnie.dicendũ ꝙ non eſt tanti
“ iterum audiat᷑.Quando e querit᷑ vtrum teneat piculum in ſuſceptione illius ſicut in ſuſceptõe hu/
znisi confiteri ꝗꝓpꝛio ſacerdoti.ddðm ꝙ ſi intelligat᷑ de con ius.Dico taten ꝙ ſufficit ſacerdoti ꝙ alius qui po
lcoͤm feſſione in qua eſt abſolutio.de ꝓpꝛio ſacerdote lar/ tuit ⁊ debuit ſuppleuit locũ eius.vnde nõ tenet᷑ nec
nmmiit go mõ ſumendo ſcʒ qui habet poteſtatẽ abſoluẽdi. debete iure amplius exigere:maxime ſi parrochia
Z dico ꝙ; tenet᷑.nec ſufficit alij confiteri.Si vero inte nus nõ ex contemptu ſed ex rõnabili cauſa ad aliũ
6 un ligatur de parrochiali.ſic nõ eſt generaliter verũẽ yt accedat petita licentia. Rõnes vero ad oppoſitum
ine viſum eſt.põt em̃ alij confiteri.nõ ſolum ex licentis verũ ꝓbant.Et illud verbũ Aug.nõ intelligit᷑ gene
imint. eius.verũ etiã ex licentia ſuperioꝛis.vnde conſiliu, raliter de omm ſacerdote ſciente.ſed de ſacerdote ſci
nlezinl dandũ eſt omnibus qͥbus imminet ꝑiculũ ꝙ recur ente ⁊ potente.vel ſi ſcit et nõ poteſt.cum licentia ſa
mmimnuih rãt ad ſuperioꝛes ſi ſacecdos nõ vult eis licentiam cerdotis ꝓpꝛij qui habet poſſe q;uis nõ habeat ſcire.
mtpiin⸗ dare.vel ad cos qui habent poteſtatẽ dyoceſani.xl ¶ Ad ülud qð obijeit᷑ de ꝑiculo.dᷣm ꝙ illud non I 10
linen 0 penitentiariũ dñi pape. alioquin nõ poſſunt ab- dat poſſe ſed rõnabilẽ cauſam dat vt poſſet ſugior
in het ſolui ab alijs.quin teneant᷑ ipſi ſaltẽ ſemel confiteni. adire.vel ab ipſo licentiã petere.qð ſi nõ põt alicq
anin Concedo crgo ſicut oſtendunt rõnes ꝙ in caſu bene boꝛum facere debet in cõmuni loco confiteri.i Ad i11
migſut poteſt confiteri alij.nec tenet᷑ confiteri ꝓpꝛio ſacer illud qð obijcit᷑ de pꝛiuilegiatis credo ꝙ malo vlle
huncor⸗ coti. in caſu vero põt confiteri alij. ⁊ tamẽ adbuc te ſacerdotũ parrochialiũ poſſint conficeri ex licentia
ſunto netur ꝓpꝛio confiteri ꝓpter hoc ꝙ alius nõ habʒ au pꝛiuilegij.⁊ ſacerdos nõ eſt gudiendus ſi ꝓpibet.qꝛ
gſueng 106 toꝛitat plenariã. ¶Zid illud ergo qd obijcit᷑ pumo. manifeſte male mouet᷑. ¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ i 12,
ſickun ꝙ debet cognoſcere vultũ pecoꝛis. dom ꝙ ipe abſol nõ dbet iterum confiteri. dicendũ ꝙ nõ tenetur d
d, uitur dũ alius vicẽ eius ſupplet.et hoc qũ ſuperioꝛ eiſdem.tenet᷑ tamen de alijs ꝗpter mandatũ decreta
pcpſ⸗ platus vel habens licentiã ab ipſo el a plato audit. lis.quia nõ poteſt ſacerdotẽ iure ſuo pꝛiuare.
lc inſp 107 ⁊ideo ipſe nõ tenet᷑ audire.nec alius ↄfiteri. ¶ ARd —.
giori lud qð obijcit᷑ ꝙ nõ poſſit confiteri alij ſine licen· AAueſtio.iii, rr-
niſgonen tia ꝑ decretalem etiaʒ ſi cauſam habeat.vnde dicit. ¶ Ntrum neceſſe ſit confiteni ꝓpꝛio ſacerdoti coꝛam
tuatt petat ⁊ obtineat.dm q concedit᷑ in eadẽ decretali. populo.an ſufficiat ei confiteri in occulto.Eeꝙ ne⸗
6a Ser quia alius nõ põt abſoluere. vnde loquit᷑ de eo qui ceſſe ſit confiteri coꝛã populo videt᷑. Aug.dicit ⁊ hba
iſcet⸗ nõ habet iuriſditionẽ aliquã ſuꝑ penitentẽ niſi ꝑę cõ betunſupꝛa eadẽ diſ. Hemo dicat ſibi occulte ago pe-
KMW miſſionẽ ſacerdotis. Similiter ad ſequẽs decretum nitentiã. Et Job ait. Si erubui in conſpectu popu/
rtet vꝛbani patet rñſio.quia intelligit᷑ de illo qui non ba li ↄfiteri peccata mea. admiratio eſt ⁊ impcatur ſibi
ce bet poteſtatẽ aliquo mõ niſi ꝑ ſacerdotẽ abſoluedi. malũ.ergo videt᷑ tum ex verbo Aug. tum ex concoꝛ
pen ⁊ boc patebit melius iufra cum agetur de poteſtate dia quaʒ adducit.ꝙ confeſſio ſit facienda ſacendoti
108 clauium. ¶Ack illuc qd obijcit ꝙ aut tenet aut nõ coꝛã multis. ¶ Item Oꝛegoꝛius de magdð. in ome /
i tenet. ddin ꝙ Annad tenet᷑ ſed tamen nõ fruſtra lia.quia ſemetipſã grauiter erubeſcebat intus.nibij
Mu alij confitetur. putile em eſt piuribus ſacerdotibus eſſe creqebat að verecundqaret᷑ ſoꝛis. vñ cõmendat

Di.

eain ep coꝛam omnibus ſe peccatricẽ oſtendit. ergo

videt᷑ ꝙ quilibet peccatoꝛ ita deberet facere. ¶ Itẽ

Berñ.ſuꝑ Cant᷑.omel.xliij.ſi veritatis amatoꝛ effe/
ctus es.velles ꝓcul dubio in eo qð in te eſt eandem
de te oẽs tenere ſniam.quã ipſam apud te habere co
gnoſcis veritatẽ.Alioquin ſi puato amoꝛe ↄtentus
detines intra te iudiciũ veritatis.cui dubiũ eſt minꝰ
te veritatẽ diligere.cui pᷣponis ꝓpꝛiũ comodũ vel ho

noꝛem.̊ᷓ ᷣm hoc nullus eſt veritatis amatoꝛ.qͥ qdð

veraciter de ſe ſentit.nõ omnibꝰ publice confitetur.
tẽ rõne videt᷑.quia verus penitens ſeipſum pu
nit ⁊ iudicat loco dei.⁊ ſacerdoti offert ſe iudicandũ
vt deo. debet 'ᷣm qð põt ſe diuino iudicio cõfoꝛma
re.ſʒ in iudicio finali pctã omniũ oibus innoteſcẽt.

quia tunc aperient᷑ libꝛi.g& nunc debet vere penitẽs

libꝛũ ſue ↄſcie omnibꝰaperire. ¶ Itẽ aut penitens
vult ꝙ alij reputent eũ peccatoꝛẽ.aut bonũ.Si vult
ꝙ reputent eũ bonũ.ergo nõ eſt verus penitens.ſed
bhypocrita ſuꝑpbus.Si vult ꝙ reputent eũ ꝑeccatoꝛẽ.
ſed nullus põt cũ reputare peccatoꝛem niſi ab ipſo
ſciat. ergo debet omnibꝰreuelare. ¶ Itẽ pctõꝛ confi
tetur ſacerdoti vt reconciliet᷑ nõ deo tm̃ ſed etiã ec-/
cleſie.quia deo recõciliatus eſt ꝑ contritionẽ.ſed ec/
cleſia nõ eſt ꝑſona ſingularis.immo multitudo fide
lium.ergo videt᷑ ꝙ ſacerdoti pñte multitudine debe
ret ↄfiteri.¶ Contra. In decretali Innocẽtij.om̃is
vtriuſq; ſexus ⁊c.⁊ poſt.oia ſua ſolus pctã ſemel in
anno ↄfiteat᷑ ꝓpꝛio ſacerdoti. ſolus debʒ eẽ. ¶ Itẽ
q̃ debent ſecretiſſime cuſtodiri nõ debent in conſpe/
ctu multitudinis ꝓpalari. Sed ea que in cõfeſſione
dicunt᷑ debent ſecretiſſime cuſtodiri ſicut infra ha/
bebitur de ſigillo ↄfeſſionis.ergo nullo modo debent
coꝛã multis dici. tẽ Berñn. Qð ex charitate in/
ſtitutũ eſt.ↄtra charitatẽ.militare nõ debet. Sed cõ
feſſionẽ conſtat ꝑ charitatẽ eſſe inſtitutã.ergo nõ de
bet ↄtra charitatẽ militare.ſed manifeſtatio pecca/
ti aliquibꝰeſt occaſio labendi. multis ſuꝑbiendi. et
etiã peccatoꝛc cõtemnendi.g nõ debet multis mani
feſtari. & Jeé nullus tenet᷑ ſemetipᷣm diffamarc.ſed
cũ manifeſtat᷑ pctm̃ in ↄſpectu multitudinis efficit᷑
hõ infamis.&ᷓ nullus tenet᷑ nec debet ſic pctm̃ confi/

113 teri. ergo videt᷑ ꝙ ſoli ſacerdoti. ¶ R. dᷣm ꝙ con/

feſſio ſacramentalis ſacerdoti ſoli ⁊ in ſecreto debet
fieri.niſi ſit pctiñ aliq; enoꝛme quod totam cõmo/
uerit vꝛbem. vel etiã totũ oꝛbem.qd quidẽ debet qͥs
ↄfiteri in publico.vt in publico pnia ſolennis impo
natur.⁊ vt oſtendat ⁊ recognoſcat ſe reum. vtputa.
ſi ſit hereticus manifeſtus.Quãtũ vo eſt de cõfeſſio
ne ſ̃m legẽ cõmunẽ debet vnico ſacerdoti fieri in pꝛi
uato.ſicut expꝛeſſe dicit illa decretalis.Ratio auteʒ
huius eſt.quia occultatio duplici ex cauſa compꝑetit
ſacramẽto.tũ quia bic manifeſtant᷑ pctã ſacerdoti.
nõ vt manifeſtent᷑ ſed vt delcaut᷑ et occultent᷑.quia
charitat confeſſio operit multitudinẽ pcccatoꝝ.tũ

ctiã quia manifeſtant᷑ ſacerdoti vt deo ad teſtimo⸗/

niũ ↄſcie interne.⁊ ideo vt homo totam ↄſcientiam
reuclet homini tanqᷓ; deo.⁊ hoc teſtificante teſte ſe/
creto.in tali manifeſtatione nõ debet annecti alienꝰ.
ſed ſacerdos vnicus qui teneat locũ xp̃i.⁊ ſic occul/
tatio competit duplici ex cauſa. Ana eſt quia con/
feſſio eſt adeo oneroſa ſiue ignominioſa ꝙ vix aliqͥs
aut nullus audet coꝛam multitudine confitcri. cum
pauci audeant plene ⁊ integre confiteri etiaʒ coꝛam
vnico ſacerdote. Alia ratio eſt ꝙ manifeſta ↄfeſſio ẽ

Biculoſa. Si em̃ ↄſcientie manifeſtarentur. infinita
mala oꝛirentur.⁊ rixe ⁊ diſcoꝛdie ⁊ infamie ſicut ma
nifeſte apparet. Et ideo dom eſt ꝙ nõ tenetur quis

confiteri niſi vnico et ꝓpꝛio ſacerdoti.⁊ huic ſolita/

rio ani eſt de pᷣcepto apoſtolico ſiue eccleſiaſti
co. ¶ Ad illud ergo qð obijcitur de Aug.dicendum

ꝙq loquitur de occultatione reſpectu iudicij ſacerdo/

talis quibꝰdominus cõmiſit autoꝛitatẽ ⁊ officiũ iu/
dicandi inter lepꝛam ⁊ nõ lepꝛam. Et ſi tu obijcias
de Job. dicendũ ꝙ illa tranſlatio nõ eſt recta. ſᷣ alia
quã habemus.Tamẽ ſi velimus illam ſuſtincre.di⸗
cendũ ꝙ intelligitur de generali ↄfeſſione qua om/
nes ↄfitentur ſe peccatoꝛes. Ad illud quod obijci
tur de magð.dicendum ꝙ illud fuit pfectionis et ſu⸗
pererogationis.vnde non omnibus competit. Ae
dicendũ ꝙ ipſa nõ fuit cõfeſſa pctã ſua coꝛam omni
bus que feccrat occulte.ſed quia ſigna laſciuie non
occulte poꝛtauit.ſed in publico.ideo etiã ſigna peni
tentie in publico manifeſtauit.⁊ hoc eſt dignum et
laudabile ⁊ imitanduʒ.nec tamen dico ꝙ homo ad
boc teneat᷑ niſi de bono ⁊ equo. ae illucd qð obij
citur de Berñ. dicendũ q; facienda eſt vis in hboc qd

Berũñ.dicit qʒdð in te eſt.⁊ ipſe met facit ibi vim.ſane

ꝙ in te eſt dixcrim.quia plerumq; nõ expedit inno/
teſcere omnia que nos ſcimus de nobis.atq;ʒ ipſa ve
ritatis charitate vetamur palam nõ eſſe qð noceat
cognoſcenti.Et ſic patet ꝙ; q;uis homo quantuʒ eſt
de ſe debeat eſſe pmptus.nõ tamen dehet palam pec
cata dicere.ne alij inde damniſicent᷑.
obijcitur de diuino iudicio qd omnibus ꝓpalabitur
dicendũ ꝙ ſecus eſt.quia illud erit iudiciu ſeuerita/
tis.hoc autẽ eſt miſericoꝛdie ⁊ benignitatis/Pꝛete/
rea nulli nocebit illa manifeſtatio.ſed in hoc dei iu/
ſticia clarioꝛ Sõ autem nulli ꝓdeſſet et
multis obeſſet. Ad illud qð obijcitur ꝙ penitens
debet velle ꝙ alij reputent eum peccatoꝛẽ.dicendũ
ꝙ verum eſt ꝙ debet velle ſuã humiliationẽ. ita ta⸗
men ꝙ alij nõ peccent ↄtemnendo vel inimicando.
⁊ ideo ſufficit ꝙ peccatoꝛes ſe dicant in generali.ſed
nõ expedit in ſpeciali ita multis dicere.maxime qui
nõ ſunt ſacerdotes.nõ ergo debet celare peccatum

ꝓter ſuum comodũ ⁊ gloꝛiam.ſed ꝓpter cauenduʒ

culpam alienã. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ confite/

tur vt reconcilietur.dicendũ ꝙ ſacerdos habet po/
teſtatem reconciliandi deo.quia ipſe rõne autoꝛita/
tis fungit᷑ iure dei ⁊ eccleſie tãq; mediatoꝛ vtriuſq;.
⁊ ideo nõ opoꝛtet multitudinẽ adeſſe.ſecus autem
eſt in iudicio contentioſo.vbi homo ſe nõ accuſat ſᷣ
defendit.vbi ꝓducuut᷑ teſtes.hic aũt nõ oppꝛtet.

Onſequenter quantũ ad ſecundũ articuluʒ
queritur quid ſit confitendum. Et circa hoc
AAquerunt᷑ tria. Pꝛimo vtrũ opoꝛteat confi/
teri omnẽ venialẽ culpam. Secũdo vtrum opoꝛteat
confiteri omnẽ peccati moꝛtalis differentiã.Lercio
vtrũ opoꝛteat confiteri omnẽ circumſtantiã.

Qucſtio.ſ. s

¶ Circa quã oſtendit᷑ ofvateat confiteri omnẽ cul⸗
pam venialem. Jaco.vltimo.confitemini alterutrũ

Ad illud qd

114

11

116

119

pctã veſtra.glo.pctã que ex hũana ignoꝛãtia veniũt

dicit ⁊ pcipit ↄfiteri.⁊ talia ſunt venialia. ergo pꝛe⸗
ceptũ ẽ ↄfiteni illa. ¶ Itẽ Aug. Si cepiſti fluctuare

&
mMſ⸗
Mpo
Giud
lita
tir
libt
Meotn
itfen
egn
l
4 Her⸗
(ſre
Noli
mnncick

aſen
CCon
ſctorene
otenten
Eian
ſnotzir
i (
Sloniat
ſertrace
beſaui
notenet.
ſtoitan
Koͤnſo⸗
cigus
ninſine
Cfcſiode
Pöuxen.
gepfutte
S
giinſor
un gren
ſobhüſte
alyuicgn
ntenli
ndtnil
Ctotebi⸗
ſe gterce
iitn on
füͤerit
lozciſt
htorein

——

confiteatis Motũ ne plangas ruinã. Si piculũ eſt aliter poſſit vitari ruina niſi ꝑ confeffionẽ. ſed quia
mere qͥnõ confitet exponit ſe ꝑiculo. S oes tenẽt ber via eſt Fdonea et ſalubꝛis. vnde nõ dicit hoc q;
ln ſllud fugere. ergo ⁊c. ¶ Iẽ de omni ⁊ de qcunq; do ſemp ruat ille qui nõ confitet᷑ motũ.ſed quia ad ru,·
i minus punire ⁊ iudicare dꝛ in futuro.cõmiſit in pꝛe endum ſit ꝓcliuioꝛ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ domi/ 12
PDB ſenti iudicio ſacerdotũ.⁊ pꝛecipue petri.ſed dñs in nus puniet ⁊ iudicabit in futuro. doᷣm ꝙ aliter iudi
ii die iudicij iudicabit de venialibꝰ vbi opoꝛtebit red cabit veniale ſiue ꝓ veniali.aliter pꝛo moꝛtali. Pꝛo
nan dere ronẽ (vt dicit Matb. xij.) de omni verbo ocio⸗ moꝛtali nach ſudicabit ⁊ condẽnabit.ꝓ veniali ne
ſunt ſo.S ⁊c. Si tu dicas ꝙ requiret rõnẽ.ſed tñ nõ pter quaq; condẽnabit.ſed tꝑaliter cruciabat. niſi foꝛte
hh hoc condẽnabit.Obijcit᷑ de eis qui cũ moꝛtali deſcẽ ſit annexũ moꝛtali.⁊ boc nõ ratione ſui ſed ratione
ati dunt. ꝓ venialibus in eternum cremabunt᷑.ergo moꝛtalis. Et ideo exquo quis confitet᷑ moꝛtale. ſol-
Hſitrordy viget᷑ ꝙ impius veniens ad ↄfeſſionẽ. cũ ꝓ vtriſ; uitur ꝓ quo cõdemnandus erat a dño.et ideo non·
ecugn⸗ eſſet ęternaliter puniendus ꝙ debet vtrẽq; confite opoꝛtet illa confiteri quantũ eſt de neceſſitate obli/
cuat füe ri. ¶ Itẽ de aliqbus venialibus difficile eſt iudicare gationis. ¶ Ad illud qð obijcitur de venialibusq; 124
munotſ⸗ vtrũ ſint moꝛtalia vel enialia.quedã ſᷣm veritatem dubiũ eſt vtrũ ſint moꝛtalia.dm qꝙ in tali caſu niſi
her ſunt vnialia.ſed vbi eſt difficultas ⁊ ambiguitas re certificetur penitens ꝑ aliquẽ virũ ſapientẽ cui poſ-
ammmn currendũ eſt ad ſacerdotes ſic dꝛ Deut᷑.xvij.ſi diffi ſPiit adhibere fidẽ.tenet᷑ illud vtiq; confiteri.ſi autem
litietn cile et ambiguũ ⁊c.ergo venialia talia ſunt confiten tollatur dubiũ ⁊ ſciatur eſſe veniale.tũc non obliga
cüignp da. ¶ Contra.pnia eſt ſcda tabula poſt naufragin. tur. Sicut ſi cõſcientia alicuiꝰ ꝓbabiliter dubitat de
tchont ſed ꝑ veniale nemo naufragat᷑.ergo ꝓ venialibꝰnul aliquo vtrũ ſit moꝛtale.tenetur amplius illud nõ fa
gd lus tenet᷑ recurrere ad pniam. ergo nec ea confiteri. cere manente dubitatione. ſed amota tali ↄſcientia
Miutcdos 1 ¶ Itẽ venialia nõ ſunt in ꝓbibitione.ergo nec eoꝝ non tenet᷑.et ideo ſane dictũ eſt ꝙg ad confeſſionem
ſtnoag remedia in pᷣcepto.ergo nõ eſt pᷣceptũ confiteriveè 5p]enialis ligatur quis nõ ex inſtitutione diuina ſed
atbiſtike. nialia. ¶ Itẽ confeſſio fit ad reconciliandũ eccleſie. ex conſtitutione eccleſiaſtica ⁊ conſcientia ꝓpꝛia.et
pelind ſed ꝑ veeniale nullus factus ẽ inimicus eccleſie.nul/ ſic patent obietcaa. JU
bisatg lus extra eccleſiã eiectus eſt. in nullo dãnificata eeftt · ¶ Queſtio⸗⸗j..
aſe oner cleſia.quia charitatẽ nõ qauferũt nec minuũt.ergo ¶ Aerum ſit confitenda omnis peccati moꝛtalis dif/
annt nemo tencet᷑ illa confiteri. SPie quicq̃d hõ tenetur ferentia ſcʒ pctm̃ coꝛdis. oꝛis.⁊ operis.pctm̃ etiam
Wahunt confiteri. tenet᷑ amplius nõ iterare. quia pnia vera latens vel manifeſtũ. Et ꝙ omnẽ diffcrentiã videt᷑

(Ausn

eſt cõmiſſa plangẽ ⁊ plangenda non cõmittere.ſed

ꝑ decretalẽ que dicit cuilibet fideli.omnia ſolus ꝑec

bus gunn nõ tenet quis venialia nõ iterare. ergo nõ tenet᷑ de cata ſua.nõ dicit omnia quantũ ad venialia.ergo di
ucduiiutn 120 illis nfain agere. ergo nec confiteri. ¶R. dom ꝙ cit omnia quantũ ad moꝛtalia. ¶ Itẽ boc videt᷑ ra⸗
—K con feſ⸗ io Enialiũ nõ eſt in pᷣcepto.eſt tñ in conſilio. tione.quia.ꝓ quolibet hboꝝ efficitur homo inimicus
libend⸗ In pcepto nõ eſt. quia cũ ſint de ſit ui naturavenialia. dei et ſepatur ab vnitate eccleſie. Sed confeſſio ad
uul it ſe poſſunt veniã conſequi.ſiue ꝑ pniam internam. bvc directe inſtituta ẽ vt bomo reconcil iet᷑ eccleſie.
imgvine ſiue per exterioꝛẽ aſſumptã.ſiue etiꝗ ꝑ penã purga ⁊ oſtendat᷑ reconciliatus deo.ergo de omnibꝰtenet
uttnnt toꝛiam.ſicut melius patebit infra.ſiue ꝑ aliud reme confiteri. ¶ Itẽ pꝛo omni differentia pcti moꝛtalis
RK dium cõpetens ⁊ ’doneũ. Muis autẽ de rõne ſui ge punitur quis actualiter ⁊ eternaliter ⁊ condẽnabit᷑.
—K neris nõ ſit e confiteri neceſſariũ. tamẽ ea cofiteri ſed ꝓ omni eo ꝓ quo adducẽdus eſt homo in iudi/
ezil congruũ eſt. maxime viris ꝑfectis.quia vtile ẽ mul · cium condẽnationis neceſſario opoꝛtet adduci an/
mnnuni tum.⁊ ena illis debita minuit᷑ er vi clauiũ. hoc eſt te arbitriũ bieſu xpi.ergo ꝓ omni differẽtia moꝛtał
turſeum lgitur de venialibus Sneniter dictũ. In caſu tamẽ tenet᷑ confiteri. ¶ Itẽ petm̃ grauius magis ẽ dignũ
neuot, cotingit ꝙ bõ teneat᷑ ea cõfiteri.ſiue ꝓpter dubium. punitione.ſed pctm̃ coꝛdis aliqñ grauius eſt ꝙᷓ pec
orenid t ſiue ſpter eccleſiaſticũ inſtitutũ. Pꝛopter dubiũ.qꝛ catum opis in alio genẽ.vt bereſis qᷓ; foꝛnicatio.ſilr
kiirn dubitat ꝓbabiliter vtrũ ſit moꝛtale vel veniale. ÿ pctm̃ apertũ grauius q́; occultũ.ſi ergo opoꝛtet con
inenent, ſi nõ penitet ſicut de moꝛtali.diſcrimini ſe exponit. ? fiteri pctm̃ operis ⁊ oꝛs.videt᷑ ꝙ ⁊ pctm̃ coꝛdis.ſili
Uremis ideo dʒ cõfiteri ſicut iacet in ↄſcientia.⁊ iudicio ſa/ ⁊ ſi pctm̃ latens.videt᷑ ꝙ multo foꝛtioꝛi rõne qð eſt
ſuzum cerdotis relinqᷓ̃t vtrũ ſit veniale vl moꝛtale. Dꝛopt manikteſtũ.ergo omuẽ pcti moꝛtalis differentia ne
öatr eccleſiaſticũ ſtatutuʒ tenetur. quia ois fidelis ſemel ceſſe eſt confiteri. ¶ Itẽ ꝑ omnẽ pcti moꝛtalis diffe
607 4 in anno tenet᷑ confiteri.⁊ ideo ſi nõ habet niſi enia rentiã naufragat᷑ homo.Sed patiens naufragium
bcn⸗ lia. ſaltẽ illa ſemel in anno tenet᷑ confiteri. Sed boc neceſſe babet ad tabulã recurrerę.⁊ nõ poteſt ad ba
zric; nõ ꝓpter venialis pcti moꝛbũ.ſed ꝓpter pᷣceptũ.qdð ptiſmũ.ergo ad ſacrm pnie.ſ ſacr̃m pnie inquantũ
inn be quare omnibus ſit iniunctũ ſupius tactũ eſt. Conce ſacrm conſiſtit in confeſſione.ergo ⁊ꝛc. ¶ Contra⸗
Kun dendũ eſt igit᷑ ꝙ venialia pᷣn qd huiuſmodi non eſt ſap.xj.per que peccat quis per bec ⁊ toꝛquet᷑.ergo ſi
– neceſſe confiteri. eſt tamẽ expediens.nec qͥs tenetur aliquis ſolo coꝛde peccat.in ſolo ſpiritu et nõ in arrx
nno. niſi de bouo ⁊ equo.niſi in duobꝰcaſibus.vel quia li ne.nec ꝑ oꝛganũ oꝛis.ergo ſola cõtritione eſt puni/
gti gatur a ↄſcientia. vel quia ligat᷑ a cõſtitutione cclle endus.nõ ergo cõfeſſione. ergo nõ tenetur cõfiteri
kung. 12 1 ſiaſtica. ¶ Ad illud q; obijcit᷑ ꝙ; pctã que ꝑ ignoꝛan pctm̃ coꝛdis.¶ Itẽ Auguſtinꝰ. vbi petm̃ oꝛitur ibi
tiam contrahunt᷑ pcipit confiteri.dm q illud intel petm̃ moꝛiatur. ergo pctm̃ qð fuit in ſolo coꝛde. ibi
ligendũ eſt de venialibus. Sed tunc pᷣcipere eſt dce debet moꝛi.ergo nõ opoꝛtet ꝙ exterius ꝓpaletur ꝑ
re ſᷣin illud Luc᷑.v. pceptoꝛ per totã noctẽ ⁊c. verbũ verbum. ¶ Itẽ in foꝛo iudiciali ita eſt ꝙ nõ addu-⸗
ninid, autẽ beati Jacobi quis pᷣpoſitũ ſit ꝑ modũ impa/ cuntur aliqua ad iudicium niſi que aliquo mõ ma
nimn tiuum. tamẽ ꝓ moꝛtalibus tenetur impatiue. ꝓ ve nifeſta ſunt. AUnde Mathᷣ.xviij. Si peccauerit in te
ii 122 nialibus magis excitatiue. ¶ Ad illud qð dicit Aun frater tuus. coꝛripe eum inter te ⁊ ipſum ſolum ꝛ7.
uchhr⸗ guſtinus. ſi cepiſti ⁊c. vᷣm ep conſiliñ eſt.nõ quia nõ ergo videtur ꝙ ſi peccatũ gliqð in ſolo coꝛde fnit.

Him

nec vlli ſit manifeſtũ ꝙ nõ opoꝛteat ad iudiciũ ſacer obijeitur de foro iudicij ꝙ adducunt᷑ manifeſta. Di Grn
dotale deferre.¶ Itẽ ꝙ ſolũ pctm̃ latens ſit cöfiten cendum ꝙ foꝛo iudiciali.qdð pꝛocedit pᷣm rigoꝛem ſun,⸗
dum videt᷑.quia Augꝰ diffiniens cõſeſſionẽ dicit ꝓ iuſticie ad condemnationeʒ.alius eſt actoꝛ.alius eſt gunn
. Trun ꝑ quã moꝛbus latens ſpe venie aperitł. reus.alius teſtis.et ideo opoꝛtet ꝙ pluribus ſit no⸗ glp
Itẽ ſuꝑ illud Geñ.iiij.vox ſanguinis ⁊c.glo.eui/ tum illud de quo quis accuſatur. Sed in foꝛo peni⸗ nee
dentia Katrat ſceleris.nõ indiget accuſatoꝛe.ſed cõ tentiali ſacerdos tenet locum dei.et confitens tenet uſ
feſſio eſt accuſatio. Pꝛouer.xviij. Juſtus in pᷣncipio locũ accuſantis ⁊ accuſati ⁊ teſtis. nam ratio accu⸗ nike
accuſatoꝛ eſt ſui.ꝗᷓ qn pcti eſt euidens non indiget ſat voluntatem. teſtimoniũ ferente ↄſcientia. ⁊ quia Mihftt
cõfeſſione. ¶ Itẽ ideo dẽ cõfeſſio vt inſtruat᷑ ſacer iſſte eſt teſtis pꝛiuatus queʒ nihil latet.⁊ de omni oc⸗ ninetnn
dos de quãtitate pcti. ſed nõ opoꝛtet qñ eſt publiciẽ culto teſtimoniũ ꝑhibet.ideo tali iudicio competit in 0
et notoꝛiũ.ergo de aperto nullus debet nec tenetur occulta iudicare. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ; ofeſſio ʒ30 nulustan
125confitcri. ¶ E.dᷣm ꝙ ois pcti moꝛtalis dꝛam ne eſt latentis peccati manifeſtatio ꝑ auguſtinũ. dicen ltan
ceſſe eſt cõfiteri.ſiue ſit latens ſiue manifeſtũ.ſiue ſit dum ꝙ eſt peccati latentis illum cui confitet᷑ ꝑ mo/ ſicklauf
coꝛdis ſiue oꝛis. Deccatũ em̃ manifeſtũ opoꝛtet con dum iudicis. Ael dicẽdũ ꝙ peccatũ omne in anima lanpenm
fiteri duplici ex cauſa. Ana eſt a ꝑte audiẽt.alia ex eſt quaſi apoſtema intrinſecũ.⁊ quantũcunq; komo rnulofm
pte cõfitentis. Ex ꝑte audiẽtis.qm̃ ſicut eſt in iudi / peccet aperte.adhuc virus peccati latet in anima. S ugroße
cio foꝛenſi ꝙ iudex aliqͥd nouit vt pꝛiuata ꝑſona.qdð in confeſſione rumpitur vulnus.⁊ ſanies peceati ad 1 int
tiñ non nouit vt iudex.nec ꝓcedit ad ſniam quouſq; exterioꝛa trahitur vt dixit Gꝛegoꝛiꝰ. hinc eſt ꝗ Au untttten
innoteſcat ei vt iudici.ſic eſt in iudicio pniali ꝙ ſacer guſtinꝰ dicit ꝙ ↄfeſſio dicit᷑ ꝑ quã moꝛbꝰ latens ſpe fllinent
dos aliqͥd nouit vt hõ.qð tamẽ nõ nouit vt eus.qꝛ venie aperitur. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de euiden-/ 131 tutcſäſt
non eſt ꝑ teſtimoniũ cõſcientie accuſatũ.q̃ eſt teſtis tia patrati ſceleris ⁊c.dicendum qꝙ illud intelligitur notnckin⸗
diuinus.⁊ quouſq; ſic nouit.nec ſpectat ad ipſũ ſol / in foꝛo iudiciali.quia factũ illud exterius notum eſt Ntehht.
uere nec ligare. ideo opoꝛtet ei confiteat᷑ peccatoꝛ ⁊teſtibus nõ eget.⁊ quia nulla poteſt tergiuerſatio Cunttron
quãtũcunq; ſit publicũ. Alia rõ eſt ex parte cõfiten · ne celari.ſed nò ſic in foꝛo penitẽtie. credit᷑ em̃ ibi te nrekctait
tis.quãtũcunq; em̃ aliquis ab aliquo accuſet᷑.nunq ſtiimonio ſolius conſcientie. Si eni conſcientia teſti⸗ noti bome
pter hoc iuſtus dr ſiue iudicat᷑.ſed magis iniuſtus. ficetur nunc contra bominẽ.in iudicio teſtificabitur ſocnunt
Sed qñ bõ ſeipſũ qͥ eſt dignus accuſatione accuſat pꝛo bomine.alioquin ſemp erit teſtis contrarius. pnucguß
tunc exercet opus iuſticie.⁊ ideo dẽ iuſtus in pꝛinci · ¶ Ad illud quodobijcitur ꝙ eſt ad ſciendã quanti/I 32 tt
pio accuſatoꝛ eſt ſui. At ergo quis iuſtificet᷑.⁊ iuſt?ꝰ tatem peccati.dicendũ ꝙ iſta nõ eſt tota ratio.imo econettn
eſſe cõpꝛobet᷑.⁊ dignus eccleſie reconciliatione.ne/ raationes que ſuperius aſſignate ſunt.⁊ pꝛeterea ad annſateei
ceſſe eſt ꝙ ipſe ſe accuſet quãtũcunqʒ eius peccatu, hoc eſt vt ſciat ꝑʒ modũ iudicis. rubiles n
126 ſit publicũ. Opoꝛtet eti pctm̃ coꝛdis ſiue peccaatumm Queſtio. i,j. v aiſtonitbe
latens confiteri duplici ex cauſa ſimilitcr. tũ ex ꝑte ¶ Ntrum teneamur confiteri omnẽ peccati circũſtan/⸗ ſicko
audicntis. tum ex pte confitentis. Er parte ſacerdo · tiam. Et q ſic videt᷑ quia Auguſtinus dicit in libꝛo D
tis audientis.quoniã per illũ debet ligari ad penam de penitentia enarrans multipicia genera circũſtan ſenivrglen
aut abſolui.certũ em̃ eſt ꝓ omni moꝛtali meretur tiarum.omnis inquit iſta varietas confitenda eſt et chohunag
quis penꝗ eternã. ideo ſatiſfactio imponẽda eſt ym deflenda. ¶ Item ratione videtur. quia confeſſio Ronebones
arbitriuʒ ſacerdotis. ideo talis habet neceſſe confi · m aaxime fit ad ſciendã peccati quantitatẽ. quia im/ ciopore
teri ei ſcelus occultũ.quia aliter ipſe nõ nouit. Alia ponenda eſt penitentia ſᷣm menſuraʒ; ⁊ extimatio/ nobkdord
ratio eſt ex ꝑte pctõꝛis cõfitentis.vt que nõ erubuit nem peccati ſicut dicit Leuit.v.ſed penes circũſtan tonirart
intra thalamũ coꝛdis in conſpectu diuine pꝛeſentie tias conſiſtit peccati quantitas.ergo neceſſe eſt eas ppoteſti
cogitare et velle. ⁊ volendo cõſentire. tunc coꝛã ocu confiteri. Pꝛima manifeſta eſt. Secunda ꝓbatur ꝑ lonaun
lis ſacerdotis recitet cũ ruboꝛe.vt que ꝑpetrauit in, hoc quod dicit Berñ.qꝙ nuge in oꝛe ſacerdotis bla⸗ guaeronie⸗
uerecunde ⁊ verecundia abiecit.nunc ex hoc in con ſphemie ſunt. hoc autem nõ dicit niſi pter aggraua ſnn pteri
ſpectu hominis erubeſcat. bomo em carnalis plus tionem peccati. ergo ⁊c. ¶ Item in oonfeſſione ne⸗ loifheri
erubeſcit oculos hominis q; dei. Concedende igitur ceſſe eſt genus peccati aperiri.ſed genus peccati va⸗ –
ſunt rationes ꝙ differentie omnis peccati confiten / niatur per circuſtantias.ᷣſicut patet. cognoſcere eni Unſuntis
127 de ſunt. ¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ ſaß r dieen⸗ nõ ſuã que ſoluta eſt foꝛnicatio eſt. cognoſcere non Aintn
duin ꝙ tam verbũ illud ꝙᷓ verbũ chꝛyſoſtomi ⁊ au/ ſuam que habet virũ eſt adulterium. ergo neceſſe eſt Auchr⸗ n
guſtini ſuꝑ bac materia intelligendũ eſt ꝑ appꝛopa/ confiteri circũſtantias. ¶ Itẽ confeſſio potimime fit nint Ghe
tionem. Hon em̃ intelligendũ eſt pᷣciſe ꝑę ventatem ag erubeſcentiam.ſed maioꝛ eſt erubeſcentia in con een ſnn
Peccatoꝛ em̃ qui ſola voluntate peccat que toti bo feſſione circũſtantiarũ adiacentiũ qᷓ; etiã in enarra⸗ nal⸗
mini pᷣſidet.totus punit᷑.ita ꝙ interius ⁊ exterius.? tione actus.ergo videt᷑ ꝙ potiſfime ſit circa circum G
ideo ſi fiat emenda.totus dicit᷑ eam facere et ꝑx om/ ſtantias in confeſſione inſiſtendũ. ¶ Item coͤfeſſio el
128 neg actus ſcʒ coꝛdis. oꝛis. ⁊ manus. ¶ Ad illud qʒ pxincipaliter fit ad accuſationẽ peccantis. ſed accu⸗ Mimgtn
obijcitur de auguſtino ꝙ vbi oꝛitur ⁊c. dicendum ꝙ ſatiomis actio eſt er circũſtantijs.vnde tulius in pꝛi- Ue
verbum illud intelligit᷑ quantũ ad ꝓgreſſum pecea mo retboꝛice. circũſtantie ſunt a quibus trabunt᷑ ar in
ti.vt peccatum non ꝓcedat.ſed vbi oꝛitur ibi moꝛia gumenta accuſationis vel defenſionis Et boetius in „Nn
tur. non intelligit᷑ qntũ ad emendã ¶ Ael dicendũ iiij.circũſtantie ſunt que queſtionẽ retboꝛicã faciũt ſſptan
a ülud eſt inteligenduʒ de penitentia reſpondente de laude ⁊ vituperio perſone. Item ſtictius eſt hſtentigli?
peccato publico et occulto. Oe peccato cm̃ publico diuinum iudicium q; humanũ.ſed in humano iudi nnqwit
publice eſt confitendũ ꝗpter ſcandaluʒ extirpandũ. cio modo fit inquiſitio ⁊ reſponſio de cirrũſtantijs. en
de occulto occulte coꝛam vnico ſacerdote.⁊ illud vnde nò eſt ſufficiens querẽ de actu. erge multo foꝛ. Plazrg
129 videtur magiſter dicere in litcra. ¶ Ad illud quod tius in inddicio diuino, ſed hoc eſt iudiciũ pnic. s tc. hic

mnſi;

gtitk (Item ſicut diligentius curandus eſt moꝛbus ſpi iuepꝑ ſe ſiue ꝑ inquiſitionem alienam. vnde ſapiens
en ritualis q;ᷓ coꝛpalis. ſic magna diligentia eſt baben- et intelligens tenet᷑ eas ↄfiteri abſq; inquiſitiõe. ſim
. lbt da circa ſpm̃.⁊ maioꝛ ꝙᷓᷓ circa coꝛpus.ſed moꝛbꝰ coꝛ plex tenetur ſi ab eo inquiratur. Alij dicunt ꝙ non
tastr poꝛalis nõ detegit᷑ ſufficienter niſi etiã circumſtan / tenemur ad confeſſionem barum circumſtantiaruʒ
nind tie detegant᷑.g̊ ⁊c. ¶ Contra. Tranſſlato pꝛincipali. tentione neceſſitatis.ſed de bono ⁊ equo.⁊ quãto ſt᷑
tainn neceſſe eſt ꝙ tranſferat᷑ annexum.ſicut apls dicit h· magis ſapientes ⁊ pꝑfecti.tanto magis debent diſtin⸗/
untnn bꝛe.vij. Lraſlato ſacerdotio neceſſe eſt vt legis traſ ctiꝰeas explicare.ſᷣ nõ tenemur ad boc niſi foꝛte ex ꝓ
antg latio fiat.ſed pcti eſt pꝛincipale.& ſi ꝑ cõfeſſionẽ do pꝛia cõſcia obligemur. Hanc poſitionem credo ꝓba⸗
Konne minus tranſfert peccatũ.pari ratione ⁊ circumſtan /⸗ bilioꝛẽ. Ande dicendum ꝙ confeſſio circumſtantia/⸗
cvamt tiam. ¶ Item circumſtantie ſunt infinite nobis. et rum in aliud genus trabentium ſpectat ad confeſſio
Cergotſo nullus tenet᷑ ad illud quod ſibi eſt impoſſibile. nõ nem q̃tum ad neceſſitatem.ↄfeſſio vero aggrauanti
kfi dicn tenet᷑ circumſtantias pcti recolligere ⁊ referre.( Itẽ um itum ad congruitatem.cõfeſſio vero alleuianti
nſtiono nõ eſt neceſſe ꝙ peccatoꝛi imponat ſacerdos ita gra / um potius facit congruitatem.et hoc intelligit᷑ exce
mmeitininn uem penam ſicut exigit culpa.ĩmo tota die imponũ ptis caſibus pꝛedictis.Omnes igit᷑ rõnes pꝛoban/
mang wrs tur multo minoꝛes.ergo pari ratõne nõ eſt neceſſe ꝙ tes circumſtantias eſſe ↄfitendas ſunt ↄgruitat q́;
trinmnim’ peccatoꝛ ↄfiteat᷑ ſe ita grauiter peccaſſe ſicut pecca⸗ tum ad aggrauantes.als ſi velint ꝓbare neceſſitatẽ
nöhcerind uit. ¶ Item ſi tenet᷑ ↄfiteri cirumſtantias ad ſciẽdũ ab inſufficienti pꝛocedũt.illa excepta que eſt de circũ
dnchg quantitatem peccati. et quantitas peccati nõ ſcitur ſtantia trahente in aliud genus. vnde verbum aug.
Nclue niſi ſciantur circũſtantie alleuiantes ſicut aggraua coſilium eſt. Et quod obijcitur de quantitate ⁊ eru/
ck danice tes.⁊ circũſtantie defendentes ſicut accuſantes.̊ ho beſcentia.⁊ accuſatione ⁊ diligentia habenda.nõ cõ
lutintgn. mo tenet᷑ in gfeſſione ſeipᷣm excuſare.ſed hoc falſu, cdudit niſi qd competentius fiat ſi expꝛimat᷑ cuiuſ-
gstonnck eſt. ergo ⁊c. ¶ Item videt᷑ ꝙ circũſtantia nõ augeat libet peccati circumſtantia. ¶ Quod obijcitur in cõ 3 4
ektagugitd quantitatem.qꝛ in bonis quantitas meriti nõ cauſa trarium.dðm qꝙ non opoꝛtet eas confiteri.ↄgruu,ʒ
gult ißtit tur ex circũſtantijs.ſed ex quantitate amoꝛis quo cõ eſt tamẽ. Illud quod obijcitur ꝙ circumſtantie alle/ 55
onſctentutck uertit᷑ homo ad deum.& pari rõne cuʒ pctm̃ ſit auer uiantes ſunt cõfitende ⁊c. Ddm ꝙ non eſt ſimile.qꝛ
ſotckikctbi ſio.quantitas peccati ↄſiſtit in libidine ſiue contem/ aggrauantes non tm̃ opoꝛtet confiteri ꝓpter quãti/
chntranis ptu coꝛdis.nõ ergo in circumſtãtia exterioꝛi. 6 Itẽ tatem peccati.verumetiam ꝗpter erubeſcentiam et
incitè vicget ꝙ non det ſpeciem petõ. qꝛ omne illud qð dat accuſationem. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ non au 56
ne moa ſpeciem et foꝛmaʒ dat eẽ eẽntiale ⁊ intrinſecũ ⁊ vni - gent quantitatem. Odm ꝙ non augent pꝛincipalit
taprmen cum.ſed circũſtantie ſunt extrinſece ⁊ accidentales ? ſed quia augent contemptum vel libidineʒ. Mec eſt
variabiles.& nulla circumſtantia trahit in genꝰ pec· ſimile de bono.quia em̃ boni ſumus bona facimus.
cati nouũ.nõ ergo vr̃ ꝙ opoꝛteat circumſtantias cõ⸗ vnde quantitas bonitatis venit ab habitu intrinſe/
tigitn⸗ fiteri. Eſt ergo qõ quas opoꝛteat cõfiteri ⁊ quas nö. co.ſed quantitas malicie ab actu.quia em̃ mala faci
nusdattſer Re'.dᷣm ꝙ circumſtantie que attingunt pctm̃.q/ mus maliſumus. 61 Ad Hillud quod obijcitur ꝙ non 37
genmguh 33 dam ſunt alleuiantes. quedãꝗ in aliud genus traben · mutat ſpeciem. Odm ꝙ eſt eſſe nature.et eſſe moꝛis
eglindsdtt mKes. quedam aggrauantes. Circũſtatias in aliud ge· Et aliquid eſt alicui accidentale ſm eſſe nature. qᷣ
—KZ nus trahentes ↄfiteri eſt neceſſarius.qi genus pcti tamen eſt eſſentiale ᷣm eſſe moꝛis.et quis circũſtã/
ulrtigiun ↄpfiteri opoꝛtcet. Circũſtantias vo alleuiantes ↄfiteri tie ſint accidentales actui m eſſe nature. tamen eſ-
icztnnt⸗ non eſt bonũ niſi ꝓpter hoc vt ſatiſfiat aliene inquiſi ſentiales ſunt ᷣm laudem et vituperiuʒ.que laus xe
i⸗ züt tioni. vel vt pꝛouideat᷑ eius ſcandalo ⁊ ꝑturbationi nit ex parte moꝛis vel eius cõtrarium.Et ſi tu obij⸗/
– 4e⸗ vtpote ſi timeret confeſſoꝛem ex hoc accipere occaſi cias ꝙ non debent dici circumſtantie. Ddðm ꝙ alij
Hn onnnecm ad malum. vel ſi etiã tantũ diminuat vt ſit in eſt circumſtantia reſpectu eſſe naturalis que nõ eſt
mmß * genere venialis.ſicut comedere carnes in quadrage circumſtãtia reſpectu peccati ſed foꝛma.vtpote fur-
e⸗ ſima ꝗpter infirmitatem.ita tamen ꝙ a latere nõ ſit tiaccipere rem non ſuam inuito domino. Aliquan/
innmn, guloſitas aliqua.Et ratio buius eſt. quia in confeſſi do circumſtantia eſt accidentalis reſpectu actus qᷓ;
muiſiun one non debet pctõꝛ ſe excuſare ſᷣ accuſare.¶ De cir tum ad eſſe nature ⁊ in;tum peccatuʒ.quia ſine ea
cumſtantijs autem que aggrauant ſi genus peccati nibilominus eſt peccatum. ſicut accipe rem alienam
— non mutatum eſt.eſt inter toctoꝛes opinio dinerſa. et ſacram de loco ſacro.et ita circumſtantia foꝛma
– Quidam em dicunt ꝙ penitentes tenent᷑ ↄfiteri. ſſj Sed circumſtantia reſpectu peccati furti.qꝛ ſine ea⸗
nng ſt quia pꝛeceptum affirmatiuum eſt. ideo obligat non poterat eſſe furtum.s foꝛma reſpectu ſacrilegij.
lunn ad ſemꝑ ſed pꝛo loco ⁊ tꝑe.ſ.quando eam cognoſcttt· l
n ¶ Diſt. XVIII. de cõfeſſioe ſacramentali in ſe qtũ ad ptãtẽ abſoluentis vᷣtute clauiũ in foꝛo
“ penehkiiiiill;!!! one rif ad ne i
sſtin AZReaueriſolet ſi pcem iam oino dimiſſum eſt a deo c Supꝛa egit mer de cofeſionectu ad neceſſita
ei tẽ a parte penitentis. bic ſco agit de ipᷣa qtũ ad ptãtem ex parte abſolutionis. Habet aũt hec pars
— duas. In paima agit de poteſtate in ſe. In ſcda in ↄpatione ad ſuſcipientes.j.di.xix. Doſti; oñſum ẽ
hus usn q̃ ſint daues apoſtolice ⁊c. Pꝛima pars babet duas. In pꝛima determinat de clauibus et eaꝝ vſu in foꝛo pe⸗
ir nitentiali. In ſcda vo in foꝛo iudiciali. ibi.Et eſt alius modꝰligandi ⁊ ſoluendi ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In p/
nn ma querit ⁊ determiat veritatẽ. In ſcdᷣa ad maioꝛẽ enodationẽ opponit.⁊ B ibi. Sʒ qr̃ vtrũ a pctõ ſoluere va
t leat. Dꝛima ꝑs duas bʒ ptes. In pᷣma mouet ſuã qõnẽ. In ſcda detminat.ibi.Qlaues iſte nõ ſunt coꝛpales.
m i Silłr ſcda ꝑs tres hʒ. In pᷣma opponit ad vtrãq; ꝑtẽ.oñdẽs pᷣmo ꝙ ſacerdotes nõ pñt ſoluere a pctõ ⁊ liga/
in re. In ſcdᷣa oñdit q; pñt a pctõ ſoluere ⁊ ligare. In tercia determinat modũ ꝑ quẽ ſoluũt ⁊ ligant.ibi. Mõ aũt
ift. hoc ſacerdotibus cõceſſit quibꝰtñ ⁊c.vbi oñdit ꝙ ſacerdotes dicunt᷑ ligare ⁊ ſoluere.vel q;tum ad oſtenſio⸗/
il, nem. vel ̈tum ad penam tempoꝛalem. . 1

—

7

a ¶Anima rei maͤcu

lam habet ⁊ fetoꝛem .
pucti ⁊c. Queritur hic
quõ iſta differant ab/

inuicem.Querit᷑ etiã

quare pctm̃ potiꝰ di
cit᷑ habere fetorẽ ꝙ; ca

loꝛẽ vel aliam ꝓpꝛieta

tem rei ſenſibilis. Reꝰ

ddðm ꝙ qᷓ;uis peccatũ

Vnũ ſit in ſe. tñ ſᷣm di

uerſam compꝑatione;
Qad iudiciũ veruʒ tria
ſoꝛtit᷑ vocabula. Ju/
diciũ cm̃ noſtrum tri
pliciter ſe habet. ſ. vel

modũ ſpeculatiuũ.

vel pꝓut ſe extẽdit ad
affectũ. vel ꝓput ſe ex/
tendit ad effectũ. Si /
militer viuinũ iudici
uunm in triplici ratione
bhoabet cõſiderari reſſe
ctu peccati. Aut ꝑ mo
Adum ſpeculationis.?
ſic dr̃ pctm̃ macula ꝓ
pter rõnẽ turpitudis

gqguam ibi conſiderat.

Aiel per modum af
fectus.⁊ ſic dicit᷑ pec
catum fetoꝛ eo ꝙ ip
rrrrefugit affectus recte
oꝛdinatus. Ael put
cEeyxit in effectum puni
cngdi.et ſic pctĩ̃ eter
ne moꝛtis debitũ dici
tur. Soꝛtit᷑ ergo tria
nomina ſᷣm compati
onem ad actũ tripli-
cenm diuini iudicij. ſcʒ
diſcernendi. appꝛobã
Ali vll reſpuendi.⁊ ter
peccatũ comparatur

ad id in quo eſt. ⁊ ſic

qjuia eum maculat di
aglium ꝓximum in cu

ius affectu non cſt. et

ſic dicitur fetoꝛ in eo.

Vel ad deum.et ſic di

cirir et᷑ne moꝛtis vin

um.

¶ Auerit quid ſacerdos virtute dauiũ in cõfeſſio,

one dimittat.

ſum eſt a deo ꝑ coꝛdis ↄtritioneʒ. exqͥ penitẽs

a ſace dote: Video em quo vinculo eum ligat.ſ.tẽpo

ralis pene.ſed nõ a quo euʒ abſoluat.Et ideo quero.

Ante penitudinẽ quippe coꝛdis anima rei macul ha⸗
bet ⁊ fetoꝛem peccati.atq; eterne vltõnis vinculo liga
ta exiſtit. Si vo ad confeſſionẽ ꝑ coꝛdis ↄtritioneʒ de

–

N Ic queri ſolet ſi peccatum iam omnino dimiſ- Diſt. X VIII
xotum habuit ↄfitendi.qͥd poſtea dimittat᷑ eii

us ſeipſum ſine miniſterio ſacerdotis ⁊ debitum om
nino relaxat. et animam interius purgat a contagione

? fetoꝛe peccati.quid ergo mũdat:quid dimittit ſacer⸗
dos: vbi ſũt claues ille quas dñs tradidit petro ⁊ ſuc⸗
ceſſoꝛibus eius dicens.tibi dabo claues regni celoꝛuʒ.
et quecunq; ligaueris ſuꝑ terrã erũt ligata ⁊ in celo.et
quecunq; ſolueris ſuꝑ terram erũt ſoluta ⁊c̃. Vt autẽ
pꝛemiſſa queſtio plenius explicari valeat. quaſi altiꝰ
ducto rhete de his clauibꝰ ⁊ vſu eaꝝ diſſeramus.
¶ Determinat queſtionem motam. b
Claues iſte ſunt nõ coꝛpoꝛales ſed ſpũales.ſ. diſ cernẽ

di ſcia. ⁊ potentia iudicandi.i.ligandi ⁊ ſoluendi.qua

dignos recipere. indignos debet excludere a regno ec
cleſiaſticus iudex. Qui ſicut habet ius ligãdi ita ⁊ ſol

uendi. Unde Ambꝛo. Dũs par ius ⁊ ſoluendi eſſe vo
luit ⁊ ligãdi.q vtrunq; pari cõditione ꝑmiſit. Ergoqͥ

MHath. xyj.

ſoluendi ius nõ habet.nec ligãdi habet.Et infra. Cer

tum eſt ꝙ eccleſie vtrunq; licet.hereſis vtrunq; nõ ha

bet. Jus em̃ hoc ſolis pmiſſuʒ eſt ſacerdotibus. Recte

ergo eccleſia hoc ſibi vendicat. que veros ſacerdotes

habet. hereſis vẽdicare nõ poteſt q veros ſacerdotes

non habet. ¶ Vſus vᷣo harũ clauiũ multiplex eſt. di / De vſu clauiñ

ſcernere.ſ.ligandos ⁊ ſoluendos.ac deinde ligare vel
ſoluere Qui em̃ indignos ligat vel ſoluit. i
ſtate ſe pꝛiuat.i.dignũ pꝛiuatione ſe facit

¶ Querit vtrum ſacerdos Poſſit abſoluere 7 ligare

A pecacto.et oponit ad vtrãq; ꝑteʒ. oſtendens p⸗

mo ꝓꝙ non poſſit.

¶Sed querit᷑ vtruʒ a pctõ ſoluere valeat ſacerdos. i. A⸗
culpa.vt culpe maculã abſtergat. vel debitum etene
moꝛtis ſoluere valeat:QAuidam arbitrati ſunt.cũ pec Hbinio qrun⸗

„

catoꝛ dupliciter ligatus teneat᷑ vt pꝛedictũ eſt.ſ.men/

tis ↄtagione ac cecitate.⁊ debito future pene.alterũ cu

doꝛmis ⁊ illuminabit te chꝛiſtus. Solus em̃ xpᷣs nõ
ſacerdos aiam reſuſcitat.ac pulſis tenebꝛis interioꝛi /

2 bus ⁊ maculis.eã illumiat ⁊ mũdat. q aie faciẽ lauat.

debitů vo eterne pene ſoluere conceſſit ſacerdotibus.

AQAuogd in reſurrectiõ

—

e laʒari ſignatũ aſſerũt. quẽ xps

piꝛius ꝑ ſe interius viuificauit. deinde foꝛas exire iuſ⸗

ſit. eüq; ad huc ligatü ſoluere aplis pꝛecepit.qꝛ vt aiũt

₰ 2

rari ꝑ deũ.alterum ſoluiꝑ ſacerdotẽ. Patit᷑ em ꝑ pe2
catũ quaſdã tenebꝛas interioꝛes ⁊ maculas,a quibaain
f liberet᷑. ꝓujciet in tenebꝛas exterioꝛes.Cũ aũt libraer
tur ab his.ſuſcitat᷑ a moꝛte peccati. Vñ apls. Surge Ephe. v.

Joh. xj.

higonrr
aodo

Nnn

ahn⸗

Onithint
n.

Caſſiodoꝛꝰ.

dat.ſacerdotibus vero dedit vinculum eterne moꝛtis

Alioꝝ ſentẽtia ſoluere. ¶ Alij vo dicunt ſolũ deũ nõ ſacerdotem de/
verio.

bitum eterne moꝛtis dimittere.ſicut ⁊ animã interius

Aiitam ptãtẽ pctã dimittendi ⁊ retinendi quibꝰ dictuʒ
Joh. xx. eſt.quoꝝ remileritis pctã ⁊c. Sicut em̃ vxpᷣs retinuit ſi

fterius gratia ſua aiam illuminat.ita et ſimul debitum
eterne moꝛtis relaxat. Ipſe em̃ ꝑ ſeipᷣm peccata peni/
tentiũ tegit.⁊ tunc tegit quando ad penam non reſer⸗
uat.Tunc ergo tegit.quando debituʒ pene ſoluit.
gũt ipſe tegat aperte dicit auguſt.exponens illum lo⸗
cum pſalmi. Quoꝛum tecta ſunt peccata.id ẽ cooper/

beiſ poteſtatem baptiſmi. ita ⁊ penitentie.Et ideo ſiẽ in⸗

Põ. xxxi.

ta ⁊ abolita.Si em̃ texit deus peccata.noluit aduerte.

Si noluit aduertere.noluit animaduertere.id eſt pu⸗

nire b ignoſcere. Ita ergo diẽ a deo tecta. vt deꝰ nõ vi
deat.i.eternaliter puniat. Nidere em̃ dei.peccata ẽ ad
penam imputare.Auertere aũt faciem a peccatis.hoc

ea ad penam nõ reſeruare. Iteʒ hieronymꝰ. Qui⸗
Hierony'mꝰ. Ekitca ad pe Itez ym⸗.

us mputat.alijs ꝑ miſericoꝛdiam nõ imputat.
aperte o

Ratõe vtit ad
ꝓbãdũ qð dic.

— —

ergo tunc ligatus debito eterne moꝛtis.filius enim ire
eſſe deſijt.exquo diligere ⁊ penitere cepit.Et tũc ergo
ſolutus eſt ab ira que non manet ſuꝑ illũ qui credit in
chꝛiſtũ.ſed ſuper illum qui non credit.nõ ergo poſtmo

ꝑ ſe viuificat.nec tamen diffitentur ſacerdotibus tra⸗

bus deus dimittit peccata tegit ne in iudicio reuelent
Itẽ Caſſiodoꝛus.Qui grauia habẽt ercataaliisde
ndit᷑ ꝙ deus ipſe penitentez ſoluit a debito
pene.⁊ tunc ſoluit quando intus illumĩat inſpirando
veram coꝛdis cõtritionem.Cui ſententie ratio ſuffra⸗
gatur ⁊ autoꝛitates atteſtant᷑. Nemo enim vere cõpũ
gitur de peccato habens coꝛ contritum ⁊ humiliatum
niſi in charitate.Qui aũt charitatẽ habet. vita dignꝰ
eſt. nemo aũt ſimul ⁊ vita ⁊ moꝛte dignus eſt. Hon eſt

*

dum ꝑ ſacerdotem cui ↄfitet᷑ ab ira eterna liberat᷑.a qᷓ
iam liberatus eſt ꝑ dominum exquo dixit. confiteboꝛ.

Solus ergo deus hominem interius mundat a pecca Rium Anum inß⸗

— macula.⁊ a debito eterne pene ſoluit.qui ꝑ ꝓphetaʒ

Ila. xlij. ait. Ego ſolus deleo iniqtates ⁊ peccata populi. Iteʒ
b·Ambꝛoſius. Verbũ dei dimittit peccata.ſacerdos et
iudex. Sacerdos quidem officiũ ſuũ exhibet. ſed nul⸗
lius poteſtatis iura exercet. Idem. allle ſolus peccata ſer coꝛdi e⸗Allud in⸗
dicium poſtremũ. ⁊2 i ꝭ/

Ambroſij)
guẽte ꝓbat ið.

dimittit.qui ſolus ꝓ peccatis noſtris moꝛtuus eſt.

Aug. Z iulianũ
Joh. j.

4

7 alioꝝ quoꝛundam peccata retinet.

Item auguſtinus. Nemo tollit peccata niſi ſolus deꝰ
qui eſt agnus tollens peccata mundi.Tollit aũt et di
mittendo que facta ſunt.⁊ adiuuando ne fiãt.⁊ peꝛdu
cendo ad vitam. vbi omnino fieri non poſſunt. His
ꝑ ſe peccata dimittere.⁊ ſicut dimittit quibuſdam. ita

2
== „
2 8 . 4

eiippfſe interius animã a caligine maculaq;; peccati emun b ¶ AUerbum dei di

mittit pctã.ſacerdos

2 iudex. Querit᷑ cir
ca hoc verbũ ambꝛo.
quid vocet᷑ verbum
dei. Si filius dei. ß ille

idem eſt iudex.ſ.dei fi

lius.ergo nõ bene di/

uidit ex oppoſito.
tez iudicis nõ ẽ c
cata dimittere ſᷣ poti
us krine male igit
videt᷑ hoc aſſignare.

Dicit᷑ em̃ in po. Cuʒ

accepero tpᷣs ego iu⸗
ſticias iudicabo. Itẽ

videtur litera ſequẽs

ↄtradicere.ſacerdos
officiũ ſuum exbibet.
ſed nullius poteſtat;
iura exercet.R dom 2·
ꝙ ambꝛo. tangit hic
triplicem modum di
mittendi pctã.ſcʒ PSiꝝ
clauẽ autoꝛitatis.⁊ H
eſt dei iudicantis. Se
cũdũ clauem excellẽ/
tie. ⁊ bec eſt verbi in/
carnati. Scm clauẽ
miniſterij.⁊ hec ẽ ipi/
us ſacerdot᷑.Et ſic pa
tet quõ illa diſtnguũ/

tur. et patet ꝙ non

contrarietas in litera
Ault enim ambꝛoſiꝰ

dicere ꝙ peccata diec.

te.nõ ꝑ modũ effi ciẽ⸗

tis ſed miniſtrantisB-
ct boc. dicit litera ſe⸗

quẽs. Ad illud quod ʒ3
obijcit ꝙ iuder puit.

ſenti et hoc ẽ iudiciux—

in penitentie foꝛo. et

coꝛdie q; iuſticie. q l
modo eſt tempus mi

lud eſt iuſticie.quod

ſignanter notans di
cit. cum accepero t⸗

pus.et de illo oppoꝰ

nit. non auteʒ de ſſto.

¶ Oſtendit ꝙ ſacerdotes poſſii ſolnereet⸗

garea pccd.

teſtatem dimittendi ⁊ retinendi peccats, cum hoc vy0o⸗

* 1. =
Ti. —

8
„

— oceat. Hinc auguſtinus ait 3 va wkerza
tas ritas in =ð
4 Ecaeſtechar teg⸗ Eeclene antenepipiritum ur ſ⸗ mnt peccaa es In li. de pnis. ⸗
b Aogutin⸗ ineonun anan nin ener. Idem. S ueirand Yob. j
Ettrus oeccaen di⸗ mittit conſitentibus parcere. q numento ſuſcitatũ —ð
ius veus Fceſc es⸗ poſſuntc⸗ 8. Laʒarum em̃ de mor oſtendens pote
mittit. ſed ec zus.ſz niru Reno: ſoluendum. per hoc oſtendet nim.
nit. e eus d„ emitnit der s ſoluen Dixit enim. th. xvj.
ritas non eſt de mny/··obtulit diſcipuli eſſam ſacerdotibus. ⁊ in ce /· Math.
miega conois di ſtatem ſoluendi conc ſup terꝛam erit ſolutum ⁊ in ce H
ſtici. ergo ⁊c. Si ti le. odcunq; ſolueris ſuꝑ ter: es celeſtis curie oꝛdies.
— 4. ꝛma/ c. hoc eſt. Es ar udant vo
ſic accipit᷑ nõ rma⸗ lo ⁊c. he ſan loꝛia mea laudant vo os puta⸗
liter ſed eren s lancti in gloꝛa me HNon dixit quos pute
liter ſed exemp ſpi et omnes ſancti 1 ſoluitis. . opnenKtiake
e eeſpi Ee uos ligatis ⁊ſ rcetis opus iu
ters me s ſot firmant q luere. ſed in quos exerce ſtra in pec/ RW
rituſſanctus. S de is ligare ⁊ ſoluere. ſit vel alia opera ve uneri
erze ede uis ligar aüut vel a d deuz Ma
ter poſſet dicere . ⁊ miſericoꝛdie.Alitera dem. Cum veraciter ad deu⸗
bocglicetenepececg. en ꝛes non cognoſco. Idem. beis dimittuntur qui⸗
ta dimittit. et ita eter catoꝛe ſo peccata dimittuntur. ab eis Spirituſſã /
magis con e 110 Peccat ior neiur. Spintuga/ Mune
eclke 5 ali te vicc. conuer aci conuerſione coniun ſanctis ſibi cha Mo
dũ ꝙ charitas ibi 8 ccus ea dimittit qui ſe nouerint coꝛpoꝛa HSõ i.
eata. q . gerentibus.ſiue ab eis tenẽ⸗
P cancate enaina⸗ ritate coherentib licuius tenent᷑ peccata. ue no⸗
patet per de ta z non. Similiter ſi alicui itate diſiungitur ſiue n .
anenacincices non. uibus ille coꝛdis pꝛauitate s mali ſpiritualiteꝛ
dicit. que per nairur tura quibus ſiue ignotis. Omnes mal dimitti et
di Fund aliter ſiu icit peccata
ſanctum victuntten tis coꝛpoꝛal ſunt. Ecce hic dicit p mnendl,
1 neti ſunt. iritumſanctum e
Hec autem dicit tũ a bonis ſeiun iris. et tamen ſpiritumſanctu ü eſt.
mittcre peccata q teneri a ſanctis vir 4 maioꝛi cõſideratione dign tin
ad meritum. ſicut exx t ittere dicit. Et quod erſe vel per ſanctos ſuos
Ponit eſc een idem eriaz dicit ꝙ deus ſic. Sacramentũ gratie de .
ſaucri por chari grati dimittit eccata.Ait enim ſic. ratiam non niſi per “
ſuam ens Cel gen oimtit pec⸗ malos.ipſam vog raomiſſz em pec⸗
ſuam n 1 m per malo St ideo remiſſionem
am pꝛimaʒ. A gqa deus etia er ſanctos ſuos.Et i ipſius columbe mẽ⸗
vialurolinierere da ſeipᷣm. vel per ſanct facit. vel per ipſius colt Ecce dʒ
eut plmleruneur ni. catoꝛum velp ſeißm fa imiſeritis. dimittent. Ea ta
ſi eis qui recipiunt ds quibus ait. Si cui di k ſuper his. et in hactant
intra eceſtaſlics vn varia a doctoꝛbus tradun ſane dicẽ ac ſentire poſ HW
tatem. vnde bere „ varia te qd erit tenẽdũ: hoc ſe ta ⁊ retinet.⁊ tamẽ gitn
cſunatic hdn e varic ſolus deus dimittit peccat. ſoluendi. ſed ali alten
ra eccleſiam in bere- nus deus igandi et ſoluendi. ſed al
tra eccleſiam in ſumus ꝓ ſolus eſtatem ligandi et ͦ perſe nmñ D
ſi et ſciſmate per eee eccleſie contulit Parentatem eceleſia. Ipfe em hert int
E Sl vec ſ. ter ipſe ſoluit et ligat. et animaʒ mundat ab in tioet
bi nianns valent alt ita dimittit pctm̃.quia emoꝛtis ſolut. —“
analirränperrare ula. ⁊ a debito eterne mo em ſacerdotes ſol: .
adultis loquendo. Pekeminet modum Pauem l len
eris uper lein iſts AMo tatẽ ſoluendi et ligane nitati pꝛiꝰꝑ ſer a
AObijcitur contra iſt tribuit ptaãtẽ tos.vñ dñs lepꝛoſuz ſanitati pꝛi oe ſi
Wiebc ermnaſ . I . tos. vñ dñse 7 iudicio oñ
7: Micro rpoſtkfone; ligatos vl ſolu dotes miſit.quoꝝ ge r DdS ae.
cuia ſi iſtud eſſet ſo⸗ ligatos v ad ſacerdotes miſit.qui. atu. obtulit di ſin
quia ſi iſtud aſ nez ſtituit. deinde e. la g iam viuifica J* tſe H
lum per oſtenſione f᷑ mũdatus. Ita etiã 3zan liquis apud deuzʒ ſit 0 hock
rrlcago dertee ret lis ſoluendum. quia ei ſi aliq lutus habetur niſt wut
Aee lacccoele noui ſcipulis tamen in facie eccleſie ſo ulus o culpis vol hinne
teſtamenti ad vetu s lutus. non ſacerdotis. In ſoluendis erg cus riudi⸗ hull
mentt v» ꝑ iudicium ſacerdotis. In euangelicus ⁊ iudi⸗ lure
Et iteruz. ſi ſacerdo ꝑ iudicium acer eratur ſacerdos euangelict t le/ 9
eſt arbiter 2 nas retinendis. ita operat illis qui contaminati erant le/ Hieronym⸗ L
eR m arbieniym v cat ſicut olim legalis in illt diero. ſup matheuz. th. xvj.
detur ꝙ ad volunta/ Pꝛa auepe ait petro. Tibi dabo m erit ligatum et d ebn
ren ione Nen ale vhid voccune ligaueris enerterramerll ent ſolu/ u
re ⁊ ligare. Item et quodcunq; nq; ſolueris ſuper terram erit
quis bypocrita q ba/ in celis et quodcunq; ſoluen .

n
,

— M

XVII

tum et in celis.Hunc inquit locum quidam non intel/

—

ſicut ſacramenta pꝛiuantur efficacia.aut quia nõ recte adminiſtrantur. aut quia non recte ſuſcipiuntur.ſic de

dauibus opoꝛtet intelligi.
NMintelligentiam buius partis queritur de
clauibus ᷣm ꝙ ſpectant ad foꝛum peniten/
tiale. Et circa hoctria pꝛincipaliter querun/

tur. Pꝛimo queritur de clauibus in generali. Secũ/

do de poteſtate ligandi et ſoluendi que eſt dauis pᷣn

cipalis.Tercio de ſcientia diſcernendi. ¶ Otuʒz ad

primum queruntur duo. Primo queritur vtrũ cla⸗
ues eccleſie date ſint. Secundo ſuppoſito ꝙ ſic.que

ritur ad quid date ſunt.

. Bueſtioe... cd
Cireaqu oſiendit q daes ecdeſint datep illud
oabae Math.xvj.Zibi dabo claues regni ce

num. ¶Item hocipſum pꝛobatur per illud quod
dicitur Job. xx. Quoꝛum remiſeritis peccata remit

tuntur eis ꝛc. ergo in poteſtate apoſtoloꝛum fuit in⸗

troducere ad iuſticiam.ergo ad vitam.ſed omnis qͥ
poteſt admittere vel excludere a regno babet claueʒ

regni. ergo apoſtolis date fuerunt claues. nõ niſi q̃n

tum erant pꝛelati ecccleſie.ergo ⁊c̃. ¶ Item ratione
videtur.quia nullus poteſt ingredi regnum celoꝛuʒ
niſi per eccleſiam.et hoc ſignificatum eſt Geñ. xxviij
vbi dicitur. Mon eſt hic aliud niſi dmus dei 2 poꝛ⸗
ta celi. Sed conſtans eſt ꝙ; ad rectum oꝛdinei opor
tuit pꝛelatos in eccleſia inſtitui.ſed nullus ſuſſ cien/

ter poꝛte pꝛeeſt niſi qui phabet auem ipſius.ergo vi

detur ꝙ dominus claues apoſtolis conceſſcrit.
poꝛte ſuis ſeruis committat qui miniſtrant in eius
curia.ſedq non eſt liberalioꝛ rex terꝛenus qᷓ rex eternꝰ
t 5

abſoluitur a ſacerdo/
ligentes aliquid ſumunt de ſupercilio phariſeoꝛuʒ. vt te.quero & hic an cla⸗/
dDdiaruaiaiaaamnare innoxios. vel ſoluere ſe putent noxios. cum uis errat. an non. Si
aoyopud deum non ſententia ſacerdotum. ſed reoꝛum vi⸗ eetetn ond GS
Leuitici.xij ta queratur. In leuitico ſe oſtendere ſacerdotibus iu⸗ boc falſuʒ eſt. quia iu
bentur lepꝛoſi.q̊s illi non faciunt lepꝛoſos vymũdos. derx ſm ea que appa
ſed diſcernunt qui mundi vel imundi ſunt. Ita ⁊ hic rent debet iudicare.
aperte oſtenditur ꝙ non ſequitur deus eccleſie iudici⸗ SSH errat. ergo vi
um que per ſurreptionem ⁊ ignoꝛantiam interdum iu⸗ muoin eelia Zu vteen
dicat. deus aũt ſemꝑ iudicat ſm veritatẽ. Et in remit⸗ dum q; qᷓ̃tum n
tendis vel in retinendis culpis.id iuris ⁊ officij habẽt ſolutionem a culpa.
eccleſiaſtici ſacerdotes.quod olim habebant ſub lege ſacerdos ſe babet er
legales in curãdis lepꝛoſis.hi ergo peccata dimittüt modum demonſtran
vel retinent. dum dimiſſa a deo vel retenta iudicãt ? tis.· crum ad abſolu⸗
Humeri.vj. oſtedũt. Donunt em ſacerdotes nomen dñi ſup ſfilios berpmodam, dimer⸗
D iilrael.ſed ipſe benedicit vt dicitur in numeris. Hunc tentis. Sed attendẽ/G
fftmmodum ligandi et ſoluẽdi hieronymꝰſupꝛa notauit. ũ eſt ꝙ efficacia ſa⸗
Alius modꝰ ¶ Lisgant quoq;ʒ ſacerdotes dum ſatiſfactionem peni cramenti pendet ex
ligandi et ſol tentie confitentibus imponunt.Soluũt cum de ea ali iqdoneitate ſuſcipien/
uendi. quid dimittunt. vel per eam purgatos ad ſacramento cis acrus enim acti⸗
1 . ². uoꝛum ſunt in patiẽ/
rum communionem admittunt. Quemadmodum ſu tediſpoſito. Dico igi
perius leo papa notauit. Scom hunc modum dicun-⸗ tur qꝙ in talem qui vi
tur etiam ſacerdotes dimittere peccata vel retinere. gdert᷑ contritus babet
Vnde ſuperius auguſtinus dixit.Quibus remittunt cdauis effectum quã/
remittit deus ⁊c. Opus enim iuſticie exercent in pecoaa tum eſt de ſe. ſed ꝙ;
toꝛes cum eos iuſta pena ligant. opus miſericoꝛdie dů gon baber boceſt er
de ea aliquid relaxant.vel ſacramentoꝝ communioni qqᷓuis clauis on er⸗
conciliant.alia opera in peccatoꝛes exercere nequeũt. ret. tamen ille erꝛat 2
Et notandum eſt quia quos ſatiſfactione penitentie li tæcipit. Si autem ille
gant.eoipſo a peccatis ſolutos oſtendunt.quia nõ im qui ſoluit obligat m
ponitur alicui ſatiffactio penitentialis. niſi quem ſacer Larunezeem ſta ꝙ nõ
dos vere penitentem arbitratur. Alij non imponit. et ſenfan glocgan i⸗
D eoipſo peccatum retineri a deo iudicat. autem hod nis yihalen eif
Aug.in li. de ad claues ꝑtineat Auguſtinus oſtendit dicens. Fru⸗ caciam. et contra ta⸗
penitentia. ſtrat claues eccleſie qui ſine arbitrio ſacerdotis peni-⸗ les qui volebant ad
tentiam agit.ſi ſine oꝛis confeſſione criminis indulgẽe⸗ votum ſoluere ⁊ liga
nia impetratur. re loquitur Mierony
M mus. oſtendens boc
de ſupercilio et ſuper-
bia pꝛocedere. vnde

* . .
. .
. . „ . . „
—¶—
—

ſmmo multo minoꝛ. ergo videtur Aiquibu⸗ Fuis.

ſiue hbominibus claues commilit. oppoſitum
ſta arguitur. Mul la neceſſitas eſt clauium vbi oſtin
ſemper eſt patens ⁊ apertum.ſed oſtium celi ⁊ eccle
ſie ſemper eſt apertuʒ.ergo ⁊c. Minoꝛ pꝛobatur ſic.

oſtium paradiſi chꝛiſtus dominus eſt qui dicit Sohb.

x. Ego ſum oſtium.ſcd illud ſemꝑ eſt apertum. quia

Johis.vj.dicit ipſe.Eum qui venit ad me non eijci

am foꝛas.Et Apocal.iiij. Aidi ⁊ ecce in celo oſtium

apertum. ergo ⁊c. ¶ Item illi ſoli conceditur clauis
qui poteſt caudere ⁊ aperire.ſed hic eſt ſolus chꝛiſtꝰ

Vſa.xxij. Dabo clauem domus dauid ſuper bumerũ
eius.et claudet ⁊ non erit qui aperiat ⁊c. ergo ſolius
chꝛiſti eſt aperire ⁊ claudere.ergo ⁊c. cem ſolus
ille fert clauem qui poteſt obſtaculum amouere.ſed

obſtaculum regni celoꝝ ſolus chꝛiſtus potuit amo⸗-
uere.ergo ⁊c̃. Pꝛobatio minoꝛis ſuꝑ illud vſaie.xxij

Dabo clauem domus dauid.glo.in paſſione reſera⸗/
uit quod ante non poterat.ſi hoc fuit ſolius chꝛiſti.ꝗ
⁊c. ¶ Item maius quid eſt habere claues paradiſi
qᷓ; habere claues moꝛtis ⁊ inferni.Sed chꝛiſtus cla/
uem moꝛtis ⁊ inferni ſibi ſoli reſeruauit nec dedit ec/
cleſie.ergo clauem regni multo foꝛtius.¶ R
dum ꝙ nomen clauis tranſlatum eſt ad ſpiritualia
ab ipſis coꝛpoꝛalibus. In his autem coꝛpoꝛalibus
clauis eſt inſtrumentum ad remouendum aliquod
obſtaculum.Quoniam igitur in ſpiritualibus inue/
nimus obſtaculũ ad ingrediendum in regnum cele/
ſte. neceſſe eſt illud remoueri. ideo ad ſpiritualia no/
men dauis tranfferimus. vocantes clauem illaʒ vir/
tutem per quam obſtaculum remouetur.ſiue ꝑ quã
excluditur vel includitur. Scom boc igitur notadũ

ꝙ cum triplex ſit obſtaculum ingrediendi in regnuz.
et triplex poteſtas illud remouens.triplex eſt clauis
ſpiritualis differens ᷣm gradum ⁊ dignitatem. Ob/⸗

ſtaculum aũt ingrediendi in celum eſt debitum alicu
ius peccati. hoc autem eſt triplex. Pꝛimum peccati
moꝛtalis commiſii.et hoc eſt debitum eterni ſuppli/
cij. hoc autem obſtaculum ſolus deus amouct. quia
hoc remouetur per culpe deletionez. ⁊ ideo poteſtas
boc remouens eſt poteſtas diuina que ab aliquibus

dicitur clauis autoꝛitatis. Secundum obſtaculum

eſt debitum peccati contracti.et illud eſt debitum ſo/
lutionis pꝛecij. et hoc ſolui potuit per eum qui potu
it ſatiſfacere.talis aũt fuit ſolus xpᷣs.et ideo hec po/

teſtas remouens illud obſtaculum eſt ſolius chꝛiſti.

eęt vocant eam aliqui clauem excellentie. Lerciũ ob/
ſtaculum eſt debitum peccati dimiſſi.quia poſtq; ho
miui dimiſſa eſt culpa.adbuc eſt obligatus ad tem/
poꝛalem penam.et hoc remoueri poteſt ꝑ illum qui
poteſt peccati penam taxare.⁊ talis eſt miniſter chꝛi
ſti non tm̃ chꝛiſtus.et iſta poteſtas eſt hominibus cõ
municata.et vocatur iſta poteſtas clauis miniſterij.
Cũ igit᷑ triplex ſit ptãs pᷣm triplex obſtaculũ.triplex
eſt clauis. Pꝛima ſcilicʒ autoꝛitas a qua eſt.ſecunda
ſcilicet excellentie et hec eſt in ſolo chꝛiſto.⁊ tercia ẽ
clauis miniſterij que deſcẽdit a claue autoꝛitatis me
diante claue excellentie. et de hac dictum eſt petro.ti
bi dabo claues regni celoꝛum Mathei. xvj. ⁊ de bac
Pcedunt autoꝛitates et rationes ad pꝛimam parteʒ
Sed racſenen ad oppoſitum pꝛocedunt de alijs cla⸗/
uibus. Acd illud ergo quod pꝛimo obijcitur ꝙ oſti
um ſemper eſt apertum. dom ꝙ boc verum eſt de ſe.

dicen /

ſed tamen bomo ſibi claudit per debitux peccati qð
incurrit. a qu

ſtus poteſt claudere. Dm ꝙ illud intelligitur de da

one dicitur in oꝛatione paſchali. Deus qui eternita/

tis aditum deuicta moꝛte reſeraſti.de bac intęlligitur

textus ⁊ gloſa. ⁊ ita patet ſequens obiectio. Ad il/
lud quod obijcitur de clauibus inferni.poteſt reſpõ/
deri pᷣm aliquos ꝙ iſte etiam ſunt claues inferni.ſed
tamen denominantur a dignioꝛi.quia dum axeriunt
celum claudunt infernum.ſed pꝛincipaliter ſunt ad
aperiendum celuʒ. Poteſt aliter dici ꝙ claues infer/
ni habet chꝛiſtus vᷣm ꝙ deus.quia ipſe eſt qui poteſt
animam ⁊ coꝛpus perdere in ichennam. et qui põ:

incur . oꝛtet hominem per aliquam claui -
unm liberari. Ad illud quod obijcitur ꝙ ſolus chꝛi

10

ue excellentie per quam clauſit lymbum ſanctis ne
ibi deſcendant.et aperuif paradiſuʒ.⁊ de iſta aperti

11

liberare ⁊ ibidem includere.vnde hoc cõpetit ei hm

clauem autoꝛitatis que eſt in remouendo culpam.ꝰ·

ideo plus dicit ꝑ clauem inferni qᷓ; per clauem reg/

ni. ſicut plus eſt liberarc a culpa ⁊ moꝛte eterna q

liberare ab aliqua pena tempoꝛali introducendo in

gloꝛiam. ideo non valet ill uck. .

¶Ad quid ſint iſte claues.Et ſuppoſito ꝙ; ſint ad ape
riendum.queritun vtrum ſint ad claudenduʒ:Et q;

ſic videtur.vſaic.xxij. Dabo clauem domus dauid ?

aperiet et nemo claudit.et claudet et nemo ⁊c. Sed
poteſtas collata eſt miniſtris confoꝛmis poteſtati
chꝛiſti. ergo ad claudendum ⁊ ad aperiendum.
¶ Item in datione clauium dominus dedit non ſo
lum poteſtatem ſoluendi ſed etiam ligandi.non ſo/
lum dimittendi peccata ſed etiam retinendi ſicut pa
tet Matbei. xvj. et Johᷣ. xx. et per hoc ꝙ ſoluunt ſũt

ag aperiendum.ergo ab oppoſitis ꝑ hoc ꝙ ligant ct

retinent erunt ad daudendum. non ergo ſolum ad
aperiendum. Item clauis dicitur methaphoꝛice

in ſpũalibus ad ſimilitudinem clauis in coꝛpoꝛali/

bus.ſed officium clauis nõ tm̃ eſt ad aperire ſed eti/
am claudere.ergo ⁊c.
endum.ergo pari ratione cum baptiſmus ſit ad ape
riendum ianuam. omnia ſacramenta et pꝛecipuc

euchariſtia ⁊ vnctio extrema que remouent obſtacu

la ad ingrediendum in gloꝛiam. ergo omue ſacramẽ

tum eſſet dauis.quod non admittit vſus nec ratio.
ontra. claues date ſunt ad noſtram vti/
litatem.ſed vtilitas noſtra non eſt ꝙ regnum celi no

ergo ⁊c.

bis claudatur.ergo non ſunt ad claudendum.
¶ Item nibil claudit regnum celoꝛuʒ niſi quod ap⸗/
ponit obſtaculum. appoſitum autem obſtaculuzʒ ad
ingrediendum non eſt niſi debitum quod eſt ex pec/
cato.ſed claues non ſunt ad faciendum homies pec
care.ergo videtur ꝙ claues non ſint ad claudendũ.
¶ Item quicunq; vtitur inſtrumento ad illud ad
quod eſt. recte vtitur illo.ſed ſacerdos claudẽdo ad-
itum regni non recte facit ſed peccat.ergo clauis nõ
eſt ei ad hoc data. Pꝛobatio minoꝛis Mathei.xxiij.
Ae vobis ſcribe et phariſei qui clauditis regnum ce
loꝛum ante homines.ergo peccabant in bo.
tem nihil idem eſt ad oppoſitos fines. ſed clau⸗
dere ⁊ aperire regnum celoꝛum ſunt oppoſita.ergo

dauis non oꝛdinatur ad bec duo.¶ Queritur etiam

Item ſi ſolum eſt ad aperi/

Mrppe
Mitni
iitn
etepi
tumna
lelſt
atme
Abchiet
livul
AAApn
Ctnue
gotone
ſchiſi
ckin
mlint
ee
hodtn
ſatigc⸗
eens
Derperd
chnlig
tualbbus
sel
totan
gckgen
uipſen
enſoec

ſine
Kut
ſoſ
haſe⸗
lprnre

—

uni
gin
fen
icen
itſe

E

4

E =;

S

4

taſl

Matnhi
glini
meeiut
Uir ien
tusufn
igihet
neigi
Ftoſn⸗
ahm
ranent,
wreng
rdchwd

—
Sſtae
andrz
Nnusdaut
*
mmis gatt

SE
S:
=£
— =

W

ſt

=
=

En
e
nckat

eiNn

Notchſe
ue ſuri
oeetn.

luxta boc cum maluin exemplum claudat regnũ ce/
loꝛum.et bonum aperiat.quare non dicitur cauis:

12

1 tcerialis.

14

15

tem cum ſoluere ⁊ ligare nõ ſit clauis vſus.ſed
magis manus.non videtur ꝙ dominus deberet cla/

uibus attribuere vſum ligandi ⁊ ſoluendi quod ta-
men facit Mathei.xvj.queritur ergo vnde hoc ſit
¶ Be. dicendum ꝙ poteſtas ſacerdotibus commu/

niter conceſſa ſuper ſubditos non eſt ad omnino ſol
uendum debitum, quia non debebat hec cuilibet cõ/
mũicari.ne culpa ſine pena remaneret.ideo data eſt

eis poteſtas vt ligando ſoluerent.ligando ſcilicz ad

vnum. abſoluerent ab alio.ſed non eſt data poteſtaſ

ligandli niſi pꝛopter ſolutionem. Quoniam igit᷑ ſol /
uere aliquem a debito eſt remouere obſtaculum. et
boc eſt aperire celum.et per conſequẽs ligare ẽ clau-/
gere.ideo dico ꝙ claues iſte ſimul ſunt ad ligandum

et ſoluendum et aperiendum. Sed actus ligandi et
ſoluendi competit eis immediate et in ſubiectũ.ſed
actus aperiendi in relatione ad finem vltimum. Et
quoniam inſtrumentum denominatur ab optimo ⁊
a fine.ideo magis denominatur illa poteſtas a no/
mine reſpiciente finem. Quia vero inſtrumentuʒ oꝛ
dinatum ad claudendum ⁊ aperiendum in coꝛꝑali⸗/
bus eſt clauis.ideo talis poteſtas recte dicit᷑ clauis.
non tamẽ eſt omnimoda ſimilitudo ſed aliqua. Cla⸗/
uis em̃ materialis ad vtrunq; pꝛincipaliter eſt.⁊ pᷣn
cipalius ad claudendum pꝛopter latrones ⁊ fures.
Sed ſpiritualis pꝛincipalius eſt oꝛdinata ad aperi/
endum.nec eſt oꝛdinata ad claudenduʒ.niſi pꝛopter
apertionem.ſicut nec ad ligandum niſi pꝛopter ſolu
tionẽ.et ita quemadmodum medicina eſt ſcientia ſa
ni ⁊ egri.ſani per ſe.⁊ egri per accidens.ita intelligen
dum eſt in pꝛopoſito.Concedo ergo ꝙ ſit ad claudẽ
n ee on omnino eodez modo quo clauis ma

pter paraliſim. Quedam ſimpliciter expediens ſicut
cum ligatur bomo mediante emplaſtro.ſic ⁊ in ſpiri

tualibus ligatio peccati impedit.ſed ligatio ſacerdo
talis melius facit ad velocioꝛem et expeditioꝛem ſo⸗

lutionem. Similiter intelligendum eſt de clauſione
ꝙ eſt quedã bona ⁊ expediens.⁊ hac ligat clauis nõ
glia. ipſe autem opponit de alia.et per hoc patet re/

d impoſitione ſiue ſuperpoſitione remedij.

do de fine per ſe.ſed de fine quod eſt ad diuerſa. ita
ꝙ ad vnum eſt per ſe ad alterum per accidens nihil
impedit.ſic autem dicimus in pꝛopoſito efſe.
Ad illud quod queritur quare exemplum non di

citur clauis.icendum qꝙꝙ officium clauis eſt ꝙ ea
dem ſoluit ⁊ ligat.et claudit ⁊ aperit.et ſolum eſt hec
poteſtas ſacerdotalis.idco ſola dicitur clauis. vnde
baptiſmus non dicitur clauis eo ꝙ tm̃ aperit.ſimili/

ter nec bonum exemplum. econuerſo peccatum vel

malum exemplum tm̃ claudit.et ideo neutrum dici/
tur dauis. Pꝛcterea exemplum diſponit a remotis.
ſed clauis aperit de pꝛopinquo.ideo clauis non de/
illud quod obijcitur ꝙ clauis non eſt

dillud ergo quod obijcitur ꝙ clauſio ẽ
nobis damnnoſa ⁊ fit per peccatum. Dicendum ꝙ
ſicut in coꝛpoꝛalibus quedam eſt ligatio ſimpliciter
nocens et impediens.ſicut cum ligatur bomo pꝛo⸗/

ſponſio ad tria obiecta.ligat enim non debito pecca

d ülud quod obijcitur ꝙ nihil idem cſt ad op/
poſitos fines. Dicendum qꝙ verum eſt intelligen⸗/

xVII

ſoluere. Dicendum ꝙ; poteſtas illa babet actum in
relatione ad ſubiectum.et in relatione ad finem actꝰ

In comparatione ad ſubiectum reſpicit poteſtatis
vſum.ſed in comparatione ad finem reſpicit fructꝗ.
Et qꝛ denomiatio eſt ab optimo.ideo dominꝰ claues
illam poteſtatem vocauit. Sed quia executio ⁊ vſuſ
reſpicit actum pꝛimum.ideo illi claui actum ſoluen

di et ligandi attribuit.

Onſequenter qtum ad ſecundum articu
lum queritur de poteſtate ligandi ⁊ ſoluẽ

tur. Pꝛimo queritur vtrum bec poteſtas

ſit in culpam. Secundo queritur vtrum poſſit in pe

( Aueſtij.

¶ Circa quã ſic pꝛocedit᷑. Et videtur ꝙ babeat po⸗-
ſe in culpam. Johãnis.xx. Quoꝛum remiſeritis pec
cata remittuntur.et quoꝝ retinueritis ⁊c. ergo vide
tur ꝙ habeat poſſe ſupꝛa peccata. ¶ Item ſacram
tum penitentie eſt remedium contra actuale. ſicut
baptiſmus contra oꝛiginale.ergo ſicut virtute bap⸗/
tiſmi deletur oꝛiginale.ita virtute penitentie actua/

le. Sed virtus penitentie pꝛincipaliter conſiſtit cir/
ca claues. ergo videt᷑ ⁊ꝛc. ¶ Item vir iuſtus merito
vite poteſt alij pꝛimam gratiam impetrare cui non

eſt commiſſum officium mediatoꝛis. ſed ſacerdoti x .
officium clauium eſt commiſſum officium mediato⸗

ris.ergo multo foꝛtius ſacerdos gratiam impetrare
poteſt. ergo et peccata dimittere. ¶ Item communi
ter conceditur ꝙ ſacramentum baptiſmi delet om /

nem culpam.ſed tamen in hoc non derogatur diui⸗

ne potentie in aliquo. Sed maioꝛis virtutis eſt ſu/
ſceptiuus ſpiritus rationalis qᷓ; aqua. ergo videtur
qꝙ;ᷓ ſine aliquo inconuenienti poſſit dici ꝙ ſacerdos
virtute clauuium miniſterialiter abſoluat a cupa.
¶ Eontra. Marci.ij. cuʒ dominus dixiſſet.fili di ·

mittuntur tibi peccata tua.ſtatim dixerunt hic blaſ-/
pbemat.ſed non credebant blaſphemare ob aliud ni

ſi quia peccata dimittere eſt ſolius dei. non eſt ergo
ſacerdotis. ¶ Item Auguſtinus 1 Gregoꝛius di⸗
cunt ꝙ in ſuſcitatione Lazgari moꝛtui ſignificata eſt
reſuſcitatõ peccatoꝛis.ſed Lazxarus eſt pꝛius a dmi
no viuificatus qᷓ; traderetur diſcipulis exoluendus.
ergo abſolutio ſacerdotis nihil valet anteqÜ homo
ſit viuificatus per gratiam ⁊ ſuſcitatus a moꝛte cu /
pe.ergo ſacerdos non poteſt ſuper culpam. ¶¶ Ytem
paris poteſtatis eſt interius baptiʒare ⁊ a culpa ab/
ſoluere moꝛtali.ſed deus non debuit poteſtatem ba/
ptiz andi interius communicare ne ſpes poneretur
in homine. ergo Prne nec poteſtatem abſol ⸗
uendi ab actuali. ¶ Item nullo modo fit remiſſio
culpe niſi per gratiam.ſed gratiam dare eſt potentie
infinite ſicut monſtratum eſt in pꝛecedentibus.g c
¶ Reo. ad pꝛedictoꝛum iu ntiam tan
q circa boc eſt duplex modus dicendi ym diuerſos
doctoꝛes. Aliqui enim dicere voluerunt ꝙ duplici⸗
ter eſt loqui de clauiuzʒ poteſtate. Aut pꝛout operat᷑
in ppoſito ↄfitẽdi.aut in actu ↄfeſſiõis.Si ꝓut oꝑpat᷑
in poſito ↄfitendi. ſic qꝛ illud ꝓpoſitum claudit᷑ in
ↄtritõe, ⁊ in ↄtritõe pᷣma delet᷑ culpa. ſic veus dauid.

di in foꝛo penitentiali.de qua duo queri,

utelligentiam eſt notanduz 17

quodatnmodo ſe extendit ad delendum culpam.nõᷣ

em̃ a culpa poteſt iuſtificari niſi ꝓponat ſacerdoti ↄfi

teri.Si autem loquamur de poteſtate ꝓut oꝑatur in

actu abſoluendi.ſic non poteſt in culpam. ꝓ eo ꝙ di
gne accedens ad abſolutionem accedit contritus et
ſuſcitatus.⁊ ita eſt ei iaʒ culpa remiſſa. Sed iſte mo

dus dicendi licet videat᷑ ꝓbabilis.tamẽ babet in ſu

perficie fantaſiam. Pꝛimũ.qꝛ baptiſmus ſacramen/
tum nõ dicitur operari anteqᷓ bomo baptizatur.ali⸗-
oquin opatum fuiſſet ab initio.pari ratione nec cla⸗
uis. Item plus poteſt vnumquodq; in re qᷓ; in ſolo
ꝓpoſito.ſi ergo in ꝓpoſito delet culpam.quanto ma/
gis dum exhibetur in re ipſa.Et iterum. poſſibile eſt

ꝙ aliquis ad abſolutionem accedat attritus ſicut ad

baptiſmum.quare tunc non fiet attritio cõtritio. cũ
non ſit fictus.Et ideo eſt alius modus dicendi ꝙ ha
bet clauem.et ꝑ poteſtatem clauis mediatoꝛ eſt dei
ad hominem.eęt hominis ad deum. vnde ꝑ ipᷣm pec/
catoꝛ aſcendit ad deum.⁊ ſic eſt ſacerdos os peccato

ris ſiue loquens ꝓ peccatoꝛe. Et per ipſum deſcẽdit

deus ad hominem. et ſic eſt ſacerdos angelus dei im
mo os.eo ꝙ ipſe ſeꝑat pꝛecioſuʒ a vili. Scom ꝙ aſcẽ

dit habet ſe ꝑ modum inferioꝛis ⁊ ſupplicantis. pm

q; deſcendit per modum ſuꝑioꝛis et iudicantis.Se/
cundũ pꝛimũ modũ poteſt gratiam impetrare.⁊ ad
hoc eſt ydoneus.ſᷣm ſecundum modum poteſt eccle
ſie reconciliare.et ideo in huius ſigtionem in foꝛma
abſolutionis pꝛemittitur depᷣcatio ꝑ modum depꝛe/

catiuum.et ſubiungitur abſolutio ꝑ modum iudi

catiuum.⁊ depꝛecatio gratiam impetrat.ſed abſolu/
tio pᷣſupponit tm̃. Quomodo enim ſacerdos abſol/
ueret quemqᷓ;ᷓ de quo non pꝛeſumeret ꝙ eſſet abſolu
18 tus a deo? Si ergo queratur vtruʒ poteſtas clauiuʒ
ſe extendat ad delendam culpam. Dicendum ꝙ be/
ne poteſt ſe extendere ꝑ modum depꝛecantis ⁊ impe
trantis.et illud ſigtum eſt in benedictione ſacerdo/

tum Mumeri.vj.ſed per moduzʒ imꝑantis nõ. QOm̃

ergo poteſtas ſonat per modum actiui ⁊ imꝑantis
ex ſe. binc eſt ꝙ poteſtas clauium ꝓpꝛie loquendo nõ
ſe extendit ſupꝛa culpam.et concedende ſunt ratio/

19 nes ad boc inducte. ¶Ad illud quod obijcit᷑ de Joõo

20 oſtenſionem vel ſolum q;tum ad penam.¶ Ad illð

hanne. dom ꝙ vel illud de remiſſione dicit᷑ qᷓtuʒ ad
quod obijcitur ꝙ ſacramentum genam. eſt con/

tra moꝛbum actualitatis.ddᷣm ꝙ ſacramentũ peni/
tentie accipi᷑ ꝓut compꝛebendit rem interioꝛem.ſ.

contritionem ꝑ eum modum per quem in perfectio
ne penitentie tria concurrunt.ſ.contritio.confeſſio.
21 ⁊ ſatiſfactio.¶¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ vir iuſtus
impetrat gratiam. ODdm ꝙ verum eſt.tamen nõ lar/

gitur. et bene ſacerdos poteſt ibi gatiam impetrare

peccatoꝛi.ſed ipſe non dat eam ſed alius.et ideo ſoli
22 illi attribuitur abſolutio a culpa.

delet culpam ꝑ gratiam.ſed tamen nõ eſt illiꝰ? cauſa

efficiens ſicut ſupꝛa oſtenſum eſt.ſed virtus diuina.

Et baptiſmus dicit᷑ peccata remittere ratione rei in

terioꝛis quaʒ ſolus deus infundit.ſimiliter et penitẽ
tie ſacramentũ.Sed poteſtas clauis dicit poteſtatẽ
creature rationalis.nec ↄcernit gratiaʒ ſed quod ex-
terius eſt. quia clauis eſt extra in ſacerdote.et ideo ñ
ſic ei attribuitur.ſi enim ſibi attribueretur mũdatio.
cum boc non poſſit intelligi ꝑ modum infoꝛmandi.

n. d illud q ob⸗
ijcitur de ſacramento baptiſmi. DOm ꝙ baptiſmmus

— —

IIII

intelligeret ꝑ modum efficicndi.

Queſtio. ij “ d

¶ Atrum ſacerdos poſſit aliquid in penam: Et ꝙ ſic.
oſtendit᷑ ꝑ magiſtrum in litera.ibi.Ligant q̊ʒ ſacer/⸗
dotes dum ſatiſfactionem penitentibus imponunt.
ſoluunt autem dum de ea aliquid remittunt. vide-

tur ꝙ aliquid remittunt de pena. ¶ Item nihil ẽ in
peccatoꝛe remittenduʒ niſi vel offenſa.vel pena.ſed
offenſam remittit deus non ſacerdos.g ſi penam ſo
lus deus remittit.videt᷑ ergo ꝙ ſacerdos a nullo ab
ſoluit.falſum ergo dicit ſacerdos dicẽs.ego te abſol⸗
uo tẽ ſicut ſacerdos noue legis ſe bʒ ad ſacerdo
tẽ veteris.ſic ſacramenta no.le.ad ſacramenta ve.le.
ſed ſacramenta ve.legis exhibẽt quod illa demõſtra
bant ⁊ ſignificabant.ergo ſacerdotes noue legis dãt
quod illi pꝛefigurabant.ſed illi pꝛefigurabant in ſu/
is actibus remiſſionem.ergo videtur ꝙ iſti ſacerdo/
tes eam tribuant.ſed non niſi remiſſionẽ culpe aut

pene.ſed non culpe.ergo pene.¶ Itez qui peccauit
peccato occulto ⁊ poſt conteritur.ante abſolutioneʒ

ſacerdotis non apparet ligatus nec ſibi nec alij. Si/

bi non. quia videt ſe babere bonam volũtatẽ. Alijs
non. qꝛ nõ vident in eo niſi bonũ.ergo videtur ꝙ nõ
ſit alicuius vtilitatis ipᷣm oſtendere abſolutum. im /

mo ꝙ non oſtendatur.¶ Contra. Hieronymꝰ. In re

mittendis ⁊ retineudis culpis id iuris habent eunn
gelici ſacerdotes. quod olim babebant ſub lege legz
les.Sed illi nõ oſtendebant niſi mundatũ.ita ꝙ; nõ

mundabant a culpa.nec abſoluebant a pena.ergo ſi

militer et iſti. ¶ Item ſi remittat penam.aut eternã

aut tempoꝛalem.Eternam non. iſtud conſtat.quia
illa inſeparabilis eſt a culpa.et pꝛeterea eſt infinita.
ergo non poteſt remitti niſi a virtute remittente cul⸗
pam ⁊ a virtute infinita.non ergo a ſacerdote. Pꝛe/

terea ſi deus remitteret culpam ſine pena eterna.er /

go aliquis eſſet ſine culpa et reus moꝛtis eterne.ſed
non caret quis culpa niſi per charitatem.ergo ſimul
haberet charitatem ⁊ reatum pene eterne.et ita ſimł
eſſet dignus moꝛte eterna et gloꝛia.quod eſt impoſ/
ſibile.non ergo remittit culpam ſine ꝑena.ergo ſacer
dos non remittit penam eternam. ¶ Item non re⸗

mittit penam tempoꝛalem.quoniam ad illam ligat.
et conſtat ꝙ non ligat et ſoluit reſpectu eiuſdem. Si

tu dicas ꝙ abſoluit a pena purgatoꝛia.⁊ ligat ex pur

gatoꝛia ſiue ſatiſfactoꝛia. Contra. Pena purgatoꝛia

eſt de alio foꝛo.ergo ab illa non poteſt ſacerdos ab/
ſoluere. ¶ Item ſi quis moꝛiatur ante perfectioneʒ
penitentie.punietur in purgatoꝛio.ſed non debet pu
niri pena a qua eęſt abſolutus.ergo ab illa nunq; fu/
it abſolutus.
remittit penam totam.nec obligat ad penaʒ niſi q̃n
tum exigit ſua iuſticia.ergo ſi aliquis remittit aliq̃d
vlterius de illa pena.pꝛeiudicat diuine iuſticie. Sed
nullus poteſt diuine iuſticie pꝛeiudicare.ergo nullꝰ
de pena tempoꝛali ad quam obligatur peccator po/
teſt aliquid remittere. ¶ Item ſi poſſet partem re/

mittere.aut plus remittit ei qui plus peccauit. aut

plus ei qui minus. Si plus vel tantum ei qui minꝰ.
AWo vigerun gy ſi aliquis parum peccauit.ita etiam
parum debetur ei de pena ꝙ totum relinqueret.ergo
pꝛo paruo pctõ nõ eſt imponẽda aliqua pena.qd eſt

tem dominus dum remittit culpã

uun
ſeu
ſenen
ſlen
e
lſue⸗
slpent
epg
onisa
spen
lolerutu
fiacno
iunns
1ſluitae
Uumnnatio
Albenppe
ſſumnl
Nucrora
Gugrine
Cctlco
Clcſonen
zinadp
oe dich
letosebt
egporg
Mhänutn
Gonenninie
lutst
nmon
eoye
logſucha
hendivi
gocha⸗
odost
orerc
ſonnut
fuun
lutcrin
halre
meenſ⸗
iuunmn
W

3

rtſt
Ni
nnpon
mrie
moblin
pn
ſpmb
inllob
pnebſe⸗
ſn
menaw.
drö
icodi
tdnuft
lüt
Kalgen
gigaut
eAortg
neeni
Nitni i
tigenn gi
ſolututtein
Nrmd Ne
bwhent eun
ſwiexte
uti ino
tapeucp

marceN

Cote an
tckuint.
mnemrah

a

inconueniens. Si rẽmittit minus. ergo ei qui minꝰ

dignus eſt magis remittit.ſed boc eſt inconueniẽs.S
⁊c. ¶ Item ſi remittit partem.alius ſacerdos poteſt
remittere aliam ꝑptem.⁊ ſic deinceps.⁊ ſic totum re

wteſgugd⸗ non competit vt videt᷑ m foꝛum cõmu
23 ne. ¶ E“. dm ꝙ pꝛeter poſitionem illam quam ma

giſter ponit in litera.qua aliqui ſenſerunt ꝙ abſoluit

A pena eterna quam etiaʒ ſatis efficaciter impꝛobat.

tres ſunt bic modi dicendi. Anus modus dicendi ẽ
ꝙ ſacerdos abſoluit.non a pena ſed a vinculo cõfeſ/
24 ſionis ligando ad penam ſatiſfactionis.Et iſta poſi⸗

tio videtur trabi ex verbis hugonis in libꝛo de pote.

ſtate ligandi.vbi diſtinguunt᷑ ſeptem vincula.ſ.ob/

durationis.ſeruitutis.captiuitatis.eterne damnati/

onis ſiue punitionis.ꝑpetue deteſtationis.cõfeſſio/
nis.⁊ penalis expiationis.A pꝛimis tribus abſoluit
deus ꝑ gratiam et miſericoꝛdiam. vinculo obdu/
rationis abſoluit ꝑ gratiam pꝛepantem que emollit
coꝛ ad penitentiam.⁊ eſt gratia gratis data.A vincu
lo ſeruitutis ꝑ gratiam pꝛeuenientem. que eſt gratũ
faciens.⁊ liberat a ſeruitute peccati.A vinculo capti
uitatis ꝑ gratiam cooꝑantem.que expedit homineʒ

⁊ ſoluit ad bona opera.A vinculo quarto.ſcʒ eterne

damnationis ſoluit ligando ad quintum.ſ.ad vin/
culum ꝑpetue deteſtationis.A ſexto vo ſoluit ꝑ mi/

niſtrum ligando ad ſeptimũ. Sacerdos enim ſoluit

peccatoꝛẽ cõfitentem vt nõ teneatur confiteri.ſed li/
gat ad vinculum ſatiſfactionis. Sed illud non ſuffi/
cit.qꝛ ſacerdos in abſoluendo non dicit abſoluo te a
confeſſione ſed a peccatis.Ab illis ergo abſoluit vel
qᷓ;tum ad penam. vel q;dtum ad culpam. ergo plus
opoꝛtet dicerc. Ideo eſt ſecundus modus dicẽdi.ꝙ
ſacerdos abſoluit non tm̃ ab hoc vinculo.ſed etiam
apena purgatoꝛia ligando ad penam ſatiſtactoꝛiaʒ.
ſed nõ ſoluit aliquam partem pene relaxando.ſed ſo
lum cõmutando.⁊ hoc ſub cõditione ſi explet ſatiſfa
ctionem iniunctam. Sʒ ſi illa ſatiſfactio ſit cõdigna.

abſoluit a tota.ſi non.abſoluit a tanta.et ideo ſi pec

catoꝛ moꝛiat᷑ ante complementum ſatiſfactionis cõ
digne. opoꝛtet eum puniri in purgatoꝛio. Sed nec il/

lud ſufficit adbuc.quia iſte peccatoꝛ poſt abſolutio/

nem diuinam non ligatur ad penaʒ purgatoꝛiã ma/
gis qᷓ; ad aliam. Et hoc patet.quia tantum põt cõte/

i ꝙ deus totum remittit.⁊ ſtatim euolabit ergo nõ

opoꝛtet ꝙ illam commutet.Et iterum.ſi non facit ni
ſi commutare.vel ligat ad condignam.ergo nullum
fructum repoꝛtat inde penitens.et pꝛo nihilo dicit.
ego te abſoluo ab omnibus peccatis.que omnia ma
la ſunt et inconuenientia.ſunt ⁊ alia que omittunt᷑
bꝛeuitatis cauſa.Et ideo eſt tercius modus dicendi
magis conſonus rationi et fidei pietati.ꝙ ſacerdos
gliquam partem pene abſoluendo dimittit ex vi cla
nium.et hoc poſſiunns intelligere ſic. quia vniuerſe
vie domini miſericoꝛdia ⁊ veritas.ideo in iuſtificati
one que eſt opꝰ miſericoꝛdic.miſericoꝛdia ſic remit/
tit culpam vt iuſticie regulam nõ pꝛetereat. Pꝛeter/
ea adbuc detinet obligatum ad penam. illa autem

pena ob rigoꝛem diuine iuſticie eſt viribus noſtris

impꝛopoꝛtionabilis.et noſtre cognitioni ignota.⁊ ꝓ

illa opoꝛtet ꝙ ſatiffaciat deo. puidit adbuc ergo no-

his viam miſericoꝛdia diuina.et conſtituit arbitrum
Kegorerrerlliriltpotedoca arbitrandi ⁊ tax-

ctionem.tum pꝛopter maioꝛem certitudinem. tum
pꝛopter cius interceſſionem.tum pꝛopter verecun⸗

—

mittere ex virtute paſſionis chꝛiſti.vt diuina iuſticiã
illa parte ſolutionem ab iſto nõ exigat.ſed ex paſ/
ſionis chꝛiſti pena ſit contenta.Quanta ſit illa pars.
noſtrum nõ eſt determinare ſed dei. Et tunc ſacramẽ
tum penitentie non tm̃ erit oneroſum ſed etiaʒ fru/

etuoſum. Hanc ergo opinionem ſuſtinendo conce-
gendum eſt ꝙ ſacerdos remittit aliquam partem p

ne ſicut oſtendunt rationes. non eterne ſicut oſten⸗
dunt alie.non purgatoꝛie ſed communiter illius pe/
pene qua deus obligat peccatoꝛem poſt abſolutionẽ

a culpa. ⁊ pro illa nunq; punitur in purgatoꝛio nec

alibi. ſed pꝛo alia parte a qua non abſoluit. vel puni
ctur hic ſufficienter.vel dominus exiget in purgato/
rio.¶ Ad illud ergo quod obijcitur de Hieronymo 2
Ddm ꝙ eſt oſtendere per ſolam demonſtrationem.
ſicut oſtendit ille qui digito monſtrat aliquid.Et eſt
oſtendere ꝑ quandã exbibitionem vt artifex oſtẽdit
imaginem inchoatam quando eam cõſummat. Di⸗
co ergo ꝙ hicronymus vult dicere ꝙ ſacerdos euan
gelicus q;tum ad abſolutionem a culpa abſoluit ſo/
lum oſtendendo.ſc; demonſtrando abſolutum. ⁊ BH
verum vt intelligatur oſtendere non ſolũ ſenſui ma
nifeſtando.ſed etiam perficiendo ⁊ expibendco.
¶ Ad illud quod obijcitur de pena purgatoꝛia et et᷑ 26
na. Dicendum ꝙ concedendum eſt ſed aliter et ali/
ter.quia ab eterna nullo modo ſoluit.a purgatoria
abſoluit.non ꝑ ſe ſed per accidens.quia cum in pe-
nitente virtute clauium minuitur debituʒ pene tem
poꝛalis.non ita acriter punitur in purgatoꝛio ſicut
ſi non eſſet abſolutus.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ 27
boc pꝛeiudicat diuine iuſticie. Dicendum qꝙ falſlum
eſt. Sicut enim in baptiſmo per paſſionis chꝛiſti me
ritum et ſolutionem ſoluitur peccatoꝛ a tota pena.
ita in penitentia ꝑ eiuſdem paſſionis chꝛiſti virtutẽ
ſoluitur a parte pene.ita ꝙ in nullo pꝛeiudicatur iu/
ſticie. immo verificatur illud pſalmiſte.miſericoꝛdia

et veritas obuiauerunt ſibi. miſericoꝛdia em̃ ſupere

rogando pꝛecium.iuſticie ſatiſfacit. ¶ Ad illud qð 2 89D
queritur.ſi remittit partem. aut maiorem ei qui ma

gis habet ⁊c. Dicendum ꝙ miſericoꝛdia non conſi/
derat meritum ſed miſeria.et ideo diuina miſericoꝛ/

dia que ſubuenit hic miſeris nõ conſiderando in eis
meritum ſed demeritum.ſubuenit per meritum chꝛi
ſti. ⁊ remittit partem equalem omnibus.non inquas
ſ̃m abſolutam comꝑationem ſed pꝛopoꝛtionalem.

vt ſi illi qui debet centum remittit decem.et ei qui dꝰ

bet decem remittit vnum.et ideo qui magis pecca/

uit. dum penitet tenetur ad magnas gratiarum acii
ones.et hoc melius patebit cum oſtendetur quema
go in omni opere domini eſt miſericoꝛdia ⁊ veritas

Acillud quod obijcitur ꝙ ſi quilibet remittit par 2 9
tem. tunc videtur ꝙ tota aliquando remittatur. Di

cendum ꝙ pꝛimus ſacerdos cui confitetur ſi para-

tus eſt totum remittit de ipſis culpis quod per vim
clauium debet remitti.et ideo alius non remittit. bo
num eſt tamen alteri confiteri.tum pꝛopter inſtru/

icmentum et artam ſyriſoctionem etbumiſſtio⸗

ndinobis, parics pener

¶ Circa quam oſtendit᷑ ꝙ ſcia ſit clauis pᷣmo ſic.ſuper
illud Matb. xvj. Tibi dabo claues.glo. Clauis dici
tur ſcientia ⁊ potentia qua debet dignos reciꝑe ⁊ in
dignos repellere.ergo ſcientia eſt clauis. ¶ Item in
quodam ſermone de apoſtolis petro ⁊ paulo dicitur

„ 1
2 . . „7

Snſequenter q́;tum ad tereium articulutt

querit᷑ ſpecialiter de claui que dicit᷑ ſcientia.
Et circa hoc duo querunt᷑. Dꝛimo queritur
vtrum ſcientia ſit clauis. Secundo querit᷑ vtrum ſit

,

alia clauis qᷓ potentia. .
(([[ADQueſtio.,.

Petrus accepit clauem potentie.paulus clauẽ ſciẽ/
tie.ergo ſcientia eſt clauis.

l de genere ſcientie.ſed clauis aliqua eſt hmõi.ergo

⁊c. Pꝛobatio mioꝛis.Hiero.ſuꝑ illud.tibi dabo cla/
ues.Sciat pꝛudens lectoꝛ hoc eſſe de futuro ꝓmiſfũ.
qꝛ ſi ſtatim date eſſent.nunqᷓ in eo erꝛoꝛ pꝛaue cõfeſ⸗
ſionis locũ habuiſſet.g aliqua clauiũ excludit erroꝛẽ

Item aug. dicit ⁊ habet᷑ in diſt.pᷣcedẽti.Qui vult
pctã cõfiteri vt inueniat gratiam.querat ſacerdoteʒ

qui ſciat ligare ⁊ ſnge ne cum negligen circa eu,
extiterit negligat᷑.ergo neceſſariũ eſt abſoluenti ba

bere ſcientiam.ergo ſi illud quod tenet rationem ad

onem pter ſuam nequitiã.ergo mali nõ babent cla
ues.Si tu dicas ꝙ infundit᷑ ſcientia que ẽ gratis da
ta ſiẽ ſalomoni. Contrariũ videmus aperte.qꝛ om /
nes fere ita ſunt ſimplices et ydiote poſt ſuſceptio/
cerdotij v PReꝰ. dm qꝙ circa hoc du⸗
plex fuit opinio antiquoꝝ. Quidam em̃ dixerunt ꝓ
ſcientia eſt clauis ꝓut ſcientia nominat babitum ſci
endi diſcernere.ſed nõ eſt clauis pꝛincipalis nec ꝑ ſe
ſed pꝛout iuncta eſt autoꝛitati ligandi ⁊ ſoluendi.et
hec clauis nõ eſt de eſſe oꝛdinis.ſed de bene ec. ita q
ſi aliquis recipit oꝛdinem ex facto nõ habens ſcienti

30

aperiendũ eſt cauis.videt᷑ ꝙ ſcia clauis ſit. ¶
contra.ſuꝑ illud.tibi dabo claues ⁊c.glo.pᷣſentis iu⸗
dicij poteſtatem.g videt᷑ ꝙ vtraq; clauis eſt ptãs.ñ

ergo ſcientia. ¶ Item claues dant᷑ in oꝛdinne.⁊ ↄſe
qnunt᷑ pꝛeciſe oꝛdinẽ.fed multi habent oꝛdinẽ qͥ nõ
habent ſcientiam.et cconuerſo.ergo ſcientia non eſt
eſt clauis.¶ Itez clauis ſemel habita nunq; amitti
tux.ſicut nec oꝛdo.ſed ſcientia habita poteſt amitti.
ergo ſcientia non eſt clauis. ¶ Itẽ ſi ſcientia eſt cla-
uis.aut ſciẽtia innata.aut acqſita.aut infuſa.Si in/
nata.ergo claues ſunt a natura.Si ſcientia acquiſi-/
ta.ergo claues ſunt ꝑ acquiſitionem nõ per gratiim

Si infuſa.ſed multi ſunt qui nihil nouerunt ꝑ infuſi

nem ſacerdotij vt ante.

am. factum eſt hm cxecutionem iuriſditionis abſol/

uendo.ſed nõ recipit ſine periculo anime.eo ꝙ alte
ra clauium caret. Et hi dixerunt ꝙ quidam habebãt
ſcientiam clauium.vt üili qui habent ſcientiam acq/
ſitam. Quidam clauiculam vt illi qui carent acqui/
ſita. cum per naturalem induſtriam noſcunt qð ars
docet ⁊ ſcriptura.Quidam vᷣo nullam.vt qui carẽt

vtraq;ʒ.et videt᷑ fuiſſe opinio magiſtri. Sed non vi/

detur hoc bene poſſe ſuſtineri.licet aliquam habeat
pꝛobabilitatẽ eum dicam? has claues oꝛdinẽ ↄſeqͥ ⁊
ita dari ſic oꝛdinẽ.⁊ ita durare ſicut oꝛto durat.Et iõ
eſt ſecunda opinio ꝙ ſcientia nõ eſt clauis ſᷣm ꝙ di/

eit habitum.ſed inq;tum dicit autoꝛitatem ſiue offi/
eium diſcernendi.boc autem officium ſiue hec auto
ritas eſt conſequens oꝛdinem inſepabiliter. ⁊ bec eſt
clauis eſſentialiter. Et hec fuit pꝛepoſitiuiet bãc te⸗

nent eommuniter toctoꝛes c addentes q& ſcientia
e
pmo ſic. ſuper
Iteʒz ratione videt᷑.qꝛ

omnc illud quo directe repugnat erroꝛi ſcientia eſt

habitus eſt ſicut diſpoſitio faciens ad bene eſſe. vel zy
etiam ſicut diſpoſitio materialis ſine qua altera la,/- pnen
uis exire non poteſt in actuʒ. Sicut enim vis viſiua i
non eſt bumidum chꝛiſtallinum. tamen illud exigit ,form⸗
ad ſuam oꝑationẽ.ſic ipſa autoꝛitas diſcernendi r⸗ fulb
quirit habitum ſcientie. et quanto melius babet᷑ ſci niiaſ
entia.tanto melioꝛi modo habet᷑ clauis.et ideo ma/ ſtuſfnn
luerunt ſancti banc clauem vocare hoc noie qᷓ; alio. ſnien
Ex his patent obiecta ad vtranq; partem. Ham pꝛi 35 1 ioni⸗
me autoꝛitates que dicunt ſcientiam clauem. intelli ltntie
guntur de ſcientia ꝓut dicit autoꝛitatem diſcernẽdi. numn
Asd illud quod obijcit᷑ e bieroni. Ddm ꝙ nõ in/ʒ52 und
telligit tm̃ quantum ad eſſe.nec etiam ſolum qtum eni⸗
ad benc eſſe.ſed etiam vlterus q́;tum ad ꝑfectuʒ eẽ. nuſnog
ſicut fuerunt in apoſtolis.qui poſt aduentum ſpiri - ſibnüan
tuſſancti non fuerunt decepti nec a veritate abducti esn
¶ Ad illud quod obijcitur de auguſtine. ꝙ ſolus ſci ʒ ʒ nhae⸗
ens poteſt vtiliter ligare.ddᷣm ꝙ boc non eſt qꝛ babi Nenens:
tus ſcientie ſit clauis.ſed quia diſpoſitio eſt ad cauẽ aanit
ſicut dictũ eſt. Que autẽ ad oppoſitum inducuntur Nthipote
concedenda ſunt.quoniam verum cõcludunt.ſ.ſci/ ſcofiat
entiam vt dicit habitum non eſſe caaum. uflotl
((Queſtio.ij. — Gtintclig
¶ Atrum ſcientia ſit alia clauis qᷓ; potentia ſoluendiꝰ ktpenes
Et ꝙ ſic.videtur.pꝛimo autoꝛitate dmini Matbei Cltig30
xvſ. ZLibi dabo claues regni celoꝛum.ſi ergo domi gectka
nus vere ⁊ ꝓpꝛie eſt locutus.nõ ergo t̃ clauem ve- 3 tprni⸗
rũetiã claues dedit.ergo plures ſunt claues.ſed non ſacodo
niſi potentia et ſcientia. ergo ⁊cc. ¶ Iteém habit? ⁊1 po Miſctyp
tentie ꝑ actus dinoſcunt᷑.ergo pari ratione ⁊ inſtru/ enti
menta.ſed ſcientia eſt ad diſcernendum ſiue nomiet ſnugiain
habitum ſiue autoꝛitatem.potentia vᷣo ligandi ⁊ ſol mmlln
uendi eſt ad alterum actũ.g ⁊c. ¶ Itẽ que habẽt op cbzb
poſita diuerſa ipſa ſunt diuerſa.ſed ſcientia opponi tnnuns
tur erꝛoꝛi vt dicit Hiero.⁊ habet᷑ in pꝛecedenti pꝛo⸗/ fratberd
blemate.potentia aũt ſoluendi opponit᷑ difficultati rätön
ergo ⁊c. Item que reſpiciunt diuerſas anime vi · nt dicht
res diuerſa ſunt.loquendo d bis que ſupadduntur ufecch⸗
potentijs. ꝓ eo ꝙ accidentia ⁊ ꝓpꝛietates ꝑ ſubiects anond
Apꝛia diſtinguuntur.ſcientia autem ad intellectuʒ. ? ſenoc
potentia ad affectum refert᷑.ergo videtur ꝙ ſint due l
Contra.clauis vel eſt oꝛdo ſacerdotalis vel ꝓpꝛie-⸗ tiln
tas inſepabiliter annexa ſicut infra videbitur.ſed oꝛ tket
do ille eſt vnus.ergo ⁊ clauis ad illum oꝛdinem ſpe/ ctimmtn
ctans eſt vna.¶ Item claues ſunt directe ad reguũ leifr
celoꝝ aperiendum ⁊ ad obſtaculum remouendum.
ſed regnũ illud nõ eſt niſi vnũ.ct oſtiuʒ qd ſacerdos .
aperit nõ eſt niſi vnũ.ſ.debitũ pene eterne.ergo vꝛ ꝙ/ ſPran
vna tm̃ debeat eſſe dauis ſcientia ⁊ potentia.¶ JO!étvtt ſeigſust
gaut potentia ligandi ⁊ ſoluẽdi aꝑit ꝑ ſe ſolã.aut un ſlte
cta auẽti diſcernendi. Conſtat ꝙ nõ ꝑ ſe ſolam. ſicut . gigne
pus viſum eſt.⁊ boc ptz.quia nulli cõpetit de aliquo Aulgn
diſcernere. de quo nõ cõpetit diſcernere et alij.ſi ergo tunke)
actus aperiendi non competit ei niſi cum ſcientia.? heal⸗

dauig ab actu aperiendi denominat᷑. ergo ambe ſũůt
vna clauis. ¶ Item ſi claues iſte diſtinguuntur. aut
penes id a quo ſunt.aut in quo.aut ad quod. Si pe⸗ .
nes id a quo.vt ſcientia a filio. et potentia a patrre.

Contra boc eſt numcrus ⁊ oꝛdo. Numerus.qꝛ cum
tres ſint pſone.tres deberent eẽ claues.Oꝛdo.qꝛ cc

pater m oꝛiginẽ p̃intelligit᷑ ptãs ſolu ẽdi.piret ſciax.
quod eſt inconueniens.Si penes id in quo ſunt.cũ

N
lnnd, dgo tnpler ſit in nobis potentia m quam conſiſtit dig aliig. Iapo s e
. ans confiſtit dtiß algfg lllrrcr
nrinin ſmago eripler deberet eiſe clauis. Aina l iſtit giũ alijs. In boc tñ ocoꝛdant cũ pꝛima. q; due ſun
wlst Zicgin intelligentia.tercia in voluntate Delſinone daue n cõpletã diſtinctionẽ H S
ſnnt in iſtis viribus. cum tres ſint vires in quibſun gnẽdi daues eſt penes id ad quod imediate ſũt. In
istuii, virtutes. deberent tunc g vires in quibꝰſunt treſ foro aũt pniali duo ſt quẽ quod imediate ſũt. In
uoaſi, irtutes. deberent tunc g eſſe tres claues.vna in ra fo aũt pniali duo ſt quẽadmodũ in foꝛo iudiciali
in ofa eenenpeſebeli. 5 1 il aſeian. Si oenn ithr⸗ rig iſc meSa wit
u ſtingunt penes illud ad quod. ſed illud ẽ vnñ cõmit .r r lunt actus niuerſi.xad h ꝙ plene
tmn Ngs ſcʒ apire reg.ergo ⁊c. Si tu dicas ꝙ ſunt ad ſoluẽduũu mittat᷑ alicui auẽtas nece eſt vtrũq; cõmitti.alio⸗
58:⸗ ꝙ ſunt ad ſoluẽdũ enz ns 26 vtrũqʒ cõmitti.alio⸗
dunen int et ligandũ.⁊ ita ad duo.Cõtra.Ad virtutẽ requirik quin plenã nõ hʒ auctẽ.Eſt tñ duplex auẽtas ↄcur
nini! ligan uo. Cötra. Ad virtutẽ requirik reus in vnãꝗ uplex auctas ↄcur/
rdleit ſcire ⁊ velle.⁊ ꝑſeueranter oꝑari.ſ ſcire ⁊ uirit rens in vnã plenam. qò patet ee Ci,
neſt ire ⁊ velle.⁊ pſeueranter opꝑari.ſ ſcire ⁊ velle virtu Cõmittit em̃ aliqñ dñ patet.qꝛ eam ↄtingit diuidi
Nngliu Pein n Hierkieane ino ſunt in vna virtute. pari ELäarteie en aliqñ dñs papa aliquibꝰ vt cam diſcu/
nlnfin 34 ligen Scnere ſolnere Reo ad pꝛedictoꝝ in· 2 bi babe t ante platõuẽ ſnie ad ipm remittat.
uihirpei tln — orandu ꝙ diſtinctio clauiũ pᷣdictari hunc mo autoꝛitatẽ diſcernẽdi non ſniandi. Per 36
nnhi⸗ neha id, ſumitur a diuerſis. Quidã em̃ diſtcitio ſentiendũ uz in autoꝛitate ſacerdotibus cõmiſſa eſt
RKr harũ clauiũ ſumũt penes id a qͥ ſunt. et ad qð fi - di inte lũ. ꝙ cũ ſufficiẽs ſit eis collata ptãs arbitran
* naliter reducunt. D ſñ e ſienut i q8 di inter pctõꝛẽ ⁊ deũ. fen es
gtieli alc feinchut icunt em̃ ꝙ ſicut in angelis ẽ ie· vV—traq; ſit oꝛdinata ac ꝙ vtrãq; hñt autoꝛitatẽ.⁊ cum
medei akengen endens a ierarhia ſupceleſti. ⁊ ad illam uis et ſunt d na apiendũ celũ.vtraq; dicit᷑ cla⸗
ſchcknti⸗ 8? rediens.ſic eſt in militante eccleſia. yn auctas.iõ i oue claues. tñ qꝛ ex his ↄſtat vna plena
mmünm anglica aut ierarchia ſicut dicit Hyo. eſt oꝛdo. ſca ? patet i in vno oꝛdine vant æ vnusrepiciſ: aſ
dhin ſ akan ſſtale as oꝛdinata ſcientia ⁊ actione.ita ꝙ po iectũ in Zrifl de oꝛdi claues.et pʒ rñſio ad pꝛimũ ob/
uic tenas rn en patrlerbec apparetin tbronis. Sein maer rii inis vnitate. Poſſet tñ dici ꝙ pꝛi
nenllag r berapger cherubin. Et actio ſiue opꝰſpi teſtas gcbat 1 Aa dls. a chein ſee gorali eſt ho 5.
4 nſen ec apꝑet in ſerapbin. Per bunc modũ ddm ꝙ ad ill Ad illud qð obẽ ꝙ ſunt ad vnuz. 7
Kenidt. ſtit pencglaamor areßia ecktagie⸗ que maxime ↄſi ſcretio culpe 27 H gcrgnedls requinit .ſ. di
wmmi Mt entia z actionc. ꝛb: inis. in qͥ ↄfert᷑ ptãs oꝛdinata ſcei uis cõſiſtit.nõ ne. ⁊ in his duobꝰduplex cla
nc.⁊ hanc dicunt ptãtẽ clauiũ ſci uis cõſiſtit.nõ g̊ penes fjnẽ vltimũ.ſᷣ A
n ſog i⸗ plectit actu diſcernend: ptãtẽ clauiũ que com tü babent diſcretionẽ. & Ad illude penes imedia/
Pieceir ger rnendi ⁊ ſoluendi.ita as ride- habent diſcretionẽ.¶ Ad illud qð obẽ de aptiõ 8
Gißcum 35 at patri. ⁊ ſcia flio.⁊ opus ſpũiſanc ꝙ ptãs rñde/ dðm ſ̃m antiquos ꝙ ad eãdẽ ſerã agi indeigeg
ecanste 5 e ſarcdare ms. opus ſpũiſancto. Et ᷣm bos ſi libus videm ad eadẽ ſerg apiendꝗ in coꝛpa
uali L es poteſtates. Ana pꝛincipali bus videmus duplicẽ clauẽ. vnã directiuã. ⁊ dẽ
Denbtih ma. qᷓ eſt ipᷣe 6 do reB. En pꝛincipalis et pꝛi/ ticlauis.⁊ aliã qᷓ „. . n ug. 7 dz; an⸗
Fmndaye . vel ptãs ↄficiẽdi.ſcda et pꝛi / ticlauis.⁊ aliã qᷓ aperit.⁊ Hͥ dꝛ pꝛincipalł clauis. Si
ſnrietiit cernendi. ⁊ tercia abſoluendi.x Iſcda eſt ptãs diſ in ſpũalibus ſcia eſt ſic pancar auis. Ec.
. oluendi. vt ſic Pe . pualib ia eſt ſicut anticlauis q̃ dirigit iudici/
Dlnſuetorit gernendli. 2 tercia abſoluendi. vt ſic appeat pfectiſ-um. 7 nicur anric ilulen
Mlli ctiſſime trinitatis. Si auũt tu ad quod imediate ſun guant. vom e pones ill
te vebahitl ueras is ꝑfectiſſime trinitatis. Si aũt tu ad quod imediate „
Naccantißto, infra.et hec qͥdẽ poſitis ſatis pbabilis . debit obijcias ꝙ ſcia 1 opatio non faciunt duas virtn
widfatn ſumũt ronẽ diſtinguẽdi penes id ilis videt᷑ eẽ. Alij Dðz ꝙ ſcia eſt duplex. vna ꝑ modũ pꝛaxis⸗ tutes.
ein re id in qͥ ſunt. ⁊ ð quod tie.et h lex. vna ꝑ modũ pꝛaxis ⁊ expien ꝗ0
Ets ninen⸗ ſunt. dicũt em̃ ꝙ be due daues reſpiciũt i quod tie.et hec eſt in qualibet virtute et eſt eis eẽntiali 49
5S J ues reſpiciũt intellectuz Alia bet virtute et eſt eis eentialis.
knan ꝛacſect remouendo vupler malũ nobie infiict e. Amer Rdacninſeori difenauia lut peu⸗
egun Keme⸗min⸗ 5 anac ꝑ abſoluendi potẽtiã. Sy es etiam eſt e Ben an e virtutum. 2 fi⸗
A I. ione dauiu no inquirit.tũ qꝛ ⁊ ſi ſcia it ĩ in woſito Er ſi ſuſtut. ſic intelligendu e
ban n lneclectu tñ auctas viſcernedi in eade peẽtia eſt vt te noſtor Er tu queras a me quare nõ ſunt tot po A41
itmnt vicer abtech zuete ſoluẽdi ſiue ſniandi. Nõ aũt re ontbng alf e Nicia quibus ſoluũt.ddm ꝙ; ab
nauncht õs diſtinctionis. Claues em̃ nõ dant᷑ ſa nogumecsſtuntenn. ßm vnam roõnẽ ⁊ vnũ actum
e Cergoti ve. int in remediũ ſibi. vt ſint recte in rene plicari. Gõſtuilem· ticco non opovtt ſic mnlti.
ene „ è — l
retgo (FEſtet alius modus ligandi 1 ſ Eu ct earum vſu in ſoꝛo iudiciail H
ſe, D” .qui quid eſt ab 1 10 uendi ⁊c. Supꝛa Egit agiſter de vſu 2 poteſtate l. „ „ . „
4 r uuciciali. que an anoluttoner iſcelane in foꝛo illo. hic ſecundo agit de norolariane elmwatneſn i.
udiciali.que quidẽ eſt ꝑ excõmunicationem.⁊ habet 1 do agit ge abſolutione v uigacione i ſoꝛo
Eaé, sanc ue et aualitr ut Zn ſnn v antontetelscreſen prrrr eſnrst d rsn Lor dr wien.
trili cn modos. In tercia ac intelligentiã illaꝝ autoꝛitatum quandã qi õfirmat. ibi. Scom hos ligandi ⁊ ſoluẽ/
nit, me maculs vel tenebꝛa a qua deus mundat.ibi. lHaic nagan. ge⸗ ione uetit et determinat.ſ.que ſit ani⸗
3 Pes . L S Iz,, . 25 „% ⸗ ,. „ „ . .
cuns EBſignat modu ligandi in foro iudiciali. quare ⁊ qualiter ſfaat. f-
4 ¶Eſt alius modꝰ ligãdi ⁊ ſoluendi ꝗᷣ p excõicationẽ gerit. dũ aliqs ſm caj
lgal, Kmmnicã diſciplin ꝛerei ꝑ excõicationẽ gerit᷑.dũ aliqs ſᷣm cano⸗
Ktut. ana erde ocnteaneödarlan manifeſti delicti 2 ſatiſfacere vi
ngis endeerenofe oniar acrõꝝ cõione.⁊ fideliũ cõſotio pᷣcidit v
e et pudoꝛe ſceleris ↄuerſus peniteat vt ſic ſpiritus eius ſalui e
l , OQiſi peniten tiam pꝛofite d peniteat vt ſic ſpiritus eius ſaluus ſit.
ilin / NMA ſi penitentiam pꝛofitens reſipuerit.negate communioni admittitur. 2 -
nN aeſie reconciliatur. Hec eſt autem eccdleſie anathematiʒatio. dmiuttitur. ec
16 iciliatur. ec eſt autem eccleſie anathematiʒatio.hanc penã illis

qui digne percelluntur infligit.qꝛ gra dei ⁊ ꝓtectõ illis amplius ſubtrahitux

a ij ¶ Sibijpſis relin ac ſibipſis relinquuntur.vt ſit eis liberũ ruere ininne æ⸗ ⸗
auuntur. vt ſit eis li· Eitum peccati. In quos etiam maioꝛ dyabolo ſeuiendi 1 “
ar. non reſpicit magę meritoꝝ ſuffragia eis nequaq; ſuffragari putant᷑. VYVYVN
et minus. ergo nõ ee¶ ¶ Confirmat modũ ligandi autoꝛitate ſacre ſcri/
modo liberiꝰ poſt ex pture. ſᷣm illud. Qðcunq; ſolueris ? ẽ. g

cõmunicationem ad ¶ Scom hos ligandi ⁊ ſoluendi modos quõ verũ ẽ qð
petm̃ q; ante. Iẽ iu · dicit᷑. Quodcunq; ſolueris ſuꝑ terram erit ſolutumert
etoneur aue in celis. et qcunq; ligaueris ſup terr erit ligatũ etin Math.xvj.
quis p excommunica celis. Aliquando em̃ oſtendunt ſolutos vel ligatos ꝗᷓ
ꝗꝛ tionem. ſe dom ꝙ li non ſunt apud deũ.⁊ pena ſatiſfactionis ⁊ excõmuni/⸗
bertas peccandi non cationis interdũ indigs ligant vel ſoluunt. ⁊ indigs
eſt libertas ſed defe ſacr̃is admittũt.⁊ dignos admitti arcẽt. Sʒ intelligẽ b
ctus lbertatis. ibegum eſt hoc in illis quoꝛum merita ſolui vel ligari p)
vieltur iberum 5eul ſtulant. Tunc enim ſententia ſacerdotis. iudicio deiet ſchti
pa. quia hic non eſt li totius celeſtis curie appꝛobatur ⁊ confirmatur. cũ ita
bertas eẽntialis ſ̊ aca ex diſcretione pꝛodit vt reoꝝ merita non ↄtradicant.

cidentalis.dicit᷑ mag Quoſcunq; ergo ſoluunt vel ligant adhibẽtes clauẽ
2 minus liberũ.⁊ tůc diſcretionis reoꝝ meritis.ſoluunt᷑ vel ligant᷑ in celis
magis eſt liberum qñ

Gr erer i.apud deũ.quia diuino iudicio ſacerdotis ſententia
miun e hodefen de ſic ꝓgreſſa appꝛobat᷑? cofirmaf. Quos ergom me⸗
qñ minus ſe poteſt de rita ſententia eccleſie ꝑcellit.ledit.⁊ illi foꝛis ſũt apud
fendẽ a pcti dminio. deũ.Qui aũt non meruit.ſententia eccleſie nõ leditur

Auoniam igit meri ·niſi ↄtemnat. Vnde Oꝛigenes. Exit quis a veritate. Oꝛigeñ. ſugx
t ranlenurn. ccie a fide.a charitate.⁊ ꝑ hoc exit de caſtris eccleſie. etia,ʒ leuiticũ.
ſenqune a eulpis tye ſi epiſcopi voce nõ abijciatur. ſicut econtra aliquis nnG
dicunt᷑ liberioꝛes ad recto iudicio foꝛas mittitur. Sed ſi non egit vt meret᷑
peccatum perpetran exire.nihil ledit᷑. Interdum em̃ qui foꝛas mittit᷑ intꝰ
dum fieri.quado au/ eſt. ⁊ qui foꝛas eſt intus videt᷑ reuneri. Ecce qualis t
ferũtur eis ſuffragia quantus eſt vſus apoſtolicarum clauiũ. Jam oſtenſũ
. gee ig vare l, eſt ex parte qualiter ſacerdotes dimittunt peccata vel
telligitur. Et nota ꝓ tenent.et tamen retinuit ſibi deus quandam ſingula/
43 multa ſunt incõmo/ rem poteſtatem dimittendi vel retinendi. quia ipſe ſo
da qꝗᷓ incurrunt excõ/ lus ꝑ ſe debitum eterne moꝛtis ſoluit et animam interi
municati quc notan / us purgat. . n
tur his verſibus. Hꝛa ¶ Querit et determinat ad intelligentiaʒ pꝛedicta
tia ſubtrahit. mad ac rum autoꝛitatum que ſit illa macula vel tenebra S
magis obice rupto. 617. „
De vicio ruit in vic· qua deus purgat.
um.ſuffragia perdit. .
Et ſathane citius ve/⸗ . . ””M”M ä . mitzeie
xandus traditur ille. Quem ligat ex ꝓpꝛijs anathematizatio culpis. Et intelliguntur qtum ad expoſitionem mmgr
vel de ſe eiectionem.ſicut rex diceretur militem tradere inimico quẽ non defenderet ab eius vexatione. nnn t
bij ¶ Sed intelligendum eſt boc in illis quoꝝ merita ſolui vel ligari ⁊c. Queritur hic.ſi aliquis ſit iniuſte ti
excõmunicatus.vtrum babere ſe debeat ꝓ excõmunicato:Et ꝙ ſic.videt᷑.qꝛ dicit᷑ in iure.Sententia paſton
ſiue iuſta ſiue iniuſta tenenda eſt ⁊ timenda.Sed contra.magiſter dicit ꝙ illam ſolam ſententiam approbat
curia celeſtis que datur ex meritis. Item fouere ⁊ tenere ſententiam iniuſtam eſt preſtare patrocinium iniu ſann
ſticie. ergo talis ſententia vt videtur nullo modo tenenda eſt. nec ab eo qui excommunicat᷑ nec ab alijs. Iteʒ tlienun
44 queritur quõ ſit ſententia excõmunicationis iniuſte lata:ſeo dom ꝙ ſententia iniuſta dicit᷑ ex animo.ex cau Amun
ſa. ex oꝛdine. Ex animo.vt cum fert᷑ nõ ʒclo iuſticie ſed vindicte. Ex cauſa.vt cum nõ eſt meritũ ſufficiens vel —
certum ꝗpter quod debeat excom municari iſte cui infligitur. Ex oꝛdine.vt cum pꝛetermittit᷑ oꝛdo iuris.Si g n
talis excommunicatio ferat᷑ in aliquem.diſtinguendum eſt.qꝛ aut fert᷑ ab habente canonicam iuriſditionez. 4 N
aut a non habentc.Si ab habente.ddm ꝙ tenenda ẽ ⁊ timenda.qꝛ nõ eſt ſubditoꝝ diſcutere ſententias ma/ l
Aqꝗ5S ioꝛum.⁊ ſi ↄtemnat grauiter peccat.Excipiunt᷑ añt duo caſus.vicʒ.ſi ſententia illa lata eſt poſt appellationẽ ſnan
legitimꝗ.vel quando ↄtinet intolerabilem erroꝛem. vt ſi diceret᷑.excõmunico te qꝛ credis in dcũ. In his duo ihnen
bus caſibus non querentes abſolutionem admittunt᷑ ad eoꝝ ꝓbationem.als autem nõ admittunt᷑ niſi bu/ nbͤt
militer petant abſolutionem. Abſoluit aũt dñs papa in omnibus ad cautelam.nõ ꝓpter hoc ꝙ reputct fuiſſe tnnil

excommunicatos vel excommunicandos.ſed vt oſtendat eccleſic ſententiam qnantũcunq; ſit iniuſta eẽ foꝛ lri

——

2 —

midãdã.vnde timet᷑ ⁊ tenet᷑ nõ ↄſideratõne iniuſticie ſed ob reuerentiã poteſtatis eccleſia ſtice. Hoc ſentien
excõicetur ab babente iuriſdictões canonicã. Si aũt ab alio excoicetur qui nõ babet cano.

dum eſt m iura ſi

nicam iuriſdictõnem. ⁊ hoc conſtat. tunc nõ eſt tenenda. vtpote ſi ſint heretici vel ſciſmatici. apoſtate intraſtiͤi
ſuſpenſi a iuriſdictõne. apolte
rantur ab ccdleſia.

Gaüt c veraʒ pniam immittit. De tenebꝛis ⁊ interioꝛi caligi/ facile ẽ ĩtelligẽ. Nide·
ne ſatis facile eſt ⁊ intelligere ⁊ reſpondere.Cũ em̃ qͥs diſen dicere. qa
moꝛtaliter delinquit.⁊ gratia virtutis pꝛiuat᷑.ſi q̃ pꝛe/⸗ ole n Ntos Pecen
ceſſit.⁊ naturaliũ bonoꝝ eliſionem patit. vñ ⁊ intelle/ gqui valde bñ inrelli⸗
ctus obtundit᷑.⁊ totus homo interioꝛ obtenebꝛatur.?⁊ᷣ gunt ⁊ addiſcũt.⁊ it⸗
ita quaſi caligine quadã mens obuoluitur.que caligo exꝑimentũ eſt ↄotra
pcii pena eſt. hanc vo deus pellit. cũ pniam immittit. Item dñi weumetů
Põ.cxlvij/j. p quã ꝑdita bona reſtituit.⁊ viciata repat. vñ ꝓpheta n ej Eli puine
Iebulaã ſicut cinereʒ ſꝑgit. Sed q̃ eſt macula pctia q̃ ſüce urts. Jtemcus
animã lauat:Ecce em̃ quis voluit facere homicidium multo mag ſit pctmj̃
⁊ patrauit.quo patrato deſinit tam velle qᷓ; facere.nõ deoꝛdinatiuũ affectꝰ
dum tñ vere ⁊ humiliter penitet.nec ↄfiteri pꝛoponit. v intellectꝰ.⁊ coꝛrup
Aue z remanſit in aia illius macula: Mala volütas ciuu amoꝛis qᷓ lumi⸗/
quidẽ fuit macula illius aie. ſed illa trãſit. Macla eti⸗ viget charitis q; fidi.
Selrte Alr. HaEeeH viget poti? eſſe doom
am eſt ſi penitere cõtemnit.ſed hoc eſt pctm̃ aliud a j ꝙ pctĩ ſit frigꝰ qᷓᷓ te⸗
.r cegenti. Que g macula remãſit.a qua ipᷣe in pnia pur nebꝛa. '. d ꝙ; gra⸗
Siga 9H gatur? polluta quidẽ eſt aia quouſq; peniteat. ſic erat tia magis dicit᷑ lur ẽ
tci uü in ea pꝛaua erat volũtas. Sicut em̃ ꝗ tangit moꝛti caloꝛ.qm̃ lux in ſe ha-
cinũ vel aliud immũduʒ ita pollutus eſt poſt tactum bet et virtutẽ illumi /
quouſq; lauat᷑ſicut fuit dũ tangeret.ita poſt actũ pec äcrmagvalatren,
cati ita polluta remanet aĩa ſicut fuit in ipſo actu pec⸗ ſef ciencet ideo plꝰ
cati.qꝛ ita eſt longe a deo ꝑ diſſimilitudineʒ qui ẽ vita ↄplectit᷑ lux qᷓ; caloꝛ.
d ⁊ mũdicia mentis.ſicut fuit dũ petm̃ ageret. Ipſa er⸗ t gra inq;tum lux ñ
go diſſimilitudo q̃ ineſt aie ex pctõ ? eſt a deo elonga⸗ tantũ reſpicit intelle⸗
tio. aie macula intelligit᷑. a qua purgatur in pnia. hoc id. erer. ekelf⸗
aüt ſolus deus facit. qui ſolus ſuſcitat aiam ? illumiat noiat eã venſoiekro
. dõ ſacerdotes nequeut. qui tñ medici ſunt aiaꝝ.vnde tam aiam. afn ſicut?
Põ. lxxxvſj. ꝓpheta.Nunqᷣd medici ſuſcitabunt et ↄfitebunt᷑ tibi. foꝛma totiꝰ oꝛbis pꝛi-
dð exponẽs Aug.ait.boni doctoꝛes recte medici dicũ mi ꝑ cuiꝰinfluentiam
tur.qui viuenues curare miniſterio pñt.ſᷣj nõ moꝛtuos fi gener eoches r D
ſuſcitare. Sola em̃ dei gratia reuiuiſcũt. vns actualitat
innuit ⁊ dicit aperte Dyoni.in li. de diuinis nominibus.⁊ quia hoc ↄpetit gratie que ſt⸗ rwcnxr. mimbacb J
lepſttn tuum gratuitoꝝ.⁊ pꝛincipiũ om̃is boni operis.hinc eſt ꝙ dicit᷑ lux.⁊ pctm̃ dicit᷑ tenebꝛa.qꝛ tenebꝛa non tan/
rent en artar actũ lucis ᷣm quẽ eſt in ſenſum viſus.ᷣ etiã alios actus ſᷣm quos eſt oꝑatiua.⁊ iſta tenebꝛa non
usſtni reſpicit intellectum tm̃.ſed intellectum vt extenſum ad caloꝛem affectus. vel ad opationem effectus. Ex hijs
Uent patent obiecta. O em̃ dicit᷑ ꝙ intellectus viget in petõꝛibus. dom ꝙ verũ eſt vᷣm actũ qui eſt pure ſpeculatꝰ
in w ie ſen non ꝓut extendit᷑ ad affectum vel opus. Ande aliter babuit ꝓpbetiam balaam.aliter dauid. Ille ei 47
natunii * un videbat. iſte vidcbat ⁊ gaudebat. ⁊ m boc ſe in opere regulabat.⁊ ſeipſum dirigebat. Exemplũ eſt in
bnie an 7 ono cytbaredo.aliter em̃ nouit ↄſonantiam cytharede muſicus.aliter bonus cytbaredus.⁊ qtuʒ
men turg t 5 Kanecltur intellectus manifeſte. licet nõ ctum ad pꝛimum ita aperte.credo tamen finmiter 5
ig d.. Mpla diſſimilitudo que ineſt anime er petõ. anime macula eſt. AUidet᷑ male dicere. Om̃is em̃ macu/48
iun la defoꝛmitas dicit aut quia aliquid eſt remotum.aut quia aliquid qd nõ debet circa rem ponit᷑. ſicut patet.
nre truncatus naſo eſt defoꝛmatus.ſed habens moꝛpheam vel aliquid tale eſt maculatus.ſed pctm̃ nõ coꝛrumm
D pit bona naturalia. quia nibil coꝛrumpit in eo qð eſt exiſtentia vel natura.aut ſi coꝛrũpit tñ nihil ponit. ergga
en nullo mõ debet dici macula. Si tu dicas q; ponit malã habilitateʒ 2 ꝓnitatem ad malum.et illa eſt macula.
ir, Contra.illa ꝓnitas põt auferꝛi ꝑ oppoſe itam pnitatem. ̊ macula peti deleret maculã. qð incõueniẽs ẽ dicere
nii Item ꝓnitates liberant᷑ ꝑ aſſuefactoeʒ.ſolus aũt deus libcrat a macula vt dẽ in Ir̃s.R.ddᷣm gpem̃ nõ eſt 49

9 „

Hic queritur que ſit illa macula ⁊ que ſint ille tenebre
interioꝛes a quibus deus interius animã purgat.cum

i autem talium crimen ſit occultum.toleranda eſt talium ſententia.ſicut ⁊ ipſi tole

c ij. ¶ De tenebꝛis et 46

interioꝛi caligine ſat

4

4

eſt reſecandum. ſed in ſpnalibus dtingit membꝛa eẽ
putrida per petm̃.⁊ alia membꝛa coꝛrumpentia. er

quo.Quarto vtruʒ excommunicatio poſſit iterari. 3 li. ar. ↄſentire.& nullꝰeſt excõicandꝰniſi volẽs. 1 q⸗

(Dꝛ aliquis poſſit excmunicari oſtendit᷑ pꝛimo au/

regiminis oꝛdinem.ſed boc fit ꝑ excõmunicatönem.

nec excommunicare. Mꝛ nemo poſſit auferꝛi charita
ltem videtur.quia nemo amittit cbaritatem inuitus

ſic. Omis fidelis aut eſt iuſtus ⁊ ſanus.aut pctõꝛ et

Bi petõꝛ ⁊ infirmus.⁊ indigens medicinis ſpiritua⸗
bus. imn gis eſt attraben lus arcenlus ego ꝛc.

aliud q;ᷓ pꝛiuatio oꝛdinis debiti.⁊ voco oꝛdinem debituimn pht Opꝛehendit moqum. ſpeciem. oꝛdinem. put
circa ipſum ↄſiſtit pᷣcipue ratio boni.Iſta ꝗ̊ deoꝛdinatio remanens in anima eſt culpa ipſa ⁊ pctm̃:quia e epx
pꝛio actu vbi debet eſſe oꝛdo iuſticie. Hic aũt habet ↄſiderani ⁊ m rõeʒ auerſionis ⁊ m rõnẽ duerſionis.?
roneʒ vtriuſq;. Scom pꝛima ratõnem opetit ei ratio pꝛiuatõnis.vᷣm ſcdm modũ ratio infectõnis.et hic iũgit
S ſibi rem turpem.ſᷣm tercium modum ratio obligatõnis.O tum ad pꝛimum modum dicitur beccatum tene/

bꝛa ⁊ defoꝛmitas.Qf̃ bonuʒ dupliciter põt ↄſiqerari.ſ.in ſe ⁊ ſic dicit᷑ lux.⁊ ꝑ oppoſitum pctm̃ dicitur tene⸗
bꝛa. Et in compatõne ad vim cognitiuaʒ.⁊ ſic dicit᷑ pulcritudo anime.⁊ pꝑ oppoſitum peccatum defoꝛmitas.

OPtum auté ad auerſionem ſic dici᷑ macula ⁊ fetoꝛ. ⁊ boc ſimiliter m duplicem compatõnem illius cõiun

q; ſic opetit eſſe vinculum moꝛtis eterne.
¶ Item excõmunicatio aut eſt moꝛbus gut medici⸗
na. Si moꝛbus. g nulli eſt infligenda. quia omni ſa⸗
lus eſt deſideranda.Si medicina.g cum medicina ſit
ommnibus aptanda. ⁊ non ꝓſit niſi ei qui vult in eam

Dintelligentiam hui? partis ſex querunk.
Pꝛimo querit᷑ vtrum aliquis poſſit vel de/
beat excõmunicari. Scdo dato ꝙ ſic. querit
quis ſit excõmunicandus.Tercio queritur a

bet debet velle ſe excoicari.quoꝝ vtrũq; falfum eſt.
¶ Item in excõicatõne tradit᷑ ſathane ipſe excõica/
tus.ſicut pʒ in excõicatõne ipſiꝰapli. aut g tum ad
animã. aut q;tum ad coꝛpꝰ.Sʒ qtum ad coꝛpꝰ non
videm ꝰad literã. O: tum ad aiam nec põt nec debet.
nullo mõ videt᷑ aliqs eſſe excõicandꝰ.iE

Quinto de ↄmunicatõne cum cxcõmunicatis. Sexx
to de ab ſolutöne. ðð
toꝛitate dñi Mat h.xviij.ſi peccauerit in te frater tu
us ⁊c.vſq; ibi.ꝙ ſi eccleſiam nõ audierit.ſit tibi ſiut
etbnicus ⁊ publicanꝰEt poſt. amen dico vobis. qdð/
cunq; ligaueritis ſuꝑ terꝛam ⁊c.ſ ethnici ⁊ publica/
ni extra ↄmunicatõnem reputant᷑ ã ⁊ talis frater..
it. &τι. (Item boc

plex eſt modꝰ inſtruendi.⁊ duplex modꝰarguendi.ſ.
oſtenſiuꝰ ꝑ impoſſibile.et in medicinalibꝰduplexẽ
modus curandi.ſ.p medicamẽta lenientia ⁊ ꝑ medi⸗
camenta aſpantia. Curat᷑ em̃ aliqͥs ꝑ emplaſtri appo
ſitõnem. aliqͥs ꝑ ſectonem. Sic in moꝛalibꝰ ẽ duplex
mogdus coꝛrigendi. Unꝰ p dulces monitiones alter
p aſpas increpationes.et hoc ſᷣm duo gencra hoim.
qꝛ quidã ſunt tractabiles ⁊ plicabiles.quidã duri et

boc ſᷣm iudicium eccleſie vt dici
ꝓbatur exemplo Apoſtoli qui pꝛima Coꝝ.v. foꝛni⸗
catoꝛem manifeſtum tradidit ſathane. Et pꝛima ad
Thi. j. ex quibus eſt imneus ⁊ alexãder.quos tradi⸗
Qi ſathane. Et gal. j. ſi quis vobis euangelizauerit pᷣ/
ter id qð accepiſtis.anathema ſit. Et. j.ad Coꝛinth.
lti. ſi quis non amat dominuz ihm xpᷣm anatbema
lſit. Si crgo Paulꝰeccleſie admiſtratoꝛ ſubiectos ex-
cõmunicauit. videt᷑ illud eſſe ↄueniens ⁊ licitum,.b
Item bocipſum ratõnabiliter ꝓbatur per exem/
plum in moꝛalibus. Pater enim Rancias hßm rectuz moꝛb
oꝛdineʒ rectitudinis filiũ inobedientem extra tdmũãũ nõ curant᷑ ꝑ emplaſtrũ apponit vulnꝰ ⁊ cauterium.
20 tempus eijcit vt ſaltem ſic coꝛrigatur. pari rati / ⁊ inuitis ⁊ incoꝛrigibilibꝰfit curatio ꝑ flagellũ. ſic eẽ
one ille qui pᷣeſt in dmo dei põt ⁊ debet oſimileʒ eij opoꝛtuit in eccleſie rectoꝛibꝰ.⁊ ideo dñs inſtitutoꝛ ⁊
xere extra domum. Sed cijcere extra womũ eſt eijce- fundatoꝛ ecclie.eidez nõ tm̃ dvedit medicamenta ſac/
re extra ↄmunicatõnem. ⁊ hoc nõ eſt aliud q́; excom mentoꝝ ad curandũ accedẽtes.ſ etiã gladiũ ſxõ qð
mMunicare. c. ¶ Item videmus in arte medendi
V Fm rectum iudicium artis mem bꝛũ putridũ oꝛdi-
natum ad alioꝛum membꝛoꝝ infectõnem a coꝛpoꝛe

eſt inſtructio. curatio. ⁊ coꝛreptio. duplex reperit᷑ mo
dus inſtruendi coꝛrigendi. ⁊ etiã curandi.Quẽad-
mocdũ igit᷑ nolentibꝰ acceptare ratõnem oſtenſiuam

fit argumentatio ducens ad impoſſibile.⁊ moꝛbis eqᷓ

ptoꝛes ⁊ rebelles.⁊ tales licet ⁊ debituʒ eſt excõicari.
ſicut oſtenſum eſt aucte dei. ⁊ exemplo apli.⁊ ratõne
in ↄſimili. ¶ Ad illud & qð obijcit᷑ q; excaicare eſt ex
Bo videtur ꝙ talia recte ſint amputanda im rectum plex eſt. Quedã ſpũalis omnino.2 hec eſt qtũ ad di/
lectõnem interioꝛem. Quedam coꝛpoꝛalis. ⁊ hec eſt
qᷓ;tum ad exterioꝛem ↄuerſatõnem. Quedaʒ medio
modo. ⁊ hec eſt ꝙ̃tum ad ſacramentoꝝ ſuſceptõem.
⁊ pᷣcipue qtum ad ſacr̃m altaris. Dico S⁰ a paima
nullopoteſt nec debet exeludi qdiu eſt viatoꝛ.nec ex-
cõmunicatio dicit pꝛiuatõnem illiꝰ cõis. O?ꝛ tum ad
ſacr̃alem excludit᷑ quilibet qͥ dꝛ excõicatus.ſiue ma/

S ”c. (Contra. excõmunicatio eſt ſeparatio a com
mMunicatõne. ſed amunio eſt p charitatem. ſed extra
ccharitateʒ nemo põt nec debet aliquem eijcere. ergo

Kttem nemo eſt qui nõ ſit ex charitate diligendus
Iqiu eſt in via. ⁊c. ¶ Item excõmunicatio eſt ſe⸗ ez e
paratio a ↄmumione ſacramentoꝝ. Sed a ſacramen tendit᷑ excõicatio maioꝛ. in qᷓ ↄmunicatio negat ſm
tis nullus eſt ſeꝑandus nec phibendus.ergo nullus actus legittimos q̃ attendunt᷑ in quinq;.i.in oſeulo.
Eſt Acomunicandus. Maioꝛ patet. Minoꝛ ꝓbatur in colloquio.in ↄuiuio.in oꝛatoꝛio.iĩn valefacendo.
. NR.
Sic igit᷑ pʒ ꝙ cum triplex ſit cõio.vna ſpũalis.⁊
ſcfaſſts 1 ailn Coꝛpalis. Gbm pꝛim nullꝰ excdicat.
Fm ſacr̃alem excõicat᷑ omis qͥ dꝛ excõicatꝰ.ſm terci

infirmus. Si iuſtus.non eſt arcendus a ſacramẽtis.

Emnullo mmo vid eexcoicand?. Had w 51
rũ intelligentiã eſt notandũ.ꝙ ſicut in diſciplinis du

rebelles. Sic in diuinis ⁊ ecchaſticis iudicijs in qbꝰ 2

eſt verbũ dei. ⁊ ptãtem amputãdi ⁊ reſecandi ↄtem⸗/

tra cõionem eijcere ꝗᷓ eſt ꝑ chaꝛitatẽ.dᷣm ꝙ cõio tri/

ioꝛi ſiue minoꝛi.tum ad ↄuerſatõeʒ extcrioꝛeʒ at/ 64

Mohe
turmmtt
Kitoopn
nerinc⸗
lintey
Cteluged⸗
cclenn
uafmngt
ſblenipn
Noronctan
unnan
Gtusffinget

eicͤna

bac nedi

perontirer
ug
ſſhneocent

Unfeumnetien
Nletgaltcd
leeconencoen
iarezfn
Mepeccinen
gpcf
ulrtenc
anen

ſtnantfi
Hnocchlte
Eſeutdidt⸗
Nautin
cercelent
nur taſ̃⸗
modicuntn
ſonatobi
Watto.
feanang
umnopep
geeßfan
Uucſpbin
fonſt

Plclan
cigi
Noſtie
l
ruchn
Naßizing,
undin
Meplinc
ännai

Mansſlfei
uglonnit,

Fonftiiſe
gaciegeitege
nd
igftint
ſhnttin
Mlufinn
Stunttopn
nnanetfedde

ſngſad

N

ſatitdiglten
ſeroorott
laticnabh
alenieningen
sgenuti
inmoulne

g oninns

.
7

frdomcttit

bls iit

Atestazic

twmmonmin
cicnud
mimenin
gtülimhs
undtchoin

nrorteanii

S

EVY

unu
6s. Olu⸗
r

5S municatõnis.⁊ ſic pʒ illud pꝛimum.¶

era boſtis inſi⸗

am excõmunicat᷑ ille qui maioꝛi excõmunicatone ex
cõmunicatus dicit᷑.quia maioꝛ eſt hic pꝛiuatio com/
4 ill quod
obijcitur ꝙ nullus ſeparandꝰ eſt a ſacramentis.dicẽ
dum ꝙ immo. qm̃ ct ſi ſacramenta ſint medicine.tñ

non ꝓſunt niſi diſpoſitis. Ande ſicut bonus medicꝰ
pᷣm artem probibet infirmum a medicinis non tin a

cibis ꝓpter indiſpoſitõnem.ſic in ꝓpoſito eſt intelligẽ

dum.Atilius em̃ eſt alicui medicinaʒ ſubtrahere
dare ↄtra diſpoſitõnem.imo tali differꝛe medicinam
56 eſt medicabile. ¶Acd illud qð obijcit᷑ ð excõmunica
tione vtrum ſit moꝛbus vel medicina. dicendũ ꝙ ſi/

cut ſectio de pꝛima ſua ratõne plaga eſt ⁊ doloꝛem fa

cit.tamen in comꝑatõne ad vulnus apoſtematis eſt

medicina.ſic ipſa ſeparatio a ↄmunione fidelium di

cit malum ⁊ damnum ⁊ penam.in comꝑatõne tam

ad rebellem medicina eſt.vt cius rebellio ⁊ cõtuma-
cia frangat᷑. Ande ſicut ille qui ſilogiʒat per impoſ/⸗

ſibile ad ipoſſibile deducit nõ vt ibi ſiſtat ſed vt redc

at ad veritatem.ſic ecclia ſeparat ⁊ excõmunicat vt
redeuntem cum humilitate ⁊ ↄfuſum de cõtumacia

artius ſtringat ⁊ interius claudat.⁊ ſic patet ꝙ q;uiſ

ſit medicina quia curat moꝛbum rebellionis.qꝙ nul/
lus hãc medicinam debet appetere.nec debet dari ni
ſi querenti veram medicinam non ↄtemnenti.

52 dillud qð obijcit᷑ ꝙ ercõmunicare eſt tradere
ſatbane.dicendũ ꝙ ſatban eſt toꝛtoꝛ.nõ tantũ aima/
rum verum etiam coꝛpoꝝ.Tradere autem toꝛtoꝛi ẽ

dupliciter. aut ceſſando a pꝛotectoiue toꝛquendi.ſi/

ue exponendo aut iubendo toꝛtoꝛi vt affligat.Excõ/

municare g m pñtis eccleſie ſtatuʒ eſt ſathane tra/
dere ptectoõnem ſubtrabendo ⁊ ci exponẽdo.ſubtra/

*

hit ergo ſi nkeo ⁊ ſacramenta ꝑ que munimur con
1

immo coꝛꝑaliter ad mandatũ apoſtolicum verxabã/
tur ſicut dicit᷑.j.Coꝛinth.v.⁊ in textu et in glo. et il/

lud decuit in pꝛincipio eccleſie fieri ad terꝛoꝛeʒ. vel ꝓ
pter excellentiam apoſtoloꝝ.nũc aũt qᷓ;uis nõ ita ve
xentur.tam̃ coꝛpoꝛe ⁊ ſpũ vexandi exponunt᷑.⁊ pꝛo
rzenzi⸗ tradi ſathane ⁊ vere excõmunicaꝛi.⁊

ſic patent obieca.

Pꝛo quo quis debeat excõmunicari.⁊ quare.vtrum
ꝓ damno vel ꝓ iniuria illata eccleſie.Et ꝙ ſic videtk.
ſi quis em̃ frangit vel incendit eccleſiam excõmuni/

catus eſt ipſo iure.non aũt ſi aliam domũ frangeret.
Sc. ¶ Item ſi quis ꝑcutit clericum ẽ xcõmunicatꝰ
ipſo iure. et incidit in canonem late ſententie. Sed

non incidit ſi ꝑcutit laycum ſecularem. & ſi ius rete

dictat. videt᷑ ꝙ ꝓ iniuria etiam ſibi illata poſſit eccle⸗
ſia excoõmunicare. ¶ Item ratõne videt᷑.quia gladi/
us vnicuiq; datur ad defenſionem. Sed ptãs excom
municandi eſt gladius ſpũalis.ꝗ̊ poteſtate excomu/
candi põt eccdleſia ſe defendere ⁊ ↄtra damni et ↄtra
iniuria. ¶ Itẽ iuſtũ eſt vnũquẽqʒ puniri ĩ eo in qͥ pec
cat ̊ ſi gcat in matrẽ eccleſiam inferendo damnuʒ
⁊ iniuriã.iuſtũ ẽ vt ꝑdat eiꝰbñficia ⁊ ſuffragia.ſᷣ hoc

eſt excõmunicari.ꝗ̊ ⁊c. ¶ Contra.excõmunicatio ſi⸗

ue anathematiʒatio eſt maledictio.ſed Ro.xij. dicit

benedicite maledicentibus vos.benedicite et nolite

maledicere. maledicentibus vel male facientibꝰnõ

ias. In tempe autẽ eccleſie pꝛimitiue
uia demones ipſis apoſtolis ſubijcicbant.⁊ mani/
eſtanda erat fides ꝑ miracula. non tiñ exponebant

damnikficat ſe

malo ⁊ incoꝛrigibilis.⁊ maledictio illata ſibi non po

debet ecclia maledicere. nec eos excõmunicare.
Item excõmunicatio eſt beneficioꝝ ſubtractio.S
us nõ ſubtrahit miſcdiam et beneficia ab hijs qui

offendunt ipſum. & ſi pceptum eſt neceſſitatis viris

vt ſint miſericoꝛdes ⁊ ꝑfecti ſicut pater celeſtis qͥ fa⸗

cit ſolem oꝛiri ſuper bonos ⁊ malos.ſicut dicit᷑ a

thei quinto.g non debet eccleſia hoc ſubtrahere pꝛo/

pter damnum vel iniuriam aliquam ſibi factam.

Item in excõmunicatiõibus damnatur homo in
ſpiritualibus.ſed impꝛopoꝛtõnaliter maius eſt dam
num in ſpiritualibus qᷓ; in temꝑalibus. ſed ſi quis i-/
cendit vel fregit eccleſiam. vel percuſſit clericum. xel

gliquod tale. non damnificauit niſi in temꝑalibus.g

cum non debeat iufligi maioꝛ pena qᷓ; ſit damnũ.vi/
ſenr qꝙ; pꝛopter hoc non debet excommunicari.
Item eccleſia militans debet imitari triumphan/
tem.ſes dicit᷑ in caꝛnonica iude ꝙ cum michael alter
caret᷑ de coꝛpoꝛe moyſi.non eſt auſus iudicium infer
re blaſphemãdo.ſed dixit.impꝑet tibi dominus.ergo
videtur pari ratõne ꝙ eccleſia nulluʒ altercantẽ cuʒ
ipſa debet excommunicare ſiue anathematizare.

¶ Rł·.ad pᷣdictoꝛum intelligentiam eſt notandum. 8
eduplex eſt cxcõmunicatio ſiue excõmunicãdi mo/
dus.Quedam em̃ excõmunicatio eſt a iure.quedam

a iudice. Pꝛima excõmunicatio eſt pꝛeſeruatiua.ſe/
cunda eſt curatiua. Pꝛima excõmunicatõ ⁊ ſi fieri vi
deatur ad ↄſeruandam libertatem eccleſiaſticam. ſi⸗
cut ſecũda fieri videtur pꝛopter emendam.tamẽ pꝛi.
ma pꝛincipalioꝛi modo fertur ad cauendum culpaʒ.
quia magna culpa eſt ⁊ multum grauis quãdo quis
peccat in eccleſiam. Similiter ſecunda pꝛincipalioꝛi

modo fit ad frangendam contumaciam. ⁊ ideo taliſ

bm foꝛmam iuris nulli debet infligi niſi contumaci.
et ideo debet monitio pꝛemitti. vt ſic de contumacia

ↄuincat᷑.Contumax autem dqui ſemel ⁊ bis moni S9

tus.tercio pꝑemptoꝛie citatus.non compꝑet.aut ſi cõ/

paret non vult ſtare iuri.vel quando offenſa eſt ma⸗

nifeſta. vel iuſſus a iudice non vult emẽdare.tali au/
tem competit hec medicina.ſicnt in pꝛimo ꝓblema/

te viſum eſt. Ex hijs patent ratõnes ad vtramq; par
tem. Concedo em̃ ꝙ; pꝛo damno vel iniuria poteſt ex

cõmunicatõnis ſententia dictari a iure ſed nõ pꝛinci

Paliter Apt᷑ B. ⁊ ſiliter ꝓ emenda poteſt ferꝛi a iudice

ed non pꝛincipaliter pꝛopter hoc ſed pꝛopter contu

madam- Racones as paſnanu earten⸗ oſtendunt q;

excõmunicatõ fert᷑ ꝓ damno. Rõnes vo ad oppoſi
tum oſtendunt ꝙ non pꝛincipaliter ꝓ damno ſed ꝓ
peccato. vnde ecdeſia maledicit et ſubtrabit benefi/
cia ob meritum illius.non pꝛopter damnnm ſuum.
ob illins culpam non pꝛopter vindictam. Si eniʒ il/

le velit redire ⁊ non poſſit emendare.ſtatim ecdeſia

parcet. ¶ Ad illud quod obijcitur qꝙ; eccleſia damni. i
ficat illum in ſpiritualibus. dicendum ꝙ eccleſia nõ
4 ille qui peccat ⁊ eſt contumax ſcipᷣm
damnificat. ſed ecclia oſtendit ibſum damniſficatu;.
vt ſic ſalte malũ ſuum erubeſcat ⁊ deſerat.⁊ ſi quo/
dam mõ magis damnificaret. hec aggrauatio dam/
ni ad vtilitatem ipſins finaliter m intentionem ec/
cleſie oꝛdinatur. ¶ Ad illò quod obijcit̃᷑ ꝙ michael 61u
non maledixit.dicendum ꝙ dyabolus eſt obſtinatꝰi

ai eum necper ſenecperaccidenaondinareav be-
nedictõnem.⁊ ideo nulla fuit vtilitas in maledicen/
vVv x2

At.
do vyabolum.ſed dum eccleſia maledicit ſubditum
facit ei confuſionem ꝓ peccato.⁊ quia tali confuſio/
ne poteſt a peccato reſipiſcere.ideo maledicit vt ptꝰ
penedicat.ideo ligat vt abſoluat.⁊ nõ eſt ſimile ð hac

maledictõne ⁊ de illa.
. ¶ ueſtio. ij. ””cä

PE quo poſſit excõmunicatio fieri.⁊ ꝙ a ſolo haben/
te clauem oſtendit᷑ ſic. Soluere ⁊ ligare ſunt actꝰ cla
uium. ſed excõmunicare eſt ligare vt dicit magiſter i.
litera.ſed cuiꝰeſt actus eius potentia. ⁊c. ¶ Itez
excõmunicare eſt a ↄmunione ſacramentoꝝ ſepara/
re.ſed eius eſt a ↄmunicatione ſiue a participatione
ſeparaꝛe cuiꝰeſt adminiſtrarc.ſed ſolus ſacerdos qui
habet claues põt ſacramentum coꝛpoꝛis ⁊ ſanguiniſ
adminiſtrare. ſolus põt c nnmcre Aſei Pe⸗
tro data eſt poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi in foꝛo iudi/
ciali ⁊ penitentiali.quero igit᷑ quando.⁊ videt᷑ ꝙ nõ
niſi quãdo date fuerunt ei claues. ergo qui non ba/
bet claues nõ habet hanc poteſtatem. ¶ Item ma⸗
ioꝛis virtutis eſt ⁊ poteſtatis ligarc vinculo excõmu
nicatõnis qᷓ; pena ſatiſfactõnis. Seo ſolus ſacereos
põt penitentiã inponere ⁊ confeſſiones audire qͥ ba
bet claues.g ſolus talis põt excõmunicare.quia qui
nõ poteſt in minꝰnõ poteſt in maius. ¶ Contra. iu⸗
dices delegati habent potentia excõmunicandi.⁊ cũ
multi eoꝛum claucs nõ habeant.quia nõ ſunt ſacer⸗
Qotes.j̊ᷓ aliquis poteſt excõmunicare qui non habet

claues. Si tu dicas ꝙ non ſua autoꝛitate excommu/

nicant. Obijcitur tũc de archidyacono ꝙ ex ſuo offi⸗
cio cauſas audit ⁊ deſcindit.g excõmunicare poteſt.
⁊ tamen ſi non eſt ſacerdos non habet claues.Si tu
dicas ꝙ ſimiliter habet ꝑ demandatõnem vel cõſue⸗
tudinem. Quero quare non ſimiliter babet actuʒz li⸗
gandi in foꝛo penitentiali ꝑ ↄmiſſioneʒ vel conſuetu
. igern han em̃ videt᷑ maioꝛ ratio in vno q; in alio.
¶ Item electus canonice ⁊ appꝛobatus certũ eſt q
Anteqᷓ oꝛdinet᷑ in pꝛeſbyterum non habet claues. et
tamen poteſt cauſag audire ⁊ excõmunicare pꝛopꝛia
autoꝛitate. ⁊c. ¶ Item ſacerdos parꝛochialis non
habet ſm iura poteſtatem excõmunicandi niſi ꝓ fur

tis ⁊ rapinis ⁊ ↄſilibꝰ.⁊ ↄſtat ꝙ ipſe bʒ claues et vſũ

clauium. excõmunicatio non eſt a poteſtate clauiũ
¶ Item multitudo tota vt caplin excõmunicat ita
c nullus. ſed multitudinẽ habere claues ita q; nullꝰ
eſt impoſſibile cum dicat ꝓpꝛietatem abſolutaʒ. ergo
actus excõmunicandi non eſt a claue. ¶ Juxta hoc
queritur cum multitudo non poſſit excommunicari
ita ꝙ nullus.quõ poſſit excõmunicare ita ꝙ nullus.

63 ¶P''. dom ꝙ inter ipſos iuriſtas de hac queſtiõe eſt

ptrouerſia. Quidam dixerunt ꝙ poteſtas excõmu/
nicandi ſolum eſt in epiſcopis. Alij dixerũt q; nõ ſo/
lum eſt in epiſcopis ſed etiã in archipꝛeſbyteris ⁊ ar-
chidyaconis ⁊ abbatibus ⁊ alijs pᷣlatis.Tercij dixe/
runt ꝙ hoc competit bijs ⁊ etiam ſacerdotibus par/
rochialibus. Sʒ licet in bac queſtione canonum ſint
Differentie. quia tamen theologie eſt dicere ꝓpter q̃d
tanq; ſcientie ſuperioꝛis. ideo dicendũ q; cum in ec-
cleſia aliquis habeat poteſtatem boc eſt ab ipſo xpᷣo
NJuiptatem ↄtulit aplis.⁊ pᷣcipue ipſi petro vtranq;
Zun ptatẽ. ⁊ ligãdi ⁊ ſoluẽdi ĩ foꝛo pniali ⁊ ligãdi ⁊
olueai in foꝛo iudiciali. Pꝛima ptos reſpicit oꝛdinẽ.

ſecũda platõnem. vnde m pꝛimas palpoteſt abſol/
uere parem.ſcᷣm ſcdᷣam non põt par ligare parem

nec ſuperioꝛem. Etiam huiꝰ ratio eſt.quia illa eſt oꝛ⸗

dinis.hec aũt pᷣlatõnis.ſ.poteſtas excõmunicandi.
Pꝛima poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi in foꝛo peniten/
tiali aditum celi apit.⁊ ideo recte dicitur clauis. Se/
cunda ꝑ cenſuram iudicum ſubditos coercet.⁊ idèo
dicitur gladius. Pꝛima poteſtas eſt aꝛbitrandi inter

deum ⁊ bominẽ.ſecũda vᷣo inter hoĩeʒ ⁊ hoieʒ.⁊ ideo
pꝛima reſpicit oꝛdinem.ſcdᷣa plationem. Pꝛima po⸗
teſtas quoniam collata eſt Petro vt ſacerdoti deſcẽ⸗
dit in omnes ſacerdotes.q́;uis non om̃s babeant ex
ecutõnem.Scda quia collata eſt Petro vt pᷣlato de/
ſcendit in om̃s pſonas eccleſiaſticas qui babent pᷣla-
tionem vel iuriſdictõnem. Vñ qui babẽt iuriſdictio-

nem oꝛdinariam in iudicando aliquos. habẽt potc-

ſtatem coercendi eos ꝑ cenſuram eccleſiaſticam. vt
iudicium eoꝝ inuiolabiliter obſeruetur. Et qm̃ iuriſ
dictõnem babent nõ ſolum habentes claues.ſᷣ etiaʒ

non habentes. habent inq; vel ex iure. vel ex conſue⸗

tudine.ſicut archidyaconi et aliqua capla. ideo poſ/
ſunt excõmunicare. Rurſus quia aliqui habent cla/
ues qui non habent iuriſdictõnem in foꝛo iudiciali.
vt ſimplices ſacerdotes.ideo non poſſunt excõmu/
nicare niſi ꝑ ↄmiſſionem.vel niſi in caſibus determi⸗

natis vt in furto ⁊ rapinis.Concedo g ratõnes pꝛo⸗

bantes qꝙ hec poteſtas non ſequit᷑ pꝛeciſe poteſtatẽ

clauium.¶ Ad illud qd pꝛmo obijcit᷑ ꝙ ſoluere ⁊ 64

ligare ſunt actus clauium. doᷣm ꝙ verum eſt in foꝛo
pniali.ſed in foꝛo iudiciali non ſunt clauiũ. niſi acci-
piat᷑ poteſtas clauiũ ſm plenitudinẽ ſᷣm quẽ modũ
dicit᷑ eſſe in epiſcopis.qui qñ ꝓmouent᷑ a ſacerdotio
in epatum non recipiũt nouam clauẽ.ſed clauis po/
teſtatis in eis ampliat᷑.i
eſt excõmunicare cuiꝰeſt ↄumunicatõnem dare.dðm
ꝙ non ſolum eius eſt.verũetiam eius qui pᷣeſt vmu/
nitati.vel etiam adminiſtranti ſacramenta.⁊ qm̃ ta/
les ſunt qui habent iuriſditõnem q́;uis non babeũt

claues.ideo ⁊c. ¶ Ad illud qdð querit᷑ quando data òꝙ

eſt hec poteſtas petro.dici põt ꝙ ſimul data eſt vtra
q;.quia data eſt ei poteſtas clauis iu ſua plenitudie.
Uel põt dici ꝙ nõ ſimul.ſed ptãs clauiũ ꝓmiſſa fuit
Mathei.xvj.⁊ data Joh.xx.Aceipite ſpm̃ſctm̃ ⁊c.
Poteſtas vo excõmunicandi inſinuatur fuiſſe data
NMWath. xviij. vbi poſtq; dictum eſt. ſi eceleſiam non

audierit ⁊c. Additũ eſt. Amen dico vobis.quodcun
d illud quod obijcit ꝙ bec eſt 3

q; ligaueritis ⁊c̃.
maioꝛis virtutis.ſ.excõmunicare.ddim ꝙ ſe habent
ſicut excedentia ⁊ exceſſa.⁊ ſunt alterius oꝛdinatio/
nis.⁊ ideo non ſequitur ꝙ qui habet vnam poteſta/
tem habet aliam.vtraq; tamen concurꝛit ad poteſta
tis plenitudinem.⁊ vna ſinc alia eſſe poteſt. Pluri-
bus tamen conceditur clauis q́; gladius.quia plu/

res habent oꝛdinem ſacerdotalem qᷓ; pꝛelationem et
eccleſiaſticam iuriſdictõnem.Et ſi queratur ratõ hu/ qg

ius.duplex eſt. Ana ẽ diffuſio boni.qui poteſtas cla

uium eſt ad reconciliandum. poteſtas gladij ad com
pellendum. Alia ratio eſt vitatio periculi.quia pau-

ci ſunt qui ſciant hoc enſe percutere.ideo ꝓpter peri-

culum.paucoꝛum manibus tradi debuit. Ideo etiaʒ
ſolennem ercõmunicatiouem que fit cum candelis
pꝛius accenſis.⁊ deinde extinctis.⁊ pulſatis campa/
nis.opoꝛtet a ſolis epiſcopis fieri.licʒ alie poſſint ab

d illud qð obijcit ꝙ eiꝰ

yN

Peunt
Aopoſt
funcub
meckln
ſpeni
ſtponiou
ſteinfigi
Cmnsilre
Untitgeti⸗
necume
dennigt
Tcrcöfrun
Nkapan,
lcllane
ſopoſent
ſalligviſan
uligni er
Mreömunn
ſulsekec
6Föhmue
giönuncnr.
lhioneet
ficheui
ſecrttn
Tllvsin
geiNen
fuspnurn
Unesyon
Nocens
Gmnit
lus hecige
fbncrue
1In
Grunicni⸗
ladſuumm
ealheon
uſute
Sar
nicäterte
mi
efnretne
ſeratben
Pleſen
ntaler
nptſi⸗

.

alijs fieri. ¶ Ao illud qd queritur vltimo quare cõ⸗

69
ag gregatio ſiue multitudo poteſt excõmunicare. ita ꝙ
tige noullus. ⁊ ñ excõicari. dm ꝙ peccata multitudis nl/
gaite, la ſunt.ſed iuriſdictio multitudinis non nulla eſt.Et
Könnng ſi tu queras vnde hoc eſt.Ddm qꝙ multitudo bñ fa/
foogig cit ad augmentũ potentie in excellentia. vñ multitu
Ctwdue, do põt trabere nauẽ ita ꝙ nullus trabat nauez ꝑ ſe.
chaldee ſed multitudo inq;tum bꝰmõi nõ facit defectum nec
abinndi⸗ impotentiazʒ. vñ multitudo nõ trahit᷑.⁊ ſi quilibet de
Gtboigtie multitudine trabat᷑.ſic tota multitudo ita ꝙ nullus
ſonunuen non ſic excömunicatur. ad minus ᷣm noua iura vt
thatnds luriſte dicunt.
“ MWMWMueſtio. iiiſ. k
W (He excõmunicatõnis iteratõne.⁊ querit̃ vtrum ali⸗/
Nekhüſet quis poſſit pluries excõmunicari. Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛi
igttan mum.quia boc babet vſus eccleſie vniuerſalis quas
nantßii, erꝛare eſt impoſſibile vt videt᷑. ¶ Item videmus in
elngii alijs penis impoſitis q ſimul ⁊ ſemel plura poſſunt
rtregatie imponi ieiunia. vigilie.⁊ oꝛatõnes.S pari ratõne poſ
Aegl iift ſunt infligi plures excomunicatõnes. ¶ Itez ita vi⸗/
Acibrartn demus in remedijs ꝙ ſi iteratur moꝛbus.⁊ rem edi/
niniertic. um. ita etiã ⁊ i penis ꝙ multiplicent᷑ pene ſᷣm meri/
pefuntin ta. cum excõmunicatio ⁊ remedium ſit ⁊ pena. vi/
geaſteodtet detur igit᷑ ꝙ ſicut cauſa põt iterari ⁊ multiplicari.ꝙ
Cokning ⁊ excõmunicatõnes. Et ꝙ cauſe poſſint iterari illud
gtut ntt eſt apertuʒ. põt em̃ aliquis eſſe incendiarius.fractoꝛ
icig inn eccleſiaꝝ.ꝑcuſſoꝛ clericoꝝ.2 ſic de alijs. ꝛc. ¶ Item
fenncti ſi nõ poſſent excõmunicari exquo ſunt excõmunica/
r auiir ti. v illi aui ſunt abſ; ercomunicatõne poſſunt excõ.
tiſncin municari. ſice⸗ ſunt melioꝛis ↄditõnis qᷓ;
Latzdunte non excõmunicati.¶ Contra.excõmunicatus inter-
loctusn fectus eſt gladio ſpũali.ſed interfectus nõ poteſt ma
Eei kote gis nec minus interfici.ꝙ nec excõmunicatus iteruʒ
cöchie 4 excõmunicari. ¶ Item ſi excõmunicatus extra com
indn⸗ , munionẽ eccleſie eſt eiectus ſicut dicit Aplłs.j.ad co/
tsclifkien⸗ rinth̊.v.quid mibhi de bis qui foꝛis ſunt iudicare.ſed
nmamhin poſſe excõmunicare eſt poſſe iudicare. ſi nõ ꝑtinet
zuencrfi de talibus iudicare.videt᷑ ſimiliter ꝙ; nec excõmuni
S care. ¶ Item excõmunicatus eſt beneficijs eccleſia-/
mi Nadn ſticis pꝛiuatus.⁊ excõmunicatio eſt pꝛiuatio.ſed pꝛi/
bleſt uatõnes non recipiũt mag ⁊ minus.non em̃ dicitur
aninii vnus cecus altero magis cecus minus.ergo ⁊c̃.
Ghie ſiſchi Item alter altero nõ eſt abſolutus magis nec mi ·
nnn ſln nus. nec idem magis ſeipſo. pari ratõne nec excom
1aden municatus magis ⁊ minus.ĩmo multo foꝛtius.
optat o ¶ R. dm ꝙ excõmunicatus bene poteſt iterum ex

wic/ 7 cõmunicari.vel eiuſdem excõmunicatõnis iteratio/

ddrei ne ad ſuam maioꝛem ↄfuſionem.vel etiaʒ alia ꝓpter
nnthin, noue culpe ↄmiſſionem.⁊ tũc tot erunt excõmunica/
— 4 tiones quot cauſe puncipales ꝓ quibus excõmuni/
mimuin catur. Sicut em iteratur culpa.ita ratõnabiliter ite/
4 e hu rari põt ⁊ debet ipſa pena.⁊ ↄcedende ſunt rationes
un 71 2 banc ꝑtem. ¶ Ad illud qd pꝛimo obijcit̃᷑ de in⸗
inbnn, terfectõne. dm ꝙ quẽadmodũ qui peccat moꝛtali-
ponmm ter moꝛtuus eſt T interficit ſeipſum ꝑ expulſioneʒ g/
giet / tie.⁊ adbuc magis põt peccare.quia quis nõ viuat
“ nd bene agenduʒ. adbuc tamen viuit in eo voluntas
nalen, ad male oꝑandum. ⁊ qᷓuis gratia ſit expulſa. poteſt
S tamen magis a gratia elongari.ſic intelligendum eſt
tu i in ꝓpoſito. quia quis m ſtatum illum nihil ꝓſint ci
n cgeſiaſtica ſacramenta ⁊ ſuffragia.põt tamẽ adhuc

— ——

magis ⁊ magĩs elongari. Mec eſt ſimile de interfecti⸗
one coꝛꝑali.in qᷓ pᷣma interfectio reddit impoſſibiles
ad vitam.nõ ſic eſt in poſito.quia adhuc manet ap/
titudo ad redeundũ. Ad illud quod obijcit᷑ ex/?ꝰ
tra ↄmunionem eſt.dm ꝙ quia caracterem baptiſ/
maleʒ habet indelibilem.qntumcũq; ſit malus.ideo
non exit oĩno eccleſie poteſtateʒ. ⁊ ideo ipᷣm punit et
coꝛrigit magis q; paganos ⁊ infideles qui nunqᷓ;ᷓ fue
runt ſub poteſtate eccleſic.⁊ de talibus ſcil paganis
loquit᷑ apoſtolus nõ de malis ſubditis et excõmuni/
catis.nam ipſe de eis iudicabat.¶ Ad illud qð obij/ 73
citur ꝙ abſolutio non recipit iteratõnem nec intenſi
onem. dm ꝙ hoe falſum eſt. ⁊ hoc patet in eo qͥ plu
ribus excõmunicatõnibus diuerſis de cauſis eſt ex/

coõmunicatus ab eodem. vel qui eſt excõmunicatus

a diuerſis ep̃is.qui poteſt abſolui ab vna excõmuni/
catõne ita ꝙ non ab alia.quia nõ ſic eſt cõnexio ĩ ab/
ſolutõne ſicut in gratie infuſione. ¶ Ad illud quod 24
obijcit᷑ ꝙ pꝛiuatones non recipiũt magis nec minꝰ
poteſt reſponderi dupliciter. Pꝛimo quia illud Eve⸗
rum in puris pꝛiuatõnibus nõ in alijs. Ham claudꝰ
dicit᷑ magis ⁊ minus.quia nõ totaliter pꝛiuat virtu⸗
tem gradiendi.ſimiliter ⁊ iniuſtus magis ⁊ minus.
UAel poſſet dici ꝙ ⁊ ſi ratõne actus vel habitꝰ magis
⁊ minus ñ recipiant.tamen ratione cauſaꝝ.vñ ma⸗
gis eſt elongatus a viſu qui leſus eſt in neruo ⁊ ĩ pu/
pilla ⁊ in bumoꝛe criſtallino. qᷓ; qui in altero boꝛum
tim.ſimiliter intelligendum eſt in ꝓpoſito.

¶Queſtio. x.

¶ De excommunicatione q;tum ad communicatio/
nem.⁊ queritur vtrum ↄmunicans cum excommu/
nicato ſit excõmunicatus. Et ꝙ ſic oſtenditur.quia
iura iſtud dicunt. ¶ Item ratõne videtux.quia acce
dere ad vnum oppoſitorum eſt recedere a reliquo.
ſed excõmunicatus eſt extra communicatõnem poſi
tus.ergo qui ei ↄmunicat a ↄmunicatõne recedit.
Item excõmunicatio infligitur in penam erube/
ſcentie.ſed nulla eſt erubeſcentia vbi alij vmunicãt.
ergo ad hoc ꝙ ſententia illa ſit alicuius valoꝛis ne/
ceſſe ẽ ipſo iure alios arcẽ ab exoõmunicati ↄmunio/
ne. ergo ſi cenſura eccleſiaſtica eſt in excõmunicatio/
ne. videtur ꝙ iuſte ⁊ debite talis ſit excõmunicatus.
¶ Item aut licet ↄmunicare excõmunicato.aut nõ.
Si ſic. ergo tales non ſunt vitandi.⁊ boc eſt cõtra il/
lud pꝛima ad Coꝛintbios.v. ſi quis frater ⁊c.et poſt.
cum buiuſmodi nec cibum ſumere. Si non licet. er/
go per aliquam ſententiam alij arcentur communi/
care cum iſto.⁊ non niſi per ſententiam excommu/
nicationis. ergo qui ↄmunicant ei incidunt in excõ/
municatõnis ſententiam.ergo ſunt excommunicati.
¶ Contra. communicans cum infideli ſiue cum al/
tero peccatoꝛe ſiue in cibo ſiue in potu non incurrit
illud vicium niſi communicet in actu conſimili ſiue
crimine.ergo pari ratõne nullus participans cũñ ex/
communicato eſt excõmunicatus niſi ꝑticipet in cri-
mine. ¶ Item excõmunicatio aut eſt moꝛbus conta
gioſus. aut non. Si ſic. ergo qua ratõne iſte ꝑpꝛimo ex
cõmunicatus inficit participantem pari vicio.ita et
alius alium. ⁊ ſic deinceps.ergo ſi hoc falſum eſt ⁊ cõ
tra iura.nõ eſt moꝛbꝰcontagioſus.ergo non videtur
communicans excommunicato ſit excõmunicatꝰ
S WV 5

—
„

Li.

Si tu dicas boc facit inſtitutõ non contagio.Con
tra.inſtitutio iſta ab homine eſt ſicut excõmunicatio.
ſed nullus debet infligere penam niſi pꝛo culpa.ergo
ſi non ↄmunicat in merito ſiue in culpa.nec in pena.
ergo inſtitutio illa que facit ↄmunicari in pena ſiue
culpa eſt iniuſta. ¶ Item filius ↄmunicans pr̃i aut
eſt excõmunicatus.aut non.Si ſic.ergo debet vitare
pꝛem.Sev ſi pater nõ poteſt vitari ſine ſuo detrimẽ/
to. ergo filius poꝛtat iniquitatem patris qð eſt cõtra
ius diuinum. Si autem nõ eſt excõmunicatus. ergo
licet alicui ex familiaritate ↄmunicare cum excomu⸗
to. Sʒ laudabilioꝛ eſt ſocietas ⁊ amicicia ⁊ charitas.
ergo videt᷑ pari ratõne ꝙ ex ſociali amoꝛe vel aliquo
tali licet excmunicato cõmunicare.⁊ ita non videt᷑
ↄmunicans excõmunicato eſſe excõmunicatus.
¶ Item excõmunicatio om̃is ſiue maioꝛ ſiue minoꝛ
ſeparat a ſacramentis. Sed nullus ſepandus ẽ a ſa/
cramentis niſi pꝛo culpa moꝛtali.g& omnis cõmuni/
cans excõmunicato peccat moꝛtaliter. Sed ſi boc xe
rum eſt.cum iſta medicina ſit occaſio multoꝝ pericu
loꝛum.videt᷑ tunc ꝙ non ſit meclicina ſed moꝛbus.⁊
quicumq; infert eam cum ponat multos in graui
75 periculo ꝙ grauiter peccet. m ꝙ ſicut tactu
eſt duplex eſt excõmunicatio.ſcʒ minoꝛ ⁊ maioꝛ.Mi
noꝛ tm̃ ſeparat a ſacramentis. Maioꝛ vᷣo nõ tm̃ a ſa
cramentis ſeparat ſed etiã ab actibus legittimis cuʒ
alijs perſonis.⁊ ideo excõmunicatio minoꝛ eſt moꝛ/
bus reſpiciens ꝑſonam abſolute.excõmunicatio vo
maioꝛ eſt moꝛbus reſpiciens pſonam vt eſt pars cõ/
municans ⁊ ſepans a ↄmunicãte.hec autem ſepara/
tio cum ſit relatio equiꝑantie.locum non haberet ni
ſi alij ſepararent᷑ ab co.ergo ad hoc ꝙ iſta excommu
nicatio ſit efficax ſtatuit ius vt alij eum vitent.Et qꝛ
bhomines vt in piuribus magis timent penaʒ ꝙᷓ cul/⸗
pam. in firmitatez ſnie adiunxit penas ↄſimilem.ſed
minoꝛem.vnde nõ ſeparat a municatõne fidelium
ſed ſacramentoꝝ.Et hoc totum dictat ratio recta eſ
ſe ↄuenienter factum ⁊ ſtatutum.ſed qm̃ periculum
eſt om̃s a ↄmunicatiõe ( vtpote qͥ neceſſitate vłigno⸗/
rantia ↄmunicant)pꝛobibere.ideo debuerunt talcs
Plone excipi.vnde qui ↄ municat neceſſitate ſicut fi/
lij ⁊ filie qdiu ſunt ſub manu parentum. ſicut vxoꝛ.
ſicut ſerui ⁊ ſeruientes.⁊ ãcille.ſicut peregrini ⁊ pau

peres dñ vñ ſuſtentẽt᷑ nõ hñt.in talibus ius ſententi

am relaxat. Similiter qui ↄmunicant ex vtilitate vt

dↄujuertatur peccatoꝛ a via ſua mala.cum ſᷣm legẽ cha

ritatis ambulent nõ arcentur. Similiter qui cõmu/
nicant ex ignoꝛantia.excõmunicati non ſunt.ꝓ eo ꝙ;
talis ignoꝛantia facti excuſat.Dicit᷑ autem bic igno/
rare qᷓdiu homo neſcit. vel ꝑ denunciatõnem. vel per
famam. vnde non debet ſibi quis defacili ↄſcientiam
facere.quia de quolibet pᷣumendum eſt bonũ niſi ꝓ-
betur contrarium.⁊ hee circumſtantie hoc verſu cõ/
tinẽt᷑. Atile lex humile res ignoꝛata neceſſe. In quo
tangitur hic triplex cauſa.⁊ neceſſitas conpꝛehendit
tria membꝛa hijs pſonis exceptis. ⁊ ſic cõmunican/
tes ſine aliqua hbaꝝ conditöõnum interucnientiuʒ ex⸗
xõmunicatis.ſᷣm regulã iuris excõmunicati ſunt mi

oꝛi excõmunicatõne.⁊ hoc quidẽ rationabile eſt vt
viſum eſt. Ex bijs patent obiecta. Od em̃ obijcit᷑ de

alijs peccatis ⁊ de contagione ⁊ de filio.in omnibus
patet reſponſio⸗. quia hoc facit inſt:tutio.⁊ ratõ inſti/

Pe. dðm eꝙ ſicut tactũ

——

tutõnis dicta eſt. ⁊ couenientia exceptionis. et quare
maioꝛ tranſit ⁊ minoꝛ non.Et ideo regula eſt ꝙ excõ
municatio nõ tranſit in terciam ꝑſonam. Patet eti/

am ꝙ ↄmunicans non cõmunicat in culpa.ſed quia
non adhibet debitam reuerentiam ſententie. binc iu
ſtum eſt ꝙ repoꝛtet penam. ¶ Ad illud qð obijcitur 76

ꝙ iſta eſt pena tm̃ moꝛtaliter peccantiũ.dðm ꝙ vᷣm
aliquos concluſio ↄceditur. Dicũt enim ꝙ pꝛeter ca
ſus exceptos moꝛtaliter peccat.quia facit contra ec-

cleſie mandatum.⁊ ſcienter videtur ↄtemnere ſentẽ

tiam eccleſie.Sed quia valde durum videt᷑ illud di/
cere.⁊ maximũ periculum eſſet om̃s ↄmunicãtes ex
cõmunicari.vt declinemus periculum vtrunq;ʒ. ſine
pᷣiudicio hic diſtinguendũ videt᷑.Dicere em̃ ꝙ tm̃ ſit

peccatũ veniale non videt᷑ ↄueniens. cum commu⸗/

niter paruam vim faciant homines in peccatis veni
alibus.Dicere iterum qꝙ pꝛo quolibet verbo buma⸗
nitatis qd amicus amico dicit peccet moꝛtaliter du/
rum videtur.Et ideo dicendum ꝙ qui ↄmunicat ſci
enter.aut ↄmunicat in actu exterioꝛi in cõtemptum
ſententie late.⁊ tũc peccat moꝛtaliter. Aut non com/
municat in ↄtemptum.ſed tamen ratõnabiliter vide
ri poteſt ꝙ ſententia veniat in contemptum. adhuc
credendum eſt eum moꝛtaliter peccare. Aut pꝛoba/
biliter creditur ꝙ ex boc nunqᷓ ſententia cõtemnet᷑.

⁊ ipſe cum timoꝛe boc facit.⁊ ex quadam affabilita/

te vel ſocictate aliqua verba pꝛeter neceſſitateʒ dicit
vel alio modo in caſibus non exceptis cõmunicat.
tũc credendum eſt circa tales ſententiam temperari
AVnge ſi quis querat vtrũ homo debeat mag dimit/
tere ſe interfici qᷓ aliqd verbum dicere. dico ꝙ ſi ex H
in contemptum veniret ſententia. deberet vtiq;. Sʒ
quis iudicaꝛet iſtum male facere.cum potius debeat
de furto comedere qᷓ; fame perire. Si qui ergo di/
cunt ꝙ peccat moꝛtaliter.intelligendum eſt quando
contemptus interuenit.⁊ quia vix poteſt frequenta
ri ſine contemptu. ideo ſanum conſilium eſt vnicui⸗
q; vt ſe a talibus elonget pꝛopter vitandum pericu/
lum.ſicut dicit Auguſtinus ꝙ faciendum eſt de iura/
mento. ¶ A

ꝙ boc factum eſt ꝓpter terꝛoꝛem.ne foꝛte ꝑ aſſuetu⸗
diuem ⁊ periculum otemptꝰincideret.

¶ De abſolutionc.et queritur vtrum aliquis poſfit ab
ſolui inuitus. Et ꝙ; ſic videtur.quia pater carnalis

multa bona pꝛeſtat filio inuito.ergo pari ratõne im⸗
mo multo foꝛtioꝛi (cum magis pius debeat eſſe) vi⸗
xtur ꝙ pater ſpiritualis poſſit ſoluere ſubditum ip/
ſo inuito.

communicare inuitum. ergo multo magis abſolue/
re. ¶ Item excommunicatio eſt pena inflicta exten.
us pꝛopter emendationcm.ergo ſi ꝑccatoꝛ nõ emen
datur ſed deterioꝛ efficitur. cum ceſſante cauſa ceſſet
ct effectus.videtur ꝙ poſſit ⁊ debeat talis etiam no⸗
lens abſolui.¶ Sed contra. nullus poteſt nec debet
abſoluere aliquem inuitum in foꝛo penitentiali . ego

dillud quod obijcitur ꝙ non pꝛiuan/j7
tur ſacramentis niſi moꝛtaliter pcccantes.dicenduʒ

Item pꝛonioꝛ debet eſſe ad miſerenduz
ꝙᷓ ad condemnandum. ſed aliquis de iure poteſt ex

uisc⸗
lanane
ſſiiturtg
culli
urcyn
7 aurc
giocun
Cniani
Anaff
rxfeto
tenprt
Cotnvnicn
ſcurdarm
tuciatur
un den
ſomins:
Chonicatn
lmsd
ſoneq po
Deiorenn
ſccſetacea
Vluntate
nfanec
Peacnther
ithocdio
tiſueiiu
Neennt.
tonrbet
ſeipote
ltepoſcre
opopter
Gpaterco⸗
umgno
nlatep
noncone
ſcutone
lutigſeql
ickinno⸗
mcuocbe
Inrelſu
iralien
aontn
ſakoc⸗
ſscnteen
gonnena
Anltceg
nguin
Ch
Moal
1Ain
fonen
etian

ere
e
higan⸗
ſdte
nokrienn
ſifin,
nr
nmgheng

nckct

Nemnaean

Nnciez
Mnniits
nmnicg ſne
tchgfiſt

kannmn⸗
npatsront

heenobutn ,
Emwritad
ioruncec
iscinhn

e Detercen⸗

rwörtbetae

Stengaunc
Ncar Angee
Btcnta dnnn⸗
agen fthl

PEetcſinn,nd

chto önen
cnim tnpen
Nhertfnngn
Grdogicl
nbnertiz
n wotis wen
i d/
Aunckqvene⸗
chfeeven
func wan⸗
Gncunpe⸗
Gcundri
AN ſn/
Centsdi

Lirrh ar

g roꝛem pꝛopꝛium.
4

Di.

6

B pari ratõne nec in foꝛo iudiciali. (Item dictum eſt

Petro quodcunq; ligaueris ſuper terꝛam erit liga/
tum ⁊ in celis.ergo confoꝛmari debet ligatio que fit
in terris ei ligatoni que fit in celis et econuerſo.alio
quin non fit vt debet. ſed in celis nullus abſoluitur
inuitus.ergo nec in terris debet.
cauſa manere debet et effectus.ſed cauſa ꝗꝓpter quaʒ
infligitur excommunicatio eſt rebellio et contuma/
cia.ſed qdiu non vult abſolui eſt rebellis et contu/

max.ergo inuitus non debet abſolui. Juxta hoc que
& ritur quis ſit modus ſᷣm quem debet abſolui.¶ R“.

dicendum ꝙ eſt loqui de potentia abſoluendi ⁊ excõ-
municandi pꝛout poteſt in hos actus vel de iure vel
de facto.differt enim facere ⁊ iuſte facere.Si loqua/
mur de facto.ſi epiſcopus excommunicet non contu
macem pꝛetermiſſo iuris oꝛdine.in facie eccleſie ex/
communicatus eſt. q;uis iniuſte lata ſit ſententia. et
tenetur eam ſuſtinere.alioquin ex hocipſo contemp/
tu efficitur dignus excommunicari et ligatur apud
deum. De iure autem eſt excommunicatus quando
ſcᷣm iuris dictamen ab eo qui habet iuriſdictionem

canonicam fertur ſententia in contumacem.et bec li

gat apud deum. Similiter intelligendum in abſolu⸗
tione ꝙ poteſt aliquis abſolui de iure vel de facto.
De iure nullus excommunicatus abſolui poteſt ni/
ſi ceſſet a contumacia. De facto abſolui poteſt ſcðᷣm
voluntatem pꝛelati.in cuius poteſtate fuit ſententi/
am ferre et reuocare. Ande ſi talis abſoluatur. nec
peccat nec eſt excommunicatus qui ei communicat.
et hoc dico ſiue qui abſoluitur ſit ligatus iuſta ſentẽ/
tia ſiue iniuſta.⁊ boc maxime verũ eſt de dmino pa⸗
pa. Nerumtamen ſicut ratõnes pꝛobant talis abſol/
ui non debet ſi iuſte excommunicatus eſt.nec de iure
abſolui poteſt. Si autem excommunicatus fuiſſet i
iuſte.poſſet eum pꝛelatus abſoluere ctiam inuitum.
non pꝛopter ſuum meritum.ſed ad reuocandum er/
¶ Ad illud quod pꝛimo obijcitnr
ꝙ pater coꝛꝑalis beneficia pꝛeſtat inuito filio.dicen/
dum ꝙ non eſt ſimile.quia illa ſunt beneficia tempo/
ralia que pꝛeſtantur contra voluntatem.et in quibꝰ

non conſideratur equitas ex parte ſuſcipientis. non
ſic autem eſt hic.Et pꝛeterea talia beneficia pꝛoſunt

inuitis.ſed beneficium abſolutionis nullo inuito ꝓp/

deſt.immo obeſt. Unde ſicut faſtidioſis non eſt inge

rendus cibus coꝛpoꝛalis.quia obeſt ct iſtum pꝛoijci-

urnt. vel ſi ſuſcipiũt magis grauantur.ſic in pꝛopoſito
S0 eſt intelligenſtum. ¶ Ad ulud quod obijcitur ꝙ po/⸗

teſt excommunicare inuitum. dicendum ꝙ excoõmu/
nicatio eſt coꝛreptio de contumacia.⁊ ideo vtilis eſt
talis contumaci ⁊ nolenti.Econtra abſolutio eſt vti-
lis redeunti non in contumacia exiſtenti.⁊ ideo talẽ
excommunicatum abſoluere potius eſt pꝛeſtare iraʒ
qᷓᷓ miſericoꝛdiam. ſicut facit ille qui dimittit iniuri/

am inultaz. AUnde ſic melius eſt ꝙ ſathane tradatur
coꝛpus q; ſpiritus.ſicut melius eſt iſti ꝙ permaneat

in vinculo q; det᷑ ei beneficium cum contemptu.

81 ¶Ad illud quod obijcitur ꝙ inflicta eſt ad emenda

tionem. dicendum ꝙ non tm̃ ad emendatõnem. im⸗

mo etiam ad inſtructõnem alioꝛum. vt alij diſcantñ
contradicere ⁊ rebellare ſicut Dathan et Abyron. et
ideo ne alij ſumant exemplum malum debet in tali⸗

bus excommunicatio continuari. vt alijs pꝛoſit ad

Item manente

rioꝛi. excepto ſolo articulo moꝛtis

vitandum caſum. Nerumtamen quia neſcit᷑ vtrum
deus det ei ſpiritnm bonum q;diu viuit.ideo ſemper
expectanda eſt conuerſio eius.⁊ ideo nõ eſt ante ab/
ſoluendus quantumcunq; incoꝛrigibilis vidcatur.
Nemo enim eſt omnino incoꝛrigibilis per pꝛiuatio/
nem q;diu viatoꝛ eſt.⁊ ideo excommunicatio medi/
cina eſt ¶Ad illud quod queritur qualiter debeat 82.
fieri.dicendum ꝙ excommunicatio ex triplici cauſa
poteſt eſſe inflicta.ſcilʒ quedam pꝛopter contumaci⸗
am pure.quedam pꝛopter offenſam manifeſtã. que.
dam pꝛopter offenſam occultam.vt quando aliquis

incidit in canonem ex peccato aliquo quod non eſt

publicum. Pꝛimus debet abſolui recepto ab eo ſac̃/
mento qꝙ; ſtabit mandatis eccleſie.et illi vᷣbet man/
dari ꝙ pareat iuri.et ſi quid aliud in ſententia excom
municationis iuſte lata continetur. vtpote quando
condemnatur in expenſis. Si autem eſt excommuni
catus pꝛopter offenſam manifeſtam per ſententiam
vel facti euidentiam.tũc ante abſolutõnem debet pᷣ/
ſtare emendam. Si autem pꝛopter occultam.tũc ſuf
ficit ad relaxandam ſententiam ꝙ ſufficiens cautio
pꝛebeatur parendi mandato¶ Ad illud quod que/8 3
ritur a quo quis poteſt abſolui.dicenduzʒ ꝙ de mino⸗
ri excommunicatõne abſolui poteſt a quolibet habẽ
te poteſtatem tunc abſoluendi a peccato. AUnde duo
excommunicati minoꝛi excommunicatõne inuicem

ſe abſoluere poſſunt. Pꝛo regula autem babenduʒẽ 8 4

qy de omni excommunicatione lata a iure ſiue ma/
ioꝛe ſiue minoꝛe poteſt quis abſolui a pꝛopꝛio epiſco
po ſiue a ſacerdote.exceptis ſex caſibus in quibus ſi⸗
bi reſeruauit iuris conditoꝛ poteſtatem. Pꝛimus ſi
verberat clericum.in quo caſu non poteſt abſolui ni
ſi a dmino papa vel eius legato.viij.caſibus excep/
tis. Secundus caſus eſt de illo qui incendit eccleſiaʒ
⁊ denunciatꝰ ẽ ab epiſcopo.Tercius caſus eſt de ilio
qui frangit cccleſiam ⁊ denunciatus eſt. Quartꝰ ca⸗
ſus eſt de eo qui ſcienter ⁊ ſponte participat cum ex/
communicatis a papa.⁊ recipit eos in officijs.maxi⸗
me quando nominatim expꝛimuntur. Quintus de il

lo qui falſat litteras apoſtolice ſedis. Sextꝰ eſt de il⸗

lo qui coinmunicat excommunicato in crimine. tũc
enim debet abſolui ab eo qui excommunicauit etiaʒ
ſi non ſit eius ſubditus. M ſi difficile eſt ei accedere
ad ipſum.pꝛeſtita viatoꝛia cautione ꝙ parebit eius
mandato.poteſt abſolui ab epiſcopo vel a ſacerdote
pꝛopꝛio. A pꝛimo autem caſu excipiuntur.viij.caſuſ. 8
Pꝛimus eſt ſi ſit in articulo moꝛtis.Sccundus eſt fi

fuit oſtiarius potentis. et percuſſit non ex odio vel

pꝛopoſito. Tercius ſi percutiens clericum ſit muli⸗
er. Quartus ſi regularis regularem. Quintus ſi ſit
ſeruus ⁊ non grauiter leſit.⁊ dominus eius damnifi⸗
caretur de eius abſentia. ⁊ ipſe dominus eſt ſine cul/

pa. Sextus ſi ſit pauper. Septimus ſit impubes vel

ſenex vel valitudinarius. Octauus ſi babet inimici⸗
cias capitales. De excommunicatõne vᷣo illata a iu⸗

dice nullus poteſt abſolui niſi ab ipſo vel eius ſupe⸗

„

6 6 Voenz

¶ Hiſtinctio.xix.de ↄfeſſione ſacramentali in ↄpatõne ad ſuſcipientes.

— — — „.

Aſtq oſtenſum eſt ꝗᷓ ſint claues aplice ⁊c. Supꝛa determinauit mgr clauium vſum ⁊ ſubam. Hie
teterminat qñ iſte claues ⁊ quibus dant᷑.Et habet bec ꝑs E oſtendit ꝙ clauis ſcien
tie nõ dat᷑ ignoꝛantibꝰ⁊ inſcijs. In ſcda querit᷑ vtrũ poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi cõpetat mab. ibi.
4 Cunqʒ iam ↄſtet nõ om̃s ⁊c. Et bec ſcᷣa ꝑs babet tres. In pꝛima ponit ⁊ innuit opinionẽ falſam.
imo hereſim.qꝙ claues in illis ſolis ſunt qui habent doctrinã ⁊ vitã aploꝝ ſeruãt. In ſcda ponit opinionẽ ve⸗
W ram Jꝙ ſint in quolibet ſacerdote.⁊ rñdet falſe.⁊ innnit eam ibi. Alijs aũt videt᷑ qð ⁊ mihi placere. In tercia
vo ipſam defendit a quibuſdã qᷓ vident᷑ ipazʒ oſtendere falſam.ibi. Dꝛemiſſe vo ſnie qua dicit᷑ ⁊c.

Seterminat qñ iſte caues ⁊ quibꝰdant᷑ oſtendẽs ꝙ clauis ſcie non datur XIX
igno:antibus ⁊ inſcjs.

gare qñ iſte claues dent᷑ ⁊ quibꝰ. Dant᷑ hee claues ꝑ miſteriũ epii ali⸗
* cui in ꝓmotiõe ſacerdotij.Cũ em̃ recipit oꝛdinẽ ſacerdotalẽ.ſił⁊ has

Acaues recipit. Sʒ nõ videt ꝙ om̃es vel ſoli ſacerdotes has claues hẽant. qꝛ
pleriq; añ ſacrã oꝛdinatõeʒ ſciam diſcernẽdi hñt. ples pꝰoſecratõeʒ ea carẽt. —
BSane dici pᷣt ꝙ alterã clauiũ iſtaꝝ.i.ſciam diſcernẽdi nõ hñt om̃s ſacerdoteſ nõ omniſ

vñ dolendũ ẽ atq; lugẽdũ.Multi ei lʒ indiſcreti atq; ſcie q̃ eminere dñt ex. ſacerdos al/
oꝛtes ſacerdotij gradũ reciꝑe pᷣſumũt.vita ⁊ ſcia eo indigni qͥ nec añ ſacerdo teram claues

2

tiũ nec pꝰſciam hñt diſcernẽdi qͥ ligandi ſint vł ſoluẽdi. Ideoq; illã clauem habet ſcʒ ſciẽ
in ↄſecratõne nõ recipiũt.qꝛ ſꝑ ſcia carent. Qui vo añ ſacerdotiũ ſcia diſcer⸗ tiaʒ diſcernẽ /
nengdi pditi ſunt.licet hẽant diſcretõeʒ. nõ tñ in eis eſt clauis.qꝛ non valẽt ea di.
claudere vel aꝑire.Ideoq; cũ ꝓmouẽt᷑ in ſacerdotes.clauẽ diſcretõnis recte
dicũt᷑ acciꝑe.qꝛ ⁊ an habita diſcretio auget᷑ ⁊ fit in eis clauis.vt ea iaz valeãt
vti ad claudendum vel aperiendum. ð
Queritẽ᷑ vtrũ hrae lgdir ſolnedi ↄpetat malł.Et ponit opinionẽ falſam
(Ta aues illie ſolis ↄceſſe ſunt qͥ hñt doctrinã ⁊ vitã aploꝝ ſeruãt. b
Cũq; iam ↄſtet nõ omes ſacerdotes illas duas claues hfe.qꝗꝛ ſcia diſcernẽdi
pleriq; carent. de altera.i.potentia ligandi ⁊ ſoluẽdi querit᷑ vtrũ om̃s ſacer/
dotes cam hẽeant. Quidã em̃ hãc ptâtem putant illis ſolis eſſe ↄceſſam. qui
Doctrinã ſimul ac vitã aploꝝ ſeruant. Illas em̃ claues ꝓmiſit dñs Petro et
imitatoꝛibus eius tm̃ vt aiunt. Qui etiam auẽtibus vtunt᷑ in munimentum .
ſue opinionis.hoc em̃ dicũt auguſtinum ſenſiſſe vbi ſuperius ait.Kemiſſio⸗ Aug. iin li. de
nem peccatoꝝ vel ꝑ ſeipſum facit deus.vel ꝑ columbe membꝛa. Dicit etiem baptiſt. mo.
igem pctã dimitti vel teneri a ſanctis. Idem ſuꝑ exodum vbi de lamina au- Exo.xxviij.
rea legit᷑. Erat aũt lamina aurea ſemꝑ in fronte ſacerdotis.hec inquit ſignifi
cat fiduciam bone vite.quam qui vere ꝑfecteq; non ſignificatõne ſed verita .
te ſacerdos habet ſolus poteſt auferꝛe petã. Item Grego. Alli ſoli habent in SGrego. in tra
hac carne poſiti poteſtatem ligandi ⁊ ſoluendi ſicut ſancti apoſtoli.qui illo / ctatu euange
tum exempla ſimul cum doctrina tenent. Item ex dictis Orige. lhec poteſ/ lioꝛum.
tas ſoli petro ↄceſſa eſt ⁊ imitatoꝛibus petri. Nam quicunq; veſtigia Petri
inmitantur. habent recte ligandi ⁊ ſoluendi poteſtatem. Hijs alijſq; teſtimo⸗
nijs inituntur qui aſſerunt poteſtatem ligandi ⁊ ſoluendi illis ſolis ↄceſſam
ſacerdotibus qui vita ⁊ doctrina pollent ſicut apoſtoli. DMVMU
Ponir opinionem veram ꝙ claues ſint in quolibet ſaceidote.⁊ reſpõ⸗
Ndet opinioni fallſe. 0

Ulijs autem videt᷑ (quod ⁊ mihi placere fateoꝛ) cunctis ſacerdotibus hanc
auem dari ſcʒ ligandi ⁊ ſoluendi.ſed non eam recte ac digne hñt niſi qͥ vitã
⁊ doctrinam apoſtolicã ſeruant. Nec pᷣmiſſe auẽtes malos ſacerdotes hanc
poteſtatem negant habere.ſed illos ſolos digne ac recte hac ptãte vti ſigni/
ficãt.qui pꝛediti ſunt vita ⁊ doctrina apoſtolica.qꝛ ſoli ipſoꝛum apoſtoloꝛuz
imitatoꝛes digne recteq; poſſunt ligare 7 ſoluere. Et per dominum tantum

aaa I
Oſtqᷓ; oſtenſum eſt qᷓ ſint claues aplice.⁊ qͥs eaꝝ vſus.ſuꝑeſt inueſſi —

nen
ctere
ſhi

in
ui
r n dig
Augenlie
ſtonus no
Naa,tel
orner

Geisſue
Uücrnn

vel ꝑ ſanctos in quibꝰhabitat ſpũſſanctus digne ⁊ re⸗

cCte fit remiſſio vel retentio pctõꝛum.fit tamen ⁊ per il/

los qui ſancti nõ ſunt.ſed nõ digne vel recte. Dat em
deus benedictõnem digne poſcenti etiꝗ ꝑ indignũ mi

om̃s ſacer⸗

cerdotibus ↄgruit. alia que ab omnibus bonis cõmu⸗
niter exhibet᷑. Deniq; illi ſacerdotes in quibus chꝛiſtꝰ
habitat. benedictõnis plenitudinẽ tribuere dicunt᷑.nõ
quia ſoli illi tranſfundant gratiã.ſed quia illi ſoli licite
⁊ digne id agũt.nec ſubditos mala vita ſacerdotis le⸗
dit.ſi bona faciunt que ille dicit. Unde Greg. Multi

dum plus vitam ſacerdotum q́; ſuam diſcutiũt. in er/
roꝛis foueam dilabunt᷑minus cõſiderantes ꝙ nõ eos
vita ſacerdotum lederet.ſi humiliter bonis ſacerdotũ

niſtrum. OQ vo hanc ptãtem habeãt om̃s ſacerdotes.
dotes bẽant pp MHaiero.teſtat᷑ ſuꝑ illum locum cuangelij.vbi dñs dixit
teſtatem ligan / petro. Tibi dabo claues regni celoꝝ ⁊c. habẽt inquit Mat. xvj.
di ⁊ ſoluẽdi· egandem alij iudiciariaʒ ptãtem apoſtoli. hʒ et omis
eccleſia in epiſcopis ⁊ pᷣſbyteris. Sed ideo petrus eaʒ
ſpecialiter accepit. vt omes intelligant ꝙ quicunq; ab
vnitate fidei ⁊ ſocietate eccleſie ſe ſeꝑauerit.nec a pec⸗
Oꝛ etiã ꝑ indi⸗ catis ſolui nec celũ poteſt ingredi.Iteʒ ꝙ ſacerdos eti⸗ ßMU
gnos traſfundi am ſi malus ſit gratiaʒ tamen tranſfundit ꝓ ſue digig
tur g&ra dignis tatis officio Aug.oſtendit dicens. Dictũ eſt a domio Nüe. vy.
Augꝰ in li.que- in numeris ad moyſen ⁊ aaron ſacerdotes.vos ponniißß y
ſtionuz noui ct te nomen meuʒ ſup ſilios iſrahel.ego dñs benedicam
aer teſtamẽ eos. vt gratiã traditio ꝑ miniſteriuʒ oꝛdinati tranſſun
ti ↄfirmat dat hominibus.nec voluntas ſacerdotũ obeſſe velpp
deſſe poſſit.ſed merituʒ benedictõneʒ poſcent. Qusc/
ta aũt ſit dignitas ſacerdotalis officij et oꝛdinis hin
Joh. xj. aduertamus. Dictum eſt de nequiſſimo caypha inter l
a (ctera. Hoc autẽ a ſemetipſonon dixit. ſed cum eſſet a Sʒ c cet ponti⸗ 1
ppontifex anni illius ꝓphetauit. ꝑ quod oſtendit᷑ ſpiri⸗ anuilllug Elidje⸗
tum gratiaꝝ non ꝑſonam ſequi digni vel indigni.ſed Rentpalet tcnen ig
oꝛdinem traditõnis.vt q;uis aliquis boni meriti ſit.cñ ſe dixit animo interſi
tamen poſſit benedicere niſi fuerit ordinatꝰ. vt officj endi chꝛiſtum. pec/
miniſteriũ exhibeat. dei aũt eſt effectuʒ tribuere bene⸗ cauit dicendo nõ ꝓꝑ
dictõis.inc euidenter oſtendit᷑ ordo nõ pꝛiuari po⸗ ꝓbetauit. Item ſann
teſtate tribuendi gratiã ob miniſtri indignitatẽ. Huic cencſctecdros.
Eſicius ſuprr tamen Auguſtini ſententie videt obuiare quod ait eſi ali. conſtans eſt au⸗
Leuiticom (uus. Sacerdotes inquit nõ ꝓpꝛia virtute benedicũt. tem illud fuiſſe falſũ.
ſed quia figuram xpᷣi gerunt.et ꝓpter eum qui in ibpſis By. dicendum qꝙ in ꝓ
eſt plenitudinem benedictõnis tribuũt.nec ſolum is pbetatione illa duo ẽ
ſacerdotiũ ſoꝛtitus eſt. ſed quicunq; xpᷣm in ſeipſo ha⸗ conſiderare cllz ver⸗
bet. ⁊ eius figuram gerit ꝑ ↄuerſioneʒ bonam ſic moy ino verynm er
ſes idoneus eſt vt benedictõneʒ pᷣſtet. Ecce hic habes terioꝛis bominis. In
ꝙ nõ ſolum ſacerdos ſed om̃is in quo xpᷣs habitat be / verbo autem ipſo in⸗
nedictõnem pᷣſtat. Sed alia eſt benedictio que ſolis ſa terioꝛi eſt conſidera-

re duo.ſeilʒ ipſius im

miſſionem vel inſpi/
ratõnem. ⁊ poſt imiſ⸗
ſionem. verbi immiſ/
ſi diiudicatõnem.que
fuit ab intellectu cay⸗
pbe.Et cum verbum

haberet duplicem in⸗

tellectum. ſcilicet car
nalem ⁊ ſpiritualem.
ſpuũſanctus immiſit

bm intellectum ſpiri⸗
tualem. ⁊ ipſe intelle
xit ᷣm carnalem. Et

Pm bunc duplicem intellectum verbum exterius du licem facit intelligentiam in auditoꝛibus. Unam car⸗

nalem in iudeis. Et aliaʒ ſpiritualem in chꝛiſtianis.⁊ ſᷣm pꝛi zum intellectum non fuit verbum pꝛopheta tio
nis ſed ↄſpiratõnis. ⁊ ſic intellexerũt iudei ↄſpiratoꝛes. Scom vᷣo ſecũdũ intellectũ verbum fuit verum. ⁊ p
pbetia facta fuit cbꝛiſtianis. vnde ꝓpbetauit neſciens quid diceret ꝙtũ ad verũ intellectũ ſcom quem inſpira
tum fuerat verbum. Et m duplicem intellcetum vicit verbi ill fuiſſe factum ſpuſſancti vel male volunta.

tis ipſius pontificis.

. .

—

bß Sʒ nullꝛofficio ſacerdotis vti debet niſi immunis ſit ab illis ⁊c Contra. quia ſᷣm h̊ cum nullus ſit qui ca

reat venialibꝰ.nullus deberet ab eis abſolui.Si tu dicas ꝙ intelligit de moꝛtalibꝰ.Contra.ſacerdotẽ qui ba/

bet curam aiaꝝ ↄtingit peccare moꝛtaliter. ⁊ tñ tenet᷑ penitẽtes audirc.⁊ nullus peccat faciendo illud ad qd

tenet᷑.g̊ nõ peccat moꝛtaliter. Item abſolutio fructuoſa ⁊ vtilis fieri põt ſine gratia gratũ faciente.ergo non

opoꝛtet ꝙ ſit in gra. nec tenet

re bominẽ in conee
ctu ei. im autez om ⸗ ¶ Defendit opinionem veram a quibuſdaʒ que vidẽ
neſoeeln dig⸗ Aur ipſam oſtendere falu. „
eſt 2 in eadez damna⸗ ¶ Pꝛemiſſe vo ſententie qua dicit᷑ etiã ꝑ mali ſacerdon

tione.ideo dico ꝙ ſa⸗

miniſteriũ tranſfundi gratiam benedictõnis. videtur

exquo habet ſui effectů. R. dom ꝙ abſoluere hoiem a moꝛtali boc eſt iudica⸗-

cerdos quãdo abſol· obuiare qð dñs ꝑ malachiam ꝓphetam malis ſacer⸗ Malach. ij.
uit penitentem tenek dotibus ↄminat᷑.Aaledicam benedictõnibus vr̃is. . .
e culpa ſua penitere. Et alibi. Ae his qui viuificant animas q̃ nõ viuunt.? Eʒech. xiij ·
oauin indigne “moꝛtificant aias quenõ moꝛiunt᷑. Si eĩ maledicit o
ideo grauiter eccat. Minus benedictõnibus eoꝝ. ? ſi anime quas viuificãt
quia in quo alterum nõ viuũt.quõ eos gratia benedictõnis tranſfundit᷑:
iudicat ſeipſum con / Sed illud capitulũ. maledicam ⁊c.quidã referunt ad
demnat. Quod obij hereticos.qui ab eccleſia pᷣciſi ſi unt. ⁊ ad excõmunica/
ſetn de we ial. no A tos. quoꝝ benedictõnes fit maledictõnes. his qͥ eoꝝ
Kdn nod bine ſequunt᷑ erroꝛes. Illud vo alterum.ſ.viuificãt ⁊c᷑. ſupꝑ
tur ꝙ facit quod dʒ. om̃s illos ſacerdotes exponunt qui abſq; claue ſcien/ Qusalis
vicendum ꝙ verũ eſt tie.⁊ foꝛma bone vite pᷣſumunt ligare vel ſoluere. Sʒ des R
ſed non omni modo nullus officio ſacerdotis vti debet niſi immunis ſit ab iudex ecciaſtic⸗
quo debet. Qð obijfad illis que in alijs iudicat.alioquin ſeipſum condemnat
tench fructuoſa maf NQualem aũt opoꝛteat eſſe qui alioꝝ iudex conſtituit᷑. Aug in libꝛo de
ulcipienti. ed vam. Aug. delcribit ita dicens. Sacerdos cui omnis offerk pemitentia
noſa eſt abſoluenti ſi · Peccatoꝛ.ante quẽ ſtatuit᷑ om̃is languoꝛ.in nullo eoꝛũ
ue adminiſtranti ꝓ- ſit iudicandus que in alio iudicare eſt pꝛomptꝰ. Ju⸗ c
pter contemptum ſa dicans em̃ alium qui eſt iudicandus.ↄdemnat ſeiſßm.
qament. Lognoſcat g ſe ⁊ purget in ſe qð alios videt ſibi offer.
ôM re.Caueat vt a ſe piecerit quicqͥd in alio damnoſuʒ re·
perit. Animaduertat.ꝙ qͥ ſine peccato eſt pꝛimꝰin ill Johᷣ.viij
lapidem mittat. Ideo em̃ liberauit peccatricem. quia d
nõ erat qui iuſte pꝛoijceret lapidem. Quõ lapidaret.
qui ſe lapidandum cognoſceret: Nullus em̃ erat ſine
peccato.in quo intelligit᷑ omnes fuiſſe reos. Nam ve⸗
nialia remittebant᷑ per cerimonias.Si qð &̊ in eis pec
catum erat.criminale erat. In hoc ̊ patẽtiſſimũ eſt cri .
maen ſacerdotuʒ ⁊ deteſtabile.qui nõ pꝛius ſe iudicant Mota. veni⸗
c¶¶ Judicans enim ⁊ alios alligãt.Caueat ſpũalis iudex ſic nõ ↄmiſit cri: alia hie viece
alium qui eſt iudica⸗ mẽ neqᷣcie.ita ñ careat mũere ſcie. Optet vt ſciat cos⸗ legemee ena.
penetrezs. ſcẽ qcqd dʒ iudicare. Judiciaria ei ptas 6 poſtulat. vt
ſcat parꝛochianaʒ ſu DB =
am. vel vt dicatur bo

neſtius furetur cum ꝑꝛochianis ſuis res aliquas. vtrum poſſit eos abſoluere.Et q ſic videtur.quia in quocũ
; = exiſtit abſoluit de facto.ergo videtur ꝙ de tali poſſit eos abſoluere. Sed ↄtra boc eſt.quia non po⸗
keſt eſſe idem in eadem cauſa iudex 2reus.⁊ hoc patet. ſi talis ſacerdos reus eſt.iudex eſſe non poteſt. Py.
dicendum eſt ꝙ non video quare nõ poſſit abſoluere.Eſto em̃ ꝙ aliquis det malum conſilium. vtpote de bo⸗
micidio faciendo. non video quare ille idem non poſſit penitenti dare bonum. verumtamen neutri credere
eſt tutum. Mon ipſi abſoluenti. quia videtur in eo manifeſta pꝛeſumptio. MHon ipſi penitenti. quia videt᷑ in
minus vera contritio ⁊ peccati veteſtatio.dum non vult detegere niſi noſcenti.vnde ſi ſacerdos nolit eum

icentiare. debet ſuperioꝛem adire. Ael ſi ille non habeat ſuperioꝛẽ.vel non vult ad eum ire.poteſt ab illo ab/
ſolutoneʒ recipere quia reuera abſoluit.ſi contritio adeſt. ſi vlterius ad maioꝛem certitud

cerdoti peccatum detegere bonum eſt. ⁊ hoc dico ad maioꝛem ſecuritatem babendam.

incm vult alij ſa⸗
4 Q2Edeo enim liberauit peccatricem.quia non erat qui iuſte pꝛoijceret lapidem. ontra. ſedm b vi i⸗

ls peccgerix non fuit liberata ex miſeriooꝛcia / ſed quis non agerat bumana iuſticis ¶ Item cſto æ prelatus

gewbetp
IAigens
n Sedor

fiizant
lechipi⸗

ninntone

eroting

lieriͤcef

tluſtce
ſe .
ti
chle

☛ =

5
= 2

l

—

S
=.
E
SE

„ N

eA

ſader eutt

„Nginlnd
1 im

Parten

lunnui

guhete
Ginmufn

bãt qᷓ p cerimo-

nialia dimitte⸗

te vel mutil ati⸗
ꝗ̊ moꝛtẽ vl mu⸗

one. Crimialia
tilatonem infe ⸗

Aalach. ij.

4
.

fectõne.diſcretionẽ in varietate. doceat pſeuerãtiam.
caueat ne coꝛruat.ne iuſte ꝑdat iudiciariaʒ poteſtatẽ.
Et ſi enim pnia poſſit ei acquirere gratiã.non tũ mor
reſtituat in poteſtatem pꝛimã.Et ſi petrus ptꝰ lapſum
reſtitutus fuerit.⁊ ſepe lapſis ſacerdotibus reddita ſit
dignitatis poteſtas.nõ tamen eſt neceſſe vt omnibus
ↄcedat᷑ quaſi ex auẽtate. Inuenit᷑ auẽtas que ↄcedit
2 quaſi imperat.inuenit᷑ auẽtas alia que non ↄcedit ᷣ
vetat. que ſcripture nõ repugnant ſed ↄcoꝛdant. Cuʒ
ey⸗ tot ſunt qui labunt᷑ vt pꝛiſtinaʒ dignitatẽ ex auẽte
defendant.⁊ quaſi vſum peccãdi ſibi faciãt.reſcinden
a eſt ſpes iſta. Si vo locus eſt vhi iſta nõ ↄcurꝛãt.re⸗
ſtitui poſſunt qui peccãt. Ex hijs ſatis ppenditur qua
lis debeat eſſe ſacerdos qui alios ligat ⁊ ſoluit.diſcre/
tus ſcʒ ⁊ iuſtus.alioquin moꝛtificat ſepe animas q̃ nõ
moꝛiunt᷑.⁊ viuiſicat que nõ viuũt.⁊ ita incidit in ma/
ledictõnis iudiciũ.Illud aũt malachie.ſ.maledicã be
nedictõnibus veſtris.ſiue ſuꝑ hereticos tm̃ ⁊ excom
municatos.ſiue ſuꝑ om̃es ſacerdotes qui vita ⁊ ſcien⸗/
tia carentes benedicere pᷣſumunt dictũ accipiat᷑.ſic in /
telligi põt.maledicã benedictõnibus veſtris.id ẽ hijs
que in eis benedictõnibꝰpoſſidetis.quia faciam ea ce⸗
dere vobis in maledictõneʒ.nõ in benedictõeʒ. Quia
⁊ ſi benedicũt ſanctis.nõ hoc faciunt ex vero coꝛde.?
ideo eoꝝ benedictio eis vertit᷑ in maledictõnem. Vel
maledicam benedictonibꝰ veſtris.id eſt qð a vob be/
nelbicitur a me erit maledictũ.quia benedicunt inique

g5 debet iudicare diſcetnat. Diligens g inueſtigator

—

qð debet iudicare diſcetnat. Dil uen ſit mar qro a te vtra
ſapiẽter interꝛoget a peccatoꝛe qð foꝛſitan ignoꝛat vel
verecũdia velit occultare.Cognito vᷣo crimine. varie

teneat᷑ ſubditos coꝛ/

rigere. ↄſtas ẽꝙ nõ ẽ
tates eiꝰnõ dubitet inueſtigare.⁊ locũ ⁊ tempꝰc.que ehns Necet⸗ 3 5
ſupꝛadiximꝰ.quibus cognitis aſſit beniuolus. patus Ry. d ꝙ duplx e coꝛ⸗
erigere. ⁊ ſecum onus poꝛtare.⁊ hẽat dulcedinẽ in af / reptio. Ana ꝑ modũ
icrepatõiſ ⁊ aꝛgutõiſ.
⁊ tał arguit ꝑ moduʒ
ſupꝑioꝛis. ⁊ qui ſic ar-
gulit aliũ peccat.qꝛ q

facit. non vt dʒ facit.

Sz ſi interioꝛ ſit ma⸗

licia ꝑeccat.ſi exterioꝛ

ſupbiendo peccat ſcã
daliʒado. Et iõ ad H
Ylicite coꝛrigat tene⸗
tur pꝛimo de oclo ſuo

trabẽ eijcere.alioqui

oꝛ:dinẽ coꝛrectiõis ꝑ/
nertit. Ulia eſt coꝛræ/

ctõ ꝑ modũ ſupplica
tonis ⁊ ãmonitõnis.

⁊ bec põt eſſe bonoꝛũ

⁊ etiã mnaloꝝ.ipᷣe aũt
loquit᷑ de pꝛima ⁊ nõ
de ſcda. Qð obijcit de
muliere pʒ.qꝛ ille mo

dus coꝛripiedi erat ꝑ
vindictaʒ. Qð opᷣr iõ
liberauit ⁊c.ddʒ ꝙ iõ
nõ dicit finẽ qꝛ ille fu
it ſue mie habũdãtia.

potius viam 2 mo-

dum ad ipam liberã⸗
daz inſinnat. De coꝛ
reptopne vo fraternnæzæ

notandũ e tucte⸗

t
et 8” inn oꝛz ſapienter interroget.
nam. Sed ↄtrariũ habet᷑ in õ.lxiij.ſcrutati ſunt inqͥt iniquitates.

ontiit J E ner hõ coꝛrigere. q;
ggentibus.adulanturq; peccantibus dummodo diui videt frem Zsiter oc H
tes ſin. Hr. rcrechit pbabilt.
Eneꝛe peſe 205 obeſſe. ̊ tñ cauendũ ne quis foꝛmet ſibi ↄſciam ſtultã ex modica piectur.
¶ Diligens g inueſtigatoꝛ ſapienter interroget. Ex boc videt᷑ ꝙ ad ↄfeſſoꝛem ꝑtinet ꝑſcrutari ↄſciam alie⸗
. ebrerft ſcrutãtes ſcrutinio. Item deut.
xxxiiij.cum repetis a ꝓximo tuo reʒ aliquã quã tibi dʒ.nõ ingrediaris domũ vt pignꝰauferas.ſ̊ ſtabis foꝛis.

ille ribi ꝓfert qd habuit. nõ videt᷑ ꝙ hõ interiꝰdebeat ad ſecreta coꝛdis ingredi. Item ex boꝛum pctõꝛum

ruminatõne frequẽter fetoꝛ oꝛit᷑ ↄcupie in querente.⁊ gencrat᷑ cognitõ mali in audiente. ꝓpter qdð etiã fre/

quẽter ↄtingit eu titillari ad ſciendum ſcia experientie. c. R. doᷣm qꝙ abſq; dubio opoꝛtet ipᷣm ↄfeſſoꝛem

diligentẽ eẽ in inueſtigãdo.Et ratio huiꝰeſt.qm̃ ipᷣe iudex ẽ.⁊ iudex diligẽter inqrere dʒ cãe veritates.maie

gqaz dubia appet m qð dẽ Job. xxix.cãm quã neſciebã diligẽtiſſime inueſtigabã. In talibꝰaũt inquiſitõnibus
cauendũ eſt ſuoflua curioſitas ⁊ negligẽtia. Quedaã em̃ lenr nõ dʒ inquirere in ſpãli ↄfeſſoꝛ ſicut ſunt petã

vij. capitaliũ. abuſio. v. ſenſuñ.⁊ de bis põt querere qñ videt negligentẽ vel igrantẽ eſſe ibm penitentes. Hoc
ait ſp eſt attendendũ vt inq̃ſitio ↄferat ſtatui penitetis. Ideo dẽ puer.xviij. Juſt?ꝰ i pꝛincipio ẽ accuſatoꝛ ſui.

incõſueta ⁊ enoꝛmia ⁊ cõtra natura. ⁊ de talibꝰintelligit illud pue rj inueſtigatoꝛ mal
Etrõ huiꝰeſt. qꝛ frequẽter addiſcit penitẽs qð nõ nouerat.⁊ ↄtingit ipᷣm ↄfeſſoꝛẽ in talib

„

roppꝛimet ab eis.
ocuti. ⁊ iõ nõ debbz

ꝓuer.xj.inueſtigatoꝛ malo

talia qᷓrere niſi in generali ⁊ quaſi de longinqͥ ꝑx quaſdã circũlocutõnes. vt ſi fecit q ↄfitet᷑ intelligat.ſi nõ fe-
cit nõ addiſcat. Item huiꝰrei ſistio eſt Judith.viij.vbi di.vos aũt nolo vt ſcrutamini archanũ men. Jucdith

vl obſerricante manu equct?eſt coluber toꝛtuoſus. Alia vo ſunt inarenga Ltraſgren o.r Peepcor am i

eſſe ipᷣm penitentez. Hoc

feſſio interptat᷑ ⁊ dixit ſacerdotibꝰrepꝛimens curioſam inquiſitões.⁊ ideo qꝛa longinqͥ dz eẽ o Job.xr

venit amicus eiꝰ⁊ inueſtigauit eũ.Et cũ magna pꝛudẽtia oꝑtet h̊ facere.⁊ ideo neceſſe eſt of⸗ vꝛes eſſe di⸗
ſcretos. Unde puerbi.xviij. Sapiens ſibi videt᷑ vir diues.paupꝑ añt pꝛudẽs eñ ſcrutabit᷑. f ¶ Cũ em̃ tot ſt

qui labunt vt pꝛiſtinam dignitatẽ ꝛc. Ar̃ male dicere.qꝛ deferqũ ẽ miſtitudini.⁊ vbi multitudo eſt in caſa

opoꝛtet rigoꝛi wetrabcre g magis reſtituancl ſunt in gradũ ꝛiſtinum ſi pauci eſſent. Contra. ius vicit eos
eſſe amouẽdos. qui reſtituit facit ↄtra ius. agit iniuſte.Reꝰ.ddm ꝙ in talibꝰ qñ crimẽ gue eſt vel enoꝛme.
amotio ſacerdotũ ab officio eſt de equitate iuris ⁊ rigoꝛc.ſ reſtitutio eſt de iuris relaratione. In relaxatione
aũt ad hoc ꝙ fiat.ↄſideranda eſt in eo qui facit potentia. vt ſit talis qui ſupꝛa ius poſſit.⁊ nõ ſit illi iuri ſubie⸗
ctus.⁊ in eo cui fit ſit ca ydonea.ſcʒ neceſſitas vel vtilitas.alioquin nõ diſpenſatio ſed diſſipatio debet dici.
Et qm̃ dñs papa nõ eſt ſubiectus ↄſtitutõnibus patrũ.ſed ſuꝑ om̃s eſt.ideo põt in eis diſpenſare. ⁊ tĩũc bene
facit qñ neceſſitas vel vtilitas boc requirit. In mandatis vo decalogi nullo mõ põt.qꝛ ipſe eſt ſubiectus eis.

ideo diſpenſatio ita ↄſueuit dffiniri.diſpenſatio eſt iuris relaxatio.facta cum cauſe cognitione.ab eo qui ba

bet ius diſpenſandi. Añ diſpenſare dẽ qſi diuerſa penſare.⁊ ideo in eis q̃ ſtatũ eccleſie decoloꝛant diſpenſan/

dum nõ eſt. ⁊ in eis qui nitunt᷑ ius infringere.⁊ hoc eſt qũ multis cocedit᷑ qd paucis eſſet ↄcedendũ.⁊ qñ ſic

accipit᷑.nõ fit ſibi de gratia.ſed tanq;ᷓ ſi eſſet de iure ↄmuni.⁊ in talibus loquit᷑ auctas pꝛiꝰ poſita.

minat quibus dant᷑ claues ⁊ quõ.tria querũ
ur. Pꝛimo querit᷑ quibus dant᷑ daues. Se

£$

Ncundo queri

um cõicet bonus miniſter cũ malo miniſtro.
Lueſtio. ſ. 343

—

¶ Atruz ſacerdos legalis habuit claues. Et ꝙ ſic vide

tur.quia ſicut legis ꝑiti inſtituti fuerũt ad populum
tocendũ.ita ſacerdotes ad ſanctificandũ.ſicut patet
pꝑ totum leuiticum ⁊ in exo. ſed legis periti in veteri
teſtamento acceperũt clauẽ ſcientie ad pagendũ ſuũ

officium. ⁊ pari ratõne ſacerdotes legales ad ſuũ.
Minor patet ꝑ hoc qð dicit᷑ Luce.xj.⁊ vobis legis

peritis vc qui tuliſtis clauem ſcientie ⁊c. ¶ Itẽ da/⸗
uis eſt ſequela oꝛdinis ſacerdotalis ſicut meliꝰ iã pa

tebit.ſed ſacerdos legalis habuit oꝛdinem pontifi-

catũ ſᷣm ꝙ pʒ Hebꝛe.v.nec quiſqᷓ; ſibi ſumat hono/
rem.ſed qͥ vocat᷑ a deo tanqᷓ; aaron.g cũ habuit pꝛin
cipale.videt᷑ ꝙ etiam habuit annexum. 7 Iteʒz cla/
uis eſt autoꝛitas diſcernendi ⁊ ligandi ⁊ ſoſuẽdi faci
endo reconciliatõnem pcccatoꝛis cum eccleſia.ſᷣ hoc

totum fuit in ſacerdote ſummo in vete.teſtam̃.quia
ad ipſum ꝑtinebat lepꝛoſuz iudicare ⁊ expiare.ſicut
dicit᷑ Leuitici.xiij.g&ͤ habuit clauem. Si tu dicas ꝙ il

E erat poteſtas carnalis ſicut expiatio et ipſa lepra.

Contra.a lepꝛa nõ potuit mundare coꝛpoꝛaliter. er/

go piabat aliquo modo ꝑ aſperſionem ſicut ibi
ponit᷑ ergo expiatio illa erat ſpnalis.¶ Contra. cla⸗

ues ſacerdotales ſc ad aperiendũ regnu celoꝝ.ſᷣ reg

nũ celoꝝ nõ fuit aptũ an moꝛtẽ xpᷣi.&̊ claues añ moꝛ
tem xpᷣi fabꝛicate nõ fuerũt. engo nec aliquis eas po⸗
tuit habere. ¶ Item p claues iſtas ſpnales reconci/

liatur quis dum ſoluit᷑ ⁊ ligatur. Sed reconciliatio
fieni nõ potuit niſi ꝑ mediatoꝛem.mediatoꝛ aũt vnꝰ

tantũ eſt ſcʒ xpᷣs dominus.& ante aduentũ ipſius ha
beri nõ potuerũt. ¶ Item lex moyſi carnalis dicit
ab apoſtolo ⁊ lex oceidens.ſed iſta poteſtas eſt ſpiri⸗

tualis ⁊ ad viuificanduʒz vel ad pficiendum in vita.

ergo talis poteſtas dauium nullo modo legi illi cõ/
petebat. By. dum ꝙ aliqui toctoꝛes dicere volue/

runt ꝙ poteſtas clauis fuit in lege moyſi.⁊ ẽ i lege G
tie. ſed diſferenter. Quia ibi fnit imperfecte et ſemi/

ßlene. bic autem ꝑfecte. At ſicut illa fuit imperfecta

ex. ⁊ hec perfecta. ⁊ bec addit ſupꝛa illam. ſic claus

ad daucʒ. Et ſi penitentia inchoauit in veteri teſta⸗

NO intelligentiã huiꝰptis in qua magr deter-

qñ.Tercio ſuꝑ quos vel in quos mini
ſtri ꝑ caues poſſunt.Circa pꝛimũ querũt᷑ duo. Pꝛi
mo querit᷑ vtruʒ claues date ſint ſacerdoti legali an
ſoli ſacerdoti euãgelico. Scdo vtrum in ptãte claui

mento ⁊ fuit ibi.ita ⁊ clauis ſᷣm cuiꝰ arbitrium con⸗

ſũmat᷑ penitentia. Et hoc nitunt᷑ oſtendere ꝑ hoc ꝙ
ſacerdotibus ↄmiſſum fuit vt peccantibꝰp ignoꝛan-
tiam ſacerdos imponeret penam iuxta menſurã de/
licti. ſicut dicit᷑ Leuitici.v.⁊ illud fuit quoddam liga

re ad penam. nõ tamen ꝑfectam habuit poteſtatem.
quia nõ poterant ſoluere remittendo partem pene.

—

et hoc quidem habent a ß paſſione claues in noua
lege. ⁊ per boc reſpondet᷑ ſm illos ad obiecta vtriuſ
q; partis vt patet intuenti. Alia opinio eſt vt credo

ꝓbabilioꝛ ꝙ poteſtas clauium ꝓpꝛie eſt ſacerdotis

euangelici.nec in lege veteri fuit inchoata. ſed mag-
ſgulata iltu apparet clarius ſi reſpiciatur ipſius
ſſentia. oꝛigo. ⁊ finis. Clauis enim poteſtas ſpiritua

lis eſt.que eſt aliq; datum anin:ie in ſigillatõne.qua

ſigillatur caractere ſacerdotali.⁊ quoniaʒ lex illa nõ
ſpiritualis ſed carnalis dicit᷑.ideo non ↄpetebat ciſᷣ
noue que eſt lex ſpũs.Similiter patet hoc ſi reſpicia

tur clauis oꝛigo. Cum em̃ triplex ſit clauis vt in pꝛe⸗
cedentibus viſuʒ eſt. ſe autoꝛitatis. excellentie. mi
niſterij. clauis miniſterij deſcendit a claue autoꝛitat?

mediante daue excellentie.quoniã ⁊ ſi deus per ſe de
let culpaʒ.⁊ ſacerdos aliquaʒ pene partẽ.xpᷣs tñ fuit
qui ſoluit debitum in paſſione ſua.ſoluit inquã debi/
tum ade.⁊ tantũ ſuꝑhabundauit ꝙ miniſtris cõmu⸗
nicauit virtutem ſoluendi a pena.Similiter patet ſi
reſpiciatur finis.quoniaʒ clauis ad aperiendum eſt
per reconciliatõnem.⁊ quoniã in reconciliatõne illa

mediatoꝛ eſt homo qui tenet locum dei. extũc potu/
it ⁊ debuit dari clauis.exquo deus factus eſt hbomo.

vt nos diuinitatis ſue tribueret eſſe participes.et ex
quo pꝛecium reconciliatõnis fuſum eſt.⁊ boc debuit
eſſe in noua lege.⁊ ideo pꝛimo dictum eſt petro.tibi

dabo claues.quaſi ante date nõ fuiſſent.Conceden/

de ſunt igitur ratõnes probantes ꝙ ſolus ſacerdos
euagelicus habet claues. ¶ Ad illud ergo quod ob⸗

ijjcitur de claue ſcientie.dicendũ ꝙ illa clauis ſcientie

dẽ clauis alia qᷓ iſta.qꝛ illa fuit ad docẽdũ ea que iurꝭ
erant ⁊ legis.hec autem oꝛdinatur ad dirigendũ cla/

uẽ potentie ligandi ⁊ ſoluendi a pena.⁊ ita bec ape/

rit celum. ſed illa aperiebat vt adituʒ pꝛepararet ad
ſciendum.Lex autem noua ↄmunicat cum veteri in
ſcientia.quia vtraq; lex docct. licet bic darius aꝑeri/

antur miniſteria legis ⁊ ꝓpbetarum. Sed in redun/

dãtia ⁊ copia gratie ⁊ ſpiritualitate poteſtat diffe:e/
bant. ⁊ ideo non valet illud.¶ Ae qr
tur ꝙ eſt ſequela oꝛdinis.dicendũ ꝙ ſicut in lege ve/

teri non fuit clauis vera ſed figuralis.ita etiam ⁊ oꝛ/

do. Et hoc patet.quia verus oꝛdo eſt qui veram of/

fert hoſtiam ⁊ ſacrificium deo acceptum.⁊ boc eſt in

¶ Ad üllud quod obijci 10

nckyenn⸗
Eſon
Msereſunt
1one ſcto
hohnis
ſhtien
lugtbidpbo⸗
Mfobicun
ſactuneſt
Morumng
Ulaues dig
rtiopece⸗
iſan qi
ſfipcſäci
c Zugtb
licuinine
irittrea
heraant
rblurton
unpotite
perenor
gligkiteſc
nobocſct
ſedonetdon
fulnocſtt,
noſofi
hlulreae
nſttt abe
iijdietois
lane
Uetftate
tngnat
Geltſgrnc
eſtos⸗
cglunnge
ſaheden
tien
tnliedi⸗
unſfinen
atſtigf
titbee

—

gun

ſecelen

ene

nni
Claen
Duntin
Ntürſi
iri
inti
kinteni
Abogih
ur Noin
ini
M.

mntinen
aredn
unnoinid,
mignig
wupkn⸗
D
Meducztten
Snctant
innaten
potckußri
inſeltinc
onmniginn
Non ecnet
Athoeſthe
Eauisyrb
clontet
daueantunt
idwsperen
ibfffil
utintidn
infrochnk
Oinlta ge
Atln
mnini
mndi en,
ſenicet
un Cenn

Di. H .

nouo teſt. vbi offertur vera xpᷣi caro. In lege ce. offe
rebatur caro bouis vel agni que erat buiꝰ ſiguum.
11 Acillud quod obijcitur ꝙ babuerunt diſcernẽdi
auẽtem ⁊ ſimiliter expiãdi.ddm qꝙ illud erat carna/
le non ſpuale. Quod obijcit ꝙ non mundabat ab in
mundicia carnis.dᷣm qꝙ expiatio ⁊ illa ſactificatõ ꝓ

pꝛie non erat carnalis nec ſpũalis ſed figuralis.vn/

de non fiebat ad mũdiciam carnis vel ſpũs conferẽ

dam. ſed potius ad ſignãdam mũdiciaʒ ſpũaleʒ.Or

tamen carnalis ꝓ eo ꝙ de mũdicia carnis certificat

auẽte ⁊ iud icio ſacerdotis.

Atrum malus ſacerdos ↄmunicet cum bono in po

teſtate clauis. an ſit in ſolo bono.Et ꝙ ſit tm̃ in bo/
no videtur. In donatione ſiue ꝓmiſſione clauium q̃
facta eſt petro.pꝛimo ↄmendatus eſt petrus.beatus
es ſymon ⁊c.⁊ pꝰ.ego dico tibi ⁊c̃.gẽ videtur ꝙ ſi om̃i
bus date ſunt in petro.⁊ date ſunt petꝛo rõe fidelis
⁊ bone ↄfeſſionis.ꝙ ad illos ſolos deſcendat qui ſũt
petro ſimiles ⁊ eius imitatoꝛes. Ad huius aũt con/
firmatõem adducit᷑ verbum Aug.quod dicitur ſuꝑ
llud tibi dabo.Sicut dictum eſt iude pauperes ſem
per vobiſcum habebitis ⁊c̃.gerenti typum maloꝛũ.
ſic dictum eſt petro.tibi dabo claues gerenti typum
bonoꝛum. g& c. ¶ Item Jo. xx. vbi pꝛimo date ſunt
hee claues dicitur.Accipite ſpmſãctum.quoꝛum re/
miſeritis peccata ⁊c̃.g ſi ante donatõem ptãtis dedit
ſpm̃ſactũ.qñ hñt ſpmſactũ ñ bñt ptãtẽ clauiũ.ſᷣ mali
n hñt ſpm̃ſãctũ.̊ ⁊c In huiꝰaũt affirmatõeʒ adduci
tur.glo. Aug.ibidem.Ecce caritas que diffundit᷑ per
ſpm̃ſãctum in coꝛdibus eoꝛum in quibus eccia pec/
cata dimittit.ſed ſoli boni habent caritates;.ergo ⁊c̃.
Ad hoc etiam ſunt multe auẽctes in literea. An
boc videtur rõne.quia bonus diſtributoꝛ nulli dat a
liquam potẽtiam diſtribuendi qui eſt oino indignꝰ.

Sed peccatoꝛ in peccato exñs indignus eſt tam no/

bili ptãte.ſ.ſoluendi ⁊ ligandi.hoc apertum eſt.⁊ de/
us boc ſcit.⁊ ipᷣe eſt qui hanc ptãtẽ tribuit.g&̊ aut ma
le donat dona ſua.aut talis non habet ptãtẽ ¶ Item
ſtultus eſſet rex qui clauem camere ſue cõmitterʒ ini
mico ſuo.ſi g&̊ peccatoꝛ inimicus xpᷣi eſt.cum xpᷣs ni/
hil ſtulte agat. peccatoribus claueʒ camere ſue non
ↄmittit.ſed hec eſt clauis celi. ⁊c.¶ Cõtra. Mathᷣ
xxiij.dicit dñs diſcipulis ſuis.ſupꝛa cathedram moy
ſi ſeder̃t ſcribe ⁊ phariſei.quecunq; dixerunt vob ſer
uate ⁊ facite.conſtans eſt ꝙ dñs loquitur de mal ſic
ibidem patet.⁊ illis dicit reuerẽtiam exhibendam et
obedientiam.vult g& dñs etiam pᷣlatis malis ſbeẽ bo⸗/
nos ſbᷣditos.ſi g&̊ ptãs pᷣlationis in nouo t.in poteſta
te clauium conſiſtit.g dñs vult hanc ptãtem mał cõ
monicare Föcen ſicut clauis ligandi ⁊ ſoluendi ẽ
a deo.ita ⁊ clauis ſciẽtie eſt a deo. Sed dns clauẽ ſci
entie legis peritis dedit.qui mali erant ⁊ etiam mali
vtebãtur vt dicitur Luc.xj.& nibil ꝓhibet clauẽ iſtaʒ
malis tribui.¶ Item rõne videtur.quia gratia non
tranſfunditur ab vno homine in alterum vt in pᷣce/
dentibus viſum eſt. ̊ gratia gratum faciens nihil fa

cit ad hoæ ꝙ in iſto gratia fiat. nec ad bocꝙ iſte il/

li regnum aperiat. ¶ Item nibil refert ad boc ꝙ ali⸗
quis cellarij claues gerat debito vtrum ipᷣe bibat. ſʒ

ſufficit q, alijs adminiſtret. a ſimili vigetur in
nullum pꝛeiudicium generetur eccie ſi qᷓs habet cla/

—

neg celi. licet iᷣe non babeat ſenſum gratie ⁊ guſtuʒ.
Item ſi non babet clauem niſi iuſtus.cum nemo
nec de ſe nec de alio ſciat vtrum ſit iuſtus.nemo ſcit
vtrum ſoluat vel liget. an vtrum ſit ſolutꝰ xel ligatꝰ.
dubitatio maxima ⁊ pplexitas in eccia dei relinqͥt
quod eſt contra bonam inſtitutõnem eccie.que de/
bet eſſe fũdata in fundamẽto veritatis eterne.¶Itẽ

ſi ptãs clauis ſequeretur ſactitatem. cum tota die fi/

at tranſmutatõ in ſanctitate.quia ille qui eſt minus
ſãctus fit magis ſãctus.⁊ econuerſo.mõ ſpᷣditus fie⸗
ret pᷣlatus.mõ pᷣlatus ſhᷣditus. nulla ſtabilitas eſſʒ

in ecclia.quod abhoꝛret fides recta. ¶ R dom ꝙ ẽ 12

loqui de collationc clauis aliter quãtum ad ea q̃ ſũt
de neceſſitate.⁊ aliter quãtum ad ca que ſũt de ydo/
neitate.Si loquamur q;tum ad ea que ſunt de neci/
tate.ſic ad eſſe clauis ſufficit donum ſpũſſacti ſcðm

gr̃aʒ gratis datã.hec aũt infallibilit᷑ ⁊ ᷣim diuinã in/

ſtitutõem datur omni ſuſcipienti oꝛdinis ſacramen/
tum.ſiue ſit bonus ſiue ſit malus. Rõ aũt buius eſt.
quia donum gratie gratis date non repugnat iniqͥ/

tati qͥn ſimul ſtet cum ea.ſicut patet in ſcientia ⁊ ali/
is donis.Et rurſus. puerſitas non repugnat vtilita/
ti illius doni.ſicut em̃ malus pᷣdicatoꝛ bene pᷣdicat ⁊

frequenter fructificat. ꝓpter quod dñs noluit ꝓhbi/
bere eum qui in nomine eius eijciebat demonia.q;/
uis eum non ſequeretur.quia hoc erat ad vtilitateʒ
alioꝛũ.ſic quia bonũ illud gre gratis date oꝛdinatuʒ
eſt ad vtilitatem vmunem.⁊ q́;uis non valeat acci/

pienti.tamen valet alijs.ideo dñs qui in diſtributõe
ſacramẽtoꝛu m vtilitatem ↄũñem ↄſiderat.⁊ ſuam in

ſtitutõem non retractat.malis confert iſtam poten/
tiam.qui oꝛdinati ſunt ᷣm ecclie katholice foꝛmam.
Sic g̊ quãtum ad id quod eſt de nccitate clauis.ſiue
qᷓ;dtum ad eſſe.ſiue q;tum ad executiõem. cum nihil
exigatur ad boc niſi oꝛdo ⁊ iuriſdictõ.⁊ hunc diẽ do⸗
num gratie gratis date.tam in bonis iᷓ in malis eſt.
Si aũt loquamur quãtum ad ea que ſpectãt ad ydo
neitatem. cum ad debitum vſum officij cõcurrat me
ritum.⁊ auẽtas pᷣlationis debeat eſſe cum ſanctita/

te.maxime tale officium ⁊ talis auẽtas opetit ei qui

habeat charitatem. Et hoc patct.quia officium illud
eſt officium mediatoꝛis ⁊ reconciliatoꝛis.⁊ cum auẽ⸗
tas iſta ſit iudiciarie ptãtis.⁊ nullus ſit bonus medi
atoꝛ qui eſt inimicus.nullus ſit hbonus iudex in ea cã
in qua eſt reus.opoꝛtet ipᷣm eſſe mũdum ⁊ ſanctum.
alioquin ⁊ ſi ſit miniſter.non tamen eſt ydoneus vel

dignus. Hijs viſis facile eſt reſpondere ad obiecta.

Concedende em̃ ſunt rõnes ꝓbantes claues eſſe

in malis.¶ Ad autoꝛitates aũt in oppoſitum diſſol
uẽdas dici poteſt ꝙ loquũtur q;tũ ad ydoneitatem.

non q;tum ad nccitatem. Ael doᷣm ꝙ ſicut ſupꝛa di/
ctum eſt in baptiſmo.qꝙ fides ⁊ caritas ecclie oꝑatur
in baptiſmo collato a malis.quia cõfertur in foꝛma

ecclie.ſic in ꝓpoſito eſt intelligẽdum.¶ Ad illð qd 14

obijcit᷑ de bono diſpenſatoꝛe ꝙ non dat indigno po

teſt reſponderi ꝙ deus non dat ei ꝓpter ſe. ſed ꝓpter

omunem vtilitatem. 2 quis malus non ſit dignus.
poteſt tamen eſſe vtilis.ideo ei confert. AUel dm ꝙ
deus boc facit ad oſtendẽduz habundãtiam largita
tis ſue.qua ſolem ſuum oꝛiri facit ſuper bonos ⁊ ma

los.¶Ad illud quod obijcitur de claue camere.dð. 5

ſi clauis talis eſſʒ nãe ꝙ nec aꝑiret nec apire poſiʒ

„„₰ ,„ „ „

niſi amicis.ſecure poſſet talis clauis cuilibet dari.ta

lis aũt eſt dauis ce li vt patet ex dictis in pꝛecedenti

ritur quãdo claues dent᷑. Et circa hoc duo
aquerntur. Pꝛimo queritur vtrum claucs dẽ

7

ine.ſ.ſacerdotali. Scdo vtruʒ ↄtingat eas

gab eodem oꝛdine ſeperari.

—
—

¶ Circa quaʒ oſtenditur q in ſolo illo oꝛdine dẽturp/

mo aucte Amb. in li.de padiſo loquentis de ptate

ligandi ⁊ ſoluendi vbi dicit.ᷣ ſolũ eſt ꝑmiſſum ſacer
dotibus. ¶ Itẽ ſuper illud tibi dabo cla. glo. Jero.
babent iudiciariam ptãtem oẽs apli.habet etiã ois
eccleſia. etiꝗ epi ⁊ pꝛeſbiteri.ſed om̃is eps eſt ſacer/
vos. 5 ⁊c. ¶ Itez rone videt᷑. Quia ptãs clauis apo/
ſtolis data fuit cum dñs dixit Jo. xx. quoꝛum remi/
ſeritis pctã ⁊c. & illis ſolis aſſignatur bec ptãs dari
quibus hec verba dicuntur. bec aũt non dicunt᷑ niſi
ſolis ſacerdotibus. ac. ¶ Item ois habens hanc
ptãtem mediatoꝛ eſt.⁊ ois talis conſtituitur in hijs
que ſunt ad deum vt offerat dona ⁊ ſacrificia. p pec/
catis.g ad eum ꝑtinet hec ptãs ad queʒ ptinet ſacri-
ficium offeꝛre.⁊ hoc ꝑtinet in no.le.⁊ ve.ad ſolos ſa⸗/
cerdotes. c. ¶ Cõtra. Jero. hoſtiarij inter bonos
2⁊ malos habentes iudicium dignos reci iunt ⁊ in⸗
dignos deſpiciunt. ſed hoc eſt officium clauiuz ſicut
patuit in pcedentibus ꝑ glo. Math. xvj. ⁊c. ¶ Itẽ
roõne videtur.quia ſi alicui ↄpetit dari claues.ei ↄpe
tit qui habet officium oſtiarij. ſed multo inferioꝛ ſa-
cerdotio eſt oꝛdo ille.in:mo pᷣmus inter oꝛdines.S
tunc vr̃ ei dari ptãs clauiũ. ¶ Itẽ exteriora qꝗᷓ ſt in
oꝛdibꝰ.ſũt ſigna interioꝛum ⁊ſ pnñᷣalium. qm̃ ſacmẽ/
tũ eſt inuiſibil gratie viſibilis foꝛma. in illo oꝛdine
datur clauis ſpualis interius.in quo dat᷑ clauis mã
lis exterius. g cum ille ſit oꝛdo oſtiarioꝛum.patʒ ⁊c.
¶ Item in om̃i oꝛdinẽ eſt aliqua ptãs ſpũalis.⁊ illa
ptas oꝛdinata eſt ſõ ſacerdotali ꝑ modum miniſte/
rij in oꝛdinibus inferioꝛibus.Sed nos videmꝰin cu
ria regis ⁊ alijs curijs claues ñ dari pncipibꝰ et oſi⸗
liarijs.ſed clientibꝰ ⁊ miniſtris.ẽ̊ vr ꝙ magis cõpe/
tat hanc clauem dari in traditione alioꝛum oꝛdinuʒ
ꝓᷓ ſacerdotij.cum officium ſacerdotis ſit in pñtia do/
mini miniſtrare. ⁊ gratiſſimum ei ſacrificium offer/
re.hurta hoc queritur cum detur nouus vſus li/
gandi ⁊ ſoluendi in vignitate epãli.cum etiã ibi tra/
datur ptãs ⁊ auẽtas pontificalis.vtruz tradatur ibi
glia clauis.quod ſi verum eſſet.non & tãtuz due ſũt
claues.quod eſt contra p̃determinata. ¶ Re dom ſi
16 cut vicunt ſ. ancti. ⁊ hoc etiam innuit ipᷣe modus tra/
dendi oꝛdines.qꝙ in oꝛdine ſacerdotali clauium po/
teſtascõfertur. huius aũt ratio eſt inſtitutio diuina.
Inſtitutõnis aũt congruitatem videre poſſumus.
qm̃ harum clauium cõſeruatoꝛ habet officium medi
atoꝛis ⁊ officiũ recõciliatoꝛis. Mediatoꝛ ãt ẽ int᷑ deũ
⁊ hoieʒ.recõciliatoꝛ vᷣo reducẽdo adlecchiaʒ ⁊ recõcili
ando ecclie. Ad hoc ãt vt poſſit eẽ mediatoꝛ ꝑfectꝰet
Ppetens inter deum ⁊ bominem.opoꝛtet ꝙ poſſe ha
beat offerẽdi dona ⁊ ſacrificia ꝓ peccatis in quibus
deus placet᷑.Ad boc q poſſit reducere ad coꝛpꝰ xpᷣi.

miſticum cuius caput eſt ipᷣe xpᷣs.opoꝛtet vt recta ſit

⁊ oꝛdinata ptãs.opoꝛtet ꝙ habeat poſſe oficiẽqi ſã/

Onſequẽter quãtum ad ᷣm articulum que/

—

oꝛdinans eccleſiaſticas ptãtes. hanc ptãtem ligandi
⁊ ſoluendi ſolis ſacerdotibus ↄmiſit. ⁊ ita oꝛdini ſa⸗/
cerdotali dantur claues. Et qm cpãtus non dicit no
uũ oꝛdinem ſed quãdam oꝛdinis eminẽtiain. d. eſt
in eo non dari nouã clauem. ſed ptãtem hmõi extẽ⸗
di ⁊ ampliaꝛi.vt ſic pateat vltimo queſituʒ. Amplia
tur añt ptãs iuriſdictõnis ad coꝛripiẽdum. in cuioſi/
gnum baculus ei traditur paſtoꝛalis. ¶Acd illud er-
go quod obijcit᷑ de oſtiarijs ꝙ babent iudicium. od.
ꝙ habere iudiciũ ⁊ ptãtem ad repellẽduʒ vel admit
tẽdum eſt duptr. Ael ad ipᷣa ſacra ⁊ eoꝛum efficaciã.
ea quidem ꝓut opoꝛtet admiuiſtrando. ⁊ hoc quidẽ
ſpectat ad claues celi.⁊ hee ſunt claues de quibꝰ loc
mur. Alia eſt ptãs admittẽdi ⁊ repellẽdi ad locũ A
ad loca ſacramẽtoꝛum. ſicut eſt eccfia. ⁊ bec ſpectat
ad infimũ oꝛdinem. bec aũt non dicitur clauis celi.

magis ptãs quedam reſpectu templi malis. ⁊ iõ ma

gis pᷣt dici clauis ercubatium in cuſtodijs ſ. ſctuarij.
Et ꝙᷓuis aliquo mõ ſit hec ptãs ſpñalis.quia ineſt ra
tione officij. ⁊ oꝛdinat ad ſpnᷣale.tamen ex boc nõ di
citur clauicularius celi nec oſtiarius. Et ꝑ boc patẽt
duo ſequentia de clauibus ⁊ oſtiario.quia aliaʒ po⸗/
tẽtiam ſignant.nõ illam que pᷣdicta eſt ⁊ de q̃ nuca/
gitur. ill quod obijci
rum ꝑſonarum in curijs hoim. dᷣm ꝙ nõ eſt ſimile.
quia bec dicit ꝓpꝛie ptatem reſpectu hoim oſtium in

grediẽtium. ex qua non acquirit aliquã excellẽtiam.

Sõ ptãs clauiũ ẽ ptãs reſpectu ingrediẽtiuʒ ecchiaʒ
⁊ diuinum cultuʒ. ⁊ ideo ille cui collata ẽ plena ptãs
ſup om̃es cõſtitutꝰeſt.ſicut btũs petrus.Et quia pᷣn
cipi collata eſt pꝛimo hec ptãs.patet ꝙ; nõ vilitatꝭ ſʒ
maxime nobilitatis eſt. ⁊ ideo nobiliſſimo oꝛdini cõ
QOueſtio. ij. d
¶ Atrum hec ptãs comitetur inſepabiliter oꝛdinẽ ſa⸗
cerdotalem. Et ꝙ ſic videt᷑.quia ſicut nũqᷓ; iterat᷑ oꝛ
dinis conſtitutio.ſic nec iteratnr verbum in quo dat
ptãs clauiuʒ. ergo ſicut uᷣle oꝛdo inſepabiliter poſſi/
det ꝓpt caracterẽ.vr ſimiliter ꝙ ptas Item ptãs
iſta in aliquo eſt.⁊ cõſtat ꝙ non niſi in ſacerdote.nõ
hm carnem ſed ſm aiam.jed que ſᷣm aiam habẽtur.
cũ aia ſit incoꝛruptibiłñ pñt auferri.vt patet in ſcis
⁊ virtute.& tal ptãs ñ pᷣt auferri.¶ Itẽ ſi amittũtur.
aut g ꝓpt ignoꝛantiã.aut ꝓpter malitiam.aut pt ſb⸗
diti carẽtiam. Mon ꝓpter ignoꝛãtiam boc ↄſtat. Hõ
ꝓpter malitiam iſtud conſtat.quia mali habẽt vt vi⸗
ſus eſt pᷣus. Mon ꝓpter ſditoꝛum carẽtiam.qꝛ ſi tał
faceret carere claue.tunc vicio ſbᷣditoꝛum amitterẽt̃
claues.quod eſt manifeſte flm. re ſi aliq;
necrio ponit aliud. ñ poteſt aliud auferri quin ipᷣm
auferat᷑ quod ponit.ſed aliquo fctõ ſacerdote ſcᷣm
ecclie foꝛmam.ſtatim babet clauem. remota claue
remouetur oꝛdo. Sed oꝛdinis caracter non pᷣt amo
ueri. gπτ. Cötra. hoc oſtẽditur pmo de bereticis
⁊ ſciſmaticis.qͥ ſm ꝙ dicitur in litera ⁊ habet᷑ in pᷣn⸗
cipio pᷣcedentis di.non poſſunt ſoluere ⁊ ligare.⁊ ta
men oꝛdines habent. ſicut infra patebit. clauis nõ
ſequit᷑ oꝛoines inſepabiliter. quia ſi non poſſunt nõ
habent potẽtiam. ¶ Item oſtendit᷑ de degradatis.
conſtans eſt ꝙ oꝛdines ñ poſſunt auferni.q; von pᷣt

ctiſmimum coꝛpus rpi hocañt ptinct ad ſolos ſaccr⸗
dotes. ⁊ ideo mirabilis dei ſapiẽtia oꝛdiatiſſimo mõ

—

7

e illa ptãs eſt infima/18.

glupenor
ſcto ibapt
trellget
ſeteßtnr
kron tbab
Gchnenin
upſiuckt⸗
fiunir
Neſckrar
ftrwc Oui
edipeſtue
ncklalte
Nciiena
ſeſattcat⸗
ilintcttiea
elſctanzua
ichrue
ſunsate
Coistegei
Pettcharte
luncitſac
uccelen⸗
ſanitr̃i⸗
ſſehitos
fneſtdeo⸗r
liconfttu
Un tan

uintii
ktnigue

agit
MWuußs

pialsglne
.

icnäcelit
ingetetget
lmniging
rtei⸗

Uegiüflitß
hliſwenlnio

tundi⸗
iatnüiict
rotunpcylt
ziltirnt,
RwiePend
iincmtns
nainmbhin
Niprii
(Filemiin.
imugi,

us
nmncheſe
iattmnſch
e niinn
toine
4 nttin,
ſere
Gene,
otiit⸗
t.
oſt

guferri caracter.ſi Sð degradatur hoc erit ſolum quã/
tum ad auẽtem ſiue ptãtem. videtur ꝙ illa aufera
tur.maxime cum videãtur magis elongari ab h̊ ac/
tu ip̃i degradati ꝙᷓ beretici. ¶ Item oſtendit᷑ de aĩia
ſepata que habet caracterem oꝛdinis.⁊ non bʒ ptã/
tem clauium.in patria em̃ ceſſat ois pꝛelatio.g̊ non
videt᷑ ꝙ inſeꝑabiliter caracterem comitet᷑.Si tu di/
cas mihi ad bec oia ꝙ omnes pꝛedicti habent pote/
ſtatem ſed non executiõem.hoc impꝛobatur triplici

rõc.Pꝛima eſt.quia illa ptãs eſt ſpũalis ⁊ actiua.po

teſtas em̃ dicitur actiua non paſſiua. ⁊ iterum eſt in
potentia libera ꝗᷓ.ſ.eſt li.ar.quod exit in actum quã/
do vult. ̊ impoſſibile eſt ꝙ aliquis habeat ptãtem ⁊
non habeat executõem quãdo vult.¶Item fruſtra
eſt potentia quã non conſequitur actus. & ſi in tali/
bus eſt potentia ſine actu.fruſtra eſt. Sed in opibus
diuinis nihil debet eſſe fruſtra. Sð ⁊c. ¶ Item ſi talis
potentia non eſt in actu.quero vnde boc ſit.Si quia
papa pꝛohibet vel ſuperioꝛ. Sed contra.quãtũcun/

3 ſuperioꝛ ꝓhibeat.ſi quis conficit confectum eſt de
fa

cto.ſi baptizat baptizatum eſt.g pari rõne ſi abſol⸗
uat vel liget abſolutum ⁊ ligatum eſt.quod eſt ma/
nifeſte fłem.g redit pᷣmum qꝙ tales non habent pote/
ſtatem. ⁊ habent caracterem. g hec ptãs non ſequit᷑

19 caracterem inſepabiliter Bedum ꝙ ſicut de potẽ

tia viſiua eſt loq duplłr.vel quãtum ad eſſẽtiam. vel
qnãtum ad vſum. Et quãtum ad eſſentiam fundat᷑

bec potentia radicaliter in anima.nec animam deſe/

rit vnq. Quãtum ad vſum vero exigit oꝛganum be/
ne diſpoſitum ⁊ medium illuminatum. Sic in ꝓpoſi
to eſt intelligẽdum.ꝙ ſi loquamur de potẽtia ſoluẽ/
di quãtum ad eſſẽtiam. ſic radicaliter eſt in ip̃a ani/
ma ſicut ⁊ caract᷑.nec videtur ab illo differrc niſi ſe/

cũdum relatõem quãdam.⁊ hoc modo inſeꝑabiliter

ſe tenet cuʒ ſacerdotali ordine. Alio modo poſſumꝰ
loqui quãtum ad vſum.⁊ hoc modo nccrio requirit
ſtatus viatoꝛis ⁊ auẽtas iuriſdictionis. O ſtatꝰvia/
toꝛis requiratur patet.quia ſicut rõ merendi non cõ/
petit charitati extra ſtatum vie.ſic nec ptãs reconci/
lian di ⁊ ſacr̃a exhibendi ſiue adminiſtrãdi niſi in ſta
tu eceleſie militantis.⁊ ſic ꝑ moꝛteʒ dicitur poteſtas
vſũ amittẽ i aia ſeꝑata. Oꝛ iteruʒ reqͥrat᷑ iuriſdictio
pʒ ſic.ſacdos em̃ ẽ mediatoꝛ.⁊ inqntũ mediatoꝛ infe
rioꝛ eſt deo.⁊ ſuperioꝛ penitẽte.⁊ arbiter ⁊ iudex ho/
mini conſtitutus loco dei ad aꝑiendum ſiue ſoluen/
dum. ⁊ ad puniẽdum. talis aũt iudicatio non ẽ ſine
aliqua iuriſdictione in euõ qui iudicatur.quia nemo
poteſt aliquem iudicare niſi qui index eius conſtitui
tur ab eo qui poteſt. ⁊ ideo iuriſdictio eſt tanquã vis

motiua ipᷣius clauis ſiue manus.hac aũt deficiente

q̃ dauem moueat. ⁊ ſi aſſit clauis.nũqᷓ; aꝑiret.⁊ ſi a/

20 mittit hec iuriſdictio.ceſſat clauis executio.Hec aũt

amittitur dupłr. Vel ꝑ ablatõnem ſpᷣditoꝛum quã/

tum ad rem. ⁊ ſic eſt in ſciſmaticis.hereticis pᷣſciſis.

foꝛnicarijs notorijs.excõmunicatis.⁊ hmõi.Al q̃n/

tum ad ablatõem yᷣm rem ⁊ m ſpẽm. ⁊ bec eſt in de⸗
gradatis. quibus ſine ſpe recuꝑandi aufertur. vnde

beretici ⁊ excomunicati dicũt habere manuʒ ligatꝗ.
ſed degradati amputatã.ido dico ꝙ ⁊ ſi clauis quã⸗/
tum ad eſſe oꝛdinem conſequitur. tamen quãtuʒ ad

executõem ſeqͥtur ſtatũ ⁊ iuriſdictionẽ.⁊ ſic pʒ rñſio

ad tria pᷣma obiecta de bereticis.de degradatis.⁊ a/
liquibus ſepatis.qui dicuntur nõ poſſe.quia nõ ſũt
ibi q̃ necria ſunt ad vſum. ⁊ tamen habent potẽtia.

—
R

ſicut in auima ceci ᷑ potentia viſiua ⁊ tamen videꝛe

ctiua ⁊ libera.dem ꝙ q;uis ſit actiua ⁊ in ſba libere
agente.tamen eſt ad alterum ⁊ indiget debito ſuſci/

piente. vnde quẽadmodum mr̃imonium eſt ex con-

ſenſu libero.tamen quia mr̃ ñ eſt ydonea ad contra/
bendum cum filio.quãcumcunq; conſentiãt non eſt

mr̃imonium.ſic intelligẽdum eſt in ꝓpoſito.¶ Ad il/22

lud quod obijcitur ꝙ fruſtra eſt potẽtia quã nõ con/
ſequitur actus.dm ꝙ ſi intelligatur de actu debito

non poteſt. Ad illud quod obijcitur ꝙ eſt ptãs a/ 2

ꝓ loco ⁊ tꝑe ⁊ opoꝛtunitate poteſt habere locum. ſi

añt in alijs intelligatur multas habʒ inſtãtias.Etiã
quis tales ꝑſone carent opoꝛtunitate ad actum. ⁊ ſi

nunq; exeant.non ꝓpter hoc babent potẽtiã fruſtra.
Pꝛeterea illð verbũ intelligitur de actu generaliter.

non de boc vel de illo. quia non opoꝛtet ꝙ potentia
exeat in omnes.ſufficit tamen ꝙ aliquid faciat.ita ;

nihil per illam potẽtiam fiat exterius.tamen illa po/
teſt eſte in anime oꝛnatum quãtum ad bonos.vel in

confuſionem quãtum ad malos.¶ Ad illud ꝗð que 2

ritur quis aufert illi potentie executionem.dð ꝙ po
tẽtia ↄtraria ſiue ſuperioꝛ poteſt ei auferre.Et ſi ob/
ijcias ꝙ non poteſt auferre actum conficiendi.ddʒ.
ꝙ non eſt ſimile duplici ex cã. Pꝛima eſt quia nõ po
teſt tali auferre mam.⁊ ſi poſſet panem de tritico au⸗
ferre.tunc auferret potẽtias. Sed hec aufert mãm.ſ.
ſᷣditos.ſuperior em̃ ptãs poteſt ſbᷣditos eximere a

poteſtate inferioris. ⁊ banc auferendo aufert iuriſdi
ctionem. Pꝛeterea in ptãte cõficiendi omnes pares

ſunt.quia hec immediate datur per impꝛeſſioneʒ ca
racteris. Sed in iuriſdictione ſiue pꝛelatione nõ eſt
equalitas.⁊ ideo in hmõi poſſunt arccri.non ſic in a

lijs.Et hec eſt ratio quare boni ⁊ religioſi ſacti inclu 2 4

ſi etiam ſi ſint ſacerdotes non habent executionem

non ſit ocioſũ in natura. ⁊ ſic eſt in ꝓpoſito.quia ⁊ ſi

clauis in abſoluendo ⁊ ligando.quia non habẽt iu/

riſdictõem in aliquos.⁊ ideo ab hoc actu ꝓhibẽtur.

Ande eugenius papa. Placuit vt nulli monacho/

rum temerario auſu liceat penitẽtiam dare ⁊c. Rõ

aũt huius ꝓhibitionis aſſignatur.xvj.q.j.⁊ in pluri/
bus decretis ſãctoꝛum pr̃jm. babent tamen ſicut ibl⸗/

dem oſtẽditur ydoneitatem ex oꝛdine ⁊ ex vite meri⸗
to.que adiuncta iuriſdictõni que dicitur iudicatõ ſa-

cerdotalis exit in actum. Vñ.xvj.q.j.leo papa.Mo
nachi ⁊ ſi in dedicatione ſui pꝛeſbiteratus ſic ⁊ cete/
ri ſacerdotes pꝛedicandi.baptiſandi.pniam dandi.
peccata dimittendi. beueficijs eccleſiaſticis ꝑfruẽdi.
rite ptãtem accipiant. tamen executionem ſue pote/

ſtatis non habent niſi a pplo fuerint electi. ⁊ ab ẽo

⁊ conſenſu abbatis oꝛdinati. Ex hijs patet quãdo h

ptãs datur. ⁊ ꝙ nunq; quãtum ad potẽtiam aufera

tur. ſed ſolum quãtum ad vſum.

lũ in quos habeant ſacerdotales claues vſũ

Onſequẽt᷑ vidẽdũ ẽ quãtũ ad terciũ articu⸗/

vel effectum. Et circa boc duo querũt᷑. Pꝛi/
mo quetritur vtrum ſacerdos qui poteſt abſoluẽ ſbö/

ditum vnum. poſſit ⁊ quemlibet alium. Scdo vtruʒ

ſſditus ſacerdos poſſit abſoluere pᷣlatũ ſuũ.

(Queſtio.e.. .
¶ Tirca quam ſic pceditur ⁊ oſtenditur qp ſacerdos d

„

in vnum poteſt eadem rõne poteſt ⁊ in omnẽ aliuj.

X 2

Ziꝛin quẽlibet alium.

ſacerdos poteſt quemlibet abſoluere.

leuit. riij. dicitur. bomo in cuiꝰ cute apparuerit pla/

ga lepꝛe.adducetur ad aaron ſacerdotem vel adv/
num quemlibet filioꝛum eiu s.ex hoc patet ꝙ q̃libet
ſacerdos in veteri lege poterat iudicare de om̃ibus
fidelibus de populo iſri de quacunq; eſſet tribu.ſed
quod pꝛeceſſit in figura debet ſequi in veritate. vi/
detur ꝙ modo poſſit quilibet ſacerdos de lepꝛa cu/
iuſſlibet iudicare.Et multofoꝛtius hoc videtur.quia
maioꝛ eſt vnitas in eccleſia ⁊ quãtum ad miniſtran/⸗
tes ſacramenta.⁊ quãtum ad charitatem fideliuzʒ qꝙᷓ
tunc tꝑis erat. Sed tunc quod potcerat vnꝰ poterat
omnes.⁊ in quem poterat vnus ⁊ om̃es.g ⁊ mõ de/
bet eſſe ſimiliter. ¶ Item dñs virtutem iſtaʒ ſiue po
teſtatem dedit pᷣmis ſacerdotibus.⁊ ſcdᷣin cõfoꝛmi/
tatem eoꝛum deſcendit in poſteros. Sʒ dñs dixit ge

nerxraliter Jo.xx.quoꝛum remiſeritis pec.re.eis.et B/

ißm ſacerdoti. ͤ videtur ꝙ detur ptãs in omnes. er/
go omnes poſſunt abſoluere. ¶ Item ratione vide/
tur. qm̃ ita videmus in coꝛpalibus ꝙ ignis qui com
burit in vna ma comburit ⁊ in qualibet ſimili ⁊ eiuſ
dem ſpeciei.⁊ lux que fugat tenebꝛam ð vno loco.ſi⸗
militer ⁊ de alio poteſt ſine inſtantia. pari rõne vi/
detur in ꝓpoſito ꝙ ſi aliqͥs ſacerdos poteſt abſolue/
re vnum peccatoꝛem penitentem.ꝙ pari rõuc poſſit
⁊ quemlibet aliuʒ conſimilem. ¶ Item videmus in
aArtificialibus ꝙ clauis que vnam ſeram aꝑit. aꝑit ⁊

opmnes per eum modum factas. ⁊ ecconuerſo multe

claues ſimiles ⁊ quantitate ⁊ qualitate vnam ſeraʒ.
ſi ergo debitum peccati eſt confoꝛme in omnibꝰ pec/
catoꝛibus penitẽtibus.⁊ poteſtas aꝑperiendi in om̃i/
bus dauibus ſacerdotalibus.ergo qui poteſt in vnũ
tem ita videmus in ſuperce
leſtibus ꝙ angelus oꝛdinis inferioꝛis poteſt purga/

ri.illuminari. ⁊ pfici a quolibet angelo ſuꝑioꝛis oꝛ/

dinis.g ſi hec ierarchia illam imitatur.cũ oꝛdo ſacer
dotalis ſit ſupꝛa laycos.videtur ꝙ quilibet laycus a
quolibet ſacerdote poſſit abſolui. tem ſi nõ po/
teſt abſoluere omnes.cum tamen poſſit vnum.que/

rro vnde boc ſit. Aut enim eſt potentie laxatione et
coꝛruptionc.aut ex ligatione. quia ſuperioꝛ ptãs non

ꝓmittit. Pꝛimo modo non.illud patet. Sco modo
non debet. quia bonum eſt diffundẽdum ⁊ multipli/
candum ⁊ colẽdum. non eſt reſtringenda ptãs. et
ita videtur ꝙ qui in vnũ poteſt ꝙ poſſit in om̃es.
Kontra. xvj.q.j.nulli ſacerdotũ liceat parrochianuzʒ

alterius aut abſoluere aut ligare. ¶ Item. ix. q. ij.

uullus alterius parrochianuʒ iudicare. oꝛdiare.aut
excõmunicare pᷣſumat.quia tale iudicium aut oꝛdia
tio vel excõmunicatio nec rata crit.nec vires vllas
babebit. ¶ Item in concilio generali extra de peni/
tentijs ⁊ remiſſionibus ſi quis aliquando cx cã wlu
erit alteri confiteri.licẽtiam petat ⁊ obtineat a ꝓpꝛio
ſacerdote.quia aliter ipᷣm non poterit abſolucre vel
ligare.ſed non quilibet ſacerdos eſt ꝓpꝛius.quia ꝓ/-
pꝛium dicitur quod conuenit vni ſoli.g̊ non quilibʒ
tem rõne
videtur.quia nos videmus in oꝛdinationc pᷣdicamẽ
toꝛum. in rõnalibus. ⁊ in oꝛdine cauſarũ in naturali/
bus. ꝙ reductio fit vſq; ad ſußmum per vnum im/
medliatum ita ꝙ non ſunt plura immediata reſpctũ
vnius. Et hoc patet. quia vna eſt ſpẽs ſpecialiſſima
vniꝰ indiuidui. ſimiliter eſt in cauſis.ergo ſi oꝛdo eſt
in eccleſia deſcendendo ⁊ aſcendendo ſtᷣm graqus

».

a ſummo pontifice vſq; ad pan achianuʒ. videt᷑ tũe
; ꝑ vnum ſacerdotem.per vnum archbidyaconum.
per vnum epᷣm.per vnum patriarcham reducat᷑ ad
ſummum pontificem. ꝙ non poterunt m rectuʒ oꝛ⸗

dinem plures ſacerdotes in vnum.non ergo quilibʒ
quemlibet poteſt abſoluere vel ligare.

it. Itẽ ita vi⸗
demus in exercitibus ꝙ ſuut oꝛdines diſtincti.vt tri
bunꝰ ſuꝑ cẽturiones.⁊ centurio ſuꝑ quinqᷓgenarios
⁊ qͥnqgenariꝰſuꝑ decuriones.⁊ decurio ſuꝑ deceʒ.qͥ
ſunt ſbᷣ vno non ſunt ſbᷣ alio decurione.nec poteſt de
curio compeſcere niſi ſuos.x.⁊ ſic de alijs aſcenden/
do. ſimiliter pari rõne videtur ꝙ nec ſacerdos alteri
us parrochianuʒz. ⁊ epũs alienum ſbᷣditum. ¶ Itez
ſi duo haberent poſſe ſuper onum qui poſſẽt diſcoꝛ⸗
dare.poſſent contraria iubere.ſed nemo poteſt duo⸗
bus dominis contraria iubentibus obtpare ratõna
biliter. & poſſet in iſto ſbᷣdito perplexitas generari.er
go ſcᷣm rectum oꝛdinem non debet duobus ſacer/
dotibus ſuꝑ cundem ſᷣditum equalis poteſtas dari
cc. ¶ E ddm ꝙ ſicut dicit dyoniſius.lex diuinita⸗

tis eſt media per pᷣma. ⁊ vltima per media ꝑducẽ ad 25
purgationem.illuminationem.⁊ perfectiõöem. Ideo

ſicut videmus in omnibus ſiue rõnabilibus.ſiuc in
naturalibus.ſiue in celeſtibus.quod ad hoc ꝙ ſit cõ/

coꝛdia ⁊ decoꝛ. oportet ꝙ ſit oꝛdo. ſic intelligẽdum ẽ
⁊ in ſpũalibus ptãtibꝰ in ipa eccleſia.vnde cant᷑. v.

legitur ꝙ terribilis eſt vt caſtroꝛuʒ acies oꝛdinata.qͥ⸗
niam igitur oꝛdo attenditur ſᷣm pᷣlationem ⁊ ſubie/
ctioncm.⁊ pᷣlatio attenditur ſᷣm aſcẽſum ⁊ deſcẽſũ.
non ſcom equalitatem. ⁊ in aſcendento ad ſuperius
eſt ſtatus ⁊ reductio ad vnum.econtra in deſcendẽ/
do eſt multiplicatio. Jdeo ᷣm rectum oꝛdineʒ eccle⸗
ſie opoꝛtuit vnum eſſe pᷣlatum pꝛimum ⁊ ſupꝛemuʒ
in quo eſſet ſtatus omnis pᷣlationis ckache⸗ qꝛ
in illo ſtatus eſt tamquaʒ in pᷣmo ⁊ ſimpliciſſimo in
illo genere. ideo virtus in ea vnita eſt. ⁊ ſolus eſt int
pꝛelatos qui habẽt plenitudinem poteſtatis.¶ Itẽ
qm̃ per receſſum ab vno fit multiplicatio.⁊ per boc
virtutis diminutõ.iõ quãto pᷣlati alij inferioꝛes ſunt
tato plures ſũt ⁊ tãto minoꝛẽ bñt ptãtẽ.ita q ſtatꝰẽ
in ſacerdotibꝰ paꝛrochialibus qui immediate ger̃t

ppli curam.⁊ iſtoꝛum iuriſdictio artata eſt ad poꝛci-

unculam determinatam. ⁊ cuilibet commiſſa eſt ſua
poꝛtio ᷣm rectam oꝛdinationem. ⁊ illa iudicatur eẽ

meſſis ſua. Et qm̃ non licet alij ſacerdoti mittẽ ma/

num vel falcem in alienam meſſem. ideo alius non
babet poteſtatem eius ſbᷣditum abſolucre niſi ſupe/

rioꝛ vel vicem habeat ſuperioꝛis.vt penitẽtiarij dñi

pape.⁊ penitentiarij ci legati ⁊ puilegiati.qui faci/

unt hoc aucte ſuperioꝛis.ſicut nuncius a pᷣncipe ꝓ/
cedẽs poteſt in omues ſpditos alijs inferioꝛes.Hec
aũt intelligenda ſunt ſm legem ↄũem. qꝛ in articulo

neceſſitatis indulget rectitudo iuris cuilibet ſacerdo

ti quemlibet abſoluere ſi ſit in eceleſie vnitate. Dꝛo 2
regula igitur habendũ eſt ꝙ ſolus ſaccerdos ꝓpꝛiꝰbʒ

poteſtatis executõnem in ſuos exceptis quinq; caſi/

bus. Pꝛimus eſt ſi ouis aliena in parrochia ſua deli
quit.Scdðs ſi mutauit ibi domiciliuz. ſicut cſt in ſco/

laribus qui ſtudent pariſius.Cerciꝰ eſt ſi ſit vagabũñ
bus.Quartus eſt ſi ſacerdos ꝓpꝛius ſit inſcius vł ma
licioſus.⁊ petita licentia vult adire peritioꝛem. Alti

mus eſt in articulo neceſſita tis. ⁊ hoc in caſu ñ opoꝛ
tet ſacerdotem alienum eſſe licẽtiatum. In alijs aũt

(chnoſii
(eicer⸗
ds⸗
Politd
Chetoten
irignis
fürlent
ſrenbe

matteni

Erdecn
ckvirtus
ys t⸗
einaigol

17

otutpi
od N
gatgiio
ctutngmo⸗
macſtipui
tconcorch
ſcnckint
Nuinoeim
lmnfungen

ſntfn
oe
ihnti
ſttana
Ulgtnrei
ſüf
ſet.
tktand
Nergots
hn
ſol Fin
uſtutn
fßeel
l

aregnt
danucsſe⸗
Mspcr
ningin
Nnntndet

Ammntget⸗
ganm en⸗
dnöctälft
ſonäin
itachtllefn
nttuld
glan ſnk
tiinhtun
ſrii neti
Wimmatneß
zrtickud e
vnmiſckin
laiudtant
nletimiint⸗
idcoglis Oh
Aroenie,/
tatätun n
ſgit ſt
rn
ziſfenons
cüntiu
ibethct

28

non opoꝛtet a ſacerdote penitentis ſolum. quia ille
non poteſt niſi ſõditum licentiare.ſed opoꝛtet eſſe li/
centiatum ab oꝛdinario.ſ.ab ipᷣo epo.Concedende g
ſunt rõnes ꝓbantes qꝙ non quilibet poteſt in quem,

27 libet. ¶ Ad illud g quod obijcitur de filijs aaron.dð

ꝓnon eſt ſimile.quia ppls iſrł pplłs vnus erat.⁊ vnũ
templum habebat.nec erant ibi regna terrarum ſol/
licitudini ſacerdotum commiſſa ſicut nunc ſunt.et
ideo opoꝛtet modo plures eſſe epiſcopos ⁊ plures
eccleſias quarum quelibet babet ſuam poteſtatem.
¶ Ad illud quod obijcitur de hoc quod dicit do/
imninus quoꝛum remiſeritis ⁊c̃. dom ꝙ clauis ſacer/
dotalis quis quãtum eſt de ſe indifferens ſit ad om-
nes. tamen vis motiua huius clauis qꝗᷓ eſt iuriſdictõ
vt pꝛius viſum eſt. non ſe habet ad om̃es vt in vno
ſolo.⁊ ideo vnus ſolus poteſt om̃es abſoluere.quã/
do ergo dñs dedit clauem ⁊ hanc poteſtatem. ipſe
pᷣſuppoſuit eiꝰ executõem ſᷣm regulam ptãtis colla/
29 te petro ⁊ eius ſucceſſoꝛibus.¶ Ad illud quod obij
citur ꝙ ignis agit in quodlibet cõbuſtibile.d ꝙ nõ
eſt ſimile.quia iſta eſt actio naturalis que eſt ᷣm ne/
ceſſitatem.hec aũt actio eſt ſpũalis ⁊ rõnalis que qͥ/
ʒo dem attenditur ſᷣm oꝛdinem. Q Ad illud quod obij

adeſt virtus motiua que clauem moueat.ſed in ali/
quibꝰ vis iſta artata eſt vt in ſacerdotibus inferioꝛi/
bus.in aliquibꝰ ligata vt in hereticis ⁊ excomunica-
tis.in aliquibus eſt amputata vt in degradatis. Añ
ſicut bij non poſſunt abſoluere aliquem quoꝛũ ma⸗/
nus eſt ligata ſimplr.ita in alijs ñ poteſt clauis clau/
dere niſi ſe manus iuriſdictionis valeat extendere.
3ʒ1 ¶Ad illud quod obijcitur de angelis ſuperioꝛis oꝛ
dinis.dom ꝙ non eſt ſimile.quia in ierarchia angeli
ca non poteſt cadere zelus nec controuerſia. ꝓ eo ꝙ
concoꝛdia in ſᷣlimibus eſt facta.non ſic eſt in eccle⸗
ſia.immo quilibet vult ſibi ius alterius endicare.iõ
2 opoꝛtuit ptãtes diſtinguere ⁊ limitare ¶ Ad illud
quod vltimo obijcitur ꝙ ptãs non eſt artãda.dðm
ꝙ artatio ptãtis poteſt venire dupłr. aut ꝓpter defe/
ctum amoꝛis.aut ꝓpter conſeruatõem oꝛdinis. Pꝛi-
ma eſt inuidie ⁊ repugnat bonitati.ſcda eſt ſapiẽtie
et concoꝛdat paci ⁊ cõmuni vtilitati.⁊ talis artatio
facta eſt in minoꝛibus ſacerdotibus regulante iure
diuino. immo ipᷣo ſpũſancto pꝛes ⁊ aplos qui eccle/
ſiam fundauerunt ⁊ oꝛdinauerunt.⁊ ſic pʒ totum.

¶ Queſtio. . f

¶ ANtrum inferioꝛ poſſit abſoluere ſuperioꝛem ipᷣo vo
lente.Et ꝙ ſic videtur.quia hebꝛe.vj.dicitur.ꝙ pon/⸗
tifex non tãtũ ꝓ ſe ſed etiã ꝓ ppiło debet oꝛare.eo ꝙ
ipe ſit circundatus infirmitate.g ſi peccat moꝛtalit.
indiget confiteri quemadmodum vnus de pplo.ſed
nõ bʒ ſuperioꝛẽ oꝛdinariũ.& pᷣt confiteri ⁊ abſolui ab
inferioꝛi. ¶ Item ad hoc ꝙ de peccato moꝛtali fi/
at reconciliatio n eceſſe eſt interuenire mediationem
ſacerdotis.Sed poſſibile eſt ſupꝛemum pᷣlatoꝛũ pcc
care. indiget ſacerdote reconciliante.ſed non ſuꝑe
rioꝛi. inferioꝛi. ¶ Item qᷓ;uis ſummus pontifex ſit

conſtitutus vt offerat dona ⁊ ſacrifitia pꝛo peecatis.

tñ ipᷣe ꝑ aliũ ſacerdotẽ pᷣt facere hoſtiã offerri.⁊ alius
pt offerre p eo.& quis claues habeat ad ſoluendum.
tamen alius poteſt abſoluere eum. ſed non niſi infe/

— =—

nec abſoluendi. ¶

dein agreene . bij feriore non abſoluatur.
citur de claue ⁊ ſera. dom qꝙ iſtud verum eſt qusdo

2 „ e= *£ 9 .29 — .
rioꝛ. pari rõne in omnibus alijs. ¶ Item ptãs ab/
ſoluendi data eſt ad vtilitatem eius qui abſoluit᷑.ſʒ
ille cui data eſt ptãs hec non eſt peioꝛis conditõnis

ꝙᷓ alij.S⁊ ille poteſt abſolui.ſed non a ſe nec a ſupe/

rioꝛi.quia frequẽter non habet copiam eius. aut nõ
habet ſuperioꝛem vt papa. ⁊c. Contra. relonis
non eſt relo.nec motus eſt motus. nec mediationis
eſt mediatio.nec mediatoꝛis eſt mediatoꝛ.Sed ſupᷣ/
mus ſacerdos ⁊ om̃is pᷣlatus mediatoꝛ eſt inter infe⸗

rioꝛes ⁊ deum.ᷓ non poteſt eſſe nec debet ecõuerſo.

¶ Item ad hoc ꝙ aliquis abſoluat aliquem neceſſe

cſt ꝙ; habeat iuriſdictionem ſuper eum ſicut in pᷣce/

dentibus viſum eſt. ſed inferioꝛ non habet iuriſdicti
onem ſuper ſuperioꝛem.&g ⁊c.Si dicas mihi ꝙ ſupe/
rioꝛ dat ei iuriſdictionem abſoluendi. Contra. nibil
dat qd ñ bʒ.ſᷣ pᷣlatꝰñ hʒ iuriſdictionẽ abſoluẽdi ſe.qꝛ
non habet ptatem ſupꝛa ſe.ergo ⁊c̃.¶ Item pᷣlatus

inferioꝛ non poteſt alium excommunicare. nec ipſe

dare alij iuriſdictionem cxcõmunicandi ſc.g ſimilit᷑
tem in ierarchia angelica non
rcipiunt angeli ſuꝑioꝛes illuminationem ab inferio
ribus. ſimiliter videtur ꝙ in eccleſia ſuperioꝛ ab in
tem ꝓbatum eſt ꝑ cano
nes ⁊ rõnes ꝙ ſacerdos non poteſt abſoluere alienũ
parrochianum. nec ſuum pᷣlatum. per locũ a ma/

ioꝛi. magis em̃ videtur ꝙ poſſit ſupꝛa minoꝛcm. Si

dicas ꝙ pᷣlatus dat ei ptãtem in ſe.queritur quomo

do hoc poſſit eſſe. G dᷣm ꝙ inferioꝛ ſuperioꝛem 3

poteſt abſoluere ſi ſuperioꝛ velit ei ſe ſbijcere.⁊ G̊ pa/

tet ſic. Airtus clauium quãtum eſt de ſe ad omnes

ſe extendit.niſi ex oꝛdine ſuperioꝛum manus artare⸗

tur ꝓpter ſeruãduʒ oꝛdinem eccleſiaſticũ. Sacerdos
em̃ ex ſua oꝛdinatione inſtitutus eſt mediatoꝛ inter
deum iudicem ⁊ hominem peccatoꝛem.⁊ quantum
eſt ex parte dei non eſt differentia.quilibet em̃ ſuuʒ
ſacerdotem reputat mediatoꝛem. ⁊ cuilibet impᷣſſit
epᷣs mediatoꝛis caracterem. Sed differentia eſt ex ꝑ
te hbominũ. quia ſi quilibet eſſet mediatoꝛ cuiuſlibet
eſſet in cccleſia confuſio.⁊ ideo alij alijs ſbiecti ſunt.

2 qui ſbijciuntur vni non poſſunt dare alteri auẽteʒ

in ſe.ſed ſi libera eſſet ꝑſona que poſſet ſe ſubijcere.

tunc abſq; dubio poſſet eam abſoluere.Om̃ g ſupꝛe
mus p̃latus qui mere libertatis eſt ⁊ nulli ſbiectꝰ po

teſt ſe cui vult ſhᷣijcere.⁊ alij exempti ſuis etiam ſbdi

tis. concedo ꝙ ipi poſſunt eos abſoluere. Oꝛ aũt ſu/
pꝛemus pꝛelatus poſſit ſe ei ſhijcere.ius diuinũ con⸗

coꝛdat.quia cum ipᷣe ſit circũdatus infirmitate.debʒ

ſbijci ſacramentis. ⁊ ſicut medicus infirmatus que/

rit medicum ⁊ medicinam non linquãtum medicus
ſed inquãtum egrotus.ſic ecclie pᷣlatus ⁊ mediatoꝛ
queret ſacerdotem inquãtum dei inimicus per cul/
pam factus eſt.⁊ inquãtum peccatoꝛ. Jus etiam ca⸗
nonum concoꝛdat qꝙ vnuſquiſqʒ poſſit auctem ſuaʒ
communicare ꝓ ſe ⁊ vtilitate ſua.⁊ ſine pᷣiudicõ fa
cto ꝓpꝛie auẽti ⁊ poteſtati.⁊ ita ſummus pontifex po
teſt ſe cuilibet ſacerdoti ſpᷣijcerer abſolutionem pe/

tere. poſſunt etiam ⁊ alij pꝛelati de ꝑmiſſione papẽ

ſicut dicitur in illa decretali de penitẽtijs ⁊ remiſſio/
nibus que eſt Grego. Me ꝓ dilatione penitentie pe/
riculum imminet animarum.ꝑmittimus epis ⁊ ali-/
is ſuperioꝛibus.nec non minoꝛibus pᷣlatis exempt.
vt pꝛeter pꝛelati ſui licẽtiam ꝓuidum.⁊ diſcretũ poſ-
ſint ſibi eligere confeſſoꝛem. 2 ſic patet ꝙ ſbditus pᷣt

perioꝛem abſoluere ipᷣo volente ⁊ eligente.acꝑ ̊ gnꝰ. iudicari cum deo.⁊ in iudicio eẽ inferioꝛeʒ. quã⸗ u
34 ſe eidem in foꝛo penitentiali ſbᷣijciente. Ad illud tum ad bhoc iudicium quilibet poteſt quãtũcunq; ſit M

quod obijcitur pꝛimo ꝙ relonis nõ eſt relatio ⁊c. vdð magnus dare alij ſupꝛa ſe iuriſdictionem. Sed qꝛ p⸗
ꝙ verum eſt ſm quod hmõi. nec medicꝰ medici ſm latus talis ſuper oẽs eſt.talis iuꝛiſdictio que attendi
. quod bmõi. nec ſacerdot ſacerdos inquãtum talis tur quãtum ad pᷣlatõem ſuper homines in eũñ babe /
35 ſed inquãtuʒ peccatoꝛis. ¶ Ad ülud quod obijcit᷑ ni non poteſt. ncc ipe alteri dare ſaluo iuꝛe ſue digni⸗
iuriſdictione. dom ꝙ p̃latus dat ei iuriſdictõnem in tatis.rõne cuius poteſt dicere deo.tibi ſoli peccaui.⁊
ſe ſe eiſhijcienco. Et ſobiciatur tunc y non t va⸗ iceo non poteſt alten dare ptqtem excmunicandi
re quod non babet in ſe.dom ꝙ iuriſdictio ⁊ ſbiects ſeipᷣm. Ad illud quod obijcitur de angelis q non 37
eſt ad alteruʒ. ⁊ ideo q;uis non poſſit quis ſibip̃i ee deſcendunt ad inferioꝛes.ddm ꝙ nõ eſt ſimile. quia
ſbiectus.nihil tamen ꝓhibet ipm ſbijci poſſe alijma angeli ſemꝑ in ſua dignitate ꝑſiſtunt. nec cadit in eis
36 xime ſi eſt libere ptãtis. ¶ d illud quod obijci᷑ ebſcuratio peccati. ideo non opoꝛtet eos ad inferio
non poteſt dare auctem excõmunicãdi ſe.dom ꝙ ar res deſcendere. Sed in eccleſiaſtica ierarchia ſecꝰeſt.
gumẽtum iſtud deficit duptr. Dꝛimũ quidem qꝛ ex quia peccant pꝛelati ⁊ ſditi.⁊ ideo etiam opoꝛtet ꝙ
eõmunicatõ eſt ↄtra hoiem.ſed abſolutio ꝓ homie. ipi ſubijciãtur inferioꝛibus.quia etiam ipi ꝑ culpam
⁊ homo non pᷣt aucte ſua vti contra ſe.q;uis poſſitp quodãmodo inferioꝛes facti ſunt. Ac alluc quod 38
ſe. Amplius deficit.quia alius modus iuriſdictönis vltimo obijcit᷑ de ſõdito alterius patet Rquia non
requiritur ad excõmunicatõem ꝙᷓ; ad abſolutionem. habet iuriſdictionem in talem.nec talis pt ei dare cũ
Excõmunicatio nanq; que reſpicit boĩiem cõmuneʒ. alteri ſbiectus ſit. vnde ſicut nõ valet.iſte qͥ eſt ſ eruꝰ?
dicit iuriſdictionẽ ↄnñem ſuꝑ boiem.ſed abſolutio di petri non pßt ſe facere ſeruũ martini. nec iſte q̃ liber
cit mediatõem inter deũ ⁊ hoieʒ.quo ſcʒ bõ ſemꝑ in eſt.ſic nec in ꝓpoſito.
ferioꝛ eſt.Et am̃ neceſſe eſt boiem quãtũcũq; ſit ma

¶ Diſinctio. xx. de confeſſione ſacramẽtali ntũ ad opoꝛtunitatem tpis reſpectu penitentie
moꝛtalium in ſe. JJòôGM . =
Ciẽdum eſt etiam ꝙ tꝑs penitẽtie eſt vſq; in extremum articulum. Supꝛa egit magiſter de confiten/
di necceſſitate abſoluentis poteſtate. hec eſt tercia ꝑs in qua agit de tpis opoꝛtunitate. Et habet bec
N ꝓs duas. In pᷣma agit de tꝑis opoꝛtunitate quãtum ad pniam moꝛtalium. In ſcda quãtũ ad remiſſi
onem venialium.j. di. ſequenti. Solet etiam queri vtrum poſt banc vitã. Pꝛima ps babet duas. In pꝛima
agit de opoꝛtunitate tꝑis reſpectu pnie in ſe. In ſcda in com ꝑatõe ad ptãtem ſacerdot.ibi.Si vero querit᷑ de
ſllo qui ſatiſfactõem iniũctam ⁊c. Pꝛima ꝑs babet duas. In pꝛima querit tpᷣs penitẽtie inchoande. In ſeccun
da q̃rit de pnie ipius ſatiſfactõnis fine terminãde.ibi. Si vero qr de illis qui in hac vita pniam ⁊c. Et in vrra
qʒ ꝑte pᷣmo ꝓponit veritatem. Scdo confirmat ꝑ auẽtem.

1 a Si ſic agis dico tibbdi ¶ uerit tꝑs penitentie inchosde. a XX
qꝛ ſecurꝰes ⁊c̃. Vr̃ ma
le dicẽ.quia nemo ſcit
vtruʒ amoꝛe vel odio

(CLiẽdum eſt etiam ꝙ txs penitentie eſtvſq; in onit vᷣitatt.
extremũ articulum vite. Vnde leo papa.He Confirmat per
dignus ſit. Snemo ſe⸗· Æ mo eſt deſpandus dum in hoc coꝛꝑe conſtitu⸗ aucẽtem.
curus eſt. ¶ Rꝰ d ꝙ tus eſt.qꝛ nõnunq; quod diffidentia etatis differtur.
duplex eſt certitudo.ſ. conſilio maturioꝛi ꝑficit᷑. Aug.tamẽ ð pniaʒ differẽti: Aug.
ſciẽtie. ⁊ ꝛlecture. cer ·bus ita ſcribit. Si quis poſitus in vltima necitate vo⸗
õ nemno luerit accipere pniam ⁊ accipit.⁊ mox recõciliatur et
eber nii t reuelat? hinc vadit. fateoꝛ vobis non illi negem⸗
nẽ.certitudinẽ aũt cõ/ Saai Taled: y i negamꝰ? quod petit.ſᷣ
ſiecture bʒ qui ſanꝰpe- non pᷣſumimus ꝙ bene hinc exit. Si ſecurus hinc exi
nitet cñ ei ꝓſpera arri erit ego neſcio. Penitẽtiam dare poſſumus.ſecurita⸗
dent. tũc ſignũ eſt qdo tem vero non. Nunqᷣͥd dico damnabit᷑: ſed nec dico li
loꝛ ſuus eſt ex dei gra⸗ berabit᷑. Vis & a dubio liberari.age pniam dum ſan⸗ u
tia nõ er affectione te: eg. Si ſic agis dico tibi quia ſecurus es.qꝛ pniaʒ egi a . eg

rena. AUtraq; baꝝ cer/ , AEri 72 e
titudie caret qͥ in fine ſti eo iꝑe quo peccare potuiſti. Si vis agè pniamqñ

penitz ſera pnia. quia iã peccare ñ potes.pctꝗ te dimiſerũt ñ tu illa. ¶ Item
magis hbʒ ronẽ ad op· due res ſũt.aut ignoſcit᷑ tibi.aut ñ ignoſcit᷑.quid hoꝝ
poſitũ ꝙᷓ ad ꝓpoſitus. tibi ſit ſuturum neſcio.ergo tene certum.dimitte incer
* Et ee Nng egt, tum. Sed quare hoc dicit Aug. cum pnia que in fine .—
Uf boc eite ontie i. Agitur in plalmo appellet᷑ ſacriſicium veſpertinũ. qd ps.cxl.

ſ Wrelaeeag erat acceptabilius in lege.ꝰ⁊ in quacũq; die inuocet bᷣ 1An
mabũt ⁊ non exaudi/ deus aſſit.⁊ quacũq; hoꝛa ingemuerit ⁊ cõuerſus ſue, B
am. Et glo. ſuper illð. “ S ?́ͦUùMG SS ftunpe
clamabunt. ſ.iſera penitẽtia. videt ꝗ dñs non ſemꝑ afit.geꝰ dom ꝙ inuocatio p̃t venire ex duplici pᷣncipio nle

☛ = S. = E
=☛ = = S
— — —— =—
— ——= ES —
—
= = = = —=— E
= +☛ - S= Se =— =rär - =—

— =
☛s, -

ahrtufe
Nrnget
dpöͤha

=
= =☛r

=s
E
S
— =
E
=☛ 2 =

neue

—
==
=

Peenſatrt

gſcrdeatitn
dacraigni

daduns n

biiwantn
ntonk n
gintilbf

1 mrti
Cunun
.

.

—

l

Luce xxiſ.

rit peccatoꝛ? vita viuet ⁊ ſ moꝛiet᷑: Sʒ illa dixit Aug.
ꝓpter illos qui pnĩam vſq; in finem vite ꝓtrahunt.et
tunc non ex dei amoꝛe vidẽt᷑ penitere.ſed timoꝛe moꝛ
tis quaſi ex necitate. Vnde idem quaſi aperiens qua
re ſupꝑioꝛa dixerit ait. Nullus expectet qñ peccare nõ
e ßpt. Arbitrij em̃ libertatẽ querit deꝰ vt deleri poſſint
cõmiſſa.non necitatẽ ſed charitatẽ.nõ tãtũ timoꝛẽ.qꝛ
nõ in ſolo timoꝛe viuit hõ.QAuẽ g ſero penitet.opoꝛtʒ
nõ ſolũ timere iudicẽ ſᷣ̊ ⁊ diligere.qꝛ ſine charitate ne
mo ſaluus eẽ pᷣt. MNõ g̊ tãtũ timeat penã qui penitet.ſ
anxiet᷑ ꝓ gloꝛia.Que cõuerſio ſi contigerit alicui etiã
in fine.deſpandũ nõ eſt de eius remiſſione. Sed quo
niam vix vel raro eſt tam iuſta conuerſio.timẽduʒ eſt
de penitente ſero.maxime cuʒ filij quos illicite dilexit
ſint pñtes.vxoꝛ ⁊ mũdus ad ſe vocet.multos ſolet ſe⸗
rotina pnia deciꝑpe. Sed quoniã deus ſemꝑ potẽs eſt
ſemꝑ etiã in moꝛte iuuare.valet qͥbus placet.Cuũ ergo
opus ſit non hoiĩs ſed dei fructifera pnia.inſpirare eõ
poteſt quandocunq; vult ſua mia. et remunerare ex
miſericoꝛdia. quos damnare pᷣt ex iuſticia. Sed quo⸗
niã multa ſũt que impediũt ⁊ languẽtem retrahũt.pe
riculoſũ eſt ⁊ interitui vicinũ ad moꝛtẽ ꝓtrahere pnie
remediũ. Sed magnũ eſt cui deus tũc inſpirat(ſi q s
eſt) verã pniam. Sed ſi etiam ſic cõuerſus vita viuat
⁊ non moꝛiatur.non ꝓmittimus ꝙ euadat oẽm pena.
Nam pꝛius purgãdus eſt igne puꝛgationis. qqͥ in alið
d ſeculuʒ diſtulit fructũ conuerſionis.ꝰ hic aũt ignis ?
ſi eternꝰ nõ ſit.miro tñ mõ grauis eſt.excellit em oẽm
penam quã vnqᷓ; paſſus ſit aliquis in hac vita. Nun⸗
qᷓ; in carne tanta inuenta eſt pena licet mirabilia mar⸗
tires paſſi ſint toꝛmenta.⁊ multi nequiter quata ſepe
ſuſtinuerunt ſupplicia.Ex hijs ſatis oſtẽditur qᷓ; peri/
culoſum ſit differre pniaʒ vſq; in finem vite.Si tamẽ
etiam tunc vera habeat᷑ penitẽtia.hoĩem liberat.⁊ vi/
tam moꝛtuo impetrat.non ſic tamẽ.vt nullam ſentiat
penam.niſi foꝛte tanta ſit vehementia gemitus ⁊ con
tritionis.que ſufficiat ad delicti punitõnem.Licet er⸗
go ſit difficile vt tunc ſit vera penitentia que tam ſe/⸗
ra venit.quando cruciatus membꝛa ligat.⁊ doloꝛ ſen
ſum oppꝛimit.vt vix homo aliquid cogitare valeat.
melioꝛ ẽ tamen ſera q; nulla.Penitentia em̃ ſi in extre
mo vite hyatu aduenit ſanat ⁊ liberat. Multum ſera
fuit latronis penitentia.ſed non fuit ſera indulgentia
Sed licet latro veniam meruiſſet in fine de omni cri⸗
mine.non tamen dedit baptiſatis peccãdi ⁊ perſeue/⸗
randi autoꝛitatem.
MAuerit tꝑs pnie terminande. b

Si vo qr de illis qͥ in hac vita pniaʒ nõ cõplent.vtrũ

9
Aug.in li. de pe
nitentig.

no. Aliqui etiam dicere volueruntꝙ boc pꝛiuilegium ſpãle fuit. vt dñs oſtẽderet qᷓntũ

₰

—

ſ.ex timoꝛe pene.vł cx
amoꝛc diuine miſeri /
coꝛdie. Pꝛimũ eſt ſßui
tutis.⁊ bãc inuocatõ/
nem dñs nõ exaudicet
Scdm eſt filiatiõis et
veritatis.⁊ hãc inuo/
catõem exaudit ᷣm il
lud .ꝓpe eſt dñs oi-
bus inuocãtibus eum
in veritate. c ¶ Ar/ 3
bitrij ei libertatẽ que⸗/
rit deus. vt deleri oſ·
ſint ↄomiſa. Vr̃ nõ bñ
dicere.quia deus po/
teſt iuſtificare bominẽ
etiã doꝛmiẽtẽ. ſiẽ illu⸗/
ſtrauit ſalomonẽ etiã
in ſomnis qñ non eſt
vſus li.ar. IJtem liber
tas arbitrij durat q /
diu hõ viuit m poſſi ⸗
bilitatẽ ad meritum ⁊
demeritũ.vᷣm impoſſi
bilitatez ad coactõem
ſemꝑ. quocunq; mõ
intelligat arbitrij li/
bertate.non videt᷑ ve
ruʒ quod dicit.Rꝰ dꝭ
ꝙ h̊ appellat Aug ar.
libertatẽ non ip̃am po
tentie facultatem ſed
expeditõeʒ.vᷣm quã di
citur libere facẽ quan/
do nõ bʒ retardatõey.
H aũt requirit᷑ quãtuʒ
ad bñ eẽ ↄuerſionis.
aũt frequẽter nõ hr in
moꝛte.ꝓ eo ꝙ aia ado

intẽta ẽ doloꝛi moꝛtis

⁊ egritudis.q minꝰpᷣt
ad ſcipᷣaʒ redire ⁊ co/
gitare qᷓ ſpectarent ad
B vt bꝛet aliqͥs ſuffici
ens remediũ vᷣe pnie.
Verũtñ lra vr̃ loqui
ð8 tꝑe pꝰ moꝛtẽ. in qͥ ñ

ſolnñ difficile ſᷣ ipoſſibi
le ẽ ſaluari decedẽtem
in pctõ. ũ qꝛ H̊ nõ poſ-

ſit diuina potẽtia. ſed
iuſte ⁊ rõnabilit᷑ oppo
ſitũ decreuit diuina iu
ſticia. Et ſi alicui vnq;ᷓ

prmoꝛtẽ dedit gram.

intelligẽdũ ẽ ꝙ ilie nõ
erat damnatꝰꝑ ſniam
ſicut legitur de traia

ſanctos ſuos diligeret.

d¶ LNic aũt ignis ⁊ ſi tternus nõ ſit. Aidetur boc falſum.quia ignis conſlagꝛatõnis qui exuret faciem mun/
di non peribit oĩno ſed repꝛobos inuoluet.ergo multo foꝛtius videtur ꝙ iſte ignis in eternum duret. Re doz

ꝙ non loquitur de duratione ſiue eternitate iſtius ignis quãtum ad

ſbam. ſed quãtum ad officium ſiue quã/

tu ad actu puniendi ſiue purgandi bonos. Si em̃ remanet ad actũ aliquẽid qð habʒ aꝛdoꝛis erit aq repꝛobo/

x *

—

ruʒz concremationem

non ad purgatõnem.
e¶ Hoꝛrẽdũ ẽ incideꝛe
in manus dei viuẽtis.

Videtur contrarium

dici ij.reguʒ.vlt᷑.meliꝰ
eſt mihi incidere ĩ ma
nus dei q; in manꝰho
minis. Item deus eſt
miſericoꝛdiſſimus. ſʒ
in manu miſericoꝛdio
ris melius eſt incide/
re. ⁊cc.Rꝰ dom q du
plex eſt ſtatus. vnꝰ in
quo ſceptrum hʒ mia.
Tbic eſt ſtatus vite pᷣ/
ſentis. pꝛo quo dictuʒ
eſt meliꝰ ẽ incidere in
manus dei. Ali us eſt
ſtatus in quo ſceptrũ

habet iuſtitia. hic eſt

ſtatus vite future.⁊ ꝓp
hoc dicitur hoꝛrẽduʒ
eſt incidcre ⁊c̃.qꝛ cum
deus ſit miſericoꝛdiſſi
mus.ideo plus impẽ-
dit q; humana mens
poſſit extimare.Cum
ſit ⁊ ſimilit᷑ iuſtiſſimꝰ
qᷓ;uis non ſit ita ꝓnꝰ.
adeo tamen grauiter
punit. q boꝛribile eſt

5 cogitare. f Quedã

em̃ peccata moꝛtalia.
in penitentia fiunt ve
nialia. Aidetur dicere

falſum. quia moꝛtale

4 ⸗ 2

in penitentia omnino deletur. ergo omnino deſinit eſſe. ergo non tranſit in aliud pcccatum. ergo non fit veni

pniam.

tranſituri ſint per igneʒ.vt ibi quaſi compleant quod

hic minus fecerint. Idem dicimus ⁊ de iſtis eſſe ſenti Pꝛoponit veri⸗
tate.

endum. ⁊ de hijs qui in extremis penitent. Si enim
tanta fuerit coꝛdis contritio ⁊ delicti expꝛobratio. vt
ſufficiat ad puniẽdum peccatum.liberi ab alijs penis

tranſeunt ad vitam.⁊ ſi inexpleta fuerit penitentia.qꝛ
perfecte penituerũt ⁊ ingemuerũt coꝛde. Qui vero ñ
adeo conterũtur coꝛde ⁊ ingemiſcũt ꝓ peccato. ſi an⸗
te expletionem penitentie diſceſſerint. ignem purga⸗
toꝛiũ ſentient. ⁊ grauius puniẽtur qᷓ; ſi hic impleſſent

7 E

hoꝛrẽdum eſt em̃ incidere ĩ manus dei viuen
tis.Deus em̃ cum ſit miſericoꝛs ⁊ iuſtus.ex mia peni⸗
tenti ignoſcit non reſeruans peccatum ad penaʒz eter /
naʒ. ex iuſticiæ vero impunitum nõ dimittit delictũ.
aut em̃ punit homo aut Pats⸗ homo aũt punit peni⸗
tendo.deus vero penaʒ exigẽdo. Et eſt penitẽtia in⸗

e Cõfirmat ꝑ
duẽtẽ heb. x.

terioꝛ ⁊ exterioꝛ.Si ergo interioꝛ penitudo fuerit tan⸗

ta vt ſit ſufficiens vltio peccati.ðᷣs qui hoc nouit ab il
lo qui taliter penitet vlterins penã non exigit. Si ve⸗

ro interioꝛ penitudo non ſufficit in vindictã peccati.

nec exterioꝛ penitentia impletur. deus qui modos et
menſuras peccatoꝛum ⁊ penarũ nouit.addit penã ſuf
ficiẽtem.Studeat ergo quiſq; ſic delicta coꝛrigere. vt
poſt moꝛtem non opoꝛteat penam tolerare. Queda f
em peccata moꝛtalia.in penitentia fiunt venialia.non

tamen mox ſanãtur.Sepe infirmus moꝛeretur ſtnon

medicaret᷑.non tamen ſtatim medicatus ſanat᷑. Lan
guet victurus qui pꝛius erat moꝛiturus.Qui aũt im⸗
penitens moꝛitur.omnino moꝛit᷑ ⁊ eternaliter crucia/

tur. Si em̃ ſemper viueret ſemper peccarer. g

*

ale.Rꝰ dòᷣm ꝙ in moꝛtali duo ſunt.⁊ macula.⁊ reatus ſiue obligati
Ale. HK dom e in im Duo lunt. 7 macula. 2 reatus ſiue obligatio ad penam. Cum g deletur moꝛtale. ma⸗
cula omnino deſinit nec in aliud tranſit.ſed reatus pene manet alteratus.quia pꝛimo de ad moꝛteʒ eternã.
ſed modo eſt ad penam tempoꝛalem. Sed quõ intelligemus ꝙ iſte reatus fiet ille. NHotãdum eſt bic ꝙ aliq wo

luerunt dicere ꝙ idem reatus erat.ſed minoꝛatus ſiue diminutus. Dixerunt em̃ ꝙ cum deus dimittit culpã.

non dimittit ᷣm id quod eſt. ſed ſolum ſᷣm rõnem viſpoſitionis que eſt eterni pꝛioꝛ obligati 2
nam manet ſed quiz oo romiſktctergitatem iam a lblum ad pehamn temnotalein adiſgnenen d den ieatn⸗
eſt qui tunc erat ⁊ nunc. ⁊ p tanto creditur moꝛtale fieri veniale. Sed ilind non eſt multum bene intelligibile.
P eo ꝙ eternitas non eſt diſpõ pene.ſed magis menſura.⁊ menſura durationis inſeꝑabiliter adheret ei quod
meuſurat. vt ſi aliqua actio ſit in a.impoſſibile eſt ꝙ illa eadem fiat in b. ⁊ ideo intelligẽdum ꝙ nouus eſt rea⸗
tus. ⁊ pmus reatus commutatur. ⁊ culpa totaliter dimittitur. ⁊ ideo ſi moꝛtale dicatur fieri veniale quãtum

ad reatum. non eſt intelli
teſt tamẽ dici ꝙ; moꝛtale

gedum per identitatem. ſed per commutationem quam facit diuina ſentẽtia. Po/
in penitẽtia dicitur fieri veniale.quia ibi de eo venia impetratur. g em̃

Si em̃ ſemp

viueret ſemper peccaret. boc dicit de impenitente. Si hoc veruʒ eſt. tunc videtur ꝙ quilibʒ impenitẽs peccet

ratõ huius ſicut patebit.j.di.xliiij.

continue.Re ſempꝑ peccant id eſt in peccato ꝑſeuerant. ⁊ ideo ſemper debẽt ꝑſeuerare in pena.Alia eſt tamen

d intelligẽtiam huius partis de pena pur ¶ Atrum ſit pon .
— Zuin Alt ena um ſit . .
gatoꝛia rone penalitatis querũtur. vj. Pꝛi 0 . ponere penam purgatoꝛiam Et videtur

ꝙ ſic pᷣmo auẽte apłi.j.ad coꝝ.iij.ipᷣe aũt ſaluus crit

⸗gqueritur vtrum pena purgatoꝛia ſit. Secun ſic . . . .
doverucg⸗ ſit marima penarum temnpalium. Tercio tamen quaſi per ignem.& videtur ꝙ ſit ponere ali

queritur vtrum ſit voluntaria.Quarto vtrum ſit in

63 penam poſt hanc vitam qua clecti purgãtur.
Item Aug.dicit ⁊ habet᷑ in litera.aut bomo pu⸗

ea maioꝛ certitudo ꝙᷓᷓ in via. Quinto queritur ð hiſs nit aut deus punit.ſed frequẽter aliqui conuertunt

quoꝛum miniſterio pena illa infligitur. Sexto 2 vri
mo querit᷑ de loco in quo a

anime purgãtur.

in fine qui non puniñtur in pꝛeſenti. neceſie cſt ꝙ
huniantur a deo.ſed non igne infernali ſiue eterno.
vc. ¶ Item vf bocipᷣm roe. qꝛ qͥ grauius teccauit.

—

“

eck⸗
ſe
4 4

S

liodch
ſhtui

ſelorin
ſhoſcblee
unter⸗
tictgo.
nifinan
Cisfelbt
pokbhanen
halorau
elian
goraiet

ſoormnotn

=

=

(antalbo

honuelobon

rNen

Fatnienen
gan
gautoront
tunpeent
Ntoragor
emint
60 51atm
iuſnogi
horauurden
Neturamnplu
Nnicrigun

(nintnorra

Ciatenina
atctch

ggvepini
fagtinadef

lun nonck

porumnann
öfatinai⸗

9 Umimoci
ſclon.

biopoſtb
aitbuiue

ſueiuttte

Untpena
atggpenan
W

ſtonianiene.

winri,
atltn

Mgne

Gche
Ntoriun.
nun
ncoeg
Eunnt
Selaope
ri

—RKH

inn
th

—

nun

grauius eſt puniendus. qui diuciꝰ peccauit diuciꝰ

eſt puniendus. ſed iſte qui ꝑſeuerauit in culpa vſqʒ
ad moꝛtem diuturnius peccauit.ergo diuturnius et
rauius debʒ puniri.ſed non in hac vita. ergo ⁊c̃.
tẽ peccatũ relinqui impunitum eſt vniuerſũ rema/
nere inoꝛdinatum. ⁊ hoc eſt vniuerſum fedari. Sed
impoſſibile eſt ꝙ ſumma ſapientia dimittat vniuer/

ſum fedari.g̊ opoꝛtet illud puniri. ſed non in pꝛeſen

ti. ergo ⁊c. ¶ Item ſi non eſt pena purgatoꝛia.ſʒ bo⸗

ni ſtatim euolſant.ergo errat vlis eccleſia que defun/
ctis fidelibus facit ſuffragia. ¶ Item ſi non eſt pena
poſt hanc vitam. ergo qui perdurat vſq; ad moꝛtem
in culpa. cum nullam ſuſtinuerit penam. repoꝛtat de
malicia ſua commodum quoꝛum vtrumq; cſt falſi/
tas manifeſta ¶ Contra apoc.xiiij. beati moꝛtui qui
in domino moꝛiũtur. ammodo iam dicit ſpũs vt reqj
eſcant a laboꝛibus ſuis. ergo poſt hanc vitam nuliꝰ
bonus laboꝛat.ergo nullus affligitur.g nullus puni
¶ Item deus eſt miſericoꝛdiſſimus.ſed a ſum/
ma miſericoꝛdia veniam dimidiam ſperare eſt impi

etas. S cum remittit.totum remittit.ergo ſi aliqͥd de

peccato remiſſo exigitur a peccatoꝛe boc eſt m ſta-

tum pꝛeſentis eccleſie.ſed in moꝛte hunc ſtatuz egre

ditur. ergo videtur ꝙ amplius nihil ab eo exigatur.
tem in moꝛte abſoluitur quis ab omni manda/
to. ⁊ a mandato ſatiſfactionis ⁊ confeſſionis ⁊ hu/
iuſmodi.ſed punitio pꝛo peccatis ſatiſfactio eſt. g li/

beratur deinceps ab omni debito punitionis.& vt vi

detur amplius non punitur.

cedentem in charitate ſtatim gloꝛificat/ n
tentioꝛ eſt charitas ad eleuãdum qꝙᷓ ſit moꝛtalis cul/

tem ꝓnioꝛ eſt deus
ad miſeredum ꝙᷓ; ad condemnadum. Sed deceden/
tem in moꝛtali peccato ſtatim condemnat. ergo de/
tem po/

pa ad depꝛimẽdum. Scd culpa moꝛtalis ſtatim de/
mergit in abyſſum. ergo charitas ſtatim eleuat in ce⸗/

Aon eſt ponere poſt moꝛtem aliquod ſupplici

Item ſtatus poſt moꝛtem reſpondet ſtatui qᷓ

eſt in via. Sed in via non eſt niſi duplex ſtatus.ſ.bo/

noꝛum maloꝛum. poſt moꝛteʒ nõ eſt niſi duplex.
ſtatim aia deceqꝗẽtis vel ẽ in paradiſo cũ bõis.vł in
inferno cũ mat.

dubio poſt hanc eſt ponere penam purgatoꝛiã. Ra/

tio aũt huius eſt iſta.quia vniuerſe vie domini mia

⁊veritas. Sic autẽ mia parcit dominus.vt verita/
ti ſiue iuſtitie non fiat pꝛeiudicium.ideo dimittit cul

pam ⁊ penam eternam. ita tamen ꝙ obligatum te

neat ad penam tꝑalem. ab hac aũt pena nõ abſoluit
in moꝛte.qm̃ ſtatus poſt moꝛtem non repugnat pu/

nitioni anime.qꝙᷓuis non comꝑetat merito eiuſdem.
Puniũtur em̃ anime ⁊ pꝛemiãtur.⁊ ido cum nõ ſint

alicui taliter remiſſa peccata quin obligetur ad ali/
quam penam. niſi fiat per baptiſmalem gratiã. ⁊ ab
ea obligatione non abſoluitur. ⁊ debitoꝛ pene ñ poſ⸗

10

requieſcent a laboꝛibus ſuis.dom ꝙ eſtl

torium. ¶ Ad illud ergo quod obijcitur de apoc ꝙ
aboꝛ in oꝑe

rando.⁊ eſt laboꝛ in patiendo.⁊ verbum illud intel/
ligitur de laboꝛe in operando.quia iam non cſt dies
in qua operari valeant merendo. non aũt intelligit
de laboꝛe in patiendo.⁊ hoc patet ex ipᷣo textu ſeqn.

— = —
—— —

de deſcenſu peccati.

R: dò ꝙ ſiẽ diẽ ſcriptura.⁊ auẽtes
ſanctoꝛum. ⁊ reuelationes plures.⁊ rationes cõcoꝛ/
dant. ⁊ ecclia vlis confirmat. que ꝓ illis crat. abſqʒ

—

ti. opera em̃ illoꝛum ſecuntur illos. ¶Ad illò quod 11¹

obijcitur ꝙ eſt miſericoꝛdiſſimus. dom ꝙ eſt verum

ſed tamen iuſtus eſt. ideo veniam pꝛeſtat quam de/
cet iuſtam miam pꝛeſtare. Quia em̃ iuſtus eſt bomii
ni iniuſto. non decet reconciliari manente iniuſticia
⁊ offenſa.⁊ ideo mie iuſticiam decet vt remittẽdo v/

nam moꝛtalem culpam remittat omnem aliaʒ. non

ſic de pena. Qm̃ cnim mia remittit penazʒ. ⁊ iuſticia
exigit.ideo opoꝛtet quodãmodo diiudicari vt alteri
non pꝛeiudicetur. ⁊ ſic patet ꝙ etiam pena exigit᷑ in
foꝛo dei.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ abſoluitur ab

omni mandato. dom ꝙ verum eſt.ſed tamen nõ ab/
ſoluitur ab omni debito. immo anima trabit ſecum

debituʒ. ⁊ quia retributoꝛ eſt iuſtus.retribuit ſᷣm qð
inuenit debitricem.⁊ quia debitrix erat pene quam

P

2

nõdum exſoluit.patet ⁊c. ¶ Ad illud quod obijcit 3

ꝙ ſtatim damnat decedẽtem in moꝛtali.ddm ꝙ non
eſt ſimile.qm̃ ille qui in moꝛtali eſt nibil habet in ſe
quod ſit dignum vita.immo totum vel eſt moꝛtuuʒ
vel moꝛtificatum.⁊ ideo ſũme diſpoſitus eſt ad eter
nam damnationem.⁊ ꝓpter hoc ſtatim damnat᷑ iu⸗
ſta retributione.Sed ille qui eſt in charitate.cuʒ ca⸗

ritas ſimul ſtet cum veniali culpa ⁊ reatu pene.ba⸗
bere poteſt in ſe aliquid dignum pena.Et quia glo⸗

ria non poteſt ſimul ſtare cum pena ſᷣm foꝛum ↄmu
ne. neceſſe eſt ine debitum illud ſolui per penam
purgatoꝛiam.
us charitatis habet in ſe

reatum.ſed pondus peccati nihil habet elecuans vel
retardans.ideo non eſt ſimile de aſcenſu caritatis et

eſt niſi duplex ſtatus in hac vita.g ⁊c.ddm ꝙ licʒ nõ

niſi duplex ſit pᷣncipalis.tamen vterq; ſbdiuiditur.

Mam qui habet iuſticiam in duplici differentia eſt.
Aut enim eſt in ſtatu perfectoꝛum ꝑfectione cõple/

ta. ⁊ talis non habet aliqua venialia nec aliqua cre-

mabilia debita.et huic ſtatim debet᷑ vita etcrna. ta⸗

les ſunt ſancti martires vt laurẽtius ⁊ vincentius.?⁊
ſancti confeſſoꝛes vt benedictus ⁊ franciſcus. Alij

ſunt in ſtatu iperfectoꝛum.⁊ bij cremabilia babẽt vt
plurimum. ⁊ etiam debita.⁊ opoꝛtet pꝛimum debi/

ta cremabilia ſolui qᷓ; introdueãtur in patriam. et H̊ᷣ
eſt in pena purgatoꝛia. Similiter carentes iuſticia ĩ I c

duplici ſunt differentia.Quidam in ſtatu paruulo⸗/
rum. ⁊ hij carent iuſticia oꝛiginali.⁊ hijs cõpetit ſta⸗
tus in lymbo ſine pena ſenſibili.Alij qui ſunt in ſta/

tu adultoꝛum. qui carent iuſtitia ꝑſonali ſiue gratui⸗
ta ver pꝛopꝛiam culpam.⁊ talibus competit ſtatus
infe

rnalis.⁊ ſic patet ꝙ ratio illa non valet. Poſſet

etiam dici ꝙ pena purgatoꝛia non dicit ſtatum ſed
magis tranſitum de ſtatu in ſtatum.

ſit cum debito ingredi celum. ncẽrium eſt eſſe purga ¶ Atrum pena purgatoꝛia ſit maxima penarum tem⸗

poralium. Et ꝙ ſic videtur. Auguſt.in quodam ſer-

mone.ille ignis durioꝛ erit q́; quicquid in boc ſecu⸗

lo penarum aut vidẽ aut ſentire aut cogitarc qͥs po
teſt. ¶ Item in litera dicit ꝙ expellit omnem penazʒ

quã vnqꝙᷓ paſſus eſt aliquis in hac vita. ¶ Itẽ ratõ⸗
ne videtur.qꝛ quanto quis iudicãdus eſt debilioꝛ.

put d illud 36 obijcitur de ponde/l4
re iam patet ſeꝰ.quia pon
aliquid retardans.vel culpam aliquam puulam. vel

¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ; ñ I¶ S

5*

17 q́; nunc cum ſit coniuncta.

tãto iudex puniẽs minoꝛi pena debet eſſe cõtentꝰ.S

quanto eſt foꝛtioꝛ.tãto exigitur ab eo pena grauioꝛ.
ſed ſpũs ſeꝑatus inpꝛopoꝛtionaliter eſt foꝛtioꝛ qᷓ; ſit

totum coniunctum ſiue homo totus.ſed poſt hanc
vitam eſt ſpũs ſeꝑatus.ergo videtur ꝙ grauius pu/
niatur. ¶ Item ſpũs ſeꝑpatus a carne ſemper graui
us peccat q; ſpũs carni coniunctus.ſed malum pe/
ne pꝛopoꝛtionatur malo culpe.⁊ malum culpe ſem/
er grauius eſt in ſpũ ſeparato.ergo pari rõne ⁊ ma/
um pene.

ergo ⁊c. ¶ Item quãto aliqua pena eſt maioꝛ tanto
eſt grauioꝛ.Sed anima exuta cum punitur.tota pu/
nitur ⁊ ᷣm totum.cum em̃ ſit ſimplex.ignis totam

attingit. Sed in pñti aut vix aut nunqᷓ; aliqua pena

totum hominem cruciat. ergo generaliter grauioꝛ ẽ
illa qᷓ; ſit aliqua temꝑalis pega Aonnd dens re/
tributoꝛ eſt vniuſcuiuſq; pᷣm meritum ſuum.vñ ꝓ/
poꝛtionabiliter reſpondet pena reatui.ſed cuʒ quis
moꝛitur reatus non intẽditur.g nec pena debet intẽ
di. non debet eſſe maioꝛ in futuro qᷓ; in pñti.¶ Itẽ
quãto aliquid magis eſt paſſibile.adiũctum puniẽti
magis patitur ⁊ grauius punitur.ſed coniũctuʒ eſt
magis paſſibile qᷓ; anima m ſe.g adiũctum affligen
ti magis patitur.g ſi punitur coniũctim in pñti.⁊ in
futuro anima ſeꝑata.patet ⁊c. ¶ Item maioꝛ ẽ paſ/
ſio in qua agens eſt tranſmutans ⁊ abijciens qᷓ; vbi
alterum hoꝛum deficit.ſed in purgatoꝛio anima pu/
nit᷑ ita ꝙ nõ trãſmutatur nec aliquid obliuiſcitur.in
pñti aũt coꝛpoꝛe fit abiectõ.g videtur ꝙ iſta pena ſit
grauioꝛ. ¶ Item beatioꝛ erit anima quãdo gloꝛifi/
cabitur coꝛpoꝛe reſumpto.⁊ ſimiliter miſerioꝛ quan⸗/

do punietur coꝛpoꝛe reſumpto.g̊ vnio anime ad coꝛ

pus potius facit ad pene augmentum qᷓᷓ ad diminu
tõnem. ergo ab oppoſitis ſeparatio facit pocius ad

diminutõnem qᷓ; ad augmentum.ergovidetur ꝙ mi

nus grauiter puniatur in purgatoꝛio anima ſeꝑata
*dð ꝙꝙ ſicut diẽ ma/
giſter ⁊ ſancti etiam multi dicunt.opoꝛtet nos cõce/
⁊vxre etiam ſi non appeat nobis rõ.ꝙ pena purgato/
ria grauioꝛ eſt om̃i tpali ʒna quã modo ſuſtinʒ ani/
ma carni coniuncta.in hmõi aũt magis adherẽdum

eſt autoꝛitati qᷓ; rationi. ꝓ eo ꝙ illud eſt mag ſupꝛa
nam ⁊ rõnem qᷓ; ̃m nam ⁊ rõnem. Sane tamẽ boc
intelligẽdũ vt generaliter pena illa ſit maioꝛ iſta õᷣm

illam regulam ph̊i. Si optimuʒ in vno genere ẽ me/
lius optimo in alio genere.⁊ hoc ſimpłr alio melius.
Similiter intelligendum eſt hic ꝙ illa ſit maioꝛ.non
quia minima ſit maioꝛ maxima in boc genere.ſed qꝛ
maxima in illo genere maioꝛ ſit maxima in hoc gene

re. Sicut em̃ dicit beatus Grego.quibuſdam reuela
tum eſt quaſdam animas in vmbꝛa eſſe pũitas: Ad

hoc aũt quod tenemus intelligẽdum ꝙ aliqui volue
runt aſſignare rationem nalem. oſtendẽtes ꝙ ex nã
anime veniret.quia cum anima exuta patitur per ſe
ip̃am patitur m ſe totam.⁊ ideo pena modica eſt ei
grauiſſima. Sed bunc modum dicendi non appꝛo/
bat ratio catholica qᷓ in inferno credit animas gra/
uius puniendas poſt co ꝛpoꝛa iam reſumpta.vñ cre-
dendum eſt ꝙ iuſti qui in igue ↄflagratõis in coꝛpo/

re purgabũtur in die iudicij.grauius puniẽtur.quia

bꝛeuius. ⁊ ideo intenſus qᷓ; qui nunc purgãtur. Alij
voluerunt aſſignare rõnem ꝑtim anlem.ꝑtim ſupꝛa

. Item maioꝛ et grauior eſt pena paſſio⸗/
nis q; pena compaſſionis.ſed anima exuta punitur
pena paſſionis.coniuncta vero pena compaſſionis.

IIII

nãm. Dixerũt em̃ ꝙᷓ anime exute a coꝛpoꝛe babẽt wo⸗
tentias expeditas. ⁊ naturale deſiderium habent ꝑ⸗
tingendi ad bonum ꝓpter quod ſunt create.Et vlte,
rius.gratia eſt in eis que magis in deſiderium incli/

nat. ⁊ ideo cum illud bonum ſciant.⁊ ab illo retrabã
tur ⁊ quaſi incarcerãtur. modica pena ſenſibilis cuʒ
hac triſticia eſt eis maxima.⁊ ꝓ tanto dicunt penam

purgatoꝛiam eſſe maximam. Sicut em̃ delectatiões
ſpũales ſunt intenſe multum ⁊ pꝛecellunt coꝛpoꝛa/
les.ita ⁊ triſticia de abſentia ſuperexcellit omnẽ do/
loꝛem coꝛpoꝛeum.Sed certe nec iſta ratio manudu-

cit ſi qͥ aſpiciat. Pꝛimũ qͥdẽ qꝛ deſideratiuũ ſummi
boni.ẽ deſideretiuũ qð bʒ ncẽrio ſccuʒ ↄiũctã fruiti -
onem ⁊ aliquam realem poſſeſſionem.⁊ ideo parit

gaudium.vnde qui plus deſiderat ſupꝛemum bonũ

magis ibi delectatur. In hoc enim diſſimile eſt deſi⸗
derium temꝑalium ⁊ coꝛpoꝛalium a deſiderio ſpi/
ritualium vt oſtendit Aug.in li.lxxxiij.q.⁊ illud ve/
ritatem habet maxime cum deus inhabitat per cha/
ritatem in aia. Scm etiam iſtam rõnem pena lym/

bi maxima eſſet.⁊ fuiſſet maxima in ſanctis patribꝰ.

⁊ ibi creditur fuiſſe requics facta.Et iſta etiam ratõ

nibil ad ꝓpoſitũ facit ſi qͥs inſpiciat.ꝓ eo ꝙ ſãcti non

de carentia locuntur.ſed de pena afſlictiua.ſic de ig
ne ſiue de flamma purgatoꝛia. Jdeo dom ꝙ rõ huiꝰ

ſumitur ex diuina iuſticia. ⁊ iſta eſt ratio recta. qꝛ q;
ignis agat in animam (vt infra videbitur) non ẽ na-
ture ſed iuſtitie.⁊ ideo ꝙ magis agat diuine iuſticie ẽ

attribuendum. Om̃ ergo deꝰ iuſtus penam non ac.

ceptat ſcᷣm quod punitam tãtum. ſed ſcᷣm qð plꝰ

eſt in ea ratio oꝛdinis recti. Scom boc intelligẽdum

18

eſt ꝙ eſt pena aſſumpta ⁊ pena inflicta. In pena ac
ſumpta non tm̃ placet deo oꝛdinatio pene ad cul/

pam.ſᷣ ⁊ oꝛdo ⁊ rectitudo que eſt in voluntate aſſu/

mente. Sed in pena afflicta placet oꝛdiatio pene ad

culpam.qm̃ igitur pena penitẽtium in pꝛeſenti plus

eſt aſſumpta. pena moꝛietium eſt inflicta in purgato
rio pꝛo eo ꝙ iam non eſt tempus agendi ſed reciviẽ·
di. ideo modica pena in pꝛeſenti plus ſatiſfac.⁊ ma/

futuro.Et iõ quaſi impꝛopoꝛtionabiliter maioꝛẽ exi/

git vt ei ſatiſfiat. Exempluʒ autem poteſt haberi in

iſtis malibus debitis.creditoꝛ ei plus acceptat mar-

gis eſt de ea contenta diuina iuſticia q; de magna in

cam auri ꝙᷓ.x.marcas argenti.⁊ pena pꝛeſens illi cõ/

parata multo pꝛccioſioꝛ eſt in cõſpectu dei qᷓ; ſit au/

19

rum argento in conſpectu hominum. Concedende

ergo ſunt rationes pꝛobantes penam illam grauio/
rem eſſe.(¶¶ Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ reatꝰ nõ
augetur. dom ꝙ verum eſt. Sed reatus pene meliꝰ
tuur de mocdica pena aſſumpta q; de multa infli-
cta ¶ Ad ſilud quod obijcitur ꝙ quanto magis eſt
paſſibile magis patitur. dicẽdum ꝙ illud eſt verum
ceteris paribus.ſed diuinavirtus cuius eſt ille ignis

20

21

inſtrumẽtum oꝛdinat vt puniat grauius. Vel dom

ꝙ pena non iudicatur maioꝛ ⁊ minoꝛ ſcᷣm leſiones
ſiue paſſionem. ſed ſᷣm ſenſum paſſionis ꝓut ſẽſus
refugit illam penam. Et qm̃ ſpũs licet minus ledat᷑
ab igne ꝙᷓ; coꝛpus.viuacioꝛem tamen babet vim ſen
tiendi paſſionem. Et iterum. maxime refugit.quia
hoc contra naturam ſuam eſt. non ſic contra natu/

ram coꝛpoꝛis. Etideo q́;uis minus patiatur ⁊ mi/

nus ledatur. paſſione tamen naturali magis puni-
tur 2 A dolet. ⁊ per hoc patet reſponſio ad duo
vyltima. QNuoq em̃ vicit ꝙ magis punit᷑ qdð abijcit et

W—☛n

nun
NA
1prun
,mün
hunnchre
icoſst

intin

ſulgfm
gltfißt
boeguing
Gotan⸗

ſermun
ſiegfutl
ltn
ineigpae
inziun
etotrite
eſrpriet
Careunt
Cnfotnaty
ſubnno Se⸗

1Relsvuit
iicheni
ſuegenc
woreponitmn
dunlicae
ſanmilip⸗
hon ruleila
okſrobenen
lunperittur
Peetes
focggne
Noingiſecde
hetatenond
apurgntoi
hetklcern
nneolet
geuntade
toeuclatot
Puum.
fiettitog
orjeſtace
mupiceka
ptsiucdien
unthen
einpante
fienrae
ianigace⸗
Loceno
grmne h
mnd⸗

eſginisg,
dlathenn.
eſdotri
Anaye
tomti,
tofnepner
emiſii
müffli
mntitogait
iumnnion

Mriecta .

e An
ſohttzec
nengenhn
ngbzerte
Eiſhaunns
tpebgſinen
ftiinſide⸗
odongn
atioteche
Gbitur ponin
dinineinkta
1spehanmger
n.dna
boenrenn
ſics Na
nad rga⸗
kin uunef
õ
umunis
Rinianpaets
6ndlo
gluttſtütn
tucwnn
Ghleruorch
,aufkimi

ouutpetf
nuntabſic⸗
cndeiiſti/
n Concan
n Aammmo⸗,
jauuro 4
tuspehen
zoeſfllrit
Nee, ll
unt M
lucckfeun,
luscfli
is Cacdi
aſan
D
lig ni
len
nen
ſeamn
.penin
lngei .
ahin
Gipnic

S=
,—

S

S
=à

=S)
☛=
= —

1

= =

S

nanſmutat. dom ; fim eſt. a iania infernalis ⸗
rit ⁊ non conſumit grauius punit qᷓ; ille alius ignis

22 qui vtrumq; facit. ¶ Similiter de alio ꝙ magis pu⸗

.

nit quod vnit.dm ꝙ flin eſt. quia maioꝛ pena ẽ bꝛa
chium conterere qᷓ; etiam amputare.quia remanet
ibi ſenſus ⁊ doloꝛ continuꝰ.Sic ⁊ in anima que nũ/
q̃ᷓ doꝛmit ſemper eſt actualis ſenſus nociui ⁊ diſſen/
ſus.ita ꝙ vtrumqʒ viget.⁊ neuter minuitur qᷓ;tũ eſt
ex pte ſpuũs.⁊ ille doloꝛ eſt intẽſus ⁊ continuus.ac ꝑ
hoc grauioꝛ. Quõ aũt coꝛpus agit in ſpm̃.in ſuo lo/
co dicet᷑ cum aget᷑ de penis infe:nalibus. S

Atrum pena illa ſit volũtaria.⁊ ꝙ ſic videt᷑.qꝛ om̃is
ſapiens vult illud ſine quo non pᷣt adipiſci quod de
ſiderat. vt deſiderans ſanitatem vel ſecari ⁊ vri.ſed
gnime in purgatoꝛio non ſũt inſipiẽtes.⁊ deſiderant
gliam. ⁊ ſciunt ad eam non poſſe ꝑuenire niſi ꝑ illiꝰ
etolerãtiam. ⁊c. Si tu dicas ꝙ hoc nõ eſt vel/
Fnmpir ſed ſbᷣ ↄditione.oſtẽditur q; ſimpir velint.
Coꝛ rectum babet qui volũtatem ſuã volũtati diuie
confoꝛmat vt dicit ambᷣ.⁊ glo.ſuꝑ pᷣ ſicut habitũ eſt
in pᷣmo. Sed iuſti in purgatoꝛio babent coꝛ rectum.
2 deus vult ibi eſſe ipos.& ipᷣi volunt ſe ibi eſſe ⁊ pa/
ti. tem oſ̃is vere penitens vult facere emẽdam
ſiue agendo ſiue ſuſcipiendo. Sed anima q̃ moꝛitur
vere penitens penitẽtiam non amittit.g vult emen/
dam facere. Sed non pᷣt agendo.g patiendo.g vult
penam illã pati. ¶ Item ois qui patit᷑ penã aliquã
⁊ non vult illam pati iudicat parieng ille eſt qui
dicit᷑ inobediens.g cum viri iuſti in purgatoꝛio pe/
natm patiãtur.ſi nolunt illã pati ſunt inpaciẽtes ⁊ i/
obedientes. ¶ Contra. volũtarium eſt illud quod ẽ
in ipo cognolcente ſingularia.ꝙ̊ quod nõ eſt a pꝛinci
pio intrinſeco ſed extrinſeco. ⁊ de necitate non de li/
bertate. non habet rõnem volũtarij. ſed talis eſt pe/
na purgatoꝛia. & c. tẽ nibil a quo qͥs deſiderat ⁊
petit liberari eſt volũtarium. ſi em̃ eſſet volũtarium
in eo vellet pſiſtere.ſed iuſti qui ſunt in purgatoꝛio
petunt ⁊ deſiderant inde liberari.& ⁊c. Minoꝛ mul⸗
tis reuelatõibus nota eſt.ſicut pᷣt ꝓbari ꝑ.iiij.dyalo/
goꝛum.
ria eſt.tãto gloꝛioſius eſt martirium. Sed pena pur-
gatoꝛij eſt acerbiſſima vt monſtratũ eſt. ſi eſt volũ⸗
taria.videt᷑ ꝙ om̃es qui trãſeunt purgatoꝛium mar-/

23 tyres iudicandi ſunt. ¶ Re? doᷣm ꝙ aliqua pena di/⸗

citur tripłr volũtaria. Ano mõ quia aſffumit᷑ a volũ

tate impante ſicut eſt pena penitẽtialis. Alio mõ qꝛ
ſuſtinetur a voluntate acceptãte ſicut eſt pena mar/
tiꝛij.quia adeo eis placet ꝙ ab ea liberari non vellẽt.
Tercio mõ eſt quedam pena q̃ ſuſtinet᷑ a voluntate

tolerantc.vt pena q̃ eſt in paciẽtia.ita ꝙ eius oppoſi

tum eſt in deſiderio.ſicut cum amans ⁊ deſideras ſa
nitateʒ infirmatur. ſuſtinet quidem infirmitateʒ tã/
quã penam diuinitus inflictam. attamẽ ab ea libera
ri ꝓcurat.⁊ illud minime habet rõem volũtarij.hoc
mõ voluntaria eſt pena purgatoꝛia in viris iuſtis.qͥᷣ
voluntarie eam ſuſtinent. ⁊ deſiderant vehementer
ad priam ꝑuenire.⁊ alios ſibi auxilium pᷣbẽ. Scom
boc patet reſponſio ad vtramq; ꝑtem.Om̃ rões ad
pmam ptem ꝓbant illam pena volũtariam eſſe hoc
mõ tercio. Rones vero ad oppoſitum ꝓbant ꝙ non
eſt voluntaria pᷣmo mõ vel ſcdo.quod patet diſcur/

nuitur certitudo. ¶S

¶ Item quãto pena acerbioꝛ eſt.ſi volunta.

III.

*

rendo ꝑ ſingulas. Pꝛime em̃ rõnes currunt ̃m vo/

luntatem tolerãtem que deo ſe ↄfoꝛmat. cum etiam
liceat aliquid ſibi deſiderare quod ⁊ deus vellzʒ ipᷣaʒ
habere qtum in ſe eſt. Sequentes rões currunt ſᷣm
volũtatem imꝑantem q̃ eſt ab intrinſeco.vel bᷣim de⸗
ſiderãtem que nollet ſepari a volito.q̃ tanto magis
delectat.quãto volũtarium quod obtinet magis de/

ſiderat.

Queſt 9b
¶ Atrum in illa pena ſit minoꝛ certitudo de gloꝛia q̃ʒ

in via. Et ꝙ ſic videt᷑.quia quãto ſtatus ſimilioꝛ eſt
ſtatui quem homo omnino reſpuit.tãto maioꝛeʒ ti⸗
moꝛem incutit ei qui in eodem exiſtit. Sed ſtatꝰ pur-

gatoꝛij magis ſimilis eſt ſtatui infernali ꝙᷓ; ſtatus vi⸗

te pꝛeſẽtis.g augetuꝛ in eo timoꝛ.g ꝑ oppoſitum mi
nitune . ¶ Item ſicut anima peccatrix pu/
nitur timoꝛe ⁊ doloꝛe.ſic econtra anima iuſta reficit

gaudio ⁊ ſpe.ſed in purgatoꝛio augetur pena dolon.

& pari rõne pena timoꝛis.g minuitur certitudo futu
re btitudis.¶ Itẽ ſi augeret᷑ certitudo augeret᷑ ↄſo
latõ.⁊ ſi augeretur conſolatõ minucret᷑ flagellatio.S
ſi eẽt ibi maioꝛ certitudo eẽt minoꝛ afflictio qᷓ; i pñti.
Sʒ ñ ẽ minoꝛ ſ̊ maioꝛ afflictõ qᷓ; i pñti.g ẽ minoꝛ cer
titudo.¶ Itẽ ſi maioꝛ eẽt ibi certitudo cũ ñ ambulet
ibi aia ꝑ ſpem ſ fidẽ q̃ ñ euacuat᷑ quſq; veniat lux
glie.eẽt ibi maioꝛ fides.⁊ ſi maioꝛ fides.maioꝛ gra.
a deſtructione ↄñtis ſi gratia ñ ẽ maioꝛ in purgato/
rio.videtur ꝙ nec maioꝛ certitudo.g ſaltem ita du⸗
bitat anima ibi ſicut hic. Sed hic neſcit vtrum odio
vel amoꝛc digna ſit.g ⁊ ibi neſcit vtruʒ ſit in infeꝛno
vel extra. ¶ Contra.magis eſt certus ꝑ ſpem qͥ ſpe
ctat ⁊ non pᷣt deſpare.qᷓ; qui ſpat ⁊ deſpare poteſt. ſʒ
aie q̃ᷓ ſũt in puꝛgatoꝛio ita ſperat ꝙ deſpare ñ pñt.in
via aũt deſpare poſſunt.g ⁊c.(¶ Item maioꝛ eſt cer/
titudo in eo in quo nulla ẽ dubitatio. qᷓ; in co in quo
cadit dubitatõ.hec ẽ ꝑ ſe vera. Sʒ in co qͥ eſt in pur⸗
gatoꝛio non cadit dubitatio de gloꝛia habenda.& eſt
ibi maioꝛ certitudo. Pꝛobatio minoꝛis.ſi poteſt du⸗
bitare ſe ruenturum poteſt conſequenter opinari.
⁊ qui pᷣt opinari pᷣt credere ⁊ errare citra vtramq; ꝑ/
ſe. d cum anima talis non poſſit errare. uon vide⸗
tur ꝙ poſſit dubitaꝛe ¶ Item ſi venit de hoc tituba/
tio.aut ex ſbᷣreptione.aut ex ſcia certa.nõ ex ſᷣrepti/
one.quia hoc ↄpetit anime rõne ↄiunctionis ſue cũ
carne a qua oppꝛimitur ⁊ non omnino eſt dña actu
um ſuoꝛum. Mon ex certa ſciẽtia.ꝓbatio. Anima q̃
eſt in purgatoꝛio. certa fide cognoſcit ꝙ in inferno
vermis non moꝛitur.certa fide cognoſcit ꝙ anima in
inferno non melioꝛatur certa fide cognoſcit ꝙ in in⸗
ferno deſperatione cruciatur.ſed conſtat ꝙ oppoſi-
ta videt in ſe ex deliberationce.nec poteſt de hijs du⸗
bitare quin cadat a vera fide.ſed non poteſt fieri in/
fidelis. ergo nõ poteſt ex certa ſcientia dubitare. nec
ex ſurreptione dubitare. ergo nullo modo. ergo ⁊c̃.
htem cuzʒ anima a carne ſeparatur ſeibßam nudã
intuetur.ergo videt quod babet in ſe.ergo nouit v⸗/
trum babeat culpam moꝛtalem an gram. ⁊ certa eſt
ꝙ ſi babet gratiam non poteſt ad infernum deſcen/⸗
dere. ergo videtur ꝙ nullo iudicio dubitet.ergo mi⸗
tomaioꝛ certitudo eſt de gloꝛia in purgatoꝛio qᷓ; in p
ſenti ſeculo.
notãdum ſcm quoſdam.q ꝓ acerbitate penarum
ita abſoꝛbetur ſpũs vt vbi ſit ignoꝛat.⁊ cx hoc dubi⸗
tat vtrum ſit in inferno an extra.Siẽ eñ̃ apꝑls ex dul

¶ Reꝰ ad pꝛedictoꝛum intclligẽtiam eſt ?

25

27

28

coꝛpus hoc viderat. ſic ſuo mõ dicunt in penis ſe ba

bẽ.⁊ ꝓ ſtatu illo dicũt mioꝛeʒ certitudieʒ ᷣm actũ eẽ.
licet non ſit minoꝛ ᷣm habitum. immo quodammõ
maioꝛ.Sed certe non videt᷑ hoc rõnabiliter ſuſtine/
ri. Pꝛimum. quia ⁊ ſi ſpũs carni ↄiunctus poſſit ab
hmõi penis adeo abſoꝛberi vt vſum rõnis amittat.
ſpũs tamen ſeꝑpatus qui immortalis eſt non vr̃ ado
abſoꝛberi.cum foꝛtioꝛ ſit ad ſuſtinẽdum magnã pe/
nam in ſe iꝙᷓ; in coꝛꝑe ꝑuã.Et ꝙ illud verum ſit pʒ ꝑ
Greg.in.iiij.dyalogoꝛum vbi dicit ꝙ quidã in puꝛ/
gatoꝛio exñtes in grauibus penis pecicrunt adiuto/
riũ ꝓ libera tione. ſciebant ſe eſſe aliqñ liberandos.
Patet etiam per illud quod dici᷑ in omeł. de diuite
⁊ laʒaro.vbi vicit᷑ ꝙᷣ damnati ſupꝛa ſe electos ↄſide
rant vſq; in diem iudicij.ſi g&̊ pena illa infernalis im-/
ꝓpoꝛtionabiliter grauioꝛ eſt q; purgatoꝛia.⁊ illa nõ
abſoꝛbet vſum rõnis in dãnatis qui ſunt oppᷣſſi ver/
me ⁊ deſpatiõe ⁊ culpa.qᷓnto magis nec iſta pena ab
ſoꝛbebit ſpũs iuſtoꝛum.qui foꝛtificati ſunt bona cõ/

ſcientia ⁊ ſpe ⁊ diuina gratia.certe non videt᷑. IJdeo

dðm ꝙ anime in purgatoꝛio maioꝛem habent certi⸗/
tudinem de gloꝛia qᷓ; etiam ille que in via ſunt.ſic ba
bebant anime in lymbo. Et iſta certitudo media eſt
inter certitudinẽ vie ⁊ patrie. In patria em̃ eſt certi⸗
tudo tentõis euacuans expectationem ⁊ timo:ẽ. In
via vero eſt certitudo expectatõis immixta terroꝛi.
quia qᷣlibet labi pᷣt duʒ eſt viatoꝛ. In purgatoꝛio eſt
medio mõ.ſ.certitudo expectatõis eoꝛum q̃ nõdum
obtinuit.ſed eſt euacuatio timoꝛis ꝓpter ↄfirmatõex
li.ar.qua deinceps ſcit ſe peccare nõ poſte.⁊ ſic patʒ
ꝙ eſt maioꝛ certitudo dum euacuat᷑ timoꝛ de lapſu.
⁊ illa euacuatio non eſt ꝑ anime maioꝛem pꝑfectionẽ
ſed ꝑ ſtatus mutatõem. ¶ Ad illò g quod obijcit᷑ in
ↄtrarium ꝙ locus ille ſimilioꝛ eſt inferno.dð.ꝙ du/
plex eſt ſimilitudo vel ſymbolum. Ana queẽ via ad
facilioꝛem trãſitum. p quem modum dicit phs.ꝙ in
babentibus ſymbolum facilioꝛ eſt tranſiiꝰ. et ð bac
obijcit. Alia eſt ſimilitudo que tamen ad tranſitum
non diſponit. ſicut os ſimilius eſt oſſi qᷓ; ſit humoꝛ.⁊
tamen non ita de facili poſſit ↄuerti in alimẽtũ oſſis

ſicut humoꝛ.⁊ de iſto non habet veritatem quod ob/

ijcit. Quia em̃ difficilioꝛ eſt tranſitus.ideo minꝰ pᷣt.
immo ſi nullus eſt tranſitus nullo mõ pᷣt timere.q̃ni
am g ab igne purgatoꝛij in infernum deſcẽdere ẽ im
poſſibile. nec ab igne pñtis ſupplicij ſiue ſtatus pñ/
tis.q;uis ille ſit ſimilioꝛ.nõ inducit maioꝛẽ timoꝛem.

26 ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ punit᷑ doloꝛe ⁊ timoꝛe.

dom ꝙ ad boc ꝙ ſufficiẽter puniat᷑ nõ opoꝛtʒ aiam
puniri om̃i genere pene.afflictio em̃ ignis vel crucia
tio doloꝛis ſufficiẽter punit. punit etiã titillatio tio/
ris. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ augmentata certitu/
dine augetur ↄſolatio.ddm ꝙ boc veꝝ eſt ceteris pa
ribus.ſed qm illa certitudo eſt cũ afflictõe ⁊ expecta/
tionis dilatione.ideo non tã viget ibi ↄſolatio qᷓ; af/
flictio.attamen nec in ira ſua ↄtinet mias ſuas dñs.
ſed cũ iratꝰ ẽ mie ſue rememoꝛat᷑.⁊ vehemẽter affli⸗
ctos aliqua ſpei certitudine refocillat.¶ Ad ilind qð
obijcit̃᷑ ꝙ ambulat pꝑ fidem.ᷓ ⁊c.ddm ꝙ ⁊ ſi ꝑ fidem
ambulet q;'tum ad ea que diuinitatis ſunt que non
dum ꝑ ſpem intuet᷑.nibilominus tñ aliqua ſunt no/
bis inuiſa que anima exuta nouit tanqᷓ certitudina/
lia.vtpote diuinam ſentẽtiam de ſe latã.que ð vno/

quoq; bomie ꝑticulariter fertur in eis exitu. bec gat

fidem nõ euacuat.quia crcdit non aꝑppentia. et ad h

indiget ſba rerum ſpandarum ⁊ argumẽto non viſa

Duoruz miniſterio pena illa infligit᷑. Et ꝙ miniſte/
rio demonum vicetur ſicut dicit auẽtas ⁊ habet᷑ in/

fra di. xlvij. in fine. JIllos habebũt toꝛtoꝛes in pena.
quos habuerunt intentoꝛes in culpa.Sʒ ↄſtat ꝙ iu⸗
ſti purgãtur ꝓ eis culpis quas demones intẽdun t. S
⁊c̃. ¶ Item in legenda beati martini dicit᷑ dyabo⸗
lus ſtabat ad eius obitum ſicut ibi dicit᷑ ꝙ dixit.q̃re

aſtas hic cruenta belua.ſed ↄſtans eſt ꝙ ſciebat ſeñ

ponſe eum trahere ad infernum. cum ſciret virum ſã
ctum.&ꝙ ſaltem volebat ducere in purgatoꝛiũ¶ Itezʒ
rõne videtur. quia crudelius eſt vexare bonos q; af
fligere malos.ſed quod crudelius eſt crudelioꝛi toꝛ⸗/
toꝛi debet ↄmitti.S cum dyabolus cum ſuis angelis
ſit crudeliſſimus. videtur qꝙ eius ſit viros iuſtos in
purgatoꝛio affligere.¶ Item viri iuſti affligũtur in
purgatoꝛio.ↄſtat ꝙ; non rõne eius quod babuerunt
ſimile deo.ſed rõne eius quod babuerunt ſimile dya
bolo. q;diu eſt in illis iſte reatus non ſunt oino ere
pti ab cius ptãte.g̊ videtur ꝙ ab eis affligat.¶ Cõ/⸗
tra Oreg.in iiij.dyalogoꝛum dicit.ꝙ anime repꝛobo
rum ꝑ ſeipᷣas deſcendunt ad infernum. pari ratio/
ne immo multo foꝛtioꝛi per ſeipas ſine demonũ mi⸗/
niſterio deſcendunt in purgatoꝛium. ¶ Itez anime
puniũtur in purgatoꝛio ad hoc vt purgẽtur ⁊ in celũ
introducãtur. ſed demones abboꝛrent animaꝝ pur
gationem ⁊ liberatõem.g talem purgatõem ſiue pu⸗
nitõem non adminiſtrant ſʒ uglne d Brem ſi dic
Aug.ſi dyabolus cognouiſſet paciam iob ⁊ ꝙ eiꝰ te/
ptatione deberet. ꝓficere.nequaqᷓ; iß̃m amplius ve/
xaſſet. cum ſciat certis ſignis ꝙ ille anime iuſte ſue
non ſunt.⁊ ꝙ ex pena ſunt melioꝛande. videt᷑ ꝙ eas
amplius nullatenus vexet.¶ Item alius eſt qui pu
nit filium.alius qui punit latruũculum. filluz em̃ pu/
nit dñs vel doctoꝛ.ſed latroncm punit emiſſariꝰ vel
toꝛtoꝛ. Sed demones ſunt toꝛtoꝛes ⁊ iniuſti ſunt ſiẽ
filij. &O nequaqᷓ; ↄueniens eſt illos ab ill puniri. ¶Itẽ

iniuſtum eſt vt qui de altero triumphauit eidem ſhij
ciat᷑ poſt triiphum.Sed aia viri iuſti de demonibꝰ
triũphauit in hac vita.& iniuſtũ eſt vt dyabolus ſuꝑ
eam poſſe hẽat poſt banc vitam. U R⸗ dð aliqͥ w
luerunt dicere qꝙ; pena purgatoꝛij miniſterio demo⸗
num infligatur.ꝓ eo ꝙ in ſcriptura aut vix aut nũqᷓ
legitur ꝙ bonus angelus bonos vexauerit. ſed ve/
xatio bonoꝛum ſolũ a malis fuit. ſic eſt exempluʒ de
Job.exemplũ etiã de anthonio.mali vᷣo vexati ſunt
a bonis ⁊ à malis.Et rõ huius vẽ eſſe ſm eos.quia q̃
vexat alterum ⁊ affligit quoddam odiũ habet. Dya⸗
bolus aũt odit bonos ⁊ malos ob ſuã crudelitateʒ.
ideo vtroſqʒ affligit cũ ſibi ꝑmittit᷑. maxime cũ affli/
gunt᷑ ꝓ pctõ qð eſt eius ſimilitudo ⁊ quedã caracte/
riſticatio. boni veꝛo nõ odiũt niſi malos.⁊ iõ illos ſo/
los affligunt ſicut afflixerunt ſodomitas ⁊ egiptios.
Sed licet vidcatur eſſc magis ↄueniens vt fiat hoc
miniſterio demonum qᷓ; ſãctoꝛum ſpnum.melius tñ
videt᷑ eſſe dðm ⁊ rõnabilius etiã.ꝙ ſicut diuina iu/⸗
ſticia iubente.⁊ flatu cius ſuccendẽte. mali aduren/
tur in inferno poſt iudiciũ.ſic etiam ⁊ in purgatorio.
Mõ em̃ vi pbabile ꝙ demões illð miſteriũ exerceãt.

29

4
Untte
inu
itcen
pone
ſcthee⸗
ſeutpctt
ocedhe
nute
htrſin
ſmttn⸗
nmt
ngn
mßnt
Suleich
pethpite
ſeuneft
ſonini
Gpurga
ptiiſte
ettortor.
Migsſote
Cntiocun
twdrn ſ⸗
euttt
Pnit
andpe⸗
Utinone
un
1 per
Küfnrotn
Citite
Namung
Ponnckt
intnͤel
ſeckor
Punſt zion
hatggtone
talspnni

Deboin
Urptnun
eſorte
iſtnteſ
Muromm
nckates
ſenole

na

rnie
denee
tanglatte
anisnict
ktinstst
ifiing
euudtuon
onteſnlen
iraigas
Minengee
muménnne
ſedennin
n.(Jnn
Puttätnircä
Prenanmg
urgginiu
ur Pnſ

nihtttO

jünngluet
lrnttifti
nde igt
mncke
Glmnilihch
unt eniiß
sttüf,
dbilpunnc
mnutalnif

soeonmnt

=

erebolsd

ögir,
ziitonodene,
auttita
cfamgln
loerſe
ſefnauil
gübtade
ignggin
tunneaif

95
— * . . Mß

eu; ibi purget᷑ peccati ſcoꝛia.pᷣm quatn ibi quodam

modo om̃ia ſimilis erit dyabolo.⁊ dyabolus ſuã ſi⸗/
militudinem nolit delere.ſed potius confirmare.nec

vnq; exercet hominem niſi in quo ſperat victoꝛiam

acquirere.nec vexat eũñ a quo victus eſt ⁊ deiectus.⁊

alia plura ad hoc faciunt que tacta ſunt. Rurſus nõ

videt᷑ hoc pꝛobabile vt miniſterio fiat angeloꝝ bo/⸗
noꝛum. vt tam grauiter affligant ⁊ puniãt conciues

ſuos.nec hoc defacili poſſet ꝑ ſcripturaʒ pꝛobari.nõ

ſolum in ſe verumetiam in ſimili.qᷓuis Jacob patri
archa viſus ſit ab angelo ledi cum emarcuit neruns
femoris eius.ſed illud magis ſuit ad cõcupiſcẽtie re/
pꝛeſſionem qᷓ; ad grauem afflictionem. Ideo conce-

dendum ꝙ non fit miniſterio demonum nec etiã ſu/
pernoꝝ ſpirituum.niſi foꝛtaſſis qtum ad directionẽ

Credendũ eſt enim ꝙ in egreſſu anime a coꝛpoꝛe aſſi

ſtunt ⁊ ſpiritus bonus et ſpiritus malus vnꝰvel plu
res.et tunc ſᷣm veritateʒ ferꝛi ſententiam.et ſi bona
eſt. per miniſterium boni angeli vel adducit᷑ in celũ.
vel in purgatoꝛiuʒ — poſtqᷓ; purgata fuerit ꝑ
eius miniſterium e

⁊ non toꝛtor.Si vo ſit mala.p miniſterium demonũ

50

32

33

¶ Ve loco in quo anime puniuntur bac pena. Et que

ducit᷑ ad infernuzʒ. Hoc inquã tanqᷓ; magis ꝓbabile
concedendum.q;uis nihil ſit in bac parte temere aſ-
ſerendum. ¶ Ad illud ergo quod obijcitur ꝙ incen/
toꝛes erunt toꝛtoꝛes.Ddm ꝙ verum eſt niſi illa cul
pa remittatur ⁊ homo peniteat.⁊ hoc non babet lo/

cum in ꝓpoſito. ¶ Av illud quod obijcit᷑ q pꝛeſens
erat in obitu martini. Odm ꝙ hoc nõ erat vt addu/

ceret ad purgatoꝛium.ſed qꝛ cupiebat inſidiari cal/
caneo.⁊ per hoc detrahere in abyſſum.
obijcitur ꝙ maioꝛis crudelitatis eſt. dm q; verum
eſt ſi ibi ſtaret intenſio.ſed illa punitio eſt tranſitus
ad eternam gloꝛificatõnem.non ſic eſt in damnatis.
ideo non eſt ſimile. d illud quod obijcitur ꝙ pu
niunt᷑ ratiõe ſimilitùdi
citer.et eſt puniri ſic vel ſic. Pꝛimo quideʒ modo pu
niunt᷑ ratione peccati. Sed ſic vel ſic puniuntur ad
purgationẽ.quoniam babent iuſticiam.et hinc ẽ ꝙ
talis punitio ad dyabolum non ſpectat.
ritur vtrum locus ille ſit ſuperius.an inferius.an in
medio:Et ꝙ in loco ſuperioꝛi videt᷑ ſic. Anime ille
iuſte erute ſunt de poteſtate tenebꝛarum.quoniã hoc
dicitur de omnibus viris iuſtis.et de illis maxime ve
rum eſt quos non poſſunt ad malum pertrabere.ſʒ
ipſe dyabolus eſt pꝛinceps acris huius. ergo videt

ꝙ ſint ille anime ſupꝛa hunc aerem cleuate.ergo vi/

detur ꝙ locus purgatoꝛiꝰ animapꝝ ſit in ſpera ignis
ſurſum. ¶ Itẽ in coꝛpalibus ſitus ſequitur pondus.

⁊ cum habet in ſe inclinationes diuerſas.ſequit᷑ na/

turam pꝛedominantis.ergo a ſimili in ſpiritibus lo/
catio ſequitur pondus ſpirituum.ſed pondus in ſpi

₰

itibus eſt amoꝛ.ergo ſi in ſpnalibus pꝛedominatur
amoꝛ caſtus qui tendit ſurſum. videtur ꝙ ſpiritꝰ ab

ſolutus a coꝛpe ſi babeat charitatẽ qᷓuis alicjd habe
at cremabile debeat ferꝛi ſurſuz. Itẽ purgatoꝛiũ ẽ

via media trãſeundi a ſtatu vie ad ſtatu pꝛie.ſ ſtatꝰ
vie ẽ circa locũ terreſtrẽ.ſtatus patrie eſt intra locuʒ

ſupꝛaceleſtem. ᷓ cum via ſit media ad terminũ.vide

tur ꝙ purgatoꝛiũ ſit in medio inter celum ⁊ terꝛam.

ſeq meqium illud ſurſum eſt ⁊ maxime competens

4

ucat᷑.ita ꝙ ipſe ſolũ ſit deductoꝛ

d illð qd

nis. dom ꝙ eſt puniri ſimpli/

xXX

ſere ignis. ⁊c. Sʒ ꝙꝙ ſit in loco inferioꝛi.finferna
ividetur. pꝛimo autoꝛitate grego. in dyalogo. Ana

eademq; vis puniens. bonos pꝛobat. purgat ⁊ eliqt.

malos vo condemnat. deuaſtat ⁊ extermiat. ergo vi
det᷑ ꝙ idẽ ſit puniens.⁊ idẽ etiã ſit locus purgando/
rum ⁊ locus damnandoꝝ. ¶ Item boc videt᷑ ꝑ ſi

mile.qꝛ limbus ſanctis patribus fuit loco purgato.
rij. Sʒ conſtat ꝙ limbus fuit in inferno aut iuxta in
fernum.quod patet ꝑ articulũ fidei.deſcendit ad in,·
feros.dicit᷑ em̃ ꝙ; latenn pꝛincipatus ⁊ poteſta⸗

tes Col.ij. ergo ⁊c. Item ratione videt᷑. qꝛ locus
pene eſt locus ignobilis.ſicut locus gloꝛie ẽ nobilis.
et itexum culpe inq;tum hmõi locus debetur inferi⸗
02. ceem locus purgatoꝛius eſt penalis locus ct
purgationi debitus ratiõe culpe.ergo debet eẽ igno⸗

bilis. ſed locus quanto ſupioꝛ tanto nobilioꝛ.⁊ quũ1
to inferioꝛ tanto minus nobilis. ⁊c. ¶ Sed ꝙ ſitin
medio videtur. Hugo de ſancto vict. Pꝛobabilc eſt

ꝙ in his locis puniantur in quibus culpam commi

ſerunt.ſed culpam cõmiſerunt bic in medio. ⁊c.

¶ Item bocipᷣm videtur cxẽplo. In.iiij. dyalogoꝝ
narꝛat Grego.de paſchaſio ꝙ cypꝛianꝰ epũs vir ſan

ctus eum in quibuſdam balneis inuenit ad que iue-

rat ipſe epiſcopus conſilio medicoꝛum. ⁊ paſchaſiuſ

*

iam pꝛidem moꝛtuus ibi puniebat᷑.⁊ poſt eius ad⸗
iutoꝛio liberatus eſt.ſigno dato eideʒ epo ſi poſt tri/
ceſimũ diem non inueniret᷑ ibidẽ.¶ Item boc etiaʒ
videtur ratione.qm̃ ſtatus purgatoꝛius eſt ſtatꝰme/
dius inter ſtatũ gloꝛie ⁊ ſtatũ damnationis eterne.
ergo in medio inter vtrũq; deberet eſſe.g̊ nec ſupcri

us nec inferiꝰ.ſed in medio circa nos.¶R dicẽdũ 34

ꝙ iſtud a ſanctis determinatũ nõ eſt.nec ratiões mł.
tũ efficaces ad hanc materiam adduci valent de faci

li. pꝛo eo ꝙ licitum eſt hic varie ſentire.⁊ ſm tres
tes ꝓpoſiti ꝓblematis inuenti ſunt diuerſi diuerſa

ſentire.innitentes rationibus iam tactis. Quidam

enim dixerũt ꝙ locus eſt ſurſum.quidam q; deoꝛſuyx

„

ſub terra.quida i vbt
rimus ꝙ omnino ſurſum ſit repugnabit ratio ⁊ au/

toꝛitas ⁊ reuelatio.qꝛ frequẽter plures circa nos p

ti inuenti ſunt. Si dixerimꝰ ꝙ omnino deoꝛſum. idẽ
inconueniens ſequitur. Si dixerimus ꝙ vbi pecca/
uerũt.illud omnino vł incredibile vel impꝛobabile

eſt ꝙ omnes anime que pariſiꝰpeccauerũt pariſius

puniant᷑.Quid ergo dicẽdũ:ſane poteſt dici ꝙ eſt de

terminare locũ purgatoꝛiũ duplicit᷑.xl m legẽ cõ/

„ . .

munẽ.vl ſᷣm diſpẽſationẽ diuinam. Si ᷣm legẽ cõ⸗/

munẽ.ſic lymbus inferius fuiſſe credẽdus eſt.vt ſu

perius ſic locus purgatoꝛius.⁊ talis locus competit

punitioni ⁊ ſimiliter ſatiſfacienti ſiue ei qui affligit

merito feditatis culpabilis.bic aũt locus pars infer
ni creditur a quibuſdam. pter illud verbũ grego.qꝙ;
ſub codẽ igne electus purgatur ⁊ damnatus crema
tur in quarto dyalogoꝝ. Si autẽ loquamur pᷣm di⸗
ſpẽſationẽ ſpãlẽ.ſic diuerſis diuerſa loca cõceſſa ſũt.
vel ꝓpter eoꝝ celerioꝛẽ liberationẽ vt poſſint alijs ſu

am indigẽtiã reuelare.ſicut docet exẽplum de paſca

ſio. vl ꝓpter noſtram inſtructionẽ vt aliquando re/
cogitemus magnam poſt hanc vitam penam infligi
peccantibus. Ael ꝓpter alicuius ſancti impetratio⸗

nẽ.ſicut legit᷑ ꝙ ſanctus patricius impetrauit cuidã

qꝙ; puniret᷑ in quodam loco in terꝛa.ex boc fabuloſe

oꝛti eſt g ibi eẽt purgatoꝛiu. ſic ſunt diuerſa lox.

y

*

dam ꝙ ibi vbi peccauerũt. Sed ſi dixe

z 5 taſticam fictionẽ.

85 nõ ꝑ localẽ inbabitationẽ.¶ Ad illuc
coꝛpu s ſequit naturam pᷣdominantis. Ddm ꝙ mo

87 tis niſi iuxta regulam ſupmi moueutis.

Li.

—

Concedendum igitur en gloe paraatsri e infe

nus bᷣm legem cõem. ẽ etiã mediꝰ enſati
diuinam.ſuꝑius in ſpera ignis nõ eſt eſt aliquo iſto/
rũ modoꝝ.ſed qͥ boc cogitat moueri videt᷑ ᷣm fan/
¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt in ſu/
rioꝛi. qꝛ ſumus eruti de ptãte tenebꝛaꝝꝑ. Ddm ꝙ infe
rius exiſtentes etiã erepte poſſunt eſſe anime. qꝛ ſa-
thanas nõ regnat niſi in genin p ↄuerſationeʒ.

tus anime ſurſum vel deoꝛſum nõ eſt ſm ſuũ deſide⸗
riũ.ſᷣ pᷣm diuinũ iudicium.qd eſt mouens ſupꝛemũ.
et quia illud iudicium decreuit eam affligere ad tem
pus. ⁊ boc competit loco deoꝛſum.ſ.punitio ⁊ affli/
ctio. ideo patet illud ꝙ nõ ſequit᷑ naturã efman
dillu

Ad illud qdð obijcit᷑

0%

quod obijcit q, eſt via. Odm qp eſt via tetardans. ee
eo ꝙ eſt retardans.aliquo mõ eſt obliquans.⁊ qꝛ ali

quo modo obliquat ideo nõ opoꝛtet ꝙ recte ſitĩ me
dio. ⁊ tunc eſſet via recta ⁊ velox.nũc autẽ tardioꝛ.et
ſic patet illud. Rationes vo ad alia duo membꝛa et

ſi non ſint multum efficaces.tamen qꝛ verum eõclu⸗
dunt cõcedende ſunt. Ad illud tamen quod vlti/

mo obijcit᷑ ꝙ medius eſt. ̊ in medio debet eſſe.dom
ꝙ plus ſapit naturam vnius extremi. ꝓ eo ꝙ punit᷑

ibi nõ ꝓ eo ꝙ babet de iuſticia ſed de culpa. Añ cum

non ſit niſi duplex meritum.ſ.bonũ ⁊ malũ.ſᷣm legẽ

communẽ ſoli duplex debet eſſe locus coꝛreſpõdẽs

retributioni vtriuſq;. Anus nobilis qui eſt ſupꝛemꝰ
alter ignobilis qui eſt infimꝰ.⁊ ꝓpter boc vt dicit gre
goꝛius vocat᷑ infernus quaſi inferius.vel infra nos
ſiue ſub nobis.

De ↄfeſſione ſacramentali q;tum ad opoꝛtunitatẽ tꝑis reſpectu penitentie moꝛtaliũ in compa

399

pena iniuncta addet

ctam. fecit totũ ad qd

nã debita. dz deus eſſe

vävf frangere pactũ. It᷑

gat pctõꝛi pniaʒ maio

5 ſi de? nõ reuocat cõ⸗/
pꝛomiſſum.ſi errat in/

7

ratione ad poteſtatem ſacerdotis.

38

Si vo querit᷑ de illo qui ſatiſfactionẽ iniunctam ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter temp? penitentie in ſe. ſe
cundo determinat ꝑ cõꝑationẽ ad arbitriũ ſ. acerdotis.Et qm̃ in penitentia a ſacerdote unpoſtte tria eſt conſi ·

derare.ſ.reconciliationẽ.⁊ pene im
babet tres. In pꝛima querit magi

oſitionem ſiue iniunctionẽ. ⁊ vltra iniuncte pene expletionẽ. idee hec ꝑs
giſter quaſi oꝛdine reſolutoꝛio incipiens a poſterioꝛi.vtrũ penitentia iniuncta
conſummata.ſit penitens abſolutus ſimplicirer. ⁊ hoc facit ibi. Si vo querit᷑ de illo ⁊c. In ſca qñ pnia impo

nenda eſt. ſ.vtrũ in extremo moꝛtis articulo. ⁊ hoc ibi. ſolet etiã queri vtrũ ſatiſfactionis ler ⁊c. In tercia que⸗
rit vtrũ in neceſſitate alicui neganda ſit reconciliatio.ibi. Sciendum etiã ꝙ tꝑe necitatis.Et illa pars diuidit
in tres. In pꝛima oñdit ꝙ nõ eſt neganda reconciliatio in articulo neceſſitatis. In ſcda oñdit qꝙ pꝛeter neceſ/

vtrũ etiã ꝑ interpoſitam perſonam.et vtrum.ſ.tota.

doloꝛ interioꝛ ſiml cũ

deus penam. Aidetur
falſum dicere. qꝛ iſte qᷣ
fecit.fecit pniam iniũ/

tenebat᷑. illa ↄpleta
eſt abſolutus. nõ dzʒ
ampli? penã reddere.
Itẽ ſacerdos eſt arbi/
ter inter pctõꝛẽ ⁊ deuũ.
ſed ſi ſacerdos iniun/

rẽ. pctõꝛ tenet᷑ ſtare e⸗
iudicio q;uis excedat.
i ungendo minoꝛẽ pe/⸗
contentꝰ.aut ſi aliter.

2£ 9„

ignoꝛãtia excuſat maxi

₰*

ſitatem in grauibus opoꝛtet ↄſulere ep̃ᷣm. ibi. Mõ debet tñ pꝛeſbꝛ ⁊c. In tercia oſtendit ꝙ ſi penitens voluit
reconciliani ⁊ non potuit ꝙ babendus eſt ꝓ reconciliato. ⁊ hoc ibi. Si aut que pniam kel
⁊c. Pꝛincipaliter aũt pꝛeſentis partis intentio oſiſtit qualiter ſatiſfactio ſit iniungenda. ⁊ qualiter implenda.

¶ Muerit vtrum penitentia iniuncta ↄſummata
ſiit penitens abſolutus ſimpliciter.
¶ Si vero queiit᷑ de illo qͥ ſatiſfactionem iniunctam im /
pleuerit. que ignoꝛantia vel negligẽtia ſacerdotis.pec
cato condigna nõ fuit.vtrum de vita migrans ab om
ni pene liber ſit: Idem reſpondeo quod ſupra de illo
qui penitentiam non cõpleuit dixi. O ſi tatũ eſt lamẽ
tum interioꝛis doloꝛis vt ſufficiat in vindictam pecaa
ti. oino liberatus eſt. Si vo nõ ſufficit doloꝛ interioo s
ſimul cum pena iniuncta. addet deus penam. &α audüt
interdũ ſufficiat doloꝛ interioꝛ ad vindictam peccail.
certum documentum habemus in illo latrone qui ſo / Luc xxij.
la mentis ↄtritione ⁊ confeſſione bſtatim vt cõuſusfu:; b
it paradiſum ingredi meruit.Sed qꝛ diſpenſatoꝛes e
dleſie contritionis quantitatem non perpendũt.quibꝰ
nõ eſt datũ intelligere occulta coꝛdiũ.oibꝰleges pnie
oſtituũt tã magis qᷓ; minus de pctõ dolentibꝰ. Quoyx
axime qñ ẽ inuincibil ſcire qᷓntũ derexigat pene ꝓ culpa nemo nouit certitudinalr ſolũ
p ↄiecturã. in ̊ ſtadũ ẽ iudicio ⁊ arbitrio ſacerdot.& ſi pl Sndpeed

t abſolutꝰ ẽ. Rꝰ. dðᷣ.ꝙ ſacerdos vᷣtute

cdlauiũ hʒ potẽtiã relaxandi aliqͥd de pena. ⁊ bãc deus nunꝙ exigit. ſolutũ eũ reputat a qͥ ſacerdos abſoluit.⁊
qtum ad h̊ ſimplir ſe cõmittit in ſacerdotis arbitriũ.ſi nõ ſit impedimentũ a ꝑte eiꝰqͥ abſoluit. Mtũ vᷣo adta

xationẽ nõ ſe còmittit niſi in arbitriũ diſcreti.q̃ etiã diſcrete taxet.

ſi aliter fit decet deũ alit᷑ facere.⁊ iõ ſi ſa/

cerdos pniam minoꝛẽ ↄdigna imponat.dñs ſupplet q; deerat. Qd obẽ ꝙ talis fecit totũ ad qð tenebat᷑.verũ
eſt de tentiõe qᷓ venit ex obligatione ſiue ex reatu pcti.nõ eſt tñ verũ qͥuſq; ſoluerit penã ↄdignã.Oð obĩ de ar
bitrio iã pʒ rñ.qꝛ in ſoliꝰdiſcreti arbitriũ ſe cõmittit qᷓtũ ad taxationẽ pene.OQð obĩ de ignoꝛantia. dom il⸗

la ignoꝛatia excuſat vt nõ peccet.ᷣ tñ nõ excuſat vt ſatiſfactõnẽ

fectã faciat. ⁊ iõ opoꝛtet bõc ꝑfici in foꝛo xei.

q bij ¶ Statim vt ↄuerſus fuit ꝑadiſũ ingreme: Aidet᷑ boc falſu.qꝛt ¶Mich.ij. dꝛ. Aſcedet iter vades añ eob ᷣ

etionẽ. ideo hec ꝑpHs

haonrn

⁊ boc ibi.Si aũt querit᷑ de illo qui ad pniam feſtinat

ſcatotbe
afones
foligno
ſatznan
Ngli⸗
nhedliee
gutni
iſi
Whurif
kfnen

hhn
hnetg
ſeſtn
Nenon fe

ehee
ſeil

ntnngi
gntſtine
eimin
d wemdue
Apannͤ⸗
mmengtgl ſ
tugiin
ſangeni
dahrtian
dimlißnſei
as rtſid
sgiekinten
wherfturge
nuifnos

lincn

wiatetbe
eiaracga

Rneiateg

riifuin
ii Arag
Celionni

Pſ Noar n
igtiict

☛ ☛

=
—

—

intelligit chiio er d ante aſcenſionem chꝛiſti nullus intrauit. ergo nec latro ſtatim. Reꝰ aliqui ad boc vo/

cit ſtatum fruitionis.Alio mõ dicit loc

luerũt dicere ꝙ latro fuit in paradiſo terreſtri cum domino vſqʒ ad aſcenſionem.ſed poſt aſcenſionem fuit in
um eſt. ideo via alia cligenda eſt ̃m aug.ꝙ paradiſus vno modo di 41
taptum ⁊ ydoneũ.et ille locꝰduplex eſt m ꝙ fruitio eſt duplecx. QAune

daʒ ꝑ ſpeculũ ⁊ imꝑfecta.⁊ tali competebat ꝑadiſus terreſtris.qm locus eſt terrenus. tñ quietus et eleuatꝰ.

nicat᷑.vij.annis.pᷣſbr.x.epᷣs vᷣo.xv.peni
pter gulã ⁊ ebꝛietatẽ ſi ſi
de oſe.di. ij. Ad has aũt re
hᷣm graultatẽ criminis.tũ ſᷣm di
git᷑.nõ ſolũ ꝓpter tꝑis diuturnit
diebus. vij. NMumeri.xij. Maria ſigt penit ñ mar mare
tente.magna eſt velut mare ↄtritio tua.hec penituit ſepꝑtem diebus.
eſt Eʒech.iiij. Diẽ p anno dedi tibi.Si aũt tu queras rõnẽ bu
miſcdie.dðm qꝙ; maioꝛ ingratitudo eſt hic ꝓpter maioꝛẽ grãm
tv᷑xẽ noue legis. in qᷓ ſanguis xpᷣi effuſus eſt vt firmũ eẽt teſtm̃.Quia
eeuſſe ꝑfectioꝛ. Quia vlterius ſatiſfactio in lege no.dʒ eſſe ꝑfecta.vt in ſt
die non redit in idem punctũ ſᷣ in anno.ideo dies ↄuerſus eſt in annũ
noua.iõ annꝰdebuit multiplicari ꝑ ſeptenariũ ꝓpter ſeptẽ ꝓnitates do
acquirenda. ꝓpter ſeptẽ dotes.tres.ſ.aie.et quatuoꝛ coꝛpis obtinendas.
erunt. pec aũt oibus nõ eſt imponenda ſed tñ inſinuanda. vt recognoſcant q
tñ eſt illis imponenda quantitas pnie.ſed innoteſcenda.Ar m
dbeat facere niſi etiã faciat.& ſi nõ eſt imponenda vt faciat.nõ

ſtudium ad hec pꝛecipue tendere debet. vt coꝛdis do/
loꝛem quantum fas eſt cognoſcant.⁊ ſᷣm ipius modũ

figunt canones ꝓ vnoquoq; crimine.vt de ſingul di⸗
cant qualiter vnũqðq; emendandũ ſit.ſed magis ĩ ar

9

teat.ſic hr̃ i diuerſis loc in decret᷑ patrũ.Silr de euomẽtibꝰeuchariſtiã
laicꝰ. lx. diebꝰpeniteat.ſi clericus vel religioſus.lxx.diebꝰ.ſi eps.xc.diebus.hoc h
las aſpiciendo dʒ vnuſquiſq; ſacerdos inſpicere quales penitẽtias imponat.tuʒ
m diuerſas cõditõnes ꝑſonaꝝ.Et nota bic ꝙ ꝓ pctõ moꝛtali ſeptennis pnia pꝛefi
atẽ. ſed magis ꝓpter figurã ⁊ ſigtionẽ. In lege em̃ maria ſepata fuit ex̃ caſtra
ſiẽt penitẽtẽ.vñ maria amaꝝ mare interpᷣtat᷑.Et in Treñ.dicit᷑ de viro peni
ſed nüũc penitet.vij.annis.qd ſignificati
iꝰ quare pnia eſt aggrauata.cuʒ lex noua ſit lex ·⸗
.Etiã eſt maioꝛ cõtẽptus ꝓpter maioꝛẽ dignita-
uia etiã grauiꝰeſt pctm̃ ꝓpt᷑ ſtatũ peccãtis qͥ dʒ
atũ pꝛiſtinuũ reducat. Et qm̃ ſol in vno
Rurſus qꝛ pfectũ eſt remediuʒ in lege
mandas. ꝓpter.vij.dona ſpñſſancti re⸗/
Et ſic pʒ rõ quare canones ſicinſtitu
auis eſt cuſpa. v Mon 45
dle dicere.qꝛ ad nihil valet ſcire qͥd ⁊ quantũ
eſt innoteſcenda.Si dicas ꝙ valet ad cogne

Quedam eſt fruitio

plena et hec eſt in pa⸗ M

tria ⁊ huic competit

locꝰ ſuꝑceleſtꝭ.OQñ

ſicut in ſcientijs pꝛa/
cticis qꝗᷓ vxerſant᷑ circa

Aug.iĩ ench. ſatiſfactionẽ iniungant. Vnde aug.In actione penitẽ xtꝙ latro ſtatim fuit
tie vbi tale cõmiſſum eſt.vt is qui cõmiſit a chꝛiſti eti: in padiſo.intelligitur
am coꝛpoꝛe ſeꝑetur.nõ tam conſideranda eſt mẽſura ii ad ſtatũ.qꝛ ſtati
Po. l. tꝑis q; doloꝛis.oꝛ em̃ cõtritũ ⁊ hũiliatũ deus nõ de / fuit in dei viſione. nõ
H ſpicit. Verũ qꝛ plerũq; doloꝛ alteriꝰ coꝛdis occulteſt Ftũ ad locñ. AARN
Alka.m⸗èlteri. nec in alioꝝ noticiam niſi ꝑ verba vel alia que⸗ Rn vuoch ne.
Põ.xxxvij. cunq; ſigna ꝓcedit.cum ſit coꝛam illo cui dicit᷑. gemi⸗ Contra.qꝛ grego.diẽ
ttluus meus a te nõ eſt abſcondiuus. recte cõſtituunt᷑ ab 2 bꝛ ỹ di.xvj. Falſas
his qui eccleſijs pᷣſunt tꝑa penitentie.vt ſatiſfaciat eti: pnias dicimus q̃ nõ
am eccleſie in qua pctã ipſa remittunt᷑. extra eam qp⸗ Sm auẽctẽ ſanctoꝝ pa
pe nõ remittũtur. Ipa em ſpmſanctũ pignus accepit. uhinponunk vive
Haieronymꝰ. ſine quo nõ remittunt᷑ vlla peccata. Item hieronymꝰ. canonibug ſeroy eoͤ⸗
cAenſurã tꝑis in agenda pnia ideo nõ ſatis aperte ? pꝛebẽdãt᷑ Re domm qq

bitrio ſacerdotis intelligentis relinquendũ ſtatuerunt opera ſermo in parti
qꝛ apud deũ nõ tantũ valet menſura tempis quantu, oularieſt incexrtus er
doloꝛis. nec abſtinentia tantũ ciboꝝ quantũ moꝛtifi: vx certitudinẽ bs. S
catio vicioꝝ. Idcoq; tempoꝛa penitentie pꝛo fide ⁊ cõ cũ applicat᷑ ad ſingu⸗
uerſatione fideliũ penitentiũ abbꝛeuianda pᷣcipiunt.? iaria incipit qdãmo/
ꝓ negligentia pꝛotelanda.pꝛo quibuſdã tamen culpil do habere incertitu
modli penitentie ſunt impoſtii. r õ
Querit vtrum in extremo moꝛtis articulo aenrareon potewehit
ſiit penitentia imponen. d ſeißm rectificet. ſiẽ
¶ Solet etiam queri vtrum ſtiſfactiõis lex moꝛituris ſit pʒ in medicina ⁊ fcis
inmponenda: de quo Theodoꝛus cantuarienſis eßus moꝛali.ſic intelligen-
iino penitentionali ſuo ſic ait. Ab infirmis in periculo eſt in poſito ꝙ ca
d moꝛtis poſitis. pura inquirẽda eſt confeſſio pctõꝝꝰnõ no cs inſernc in ge⸗
tamen eſt illis imponenda quantitas pnie ſed innote- ga eſt pnia. deſceſũ
23292e92e2e 00a ſinglaria reliquüt
ſacerdotibꝰdiſcretis q̃ͥ ↄſiderẽt pſonaꝝ circũſtantias.accedentes ad canones ſicut ad regulas directiuas.qᷓa
ſið canones imponant nõ recte imponũt. In canõe em̃ maxime determiat᷑ pnia qᷓtũ ad tpᷣs mag q; ꝙᷓdtũad
modũ.qꝛ modꝰille certior eſt et coĩoꝛ. Añ generaliter ꝓ petõ moꝛtali pᷣfigunt pniam ſeptennẽ.vñ laicꝰ qͥ foꝛ/ 45

leevduth grauitatem

peccati.Contra gra⸗
uitas pcti ↄſiderata i

fine maxime inducit

imꝰ ẽ de pnia ſolẽni ꝗᷓ ab epo dʒ imponi ⁊ eñũ penitẽ eilig 98 c Si .
P aaa nee rnolue Tergsgecn r nene Nognlanfee⸗ ed Peerli ei dzranittere ad epin veſi
n5e diſpenſe ſi nõ põt cũ ſris ſuis mittat ad papã.Quartꝰẽc einckdlare Gl⸗ ns
Iu certa cimia ad epim deferant vt bõicidiñ ſacriiegin ⁊ bmõi: iſte caſus ẽ gticulant

W

ſcenda.et cũ amicoꝝ oꝛationibus ⁊ elemoſynaꝝ largi

tionibus pondus pnie ſubleuandũ ſi foꝛte migrauerit

Si v⁊o ↄualuerint.pnie modum a ſacerdote impoſitũ

diligenter obſeruent. Alijs o ꝓ qualitate peccati.pꝛ- .
in deſperationẽ wo dlligenter obſt da eſi pꝛeſidẽtiũ arbitrio. VUñ leo pa Leo paps
ime cauendũ eſt nitentia decernenda eſi pꝛe ſtitue⸗
infinnis. a nõ dz tüc pa. Tpa penitudinis habita magcratione Sſeinnec
ci. Rë dom ꝙ, pnia funt mmo iudicio. put uerſoꝝ aĩos ꝑſpexeris eſſe de/
Bckimponencn i⸗ ſler acſter⸗ l babere bebesetani ſenilis inan
li de q pᷣſumit mo/ tum .et reſpicere ꝑiculoꝝ quoꝛũcũq; vel egriti na
rtaneun 2 Neceſſitates. ceceſſitate ſit alicui neganda recõ⸗
dereSed i 6 Querit vtru in neceſſttate ſit alicui nega da reco⸗
kereda eſt ad cogno. ciliatio.oſtendens ꝙqRnon.
cendam grauitatem iendũ etiã ꝙ tꝑe neceſſitatis non eſt neganda pnia HD
cat ewiea ein cend crig Prpenere . AUñ leo papa. His qͥ tem⸗ Leo papa.
peccati. vt doleat ⁊ in vel recõciliatio penitentibꝰ. Vñ leo papa.lh icle . Pabae
gemiſcat. ſeg nibilo⸗ poꝛe neceſſitatis ⁊ ꝑiculi vrgentis inſtantia pᷣſi aiu pe⸗ ““”MM
minus manifeſtancla nitentie ⁊ mox recòciliationis imploꝛãt. nec ſatiſſactio
wie miſer icoꝛdl interdicenda eſt. nec reconciliatio deneganda.qꝛ miſe
abundantia. vt ſeret interdicendael ſuras poſſumꝰ ponere nec tꝑa dif⸗
in dño ⁊ cõfidat.⁊ ſic ricoꝛdie dei ne⸗ lian egritiaine aograuatiſct⸗vrs
nanifeſtans pniaam finire. ſi ita a e BSaArtr. vrq
n etan in wſve Banel tan 40d pñiti ſigniſicare nõ valenun.
ſperatõnẽ b magis in teſtimonia eis fideliũ circũſtantiũ pꝛeeſſe debent.ſimł Juliꝰ papda
46. 6Pꝛeſbꝛ reconcili⸗ apa. Si pꝛeſbr pniam abnegauerit moꝛientibus. “
are penitentẽ incõoſul us papa.Si pꝛeſbr pniam abn „ ſalu? Ilaie. xlv.
oebo e Aichking. reuerlt aiax. qꝛ dijs ait. cũ couerſus fuerit tunc ſaluꝰ Iſaie.xl.
ochoei⸗ 2 erir. T m cõfeſſio vltimo tꝑe põt eſſe.qꝛ nõ mõ tẽ
le diceꝛe. qaꝛ vbi ſuynꝰ erit. Vera em̃ cõfe md ſtſcur lalro pht
iudex dictat faciẽdũ. poꝛis ſ̊ etiaʒ coꝛdis deus inſpectoꝛ e ncur b⸗
fruſtra querit̃ conſili ¶ ¶Oſtendit ꝙ pꝛeter neceſſitatem in graui Opoꝛ⸗
um bumanũ. cñ pꝛe tet conſulere epiſcozſum. f—
ſbyter videt baaraer mon dz tñ plbꝛ penitentẽ recõciliare incõſulto epiſco e
Sentn. onug inder po. niſi vltima necitas cogat. Uñ in cartaginenſi cõci ¶In pcilio car
arhangas rcereos ko. Pꝛelb⸗ inconſulto epo nõ reconciliet penitentẽ niſi taginenſi.
ſilio ſiue ſit in ncce; entis publicũ crimẽ e 8 vniuerlaz comouerit vbẽ“
Sberr nce conkt, liseps dixit. Si qs in periculo cõſtitutꝰ fuerit.? ſere
are aerir⸗ nn tonclan diuinis altaribꝰpetierit.ſi ep̃ᷣs abſens fuerit
Wterinſtructionem. dz pᷣſbꝛ cõſulere epm. ſic piclitantẽ eiꝰ pᷣcepto recõcili
⁊tunc querit᷑ cõſiliuʒ are. incõſulto vo epo nõ põt excõicatos vl publice pe
d viente aꝛ ſagiẽs. nitentes pꝛeſb: recociliare. VUſi in cartaginẽſi acilio. j.
aeetd ce⸗ ſtatutũ eſt vt chꝛiſma vel recõciliatio penitẽtiũ.⁊?⁊ puel
s ener ge Dices⸗ laꝝ ↄſecratõ a pᷣſbꝛis nõ fiat.Itẽ recõciligre quẽq; i pbu
nalteer eoquent biiramiſſa Pſꝛo nõ liceat. puellaꝝ m ↄſecratio ↄſulto f
tonſilch rcolit ale, epo p pᷣſx fieri valeat. AUñ in cartaginenſi coõcilio. i.
is ſprer autoꝛtat ⸗dꝛeſbe incoſulto epo virgines no bſecret. chꝛiſma vo
cõmiſſionẽ. ſic infe⸗ nunq; conficiat. Sicut pꝛecepto epiſcopi poteſt pꝛeſlbꝛ
rioꝛ cõſulit ſunioemm cõſecrare virgines.ſic ⁊ reconciliare penitentes.
rniũ ⁊ coõmiſſonẽ bab uit ꝙ habendus eſt ꝓ reconciliato. ſS do
at poteſtatẽ. hoc mõ ¶Slalt querit᷑ de illo qͥ ad penitentiã feſtinas ſacer. 4
Pücenogsn lide. tẽ inuenire nõ äs n d emicr˖
bus caſibus cõſulere Lel ũ c hẽat ptãtẽ limitatã. In. v. ut caſibꝰ dz ſacerdos ad epᷣm remittẽ

penitẽs recõciliari. Scs caſus ẽ de excõicatis

etudo in gliq̊ ebßa⸗
viis. t Puella⸗

Ghi

jee
tültene
ropetnt

Düͤral
Aututl
ehrons⸗⸗
ſetfoitearn
ckfen Qun
wpaiflar

Unngeſtf
cfonssfun

nt Etate

ſte Gedona
Paliaeoni
niguispar⸗
eninſin
Uutnlarotno⸗
Unet oouit
enkorat
Mittusvigen
hürenbune.
enaterusg
Geſignncen
ccposnarn

siſtoius

cofinen
ſechinartbu
ltapld ec
ſeageſhne
lotavicſoras
ne ffcripe
tooen,
fockinper.
ſhegegſaner
ſinolunson

ſipenepſias

E

ihanſuti

hiͤeſnſe
icnſoenc

.

2*
–

⁶

--- .

di

4 nnutm eöſecratio cõſulto epiſcopo ꝑ pꝛeſbrutm fieri valeat. Aidetur male dicere. quia

lle deſponſant᷑ cbriſto.er

go a ſolo epiſcopo eſt eis imponendus anulus. ſe dom ꝙ quatũ eſt de iure communi boc licitu eſt ſolis epiſ

recipienda? dicimus ꝙ eſt. Vnde in apanenſi cõcilio.
Si aliquis fuerit moꝛtuus qui nõ ſit ↄfeſſus.⁊ teſtimo
niũ habet bonũ.⁊ nõ poterat venire ad ſacerdotẽ.ſed
pꝛeoccupauit eum moꝛs in domo vel in via.faciãt pio
eo ꝑentes eiꝰoblationẽ ad altare.⁊ dent redemptionẽ

pro captiuis.

quia ipſi ſunt ſponſi
qui debent xpᷣo anias
conſecrare.ſᷣm ꝙ di/
cit apoſtolus.ij. Coꝝ
ix. Deſpondi ws vni
viro virginem caſtaʒ.
ct debent filios perfe
ctos generare. ⁊ ideo
habent clauium pote

ſtatem in ercellentia. et eis ſolis iſta que ſunt excellentie ſunt cõmiſt. a. Ande boc quod dicit magiſter locale ſo

lum. et pꝛo tanto illud eſt intelligendum.
O intelligentiam huius partis querit᷑ de ſa⸗
Ntiſfactionis diminutione. Et circa hoc que/
.rnruntur ſex. Primo querit᷑ vtrum poſſit fieri
ſatiſfactionis commutatio. Scðdo vtrũ poſſit vel de
beat fieri relaxatio. Lercio dato ꝙ ſic.querit᷑ a qͥ po
teſt fieri. Quarto querit᷑ pꝛo quo poteſt fieri.Quin/
to cui valeat. Sexto et vltimo quantũ valeat ⁊c.
Queſtio. j.

aciat: Et ꝙ ſic videt᷑. Gal.vj.Alt᷑ alteriꝰ onera por/

ſꝙ aliquis partem vcl totum poſſit ꝓ eo poꝛtare.

¶ Item in lr̃a dicit᷑.amicoꝝ oꝛationibus ⁊ elemoſy

narum largitionibus pondus penitentie ſubleuan/
um eſt. loquit᷑ de eo qui grauiter infirmat᷑.¶ YItem
boc videt᷑ ꝑ rationem. Pꝛimo ꝑ ſimile in rebus na/
tuuralibus. videmus em̃ in aliquo coꝛpoꝛe anialis q;
väv3“ s-nũ membꝛum ſe cxponit vt ſnſtineat leſionẽ ⁊ gra/

uamen alterius.ſicut patet ꝙ bꝛachiũ ſe exponit pꝛo
capite.ſi g̊ in coꝛpe miſtico eſt ↄnexio ꝑ aſſimilatõnẽ

ad coꝛpus naturale.videt᷑ ſimiliter ꝙ vnũ membꝛũ
onus alterius poſſit ⁊ debeat ſuppoꝛtare.
videt᷑ ꝑ ſimile in humanis actibus.Aidemus em̃ q;
ſic eſt in actibus ꝙ ſi aliqͥs eſt alicui debitoꝛ. non re/
fert apud creditoꝛẽ vtrũ ipſe vel alius ſoluat. immo
ꝓ eodẽ vtranq; acceptat.ſi ͤ multo benignioꝛ eſt de

us ⁊ auidioꝛ ad ꝑcipiendã ſolutionẽ qᷓ; homo terꝛc/
nus.vr ep ipſe ſit ↄtentus ⁊ ſibi ſufficiat ſi alius ſatiſ⸗

facit pꝛo eo. ¶ Item hoc videt᷑ ꝑ locum a minoꝛi.qꝛ
plus eſt impetrare remiſſionem culpe qᷓ remiſſionẽ
pene. Sed ſanctus vir impetrat alicui qui eſt extra

grãm ꝑ ſuas oꝛationes remiſſionẽ culpe.g et remiſſi
¶ Item xpᷣs punitus

onẽ pene ꝑ ſuas afflictiones.
eſt. ⁊ pena ſua ſatiſfecit nõ ꝓ pꝑctò ſuo.hoc ↄſtat./p
alio. xpᷣs ſatiffecit ꝓ nobis.ſi &ͤε nos vnũ ſumꝰ?

in cbꝛiſto. ⁊ niẽbꝛa eius ſumus.⁊ imitatoꝛes eiꝰ cẽ de

H Ena gn ꝓ alio poſſit ⁊ debeat ſatiſfacere.
¶Contra.ij.Coꝝ.v. Omnes ſtabimus añ tribuna

chriſti vt recipiat vnuſquiſq; ꝓut in coꝛpoꝛe geſſit ſi

ue bonum ſiue malũ.g vnicuiq; retribuit᷑ iuxta ope
rag ſua. nõ vr̃ alius ꝓ alio ſatiſfaciat.qꝛ tũc deus
alicui retribueret m opa aliena.
dis vnicuiq; iuxta opera ſua. idem quod pꝛius.
¶¶ Item ratione videt᷑. qm̃ nõ exigit deus ſatiſfactio
nem ab aliquo qꝛ delectet᷑ in pena.ſᷣ vt velut ꝑ reme

Quium ſanctur offenſa. ſed qꝛ ſatiſfactio eſt remediuz

Stra culpam. ⁊ antidotũ ſiue remediñ circa mẽbꝛum
infirmans dʒ appoyi. videt᷑ ꝙ nõ po ſſit in aliũ ho⸗

¶ Ntrum poſſit fieri ſatiſfactionis cõmutatio. ⁊ bocẽ
ueſtionis fundamentũ.ſ.vtrum vnus ꝓ alio ſatiſ/

tate. Sed onera que maxime ſunt poꝛtãda ſt onera
ſpũalia.ergo ſi alicui impoſita eſt pnia grauis.vidct᷑

¶ Itẽ hoc

¶ Itẽ in õ. tu red

lum fuit. ⁊ nunc non habet locum niſi in viduisvclandis.quibus poteſt ſ acerdos de conſilio epiſcopi dare ve

minẽ cõmutari. Itẽ nõ poteſt cõteri nec confiteri
vnus ꝓ alio.imo opoꝛtet qꝙ ipſe qui peccat ↄterat᷑ ⁊
ↄfiteat᷑.gᷓ videt᷑ ſiliter ꝙ opoꝛteat ipᷣm ſatiſfacerc et
penam pati. ¶ Item ſi ſani poſſunt ſupꝛa ſe ſuſciꝑe
ſatiſfactionẽ infirmi.ponat᷑ igit᷑ ꝙ aliquis debeat pe
nitentiam ſeptennẽ.⁊ ↄſanguinei recipiant ſuꝑ ſe.et
infirmus moꝛitur.quero g a te aut euolat.aut ñ euo
lat. Si non.ſed punit᷑ in purgatoꝛio.⁊ illi puniunt ſe
ꝓ eo.& deus punit bis in idipſum. Si nõ euolat.po⸗
nat᷑ ꝙ illi nihil faciant de ſatiſfactione ſuſcepta.tunc
ergo ſaluabit᷑ quis.⁊ culpa remanebit impunita q
eſt contra diuinam iuſticiam. ¶ Itẽ nullus põt me/
reri alteri quin mereat᷑ ſibi.m qꝙ dicit illa autoꝛitaſ.
qui ꝓ alio oꝛat.ꝓ ſeipᷣo laboꝛat.& pari rõne nullus
poteſt ſatiſfacere p alio quin ſatiſfaciat ꝓ ſe.g ſi põt
vnus ꝓ alio ſatiſfacere.põt vnus ſimul ⁊ vna pena
ſatiſfacere ꝓ ſe ⁊ illo.et ita pari ratione ꝓ tercio et
quarto.⁊ ſic deinceps.g p oibus.g vr̃ ꝙ ſi hoc veruʒ
eſt ꝙ vno ſatiſfaciẽte ſatiſfaciãt ⁊ oẽs.¶¶ Rꝰ.dm ꝙ ꝗ4S
pena ſatiſfactoꝛia babet in ſe duplicẽ rationẽ ſiue ve
ritatem. Pena enim talis ꝓpter duo eſt maxime.⁊ ꝓ
pter medicamentum contra ſequelas peccati.et in pᷣ
cium ad ſoluendum reatum peccati. Si ergo loqua/
mur de iſta pena pᷣm ꝙ eſt purgatoꝛia ſiue medicina
lis.cum moꝛbus non recipiat medicinaʒ ex pena ali⸗
ena ſed pꝛia. vnde non extinguit᷑ concupiſcentia in
me ſi tu ieiunas ꝓ me.q;tum ad hanc rationem pe/
na ſatiſfactoꝛia nec poteſt nec dʒ commutani in aliã
pſonam. Poſſet tñ cõmutari in penam internaʒ. qꝛ
gemitus coꝛdis plus frequenter medet᷑ vt reꝑpet ani
mã qᷓ; diuturnitas pene exterion. Si aũt loquamur
de pena ᷣm ꝙ babet rationẽ pꝛccij.hoc mõ eſt ↄcedẽ
dum poteſt cõmutari.qꝛ põt vnꝰ ꝓ alio ſoluere pe
naz. Sʒ bec cõmutatio debet fieri autoꝛitate ſacer/ 49
dotis.cuius eſt hic duo ↄſiderare.ſ.debitam in ſubdiꝰ
tis diſpoſitionem. ⁊ debitam ꝓpoꝛtionem in pena vł
debitam diſpoſitionem in voto.qꝙ in vno ſit ſufficiẽ⸗
tia. ⁊ in alio indigentia. et in vtroq; ſit charitas que
facit bona communia. Si vero alterum hoꝛum de/

ſitt. non fit commutatio pene. Debitam vᷣo ꝓpoꝛtio⸗

nem voco vt minoꝛ pena in maioꝛem commutetur.
quia plus ſatiſfacit deo pena propꝛia ꝙᷓ aliena. ſicut
efficacius bomo meretur ſibi qᷓ alij. Unde ſicut pe/
na aſſumpta commutat in maioꝛem ꝑenam purga/
toꝛiã. eo ꝙ; multo minoꝛ eſt illa accepta. ꝓ eo ꝙ iſta
eſt voluntaria ſimpliciter.illa minime voluntaria.
(Lanur debet ꝓpꝛia pena commutari in maioꝛẽ alie
nam ad boc vt fiat commutatio recta. Sic igitur cõ
cedendum eſt ſicut pꝛobant pꝛime rationes ꝙ pena
ſatiſfactoꝛia commutari poteſt ratione vnitatis ca/

pitatis qtum acdhillud quod babet in ſe precij ſol/

uendi.ſed non q;tum ad illud quod habet in ſe me⸗
So dicamenti.¶ Ad illud ̊ qð obijcit᷑ ꝙ vnicuiq; red/
det᷑ ſᷣm opera ſua.dm qꝙ charitas oꝑa aliena facit
ſua.maxime quando charitas alterius volũtarie qð
5S1 ſuum eſt alteri donat.¶¶ Ad illud quod obijcit᷑ de re
medio iam patet reſponſio.qm̃ quantũcũq; aliqͥs ſu
en ſe penam recipiat alterius.tñ ille non eſt omnio
iberatus a pena quouſq; conſũmat᷑ pcti ſcoꝛia quã
contraxit ex culpa.que etiã non poteſt deleri niſi ꝑer
52 penã exterioꝛem.vel ꝑ contritionem internã.¶ Ad
illud quod obr̃ ꝙ non poteſt conteri nec confiteri.di
cendũ ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ pꝛima.ſ.cõfeſſio ⁊ contritio
ſunt oꝛdinata vt ingrediatur vnitatem eccleſiaſticã.
p quam fit vt bona vnius fiant alterius. ſatiſfactio
vo vtranq; cõſequit᷑.et quia fundamentuʒ iſtius cõ
mutationis eſt in charitate.iõ nõ eſt ſimile.Alia ra/
tio eſt. quia in poteſtate cuiuſſibʒ eſt confiteri.in nul
lius poteſtate eſt conteri niſi eius qui nouit occulta
coꝛdis.ſ.ſpũs hominis.ſed penaʒ pati eſt in poteſta/
te cuiuſlibet tam pꝛo ſe qᷓ; ꝓ alio.attamen nõ eſt in/
utile nec a ſatiſfactione alienum ſi vir iuſtus peccata
S3 deſleat minꝰ iuſti.¶ Ad illud qð qucrit᷑ vtrꝝ ſtatim

euolct ille cuius ſatiſfactio cõmutat᷑.dom ꝙ; non.tũ

quia opoꝛtet ꝙ ſcoria peccati purget᷑.tũ etiam quia
nullus ingreditur ꝑadiſum quouſqʒ ſit extra debitũ
omne.ita ꝙ nec ipſe ſit debitoꝛ nec alius pꝛo eo. Si
ergo obijcias ꝙ tunc bis punit deus in idipſum. Di
cendum ꝙ falſum eſt.qꝛ ſᷣm ꝙ ili cclerius faciũt ipᷣe
libcratur.⁊ computat dominꝰin ſoꝛtem penaz quaʒ
ille ſuſtinet p ſe. ⁊ quam alij ſuſtinẽt ꝓ eo.vnde ſi de
buerit penam duoꝝ menſium.taliter poterit iuuari

ꝙ liberaret᷑ infra menſem. nunq; tamen inde extra-

Lit᷑ quouſq; debitum ſit plene ſolutũ.quo ſoluto.iaʒ

illud quod ſoluit᷑ deinceps eſt ipſius qͥ ſatiſfacit. oꝛa-.

tio cm̃ in ſinu ſuo conu

m unnun uertit. vel ſi ipſe non indiget.
54 ↄuertit᷑ in ſinũ ecclcſie.

d illud quod obijcit᷑ ꝙ qͥ

meret᷑ alij ⁊ ſibi.Ddm qꝙ; nõ eſt ſimile de opere meri-

toꝛio ⁊ ſatiſfactoꝛio.Opus enim meritoꝛium eſt ca
ratione qua eſt ex radice charitatis que ſemꝑ placet

deo. ille in quo eſt illa radix.et que omnes commu/

niter reſpicit.⁊ omnia communia facit.ideo non po
teſt aliquis mereri alij quin ipſe placcat apud deum

qꝛ hoc ipſum deo placet maxime.Opus vo ſatiſfac/
toꝛium eſt ratione pene.⁊ tanta pena ſoluit tantum

debitum.⁊ maioꝛ maius debitũ.ideo ꝑ candem penã

non põt quis in integrũ duo debita ſoluere.⁊ ideo ſi
ſatiſfacit ꝓ ſe.ꝓ alio q;tum ad totum non ſatiſfacit.

⁊ ſi ꝓ ſe non ꝓ alio.ſibi quidem meret᷑ cternam glo

riam.q;ꝛ opꝰ illud placituʒ eſt deo.⁊ faciens ill deo
placet faciendo.acꝑ boc dignus retributione a deo

udicatuuunr. .
A Queſtio.ij.
¶ Dtrum poſſit fieri ſatiſfactionis relaxati.
videt᷑.quia vniuerſalis eccleſia bas relaxationes ac/
ceptat.ſed conſtat ꝙ ipᷣa non errat.ergo vere fiunt.

Pꝛobatio minoꝛis. Ita dictum cſt petro Luce.xxij.

Ego ꝓ te rogaui petre vt nõ deficiat fides tua. con/
ſtat ꝙ boc dictum eſt petro in perſona eccleſie. x̃s
exauditus eſt in omnibus ꝓ ſua reuerentia. ergo et

in iſto. et ſi hoc. eccleſia vniuerſalis non decipit᷑ nec
errat. Item.ij. ad Coꝝ.ij. Mam ⁊ ego ſi quid vo/

bis donaui in ꝑſona chaiſti. glo. ac ſi xs cõdonaſſet.

panlus.ergo ⁊c̃.

tioꝛ: Et ꝙ; ſic.

ſed ſi tpᷣs vere condonat.vere eſt condonatum exrgo
quod donauit aplłs vere condonatũ et relaxatũ fuit
Sed non eſt minoꝛĩs poteſtatis ſummꝰ pontifex q;
Item aug. in li. de penitẽtia. Ere⸗
dendum cſt ꝙ omnes oꝛationes ecclcſie ⁊ elemoſy⸗
ne ⁊ opera iuſticie ſuccurrant recognoſcenti moꝛteʒ
ſuam ad conuerſionẽ.ſi ergo opera eccleſie valent.S
bona ſatiſfactoꝛia que ſũt in eccleſiaſtica vnitate va/
lent ad ſatiſfaciendum.ergo videtur ꝙ ille ad quem
ſpectat hec diſtribucre poſſt peceatoꝛes iuuare.⁊ ita
ſatiſfactionem minuere.ac ꝑ boc condonare ⁊ rela/
Biem chꝛiſtus cõdonauit multis.nõ ſolum
culpam ſed etiam penam. vt patet in muliere adul/
tera.ſed deus plenitudinẽ poteſtatis reliqͥt in eccle
ſia.ergo ⁊ poteſtatem relaxandi ⁊ condonandi.
Contra.xſa.xl.Dimiſſa eſt iniquitas illius.ſuſce⸗
pit de manu domini duplicia. ̊ videt᷑ ꝙ pena ad ꝑ/
fectam remiſſionem ſit duplicanda nõ relaxanda.
¶ Item ſup illud.ij. Lhimo.ij.negare ſcipᷣm nõ po
teſt.glo. Quid faceret ſi dicta ſua non impleret. ne
ceſſe eſt ꝙ dominus dicta ſua impleat. ſed ipſe pꝛedi
xit Deut.xxv. Scom menſuram delicti erit ⁊ plaga⸗/
rum modus.ergo neceſſe eſt ita puniri ſicut ⁊ pctõꝛ
meruit. nõ põt aliquid relaxari. ¶ Item ratioe vi⸗/
dei. facere dignos fructus penitentie eſt in diuino pᷣ
cepto a quo non poteſt quiſq; homo purus abſolue
re.ſed dignos fructus facere ẽ ſm magnitudinẽ ſce⸗
leris magnifice ſatiſfacere. videt᷑ ꝙ nõ licʒ alicui 9
eccleſia de illo m mnu geergo nec relaxationẽ aliquaʒ
facere velp̃cipere.¶ Item inferioꝛ nõ poteſt abſol/
uecre a pena ad quam ligat ſuꝑioꝛ.ſed deus remittẽ/
do culpam ligat ad aliquotã penam tempoꝛalem.
viclet᷑ ꝙ nullus homo poſſit de illa aliquid dimitte/
re.ergo ⁊c.¶¶/E
ſunt.ſed qualiter poſſunt fieri diuerſimode nobis in
ſinuant diuerſi.Quidam em̃ diſtinguentes foꝝ dei.
⁊ foꝛum eccleſie.dixerunt hmõi relaxationes non fie
ri nec intelligi q;tum ad foꝛum dei.ſed qtum ad foꝝ
eccleſie.Hoc aũt ſic intelligunt. Sacri canones pꝛo
moꝛtalibus peccatis graues ⁊ diuturnas penitenti⸗
as taxant.vt ꝓ vno moꝛtali ſeptennium vcl ampliꝰ
ſm ꝙ grauius cſt.que pena adeo grauis ẽ ꝙ vix aut
nũq; poſſet quis facere.⁊ pauci inuenirent᷑ qui vel/
lent.ideo conſtituerũt rectoꝛes eccleſie penitentias
Im arbitrium imponi.⁊ de reſiduo relaxationes cõ/
ſtituerunt fieri.quod et facere poterunt.quoniã con
ſtitutio humana erat.⁊ in bumana cõſtitutione põt
bic diſpenſare ⁊ temperare.que diſpenſatio quedaʒ
relaxatio non indebite appellat. Bectama iſta opi ⸗/
nio et ſi relaxatiões videat᷑ ponere.verius tamẽ in.
terimit.quia ſi relaxant ita ꝙ deus non relaxat.poti
us deceptio qᷓ; relaxatio vera iudicanda eſt. ⁊ potiꝰ
crudelitas qᷓ; pietas dici poteſt.dum minuendo h̊ pe
nitentiaʒ in futuro ad grauioꝛa trabit ſupplicia. Iõ
aliter dicendum ce relaxatio illa non ſolũ valet in ſfo

ro eccleſie.verum etiam in foꝛo dei.qꝛ deus habe pi-⸗

condonato qð ſic condonat᷑. Modus aũt intelligẽ/
di qualiter fieri poſſit talis pꝛeſupponendum eſt ꝙæ
bonum obtinemus ex triplici merito.ſ.ex merito ꝓ/⸗
pꝛio.⁊ ex merito capitis.⁊ ex merito eccleſiaſtice vni

tatis.Et ꝙ ita ſit in ſc manifeſtum eſt.qꝛ quilibʒ me.

ret᷑ ſibi ꝑ gratiam quam habet. O vxpᷣs meruit noſᷣ

uemo dubitat niſi qui fide caret. Oj eceleſis mereat

.dm ꝙ relaratiões fiunt ⁊ fieri woſ 4

lue
ite
(in
rarne

ſigſn
ſubh⸗
ve⸗
eCaohn
clek⸗
ingi⸗
cunuci⸗
ixa
enltone⸗a
ſteſponn
ancitsebl
anton
Carronen
(bkttucin
Gohict⸗
linbtteke
foncns
euill
1llam glo
ſficit uct
Mone ſ
Gitliteri
eeikaua
ſtthunne

4 ſun. (

irosf
Alec
idge⸗
Gtmot
9Eſguenun
iſantde
dig o⸗
codicdce
poretb⸗
auckſbit
Mutgo
r
ſromnft
Clgeguie
losdn

Athnöͤge
Wiante
Wamtn
Nrtckun
Imminie
ntite,
ornügett⸗
ſkumnti

n wan.

igtmnt
Gmanmaſe
mmunſing
git n
Bainigit⸗
rmimg
dnntoned
nit enig
Feutenent
Glrocrn
amniifncht
Giotthe
innt N
d/
iuanbbn
ichicn
güan
ophen
iitini⸗

eesas pare alceri. ¶ Contra. Plus eit facere in

nobis ⁊ eius merita patet per verbum Aug. predi/
ctum.⁊ per illud quod ipſe ſubiũgit.nemo poteſt di
gne penitere quẽ nõ ſuſtinet vnitas eccleſie.Aerbuʒ

5F6 iſtud eſt verbũ aug.in li.de penitentia. Per bũc mo/

dum ſicut meritũ obtinendi eſt triplex.ſic meritũ libe
randi a malo. Meritũ.ſ.ꝓpꝛiũ.et hoc eſt meritũ no/
ſtre contritiõis.⁊ ꝑ hoc meremur liberari a pena et᷑/
na.ita ꝙ ſimul ſunt hec duo.ſicut in angelis gratia ⁊
gloꝛia. Scdo modo meritũ xpᷣi.⁊ boc opat᷑ in ſacra/
mentis ⁊ poteſtate clauiũ.⁊ ꝑ hoc remittit᷑ pars pe/
ne.Tercio modo eſt meritum vnitatis eccleſiaſtice.
⁊ per illud adbuc fit remifſio.Et ſic ᷣm triplex meri/
tũ triplex fit pene cõdonatio.vt ſic currat miſericoꝛ/

dia cum iuſticia.⁊ in qualibet eſt cõmutatio maioꝛis

in minus. AUnde pena eterna pꝛimo mutat᷑ in tꝑalẽ
in remiſſione culpe.Scdo temꝑalis magna⁊ ſupra

vires in penam competenteʒ viribus commutat᷑ in

ſacerdotis abſolutione.Tercio vᷣo commutat᷑ pena
ad quatn tenet᷑ iudicio eccleſie adhue in minoꝛeʒ in
helaxatione.et ꝓ alio reſiduo merita eccleſie ſatiſfa/
ciunt.ita ꝙ in nullo pꝛeiudicat᷑ iuſticie. ¶ Ad illud

57 gq obijcit᷑ ꝙ duplicat᷑ pena.⁊ ꝙ iuxta menſuraʒ de⸗

licti debet eſte ⁊ plagarũ modus.ddm ſicut tactũ fu/
it ſupꝛa qñ agebatur de baptiſmo.ꝙ pctm̃ noſtrũ ſa/
tis punitum fnit quando xpᷣs penaʒ ꝓ nobis ſubijt.
⁊ ſuam ꝓuobis penam expoſuit ⁊ noſtraʒ fecit.nos
ſufficiẽt iundicamur puniri.ſiue q;tũ ad duplicẽ i aia

⁊in catne.ſiue q;tum ad menſuram acerbitatis pe/

ne. Similiten intelligendũ in ꝓpoſito ꝙ penalitates
que ſunt in eccleſia ⁊ que ſunt ſuꝑerogationis. ꝓ eo
cui fit relaxatio ſubueniunt vt deus reputet ſibi ſa/

8 tiſfactum. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ tenet᷑ ad fa/

ciendũ dignos fructus pnie.Ddm ꝙ facere dignos
fructus pnie eſt dupliciter.ſ.vere ⁊ interpᷣtatiue.Et
ille dicit᷑ dignos fructꝰpnie facere.qͥ nõ ſolũ ꝑ ſeipᷣm
ſed etiam ꝑ ſuffragiũ alienũ babet ſufficiens pꝛeciuʒ
ad ſoluendum debitum.¶ Ad illud qued obijcit᷑ ꝙ
inferioꝛ nõ abſoluit ab eo ad quod ligat ſuperioꝛ. di/
cendũ ꝙ nõ abſoluit oino ↄdonando.ſed ꝓ eo ſoluẽ
do de eccleſiaſtico theſauro. Vel poteſt dici ꝙ inferi
oꝛ poteſt abſoluere ab eo ad qð ligat ſuꝑioꝛ.ſi ad hoc

data eſt ſibi autoꝛitas a ſuperioꝛi ſicut patet.⁊ talis

autoꝛitas a chꝛiſto data eſt rectoꝛibꝰ ecclie.
QOueſtio.iij. i

¶ Aquo poſſit relaxatio fieri:Et videt᷑ ꝙ a quolibʒ ſa
cerdote.quia relaxationes fiüt ex vi clauiũ.et om̃is

Rcerdos claues babet.ergo videt᷑ ꝙ om̃is ſacerdos
poſſit relaxationes facere. Si tu dicas ꝙ nõ eſt ex vi
cdanium.ſed ex theſauro eccleſie. Contra.quilibʒ ſa/
cerdos hʒ theſaurum ſue parꝛochie.ſicut eps ſue p/
uincie.ergo ⁊c. ¶ Item qui zohnecollegi babẽt
daues ad ſoluendum ⁊ ligandũ in vtroq; foꝛo.⁊ ha/
bent theſaurũ ſuperogatanũ.ſicut pꝛelati religionũ.
Sdidet᷑ ipſi poſſint. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ quilibʒ bomo.
quia quilibet libere conditiõis eſt dñs bonoꝝ ⁊ me⸗/
ritoꝝ ſuoꝝ.ergo poteſt merita ſua alteri concedere.
⁊ dum illi concedit eius penitentia minuit᷑ ⁊ relaxa/

tur.ergo videt᷑ ꝙ quilibet hoc poſſit. ¶ Item bona

ſpiritualia ſunt maioꝛis cõmũicationis ꝙᷓ tempoꝛa/
lia. ſed ſi aliquid datur alicui.exquo plene dat᷑ illi po
teſt ilud concedere alij.ergo videtun pari ratõne im
mo foꝛtioꝛi ꝙ cui date ſunt relaxationes. ille een

☚

ulgen

tias q; imponere penitentias.ſed penitentias impo
nere non poteſt niſi ſolus ſacerdos.ergo indulgenti
as dare non põt niſi ſacerdos. ¶ Itẽ nemo ſcit vtꝝ
plura habeat merita q;ᷓ ſibi ſufficiãt. imo neſcit ſe ba
bere merita ſufficientia.ergo nullus de ꝓprio poteſt
relaxare aliquid de pena conferendo aliquam ex cis
indulgentiam.ergo nõ ſpectat indulgẽtias facere ni/
ſi ad Kelatos ecce. U Jrem maius eſt indulgentiaſ
cõcedere q́; excommunicare vlł eccleſie reconciliare.
ſed pꝛimũ eſt pꝛelatoꝛum tm̃ ſicut pꝛius ꝓbatum ẽ.
ergo multo foꝛtius indulgentias facere. Querit᷑ er/
go cum vnus cpiſcopus nõ poſſit alienos ſubditos
abſoluere nec ligare.nec in foꝛo penitẽtiali nec in fo/
ro indiciali.vnde eſt ꝙ poteſt indulgentias in aliena

dyoceſi facere.ſicut videmus tota die ficri. Re? di/õO

cendum qꝙ ſicut in pꝛecedenti ꝓblemate tactum eſt.
relaxationes ⁊ indulgẽtie fiunt de meritis ſuperoga
tionis que ſunt in eccleſia.que quidem ſunt ſicut the
ſaurus ſpũalis eius.hec aũt merita ſuꝑerogationis
non omniũ eſt diſpenſare ſed epiſcopoꝛum tm̃.⁊ iõ
relaxatõnes facere ad ſolos epiſcopos pertinet. Ra
tio auteʒ quare theſaurus cccleſie ſolis epiſcopis cõ
mitti diſpenſandus eſt.quia eccleſia theſauru iſtuʒ
hbabet ex deſponſatione ſui cum cbriſto qui eſt vir eꝰ
⁊ ſponſus.et cui generat filios ⁊ filias.id eſt perfec/
tos et imperfectos.ad quoꝛum educationem chꝛiſtꝰ
vult ſeruare hec bona.Et quoniam in lege tactũ eſt.
ꝙ qui recipit vxoꝛem fratris ſui vt ſuſcitet fratri ſuo
defuncto ſemen.debet ſuccedere in bonis que perti/
nent ad filiotum educationem ſᷣm ꝙ innuit᷑ Ruth.
iiij.illis ſolis competit iſte theſaurus diſpenſandus.
qui ſun: ſponſi eccleſie.talcs auteʒ; ſunt epiſcopi qui
ſponſi ſunt ⁊ batent vim generandi filios ⁊ filias.id
eſt ꝑfectos et imperfectos.ideo omnes epiſcopi qui
habent pꝛolem.poſſunt facere indulgentias.⁊ pꝛeci-
pue ſummus pontitfex qui eſt totius vniuerſalis ec/
cleſie ſponſus ⁊ rectoꝛ.quia ipſi competit totius ſpi
ritualis theſauri diſpenſatio ſᷣm ꝙ; curam habet de
tota eceleſia ⁊ omnibus eius filijs.vnde om̃es ſunt
eius filij.⁊ ipᷣe eſt pater oim. Concedendũ igit᷑ eſt ꝙ
indulaztias facere nõ tm̃ ↄcedit᷑ laicis.ſed nec etiaʒ
Scerchtivtto ue ꝛelatis inferioꝛibus vt abbatibꝰ

vel pꝛioꝛibus.¶ Ad illud quod obꝛ in contrariũ iaʒ õ ¶
patet rñſio.qꝛ nõ eſt tota ratio virtutis indulgẽtias

faciende dauis.ſed requiritur poteſtas clauis cũ iu/
riſditione. ⁊ theſauri diſpenſandi autoꝛtate. ꝗᷓ oꝛdi/
narie ſolis competit epiſcopis. Nam ꝑ cõmiffioneʒ
quilibet ſacerdos poteſt dare indulgentiã ex ꝑte epi
ſcopi ſicut patet in ſimplicibus pꝛedicatoꝛibus.

Ad illud quod obijcit᷑ de illis qᷓ pꝛeſunt collegijs. õ2

ddm ꝙ tales qui pꝛeſunt ſubditis:aliquã auẽtẽ ha⸗
bent bonoꝛum ſui collegij.non tamen reſpectu meri
toꝝ chꝛiſti quod dedit diſpenſandũ ecdlcſie ⁊ eiꝰ ſpõ
ſis.ideo nõ habent autoꝛitatem plenariaʒ reſpectu
theſauri eeclcſie.⁊ ideo ſolum bona ſui collegij poſ-
ſunt communicare ſed nõ poſſunt relaxare.qꝛ neſci/
unt vtꝝ ſupabundent.qꝛ poteſtatem plenam ſuper
boc non habent.Et voco largo mõ plenã poteſtatẽ
prout dicit plenitudiuem ſufficientẽ.per quem mo/
dum eſt in epiſcopis ad bunc actum. non ꝓut dicit
plenitudinem ſuꝑexcellentie.ſic em̃ eſt in ſolo ſum /
mo põtifice plenitudo.i.ptãtis ⁊ autoꝛitatis. ¶ Adiqʒ
illuq qð obẽ ꝙ quilibet homo põt bona ſua alteri cõ

Li.

cdere. dᷣ ꝙ relaratio plus dicit ꝙᷓ cõicationẽ. dicit

em̃ quandã auctẽ ratione cuius dicit᷑ iſti indulgen/

tiam pꝛeſtare. ⁊ ideo q;uis quilibet habens charita/

tem bona ſua poſſit coicare.nõ tñ om̃is poteſt rela-
xare.ſed qui habet ad hoc cõceſſam ſibi autoꝛitateʒ.

6 Itẽ differt cõicatio a relaxatõne.qm relaxatio fit
te pꝛeteritis malis ꝑ merita xpᷣi vel eccleſie que pᷣceſ-

ſerunt.cõicatio aũt ꝓpꝛie reſpicit futurũ bonũ nõ ſo

luum pꝛeteritũ. ⁊ uis poſſit dare alicui qd iam nõ ẽ

datũ nec determinatũ alicui.ſicut vnã miſſam qua,ʒ
cantat ꝓ aliq̃ moꝛtuo.tñ ſi cãtauit eã ꝓ ſuis pctis vel
dedit alij nõ poteſt ſua autoꝛitate cõmutare.binc eſt
ꝙ qui recipit relaxationes ꝓ ſe.non põt dare alteri.
qꝛ ſi eccleſia ſoluit debitum ſuũ apud deũ nõ ꝓpter h̊
dedit poteſtatem ꝙ ſolueret ipſe pro alio. Et ſi deus
dimiſit iſti debitũ.nõ ꝓpter hoc põt iſte dimittere alij
quod deo debet᷑. Mec valct illud argumentũ de cõi/
catione naturali.Quia em̃ aliqͥs oino liber eſt in oſ/
ſidendo tꝑalia.quicunq; eſt libere ↄchtionis ⁊ libere
poſſidet.libere põt alteri dare.qui aũt ſeruus eſt nõö
põt ſine autoꝛitate dñi.oia aũt noſtra ſunt chꝛiſti. et
omnia merita ſpũalia.et nos ſumus eius ſerui.et iõ
nihil poſſumus in alterum trãſferꝛe vel dare niſi ſit
data autoꝛitas a xpo.⁊ ſic patet ſequens.¶Ad illud

ð quod querit᷑ vltimo vtrum epũs poſſit indulgẽtias

*

facere in aliena dyoceſi. Dicunt aliqui ꝙ ſicut põt li/
garc ct ſoluere in aliena dyoceſi ex conſenſu dyoceſa
ni.ita et relaxationẽ facere.et ita due virtutes vcur
runt in vnam.⁊ tantũ pñ̃t ſi ſunt multi quãtũ ſi vnꝰ
ſolꝰ. Sed tunc nõ videt᷑ eſſe aliud qᷓ; deceptio ſi hoc
eſſet. IJdeo dᷣm ꝙ quia relaxatio dicit theſauri cõi/
cationem.⁊ vlterius auctem qua epũs in alicena dyo
ceſi põt cõicare bona ſua ſubditis alienis.bona inqᷓ;

ſuc dyoceſis. ꝓpꝛijs aũt ſubditis relaxare ſiue indul/

gere. vnde iſte relaxationes propꝛijs ſubditis ve/
re ſunt relaxationces.ſi contingat ſubditos pergere
ad obtinẽdam indulgentiam quam ibi facit epiſco
pus.alienis potius ſunt comicationes qᷓ; relaxatio/⸗
nes. Per quem modũ abbates.pᷣoꝛes.miniſtri com-

mu nicant bona ſui collegij ſed non relaxant quicqᷓ;.

niſi foꝛte hoc ſit ex conſenſu ⁊ voluntate ꝓpꝛij ep̃i.
Et hoc dicit᷑ de penitẽtijs ⁊ remiſſ. Oꝛ autezs conſu/
luiſti. et.j.cũ a non ſuo iudice ligari nullꝰ valeat vel
abſolui.remiſſiões illis pꝓdeſſe tm̃ modo arbitramur
quibus ꝓprij iudices indulſerunt.
DODueſtio. iiij. k
¶ Pro quo debeat relaxatio fieri.vtrum.ſ.pꝛo ſpũali.
an ꝓ coꝛpali bencficio:Et ꝙ ꝓ tempoꝛalibus ⁊ coꝛ
poꝛalibus actibus ficri debeat vel etiam beneficijs.
oſtenditur ꝑ communem vſum eccleſie.vbi indulgẽ
tie fiunt ꝓ elemoſynis.pegrinationibus.viſitationi
bug reliquiaꝝ.⁊ bmõi.¶ Item ratione videt᷑.quia
hmõi relaxationes aliquo modo ſacramentales ſũt.
ſed ſacramenta attendunt᷑ in rebus exterius geſtis.
ergo ⁊c̃. ¶ Itẽ iſte relaxationes non ſunt a culpa ſʒ
a pena.ſed pena ſi recte commutatur.com mutat᷑ in
culpam.ſed abſolutõ fit a pena exterioꝛi in carne.vt
pote a ieiunijs ⁊ conſimilibus.ergo debet fieri com/

mutatio in penam exterioꝛem. ergo ꝓ tali commu/

tationes fieri debent. ¶ Item ſi non pꝛo opere exte
rioꝛi ſed pꝛo interioꝛi.ergo cum bona voluntas ſim
poſſit eſſe in aliquo reſpectu omnium relaxatõnuʒ.
quia ꝑfectus omne bonum vult ⁊ ſibi placet.videt᷑
tunc ꝙ quilibet iuſtus haberet omnes indulgentias

IIII

quod non eſt ↄueniens dicere. tunc em̃ fruſtra dmi

nes laboꝛarent.¶ Contra. Indulgentia ſiue relaxa

tio dicit beneficium ſpũale.ſed quicũq; dat ſpnale p
tempoꝛali committit ſymoniam.ergo videt᷑ ꝙ in oĩ
bus relaxationibus ſit ſymonia ſi fiunt pꝛo exterio⸗
ribus obſequijs vel elemoſynis. ¶ Item maioꝛ eſt
miſericoꝛdia ſpũalis qᷓ; coꝛpoꝛalis.vnde magis ẽ ali
cui parcere q; hoſpitio colligere vel elemoſynaʒ da/
re.ergo facit magis hominem dignum remiſſione.
potius pꝛo illo oꝑe debet fieri relaxatio. ¶ Item in
maioꝛi ruina ⁊ ꝑiculoſioꝛi eſt eccleſia in qua eſt ſciſ⸗
ma qᷓᷓ ecclcſia cuiꝰpietes minant᷑ ruinã.g magis in/
diget talis eccleſia muniri q;ᷓ alia. Si ergo relaxatio-
nes debito modo fiũt ꝓ eccleſia materiali repanda.
vt qui iuuat habeat indulgentiã.vr multo foꝛtiꝰin/
dulgentia deberc dari pro ſpũali ruina repanda.vt
qui oꝛat vt deus det ei concoꝛdiã.indulgentiam ha/

beae. een maioꝛis ꝑfectionis ⁊ plus deo accep/

tum eſt religionem intrare qᷓ; crucem accipere.ergo
potius deberet dominus papa indulgentiam dare
intrantibus religionem qᷓ; euntibus vltra mare.
Juxta hoc querit᷑ ſi aliquis accipit crucem ⁊ habet
votũ ⁊ voluntatẽ ꝑfectam cundi vltra mare.vtrum

babeat remiſſionem oim pctõꝝ: Oꝛ ſi ſic.tunc indul

gentia fit ꝓ ſola volũtate et ita pꝛo re ſpirituali. Si

vero non.tunc eccleſia non videt᷑ eſſe cofoꝛmis deo.

qui votum ⁊ bonam voluntatem (ſi plena eſt ⁊ non
deficiat) quantum in ſe eſt reputat pꝛo facto. Reꝰ.
dvum ꝙ ſicut videmus in policijs ⁊ cõmunitatibus
humanis ꝙ theſaurus reipublice ꝓpter duo maxie
conſucuit ꝓferri ⁊ commũicari exterius.ſic eſt i ſpi/
ritualibus intelligendum. Pꝛofert᷑ nanq; theſaurꝰ
extra ad diſpergendum pꝛopter gloꝛiam pꝛincipis.
ſicut faciunt reges curiales.ſicut fecit Aſſucrus Me
ſter.j.Alio modo ꝓpter vtilitatem cõmunitatis.vt
quando leditur communitas. pꝓferunt ſtipendia et

donatiua militibus vt eant ad pugnam. Sic theſau

rus eccleſie ab his qui habẽt diſpẽſare.duplici ex cã
debet diſtribui. AUna cauſa eſt ꝓpter gloꝛiam pꝛinci/
pis ⁊ laudem.⁊ laus ⁊ honoꝛ dei eſt in ſanctis ſuis.
⁊ ſancti honoꝛant᷑ in conſtructionc baſilicarum.vi/
ſitatione baſiticarum. commemoꝛatione virtutum
ſuarum.⁊ idem fit in pꝛedicationibus ⁊ ſermonibꝰ.
ideo ꝓ his omnibus indulgentie recte fiũt. Alia cã

eſt cõmunis vtilitas.que quideʒ vtilitas eſt defenſio

terre ſancte.defenſio fidei.pꝛomotio ſtudij.⁊ cõſimi/
lia.⁊ ideo ꝓ talibus debent fieri. Et quoniam bec cõ
ſiſtunt in actibus exterioꝛibus.ido maximeæ pꝛo acti
bus exterioꝛibus debent ficri indulgẽtie.¶ Ad illud

ergo quod obijcitur ꝙ eſt ſymonia.quia datur ſpiri/

tuale ꝓ tempoꝛali.Dicendum ꝙ falſum eſt.imo ma

ioꝛ pena commutatur in minoꝛem. ⁊ reſiduum ſol/

uit paſtoꝛ eccleſie de gratia. AUel dicendum ꝙ non

dat indulgentiam pꝛo elemoſyna crterioꝛi conſide/
rans datum ſed fructum.videlicet quia ex radice bo

ne voluntatis pꝛocedit.¶ Ad illud quod obijcit᷑
ſpũalis elemoſyna maioꝛ eſt. dicendum ꝙ; in dona
tione indulgentie non cõſideratur operis nobilitas.

66

68

69

quia tunc magis deberet dari docentibus qᷓ; pcregri

nantibus.ſed cõſiderat᷑ hoc ꝙ illud opus ſit mere w

luntatis non neceſſitatis.ſit etiam quid taxabile. ſit
etiã aliquo mõ penale.hec em̃ oia conſiderat qͥ indul

gentiã pꝛeſtat.Ad illud quod obz; de ruina ſpuali. 70
d8. ꝙ ſicut tactũ cſt p talibꝰtenet᷑ hõ oꝛare. Pretcea

ſ
nip
ope
ücopt
lvge⸗
ſottatl
eledgin
unmein
Prgon.
Gergen
Mgera

Pt

=

——
=☛

—

rofn

neg
ſepoſtun
Srtons
Könse
cl eecb
gual⸗
Pltetcentu
tficutn.

Circarr⸗
perwvtou⸗
tnolcerſeaa.
tpüie
Heiceria
nätzisn
olnms
Popgrane.
Clſneirpon
gllitutre
Klurepobe
Ntooniſtn
Ctrapglai
Cuczanne
gtorocbe
ſvcieetauri
lhenra;
golicetfſne
dſinſtatn
ttochecne
mnnneg
ninbotnin
Etdus auri
nll tn

nlns
e

Apine⸗
deligi
og
Nenning
ngit
anſt,
nſchſſn
nn
ncuctte⸗
igtnget,
aponllnntn
Wulknnen
nlnſent,
utnncnet
Untint,
⸗
uchno⸗
Ammn.
ncntble
annefnn
ſſcturnt
fehhemtg
ſechſonsr
lenseine
Nofacto e,
Götmunitri
picr duunne
grus ſeckiß⸗
imig tiin
huin e
uinnnhe
nuncts
nt fyolic
ngrten,
rngoge
Ngrund
nlumsſs
tbriann
none mmn
Etinnt
rſi. .1
tucfrii
citiſni
umgti
e.
us
unintf⸗
ncknon
dunte
cien
eti nſe⸗
ertciee
ginnn
spotii⸗
“
le⸗
Genc
19 ho

=

Son eſt boſiumm talia publicare. Ruinatm aut Materi

alem ecclie publicare nec dicit aliquod malũ nec in/
Famiã. Pꝛeterea magis põt homo ſubuenire ad rele
uandũ inopiã ccclie q; ad ponendũ ibi cõcoꝛdiã.q̃a
pꝛimũ eſt opus bumanũ.ſcᷣm vo opus diuinũ.

1 ¶ Ad iüllud quod obẽ de ingreſſu in religionẽ. Dm

ꝙ ſicut indulgentie nõ debent dari indignis. ita nec
debent dari niſi indigentibus.veri aũt religioſi qͥ ſta
tum aggrediunt᷑ ꝑfectionis.potius ſpũalia bona ali
is largiunt᷑ q; aliunde vendicent.vnde bic maxime
verũ eſt qð dicit᷑ Act.xx.beatiꝰ eſt magis dare qᷓ; ac
cipere. In temꝑalibus aũt nõ habet veritatẽ niſi qñ
vonãs dat de ꝓpꝛio laboꝛe.⁊ accipiens accipit ex ope

2 re. ¶ Ad illud quod queritur de ſola voluntate ⁊c.
Dum ꝙ gm peritos nõ hʒ totã indulgentiã.qͥcquid

iſti vulgares pꝛedicatoꝛcs dicant.tñ valet eis tã no/
bile ꝓpoſitum ad augmentũ charitatis.⁊ ꝑ cõſeq̃ns
cõtritionis.⁊ ita ad remiſſioneʒ pene. Indulgentie
em̃ nõ intelligunt᷑ dari ꝓ ſola voluntate ſed ꝓ cffe/
ctu.vnde qͥ babet voluntatẽ ⁊ effectũ indulgentiam

cõſequit᷑.alius qͥ habet voluntatẽ ſolã. ex deuotione

habet meritũ magnũ.licet nõ omnimodũ conſequa⸗
tur effectum. ind
Queſtio.v. 1

¶ Cui relaxationes pñt fieri. Et querit᷑ vtrũ exiſtenti

in purgatoꝛio.an ſolum viuenti in hoc ſeculo.Et q;
extendat ſe ad eos qͥ ſunt in purgatoꝛio vr̃.qꝛ dicit
Criſoſt.ſuꝑ illud math̊.xvj.Tibi dabo claues re.ce.
Hoi moꝛtali celi ⁊ terꝛe ⁊ oim que in cis ſunt ptãteʒ
cõmiſit dñs.⁊ ecciam validioꝛẽ celo demonſtrauit.
vr q ſummus pontifex habeat poſſe ſuꝑ eos qui ſũt
in purgatoꝛio. ¶ Item ſuffragia eccleſie pſunt bis
qui ſunt in purgatoꝛio ſicut melius patebit infra.ali
oquin ſruſtra oꝛaret cccleſia ꝓ moꝛtuis.ſᷣ̊ indulgen/
tie ſunt de nobiliſſimis ſuffragijs eccleſie. ⁊c.¶ Itẽ
petro cõmiſſa eſt clauis regni celoꝝ.vᷣ q;diu quis eſt
extra palatiũ indiget auxilio oſtiarij ſiue deferentis
clauez. ⁊ in eius manu ⁊ ptãte eſt. cñ ille qͥ ẽ in pur
gatoꝛio adhuc babeat obſtaculũ.vt remouceat᷑ ab eo
indiget auxilio clauis.ſed illud auxiliũ ↄfert᷑ per in/
dulgentias.g ⁊c.¶ Iten: pater miſericoꝛdiaꝝ oibꝰ
pꝛouidet pᷣm oꝛdinatiſſimã diſpoſitiõem ⁊ miſericoꝛ
diſſimã ſuam pietatem. Sed recta oꝛdinatio chari/
tatis que exigit vt vnus poſſit ab alio adiuuari.hoc
maxime exigit circa eum qui ſe iuuare nõ poteſt. Si
enim hominibus in hoc cum indigent auxilio pꝛoui
dit deus auxiliũ ꝑ indulgentiam cccleſie ↄferenduʒ.
cum illi de purgatoꝛio indigeant auxilio et ſe iuuare
non poſſint.videt᷑ ꝙ indulgentie eis facte maxime
pꝛoſint.ct ꝙ; p hanc viam deus eis maxime ꝓuidere
debuit. ¶ E

erit ligatũ ⁊ in celis ⁊c.⁊ ibi collata eſt amplitudo po

teſtat.ſed determinatio fit ꝑ hoc qdð dicit ſup terra.

ergo non babet poteſtatem ſuꝑer illos qui ſũt moꝛ/
tui.cum iam non ſuperſint. ¶ Itẽ mgj dicit in litera
⁊ accipit a Theodoꝛo in ſuo penitentiario.qꝙ moꝛiẽ
tibus nõ eſt penitentia imponenda ſolũ innoteſcẽ
da.& ſi ligatio ⁊ relaxatio pari paſſu ambulant.qꝛ ſi⸗
mul data eſt poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi.cũ non poſ
ſit penitentiam imponere in moꝛte.multo min poſt
woꝛtem poteſt relaxationem facere. ¶ Itẽ null? po⸗

teſt alicui relaxationem facere niſi paniter poſſit euauzʒ

t. ¶Contra. Math. xvj. dictũ eſt petro in po/
teſtatis collatione. Quocdlcũq; ligaueris ſuꝑ terram

indicare.ſicut dicitur de penitentijs ⁊ retniſſioniꝰꝰ
in decrer.nullus em̃ põt iudicare niſi cũ qui eſt de fo

ro ſuo.ſed illi qui ſunt in purgatoꝛio non ſunt de fo⸗
ro ecccliaſtico.Sᷓ c. ¶ Item ſi poſſet indulgentias

facere eis qui ſunt in purgatoꝛio. cum talibꝰmaxime

compatiendum ſit.deberet ſummus pontifex totaʒ
ibi experiri ſuã ptãtem.et ita facere ꝙ ſtatim euola/
rent.vt quid ergo ꝓ moꝛtuis amplius oꝛat᷑ Z laboꝛa
tur ſi ſummus pontifex poteſt eos tam defacili libe/
rare. /n⸗ dðm ꝙ ſicut ex pꝛecedentibus colligit᷑ re 75
laxatio ſiue indulgentie collatio duo dicit.ſ.the‚ſauri
eccleſie cõicationem.⁊ cum hoc quandam iudiciari⸗
am abſolutionẽ.ſicut expꝛeſſe colligit᷑ ex decretali il.
la de penitẽtijs ⁊ remiſſionibus.Oð aũt conſuluiſti
⁊c̃. Dico igit᷑ ꝙ qꝛ bona ⁊ thezaurus eccleſie eſt in ſũ
mi pontificis poteſtate.⁊ illi qui ſunt in purgatoꝛio
ratione charitatis ydonei ſunt ſpñalia beneficia reci
pere.ꝙ papa põt eis bona eccleſie cõmunicare. R/
tum autem ad autoꝛitatem iudicandi cum üũli iam
exierunt foꝛum eccie ⁊ ecciaſticum iudiciũ.videt᷑
eis non poſſit fieri abſolutio niſi ꝑ modũ depꝛecatio
nis.⁊ ita ꝓpꝛie loquendo non fit eis relaxatio.ſed ſi
large dicat᷑ relaxatio cuiuſcũq; auxilij impẽſio ⁊ bo⸗
noꝛum eccleſie communicatio.ſic poteſt eis relaxa/
tio fieri.ſed hec nõ tenet modum iudicij ſed potiꝰſuf
fragij. AHimplius relaxatio ꝓpꝛie dieta nõ tm̃ dicit iu/
diciariã abſolutionem. verumetiam dicit aliquã cõ⸗/
mutationem in penam aliquam voluntarie aſſum/
ptaʒ ⁊ cum deuotione.⁊ hoc videmus in omnibꝰin/

dulgentijs. hoc aũt nõ põt eẽ q́;tum ad eos qui ſunt

in purgatoꝛio.quia ſunt cxtra ſtatum illum in quo
poſſet eis perſuaderi alicuius pene deuota et volũ/

taria aſſumptio.et ideo non competit eis relaxatio.

niſi foꝛte ꝑ medium ſiue per accidens.Si quis enim
vellet crucem ꝓ moꝛtuo patre aſſumere non cſt ali
qualiter negandum qꝙ ſi voluntas ſit ſummi ponti⸗
ficis quin indulgentia illa pꝛoſit.Ex his patent ob/

iecta ad vtranq; partez. Ad illud em̃ quod obijci 74

tur ꝙ poteſt.dom ꝙ verum eſt ꝑ modum adiutorij
et ſuffragij. Lamẽ ad illud quod obijcit᷑ de poteſta/
te clauis.ꝙ põt vſq; ad apertionem celi. Dðm ꝙ ſi
intelligat ꝑ modũ iudicij non habet veritatem ni/
ſi q;tum ad eos qui ſunt de eccleſia militante.Si q;;
tum ad adiutoꝛiũ.ſic qᷓtum ad omnes bonos qͥ ſũt

extra celum. Unde nota ꝙ quidam ſunt de eccleſia 7 5

triumpbante.et ſuꝑ tales non poteſt nec iudicando
nec adiuuando. Quidam de militante.⁊ ſuper tales
põt tam adiuuando qᷓ; iudicando. Quidam in ſtatu
interno qui iam indicati ſunt et tamen miſeri ſunt.
et ſuper tales non poteſt iudicando ſed poteſt adiu/
uando.quia dum viuerent meruerunt a

uuari. Et
ſic patent obiecta ad pꝛimam partem. ¶ Ad illud 75

quod obijcitur ad oppoſitum ꝙ non poſſit pꝛopter

boc quod dicit ſuper terram. dicendnm ꝙ illud in/
telligitur de iudiciaria p oteſtate. Nibilominus tamm̃
poſſit dici ꝙ quodammodo ſuper terram ſunt dum 77

ſuper terram hoc meruerunt. Ad illud quod ob⸗

ijcitur de abſolutione et ligatione poteſt reſponderi
ꝙ non eſt ſimile.quia pꝛonioꝛ eſt deus ad miſericoꝛ/

diam. et ideo abundantioꝛem dedit potentiaz ad mi
ſerendum. Ael dicendũ ꝙ aliꝰſe põt in hac vita lig

re ꝓ eo ꝙ ex vinculo charitatis alius abſoluif.
Ad llud qð obẽ de relaxatõne ꝙ indudit iudiciũ 28

ñdendũ ꝙ ipſe ꝓccdit trelapatio pie diiie 7
79 obijcit q̃re
7² nõ abſoluit ſolo verbo omnes qui ſunt in purgato/
rio. dům ꝙ ſi deus ꝑ ſeipᷣm ſic miſeret᷑ vt ſemꝑ velit
tenere ſuam iuſticiaʒ.multo foꝛtius dei miniſter.vñ
diſpenſatio bonoꝝ eccleſie diſcrete ⁊ cũ moderamie
ſupplenda eſt. Alioquin niſi diſcrete fieret.deus non
acceptaret.et ne bona ſpũalia poſſent diſſipari.aut
contra diuinã acceptationẽ tribui.qᷓ;uis poſſent bo
na tꝑalia non ſolum diſpenſari.verũetiam diſſipari
de facto.ideo taliter dictat ius diuinũ eſſe faciendũ.

ſic reſpicit ſolos viuos.¶ Ad illud quo

Si quis aũt ↄtendat vicariũ ieſu chꝛiſti habere iudi

ciariã poteſtatem ſuper eos qui ſunt in purgatoꝛio.

nõ eſt ei multum impꝛobe reſiſtendum.dum tñ hoc
dictat ratio vel autoꝛitas manifeſta.Quicqͥd em̃ lo/

quamur diſputantes vel etiam pꝛedicantes.hoc ſa⸗

na fide tenendum eſt ꝙ dñs vicario ſuo plenitudinẽ

potcſtatis ↄtulit.⁊ tantaʒ recepit poteſtatẽ quantã
debebat homini puro dari.⁊ hoc ad edificationẽ coꝛ

poꝛis ſui.quod eſt eccleſia.vnde ſuper boc non iudi

care ſed gratias plurimas deo debemꝰ agrer.

= QAueſtio. vj — n2
¶ Quantum valuerint bomini hmõi indulgentie q̃ fi/
unt:Et ꝙ valeant tantum quantũ pꝛedicant᷑ videt᷑
quia dicit᷑ Job.xiij. Non indiget deus noſtro men
dacio.ergo videt᷑ ꝙ ſummus pontifex ſuis lr̃is me/

tiri non debeat. Si ergo verum dicit. tantam tribuit
indulgentiam quantã ctiam ſuis lr̃is ꝓmittit.

Item qui ꝓmittit aliquantã ſummã pecunie te.
net ci ſi eſt in ſoluendo. Sed ſummꝰ pontifex ⁊ alij
qui dant indulgentias pꝛomittunt aliquam ꝑtezs pe

nitentie relaxare. ergo ſi poteſt ſoluere tenetur.

aũt poſſit videt᷑ ꝑ illud q; dicit᷑ ij. Coꝝ.ij. Si qͥd do
naui in ꝑſona chꝛiſti.glo.ac ſi chꝛiſtus donaſſet.ſed

vpᷣs potuit totum ↄdonare.ergo ⁊c. ¶ Item aliquiſ

cpiſcopus poteſt aliquantã indulgentiã facere. eſto

w. xx. vel.xl. dieꝝ. ſed ſummꝰ pontifex plꝰpõt qᷓ; om
nes cp̃i. co ꝙ plenitudinem bhabet poteſtatis ſuper

omnes.& plus poteſt dare qᷓ; om̃es.ergo videt᷑ ꝙ to

tum poſſit condonare.ergo ſi totũ.⁊ ꝑ ↄſcqauens q̃n
tamlibet partẽ.

pari ratione vni poteſt dare quod diuiſim dat oĩbꝰ.

ergo totũ ↄdonare.g tantũ valent indulgentie qn/
Contra. Si tantũ va

tum ſonant e pontificales. t
lent indulgentie quantũ dicit᷑.g cũ multe ⁊ large in/

dulgentie fuerint.⁊ merita ſint adeo pauca nunc
vix poteſt homo ſibi ſufficere.vr ꝙ iam totus theſau
rus eccłeſie a longo tꝑe defeciſſet.⁊ ita nulla indulgẽ
Grkgi tantum valẽt quantũ dicit᷑

tia nũc valeret.¶ .
ſed in aliquibus indulgentijs ꝓ adiutoꝛio facto fa/

bꝛice eccleſie vel cõſimili.indulgentie partis tercie

pnie ꝓmittunt᷑.ergo ſi detur pꝛimo vnꝰ denariꝰ.⁊ ſe

cundo ſecundus.⁊ tercio tercius.vr qꝙ ille qui mille
peccata cõmiſit.ꝓ tribus obolis vel dvenarijs ſit libe
ratus.quod non tm̃ falſum ſ᷑ etiam irriſione dignuzʒ
clice tẽ ſi tantũ valẽt qᷓn/
tũ dicitur.ergo ſi peccatoꝛi qui debet nouẽ annos re
mittunt᷑ anni tres ¶ Similit illi qͥ debet.xxx.remitti
tur tercia ꝑs.⁊ ita decenniũ.vẽ ꝙ repoꝛtet cõmoduʒ
tẽ ſi tantũ valẽt quantũ dicit᷑.er

iudicat omnis anima recta.

de malicia ſua. ¶
go ille ꝗ habitat iuxta cccleſiam in qua eſt indulgen
tia vniꝰ anni.dũ viſitat ecciam.tantũ bʒ quantũ ille

tẽ. ¶ Item ſummus pontifer põt face.
re indulgentiam generalem vnius diei. g centũ mili
bus poteſt dare vnum dicm.ita ꝙ cuilibetvnũ.ergo

III

qui longe diſtat p duas dietas. ⁊ diues offeꝛens vnũö⸗·

obolũ tantũ hʒ quantũ vna pauꝑcula. Sed hec om⸗

nia ſunt abuſioncs.& nõ tantũ valent indulgẽtie qᷓn
tũ eccleſia pꝛedicat. e dn q; cõiter hᷣm doctoꝛes
ad hoc ꝙ indulgenti

tie vel relaxationes aliqͥd valeãt
exigit᷑ duplex conditio ex parte donantis.et duplex

ex partce recipientis.Ex parte dantis reqͥrit᷑ potẽtia.

requirit᷑ etiã honeſta ⁊ rõnabilis cã.Mõ em̃ creden/

.

₰

da eſſet indulgentia alicuiꝰvaloꝛis ſi quis daret ea5
euntibus videre toꝛneamẽta.Ex ꝑte recipientis du/

plex. ſ.ↄfeſſio cũ vera contritione.⁊ fides cũ vera de
uotione.vt vere de pctis ſit penitens. ⁊ vere ↄſidẽs
paſtoꝛis indulgentia ſibi valcat. His pꝛeſuppoñi/
tis dixerunt aliqui hmõi indulgentias aliquid vale-

re.ſed nunq; tantũ quantũ ꝓmittit᷑.ſed aliquid va/
lẽt modicũ ſᷣm ꝙ meret᷑ fides ⁊ deuotõ. Pꝛedicat tñ

boc eccleſia.vt filios ſuos bona quadã deceptiõe ad

bonũ alliciat.ſicut młier filio pomũ ꝓmittit qð poſt
ea nõ donat.Sed iſtud eccleſie eſt derogare.dicẽdo
cã ſub ſpecie quadã mentiri.⁊ oꝑa inania ⁊ puerilia
⁊ iocoſa eẽ que facit.quod abhoꝛret mẽs recta.Alij

dixerunt ꝙ ſimpliciter tantũ valent quantũ ꝓmit/

tunt.qꝛ nõ ↄſiderat᷑ hic emptio.ſed eccleſie largitas.
⁊ equa eſt hic conditio q̃cũq; ſit ille qui ſe diſponat.

Vngde ſicut viues mittens ad tavernam tantum ba
bet de vino quantũ bʒ vetula pauꝑcula ſi par pꝛeciin

mittat.ſic in eccleſiaſtica volunt intelligi indulgẽtia

Scd iſta poſitio vr adhuc nimis magnũ foꝛũ facere

de indulgentijs.ac ꝑ hoc potiꝰfacit ad vilificationeʒ
ipfarũ q; ad laudẽ.Tercij dixerunt.qꝙ ad hoc ꝙ vale
ant iſte in dulgentie tantũ quantũ ꝓmittit᷑necrio re

cauerũt qñ libere tantũ ełyne facit p eccleſie ſubleua
tionc.quantũ vellet dare ad hoc vt remitteret᷑ ter/
cia pars pnie ſue.ſiue quantũ debvret velle dare. Sʒ
certe ſi ita efſet.nulla eſſet in mũdo relaxatio ſed ſo/
lum cõmutatio ſi qͥs inſpiciat. Doſſumꝰ igit᷑ dicere.
ꝙ quantitas indulgentie attẽdit᷑ reſpectu pene ſᷣm
ꝙ; bʒ rõnẽ pꝛecij vel debiti ſoluendi.nõ rõne antido/
ti vel purgatõnis ſcoꝛie pcti.quã ncce eſt amoueriꝑ
ſcdam penam.vtputa pꝑ ↄtritionẽ.vel alicꝰ pene ꝑer-
peſſionem. Hec aũt quantitas menſurat᷑ ſᷣm rectuʒ
iudiciũ ſui pontificis vel e qͥ indulgentias facit. Il

le aũt qͥ dat indulgentias cũ eas tribuit.ↄſiderat cãʒ
pꝓ qua reputat cũ dignũ tanta gra.⁊ m ꝙ plus vel

minus accedunt hoĩes ad illã cauſam.plꝰ vel minuſ
pticipant de indulgentia. At verbi gra.ſtationes ro/

me inſtitute ſunt vbi ſunt indulgentie determinate.
boc inſtituerũt ſancti patres ꝓpter pegrinos qͥ veni/
ebant de locis remotis.nec exiſtimauerũt dignũ eſſe
tanta gẽa cũ qͥ eſt natꝰ iuxta eccliam. ſicut eũ qͥ ꝑ lon
gã venit viam.vñ nec tantã recipit indulgentiã ß̃ ali
quantã. Concedo igit᷑ indulgentie quantuz eſt ex
ptãte dantis tantũ valent quantũ ꝓmittũt.ſicut on
dũt pme rõnes. Coneedo nihbilomin? ꝙ cuilibz valẽt
tantũ.nec cequalit᷑ oibꝰ.ſ̊ ſᷣm exiſtimationẽ eiꝰ quam
hñit vel habere debuit qͥ indulgẽtiã fecit.quam non
opoꝛtuit expꝛimere. quia omnes fideles debẽt illud

in coꝛde pᷣſupponere ꝙ dona ⁊ miſerationes ſancti

ſpũs donent᷑ cũ cq̃ libramine. nec hoc dʒ aliquẽ ab

qjuirit᷑ exiſtimatio iuſta. Juſtã aũt exiſtimatiões vo⸗

bis retrahcre.qꝛ ſo plus valẽt ſi hõ ſit in charitate q

valeat obſequium vel aliud aliqͥd ꝓ qᷓ indulgeẽtia cõ
ceædit vel donat Ex boc patẽt oia obiecta.

* „

de.

nnkidſ
neſhinn
füäne
Sigome
Nnchend
tiisand
s thertn
lenin
mslalnle
tiltiihe
üecei⸗
mint
dnerdann
Aitaintn
Marösf
Nartamint
eleniecher.
Hemnun unnn
gcrkizrtri
mnagifiſn
ctid flini⸗
ntgniefti
Ntnetiinen
NKimi

Ninane

E
—

HW . . 5

venialiů.

—

let etiam queri vtruz poſt banc vitam ⁊c. Supꝑꝛa egit mꝗr̃ de temꝑis opoꝛtunitate q;tũ ad remiſſio
nem moꝛtalin.bis ſecundo agit de opoꝛtunitate ꝙtn ad remiſſionẽ venialiũ. Et bʒ bec pars duas. vn
pꝛima pcedit ad veritatẽ oſtendendã. In ſecũda ſe exercet ad veritatẽ defendendã.ibi. Hic obijci po
eſt ſi ꝑ lignũ.fenũ ⁊c. Dꝛima pars bʒ duas. In pꝛima oñdit a quibꝰhomo purget᷑ in purgatoꝛio.ſ.vtrũ a p-

na an etiã a culpa. oſtendens ꝙ a culpa. In ſca agit de diuturnitate purgationis. ibi. In illo aũt igne purga/

„ . „ —

toꝛio cc. Sily ſcda pars in qua veritatẽ oñſ am defendit bʒ duas. In pᷣma em̃ diſſoluit quãdã ſopbiſticã rati/

onem. In ſcda vo exdudit quandã appentem ſolutionẽ.ibi.Sed foꝛte dices illud accipiendũ

Sſtedit ꝙ homo purgat᷑ in purgatoꝛio a culpa. a

Olet etiã queri vtrũ poſt hanc vitaʒ aliꝗ pctẽ
Diſt. XXI. remittãt. aliqᷓ pꝰ hãc vitꝭ remittãt chꝛiſt⸗
Math. xij. oſtẽdit in euãgelio vbi ait. Qui peccauerit in

(ſpmſctm̃ nõ remittet᷑ ei neq; in hoc ſeculo neq; in futu⸗
ro. Ex quo dat᷑ intelligi ſicut ſancti doctoꝛes tradunt.
ꝙ quedam peccata in futuro dimittentur. Queda em̃
culpe in hoc ſeculo relaxant᷑.quedã vo ꝑue etiaʒ in fu
turo. que quidẽ poſt moꝛtem grauãt.s dimittunt᷑ ſi di
gni ſunt.ſi bonis actibus in hac vita meruerunt vt di /
mittant᷑ eis. De illis etiam qui ediſicant lignum. fe⸗
num. ſtipulã. dicit Aug. ꝙ ignem tribulationis tranſi//
toꝛie inuenient cremabilia edificia que ſecũ poꝛtaueft
cremantem. Ait em̃ ſic. Poſt iſtius ſane coꝛpoꝛis moꝛ⸗
tem.donec de igne purgatoꝛio veniat᷑ ad diẽ damna/
tiõis vł remuneratõis.ſi hoc tempoꝛis interuallo ſpiri
tus defunctoꝝ qui ediſicauerũt lignũ.fenũ.ſtipulam
huiuſmodi ignem dicant᷑ ꝑpeti.quem alij non ſentiũt.
qͥ hmõi edificia poꝛtauerunt.vt inueniãt ignem tranſi
toꝛie tribulatõis venialia cremãtẽ.nõ redarguo.quia
foꝛſitan veꝝ eſt. Sʒ qꝛ dicit᷑ ſaluus erit qᷣſi ꝑ ignẽ. ↄtẽ/
nit᷑ ille ignis. Gꝛauioꝛ tñ erit ignis ille. q; qcqͥd poteſt
homo pati in hac vita. Hic aꝑte inſinuat᷑ ꝙ illi qͥ ediſi
cãt lignũ.fenũ.ſtipulã.quedã cremabilia edificia.i.ve
nialia pctã ſecũ poꝛtãt.q in igne emẽdatoꝛio cremat᷑.
vñ ↄſtat quedã venialia pctã pꝰhac vitã deleir.
(¶SDe diuturnitate purgationis. b

¶ In üllo aüt igne purgatoꝛio alij tardiꝰ. alij citius pur⸗

gant᷑. ᷣm ꝙ iſta peüna magis vel minꝰamauerũt. Vñ
aug. Poſt hãc vitã incredibile nõ eſt nõnullos fideles

2

Aug.in li. de
ciui.dei.

Aug. in enchi.

Quid ſit b
edificare lignũ.

peũtia dilexert tãto tardiꝰcitiꝰq; ſaluari Vlñ ñ fruſtia
illa tria diſtixit apłs lignũ.fenũ.ſtipulã.q illi edificãt.

qᷣt ſi aliena nõ rapiũt.rebꝰtñ iſirmitati cõceſſis aliq di

fenũ. ſtipulã. fectiõe inherẽt.qui ſ̃m ſuos amandi modos vł diun⸗
vt lignũ.vel minꝰ vt fenũ.vł minimũ vt ſtipulã.ignẽ
cluſtinebũt. Qui vo ſupediſczt aur arid abine⸗
Aug. ſuꝑ pſal. pcioſum. de vtroq; igne ſe ri ſunt. nõ ſolũ de illo eter
cxcij. no q cruciaturus eſt impios ineternũ.ſed etiaʒ de illo

emendatoꝛio quo purgabunt᷑ quidam ſaluandi.

bil coburit᷑ qẽ de ſpnali edificio.b lig. ⁊ fe. ⁊ ſti.ſupedificãt᷑ S̊ nõ cremãt.i
duplr. m ꝙ dupir poſſum? exponere. P

lig.fenũ.⁊ ſtipu.⁊c. Ar·

ꝑ ignẽ quẽdã purgatoꝛiũ quãto magis minꝰ ve bona

a ¶ De ülis etiã qͥ edi. *
. B intelligẽ venialia.
Sʒ 5 Vſa. v. Ae qͥ diõ
git domũ ad domn ⁊c.
glo. hiero. Heretici do⸗½
gmata dogmatibꝰ piũ
gũt.⁊ qͥ ſupꝛa fundamſm̃
tũ debuerunt edificare
auꝝ.argẽtũ.⁊ lapides
pcioſos. ecoñ edificãt
lignũ. fenũ. ⁊ ſtipulã. H
ↄſtat ꝙ beretici ĩ fietio
ne dogmatũ ſuoꝝ moꝛ
talit᷑ peccãt. iſtud nõ
intelligit᷑ de enialib?Dꝰ⸗.
Itẽ q̃r q̃ tropo dicun
enialia lig.fenũ. ⁊ ſti.
et cũ multe ſint venia⸗
liñ vꝛñtic. quõ ad tres
pñt reduci.Et rñdẽdũ
eſt ad h̊ ꝙ vna ſcriptu
ra multis modis pᷣt ex
oni. vnꝰ tñ ẽ pᷣncipa/
is ⁊ l̃al intellectꝰ.plu
res tñ eẽ pñt ꝑ adapta
tionẽ. Lrãlis añt itelle
ctꝰ ʒ ꝙ; pʒ ex glo.⁊ lrfa
ſeq. eſt deenialibꝰ.nec
biero.qᷓndã adaptatio
nẽ exponit. Si q̃rat᷑ rõ
hꝰ itellectꝰ. d.ꝙ apts
loqͥt᷑ de venialibꝰ iniᷓ⸗
tũ ſũt cremabilia. Cre/
mabile ãt qð pᷣſtat pa
bulũ ⁊ ↄſumit᷑ ab igne
in triplici dꝛñtia ẽ.QS
dã em̃ ẽ qd durat diu⸗
tius.qdᷣdã citiſſime cõ
ſumit᷑. q̊ddam medio
mð. Pꝛio mõ dẽ lignũ.
ſcdᷣo mõ dẽ ſtipula.⁊ ⸗
cio mõ dꝛ fenum.qð te

net mediũ int᷑ xtrunqʒ
extremũ. Esn 3
fruſtra illa tria diſtixit
apls. li.fe.⁊c. Ar̃ male

icere. ſupꝛa fidẽ nibil edificat᷑ niſi bonũ. nullũ . venialia ſũt pctm̃ g nullo mõ ſuꝑedificãt᷑. Itẽ ni⸗/
dicere. qꝛ ſupꝛa fidẽ nihil edificat᷑ niſi bonũ. nullũ p ayle Eiſti Bpecdiſieani vient
öt em̃ ꝑ lignũ intelligi opꝰbonũ.cui tñ ẽ annexn aliqð veniale pctm̃.ſi

cut pʒ in multis actibꝰ.⁊ tale opꝰex alio bʒ ꝙ ſit ve edificio.ex alio hʒ ꝙ ſit cremabile. Mã ſupedificat᷑ ea rõe
̃ bonũ eſt ꝓpter pᷣncipalẽ intentionẽ. ſed cremat᷑ ea rõe qͥ bʒ amoꝛẽ terrenis annexũ. ⁊ vix ↄtingit niſi in perfe
ctis quin in bonis opibus cadat aliquid a latere repꝛebenſibile. Aliter pot expon ĩvt ꝑ lig fe. v ſti. recte intdlli/
gant᷑ venialia.⁊ ita dicũt᷑ ſi uꝑedificari. nõ vt ſint de edificio.ᷣ qm̃ fundamentũ edificij nõ ſubuertũt.vᷣ ſil ſtant

—„

cum illo. nõ ſic in moꝛtaſibus peccatis.⁊ ꝓ tanto dicutur ſupedificari.tñ nibilomin? e. emabunk. c¶¶Qui 4
vo ſuꝑedificant aupꝑ.argentũ.la.pꝛede vtroq igne ſecu.ſut· Ar mals dicere. quis in guro intelligit contem⸗

. .

E

*
„
.
. . .
. —*

platio dei. in argento
dilectio ꝓximi. in la

pidibus pꝛecioſis bo
na opera. Sed om̃es
iuſti boc ſupedificãt.

ergo nullus iuſt? trãſ

ibit ꝑ ignẽ purgatoꝛi

um. Si. dicas ꝙ intel
ligitur cũ pꝛeciſione.

Contra.Ecẽs.vij.nõö

eſt qui faciat bonum

⁊ nõ peccet.& nullꝰ p

ciſe hec ſupedificat.
Item qucritur de ſuf
ficientia hoꝛũ trium.
et quomõ diſtinguũ/

tur. Aidet᷑ em̃ ꝙ au-/

ruʒ potius deberet at

tribui dilectioni qᷓ;ᷓ cõ

templationi.qꝛ dilec/
tio eſt pꝛecioſiſſima.
Re. dom ꝙ ſuꝑpedifi-
catõ contemplatõis.
dilectionis.⁊ bonè a⸗

ctionis.intelligit᷑ per

pꝛeciſione. ita ꝙ alia
non ſuperedificent.
Tunc aũt dicunt᷑ ve
nialia ſuꝑediſicari.ñ
quando committũt.

edificationem auri ⁊=

urgenti ⁊ lapiduʒ cuʒ

ſed quando in vſum
⁊ in habitum ↄuertũ

tur.ſicut in dilectõne

filioꝝ ⁊ vxoꝛis ⁊ bu/

ſuſmodi. ⁊ ſine tli ba
bitu 2 vſu bene põt

homo eſſe.q;uis non
poteſt peccata aliqua
q;tum ad actuʒ vita
re.vtputa que ex ſur/
reptione vel ignoꝛã/

go perfectis compe/
tit ſuperedificatio au
ri ⁊c.⁊ hi ſecuri ſunt.
Quog queritur de di
ſtinctione iſtoꝛum. di
cenduz ꝙ eſt loqui de
oꝛdinatione mentis

itum ad partẽ ſupi ⸗

dꝛẽ et ſiciintelligit cõ

templatio dei squo⸗
nia h

nia h dicit eminẽs in
anima. recte intelligi
tur per aurũ. Mtum

vo ad partem inferi/
oꝛeʒ oꝛdiuatur dupli

citer. Aut ꝓut dirigit

voluntatem in ſe. et

ſidg eſt dilectio pximi.
Aut put voluntatẽ

dvirigit in opere. ct ſic

turo dimitten

ðð

MHiſſoluit quand ſophiſtic ratonẽ.

5.

Hhicobijci põt. ſi p lignüi fenũ ſtipulam. venialia intei

ligunt᷑ pctã.et nullus adeo ꝑfectus eſt qͥ venialiter nõ

peccet. qui edificãt aurũ argentũ lapidẽ pꝛecioſum.

*

edificant etiã li la. g per ignem traſii
Ad quod dicimus.qꝛ non omnis qui venialit peccat.

lignu.fenũ.ſtipulam edificat.ſicut econuerſo nõ om̃is
qui ↄtemplatu deũ ⁊ diligit ꝓximũ ⁊ opa bona facit.

gnũ fenũ ſtipulã. per ignem trãſibũt.

edificat aurum.argentum.lapidem pᷣcioſum.⁊ tamen

in auro intelligitur contẽplatio dei.in argemo dilectõ
ꝓximi.in lapide pꝛecioſo bona oꝑa. Sʒ illi qͥ edificãt

lignũ.fenũ.ſtipulã.deũ ↄtemplãtur.et ꝓximũ diligũt

et opera bona faciunt.nec tamen edificant gurum.ar⸗

gentum. lapidem pꝛecioſum. ec em̃ edificat qꝗᷣ ſic illa
tria facit. vt cogitet que ſunt dei.et quomodo placeat
deo.nõ mũdo.Lignũ vo ⁊ fenũ ⁊ ſtipulã accipi pñt ſe
culariũ rerũ qᷓ;uis licite ↄceſſarũ.tales cupiditates vt
amitti ſine animi doloꝛe nõ poſſint.hhec Sedificat is qͥ

cogitat q̃ mundi ſunt.quomõ placeat mundo. q circa .

diuitias ſuas quodammõ carnali affectu tenet᷑. ⁊ tñ ex

eis multa beneficia facit.nec ꝓ eis aliquid fraudis vel

rapine molit.Ex his patet ꝙ nõ idem homo ſilł h et
illa edificat. Illa em edificatio ꝑfectoꝝ tm̃ eſt. q nõ co⸗

gitant placere mundo ſ im̃ deo.q etſi aliq venialiter

peccant.feruoꝛe charitatis ita abſumit᷑ in eis peccatũ
ſicut guſta aque in camino ignis.⁊ iõ nunq; ſecuʒ poꝛ⸗/

tant cremabilia. hec aũt inferioꝛ edificatio minoꝝ eſt.

q̃ nõ tm̃ deo ſ etiã mũdo placere cogitant. deũ tñ pᷣpo

nunt.ſi vo mũdũ pꝛeponerẽt.nõ ſuꝑedificarent ̊ de.

ſtruerent fundamentũ. Affectiones O carnales qᷣbꝰ de

diti ſunt domibus. ↄiugibꝰ. poſſeſſionibꝰ. ita vt nihil
ꝓbonat xpo.illis tribus ſigniſicant᷑ q in mentes perfe
ctoꝝ nõ cadũt.⁊ ſi alia venialia admittant. In coꝛdi⸗

bus vo minoꝝ interdũ durant vſq; in finẽ.ꝗᷣ cũ talib⸗
edificijs tranſeunt.ſed diſſoluentur in igne.ipſi vᷣo me
rito fundamenti ſalui erunt. grauiſſimꝗ tñ penam ſen⸗

tiẽt. Ex q̊ͥ apꝑet quantã hic miſericoꝛdiã exhibet de⸗.
et quantam ibi exerceat ſeueritatem. cum ꝓ eodeʒ pec

cato multo grauius ibi puniat qᷓ; hic.

Z.Ercludit quandam apparentem ſolution?.
¶ Sed foꝛe dices illud neceſſe accipipiẽdũ de pena poezx-

cati.nõ de ißo beto gregoꝛiꝰdicit quedã leuia in fu⸗
o dimittenda. Si em̃ verã pniam habuerit q̃ͥs.pec
cata oĩia dimiſſa ſunt ei.ſed pena foꝛte remanſit.ideo/

ch; ſi vere penitens obijt. ſine peccato tranſijt. Si aut-
Yere penitẽs nõ eſt in obitu.maculã poꝛtat qᷓ nunq́; de
lebitur. Qui vo edificat lignů.fenũ.ſtipulã vere peni

tet.qꝛ bonꝰeſt ⁊ charitatẽ hʒ.2 in charitate de hac vita

tranſit. g ſine pctõ tranſit:?nõ ſeqt᷑. Veꝝ qdẽ eſt.qꝛ bo

nus c.⁊ charitatẽ hʒ.⁊ vere penitet.⁊ tñ cũ veniali pec

cato tranſit.qdð nõ deleuit pnia.Pnia em̃ nõ delet niſi

petm̃ illud qð deſerit homo. Tale aüt petm̃ ſepe ĩi hac

vita nõ delinquit᷑ ab hoĩe ⁊ iñ vere penitẽs ẽ.⁊ ſi non

de oibꝰ yenialib geniteat.· Põt em̃ qs de oĩ moꝛtali et

Auid ſit edi
ficare auf.ar.
la. pcioſuz.

EN.
o
uu
ſenn
ayur,
Ntporprte
iuts
lerdace
ſotnenkrt
aſcom

(dei
Utnoclan
Pigespene
0ſetpuef
figeäit
Uecfſvege
ooſs
Uctentn
Mlnsnoy
pcchunter
Rnodictd
tnadboni
ſucboſeie
Fitüpotet
ſpre
ſcilcna ſel
lpenillan
ſorigoe⸗
Mnlneaa
cherone
eloannt
migore
cckoiei
Ceffeigen
nleſöee
ſuiine
numig
nſmnnnt
Pern

Aaliqs ve⸗
re penitet ? ſi
nõ de oĩ veni

ali. wpnuln

— —

.ùẽere —

eenn
Nodeiß
4l⸗

deoe omni veniali penitere. excepto vno vel pluribus
venialibꝰ quidẽ.ſicut habet quis charitatẽ ⁊ vnũ vel
plura venialia.qð de criminalibꝰ nullatenus eſſe põt
Eſt em̃ aliquis bonus charitatem habens.ſed adhuc
quodam cupiditatis affectu amans hec ſecularia. Ta
lis exiſtens ſu bita moꝛte oppꝛimit᷑.In illo terreno af/
fectu moꝛtuus eſt.⁊ tamẽ ſaluabit᷑ a quo non ſe hic ab
ſoluit.ergo poſt hanc vitaʒ ab illo purgabit᷑. Conſt at
ergo quedaʒ peccata ſed leuia poſt hanc vitã dimitti.
Si ↄo de pena peccati illud intelligi voluiſſent auto/⸗
res.cur magis cõmemoꝛaſſent leuia qᷓ; grauia.cũ etiã
grauiũ pena hic inexpleta poſt hanc vitã reſtet.

Dintelligentiã buius partis incidit bic que/⸗
ſtio de purgatione peccatoꝛũ poſt hanc vita.
d quod intelligenduʒ tria querunt᷑. Pꝛimo

—

querit᷑ de purgatiõe peccatoꝛũ ante purgatoꝛin. Se/
cũdo de purgatione ꝑ purgatoꝛiũ.TLercio de liberati/
one a purgatoꝛio. Oꝛ?tum ad pꝛimũ.Cum in pᷣceden/
tibus ſit queſitũ de iuſtificatiõe a moꝛtalibus.querit
bic de deletiõe venialiũ. Circa qd duo querunt᷑. Pꝛi/
mo querit᷑ vtrum venialia poſſint deleri ſiue gratia.

Secũdo vtrũ poſſint deleri a gratia ſine penitẽtia.

C.α enialia poſſint deleri ſine gratia videtur.quia

omnis culpa remifſa eſt oino cũ eſt punita quãtũ ipᷣa

exigit.ſᷣ venialis culpa ẽ digna ſola pena tꝑali.gᷓ cum
om̃e tẽpoꝛale finẽ babet ſbile eſt aliquẽ exiſtentẽ
extra gratiã ſufficiẽter ꝓ üla culpa puniri.ergo poſſi/
bile eſt ſine gratia remitti. Pꝛima ꝓpoſitio manifeſta

eſt. quia nullus ita ſeuerus eſt in iuſticia ꝙ puniat vl/

tra qᷓ; meruit qui peccauit.ergo cuzʒ ſufficiẽter punit.
amplius nõ punit.ſed nõ poteſt eſſe culpa ſine pena.
ergo ceſſante pena ceffat culpa.¶ Item venialis cul⸗
pa nõ dicit defoꝛmitatẽ imaginis ſed ſolum pꝛonita/
tem ad bonũ cõmutabile.ſed ꝓnitas poteſt ſine gra/

tia aboleri.quoniã qui eſt pꝛonus ad auariciam. ſine

gratia poteſt fieri ꝓdigus ⁊ pꝛonus ad ꝓdigalitatẽ.
ergo ⁊c. ¶ Item in moꝛbis ꝑuis natura non indiget
medicina.ſed ſolũ quãdo moꝛbus magnificatus eſt.
ſed venialia nõ ꝓſternũt naturã.imo dimittunt eam
in ſuo vigoꝛe.ergo pᷣter medicinã gratie poteſt ꝑ na/
turã veniale curari.¶ Item quãto moꝛbi minoꝛẽ ha
bent cõnexionẽ ⁊ ſimilitudinẽ.tãto ſpecialiꝰ põt vnꝰ
ſine alio curari.ſed veniale maioꝛẽ conueniẽtiã habet
cum aliquo veniali q; cum moꝛtali.ſed vnuʒ veniale
poteſt deleri alio remanẽte. ergo multo foꝛtius poteſt
deleri veniale remanente moꝛtali.ergo ⁊c̃. ¶ Item ſi
veniale nõ poteſt deleri ſine gratia. eſto ꝙ aliquis in
ſolo veniali moꝛiat᷑.illud nunqᷓ; delebit᷑.ſed q;diu du
rabit puniet᷑.ergo eternaliter ex ſeipo punit᷑.ergo nõ
differt a moꝛtali.¶ Contra. Augꝰ de ciuitate dei.xxj.

Mec magna nec parua poſſũt nobis dimitti niſi nos

dimiſerimus debitoꝛibꝰ noſtris.hoc nõ eſt ob aliud.
niſi quia dum homo nõ dimittit eſt ſemꝑ in peccato.
ergo nullum peccatũ poteſt homi dimitti qᷓdiu eſt in

peccato moꝛtali. ergo ſi ſola gratia a peccato liberat.

veniale nõ dimittit᷑ ſine gratia. ¶ Item ſi aliquid de⸗

let aliquid aliud. babet oppoſitioneʒ ad illud aliquo

mõ. ſed nec pena nec natura babet oppoſitiõz ad cul.
pam ergo nec ꝓpter penam. nec ꝓpter naturã delent

eſt bona oꝑatio. Et dᷣ
lectio ꝓximi comꝑa/
tur ad bonam opera⸗
tionẽ ſicut argentum

—

† eo ꝙ ſicut argentũ
ſubſternit lapidibus
pᷣcioſis. et ꝑ illos oꝛ/
natur.ſic dilectio per
bonos effectꝰ. Et no/
ta ꝙ in comtemplati
one dei claudit᷑ dile/
ctio.⁊ ſic patet rñſio
ad obiecta.

venialia niſi aſſt gratia. ¶ Item omne peccatũ no⸗
cet ⁊ adimit.ſicut vult Augꝰ in ench̊.⁊ multis locis.
ergo veniale aliquid de bono ſpirituali ⁊ rectitudine
adimit.ſed ſolus deus poteſt anime reſtituere bonũ.
ſicut ſolus potuit eam creare.⁊ hoc eſt ꝑ gratiã. ⁊c.
¶ Item deus punit ꝓ veniali.hoc conſtat. ergo ali⸗
quid inuenit diſplicentie in veniali.ſed nihil omino
remouet diſplicentiã dei niſi qd inuenit placentiã et

veniã.ſed ſola gratia gratũ faciẽs eſt illa que deo pla⸗

cere facit.ergo ⁊c. ¶ Item ꝑfectius eſt carere veniali
qᷓ; moꝛtali.ergo eque nobilis doni ſiue eque ꝑfecti vł
magis pfecti actus eſt delere veniale ꝙᷓ; delere moꝛta
le.ſed moꝛtale deleri nõ poteſt niſi a dono gratie gra/
tũ facientl.ergo ⁊c.(¶¶ Rꝰ dicendũ ꝙ aliquoꝝ poſitio
fuit ꝙ venialia ſine gratia gratũ faciẽte deleri poſſint

gratiã gratis data. Et rõnem buiꝰ oſtẽdere volue/
runt. ꝓ eo videlicz ꝙ veniale peccatũ non repugnat

gratie gratũ facienti ſed gratis date.nec offendit ma/
ieſtatẽ diuinã.quia ibi non diligit᷑ aliquid ſupꝛa deũ.
ſed aliquãtulũ inoꝛdinate ſub deo.⁊ ideo ſicut moꝛta
le poteſt deleri ꝑ gratiã.quia ei repugnat.⁊ quia gra/
tia deo offenſo recõciliat.⁊ quia deũ cõtemptũ amare

facit ſuꝑ omnia.ſic veniale poteſt deleri ꝑ gratiã gra⸗

tis datã queillam modicã inoꝛdinationẽ remouet.⁊
illã occaſionẽ minus amãdi deũ ab ipᷣa anima tollit.

ad lapides pᷣcioſos.

*

nec opoꝛtet ibi eſſe gratiã cleuantẽ animã ad dilecti/

onẽ dei ſuꝑ omuia.quia ꝑ veniale nibil amat᷑ ſupꝛa
deum. Sed bec poſitio licʒ ꝓbabilis videat᷑.a verita
te tamẽ deuiat ſi quis inſpiciat.Omne em̃ peccatum
eoipᷣo ꝙ peccatuʒ eſt aliquo modo animã defedat.et
aliquo mõ ipſam deoꝛdinat.⁊ neceſſe eſt ex hboc ꝙ ali
quo modo deo diſpliceat.qm̃ igitur nota diſplicentie
minima que eſſe poſſit ſine babitu qui reducit ad cõ/
placentiã ⁊ ad amiciciã auferri nõ poteſt. tenendum
eſt omino de omni peccato generaliter ꝙ nullũ oino

poteſt deleri ſine gratia gratũ faciẽte.ſic em̃ decreuit

nos ſanare diuina miſericoꝛdia. ⁊ hoc dicunt ſancti.
⁊ ſonat ſcriptura.que maxime ponit gratiam eſſe ne/
ceffariã ad velenda peccata.¶ Ad illud ergo quod
obijcit᷑ ꝙ ſufficiens punitio abſoluit a culpa. dicen/
dum ꝙ ſi illud intelligat᷑ in facie bominũ qui iudicãt
ſm exterioꝛa poteſt habere veritatẽ. Sed in facie dei
qui conſiderat faciem anime internã ⁊ decoꝛem ima
ginis ſue.quãtacũq; ſit pena.nõ poteſt omino abſol⸗
uere peccatoꝛẽ niſi remoueat᷑ interioꝛ defoꝛmitas.et
ideo in foro dei impoſſibile eſt peccatũ ſufficiẽter pu/
niri qtum ad tempus niſi deleatur per gratiã.¶ Ad
illud quod obijcitur ꝙ veniale dicit ſolam pꝛonita.
tem. dicendũ ꝙ falſum eſt. imo amplius dicit quãdaã
3

Ai

hotai diſplicentie. ⁊ ita ſenꝑ mant in anima. etia
ſi eniat pꝛonitas ad oppoſitũ.niſi interueniat chari⸗

8 tas que opit multitudinẽ peccatoꝛũ. ¶ Ad illud qdð

tudo eſt cõſuetudinaria.

10

obijcit᷑ ꝙᷓ in moꝛbis paruis natura non indiget me/
dicina.dicendum ꝙ verum eſt. ⁊ ſimiliter in ſpiritua-
libus eſt ſi recte fiat ſimilitudinis tranſlatio. Natura
igit᷑ habet in ſe fundamentũ ſanitatis.ſ.vtutes natu⸗
rales regentes complexionem 2 expellentes nociua.
Negimen autẽ ſpiritualis ſanitatis nõ eſt niſi gratia
gratũ faciens. et ideo ſicut coꝛrupta vi naturali non
poteſt deleri moꝛbus coꝛpoꝛalis. ſic nec abſente gra/
tia poteſt deleri(quãtũlibet ſit paruus) moꝛbus ſpi/
ritualis. Hon ergo gratia ſicut medicina ſed ſicut re/
gitiua virtus eſt. exterius autem ſacramentũ eſt ſicut
medicina que non indiget gratia neceſſario. expedit

ſibi tamẽ ad curationẽ venialis. maxime cũ illa egri/
2 illud quod obijcitur
ꝙ maioꝛ connexio eſt venialis ad veniale.dicendũ ꝙ
veniale ſine veniali poteſt deleri.quia neutrũ funda/
mentũ virtutis viuificantis ⁊ ſanantis euertit.ſ.gra/⸗
tiam.ſed moꝛtale extirpat gratiaʒ. non em̃ ſimui ſtat
cum vita.⁊ quoniã nõ poteſt deleri aliqua culpa ſine
gratia.ideo nullus moꝛbus etiã minimus poteſt de/

leri quin deleatur omnis moꝛtalis culpa.non ſic aũt

eſt in veniali.pꝛo eo ꝙ vtrũq; ſimul ſtat cum gratia.
¶ Ad illud quod obijcit᷑ de eo qui in ſolo veniali de
cedit.dicendũ q poſitio eſt impoſſibilis.⁊ ideo nou
eſt mirũ ſi accidat impoſſibile. cum aliquis diſce/
dat cum oꝛiginali ⁊ veniali.vel cũ veniali ⁊ alio quo⸗/
cunq; moꝛtali.punietur pꝛo veniali aliquãta pena in⸗
tenſiue. ſed ratione adiuncti pena illa erit eterna.nõ

ratione ipſius culpe venialis.

¶ Queſtio.ij. b
¶ Atrum venialia poſſint deleri a gratia ſine cõtri⸗

tione ſiue interioꝛi pena. Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ illud quod

leri veniale.

habet᷑ in litera qd eſt verbũñ Gꝛeg. qdð eſt gutta aque
ad caminũ ignis.hoc eſt veniale ad feruoꝛem charita
tis.ergo videt᷑ ꝙ in ſolo charitatis feruoꝛe poſſit de9/
tem ſicut colligitur ex verbis Augu/
ſtini in libꝛo confeſſionũ. veniale non eſt aliud qᷓ; mi⸗

noꝛ amoꝛ dei.ergo quod excludit remiſſionẽ amoꝛis
excludit veniale ⁊ delet.ſed charitas nulla facta men

dicatione poteſt magis et magis inflamari. ergo ⁊c̃.

tem poſſibile eſt iuſtum qui habet venialia moꝛi
doꝛmiendo.vel ita ꝙ cadat in furiam.ergo cum vltra
non ſit locus penitentie.⁊ neceſſe ſit illa venialia de/
leri.quia aliquãdo cum habeat gratiã ꝑuenit ad glo/

riam.ergo poſſunt venialia deleri per gratiã ſine pe-
nitentia.

tem moꝛtale impꝛopoꝛtionaliter plus
offendit deum q; veniale.ſed minima contritio ſuffi/
cit ad delendũ moꝛtale cum gratia.ergo ad delẽdum
veniale ſufficit ſola gratia tem venialia delentur
virtute ſacramenti extreme vnctionis.virtute etiam
euchariſtie ſicut ſupꝛa babitũ eſt. Et expᷣſſe dicit Am/
bꝛoſius.⁊ ꝑ oꝛationẽ dominicalẽ.⁊ benedictionẽ epi/

ſcop alẽ. ſicut dicunt magiſtri cõmuniter.ergo non eſt

neceſſarium conteri. quia alia eſt via deletionis.cum

ergo per hoc remittant᷑.⁊ etiã per contritionẽ ⁊ exte/
rioꝛem ſatiſfactionẽ.⁊ per baptiſmũ.querit᷑ ꝑ quam

Uesrnn cõmunem inſit bijs hec paſſio cõmunis.

Montra. ſupꝛa diſt. xvj. habetur. vbi agitur de re/

miſſione venialiũ.ſufficit oꝛatio wominica cuz aliquo

leiuhio elemoſynis. ſic tamẽ vt pcedat contritio ali

quãtula.ergo nõ poteſt pꝛo illa culpa fieri ſatiſfactio

grun niſi pꝛecedat interioꝛ peniteutia. ergo ⁊c.

Item maioꝛis adherentie eſt veniale qᷓ; moale.
ſed moꝛtale nunqᷓ deletur niſi liberum arbitriũ ab eo
diſſentiat per actũ contritionis. ergo multo foꝛtius
videtur de veniali. ¶ Item quãdo alique due foꝛme
ſeſe compatiunt᷑.vna per ſe nõ expellit aliam.ſed ve-
niale ſimul ſtat ch ratia⸗ ergo gratia per ſe non delet
niale.ergo neceſſe eſt aliq̃d addi vltra qd cũ venia⸗
li peccato oppoſitionẽ habeat.ſed hoc non eſt niſi pe⸗

nitentia interioꝛ.ergo ⁊c. ¶ Item ratio quare moꝛta

le non poteſt deleri ſine actu deteſtationis eſt.qm̃ w/⸗

luntate actũ eſt.⁊ volũtate acceptante.⁊ ideo nõ po⸗.
teſt deleri niſi voluntate deteſtante.ſed venialia vt in
pluribus volũtarie cõmittunt᷑. ⁊ durant in nobis qᷓ;
diu voluntas vult in talibus verſari.ergo videtur ꝙ;
venialia non poſſint deleri ſine contritione interna.

Item poſſibile eſt vnum veniale deleri ſine alio.

ſed hoc nõ eſt niſi per aliquid qdð magis aſpicit vnuz

veniale qᷓ; aliud. ratione cuiꝰ gratie effectus potius

eſt ſupꝛa vnum qᷓ; ſupꝛa aliud. ſed tale non eſt gratia

—

nec ſacramentũ. ſed ſolus actus interioꝛ libeni arbi⸗
trij. ergo ⁊c. . ad hoc voluerunt aliqui dicere ᷓ i

peccata venialia qꝛ quodãmodo ſunt volũtaria.ſine
wlũtate deteſtãte illa deleri nõ poſſint.qꝛ tamẽ lon⸗
ge minus habent de ratione voluntarij qᷓ; moꝛtalia.
ideo quãtulacũqʒ contritio ſufficit ſiue in generali ſi⸗
ue in ſpeciali. Unde dixerunt ꝙ ſi quis cũ impenitẽ
tia venialibus diſcedat moꝛtaliter pcccat. Si quis
vo pᷣter vſum liberi arbitrij diſcedat.poſtmoduʒ de/
lentur per gratiã cum deteſtatione voluntaria.nam
anima que eſt in gratia.ſtatim dum in ſe cõſpicit cul

pam. illam deteſtat᷑.⁊ gratia exiſtens in anima eam

delet. Sed tamẽ illud difficile ẽ ſuſtinere tam in hoc
ſeculo ꝙᷓᷓ in futuro. In hoc inqᷓ ſeculo.quoniã multi
ſunt modi remittendi peccata venialia pter peniten/

tiam.vt cum aliquis deuote ſuſcipit epiſcopalẽ bene⸗

dictionẽ. ⁊ aque benedicte aſperſionem.⁊ ↄſilimilia.
In futuro.quia cum nullus ſit vſus liberi arbi.me⸗
ritoꝛius poſt moꝛtem. in nullo videt᷑ poſſibile ꝙ; gra
tia culpam deleat cooꝑante motu voluntatis anime
iam exute.⁊ ſic modus iſte dicendi non videt᷑ omni/

no ↄueniens. Pꝛopter hoc igitur aliter dici opoꝛtet. i2

Et vt intelligamus modũ deletionis venialiũ notan
dum eſt ꝙ triplex eſt genus peccati.ſ.oꝛiginale.actu-
ale moꝛtale.⁊ actuale vniale. Et pꝛimũ quidẽ mini⸗
mã habet rationẽ voluntarij.ĩmo nullam habet ra⸗
tionẽ voluntarij in nobis. Alterũ aũt genus peccca⸗
ti.ſ.moꝛtale ſimpliciter tenet rationẽ voluntarij. licʒ
non ita ſicut peccatũ Ade quod nullum habuit incii
natiuũ. Aeniale peccatũ quodãmodo tenet mediuʒ.
vnde quodãmodo habet rationẽ pene.quodãmodo

culpe.⁊ rurſus quodãmodo eſt voluntariũ.quodã

modo inuoluntariũ. Habemus enim neceſſitatẽ cõ⸗
mittendi aliquod veniale in cõmuni. qᷓ;uis ad nullũ
in particulari. Pꝛimũ igitur peccatũ quãdo aliunde
contractũ eſt poteſt delcri li.arbi. nibil omino agen⸗
te.ſed ſacramento ſolo exterius adiuuante. ſicut pa⸗
tet in paruulis. Secundũ genus peccati quoniã vo/⸗

luntarie contractũ eſt nõ poteſt deleri niſi li.arbi. cõ⸗
ſonante ⁊ adiuuante. ideo in iuſtificatione impij re/

quiritur motus libe.arbi.ꝑ quem conſonet gratie.et
yleerius ofricio ꝑ aus Miunat Neuigle o peccntij

4
onfte
lgtkon

mt
Gnckoni
i nn
iſetpen
Gonnure⸗
un korn
nunn
nahin⸗

ſllisten

Chatbanca
Pmnotoadi
fiekbummii
no kepug⸗

rtuts d
leuranohe
dſtatedi⸗

gte btlche
Goneppent.
Utcadntund
1tartareel
Wigrikh
ſoninßaler
poioſetett
ctyvohuni

0eigg leat⸗
kute
ed

gun⸗
Nt (Ali
entedie
ſwnialsant
Ngtennec⸗
ictemdicia
Dimmtiqfun
gutehonckt
maletpeer
lanpatt a
nptk tn
ſiieſen
Kaacdial

ſusena

ſe aens

Mufmeſen
(ntun

igenine⸗
mngkietn
urieurn

ſhathce

mirpchs,
unmtmrinen.

nlaeſte.

44

mzhhün
mmrckhangi

Citenudeoun.

tamägnini
bfürftinin
wſgtin
Nunrmötent
ctſvenpet
ſiquisdiſnan
litergacni⸗
alat vonnte
nevolunen
uminſeche
ſtens inmma
ſuſtineretmun
ſcolloqnnin
ſenialzittan
S
Mren Ani
üslenntin⸗
ritt
ouetennine
Awrtiltomi
Plirnacorc
Gtsilütetn
tigniemn
nnigcini⸗
pllembirk⸗
iuitcoleſud
iwirni
ulunbtuil
cbtmtiii
Aodin,
untarii c/
inhectſtn
ecnon
ͦ luͤu
bplotim
iuumn
anſen
alto/
ng,
ſrn,
oc,n
Gen

S
=G
— S=

=

poteſt deleri li. arbi. conſonante ⁊ aliquo exterius ad
uuante. AUnde ſi liberũ arbitriũ gratic non repugnat
volendo ꝑſiſtere in culpa.⁊ gratia virtute ſacramen/
ti vel rei ſacramẽtalis vigoꝛatur.culpam venialẽ de/
let. vel vniuerſaliter vel ꝑticulariter. Ande creden/
dum eſt ꝙ aliquo nihil de peccatis ſuis cogitantc.ſed
tm̃ paſſionem chꝛiſti recolente in ſacramento eucha/
riſtie. recogitante inqᷓ; feruenter. ꝙ venialia peccata
vel omnia vel quedam remittant᷑ ei per gratiã ſic ad-
iutam. ⁊ omnia illa ſiue ſacramenta ſiue ſacraniẽta/
lia vt euchariſtia.⁊ vnctio.⁊ baptiſmus.⁊ aque aſper
ſio. ⁊ epiſcopalis benedictio. ⁊ contritio.⁊ miſericoꝛ/

die exbibitio. ⁊ oꝛationis dominicc. deuota exoꝛatio.

faciunt ad venialium deletionem. non ꝑ ꝓpꝛiam na/
turam.ſed ꝑ eam naturam qua gratia gratum facien
tem ad banc actum adiuuant ⁊ vigoꝛant. Si queras
quomodo adiuuant.dicenduʒ qꝙ in talibus vt pluri/
mũ eſt bumiliatio ⁊ deuotio.que eſt inqᷓ; gratia infoꝛ/
mans repugnans ipſi veniali peccato.qð feruoꝛem
chbaritatis ⁊ deuotionem quãtum eſt ex ſe diminuit.
Ael ea ratione qua eſt in eis penalitas que repugnat

inoꝛdinate delectatiõi.vt pꝛo illa pena iuncta ẽ oꝛdini

15

14

15

16

17

gratie. Et ſic poteſt reſpõderi ꝙ qꝙᷓuis venialia valde
congrue ꝑ penitentiã deleant᷑.poſſunt tamẽ ꝑ gratiã
aliter adiutam deleri.Et cõcedende ſunt rationcs ad
hoc inducte. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ pᷣcedere de/
bet aliquãtula contritio.dicendũ ꝙ magiſter non de/
terminat pᷣciſe modum delendi veniale peccatuʒ. ſed
modũ pfecte ſatiſfaciendi. Nemo autẽ ꝑfecte ſatiſfa/
cit pꝛo culpa niſi etiam interius in coꝛde doleat.quã/
tumcãq; ſe exteriꝰ puniat.⁊ hoc dico vel in generali
vel in ſpeciali. Aenialia autẽ non ſolum ꝑ vim peni/
tentie ſed etiam alijs modis deleri poſſunt vt tactum
eſt. ¶ Ad iüllud quod obijcitur ꝙ veniale eſt maioꝛis
adberentie.dicendũ ꝙ dupliciter eſt loqui de adherẽ
tia wnialis.aut qtum ad maculam.aut qtum ad p/
nitatem que eſt via ad illam. Si loquamur q;tum ad
notam diſplicentie.plus adberet moꝛtale ꝙᷓ veniale.
Si autẽ qᷓtum ad pꝛonitatem. econtrario eſt.deletio
autẽ non eſt reſpectu pꝛonitatis.ſed potius reſpectu
macule peccati. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ veniale
ſe compatit᷑ cum gratia ⁊c.dicendũ ꝙ verum eſt ꝙ ſe
compatit᷑ q;tum ad inberentiam. et ideo gratia non
delet ꝑ ſui eſſentiam vel inherentiã.⁊ ꝓpter hoc opoꝛ⸗
tet ei addi aliquod adiutoꝛiũ.vel li.arhi.vel alicuius
alterius penalitatis.vel ſacramenti. rationę cuiꝰ effe

ctus vel actus gratie repugnat veniali. Quis enim
gratia m eſſentiam ſtet cum veniali.tamẽ charitas

ad feruoꝛem excitata conſumit culpam. ſicut foꝛnax
ignis modicam aque guttam. ¶ Ad illud quod obij

atur ꝙ veniale eſt voluntariũ.dicenduzʒ ꝙ non ſic ſi /

cut moꝛtale. tamẽ quia aliquo modo voluntariũ eſt.
nunqᷓ deletur niſi voluntas deteſtet. AUnde vix con/
uenit ꝙ ei qui pꝛoponit manere in veniali peccato.
vtpote in verbis ocioſis. ꝙ etiam ſi confiteat᷑ remit/

tatur ei culpa. niſi foꝛte pꝛo opere illo contra ſeipſumn
inſurgat. ⁊ adeo rugitus rationis fremat.qꝙ beſtiales

motus ſenſualitatis greſſum figant.ad modũ leonis

uo rugiente cetera animalia greſſum figunt. ¶ Ad

illud quod obijcitur ꝙ veniale vnuʒ deletur ſine alio
dicendũ ꝙ hoc poſſibile eſt duplici modo. Ael quia

volũtas babitudinalit᷑ adberet vni
pa remittitur cui nõ inberet.⁊ remanet culpa cui vo⸗

eſt labi in veniale ꝙᷓ; liberari a veniali.

⁊ nõ alij.⁊ tũc cul

catum magis deteſtatur qᷓ; alterum. Ande gratia ma
gis delet culpam venialem in cuius deletione magis
voluntas cõſonat vel adiuuat.

Onſequẽter qtum ad ſecundũ articulũ que/

qua duo querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrum in
purgatoꝛio poſt hanc vitam fiat aliqua purgatio ab
aliqua culpa. an ſolum a pena. Secũdo vtrum pur/
gatio illa fiat ꝑ ignem materiaMleny.

((Atueſtio. ſ. c
ſſoꝛ fiat ibi purgatio a eita edit pꝛimo per
illud quod dicit᷑ Math.xij. Qui dixerit cõtra ſpiritũ

ſanctũ verbum.non remittet᷑ ei neq; in hoc ſeculo ne
qʒ in futuro.ergo implicat dominꝰ aliqua peccata re/

mitti in futuro.ſed non niſi in purgatoꝛio.ergo ⁊c.

¶ Item Gꝛegoꝛiꝰ in.iiij. dyalogoꝛũ dicit ꝙ quedam
leues culpe remittunt᷑ in futuro.⁊ ibi multa dicit que
ad hoc oſtendendũ faciunt. Si dicas ꝙ; hoc non in⸗/
telligit q;tum ad reatum pene.hoc non ſoluit.quia in
fnturo vtpote in purgatoꝛio non ſolum fit purgatio
a reatu culparũ venialiũ.verũetiam moꝛtaliũ in hijs

qui penitentiã in hac vita non complent.¶ Itẽ om⸗
nis purgatio vᷣm ꝙ buiuſmodi reſpicit feditatem ali⸗

quam. feditas autẽ anine culpa eſt. ergo videt᷑ ꝙ pur
gatoꝛius ignis ſit contra culpam.Si dicas ꝙ eſt con

tra pꝛonitatẽ vel ſequelam vel aliquid tale.tunc que
ro cum li.arbi.poſt hanc vitam ſit ita ĩimobile reſpe/

ritur de purgatione que fit ꝑ purgatoꝛiũ. De

luntas adberebit. Vel ideo quia voluntas vnũ pee

ctu pꝛonitatis ſicut reſpectu voluntatis.quare talis

ſequela poteſt purgari ⁊ non venialis culpa.cũ plus

* e

⸗ animam ſequela moꝛtalis qᷓ; culpa venialis.
Item qð purgat aliquid aliquo modo habet oppo
ſed pena pene non opponit᷑.ergo ſi

ſitionem ad illuc
eſt ibi purgatio non eſt a pena. ergo a culpa aliqua.
Contra. ſuꝑ illud.j. Jo.v. Eſt peccatũ ad moꝛtem
o. Quod in hac vita non coꝛrigit᷑.fruſtra poſt moꝛ/
tẽ venia eiꝰ poſtulat᷑.ergo nulla poſt moꝛtẽ ibi culpa
purgatur. 8

tem Dam̃. q eſt hominibus moꝛs.

boc angelis caſus ⁊ econuerſo. Sed angeli poſt co⸗

ſum a nulla culpa poſſũt liberari.g nec bomies poſt
moꝛtem. ¶ Item BGꝛegoꝛiꝰ? in dyalogo. talis in iudi⸗
cio quiſq; futurus eſt.qualis de coꝛpoꝛe exiuit.ſi ergo
exiuit cum veniali. patet ⁊c. ¶ Iteʒ liberũ arbitrium
mediũ eſt inter pꝛofectus in bono.⁊ liberationẽ a ma
lo culpe. Sed poſt moꝛtẽ nõ poteſt qͥs ꝓficcre in bo⸗/
no.ergo nec a culpa aliqua reſi gere zen faciliꝰ
ſed poſt moꝛtẽ

non poteſt anima venialiter peccare.ergo neca veni

ali reſurgere. ¶ Item veniale in nobis nõ eſt niſi ra⸗
tõne fomitis.ergo ablato fomite.vniale non manct.
ſed fomes aufertur in moꝛte non poſt moꝛtem. ergo
2 veniale. Re dicendũ ꝙ aliquoꝛum magiſtroꝛũ et

tene intelligentiũ opinio fuit ꝙ nullum peccatũ poſt

moꝛtem dimittat᷑.pꝛo eo ꝙ vſus liberi arbitrij ꝙẽtuʒ

ad meritum vel demeritum omnino ceſſat. vnde di/

cunt ꝙ venialia omnino remittunt᷑.aut per peniten/
tiam. aut per finalem gratiaʒ ſi non aſſit locus peni/

centie. ſi foꝛte moꝛte poccupatus moꝛitur iuſtus bo/

mo. Rationem autẽ buius poſitionis ⁊ intelligentiã
per bunc modũ aſſignant. Dicunt enim ꝙ tripler eſt
gratia.ſ. baptiſmalis.penitentialis.⁊ fin

.

3 2

is.⁊ queli-

*

—

lct iſtaru gratiarũ p ſui initio tomminiũ babet ĩ impij
anima. ꝓ eo ꝙ dominat᷑ in ipſo aen⸗ in impij ani

ma velut gratia baptiſmalis que ĩ ſui pꝛincipio delet

omnẽ culpam non tantũ moꝛtalẽ verũetiam venia⸗

lem. Oominat᷑ aũt gratia baptiſmalis ex virtute ſa⸗

eramenti. gratia penitẽtialis ex ſubiectiõe ⁊ cõfoꝛmi⸗

tate liberi arbitrij.gratia finalis ex ꝑfecta cõfoꝛmita/
te omniñ viriũ anime ad ipſam gratiã. Cum em̃ ipſa
ſeꝑatur a carne. iam pꝛonitates ⁊ ꝑturbationes que
inerant anime ex carne recedũt.⁊ potentie anime trã⸗

quillant᷑ ⁊ gratie ſubijciunt᷑.ac ꝑ hoc venialia delen/

tur.ſiue ſint in parte anime rationali. ſiue in ꝑte ani-
me ſenſibili.⁊ ita nullũ veniale dimittitur poſt bang
vit am. ſed expellit᷑ in puncto illo in quo poteſt dici H

eſt finalis gratia que dominiũ ſibi vendicat ⁊ omnẽ

expellit culpam. Si ergo obijciat᷑ eis ꝙ in futuro pur

gant᷑ ⁊ remittunt᷑ peccata. Re ſm cos ꝙ remittunt᷑
qᷓ;tum ad reatum ſiuc penã.⁊ purgant᷑ q;tum ad ſco

riam ſiue ſequelam.⁊ illud dicit᷑ magiſter Hugo ſen/

ſiſſe.qui ait ſic loquens de remiſſione peccati.Aliquã/
do deus remittit ᷣm pietatem.aliquado vᷣm ſeuerita/
tem. aliquãdo ſᷣm vtrũq;. Per incendiũ purgatoꝛij
ſcoꝛia peccati excoquit᷑.per lauacrũ baptiſmi peccati
macula abluit᷑.per flagellum ſatiſfactõnis peccati pa

lea excutit᷑. Sed licʒ iſta opinio ſit multũ rationi cõ/

ſona.tamẽ autoꝛitates ſanctoꝝ vident᷑ expꝛeſſe con

——

traire. Mã ipe O:egoꝛiꝰ dicit in moꝛalibus.q; aliqua
peccata dimittunt᷑ poſt hanc vitam. Et ſi tu dicas

intelligit q;tum ad reatum ſicut obiectum fuit. ſic de
omnibꝰ poſſet intelligi culpis. San Iſidoꝛus tra

ctans illud Marci.j. Jpᷣe vos baptiſabit ſpũſancto

⁊igni. Peccata que pᷣceſſerunt ſpirituſſanctꝰ ꝑ aque

baptiſmũ abluet.⁊ quedã ex eis que poſtea ſequũtur

criminibꝰ per ignem purgatoꝛiũ remittet. cum ergo

peccata pꝛecedentia non ſolum q;tum ad penam ſed
etiã ad culpam abluant᷑.ergo in purgatoꝛio quedam

Stum ad culpam ſunt remittenda. Rurſus cum gra

aad deletionem venialis ſufficit ꝙ li.arbi. ſe confoꝛinet

19

tia dominiũ habeat in anima ſtatim in ipᷣa ſepatione.
ꝓpter quid non purgat a peccati ſcoꝛia vel ſequela ſi⸗
cut a veniali culpa.Et ꝓpter hoc eſt ſecũdus modus

dicendi quem appꝛobat magiſter in litera. et ſancto⸗
rũ multiplex cõſonãt autoꝛitates. dicenduʒ qꝙ; aliqua

peccata vtpote venialia non ſolum in hoc ſeculo ſed

etiã in purgatoꝛio remitti poſſunt ⁊ remittunt᷑.quã/

do quis tranſit cum venialibus.pꝛo eo ꝙ gratia non
fuit adiuta finaliter ad illa delenda. ideo indiget au.

xilio. Quoniã ergo voluntas poteſt gratie poſt banc

vitam eſſe cõfoꝛmis.quis nõ poſſit eſſe adiutrix.pꝛo
eo ꝙ ceſſauit tempus meriti.ideo indiget adiutoꝛio

exterioꝛi. ⁊ cum nõ ſit locus ſacramẽti.babet adiuto/
rium ignis punitiui ſiue purgatoꝛij.qui ideo dicitur

purgatoꝛiꝰ.quoniã anima purgatur a peccati ſcoꝛia

⁊ a veniali culpa ſi cum illa tranſeat.⁊ boc poſſibile
eſt. quia ſicut oſtenſum eſt in pꝛecedenti ꝓbleumate.

nigo⸗ Paſ hanc vitam a veniali culpa poſſe purga
ri. ¶ Ad illud ergo quod obijcit᷑ ꝙ fruſtra poſt moꝛ⸗
tem venia poſtulat᷑ de eo qd non coꝛ:igitur. dicendũ
ꝙ illud intelligit᷑ de moꝛtali. Ael fiat vis in hboc quod
dicit ꝙ in hac vita non coꝛrigit᷑.verum eſt wl in ſe.vł
in merito. Muis autẽ non coꝛrigat aliquod veniale
cum quo quis tranſit.non coꝛrigat᷑ inqᷓ in ſe.meruit
tamẽ coꝛrigi.quia qui diſcedit in charitgte. per illam

gratie.nec eſt neceſſe ꝙ adiuuet. Concedendum ergo

meruit etiam poſt hunc ſtatut
retardant pꝛemiũ charitatis.
citur de caſu angeloꝝ ⁊ moꝛte bominũ.dicendũ ꝙ ſi⸗
mile eſt qᷓtum ad liberi arbitrij inuertibilitatem ſiue
qᷓ;tum ad peccatũ moꝛtale.non q;tum ad omnia. nã
mali angeli poſſunt in penis pꝛoficere. qᷓuis nõ poſ/
ſint a malo reſurgere. Per oppoſitũ.ratione boni me
riti pᷣteriti boni bomines poſſunt a malo eripi.qᷓ;uis
non poſſint in maluʒ lapi.quia in bono in quo moꝛi

untur ſunt cõfirmati.¶Ad illud quod obijcitur de 2 1

ꝛeg. dicendũ ꝙ ſicut ipemet ſubiungit.illud intelli
git q;tum ad moxtalia nõ qᷓ;ẽtum ad venialia. qꝛ ipſe/
met excipit illa.
bitriũ tenet mediũ.dicendũ ꝙ; falſuʒ eſt pꝛo ſtatu illo
Eſt em̃ in ſtatu in quo poteſt ad ingreſſum in gloꝛiaz
diſponi per impedimẽti remotionẽ. quis non poſſit
mereri. Quoniã ad deletionem venialis ⁊ ad remiſſi
onem reatus peccati.ſufficit pᷣſentia gratie ⁊ pene cẽ

conſonantia liberi arbitrij ⁊ adiutoꝛio meriti pᷣteriti.

¶ Ad illud quod obijcit ꝙ facillius eſt labi in maluʒ. 2

dicendũ ꝙ verum eſt qᷓ;tum ad liberũ arbitriũ verti/

bilet. non ꝙtuz ad omnẽ ſtatũ anime. ¶Ad illud qd 24
obijcit᷑ ꝙ, ablato fomite aufert᷑ veniale. dicendum ꝙ

verũ eſt ꝙtum ad poteſtatẽ peccandi de futuro.non
tamẽ opoꝛtet auferri veniale pꝛius ꝑpetratum. quia
nõ omnis cauſa introducendi eſt cauſa conſeruandi.
ſicut in multis exemplis patet. Deſtructo em̃ cultel/
lo nõ poteſt infligi plaga. ſi tamẽ cultellus deſtruat.
non opoꝛter ꝓpter hoc ſanari plagã pᷣus inflictã.
„ (Aueſtio7.:t(„
¶Utrum purgatio illa fiat per ignem materialẽ.aut
. ſoiritualẽ. Et q; ſit ſpiritualis videt᷑ per glo.ſuper

illud. j. Coꝝ.iij. ſi cuiꝰ opus arſerit. Exurit aũt illud

opus qui tẽpoꝛalia dilexit.qm̃ ſine toloꝛe non peunt
que hic cum amoꝛe poſfeſſa ſi. unt. Et Auguſtin? de ci⸗
uitate dei. xx. exponens illud dicẽs.neceſſe eſt vt tan/

tn vꝛat doloꝛ quãtum heſerat amoꝛ. ſi ergo hoc totũ

eſt ſpirituale. nõ videt᷑ ꝙ ille ignis pur ans ſit aliud
niſi ſpirituale quid. ¶ Item qð purgat᷑ 2 a quo pur

gatur ⁊ ipᷣa purgatio eſt quid ſpirituale.ergovidet᷑ ꝙ

illud ſimiliter ꝑ quod purgat᷑. bic autẽ eſt iguis pur/

gatoꝛius.ergo ⁊c.¶ Item nihil coꝛpoꝛale extrinſecũ
facit aliquid ad anime iuſtificatione. ergo nec ad cul/
pe remiſſionem. ſed in purgatoꝛio emuũdatur anima
a culpa.ergo videtur ꝙ non vꝛatur flama materiali.
Wtem ſi anima purgatur ꝑ penam coꝛpoꝛalẽ.cuns⸗
pena moꝛtis ſit ſuᷣma penarum.ergo videt᷑ ꝙ ibi de
beret omnino purgari non igne materiali. ¶ Iten⸗
videt᷑ ꝙ nulla ad boc ſit neceſitas.quia vebemens
vloꝛ ⁊ feruens amoꝛ per ſe ſine aliquo exterioꝛi ſuf/
ficit delere penam et culpam.ſcd ſtatim ſeparata ani⸗
ma cum liberũ arbitriũ conſonet gratie feruet chari⸗

tas. aninsa deteſtatur quãtum poteſt culpam pꝛius

cõmiſſam.⁊ hoc generat feruoꝛem ⁊ doloꝛẽ.ergo ſta⸗

tim delctur omnis culpa. Contra. Sicut dicitur in
glo. ſuꝑ illud ſic ſaluus erit ⁊c. ⁊ habet᷑ in Fa.grauioꝛ

eſt ille ignis qᷓ; quicquid poteſt pati in hac vita. ergo
anime babebũt aliqdð afflictiuũ extra.illud autẽ autẽ
coꝛpoꝛale aut ſpirituale.nõ ſpũale.quia tunc v eſſet
angelus.vel effet anima.vel deus.quoꝛũ nullum eſſe
poteſt. ergo neceſſe eſt q; ſit coꝛpoꝛale. ¶ Item nos
videmus ꝙ recta oꝛdinatione fit ꝙ anima que re⸗/

bus coꝛpoꝛalibus ſe ſubiccerat libiqinofe. vtpote

ab hijs emüͤdari. qus
Ad illud auocodc⸗ 20

Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ liberũ ar-22

tef⸗
lel
er
ga
zumn
ities
giadcen
(eiten
nerape
Ptulsa
itunis
ennr
uuge
4 n
funigis
alvuc aua
cumde
hon ſoliſu⸗
teecxi
lollu ſa⸗
nsopin
luee
Gogtafenit
Atotieer⸗

(atitine

Cahonliken
fſpyllanton
nate⸗
cheßhi
autflagn
enchinren
ſcen guoni
Pbhznüi⸗
Mudtänmn
W
ulrust⸗
hutgnibn
Negutan. Q
eciterdoe

fieninoun
luratione
ſeniſcone
liſdidati.
acori
ahn
ſſtnis
imtirponit
flngnttbi
Wanſfgn
lagzudt⸗

onroch⸗
Pugane
ſümmttn
utqn
ſeung

Püͤke
D
Ngi
nhianſe
mulemi
Nuigehn
moani
Mizglone,
utenzeme,
Kllgati⸗
Züntni⸗
nigeiz
gumſſt
nluemſ⸗
gntgah
Wnniſtni.
”
Nirhriet
ine Augn
Gidentnie
Mdideftmen
1sgpannn git

CAuſcatigtnd.

krwcniig
culclurht
äesincl

Gentrni
rlGe
brtilut
eNerRgN
16 i
SadtcKr,
ziepheri
senelelul

petugee

nneggtif

icte .

uemniii
Anrr
mutnuin
mmiuni
Napaſt
Prdtgid
nmn. n
guſehne⸗
mamn
enn N
tenton

p conuerſionẽ ad bonum cõmutabile. iuſtificat᷑ per
materialia ⁊ coꝛpoꝛalia ſacramẽta.ergo pari ratione

oſt banc vitam purgari debet ꝑ afflictiua coꝛpoꝛa/

ſia. ¶ Itez ſi anima poſt moꝛtem puriſicat᷑.aut ergo

Vloꝛe qui veniat ex contritione. aut doloꝛe qui veni/

gt ex exterioꝛi afflictione. Non pᷣmo modo.quia non
eſt amplius locus meriti.nec q;dtum ad contritioneʒ.
nec qᷓ;tuʒz ad alios actus virtutũ. Mõ ſecũdo modo.
quia doloꝛ de amiſſione eſt potius ſapiens rationem
culpe ꝙᷓ rationẽ purgatiõis.quia venit ex inoꝛdinato
amoꝛe.ergo tercio modo purgat᷑ doloꝛe qui venit ex
afflictione exterioꝛi.ergo ⁊c̃. Pren ſi ignis ille eſſet

ſpiritualis. cum non ſit deus. hoc conſtat. neceſſe eſt

win diuerſis diuerſificetur ⁊ plurificetur. ergo quot

eſſent anime tot eſſent ignes purgatoꝛij ⁊ tot purga/
toꝛia.ſi ergo hoc eſt incoueniens.patet ꝙ non eſt ſpi/
25Rritualis. Pe dicendũ ꝙ Auguſtinꝰ? videt᷑ dubitare

vtrum ignis ille ſit materialis an ſpñalis qͥ cruciabit

vcl nũc cruciat animas.non ſolũ de igne purgatoꝛio.
ſed ctiam de igne infernali. in quo diucs ille ardebat.
non ſolũ ſuꝑ Geñ.ad literã.wrũetiam in libꝛo de ciui
tate dei. Ande ⁊ per modũ dubitationis dicit in glo.
ſup illud.j.ad Coꝝ.iij.qui edificat lignum fenum ⁊c̃.

ponens opinionem dicentiũ igne materiali ⁊ tempo⸗
rali animas poſt han vitam purgari. dicit nõ redar/
guo.quia foꝛſitan verũ eſt.et hocipſum ponit᷑ in l̃a.
⁊ ſatis videt᷑ rationabilis ſua dubitatio.Diues enim

Qqui erat in inferno. ⁊ cuiꝰ lingua vꝛebatur.linguam

coꝛpoꝛalẽ non babebat. Et qui poꝛtat lignum. fenũ.
ſtipulam.non poꝛtat ſecũ hec materialia ſed ſpiritua
lia que ſic nominant᷑ ꝑx methaphoꝛã.quare non ſimi⸗
liter de igne ſpũali methaphoꝛice cõpetit meellegere⸗
Sed q;uis egregius doctoꝛ Auguſtinus viſus fuerit

hic dubitare. alij tũ doctoꝛes nobis auferunt dnbita/

tionem. quoniã hoc cognouerũt multiplici ratione.

vt Bꝛeg.in.iiij. dyalogoꝛũ.⁊ Iſidoꝛus de oꝛdine crea

turarũ.⁊ cõmuniter tenent doctoꝛes tempoꝛis noſtri
ignem purgatoꝛiũ eſſe materialẽ ſiue coꝛpoꝛalẽ.Sed
qualiter talis ignis agat in animas eas affligendo.
boc magnã habet queſtionẽ.⁊ infra inquiret᷑ de pe/

nis animarũ. Qualiter autẽ agat purgando. diuerſi/
tas eſt inter doctoꝛes.Quidã cenim dicere voluerunt

ꝙ p̃ter vim punitiuã data eſt igni vis ſpiritualis pur

gatiua ratione cuiꝰ purgat a veniali macula. vl etij
a peccati ſcoꝛia.ſicut ſacramẽta babent vim ſatiſfaci/

endi ſibi datã.Sed lllud nõ opoꝛtet ponere.ſ.ꝙ vltra

punitionem habeat vim nouã. cum multas animas
dicat Gꝛegoꝛius purgari ꝑ diuerſa loca. ⁊ talis culpe

mũdificatio ꝓpꝛie fit ab ipᷣa gratia. Et ideo eſt alioꝛũ

poſitio vt videt᷑ magis recta.qꝙ ille ignis ꝑer eandem

naturã ⁊ punit ⁊ purgat.quoniã puniẽdo iuuat gra/

tiã. ⁊ gratia habens adiutoꝛiũ pene ⁊ cõſonãtiã volũ

tatis noſtre.que qᷓuis non ſit adiutrix.non tamẽ im/
pedit. eſt potens purgare culpam ⁊ peccati ſcoꝛiam.

lta vt purgatio talis ſit a gratia li.arbi.ↄſonante.etijõ

exterioꝛe pena adiuuante m confoꝛmitatẽ ad remii⸗
ſionem venialiũ que fit in hac vita. Si tamẽ queras

quomodo pena adiuuat gratiã ad delendũ ſiue pur/
= Snaun maculã.dicendũ ꝙ boc facit diuina iuſticia

leia per eum modũ poteſt intelligi pꝑ quem dicit᷑
is imitas grauis ſobꝛiam facit anim ꝗ. id eſt virtꝰ
boe acit quodamodo adiuta ꝑ penam. Si autẽ que.

ras vtrum ſtatim cuʒ gratia habet illud adiutoꝛium

ante extremũ iudiceium.

culpatn deleat t purget ſcoꝛiaz. Dici poteſt ; vtrũch
eſt ſatis ꝓbabile. vel ꝙ ſtatin: vigoꝛet᷑ gratia vt ve/
nialem culpam veleat cum a pena eſt 96
ceps punit᷑ pꝛo obligatione. Ael poteſt dici ꝙ pena
magis ⁊ magis viſponat.⁊ poſtmodũ exquo diſpo⸗
ſuit ſufficiẽter gratia ipᷣa in inſtanti delet eculpã ſi qua
eſt. Quodcũq; hoꝛum dicat᷑ nõ videt᷑ defacili impꝛo⸗
bari poſſe. Concedendũ igit᷑ ignem illũ materialem
eſſe ſiue coꝛpoꝛalẽ.¶Ad illud ergo quod obijcit᷑ de
glo. ⁊ de Auguſtino. dicendũ ꝙ; Auguſtinꝰ nõ negat

iuta. 2 dein⸗/

qn ille ignis materialis ſit qui animas purgabit.ſed

exponit hoc de ſpnali poſſe intelligi. Lamẽ ipᷣe Augꝰ

ſatis in ſermonib? ſuis de purgatoꝛio loquens innuit
ignem materialẽ eſſe ſicut eſt ignis inferni. ¶ Zid ils

quod obijci? ꝙ ſpiritualis eſt hurgatio.dicendum -
verũ cſt. ⁊ ideo effectiue ſiue foꝛmaliter eſt per quic
ſpirituale.ſ. gratiã.ſed tamẽ qꝛ anima peccauit cum
carne.⁊ peccando carnẽ ſibi pᷣpoſuit.⁊ ita coꝛpus pᷣ/

poſuit ſpiritui.diuina iuſticia decreuit etiam in pur/

gatione rei coꝛpali ip̃am ſubijce e.¶ Ad illud quod
Obiüjcit᷑ ꝙ non iuſtificat.dicendũ ꝙ verũ eſt ꝑ ſe.tamẽ

26

27

28

exterioꝛ punitio exercitat ⁊ adiuuat interioꝛem gra-

tiã vt poſ e ꝑducere ad iuſtificationẽ ꝑfectam.¶ Ad
illud quod obijcit᷑ de pena moꝛtis.dicendũ ꝙ ipᷣa pe
na moꝛtis eſt debitum oꝛiginalis peccati.nec
iata ad anime purgationẽ niſi volũtarie ſuſcipiatur
cum quis poteſt euadere. vt in martyꝛibus. vel etiaz

oꝛdi⸗

ſuſtineat᷑ voluntarie cum ab alio infligitur.ſed pena

purgatoꝛij ad hoc eſt.¶ Ad illud quod obijcit᷑ dexo/
loꝛe ⁊ amoꝛe.dicendũ i illi ſunt motus voluntarij.⁊

ideo non opoꝛtet ꝙ ſint in ſummo in anima iam exu

ta. Pꝛeterea iam ꝑ ſe non ſumiciunt.cum non reſtet
amplius merendi ſpacium. ⁊ ideo neceſſe eſt exterius

adhibcri ignẽ purgatoꝛiũ.ſicut paruulis qui nõ pol⸗

ſunt ꝑ ſe mereri ſubuenit baptiſmatis ſacramentũ.

ritur de liberatõne a purgatoꝛio.Et circa hoc
querunt᷑ duo. Pꝛimo qucrit᷑ vtrum vnus li⸗

beretur ante alſum. Secũdo vtrum aliquis euolet

DQueſtio. j. e

¶ vnus liberetur ante alium oſtendit᷑ pꝛimo ter
illud quod dicit apoſtolꝰ.ji.ad Coꝝ.iij.qui edificat li⸗
gnum. fenum. ſtipulam ⁊c̃.facilius ⁊ citius conſumit᷑
ſtipula ꝙᷓ; lignum. ergo cum aliquis ferat ſtipulã. ali-
quis ferat lignum. videt᷑ ꝙ citius liberetur vnus ꝙᷓ

alius. ¶ Item in litera babet᷑ ⁊ eſt Erbum Augu. in
ench. Poſt hanc vitã incredibile nõ eſt nõ nullos fi⸗

deles per ignem purgatoꝛiũ.quãto magis minuſve

bona peuntia dilexerunt.tanto atius tardiuſq; ſalua⸗
ri. ¶ Item in foꝛo penitentie grauioꝛi culpe reſpon/

det grauioꝛ pena. non ſolum q;tum ad intenſionem
ſed etiã q;'tum ad durationẽ. vt patet iuſpicienti ca⸗

nones in quius penitentie tarantur. Si ergo iudi⸗
cium ecclie rectũ cõfoꝛme eſt diuino iudicio.patet ⁊c.

¶Item per peccatũ meruit anima non ſolũ in igne

cremari ſed etiã a dei viſione pꝛiuari.ergo vtroq; mõ

non ſolum acerbius puniri. verũetiam diutius debet
a dei viſione ſepari.ergo tardius purgari.Contra.
Quãtũcũq; merita ſint equalis. tã in celo ꝙᷓ in infer

N Onſequẽter qtum ad terciũ articulum que/

.I.

nso ſunt bmia ? ſupplicia equalitr durãtis. ègo p

riter vt videt᷑ debet eſſe in pena purgatoꝛia. ¶ Item
quãtum poteſt minoꝛ pena ſuꝑ minoꝛẽ culpam.tan⸗/

tũ poteſt maioꝛ ſuper maioꝛem.ergo ccito liberatur

in purgatoꝛio paruus peccatoꝛ per paruam penam.
tam cito liberat᷑ magnus peccatoꝛ per magnã penã.
Item ſi alius citius alio liberatur. aut ratione ma

ioꝛis charitatis.aut ratione minoꝛis reatus. Ratõne

maio:is charitatis videtur. quia charitas eſt tanto
maioꝛ quanto anima eſt deo ſimiſiioꝛ. et tanto ſtatui
gloꝛie vicinioꝛ.ergo tanto citiꝰcurat ⁊ purgat᷑ ⁊ in ce
lum fertur. Sed ꝙ ratione minoꝛis reatus videtur.

quia anima non eſt obligata niſi ad ſolnenduzʒ quod

.

traxit ex bac vita.Sed quãto debitum eſt minus.tan
to citius ſoluit᷑. ergo videt᷑ ꝙ talis citius purgetur et
in celum feratur. Re oicendũ ꝙ ſicut dicit Auguſti
nus expꝛeſſe in litera. in illo igue citius purgat᷑ vnus

ꝙ alius. Qui enim diutius i peccato ꝑmanſit. dignũ

eſt vt diutius ſuſtineat penam. Rurius.qui grauius

offendit. dignum eſt vt puniatur pena acerbioui. ⁊ di⸗
latione patrie longioꝛi.diuina hoc iuſticia faciente q̃

omnibus decentiſſime reddit ſtipendia meritoꝛum.
724 illud quod obijcit̃ in coutrariũ de equalitate
durationis in cclo. dicendũ ꝙ non eſt ſimile.quia in

.

inferno penia cterna infligitur. ⁊ eterno nõ eſt maius

⁊ minꝰ ex parte poſt.ſiue ex parte ea qua eſt eternuʒ.
Similiter in celo pꝛemiũ eternũ datur.in purgatoꝛio
vo ſola pena tempoꝛalis infligit᷑. ⁊ in hac eſt diutius

⁊ bꝛeuius.¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ pena grauis
eque cito delet 6

grauem ⁊c. dicendũ ꝙ vrũ eſtet ſi om

nino pena intenderet᷑ ſm ꝙ intendit᷑ culpa.ſed diui-

na diſpenſatio ſic oꝛdinat vt non omnino intendat᷑

ſiſtum ad acerbitatem ꝗꝓpter magnam difficultatem.

ſiue etiã quia vult vtroq; modo punire. ⁊ ita vt ma/

94

ioꝛ acerbitas et diuturnitas recompenſet ſi quid in
altero deficiebat. illud qd obijcit᷑ ꝙ quis citiꝰ⸗
purgatur.dicendũ c ille qui minoꝛẽ habet reatum.

quoniã locus purgatoꝛius nõ eſt debitus niſi ratõne

reatus vel alicuiꝰ culpe. Et ſi tu obijcias ꝙ charitas
maioꝛ debet facere citius euolare. dicenduz ꝙ chari⸗

tas maioꝛ auget gloꝛiã intenſiue.ſᷣm autẽ durationẽ
non. Ande ſi duo innocentes inequalis charitatis ſi⸗
mul moꝛerent᷑.ſimul euolarent.non tamẽ equaliter
bene eſſent. Quod ergo obijcitur ꝙ eſt ſimilioꝛ ſtatui
gloꝛie.dicendũñ ꝙ verum eſt ratione oꝛdinationis adq
bonum. ſſed non magis qᷓ;tum ad liberationẽ a malo.

⁊ velocioꝛ purgatio reſpicit ereptionẽ a malo direccte

nõ habilitationẽ ad bonũ.

4 (Queſtio.ij. f
L ¶ Etrumn aliquis ſanctoꝛũ euolet in celum antè iudi
cium. Et ꝙ non videt᷑. Hcb.xj.apoſtolꝰ loquens de
viris ſanctis ⁊ fidelibus vicit.Hij omnes nõ accepe/
rũt repꝛomiſſiões deo pꝛo nodis allquid melius pꝛo/
nidente ne ſine nobis cõſummarent᷑.ergo ſi ſancti pꝛi
ſtolis. cum vſq; ad diem iudicij creſcat numerus
ctoꝛũ.patet ꝙ vnus non euolct ante alium. ¶ Item
Math.xxv. ſtatuet agnos a dextris.edos autem a ſi⸗
niſtris.⁊ dicet hijs qui erunt a dextris venite benedi⸗
cti patrig mei geipite reguum. ergo videt ꝙ non ſint

oꝛes non debuerũt cõſummari ſine alijs — .
an⸗

nte illud iudiciũ gloꝛiã pcepturi. Si enim pꝛimo ꝑ/

cepiſſent. non viceret domin? gcipite regnum. ¶ Itẽ

cipes gratie in abundantia. participes
2 gloꝛie. luchgrodobiſckurr harre⸗ agonos 57
õõ

nullius pofſſefſio què babet᷑ ꝑ ſententiã obtinet ante

lationem ſententie. ſed vite eterne poſſeſſio babetur
per ſententiã.ergo cum ſententia detur in die iudicij.
videt᷑ ꝙ ante diem iudicij non euolet aliqua anima
in celum. ¶ Item magnifici regis eo modo eſt ſtipẽ⸗
dia elargiri per quem modũ eius magnificentia ma⸗

gis dedlarat᷑.ſed hoc eſt pᷣcipue dum fit curia vna ex

multitudine ⁊ ex aggregatioe multoꝛũ. ergo videtur

dominꝰ reſeruet gloꝛiã eternam vt eam ſimul om⸗

nibus conferat.¶ Itẽ anima peccauit in carne.ergo

7

viget᷑ ꝙ in carne debeat puniri.ergo nũq;ᷓ pfecte pur⸗

gatur nec punit᷑ quouſq; reſumat coꝛpus in quo pur
getur. ſed ante ꝑfectam purgationem non euolat ani
ma in celum. ergo non ante diem iudicij. ¶ Item coꝛ
poꝛa non gloꝛificabunt᷑ ante diem iudicij quãtũcũq;
ſit ſanctus qui moꝛitur.ergo pari ratione nec anime.

„*

chꝛiſto. Sed conſtat ꝙ chꝛiſtus poſtmodũ non abſtu
lit quod pᷣus ꝓmiſit.ergo ſemꝑ poſt fuit cum chꝛiſto.

ſed chꝛiſtus aſcendit in celum. ergo anima latronis
aſcndit.ergo pari ratione alie ſancte anime. ¶ Item

Phil.j.cupio diſſolui ⁊ eſſe cum chꝛiſto ita dicebat
apoſtolꝰ. GBeaconſiat ꝙ deſideriũ ſuuʒ non erat caſ.
ſum. ergo ſtatim poſt diſſolutioneʒ fuit cum chꝛ ſto.
¶ Item Apocal.vj. date ſunt illis ſingule ſtole. ſech
non ẽ ſtola niſi gloꝛia anime ⁊ ſtola coꝛpoꝛis.ergo ⁊c̃.
Item charitas eſt pondus ſufficienter indinans
⁊ ſurſum eleuans.ergo ſi nõ ſit retardans.ſtatim per
charitatem anima ſurſuʒ euolat.ſed qui purgatur in
purgatoꝛio poſt purgationè non habet aliquod retax

dans.ergo ſtatim euolat.¶ Iteʒ differre mercedem

mercẽnarij facit pᷣiudiciũ iuſticie.ſed deus eſt ſumme

iuſtus. ergo ſtatim quãdo inuenit bominẽ diſpoſitu
ſtatim retribuit. ¶ Item ſpas que differtur affligit

animã.ſi ergo differtur pꝛemiũ ſanctoꝛũ vſq; ad iudi

ciũ.videt᷑ ꝙ ſint in continua afflictione ⁊ gemitu ⁊ ex

pectatione.ergo ſi deus tm̃ differt. videt᷑ ꝙ ipᷣe ſit cru
deliſſimus.
rant dicentes animas nõ eſſe gloꝛificandas.ſed poti⸗
expectare vſq; ad extremũ diem iudicij. Hos ſtultos

dixi.quoniã talis erroꝛ nec fulcimentũ habet ab auto

ritate. nec ab efficaci ratione. nec habuit iſta poſitio
aliquem magnũ autoꝛem nec defenſoꝛem.ſed impo/

nitur quibuſdã grecis. Nidetur tamẽ pꝛo iſto erroꝛe

facere.glo.que eſt ſuper pð. Noli emulari.vbi dicitux
ꝙ iuſti qui moꝛiunt᷑ nõ ſtatim ſunt vbi etiã erũt poſt

iudiciũ.ſed in illa requie vbi erat Lazarus cuʒ Abꝛa⸗

bam. Sed ſicut patet i ipᷣa glo.ex cõſcquẽtibus iſtud
dictum eſt qᷓtum ad ſtolam coꝛpoꝛis.non qtum aq
gloꝛiam vel locum.Certum cm̃ eſt ꝙ cbꝛiſtus expoli⸗

auit pꝛincipatus ⁊ poteſtates tenebꝛaruʒ. ac per boe

conſtat ſanctos qui in limbo erant ad celum cũ chꝛi/

ſto ſublimatos.ac per hoc ⁊ omnes iuſtos qui nõ ba2³
bent reatum pene. ¶ Ad illud ergo quod obijcit᷑ ꝙ; 36

non acceperũt repꝛomiſtões.didendũ q apoſtolus

vocat conſummationẽ qtum ad illius ſuperne ciui-
tatis impletionem poſt quã nullus intrabit. Vel di⸗

*

cendum qꝙ apoſtolꝰ intelligit qẽtum ad tempus gra-
tie.quod conſeruauit vſqʒ ad nos.vt nos facti pari-
etiã fienemus

⁊c dicenq ꝙ iudici iſind

Contra Luẽ.xxiij. dixit dominꝰ latroni.bodie me⸗/
cum eris in paradiſo. ergo anima latronis fuit cum

dicendũ ꝙ aliqui ſtulti circa hoc er. 3

Uhahep
Atcuun
Gpunsdi
Churenn
Mcſedi
lictei
ſtperſe
Giapne

l iſy
heſione
gime

fiſa
eſi
naſug

Glrmni
lmnmneſin
timt
—
ann
mnciiſ
anſget⸗

ietce
ncfnkh

tüisſtgete
wluceugi
ſuftdatan
ronrwirtn
aiee
nbarigtt
Gofnrh
eſaldanin
itbonnii
r iin
edil
r effin
iatulie
baathufin
uir t
gbeer r⸗
ignfngt
ennenſhinc

tſigitit

ttaruuihe
gnustn
i ufi
eteng,
angirn
uni⸗

–
d⸗
bane

40n
ingſg,
Günrti/⸗
naltte/,
leten
oge ſ
ftee
1in

dicere quia iteratio nõ trabit in aliud genꝰ. ergo quãtũcũq itere
fireri ſicut 2 alia. Ze dicẽ frequẽter ducit ĩ libidinẽ ⁊ ↄtẽptii.ideo
cöfiteri ſicut ⁊ alia.Rꝰ dicẽdũ qꝙ ↄſuetudo frequeter endu eſt 2 ſufficit ſtare in

tet ad ſingula deſcedere.ſi t velit deſcẽdere laudabiie ẽ valdea vcile ⁊ ꝑneceſſariũ vol

Ad iliud qð obijcit᷑ de ſentẽtia. dicendũ ꝙ ſicut du⸗
plicit cõtingit regnũ obtinere.ſ. integre ⁊ pfecte. ſiue
itoto ⁊ in ꝑte.ſic duplicit eſt indiciũ ſiue etiã duplicit᷑
ſentẽtia. Mã ſicut ho glificat᷑ ſᷣm ꝑtẽ.ita⁊ ꝑticulariter
iudicatur ⁊ de eo ſententia pꝛofert᷑ quãdo anima de
coꝛpoꝛe egredit. Judiciũ autem vniuerſale ⁊ ſenten/
tia erit quãdo homo erit gloꝛificãdus totaliter. ⁊ tũc
conſummabit᷑ curia celcſtis. et ſic duplex iudicium
competit duplici modo poſſidendi gloꝛiam. Et du⸗

picx modus competit duobus.ſcʒ diuine magnificẽ/

. DH .

tie ⁊ noſtre indigetie. Pꝛopter noſtrã in
lendam ſtatim quãdo anima eſt apta ſublimaturlad
gloꝛiam. quia fruſtra expectaret cum non poſſit am/
plius mereri. Pꝛopter diuinam magnificentiã oſtẽ
dendaʒ reſeruat᷑ generalis ⁊ vniuerſalis reſurrecttio
coꝛpoꝛũ in fine ſeculoꝛũ.⁊ ſic in nullo p̃iudicatur cõo⸗
modo noſtro. dum anima aſſumit᷑ in gloꝛiam. in nul
lo diuine gloꝛie.dum in fine fieret in reſumptiõe coꝛ
poꝛũ totuʒ qdð fieret ſi gloꝛia differret᷑ ab animabus.
⁊ ꝑ hoc patent illa tria.ſ.de poſſeſſione ꝑ ſententiã.de
dei magnificatione. ⁊ de coꝛpoꝛũ reſuſcitatione. De
qua quare differat᷑ ſuo loco babet᷑ inra.

digentiâ tol

(Juxta oꝛdinẽ poſitũ ſt upꝛa diſt xvij. agit hic de cõfeſſione ſ⸗ acramẽtali q;tum ad vtilitatẽ 2

Poſt hec conſiderandũ eſt quid pꝛoſit confemio ⁊c᷑. Supꝛa egit magiſter de confeſſionis neceſſitatea pte

E finis.oſtendens que cõfeſſio ſit vtilis.

cõfitentis.⁊ poſſibilitate a ꝑte abſoluentis.⁊ opoꝛtunitate a ꝑte tempoꝛis.hic agit de vtilitate a ꝑte finis. Et

In pꝛima oſtendi

—

pabet hec pars duas.

t que confeſſio ſit vtilis.ſ.confeſſio vera ⁊ bumilis. In ſecũda oſten/

dit quãtum confeſſiõis cõtemptus obſit.infra diſt.xxij.Cñq; multis autoꝛitatibus ſupꝛa ſit aſſertuʒ. Pꝛima
in duas diuidit᷑. In pꝛi ma determinat us ſunt attendenda in confeſſione ex pꝑte confitentis. In 5. De que

ex parte audiẽtis.ibi. Caueat autẽ ſacerdoe
debet eſſe diminuta. In ſecũda parte ꝙ non debet eſſe ſu
militer ſecũda in qua determinat ex parte ſacerdotis qui

os ⁊c. Pꝛima pars duas cõtinet. In pꝛima oſtendit ꝙ confeſſo nõ
paue ibi Siene autem penitens celare non ⁊c. Si/
obſernandum ſit duo continet. Pꝛimũ eſt vt cõfeſ-

ſa teneat ſecrete. Secũdum vo vt non abſoluat alterius parrochianñ.⁊ boc ibi tangit᷑. Quod vo dictum eſt.

Et ita pꝛincipaliter duo tangunt᷑. ſcʒ ꝙ cõfeſſio integra debet eſſe ⁊ ſecrcea.

(YZeterminat que ſunt attendenda in confeſſione ex
parte cõfitentis. oſtẽdens ꝙ cõfeſſio non debet eſſe di⸗
minartar e. ä
¶ Poſt hec conſiderandũ eſt quid pꝛoſit cõfeſſio illa
vbi ſingula peccata que quiſq; fecit non exprimunt᷑.
9 Sane dici poteſt omnia crimialia ſemel ſaltẽ opoꝛ⸗
tet in cõfeſſione expꝛimi.niſi aliqua a mente exciderint

Sůʒ qꝛ nemo delicta intelligit oĩa.generalit ſaltẽ ea cõ

a. ij. .„ oĩa crimi/ ʒ 9
nalia ſemel ſaltẽ ozꝛ
tet in ↄfeſſone expꝛi
mi. Nidet᷑ hoc falſũ.
qꝛ ad hoc ꝙ cotriti
valeat nõ opoxet ſi⸗
gllatim conteri de q̃
libet. imo iuſtificatur
in cõtritione de omi⸗

fitere quoꝛũ memoꝛis non habes. ⁊ ſic nihil celaſti de bus. ergo pari ratiõe
b ſceleribus tuis.? Tlenialia o qꝛ innumerabilia ſunt. Eenen
ſufficit generaliter confiteri. niſi aliqua ſint frequẽter. nile. qꝛ K
iterata. Derfectiꝰ ẽ tamẽe etiaʒ illa expꝛimere ſi vales. in cõſpectu dei qᷣvn
ideoq; quotidie generaliter fit confeſſio in eccleſia pꝛo aſpectu Vidcr oin ſedl
venialibus.ſ. peccatis que quotidie admittimꝰ. ? ꝛ'o cõfeſſo et i coſpectu
lililllis moꝛtiferis quoꝛum noticiaʒ nõ habemus. VUnde boriscel us Poeck
Aug⸗ in x. re / Auguſtinꝰ. Veritatẽ dicit deo penitens. quãdo nihil hi audleo morta⸗
ſponone cõtra illi de cõmiſſis ſceleribus celat.niſi qð etſi voluntate ſis ſingula. Et iteruz.
pelagianog, celauerit. deus ignoꝛet. ſed veritatem ſibi dici vult ab ¶( ofeſſio fit ad erube⸗
l co vt veniam conſequat᷑. Si vᷣo mente aliqua excide⸗ ſcentiã. contritio vᷣo
rint. confitet᷑ veritatem deo cum generaliter dixerit. ad peccati deteſtatio
Deus qui noſti occulta coꝛdis.⁊ opera mea ⁊ delica S—è——
a te non ſunt abſcondita.quibus veniã largiaris pꝛe⸗ ſecciõe multoꝝ mao⸗
M coꝛ.⁊ hec eſt veritas confitentis quã diligit deus. Uñ rũ. ſed erubelcẽtia in
Pfſall. Ecce em̃ veritatẽ dilexiſti.hic inſinuat᷑ ꝗ general cõ/ expletise ſiuguloꝝ.
IFZIielſio etiã moꝛtalia delet quoꝛũ intelligẽtia nõ habek.· b. ij. ¶ Aenialia ⁊c. 40

D Mſtendit ꝙ confeſſio non debet eſſe ſupflua. f.
Sicut aüt penitens celare nõ debet peccatũ ſuuʒ quia

d
culũ qñ timer pbabiliter aliqð hoꝛꝝ eſſe veniale peccatũ. ↄfitendũ

iiiterats.
ʒ eeenk. vehnialia tunt. ergo ſufficit illa generalit
aliud genꝰ. ergo quãtũcũq; iterent venialia iun dubiñ ⁊ vit andũ ꝑi-
gencralitate. nec oxoꝛ⸗
Eti aſcẽdẽ ad ꝑfectiõʒ.

ſufficit gñalit᷑ cõfiteri

niſi aliq ſint frequẽt᷑
Aidet᷑ nõ bñ

4

41 cij. ¶ Mec bũilitatis ſupbia eſt. ita nec hũilitatis cauſa fateri ſe reum illuis e Adm
Zuſa karer ſereum. qo ſe non cõmiſiſſe noſcit.quia incauta eſt talis humlii⸗· ſen
eneri n luitas ⁊ peccatoꝛẽ cõſtituit. AUnde Auguſtinꝰ.Cum hu Aug⸗ de ve nrnn
Si queris a me vtrũ tireris.mẽtiendo efficieris qð vitaras.veritas in ttens·· neurtb
iuſtus ſim. R ꝙ nõö. eſt. niſi ita te dixeris peccatoꝛẽ vt etiã eſſe cognoſas. cunfi
ſeg conſtat ꝙ Augy· Wleritas aũt ipa eſt vt qð es dicas.nam quò eſt veirr,.··r utli
luſtus erat. et bocex tas. vbi regnat falſias ntn
bumilitate diecdat? ¶ Betermiat que ſunt attendenda in cõfeſſioneeer ice
.
reiũ vel iniuſtũ eſt du ¶ Caueat aũt ſacerdos ne peccata confitentiũ alijs pꝛo⸗ Gnid⸗
pliciter. Aut putire- dat. alioquin deponat᷑. AUnde Gꝛegꝰ. Sacerdos ante Gꝛegori⸗, Ilt
atus eſt iniuſticia. ſc omnnia caueat ne de hijs que ei cõfitent᷑ peccata slieeuoauu· Euuineh
unblicter pᷣuat iuſti recitet.non ꝓpinquis.non extraneis.nec qð abſit ppos
babeat moꝛtalis cõo⸗ bus diebus Vite ſue ignominioſus ꝑegrinando ꝑgat. JM (6SAvonpun
ſcientiã. Alio molglo (Oſtendit ꝙ nõ debet abſoluere alterius ꝑꝛochi /½ pornialo
iuſtũ put pᷣuat iuſti · ¶ à vo dictum eſt vt penitens eligat ſacerdotẽ ſcienn iiaurh
——EDE tem ligare ⁊ ſoluere. videt᷑ contrariũ ei qð in canoni nicd
elt ſe iniuſtuz ſaten. bus renitur. vt nemo. ſ.alterius parꝛochianũ iudicener nnl
m illud Yſa. lxiijvt Blumat. Sed aliud eſt fauoꝛe vel odio ꝓpꝛium ſacer: G midinenſs
pãnus mẽſtruateyni dotem cõtemnere.qð canones ꝓhibent. aliud ceetum Crmdillin
eerſe iuſticie veſtre. vitare. qdð Vrbanus facere mouet. ne ſi cecus cecũ du Math. xv. inirt
MNoec iuſtiſicat homo cat ambo in foueam cadant. Ait em Vrbanus ſecidꝰ ctdh
õ Slacuit vt nulli ſacerdotũ deinceps liceat quẽlibet cõ Uwetl
ADicebat ſeno aſſ ug. miſſum alteri ſacerdoti ad penitentiã ſuſciꝑe.ſine eius Gtene
42 ſtum. Et nota ꝙ con. (olſenſu cui ſe pꝛius cõmiſit. niſi ꝓ ignoꝛãtia illius cui ööſenn
feſſio debito mõ fa pꝛius cõfeſſus eſt. Qui vo cõtra hoc facere temptaue³-⸗ nin
cta debet habere. xvj. rit.gradus ſui ꝑiculo ſubiacehbſitt. 3 rjtoh
Satores ri vfne. ô ð n ſani
Sit ſimplex. bumilis. confeſſio. pura. ſidelis. Et frequẽs. nuda. diſcreta libens. vereci WX.
rnabilis accclerata. Foꝛtis 2accuſans. ꝛ ſi parere pata. Suſſicientia aut ei ikedggtee Iftgidn
Bae — Queda enim ſunt cõditiones aue ſunt a debent eſſe in cofefſione ſm ſut rectam quatitacem. ſlmf
nat An nectum oꝛqinem ⁊ ſocietatem. Quedã m rectam qualitatẽ ? m rectam quãtitatem. Et boc tri⸗ luligpor
lirio er. Nut eytum ad integritatẽ. aut q;tum ad numeroſitatẽ. aut qtum ad diuturnitaté. ⁊ ſic ſunt tres con⸗ hlteraſn
itiones.ſ. ꝙ ſit integra. frequẽs. ⁊ accelerata. Si qtum ad aſſociationẽ. ſic debet habere duarum ſocietatem cenii ſp
darac eamn, 7 ſatiſfactionis.qtum ad contritionẽ ſit lachꝛymabilis. q;tum ad ſatiſfactionẽ ſit parere Matpecen
parata. ,Ael q;tum ad vtrũq;. ⁊ ſic foꝛtis. Oꝛtum ad qualitatẽ. aut ipſius confitentis aut cõfefſionis. Si con⸗ onſeſon
Allltentis.ſic ſunt quinq; conditiones. m vim rationalem eſt ſimplex. ſm concupiſcibilẽ debet eſſe libens. m ſaſbnonoe
iraicibilem hunailis. in ſermone fidelis. in ſigno verecũda.⁊ ſic ſunt quinq;. Si in ſe conſideret᷑.ſic debet eſſe innſenane
nibi vt nibil intermiſceat. debet eſſe nuda vt nihil celatũ teneat q́;tum ad circũſtantias. debet eſſe diſcreta vt᷑ foigetn
ni il addat. debet eſſe ſecreta vt alijs non noceat. debet eſſe accuſatoꝛia vt ſeipſum puniat. Et ſic ſunt tres ex utnpnit
te qualitatis. tres ratione adiuncti.quinq; rone ſubiecti.a. quinq; ratione ſui.⁊ ſic in vniuerſo ſunt.xvj. tdgnbestu
43 K ¶ Sed aliud eſt fauoꝛe vel odio ꝓpꝛium ſacerdotem contemnere ⁊c. ANidet᷑ hic male ſoluere.quia ex bac ſcplegtine
olutione quilibet cui vult poſſet conſiteri.dũmodo non cõtemnat ꝓpꝛium ſacerdotem. Sed contrarũ habe⸗ Muhnen
tur in decretali. vbi dicit᷑ ꝙ ſi ex cauſa vult accedere ad alium. petat pꝛimo ⁊ obtineat licentiã. quia aliter nõ htgtdo
Poterit ſoluere vel ligare. R dicendũ ꝙ illud verbum Auguſtini intelligit̃ q; tum ad electionem ſacerdotis. aanſte
antecy ſubditus alicul ſe ſubijciat ⁊ curam anime cõmittat.ſed verbũ Arbani poſt cõmiſnonem. extũc enim Arontnd
4 tenetur ei confiteri. j niſi petat licentia. Pam in n N poſt comimnonem. exti nck⸗
A4 1 Pamgennſtener debet alij niſi petat licentis. Tamẽ in quinq; caſibus habet᷑ licentia petita p obten⸗ iaſhuſſe
n rnachi e vagabũdus. Secudus eſt ſi renũciauit domicilin. Tercius ſi peccauit vel offendit in alie⸗ ſtfecin
ad malg. Dlein nartus ꝗpter ſacer dotis ignoꝛantiã vel maliciã. quia eſt reuelatoꝛ còfefionis vel ſollicitatos himet
. ! us eſt in caſu neceſſitatis vt ſi ſit in articulo moꝛtis.vel debeat intrare iuſtũ bellũ. vnln
D intelligentiã bui? partis ᷣm duo que tan/ liceat ali in⸗ itter n
. gunt in litera duo pᷣncipaliter querunt᷑. Pꝛi uno vum Reeaderca S. ann
Secid 55 querit de confefſone qtum ad modum na peccacs refrrrre. ece
Bec pꝛuni qehe e one peum ad ſig llum. òMBꝰ N
Aita haini qucrfurtnig. Daimo quer for um (Qucſtiodſ. „ achet

Aun

telnl
mionuin
ungttim
Gten Eban
S
nmhctn
iſeu
ſcnis
Celtal in
ſe ec
Keniannt
ſeſprnns
grantit
Cnmmitt,
gung

nia confiteat᷑ vni.

45 ꝙ confeſſio poſſit dimidiari. *
nialibus nõ eſt vis. ſicut em̃ nõ eſt vis neceſſe ea co/
fiteri.ſic non eſt neceſſe ea ſimul ⁊ omnia integre con-
fiteri. Sed de moꝛtalibus dicitur ꝙ neceſſe eſt omnia
confiteri vni ſacerdoti. omnia inqᷓ quoꝛũ eſt memoꝛ.
46 de quibus non fuit als legitime confeſſus. Et tunc

—

¶ Dꝛ non liccat de confitendis omittere oſtenditur
pꝛimo autoꝛitate Auguſtini in libꝛo de penitẽtia.Ca/⸗
ucat ne verecũdia ductus diuidat apud ſe confeſſio/

neʒz. vt diuerſa diuerſis velit manifeſtare.quod eſt ſe
laudare ⁊ bypocriſi intenderc.⁊ ſempꝑer venia carere.
ad quam fruſtra ſperat peruenire. ¶ Item ratione
oſtendit᷑ ſic. Confeſſio oꝛdinatur ad peccati cognitio
nem. ſed nunqᷓ recognoſcit egritudinem ſufficienter

qui ſolum peccatum vnum nouit.cum bomo multis

egrotet. ſicut patet in medicinis.ergo non ſufficiẽter

peccatũ dxtegit qͥ nõ dicit vni ſacerdoti peccata oĩa qᷓ
cõmiſit. ¶ Item confeſſio eſt ad peccatoꝛis accuſati

onem.ſed cum peccatoꝛ ſe accuſat de tribus peccatis

⁊ fecit decẽ.boc ipſo pᷣtendit ſacerdoti ſe non peccaſſe
niſi ter. ſed boc ẽ falſitas ⁊ bypocriſis manifeſta.ergo
⁊c̃. ¶ Item confeſſo fit ꝓpter abſolutionem.abſolu/
tio autez ſacerdotis ſignum eſt diuine abſolutionis.

ſed deus nunqᷓ abſoluit ab vna culpa quin abſoluat

ab omni culpa moꝛtali. ergo abſolutio ſacerdot aut

nulla eſt. aut eſt ab omni culpa.ſed non meret᷑ abſol/

ui a ſacerdote peccatoꝛ qui celat ci peccatũ.ergo nul/
teat᷑ ſacerdoti vni omnia a
Contra. Omnes ſacerdo-
L Nchꝛiſti. ergo idem eſt confi /
teri diuerſis qd confiteri vni.ergo tantũ valct ſi pec⸗
catoꝛ diuiſim diuerſis confiteat᷑ omnia quãtuzʒ ſi om
Item confeſſio eſt in remediuzʒ.

la eſt abſolutio niſi con
quibus indiget abſolui.
tes tenent locum vnius.ſj.

go non debet fieri

confiteri duo.ergo videt᷑ ꝙ confeſſo poſſit dimidia/

ri.¶ Item ſufficit ſi quis confitetur ſacerdoti ꝓpꝛio

£△

illud a quo poteſt abſoluere. ſed poſſibile eſt ꝙ aliqd s
babeat caſum vel peccatum a quo non poteſt abſol/

uere niſi mperio: ergo ictt munor confiteatur
d confiteat᷑ maioꝛi.ergo videtur
dicendum qꝙ in æ

vni.⁊ peccatum illu

in ſcandalum. ſed poſſibile eſt c
penitens confiteat᷑ pꝛopꝛio ſacerdoti aliquod pecca⸗/
tum quod ſcandaliſabit eum. vtpote ſi cognata ſacer
Qotis fuerit eius adultcra. ergo videtur ꝙ poſſit pec·
catũ &̊ reſeruare. ⁊ alia ſibi dicere.⁊ ita confeſſonem
dimicdiare. ¶ Itẽ aliquis confeſſus eſt vni.x.et com/
miſit. xij. ⁊ oblitus duoꝛũ poſt recoꝛdatur non babẽes
copiam ſacerdotis. iſte fuit legitime confeſſus de.x.
ergo ſi non debet bis puniri pꝛo eodem. ſufficit nunc

voco legitime confeſſum quãdo nibil interuenit q3

abſolutõnem ſacerdotis irritam faceret.qdð eſt in.iiij.

caſibus.⁊ duo ſunt a parte abſoluentis. Anus ſi non

ſciat. alter ſi non poſſit. Anus contra dauem ſcientie

atert cantt⸗ anem porenti Duo a arde oußfen *S S
tis. Anus ſi ficte confiteat᷑. Alter ſi poſt confemſnone,z „ ce wccene Ne S
ſatiſfactionem contemnens cius obliuiſcat. Si autẽ ¶ Utrum liceat aliquid in confeſſione addere. Et ᷓ

5

legitime confeſſus eſt.non opoꝛtet i

terare niſi in vni -
uerſali.ſi vo non. opoꝛtet ꝙ omnia dicat.pꝛo eo ꝙ; ſa-

cerdos abſoluit ab omni culpa. aut nulla eſt abſolu⸗

tem ab o Mirelatad boc ergo ꝙ confeſſio ſit in
eſt ꝙ, omnia que ſimul habet in conſci/

tegra ne

— 2

entin auibugtejeeur- anftert la, ribe⸗ ic⸗
alioquin ſicut expꝛeſſe dicit Auguſtinꝰ pꝛobat con/
47 feſſio ficta. (iq mluc 5 ad obijcit æ oẽs ſacerdotes

tio. Mullus autẽ ſacerdos intendit abſoluere penitẽé

. —

XXI.

. 22 —
— —

tenent locum vnius xpi. dicendũ verum eſt ſec ita

4

tenent locum vnius ꝙ non ſimul omnes.ſed quili

ſi recte con

toꝛi celauit.⁊ ita chꝛiſto. ¶ Ad uludq quod obijcit᷑ de
ſcandalo ſacerdotis.dicendũ qꝙ; vbi timet᷑ ſcandaluʒ

ſe. ⁊ ideo Anevule confiteri ſacerdoti tanqᷓᷓ cbꝛiſto.
Ieren tet neceſſe eſt ꝙ omnia dicat vni.qꝙ ſi ali
quid celat vni qᷓ;uis dicat alij.quãtum eſt in ſe media

48

.

non eſt cofeſſio dimidianda.ſed licentia petenda.etſi
non datur.ſuꝑioꝛ eſt adeundus vel alius qui babeat

eius autoꝛitatẽ. nam in tali caſu licentiam petere eſt
obrinere. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de eo qui ꝑ obliui⸗

onem omiſit.x.confiteri.dicendũ ꝙ ſanum conſilium

49

eſſet ꝙ totum diceret ſicut in pᷣcedentibus tactum ẽc.
tatẽ non credo ꝙ teneat᷑ dicere niſi in generali. niſi
foꝛte aliquis pᷣdictoꝛum caſuum interueniſſet. Nam
aliud dicere.eſt viam cõfeſſionis ⁊ ſalutis multis au-
ferre. cum multi confiteant᷑ aliquãdo aliquod pecca

tum enoꝛme. qð deinceps vix alij ſacerdoti dicerent.
nec autoꝛitates ſanctoꝛũ hoc cõpellunt dicere.qꝛ boc

nõ eſt confeſſionẽ diuidere. pꝛima cm̃ fuit integra. et
ſecũda ſimiliter.quia nõ opo:tet hunc de alijs babere
remoꝛſum nouũ.nec nouam abſolutionem.ſimiliter

iudicandũ eſt de recidiuo.¶ Ad illud quod obijcitur

50

de recurſu ad ſuꝑioꝛem. dicendũ ꝙ aut recurrit p ab-
ſolutionẽ a culpa.aut a pena ꝓpter excõmunicationę

vel irregularitatẽ. Si ꝓpter abſolutionem a pena xeł

penali vinculo. ſufficit ꝙ confiteat illud ſolum. Si
pꝛopter abſolutionẽ a culpa.ſi ſupioꝛ nõ remittit ad
ꝓpꝛium confeſſoꝛem. ſanum conſiliũ eſt ſi non babet

cauſam excuſantem niſi ſolum erubeſcentia vel opi⸗

nionem falſam.qꝙ omnia de quibus habet remoꝛſuzʒ
ipi dicat.⁊ ꝓ omnibus illis generalem abſolutionẽ ?
penitentiã ſuſcipiat. Si autẽ aliquã excuſationẽ ba-

bet ꝓbabilem ratione cinꝰ magis vult confiteri alte/

ri. tenet᷑ totum inferioꝛi reuelare.⁊ peccatũ illud qð

ſuꝑioꝛi eſt confeſſus.⁊ cetera alia.⁊ ſic non erit con/

feſſio diuifa. ⁊ ille extunc poterit ab omnibus abſol⸗
uere.qm̃ ſi aliqua peccata abſolutioni ſuꝑioꝛũ reſer
uant᷑ in quibus minoꝛes ſacerdotes cum eis non cõ/
municant.hoc magis factũ eſt ꝓpter taxationem pe-
ne quã tali peccato ſuꝑioꝛ debet ſapient᷑ infligere ſiue

7

iniũgere ꝓ culpa qᷓ; ꝓ ali

o. ⁊ idco ſi talem culpã con

feſſus eſt. ⁊ penã pꝛ0 ea a ſupioꝛe ſuſcepit. poteſt illã
cum alijs inferioꝛi integre confiteri.⁊ ille abſoluere

eum ab omni culpa.ita dũtaxat vt ille faciat peniten
tiã a ſupioꝛe ſibi iniũctam.Et ſi tu obijcias q; iſte qui

adit ſupioꝛem. ⁊ vnicum tm̃ vel duo alijs tacitis con
fitetur. videt᷑ eſſe hypocrita ⁊ ſe laudare.diceudũ x
verũ eſt ſi iminẽt ſe ſibi generalit᷑ cõfiteri. tunc em̃ vi-
det᷑ ip̃m alia crimia nõ baberc.ſed dũ oſtẽdit ſe ſpeci⸗
aliter ꝓ illo vnico adueniſſe. ⁊ aliũ confeſſoꝛẽ ꝓ mi⸗
noꝛibus habere. ⁊ boc acceptat fuꝑioꝛ.nulla ẽ ibi de·

ceptio. ꝙᷓuis totũ dicere ſit maioꝛ ꝑfectio.

* 2

⁊ babet᷑ in litera. Si cauſa bumilitatis mentiris. effi
cieris qð vitaras.ſi ergo aliquis cauſ. a humilitatis
accuſat ſe amplius qᷓ; meruit. videtur ex boc culpam
incurrere. ¶ Item iniquus teſtis eſt qui accuſat aliũ

in eo in quo non eſt culpabilis qnatumcunqʒ faciat

bona intentione. ſed bic in confeſſone contra ſeteſti

ficatur. ergo ſi ſe accuſat in eo in quo non peccauit.

vicer inique agat. ¶ Item nibil obijctengum eſt

Ai.

in iudicio manifeſto quod nõ poſſit manitfeſie pꝛoba

ri. ergo pari ratione nibil imponenqum eſt in iuchcio
penitentiali qdð non poſſit per teſtem rectum pꝛobari.
teſtis autẽ eſt conſcientia.ergo nihil dicenduʒ eſt niſi
de quo accuſat cõſcientia.ergo ⁊c. ¶ Item confeſſio

eſt ad dirigendum medicum ſpiritualem.ſicut cogni

ſta ⁊ i
eſt ibi culpam agno

tio carnalis infirmitatis eſt ad dirigendũ medicum
carnalem.ſed ille facit errare medicum qui dicit ſe ha

bere moꝛbũ quem non babet.ſicut qui dicit ſe nõ ha/

bere duen habet. exgo ſicut peccat ille qui dimittit.
auiaaclr i men
cere vbi culpa non eſt. ergo ſi po⸗
teſt ⁊ debet ſe bomo accuſare pᷣm ꝙ agnoſcit ſe.⁊ bo/

na mens poteſt ſe magis culpabilem reputare qᷓᷓ ſit
hm veritatem.videt᷑ ꝙᷓ magis poſſit ſe accuſare qᷓ; ſit

in re. ¶ Item qui conterit᷑ plus ꝙ; meruit.⁊ ſatiſfa/
cit puniendo ſe vltra qᷓ; meruit.iuſte ⁊ laudabiliter et

bene heit. eg⸗ pari ratione qui ſe accuſat vltra qᷓ; pec

cauit. bene facit. ¶ Item confeſſio eſt ad bumiliatio
nem confitentis.⁊ hoc ꝑ accuſationẽ.ſed nemo pvteſt

ſe nimis hũiliare etiã ſi ſe ſubijciat omnibus pꝛopter
deum. ergo pari ratione nemo poteſt ſe nimis accu-
Rein ponatur ꝙ aliquod peccatum cõmiſit
quis de quo dubitat vtrum ſit moꝛtale vel veniale.

quero qualiter debeat illud confiteri.⁊ videt᷑ ꝙ ſicut

moꝛtale.quia in dubijs ſecurioꝛ ꝑs eſt eligenda.alio⸗

quin ſi ſicut veniale confitet᷑.diſcrimini ſe cõmittit.

ſed poſſibile eſt ꝙ iſtud peccatuzʒ non ſit niſi veniale.
ꝛtale. ergo ad con
Reꝰ ad pꝛedictoꝛũ

ergo poteſt veniale confiteri vt
feſſionẽ addere ad ſe accuſandũ .
intelligentiã pᷣnotandum eſt ꝙ differt mentiri ⁊ fal/
ſum dicere.
vox qᷓ; ſentiat mens.etiam ſi per vocem verum dicat
in re. Falſum dicere eſt quãdo vox diſcoꝛdat a re ſi/
gnificata. Mentiri quidẽ quia ſemꝑ impoꝛtat abu/

ſum ſigni ⁊ obligationẽ hominis q;tum ad vim intel
lectiua ⁊ exterioꝛem inter quas eſt diſcoꝛdia.ſemper

malum eſt.⁊ ita m ſe malũ ꝙ nulla poteſt bona cir/

cũſtantia veſtiri vt bene fiat.ſicut dicit Auguſtinꝰ in

libꝛo cõtra mendaciũ. FYalſum vᷣo dici poteſt frequẽ/
ter meritoꝛie cum mens decipitur.⁊ ita credit eſſe vt
loquit᷑.ſicut dixit apoſtolus ſe in hijſpaniam ꝓfectu⸗
rum. Roma.xv. Si ergo tu queras vtrum liceat ad/
dere ad ↄfeſſionẽ. Reſpondendũ eſt ꝙ aut tu loque/
ris qᷓ;tum ad teſtificationem cõſcientie.aut qtum ad
confoꝛmitatẽ veritatis in re. Si q;tum ad conſcien/
tiam.vt cõſcientia minus accuſet ⁊ vox amplius. ſic
eſt peccatũ ⁊ mendaciũ.⁊ perdit᷑ confeſſionis meritũ
in qua debuit eſſe verbũ verax. m illud Eccleſiaſtici
xxxvij.ante omnia verbum verax pꝛecedat te. Aerbũ
verax eſt quãdo id expꝛimit lingua qð ſentit conſciẽ/
tia. Si autẽ intelligas de additione q;tum ad rei veri

tatem.ita ꝙ cõſcientia non diſcoꝛdat a lingua.dicen/

dum tunc ꝙ talis additio poteſt eſſe meritoꝛia. Qui
enim in paruis ſe credit grauiter offendiſſe.⁊ ſic con-/

fitetur quaſi grauiter offenderit. multũ abſq; dubio

ꝓficit. Ratiões igit᷑ ad pꝛimã partẽ pcedẽtes cõclu⸗
dunt ꝙ non poteſt nec debet addere vltra teſtimoniũ
conſcientie. Ratönes ad ſecundã partẽ pcedunt ſᷣm
ꝙ in additione lingua conſonat cum cõſcientia. ⁊ ſic
icet addere.quia nullum fit veritati piudicium dum
ſimul iungit᷑ veritas mentis ⁊ oꝛis p humilitate coꝛ/
dis. et ſic inteiligit iſtud Gꝛeg. bonarum mentiũ c.
Similiter ⁊ ſequens de contritione ⁊ punitõne ⁊ ad⸗

Contra. Gꝛeg. bonarũ mentiũ

entiri enim eſt quãdo aliud expꝛimit

I.

ditione. Poſſet tamẽ dici ꝙ non eſt ſimile de contri⸗

tione ⁊ punitione ⁊ de confeſſione.quoniã confeſſio

eſt actus veritatis.⁊ contra bunc non poteſt aliquis
dicere aliquid qdð non ſit falſum ⁊ pꝛeiudiciũ verita/
tis. non ſic eſt de punitione. quia iuſte poteſt aliquis
ſuſtinere penam quã non meruit. etiã ꝓpter gloꝛiam

dei. vel pꝛopter ſalutem ꝓximi.vel in amplioꝛẽ pꝛofe/
fectum ſui.⁊ hoc eſt abundantis iuſticie. Aeritas vᷣoO

debet nec deficere nec ſupabundare.quia eſt rectitu⸗/

do intellectus. ⁊ hec rectitudo eſt indiuiſibilis.ſed re.
ctitudo voluntatis babet latitudinẽ.ideo plus ⁊ mi-
nus factum eſt iuſtum. ſed non plus ⁊ minus dictuʒ

eſt erum.niſi dicatur verius quod eſt durabilius.vt

neceſſariũ ⁊ perpetuũ.qᷓ; cõtingens ⁊ momentaneũ.

Agd illud quod obijcit᷑ ꝙ confeffio eſt ad bumilia-

tionem. dicendũ q; non omni modo eſt ad bumilia/

52

tionem.ſed per accuſationẽ que veritatem debet ba/

bere pꝛincipiũ vel comitem ad boc ꝙ recta ſit. Et nõ
ſequit᷑ ꝙ ſi bumilitas nõ habet exceſſum in reputa⸗

tione.ꝙ veritas non babet exceſſum in locutione.

Ad illud quod querit᷑ de peccato dubio.dicenduʒ
E ſicut dicit Auguſtinꝰ in. xv. de trinitate.non ſolum
eſt mendaciũ dicere ſcienter falſum. ſed etiã aſſerere

dubium. quia lingua a coꝛde diſcoꝛdat. Quãdo ergo

dubitat vtrum ſi
ita dubitando debet confiteri. tamẽ debet conteri et

55

t moꝛtale. dicenduʒ qꝙ; ſicut dubitat

penam ſuſtinere ac ſi eſſet moꝛtale.⁊ tunc mens aſſe

curatur.⁊ in nullo veritati pꝛeiudicat᷑.⁊ ſic patet re⸗

ſponſio ad obiecta. Illud tamẽ quod vltimo obijciẽ

ad partem op
cendnm ꝙ falſum eſt. quia aggrauatio penitentie nõ
aggrauat naturam ſed alleuiat. vbi ſic eſt in tempo/
rali ⁊ coꝛpoꝛali medicina. nocet enim ſinon afſit moꝛ
bi materia.Sed iſta eſt ratio.quia lingua diſcoꝛdat a

oſitam q; facit medicum cerrare.di-

cõſcientia. ⁊ illud pᷣcipue exigitur in confeſſione recte

2 oꝛdinate facta.

¶ Atrum in confeſſione liceat aliena peccata referre

Et eꝙ ſic videt. Meemie.j. ego et dmus patris mei

peccauimus.⁊ ſimiliter in oꝛatione Oanielis.ergo ſi

recte confitebat᷑.videtur ꝙ nos ſimiliter facere debe.

remns. ¶ Item ex charitate poteſt ⁊ debet quis ꝓxi
mi peccata deflere.⁊ ex charitate non ſolum pꝛo ſuis
verũetiam ꝓ alienis Peccatis poteſt ſatiſfacere. ergo
patxi ratione poteſt aliena peccata confeſſoꝛi referre.
¶ Item peccatũ alienum frequẽter aggrauat ſuum.

ſicut ſi pater cognoſcit filiam.vel ſi mulier cognita eſt

a patre ſpirituali qð abſit.vel a pſona excellentis re/

Z

ligioni
videtur ꝙ liceat aliena peccata referre.¶ Item con.
feſſio non ſolum eſt in remediũ peccati pꝛeteriti.ſed

*

etiam in conſilium vitandi futuri.ſed frequẽter alie/

—

num peccatũ pꝛeſtat ſe in ſcandalũ ⁊ ruinam.vtpote

cuim luxurioſus aliquã infeſtat.ergo ſi debet penitẽs

ſacerdoti exponere peccatoꝛũ occaſiones vt ſm cõſi
liñ eiꝰ ⁊ adiutoꝛiũ penã euitet.videt᷑ ꝙ poſſit ⁊ debeat
aliena peccata in confeſſione referre ¶ Coutra. Põ.

Dixi confiteboꝛ aduerſum me iniuſtixias meas do

mino.Glo.peccata mea nõ aliena.ergo aliena confi⸗

tenda non ſunt.

licʒ non ita ſtricte. ergo qui reuelat alienam culpam
peccat grauiter. ¶ Itẽ ſi licet peccata ꝓximi referre

s,. ergo ſi debet peccatũ ſuum plene explicare.

. Item Chanaan fuit maledictus
quia operuit verenda patris. Geñ.ix. ergo tenebat
illa operire. pari ratione ⁊ ꝓximus vereuda primi.

niuscni
mipiuris
ncl ſunteq
Uunt Zorpe
littsitnq.
glcnirtun
nonpoteſt
tctabe
zlatus an
ingeneralt
be Sidor
acſtolon
noſeinaui
cipoſſt p.
kar fi
llaffeyuar
ſſons bi⸗
ſs yope⸗
Mobedatani⸗
Chitcc tun
Glcnpotckal
ſndchetate
aſcge
lutdientn
Planceec
ſorgcitn
Tuulinee⸗
Heahenn
Coinincet
lun igr
Conlttet
nlſtunfn⸗
Nſinnon eſ⸗a
untbilonin
Phrfuinene
ſeniard⸗
inlanail
Kmparnck
honoſe⸗
CKaufe
ſüſntien
iätnre
ogoled
ccſzilin
ſſeun ccſ
Curqfie
aumgint

ia,

Wüͤcgfei

Apackhin
RKõr
kenti

Amfan
unſor .
5* iſe

Catgſe
gkfrin
Kuibistt⸗
Upglun,
bamusdinn
akduehige,
inonenni.

Gchubeniſ,,

WNumdha
Aneuſt ni
uümürge

inübarn .
Neench

Tntretorſe

1.ltiſe

diat
nidchdea
1tmnenes
adeiwe

om ane

ui winnti
ſibcfnen⸗
mimtſem
lemalkrt

1cgteſiedte

uuſtttt
Pmsourofe

mlitiutrtt⸗
Hicheeg
Grobnppts
Pletluere⸗

55§onem vulneris ſui.

S6 ideo tm̃ pꝛopꝛia peccata dicere debet. ¶
obijcitur oe contritiõe ⁊ ſatiſfactione. dicendum ꝙ ſi
cõdoleo peccato pꝛoximi ⁊ punio me pꝛo illo.miſcri

g7 eum accuſo.⁊ ideo nõ eſt ſimile.

vni ſacerdoti. cum liceat confiteri mille ſicut erx p̃ce⸗
dentibus habitũ eſt. ergo liceret peccata ꝓximi mille
tem aut fuit par

reuelare.⁊ ita ꝓpximũ infamare.
ticeps illius peccati. aut non. Si non. ergo nõ tangit
peccatũ ſuum.ergo non debet illud confiteri. Si fuit
ꝑticeps.ſed in nullo foꝛo poteſt quis aliũ accuſare in
crimime in quo ꝑticipat. ergo male facit ſi alium ac/

5 cuſat. ¶ Be dicendũ q; aliena peccata aut ſunt imꝑ/

tinentia ad peccati noſtri accuſationẽ.ſed ex quadaʒ

aſſociatione refert ea. ⁊ ad quãdam excuſationes ille

qui confitet᷑.quia ſolacium eſt miſeris ſocios habere
penarũ.⁊ male facit qui ſic cõfitetur.ſicut multi ſim/

plices aliquãdo accuſant omnes vicinos ſuos vt ipi

minus confundant᷑.vt ſi dicant.ſumus latrones.vſu
rarij.piuri.⁊ cõſimilia.⁊ tales a cõfeſſoꝛibus coꝛripi/
endi ſunt.quia rectam foꝛmã confeſſionis non ſer/
uant. Aut peccata aliena ſunt noſtris coniũcta ⁊ ad-/
mixta.ita ꝙ ſine illis nõ poteſt bene culpa pꝛopꝛia ex
plicari.⁊ tunc licitum eſt confiteri eatenus quatenus

non poteſt ſine alieno peccato culpa ꝓpꝛia erplicari.
Ande ſufficit aliquãdo in generali.vt ſi mulier cogni
ta eſt ab ep̃o.qdð abſit.ſufficit dicere ꝙ aliqs magnus
p̃olatus eam cognouit. Si a ꝑſona religioſa.ſufficit q;
in generalitate ſua ſtet.quia ſatis apparet genus cul

pe. Si vo deſcendat ad pſonam ſingularẽ.increpan/

da eſt pſona confitẽs.Similiter nec debet ofeſſoꝛ cu/

rioſe inquirere de perſona.ſed ſi ſuſpicat᷑ ꝙ ſit ꝑſona
cui poſſit ꝓdeſſe.⁊ comꝑtẽs ⁊ vtile ſit illum ſcire.po/
teſt extra foꝛum confeſſionis illam inquirere. NMam
talia frequẽter ſunt occaſio frangendi ſigillum con/
feſſionis.vbi eſt maximũ ꝑiculum ſicut patebit infe/
rius.Si vo peccatũ nõ põt explicari ſine explicatõne
pꝑſone determiate. vtpote ſi mulier inoꝛdinate a viro
cognita eſt.tunc ſi dicat de maſculo non peccat.ꝓ eo
non poteſt aliter confiteri pꝛopꝛiã culpam. ⁊ tunc
non debet attendi accuſatio aliena ſed accuſatio ꝓ/

pꝛia.⁊ ſic generaliter rum eſt ꝙ peccata aliena non

ſunt dicenda in cõfeſſione niſi eatenus quatenꝰ ſunt
ꝓpꝛia. nec confeſſoꝛes debent inquirere. Ande illi cõ/
feſſoꝛes qui ramuſculos in cõfeſſionibns inquirunt

⁊ audiunt de alijs malum ⁊ ſuſtinẽt.vix aut nunqᷓ; a

peccato detractionis excuſari poſſunt.⁊ neſciunt me.
deri animabꝰ.dum patiunt᷑ eos qui veniũt ad medi/
cinam alios accuſando ſibi infligere vulnus graue.
Concedende igitur ſunt rationes oſtendẽtes pecca/
ta alioꝛum ſᷣm ꝙ alium accuſant. in foꝛo cõfeſſionis
paſſim non eſſe dicenda nec audienda. Concenden/

dum nihilominꝰ ꝙ in caſu poſſunt dici ꝓpter curati/
. . QAd illud tamẽ quod obijcit᷑ de
Meemia ⁊ Daniele.dicendũ qꝙ alius fuit modus cõ/

fitendi.quia ille fiebat deo ad ipᷣius iuſticie laudem.⁊
ad impetrandã miſericoꝛdiã toti populo.hic autem
fit vt homo ſe accuſet coꝛam ſacerdote vt poſſit iudi
cari ⁊ abſolui. Et quia ſacerdos eſt index pꝛiuatus.
illud qð

coꝛdiã illi impetro.non iniuriã facio.non ſic quãdo
citur ꝙ facit ad ꝓpꝛij peccati curam ⁊ cautelã. dicen/

dum qꝙ in tali caſu licet. multũ tamẽ eſt obſeruãdum
ne quis alium accuſet in illo actu.ſed ſi quis videret

expedire ſcire peccatũ alienũ ꝓpter vtilitatẽ cius vel

„*

¶ Ad illuq qð obij/

cõmune bonum. tutius eſt extra foꝛum confeſſionis
ꝑquirere ⁊ audire Hl

Onſequẽter qtum ad ſecundũ articulũ que/
ritur de ſigillo confeſſionis. Et circa hoc tria

querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrum in aliquo ca/⸗

ſu liceat confeſſonẽ reuelare. Secũdo vtrum confi-

tens poſſit ſacerdotem licentiare vt reuelet. Lercio
vtrum illud quod dupliciter nouit ſacerdos.ſcʒ per

confeſſionẽ ⁊ ꝑ aliam viam teneat᷑ cclare.

¶Queſtio. ſ. K

( ſacerdos nõ poffit reuelare confeſſionẽ oſten⸗
ditur. Augꝰ de penitẽtia diſt.vj.ſacerdos ante omnia

caueat ne de bijs qui ei confitent᷑ peccata ſua alicui
Item decretalis edita in concilio generali
de penitentijs ⁊ remiſſionibꝰ.caueat autem ſacerdos
ne verbo vel ſigno vel glio quouis modo pꝛodat ali/
quatenus peccatoꝛẽ. ¶ Item boc videt᷑ ratiõe.quia

recitet.

peccata in cõfeſſione delent᷑.ſed ꝓ peccato qd deus

remiſit nemo eſt accuſandus.ergo ſi ſacerdos eſt mi -
niſter remiſſionis.nõ poteſt accuſare vel detegere pc

catoꝛem quin faciat contra officium veri ſacerdotis.
ergo omnis talis eſt deponendus.⸗

cerdos tenetur occultare. ¶ Item ſacerdos qui au/
dit peceatoꝛẽ neſcit vtrum dicat ſibi verũ.ergo neſcit

vtruʒ ille ſit culpabilis.ergo fruſtra accuſaret niſi eñũ
de quo ei conſtat.ergo peccatũ per confeſſionẽ cogni/
at Wontra ponaur
ꝙ aliquis iuret dicere verũ ſuꝑ aliquo facto.et nullꝰ

tum nuliatenus eſt pꝛodendum.

poteſt nec debet mentiri. nec falſum iurare.nec ꝑiu/

rare ſiue deierare ꝓpter aliquod ſcandalum euitan /

aun 7 magis debet manifeſtare qᷓ; falſum reſpõ/
ere. ¶

fidẽ chꝛiſto ſeruare ſacerdos qꝙᷓ ipi beretico.ergo ma/
gis debet confeſſionẽ illius detegere qᷓ; ꝑmittat eum

gregem domini coꝛrũpere. ¶ Item ponatur ꝙ ſacer⸗
dos ſciat per confeſſionẽ inter duos contractam eſſe
affinitatem per coitum foꝛnicariũ.⁊ poſt eos velle cõ
trahere in facie eccleſie.ſi ſacerdos iungit iſtos. cum
peccent moꝛtaliter. cõſentit peccato eoꝛum.ergo moꝛ

taliter peccat. ergo ſi nõ debet ſceleris alieni fieri par-
ticeps.debet hoc manifeſtare. Similis caſus eſt ĩ de⸗

cano qui audiuit confeſſionẽ habentiũ irregularita/
tem.an debeat eos pᷣſentare oꝛdinãdos ab epiſcopo.
tem ponatur ꝙ aliquis
pꝛioꝛ de oꝛdine monachoꝛũ confiteat᷑ abbati.⁊ q;diu
eſt in pꝛioꝛatu habet occaſionem trabentem ad pec
catum a quo non vult deſiſtere.ſi habet curam anime
ſue tenetur inde illum amoucre.ſed amouendo inno
teſcit ivoſum peccaſſe.ergo videtur ꝙ confeſſo poſſit
.ad hoc voluerũt aliqui S 8

vel reuelare confeſſionẽ.

aliquo modo reuelari.iRe

diſtinguere qꝙꝙ dupliciter poteſt quis ſacerdoti confi-
teri. Aut tanq; penitens ⁊ volens a peccato abſolui.
⁊ tunc ſigillum cõfeſſionis claudit omne quod dicit
ſine aptiòc. Aut ita ꝙ non vult a peccato deſiſtere. vt

ſi reuelat pꝛopoſitũ piurandi vel occidendi bominẽ
vel aliquod tale.⁊ tunc nõ tenetur ſub ſigillo confeſ⸗

ſionis daudere.ſed tunc poteſt dicere ei qui poteſt

. ¶Item peccatoꝛ
confitet᷑ ſacerdoti.⁊ ſacerdos accipit loco dei.ſed deꝰ
peccatũ penitentis occultat ⁊ non detegit.ergo et ſa⸗

e. ¶ Item ponat᷑ ꝙ audiat bereticũ in confeſſõe
qui nolit penitere ſed alios coꝛrũpere.magis debet

59

60

61

—

ꝓdeſfe 2 non obeſſe. Sed q;uis iſtud videt᷑ dici pꝛo/
babiliter.tamẽ cum mãdatũ ⁊ inſtitutio de omni cul-

pa dicat generaliter.⁊ penitens peccatũ ſuũ nõ tanq;

homini ſed tanꝙᷓ deo reuelet.⁊ neſciat ſacerdos vtrũ

ille verũ dicat an eum ſeducat.niſi manifeſtatũ fuerit

per illã ꝑſonã.nõ debet manifeſtare ꝑpſonã illã. ꝓpter

hoc ſigillũ ↄfeſſionis diligẽtiſſime eſt cuſtodiendum.

pꝛopter ſcandalũ.ne penitens retrabat᷑ a confeſſione
opter qd etiaʒ miraculũ magnũ in quadam naui
cõtingit vt narrat᷑ de quodã qui peccata ſua publice
cõfeſſus eſt in mari.⁊ poſtqᷓ; vent ĩ eſt ad poꝛtum.ne⸗/
mo nouit quid dixerit.vñ ſacerdos taliter debet no/
ſcere quaſi non audierit.⁊ quaſi non nouerit.⁊ ꝓpter
hoc dicendũ ꝙ ſicut dicit Gꝛeg.⁊ habet᷑ in litera pꝛo

nullo ſcãdalo eſt cõfeſſio reuelanda. ¶ Ad illud ergo

quod obijcit᷑ de iuramẽto.dicendũ ꝙ ſecure põt dice/
re neſcio.nec ꝑiurat.quia iuramentũ nõ obligat illuʒ
ad dicendũ niſi illud qd nouit vt homo.non vt deus.
qꝛ ſupꝛa deũ nullus eſt.vnde pꝛo nullo pᷣcepto obedi

entie.ꝓ nullo iuramẽto vel ꝑiculo debet illud dicere.

¶ Ad illud quod obijcit᷑ de beretico.dicendũ ꝙ debet
tacere.nec ꝑ illam cognitionẽ aliquid dicere ſpeciali/
ter. poteſt tamẽ ſine reuelatiõe cõfeſſionis ſuꝑioꝛi di⸗
cere. Aigila ſuꝑ oues.quia lupus eſt in grege.Si pꝛo
babiliter videt illũ qui cõfeſſus eſt verũ dixiſſe.⁊ peri
culũ ouiũ iminere.poteſt etiã ⁊ debet eſſe ſollicitꝰſine
reuelatiõe cõfeſſionis quõ ſciat.⁊ gregi dñico puide/
at.⁊ tũc domino ſuo ⁊ etiã cõfitenti fidem quaã debet
ſeruat. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de pᷣſbytero.dicẽduʒ
ꝙ pᷣſbꝛ debet diſſuadere ei qui eſt cõfeſfus.⁊ ſimiliter
decanus clerico.⁊ ſi ille petat debet differre. ⁊ niſi ille
cogat᷑ ꝑ ſupioꝛem vel ꝑ ſcandalũ populi.nõ debet nec

matrimoniũ tale bñdicere.nec clericos pñtare. extũc
gutẽ põt.qꝛ nõ ipᷣe facit ſed eccleſia.⁊ eccleſia iudicat

62 rat ſed coactus ſuſtincat. quod querit᷑
ſubdito qͥ non vult a culpa ceſſare.dicendũ ꝙ ſuꝑioꝛ

centiari.

ni ea que exterius ſunt.Conſiliũ tamẽ eſt ꝙ ⁊ ſacer/
dos ⁊ decanus faciant ꝑ vicariũ.tum ꝓpter ↄfuſionẽ
illoꝛũ occultã.tum etiaʒ ꝓpter criminis hoꝛroꝛem. ſi
tamẽ ipᷣe faciat.nõ credo ꝙ peccet dũ nõ vltro ſe offe
dillud quod querit᷑ de

debet ei ꝑſuadere voluntariã ceſſionẽ.⁊ ꝙ ipſe petat
abſolui ab onere officij. O ſi non vult nõ debet eum

abſoluere. ſed debet eum ſuſtinere niſi ſit talis religio

in qua ſubditi poſſint tranſmutari vel tranſferri ſine
diffamie nota. .

¶ Utrum conſitens poſſit ſacerdotẽ licentiare.Et ꝙ
nõ videt᷑.qꝛ ad celanduʒ confeſſionẽ artatur ꝑ man/
datũ ſuꝑioꝛis.ſ.pape.ſed inferioꝛ a mãdato ſuꝑioꝛis
non põt abſoluere.ergo nec ad contrariũ mãdato li/
centiare.
ſolũ ꝓpter vitandũ ſcãdalũ cõfitẽtis.ſed etiã eccleſie
totius vnitatis.ergo quãtumcũq; cõfitens velit.ſi re
uelet..pᷣiudiciũ toti eccleſie facit.ergo nõ põt ab eo li⸗/
tem ſigillũ iſtud inſtitutũ eſt ꝓpter ſcan-
dalũ vitandũ.ſed ſiquis reuelat ꝑ licentiã.põt ſuſci/
tare idem ſcandalũñ qdð ſine licentia. quia cõfitens pe/
nitere poſſit de licentia rome.⁊ imponere ſacerdoti cõ
feſſionis reuelationẽ. ⁊ cum habeat iudiciũ ꝓ ſeipo.
poſſet idẽ ſcandalũ cõcitari q ⁊ ſine licentia.
ſi licentiari poſſunt. ergo cũ mali ⁊ impij ſacerdotes

oſſent pᷣtendere licentiã ſibi datã.videret᷑ tũc qp ſub

oc pallio cõfeſſionẽ impune reuelare poſſent. ſed h
eſt incõueniens. ergo ⁊c. ¶ Contra. celatio ofeſſionis

tem ſigillũ confefſõis inſtitutũ eſt non

eſt in fauoꝛens conſitentis.ſed quilibet poteſt cederẽ
iuri ſuo.ergo poteſt cõfitens dare licentiã reuelandi.
tem qui põt dicere peccatũ ꝑ ſeipᷣm.põt ꝑ ſacer
dotẽ alij ſacerdoti denudare. ergo ⁊ ꝑ ipᷣm alij reue⸗
lare. ¶ Item qð dicit᷑ homini vt bomi in caſu vtili.
poteſt ⁊ debet ab eo dici. ſed cõfitens qui dicit cõfeſ⸗
ſoꝛi vt deo põt dicere vt homi. ergo põt dare licentiã
reuelandi alij. ¶ Item conſtat ꝙ ſupioꝛ põt mittere
ad inferioꝛem. ⁊ autoꝛitatẽ abſoluendi ab aliquo pec
cato enoꝛmi ei pᷣbere.ſed boc nõ poſſet niſi poſſet per
voluntatẽ cõfitentis peccatum alij reuelare.ergo ⁊c̃.
¶ Rꝰ dicendũ ſicut dictũ eſt ſacerdos nõ debet ꝓpter
duo.ſ.quia nouit ſolum vt deus.⁊ iterum ne populũ
ſcandaliʒet vel etiã ipᷣm confitentẽ. ⁊ qꝛ confitẽs põt
facere qð ipſe nouit vt hbomo.quãdo facit eum nun/
cium.poteſt eum licentiare in caſu in quo non timet᷑
ꝑiculum ſcandali.ſicut oſtendũt ratiões ſecũdo indu
cte.vbi auteʒ ꝑiculũ ſcandali foꝛmidat᷑.quãtumcũq;
penitens licentiat ſacerdotẽ.nõ debet ſacerdos aſffu⸗
mere.Tunc aũt poteſt timeri ꝑiculũ ſcandali.quãdo
ꝓbabiliter poſſit conijci ꝙ ſacerdos confeſſionẽ ſuaʒ
reuelauit. AUnde ſi dicat ꝙ alij referat peccatũ.debet
ipe ſacerdos penitentẽ ſuum conſtituere non ſe nun⸗
cium faccre.⁊ ſic vitatur ſcandalũ ⁊ nõ rumpit᷑ ſigil⸗
lum confeſſionis. Et intelligat᷑ boc cum illa generali
ſuppoſitiõe.ꝙ peccatũ alicuiꝰnullũ eſt manifeſtandũ
niſi ei qui poſſit ꝓdeſſe nec wlit obeſſe.intelligat᷑ etiã
boc de peccatis pꝛopꝛijs non de alienis. nam aliena
peccata dicere nõ pot.neq; dʒ penitens alicui cõmit/

tere.niſi foꝛte in caſu in quo ipᷣe deberet dicere.⁊ me⸗/

lius ꝑ alium qᷓ per ſe poteſt bonum illius pꝛocurare.

ſemꝑ adpibita cautela vt ex hoc nõ ſcandaliſet᷑ eccle

ſia.⁊ ſic patent obiecta.

¶ Oueſtio. ij. m
¶ Atrum ſciens aliquid per confeſſionẽ ⁊ per aliam
viam teneat᷑ celare.Et ꝙ ſic videtur.pꝛimo ꝑ quãdã
decretalem Innocentij de penitentijs et remiſ. Qui

6

peccatũ ſibi in penitentia detectum pᷣſumpſerit reue-

lare. non ſolum a ſacerdotali officio deponendũ de/
cernimꝰ.verũetiam ad agendũ penitentiã in artum
monaſteriũ detrudenduʒ. ergo ſi aliquis nouit aliq
peccatũ ꝑ confeſſionẽ.qualitercũq; illud nouerit alit
non videt᷑ ꝙ poſſit illud idem ꝑ confeſſionẽ detegere.
Item confeſſionis ſigillum vt ſupꝛa ꝓbatum eſt
nullo pacto eſt infringendũ.ſed tunc infringit᷑ quã/
do confefſio reuelat᷑.impoſſñibile aũt eſt reuelari hoc
peccatũ auditũ in confeſſõe quin reuelet᷑ confeſſio.
ſed cõfeſſio nullo modo eſt reuelanda.ergo nec illud
peccatũ.⁊ poteſt fieri talis ſilogiſmmus. Nulla confeſ/
ſio eſt reuelanda.hoc peccatũ eſt confeſſio vel ꝑs cõ/
feſſionis quod dupliciter nouit.ergo ⁊c̃. ¶ Item ta⸗
lis qui ſcit per confeſſionẽ ⁊ per aliam viam nouit vt
homo ⁊ vt deus. Si inq;tum nouit vt deus tenetur
tacere.inq;tum vt homo poteſt dicere ei qui poteſt

pꝛodeſſe.ergo iſte due oppoſitas habent cõditiones.

quãdocunq; auteʒ oppoſita ſunt circa idem. neceſe

eſt ꝙ alterum vel vtrũq; cadat a ſui ꝓpꝛietate.ſi ergo
maius dominat᷑ ſupꝛa minus.⁊ dominãdo vincit.et
cognitio qua cognoſcit her modũ dei ſimpliciter ma/
ioꝛ eſt. ergo videtur ꝙ illam tenetur ſequi ⁊ ita cela-
re. ¶ Item ſigillum cõfeſſionis ita arte inſtitutũ eſt
pꝛopter ſcandalum.⁊ ne mali ſacerdotes malignari

poſſint.⁊ fideles per hoc a cõfeſſione retrabi. Sed ſi

luiochett

6

—

ul
uni
entus

Gon
ſonc
teh
inte
lrihki
Kkhn
Gſtſon⸗
nphieh

—

4

ſockoni
guai
Aivotehe

Flalctſ
omaortit

m Hüin
goſe

coreguic
Poteſincan
hoeßtctſ
beho⸗
ſuͤnte
Huicep
dogbor
tuce
olbioer
Crorten

—

tkliri
Moti
rertn

Kaunat
Auunalech
Npocßlnn
Aavgeit
Cnftaran⸗
oiſont
Nkodchſicfio
hpeE⸗
Pſttönbll
ſeregee
aspat
Nchonnnic

1

ſulns cf

Maeauit

naniag
rucn
nalorctl
R
Gucte
hetlhſte
hoſthan
idyett
benpble
ſeternn
Roirt

kacee
N
minnainti,
cidctſt

minchi
cbre
mropli
Panizn
ſantun⸗
wtin
glücit
akt
itatlii
goricſneis
nrid
tnoenmtin⸗
nnönmit
dl

amged.

äcknmidr
ſeindgici
liens nmden
ſtnsiidtt
eretdidr
nilisgn⸗

ſenie
r.e
Re
noͤunporte
mmin
nianiinmt
inettli
ud ouortii
ſoninn
agunl
irrtwt ud
tmmlnnto⸗
Netolino⸗
wpnal

audit ſe obligat ad ſecreti tu
aliquid et poſtmoduz ꝓmitteres referenti illud

ſta eſtet , poſſet aliquis reuclare qð ꝑ aliam viam
nouit. quilibet ſub hoc pꝛctextu poſſet omnia vel ꝓ
magna parte reuclare. dicẽs ſe aliter noſſe.et ſic nul-
lus malus poſſet conuinci nec vi malicia depꝛehen/
di. ¶ Item ſigillum confeſſionis ita annexrum eſt cõ
feſſoni.vt quicunq; confeſſiones audit bocipſo qð
habitionem. m ſi tu ſcires

nunq; illud diceres. teucreris omnino celare.tunc S

videt ſimiliter ꝙ tenctur celare illud qð aliter q; p
õtra boc arguitur ſic.⁊ ſup

confeſſionẽ nouerat tur ſic.
pono hic quinq; qᷓ ſunt per ſe nota. Pꝛima ſuppoſi/
tio eſt. ꝙ nibil ſtatuendũ ẽ neqʒ ſeruanduʒ in quo fi/
at p̃ᷣiudicium veritati. Scda eſt ꝙ fraus et dolus ne
mini debet patrocinari. Tercia eſt hec ꝙ nullus pꝛo
aliquo tenetur mentiri. Quarta eſt bec. nullus ſcien
ter reddit ſe impotenteʒ ad id ꝗð tenetur ſine pecca
to moꝛtali.Quinta eſt hec.nibil debet ſtatui nec ſer⸗
uari. vñ innocens poſſit rationabiliter accuſari ⁊ c̃

4„

demnari.et alij de peccato ſcandaliʒari.Ex pꝛia ar/
guo ſic. Mibil ſeruandũ eſt in quo fiat pᷣiudicium ve
ritati. Sed aliquis ſacerdos põt in cauſa teſtificari.
vtpote qui cum alio vidit furem.vel aliqð ſimũe.cu
ius teſtificatione ſubtracta latebit veritas et regna/
bit falſitas.ſi & talis confeſſiöem de culpa audiat.et
hocipo teſtificari non vclit.fit pꝛeiudicium veritati.

, ſi boc non debet fieri.nõ obligatur ad tacendum.
Ex ſecũda ſic.fraus ⁊ dolꝰ nemini debʒ patrocinari.
ſed aliquis peccatoꝛ ſciens ſe eſſe reum et accuſatiõe

amvn. ſolo cõfitetur vt os ſacerdotis claudat.

ſi claudit.ac per boc remanzʒ impunitꝰ.fraus ⁊ do

lus ſibi patrocinant᷑. ſi boc eſt inconueniẽs.ꝑtʒ ⁊cc.
Ex tercta ſic. Hulle aliquo tenet᷑ mentiri.ᷣ iſte qͥ
nouit aliter qᷓ; ꝑ confe
quin mentiatur.qꝛ nouit vt bomo et vt deus. ſi g iu⸗
rauit veritatẽ dicere.tenet᷑ q nouit vt homo reue/
lare.cum ad boc iuramentũ poſſet ipſum artare.Ex

quarta ſic.eſto ꝙ aliquis teneat᷑ accuſare ꝓximum

apud pᷣlatum.tum ex mãdato diuino.tum ex man-
dato pꝛelati ſui. iſte vidit eum peccãtẽ. et audiuit cñ
confitentem.ſi q̊ tenebatur ex viſu dicere.et ex audi/
tu confeſſionis reddit ſe impotentẽ.̊ quando audi/
uit eiꝰ cõfeſſionẽ peccauit moꝛtalit᷑ qdð nullo mõ vr
pꝛobabile. Ex quinta ſic. Mihil debʒ cclari vñ nocẽs
poſſit rõnabiliter condẽnari.ſed ita ẽ in ppoſito ſi te
netur celare qð alias nouit.g ⁊c. Pꝛobatio. Donat᷑

caſus ꝙ quatuoꝛ vadant ꝑ viam. vnus peccat in cõ/

ſpectu omniũ.vñ accuſandus ẽ coꝛam pꝛelato et pu
niendus. cõfitetur vni de tribꝰ.duo alij accuſant illũ

qui peccauit. et teſtificãt contra cũ.et ad maiꝰ robur

teſtimonij aduocant tercium. Lercio pꝛecipit᷑ ꝙ di/

cat. et illi eñ accuſant niſi dicat tãqᷓᷓ fautoꝛ ſit in alie

na culpa. et platus rõnabiliter punit ipᷣm ad vuoꝛuʒ
teſtimoniũ de inobedientia.ſi totum iniquũ eſt. vẽ

qꝙ; non tenet᷑ celarc. Si tu dicas mihi ꝙ ſacerdos de

9

bet coufitenti pteſtari ꝙ non accipit ſub ſigillo con/

feſnonis. Contra. quero qñ. Aut añqᷓ; confiteat᷑. aut

poſtqᷓ confeſſus eſt. Sed ante non tenetur. qꝛ neſcit
quid velit ſibi dicere.Si poſtqᷓ confeſſio audita eſt.

boc nihil eft. qꝛ exquo confeſſio facta fuit.ſigilluʒ ba
buit. per ſuam pꝛoteſtationem no põt infringere.
Et iterutn.qͥlibet ſacerdos poſſet dicere confitẽti no
lo illug iub ſigillo ccipere ⸗

ſſonem non põt dicerc neſeio

dꝛeterea eſto ꝙ obliui

ſcatur illud dicere.et babeat in coꝛde quatnuis non
in oꝛe. videt᷑ ꝙ idem debeat occidere.¶ E. dam ꝙ &
triplex eſt hic modus dicendi.Dicunt em̃ quidaʒ
exquo aliquis ſcit aliqᷣd ꝑ confeſſionẽ. qualitercũ,
ſciat.et qũcunq; ſciat.illud vere non põt reuelari.qꝛ
non põt tale quid reuelari cum ſit pars contfeſſõis
quin fiat ſigillo confeſſionis pᷣiudicium.qd maxime

et pꝛecipue ſeruandum eſt integrum. Ad obicota re

ſpondeęt ſicut ſupꝛa tactum eſt.ꝙ ſi videat᷑ generari
pꝛeiudicium vel ſequi malum. nõ debʒ recipere ſub
ſigillo confeſſionis.ſᷣ cum ꝓteſtatiõe ꝙ nolit tenere
ſecretum. Et ſi iſta opinio pia videat᷑.pꝛo eo ꝙ mul⸗
tum tribuit ſigillo.ſ.cõfeſſõis.tñ poſſʒ duccre in ma
gnum periculum.ſ.ꝙ fieret veritati et innocentie et
obedientie p̃iudicium.et fraudi pᷣſtaretur patrocini
um. ſicut oſtenſum eſt. Et conſtat ꝙ ſigillum cõfeſſi⸗
onis inſtitutũ eſt ad vitandũ ſcandalum.veritas qt
ppter ſcandalum dimittenda non eſt. Et iteꝝ. illa p
teſtatio non facit vt poſſit reuclare qdð alias tenetur
celare. Et iterum ſi aliquis audiuit cõfeſſionẽ alicꝰ.
et ille de illo peccato ſit infamis.nunqͥd fractoꝛ ſigil
li dicitur ſi de bac materia cum aliquibus loquitur.
hoc videt᷑ nimis durum et impium.Et ided eſt ſecũ
da poſitio que videt᷑ eſſe temꝑatioꝛ.ꝙ cõfeſſio clau/
dit os reſpectu cognitionis pᷣcedentis.non reſpectu

ſequeutis. Et ratio huius eſt.qꝛ ille qui pꝛius nouit.
et in confeſſione recipit.os ſibi claudit᷑ reſpectu pꝛe

cedentis ſed non reſpectu ſequẽtis. Sed hec poſitio
minus eſt rationabilis q; pꝛima.q;uis videatur ma/
gis ſobꝛia. Pꝛimũ.quia ex hac poſitione ita genera
tur veritati pꝛeiudicium ſicut ex pꝛima. Alterius di
cit ꝙ ſigillum confeſſionis põt omnem cognitioneʒ
antecedentem claudere.et poſt cognitio ſi uperueni-
ens põt illud aperire.Si em̃ cõfeſſio idco clauderet
pꝛius H reuelare ſcitum eſt frangere ſigil/
lum.cum illud contineat᷑ ſub ſigillo.quõ cognitio ſe
quens dabit potentiam loquendi vel manifeſtandi

illud qð ſub ſigillo erat cauſum: Aut ſi reuelare qðᷣ
poſt ſcitur inquantum poſt ſcitur non pᷣiudicat con

feſſionis ſigillo. quare reuelare pꝛius ſcitum. cũ vnũ
et idem poſſit ſciri per viſuʒ.deinde per confeſſionẽ.
quia didicit per alioꝛũ reuelationẽ. Et ideo eſt terci/
us modus dicendi magis ↄſonus veritati ⁊ rationi.
ꝙ illud qdð ſcitur duplici via.duplici cognitione ſcit᷑.
et ſicut duplici cognitione ſcitur. ita põt homo obli
uiſci vnum modum ſciendi ⁊ memoꝛari alterum.ſi/
cut patet.quia aliquando obliuiſcitur hõ ſe vidiſſe
et recoꝛdatur ſe audiuiſſc.vel obliuiſcit᷑ ſe audiſſeꝑp
relationem et meminit ſe audiſſe in cõfeſſiõe.Et ſi⸗/
cut vuplex eſt ſcientia ſiue modus ſciendi.ſic duplex
eſt modus reuelandi.nec vnus pᷣiudicat altcri. vt ſi
dqᷣs dicat. ego vidi. vel dicat. ego in confeſſiõe didici.
nec vnꝰ modus alteri pᷣiudicat.et ſine ſigilli fractiõe

et pꝛeiudicio. et abſq; pᷣiudicio veritatis põt qd ſci/
tum eſt per confeſſionem et ꝑ alium modum reuela

riita tamen q; modus ſcidi ꝑ cõfeſſionẽ ſemꝑ ma-
neat in occulto. Quia tamẽ poſſet ex hoc ſcandaluʒ
generari. maxime apud penitentẽ ⁊ apð alios.credo
ꝙ de bono ⁊ cequo magis dʒ celare qᷓ; vnus alius.et
ideo pꝛopter vitandun ſcandalum penitentis de/
bet ei pꝛoteſtari in confeſſione ꝙ non debet illud ce
lare.non quia illa pꝛoteſtatio acquirat ius reuelan/
di.ſed quia pꝛoximo aufert rationem Ganceli e/

bet etiã pmittere ſe cogi ad vicendũ. cogitur aũt ſiue
quia veritati generat᷑ pᷣiudiciũ.ſiuaꝑ mandatũ.et ex
tunc põt dicere abſq; omni remoꝛſu. cũ magna eniʒ
maturitate reudandũ ẽ alienũ peecatũ.etiaʒ vbi nõ
7 annexũ confeſſiõis ſigillũ.et hec poſitio rõnabilioꝛ
et ſecurioꝛ videt᷑.et iuriſperiti in banc magis conſen
GS tiunt.¶ Ad illud qd obꝛ de decretali.dom ꝙ loquit᷑
8 reuelatiõe peccati eatenus qtenꝰ . cõfeſſiõʒ ſcitũ

c.vñ grauẽ imponit penã.in qua pena dẽ ꝙ debʒ in/
trudi in monaſteriũ artũ.⁊ boc intelligit᷑ nõ quia co
gat ad emittendũ votũ.ſed quia ꝓ tanto crimine coõ

66 pellit ad perpetue puniẽdũ id illud qð obꝛ ꝙ nul
ſono cõfeſſio ẽ reuelãda.⁊c.dðð ꝙ ibi eſt ſophiſma

m accidẽs.ꝓ eo ꝙ iſti peccato inquantũ reuelãduʒ

extranea ẽ cofeſſio.cũ em̃ dupliciter ſciatur.ᷣm vnũ
modũ reuelari põt et debʒ.ſᷣm alium vero minime.
ct iõ pꝛimũ qð ꝓponit eſt falſum.qꝛ non põt hoc pec
6 catũ reuelari quin reuelet᷑ cõfeſſo.¶Ad illud quod
obꝛ ꝙ iſte cognitiones habent oppoſitionẽ ⁊ gradũ.
dom ꝙ verum ẽ.ꝙ gradum habẽt.ſᷣ tamen non bñt

oppoſitionẽ pꝛo co ꝙ ſᷣm diuerſas vias ſunt.vñ ideʒ

põt eſſe ſcitum et creditum.ſic in ꝓpoſito eſt intelli.

Vnch multis autoꝛitatibus ſupꝛa ſit aſſertum. ⁊c. In ꝑticula pᷣcedenti egit magiſter de vtilitate con⸗

gendum¶ Ad illud q obẽ qꝙ malis auferenda ẽ oc 68
caſio malignãdi.dm ꝙ nunqᷓ; oino põt malis cau
di aditus male faciendi. nec adco debet claudi ꝙ ex
hoc claudat᷑ bonis via recte agendi. nec debet caau
di aditus vni malo vt apiat᷑ alteri. et iõ ratio illa nõ
concludit ꝙ illud qð dupliciter ẽ cognitñũ neceſfario
opteat cclari Ad illud qd obẽ q; pmittit babere ſe⸗ 69
cretũ cũ audit.veꝝ ẽ ipᷣam cofeſſionẽ.et illud eatenꝰ
q̃tenꝰ ſic ſcit᷑.alit᷑ non ꝓmittit.ſi etiã ꝓmitteret.vbi
veritas vel obedientia pᷣciperet reuelari qð ꝑ aliam
viam ſciret.qꝛ illud ſolũ reuelari põt. ꝓmiſno vel iu
ramẽtũ nullũ eſſet. Ande ſi vidiſſem ꝓximũ peccan
tẽ tali peccato qd teneoꝛ dicere ſupioꝛi. ſi iureni ſibi
nõ dicere.nõ abſoluoꝛ.immo dicere optet.et facien/
da ẽ pnia de ꝑiurio.pꝛo eo ꝙ cõtra iuſticiã iurauit.⁊
ſic patet totũ.Ex hoc aũt qd dictũ ẽ nõ debet ſacer/
dos ſumere audaciam reuelandi et loquẽdi de faci-
li de eo qð per confeſſionẽ nouit.pꝛo eo q confeſ‚nſo-
nis ſigilluʒ adeo ẽ cuſtodiendũ.vt nõ ſolũ vitet᷑ frac
tio. immo etiã dignũ eſt vt tollat᷑ ð hoc ois ſuſpitio.
ne in contemptum veniat ſacramentum.cõfeſio.

—

feſſionis recte facte.in hac ꝑte agit de damno confeſſo nis omiſſe. Añ querit vtrũ ꝓpter omiſſonẽ cõ/
feſſonis redcãt peccata dimiſſa.Et babet hęc ꝑs quatuoꝛ pticulas. In pᷣma mouet qõem. In ſecunda po/
nit vnam opinionem cũ ſua confirmatõe.ibi.Qui vᷣo nieper dimiſſa ⁊c. IJn tercia ſoluit que vident᷑ face
n qu

Ziſtinctio. xxij. Oſtendit quantũ confeſſiõis cõtemptꝰ obſit.

re contra pꝛedictã rationẽ.ibi.His autoꝛitatibꝰ innitunt᷑

arta ponit aliã opinionẽ.ibi. Sʒ qꝛ abſonũ

videt᷑ vt peccata.⁊c.vbi ponit aliã opinionẽ minꝰ temꝑatã ¶ Poſt pᷣdicta reſtat inueſtigare.Hec eſt vltima

pars huius ptis in qua agit de penitẽtia ſm qð babet rationẽ ſigni.que fuit diuiſa cõtra tota.ꝑteʒ. Sunt at
in bac ꝑte due ꝑticule ſᷣm duplicem opinionẽ quã ponit quid ſit in penitẽtia ſignũ et quid ſignatũ. Pꝛimaʒ
ponit ibi. Poſt pᷣdicta conſiderandum ⁊c. Scdaʒ ibi. Quiqã aũt dicũt exterioꝛ= penitẽtiam.

1 2 ¶ Mon ſolũ pecca⸗
ta qᷓ poſt baptimmum.
⁊c̃. Innuit ꝙ non ſo/

gaeant peccata dimiſſa. 9

lum pctã qꝗᷓ fecit hõ pꝰ
baptifmũ. etiã oꝛigi

nalia reputabũt᷑ ei ad

penã. Cõtra. vẽ falſuʒ
dicere.qꝛ oꝛiginale eſt
a naturali oꝛigine.ſecd
aliquis nõ bis põt naſ/

ci carnaliter. nõ põt
oꝛiginale iterari¶ Ytẽ
oꝛiginale nõ ẽ ab vno

niſi vnum. g& male di/
cit ꝙ redeunt oꝛigina-
tetun

lia pluraliter.
querit᷑ vtrũ ſilr poſſit

dici ꝙ redeunt venla-

lia.¶ Re. vom ꝙ in oꝛi

ginali duo ſunt.ſ.carẽ

tia debite iuſticie.⁊ vl

teriꝰ ꝓnitas.non fiat

vis vtrũ iſta duo diffe
rant ᷣm rem. Ratiõe
pꝛimi pꝛiuat a viſione

dei. rõne ſcdi frequz
ter in malũ trahit. ra

tione vtriuſqʒ dicitur
quodãmõ rdire, quia

õ

¶ MAQuerit vty ppter omiſſionẽ cõfelſiois re/ XXII.

Vnq; multis autoꝛitatibꝰ ſupꝛa ſit aſſertũ in vᷣa
coꝛdis contritiõe peccata dimitti añ confeſſionẽ
vel ſqtiſfactionẽ.ei etiã qui aliqndo in crimen relapſu
rus ẽ.querit᷑ ſi poſt coꝛdis cõtritioneʒ cõfiteri cõtẽp
ſerit. vel in peccatũ idem vel ſimilc reciderit. an pctãa
dimiſſa redeãt: Cuius qõnis ſolutio obſcura ẽ et per⸗
plexa.alijs aſſerẽtibꝰalis ecõtra negantibus peccata
ſemel dimiſſa vlteriꝰ replicari ad penam.
Vonit vnãa opinionẽ cũ ſua ↄfirmatiõe. b
¶Qui vero dicüt pctã dimiſſa redire ſubditis ſe muni⸗
unt teſtimonijs. Amõ.ait. DPonate inuicẽ ſi alter in al
terũ peccat.alioquin deꝰ rpetit dimiſſa. Si em̃ in his
cõtemptus fuerit. ſine dubio reuocabit ſniam ꝑ quã
miam dederat. ſicut in euãgelio ð ſeruo neq; legitur.
qui in ↄſeruũ ſuũ impius depᷣhenſus ẽ. Itẽ Ra. Ne/⸗
ꝙ; ſeruũ tradidit deus toꝛtoꝛibꝰ quoaduſq; reddere
yniuerſũ debitũ.qꝛ non ſolũ peccata que poſt baptii a
mũ homo egit reputabũt᷑ ei ad penã. ſed etiã oꝛigina

Aat. xviij.

lia que in baptiſmo ſunt ei dimiſſa. Itẽ Gꝛeg. Ex dic / Gꝛeg. ĩ ome⸗
tis euangelicis conſtat.qꝛ ſi ex coꝛde nõ vimittimꝰqð lia quadam.

in nos delinquit᷑.et hoc rurſum exigitur qð iaʒ nobis
ꝑ pniam dimiſſũ fuiſſe gaudebamꝰ. Itẽ Augu. dicit
deus dimitte. et dimittetur nbi /ſed ego pꝛius dimiſi.

Polrn
fun xryj

ſleften
bna
atiſ
ſunon

sda

idnlid
Mlse
atni
ardehtt
abrttolun
Kclodeun
Vnita
6

—

☛ =

—

nic
N peiſode
ngrnüen
Nan linenſn
Nheraſcen

dlgriddehn⸗
wopdanſci⸗
tnüſlürtift
eis iſi⸗
nonmäſcn

in deſtlt NH

Pperoniſcii
n. Plumap⸗
ſuitqetcgin
be gctti
rehrckn
1wrigg onti
itigi Drn

eſ

Beda ſuper

03.

AMat. xviij.

Aug. iin li. de
baptiſmo.

Naum.

Oppoſitio

dimitte vel poſtea. Mam ſi non dimiſeris. reuocabo
te.et quicqͥd dimiſerã replicabo tibi.Item quidiuini
beneficij oblitus ſuas vult vindicare iniurias.non ſo

lum de futuris peccatis veniã nõ merebit᷑.ſed etiã p⸗

terita que iam ſibi dimiſſa credebat ad vindictã ei re/
plicabunt᷑. Item Beda. Reuertar in domuʒ meã ⁊c̃.

omniũ ꝓſternet in ima vicioꝛum. Iteʒ Aug. Redire

fer dimitter.
¶ Soluit q̃ vident᷑ facere ↄ pᷣdictã rõ;.
¶ his autoꝛitatibꝰ innitunt᷑ qui dicunt peccata dimiſſa

pꝛo peccato de quo penituit et indulgẽtiã accepit ite⸗
rum punit᷑.non videt᷑ iuſtum. Si punit᷑ ꝓ eo qð pec/
cauit ⁊ nõ emendauit.iuſticia ẽ aꝑta.Si vdo requirit
qð fuerat condonatũ.vel iuſticia nõ eſt. vel iuſticia ẽ
occulta. Videt᷑ etiã deus bis in idipſum iudicare.et
duplerx tribulatio conſurgere.qð ſcriptura negat.Sʒ

q; iudicat deꝰ bis in idipſum.hoc em̃ fieret ſi poſt cõ⸗

dignam ſatiſfactionẽ et ſufricientẽ penã iteꝝ puniret.

ſed nõ ſatiſfecit digne et ſufficienter.qui non ꝑſeuera⸗
uerat. Debuit em̃ iugem peccati habere memoꝛiã.nõ
ad faciẽdũ.ſed ad cauendũ. Debuit nõ obliuiſci oẽs
tribulatiões dei que tot ſunt quot pctõꝝ remiſſiones.

b Tot ergo debuit cogitare dona ði.quot mala ſua.ac

ꝓillis vſq; in fineʒ gratias agere. Sʒ qꝛ ingratus ad

Pꝛouerbio vomitü ſicut canis redijt.anacta bona moꝛtificauit.⁊
rum xxvj.

pctm̃ dimiſſuʒ reuocauit.vt cui humiliato añ deꝰ pec
catũ dimiſerat.eidẽ poſtea elato et ingrato ĩputet.
¶ Ponit aliã opinionẽ minus tatã. d

¶ Sed quia abſonũ videt᷑ vt peccata dimiſſa iter ipu⸗
tent᷑ ꝓlacet qbuſdã nemineʒ pꝛo pctis ſemel dimiſſis

iteꝝ a deo puniri.Sʒ iõ dicunt᷑ dimiſſa redire et im/

ſtituitur vt ante fuerat. Si enim quod dimiſſum fue//
rat dicitur exigi.quia remiſſionis percepte ingratus
ita reus fit. vt ante fuerat. Vtriq; parti queſtionis

vpbati fauent doctoꝛes. Ideoq; alicui ꝑti non piudi⸗
cãs ſtudioſo lectoꝛi iudiciũ relinquo.addens mihi tu

Aat.xv. tum foꝛe.ac ſaluti pꝛopinquũ.ſub mẽſa dominoꝝ mi⸗

12 fuerint. magis accuſ⸗ ant ingratum de ingratitudine.et faciunt dignum increpatione.

cas edere.

Timẽdus ẽ ille verſiculꝰ nõ exponẽdꝰ.ne culpa qus
in nobis extinctam credebamꝰ.ꝓ incautelã nos vacã
tes oppꝛimat. Itẽ. Quẽcũq; em̃ pꝰ baptiſma ſiue pꝛa
uitas hetica ſeu cupiditas mũdana arripuerit. mox

dimiſſa peccata vbi fraterna charitas nõ cẽ᷑.aptiſſime
dñs in euangelio docet.in illo ſeruo a quo dimiſſum
dñs debitum petijt.eo ꝙ ille conſeruo ſuo debitũ nol/

ſi replicant᷑ redire ſimpliciter. Quibus opponit᷑.ſi qs

ad hoc põt dici.ꝙ neq; duplex tribulatio cõſurgit.ne

—

et bhmõi indignus viſi

one dei efficit. ⁊ ita qͥ/

dammõ redit in cõſi/
mili reatu. Oð g dici᷑
ꝙ no· põt iterari veꝝ
Ein ſe. Quod obꝛ qꝙ;

dicit᷑ pluraliter. dom

ꝙ bocẽ rõne plurium

pꝛonitatũ. Odð querit
de veniali. ddm ꝙ pᷣtꝰ
aliquo modo dici. li⸗
cet adhuc magis im-
ꝓpꝛie ꝙ; pctà alia.Eſt
em̃ ibi quodãmõ ing/

titudd.

b(Tot ergo debuit

cogitare dona ⁊c. Ex
hoc videt᷑ ꝙ ad tot g/⸗

tiaꝝ actiões teneatur
quis quot ꝑcepit bñfi

cia. Sed qꝛ quilibʒ no

ſtrũ recipit q̃tidie in/

numerabilia bñficia.

ad innũerabiles te/

nemur gratiarũ actio
nes. ¶ Itez ſi ad tot te
nemur gratiaꝝ actio/
nes.quot peccata ſũt
dimiſſa.ergo vidct᷑ ſi
militer ꝙ ſi aliquis de
dit alicui centum de/
narios.tenctur ſimili/

ter cẽtics gratias age⸗

re ¶¶ R dʒ q; ſicut

peccatis ſufficit conte

ri in cmuni.ita ꝙ oia
deteſtetur. ita tamẽ &
nullum placeat. ſic de
omnibus ſufficit gra/⸗
tias agere in cõmuni.
ita tamẽ ꝙ ð nullo in

ſpeciali ingratus exi/

ſtat. et m ꝙ plura ſüt

beneficia. maioꝛes de⸗

bet gratias agere.⁊ ꝑ

oppoſitum ſi nõ agitt.

magis ingratus iudi/

catur eſſe.et pꝛo tanto

dicitur debet p om
nibus gratias agere.
non ita ꝙ pꝛo quoli/
bet diuiſim ſuã optet

gratiarum actionẽ ex

c ¶ Quia ppter ingratitudinẽ ita reus et peccatoꝛ cõſtituit᷑ vt ante fuerat. Queritur bic vtrum iſta ingrati/S

a nicatt genns noe ati vel cireumſtantia. Si genꝰ?. videt᷑ tũc ꝙ neceſſario qᷣlib
tudo dicatur genus peccati vel circumſtantia. Si genꝰ.vicdet᷑ tuc ꝙ nee au
peccati in quolibet peccato. quia quilibet immemoꝛ ẽ bencfſicij accepti cum deum de cit. S imſtati⸗
ſolum.non videtur ita aggrauare peccatũ ¶ Item videtur ꝙ non niſe circumſtantia. quia gratiaruʒ ac.
tio eſt actus virtutis el E. dom ꝙ ad hoc ꝙ aliquis ſit vere

₰

gratituclo. ingratitudo eſt ſi peciale vicium

eccet duplici genere

tnatt Si circumſtãtia

gratus duo requiruntur.ſ.ꝙ pꝛo loco et tempoꝛe ſit memoꝛ beneficioꝛum ad gratias agẽdũ.etꝙ ſit dr .

re reſurgente. ꝙ no recoꝛdat᷑ iniquitatũ⸗Sy tomẽ il⸗

tus ad obſequendum (Diuiſionis oꝛdo factus. S. di. xvij. exigit vt hic u
et reddendum bonuz ggatur ð ↄfeſſiõe ſacrali inqntũ hʒ rõʒ ſigni ᷣm ini
pꝛo bon .· Sinilter oduplicẽ opinionem. e M n
Reue Anorns ob/ ¶ Poſt pꝛedi⸗ a reſtat inueſtigare quid in actione peni Quid ſit bic ſa nun
liuio beneficij cum cõ kLentie ſit ſacramẽtũ et res. Sacramẽtũ em̃ ſignü ẽ ſe⸗ cramẽtũ et res. ſuee
temptu. vtputa qñ eſt cre rei. Quid ergo hic ſignũ ẽ.et q eſt res ſacra huus
locus et tẽpus agẽdi ſigni:? Quidam dicũt ſacr̃m hic eſſe qð exteriꝰ tm̃m ge Pꝛima opio V e
gratias et recognoſcẽ ritur.ſ. exterioꝛ penitẽtia que ẽ ſignum interioꝛis pei· nc
lli. et ſic ẽ Fad. a⸗ tentie.ſ.contritionis coꝛdis et humiliatiõis. Qð ſi ẽ. ri
melomo vielk in, non oẽ ſacramẽtü euã gelicĩ id efficit qd ſigurat. Ex⸗ min
gratus qui recipit bo- terioꝛ em penitẽtia non efficit intenioꝛem. ſed potius ien
nũ et reddit malum. ⁊ interioꝛ cauſa eſt exterioꝛis. Sʒ ad hoc inquiunt illi G hinn
et hec eſt circumſtan · eẽ intelligendũ de illis ſacris que in nouo teſtamento ungi
tia peccatict ſic eſt in inſtituta ſunt.vt ẽ ſacfm bapniſmi.cõfirmatõis.? coꝛ uun
ea magis agar auans boꝛis xpi. Sacfm vero pnie ſicut et coniugij ante ts fintet
Into bomo plura bo gratle etis a pꝛimoꝛdio humani generis fuit. vtrunq; iigſthn
nasa percepbit. em inſtitutu fuit in pꝛimis parẽtibꝰ. Item ſi exterioꝛ Apinnin
ppnnia ſacramnẽétu eſt. = interioꝛ res ſacramẽti.ſepiꝰ pꝛe- ⸗
cedit res ſacrm q; ſacramentũ rem. Sʒ nec hoc inon G nen
ueniens ẽ. Nam et in alijs ſacramẽtis que efciũt 1cs ſrchri
figurat.hoc ſepe contingit.Quidã aũt dicũt exterio Scða opio. Qddicous
rẽ pniam ⁊ interioꝛẽ eẽ ſacramẽtũ.nec duo ſacramẽta gentktii
ſed vnũ.vt ſpẽs panis ⁊ vini.non duo ſunt ſacfa ſed nae
vnum.Et ſicut in ſacramẽto coꝛpoꝛis. ita etiã in hoc H ſtlan
ſacro dicunt aliud eẽ tm̃ ſacrm.ſ:exterioꝛẽ pniam. ali (acin
ud ſacrm ⁊ rem.ſ.interioꝛẽ pniam.aliud rẽ ⁊ nõ ſacra aerndn
mentũ.iſ.remiſſionẽ peccatoꝝ. Interioꝛ em̃ penitẽtia hbonin
et res eſt ſacramenti.i.exterioꝛis pnĩe.⁊ ſacramentuʒ Urhezen
remiſſiõis peccati.quã ⁊ ſignat et facit.Exterioꝛ quo⸗ mtoſſtſe
HMGG penitẽtia.et interioꝛis ſignũ ẽ.et remiſſiõis pctõꝝ. itrn
intelligentiam pſentis dil tria vᷣncpalit qturpatione ymaginis. pnitas in indlinatiõe ad actũ ruſel
ᷣe runt᷑.Pꝛimo querit᷑ qntum ad pꝛimã partẽ de aliquẽ ſm exceſſum. Sʒ ꝓnitas remanet pꝰ pecca/ 4
reditu pcccati. Scdo querit᷑ de pnia ratiõe ſacramẽ cũ.et rg culpã ſequentẽ intendi et aia defoꝛmari. Clnch
i.et hoc quantuz ad ſcam ptem. Tercio ad intelli g æc. ¶ Cõtra. nibil qd oino cedit in nõ ens iteratur cen
gentiã toti) ꝑtis pcedentis querit᷑ de pnia in rõe fã oino idẽ. culpa cũ delct᷑ oino non ẽ. ̊ impoffibile ncQon
damenti. Quantũ ad pꝛimuz querunt᷑ duo. Pꝛmo ẽp ſequentẽ actũ eandẽ culpã nũero renouari ¶Itẽ lungalſ
querit᷑ vtrũ peccata redcãt quantũ ad maculã. Se/ nibil reducit aliquid deletũ ad eẽ niſi q; põt facere mncknb
cundo vtrũ redeant qᷓntum ad reatum. eæẽ.ſed vnus actꝰ nõ facit niſi vnã maculã ſiue culpã junctſe,
AOQucſtio ,. rff in anima.g impoſſibilęẽ plura genera peccatoꝝ re/ tcnm
M peccata redeant quantum ad maculas videt᷑.j. dire ꝑ vns culbam /te contrariũ nõ reducit ad eẽ (chonr
NDe. iiij. Charitas oꝑit multitudinẽ peccatoꝝ. Sed ſuũ cõtrariũ.Sʒ poſſibile ẽ ꝙ aliquis qui pꝛimo pec chen no⸗
remoto opimento.appet illud q opiebat᷑.ſi ̊ pctin cauit ꝑ auariciq. poſtmodũ recidiuet ꝑ pdigalitatẽ. kton
ſequens remouet charitatẽ.videt᷑ ꝙ peccata ꝑ ipᷣam ſi ergo pꝛodigalitas non reducit auariciam ad eſſe. lunkitc
dimiſſa facit in conſpectu dei appere et Si Beezil patet ⁊c ¶ Itẽ ſi peccata dimiſſa redeunt quantũ ad Apiten
cut ſe babet culpa ad moꝛtificandũ.ita ſe babet cha⸗ culpã.aut g quia hõ hoc facit.aut qꝛ deꝰ.Homo nõ. (tpe
ritas ad viuificandũ.et econuerſo. Sʒ chaꝛitas ſub/ qꝛ nõ põt eodem peccato numero bis peccare. De⸗ ſähmnin
ſequens viuificat oꝑa pꝛius moꝛtificata. pari růne us non.qꝛ neminẽ põt facere peccatoꝛẽ.g nullo mõ mmeunze
culpa ſequẽs facit redire mala pꝛius deleta. Item bocc. ⁊c. (¶ Re.dm ꝙ aliquoꝝ opinio fuit ꝙ pꝛio 6 alntie
peccati deletio eſt effectꝰ gre immediatus. ᷣ remota ra peccata redirent. et pꝛioꝛa demerita. ſicut oñſum nthnn
Ccã pꝛoxima et imecdiata remouet᷑ effectus.̊ remota fuit ſupꝛa ꝙ redeunt pꝛioꝛa merita et reuiuiſcant ꝑ linde
gratia. pꝛiuatur deletio culpe.ſi ̊ peccatũ gr̃am pꝛi gfr̃am ſubſequentẽ. Sicebãt em̃ bona et mala qᷓntux ulnie
uat ꝑ cuiꝰ actũ ẽ deletio peccati.ẽ̊ peccata pꝛioꝛa re ad moꝛtificationẽ et deletionẽ. et qᷓutũ ad redituʒ et mnh
manẽt indeleta. ¶ Itez iſta duo ſunt que culpim vyiuificationẽ pari paſſu ambulare.ſᷣm illud qð dñs hang⸗
Conſtituũt.ſ.defoꝛmitas ⁊ ꝓnitas. poſſibile eſt pec dicit Eʒech.xviij.de viro iuſto qͥ ſi ſe a iuſticia auer/ ſchuea
Qta pꝛioꝛa redire quantũ ad defoꝛmitatez et ꝓnita tit omniñ iuſticiaꝝ eiꝰ nõ recoꝛdaboꝛ.et de peccato- ſini
le c. Pꝛobacio minoꝛis defoꝛmitas coſiſtit in de⸗ tl

ld

Aut
nritg

inmn

— — —

Jð

Ke⸗

—

☛+ — —N———

—
—

Gidtteln
õ
eu e
leunͤceinn
miginet
intnurſ
ico itil
ſtualiuealß
n auun ſ
iſun
nisliginni
en e⸗
umnun i
ttouradh

8 nes quo ad partem iſtam. n.
de remotione operimenti. dm ꝙ aliud eſt operi in

11 cadem redire poteſt.

ud non videt᷑ intelligibile. ꝙ eadem ebaritas amiſ⸗

ſa redeat ſi eſt habitus creatus. nec ꝙ cadem culpa
ſimiliter.ſi em̃ omnino delet᷑.non redit eadẽ que pꝛi
us ſed noua. Et ideo fuit ſecunda opinio magis ali/

quantulum temꝑata ꝙ peccata non redeãt niſi per

quatuoꝛ peccatoꝝ genera.ſcʒ per odium fraternuʒ.
per apoſtaſiam. per contẽptũ confitendi.et ꝑ boc ꝙ
dolet ſe penituiſſe. Uñ fecerũt verſus.Fratres odit.

apoſtata ſpernit. ſpernitq; fateri. Penituiſſe piget.
7 pꝛiſtina culpa redit. ¶Rõ at eoꝝ pᷣter auctes que

boc dicere vident᷑ et tanguntur in littera fuit.quia

dominus remittit culpazʒ ſub quadruplici conditio

ne. l. ſi ipſe dimittat pꝛoximo.ſi perſeueret in fide.ſi
confiteatur culpam. ſi perpetuo deteſtetur culpam
commiſſam.cet qm̃ pactio frangitur non exiſtente cõ
ditione.qñ aliquis peccat aliquo genere pꝛedictoꝛũ

peccatoꝛum dicunt culpam redire. Sed nec iſta po
ſitio debet teneri lic fuerit magni clerici.ſ.pꝛepoſiti/

ni. qm non rectum habet fundamentum. Cõſtat eĩ

culpam non deleri niſi per gratiam. conſtat etiaʒ ad
pꝛeſentiam gratie omnino deleri culpam. Si em̃ /
tia pꝛeſens eſt. culpa omnino deleta eſt. qð ſi deleta
eſt. et iam non eſt.nec eſt qui faciat cã eſſe in anima.
ideo non videtur eſſe pꝛobabile ꝙ pꝛopter aliquam

conditionem deficientem. culpa dimiſſa iterum re/

deat. Et ideo eſt poſitio pꝛobabilis et recta quaʒ te/-

nẽt moderni doctoꝛes.ꝙ peccata dimiſſa nullo mõ
redeant quo ad culpam.Et concedende ſunt ratio/
d illud qd obẽ pꝛimo

conſpectu hominis.aliud in conſpectu dei. In con/
ſpcctu hominis coopiri poteſt aliquid ita tñ ꝙ pꝛo/
pter hoc non dᷣſinat.ſicut pictura oꝑpitur panno.nõ
quia non ſit.ſed quia non appet. In conſpectu autẽ
dei quem nibil põt latere oꝑire eſt facere qð non ſit.
et hoc modo ebaritas oꝑit pꝛioꝛa peccata delendo.
et ideo cum iam non ſunt. remoto opimento nõ ap/

9 parẽt¶ Ad illð qu obẽ ꝙ gratia viuiſicat opera moꝛ
tificata.reſpondet᷑ ad hoc ꝙ non eſt ſimile.tũ ex par

te gratie.tum ex parte bonoꝛuʒz.tum cx parte diuine
mie.Ex parte gratie.quoniã ipᷣa potentioꝛ eſt ad bo
num q; culpa in malum.Ex parte bonoꝝ.quia con/
nexio eſt in bonis et manet in vnitate coꝛpoꝛis miſti
ci non eſt ſic in malis. Ex parte diuine miſericoꝛdie.
que pꝛonioꝛ eſt ad miſerendũ q; ad condemnandũ.

10 et idco non valet. Sed aliter põt dici ꝙ aliud eſt bo

na opera moꝛtilicari. aliud peccata deleri. Gona nã
q; oꝑa moꝛtificantur.non quia eſſe deſinant. ſed qꝛ

reputant᷑ indigna remuneratione eterna ꝓpter in-

indignitatem ſolum peccantis. Sic peccata deleri.

vere dicit peccati expulſionem.et remotionem talis
vicij ab anima. Ande ſicut charitas que eſt habitus

anime nunq; cadem reędit ſi amittatur.ſic nec culpa
dillud quod obꝛ effectu
immediato.dm q effectus hbabz comꝑari ad aliqᷓ;
cauſam dnpliciter. Aut ſicut introducentẽ et conſer

uantem. vt lumen ad ſolem.ct ſic locũ habet illa ma

xima. Aut ſicut ad iutroducentem ſolũ.et ſic non bʒ
locum. Si em̃ cultellus infligit plagam. non oꝑtz ꝙ
deſtructo cultello deſtruatur plaga. Sic in pꝛopoſi/

to eſt intelligendum ꝙ gratia in ſuo pꝛimo aduentu

facit culpam quã inuenit in anima amplius non eẽ.

12 Ad ulud q obi de defomnitate et pꝛonitate d. q

„

4 XXII.

neutra redit omnino eadẽ numero. Sʒ quamuis de
pꝛonitate aliquo mõ poſſit eſſe verum.non intendi⸗
tur tamẽ defoꝛmi?as qꝗᷓ eſt in pꝛiuatione boni.et no⸗
ta diſplicente eadem eſſe non põt.et hec eſt culpa.lo
quendo ſicut planum eſt in ſecundo lib.

(Aucſtio. 5. b.
¶ Nerum pe

trum peccata dimiſſa redeant quantuʒ ad reatũ.
Et ꝙ ſic videt᷑ per textuʒ.xviij. Mat. Serue nequã
omne debitum dimiiſi tibi ⁊c. Et poſt.tradidit eũ toꝛ

toꝛibus quouſq; redderet ⁊c.Et poſt.ſic pr̃ veſter.S

dñs debitum qð dimiſerat iteꝝ exigit. ⁊c. Item
ponatur ꝙ aliquis ante completam ſatiſfactionẽ ca
dat in culpam.conſtat ꝙ ſatiſracere non poteſt extra
gratiam.ponatur ꝙ decedat.iſte reatum ſecũ poꝛ
tat.qui non põt ſolui per penam ſatiſfactoꝛiaʒ.ꝗ̊ pu/
nitur pena terna d Beemnauo, peccata ſunt iſti di
miſſa tot tenetur grtias agere.tot etiaʒ tenetur de/
teſtari continue peccata.Sed cum peccat vno pctõ
omittit gratias agere et peccata deteſtari.̊ tot pena
rum reus crit quot pꝛius erat. ¶ Itẽ in legibus hu/

manis ſeruus manumiſſus redigitur in ſeruitutem

qñ dũm ſuũ attrectat manu cruẽta.vel ꝓ alia enoꝝꝛ

mi offenſa. ſi leges iſte a lege pꝛocedant eterna.vi⸗
detur ꝙ deus ſimiliter faciat. ita recidiuãtẽ repu/
tat obligatum ad penaʒ ſicut pꝛius ð
tra.non iudicat deus bis in idipᷣm. Naum.j.non g

bis punit.ſi &̊ aliquis pꝛo peccato cõmiſſo penituit

et ſe puniuit.videtur q; amplius pꝛo illo non puni/
at quantũcunqʒ peccet alias. ⁊c ¶
ne eternec eſt inſcꝑabiliter annexus culpe.ſed culpa
non põt redire.& aen ſi reatus peccatoꝛum
pꝛecedentium redit. nulla eſt in mundo vtilitas qꝙ;
quis bene fecit et penituit. Sʒ hoc videtur impium
diccre.g̊ ⁊c. Item dona dei ſunt ſine penitentia.
ſi deus aliquid condonat.non penitet de condona/
tionc.ergo non poteſt reatus redire quem deus di/
miſit vel a quo bolutt. .Re dom ꝙ aliqui voluerũt
dicere peccata pꝛecedentia redire quo ad reatuʒ. qꝛ
per culpam ſequentem tot reatibus obligatur ad pe

tem reatus pe

nam quot pꝛius erat obligatus.Et ratio huius tanꝰ

gitur in littera. Dicebant enim ꝙ quot peccata com
mſerat. tot vinculis obligabatur cum veniebat ad
penitentiam vt deteſtaretur pꝛeterita mala.et ideo
cum peccat. omnia vincula rumpit. et ideo tot re/
atibus reus eſt quot pꝛius peccata cõmiſit.Sed illð
nihil eſt. Pꝛimuʒ.quia ſufficit vna deteſtatione dete

ſtari cetera.nec tenet᷑ ſimul et ſemel diuiſim dᷣteſta/
ri omnino.j in vno non peccat niſi obmiſſione vni/

ca Alioꝛum opinio fuit ꝙ peccata pꝛioꝛa redeant ꝑ
recidiuum quantum ad equiualentiã.pꝛo eo ꝙ ing
titudo que eſt conditio peccati adeo aggrauat pec-
cãteʒ. vt ſit ita reus ſicut per omnia peccata pꝛecedẽ
tia reus fuerat. Sed illud non videtur verum. Pꝛi/

mo. quia ingratitudo penſatur ſcᷣm quantitateʒ be

neficij. Sed maius beneficium pꝛeſtat deus conſer⸗
uando innocentiam q; reuocando ad penitentiam.
ergo grauius peccauit cum pꝛimo innocentiaʒ per/
didit q; quando poſt recidiuauit.g ingratitudo non
facit ꝙ adeo ſit peccatum graue vt pꝛecedẽtia. Pꝛe
te peccantis.ſed magis a gorauat ſecratus libido vk
genꝰ peccati q; agorauet circumitãtia. nunc n;

16 obiectum patet quia verum cõcludit

pter ingratitudinem vnum peccatum leue ſm genꝰ
equipollebit peccatis pꝛecedẽtibus grauibꝰ ⁊ enoꝛ/
mibus.Et ideo aliter dᷣm ꝙ reasis ẽ obligatio ad
penam.pcena autem peccati duplex eſt ſcʒ pena da/

14 ni et ſenſus. Poſſumus g loqui de reatu peccati du

pliciter. aut quantum ad penam damni.aut quantũ
ad penam ſeuſus.Si quantũ ad penaʒ damni.ſic qꝛ
peccat in vno factus eſt omniũ reus.credendum eſt
ꝙ peccata dimiſa redcunt. Si autem loquamur q̃n

tum ad penam ſenſus ſic diſtingdendũ eſt. Quia q/
dam peccata ſunt omnino dimiſſa quantũ ad penã

et culpam.et talia nullo modo redeunt.Quedã aũt
dimiſſa ſunt in parte.et de talibus fienda eſt ſatiſfac
tio.Et qm̃ culpa ſequẽs tollit potentiã ſatiſfaciendi
quamdiu manet.ꝑ hoc ipᷣm iſte obligatur ad ſuppli
cium eternum.non rõne ſui pꝛincipaliter ſᷣ ratione
annexi. et ſic intelligendum eſt peccata redire. Aerũ

etiam ꝙ aliquo modo aggrauat culpam ſequentem
pꝛecedens remiſſio.quia eſt ibi contemptus pᷣſtiti be
15 neficij.non tamẽ ita e faciat equiualentiam. ¶¶ Ad

illud quod obẽ de autoꝛitate Mat.dm ꝙ ſᷣm aliũ

illud q
interemp

boꝛum modoꝝ intelligeudũ eſt.et ES ſequens
2

obẽ de tentionibus iam reſponſum e

tionẽ.quia nõ tot tentionibus tenet᷑. ſed ea ſola ten
17 tione qua tenet᷑ conteri: ¶Ad illud qd obi de ſeruo

manumiſſo.dð. ꝙ in legibus hũanis illud fit ad cau
telam et terroꝛem.et iõ non opoꝛtet ſic in lege diui/
na repiri. Rationes aũt ad oppoſitum quibus oſtẽ/
ditur ꝙ reatus non omnino redit verum cõcludũt.

ratione ſacri.Et cum ad rõeʒ ſacri duo concur
rant.ſ.inſtitutio et ſignificatio de quibus duobus in
littera agitur.ideo circa hec duo queruntur. Pꝛimo
queritur de penitentia quantũ ad inſtitutioneʒ. Se
cundo quantum ad ſignificationem. =
—— Dueſtio.c.. c4 =
¶ Utruz ſacramentũ penitẽetie fuerit inſtitutum. Et q;

ſic videt᷑ita diffinit Hugo ſacramentũ. Sacramen

tum eſt ex ſimilitudine repꝛeſentans. ex inſtitutione

ſignificans. ⁊c.ſi &̊ penitentia eſt ſacramentum. patʒ
⁊c. ¶ Item ſicut dominus pᷣcepit baptizari.ita pꝛe

cepit penitentiã agere.ſicut patet Mat.iij. Et ſicut
dicitur. Jo.iij.niſi quis renatus fucrit c.ita dicitur
Luce.xiiij.ſi penitentiam non egeritis.omnes ſimul
peribitis.g ſicut pꝛecipiendo baptiʒari inſtituit bap
tifmatis ſacramentũ.ita pꝛecipiẽdo penitere inſtitu
it ſacramentum penitentie.¶ Item modus agendi

penitentiam in veteri lege fuit pᷣfixus.ſicut patʒ Le-

uitici.iiij.et.v.ſiłr in.noua ſcdᷣm ſacerdotis arbitriũ.
Sed talis modus non eſt ex nature dictamine.ꝗ eſt
ex inſtitutione.¶ Contra.Hugo de ſancto victoꝛe di
cit ꝙ in lege nature nullũ ſacramentũ inſtitutum eſt
ſub pꝛecepto ſed ſolum ſub conſilio.Sed penitentia
in lege nature fuit ſub pᷣcepto.quia nemo ſine ca vn
qᷓ; ſaluari potuit. ꝙ non fuit inſtituta. ¶ Item nul⸗
lum ſacramentuʒz indiget inſtitutiõe qdð ẽ ex natura/
li dictamine.ſed penitentia eſt ex naturali dictamie.
q; naturaliter dictat ratio ꝙ; peccans ⁊ offendẽs de/
bet per penitentie humilitateʒ reconciliari.ergo ⁊c.
¶ Item omne ſacramentum qð inſtitutum e vari⸗
tum eſt. ſe penitentia ſemp fuit ab initio vſq; nũc

Onſequẽter qᷓntũ ad ſeaz ptẽ rit d csnis in

qntũ ad cõtritionẽ et ſatiſfactiõeʒ ſaltẽ. nõ vi ꝑ le
gez inſtitutũ.·¶ Item ſi inſtitutũ eſt ſacramentũ. q̃ri
tur vbi et a quo. Si ibi vbi dicit᷑ agite penitentiam
Mat. iij.ſimilit᷑ inſtitutũ põt dici a Johe qui pꝛedi
cauit penitentiam agite Mat.iij. Si ibi Mat. viij.

vade ct oſtende te ſacerdotibus.Sʒ conſtat ꝙ intel

ligebatur de ſacerdotibus legalibꝰ.Si ibi.quoꝛum
remiſeritis peccata. Jo.xx. Sed contra.ibi ẽ inſtitu

tum qð eſt oꝛdinis ſacerdotalis.¶ R.dom q; de pe
nitentia eſt loqui dupliciter. aut put eſt reconcilia-

tiua deo.aut pꝛout ẽ nõ ſolũ recõciliatiua do ſed eti

am eccleſie. Si loquamur de ipſa pꝛout deo reconci

liat. ſic eſt de dictamie legis naturalis.que dictat cõ
teri de peccato.et bumiliari debere.tamẽ cũ aliqua
illuſtratione fidei. et ſic tale ſacramentale potius ba
buit inſinuationem q; inſtitutionem. Eo em̃ qꝙ natu
ra dictabat.inſinuari ſufficiebat.⁊ aliqui volunt di/
cere ꝙ inſinuatum fuit ante lapſuʒ in illo vbo Geñ.
ij. In quacunq; die comederitis ⁊c. Sʒ illð verbum
videt᷑ potiꝰ minari ſupplicium qᷓ inſtituere remedi

um. Et iterum. cum peuitentia ſit in remediũ.de ſua
inſtitutione pꝛimaria nõ videt᷑ competens eius in/
ſtitutio niſi exquo cepit peccatũ. Et ideo eſt alia po-

ſitio et melioꝛ.ꝙ dñs tunc inſinuauit et inſtituit.qñ
poſt peccatũ adam vocauit. Geñ.iij.vbi es. Abi di⸗
cit glo. ꝙ mouebat euz redire ad coꝛ.iuxta illud pꝛo/
pheticum.redite pᷣuaricatoꝛes ad coꝛ.⁊ multe gloſc.
que hoc innuũt.et ſic patet ꝙ penitentia put fuit ſa
cramentũ concilians deo ibi fuit inſinuatũ quantuʒ
pꝛo illo tempoꝛe ſufficiebat.et illa inſinuatio cuʒ na
turali dictamine ſufficiebat loco inſtitutionis.Eſt et
alio modo loqui de penitentia ſcdᷣm qdð eſt ſacramẽ
tum eccleſie.et ſic habuit inſtitutionem in lege ſcrip
ta.ſiueę moyſaica.ſiue euangelica. In lege moyſaica.
qꝛ nondum erat vnitas perfecta nec perfecta recon

ciliatio.inſtitutionẽ habuit ᷣm imperfectionez.ſ.qmn

tum ad quandam generalitatem in determinatione
oblationum que erãt loco confeſſionis et ſatiſfactio
nis. In lege autem noua vbi vnitas eccleſiaſtica eſt
perfecta et reconciliatio plena.inſtituta fuit ſm ſta/
tum perfectionis.et quantũ ad foꝛmale q eſt abſo
lutio ſacerdotalis et ligatio.et quantum ad materia
le qð ẽ quedam lucida et aperta confeſſio.non ſolũ

in generali verũ etiam in ſpeciali.Et pꝛimũ dominꝰ

inſtituit per ſe et pꝛomulgauit.ſ.clauiũ poteſtatem.

Zoh . hoſ reſurrectionem. Scom vero inſtitutũ
u

it per apoſtolos.vel vt melius dicam pꝛomulga/
tum.quia dominꝰ apoſtolos docuit.eęt ipſi a domio
docti.et autoꝛitate ab ipſo accepta immo eius auto
ritate ꝓmulgauerunt. Mon em̃ nobis tradiderunt
niſi quod a domino vel a domini ſpiritu acceperũt.

ct ſic patet.quando. ⁊ quomõ.⁊ vbi.⁊ a quo.inſtitu

tũ eſt hoc ſacramentuʒ.Concedende igitur ſunt ra
tiones hoc pꝛobantes.(¶ Ad illud qð obijcit᷑.q; nõ
fuit inſtitutũ in lege nature.dᷣm qꝙ ꝓpꝛie inſtitutuʒ
non fuit pꝛecepto diſcipline vel pꝛecepto ſacramen/
tali.ſed magis ex pꝛecepto naturali.ad quod illumi/
nabat excitatio et viſitatio dei.qua homines incre/
pauit in ſigno audibili.et incxepat ſpiritualiter ꝑ do
loꝛem in lectulo.et oinnia oſſa bominis marceicere
facit.¶¶ Ad illud quod obꝛ qð eſt ex naturali dicta/
mine.dðdm ꝙ verum concludit ᷣm illam acceptio/

nem attamen quia natura per ſe non ſufficit pt c ·

8 ftorco

☛

-
= =
2

dbftg
Aufnn
zpeutten
lytatone
tupofit
zeickyeu
oerpe
Orintenio
tuhcktn
poltune
nitentinn
Otſacatn
uuckr
Uhuncr/
Npententi
ſſeungzfee
lctoſſcn⸗
hentifope
Gcnzin
ſnt/ſo.⸗
lisdic
Gddctun
toneco
Monſgrit
ftonclet⸗
mntunee⸗
ntofun
ſttutonea
Gngcs
Lotfon
Apt
AUſaonc
Moſe
9 Whpeen
Mue
lchig
he ſe⸗
Uibfrt

—

Wygiuht
uhiögn
Anfgurd,
Huleab⸗
Ilen
Fiännrnad
tünntüni
Gnpenr ani
Eichcue
mtgikn65
zii misdi⸗
cgrinini
do zmutdd.
itanu il

inſunnriog .

ainſcuncn
inſtunide

nte

Nonmulu
1 Purvotin
niein
immin

newmmumd

ſonsciuſft
tntdfi
iiuafufrt
Gmnuecsci
un unun
miſanſi
muonn
Guc
nfo ſttun
on eni
tcigla dend
nno cignn
dbs ſlim

Ad ullud quod obꝛ ꝙ non eſt variatũ.ddm q; in/⸗
quantum eſt ſacramentum eccleſie variatum eſt. et
lex ſcripta aliquid addidit ſupꝛa illud qð erat natu-
ralis dictaminis.et lex euangelica illud aditum non
euacuauit.immo magis impleuit in addendo addi

Hnone perfecta. Quod queritur vbi et a quo ſit inſti /

utum iam patet ex pꝛedictis. ¶ODoõͤ. ij. 0
epenitentia quantum ad ſignificationem. Et que
ritur quid ſit bic ſignum et quid ſignatum. Et vide/

tur ꝙ penitentia exterioꝛ ſignificet interioꝛeʒ ſic. Sa
cramentum illud ſignificat ex inſtitutione qð repꝛe/

re.ſed peccator nunꝗꝙᷓ; r

ſentat naturaliter. ſed penitentia exterioꝛ naturalit
repꝛeſentat interioꝛem. & illud ſigniſficat ex inſtituti/
oue¶ Item ſicut ſe habet baptiſmus coꝛpoꝛalis ad
ſpiritualem. ſic penitentia exterioꝛ ad interioꝛem.
ſed baptiſmus fluminis ſignificat baptiſmũ flami/
nis. et boc ex iuſtitutione.ergo et penitentia exterioꝛ
interioꝛem. ¶ Itez penitentia ſacramentuʒ liberat
a naufragio.ſed impoſſibile eſt peccantem actualit᷑
a naufragio liberari niſi per penitentiam interioꝛeʒ.

penitentia ſacramentum in ſe continet eaʒ.ſed nõ

in ratione ſigni. in ratione ſignati.¶ Item penitẽ
tia perfecta ad baptiſmi puritatem conatur reduce
.ſe ecncicur ad puritatem illam
niſi per penitudinem coꝛdis.ergo penitentia exteri/
oꝛ interioꝛem ſignificat¶ Contra.Hugo.ſacramen/

tum eſt materiale elementum foꝛis ſenſibiliter pꝛo/

poſitum.ex ſimilitudine repᷣſentans.ſed exterioꝛ pe/

nitentia non eſt talis.quia non eſt clementum. nõ
eſt ſacramentum nec ſignum.

tentia eſt virtus vel actus virtutis.Sed gratie vir/

tutum et ſacramentoꝝ differentes ſunt.ergo interi-

oꝛ penitentia nou eſt res alicuius ſacramenti. ⸗Itẽ

/

qñcunq; recte oꝛdinãtur ſignum et ſcnaran in ſac.
mento.ſignum cauſa cſt ſignati.ꝑ diffinitionem ſac

menti ſuperius babitam.ſed penitentia exterioꝛnõ
eſt cauſa interioꝛis nec illa effectus.immo ecouer/

ſo. ⁊c̃. ¶ Item cum in perfectione penitentie tria
ſint.ſcʒ contritio.confeſſio.ſatiſfactio.queritur roe

cuius dicitur exterioꝛ. ⁊ ratione cuius vicit᷑ interioꝛ.

22 tatis vniuntur.

Si dicitur interioꝛ ratione contritionis. et exterioꝛ
ratione confeſſionis et ſatiſfactionis.¶ Contra. iſta

non ſignificant contritionẽ ſed potiꝰ voluntatezs cõ.
fitendi et ſatiſfaciendi.Si dicitur exterioꝛ ratioe tri /

um. tunc ergo cum ſint tria diuerſa.erũt tria ſacra/
menta.Si dicas ꝙ vniuntur.quero quo generevm

tum reconcilians deo.pꝛo re habet peccati remiſſio

nem.pꝛo ſigno babet exterioꝛem humiliationeʒ ſi /

ue in habitu ſiue in verbo. pꝛo re et ſigno interioꝛeʒ

penitudincz. Mec opoꝛtet ꝙ pꝛimũ ſit cauſa medij.

23 ro ſigni penes id quod materiale eſt. Materiale au

ſed potius ecõuerſo.et hoc quia ẽ ex naturali dicta/
mine. ideo pꝛocedit exterius ab interioꝛi.non exte/
rius facit id quod interius eſt. Sed inquantuʒ eſt ſa

.

cramentum eccdleſie inſtitutionem babens.ſic habet

rationem cauſe et ſigni ſicut alia ſacramenta.et ratõ

cauſalitatis reſidet penes id qð foꝛmale eſt.ratio ve

7

₰ℳ

tem interioꝛ peni-

. .ddtm. æ ſicut in iudicando de
inſtitutione opoꝛtet iudicium variari de penitentia
ſcdm qð eſt ſacramentum reconcilians deo.et ſcdm
quod reconciliat non ſolum deo. ſed etiam eccleſie.
Sic et in pꝛopoſico. Scdᷣm namq; qð eſt ſacramen

temin bec ſacramento eſt bumiliatio penitentis ſi

ue quantum ad actum contritionis. ſiue quantum

ad verbum accuſationis.ſiue quantum ad penaʒ ſa
tiſfactionis. foꝛmale vero eſt abſolutio ſacerdotis.
bec duo ſimul iuncta ſignificant penitentiam interi
oꝛem ſcᷣm quod per ipſam eſt remiſſio culpe perfe

cta quantum ad culpam et quantum ad penam et᷑
quantum ad remiſſionem peccati.Quantum ad cuł

pam habet rationem ſigni exterius ſacramentum.
Quantum ad remiſſionem pene habet quodammõ

rationem cauſe.Et ſic patet quid in hoc ſacramen/
to ſit res.ſ.peccati remiſſio perfecta.et quid ſignũ.ſ.

exterioꝛ penitentia ᷣm eccleſiaſticam foꝛmam in qᷓ
eſt humiliatio et abſolutio. Res et ſignum eſt interi
oꝛ penitudo.vnde concedende ſunt rationes ad pꝛi
mam partem. Ad illud qð obꝛ ꝙ non eſt elemen-
tum. dIm ꝙ Hugo valde large ſumit elementũ ad
omue illud quod exterius apparet ſenſibꝰ.vel ſi ap/

pꝛopꝛietur ad coꝛpoꝛalia ſacramenta. tunc non in/
telligitur niſi de ſacramentis pꝛopꝛijs no. le.¶¶ Ad

illud quod obꝛ ꝙ gratie virtutum differunt a gratia
ſacramentoꝛum.ddᷣm ꝙ verũ eſt aliquo modo. ſed
non oppꝛtet quantum ad eſſentiam.ſed ſufficit q̃n/
tum ad effectum vt ſupꝛa determinatuʒ eſt in pꝛin/
Fier ſic eſt in pꝛopoſito. Maʒ penitentia interioꝛ
eſt res exterioꝛis ᷣm ꝙ vltra rectitudinem virtutis

addit vlterioꝛem effectum.ſ.remiſſiõis perfecte qᷓmn

tum ad culpam et penam quando erterioꝛ eſt perfe
cta.et eſt ſimile in baptiſmo.vt viſuʒ cſt ſuprai Ad

illud quod obꝛ ꝙ interioꝛ eſt cauſa exterioꝛis. dom

ꝙ quia hoc ſacramentum ꝑtim eſt naturalis dicta⸗

24

26

minis.partim inſtitutionis. ideo ſignuʒ exterius q/

dammõ cauſatur et quodãmõ cauſat. Mam deteſta
tio interioꝛ inquantum deteſtatio eſt bene facit exte

riꝰ hominem humiliari.ſed ᷣm qð abſoluit in inte-
grum a culpa et pena.hoc habet ab exterioꝛi abſo/

lutione et penitentia.et ſic patet ꝙ conueniẽtiſſime
eſt oꝛdinatio in ſignificando et cauſando ſᷣm qò ci
competit.¶ Ad ilſiud qdð ob ratione cuius illoꝛum
trium eſt ſignum.dico ꝙ ratione omniũ. Sumitur
em̃ contritio pꝛo exterioꝛi gemitu.nec tamẽ tria ſũt

ſacram enta. ſed illa tria vt vnum ꝑfectũ ſignũ ſigni
ficant pniam ꝑfectam. Et hoc ptz.qꝛ ſi vere penitet

coꝛde. dolet. et boc ſignificat᷑ ꝑ gemitũ ↄtritionis.
Fdeteſtat culpã et ſe redarguit.⁊ boc ſignificat᷑ per

27

verbũ confeſſiõis. hʒ volutatẽ emẽdandi ⁊ bec ſig

nificat᷑ ꝑ penã ſatiſfactiõis.Hec tria cõtinet pnia in
terioꝛ ꝗᷓ eſt vna et vera virtus.et iõ oĩa ſigna exteri/
oꝛa in vnũ ꝑfectũ ſignũ concurrũt.et ſũt vnũ ſacr̃m.
et habẽt vnitatẽ ſacri.et eſt modus ſpẽalis vnitatis.
cũ multi modi aſſignent᷑ a diuerſis.Et ſi tu obijcias
ꝙ non ſunt ſimul.dvm ꝙ ſaltẽ qntũ ad ꝓpoſituʒ ſi-
ue voluntatis votũ vnũ manet in alio.vt qui conte
rit᷑ vere pponit confiteri et ſatiſfacere. aliter nõ cſt
cõtritio vera.ſic intelligendum ẽ de aliſs.
Onſequenter qᷓntũ ad intelligẽtiãẽ omniũ boꝝ
que dicta ſũt in hoc tractatu de pni a. queritur

de pnia ſᷣm ꝙ bʒ rationẽ fundamenti. Et circa hboc

— . — „— .
duo querũt᷑. Pꝛimo de rõe fundamęti in ſe. Scoðo

vero in relatioe ad rõz tabule. ¶ Dõ.j. e
z pnia tenet rõz fundamẽti oñdit᷑ Heb.vj.nõ rur
ſus iaciẽtes fundamentum penitentie ab opcribus
moꝛtuis. Glo. Quod — dixit inchoationis ſer⸗
monem. munc vocat f.

*

ndamentum. ſeg infenno⸗

2

ne quo eruditur veniens ad xpᷣm penitentia eſt fun
dimentum.qð patet ꝑ illum exccllentem doctoꝛem
Jo.qui pꝛedicauit.agite penitensiam. Patz etiaʒ ꝑ
doctoꝛem doctoꝛum qui incepit pꝛedicationem ſu⸗
am ab hoc verbo. Mat.iij. agite pniam. Glo. pnia ẽ
pꝛima virtus.quia ibi dicitur pꝛima virtus eſt per
penitẽtiam pimere vcterem hominẽ.¶ Item impoſ
ſibile ẽ donũ dei edificare iu coꝛde niſi deſtruat᷑ edifi
cium ſathane et ipe expellat᷑.ſed hoc pꝛimo fit per in
troductionẽ penitẽtie.g videt᷑ ꝙ penitẽtia pᷣmo ſter

nakt. g ip̃a ẽfundamẽtũ.iQontra.j.ad Coꝛ.iij.fun/
gdamentũ aliud nemo

onere põt pᷣter id qð poſituʒ

Eqð ẽ xpᷣus. ſi xp̃s ſolus ẽ fundamẽtũ.et pnia non

E xpᷣs.ptʒ ⁊c̃.

niũ bonoꝝ. ſed nõ ſunt duo fundamẽta. ꝛc. ¶ Iteʒ
penitẽtia et impenitẽtia ſunt oppoſita. Sʒ impenitẽ
tia ẽ conſũmatio edificij dyabolici.ẽ nõ fundamen/

tũi. per oppoſitũ videt᷑ ꝙ penitẽtia fit cõſummatio
edificij ihu xpᷣi non fundamẽtũ

. Btẽ qncrit᷑ de nu/
mero ct oꝛdine eoꝝ qᷓ ponuntur in fundamento ab

—

apoſtolo. Donit em̃ duas virtutes cum vicit. nõ rur
ſus iacientes fundamentũ penittie ab operibꝰ moꝛ
tuis et fidei ad deum. Tangit em̃ duo ſacr̃a cum vi/

cit baptiſmatũ doctrine.impoſitionis quoq; manu/
um. Duos articulos fidei cũ dicit. reſurrectõis moꝛ

tuoꝛum. et iudicij extremi.cũ multo plures ſint vir⸗
tutes et multo plura ſint ſacramẽta et etiõ articuli.
tem que-

querit᷑ quare hic tantũ tot enumerat.

iltur iuxta hoc cũ fundamẽtũ dicat xpᷣs.j.ad Coꝝ.

tia in auẽte pꝛedicta. Dicat᷑ eti

bꝛice humili ndamẽta nõ cur 1
entia ſcᷣm pꝛudentiũ dicentẽ.nã minoꝛ ẽ vireꝰ quã

iij. fundamentũ nemo aliud ⁊c. Sicat᷑ etiã peniten/
iã fides Heb. xj. tex/
tu ⁊ glo. Dicat᷑ charitas Eph̊.iij.in charitate radica
ti et fundati. Dicat᷑ humilitas ſcom Gꝛeg. qui dicit

in moꝛalibꝰ.totũ ruine creſcit qdð edificas.ſi molẽ fa.

7

tatis fundãmẽta nõ curas. Dicat᷑ pati/

nõ patiẽtia firmat.ſcdᷣm qᷓm cõem naturã in his H

tam dicit᷑ potius fundamentũ de bis qᷓ; S alijs. Be.

ad illud ia queſitũ intelligendũ notãdũ ꝙ; fundamẽ
tum dẽ dupliciter. Ano mõ locus in quo edificiũ ſta
bilit. et hoc mõ dicit᷑ xs fundamentum.⁊ hoc bene
notat᷑ in glo.i.ad Coꝝ.iij.vbi dicit᷑ ꝙ ſicut totũ edi/
ficium materiale tendit deoꝛſum. qꝛ locuʒ fundans
eſt deoꝛſum. ſic ſpnᷣale edificiuʒ tendit ſurſum quia

—

xpᷣus dñs qui fundamẽtũ ẽ ſpũalis edificij ẽ ſurſuʒ.
Alio mõ dẽ fundamentũ illud ſcᷣm qð res locat᷑ et
ſtabilit᷑ in ſuo ſuſtentaculo.ct hoc põt eẽ tripliciter.
Aut illud p quod pꝛobibens remouet᷑aut illud per
qð ibi locat᷑. aut ꝑ qd confirmat᷑ et ſtabilik. Si eſt il⸗
lud ꝑ qd remouet᷑ ꝓhibens.ſic ẽ penitẽtia que remo
uet peccati imundiciã ſuꝑ quã erat ↄſtructa machi⸗
na dyabolica. Si aũt ſit vt collocãs.ſed duo ſunt in
nobis per que nati ſumꝰ locari et tendere ad locum
nrm.ſ.intellectus et affectꝰ. Intellectꝰ locat᷑ in xpᷣo
p fidem.et affectus locat᷑ et cõglutinat ꝑ charitatẽ.
et iõ ñ tatũ dicit apls i charitate fũdati. verũetiã ra
dicati. Si ãt ſit vt defendẽs et roboꝛãs.aut ↄtra vẽ⸗
tñ ꝓſperitatis. aut ↄtro ventũ aduerſitatis. Si con-
tra ventũ pꝓſperitatis.ẽ humilitas. Si cõtra ventuʒ
aduer ſitatis. eſt patiẽtia ſiue foꝛtitudo.Et ſic ꝑ boc
natur ſupꝛa firmã petrã ipᷣa anima.ct ſic patz qꝙꝙ;

ratio fundamẽti de oibus dicit᷑ ſᷣm qᷓndam analogi

tem Heb. xj. fides ẽ ſub ãtia ſpe⸗
randan rerũ fundamẽtũ ⁊c. Glo.eſt fundamẽtũ om

—

af que oꝛtum ⁊ radicẽ bʒ in xpᷣoA

cedenti ad ypᷣm deregione diſſimilitudinigs lue pec
cati.Et ptʒ rñſio etiã ad illud quod obꝛ de fide et de
xpo.
pꝛiuatiue oppõit᷑.et in pꝛiuatiue oppoſitis tenet cõ/
ſequẽtia econtrario non. ſicut patet in compoſitio/
ne et reſolutione.qꝛ qð ẽ pꝛimũ in ↄponẽdo.vltimũ
eſt in reſoluendo.iõ hec ratio potiꝰ facit ad oppoſi⸗/
tů q; ꝓpoſitũ.
qine eoꝝ que ponunt᷑ in fundamẽto.dm ꝙ aplus
ſicut dicit glo. vocat fundamẽtũ ſermonẽ inchoatio
nis.i.ſermonẽ qui debet fieri his qui ad xpᷣm fũt vo
candi pꝛimo. In boc aũt ſermone tria comphendit
que hʒ neceſiario cognoſcere ſi qͥs vult ad legẽ chꝛi⸗
ſtianoꝝ introire et ꝑ banc ad vitã venire. Optet em̃
volentẽ ad deũ ꝑtingere ꝙ ſciat quo debet tendere.
et adiutoꝛium ꝑ qð põt ꝑuenire.et viã ꝓ quam debʒ
incedere. erminus ẽ pꝛemiũ. adiutoꝛiũ e ſacramẽ-

7

tum.via eſt veritas ſiue virtutis opus qð ẽ pꝛecep/

tũ.et hec tria ſcire oꝑtet volenti ad deuʒ uenire m

illud NHug. ꝙ tria ſunt maxime attend a. pꝛecepta.
ſacramẽta.pꝓmiſſa. Aia igit᷑ eſt in virtutibus. et qm̃
ad boc ꝙ recta via ꝓcedat.neceſſie babet declinare a

malo et tendere ad bonũ.iõ duplicẽ ponit virtuteʒy.

vnam ꝑ quã declinat᷑ a malo et becè penitẽtia. aliã
quam tenditur in bonũ et hec ẽ fides tendẽs in de

um pꝑ dilectionẽ.que ſequit᷑ pniam quantũ ad tendẽ

tiam.licet antecedat quantũ ad cognitionẽ.Adiuto
rium ſilr optet duplex ſaltẽ eẽ. Anũ qð liberat a ma
lo et hoc ẽ ſacrẽ̃m baptiſmi.in quo delentur peccata.
Alterum qð confirmat in bono.et hocẽ confirmatã
ſiue manuũ impoſitio. Similit retributiones dupli⸗

cẽ oꝑtet cognoſcere.ſ.bonoꝝ et maloꝝ. Bonoꝝ per

reſurrectionẽ moꝛtuoꝝ remunerandoꝝ p gloꝛiam.
Maloꝛũ ꝑ iudiciũ extremũ. Hec oꝑtuit pꝛimo pꝛe⸗
dicari.et inter pꝛima bic pꝛimo pniam.ct ſic pʒ nũe/
rus et oꝛdo.et nr̃a etiam ẽ inſtructio qualiter docere
debemus eos qui de nouo veniũt ad legenn xpi.

¶ De pnia ſub rone tabule. Et pmo videt᷑ ꝙ iſta duo
nõ cõpatiant᷑ ſe circa pniam.iſ.tabula et fundamen⸗/
tũ.qm̃ fundamẽti ẽ ſubſiſtere.et tabule ẽ ſuꝑefferri.
§ͤ ſi penitẽtia reite dicit᷑ fundamentũ.impꝛopꝛie ma
xime tabula appellat᷑.¶ Item Hiero.ſuper illud.
peccatũ ſuũ ſicut ſodoma ⁊c. Scda tabula poſt nau
fragium ẽ peccati abſcouſio.ſed pnia cõſiſtit in pec/⸗
cati deteſtatione.ꝙ ⁊c¶ Iteʒ fundamẽtũ eſt pꝛimũ.
8 ſi penitentia eſt ſundamentum ct eſt tabula. F eſt
pꝛima tabula.æ male dicit Hiero.qꝙ ſit ſecũda tabu/
la. Nidentur em̃ iſta incompoſſibilia ꝙ fit fundamẽ
tum et ꝙꝙ ſit ſcᷣm. Si tu dicas ꝙ eſt tabula ſcdᷣm qd
eſt ſacramentum. et fundamentũ ſcᷣm qð eſt virtꝰ?.
Contra.ſi eſt tabula inquantum ſacramentum. ẽ
ſcum ſacramentum. ergo immediate de ipſa debet
determinari poſt baptiſmum. ¶Item tabula dicit
qꝛ liberat a naufragio m ꝙ virtus ergo eſt tabulg
m qð virtus.Querit᷑ ergo ſcm quem tropum di⸗

fũdamẽtũ.ſiue tabla. ſub tropo dictũ ẽ. tñ ſcðʒ aliã ⁊
alis acceptionẽ.ſcdimm ꝙ fit duplex tranſlatio. Pnia

dillud quod 28
querit᷑ vtrũ penitẽtia ſit fundamentũ.dom 3 ſteac⸗

d illud g qd obẽ de impenitẽtia. dom ꝙqꝛ 29

d illud qð querit᷑ de nũero et oꝛ/ʒ30

atur tabula. ¶ R. dom . ꝙ penitentia ſiue dicatur 3 1

lſaie
gucnuus

.

is
(crto
liſepeg
.
19j.1
iCta
un duple
lufto⸗
ipain

ioh⸗
Ninuepn
Mbocla
Vatamin
Monſion
hesq

B

De td⸗
ſnenbus⸗
Cons.

N
Kog

Alten t vi ic competit ei ratio funda menti. naufragium ẽ per actuale.et qꝛ ab boc liberat peni-
5 K G. ſecaun eſt. et ſic õm boc com petit cẽtia.iõ dicit ſecũda tabula. Et ſic patet ꝙ recte dici
1 mkſuee Pen tabule. Ratio aũt buius eſt. qꝛ virtꝰ vt vult tur fundamẽtũ.e ecte dẽ tabula.ſcdᷣm diuerſas ac⸗
Nchd ei ratio 4 ibil aliud ẽ qᷓ; equa litas ceptiones.Et recte inqᷓntum virtus dicit᷑ fundamẽ-
t Aug. de quantitate anime nihil aliud ẽ qᷓ; equa lita PReS. r ecte nentum virtu nun
inhe Etis vndiq; rationi ↄſentiẽtis. vñ ẽ quedã quadra. ctũ.recte inqntũ ſacr̃m liberãs a naufragio dẽ ſecun/
ppltenng metis en nwin ſpñali edificio collocat᷑. Et qm̃ a tabula.et ſic ptʒ illud argumẽtũ.ẽ ſcda tabula.S
rinennne tuag ainn enn n irtus pᷣmo occurrit in eci ẽſcᷣm ſacr̃m. Patet etiã ſcdo obm de cõpoſſibilita
ginne in bac collocatione pnie vintus pm dificij.boc ät te hoꝝ duoꝝ. Ad illud qð obẽ de abſcõſiðe.d.
eene ficatiõe.iõ cõpetit ei ratio pꝛime ꝑtis edificij po 5595N. ſſim. et o peniti & .α
tutuent fundamétũ. et ideo penitẽtie virtuti rectiſſme ap ꝙẽ abſconſio ꝑ ypocriſim.et pꝑ penitẽtiã verã qᷓ tolui
Kinnint naen et ppꝛietas fundamẽti. S nomẽ et ꝓ/ remittit. Et Hiero. lo quit᷑ de abſcõſione ſca ꝗᷓ fitt
wno en ormt er Dr tee v. nitẽtie ſacco. ¶ Ad qð intel reuelationẽ nõ de pꝛima.¶ Ad illud qd obẽ ꝙ pnia 34
„ pꝛietas tabule ↄpetit penitetie ſacfo. luz. libers irt?. vin c; ſicut fides ſupplet locũ
nmi ſe 3 figenqũ optet noſſe quid ſit mare. quid naufragiu. liberat 'm qð virt?. dm q ſicut fides upplet locu
gifi ligene, ontet no e ie vare t pꝛeſens ſeculũ baptiſmi obi quis nõ põt baptizari.ſic penitẽtia vir
H uid lg bhoc mare magnü. Hauis que gducit ad tus locũ ſacri attamẽ quia bocno habz niſi in arti⸗
iie Dratabu Enitas ece eſiaſtica. De qᷓ Sap. xiij. culto neceſſitatis vt poſſit a naufragio liberare. ſac⸗
tgirc ponte ſatutie enitnaece liberati ſũt. Et Act᷑.xxiij. mẽtũ aũt babet de ſe.iõ ratio tabule debet ſacramẽé⸗
recnai Erãſeñtes marc p ratem liberat: ut. e ct eIj. Metn eurbabkt oclc 10 d ſacrm reſpicit libe⸗
ue ſi in naui ⁊c. Maufragiũ nauis ẽ per to attribui nõ virtuti. Pꝛeterea ſacr̃jm reſpicit libe
Wwetg. Miſi in naui manſeritis ⁊ c. Maufragiuũ nauis ẽ per ationeg malonne aleul ſicvirtug. Er aeca
4 parationẽ et ſciſſi bꝛoꝝ. m illud iude. bij rationẽ a malo ſiue a ꝑiculo.non ſic virtus. Et qꝛ ta
W ſeparationẽ et ſciſionẽ membꝛoꝝ. m illud iude. bij ſonat in rationẽrefugij eeliberacioms a mai
upnieſane Tabula ẽ adiutoꝛiũ ali bula ſonat in rationẽ refugij et liberationis a m
urütfunn⸗ qui ſegregant ſemetipᷣos.⁊c.Cabula e acnuto⸗ jͦ et periculo pcti. iõ magis cõpetit ſacro qᷓ
somnas; = ſſet ille qui ẽ in periculo nau/ naufragij et periculo pcti.iõ magis copetit ſacro q;
raaij lo peccati.et hoc ẽ ſacramẽ virtuti.et ſic patet rñſio ad obiecta oia circa p
lujmmn⸗ ragij. ſubleuari a periculo peccati. et hoce lacraine. var burt⸗ct lũ boc diligenter attẽdendu ẽ ey ediu
RLRKZM . Et cñ duplerx ſit peccati ꝑiculũ. duplex ẽ naufragi oppoſitꝗ. Solũ boc diligenter attẽdendũ ẽ ꝙ qd
. Et ce; vuplex ni pꝑcct duplici naufragio.ſcʒ a ſumꝰ in hoc mari.ſtringamus tabulã ꝓpter pericu
nfndbe; um vuplexé ſam iibcrsa a dublicinn E qꝛ oꝛigi lum euitandum a mari mangg.
ſebaetnt naufra gio oꝛiginalis. et bocébapeicnne een
giciget in nale ẽ pꝛimũ.io baptiſmus ẽ pꝛima tabula. Et ſes ”
gkri ¶Diſtinctio. xxiij. De vnctionis extreme ſacrameno.
Nginnid Smiſfa ali amentũ. ſcʒ vnctio infirmoꝛũ ⁊c. Supꝛa determiatũ eſt de quatuoꝛ ſacramen
nnn j 3 asc ſage ele utusele⸗ vnctione extrema. Diuidit᷑ autẽ hec pars in duas. yn
unlenſnn, D Zeltedackfir de Keratner inſtitutione. In ſecunda de inſtituti denſattone E bac di Qu n Inſe ali
õ en g conti ima diſtinguit hanc vnctionez ab alijs. In ſecũ/
oohmionini ti ſacramentum. Pꝛima pars duas continet. In pꝛima diſtinguit han tionez ab alijs. In ſec
“ qui ſi voc ſꝛc amentum. Pꝛimd pars diu eſt inſtitutũ.et ppter quid.et in qua materia. et boc ibi. Hoc
rinngnhl da determinat cauſas ſue inſtitutionis.ſ.a quo eſt inſtitutũ.et ꝓpter quid.et in er ndk.
hen autem ſacramentum vnctionis infirmoꝛum. ac. Similiter ſca pars pꝛincipalis duas babet ſm duas opi⸗

niones quas ponit circa frequentationem ſiue iterationem ſ. acramenti. Et pꝛimũ modum ponit.ibi. Queft
nnigmneſd aliqui c Secund um ibi. Quidam autem de omniſscrameno.

mmgne I¶¶( LDiſtin guit hanc vnctiouem ab alſe In parte iſta ſunt de
n XXIII — duabus, eea — ſvyne tiones circa littern.
Reter pᷣmiſſa ẽ etiam aliud ſacramentum.ſ.vnc et pꝛimo d oꝛdine iti-·
fikſin De uib? 4. ſecato. Et ſunt mia genera vnctionie. Piiet quia tia. Aidetur em̃ male
Muafinn generibus vn / nio q̃ fit chꝛiſmate.q̃ dicitur pꝛincipalis 1 er ppter oꝛdinare. cu em̃ inter
haeiſtin. ionis. in eo pꝛincipaliter paraclitus datur. VUn . b⸗ le omnia ſacramenta vl
niimngin abungantiam gratie duos liquoꝛes mixtoꝰ habʒ. ole cimo detur. ppter ꝗ
n i m3ĩunſcz et balſamum. Oleum conſcientie. balſamũ fa et extrema vnctio nuͦ⸗
titugtn mDe. Chꝛiſma vero grece vnctio latine dicitur. NHec ti cunarur piderur yvI
. oounmne oleum ad vnctionem ſanctificatuʒ chiſin⸗ mo⸗ DBene da anar.
gti catur. ſed illud ſolum quod miſcetur — pze eiqucdam eſoiciunt
ttiuth, quo capita regũ et pontificũ vngutur. ſitionẽ ma kſonam. quedam cõi⸗
aeinr ʒʒoos lacerdos vngit in vtice. põtifex ꝑ ipoſition ma teripam eccleſiam. vt
etuſcnc —nn cõfirmãdos vngit in frõte. Eſt et alia vnctid AADſicut in naturis qdam
tnch, hhhecumi et neophici vngũtur in pectoꝛe et inter ſlca—⸗ une iregoralate
rdee õäüõsͤ nta quinqʒ ſunt ad couſeruandam et
nhr nidul. quedam ad conſeruationem ſpeciei lic in eienaltbe enm len ed et coningium ad conſũman/
omoucndam gritiam vilconfummmandes ctcs oſam penſonen d r enan acamacſets glea
dã ipſã eccieſiã. et iõ qꝛ multitudinẽ reſpiciũt.ſicut mititudo ſeqj 6 ſupꝛa circa pᷣncipiũ bꝰ libꝛi di.ij. vbi
en ſe,j H gt⸗ iqz. inter quea Uerema vnctio vltimũ locũ tenʒ. Alia rõ aſſignata ẽ ſupꝛa k male dicere.qꝛ aut vnctio
i aholnctan 4 a1 Bnctio )tebaiſnoteij viater pancipalis :iget malediegre aut vnalſo

—

gitur ho

pncipalis dẽ ab oꝛdi/

ne aut a dignitate. Si

ab oꝛdie.falſum vicit.
quia pꝛima vnctio eſt

in baptiſmo.Si a dig
nitate. adhuc falſũ di

cit.qꝛ in ſacramẽto oꝛ
dinis eſt vnctio maio

1 ris dignitatis.¶ E. dð.
ꝙ pꝛincipalis vnctio

dicit᷑ cõfirmatio ex q̃
druplici cã.ſcʒ a loco.
qꝛ in fronte q̃ eſt pars
nobilioꝛ in coꝛpoꝛe.A
miniſtro qꝛ fit ab ep̃o.
Ab elemẽeto ſiue ma⸗

teria qꝛ ð oleo mixto

cum balſamo Poſtre

mo ab effectu ppt᷑ ab-

undantiaz gratie. Añ
ibi ꝑpaclitus in magna
abundaãtia tradit᷑. ſi-

pulas in perceptione baptiſmi. Tercia vero vnctio

eſt q icitur oleum infirmoꝛum.de qua nũc agitur.

pter qͥd. et in q̃ materia ẽ inſtitutũ. b

Hoc aut ſacfm vnctiõis infirmoꝝ ab aplis inſtitutuʒ

cut etiã patuit in apo

ſtolis. et hec eſt vnctõ

pꝛincipalis.Et ſi obij/

ciat᷑ de oꝛdinis ſacr̃o.

vᷣm ꝙ nõ dat᷑ ampli

us munus gratie gra⸗
tũ facientis.ſᷣ ampliꝰ
munus gfe gratis da

te.ſ autoꝛitatis et po/

teſtatis ſacerdotał vel

am ibi munus gratie

gratu facientis in dig⸗
ne ſuſcipientibꝰ. licet

2 nõ tãtũ. Et nota qꝙ de

eadem materia fit tri/
plex vnctio. vna q̃ ba⸗
ptiʒati inũgũt᷑ in ver/

tice. Alia ꝗᷓ cõfirman/
di vngunt᷑ in fronte.

Tercia qua inungun
tur põtifices in capi/
te. Et boc vult dicere

tificum.i.regaliuʒ põ⸗/

tificum quales ſũt põ

tifices nouc legis.naʒ
reges vᷣm ꝙꝙ dicunt illi
qui nouerunt vngun⸗
tur in ſcapulis.

z b Duplici ex cauſa

ſacramentuʒ hoc inſtitutũ ⁊c. Nidetur male dicere
nis pꝛincipalis. et nibil impedit quando multiplex
vero ꝑ accidens.et ſic eſt in pꝛopoſito.
c ſicr conebpti⸗ vel negligentia ſacramentum bocß

legit. Ait em Yac. Infirmat᷑ aliqs in vob.inducat p/⸗
ſbᷣꝛos eccleſie.⁊ oꝛẽt ſuꝑ eũ vngẽtes eũ oleo in nomie

dñni.et alleuiahit eũ dñs.⁊ ſi ĩ pctis fuerit dimittẽt᷑ ei.
In quo oñdit᷑ duplici ex cã ſacr̃m hoc inſtitutũ.ſ.ad

peccatoꝝ remiſſionẽ.et ad coꝛpalis infirmitatis alle⸗

¶NDerermiat cãs iuſtitutõis huisſacfi.i.a quo. p⸗

uiationẽ. VUñ conſtat eü qui hãc vnctionẽ fideliter d
uoteq; ꝑcipit. et in coꝛpe et in aia alleuiari. ſi tñ expe.⸗
dit vt in vtroq; alleuiet᷑. Q, ſi foꝛte coꝛpis valitudieʒ

illi habere nõ expedit.illã q ẽ aie ſanitatẽ in hoc ſacra

aliud ẽ ſacrm aliud res ſacramẽti. Sacramẽtuʒ ẽ ipa
vnctio exterioꝛ.res ſacramẽti vnctio interioꝛ q̃ pecca

toꝝ remiſſiõe.et virtutũ ampliatiõe ꝑficitur. Et ſi ex

contemptu vel negligentia ſacr̃m hoc pᷣtermittit᷑.peri

culoſum eſt et dampnabile.

EPꝛima opinio de iteratiõe hꝰ ſacfi. c

¶ Querũt etiam aliqui ſi hoc ſacramentũ iterari poſſit.

cum baptiſmus et alia quedã ſacramẽta ſemel ſi uſcep

et ſacramẽto nõ faciendã eẽ iniuriã. ſed hoc dicit vbi
ait de ſacramẽto baptiſmi et oꝛdinatiõis. Vñ non vi

mẽto acqrit. Et ſicut in alijs ſacramẽtis ita etiã ĩ iſto

ta non iterent. Aug.dicit ſacramentũ non iteranduʒ.

det illud generaliter accipiendũ.ſed ð ſacramẽto bo⸗
ptiſmiet confirmationis et oꝛdinatiõis q̃ nullatenuus

ſunt repetẽda.qꝛ ſemel tm̃ et non ſepiꝰ dat᷑ baptiſmꝰ
et cõfirmatio et oꝛdinatio. Sacramẽtũ vero altaris ⁊
penitentie et coniugij ſepe iterari videt᷑.qꝛ ſepe ſacra

mentũ coꝛpoꝛis ꝑcipitur. frequẽter penitẽtia agitur.

coiugium ſepe cõtrahit᷑. Quare ergo vnctio ſimiliter
nõ põt iterari? Si moꝛbus nõ reuertit᷑.medicina non

iteret᷑. Si vero moꝛbus nõ põt cohiberi.quare medi
cina debet ꝓhiberi. Sicut oꝛatio iterari põt.ita et vn

ctio iterari poſſe videtur. vtraq; em̃ illic cõomemoꝛat

Zacobuſ.⁊ vtrũq; illic cooperatur ad ferendam alle⸗

uiationẽ coꝛpoꝛis et animc. Cur ergo negat᷑ vnctio/
nem ſuper infirmũ poſſe iterari ad impetrandã ſepiꝰ

ſanitatem mentis et coꝛpoꝛis.cum pꝛopter idem ſepe

iteranda ſit oꝛatio?-

gitur hoc de qualibet neglig
tum annexũ. AUnde ita

*

tia. Sed ſolum de negligenti
ndum eſt hoc de ſacramento

en

quia vnius ſacramenti vnicus eſt finis. Re. vnus eſt fi
poteſt eſſe vtilitas dum tñ vnus ſit finis pꝛincipalis.alij

Et hex conteptu vel n hocpᷣtermittitur periculoſum eſt ⁊c. Nidetur male dice
reauig negligentia in his qᷓ non ſunt de neceſſtate ſalutis non gencrat periculum. nec facit hominez dignu
4 damnatione.¶¶ . dm ꝙ; vel nõ tenetur diſiunctiue.ſed magis intelligitur copulatiue. AUnde non intelli/
que generat contemptum. ſiue qᷓ habet contẽp
ſicut iudicatur de ſacramento altaris.

wagſt
tpaltergu

Dite

diittet

e Quuni
ſcus inali

(hlictquet

n ei⸗

ſtocipotha
conale
fnmd guist
ontiofieit
vhgcbantol
ebant bol
ſe nfmnut
tiunei
Pönaaft:
frmntareco
Ugeuiinßfn
e ͤſie
mmqns An
Ratpin
Ntoontayen
tbſamnss
nanän
amm
Jmiig
tͤſndire
dleſtadbe
Cpllenan
eſſpiie
ſpin
ſgaiͤſan⸗
liſunt
moffelni
ultti
aſcege

1* ¶ Secunda opinio de iteratiõe huins ſacki...t vb
́MD uidã aũt de omni ſacfo intelligi voliit ꝙ nõ ſæ iterandũ.ſ.ᷣm totuʒ illud
ptinet ad ſacm. vicẽtes qued ſacrameta ſepius poſſe ſuſcipi. quedã ve
ro non. Hec tñ que ſepius ſumunt᷑.totaliter iterant᷑.vt ſacr̃jm altaris et vnc
tionis.que licet ſumant᷑ ſepius.tamẽ quia nõ iteꝝ benedicit᷑ eadeʒ hoſtia vł

idem oleum.nõ iteratur ſacramẽtum cũ iniuria. Sʒ dicet quis.ſic et baptiſ⸗
en mus nõ iterat᷑.et ſi aliquis frequẽter baptiʒet᷑.dũ eadẽ aqua non iteruʒ be
D .Kr nedicat᷑. Sʒ aliud ẽ inquiũt illi de bũdictione aque qua fit baptiſmꝰ.aliuch x
de benedictiõe pauis et olei. Põt em̃ baptiſinus celebꝛari in aqua etiãs non
41 bñdicta.qꝛ illa benedictio ꝓ reuerẽtia tm̃ fit et coꝛe nõ virtute ſacr̃i.ſed coꝛ
. . pus xpᷣi non põt confici niſi de pane conſecrato.nec vnctio illa fieri põt niſi
1 HW de oleo ab epo conſecrato. Ideoq; illa ſanctificatio ad vᷣtutem ſacfi ꝑtinere
videt᷑. In cõiugio quoq; ſemel tm̃ benedicit᷑ quiſq; non ſepius. Benedicit᷑
. em̃ vt ait Amb.cum pꝛima et nõ ſecũda vxoꝛe.Si ergo cum dicit᷑ ſacẽm nõ
eſſe iterandum.nec iniuria ei eẽ facienda.rationẽ dicti referas ad ſatiſfactio
1 nem rei qua ſacramẽtũ expletur. De omni ſacr̃o generaliter id verũ eſt. Si
vero ad ſuſceptionẽ ſacramenti.de quibuſdam verum eſt ꝙ non iterant᷑ cre
m bꝛa ſuſceptione. de alijs vero quibuſdam non.quia frequenter ſumuntur.
. vt hoc vnctionis ſacramẽtum qð in omni pene eccleſia ſepe repetitur.
Dintelligentiã p̃ſentis diſtictiõis m duo que medicina coꝛꝑalis ſanat ſolum moꝛbũ coꝛpalem.et
magiſter determinat de vnctiõis ſacr̃o.duo pi ad bocẽ pᷣncipaliter et vlr.ita vẽ ꝙ medicia ſpñalis
cipaliter querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de io qntum ad curet ſolũ moꝛbum ſpũalem.ita ꝙ ad hoc ſit vlr.to/⸗
ſpſiꝰ inſtitutõʒ. Scdo qᷓntũ ad vſum ſiue diſpẽſati / taliter.et pᷣncipaliter. ¶ Itẽ ſi vnctio ſanat moꝛbuʒ
onẽé. Quantũ ad pᷣmũ queruut᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo de coꝛꝑalem. aut ꝑ virtutẽ naturaleʒ.aut ꝑ vᷣtutẽ ſupꝛa
ſt. cã cius finali. Sco ð cius efficiente. Lercio de ma naturã. Mon ꝑ virtutẽ naturalc.hoc conſtat.qꝛ ope
le teriali.et quarto de foꝛmali. iä⸗ßsiIiaatio ſacramentoꝝ nõ ẽ ᷣm virtutes naturales ele/
. mentoꝝ exterioꝝ. ꝑ virtutẽ ſupꝛa naturaʒ.ſed illa
bi ¶ Queſtio. j. 4 edque pot in infirmitatẽ incurabilem vt curabilem.
— vicket ꝙ̈ iſtud ſacrm liberet a lepꝛa. ̊ hoc ẽ falſum.g
Duantũ ad cãz finalẽ q̃rit᷑ vtꝝ iſtð ſacr̃m pᷣncipalr ⁊c. ¶ R.ddm qꝙ aliquoꝝ opinio fuit ꝙ ſacr̃ᷣm iſtud
da⸗ ſit oꝛdinatũ ad moꝛbũ coꝛpalem an ad ſpnalem. Et Sncipaliter ẽ oꝛdinatũ cõtra ſequelas vel reliquias
us ꝙ ad coꝛꝑpalem videt᷑ ex eius inſtitutione. Jac.v.in / peccati que grauãt.que relicte ſunt tam ex oꝛiginali
n⸗ firmat᷑ quis in vobis.iducat pᷣſveos ⁊c.⁊ poſt dicit. ẽ ex actuali.que quidẽ reliquie ſũt pene ſpũales.ha/
it oꝛatio fidei ſaluabit infirmum. ¶ Item Mat. vſj. bentes tñ frequẽter penas coꝛpales annexas ꝓpter
d vngebant oleo multos infirmos ⁊ eurabant᷑.ſi ergo ſui expurgationẽ.et iõ pᷣncipaliter hoc ſacrm ẽ cotaa
⸗ vtebant᷑ boc ſacr̃o ᷣm ꝙ dẽ in glo.et boc ad curatio penã ſpũalem.ſed ex conſequẽti ẽ ad ſanandũ moꝛ/
. nẽ infirmãtiũ coꝛꝑaliter.ᷓ pᷣncipaliter vꝛ ad hoc oꝛ bum coꝛpalem. Sʒ ↄtra boc ẽ qʒ dicit᷑ Jac.v.in in⸗
er dinari’tẽ ſacrm ad illud finaliter oꝛdinat᷑ ꝓpter ſtitutõe iſtiꝰ ſacri.ſi in peccatis fuerit remittent᷑ ei.S
qdð pᷣncipalr diſpc̃ſat᷑.ſ illð pᷣncipalr oiſpenſat ꝓpt᷑ iſtud ſacr̃m ẽ oꝛdinatũ cõtra aliquẽ moꝛbũ peccati.⁊
* infirmitatẽ coꝛpalem.qꝛ nunqᷓ; dat᷑ niſi exiſtentibus bocipᷣm tangit᷑ in glo.et cũ non ſit contra oꝛiginale
in graui infirmitate coꝛꝑali.g vẽ e pꝛincipalit᷑ ſit ad nec cõtra moꝛtale.relinquit᷑ ꝙ ſit cõtra peccatum ve
n boc. Itẽ ſi ẽ contra infirmitatẽ ſicut medicina.qᷓro niale.et boc cõis opinio tenet. Sʒ notandum ꝙ de
1 cõtra quã. Aut contra coꝛpalem. aut cõtra ſpũaley. veniali peccato ẽ loqui dupliciter. aut ꝓut eſt quis
7 Si cõtra ſpnalẽ. cũ nõ ſit ↄtra actuale vel oꝛiginale. in ſtatu vie.aut ꝓut e in egreſſu. Si ꝓut eſt in ſtatu
. erit contra veniale. Sʒ veniale quolibet die iterat. SS vie ſiue in itinere. ſic moꝛbus venialis ẽ quaſi inſeꝑpa
et h̊ ſacrm. ſ̊ h̊ ſacry nõ dat᷑ frequẽter ſed rariſime. bilis.vel quadã neceſſitate iterabilis. ac ꝑ hoc quo/
5 non ẽ cõtra peccatũ veniale. eſt cõtra infirmitatẽ dãmõ incurabilis. ct iõ nõ debuit cõtra ipᷣm aliqua
coꝛꝑalem.Si tu dicas ꝙ ẽ contra pctõꝝ ſeq̃las.que/ medicina ſpecialiter et pꝛincipaliter oꝛdinari.immo
ro. aut contra aliquas determinate. aut contra oẽs. quodamõ oia ſacramẽta valent ad eius curationes
Si ptra aliquas.q̃re nõ ſilr otra alias.Si ↄtra oẽs. hm plus et minꝰ?. Si aũt loquamur ꝓut aia eſt in ſta
ttnt cuʒ ſint diuerſe ᷣm diuerſitatẽ moꝛboꝝ.vĩ ꝙ debeãt tu egrediendi.ſic poſſunt curari ſine iteratione.et ſic
sines diuerſa ad hoc eᷣ ſacra. ¶ Eoõtra. q no ſit ad moꝛbũ cũ anima poſſit contrahere talia crimina qᷓ retrabe⸗
coꝛpalen curandũ ꝑ ſe videt᷑.qꝛ ſacr̃a noue le.in dig rent a gloꝛia. inſtituit diuina miſericoꝛdia remediuʒ
Dirme; ne ſuſcipiẽtibus efficiũt qd ſignãt.ſi ꝗ̊ viri ſancti krlig ꝙ anima curan poſſit qᷓntum ad remiſſioneʒ culpe.
bomicß ne ſuſcipiunt ſacra. ᷓ ſi haberet vnctio ſemper in eis et etiam partis pene.ct hoc eſt ſacramentum vnctio
. efficaciã ſanaudi. viri ſancti nũqᷓ; moꝛerent᷑ ¶ Itẽ nis extreme. Modus autem curandi veniale pecca
nc multi ſunt viri perfecti qͥ ſm pauli exemplũ veſide· tum in boc ſacramento coꝛreſpo ndet modo infirmi
e rant diffolui et eẽ cum xpo. Si ſacrm vnctõis oꝛdi tatis.veniale ãt pctĩñ quat aiaʒ dep mẽdo doꝛſũ.vt
nat᷑ ad vitã coꝛpis conſeruandã. a talibꝰnullo mõ nõ ita intẽdat in deum per deuotionem et amoꝛem.

ðbet ſuſcipi Item ſacim ẽ meciciq ſpñalis. S ſicut

pꝓ eo ꝙẽ ibi ↄuerſio inoꝛdiata ad cõmutabile bonũ.

Ti. .

et pꝛo eo eᷓ eſt minoꝛ amoꝛ dei.ſicut tangit Augu.in

li.confeſ.et ideo cum curatio directe ſit per contrari

um.p illud curat᷑ qd animã aggrauatã ꝑ deuotionẽ
ſurſum eleuat.et qm coꝛpꝰ qð coꝛrumpit᷑ aggrauat
animã.cũ iliud ſacramẽtũ ſit ad eleuãdã animã per
deuotionẽ.in qua anima recipit vigoꝛem quẽdã.in
quo ſemp eſt deletio venialiuz ſi ſunt in anima. et ꝑ
coõſequẽs repꝛeſſio moleſtiaꝝ coꝛpaliũ ſi expedit ipᷣi
anime. hinc eſt ꝙ iſtud ſacr̃m pᷣncipaliter eſt ad cu⸗/

rationẽ ⁊ alleuiationẽ infirmitatis coꝛpalis.quodaã/
mõ ad vigoꝛandũ animã que regit coꝛpus. et ſic pꝑtʒ

quid ſit in hoc ſacramẽto res tm̃.qdð ſignũ.et qͥd res
6 et ſignũ. Signum tm̃ ẽ vnctio exterioꝛ. Res tin ẽ ve
nialis curatio. Res et ſignũ ipᷣa in qnima deuotiõis
excitatio.qᷓ nõ eſt aliud q; quedã ſpñalis vnctio.Cõ
cedẽde igit᷑ ſunt rõnes ꝓbantes iſtud ſacramẽtũ va
lere ad infirmitates coꝛpales curaundas.Conceden/
de etiam ſunt rõnes ꝓbantes ꝙ non valet. pꝛinci⸗
paliter cõtra illas.qm ſolum R accidens et ex cõſe/⸗
7 quẽti vt pꝛius oſtenſum c.(ſ⁊

in quo poſſunt venialia ꝑfecte curari. Et ꝙ üᷣlud ſit
verum ptʒ.quia qᷓntũcũq; quis infirmet᷑.non dat᷑ ei
hoc ſacramẽtũ niſi pᷣſumat᷑ ꝙ moꝛiat᷑ vel ꝙ ſit in ar/
ticulo moꝛtis Et ſi conſtarct nobis de aliquo ꝙ libe
raret᷑ ab infirmitate.nõ deberet dari ei hoc ſacramẽ

8tum ſicut patebit inferius.¶ Ad illud qð obẽ de ve

niali ꝙ cotidie iterat᷑.patet iam rñſio.qꝛ non datur
hoc ſacramentũ contra iſtud peccati genꝰ.niſi in ſta
tu in quo pᷣſumit᷑ ꝙ liberet᷑ et a culpa et a peccandi
9 neceſſitate¶ Ad illud qð obẽ ꝙ non valet pᷣncipalr.
dom ꝙ verum eſt.et hoc innuit ipᷣa foꝛma oꝛationis
in qua non fit mẽtio niſi de remiſſone peccatoꝛum.
10 Quod tñ obꝛ ꝙ nullo mõ debet valere a ſimili.quia

coꝛpꝑalis medicina nõ ſanat ſpiritualẽ moꝛbũ. dam

ꝙ non eſt ſimile.quia ſpũs continet coꝛpus.vñ paſſi
ones aiales multũ redundant in carnẽ. Añ Sap̃.di
cit.ſpiritus triſtis exſiccat oſſa.ideo non ẽ mirũ ſi trã
quillat᷑ anima et vigoꝛat᷑ et letificatur.ſic etiam hoc
redundat ad coꝛpus.ſicut etiam hoc ſacramentũ re
ſpectum habet ad coꝛpus releuandum ꝓpter alleui
11 ationẽ ſpũsiAd illud qað querit᷑ ꝑ quã virtutẽ hoc
facit. dm qꝙ ꝑ virtutẽ ſupꝛa naturã. ſed illa opatur
ſm diuinam inſtitutionem.que voluit per hoc ſacra

mẽtũ latere ſecretũ fidei.et ita nec ᷣm legem cõeʒ ab

infirmitatibus incurabilibꝰ liberare. Et iteꝝ in boc
ſacramẽto aliquid ẽ naturale.aliquid ſupꝛa naturã.
Effectꝰ nanq; qͥ eſt in ſpiritu ẽ ſupꝛa naturã.ſᷣ ꝙ ille
redũdet in carnẽ.ill naturale ẽ ſᷣm ꝙ in ps.dicit hõ
deuotꝰ.ſitiuit in te anima mea ⁊c.Et iteꝝ alibi. Re/
floꝛuit caro mea c.
(Aueſtio⸗ij. bf
(He cãꝗ efficiẽte ſiue inſtituẽte.et querit᷑ vtrũ hoc ſac/
mẽtũ inſtituit xpᷣs vel aliq̃s eiꝰ diſcipulꝰ.Et ꝙ xpᷣus
vꝛ.qꝛ legiſlatoꝛis ẽ leges inſtituere. Sʒ ſacr̃a oia ſũt
leges et ſtatuta in lege euãgelica. nõ ſolũ hoc inſti/
tuit xpᷣs.verũ etiã omnia.¶ Itẽ deus ꝑ ſeipᷣm inſti/⸗
tuit omnia ſacr̃a ve.le.moyſi loquẽdo et pᷣcipiendo.
Añ in pᷣncipio cuiuſiibet ſacramentalis pᷣcepti dꝛ in
euit᷑.locutus ẽ dñs ⁊c. Si g ſacr̃a euangelica ſunt
multo dignioꝛa. vẽ ⁊c. ¶ Ite ſacrm ſicut habituz eſt

ſupꝛa. di.xiij.eſt in quo diuina virtus ſecretiꝰ oꝑat᷑.

illud g quod obẽ ꝙ
non dar niſi in ſtatu infirmitatis. dam ꝙ nõ eſt ppt
infirmitatẽ.ſ̊ ꝓpter hoc ꝙ appꝛopinquat egreſſui.

ſis virtus diuina opatur in ſacramẽtis pᷣncipaliter.

cum inſtituere ſacr̃m ſit maioꝛis dignitatis q; opari
in ſacro.et oꝑatio eſt a diuina virtute.& et inſtitutio.
¶ Itẽ Marci.vj.dẽ ꝙ diſcipuli inungebãt oleo mul
tos infirmos et curabant᷑. Sʒ conſtat ꝙ apli nondũ
erãt tante auctis ꝙ ꝑ ſe auderent aliquid inſtituere.
videt᷑ ꝙ dñs eis mandauerit.& vẽ ꝙ ipᷣe inſtituit.
¶ Kontra.mgfj dicit in littera.hoc ſacrm legitur ab

apoſtolis inſtitutũ. ¶ Itẽ alibi. nõ habemus mãda⸗

tu de hoc ſacr̃o niſi Jacobi.v. videt᷑ ibi inſtitutum

fuiſſe. ¶ Item oõẽ ſacrjm qð yps inſtituit ipe ꝑ ſe exbi

buit. xpᷣs boc ſacr̃m nõ exhibuit.qꝛ nũqᷓ; infirmos
oleo ſed ſolo verbo ſanauit.g ⁊c. ¶ Itẽ omne ſacr̃m

qð vp̃s inſtituit habuit figuram in veteri teſtamẽto.
6ß boc nõ habuit ibi figura.qꝛ nunq; legimꝰinfirmos

ꝓpter curationẽ in ve.te.inungi. videt᷑ ꝙ inſtitu⸗

tio huius ſacr̃i nõ ꝑtinuerit ad xpᷣm.R.ad boꝛum 12

intelligentiã notandũ eſt ꝙ aliqui dicere voluerunt

onmnia ſacr̃a inſtituta fuiſie a xpo.qm̃ ipe fuit legiſ-

latoꝛ. Añ qᷓmuis nõ expꝛeſſe legat᷑ de cõfirmatione
⁊ extrema vnctione.tñ credendũ ẽ ipᷣm inſtituiſſe.et

hoc aliquo mõ innuit᷑ de confirmatõe cũ manꝰ pꝛiꝰ

impoſuerit Mat.xix. De extrema vnctione cũ diſci
pulos ad pꝛedicãdũ miſit qͥ oleo vngebãt infirmos
⁊ curabant᷑.ſicut dꝛ Marci.vj. Nec dubiũ qͥn ꝑ mã
datum ipᷣius hoc fecerit. Si aũt apoſtoli dicunt᷑ aliqᷓ
inſtituiſſe.hoc ẽ qꝛ inſtitutionẽ ꝓinulgauerunt.ſicut
beatus Jaco.confeſſiõis et vnctiõis.Sed tñ cum in
euãgelio ſufficienter lex euãgelica expꝛimat᷑.et euan
gelica lex cõtineat xpᷣi ſtatuta et facta.et magis ſtatu

ta qᷓ; facta.quõ ꝓbabile eſt vt omnes euangeliſte ſic

ſub ſilentio tam nobilia ſacramẽta ptrãaſiſſent ſi xpᷣs
inſtituiſſʒ.cũ ex his nr̃e ſalutis ãminiculũ eliciat᷑ Et

ideo ꝓbabilius alij dicũt ⁊ mgr̃ videt᷑ boc ſẽtire.im/

mo apte dicit ꝙ ſpũſ.ſ.ꝑ aplłos hoc ſacr̃m inſtituit ſi
cut ſupꝛa dictũ eſt ̊ ſacro cõfirmatõis.Et ꝙ boc po
tuerit eẽ manifeſtũ ẽ.cũ ipᷣe ſit doctoꝛ pᷣcipuus ſicut
ct xpᷣs.Et exemplo patet.qꝛ apli ſpũ.ſ.dictante foꝛ⸗
mã baptiſmi a xpᷣo inſtitutam et ↄfirmatã ad tẽpus
mutauerũt.qnto magis qdð xpᷣs inſinuauit inſtitue⸗
re potuerf̃t.Et ꝙ ita fuerit congruũ manifeſtũ ẽ ſi at
tendatur diuerſitas ſaccfoꝝ.Quedã em̃ ſũt ſacr̃a cõ
munia le.ve.et no.quedã ꝓpꝛijſſima legi noue.que⸗
dã medio mõ.Cõmunia ſunt illa que ſũt quodãmõ
ex dictamie nature.qð qꝛ ſemꝑ idẽ manet.illa ſacra
mẽta ab initio cucurrerũt.vt matrimonium et pnia
ßm ꝙ deo recõciliat.et hec quidẽ dñs ibus conſum/
mauit et cõfirmauit in le.no.nõ euacuauit.Quedã

ſunt ꝓpꝛijſſima legis noue.et bec ſunt ꝗᷓ ſignant gra
tiam in tali ſtatu qᷓ ꝓpꝛie cõpetit le.no.hec aũt duo

—

5

ſunt.confirmatio et vnctio.vbi ſignat᷑ gra ſpuſ.ſ.õm

quã inungit᷑ q̃s ĩ pugilẽ vt ꝓ xpᷣo audeat moꝛi. et in
regem vt in regnũ celoꝝ poſſit introiꝛe tanqᷓ in ſuũ.
Hoc ẽ no.le.ꝓpꝛium.iõ in ve.teſ.nõ habuerũt certã
figuram bec duo ſacra.Et qꝛ ſignat ſpũſ.ſ.gratiã in
aliqua abundantia.et ſpũſ.ſ.abuudãter nõ fuit dat?
quouſqʒ ihs nõ fuit gloꝛificatus ſicut dꝛ Joh̊.vij.iõ
bec duo ſacr̃a a xpᷣo fuerũt inſinuata.ſ poſt a ſpũſan
cto fuerũt inſtituta.Quedã ſũt ſacramenta media q̃
in ve.le.nõ fuerũt in vitate.fuerũt tñ in figura et ſig⸗

nificatione.ſicut baptiſmus.euchariſtia.et oꝛdo.et

q rp̃us legem impleuit. et figuras euacuauit. bec
tria ſacramẽta ꝑ ſeipᷣm inſtituit . ſic ptʒ quomõ con/

ſrchic
ſepſanctes

i efeucen
.
boeſe
cnirukſe
nictty

urpropalte
ſctoprehi
s nicrosinpes
ebantol
tunſdinin
lterſcata
ſpiglenpna
Habehantap/
ſcolmius.

Wlig ugcai⸗

ſatinptntn

Orſtond
Mtbeßo
eencboeeuus

ſönckpcte

Ujmnineine
Eweddoha
ninltätkt.
Glbnnen
nitfei
hnfinnucs
Norcſenier
jnügim
gletſcortö

Mßreſi

ſiot
un
Kn doog
Uminic⸗
hüiglete
ahaigcni
ſleigt
tiadhen
ſbccſnne⸗
fecfſigf

ſiten
enigä
Pinem
nchtc

=
EE S

☛
==

1ometir
WAEN
milunifns
M Näat

Aeſahe

aninclen
mn chfiir
eei Aafmmn
ahiniti
Nmmadkäini,/

4

4

4
mmnnſacintidi
Nn gtin⸗
Hedoügn
ne ginugonne
nctiis dian
icacnenietn
lctfackang
tommncs angti
mmetagriſaic
gaminaitit
witihini
sbocten it
ſnmtsl⸗
tdoctrgces
lhil ant
mazimili

.

gsindnuu in

=

= , 2
—

14 tuiſte.

ſic ſpũſranctus aplis.et ipſi vt miniſtri ppłis ero
bant. vñ ſacroꝝ inſtitutionẽ nõ attribuimꝰ niſi deo
vel ꝑ filiũ vel ꝑ ſpm̃ſanctũ.nec credendũ eſt quemn;

——

gruentiſſime ſtatuta ⁊ inſtituta ſunt eccleſiaſtica ſa/
cramenta.vt nihil ſit geſtũ ꝑ obliuionẽ.ſᷣ ſm inenar
rabilem dei diſpenſationẽ. oncedende igit᷑ ſunt ra⸗

antes ſpm̃ſanctũ ꝑ aplos hoc ſacrm inſti
Ad illud g qð obꝛ ꝙ boc eſt legiſlatoꝛis.
dom qꝙ ſpũſſanctꝰ ſuppleuit hoc qð ipſe dñs dimiſe
rat in doctrina.ſicut dẽ Joh̊.xvj.multa habco voh
dicere qᷓ nõ poteſtis poꝛtare mõ.⁊ poſt.cũ venerit⁊c.
AVñ ſicut ſuppleuit qð deerat de doctrina ſᷣm dei oꝛ/
dinatã diſpenſationẽ.ita etiã de inſtitutione ex cau/
ſa cõgrua qð dimiſſu

tiones

moyſes pᷣcipiebat pplo ſicut nũcius dei et miniſter.
ne
i deo
apłoꝝ boc ꝑ ſe inſtituiſſe.ſed totũ collegiũ.ſᷣ iacobꝰ

ꝓmulgauit.ſicut ſententiã tulit de obſeruantia lega
lium Act.xv.Et ꝑ boc pʒ ſequẽs.quia ſicut deꝰ oꝑa/

tur pncipaliter. ⁊ ſacerdos vt miniſter.ſic inſtitutio
ſacroꝝ reſpicit deũ vt autoꝛẽ.⁊ aplos reſpicit vt mi/
16 niſtros in pꝛomulgando.
vngebant oleo. dom qꝙ ibi nõ fuit hoc ſacr̃m inſtitu

¶ Ad illud qd obꝛ ꝙ apli

tum ſed inſinuatũ.et hoc pʒ.quia vnctio illa pncipa
liter fiebat ad ſanitatẽ coꝛpoꝛalẽ.nõ ad curatiouem
ſpñalem Pnelalicee in ſicut grãm ſanitatis tunc
habebant apli.⁊ ideo potentiã ligandi ⁊ abſoluẽdi.
ſic olim illud deſeruiebat ſiue oꝑabat᷑ ad ſalutẽ coꝛ/
poꝛis. nunc aũt pᷣncipaliter oꝑatur ad ſalutẽ ſpũs.
ſicut in ipſa foꝛma euidenter expꝛimitur.

2 20

G hui?ſacramẽti mã. et dicit mgr ꝙ mã buiꝰ ſacfi

eſt oleũ ab epo ↄſecratũ. Sed videt᷑ ꝙ magis debe/
ret adhibere aliud elemẽtũ q; oleũ. Pꝛimo.quia hoc
ſacr̃m eſt ꝑidlitantium ⁊ moꝛti appꝛopinquantiũ.et
bij maxime ſunt in articulo neceſſitatis.g talibꝰ ma
xime de oleo cõmuni ꝓuideri debet.ſi ꝙaqua cõmu
nioꝛ eſt. videt᷑ ⁊c̃. Se in ↄfirmatõe in qua datur

gra abundans nõ ſolũ eſt elementũ olei ſ̊ etiã balſa

mi qꝗð eſt pcioſum. cũ boc ſacr̃m introducat bomi
nem in regnũ qð eſt pᷣcioſiſſimũ pᷣmiũ.videt᷑ ꝙ in eo

deberet eſſe balſamu.¶ Itẽ videt᷑ ꝙ nõ opoꝛteat eẽ
ↄſecratũ.qꝛ baptiſmꝰ⁊ euchariſtia in qͥbus eſt mag

gra et efficacia nõ indigent mã ↄſecrata alia ſctifica
tione qᷓ; que ſit in ſacri foꝛma.& pari rõe nec vnctio
extrema. ¶ Itẽ ad ꝑfectũ eſſe ſacri iſta duo ſufficiũt
ſcʒ ſignificatio ⁊ ſanctificatio.ſignificatio eſt ꝑ ele/

mentũ.ſctificatio eſt p verbũ.ſed bec duo ſunt ſi q
inungat de ſimplici oleo. videt᷑ ꝙ ſit ibi ſacẽm pfe
tẽ ſi opoꝛtet ſacrm vnctionis fieri e oleoo
ↄſecratò.quero cui cõpetit nomẽ vlł rõ ſacr̃i.an oleo
an vnctioni. Oꝛ vnctioni videt᷑ ꝑ ipſa denoĩiationeʒ
ſacr̃i. Sed ꝙ oleo ↄſecrato videt᷑.quia oleũ ẽ ſignũ.
et oleũ oↄſecratũ eſt ſaccẽm qd nõ tĩ hʒ ſignificatõe,ʒ

ctum.

ſed etiã quoddã genꝰ cauſalitatis ꝑ benedictionẽ.ꝗ

videt᷑ ꝙ babeat in ſe completã ſacr̃i rõnẽ.¶ Itẽ pa

nis cõſecratus ẽ ſacẽm nõ ipſa mãducatio.imo po/
tius eſt vſus. videt᷑ ſitłł in ꝓpoſito ꝙ oleũ ↄſecratũ

ſit ſacrm. ⁊ vnctio ſit vſus. nõ cõuenient᷑ noiatur.

ſi nõ eſt verum.nõ videt᷑ bic exigi ma ↄſecrata
¶ Itẽ videt᷑ ꝙ nec opoꝛteat eẽ ↄſecratã ab epᷣo.qͥa
Roe ↄſecrare ſiue coꝛpus dñi cõficere vbi eſt traſ/
bſtantiatio ꝙᷓ oleũ vbi manet eadẽ vſia.b ſimplex

1 iſſung erat. Mec ſunt duo legiſlato
15 res xps et ſpũs eius. ¶Ad illud qð obꝛ ꝙ ꝑ ſemet-
ip̃m. dom ꝙ ipſe imediate loquebat᷑ moyſi.et poſt

noö

XXIII

ſacerdos põt pᷣmũ. et ſcᷣm. Juxta boc eſt queſtio

re debet eſſe oleñ.⁊ q̃re ſimplex nõ mixtũ.⁊ quare
ↄſecratũ ab epᷣo.? ſi illa ↄſecratio facit oleũ ↄſecra.

aliqui dicere voluerũt ꝙ mã in ̊ ſacro eſt oleũ.ſed

ↄſecratio epał ſugueniẽs facit eſſe ſacr̃m.ſᷣ inunctio
ↄſequens eſt ſacri vſus ſiue diſpẽſatio. Sed qm̃ iſtꝭ
repugnat denoiationi ſacr̃i.⁊ etiã cõi opinioni.ideo

tum. N.ad pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ 1 7

melius dẽ ꝙ ſicut aqᷓ in baptiſmo ẽ elemẽtũ.ſic in cõ
firmatione criſma.et in vnctione oleũ ↄſecratuʒ ab

epᷣo. Rõ aũt ſumi põt a ꝑte inſtituentis.et etiã a ꝑte
finis.A ꝑte iſtituẽtis.qi em̃ xpᷣs ꝑ ſemetipᷣʒʒ iſtituit
q ꝑ ſemetipᷣm potuit ſctificare baptiſmũ ⁊ euchari⸗
ſtiam. iõ nõ eſt alia ↄſecratio pᷣparans neceſſaria.ſʒ
ſolũ ad ſolennitatẽ facit.ſed hoc ſacr̃m ſpũſſanctus

inſtituit ꝑ apłos qͥ nõ poterant ſctificare niſi ꝑ deʒ’.

ideo mã eſt nõ ſimplex elementũ.ſed oleũ ꝑ verbũ

et inuocationẽ ſanctiſpũs ↄſecratũ.et boc ꝑ verbũ
epoꝝ qͥ ſũt ſucceſſoꝛes apłoꝝ.vt ſicut ſpũs iſtituit ꝑ

aplos.ſic etiã nũc ↄſecret᷑ꝑ epᷣos.A pꝑte finis ſumit᷑

rõ.qm̃ hic datur gra ſanans languoꝛes ſpũales.et

dat᷑ gra oꝛdinans ad ſanitatẽ ꝑfectã.que quidẽ eſt
glie.ideo debet ſignari ꝑ oleñ qð eſt curatiuũ rõne
curationis.⁊ ꝑ oleũ cõſecratũ rõne oꝛdinatõnis ad
ſuꝑuenientẽ curationẽ.⁊ ꝑ oleñ ſimplex nõ ꝑmixtũ.

qꝛ ad ingreſſum in gloꝛiã requirit᷑ et ſufficit bona cõ

ſcientia.Hijs viſis facile ẽ ſoluere ad obiecta d 1

illud em̃ qð obẽ de cõitate medicine.vm ꝙ iſtudñ
eſt ſacẽm neceſſitatis.et pᷣterea modicũ de elemẽto

ſufficit. et hoe põt vbiq; locoꝝ haberi. et ideo nõ eſt

piculũ aliqdᷣ. Pꝛeterea euitatio piculi nõ debet pᷣiu-
dicare dignitati et congruitati ſacr̃i. ¶ Ad illud qð

obꝛ ꝙ deberet miſceri cũ balſamo ſicut in confirma/

tione.dm ꝙ nõ cſt ſile.qꝛ in cõfirmatione dat᷑ gr̃a
ad pugnandũ in vita.p quã opoꝛtet ambulare non

ſolñ ᷣm placentiã ad deũ verũ etiã ad ꝓximũ. Sed

in vnctione datur gra ad reſiſtendũ dyabolo ne ꝑoſ

ſit detinere.et ad hoc nõ eſt neceſſaria fama ſed boꝰ

na ↄſcia. et qꝛ balſamũ aromatiʒans ſignificat bonã
famã.oleũ nitens bonã ↄſciam.iõ ⁊c. Ad illud qð
obẽ ꝙ euchariſtia nõ indiget alia ↄſecratõe.dm ꝙ;

nõ eſt ſile. tũ ex ꝑte inſtituùctis.tũ ex ꝑte finis vt viſũ

eſt. Ad illud qd obẽ ꝙ in oleo nõ cõſecrato ſi fiat ?⁊ 1
vnctio eſt ſignificatio et ſctificatio. doᷣm ꝙ falſum ẽ

Pꝛimo ejñ deficit ſignificatio.ꝗqᷓ nõ tiñ exigit repꝛe/

ſentationẽ ſed etiã inſtitutionẽ.ſic autẽ inſtitutũ eſt

fieri. Scdᷣo deficit ſctificatio.qꝛ non bʒ verbũ effica⸗/
ciam niſi habeat cõpetens elemẽtũ.

obꝛ ꝙ oleũ cõſecratũ ẽ ſacc̃m.dom 4pa loquẽdo
4 Et rõ hui? . qaa

ſacr̃m ſed ad ſacr̃m oꝛdinatũ. bt
non bʒ nec ꝑfectã ſe ignificationẽ.nec ſanctificationẽ
quſq; applicet᷑ infirmo.et ſupꝑerueniat ſacerdotalis

oꝛdo.tũc em̃ ſignificat᷑ gra inungẽs.⁊ tũc eſt pꝛimo

pᷣſens nõ ante.et iõ non eſt ſile de coꝛpoꝛe dñi.vbi in

pᷣma ſctificatiõe fit cõuerſio ⁊ poſt nõ addit᷑ vberioꝛ
interioꝛ ſctificatio qᷓ̃ nouã introducat virtutẽ. Ad 2 3

illud qd obẽ ꝙ ſicut ſacerdotes pñt coꝛpus dñi con

ficere.ita ⁊ oleũ cõſecrare.vdm ꝙ; nõ valet.qꝛ tanta
eſt ptãs in miniſtris eccłe qᷓntã diſtribuit dñs mem

bꝛis.nec opoꝛtuit ptãtẽ conſecrandi oleũ ita cõicari
ſacerdotibꝰſicut cõficiendi coꝛpus xpᷣi.qꝛ vnus epᷣs

faciliter toti ꝓuincie põt vnctionis oleũ cõſecrare.

ſed nõ põt cotidie in ſingulis parrochijs miſſã can/

tare ſicut decct. ci ille ſit panis cotignan) c om

nibus. et ſic patet iſttddd. niſto ſacro potius eſt oꝛõ de eſſentia ̈ in alio. ge. ud
16.et ueſtio. iiif. »„ r5 pᷣ̈ncipalis ẽ inſtitutio. Si qᷓras rõnẽ inſtitutio/ 26 guin
¶ De foꝛma huiꝰ ſacri.⁊ querit᷑ vtrumn foꝛma verbi ſit nis.dici põt qꝙ bec pʒ rõnẽ cõgruitatis multiplicem ſohe⸗
de eſſentia hui? ſacr̃i.Et ꝙ ſic videt᷑ ᷣmo ꝑ ritũ vlłlis dꝛima ẽ ex ꝑte ſuſcipiẽtis.q ꝓpter infirmitatẽ ẽ de/ liei
ecclie que vbiq; locoꝝ vnctionem tribuit cũ benedi⸗ itutus.iõ oꝛõne eſt releuãdus.Scda ẽ ex ꝑte modi Gcitckin
ctione ſacerdotali. ¶ Itẽ ꝓbat᷑ ꝑ illud Jaco.indu / curandi qͥ eſt ꝑ deuotionẽ et eleuationẽ aic ad ſpũa⸗ ſliſn
cant p̃ſbyteros ⁊ oꝛent ꝓ eo vngẽtes eñ oleo.g̊ pꝛe lia.⁊ q; qð ſuꝑ oia excitat animꝗ eſt oꝛõ.iõ ⁊c. Ter⸗ ſogſtcne⸗
mittit᷑ oꝛõ ante vnctioneʒ.et videt᷑ ꝙ illa ſit de inte· cia rõ eſt ex ꝑte moꝛbi.qm bic fit remiſſio peti inter⸗ Gtchhere
gritate vt vnctio. et boc ꝓbat᷑ ꝑ literã ſequentẽ.oꝛnõ ueniente miniſterio ſacerdotis. ⁊ q in remiſſione “
fidei ſaluabit infirmũ. ecacia ſacri pᷣncipalit᷑ re· culpe ſacerdos non ſe bʒ niſi ꝑ modũ depcantis.vñ tſoctpn
ſidet penes verbũ oꝛõis. ¶ Itẽ hocipᷣm videĩ ꝑ ſi · et in abſolutione ſua vtit᷑ oꝛone depcatiua vt in pꝛe cptnit
mile in alijs ſacr̃is.qꝛ ſacr̃a no.le.ſctificãt ꝑ rbũ vt cedentibꝰ habitũ eſt. bineẽ ꝙ optime inſtitutũ futt ifmmm
dicit hugo. pari rone videt᷑ ꝙ iſtud ſacr̃m. ¶ Itẽ vnctionẽ nõ fieri ſine oꝛõne cuiꝰ expſſio eſt foꝛma ſa Gfmmmt
ſicut in alijs neceſſaria ẽ intẽtio.⁊ iõ eſt verbũ etiags cramẽti vt oñqunt rõnes.Hijs viſis facile eſt r̃de⸗/ nmmihit
urtans intentionẽ.ita ⁊ in hoc neceſſaria eſt intẽtio. re ad obiecta. ¶ Ad illud em̃ qð obꝛ ꝙ nõ hʒ oꝛtum 22 tttſz
&pari rõne et verbi expmẽtis ſiue artantis intẽtio/⸗ ex fonte ſacre ſcripture.dm ꝙ falſũ eſt vt patʒ.imo ntoc
nẽ ꝓlatio.¶ Contra.oia ſacr̃a ex fonte ſacre ſcpᷣtu⸗ Aa Erbo bti iacobi.oꝛõ fidei ſaluabit infirmum. ſcinbinga
re oꝛtũ hñt.qꝛ nullũ ſacrm eſt in ecclia.qͥn deſcriba᷑ ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ nõ eſt eadẽ foꝛma. dom ꝙ m 28 Ooxnlb⸗
in ſcpᷣtura. Sed buiꝰſacri foꝛma nunqᷓ deſcribit᷑ nec id qð eſt neceſſariũ ⁊ eſſentiale ſacro eandẽ opoꝛtet nagſtrib⸗
ab euãgeliſta nec ab aplo. ⁊c. ¶ Itẽ oia ſacr̃a que eſſe. Sed foꝛma verbi nõ è neceſfaria rõne vocis ex Ggednsd
hñt foꝛmã.eandẽ debent hꝛe ꝑ totã eccleſiã catholi/ teerioꝛis.ſed put ẽ expᷣſſiua verbi interioꝛis.¶ Ad il 29 ſbe c btene
cam.qꝛ variatio foꝛme ẽ variatio ſacri.⁊ ſacc̃m debꝝ lud qð obẽ de oꝛone indicatiua.dm ꝙ nõ eſt ſimile ennsinl
eſſe vnifoꝛme ſicut fides ⁊ ecclia.ſed boc ſac̃jm non xeæ hoc ſacro ⁊ de alijs.ꝓ eo ꝙ illud bʒ aliquã ſpãle,ʒ upunin
bʒ eãdẽ foꝛmã.nã in ecclia gregouana ẽ hec foꝛna. rõnẽ quã nõ babuit aliud vt viſũ ẽ. ¶ Ad illud ꝗð ʒo itchecck
ꝑ iſtã ſanctã vnctionẽ ⁊ ſuã pijſſimã miſericoꝛdiam obẽ ꝙ melius oꝛat᷑ gemitu coꝛdis.dm ꝙ in ſacris cjoqnortin
indulgeat tibi dñs quicqᷣd oculoꝛuʒ vicio deliquiſti. qꝛ ſunt ſigna exterioꝛa nõ tm̃ ↄſiderat᷑ qdð ẽ interius Dodchn
In ambꝛoſiana ẽ hec.vngo te oleo ſctificato in noie ſed etiã ſignũ exterius rõne cuiꝰ hʒ rõneʒ ſacri. ⁊ ſic Noͤitanteſe
patris ⁊ filij⁊ ſpũſſcti.vt moꝛe militis vncti pᷣpara pʒʒ totũ. Muis em̃ aliqͥs crederet trinitatẽ.niſi exx igre pan
tus ad certamen aereas poſſis ſuꝑare ptãtes.vel ſi · meret᷑ in haptizando nõ daret ſacr̃m. ſic in ꝓpoſi⸗ aacgo
milis huic.g ñ videt᷑ ꝙ aliqᷓ foꝛma ſit ſbalis.¶ Itẽ co eſt intelligendum. H ſing
oẽs ſacroꝝ foꝛme tradite ſunt ꝑ oꝛõnẽ indicatiuã.ᷣ Onſequenter quantũ ad ſcom articulũ qõnis ſniinnee
foꝛma hui? ſacri tradita ẽ ꝑ oꝛõnẽ xpegeig nõ vi querit᷑ de huius ſacri diſpẽſatione.et circa hoc (rfrmi
det᷑ cõuenient aſſignata. Aut nõ ẽ foꝛma.qm ſacca qᷓdrunt᷑ qtuoꝛ. Pꝛimo querit᷑ qͥs debeat ãmiſtrare Rᷣ chtoſorbin
no. le. certitudinalit᷑ ponũt ſuũ effectũ. ꝑ oꝛonẽ in/ ſaerm. Scdo cui debeat diſpenſari. Tercio in quo tanen
dicatiuã debet expᷣmi nõ ꝑ depcatiuã.¶ Itẽ ſᷣm bea mẽébꝛo ſiue loco. Quarto ⁊ vltimo quotiens. oſtiſat
tum Jaco.oꝛõ fidei ẽ illa qᷓ eſt neceſſaria. ſi & oꝛõ eett/ ((LQZlueſtioſ. e hacden
ad deum.⁊ ad deũ oꝛat᷑ meliꝰ gemitu coꝛdis qᷓ voce ¶ Circa quã pcedit᷑ ſie.videt᷑ ꝙ huiꝰ ſacr̃i ãminiſtra⸗ noſtäisee
oꝛis.videt᷑ ꝙ ad iſtiꝰſacri ꝑfectionẽ nõ opoꝛteat ali/ tio ſolis epis cõpetat.pᷣmo ꝑ ſimile. Sacramentuʒ Vebnobn
eren erpata. Dvertigit ſi foꝛmã bz. qᷓ ſit foꝛ cõfirmatiõis qd hʒ materia ↄſecratam. a ſolis epis weüran
E4 ma. ⁊ ꝑ quẽ modũ. N.dm ꝙ aliqui voluerũt di tradit᷑. pari rõe ⁊ ſacrm illud. ¶ Itẽ in moꝛalibꝰ Pbaftilie⸗
ecere ꝙ iſtud ſacr̃m nõ bẽbat foꝛm verbi eſſentiale,z nobilioꝛis artificis eſt vti inſtrumento facto qᷓ; ĩßm ſeettcts⸗
ſed q̃ ſolũ erat de bene eſſe.⁊ iõ nõ fuit expᷣſſa.nec in facere.vñ nobilioꝛ eſt miles qui vtitur enſe.qᷓ; faber lunſhpfti
erccklia inuenit᷑ vnica ſ̃ diuerſa. Sed tñ iſtud nõ ẽ ſe· q̃ facit. ſi ep̃s ſolũ oleũ cõſecrat.videt᷑ ꝙ ipſe ſolus hitiifn
cuꝝ dicere. nec ſm textũ ſcpᷣture.cũ in iſtiꝰſacri inſi boc oleo inungere debeat.¶ Itẽ in naturalibꝰ vide Dngſat
tutione maximã vim videat᷑ iacobꝰin oꝛõne ↄſtitu mus eadẽ vis q̃ pparat materiã inducit foꝛmã.⁊ ntgi
et ſibi totã eſſicaciã attribuere cũ dicit.oꝛõ fidei ſal · hoc ſpectat ad rectũ oꝛdinẽ opandi.ſi ergo gratia et ar
uabit. nõ dicit vneti o. Oꝛõ aũt fidei dẽ nõ ipſi Xinun virtus cõfoꝛmis eſt nãe.cũ epiſcopꝰ materiã pꝛepa *
gentis hł ipius ecclie in cuiꝰ fide adminiſtrant᷑ ſacfa. ret. videt᷑ ꝙ ipſe ſolus ſacrm cõferat. ⁊ hbocẽ in ipſa ſcaſe⸗
ſicut ẽ in alijs ſacris ñ ſufficit coꝛde credere niſi fat vnctione. ¶ Sed ð oñdit᷑ ꝙ extendat ſe ad oẽs.qͥa aaſace
ꝓfeſſio in verbo exterioꝛi.ſic intelligendũ eſt hoc ꝙ Evxerbũ ⁊ elemenẽũ cõſtituũt ſacramentũ.ſed oleum Cithere
nõ ſufficit oꝛõ mẽtalis ſine vocali.et iõ foꝛma erbi conſecratũ põt qminiſtrari ꝑ ſimplicẽ laycũ ⁊ etiam luſe
eſt de integritate ſacri. foꝛma inq verbi ſm ꝙ eſt ex · verbñ dici. et ſacc̃m ãaminiſtrari. ¶ Item ꝙ ita de⸗ agkuua
pꝛeſſiua oꝛõnis fidei.et h̊ ꝓpter talẽ inſtitutionẽ iſtiꝰ beat eſſe videt᷑.quia illud eſt ſacr̃m eoꝝ qui ſunt in
lacr̃i. AUñ nota ꝙ ẽ foꝛma verbi q̃ expꝛimit actũ ⁊ in extremo moꝛtis articulo.ſed talibꝰfrequẽter nõ põt ſhn
tentionẽ iacobi.et talisẽ ꝑ modñ indicatiuũ.⁊ non ſubueniri ꝑ ſacerdotẽ.ᷓ videt᷑ ꝙ ſaltem ꝑ laycũ eis . iim
eſt de ſacri neceſſitate ſed cõgruitate.⁊ hec in aliqui /- ſubueniri poſſit. ¶ Itẽ boc oſtendit᷑ exẽplo.qꝛ legit niin
bus ecdleſijs habet᷑.ᷣ nõ in romana q̃ᷓ maxime vitat in legenda ſctẽ genonofe ꝙ ipſa inungebat oleo in⸗ glren
ea qᷓ pñt eſſe occaſio deuiandi.Et eſt foꝛma q̃ expꝛi - firmos ⁊ curabat eos. videt᷑ ꝙ boc ſaltẽ ſpectet ad WE
mit oꝛõnẽ.et qm̃ oꝛõ eſt ꝑx modũ depcatiuũ.talis foꝛ viros rs ſ ahnbuchie, viſpẽſatio ex offi 5 Nldund
ma ẽ depcatiua.⁊ hec ẽ de neceſſitate ſacri huiꝰ.⁊ ha cido ſpectat ad ſacerdotes.⁊ illud cõfirmat auẽtas ⁊ ufſi
betur in oibus eccleſijs.qm hec tangit᷑ in inſtitutů rõ.Quia Jaco.vltio dꝛ.inducat pᷣſbyteros⁊c.⁊ oꝛẽt gilne
buiꝰſacri.et qm̃ nõ expᷣmit᷑ verbũ determinatũ ſ ſo/ ſup eñ. Roõ.quia cũ huiꝰſacr̃i materia fit oleũ conſe- nlt
lum oꝛõ fidei.iõ nõ opoꝛtet ꝙ ſit vnifoꝛmitas in ver cratũ.nõ debet ãminiſtrari nec contingi niſi ah eo qͥ en

25 bo oꝛõnis. ſed ſolu ſit in ſenſu. Si aũt qᷓras quare bʒ manꝰcõſecratas. talis eſt ſacerdos. iõ nõ ſe ex⸗ e

gfocffmm
ſltft
gicmn
ictnnin
autifm.
mdrgſnn
hinendine
amfnet
Numd
döndͤckti
Uudzigiſi
ne Allge
1 ngbin

n muü hn
ittikndtN
ain onnue
nmpNen

fheſtüininn
ſr heman

Crn 1lienn

mnwtofunift
iſcumclefi
fitnun hſi
niictitlini
lopgnnnt
murmi inn
nthril
Ger eultu
nmilt un
leibyeittiun

3 ctionis ẽ ad curationẽ oꝛdinatũ.

34 gis cõicari qᷓ; pꝛimũ.

36 vnctõe extrema.

3 gligẽtiã infirmi. ¶ A

¶ Cui debeat ſacẽm i

tendit ad osS. Mec ad ſolos epos.quia cũ boe ſit ſs
cramentũ piclitantiũ q̃ nõ pñt adire pᷣlatos ſed ma
gis ecõuerſo.opoꝛtet mitos ꝑire.Sʒ a ſolis ep̃is da
ri dʒ.iõ diſpoſuit ſpũſſanctꝰ ꝙ vngentũ nõ ſolũ eſſet
in capite vel in barba aaron.ſᷣ etiã deſcenderet vſq;
in oꝛã veſtimenti ſcʒ vſq; ad inferioꝛes ſacerdotes.
Mec ſolũ ſumitw᷑ rõ a ꝑte vnctõis.vrũ etiã a ꝑte oꝛõ
nis.qm̃ em̃ officiũ mediatõis ſacerdotibꝰcõpetit.ſi/
cut cõpetit offerre tona et ſacrificia ꝓ pctis.nec ſoł
cpᷣis.nec etiã laycis.ſ etiã diſpẽſatio huiꝰ ſacr̃i.cuiꝰ
cfficacia pᷣncipalr cõſiſtit in oꝛõne fidei.cuiꝰeſt ſacer

32 dos et miniſter de rõne ſui officij. Ad illud qð obẽ

de cõfirniatõe.ddm ꝙ nullo mõ ẽ ſile. Pꝛimũ.quia
cõfirmandi pñt adire epᷣm.nõ ſic inungẽdi. Pꝛetea
manuũ iĩpoſitio ſolis apłlis competebat.ᷣ infirmoꝝ
curatio vſq; ad alios diſcipulos deſcẽdebat.at ſacr
ↄfirmatõis eſt ſacrm ipoſitionis manuũ.ſacr̃m vn/
d ülud qð obꝛ
ꝙ in moꝛalibꝰ nobilius ẽ vti inſto ⁊c. dom ꝙ illud
neceſſitatẽ bʒ vt plurimũ in moꝛalibꝰ.Et rõ huiꝰeſt
qm̃ gradus dignitatis eſt in eis ᷣm oꝛdinationẽ ad
finẽ.et vtens inſtrumẽto imediatioꝛ ẽ oꝑans qᷓ; fa/
bꝛicans. in hijs oꝑibꝰeccſie ẽ gradus ᷣm ↄpationẽ
ad pꝛimũ pᷣncipiũ.ex q̊ fluit totũ regimen et oꝑatio
in coꝛpe ccclle.⁊ iõ virtꝰpoꝛ ſuꝑioꝛ eſt. Añ ſuꝑioꝛ eſt
eps qꝛ oꝛdinat ſacerdotẽ ad celebꝛandũ.q;ᷓ ipe ſacer
dos ꝗ celebꝛat.ſic in ꝓpoſito ẽ intelligendũ. Pꝛetea
nõ ẽ tante ſeruitutis oleũ ↄſecrare ſicut infirmos in
ungere. Pꝛimũ em̃ ſufficient potuit fieri ab vno.ſe/
cundũ vero minime.iõ voluit ſpũfſanctꝰ ſcdᷣm ma/
¶Ad illud qd obẽ ꝙ eiuſdẽ eſt
foꝛmã inducẽ cuiꝰeſt materiã pᷣparare.ddm qꝙ verũ
eſt de foꝛma q̃ ꝑficit illã pᷣparatõnẽ.ſicut faber fabꝛi
cando ferrũ inducit foꝛmã enſis.ſic epᷣs qñ bñdicit
inducit conſecrationẽ.̊ ꝓpter hoc nõ opoꝛtet ꝙ illo

Soleo vtat᷑ ſicut nec faber enſe.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ

verbũ et elemẽtũ faciũt ſacim.ddðm ꝙ verũ ẽ in aliqͥᷣ
bus ſacꝛis quoꝝ diſpẽſatio oĩibus ẽ cõmiſſa. nõ eſt
verũ in oibus vt in euchariſtia.⁊ ſic intelligendũ de
d illud q obẽ de extremo moꝛ
tis articulo.dᷣm ꝙ deuotio põt ſupplere abſentiaʒ

uſcerdotis. ⁊ iõ nõ ẽ neceſſe oibus cõmitti.maxie cũ

ſacerdos ſatis defacili poſſit adeſſe.niſi abſit ꝓpt᷑ ne/
d ill qð obẽ de ſctã genenofa.
dom ꝙ ſicut ſupꝛa babitũ ẽ ꝙ; quidã abſoluerũt me
rito.quidã ex officio.Sic intelligendũ ẽ in ꝓpoſito.

Aiñ̃ ſicut ad ſolos ſacerdotes pertinet abſoluere. tñ

ex officio.ſic ⁊ in vnctõe intelligendũ e
Queſtio.j. f
ſtud dari. Et ꝙ ſolis infirmis vi/
detur ꝑ illud qð dẽ Jaco.vltio.infirmat᷑ q̃s in vob.
inducat pᷣſbyteros.& illis indicit᷑ ꝙ pᷣſbyteros indu
cant.et hoc videt᷑ marie ꝑ lrãm ſequentes.oꝛõ fidei
faluabit infirmũ.¶ Itẽ ꝙ ſolis rõne vtentibꝰoñdit᷑
ꝑ textũ.cũ dꝛ.inducat pᷣſbꝛos.et poſt.ſi in pctis fue/
rit. ſi Sðpeccare ⁊ in pctis eſſe ẽ ꝓpꝛiũ adultoꝝ et rõe
vtentiũ.videt᷑ ⁊c. ¶ Item ꝙ ſolis in ꝑiculo moꝛtis
exñtibus videt᷑ ꝑ ipſaʒ denoiationẽ vnctio ex/⸗

viri ſcti freqᷓnter impetrãt vinemorio g alij faciũt

trema.& ſolis in extremis dʒ dari. ontra. ꝙ nõ
ſolis infirmis debeat dari videt᷑ ꝑ ipſam glo.qꝗᷓ dicit
infirmat s in vobis mẽte et eoꝛpoꝛe ſcz vel ſide.
nõ ſolũ infirmantibꝰ coꝛpoꝛalr ſᷣ etiã infirmãtibus

ſpñalit᷑ debet dari. ¶ Itẽ vnctio h debet dari appꝛo

] aia ẽ in qlibet ꝑte coꝛpon tota.g ⁊c.

pinqᷓntibus ad moꝛtẽ et erſtibus in plculo tmoꝛtis.·

Sed q ingredit᷑ iuſtũ bellũ in piculo moꝛtis ẽ᷑.g̊ r7.
¶ Itẽ ꝙꝙ nõ ſolis põne vtentibꝰvidet᷑.qꝛ nõ ſoli ta/

les infirmant᷑.ſed etiã alij qui indigent alleuiatione
vt paruuli et ſtulti.g̊ videt᷑ q dbeat eis hoc ſacrĩ
dari.qð eſt vnctio infirmoꝝ. ¶ Itẽ hoc ꝓbatur ex
textu in quo dꝛ. infirmat᷑ quis in vobis.qᷓs tenetur
infinite. qcunq; infirmat᷑ dʒ inungi ¶ R.dm æ
boc ſacrm̃ eſt pꝛincipalr ad venialia delenda pᷣm ꝙ
pñt cõuenientẽ recige effectũ.et ꝑ boc eſt in alleuia
tionẽ aie aggrauate a cgenaer coꝛruptionẽ habente.
et iõ iſtad ſacrm̃ dʒ dari ſolis infirmis q̃ peccare po
tuerũt venialit᷑.et hijs ꝓut ſunt in articulo moꝛtis.
ſie em̃ pñt a culpa veniali liberari cõuenient᷑ ⁊ ſuffi
cienter. et hͥ innuit᷑ in ipſo textu.ſtatus inqᷓ; infirmi
tatis.Et hoc eſt qð dꝛ.infirmat᷑. Periculũ in hoc ꝙ

38

dẽ quis.q̃ſi diſcretiue ⁊ notabilit᷑ et grauit᷑.ita ꝙ de-

ficit virtus nãe et auxiliũ medicine. Diſcretio vero
rõnis in hoc ꝙ dẽ inducat pᷣſbꝛos.Et iterum in boc
qð ſubinfert. ſi in pctis fuerit remittentur ei. Con/
cedende igit᷑ ſunt rõnes mõſtrantes hoc ſacrm dari
debere ſolis infirmis rõne vtentibꝰ et in piculo moꝛ
tis exñtibus.¶ ¶ Ad illud qd obꝛ de glo. dom q iſtud
intelligitur vel ſubdiſiunctiue.nec excludit᷑ infirmi⸗/
tas coꝛpoꝛalis ſ̊ pᷣſupponit᷑.
bijs qᷓ intrãt iuſtũ bellũ.ddin qꝙ et ſi tales ſint in ꝑi⸗
eulo moꝛtis pᷣm foꝛtunã.nõ tñ ᷣm nãam. Sacr̃a aũt

59

¶ Ad illud qò obẽ de ꝗo

ecdeſiaſtica nõ foꝛtunã ſequunt᷑ ſ̊ů nãm reſpiciunt.
Si tu obijcias de illo qͥ dãnatus eſt ꝑ ſniaʒ.donm

ꝙ; talis infamis ẽ in facic ecclie.etiã ſi ᷣ veritatem
nõ habeat culpa.⁊ ſic pʒ rõ dla. Ad illð qð obꝛ q;
alij indigent alleuiatione. dm ꝙ ad hoc pᷣncipalit᷑
ſacrm̃ iſtud nõ oꝛdinat᷑.ſicut ptʒ in ipſa foꝛma.ſᷣ̊ ad

illud

et iõ nõ dat᷑ infantibꝰnec nãliter ſtultis.
qð obꝛ de hoc noie qͥs.dᷣm qꝙ magis diſcretiue te/
net᷑ q; infinite.Et ſi tu obijcias ꝙ talis modꝰnõ cõ/
petit illi noi.ddm ꝙ falſũ ẽ.qꝛ talis modꝰ ãnexus ẽ
mõ accipiendi interrogatiue. M

pctõꝝ remiſſionẽ.q̃ ꝑ ſenſus exterioꝛes pere ſt.

at inungi videt᷑.qm̃ tal vnctio aut ẽ õ infirmitatem
coꝛpoꝛalẽ. aut g infirmitatẽ ſpũalẽ. Si ↄ coꝛpoꝛalẽ.
cũ g moꝛtał infirmitas ꝑ totũ coꝛpus diffuſa ſit.to/
tũ dʒ inungi.Si õ ſpũalẽ.̊ ſpũalis infirmitas nõ cõ
cernit aliquã partẽ determinate.g ⁊c. ¶ Itẽ vnctio
ſacr̃alis ſigẽt vnctionẽ gratuitã ⁊ ſpnalẽ ꝗᷓ eſt in aia.
deuotionis reſpicit aiaʒ ſᷣm potentiã intellectiuã.ſʒ
illa nulliꝰ ꝑtis coꝛꝑalis ẽ actus. nulla ꝑs coꝛpoꝛis
Itẽ cuʒ qͥs purificat᷑ ab oꝛiginali totꝰ imerglt᷑ ſi
ſit aqᷓ ſufficiẽs. ſiłr ſi oleñ ẽ ſufficiens totꝰvidet᷑ in/
ungedus ¶ Sed . Math. xv. de coꝛde ꝓcedũt co
gitationes male.furta ⁊c. ſm illud oĩa pctã ex coꝛde
ꝓcedũt. ad deletionẽ pctõꝝ ſignãdaʒ ſufficit locũ
coꝛdis inungere. Bee vnctio ↄfirmatõis in vnica
pte ſola fit ſ in fronte. pari rõne et ibi vnctio hu
ius ſacti. ¶ Itẽ ſi in plibus ptibus diſtincte. płes
ſunt vnctões. plura ſunt ſacia. Des em̃ et manus
ſpẽ differũt õm nãm oꝛganiʒatõis.¶ Itẽ ſi in diuer
ſis ꝑtibꝰdʒ fieri inunctio.cũ ↄtingat frequẽter mul/
ta mẽbꝛa coꝛpoꝛis amittere ex ſola egritudine.vide
tur ꝙ cgritugo pfruicheſ. acẽi faciat carcke. nõ eſt

4 ½

Queſtio. iif. g
Gn q̊ loco debeat fieri vnctio.Et q; totũ coꝛpꝰdebe/

defminate dʒ inungi.g totũ coꝛpus inungendũ eſt.

4

45
qs aliqͥs actus ſpãlis potentie ↄcernit᷑.

47 tes.

48 ciunt actus oim potentiarũ. ¶

65
ι

cõueniens.querit᷑ ergo que mẽbꝛa debealt inungi.
35 ⁊ vtrũ mutilata debeant inungi.¶ R. dom q in ta
libus vt ſepe dictũ eſt finis imponit neceſſitatẽ hijs
q ſunt ad finẽ.qm iſtud ſacr̃m pᷣſcipalit᷑ oꝛdinat᷑ ad
veniãliũ deletionẽ.ſᷣm ꝙ ex textu bti Jacobi inueni
tur.et venialia ꝑpetrant᷑ ab aia ᷣm mutationẽ ipſiꝰ
ad carnẽ coꝛruptã.⁊ hoc ẽ ꝑ potentias ꝑ q̃s vnitur
coꝛpoꝛi vt oꝛganico.iõ recte in deletione t aliũ pecca
toꝝ debet medicamentũ exterius adhiberi ſm id ꝙ
bʒ ſenſibile circa oꝛgana ipſarũ potentiarũ.Eſt aũt
triplex potentia aie ᷣm quã regit᷑ coꝛpus ⁊ erudit᷑
nutrit᷑. m quã ad exterius ↄꝑatur.ſcʒ ſenſitiua.ge/
neratiua.⁊ ꝓgreſſiua.et iõ oꝛgana iſtarũ potentiaꝝ

ebent inungi. Et qm̃ qͥnq; ſunt oꝛgana deſeruiẽtia

qᷣnqʒ ſenſibꝰ.ſcʒ.os.oculi.nares.aures.⁊ manus.ct
lumbi deſeruiunt generatiue.pedes vo virtuti pꝛo/
greſſiue.iõ iſte ſeptẽ ꝑtes iungũt᷑.⁊ ſic pʒ ꝙ nec totũ

lud quod obẽ de infirmitate ſpũali ꝙ nõ determinat
partẽ.ddm ꝙ verũ eſt ꝙ nõ determinat ptẽ in q̃ ſit.

verũtñ determinat partẽ ꝑ quã pᷣbitur.⁊ ꝑ boc pa⸗/
tent duo ſequẽtia de aia ꝙ eſt in qᷓlibet ꝑte coꝛpoꝛis

⁊ de potentia intellectiua.qũm̃ et ſi aia ſᷣm eſſentiam
ſit in qᷓtibet ꝑte coꝛpoꝛis tota.et ſᷣm potentiã intelle
ctiuã partẽ determinatã coꝛpoꝛis nõ cõcernat.tñ bᷣm
potentiã ſenſitiuã ⁊ oꝑatiua detminat ſibi aliqs par
tes coꝛpoꝛis oꝛganiʒatas in qͥbꝰdelectat᷑.⸗ bm qruʒ
delectationes diuerſa incurrit pctã. ¶ Ad illud qʒ
obẽ de baptiſmo.ddm ꝙ; nõ eſt ſile pꝛo eo ꝙ in oꝛigi
nali tota caro fedat᷑.ſed in venialis pcti coõmiſſione
d illud qð
obꝛ in oppoſitũ de coꝛde.dom ꝙ et ſi de coꝛdis affe⸗
ctu ꝓcedãt oia. tñ ꝑ diuerſas potẽtias ſubminiſtrã/
8. ¶Ag illud qð obẽ de vnctõe cõfirmatõis.ddðin
ꝙ nõ eſt ſile ꝓ eo ꝙ illa eſt puſillanimitatẽ vere⸗
cundiã determinate.ſᷣ hec ̊ vepialia pctã que reſpi
Ad illud qð obẽ ꝙ
ergo plura ſunt ſacr̃a.ddm ꝙ ille ꝑtes nõ inungunt᷑
niſi ꝓut cõcurrũt in vnũ cui deſeruiũt. et hm cuius
nutũ mouent᷑.⁊ iõ qꝛ vnctio ẽ in hijs ᷣm vnã nãm⁊

ꝗ9 cõparationẽ ad vnũ.iõ vnũ eſt ſaccm. ¶ Ad illud

50

qðᷣ obẽ de illis qͥ perdunt hec membꝛa. dᷣm ꝙ quis
ſint mutilati tñ debent inungi. Et ſi tu obijcias eſt
implicatio falſi in foꝛma.dm q falſũ eſt. qꝛ ceci li/
benter vellent videre.⁊ ſurdi auditũ deſiderãt.quiſ
nõ audiant. et ideo recte debent in talibꝰmẽbꝛis in/
ungi.quia ꝑ talia mẽbꝛa aut peccauerũt.aut pecca/

per mẽbꝛa genitalia maxime culpa in hoibus ᷣhat᷑
ſiue ꝑpetret᷑ venial ⁊ moꝛtalis vt qͥd uõ inungunt᷑:
dom ꝙ hoc eſt ꝓpter feditatẽ mẽbꝛi ꝓpter quã natu
ra rõnalis erubeicit nõ ſolũ tangere vᷣ videre.ſed qð
plus eſt noiare.⁊ amplius crubeſcit cogitare.⁊ ideo
abſit ꝗ oleũ ſctĩ debeat ibi apponi.ſ loco illoꝝ mẽ/
bꝛoꝝ inungunt᷑ lumbi. Credo etiã ꝙ cõpatit vere⸗
cundie infirmoꝝ. quia nemo eſt rõne vtens qui nõ
erubeſcat mẽbꝛa illa alijs demonſtrare.imo ipemet
erubeſcit vidrer. S

¶ Dueſtio. f. b

¶ QAuotiens debeat boc ſacrm dari. et querit᷑ vtrũ de⸗
beat iterari. Et ꝙ non videt᷑ pꝛimo.quia nulli ſacro

—.

44 coꝛpus dʒ inungi nec vna ꝑs determinata.¶ Ad il-

re voluerũt ſaltẽ veniali appetitu. Si tu queras cũ

fmcienda eſt iniuria.ſ. ed qui itełat ſacrm facit ei inia

riam. ergo ⁊c. ¶ Itẽ per ſimile videtur. quia vnctio
epᷣalis ſiue cõfirmationis nõ iterat᷑ ergo nec vnctio
extrema iterari debet rõne cõſimili.¶¶ Itẽ hoc videt᷑
per denominationẽ. quia dr vnctio ertrema. ſ vni
hominis vna ẽ moꝛs et vnũ crtremd tm̃ ſemel de⸗
bet inungi. ¶ Contra. q̃tiens iteratur moꝛbus.⁊ me
dicina.ſed tã moꝛbus coꝛpoꝛalis qᷓᷓ ſpũalis iteratur
ſcʒ veniale pctm̃.et coꝛpoꝛalis infirmitas. ergo ⁊c.
S⸗ aliquis qui eſt in ꝑiculo ſm humanũ iudiciũ
et opinionẽ medicoꝝ eſt inungendus.quia pᷣſumit
ꝙ laboꝛet in extremis. Si ergo ille idez in extremis
alias laboꝛare põt.videt᷑ ꝙ inungi debet. Jurte
hoc qnerit᷑ ſi aliquis ſacerdos incipit inungere.⁊ in
inunctõne deficit. vtrũ debeat a capite icipi vel ꝑfici
Et iterũ.vtrũ aliquis in eadẽ infirmitate debeat bis
inungi. vtputa in infirmitate incurabili.¶ R. dom
ꝙ iſtud ſacr̃m ſicut innuit᷑ aperte in litera ⁊ debet et
poteſt iterari.Si autẽ querat᷑ ratio buiꝰ.dom eſt
generalis ratio quare ſacr̃m nõ debeat iterari eſt. qꝛ
effectus eius eſt ꝑpetuus qui nõ iteratur. vnde cara
cteris impꝛeſſio nõ eſt generalis ratio.ſed potius ef⸗
fectus ꝑpetuatio. vnde exquo panis ſemel conſccra
tus eſt nõ debet amplius cõſecrari.qᷓuis nõ impma
tur ibi caracter.et ſimiliter oleũ benedictũ nõ debet
amplius benedici.ſiue conſecratuʒ nõ debet am pliꝰ
confecrari. Qm̃ igitur in vnctione extrema nõ impᷣ
mitur nec datur effectus ꝑpetuus.maxime ſi bomo
ab infirmitate reſurgat.ideo ſcdᷣa opatio ſacramen
ti neceſſaria eſt.⁊ ideo iterari poteſt ⁊ debet medici/
na abſq; aliqua contumelia ſacr̃i. ¶ Ad illud ergo 51
qd obijcitur ꝙ ibi fiat iniuria in iteratione.dm ‚
hoc verũ eſt qñ iteratur ſacr̃m et nibil nouũ cfficit᷑.
boc autẽ in ꝓpoſito nõ habet locum.¶ Acd illud qʒ 52
obijcitur de vnctione cõfirmationis.ddᷣm q non eſt
ſimile.quia ibi eſt effectus caracteris qui eſt perve⸗e⸗
tuus.ꝗpter quem amplius ſacramentũ iterari non
debet. ¶ Ad illud qð obijcitur de denominatione. S3
dicendum ꝙ vnctio extrema eſt dupliciter. Aut ym
veritatem aut ſm noſtram opinionẽ. Pꝛimo modo
non iteratur. ſed ſecundo modo ſic.et ita frequent᷑
accidit multos inuugi. ¶ Ad illuq quod queritur 54

ſi ſacerdos deficit vtrum ſit iniciandum. dicendum
WVW botius eſt ſupplendum quod inchoatum eſt. pꝛo

eo ꝙ quelibet vnctio ſpecialem habet foꝛmam ſicut
patet aſpicienti. attamen generaliter conuenerunt
in remiſſione peccati. ¶ Ad illud.quod queritur de 5
infirmitatibus ꝓlixis.aliqui voluerũt dicere ꝙ coſt
annum iterari poteſt pꝛo eo ꝙ completa eſt rcuollu
tio coꝛpoꝛum ſuperioꝛum. Sed abſurdum valde vi
detur ſacramenta regulari ſm motum aſtroꝛum. et
ideo poteſt aliter dici ꝙ nullus in aliqua infirmita⸗
te inungendus eſt. niſi cum pꝛeſumitur ad exitum
appꝛopinqre.et hoc eſt ex infirmitatis aggrauatio/
ne. quem ſtatum natura diu ſuſtinere non poteſt.
immo aut vincit aut vincitur.ſi ergo infirmus non

moꝛiatur ſed diutius viuat. et ſi non perfecte cure-

tur. curatur tamen aliquo modo ab intenſione moꝛ
bi. et ideo venialia iterum redire poſfunt.et iterum
infirmitas coꝛpoꝛalis aggrauatur. ideo poteſt et de⸗
bet ſacramentũ vnctionis iterari.ct ſic patet reſpon
ſio ad obiecta. .

Mrü nt
1

Coni g

Noue
☚

ſleni

Piett
1baen
fſinte
rnni
Püge

anc⸗
öiune
nltru
dnsſndon
nüm
nmmüden
msmnl
Grchroler

4 ſe.
. (Nlg.

van ſlutg
tonetnfn
narsgif
rviri
ura
tmmnurdi
inmiennd

lecuitt

iug rotgenn

õ

ſiwnncß
Gickununi
erue
votgreim
nitdiceg
ngerckmmn
nconelt
ountrur.
1e ifmir
nmnuchnn
renorvnn
er hetn

¶ Diſt. xxiiij. DHe ſacramento oꝛdinis quantũ ad ea que ad illud diſponunt. ðdDͤð
(*) Anc ad ↄſiderationẽ ſacre oꝛdinationis accedamꝰ. Hec eſt ſexta ꝑs in q̃ de ſexto ſacro agi᷑. Poſſet
n

tñ diuidi ↄ totã pᷣcedentẽ. In pᷣcedentibꝰem̃ egit de ſacr̃is qᷓ reſpiunt determinatã ꝑſonãa.hic agit
de bijs qᷓ reſpicint multitudinẽ eccleſiaſticã.et pᷣmo de oꝛdine.ſcdo de matrimonio. Qualitercũq; di

nigdatur et oꝛdinet᷑ pdicta ꝑs.iſta in qua agit de oꝛdinis ſacro duas bʒ. In pᷣma em̃ determinat de ipſo ſacr̃o.

In ſcda de diſpẽſatione huiꝰſacr̃i.j.diſ.xxv.ſolet etiã queri ſi heretici ab ecchia pꝛeciſi ⁊c. Pꝛima ꝑs duas bʒ
In pꝛima determinat de hijs q̃ diſponũt ad oꝛdinẽ.ſc; bona vita ⁊ tonſura. In ſcdᷣa de ipſis oꝛdinibus.ibi.
Hoſtiarij ijdẽ et ianitoꝛes ſunt ⁊c. Pꝛima ꝑs diuidit᷑ in duas. In pᷣma oſtendit cũ ſint ſeptẽ oꝛdines ꝓpter
ſignandã ſc grãm ſeptifoꝛmẽ.ꝙ nemo digne accipit oꝛdines qͥ nõ eſt in gratia.et bec eſt diſpoſitio interioꝛ.
In ſcdʒa vero determinat de diſpoſitione exterioꝛi q quidẽ eſt tonſura.ibi. In hoc igit᷑ ſacro ſeptifoꝛmis ⁊c̃.

¶ De diſpoſitione interioꝛi ad oꝛdines ſuſcipiendos ¶ In ꝑpteiſta ſunt dubi

que eſt gfa. AuAtioes circa lrãm. et
Diſt. xxiiꝗ. AVnc ad ↄſiderationẽ ſacre oꝛdinationis acce ð ꝗqrit᷑ de dꝛdine huiꝰ
damus. Septẽ ſunt ſpũaliũ officioꝝ gradus fiad alia ccdletis
. 5 icioꝝ graau vr em̃ male oꝛdinaꝛe.

tradit᷑.⁊ capitis nr̃i ſcʒ ieſu xpᷣi exẽplo mõſtrat᷑.qͥ oim tũ ad diſpẽſandũ oia
officia in ſemetipſo exhibuit ⁊ coꝛpoꝛi ſuo(qð eſt ec⸗ alia ſacra. inter oia
Oꝛdinũ nume cleſia)eoſdẽ oꝛdines obſeruãdos reliqͥt. Septẽ aute,ʒ alia vr eſſe pᷣmũ.e⸗.
mis. ſunt ꝓpter ſeptifoꝛmẽ grãm ſctiſpũs.cuiꝰqui nõ ſunt ds Goußi ſtlode
participes.ad qdus eccleſiaſticos indigne accedunt. aq alteru relpertu e
Illi vo in quoꝝ mẽtibus diffuſa eſt ſeptifoꝛmis gra⸗/ eſt. aut a pte ſubiecti
tia ſpũſſcti.cũ ad eccleſiaſticos oꝛdines accedũt.i ißa in qͥ eſt.Si in ↄpatõe
ẽð ſpũalis gdus ꝓmotione amplioꝛẽ grãʒz ꝑciꝑe credun ſic verũ ẽ ꝙ ſacrm oꝛ-
Clemẽs papa. tur.Tales aũt ad miniſteriũ ſpũale eligendi ſunt cle⸗ dinis i diſpẽſante dʒ
nuinci. ꝗᷓ digne pñt ſacr̃a dñica tractare. Melius eſt em̃ See Ratcid ra
dño ſacerdoti paucos hr̃e miſtros q pñt digne opus te ſuſcipiũt. Alio mõ
del exercere. q; multos inutiles qui oꝛdinatoꝛi graue put poſideratur reſpe

De coꝛona et

ſoꝛtiti. Coꝛona em̃ ſignaculũ ẽ qͥ ſignant᷑ in ꝑtẽ ſoꝛtis ptifoꝛ. ⁊c. Aidet᷑ male
tonſurs. b miniſterij diuiui. Coꝛona regale decus ſiãt.⁊ ſeruire dicẽ.qꝛ dona ſpuſſcti
Deo regnare ẽ. VUñ miſtri eccie reges debet eẽ. vt ſe et ſunt vnera. i,
ij.· P etri. ij. alios regãt. qbepetrus ait. vos eſtis genꝰ electũ rega no nec ſi i no videt
.— . le ſacerdotiũ ⁊ẽ · Summitas capitis deſuꝑ nudat᷑.vt c iſtuck ſackm ſit grẽ
ij. Coꝝ.iijj. coꝝ mẽs ad dñʒ libera mõſtret᷑.q̃ reuelata facie gliaʒ ſeptifoꝛmis. Itẽ nul⸗
MM dei cõtẽplet᷑. Sũmitas em̃ capitis ẽ eminẽtia mẽtis. la vr̃ eẽ cõnexio hoꝛũ
denudatio capitis ẽ reuelatio mẽtis. Clericꝰem̃ ſecre / oꝛdinũ ad dona ſpũſ.
toꝝ dei nõ ignarꝰeẽ dʒ. Tondent᷑ etiã capilli vſq; ad erd baſienſtacht
reuelatõnẽ ſenſuũ ſcʒ oculoꝝ ⁊ auriũ.vt vicia ĩ coꝛde Paſſeni vicet ptine
⁊ ope pullulantia doceant᷑ pcidẽda.ne ad audiẽdũ ? S. dʒ.ꝙ vᷣbũ mgf̃i

ꝓpꝛietatẽ ita ꝙ dona ſpũſſcti diuiſim dent᷑ in oꝛdinibꝰſing
25 aſcendẽdo a minoꝛi vſq; ad ſůũmũ. b ¶ Coꝛona rega

ſiue oꝛdines ſic̃ ex ſanctoꝝ patruʒ dictis aꝑte

onꝰinducãt. Tales em̃ decet miſtros xpᷣi eẽ.qͥ ſeptifoꝛ

mis gr̃a ſpũſſcti ſint decoꝛi.ex qͥꝝ doctrina ⁊ cõuerſa
tionis foꝛma eadẽ gr̃a in alios trãffundat᷑.ne celeſtes

dhyaconi.dyaconi.ſacerdotes.oẽs tñ clerici vocant᷑.i.

intelligẽdũ vᷣbũ dei ppediat᷑ mens.ꝓ qͥ fuato reddet᷑

qꝛ? ſacr̃m ẽ oꝛdina⸗

ctu ſubiecti ſui.ſic qꝛ

nemo oꝛdinãdus ẽ qͥ
nõ ſit diſpoſit? aliqᷣ
ſacr̃a antea. maxie ꝓ

margaritas ſpũaliũ vboꝝ officioꝛumq; diuinoꝝ ſoꝛ- Antea; maxie.
dide vite pedibus cõcuicernrrt. bebenmns B m le⸗
CJ n h̊ igit᷑ ſacro ſeptifoꝛmis ſpũs.ſeptẽ ſunt gdus ec ſacr᷑̃a.ianua ſacroꝛuʒ
cleſiaſtici.ſcʒ hoſtiarij.lectoꝛes.exoꝛciſte.accoliti.ſub appellatur.

a ¶ In H igik ſacro ſe⸗ 1

p qᷓndã appꝛopatõeʒ
intelligendũ ẽ.nõ per

ul. vſus boꝝ donoꝝ hijs ſ. eptẽ gdibꝰ aptari pñt.
le ⁊c. Videt᷑ male dicẽ.qꝛ dẽꝛ Exo.xix.ſacerdotibꝰ ?x

ꝓꝙ ſunt regnũ ſacerdotale.̊ pᷣm ̊ ſacerdotiũ adiacet regno nõ ecõuerſo.ꝗ̊ magis deberet dicẽ regnũ decoꝝ.

Re. qꝙ dꝛia ẽ int wtus⁊ nouũ teſta.int᷑ ↄpationẽ ſacerdotij ⁊ regni.
⁊ carnalit viuẽtiũ.iõ ptãs ſcłaris erat pᷣncipalioꝛ ⁊ ptãs ſacerdota

ℳ *

..Quia em̃ vetus teſta. erat adbuc carnaliũ
lerat minoꝛ. et iõ ſignant᷑ dicebat᷑ in lege

regnu ſacerdotale. qꝛ ſacerdotiũ pendebat ex regno. Sʒ z in noua dẽ. .pe.ij. ca. regale ſacerdotiũ q; pᷣncipa
lius ẽ nũc ſacerdotiũ q; regnũ· ⁊ ptõs ſpialis ꝙᷓ tꝑalis ſiue carnal.ſic em̃ cõpetebant ſtatui gratie. H

—.—

O c ¶ Tonſure añt ee in excelſis coeona. Tonſure aũt eccliaſtice vſus a na 1,
deſiaſtice vſus ꝛc. Ai ʒareis exoꝛtꝰvidet᷑.qᷣ pᷣus crine fuato.deinde ob vite hort
detur male alacrerg⸗ ↄtinẽtũ caput radebat.et capillos ĩ igne ſacrificij p ſir
aniare v nulio ms nebãt. Hinc vſus inoleuit vt q diuinis cultibꝰmanci H nſl
1 legẽ nazareoꝝ ob⸗ pant᷑.q̃ſi naʒarei.i.ſcti crine poſito inueniunt᷑. Sicut iuſi
uare. ̊ nec ritů nec ad Eʒech.dr. Fili hoĩs ſume gladiũ acutũ et duc ſug Eʒech. v. ma
tonſurã. R.dom ꝙ caput tuũ et barbã. In actibetiã aploꝝ pᷣſcillaã 7 9 4/; Act. xviij. na
̈ nitus iſte et vſus ñ ſam h feciſſe legimꝰ. Paulꝰq; ⁊ alij qͥdã diſcipuli xpi Cox. xr.·.
uit in m 1 ionẽ?. B fecerũt. Recte & in qbuſlibʒ gdibꝰ ↄſtituti cderici vo r) nnni
nebant ein aalli aui cant᷑.qͥn noĩa et rones noĩ Jſdoꝛꝰexponẽs ait. Cle/ Iſid in lib. vj. in
erant dño dedicandi ros et clicos hinc appellatos eẽ credimꝰ. qꝛ mathias ethifm. ſun
xeberẽt ab alijs ſege electꝰẽ ſoꝛte.quẽ pᷣmũ ꝑ aplos legimꝰoꝛdinatũ.Clerꝰ d ce
gari.in nulla aũt pꝑte efſ grece.latiue ſoꝛs vel heditas dr̃. Jöᷣo dicti ſunt Piͤi
coꝛpoꝛis ſic competit clerici. qꝛ de ſe oꝛte ſunt domi. vel qꝛ deũ ptẽ hñt. Be⸗ ,eni
ſignari ſicut in capi neralr do dlerici nücupati ſunt oẽs q in ecchia dei ᷣui⸗ grc⸗
unt.qͥꝝ gdus ⁊ noĩia ſunt h.Hhoſtiarius.lectoꝛ ⁊c᷑. nii
D. intelligentiã bui ꝑtis qᷓrit᷑ de oꝛdineĩ ge cerdotiuz.iõ ſigculũ regale rectiſſime eis cõpetit ad
nerali. d qͥ ſᷣm duo q̃ in lr̃a determinãt᷑ duo diſtinguendũ. Cõpetit nibilominꝰ ad erudiẽdũ.⁊ G̊ .
pᷣncipal qrunt᷑. Dꝛimo q̃ni᷑ e oꝛdinis ſig qꝛ in talis ſigculi collatõe ẽ ſupfluitatis amotio.eſt ſion
culo. S rit᷑ de oꝛdinis ſacto.Et cũ oꝛdinis ſig ſuũmitatis capitis denudatio.ẽ figure oꝛbicularis im nll
. culũ ſit tonſura cuʒ coꝛona.circa hoc q̃tuoꝛ qrunt. pꝛeſſio. In ᷣ inſtruunt᷑ clici qͥd ſit vitandũ.qm ſup⸗ ntons
Pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ oꝛdinãdi debeãt coꝛonari vel ton ſKuitas terreneitatis.vt ſm illud apłi.j.ad Thi.vlt᷑. Gumenti
S ſurari.Sedᷣo dato ꝙ ſic q̃rit᷑ vtrũ coꝛona illa ſit ſa- hiñtes alimẽta ⁊ q̃bus tegamur bijs cõtenti ſimus. prlli
cramentũ.Cercio vtrũ in ſuſceptõe coꝛone fiat ab⸗ AY et in H ſigtur ꝙ debẽt eẽ ſuccincti lũbos mẽtis. ſbft te
, renũciatio tpaliũ.Quarto vtꝝ etiã talibꝰteneamur In ſcdo inſtruun qntũ ad illud qð ẽ deſiderandũ. flerne
ad tꝑale ſubſidium. . et qð ẽ tenẽdñ.⁊ hoc eſt bonũ ſuꝑnũ.vt ſm illd apli ſtereh⸗
IR Aueftio. j. 4₰ Pbil. iij.nr̃a cõuerſatio ſit in celis.mẽte em̃ debemꝰ fportt⸗
Ce nõ debeant clerici tonfurari oñdit᷑ Jere.ix. vbi accedẽ deo.⁊ ſobꝛij eẽ ꝓximo. In tcio inſtruunt᷑ q̃lit Kätrus.
cõminat᷑ dñs hijs dicẽs.diſpgã in oẽm ventũ qui at ſit ad illud ꝑueni endi.figura em̃ oꝛbicularis ẽ ſim/ adekine
tonſi ſunt in comã.ſi ergo dñs h̊ deteſtat᷑. videt᷑ ⁊c. pliciſfima.capaciſrima.ct pulcerrima.in q̊ ſignat᷑ q; Pocdider
Itẽ GBal. vlt.in xpᷣo ieſu neq; circũciſio aliqͥd va/ ſimpliccs debẽt eẽ in mẽte. Sapie.j. In ſimplicitate ſoßsſid
let neq; pᷣpuciũ.ſᷣ noua creatura. nihil valet in no. coꝛdis qrite illũ. Dilatati in affectõne.ij. Coꝝ.vj.os tarvidl
le.capillos tondere. ¶ Itẽ ceſaries a nã data ẽ in de niʒ pʒ ad wos o coꝛinthy.coꝛ vim dilatatũ.Et pulcri nonmmen
coꝛẽ̃.ſᷣ oĩa gtuita ſaluãt ea que ſunt de decoꝛe nãe. ꝙ in ↄauerſatõe.qꝛ cõfeſſio et pulcritudo in oſpectu eiꝰ liſcptegr
in nullo ſacro videt᷑ deponeda ceſaries.¶ Itẽ vde 2 Bẽp mũdiciã.iux illud t. Ambulãs in via ima⸗ cgtoi
tur ꝙ nõ debeãt coꝛonari.pᷣmũ qꝛ veritas dʒ rñdere culata h̊ m miniſ.⁊c.⁊ ſic pʒ q̃re ſic debeãt oſigri per noetſuen
figure. Sʒ vt.mgjr dicit iſta capilloꝝ amotio ĩ voto tonſurã et coꝛonꝗ. Mã tonſura dẽ amotio capillo/ ofuniozgin
naʒarcoꝝ fuit pᷣſignata. iſti nõ faciebãt coꝛonã ſeld ruma parte inferioꝛi.ſed coꝛona amotio capilloꝛũ Notragt
totalit᷑ radebãt ſicut dꝛ Mũeri.vj. ⁊c.¶ Itẽ amo⸗ oꝛbicularis a ꝑte ſuꝑioꝛi.vel poſſet dici etiã ip̃e eir / Poffintton
tio capilloꝝ ſigt amotionẽ ſuꝑfluoꝝ.ſi g nõ ꝑs ſuꝑ/ culus.⁊ tũc coꝛona vtrũqʒ; cophenderet.¶ Ad illð Conepbi⸗
uitatig ̊ tota abiciẽda ẽ. videt᷑ ꝙ totũ caput radẽ qð obꝛ ꝙ dñs minabat᷑ hijs qͥ bmõi tonſuras obſer ſboodatu
gũ ſit. ¶ Itẽ coꝛone ſigculo ↄſueuerũt ſigri ſtulti. uabant.verũ ẽ hijs qͥ faciebãt ad cultũ demonũ. ſed ſintted⸗
clericos nõ decet niſi ſignũ ſctitatis ⁊ honeſtatis.c & nõ hijs qͥ faciebant ad cultũ diuinũ. dillud q; & nnrarn
videt᷑ ꝙ nullo mõ debeat coꝛonari.Querit igit᷑ que obꝛ ꝙ in xpo ieſu nõ valet circũciſio ⁊c.intelligẽdũ ẽ ſlsderto
cſt rõ qᷓre tonſurant᷑ ⁊ coꝛonant᷑ clici. q̃ ſit dꝛia in ꝙ per ſe nõ valet ad iuſtificationẽ capilloꝝ amotio. fingonon
coꝛonã ⁊ tonſurã.⁊ rurſus q̃re cõuerſi religioſi ton/ vcrũtñ ad eruditionẽ valet.valet etiã ad diſtinctõʒ iligei⸗
ſur recipiut ſ nõ coꝛonã. Querit᷑ ctiã q̃re in buius ¶ Ad illud qd obꝛ q ceſaries decoꝛat nãm. dom qy ⸗ füfti
acri ſuſceptõe potius cõſignant᷑ fideles q; in ſuſcaA decoꝛ nãae duplex ẽ.Quidã ſpnñᷣalis.x qͥdã coꝛpoꝛal. nſrite
ꝗ ptione alteriꝰſac .¶RK. vom ſicut infra meliꝰvige Spualis decoꝛ ꝑ grãm nõ aufert᷑ ſᷣ auget᷑.ſ coꝛpoꝛa int
Bitur.in ſacr̃o oꝛdinis dat᷑ ptãs ad iſtud nobile offi lis inanis ẽ.ſᷣm illud ꝓuer.vlt᷑.vana ẽ pulcritudo.⁊ tgiin
ciũ exequẽdũ.⁊ h̊ oibꝰnõ dat᷑.nec oibꝰ dari 25. ideo iſte nõ ẽ ſeruãdus.imo ↄtenendꝰab bijs ̃ interioꝛẽ iiler
opoꝛtet pſonas h̊ officiũ ſuſcipiẽtes pᷣ cõſignari. ⁊ voluüt ſeruare. m illud apli. ij.: Coꝝ.iiij. Et licet is glign
ſignaculo qd oñdat diſtinctionẽ. ⁊ ꝙ etiã ſit ĩ erudi foꝛis hõ nr̃ coꝛrũpat᷑ ⁊c.⁊ licet ↄtẽptibilis fiat extra. ſi
tionẽ. Mullũ aũt incõueniẽs ẽ in tonſura vel (oꝛo / tñ decoꝛus ⁊ ho noꝛabib fit intra.et in ̊ ſignificat . jſri
na. Pꝛimo rõne ſitus.qꝛ in ſuperxcellẽti pte dʒ h̊ ſig· hmõi cultura exterioꝛ ẽ a ſpnñalibꝰfugiẽda.¶ Adil/g gan
culũ poni.vt ſignificet᷑ officiũ nobilitatis ad qð pa lud qð obẽ de naʒareis ꝙ totalr radebant᷑ ⁊c.ddʒ ; ſinungn
ti ſunt. Scdo vo qꝛ tonſura inferioꝛ cũ raſura ſupio⸗ ñ opoꝛtet vitat p oĩa aſſiłari vmbꝛe. qm diuerſa di fitian
ri circularẽ figurã faciũt in capillatura.⁊ illa appel/ uerſis tꝑibꝰ ↄuenerũt.illi em̃ pᷣ ſeruabãt capillaturã ie
lari põt coꝛona. qᷓ̃ ſignat eos pari ad regale ſacerdo 2 poſt radebãt. in qᷓ ſignificat wlamẽ legis moſayce zriiſ
tii.Fm illud.. De.ij. vos eſtis gen? electũ regale ſa⸗ ⁊ reuelatio cuãgelice. Sʒy hic ꝑtim radit ptim reſer- Uzaſe

ſidſ⸗

gnecalres
ſeyenäß
dpi .
4giien
gnü. Kfrüin
ismartines
nichichuiſ
cnotiarsiſt
gmalint

de Nindie

“
nnribſi
nnchi ind
Nrtulebfun
finti ir
mni mchl,
unnli
ſenaci e,
verr ſal

töinmiphe

aljmni/
luſß
tirlifi

rũdet interius ẽ ſacr̃m.g ⁊c̃.

1 ſeg tiñ diſpoſitio.

atur vt ſigiaculũ regale maneat. plus em̃ fit coꝛo
na vt ſit ſignaculũ diſtinctiuñ ꝙᷓ figuratiuũ.ecõtra/

rio erat in voto nazareoꝝ.⁊ ꝑ hoc pʒ ſequens.nam
ſufficiẽter abdicatio frenoꝝ figurat᷑ in tonſura.⁊ iõ
cõuerſi layci tonſurãt᷑ qui mũdũ relinquũt.⁊ aꝑtio
mẽtis ſigtur ꝑ ſũmitatis rafurã.⁊ iõ nõ opoꝛtet to/
tam amoueri capillaturã. Pꝛeterea in lpſa ſigtione
honeſtas dõ attedi.⁊ iõ nõ dñt oino capilli amoue/
ri.ꝓ eo ꝙ indecens videret᷑ hitus et foꝛma dericał.

7

¶ Ad illud qd obẽ de ſtultis.dðm q; non ſolũ ſtulti

coꝛonant᷑ ſ etiã reges.⁊ iõ nõ ẽ pᷣncipalr ſtulticie ſi/
gnũ.verũtñ et hboc nõ vacat a miſterio. Qui em̃ vo/
lunt vere deo ſeruire.opoꝛtet ꝙ ſtulti fiant buic mũ/
do. VUñ.j.Coꝝ.j.qm̃ em̃ in dei ſapia ñ cognouit mũ/
dus ꝑ ſapiaʒ deũ.placuit deo ꝑ ſtulticiã pᷣdicatonis
ſaluos facere credẽtes. AUnde.jſ.Coꝝ.iiij. Hos ſtulti

10 Ppter xpᷣm ⁊cc̃.Alia duo q̃ q̃runt᷑ ex pᷣdictis manife/
4

ſunt. ſeʒ de tonſura ↄuerſoꝝ ⁊ de coꝛonatõe cleri/
com.illi em̃ tondent᷑ qꝛ tpalibus renũciant.hij ſignã
tur quia ad facile et nobile officiũ amſſumunt᷑.

( LQLueſtio.ij§. b
¶ Atrã coꝛ

ꝛona ſit ſacrm. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ ⁊oꝛona eſt
ſignaculũ ſicut dẽ in la.et eſt ſignũ rei ſacre.ſcʒ ele/
uationis mentis ad celeſtia.g̊ videt᷑ ꝙ coꝛona ſit ſa
cramentũ. ¶ Itẽ in ſpnalibꝰ coꝛpoꝛalia nõ fiũt ꝓpt
coꝛtoꝛalia ſᷣ ꝓpter ſpũalia.& talis cõſignatio in capil
lis fit ꝓpter ſpalem ſignationc̃.ſᷣ ſignũ exterius cui

W

Aben ab ep̃ᷣs vel ꝑſonis qᷓ hñt dignitatẽ ſpñalem.

impoꝛtat aliquã excellentiã.̊ nõ q;tũ ad illud q

eſt exterius.qꝛ barbarus põt eã facere.g q̃ntũ ad il/
lud qð eſt interius.g ⁊c.¶ Itẽ ex coꝛona efficit᷑ ali/
quis et dẽ clericus.ᷣ clericus et laycus diſtinguunt᷑.
ſi & om̃s fideles aut hñt ſacrᷣm oꝛdinis aut layci di/
cuntur.videt᷑ ꝙ coꝛonati recipiũt in ſuſceptione vel
coꝛonatõe ſacrm oꝛdinis.¶ Contra.nõ diſtinguũt
niſi ſeptẽ gradꝰſicut aſſignant᷑ in Fa.ſᷣ̊ coꝛona ante⸗/
cedit oẽs illos.g nõ ponitur in aliq̃ gradu oꝛdinis.ᷣ
nõ eſt ſacr̃jm oꝛdinis.nec aliud ↄſtat.ꝭ̊ ⁊c. ¶ Itẽ in
omni oꝛdine tradit᷑ aliq̃ ptãs.ſᷣ in coꝛona nulla om

nino traditur ptãs.̊ coꝛona nõ eſt oꝛdo. Pꝛima pʒ

diffinitionẽ oꝛdinis.ſcda manifeſtat᷑ in collatione
coꝛone vbi nõ fit mẽtio de aliq̃ ptãte.¶ Itẽ in oꝛdi/
nibus datur nobile ſacrʒ.ac ꝑ hoc debent cũ magna
ſolẽnitate dari.vñ nõ dãtur niſi in miſſa.ſed coꝛona
datur extra miſſã.g ⁊c. ¶ Rꝰ.ddm ꝙ ſicut ĩ trãſeun

tibus de vno ſtatu ad aliũ pᷣmittitur aliq; pᷣparato

rium qdð non ponit in ſtatũ ſᷣ diſponit.ſic in ꝓpoſito
intelligendũ ẽ.nã ſuſcipiẽtes oꝛdinis ſacr̃ᷣm in q̃dã
ſpãli ſtatu int᷑ fideles collocant᷑. Añ quẽadmodum
inter ſtatũ ſecularẽ et religioſũ medius ẽ nouiciatꝰ.
in q̊ nec ſecularis nec religioſus ẽ ꝓpꝛie.cũ nõ voue/
rit ea qᷓ ſunt religionis ſeruare.⁊ ſicut inter fideles ⁊
infideles medij ſunt catbecumini qͥ tñ nõ ſunt inter
fideles computandi.ĩmo hoꝛa cõionis de ecclia con
ſueuerũt emitti.ſicut uouicij de capitul.ſic clerici me
dij ſunt inquantũ hñt tonſurã inter laycos et oꝛdi/

natos.quia tñ ſignũ iſtud oibus eſt cõe.ideo oẽs cle
rici nuncupant᷑ et ↄfunditur nomẽ.ſic g̊ nouiciatꝰ

nõ ẽ religio ſ ad religionẽ diſponit. ⁊ cathecumina

tio ſiue catheʒiſatio nõ eſt baptiſmꝰ ſ diſpoſitio et
pparati.ſic cõmune ſignaculũ nõ eſt ſacr̃m nec oꝛdo
dillud qð obꝛ ꝙ eſt ſacre rei

ſignutn. dm qꝙ iſta nõ eſt tota rõ ſacri.ſed amplius
on em̃ ſufficit ſignatio niſi etiim
qð cuʒ nõ fiat in coꝛona.qꝛ nulla

opoꝛtet addere.

ẽ coꝛona nõ dat᷑ ꝗ

menti.

ðM

ibi aliqd conferat᷑
traditur ſpũñalis ptas.pʒ q; nõ eſt oꝛdo.¶Ad illud
qð obꝛ ꝙ nõ fit niſi ꝓpter ſpnale.dm ꝙ verũ eſt ꝙ
coꝛona fit ꝓpter ſpnale.nõ tñ ꝓpter ſpũale officium
ꝙ ibi detur. ſed ꝙ ibi figuret᷑.⁊ ad hoc ꝙ hõ configu
retur et pᷣparetur.et ideo nõ fruſtra fit. ¶ Ad ülud
qd obꝛ ꝙ datur a pſona excellenti.dᷣm ꝙ eiuſdem
eſt pᷣparare materiã et foꝛmã adducere.⁊ qm̃ pꝛepa
rat ad oꝛdinis ſacr̃jm q ponit hominẽ in ſtatũ excel/
lentie.et qui etiã traditur a ꝑſonis excellentibꝰ.ido
et coꝛona nõ rõne ſui.ſed rõne eius ad qð diſponit.
Altimũ quod obijcit iam determinatũ eſt.quia nec
laycus eſt ꝓpꝛie nec oꝛdinatus.Sed tñ magis ſe te/
net cum oꝛdine.ſicut nouicius plus appꝛopinq̃t ad
ſtatũ religionis.et ſieut dꝛ religioſus q;uis nõ pꝛo/
feſſus dicatur.ſic habens coꝛonã dẽ clericus cum ta
men nõ ſit oꝛdinatus.⁊ ſic patet totum.

Oueſtio. ij. c

¶ Atrã in ſuſceptione coꝛone fiat abꝛenũciatio tẽpo/⸗

raliũ.Et ꝙ ſic videtur pᷣmo ꝑ iſtud quod dicunt in
ſuſceptione. Oñs ꝑs hereditatis mee ⁊ calicis mei

tu es qͥ reſtitues hereditatẽ meã m̃. Sʒ nõ reſtituit᷑

12

15

vel reddit᷑ niſi qd dimittit᷑.ſi &̊ clericus petat reſti/

tutionẽ bẽditatis.implicat eius dimiſſionẽ. ¶ Itẽ

ſupꝑ boc dicic Hiero.dñs cũ hijs ꝑtibus ſcʒ trãſito/

nõ habeant.aut hereditate alia careant.¶ Itẽ hu/

rijs pars fieri dedignat᷑.reſtat g ꝙ deũñ in partẽ ſuã
go de ſctõ victoꝛe in libꝛo de ſacr̃is.Aliã nõ de

bet clericus habere niſi deũ ⁊ ea que ad eũ ſpectãt.

cui ſtatutũ eſt de decimis ⁊ oblationibꝰque deo offe
runtur ſuſtentari. ¶ Itẽ ad maioꝛẽ pfectionẽ tenen
tur clerici noui qᷓ; veteris teſtamẽti. Nñ Math. v.
Miſi abundauerit iuſticia veſtra ⁊c. Sed ſacerdoti
bus et leuitis dꝛ Deut.xviij. nõ habebunt ſacerdo/
tes et leuite et oẽs qui de eadẽ ſtirpe ſunt partẽ ⁊ he

reditatẽ cũ reliquo populo iſrł.ergo ſi illli ad hoc te

nebantur.multo foꝛtius videt᷑ de clericis noui teſta
tẽ tonſura ſigt tꝑaliũ abdicationẽ.⁊ co⸗
rona eleuationem ad celeſtia ſicut dicit mgr̃ in l̃a.
vel ergo eſt falſum ngnl vet dericus nõ debet habe
re patrimoniũ ſiue aliquã poſſeſſionẽ tempoꝛaliuʒ.
Contra.Hieremias fuit de oꝛdine ſacerdotali ſicut

patet in pᷣncipio.verba Hiremie ⁊c̃.⁊ tamẽ dicitur
Hꝛiere.xxxij.dixit ananeel bieremie.pofſide agrum

meũ qui eſt in anathoth.quia tibi competit heredi⸗
tas.ergo competebat illis hereditas.ſi ergo veritas
reſpondet figure.videt᷑ ⁊c. ¶ Itẽ Leuitici.xxv.edes
leuitarũ que in vꝛbibus ſunt ſemper pñt redimi.ſcd
nõ ſic erat de edibꝰ alioꝝ.ergo maioꝛi libertate poſ⸗

ſidebant leuite qd habebat ꝙᷓ alij.ergo ⁊c. ¶ Item
clerici pñt vxoꝛes ducere.filios ꝓcreare añ ſacros

oꝛdines.ſi g̊ nõ tenent᷑ ad caſtitatẽ.g̊ necad paup/
tatẽ.ᷓ nõ tenent᷑ pꝛimonio renũciare. ¶ Itẽ nullꝰ
tenet᷑ ad oꝑa ſuꝑerogationis niſi voluntarie ſeob-
liget. ſi &̈ clericus in ſuſcipiẽdo tonſurã nõ intendit

patrimonio renũciare.patet ⁊c. ¶ Rꝰ. dicenduz ꝙ 5

renunciare tꝑalibus in eo qͥ eccleſie deferuit. ſiue qͥ
in ea clericus ẽ.eſt ꝑfcctionis ⁊ nõ neceſtitatis.vn/
de et hoc fuit in eccleſia pᷣmitiua ꝙ nihil babebat
gliquis pꝛopꝛium.nihil ſuum eſie dicebat.⁊ adbuc
. 4

—MU

* .

bodie per dei grãm inuenit᷑ in religionis ꝑfectione.
Ad boc tamẽ nõ compellit᷑ clericus nec iure diuino
nec humano.verũtamen de bonoꝰ* equo minus de/
bent inſudari ſollicitudini tempoꝛalium clerici qᷓ;
layci qͥ expectant ſucceſſionẽ in poſteris.Sʒ nũc illꝭ
Ecẽs.iiij.verificatũ ẽ. Anꝰeſt et ſcdᷣm nõ hʒ.et tñ la
boꝛare nõ ceſſat. VUñ vna rõ eſt.qꝛ nõ expectat poſte
ros.Alia rõ ẽ.qꝛ magis debent eẽ intenti ad ſpũalia.
et ſollicitudo tꝑalis excludit ſpũale.ideo auctes lo/
quunt᷑ q̃ſi ipſi oibus tꝑalibꝰdebeãt cedere et oĩa di/
mittere.ᷣ h̊ nõ intelligit᷑ qᷓntũ ad poſſefſionẽ.ſᷣ po/
tius qᷓntũ ad affectionẽ.nec ad h̊ inducũt ſibi nouã
obligationẽ ſuꝑ alios ex debito. ſolũ de bono et eqͥ
16 (Zd illud að obẽ de reſtitutõe bereditatis.dom
wꝙhoc nõ dicit qꝛ dimittat ius.ſ qꝛ cõgruit vt dimit
tat affectũ.vt circa diuina ſit intentꝰ.et ſic intelligit

17 illud qdð dicit Jero.et qð dicit mgr̃ hugo.¶ Ad illð

qd obꝛ de ſacerdotibꝰet leuitis ꝙ nõ debeãt heredi/
tatẽ hẽe.ddm ꝙ illud intelligit᷑ qᷓntũ ad terre diuiſio
nẽ.nõ qᷓntũ ad poſſeſſionẽ mobiliũ.vt pecudũ ⁊ do/
moꝝ et ſuburbanoꝝ ad pecoꝛa alenda. Rõ aũt qᷓre
tꝑalis hereditas in poſſeſſione terre nõ dabat᷑ leui/
tis erat duplex. Pꝛima.qꝛ ipſi vt cultoꝛes dei ꝑ totũ
mundũ debebãt diſpgi.Scda.vt circa diuinũ cultũ
nagis eſſent intenti.qꝛ nõ hẽbant vñ alias valerent
ſuſtentari. Mũc aũt clerici ſunt de oĩ gente ꝑ totum
mundũ diſpſi.et iõ iſtud Fccprh nõ mãſit. Et iterũ.
ſacerdotij xpᷣi nõ tã fuit figura ſacerdotiũ aaron q;
etiã melchiſedech.qͥ ſᷣm ꝙ dẽ ad Heb.vij.fuit rex et
ſacerdos ſic ⁊ xpᷣs.Et qᷓ;uis dñs honoꝛẽ regalẽ recu
ſauerit ꝓpt᷑ exemplũ hũilitatis.ct ipſe pauꝑ ct mẽdi
cus fuerit.tñ ꝓpt᷑ ſuã dulciſſimã benignitatẽ ad hoc
glios nõ artauit.ſciebat em̃ ꝙ meliꝰeſt hꝛe mercẽna
rios q; nullos vel paucos filios.et iõ charitate refri
geſcente diſpoſuit ſpũſſanctꝰvt ecclia tpalibꝰabun/
daret.ne cultꝰdei ꝓpt᷑ pauꝑtatẽ ⁊ inopiã deꝑpiret.Et
iſtud aperte videt᷑.qꝛ ecclie pauꝑcule qᷓ̃ſi nullũ inue
niunt rectoꝛc.niſi ſit talis ꝙ ꝓ ſui vilitate ab oibus
ptẽnat᷑. Vñ nullatenꝰ credendũ eſt ſtatũ vlis eccłie
alit᷑ regi qᷓ; diſponit ſpũſſanctꝰ quicqͥd ſit de ꝑſonis
ſpualibus. ¶ Qõ. iij. d
Atrũ p̃lati ecchie teneant᷑ clericis q;tuʒ ad tpale ſti⸗
pendiũ.Et ꝙ ſic videt᷑.j.ad coꝝ.ix. Meſcitis qm̃ hij
ꝗᷓ in ſacrario oꝑant᷑.ea q̃ de ſacrario ſũt edũt.q̃ alta
rio deſeruiũt.cũ altari ꝑticipant.Si g clerici iã alta/
rio deſeruiũt.& ⁊c.¶ Itẽ igtr bugo dicit in libꝛo de
ſacr̃is. Poſtq; clericꝰfactꝰeſt dʒ deinceps de ſtipen/
dijs ecclie ſuſtentari.¶ Itẽ decretałli.iij.de clericis
oꝛdinãdis.ñ liceat vlli epᷣo vllos oꝛdinare clericos
⁊ nullas alimonias eis miſtrare.ſᷣ duoꝝ vnũ eligat.
vel nõ facaat clericos.vel ſi fecerit det illis vñ poſſint
viuere. ¶ Itẽ alia decre. Innocentij in eodẽ titulo.
tãdiu ꝑ oꝛdinatoꝛes vel ꝑ eoꝛundẽ ſucceſſoꝛes ꝓui
dere volumꝰoꝛdinatis. donec ꝑ eos eccliaſtica bene
ficia dEnnane dt Abera denet nõ tenẽt᷑ pꝛimoniũ
dimittẽ.& nec eccłia tenet᷑ eis in neceſſarijs ꝓuidere
Itẽ ſimplices clerici nõ tenent᷑ ecclie deſeruire.g
nec pᷣlati ecclie tenẽt᷑ eis neceſſaria miſtrare. Juxta
hoc q̃rit᷑ vtrũ clerici qͥ de bonis ecclie ſuſtentant᷑.vt
pote qͥ hñt beneficiũ pᷣbendale.teneant᷑ ad hoꝛas ca
nonicas.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ cũ viuãt de altari.debent
altari deſeruire.ſ̊ ſeruiciũ ecclie a patribꝰſtatutũ eſt
in hoꝛis canonicis dicẽdis. ⁊c̃.
ius e.qꝛ cũñ nõ ſiut in ſacris oꝛdinibꝰ cõſtituti.n vr

tẽ oppoſitũ hu

—

ad boc teneri. cum ante poſſit oĩa q̃ poffe libertas di
noſcit᷑ laycalis.¶ R.dm ꝙ clericus oꝛdinatꝰ aut
eſt ad ſacros oꝛdines ꝓmotus aut nõ. Si ſit ad ſa-
cros oꝛdines ꝓmotus et nõ habeat vñ viuat. cum ei
teneat᷑ ecclia tãqᷓ; miſtro ad ſeruiciũ ecclie deputato
et ipſe indigeat dico ꝙ ep̃s qͥ euʒ ꝓmouit ſibi in ne-
ceſſarijs ꝓuidẽ tenet᷑.Si aũt nõ ẽ ꝓmotꝰad ſacros
oꝛdines.vel ſi pꝛimoniũ hʒ.ñ tenet᷑ ſibi vel ecclia vel
ep̃ᷣs ꝓuidere. Pꝛimo.quia nõ ẽ obligatꝰad ſeruiẽdũ

eccſie. Scðo vo ñ indiget.Et qᷓuis nemo teneat᷑ p

pꝛijs ſtipẽdijs militare.qꝛ tñ ipſe ꝓmoueri voluit.
deſeruire tenet᷑ ecclie rõne oꝛdinis.nec tenet᷑ ſibi p/
uideri pᷣlatus neceſſario.cũ nõ poſſit indigentiã alle
gare. Et totũ h̊ cõfirmat᷑ ꝑ illud qð dẽ in illa decre/
tali alex.li.iij.de pᷣbendis.eps ſi aliquẽ ſine certo ti/⸗
tulo de q̊ͥ neceſſaria vite ꝑcipiat in dyaconũ vel pᷣby
terũ oꝛdinauit.tãdiu ei neceſſaria vite ſubminiſtret.
donec ei in aliqᷓ eccſia cõueniẽti ſtipendia militie cle
ricalis aſſignet.niſi talis oꝛdinatꝰde ſua vel pꝛna be
reditate ſubſidia vite poſſit hẽc.Et ſi q̃rat᷑ rõ buius.
ius diuinũ reddit.qꝛ cũ ille obliget᷑ ad ſeruiendũ ec⸗
cleſie.dʒ ecclia econtra obligari ad ꝓuidenduz ei in
neceſſarijs.⁊ ſic intelligẽde ſunt auctes q̃ de hac mã
loquunt᷑.et patẽt rõnes ad oppoſitũ.qꝛ ꝓcedunt de
ſimplici denco . vo q̃rit᷑ vltimo vtrũ ad dicen
dum hoꝛas canonicas teneant᷑.p illud idẽ ſolui põt
Quidã em̃ obligant᷑ ecclie.qꝛ ecclia eis obligat᷑.vt⸗
pote qꝛ bñficia recipiũt ecclie. In aliqͥbus ẽ ecõuer/
ſo.qꝛ ecclia eis obligat᷑.qꝛ ipſi pᷣmo ꝑ ſacroꝝ oꝛdinũ
ſuſceptionẽ obligant᷑ ecclłie.vñ apparet ſᷣm ius cõe
ꝙ clerici in ſacris oꝛdinibꝰcõſtituti tenent᷑ ad hꝛas
canonicas ex officio.infra vo ſacros oꝛdines tenen
tur beneficiati ex bñficio.in ſacris oꝛdinibꝰcõſtituti
et beneficiati tenent᷑ ex vtroq;. ⁊ dictat ius cano/
nicũ.et concoꝛdat diuinũ ꝛc.
Onſequẽter q̃ntũ ad ſcᷣm articulũ q̃rit᷑ de ſa/
cramẽto oꝛdinis in generali.de q̊ q̃tuoꝛ qᷓ̃runt
Pꝛimo qritur vtrũ oꝛdo ſit in eccia. Scdo vtrũ ſit
ſacẽm. Tercio vtrũ ſit ſacrm no.le.Quarto vtrũ ſit
ſacrm vnum.
¶ ueſtio. ſ. e

¶ Circa quã ſic ꝓcedit᷑ et oñditur ꝙ in ecclia ſit oꝛdo.

Pꝛimo ꝑ illud qdð dꝛ.j.ad Coꝝ.xij.qꝙ ecclia ſilis eſt
coꝛpoꝛi oꝛganico.ſᷣ̊ coꝛpus oꝛganicũ ad ſui pfecteʒ
neceſſario reqͥrit oꝛdinationẽ. ⁊c. ¶ Itẽ hoc videt
Exo.xxv.vide oia et fac ᷣm exẽplar qͥd tibi ĩ monte
mõſtratũ eſt.g ecchia militãs imitari dʒ triũphantẽ.
At em̃ dicit apls.oia hec exẽplaria ſunt celeſtiũ. Si
in ecclia triũphante oꝛdo ẽ vt in angelis.patet ⁊c.
Itẽ ecclia cõſtituit᷑ ex duplici ꝑiete.ſcʒ lavxcali et
clericali. Sʒ in ꝑiete laycali ẽ oꝛdo.vtpote.imꝑatoꝛ
rex.dux.comes.tribunꝰ.centurio.⁊ decurio.oia hec
oꝛdinẽ dicũt.Si g ecclłia militat militia ſpũali.vr q;
ipſa debeat eẽ vt caſtroꝝ acies oꝛdinata. ¶ Itẽ vbi⸗
cunq; ẽ multitudo.aut ↄfuſa ẽ.aut ad oꝛdinẽ reda/
cta ẽ ⁊ ad regimẽ. ſi i eccłiaſtica młtitudine ↄfuſio
vituꝑatur.neceſſe ẽ ꝙ ibi ponat᷑ oꝛdo. Mõtra.vbi/
cunq; ẽ oꝛdo ibi ẽ diſtinctio. Sed vt dẽ Gal.iij.oẽs
nos vnũ ſumus in xpᷣo.intelligendo de oibus fideli
bus.ergo ibi nõ videt᷑ eſſe oꝛdo. ¶ Itẽ vbicunqʒ eſt
oꝛdo ibi eſt determinata pᷣlatio et ſubiectio.ſed in ec
cleſia qͥlibet dʒ ſe reputare infimũ. ſicut dĩ Phil.ij.

In bumilitate ſuperioꝛes ſibi inuicẽ ⁊c. Luce.xxij.

Quicũq; voluerit inter vos maioꝛ eſſe fiat ſicut ⁊c

ſonten
rſcues
hant
nwnagt.
tad
ſtneie

nlnefil
Matnne
thrbeen⸗
Gunckati
Petecttus
Hrerut
NinoD
hles nohit
ſttuinqt
inopofi
Mottnink⸗
ungz
1) insrl 6
atitcopore
1aenita
micipere.
Ctegir per
nunlagir
1 küginnrre

ulſſzled⸗
Eipſiorici⸗

„

Ctintofa⸗
Piſtnenti
lfici on
Uoseen
Kuchtſbie
ateßhotea
pingetil
lni ald
mnore Qui⸗
ſioſarfil

ibonisei

„Enatakſube
4 ent
icofe
Wepbablita

Pennttin
negnptie⸗
inſtil
eninici
Wumntri
gehmung
it
Acilum
llgtſrenn
ndtnig;
ntpihnut⸗
ndinſtf
Abiiif
Mid utatt
Nt gllgiſu
rcchaosſtii

=

Se

=— =

ſaporufmii
dinitovil
ſactoseutn
1bnure
RZ
idiſ
oeON

1

8

EE

—---—-— B

ibi eſt aliqua ſubiectio ⁊ ſeruitus.vᷣ oẽs fideles in

inter fideles in eccłia nullus eſt oꝛdo. ¶ Item ſi eſt

oꝛdo.aut ꝙ m bona nae.aut ſᷣm bona foꝛtune.aut

hm dona gfe. Si ſᷣm bona nãe. ille dʒ eẽ ſuꝑioꝛ q̃ ẽ
foꝛtioꝛ ⁊ q eſt induſtrioꝛ.⁊ B eſt falſuʒ. Si ᷣm bona
foꝛtune.& ille ſuꝑioꝛ qͥ ditioꝛ ⁊ potentioꝛ. Si ſᷣm do
na gre.ſ̊ nemo ſcit qͥs habeat de gr̃a plus vel minꝰ.
nemo ſcit qͥs ſit ſubditꝰaut qͥs ſit pᷣlatus.g nõ vi/
20 detur ꝙ ſit aliqs oꝛdo.¶¶ R.dm ꝙ neceſſarius eſt
oꝛdo in eccia duplici rõe.ſcʒ ꝓpt᷑ pulcritudinẽ.⁊ ꝓpt᷑
rectitudinẽ.Cũ em̃ ſit magna multitudo in eccia.ni/
ſi eſtet oꝛdo.manifeſte appareret ↄfuſio.⁊ eſt mul
titudinis fedatio.vñ ois ſapiẽs eoipſo ꝙ ſapiens eſt
pulcritudinis amatoꝛ.⁊ nõ ꝓducit multa ſine oꝛdie.
et int hec maxie apparet ſapia dei q̃ int᷑ oia oꝑa ſua
manifeſtat᷑ in cõſtitutõe eccie. Neceſſariꝰẽ etiã oꝛdo
æꝓpt᷑ rectitudinẽ. Mã multitudo(cũ eſt in q̃ deuiare
põt )errat ſi nõ bʒ ducẽ nec rectoꝛẽ.ſicut dꝛ.iij. Reg.
vltimo. Vidi cunctũ iſrł diſpſum in montibus ſicut
oucs nõ hñtes paſtoꝛẽ. Qm̃ g multitudo cccie eſt in
ſtatu in q̊ͥ pᷣt deuiare.indiget capite ⁊ regimine.et cũ
vnũ nõ poſſit oibꝰſufficere nec ad oia.iõ opoꝛtet ᷣm
plus ⁊ minꝰeccliaſtica officis ⁊ ptãtes diſtribuẽ.vt
ecclia regat᷑ eę dirigat᷑ ſine erroꝛe.⁊ cõcedende ſunt

⁊21 rõnes ad h̊p. ¶ Ad illud qð obꝛ de vnitate.ddm eꝙ ſi⸗

—

cut in coꝛpoꝛe nr̃o eſt ↄſiderare nãm ꝑ quã ẽ vnitas

⁊ cõueniẽtia.⁊ nãm ſᷣm quãꝗ diſtinctio ſiue dꝛia. Pꝛi
ma ẽ cõplexio.ſcdᷣa ẽ oꝛganiʒatio.Sic in coꝛpoꝛe qð
eſt eccia. Per nãm em̃ charitatis oẽs vnimur.ſᷣ per
ona alia grarum q̃ apłs enumerat.j.ad Coꝝ.xij.di
22 ſtinguimur 7 vedinatnur. 44 Ad illud g& quod obꝛ qꝙ;
vnuſqͥſq; ſe da reputare inferioꝛẽ.ddim ꝙ reputare
ſe inferioꝛẽ eſt duplr. Ael qᷓntũ ad vite meritum.vel
Intũ ad officium.Oxtñ ad vite meritũ.qꝛ nemo ſcit
nti ſit meriti.ſic dʒ ſe reputare inferioꝛẽ.ſᷣ qᷓntũ ad
23 officiñ nõ opoꝛtet.⁊ qᷓntũ ad h̊ attendit᷑ oꝛdo.¶Ad
illud qð obꝛ de libertate.ddᷣᷣm ꝙ libertas ibi non ex/

cludit ſubiectionẽ.cũ ipſe apłs dicat Heb.vlt᷑.obe/
dite p̃poſitis vꝛis ꝑ oia.ᷣ excludit ignominiã bᷣuitu/

tis in q̃ eſt ille q̃ eſt ſeruus pcti.⁊ ita nõ excludit oꝛ/
dinẽ. Vel dm ꝙ alij ſubijci eſt duplr.ſcʒ timoꝛe et
amoꝛe.Qui ſubijcit᷑ cũ amoꝛe.ambulat in libertate
ſpũs ſicut filiꝰ. Qui ex timoꝛe.iſte ẽ qͥdãmõ ſeruus.
⁊ in bonis ⁊ iuſtis nõ ẽ ſubiectio ꝑ timoꝛẽ ſᷣ ꝑ amo/
rem.⁊ talł ſubiectio ⁊ pᷣlatio ⁊ oꝛdo i nullo pᷣiudicat
⁊4 libertati.(¶ Ad illud qð q̃rit᷑ ̃m q̃ dona attendatur
oꝛdo.dm ꝙ ſᷣm dona gr̃e gtis date.q̃ quidẽ ẽ ptãs

ad aliqð officiũ deputata.⁊ de hac certi ſumꝰcertitu
dine pbabilitat.⁊ ̊ ſtat et nõ variat᷑ etiã gra gtum

¶faciente abſcedẽte.ſi em̃ gra gratũ faciẽs reddat di/
gunũ.tal gr̃a gratis data collocat in oꝛdine ⁊ gradu.
5 ſic pʒ totũ. ¶ Qõ. ij.

Atrũ oꝛdo ſit ſacrm. Et q ſic pʒ p diuiſionẽ ſactoꝝ

ꝗᷓ ponunt᷑ eẽ ſeptẽ. int᷑ qᷓ et oꝛdo cõnumerat᷑.q diui/

manikeſtat᷑ p aliq̃ ſi. ⁊ cõfirmat᷑ ꝑ inſtitutionẽ diui
Mnũ.⁊ illa ẽ res ſacra.̊ aũt dicũt ronẽ ſacri ꝑfectam.
Sc. ¶Itẽ illud ꝓpꝛijſſime ẽ ſaccẽm qð maxime deo
cõſociat ĩ ſuijpſiꝰ ſuſceptõe.̊ tale qͥd eſt oꝛdo eccle/

ſiaſticus.vñ et ſacerdotes vocant᷑ qͥ ad gradnũ ſuß⸗/
mñ pijeniũt.g oꝛdo maxie ẽ ſacrm. ¶ Itẽ illud po/

tiſſime è ſaccm ꝑ qdð ſacra cetera cõſeruãt ⁊ diſpen/

¶Itenn vbi eſt oꝛdo ibi eſt platio et dñiũ. et vbi boc

libertatem vocati ſunt. ſicut dicitur ad Gal.v.ergo nũ q
oꝛdo nõ ẽ ſacr̃m.

Ano mõ dẽ oꝛdo ipſa relatio oꝛdinato .
ſubiectio.et h̊ nõ dr nec eſt ſacẽm. Alio mõ dr̃ oꝛlco

lio ð hĩta ẽ dil.ij. ¶ Itẽ in cccia eſt oꝛdinata ptãs ꝗqᷓ

—

VIIII

ſant᷑ tale añt e ſacrm oꝛdinis. int cetera videt eſfe

ſacr̃m pᷣcipuũ. ¶ Cõtra. om̃e ſacrm ẽ elementũ ſiuae

ſignũ qð offert ſe ſanſibꝰ.oꝛdo aũt eſt qͥd relatiuũ.ꝙSᷣ
612 tẽ om̃e ſacr̃m ẽ in medicam̃tũ
hm ſtatũ nãe lapſe.ſᷣ oꝛdo eſt ad ꝑficiendũ alios.vmñ
nõ oꝛdinant᷑ niſi qͥ qdãmõ volũt aggredi oꝑa perfe
ctionis. oꝛdo cadit a rõneſ. i Itẽ in angel eſt
oꝛdo.⁊ tñ nõ tenet rõnẽ ſacri.̊ pari rone nec in hie
rarchia inferioꝛi. Si tu dicas ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ ibi ẽ totũ
ſpũ ale. Obẽ de laycis qͥ ſunt de ecchia/et ſuſcipiunt
ſacr̃a.⁊ hñt oꝛdinẽ ⁊ ptãtẽ ⁊ ſig ptatis.vt rex babet
ſceptrũ ęt purpurã et coꝛonã. ⁊ tñ oꝛdo talis nõ eſt
ſacem. d Bre oꝛdo ita reſpicit qð ẽ inferius ſicut qd
eſt ſuꝑius.qꝛ vtroqʒ deſtructo deſtruit᷑ oꝛdo.Sʒ oꝛ/
do qntũ ad ſubditos nõ ẽ ſacr̃m. nec q̃ntũ ad alioſ
Minoꝛ pʒ.qꝛ cũ oẽs ſint ſuditi vel pᷣlati.oẽs habẽt
ſacr̃Dm oꝛdinis qð manifeſte ẽ falſñn. ¶ Itẽ in hierar
chia celeſti ẽ oꝛdo ſcia ⁊ actio ſicut vult btũs dyo.
ſi ei dʒ eccia rñdere.ſilr videt᷑ ꝙ ſit in hũgna.ſᷣ ſcia
actio nõ ponunt᷑ int᷑ ſacra. nec oꝛdo.ũ Rꝰ.ad pp/
dictoꝝ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ oꝛdo duplr dicit᷑.
Ainato v. vt pᷣlatio ⁊

oꝛdinata ptãs ᷣm quã ipᷣm ſubiectũ potẽs hʒ oꝛdi/
nari duplr.ſcʒ ad opus vel ad miſteriũ.ct bʒ etiã oꝛ
dinari ad alterũ.hac aũt ptãtẽ dicimꝰ oꝛdinis ſaccʒ
Hãc aũt neceſſe ẽ poni in eccia ꝓpt᷑ regnũ et decoꝛẽ
qᷓ attẽdunt᷑ penes oꝛdinẽ vt pᷣus viſũ ẽ qᷓre dʒ eẽ in

9

eccia oꝛdo. Sʒ pᷣncipalioꝛ rõ qᷓre bec ptãs dʒ ↄferri

pꝑ modũ ſacr̃i eſt ꝓpt᷑ ſacroꝝ dignitatẽ.q̃ in eccia diſ/
penſant᷑ et in qbus de colit᷑.ut q̃ venirẽt in ↄtẽptũ.
nõ debuerũt oibus cõmitti diſpẽſanda.ſ̊ ꝑſonis ſpi
ritualibꝰ.et dũ hijs cõmittit᷑ qd alijs nõ.datur hijs
ptãs ꝑ quã ſpãali oꝛdine fruant᷑ in eccia dei.⁊ qi hij
debebãt ab alijs ꝑ ſigna aliꝗᷓ ſccerni.et id ſignuʒ eſt
rei ſacre.iõ ptãs h̊ͥ debuit ordinaft ꝑ moduʒ ſacr̃i.et
iſtud cõueniẽtiſſimũ ẽ.Cũ em̃ ſit ad ſacroꝝ oꝛdina/
tam diſpoſitionẽ et diſtributionẽ.debuerũt miniſtri
ad h̊ oꝛdinari ꝑ alicuiꝰ ſacr̃i ſuſceptionẽ.in q̊ datur
ptãs ꝑ quã miniſtri dei ad miniſtrandũ.⁊ etiã int᷑ ſe
oꝛdinant᷑.iõ recte oꝛdo appellat᷑.Hijs viſis obiecta
in ↄtrariũ defacili fminant᷑.¶ Qd em̃ obr ꝙ ẽ elemẽ 2
tũ. dm ꝙ in collatõne alicuiꝰptãtis aliqd ſignũ eſt
extra qð largo mõ appellat᷑ elementũ. largo et
extenſo mõ ſumit᷑ iu diffiuitione ſacr̃i. ¶ Adillud 2 G
qd obr̃ de medicamẽto.ddm ꝙ oꝛdo nõ eſt tĩ i me-.
dicamentũ reſpectu ſuſcipiẽtis.ſᷣ etiã reſpectu alio/
rum.vñ maxie tenet rõnem ſacr̃i. Nec iſtud obuiat
qð dr̃.ꝙ debet dari ꝑfectis.qm nemo reꝑitur ita ꝑ.
fectus quin vlterius poſſit ꝑfici.vñ q̃libet h ſacrtnn
ſuſcipiens aliquam grãm in eo recipit(ſi digne reci/
piat) p quã excludit᷑ difficultas miniſtradi in hijs qᷓ
ꝑtinent ad cultũ dei. . q oꝛdo el
in laycis et in angeł.dðm q vtrobiqʒ deficit rõ ſacrl.
qm̃ duo ſunt q̃ integrant ſacr̃m.ſcʒ ſenſibile ſignuʒ.
et ſpũale ſiue ſacrũ ſignatũ. Rõne pᷣmi deficit in an

gelis qui ſunt oĩno ſpũales. Rõne vo ſcdi deficitin

laycis in qͥbꝰoꝛdo attendit᷑ qᷓntũ ad ptãteʒ terrenã

q̃ reſpicit bona nature vel foꝛtune ſpãlis ꝑſone vel

rei publice.in eccleſiaſtica vero hicrarchia contin/
git vtrumq;. ¶ Ag illud quod obijcitur ꝙ oꝛdo re 28
ſpicit inferius ⁊c̃. daᷣm ꝙ ipſe obijcit de oꝛdine ꝓut
dicit religionẽ.ſed boc mõ nõ ẽ ſacr̃m ᷣ ꝓut dicit po
teſtatẽ ſuꝑ quã fundat᷑ illa relatio.⁊ hͥ ponit aliquiq

¶Ad illud qð obr ꝙ oꝛdo eſt ꝛ2 7

31 gurata.ſic in ſaczo oꝛdinis.

in hijs qᷓ pᷣferunt g aliqd ſibi vatũ. nibil vo in bijs cᷓ
29 ſubijciunt.

Adillò qð obꝛ ꝙ ſcia ⁊ actio nõ dicũt
ſacrẽm.dm ꝙ ſcia ⁊ actio ſunt aniexa.⁊ oꝛdo ẽ pᷣn/

cipale.vñ cũ ponit᷑ oꝛdo eẽ ſacr̃m.illa uo ſimul in

dudunt᷑.⁊ iſtud ſuꝑius tactũ eſt qũ agebat᷑ de pote⸗/
ſtat e cauiuum. Dõ. iif.
Atrũ ſacrẽm oꝛdinis ſit no.le. ꝓpꝛiũ. Et ꝙ nõ vides

qꝛ in õ.dẽ.tu es ſacer.in eter.ſᷣm oꝛ.mel.hoc dictũ ẽ
de xpᷣi ſacerdotio ſicut exponit apłs ad heb. ſacer/

cas ꝙ pceſſit in figura '. ita pꝛeceſſit et figura in
ſacerdotio aaron. dʒ dici m oꝛdinẽ aaron.qð tñ ñ
decuit dici vt patet. Bas Cor roes ande eſcã
ſpũalẽ mãducauerũt. vere fuit ſacrificiũ.ſᷣ oꝛdo eſt
ſacrificiũ ad miniſtrandũ. idẽ oꝛdo ⁊ idẽ ſacramẽ/
tum. ¶ Itẽ ecclia ẽ vna ab abel vſq;ʒ ad finẽ mundi.
⁊ in vnica vnitate vnꝰdʒ eſſe oꝛdo.g ſacrẽᷣm oꝛdinis
eſt vnũ in no.et ve.teſta. ¶ Itẽ ſacrm oꝛdinis eſt de
dictaminc legis nalis.ct h̊ pʒ.qꝛ ab inicio fuerũt ſa/
cerdotes.vt pʒ exẽplo melchi. vt Jero.dicit.Et qð ẽ
de dictamine nãe ſꝑ idẽ pſeuerat.⁊ h̊ manifeſtũ ẽ in
mrt̃imonio.& idẽ dʒ eſſę oꝛdo in ve.teſ.et no.g ſaccr̃m
hoc cõe eſt nõ ꝓpꝛiũ.¶ Contra.beb.vij. trãſlato ſa/
cerdotio.neceſſe ẽ vt ⁊ legis tñſlatio fiat.ſi ꝙᷓ aplłs ꝓ
bat diuerſitatẽ legis ꝑ diuerſitatẽ ſacerdotij.cũ alia
⁊z alia ſic lex.videt᷑ ꝙ aliꝰ⁊ aliꝰſit oꝛdo.¶ Itẽ oꝛdo ẽ
ſpũale ſignaculũ in qͥ ſpuũalis ptãs tradit᷑ oꝛdinato.
vtpote in ſupᷣmo oꝛdine tradit᷑ ptãs cõficiendi coꝛ/
pus xpᷣi.ſᷣ hoc eſt ꝓpꝛiũ ſoliꝰno.le.ᷣ ⁊c.¶ Itẽ ſacr̃a
no.le.alia ſunt ⁊ noua. ad diſpẽſanda bec cum ſint
maioꝛa et dignioꝛa.maioꝛ et dignioꝛ ptãs requirit᷑.
ſi &̊ ſacr̃a q̃ diſpenſant᷑ ſunt diuerſa.g ⁊ ſacẽm ꝑ qð
diſpẽſant᷑. Sʒ hoc e oꝛdo.g ⁊c̃.
iterãdus.S oꝛdinatꝰin lege ſi veniat ad euãgeliũ ibi⸗
dem oꝛdinat᷑.g̊ videt᷑ ꝙ aliꝰſit oꝛdo ⁊ aliud ſacr̃m.

dotiũ xpᷣi pᷣus in = ⁊ oꝛdo.Si tu di/

30 Be. dom ꝙ ſicut ſigunũ nõ ſoꝛtit᷑ nomẽ ſigti ⁊ ecoõouer

ſo.⁊ tñ ſignũ ⁊ ſigtũ ſunt diuerſa.ſic figura nomẽ ve
ritatis ſoꝛtit᷑.ct vnum dẽ eſſe in alio ſicut rota in ro/
ta.et tñ alia ẽ figura aliud ẽ veritas.ꝑ hũc modũ in/
telligendũ ꝙ lex noua differt a veteri.et ſacrificiuʒ a

ſacrificio. et oꝛdo ab oꝛdine. Ande ſicut ſacriñ cucha

riſtie eſt no.le.ꝓpꝛiũ.qᷓ;uis in veteri lege fuerit ſacrifi
ciũ qð erat huiꝰſignũ.ſic ſpũal ptãs pᷣm quã attẽdit᷑
oꝛdinis ſacr̃jm no.le.ꝓpꝛia eſt ſacerdociũ.igit᷑ ſimilr.
(quis inferius )oꝛdinis et ſacerdocij pceſferit ſignũ
figuratiuũ. Añ licet multũ differt iut᷑ agnũ verum ⁊
typicũ.nõ tñ differt int᷑ ptãtẽ offerendi bũc agnũ et
illũ.ct iõ cõcedendũ ꝙ ſicut baptiſmꝰ et euchariſtia
ſunt ſacra no.le.pꝛia.licet in anterioꝛibꝰfuerint pᷣfi
Ad lud qð obꝛ.ſᷣm oꝛ
dinẽ melchi.dom qꝙ boc intelligit᷑ ſ̃m expᷣſſam pꝛefi
gurationẽ ſicut ibidẽ apls oñdit.qꝛ ſᷣſigurauit xpᷣm
qntũ ad oꝛiginẽ.et qᷓntũ ad dignitatẽ.et qᷓntũ ad ri/
tum.Oꝛtũ ad oꝛiginẽ.qꝛ ſine geuealogia ſcʒ expꝛeſſa
in ſcpᷣtura.tũ ad dignitatẽ.qꝛ fuit ſacerdos ⁊ rex.
Et abꝛahãꝗ bñdixit qᷓntũ ad rituzʒ.qꝛ obtulit panẽ et
vinũ. Mõ ſic in ſacerdotio aaron.etiõ poptime ap/
pꝛopꝛiat ĩ pſalmo.ſ.i.et elegant᷑ valde exponit apls.
d illud qð obẽ ꝙ eandẽ eſcam manducauerũt.
dom ꝙ hoc intelligit᷑ nõ de mãducatõne ſacr̃ali ſed
ſpũali qᷓ eſt ꝑ fidẽ ⁊ charitatẽ.et qꝛ idẽ qd nos credi/
derunt ⁊ amauerũt. eandẽ eſcam mãducauerũt. et
ę eadẽ eccia fuerũt.nec tñ eadẽ ſigna ſenſibilia ba/⸗
buerũt.nec eadẽ ſacr̃a.⁊ rõ huiꝰviſa ẽ ſupꝛa cũ age/

tẽ idẽ oꝛdo nõ ẽ

batur de ſacioꝝ dꝛia. et ꝑ hoc pʒ rõ de vnitate ecclia
ſtica. quia illa Sn fidei cõuenientiã nõ m ſacfoꝝ
indifferentiã. ¶ Ad illud q obꝛ ꝙ eſt de dictamine
nãe.ddᷣm ꝙ verũ ẽ in vli nõ in ſpãli. Bene em̃ dictat
rõ recta deũ eẽ colendũ.et ad hoc ſpales miſtros cõ/
ſtituendos.vᷣ tali cultu colendũ.⁊ tale ſacrificiũ offe
rendũ.⁊ talẽ ptãtẽ collatã eẽ boibus.hoc nõ eſt nãe.
ſed gratie. Qõ.iiij. h

¶ Atrũ oꝛdo ſit ſacrᷣm vnũ velplura. Et ꝙ, ſic vnũ vl⸗

detur ꝑ diuiſionẽ ſacioꝝ q̃ diuidunt᷑ in.vij.ðſi ẽᷓ alia

nõ ſubdiuidunt᷑.videt᷑ ꝙ oꝛdo ſit vnũ ſacr̃m.⸗ JItẽ

ſacr̃Dm vnionis ſiue cionis ẽ vnũ ſacr̃Dm. ẽ pari rõe
et ſacrm oꝛdinis. ¶ Itẽ ab eodẽ eſt vnitas a quo ẽ
pꝓfectio ⁊ cõplemẽtũ.ſᷣ ſacrm oꝛdinis vnũ bʒ cople⸗
mẽtũ ſcʒ ſacerdotiũ qdð cõplet oẽs oꝛdines pᷣedẽteſ.
5 vnũ eſt ſaczm. ¶ Itẽ qnto aliqᷓ virtꝰ potetioꝛ.tãto
magis vnita.g qᷓnto ſacim maius⁊ excellẽtius.tãto

tu excellẽti ⁊ collocat ⁊ oꝛdinat. ⁊c.( Cõtra.mul/
tiplicato inferioꝛi multiplicat᷑ ſuꝑius.ᷣ ſacim eſt ſu
perius ad oꝛdinẽ. cũ ſint plures oꝛdines.ſunt ergo
plura ſacꝛa. ¶ Iteʒz cũ oꝛdinis ſacim diuidat᷑ aut S
in ꝑtes integrales aut ſubiectiuas. Mõ integrales.
e nulla ps integralis recipit pᷣdicationẽ ſui totiꝰ.ſʒ
ibet gdus eccleſiaſticus ẽ oꝛdo.Si in ſubiectiuas.
Aredit idẽ qd pᷣus.qdð illud ſacm mitiplicat᷑.¶ Itẽ
hoc ſacẽm eſt oꝛdinatũ ad diſpẽſationẽ alioꝝ ſacloꝝ
Sʒ alia ſacꝛa differũt ſpẽ.g potẽtie oꝛdinate ad illa
debent differre ſpẽ. ꝗ̊ videt᷑ ꝙ iſtud ſacẽm ꝑ ſpẽs di/
uerſas plurificet. ¶ Itẽ ſacerdos cum ſacerdote bʒ
cõuenientiã in ſacẽo oꝛdinis.ſᷣ ſacerdos cũ dyacono
bz diſtinctionẽ et dꝛiam.cõſtat ꝙ nõ ſolũ malẽ. ſxe
cificã hʒ dꝛiam. cũ vtrũq; hoꝝ ſit ſacim.videtur q;
oꝛdinis ſacrm diuerſas bʒ ſpẽs ſacioꝝ. ¶ B.dm
ꝙ; ſacrm oꝛdinis vnũ eſt.multas tñ bʒ ꝑtes qᷓ ſacrm
nõ plurificãt.ꝓ eo ꝙ nõ ſunt oino ꝑtes ſubiectiue.ꝛ
tñ recipiũt pᷣdicationẽ totius.quia nãm hũt qͥqãmõ
ꝑtiuʒ ſubiectiuaꝝ.⁊ tales ſunt ꝑtes poteſtatiue que
maxie cõpetũt oꝛdini.tũ qꝛ oꝛdo dꝛ oꝛdinata ptãs q̃
ex oꝛdine multoꝝ ad vnuʒ reddit᷑ ꝑfecta.et qdlibet

magis vnũ. Sʒ ſacẽm oꝛdinis eſt .e et in ſta⸗

illoꝝ ꝑticipat rõnẽ ptãtis licet nõ gfectõis.tũ etiam

qꝛ oꝛdo cõcernit diſtinctionẽ in ꝑtibus ſic ⁊ numerꝰ
vñ quẽadmodũ ꝑtes numeri qdãmõ bũt nãm ꝑtiũ
integrantiũ ita ꝙ ſimul cõueniẽtes ꝑ oꝛdinẽ reddũt

numerũ ꝑfectũ.vt ꝑtes ſenarij ↄſtituũt ſenariũ.⁊ tñ

—

libz ꝑs numeri ẽ numerꝰ.ſic oẽs gdus oꝛdinũ vnũ
aciũt ſacim ꝑfectũ. ⁊ tñ qᷓlibet gdus oꝛdo d.⁊ con-/
cedende ſunt rõnes oñdentes h̊ hoc ſacim eſſe vnũ
q́;uis alique nõ ſint multũ cogentes. ¶ Ad illud
qð obꝛ ꝙ multiplicato inferioꝛi.ddm ꝙ illud verũ ẽ

in eo qð hʒ nꝗm ſpẽi ſiue ꝑtis ſubiectiue ſolũ.nõ ſic
illud qð qᷓ̃rit᷑ vtrũ diuidat᷑ ĩ ꝑtes ʒʒ

eſt i ꝓpoſito.
integrales ant ſubiectiuas.dm ꝙ diuidit᷑ in ꝑtes
ptãtiuas q̃ vtrarũq; ꝑtiũ bñt nãm. vñ ſicut diuiſio
analogi tenʒ mediũ int᷑ diuiſionẽ eqͥuoci et vniuoci.
ſic talis diuiſio mediũ tenet int᷑ diuiſionẽ totiꝰvlis ⁊
totiꝰintegral.
alioꝝ oꝛdinat.ddm ꝙ pᷣncipalr oꝛdinat ad viſpen/
ſationẽ ſacii altaris qdð vnũ c.
dꝛia.dm.ꝙ q̊dãmõ ẽ ſpecifica.qdãmõ nõ.vna em̃
ſpẽs nõ diſponit ad alia.ſicut vnꝰoꝛdo ad aliũ diſpo
nit. ⁊ iõñ ẽ ibi ſpecifica diſtinctio.ſ tñ aliqͥ mõ diſtin
guunt᷑.quia cũ ad vnũ pplemẽtũ 6:dinet ice vnũ
ſacramentũ faciunt. =è

5F[55

=e=
=
— =
—

S=
=

luly.

luhi⸗

¶ Ad illud qð obẽ ꝙ ad diſpẽſationẽ ʒ
¶ Ad illud qð obi de ʒ8

ckmiuigt
Auizge
Pnchtzulit
imſetth
iſt⸗
nsine
rin
ins Föingts
i
1Guſing
lronilinter
eoili
lud haͤnhhün
oumſucteß
ſcadosaien
tnoͤſciii
Nſeſtinſin
ln

–—

MMeterminat de ipſis oꝛdinibus. l
¶ Hoſtiarij ijdẽ ⁊ ianitoꝛes ſunt æc. Supꝛa egit ingf de diſponẽtibus ad oꝛdine. bic agit de oꝛdinibꝰ. Et becgDs
bʒ duas. In ma agit de gradiboꝛdinũ. In ſca de vignitate ſiue offici ſihadditis oꝛdinibꝰ.ibi. Sunt et
weenii uao aſtinn ptes. In pma ponit gradꝰ oꝛdinũ qs in Ir̃a diſtinguit. 2 ptes
in ſuis locis manitfeſte ſunt. In ſcda vo aſſignat vꝛiam oꝛdinũ minoꝝ ad maioꝛes.ibi.Cũq; oẽs ſint ſpnales
In tercia vo determinat in q cõueniũt.ibi.Si aũt querit᷑ qͥd hoc ſit qd hic vocat᷑ oꝛdo. Dꝛima harũ in.vij.
ꝑtes diuidit᷑ ̃m ſeptẽ oꝛdines qᷓ patẽt in lr̃a q̃libet ſuo loco.¶ Silr ſca ꝑs in qua agit᷑ de dignitatibꝰ ſup/
additis oꝛdinibꝰ hʒ tres ꝑtes ᷣm tria de qbus agit. Quedã em̃ tenẽt noia officioꝝ pᷣcipue ma gis qᷓ; dignita
tum.vt cantoꝛ ⁊ ſubcantoꝛ.Quedaã noia dignitatũ.vt arcbiepᷣs.patriarcha.Quedã media.vt epᷣs qð ẽ no ⸗
men dignitatis ſimul ⁊ officij vt dicit in lr̃a. Dꝛio igit᷑ agit de hijs qͥ dicũt officiũ ⁊ dignitatẽ. Scdo de hijs qͥ
dignitatẽ ibi. Oꝛdo aũt epoꝝ qdriꝑtitus ẽ ⁊c. Tercio vo de hijs qͥ dicũt offici.ibi.Cantoꝛ ſic vocat᷑ ꝛ.

Dir XxII

N¶ Mgit de gradibus oꝛdinũ.Et pᷣmo de hoſtiaris. c
¶ Moſtiarij ijdẽ ? ianitoꝛes ſunt qͥ in veteri taſtamẽto electi ſũt ad cuſtodiã tẽpli.
vt nõ ingrederet᷑ in illud ĩmũdꝰ.Dicti ãt hoſtiarij eo ꝙ pᷣſint hoſtijs tẽpli. Ipi
em̃ tenẽtes clauẽ oĩa intꝰ⁊ extra cuſtodiũt.atq; int bonos ⁊ malos hñtes iudi
ciũ dignos recipiũt.ĩdignos reſpuũt. Vñ ⁊ eis cũ oꝛdinant᷑ claues ecclie dant
ab epᷣo.et dr eis.ſic agite tanq; rõnẽ deo reddituri ꝓ rebꝰ q̃ clauibꝰiſtis reclu⸗
oh.ij. dunt᷑.Hoc officiũ dñs ĩ ſua ꝑſona ſuſcepit qñ flagello de funiculł facto vẽdẽtes
oh.x.· ⁊ emẽtes eiecit de tẽplo. Ipe em̃ ſe hoſtiariũ ſigꝗns dicit.Ego ſũ hoſtiũ.ꝑ me ſi
is introierit ſaluabit᷑.⁊ iCecien ⁊ egrediet᷑ ⁊ paſcua iueniet. D
¶ Scos?ẽ gradꝰlectoꝝ.Lectoꝛes a legẽdo.ſic pſalmiſti a pſalmis canẽdis voca
ti ſũt. Illi em pᷣdicant pplis qͥd ſeqnt᷑.iſti cantãt vt excitẽt ad cõpũctionẽ aĩos
audiẽtiũ.licet q̃dã lectoꝛes ita miſerabilr ꝓnũciẽt vt qſdã ad luctũ lamẽtatio⸗
nẽq; cõpellãt. Jidẽ etiã ꝓnũciatoꝛes vocant᷑.qͥ poꝛro ante nunciant.qꝛ tã erit
QAalara eoꝝ vox vt etiã longe poſitoꝝ aures adimpleant. Ad lectoꝛes aũt ꝑtinet
lleectões ꝓnũciare.et ea q̃ ꝓphete nũciauer̃t pplis pᷣdicare.vt iã ex officio ĩ eccia
legãt ꝓphetias ⁊ lectões. Vñ ⁊ ei vidẽte pplo tradit᷑ ab
eppo codex diuinarũ lectionũ.⁊ dr ei. Accipe ⁊ eſto verbi
a dei relatoꝛ. habiturꝰ(ſi fidelit impleueris officiũ) ꝑtẽ ci
hijs qꝗͥ bñ vᷣbũ dei mĩſtrauerũt. Qui ad hũc gradũ ꝓue a ij ¶ Nabitur ſi f 39
hikt᷑ l̃aꝝ ſcia dʒ eſſe inſtructꝰ.vt ſenſum vᷣboꝝ intelligat. elicer in leueris of
vim accentuũ ſciat. diſtincte legat. ne ↄfuſione ꝓlatoònis pn aul bene verbuß
inellectũ auditoꝛibꝰ auferat.Attẽdat qͥd indicatiue.qd de mingnnennne
interrogatiue ſit legẽdũ.vbi ſit ĩ oꝛõe faciẽda diſtinctio. Zidet᷑ male dicẽ. q̃ʒ
Hec em male ſeruata intellectũ turbãt.⁊ alios ad riſũ ꝓ cũ tales babuerũt au
Eſa.lxj. uocãt.Auribꝰ⁊ coꝛde cõſulere dʒ vox lectoꝛis.hoc offi: reolam. videt᷑ ꝙ oẽg
ciũ impleuit xpᷣs cũ ĩ medio ſenioꝝ libꝝ E ſaie aꝑiens di⸗ lecsres haheandt n
ſtincte ad ĩtelligendũ legit.ſpũs dm̃ ſupꝑ me. Ex qͥ lectoꝛi cerdotes. Zad bo
be dat᷑ intelligi ꝙ gra ſpũali clarere debẽt qͥ aljs verbũ põt dici q; officiũ le
dei ãnũciant.hic oꝛdo foꝛmã ⁊ iniciũ a ꝓphis accepiſſe. ctoꝛis eſt nõ tm̃ ꝓphe
Eſa.lviij. videt᷑.qbꝰdr. Clama.ne ceſſes.q̃ſi tuba exalta vocẽ tuã. tiam legere nudam.
“ Be exoꝛciſts. e ſed etiaʒ exponerc. ?

T—.—————— Oec, Hw in Ia- tunc benc patet offi⸗
Tercius ẽ oꝛdo exoꝛciſtarũ.E xoꝛciſte aũt ex greco in la cium. qiñ non ſolum

tinũ adiurates vel increpates vocant᷑. Inuocãt em̃ ſuꝑ legit coꝛticem Ke.ſed
cathecuminos ⁊ ſuꝑ eos q̃ hſñt ſpm imundũ nomen dñi. cttam explicat archa
adiurantes ꝑ eũ vt egrediat᷑ ab eis. Ad exoꝛciſtã pꝑtinet num ꝓpbetie. ⁊ tũc eſt
exoꝛciſmos memoꝛit᷑ retiné. manuſq; ſuꝑ energuminos pꝛedicatoꝛ doctoꝛ. 2
cathecuminos in exoꝛciʒando ĩponè᷑. Debet aũt habẽ er euresten ſi
ſpm̃ mundũ.qͥ ſpiritibꝰimũdis imperat.et malignũ ex⸗ n ſupleat. nl.
pellere de coꝛde ſuo quem expellit de coꝛpoꝛe alieno.ne bebit ex boc aureolã.
Luce.iiijj. medicina quã alij facit ſibi non ꝓſit.et dicatur ei medice qꝛ aureola nõ reddit
cursa teipſum.Hij eum oꝛdinant᷑ accipiunt de manu epi⸗ volũtati vel officio o
ſcopi libꝝ exoꝛciſmoꝝ et dicitur eis.Accipite ⁊ habitote ſe.̊ volũtati iũcte ci
ptatẽ imponẽdi manꝰſuꝑ energuminos ⁊ cathecumios . .

actu pꝛerogatiue ali/
cuius. Poſſet tamen
dici ꝙ id intelligitur
quantũ ad meritum
ſubſtantiale.

b Ab archidyaco/
40 no Bbe candela/
bꝛum ⁊c. Uidet᷑ male

conus nõ põt oꝛdina
re. ergo nec dare va/-
ſa in qbus ſignificat
poteſtas. Itẽ querit
quis ſit actus pᷣncipa
lioꝛ accollitoꝝ.an mi
niſtrare de cereo. an
miniſtrare de vꝛceolo
Et videtur ꝙ de vꝛ/

ceolo.quia vᷣm iſtum al. m . ums Se
de qᷣ legit᷑.erat lux vera q̃ illuminat oẽʒ ho.ve.in hũc

actum quodãmõ iun
gitur cum officio ſub
dyaconi.ſed ad oppo
ſitum eſt. quia vnuſ/
quiſq; oꝛdo denomi/
natur a dignioꝛi ⁊ pᷣn
cipalioꝛi.ſed accoliti
dicunt᷑ quaſi cerofe/
rarij.Ræ.dicenduzʒ ꝙ;

poteſtas traditur ab

cpiſcopo.ſʒ archidya
conꝰtradit vꝛceolum
et candelabꝛum vt ſi
gnificetur ꝙ talis mi
niſtrat ſubdyacono.
et pꝛimũ incipit circa

altare miniſtrare.Ar

chidyaconus autẽ dẽ
pꝛinceps miniſterij.
Quod obijcitur qͥs
actus pꝛincipalioꝛ ſit
dicendum ꝙ actus a
quo denominatur eſt
ferre cercos.quia bũc

actum habent in qus

dam com pletione.
Sed actũ miniſtran/
di babent in imperfe
ctione quantũ ad mi

niſtrationem aque.

Subdyaconus autẽ

completius hũc actũ

babet. Alia ratio eſt.
quia in ferendo cere/

os ſignificatur pote-

ſtas quam habet in

dando bonum exem

plum. et quia boc eſt
cuiuſdam ſuꝑpoſitio
nis. ſed in miniſtra/

tione aque ſubiectio.

idco c.

hoc officio vſus ẽ dñs qũ ſaliua ſua tetigit aures ⁊ lin
guã ſurdi ⁊ muti dicẽs.Effeta qð eſt ad aꝑire.ꝑ h̊ do
cens nos ſpũalit debere aꝑire aures pᷣcoꝛdioꝝ homi

xpᷣs cũ demoniacos multos ſanauit.Hic oꝛdo a ſalo/⸗
mone videt᷑ deſcẽdiſſe.qͥ quẽdã modũ exoꝛciʒandi in
uenit.q̊ͥ demones adiurati ex obſeſſis coꝛpoꝛibꝰpelle⸗

ꝛum ꝛvc. Nidet᷑ male bant᷑.huic officio maãcipati exoꝛciſte vocati ſunt de qᷣ⸗
dicere.quia archidya

bus xpᷣs in euãgelio. Si ego in beelʒebub eicio demo
nia.filij veſtri ſe 4Dꝛeiſte in quo ieciunt.
(NDe accolitis. f

¶ Quarto loco ſuccedũt accoliti. Accoliti vᷣo grece.la⸗

tine ceroferarij dicunt᷑ a depoꝛtãdis cereis qñ legẽdũ

Marci. vij.

d intelligendũ. 1 oꝛa ad ↄfitendũ.vt p ulſo demone.
ſpũſſanctꝰvas ſuũ recipiat.hoc etiã o fficio vſus eſt

eſt euãgeliũ vel ſacrificiũ offerendũ.Lũc em̃ accẽdũt᷑

luminaria ⁊ depoꝛtant᷑ ab eis.nõ ad effugãdas aeris

tenebꝛas.cũ ſol eo tꝑe rutilet.ſᷣ ad ſignũ leticie demõ

ſtrandũ.vt ſub typo luminis coꝛpoꝛałilla lux oñdat᷑

mundũ.Ad accolitũ ꝑtinet pᷣparatio luminariũ in ſa/

crario.Ipᷣe cereũ poꝛtat.ipᷣe vꝛceolũ cũ vino ⁊ aq̃ ſug

geſta ꝓ euchariſtia ſubdyaconis pᷣparat.hij cũ oꝛdi

⁊ vꝛceolũ vacuũ.hoc officiũ dñs ſe hr̃e teſtat᷑ dicẽs.

Ego ſũ lux mũdi.q ſequit᷑ me nõ ambulat in tenebꝛis
Huiꝰ officij foꝛmã illi gerebãt ĩ veteri teſtamẽto q̃ lu⸗

cernas cãdelabꝛi cõponebãt ⁊ accẽdebat igne celeſti
ad illuminandas tenebꝛas aquilonarras.
De ſubdyaconi g

¶ Quintus ẽ oꝛdo ſubdyaconoꝝ. Gꝛecc hij hypodiaco

nant᷑ cũj edocti fuerint ab epo qliter in officio ſuo age
debeãt ab archydiacono accipiũt cãdelabꝝ cũ cero

b
Joh. vihj.

nes vocant᷑.qͥs nos ſubdyacones dicimꝰ.Qui iõ ſic

appellant᷑ qꝛ ſubiacẽt pᷣceptis ⁊ officijs leuitaꝝ. Ob⸗
lationes em̃ in tẽplo a fidelibꝰſuſcipiũt.⁊ leuitis ſuꝑ⸗

ponẽdas altaribꝰdeferũt.hij apud hebꝛeos nathin⸗
nei vocabant᷑.i.in humilitate dño ſeruiẽtes. Ad ſub

dyaconũ ꝑtinet calicẽ ⁊ patenã ad altare xpᷣi deferre.
? leuitis tradere.eiſq; miſtrare. Vrceolũ qᷓ; ẽ aquam

manilẽ ⁊ manutergiũ tenẽ᷑.epᷣo ⁊ pᷣibyteris ⁊ leuiti. ꝓ
lauãdis anie altare manibꝰaquã pᷣbere.hijs lex coti
nẽtie imponit᷑.qꝛ altari ꝓpinqntes vaſa coꝛpoꝛis et „1. 1
mims XPͦ vn erede Ia. lſfj.
dami qui fertis vaſa dñi.Ad hos etiã ꝑtinet tm̃ de ob S

ſangninis xpᷣi poꝛtãt.vñ illud implere debẽt. Mun /

lationibꝰponẽè in altari q̃ntũ ſufficere poſſit ppło.nec

nõ coꝛpoꝛalia ⁊ pallas ⁊ ſubſtratoꝛia lauare.lhij cum
oꝛdinat᷑ accipiũt de manu ep̃ᷣi patenã ⁊ calicẽ vacuũ.
Ab archidyacono vᷣo vꝛceolũ cũ aq̃ manili et manu/⸗/
tergiũ.Hoc officio vſus ẽ dñs qñ lintheo ſe pᷣcinxit.⁊
mittens aquã in peluim pedes diſcipuloꝛum lauit et

De dyaconis., h

men accepit vel traxit.vñ etiaʒ dicunt᷑ leuite. Pꝛece⸗

pit quippe dñs moyſi vt poſt oꝛdinationẽ aaron eti

Zob. xij .

¶ Draconox oꝛdo ſextũ tenet locũ ppter ſenarij perfe.
ctionẽ. Hhic oꝛdo in veteri teſtameto a tribu leui no/

. Arer

Matb. vih

Un

ant.

.
ND c.
6
.
5
P
1
. N
1
6
6 M
ſi Act. vj.
Arhypoca. viij.
4
Abath. xxvj.
4

ſteria oꝛdinarẽtur ⁊ conſecrarẽt᷑ dño.⁊ ſeruirẽtp iſrł
coꝛam aaron ⁊ filijs eius in tabernaculo. Ipᷣiq; geſta
rent arcã ⁊ tabernaculũ ⁊ oĩla vaſa eius.⁊ in circuitu
tabernaculi excubarẽt.⁊ in tranſpoꝛtãdo tabernaculo
ipᷣi deponerẽt rurſũq; cõponerẽt.A viginti vo annis
⁊ ſupꝛa iuſſi ſunt ſeruire in tabernaculo.quã regulam
in nouo teſtamẽto ſancti pr̃es ↄſtituerunt qꝛ hec etas
ad ferenda onera eſt robuſta. Leuite g ex noie auto⸗
ris vocati ſunt. De leui em̃ leuite exoꝛti ſũt.a qͥbus in
templo miſtici ſacr̃i miſteria explebant᷑.hij grece dya
cones.latine miniſtri dicunt᷑.qꝛ ſicut in ſacerdote ↄſe
cratio.ita in diacono miſterij diſpenſatio hr. Ad dya⸗/
conũ ꝑtinet aſſiſtere ſacerdotibꝰ ⁊ miſtrare in oĩbus q
agunt᷑ in ſacr̃is xpᷣi.ſcʒ in baptiſmo.in criſmate.ĩ pate

na ⁊ calice.oblatiões qͥʒ inferre ⁊ diſponere in altari.

Cõponere etiã menſã dñi ⁊ veſtire.crucẽ ferre.⁊ pᷣdi⸗

Septimus eſt oꝛdo pꝛeſbyteroꝛuʒ. pꝛelbter grece. ſe

care euãgeliũ ⁊ epiſtolã ad pplm.MNã ſicut lectoꝛibus

vetꝰ teſtamẽtũ.ita diaconibus nouũ predicare pꝛece
ptũ ẽ. Ad ipᷣm etiã ꝑtinet officiũ pꝛecũ.⁊ recitacio ca⸗
thecuminoꝝ noim. Ipᷣe pᷣmonet aures habè ad dñm.
ipe donat pacẽ ⁊ ipᷣe annũciat.Qð antẽ huic oꝛdini a

moyſe ſtatutũ eſt.hoc etiã in nouo teſtamẽto repᷣſẽtat᷑

cũ dyacono ſuꝑ leuũ humeꝝ ſtola põit᷑.⁊ caſula ĩ die⸗

bus ieiunij cõplicat᷑.qꝛ qͥcqͥd laboꝛis ⁊ ſuſtinẽtie ĩi hac

vita tolerat᷑. quaſi in leua poꝛtat᷑.donec in dextra id

eſt in eternitate reqes habeat᷑.hic oꝛdo ab aplis cele⸗

bꝛatus eſt quãdo vt legit᷑ in actibus aploꝝ ſepteʒ vi⸗

ros plenos ſpũſãcto ad hoc oſficiũ elegerũt.⁊ oꝛatiõe
pᷣmiſſa manus eis impoſuerũt. vnde ⁊ conſuetudo in

oleuit vt in om̃i mr̃ice eccleſia.vij.dyacones circa xpᷣi

aram q̃ſi ſeptem colũbe aſſiſtãt.Hij ſũt ſeptem angeli

tuba canẽtes in apocalipſi.qͥ qles eſſe debeãt aplłs do

cet. thimo.ſcribens.hij cũ oꝛdinant᷑ ſolꝰ epũs eis ma

nũ imponit.qꝛ ad miſteriũ applicãt᷑. Ponit eis oꝛari⸗
um.i.ſtolã ſuꝑ leuũ humeꝝ vt ꝑ hoc intelligat ſe acce
piſſe iugũ dñi ſuaue.qͥ ad ſiniſtrã ꝑtinentia diuino ii/
moꝛi ſbijciant. Accipiũt ⁊ textũ euãgelij.vt intelligãt
ſe eſſe pᷣcones euangelij xpᷣi. Hij aũt añnq; oꝛdinent᷑ ꝓ⸗
bent᷑ vt docet apls.⁊ ſic miſtrent nullũ crimen hñtes.
Hoc officio vſus eſt xpᷣs.quãdo pꝰ cena ſacrm carnis
⁊2 ſãguinis diſcipulis diſpenſauit.⁊ qñ aplos doꝛmi⸗/

entes ad oroem excitauit dicenſ. Digilate ⁊ oꝛate vt
non intretis in tẽptatõem.

¶NDe pꝛel byteris

Al.
ð,

nioꝛ interpretatur latine. NHon mõ ꝓ etate vel decre/

7

pita ſenectute.ſed propter honoꝛem et dignitatẽ quã

acceperunt prelbyteri nominantur·qui moꝛuʒ prudẽ

. uri ioni lere debent in
tia et maturitate conuerſationis precel tin
populo. Vnde ſcriptum eſt. Senectus venerabllie E
non diuturna. nec annoꝛum numero com putata. Ca

ni enim ſunt ſenſus hominuʒ. et etas ſenectutis vita

XXIII

lioꝛum eius. pꝛoꝛſus tribus leui ad diuini cultus mi-

c ij. ¶ Leuite ex no 41
mine autoꝛis vocati
ſunt. Uidet᷑ male di/
cere.qꝛ ſacerdotiũ no
ue legis euacuat ſa/
cerdotiũveteris.g pa
ri ratõne miniſteriuʒ
euacuat miniſteriu.&
nõ dñt amplius leui/
te dici. Itẽ querit᷑ de
hoc ꝙ dicit.ad diaco
nũ ptinet aſſiſtere ſa
cerdotibꝰ.qꝛ cũ vniꝰ
ꝛdinis vnus ſit actꝰ
⁊vna ptãs.videturep
male aſſignet dyaco/
no nouũ actũ ſicut in
telligitnr ex lr̃a. aut
dyaconꝰcõplectit᷑ no
uũ oꝛdinẽ ⁊ nouũ ca
racterẽ.aut nõ bñ nec
ve aſſignat᷑ ei huiuſ/
mõi actꝰ.Rꝰ dicendũ

ꝙlcuite ꝓpꝛio nomi⸗/

ne appellant᷑ dyaco/
ni. in q̊ noie claudit᷑
ꝓpꝛius eoꝝ actꝰ ⁊ pꝛi
cipalis.ſ. miſtrare ſa⸗
cerdoti ſpecialiter eti
mediate in ſacr̃is Ad
dyaconos em̃ ptinct

coꝛpꝰ dñi traſferre.in
pꝛimitiua ecclia etiaʒ
ſanguinẽ dilpenſare.
vñ immediate iſti ſa/

cerdotibꝰ aſſiſtũt⁊ mi
niſtrant. et quãdo da
tur eis ptãs ad hunc

actum tunc eſt dicen
dum caracterem ĩ pꝛi

mi. Unde cum nouũ
nihil circa illud in lit⸗
tera aſſignetur.intel/

ligẽdũ ꝙ alij ſunt an/

nexi.hij principales.

Et ſi tu queras quare

dicuntur leuite. Dicẽ
dum ꝙ non ideo di/
cuntur leuite.quia of
ficium habeant leui/
tarum. ſed quia con
ſimile illi et per illud

officium prefiguratũ

42² b

4

Ad pᷣbyterũ aũt
ptinet ⁊c Aidet᷑ ꝙ di
uiſio actuũ ſacerdota
lium a magiſtro poſi
ta qui ſunt.coꝛpꝰ dñi
conficere.oꝛatiões di
cere.dona dei benedi
cere. nõ ſit ſufficiens.
quia cum aetus ligan

di ⁊ ſoluendi ſit mul/

to nobilioꝛ. vr ꝙ ma
giſter dẽret afſignare
ipᷣi ſacerdoti.R dicẽ
duʒ ꝙ iſti actus ſunt
ꝓprie ſacerdotũ.⁊ re

ſpiciũt ſacerdotẽ hm

ſe.ſed actus ligandi ⁊
ſoluendi reſpicit con/
feſſonem.ideo ſupꝛa
de h actu in ſacramè.
to de pnia determia/

tum eſt. et ido magi/

ſter non repetit. e
anones duos tm̃ ſa
cros oꝛdies appel.⁊c.
Aidet᷑ falſum eſſe.qꝛ
ſubdiaconꝰtangit va
ſa ſacra.g vidctur ⁊c.

Pe dicendũ ꝙ oꝛdies

ſacri dicunt᷑ tribꝰ mo
dis. Primo large.q̃a

ſacrũ exigunt miſtrũ.
Fm illud Eſa. lij. mun

dami qui fertis vaſa
vñi. Unde qꝛ contin-

gunt res ſacratas.ſa/
cri debẽt eſſe. ⁊ ſcom

B oñmes iſti tres dicũ/

tur ſacri. Scoo mo⸗/
do ſtricte ðꝛ ſacer oꝛ/
do.quia ipᷣm ſacrum
diſpenſat.⁊ quodam
mõ tractat deferẽdo
⁊ alijs adminiſtrãdo
⁊ ſic diaconꝰ⁊ ſubdia
conus.Tertio modo
ſacruʒ dicit᷑ ꝓprijfi/

mme.qꝛ ſacrã rem con-

44 f

ficit.⁊ hoc cõpetit oꝛ/
dini ſupremo.et ideo
ſacerdos appellatur.
Si autem querit
⁊c. Innuit magiſter
oꝛdo eſt ſignaculũ

ſacrum. Contra.vide

tur male dicere.qꝛ ſa⸗
cramentũ eſt elemen⸗/
tũ. ſed oꝛdo eſt ſacra/
mentũ. ergo oꝛdo eſt
elementũ.nõ ergo ſpi
rituale ſignaculum.
Item cum in alijs ſa
cramentis imprimat᷑
caracter. ꝓpter quid
oꝛdo magis diffinit

immaculata. Ideo aũt etiã preſbyteri ſacerdotes vo
cantur quia ſacra dant.qͥ licet ſint ſacerdotes.tñ pon⸗

tiſicatus apicem non hñt ſicut epᷣi.qꝛ ipſi nec criſma/

te frontem ſignant.nec ꝑaclituʒ dant.qð ſolis deberi

epᷣis lectio actuũ apoſtoloꝝ demõſtrat. Vnde ⁊ apð

veteres ijdẽ epi ⁊ pꝛeſ byteri fuerũt.quia illð eſt nomẽ
dignitatis non etatis. Sacerdos nomẽ hʒ cõpoſituʒ

ex greco ⁊ latino.qð eſt ſacrũ dans ſiue ſacer dux. Si
cut em̃ rex a rege ſacerdos: ifie
eſt.conſecrat em̃ ⁊ ſanctificat coꝛpus chriſti. Antiſtes

24

vero ſacerdos dictus eſt ab eo ꝙ ante ſtat. Primus
em̃ eſt in oꝛdine eccleſie.ꝰ. Ad preſbyterũ autẽ ꝑtinet
ſacramentũ coꝛpoꝛis ⁊ ſanguinis dñi in altari dei con

ficere.oꝛatões dicere.⁊ dona dei bñdicere.Qui cũ oꝛ

dinant᷑ inungunt᷑ eis manus.vt intelligat ſe accepiſ-⸗
ſe gratiam conſecrandi.⁊ charitatis oꝑa debere extẽ⸗

o.ita ſacerdos a ſanctificãdo dictꝰ

Acct. viij.

dere ad oẽs. Accipiunt ⁊ ſtolã que vtrũq; tenet latꝰ?ꝰ.

quia debent eſſe muniti armis iuſticie ↄtra aduerſa et
pꝛoſpera. Accipiunt etiam calicem cum vino. ⁊ pate⸗

nam cũ hoſtijs.vt per hoc ſciant ſe accepiſſe poteſta⸗
tem placabiles deo hoſtias offerẽdi. hic oꝛdo a filijs

aaron ſumpſit inicium. Summos em̃ pontiſñces ⁊ mi
noꝛes ſacerdotes inſtituit deus per moyſen.qͥ ex pᷣce

pto dei aaron in ſummũ pontificem. filios vero eius
vnxit in minoꝛes ſacerdotes.Chriſtus quoq; duode⸗
cim elegit diſcipulos prius quos ⁊ aplos vocauit.q̊/
rum vicem gerunt in eccleſia maioꝛes pontifices.de⸗
inde alios.lxx.⁊ duos diſcipulos deſignauit quoꝝvi
cem in eccleſia tenent pᷣſbyteri. Vnus aũt inter apo⸗
ſtolos princeps extitit petrus. cuius vicarius ⁊ ſuc⸗
ceſſoꝛ eſt põtifex ſummꝰ. Vñ ðꝛ apoſtolicꝰ.qͥ ⁊ papa

vocat᷑.ſ.pater patrũ.Qualis aũt eligi debeat pꝛeſby

ter.aplus ſcribens timotheo oſtendit. vbi noĩe epᷣi pᷣſ

byterũ ſignificat.loc aũt officio vſus eſt chriſtꝰ cum

ſeipᷣm in ara crucis obtulit idẽ ſacerdos ⁊ hoſtia.⁊ qñ

poſt cenã panem ⁊ vinũ in coꝛpus ſuũ ⁊ ſanguinẽ cõ⸗

mutauit. Ecce de ſeptẽ eccleſie gradibꝰbreuit᷑ elocuti

quid ad quẽq; ꝑtineat inſinuauimus.
¶ Aſſignat differentiã oꝛdinũ minoꝝ ad maioꝛes. k
ũq; oẽs ſint ſpirituales ⁊ ſacri.excellẽter tñ canões
duos tm̃ ſacros oꝛdines appellari cenſent. dyacona/
tus ſcʒ ⁊ pᷣſbyteratus.qꝛ hos ſolos primitiua ecclia le
git᷑ habuiſſe.⁊ de his ſolis pᷣceptũ apli habemꝰ. Apo
ſtoli em̃ in ſinglis ciuitatibꝰepᷣos ⁊ pᷣſbyteros oꝛdina⸗
uerũt.Leuitas etiã ab aplis oꝛdiatos legimus.quoꝝ
maximus fuit beatus ſtephanus. Subdyaconos ve⸗

ro ⁊ accolitos pꝛocedente temꝑe eccleſia ſibi cõſtituit.

¶ Determinat in quo conueniunt. l

Si aũt querit᷑ qͥd ſit qð ̊ vocat᷑ oꝛdo.ſane dici pᷣt ſi/

L2zM6Gw& ——

oꝛdinato ⁊ officiũ.Caracter ergo ſpũalis vbi fit vymo

tio ptatis.oꝛdo vel gradus vocat᷑.Et dicũtur hi oꝛdi
nes ſacramenta.quia in eoꝛum perceptione res ſa⸗
cra id eſt gratia confertur quam figurant ea que ib
geruntur.

Exo.xxix.

AMath. x.

Mat. xxvj.

Act. vj ·

f ℛ Enr

ni Epm

Mä

eaearchiepos dicimꝰ. hoꝝ aũt diſcretio a gentilibus in⸗
troducta videtur.qui ſuos flamies alios ſimpliciter

¶ Agit de dignitatibus ⁊ officijs ſuperadditis oꝛdi⸗
nibꝰ. Et pᷣmo de his q̃ dicunt officiũ ⁊ dignitagẽ. m
Sunt ⁊ alia qdam non oꝛdinum ſed dignitatũ vel of
ſicioꝝ noĩa.Dignitatis ſimul ⁊ officij nomẽ eſt epũs.

Epiſcopatus autẽ vocabulum inde dictum eſt ꝙ ille

qui epᷣs efficitur ſuperintendat curam.ſ.ſi ubditoꝝ ge⸗

rens. Scopin em̃ grece. latie intendere dicit᷑. Epi au
tem grece.latine ſpeculatoꝛes interpretantur. Nꝗᷓ ſpe

culatoꝛ eſt pꝛepoſitus in eccia.dictus eo ꝙ ſpeculetur

atq; ꝓſpiciat populoꝝ infra ſe poſito moꝛes ⁊ vitã.

1 ſacerdotes efficit.ipe omnes eccleſiaſticos oꝛdines

Pontitfex eſt princeps ſacerdotũ quaſi via ſequenti⸗

uʒ. Ipſe ⁊ ſũmus ſacerdos nuncupat᷑.ipᷣe em̃ leuitas

g oeh⸗ que dicũt dignitaten. n

miſſa eſt. Om̃es auũt ſupius deſignati oꝛdines epi nũ
cupantur. Mota ꝙ archiepoꝝ nomine pꝛimates ſu-

ꝛdo autem epiſcopoꝝ quadripertitus eſt. ſ. in pa⸗

H triarchis. archiepis. metropolitanis.? epiſcopis. Da

triarcha grece. ſummus patrum interpretatur. qꝛ pri
mũ.i.apoſtolicum tenet locum.vt romanus.antioce⸗

nus.alexandrinus.ſed omniũ ſummus eſt romanꝰ.

Archiepiſcopus princeps epoꝝ.Archos em̃ grece.la
nine pꝛinceps ðꝛ. Metropolite autem a menſt ura ciui⸗

tatum dicunt᷑. Singulis enim pꝛouincijs preeminẽt.

quoꝝ auetoꝛitati ⁊ doctrine ceteri ſacerdotes ſubiecti
ſunt. Sollicitudo eniʒ totius ꝓuincie ipſis epᷣis com

perius ſignificaſſe videt᷑ 2 metropolitanoꝛũ qͥs nunc

virga deſuper habens aliqd lane.qð cum per eſtũ fer
re nõ poſſent.ſilum tm̃ in capite ligare ceperunt. NHu
dis em̃ capitibus eis incedere nephas erat. Vñ ⁊ a

flamies. alios archiſlamines. alios ꝓthoflamies ap
pellabant. Sacerdotes em̃ gentiliũ flamines dicebã
tur.qui habebant in capite pilleũ in quo erat breiis

per ſignaculum. Itẽ
queritur quid ſit res
et quid ſignum in ſa/
cramento oꝛdinis.
Re. dicendum ꝙ in
collatione oꝛdinis eſt
collocatio poteſtatis

per quam bomo po/

nitur in ſtatu diffini/

to et gradu. et quoni-

am diuerſitas ẽ in po
teſtatibus.diuerſitas
eſt in ſignaculis. et ꝑ
con ſequens diuerſi-⸗
tas eſt et debet eſſe in
exterioꝛibus ſignis.

alr tam̃ ⁊ alr. quia ſi -
gna ſunt ſimpliciter
diuerſa. ſed poteſta⸗

tes conueniunt in ea⸗

dem anima in boc ꝙ;

vnifoꝛm is ratio di⸗
ſtinguendi reperitur
in omnibus caracte/

ribus et ad vnum oꝛ
dinatis. Quoniã er-

go oꝛdo debet difini⸗

n per id qð cõmune
c. ⁊ com munitas nõ

eſt a ꝑte elemẽti exte.

rioꝛis ſʒ ſignaculi im

pꝛeſſio.iõ magis dif-
finitur per id qᷓ; p ele
mentum exterius.Et
iterum. magis hocſa

cramentum qᷓ; aliud.

quoniaʒ caracter plꝰ
habet hic rationẽ ſu.
azʒ.i.rationem diſtin
guendi q; in alijs ſa
cramentis c7c.

filo quo vtebantur flamines dicti ſunt quaſi filamies

Sed feſtis diebus filo depoſito pilleum imponebant

ꝓ ſacerdotij eminentia. Vates a vi mentis appellati

ſunt. cuius ſigniſicatio multiplex eſt. modo em̃ ſacer:·

¶

dotem.modo ꝓphetam. modo poetaʒ ſignificat.
¶ Agit de his que dicũt officuum. o
nto

ſonat Qui auũt nõ ↄſonat necↄcinit.cõcentoꝛ nõ erit.
Hhis bꝛeuiter tractatis ãmonẽdi ſunt xpᷣi miniſtri qua

tenus ſicut excellunt oꝛdinis dignitate.ita precell=st

2 vero vocatur qui vocem modulatur iu can⸗
tu.huiꝰ ſunt duo genera.precentoꝛ ⁊ ſuccentoꝛ. Pre
centoꝛ q vocem premittit in cantu.ſuccentoꝛ qᷓ̃ ſubſe⸗
quenter canendo reſpondet.concentoꝛ aũt ðꝛ qꝛ con.

vite ſanctitate.vt plebs eis ↄmilſa.eoꝛñq; diſcipliDniis

— 2

edocta gratant eis obediat.⁊ eoꝛum imitatiõe de die
in diem proficiat.a quibus diuina ſacramẽta percipi

unt. ⁊ miſſarum ſolennia audiunt. Miſſa autem dici⸗

–—
3

caracter

45 rioꝝ non eſt perpetuꝰ. ⁊c ¶Re

7

IIII

tur vel quia miſſa eſt hoſtia cuius commemoꝛatio fit ĩ

—
—

illo off cio. VUnde dicitur. ite miſſa eſt. i.ſequimini ho

ſtiam que miſſa eſt ad ce
quia miſſus celeſtꝭ venit

leſtia.tendentes poſt eã. Vel
ad conſecranduʒ do minicum

coꝛpus ꝑ quem ad altare celeſte defertur hoſtia. vnde

et dicitur miſſa eſt.
intelligentiã buius partis queritur deoꝛ
dinibus in ſpeciali.circa quos dupliciter du
bitarc conuenit ad enodatõez coꝝ que ma-

giſter in littera tangit. Dꝛimo qnãtũ ad caracteris
impꝛeſſionem. Scdo quantᷣ ad numerũ ⁊ diſtincti
onem. Quantũ ad pꝛimũ querunt᷑ quattuoꝛ. DPꝛio
queritur vtrũ in omnibus oꝛdinibus impꝛimat᷑ ca/

cter. Secũdo vtrum vnus vlł plures. Tercio vtꝝ

babeant oꝛdinem adinuicem. Quarto querit᷑ quan

tum ad ſiguñ exterius qd ei reſpondet.

ueſtio.i. i

¶ Circa quã ſic pꝛoccditur ⁊ oſtenditur pꝛimo ꝙ in oi
pus ipꝛimatur caracter ꝑ diffinitõnez oꝛdinis.oꝛdo
eeſt ſignaculum in quo ſpecialis ptãs tradit᷑ oꝛdina/
to. ſi ergo bec eſt recta ratõ.cõpetit omnibꝰrõ ſigna

culi. Sed non eſt ſignaculum materiale ſed ſpñale.
boc aũt eſt caracter.ergo ⁊c¶¶ Item omne ſacramẽ

tum iteraꝛi poteſt qd non impꝛimit caracterem. SS
nullus oꝛdo potecſt iterari.ſicut dicit Augꝰ.et babe
tur in diſtinctõe ſequenti.ergo in ſingulis impꝛimit
tem caracter eſt ſignaculuʒ impꝛeſſũ cõ
figurans nos dño ieſu xpᷣo.ſed dñs om̃s oꝛdines ex
bibuit ſicut magiſter in diuidendo ꝓbat in littera. ſi
ergoñin oibus eidem configuramur.videt᷑ ꝙ in om̃i-
bpvrus caracter impꝛimatur. cara
ris ſiue ſignaculi eſt ad diſtinctõem ſcdᷣm aliquẽ ſta

tum.ſed in omni oꝛdine ponit᷑ qͥs in ſtatu miniſtrã-

di determiato. ergo in omi oꝛdine impꝛimitur cara/
cter.¶ Contra. caractcr eſt ſiguaculũ ſpnale.ergo in
ilis ſolis impꝛimitur in quibus datur ptãs noua et
ſpũalis.ſed ptãs oim oꝛdinũ infcrioꝝ eſt coꝛpoꝛalis
vt aperire oſtium ſiue cuſtodire.pꝛophetias dicere.

candelabꝛa deferre.ergo in his nullo modo iĩpꝛimi/
tur caracter. ¶ Item caracter eſt ſignaculum qð re
ſpicit ſiue q habet impꝛimi in ymagine ad configu
randã ipſa deo. Sed actus quoꝛũdaʒ oꝛdinũ ſoluʒ
ſunt circa miniſteria inferioꝛa. erga ſi talia non ſoe/
ant ad ymaginem conſignandam deo.patʒ ⁊c.
tem caracter eſt ſignũ indelebile. ergo ſi collocat
bominẽ in aliquo ſtatu.impoſſbile ẽ ab illo ſtatu re⸗
cedere qͥn fiat contnmelia ſacramẽto. Sed qui ſunt
in minoꝛibus oꝛdinibus conſtituti pñt licite redire
ad laycatum.ergo in eis caracter non impꝛimitur.
Item caracter eſt ſignaculuʒ perpetuũ qð manet in
aĩa ſepata.ergo non debet impꝛimi niſi ad actum .
petuum. Sed actus miniſterialis iſtoꝝ oꝛdinũ infe-
* dm cq aliqͥ volue
rmunt dicere ꝙ caracter i ſolo oꝛdine ſacerdotali im/

pꝛimatur. ſed in oꝛdinibus inferioꝛibus ſolũ diſpo

nit᷑ qͥs ad talis caracteris ſuſceptionem. Mam pꝛo/

pter ſuam nobilitatez de congruo exigit oꝛdines in/

ferioꝛes habere pꝛimos. Sed cũ oꝛdines inferioꝛcs
ſaltem ſacri ſint de perfeetõe ſacramẽti.⁊ in bis fiat
ſegregatio perpetus clcricoꝝ a laycis.nõ videtur in
ſolo ſacerdotio caracter impꝛimi. Et ideo dixerunt

alij ꝙ caracter impꝛimitur in omnibus oꝛdinibus ſa

⸗=ððð

tem impꝛeſſio caracte

cris. ſed non in minoꝛibus. Et buius ſignum eſt. qa
iſti non poſſunt laycis cõmiſceri.alij vero ſic. Sʒ cũ
nullus oꝛdo iterari poſſit.⁊ quilibet habeat aliquid
de rõne ſacramenti. videt᷑ ꝙ in quolibet ſit aliquid
q babet rationẽ rei ⁊ ſigni.⁊ rationem ſignaculi ꝑ/
petui. hoc aũt caracterem dicimus.non igit᷑ videtur
ꝙ in illis ſolis impꝛimat᷑ caracter. Et ido eſt opinio
probabilioꝛ ꝙ in om̃ibus oꝛdinibus caracter impꝛi/
matur ſicut rationes expꝛeſſe oſtendunt. Cum enim
caracter ſit ſignaculum diſtinctiuũ.⁊ perpetuum.⁊
xpo configuratiuũ.et hoc eſt i omnibus oꝛdinibꝰ re
perire.non eſt dubitandum caracterem in omnibus
imprimi⸗/
tuale.dᷣm ꝙ in om̃ibus oꝛdinibus datur ptãs vel
ſpiritualis de ſe.vel ad ſpũalem oꝛdinans. Ande po
teſtas hoſtiarij eſt ad admittendũ homines ad diui
nũ ſacrificium. poteſtas lectoꝛis non ſolum ad exci/
tandum auditum exterioꝛc.verũetiaʒ interioꝛẽ. ⁊ ſic
de alijs.ſicutimelius patebit qũ agetur de diſtinctio
ncorginum. .B
döm ꝙ caracter oꝛdinis vt eſt conſeruantis aiaʒ cõ
figurat deo ᷣm ymaginem vt aſſimilatã deo.⁊ hoc
fit in oꝛdine ſupꝛemo Acel dom qꝙ magis ꝓpꝛie con
figurat tale ſignaculuzʒ xpᷣo.quia cuʒz xpᷣs triplex ha/
buit officium.ſ.miniſtri in agendo. pugilis in pacien
do. redemptoꝛis in moꝛiendo.ideo triplex fuit ſacra
mentũ pᷣm ꝙ hõ xpo configuratur hijs tribꝰ modis.
vñ tm̃ triplex eſt ſacr m̃tuʒ in quo fit caracteris im
pꝛeſſio. Nam baptumus configurat moꝛienti et re/
dimenti.vnde conſepelitur homo in moꝛtem. Con/
firmatio configurat patienti ⁊ pugnanti.ideo ſignũ

crucis fit in media fronte. Sed oꝛdo configurat mi

niſtranti ⁊ operanti ſicut recte in littera oſtendit᷑.et
quia in omnibus configuratur quis xp̃o ſᷣm plus ⁊
minus.ideo in om̃ibus caracter impꝛimitur.¶ Ad
illud qd obijcit᷑ de indelebilitate ⁊ ꝑpetuitate.dðm
caracter oim ordinum manet in anima.ſiue reuer
tentis ad laycatum ſiue moꝛientis vt ſignaculum di
ſtinctiuũ.⁊ hoc vel ad gloꝛiam ſi bene vſus eſt.vł ad
ignominiã ſi male.nec opoꝛtet ꝙꝙ maneat ſemꝑ quã
tum ad vſum miniſterij.quia iſte vſus quodãmodo
conuertitur in pꝛimum.⁊ per hec patet vltimum-
¶ Atrum in diuerſis oꝛdinibus
pꝛimãt᷑.Et ꝙ ſic videt᷑.quia oꝛdinis eſſe naturaliter
loquendo eſt ſignaculum.& cuz ſint plures oꝛdines
ſunt ergo plura ſignacula ſpiritualia. ſʒ illa ſignacu⸗
la ſpiritualia caracteres appellant᷑.g. ¶ Item pote/
ſtates oꝛdinũ ſunt ſimpliciter diuerſe. ſicut patet in
oſtiario ⁊ accolito. claudere enim oſtium ⁊ ferre ce/
reum ſiue coꝛpoꝛaliter ſiue ſpiritualiter tntelligatur
eſt actus omnino diuerſus.Si ergo poteſtates diſti
guũtur per actus ⁊ ſignacula diſtinguentia ſcm di
uerſitates poteſtatum.ergo diuerſi ſunt caracteres.
¶ Item ſignum debet reſpondere ſignato.et ſigna/
tum ſigno.ſi g̊ ſeptifſoꝛmis gratia datur que eſt res

diuerſi caracteres im

d illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt ſignaculũ ſpiri 46

d illud qð obijcit᷑ de conſignatiõe ꝗ

48

tetck

Gernr
elgat
Piniurpn
*
turtedboe
Pganfe
Culinengel
pͤtunei
ltni
Piiruusca
tonoghr⸗
Hyeſucaſt
gtoe
nur ſegoo⸗
igplrfie
Prüngturll
mmuntur aut
U.Monvon
tig eiuſden
ſea tert
husdiperſi
haltenus.
Atmstaalea
ſacamentom⸗

Patperp
urſor.

ſtmiſar⸗
ceritordine

Ggguareptorsse

hreropinn

midipeero

Eepolteruntg

rdſckronet
ienſatſiſg
ftusa
Ehusuor
tonoctns
breuſtergt
Legſiboce
ſagnention
Albocyen
niißmmm
poteſtitesl
date Po
lemags.
Plboceſe
tglopſe
Ntdicaturb⸗
s, au
leſſens ban
Pblise
Mantet
unngalde
eie⸗ d
Klocte
ſſeneinn
ſſtanun
ſchindn
hini
niet
fannn
Mmuntin
ſtheecfige

— —— —/

imiwannit
ncomnonths
itgckinnnliti
innns unrgie

tmdäbenisd

isge untigh
ricifimuit
igedt

7

bjckdegigni
ſtconſeumsinO

taſiniuid i
Eh Ngeta

Küntntſin
õ

ugtenm
miartnaunc

NrwöINRN
epgen dte

—

1
4
4

=—

=

—

7

=
E

=-

walem
mas
r iNpu
nctünmins

6

=
=e=-

☛6
—

—

Se
==

=
—
—
=

=

=
S=
=

S=
=§
= =E
S=

=☛

=
—

=
=—

—

—
E-
—

=

GN.,
ſt tie

S==

—
— £
=

vltima.et exterioꝛa ſigna in diuerſis oꝛdinibus ſim/
pliciter ſunt diuerſa.videtur ex boc ꝙ caracteres q̃
ſunt ſignata et ſigna. ¶ Item in quolibet oꝛdine im/
primitur vnus caracter.⁊ cũ in quolibet oꝛdine im/
pꝛimatur vt ſupꝛa ꝓbatum eſt.tunc idẽ caracter ite
ratur.ſed hoc eſt impoſſibile.et hoc facere eſt contu/
meliam facere ſacramento.videtur g ꝙ poſt pꝛimuʒ
oꝛcdinem qui alium recipit nibil recipiat.ſʒ ſacramẽ

—

Coen a faciat.ſed hoc eſt inconueniẽs. ⁊c̃.

Contra. in ſacramento baptiſmi non impꝛimitur
niſi vnus caracter.et ſimilr in ſacramento confirma
tionis. pari ratione in ſacramento oꝛdinis Item
boc ſacram̃tuʒ oꝛdinis eſſentialius recipit earacterẽ
q;ᷓ aliquod aliud ſacram̃tũ in quo caracter impꝛimi
tur.ſi ergo oꝛdo vnum eſt ſacramentum. quantum/
cũq; plurificetur.videtur ꝙ vnus caracter in eo im/
primatur¶ Item ſi plures ⁊ diuerſi caracteres imp
muntur.aut ergo diuerſitate ſpecifica. aut numera/
li. Mon numerali.quia impoffibile eſt plura accidẽ
tia eiuſdem ſpeciei eſſe in eondem ſubiecto. Si ſpeci-
fica.ſed ex diuerſis ſcᷣm foꝛmã et ſpeciem manenti
bus diuerſis non fit vnũ niſi vnũ materiale ſit reſpe
ctu alterius.ſi ergo caracter reſpectu caracteris nõ

eſt materialis et ſpecie differt. ꝙ nunqᷓ; faciũt vnum

ſacramentum ſi diuerſi ſunt ¶Item natura inferioꝛ
nõ facit per plura qð poteſt facere per vnũ. nec na
tura ſuꝑioꝛ. Si g oꝛdinati per vnuin caracterẽ pñt
diſtingui ſicut ⁊ baptiſati.videt᷑ ꝙ vnus ſolus cara/
cter in oꝛdine ipꝛimatur.querit᷑ g̊ que ſit neceſſitas

49 quare plures caracteres impꝛimant᷑.¶ R.ddm eſt

ꝙ inter opinantes in omnibus oꝛdinibus eſſe cara/
cterẽ duplex opinio eſſe conſueuit. Quidam em̃ dice
re voluerunt ꝙ om̃s oꝛdines in vno caractere vniũ
tur. differente tñ ᷣm maioꝛem cõpletionem ⁊ mino⸗-
rem. ſſicut ſi ſigillum impꝛimat᷑ in cera tenuerit ydeã
foꝛtius et amplius paulatiue procedendo ſᷣm plus
et plus.quouſq; veniatur ad ſtatum pfectuʒ.Si au
tem queras que ſit ratio talis impreſſionis. rñdent
bꝛeuiter ꝙ hoc eſt propter caracteris imperfectõem
Selg ſi hoc eſſet.tunc impoſſibile eſſet ꝓmoueri ad
ſequentẽ oꝛdinem omiſſo prioꝛi.qð eſt contra iura.

Si boc verũ eſſet.non eſſet etiam dꝛia inter oꝛdines

niſi m magis et minus qð eſt manifeſte falſuʒ. cum
poteſtates in diuerſis oꝛdinibus ſint ad diuerſa oꝛ/⸗
dinate. Poſtremo ſi hoc eſſet erum. caracter recipe

c ſi hoc eſſet.tunc eſſʒ delebilis.Quare etiã caracte

res alioꝝ ſacram̃toꝝ magis ⁊ minus non recipiunt

5

vt dicatur baptizatus vel confirmatus magis ⁊ mi⸗
nus.Qð cum non ſit conueniens dicere. non eſt cõ
ueniens hanc põnem ponere.Et ideo dicit᷑ aliter ⁊
ꝓbabilius ꝙ in diuerſis oꝛdinibꝰ diuerſi imprimũ/
tur caracteres. Ratio autem huius eſt. quia non ſo⸗
lum ꝙ ad dei cultum aſſumunt᷑ diſtinguũtur ab a/
lijs. imo etiam inter miniſtrantes oꝛdo eſt ⁊ diſtin/
ctio.et vlterius gradus illi et poteſtates miniſtrãdi
ſi ſemel dantur. nunqᷓ; auferunt᷑ etiam ſi ad altiꝰmi/
niſterium eleuetur qui in minoꝛi miniſtrauerat. et
ideo in diuerſis oꝛdinibus diuerſa ſignacła debent
impꝛimi.ſcᷣm que nobis diuerſitas poteſtatũ mini
ſtrandi et ꝑpetuitas innoteſcat.tale aũt ſignaculuʒ
eſt caracter. ⁊ ideo in diuerſis oꝛdinibus diuerſi im
pꝛimuntur caracteres.et concedende ſunt rationes
o hoc oſtẽgentes. ¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ de ſacra/

cteres vnum faciunt ſacẽm. ¶ ri
vtrum differant ſꝑecie vel numero.dom ꝙ duplici⸗/

poſito ſuo mõ.nõ ſic ſiłe oio.
tur vltimo iam patet reſponſiò.qſ iſtud verũ eſt et
locum habet qñ per vnũ poteſt ita fieri vt ꝑ plura.
in pꝛopoſito autem non eſt ſic. pꝛo eo ꝙ non opoꝛtz
oꝛdinatos non ſolum ab alijs ſed etiam inter ſe di⸗

mento baptiſmi et confirmationis patet. ; noõ

eſt ſimile.ꝓ eo qenon ponunt ita diuerſitatem ſicut
ponit oꝛdinis ſacramentum.qð de ſui ratõne impli
cat diuerſitatem graduũi d illud qð obijcit᷑ ꝙ ca/
racter eſſentialit᷑ eſt ſacramentũ.dm ꝙ verã eſt. ſz
non niſi ꝓut cõꝑatur ad vlterius ſignatũ. Sicut er/
go vna linea eſt ſcripta ⁊ due et tres et quattuoꝛ.et
tñ multarum lineaꝝ aggregatio ad vnam ſententiã
expꝛimendam non eſt niſi vna ſcriptura.ſic in ꝓpo/
ſito eſt intelligendum. quia omnis talis anime con/
figuratio oꝛdinat᷑ ad hoc ꝙ ei inſcribatur ſignaculũ

51

ſcᷣm qd homo dei miniſter perfectus eſſe iudicat᷑.

Et cum ſacramentum dicat quid ad alteruʒ.et cara
cteres vniuntur ſᷣm quid ad alterũ.ido plures cara

ter eſt loqui de caracteribꝰ. aut in ſe. aut ꝓut vniũ/
tur in vnitate et integritate ſacramenti. Si in ſe/ſic

ifferunt ſicut diuerſe ſpecics nnmeri.ſicut binariꝰ⁊
iternarius.Si ꝓut vniunt᷑in vnitate ſact̃i.ſic quẽ/

admodũ binarius ⁊ quaternarius conſtituũt ſena/

rium.et hñt rationem partis conſtitutiue.⁊ comple

mentũ ponitur in ſenario.ſic intelligendum eſt in ꝓ

„

Dueſtio.iifſ. I

õ

trum caracteres diuerſoꝛũ oꝛdinuʒ ſint eſſentia⸗/

liter ad ſe inuicem oꝛdinati.et ꝙ ſic videt᷑.quia ma/
ioꝛ eſt connexio oꝛdinis ad oꝛdinẽ.qᷓᷓ oꝛdinis ad ba/

ptiſmum.⁊ caracteris vnius oꝛdinis ad caractereʒ

alterius qᷓ; ad baptiſmaleʒ. Sed eſſentialis eſt oꝛdi/
natio caracteris oꝛdinis ad baptiſmalem ſicut dicit᷑
in decretali de preſbytero non baptiſato.li.iij. non
baptiſatus non poteſt oꝛdinari. AUnde ſi de facto oꝛ
dinatus eſt. debet baptiʒari et poſt iterũ oꝛdinari.g
caracter oꝛdinis
tiſmalem. c. Ite nagis c
q̃ᷓ numero.ſed ſic eſt in numeris ꝙ nũerus poſteri/-
oꝛ neceſfario preexigit pꝛioꝛem.⁊ figura ſimilr poſte
rioꝛ añcedentem. vnde nunqꝙᷓ eſt quaternarius ſine
ternario. nec tetragonus ſiue trigone.g nuuqᷓ ẽ gra
gua(Se ine pꝛimo.nec tertius ſine ſco.⁊ ſic de a-
lijs vni
nſi adinuicem oꝛdinent᷑.ſed om̃es oꝛdines vnũ cõ/

entiali oꝛdine preſupponit bap-
Item oꝛdo magis cõpetit oꝛdini

tem ex dinerſis foꝛmaliter non põt fieri vnũ

pletum reddũt miniſterium. g neceſie ẽ ꝙ adinuicẽ
oꝛdinentur. ¶ Item ſi quis ſcienter pꝛomoueretur
ad oꝛdiuem poſterioꝛem pꝛioꝛi omiſſo.bocipᷣo ſuſpẽ
ditur ab executione ſicut dicitur in decetali.Sed hᷣ

non eſfet niſi opoꝛteret ibi ſeruari oꝛdinẽ.ẽ ⁊c¶ Itẽ
vbicuũq; ſunt gradus opoꝛtet ponere oꝛdinem. Sed
in ſacramento oꝛdinis diuerſi oꝛdines ſunt gradus

Ad illud qd querit᷑ 52

illud qd obijci 53

ſpiritualiuʒ officioꝝ ſicut dicitur in littera.ſi ergo p

caracteres in illis gradibus ſituant᷑.videt᷑ ꝙ ſit ibi
eſſentialis oꝛdo. Contra.in his in quibꝰ eſt oꝛdo eſ-/
ſentialis deſtructo pꝛioꝛi deſtruit᷑ poſterius. Sed nõ
babito pꝛioꝛi oꝛdie nibilominꝰ baberet᷑ poſterioꝛ. ſi
cut patcet in oꝛdinatis per ſaltum qui non ſunt reoꝛ

dinandi.S τ. Maioꝛ patet per ſe.minoꝛ probat᷑ ꝑꝓ
illud qd dicitur di.lij.ſollicitudo.⁊c̃.et extra de cle

rico per ſaltũ oꝛdinato tue litterc 1e. Zicn⸗ elece

1.

5Ttia in ꝑtibus.

res cõpationẽ hñt ſicut ptãtes ⁊ actꝰ oꝛdinũ ad q̊s
oꝛdines cõpantur.ſed in illis ptãtipꝰnullus oĩo ẽ oꝛ
do. ſicut in ptte expellẽdi demonès ⁊ ferẽdi ceros.
5 nullus ẽ oꝛdo in talibꝰcaracteribus.(¶ Itẽ in hijs
que reſpiciunt coꝛꝑale ⁊ ſpirituale pꝛus eſt coꝛpale
qᷓ;ᷓ ſpñale.ſʒ exoꝛciʒatõ dicit liberatõʒ a vexatõe ſpiri
tuũ.ſed accolitus reſpicit officiũ illuminandi. pᷣoꝛ
eſt oꝛdo accoliti qᷓ; ſit exoꝛciſte/nõ g recte oꝛdinatur
.——— tercius alter quartꝰ. ¶ Itẽ pri⸗

us eſt qð liberat a malo ꝙᷓ qd habilitat ad bonũ.ſed

in ſcdo eſt habilitatio ad bonũ.in tercio eſt liberatio
a malo. vult ꝙ tercius oꝛdo ſit pꝛioꝛ qᷓ; ſeus.Sed
ita vide? ꝙ nullus ſit oꝛdo certꝰ inter iſtos gradus
Be dom eſt oꝛdo neceſſitatis ⁊ ẽ oꝛdo ↄgruita
tis. Si &̊ loquamur de oꝛdine iſtoꝝ graduũ eccliaſti
coꝝ dᷣm ꝙ non eſt oꝛdinatio neceſſaria nec eſſentia
lis.ꝓ eo ꝙ oꝛdo poſterioꝛ haberi põt ⁊ ſuſcipi ſine pᷣ
oꝛi.Si aũt loquamur quantũ ad oꝛdinatiõcʒ cõgrui
tatis.ſic eſt ibi oꝛdo.eo ꝙ ad bñ eſſe miniſterij ſequẽ
tis pᷣexigatur oꝛdo ſiue ptãs miniſterij precedentis.
quẽadmodũ igit᷑ ſi qͥs velit oꝛdinate ꝓcedere prius
debet exoꝛdiũ pᷣmittere.poſt narratõeʒ.et poſt racio
cinatõeʒ. et poſtremo ↄcluſionez.tñ ſi vellet incipere
poſſzʒ a poſterioꝛi. licet non ita oꝛdinate.ſic in oꝛdini
bus opoꝛtet intelligi.cũ em̃ oꝛdines inferioꝛes mini/
ſtrẽt ſacris.et ſacri oꝛdines miniſtrẽt ſacerdotio.⁊ in
ferioꝛ Kaous gno⸗ ſit in aſcẽdendo.et ptãs miniſte/
rialis ſit inferioꝛ.patet ꝙ ibi eſt oꝛdo.nõ tñ neceſſita

tis.qm̃ ptãtes diuerſe ſunt.⁊ per ſeipᷣas obtineri et

haberi pñ̃t.licet non ita ꝑfectè ſine alijs. Eſt igit᷑ oꝛ/
do in hijs gradibus ſcʒ maioꝛẽ acceſſuʒ ad vltimũ
gradum.ſ.ſacerdotiũ. Ande primo hõ introducitur
ĩ eccleſiaʒ per oſtiariũ.Secudo mãuducit᷑ ꝑ lectoꝛe⸗

ꝓphetaꝝ.Cercio adiuuatur per exoꝛciſtã vt liberet᷑

à malo. Quarto excitat᷑ ꝑ accolitũ vt ꝓficiat i bono
Deinde ſunt alij duo oꝛdinès qui miniſtrãt ſacerdo
ti in oblatõe ſacrificij.⁊ ſic patet ꝙ eſt ibi oꝛdo ↄgrui
tatis non neceſfitatis. Mee valẽt ille ròes in ↄtrariũ
de exoꝛciſta et accolito. ꝓ eo ꝙ oès oꝛdines ptãtem
ſpũalez dicunt.⁊ ꝓ eo ꝙ eruditio pᷣcedit liberatõeʒ
a malo.⁊ iõ ↄcedendũ eſt qꝙ ſit ibi oꝛdo in caracteri/
bus.ſed nõ eſt oꝛdo eſſentialis.ſicut in elemẽtis oꝛ/
do eſt.tñ vltimũ elementũ ſiue littera anteſcribi põt
cũ ſit pꝛima littera.vltima oꝛdine retrogrado in ſcri

ſuſcipi deſcẽdẽdo ſiue retrocedẽdo.¶ Ad illud
obijcit᷑ de baptiſmo.dm qꝙ nõ ẽ ſimile.qm̃ ſicut ta/
ctũ fuit ſupra in tractatu de baptiſmate. ⁊ in cõcilio
apud opendiũ determinatũ fuit.⁊ decretalis Inno
centij de pᷣſoytero nõ baptiſato ↄfirmat.baptiſmus
eſt fundamentũ et Janua oim ſacramentoꝝ. ⁊ qm̃

fũdam̃to nõ exiſtente nibil pᷣt ſupedificari.iõ caract᷑

E i alios pᷣcedit eſſentiali oꝛdie.nõ ſici alijs.
515 (Ad illud að obijcit᷑ de nueris. ddðim ꝙ nõ eſt iile.

56 gradus ſequẽg bʒ pᷣcedentẽ ꝑtẽ ſui.ſed vt diſponen⸗

cẽ de ↄgruo.¶Ad illud qð obycit᷑ ꝙ ex pluribꝰ dif/

ferentibꝰ nõ ſit vnũ.dom ꝙ ven eſt ꝙ non fit vnum
p eſſentiã.fit tñ vnũ ſacramto que eſt vnitas in ↄpa
tone ad vnũ ſignandũ pfecte.et ſacramentũ oꝛdinis
non hʒ oiode vnitatẽ abſolutã ſʒ ꝑ cõꝑatocʒ.ad quã
vnitateʒ cõſtitudã nõ requirit᷑ effentialis dependẽ
Ad ill qdð obijcit᷑ ibi vltimo de ſal

tu 2 de gradu. dom ꝙ ille duo rõnes nõ oſtendut

bendo.ſed tñ oꝛdinata in ſcriptura.ſic⁊ delin ges
4

qm̃ nñerus ſequẽs bʒ pᷣcedentẽ ptes ſui. Sʒ non ſic

ſit ibi niſi oꝛdo cõgru itatis quãtuʒs eſt de integritate
ſacramenti.eſt tñ ibi o ꝛdo neceſſitatis quantũ eſt de
obligatõne pᷣcepti.qua quis tenet᷑ oꝛdinate aſcẽden
do nõ ſaltando oꝛdinar.
C impꝛimat᷑ caracter in diuerſis oꝛdinibus.et cux
in oꝛdinibus ſit iſta qu inq; reꝑire.vtpote in oꝛdine
ſacerdotali.ſ.bñdictõeʒ.inunctõeʒ.manũ impoſitio
nẽ.et alicuius poꝛrectõeʒ.vt libꝛi vel vaſis vel da⸗
uis.⁊ verbi expᷣſſionẽ.querit᷑ in quo iſtoꝝ fiat cara⸗
cteris impreſſio.Et primo vr ꝙ nõ in bũdictiõe.qm̃
ſemꝑ in oꝛdinibus fuit caracteris impꝛeſſio. ⁊ illud
cſt oꝛdini eſſentiale in quo impꝛimitur caracter. ſed
bñdictio nõ eſt de effentia oꝛdinũ.cũ nõ legat᷑ talis
ſolẽnitas fuiſſe in eccleſia pꝛimitiua.g ⁊c.¶ Itẽ illꝭ
in quo impꝛimit᷑ caracter interioꝛ dʒ habere aſſimi⸗
lationẽ cũ exterioꝛi caractere.Sʒ caracter ille reſpi/
cit aliquã ptãteʒ. bñdictio aũt fit ad ſanctitatẽ. ⁊c.
¶ Itẽ qꝙ nẽ detur in inunctõne videf᷑.qꝛ ſi aligqua
paſſio in aliquibus ineſt.ineſt ſcʒ aliqd cõc. Sʒ ca
racteris impreſſio eſt in oibus oꝛdinibus ſc inun⸗
ctio eſt in vno ſolo.ſ.in ſacerdotio.& ⁊c.¶ Itẽ vbi ta
lis cauſa ibi talis effectus.Sed in epᷣatu eſt noua in
unctio.g̊ noui caracteris impᷣſſo.hoc aũt eſt falſuʒ.
qꝛ ſi nouus caracter ipꝛimeret᷑.ſicut ſacerdos poſſʒ
eſſe ſine dyacono.ſic epᷣus ſine ſacerdotio.cuius cõ/
trariũ determinatũ eſt in decretali.li.iij.¶ Item qꝙ½
non detur in manuũ impoſitõe videt᷑ pꝛmo ꝑ con
ſimilẽ rationẽ.qꝛ cũ nõ fiat impoſitio niſi i ſolis duo
bus oꝛdinibꝰ.nõ ipꝛimẽt᷑ caracter niſi i hijs duobꝰ

ſoluz. qd eſt manifeſte falſuz ſicut patz er pcedẽtibꝰ

¶ Item oꝛdo traditur tm̃ ab epo. et oꝛdo traditur
in impreſſione caracteris.g ſi caract᷑ impꝛimit᷑ in im
poſitõne manuũ.vr q ſolus epᷣs debeat manũ ipo⸗/
nere in oꝛdinatõe.qð eſt falſuʒ.qꝛ vt dicit canon di.
xxiij. pᷣſbyter cũ oꝛdinat᷑ ⁊c om̃s ſacerdotes aſſiſten
tes debẽt in oꝛdinatõc ſacerdotis manus impone/
re. QO aũt in libꝛi vel vaſis traditõe non ipꝛimat᷑
videt᷑.qm̃ eſto q tales libri vel vaſa deeſſent ſicut
foꝛte deerant in eccleſia pꝛimitiua. nihilominꝰ tales
oꝛdines dari pñt.g. ¶ Item multa talia confert ar⸗
chidyaconus.vt ampullã.et aquãmanilẽ ſubdyaco
no ſicut in littera tãgit᷑.⁊ claues ipᷣi hoſtijario.ſi ̊ ſo
lius epᷣi eſt conferre oꝛqines.vr ꝙ in tali traditõenõ
imprimat᷑ caracter. ¶ Oꝛ aũt in verbi erpᷣſſione nõ
impꝛimat᷑ vr̃ pꝛimo.qꝛ in vbis illis ſignat᷑ recta ptã
tis executio.vt patʒ ſi quis inſpiciat. cũ illud ſequa
tur oꝛdinis eſſentiã ⁊ caracterẽ.videt᷑ ⁊c. ¶ Item ca
racter non põt impꝛimi niſi a deo. Sʒ vᷣbi expreſſio
ẽꝑ vᷣbuʒ ĩpandi cũ dꝛ Accipe ptãteʒ ⁊c. in tali foꝛ
ma nõ eſt cõpetens impmi caracterẽ.Eſt igit᷑ qõ q̃re
boc ſacrameutũ hʒ foꝛmãverbi ꝑ modũ iꝑatiuuʒ cũ
alia habeãt indicatiuũ vlł depcatiuũ.Eſt etiã qõ vñ
oꝛtũ habuerũt bec circa oꝛdinẽ.ſ.manuũ ipoſitio.ec
bñdictio.⁊ vnctio. Eſt ⁊ qõ quare impoſitio manuũ
eſt in duobus oꝛdinibus.ſed vnctio in vno ſololoꝛdi
ne.ſ.ſacerdntio.Eſt quarto qõ quare dyacono ſolꝰ
epᷣs manus imponit.ſacerdotibꝰvo alij ſacerdotes.
Eſt vltimo qõ in quo eſſentialiter ↄoſiſtit ſacram̃tum
illud exterius.et cũ non habeat elcmentũ nec foꝛmã
ſtatutã. videt᷑ ꝙ nihil cſentiale habeat.Et ꝙ non ba
beat foꝛmꝗ detcrminatã vr̃.cũ antiqua oꝛdinaria a/
lium modũ habeant. ¶ R' ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽg

babendã bec ſunt pᷣſupponẽda ꝙ om̃e ſacmmẽtum

—

con
zait
imiu
npintte
Carate⸗
lreſtil
o gdota
rinorin
Rniprit
Gckgt
gtolbeeen
gtob ig
iouoco
ſſcvtizerpr
lcbliſign
ſfenſbdi.
hicgeſigi
gomnſiueve
Valludv
becdooſar
ſictentinſaa
hopinope
lturofenr
gadinerepi
ſo. Ged
dignitsten
gnaq verd
Mttinm
nidat ibin
poſtionotf
ioꝛgꝛno
fanal vnlco
iciſtiouoo⸗
inonbusfit

valibri.

tent vnie
meſtc ge⸗
dheprinee
facterenon
defecthern
ſgturgin⸗
ft ppten
Gnoeſtot
faguͤtfityl
Cuntingat
iniih
ſncta apin
nharcſe
epeenboi
tiungnon
coneſtanto
ſhettzgd
1 Unbuim
gon
Wherire
lancnnii
titugnoch
6, Nootcht
nponupt
dorcn
Piſeaten
Malicong
nagigle

R alsſten
Genfug,
Atlitnef
weinpeſ ,n
mnmaen i
mäſglaß⸗
mrufi giſt
ohrattſen⸗
Gatrleice
adititi.
Dnenis gin
ſhigi
s ouinizſcten⸗
hraiziNiti
icndtn
fioberüt⸗
k ſarſagtepi⸗

neſacdandgr

railiiſton
töericeign
poſtioniſec

taete li ſtpi

cnt etſcin
ded unt
aarmerpmntis
cw iß⸗
tNcta
suntts in
dotsmm
6Sdirie
d nſſi
iin thitiſil
inmn
söibofn
fcuultn
tinrotic in
sloſi
hiarga
ria
geict in

=
= =

,

=
—
E

17
7

=☛

=e
SS
=

E
S

S

=e

☛G

Se
SS
SS

=

=

Se
—
S=

=
=—

☛
S

— —
— —

=
S

7 .

—

uliqð ſignum eſſentiale babeat exterius. nullo enim
mõ accidit ſacrto eſſe ſignũ ſʒ eſſentiale ẽ ſimplicitẽ

Amplius ſupponendũ eſt q; in om̃i ſacram̃to i quo

umpꝛimit᷑ caracter iſtò eſt eſſentiale ſacr̃o in q̊ fiue ꝑ

qð caracter imprimitur. Amplius.cũ ſignũ debeat
babere ſimilitudinẽ ad ſignatũ.in eo impꝛimit᷑ cara
cter qd exteriꝰmagis eſt in ſacram̃to ſibi ſilłe.qm̃ igi/
tur in ordine impꝛimit᷑ caracter qð eſt ſignaculũ ad
aliquã ptãtem ſpnñalem.hoc ꝓ generali regula habẽ
dũ eſt q; in illo ſigno exterio: impꝛimitur caracter in

quolibet oꝛdine.in quo pꝛincipalis ptãs quã reſpi/

cit oꝛdo.ſignat᷑ tradi oꝛdinato. Ad hanc aũt ſignan
dã duo cõcurrunt exterius.ſ.traditõ alicuius inſtru
menti.⁊ expreſſio vbi.vt ſic in ſigno viſibili ſimul et
audibili ſignificetur dari.nec ſufficit ſignũ audibile
ſine viſibili. ꝓpter boc ꝙ aliud verbũ.aliud debet re
ſpicere ſignũ.vt pʒ in alijs ſacram̃tis.nec ſufficit ſig⸗
num ſiue verbo.quia ad multsa põt tale ſignũ.ſ.liber
vcl illud vas dari.et ideo oꝑtet vᷣbum coaptare.et
bec duo ſunt eſf entialia ⁊ intrinſica ſacram̃to et per
ficientia ſacramtuʒ. Qm̃ em̃ manus eſt oꝛganũ oꝛga
noꝝ in oꝑpando.⁊ ligua in expꝛimendo.recte ſignifi-

catur ↄfeꝛri ptãs in officio vtriuſq;.⁊ hec in quolibʒ

oꝛdine repiuntur.ſc ᷣm ꝙ reperit᷑ ⁊ caracteris impᷣſ
ſio. Sed qm̃ caracteres ſunt diuerſi hñtes maioꝛem

dignitatem ⁊ minoꝛẽ ſcdᷣm gradus ptãtum.iõ taʒ ſi/

gna q; verba diuerſificant᷑.maxime in oꝛdinibus ſa
cris et in minoꝛibus. In oꝛdinibus em̃ ſacris (quo/
niã dat᷑ ibi nobilis ptas et excellens)fit manus im/

poſitio nõ tm̃ inſtrumenti traditio.qm̃ manus ẽ oꝛ/

ganũ oꝛganoꝝ in quo.ſ.pꝛincipaliꝰ reſidet ptãs ope
randi.vñ ſic oꝛdinabant in eccleſia primitiuavbi nõ
niſi iſti duo oꝛdines explicite erãt. Sed in oꝛdinibꝰ

minoꝛibus fit traditio alicuius inſtrumenti. vt cla/
nis.vel libꝛi.vel exoꝛciſmi ⁊c.Et ſi plura inſtrumẽta

tradant᷑ vni.illud ꝓ principali habendũ eſt qð epᷣs
tradit cũ ꝓlatõne verbi accipe ptãtem.vñ in omiſſi
one principalis debet oꝛdo iterari.qꝛ preſumit᷑ ꝙ ca
racterẽ non receꝑpit.Sed in alijs ↄſequẽtibus ſi fiat
defectꝰvel negligentia dñt ſuppleri. Concedẽduʒ eſt
igitur ꝙ in vnctone non imprimit᷑ caracter.ſed tan
tũ fit ꝓpter ſolẽnitatem ⁊ dignitatẽ coꝛpoꝛis dñici.

qd nõ eſt ↄtrectandũ niſi manibus ↄſceratis. Põti

fici aũt fit vnctio in capite.in quo ſignificatur abun
dantia gratie que in prelatis debet in excellentia re
periri. Et binc eſt ꝙ manus ſacerdotisvngunt᷑ oleo
ſancto.caput põtificis criſmate.vt ſignificetꝙ in eo
debet eſte excellẽtia vite in ↄſpectu dei.in ↄſcia.⁊ in
cõſpectu hoim quantũ ad famam. Cõcedenduʒ eſt

etiam ꝙ non fit caracteris impreſſio in ipſa benecdi/

59

60

ctione ſicut oſtendunt ille rationes. quia potius eſt

inſtituta ad deuotionem excitandam.et impetran/

dum gratiam.qᷓ; ſit de ſacramenti ſubſtãtia. Ac il⸗
lud vero quod obijcitur de manuũ impoſitiõe ꝙ nõ
reperitur in omnibus.ratio iam dicta eſt. reperitur
tamen aliquid ſimile.quia collatio alicuiꝰ inſtrumẽ
ti in quo eſt pꝛotenſio manus.⁊ fit ſignatio collatio/
nis poteſtatis.¶Ad illð qð obijcitur ꝙ ſacerdotes
imponunt manus.ddm ꝙ illa manus impoſitio nõ
eſt ad oꝛdinis collationem ſed ad ſigiificatõem.Si
gnificat᷑ enim gratia cõmunionis que in oꝛdine ſac/
dotali confertur.et per ſacerdotem debet ammini/
ſtrari. ido non imponunt manus ſacerdotes dyaco

no ſed ſolus epiſcopus. in cuius impoſitione manꝰ

*

—

—

non tſñ eſt ſignatio ſed etiam poteſtatis collatio. 61

¶ Ad illud qð opijcitur de libꝛivel vaſis traditõne.
dom ꝙ ſicut omne inſtrumentum ſiue armatura in
virtute manus eſt.ſic etiam per impoſitionem ma/
nuum vbi deeſſent talia poſſunt ſignari.vnde ſicut
poſt videbitur in impoſitione manuũ in eccleſia pꝛi
mitiua ceten oꝛdines implicabãtur.qui poſtmodũ
ꝓceſſu tempoꝛis explicati ſunt ſiue expliciti.et quã/

tum ad verbum.⁊ quantum ad ſignum. et quantuʒ

ad perſonas. Preterea in hoc ſignificatur ꝙ ille qui

oꝛdinatur.in illo oꝛdinc conſecratur.cũ ſacerdotes
manus ſacratas imponunt

B t nota ꝙ et ſi riulti
fint afſiſtentes.ſufficit tũ ꝙ tres manus imponant.
aliud eſt ex abundantia.nec tñ illud eſt de neceſſita
te ſacramenti. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ archidy
aconus confert multa talia.ddm qꝙ boc eſt ad pote/
ſtatis explicatõem Ande in tali traditione facta ab

archidyacono non traditur noua poteſtas. ſed tra/

62

dita erplicarur. 4 illud quod obijcitur de verbi ?

expꝛeſſione.dm q; ſempꝑ intelligendum eſt fuiſſe v⸗
buʒ aliquod in quo exprimeret᷑ poteſtas talis dati.

xit.⁊ ideo in alijs et ſi verba ſint nece aria. non ta/
men ſunt determinata vocaliter. ſed verba quecũq;

ſenſum exprimentia quantũ eſt de ratione ſacrame-

ti ſufficiebant.ſi quis in bereſim iutroducere non in
tendebat. Sed nunc neceſſarium eſt ſeruare foꝛmã
ab eccleſia ſtatutã ⁊ appꝛobatã.
citur de mõ imꝑatiuo.ddm ꝙ pontifex ſummꝰgerit

perſonam xpᷣi ⁊ ꝑſonam ſuperioꝛis ſicut dicit yſido

rus in li.de officijs.⁊ qm poteſtas ſcðᷣʒ plus et minꝰ

traditur. ⁊ ſcᷣm illam qui conferunt preſunt. quibꝰ

conferunt ſubſunt.ideo rectiſſime mõ impatiuo vti
tur.et ſic patet rñſio ad pꝛimã queſtionẽ.Om̃ es alie

queſtiones ex dictis patent.pꝛeter illam que eſt oꝛ

tu iſtoꝛum. Mam benedictio et manus impoſitio a

patriãrchis Geñ.xxvij.et ge. vlt. ſed inunctio figurã

habuit in lege.leuit᷑.viij. vbi dicitur ꝙ inunctus eſt

ſumtmus ſacerdos.

nſequenter quantũ ad ſcom articulũ querit᷑

eoꝛdinibus quantũ ad nũeruʒ ⁊ diſtinctõcʒ.

et circa hoc querũt᷑ bꝛeuiter quattuoꝛ. Pꝛimo queri
tur de diuiſione oꝛdinũ in ſacros ⁊ non ſacros.Se/
cundo vtrum pſalmiſtatus ſit inter oꝛdines mino⸗/
res.Lercio queritur vtrum epiſcopatus ſit inter oꝛ

dines maioꝛes. Quarto vtrum ſint ſeptem vel plu⸗

res aut paucioꝛes ordines.
eſtio.j.

„
¶ De diuiſiont oꝛdinum. ⁊ videt᷑ ꝙ iſta diuiſio nulla

ſit.primo.quial omnis oꝛdo eſſentialiter et vniucr/
ſaliter eſt ſacram̃tuzʒ. Sed omnc ſacramentum dicit
rem ſacramẽti.g̊ oꝛdo vniuerſalr eſt res ſacra. g̊ om
nis oꝛdo eſt ſacer. Item in inferioꝛibus oꝛdinibꝰ

ſic dat᷑ ptãs miniſtrãdi circa altare ⁊ ea q̃ ꝑtinẽt ad

ſacr̃m ſacmẽtoꝝ.ſ.coꝛpꝰdñicũ.ſicut in dyxacouatu ⁊?-

ſubdyaconatu licʒ non ita de ꝓpinqͥ. vr ꝙ ſicut illi

ſũt ſacri.ſic ⁊ iſti. ¶ Itẽ in eccſia pᷣnita nõ fuerũt oꝛ
dies niſi ſacri.ſ.pᷣbyteratꝰ ⁊ dyaconatꝰ. vel illa ec/
cleſia fuit diminuta.vel iſta ſuperfluit. ¶ Itẽ etiam

ea q̃ ſpectant ad ſubſtãtiã ſacramti ſempere adẽ ꝑpſe

¶ Ad illud qd obij⸗/6

ſed nõ fuerunt verba prefixs niſi in ſolis duobus ſa
cramentis quibus dũs.verba ſpalia oꝛe ꝓpꝛio pꝛedi

4

uerãt.ſi &ͤ oꝛdines minoꝛes vere oꝛdies ſunt.aut tũc

eſſe debucrunt.aut vere oꝛdincs nõ ſunt. O ſi tune

non fuerunt ſicut pateri poteſt. uõ videtur ꝛc. Cõ

iiij

.

cantum muſicoꝛum. ct per emiſſionan vocum

tra. in veteri teſtamento erant diſtincta officia mini oꝛdines et gradus in eccleſia fuerunt. lic non eſſent tuun
ſtrantium.ita ꝙ alij miniſtrabãt circa altare.alij cir explicati et diſtincti vt nunc.non ſolum em̃ nunc de nt⸗
ca cuſtodiam templi. Si ergo maisꝛis oꝛdinis et di- bent diſtingui ꝓpter miniſtrantiũ amplificatõnem. hn .
gnitatis eſt nunc ſacerdotium. et cultus diuinus eſt ſed etiam ꝗꝓpter manuductõeʒ quia ab ipſis cunabu Uul
ampliatus. videtur ꝙ alij dñt ad hoc alij ad illa de lis oꝛdinant᷑ nũc qui debent eſſe clerici. Ideo ſcom . nng
putari. videt᷑ ꝙ cum oꝛdines penes officia maio⸗ pꝓuectuʒ etatis.in ſuſceptione graduũ debent ⁊ poſ⸗ r
ra et minora diſtinguant᷑.ꝙ oꝛdines maioꝛes et mi/ ſunt ꝓmoueri.uec ſtatim ad ſupꝛemũ gradũ ꝓuehi. imiin
noꝛes eſſe debent. ¶ Item ſicut patebit cum de ma dAuca . itaun
trimonio agetur ⁊ babet᷑ di.xxij.in decretis. Aliqui ¶ Atrum pſalmiſtatus ſit oꝛdo. Et ꝙ ſic videt᷑.di.xxi. inſnn
ſunt oꝛdies ipedientes matrimoniũ.et aliqͥ nõ. Si S cleros et clericos.et infra. generaliter clerici dicti ſũt n
in illo oꝛdie in qͥ coꝛpus dñi conſecrat᷑.actꝰ libidis ꝑ omnes qui in eccleſla xpᷣi deſeruiũt.quoꝝ graduset netuſ
oĩa remouet᷑.vr ꝙ aliqͥ fint oꝛdies ſacri et aliq non. noia ſunt hec oſtiarius.pſalmiſta.⁊ lctõꝛ ⁊c. iteruʒ ſe
Itẽ ꝙ nõ dẽat eẽ ꝓbat᷑ prio.qꝛ oꝛdo ẽ ſacr̃m pfe/ di. xxv.ꝑlctis.et infra.ibi enũerat officiũ pſalmiſte in gfuzmm⸗
ctoꝛum.ſed ad ſtatum ꝑfectionis non ſtatim aſcen/ ter alios.⁊ hoc expreſte dicit yſidoꝛ? vi. li. etbio. (ſytẽ Ggui
ditur.ſed paulatiue peruenit᷑ ergo ſi ſacer oꝛdo col - rõne videt᷑ boc etiã ꝓbari. quia ꝓpbetia pſalmoꝛum
locat aliquo modo in ſtatu pfectionis. videt᷑ ꝙ ali nõ eſt minꝰnobilis q alie. quia ergo ſicut eſt oꝛdo in lmngr
uos oꝛdines inferioꝛes habere debeat non ſacros. eccleſia deputatus ad recitãdũ alias ꝓphetias.ſ.oꝛ ſioſnad
tem videmus in curia regis terreni ꝙ ad boc ꝙ do lctõꝛis.ita videt᷑ ꝙ debeat aliquis oꝛdo oꝛdinari Pinan
ſit ſufficienter oꝛdinata miniſtri ſupioꝛes indigẽt in ag recitandũ pſalmos.ſed iſte eſt pſalmiſte.g ⁊c. ſerce⸗
ferioꝛibus qui obediunt et ſubſeruiunt. et maioꝛes tem nobifus et digunius officin eſt ſõ in eccleſia ſvilic
indigent minoꝛibus. ſi domus dei oꝛdinata debet recitare q; ſit oſtia cuſtodire. ſi oꝛdo deputatꝰ eſt ttorhal
eſſe.videt᷑ ꝙ ibi dñt eſſe miniſtri. et rurſus miniſtri ad illud officiũ.milto foꝛtius videtur ꝙ ad dom p. ocſnarin
miniſtrantin. ⁊ pꝛimi ſunt in oꝛdinę ſuperioꝛi.ſecun Contra.di.lxxvij.illud nos.⁊ j.ſi qͥ epᷣus eſſe me eynfea
64 dii minoꝛi.g minoꝛes et maioꝛesR doᷣm ẽꝙ ſa- reæet᷑.ſit primũ oſtiarius.deinde lctõꝛ. poſt exoꝛciſta. noncsnn
cram̃tuʒ oꝛdinis gradus hʒ plurimos. et pꝛimo qui deinde ſacret accolitꝰ.deinde vᷣo ſubdyaconus.dei/ Gni
dem diſtinctio eſt per gradus inferioꝛes et ſupioꝛes de dyaconus.poſtea pᷣſbyter.hic ſufficienter gradus tuteslie
ſiue per gradus ſacros et nõ ſacros. Ratio aũt qua⸗ ct oꝛdines diſtinguunt᷑.et nõ ponit᷑ oꝛdo pſalmiſte. eentne
re hoc ſacram̃tuʒ graqus bʒ eſt. quia oꝛdinat ad di⸗/ **τ. Ctẽ oẽs oꝛdines ſicut melius patebit ab epᷣo eckous
ſpenſandũ ſacram entũ digniſſimũ. ⁊ adminiſtrãädũn dantur non a ſimplici ſacerdote.ſʒ pſalmiſtatus da litöezoꝛ
in templo dei. Ad miſteriũ autẽ illud cõcurrũt que/tur a ſimplici ſacerdote. Ande diſt.xxiij.pſalmiſta lunqvolot
dam officia dignioꝛa. et quedam minus digna. que poteſt abſq; licentia epi ſola iuſſione pꝛeſbyteri offi⸗ Grunckin
2 ſi oia requirat miniſtros ſanctos. illa tñ que attẽ cium ſuſcipere cantandi. ¶, Item ad illud qð com- ſin ondinet
dyür circa altare. ⁊ circa poꝛtatõem vaſoꝝ ſacroꝝ. ? muniter ſpectat ad totum choꝛuʒ non dʒ aliquis oꝛ iſciſeat
circa oblatõeʒ ſacrificijñ conſumandã potiſſime rej inari ſpecialiter. Sed pſalmodia ſpectatad omẽs (iuraibꝛer
runt miniſtros ſanctos.ſcm illud Eſa.lij. inunda/ qui ſunt in choꝛo.et cantus antiphõꝝ et Roꝝ.g ⁊c. Potchnelig
mini q fertis vaſa dñi. Sanctitas aũt vel ſanctifia dom ꝙ; pſa lmiſtatus ꝗprie nõ eſt oꝛdo.ſed ofõ9 cispieleuie
tio potiſſime conſiſtit in continentia. io ſunt qui- ficium oꝛdini annexũ.Et rõ huius eſt.quia non dicit fundendie
dam oꝛdines qui requirũt continentiã in miniſtris. officium cui debeat ſpecialis gradus oꝛdinis depu- mnnoode
quuidam vᷣo mime. Ideo recte quidaʒ oꝛdines ſacri tari.ſed ſolum eſi annexũ oꝛdini. Pſalmiſta enim et niotdncic
dicunt᷑.quidã non ſacri.non rõne ſui.ſed rõne mini cantoꝛ pꝛo eodem reputant᷑.ſicut patet ex hijs que ſecratione
ſterij ad qd requirit᷑ ſanctitas in miniſtro.⁊ ſic paty dicuntur di. xxiij. Pſalmiſta et cãtoꝛ.⁊c. Pſalmiſte poteſteſe
rõ huius diſtinctõis oꝛdinũ per ſacros ⁊ nõ ſacros. eñ eſt non ſoluʒ e cantare.ſed etiã alios cantus ar lelegs
65 et concedende ſunt ratõnes ad hoe Ad illud & moniacos lectionibꝰinterſerere. ⁊ boc vt audientiũ umn ctong
obijcit ꝙ om̃is oꝛdo eſt ſacmentũ.ddm ꝙ oẽs oꝛdi/ coꝛda excitent ad dei laudẽ ⁊ ad eruditõem lctoõꝛis. mMagſſtob
nes ſigna ſunt ſacra et rei ſacre. Sed ab bac ratione vt non afficiant᷑ tedio in auditu verbi diuini.¶ In H hun diat
nõ dicũt᷑ oꝛdines ſacri ſicut viſum eſt. ſʒ a cõſecrati & ꝙ eſt ad laudem dei.cum illò ſit oim fidelium cõ/ ſorays cro
one miniſtri.et qꝛ ip̃i oꝛdines diſponũt ad cõtingen muniter et ſik. nõ opoꝛtet ad hoc oꝛdinem deputari (aconor,
66 dum et miniſtradũ vaſa cõſecrata ¶Ad illud quod In boc enim qꝙ excitat coꝛda ad cruditionem. et ad bigeach⸗
obijcir̃ ꝙ in om̃ibus dat᷑ ptãs ad miniſtrãdũ aliqͥd percipiendum ſenſum quem pꝛcdicat lectoꝛ. eſt offi/ rg
circa ſacramentũ maximũ. ddm q; verũ eſt.tñ ſcoᷣm cium annexum oꝛdini ſectoꝛis. et ſic patet ꝙ ſtricte 4
plus et minꝰ.ſm ꝓpinquũ et remotum. illis eni q accipicndo oꝛdines et gradus.pſalmiſtatus non de Aiismin
ſunt in inferioꝛibus oꝛdinibus cõſtituti non lic va bet inter oꝛdines computari. Sed ſi largius exten/ ufrntog
ſa cõſecrata poꝛtare ex officio.quãuis pter inopis datur nomen oꝛdinis ad officium etiam annxeuz oꝛ ſunihdeh
67 miniſtroꝝ frequẽter talibꝰ ꝑmittat᷑. ¶ Ad illud qʒᷣ dini. et ꝙ ſpecialiter et pꝛincipaliter conuenit oꝛdia/ izen
obijcit᷑ ꝙ in eccleſia pꝛimitiua ſoli oꝛdines ſacri fue tis. ſic pſalmiſtatus poteſt inter oꝛdines computa- pfſi
ruut. dm ꝙ falſuʒ eſt. imo ⁊ alij fuerunt.ſed impli ri.ct ita accipit yſidoꝛꝰ.et per hoc patẽt auctoꝛitates Pe 4
cite dabãt᷑ in impoſitione manuũ.qm manus eſt oꝛ inducte ad hoc ꝙ ſit oꝛdo.loquũtur enim ſcᷣm hãc ie Ne
ganũ oꝛganoꝝ. Ratio aũt quare nõ diſtinguebant᷑ viam ( Ad illud vero qð obüjcitur ꝙ ꝓphetia pſal.70 itoſt,
erat ꝓ Eie panciccare miniſtratiũ et ppter paucie moꝛum ceſt dignioꝛ vel eque digna.dicendum ꝙ di⸗/ oniſt
tatem fidelium.iõ opoꝛtebat ꝙ omia offſieia daren? gna eſt quantum ad intellectum et ſenſum. ita ſica⸗ iiſtin
Vni. MHũc aũt multiplicatus eſt diuinus cultus.ito ſie. Se quia pſalmiſta non tantum erudit per ſen/ rs
58. nõ eſt ſimile. ⁊ per hoc pʒ vlcimũ. Oꝛ em dicit ꝙ ſu- ſum verboꝛum. quantum eciam excitat mentes per nun
ſtãtialia ſꝑ fuerunt e E.dm ꝙ verũ eſt. ⁊ ſemꝑ iſti zut mauni

= =
☛—– =

ign,
wagiuctgten
1 Gc n
ktinii
fiüztti
ndrene;
Giſtchinin
li int
onihgt
mmcluseuhtt
ote Hanimm
deditgi ri
uſſoreoenm⸗
Jon uluddier
donzwndz is⸗
moduhetn
mßtßeffif
pröctahlt
Misſtu
us onn
Cni Möntnan
ſargne
cdnai
Ctaiiani
wrtta utn
anin
n otirunh
Gſtcinſind
Necunmten
unmt
S

=

1

=-
=

S=
S=e

poffibile eſt poſterioꝛem accipe omiſſo pꝛioꝛi.qð

S CSSuuuu v v
17
. 8
— . D .
.

refonantiũ.⁊ boc competit multitudini.alias vᷣo ꝓ⸗/
phetias cõpetit vni recitare cui alij ſint intenti.ideo
opoꝛet illum qui legit eſſe ꝑfectioꝛẽ.non ratione eiꝰ
q recitatur.ſed rõne modi recitandi. ⁊ ſic patet illð

Ad illud qð obijcit᷑ de cuſtodia oſtioꝝ et pſalmo
71 dia.dom qꝙ maioꝛis auctoꝛitatis et dignitatis eſt ex

cludere indignos admittere dignos ad diuinũ offi
cium ꝙᷓ intereſſe ⁊ pſalmos cantarc.ꝓ eo ꝙ primuʒ
dicit quandã auctoꝛitatẽ ⁊ ptãtem.nec eõpetit ali/
cui niſi detur ab eo qui habʒ aucte eminentẽ ſq; ab

epo. Sed pſalmodia reſpicit ſdam et vocem.⁊ q ba⸗
bet bec ſine donatõe auctoꝛitatis põt hoc facere ſola

iuſnone ſacerdotis vt p̃dictum eſt. quãuis ergo iſtꝭᷣ
officiuʒ maius videatur.tñ ſi conſideret᷑ aucts vtro
bic llud eſt me ch poe.
ueſtio.i

¶ Atruʒ epᷣatus ſit oꝛdo. Et ꝙ; ſic videt᷑.di. xxxij.gela

ſius papa diſtinguens gradus oꝛdinũ in fine dicit.
Primũ ſubdyaconus.deinde dyaconus.et poſtea pᷣ
ſbyter.et exinde ſi meret᷑ epᷣs oꝛdinet᷑¶¶ Item yſido.
in vij. li. ethio. epᷣoꝝ quadriꝑtitus eſt oꝛdo.g epᷣatꝰ
eſt oꝛdo ¶ Item rõnc videtur.quia nullus recte ðꝛ
oꝛdinari nini ab oꝛdinis ſuſceptiõe.ſed qui ꝓmouet᷑
in epᷣm recte dicit᷑ in eᷣm oꝛdinari.ſicut ꝑ om̃es ca/

nones innuitur qui de bac matia loquũtur. .

tem illa inter vrtutes eſt virtus pᷣeipua quevir
tutes alias regit et eis imperat. & pari rõne in oꝛdie
ille erit magis pᷣcipuus qui alios di ſpenſat ⁊ regit.⁊
ille eſt oꝛdo epalis. ⁊c. ¶ Item hoc videt᷑ per diffi/
nitöõeʒz oꝛdinis. Oꝛdo em̃ ẽ vt dicit magiſter ſignacu
lum quo ſpiritualis poteſtas tradit᷑ oꝛdinato.ſed h̊
totum eſt in epᷣatu.vt patet.g ⁊c. Minoꝛ patet ꝑ ip
ſam oꝛdinatõnem epᷣi in qua traditur ſibi baculus
qui ſignificat ptãtem ſpũalem.vnde dꝛ ſibi cum tra/

ditur ei baculus.accipe baculũ paſtoꝛalis officij id ẽ
poteſtatẽ ligandi et ſo luendi.et ſis in coꝛrigendis vi

cijs pie ſeuiens.in fouendis virtutibus aios audito
rum demulcens. in tranquillitate ſeueritatis cenſu/
ram non deſerens.¶ Item ſolennioꝛ inunctio.ſolen
nioꝛ bndictio.et ſolẽnioꝛ manuũ impoſitio fit in cõ/

ſecratione epi qᷓ; ſecerdotis.ſed talis inunctie non
poteſt eſſe vacua a ſignificatõe ct efficacia. cuʒ ſit no

ue legis. eſt amplioꝛis efficacie. Si ergo ſacerdoti/
um eſt oꝛdo. multo foꝛtiusvidet᷑ ꝙ eßtus oera.
magiſter bugo de ſctõ vic. diſtinguens gradus oꝛdi⸗

num dicit ſic. primus eſt oſtiarioꝝ.ſcdus lectoꝛum

tercius exoꝛciſtaruz. quartus accolitoꝝ. quintus ſbᷣ
dyaconon.ſextus dyaconoꝝ.ſeptimus ſacerdotum.
NHic gradꝰ diſpes in codẽ oꝛdie habet dignitates.ſ.

Item diſtinctio graduũ ⁊ oꝛdinũ ois eſt pꝛopter

.⁊c.̊ epᷣatus ſoluz dicit dignitatẽ nõ oꝛdineʒ ⁊c̃.

altaris miniſterium.ſ.ppter ſacrificiuz in quo eſt cõ

ſummatio om̃is diuini cultus.S cum ꝑuentũ eſt ad
illam iht debz eſſe ſtatus. ſed in pꝛeſbyteratu puenit
tem gradus eccleſiaſtici talem hñt oꝛdinẽ

patet per illud qð dicitur diſt.lij. ſollicitudo ⁊c. et ex
tra. de clerico ꝑ ſaltum oꝛdinato.tue littere ⁊c᷑. Sed

impoſſibile eſt aliquẽ pꝛomoueri in epᷣm ſacerdotio

omiſſo. ſicut ꝛ extra de exceſſibus prelatoꝝ.ex lit te
ris ⁊ ifra.vbi dicit Inno.pontificale officiũ. ſine al⸗
epatus non ſit oꝛdo alius q; ſacerdotiũ: j
motus in ſabbato ad oꝛdinem ſacrum.non debʒz in

taris miniſterio non valet adimpleri 54 eenn ÿ

ſpiritualis poteſtas ⁊c. dᷣm ꝙ cpᷣatus deficit quan-
tum ad vtramq; partem diffinitionis. Primo nãq;
deficit a ratione oꝛdinis quantum ad boc ꝙ dicit᷑ ſi

die ſequenti alium oꝛdinem ſacrũ ſuſciꝑe. Sed pro⸗
motus in ſacerdotem põtiin die ſequenti.ſ.dñico in
m ꝓmoueri.& videt᷑ ꝙ epᷣ̃atus non ſit oꝛdo ſacer

Zedðm cq ſiciꝑ tactum eſt. cuʒ oꝛdinis poteſtas 722

pꝛincipaliter ſit oꝛdinata ad diſpenſatõem ſacramẽ
toꝝ.et maxime illius ſacramenti nobiliſſimi ſcʒ coꝛ
poꝛis dñi.quia ibi eſt ſtatus graduũ ct oꝛdinũ aſcen

dentium.et ita vltra ſaccrdotium non eſt gradus oꝛ

dinis. Sed tñ intra bunc gradum ⁊ oꝛdinem contin
git eſſe diſtinctõem dignitatũ et officioꝝ.que tñ no/
uum gradum vel ordinẽ non cõſtituũt.vt archipreſ
byter. epᷣs.archiepᷣs.patriarcha.põtifex ſummꝰ.que

Vltra ſacerdotiũ non addunt ordinẽ nec gradũ no/

uum. ſed ſolũ dignitateʒ et officiũ.et ita eatus ꝓut
ↄcernit oꝛdinẽ ſacerdotij bñ poteſt dici oꝛdo.ſʒ put
diſtinguitur ↄtra ſacerdotiũ dicit dignitateʒ quan/⸗

dam vel officium ipᷣi annexũ.et non eſt pꝛopꝛie no/
men oꝛdinis.nec nouꝰ? caracter impꝛimit᷑.nec noua
ptãs dat᷑.ſed ptãs data ampliat᷑. Vñ ficut non reci

pit alias claues. ſic nec alium oꝛdines.et ̊ ſenſit ma
giſter hugo. hoc etiam ſenſit magiſter ſniaꝝ ſicut pʒ

per id qð dicit in littera.ꝙ non ſunt nomia oꝛdinuz

ſed dignitatum. hoc etiã tenet cõis opinio ꝙ in ea/
tu caracter nouus non impꝛimat᷑.ſʒ illi aliqua emi/
nentia confert᷑ que ſemꝑ manet cum ipᷣo caractere
oꝛdinis.ablata tñ iuriſoictiõe.Hanc Gopamone ſu⸗
ſtinendo dicamus ꝙ epᷣatus pᷣciſe loquendo nõ eſt

oꝛdo.ſed oꝛdinis eminentiavi dignitatis.¶Ad illo

qð primo obijcit᷑ de yſidoro ⁊ pclagio.ddm ꝙ ad
eoꝝ auẽtes et conſiles vinca rũſione põt reſponde-
ri.ꝙ ipinomẽ oꝛdinis ampliãt ad officia et dignita

tes.ſed magiſtri nr̃i ſtrictius accipiũt.ſ.ꝓ gradu po

teſtatis.⁊ hoc patet ꝑ boc ꝙ yſidoꝛus dicit ꝙ epᷣoꝝ
quadriptitus eſt oꝛdo. Cum em̃ oꝛdinatus in em ſi
aſſumat᷑ ad archiepatuʒ nõ cõſecret᷑ de nouo.ſed ſo
lum accipiat pallium. patet q; nõ poteſt intelligi q;

nouus ſit ibi oꝛdo ſed ſolum dignitas altioꝛ. Si g di
cit ipos eſſe diuerſos oꝛdines.maniteſtũ eſt ꝙ nom̃
oꝛdinis ad officia et dignitates extendit.et ꝑ hoc pa

tet aliud ſequens. Sicut em̃ ampliat᷑ vocabulum ⁊
ſignificatio oꝛdinis.ita et verbũ cũ ðꝛ iſte oꝛdiaturi

epm. vnde non ita ꝓpꝛic dicitur aliqͥs oꝛdinari cuʒ
pꝛomouct᷑ in ep̃m.ſicut cũ ꝓmouet᷑ in ſacerdotem

ſed magis pꝛopꝛie dicitur conſecrari. VUñ et apoſto/

lus loquens pꝓpe dicit. Act xx. poſuit vos ſpũs ſan/
ctus epos ⁊c̃. Et.i.Thi.iij. Si quis epatũ deſiderat

bonum opus deſiderat.¶ Ad illud qð obijctt᷑ ꝙ per q
epᷣum oꝛdines diſpenſant᷑.dᷣm ꝙ nũqᷓ; pñt ꝑ eom
diſpenſari niſi oꝛdines illos quos diſpenſat haberct
maxime niſi haberet ſacerdotiũ.et ideo concedo bñ
ꝙ epᷣ̃atus includit neceſſario oꝛdinẽ pfectiſſimũ ſcq
ſacerdotiũ.et illi ſupaddit aliquã eminentiã quã et
ſpᷣm nomẽ nobis inſinuat.ðꝛ em̃ epᷣs ab epy ꝙ eſt ſu
pra. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ oꝛdo eit ſignaculũ in qᷣ

bic non impꝛimit᷑in ep̃atu.cuius ſignũ eſt ꝙ nõ põt
epᷣs ↄſecrari niſi ſit ſacerdos.et ita per ſe caracterẽ
non impꝛimit.Amplius deficit.qꝛ non datur libi no
ua ptãs.ſed ſolum poteſtas ligandi et ſoluendi am
pliatur. et ideo in huius ſignum baculus paſtora/
lis poꝛrigitur ¶ Ande ſicut collatio pallij non dat

gnaculum. quia ſignaculuz ibi accipit᷑ ꝓ caractere.⁊

4
.

.

. —
—

”ͦ”ͤ ò.ê
. EEEES Rõ 2
2 .
.
☚ „.
4 .
D „—
.
—

nounm oꝛdinem archiep̃o vltra epᷣm. ſic nec colla/
vltra ſacerdotem.talia enim potius ſunt ſacramen-

talia qᷓ ſacramenta. nõ enim ſacramentalia tm̃ pꝛe/
cedunt ſacramentum.ſed etiã ſeq

et datur ibi eminentia ſtatus et dignitatis paſtoꝛa/

is in qua debet eſſe eminentia ſanctitatis. Ande il-

la ſanctitatis eminentia ꝑ ſupabundantẽ inunctõ/

unem dʒ ſignari.ſcdᷣm ꝙ; ꝛ de ſummo põtifice aaron

ſicut vngentũ in capite eiꝰ qd deſcendit in barbam

tas q;ᷓ requirat᷑ ad oꝛdines. binc eſt ; maioꝛ fit inun
ctio. Reges em̃ 2 principes ↄſueuerunt inungi in ſi
gnũ dignitatis.qͥbus nõ oꝛdo ↄfert᷑ ſʒ regalis digni⸗/

tas.ſic ⁊ ep̃i quibꝰ cõfert oꝛdo ſacerdotalis.⁊. bter
hoc rõ illa non valet.qꝛ inunctio nõ reſpicit oꝛdine,ʒ

inqtum eſt oꝛdo ſed magis dignitatem. AUñ ⁊ ſacer
dos non inunsit᷑ ad oꝛdinis neceſſtatẽ ſʒ magis ad
ſolẽnitatẽ.vt digne poſſit coꝛpus xpᷣi ſacratiſſimum
conſecrare.
. Queſtio.iiij.

Atrum oꝛcies ſint ſe eptem. an plures vl paucioꝛes.

⁊ tm̃ ſeptem ſint ̊ expᷣſſe magiſter hugo dicit. ma

giſter etia dicit in littera ¶ Item neceſſe viget. qꝛ ſi
gnũ dʒ rñũdere veritati.ſʒ in ſacramẽto iſto ſeptifoꝛ/

mis grã ſpũs.ſ.dat᷑. videt ꝙ ſi gradus in oꝛdie aſſi

gnant᷑.ꝙ ſeptẽ debeãt eſſe.¶ Sʒ ꝙ debeant eſſe t̃

tr es videt᷑ autoꝛitate dyoni.8 eccliaſtica ierarchia.

vbi non ponit niſi tres gradus.ſ.miniſtros.ſacerdo

tes. ⁊ eos. ¶ Itẽ boc videt᷑ rõne.qꝛ diſtinctio gra⸗

duũ dʒ eſſe penes actus ierarchicos.iſti aũt actꝰ ſũt

tres tm̃modo.ſ.purgare.illumiare.
tur ꝙ; ſint tiñ tres gradꝰ ſiue oꝛdies

ficcre.g vide
3 ꝙ ſint plu

res videt᷑.qm̃ ecclia militans im itattriũphantẽ.ſᷣm

qò vꝛ Exo. xxv. Inſpice fac ſm cxemplar qð tibi
mõſtratũ eſt ⁊c. Sʒ in illa eſt diſtinctio
angelis ſcdᷣm numeꝛũ nouenariũ.g ⁊c.

adus in
Itez quã/

to maioꝛ eſt receſſus a principio.tanto magis tendi

tur in multitudinẽ. Sed ierarchia eccliaſtica plꝰ di/
ſtat a principio oim deo ſummo ꝙᷓ angelica. pluri

bus gradibꝰa oꝛdinibꝰ debet diſtingui qᷓ; angelica

78

. .
*

ſumunt

& plures deberẽt eſſe oꝛdines qᷓ;
pter qͥd in h
alijs. Et ppt qͥd i nũero ſeptenario oes
i ̊ ↄcoꝛdãt ſcʒ buic ſacramto ↄpetit graduũ diſti

cLtio. ſiue ꝓpter h̊ ꝙ penes ipᷣm membꝛa eccie in coꝛ⸗

poꝛe myſtico oꝛdinãt᷑ ſm diuerſas oꝑatõnes ⁊ grãs
hm ꝙ dicit aplus.j.ad Choꝝ.xij. Siue pter hoc q;
hm illud ſacramtuz ↄfigurat᷑ ⁊ ↄfoꝛmat᷑ pulchꝛitu⸗

do ecclie militantis pulchritudini eccie triũphantis .
Siue ꝓpter h̊ ꝙ illud ſacram̃tuʒ in ſuo ſupꝛemo po

ijt ⁊ diſponit boiem ad grãm pfectõis. ⁊ gratia ꝑfe/
cra in pluritate donoꝝ ſpũs.ſ. conſiſtit. Siue ꝓpter
h ꝙ illud ſacramtuz oꝛdimat᷑ ad digniſſmũ miniſte

riũ qð eſt ↄſecratio dñici coꝛpis.ad quã nõ ſtatim ẽ

uolandũ.ſed ꝑ gradus paulatiue aſcendendũ.cuʒ

ditur m dona grãꝝ que veterminat aplus.j. Coꝝ.

i poſſunt. ¶ Ad il
lud qð obẽ ꝙ ſolennioꝛ eſt inunctio. dom ꝙ; verum
eſt pꝛo eo ꝙ; ad ſummum pontificatum aſſumitur.

nouẽ. Eſt igit 95
ſacram̃to magis eſt grag⸗ diſtinctõcỹ i
doðm ꝙ oẽs

i antum oꝛdinat ad gratiam per
ſacramentũ ꝓpter ſui nobilitatẽ ⁊ reuerẽtiam mul/

ta debeat habere myſtena ſiferioꝛa. Om̃ibꝰ hijs mo/
dis accipit᷑ rõ pluralitatis in gradibꝰoꝛdinuʒ. ⁊ hm
aſpectũ ad has rõnes plurificandi ſumit᷑ ſufficiẽtia
graduũ eccliaſtioꝝ diuerſimode a diuerſ Quidã ei
penes diſtinctõem mẽbꝛoꝝ cccie que atten

„
₰

IIII

tio bacli aut anuli aut mitre aut alicuius cõſimilis

nouẽ eſſe oꝛdines ſcm genera graꝝ que ibi ponun
tur que ſunt nouc᷑. Nñ adaptant ſic. Alij dat ꝑ ſpññ̃

ſermo ſapic. ſ. ẽo. Alij mo ſcie. ſ. ſacerdoti qui dz

ſcire ligare ⁊ ſoluere. Aln fides.ſ.dyacono qͥ dz euã
geliũ nũciare in quo fides noſtra ↄtinet᷑. Opatõ vir
tutũ ſubdiacano qͥ
tio ſermonũ accollito cui?eſt alios illuminare? tene

aggredit᷑ opa pfectõis. Interpᷣta

bras effugare. Grã ſanitatũ exoꝛciſte. Genera ligua

rñ pſalmiſte Dophetia lectori. diſcretio ſpuuz oſti
Ario qladmittit bonos ⁊ repellit malos. Sʒ iſte mo
barbam dus ſumendi non eſt omnino cõpetẽs. qm̃ iſta dꝛia
aaron. Unde ad oficiũ illud maioꝛ requirit᷑ ſancti-

grqꝝ non eiſdẽ ſed diuerſis ↄuenit mẽbꝛis.om̃s aũt
oꝛdines eiſdem dant᷑ licet ſucceſſiue. Scdiſi umunt
aliquãtulũ aptius penes ↄfoꝛmitatẽ exempli ad ex
emplatũ.dicunt em̃ ꝙ ſicut in angkica ierarchia ẽ di
ſtinctio oꝛdinum̃ penes purgare.illuminare. 2 perfi-
cere.ſic eſt in ecchiaſtica. Aũ.ix.ſ. unt oꝛdines pᷣm hoſ

tres actus triplicatos. Primo cm̃ actui purgatõis

rñdent tres. Qm̃ aut purgari bʒ exterius.aut interi
us.qut ꝑtim ſic.ptim ſic. Si exteriꝰ pꝑ ſegregationeʒ

coꝛpꝑalẽ bonoꝛũ a malis. ic eſt oſtiarius qui admit·

tit bonos ⁊ excludit malos.Si interiꝰ.ſic eſt poſtre/
mus inter inferioꝛes ſcʒ accolitatus. quia talis nõ
purgat tenebras coꝛpoꝛales.cum lumẽ ferat de die.
ſed ſpirituales. Si ꝑtim ſic. ptim ſic. ſic eſt exoꝛciſta.
qui purgata vexatione dyabolica.que eſt quodãmõ
intra reſpectu coꝛpoꝛis.quodãmõ extra reſpectu a/
nime.qꝛ non illabitur demõ aie. licet obſideat coꝛpꝰ
Silr quantũ ad actũ illuminatõis tres oꝛdines acci
piuntur. ᷣm ꝙ triplex ẽ lu mẽ.ſ.plenũ. ſubſequens.
precedens. Lumen plenum eſt in doctrina euã
gelica. ſ. doctrina xpᷣi q̃ ſpectat ad diaconos. Lumẽ
ſubſequẽs in doctrina aplica qͥ ſpectat ad ſubdya/-
conos. Lumẽ pᷣcedẽs in ꝓphetica qᷓ ſpectat ad le⸗
ctoꝛes. Silr pʒ opꝰpfectõis ſiue cõſũmatiõs triplex
eſt oꝛdo. Quia quedã eſt ↄſũmatio prima. vtpote ꝑ
gratiam baptiſmi et penitentie. hec debetur ſacer-
dotibus.Quedã excellentioꝛ.et hec ep̃is.q uoꝝ ẽ oꝛ
dinare et cõſecrare abbates et virgines. Quedã ex
cellentiſſima. vtpote conſecrare epos.archiepos.et
bec pertinet ad ſummũ pontificẽ.quia eſt pater pa⸗
trum. in quo eſt plenitudo autoꝛitatis. 2 ſic ſtatus
iſtius oꝛdinationis cõſummatur in vnitatc.⁊ deſcẽ⸗
dit per gradus nouẽ.vt ſic ↄfoꝛmetur hirłin celeſti.

et iſte nouenarius reducitur ad ternarium vt ſic aſ-

cendat ⁊ confignretu: beatiſſime trinitati. Maʒ pur
gatio ptinet ſeu reducitur ad bonitatẽ. illuminatio
vero ad ſapientiam.ſed conſũmatio ad poteſtatem.
cet ſc regnum eccleſie per ſpiritum ſanctuʒ et filium

traditur deo patri.dum ad ipſam ſupꝛemam ⁊ pat᷑-/

MU

ntct
tnihun
Gpotckpfit⸗
rcittbot
tethfronie
idmcen
GGpbstolveru
uigk
heandoccſtub
Gtoracgnial
Freſeinnuitf
Neonusgaſt
hiſter alzinfe
Pnrigocorpu
ſen dignepc
Cgnadruptr
lendoadloc,
codocumenn
phi ꝛhoca⸗

ngov maneg
lam ccens
Zutacgaͤti
incanggtde⸗
ſca odee⸗

N

naʒ vnitatem reducictur. vltra quã nõ eſt cogitareaſ⸗

cenſuʒ. Et iſte modus ẽ ſatis pꝛobabilis. Zamẽ ad

buc aliquantulum a pꝛopꝛictate recedit.dum nõ ac

cipitur oꝛdinum diſtinctio per id quod eſt pꝛopꝛiuʒ

lum aptius penes gratiam ad q́; oꝛdinat oꝛdo. qm̃

mis eſt. ideo oꝛdinum cccleſiaſticoꝛum ſeptẽ compe

ſum panem celeſtem in quo eſt om⸗
4 Dꝛdines intermedij reſpondent inter⸗/
medijs donis Et iſte modus i dict?agbuc ſatis eſt

ſibi et intrinſecum. Tercij adbuc ſumunt aliquatu⸗/

ectam que ſeptifoꝛ

tit eſſe gradus.vt oꝛdo hoſtiarij reſpondeat dono a
moꝛis.ꝓ quod recedit homo a malo DODꝛco ſacerdo
tij dono ſapientie.quia guſtat et adminiſtrat ibſum
lignuz vite. i
nis ſapoꝛ.

zi

aine⸗

Heariening

R

tokrtsgi mn⸗
ſuns urni
nlniiern
nſekeckenc.
taginu
mam hen⸗
Aler ſta
omso
ſgeni. iblenes
bckindocning
MNards
Pearrac ſubcn
biſanttt
Gſünatͤstiie
topnima whren
bet dcheuriun
betchigcevin
pnes. Quit

cosacheſine.

cack ure
caraus. 1eſtns
ruſntar:
nupbitntccf.
nanun eian
mnmnin Mn
itari, Vomna
topoonfton
Hſunnefun
ſpemmlyn,⸗
ttcgtin
Pii nin
Alt uno
Gackoppnn⸗

nuptdicit.

tun
unge hun
unſet

pꝛobabilis ⁊ magis attingit ad ſufficientiã oꝛdinu,

vere aſgnandaʒ qᷓ; aliquis predictorũ. Licet autez
omnes bij modi ex dictis magiſtroꝝ tracti ſint.naʒ

primꝰex dictis yſidoꝛi.ſcdᷣus ex dictis dioniſij.tertiꝰ

ex dictis bugonis ⁊ magiſtri.tamen ad huc aliquid
videt᷑ rationabilius poſſe dici.ſi quartũ modum ſu
mendi attendamus qui eſt penes id ad q̊d oꝛdo oꝛ
dinatur.⁊ hoc quidẽ eſt ad coꝛpꝰxpᷣi verũ diſpenſan
dum ad vtilitatem coꝛꝑis xpᷣi myſtici. VUñ in ſacer/
dotio ẽ ſtatus in quo eſt cõſummatio ptãtis. ⁊ vtra
q; poteſtas in xpᷣo cõcurrit.ſ.conficiendi coꝛpus xpᷣi

verũ.⁊ abſoluẽdi myſticũ.Hic aũt oꝛdo nobiliſſimꝰ

debet br̃e oꝛdines ſibi ſi ubminiſtrãtes ᷣm exigẽtiaz
buiꝰduplicis potẽtie.Añ quidã miſtrt quantũ ad
coꝛpus xpᷣi verũ.⁊ hij ſunt oꝛdines vpᷣo ꝓpinqͥoꝛes

Mã duplex eſt miſtrare.aut gerihrd hoſtias a ple

be.⁊ hoc eſt ſubdyaconi.aut oñdendo ſacerdoti ⁊ B
eſt dyaconi.⁊ illud eſt pꝛincipale eoꝝ officiũ ſicut ex
preſſe innuit yſidoꝛus.⁊ B eſt ꝙ ſic denominat᷑.ſ.dy
aconus quaſi miſter.at ſubdyaconus quaſi ſubmi/
niſter. alij inferioꝛes ſubminiſtrãt ſiue ſubſeruiũt p/

parãdo corpus xp̃i myſticũ.ad ̊ ꝙ poſſit ꝑduci ad

ven digne pcipiendũ.⁊ ad boc ſunt.iiij.oꝛdines ᷣm
ꝙ quadrupir põt ad h̊ pparari. Primo mõ admit/

XXV

— —

emplũ. ⁊ boc cerofereoꝝ ſiue accollitoꝝ.ad q̊s pti -
net vt luceat lux eog coꝛã hominibꝰ vt videãt ⁊c. et

ſic patet ꝙ miro:modo ꝓcedit oꝛdo a multitudie in

vnitatez. Hã principalis gradus vnus.⁊ ſubſeruiẽ⸗

tes debent eſſe du o.qꝛ em̃ a primo deficiũt cadunt
in dualitatem.⁊ rurſus ſubſeruientes duobus ſunt

quattuoꝛ.qꝛ deficiũt etiã ab illis.⁊ ſic patet ꝑfectio

⁊ conſũmatio oꝛdinũ.⁊ diſtinctio ĩi numero ſeptena

rio ſcᷣm gradus poteſtatũ que ſunt eſſentiales oꝛ

dini.quaꝝ nũerus ⁊ ſufficia ſumit᷑ penes id ad qd
directe ſunt.Hijsviſis obiecta defacili ſatis patent.

QO ei oijbcit᷑ ꝙ ſunt.vij.concedendũ.ꝛ vo obijcit᷑ „. 9

ꝙ ſunt tres ꝑ dyoniſiũ. Dicẽdũ ꝙ dyoniſius ſub mi
niſtris cõprehendit.vij.gradus q̃ om̃s adminiſtrat

ſacerdoti.Ad illð qð obẽ de illo triplici actu.dðᷣm So

ꝙ diſtinctio oꝛdinũ ñ ſumit᷑ penes illũ triplicẽ actũ
ſed potius ſcᷣm actũ miſtrandi.⁊ ſi etiã ſumeretur

adbuc nõ valeret.qꝛ illi plurificant᷑. vt patz i ange

lis.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ imitat᷑ ſupnã ibrim. dom 1
veꝝ eſt ſm ꝙ ſuo ſtatui cõpetit. In illa aũt ſuona
iherim oꝛdines aſſignãt᷑ ſupmi.inferioꝛes.⁊ medij.
m aſpectꝰad diuerſos.ſicut patet in diſtinctõe ier
archiarũ angelicarũ.oꝛdines aũt ecclłiaſtici ſimunt᷑
ꝑ cõꝑatõeʒ ad vnũ principatr.qꝛ ad hoc ſũt.⁊ hinc

tendo ad locũ ſacrũ.⁊ h eſt hoſtiarioꝝ.Scdo pᷣben/
do documentũ.⁊ hoc lectoꝛũ.Cercio pꝛeſtando au
xihũ ⁊ hoc exoꝛciſtarũ.Quarto monſtrado bonũ ex

quot oꝛdines angelici.

iſt. xxv. De diſpenſatione ſacri oꝛdinis.

eſt ꝙ necillo mõ plurificant᷑.nec in tot membꝛa in

Olet etiam q̃ri ⁊c. Supra egit magtr̃ de oꝛdie.hic agit de ptãte cõferẽdi oꝛdines.Et qm ptãs exigit
debitã oꝛdinatõz. Jdo primo agit magr̃ de poteſtate ↄferẽdi oꝛdines. Scdo vᷣo de eo qð incidit cir
a oꝛdis dationẽ ⁊ ſuſceptõez qð eſt ſymonia.ibi.De ſymoniacis vᷣo. Tertio vᷣo de ydoncitate o ꝛdi
nandoꝝ maxie quantũ ad etatẽ.ibi. Sacri inquit canones.
falſam.oñdens ꝙ beretici nõ pñt oꝛdines dare.In ſecun
In tercia aũt pᷣdictas ↄtrarietates ad cõcoꝛdantiã reducit.

drima ꝑs bʒ tres. In pꝛima arguit ad ptem
da ad ꝑtẽ verã.ibi. Ecõtra aut alij ſentire viden tur
ibi. Hec aũt quidã ita determinãt. Silr ſcda ps

in qua agit de vicio qð incidit circa oꝛdinũ dationẽ qð eſt ſymonia habʒ duas. In prima agit de culpa. In
ſca vᷣo de pena.ibi.Diftfert tamẽ inter eos ⁊c᷑.Lertia ꝑs remanet indiuiſa.

9
Breg. iiij.dya.

— —

falſaʒ ꝙO heretici nõ pñt oꝛdies dare. a

—

¶Agit de ptate ↄferendi oꝛdines arguens ad ꝑtem

Vlet etiã queri ſi heretici ab ecclia pᷣciſi ⁊ dã⸗

nati poſſint tradere ſacros oꝛdies. ⁊ ſi ab eis

NS

dent᷑ em̃ qͥdã tradere hereticos ſacros oꝛdines dare
non poſſe.nec illi q̃ ab eis oꝛdinat᷑ vident gram reci⸗
pere. Dicit em innocẽtius.arrianorũ clericos nõ vi⸗

deri ſuſcipiendos cũ ſacerdotij vel miſterij alicuiꝰ di

gnitate. qbus ſolũ baptiſma ratũ eſſe ꝑmittit.qð ĩ no-

mie pf̃is ⁊ filij ⁊ ſpũſſancti ꝑcipit᷑. Dicit etiã eos non
poſſe dare ſpm̃ ſctm̃ quẽ amiſerũt.⁊ oꝛdiatos ab here

tic caput hr̃e vulneratũ.⁊ eũ qͥ honoꝛeʒ amiſit hono
rem dare nõ poſſe.nec illum aliquid accepiſſe.quoniã
in dante nihil erat qð ille poſſʒ acciꝑe.Tradit etiã ve
nientibus ab hereticis per manus impoſitõneʒ laycã
tm̃ tribuendã ↄmunionẽ. nec ex hüs aliquẽ dericatꝰ

honoꝛem vel exiguum ſurrogare. Gregoꝛius etiam

oꝛdinati redeũtes ad ecclie vnitatẽ debeãt re
oꝛdinari. anc q̃ſtionẽ ꝑplexã ac pene ĩſolubilẽ faci
unt doctoꝝ verba q̃ plurimũ diſſentire vidẽtur. VUi⸗

a ¶ Mec ab bijs alic 1
clericatus honoꝛẽ

exiguum ſurrogare.

Nigdetur male dicere

quia aut iſte habet oꝛ

dinem aut nihil habz

Si nihil bʒ ergo pote

rit ab epiſcopo catbo
lico pꝛomoueri cũ di

ſpenſatione. ſicut pa/
tet i hereticis. Si ha

bet oꝛdines.ergo iam

promotus eſt. Reè
boc nõ dicit quia nõ
ſit oꝛdinatus.ſed qꝛ

male ſit oꝛdinatus.

Male autem eſt os

dinatꝰ dupłr. aut qꝛ
eſt oꝛdinatꝰ a qu o nõö

debet. aut qꝛ ſicut nõ
debz. Prio mõ tripl
Aut qꝛ oꝛdinatus ab

——

heretico vlł ſimõiaco
ſiẽ hic in ꝓpoſito.tũc
enim ſi ſcienter facit⁊
cõicat bereſi vel ſimo
nie nõ poteſt excqui.
nec deſpenſatur defa⸗
cili.⁊ hoc vult dicere
in littera Aut oꝛdina
tur a catholico ſiue li
centia ep̃i ꝓprij ⁊ au
toꝛitate.talis debz de
poni. vij.q. i.epᷣus in
dioceß. diſpenſari tñ
pt ſi talis oꝛdinãs po
nit ſpẽ i ratibitiõe epᷣi
ꝓpᷣij Aut oꝛdinat᷑ ab

cepo qͥ́ renunciauit lo

co ⁊ officio.qꝛ talis ñ

IIII

dicit ſacrilegã eẽ arrianoꝝ ↄſecratõʒ cũ ex eoꝝ manu

ↄmun ꝑcipit᷑.Ciprianꝰetiã dicit.Oiĩia q̃cũqʒ faciũt

heretici carnalia ⁊ iania ⁊ ſacrilega eſſe.⁊ eoꝝ altaria
falſa.⁊ illicita ſacerdotia.⁊ ſacrificia ſacrilega qͥ moꝛe

ſymeaꝝ q̃ cũ hoĩes nõ ſint foꝛmã imitãt᷑ humanã.vul

tũ eccleſie catholice ⁊ autoꝛitatẽ ſibi vẽdicãt.cũ ipᷣi in

debz ↄferre ordines.

ſi vo renũciauit loco
tm̃ põt dare minoꝛes
oꝛdines. ⁊ de licentia
epᷣi põt dare oẽs.⁊ q̃
ſine licentia epᷣi ꝓpꝛij
rccipit oꝛdiues.poſſʒ
depõi ð rigoꝛe iuris.
põt tñ cũ eo diſpenſa
ri. ¶ Primo mõ dici
tur male oꝛdinatꝰ.qꝛ
nõ recipit eo mõ qͥ dʒ
tũc aut furtiue aut
p ſaltũ. Si furtiue h
ẽ dupliciter aut quia
duos recipit ⁊ eodeʒ
die ita ꝙ alterũ fura⸗/
tur loquẽdo de ſacris
⁊ pena oim taliũ ẽ de
poſito ſicut ðꝛ diſtin
ctõe.lxxvij.ſubdiaco/
nus.extra de eo qͥ fur
tiue.inotuit ⁊c̃. Si ãt
furtiue recipit vnũ tã
tũ.tũc aut fuit ꝓhibi
tũ ſub interminatiõe
anatbhematis ⁊ tũc ſo
lus papa diſpenſat.

cextra de co qͥ fur. Si

gauüt nõ fuit ꝓhbibitum
tũc põt ꝑmitti in mi
noꝛibꝰ ⁊ ſi intrat clau
ſtrũ pᷣlatꝰpõt diſpen/
ſare cũ eo. Si vᷣo ẽ oꝛ
dinatꝰpꝑ ſaltuʒ h̊ ẽ du
pliciter. Aut ex mali⸗„
cia.aut ex negligẽtia.
Si ex malicia.licet ca
racterẽ recipiat.tñ dʒ
depõi. Si ignoꝛãt᷑ ſic
pena ſibi impoſita ab
epo poterit ad inferi/
oꝛẽ oꝛdinẽ ꝓmoueri.
ſuſpẽſo eo interim ab
executõe ſuꝑioꝛis/di.
lij. extra de cle. ꝑ ſal.

ecclia ñi ſint.⁊ cũ ſint ſacrilegi ſacerdotiũ qminiſtrãt.
⁊ altare ponũt cũ nec ſacrificari oblatõ illic poſſit vbi
ſpũs ſanctꝰnõ ſit.nec cuiqᷓ; dñs per eiꝰpꝛeces ⁊ oꝛatio
nes ꝓſit qͥ dũm ipᷣm violauit.( ieronimꝰ quoqʒ aſ
ſerit oia que offerunt᷑ ab hereticis cõtaminata eſſe in
cõſpectu dñi.qꝛ licet ſctã videant᷑ ſpecie ſui.tñ qꝛ con
tacta ſunt ab illo qͥ pollutꝰeſt.polluũt᷑ oia. Idẽ.odit
deus ſacrificia hereticoꝝ ⁊ a ſe ꝓijcit.⁊ quotiens ĩno
mine eiꝰcõgregati fuerint.deteſtat᷑ fetoꝛẽ eoꝝ ⁊ clau⸗
dit nares ſuas. Idẽ. Illi offerũt panẽ ſacrilegum ⁊c̃.
Leo etiã teſtat᷑ extra eccliam nec rata eſſe ſacerdotia.

nec vera eſſe ſacrificia.Idẽ etiã dicit.ꝑ crudeliſſimaʒ

veſaniã in alexandrina ſede om̃e ſacramẽtoꝝ lumen
extinctũ. Intercepta eſt ſacrificij oblatio.defecit chriſ
matis ſanctificatio.⁊ patricidalibꝰmanibus impioꝛũ
omnia ſe ſubtraxere myſteria.his alijſq; teſtimonijs
aſtrui vidẽt᷑ ſacram̃ta eccliaſtica.pᷣcipue coꝛꝑis ⁊ ſan
guis.oꝛdinatõis ⁊ cõfirmatiõs.per hereticos nõ poſ
ſe miniſtrari.

¶ Arguit ad partem veram. b.

Ciprian? mar/
tyr in epiſtola

Cotra bereticos

Hieronim?ſu⸗
ꝑ aggeum.

Idẽ ſuꝑ amos

Idẽ ſup oſee.

Leo ad anatbo
liũ ↄſtatinopo

¶ Ecõtra aũt alij ſentire vidẽtur ꝙ ab hereticis etiã pci

ſis ſacri oꝛdies ſicẽ ⁊ baptiſmꝰ tradi valeãt.nec ab he/

reticis redeũtes qᷣ illic oꝛdinati ſũt ⁊ baptiʒati .iteꝝ oꝛ

dinãdi ſunt ſicut nec baptiſandi. Vñ Aug.de hereti⸗
cis etiã dãnat.Qð quidã dicũt baptiſma qð accepit
nõ amittit q recedit ab ecclia.ius dandi qð accepit a⸗
mittit.młtis modis apparet inaniter dici. Primo qꝛ
nulla oñdit᷑ cauſa.cur ille qͥ illð baptiſma amittere nõ
põt.ius dandi poſſit amittere vtrũq; em̃ ſacræamentũ
eſt. ⁊ quadã cõſecratõne vtrũq; homĩ dat᷑.illud cum
baptiʒat᷑.⁊ illud cũ oꝛdinat᷑. Jðᷣo nõ licet in catholica
ecclia vtrũq; iterari.Mã ſi qñ ex ipᷣa ꝑte veniẽtes eti⸗
am pᷣpoſiti ꝓ bono pacis coꝛrecto ſciſmatis erroꝛe ſu
ſcepti ſunt.⁊ ſi viſum eſt opus eſſe vt eadẽ officia ge⸗
rerẽt que agebãt.nõ ſunt rurſus oꝛdinãdi.Sed ſicut
baptiſmus in eis.ita in eis manſit oꝛdinatio integra.
qꝛ in preciſione fuerat viciũ qð ĩ vnitate pacis eſt coꝛ
rectũ.nõ in ſacramentis que vbicũq; ſunt ipᷣa ſũt. Et
cũ ipi expedire videt᷑ eccleſie.vt pᷣpoſiti eoꝝ venitteſ
ad catholicã ſocietatem honoꝛes ſuos ibi non qmini⸗
ſtrent.non eis tñ ipa oꝛdinatõis ſacramenta detrahũ
tur ſed ſuꝑ eos manẽt. Jðoq; nõ eis manus imponi⸗
tur.ne nõ homi ſed ipᷣi ſacramẽto fiat iniuria. Sicẽ au

tem in baptiſmo eſt ius qð ꝑ eos dari poſſit.ſicĩ oꝛdi⸗

natõne ius dandi eſt.vtrũq; qdem ad ꝑniciẽ ſuã. ſed
aliud eſt nõ habere.aliud ꝑnicioſe habere.aliud ſalu
bꝛiter habere. Idẽ.de his qͥ ab eccievnitate ſeꝑati ſũt

nulla iã qõ eſt qͥn habeãt ⁊ dare poſſint.ſʒ pernicioſe

hñt ꝑnicioſeq; dãt.qꝛ extra vinculuʒ pacis ſũt.neutri

Aug). in epiſto
la ad parmenia
num.

Gere N⸗
niſch

r ſi.

hieonpm
lncle.

S

n
Ne

4

E

be

1 .

2£ .

ſacramẽto faciẽda eſt iniuria. Siẽ nõ recte habet qui ab vnitate recedit.ſed

tamẽ habet.⁊ ideo recedẽti nõ reddit᷑. Sic etiã nõ recte dat qͥ ab vnitate re⸗

cedit.⁊ tñ dat.⁊ ideo qͥ ab eo accipit veniẽti ad vnitatẽ nõ i „ Ali
1. 7. tẽ nõ iterat᷑. Idẽ. Aliõ
eſt nõ habere aliqᷣd. aliud eſtnõ iure habere. vèl illicite vſt rrare H. iðo

nõ ſunt ſacramẽta chꝛiſti ⁊ ecclie qꝛ eis illicite vtant᷑.nõ mõ heretici. ſed etiã
oẽs impij. illi coꝛrigẽdi ſunt ⁊ puniẽdi.illa aũt ſunt agnoſcẽda⁊ venerãda

Bꝛegꝰ. Johi

rauenẽſi epo

Itẽ Gꝛegi. Qð dicitis vt q oꝛdinatꝰ ẽ iterũ oꝛdinet᷑ valde ridiculoſum eſt.
vt em̃ baptiſatꝰ ſemel iterũ baptiſari nõ debet.ita qͥ cõſecrateſt ſemel in eo⸗
dem oꝛdine nõ valet iterũ cõſecrari. Hijs alijſq; autoꝛitatibꝰ videt᷑ aſſeri in
omnibꝰ impijs.etiã in hereticis pciſis ⁊ damnatis xpii ſacfa pmanere cũ iure
dandi.poſſunt em̃ dare.bᷣ ꝑnicioſe.⁊ quib dederint.nõ ſunt iterũ oꝛdinãdi.
Que pᷣmiſſis ex oppoſito obuiare vident᷑. ne e

¶ Reducit pᷣdictas cõtrarietates ad cõcoꝛdiãꝗ5. c

¶ Mec aũt quidã ita detrmiant.dicũt em̃ hereticos accepta ſacerdotali vł epᷣa/⸗

Alioꝝ ſnia.

li vnctiõe ab ecclia recedẽtes. baptiſmi quidẽ dandi ius retinere. ſed nõ hre
facultatẽ tribuẽdi ſacros oꝛdines. vłↄſecradi coꝛpꝰ dñicũ. poſtq; pciſi ⁊ dã⸗
nati ſũt ab ecclia. Siẽ degradatꝰ epus nõ hʒ poteſtatẽ largiẽdi ſacros oꝛdi⸗
nes.facultatẽ tũ baptiſandi non amiſit. O vo Aug⸗ ait. intelligũt dictũ de
heretic qͥ nõ ſentẽtia ecclie ſʒ pꝛauitate ſenſus ſui a ſidei veritate ac doctrine
vnitate diuiſi ſũt. Qui licʒ tales ſint.ius tñ oꝛdinãdi ⁊ ↄſecrandi habẽt.⁊ qͥ
ab eis oꝛdinant᷑ añ manifeſtã pciſionẽ. etiã ſi cũ eis aꝑte exierit.⁊ ſnia ecclie
dãnati fuerit. tñ ſi redierint iterũ oꝛdinãdi nõ ſunt.Et vbicũq; legit᷑ de oꝛdi
natis ab hereticis ꝙ ſeruati eis oꝛdinibꝰ miſtrare valeãt. vel iterũ oꝛdinãdi

nõ ſint.de hmõi accipiẽdũ dicũt.HNã poſtq; pciſi fuerint ⁊ danati iudicio ec⸗

cleſie. ius oꝛdinãdi ⁊ ↄſecrãdi eis detractũ aſſerũt vt degradat vel excõica⸗

„

tis. ¶ Alij vo dicunt ſacramẽta ab hereticis ⁊ pᷣciſis m foꝛmã eccleſie cele⸗
bꝛata. vera eſſe ⁊ rata.quia recedentes ab eccleſia ius

dandi ⁊ ↄſecrãdi nõ ꝑdiderũt.⁊ qſic ab hereticis oꝛdi⸗· ¶ Nota etiã bic ꝙ licz
nant᷑.cũ redeũt.iteꝝ oꝛdinãdi nõ ſunt.Que vo ab he poſſit ſaltari ab vno
oꝛdie omiſſo alio.pꝛe

hieronymꝰ
ſuꝑ Oſee.

b

reticis alit qᷓ; in ecclia fiũt.falſa ſũt ⁊ inania.⁊ q a tali⸗

inarivident no E ermiſſo tñ ſace
bus oꝛdinarivident᷑ nõ munꝰſed vulnꝰ accipiũt.⁊ ſjm terinmo Iññ Scerdo⸗

tio nõ põt eſſe epᷣus.

hãc differẽtiã varie de hijs loquũt᷑ doctoꝛes. Quidã extra de exceſſibꝰ pᷣla
vo dicunt eadem ſacr̃a ab hereticis pᷣciſis poſſe cele⸗ toꝝ ex literis. in fine.
bpꝛari q̃ a catholicis.ſi ab illis foꝛma ecclie ſeruet᷑.⁊ ab Si vo omiſit dyaco/
eis celebꝛata vera eſſe ⁊ rata qtum ad ſe.qtum vo ad daii epus eſt. killnz
effectũ. falſa eſſe ⁊ inania. ⁊ in hijs qͥ male tractant. eti redon Deſger. Jra
hijs qͥ male ſuſcipiũt.ideo irrita ⁊ falſ. a. qꝛ; qð ꝓmittũt tñ nõ eſt in baptiſmo
2 cõferre credũt.nõ tribuũt. Dhamnãda etiã dicunt. qꝛ qʒꝛ eſt ſacr̃m pꝛimũ.

illicite dantibꝰ vl accipiẽtibꝰ ſt ĩ iudiciũ. Polluta etiã

inare volũt. vulnus potiꝰ infligũt qᷓʒ graʒ cõferũt.

b ¶ Omnes tñ ⁊ dã/⸗
tes ⁊ accipientes ſy/

ipo debent denoiari.

¶ Agit de vicio qð incidit circa oꝛdinis dationẽ ⁊ ſui· P dicẽdũ ꝙ ſymon
ceptionẽ.ſ.ſymonia q́tum ad cupq. — igeo voluit emere vt
Ee ſymoniacis vo nõ ẽ abigẽdũ qn ſint heretici. qͥ ti pon ert. e
añ ſniaʒ degdatiõis ⁊ oꝛdinãt ⁊ ↄſecrãt. Et licʒ ſymo⸗ Enputat cid vtriq;
niaci ꝓpꝛie dicãt᷑ qͥ inſtar Symonis mag impciabilẽ ab ſpo denoiant᷑.Od
gratiã pcio cõducè volũt.⁊ q ꝓ miſterio ſacro pᷣciũ re obicit᷑ de voluntate.

cipiũt modũ gyeʒi Oyeʒite vocãdi ſüt oẽs tñ et dã⸗

dicendũ ꝙ qꝛ iſte iaʒ

dicũt᷑.nõ qᷓtũ ad ſe.ſᷣ ꝓpt᷑ indignã hereticoꝝ tractati⸗ accip .
onẽ.Jõ Gꝛeg.cõmunionẽ arrij vocat execratõʒ. ⁊ In menia Kieurt al
nocẽtiꝰ bonoſij oꝛdinatõz. dãnatõz. nõ ꝙ ita ĩ ſe ſint. ? mon ſolũ Daſzirdene
qꝛ male dãtes vł accipiẽtes tales facit. S icẽ etiã hiero. rc. ſoli emptoꝛes ſy⸗
ſacrificia eoꝛũ panẽ luctꝰ vocat.nõ qtũ ad ſe.ſᷣ q;dtum moniaci debẽt dici. et
ad effectũ. Hoõnulli vo tradunt illos hereticos qͥ in venditoꝛes gyezite.
ecclhia oꝛdinati ſũt.ius oꝛdinãdi ⁊ ↄſecrãdi etia cũ ſexꝑa zg glus fecit Pez⸗
ti fuerint hr̃e. Qui vo ĩ ſciſmate vł hereſi poſiti ab eis no re ⸗
oꝛdinati ⁊ iuncti fuerit.illo iure carẽt. ⸗ deoq; cũ oꝛ ezʒi vẽdidit.gᷓ mag ab

5
.
ℳ
H
NE

tp gratie reuelate. ⁊

tes ⁊ accipiẽtes ſymoniaci dicunt᷑.et vtriq; eadẽ ſen⸗ A
maioꝛem poteſtatẽ ⁊ tentia ꝑcellunt᷑. J Y egeiſt
ſpũalioꝛẽ voluit emẽ Eair de ſymonia qᷓtum ad penam. e ſſnan
ter bactuy holuie (Diffeft tñ inter eos qui oꝛdinant᷑ a ſymoniacis ſciẽter. *
Kgeei ne ſcis ⁊ eos q ignoꝛãter. Qui em̃ ſciẽteraſ vymoniacis ſe ꝑmi Ermnin
ß ille qᷣ petijt ex qua ſerint cõſecrari. ĩmo execrari.eoꝝ ↄſecratio oĩno irrita rrdrne
J iber alitate rcre⸗ eſt. Qui vo oꝛdinant᷑ a ſymoniacis quos cũ oꝛdinãä d idſiud
gebat ille ꝙ eſet mo · neſciũt eẽ ſymoniacos.qui ? tũc ꝓ catholitcis habenrr. rnene
gicuʒ. ſed pena lepꝛe eoꝝ oꝛdinatio miſericoꝛditer ſuſtinet᷑. ¶ Si vo aliqui Se bijſq̃ dicũt oglſnen
ſempiterne Alen obiecerint ſe nõ ↄſecratiões emere.ſed res ipas q̃ ex cõ ſe emere coꝛpa⸗ hinn
4 cVericz eade inia ſecratiõe ꝓueniũt. penit⸗ deſipere ꝓbant᷑.nã quiſqᷣs . lia nõ ſpua⸗ minml
ꝑcellunt᷑. Aidet᷑ ma- hoꝝ alterũ vendit ſine quo alterum nõ habet᷑.neutrũ . . maſien
le dicẽ.qꝛ grauiꝰ pecc vẽdere derelinquit. Symoniace aut hereſis triperti⸗ ehon⸗a⸗ Süagiche
aunt vendetes vt vt eſt diſtinctio. Alij em ſymoniacea ſymoniacis oꝛdi in i yrtluu
det᷑ q; minus appci/ nant᷑. Alij ſymoniace a nõ ſymoniacis. Alij nõ ſymo⸗ . tüfnd
nid eeber puni , niace a ſymoniacis. Tlñ̃ Nicolaꝰ papa. Statuimꝰ de⸗ Micola pa⸗ ene⸗
tranu viget ar eme, cretũ de ſymoniaca triptita hereſii.de ſymoniacis ſy-⸗ pa. nirg
tes pᷣſtant illi occaſio moniace oꝛdinãtibꝰvel oꝛdinatis.⁊ de ſymoniacis ſy⸗ .
nemvt accipiat vltra moniace a nõ ſymoniacis.⁊ de ſymoniacis nõ ſymoni R
ſoꝛtẽ. & ſi grauiꝰ pec/ ace a ſymoniacis. Symoniaci ſymoniace oꝛdinati vel t
Uras dceſpess ꝛinatoꝛes em caſones a ꝓpꝛio gradu decidãt.Sp/ lice
neremn 6en moniaci etiã ſymoniace a nõ ſymoniacis oꝛdinati ſilr lnnn
peccati eſt vnifoꝛmi/ ab officio remoueant᷑. Symoniacos vo nõ ſymoniace ucac,
tas. qꝛ nterg gfe ſol⸗ a ſymoniacis oꝛdinatos miſericoꝛdit ꝑ manꝰ ĩpoſitiõʒ cͤoelcge
rituſſancti facit iniu· ꝓtpis neceſſitate ĩ officio pmitiunꝰ ꝑmanere.Qð in⸗ ocjofutbe
ria. Sed graui? pen/ telligendũ eſt de hijs qͥ oꝛdinant a ſymoniacis igno⸗ 4W
lſt patm̃ ßm ☛ eos eſſe ſymoniacos.hos facit ſymoniacos non (Oclu
ſbiciuis ee kan dacd reatus criunnis ſed oꝛqinaua ſymoniaci. ¶ Alexãder ſiion
nis. et tůᷣ 7 3 a S Altoeobicd
pſone vẽgẽtis ⁊ emẽ̃ papa de hijs q violẽter a ſymoniacis vel hereticis 02/ remttcie
tis. grauiꝰ em peccat dinant᷑. Similit cũ decernit Alexãder papa ſymonia⸗ jozi
epus vedens ꝙ; ſdi· cos oĩno damnãdos ac deponẽdos. ſubintelligendũ rfenczin
tus emes. qꝛ tñ genꝰ eſt niſi violet qs attractꝰ fuerit. De hijs em̃ ⁊ a qᷣbuſſli ſſermapinhn
ceneſ i vtrim bet hereticis violẽter oꝛdinatj dicit J nnocẽ. ꝙ pñt hfe itbizedid
D i beclnk. aliquẽ coloꝛẽ excuſationis ſi ſtatim diſcedũt ab eis. et ſlerliig
5 d ¶Qui vo oꝛdinãt peſſimo eoꝝ cõciliabulo renũciant. blighe
a ſymo.⁊c. Aidet᷑ ma ¶ De idonei dinãd ie qᷓʒtũ ad etatẽ f Goſunt
le dicẽ. qꝛ tales ſymo eidoneltate oꝛdinãdoꝝ maxie qᷓʒtũ a ae. ,1.,5 (Feansi
niaci oꝛdinãtes ſunt (acxri inquit canones ſanxerũt. vt ſubdiacon nõ oꝛ⸗ MNicolaꝰ pa⸗ kfaſlogg
irregulares. ⁊ nõ hůt dinet᷑ ante.xiiij.annos.nec diacon⸗ an. xxv. nec pᷣiby- pa. tugfectößse
executiõz. ⁊ null? dat ter ante. xxx.deinde ſi dignꝰ fuerit ad epatũ eligi põt. chor: S
98 nõ halet. 5nõ dat qð nos etiã pari mõ ſeruare iubemꝰ. Itẽ Fabianꝰ. Si Fabianus. recſtat
regetids⸗ Itẽ wonat·¶qs. xxx. etatis nõ impleuerit annos. nullo mõ pᷣ̃ſbyter ͤilu
Anibi nors ſaſtinen? oꝛdinet. ſi valde ſit dignus. qꝛ et ipe dominus.xxx. ſrihten
ab ecclia. ⁊ ipᷣe ẽ eᷣus annoꝝ baptiſatꝰ eſt.⁊ ſic cepit docere. ⸗ niün ir
meus. et ego cõpelloꝛ ””ꝗM “ fommnnuſn
ad ſacros oꝛdines.q̃rit qᷓd nũc facere debeã. Si em̃ ſciẽter oꝛdiner a ſymoniaco ſũ irregularis ⁊ punioꝛ tanq;; ſühtttn
ſymoniacꝰ.Si nõ oledio pecco moꝛtalit ⁊ ſcãdaliſo. videt ĩ tali caſu ſit h ꝑplexus.Reꝰ dicẽdũ in pᷣmo N
caſu executionẽ hʒ a iure.q pter ignoꝛãtiã talẽ reputat eũ excuſatũ. oꝛdinẽ vo hʒ a ſymoniaco. In ſecũdo uicäſei
debet quãtũ põt ſubterfugere. ꝙ ſi nõ põt mag patit᷑ ꝙ; agat.⁊ habet᷑ tũc ꝓ excõicato.vnde vel debet oꝛdines 1Rioſi
differre. vel ad aliũ epm ire. ſi nõ põt ad alin.debet ſuſtinere. ⁊ cũ ecclia ſuſtineat dz ⁊ ipſe ſuſtinere ſicut ille gäin
6 q ignoꝛat. e ¶ Quiſs hoꝝ alterã vendit ⁊c. NHidet᷑ male dicere.qꝛ ius patronatꝰ annerũ ẽ fundo inſeꝑa⸗ egtini
biliter. cũ ius patronatꝰ ſit ſpñale. ⁊ nõ poſſit vendi ſine ſymonia. impoſſibile ẽ ꝙ talis fundꝰ ſine ſymonia ſtintle
vendat᷑.Rꝰ dicẽdũ ꝙ mr nõ loquit᷑ de tpalibꝰ quibꝰ annexa ſunt ſpũalia.ſᷣ ecõtra de ſpnalibꝰ qͥbꝰ annexa ſt oee ſti
tꝑalia.ſicut ẽ pᷣbenda.⁊ ſtalibꝰ bz locũ vᷣbũ mgfri nõ in pᷣmis. Fudus em̃ nõ eſt annexꝰ iuri patronatꝰ.ſ ma⸗/ lineotgin
gis ecõuerſo. Ael dicendũ ꝙ intelligit de eo qd ita iñctũ ẽ ſpnali ꝙ tenet locũ ſpũalis.Sed fundꝰſiue villa cui fͤff
7 ius patronatꝰ annexũ ẽ tenet ve röõnem rei tpalis. f Symoniace aũt hereſis triptita ẽ diſtinctio. Quenit fninch
auibꝰ modis ↄtrabit᷑ ſymonia. ↄſueuit dici ꝙ qͥnq;ʒ modis.qui bijs vᷣſibꝰ cõtinent᷑. Munus.lingua.timoꝛ. zpzche
ro· cñ fama populari. Mõ faciũt grat ſphjale dari mn boc yiget g mor inſufficieter tres mogob aifenet. inne i

„ HMa

4i,

rtptiinß
Pnußi ihn⸗
nin it
Edweetis
itrgtil

2oꝛdinare. ac.

.

Inkta boc querit de ſufficiẽtia boꝝ modoꝝ. cñ em̃ fama ſit tonus odoꝛ ſicut lonũ exemplũ.nd videt᷑ ꝙ ſit qd
tpale. Itẽ i ve.le.halebat ſacerdotiũ iure ꝓpinqͥᷣtatis. cũ illð nõ eẽt pctm̃.nõ videt᷑ ⁊c.Rꝰ dð.q ꝓpꝛie loquẽ

do ſymonia ẽ in pcio qd qͥdẽ intẽdit auariciã.maxie c

intuenit pactio. ⁊ itaſymonia denomiat᷑ H a nigro.Et

põt fieri triplicit.qꝛ pciũ põt dari ita ꝙ ſymoniacꝰ nõ recipit.vtpote.qꝛ dat᷑ collateralibꝰ.wi põt dari a colla⸗
teralibꝰ oꝛdinati. vel põt ipᷣe oꝛdinatꝰ dare oꝛdinatoꝛi.tũc eſt ſymonia i oꝛdinis ſuſceptiõe.⁊ ꝓpꝛie loquedo in
bijs tribꝰ modis. Ael alit᷑.qꝛ aut oꝛdinatꝰ dat ⁊ ille recipit.⁊ tũc ſymoniace oꝛdinat᷑ a ſymoniaco. Aut quia
nec iſte dat nec ille recipit.ſᷣ ille als fuit ſymoniacꝰ.⁊ tũc oꝛdinat᷑ nõ ſymoniace a ſymoniaco. Penes boc ſu/
mit᷑ diſtinctio mgr̃i ſatis ſufficiẽs.ſed in cõi diſtinctiõe modoꝝ accipit᷑ ſymonia gnaliꝰ.a q̃ pauci ſunt hodie
imunes in dero reſpectu miſtitudinis.vtpote.qñ ille qͥ oꝛdines tribuit.vel aliꝰex cauſa inoꝛdinata acqͥrit ſiue
oꝛdinuẽ ſiue bñficiũ.⁊ iſti ſunt.v.modi quoꝝ ſufficiẽtia pʒ ſic. Si aliqͥs inoꝛdinate mouet᷑. aut ex timoꝛe male
bũñiliãte.⁊ ſic eſt vnꝰmodꝰ.Aut ex amoꝛe male inflamate.⁊ tũc cũ triplex ſit amoꝛ.ſ.ſuꝑbiavite q̃ amat homi⸗
nes. ⁊ ↄcupia carnis. ⁊ ↄcupia oculoꝝ. Penes ↄcupiſcẽtiã oculoꝝ accipit᷑ illa qᷓ eſt in nũmo que cõpꝛehẽdit
omne terrenũ ⁊ obſequiũ vile. Penes amoꝛẽ carnalẽ accipit aliud mẽbꝛũ.ſ.caro qd cõpꝛehẽdit inoꝛdinatuʒ
amoꝛẽ ſiue reſpectu ꝓpinquoꝝ ſiue reſpectu alioꝝ.vt ſi qs amoꝛe foꝛnicarie ꝓmoueret filiu foꝛnicarie.Si at
qᷓ;tũ ad ſuꝑbia.dupliciter.Aut ꝓut appetit fauoꝛẽ vt bypocrita.⁊ ſic eſt fauoꝛ ſiue fama popularis.aut put
appetit laudari. ⁊ ſic lingua.⁊ ſic patʒ ſufficiẽtia. Ael vt diſtinguat᷑ munꝰ a manu.a lingua.⁊ coꝛde.⁊ duplex

„ — 7„ ——

motiuũ timoꝛ 2 amoꝛ.⁊ ſic erũt.v.modi.⁊ ꝑ hoc pʒ numer? ⁊ ſufficiẽtia.Ad illud q obijcit᷑ de fama.dicendũ
q; fama magnũ bonũ eſt nõ appetẽti ſicut viro iuſto.ſᷣ appctẽti ⁊ latoꝛati ad hoc nõ eſt magnũ bonũ ſic hypo⸗
crite. Añ Pꝛouerb.x. Memoꝛia iuſti cũ laudibꝰ.⁊ nomẽ impioꝝ putreſcit. O obijcit᷑ de ↄſanguinitate nõ ẽ

D intelligentiã pñtis diſtinctiõis duo pᷣnci/
paliter qᷓrunt᷑. Pꝛimo q̃rit᷑ de poteſtate oꝛdi/

—

ca pꝛimũ qrunt᷑ qtuoꝛ. Dꝛimo vtrũ ſolꝰ epus pofſit
oꝛdinare. Secũdo vtrũ epᷣus bereticꝰ poſſit oꝛdines

dare. Tercio vtrũ ſymoniacꝰ epus aliquẽ valeat oꝛ/
dinẽ vendere. Quarto vtrũ oꝛdines dans ſymoniace

hocipᷣo fiat hereticꝰ. M
¶Mꝛ ſolus epus poſſit oꝛdinare oſtẽdit᷑ Hacb. xiij.

ſine vlla ↄtradictiõe qd minꝰ ẽ a maioꝛe.ſed oꝛdinũ

collatio ẽ ꝑ bñdictiõs. neceſſe ẽ ꝙ ille qͥ oꝛdines cõ/
fert eminetiã hẽat vltra oẽs oꝛdines.ſᷣ talis nõ ẽ niſi
epᷣus.S ⁊c.¶ Itẽ Iſidoꝛꝰ i li. Ethimolł.ca.xij.loquẽs
de officio ep̃i dicit.ipᷣe ⁊ ſummꝰ ſacerdos coipᷣo ⁊ põ/
tifex maximꝰ noiat᷑.ipᷣe em̃ efficit ſacerdotes atq; le/
uitas.ipᷣe oẽs eccliaſticos oꝛdines diſtonit.
eccleſiã gubernare.ſᷣ gubernatio eccleſiaꝝ ſpectat ad

tẽ eius ẽ in ecchia oꝛdines ↄferre ad quẽ ſpectat i

ecclia filios gñare pfectos.ꝓ eo ꝙ oꝛdo collocat i ſta
tu pfectiõig. Sʒ B e illiꝰ ſoliꝰ qͥ ẽ ſpõſus.hᷣ aũt ẽ eᷣus

ergo ⁊c. ¶ tẽ maioꝛis dignitatis ẽ oꝛdines diſpen/⸗
ſare qᷓ; ſit ſaccẽm ↄfirmatiõis dare.ſed pᷣmũ eſt epᷣoꝛũ
tm̃. ⁊ ſecudũ.¶ ¶ Cõtra.j.Thim̃.iiij. Moli negligere
gratiã q̃ tibi data ẽ ꝑ impoſitionẽ manuũ pᷣſbyteri.g

ipᷣmitiua ecclia erat manꝰ epᷣis imponere. g

fit ꝑ manuũ imꝑoſitionẽ. cui cõpetit manuũ imꝑpo/
ſitio. cõpetit ⁊ poteſtas oꝛdinãdi.bᷣ pᷣma cõpctit pᷣiby
teris. ⁊c. Pꝛobatio medie dilſ.xxiij.pᷣſbyter cũ oꝛdi/
nat᷑ epᷣo eũ bñdicẽte.⁊ manũ ſuꝑ caput cius tenente.

2 0ocës p̃ſhꝛi q pñ̃tes ſunt manꝰ ſuas iu manꝰ epᷣi te/

neãt ſuꝑ caput illiꝰ.Sᷓ ⁊c.¶ Itẽ qd ꝑfectũ eſt. põt in

tale q̃le ipm eſt.ſᷣ oꝛdo ſacerdotalis ẽ oꝛdo ꝑfectus.S

põt in tale q̃le ipᷣm eſt.ergo videt᷑ ꝙ ſacerdos ſacer⸗
gotẽ poſſit facere. ¶ Itẽplus ẽ coꝛpꝰ vñi cõficere q;
aliquẽ oꝛdinare in aliquo gradu ecclłiaſtico.ſed pᷣmũ
eſt nõ tm̃ epᷣi ſed etiã ſacerdot.ergo pari rõne videt᷑
qꝙ oꝛdinatio clericoꝝ. ¶ Itẽ plus pᷣeſt ſacerdos dia/

cono qᷓ; pᷣeſt epᷣus epo.ſed epᷣus põt aliũ ꝓmouere et
cõſecrare in ep̃m. multo foꝛtiꝰ ſacerdos põt facere

diaconũ. ꝗpter boc ẽ q̃ſtio cũ minꝰ a maioꝛe bñdicat
quõ epᷣus poteſt bñdicere epᷣm.⁊ qd amplius ẽ archi/

nãdi.Secũdo de poſſibilitate oꝛdinãdoꝝ.Cir

¶ Item
rõne videt᷑.qꝛ eiꝰ ẽ in ecclia oꝛdines coſtituere.cuiꝰ ẽ

ßr ſunt ſupintendẽtes. ergo ⁊ diſpẽſatio oꝛdinũ

teʒ oꝛdinatio oꝛdinũ pᷣncipaliũ

men ratio multũ valet.

ſimile.qꝛ ſacerdotiũ veteris legis erit carnale.5 illud noue cſt ſpnale.⁊ ſic patẽt ea qᷓ ſunt circa iſtã partẽ.

ep̃ᷣm.qð adbuc maius ẽ hoſtiẽſis bñdicit papã. ¶ ¶ Re?
dicendũ ꝙ ſicut ſacri canones dicũt. ſᷣm ius cõenon
põt aliqͥs oꝛdines diſpenſare pᷣſertim oꝛdines ſacros
niſi ſolus ep̃us. HMuiꝰ ſtatutũ oꝛtũ bʒ ex ſacra ſcptu/
ra.⁊ ſpũſſancti oꝛdinatiõe. Ex ſacra ſcriptura.qꝛ cuʒ
dñs dũſio genera diſcipuloꝝ habuit.quoſdã in nume-
ro duodẽo.quoſdã in numero ſeptuageſimo. pᷣmos

aplos nomiauit ſuꝑ quos fundauit ecdeſiã.ipos tñ

pmo fundaundo in ſe.alios ſimplices diſcipulos ap/
pellauit. aplis pᷣmo fuit collata poteſtas imponẽ/
di manus ⁊ cõſecrandi. nõ aũt ſimplicibꝰ diſcipulis.
ſicut patz ex textu ⁊ ex glo. Act᷑.viij.Et qm̃ aplis ſuc

ceſſerũt epi.diſcipulis vo ſacerdotes ſimplices ſicut

theo.j.Thim̃.v.dic.manꝰ cito nemini ipoſueris.Cõ

ſiliñ etiã ſpſſſancti cõcoꝛdat.quo ⁊ ſcripture ſũt edi/
te ⁊ cõſtitutiones eccliaſtice.qꝛ eſt oꝛdo.poteſtas eſt.
ſiuc in oꝛdine poteſtas tradit᷑.ideo ab eo debet tradi

habet᷑ diſt. xxj.ca.in nouo teſtamẽto.⁊ ita patꝭ ꝙ au-
toꝛitas oꝛdinãdi ⁊ manꝰ im ponẽdi ᷣm foꝛma eccie
pᷣ mitiue ep̃is appꝛopꝛiat᷑. Añ ⁊ apls ſcribẽs LChimo

qui poteſtatẽ habet.⁊ inqtũ habet poteſtatẽ. oten

tem autẽ gradus diſtribuere ⁊ cõferre nõ eſt cuiuſti/

bet potentis. ſed eius qui in potẽtia ſupeminet. ſicut

patct ctiam in regimie curie ſecularis. Ad hoc ergo
ꝙ oꝛdo recte tradat᷑ diſponit ſpũſſanctꝰ.qꝛ tradit᷑ ab

eo qͥ nõ ſolũ oꝛdinẽ habet. ſᷣ qui etiã habet oꝛdines ꝑ
quos eſt potẽs ſicut ⁊ alij.⁊ eminentiã dignitatis per

quã potceſt ſuꝑ alios. Hunc autẽ dicimꝰ oꝛdinẽ.qui

dicit oꝛdinẽ cum eminẽtia.ideo patet ꝙ duo requirũ/

„

tur ad hoc ꝙ epus poſſit oꝛdinẽ ↄferre.ſ.ꝙ ille babeat
illuz o: diné. ꝙ habeat epalem digitatẽ. Alia ratio

eſt. a ſi paſſim omnibus eſſet cõceſſum.tot admitte⸗

rent᷑ ad oꝛdincs. ꝙ nõ ſcruaret᷑ oꝛdo.imo potius ge/
neraret᷑ cõfuſio. ⁊ ideo diſpoſitũ eſt dei cõſilio ꝙ ſo/
lis epiſcopis oꝛdinũ diſpenſatio ct alioꝝ officioꝝ vt
cõſecratio abbatũ.monialiũ.⁊ eccleſiaꝝ ⁊ conſimiliũ
concedat᷑. Poſſet etiã alia ratio afſignari.ſiue ex hoc
ꝙ cpiſcopꝰ ſponſus eſt. ſiue ex hoc e ſacrament oꝛ⸗
dinis ſtatum pfectionis dicit.ido hijs qui babent po

teſtatis eminentiã debuit reſeruari. ⁊ epᷣus tanq;ᷓ ſpõ

buit generare. Pꝛima ta⸗
dillud qð obijcit᷑ de im/
poſitione manuñ pᷣſbyteri. dicendũ ; pᷣſbyter vocat
ibi ſenioꝛ. ⁊ aplus intelligebat ſeipᷣm ꝑ impoſitioneʒ
manus pᷣſbyteri. Glo. p̃byterum vocat cpigopi vdl

ſus filios id eſt ꝑfectos

11

pꝛeſbyteri.id eſt pᷣſbyteroꝛũ.quia ſicut dicit ius.ſaltẽ berxetieus epiſcopus vere oꝛdinat ſi foꝛmã eccleſiaflt.· ai
eres ſacerdotes debent manus imponere.ſed tamen cam ſeruat. ¶ Item ſi aliquis catbolicus intra eccle- icce
ipſi non imponũt vt dantes potłſtatem vel oꝛdiney. ſiam oꝛdinet᷑.⁊ poſt in hereſim labat᷑.ſi iterum reuer n
quia ab vno ſolo dari poteſt ⁊ debet.vnde ipᷣi nõ beę tat᷑ non reoꝛdinat᷑.ergo oꝛdines labendo in hercſim ulteri
nedicunt.ſed ſolus epiſcopus.ſed hoc eſt in ſignũ cõ/ nõ amiſit.pari ratione nec epiſcopus dignitatem ſiue ſafuͤr
ſecrationis ſue. Et per hoc patet ſequẽs.quia manuũ gradũ epiſcopaleʒ. ergo epᷣus hereticus habet illam 4 ſig
impoſitio non facit oꝛdinẽ niſi illa que iuncta eſt be- dignitatem ſiue excellentiã oꝛdinis.ergo ⁊ operatio/
12 nedictioni. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de ꝑfectione.di / nem conſequẽtęm ipᷣam de facto. ergo ſi oꝛdinat oꝛ⸗ nu
cendũ ꝙ eſt ꝑfectio ſufficientie ⁊ redũdantie.Ad hoc dinatuʒ eſt. ¶ Item caracter eque vere eſt in malis ul ſn
autẽ q aliquid faciat aliud ſibi ſimile vel ꝑfectum nõ vt bonis.⁊ eque vere impꝛimit᷑ malis vt bonis. ergo hin
ſufficit ꝙ ſit ꝑfectũ pfectione ſufficiẽtie ſed redũdan/ pari ratione eque bene datur a malis ſiue puerſis vt ſgtigſu
tie. Et quoniam in ſacerdote eſt ꝑfectio ſufficiẽtie.ein a bonis.ergo cum eſſentia oꝛdinis in caractere cõſi⸗ Slgliſu
epiſcopo ratione cminentie ſupaddite eſt ꝑfectio re/ ſtat. patet ⁊c. ¶ Contra. Innocẽti? dicit ⁊ habeæ in –
dundantie.ideo hec ꝑfectio ſum̃cit ad generãdum fi/ litera.conſtat eum qui honoꝛẽ amiſit. bonoꝛem vare MN
13 lios ꝑfectos nõ pᷣma. ¶ Ad illud quoq obijci᷑ plꝰ nõ poſſe. ſed talis eſt hereticus. ergo ⁊c. ¶ Itẽ. . q.. oi
cſt coꝛpus domini cõſecrare ⁊c.dicendũ ꝙ illud argu benedictio illi in maledictionẽ conuertit᷑ qui ad boc J huſfenl
mentũ peccat duplicit᷑. Pꝛimo qꝛ poteſtas oꝛdinan fiat hereticus oꝛdinat᷑.ergo ſi ꝑx maledictionẽ nul- keitacnr
di pᷣſupponit oꝛdinationẽ ⁊ ſuꝑaddit.per quã non ſo, lus ꝓmouet᷑ ad oꝛdinem.patet ⁊c. ¶ Item plus eſt
lũ eſt oꝛdinatus ſed etiꝗ oꝛdinatoꝛ.⁊ ideo pᷣma eſt fal aliquẽ ad oꝛdiuem pmouere qᷓ abſoluere vel ligare
ſa.Et iterũ conſequẽtia non valet.quia non ſequit᷑ſi ſed hereticus pᷣciſus nullũ poteſt abſoluere vel liga⸗
aliquis poteſt in maius ꝙ poſſit in minus. niſi maiꝰ re.ergo nullũ poteſt ad ſacrum oꝛdinem ꝓmouere. ſannl
includat illud minus. vt ferre duos modios includit ¶ Item inferioꝛ poteſtas nõ poteſt agere niſip con in tuie
14 vnum. nõ ſic eſt in ꝓpoſito. Ad illud quod obijcĩ tinuationẽ cum ſi upioꝛi 2 ꝓpꝛia poteſtate.ſed poteſta iſhin
ꝙ; magis ſuꝑat ſacerdos diaconũ ⁊c.dicendũ ꝙ verã tis plenitudo eſt in ſummo pontifice. a quo ſeꝑatus tlwnonl
eſt ꝙ magis ſuꝑat q; epiſcopus ſuꝑat epiſcopũ qͥ eſt ⁊ diſtinctus eſt hereticus pꝛeciſus.ergo vterq; nihil luco ingt,
iam. ⁊ ſuꝑ illum nõ habet poſſe.ſed non magis quey omnino poteſt dare de hijs que ſpectant ad eccliaſti⸗ lchde
ſupat ille qui eſt epiſcopus in actu. illuʒ qui eſt e=ͥus cas poteſtatea. ¶ Reꝰ dicendũ q ⁊ ſi iſta queſtio ali⸗- 1 G onſtl
ſaborchela. Pꝛeceſe⸗ 2 ſi magis ſupet in oꝛdine ſm quãdo fuerit dubia multũ apud pᷣdlaros doctoꝛes mut
quem accipit᷑ ratio oꝛdinati.non tamẽ in oꝛdine ſm omnibus ſacramẽtis tam de baptiſmo qᷓ; de alijs. ꝙ ſulten
quem accipit ratio oꝛdinatis qualis eſt in io non in nõ eſſeut apud hereticos. tamẽ ꝑ illuſtriſimũ docto ſutnäme
15 pſbytero. ⁊ ideo nõ valet illud. ¶ Ad illud quod vlti rem Auguſtinũ apte eſt nobis bec queſtio patefacta haucen
mo queritur quõ epiſcopus benedicit epiſcopũ.dicẽ ꝙ ſacramẽta ecclhaſtica apud bereticos qui foꝛmam ntſſien
dum ꝙ boc nullũ eſt incõueniens.quia nõ benedicit ecdeſie ſeruant. ⁊ intentionẽ habent faciendi qᷣ fa/ hulknd
niſi inq;tũ caret oꝛdine ſiue dignitate epiſcopali. ⁊ ſiccit eccha.ſunt q;tum ad veritatem.q́uis nõ ſint qtũ iutlhnit
maioꝛ eſt. Sed tunc adhuc reſtat queſtio quo bñdicit ad vtilitatem. quia ſacramẽta diſpenſant. ſed tamen hmundſe
archiepm cum ille ſuꝑioꝛ ſit. ⁊ non poſſit dare quod fructum ſacramẽtoꝛũ nõ repoꝛtant. ꝓ eo ꝙ ſpũſſan⸗ loppfzmnen
non habet. Si tu dicas ꝙ hoc facit autoꝛitate ſummi ctus nõ confert gratiã extra catholicꝗ eccleſiã. ⁊ ideo ngitn
pontificis qui ſupeſt. tũc non minoꝛ reſtat queſtio de in omnibus ſacramẽtis que babent veritatẽ differẽ⸗ umcltcti
ipᷣo qualiter ſummꝰ pontifex benedicat ab epiſcopo tem ab vtilitate. gencraliter verum eſt. ꝙ apud here⸗ oſmni
boſtienſi. Si tu dicas ꝙ chꝛiſtus dedit ei bãc poteſta ticos poſſunt eſſce. omnia autẽ ſacramenta ſunt taliæ uſlin
te autoꝛitatiuc.quero.dato ꝙ ipᷣe nõ eſſet.nec eſſet cõ⸗ pᷣter ſacramentũ penitẽtie.cuiꝰ res eſt interioꝛ cõtri- iodittb
miſſa alteri.nũquid nõ poſſei ſummꝰ pontifex conſe- tio.ſine qua nulla vera eſt abſolutio. ⁊ cum qua nul⸗ ſonmonit
cari. ⁊ ꝗꝓpter hoc dicendũ ꝙ inſolubilit᷑ verum eſt ꝙ la abſolutio eſt vana vel inutilis.ideo omnia poſſũt ffocodie
dicit apoſtolꝰ ꝙ, minoꝛ a maioꝛe benedicit᷑ p ſtatu in diſpenſare ⁊ diſpenſaut veraciter pꝛeter ſolam ab⸗/ ſſchiapp
quo benedicit᷑.nam ſine cõtradictione verũ eſt.ꝙ nul ſolutionẽ penitentie. ⁊ ideo nulla iterant pꝛeter illa irntſc.
lus dat alij maioꝛem dignitatem ꝙᷓ habeat.nec mini niſi foꝛte vnctio extrema. ⁊ ſic cum oꝛdo babeat ca⸗ ſgen
mũ oꝛdinez dare põt quẽ nõ habet.⁊ ideo epiſcopus racterem qui pᷣter ſpirituſſancti gratiaʒ qua peccata etarinei
cõſecrans archicpᷣm vel papã oino non tribuit ei niſi delentur exi t. dicendũ ꝙ per eos poſſunt veraciter Macapiun
cõſecrationẽ epalem. Sed ille amplioꝛẽ habet autoꝛi diſpenſari.(/d illud g qð obijcit᷑ de Innocentio ⁊ 17 ſegernongg
tatem ⁊ iuriſditionẽ a ſubditoꝝ electione ſuo conſen Gꝛegoꝛio. ad illas duas autoꝛitates. dicendũ ꝙ ideo fiufing
ſu. ⁊ domini inſtitutiõe qui oꝛdinauit Petrũ et eius dicit᷑ recipere maledictionẽ qꝛ gram nõ recipit.ideo in bnnctiin
Lcceſſoꝛes ſun totam eccleſi. volens vt omnes qui dicit᷑ nõ reciꝑe bonoꝛcʒ:. quia nõ recipit executionẽ qᷓ munnn
anroteſta. ſi uerint. candẽ quam ⁊ Petrus habe⸗ oꝛdinat᷑ ab beretico pꝛeciſo.qui ideo dicitur oꝛdineʒ nets
nep “ amiſiſſe.ꝓ eo ꝙ oꝛdinis executionẽ amiſit. non quia ehzlte
, (Sucſkloif. b naie⸗ Gaeterem deleri non poteſt. ¶ Ad ülud ſiin
QAtrum epiſcopus hereticus poſſit dare oꝛdines. eſt ſimile guia ebDtio ſgec tstee aur e Kae ſann
Et ꝙ ſic videt᷑ Augꝰ cõtra ꝓmenianũ dicere.ſiẽ dici ſine fictione eſt. nullus autè ſcienter ab heretico ab. anntn
ein izosbar oleirar ioꝛdinatiõe. ſoluit᷑ qui careat fictione. Aliter tamen poteſt dici q; ui
da po⸗ ures autoꝛitates i litera. ¶Item ra/ poteſtas quadruplex reperitur in miniſtris ecdleſi i
tione videt᷑.quia ſicut ſe habet ſacerdos Piant⸗ Quedam nãq; eſt fuj mem hntchaliecr gun
clknn ſobaber epiſconns ad poteſtatẽ oꝛdinã vt poteſtas n en un nnan nhale⸗ n
gos quaeumcũq; hereticus ſi habeat in / nonicã pᷣncipaliter. vt poteſtas exco mmunicãdi. Que⸗ wie

tentioné ſgctendi a facit ccleſig yere coficſt. ergo et pam ſuꝑ oꝛqginem ⁊ eminentiq yt poteſtas oꝛcinadi⸗

ins Crpe
Eicer⸗
Neſilinn
Meorckün

nüsili, D

nsnnantei,

gänſutdle

ningene
donmfniie
Ficarglgn.
rubendetg
nmeunmn gna
wectawriüig
Ghchuitgen
Nafae moſr
risapngtt

eßeruneti
iorlih chd

Aödmengsl

MPtiſnofells

„

eg Auſmire
Stgri unn
lbarmsgtmn
NertMde
nniptnttem
Ntu zoeiit
Nartrtint
õ
bonnanitn
Prsckinttn⸗
Gitotanu
isidponnu
n en iut
Alutmnimi

nenhblu H

iuinn

Di.

—

Quedã ſuꝑ oꝛdinẽ ⁊ iuriſditionẽ. vt ptãs abſoluẽdi

2⁊ ligandi in foꝛo penitẽtiali.Et quoniaʒ caracter au/
ferri nõ poteſt. ideo poteſtas que cõſequit᷑ caracterẽ
de facto auferri nõ poteſt. Sed quoniã iuriſditio de

ſcendit oꝛdinate a ſuꝑioꝛi ad inferius.ita ꝙ plenitu/
do eſt in ſummo pontifice.ideo poteſt auferre eam. ⁊

poteſtatẽ que cõſequit᷑ ipam minui. ARñ poteſt excõ

municãdo auferre poteſtatẽ abſoluendi ⁊ excõmuni⸗-

candi.ſed non oꝛdinãdi. Et ꝑ hoc patet rñſio ad mul

ta.⁊ ad ſequẽs etiã.OQd em̃ obijcit᷑ ꝙ in ſummo pon
tifice ẽ plenitudo poteſtatis.verũ eſt ſm ꝙpoteſtas
cõſequit᷑ iuriſditionẽ᷑. que maxima ⁊ in termio eſt in
eo.ſed non inq;tum ſequit᷑ caracterẽ.quia ille imedi⸗
ate a deo impꝛimit᷑.⁊ eſt in omnibꝰequalis.tamẽ exe
cutio omnis poteſtatis debet fieri m eius regnũ.et
ideo ſi ipe ꝓbibeat nõ poteſt talis poteſtas licite exi/

re in actñ.quia ab ipo dependet.⁊ ſic patet totũ.

¶ Queſtio.iij. c

J ¶ Utrum ſymoniacus epiſcopus aliquẽ valeat oꝛdi

nem vendere.Et ꝙ ſie videt᷑.quoniã nihil pꝛohibet᷑

niſi qd fieri eſt impoſſibile. alioquin fruſtra ꝓhibet᷑.

ſed ſacri oꝛdinis venditio ꝓhibetur.j.q.j.ca. ꝓhibet.

ſanctoꝝ inq̃t patrũ exempla ſequẽtes oꝛdinari quẽqᷓ

in eccleſia dei vel ꝓmoueri per pecuniam autoꝛitate

ſedis apoſtolice modis omnibꝰ ꝓphibemus. ergo ⁊c.

¶ Item quod poteſt furtiue accipi poteſt etiã pecu⸗
nia emi ⁊ vendi.ſed oꝛdo ſacer poteſt furtiue accipi.
ſicut dicitur extra de eo qui furtiue oꝛdinem ſuſcepit.
vbi cum eis diſpenſat᷑ ſi ingrediant᷑ reli
ſunt in ſuſceptis oꝛdinibus miniſtrare.ergo ⁊c. Iteʒ
quod eſt in bumana diſpenſatiõe poteſt emi ⁊ vendi
ſicut ⁊ liberaliter miniſtrari.ſed oꝛdinum collatio in
bumana diſpenſatiõe conſiſtit. ergo poteſt emi ⁊ en
di.ergo ſymoniace dari. ¶ Itez caracter oꝛdinis ſtat
cum quãtacũq; culpa ⁊ malicia.ergo ⁊ poteſtas oꝛdi

nandi ⁊ oꝛdinem ſuſcipiẽdi.ergo quãtacũq; ſit in ali/

quo ſymoniaca pꝛauitas.tamẽ non videt᷑ dationem
vel ſuſceptionẽ oꝛdinis impedire. ¶ Contra. Gꝛego/

rius dicit ⁊ habet᷑.j.q.j.quicũq; ſtudet pꝛecij datione

ſacrum oꝛdinẽ accipere.nõ eſt ſacerdos.ſed inaniter
tm̃modo dici cõcupiſcit.ergo ꝑ ſymoniã oꝛdo nõ põt
ſuſcipi.ergo nec ſymoniacus dare. ¶ Itez Leo papa
ſic arguit.j.q.j.ſinon gratis datur vel accipit᷑.gratia
nõ eſt. Symoniaci autẽ nõ gratis accipiunt gratiam
que maxime in eccleſiaſticis oꝛdinibus operat᷑.ſi aũt

non accipiunt.nõ habent.ſi autẽ nõ habent.nec gra/

tis nec non gratis cuiq; dare poſſunt. ¶ Item dona

ſpirituſſancti ſunt in poteſtate dei nõ hominis.ideo

enim ſanctiſpiritꝰ dicunt᷑ ⁊ ſunt.quia ipᷣe ea donat.
ergo nemo poteſt ea babere niſi a ſpũſancto.ſed ſpi/
rituſſanctus cum ſit liberaliſſimꝰ nihil poteſt vẽdere
neq; vendit.ergo eius dona nec pecunia poſſunt yen
di. nec pꝛecio comꝑari. ſi ergo donũ ſpirituſſancti eſt

impoſſibile pꝛecio vendi vel emi. ergo nec ab aliquo
tem in ſacris oꝛdinibus.ſcʒ dia/
conatu ⁊ ſacerdotio ſpiritꝰ datur.quod patet ꝑ boc
dqð dicit᷑ ibi. Accipite ſpiritũſanctũ. ſed ſpirituſſanctꝰ
nõ poteſt vendi.ergo nec oꝛdines ſacri qui etiã eius

ſymoniaco dari.

datione conferunt᷑. Pꝛobatio minoꝛis.Quod poteſt

emi ⁊ vendi. poteſt in ſeruitutẽ redigi.ſed ſpinituſſan
ctus nõ poteſt redigi in ſeruitutem. ergo ⁊c. Querit

gionẽ ꝙ Bes⸗

de donis ſpirituſſancti ⁊c̃.di
qui de buiuſmodi donis gratis datis. Aut ratiõe ſui.
aut ratione annexi.⁊ ſᷣm hoc duplicẽ habent diſpen⸗
ſatoꝛem.qᷓ;tum ad ſe habent diſpenſatoꝛẽ ſpiritũſan-

ſtituti. ⁊ ſic cone

—
igitur quotnõ ſymohiaci ſtudioſa voluntas emendi
vel vendendi ſpirituale poſſit incidere in ſacroꝛum
oꝛdinum collatione vel alioꝛum ſpiritualium. cum
illa vt videt᷑ vendi non poſſint.¶ Re ad pꝛedictoꝛũ

intelligentiã eſt notandũ.qꝙ ſpirituale dicit᷑ triplicit

Ano modo ꝙ eſt ſpirituale pure.vt gratia⁊ virtutes
⁊ dona.⁊ hoc nec facto nec de iure vendi poteſt.imo
ſi quis babens vellet vẽdere.nõ ſolum nõ acquireret
amplius.ſed ctiaʒ qd haberet amitteret. Alio modo
ſpirituale eſt qd adiungit᷑ ſcʒ rei coꝛpoꝛali.que tamẽ
ratione illius ſpiritualis conſecrat᷑ ⁊ accipit rationẽ
ſpiritualis.⁊ hoc ſpñale de iure non poteſt vendi.pꝛo
eo ꝙ nõ poteſt poni ſub pꝛecio.de facto tamẽ ratione

☚

9

rei coꝛpoꝛalis vendi poteſt.⁊ talia ſunt ſacramẽta ec

deſiaſtica.Quoddã eſt ſpnale quod adiungit᷑ rei coꝛ
poꝛali. que tamẽ habet rationem rei tempoꝛalis.vt
calix cõſecratus vel etiã ius patronatus. quia ibi cõ⸗
ſecratio iuncta eſt argento. ⁊ ius patronatus fundo.
⁊ illud dicit᷑ ſpirituale.quia ſpirituali annexũ.⁊ hoc
de facto vendi poteſt.de iure nõ poteſt vendi.tamen

poteſt cum eo cui adiũctum eſt in venditiõe tranſire.

calix em̃ conſccratus vendi poteſt. ita tamẽ ꝙ conſe/
cratio non vendat᷑ ſed argenti valoꝛ.⁊ fundus ven⸗
di põt cui annexũ eſt ius patronatus.ſed nõ ipᷣm ius
patronatꝰ de iure quin cõmittat᷑ ſymonia. Hijs
notatis ad oꝛdines vèniẽdum eſt.in quibus eſt aliqͥd
de pꝛuno genere.ſcʒ gratia ſ. anctificans. aliquid de ſe⸗
cũdo.ſcʒ poteſtas miſterialis per aliquod ſignũ exte-
rius diſpenſata.cui inſepabilter eſt adiuncta. Pꝛimãꝗ
impoſſibile eſt pꝛecio comꝑare nec vendere.ſecundã
vo poſſibile eſt pꝛo pꝛecio dari.quia inſeꝑabiliter eſt
adiũcta cxterioꝛi ſacramẽto. ⁊ cũ illud poſſit ꝓ pecu/
nia dari.põt ⁊ illa poteſtas vendi.⁊ ſic patęt ꝙ ſymo⸗
niacus ſymoniace oꝛdines dare poteſt. ¶ Ad ilud
ergo quod obijcit᷑ de Gꝛegoꝛio ⁊ de Leone papa pa/

tet reſpõſio.ꝙ loquũtur de gratia gratũ faciente.que

non poteſt niſi gratis dari.⁊ hec eſt que ſacrum facit

nõ qtum ad poteſtatem que iũcta eſt rei exterioꝛi x
ſite in bomis diſpenſatiõe. ¶ Ad illud quod obijcit᷑

*

dũ ꝙ; dupliciter eſt lo

ctum qui caracterem impꝛimit vel totam trinitateʒ.

Mtum vo ad annexũ diſpenſatoꝛem babent bomi⸗
nem purum.⁊ pꝛimus nunq; vendit.ſed ſecũdus vẽ-

dere poteſt annexũ illi qd eſt quodamode ſpiritua.
le.⁊. ꝓpter illud emit᷑.⁊ ideo ipᷣa dona dicit᷑ vendere.
⁊ poteſt. cum in eius poteſtate cõmiſſa ſint tempo/
ralia diſpenſanda. ¶Ad illud quod obijcit᷑ vltimio
qꝙ ſpirituſſanctus nõ poteſt redigiin ſeruitutẽ.dicen-
dum cꝙ in ſeipᷣo vendi non poteſt. tamẽ eius eſfectus
vendi poſſunt.ꝓ eo ꝙ ſunt in bumano dominio con
needendũ eſt veros oꝛdines a ſymoni-
acis poſſe dari. ꝙᷓuis nõ dent᷑ nec recipiant᷑ ad vtili-

tatem ſed potius ad damnationẽ. ⁊ bonũ cõuertat᷑

eis in malũ.

Aueſtio.üiij. d
¶ AUtrũ dans baiſtes rnomiace cr bocio fiat be⸗

reticus. Et ꝙ ſie videt᷑. Gꝛeg.in regiſtro ⁊ babet᷑ pꝛi⸗

ma.q.j.pᷣſht ſi per pecuniã ⁊c̃.decimas.⁊ altare ⁊ ſpi

rituſanctũ emere vel vendere GGnopigcalzerchin

20

21

22

cus fiat hereticus.

nullus fideliũ ignoꝛat. ¶ Item in eodem. quiſs per

ccuniã oꝛdinat᷑.ad hoc vt fiat hereticus ꝓmouet᷑.

Item. j.q.j.eos q pecunias ⁊ infra.tolerabilioꝛ eſt

macedonij ⁊ eoꝝ q̃ circa ipᷣm ſt᷑ ſpũſſãcti impugtoꝝ

ipia bereſis.illi em̃ creaturã ⁊ ſeruũ dei pr̃is⁊ filij ſ.ſ.
delyꝛãdo fatent᷑.iſti vo eũdẽ ſpm̃ſanctũ efficiũt ſeruũ
ſuum.ergo videt᷑ ꝙ ſit ibi ꝓpꝛijſſima bereſis. ¶ Iteʒ
omnis qui extimat donũ dei poſſideri errat ⁊ bereticꝰ
eſt iudicãdus.ſed omnis vendens vel emẽs oꝛdines
extimat donũ dei pecunia poſideri.ergo ⁊c̃.
nullus eſt maioꝛ erroꝛ circa naturalia ꝙ; vni contra/
rio attribuere ſuum contrariũ.vt ſi quis ponat albũ
nigrũ.⁊ circa maioꝛes nullus maioꝛ ꝙᷓ ponere bonũ
malũ.ergo nec circa diuina aliquis eſt maioꝛ erroꝛ qᷓ;
ponere dei gratiã non eſſe gratiã.hoc autẽ ponit om⸗
nis qui cã emere vel vẽdere cõtendit.ergo ⁊c. ¶ Itẽ
ſicut filio attribuit᷑ ſapiẽtia.ita ſpniſancto largitas.

ſed qui attribueret filio inſipientiã laberet᷑ in here/
ſim.ergo qui attribuit ſpũiſancto auariciã hereticus

eſt.ſcd qui credit dona ſpũſſancti per pecuniã vendi
vel emi eſt huiuſmodi.quia ponit ſoiritũſanctũ eſſe
venalem.ergo ⁊c̃.¶ Contra.nulla hereſis eſt in con/
tractu ſed in credulitate.ſed ſymonia eſt in cõtractu
emptionis ⁊ venditiõis.ergo non videt᷑ ꝙ ſymonia/
tez hercſis eſt peccatũ in filiũ
⁊ contra veritatẽ.ſed ſymoniacus peccat cõtra ſpiri/

tuſſancti gratiã ⁊ bonitatẽ.ergo non videt᷑ eſſe bere/
ticus. Q Item nõ videt᷑ labi in aliqd peccatũ vendẽ⸗

do ſpũſſancti donũ.qꝛ dicit᷑.j.Regꝗ.ix.de Saul.et.iij.
Neg.xiiij. de vxoꝛe Hieroboam ꝙ vtriq; ad ſanctos

ꝓpbetas pꝛeciũ detulerũt ꝓ ꝓphetia.⁊ manifeſtů ⁊ cõ

ans eſt ꝓphetiaʒ donũ dei eſſe. ergo ⁊c. tem per

apoſtolũ.j.Coꝝ.ix.ſi nos vobis ſpũalia ſeminamus.
nõ eſt magnũ ſi carnalia veſtra metamꝰ. ergo licituʒ

eſt ꝓ ſpnalibus carnalia accipi. non ergo videt᷑ pec/
care.

habes. ergo ⁊c̃. tem qui emit dat tꝑale ꝓ ſpũali.

ergo carius habet ſpirituale q; carnale.ergo nõ auer-
tit ſe ab incõmutabili bono.imo ſe potius conuertit.

ergo nõ peccat.qꝛ peccatũ eſt auerſio ab incõmutabi⸗/
li bono ⁊ cõuerſio ad cõmutabile.¶ NN dicendũ ꝙ ſa

cri oꝛdines nec aliquod ſacramentũ pꝑer pecuniã dari

poteſt ſine graui ⁊ enoꝛmi peccato.ꝓ eo ꝙ ſpũale qð
ex ſola libertate ꝓ ſui dignitate dandũ eſt mercat᷑ et
facit vile. Rurſus qꝛ illud qð erat impᷣciabile ſub pꝛe
cio ponit.qd nullo mõ poteſt fieri quin fiat cõtume/

lia ſpnñiſancto.ideo illud non tm̃ eſt malum in ſe imo

etiã m ſe. Si aũt tu queras a me vtrũ ſit peccatoꝛ in
fide vel in moꝛibus.dicendũ ꝙ ille qui emit vel vẽdit

ſpiritualia.aut credit ea ꝓ pꝛecio poſſe eſtimari.⁊ va
loꝛi rei terrene equari.⁊ ꝓ pecunia poſſideri.⁊ hec eſt
hereſis manifeſta.⁊ ſic eſtimauit ſymon magus.talis
em̃ erat infidclis.quia credidit gratiã nõ eſſe gratiã.
Aut ille qui vendit ⁊ emit nõ credit ꝙ gratia dei per

pecuniã compꝑet᷑.ſed tamẽ putat ſe ſpirituale aliquid

aſſequi qd ad humanã ſpectat diſpenſationẽ.⁊ ſic nõ

eſt peccatũ fidei ſed moꝛũ.quoniã talis poptime no⸗

uit ⁊ male facit. ſicut ⁊ ille qui foꝛnicat᷑ ſciens foꝛni/

cationẽ eſſe peccatũ nõ errat in fide ſed in vla moꝛũ.
⁊ ſic ſymoniacus eſt auarus.⁊ in peſſima ſpecie aua/
ricie.nec eſt hereticus ꝗpꝛie.ſed tamẽ a ſanctis bere/

tey

Wtem nõ videt᷑ peccare qui emit.qꝛ reguum
celoꝛũ qdð eſt ſupꝛemũ inter omnia vendi põt ⁊ emi.
ſicut dicit Gꝛegoꝛiꝰ.regnũ celoꝛũ tantũ valet quãtuʒ

IIII

ticus vocat᷑. ſiueqꝛ id mod beretici opat᷑ ſiue put

hereticꝰ pijcit᷑ a dei ſeruitio ⁊ cultu pꝛopter enoꝛme
ſcelus.⁊ ſic patet quomõ reſpõdendũ ſit ad iſlud qʒ
obijciebat᷑ ꝙ ſymoniacꝰnon ſit bereticus. Patet etiã
qð ad vtrãq; partẽ obijcit᷑.¶ Ad illud do quod oſtẽ/

ditur ꝙ non ſit peccatũ vendere exemplo ꝓphetarũ.

dicendũ ꝙ nullus ꝗꝓpheta donũ vendidit ꝓpbetie qui
eſſet bonus ⁊ ſanctus.ſed ſolum mali. ſicut expꝛeſſe
repᷣhendunt᷑ tales in Michea.iij.vbi dicit᷑.ſacerdo/
tes eoꝛũ in muneribus iudicabant.⁊ ꝓphete in pecu⸗
nijs diuinabant. ꝓpter ws ſyon quaſi ager arabitur.

¶ Ad illud quod obijcit̃ de vxoꝛe Hieroboã ⁊ Saul 25
dicendũ ꝙ nunqᷓ legit᷑ ꝙ ille ꝓphete aliquid recepiſ-

ſent.ſed ignoꝛãter illi dicebant.quia moꝛẽ iſtũ accipe

cõſueuerunt quodãmodo a diuinis ariolis. qui non
d illud quod obijcitur ꝙ ſe/ 26

erant ꝓphete veri.
minans ſpiritualia poteſt metere carnalia. dicen/
dum ꝙ ſi pꝛopter hoc ſeminat vt illa metat finaliter.

maxime ſi pactio interueniat nõ eſt iuſticia.imo ma/

licia ⁊ auaricia.ꝙ ſi hoc nõ intendat pᷣncipaliter.imo
carnalia metit vt ſe ſuſtentet ⁊ ſpũalia ſeminet.nulla
eſt auaricia. nulla eſt mercatio. ĩmo manifeſta iuſti/
cia.ſicut multiplici cxemplo apoſtolus.j.Coꝝ.ix.p/
bat.quoniã talis debet ſuſtentari. AUnde ex hoc patet
ꝙ ſi doctoꝛ ⁊ cõſiliarius ⁊ medicus ⁊ alij qui laboꝛãt
d conſilio ſiue de doctrina pꝛeciũ recipiant ꝓpter la/
boꝛem ⁊ ſuam ſuſtentationẽc.nulla eſt culpa.nulla eſt
ſymonia. Si tamẽ quis venderet donũ diuinitus da
tum non laboꝛem ſuum iudicaret᷑ ſymoniacus.Silx
dicendũ eſt de celebꝛatione miſſarum et conſimiliũ.

d illud quod obijcit᷑ regnum celoꝛũ emunt. di ?7
cendũ. ꝙ emptio illa non eſt emptio ꝓ co ꝙ pꝛecium

eius nõ eſt niſi bona voluntas.que mercedẽ non in/
tuetur.vnde q;uis ſine mercede non poſſit ſeruire.tñ
quia liberaliter deſeruit᷑. nulla omino pactio interue
nit.totum ſpirituale eſt.

ↄuertat.tamẽ cõuertit ſe inoꝛdinate ⁊ boc eſt magis
auerti ꝙᷓ conuerti. Exemplo buius eſt in lucifero qui
ad deũ ſe ↄuertẽs volens ei equari.magis rececdit qᷓ

accedit. ſic qui cõuertitur ad emendũ donũ ſpũſſan/

cti.magis a deo recedit ꝙᷓ; ad eum accedit ⁊c̃.

Onſequẽter q;dtum ad ſecundũ articulũ que/
ritur poſſibilitate ſuſcipiendi oꝛdines.de q̃ᷓ
quatuoꝛ querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrum
hoc ꝙ ab aliquo poſſit oꝛdo ꝛecipi requirat᷑ ſexus vi/
rilis.an femina poſſit ſuſcipere. Secũdo vtrũ ad oꝛ/

dinis ſuſceptionẽ necefſarius ſit vſus rationis. Ter-
cio vtrũ neceſſaria ſit indiuiſio carnis. Quarto vtrũ
neceſſaria ſit cõditio libertatiss

(Oꝛ: ſexus virilis requirat᷑ oſtendit᷑ oͤmo ſic. Mul⸗
lus oꝛdo poteſt conferri niſi ei qui babet naturalem
poſſibilitatẽ vel aptitudinẽ ad illum.nullus autẽ ba-

bet poſſibilitatẽ ad oꝛdinẽ qui non babet ad tonſurã
⁊ coꝛonam.⁊ nullus ad boc babet naturalem aptitu/
dinem quẽ decet ſemꝑ habere velatũ caput. Si ergo
ſolum virum ꝑ naturã decet oꝛare capite nõ velato.

mulierẽ auteʒ velato capite. ſicut dicit.j.ad Coꝝ.xj.
qð nec ipᷣa natura docet. ergo ⁊c. ¶ Item nullus eſt

. d illud quod obijcit᷑ ꝙ 28
ſc conuertit ad bonum ſpirituale.dicendũ ꝙ quis ſe

grtunen
1o tetama
lcgzaregs
chsti
fmneſt
Ccerils:
tminin

9 hen

nicencie
ſcwosoꝛun
Colſtrij
uWaar
ſichcaltzre
Cccofunar
ſelagient
Ntontaene

incas d

Genwunte
dubäet
dict ſuntc⸗
lutbus inn
1pfendn
Cinesſua
Mennos
larncki⸗
ſſun E
ſattendat⸗
Nſendttgn
ncs ꝛcrb
muncabate
ſchriq
ionq
es Pno
ann
nmri
uath
chin ſan
peliuen
fit )e
liteſn

Klot
ſccte

insmsgin
Namln z
tneritn
hiinſhiun⸗
inonmittii
wilz lai
e!
luckainmt
rdoniduim
aüſſnonimd
nncini
Wnddeint!

1

Nrpafre

Cemmung
ſtli
Sõ
lilpgtiiſ
Leuitfu

Sõ

igatlün
mnnlii
miniſii
nuurl

winde⸗
Nceninn
niniſn
tinnfnit⸗
iornih,
nsOunc

poſſibilis a oꝛdines ſuſcipiendos niſi qui dei gerit
imacine. aꝛ in boc ſacrameto bomo quodãmodo fit

eus ſiue diuinus.dum poteſtatis diuine fit ꝑticeps.

ſed vir ratione ſerus eſt imago dei ſicut dicit᷑.j.Moꝝ.

xj ergo nulle modo mulier poteſt oꝛdinari. ¶¶ Item
in oꝛdine ſpũalis poteſtas datur oꝛdinato. ſed calis

poteſtatis nõ eſt mulier ſuſceotibilis. ſicut dicit. ..acd
Thimo.ij. mulierẽ in eccleſia docere no pmitto. nech
wominari in virũ. ergo nec oꝛdinis. ¶ Item oꝛdines

—

alij pparant ad epiſcopatũ ſi quis benc in illis cõuer⸗
ſetur. ſed eus ſponſus eſt eccleſie.ergo cum mulier
nõ poſſit ad epiſcopatũ ꝓuebi ſed tm̃ vir.alioqͥn ſpõ
ſus ecdeſie nõ eſſet. ergo ad oꝛdines antecedẽt
moueri eſt tm̃ viroꝝ.¶ Contra. Judicũ.iiij.legit᷑.
delboꝛa iudicauit iſrael ⁊ ei pfuit.ergo videt᷑ ꝙ muli/
eri cõpetat poteſtas iudiciaria. maxime qñ abundat
in gratia. ergo ⁊ poteſtas ſ. accrdotalis.
uo teſtamẽto videmus abbatiſſas quibꝰ cõmittant᷑
collegia regenda.ergo videt᷑ ꝙ eis cõmitti debeat po/

teſtas abſoluẽdi ⁊ ligandi. ergo pari ratione videt᷑ æ
¶ Item oꝛdo ſa⸗

cerdotalis ⁊ alij reſpiciũt animã ⁊ nõ carnẽ. Sʒ q;tũ

cõferri poſſit eis oꝛdo ſacerdotalis.

ad animã nõ eſt diſtinctio ſexus. imo ita imago dei E
mulier vt vir. ergo eque bene eſt ſuſceptibilis oꝛdinis.
Item nõ eſt maioꝛ pfectio ꝙᷓᷓ ſit ſtatus religionis.

nec maio: foꝛtitudo ꝙᷓ ſit in ppeſſione martyꝛij.ö mu
lieres admittunt᷑ tam ad religionẽ q; ad martyꝛum.
2 ergo debent 2 poſſunt admitti ad oꝛdinẽ ſacrũ.¶ Re

.

dicendũ ꝙ cõmunis hoc tenet opinio ꝙ mulieres ad

ſacros oꝛdines admitti nõ debent. Mam expꝛeſſc di⸗
ci᷑ diſ. xxiij. ſacratas deo fenias vel monachas.ſacra
vaſa vel ſacratas pallas penes vos cotingere.⁊ ince⸗

ſũ circa altare deferre platum eſt ad apoſtolicã ſedẽ.
que omnia vituꝑatiõe ⁊ reppenſione plena eſſe nulli
recte ſapienti eſt dubiũ.qua ꝓpter huiꝰ ſancte ſedis

autoꝛitate ne peſtis hec latius diuulget᷑ p omnes ꝓ.

uincias abſtergi citiſſme mãdamus.⁊ ſicut omnes

cõſentiunt ꝙ ꝓmoueri nõ debent. ſed vtrum poſſint
dubiñ eſt. Sane quoꝛũdaʒ opinio fuit voſſunt qui

dicti ſunt cathaſtige.qui etiã non ſolũ pᷣmiſſis autoꝛi-

tatibus innitunt᷑.ſed autoꝛitatibꝰ adherent canonũ

⁊ ꝓ ſe adducũt.in quibꝰ oſtendit᷑ mulieres antiquitꝰ

oꝛdines ſuſcepiſſe. Dicit᷑ em̃. xxvij.q.j.diaconiſſam.
ante annos.xl.nõ debere oꝛdinari ſtatuimꝰ. Et in ea/

„

dem queſtione ſi qͥs rapuerit vel ſollicitauerit diaco-
niſfam. Et ſimilit diſt. xxxij. ſit mẽtio de pᷣſbytera. SS

ſi attendat᷑ qdð dicitur diſtinctiõe. xxij. pſb yterã ⁊c.ihi
oſtendit᷑ ꝙ pᷣſbytere vocant᷑ vidue ſenioꝛes ⁊ mar/

tyꝛes.⁊ ex boc colligit᷑ ꝙ diaconiſſe dicebant᷑ que cõ

municabãt cuʒ diaconibꝰ in legendo omeliã.quibus

fiebat aliqua bñdictio. Ande nullo modo credendũ
Eẽ ꝙ dcß en canones mulieres fuerint ad ſacros oꝛ-
dines ꝓmotc Et m ſanioꝛẽ opinionẽ ? pꝛudentioꝛẽ
doctoꝛu non ſolũ non debent vel nõ poſſuut de iure.
verũetiã nõ poſſunt de facto. Et ſi querat᷑ ratio hui⸗
dicendũ ꝙ boc nõ venit tã ex inſtitutiõe eccleſie q;; ex
boc ꝙ eis non competit oꝛdinis ſacramentũ. In hoc
euim ſacramento pſona que oꝛdinat ſignificat xpᷣm

mediatoꝛem. ⁊ quoniã mediatoꝛ ſolum in virili ſexu

fuit. ⁊ per virilem ſexum poteſt ſi ignificari. ideo poſſi⸗
bilitas ſuſcipiendi oꝛdines ſolum viris competit. qui
ſoli poſſunt naturaliter rep̃ſentare. et m caracteris
ſuſceptionẽ actu ſignum bijs conferre. ⁊ iſta poſicio

es pꝛo

Item i no⸗

Pabil ioꝛ eſt ⁊ muitis autoꝛitatibus ſanctoꝛũ poteſt
Pirgls.
cendum ꝙ illa fuit poteſtas tempoꝛalis non ſpũalis.
Mulieribus autẽ bene licet tempoꝛaliter dominari.
ſed non ſpũali dominio. Cuius ratio eſt ꝙ ille qui do⸗
minat᷑ gerit typum capitis chꝛiſti.quoniã ergo mlier
tetee⸗ ecaput viri. idco oꝛdinari non poteſt.n
Ad illud quod obijcit᷑ de abbatiſſis.dicendũ ꝙ nõ
habent locum pᷣlationis oꝛdinaric.ſed quaſi loco ab-

(Ad illud ergo quod obijcit᷑ de delboꝛa. di/ 30

z31

batis ſunt ſubſtitute. ꝓpter ꝑiculum cohbabitandi ceiG

viris.vnde nõ poſſunt oꝛdinarie abſoluere nec liga/

re.officium autẽ ſacerdotale vel etiã cuiuſſibet oꝛdi-

nis cui datur. datur etiã poteſtas iſta. ⁊ oꝛdo ſignifi/-

cationẽ habet que nõ competit mulieri quis regimnẽæ

competat: ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ oꝛdo reſpicit

32

animã.dicendũ ꝙ oꝛdo nõ reſpicit animã tm̃.ſed ani-

mmã vt eſt carni cõiuncta.⁊ hoc ratione ſignificatõnis

que conſiſtit circa ſignũ viſibile.ac per boc etiam cir/

ca coꝛp ꝰ.⁊ cxecutio ⁊ vſus oꝛdinis cõiunctũ reſpicit.

quoniã nec oꝛdinis ſignificatio. nec etiaz diſpenſatio·

ſie cõpetit mulieri ſicut ſupius ꝓbatum eſt. ⁊ ſic pa/
tet illud. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de ꝑfectione religi

onis ⁊ martyꝛij.dicendũ ꝙ eſt perfectio que reſpicit

33

gratiam gratum facientẽ. ⁊ huiꝰ eque bene eſt ſuſce ·
ptibilis mulier vt vir. ⁊ eſt pfectio ſtatus qui reſpicit
aliquid gratis datum. ⁊ bic poteſt cõpetere vni ſexui

qᷓuis nõ competat alij.quia bec nõ tiñ reſpicit qð

interius.ſed etiã qð eſt exterius.talis eſt pfectio oꝛdi⸗
nis in qua eſt collatio poteſtatis quã conſtat mulieri

bus minime cõuenire.
¶ Queſtio. ij.

¶ Atruz ad ſuſceptionẽ oꝛdinis neceſſarius ſit vſus

rationis. Et ꝙ ſic videt᷑. quia nobilius ⁊ pfectius ſa/
cramentũ eſt ſacramentũ oꝛdinis ꝙᷓ ſacramentũ ma/

trim onij.⁊ i

n altioꝛi ſtatu ponit.ſed ſacramentũ ma/

trimonij nõ poteſt a furioſis ⁊ ratione carentibus cõ

trabi. ſicut expꝛeſſe babet᷑ infra.ergo ⁊cc.

tem hoc

videtur per foꝛmam qua nullus offert aliquid nõ in.
telligenti.ſed oꝛdinãdo dicit oꝛdinans oꝛdinato.acci

pe poteſtatem ⁊c.ergo pᷣſupponit i eo diſcretionem.
ſi ergo non babet diſcretionẽ. non videtur oꝛdinem
poſſe ſuſcipere.

tem vſus iſtius ſacramenti nulli

poteſt competere niſi babenti rationis vſum. ergo ſi
alij datur. fruſtra datur. ergo ſi deus fruſtra nibil fa-
cit.videtur ꝙ ei qui non habet vſum rationis nunqᷓ

ſacramentũ oꝛdinis conferat᷑. ¶ Item ſi quis offer⸗

ret poteſtatem recuſanti.nõ eſſet ibi poteſtatis ſuſco⸗

ptio. quoniam ſicut ſe babet collatio ad voluntatean
dantis. ita ſuſceptio ad volutatem ſuſcipientis. ergo

ſi dans non dat niſi velit ⁊ intendat.ſuſcipiens non

ſuſcipit niſi velit ⁊ intendat.

¶ Item tempus ⁊ etas

determinant᷑ in ſuſceptione oꝛdinis diſt. lxxvij. Secd

boc non eſt pꝛopter aliud niſi pꝛopter diſcretionem

2 vſum rationis qui non habet᷑ in minoꝛibus annis.
ergo ⁊c. ¶ Item ſacris oꝛdinibus de neceſſitate eſt
annexa continentia. ſed nullus obligatur ad conti/

nentiam niſi vſum babeat rationis.⁊ ꝑ conſenſuʒ p⸗

pꝛie voluntatis. ergo ſaltem ad ſacros oꝛdines nul⸗

„

us poteſt ante annos di

ſcretionis pꝛomoueri.ergo

neceſſarius eſt vſus ratiõis. ¶ Cõtra. alia ſacramẽta

q̃ impꝛimũt caracterẽ vt baptiſmꝰ 2cofirmnatio ante

Ti 6⁶ 2
. ——f

vſum rationis dari poſſunt. ergo videt᷑ pari ratione trationis pter d atem ſac
gnificationẽ cõiunctionis dei ⁊ anime. qu
in mutuo reſpectu ſenſibili. pᷣterea non concdludit hoe

ꝙ ⁊ iſtud ſacramentũ ¶ Item hocipᷣm videt᷑ extra de
clerico oꝛdinato ꝑ ſaltũ vbi dicit᷑ ꝙ iufra ãnos diſcre
tiõis ad minoꝛes oꝛdines eſt ꝓmotus.⁊ poſt ſine ite
ratione cõceſſum eſt ei in huiuſmodi miſtrare.¶ Ite
ſacerdoti quando oꝛdinat᷑ dant᷑ claues ligandi ⁊ ſol/

— ⸗ . 4

uendi etiã ſi ſacerdos ſcientia careat.ergo multo foꝛ/
ns puero dari poterit oꝛdo ſi careat vſu rationis.

Item ſi aliqͥs timoꝛe moꝛtis cõpulſus ſe oꝛdinari

patiat᷑.⁊ malit oꝛdinari qᷓ; moꝛi.eſt oꝛdinatus.ſicut ?

in baptiſmo manifeſte patet. ergo ſufficit voluntas

coacta.ergo nõ eſt neceſſariũ ꝙ libere cõſentiat.ergo
nõ videt᷑ neceſſaria etas.¶ Item ſapiẽtis eſt reſpice.
re non tm̃ pᷣſens ſed etiã qð futurum eſt.ergo ſi multi

carent diſcretiõe de quibꝰ pᷣſumit᷑ ꝙ aliquando fiant

34

diſcreti.videt᷑ ꝙ ſaltem oꝛdo poſſit eis comitti.⁊ exe⸗
tem ſi aliquid ex parte
ſuſcipiẽtis ceſſet neceſſariũ in ipᷣa oꝛdinatõne.opoꝛte/
ret ꝙ ſaltẽ cõſenſum ſuũ expmeret.⁊ ꝙ ab eo require
ret᷑.ſicut fit i matrimonio.ſed hoc modo nõ fit in oꝛ
dine.ergo nõ vidget᷑ ꝙ ſit neceſſariꝰ cõſenſus.ergo nec
vſus rationis.¶ Reꝰ.ad hoc dicunt aliqui ꝙ ad oꝛdi/

cutio maneat in ſuſpenſo.

nũ omniũ ſuſceptionẽ querit᷑ rationis cõſenſus.ꝓ eo
ꝙ in quolibet oꝛdine officiũ cõmittit᷑ reſpectu actus

cliciẽdi a rõne.⁊ officiũ nulli cõmittit᷑ niſi ei qui vult

recipere.⁊ ideo dicunt ꝙ vſus ratiõis requirit᷑ in oꝛ/

requirit᷑ vſus rationis de neceſſitate ſacramẽti.ad ali
quẽ oꝛdinem de neceſſitate pᷣcepti.ad aliquos de ne
ceſſſtate ⁊ cõgruitate.Ad epiſcopatũ nãq; (quoniam
ibi cõtrabit᷑ matrimoniũ ſpũale) neceſſario requiri᷑
cõſenſus ſine quo non fit matrimoniũ nec ſpirituale
nec coꝛpoꝛale.vt infra videbit᷑.ac ꝑ hoc neceſſario re
quirit᷑ vſus ratiõis ⁊ diſcretiõis de neceſſtate ſacra/
menti. licʒ multa alia requirant᷑ de neceſſitate.ſ.pꝛe/
cepti.Ad oꝛdines vo ſacros requirit᷑ ratiõis vſus de
neceſſitate pᷣcepti.ꝓ eo ꝙ ad illos oꝛdines nõ debent

qqui oꝛdinant ſcienter eos qui nõ poſſunt obligari.qꝛ

dinato.alioquin nibil oino fit. Sed tamẽ illud videt
eſſc contrariũ decretali de clerico ꝑ ſaltũ oꝛdinato.vbi
tangit᷑ ꝙ ad minoꝛes oꝛdines infra annos diſcretio⸗-
nis ꝓmotus eſt. Amplius.tota die videmus paruu/
los ad oꝛdines minoꝛes ꝓmoueri.qui nec ſciunt qd

ſit oꝛdo.nec quid ibi detur.⁊ iterũ vſus cõfirmatiõis

nõ eſt ante adultam eratem. ⁊ tamẽ ſacramentũ dari

poteſt. Et ideo eſt alia opinio magiſtroꝝ ꝙ ad aliqͥd

admitti niſi qui poſſunt ad cõtinentiã obligari.⁊ ido

ratione carent.faciũt contra ſtatutũ ⁊ pᷣceptum eccle

ſie. ⁊ ideo ſi tales oꝛdinant᷑.exterius caracterem reci/-

piunt de facto.quia nõ contradicũt. q́;uis non cõſen/

tiant. Ad minoꝛes vᷣo oꝛdines requirit᷑ de honeſtate
rationis vſus.quia ibi cõmittunt᷑ officia que ſpecctãät

non ſolum ad babentes vſum rationis. ĩmo etiaʒ ad

habentes ſcientiã literature. Sed tamẽ qꝛ illi oꝛdines
ſunt ad quãdam aſſuefactionẽ. vbi ex aliqua vtilita⸗

te vel neceſſitate videt᷑ expediens.poſſunt ad mino/
res oꝛdines ꝓmoueri etia ante anos diſcretõnis. S,
ꝙ ita paſſim pꝓmouent᷑.⁊ bñficijs eccleſiaſticis ditẽ

tur. vix poteſt eſſe ſine cõceptu canonũ.⁊ ſcandalo hbo

—

minũ.⁊ ꝑiculo animarũ. Cõcedende ergo ſunt ratio-

nes oſtendentes ꝙ non eſt neceſſarius vſus rationis

ad ſacramenti eſſe vel ſuſcipere. ſed ſolum qᷓtum ad

lene eſſe ⁊ digne ſuſcipere.loquẽdo de oꝛdinibꝰ ꝓpꝛic.
35 4 trenn

Ad illud quod obijcit᷑ de matrimonio. dicendum

E, non eſt ſimile.q;ꝛ in matrimonio non requirit̃ vſus

onis.

rationis pter dignitatem ſacramentiſed pꝛopter ſ⸗-
enõ eſt niſi

generaliter de ſacramẽto oꝛdinis.ſed ſolum de digni/
tate epiſcopi. .
dicendum ꝓꝙ illa oblatio ſignificat magis imperium
⁊ poteſtatem dantis qᷓ; executionem ſuſcipientis.vn⸗
de illius non tm̃ eſt offerre ſed conferre. ⁊ niſi ſit ober
Otrarie voluntatis.ita ꝙ omnino ſit inuitus recipit
ſacramentũ.ſm ꝙ iudicat᷑ de ſacramẽto confirmati⸗

ſi non habeat ſtatim vſum. quia ſperat᷑ aliquãdo ba
bere.non fruſtra datur ſaccrdotibus.ſicut etiã datur

ſacerdotiuʒ ei qui longe poſt differt celebꝛarc.Ad 38

illud quod obijcit̃ de recuſante. dicendum q bie eſt
ſopbiſma coſequẽtis.recuſans non recipit. ergo non
opoꝛtet ꝙ recipiẽs conſentiat.quia med ium eſt inter

recuſantẽ omnino ⁊ cõſentientem. ¶ Ad illud quod 59

—

obijcitur de temwꝛe ⁊ etate.dicendũ ꝙ determinatio
iſta tpis nõ eſt q;tum ad ſacr̃i neceſſitatẽ. ſed potius
cq̃tum ad ſuſceptiõis cõgruitatem ⁊ ſolẽnitatẽ.quaʒ
in maioꝛibus oꝛdinibus opoꝛtet ſeruari.ſaltem qtuʒ
annos diſcretionis. ꝓpter votũ cõtinentie ⁊ oꝛdi/
num diguitatem.vlterioꝛ vo ꝓtelatio tempoꝛis qᷓtũ

ad ſacerdotes q́;ẽtum ad tempoꝛa moderna non exi-

7

gitur. quia ſicut in multis malicia ſupplet etatem.ita
in multis bonitas ⁊ ſanctitas ſupplet. Pꝛeterea mul
ti nüc oꝛdinant᷑ qui non p̃ficiunt᷑ populo.vt religioſi.
ideo nõ opoꝛtet in eis ita ſeruare tempoꝛa vt in alijs.
maxinie ſi ſit ſanctitas vite.⁊ ſciẽtia.⁊ maturitas mo
rum. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de cõtinentia iam pa⸗

tet rñſio. nam cõtinentia in ſacris oꝛdinibus non eſt

de eſſe ſed de bene eſſe. .
¶ Queſtio. ii,j. g

¶ Atrum ad oꝛdinis ſuſceptionẽ neceſraria ſit indi⸗

uiſio carnis. Et ꝙ ſic videt᷑.j.ad Thimo.iij.opoꝛtet
epiſcopũ Teein vxoꝛis virũ.⁊ hocipᷣm dicitur de
diacono.
xxiij.diſt. cognoſcimus non ſolũ de epiſcopo ⁊ pᷣbyte
ro apoſtolũ ſtatuiſſe.ſed etiã patres in cõcilijs inuicꝭ

tractatũ addidiſſe.clericũ quẽpiam non debere eſſe q

ſecũda cõiugia ſit ſoꝛtitus. ¶ Item ille nõ poteſt p/
moueri qui habuit vxoꝛem cuiꝰ caro eſt diuiſa.ergo
multo minus poteſt ille qui habuit plures vxoꝛes.

Pꝛeterea patet ex hoc qdð dicit Inno. diſt. xxxiiij. Si

quis viduam licʒ laicus duxerit vxoꝛem.ſeu ante ba
ptiſmũ ſeu poſt.nõ admittat᷑ ad derum. ¶ Item ſa
cerdos ſiue epiſcopus gerit figuram chꝛiſti. ſed chꝛi⸗
ſtus nõ fuit diuiſus imo vnitus vnitate nature.ergo
deficit in tali ſignificatio oꝛdinis.ergo ⁊ oꝛdo. qm̃ ſi⸗
gnificatio eſt eſſentialis ſacramẽto.¶ Item bigamia
eſt ꝓpꝛietas que nũqᷓ; relinquit᷑.nec poteſt ille qui eſt

2

bigamus fieri nõ bigamus. ergo ſi impechr ſacramẽ/

tum. videt᷑ ꝙ reddat ſe impoſſibilẽ ad oꝛdinis ſuſce/
ptiont.¶ ¶ Contra.carnis coꝛruptio non impedit ſa⸗/

cramenti ſuſceptionẽ. ergo nec diuiſio conſimili ra
tiõe. ¶ Itẽ ſi carnis diuiſio impedit qᷓ eſt cum vxoꝛe
vituꝑabilioꝛ ſit illa que eſt cum meretrice. multo foꝛ
tius illa impediret. ſed illa nõ impedit. ergo nec iſta.

tem ſi carnis diuiſio impedit. aut ratone alicuiꝰ

dʒ5 fit in carne. aut ratõne eius qð fit in anima. Ra/
tione alicuius qʒ fit in carne non videt᷑ ꝙ relinquat

aliã diſpoſitionẽ qᷓ; in cognitione vniꝰ. Rõne alicuiꝰ

d5 ſit in gnima nonj.qm moꝛtua vxoꝛc nibil remanet

¶ Ad illð quod obijcit ꝙ dicit accipe. 36

d illud quod obijcitur de vſu. dicendũ qyet 37

Item Ambꝛoſiꝰ ad Aercellẽſes. ⁊ babet

Crupte⸗
ſreinl,
40 hlt p
Caopn
tutbuce
Gacbbe
ſeſc
Pttchiſ
baliſa
gaickſat
ſattnul
ſchifen
pmanac
leceſe
Motenx
csyyi
ſuntado
bonnoizt
feclitin
ſori ꝛp
MbyNuna
ſcament
arctco ⸗
olliraron
luteitord
diſpenfatio
gente C
*
41 o
dicendu
ſacamit
Rlogfeo
4¹ ſghifa
obijefk an
cumgn⸗
tritnonü
nogeie
alt
fatoone:
chiſti.n
leſſel
Ratisg
4 tee
Wiſ
nlli
iig⸗
Mnat
baa ho⸗
6o er
ſatusi
uncf
uudeſt
Werze

Näiigi

A
hnnn

milti
ictigine
amuf
ſappactan
pplolhit

moon KNünn

anumn
ouinime

Anſnuſent
Dhmii g
hicntſtt
nclyli
wurerch⸗
leinig⸗
nchnuſg
ſnis un
wügrn
nrnlarn
nn. n
tuklt
Muenturl⸗
ſimbin
vekleig
AtoG
htli
Viteit ,
inin⸗

41 uiſio.

„.+

de matrimonio. ¶ Item quero quarè impedit. Si c
pter defectũ ſacramẽti.quero cuius. Contra. ſi mr̃i/

monij. plus deficit a ſacramẽto matrimonij qͥ nunqᷓ

cõtraxit qᷓ; qui bis cõtraxit.ergo nõ deficit a ſacrame
to matrimoniali. Si a ſacramẽto oꝛdinis.Contra.hi/⸗
gamia non attendit᷑ ᷣm ſacramentũ oꝛdinis.ſed ſᷣm
matromoniũ.ergo nõ deficit oꝛdo. ¶ Eſt igi᷑ queſtio

quare diuiſio impedit ⁊ nõ coꝛruptio.Et itcrũ quare

coꝛruptio impedit in muliere vt nõ ↄſecret᷑.quare nõ
ſilr ⁊ in epo.Et iterũ.quare foꝛnicatio vxoꝛis potius
faciat virũ irregularẽ q́; foꝛnicatio vni.cũ potiꝰpuniẽ⸗

40 dus ſit ꝓpter diuiſionẽ carnis ſue ꝙᷓ aliene. ¶ G' ad
p̃dictoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ ſacramentũ oꝛdi

nis abundat ab alijs in roõne ſigndi.qm̃ nõ ſolũ illud
qd adhibet᷑ exteriuſ ſignat.ĩmo Ge ſuſcipiẽs ſignum
eſt. ⁊ ſizt ipᷣe ep̃us cõſecratus vel pᷣſbyter oꝛdinatus

ipm chꝛiſtu m ꝙ tactuz eſt. ⁊ in bac ꝓpꝛietate differt
ab alijs ſacramẽtis pᷣterꝙ; a mrimonio in quo ipᷣe vir
qui eſt ſubiectũ ipᷣius ſacramẽti ſignũ eſt ipius chꝛiſti

licut mulier ſignũ eſt eccleſie.⁊ ita cõcurrũt ad idem
ſignificandũ. Quoniã ergo de ſignificatione oꝛdinis
pmaria eſt ꝙ oꝛdinatus ſignificet chꝛiſtũ vt ſponſum

eccleſie.⁊ boc nõ poteſt ſignificare bigamꝰqui babuit

vxoꝛem viduã. qm eccleſia vnicũ habuit ſponſum.et
epᷣus vnicam babet ſponſam. hinc eſt ꝙ tales inepti

ſunt ad oꝛdines. maxime pᷣncipales ⁊ ſacros ĩ quibꝰ
bomo iam incipit expſſe figurare xpᷣm. vnde bigamia

reddit ineptũ ad diaconatũ ⁊ ſubdiaconatũ ⁊ ſacer/

dotiũ.⁊ potiſſime ad epiſcopatũ.⁊ idco in hijs oꝛdi⸗
nibꝰ nunqᷓ; legit᷑ diſpenſatũ.nec diſpẽſari debet.nõ qaꝛ

ſacramentũ eſſentialiter deficiat. imo bigamꝰ recipit

caracterẽ. ſed quia pfectio ſacramẽti in ipſo deficit qᷓ

nulla ratione poteſt ſuppleri ꝑ bominẽ nec repẽſari.

tamẽ in oꝛdinibus inferioꝛibus ex cauſa neceſſitatis

diſpenſationẽ recipit.ſicut dicitxxxiiij.q./j.neceſſitate

cogente.Et iterum.lectoꝛ ſi viduam ⁊c̃. Ex bijs pat t
iviſararnis impedit.⁊ quarc impedit.⁊ aue di /
dillud ergo quod obijcitur de coꝛruptõne.

diceudũ ꝙ nõ eſt ſimile. quia nõ repugnat neceſſitati
ſacramẽti nec ſignficationi vt bigamia. Similiter di⸗
uiſio ꝑ foꝛnicationẽ nõ impedit. quia nõ eſt diuiſio ꝝ.

Az ſignificationẽ. ſed hec eſt diuiſio ſiens. ¶ Acd illud ad
obijcit᷑.aut ex parte anime.aut ex parte carnis.dicen/

dum ꝙ ratio ſumit᷑ ex parte totius homis cuiꝰ ẽ ma⸗
trimoniũ cõtrabere.⁊ qð eſt ſubiectũ matrimonij.in
quo quidem eſt impedimentũ non ratiõc immũdicie
vel qualitatis abſolute que fit ĩ carne.ſed ꝓpter ſigni⸗
ficationẽ deficientẽ.Quia em̃ ↄtraxit cum vna ſiguit
chꝛiſtũ. quia vᷣo ab vna receſſit ⁊ ↄtraxit cum ſecũda.

receſſit a ſignificatiõe. ⁊ ita eſt defectus ſacramẽti.ſc,
vnitatis que in ſacramẽto matrimonij ⁊ oꝛdinis de-
ꝗʒ bebat ſignificari.Et ꝑ hoc patet ſequẽs qð obijcit᷑ de

defectu ſacramẽti.dico em̃ ꝙ in eo deficit ſacramentũ
vnitatis.qdð ſiue deficiat ex ꝑte ſua.ſiue ex parte vxo/
ris. reddit ipſum minus idoneũ ad oꝛdinis ſacramẽ/
tũ. Si ᷓ qucras qdð ſacramentũ deficit.vtruʒ oꝛdinis

vel matrimonij. dico ꝙ ſacramentuʒ oꝛdinis deficit.

quia nõ eſt ꝑfectio que poſſit ſignificare qð exigit oꝛ/

do. Pꝛeterea eſt defectus ſacramenti matrimonij. de⸗
fectus inqᷓ; non ſimplicis negationis. ſicut eſt in eo qͥ
ketus pꝛiuationis vbi ali
quid eſt de ſignificatione.aliquid de pꝛiuatione.que

nunqᷓ fuit vxoꝛatus.ſed d

generat quãdam enoꝛmitatẽ ſiue oefoꝛmitatẽ.ratiõe

S 4 1 .
4 * .

cuius ad taʒ nebile ſacramentũ nõ debet admitti. Ex

/

bijs patent queſtiones ſequẽtes.quare ſcʒ impedit di

uiſio. non coꝛruptio. quia non pꝛiuatur ſacramentũ
aliquod.nec efficitur defectiuũ pꝛopter coꝛruptioneʒ

ſicut pꝛopter diuiſionem. ¶ Acd illud quod queritur 44

nare nõ impecdit coꝛruptio conſecrationẽ viri ſicut
et mulieris. dicunt aliqui iuriſte ꝙ epiſcopus ſignar
eccleſiam militantẽ. ſed virgo ſignat chꝛiſtuʒ qui fuit
virgo.ſed illud non capit ratio recta. Et ideo aliter di
cendum ꝙ epiſcopus ſigt chꝛiſtũ. ſed mulier ſiat ec/

cleſiam trũphantem. ſiue ipſam eccleſiam que virgg

eſt. ⁊ nunꝙᷓ fuit niſi vxoꝛ epiſcopi.chꝛiſtus autem et ſi
virgo fuit.tamẽ ſynagogam habuit.non vt vxoꝛem
ſed vt concubinã. Et per hoc patet vltimũ quare illi

qui deſponſat coꝛruptã ab alio ⁊ cognoſcit ẽ ineptus.

⁊ bigamus iudicat᷑.dicenduʒ ꝙ quia non eſt vnicus
vnicc.iſta eniʒ nõ eſt vnica.⁊ maioꝛem opoꝛtet ſigni⸗/

ficare vnitatem cx parte vxoꝛis qᷓ; viri.quoniã eccle-.

ſia nõ fuit copulata chꝛiſto nec matrimonialiter nec

alio modo.chꝛiſtus autẽ copulatus fuit ſynagoge.qᷓ
uis non inſolubiliter.⁊ ita non matrimonialiter.⁊ ſic

patet ꝙ omnia talia ſtatuta ſunt valde rationabilia.

quia ĩ eoꝛum conſtitutiõe non
tius ſignificatio cõgrua cc.
¶ Queſtio.iij. et vlti.qt bbb
¶ Atrum ad ſuſceptionẽ oꝛdinis ſit neceſſaria con⸗
ditio libertatis. Et ꝙ ſic videtur. Diſtin.liiij.nullus

penſat culpa. ſed po/ H

epiſcopoꝛũ ad clericatum ſceruum alterius ꝓmouere

pᷣſumat. ¶ Item in eodem decreto capitulo ſequẽti.

nulli de ſeruili cõditione ad ſacros oꝛdines ꝓmoue-

ant᷑niſi a dominis pꝛius ſuis legitimã libertatem cõ
ſequãtur.
tur tomino ſuo.⁊ nõ poteſt ingredi nifi efficiat᷑ liber.
ergo pari ratione.niſi efficiatur liber non poterit ad
ſacros oꝛdines ꝓmoueri. (Zrenm nemo poteſt duo⸗

₰

tem ſi ſeruus intret religionem.reddi

bus wominis ſcruire ſicut ipſe ſaluatoꝛ teſtatus eſt. ẽ.·
cum officiũ clericale totum bominẽ ſibi requirat de-

dicari.nullus aq hoc poterit ꝓmoueri qui ſit in alte⸗
rius poteſtate.¶ Contra.ſeruus ſapiens dominabit᷑

ſtiultis filijs dicit᷑ Pꝛouerb.xvij. ergo videtur ꝙ vbi

eſt fapientia ⁊ vite bonitas.ꝙ nibil ex parte ſeruitu·
tis obſiſtat. ¶ Itẽ oꝛdo dicit poteſtatẽ ſpiritualem.

ſeruitus dicit ſi ubiectionẽ coꝛpoꝛalẽ.ſed ſubiectio coꝛ.
poꝛalis nõ habet repugnãtiam cum eo q ſpirituale

eſt. ergo vc ¶ Itẽ veus nõ —
tm̃ placet ci obſequiũ ſerui ſicut obſequium domini.

ergo ſicut poſſunt ad diuinũ cultun ⁊clericatũ aſſu⸗

Itẽ deus nõ eſt acceptatoꝛ ꝑſone.ergo

mi tomini.ita etiã poſſunt ſerui. Item alia ſacra⸗

menta ita libere poſſunt accipere ſerui vt domini.et

ad ea ita cõuenienter admittunt᷑.ergo pari ratione

videt᷑ ꝙ ad oꝛdinem. ¶ Juxta hoc querit᷑ ſi ſeruus
ſit oꝛdinatus ignoꝛante domino. vtrũ ſit ei reſtituen
dus. ¶ Item ſi reſtituit᷑.quare nõ res alie cõſecrate.
⁊ iterũ quãto tꝑe poſſit repetere.¶ Gꝰ ad pꝛedictoꝝ·
intelligentiã notandũ ẽ ꝙ ſacramentũ oꝛdinis nõ ſo.

lũ abundat ab alijs m rõnem ſigni. ꝗꝓpter boc ꝙ nõ
tm̃ ſacramentũ ſed etiaʒ ſuſcipiẽs ſacramentũ tenet

46

rõnem ſigni.imo etiã abundat ſm rationẽ remedij.

quia nõ ſolum ibi gratia ad curandũ ſubiectũ oꝛdi/

nat᷑.ſed etiã datur gratia que oꝛdinat ad curandum

alios. vnde collocat hominem non tm̃ in ſtatum ſa/
nitatis. imo etiam in gradũ boneſtatis ⁊ dignitatis.

5

z ideo ad boc ſacramentũ requirit᷑ nõ gſona quelibs.

47

O●
½

ſed ꝑſona honeſta cui bonoꝛ ⁊ dignitas cõpetat cleri

calis. Et qm̃ honeſtas multa reſpicit exterioꝛa.ido nõ

ſolũ ꝓpt᷑ defectũ vite efficit᷑ qͥs inbabilis ad h̊ ſacr̃m

ſuſcipiẽdũ.ſᷣ etiã ꝓpter defectũ multoꝝ alioꝝ.Ad hoc

em̃ ꝙ pſona ſit honeſta opoꝛtet ꝙ i ea cõcurrat hone/

ſtas a ꝑte nis Ranrts corgrs Retibta Hoge

ↄuerſatõis. Pꝛopt᷑ defectũ a ꝑte oꝛiginis ineptꝰẽ filiꝰ
ſacerdotis.ſpuriꝰ.vel etiã qlibet illegitimꝰ. diſt.xxiij.
Apte nomis ſiue fame inepti ſunt infames.⁊ publice

penitẽtes. diſt.v. ex penitẽtibꝰ. Pꝛopter defectũ a ꝑte

cigdit in pctm̃ enoꝛme ſuum factũ vt homicidiũ. diſ.l.

coꝛꝑis coꝛꝑe viciati.⁊ demoniaci.⁊ epilẽtici.di.xxxiij.

cõiter diffinimꝰ. Pꝛopt᷑ defectũ a ꝑte actiõis vt qñ i/

fere ꝑ totũ.⁊ boc ẽ ꝓpter magnũ erroꝛẽ qͥ ẽ in ſanguis

effuſione ſiue iuſte fiat ſiue iniuſte. vel ꝓpter h ꝙ diui
dit vnitatẽ aie ⁊ coꝛpis. Pꝛopter defectũ ↄditiõis vt
ſeruꝰ.diſ.liiij. Pꝛopt᷑ defectũ ↄuerſatiõis vt curiales.

di. Ij. In oibꝰ aũt tradũt diſtinctiões ſiue exceptiões.

ſ ille ſpectãt ad ſciẽtiã inferioꝛẽ. Hec tm̃ in gñali di/

xiſſe ſufficiat.ꝙ qꝛ ſaccẽm oꝛdinis nõ tm̃ pſone meritũ

gi. 1 i0 nõ põt ſe totũ mãcipare cũ alij ſit ſubicctus.

ſ honeſtatẽ cõſiderat.qꝛ clericꝰ eſt ꝑſona cõis.⁊ oꝛdo

ponit in gradũ dignitatis.debent excludi illi in quibꝰ

ſacr̃m ⁊ alia ꝑ ↄñs poſſũt depneſtari.qm̃ ſeruꝰ.qdiu
in tali ſtatu ẽ.eſt ignobilis.⁊ ad ignobilia oꝑa põt co/

ideo nõ põ
ſacramẽti vneſtate. recipit tñ oꝛdinẽ. ¶Ad ill gᷓ qd 48

t ad ſacros oꝛdines ꝓmoucri quãtũ eſt de

obijcit᷑ ꝙ ſeruitꝰ nõ impedit. patet rũſio p iam dicta.

Verũtamẽ qð q̃rit ſi ſeruus debet reddi dño ſuo.ſRꝰ

ꝙ aut ẽ oꝛdinatꝰ dño ſciẽte ⁊ ↄſentiete.aut ignoꝛante

⁊nolẽte.Si ſciẽte ⁊ oſentiẽte.vel etiã nõ ↄtradicẽte.

gen erat ſibi pᷣiudiciũ vt ampliꝰ nõ poſſit reꝑetere eũ.

Si ignoꝛãte dño ⁊ nolẽte.aut ignoꝛãte pᷣſentatoꝛe et

epᷣo.aut altero.vel vtroq; ſciẽte.Si eis ignoꝛãtibꝰtũc

ſeruꝰ tenet᷑ ſe redimere ſi bʒ pecuniã.ꝙ ſi non bʒ.nec

eccłia vult eũ redimere.dño ſuo debet reddi. Si autẽ

ſciẽte oꝛdinãte ⁊ pᷣſentãte.tenct᷑ dño i pecunia vel in

alio ſeruo.vel in duplũ.ꝙ ſi non hʒ.dñs põt ſibi reſu/
mere ſeruũ. Aliqui tñ dicũt ꝙ nõ.ſi ꝑuenit ad ſacer/
dotiũ.ſed de omibꝰ videt᷑ qð dñs debeat ſeruari indẽ
nis. habet tñ ius petẽdi infra annũ.⁊ quidã dicunt q;
poſt oꝛdinationẽ.quidã dicũt ꝙ pꝰcognitionẽ.Et hec

oia ꝓbant᷑ ꝓꝑ illa iura qᷓ dicunt᷑ diſt.liiij. Sunt ⁊ alia

multa q̃ determiant᷑ i iure q̃ inqᷓ; cõpetũt oꝛdinãdis.
q̃ ex diuerſis locis ſcripture ſunt tracta.⁊ maxime de
pᷣma ad Cbimo.iiij.⁊ hec oia determiant᷑ a di.xxxiij.

vſcq; i finẽ pᷣme ꝑtis. ⁊ qm̃ hec diſtinctio mag ſpectat

ad ſciẽtiã inferioꝛc.ideo ad pñs iſta ſufficiãt.ne extra
metas nr̃e ſciẽtic exeã.⁊ oia ad ipᷣam ſicut ad oꝛiginẽ

poſſent reduci. ſi quis haberet peritiã iuris canonic

et diuini.

¶ Diſtinctio. xxvj. De matrimonio m cauſam foꝛmalẽ.

AVn alia ſacramẽta poſt peccatũ ⁊ ꝓpter pctm̃ ⁊c. NHec ẽ vltima ps totalis ptis in qᷓ agit męr de ſacra
mẽtis. In bac em̃ ꝑte agit᷑ vltimo de ſacro mr̃imonij.⁊ qm̃ tũc vnaqueq; res ꝑfecte cognoſcit᷑ qũ co/
gnoſcit᷑ ̃m qᷓdruplex genꝰ cauſe. ideo ꝑs iſta hʒ qᷓtuoꝛ ꝑtrs. In pᷣma agit de mr̃imonio ſᷣm cauſam

foꝛmalẽ. In ſecũda ᷣm cam efficientẽ.infra diſ.ꝓxima. Poſt h̊ aduertẽdũ ẽ qͥd ſit ↄiugiũ. In tercia ſᷣin cãm

finalẽ.infra diſ.xxxj. Poſt bec de bonis ↄiugij. In quarta ſᷣm cãm materialẽ q̃ eſt ꝑſonaꝝ legitimitas.hec em̃
diſ⸗ poſitio a ꝑte ſuſcipiẽtis.⁊ ꝑ oppoſitũ agit de illegitimitate.⁊ hoc facit infra di.xxxiiij. NMũc ſupeſt attẽgere
q̃ ꝑſone ⁊c. Pꝛima ꝑs in ꝗᷓ determiat de mr̃imonio ᷣm cãm foꝛmalẽ hʒ duas.qꝛ em̃ mr̃imonio foꝛmalit᷑ cõue

nit ſacrm.⁊ ſignũ.⁊ ſignũ ſacramẽtale duo in ſe cõtinet.ᷣm ꝙ tale ſiguũ ſigt diuinã inſtitutionẽ.⁊ naturalem
rep̃ſentationẽ.iõ ꝑs iſta bʒ duas. In pᷣma agit de mr̃imonij inſtitutiõe. In ſccũda de repᷣſentatiõe ſiue apta/

tie ſigni ad ſignatũ.⁊ hoc ipi.Cũqʒ ↄiugiũ ſacr̃m ſit. ¶ Pꝛi⸗ i
tpᷣus. In ſecũda modũ.ibi·Pꝛima maitutii habuit pceptũ. In tercia remouet quoddã dubiũ qð hʒ ex pᷣdi/

ctis oꝛtũ.ibi. Fuerũt aũt nõnulli heretici. ilr ſecũda ps in qᷓ poſt inſtitutionẽ agit de ſignificatiõe.habet

tres ꝑticulas. In pᷣma determiat qͥd ſit in h̊ ſacro ſignũ.⁊ qͥd ſignatũ.ex quibꝰ intelligit᷑ vnicũ fieri ſaccm ſiue

integrari. In ſecũda ex vbis ſuis introducit dubiũ.ibi. Inde eſt ꝙ quidaʒ doctoꝝ. In tercia vo diſſoluit.ibi.
Hoc ſi ᷣm ſuꝑficic.Et ita in duobꝰ ẽ cõtinẽtia huiꝰ diſtinctiõis.ſ.in huiꝰ ſacramẽti inſtitutiõe.⁊ in ſacramẽti

conſtitutione ſiue integratione.

bitatiões circa literã. ( Betermiat de mfimoniij inſtitutiõe qtũ ad ts. a xXXVI

n pte iſta ſũt du⸗

⁊ pmo querit᷑ de ſitu

achn matmong AVm alia lacka poſt petm et pptperm eroꝛcfi6
debẽt pᷣmo ſituari fi / ſũpſerũt.matrimonij ſacrm etiꝗ an pctm legit
ue pᷣmo de eo tracta⸗ Ainſtitutũ a dño.nõ tñ ad remediũ ſᷣ ad officiũ.
ri. Pꝛimũ quidez.qꝛ Refert em̃ ſcbtura Geñ. in adã miſſo ſopoꝛe atq; yrna
pᷣus ẽ qdð aiale ẽ.dein. de coſtis eius ſũpta.⁊ exinde muliere foꝛmata.virũ¶ in
Qde að ſpuale.ͦ matri ſpũ intelligentẽ ad quẽ vſũ mulier facta eſſet. pꝰ exta⸗
moniũ reſpicic ſtatm ſim ꝓphetice dixiſſe. hHoc nũc os ex oſiibꝰ meis.?⁊ c⸗ Geñ.ij.
aialẽ. aliud ſpualẽ. lim ꝓphence dixule. Mo nuc os c oſib“ meis. 7 c⸗ HBeñ. h.
⁊c.¶ Itẽ mrimoniũn ? ro ð carne mea. ꝓpter h̊ relinq̃ t hõ patrẽ ⁊ mr̃eʒ ⁊ aa·
pmũ int᷑ oia iſtitutũ. herebit vxoꝛi ſue.⁊ erũt duo in carne vna.¶ Cõiugi/ Cõiugij inſtitu⸗
pꝛimo debuit de eo autẽ inſtitutio duplex ẽ. Una ante pctm̃ ad officiũ fa-⸗ cio vuplex eſt.

1 tractari¶¶ R ꝙ ſicut

cta eſt in ꝑadiſo.vbi eſſet thoꝛus ĩmaculatus ⁊ nuptie

ar eacfang oꝛdi, honoꝛabiles er quibus ſine ardoae concipent. ſine do
onis vel impfectõis. loꝛe pareret. Altera poſt pctm̃ ad remediũ facta extra
nec vʒ tps iſtitutõis. Padiſũ.ꝓpt illicitũ motũ deuitãdũ.Pꝛia vt nã multi/

ꝛia ps hʒ tres ꝑtes. In pᷣma determiat inſtitutiöis

a⸗

he
ſlivepn
caiahi

4 ſc

Rünei
che ihal

nlne
mägiung
detg
rmigenigt⸗
nüſfiti
Wanit
meml
kin t
ritti
Nr:unn
vminttdini⸗

ngtni
ecliit⸗
finonſta
legtnehe
nontinltcn
tunninen
mitumm
üchtß
nuüſnumni
ruwoſenn
mrirtN

Augꝰſup Geñ.

in li. de nuptijs
et cõcupiſcẽtia.

ej. Cox. vij.

9

Quibꝰ modis
accipit᷑ indul/⸗

gentig.

Joh.ij.
Aath. v.
ritũ q;tum ad aureolã ſiue itum ad fructũ ſexageſimũ. c ¶ De minoꝛib? malis.i.de

fit cauſa incõtinẽtie. Aidet᷑ falſum dicere.qꝛ incotinentia eſt peccatũ moꝛtale.ergo ⁊ cõcubitus q̃ fit ꝓpter in

coneinentiã eſt moꝛtale peccatũ.R dicendũ qꝙ cõcubitũ fieri cauſa incotinẽtie dupliciter poteſt intelligi. Aut

C

plicaret᷑. Secũda vt natura excipet᷑ ⁊ viciũ cohiberet᷑

MNaʒ ⁊ añ petm̃ dixit deꝰ. Creſcite ⁊ multiplicami. 7 p

peccatũ oibꝰ pene hoiĩbꝰ ꝑ diluuiũ ↄſũptis. Or vᷣo añ

peccatũ inſtitutũ fuerit coniugiũ ad ofnciũ.poſt pctm̃
vo ad remediũ cõceſſũ.Augꝰteſtat᷑ dicẽs.Qõð ſanis

ad officũ.egrotis ẽ ad remediũ. Infirinitas em̃ incõ⸗
tinẽtie q̃ eſt ĩ carne ꝑ pctm̃ moꝛtua.ne cadat ĩ ruinã fla

gicioꝝ.excipit᷑ honeſtate nuptiaꝝ.Si vᷣo nõ peccaſſet

pꝛimi homies.ſine carnis incẽtiuo ac feruoꝛe libidinis
ipi ac ſucceſſoꝛcs eoꝝ ↄuenirẽt.Et ſiẽ remunerabile eſt
aliqð bonũ opus.ſic coitꝰeoꝝ bonꝰeẽt ⁊ remunerabił.

Quia do ꝓpter pctm̃.letalis cõcupie lex mẽbꝛis nris

inheſit.ſine q̃ carnalis nõ fit cõmixtio.rephẽſibilis ẽ ⁊

malus coitus.niſi excuſet᷑ ꝑ bona cõiugij. H

¶ Dermiat de mf̃imonij inſtitutõe q́tũ ad modũ. b
Pꝛima inſtitutio habuit pᷣceptũ.ſecũda indulgẽtiam.
Didicimꝰ em̃ ab aplo.hũano generi ꝓpt vitãdã foꝛni

cationẽ indultũ eſſe cõiugiũ. Indulgẽtia vo qꝛ melio⸗

ra nõ eligit remediũ hʒ nõ pᷣmiũ. a qͥ ſi qs decliauerit.

meret᷑ exitiale iudiciũ. Oꝛ ſᷣm indulgẽtiã cõcedit᷑.vo/⸗

lũtariũ ẽ nõ neceſſariũ.alioqͥn trãſgreſſoꝛ eẽt qui illud
nõ faceret.Et põt ſane intelligi illud ſub pᷣcepto dictũ

hoĩbꝰ pᷣmis añ pctm̃. creſcite ⁊ multiplicami.quo etiãẽ
pꝰpctm̃ tenebant᷑ vſq;qͥ ẽ facta mitiplicatio.poſtq; ̃m
indulgẽtiã mr̃monij cõtractꝰ fuit.Ita etiã pꝰ diluuiũ.

q̊ vniuerſuʒ pene hũanũ genꝰ deletũ ẽ pm pᷣceptũ di⸗

ctũ eſt filijs Hoe.creſcite ⁊ multipli.Multiplicato o
homine.ſᷣm indulgẽtiã contractũ eſt.nõ ſᷣm imperiũ.
¶ Indulgentia aũt diuerſis modis accipit᷑.ſ.ꝓ cõfeſ⸗
ſiõe. ꝓ remiſſiõe.ꝓ ꝑmiſſiõe. Et ẽ ꝓꝑmiſſio ĩ nouo teſta

mẽto de minoꝛibꝰ bonis ⁊ de mioꝛibꝰ malis. HhZe mi/⸗

noꝛibus bonis ẽ ↄiugiũ qð nõ meret᷑ palmã.ſ eſt in re⸗

mediũ. DHe minoꝛibꝰ malis.i.de venialibꝰeſt coitus q
fit cauſa incõtinẽtie. Illud.ſ.ↄiugiũ indulget᷑.i.cõce/⸗
dit᷑. Illud vo.i.coitus talis ꝑmittit᷑.id eſt tolerat᷑ ita
ꝙ non ꝓhibet.

Remouet dubiũ de ſecũdis nuptijs qð habet oꝛtũ

Fuerũt aut nõnulli heretici nuptias deteſtãtes q taci⸗
ani appellati ſunt.Hi nuptias oĩno damnãt.ac pares

foꝛnicatiõibꝰ alijſq; coꝛruptiõibꝰ faciũt.nec recipiũt ĩ

ſuoꝝ numero.cõiugio vtentẽ marẽ vł feminã. aũt
res bona ſit cõiugiũ nõ mõ ex eo ꝓbat᷑ ꝙ dñs legit᷑ cõ
iugiũ inſtituiſſe inter pᷣmos parẽtes. ſᷣ etiã ꝙ in chana

galylee nuptijs interfuit xpᷣs.eaſq; miraculo cõmẽda/⸗

uit aqua in vinũ cõuerſa.Qui etiã poſtea virũ dimit/
tere vxoꝛẽ ꝓbibuit niſi cauſa foꝛnicatiõis. Aplus etiã
ait. Virgo nõ peccat ſi nubat. Cõſtat rẽ bonã eẽ mr̃i
moniũ.alioqͥn nõ eẽt ſaccm. Sacr̃m em̃ ſacꝝ ſignũ cẽ̃.

ſed oꝛdinant bᷣm cõ⸗

pationẽ ad ſtatũ ho-

minis indigẽtis hijs
ſacr̃is.⁊ qm̃.v.pꝛima
ſacr̃a reſpiciũt indigẽ
tiã pᷣncipaliter in ſce.ᷣ
duo vltima ſunt ad
alterũ.ſ.oꝛdo ⁊ cõ iu/
giñ. inter cetera minꝰ

habẽt de ꝓpꝛietate ſa⸗

cramẽtoꝝ no. le.?⁊ mi

nus de pfectiõe.cum
nũc tꝑis ſit indulgen
tia. ideo recte pꝰ alia
determiat de ißo.⁊ ſic
pʒ rũſio ad obiecta.

a ¶ Scom pᷣceptum

dictuz eſt filijs Moec.
creſcite ⁊ multipł.⁊c.
cũ illud ideʒ dictũ ſit
beſtijs qᷓ nõ ſũt rõnis

capaces.quõ tale pꝛe
ceptũ potuit dari.Rꝰ

dicendũ ꝙ homi fuit

moꝛale ⁊ ſacramẽta/
le. Bñdictio rõne po
tẽtie i generãdo. Pꝛe
ceptũ rõne capacita/

ceptũ ſacramẽtale ra
tione ↄiũctiõis indi/

2 bñdictõ ⁊ pᷣceptũ.⁊

tis in rõcinãdo. Pꝛe·

uiſibilis in ſignificã/
do. Ex ̊ patet ꝙ be/

ſtijs ſolum fuit bñdi/

ſunt rõnis capaces.
Patet etiam ꝙ non
fuit ſacramẽetale niſi
rõne inſtitutiõis mr̃i
monij iĩ ↄiñctiõe adã
⁊ eue que poſtmodũ

eſt ſecuta.
b¶ De minoꝛibꝰ bo⸗

nis eſt cõiugiũ qð nõ

ctio ill̊ verbũ. qꝛ nõ

meret᷑ palmã. Aidet᷑
hoc falſum. qꝛ omne

quod fit ex charitate
meret᷑ palmã.ſed ali

quis põt ex charitate
ↄtrabere ⁊ vxoꝛẽ coꝛ

gnoſcere. ⁊c. Rꝰ di⸗
cendũ ꝙ illud verbũ

aut intelligit qñ qs

vtit᷑ ↄiugio ad vitan-

dã foꝛnicationeʒ. aut

intelligitur de palma

bm ꝙ dicit quãdam
ſuꝑexcellentiã ad me
venialibꝰ eſt coitus qͥ̃

vt cõtinentia intendat᷑ vt aſpernẽda.aut ꝙ ita intendat᷑ vt aſſequẽda ſiue ecndr pꝛimo modo intelli/

git magiſter. ſecũdo modo opponit.Atrũ aũt ſit peccatũ in eo ſic coire intẽ

it melius patebit.

3

ðä .cſ

¶ Agit de matrimonij ſignificatiõe. deter minãs qͥd ſit in hoc ſacramẽto
ſignũ.⁊ quid ſignatü. ́;‚R ”DG
¶ Eũ ̊ ↄiugiũ ſacrm ſit.⁊ ſacrũ ſgnũ c.⁊ ſacre rei.ſ.coniũctiõis xpii ⁊ ecclie ſic
ait aplus. Scriptũ ẽ inqͥt. Relinquet hõ patrẽ ⁊ matrem ⁊ adherebit vxoꝛ
ſue. ⁊ erunt duo in carne vna.ſacr̃m hoc magnũ eſt. Ego aũt dico in xpᷣo et
in ecclia. Vt em̃ inter cõiuges ↄiũctio eſt ᷣm ↄſenſum aĩoꝝ ⁊ ꝑmixtionẽ coꝛ
poꝛ:ũ.ſic ecclia xpo copulat᷑ volũtate ⁊ natura.qꝛ idẽ vult cũ eo.⁊ ipe foꝛmã
ſum pſit de nã homis.Copulata eſt &̊ ſpõſa ſpõſo ſpũaliter ⁊ coꝛꝑalit᷑.i.cha
ritate ac ↄfoꝛmitate nature.Hhuiꝰvtriuſq; copule figura ẽ in cõiugio. Cõſen
ſus em̃ ↄiugũ copulã ſpũalẽ xpᷣi ⁊ eccleſie q fit ꝑ charitatẽ ſigt.Cõmixtioo
ſexuũ illã ſigt que fit ꝑ nature cõfoꝛmitat.
Introducit ex verbis ſuis dubiũ.quibꝰ dicit mulierẽ iſtam nõ ꝑtinere
ad matrimoniũ cũ qua nõ eſt cõmixtio ſexuuũ. e
¶ Inde eſt ꝙ quidaã doctoꝝ dixerũt illã mulierẽ nõ ꝑtinere ad matrimoniũ q̃
nõ experit᷑ carnalẽ copulã. Ait em̃ Augꝰ. MNõ dubiũ eſt illã mulierẽ nõ ꝑti⸗
nere ad matrimoniũ.cũ qua docet᷑ nõ fuiſſe cõmixtio ſexus. Itẽ Leo papa
Cũ ſocietas nuptiaꝝ ita a pᷣncipio ſit inſtituta vt pᷣter cõmixtionẽ ſexuũ nõ
habeat in ſe xpᷣi et ecclie ſaccm.nõ dubiũ eſt illã mulierẽ nõ ꝑtinere ad matri
moni ũ.in q̃ docet᷑ nõ fuiſſe nuptiale myſteriũ.Itẽ Augꝰ.Mõ eſt ꝑfectũ con
iugiũ ſine cõmixtiõe ſexuũ.
N¶ ODiſſoluit dubiũ ex verbis ſuis introductũ. f
¶ oc ſi ᷣm ſuꝑficiẽ verboꝝ qͥs acceꝑit inducit᷑ ĩ erroꝛẽ tãtũ.vt dicat ſine car/
nali copula nõ poſſe cõtrahi mr̃imoniũ.⁊ int Mariã ⁊ Joſeph nõ fuiſſe cõ/⸗
iugiũ.vel nõ fuiſſe ꝑfectũ.qð nephas ẽ ſentire.Tanto em̃ ſanctius fuit atq;
pfectius.quãto a carnali oꝑe imunius. Sed ſuꝑius poſita ea rõne dicta in⸗
telligendũ eſt.nõ qͥn ꝑtineat mulier illa ad matrimoniũ.cũ q̃ nõ eſt ꝑmixtio
ſexuũ.ſed nõ ꝑtinet ad mr̃fimoniũ qð expᷣſſam ⁊ plena teneat figurã ↄiũctio
nis x pᷣi ⁊ ecclie. Figurat em̃ illã vnionẽ xpᷣi ⁊ ecclie q̃ eſt ĩ charitate.ſed non
illã qᷓ eſt in nature cõformitate.Eſt & ⁊ i ilo mfimonio typus ↄiũctiõis xpᷣi
et eccłie.ſed illiꝰ tm̃ q̃ ecclia xpᷣo charitate vnit᷑.nõ illiꝰ qᷓ̃ ꝑ ſuſceptionẽ car/
nis capiti mẽbꝛa vniunt᷑.Nec ideo tñ minꝰ ſanctũ ẽ cõiugiũ.qꝛ vt ait Augꝰ
In nuptijs plus valet ſanctitas ſacr̃i qᷓ; fecũditas vẽtris. Eſt etiaʒ cõiugiũ
ſignũ ſpũalis ↄiũctiõis ⁊ dilectiõis aioꝝ q̃ inter ſe cõiuges vniri debẽt. Vñ
aplus ait. Viri diligite vxoꝛes veſtras vt coꝛꝑa veſtra.

Auguſtinus
Leo papa.

Aug“ in lib.
ð ſoliloquijs

Augꝰ in lib.
de bono con⸗
iugali.
Eph. v.

ta ĩ officiũ ⁊ poin remediũ ſiẽ mrimoniũ. ¶ Stẽ ſacra
ſunt ſignaviſibilia rerũ inuiſibiliũ.ꝑ qᷓ h manuducit
ad ſpnalia coòſcẽda.ſed Adã nõ indigebat manudu-
ci.qꝛ ſpnali mẽte erat pᷣditꝰ.g nõ fuit neceſſe inſtituiĩ

D intelligẽtiã pᷣſentis diſtinctiõis ſᷣm duo qᷓ
determiat magiſter de ſacramẽto matrimonij
puo pᷣncipalit᷑ querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de eiꝰ
inſtitutiõe. Secũdo de eiꝰintegritate.Circa pᷣmũ tria

niebat ſtatui innocẽtie.ergo tũc debuit inſtitui.

querunt᷑. Pꝛimo qꝗ̃rit᷑ q fuerit inſtitutũ. Secũdo a
quo.Tercio querit᷑ qualit᷑ fuerit inſtitutũ.
VDu ſtio. „3
O matrimoniũ fuerit inſtitutũ ante lapſum oſtẽ/

dit᷑ ꝑ illud qd dicit᷑ Math̊.xix.nõ legiſtis ꝙ ab initio

qui fecit homies.maſculũ ⁊ feminã fecit illos ⁊ dixit
ꝓpter boc ⁊c.¶ Itẽ mag in lr̃a.cũ alia ſacr̃a poſt pec-⸗
catũ exoꝛdiũ ſumpſerũt.matrimoniũ ſacrm etiã ante
peccatũ legit᷑ inſtitutũ. ¶ Itẽ rõne videt᷑.qꝛ vſus cõ
iugij eſt ad ꝓcreationẽ ꝓlis.ſed ꝓlis ꝓcreatio Et⸗
tẽ
matrimoniũ ẽ apud oẽs. eſt de dictamie nature.ſed
talia ab initio bomi ſũt imp̃ſſa. ⁊c.¶ Cõtra. Hugo
de ſcõ Aict.tpᷣus inſtitutiõis ſacroꝝ extũc eẽ cepit qñ

l a gaudijs padiſi eiectꝰ ẽ.⁊ ita videt᷑ q; mr̃imoniũ

poſt lapſũ ſit inſtitutũ. ¶ Itẽ rõne videt᷑qꝛ ſacr̃m eſt
medicina ð moꝛbũ.ſ tꝑe ſtatꝰ inocẽtie nullꝰ fuit moꝛ
bus. ⁊c. Si tu dicas ſiẽ dicit m&r ꝙ inſtitutũ ẽ ĩ offi
ciũ nõ in remediũ.q̃rit᷑ tũc q̃re ſur alia nõ ſũt inſtitu/

ſtatu inocẽtie. ¶ Itẽ añ lapſuz nõ erat maioꝛ inoꝛdi/

natio vel libido ĩ actu gñatiue ꝙᷓ in actu nutritiue.ſed

licuit ade comedere de omi ligno. ſilr videt᷑ ꝙ licuit

ei coire cũ omi mliere.aut ſi nõ.qᷓrit᷑ qre magẽ arta/
tus ad iſtũ actũ qᷓ; ad aliũ. 6 tẽ cũ poſt lapſũ hoim
ſacr̃Dm qdð reſpicit actũ nutritiue ⁊ gnatiue ⁊ vtruq; ẽ
in remediũ.ꝗqre adã ſiłr nõ hũit ĩ ſtatu inocẽtie ſacrm
qᷓ;tũ ad vtrũqʒ actũ in officiũ.⁊ videt᷑ ꝙ; mag debuit

hꝛe qtũ ad nutritiuã.qꝛ nutritiua mag erat ibi in vſu

qᷓ; giatiua.(¶ Reꝰ dicẽdũ qꝙ qꝛ inſtitutio reſpicit vſuʒ.

ꝙ vſus mr̃imonij ẽ in remediũ ⁊ in officin. Aſus at
alioꝝ ſacrpꝝ ẽ tm̃ in remediũ.⁊ iõ mr̃imonij vſus nõ
tm̃ ↄuenit infirmis ſ̃ etiã ſanis.⁊ iõ duplex fuit eius
inſtitutio. Ana añ lapſũ in officiũ.alia pꝰ lapſũ in re-
mediñ.Eſt aũt vſus mr̃imonij i remediũ õ ignoꝛatia
dũ erudit inqtũ ſignũ.⁊ remediñ ↄ cõcupiſcentia oi
illã refrenat vt medicamẽtũ.Sic ⁊ ciꝰofficiũ fuit qtũ

ad duas opꝑatiões potẽtiaꝝ. ⁊ qᷓtũ ad actũ cognitiue

vt hõ videret exteriꝰ ↄiũctionẽ ĩ creatura quã intelli⸗

*

ſictecke⸗
inceediu

ochiict
Quia voppee
Ausnbbion
ſißnorens

uouſc tont
onnad putrii
ncziſtiag
lupum ctint
ſamacinecg
nenrecto
ſoatorons
cſheintenon
rutßo neeli
bichöpatz -
Gelellsopr

Eioftetti
ſol Wnp

wiin,

deo.net.
Uockeſcteetn
Actub ſyatrin
i er
tatebiinna
iſcinſutin
Uuſtradeoi
ſtupamo
Cpopremnagn
fhimmnmor

ſſftutoman
Mshiige

ſhdahfi
meünnrni
inkinta,
Mrietc
üntreſe
ſideſttiri⸗

rüpdcz

Kuihe
nhkhbi
notn
ittunfn
gnelan
igtmis.
ird

ſſu

=à =
S=SE
—–☛

=
S=ð
=

—
=

—
—
S—

—
S
=nd
—
=
=

—
=
—
—
SS

—

—
—
—

*
*½

gcbat interius. nõ ini; vt erudiret᷑ S vt vidẽdo mã/

ratiue fuit in officiũ. vt qꝛ ꝑ ſe bõ nõ potuit ſpẽm cõ⸗
ſeruare. adiuncta ſocia in actũ illũ cõſeruatòis ꝓdi/

à re poſſit. ex hboc patent tria obiecta Ad illud vo qd

obẽ de nutritiua.dᷣm ꝙ nõẽ ſimilẽ.qꝛ ibi fit ↄtinua
depditio ꝑ caloꝛc.iõ frequẽs debʒ fieri reſtauratio.⁊
de multis nõ de vno tm̃.Alit᷑ põt dici ꝙ duplex ẽ ꝑ/
ditio.ſcʒ qᷓntũ ad bũiduʒ nutrimẽtale et radicale.ſi-

milit duplex reſtauratio ſcʒ jntũ ad hũidũ nutrimę
tale ꝑ lignũ ꝑadiſi.⁊ ſiłr qᷓntũ ad humidũ radicale ꝑ

lignu vite. hoc aũt vt dicit Aug.nõ ſolũ fuit in vſum
ſed in ſacrm etiã.ſignificabat em̃ paſtũ ſapie interio
rẽ.et qꝛ vnica ẽ ſapia. vnicꝰfuit ille cibus. licʒ alij eſ/
ſent plures. Similit᷑ qꝛ in actu cõiugij ĩtelligit᷑ coiũc
tio xpᷣi et ecclie.et xpᷣs ẽ ſponſus vnicꝰ.et ecclia vni/
ca. inde ẽ ꝙ diuina inſtitutiõe ẽ mulier viro in mr̃i/
monio cõiñcta.ſicut et lignũ vite ꝓuiſum in ſacr̃m.
Quia vo ꝑ peccatã eſt amiſſa cõſeruatio indiuidui
ſalua nibilominꝰ illa que ẽ ſpẽi.iõ remãſit matrimo
niũ. nõ remãſit illᷣ lignũ.habuerũt tñ aliqð ſignũ

quouſqʒ xpᷣs naſceret᷑. Si tũc querat᷑ q̃re magis qqn

tum ad nutritiuã et generatiuã adã babuit ſacramẽ
ta. qᷓ qntũ ad alias potẽtias.⁊c᷑.ddm ꝙ iſta fuerunt
in vſum.et in talẽ vſum qui veniebat ex indigentia.
nam adã nec ꝑ ſe poterat cõſeruari.nec ꝑ ſe poterat
generare.et iõ indiguit aliquibus qbus vteret᷑.et qꝛ
vſus erterioꝛis homis et indigẽtia impoꝛtabãt ſili/
tudinẽ interioꝛis.qꝛ aia nõ ꝑ ſe põt viuere niſi refici⸗

tur a xpᷣo.nec ſilr ꝑ ſe bona oꝑa facere niſi fecundet᷑

ab ipo iõ patz vltimũ ꝙ vtrũq;ʒ fuit ſacrʒ.nec penes
alios ſenſus oꝑtuit alia ſacra inſtitui.
ueſtio. ij.

QAueſtio b
quo fuerit ſ. acrm mrimonij inſtitutũ. Et ꝙ; a deo

*

vẽ ꝑ ill Mat. xix. Quos deꝰ cõiunxit hõ nõ ſepet.
boc dẽ de cõiũctiõe q̃ ẽ in matrimonio. & ſi iſta eſt a
deo. patet ⁊c. Gtẽ bocipᷣm v.qꝛ geñ.j.dixt eis de⸗
us crelſcite et multi. Sed illud crementuz erat ꝑ vſũ
actus matrimõialis. matrimoniũ fuit a deo inſti/
tutũ.Itẽ hocipᷣm oñdit᷑ ꝑ rõʒ.qꝛ ſi ſacr̃a ſũt a vo/
luntate hũñana.et oẽ tale eſt variabile et mutabile.et
cũ ſacr̃a ſint imutabilia.vẽ ꝙ nõ ſolũ hoc vᷣ etiaʒ oia
alia ſint a deo inſtituta. en ſacr̃a qᷓnto maioꝛa
ſũt tãto a maioꝛi inſtituẽdã ſunt. Sᷣ ſacrm mr̃imonij
ẽ pᷣeipue magnũ ſicut dꝛ Eph̊.v. Sacĩʒ hoc magnũ
v.ſ a maximo deo nõ ab hoie inſtitutũ fuit
inſtitutio matrimõij fuit in illo verbo hoc nũc os ex
oſſibus meis.et caro de carne ⁊c̃.S iſtud verbuʒ fuit
ade nõ dei.ã fuit inſtitutũ ab hoĩe nõ a deo ¶ Itẽ ſa

cramẽtũ matrimðij ẽ inſtitutũ a veo.et in bis q̃ ſunt

a deo inſtituta nõ põt bõ etiã aliqͥd mutare nec diſ/
ponere.g nec circa matrimõiũ.ſed tota die diſpẽſat
qᷓntũ ad boc ſacrm.ẽᷓ ⁊c. ¶ Itẽ nõ legit᷑ deñ ee locu
tu de matrimõio niſi qñ dixit. Creſcite et mitipli. ⁊c.
⁊cũ h̊ dictũ ſit beſtijs ⁊c.vꝛ ꝙ etiã iuter beſtias con
ſtituit. ſed boc ẽ incoueniẽs. ⁊c ¶ ¶

8 cõtractꝰ hũani ſũt inſtituti ab boibꝰ. ⁊c. Re. dd. g
inſtitutõ mr̃moõij ẽ a deo. S nota ꝙ quedã ſut ſac/
mẽta que ſuut pure ftdei.ſicut baptiſmꝰ et cõfirma⸗
tio et ↄſiliaquedã aũt nõ tm̃ ſũt fidei. etia natura-
lis dictamis.et talia ſũt pnia et matrimbiũ. ᷣ tamen
nõ oino ſüt de dictamie iuris natural. Què pꝛio mo

g tur inſtitutũ fuiſſe mrimoniũ ſub pcepto.
¶tra.

tẽ matrimõiuzʒ

contrabif᷑ p bũanũ ↄſenſñ. ẽ cõtractꝰ hũanus.ſeld ad myimon⸗ init᷑ lib
Artari debuit hõ ꝑ pᷣceptu

ſunt deꝰ inſtituit mãdando.q̃ ſcdᷣo mõ inſtituit inte

rius illuſtrãdo.⁊ ſicinſtituit matrimõiũ. Vñ ipᷣe nõ

pcepit adã ꝙ euã duceret in vxoꝛẽ.ſ illuſtrauit eum
Pcepit ada &̈ en ret in vxoꝛẽ. auit eum
interiꝰ.vt intelligeret eã ſibi dandã in vxoꝛẽ.et om 2 Q

nibꝰ poſteris ꝑ liberũ cõſenſũ vxoꝛes illo mõ cõoun

gi. VUñ adã ſic illuſtratꝰ dixit.hoc nõ os ex oſſibꝰ ⁊c̃
Et ſicut dicit moꝗr̃ in lr̃a ꝓphetice ẽ locun. et 5 ver
bum illud nõ fuit a ſemetipo ſ a deo. et iõ inſtitutõ
buiꝰ ſacri fuit a deo.et ſic ptꝭ pᷣmuz. ¶ Ad illud qð
obꝛ ꝙ tũc homo etiã nibil mutare põt.dᷣm ꝙ hõ ni

bil mutare põt qð dñs inſtituit ſacr̃alit᷑ quo ad foꝛ/

mã et quo ad materiã q̃ntũ illi tpi congruebat.exci ⸗

piendo ſolum patrem et mr̃eʒ.et qꝛ alie ꝑſone ſcoᷣm

diuerſa tꝑa debebãt ↄgruere inſtititutõi.de legitimi

tate ꝑſonaꝝ reliquit eccleſie diſpẽſandũ.et circa hãc
diſpenſat eccleſia.¶ Ad illud qð obẽ ꝙ vñs nõ ẽ lo/

cutꝰ de mr̃imonio niſi ibi creſcite et multipli.dʒ q;

falſum ẽ.imo locutꝰ ẽ ꝑ adã qñ adã ſpũſacto illuſtra

tus dixit illud vbũ in pſona dei.et hoc pʒ.qꝛ Mat.
xix. repetit illud vt verbũ dei Ad illud qð obꝛ ꝙ eſt

cõtractꝰ hũanꝰ.dom qꝙ nõ ẽ pure hũanꝰ.et hoc ptʒ

ſic. In mr̃imonio nãqʒ duo ſũt.et mutua obligatio.
et obligatiõis mutue indiſſolubilitas.et qmuis pꝛi/

—

1

mũ ſit hoĩs.ſecũdũ ẽ tñ inſtituẽtis.et rõe illiꝰ indiſ/

ſolubilitatis pᷣcipue mfimoniũ tenet rõʒ ſacri et ſig/
ni.et iõ nõ ab hoie ortũ babet ſed a deo.et hoc meliꝰ

patebit infra qñ aget᷑ ve inſolubilitate mfimonij.
Auecſtio ii, c .

¶ Qualiter fuit inſtitutũ mrimoniũ. Et ẽ qõ vty inſti

tutio mr̃imonij fuit ſub pᷣceꝑto.et q ſic vꝛ ꝑ textum
geñ. qꝛ pᷣceptũ eſt eis ꝙ creſcerẽt et multiplicarent᷑.
ſed nõ poterat hoc fieri niſi ꝑ cõiunctionẽ maris cũ
femina.hocaũt eſt mr̃imoniũ.g̊ mr̃imoniũ fuit inſti

tutũ ſub pᷣcepto. ¶ Itẽ mgj̃ in lr̃a.pꝛima inſtitutõ

mfimonij habuit pꝛeceptũ.ſed pᷣma fuit in padiſ o. S
⁊c¶ Itẽ roe vꝛ. qꝛ mr̃imoniũ oꝛdinatũ erat ad con/
ſeruationẽ ſpẽi qntũ ad generatiuã. et eſus lignoꝛũ
oꝛdinatꝰ erat ad cõſeruationẽ indiuidui qᷓntum ad

nutritiuã. qꝛ et ſi nunq; moꝛeret᷑.tñ determinato tẽ⸗
poꝛe in aliã vitam tranſferret᷑. eſus cadebat ſub pᷣ
cepto. et coitus. ¶ Itẽ oẽs qui poſſunt tenẽt᷑ 4 lo
0

co et tpe multiplicare ꝓlem ſpnñalcm. reuocando.ſ.
hoiem a pets., cũ m ſtatũ pᷣmũ mitiplicatõ coꝛpo
ralis eẽt ↄiñcta ſpñali.vẽ ꝙ; oẽs tenebant᷑.et ſic vide
niſſe myimoniu ſub Peept e
ſi fuit inſtitutũ ſub p̃cepto.aut & illud pᷣceptũ fuit iu

ris naturalis.aut poſitiui. Mon poſitiui.qꝛ vnũ ſo⸗

lum fuit. Mon iuris naturalis.qꝛ adbuc maneret.S

nullo mõ fuit inſtitutũ ſub pꝛecepto. ¶ Itez ſemper

licitũ fuit bomini facere qð meliꝰ ẽ.̊ meliꝰ eſt oino

cõtinere ᷓ coire.qꝛ caſtitas oirginalis ẽ dignioꝛ cõ⸗/
iugali. g licuit no coire nec nubere.ſed nõ licuiſſet ſi
fuifſet vel eſet ſub pꝛecepto.et ſic ⁊c. ¶ Itẽ ſi pcep⸗/
tũ fuit. cũ abel vxoꝛẽ ñ babuerit.v q peccauerit.ſᷣ
conſtat ꝙ boc ẽ falſum.qꝛ abel ẽ pꝛimꝰ iuſtoꝛũ ſicut

teſtat dñs MMat. xxiij.a ſãguie abel iuſti. c. ¶ Itẽ

—

ad mr̃imoniũ requirit᷑ liber conſenſus.ꝙ nullo mõ
pth. K. do. Pma inſtituto
matrimõij pᷣceptũ habuit ſicut dicit mgr.et pᷣceptũ
illud fuit affrmatm̃ et fuit iuris naturalis. Sʒ attẽ/
dendũ ꝙ ius naturale qᷓdam dictat ſimplr. qauedam
ſcm tp̃s. Simptr.vt deñ amãdũ.Scðʒ tpᷣs.vt oĩa

eẽ cõia · Dico g pᷣceptũ de vſu mrimonij D na⸗

12

13

14

25

„

turale ſcdo mõ.aꝛ in aüci erãt. dictabat ius na⸗
turake ꝙ; mitiplicãda ele ples ad cultũ vei. Sʒ ceſ/⸗
ſante iſto ſtatu ceſſauit pᷣceptum.et iõ inſtitutio ſcdᷣa
tꝑe legis gratie e ueſuleuri nõ pᷣceptuʒ.et ex
boc pʒ rñſio ad obiectũ.¶ Ad ſcdᷣm dom ꝙ nõ tpe
legis nature inſtitute nec etiã coꝛrupte in ſtatu pꝛis
pfectiꝰ fuit cõtinere q; nubere. Pꝛimo quidẽ.qꝛ nõ
erat pꝛuritus nec turpitudo aliqua. Scdo vero qꝛ
erat obedientie meritũ. Eñ celibatꝰ iohis nõ pᷣfert
coniugio abꝛae¶ Ad illud q obꝛ de abel.dum ꝙ il.

lud erat pᷣceptũ affirmatiuũ et iõ ñ obligabat ad ſẽꝑp

ſed ꝓ loco et tꝑe.⁊ iõ nõ peccauit.quia nõdum ſemi
naulr.Ad illuci qð obẽ de libertate cõſenſus. vᷣm
wſicut pᷣceptũ nõ aufert motum caſtitatis qͥ magis

motus gratuitus et liberalis ẽ.ſic nõ aufert liberta⸗

vtrumc.

trabentis.

tem cõſenſus nec virimit.iõ q;uis dñs pᷣciperet con
tractionẽ mfimõij cũ aliqua.tñ vt cũ hac quis con⸗
trabercet vel cum alia reliquit in mera libertate con.
Snſequenter quantũ ad ſcm articulũ queri⸗/
tur de mr̃imonij integritate et circa hoc qrunt᷑
Pꝛimo querit᷑ de ne een ad ſignifi/
cationẽ. Scdᷣo qᷓntũ ad cãlitatẽ. Tercio qᷓntum ad
Queſtio. ſ.

d

¶ Qnid ſit in ſacfo mr̃imonij ſignum.⁊ quid ſignatũ.

et cũ ſignũ in ſacr̃is ſit elementuʒz ſicut dicit

qꝛ ſacrm ẽ elemẽtũ ex ſilitudine repſentãs. et cũ bic
nullum ſit elemẽtum.vẽ ꝙ hic nullum ſit ſacr̃m.et ſi
nulluzʒ ſacrʒ.nõ vẽ habere ſignificationẽ ſacramẽti.
Si tu dicas ꝙ vir et mulier ſe habẽt in rõc ſacramẽ
ti. Contra differt elemẽtum ab eo qui ſuſcipit ſacr̃ʒ.
S ſi vini et mulieris ſacrm illud vt ſuſceptiuũ.non
S vt figuratiuũ.¶ Item ſicut in no.le. appꝛopinꝗ;

uit veritas.ita no.le. tpꝑe ſcʒ veritatis debuerunt ſig

—. .

46

v

na ſacramentoꝝ euidẽtioꝛa cẽ. cum g vir et mulier
fuerunt ſemꝑ mã huius ſacri. vĩ ꝙ in noua lege nõ
ſunt materia ſiue elemètũ. Si dicas ꝙ; verbũ quo e
fuit opoꝛtunũ. Si dicas ꝙ addita ẽ bñdictio annli
et nuptiaꝝ.hoc nibil ẽ.qꝛ bec nõ ſunt de ſuba ſacfi.
¶ Item quero quiq ſit ſignatũ in hoc ſacro.et vide
tur. Apls dicere Eph̊.v. coniunctio xpᷣi et ecclie.vbi
ait. boc ſaccẽ̃m magnũ ẽ. eęgo aũt dico in xpᷣo et ecde-/
ſia. Sʒ ſi bõ non peccaſſet xpᷣs incamatꝰ nõ eèt bᷣm
cõioꝛem et ꝓbabilioꝛẽ opinionẽ.et nibilominꝰ naßg
nü fuiſſet Cenn. non tm̃ coͤiũctio xpᷣi et eccleſie
ſignatum. ¶ Itẽ ſi ſignificat cõiũctionẽ fidelis anie
cum deo.ſ hec ſepabilis et ſolubilis ẽ. et matrimo
niũ.Similit᷑ cũ duplex ſit còiunctio.⁊ e alia.

4

videt᷑ & illuc ſ. acr̃m nõ ſit vnũ ſᷣ plura. ¶ Itẽ cuz
ſin alijs ſacris ſit aliquid qð eſt res tm̃.aliquid qð eſt
ſignñ tm̃.aliquid qs ẽ res et ſignũ.quero vtrũ illud

ſit in hoc. et ſi eſt. quero Zuich ſit illud. Si dicas ꝙ cõ
.

ſenſus exterioꝛ ẽ ſignũ tin. interioꝛ res et ſignũ. vnio
xhii et ecdeſic res tm. Obꝛ. quia ſicut oꝛdinant᷑ ̃m

cãlitatẽ ſic oꝛdinant᷑ ᷣm ſignificationẽ. g ſi nutn

nõ eſt cauſa ſcdi ſed magis ecõuerſo. pʒ ⁊c.
ꝙꝙ ſicut in alijs ſacramentis aliquid eſi quod eſt res
tm̃.aliquid quod eſt ſignum tm̃. aliquid qð eſt res
et ſignum. ſic et in matrimonio. et boc in omnibus
ſactis eſt generale.ifferunt tñ in mogo compan/

i.et hoc qꝛ qddam ſacrm totalit᷑ ẽ ab inſtitutõe q⸗

am ſune ptin nature dictamie. ꝑtim ab inſtituti⸗

ugo.

one. Illa qᷓ ſunt totaliter ab inſtitutiõe quog vſus

reſpicit ea que ſunt ſcleipure vt baptiſmꝰ et eucha
riſtia.iſta bñt ſigna ſigniſicãtia pᷣm inſtitutionẽ exte
rius et interius.et iõ talia hñt cõueniẽtia inſtituta t
Eexterius adhibita. ⁊ in talibꝰ veꝝ eſt ꝙ; ſigna iſta eui
dentioꝛa ſunt ſcᷣm appꝛopinquationẽ veritatis.⁊
in talibus ven ẽ ꝙ; pꝛimũ ſignũ ẽ cauſa ſcdi.et ſcᷣm
quodãmõ cauſa tereij. vt ptz in baptiſmo. Sunt et
alia qᷓ quodãmõ ab inſtinctu nature ſunt. vt matri⸗
moniũ.in quo ẽ maris et femine cõiunctio. et pnia
in qua eſt offenſe emendatio ptim a fide.ſ. ꝙ illa cõ⸗
iunctio ſignificet cõiunctionẽ dei et anie. et illa emẽ
datio facit reconciiationẽ dei cũ anima. et talia ſu⸗
am pᷣmã inſtitutionẽ habuerunt in padiſo.mr̃imo⸗/

niũ aũt magis.et quia quodãmõ ſi unt a natura. ⁊ in

ſtatu nature non debebat bõ ſubdi elemẽto. iõ non
fiunt in elemẽto extra ſenſibili.hũt tñ exterius ſignũ
qd quidẽ ſignificat interioꝛc coniunctionẽ ꝑ naturã
ſue ſigtionis. ſicut verbum vel virtꝰ.et luc additũ
qð ſignificat naturalit᷑ cõſenſum interioꝛẽ animoꝝ.
ſcʒ copula carnalis m qð ſignificat cõiunctionem
xpᷣi et eccleſie.vel dei et
inſtitutionẽ. eſt em̃ habile ꝑ naturam.⁊ ſignificat ꝑ
inſtitutionẽ.quia vnus mas ceſignificat xpᷣm.alius
autem femina et ſignificat animam. et ex boc patet
rñſio ad pꝛimũ qͥd ſit hic ſignũ.quia pꝛio et pᷣncipa⸗
liter eſt hoc verbum vel virtus in quo expꝛimit᷑ cõ/
ſenſus. vt annexum ẽ diſtinctio ſexuũ. Patet ctiam
quare nõ habet elemẽtũ ſicut alia ſacr̃a. Patet & q̃
re ſignũ non creuit in euidentia.qꝛ nõ erat oino ſᷣm
inſtitutione.iõ immutabile ẽ quantũ ad ipᷣm ſignifi

cans.augmẽtum tñ eſt in euidentia ſignificandi.qa

certius nũc ſcit᷑ quid ſignificat mfimonium qᷓ ante
ſciret. ¶ Ad illud qʒ; obẽ quid ſit ibi ſignatum. dðʒ

—

vnum ẽ ſignatũ pᷣncſpale ſcʒ coniunctio xpᷣi et ec

9

eſie.et qꝛ iſta cõiunctio ẽ duplr. ſ. per cãlitatem et

teria ſiue elemetũ. Si verbu quo ex p nature confoꝛmitatẽ. duplicit᷑ in hoc ſcro ſignifica
pꝛimit᷑ cõſenſus ẽ elemẽtũ. Cõtra hoc eſt ꝙ illð ſẽꝑp

tur. Pꝛima ꝑ ↄſenſum aioꝝ. ſcda ꝑ Smeirtiond ſexu
um. ¶Ad illud qð obꝰẽ ſi hõ nõ cẽt lapſus ⁊c. dom

adhuc ſignificaſſet vnionẽ xpᷣi ſiue dei cũ ecckia. li

cct non expꝛeſſe cõiunctionẽ cũ fideli anima. Sʒ tñ
dus ita pꝛeuiderat futuꝝ eẽ et iõ ſic inſtituerat. Si

tñ hõ non peccaſſet. ſacr̃m a ſignificatiõe vacuũ nõ
Ad illud qꝗ& obẽ ꝙ pꝛimũ nõ ẽ cauſa ſcdi. dem

cet¶Ad ill⸗ uſa ſcoi. dð
; vbi eſt ſigtio ſcom inſtitutionẽ. pᷣmũ põt ecẽ cauſa
ecu

ſecundi. niſi ꝑ naturã pm ꝙ intentio ẽ cauſa erteri
oꝛis.quia effectꝰ exterioꝛ ſignum ẽ cauſe interioꝛis.
yt verbum cõſentiẽdi extenus.ᷣinterioꝛis ↄſeuſus ẽ
ſignum. ſicut in pnia viſum eft.

Queſtio ij. e

—

¶ Qui ſit in boc ſacro cauſans ⁊ quid cauſatũ. Et &

aliquid efficiat pꝓbatur. qꝛ vt dicit Aug.et habet᷑ in
in littera. q; ſanis erat ad officium. egris ẽ ad reme

dium.g ſi mrimoniũ pᷣſtat remediuʒ.aliquid efficit.

AItẽ ſi ẽ ſacrm no.le.ẽ emcit qd ſigurat. J
mrimoniñ ẽ ma
pꝛeſentationẽ ſec

tem
nũ ſacrz innoua lege. non tm̃ re
etiã inſtitutionẽ et ſãctificationeʒ

continet. ſed ſacrm ſanctificãs donat gratiam. τ. GG

¶ Itẽ fieut ſacrm repꝛeſentat ex ſimilitudine. ita fi⸗
gurat ex inſtitutiõe. et ita ſanctiſicat ex bñdictions.
SDzʒ in no. le eſt bñdictio nuptiaꝑ. g vꝛ ꝙ ſit ſctifica⸗
tio. ſic ⁊c Cõtra.ſi ſacrm aliquid efficit. efficit qð fi
urat.ſeq iſtud ſignificat coõiunctionẽ xpi ct eccleſie

nime. et hoc ẽ ſcʒ fidem et

5

8

9

1h anettl
rainni
digſaun
gofnw
nhefin
tiom
tünfma
ihnmuse⸗
atinon⸗

hebicic

neſcinl
llabidi
tonagsſ⸗
hybocſact
lis gau⸗
lihati
getiecthi
unetpelag
alc⸗
gierantat
NAaoninicnl
Nuilamit
ſtaudiſaan

dſasn

Gu

n erbe

Agtongia

ninoniſhn
urot

gitubonn

ſblchruit
apſcitacti

litlurun

tledit

lenmminid

ygtiiege

mggntp
Nltpnädl
ſoſoodat

fagr,

hiſan
femrch
hſnimnͤ⸗
Wgtlne
nngsvn⸗
unep
ßoince
cdosd
miodrt
Mmd

ſnikiin et hãc non efficit. nec aliquid aliud. ¶Item ſacrm
chnitin q dat gratiã et babet efficaciã. ab oibus dʒ accipi q̃
wchinin bñt moꝛbũ.ſᷣ oẽs hñt moꝛbũ cõcupiſcentie.̊ oẽs de
unnin bẽt nubere. bonũ ẽ boĩ nõ nubere. nõ dat grati.
Miaie ¶ Itẽ ſi dat gratiã. quero quã. Si coiungit aiaʒ do
übgrinn et deſpõſat. vel vnit etiã mẽbꝛa adinuicẽ.cũ aiaʒ fie
durſeet ri ſponſam xpᷣi.et mẽbꝛa vnire ſit effectus baptiſmi
näumt et euchariſtie. vi hoc ſa cr̃m ſuꝑſluere¶ Itẽ ſacrʒ qd
Pintſtlel dat gratiã ſi vendat᷑ vel ſub pacto peccunie accipiẽ
Puanitlen facit ſymoniã. qui aliã duceret vxoꝛẽ cũ pacto pec
irnt · ** nnie eet ſymoniacꝰ.qð falſuʒ ẽ. ¶ R.ad hoc volue
mrinhi, runt aliqui dicere illud ſacrm nõ dat gram. ct qð
nmmn dr ꝙ ſacramẽta no.le.dant gratiax dicñt intelligi de
zidtrin bis qᷓ in no.le.ſunt inſtituta.nec ẽ boc ſaccẽ̃m remedi
DSä um p efficaciã b p indulgentiam.et inde ẽ ꝙ cõcupiſ
dnn centiã nõ minuit m babitũ. minuit tñ ym indulgẽ⸗
RK tiã 1 Fm actũ vt nõ vrat ſcom ꝙ dicit.j.ad Coꝝ. vij.
Mantin &ꝙ melius ẽ nubere qᷓᷓ vri. Alij dicũt ꝙ in ſacramẽto
Kage matrimonij dat᷑ gra digne et deuote ſuſcipientibus
nenigie rõne bñdictiõis ſupaddite. deꝰ em eis bñdicit ad be
nedictionẽ ſacerdotis. Sed bec poſitõ nõ v valere.
tin qꝛ illa bñdictio ẽ ſacramẽtalis.et ſi ſacrale efficit qn/
Maſti to magis ſacr̃jm. Et iõ tercio mõ doᷣm ꝙ ſuſcipienti/
tumangen bꝰ hoc ſacr̃m dat᷑ remediũ qntum ẽ de rõe ſacramẽ
nngueſe⸗ ti q; excuſat coitũ.qꝛ facit illũ eẽ venialem ſiue non
wingegnmi; cẽ pcti.qdð alias cẽt peccatũ.⁊ hoc põt eẽ ſine dono
oſcni ren 2 1 gratie.et hũit hoc illud ſacr̃m ſtatim pꝰ lapſuʒz ¶ Sʒ
tlaſtiſu nunc tpe legis no.nõ tm̃ pꝛeſtat illud remediũ. ſ eti
guanictif au aliqð gratie donũ digne ſuſcipiẽtibꝰ.vtpote his
igninite qui ex caritatis cõſenſu vniunt᷑ ad ꝓcreandũ ꝓlem
nuſgiun ad diuinũ cultũ. Roõne em̃ expꝛeſſionis cõſenſus in/
trimmnir diuiduam cõſuctudinẽ vite.et rõne bñdictõis eccle/
ndktipnng ſie cuiꝰ ẽ ſacramẽta eccleſie debite tractare ſubleua/
Gcmcditn tur aia a cõcupiſcẽtia inoꝛdinata. ⁊ dat᷑ gratia ad co
rLKderae pulã ſingularẽ. ad copulã vtilẽ.ad copulꝗ inſepabi⸗
ſetn nſpe em. Et ex bac gratia fit remediũ cõtra triplicẽ inoꝛ-
Mpnunt dinationeʒ cõcupiſcẽtie et naſcitur triplex bonũ ma
ntilpisinn trimonij. Concupiſcẽtia em̃ inclinat ad multas. qa
bewad luxurioſus nõ ẽ vna cõtentꝰ.et in matrimonio dat᷑
ictinimn gratia bomini vtiſoli vxoꝛi velit coniungi. et ita pꝛo⸗
gölenkmat nitas ad multas excludit per copulã ſingularẽ. Cõ/
niire it cupiſcẽtia etiã inclinat ad delectationẽ non ad vtili
sicttn tatẽ.quia luxurioſus nõ querit niſi ſatiſſactionẽ ap
ziiua petitiuc. vat & gratia in matrindio et non recon
untialit lat vroꝛe niſ Ppter glen ſeit⸗ exdudit᷑ velectatõ
nialeiini⸗ appetitiue ꝑ copulã vtilẽ. ¶ Itẽ cõcupiſcẽtia faſtidi
4 ai is um generat pꝰ ipletionẽ. Añ luxurioſus poſtqᷓ; cog-
ingnnn nouit vnã illã reſpuit.et vadit ad aliã. In matrimo
4“ nio vero dat᷑ gratia vt ſemꝑ velit eẽ cum vna. et ita
alüh · Excludit variarũ concupia p copula inſegabilez. Ex
eopula ſingulari orif bonũ fidei. vt ad alia non accc
e n dat. Ex copula vtili honũ plis. Ex copula inſepabi.
22² li bonu ſacrameéti,Ad illud & qd ob: auõ efficit q
fiilgurat. doᷣm ꝙ figurat cõiũctionẽ aĩoꝝ. ⁊ hac efficit
Gfon 4 H noò minuẽdo ᷣ magis augẽdo.ſicut confeſſio contri
uce n B tionẽ.et hoc verã quodãmõ efficit cõiunctioue cum
ſie eo. ſi membꝛu mebꝛo magis vnit p conſequẽs
vonngnt⸗ magis vnit᷑ xpᷣo.ſed in euchariſtia dũ mẽbꝛa magis
initea vniunt᷑ xpᷣo. per ↄſeqᷓns magis vnintur adinuicem.
ſng nic 2 3 vñ xpo incoꝛpant᷑.ct ſic patet dꝛa. ¶ Ad illð qð obꝛ
et 4 g tũc oẽs berẽt acccipere vxoꝛes.dm ꝙ in matri
cfi⸗ g monio dat᷑ gratia ad remediũ.ſᷣ in voto diſponitur
o. anima ꝑ gratiã ad perfectius remediũ. Añ q; ꝑfec/

tũ minꝰ pᷣfecto ẽ pᷣponendũ.iõ nõ oẽs ðbẽt nubere.
ß meliꝰ faciũt qͥ vouẽt cõtinẽtiã. Sʒ qꝛ nõ oẽs capi/
unt verbũ.iõ virunq; ẽ neccſſariũ.⁊ remediũ voti ⁊
religiõis.et remediũ matrimonialis piũctiõis.iAd
aliud ꝑtʒ rñſio.qm̃ in ſacramẽto nõ fit deſpõſatio ſᷣ
figurat᷑ ipᷣa deſponſatio qᷓ eſt dei ad aiaʒ. Sʒ deſpo/
ſatio qᷓ fit et figuratur ẽ deſpõſatio viri et mulieris.
vbi ꝑ cõſequẽs dat᷑ gratia aliqua ad efficacioꝛem de
ſponſationẽ et vnionẽ ipᷣius aic.hoc tñ ẽ ex cõſequ⸗
tiſid illud qð vltimo obꝛ de ſymonia. dom ꝙ ma
trimoniñ accipit rõʒ ſpnalitatis et gratie qũ cõſenſꝰ
iungit᷑ benedictioui.vbi cxplicat᷑ ſignificatio.et obti
net᷑ per benedictioneʒ ſctificatio.et iõ in benedictõe
ſacerdotali ↄſiſtit rõ ſpũalis pᷣcipue.nã matrimoniũ
bʒ aliquid de ↄtractu voluntario.et ãnexũ tꝑale vt
tꝑale.et iõ ſi aliquis vendcret bñdictionẽ eẽt ſymo⸗/Pl
niacꝰ.qui aũt cõſentit finaliter ꝓpter peccunia.qᷓm/⸗/⸗
uis peccet.nõ tñ iudicat᷑ ſymoniacꝰ.maxime qꝛ ipᷣe
nõ ẽ ſacramẽti diſpenſatoꝛ. Et pᷣterea multa tꝑalia
ſunt adiuncta. vt mutua educatio. et filioꝛũ enutri/
tio.et alia plura.et iõ licet dotes accipere.et ſiqs cuʒ
pactione magne dotis cõſentiat.ſymoniacꝰ non eſt.
qꝛ id ſacramentũ et ſi aliq̊ͥ mõ cum alijs cõueniat in
pᷣſtando remediñ.habet tñ carualẽ effectũ cõiunctũ.
rõne cuius et pactionẽ.cadit tñ in peccatũ.qꝛ cõtra
gratiã diſponit᷑.hec ãt potuit eẽ ratio qᷓ̃ mouit illos
qui dixerũt in hoc gratiã nõ dari.Sʒ qui recte vutt
reſpicere et iudicare. neceſſe bʒ pᷣcioſum a vili ſeꝑa/
re.rõne quoꝛũ diuerſa bũit ſacramento cõiter attri/
buere.et ſacri canones boc innuũt in quibꝰab anti/
quo ſtatutũ fuit vt vir cuʒ vxoꝛe in pꝛimo die bene/⸗
dictiõis carnaliter nõ coiret ob reuerẽtiã illiꝰ bñdi⸗
ctionis eccleſie.que ⁊ ſi videat᷑ ãnexa ſacro.vtiq; fit
inquantũ ſignũ.inqᷓutũ tñ habet efficaciã et ẽ eccle/
ſiaſticũ.ſpectat ad eiꝰeſſe cõpletũ.et ſic patet totũ.

ANtrum carnalis cõmixtio ſit de ĩitegritate matrim
nij qᷓntum ad ſigntiã et efficaciam. Et ꝙ ſic vẽ.qꝛ in
inſtitutione matrimonij dẽ erũt duo in carne vna. ct
dñs ipᷣe repetit Mat.xix.ᷣ hoc nõ ẽ ante cõmixtio/
nẽ. cõmixtio eſt de integritate. õ Aug.dicit et ha
bet᷑ in la. nõ dubiũ ẽ illã mulierẽ ad ↄiugiũ non ꝑti-
nere.cũ qua docetur ↄmixtio ſexuũ non ſiſſe Ste
rõne vr.qꝛ cõiugium ẽ ſignũ cõiunctiõis xpᷣi et eccle
ſie in cõfoꝛmitate nature.ſ̊ hec ſolũ ẽ ↄmixtio.g ⁊c.
¶ Itẽ matrimoniũ ẽ inſtitutũ in remediũ ̊ ↄcupiſ⸗
centiã.ſᷣ hoc remediũ habet᷑ ab hijs ſolum q matri⸗
monio ſunt ↄiuncti.g hoc remediũ nõ ẽ ꝑ ↄtinẽtiã.
ſᷣ ꝑ ↄmixtionẽ.quia aliter nõ eẽt magis remediũ nu
bere qᷓ nõ nubere. ¶ Contra. ꝙ non ſit de integrita/
te qᷓntum ad ſigntia videt᷑.qꝛ perfectũ matrimoni/
um fuit inter adã et cuam ante cognitionẽ carnaleʒ.
et ante dixit hoc nũc oꝗs ꝙᷓ eã ↄgnoſceret.g ↄmixtio
nõ ẽ de integritate. ¶ Itẽ ꝑfectũ matrimoniũ fuit in
ter mariã et ioſeph.qꝛ fuit ꝓlis bonũ.fidei.et ſacra
menti. et ſine ↄmixtione. ⁊c. Itẽ ꝙ non ſit de inte
gritate in rõne remedij vꝛ.qꝛ Aug.dicit ꝙ ſanctioꝛ ẽ
copła mentiũ qᷓ; coꝛꝑalis.̊ maioꝛ dat᷑ ibi efficacia ꝰ
ↄcupiſcentiã in vnione mentali qᷓᷓ; carnali.¶ Item
in actu illo efficit᷑ bomo totꝰ caro. ꝑ oppoſitũ cus
gratia que eſt remedium õ ↄcupiſcẽtiam haaise ſpi⸗
2

25

ritualẽ.nunqᷓ; dat᷑ in illo actu. ¶ Itez in illo actu ſa ſolum qᷓntũ ad cõiũctionẽ coꝛpoꝝ.Et pᷣmũ ẽ de ſub

tiſfit concupie. Sed duʒ ſatiſfit ei ia intendit᷑.õ q ſtantia matrimõij qᷓntũ ad eẽ neceſſariũ.ſcᷣm qntẽõ

intendit cõcupiſcẽtiã uõ ẽ remediũ immo venenũ. ag eẽ plenũ.Et ſic ptʒ reſpõſio ad vtrãq; ꝑtẽ.diſtin/
carnalis cõmixtio nõ ꝓdeſt immo obeſt ad reme guendo pfectionẽ duplicẽ ſiue duplicẽ integritatem
26 diũ matrimõij. ¶ R. dom ꝙ integritas rei duplicit ſi ufficientie et plenitudinis.Et ſcᷣm hoc diſtinguũt
acccipit᷑.vicʒ vel qntum ad eẽ neceſſitatis.vel qntu?; iuriſte —‚—— ratũ et mr̃imoniũ cõ
ad eẽ cõpletiõis ſiue plenitudinis. Si loquamur qͥn ſũmatũ.⸗ 7
tum ad eẽ neceſſitatis.veꝝ eſt ꝙ ſacm mrimonij eẽ actu. nõ ẽ remediũ ↄtra pcti . dom ꝙ remedium
bxʒ ſine cõmixtione carnis. Si añt qᷓntũ ad cẽ pleni / aliqð cõtra pam̃ ẽ duplr. aut qꝛ liberat a pctõ ↄmiſ
tudinis.ſicẽ de eius integritate.et ſic ꝓcedunt ratio ſo.et hocẽ ꝑ gratiã que in eo ↄfert᷑.qdᷣdam qð libe/
27 nes ad ꝑtes oppoſitas.Et hoc ptʒ ſic. In mr̃imõio rat a peccato.q̃ddã qð cõmitteret᷑ alias.⁊ taleẽ ma
er cõſiderant᷑ tria hec.ſ.ſignũ.officium, remedium. crimoniũ.qꝛ multi infirmi vrerent᷑ ↄcupia niſi babe
Quantũ ad ſigtionẽ dom ꝙ; duplex ẽ eius ſignifiez rent vxoꝛẽ. quã cognoſcẽdo carnis aduſtioneʒ cua/
tio.ſignificat em̃ cõiunctionẽ xpᷣi et eccdleſie ꝑ chari gerxẽt. et in tali qntũ ad vſum nõ ẽ neceſſe gratiã da
tatẽ. et ↄiunctionẽ eo:ũdẽ ꝑ nature ↄfoꝛmitatẽ. Si/ ri.quis in actu illo poſſit boc mereri ſicut hẽbit᷑ in/

militer duplex ẽ officiũ. Anũ em̃ ẽ mutue cducatio- fraAd illud vero qd vltimo obꝛ ꝙ nõ eſt in reme/2 9

nis et fomẽti.et aliud ꝓcrcande ꝓlis. Silr duplex ?ꝭ dium immo cõtra.qꝛ intendit ↄcupiſcentiã in ſatiſ⸗
remediũ. Anũñ ẽ qntũ ad ↄcupie deſluxionẽ.vt.ſ.nõ faciendo ci.dm ꝙ qͥ cognoſcit vxoꝛẽ debite.ↄcupiſ
ad omnẽ mulierẽ intẽdat.Aliud q̃ntum ad inoꝛdi/ centie nõ ſatiſfacit.s potiꝰ obuiat ne vrat᷑.et iõ non
nationẽ. vt ſc; nõ libidine ſ amoꝛe ꝓlis.nec ſine ma intendit᷑ ſ remittit᷑ in eo feruoꝛ libidinis. Sʒ qͥ cog⸗
trimoniali affectu mulierẽ cognoſcat. Pꝛimũ igitur noſcit vt delectet᷑.nõ habet remedium. immo pᷣſtat
ſigtũ.et pᷣmũ officiũ.et pᷣmũ remediũ.ſunt in ſacra⸗ concupiſcentie fomentum.
mẽto mrimonij qᷓntũ ad cõiunctionẽ aioꝝ. Scom

iſtinctio.xxvij.de mr̃imonio ſcõᷣm cauſam efficientem.deter⸗
minans generaliter ꝙ conſenſus ſit matrimonij cuuſſaaa.
Oſt bec aduertendum ẽ quid ſit coiugiũ.et que ſit efficiẽs cã. Nec ẽ ſcᷣa ꝑps in qua agit᷑ de cã efficiente
coõiugij.que quidẽ eſt ↄſenſus.⁊ qm̃ nõ ois coſenſus facit cõiugiũ. Ideo pᷣmo determiat ingf in genera
li ꝙ ↄſenſus ſit matrimonij cꝗ. Scðᷣo inquirit q̃lis ſit ille cõſenſus.infra diſ.xxviij. Hic qᷓri dʒ vtꝝ cõſenſus
de futuro ⁊c. Pꝛima ꝑs habet duas. In pᷣma determiat de ipᷣo coniugio qᷓntum ad Zagitars. In ſecunda
vero qᷓntũ ad cãlitatẽ.ibi. Efficiẽs aũt cã matrimonij. ⁊c. Et in pᷣma ꝑte duo facit. In pᷣma bꝛeuiter pᷣmittit
de quibus intẽdit agere. In ſcda diffinit cõiugiũ mrimoniale.et hoc ibi. Sunt ẽ nuptie vel mr̃imonium ⁊c̃.
et hec ſunt quaſi duo pᷣambula ad cognoſcendã m rimonij cauſalitatẽ ſiue oꝛiginẽ efficientie. ¶ Silr ſecun⸗
da pars buius diſtinctiõis in qua agit de cauſa efficiẽte diuidit᷑ in quatuoꝛ ꝑtes. In pᷣma vitat narrat. Ji

ſecũda auẽtibꝰ cõfirmat.ibi.O aũt cõſcnſus mr̃imoniũ faciat.⁊c. In tercia ipugnat.ibi.Quidã tñ aſſerunt

⁊c. In quarta obiectiones in cõtrariũ determinat.ibi.His ita rñdemꝰ ⁊c. Subdiuiſiones ptiũ manifeſte ap
arẽt in lra maxime in hijs duabus ptibus vltimis. maxime vtrũ ex ſolo cõſenſu cõtrabat᷑ inſolubile vincu⸗

i. et ſic tria cõtinent᷑ in hac diſtinctione.ſ.matrimonij quidditas. cãlitas. et inſolubilitas.

Pꝛemittit de quib intẽdit agere. “ Lyvr
Oſt hocaduertendũ e q it aiug ii ct que ſit XXVII
mulieriſh coict Rficiẽs eã cõingij.et cauſa ꝓpter quã cõtrahi de⸗
2. uet c iſt diſſe Veat. et que ſut bona cõiugij ei quõ p ea excuſet᷑ cot?
eige e Cainid carnalis. que ſint legittime pſone ad mrfimoniũ. Sũt
ſemp ſimul cobabita- et alia plura in młimonio ↄſiderãda qᷣ ſub cõpendio

.

1a (Matrimoniũ vi/
ri mulieriſq; cõiũctio

re. nõ neceſſe ad perſtringeuhuus.
ſit mr̃imoniũ ey ſit Diffinit quid ſit coniuguum. b
ſbi indiuidua vite con ( Sunt g nuptie vel matrimoniũ viri mulieriſq; cõiüu⸗ ꝗ
Kerudo. Are videt ctio maritalis inter legittimas pſonas. indiuiduã vNi⸗
indiuiſibilsſi cau Vite ptinet ꝙ abſq; cõſenſu alteriꝰ neuter cõtinẽtiam
dit᷑ in ᷣmo mẽbꝛo. v· pfiteri põt.vel oꝛatiõi vacare.⁊ ꝙ inter eos dũ viuũt
ꝙ ſuꝑſluat illð adde-· vinculũ cõiugale ꝑmanet vt alij ſe copulari nõ liceat.
re. g Be voz bic dif et yt inuiceʒ alter alteri exhibeat qð qſq; ſibi. Hac t
ui enuen deſcriptõe legittimoꝝ ⁊ fideliũ tm mrimõiũ includir.
matu iſta aũt diffini /· ( Agit de c efficiẽte mrimoniũ que ẽↄſenſus.
tio. Matrimoniũñ eſt determinans veritatse .—
maris et femine cõiñ. ¶ Efficiẽs aũt cõẽ mr̃imonij ẽ conſenſus.nõ quilibz. H ꝑp
cio maritalis. ſuffici · Verba expᷣſſus.nec de futuro ſed de pñti.Si em̃ ↄſen⸗
ens ẽ qntũ ad eẽ diſſt⸗ tiüt in futuꝝ dicẽtes. Accipiã te in virũ ⁊ ego te in vx
ulciig ingit ibi gen? oꝛem. non e iſte oſenſus efficax matrimoij. Itẽ ſi con⸗

d illud g qd obꝛ ꝙ gratia nõ dat᷑ in illo 28

oapp⸗

b.

Mßbinli
ubus.

Nilchi
ologar.
Apnlde
bo al,

Ohanenss
nik
gnöen
ind

Dmi phinite
morniinoan
nmenucſegnin
Cronſothiei⸗
winigiͤckunen,
Kegiminſt
midong
Rirneſriköne
mlhans gier

eter⸗

na gt Nuͤfin
ctonmarifgocen
icqic at⸗
gocri inn
nöabulgf
Nteſc hinenitt
Uprutttim)
1 Miin
ſensgünmniit,
õ
hits

MI

4
9

— —
— —
—

it
4
k.

Micolaꝰ ppᷣ.

Johᷣ. Chꝛib.
Amb.

Amb. in li. ð
vginibus.

Iſið.i li.ethi
mologiaꝝ.
Aug. in li.de
bo. ↄiu.

„

,BTBT,ßf — f

ſentiãt mẽte et nõ expꝛimãt verbis vel alij certis ſig⸗

☛

nis. nec talis conſenſus efficit mrimoniũ. Siĩᷣt ver/
bis explicãt qð tamẽ coꝛde non volũt. ſi non ſit coac/⸗
tio ibi vl dolꝰ. obligatio illa vboꝝ qͥbꝰ ↄſẽtiũt dicen⸗
tes.accipio te ĩ viꝝ et ego te ĩ vxoꝛeʒ.mr̃imoniũ facit.
N¶AXffirmat auẽtibꝰ ꝙ ſolꝰ ↄſẽſꝰ facit mfimõiũ. d

E&οt cõſenſus matrimoniũ faciat ſubditis ꝓbat᷑ te⸗
ſtimõijs. Ait em̃ yſidoꝛꝰ.Cõſenſus facit matrimoniũ.

Itẽ Micolaꝰ papa. Sufficiat ſolus ſᷣm leges eoꝝ con

ſenſus.de quoꝝ cõiũctionibꝰ agit᷑. Qui ſolus ſi foꝛte

tio cõiu galis.Ex his apparet ꝙ cõſẽſus.i.pactio cõ⸗

iugalis matrimoiũ facit.et extũc cõiugiũ ẽ etiã ſi non
pceſſit vel ſecuta eſt copula carnalis.

¶ AQnñ incipit eſſe coniugium. .

( m ab ipᷣa deſpõſatõe in qua pactio cõiugalis ex⸗
pꝛimit᷑ cõiuges ſint ſctõꝝ teſtimõia ꝓbãt. Ait em Am

bꝛo.Cũ initiat᷑ cõiugiũ.cõiugij nomẽ aſciſcit᷑. cũ con⸗
iungit᷑ viro cõiugiũ ẽ.nõ cũ viri admixtõe cognoſcit᷑

Itẽ Iſidoꝛꝰ.Cõiuges veriꝰ appellãt᷑ a pꝛima deſpõ⸗
ſatiõis fide.qᷓ;uis adhuc inter eos ignoꝛet᷑ cõiugalis
coõcubitꝰ. Itẽ Aug.Cõiũx vocat᷑ ex pꝛia deſ põſatõis
fide quã cõcubitu ñ cognouerat.nec fuerat agniturꝰ.
nec ꝑierat.nec mendax mãſerat coniugis appellatio.
vbi nõ fuerat nec futura erat carnis vlla cõmixtio. ꝓ⸗
pter qð fidele cõiugiũ.ãbo parẽtes xpᷣi vocari merue
rũt.nõ ſolũ illa mr̃.ſ etiã ille pat eius.ſicut cõiũx ma⸗
tris eiꝰ.vtrũq; tñ mẽte nõ carne.Ex his euident inſi⸗
nuat᷑ ꝙ ex tꝑe qͥ ĩtercedit cõſenſꝰ volũtariꝰ ac marita
lis qᷣ ſolꝰ cõiugiũ facit veri coniuges ſunt ſponſus ⁊
ſponſa.Scom quoſdam non ẽ coniugium ante carna
lem copulam.ſed ſponſi et ſponſe ſunt.
Impugnat ꝙ ſolꝰ cõſenſus faciat mrfimõiũ. f

Quidã tñ aſſerũt veꝝ cõiugiũ nõ cõtrahi añ traduc/⸗

tionẽ et carnalẽ copulã.nec vere cõiuges eẽ aliquos
añqᷓ; intercedat cõmixtio ſexꝰ.ſ a pꝛia fide ðſpõſatio⸗
nis vir ſpõſus.et mulier ſpõſa ẽ nõ cõiunx. Spõſos
ãt ⁊ ſpõſas cõiuges freq̃nt appellari dicũt.nõ qꝛ ſint.
Fqꝛ futuri ſũt.cuius rei ſpõſionẽ inuicẽ fecerũt.et ſᷣm

hoc vᷣba pᷣmiſſaꝝ auẽtũ intelligẽda foꝛe tradũt.
Qua ratione vtuntur. g

C do int ſpõſaʒ et cõiugẽ plimũ interſit.ex eo aſtru⸗

unt.qꝛ licʒ ſpõſe añ carnalẽ copulã incõſulto vł nolẽ⸗

te ſpõſo monaſteriũ eligere.quo facto.ſpõſo etiã licet
gliã ducere.Cõiugaius vo vł cõiugata nec cõtinẽti⸗
anm niſi ex cõi cõſenſu ſeruare valʒ. nec mõaſteriũ pe⸗
N ſponſa põt
monaſteriõ eli
gere nõ requiſi
o ſpöſi oſen.

tere.niſi vterq; continentiã ꝑit᷑ ꝓfiteat᷑. v liceat
ſpõſe monaſteriũ eligere auẽtibꝰ ſctõꝝ ꝓbat᷑. Ait em̃
Euſebiꝰ papa.deſpõſatã puellã nõ licet parẽtibꝰ alij

virvo tradere.tñ licet ſibi mõaſteriũ eligere.Itẽ Gꝛeg.
decreta legalia deſpõſata (ſi cõuerti voluerit) nllo pe

in nuptijs defuerit.cetera etiãʒ cũ ipo coitu celebꝛata
fruſtrant᷑. Itẽ Joh̊.Chꝛip. Matrimoniũ qͥdẽ nõ facit
coitꝰ volũtas.et iõ nõ ſoluit illð ſeꝑatio coꝛpis. Itẽ
Amb. Mõ defloꝛatio virginitatis facit cõiugiũ.ſᷣ pac

et differẽtia. Sed qm̃
marital cõiũctio duo
implicat in ſe. ſcʒ le/
gittimitatẽ ꝑſonaꝝ.=
indiuiſiõʒ ꝑſonaꝝ.iõ
ad maioꝛẽ eruditionẽ

ſupaddit᷑ aliud. ſ. int᷑

legittimas pſonas ⁊c̃.

2 nõ ẽ de eẽ diffinitio⸗

nis. hłᷣ explicatio pᷣmi
mẽbꝛi. Poſſet tñ dici
ꝙ notet᷑ ibi qᷓdruplex

genꝰ cauſc.ſ.foꝛmalis

in hoc ꝙ dẽ cõiunctio
maritalis. Efficiẽs in
hoc ꝙ dẽ viri et mulie
ꝛis.qꝗᷓ inqntũ cõſenti/
unt ſe habent in rõne
cauſe efficiẽtis. Ma⸗
terialis in hoc ꝙ dici
inter legittimas ꝑſo⸗
nas. Finalis in hoc q;
dẽ indiuiduã vite ⁊c.
vbi tangit᷑ bonũ ſactr̃i
qð ẽ pᷣncipale bonum

mr̃imonij.et ꝑ hoc pa

tẽt obiecta.qꝛ nõ ẽ ſu/
Pfluitas nec falſitas.
qꝛ nõ notat᷑ indiuiſio
ntũ ad cõiunctũ ſed
qntũ ad ſacem.
b ¶¶ Si añt verbis ex/
plicãt qð tñ coꝛde nõ
volũt ſi nõ ſit coactio
ibi vel dolꝰ ⁊c. Ar̃ ma
le dicere.qꝛ cũ impoſ/⸗
ſibile ſit ꝙ aliud expꝛi
mat᷑ in coꝛde qᷓᷓ ſit in

*

oꝛe ſine dolo.vẽ img

implicare incõpoſſibi
lia. ¶ R. d. ꝙ dolus
dupli pᷣt eẽ.ſ.expᷣſſus
exteriꝰ ꝑ ſermonẽ.vel

ſolũmõ in coꝛde. ſicut
intẽtio iocandi in dan

do baptiſmum.peteſt
eẽ duplr.aut ita ꝙ; tm̃
ſit in coꝛde. aut ita q;
aliquo mõ expmat᷑ in
ſigno exterioꝛi.ſic do/
lus ẽ in coꝛde qñ exte

riꝰ facit oino.ſicut fa/

cit qͥ ſimplir cõſentit.⁊
de boc dolo mgñ non
intelligit. Aliꝰ ẽ qñ ꝑ.
ſignum expᷣmit᷑ ſicut
in decretali quadam

de ſpõſalibꝰ ponit᷑ c⸗
ſus de quodã q̃ cũ vo

caret᷑ ioheſ noiabat ſe
petrũ in cõſentiendo.
dicẽs. ego petrus vel
aliquoq ſimile. ⁊ tunc
ez

tmanifeſte vepbendit᷑
volꝰ exteri?. et de tali
loquit᷑ mgr̃.nõ de do/

lo occulto. Iſtud aũt

verbũ intelligẽguz eſt
babere vitatẽ 'm iu⸗/
diciũ in facie eccleſie.

nõ vᷣm veritatẽ ſiue in

foꝛo cõſcic.
3 efert etiã Hiero.
xc̃.dicit ibi magiſter ð
machario. ꝙ bẽmi ſo
litudinẽ elegit.querit
vtꝝ ſpõſa eiꝰ fuerit
ſoluta ab eo. Et vꝛ ꝙ
nõ. qꝛ iuit in heremũ.
S cũ nõ dederit ptãtẽ

ſuã alij. ᷣ fu erit libere

volũtatis.potuit redi
re ad ſeculũ.g vꝛ ꝙ vx
oꝛ ſoluta nõ erat. In
cõtrariũ ẽ.qꝛ ipᷣe non
peccabat. vxoꝛi ni/
hil ſubtrabebat. gilli
licebat trãſire ad ſecũ
da vota.
qᷓ;ᷓuis beremite obedi⸗
entiã nõ ꝓmittant.tñ
ꝛ pſone ſũt religioſe.
votũ cõtinẽtie ãnexuʒ
hpryñßt. et rõe aſſũptiõis
hitꝰ et moꝛe intelligit
ĩ ipᷣo ſolẽnizari votũ.
maxie ſi ẽ cuʒz ſocijs qͥ
vouerũt caſtitateʒ. et
ſipᷣe in hitꝰ talis ſuſcep
tiõe ad cõtinẽtiã ꝑpe/
tuã ſe colligautt.
qꝗ d ¶Solumꝰ vt ma/
ritũ ſuũ illi etiã ſi iam
tonſuratꝰ? eſt reddere
debeas. Querit vtrũ
tonſurat? Zbeat in ſe⸗
culo manere.Et ꝙꝙ ſic
vꝛ.qꝛ ñ abſoluit᷑ a vo/
to. immo pꝰ moꝛtẽ vx
oꝛis nõ licʒ ↄtrahere.
immo tenet᷑ cõtinere.
et iõ cõpellẽdꝰ ẽ. g̊ vꝛ
ꝙ nõ ſit abſolutꝰ a vo
to ſolẽni. vꝛ ꝙ tenet
ferre bitũ.Contra hoc
ẽ qꝛ hoc eẽt in cõtume
lia vxoꝛis.& ſi ipᷣa nõ
dʒ puniri. pð ⁊c. ¶ R.
dð. ꝙ talis qui intra/
uit rligionẽ aut intra/
uit vxoꝛe nolẽte et nõ
ↄſentiẽte.tñ in ſeculo
exiſtẽte et cõtradicen/

te. et talis nõ tenet᷑ ad
religionẽ.qꝛ nõ potu/

it votuz emittere. ĩimo

ſirfpetat ei reddẽdus

nitꝰ cẽſuerũt dãno mlctari. Mefert eciã hiero wꝓ mach
arius inter xpᷣi heremitas pᷣcipuꝰ.celebꝛato nuptiali con

uiuio.cũ veſpere thalamũ eẽt ingreſſurꝰ.ex vꝛbe egredi
ens trãſmarina petüt.⁊ hemi ſolitudinẽ ſibi elegit. Bea

tus etiã allexiꝰ ſiłr ex nuptijs diuina gratia vocatꝰ ſpon

ſaʒ ðᷣſeruit.et nudus xpᷣo famulari cepit.ijs autoꝛitati

bus et exẽplis liquet licere ſponſis ſine cõſenſu ſuaꝝ ſpõ
ſarum et econuerſo continentiam ꝓfiteri.
¶ Mτ cõiugatꝰ vel ↄiugata nequeãt ↄtinẽtiã ꝓfi

n teri ſine alteriꝰ conſenſu.
oc

oc aũt ↄiugatis nullatenꝰ licet.nõ em̃ pᷣt vir melioꝛis
vite ꝓpoſitũ ſumere ſine vxoꝛis ↄſenſu.⁊ ecõuerſo. Vñ
Gꝛeg.ſcribẽs theutiſte patricie.Sũt qͥ dicũt religiõis ẽ⸗
tia ↄiugia debere ſolui. Vñ ſciendũ ẽ qꝛ ⁊ ſi hoc lex hũa⸗
na ↄceſſit.tamẽ lex diuia ꝓhibuit. Si vero vtriſq; ↄue/
niat ↄtinẽtẽ vitã ducere.h̊ qs audeat accuſare. Sic eniʒ
multos ſctõꝝ nouimꝰ cũ ſuis ↄiugibꝰ ⁊ pᷣus ↄtinẽtẽ vitã
du xiſſe. et poſt ad ſctẽ ecclie regimia migraſſe.Si vᷣo cõ

tinẽtiã quã vir appetit mlier nõ ſequit᷑.aut quã vxoꝛ ap
petit vir recuſat.ↄiugiũ diuidi nõ pᷣt.qꝛ ſcriptũ ẽ.Muli/⸗
er ptãtẽ ſue carnis nõ hʒ ſ vir. Silr et vir ptãtẽ ſue car /

nis nõ hʒ ̊ mulier. Idẽ.Agathoſa latrix pᷣſentiũ queſta

ẽ virũ ſuũ ↄ volũtatẽ ſuã in mõaſteriũ eẽ ↄuerſũ.q̃pꝛo⸗

pter experiẽtie tue pᷣcipimꝰ vt diligẽti inquiſitõe diũcuti

as.ne foꝛte eius volũtate cõuerſus ſit.vel ißa mutare ſe

ꝓmiſerit.et ſi hoc reperieris.et illũ in mõaſterio pmane⸗/
re ꝓuideas.⁊ hanc ſic ꝓmiſit mutare vitã cõpellas. Si
vo nihil hoꝝ ẽ.nec quoddã foꝛnicatõis crimẽ ꝓpt qð li⸗

cet vxoꝛẽ dimittere.pᷣdictã mliereʒ ↄmiſiſſe ↄgnoueris.

ne illius cõuerſio.vxoꝛis relicte in ſeculo fieri poſſit ꝑdi
tionis occaſioꝰ volum⸗ vt maritũ ſuũ illi etiaʒ ſi iã tonſu
ratus ẽ red dere debeas oĩ excuſatiõe ceſſante.qꝛ niſi foꝛ
nicatõis cã viꝝ vxoꝛẽ dimittere nulla rõ ↄcedit. Poſtq;
em̃ copulatõe ↄiugij viri et mlieris vnũ coꝛpꝰ efficit᷑.nõ
pᷣt ex ꝑte ↄuerti.et ex ꝑte remanere in ſeclo. Item ex viij.

ſynodo.Si qͥs ↄiugatꝰ ↄuerti ad monaſteriũ velit nõ ẽ
recipiẽdus niſi pᷣus a ↄiuge caſtimoniã ꝓfitẽte fuerit ab

ſolutus.Tales & tũc ſine culpa ſequũt᷑ xpʒʒ relicto ſecło.
ſi hñt ex pari volũtate caſtitatis ↄſenſũ. Itẽ ſi vir et vx⸗
oꝛ diuertere ꝓ ſola religioſa inter ſe ↄſenſerint vita.nul/
latenꝰ ſine ↄſenſu epᷣi fiat vt ab eo ſingularit ꝓuiſo cõſti
tuãt᷑ loco.HNã vxoꝛe nolẽte.vel altero illoꝝ.etiaʒ ꝓ tali
re mr̃imoniũ nõ ſoluit᷑. Itẽ Aug. Si abſtines ſine vxo⸗
ris volũtate.tribuis ei foꝛnicãdi licentiã.et pctm̃ illiꝰtue

iputabit᷑ abſtinẽtie. Itẽ MNicolaꝰ ꝑapa.ſcripſit nobᷣ tha/⸗

berga regina. regia ſe velle dignitate vel copula exui. et
ſola vita puata eẽ cõtẽtã deſiderare.cui ſcripſimus nõ h
aliter fieri poſſe niſi eandẽ vitã vir eius lotharius elege
rit.Ex his pʒ ꝙ ↄiugati ſine cõi cõſenſu mõaſteriũ elige

re.cõtinẽtiã ꝓfiteri.vel habitũ religiõis ſumere non va
lẽt. et ſi fecerit.reuocari debẽt. Spõſi vo pñt ſine cõi cõ/⸗
ſenſu mõaſteriũ eligere. Vñ vf int ſpõſuʒ et ſpõſaʒ cõiu

giũ ñ eẽ. J

Ideoc; allerũ a fide ðᷣſpõſatõis cõiuges
appellari.nõ re pᷣſentiũ.ſᷣ ſpe futuroꝝ.qꝛ ex ſide quaʒ ex

c Exem
pla ponit.
.j) Cox. .
vVj.
0 pot
diſniſſial
Cognat? n
t nudt
d 6Ecs
Atß,
Augu.
Nicolaus
paN. au
Whiaß⸗
.
nul

litdſ

„
ai⸗
i
⸗
-
Ni
(D
n⸗
pro⸗
reſe
ne⸗
G

l

n d

Di.

õ . —

delſpõſatiõe ſibi inuicẽ debẽt. poſtea efficiunt coniuges.

Pꝛemiſſas ãt autoꝛitates qbus aſſerit᷑ ꝙ cõſẽſus mr̃imo

niũ facit.ita intelligi volũt vt cõſenſus vł pactio ↄiuga
lis ñ añ coitũ faciat mrimoniũ.ſᷣ in coitu. Sicut em̃ ðſlio
ratio ginitatis ñi facit mr̃imoniũ niſi pᷣcedat pactio con
iu galis.ita nec pactio cõiugalis añqᷓ; aſſit copla carnal.

Ex pactõe q̊ᷓ cõiugali ſpõſi et ſpõſe fiũt añ coitũ.In coi⸗

tu vo efficiunt᷑ ↄiuges.facit em̃ pactio ↄiugalis vt q̃ pꝛi

us erat ſpõſa.in coitu fiat cõũ x.
¶ Determinat obiectiones in vrium. i

His ita rñdemꝰ. Fit aliqñ deſpõſatio vbi ẽ cõpꝛomiſſio

R ſponſaʒ
dimiſſã aliꝰ

cognatꝰ? nõ

pᷣt ducere.

Julius

papa

Gꝛeg.

AAath. ſ.

viri ⁊ mulieris ð ↄhẽdo mr̃imõio.nõ ẽ ãt ibi ↄſenſus de
pñ̃ti.⁊ ẽ ðſpõſatio hñs ↄſẽſũ ð pñti.i.pactionẽ piugalẽ.

que ſola facit ↄiugiũ.In illa g̊ ðſpõſatõe vbi eſt pollici⸗

tatio ↄhẽdi mr̃imõiũ.ſpõſi tm̃ et ſpõſe fiũt nõ ↄiuges.et

talibꝰ ſpõſis licet ſine cõi conſenſu ↄtinẽtiã ꝓfiteri et mo
naſteriũ eligere. In ea vo ſponſatõe vbi ẽ cõſenſus de
pñti cõiugiũ ↄᷣhit᷑.et ab illiꝰ ðſpõſatõis pꝛĩa fide veri cõ
iuges appellant᷑. Scðʒ hãc diſtinctionẽ ðſponſationis.

de ſponſis varie loquunt᷑ doctoꝛes.
¶ Qϑiuõ accipiat᷑ ſponſa in ſupᷣdictis capitul. K
liqñ em̃ ſpõſas vocãt que tleʒ hũerũt ðſpõſatioeʒ vbi

fuit pactio ↄiugalis ð pñti.et ille vere cõiuges ſũt. Vñ

GSꝛeg. Si qͥs vxoꝛẽ deſpõſauerit vł ſubarrauerit.quãq;;
poſtmodũ pᷣueniẽte die moꝛtis eiꝰ nequiuerit ea ducere
in vxoꝛẽ.tñ nili ð cõſanguinitate eiꝰ licʒ accipe eꝗ i colu⸗
gio. ⁊ ſi in euẽtũ fuerit factũ.ſeꝑet᷑ oĩno. Itẽ Juliꝰpapa.
Si qᷣs ðſpõſauerit vxoꝛẽ et ſubarrauerit.⁊ vł pueniente
die moꝛtis.vł irruẽtibꝰ qͥbuſdã cãis eã non cognouerit.

eſt ktenek tamẽ Ijntus

in ſeẽ cõtinẽtiã ſeruaz
re.oñ cũ alio nõ pᷣt cõ
trahere. qꝛ cõtinẽtiaʒ
qntũ in ſe ẽ potuit ſer
u are.ſ̊ nõ fligionẽ in-⸗
trare.qꝛ potuit nõ ei
gere. ᷣ tenebat᷑ redde⸗/
re.Aut intrat religiõʒ
vxoꝛe volẽte.ᷣ tñ in ſe
culo remanente.et tał
ſoluit᷑ a viro non ſim⸗
pliciter ſᷣ ad tp̃us.nec
oĩino ſᷣ ſolũ inqᷓntũ vo
tũ erat i piudiciũ mu/
lieris. Hů bẽt in q/
dam decretali de con-
uerſiõe cõiugatoꝝ.ex
pte. vbi ſcribit᷑ ꝙ ſi ali

quis vouit caſtitatẽ.⁊?

bitum religiõis ſuſce/
pit vxoꝛe cõſentiẽte.ſᷣ

poſtimnodũ in ſeclo ip/

ſa remanẽte.et ipe re⸗
mãſit.illa aũt moꝛtua
ille idẽ poſtmodũ cuʒ

glia cõtraxit. et hoc q⸗

nec frat eius nec vllus ð ↄſanguinitate eiꝰ.eãdẽ ſibi tol⸗

lat in vxoꝛẽ vllo vnqᷓ tpe.Itẽ Oꝛeg. Qui ðᷣſpõſatã ꝓxi

mi ſui puellã ceꝑit in cõiugiũ.anathema ſit ipᷣe et oẽs coõ

ſẽtiẽtes ei.qꝛ ᷣm legẽ dei moꝛi ðcernit᷑. Nam diuĩe legis

mos ẽ ſpõſas appellare cõiuges vt in euãgelio. Accipe
mariã cõiugẽ tuã.Et in deutronomio.Si qᷣs alteriꝰ ſpõ

ſaz in agro vel qͥliqʒ loco oppᷣſſerit vel abduxerit in do⸗
mũ ſuã.moꝛiat᷑.qꝛ vxoꝛẽ ꝓximi ſui violauit.ñ que ia vx

oꝛ erat.ſᷣ que a ꝑentibus vxoꝛ fieri ðᷣbebat. Ex his colli⸗
git ꝙ ſpõſe q̃dã cõiuges ſũt añ cõmixtiõʒ ſtxuũ. Sʒ foꝛ

te illud mouet qð in fine capli dr.nõ q iam vxoꝛ erat.b qᷓ
vxoꝛ fieri öpebat. Qõð ñ ita dʒ ĩtelligi qſi vxoꝛ vere non
fuerit exqͥ pactio coniugalł intceſſit.ſʒ qꝛ nõdũ traducta
fuerat. nec res vxoꝛia intceſſerat.ſ.ↄcubitꝰ coniugalis.

¶ ν alit᷑ accipit᷑ in his et alijs caplis ſ pöſa.

hec etiã ſpõſa ẽ que ſic viro ðᷣſpõſata ẽ vt ſi interceſſerit

Egx concilio

banenſi.

cõſenſus ð pñti. ſz ſpõſio futuri. Scom quẽ modũ illud
ocretũ intelligit᷑ Si qᷣs ſpõſaʒ filij oppꝛeſſerit. et poſt fi⸗

lius eius eã duxerit.pat᷑ poſtea nõ hẽat vxoꝛẽ. nec miłxr

dem non debuit fieri.
vñ dẽ ꝙ ſepandꝰ ẽ ab
illa. et cõpellendꝰ ẽ re
ligionez intrare. et rõ
redditur ibi.qꝛ vxoꝛe
ſua manente in ſeculo
religionẽ nõ potuit ꝓ
fiteri.ea tñ ſublata de
medio ſine piculo ſa/
lutis votũ qdð fecit nõ
potuit viciare. et ita
pʒ ꝙ ñ tenet᷑ ferre ha/
bitũ q;diu vxoꝛ viuit.
tũ ꝓpt᷑ ſcandalũ.tũ ꝓ
pter vxoꝛis vituꝑiuʒ.
e ¶ Ubi ẽ pollicitatio
cõtrabẽdi matrimoni

um. ſpõſi tm̃ et ſponſe

viꝝ. Filius qͥ pr̃is facinus ignoꝛauit aliã ducat. Si con

iüx illa fuiſſz. qð vtiqʒ foꝛet.ſi ĩ ſpõſalibꝰ pactõ coniugal

intceſſiſſz. ſi pinitt 6ſo aliã Hechis ãt pẽa
inrtceſſiſſz. ſi ꝑmitteret᷑ ſpõſo aliã ducẽ.
nõ ubohkt ex rigoꝛe infligitur vt alij terreantur. Idem

eodẽ. Auidam deſpõſaui it. et cu
een eodẽ. Quidam deſpõſauit vxoꝛem et dotauit:e
ro ſimul cecti ſatis poteſt vnus ad deum tranſire et alter ein rananert.4 ę
ſtri nõ ſoluat videt, qꝛ Macharius et Aexius vterq; coͤſen it de pꝛelenn.

fiũt. Ar ſentire ꝙ nõ
licet ſpõſo tranſire ad
religionẽ ſpõſa nolen
te. niſi ſit ſpõſio de fu⸗
turo. aliter diſtinctio
ſua ad ꝓpoſituʒ nihil
valere. ⁊ hoc falſuz
vr.ſicut babet᷑ in li.iij.
decretaliũ.de cõuerſi⸗

one cõiugatoꝝ.vbi di

citur in illa decretali.
nullum. ⁊c. ꝙ licet al/
teri intrare altero in/
uito.⁊ illi licʒ ad ſecũ/

da vota trãſire.Et ra-

tio ibi reddit᷑.qꝛ cum
nõ fuiſſent ibi vna ca⸗

Itẽ ꝙ diſtinctio iſta magi⸗
er em̃ non feciſſent conu

E 4

ð

uia. licet pꝰ ↄtractũ
mr̃imoniũ ſponſaʒ di

mittere.Et iteꝝ ꝙ lice

at nubere habetur ex
pꝛedicta decretali. Si
enim iſta mulier non/
dum ẽ effecta vna ca/
ro. et ꝓpter hoc pᷣt vir
trãſire.g ſi ipᷣa puniri

n dz. aut vir ſuus eſt
ſibi reſtituẽgus. aut il
la põt cũ alio cõtrabe

re. ¶ K. dom reue⸗
ra ſicut expꝛeſſe dicit
cretalis illa.licʒ hijs
q̃ cõſenſerũt de pᷣſenti
ad religionẽ ↄuolare.
et alteri licet nubere.
nec eſt credẽdũ ꝙ ma/
giſter velit oppoſituz
dicere. Aliter em̃ iuri
canonico ct rõni con/
trairet.nec in ꝑte iſta
6 ei cõſentiẽdũ cẽt. Vñ
diſtinguũt iuriſperiti
matrimõiũ ſᷣm tripli/

cẽ differẽtiaz. Quod/

Aam em̃ iniciatuʒ. qd/

dam ratũ.quoddã cõ

ſũmatũ. Matrimoni

um initiat᷑ deſponſa⸗

tione de futuro. ratifi

cat᷑ in cõſenſu de pꝛe

ſenti.ↄſũmat᷑ in copu
la carnali. et iõ pᷣmiſſe
auctes intelligi pñt ñ
ſolũ de ſponſa. verum
etiaz de coniuge. Ali⸗
que tñ autoꝛitates q̃ᷓ
ſequũtur intelligũt 3
ea que pure ẽ ſpoſa. et
Ppter hoc diſtinguit
męr duplicẽ modum
deſponſandi. Sũt tñ

et alij modi qui infra

patebunt.
7f¶ Cui copulatus in

Cõiugium vlterius ad

ſacros oꝛdines nõ ac/
cederʒ.cũ viduã duxe
rit. AUidet᷑ male dice⸗
re.qꝛ talis nõ diuidit
carnẽ ſuam. nec vxoꝛ
diuiſit. 1nullo videt᷑
pᷣiudicare ſacramẽto.

caum generat᷑.videt᷑ ꝙ nec viro.Contrariũ aũt videt᷑ dici in littera.

ea coire nõ potuit quã clauculo frater eius coꝛripit
grauid reddidit. decretuʒ eſt vt quis nupta non po
tuerit eè legittimo viro. deſpõſatã tñ fratri frater ha⸗
bere nõ poſſit.ſed mechꝰ et mecha foꝛnicatiõis qͥdem
vindictã ſuſtineãt.licita vero eis cõiugia nõ negent᷑.
De illa deſpõſatõe hoc intelligi dʒ vbi nõ fuit cõſenſꝰ
cõiugalis de pñti.alioquin non liceret eis alia ſoꝛtiri
cõlugia.Scðm hoc etiã illud intelligi dʒ. Statutũ ẽ
a ſacro ↄuentu vt ſi qͥs ſpõſam alteriꝰ rapuerit publi
ca pnia mulctet᷑.et ſine ſpe cõiugij maneat.et ſi iße ei⸗
dem crimini cõſentiẽs nõ fuerit.licentia nubẽdi alteri
nõ neget᷑. Apparet hãc fuiſſe deſpõſatã ſine pactione
cõiugali de pᷣſenti.⁊ iõ nõ fuiſſe ↄiugeʒ.cui viuẽte ſpõ
ſo alteri nubẽdi licẽtia nõ negat᷑. Sũt em quedã nup
tialia pacta de futuro ex qᷣbꝰ ſpõſi et ſpõſe vocãt᷑. nec
exinde ↄiuges ſũt.Et ẽ pactio quedã cõiugalis de pᷣ⸗
ſenti que ſponſũ et ſpõſã etiã cõiuges facit. et vtraq;
pactio deſpõſatio vel ſponſalia interdũ dicũt᷑. ꝓpꝛie
tamẽ ſpõſalia dicũt᷑ q̃dã ſolẽnia pacta nuptialia. 4
Auare nõ ſtatim tradant᷑ ſponſe. m S
e nuptialibus pactis vbi eſt tm̃ ſponſio futuri. Ait
Aug. Inſtitutũ eſt vt iã pacte ſpõſe nõ ſtatim tradan
tur.ne vilem habeat maritus dataʒ.quam ſuſpirauit
ſponſus dilatam. MM
(Aue ſpõſa ſit vidua moꝛtuo ſpõſo.et que nõ. n
Et ẽ ſciendũ ꝙ illa ſponſa q̃ t̃ in futuroẽ pacta. moꝛ

—

tuo ſpõſo.nõ remanʒ vidua.qꝛ nõ fuerat vir eiꝰ.vñ ſi
qs eã duxerit.ad ſacros oꝛdines ↄſcẽdere non ꝓhibe
tur.qꝛ non duxit viduã. Vidue em̃ maritꝰ eque ſicut
bigam“ ſacerdos ſieri ꝓhibet᷑. Ex tali ãt copula nul
lus arcet᷑ a ſacris oꝛdinibuus.
¶ Qui alterius ſponſam eo moꝛtuo ducit
ad ſacros oꝛdines accedere poteſt. 0 1
¶ Secuudũ hoc intelligẽdũ qð ait Pelagius papa. de Pelagiꝰ ppᷣ.
illo qui moꝛtuo ſponſo eiꝰ ſponſã ducit in vxoꝛẽ. Mi/
hil eſt inquit qᷓntum ad hũc articulũ attinet qð ei ob⸗
uiet de canonicis inſtitutis.qͥn ad ſacros oꝛdines ꝓp⸗
moueri valeat.Si vero talis ſponſa fuiſſet inter quã
⁊ ſponſã eiꝰ cõſenſus de pñti iterceſſiſſj.eo moꝛtuo vi
dua remãſiſſet. cui copulatꝰ in coniugiũ vlterius ad
ſacros oꝛdines non accederet cũ viduã duxerit. NMon
ẽ ergo ambigẽdũ qͥn ſolus de pᷣſenti conſenſus ↄiugi⸗
um efficiat. et exinde veri coniuges appellent Ideo
pꝰ talẽ conſẽſuʒ ſi qͥs alij ſe copulauerit.etiã ſi carnis
cõmixtio illic ſequat᷑. ad pꝛioꝛẽ copulã reuocãdus ẽ.

Ex concilio to⸗
letauno.

4

tẽ talis mulier ſi ingrediat᷑ religionem cõſecrat᷑ vt virgo. ſi ẽᷓ mulieri nullum piudi⸗
¶ RE.ddm ꝙ illud quod dicit magiſter 2

pelagius fuit de nigoꝛe iuris.non ppter obſtaculum quod fuit ex parte ſacramenti directe. Ande pᷣm noua
ura hodie non tenetur eo ꝙ neuter carnem ſuam diuiſit. et vxoꝛem babuit virginem. quod attenditur in ꝑ/
fectione ſacri.Et ſi tu obijcias mihi de eo ꝙ contraxit cum aliqua virgine. et matrimoniuzʒ cõſũmauit. et pꝰ

contraxit cum alia quam tñ non cognouit. bigamus i

„

udicat᷑.dom q; boc non eſt ppter defectuz ſacramẽ⸗

ti.ſed auia pꝛeſumitur contra ipſum de incontinentia. ſicut dyaconus qui contraxit cum ſecunda in dyaco⸗
natu.ct intellige cõtrarit de facto.qꝛ de iure iõ põt.vt hẽt.xxviij.diſ.cuʒ opere ſubſecuto puniatur tanqᷓ; bi
gamus. cum iñ ſcom non fuerit matnimonium. “ enaugcur tanchd

erni
dhobn

ſei
cucnit
erurt
ſer

leri
nuin
S
mmine
Fitoonil

ifenin⸗
Gaungg
icuncn
ubone
oniuz
ſclsinl
lubllitat
limutp
ghotien
trabit.

Plramn.

ſacamnen
giüecot
debetamn⸗
cnenie
ſonſbiles
Efonine⸗
lelaaran
tomeo
nüͤck⸗
gtüictn
ſnterin⸗

ſtcbiune

Seuſi,
etmna

umpate

Gintni
nonüty⸗
(öpaton
ſannit
tmast
lſnicbte
Urſuddi
ſii⸗
Miglg
Nimd
wali
ſi⸗
da
marrin
gmonni⸗
Uudq

ſuenti
nmna
ns
nie

Gna.

⸗

c

nulnftl

„

Dr.

Dintaligentiã pᷣſentis diſtinctiõis m tria qᷓ

cauſalitate.Lercio de inſolubilitate.Circa pꝛimum

uerunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ qͥd ſit coniugiũ genere

ſiue re. Scdo quid ſit nomine.

imonium ſit maris et femine cõiunctio.et
ꝙ ſic videt᷑ ꝑ rationẽ quã ponit magiſter in littera.
matrimoniũ inquit eſt maris et femine coniunctio.
Et cq ita ſit oñditur rõne.Solo viro exiſtente non ẽ
matrimoniũ.ſimiliter ſola muliere exiſtẽte nõ ẽ ma/
trimoniũ. matrimoniũ ẽ in ſimultate et in cõiunc/

¶ Atrõ mr

tieone vnius ad alterũ.¶ Item nibil abſolutũ ẽ vnũ
in duobus ſubiectis.ꝭ̊ matrimoniũ vnũ eſt in viro ⁊

in femina. nõ dicit quid abſolutũ ſ relatũ.ſᷣ illud
qdcunq; ſit cñ nõ ſit diſparitas ſᷣ cõfoꝛmitas.nõ eſt
viſiunctio ſᷣ cõiunctio.ſed illud ad qð cõſequũt᷑ iſta
tria bona.ſ.fides.ꝓles.et ſacramentũ ẽ recte matri
moniuz. hic aũt ẽ cõiunctio maris et femine vbi eſt
fides in ſignte.ꝓles in fecunditate.et ſigntia in inſo

lubilitate.S& c. Cõtra. multiplicato ſuꝑioꝛi eẽntia

li multiplicat᷑ inferius.jᷓ ſi matrimoniñ ẽ cõiunctio.
quotiens vir et vxoꝛ ↄiungunt᷑.totiẽs matrimoniũ

ↄtrabit᷑.et iterũ int᷑ eundẽ virũ et eãqẽ mulierẽ erũt
ſacramentũ iterat᷑ ſuꝑ eandẽ materiã.g ſi matrimo

plura matrimõia.qdð ſi falſuʒ ẽᷣ.S⁊c.

niũ ẽ cõiunctio cũ muliere.exquo ſemel ↄiungit᷑.nõ
debet amplius coniungi cũ eadẽ.Sʒ hoc ẽ falſum ⁊
incõueniens.g ⁊c¶ Item oẽ ſacramentũ eſt ſignuʒ
ſenſibile.ſᷣ nulla relatio è ſiguũ.cõiunctio aũt maris
et femine ẽ relatio.ᷓ cõiunctio talis nõ eſt ſignum.&

tum ẽ coniũctio.g nec matrimõiũ.¶ Itẽ ſi matrimo
niũ eſt cõiunctio.aut &̊ coꝛpoꝝ.aut aioꝝ. Hõ aioꝝ.

qꝛ tũc matrimoniũ eẽt in pria. Mon coꝛpũ.qꝛ tunc
inter mariã et ioſepb nõ fuiſſet cõiugiũ.. Iteʒ ſiue
ſit cõiunctio coꝛpoꝛũ pᷣm cõmixtionẽ.ſiue aioꝛũ vᷣm
cõſenſũ.cõtingit talẽ cõiunctionẽ remoueri ꝑ odiũ.
S et matrimoniñ ſolui et deſtrui. Sʒ hoc fa

ꝙ matrimoniũ ſᷣm genus remotũ ẽ ſignũ.ſpecifica/
tio aũt vel deſcenſus ad genus inferius accipit᷑ ᷣm

cõpationẽ ad ſignificatũ.vñ cum hoc ſigtum in boc

ſacramẽto ſit ciunctio xp̃i et eccleſie. et cõiunctio ñ

õt meliꝰ ſignificari qᷓ; ꝑ coiunctionẽ. recte ſicut bap/
tiſmi ablutio ꝑ ablutionẽ aque exteriorẽ.iõ ſicut ba

ptiſmꝰ dẽ ablutio.ſic mr̃pimoniũ dꝛ eẽntialiter et vᷣm

genꝰ ſuũ cõiũctio.Et nota ꝙ ſicut in ablutõe baptiſ
mi ẽ aliquid ꝑmanẽs ſicut impᷣſſo caracteris interi

oꝛ.et aliqd tranſiẽs vt lotio exterioꝛ.et vtrũq; dꝛ ba
ptiſmꝰ.ſic in matrimõio ẽ aliquid ꝑmanẽs.et hoc ẽ
vinculũ ꝑ qð ligat᷑ vir et mulier qtumcũqʒ exterius

ſeꝑent᷑.et aliqͥd tranſiẽs ſicut cõiunctio pᷣmo mõ fa-

cta ꝑ verbũ exteriꝰ.vel ꝑ exterioꝛẽ actũ.et vtraqʒ; dẽ
matrimoniũ.et vtraqʒ ẽ cõiũctio. et iõ recte matri/
illud qd obẽ ꝙ multotiẽs cõiungit᷑.ddᷣm ꝙ quedam
cõiũctio dẽ vinculũ.q̃dã facit vinculũ.quedã ẽ vſus
vinculi. dico & ꝙ pꝛima et ſcᷣa qꝛ reſpiciũt ſubſtãti
am matrimõij nõ iterat᷑.S ſolũ tercia.et ad multipli
cationẽ illiꝰ nõ ſequit᷑ multiplicatio matrimõij.qm̃

nõ ẽ gen? in cendo. S act? in vtendo/ſiue vſus in agẽ

dboeterminat magiſter. tria pᷣncipaliter qᷓruntur.
Pꝛimo querit᷑ de matrimonij quidditate. Scdo de

ud dðbeat femia nubere niſi ad ̊ vt mat᷑ fiat.( J

tio illiꝰ. ſicut eq̃litas et ſilitudo .
dat pintelligere pᷣncipiũ a quo.patri qt vnitas ap

36 vt
8 iam patebit.g̊ matrimoniũ nõ ẽ cõiunctio.iR.dð.

oniũ cõiũctio dẽ et ẽ.ſicut rõnes pᷣme oñdũt Ad

do. Et ex boc pater ſequẽs.qꝛ nõ ẽ iteratio ſacxamẽ/ 10

ti. et ſicut frequẽter maducare coꝛpꝰ xpi nõ dicit ſa
eramẽti iterationẽ ſj vſum.ſic in ꝓpoſito intelligen⸗

d.licet nõ ſit ſile oino.qꝛ qd ſemel mãducatũ ẽ ite/
rũ mãducari nõ pᷣt. Sʒ hec mulier que ſemel cogni/

ta ẽ.itetũ cognoſci pᷣt. Ad illud qð obꝛ ꝙ oẽ ſaccimn
ẽ ſignũ ſenſibile.dd. & ſi lcut iliendo coꝛpali⸗ ſẽſu p/

11

cipit᷑ nõ rõe ſui.S rõe qlitatũ in qͥbꝰ ẽ aſſilatio.qᷓ ſen

ſus dephẽdut. ſic intelligẽdũ ẽ in ꝓpoſito.ꝙ qᷓmuis
ↄiũctio ſm ſe nõ ſit ꝑceptibilis vt ẽ relatio. tñ rõe eo

rũ que cõiũgunt᷑ vt viri et mulieris.⁊ rõe ſigni in qd

vel ꝑ qð cõiũgunt᷑ ¶ Ad illud að querit᷑ vtrũ ſit coꝛ i

poꝝ an aioꝝ.dð.ꝙ in coꝛpibꝰ aioꝝ.qꝛ ẽ ↄiũctio rõe
vtentiũ.et habẽtiũ ſexꝰdiſtinctos.illa ãt ↄiũctio que
reſpicit totũ cõiũctũ et ẽ matrimoniũ eẽntialłr.nõ eſt
gꝗffectio aioꝝ vel appꝛoximatio coꝛpũ.ſᷣ qͥddã vincu

¶ Quiq ſit matrimoniũ nomie et ꝙ matrimoniũ de⸗
beat hoc vinculũ appellari oñdit᷑ pᷣmo ꝑ iura cano/

12

lũ obligatoꝛiũ qð nõ ꝑimit᷑ ſine affectu ſi in coꝛꝑe ſe
parẽt.Et ꝑ boc patet rñſio ad vltilm.

nica et ciuilia q̃ ſic appellant.et męr ſic in littera ap

pellat.et multiplex ad hoc pᷣt adduci auctas. AUnde
Aug.õ fauſtũ.mr̃imoniũ ad hoc dictũ ẽ ꝙ nõ ob ali
ℳ — ₰ 7% —— ₰ tez
rõne vꝛ.qꝛ in alijs ſacramẽtis denomiatio fit a mate

ria vel a materiali pᷣncipio.ſicut pʒ ꝙ baptiſmꝰlaua
crũ dẽ ab aq̃ lauãte magis qᷓ; a verbo.ſᷣ in hac ↄiun/

tione maris et femie femia ẽ ꝑ moduz materie.g vz
ꝙ ꝑ illã debeat denoiatio fieri. Itẽ qñ relatio vel

eo debet denoiari in qͥ maioꝛ ẽ dependẽtia. Sʒ inlr

t Hiunctio! coõpatio ẽ inter extrema aliqᷓ. ſi recte denominat᷑. ab
nec ſacramentũ.&g a ſimplici cõuerſa.nu llã ſacramẽ .

mag's indiget viro ↄiungi qᷓ; ccõuerſo.ꝗ talis ↄRDOun

ctio potiꝰ dʒ deuoĩari a muliere ꝙ a viro. ¶ Itẽ rela
tio eqͥpantie potiſſime ei anh⸗opit in quo ẽ ↄſũma
lio appꝛopat᷑. ꝓ eo

pꝛopat᷑. ſi vir pᷣmo creatꝰ eſt vnicꝰ.et pꝰ mir facta

vt ei ↄiñgeret᷑ in adiutoꝛiũ.et hoc ꝑ matrimõiũ.̊ HG
vinculũ dʒ appellari matrimõiũ.¶ Cõtra.in oibꝰde/

noiatio dʒ fieri a dignioꝛi. in ↄiũctiõe carnali ſiue
matrimõiali digniꝰ extręniũ ẽ vir q; mulier.qm̃ ca

put mulieris ẽ vir. S Waee ꝗro in qð genꝰ cau⸗
ſe ſit iſta denoiatio.Si ᷣm genꝰ cãe finalis. Sʒ mu
lier ꝓpter virũ facta ẽ nõ vir ꝓpter mulierẽ.g̊ potiꝰ

dʒ denoiari a patre.Si pᷣm genꝰ cãe efficiẽtis.vſᷣ effi /

ciẽs ẽ actiuũ pᷣncipiũ.et pᷣncipiũ actiuũ in ↄiũctiõe

ſta viri. Si ᷣm cãm foꝛmalẽ.cũ magis teneat rõneʒ

foꝛme vir ſicut dicit phᷣs ꝙ materia appetit foꝛmaʒ

ſicut femina virũ.vẽ ꝙ a viro debeat denoiari.¶Itẽ
ↄiñctio maris et femine ẽ relatio equiꝑantie. rela-/
tio talis reſpicit vtrũqʒ extremũ cqliter.et talis rela
tio nõ magis denoiat᷑ ab vno ꝙᷓ ab altero.ᷣ nõ ma⸗
gis a matre qᷓ a patre. ¶ Item denominatio rei nõ
debet fieri ab eo quod accidit.et abeſſe poteſt. Sed
vicło tali ſiue ſacro freq̃nt᷑ deeſt ꝓles. ⁊ mat᷑nitas.
F cũ falſo talis mulier dicat᷑ mat᷑.falſo tale vinculũ
d matrimoniũ.¶ Re.dð.ꝙ aliqͥ volũt dicere ꝙ illð
vinculũ ſiue cõiũctio nec denoiat᷑ a patre neca ma/
tre. cum ſit vincvulu vnum. denominat᷑ ab vtroqʒ

maris et femie eſt vir. potiꝰ dʒ denoiari a viro Si

16 ſima inter oẽs ethymologias.

17 nari.

Ti-

inquantã vniunt᷑ et qm pater et mj ſiue vir et mu⸗
lier vniunt᷑ vt ſint vna materia ꝓlis.ideo boc ſacrʒ
mr̃imoniũ appellat᷑ nõ a mr̃e ſ̊ a materia.ct a mo/

nos qð eſt vnum. inde mr̃imoniuʒ q̃ſivna materia.

Sů licet illud videat᷑ ꝓbabiliter dici.tñ ẽ cõtra yſi⸗
doꝝ in. ix.li.ethymo.vbi dicit ꝙ mr̃imoniuʒ dicit᷑ a
matre.vñ matrona dẽ que iaz nupſit.et eſt dicta ma
trona quaſi mater nati.Añ ſicut ibi colligit᷑ hoc ſa
cramẽtum appellatur cõiugiũ.appellat᷑ ⁊ nuptie.ap
pellat᷑ et matrimoniũ.Hanc triplicẽ denominatio/
nẽ bz ßm plc cõpationẽ ſiue cõſiderationẽ. Po

teſt em̃ cõſiderari ᷣm illud qð c.et ſic dĩ coniugiuʒ.

qꝛ mutuũ vinculum.et mutua ptãs.et hoc dicit yſi /

doꝛus. ix. ethimo.Aut ſcm ſignum in quo apparʒ.
et ſic d nuptie quaſi a nubibꝰ.qꝛ nubẽtes oꝑiri vo⸗

lebant.et eoꝝ capita velabant᷑.vñ et nomẽ tranſla/

tũ ẽ. Aut ſcᷣm fructum ad quem ꝑducit.⁊ qm̃ ꝑdu
cit ad bonũ ꝓlis.iõ mr̃imoniũ appellat᷑. agis ãt
bonũ ꝓlis ꝑ matris nomẽ dat᷑ intelligi.qꝛ mlier ꝓ/
pter ꝓcreationẽ liberoꝛũ facta ẽ in adiutoꝛiũ viri.
15qꝛ in ꝓcreatione ꝓlis magis incũbit ſibi laboꝛ. In/
eecg matrimoniũ qᷓtuoꝛ babet etbymologias ſᷣm
nomen matris. AUno em̃ mõ dẽ matrimonin.qꝛ ma⸗
tris monos.i.lex.qꝛ vt dicit Aug.cõtra fauſt.ad hoc

debzʒ femina nubere.⁊c. Scdo mõ qꝛ matreʒ monet

vt ſeruet fedus cõtra luxuriã. Contra qdð dẽ ꝓuer.
ij. Reliquit ducẽ pubertatis et pacti. Tercio modo

quia matrẽ in vita defendit.tum ꝑ virum. tum ꝑ p/
lem.quia mulier indiget defenſoꝛe.yſa.j.defendite

viduam. Quarto matrimoniũ dꝛ matris muniuʒ.i.
matris officiuʒ.ꝓ eo ꝙ ꝓlis enutritio et acquiſitio

maxime ſpectat ad mulierẽ in cõcipiẽdo. in poꝛtan

do.in pariendo.in nutriendo.in compatiẽdo.vnde
ſicut poſſeſſo d patrimoniũ.qꝛ pat᷑na ſollicitudine
acquirit᷑.ſic ꝓlis acquiſitio mrimoniũ ẽ.bec ẽ potiſ/
Ad illud qð g obꝛ
ꝙ a dignioꝛi debet fieri denominatio. dom ꝙ deno

minatio ẽ a fructu ventris.ct ita a dignioꝛi. Sed nõ

fit denomiatio a muliere ſᷣm ꝙ mulier. ſcʒ q; ma
ter. et ꝑ hoc patet ſequela.quo genere cauſe ſumit᷑.
qꝛ a cauſa finali.a qua maxime debẽt ſacr̃a denomi/⸗

ꝙ vinculũ in ſe cõſideratũ equaliter reſpicit vtrũq;
extremũ. relatiue ad effectũ non.et hic fit denomi⸗
18 natio ꝑ comꝑationẽ ad effectũ.( Ad illud qd obꝛ ꝙ
non ſemꝑ hnt ꝓlem.ddm ꝙ nõ fit denominatio ab
euentu.ſᷣ ab intentione ꝓpter quã pᷣncipaliter inſti/
tutũ fuit ſaccm. iõ ibi non eſt falſitas nec vanitas.
Anſequẽter querit᷑ de ſcdo articulo.ſcʒ ᷣ cau/
ſalitate mr̃imõij. Et circa boc duo querũt᷑. Pꝛi
mo querit᷑ vtrum ↄſenſus ſit cauſa mrimõij. Scdᷣo

querit᷑ vtrum ſolꝰ conſenſus vocalis faciat matri ·

monuum. =

¶ Oꝛ oſenſus ſit cã mr̃imonij qutum ad pᷣmũ genus

cauſe oñditur ꝑ Chꝛi.qui dicit.ꝙ matrimoniũ nõ
facit coitus ſed voluntas.¶ Item Amb. nõ deſlo⸗
ratio virginitatis facit coniugiũ.ſed pactio coniuga
lis. ¶ Itẽ exẽplo ꝓbat᷑.qꝛ inter mariã ⁊ ioſeph fuit
mrimoniũ.et tñ nõ interuenit niſi DBð
tione ꝓbat᷑.qꝛ maioꝛis libertatis ẽ pactio 9 ugalis
qᷓ; ſeruitutis.ſ̊ ſolo ↄſenſu aliquis ſci ſe ſeruũ.g ſo

lo ↄſenſu pöt fieri alterius cõiunx

d illud qd obẽ de relatõe equipantie.dᷣm

Contra. nihil ẽ

caã efficiẽs ſuiipius.ſ¶ mr̃im oniũ nõ ẽ aliud qᷓ cõſen·

ſus.qꝛ ille ẽ ſignũ cõiunctionis xpi ct eccleſie. ᷣ ↄſeu
ſus nõ ẽ cq efficiẽs mrimõij¶¶ Itẽ ſi ppoſitũ ẽ cã p/
poſiti. et oppoſitũ oppoſiti. ſi ↄſẽſus ẽ cã mrimoni

unm dↄſtituẽs diſſenſus ẽ deſtruẽs. ſ̊ mr̃imoniũ non

deſtruit᷑ ꝑ diſſenſũ hominũ.&ᷓ nec p ↄſenſũ ↄſtituit᷑.
1ee multiplicata cã multiplicat᷑ effectus. ſi con
ſenſus ẽ cã.et duo ſunt cõſenſus.ᷓ vẽ q; duo ſũt ma
trimonia inter virũ et mulierẽ.ſed nõ ſunt duo ma⸗
trimonia.g ⁊c. S ſi duo ↄſenſus faciũt mr̃imo⸗
niũ.neceſſe ẽ vniri.ſᷣ tunc vniunt᷑ qũ ſunt idem. S
in mr̃imonio nõ vniunt᷑ in vnũ.qꝛ ↄſenſus viri ẽ in
ulierẽ.ↄſenſus mulieris in virũ. diuerſi.nõ § τα.

dðm ꝙ ſicut baptiſmus dupir dicit᷑. Ano mõ i 9

ꝓut cõpꝛehendit exterioꝛẽ ablutionẽ.et intcrioꝛẽ ca
racteris impꝛeſſioneʒ. alio mõ ꝓ interioꝛi caractere.
Sic mr̃imoniũ vno mõ cõpꝛebẽdit vinculũ et exte⸗
rius ſignũ.et mrimonium ẽ ↄſenſus expꝛeſſus non
eius effectus.Alio mõ ꝓut ſtat ꝓ vinculo interioꝛi.
huiꝰ aũt vinculũ habet cãm pꝛimã. et habet cauſaʒ
ꝓximam. Prima eſt diuina inſtitutio. pxima ẽ hu/
mana actio.q̃ ẽ in cõueniẽtia cõſenſuũ duoꝛum. ſcʒ
maris et femine.et ideo dico ꝙ ↄſenſus ẽ cauſa ma⸗
trimonij. ̊ nõ tota.iĩmo cum inſtitutione diuina.Cõ
ſenſus aũt nõ alteriꝰ ſ vtriuſq; ꝑſone.et ꝑ boc patzʒ
pꝛimũ argumẽtũ
eſt cauſa oppoſiti ⁊c. Odm qꝙ ẽ cauſa efficiẽs et con
ſernans.et cauſa efficiens ſolũ nõ conſeruans.ſicut
patet.quia ſol ẽ cauſa luminis pꝛimo mõ. cultellus
cauſa vulneris ſcdðo mõ.ſic matrimoniũ hʒ cauſam
efficientẽ ↄſenſum ᷣ nõ ↄſeruantẽ. Eſt g conſenſus
cã vt mr̃imoniũ fiat nõ vt ꝑmaneat. Silr oppoſitũ
enſs nõ eſt cã diſſoluẽs factũ.ſed impediẽs ne
iat.
et in obiecto et in ſubo. et ẽ vniri in effectu. Dico gᷣ
ꝙ q;uis duo ↄſenſus non vniant᷑ in ſubiecto nec in
obiecto. vniunt᷑ tñ in effectu qͥ ſurgit ex ilo mutuo
ↄſeſu dũ dꝛ h vult illũ in virũ. vult eẽ eius vxoꝛ.et
dũ ille hãc in vxoꝛẽ ducit efficit᷑ vir eiꝰ. Et ſi tu obij
cias ꝙ nõ vniunt᷑ in effectu. niſi etiã vniãt᷑ in obiec
to.dico ꝙ vniunt᷑ in effeciu ſccũdario ⁊ in obiccto.

= zueſtio. ij. d L
¶ trũ ad cõtti

ahendũ mr̃imonium ſufficiat ↄſenſus
vocalis abſq; mentali.Et ꝙ ſic v pꝛimo ꝑ illud qð
dicit męr̃.ſi verbis cxplicãt qð tñ coꝛde nõ volunt.
obligatio illa verboꝝ quibꝰ oſcntiunt. accipio te in
meum.matrimoniũ facit.¶¶ Itẽ hoc oñdit᷑ rõe in ſi
mili.ſ.in iuramẽto.qꝛ q̃cunq; arte verboꝛũ quis iu⸗
ret. in ea ſignificatione deus accipit in qua ille acci/
pit cui iurat᷑.ſicut dicit yſidoꝛꝰ.ꝙ in mrimonio ſilt
videt᷑ ꝙ deus accipiat in illa intentiõe in qua acci⸗
pit coniunx. ſi cõiunx credit ꝑ verba illa ißm vere
conſentire.talis ↄſenſus facit matrimoniũ.⁊ ſic ⁊c.
Itẽ eccleſia iudicat mrimoniũ eẽ qñcũq; aliquia
cõtrahit eum aliqua ꝑ verba de pñti in publico.et ſi
dicat ſe nõ intendiſſe. nibilominꝰ ſentẽtiat ibõm de/

bere reddere qð exigit ius mr̃imonij. ſi eccleſia re

cte iudicat.et nõcredit illi.et credẽdũ ſit hoi ferẽti te
ſtimoiñ z ſe. ſine ↄſẽſu exterioꝛi ẽ mrimõiũ. Itez

ꝓ regla in canone bẽt᷑ ꝙ fraus ⁊ dolꝰ nemini debẽt
procinari. Si g iſte doloſe agit i ↄſẽtiẽdo oꝛe nõ co⸗

dillud qð obẽ ꝙ ſi oppoſitum 20

Ad illud qð obꝛ ꝙ nõ vniunt᷑.dom qẽ vniri

oͤt
ſautſi
zaluee
ſanus.
ſetwtn
fumpe
ſſtoe
ginoe
fiusc
net r
ſſe
brl
deſuti
diate
hebisr.
ginooſe
reoiugn
lan dicl
lanoco
re
ſceint
Uturint
priſnno
llimhino
ſachmte
ghoun
lterte
no noͤit
coppey
ſlhsge
pengf
ſcernie
ſundefet
—
pplon⸗
12 (Ke
wecdee
giudic
Qlain
dehltiti
titigliloe
Geen
nkinont
tipernt
Abink it
gtnis
tfimnonii,

luſspye
andete
ſiegin⸗
Pauntin
ſrincin
„Dunre
ene
N

— ibi volus eius ſuff'agari. ita obligat kate rei non tñ ecedit a ver tate iuſticie. quia d de
ge nõ debet ſbi voluse aſ Fai vr̃ rõne iudicare ſᷣm aen, Et ſi tu obijcias mihi ꝙ i foꝛo
ſieue ſt co de t oꝛe conſen Si ef̃ req̃rit̃ interioꝛ cõ/ iudiciali cõtra ſeipᷣm allegat. et vnicuiq; credeudum
ſi Becfucente3 voeilloſte certus nec cẽ poſſit.nemo eſt ferẽti teſtimoniũñ cõtra ſe.ddᷣm ꝙ qꝛ cccleſia bhabʒ
i Nk ſnſo cr nond dc llo ſie ce it. ᷓquotiẽſcunq; debi-/ teſtimonũ in cõtrariũ.et qꝛ etiam tale teſtimoniũ eſt
nich ſcit vtrũ matri moniñ cõtraxit. 3 cõmittit. ¶ Iteʒ in pꝛeiudicium certitudinis.eſt in bꝛeiudicium cau⸗
enin nun Benceegg verunſeer verba ð pꝛeſenti. ſe matrimonialis.qᷓ maxime fauoꝛabilis eſt. ideo ta
ninnin eſo anis Geranat cũ du rneci ue iſtaꝝ inte lis ñ audit᷑. tñ in foꝛo pnie ſiue cõſcie credit᷑ boi ofi
anſſti piimo cũ vna ⁊ poſtea cũ alia. ⁊ ne cit2 vera Sʒ te eenti ſuam turpitudinem. quia nibil ibi doin eſt ni/
aaſ ge groꝛ vare vehicñ cege. qã decretali de ſp alicui patrocinari.dᷣm ꝙ duo ſunt ibi. ſe verbi do
üͤſut eſe Contra. Innocenti in Aiutin bac matena vdi lolitas ſiue falſitas.et va caretia ſẽſus. Aerbi volo
nigiüti Oocfuit interioꝛ cõſenſus.ct vir muta in fi li ſiue penitẽtiali. quia vtrobi vel punit̃ vel ꝓ pu/
Kchming, : r e atio quã aſſignat in fi li ſiue penitẽtiali.q ʒ vel punit vel/
bulefi dicit ꝙ nõ ẽ matr r ck r Aahctet decl. nito reputatur. Sʒ vera carentia bec eſt qᷓ ſuffraga-
i itifi ne his verbis continet᷑.quia do us n ee fice tur in zſpectu der vrverum atrimoniũ no ſit. Ad 27
uni ni ſetih⸗ dee gi lfa veereraft ha ſa ante i /illud qd nemo ſcit derunm inech 15 r v H
nmnitinti re ↄiugale.¶ Item cciN ꝛ de quolibet pᷣſumendum eſt bonũ niſi manſeſt⸗
ü. Polus ugparent ve duoti, ſumendn ,coacc cõ
diitmitn la na contrab unk ch intelligant minitne is ſentiat. ſi oꝛe expꝛimat. necẽ aliud credendũ.et ſt „.
RKZ eAten oe bd nggclrtria e⸗ ſit ita ignoꝛantia facta alter EGnai Scopioni
a iſi ſit da oßſuz ein ba cus erxcnſa eur ſene e hoc ꝙ cognoui
r neahi ſicut in bapti v ho ꝛa oñſuʒ ẽ in ba tus excuſatur. ſicut iacob excuſat᷑ in boc ꝙ aui
nnächbetg itur intentio diſpenſantis ſic SS a lyam. quia credebat cognoſcere am. Mec coõmittit
R5 ptiſmo in bis qui tocula eſterbaptuaut. 64 bo⸗ e dllenimini nec perplexitati.Quia em̃ pꝛima credi
icinn ri immo multo foꝛtioꝛi re in SSõ ¶Jeeʒ vebet conſenſiſſe ideo ei adoerendum è et debitum
ſeiriin Henreaarne marine hertaeis⸗ medij reddendu. et ſicpatet tttuum.
1 “ 4 inter rem et ſignũ.nihil factũ udhul Si n ¶ NDOuſequenter quantũ̃ ad teeium articuli öri
erelien mo nõ impꝛimatcaracter.in euchari dij egeah. Atur de inſolubilitate matrimonij.⁊ oe boc duo
eleig corpus xpᷣi.Sʒ in hoc ſacro locum mec a nen querunt᷑. Pꝛimo queritur de inſolubilitate qntum
aͤin e enaSaldidgsketsgakſs tauc; forma 24 matrimoniũ coſmatum. Scðo qntũ ad mrimo
Kndl Item qñcunqʒ aliqd cõſtat AAnd Lanch ſoumn⸗ i ratuium.
— reteralduot ncy material, do n geſteite e (AAnedtoÖſ.
unnnifln ſum deficit. Sʒ ſacrm matrimonij eſt tale. um iu⸗,· AQusi .
mi Gin lus cõſenſus aioꝝ ſit diſpoſitio.et Kene vo o en ¶ Oꝛ tale mrimoniumm ſit inſolubile oñditur per ver,
maaigui , Tmplemetũ qcunq; deffclat non en 3s Hiunxvit homo non ſe
ini mtr R.dm ꝙ ẽ loqui de mr̃imonio duply. Aut i .F tales qui a deo ſunt cõiuncti. ſũt inſeparabi
e. 22 R AE ſcᷣm dnplex foꝛuʒ aret. 5 tales ꝗ R
nmingtſ o ccdeſie. aut in foꝛo cõſcientie. ſedm vnpl⸗ gicare. les. quia deus nullos ſeparat. ¶Irez quecunq; fũt
nnuiin d ſe iudiciale et peuitẽtiale u upi⸗ . 5. ſeparabilia. plura ſunt. Sec dñs dicit ꝙ vir et muli
mminihlnn Quia in foꝛo iudiciali iudicat᷑ ᷣm a 6 deke⸗ i exr non ſunt duo ſed vna caro. non ſunt ſepabiles.
zirgtalom penitẽtiali ſim veritatẽ et ↄſciam. Si g in re D (Bem bocipᷣm oſtendit᷑ ꝑ diffinitionẽ matrimonij
, urcicefn tẽtiali loquamur.qꝛ boc ẽ iudiciũ vm verita 35 teẽ quam ponit mgr ij littera. indiuiduam vite conſue
icimün fi mr̃imoniũ.nec mr̃imoniũ ſackranch Et E un vnionis xpi et eccleſie ſm confoꝛmitatem nature. H
titn tutin tiplex ratio.bec tñ eſt pᷣcipua. In t , Lealena. ſiia vnio ? inſeparabilis. ergo ac. ( cEontra. omne
quirit᷑ intentio voluntaria faciẽdi q facit elia. iterabile eſt diſſolubile. ſed matrimonium eſt itera⸗
q & talit m veritatẽ nõ intendebat cõtrabere iuet bile. qꝛ poſſunt eſſe ſecunde nuptic. 8 eſt diſſolubile.
Inlfun,ꝑς⅝ trimoniũ.nõ fnit ſacrm. Si aũt aamurin Pꝛoin ¶ Item omne ſacramentum perpetuum impꝛimit
. Nten ciali. vbi m allegata opꝑtet iudicari.ſi p ark eui ſignaculum in ſubiecto perpetuo. Sed macrino⸗
nkonu ſenſus ꝑ verba exterioꝛa. in teu apharuic en nium nihil impꝛimit in anim. ergo ⁊c. ¶ Item om⸗
nin tn dens dolus.matrimoniũ indicat᷑.ſ tñ eccleſia 3 e nis effectus cuius cauſa eſt diſſolubilis ipe eſt diſfo
n iſſi pitur. Si vero eſt deceptio cõtra iuſticiq.non eſt ibi lubilis. Sʒ cauſa matrimonij eſt inutuus cõſenſus.
be en ignoꝛantia iuris ſed facti. ſi ſit conſenſus eeor et ille eſt diffolubilis. 5 ⁊c. Pꝛima pars patet per il-
ec9H ſine interioꝛi. non ẽ mr̃imoniũ ſm veritateʒ. nec vm lud Chꝛib. ꝙ eiſdem cauſis quibus vnumqoq; con/
tütn N diuinum iudiciñ.nec pᷣm cõſciẽtie foꝛum.qᷓ;uis ſtruitur. per eaſdem deſtruitur. Item vir tenetur
n ideatur et iudicet jm iudiciũ eccleſiaſticu.Acd il ſtruitu inculo matnimonij reddere debitum ſed
au 3 vieature ſio.qm̃ loquitur vxoꝛi ex vinculo matr 10 abſoluere. S
õ lIud qð pꝛimo obẽ de mgro patet tmſio qin loqu a⸗ erx mutue conſenſu poſſunt ſe perpetuo abſ ere.
en n foꝛum eccleſiaſticu. ¶Ad illud q obẽ de wura⸗ Eex mutno t utuo conſenſu matrimonium diuide⸗
e O 24 Fm foꝛum r e leſiaſticu, ſimiliter ex mutt edus j tenẽt inſimul hab
mentoſiiliter pöt vici n decſ emer e unnha lege matrimonij tenẽt inſimul cohabi
D peoc ꝙ deus talẽ reputat dignum pena Drm frau ſu intrare.ergo ⁊c.¶ E. dom ꝙ mrimoniũ Sinſolu/ 28
enu ect illum qui iuramẽtũ nen npler er ppurt dan bile extremis manẽtibꝰ⸗. ipis coꝛruptis vel coꝛum
vnißl dem.¶ Ad illud q obẽ de iudicio eccleſie. dom q; ltero ſoluitur. quia non manet ligatio niſi etiam
nſen cegleſis fallit et qᷓuis contingat ibpam ſ M
=
“ L

29 patet illud.

maneãt qᷓ ligant᷑ Extrema aũt ſũt deſtructiua.quia
ſunt extrema rõne ſexuũ nõ aioꝝ.etꝛ ſexus reſpicit
diſpoſitionẽ a ꝑte coꝛꝑis.et ita vitã coꝛpalẽ.dico ꝙ
recte matrimoniũ dẽ vinculũ inſolubilc.ᷣ nõ ꝑpetu/
um. et ꝑ boc patet rſio ad duo pꝛima.obijciũt eniʒ
ac ſi vinculuʒ eẽt ꝑpetuũ. Rõ aũt hꝰ inſolubilitatis
diſpoſitiue venit ab ciꝰ ſignificatõe.qꝛ ſignificat vni
onem indiſſolubilẽ.ſ.xpᷣi et eccłe p̃ᷣm cõfoꝛmitatẽ na

ture.ſᷣ effectiue venit ab inſtitutiõe.qꝛ ſic deus inſti

tuit vt ampliꝰ nõ ſoluãt᷑ dũ viuũt.Et ꝑ boc pʒ rñſio
ad illud de ↄſenſu.qꝛ nõ eſt tota cã matrimonij. Añ
ſi eẽt tota cã bñ obijceret.̊ vlterius ẽ ibi diuina inſti

tutio. Acrũtũ ill nõ bene ſolnit.ꝓ eo ꝙ ſi due cau

ſe cõcurrũt ad eundẽ effectũ.altera deſtructa.nõ ma
net effectus.et iõ ſi ad matrimoniũ cũ inſtitutiðe di
uina cõcurrit conſenſus.vẽ ⁊c.Ddð ꝙ ẽ iutroducẽs

tm̃.et introducẽs et cõſeruãs.Oñ g dicit᷑ ꝙ ſi Rſtrui

tur cã et effectꝰ.verũ ẽ de conſeruante nõ aũt eſt ve
rũ de introducẽte tm̃.Conſenſus vinculũ illð intro⸗
ducit nõ conſeruat.et iõ ipᷣo deſinẽte nõ veſinet.⁊ iõ
d illud qð obẽ de redditione debiti ⁊
cobabitatiõe. dom ꝙ illud ẽ in ptãte cõiugatoꝝ.qꝛ

vterq; habet ptãtẽ ſuꝑ coꝛpus alterius.et qĩ vter⸗

q; põt iuri ſuo renũciare.inde ẽ ꝙ cohabitatõ et de/
biti ſolutio põt diuidi.non ſic vinculũ qð deꝰ inſti/
tuit.ꝙ tenet rõʒ ſacramẽti. (Do. ji. f

De inſolubilitate illius matnimonij qð ſolũ eſt in cõ

iunctiõe aioꝝ.Et ꝙ tale matrimoniuʒz ſit inſolubile
oñdit᷑.qꝛ determinatũ ẽ in iure ꝙ ſi quis ꝑ verba de
pᷣſenti ↄſentiat in aliquã.et pꝰ in alia cõſentit et car
naliter cognoſcit.ꝙ ad pꝛimã reuocandꝰ? eſt.S pᷣmũ
vinculũ fuit inſolubile.cũ nõ ſoluat᷑ ꝑ matrimoniũ
ↄſ Erain.Pr⸗ bocipᷣʒ oñdit᷑ ꝑ diffinitionẽ mr̃imo⸗
nij pᷣdictã.Si tu dicas ꝙ ei nõ cõuenit.obꝛ ꝑ Hugo⸗/
nẽ qui ita diffinit matrimoniũ. Mrimoniũ c maris
et femie u cõſenſus indiuiduã vite ↄſuetudi

nẽ retinẽs. ¶ Itẽ að dñs dixit Mat.xix.quos deꝰcõ
iũxit hõ nõ ſeꝑet.aut intelligit᷑ ꝙ ꝑ ↄiunctionẽ aioꝝ
aut coꝛpoꝝ. aioꝝ vĩ.qꝛ illa copula ſanctioꝛ.ergo

ſi de illa intelligit.vẽ ꝙ quo ad illa ſit iſeꝑabile. Itẽ
mrimoniũ ſignificat qntũ ad cẽ iũctionẽ aioꝝ ↄiũcti
onẽ di ⁊ ecclie.Sed ecclſia ſemel xpᷣo deſpõſata nũqᷓ;
ſeꝑat᷑ nec ſeꝑabit᷑.Sᷓ nec illud mfimoniũ. Item cuʒ
vir ↄſentit in mulierẽ trãſfert ptãtẽ ſui coꝛpis in po
teſtatẽ mulieris.qꝛ tũc ei alligat᷑. ſi nõ hʒ ptãtè ſui
coꝛꝑis.ucc intrare religionẽ.nec alij põt ſe copulare.

Coõtra. Micro.dicit p dñs Jobãnuẽ vocauit ð nut

tijs.g ſoluit eũ ab vxoꝛc.ᷣ no ſoluiſſet niſi fuiſſet li-
gatus vinculo inſolublli. ⁊c. ¶ Itẽ ſacri canones
ante cõmixtionẽ carnalẽ dãt liberã ptãteʒ alteri in/
gredi religionẽ.et alteri nubendi p? eius ingreſſum.
ſicut patet ꝑ multa que habent᷑ in ̃a. nõ poſſʒ nu
bere niſi vinculũ eẽt ſolutũ.g ⁊c. ¶ Itẽ aia nunqᷓ in

hac vita ſic deo ↄiungit᷑ qͥn poſſit ab eo ſepari. nec

ſponſus cõiungit᷑ inſeꝑabilit᷑ ſponſe ante copulam
carnalem. Juxta hoc querit᷑ ſi ſtatim pꝰ ingreſſum
in religionẽ ẽ ſolutũ tale vinculũ. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ
alioquin mulier damnũ ſuſtineret.qꝛ eẽt alligata et
vir nõ eẽt alligatꝰ.qdð nõ ẽ conueniẽs.qꝛ ad paria iu
dicãt᷑. Si ãt ſtatim ſoluit᷑.Sᷣ poſſibile è ipʒ egredi re
ligiõʒ.g̊ põt nubere.eſto ꝙ vxoꝛ alteri nupſerit.qð ẽ
contra canones. Pꝛopter boc queritur qñ ſoluitur
et quare ſoluit᷑ ꝑ vinculũ voti nõ ꝑ viculũ matrimo
nij maioꝛis.¶ R.ddm q inſolubilitas cõſequit᷑ ma
trimoniũ nõ tm̃ conſũmatũ.ſ etiã ratũ.et ꝓpter hoc
etiã ratũ eſt.qꝛ quandã inſolubilitatem licet minoꝛc
q́; mr̃imoniũ cõſũmatũ bʒ.habet tñ ſibi cõpetẽtẽ.ſi⸗
cut et illud. Sicut em̃ vinculũ mr̃imonij ↄſũmati ẽ
inſolubile viuentibꝰ extremis vita coꝛpꝑali.nec ſolui
tur in moꝛte coꝛꝑali.ſic nec matrimoniũ in quo ẽ cõ
iũctio mentiũ et aioꝝ põt ſolui niſi bõ moꝛiat᷑ ſpũa/
liter huic mũdo ſiue oꝑi carnis.et hoc fit intrãdo re
ligionẽ.⁊ emittẽdo votũ caſtitatis ſolẽne. Extũc eĩ

0

ſoluit tale mrimoniũ exquo ſpũaliter moꝛi᷑.et hoc

ꝓbat᷑ ꝑ illã decretaleʒ alexandri de cõuerſione ↄiu.

ex parte tua.Concedendũ ẽ igit᷑ mr̃imoniũ illud eẽ

inſolubile ſuo mõ cũ ſit ſacramentũ.nec ſepat᷑ ab bo

mine ſed a deo cui ſolẽne votũ ↄtinẽtie pmittit᷑.Et
ex hoc patẽt obiecta pᷣter vltima duo.Ad uls qð
obẽ de tranſiatiõe ptãtis.dm ꝙ ptãs coꝛpꝑis nõ ſim
pliciter trãſfertur in mr̃imonio rato ſed ſub cõditio
ne vtriuſq;.ſcʒ ſtatu et vita manẽte.VAñ dico ꝙ ſi vx
oꝛ peteret ſibi ſtatim debitũ.nõ teneret᷑ reddere.nec
eccleſia cogeret ꝙ ſtatim redderet. ſed ſalteʒ dat in/
ducias vſq; ad duos mẽſes.vltra qð tpᷣs tenet᷑ aut
mulieri debitũ reddere. aut ad vitã aliã ſe trãſferre.

tuũc & & vinculũ ſolutũ.cũ homo ad vitã aliã eſt irre/

greſſibiliter tranſlatus.et ideo dicit᷑ moꝛtuꝰ.Et ex hH̊ᷣ
patet illud qð vltimo querit᷑ q.ſ.ſoluit᷑ vinculũ.vi/

delicet qñ ita ligat᷑ vt nõ poſſit redire ad ſeculũ.⁊ ſi

vxoꝛ inſtet.neceſſe b vnũ ſibi de duobꝰ eligere infra
duos mẽſes m canones.ct ꝑ hoc ptʒ tot.

Ic queri debet vtrum conſenſus de futuro ⁊c.

Si. vxviij. Inquirit qualis ſit ille cõſenſus ꝗᷣ ẽ efficiens matrimonij

—

cauſa.oſtendens ꝙ non debʒ eſſe defectiuus ex aliquo exterioꝛal.

c queri debe n cor futuro ⁊cc. Supꝛa oñdit magiſter cõſenſum eẽ cauſã matrimonij.
uic excludit differentias cõſenſuũ nõ efficiẽtiũ matrimoniñ.et talis ẽ conſcnſus defectiuus. Om̃ autes
ſus dupliciter põt deficere.ſ.vel ex aliquo exterioꝛi vel ex aliquo interioꝛi.vtputa ꝑ errorẽ vł ꝑ coactio/

nem. ideo bec pars bʒ duas. In pꝛima agit de conſenſu defectiuo exteriꝰ. In ſecũda vero interius.infra di.
xxix.opoꝛtet aũt conſenſum cõiugalẽ libeꝝ eſſe a coactione. Pꝛima pars ſm tnplicẽ conſenſum ſiue ſcdʒ qð
cſenſus põt tripliciter conſiderari.ſ.quantũ ad tpᷣs in quo ſiue ꝓ quo fit.quantũ ad alienũ teſtimoniũ co
ram quo fit.et quantũ ad terminũ in quem virigit᷑.om hoc hec pars tres habet partes. In pꝛia inquirit ma
giſter de cõſenſu de futuro iuramẽto firmato.vtrum faciat matrimoium. In ſecunda de conſenſu cum te⸗
ſtimonio. ibi. Pꝛemiſſe autem ſententie videtur obuiare ⁊c. In tercia querit in quaʒ rem opoꝛteat conſenti
re aq hoe ꝙ contrahatur matrimoniũ.an in carnalẽ copulã an non.et hoc ibi.ic querit᷑ cũ conſenſus depᷣ
ſenti. Quelibet aut iſtaꝝ partiũ dyas bʒ. In pꝛis oppohit. In ſecũc⸗ ſoluit. Partes ãt in lr̃a mũifeſte ſũt.

* . —„ S
—

2£
K⸗

S

Detemt

AMenie

Autktuf
aoknd
enht
tin

4

i
Nas gin III
tite
Ceunuiz
Puiie
mmin
den ngcke
i
Lgalne
waguwui
ißſi
nr
Pemoie
hnuüumm,
itpiin
niniagerht
bltnrnlernit
Inmmmi ingtt
maN
iniüböneniſi⸗
Cboeſtiriht b
Esſla i.
ltertort ee
midecinn
norigin
n es
mielinugi,
woti Ale
Nar ktel,
ngte
reinälrin
Aeifticfft
out tinit
ce 4 A

Determinat

—

—☛nr = =

=S=ẽ = 5

Determĩatio

ſen Que ad neceſſi
zinſt, tateʒz. que ad de⸗

lacramenti.

lam

. faciat matrimonium.

coꝛem ptinent

2

—

XV/ tofimmaus facdat matrinonif. e t⸗
2 MWIc queri debʒz vtrũ cõſenſus de futuro addito
etiã iuramẽto ↄiugium efficiat. vt ſi qͥs ꝓmit⸗

—R tat vel etiã iuret alicui ſe vſq; ad tpᷣs placitũ il

duct
q̃d talis ſponſio eos ↄiuges fecit: Si mutato ꝓpoſito
glter vel vterq; ad alienã copulã tranſit. nunqͥd ob pᷣ⸗
oꝛem ſpõſionẽ iuramẽto ſubnixã.ſcðᷣe federatõnis pa⸗
ctũ ſcindet᷑: ¶ Cõſidera.quia longe aliud ẽ ꝓmittere
2 aliud facere.Qui pꝛomittit.nondum facit. Qui er/⸗
go ꝓmiſit ſe in vxoꝛẽ ducturũ aliquã nõdũ eam duxit

vxoꝛẽ.⁊ q̃ ſpopõdit ſe nupturaʒ nõdũ nupſit. Quõ g̊

ↄiuges appellari pñt qꝗͥ nõdũ ↄtrahũt.ᷣ in futuro ſe cõ⸗

tracturos iurãdo ꝓmittũt. Item ſi ex vi iuramenti ad

futurũ ꝑtinẽtis mox efficiunt᷑ ↄiuges.cur iurãt in futu
ro ſe facturos qð in pñti efficiunt. Item ſi exq iurant
mox efficiunt᷑ ↄiuges.tũc rẽ hãc efficiũt quã iurãt ſe fa

cturos. Ideo dico ꝙ ↄiugiũ tũc nõ fuit ſ̊ futurũ ꝓmit⸗
tik. Si vo ille pꝰvxoꝛẽ duxit.⁊ illa marito nupſit.ↄiu⸗
giü vtrimq; fuit ⁊ nõ põt diſſolui. Pꝛecedẽs &̊ mẽda⸗
ciũ vel ꝑiuriũ pnia eſt coꝛrigendũ.b ↄiugiũ ſequẽs nõ
eſt diſſoluẽdũ.ꝰ Mõ aũt ſic eſt qñ iuramẽtũ ↄiugij.pñ⸗
tis ↄſenſus atteſtatõne ſirmat᷑.qꝛ pꝰ talẽ ↄſenſum ſi qͥs
alij ſe copulauerit.etiã ſi ꝓlem ꝓcreauerit.irritũ dʒ fie⸗
ri. ⁊ ipſe ad pꝛioꝛẽ copulam reuocarri.
uerit ⁊ opponit vtrum ↄſenſus teſtinionio firma⸗
ꝛemiſſe aũt ſnie videt᷑ obuiare illud quod leges tra⸗
ſt. Si qᷣs tact diuis ſcpturis iurauerit mulieri ſe eã
legittimã vxoꝛẽ habiturũ.vel etiam ſi in oꝛatoꝛio tale
ſacr̃m dederit.fit illi legittima v xoꝛ.qᷓ;uis nulla dos.
nulla alia ſcptura interpoſita ſit. ¶ Sed hic oñdit᷑ qͥd
fieri vel eẽ debeat.nõ ꝙ tũc fiat.nõ em ꝑ illud iuramẽ⸗

tũ tũc fit vxoꝛ.ſ fieri dʒ.qꝛ iuramentũ c. Põt ⁊ de illo

iuramẽto h̊ dictũ intelligi. vbi de pñti ↄſentiũt.ac ſein

uicẽ ſuſcipiũt. Illi etiã ſnĩe qᷓ dictũ ẽ ſolũ ↄſenſuʒ face
ↄiugiũ.videt᷑ obuiare qð euariſtꝰpapa ait. Alit legit⸗
timuũ nõ fit ↄiugiũ niſi ab hijs qͥ ſuꝑ feminã dnatoõnem
hfe vident᷑.⁊ a quibꝰcuſtodit᷑ vxoꝛ petat᷑.⁊ a ꝑentibꝰ

ſponſet᷑.⁊ legibꝰdotet᷑.⁊ a ſacerdote vt mos bñdica m copu
EB uitur ꝑ wtũ ſolenne.

tur. t a panimphis cuſtodiat᷑ ac ſolẽniter accipiatur.

Item ita legittima ſcitote eẽ ↄnubia. aliter. vo pᷣſump⸗
ta nõ ↄiugia ſᷣ adulteria vel foꝛnicatones ſunt.niſi vo

lũtas ppꝛia ſuffragata fuerit ⁊ vota ſuccurꝛerint legit⸗

tima. Hoc aũt nõ ita intelligẽdũ eſt tanq; ſine enume⸗
ratis nõ poſſit eſſe legittimũ ↄiugiüũ.b qꝛ ſine illis non
hʒ decoꝛẽ ⁊ honeſtatẽ debitã. In huiꝰem̃ ſacri celebꝛa
tione ſiẽ in alijs queda ſunt ꝑtinentia ad ſubam ſacr̃i.

vt ↄſenſus de pñti.ꝗᷣ ſolus ſufficit ad ↄtrahendũ ma⸗

*

trimonium. Quedam vero pertinentia ad decoꝛem
et ſolennitatem ſacramenti. vt eſt parentum traditio.

rã.⁊ illa ꝓmittat vel iuret ſe illi nupturã.nũ

XXVIII

¶ Querit ⁊ opponit vtrum ↄſenſus de futuro.iuramẽ⸗

a ¶ At ſi qs pmittat
vel etiam iuret alicÄui
⁊c.Querit᷑ vtrũ iun⸗
mẽtum addat ad pꝛo
miſſionẽ. Si em̃ nibil
addit. fruſtra appo

nitur. Si addit. fir/

mioꝛ ẽ ꝓmiſſio ⁊ ma/
ius vinchm. Sʒ ↄtra.
maius vinculũ ſuꝑpue
niens ſoluit minus.
vt votum pꝛiuatũ ſol
uit᷑ ꝑ matrimonium
ↄſummatũ.& ſi aliq̃s
ſpondeat alicui cum
ſimplici fide ⁊ ptꝰalij
cum iuramẽto.videt᷑

ꝙ teneat᷑ ad ſcdam.

Be. dom ꝙ in hijs qᷓ
ſunt eiuſdẽ foꝛi gene/

ris.qᷓ;uis vnũ ſit ma

ius alio.tñ nõ ſoluit.
Anñ matrimoniũ con
ſummatum nõ ſoluit
ratuʒ.eo ꝙ vtrunq; ẽ
mr̃imoniuʒ ⁊ ligat in
facie ecclie.ſiliter nec
ſponſalia ſoluũt ſpõ/
ſalia.ᷣ matrimoniuz
ſponſalia ſoluit. et iõ
ſtandũ eſt pꝛime fidei
⁊ obligatõni. Maʒ ſe/
cundũ iuramentum
nullũ eſt eo qꝙ ↄotra il/
lud eſt qdð fideliter ad
implere tenet᷑. Vñ fa
ciendũ ẽ ſm illð yſið.
in malis pmiſſis re/
ſcinde fidem.ideo iu/
rando peccauit. ſᷣ nõ
peccauit adherendo

b¶ Mon aũt ſicẽ qũᷓ 2
iuramentũ viugij. p/
ſentl ↄſenſus atteſta/
tione firmat᷑. Uidet᷑
male dicere.qꝛ matri-/
moniũ añ copulã ſol

cum mr̃imoniũ cõ/
ſummatum tante ſit
obligatõnis vt votũ.
videtur ꝙꝙ ſimilit᷑ ſol⸗
uere debeat. R. dom
ꝙ; non eſt ſimile.quia
hic ſunt obligatõnes
eiuſdem generl. Pꝛe⸗
terea vteꝛq; viuit mã

do. Et iteruʒ in ſeq̃n-

ti matrimonio fides

Smittit᷑ ⁊ dat mulie

xri. In voto aũt ſolen
ni eſt obligatio alteri
us generis. Pꝛeterea
moꝛit᷑ hõ mdo.quod
ſoluit tale vinculum.
Et iterũ fides ⁊ obſe/
quiũ ꝓmittit᷑ deo cui
plꝰtenemur qᷓ; alij.ct
lõ nõ eſt ſile.qꝛ ſtatus
ꝓfectõnis aſſumit᷑.et
iõ tale votũ licitũ eſt.
ac ꝑ ̊ obligatoꝛium.
Scom aũt mr̃ioniuʒ
nõ eſt licitũ.⁊ ivdo nec
robur hʒ nec obligati
onez. ⁊ ſic pʒ ꝙ nõ eſt
ſimile.
¶¶ Sacerdotũ bene/
dictio ⁊c. Innuit ma
giſter ꝙ ſine bñdictio
ne nõ fit ↄiugiũ qᷓ;tuʒ
ud hon eſtatẽ ſacramẽ
ti. Aidet᷑ hoc falſum.
Aꝛ in ſecũdis nuptijs
maxime eſt ſacr̃m ho
neſtum.⁊ tñ nõ eſt be
nedictio.R.ddm q; i
ſecũdis nuptijs maxi
agne qñ mulier eſt vi/⸗
AQqua nõ fit bñdictio ꝓ
pter defectum ſacra/
mBenti ſicut infra pa⸗
tebit. ſic auteʒ et cele/
bꝛatur miſſa determi
nate ꝓpter triplex bo⸗
num matrimonij.qð
tribus pꝑſonis appꝛo⸗-
pꝛiat᷑.bonũ ꝓlis pfr̃i.
bonũ fidei filio.bonũ
ſacramenti ſiue vin/
culi indiuiſibilis ſpiri
tui ſancto appꝛopꝛia⸗

ſacerdotum benedictio ⁊ hmõi ſine quibꝰ legittime fit c

ↄiugiũ ꝙ;tum ad vtutẽ.nõ qᷓ;dtum ad honeſtateʒ ſacci.

Sine his nõ qſi legittimi cõiuges.ſ q̃i adulteri vel
foꝛnicato:es ↄueniũt.vt illi qͥ clanculo nubunt.⁊ vtiq;

foꝛnicatoꝛes eſſent niſi eis ſuffragaret᷑ volũtas verbis

expᷣſſa de pñti.q̃ legittimũ int᷑ eos facit matrimonium
Nã ⁊ ↄſenſus occultꝰꝑ vᷣba de pñti expᷣſſus ↄiugiũ fa⸗
cit.licet nõ ſit ibi honeſtus ↄtractꝰ.ſᷣ mr̃imoniũ non fa
cit ↄſenſus qͥ in occulto fuit.Si eĩ alter alteruʒ dimiſe⸗

rit.nõ cogit᷑ iudicio ecclie redire ⁊ ↄmanere qſi cũ ↄiu⸗

ge.qꝛ nõ põt ꝓbari teſtibꝰↄtractꝰqͥ in occulio ẽ factus.
Qꝛ ſi ipſi qͥ in occulto ſibi ↄſenſerũt.eundem ↄſenſum
volũtarie in moanifeſto ꝓfiteant᷑.tũc vtiq; ꝓpꝛia volũ⸗

tas ſuffragat᷑.⁊ legittima vota ſuccur:ũt ad ſanciẽdu/⸗
ↄiugiũ.qð pꝛius occulte fuerat ↄtractũ. Volũtas g̊ vᷣ⸗
bis expᷣſſa in occulto ad hoc ſuffragat᷑ vt fiat ↄiugiuʒ.
manifeſte vo expᷣſſa ſuffragat᷑ vt ſanciat et roboꝛet.ac

liberũ ſit ecclie de hoc iudicare ſi expedierit ⁊c̃.

¶ Querit ⁊ opponit in quã rem oꝑtet ↄſentire ad q̊
(Kiendt mfimoniũ.an in carnalẽ copulã.annõ.

ic querit᷑ cum conſenſus de pᷣſenti matrimoniuʒ fa/

bitatõis.an vtriuſq;. Si cohabitatiõis ↄſenſus mfio⸗

nium facit.tũc frater cum ſoꝛoꝛe.pater cuʒ filia.poteſt
ↄtrahere matrimonium. Si carnalis copule.tũc inter
maꝛiã ⁊ ioſeph nõ fuit ↄiugiũ. Pꝛopoſuerat eĩ maria ĩ
virginitate manere niſi dealiter facere iuberet ſᷣm qðᷣ

videt᷑ angelo dixiſſe.Quõ fiet iſtud.qm virum nõ co⸗
gnoſco.i.me nõ cogniturã ꝓpoſui: Neq; em̃ qꝛ viruʒ

tũc nõ cognoſcebat neceſſe erat inquiri quõ poſſet ha⸗
bere filiũ.ſed quia ſe nunqᷓ; cogniturã ꝓpoſuerat. Di⸗

cit em̃ Beda ꝙ in virginitate manè diſpoſuerat. ſi er/⸗

go ↄ ſuũ ꝓpoſitũ poſt oſenſit in carnalẽ copulaʒ.vide

tur facta voti rea.mente ⁊ ſi nõ oꝑe violata.¶ Dica⸗
mus ergo ꝙ ↄſenſus cohabitatõis vł carnalis copule
nõ facit viugium ſed ↄſenſus ↄiugalis ſocietatis ver/
bis m pᷣſens tempus expꝛeſſus.vt cuʒ vir dicit. Ego

cccipio te in meam. nõ dominã.nõ ancillã.ſed coniu⸗

de ſummo nec de ym
lem ſocietatem. Si d

creata. Si vo de ymo vt de pedibus.videret᷑ ad ſeruitutẽ ſubijcienda. Sed

quia nec in dominam nec in ancillam aſſumitur. facta eſt de medio. id eſt de
latere. qꝛ ad coniugalem ſocietatem aſſumit. Cum ergo ſic ↄneniũt vt dicat

gem. Quia em̃ nõ ancilla vel domina datur.ideo nec
oa pꝛincipio foꝛmata eſt.ſed de latere viri ob coniuga⸗
e ſummo ſfieret vt de capite.videret᷑ ad dominationem

VYir. accipio te ĩ meã ↄiugeʒ.⁊ dicat mulier.accipio te in meũ virũ.hijs ver /

bis vel alijs ideʒ ſigniſcãtibꝰexpꝛimit᷑ ↄſenſus.nõ copule carnalis vel coha

bitatõis coꝛꝑalis.ſed

ↄiugalis ſocietatis.ex qua opoꝛtet eos cohabitare. ni⸗

ſi foꝛte cauſa religionis pari voto copoꝛaliter ſeparentur vel ad tempus vel

VYſq; ad finem.
D intelligentiã p

ſus tacitꝰ. Quinto v oſenſus uarto vtruũ ↄſen⸗
8s ſanſza! tri occult?.
ſolus oſenſus in carnalẽ copulã, ciſe⸗ Sezto ylx

tur. Pꝛimo querit᷑ vtrum ↄſenſus de futuro

ſtis diſtinctõnis. vj.quer,ß (Queſtio.ſ.

ciat.cuiꝰrei ↄſenſus ſit ille.an carnalis copłe.an coha⸗

Luce.j.

Beda ſuper

Lucam.

Determiatio

in quã rem fu

it ille ↄſenſul

Quare de la
tere viri for/

mata ſit mu⸗
lier.

arigeo quen nenſu uro (Oꝛ ↄſenſus de futuro faciat matrimoniũ oñdit᷑ bac
ciat mrimoniũ. Sedo vtrũ ↄſẽſus ad tõↄs. rõne. Sicut ſe hʒ pñs ad pñs.ita futurũ ad futuruʒ.
ſ oſenſus de pñti facit matrimoniũ in pñti. conſen
ſus de futuro facit matrimoniũ de futuro. ¶ Itet
ſimile viqet᷑. Sicut qui ꝓmittit aliqᷣq in pñti obligat

tem ꝑ

pte
uifa
ctunm
oniivfu
fonſica⸗
litocſte
ninmml
rſann
hißſfoma
Eeun
tael
tiatovet
undecvr
or (Ien
cholentt
ſoniiſhe.
ſögſentit.

nuuninoni
not
Salge

doligrtiten
ſenſtfnfi
docapp
ſallutt4f
fiſterpuim
defuturoin
Göſentiico⸗
nige oo
9ſenſus ie
mniſioti.

ENX.
fiiſoniaaat

frytnulcri⸗
enenarqo
urpſs dr
ſtboienfine
n tſiedietd
ſtaſcoonͤft

ſiſhihon

Fadſung
ctatgniſce
pmmine ticeoe
Pet peerbe
ſe Dan

Inöſtnüt

tenus. atan
tncſotco⸗
inver⸗
ſencognol.
ſchitus ilecd
.Niistnfi

Amcdeſie⸗

urlin
lſs
Ragun
becktin
öſſonepe
lbabetfn
ded cͤſer
ſte f
deene
ubgence
nſho oſin
Eum is

Lu

Aut
wenmi
guuſtpcn

.

5§

S xo.s ſolũ ſponſalia ↄtrabunt᷑.

7

5

in pñti. ſic qui pmittit aliquid de futuro obligat᷑ p il⸗

lo tge. ſicut ꝓiniſſio eſt cã obligatõnis.ita oſenſus
eſt cã mr̃imonij.g vꝛ ꝙ cõſeſus de futuro faciat mr̃i⸗
moniũ de futuro. ¶ Itẽ ↄſenſus de futuro facit mr̃i-
moniũ ſi carnalis copula ſubſequat᷑.ſed carnalis co⸗
pula nõ eſt cã mfimonij.ſᷣ ipᷣm ſequit᷑.O pꝛiꝰfuit ma
— coirent. 1öItem ſi ↄſentiat de futu
ro ⁊ ſequit᷑ ſtupꝛũ.cũ iam nõ cognoſcat affectu mari
tali ̊ foꝛnicario facit matrimoniuzʒ. Sʒ magis obli/

gat iuramentũ qᷓ; ſtupꝛũ.& ſi ↄſentiat cũ iuramento

eſt ei vroꝛ. ¶ Contra. iura dicũt ꝙ ſi in aliquã cõſen
tiat ꝑ verba de futuro.⁊ in alterã ꝑ verba de pñti.ſe/
cunda eſt vxoꝛ.ſi & vniꝰeſt vna vxoꝛ.pꝛima non fuit
vxoꝛ. ¶ Item rõne videt᷑.qꝛ qdð futurũ eſt nõ eſt.er/
go cũ ↄſentit de futuro.nõduzʒ ↄſentit.g̊ mõ ñ ẽ mr̃i/
moniũ.Oꝛ aũt nec in illo futuro ptʒ.qꝛ ponat᷑ ꝙ tũc
nõ oſentiat.nõ eſt cõſenſus tũc.ncc pꝛiꝰfuit.g non eſt
matrimoniũ nec fuit. ¶ Item q ſemel ↄſentit in ali⸗
nõ dʒ iterũ cõſentire ad G̊ ꝙ fiat matrimonium
Sed ↄſenſus de futuro cum dẽ accipiaʒ te in meam.
obligat iterũ cõſentire. ꝑ verba de futuro nõ eſt cõ/
ſenſns mr̃imonialis. ſe obliget patʒ.qꝛ ſe obligat
ad accipiendũ in vxoꝛẽ.⁊ nõ aliter accipit᷑ qᷓ; pꝰ con/
ſenſum. ¶ Re. dom qꝙ cõſenſus nõ facit mrimoniuʒz
niſi expꝛimat᷑ ꝑ vba de pñti. Si em̃ expꝛimat᷑ ꝑ vᷣba
de futuro.in veritate nõ eſt ↄſenſus tũc.ſᷣ ꝓmiſſio de
cõſentiẽdo.AVñ ſi dicat quis.ego cõſentiam in te.tũc
quidẽ nõ ↄſentit ſᷣ ſe cõſenſurũ ꝓmittit.⁊ qꝛ nõ ẽ ibi
ↄſenſus.ideo nõ eſt mr̃imonij ↄtractio.qꝛ vo eſt ꝓ/
miſſio.⁊ ide. obligatio.pᷣterea nõ matrimoniũ ſᷣ ſpõ
ſalia dʒ dici. Et hec uice firmata ſunt qñ ſimplici ꝓ
miſſoni addit᷑ iuramentũ. Scᷣm em̃ iura cogendꝰẽ
vir vt mulierẽ accipiat in vxoꝛem.niſi aliqͥs caſus in
terueniat qͥ ſoluat ſponſalia.¶ Ad illud qð obir ꝙ ſi
cut pñs ⁊c.dᷣm ꝙ verũ eſt. Añ ſicut ſi ↄſentit hodie
fit hodie mrimoniũ.ſic ſi cõſentit cras fit cras. Sed
eum nũc dicit de futuro nõ ↄſentit ſᷣ cõſentire ꝓmit/
tit. ⁊ ideo nõ fit matrimoniũ.nęc de pñti nec de futu/
d illud qð obijcit
ꝙ qͥ de futuro pmittit obligat᷑ ad futurũ.dð q verũ
eſt. qꝛ ꝓmiſſio eſt pñs.vñ cũ dicit ego faciã hoc.actu
ꝓmittit.⁊ ideo obligat᷑.Siliter ⁊ iſte obligat᷑ ſpõdẽ/
do. ͥ nõ ꝓpter hoc fit matrimoniũ.ſicut nec ꝓmiſſio ẽ
ſolutio. Ad illud qdð obijcit᷑ de carnali copula.dðʒ
ꝙ iura pᷣſumũt ꝙ ipſe ↄſentit.⁊ ̊ ꝑ ſignum expᷣſſum
exterius.qꝛ tanq; vxoꝛẽ cognoſcit.⁊ pᷣſumunt etiã ꝙ
tanqᷓ; vxoꝛẽ cognoſcat.ne repoꝛtet comedũ de mali⸗
cia. AUñ in veritate ſi nõ cõſentit.ſᷣ ſoluʒ tanq; mere
tricem cognoſcit.matrimoniũ ᷣm veritatẽ nõ eſt.qa
tñ coitus ille cũ pᷣcedenti ſponſione ſignũ eſt ꝓbabi/
le ↄſenſus mr̃imonialis.ideo mr̃imoniũ eſt vm iudi

cium ecdeſie.⁊ conſulendũ eſt tali ꝙ ↄſentiat ſi non
onſenſit interius in animo. QDoõ. ij.

trũ ↄſenſus ad tps faciat matrimoniũ. vt cũ dicit᷑
Bec io te ĩ meã vſq; ad.x.annos. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ
ic eſt
expᷣſſione ꝑ verbũ.S ⁊c̃. ¶ Item boc vꝛ rõne.qꝛ ſicut
ſe babet ſimplr ad ſimpłr. ſic m tpᷣs ad ſcᷣm tpᷣus.
Sed cõſenſus ſimplr facit vxoꝛẽ ⁊ matrimoniũ ſim/
pliciter. & ſiiter ↄſenſus ad tpᷣs facit matrimonium
ad tempꝰ.

certum tps poſſit fieri matrimoniũ.¶ Item qui ali⸗

aſenſus viri in vxoꝛẽ. ⁊ vxoꝛis in virum.facta

Item ſicut aliquis fit ſeruus ſimplicit
ſe ſubdendo.ita etiam fit ſeruꝰad tpᷣus ſe ſubdendo
ad tps. ſimiliter videt᷑ in cõiugio.et ſic videt᷑ ꝙ ad

quid põt dare ſimpliciter. pot dare ⁊ ad tps.ſed vir
põt daꝛe ſimpliciter ptãteʒ ſui coꝛꝑis.ẽ ⁊ ad tempꝰ.
ſed nõ põt ptãtem ſui copꝑis dare niſi vxoꝛi. poteſt
habere vxoꝛeʒ ad tpᷣs.Si tu dicas ꝙ dñs inſtituit ad
ſemꝑ.Contra.nihil debet dñs inſtituere qð poſſit vᷣ/
gere in diminutõeʒ ſui honoꝛis vel noſtre ꝑfectiõis.
Sev ſi matrimoniũ eſſet temꝑale.poſſet quis ſe to/
tum ad dei obſequiũ deputare qñ vellet. ⁊c.Con
tra.in quadã decretali Greg.ix.de ↄditõnibus appo
ſitis in deſponſatõnibꝰdr̃.Si quis dicat.ↄtrahaʒ te/
cum donec inueniã aliam bonoꝛe vel facultatibꝰdig
nioꝛem.matrimonialis ↄtractus quantũcunqʒ ſit fa
uoꝛabilis caret effectu. ¶ Item ad boc eſt diffinitio
Hugo.qui dicit ꝙ matrimoniũ eſt conſenſus indiui
duam vite cõſuetudinem tenens. Item hoc vide⸗
tur ratõne.quia de eſſe matrimonij vt ſupꝛa oñſum
eſt. eſt indiſiolubilitas.gᷓ qui conſentit in matrimo/
nium.ad om̃e tempꝰſe obligat. ſi expꝛimit ꝙ nõ ob
ligat᷑ niſi ad tempꝰ.nullo mõ eſt matrimonium.
Item nulla anima vnit᷑ deo ꝑ deſponſatõem niſi
ſimpliciter conſentiat ⁊ ꝓponat ↄiũgi. ſimiliter ĩ ſi/
gno.ſ̃ ſi boc ẽ ↄueniens ſignum nõ fit matrimoniuʒ
niſi Far⸗ ſimplr ↄſẽſꝰ.ł̊ mr̃ioniũ ?ẽ ↄueniẽs ſignũ

c. ¶ Rꝰ.d ꝙ ad boc ꝙ fiat matrimoniũ neceſſe
eſt conſenſum eſſe ⁊ expꝛimi ſimpliciter. Añ dici de⸗
bet. Accipio te in meum. ꝙ ſi alio modo conſentiat
nõ eſt conſenſus matrimonialis ſiue cõiugalis ſᷣ ad-
ulteriũ. Ande deficit matrimoniũ verũ. ſiue deficiat
in coꝛde ſiue in oꝛe cõſenſus ſimpliciter.ſed quando

in coꝛde tũc in cõſpectu dei ⁊ m veritatẽ.quando in

oꝛe tũc in facie eccleſie. Ratio aũt quare oʒ ſimplici⸗
ter conſentire ⁊ ꝙ nibil valet conſenſus ad tempus
eſt. quia cõſenſus nõ facit matrimoniũ niſi eatenus
quatenus pᷣſupponit diuinã inſtitutõez. diuina autẽ
inſtitutio reſpicit cõgruam ſigtioneʒ. Si ergo eſt ſig
tio rei indiuiſibilis ſiue cõiunctõis.ideo cõſtituit do/
minus cõiunctõnem talem ad ꝑpetuitatem. Et huic
etiã cõpetit dictamẽ iuris naturalis.⁊ ideo ſi cõſen/
ſus cõſonat inſtitutõni.neceſſe eſt ꝙ ſit ad om̃e tem/
pus. Sed vir põt vxoꝛi dare ſimpliciter poteſtatem
ſui coꝛpis.alioquin cauſa ꝑticularis nõ ↄcoꝛdat vni/
uerſali. ⁊ ideo nihil fit.nec cõſentit in talem vt in vx/
oꝛem ſed potius in cõcubinam.Et concedende ſunt
ratões ad boc.qꝛ in foꝛma verboꝝ implicat᷑ aliqͥd qðᷣ
eſt cõtra matrimonij ſubſtantiã. ¶ Ad illud g quod
obijcit᷑ e ſiẽ ſe habet ſim pliciter. dvðm ꝙ boc verum
eſt vbi cõtingit reperire ᷣm quid in vtroq; extremo/
rum. Sed matrimoniũ nullo modo eſt m tempus

⁊ ideo non valet illud.¶ Ad illud að obijcit᷑ de ſer/

uitute. dom ey nõ eſt ſimile.quia ſeruitutis vinculuʒ

pt eſſe temꝑale ppetuum.ſed matrimoniũ eſt per

petuũ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ptãs coꝛꝑis pᷣt dari

ad tp̃s. dð q ñ pᷣt dari ad tps niſi det ſimplr. ⁊ ẽ ſile.

qꝛ de?nõ accptat bonã volũtatẽ vel buitiũ alicuiꝰni/
ſi velit vel ꝓonat ſemꝑ ſibi ſeruire. ¶ Adillud q
obijcit q dns non debuit inſtituere.ddin ꝗ in buini
ſacramenti inſtitutõne magis cõgruitas in ſigndo ⁊

neceſitas qᷓᷓ; aliud conſiderat᷑.ct bec exigunt ipſum
eſſe perpetuum. “

¶ Atrũ ↄſenſus conditõnatus faciat matrimouiũ vt

accipio te in meaz ſi dederis mibi centũ libꝛas.Et ꝓ
ſic videt᷑ ꝑ ſimile.qꝛ votũ cõditionatũ votũ eſt. ſilr

viet cI»„condſtonat ſit conſenſus. Itez

aliquis ↄſentiens in aliquam ſpe pecunie babende

matrimoniũ ↄtrabit. ſi conſenſus talis ↄpetit ma/
trimonio. ipſius expꝛeſſio non repugnat. ſi dicat
cõſentio ſi dederis.patet ⁊c.¶ Itetn qñ aliquis pꝛo/

mittit aliquid ſub ↄditõne.ſi ſtet conditio.ſtat obli/

gatio ⁊ ꝓmiſſio.Sed poſſbile eſt ſtare cõditionem.
ergo ⁊ cõſenſum ⁊ obligationẽ ⁊ matrimonium.
Contra.plus ſe obligat qui ſimpłr de futuro pꝛo/
mittit qᷓ; qui ſub ↄditõne. Nam pꝛima eſt obligatio
ſimpłr.ſcdᷣa vᷣo nõ.ſed conſenſus ꝑ verba de futuro
expꝛeſſus nõ facit matrimoniũ. ⁊c. ¶ Item pꝰ cõ/
ſenſum iſtũ aut eſt vxoꝛ aut nõ.Si vxoꝛ.ſed poſſibile
vſt conditionẽ nõ ſtare.et ſimnpłr nõ cõſenſerat ſᷣ ſub
conditione. eſt vxoꝛ ſine conſenſu. ſed nõ eſt vxoꝛ.
S talis conſenſus nõ cfficit matrimoniũ.¶ Itẽ ma⸗

trimoniũ eſt vinculũ nullo mõ ſolubile. Sed omnis

obligatio vel pactio ſub conditõne facta eſt ſolubil.

13 ergo ⁊c.¶ Rꝰ.dᷣm q cõſenſus cõditionatꝰſi fiat er

verba de futuro. iudicium habet ſicut ⁊ conſenſus de

futuro. Añ ſicut ↄſenſus de futuro nõ facit matrimo
nium ſed deſpõſationẽ ſiue ſponſalia.ſic nec talis cõ
ſenſus ſub ↄditõne.Attendendũ tamen ꝙ conditio

aut apponit᷑ ꝑ modũ pene.aut vt determinatio con/
tractus.Si ꝑ modum penc.nullius eſt vigoꝛis ꝓ eo
ꝙ matrimonia debent eſſe libera. Vñ ſi q̃s ꝓponat ꝓ/

mitto cõtrahere tecũ ſub pena cẽtuʒ marcaꝝ.vecl ſi ñ

pↄtraxero.dabo tibi centũ.etiam ſi nõ contrabat non

debet nec tenet᷑ ad illam penam. Si aũt apponit᷑ vt

Teterminatio ↄtractus ſiue conſenſus diſtinguendũ

Eſt. Aut em̃ ẽ cõditio honeſta.aut inhoneſta. Si ẽ bo
neſta. ſtante ↄditõne ſtant ſponſalia.non ſtante non
ſtant.vt ſi quis dicat.Contraham tecum ſi placuerit

patri meo.⁊ ſi tu volueris ↄuerti ad fidem.Si anteʒ
eſt inhboneſta.duplex eſt. Aut eſt contra ſubſtantiam
matrimonij. aut nõ. Si cõtra fubſtantiã matrimonij
tũc nulla eſt obligatie.vt ſi dicat cõtraham tecum ſi
ꝓcuraueris venena ſterilitat vel aliq hmõi. Si au
tem eſt inhoneſta ⁊ nõ contra ſubſtantiã matrimo/
nij.vt ſi dicat᷑ contrabam tecuʒ ſi furatus fueris.vel
ſi deũ offenderis,.talis conditio ꝓ nõ adiecta habẽda
eſt. Et boc totum ꝓbat᷑ ꝑ illa que dicunt᷑ in extra.iiij

li.de cõditõnibꝰappoſitis in deſponſatõne. Si auteʒ

conſenſus fiat ꝑ verba de pᷣſenti. Aut cõditio eſt pᷣte
rita.aut pᷣſens.aut futura.Si conditio eſt pᷣterita vt

accipio te in meam ſi moꝛtuus eſt pater tuus.vel de

pᷣſenti.vt accipio te in meã ſi es virgo.ſtante cõditio
ne.ſtat matrimonium.Si aũt conditio eſt de futuro.
aut futuri neceſſarij.aut futuri cõtingẽtis. Si futuri
neceſſarij.vt accipio te in meã ſi ſol oꝛitur cras.tunc
eſt matrimoniuʒ. Si aũt conditio eſt ↄtingens.dico
ꝙ non eſt matrimoniñũ.eo ꝙ conſenſus pendet de fu

turo ſicut ⁊ cõditio.⁊ ideo iudicandũ eſt tunc ſicut

futuro.nec eſt matrimoniũ niſi carnalis copula ſub/
ſequat᷑.quia tũc intelligit᷑ a ↄditõne appoſita receſ⸗
14 ſiſie. ¶ Ad illud ꝙ qð obijcit᷑ ad ſcdam ꝑtem ꝙꝙ non
ſtat matrimoniũ ꝑ ↄſenſum ↄditionatum.dicenduʒ
verũ eſt vbi eſt conditio de futuro ↄtingenti.quia
5 eũc conſenſus pendet ex futuro. ¶ Ad illud vo qd
obijcitur ꝙ ſimpliciter ſtat ꝑ ſimile in voto. dicendũ

ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ votũ ẽ pura obligatio mfioniũ ãt eſt
coniũctio.⁊ nõ eſt coniunctio niſi ꝑ pꝛeſens. ſed obli

Ad illud qð obijcit̃ ꝙ conſenſꝰ

46 gatio eſt ꝑ futuruũ. ¶ A B
ſpe pecunie facſt matrimonin: vcri eſt qñ ſimplex

—

eſt abſolutus. Sed cum expꝛimſt᷑ ſub conditõne. nate 8
expᷣmit᷑ ſimplr.nec vt abſolutꝰ.nec vt pñ̃s.⁊ideò nõ ſe ea
eſt ſimile. ¶ Ad aliud doᷣm ꝙ matrimoniũ plus exi/l7 in
git q; obligatõnem. VUñ dico ꝙ nõ ſequit᷑ iſte eſt ob⸗ gllu⸗
ligatus iſti mulieri vt eam accipiat in vxoꝛẽ. Seſt eiꝰ ¹ hobi
vir.ſicut nõ ſequit᷑.obligauit ſe ad ꝑſoluendum.er/ anen
go ſoluit. vnde matrimoniũ nõ tm̃ eſt obligatio.im/ c⸗ n
mo etiã ipſius vinculi indiuiſibilis vnio. nne
¶ Utrum cõſenſus tacitꝰ faciat matrimoniũ. Et qp ſic kand
videt᷑ ꝑ decre.iiij.li.ð ſponſalibꝰ.tuc fraternitati ⁊c. Macbt
M'jimoniũ in veritate ↄtrahit᷑ ꝑ legittimuz viri et xnſt
mulieris cõſenſum.ſed neceſſaria ſunt verba q;tum wiie⸗
ad eccleſiam ad cõſenſum expꝛimendũ de pñti. ergo 1 dule
vi ꝙ qtũ ad deuʒ ſit matrimoniũ. en uroe S
glia videt᷑.qꝛ peccatũ adulterij ſiue foꝛnicatõnis ſo rgun
lo interioꝛi cõſenſu iudicat᷑ ↄſummatũ.etiam ſine ſi⸗ Aſehona
gno aene raſt us põt conſenſus caſius qᷓ ine⸗ li licl
ſtus. patet ⁊c. ¶ Item cõſenſus verboꝝ exterioꝛum u Ve⸗
nõ vnit niſi ꝑ ↄſenſũ interioꝛẽ.s vbi vnũ ꝓpter alten ntens die
vtrobiq; tm̃.o videt᷑ ꝙ ſi aſſt vnꝰconſenſus extcrioꝛ vrſue
idem oino faciet. ¶ Itẽ aliqᷓ due ꝑſone cõſentiũt cqᷓ non vltus.
intenſe ⁊ plene ante expᷣſionem ⁊ poſt ſi poſt expᷣſ ſatconrii
ſionem eſt mrimoniũ.⁊ añ nee d en ſi alis Cuck
voueat interius im̃.nibil vouet.⁊ tñ obligat᷑ ad vo⸗ Auft
tum. S ſilr ſi conſentit interius tm̃. Si tu dicas ꝙ nõ .
eſt ſimile.qꝛ votum fit deo qͥ videt coꝛda.matrimoni (Snmon
um vᷣo reſpectu homis qui coꝛda neſcit.Obijcit᷑ tũc kunfucun
ꝙ ſaltem in cõſpectu dei da eſſe matrimoniũ. ¶ JItẽ ſtopupz di
boc oſtendit᷑ ꝑ ſile.qꝛ quijvere cõteritus eſt interius. caumgefn

in cõſpectu dei vere penitẽs iudicat᷑ etiam ſi nõ aſſit ſllcnöne

confeſſio oꝛis. ſilr ⁊ in matrimonio.(¶ Contra. ma ohneqt,
trimoniũ eſt ſacr̃m.ſ̊ omne ſacrm eſt ſignũ.⁊ ſignuʒ incng mat,i,
eſt qad offert ſe ſeſui. ac. ¶ Item ſi cõſenſus inten?? niiſſcunc
faceret matrimoniũ. cum neſciat homo occulta al⸗- nkinoſchan
terius.neſciret vtrum cſſet vir illius an non. ſi alij ntncccſe
cõiungeret᷑ exterius.neſciret vtrũ ceſſet matrimoniũ. lcniscot⸗
⁊ ita in periculo ſe poneret. Item qtumcũq; veli inmnſcho⸗
voluntate plena alteri aliquid dare.nullũ ius acqri· tilanype
tur illi ex mea volũñtate ſi nõ ꝓmittã exterius per ſi/ nageiucia
gnum. Sed in matrimonio ius acquirũt cõiugcs in⸗ tenm
ter ſeinuicẽ.ꝗᷣ ⁊c. ¶ Item ratõne videt᷑quia quan/ Abetgcad
tumcũq; credat aliquis ⁊ innuat.niſi ſermonem ex/ tononchſa
pꝛimat ego te baptizo nõ baptiʒzat.erge a ſimili vide Sneem
tur ꝙ non contrabat quantumcunq; conſentiat niſi nwonon
ſermonem expꝛimat.⁊ ex boc videtur ꝙ mutus non fomconſe
poſſit contrabere.¶ R.dicendũ ꝙ ad om̃is ſacram̃/i SD galtngt⸗
ti eſſe neceſſario requiriturſſigtio ſiue expꝛeſſo.omne ltoſutin
cm̃ ſacramentũ ſignum eſt. ⁊ vt ſignum adminiſtra-/ ltoſatin
tur. ⁊ ideo iſtud eſt neceſſarium. ſed in aliquibus eſt nahinonze⸗
mateꝛia determinata.⁊ foꝛma verboꝝ pꝛeſcripta.que Prbusneet
vim babent ſibi ad hoc datam.⁊ talia ſacramẽta nũ⸗ ſöbſentib
q́; fiunt niſi illa verba ꝓnũcient᷑. In aliquibus autẽ eſaphibri
non venit vis a verbo exterioꝛi ſed ab intrinſeco.vt ſieſcſen
in penitentia q;tum ad confeſſionem.⁊ in matrimo⸗ teindaſton
nio.⁊ in talibus ſufficit qualiſcũq; fiat expꝛeſſio ſiue Nndcſeniin
verbo.ſiue ſcripto.ſiue etiam quocumq; nutu alio Cnsei
Concedendum eſt igitur ꝙ matrimonium non con/ 7Neodeni
trabitur niſi conſenſus cxterius expꝛimatur vel ꝑ v/ atto etfuen
ba conuenientia.vel per nutus idem impoꝛtantes. Wꝛem ſae

⁊ ꝑ hoc patet pꝛimũ ad pꝛimam partem. Patet etiã cti Etrnt

ꝙ; inter mutos poteſt contrabi. non tamen ſincaliq̃ ꝰ linoeal
ſigno Simſliter patet vltimuʒ ad oppoſitumꝙ no Kanend

nnnib

inigrni t

muinſphgn
mma diitc
miInnne
nluſnaist,
Immtanntineſ
isalkzie,
teſehegmeun
Lünmigeri
twhongtigaut

genr rie

meeiig
miin leatig
aticchgin
uñ Zuntcgi
raaelaumm
ace ncar Nigin
ſemammeni
ccötennisffünni⸗
ncicticniit
nnone Lnn
nanckſhi r
Nunlcihtsun
authenglnt
erlusnimn tic,
icdenem
(Aniunog
Ceur mliſetl
Ptiricncieſt
s uiitchlſe,
rerai.
ar ünenc

rung Mnt
ſcanonie
g weñe⸗
ſvecb
o ſuecht 1.
rſnn ueli
ter unugt
2tlutmnniin
iiuun
uming
A. 4
n

— —
—
☛ =

—= =⸗

=

=
= – – =,=

=
=-

20

21

22

eſt ſ. mile de baptiſmo vel peccato. (Ad ſllud quod

obijcitur de adulterio vel peccato.dicendum ꝙ non
eſt ſimile.quia peccatum cſt in interioꝛi deoꝛdinatõ/
ne.ſed ſacramentũ conſiſtit in exterioꝛi ſigtione.
d illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt ibi vnum ꝓpter alterum
ergo vtrobiq; tm̃.dicendũ ꝙ differt dicere vnum ꝓ/
pter alterum.quia vbi eſt dicere vnũ ꝓpter alterum.

eſt ponere duo quoꝝ alterum eſt ſicut efficiẽs.alterũ

ſicut inſtrumentum.⁊ non eſt verum ꝙ efficiẽs poſ/
ſit tantũ per ſc quantũ põt cum inſtrumento. M au
tem dicit᷑ vbi vnum ꝓpter alteruʒ.weꝝ ẽ cũ loquitur
de vnitate obiecti.vbi ꝓpter dicit cauſam formalem.
vt video coloꝛem quia lucidum. ⁊ amo vinum quia
dulce. ⁊ ſic in ſimilibus. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de

voto. dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile pꝛopter duas ratõnes.

23

Ana.quia votum nõ eſt ſacramentũ.Alia.quia obli
gat ſe bomo deo ad quem cogitare eſt loqui. matri/
inoniũ auteʒ ẽ ſacramentũ p quod obligat᷑ homo ho
mini. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vere contritus dicit᷑
penitens. dicendũ ꝙ verũ eſt de penitentia virtute.ſᷣ

non ſacramento. matrimoniũ autem eſt ſacramentũ

non virtus.⁊ ꝓpterea eſt ad altcrum ſemꝑ nõ ad ſe

ſicut contritio.⁊ ideo non eſt ſimile.vt pʒ.

(ricſtiooy. —

¶ Atrum conſenſus de pᷣſenti expꝛeſſus in occulto ve/

foꝛnicatõnes ſunt.

24

rum faciat matrimoniũ.Et ꝙ non videt᷑.auia euari

ſtus papa dicit ⁊ habet᷑ in litera loquens de occultis

tem hocipſum videt᷑ ratio/
nce qᷓ pſone q̃ ſᷣm inſtitutõneʒ eccleſie non ſunt legit/
time ad matrimoniũ contrabendum. vt frater ct ſo⸗/
roꝛ in ſeeundo gradu.ſi de facto ↄtrahbunt.nihil faci/
unt. imo ſepantur. cum ergo hmõi clamdeſtina ſint
contra eccleſie phibitõnẽ.ergo nihil fit in eis. ¶ Itẽ
ſi aliquis cõtrabat cum aliqua in occulto.⁊ cum alia

clamdeſtinis uf gian piugia ſed adulteria vł

in manifeſto. ⁊ veniat᷑ ad iudicium eccleſie.ecclia di⸗/
cit illam vxoꝛem quam accepit in manifeſto. ergo ſi

recte iudicat illa eſt vxoꝛ.ergo alia nõ fuit vxoꝛ.
tem matrimoniũ eſt ſacramentuʒ cccleſie. ergo
debet accipi in facie eccleſie.ergo ſi accipit᷑ in occul/
to non eſt ſacramentũ eccleſie.̊ nec verum ſacramẽ
tñ. nec matrimoniuz. ¶¶ Contra. ſacramentũ ma/
trimonij pꝓ materia habet᷑ pſonas legittimas.ct pꝛo
foꝛma conſenſum. ſed bec duo integre poſſunt ceẽ in
occulto. ⁊c. ¶ Item ita baptiʒatus eſt aliquis i oc

culto ſicut in manifeſto. ̊ matrimoniuʒ eſt ita in oc-
culto ſicut in manifeſto a ſimili. ¶ Item contrae
matrimonij eſt ꝑ verba maris ⁊ femine alijs nibil a

¶ Item contractꝰ

gentibus nec dicentibus. ergo ita eſt integrum ſi fiat
illis abſentibus ſicut ⁊ pſentibus. Juxta h̊ qri᷑ qre
ecdeſia phibuit matrimoniũ contrabi in occulto.cũ
alias eſſet licitum. ⁊ non ꝓhibuit aliquem baptiʒa/
re in occulto vel etiam conſ. are Re iccncun
ꝙ ad eſſe mr̃imonij iſta duo ſufficiũt.ſ.legittimitas i
ꝑgſonis. ⁊ vnitas in conſenſu.Ad ſolennitatem vero
⁊ decoꝛem ſiue honeſtatem requirit᷑ ⁊ parentuʒ tra/

ditio.et ſacerdotũ benedictio. hec autem ita ſunt ad

decoꝛem ſacramenti.vt tamen ſint de neceſſitate pꝛe
cepti. Et ratio huiꝰẽ vitatio periculi.quia frequẽter
qui in occulto contrabunt penitent.⁊ cuʒ alijs de fa
cto contrabũt. ⁊ cum nõ poteſt pꝛimus contractꝰ ꝓ/
bari.neceſſe habet ecdeſia decipi ⁊ contra veritatem

XXVIII

— —

dare ſententiam. idceo opoꝛtuit talia phibere. binc

eſt ꝙ ſi aliquis cum aliqua contrabit in occulto.q́;

uis ſit matrimoniũ.tamen coniunctio illa non eſt ſi⸗

nime.¶Ad aliò rñdẽdũ ꝙ eccia in caſu illo necio de 26

veritatem latentẽ.

nc peccato.ſicut nec ↄiunctio foꝛnicarij.nõ tñ tantũ. ⸗

⁊ inde eſt ꝙ euariſtus dicit.ꝙ nõ ſunt connubia ſeld
adulteria ꝗꝓpter culpam. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ il/25
lud matrimoniũ fit qdð contra inſtitutionem eccleſie
irritat᷑.dicendũ qꝙ; quedaʒ inſtituit eccleſia circa hoc

ſacramentũ tanqꝙ; neceſſaria. vtpote que ꝑſone ſunt

legittime. Quedã tanq; expedientia.vtpote in aꝑto
ↄtrabere.Et matrimoniũ qd pꝛimo modo fit ↄtra in
ſtitutõneʒ eccleſie irritat eccleſia.qd ſcdo modo mi⸗/

cipit.nõ tamen decipit᷑ vt non iuſte iudicet.quia iu/
ſte iudicare eſt iudicare ſm allegata.decipit᷑ tam̃ pᷣm
d illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt ſacra 27
mentũ eccleſie. dðᷣm ꝙ verum eſt. tamen accipit᷑ etiã

ab alijs qui ſunt extra ecdleſiã vt baptiſi mus. nõ tam̃
ad ſalutem niſi ab his qui ſunt in ipſa eccleſia.⁊ bap

tiſmus accipit᷑ in occulto quia ſacramentũ neceſſita

carnalis.

tis.⁊ nõ ẽ ibi periculũ imo vitat᷑ periculũ.ſᷣ illud in
facie ecclcſie accipit᷑ ſalubꝛius.in occulto vo accipit᷑
vere ſed non ſalubꝛiter.quia contra eccleſiaſticã ſan⸗
ctionenm.
eſtio. vj. ⁊ vltima. f

—

n quid debeat eſſe conſenſus.⁊ ꝙ; in carnalem co/

pulam videt᷑.quia ita dicit Hiero.ꝙ vouentibꝰ vir/
ginitatem nõ ſolũ nubecre ſᷣ etiã velle nubere dana/

dile eſt. 5 non eſſet damnabile niſi eſſet ↄtra votum.
⁊ nõ eſſet contra votum niſi cõſentirẽt in opus car/

nis. neceſſe erat in illud conſentire. ¶ Item in om

nia in que cõſentit vir ⁊ vxoꝛ.poſſunt conſentire fra-

ter ⁊ ſoꝛoꝛ licite excepta copula carnali. ſi inter fra/
trem ⁊ ſoꝛoꝛẽc nõ pᷣt licite ctrabi matrimoniũ.pʒ ⁊c.
Si tu dicas mihi ꝙ opoꝛtet conſentire in copulã cõ/
iugalem.quero quid vocet᷑ copula cõiugalis.⁊ tan/
dem opoꝛtet ad hoc deuenire ꝙ ibi includat᷑ copula
¶ Item Aug. dicit ⁊ habet᷑ infra di.xxx.et
loquit᷑ de puriſſima virgine.cõmittens virginitateʒ

ſuam diuine diſpoſitioni cõſenſit in carnalẽ copulã.

tiens ⁊ vouẽs cõtinentiãꝗ virginalẽ põt ſine pcto co/
ſentire in actũ carnis.btã virgo wuit ſicut dicit aug.

ſi S nullũ mr̃ioniũ puriꝰillo.nullũ ſanctiꝰ.in om̃i oꝑ

tet cõſentire. ¶ Item ſi qua mulier dicat cõſentio in
te vt tñ nõ cognoſcas me nõ eſt matrimoniũ.ergo ſi
iſta cõditio eſt ↄtra ſubſtantiad motrimonij.g̊ tenct᷑
cõſentire in copulam carnalẽ. ¶ Item matrimoni⸗
um ad boc inſtitutum eſt vt ſint duo in carne vna. g
neceſſe eſt ad hoc ꝙ ſit matrimoniũ ꝙ carnaliter vni
ant᷑.vel in carne vel in voluntate.ergo nõ eſt matri/
monium ſine carnali copula.¶ Contra.mgf dicit in
litera ꝙ cõſenſus cohabitatõnis vel carnalis copu/
le nõ facit cõiugiũ.¶ Item in di. xxx. dicit᷑ conſenſit
Maria in copulã matrimonialẽ ſᷣ nõ in copulã car-

nalem. ¶ Item bocipſum expᷣſſe dicit Hug.in li.de

virginitate marie. ⁊ tñ ex cõſenſu ſuo matrimonium

——

cotraxit. ᷓ nõ optet in carnalẽ copulã conſentire.

Item ratione videt᷑.qꝛ nullꝰ cõſcntiens in actum

carnis eſt virgo ꝑfecte. beatꝰ Joh̃. eſt virgo pfecte. S

nõ cõſenſit in actũ carnis.⁊ ↄſenſit in mrimoniũ.q̃a
de nuptijs a dño eſt vocatꝰ. ⁊c̃. ¶ Item nullꝰ oſen
nalẽ põt ſine pctõ cõ/

— „

⁊ ipſa innuit in r̃ſione ſua qua dixit.S peccauit ſi un

actũ ſiuc in carnalẽ copulam cõſenſit.⁊ cõſtat ꝙ ſine
petõ nupſit. ̊ ⁊c.

¶ Item poſſibile eſt inten⸗ duos eẽ
J 3

—— — . .

28 ctu. põt eſſe in cõſenſu ⁊ cauſa.

ßlenu matrimoniũ ? ꝑfectum ſine ↄmixtõne carna/
li

li. ̊ poſſibile eſt ꝙ alids cõſentiat in mrioniñ nõ ↄſẽ
tiendo in omixtõceʒ carnalẽ.ſi bopõt eſſe in re ⁊ effe
dom ꝙ quoꝛu/
dam opinio fuit ꝙ ad hoc ꝙ cõtrabat᷑ matrimoniuʒ

neeceſſe eſt abſolute cõſentire in copulam carnalẽ.Et

vicũt hij ꝙ beata virgo ⁊ iohes ↄſenſit.tñ ſine pctõ.
qꝛ: iohes nec vouerat nec ꝓpoſuerat vᷣginitatẽ ſerua
re.beata virgo qꝛ nõ vouerat.ſed tm̃ ꝓpoſucrat. Sed
bec opinio iniuriaʒ facit virgini gloꝛioſe.qꝛ qᷓuis ex/
cuſet a culpa.minuit tñ vᷣginitatis eiꝰgloꝛiaʒ.vt iam
nõ debeat virgo ſuꝑ om̃s virgines nũcupari.qð no/
ſter refugit anim? piter ⁊ auditus. Añ hec opinio ſa/
tis ↄuenienter a mgr̃o Hug.repꝛobat᷑.¶ Alioꝝ opi
nio fuit ⁊ iſtius fuit altiſiodoꝝ ꝙ neceſſe eſt cõſenti/

Xc in copuls carnalẽ.nõ in ꝑticlaꝛi ſ̃ in vniuerſali.nõ

29

explicite ſ̃ impꝑlicite. oꝑtet em̃ cõſentire in copulam
piugalem q̃ cõtiuet qᷓtuoꝛ.ſ.cohabitatõcʒ. mutuum
obſequiũ.mutuã coꝛtoꝝ ptãteʒ.⁊ copulã carnalem.
Sed illud nõ videt᷑ ſufficicns.qꝛ cõſtat q; beata vᷣgo
bene ſciebat legem cõiugij.⁊ ſciebat explicite.⁊ cogi/
tabat de actu ↄiuguz. aut g& ↄſentiebat aut diſſentie/
bat. Si cõſenticbat.redit pꝛimũ incõueniens. Si diſ
ſentiebat.g nec in generali nec in ſpeciali conſentie/
bat. ¶ Tercia opinio eſt ꝙ; oꝑtet cõſentire in carna/

lem copulam vel abſolute vel ſub cõditõne. vicz niſi

deus aliter diſponat. vel ſi placuerit deo.⁊ tali modo
oↄſenſit virgo beata vt videt᷑ dicerc beatus Aug.⁊ B
nõ repugnat virginitati. Sed certe om̃is qͥ recte con
ſentit. taliter cõſentit. Pꝛeterea nõ eſt ↄſenſus cõdi/
tionatus ſed abſolutus ille qui matrimoniũ facit. et
maxime cũñ non ſtet cõditio.deus aũt nolebat virgi/
nem carnaliter copulari viro.⁊ ꝓpterea dom ꝙ con/
ſenſus qui matrimoniñ facit eſt cõſenſus in mutuaʒ
ſuoꝝ coꝛpoꝝ ptãtem. Et hoc ſonant verba cũ dicãt
accipio te in meà vel in meũ.⁊ ſic cõſenſit beata vir/
go ⁊ ioſeph. Sed notandũ q aliter dat᷑ poteſtas coꝛ
poꝛis in ↄtractõne matrimonij. aliter in ↄſummati/
one. In cõtractõne ita dat᷑ vni vt nõ poſſit illo viuẽ

te dari alij. ita etiam dat᷑ illi vt ius habeat petendi.

⁊ neceſſe ſit reddere petenti niſi moꝛiatur mũdo per
votuũ caſtitatis ſolenne ⁊ ingreſſum religionis. Om̃
igit᷑ beata virgo diuina inſpiratõne vouerat.vł foꝛ/

taſſis ipſius ioſeph relatõne ꝙ nunqꝙᷓ vellet vti eius

coꝛpis poteſtatc.ſᷣ cius cuſtodire virginitatem.ideo

potuit ⁊ debuit ei cõmitti ſiue dari. Sciebat etiã ꝙ ſi

vellet exigere. ꝙ poſſet publicãdo votum contraire.

⁊ ſic patet iſtud. Si gͤ volumus iſtam mutuã coꝛpo⸗/

rum poteſtatẽ vocare copulam ↄiugalem. ſic beata

virgo cõſenſit in copulaʒ vt om̃s nubentes. In ma/

trimonij aũt ↄſummatòne oino tranſfert᷑ poteſtas.

ſta ꝙ nec voto pꝛiuato nec ſolenni poſſit petenti de/

. *

Doꝛtet autem conſenſum coniugalem liberũ eſſe a coactõne ⁊c. Supꝛa egit magiſter de conſenſu

bitum aduerſari. vnde gloꝛioſa virgo matrimoniuz

conſenſit cõtrabere. certa fuit ſnunqᷓ; matrimoni
um cõſummaret. ⁊ hoc ſciuit ſpᷣſſancti reuelatione.
vel ioſeph relatõne.vel quia cõſiderabat de voti pu⸗
blicatõne.quia in lege pᷣceptum erat ſeruare. nul-/
lus fuerat auſus hoc vouere.et hoc tangit᷑ in libello
illo quẽ tranſtulit biero.de natiuitate Marie. qui q;
uis ſit apocriphus. ↄtinet tamen multa veriſſima.
Ad illud g& að obijcit᷑ ꝙ velle nubere damnabile z0
eſt. dom ꝙ Hicro.loquit᷑ de illis qui volũt nubere ex
carnis petulantia. ⁊ tales magis appetũt ↄiunctio-
nem coꝛpoꝝ q; animaꝝ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ in z1
omnia frater ⁊ ſoꝛoꝛ pᷣterq; in copulã carnalcʒ poſ-
ſet conſentire. dᷣm ꝙ falſum eſt.non em̃ poffunt ſi-
bi ſuoꝛum coꝛpoꝝ dare mutuam poteſtatem. nd

alter poteſt alij nubere altero cõtradicente.¶ Ad il

lud quod obijcit᷑ ꝙ dicit Aug.ꝙ cõſenſit in copulaʒ 32
carnalem. ddm ꝙ illud intelligit᷑ quia cõſenſit ĩ mu
tuam coꝛpoꝝ poteſtatem que ad carnalem copulaʒ
oꝛdinat᷑.nõ tamen de neceſſitate.⁊ beata virgo in il⸗
lam mutuã coꝛpoꝝ ptãcm abſolute oſenſit.reſiduũ
vo ſcʒ oꝛdiatõʒ iĩ actũ diuine diſpoſitõni ↄmiſit. cre/
dens ſemꝑ ꝙ dominus ipſam ſeruaret ſine macula.
Exemplum eſt de beata cccilia. ¶ Aid illud qdð obijci 3
tur ꝙ conditio illa impedit.dicendũ qꝙ veruz eſt cõ⸗
tra collatöõnem mutue poteſtatis.in conſenſu enim
in copulam cõiugalem datur poteſtas petendidebi⸗
tum. licet nõ teneat᷑ ad ſtatim.ſi viã habet ꝑ quam
euadere poſſit.que ⁊ ſi nõ erat nota omnibꝰ. erat tñ
nota ſpiritualibꝰmentibus.ſicut certuʒ eſt nobis de
gloꝛioſa:virgine. ⁊ ꝓpbabilius pᷣſumitur de ioſeph. q/
niam hoc nõ cſt iuris poſitiui ſed magis eſt iuris di
uini. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt ꝓpter carnalẽ copuʒ
lam.ddm qꝙ; verum eſt ꝙ pꝛima ⁊ pꝛincipalis inſtitu
tio ad hoc fuit.⁊ tamen hoc nõ eſt tota ratio ſiue cau

ſa matrimonij.ſicut melius patebit infra. immo etiã
fidei ⁊ ſacramenti. ⁊ mutue educatõnis.⁊ hoc ſupꝛa

determinatuʒ eſt vbi agit᷑ vtrum carnalis copula ſit
de integritate ſacramenti. Hec autem ſine pᷣiudicio

dicta ſint maxim epter reuerentiam virginis. nõ.n.
poſſumus negare quin inter mariam ⁊ ioſeph fucrit

verum ↄiugium.cum boc dicat ſcriptura euangeli-

ca. ⁊ ſancti omnes in hoc cõſentiant. Rurſus pietas

fidei ⁊ reuerentia virginis non patit᷑ nos ſentire ipſi
us beatiſſimam ⁊ puriſſimam ⁊ integerrimam aiam
ad opus carnis fuiſſe aliquantulum inclinatam. nec
credo ipſaʒ in dubio ſe ſuper hoc poſuiſſe. Si qͥs ta⸗/

men aliter dicat. dum tamen virgini non faciat iniu-

riam.non eſt magna vis facienda. Cauendũ eſt eniʒ
diliguent vt hoynoꝛ domine noſtre in nullo ab aliquo
minuatur.qui etiam ĩ periculo capitis debebat inte⸗
ger cuſtodiri. .

¶ Wiſtinctio. xxrix. Conſenſus qui eſt effciens matrimonij cauſa nõ debet eſſe defectiuus er

„

7

——

ui deficit a parte exterioꝛi. bic agit de ↄſenſu qui deficit defectu interioꝛi.ſ.a ratõne volũtarij.taim̃
iſte 2 p̃cedens.⁊ interiꝰ⁊ exterius deficit. Sed h̊ ꝑ artatõeʒ dictũ eſſe intelligendũ eſt. Conſenſꝰau
tem duplł deficit.aut a ꝑte voluntatis ꝑ coactõeʒ.aut a ꝑte rõnis ꝑ erroꝛẽ. Ideo pꝛimo queritur
vtrũ ↄſenſus coactꝰfaciat mrionin. Sedo vtrũ erroneꝰ.infra.xxx.di.nec ſolũ coactio impedit vel excludit cõ

ſenſum ⁊c. Pꝛima ps habet tres partes. In pꝛima veritatem determinat. In ſcda explanat.ibi. Ex bijs ap/
paret ↄiugiq fieri ⁊c. In cercia vᷣo illud að determinat circeg matrimoniũ applicat ad ſponſalia. i. cõſentire

eh
n.
hepit
osptea

ocos⸗

Vbe

net,
ſertnu
lteiti⸗
lungi
ngen
ltened
eſten
Ancn
fbcha
N
morz
cume
Mhatin

Foſent

fypolu
ſaet
ehen

autem pꝛobat qui cnienter non contradicit.
uünain Querit᷑ hic de ſitu huisptis. videt᷑ em̃ male bic ſituari.quia ſi coactio eſt impedimẽtũ matrimonij.ergo in il⸗
utr lo capitulo deberet determinari vbi agit᷑ de impedimentis matrimonij.R.ddᷣm qꝛ magj agit bic de mrio⸗
urai nio a ꝑte cauſe efficientis. ⁊ cauſa efficiens eſt ↄſenſus.nõ quilibet ſed n9. 2 plenitudo ↄſenſus deficit ſeo,
Kür modos pᷣdictos.ideo bic agit de coactõne ⁊ crꝛoꝛc. Infra vo agit de ꝑſonaꝝ legirtiinitare ebenanarfer
hnanmin deſn J ↄñs matrimnoniuũ im⸗/
lender 41. R⸗ orfſeateere e Ttttg e enf ediri.ideo inferius
– XXIX Querit determinat veritatem. vtrum vſenſus co ngit de multis impedi
ei actus faciat matrimonum. mientis. bec eſt ratd
ltgchi Poꝛtet aũt ↄſenſum cõiugalem liberũ 3 o⸗ guare tracrze⸗ ille ab
aninig rbanus actõne.Coactus em̃ ↄſenſus qui nec cõſenſus boc ſepat᷑.qꝛ ratõ im-
atnei Sn „ aſppellari debet ↄiugiuʒ nõ facit.ſiẽ teſtat᷑ Vr⸗ pecſendi enit cralio
mmitni — .banꝰpapa ſcribens ſanctõ regi arꝛoganũ in hec verba Senere
antr De neptis tue ↄiugio quã te cuidã militi daturũ necen
ien ſitatis inſtante articulo ſub fidei pollicitatõne ↄfirma.·
imamn ſti. hoc equitate dictante decreuimꝰ.vt ſi illa virum ii⸗
KWWICt 2 . , 1 1 ſti .
rtheſi . lum oĩno vt dicit᷑ renuit. et in eadem volütate pſiſtit. a Meqnac eaz in⸗ 1
ſen iaſtt a vt viro illi ſe pꝛoꝛſus deneget nupturã. nequaq; eam airomac renitefitem
tnniinnl inuitã ac renitentẽ eiuſdẽ viri cogas ↄiugio copulari. eiuſce viri cogas cõ⸗
enfumt Idem. Si verũ eſſe ↄſtiterit qð nobis legati ioꝛdanis iugio coplari ⁊c. Do
Ei piincipis retulerũt. ſcʒ æ ipſe coactus ⁊ dolens filiaim natur ꝙ aliqua con⸗
iti fuã flentem ⁊ ꝓ viribs renitentẽ farnaldo deſholanc⸗ ſentiat in aliquem r
ryorteznid⸗ rit. qm̃ legum ⁊ canonũ auẽtas talia ſponſalia nõ ap- nuncium. Tante ae⸗
une pꝛobat. ne ignoꝛantibꝰleges ⁊ canones nimis durũ vi veitn nolit eomenti⸗
Anotnoni i deat᷑ita ſniam temꝑamꝰ.vt ſi pꝛinceps cuʒ aſſenſu ſi⸗ re. vtrũ ſit ↄpellenda
ſrcemainn lie id qð ceptũ eſt ꝑficere voluerit ↄcedamus.Sin au⸗ Et ꝙ ſic videt quia ſi
mimdi tem. legatus noſter vtraſq; ꝑtes audiat.⁊ ſi nihil fue⸗ poteſtatem ſuam cõ/
ic metin H rit ex paꝛte reinaldi qð amplius impediat.ab ipſo ioꝛè/ miſit procutaroꝛttuc
gegrain dane ſacrm quo cõſtent hec que dicta ſunt accipiat· et itaratum cſt guiah⸗
tii nos canonũ ⁊ legum ſcripta ſequẽtes. deinceps nõ p⸗ curatoa erhr
ttitinnti L . hibemꝰquin alij viro ſi voluerit pᷣdicta eiꝰ filia tm ido curatoꝛ ⁊ nunci?con-
nnangll ¶Explanat veritatem determinatam. b poſtmodun recla⸗
hrumnfi FEFEFE rx his apparet oiugiũ fieri int ↄſentiẽtes ⁊ ſpõtaneos mer vicere ger ma
mneie bo no int renitẽtes ⁊ iuitos. Verũtñ qͥ inuiti ⁊ coacti ↄdiũn tra. ponatur ꝙ ſtatim
nn cii ſt.ſi poſtea ab aliqͥ tis ſpacio ſine ↄtradictiõe ⁊ q; no penitet antec̃
ntn Hr UKẽ nnuncius perueniat.
cum alio contrabat.
utinſuit Conſtat ̈ matrimo-
geipmmmi H . s zſtat. Ite mnon fit matrimoniuz ni⸗
len anrtm nium eſt. cum adbuc alij non ſit alligatus. ergo aliud matrimonium non ſtat. Item non fit matrimon ni.
– ſi per mutuum conſenſum conſenſos autem mutuus nullus eſt niſi ſimul ſit actu Re babitn. Ne nnchiect
tgnionbetut anteq; tũc conſentiat. patet ⁊c. Queritur ergo vtrum matrimonium poſſit contraht inte ſalig ct
elorii dum qꝙ ſi aliquis conſentit in abſentẽ ꝑ pꝛocuratoꝛem poteſt fieri matrimonium.non ſolum ſponſalia cõtra
nala bi. dum tamẽ oſ unq; conſentire. ſicut in p̃ᷣſentiaꝝ poteſt vnus alteri conſenſum expꝛimere ꝑ interpoſi
Cirrunlefici bi.dum tamẽ ↄſtet vtrunq; conſentire.ſicut in pᷣſentiaꝝ poteſt ii contrabat dicenci d reuera i non ante
pisnhrnd tam ꝑſonam. Oꝛ autem querit᷑ vtrum ipſa penitente matrimoniun contrahat.dice era li non ante

peniteat q; ille ↄſentiat. res eſt ſalua. Et ſi penitet in coꝛde.⁊ reclamet in ona in Sſhrcz HH
ſit pbari. vtpote negando.vel matrimoniũ cum alia derabendo⸗reuet en ſe nn vr euocalio volunta
tis eiꝰad nunciũ ꝑueniret.⁊ hoc pʒ.qꝛ ſi ſtatim exq penitet cũ alia te ete remanente. qᷓ eſt de eèntia
dit alteri ſuã ptãtem. din ꝙ ſemꝑ intelligit᷑ ptatẽ ad hũc actũ dare ↄſenſu in ipie ſüt c. U dicere ſino re. 2
edetaun mfionij interiꝰin facie dei.⁊ exteri?i facie eccie. b ¶Aeruen aj muie rcoscnid⸗ —— no vicet ſie
— clamat ꝙ ẽ mr̃ioniũ.Cõtra.illð põt eſſe ex negligentia.ſᷣ negligẽtia no ſuppꝑlet locu ↄſenſus. Er NE

7

mngite 1, matrimoniũ. Re. dm qꝙ m faciem eccleſie ↄſenſus pᷣſumptus matrimoniñ facit.qñ ſcilʒ ꝓbabiliter pᷣſuj
.

V E Hom chr „Te E . of qñ ↄſentit oꝛe ſcdo vᷣo qñ ⁊ ſi nõ ↄſentit oꝛe. 3
Gjerolice⸗ ↄſenſus ille ſit maritalis. Hoc autẽ põt eſſe tripłr.pꝛimo mõ qñ oſentit oꝛ⸗ ſcdo vo an 1 enee e. 5
mail⸗ Voinnkane oↄſentit in carnale opus.petendo ⁊ recgeno as erigit eemnaihe n0,,
copim e locũ ⁊ tps ⁊ nõ reclamat.ↄſentire pᷣumit᷑⁊ ideo ampliꝰnõ zudikino e! * S, Wle eogeraos.
lg, ppter negligentiũ ſed pter ↄſenſum qui cedit᷑ indine 72 volutari⸗ mon quis in pun we 1
uk

2 2 =

III

—èðʒ⸗J/ʒ//”õů⸗

rimonia cohabitauerint (facultate diſcedendi vel reclamandi habita)con⸗

ſentire vident᷑.⁊ ↄſenſus ille cõſequens ſuplet.qð pᷣcedens coactio tulerat.
Aclicat ad ſponſalia qð circa matrimoniũ determinat.

——

Conſentire aũt ꝓbatur qui euidenter nõ ↄtradicit ſcm illud. In ſponſalib⸗
eoꝝ ↄſenſus exigendus eſt quoꝝ in nuptus deſiderat᷑.J ntelligit᷑ tamẽ ſem/
per patri filia ↄſentire niſi euidenter diſſentiat. Item ſponſalia ſicẽ nuptie cõ⸗

ſenſu fiũt ↄtrahentium.⁊ ideo ſicut in nuptijs.ita ⁊ in ſponſalibus patriſfa⸗
milias filiam conſentire opoꝛtet.que ſi patris voluntati nõ repugnat conſen

tire intelligitur.

—
—

rñt᷑. Pꝛio qrit᷑ vtꝝ ↄſẽſus coactꝰ faciat mr̃io
mium. Scdo vtrum cõſentiens in renitentẽ
Seneret ſibi pᷣiudicium. Tercio vtrum aliquis poſſit

bendun. .
.DueſtioeelJJl. 4
(H ↄſenſus coactus faciat matrimoniũ videtur.q̃ͥa

Aug. dicit ꝙ coacta volũtas.volũtas ẽ.̊ a ſili cõſen⸗
ſus coactus conſenſus eſt. ſed poſita cauſa ponit᷑ ef⸗
fectus. poſito tali ↄſenſu eſt matrimoniũ.

tur. g ſimiliter eſt in matrimonio.¶ Item hoc vide⸗
tur ꝑ ratonem.qꝛ conſenſus non põt cogi ſed tm̃ in⸗

dquci.ſed ſicut inducit᷑ aliquis minis ita inducit᷑ blã.
dicijs.ſed ſicut ſi aliqs inductus blandicijs conſenti
at in matrimoniũ.matrimoniũ tenet. ſuiter ſi indu
citur minis. ¶ Item qui negat xpᷣm timoꝛe moꝛtis
peccat.ſᷣ nullus peccat niſi liber.g cõſentiens in ali-

quid timoꝛe moꝛtis libere cõſentit. Sed conſenſus li
en matrimoniũ.& qui cõſentit timoꝛe moꝛt᷑ ⁊cc.

Contra.decre.de ſponſalibꝰ ⁊ matrimonio.cum lo

cum nõ babeat ↄſenſus vbi metus vel coactio inter-
cidit.neceſſe eſt vt vbi ↄſenſus cõis requirit᷑. coacti/
onis materia repellat᷑.ꝗ ⁊c. Conſenſus vᷣo matrimo

nialis ſignũ eſt ↄiunctònis aic ⁊ dei. Sʒ aia nõ con/

iungit deo ↄſenſu coacto.j ſi ſignũ eſt ↄgruũ.matri⸗/

moniũ nõ ↄtrahit᷑ timoꝛe coacto.¶¶ Itcz nunqᷓ; aia

fit ſponſa dei niſi vniat᷑ ei ꝑx amoꝛẽ.g̊ nunqᷓ; fit ſpon/
ſum coactũ nõ fit ꝑ amoꝛeʒ.g ⁊c. ¶ Item in cõſenſu
matrimonij acquirit᷑ poteſtas in a

ſa viri niſi vniat᷑ ei ꝑx amoꝛẽ.ſᷣ vnio que eſt ꝑ conſen/
I

ſu nõ ↄtrahit᷑ matrimoniũ. ¶ R.ddm ꝙ conſenſus
coactus põt eſſe dupłr.ſ.vi vel metu. Vis eſt maioꝛ?
rei impetus que repelli nõ põt.Metus ceſt inſtantis
periculi trepidatio. Cũc aũt fit vis qñ capit᷑.ducit᷑.
trahit᷑ inuitꝰvcl ligatꝰipſo reclamante ⁊ renitente.ᷣ

eſt coactio in qua nõ eſt oↄſenſus.Et in bac oino non q

eſt matrimoniũ. Eſt ⁊ alia coactio ꝑ metũ.vt cuz ali
quis minat᷑ moꝛtẽ vel intendat niſi ↄſentiat.⁊ de hac
coactõne diſtinguũt aliqui ꝙ talis ↄſentiens aut cõ-
ſentit oꝛe ſed nõ coꝛde. ⁊ tũc nõ eſt matrimoniũ aliq
mo.aut coꝛde ↄſentit qᷓ;uis coactꝰ.⁊ tũc matrimoni/
unm eſt in ↄſpectu dei.qꝛ volũtas coacta volũtas eſt.
nõ eſt in ↄſpectu ecclie q̃ pᷣſumit ꝙ talis nõ oſenſe/

rit coꝛde. ⁊ ideo iudicat ⁊ ſentẽtiat vt vterq; alteri in

5dyño nubat. Sʒ certe in iſud nõ vicet oſentire decre

—

*

ene ſentio viſtincebnis tria .

compelli ꝑ pᷣceptum patris ad matrimonium ↄtra/

hoc videt ratõne ꝑ ſimile. quia qui baptizani conſen
tit timoꝛc moꝛtis baptiʒatus eſt.⁊ ꝓꝑ baptiſato hbabe/

monij acquirit erutrũ. & neceſſe
eſt ꝙ in ↄſentiendo ſint equales. Sco cuz alter cogit
alterũ ad ↄſentiendũ nõ ſunt cquales.g tali conſen/

In li. pande⸗

talis p̃dicta. ꝗᷓ dicit cõſenſus nõ bʒ locũ vbi metus

vel coactio intercidit.Et ideo diſtinguit᷑ aliter.ꝙ me
tus duplex eſt. quidã leuis.quidã iuſtꝰ. Juſtus vtpo⸗
te q̃ in virũ ↄſtantẽ cadere põt.Leuis eſt cũ qͥs puuʒ

malũ minat᷑.vel cũ talis minat᷑ de qͥ pᷣſumit᷑ ꝙ imple
re nõ poſſit.⁊ talis metus nõ facit cõſenſum adeo de

fectiuũ ꝙ impediat mrimoniũ ↄtrabenduʒ vel diri/
mat iam cõtractũ.vᷣ cõſenſus cũ tali metu facit ma/

trimoniũ.Tũc aũt eſt metus iuſtꝰ qñ aliqͥs ↄminat

damnũ moꝛtis. mutilatiõis.ſeruitut.⁊ ſtupꝛi. Lũc
aũt cadit in virũ cõſtantẽ qñ pᷣſumit᷑ ꝓbabiliter q il⸗
le qui minat᷑ poſſit minas implere.nõ tñ eſſet timẽ/
dqum ſi ſimplex ruſticus minarẽ duci. In hoc metu
dicũt iura cõſenſum nõ facere mr̃ioniũ.Sʒ rõ huius
ſumit᷑ a diuerſis diucrſimode. Quidã em̃ dicũt ꝙ; B

eſt ex indulgentia iuris. Jura eniʒ indulgẽt tales ſe/

pari. Pꝛimũ qꝛ pᷣſumũt cõſentientẽ oꝛe nõ cõſenſiſſe

coꝛde.et qꝛ verbñ ſoluʒ dixit vt penã redimeret. Ael

etiã ratõne finis.qꝛ coacta mr̃ionia peſſimos cxitus
cõſucuerũt habere.Alij dicũt ꝙ nõ cx iuris indulgẽ/

tia. ſed hoc facit ꝑfecti ⁊ libe.aꝛ.ↄſenſus qui debʒ eſſe
in matrimonio.qꝛ(ſicut oſtẽſum eſt)plenꝰ debet ibi

eſſe cõſenſus.⁊ hboc videt᷑ ꝓbabilius.ſi tñ poſt coacti/

onem in carnalẽ copulã cõſenſit.extũc incipit eẽ ma/
coacta
volũtas. volũtas eſt. dom ꝙ verũ eſt. nunq ſufficit
talis velũtas ad faciendũ bonũ.nec etiã ad ↄtraben

trimoniuʒ. ¶ Ad illud g& qð pꝛimo obijcit

bi pꝑ cẽſenſnm liberũ nõ coactũ.¶ Ad illud qð obij/
cit᷑ ꝙ qui coactꝰcõſenſit in baptiſmũ baptiʒat᷑. Rñ/
det᷑ ꝙ baptiſmꝰeſt opus dei nõ hoim.ſ̊ matrimoniũ

dum matrimoniũ.ꝓ eo q dñs e ſacrm cõtra

eſt a cõſenſu hoĩm. Aliter põt dici ꝙ; nõ eſt ſile. qꝛ nõ

tanta libertas ibi requirit᷑ quãta in mrimonio.totuʒ

cm̃ eſſe mr̃ionij a cõſenſu cauſat᷑.¶ Ad illud qð ob/
ijcitur ꝙ conſenſus inducit᷑ ꝑ blãditias.dicenduð ꝙ
blandicie nõ ita detrabũt de ratõne cõſenſus ſic mi/
ne.qꝛ blandicie ad amoꝛẽ excitant.ſed minc ad terꝛo
rem ¶ Ad illud qd obijcit᷑ de co qui negat chꝛiſtum

timoꝛe.dm ꝙ faciliꝰeſt peccare qᷓ; bene facere.vnde

plura exigunt᷑ ad cõſtruendum bonum q; ad facien-
dum malum. Pꝛeterea nullus timoꝛ reſpectu pꝑecca
ti ꝑpetrandi poteſt nec debet cadere ratõnabiliter in
virũ cõſtantẽ.ſed reſpectu alicuiꝰ rei faciende q̃ non
eſt noſtre ſaluti cõtraria.ſicut vir conſtans rationa/

biliter pꝛiꝰ deberet ꝑmittere ſe interfici qᷓ; deñ negaꝛe

8

Sed ratõnabiliter ageret ſi dimitteret ſe interfici an

teq; in aliqͥd indifferẽs cõſentirct. Mfioniũ aũt no
eſt de his qᷓ ſunt ſaluti cõtraria vcl cõtra ſalutẽ. et ſic
pʒ quõ intelligit᷑ de meiu

ui põt cadere in ↄſtanteʒ

„ 2

ueſtio. i.· b.

. 4 —
—

X

Crnm)
ropoſi
ſenide
hosde⸗
camntna
tomen
nico
ſenn
Mimigui
tinalign
röpotet
Nanan
tc
nimul
ſeltit quis
rerpo ho
nientg
titenius⸗
ſeiciun
aunchl
natrimon
ſcands.
ſctdic⸗
facumntar
ſtimutuß.
uatrimon
trimoniali
venſoalter
fis ſemin
Oteguipan
naienton.

T

osaſinii⸗
rinonii
biobligtion
tutminoni
Urehpean⸗
ſotſegnite
letduchitg
obligitusi
ſenlsqui
ſenſuo ui
cperealqu
ſenſumulie
tuncnegve
ctonſllue
Miintmule
d cka ho vice
cece
Utkeſtan
ſnint
eeckapen
linaſtert
coſal⸗
Nefpntgre
utmumnicde
numdan
Ftumade
RG
nerumpe
Phin
ſih ai

hͤhinn
Niigiinen

=

ien

lasgi
riimnign
faroinnn
Btre
Scänlinenfun
tidis mi
ſntn mdi
öümi ttog⸗
loe iͦdtni

d dud Nenn

enfoni Jins
Qcänin
niindlinst
tchtiortii
tpcni rinn
foni aſnec⸗
tgrögirie
gaisict
Piistinfer

mtti enn
ric iti
Nincititt

. he;
alibiinct,
,
i tgtßi

teinsrann
gtͤckſeen
uitinoon
tintſh
ctusditi

17

int illein
mltni i
Ggnite
tatmi,
–

ut
Gl id d

Atrum dſentiẽs in renitentem generet ſibi pᷣiudiciũ
vt nõ poſſit cum alio contrahere matrimonium. Et

ꝙ ſic videt᷑.quia vnuſquiſq; poteſt abꝛenunciare iu/

ri ſuo. de iure vniuſcuiuſqʒ eſt ꝙ poſſit in aliam per
ſonam matrimonialłr conſentire. buic autez iuri ho/
mo renunciat cum alij ꝑ conſenſum ſe obligat.Si er

go qui conſentit in inuitũ ſuo iuri renunciat.pʒ ⁊c.

0 poteſtas ꝓpꝛij coꝛpis tranſfert ꝑ cõſenſum

animi qui peſt ei.ſed vnuſquiſqʒ ſibi pᷣcſt.̊ cuʒ ↄſen
tit in aliquam.poteſtatem ſui coꝛpis ci tribuit.gᷓ iam
nõ poteſt dare eam alij. gean iſte conſentit in in/
uitam ⁊ renitentem. ⁊ poſtmodũ illa conſentit.con/
ſtat ꝙ cum illa conſentit matrimoniũ ratum exiſtit.

ergo ſi mulier virum ſibi obligat.nõ ex hoc ꝙ ipſa cõ

ſentit. quia conſenſus vnius ꝑſone alterã non obli⸗/
gat.ergo hoc eſt ꝓpter ꝑꝛioꝛeʒ cõſenſum quẽ ille pꝛiꝰ
emiſerat. pꝛius obligatus erat. ¶ Item efficacius

zintenſius cõſentit qui non ſolum fauet conſentien

10

ti. ſed etiam ↄſentit ⁊ aliam ꝑſonam ad conſentien/
dum cõpelllt.ſed pꝛtimus modus conſentiendi facit

matrimoniũ ⁊ obligatõnem inducit. g̊ multo foꝛtiꝰ
ſecundus. ¶ Item charitas eſt vinculum pꝑfectiõis.

ſicut dicit᷑ Cołiij.hoc autem vinculum quis ſit per⸗
fectum. tamen põt eſſe vnius ad alterum.ita ꝙ non
ſit mutuũ.ita pari ratõne ⁊ vinculum carnale.ergo⁊
matrimoniũ.ẽᷓ videt᷑ ꝙ aliquis poſſit eſſe iunctꝰma/

trimonialiter alicui ſi in aliquã conſentit.aut econ/
uerſo altera diſſentit.¶ Contra.matrimoniũ eſt ma
ris ⁊ femine coniunctio. omnis auteʒ talis ↄiunctio
eſt equipantie relatio. Sed omnis talis requirit con
nenientiam inter extrema.quia ad minꝰeſt inter du/
os.vnde ſi alter duoꝝ deſinat eſſe ſilis.nõ eſt ſimilitu
tlo.i a ſimili in matrimonio ſi alter diſſentiat nõ eſt
matrimoniũ nec ſponſalia. conſtat ergo ꝙ nulla eſt
ibi obligatio nec aliquod pᷣiudicium.
matrimonialis obligatio eſt vir ⁊ vxoꝛ.ſed vxoꝛ dici
tur reſpectu viri ſicut pꝛ reſpectu filij.⁊ econuerſo.g

ſicut ſequit᷑ iſte non eſt filius huiꝰ.ergo iſte nõ eſt pa

ter buiꝰ.ita non eſt obligata iſti vt vxoꝛ. & iſte nõ eſt

obligatus iſti vt vir nec alio modo. ⁊c. ¶ Itez cõ⸗
ſenſus qui tranſfert coꝛpis ptãtem in alterã eſt con/

ſenſus.qui dicit accipio te in meam.ſᷣ̊ nullus põt ac⸗
cipere aliquã in ſuã niſi qui facit ſe ſuam. abſq; cõ/
ſenſu mulieris nullꝰeſt cõſenſus viri.¶ Ytem quan/

tumcũq; vendã tibi aliquid nõ fit contractꝰnec aſtri
ctio niſi tu emas.̊ pari ratõne nunq; tranſfert᷑ ptãs
viri in mulierẽ niſi mulier cõſentiat.Si & ipfa eſt co/
acta.nõ videt᷑ eſſe obligatio aliqua. ¶ Rꝰ.dicenduʒ

2 querere vtrũ conſentienti in renitentẽ fiat pꝛeiu/

7

qtum ad vineulum.quia ſi mulier in vita eſt.⁊ i diſ/
ſenſu ꝑſeuerat tam ſigno qᷓ; coꝛde.nullum eſt matri

monium. Mec vnus acquirit poteſtatem aliquaʒ in
alterum ꝓ eo ꝙ in altero extremo defuit conſenſus.
Añ pꝛimus nõ ſe habet ꝑ modum efficientis ſed di

pponẽt ⁊ ideo ſi ſecundꝰ adueniat tũc ꝑficit matti/

tem vbi ⸗
go põt hoc filio pᷣcipere. obedi
te ꝑentibus veſtris ꝑ om̃ia. ergo in om̃ibus qᷓ ñ ſunt
oↄtra ſalutem tenet᷑ patri filius obedire. Añ glo. pla/

cium.eſt querere vtrum matrimoniale vinculum
claudicet vt ex ꝑte ſit ſolidum ⁊ ex parte contritum.
⁊T⁊ hoc eſt querere vtrũ aliquis ſit vir cuiꝰnõ eſt vxoꝛ.
⁊ aliqua ſit vxoꝛ que nõ habet virum. ⁊ hec in ſeipſa
queſtio ſoluit᷑ ꝓ eo ꝙ in ea oppoſita implicant᷑ pꝛo/
pter naturaʒ matrimonialis vinculi qdð eſt relatiuũ
⁊ mutuũ.qdð ſigt ipſa comꝑatio ⁊ relatõ vxoꝛis ad vi
rum.dico igit᷑ ꝙ matrimoniũ nõ poteſt eſſe clauduʒ
tur pr̃i obedire.

XXNK

moniũ ꝓ eo q; iam babet ↄſenſum mutuũ qui ẽ eius

pꝛincipiũ cõpletuzʒ. et extũc vir obligat᷑.⁊ ei pᷣiudiciũ

ad ↄſentiendũ in ꝓꝑſonã aliã generat᷑.¶ Ad illud er/i1
go gů obijcit᷑ ꝙ pot renũciare iuri ſuo. Odm ꝙ buic
iuri nõ renũciat᷑ niſi ꝑ wtũ aut matrimoniũ.⁊ qm̃ in
tali cõſenſu nõ eſt votũ nec eſt mrioniũ.⁊ nemo eſt qᷣ
accipiat illud ius.ideo ille cõſenſus nullũ põt ꝑ ſe p
iudiciũ generare.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ ptãs trãſ.
fert᷑ ꝑ coſenſum ai.dðdin ꝙ in tranſlatõne ptãt huiꝰ 12
duo ſunt.ſ.donatio ⁊ acceptio.Oꝛtum ad donatõem
attinet hic eſt cõſenſus ꝓpꝛij.q;tum ad reccptiouem
hec eſt cõſenſus alieni.⁊ qꝛ ille nõ eſt ibi.ideo non eſt
tranſlatio.¶ Ad illux qð obijcit᷑ ſi illa ↄſentiat.dðʒ i ʒ
qꝙ tũc incipit obligari.⁊ nõ rõne cõſenſus alieni tm̃.ſᷣ
ratõne ſui qͥ pᷣceſſerat in actu ⁊ erat in habitu.qui et
ſi nõ obligaret qꝛ nõ erat qͥ acciꝑet.ideo alieno con/
ſenſu adueniente ille cõſenſus habet vim obligandi
q;uis pꝛius non haberet. Poſſʒ tñ dici ꝙ in tali caſu
conſenſus viri renouari debet vel vᷣbo vel ſigsno.
Ad illud qð obijcit᷑ qð efficacius cõſentit.ddðᷣm ; i 4
ſi iſte nõ obliget᷑ hoc nõ eſt ꝓpter defectũ intenſionis
qꝛ nõ ſic ſufficienter eſt intenſus.ſᷣ qꝛ nõ eſt mutuus
d illud qd obijcit᷑ de vinculo charitatis.ddᷣm ꝙ I5
aritas ꝓut eſt vinculũ qdð facit vnũ coꝛpꝰſpiritua
le.nunq; eſt quin ſit in vtroq; extremoꝝ.alioqͥn non
facit vnũ.Et in matrimonio fiũt vnũ ſponſus ⁊ ſpõ/
ſa.⁊ ſictur ↄiunctio dei ⁊ aie que nunqᷓ; caudicat.iõ
nullus eſt ↄſenſus q;tum ad vim ſacramẽti ſi liberta
tem habet in vna ꝑſona ⁊ coactõnem in alia.

⁷%

Queſtio iij.

¶ Itrũ aliquis poſſit ad matrimoniũ cõpelli ꝑ pꝛece

ptũ patris. Et voco hic ↄpulſioneʒ vt obedire tenea
tur. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ Geñ.xxviij.dẽ ; yſaac vocauit
filiũ ſuũ iacob.pᷣcepitq; ei dicẽs.ne accipias vxoꝛem
⁊c.oſtat ꝙ vſaac nõ pcepit niſi qð potuit ⁊ debuit.er
pere. ¶ Item Cob.iij. Filij obedi

cet deo ſi per omnia obeditis.ita tñ ſi dmino obedi/

tis. Si ergo matrimoniũñ nõ eſt ↄtra ſalutẽ. pʒ ⁊ců.

Itẽ ſicut ſe bʒ pꝛ ſpũalis ſſpectu mr̃imonij ſpuũal.
ita pater cannalis reſpectu carnalis. Sed dñs papa
põt pᷣcipe alicui ſub pena excõicatõnis ꝙ epatu ac/
cipiat. pꝛ carnalis ꝙ filiꝰcũ muliere qᷓ vult ↄtrabat
e Item ſtultus eſt qui iurat ⁊ ſe obligat ꝓ alio qui
nõ eſt ci obligatus. vt ſi iurarem ꝓ extraneo ꝙ ipſe

ad ſanctum Oyoniſium iret. ſi pentes iurant ꝓ fi
lijs. ̊ videt᷑ ꝙ filijs ſuis poſſint pᷣcipere.vt iuramen
ta ſua debeant implere.

Item ſi aliquis cõtrabat
ſponſalia cum aliqua.nondũ eſt matrimoniũ coõtra/

cctũ.⁊ tñ p cccleſiaſticũ pᷣceptũ compellit᷑ ad otraben

dum.ſi põt cõpelli ab epo.pari ratõne videt᷑ ꝙ poſ
ſit ↄpelli a pꝛe ſuo.¶ Contra. in eo in q̊ paꝛes ſumꝰ
vnd nõ tenet᷑ obedire mãdato alteriꝰ. Sz q;tum ad
ius matrimonij om̃s ſunt pares. nõ videt᷑ ꝙ pater
poſſit filio impare. ¶ Item patre impante mrioniũ
filius ſine peccato poteſt caſtitatẽ vouere.& nõ tene⸗
tem fili? ſi vult religionẽ intraꝛre
uõ tenet᷑ patri determinãti religionẽ obedire.imo in

quãcũq; põt ſine pctõ intrare. qꝛ tale votũ eſt ſpon/
taneum. Si matrimoniũ debet eſte libeꝝ. pʒ c.

¶ Item nemo poteſt me apellere ad ppetuã ſuitu
tem. 5 vir eo ꝙ ↄtrabit cum vxoꝛe dat ei ſui coꝛpoꝛis

cerpetuã ptãtem. nõ videt᷑ ꝙ in boc teneat᷑ s ali⸗
cui obedire. Ween ſi teneret obedire.tunc ſponſa⸗
lia ꝑ ꝑentes cõtracta abſq; cõſenſiꝭ filioꝝ nubentiuʒ
eſteut ſtabilia.ſᷣ h̊ eſt ↄtra iura canonica ⁊ ciuilia.er/

16 go ⁊c-.¶ Reꝰ.dðʒ ꝙ ſicut oſtendũt rõnes vltime.ma⸗

trimonij ↄtractus debet eſſe liber oino.tũ rõne ſiãti
onis.tũ ctiam rõne talis ⁊ tante obligatõnis q̃ in il/
lo cõtractu ↄſiſtit.⁊ ideo nõ eſt pᷣcipiendũ a parenti/
bus filio pᷣcepto obligatoꝛio ꝙ ↄtrahat.qꝛ põt caue
re ſi vult.⁊ iterũ ſi vult cõtrabere.adhuc ꝑ pᷣceptum
nõ põt pꝛ ad cõtrabendũ cũ bac vel cum illaleum ob
ligare.niſi charitas vel ratõnabilis cauſa eũ liget.vł
pꝓppiſſio ipſius volũtaria. atõnabilis aũt cauſa li⸗
gat.qñ pater hʒ inimicicias.⁊ nõ põt euadere niſi fili
us cũ ↄſanguinea inimici cõtrahat. Uel qñ pater p/
bibet filio ne cõtrabat cum muliere mala ob ꝓmiſſi
onem voluntariã.vt qñ ipſemet ſe obligat ↄtraben/
do ſponſalia.pᷣiudiciũ ſibi generat in boc ꝙ inchoat

matrimoniũ.vñ tenet᷑ ad jↄſummandũ.⁊ ad boc cõ/

pelli põt ꝑ mandatũ eccleſiaſticũ.Et ꝑ hoc patet re
ſponſio ad pꝛimũ in contrariũ et ad vltimum. Nam

tilie. Si aũt q;tum ad alia intelligat᷑. ↄſiliumn ẽ non
pᷣceptum.⁊ hoc innuit gloſa que dicit placet deo ⁊c̃.

Ad illud qð obijcit᷑ de matrimonio ſpũali mñdent g

44

aliqui ꝙ papa nõ põt pᷣcipere.qꝛ cõſenſus debet eſſe
liber. poſt ſuſceptõncʒ.põt pᷣcipere adminiſtratõʒ.
Sed tñ iſtud nõ videt᷑ ſecurũ dicerc.cũ tota die vide
amus fieri ↄtrarium. Et ideo dicũt aliqui q; ſimplici
ter põtpᷣcipere. Nec ẽ ſile de patre carnali.qꝛ pꝛ ſpiri⸗
tualis ptãtis plenitudinẽ ſuꝑ filios ſuos habet am-
plius q; pater carnalis.Et pᷣterea nõ eſt tanta ſerui/
tus ⁊ tam indiuiſibilis copula in matrimonio ſpiri/
tuali ſicut in carnali.⁊ hoc pʒ.quia papa põt deponc
re ⁊ abſoluere ab epᷣatu.Terciꝰ modus diccndiẽ q
vbi rõnabilis cã eſt.ſ.neceſſitas vel ↄmunis vtilitas
põt pcipi. ⁊ ille tenet᷑ obedire.⁊ qm̃ ſemꝑ pꝛeſumen/
dum eſt ꝙ tantꝰpater ex cauſa ratõnabili moueatur
niſi expꝛeſſe appareat ↄtrariũ.credendũ eſt ꝙ ſubdi/
tus obedire tenet᷑. O ſi ſciret ſe inſufficientẽ ⁊ indi9⸗
gnũ.⁊ videret ſibi imminere periculũ anime.creden⸗
dum eſt ꝙ nõ teneret᷑ obedire.Hec enim obedientia
modicũ aut nibil de ſuo debet habere.maxime tẽpi/

yſaac rõnabiliter pᷣcepit illud qd iacob alias teneba⸗
tur facere.tũ ꝓpter maliciã mulierũ.tũ etiam quia ſe
men chanaan de terra illa crat diſperdenduz. ⁊ illud
dare inſinuat᷑ in textu. ⁊ clarius in quodaʒ iibello qᷓ ris.ſed cuiuſdã ſolacij ⁊ ſolẽnitatis. q parentes iu⸗
17 dicit᷑ teſtimoniũ pꝛiarchaꝝ.¶ Ad illud qð obijcitur rant ꝓ paruulis.nec obligant᷑ ad aliud niſi ꝙ bona
de obedi᷑tia reſpectu patris.dm qꝙ illa diſtributio e hoc laboꝛabunt ꝙ matrimoniũ ↄpleatur.

bus modernis.Quicqͥd tñ ſit.nõ eſt ſimile ð iſto ma
trimonio ⁊ de illo ratõne iam viſa. ¶ Ad illud quod
obijcit᷑ de iuramẽto infra patebit.qꝛ nullius eſt roto

intelligit ſoluz q;tum ad ea que ſunt de paterna bo ¶ Ultimũ patet. qꝛ talis ſibi piudiciũ generauit ex⸗
noꝛificatõne.⁊ q;tum ad ea q̃ ſpcctant ad regimẽ fa / pꝛia obligatöne. “
iſtin. xxx. Conſenſus qͥ eſt efficiens cãẽ matrunonij nõ debet eſſe defectiuus a pte rõnis.

Ec ſolũ coactio impedit vel excludit cõſenſum ⁊c̃. Supꝛa egit mgf de cõſenſu qͥ deficit a ꝑte volunta/

„ 9

—

minat de cõſenſu q it in erꝛoꝛe.ſcdo vᷣo de cõſenſu qͥ fit mala intentõne ⁊ ꝑ oppoſitum bona.ibi. Expoſito q̃

ſit c efficiens matrimonij. Pꝛima ps bʒ duas. Pꝛimo em̃ determinat varios erꝛoꝛes qͥ incidũt circa cõſen⸗

ſũ. Scdo determinat qualiter cõſenſus Marie ⁊ ioſeph fuerit rectus ⁊ ſanctus.ibi. Pꝛemiſſis aliquis addẽ

duʒ eſt de modo illius conſenſus ⁊c᷑. ſtcrens⸗
Heterminat varios er:oꝛes qui incidunt circa ↄſenſum. a in ennus
Ec ſolũ coactio impedit vel excludit ↄſenſuʒ ſᷣ etiã erroꝛ.nõ aũt oĩis annn
erroꝛ ↄſenſuʒ impedit.Eſt em̃ erroꝛ aliꝰꝑſone.aliꝰfoꝛtune.aliꝰ ↄditõ notachinee
his. aliꝰqualitat.Erroꝛ ꝑſone.qñ hic putat᷑ eſſe hõ ille.⁊ eſt aliꝰ.Er⸗ mereturaſſen
roꝛ foꝛtune.qñ putat᷑ eſſe diues qͥ pauꝑ eſt vel ecõuerſo. Erroꝛ ↄditõnis q̊n/ iteniit
do putat᷑ eſſe liber qꝗͥ ſeruus eſt. Erroꝛ q̃litatis qñ putat᷑ eſſe bonus qui malꝰ tuſanctoſie
eſt. Error fotune ⁊ qlitatis ↄiugij ↄſenſum nõ excludit. Erroꝛ vo cõditõnis —
2iugalem ↄſenſum euacuat.de qua ↄditõne poſtmodũ tractabimus. Error Cran V
quoq; ꝑſone ↄſenſum ↄiugalem nõ admittit.vt ſi quis feminã nobilem in cõ nuinpſol
iugin petat.⁊ ꝓ ea alia ignobilis tradat᷑ ei.nõ eſt inter eos ↄiugiũ.qꝛ nõ con iucn
ſenſit vir in iſtam pſᷣ in aliam.vt ſi quis ꝓmitteret mihi ſe venditurum auruz. alſusetpꝛinn
auro offerret mihi auricalcum.⁊ ita me deciꝑet.nunqᷣd dicerer ↄſenſiſſe ĩ fpaitttͤne
auricalcũ: Nũqᷓ; volui emere auricalcũ.nec &̊ in illud ↄſenſi.qui cõſenſus nõ ggctconſen
niſi voluntatis eſt. Sicut g erroꝛ materie excludit ↄſenſuʒ.ita ⁊ in ↄiugio er⸗ ”ä nuchenn
roꝛ ꝑſone.Sed obijcit᷑ de iacob qui ꝓ rachel ſeptem annis ſeruierat. ſupo⸗ Owoſitio Kalchen .
ſita eſt ei lya.nunquid erroꝛ perſone excludit coniugium cum non in eã hH i n ſutrgun
rachel conſenſerit: Sed qð ibi factum.in miſterio geſtum non impꝛobe tra⸗ Solutio luntitrie
ditur.ibi tamen ⁊ ſi non pꝛeceſſit.ſecutus eſt conſenſus.nec ex illo concubitu nnggingnin
qui conſenſum pꝛeceſſit foꝛnicarij iudicantur.cum ille maritali affectu eã co/ H oſte⸗
gnouerit·⁊ illa vxoꝛio affectu debitum perſoluerit.putãs lege pꝛimogenita⸗ eertnn
( um et paternis imperij ſe illiiure copulatam. Excuſatur ernter

unbabre

=

—-
—

Rin H —

int etiã.qꝛ dei ↄſilio in myſterio ita actũ eſt. hodie etiẽ ex a¶ Si em vyabolus
idec cuſaret᷑ ille cui inſcio vxoꝛis ſoꝛoꝛ lectulum eiꝰiugreſſa tranſfigurãs ſe in an.
ii ſe ſubijcet. q̃ tamẽ ſine ſpe ↄiugij ꝑpetuo manè cẽſeat᷑. gelũ lucis credat bo/
mrämen lllle tñ qͥ coguit e ꝑ irantiã excuſat᷑.qð ꝑ ſile ppatur. vus nõ eſt rroꝛ bei
üigiſn àa SSi em dyaboletranſſigurãs ſe in angelũ lucis creda⸗ dicere qꝛ bic eſt erroꝛ
Kgiii tur bonꝰ. nõ eſt erroꝛ piculoſus. aut vir ille in illaz ꝗᷓ ducit ad ydolatriã.
– mulierẽ nõ ↄſenſerit ex ſili oñdit. Si quis hereticus vt ſi oñdat ſe eſſe chꝛi
l noĩe Aug.vel Amb.alicui catholico ſe offerꝛet.eunq; n. Scrednt et awꝛe
in ad ſue ſidei imitatõcʒ vocaret. ſt ille aſſentiret. in cuius ſoijt de erꝛoꝛe illo ita
MRKRK ſniaʒ fidei diceret᷑ ↄſenſiſſe? Mõ in hereticoꝝ ſectam.o5 ꝙ non pccdat᷑ vltra.
Wotunsftir in integritatẽ fidei quã ille hereticꝰſe mentiebat᷑ habe. qꝛ iſte nõ eſt erꝛoꝛ iuj
nanzeine⸗ KcErroꝛ vo foꝛtune cõſenſum nõ excludit.Que em̃ nu / s facti.Ael ſi vltra p/
uunu bit pauꝑi putãs illũ eſſe diuitẽ.nõ põt renũciare pꝛioꝛi cedat intelligit᷑ ita ꝙ
anin 2ditõni quis errauerit. Hec erroꝛ qlltatis. vt ſi qs du nõ ſimplr bul colli⸗
äinah at vrone meretricẽ vel comupta qua putat eſſe caſtaz reteñ i eſi epe tunc
Praintihi vel vᷣginem.nõ põt eam dimittre. muulia Eydolatria nec
Agrtiittih ¶ Determinat ꝙ ↄſenſus Marie ⁊ ioſeph fuerit rectꝰ deceptio ꝑiculoſa. Si
ſatn zZſanctctus. bb üFüt vltra pcedat tuc
un(Ailet ¶ Pꝛemiſſis aliqd addendũ eſt de mõ illiꝰↄſenſus qͥ int incipit eſſe piculum.
Eenlnd Aariã ⁊ ioſeph interceſſit. Sane credi põt nõ ſolum b¶ Si qs bereticus
eln mariã ſ eti ioſeph apud ſe diſpoſuiſſe ᷣginitatem ſer noie Aug. vel Ambꝛ.
ning uare velle. niſi dee aliter iuberet.eoſq; ſic ↄſenſiſſe ĩ õ ror ie Pegiser⸗
ügm, iugalem ſocietateʒz. vt vterq; de altero reuelante ſpũſ//q; rieſe beretici no⸗
S ſaancto intelligeret ꝙ vginitateʒ ſeruare vellet.niſi de* mine aug. recipit. tũc
Unsegrin d gliter inſpiraret.s illã volũtatẽ vᷣbis nõ expᷣſſerãt. po cedit omia qᷓ ſibi di-
Tietizerit ſtea vo expᷣſſerũt.⁊ in vᷣginitate ꝑmanſerũt.Cõſenſit ¶cit. ⁊ ita contra fidez
rArprni 8& maria in maritalẽ ſocietatẽ.ſᷣ nõ in carnalẽ copulaz. Eeſfceye⸗ äſtccreche.
emmd niſi de eadẽ ſpãliter deꝰpᷣciꝑet. cꝰetiã ↄſilio ĩ maritalẽ etetr de unl 3
mzli ↄſẽſit copulã.qꝛ xginitatẽ ſuaꝛe volebat.⁊ iõ ñ alr cõo⸗ Py. dom ꝙ ſi bereti⸗
guane H cus ille qͥ ſic ſe offeret
miel ſub noĩe Aug. pcederet in pᷣdicando erroꝛem.ſi extũc crederet periculum eſſet.quia nõ tm̃ in ꝑſona eſſet er⸗
roꝛ. verumetiam in fide. MNec excuſat᷑ talis qui tali ↄſentit.qm̃ habet ↄſiliariuʒ interioꝛem ad quem debet re
currere ⁊ quem debet ↄſulere. Sed ſi ille nõ ꝓcedat vltra.ſed ſolum in generali dicat ꝙ ſequit᷑ ſectam ſuam.
6 tunc nullum eſt periculum.⁊ ſi pᷣdicat ei verum in ꝑſona Aug.poteſt ibi eſſe meritum in aſſentiendo. Vnde
. nota ꝙ in eadem veritate aſſentiens aliquis alicui ᷣm ꝙ catholico coctoꝛi meretur. aſſentiens vt beretico de
meretur.aſſentiens vt ph̊ᷣo nec meret᷑ nec demeretur. AVñ eſto q ſicut moyſes dixit in pꝛincipio creauit deus
7 celũ ⁊ terꝛã.ita etiã dicẽt Arcſto.ita etiam arꝛius. Qui crederet qdð moyſes dicit merẽt. quia crederet qꝙ ſpi
rituſancto fuerit afflatus.⁊ ita crederet pꝛime veritati.Qui crederet qd Areſtoteles dicit nec mereretur nec
. demereretur.quia adherẽt ſapientie mundane.Qui credẽt qd arrius dicit putans arrium qui fuit hereticus
. eſſe doctoꝛem verum demerẽt.quia aſſenſus eſt fundatus ſuꝑ bereeimm. è
c ¶ Erroꝛ vᷣo foꝛtune ↄſenſum non excludit. Aidetur male dicere.quia poſſibile eſt ꝙ aliquis ↄſentiat in ali/
quam p ſola pecunia. ratio ↄſentiendi fuit pecunia. ſed non exiſtente cauſa pꝛincipali non exiſtit effectus. er
o ſi nò eſt diues illa in quam ↄſentitur ꝓpter diuitias.nõ eſt ↄſenſus.& nec matrimonium. Item eſto ꝙ cõ/⸗
enſus expꝛimeret᷑ ſub conditone pecunie. deinde ſi non daretur nõ eſſʒ matrimonium in conſpectu eccleſie.

N

pari ratõne ſi non eſt ita in coꝛde nõ eſt matrimonium in conſpectu dei. Rꝰ.dicendum ꝙ erroꝛ foꝛtune non
excludit conſenſum. ĩimo conſenſum inducit. Inducit᷑ autem conſenſus a falſa extimatõne ad eliciendum cõ
ſenſum verum.⁊ cum non ſit in aliam ꝑſonam qᷓ; in hanc.verus eſt conſenſus et verum eſt mfioniũ. Quod
ergo obijcitur ꝙ pecunia eſt cauſa.dicenduʒ qꝙ falſum eſt.ĩmo extimatio vel ſpes babende pecunie.Ad illud

quod obijcitur ſi conſentit ſpe pecunie.dicendũ ꝙ aliud eſt ſpe pecunie conſentire.aliud ſub conditõne con/

ſentire. Qui enim cõſentit ſpe becnnie ſuppont diuitias in extimatõne. ct abſolute elicit conſenſum ex vo⸗

luntate. ⁊ ideo matrimonium contrabit. ſed qui ſub conditõne. reſeruat ſibi adbuc conſenſum. ⁊ ideo nõ eſt
matrimonium.nec eſt ſimilitudo inter hunc conſenſum ⁊ ilum. W

v¶Poſtea vo expꝛeſſerunt ⁊ in virginitate ꝑmanſerunt. Contra. Math̊.pꝛimo. Accepit mariam cõiugem

ſuam ⁊ non cognoſcebat eam donec peꝑit filium ſuum pꝛimogenitum. Ex bac liter⸗ dupliciter arguit. de ly
donec. poſt cosᷣuit. ſiliter de ly pꝛimogenitũ.quia pꝛimũ dicit᷑ reſpectu ſcdi. Itẽ Joh.ij. deſcẽdit capharnauz

ſpſe ⁊ mr eiꝰ⁊ fratres eiꝰ. frẽs habuit.ↄſtat ꝙ nõ de patre.̊ de matre. Reꝰ. dom ꝙ ex duplici verbo pꝛedicto

oꝛum babuit viliſſima bereſis claudianoꝛus. qui fatentur beatam virginem poſt generatõnem chꝛilti fuiſſe

Ai. III.

cosgnitam a ioſeph. ſenſiſſet in ↄiugalem ſocietatem.niſi familiare dei ↄſi /⸗
hẽſis iſta ẽ oĩo irꝛöna lium hapuiſſet.De qᷓ Aug.ſic ait. Beata maria pp. r
bilis. beiſſima ma. ſſuit ſe ſeruaturã votuũ vᷣginitatis in coꝛde.ſ ipſᷣm votũ Aug.in li. de vi⸗ 4.
er eri ſuit enu no expꝛeſſit in oꝛe. Subiecit ſe diuine diſpoſitõi. ypo cijs ⁊ ↄtupiſce⸗ ig
rnis vacgtet :oc ſuitſepleueratur virginem niſi veus alter ei reieis⸗ eie.
nõ põt cadere niſi in ret. Cõmittens 8D virginitatẽ ſuaʒ diuine diſpoſitõi.
animã impiaʒ ⁊ ſtul oↄoſenſit in carnalem copulã.nõ illam apetendo. ſᷣ diui
tam credere.ſtantaz ne inſpirationi in vtroq; obediendo. poſtea vᷣo ſimul fſtr
in matre dei indigni⸗ cũ viꝛo labijs expᷣſſit.⁊ vterq; in vginitate ꝑmanſit.
i niodun 1o. (nter quos vtait Aug.nſecrum fuitoiugii. bfecum feezin, guin
minus in moꝛte iſtu, quidem nõ in ſignificatõne.ſᷣ in ſanctitate. Sanctioꝛa ter eos fuit con Eede
erroꝛez euacuauit.qñ ſunt em̃ ↄiugia pari voto ↄtinentiũ. Vñ aug. Qð ðo inugium. “
eam beato JYohi recõ pari voto ⁊ ↄſenſu voueratis.ambo ꝑſeuerater redde H
mendauit. ⁊ dedit e re debuiſtis. a q̊/ ꝓpoſito ſi lapſus eſt iulle. tu ſaltem eſe
ſibi in ſglacih oc ſ⸗ uera.nõ quia pariter temꝑabatis a ↄmixtõne carnali. itne
line s aiſſen icheo mant'tuus eſſe diſtiterat. imo vo tanto ſanctius aatl
Sobijcit᷑ e.l.nece ( oiuges manebatis. quanto ſanctioꝛa ↄcoꝛdit᷑ placita
dicenquz ꝙ dicit ter ſeruabatis. Perfectũ & fuit marie et ioſeph ↄiugiuz in
minũ incertum ſicut ſanctitate.pfectũ etiam fuit ̃m triplex bonũ ↄiugij.ſi⸗
ibi. Dixit vñs omi⸗ dem.ſ.ꝓlem ⁊ ſacrm. QOQmne em̃ nuptiaꝝ bonũ vt ait .
no meo ſede a dextris Aug.impletũ eſt in illis pentibus xpi.fides. ꝓles.ſaẽ ¶ Augu in lib. de
uer donec hona o enil. Pꝛolem co noſcimꝰipᷣm dñm.Fidẽ.qꝛ nulluz bono ↄiugali.
ſtat ꝙ poſt ſedebat a mentü. Pꝛole cognolem⸗ ipm dñm. Fiqẽ. qꝛl efihrk⸗
dertris. Similiter di / adulteriũ. Sacfm.qꝛ nullü diuoꝛtiũ.Solus ibi nupti *
co ꝙ pꝛimogenitꝰ pii alis ↄcubitus nõ fuit.quia in carne peccati fieri nõ po gteuote

uat oꝛdinẽ ad anteri terat ſine pudẽda ↄcupia carnis q̃ accidit ex peccato.
us. no ponit oꝛdinem ſine qua ↄcipi voluit qui ſine pctõ futurus erat.Et li⸗
Pgeniklig aſlnt cet nõ interceſſiſſet cõiugalis ↄcubitus.ↄiuges tũ ve/⸗
quia dñs erat ᷣm le- re fuerũt.mente nõ carne.ſicut et ꝑentes.qᷓ;uis Amb.
gem offerend?. Et ſi dicat ꝑpfectum fieri ↄiugiũ ꝑ carnalem copulam. In oi
tu obijcias ꝙ babuit inquit matrimonio ↄiunctõ intelligit᷑ ſpũalis.quã cõo⸗

alis ſies. vdʒ ꝙ fres firmat ⁊ pficit ↄiunctoꝝ 2mixtio coꝛꝑalis. Sed intelli· Cnnge
veant ibi pinquiin gendum eſt ↄiugium pfici ↄmixtõne coꝛꝑali.nõ qtuyy nonſidc,⸗
ſdo gqu. vel iterci. ad veritatem vel ſanctitatem ↄiugij.b q;tum ad ſigni⸗ ſckzin
6 e Committens er· ficatõnem.qꝛ ꝑfectius vnionẽ chꝛiſti ⁊ eccleſie tunc fi⸗ . n
o virginitatem ſu, gurat. —=ð *
Hinine diſpoſiconi⸗es AWererminat opſenſus qui eſt efficiẽs cauſa matri⸗ uan
ſenſit in caꝛnalem. co monij nõ debet eſſe defectiuus a ꝑte intentönis . tolitan
nlan Er bhoc videẽ ¶ Expoſito que ſit eciens cauſa matrimonij.ↄſequẽs ⸗ Ltiefnno
cnupea a aee eſtoſtendere ob quz com ſoleat vel debeat ↄtrahim Ktos
eſt blaſpbemia. Ite, trimoniũ. Eſt igit finalis cauſa matrimonij ↄhẽdi nn V geen,
viget᷑ ſibi Zdicere. cipalis ꝓcreatio ꝓlis. Pꝛopter B eniʒ inſtituit deꝰↄiu:. BGeñ.j. bban
pauloate diẽ. oſenſit gium inter pꝛimos ꝑentes.quibus dixit. Creſcite ⁊ mn WE*MR
maria i maritalẽ ſoci tiplicamini ⁊c̃. Scða eſt poſt pctm̃ ade vitatio ſoꝛnia ſeteogo
leca. ſecns in ro tionis. Vñ apls. Propter foꝛnicatõnem ynuſquiſq; j. Cox. vij. hinhnun
falſum Rlirngr 4. habeat vxoꝛem ſuã. ⁊ vnaqueq; habeat virum ſuum. Cchipcee
dom ꝓ illud vebum Sut ⁊ alie honeſte cauſe. vt inimicoꝝ reconciliatio.et nulfan
Aug.intelligit᷑ nõ qda pacis reintegratio. Sũt etiam ⁊ alie cauſe minusbo-) N
virgo oſenſerit vt i neſte ppter quas aliqñ otrahit᷑.vt viri mulieriſq; pul OJMMõ hermn
ſam cognoſceret. qa iud Aammos amoꝛe inflamatos ſepe impellit ini / ð”JMUU ſeſiger
volalſſe ſee dogg f re ↄiugium.vt valeant ſuum explere deſideriũ.Qàndte. geken
hoc inſpitaſfe ſed ed ſtus q;r viuitiaruz poſſeſſio frequenter eſt oiugij cauu⸗ nud
ſenſit in ↄiugalem ſo⸗ ſa.⁊ alia multa que cuiq; diligentiam adhibenti faclle ncton
cietatem ſiue in mu/ qeſt diſcernere. Hec eſt aſſentiendũ illis qui dicũt non ncl
tain coꝛpoꝝ pttez eſſe ↄiugium quod ꝓpter has cauſas minus honeſtas dn

ect

Ate
Kii

e
r

—

—

6
1

7

==
—

Deut. xxj. ſeptem ——rrr
Deris in medio captiuoꝝ mulierẽ pulcram adamaue
ris eam. volueriſq; vxoꝛẽ habere.introduces eaʒ i do⸗

—
⸗

Egr angen erat ad copulam carnalem non tamenoꝛdinatione neceſſarii.—
Jacob qui rachel decoꝛã facie ⁊ venuſto aſpectu amauit.Querit᷑ hic vtrũ peccauerit.⁊ ꝙ ſic vidct᷑.qꝛ ma/

— —

XNNII

giſter dicit in Ira ꝙ pulcritudo ꝓculdubio eſt cauſa minus honeſta ꝓpte quam cõtrabit᷑ matrimouium. JItẽ?
fallax gratia ⁊ vana eſt pulcritudo ſicut dicit᷑ puer. vlti. qui ꝓpter puleritudinem cõtrabit matrimoniũ mo

net ex vanitate. Si ergo in ſacramentis diuinis talis cauſa eſt repᷣbenſibilis.ptʒ ⁊c.Reꝰ

AWalus finiſ

nõ cõtamiat

ſacramentũ.

contrahitur. Conſtat em̃ ex pꝛemiſſis cõiugiũ fieri ex
communi cõſenſu verbis de pꝛeſenti.ſ.expꝛeſſo.q́;uis
amoꝛ ad hoc attraxerit.cuius rei documentum reſtat.
Jacob qui rachel decoꝛã facie ⁊ venuſto aſpectu ama
uit. eamq; multum diligens ait. Seruiã tibi 1 eh
.Si vi⸗ moco. Si 4
pꝛincipalis tunc ẽ ca
minus bhoneſta. quia
non debet boc inten⸗
di in mr̃imonio ſ̃ fili ⸗
oꝝ ꝓcreatio vel ali⸗
quod ſimile.⁊ hoc ite

ſeptem annis. In Deuteronomio etiam legi

mũ tuam ⁊c. ¶ Et licet fine nõ bono ↄtrahaet᷑ coniugi
um.qñ ſpecies ↄtrahentis mouet aiĩm.ↄiugiũ tñ bonũ

eſt.qꝛ vita mala vel intentio ꝑuerſa alicuiꝰ.ſacrm non

ↄtamiat. Habuit aũt ↄiugiũ marie ⁊ ioſeph alias cau
ſas ſpeciales.ſ.vt vᷣgo ſolatio viri ſuſtẽtaret᷑.⁊ vt dya
bolo partus celaret᷑.vt ioſeph eẽt teſtis caſtitatis. de⸗
fendens eam ab infamia ſuſpitiõis.ne vt adultera dã⸗

dom qꝙ pulcritudo in
muliere el in viro po
teſt dupliciter moue/

re ad matrimoniũ cõ
trabendũ. Aut ſicut

cauſa pꝛincipał.aut
ſicut cauſa inducens

⁊atrabens quodam

mocdo.Si ſicut cauſa

rũ ordinatũ eſt ad di.

uinũ obſequiũ. Si ãt

ſicut inducẽs. põt eẽ

ſine peccato ad minꝰ

graui.ꝓ eo ꝙ pulcri/

tiuido naturaliter at?⸗

naretur. D

bit animũ ad amoꝛcẽ.

HW et ſi amoꝛ talis ſit complacentie nõ multum intenſus.nõ eſt culpabilis. Si quis aũt dicat ꝙ iacob ibi veniali

ter peccaucrit. non cſt multum impꝛobabile. Et nota ꝙ multe poſſunt eſſe cauſe inducentes que ſinc peccato

cſre aliũ de illo co

.
“

3

oꝛes ſuper omnia ſunt attendenda.

querunt᷑. Primo querit᷑ de ↄſenſu illo qui ẽ
eum erꝛoꝛe. Secundo querit᷑ de cõſenſu vir/

ginis Marie.Tercio de conſenſu illo qui eſt ex libi/

¶ Queſtio...

¶ AUtrum oſenſus erroncus faciat matrimoniũ. Et q;

non videt᷑.qꝛ ↄſenſus ſequit᷑ cogitationẽ.igit᷑ qͥ con/
ſentit ↄſentit in euʒ de quo cogitat.ſed credẽs hunc
itat.& ↄſentit in illum ⁊ nõ in hũc.
⁊Tꝓ iic ⁊c. ¶ Itẽ voluntarium eſt cuius pꝛincipiuʒ ẽ in

ipſo cognoſcente ſingula.g inuoluntariũ vbi nõ ẽ co

gnitio.ſed vbi errat nõ cognoſcit.⁊ ſic non eſt ibi ra/

tio volũtarij. ̊nec matrimoniũ. ¶ Itẽ plus babet

de rõe inuoluntarij qð fit ꝑ ignoꝛãtiã qᷓ; ꝑ violẽtiã.ſ

illud impedit. ⁊ iſtud.¶ Itez ad boc eſt autoꝛitas

q dic th Co
tra.Vſaac credidit benedicere eſau.⁊ tñ benedicẽdo

iacob benedictus eſt. a ſimili qͥ credit ducere vnaz,

vxoꝛem ⁊ ducit aliam. vxoꝛ eius eſt. ¶ Itẽ iacob cre
cidit cognoſcere rachelem ⁊ cognouit lyam.⁊ tñ ma
trimonium fuit.gᷓ ⁊c. ¶ Item boc oſtendit᷑ ratione.

qꝛ qui peccat ꝑ ignoꝛantiã nibilominus peccat ⁊ nõ

excuſat᷑ ergo nec matrimonium infringit᷑ ꝓpter erꝛo
rem.

ſenſus erroneus impedit inq;tum erꝛoneus. vbicũ

q; eſt erroꝛ eſt impedimentum.& ſi credit cõtrahere

cum diuite t contrahit cum paupe.vr ꝙ nõ fiat con
tractio matrimonij.

D intelligentiam pꝛeſentis diſtinctiõis tria

t boc ſicut habet᷑ cã.xxix.q.j.ꝑ totum.¶/ Con/

em. ¶ Item obijcit᷑ ꝙ ruſticus credens cupꝛũ auꝝ
evnit cupꝛũ non aurũ. ſiliter videt̃ ꝙ mulier credẽſ
petrum eſſe martinũ. ↄſentit in petrũ. ¶ Item ſi cõ⸗

uxta hoc querit᷑ quis erꝛoꝛ
impediat. ⁊ vtrum erꝛoꝛ nobilitatis impediat matri
moniũ.videt᷑ em̃ ꝙ non cuᷣ ſit erroꝛ qualitatis.oppo
ſitũ aũt dicit mgr in litera. ¶ R ddᷣm ꝙ erroꝛ poteſt

inducunt. dum tamen non ſiſtatur in eis.ſ.gratia. pulcritudo.diuitie. merces.ſapientia.virtꝰ ⁊ moꝛes.ſed vir
tus 2 m DMU⸗ DHZ

eſſe dupliciter in conſenſu. Aut erꝛoꝛ circa perſonaʒ.
aut circa ꝓpꝛietates pſone.Si ſit erroꝛ circa pſonaʒ.
talis conſenſum tollit ⁊ matrimoniũ impedit.Que

eiñ ↄſentit in aliquem credens ipᷣm eſſe alium. m xæx
ritatem affectus eiꝰ piungitur ei de quo credit ct in

eum ↄſentit.⁊ ideo non eſt ibi matrimonium pꝛo eo
ꝙ non eſt conſenſus mutuus.Ad boc aũt ꝙ ſit exrõ
ꝑſone neceſſe eſt ꝙ duplex pſona occurrat. Ana in

aſpectu interioꝛi. altera in cxterioꝛi. ⁊ talis erꝛoꝛ fa-

cit ↄſenſum ⁊ voluntatem diuerti ab eo qui exteriꝰ
apparet. ꝓ co ꝙ ↄſenſus omnis ⁊ voluntas aliquãꝗ
ↄſequit᷑ cognitionẽ. Iniuſta em̃ vt dicit Auguſtinꝰ
diligere ponrumus. incognita nequaqᷓ;. Si autem ſit

erroꝛ ꝓpꝛietatum ꝑſone.talis erꝛor nõ oino tollit cõ

ſenſum.⁊ ideo nõ omnino impedit matrimoniũ niſi

qñ eſt erꝛoꝛ conditionis ſiue ſeruitutis. Quare aũt
iſte erroꝛ magis impediat ꝙᷓ alius infra dicet᷑.¶ Ad ↄ.
illud ergo qð obẽ de benedictione iacob. dom q nõ
eſt ſile.qꝛ benedictio eſt opꝰdei.⁊ ſᷣm veritatẽ illi de/

bebat᷑ quem ignoꝛans benediccbat.⁊ ideo yſaac be-

necdictionem poſtmodum ↄfirmauit. ſed ↄſenſus eſt
ogeen e f q́;ẽtum ad iudicium potens errare.ido

nõ ẽ ſimile. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ iacob cogno/ 10

ſcens lyam errauit ⁊ tñ matrimonium fuit. Ddm ꝙ
non ex coitu fuit matrimoniũ.ſed poſtmodũ Jacob
cõſenſit in illam quã ignoꝛauerat. et rurſus ſeruiuit
pꝛo pꝛima. Ad üllud quod obicit ꝙ igno:
excuſat a culpa. Ddm ꝙ ignoꝛantia iuris nõ excuſat
Secd tamen ignoꝛantia pſone ⁊ facti adhibita diligẽ

illud quod obijcit᷑ ꝙ ignoꝛantia ñ i 1

tia cxcuſat. vt ſi quis cognoſcat aliam credẽs cogno
ſcere ſuam. ſic in ꝓpoſito.¶ Ad illud quod obijcitur 12
ꝙ qui crcdit emere aurum ⁊c.doᷣm ꝙ non eſt ſimile
duplici ex cauſa. Pꝛimuʒ qꝛ ruſticus non cogitat de

2

guro niſi in generali.ſed de cupꝛo in ſpeciali. 5 mu

„

ier errãs in petro cogitat de martino in ſpẽali. Pr⸗

terca conſenſus qui eſt actus voluntatis interioꝛ ſe/

25

quitur extimationem ⁊ credulitateꝶ.ſed emptio eſt
actus exterioꝛ qui conſequitur contractum exteri
oꝛem circa rem. Si tamen ruſticus mentionem fa-

ceret de auro.ita ꝙ mentio de auro fieret in contra/
ctu.⁊ ille venderet auricalcum pꝛo auro.tunc nõ te/

onem.et qᷓtum ad boc eſt ſimile.hoc eſt ꝙ magiſter

introducit illnd ꝓ ſimili in ipſa litera. Acdillud
quod obijcit᷑ quis erroꝛ impediat patet reſponſio ex

pꝛedictis. Oꝛ vo querit᷑ de nobilitate.dicendũ ꝙ cir

ca nobilitatẽ ↄtingit errare dupliciter vt patet ꝑ ex?

plum.mulier enim que credit hunc quem videt eſſe

filium regis anglie dupliciter poteſt errare. Aut em̃
cognoſcit perſonam filij regis anglie viſu vel audi-
tu.⁊ tunc in veritate conſentit in illum.qꝛ de ũlo co⸗/

gitat. ⁊ tunc eſt erꝛoꝛ perſone.⁊ non eſt matrimoniũ
Aut pſonam eius non cognoſcit ſed ſolũ cogitat di/

gnitatem.⁊ credit hunc quem videt habere illam di

gnitatem ⁊ nobilitatẽ.⁊ tunc nõ ↄſentit niſi in bũc.

⁊ eſt erroꝛꝓpꝛietatis nõ ſubſtantie. Qð ergo obijci᷑
eredit hunc eſſe aliũ falſum eſt.ſed altcrum.qꝛ nobi/

litas nõ eſt ſunſenen⸗ ſed accidens.

¶ Atrum conſenſus matrimonialis beate marie deo

fuerit placidꝰ⁊ in ſe honeſtus: Fuit em̃ hoc ordine.

Pꝛimo virgo vouit.ſcdo nupſit.⁊ nupſit ipi ioſepp.
Pꝛimo vf fuiſſe repꝛehenſibilis in hoc ꝙ; vouit.qꝛ ſi

cut dicit᷑ Math.xj.Lex ⁊ ꝓphete vſq; ad iobanneʒ.

ga cer beata maria in pꝛincipio erat ſub lege.

1q maria virgo inconuenienter nupſit.

in lege ſterilis erat maledicta ſicut innui᷑ Deut.
vj.g dum vonit videt᷑ ꝙ incurꝛcrit maledictionem.

¶ AItẽ votũ caſtitatis eſt in ↄſilio.ſed conſilia pꝛimo
a xpᷣo ſunt ꝓmulgata ⁊ in pdicatione euangelica.g

..

videt᷑ ꝙ ante xpᷣi aduentum virginitateʒ vouere ad
virginẽ nõ ꝑtinebat. ¶ Item vlterius nõ videt᷑ bñ

feciſſe ꝙ nupſit alij.pꝛimũ pter ꝑiculum.qm̃ muli/
er que vult virginitateʒ ſeruare.cum ꝑiculo ptãtem

ſui corpoꝛis viro tradit.⁊ maxime copabitando. ſi

heata virgo vouerat.piculo ſe committebat.qñ cum
viro cobebitabat. E Item pfectius eſt carere omni
conſoꝛtio virili ſiue q;tum ad ſocictatẽ ſiue qtuz ad

copulam. qᷓ; aliquo modo viro adberere.8 ſi decebat
matrẽ dñi eẽ perfectiſſimazʒ. nullo modo decuit viro
alicui eẽ nuptam. Ulterius videt᷑ ꝙ tali viro nõ de/

buit nubere.qm̃ virgo maria erat cognata eliʒabeth
que erat vxoꝛ ſacerdotis Zacharie.ſicut dicit᷑ Luce
J.:ſed ꝑſone q̃ erant de diuerſis tribubus nõ debebãt
ſimul ↄtrahere.ſicut ꝓbat᷑ ꝑ illud qð dici᷑ Numeri
vVlti. cũ ergo ioſeph eſſet de tribu iuda vt patet in ma
cheo.vr ꝙ; male fecit beata virgo ꝙ illi nupſit.¶Jd
beata maria erat ex ſtirpe regali ex ꝓgenie dauid ſi/
cut cantat eccleſia. regali ex ꝓgenie maria.ſʒ ioſephb
fuit faber.ſicut dicit᷑ Math.xiij.& ſi non decet virgi/⸗
nes de regali ſtirpe fabꝛis rſonſr ſche, heaen
vdm ꝙ
boc votũ quod in illo matrimonio geſtũ eſt. familia
ri ↄſilio ſpuſſancti eſt factũ. Pꝛimo nanq; decuit vir
ginem deo virginitatem vouere triplici ratione. Pꝛi
ma eſt vt eẽt ei decentiſſimũ habitaculũ.Quia enim
ſapientia candoꝛ eſt lucis eterne ⁊ ſpeculuzʒ ſine ma⸗
cula. quam decebat vt ex matre incoꝛrupta et re ⁊ w

luntate firma cõciꝑet᷑ ꝑfectia aũt iucorruptio volõ⸗

—R——— ”
. 2 .
. .
2 *
*WR —

matrem in exemplum pꝛepoſuit mulieribus. quo/
niam hec eſt maxime imitanda ⁊ laudanda.votum

virginis in illa eſſe debuit. Lercia ratio eſt.qꝛ debet
. pꝛo auro. tunc nõ te in ea eſſe omnis nobilitatis ⁊ ſanctitatis pꝛiuilegiũ.
neret ↄtractus.immo teneret᷑ decipiens ad reſtituti

abſit enim ꝙ aliqua alia virgo beatam mariã excel-/

lat. immo altiſſimus qui fundauit eam. omnis digni
tatis priuilegio adoꝛnauit. vt ſic ipſe eam pꝛe ceteris
Adamauit. ſic ipſa omnibus eſſet ſanctioꝛ.⁊ amabili
oꝛ vniuerſis. AUnde circũſcripta maternitate dei ad/

huc ipſa p̃ ceteris ſanctis debet amari ⁊ laudari.⁊iõ
ſpnñ̃ſſanctus qͥ alijs inſpirauit virginitatis votuz.ab

ea non retinuit celatũ. Non ſolũ aũt ↄueniens fuit 1 5
vt voueret.ſcd etiaʒ nuberet ex triplici cã. Dꝛimo p

pter ſigtionem. ſecũdo ꝓpter infamie vitationẽ. ter/
cio ꝓpter diuini ↄfilij occultationem. Pꝛopter ſigti⸗/

onem. qꝛ ecclia eſt ſpũalis ſponſa ⁊ virgo ⁊ mater.?⁊

Hh ſigri debuit.⁊ nulla ad hoc ſiendũ ydonea fuit niſi
bec que ſimul fuit virgo ⁊ mater.⁊ ideo vt ꝑfecte ſiẽ
ret debuit etiã deſponſari.Scdᷣa ratio eſt ꝓpter infa
mie vitationem.qꝛ vt dicit Berñ.omnes credidiſſẽt

ꝗ eẽt foꝛnicaria.⁊ nõ vecebat hoc credi de matre dei.
nec etiã de xpᷣo ꝙ eſſet natus ex adulterio.tolerabili⸗

us aũt fuit ad tempus credi ꝙ eẽt natus ex ↄiugio.
Si em̃ virgo fuiſſet infamata ⁊ filius eius.tũc color
excuſationis phariſeis eẽt relictus.⁊ velamen ipſis
mulieribus infamibus.Tercia ratio eſt ꝓpter conſi
lij diuini occultationem.ne aduerſario notum fieret
conſilium dei. Hoc aũt occultatũ fuit aduerſario p
hunc modum.qꝛ ſicut Berñ.dicit. Non poterat nõ
latere dyabolum.quod non ſcirent pmines.vnde p
hoics ſcire non potuit. necꝑ ſe.qꝛ a virgine pꝛocul
repellebat᷑. Decens ctiã fuit vt tali bonini nubercet
triplici ex cauſa. ſ.ratione generis.⁊ ratione fidelita-
tis.⁊ ratione pauꝑtatis. Ratione generis.qꝛ erat de
tribu iuda.⁊ de ſemine dauid.⁊ ꝓpinquus beate vir⸗
ginis. ⁊ ꝑ ipᷣm deſcripta eſt genealogia chriſti. que nõ
debet ꝑ feminas deſcribi.ſicut Hicro.ſup Math. di⸗
cit. Secunda ratio eſt.qꝛ fuit vir caſtus ⁊ iuſtus.ſiẽ
dicit euangelium.⁊ vt eſſet virgini in ſolaciũ ⁊ in te
ſtimonium cunti in egyptum.datꝰ ẽ ei a deo in virũ.

Tercia ratio eſt ꝓpter paupertatẽ.qꝛ xpᷣs qͥ ſuꝑ oia

venit ↄfundere ſuperbiam.non voluit vocari filius
regis.ſed magis filius fabꝛi.in quo oſtendit᷑ chꝛiſti
humilitas.⁊ etiam ipſius virginis gloꝛioſc.⁊ confu/
ſa eſt mundanoꝝ ſuperbia. & bis patent obiecta.
d illud quod obijcitur pꝛimo ꝙ non debuit vo⸗

R

tatis. in voto Zſiſtit virginitatis. Scda tatio? vt el··
ſet mulieribus totius virginitatis exemplũ.ſicut eif
us pater xpᷣm viris pꝛepoſuit in exemplum.ſic ei?ꝰ

16

8

uerę.qꝛ boc ſpectat ad euangeliũ.Ddm ꝙ virgo ſa⸗

ctiſſima nõ erat ſub lege.nã quõ ſub legc erat qͥ leg:
autoꝛem genuit.Et rurſus.ſi illi qui ſp dei agunt᷑ ñ
ſunt ſub lege.cũ hec eſſet plena ſpũſancto.non ꝑtine
bat ad legem ſed ad euangeliũ quod ab ipᷣa infantia
in coꝛde ipſius ſcripſerat dei digitꝰ.ipſe.i.ſpũſſanctꝰ
¶ Ad illud quod obijcit᷑ de piculo ⁊ impfectione.di
co ꝙ virgo certificata fuit vel inſpiratõne diuina.vl

—

reuelatione angelica de ipſius ſancti ioſeph ↄtinen/

tia. ⁊ ipſa de ſe certa erat ꝙ nullũ oĩno carnis ſtimu/
lum ſenticbat.⁊ ideo ſine omni impfectione ⁊ picu/
lo nubere poterat ⁊ debebat.quoniam deus ſic inſpi
rabat.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ fuit de genere ſa⸗

cerdotali.m ꝙ verum eſt ex parte matris. ſed ex 29
tribu dauiq ex patte patris. ⁊ ideo illi nubere xebuit

9

2

ſl
t

lt
9
nt
a⸗
⸗
nd
be
oni
ſcar.
ſett
ſotut
AVſßt
WMWe
ckſon

nge
Cn
Beſt
chelen
fanput
gibap
t tint
Autri
Goran
auf4.
ſonpr
ſoti
mtrifo
ſitbſa
itgtenn.
dong

gon
ſieebe
Ntean
anii
enn no
lede

A

Agj
in

mnn
kiamn:nt
tmemnkdl
necit
una rß
umgnnn
Hährin
etff
anut
miimn
Nectüdenl
tuimim
1ſlusctai
nſnaunit
S
mnothriſ
etuienignn
womuneſtt
: papsarſt
intig
penie Mn
Kai tuint
ianmen
mi ehii
g olefemin
1c otl 6

S

==

ekrnizrnl

—

—

potuit etiam ſm legemPꝛeterea puelle de genere tendit libidinẽ p modum finis ⁊obiecti. vic quia ta

¶ Acruz oſenſus libidinoſus ſit cauſa matrimonij. vt
puta cũ aliquis ↄſentit in aliquam ꝓpter diuitias.vł

21

ſacerdotum ſub illa ſege non artabant᷑.nec etiam il⸗

lead quas non ſpectabat hereditas.pter hoc ꝙ lex
illa inſtituta fuit ne ↄfunderentur bereditates. Alti
mum patet. .

Aane

—

ꝓpter pulcritudinẽ: Et ꝙ non.videt᷑.quia ↄiunctio
matrimonialis eſt a deo. vt patet ꝑ illud quod dici-
tur Math. xix. Quos deus ↄiunxit homo nõ ſeget.

ſed ↄiunctio libidinis non eſt a deo.H̊ autẽ ↄiunctio

vel ↄſenſus venit ex libidine.quia eſt ex inoꝛdinato
amoꝛe.ergo ⁊c̃. ¶ Item cuius cauſa mala ipᷣm quo/

q; malum. Ande ſi radix mala. ⁊ ramus operis ma/
lus.ſed ↄſenſus iſte eſt malus.ergo non efficit matti

moniũ niſi malum. ſed mr̃imoniũ nõ eſt malũ cũ ſit
ſacramentum.ergo ⁊c.

no rumpitur.⁊ non debet ſtare.ſicut patet in epiſco/

po ſymoniaco.ergo pari ratione matrimonium car-

nale quod eſt ſignum illius.¶ Item matrimonium
eſt ſignũ ↄiunctionis xpᷣi ⁊ eccleſie.ſed eccdleſia nõ cõ

„

ngit᷑ xpᷣo nec xp̃ᷣs eccleſie niſi amoꝛe caſto.ergo ⁊c.
Eo ntra hoc videtur ſacra ſcriptura.qꝛ dicit᷑ expꝛeſſe
BGeñ.xxix.q Jacob ꝓpter pulcritudinẽ ↄſenſit ĩ ra

chelem. Similiter in Deutero.xyxj.ſi videris mulie/
rem pulcram.

ad matrimoniũ.g ⁊c̃.

verum. ⁊ credendum eſt ei.ergo ſi amoꝛ libidinoſus

non depꝛauat euãgeliũ in pᷣdicante.nec matrimoniũ
tem ſi requirit᷑ ↄſenſus caſtus ad
matrimoniũ.pari ratione ⁊ charitas.ergo non pote/
rit h̊ ſacramentum perfici niſi ab babentibus cha-

in ↄſentiente.¶ J

ritatem. quod non eſt in aliquo ſacramento. ¶ Reꝰ.

dom ꝙ oſenſus libidinoſus dr dupliciter. aut q; in⸗

„

¶ Item matrimonium ſpua
le ↄtractum interueniente auaricia ⁊ pecunia omni

tem h̊ oſtendit᷑ duplici ſimili.q̃a
qui baptizat alium intentione lucrandi vere bapti ⸗
ʒat. ⁊ intentio eſt neceſſaria ad baptiſmũ.ſiẽ ↄſenſuſ
tem mercennarius qui p/
dicat. amoꝛe pecunie pꝛedicat ⁊ pꝛofert euangelium

vendentem faceret ſymoniacum.
dendũ ꝙ nõ eſt ſignũ rõne oim conditionũ ſed ratio
ne indiuiſibilitatis.ideo non opoꝛtet ꝙ ex caſtitate
vel ex charitate ueniart.

lis ↄſenſus nihil querit niſi coꝛpoꝛalem copulam ex-
toꝛquere.non vxoꝛem ducere.⁊ iſte priuat intentio/

nem Otraben di. Alio modo dicit᷑ libidinoſus.qꝛ ⁊ ſi
ↄſentiat in aliquam vt ducat in vxoꝛem. tamen hoc
non facit ꝓpter ſeruandam caſtitatem ſed ꝓpter ex/
plendam cupiditatem ſiue voluntatem. Pꝛimꝰ ↄſen
ſus eſt ↄtra ſacramenti veritatem. ſcs eſt ↄtra vtili

tatem. non ↄtra veritatem. De ↄſenſu autem illo eſt
hic ſermo.non qui caret intentione ↄtrahendi.ſed qᷓ
intendit ↄtrahere intentione libidinis.iſte autes nõ

aufert quin ſit matrimonium. Ande ↄcedende ſunt

tur ꝙ matrimonium eſt a deo. et hoc a libidine.dom
ꝙ in conſenſu duo ſunt.ſ.ſubſtantia ↄſenſus.⁊ circũ

ſtantia mala.qꝛ ꝓpter pecuniam vel luxuriaʒ. Sub

ſtantia actiõis eſt bona.⁊ eſt a deo.⁊ hec eſt cauſa cõ/

ſenſus. Circumſtãtia vo nibil facit ad hoc. vnde nec

iuuat nec eſt cauſa. Ande ex boc patet ſequens.quia
conſenſus nõ eſt cauſa matrimonij ſm id quod ha/-
bet malicioſitatis.ſed ſᷣm illud quod habet bonitaiʒ

tum bee oꝛdinationem in finem bonũ.nõ inqtũ
mala. Al.
tuali.ddm ꝙ non eſt ſimile. Pꝛimũ.qꝛ ibi requiritur

dignitas ꝑſonc ⁊ honeſtas que debite tractare debe-
at ſacramenta. Secundũ vo qꝛ illud ſacramentũ eſt

rationes hoc pꝛobantes. ¶ Ad illud quod obijci/ 22

Oꝛ vo dicit᷑ ꝙ opera exterioꝛa recipiunt qualitatem 2 5
ab interioꝛi verum eſt ſᷣm ꝙ ſunt oꝑa rationis ꝗᷓ oꝛ/
dinant᷑ in finem. ⁊ ꝓcedunt ab ipſa voluntate inqᷓ/

d illud quod obijcit᷑ de matrimonio ſpiri/24

ſpũale.⁊ officiũ ad quod cligit᷑ eſt ſpnñale.⁊ ſpõſa ſpi

ritualis. ideo qñ introducit᷑ ꝑ pecuniaʒ oino repel.
lit᷑.non ſic eſt in matrimonio carnali.ad quod nec ꝑ
ſone dignitas.nec officium ſpñale eſt.Et iterũ. NMon
datur gratia ꝑ eum modũ ꝑ quem in alijs ſacramen
tis.ſed ſolum auxiliũ gratie.ſicut ſupꝛa in pꝛincipio

viſum eſt.niſi forte ratione benedictionis adiũcte qᷓ

—

Agd vltimuz rñ/

¶ Ziſt. xXXI. De matrimonio ſm cauſam finalẽ q;tũ ad bona ↄiugij cõmuniter.
Oſt bec de bonis coniugij que ſint ⁊ qualiter coitum excuſent⁊c. Supꝛa egit magiſter de cauſa foꝛma
li ⁊ efficiente ↄiugij.hic agit de cauſa finali ꝓpter quam.et bec eſt triplex bonum. Diuidit᷑ aũt bec ꝑs
Vin duas. In pꝛima agit᷑ de bonis ↄiugij cõmuiter. In ſcda de bonis fidei ſpecialiter.infra di.xxxij. Sci
endum eſt etiam ꝙ cum in omnibuo alijs ⁊c. Oꝛima pars bhabet duas. In pꝛima determinat que ⁊ quot ſine

quo ⁊c. Dꝛima pars babet tres partes in pꝛima determinat que ⁊ quot ſint bona coniugij. In ſecunda qua/
liter ſe habeãt ad mr̃imoniũ vtꝝ ſint ſeꝑabilia an inſeꝑabilia.ibi.Et eſt ſciendũ ab aliquibꝰ ↄtrabi cõiugiuʒ.

„*

In tercia vero mouet duo dubia incidenti

a.ibi. Solet quericum maſculus 2 femina æc. Similiter ſcda pars

25

bona cõiugij. In ſecunda vo determinat qualiter per ea excuſatur coitus.ibi. Cum igitur hbec tria bona in ali

in qua agitur quomodo bona coniugij excuſant illum actum habet tres particulas. In pꝛima determinat per

quem modum excuſant. In ſecunda determinat quane
Sed ſi concubitus qui fit cauſa pꝛolis ⁊c̃. In tercia vete

dam autoꝛitatem apoſtoli que videt᷑ eſſe cõtraria.ibi.
rminat quandam autoꝛitatem Orego.ibi. Sed foꝛte

aliquis dicet c. Et ſic duo pꝛincipaliter determinat magiſter in bac diſtinctione.

Di. xxXxXI.
Aug. ſuꝑ ge⸗
neſim.

*„

le vt aman ter ſuſcipiat᷑ religi
ſepetur.et dimilſus vel dimi

(NVeterminat que ⁊ quot ſunt bona coniugij.
VEſt hec de bonis coniugij que ſint.⁊ qualiter coit
cendum eſt. Tria ſunt pꝛincipaliter bona coniugij Vngde auguſt.
Nuptiale bonũ triꝑtitum eſt.ſ.fides.ꝓles. ſacramentum. In fide
attendit᷑ ne poſt vinculũ coniugale cum alio vel alie coeat᷑. In ꝓ

*

9
um excuſant. di

oſe educet᷑. In ſacramento vt coniugium non

ſſa nec cauſa pꝛolis alteri coniungatur. 5

ovꝛ nõ ipᷣa ꝓles ⁊c. Ui

2 —

/a C’Ham bohũ plis

det᷑ male dicere. qꝛ xp
enr̃imoniũ nõ genera

tur ꝓles ſancta vᷣ cul
pam habẽs. ſi ꝓles
nõ eſt bonũ ſacẽi inqᷓ;

cta.cũ in pꝛincipio or

tus ſit nõ ſancta.nö
Tebet dici bonũ bᷣ ma

lũ. Item qͥd eſt qð di
cit ꝙ bonũ ꝓlis dici⸗
tur ſpes ac deſideriũ
ꝗ̃ pꝛoles querit᷑.vt re
ligioſe infoꝛmet᷑. cuʒ
em̃ hoc habeãt ſteri/
les. vr c. Rꝰ. dom qꝙ
Ples poteſt queri tri/
plici intentione. Pꝛi/⸗
mo vt educet᷑ ad cul/

bereditate ſuccedat.
TLerrcio vt quis in ꝓ/
lis multitudine ⁊ pul
critudie gloꝛioſus ap

— +

¶ Sepatio aut gemina eſt. cotpalis.ſ. ? ſacramenta⸗

lis. Coꝛꝑaliter poſſunt ſeꝑari cauſa foꝛnicationis.⁊ ex
cõi cõſenſu ca religionis ſiue vſq; ad tempus.ſiue v/
q; in finem. Sacramentaliter vero non poſſnnt ſeꝑpari
dum viuunt.ſi legitime ꝑſone ſint. AManet em̃ vincu/

lum oↄiugale inter eos etiam ſi alijs a ſe diſce
tũ ꝓles f inq;tũ ſan⸗· diug ijs a ſe diſcedentes ad

heſerint. Vnde aug.vſq; adeo manent inter viuẽtes

ſemel inita iura nuptiaꝝ. vt potius ſint inter ſe viuges
etiam ſeꝑati q; cũ alijs quibus adheſerunt. Item ma l
net inter viuentes quoddam ↄiugale vinculũ qð nec

—

Aug. in li. de

bono cõiuga

ſeꝑatio nec cum altero copulatio poſſit auferꝛe. Sicut

apoſtata anima de cõiugio chꝛiſti recedens etiam fide

ꝑdita.ſacramẽtũ fidei nõ amittit qð lauacro regenera

tionis accepit. Reddæet᷑ em̃ redeunti ſi amiſiſſet abſce /

. dens. Habet aũt hoc qͥ receſſerit ad cumuluʒ ſupplicij
nõ ad meritũ pꝛemij.Item. Quibus placuii ex ↄſen⸗
ſu ab vſu carnalis cõcupie in ꝑpetuũ ↄtinere.abſit vt
vinculum interillos ↄiugale rumpat᷑.immo firmiꝰhe
ret q̊ magis ea pacta ſecum gerit.que chariꝰↄcoꝛdiuſ⸗
qᷓ; ſeruanda ſunt.nõ voluptarijs coꝛpoꝝ nexibus.ſed
volũtarijs aioꝝ affectibꝰ. Et attẽde ꝙ terciũ bonũ cõ⸗

pareat. Pꝛimũ eſt do

nũ ſub roõne boni. Se
cũdũ eſt ſub ratiõe in
Qifferentis. et terciuʒ
eæeſt bonũ defoꝛmatuʒ.
ſiue ad malũ tractuʒ.

dmali tractuð. Qoxtẽ ſciendum ab aliqbus ↄtrahi coniugiũ vbi h tria
ABonũ igit᷑ matrimo P1

nij qð eſt bonum ſim

pliciter. iudicãdũ eſt

pꝓpꝛolis cũ tali intenti/

one ⁊ cñ tali oꝛdinati
one. Oi aũñt alijs due ideo ↄlunxnoel Hõ
foꝛet.Qð cũ ſit culpa cõmittit᷑.ſacramẽtũ vᷣo nõ caſſa

brus mocdis hẽat᷑. ha⸗
bet᷑ qͥdem aliquid bo
nũ.ſed nõ ſicut inſti/

eutũ eſt ⁊ cõpetit hu

ic ſacramẽto qd inſti

tutũ eſt ad ꝓcreandãa

Pꝓlẽ ag cultũ diuinũ.
b AUbi vo non int

legitimas ꝑſonas cõo
trabit᷑ cõiugiũ.poteſt

ſolui taliũ copula ⁊c̃.
AVf male dicere qꝛ nũ

q fuit ibi matrimoni

um. ꝙ nüqᷓ; fuit copu

la. nunq; ſoluit᷑.qͥᷣa
nõ ſoluunt᷑ niſi copr
lati.Reꝰ. ddm ꝙ aliqͥ
copulant᷑ ᷣm verita/

tem.aliqͥ copulant᷑ de

facto ⁊ m apparen/
tiã. Si ſint matrimo/
nialiter copulati.non
ſoluñt᷑. qꝛ vere fuit ibi
copula ⁊ vinculũ.Si

ſᷣm apparentiam.ſol

uũt. ſed illud ſoluere

iugij dicit᷑ ſacrm.nõ ꝙ ſit ipᷣm cõiugiũ.ſᷣ qꝛ eiuſdeʒ rei

¶ Derminat qualiter bona ↄiugij ſe hẽant ad mf̃i⸗
moniũ.vtꝝ ſint ſeꝑabilia vel inſeꝑabilia. b

bona nõ comitant᷑. Deeſt em̃ fides vbi vir cum alia.⁊

mulier eum alio coit. Hoc ergo bonuʒz ita coniugio ad
heret yt ex eo ſi aſſit amplius cõmendet᷑ cõiugiuʒ. Si
non aſſit.non inde annihilet᷑. Que em̃ adultera eſt nõö

ideo ↄiunx nõ eſt.imo ſi cõiunx nõ eſſet.adultera non

onem non refert᷑.imo ad hereditariã ſucceſſionem.vt
cũ quis heredes terrene poſſeſſiõis habere deſiderat.

ſed ſpes ac deſideriũ quo ꝓles ad hec quenit᷑ vt religi
one infoꝛmet᷑. Multi ergo ꝓlem habent qͥ t̃ bono ꝓ⸗

lis carent.nec iõ tñ ↄiugiuʒ eſſe deſinit. Sacrm̃ vᷣo ita
inſeꝑabiliter giugio heret legitimaꝝ pſonaruʒ. vt ſine
illo ↄiugiũ nõ eẽ videat.qꝛ ſ manet int viuẽtes vicu

lũ ↄiugale.vt etiã intueniẽte diuoꝛtio foꝛnicatiõis cã.

ↄiugalis vinculi firmitas non ſoluat᷑.? Vbi vᷣo nõ int

legitimas pſonas ↄtrahit᷑ cõiugiũ.nõ adeſt illud bo/

num qð dicit᷑ ſacramentũ.qꝛ poteſt ſolui taliũ copula.
de quibepoſt dicet᷑. ¶ vo cõiugiũ ſit inter eos qᷓ cõ
iugali affectu nõ tñ gratia ꝓlis ſec⸗

cõueniunt. nec foꝛnicarij ſed cõiuges appellent᷑.oſten

git auguſtinus inquiens.

nouet duo dubia incidennis. c

explende libidinis

Scm
um

ſacre ſignum eſt.i.ſpiritualis ⁊ inſeꝑabilis cõiunctöss
chriſti ⁊ eccleie.

niage q
Orantab
n. A

tur.Bonũ q; pꝛolis non omnibus adeſt coniugibus.
MQuidam em̃ pari voto cõtinẽtiã ſeruant.alij ꝓ etatis
defectu vel alteriꝰrei cauſa generare nõ valẽt.nec om
nes illi etiã qui pꝛolẽ recipiũt bonũ ꝓlis habent. Naʒ
bonũ ꝓlis dicit᷑ nõ ipᷣa ꝓles.ſed ꝓlis ſpes.q̃ ad religi

boonnn

bono cõiuga

lu.

—
X

Hetermiato

—

dia. vt nec illa cũ altero.nec ille cũ altera faciat id.vtꝝ

Scöm dubi⸗
um

Qñi ſunt ho⸗
micide qͥᷣ pꝛo
curant aboꝛ/
tum. Aug.

d

ſegd iam foꝛmato coꝛpoꝛi anima datur. nõ in conceptu

—

Hieronym⸗.

nuptie ſint vocande: Et poteſt foꝛtaſſe non abſurde

appellari cõnubiũ.ſi vſq; ad moꝛtem alicuiꝰ eoꝝ id int
eos placuerit ⁊ ꝓlis generationẽ.qᷓ;uis nõ ea cauſa cõ

iuncti ſint.nõ tamen vitauerit vt vel nolint ſibi naſci
filios.vel etiã oꝑe malo aliquo agant ne naſcant᷑.Ce/
terũ ſi vel vtrunq; vel vnũ.hoꝝ deſit.nõ inuenio quõ
has nuptias appellare poſſimꝰ.Etem̃ ſi aliquã ſibi ad

tempus adhibuerit donec aliquaʒ dignam honoꝛibꝰ
aut ſuis facultatibꝰ inueniat quã in cõiugio adducat.
aĩo ipᷣo adulter eſt.nec cũ illa quam cupit inuenire.ſed

cũ iſta cum qua ſic cubat.vt cũ ea nõ habeat maritale
eõſoꝛtiũ.Ecce cõiuges dicunt᷑ qͥ ſolius cõcubitus cau

ſa cõueniũt.ſi tñ ꝓlis generationeʒ aliquo malo dolo
non vitent. ¶ Qui vo ſterilitatis venena ꝓcurãt.nõ

ↄiuges ſed foꝛnicari ſunt. Vnde aug.Aliquando eo

uſq; ꝑuenit h libidinoſa crudelitas vel libido crudeliſ
vt etiam venena ſterilitatis ꝓcuret.⁊ ſi nihil valuerit.
ↄceptos fetus inter viſcera aliquo modo extinguat vlł
fundat.volendo ꝓleʒ ſuã pꝛius interire q; viuere.aut

ſi ĩ vtero viuebat occidi anqᷓ; naſci. Pꝛorſus ſi ambo

tales ſunt.ↄiuges nõ ſunt.⁊ ſi ab initio tales fuerunt.

nõ ſibi ꝑ ↄnubiũ ſed ꝑ ſtupꝛũ potiꝰ cõuenerũt. Si vo
ambo tales nõ ſunt.audeo dicere aut illa quodãmo⸗

do eſt mariti meretrix. aut ille adulter vxoꝛis. ¶ Hic
queri ſolet de his qui aboꝛtũ ꝓcurant quando iudicẽ⸗
tur homicide vel non. Tunc puerperiũ ad homicidiũ
ptinet.quando foꝛmatum eſt ⁊ aiam habet. vt Augꝰ.
ſuꝑ E xodum aſſerit. Infoꝛme aũt puerperiũ vbi nõ ẽ
ganima viua.lex ad homicidiũ ꝑtinere noluit.Dic eti⸗
am Augꝰ. ꝙ dinfoꝛme puerperiũ non habet animam.

ideoq; mulctat᷑ pecunia.nõ reddit᷑ anima pꝛo anima.

5„

coꝛꝑis naſcit᷑ cum ſemine deriuata. Nam ſi cum ſemi⸗
ne et anima exiſtit de anima.tunc et multe anie quoti/⸗

die peunt.cum ſemen fluxu nõ ꝓficit natiuitati.pᷣmuʒ
opoꝛtet domum compaginari. ⁊ ſic habitatoꝛem indu
ci. Cum ergo lineamenta cõpacta nõ fuerint. vbi erat

anima? Item hieronymꝰad algaſiã.Semina paula⸗
tim foꝛmant᷑ in vtero.⁊ tãdiu nõ reputat᷑ homicidiũ.
donec elementa ↄfecta ſuas imagines membꝛaq; ſuſci

piant. His apparet tunc eos homicidas eſſe qui aboꝛ

tum ꝓcurant.cũ foꝛmatũ eſt ⁊ aĩiatũ puerperium.
Determinat ꝑ quem modum bona coniugij ex⸗
cuſant coitum.

72 um ergo hec tria bona in aliquo cõiugio ſimul ↄcur

runt.ad excuſationem coitus carnalis valent. Quan

do em̃ ſeruata fide thori cauſa pꝛolis coniuges conue

niunt. ſic excuſatur coitus vt culpã nõ habeat.Quã⸗

do vo deficiente bono pꝛolis.fide tamen ſeruata coue
niunt cauſa incontinentie.nõ ſic excuſatur vt non ha⸗

NXI
Solet queri cũ maſculus ⁊ femina.nec ille maritꝰ.nec
illa vxoꝛ alterius ſibimet nõ filioꝝ ꝓcreandoꝛũ ſᷣ ꝓ in
cõtinentia ſolius ↄcubitus cauſa copulant᷑ ea fide me⸗

vAInforme nuerr 4
rium nõ habet aiam

nihil aliud eſt q; oſte/

dere prius non fuiſſe

¶ Si vero ambo ta 3

les non ſunt ⁊c.aut il

la meretrix eſt mariti

⁊æc. Videtur male di/

cere.quia matrimoni
um eſt vinculum qð
impoꝛtat relationem
ſicut ſimilitudo.ſᷣ eti/
am in relatiuis neceſ
ſaria eſt cõuertentia.
ergo ſi iſta nõ ẽ vxoꝛ.

nec ille vir eſt. g ſi iſta
eſt adultera.⁊ ille ſili-
ter. Reo. dicendum qꝙp

eſſe adulterum ẽ duo
bus modis. Aut rati

one actus.aut rõe in/

tentlonis.Si ratione
actꝰ. ſic dico ꝙ ſi iſta
eſt adultera. ꝙ ille qͥ

cam cognoſcit eſt ad/

ulter. Si ratione intẽ
tionis.ſic dico ꝙ vna
pſona intẽdit cogno/

ſcere affectu maritali

⁊ alia affectu libidis.

et ſic loquit᷑ auguſti /
nus in ꝓpoſito. quia

ſi matrimonialiter cõ
iuncti ſunt.ita ꝙ taliſ
pactõ non intercedit

ſed poſtmodum in al

tero vel in vtroq; fit

intentio extra generã

di ꝓlẽ eſt adulteriuzʒ.
nõ ratiõe genen actꝰ.
ſed ratione intentio
nis.ꝓ eo ꝙ facit con/
tra bonũ pꝛolis.⁊ ita

acduerſat᷑ matrimoio
non excuſak. Oꝛ ipſ/ſe
obijcit tenet de adul/

terio quod eſt ratone
generis actus.

ideoq; mulctat᷑ pecu

nia. Querit᷑ hic vtrũ
2⁊vtrum ſit irregulan

Et ꝙ nõ videt᷑.qꝛ nõ
videt᷑.qꝛ nõ punitur

niſi ſolum pecunia ñ
pena moꝛtis.ergo vi

det᷑ leue peccatuʒ eẽ.

qꝛ? moꝛtalia peccata i

lege puniebant᷑ pena
mortis. Item ſi ẽ gc

catuzʒ moꝛtale.quero
ſub quo genere. ſz nõ
S 5

—

Ti.

fnb genere bomicidij ·

ergo ſinon eſt homi/
cinn de quo magiſ
videt᷑.videt᷑ ꝙ nonẽ
moꝛtale peccatum.
Cõtra. Aidet᷑ ꝙ gra⸗
uius peccet qᷓ ille qui
ꝓcurat aboꝛtum pu/
erperio iaʒ foꝛmato.
quia plus nocet qui
maius bonũ impedit.
ſed maius bonũ im/
pedit qͥ impedit ani/
me pcreationẽ qᷓ; qui
umpedit coꝛpis vxege/
tatõnẽ.g mag peccat
ille qͥ aboꝛtũ ꝓcurat.
ꝙ ille qͥ aniaʒ a coꝛpe
ſeꝑat. Itẽ ex hac rõe
vr ꝙ mag peccet qui
int᷑ficit puerũ nõ ba/
ptizatũ qᷓ qͥ interficit
puneꝝ xpᷣianũ.qꝛ facit
pire in aia ⁊ in coꝛpe.
Itẽ pctm̃ ꝓcurantis
gboꝛtũ.aut pẽſat᷑ ᷣm
Intitatẽ bonitat rei q̃
Evl q futura ẽ Si rei
q̃ eſt.tũc nullũ vr pec
catũ.qꝛ nõ ẽ niſi q̃dã
ſuꝑfluitas i vẽtre.Si
rei q̃ futura ẽ.ſᷣ̊ futu/
rus ẽ hõ viuẽs.& taliſ
iudicandꝰ ẽ hoicida.
Re d. ꝙ talis nõ eſt
iudicãdꝰ wicida qᷓ;ẽtũ
ad factũ.qꝛ nõ cecidit
nec aliqͥs moꝛit᷑ ante
puerpꝑiũ foꝛmatũ.tñ
cꝙtũ ad wlũtatẽ puer
ſaʒ iudicandꝰ ẽ wici/
da.nõ rõ e homicidij.
H etiã maleficij.vñ ta
lis int᷑ maleficos cõ⸗
putat᷑.⁊ tale crimẽ g/

5 ue eſt. Oꝛ obꝛ ꝙ nõöõ

ſit moꝛtale. qꝛ nõ pu/

nikt᷑ moꝛte. rõ ñ valet.

qꝛ mita ſt moꝛtalia q̃
moꝛte nõ plectebãt᷑.

tñ illud grauius ſcelꝰ

Eẽ dũ ex certa ſcia oꝑpa
tur nam. ↄtra ei na
turã beſtian ẽ qᷓ ꝓleʒ
expectãt. Mꝛ q̃r ſub q̊ᷣ
gne pcti ſit. d. ꝙ ſpe
ctat ad maleficiũ.
obꝛ ꝙ plꝰ nocet.dom
non oſiderat᷑ q̃nti⸗/
tas nocumẽti ſm id
qð põot eſſe. m id ꝗ

eſt. qꝛ ſi ̃m id qð poõt

eſſe. cum vnus bomo ꝑ ſu

q ẽ aia.ncqi ẽ tãtij bon

—

Krr—

iugalis concubitus generandi gratia. nõ habʒ culpã.

concupiſcentie vᷣo ſatiande.ſed tamen cum ↄiuge pꝛo

pter thoꝛi fidem venialem habet culpam. Iteʒ. hoc ꝙ

coniugati victi cõcupiſcentia vtuntur inuicẽ vltra ne

ceſſitatem liberos pꝛocreandi.ponam in his ꝓ quibꝰ
quotidie dicimꝰ.dimitte nobis debita noſtra ⁊c̃. Vbi
autem hec bona deſunt. fides ſcʒ ⁊ pꝛoles.non videt

coitus defendi a crimine. Vnde in ſentẽtiolis ſexti pi⸗

tagoꝛici legi᷑. Omnis ardentioꝛ amatoꝛ ꝓpꝛie vxoꝛiſ

adulter eſt. Itẽ hHieronymus.Sapiens iudicio amat

coniugem non affectu.non regnat in eo impetus volu
ptatis.nec pꝛeceps fert᷑ ad coitum. Nihil eſt fedius qᷓ;
vxorem amare quaſi adulteram. Qui dicunt ſe cauſa
humani generis vxoꝛibus iungi.imitentrr ſaltem pe⸗

cudes.et poſtq; venter vxoꝛis intumuerit.non perdãt

filios. nec amatoꝛes ſe vxoꝛibus ſe exhibeãt maritos.

IJdeʒ.In mrionio oꝑa liberoꝝ ↄceſſa ſunt voluptates
aut q de meretricũ amplexibꝰ capiũt᷑ ĩ vxore dãnate.

Determinat quandam autoꝛitatem apoſtoli que
videtur eſſe contraia. “

¶ Sed ſi concubitus qui fit cauſa pꝛolis culpa caret.

quid apoſtolus ſm indulgentiam permittit.ita enim
ait.Hoc autem dico ſᷣm indulgenniam.cui enim pꝛeſta

tur vemia niſi culpe? Per hoc etiam quidam pꝛobare

volunt nuptias eſſe peccatũ.ſed vt pꝛedictum eſt.in⸗
dulgentia alia eſt conceſſionis. Egerat apoſtolus de
nuptijs ⁊ de carnali coitu.et ad vtrunq; retulit illud.

hoc autem dico ſᷣm indulgentiam. Indulgent᷑ em̃ nu⸗

beat culpam ſed venialem. Unde Auguſtinus. Con⸗

li.
Math. vj.

Hieronymꝰ.

j.Cox.vij.

ptie ſcdᷣm conceſſioneʒ.⁊ concubitus nuptialis qui fit

tm̃ cauſa pꝛolis.Concubitus vo qui eſt ꝓpter neceſſi /

tatem gnnerandi.ob incontinentiam indulget᷑ ̃m ꝑ⸗
miſſionem.quia ibi eſt aliqua culpa.ſed leuis.ideoq;
nõ iubet᷑ nec concedit᷑ ſed permittit᷑.quia non eſt lau/

dabilis ſed venialis. De hoc auguſtinus ſic ait. For⸗

te aliquis dicet.ſi venia conceſſit apoſtolus.ergo pec⸗
catum ſunt nuptie.cui em̃ venia niſi peccato cõcedit᷑:
Plane quod infirmitati ꝑmiſit ſm veniam.audeo di⸗
cere peccatum eſſe. Veniaʒ nanq; concedens apoſto/
lus concubitum attendit cõiugatoꝝ vbi eſt incontinẽ
tie malum. Incontinentie malum eſt ꝙ vir cognoſcit
vxoꝛem.etiam vltra neceſſitatem ꝓcreandi liberos.ſʒ
et ibi eſt nuptiarum bonum. Non enim quia incõtinẽ

tia malum eſt.ideo coniugium. vbi eſt concubitus pꝛe

ter intentionẽ generationis nõ eſt bonũ. Mõ ꝓpter il⸗

lud malũ.culpabile eſt hoc bonum. ſed illud malum

fiu veniale pꝛopter bonum nuptiale qnod non repꝛe⸗
hendit apoſtolus.ſed malum incontinentie. Item.cõ⸗

cubitum qui non fit cauſa pꝛolis nuptie non cogunt fi

eri.ſed impetrant ignoſci.ſi tamen non ita ſit nimiꝰ vt
impediat tempoꝛa que oꝛationi debent᷑.nec immuten

tur in eum vſum qui eſt ↄtra naturam. Concubitꝰ em̃

neceſſarius cauſa generandi inculpabilis.⁊ ſolus ipſe

Auguſtinus

Qð ſit malũ
incõtinentie.

Aug.in li. de
Bond cõiuga

cceſſoniẽ poſſit eſſe oꝛigo mille.qͥ occidẽt vnũ occideret mille q falſuʒ ẽ.et iõ qꝛ nõ⸗

ij Euis eẽ poſſit.iõ nõ ſic grauit peccat.⁊ ſic patẽt obiecta. c

6 Apt illug mali

Aug. in li. de
bono cõugs

ſher

A
Müheus
Co⸗

Behek

goin

it

ssl

E
—

2
nuptialis eſt. Ille vero qui vltra neceſſitatem pꝛogre⸗
ditur. non rationi ſed libidini obſequit᷑.⁊ hunc nõ exi⸗
gere ſed reddere ↄiugi ne foꝛnicet᷑ ad cõiugem ptinet.
Si vo ambo tali ↄcupiſcentie ſubigunt᷑.⁊ reʒ faciunt

qque nõ eſt nuptiaꝝ.cuius delicti nõ ſunt nuptie hoꝛta⸗

· Coꝝ. vij.

Aug. 3 iulia⸗
nũ heticũ.
C 0. vyj.

BGene. ix.

trices ſed depꝛecatrices.Decus quidem ↄiugale eſt ca
ſtitas ꝓcreandi ⁊ reddendi carnalis debiti fides. hoc

eſt opus nuptiaꝝ qð ab omni peccando defendit apo
ſtolus dicens. Hon peccat virgo ſi nupſerit. Cum er⸗

go culpabils non ſit generandi intentione ↄcubitꝰqui

ꝓpꝛie nuptjs imputandus eſt.quid ſᷣm veniã ↄcedit

apoſtolus niſi ꝙ coniuges debitũ carnis expoſcũt.nõ

ꝓpaginis voluntate ſed libidinis voluptate.que ta⸗
men voluptas non pꝛopter nuptias cadit in culpam.

ſed pꝛopt nuptias accipit veniaʒ. Iinmmoderata ergo

pꝛogreſſio ſm veniam conceditur. Quocirca 7 h lau/
dabiles ſunt nuptie.quia etiaʒ illud quod nõ pertinet

ad ſe ignoſci faciunt ꝓpter ſe. Mõ enim concubitus eſt
quo ſeruit᷑ ↄcupiſcentie.vbi agitur vt impleatur fetus

quem poſtulant nuptie. Omnino ergo in genere ſuo
nuptie bone ſunt.qᷣa fidem thori ſeruant.⁊ pꝛolis ſu⸗

ſcipiende cauſa vtrunq; ſexum commiſcent.⁊ impieta
tem ſeparationis hoꝛrent. Sonctitati etiam coniugij

nec ↄiunx infidelis obeſſe poteſt.ſed potius fidelis p⸗

deſt infideli vt apoſtolꝰdocet.Ex his oſtendit᷑ ꝙ con⸗

iuges qui cauſa pꝛolis tm̃ ↄueniunt.vel qui exigenti⸗
bus debitum reddũt.defendit a peccato ſanctitas con
iugij.bonumq; nuptiale. Si em abſq; peceato nõ poſ

ſet fieri cõcubitus coniugalis.non pꝛecepiſſet dominꝰ
poſt diluuiũ eos copulari dicens.Creſcite ⁊ multipli/

camini. cum iam ſine carnali concupiſcentia non poſ⸗

Gregoꝛus

ſint commiſceir.

Determinat quandaʒ autoꝛitatez Gꝛegoꝛij æns

oĩs delectatio carnis peccatum eſt.

ed foꝛte aliquis dicet omnem carnis cõcupiſcentiaz

et delectationem que eſt in coitu malam eſſe ⁊ peccatũ

quia ex peccato eſt ⁊ inoꝛdinata.Et nos dicimꝰ illam

concupiſcentiaʒ ſemꝑ malam eſſe quia feda eſt ⁊ pena
peccati.ſed non ſemꝑ peccatũ eſt. Sepe em̃ delèctatur

vir ſanctꝰpᷣm carnem in aliqua re:vt requieſcẽdo poſt

laboꝛem.edendo poſt eſurieʒ.nec tamen talis delecta⸗

tio eſt pctm̃.niſi ſit immoderata.Sic ⁊ delectatio que
fit in coitu cõiugali.cui aſſunt illa tria bona a peccato
defenditur. Videtur tamen beatus Gregoꝛius aliter
ſentire.ſ. ꝙ ſine pctõ nõ poſſit fieri carnalis cõmixtio.
dicens. ir cum pꝛopꝛia coniuge doꝛmiens. niſi lotꝰ
aqua eccleſiam intrare non debet. Quamuis diuerſe
hominũ nationes de hac re diuerſa ſentiant.⁊ alia eu⸗
ſtodire videant᷑. Romanoꝛũ tamen ſemꝑ ab antiquio
ribus vſus fuit. poſt admixtionem ꝓpꝛie coniugis et

lauacri purificationem querere.et ab ingreſſu eccleſie

paululũ temperare. Hec hoc dicentes culpaz deputa⸗
mus eſſe coniugium. ſed quia ipſa licita admixtio coo.
iugis ſine voluptate carnis ſieri nõ poteſt. a ſacri lod

NXI

culpabüle eſt boe bo⸗
nũ. Didet᷑ falſum di/
cere.quia pᷣma ad co
rinth. v. dicit᷑ mo⸗
dicum fermentuʒ to-
tam maſſam coꝛrum

pit.g videtur ꝙ mo/⸗

dicum malum fedat

bonũ potius qᷓ; econ/
uerſo.Redðm ꝙ ma

lum eſt coꝛruptio bo

ni. dico igik ꝙ maluz

dupliciter poteſt iun
gi bono.aut vt coꝛru
pꝓtibili.aut inq;tũ me
dicinali. Si inquan⸗
tum coꝛruptibili.ſic
malum fedat bonuʒ.
Si inq;tum medici/
nali.ſic curatur ⁊ ex/

pellit᷑. Et eſt eremplũ

quia moꝛbus iunctuſ
nature ſane eam vici
at ⁊ infirmat. moꝛbꝰ
vo iunctus medicine

nõ reddit medicina,z
curat᷑ ab ipſa.⁊ quo/
niam matrimonium

eſt bonũ medieinale.
ideo non fedat᷑ a ma
lo fed potiꝰ curat ma.

f Admirxtio piugis

ſine carnis volupta/

te fieri non poteſt. Et
ſtcrum dicit. Carna/
lis voluptas ſine cul/

pa nullatenus eſſe co

teſt. Moc videt᷑ fallil.
quia tũc nullũ coituzʒ
contingeret eſſe ſine

peccato.⁊ hoc eſt con

tra grego.qui excipit
cum qui gratia pꝛoli

coit.ſiue pꝛo generan

da pꝛole. tamen eſt
caꝛnis commixtio.
Płe'dicendum ꝙ faci
enda eſt vis in verdb.
quia non dicitur car-

nis admixtio quilibet
actus coniugalis.ſecd

ille qui fit ad delecta-⸗
tionem carnis.vel ad.

eius exercitationem.,

in qua quidem ſemo
eſt aliqua culp..

64

ſe eſt appetendum.ſicut viduis ſolu
piculo cõcedunt᷑ ſeccunda cõnubia.

ingreſſu eſt abſtinendũ.qꝛ voluptas ipa ſine culpa nullatenus eſſe põt.
¶ Hoc autem ne pꝛedictis obuiet intelligen dum eſt in illis qui non gratia
pꝛolis conueniũt.quoꝝ voluptas non eſt ſine peccato.⁊ vix aliqui reꝑiri pñt

Detminatio
autoꝛitatis.

adhuc amplexus carnales expientes qui nõ interdũ ↄueniũt pᷣter intentionẽ
ꝓcreande ꝓlis.hoc aũt quotiens fit.ab ingreſſu eccleſie abſtinenduʒ eſt. Et

wꝓiita intelligendum ſit Grego. conſequenter oſtendit.Si qͥs vo ſua cõiuge

nõ cupidine voluptatis raptus.ſᷣ tm̃ ꝓcreandoꝝ liberoꝝ gratia vtit᷑.iſte ꝓ/

fecto ſiue de ingreſſu eccleſie.ſiue de ſumẽdo coꝛꝑis dominici miſterio ſuo eſt

iudicio relinquẽdus.qꝛ ꝓhiberi a nobis nõ dʒ accipere.qͥ in igne poſitꝰneſcit

D intelligentiam huius diſtinctiõis duo pᷣn
cipalit᷑ querũt᷑. Pꝛimo querit᷑ de bonis ma/
rimonij in ſe. Seccũdo qualiter excuſant coi

tum.Circa pꝛimũ tria querũt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrum

bona matrimonij ſint in generc ↄferentis ſiue vtilis

an honeſti. Scdᷣo querit᷑ de numero ⁊ ſufficientia eo
rũ.Tercio querit᷑ de neceſſitate hoꝝ bonoꝝ.

—

Dueſtio. àa
(H: ſint ngencfehoneſt videt᷑.ſuꝑ illud.j.ad Co/

rinth.vij. Mon vt laqueũ ⁊c. Glo.nõ eẽ turpe demõ

ſtrauit.ſed ꝙ honcſto honeſtiꝰcſt generali noie hbone
tẽ hoc videt᷑ ratione.qꝛ caſtitas
cum ſit virtus eſt in genere honeſti.ſᷣ actus coniuga
leæ ꝑmiſcet᷑ triſticie ⁊ anguſtie. Qm̃ ergo bonuʒ eſt tñ
tẽ actꝰ q̃ͥ als eſict foꝛnicariꝰ fit nõö
foꝛnicarius ꝑ cõiugiũ.ſed nihil tollit devncſtatezʒ ni-

ſti coõmendauit.

lis eſt actus caſtitatis.qm eſt caſtitas cõiugalis ſicut
vidualis.& ⁊c.

ſi honeſtũ.g ↄiugiũ ⁊c.¶ Itẽ ſeruare fidẽ ↄiugij hoc
ontra. Aug. de

2—

Seg boneſtũ eſt ꝓpter ſe appetendũ.ᷓ ⁊c. ¶ Item

Hieronymus in libꝛo de virginibus. Foꝛnicationis

piculo cõcedunt᷑ nuptie.⁊ excuſabile fit qd nõ ꝓpter
foꝛnicationis

det᷑.qꝛ boneſtum eſt quod ſua vi nos trabit.⁊ digni⸗
tate nos allicit. Sed omne tale eſt ab omnibus appe

tendũ.ↄiugiũ aũt nõ eſt ab omnibus appetendum.

ergo ⁊c. ¶ Item om̃is verecundia recta eſt de eo qdᷣ
babet aliqͥd inhoneſtatis nõ de boneſto. ſᷣ omnis ho

mo ſane mentis actum ↄiugalem erubeſcit.ergo ⁊c̃.
HMR. ooᷣm q cum triplex bonũ ſit in coniugio. ſ.fi⸗
des.pꝛoles.ſacramentũ.Yides eſt ꝙ ſuaʒ cognoſcat

⁊ nõ alia.hoc eſt bonũ moꝛis de ſe oꝛdinatum. ⁊ ca⸗
dit in genere honeſti. Pꝛolis vᷣo bonũ cadit in gene/

re ↄferentis.dfert em̃ pꝛolis multiplicatio ad ſpeciei
2ſeruationẽ ⁊ pfectionem numeri.ſicut cibus ad cõ/

ſeruationem indiuidui. Bonũ vero ſacramenti ca⸗

dit in genere delectabilis.quia tãta eſt ibi vnio vt re

linquat bomo patrẽ ⁊ matrẽ.et ſint duo i carne vna.

AInge pꝛecipit᷑ viris vt vxoꝛes diligaut ſicut coꝛpo⸗/
ra ſua.⁊ ſic patet ꝙ cũ tria ſint in electione ſicut vnlt

tẽ ratione vi

ardere. Cum vo nõ amoꝛ ꝓcreande ſobolis ſ̃ᷣ voluptas dñat᷑ in oꝑe cõmixti
onis.hẽant ↄiuges etiam de cõmixtione ſua quod defleant.Tũc aũt vir qui
poſt admixtionem cõiugis lotus aqua fuerit.etiã ſaciã cõionẽ valeat accipe
re. cum ei ᷣm pᷣfinitamſententiam eccliam etiã licuerit intrare.

phᷣs.ſ.honeſtũ.ↄferens.⁊ delectabile.in triplici gene
re eſt bonũ cõiugij.⁊ hec tria bona pura eſſent in ſta
tu pnritatis ⁊ innocentie.ſed ꝑ ꝑeccatuʒ ſunt ſuis cõ
trarijs admixta. Quoniã in actu illo eſt quedaʒ in-
honeſtas ↄtracta ratione impꝛobitatis libidinis et
pruritus.⁊ in bono honeſto quedam pꝑmiſcetur inbo

neſtas.Eſt etiaʒ quoddam damnum.qꝛ impedit᷑ bo

mo a rationis inſtantia. vnde ꝓcreando ꝓlẽ ad cul
tum dei impedit᷑ vt tunc perfecte colere deum. Sic
igit᷑ bono conferenti ꝑmiſcetur damnũ.⁊ etiam de/

lectabili.ſ.ſacramenti indiuiſioni quedã tribulatio ?
anguſtia.qꝛ qͥ cum vxoꝛe eſt cogitat que ſunt mundi

quomodo placcat vxoꝛi.et diuiſus eſt.quoniam tri/
bulationem carnis babet hmõi.⁊ ita bonũ delectabi

permixtum.id eo appeti poteſt.⁊ etiam melius ẽ nõ
appeti. AUnde qui iungit virginem bene facit.⁊ qui

non iungit virginem melius facit Concedende er
eſt opus iuſticie de ſe.ſ̊ talia cadunt in genere bone
ſti.⁊ hoc eſt bonũ mr̃imonij.& ⁊c.
bono ↄiugali.Quedã bona data ſunt a deo qᷓ̃ ꝓꝓter
ſeappetẽda ſunt vt ſapia. ſalus.amicicia. Quedã vo
ꝓter aliud neceſfaria.vt toct rina.cibus. ⁊ ↄiugiuʒ.

go ſunt rationes oſtendentes matrimonium vel qͥd
ſui eſſe in genere honeſti. ¶ Ad illud ergo qð ohijci
tur ꝙ eſt ꝓpter aliud appetendũ.pdᷣm ꝙ loquit᷑ ra/
tione boni cõfcrentis qð ibi eſt¶ Ad illud qð obij/
citur de hicronymo ⁊ ad rationes ſequentes ſoluen/

dũ eſt ꝙ nõ eſt pure bonum ſ aliquid babens admi

xtum.⁊ quia bonũ iſtud eſt medicinale.ideo bonuʒ
non fit malũ ꝓpter malum quod ibi cſt.ĩmo curat et

excuſat malũ.nõ vt nõ ſit penale.⁊ ideo eſt ibi vere/

cundia ⁊ tribulatio.ſed ſolum non vt ſit culpabile

ſicut patebit infra.

¶ Oe numero 2 ſut cientia bonoꝝ matrimonij. ⁊ aſſi/
gnant᷑ ab aug.tria bona in libo de bono ↄiugali.ſ. fi⸗

10

des pꝛoles ⁊ ſacramẽtũ. Pꝛimo videt᷑ ꝙ hic ſit defe-

ctus. Ham pꝛeter boc eſt in ↄpiugio mutuũ obſequi/
um.⁊ hoc quidem aliquod bonũ eſt ſicut dicit᷑ Ccci
iiij. Melius eſt duos eſſe q; vnũ.et nõ eſt aliqͥd iſto/
rum.S ⁊c. ¶‚ Item iſta tria cõpetũt matrimonio vᷣm
ꝙ eſt in officiũ.ſed matrimoniũ nõ ſolũ eſt in officiũ
ſed etiã in remediũ.ergo vident᷑ plura eſ e. ¶ Item
bonum pacis eſt aliquod bonũ.imo maximũ bonuz
vt dicit aug.ſed boc eſt bonum quod frequent᷑ facit
ↄpiugiñ.g inſufficiẽter enumerat.Si dicas ꝙ enume
rat ea que ſunt bona matrimonij nõ vt freqnterſᷣ vt
ſp. Obꝭ. qꝛ nec fides nec ꝓles ſꝑ ẽ i mrionio¶ Sʒ õ

ſgan

Pthi
ſine
rpthan
zinside,

eileä
ſancest/

isſcen
ncpdn
chilon
ngte

hhrun
entp⸗
(beantn
ponüpis.
latnocunm
Ntanineg
Mineaſee⸗
kepiripi
noniñbobe
ſindo. n

oſetts⸗
iidckeri⸗

Peſteſbete
otanaun

onebonibe

Nedcteshl
Aaltergt⸗

ſiſſtuuzinea

ſtiß natrino

Artatisin⸗

fantöeinee
ſſen gic

uit vnlace

m Ebon⸗

gbonabe
loheerpar na
Ctranegun
Ahneſoic

hüi

nhlienh

yſnali⸗
(Aulinigbabe

fidebonoſe
fnunißinſa
iſeſtofie
rcigtio i
ctaumt

n

umigtt
mäge,
mmgie
gatmag
damnit N
icntiͤniet⸗
inrene
Hicumtdsn
S
Serst
Gange hnn
Cticman

rdckhi

uſtſre

viqdet᷑ ꝙ ſupflue. quia vnius rei vnicꝰ eſt finis. ergo
ſi matrimonin ſacramentũ eſt vnũ.ergo vnũ dʒ ba/
bere pꝛincipalem finẽ.g̊ vnũ eſt bonũ eius.qꝛ bonuʒ

11

⁊ finis idẽ. ¶ Itẽ nibil dꝛ eſſe bonũ ſuiipᷣius.ſ̊ mr̃i-

monium eſt ſacramentũ.g ſacrm̃ nõ ẽ bonũ mrfimo

nij. ¶ Item nihil debet ↄnumerari ſuis ꝓpꝛietatibꝰ.
ſed ſides ⁊ ꝓles ſunt ↄditiones ⁊ ꝓpꝛietates mr̃imo
nij. ſacramenti. nõ debẽt diſtingui neq; ↄnume/

rari cuʒ bono ſacramẽti.Si dicas ꝙ ſacrm̃ aliter ac
cipit.ſ.ꝓ ꝗpꝛietate matrimonij.querit᷑ que ſit illa ꝓ
pꝛietas.⁊ quare magis ſibi apꝛopꝛiauit nomẽ ſacri
¶ Reꝛ dom q numerus ⁊ ſufficientia bonoꝝ mr̃imo

nij põt accipi a ꝑte cauſe inſtituentis ſiue efficientis
2⁊ ſica triplici pꝛincipio.a dictamine.ſ.nature.vt vir
cubet cum muliere ad ↄſeruationẽ ipᷣiꝰ nature.⁊ ſic

ẽ bonũ ꝓlis.A dictamine rationis recte.vt vir cim
ſua ⁊ nõ cum alia cubet muliere.⁊ ſicẽ bonũ fidei.A¶
dictamine gratie.vt ſignificet᷑ vnio dinine nature et

bũane.⁊ ſic ẽ bonũ ſacramenti. Põt etiã accipi a par
te pꝛincipali ↄſtituẽtis.⁊ G̊ triplłr.qꝛ ad boc ꝙ matri‚
moniñ habeat eſſe cõpletũ tria ſunt neceffaria.ſ.in/
ſtitutio.vſus.⁊ fructꝰ.Roõne inſtitutiõis eſt bonum

ſacramenti.rõne debiti vſus bonũ fidei.ratione fru/
ctus ↄferẽtis vſum eſt bonũ pꝛolis.⁊ ſic patet ꝙ eſt

triplex bonũ. Poteſt deniq; accipi a parte finis mo/
uentis ſiue terminantis.⁊ hoc vel qꝛ ad bonũ vel qꝛ

ptra malum. Quia ad bonum.cum triplex ſit eligẽ/
Adum bonum.ſ.honcſtum. ↄferens.⁊ delectabile. Ra

tione boni boneſti eſt fides.rõne cõferentis ꝓles.rõ
ne delectabilis eſt ſacrm̃ ſᷣm ꝙ ſuꝑiꝰ eſt monſtratũ.
Ael aliter.qꝛ ↄ malũ ↄcupie que bʒ in ſe triplex ma/
lũ.ſ.fluxuʒ.inoꝛdinationẽ.⁊ faſtidiũ. Contra fluxuʒ

eſt in matrimonio vnio ſingularis.õ inoꝛdinationẽ

vnio vtilis.ð faſtidium vnio inſeꝑabilis. Ratiõe ſin
gularitatis in vnione eſt fides.ratione vtilitatis pꝛo

les.ratiõe inſeꝑabilitatis ſacrm̃.Et hec tria ſignt tri

plicem ꝓpꝛictatem vnionis cbꝛiſti cũ eccleſia.quia.ſ.

vnit᷑ vni.⁊ quia ex ea filios generat.⁊ qꝛ nunc ſeꝑa⸗
tur. Ex his patent obiecta.qꝛ cõnumerant᷑ nõ quecũ

12

1* .
4

13

¶ De neceſſitate boꝝ triũ bonoꝝ.vtrũ.ſ.ſint de necKita
te ſacramenti.Et ꝙ bonum ſacfi ſit de neceſſitate di
cit aug.⁊ hr̃ in litera. Sacrm̃ ita inſepabilit᷑ cõiugio

3

ti non eſt bonũ.aut neceſſario ineſt.

bona ᷣ q̃ communia ſunt ſtatui nature coꝛrupte.

io nec pax nec obſequiñ nec bonũ qð accipit᷑ inqtũ
eſt remedium inter bec bona ↄnumerant᷑.ſᷣ bec tria
bona ſolũild lll q obẽ ꝙ ſuꝑfluũt.qꝛ vnus finis
⁊c.d ꝙ vnũ ẽ bonũ pᷣncipale ⁊ inſepabile.ſ.ſacram̃/
tale vinculũ.⁊ alia ſunt huic annexa.⁊ nihil impedit
ꝙ aliquid habcat vnũ pꝛincipalem finem. ⁊ plures

vtilitates adiunctas. Patet etiam rñſio ad illud q

obẽ de bono ſacramenti.nã ipᷣa vnio dicit᷑ ſacrm̃ ma
trimonij.ſ inſepabilitas vnionis dicit᷑ bonũ ſacram

ti ſiue ſacrmñ quod eſt bonum matrimonij. Rõ autẽ
quare cõditio inſeꝑabilitatis vendicat ſibi nomen
iſtud eſt.qꝛ matrimonio eſt cõſbᷣalis ⁊ coſequẽs ißnm
inſeꝑabiliter. nõ ſic alie conditiones.⁊ ſic patent ob⸗

lecta.

5

¶ Queſtio. ij.

beret vt ſine illo eẽ nõ videat᷑. ¶ Itẽ rõne vẽ.bonuzʒz

ſacramenti eſt ratio inſeꝑabilitatis.ſ̊ inſeꝑabilitas

q̃ rei ſemꝑ ineſt eſt neceſſitas.aut ò̊ bonũ ſacramen/

ꝓPlis de necitate cõſequat᷑ matrimonium vꝛ.qꝛ dicit
aug ⁊ habet᷑ in ̃a.ꝙ qͥ venena ſterilitatis ꝓcuraue

rint nõ ſunt cõiuges. ¶ Iẽ rõne vi/qꝛ inſtitutu fuit

de ſba. ac.

cit᷑ ↄditio pᷣꝛia bone

⁊iõ q;uis ñ ſit ibi h bonũ.p ſe alia bona.ſi ãt
Wmo ſtetiſſet. tunc ſemꝑ fuiſſet hoc bonũ.qꝛ tm̃ fuiſ
ſet in officiũ.⁊ boc bonũ nõ deeſſet.quia nulla eẽt ſte

ſine oĩ culpa. Scdo qr vtꝝ coitus ꝓpf᷑ foꝛnicationes
vitãdã poſſit eẽ ſine oĩ pctõ veniali.Cęrcio vtꝝ coi

mr̃imoniũ ad treſcendũ multipliczdu. Sfruſtra
ſi boc fine caret. ̊ nõ põt eẽ oĩno fr

S⁊c̃. ¶ Itẽ qꝙ bonũ fidei ſit de neceſſitate ſacramẽti

₰

dũ aliã accipiat.nõ eſt ſacramẽtũ. ᷣ eſt ꝓpte
ctum fidei. &O ⁊c. ¶ Itẽ rõnce vꝛ.qꝛ lʒ ex cã foꝛnicatio

vr.q; dicit aug.ꝙ ſi qs ↄſentiat in aliquã vt poſtmo
ter defe

nis matrimoniũ diuidere.ᷣ nõ liceret niſi fides eſſet

pñti eſt mr̃imoniũ ctũ.⁊ tñ illo tranſeunte ad reli/

. 7c. ¶CLontra. ꝙ ſacramẽtũ non ſit de ſuba
matrimonij vr.qꝛ ſi aliquis ↄhat cũ aliqua ꝑ vᷣba de

Eoe⸗ põt nubere. nõ erat ibi vinculũ inſepabi

le. ¶ Itẽ ꝙ nec fides videt᷑.qꝛ mr̃imoniũ põt eẽ int᷑
ppetuo ↄtinẽetes.et ꝑõt eẽ inter incõtinẽtes.qꝛ neut᷑
cñ alio æl alia põt cõtrabere. ⁊c. ¶ Itẽ ꝙ ꝓles nõ

um ratũ.ſi pꝰcoierũt fuit
nullo pacto rumpit᷑.S ⁊c.

iſta ſunt de necitate mr̃imonij.ꝑ ↄñs ⁊ ſacr̃m.ᷣ alia

duo bona q̊dammõ ſuna de eſſe.q̃dãmõ de bene eſſe

Si em̃ loqmun qtũ ad mr̃imonij vſuʒ ſic ſunt de bñ

eſſe.qm̃ vſus mr̃imonij abſq; bis eſſe põt. ſicut tota
die eſt. et nõ ſolũ abſq; bis ſ̃ etiaʒ cũ ſuis oppoſitis.

ſit 8 necitate vꝛ.qꝛ mr̃imoniũ eſt inter ſteriles ſic pʒ.
FP nõ eſt bonũ ꝓlis. Querit᷑ ; qͥd ẽ qd dicit aug. q;
nõ ſunt cõiuges.ſi em̃ pᷣus cõſenſerũt fuit mrfimoni/
ſummatũ.ſᷣ h̊ nullo eaſu.
1. Rſicut tangit mgt in
in Ĩa.⁊ accipit ab aug.cũ ſint tria bona mr̃imonij.ſ.
fides.ꝓles.ſacramẽtũ.vnũ.ſ.ſacrm̃ ẽ de necitate ma
trimonij. Sacrm̃ em̃ venit ex mutua obligatõe.⁊ di
nina inſtitutione.⁊ ſigtione illius vnionis.⁊ iõ quia

Vñ ſterilitatis.⁊ aboꝛſus ꝓcuratõ.⁊ fidei fractio.nõ

diſſoluũt mr̃imoniale vinculũ ↄᷣctũ.Si aũt loqᷓmur

q'tũ ad matrimonij ↄctũ qͥ ẽ ꝑ mr̃imonialẽ ↄſenſuz.

fic põt eẽ Zctus abſq; his duobꝰbonis.vtputa in ſte

rilibꝰ ⁊ incõtinẽtibꝰ.Sʒ qñ ſub tali pacto ↄſentit᷑ vt

ꝓlis ſterilitas ꝓcuret᷑ vel vxoꝛ alij ꝓſtituat᷑.tũc em̃

nõ eſt ↄſenſus vl pactio mr̃imonij.ſᷣ potiꝰadulterij.
cñ directe repugnet inſtitutiõi mr̃imonij.Sʒ carẽtia
ſiue abſentia hoꝝ duoꝝ nõ repugnat.qꝛ fides venit

ex recto mr̃imonij vſu.⁊ qꝛ pñt boies abuti ipo. iðo
poöt deeſſe fides. Siliter ꝓles venit ex fructu vẽtn. 2

qꝛ ſteriles pñt eẽ vł natura vel arte.iõ mr̃imoniũ Hᷣ
bono põt carere. (ald illud & qd obꝛ ꝙ ſacri bonuz
nõ ẽ in mr̃imonio añ carualẽ copulã.dd.ꝙ falſuzʒ ẽ.
qꝛ eſt inter cõiuges inſolubile vinculũ.nec ſoluit᷑ niſi
p moꝛtẽ ſpũalẽ.ſicut pꝰↄſummationẽ ꝑ moꝛtẽ coꝛpo
ralẽ. verũ ẽ tñ ꝙ nõ ẽ ibi ſacrm̃ ſᷣm ↄpletã ⁊ plenariã
rõnẽ Aid illud qð obẽ ꝙ fides ñ ſit de necitate.qꝛ q̃

ſic oſenſit vt tñ aliꝗ ducere poſſit.pꝰnõ õbit.ddᷣm ꝙ
boc nõ ẽ tm̃ ꝓpt᷑ defectũ fidei ſ̃ etiã pt᷑ defectũ ſacri.
etuo.⁊ qꝛ in pactiõe inerodu/

ꝛ nõ vult iſti viũgi ꝑt
fbone dei. nec ꝓpt infidelitatẽ ſoluit
mr̃imonij ſacri.ſ̊ ſoluit᷑ obligatio ad reddẽdũ debi
tũ. ¶ Ad illud qd obꝛẽ de bono ꝓlis ꝙ ꝓpt᷑ bᷣ̊ inſtitu/
tũ eſt.d ꝙ nõ tm̃ ꝓpt᷑ h̊ ſᷣ etiã in remediũ ⁊ in ſignũ.
is ñ ſit ibi bonũ. pñt tñ eſſe alia bona.ſi ãt

AVrllitatis peaeaean.
Onſequent q;tũ ad ſcᷣm articulũ q̃r de ex⸗
cuſatioe actꝰↄiugal ꝑ bona mẽimonij.Et cũ

2

tiõis vitandr. ⁊ ca plis pcreãde.circa ̊ ſcᷣm Hᷣ tria.

tria qᷓrunt᷑. Pꝛimo q̃r vtrũ coitꝰ ꝓpter ꝓlẽ poſſit eẽ

rech vxoꝛe cõ ↄcupie ſatidge ſit ſo petm̃ moꝛtale.

15

+R

–

det᷑.quia dicit aug.de bono ↄiugalitt habet᷑ in lite/
ra. Coniugalis ↄcubitus generande pꝛolis gratia ñ

babet culpam.

tutum.⁊ ↄfirmatũ ꝑ pꝛeſentiam ſuam ad nuptias.ij
Job.⁊ approbatũ ꝑ reſponſionem ſuam Mat.xix.
Sed ſancto poteſt hbomo ſancte vti ⁊ ſine pęccato.

cum hoc ſit maxime cauſa bꝛatiebale 2c. Q Itẽ oẽ=ẽ
i.

quod deus pꝛecipit poteſt fieri ſine peccato.ſed deuſ
pꝛecipit pꝛolem ꝓcreare Gene.ij. poſt lapſum. ergo
poſſibile eſt hoc facere ſine peccato. ¶ Itẽ nulla po
tentia eſt mala de ſe. ergo omni potentia bene poſſu

mus vti.ſed potentia generandi eſt potentia nobis
data. ergo poſſumus ea bene vti.ſed bene vti ſiue me
lius nõ eſt aliter ꝙᷓ ad illud ad quod eſt. ⁊ m ꝙ ad il

lud eſt. hoc aũt eſt cum cognoſcit vxoꝛem ꝗpter pꝛo/
lem. ergo ⁊c. ¶ Contra. Omnis delectatio immode-
rata eſt peccatum.quia vbi eſt defectus modi eſt ma

lum culpe. ſed in coitu eſt delectatio immoderata eti

am quando coit quis cauſa pꝛolis ꝓcreãde.& eſt ibi
peccatum. ¶ Item omnis delectatio in qua puertit
rectus oꝛdo eſt peccatum.ſed in coitu ↄiugali eſt de/

lectatio in qua anima abſoꝛbet᷑ a carne etiam cũ co/

it ꝓpter hoc.ergo⁊c̃.¶ Item omnis actus in quo ra

tionabiliter homo erubeſcit eſt peccatum vel fedita

tem babet. vt purgare ventrem.attamen non ita rõ/
nabiliter de hoc erubeſcit qͥs.qꝛ nõ debet homo eru⸗/
beſcere de pena ſed de culpa.ſed in coitu cõiugali ra/
tione vel amoꝛe pꝛolis erubeſcit.⁊ nullo modo coꝛã
alijs faceret. eſt peccatum. ¶ Item ois coitus in qᷓ
regnat libido eſt pctm̃.ſed in actu ↄiugali ꝓ generã/

da pꝛole regnat libido.qꝛ dicit Aug.ꝙ peccatũ non

tranſmittit ad poſteros ꝓpagatio ſed libido.& .

Item omnis actus qui eſt neceſſario oꝛdinatꝰ? ad
culpam eſt pctm̃. ſed hic eſt in coitu ratione pꝛolis.

qꝛ ↄtrahit pꝑctm̃ pꝛoles. in actu cõiugali ſempꝑ ẽ pꝑec
catũ.¶ Itẽ vbicunq; eſt actus ↄiugalis neceſſe ẽ pᷣ⸗

ta ſaltem veniꝗlia.ꝗ̊ ſꝑ coitus. ꝓpter pꝛolẽ eſt pecca/
tum veniale.
prter pꝛolis bonu. Aut excuſat a pctõ quod eſt. aut a
pctõ qdð nõ eſt. Mon a pctõ qdð non eſt nec fuit. Si a

—

rit ꝓ quanto dicat᷑ mfimoniũ excuſare coitum. cuz
ois oꝛdinatio q̃ cũ vxoꝛe br̃ poſſit etiã haheri cũ alia

muliere.⁊ ita fit libido ⁊ pꝛuritus ⁊ carnalis actus

in cognoſcendo vxoꝛem ſicut etiam aliam muliereʒ
vel pene. (h dim circa hoc qͥdã errauerũt dicẽ
tes ꝙ in actu generatiue non eſt culpa niſi ꝑ exceſſũ.

tſicut in actu nutritiue.Alij errauerũt dicẽtes ſp eſſe
peccatũ.⁊ nullo mõ excuſari.imo ꝓpt᷑ pctm̃ mrioniũ

viciari nõ viciũ excuſari.malũ em̃ inctũ bono ipᷣm vi
ciat.nõ ccõuerſo bonũ malũ excuſat.Et pᷣmi qͥdẽ nõ
intellexerunt moꝛbũ quõ.i.infecta ẽ vis generatiua/

Scdi vᷣo nõ intellexer̃t ſacrm̃ eẽ remediũ vt medica

mentũ qd nõ viciat᷑ a moꝛbo.ſed econtra moꝛbũ ſe/

dat.iõ q recte credunt videntes moꝛbũ ⁊ remedium
dicuũt actũ giugij ꝑ ſacrẽ̃m excuſari tanᷓ moꝛbũ ꝑ re
18 mecdiuʒ. Si qͥs aũt velit rõnẽ moꝛbi ⁊ remedij intue
tri.põt patere ſic. Pꝛimũ quidẽ oĩs actus in q̊ͥ regnat

pꝛuritus libidinis adeo ꝙ abſoꝛbet᷑ rõ.⁊ hõ efficitur

totus caro. eſt gaus. xeoꝛain atu, 2 getus in j qusn

((MDneſtiolj. dn
¶ Ꝙ° coitus ento r eſre ſine omni culpa vi

. Item ratione videtur. matrimoni
um eſt ſanctum ⁊ bonũ.quod patet.qꝛa deo eſt inſti

oꝛdinatiõe exerceri nõ põt.ſicut in eadeʒ glo.tangit᷑.

dã ẽ qͥ dicit deoꝛdinationẽ creature ad creaturã.ſiue

5mÿ potius econtra pᷣceptũ qd ẽ potẽtiꝰ⁊ ſuꝑiꝰfecit abſ

cedere motus in carne.ſed pꝛimi motus ſunt pecca/

tẽ ſi matrimoniũ excuſat coituʒ; ꝓ

pctõ qð eſt. ̊ aliquod eſt ibi peccatũ.¶ Juxta boc qᷓ

tutn eſt de ſe puertit᷑ regnũ aĩe. ⁊ oꝛdinatio qᷓ eſt in vi
ribus aĩe. ̃m quã oꝛdinationẽ attendit᷑ iuſticia que/
dã q̃ nõ tm̃ eſt in oꝛdinatiõe ad alterã.vᷣ in oꝛdinati⸗

one viriũ aie ad ſe.ᷣ hoc eſt in actu cõiugali ſieut ex-
perimento pʒ. ⁊ ſancti dicũt.maxime aug.⁊ oꝛigeñ.⁊

in glo. tangit᷑.j.ad Cod.vj.qui foꝛnicat᷑ in coꝛpꝰ ſuũ
peccat.glo.Hic ꝓpꝛie ſeruit aĩa coꝛpi intm̃ vt ipo mo⸗

mento ⁊ exꝑimento huiꝰ ſlagicij nihil cogitare bõi li
ceat aut intendere.qꝛ mẽtẽ captiuã ſubdit ipᷣa ſub/

merſio ⁊ abſoꝛbitio libidini. In huiꝰ aũt deoꝛdina⸗
ttonis arbitriũ plurimũ facit erubeſcentia nature qᷓ
mendax eẽ nõ poteſt. Erubeſcit aũt motũ illoꝝ mẽé
bꝛoꝝ ⁊ actũ tanto plus quanto eſt melius oꝛdinata.
⁊ ſic pʒ q actus ille de ſe eſt moꝛbidus.qꝛ ſine tãta de

Ecce igit᷑ qualiter poſſumꝰvidere moꝛbũ.Remediũ 19
aũt intueri ſic poſſumꝰ.Quidã em̃ ẽ actꝰ qͥ dicit deoꝛ
dinationẽ mẽt ad deũ.vt ydolatrare ⁊ ꝑiurare.qui⸗

vniꝰad alteꝝ.ſiue eiuſdẽ ad ſe. Pꝛimꝰẽ malꝰ⁊ moꝛ/

bidꝰ.m ſe.⁊ nullo mõ pᷣt fieri bñ.nec diuio madato
nec alit. Scᷣs vo qꝛ nõ hʒ eẽntialẽ deoꝛdinationem
põt ꝑ diuinũ imꝑiuʒ oꝛdinari.vtpote cũ deꝰ pᷣcipit oc
cidere hoĩem.cũ eccia pᷣcipit rẽ alienã accipe.cũ etiã
inſpirat ſeipᷣm occidere.ſicut ſamſon i quẽ irruit ſpi/
ritus dñi Judieũ.xvj.ꝑ hũc modũ oꝛdinauit coituʒ
oʒee cũ młliere q̃ nõ erat ſua vxoꝛ ꝑ dei mãdatũ.Sed
qm̃ actꝰ iſte cõiugalis nõ oibꝰ debebat pᷣcipi. ꝓuidit
diuina diſpõ illã deoꝛdinationẽ oꝛdinare nõ ꝑ man/
datũ ſ ꝑ aliquẽ ſtatũ.⁊ ꝑ ſtatũ qui eẽt ſignũ illiꝰ cõ/
iũctiõis ꝗᷓ erat oꝛdinata ad ↄcupie remediũ.⁊ ita per
ſacr̃m mrimonij.qd qꝛ bʒ rõnẽ medicine potiꝰ excu/⸗
ſat qᷓ; viciet.ſicut cũ dñs pꝛecepit hebꝛeis vt vaſa egi⸗
ptioꝝ abſpoꝛtarẽt. abſpoꝛtatõ nõ facit pᷣceptũ malũ

poꝛtationẽ bonã ⁊ meritoꝛiã ꝗᷓ als eẽt eulpabil ma
la. Scti igit᷑ ⁊ omnes catholici dicunt coitũ ꝑ ſacrin
mr̃imonij excuſari a culpa moꝛtali.maxime añ gra
lis fit. Sed de mõ excuſandi eſt duplex opinio.qa
dã voluerf̃t dicere ꝙ excuſat᷑ a culpa moꝛtali ſ nõ a
veniali.qꝛ moꝛtale fit ibi veniale.Alij dixerũt ⁊ P vꝛ
ſentire aug. ꝙ cũ deꝰ pfectũ det remediũ moꝛbũ.et
qũñ gra plis coit᷑.pᷣt eẽ ſine oĩ culpa.⁊ ̊ ẽ mag ↄſonũj
rõni ⁊ pietati fidei.⁊ ↄcedẽde ſũt rões ad h. Si tñ H
intẽtio duret a pᷣn vſq; in finẽ. x Peicten ad ali
ud mẽs.qð tñ ẽ valde difficile. . dillð ꝙ eſt ibi 20
imoderatio.deoꝛdinatõ.erubeſcẽ ia ⁊ libido.dð ꝙ B
qᷓ̃tuoꝛ pñt eẽ cirea actũ rõis aut ſenſualitat. Sʒ circa

actũ rois ſꝑ faciũt culpã.qꝛ faciũt malũ ſᷣm ſe.Si at

ſunt circa actũ ſenſualitai exñte oꝛdiatiõe circa actũ
rõnis.tũc iſta cedũt in penã.⁊ ſic eſt in poſito. Maʒ
ꝑ virtutẽ ſacii rõ oꝛdinat᷑ vt moderate velit ⁊ oꝛdia⸗/
te ⁊ boneſte.nec de illo actu erubeſcit hõ qꝛ vult filios
ꝓcreare.nec in pꝛia volũtate appetit ſᷣ caſta. Sʒ ni
ſi intueniret remediũ mr̃imonij.tũc eẽt inoꝛdinatio.

nõ ſolũ in ſenſualitate bᷣ etiã i rõne.⁊ ſic ſꝑ eẽt pctm̃.

Vñ iſtis q̃tuoꝛ medijs oñdi pᷣt ꝙ actꝰ gnatie ẽ petij/
niſi excuſeti Ad ill qd obẽ ꝙ eſt cã pcti. dð ꝙ falſũ
eſt. qꝛ act?ille vm ſe nõ ẽ cã niſi plis.ſed rõe pᷣme tñſ-
greffiõis plẽ gñari ñ ↄtingit ſine culpa ſua ñ gñant.
qꝛ nõ ꝓpter culpã gnant᷑.ᷣ ꝓpt᷑ culpã pmi ꝑentis na
ſcit ples peccatrix. Ad ũllð qd obꝛ de pᷣmis motibꝰ ⁊ 2

H

1

põt dici ꝙ añcedũt actũ ↄiugalẽ.nec ſꝑ ſunt peccata

vtputa qñ ſurgunt ex cogitatione oꝛdinsta. vtpote

.

S

dong
netrino⸗
etelunt
nchhech
Gſtan
trtet
ginacis
futumn.

4

4

ſamgit
Eſta
gudict
ctzapil
zoangll
Nainns⸗
(o wiite
ſchanas
ſpdvlgont
ſinepecat
rerthCul
llee gvita
ingrecinin
nonentend
golcunt.
holounte
nialoa co
ſomicaton

pellkin⸗
Minorguna

tprlvsta
Nl Jyfrni
inecgcri
onioviti
Nenten
Aqnoge
cweaſer
minsbom
itutnck
Amnoregeon
feptinente
teſcnun

breneccet
Ateſtbe
gallgt Ou
tteſea
uſtonpiu
maongli
eülane⸗
heruſtt
petgtnirch
utone
Aeudipg
cofmit
ſctenn al
ityrea
(
ra

abꝛabain cogitaret cogne
niin Lolem. 2 tunc ſi coghoſecre vxoꝛem vt aecipe-⸗ n ðð
an 5 A id ild auodleim. moucret non peccaret. riutn et ideo veniale peccatumm.e HH
mun ſ Hon eng ho ageſnedim peccato excs Aa ülud quoch ee e in boc oꝛdinatur.
äſpanſ matrimonium interueniret. ? qð alias cſſet ni im eſt. dico ꝙ atinentiam ſern nentia ꝙ maius⸗ 32
eien remedium õä diſterchti moé ſeg non pꝛol en rebet cruare otingit ſine R 27
ilanfi ta. Hoc em̃ eſt in anenmacienoni r Ai are otinentia nas K A n andeon obijcitur 28
ini nochcunreret alia vo liberant releaime Bon el tgeus amninoꝛ, aleer ſne eulna di
Wüdn m quis eſt lapſus. ꝓ tan erant a peccato in quocd icie ratione cuius ten a maioꝛi.qꝛ ibi eſt actꝰ iu
Zl quia actus de ſe in dr Fiuang aũt pꝛeſtat remedium ris continentie. etur excuſat᷑.non röne amg
ntupecr. ES “ ¶ Queſtio.ij. „ gebſit ſi coire cum vxoꝛe ratione ↄcupi „ —
sabtint Atruʒ coitus coniugalis canſa ſ. „ e 2 bab nogale pctĩ: Et ꝙ nõ vid piſcẽtie ſacian/
tnagfta de poſſit eiſe ſine omni pctõ ve ornicationis vitan / tiane * in Ira. Coniugalis ↄcubi get. aꝛ Aug. vicit
Nntiſni W dn Aug. ? habe ere venial ce w no vicet. aneſen eg cun oine⸗ pterthon: fice vcupie ſa
cicfun ieti ↄcupiſcentia vtunt᷑ inuicem ocqubd giugati lectan in voiru noenmigekettongt .
e Nrl creandi liberos k inuicem vltra neceſſitateʒs ari in coitu ↄiugali rati pᷣm videt᷑ ratione.qꝛ de ·
untinmg Pen iberos. ponam in his ꝓ qui ceſſitate,z c oitu ↄiugali ratione boni matrime d de.⸗
e dicimus. dimi lam in his ꝓ quibus quotidie atum non eſt. nec ve boni matrimonij pec
mnugen ſe C¶ 8. dimitte nobis debita noſtra. ¶ quotidie voluntas act? nec velle delectari. qꝛ ſi actꝰ b ij pec
Puecmme⸗ Sen vij. iterum reuertimini in i ta ¶ Item. j.q ad; bo nõ ꝓp bona. g vr c. ¶ 3 bonꝰ? et
athanas imini in idipᷣm ne te onõ ꝓpter deũ ᷣ ⁊c. ¶ Itẽ qͥ delectat᷑ in ci⸗
hinadun tite . ꝓpter incontinentiam. tentet vos nõ peccat n Pter ipᷣm cibñ qꝛ boni ſape in ci⸗
ds indulgenti nentiam. hoc autez dico m õͤ peccat moꝛtaliter. pari rõ ũ qꝛ boni ſapoꝛis õ.
taiddi ſi gentiam non ᷣm imꝑi autez dico hm no ſit moꝛ oꝛtaliter. pari rõe cũ dele apoꝛis 6.
* ine peccato ſi ꝑium.ſed ſi meritoꝛiũ eẽ ſit moꝛtalis. ſi vult delectari nõ delectatio ↄiugał
orädtr beret i c vxoꝛem cognoſce itoꝛin eet. Contra. dicit auã ectari nõ peccat mo Lar.
E et indulgeri erũetiã pꝛeci ere poſſet. nec tĩ Contra.dicit auẽtas ⁊ hr̃ in l peccat moꝛtalit.
niginntti olee. & vi geri wrũetiã pꝛecipi tm̃ de toꝛ vxoꝛis eſt adult 82 bf in l̃a. Aebemens ama.-
“ e. vir qui co pꝛecipi. J8o Greg. dicit ſux l. vxoꝛis eſt adult᷑.ſj qᷓ a. Vebemens ama-
misigimnt ingredi niſi la ognouit vxoꝛem reg. dicit ſup lectet in i ult. q amat vxoꝛem ꝗpt bocv ⸗
Gigem ingredi niſi lauet᷑ oꝛem non debet eccleſias Aolt ipſa eſt ehemes amatoꝛ. ꝛc k boc vt de
ocicatd non extendi a k. Et poſt dicit. ha „ Aanſtief laz Aolupta Ees amatoꝛ. ⁊cc. ;
ng i ad eos qui vxoꝛes nc conſtitutione,z re ptates qᷓ de meretricũ amplexib Itẽ Hiero,
No inini gnoſcunt. ergo ali qui vxoꝛes ſolo a enge re damnãde ſunt. ricũ amplexibꝰ capiũt i vro.
o ali es ſolo amoꝛe lis co. ade ſunt. ¶Itẽ mplexib? capint i vxo·
inn ei nolcunt canſa den anin a amplioꝛ eſt in Dis qui o petere ſola Wlecratione eſt 6Arn⸗ velle coire ſiue ap
imie Seeo A Rinmebanetoten⸗ c tach peredlt in ecees nent aceomachs
ai fomicgtion ein Went un oanoſert ad vitandens vir vecr ſolae Wrcenetonerm nerif. ſeut c comedit
emmg impellit᷑.ergo vtit᷑ remedi a carne. ant non. Sinõ lect oꝛtale.¶ Item q onem. tunc eum comedere
tintn qua din eees vene i ercra af re Kuls a deic al fn Patr kainr de⸗
Eaun npu ne talis non en ſine pets 6 H ed Ms tiadt ak fallk frui veens. Reies
üſtiun uf. Infirmitas carnis excipi FS c. ¶Contra. au ſerã tꝙ q̃ finalit᷑ cognoſci 2c. 6KRK d . 29
Ptttmiun nij ne cadat in Sarnn i p bonum kanerfiwo⸗ ſr delectationẽ qᷓ dr Ae dſere xoꝛẽ vt bẽat illã mi 2
– ree vigdommhrn 1dcckl. ſec cum coit cauſa foꝛni ⸗ taliter.q illã ponit tanq; finẽ zn peccat ſemꝑ moꝛ.
ni, Aeerxaun Glore Koaer rrbrobnofttraſnang
A uolerchinde eſt ꝓpter foꝛni eee e pctõ.ſed ↄi e. e E i.ficut de aliq̊ q̊ͥ finaliter pᷣdi xlectato⸗
eiamidhn itum eſt amare ↄtinenti es. g magis licituz ?· p enialiter. Ad h̊ em̃ ꝙ ↄiugal coitꝰfit ſi
Re tiam ꝙ; ple E pctõ neceſſe ẽ ꝙ illa delectati ↄiugal coitꝰſit ſine oĩ
ng re ↄtinentie ſeruande. ¶ oteſt ſine pctõ. ergo qͥ amo ceat rõni. Taãta em̃ eſt vtauf placeat imo diſpli⸗
Huten,an . e ſeruande eſt ſine pctõ. ergo qͥ amo pbetie m i eſt vtauferat vſũ rõis ⁊ ſpũm pꝓ
eeaG tie ſernuande nᷣ ¶ Item qui coit amoꝛe ↄtinẽ pbetie ſm illud tps.et iõ nõ põt tũ. rõis ⁊ ſpꝛim ꝓ
isnboi biti in altero non peccat. moꝛe ↄtinẽ̃ iõ ca nõ öt qs 5 2et iõ nõ põt tũc referꝛi i um ꝓ
tint itum vxoꝛi ne in foꝛnicatie cat. vt cum reddit de- alijs d pot q́s bene vti voledo nolẽd iin deu. et
issote 8 debet eſſe ſollici tionem labat᷑. ᷓ ſi nõ ma alijs delectationibꝰ qʒ ſenſus pñt a lédo. nõ ſic ẽ de
elion 24 fu 1elekus e all n labat. ſinõ ma ⸗ ñũ. Eñ ſ ionibꝰ qᷓꝝ ſenſus pñt a rõc actu referriꝭ
zirliekmf ua. patet æc. ¶ R don iena coneinentia ; de Añ ſᷣm bos aliud eſt delectationẽ qrer referri
n s aange Aror N engantis caufſommnti,⸗ Aar vehlacrese, wlerse Pab mettmmanat.
eniſti ro vt reddat vebi ant in altero. Si in alte babili venial tereiũ ẽ pfectiõis. Et h oztak.
chticſiin erculat. Duf is matrimonij. ideo o e. Doeenn/ vxoribꝰ iocari ⁊ etiã .licet em̃ viris cun
de at᷑. Qui vo coit cauſa j. ideo omnino a cul . ari ⁊ etiã delectari.⁊ veniale c.i s cum
mrolfucn cſo peccat venialiter. quia di vitandeine nereferie in ri pecci neroporer ommne delectatio⸗
ee Aut ſi no quia aut pulſat᷑ eferꝛe in deũ. peccãt tñ veni⸗ . ectatio/
is nrutttin n pulſat᷑.e pulſat᷑ a carne. a t tñ venialiter. MN rari
ſrt uiſin nec com . exquo tam̃ vult atura eſt moꝛtale iſi ita t Allrere⸗ ec ſp frui cre
ccompellit᷑ debitu vult ꝓcreare pꝛolem. ſi⸗ niſi ita ponat ibi finẽ ꝗ etiã faci reE
ae ibi. ⁊ ideo peccat.& 5reddere aliqua ſupfiuitas emſit iotra deum eſſet. tũc em̃ ponit finẽ g etig faceret
itnenin, bere ne ſitis cat. Et fi tu obijcias ꝙ li s oſt non eſt ſimile de pꝛcdicatione qᷓ ẽ ltimũ ibi. And
WG lat. ſic etiaʒ ſů cias ꝙ licet bomini bi⸗ . x pꝛcdicationc q ẽ opꝰ pᷣuilegiatũ
haig petat. non eſt ſimi a ſine pctõ coire ne foꝛnicani ppter boc eſt ali opinio ꝙ q cogne pᷣuilegiatů. Et
a ee auenti pi..caplo. reddere debitum coniu ngr̃ in ſe eã cognoſceret etiã ſi nõ ſiẽ meretricẽ. boc tũc ẽ qñ
bſec , eſ criminis.exigere a e debitum coniugale nulliꝰ 3 cog oſceret etiã ſi nõ eẽt vxoꝛ.⁊ tũc pee. tũc ẽ qñ
Hüdſeele ijcitur de aug. dam qꝙ fou illud ergo quod ob/ nimis vehementer amat. Si aũt in 2 pꝛie
rN 26 tal aug. dom ꝙ foueam i b⸗ lcctari qꝛ vxor. ? ni amat. Si aut in ea vule *
irge 26 tale. ¶ Ad illud n pcti vocat petm̃ mo c iqꝛ vxor.⁊ nullo mõ eã cos vule de
. quo mor cſſet. tunc mõ eã cognoſceret ſi vxvoꝛ nõꝰ
aſecg Dico xy ag boc eſt ur abiſcicut ꝙ ad boc eſt ꝛ. ue rencen aonkincnie ſi vxoꝛ nõ
c ſquigentiam non m impe- nij um veniale. et excuſatur per bonu ⁊ cunc eſt
impe nij vt non ſit moꝛtale. In boc cau die m mr̃imo⸗
dieunt locututn

fHiſie auguſtinũ. Latmen illa ratio nõ valet. delecta gture fruitione. ꝓcedunt vm ꝙ coitus fit m imtettu· H
ri non eſt malũ.ergo nec velle.qᷓuis eññ laudari non voluptatis. Rationes vᷣo ad o ppoſitũ ꝓcedunt ſm ni
ſit malũ.tamen velle laudari malũ eſt.⁊ m has du ꝙ babet᷑ reſpectus ad matrimonij ſacramentum. g-· v
as vias pꝛocedunt ratõnes ad ꝑtes oppoſitas. Ille cognoſcit eam qꝛ vxoꝛ. nec aliter delectaret᷑ in ea niſi irttc
em̃ que pꝛobant ꝙ ſit moꝛtale libidinis ardoꝛe.⁊ cre eæẽt matrimonialiter ↄiunces.

(Mint. XxXXII. De matrimonio m cauſam finalem q́;tum ad fidem thoi.
Ciendum etiam eſt ꝛc. Supꝛa egit magiſter de bonis matrimonij in cõmuni. hie ſpecialiter agit quõꝰ
Vvir obligat᷑ vxoꝛi ⁊ ecõuerſo qᷓtũ ad ſolutionem debiti.Habet aũt hec pars duas. In pma determiat
Agque ſit obligatio inter vxoꝛẽ ⁊ virum q;tum ad fidem thoꝛi. In ſecunda determinat quõ ⁊ qualit᷑ hec
süſfſigdes fuerit in patribus antiquis.j.di.xxxiij.querit᷑ hic de antiquis patribus ⁊c. Pꝛima pars babet duas par⸗
C tes. In pꝛima determinat de modo obligationis. In ſcdᷣa d tꝑe in quo debet debitũ peti.ibi.Et licet debitum
poſcenti ſit ſol. c. ¶ Pꝛima ꝑs habet duas. In pꝛima oſtendit ꝙ vir ⁊ vxoꝛ in hac lege ſiue fide iudicant᷑ ad
paria.⁊ ꝙ vnus ſine voluntate alterius ↄtinere nõ valeat. In ſcᷣa autoꝛitatibus cõfirmat.ibi. Oꝛ vᷣo ſine cõ⸗
ſenſu vxoꝛis ⁊c. (Siliter ſcda pars in qua determinat de tꝑe in quo debitũ dʒ peti hʒ duas. In pꝛima deter
minat qꝙ non ſemp eſt debitũ petendũ.qꝙuis ſꝑ ſit ſoluendũ. In ſca incidenter determiat ꝙ non eſt ſemꝑ nu⸗
pprtias celebꝛare opoꝛtunum.ibi. Mec ſolũ in operc carnali ⁊c. ”ôòMB

1 a ( In loc em pares ¶ vir ⁊ vxoꝛ q;tum ad fidẽ thoꝛi ſeu ſolutionez
unt c Rlice⸗ 5 fal- carnalis debiti iudicantur ad paria. ⁊ ꝙ vnus alio
cheiſti ? ccleſe. dewi et ( RCiendum etiam eſt. qꝛ cu in omnibus alijs vir Di. XxXXII.
anime inter qs nulla 9 pꝛeſit mulieri vt caput coꝛꝑi. eſt em vir caput j.Coꝝ.xj.
nec viri ad vxoꝛẽ. IjIgdco apoſtolus vtriq; pariter pꝛecipit in hac cã ſibi⸗

cino eſt paritas. ergo ulieris. in ſoluẽdo tũ carnis debito pares ſt. ⁊? Ephe.v.
1 Ephe. v. mulieres ſůmjnuicem ſubijci.inquiens. Vir debitum reddat vxoꝛi ,. · Cox. vij.

ſrd
. Ker terin e ſimiliter ? yxoꝛ viro.qꝛ mulier non habet poteſtatem DðWßU
diligant eas ſicut cꝛ ſui corpoꝛis ſed vir.ſimiliter ⁊ vir nõ habet poteſtatz)Zzʒ Olen
proꝛa ſua.ergo cũ co-i ſui coꝛꝑis ſed mulier. Quia nec mulier ad alium vir. lg
pus ſit pars inferioꝛ. nec vir ad aliã mulierẽ ptãtem ſui coꝛpoꝛis habet. nce
ptz ⁊c. Rꝰ. dᷣm q; in vir ad cõtinẽdũ nec mulier poteſtatem habet ſine mu
matrimonio ſtcetuo cõſenſu. ſed alter alterius ptatem habet coꝛpoꝛis. .
derare ſerun diſtin- us cEeII Ieo aire, arerms Pratem Daber cosbolss,
ctiones. ⁊ cõfoꝛnem vt poſcenti alteri.no liceat alteri negare debitũ. Inb 4
ciunctionẽ. ⁊ poſtre em̃ pares ſunt.qꝛ nec viro nec mulieri coꝛpus ſuũ licet
mo mutuam obliga/ glij tradere.ſed ſibiinuicem debitoꝛes ſunt in hac cau-
tionem. Rõe duoꝛuʒ ſa ne peccandi detur occaſio.ꝑ quod nõ dominiũ tooł½
haimoꝛum ſit dum litur viro ſed vicium. De bent em ſibi cõiugati non ſo Amb. in li de
ſercleſim. deſe mu lum ipſius ſexus ſui cõmiſcendi fidem liberoꝝ perea/ bono piuga⸗
ctionis inſepabilis ? verũetiam infirmitatis inuicẽ excipiẽde ad illicitos cõ
cõiunctioneʒ. Ratõe tem. vtet ſi alteri eoꝝ cõtinentia placeat. niſi ex alteriꝰ
obiißationiano el ſiconſenſu nõ poſſit. Ad hoc enim neuter habet poteſta
go iber e a nulli oli tein. ſui coꝛpis. quod adeo verũ eſt. vt etiam ꝙ nõ ſilio
obligat᷑. iñ dʒ eẽ inę rum procreandoꝝ.ſed inſfirmitatis ⁊ incontinentie cõ .
virum ⁊ muliereʒ ob expedit.vel ille de matrimonio vel illa non ſibi alteru⸗ hiee
ligatio.q; aliter nõ in trum negent.ne ꝑ hoc incidant in damnabiles coꝛruua⸗ ui
interuenirer infegabi prelas. mieddere cm debitum cõiugale nullius eſt eang. i
lis vnis ct añ confo; minis. exigere aüt vltra generandi neceſſitatẽ culpex
mis eſt obligatio. 2 iõ Venialis. ſoꝛnicari vo vel mechari. puniendi ẽ crinis. Mu
q;tũ ad boc pares u⸗ 2 Autoꝛitatibus ↄfirmat quod dirit boho
dicant᷑ qꝛ cõfoꝛmiter ¶ &Æρ vo ſine conſenſu vxoꝛis vir conninere non voleatt
ſbiinuicem obligan?ꝭ ſubaitis ꝓbatur teſtimonijs. Ait em auguſt. Si dicat ¶ Aug. ſux po. Giaſe
3 AdAudquedobie vir continere iam volo.nolo aũt vxoꝛ.ñ põt.Qdð em̃ xly. rg
doͤm cv ſlud incellig. tu vis illa non vult. nunqͥd ꝑ continentiaʒ tuã illa de dl
tur qen ad illos act? bet fieri foꝛnicaria. Si alij nupſerit te viuo adulta erit

wün
WDü

nb

lres
zan

mngcitgt

alan.

iikinni
wis

emaſer

NNegiin

coniugijs

bitũ reddere. Si qᷓras vtrũ debeat obedire.dð ꝙ ſi votũ nõ emiſit pᷣt

— .

q̃reſpiciũt ſexũ virilẽ ſpãliter.iſ.qtutn ad regimẽ dotꝰ⁊ cõſiliũ. b ¶ Mam vouenda talia nõ ſunt a cdiu/ S
atis. Querit᷑ vtrũ peccet moꝛtalr qͥ ſic wuet. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ q̃ ſcienter vſurpat alienũ peccat moꝛtalr etiã
ſi in ełazʒ. & cum talis vouens vſurpet alienũ.pʒ ⁊c. Item q̃ vouet qdð nõ licet vel iurat.hocipſo periurus
eſt. qꝛ temerarie iurat. ꝙᷓ̈ cum nõ liceat viro continere vxoꝛe inuita.videt᷑ qſi voueat moꝛtalr peccet. Item ſi
iuraret ꝙ nunꝙ; mulierẽ cognoſceret.peccaret moꝛtalr. pari rõne ſi voueat.Re.dðm ꝙ cũ quis vouet cõti/
””MB nenciã. duplxr bo do⸗
Mõ vult tali lucro deus tale damnũ ↄpenſari.Redde ucaut intentõe frau⸗
debitũ. ⁊ ſi nõ exigis.redde. Pꝛo ſctificatõe ꝑfecta de dãdi vxoꝛẽc. aut amo/

„ „ . . — „„ „ W „ . 2 re ↄtinẽtie. inten⸗
us tibi ↄputabit.ſi nõ qð tibi debet᷑ exig.ſᷣ reddis qo elteclzal aron⸗

Auguſtinus debes vxoꝛi. Idem.Scðm vᷣba aplica etiã ſi vir cõti⸗ ſicẽ iniquuʒ ⁊ phibi⸗

nere voluiſſet ⁊ noluiſſes.devitũ tibi reddẽ cogeret᷑ et tũ.⁊ tale votũ eſt illi⸗
illi deꝰximputaret ↄtinentiã.ſi nõ ſue ſ̊ tue ↄcederetur citũ.Si ↄtinẽtie amo
infirmitati ne in adulteriũ caderes. Quiſqᷣs ̊ ↄpatici e — iuges,
infirmitati vxoꝛis reddit nõ exigit debitũ.aut ſi pꝑpter merita alicſe bydo⸗
ꝓpriã infirmitatẽ ducit vxoꝛem.plangẽs potiꝰqꝛ ſine neſtat. Air em̃ nõ bʒ
vxoꝛe eẽ nõ potuit q; gaudens qꝛ duxit.ſecurus expe: ſui coꝛpis ptatem qᷓ;
ctat diẽ nouiſſimũ. Ideʒ. Vna ſola cã eſſe põt q̃ te ad tum ad debitũ ſoluen
id qð vouiſti nõ mõ hoꝛtaremur.ſᷣ etiã ꝓhiberemꝰim⸗ u nf nun en enn
plere.ſi foꝛte tua ↄiũx hoc tecũ ſuſciꝑe animi vł carnis debitũ petendi. et

Se 5 D ideo pꝛimuũ nõ pᷣt vo
b infirmitate recuſaret. NHam vouẽda talia nõ ſt a con- ucreß ſedm t iſconi

ad editiam

iugat.niſi ex ↄſenſu ⁊ voluntate cõi.⁊ ſi pᷣpꝛoꝑe factũ ſi vxoꝛ cõſentiat votũ

fuerit.magis ẽ coꝛrigẽda temeritas qᷓ; ꝑſoluẽda ꝓmiſ eſt reuocandũ q;dtum
ſio. Mõ em deexigit ſi qͥs ex alieno aliqd vouerit.ſed ad dbiti redditõez.
ſ. cox. vj. potivſurpare vetat alienũ. Ideʒ. apls nec ad ts vt Car heñz ad olute.
vyvyvj/2acet oꝛatoni niſi ex ↄſenſu voluit ↄiugẽ carnali inui / ve ſt

nin⸗ r n vonuit caſtitatẽ tenet
Aug.in li. de cem fraudari debito. Ildem. Manifeſtũ ẽ ita voluiſſe quãtũ in ſe ẽ cõtinere

adulterinis legẽ femineã ſub viro eẽ.vt nulla eiꝰvota q abſtinẽtie tv—t debitũ nõ petat.ſi
iu cã vonerit reddant᷑ ab ea niſi autoꝛ fuerit vir ꝑmitten tñ vxoꝛ petat ſoluere

do. Mã cum ad pctm̃ eiuſdeʒ viri ꝑtinẽ voluerit lex.ſi dz. ſic nulli fit pᷣiudi
pꝛiꝰ pmiſerit ⁊ poſtea ꝓhibueit.ñ tñ dixit vt faciat mua u⸗cno offert Zdo ali

lier qð vouerat.qꝛ ꝑmiſſa iam pꝛiꝰa viro fuerat. Vliri ee Et ee⸗
dixit eẽ pctm̃.qꝛ abnuit qð pꝛiꝰ ↄceſſerat.nõ tñ mulic: ⁊⁊ patʒ m̃ adobiecta.

ri ex hoc iuſſum dedit.vt cũ pꝛius vir ei ↄceſſerit.po / TLñ as obijcit de iu⸗
ſtea ſi ꝓhibuerit ↄtẽnat᷑. Ex his apꝑet ꝙ vir vel muli/ ramẽto nõẽ ſitc.qꝛ iu
er ↄtinentiã deo offerꝛe nõ põt ſine cõi ↄſenſu.nec alteꝛ: enncnen temer efa⸗
c alteri debitũ negare debet. Si vo quilibet eoꝝ alteri cere Gaii. Elſi peccat
a ſuo iure abſoluerit.ad pᷣteritã ſeruitutẽ nunqd reuo ſtati cuʒ ſic nnerch ſic
care poterit: hoc em̃ videt᷑ Augꝰ.ſupᷣ voluiſſe.Qui/ cũ voueat. (¶ Si vo
buſdã videt᷑ ꝙ mulier nõ diſcedens a domo viri.q vi ꝗqlibz eoꝝ alteꝝ a ſuo
Fxo pmittente ↄtinentiã vouerit vel ꝓmiſerit.eodẽ ꝓhi un alſoluerie po
bente ſolue nõ valeat. ? ꝓpter dignitatẽ viri q eſt ca nac & mlicr e coſen⸗
poput mulieris. Sʒ melih intelligit in tali caſu. vbi vir votũ ⁊ poſtmodũ R
ↄcedit mulieri vouè ↄtinentiã.⁊ añ votũ ꝓhibʒ imple peniteat. vtrũ teneat᷑
ree. Si vo habitũ maranen ng vo reuocari n ilud. ei vebici reade Er vf
Ex eõcilio re Qui vxoꝛẽ ſuã velare ꝑmilſerit.aliã nõ accipiat. ᷣ ſili, ꝙ nou. qꝛ ſuo iuri re.
ment. ierconuertatur. ((tſit ſoluendüͤ. c S
¶ Determinat ꝙᷣ nõ ſꝑ ẽ debitũ petendũ.licet ſemper cendi debitu. In op⸗
— poſitũ aũt vẽ auẽtas

DM Aus ſup Mue ex vbi dẽ. Sinaũt cõtradixerit ⁊c. ſup ill& dicit aug. ⁊ hr̃ in lr̃a.ꝙ vir p̃ᷣt retractare votũ vxo

ris in qd ↄſenſerat.⁊ pᷣterea vir ñ ẽ aſtrictꝰpᷣuare cõtinẽtiaʒ.qꝛ vxoꝛe moꝛtna poſſet ducere aliã.g vꝛ ꝙ poſſit
debitũ reddẽ.Rx.dð ꝙ ſi mir wuet aſſenſu viri.aut h̊ ẽ aſſenſu pᷣuato.aut aſſenſu qͥ ẽ in ↄſpectu eccie ſiue pᷣlax
ti. Si aſſenſu qͥ fit in cõſpectu pᷣlati.ſic pᷣm iuris foꝛmã nõ pᷣt debitũ petẽ.qꝛ renũciat ſuo iuri.Si ãt occulto cõ
ſentit. ponit cõtinere. intẽdit ſimpir iuri ſuo renũciare.iam mir in ↄſpectu dei abſoluta ẽ nec tenet debi⸗
tũ redderẽ ſi ̊ ex deliberatõe vir cõceſſerit. Sʒ qm̃ h nõ conſtat ce opelias p excõicatõeʒ ab eccia viro de⸗
ine pctõ debitũ reddere ⁊ tenet᷑ ad mã/
datũ eccie.Si ãt emiſit votũ.credo ꝙ vir eã reuocareñ poſſit.nec tenet᷑ aſſentire ei. Nec ẽ ſilłe de wto abſtinẽ

tie. p eo ꝙ qtñ ad oia vir pᷣeſt vxo pᷣterq; in lege tboꝛi. Aerũtñ talẽ modũ voud ſappiolt chapt peri⸗

culũ qð imminet. vñ
nõ patit᷑ ꝙ vn? voue⸗
at ⁊ religionẽ ingredi

at᷑.niſi alter ſir voue

gt. talis ſit gſona de
q̃ ñ poſſit ſuſpitõ oꝛi
ri. Si aũt alr fiat.co/

rã deo tenet᷑ obuaẽ.

dð¶Et lʒ debi. po. ſit
⁊c. Vẽ hoc falſum. qꝛ
ſi nõ licet petere.g illi
cite ⁊ iniuſte pꝑetit.ſed

iniuſte petenti rem ñ

tenet᷑ quis reddere.

qꝛ nõ eſt ei reddendũ

niſi ius ſuñ. ſi nõ pt

ſemp iuſte petere. nõ

ſemꝑ tenet᷑ debituʒ
ſoluere. R. dð ꝙ tũc
nõ licet. qñ pꝛiuat in/
ſticiã ⁊ equitatẽ.ↄde⸗/

cẽtiã et honeſtatẽ. ſiẽ
per lr̃am ſequentẽ

ſto tñ ꝙ pꝛiuet iuſti
ciꝗ. adbuc nõ valʒ ra
tio illa.qꝛ iniuſte pete

re eſt duplr. Aut qꝛ ñ

hz ius in re petita. ſic
ille qͥ petit reʒ alienꝗ.

⁊tali nõ optet redde⸗
re. Aliter eſt peteꝛe in
iuſte.qꝛ ⁊ ſi bẽat iuſti/

ciã. tñ modũ debitũ i

petẽdo ñ ſeruat.vł pᷣt
eſtſe ꝙ nõ ſit phibitũ.
ſ̃ tñ ſit ꝓhibitũ aliqñ
petere. Aerbi gratia.
platus ſuꝑioꝛ ſi iniũn/

gat inferioꝛi vt nibil

pcipiat ſubdito. tam̃
ſubdito nõ dicit ꝙ il⸗
le nõ obediat.ſi pᷣlatꝰ

₰ —— „ „

—.——.

“ —

¶Et licet debitũ poſceti ſit pioluendũ. nõ licʒ tñ qlibʒ
die poſcẽ. VUñ aug. Xpᷣiano cũ vxoꝛe ſua aliqñ licʒ cõ⸗
uenirealiqñ nõ. Pꝛopter ꝓceſſionis em̃ dies ⁊ ieiunio
rũ aliqñ ñ licʒ ↄuenire.qꝛ etiã a liciti abſtinendũ ẽ᷑. vt
factliꝰimpetrari poſſit qð poſtulat᷑. IJdem.Quotiens
em̃ vel dies natiuitat.vel reliq̃ feſtiuitates aduenerit
nõ ſolũ ↄcubinaꝝ ↄſoꝛtio.ſᷣ etiã a ꝓpꝛijs vxoꝛibꝰabſti⸗
nete. Item Amb. Si ca ꝓcreandoꝝ filioꝝ ducit᷑ vxoꝛ.
nõ multũ tpᷣs ↄceſſum videt᷑ ad ipᷣm vſum.qꝛ ⁊ dies fe
ſti.⁊ dies ꝓceſſionis.⁊ ipſa rõ cõceptꝰ⁊ ꝑtus.iuxta le.
gem ceſſare vſum carnis his debere tꝑibꝰdemõſtrãt.
Illi aũt qð dictũ eſt reddẽ debitũ nõ eſſe pctm̃.videt᷑
obuiare qð ait hiero. Quicũq; vxoꝛi debitũ reddit.
vacare nõ põt oꝛatõni.nec carnes agni edere. Iteʒ.ſi
panes ꝓpoſitõnis ab his qͥ vxoꝛes ſuas tetigerãt co/
medi nõ poterãt.quãto magis panis qͥ de celo deſcen
dit nõ põt ab his qͥ cõiugalibꝰpaulo añ heſere ↄplexi⸗
bus violari atq; ↄtingi.Hõ ꝙ nuptias cõdẽnemꝰ.ſ ꝙ
eo tꝑe q̊ carnes agni mãducaturi ſumus.vacare a car
nalibꝰoꝑibꝰdebeamꝰ.hhoc caplm maxie ad miniſtros
ecclie ꝑtinere videt᷑.quibꝰnõ licebat ſacra officia cele/
bꝛare atq; myſteria tꝑe ↄiugalis amplex. qͥ etiã pᷣſen
tia ſpũſſcti nõ dat᷑. Vñ ideʒ ait.Cõnubia legitima ca⸗
rent quidẽ pctõ.nec tñ tꝑe illo qͥ ↄiugales actꝰ gerunt
pftia ſpũſſcti dabit᷑ etiaʒ ſi ꝓpheta eſſe videat᷑.q̃ off
cio generatõnis obſequitur.

Augꝰ. in liö.

de queſ. no⸗

ui et ve. teſt.

Ambꝛoſius.

Hiero. in qͥ⸗

e dam ſer/
mone vider
diſſentirea p

miſſis.

Hieronymuſ/

ſuꝑ Mathe⸗

¶ Beterminat incidenter nõ eſt ſemꝑ nuptias cele⸗

bꝛare opoꝛtuuum. odoAdbed
Mec ſolũ in oꝑe carnali obſeruanda ſunt tpa.ſ etiã in
celebꝛandis nuptijs ᷣm illud. MHõ opoꝛtet a ſeptuage⸗
ſima vſq; in octauã paſce ⁊ trib-ebdomadibꝰ añ feſtũ

bꝛare nuptias. y ſi factũ fuerit ſeꝑent᷑. Item nicola⸗
papa. Hec vxoꝛẽ ducẽ.nec ↄiugia facere quadrageſi/
mali temꝑe ↄuenire poſſe vllo modo arbitro.

*

ſancti Yohis.⁊ ab aduentu dñi vſq; pꝰepiphaniã cele
Nicolaus ad
olulta bulga
roum.

inferioꝛ pcipit. ille tenet᷑ obedire. qꝛ nõ ẽ cxemptꝰ attñ ille peccat moꝛtalj. Sic in poſito põt intelligi. Quic⸗

qᷣd ſit de cremnplo inducto.verũ eſt q; ⁊ ſi aliqs ius ſuũ inoꝛdi õs
. g; q dz reddere. And ꝙ; ⁊ ſi aliqͥs ius ſuũ inoꝛdinate exigit.tñ ex h̊ non dat
ovrenet telere ied ille peredo peccat. Et ſic intelligeni eſt ad Aug. dicit ſuꝑ Leui. xviij. ꝙ neceſſa-⸗
nio vtrich ingicit otinetia. vterq; in Leui.xx. pcipit᷑ interfici. vterq; facit ↄtra bonuʒ plis vt Hiero.dicit.
Hocem intelligere eſt rõnep ſone petẽtis.ꝗᷓ recte dr̃ accedere ⁊ ↄtra h facere vt ex pdictis patet. .
5 zuicnq; vxoꝛi debitũ reqdit. vacare nõ põt oꝛoni. Ar male dicẽ. qꝛ. j.ad thy.v.dẽ ſine intermimnõe oꝛate.
HB eſt pᷣceptn. ſi nõ põt oꝛare qͥ reddit debitũ. pat⸗ ⁊c̃. Item vr illud ſimpłr eẽ falſum.qꝛ nihil impedit oꝛocʒ

Ternir Eee : eexigit tãteʒ alteri retinen⸗
e dñs ſolũ pbibuit accedere ad mẽſtruatã.⁊ ideo iſta phibitio nõ ſe extẽdit ad mulie-/

⁊tñ habuit plures vxoꝛes ⁊ liberos. Si tu dicas illud intelligi de eo tpe in qͥ qs coit/ſil poſſes dicere de tene·
ins Hs e. „. Es ddero. itt intelligi pe in q̊ qs coit.ſilr poſſes dicere de tẽꝑe
in q bõ doꝛmit. Re. mgr vicit H intelligendũ ee de clericis. tñ iſtud nõ plene ſatiſfacit oblectõibꝰpᷣdictis. et iõ
d q cñ de aliqͥs non poffe. necio dr̃ potentiã negare ſimpir vel facultatẽ. ꝛ iſte modꝰ ſepeẽ in ſcriptura. Mõ

vult hiero.negare potentiã ſᷣ facultatẽ. vñ nõ dicit ꝙ nõ poſſit oꝛare.ſ dicit ꝙ nõ põt oꝛoni vacare.qꝛ actꝰ

ille multũ deijcit mentẽ ſpũalẽ.ſiẽ diẽ Aug. niſi ſit gra excellẽs ⁊ ſpaãlis ſiẽ fuit in dauid.Et iõ aliud ẽ ↄſilium.

vt cũ quis vult ſe totũ oꝛoni dare.dʒ a tali actu abſtinere. 2 ſic pʒ ꝙ nõ repuãt oꝛonis pᷣcepto.tñ de illo qd di⸗

nõ ceſſat oꝛare qͥ nõ ceſfat bñ facere.Q
intelligentiã bꝰptis ꝗᷓ

Oꝛio qᷓrit᷑ de obligatõne ꝑ ↄpatõeʒz ad vo⸗
cum otinẽtic. Scdo p ꝑatõez adq accidẽs ſupueniẽſ vir otinere vxoꝛe nolẽte.

cit ꝙ oꝛandũ ẽ ſine dc on mre end eſt ꝙ noie oꝛonis ois bon? actꝰintelligit᷑ ̃m gio. AUñ dicit ibi.
at aεο0 .àâ no ce facere. Qð obꝛ ꝙ ꝑctm̃ magis guat.dðᷣ ꝙ; falſum ẽ de veniali pctõ ꝓpter multã
ein eſt in illo actu. ſuere ai 1 ltũ inpehi p aliqᷓs feditates wel etiã infirmitates Henales
Firi 5 6G „AII E obligatoe piugi Tercio ꝑ ↄꝑatõeʒ ad tps in qͥ delitũ dʒ peti ⁊ ſoluũ.
tu ad olutöz debiti Clſca qð qᷓtuoꝛ bꝛeuiter DSuano de Pe 3, oßn mpeteweletanf Circa pᷣmũ
duo qᷓrũt᷑. Pꝛio vtrũ ꝑ votũ pꝰcarnalẽ coplaʒ poſſit
Scho vin poſſit ↄtinẽ vxo⸗

Choneren
cunn doit
natpoſe
nnertine⸗
geelus
Jenn
gtnſti
rwtoei

peltoſee
ſig dbt,

dblinn
ſpotori
ncpeV
ſetwrert
ohtäpen
cſppet,
ihecuci
lenteneſe
nad
Hogſine
tutici⸗
ni
lipotpr
eitr
feqipon
11 Ataäpone
blauſe
Innnusbon
Niſten
onon
Nakebabe
utabieſi
1hoenor.
ſendon⸗
lotn
londeh
gligſe
tner
Aborhe
indn
Gie
Norenol
itdbin
ſrtiohe

i
.
„ Maue
Mng
pun,

itcig O⸗
tiejtenten
gitnn⸗
geigc
lttbenun
ate.

10

go ⁊c.

Di.

enolente añ carnalẽ ↄmixtõe3. ¶¶ Qõ. ſ. Ia

Atrũ ꝑ votũ pꝰcarnalẽ copłaʒ poit vir ↄtinẽ vxoꝛe

nolente. Et v? ꝙ nõ.qꝛ pꝰ carnalẽ copulaðʒ vir nõ bʒ

ptãtem ſui coꝛpis.ſi nõ bʒ.ᷣ nõ põt de ipſo facere ſa-

crificiũ ↄtinẽtie vxoꝛe nolente. ¶ Item aug. dicit et
babet᷑ in la.nõ mõ nõ hoꝛtamur ᷣ etiã qð vouiſti

bibemꝰ implere.ſi foꝛte ↄiunx tua h̊ tecũ ſuſciꝑe ani -
¶ Item rone vide
tur. qꝛ mulier nõ tenet᷑ ↄtinere.nec vir põt eã ad cõti
nentiã cogere.ſed cogit cam ſi ipſa inuita vult ↄtin-

mi vel carnis infirmitate recuſat.

—

ruare. 5 cũ nð poſſit cogere nõ põt cõtinere.
tem ſicut ſeruꝰtenet᷑ dño obſeqͥ.ſic vir vxoꝛi de
bitñ reddere.⁊ foꝛtiꝰ.qꝛ eſt wa dño ↄfirmatũ.ſᷣ ſeruus

tiam ſeruare.g

ꝓbibente dño nõ põt religionẽ intrare. vel a ſeruitö
c. ¶ Contra. Licitũ eſt vro vxoꝛe

eius ſe auferꝛe.g̊ ⁊c.
etiã phibente accipe crucẽ in ſubſidiũ terꝛe ſancte. H
votũ cõtinentie adbuc meli?eſt.ꝗ ⁊c.(¶J
ꝓbibente põt quis coꝛpꝰſuũ ad martyꝛiũ ⁊ moꝛtem
exponere. ⁊ tũc ↄſtat ꝙ ſe reddit impoſſibilẽ ad ſoluẽ
dum debitũ. .6 .
ueat vel ſe obliget vt nõ impleat ↄſilia nõ tenct iura
mentũ nec votu. nullꝰpõt ſe obligare quin ſꝑ faci/
at melius. ̊ meliꝰ?eſt ↄtinere ſicut dicit apłs. ⁊c.
¶ Item qui impedit aliquẽ volentẽ aſc?c cre ad al/
tioꝛem ſtatũ peccat guiter.qꝛ ſpũiſctõ obuiat.ergo ſi
vir vult ↄtinere ⁊ religionẽ intrare.videt᷑ ꝙ vxoꝛ te/
neat᷑ oſentire. ſi nõ vult.pᷣt ad h̊ cõpelli de iure.er-
ee m ꝙ ↄtinere ẽ duobꝰmodis.aut oĩo
ita ꝙ debitũ nec petat nec ſoluat: aut non oino ita ꝙ
debitũ nõ petat.tñ petenti ſoluat. Pꝛimo mõ nõ pẽt
vir ↄtinere vxoꝛe inuita.qꝛ non põt ei auferꝛe ius q8
bʒ in coꝛpꝰviri.Scdo mõ ↄtinere põt ipſa ↄtradicẽ/
te.⁊ vouere põt.⁊ ſi voueat ſeruare tenet᷑.vicʒ vt nũ
qᷓ; debitũ petat. Concedẽde ſunt o rõnes ꝓbantes q
nõ oino põt ↄtinere.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ poteſt
accipe crucẽ.dm ꝙ ̊ factũ eſt in fauoꝛẽ ⁊ neceſſita/
tem terꝛe ſctẽ. nec facta ẽ oĩno derogatio viri ⁊ muli⸗/
eri.qꝛ dʒ mulier velle ꝓ neceſſitate tanta ↄtinere ad
tpᷣs.ꝙ ſi nolit põt virũ ſuũ ſequi.Sʒ cũ vouet᷑ ↄtinẽ/

tia. tũc Aaln viro ſuo pꝛiuat᷑.etiã ſᷣm tpᷣus totius

vite.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de martyꝛio.ddᷣm ꝙ mo⸗

ri põt ꝓ xpo ſi neceſſitas ĩmineat.qꝛ mlłier tenct᷑ hoc

11

velle. ⁊ ſi vir volũtarie ſe offerat. mulier nõ põt nega
re.qꝛ ipſo moꝛtno poterit cũ altero ↄtrabere.ſᷣ nõ ſic
eſt cñ vouet vxoꝛe viuẽte.
ſp licet facere qdð meliꝰeſt.nec põt ſe hõ obligare ad

minus bonũ.dm ꝙ verũ eſt de eo qui bʒ ſui coꝛpis
ptãtem. Ael dom ꝙ ſi ↄtinet nõ petẽdo ſed ſolũ red
dendo.nõ minꝰmerct᷑ qᷓ; ſi oino ↄtineret. VUñ augꝰ.

dicit ⁊ babet᷑ in la.ꝓ ſanctificatõne ꝑfecta deus tibi

reputabit. ſi non qdð tibi debet᷑ exigis.ſ̊ reddis qð de/
12 bes vxoꝛi. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ de eo qͥ impedit ali
quẽ ⁊c.ddᷣm ꝙ peccat q impedit aliquẽ ea rone qua
in illo extinguit bonũ ꝓpoſitũ ⁊ ſcti ſpũs donũ.ſᷣ mu/

lier in hoc nõ poteſt ↄſentire quin ſit ſibi pᷣiudicium.

qꝛ ſi ↄcedit viro ꝙ voucat cõtinentiã tenct ⁊ ipᷣa cõ/
tinere.qm igit᷑ ipſa nõ poteſt cogi ad continentiam.
qꝛ hoc eſt conſiliũ.ideo dico ꝙ ipſa non peccat.ſed ſi

alia mulier impediret.tũc pctm̃ eſſet.

„

¶ Derã vir ante carnalem cõmixtionẽ poſſit cõtinere

mixtionem ſunt vir 2 vxoꝛ. aũ cõmixtionẽ tenent.

vxoꝛe nolente. Et ꝙ non videt᷑.j.ad Coꝝ. vij. vxori

vir debitũ reddat.ſimiliter ⁊ vxoꝛ viro.Sed añ com

continere. concedit licentiã cõtinendi.
ↄſenſum ↄtrabit᷑ matrimoniũ eſto ꝙ nõ ſit in copu/

tem vxoꝛe

Item q;tũcũqʒ quis iuret vłvo

¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ

tinentiã niſi cõiunx piter voueat.

ergo ⁊c. ¶ Item vxoꝛ viro obligat voluntarie ⁊ per

mutuũ ↄſenſiꝝ ſi & ante cõmixtionẽ eſt mutuus con-

ſenſus.ergo ⁊ obligatio ad redditionẽ debiti.i¶ Itẽ

mulier nõ tenercontinere ⁊ nõ poteſt cũ altero con/
trabere. poteſt iuſte debitũ exigere. Sed iuſte exigẽ
ti iniuſtũ eſt negare.S aiem eſto ꝙ vir pꝰ con⸗

ſenſum de pñti violenter extoꝛqueat copulaʒ carnis

eſt matrimoniũ cõſummatũ. tenet᷑ ad ſoluendũ de
bitũ oino ipſa vxoꝛ ei.ſᷣ violentia nõ inducit nouam

obligatõeʒ. ergo pꝛius obligabat᷑.¶ Contra.decrek.
de couerſione coniugatoꝝ ↄcedit viro ptatẽ intrãadi
religionẽ vxore nolente.vᷣ plus ẽ religionẽ intrare G

¶Item gꝑ

lam carnalem vt ſupꝛa oñſum eſt. ſi non obligatur

1
niſi ad illud in q conſentit.pʒ ⁊c̃. Item ſi omnis

vir eſſet obligatus ad ſoluendũ debitũ ante carnalez

copulaʒ. ergo nibil adderet carnalis cõmixtio ad cõ-
ſeruationẽ matrin nij. ¶Iten B. Unñ
boc eſt ꝙ copula ↄiugalis violẽter extoꝛta mrimoni

um conſummat.⁊ cõſenſus coactus matrimonium

tem qucrit᷑ iuxta B. Añ̃

non ratificat.⁊ vtꝝ buic liceat poſt copulã mulieris

Vuere continentiã.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ ſi pꝛius licebat

nullus põt ei ius ſuum violenter auferꝛe.patet ⁊c.

dm ꝙ ante ↄſummatõneʒ matrimonij vtra⸗

q; pſona nec oino obligat᷑.nec oino eſt libera. Mon

5

oĩno obligat᷑.qꝛ põt moꝛi mundo.et ſic matrimoniũn

ligioſam ſiue ſpũalem.ideo ſacri canones terminuʒ

ſoluit᷑ ipſo viuente in carne. Mec oĩno libera. quia ſi
vult huic mũdo viuere neceſſe bʒ petenti debitũ red
dere.⁊ qꝛ in medio eſt inter vitã huiꝰ ſeculi ⁊ vitã re

p̃fixerũt vt poſſit deliberari.vicʒ terminũ duoꝝ mẽé

ſiũ vel circa illud. Et idco dᷣm qꝙ vxoꝛe petente põt
ↄtinere ꝑ duos menſes.ſᷣ poſt vel tenet᷑ reddere de/
bitũ.vel manifeſtare ſe mũdo moꝛtuũ ꝑ ſolẽne votũ
ad rcligionis ingreſſum.qꝙ ſi nõ faciat tenet᷑ ad debi/
tum ſoluendũ ſicut pꝛime rõnes oſtẽdũt.( Ad illud
H qð obijcit᷑ in cõtrariũ ꝙ põt intrare religionẽ.ergo
in ſeculo ↄtinere.ddᷣm qꝙ nõ valet.qꝛ introitꝰin reli/
gionem facit moꝛi mũdo ⁊ ſolui vinculũ.vñ in nul/

lo fit ſponſe pᷣiudiciũ.nõ ſic eſt cum manet in ſeculo.
¶ Ac illud qð obijcit᷑ ꝙ nõ oꝑtet cõſentireĩ carnalẽ

copulã.dᷣm ꝙ qᷓ;uis nõ opꝑteat in eã ↄſentire.oꝑtet

15

tñ ↄſentire in copulã cõiu alẽ qᷓ necio oꝛdinat ad i /

lam.niſi interueniat moꝛs ſpnalis. Ad illud quod
obijcit᷑ ꝙ nihil addit.dðim ꝙ falſum ẽ.ĩmo addit q;/
tum ad ſigtionẽ ⁊ q;tum ad obligationẽ. Quia enim
fuit vnũ coꝛpꝰ⁊ vna caro.ideo nõ põt vnꝰ tranſire ðᷣ

16

boc mũdo reliq̃ remanente.⁊ ideo nõ põt vouere cõ/

u oueat. Pꝛeterea tenet᷑ ad
ſtatim reddendũ pꝰ?carnalẽ co ula. ß añ dat ei ſpaci
um duoꝝ menſiũ.⁊ iõ addit.¶ Ad illud qð q̃rit᷑ de

17

ea q̃ coꝛrupta eſt violenter a viro.ddm ꝙ qꝛ mr̃ioni

um ẽ ↄſummatũ.nõ põt ſine aſſenſu viri religionem
intrare nec votũ vouẽ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ q ma⸗
trimoniũ dʒ eſſe liberũ.dom ꝙ verũ eſt q;tũ ad con/

18

ſenſum in qͥ eſt matrimonij fundamentuʒ. iſta tñ co/

pula qᷓ;uis ſit violẽta.qꝛ tñ maritalis ẽ ⁊ fundata ſu/

per cõſenſuʒ volũtariũ.ideo volũtaria iudicat᷑.⁊ ivᷣo
mfionium radicatũ cõſũmat. pᷣterea cõſenſus de ſui

rõne impoꝛtat liberatẽ.non ſic ↄiunctio coꝛꝑalis.

. obligatõne ↄiugũ q;tum ad accidens ſuꝑueni⸗

Onſequẽter q;tum ad ſcuᷣm articulum q̃rit᷑ de

teat debitũ reddere ſi alter fiat lepꝛoſis. Scdo vtrũ

——

Item esiuges ad paria iudicant tuin ad toꝝ.

qjuis teneat᷑ debitũ reddere ſi alter fiat foꝛnicariꝰ vel Seen nõ facit vnus alteri vel non vult facere. nec

econuerſo.

AOueſtio.ſ) c
Et ꝙ lepꝛoſo cõiugi oꝑteat debitũ reddere vꝛ.q; di/
cit decretalis de cõiugio lepꝛoſoꝝ.vxores viros ⁊ vi/

rni vxoꝛes ſcquant᷑.⁊ ei ↄiugali affectione miniſtrent.

¶ Item rõne vꝛ.qꝛ mr̃ioniũ eſt vinculũ inſolubile.

nõ ſoluit᷑ ꝑ infirmitatẽ. & manet ptãs petenti etiam

fpuenisẽte lepꝛa. ſiir mlier non hʒ ptãtem ſui coꝛ/

—

poꝛis.⁊ ſic ⁊c.

mediũ nõ põt hr̃e niſi ipſa reddat debitũ. vẽ ⁊c. ¶ tẽ
lepꝛoſi eoipſo ꝙ lepꝛoſi nõ tenent᷑ ad Retce nec
pñt cogi neceſſe eſt vxoꝛes eoꝝ eis reddi. C

tra. Leui.xiij.pᷣcipit᷑ vt lepꝛoſi extra cõionẽ ſanoꝝ cij
ciant᷑.g cũ vxoꝛ ẽ ſana.dʒ ꝑ legem ſequeſtrari ab vxo

re. ¶ Item lepꝛa ẽ moꝛbꝰↄtagioſus.̊ moꝛbꝰ quem
licet hoi fugere.g mulier cũ viro lepꝛoſo nõ tenet᷑ co
babtare. ſi h. &nec debitũ reddere¶ Item lepꝛa eſt

moꝛbꝰhereditariꝰ. tranſmittit᷑ ad ꝓlem.ᷓ cũ coitꝰ

ſit ꝓhibitꝰ. g null

ij eſt cã defoꝛmitat in ꝓlem ſit cõtra bonũ ꝓlis.⁊ tał
õ licebit mulieri coire cũ lepꝛo/

ſo aut ecõuerſo. ¶ Itẽ ſicut lepꝛa reddit inbabilem
ad oꝛdinis ſuſceptõcʒ. ita reddit inhabilẽ ad oꝛdinis
ſuſcepti adminiſtratõeʒ. ſiẽ reddit inbabilẽ ad mr̃i

19

monij cõtractõnem pꝰſponſalia. qꝛ ſoluit ſponſalia.
ita vꝛ ꝙꝙ reddit inhabilẽ ad debiti ſolutõez. Ryꝰ. d

ꝙ q;uis lepꝛa ſoluat ſponſalia. tñ nõ põt ſoluere ma/
trimoniũ. ⁊ ideo cñ aliqs efficit᷑ lepꝛoſus ⁊ ↄiunx eſt
⁊ lepꝛoſus.⁊ qꝛ cõiũx ẽ hʒ ius petendi debitũ ⁊ reddẽ

„

di.q;ꝛ vo lepꝛoſus dʒ extra ſanos habitaꝛe.ita dico q;

muliere petente debitũ põt ſolucre.ſᷣ tñ nõ bʒ neceſ⸗

ſe copabitare oino. Eñ qd dr ꝙ viri vxoꝛes ſẽquant᷑
2 miniſtrẽt.d pꝑ modũ admonitõis nõ pᷣcepti.nec co
gi põt ſanꝰa d aliud qᷓ; vt reddat debitũ infirmo.cet h

20

Apter periculũ foꝛnicatõis.⁊ ſic cõcedendę ſunt rati/

ones ꝓbantes ꝙ debeat ſoluere debitũ. ¶ Ad rõnes

duas ad oppoſitũ pʒ rñꝰ.qꝛ nõ ſequit᷑ ſi nõ tenet co/
21 babitare. ꝙ nec debitũ ſoluere. ¶Ad illud q; obijci

. .

maenſtruate alio t

„

—-

22 oino nõ eſſe. ¶ .
dom ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ vtrũq; eſt ↄgruitatis.i.ꝙ oꝛdieʒ “ũ

tur de ꝓle.vðᷣm ꝙ ſecus ẽ de mẽſtrua᷑ ⁊ lepꝛoſis. Nã
epñt bonã ꝓlẽ ꝓcreare.ſ̊ lepꝛoſi
nõ pñt.nec oino faciũt ↄtra.qꝛ quantũ in ſe ẽ libẽter
generarẽt ſanũ.attñ ꝓli geuerate meliꝰ eſt ſic effe qᷓ
A illud qð obijcit᷑ de irregularitate

nõ ſuſcipiat.⁊ ꝙ in oꝛdine ſuſcepto nõ miſtret. Scd

matrimoniũ cõtrahere h̊ libertatis eſt.ſᷣ ius reddere

*
4

pa

hoc neceſſitatis eſt ꝓpter inſolubilitatcʒ vinculi.⁊ ſic
aac obiferur. ð

aueſtio. ij.

Auelſtio. ij. „
¶ Atrũ quis teneat debitũ reddere foꝛnicanti.Et ꝙ ſic

videt᷑.qꝛ ſi vterq; foꝛnicet᷑.alter alteri tenet᷑. ᷓ ſi ma/
ius malũ nõ ſoluit mutuã tentõeʒ.g nec qñ tm̃ alter

R

foꝛnicet᷑. ¶ Item vir ſemp tenet᷑ ſeruare fideʒ vxoꝛi

etiã foꝛnicanti.qꝛ nõ licet viro foꝛnicari eſto ꝙ; vxoꝛ

oꝛn
DWem nõ foꝛnicãs põt .
reddere.crgo bʒ ius pctẽdi

icat᷑.ſed ſeruare fidẽ eſt debitũ redderc. ergo ⁊c.
etere. ergo foꝛnieãs tenet
Sʒõʒ vinculuʒ ↄiugale eſt

mutuũ. ergo ſi foꝛnicãs hʒ ius petendi.iuſtũ ẽ ꝙ red
at. ergo tenct᷑ reddere. ¶ Concra. põt dimittere vx

oꝛem cã foꝛnicatõnis.ergo nõ tene

debituz ſoluere.

¶ Item ſi i mulier ꝓcuraret aboꝛtum vir nõ deberet
nec teneret᷑ ei debitũ reddere.qꝛ agit cõtra bonũ pꝛo

/

ls. ſed foꝛnicas agit cõtra bonũ fiqci.ergo nõ tencẽt᷑.

Item lepꝛoſi temptant᷑ de fornicati
one.g pñt ⁊ debẽt hr̃e remediũ.& ſi iſtoq̃ bʒ vxoꝛẽ re

on⸗

prot petere. Sʒ ſi mulier fideʒ nõ ſeruat.ergo nec põt

gere virũ vt fidẽ ſeruet.ergo nec vt debitũ ſoluat.

AR'. doᷣm ꝙ ſi alter foꝛnicat᷑ ⁊ hoc põt alter ſcire . 25

ſigna ꝓbabilia ⁊ ꝑ cõiecturas apertas. nec tenet᷑ ſol⸗
uere.nec ab ecclia eſt cogendus ſi põt illud ꝓbare.ſi
tñ ipſe vel ipſa nõ ſit eiuſdẽ criminis.qꝛ ſi ſunt in co⸗
Oem crimine.non põt alter alteri obijcere qd habetiĩ

ſe.ſi tamẽ petat debitũ. pꝛiuat ſe libertate.⁊ cx obli

at ſe ad reddendũ.quia dum vult debitũ ſibi reddi
A foꝛnicante.⁊ ipſe ſe eidem obligat. Concedẽde ſũt
igit᷑ ratõnes ꝙ nõ tenet᷑. .
tenent᷑ ambo ſi ambo peccẽt. dm ꝙ verũ eſt. Rato
huiꝰeſt. quia neuter eſt tũc ſuꝑ alterũ. ſed cuz aliquis
facit cõtra bonũ matrimonij. alter.i.ille qui facit me
retur puniri.⁊ alter meret᷑ hre libertatẽ.nũc aũt neu
ter eſt liber.qꝛ vterq; peccat.⁊ ideo non cſt ſimile. ꝗꝛ
non tenet᷑ reddere boc non tm̃ erat pena peccan-
tis. ſed etiam libertas non peccantis. d üllud q
obijcit᷑ ꝙ tenet᷑ ſeruare fidẽ. dðʒ ꝙ fides attenditur
q́;tũ ad duo.pꝛimũ vt ñ cognoſcat aliã.ſcdᷣo vt cog/
ſcat ſuam. Oꝛ nõ cognoſcat aliã boc debet eſſe tanqᷓ;
naturale matrimonio.vñ talis fides nunqᷓ põt ſolui

matrimonio durantc.Si aũt bec non durat. cuʒ alie

conditõnes ſint ſuꝑ hanc fundate. nõ tenet᷑ ſeruare
banc cui pꝛima nõ ſcruat᷑.nec ius bʒ petendi qui pꝛi
us infringit. N
ius petendi. quia nihil cõtra fidem fecit. ſed alius fe/
cit contra.ideo ⁊ in boc factus eſt inferioꝛ.et minus
ius habet q́; alttlter.
Vnſequẽter qtum ad terciũ articulum querit᷑
de obligatõnc qᷓ;tum ad tpᷣus.Et circa boc duo
querimmt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ tꝑe menſtruoꝝ oblige
tur mulier ad debitũ reqdendũ.⁊ vtrũ poſſit petere.
Scdo vtrum tꝑe dierum ſolennium debitũ licite pol
it peti 2 ſolui. Quecſtio.ei.. e
temꝑe menſtruoꝝ nõ poſſit peti debitũ. oſtendit
Leui.xv.AVir qͥ ad mẽſtruatã acceſſerit imðs erit. vij
diebus. Si tu dicas ꝙ cerimoniale eſt. Cõtra. ezech.
xviij. Air ſi iuſticiã fecerit ⁊c. ⁊ poſt.ad menſtruataʒ
nõ acceſſerit.vbi int᷑ moꝛalia ↄputat᷑.Et glo.ibidẽ pᷣ/
cipit.vt viri nõ ſolũ in alienis ſed etiã in ꝓpꝛijs vxoꝛi
bus modũ ⁊ tꝑa ſeruent. ¶ Item ꝙ nõ debeat red-/
dere videt᷑.quia non ſolũ qui male agũt peccant ſed
etiam XS tiunt.ergo peccat qui reddit.cuʒ con/

ſentiat. ¶ Item non eſt reddendus gladius furioſo
vt ſe interficiat.ſed petens debitũ tꝑe menſtruoꝛum
contra ſalutẽ ſuam petit.ergo non ei reddendũ eſt.
,B rem ꝙ nec ſit reddendũ nec petendũ Lcuiti.xx.
dicit ꝙ vterq; interficiat᷑.ſcʒ vir ⁊ mulier. Sed pena

¶ Ad ulud qð obijcitur q 24

25

d aliud patz rñꝰ qꝛ non foꝛnicãs bʒ2 G

moꝛtis non niſi ꝓ peccato moꝛtali infligebat. O vter ·
qʒ peccat moꝛtaliter. ¶ Itez biero. dicit q ex tali coꝛ

tu naſcunt᷑ pueri elephtici ⁊ monſtruoſi.ergo vter/
q; facit contra bonũ ꝓlis.⁊ ſi hboc. ergo vtcrq; moꝛta
liter peccat. EConeia. Maioꝛ paſſio ẽ paſſio lepꝛe
qᷓ; menſtrui.ergo ſi ꝓpter lepꝛam nonꝝ põt mulier de⸗

bitum negarc. nec pter menſtruũ. ¶ Item mlicr nõ

habet ptatem ſui coꝛꝑis.ergo cũ vir petit.ſuum pe

tit.⁊ iuſtũ eſt vnicuiq; reddere qð ſuum eſt. ergo iu⸗
ſte reddit mulier. ¶ Item eſto ꝙ vir neſciat ꝙ ſit te/
pus menſtruoꝝ.⁊ mulier timet de lapſu eius.querit᷑
quid dʒ faccre.⁊ oñdit᷑ ꝙ reddere.qꝛ illiꝰaiam liberat
g moꝛte ⁊ ab om̃i culpa⸗ tem ſicut ſluxꝰ ſanguis

tui
unis
niigt⸗
enttt5
le
1e ⸗
eſtenan
Gpiktnn
loriti
ecſttid.
6oingtee
thohigt
zMexing
Piutrtpe
gat do

uitcrk

d i

Geteditti
Mchoſde
ſoncopet
Agſubi
4 tyefi l
hechürpet
ſnebiciEt
bipeſtan
enaſtruof
ſtetviroder
reinpisp
hobaberat
nyognacn
ſodzfutcer
tönen
ſerecdtgea
Gveeitu
lck Oitenci
oͤtenet
ſüinaneni
umnoſtſtc
obinh
ſoꝛiſavon
dtclocsſo
alpal ge
Obbioͤcze
faß ptert
ſzeicnn
nitocctdie
lopiotpe
ſobiydoic
Lpbebliorg
ſrhaturi.s
muan
mntllloto
tinn
trſgtci
Rrinin
ſtihemn
itötoen
9 tun hörpe⸗
ſbüctde⸗
9 ifent
ggten d
ſengide

deninitin
cmcfne
mmanmign⸗
ans lind,
Bgiesnnin
rläſcnt⸗
iedelin,
sncil
emte
Ar ömiſnn
nsndgi
ennſwtin
len ſanrioii⸗
ck iüſeinanin

tümaloni
al
emenſmor d
rmi hoſt er
iun dhtilun

–
cſentimein
rchincth
t annufut,
ntiß inlif
Gcän nenm
S

29 us. iſte momentaneꝰ.

go diendũ deo ꝙᷓ bomini ſiue mulieri.

— —

reddit mulierẽ immũdã.ita fluxꝰſeminis reddit vix

debitũ. S *. ¶ Item ſi aliq̊ mõ repugnat mrumonio
talis coitꝰ.B no eſt niſi rõnc ꝓlis. Sʒ poſſibile eſt ꝙ
talis mulier ſit ſterilis.⁊ tũc nõ timet᷑ defoꝛmitas ꝓ/

tungaee heen mulier ꝗᷓ petit a viro ſemifluo

tꝑe ſiue menſtruoꝝ ſiue alio dʒ debitũ reddi.ſed nõ

eʒ peti.Et dicũt ꝙ rõ huiꝰeſt.q petere eſt agere. ſed
reddere qdãmõ pati.⁊ pꝛimũ eſt libertat᷑.ſcdᷣm vero

22 lis. c. ¶Re. dᷣm ꝙ; aliqͥ voluerũt dicere ꝙ omni

neceſſitat ẽ. Añ ⁊ dñs nõ pᷣcepit mulieri nõ reddere.

9

S hoi accedere.ac ꝑ hoc nõ exemi
⁊ boc vi mr dice cñ dicit. Et licet
bitum ſit petent:i ſoluendũ.nõ tñ licet om̃i tpe petẽ.
Sed illud nõ vr ↄſonare nec rõni nec aucti. Dꝛimũ
nõ aucti.qꝛ eſt ↄtra bonũ ꝓlis ſicut dicit Hiera.ſuꝑ

5 t mulicrẽ a tentõne
ß vir obligat᷑ vt hᷣ nõ poſſit petere ſine tranſgreſſiõe⸗
cere in lr̃a cñ dicit.Et licet om̃i tꝑe de

illud Iſa.lxiiij. Om̃s iuſticie vr̃e ſicut pannꝰ mẽſtru

A

ate ⁊c. dicit. tũc ↄcipiunt᷑ mẽbꝛis depꝛauati.ceci.clau
di. lepꝛofi.vt qꝛ pentes nõ erubuerũt in ↄclaui cõmi

ſceri. eoꝝ pctm̃ apte redarguat᷑ in puulis. ¶ Item
Aug.ſuꝑ Exo. Ad mulicrẽ ⁊c̃.neceſſario iterũ vtri/

q; ↄtinẽtia indicit᷑.Et iterũ. cũ fufficiẽter ꝓphibuiſſet.
boc etiã repetit ne foꝛte i ſugioꝛibus videret᷑ figura-

29C „

tiue dictũ. Et iterũ vterq; pᷣcipit᷑ interfici Leui.xx.ſiẽ

ibi pʒ.ꝭ̊ vterq; moꝛtalr peccat.Et iterũ.eſto ꝙ; muli⸗
er menſtruoſa tũc tpis debitũ petat a viro.⁊ hoc con
ſtet viro. durũ videt᷑ dicere ꝙ ius tencat᷑ ſibi redde-
re in ꝓlis pᷣiudiciũ.ſi &̊ ad paria iudicant᷑.⁊ dominiũ
nõ habct alter in alterũ ↄtra diuinũ ſtatutũ.nõ vide
tur ꝙ reddere teneat᷑.Et ideo aliqͥ voluerunt dicẽ ꝙ

nõ dʒ reddere niſi pᷣſumat de viro ꝙ incidat in foꝛni/

catõnem.qꝙ ſi pᷣſumit. dʒ occurꝛere maioꝛi periculo.

nec reddit gladiũ ad interficiendũ ̊ᷣ potiꝰ ad ſanan-

dnñ. Sʒ nec iſtud ſufficit.qꝛ aut mulier tenet᷑ aut non

tenet. Si tenet. abſq; pᷣſumptõne ꝑiculi dʒ reddẽ.

Si nõ tenet᷑ vt tũc.hoc nõ eſt niſi qꝛ hoc eſt cõtra di/

uinũ mandatũ. qtumcũq; timest de culpa alteriꝰ.

cum nõ ſit faciendũ malũ certũ ꝓ incerto cuitando.

nõ dʒ ſibi rcddere debitũ.nõ qꝛ reddit gladliũ furio/
ſo.qꝛ iſta non eſt rõ.nam aliter ſeipᷣm interficẽt. MNec
dat ei occaſionẽ aleni i ipſa petat.nõ em̃ ideo eſt
culpa qꝛ gladiũ furioſo reddit.bᷣ qꝛ cõtra pᷣceptũ ſiue
ꝓhibitõez agendo ſe deoꝛdinat.⁊ hoc nõ eſt pꝛopter

eſtz de vicina partui. qꝛ ex actu illo timet᷑ puulꝰopp/
mi ⁊ occidi.vel ſi ipſa laboꝛaret cgritudine acuta.nt/
lus ꝓ illo tꝑe diceret cũ teneri.nõ rõne tꝑis.ſ ratiõe

moꝛbi vel piculi. Terciꝰmodus dicẽdi eſt q videtur
cẽ ꝓbabilioꝛ ꝙ tpᷣs menſtruoꝝ aut ẽ ſ̃m naturã.aut

p̃ter naturã. Si ᷣm naturã ſemel in mẽſe.qꝛ tũc poſ-
ſibile eſt filios geucrare.⁊ ꝑ abundantiã ⁊ corruptõ⸗
nem bumoꝛis in peſſimo ſtatu.ideo moꝛale eſt pᷣcep
tum vt illo tpe nõ cognoſcat᷑. AVñ ſi ignoꝛãter petit.
vel violẽter reddit.excõicat᷑.Si ſcienter ⁊ libẽter pe/

p̃s.ſ ꝓpter moꝛbũ qui eſt ↄtra ꝓlis bonũ. Eñ ſiliter

tit ⁊ reddit.cõtra pᷣceptum facit ⁊ moꝛtalr᷑ peccat.et

vir ᷣm tpᷣus nõ hbʒ ptãtem in coꝛpꝰmulieris.Si autẽ

ſit tos ↄtra naturã. ⁊ paſſio pᷣter naturã.tũc dẽ ꝙ fi⸗/
lij nõ generant᷑ vicioſi natura.⁊ tũc ſi diu duret debi

obijcit de lepꝛa nõ eſt ſimile.qꝛ ille moꝛbus eſt ↄtinu/
dallud qð obijcit᷑ ꝙ nõ bzʒ

ptãtem.ddm ꝙ tũc nõ habet. vel krig plus eſt obe⸗

28 tum põt pcti ⁊ reddi.Ex his patẽt obiecta.¶ Oð ei

A ilud ad a⸗

aliter em̃ ꝓpter vitandã culpã viri non dʒ ipſa facere

nire.aliqñ nõ ꝓpter dies ꝓseſſionis.

ritur qñ vir neſcit. dm e ſi credit ipᷣm deſiſtere debꝰ
ei infirmitatẽ decere. vel ſaltẽ infirmitatẽ ſiłare. quia
ſi nec tũc vult deſiſtere.dʒ quantũ põt reſiſtere.quia
ſi ille violẽter extoꝛquet.vterq; eſt immunis a culpa.

—

culpã.

illud qð obijcit᷑ de ſterili.ddᷣm qꝙ neſcit᷑ q;diu hʒ mu

liebꝛia vtrũ ↄcipiat.⁊ ideo obligat᷑ diuino mandato
ſicut ⁊ alie qᷓͥ ↄſueuerũt conciꝑe. Muis aũt iſte mo⸗/
dus vltimo dictꝰvideat᷑ eſſe ꝓbabilioꝛ.pꝛimꝰ tamen
modus dicendi eſt ſecurioꝛ ⁊ ſanioꝛ.qm̃ ſtandũ eſt ꝓ

mr̃imonio.⁊ valde durũ videt᷑ ꝙ mulier debitũ non

reddat.iĩmo dʒ inſtanter petenti.cũ nõ apparet infir
mitas grauis ⁊ manifeſta. Si tu dicas ꝙ nõ debet ſi⸗
ne violentia. põt eſſe ꝙ vir nõ põt ſibi violentiaʒ fa

cere.⁊ ex boc cadet in peioꝛẽ foꝛnicatõeʒ.⁊ ideo dicẽ/

dũ ẽ ̃m pꝛimũ modũ ꝙ; ſecꝰ eſt in petitõe ⁊ redditi-

one ſicut dicit mgr̃ in lra.⁊ pꝛimo notatũ ẽ. Añ ꝓbi/

bitio in foꝛnicatõne menſtrue ſe extendit vt ↄpeſcat
ſiue vt nõ reddãt.⁊ ideo abſoluit᷑ a tentõne redden⸗

di.⁊ ꝑ boc intelligende ſunt aucẽtes de hoc loquẽtes.

Debet tñ mulier aliq̊ mõ ſe reddere difficilẽ.⁊ cũ do/

loꝛe debitũ ſoluere. ne dum appetit a ſe peti. ipſa rea
fit ac ſi peteret.vñ reſiſtere .
pᷣͤſtare marito.Ex hoc pʒ il

Meceſſitate em̃ ↄpulſa femina nõ dicit᷑ ↄſentire. nee
furioſo gladiũ reddere.ſᷣ ipſe agit.⁊ hec patit᷑. Pre⸗

terea gladiꝰfurioſo eſt reddendꝰvt euitet᷑ maiꝰ peri⸗
culũ.ſic in ꝓpoſito cũ timẽt periculũ.⁊ vir põt eua
re periculu foꝛnicatõnis vel odij ꝑ redditoeʒ.in quã
incurꝛerct ꝑ abnegatõnem.Ex bis patent alia.Con/

Ad illud qð obijcit᷑ de imundicia. dð ꝙ nõ ʒ
eſt ꝓpter immũdiciã.ſᷣ qꝛ talis eſt ꝓli cõtraria. Q¶ Ad ʒ2

cedendũ eſ em̃ ꝙ debitũ nõ põt peti ſcienter. qꝛ boc-

eſt moꝛale ꝓpter pᷣceptum ꝙ debitũ nõ petat᷑.Et non
valet de lepꝛa nec de ptãte coꝛꝑis.qꝛ vſus eſt ei arta

tus ꝑ mandatũ illud.⁊ patent auẽtes inducte in con

trariũ. om̃es em intelligende ſunt q́;tum ad ſcienter

exigentes.
ueſtio.ij.

ui. Et ꝙ ſic videt᷑.j.ad Coꝝ.vij. Molite fraudare in/

uicẽ niſi ex ↄſenſu ad tpᷣs vt vacetis oꝛoni.g nõ licet

abſtinere ꝓpter oꝛonem niſi vtroq; cõſentiente. ſiñ

habet neceſſe ↄſentire.alter põt petere.⁊ alter debet
Item rõne videt᷑.qꝛ ↄcubitꝰↄiugalis ra

reddere.
tione debiti ſoluendi nullã habet de ſe culpã.& in die
ſolenni reddere nõ eſt pctm̃. ien ↄiugiũ inſtitu⸗
tum eſt in remediũ cõcupie vt foꝛnicatio vitet᷑. Sed

nis in die ſolenni. tũc licet adhibere remedium.

õt niſi credat ſcandalu—
ud qð obijcit᷑ de ↄſenſu.

¶ Atrñ tpe dicrũ ſolenniñ debitũ poſſit peti licite ⁊ ſol

poſſibile eſt ꝙ bõ infirmꝰmagis temptet᷑ oe oꝑc car-

tem ſi alter cõiugũ ex ſola libidine explenda pe

terct debitũ. ille a q̊ petit᷑ deberet ſoluere.quia reddit

ei qʒd ſuũ eſt. videt multo ion tꝑe ſacro petat᷑

cauſa foꝛnicatõnis vitande. ¶ Contra.ꝙ tali temꝑe
nec debeat peti nec reddi oſtendit᷑ auẽte Aug.qᷓ ba-
betur in la. Xp̃iano cum vxoꝛe ſua licet aliqñ cõue/
¶ Item videtur

cxemplo Greg.in.j.dyalog. ꝙ mulier ꝗᷓ nocte cogno/

uit virũ. cñ in die veniret ad ꝓceſſionẽ a dvabolo eſt
accepta. ſed ̊ nõ eèt niſi graue petm̃ ect. S

c. ¶ Itẽ
hoc videt᷑ rõne.ſ.ꝙ nec ſit petendũ nec re e⸗

I: põt eẽ dies ſolẽnis vt paſca vel natalis in qͥ vter

q tenet coicare. Sy oſtitutio ecdlie eſt n accedat

.

34

35

56

57 0

38

Ai.

aliquis ad ↄmumionẽ qñ cognoſcit vxoꝛẽ. ᷣ cum nõ

poſſint ſimul ſtaretenct᷑ ad faciendũ vnũ. nõ ad fa

ciendũ alterũ. ¶ Item hoc videt᷑ ꝑ võneʒ virtutis ᷓ
ꝓſiderat nõ ſolũ actũ ſᷣ ctiã debitas circumſtantias.
Szʒ debita circũſtantia eſt in diſcernẽdo diẽ ſacruʒ a
Item boc vf ꝑ ſilłc. quia nõ licet in
om̃i loco nec petere nec reddere debitũ.vtpote in ec⸗

nõ ſacro.g̊ ⁊c̃.

cleſia.& ſir videt᷑ ꝙ nec in om̃i tꝑe.¶ Itẽ boc videt᷑

rõne.qꝛ maioꝛ eſt delectatio in coitu q; in cibo.crgo
ſi eccliaſtica inſtitutio q;tum ad abſtinẽtiaʒ cibi ẽ ne⸗
ceſſario obſeruanda. multo foꝛtius q;'tum ad coituj.
33 ¶ Be'. dm ꝙ ſicut dicit mgr̃ debitũ ſeme cſt poſcen
ti ſoluendũ.nõ tñ ſp licet petere.cuiꝰratio eſt.qꝛ red⸗-

dere eſt neccſſitatis.ſᷣ petere eſt volũtatis.⁊ in ſacrꝭ

diebus inoꝛdinate voluptatis eſt pctere.qð patʒ ſic.

ↄiugiũ em̃ ratõne ſui actus eſt remediũ.ᷣ nõ oĩo cu/
rans ſ̊ excuſans. AUnð in actu ↄiugali eſt opꝰ carnis

qq; trahit aiam deoꝛſum ⁊ ad rerꝛena ſapiendũ.⁊ eti
am ad delectatõeʒ ſentiendũ.Qm̃ igit᷑ aliqͥ ſunt dicſ
in quibus dʒ anima ſanctificare ⁊ aſſurgere ad diui-

na.vtpote ſolẽnitates pᷣclare.ſunt ctiam in quibꝰde/
bet anima affligi vtpote iciunioꝝ ⁊ ꝓceſſionuʒ.idco
cõueniens cſt in talibꝰtẽꝑpibus ab illo actu ceſſarc.ct

idco ſancti pꝛes inſtitucrũt.nõ tñ inſtitucrũt tanq; pᷣ
ceptuʒ ꝗꝓpter carnis lubꝛicũ qð in multis eſt magnu.
⁊ qꝛ nõ tanq; pᷣceptum inſtituerũt.nec ius petẽdi de/

bitum abſtulerunt. idco cum petit᷑ manet neceſſitas

ad reddendũ. Ideo dom ꝙ reddi põt ſine omni cul/
pa in illis diebꝰ.dum tñ reddat cũ vᷣiſplicentia ⁊ do/
oꝛe. Peti aũt nõ põt ſine culpa.⁊ ſi aſpectꝰſit ad de/
lectatõezʒ.grauis eſt culpa.ſi aũt ad lubꝛicũ carnis et
ſuã infirmitatẽ cuiꝰeſt ↄſcius.vel ↄſcia vehementer

eimet.⁊ ꝓpter hoc petit.veniale põt eẽ pctiñ.attamẽ
vix ↄtingit ꝙ in pᷣcipuis dicbꝰnõ ſit graue peccatuʒ.

Concedende igit᷑ ſunt rõnes ꝙ dʒ reddi.qꝛ non poſ/
ſunt fraudare niſi ex cõſenſu. AUñ tpᷣs oꝛonum nõ ſuf
ficit ad abſtinendũ niſi aſſit etiäu mutuꝰↄſenſus.ſicut

innuit apłs.¶ Ad illud & qð obijcit᷑ ꝙ xpᷣiano nõ li/

cet ↄuenire.dm c nõ dicit h̊ ꝓpter hoc ꝙ illð ſit c

catum moꝛtale.⁊ eiꝰoppoſitũ ſit in pᷣcepto.ꝑ&ᷣ qꝛ quã/
dam inhoneſtatẽ habz.⁊ hoc pʒ in eadeʒ aucte.quia
dicit ꝙ in talibꝰ viebus debent a licitis temꝑare.⁊ B
dico niſi ↄtemptꝰſolẽnitatis interueniat.ſicut fuit in
illa muliere de qua loquit᷑ Oreg.q̃ iuit ad ꝓccſſioneʒ
¶ Ad illud vᷣo qdð obijcit᷑ ꝙ nõ dʒ reddi ꝓpter cõmu

nionẽ.ddm ꝙ cñ reddẽs cũ doloꝛe ⁊ inuitus reddat.
non artat᷑ nec ab ingreſſu ecclie neca cõione.tñ cõio
poſſet de ↄſenſu ſacerdot diſterꝛi.¶ Ab illud qð ob
ijcit᷑ ꝙ eſt ibi exceſſus.dðm ꝙ nõ eſt exceſſus ex par/

te reddentis.imo neceſſitas ex ꝑte petentis.ſi em̃ ꝓ/

tãtũ periculũ nec lubꝛicũ in guſtu ſicut i tactu.⁊ ideo
inſtitutũ eſt de ieiunio ſub pᷣcepto.ſed de ceſſatiõe ab
amplexu eſt ↄſilium.maxime cpiugatis qui inuicem
cohabitãt. Hoc ſine pᷣiudicio ſit dictũ ꝓ eo ꝙ ſancti

vident᷑ talẽ coitum aggrauare. ſicut auctes Hiero.ĩ

iſtud nõ phibuerũt.maxi

litera vident᷑ ſentire. Sed intelligenduz eſt ꝙ ſancti

„

oꝛatõnem nõ debẽt inuicem fraudarc niſi ex ↄſenſu.

Ad aliud dam ꝙ nõ eſt ſimile de loco. qꝛ in lo/
ſecratio ſacramẽti ⁊ deputatio ad oꝑa diuina
ſolũ.ideo temerat᷑ locus ſacer.cſt em̃ menſa ꝓpꝛia.h
tpᷣs nõ ſic oino deputat᷑.¶ Av vltimũ dom ꝙ nõ eſt

tcer periculũ faciat nõ eſt cxceſſus moꝛtalis venia
8
co eſt⸗

me cum Apls dicat opter

III

ꝛ ideo zcedendũ eſt iſtud ogee eſſe Zgruitatis 2 H

neſtatis qᷓ; neceſſitatis.niſi ↄſcia obliget.qua credat
illud eſſe ꝓhibitum ⁊ moꝛtale pctm̃.vel niſi interue⸗
niat ſacre diei cõtemptus.de qͥ valde põt timere.qui
tůũc debitũ nõ erubeſcit peter.
Onſequẽter q;dtum ad quartum articulum
querit᷑ de temꝑe celebꝛandi nuptias.Et cir

a hoc duo querunt᷑. Pꝛimo qucrit᷑ vtrũ in
celebꝛandis nuptijs debeat tpᷣs obſeruari. Sccundd
querit᷑ vtrũ ↄtractũ mrioniũ tꝑe indebito debcat ſc⸗

parari.
Oueſtio. j.

—

andi ⁊ temp

in quadrageſimali tcmꝑe vllo mõ ↄuenire poſſe ar-
bitnor. Item hm omniũ moꝛes tpᷣs celebꝛationis
nuptiaꝝ eſt tpᷣs ſolennitatis ⁊ gaudij carnalis.qꝛ ve
eri in temꝑe deputato ad ſanctificatõeʒ ſpũs.ꝭ ⁊c.
een plus eſt nuptias eelebꝛare qᷓᷓ debitũ ſoluere
ed in actu caruali ad hoc ꝙ fiat recte ⁊ boneſte ſer⸗
uanda ſunt temꝑa.g multo foꝛtius in cõtractõe ma⸗
trimonij ſiue nuptiaꝝ celebꝛatõne pꝛima. Contra
Gal.iiij.dies obſeruatis ⁊ menſes ⁊ tꝑa ⁊ annos.et
poſt. timeo ne abſq; cã laboꝛaucrim in vobis.g̊ᷓ vide
tur ꝙ ſit hereticũ tpa obſeruare.qᷓ vẽ ꝙ q̊libet temꝑe
bonũ ſit nuptias celebꝛare.¶¶ Item in boꝝ ſacr̃oꝛuʒ
pceptõne nõ eſt determinatio tempoꝝ niſi ex ſola cõ
gruitate.nec ſeruant᷑ cõiter tempoꝝ determinatões.

xvi ſilr ꝙ nec in mrimonio ⁊ ſponſe traductöne.

Item matrimoniũ cſt ſanctũ ⁊ bonuʒ.cum ſit ſa⸗
cramentũ.g in dicbus ſacris ↄpetens cſt ipſum ccle/
bꝛare.

5 potius deberet in nuptijs ꝓhbiberi ⁊ interdici abu/

ſus q; tp̃s.Eſt ergo queſtio ꝓpter quã cauſaʒ iſta triꝛ
temꝑa interdicunt᷑ que ponunt᷑ in litera.⁊ magis in
*.vicendũ qꝙ duplexẽ ʒ 9

bhoc ſacramento qiᷓ in alio.
ratio quare in his tribus temꝑibus interdictum eſt
nuptias celebꝛari. AUna ſcilʒ moꝛalis. alia figuralis.
Moꝛalis quidem eſt his tribus temꝑibus anni ꝓ/
pter pᷣcipuaꝝ ſolennium expectatõncm.in quibꝰcõ/
ſucuerũt fidelecs ↄmunicare.ſ.natali domini.paſca et
penthecoſtes.qñ debẽt ſe fideles pᷣparare vt dominũ
ſuũ poſſint digne ⁊ reuerenter acciꝑe.⁊ ꝑ hoc debent
ſenſũ a terꝛenis aliquatenus elcuare.⁊ quoniã in ſxõ

ſe traductõne ⁊ nuptiaꝝ celebꝛatõne ꝓpter nouitatẽ

vehbementer animus ↄuertitur ad illud qdð deoꝛſum
eſt ⁊ ad gaudia vana.ideo iſta tria temꝑa ex rõnabi/
li cauſa ſunt interdicta.ſcʒ tempꝰ aduenutus vſq; ad
octauas epyphanie.tempus a ſeptuageſima vſq; ad

octauas paſce.tempus a tercio die ante aſcenſioncz

vſq; ad octauas penthecoſtes.⁊ quia multe abuſio/
nes fiũt que bis temꝑibus nõ cõueniũt. Alia eſt ra/
tio figuralis.ſ.quia in his temꝑibus ſuut dies iciuni
ꝛzum: ſicut dicit᷑ Math.ix.non debent filij ſponſe
lugere qᷓ;diu cum illis eſt ſponſus.cum autem aufer
tur ⁊c.ideo quodammõ in bis diebꝰ ſigtur abſentia
ſponſi. ⁊ ideo in talibꝰdiebus nõ debet fieri ſponſi et
ſponſe ↄiunctio.nec nuptiaꝝ celebꝛatio.Añ non ·

tpᷣs debeat obſeruari in celebꝛandis nuptijs oſtẽ
ditur pꝛimo 9 illud qð dicit᷑ Eccs.iij.tempꝰ amplex
nd longe fieri ab amplexibus. videt᷑ qñ
oſi tempꝑc liceat nuptias celebꝛare.

queſtõne.iiij.nec vxoꝛem ducere nec conuiuia facer

bemens eſt amoꝛis ↄuerſio ad hec.ſ bec nõ ↄpetit ti

ꝛare. ¶ Item ſi matrimoniũ repugnat diebus eni
tentie nõ eſt ᷣm rõncm ſui.ſed potius rõne abuſus.

6
hti/
nfin
tu.
1
(GNNA,NN
ckſen
e Aurcht
ſeltiuen
nigni
nenmſar
nm
eſpcnlun.
girn

Duicnin
Un tboe
iicklnutin

ntief⸗
enpbſen

Gbickgin
ſaphoeſucr
(etcnocann
E
ſtumebiber
eafinpant
genpinarb
4 ſRke
doſ
laberglccft
Gtutonirnr
Nrgubiunmtn
Nigguncf.

Gmmmm,
katſgair
Mlereinart.
B
ſertſcat.
Gcoglaiͤ
nacsmanim
tonepigekf⸗

ſcencie

Mhaotaſbust
cianiprf
aglertit
oſcaſt
Geinſven

atihtn ⸗
ocgi wi
nmnen
nddde⸗

tnatninhor
Wanſeſer⸗

Mädiſt
ortetſ⸗
Kinſen
Gmnmet

etuti
cnethin

õ

Nuk ir ek
e tudat,
ngiatif
kulem ins,
as aunnend
s ui
tengdes h
eniNt
imm li
Senrrettc
. Gtun
H

e
. n

40 bumana

42 ne actus carnalis.tum etiò ratõne ſigtõnis. ⸗

»„

— —

interdietũ gtrabi ſponſalia vel matrimoniuz in bijs

diebus ꝑ ſumplicẽ ↄſenſum.ſed interdictũ eſt nupti/
as cclebꝛare.⁊ ſponſam in domũ viri adduci.et boc
totum ↄgruitatis rõnem exigit ꝓ eo ꝙ eſt conſtitutõ
A illud eꝛgo qd obijcit᷑ ꝙ nõ ſunt tem/
poꝛa obſeruanda.dm ꝙ temꝑa obſcruani eſt tripli-/
citer. Aut cm̃ t̃a obſeruant᷑ qtum ad naturã i hijs
que ſubſunt n aturc.vt q;tum ad actum ſeminandi ⁊
nauigandi. Aut tꝑa ſeruant᷑ in hijs qᷓ̃ ſunt ſupꝛa na/
turam. ſicut ſunt ea ꝗᷓ ſunt gratie ⁊ li.ar. Aut tempo/
ra obſeruant᷑ ſᷣm Palem inſtitutõnem in exccutio/
ne ſpũalium. vt dies inſtituta ad colendũ natale do

mini. obſeruanda eſt vt in ea amplius laudet᷑ deus. uatur.
ſed nuptie celebꝛari. hoc aũt acciditimatrimonio.er/
go nullo modo debent ſeꝑari ꝗꝓpter hoc. ¶ R. dicen
dum iuncese matrimonialiter triplici modo ſep
c

ꝛimũ quidem nõ eſt peccatũ nec tercium.ſᷣ ſecun/

dum. ⁊ hoc mõ nõ fit obſeruatio in matrimonio.qa
nõ obſeruat᷑ lunatio neq; tempoꝛũ variatio niſi m
qð ſtatutñ eſt ad cultum dei.vn nõ eſt obſematio rõ/
ꝗ ne temꝑis.ſed magis rõnc cultus diuini.¶ Ad illud

qd obijcit᷑ ꝙ in alijs non interdicit᷑ tempꝰpʒ reſpon/
ſio.qꝛ boc ſacramentũ habet aliquid ſpũale.tũ ratõ/

illud qd obijcit᷑ ꝙ eſt ſanctũ ⁊ bonũ.dðm ꝙ verũ eſt.
attamẽ habet annexũ aliquid qdð tempꝰor̃onis imꝑe
dit.⁊ ſi impedit poſt pꝛimã ↄiunctõnem.quãto ma/
gis in pꝛima vbi eſt maioꝛ ardoꝛ ⁊ ardentioꝛ affectõ.

Aʒ ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ abuſus deberet interdici. di

cendũ 4 nõ ſolũ ratõne abuſus ſed etiam rõne vſus
habet ali
eſt determinare tpᷣs ⁊ melius obſeruat᷑ qᷓ; ſi mouere/
tur gaudium ſuꝑfluum. Qò vltimo querit᷑ iaʒ deter
CAueſtioſſj. b

9⁹

¶ Atrum matrimoniũ contractũ temꝑe indebito de

beat ſepari.Et videt᷑ ꝙ ſic.xxxiij.q.iiij.nõ oꝑtet a ſe/
ptuageſima vſq; ad octauã paſce.⁊ tribꝰ ebdomadi
bus añ feſtum Johis nuptias celebꝛare.qð ſi factuʒ
fuerit ſepent᷑. ¶ Item boc videt᷑ ſᷣm ius antiquum.
ꝙ copulatõeʒ quã ↄ eccleſiaſticã regulã ↄtingit eẽ cõ
tractã.matrimonium nõ eſſe ↄcedimus.¶ Item ra/

tione videt᷑ ᷣm ius antiquuʒ.qꝛ in foꝛo ecdleſiaſtieo

iudicandũ eſt ᷣm ſtatuta ecdeſie. ſi ecdia ſtatuit nu
ptias talibus tempꝑibus nõ fieri.debent tales ſi fiunt
iudicari ꝓ nõ factis.gᷓ debent ſeꝑari. ¶ Item aliqs

pꝛimo pↄtrahit cũ aliqua clanculo.⁊ cũ alia in mani/

feſto.licet ſit vxoꝛ pꝛime ſᷣm veritatẽ.tñ iudicat᷑ vxoꝛ
ſcde in foꝛo eccleſie.quia cum pꝛima nõ ſeruauit foꝛ⸗

N Ziſtinctio. xxxiij. qualiter fides thoꝛi fuerit in patribus antiquis.

rat ec
oſtendens inter eos nõ fuiſſe matrimoniũ.et hoc eſt
Apter boc ꝙ interuenit aliqd impedimentum qð eſt
contra ſubſtantiã matrimonij. vel ex parte ↄſenſus.
d vel legitimitat᷑ ꝑſonaꝝ.⁊ illud dicit᷑ impedire cõtra-

qð pᷣſtare impedimentũ. Pꝛeterea facilius

matn eecleſie ſi cum ſecũda.S ſi ite qui celcbꝛat nu⸗
ptias nõ ſcruat cccleſiaſticam foꝛmam. patet e; pn
iudiciũ eccleſie ſepandus eſt.¶ Contra. Mihil eſt p/

pter ad debcat ſepari matrimoniuz niſi deſit aliquid

dʒð ſit de eius ſubſtantia. Sʒ de ſubſtantia matrimo⸗

nibil hoꝛum deficit in ꝓpoſito.patet ꝛc.¶ Item ma-

nij nihil eſt niſi conſenſus ⁊ pſona ezian ne⸗
trimoniũ non debet ſepari in penam niſi ſit ciminis

cnoꝛmitas. maxime cõtra aliqdð matrimonij bonum

ſed bic nihil eſt tale. ⁊c. ¶ Item in quadam decre.
de matrimonijs ↄtra ecclie interdictum dicit᷑. nõ eſt
lens vt ob id ſolum ſacramentuʒ ↄiugij diſſol-
Item nõ ꝓhibetur matrimoniũ contrabi.

eſia. Quoſdã ſimpliciter q;tum ad vinculuʒ

hendum ⁊ dirimere iam cõtractum. Quoſdaʒ ſepat

ſimpliciter qᷓtum ad tempus ſolum in penam. ⁊ boc

Jed contra matrimonij bo-

eſt ꝓpter aliqdð crimen ontr⸗ ni bo⸗
tempꝰſolum ad penitentiaz

num. Quoſdã ſeꝑat ad tem m ad penitentia
agendũ.⁊ hoc q interuenit aliqd impe imentũ qðᷣ
nõ eſt ↄtra matrimoniuzʒ nec qᷓtum ad ſubſtantiam

nec q́;õtum ad bonũ ſed inducit peccatũ.⁊ tale eſt ec-
cleſiaſticũ interdictũ. ⁊ de tali ſeꝑatione intelligit᷑ au
toꝛitas canonis quam magiſter adducit.⁊ ſic dicen/
dum qꝙ tales non debent ſimpliciter ſeꝑari ſe ſolus

ad tempus in penam peccati.quia ↄtempſerũt man
datum eccleſie.⁊ hoc etiã iam fit ad alioꝝ terroꝛem.

¶ Ad illud ergo qdð obijcit᷑ ſecundo de ecdleſiaſtica 4

regula.dicendũ ꝙ eccleſia dictat matrimoniũ debere
contrabi ſic ⁊ ſic.⁊ in illa ſua inſtitutõe quedã dictat
vt neceſfaria.quedam vt ad ſolennitatẽ facientia.et

canõ dicit de hijs que regula eccleſiaſtica dictat buic

9

ſacramento neceſſaria. QAv illud quod obijcit᷑ de ꝗ6

foro eccleſiaſtico. dicendũ ꝙ in foꝛo eccleſiaſtico nũ/
qᷓ iudicatur matrimoniñ non eſſe niſi quando in fa-

cie eccleſie eſt aliquid qð eſt de ſubſtantis matrimo⸗

nio clandeſtino vbi non poteſt ꝓbari ↄſenſus.nõ ſie
eſt in poſito. ꝛ ideo patet illud vitimm.

.*

Veritur bic de antiquis patribus qui plurcs ⁊c. Supꝛa oſtendit magiſter ꝙ viri tenck vxoꝛi ſeruare fi
dem thoꝛi.quq̊ quando nõ ſeruat incidit in culpam. NHic intendit inquirere vtrũ ſancti patres iſtã ſi-
deʒ ſeruabant. Habet aũt hec ꝑs duas partes. In pꝛima ſanctos patres qͥ ſimul babuerũt plures vvx

oꝛes excuſat a culpa. In ſcᷣa diſſoluit quaſdã locutõnes dubias.ibi.Si quis opponat ꝙ fidem thoꝛi nõ ſer-
nabant ⁊c. Pꝛima ꝑs habet tres ꝑtes. In pꝛima ſanctos patres a culpa excuſat. In ſcda multiplici aucte cõ
firmat.ibi.Oe hoc aug.ſic ait ⁊c. In tercia eaꝝ ↄtinentiã oↄmendat.ibi. Oꝛ vᷣo caſtitas virginalis/⁊c. Abi oſtẽ
dit ꝙ paris meriti fuit in eis ↄtinentia cõiugalis.cuiꝰvel quanti eſt in nobis dtinentia virginalis. ¶ Simili⸗
ter ſecunda pars in qua determinat dubia tres babet partes.ſm tria que ibi facit. Nimo eniz opponit ⁊ ⸗
fminat vtrum ſeruauerit fidem thoꝛi. Scdo querit ⁊ determinat vtrum ſeruauerint mandatum legis.ibi. Sʒ

5 —

nunquid ſub lege licebat ⁊c Tercio determinat que virginitas ſiue incoꝛruptio ſit melioꝛ ⁊ ſanctioꝛ.an illa q̃

eſt mentis. an üla que eſt carmis. ibi. Melioꝛ eſt at virginitas mentis ;ᷓ carnis ꝛc. Et ſic duo bꝛeuiter deter⸗
minst in hac parte.ſ.de ↄtinentia cõiugali in antiquis patribus.⁊ virginali in viris euangelicis ⁊ ſpnᷣalibꝰ

ſiue ctiam mulieribus. ⁊ tercio bꝛeuiter tractat de repudio.

bH4

¶ E xcuſat ſctõs pfes qͥ ſit plures vxoes habuerũt a culĩoo. a HDiſt. Vv
Alerit᷑ hic de antiqs pr̃ibus qͥ ples ſiłllegunt᷑ habuiſſe vxoꝛes vel cõ xXxxIII.
Nubinao vmni peccanerlt qð dicimꝰ. ꝓ varietate tm.varia iue⸗-
amnmnmnit᷑ diſpenſatio ↄditoꝛis.Ab exoꝛdio em̃ tꝑis int duos tm̃ adã.ſcʒ et
euã inchoatũ eſt ↄiugiſ.deo ꝑ os ade dicẽte.hõ adherebit vxoꝛi ſue.⁊ erüt ¶Geñ.ij.
uo in carne vna.⁊ ſᷣm inchoatõnis modũ.inter duos tm̃ ꝑ oẽm ſucceſſiöeim·
tempoꝝ ↄtraheret᷑ ↄiugiũ.ſi pꝛimi hoĩes in obia ꝑſtitiſſent. Pꝰeoꝝ vo copu
lam filij ⁊ filie eoꝝ mr̃ionio ↄiũcti ſunt.ſᷣ vnꝰvni tantũ.Ideo aũt frẽs ſoꝛoꝛi⸗
bus ſunt copulati.qꝛ nõ erant alie mulieres vel viri.quibꝰade filij vel filie1·
gerent᷑. Pꝛimꝰoĩm lamech duas legit᷑ ſimul habuiſſe vxoꝛes.⁊ hoc in eo ar⸗ Geñ̃.iiij.
guit᷑.qꝛ ꝓ expletõne carnalis voluptatis id feciſſe ꝑhibet᷑. poſtea vᷣo cũ iam
pene om̃s homines falſis dijs ſeruirẽt.paucis in cultu dei pꝑmanentibꝰ.con⸗
ſultũ eſt a deo ples in mr̃ionio copulaꝛe ſibi.ne illis paucis deficientibꝰ.cultlꝰ?ꝰ¹ä
noticia dei deficeret. vñ abꝛahã viuente vxoꝛe ad ancillã intrauit ⁊ ex ea ge⸗ Geñ.xvj.
nuit. Jacob etiã liberis ⁊ ancillis ſe copulauit.⁊ filie loth pr̃e ebꝛio vſe ſunt. Geñ.xxix. Milede
Cũ em ceteris in ydolatria relictis abꝛahã ⁊ filios eiꝰin peculiarem pplin ſibi Geñ.xix. he,
dñ̃s elegiſſet.rite multaꝝ fecũditate mulierũ.pli dei multiplicatio querebeekkk
quia in ſucceſſione ſanguinis erat ſucceſſio religionis. Vnde etiam in Xlge.
a ¶ Maledicta emaledicta erat ſterilis q̃ nõ relinq̃bat ſemẽ ſuꝑ ter:ã.hinc a
ln e re etiã ſacerdotibꝰↄiugia decreta ſunt.qꝛ in ſucceſſione fami⸗ Leui.xxj.
ralet aci itc lie. ſucceſſio eſt officij. Hõ & abꝛahã vel iacob deliquit.da .
ligit qtuz ad ma bter vxoꝛem fſilios ex ancilla q̃ſiuit.nec illoꝝ exemplo pter
ledictonem pene 2ugale debitũ fecunditatẽ in aliq̃ᷓ licet alicui qᷓrere.cuʒ il⸗
aut culpe.Si q́; loꝝ ↄiugia noſtroꝝ equant᷑ vᷣginitati.⁊ immoderatꝰvſus
tum ad maledicti ↄiugij nr̃i tꝑis turpitudinẽ fere imitet᷑ foꝛnicatõis illiꝰtꝑxiiſ.
behe adbn Conſirmat ſupꝛadicta multiplici auete. b ðèJ
ſenlitas no vieie e h aug. ſic ait. Antiqs iuſtis nõ fuit pctm ꝙ plibꝰ ſemis Aug'.
naturaz ſed defe· vytebant᷑.nec ↄtra nãm h faciebãt.cũ nõ laſciuiẽdi cã ſ gi
ctum ⁊ malu.⁊ ñ gnẽdi h̊ facerẽt. HNec ↄtra moꝛẽ.qꝛ eo tꝑe ea fiebãt.Nec cõ (t
culpe. pene. Si tra pᷣceptũ.qꝛ nulla lege erat ꝓhibitũ. Idem.Obijciũt᷑ ia⸗
maledictõnẽ cul · cob q̃tuoꝛ vxoꝛes.qð qñ mos erat crimẽ nõ erat. Sic pf̃i⸗ .
pe 8 ee gargeent arche ↄiugibꝰexcipientibꝰſemẽ ſuũ miſcebant᷑.nõ ↄcupia
ſte alſum eſt. ... Pficiẽde voluptatis. ꝓuidẽtia ꝓpagade ſucceſſionis.ſiẽ
dom ꝙꝙ iſtud itel · apli auditoꝛibꝰſuis admirãtibꝰdoctrinã ſuã cõdelectabãt
li git᷑ de maledicti nõ auiditate ↄſequẽde laudis.ſᷣ charitate ſemiande veri⸗ asd⸗
one pene ꝓut pe tat. Idem alibi.Antiqͥs tpibus cũ adhuc ſalutinf̃e myſte Nitmnkf
na nõ im dieit xriũ velaret᷑.iuſti officõ ꝓpagandi nuptias ↄtrahebat.non ſriurfre⸗
ſers pgfjno el victi libidie.ſᷣ ducti pietate.qͥ multo faciliꝰↄtinere poſſent miußt
pꝛobꝛin infamic. ⁊ vellent. vtebant᷑ tñ ↄiugibꝰ.⁊ ples vni viro hf̃e licebat. ie
tũc ci erat iamis. ꝗ̊s caſtiꝰhẽbat q; nũc vna qlibʒ iſtoꝝ.ĩ qbꝰvidemꝰ qð ſeim· D
⁊ vilis reputabat veniã ↄcedit apls.Hẽbãt eiĩ eas ĩ oꝑe generãdi.nõ ĩ moꝛ/ j.cox. vij. –
⁊ igminioſa.qua/ bo deſiderij. Itẽ amb.Dixit ſara ad abꝛahã.Ecce ↄcluſit Ambꝛoſiꝰ ei nn
ſi Inserasai me dñs vt nõ pariꝗ.intra & ad ãcillã meã vt filiũ facias erx iici
plue c. Eßmo ea.⁊? ita factũ ẽ. Cõſidera pᷣmũ ꝙ abꝛaã añ legẽ moyſi ⁊ an N
Resã.j. vñ ſteriles euãgeliũ fuit.HNõ & ĩlegẽ ↄmiſit abꝛahã.ſᷣ legẽ pᷣueit.MNõ⸗ ahmnen
mulieꝛcs qñ nõ fe du ei intdictũ videbat᷑. Scdo ↄſidera ꝙ ñ ardoꝛe aliqͥ va ee
cũdabant᷑.repu/ ge ſuccẽſus libidis.ñ petulãt foꝛme captꝰdecoꝛe.ãcille cõ⸗ ia
tabãt ſibi eẽ igno tubernio ↄiugolẽ pehuit thoꝝ. ſᷣ ſtudio q̃rẽde poſteritat⸗ iache
minian. Duia 5 2 ꝓpagde ſobol. Adhuc pꝰdiluuiũ raritas crat huani ge ifaie
pulabant : plem ner. erat etiã religiõis. Deniq; ⁊ loth ſcti hãc filie cmꝗiꝗâi — ſilie
Arebant2inon. rẽde poſteritat habuer̃t ne genꝰdeſiceret hnmanũ.⁊ ideo “ hin
alebãt igminioſe erãt.ideo om̃s ſteriles maledicte erãt.qꝛ fructũ vẽtr nõ bẽbant quẽ illud tps requircha W
Ac autem qucri ſtuctus bono operaideo u matter mene nlhen vobindnur⸗ lna eras. u P
earia. ſunhaeban ſaucher Si mo carest peer defecti naturalẽ.nõ maledicit ſcd ſuſtinet. mayimeſi nõ S

XXXII

H epublici muner
„ . . „ .N
D 4 Rune unechtms np pꝛiuats culpa ptexit: Iteʒ Au⸗
323232 nerg.n⸗ Sug ertaindoſi * atexit? Itez Au⸗ I
eat. qð necium ẽ tate viuẽdi. ſ Ecuʒ xpᷣo tez Auz b Publie H
r CL nuptiaꝝ ene Pplct alios Sanel ſeci⸗ ſumit 5 Dubikianunen 2
i e ann eſt cibꝰad onunſan ſo Gie niſcot⸗ ſemig ma⸗ dig bie u⸗
r t i generis. 2 vt utẽ hoĩs. H eſt is.nõ libidi is iure muneris qꝙ publici
Wlcara winenans Line clerctadet nne . gibicde Eu,
cca libi ⁊ refrena electatõe carn⸗ é hüa⸗ ſuz diek. qꝛ ſi à fal/
ta libido eẽ nõ ata tꝑantia. i atõe c ec Hua⸗ dicẽ. qꝛ ſi qͥs
ſ ri nõ põt. ntia. in vſi carnali 2 vt det † iqs furet
r erſt cib. H eſti põt. Qð aſ̃ a. in vſum na i.qᷓ tam c et paupib? nõ el
ig tin us. ? qð eſt in cibo a ple foꝛni entaͤdo vita illicit⸗ nec ile ab mocſtu
n oiuci cibo licito ĩ oꝛnicariꝰveli vitã illicitꝰ ¶ ec ille ab inceſtu⸗
in. gin in ↄiugibꝰ venialis icito ĩm riꝰ vel illicitꝰoe icitꝰ cha pꝛeco inceſtu
tim Löm enialis ill oderatioꝛ axp citꝰ'cubi⸗ Itẽ vñ cognite fuef
nin n NXNRonen le vcu atioꝛ appetitus. B i⸗Itẽ vf ë multi ert
i Amb. ĩli. de Vir ginita dat antiquoxʒ ditne⸗ wetitus. H eſt eennnn Hene
Iginibus.. coſtſtaei ob⸗ as vginali caſtitati ab:⸗ oncens an annech vos
iiiï itati abꝛahe A lis nõ pfen ti abꝛahe. viro cocu ecñ eoð
— neritũ patie i mb. oñdi ferat᷑ in m . .— N(C( cio öcubuerũt. ter
ovtus eſt nupti r meritũ ↄti 27 in i impar uis fllie loth q i;ͤ⸗
2. knst ugne rinabaagi de 4 paſſt Uan gſciste tpickauk
l⸗ rpo militaue iſtius ↄnubil ilios g nullas ex e. qꝛ nõ ſpter tuil.
militauerũ s ↄnubiũ os genuit. s ex tionẽ c Aꝓpter delecta
is ſolo hẽ uerũt. oti ũ ꝑ tempe uit. Ham il⸗ tionẽ carnis ſer cta
ſolo hebat habi ptinentia i nponꝝ diſtributõn il-⸗ dſeruatõe ſed pter
M. ptiay. qua abitu. Aeli iohes in o ibutönem nperi atõez huũani
.quaꝝ vnã ab elioꝛ eſt aũ n ope. ab: tonem neris artẽi uani ge⸗
tu. caſte eĩ vnã abꝛahã hẽ aüt caſti abꝛahaz in ubn ern illa cogi
nis poru cer Rugallter rritm e niag caibg 23 in ab inecſt nö erenſanf
mi d it. tũc liter vixit. Eſſes ungentnennann b inceſtu. qaꝛ ſcienter
6 ſpẽſatõ cñ o ixit. Eſſe aũ mndbas Ccotra pꝛima ciente
felare õäze in achinezugsi, rta aim inſtſtuti⸗
ao nmniũůc xpiani ſi gs retro ſctõs ei uis igret ib⸗ iugio piut fionij in qꝗᷓ 4
AS 1 õs eiuſdẽ fu ret ſiᷣ ꝗ piunt᷑ pr in ꝗ exci/
i j.Con.x. nüc. õ abꝛaha⸗ eiuſdẽ fuiſſe alea di pume pf zmmr auc⸗
f Re Rgtoheerii caltirnre SF paluit funendr c⸗ it, Gru *
ec uenerunt. Ex ios legi ⁊ tꝑi eruiuit ille iugio. ſic tas a fun
. .ꝑExh pinf en le —„— A E, tẽ ſuã fu
niͤſi dies pobuereit vrott gret ꝙ leuipfe qᷣs fines or tꝑi dauerfe⸗ ieo ſiis⸗
bif 2 ꝛes apellat ſcri oꝛes vel pfes añ legẽ de / pieit ntia 2 natura „
lyaa at ſcript ↄcubinas. gẽ ſine pctõ pietas aliq́ mõ ralis
vult Amb. dice 122 vxoꝛes nücocu „Eas em nũc ſet culpã. 1o excu⸗
. ntand eigeg iuank dulkr derntat gann nas Racheltmer gatalerneeagene⸗
E 7 2 cuſatõi on cõe nõ H nauefr̃ „I21 5 . cauerũ talr pec
ſon ſumptũ de vierate Pꝛi atõis ſpẽm bũi 5 voluptatẽ pꝛiã tfidẽ thoꝛi. cauerũt. Iʒ de pꝛe
b ef derhlffehraeen, pẽm huit er illa i tẽ pꝛiã in 02i. d mi poſſit pie pſu⸗/
cu. in nulla mui uifſent attẽt prem ſctm̃ a intentõe qᷓ intendebãt. pterit ueni no pece
ter vixi iere õ ctm̃ debebãt oſt eqᷓ videbat᷑ eẽ t. p̃texit pꝛin uerit moꝛtalr Eewe
in eit eſſengen tarcta oeribe ſazn AS AYedoRſvage⸗ einatg ns FEuüctent⸗
„ irn vain entia iobe ceperũt eũ cui tũ niſi iterueni o qꝛ ⁊ ſi verũ is tñ huit de 3. Fuit ei cu
Ala ſit incoꝛrut h. Si de ↄtinẽti ope. abꝛabã i tas glioſa p̃di iuinũ mã t ꝙ& toth 9 Pij ia 2 de te⸗
luſn ſunt. vñ ptõis inẽtia ſimpkr. tũe ã in ſolo bẽ ioſa pᷣdicat᷑. du in zdatũ. Sʒ i gen? hüanu eẽt cõ
4 .vñ ꝙ gfecti 8 ppetue meditati plr. tũc falſuz lo bẽbat hi k. du inter tã Sůʒ in H manikel ñ eẽt cõ
ver caſtitatẽ cclibũ oꝛi mõ fueri ecditatio. illã nõ lſuz vicit. qꝛ ab itu. Vf male di tã impios tã nanifeſtatũ ẽ
ſtia. 1 bg iateb diett gen⸗ illã nõ hẽbat cit. qꝛ abꝛah 5 male dicere s tãa ſctẽ 2 lau ueck
nie r bae vocze e mõ dicit hu⸗ es. Re. d e at nec hitu nec vera otinẽtiã qꝛ aut loquit᷑ audabili⸗
o⸗ e Pꝛima ẽ nobilio nuptiaꝝ tõez imoderãti ia vno mõ dici Et iterũ.ſi pl i vſu. Si de inentia
in virotoa tanieg. beſi q; ſcda. Atrã. pꝛimã vult ho tpantie reſpectu i 5ez vlem illiꝰ paucioꝛibꝰm i. cñ
. viro tgatiſſi⸗ it in abꝛab aq; bap ſil bñ 95 nullo mõ ectu illidactꝰ. lliꝰact?. ſic melioꝛa
eis aus Raneng Baitnp n abꝛaba. qꝛ 9ti anꝝ ſil hre in vſu ẽi nõ coire p ſeð niw acte went Dug.
ð ntinẽtiã huit i amuliere abſtinẽ. inẽtiã nu u ẽ impoſſi p ſcdam vo ponit actu Aug.
NH qꝛ caſtitas c —— re abſtinẽ. et bac y uptiax hit i ibile. ß alterã vultiqñ 2 quõ cum mode-
nüc xpᷣiani ibat?otine nõ in ope qᷓtũ õ alterã bre in ñ 2 quõ et cũ q de-
ice Aaentas * tinet in ſe quicqᷣc ad oim ntate h at qntũ era terã in hitu. q vſu alterã in 1 qua d5
poaduentũ ſal f male di⸗ quicqͥd pfectõi iodã abſtinenti⸗ erat in ſe. ⁊ ſic qꝛ facillimũ in hitu nllin
14 raseteneſan. ale dicere. .E is hʒ alter⸗ ꝛentig. Pʒz etiã ⁊ ſic pʒ quõ limũ fuiſſet ei
pñti aucte nõ: atoꝛis effuſ .qꝛ ſi eiuſdẽn bʒ altera. 2 dʒ etiã ꝙ ne quõ bũit vtrãq ei taueG
ce coneinere. ita n equalitatẽ.ſe ene gra ſpũ erut. 5 ſtat?leg retro ſa i hre amb B. Dʒ etia
, at opara re. its nubere litatẽ. ſed magi fa ſpuſſ. Re. dom Aeglequipa nctos einſdẽ mbas ꝙ ali 5
Aud earutio mertack tuc tame magis ſpoꝛtõn ddm ꝙ relati equipat᷑ ſta enſdẽ fuiſſe ỹ alteraz.
, — èM Bdanetis 24 aig aus g wrn 4
. h nunc vxo tem. ſed oſtene ſiue ad ſtatũ r tempyex⸗ a 7 ſicut comt iñ ſilitudini⸗ GE
es e ſckate e ſtatum illũ viriſe e oſd tianbusgnitus Esicuansl⸗
nunc ↄcubinas. Querit nobis no op ndeinnccenon
cubimne. Queſſt tia fin da le erti,dd ncei non

Wl
5 S
Z

.

ſimul eẽ vxoꝛes ⁊ cõ/
cubine. vr ſcriptura
falſum dicere. R.dð
ꝙ reuera ↄcubine fu.
crũt ſicut inuit textꝰ
BGeñ. agar dð qua pᷣ

dr ꝙ ſara dedit eã vi

Fo ſuo iĩ vxoꝛc̃.⁊ pꝰdr
eijce ãcillã ⁊ filiũ eiꝰ.
⁊ Aug. expᷣſſe dicit de
ciui.dei.xvj.⁊.xxv.ca.
vbi dicit ꝙ obediuit

vxoꝛi reddẽdo ei debi

tuz. Silr intelligit᷑ de
lllis duabꝰ ancilł vxo

rũ iacob qᷓꝝ qͥlibʒ da/

ta fuit a dño viro.et

vir i eis reddebat vx/

oꝛibꝰ.qm̃ g in mr̃ioni
um nõ erat pↄiuncte.
ideo ſᷣm veritatẽ non

erãt vxoꝛes pᷣ ↄcubie.

Sed qm̃ vxoꝛio affe⸗
ctu cosſcebat. ⁊ ſemẽ
ↄputabat᷑ vxoꝛibꝰ.et
ita legitimũ. hinc ẽ ꝙ
vxoꝛes dicũt᷑.Aliqui

inde volunt dicere ꝙ

Vre vxoꝛes fuerũt.tñ.
dicunt pcubine ppteꝛ

hoc ꝙ erãt ancille vx⸗

oꝛuz ⁊ nõ naſcebatur
eis ſemẽ ſᷣ liberis. Oʒ
ſi attendat᷑ figura
ibi impoꝛtabat᷑.quaʒ
notat aug.in li.de ba/
ptiſmo. ⁊ vᷣba eius de
ciui.xvj. pꝛima poſi/

tio eſt verioꝛ. Si vero

querat᷑ q̃ fuit vxoꝛ

rioꝛ inter rachaeleʒ 2

lyam. dom ꝙ vtraq;
fuit. qꝛ ſeruiuit in vx/

oꝛem. ⁊ in vxoꝛẽ ſerui
uit ſicut dꝛ oʒee. DSech
tñ m affectũ gacob.

rachel verioꝛ.⁊ maiꝰ

bẽbat dominium ſiue
poſſe ad iacob.ſᷣ pᷣm

diuing viſpõnez lya.
de cui ſemie oꝛtus eſt

xpᷣs dñs. ꝗpter auue—
tota generatio iacob ĩmo oĩs generatio bñdicta ẽ.
cũ em̃ miti mrfionialr copi Fenerakio bßli

em dſiderãt. ⁊ a deo qrijt. oſtat ꝙ imo. Item qͥs modꝰẽ iſte loquẽdi.nõ q̃ri᷑ elcctio mũeris.qð ẽ illud mu

õ

—— —

Siqs ommonat ꝙ ſidem thoꝛi no ſeruabãtill pfes. Di

cimus in h̊ ſetuaſſe fidẽ thoꝛi.qꝛ nõ alijs ̊ pprijs vxo/

ribꝰ vel ancillis miſcebant᷑.Ecce qͥ fuerit cõſuetudo in

lem copulã fieri cũ matre. ceũ nouerca. cũ ſoꝛoꝛe.cũ ne⸗
pte.cũ amita. cuʒ materterea.cũ nuro.⁊ alijs quibuſ⸗
dam. Permiſit aũt diuoꝛtiũ fieri dato libello repudij.
Permiſit aũt aliã ducere dato pꝛioꝛi libello.qð ꝓpter
duriciã coꝛdis eoꝝ pꝑmiſſum xpᷣs dicit.nõ vt ↄcederet᷑
diſſidiũ.ᷣ vt tollerer homicidiuʒ. Permiſit fieri mala.
ne fierent peioꝛa.⁊ hoc ꝑmittendo nõ dei iuſticiam de⸗
monſtrauit.ſed in peccatoꝛe minuit culom.
¶ Querit ⁊ determinat vtrũ ſeruauerüt mandatũ le⸗

¶ Sʒz nundq ſub lege licebat hĩ̃e plures vxoꝛes: Audi

qᷣd ſcriptũ cſt in DHeut.MNon hẽbit vxoꝛes plurimas q
alliciat aiam eiꝰ.Suꝑ quẽ locũ ait Augꝰ. Manifeſtũ
eſt ſalomonẽ h̊ pᷣceptũ tranſiſſe.Oauid aũt plłes hũit.

ALue erat cõ
conſuetudo
legalis

Deut. xvij.

nec pᷣceptuʒ pᷣterijt. Permiſſuʒ ẽ em̃ regi ples hr̃e.non

plurimas qᷓ alliciãt aiam multiplicate. Cũ tñ additur
vt nõ eleuet᷑ coꝛ eiꝰ.alienigenas ꝓhibuiſſe videt᷑. Ve
rũtameu multiplicatio vxoꝝ generalr ꝓhibita ẽ. Der
miſſum eſt aũt regi plures hr̃e.ſᷣ nõ multiplicare.Ve⸗
niente aũt plenitudinis tꝑe qͥ xpᷣi gr̃a vbiq; eſt dilata⸗

ta.reducta eſt lex nuptiaꝝ ad prioꝛẽ honeſtioꝛẽq; inſti

tutõeʒ vt vnus vni in figura xpᷣi ⁊ ecclie ↄiugat᷑ Nec
querit᷑ electio muner in ſucceſſione gener. ſ in pfecti⸗

one vite ⁊ ſinceritate ſcientie.et virginitas fecunditait

pᷣfertur.⁊ ſacerdotibus ↄtinentia indicit᷑.

eterminat que virginitas eſt melioꝛ ⁊ ſanctioꝛ an .

mentis an carnis.

Helioꝛ eſt aũt virginitas mẽtis qᷓ; carnis. Vñ ambᷣ.

Tolerabiliꝰeſt mentẽ vᷣginẽ qᷓ; caꝛnẽ hr̃e.vtrũq; bonũ

eſt ſi liceat. Si nõ liceat.ſaltẽ nõ caſti hoĩ ᷣ deo ſius.

vginibus.

Virgo ꝓſtitui põt.adulterari ñ põt.nec lupanaria in

famãt caſtitatẽ.ſᷣ caſtitas etiam loci abolet infamiam.

Idem. Non põt caro añ coꝛrũpi.niſi mens ãte fuerit

coꝛrupta. Item yſiðᷣ.? NHõ põt coꝛpꝰ coꝛrũpi niſi pꝛius
animꝰcoꝛruptfuerit. Mũda em̃ a cogitatõne aia.ca⸗
r0 non peccat. In fine huiꝰcapli aꝑit᷑ quõ ven ſit. niſi

aĩa pꝛiꝰfuerit coꝛrupta coꝛpꝰñ poſſe coꝛrũpi ſcʒ pecca⸗/

to. Illud etiam auguſtini aduertendũ eſt. Sicut inqt

—

Aus.in ll. de

h bo, eo.

is generatio bñlcta⸗ ee art electio mũeri ſucceſ gener. Añ B eẽ falſuðs.
opulent᷑ ⁊ nõ ob aliud q; ꝓpter ꝓlem pꝛincipalr. vi ꝙ H qrat᷑. Item nõne ↄiuges p⸗

S 0 14 . „1 „ —
nus. & dm ꝙ oia bond quecũq; bẽmꝰtona dei ſunt 2 mũera dei.intelligendũ eſt S bmoi dona müůe⸗

qrũüt hoies cũ ea deſiderqt. ⁊ c oꝛqt deũ ꝓ eis acquirẽdis.⁊ laboꝛãt vt ea beant.

ig

ñt igi᷑ hec munera dun⸗

is er in uikl. Ret Hm affectũ humanũ.⁊ ſic adpuc querii xſiderat᷑ ⁊ eligit᷑ mun ſucceſſionis ⁊ pꝓlis. VUet
rim imn euangelicũ. 2 qm lex euãgelica ꝓmittit ꝑfectõeʒ in pñti ⁊ gloꝛiã in ſutnto. z wna ſenalis nor

Carnalia. hinc eſt ꝙ bñ dꝛ nõ
emman

Ar illud vbũ yſid

2n ꝗjrit electio mũeris ac. pm inten tõez euangelij. g Mõ põt coꝛp
tu intelligyde coe Alifeſte falſum. qꝛ mult vginib a viris e Lerglliet enupedd 1e
uc ineeſlicit burrhi
WασαHμ de conruptôe qᷓ redudat in am iſſionẽ decoꝛis pginitatis cum eñ̃ ſit is boni
pot perimi vel anfer rne 5 dudat in amim one dcoꝛis vᷣginitatis.cum em̃ ſit de maguis bonis.

coꝛtüũpi 2c.

dicit maf Contta. oẽ petm̃ in li. ar. nõ in carne vel in coꝛpe. ilen F
nilo mno

olenci. Sʒ ie opponit de qllibet coꝛr uptõne. h¶ Sanctius eſt moꝛi famc qᷓ;

ſo
ld

pieg

wfnln
apinuqe
Gnntnet

eſtgn

fteeirn

ſſtfetͤbt
ote

hoſtcbt

(Mckcör

ncllapotb
recarnatr

6öiugatatl

ihuipti
telatecap
tenulionap

ollicutnno

lon to.

lriprüͤ
onopo

ſci gyri
Wecolenn
Malicac⸗
Atbbi
nnidict
ſiape
mi fmoſt
llegintr
Müniſſͤra
itchtuncie

Aſtdl

Pſliedir⸗
lehabari
Achabins
tlltntetn
Nerdencin
ctcnend⸗
Antodicgt

5 — 3 — — *% ——— —

Ncis veſc Ita ſanctius eſt deſungiſnellbens c; erll „golotpicle vefa i
licito coitu ſtirpẽ querere. VUndecũq; vo naſcant᷑ ho/ get᷑ male dicere.quia
mines.ſi ꝑpentum vicia nõ ſectent᷑.⁊ deuʒ recłe colant. vygdolũ nibil ẽ in mun⸗

Q honeſti ⁊ ſalui erũt. Semen em̃ ex qualicũq; homine do. Et iterũ. nibil eſt
dei creatura eſt. ⁊ eo mali vtenti male erit. non ipſum reijciendũ ſicut dr. j.
Gluag HH um eeff. aad Tbi.iiij. Et ſimili⸗
iiquando malum eee. rrbe aa Eor v. N
5 . S B D — , “ ð”ðMB „ . de om̃ibꝰlicet veſci.
1d. dm è; ſllud intelligendũ eſt de illo q̃ veſcit᷑ ydolothicis in reuerẽtiã ydoli.vel qñ ſcit alios ꝓpter ignoꝛan
A tiam ſcandaliʒari.verũtamen ꝓpter ſcandalũ in articulo neceffitatis nõ eſt ydolothicũ dimittendũ.ſᷣ cum ꝓ/

teſtatõne ꝙ nõ facit in reuerentiã ydoli eſt ſumenqũ.⁊ tũc nõ ſcandaliʒat.

D intelligentiã pñtis diſtinctõnis ſcᷣm tria in finẽ. iudicat qꝙ; nõ recte dueniũt.niſi equaliter et
qᷓ dterminat mgf. tria pꝛincipalr querũtur. inſepabiliter dueniãt in actu ilio. Sʒ ſi ſic. tunc vir 2
Puimo qjrit᷑ de cõtinẽtia cõiugali in antiqds. vxoꝛ ſolũ debent ↄuenire.ſᷓ ⁊c. ¶ Item q nõ debe⸗
Scdo vo querit᷑ de vᷣginali.Cercio de repudio.Cir · at habere ↄcubinam cum vxoꝛe videt᷑. quia vxoꝛ nõ
ca pꝛimũ querunt᷑ tria. ODꝛimo querit᷑ vtrũ cõtra le· pt auenire cum alio viro quin cõmittat adulteriuʒ
gem nature ſit hr̃e cõcubinã. Scdo vtrũ cõtra legey qð eſt cõtra ius naturale. nec vir cum aliq̃ alia mu
Anature ſit ꝙ vnꝰ hõ heat plures vxoꝛes.CTercio que/ liere q; cum vxoꝛe.¶ Item ius naturale dictat ꝙ bo
rit᷑ vtrũ de debuit in hᷣ diſpenſare ꝙ licitũ eẽt bomi mo qð ſibi vult fieri faciat alij.⁊ nõ faciat alij qd ſibi
5 D ſer Sen manius ßm nect⸗ ratõnem abbo
„AWeetecei. 4944 unununnat odit ꝙ alius ſuam cognoſcat vxoꝛem.S ⁊c̃.
Oꝛ nõ ſit cõtra legẽ nature br̃e concubinã oñdit᷑ ſi. ¶ N. dm ꝙ ius naturale gplicler derie . ar-

ueſtio.j. W

222ð —
==

aꝛ nõ eſt cõtra legẽ nature br̃e ancillã ⁊ ſeruuʒ. Sed niter. ꝓpꝛie.⁊ magis pꝛic.⁊ pm boc tripliciter diffini⸗
ancilla põt homo vti vt liber. S nõ eſt cõtra legẽ na⸗ cur ab yſido. Ano modo ſic.ius naturale eſt quod in
ture carnalr eã cognoſcere.ſic ⁊c. ¶ Item mulier nõ lcge ⁊ euangelio cõtinet᷑. Sic diffinit᷑ in pꝛincipio de
1 cõiugata ⁊ libera bʒ ptãtem ſui coꝛpis.ſᷣ qui hʒ rem cceti. Si ſic accipit᷑ ius nale.ſic hr̃e cõcubinã eſt ↄptra
aliquã põt illam dare cui vult.S ⁊ ille q acquirit lici / ius nale, qꝛ eſt ↄtra legẽ ⁊ euangeliũ.Sʒ cõtra legem
te. licite accipit.qꝛ nulli facit iniuria.̊ qñ de volunta moyſi iĩplicite.qꝛ nõ pᷣcipit expᷣſſe foꝛni Boore nteri.
te mulieris ꝓcedit vt cognoſcat eã ſine pactõne con/ ci niſi in caſu.ſicut pʒ Oeut᷑ xxij. tñ implicite claudit᷑
iugali.cum nõ ſit alteriꝰnec alicui fiat iniuria.vẽ ⁊c. ibi nõ mechaberis.vbi phibet᷑ om̃is coitus non ma/
Item yſid. in. v.li.etby. ius naturale eſt cõe omni/ trimonialis. Cõtra legẽ euangelicã eſt expᷣſe.naʒ di/
1 um nationũ.ſ hr̃e cõcubinã nõ:eſt cõtra hmõi.ᷓ ⁊c. cit foꝛnicarios nõ hr̃e ꝑtem ĩ regno dei.ſ.ad coꝝ.vij.
7 Item ꝙ poſſit de iurenature habere eã cũ vrore dicit ꝙ; hẽat vnuſquiſq;ʒ ſuam ꝓpter foꝛnicatönem.
videt᷑.q; vir nõ babet ſui coꝛpis ptãtem ſᷣ mulier.YS Matõ aũt pceptõnis eſt ſacramentũ matrimonij q
vxoꝛe volente ſuſciꝑe ſemen de ancilla ſua.tenet᷑ vir eſt inſtitutum a deo in ſistioneʒ ⁊ in curatönem. In
7 ancillã cognoſcere. ¶ Item bocipſuz facit exemplũ MSronen añ lapſum. in curatõnem poſt lapſum.
abꝛahã.qui ad petitõnem ſare cognouit agar.vbi ¶ Quia em̃ coꝛrupta eſt illa vis ⁊ deoꝛdinata vt dictuʒ
. Mel etiã dicit Aug.ꝙ boc fecit ſara eo iure q̃ͥ nõ babʒ vir eſt ſupꝛa. adeo ꝙ; nõ exit in actũ quin regnũ aie puer-
p ſui coꝛpis ptatem.S hoc ẽ m ius nature.S E; tat᷑nõ poteſt fieri polapſum ſine pctõ niſi excuſet p
tra. ſm om̃s leges filij qui de ↄcubinis ſunt vitupa/ matrimoniñ.ideo taliter cognoſcere cõcubinã ẽ pec
biles ſunt. ⁊ contumelia eſt eis ſic naſci.ᷣ nõ eſt vitu- catũ quantũ eſt de ſe.⁊ cõtra legẽ ⁊ euangelium.⁊ ita
periũ niſi pcedat inoꝛdinatõ.j ſi ̃m dictamẽ nature ctra ius naturale cõiter dictũ. Scdo mõ dicit᷑ pꝛo/
L eſt contumelia in filijs qͥ ſic naſcunt᷑.videt᷑ ꝙ in tali pꝛie.ꝛ ſic diffinit᷑ in pꝛincipio decretoꝝ. Jus natura
actu ſit deoꝛdinatio.a ſicpʒ. ¶ Item recta ro dictat le eſt qd eſt cõe oim nationũ.⁊ boc ius ẽ qd dictat ra
9 v filius debet ſuccedere patri.̊ pena eſt filio qũ non tio recta. Contra illud adbuc eſt cognoſcere ſiueba
habet hereditatẽ paterna.ſʒ ſm oim moꝛes ẽ ꝙ nati bere ↄcubinam.⁊ hc patet.qꝛ ius naturale dictat q/
dæ cõcubinis nõ ſuccedũt in hereditate paterna.ẽᷣ cũ conueniat vir ⁊ mulier in tali actu ad generatönem
ſimiliter recta ratio dictet ꝙ; nõ eſt pena iuſta niſi pꝓ / Pꝓlis.que vtriq; ſuccedat.⁊ cui cõiter pᷣſint.⁊ illa vxtri
“ pter deoꝛdinatõeʒ culpe.cum non fuerit in eo culpa q; equaliterſubſit.⁊ qm̃ actus ille eſt oſimilis in ſpẽ.
NN poſt generatõeʒ.fuit culpa in generando.¶ Itez r· ⁊ ad generandũ ↄoſilem in ſpẽ.dictat natura vt cõue
. . cta ratio dictat ꝙ vir ⁊ mulier in actu illo vniunt᷑ et niat in quadã eqlitate.ſᷣ hᷣ eſt cũ pꝛ ↄiungit᷑ illi vt ſit
fit vna caro. ⁊ actus ille eſt equalitat. qm̃ ſunilis vxoꝛ ⁊ mrfamilias.⁊ iõ recta rõ diciat ꝙ nõ ↄueniat
g6eN in ſpẽ ⁊ natura. Sʒ vnio ad equalitatẽ nõ eſt niſi vx vt cõcubinc. Sʒ iſta in mult ẽ obfuſcata pꝑ libidinex.
nuß en oꝛis ⁊ viri.aliter nõ ſunt equales. recta ratõ ſiue di tñ ſalua manʒ in his qͥ nõ depꝛauãt iudiciũ ꝑ mala
miͤt ctamen naturale refugit coitũ cum cõcubina. opa. Tercio mõ dẽ ius naturale ꝓpꝛijſſime qd natu/
ing. Item recta ratio dictat ꝙ pentes ambo dñt filiñ ra docuit om̃ia aialia.⁊ bocmõ no eſt otra naturam
fmni equcare.⁊ ꝙ plus eſt poſtmodũ in ſenectute filiꝰ de- nec tñ oino ſm naturã.⁊ G qꝛ quedã aialia bꝛuta ſüt
, bet educare pentes. ⁊ equaliter eos educare tenet᷑. Iʒ nõ oia ꝗᷓ ↄigunt᷑ ꝑ indiuiduã copulã.vt ſunt tur
S Fcum iudicet virũ nulierẽ debere piũgi ꝓpter ꝓ/ tures.⁊ qm̃ ſicut vult phᷣus om̃es virtutes que ſunt
wufi , lis generatõʒ.qꝛ ad hoc data eſt vis generatiua.iudi in animalibus diſperſe in bomine colliguntur. ſicut
ttd 6, cat᷑ eos ex hoc ſimul ↄuenire ad ꝓlis educatõnem.⁊ arma omnium animalium in manu bominis. q;unſis
nr urſus ad plis recipiende obſequiũ et bonoꝛeʒ vſq;ʒ nõ om̃is alia animalia habeãt inſtinctum. tñ natura

totninis bʒ. vnde ad boc inclinat᷑ recta natura bois.
vt ſi adheret mulieri ſic adhereat vt ꝓ ipſa patrem ⁊
matrẽ deſerat.⁊ ſic accipiat in copulgm indiuiduaʒ.
Scdm h̊ igit᷑ pʒ ꝙ bꝛe foꝛnicariã vel ↄcubinã nõ ſo/
lnm eſt malũ qꝛ ꝓbibitũ.ſ̊ ꝓhibitũ qꝛ malũ. AUñ ↄce/
10 dende ſunt rõnes ad hoc. Ad illud & qð obijcit᷑ᷣ
põt vti re ſua ⁊c.ddm ꝙ; q̃ ad taleʒ vſum accipit᷑.ac
equalitatẽ accipit᷑.⁊ ſi oꝛdinate accipit᷑ oꝑtet ꝙ eqliſ
fiat.⁊ ideo nunq; recte vtit᷑ nec ancilla nec libera niſi
11 cũ ea tanqᷓ; cũ vxoꝛe ↄtrabat.¶ Ad illud qð obijcit

q nulli facit iniuriã.quia illa vòluit.ddm ꝙ facit in/

iuriã ſibi eo ꝙ ſe deoꝛdinãdo in coꝛpꝰſuum peccat.
nam vir facit ſibi iniuriã q;uis ipſa velit.qꝛ vt frene/
tica vult malũ ſuũ.vt ſi aliq vellet vt ſe occideret vel
ea abuteret᷑ ↄtra nãm.qͥs auderet dicere h̊ nõ eẽ ma
12 lum:? ¶ Ad iüllud q obijcit᷑ ꝙ ius nale eſt cõe. ddʒ q;
quoddã magłeſt aptum.qddam magis occultum.⁊
pᷣm qͥd plus apertũ eſt cõius.ſᷣm qͥd minꝰ.et qm̃ iſtʒ
magis eſt occultũ.ideo minꝰcõe.tam̃ lex matrimonij
13 apud om̃s repcrit᷑. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ mulier
habzʒ ptãtem coꝛꝑis viri.dm qꝙ ⁊ ſi cetera bona ſint
cõia.hoc tñ bonũ dehet eſſe pꝛiuatũ. AUñ nulli alij pt
vxoꝛem ſuã cõicare.nec ptãtem exigere in alio ſed ſo
14 lum in coꝛpe ſuo.ſic nec mulier de viro. ¶ Ad illud
qð obijcit᷑ de ſara.dðm ꝙ abꝛabã nunc obtemꝑaſſʒ
nec obtemꝑare debuiſſet niſi diuina diſpenſatio int᷑/
ueniſſet. Ande illud qð dicit Aug.nõ fuit tota cauſa
excuſans.ſed ſignum fuit.
Atrũ ↄtra legem nature ſit vnus hẽat plures vxo

res.Et ꝙ ſic oñdit᷑ aucte.qꝛ Geñ.iiij.dicit glo.de La⸗

mech qui habuit duas vxoꝛes.pꝛimꝰ ↄtra moꝛem et
naturã adulteriũ cõmiſit.g̊ ⁊c. ¶ Item rõne videt᷑.
qꝛ ᷣm dictamen nature eſt ꝙ vir ⁊ mulier q;tum ad
actũ illũ pares ſint.ſᷣ vxoꝛ illa nõ põt eſſe pluriũ viro
rum.g nec ecõuerſo. ¶ Item m rectã ronem vir te
net᷑ vxoꝛi debitũ reddẽ. cũ ipoſſibile ſit ſi j plibꝰred/
ẽ.ñ p̃t ſe ſił plibꝰ obligare.ſᷣ ſi płes poſſʒ ſil hꝛe.ſil ſe
pluribꝰobligaret.g ⁊c.¶ Item qð dictũ eſt homini
à ſua cõſtitutõne ſpectat ad ius naturale.ſᷣ a ſua cõ/
ſtitutõne dictũ eſt relinquet hõ pꝛem ⁊ matrẽ et erũt

duo in carne vna.g̊ ſᷣm dictamẽ nature eſt ꝙ tiñ ſint

duo.g vna vniꝰ2 nõ plures.¶ Contra. Aug.dicit et
babet᷑ in litera.qũ erat mos hꝛe plures vxoꝛes.pec/
catũ nõ erat. Sed mos vel ↄſuetudo cõtra naturam
nõ eſt appꝛobanda.nec excuſat a culpa. habẽ plu/
res vxoꝛes nõ eſt cõtra naturam. Seen Aug. dicit
p contra pᷣceptum non erat.qꝛ nul
tum erat. Sed qð eſt cõtra ius nature eſt ꝓhibitum
in lege nature.; ⁊c̃. ¶ Item rõne videt᷑.qꝛ qdð eſt ci/

bus ad ſalutẽ indiuidui.hoc eſt piugiũ ad ↄſeruatõ/

nem ſpeciei.ſed licitũ eſt pluribꝰcibis vti ad conſer/
uationem indiuidui.g ⁊ plures vxoꝛes habere ad cõ
ſeruatõeʒ ſpeciei. ¶ Item cõiunctio maris ⁊ femine
eſt ꝓpter ꝓlis multiplicatiõeʒ.⁊ hec eſt ᷣm dictamen
nature. ſi mlier ſterilis enatura dictat ꝙ poſſit ex
aulullio generare.cum vnuſquiſq; quantũ eſt de natura
15Reſt cõtra ſed m naturam.(¶ Ry. dicendũ ꝙ ſicut di⸗

turale dicat᷑ qð in lege ⁊ euangelio ſcribit᷑.ſic ius na/

turale eſt ꝙ ſit vna vnius. erunt inquit duo in carne

vna tam in veteri qᷓ; in nouo.Si aũt ius naturale di

catur qð ratio recta dictat.adhuc verũ eſt.qꝛ adbuc

a hoc lege ꝓbibi ½

edetnt ſemen ⁊ ꝓlem relinquere ſuꝑ terꝛam. non

ctum eſt ſupꝛa illa diſtinctione pᷣſuppoſita.ſi ius na

dictat natura hm ꝙ ratonis recte eſt i no faciat alij

qd ſibi nõ vult fieri. Sed vir nõ vult ꝙ vxoꝛ babeat
aliũ virũ. nec ipſe debet velle habere aliam vxoꝛem.

cum in tali actu vt ſupꝛa viſum eſt ad paria iudicen⸗

tur ⁊ tanq;ᷓ pares ↄueniãt. Si dicat᷑ ius naturale qd
natura impſſſit aialibus.ddm ꝙ nõ om̃ibꝰp aliquibꝰ

aialibus bꝛutis impᷣſſit. Sʒ tñ i natura eſt aliquoꝛuʒ

animaliũ irratõnalium ⁊ in noſtra natura platauit.
⁊ boc pʒ experimento.eo ꝙ in mr̃imonio eſt quidam

amoꝛ ſingularis in qͥ nõ cõicat alienꝰ.vñ naturaliter

qm̃is vir zelat vxoꝛẽ qẽtum ad hoc vt nulluʒ diligat
Aer ipſum in actu illo.⁊ omis vxoꝛ ſimiliter zelat vi
rum q;tum ad hoc.vnde ſtante natura nunqᷓ fuiſſet
ibi cõitas etiã ſi cetera fuiſſent cõia. Siliter charita⸗
te adueniente q̃ facit om̃ia eſſe cõmunia nunqꝙᷓ facit
vxoꝛẽ cõem ꝓpter pꝛiuatũ amoꝛẽ qui dʒ eſſe.qui etiã
eſt ſacr̃m illiꝰ amoꝛis q̊ deus zelat aiam vt nolit eam
gliquẽ aliũ diligere.ſic et aia a deo nullo mõ vult ꝓ/
ptcr aliã deſeri.⁊ in hoc pʒ ſapia dei qᷓ ie nobis in no⸗/

bis oñdit. ⁊ nobiſipſis oñdit quid agere debeamꝰin

creaturis ſubditis.ſᷣm illud Job. Interꝛoga iumen⸗
ta ⁊ tocebũt te.ſᷣů mens hoĩm obfuſcata hoc nõ attẽ/
dit.Cõcedendũ igit᷑ ꝙ vti pluribꝰvxoꝛibꝰ ẽ ↄtra ius
nature. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ qñ mos erat pec-
catum nõ erat.dᷣm ꝙ mos ille erat appꝛobatus nõ
ab bominibꝰ?tm̃ ſed a deo.vt pꝰpatebit.⁊ ideo pctñ
nõ erat.¶ Ad ill qð obijcit᷑ ꝙ nõ erat ↄtra pᷣceptũ
ddm eꝙ weat pᷣceptum expᷣſſum exteriꝰ ꝑ vocem vel
ſcripturã.ſicut legeʒ moſaycam. Ad illud qð obij/
cit᷑ de cibo. dᷣm ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ ibi eſt vſus rei in/
ferioꝛis.hic eſt vſus paris.⁊ ideo vniꝰ.alioquin ſupꝑe
rioꝛ fit. Pꝛeterea ibi eſt mutuus amoꝛ.⁊ ideo mutuꝰ

ʒelus.⁊ ideo ſingularitas. ¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ; i

eſt ad multiplicatõeʒ talis actus.eſt etiã dðᷣm ꝙ et ſi
nã dictet ꝓlem eſſe multiplicãdam.tam̃ dictat debi⸗
te ⁊ oꝛdinate.⁊ ita ꝙ nulli fiat iniuria.⁊ ideo magis
ceſſandum eſt a generatõe ꝓlis qᷓ iniuriã inferꝛe ali/
cui.⁊ ideo nec vxoꝛem aliam duci.¶ Item ⁊ ſi natu
ra dictet querendo bonum cõmodi.nõ tamen pꝛeiu
dicium boni boneſti.⁊ honeſtas conſiſtit in rectitu/
dine iuſticie ⁊ obſeruatõne fidei.ſed bonum cõmodi
eſt in fecunditate ꝓlis.hinc eſt ꝙ ad ꝓlem generãdã
non debet alia vxoꝛ adijci niſi deus diſpenſet.

(Ser deus debucrit diſpenſare e licitũ eſſet bꝛe cu
inas.Et ꝙ licet hꝛe plurcs vxoꝛes ⁊ nõ debuerit di⸗
ſpenſare vꝛ.qꝛ cõditoꝛ nature nõ facit cõtra naʒ.nec
cõtra ius nae.ſᷣ hr̃e plures vxoꝛes ⁊ plurcs concubi⸗-
nas eſt ↄtra ius nãc.& ⁊c̃. Seem nunq ded diſpen⸗
ſauit ꝙ vna eẽt pluriũ viroꝛum. cũ magis ſufficiat
vna mulier pluribꝰviris q; ecõuerſo.nõ debuit diſpẽ
ſare ꝙ vnꝰ vir eſſet pluriũ. ¶ Item in inſtitutõe ma⸗/
trimonij ⁊ eius cõfirmatõne dicit᷑ ꝙ erũt duo in car⸗
ne vna.⁊ Math.xix. ſuꝑ illud adberebit vxoꝛi. Olo.
nõ vxoꝛibus.& ſi deus cõtra ſuã inſtitutõeʒ nõ debn/
it facere. videt᷑ ⁊c. ¶ Item diſpenſatio recta dʒ eſſe
Apter maius bonũ.ſᷣ cum vnus habet duas.hic non
ſaluat᷑ bonũ fidei.qꝛ cogſcit aliam vxorẽ.cũ tñ mlier

ℳ 7

nõ cogſcat aliũ virũ. Hec etiã bonũ ſacri.qꝛ xpᷣs vni
cam hʒ ecciaʒ ſpõſam nõ ples. vẽ ꝙ male ſit diſpen
ſatũ. ¶ Itẽ ſi ois diſpenſatõ dʒ eẽ ꝓpter aliquã cam.
qro q̃ ſit illa.Si mitiplicatio ꝓlis ad cultuʒ dei.cum
iſta cã oĩ tꝑe ſtct.qꝛ cultꝰdei ẽ młtiplica nd. in omm
tꝑe dz iſta diſpẽſa? ſtare ( Itẽ vĩ ꝙ iſta diſpen ſe ex⸗

—

6

18

19

fiſlitnru

1

ka
Grpou
Ulgeg
tohenp
Ntciderr
ölen
Nonu
ſocont
Pon
hnn
frorñ⸗
ehuubn
filkhal
litnnilat

(stmüole

Atfaibos

ucteige⸗

Gureticet
Aopone
Hantn
lochyuie
Neuni

ſthafutfi

octflos
Kicszuati
onüfage
ſocſting
ingeunt.
ſcraprfit

11

hri
flspae

tctr
funtticpin
donkapent

topbren

Cgkteptie

gfetl

fuarttcfi
riüdeeh
gholtet
on pabi.
aßſrſen
nporte
Uehighe
uſtkueene
eretnee
Auftfen
ultgieni
ſatsli
tplhtin
gankſan

NENN
lenimmt
weſtuluz
nlmlirzet
amußfie
in;f
Anlggti
Arintkan
diedenn
d hunn
oangind
dalandruͤt
kgeimann
con nmn
hicn nn
naadewe
1(Ahe
gibich innn
oalonin
8anar tinnn
Seſ nidit
Eun. nñden
tinfint
in
rodbenuſt
s riſtrn n
oderun
tongan
wunh

zMöhuetn

ſictäimi,
tämgin

tenderit ad ſolos patres. quia Deut xvij d, non ba

bebit vxoꝛes plurimas qꝗᷓ alliciat animũ eius.hoc dẽ
de rege. multo foꝛtiꝰalijs ẽ iſtud ꝓhibitũ. Eõtra.

ꝙ diſpẽſatũ fucrit videt᷑.qꝛ abꝛahã ſimł cũ vxoꝛe ha
buit cõcubinã.et tñ no rephendit᷑.imo dñs appꝛoba
uit cũ dixit de yſmaele.ꝙ ipᷣm faceret creſcere.g cum

boc nõ liceret ꝑ naturam.diſpẽſatũ eſt ergo cum eo.

Item iacob habuit duas vxoꝛes et duas cõcubi/
nas.et conſtat ꝙ hoc placuit veo.qꝛ ſemẽ qð ex om/
nibus accepit eſt appꝛobatũ.g cũ eo fuit diſpenſatũ

Item dauid habuit plures vxoꝛes et cõcubinasꝰ

⁊ tñ nõ repᷣbendit᷑. diſpenſatũ ẽ cũ regibꝰ. ¶ Item
helchana babuit plures vxoꝛes.⁊ tñ nõ repᷣbendit᷑.
O videt᷑ ꝙ cũ oibus ſit diſpenſatũ. ¶ Itẽ lex ſuppo
nit taniq; licitũ Oeut.xxj.ſi habuerit hõ duas vxo/

res.vnã dilectã et alterã odioſã.nec hoc nõ redar/

guit. oibus erat licitũ.S cuʒ omnibꝰdiſpenſatum.
Querit᷑ igit᷑ quõ et qñ ſit diſpẽſatũ.⁊ vbi expᷣſſum.⁊

20 quare tũc et nõ mõ.et qtũ ſe extendat.¶ E.dd.qꝙ

ad diſpenſationẽ ad hboc ꝙ debite fiat. et couenient᷑
hõ ea vtatur.iſta qtuoꝛ ſunt cõcurrentia.ſcʒ neceſſi/
tas.cõgruitas.vtilitas.⁊ honeſtas.⁊ iſta qtuoꝛ ſunt
bic. Pꝛimũ quidẽ cõgruũ fuit illud tpᷣs diſpẽſatõni.
qm̃ tpᷣs fuit figure.et qm̃ xpᷣs generare tebebat libe/

ros ct filios ꝑ baptiſmũ.et in ecclia catbolica.⁊ i be-

reticis diuerticul.iõ in figura debuit pᷣcedere matri/
moniũ ſiue generatio ex libera et ex ancilla.Et rur/
ſus qm̃ inter illos qͥ ab hereticis baptizant᷑ qͥda he/
reſim ſecunt᷑.quidãa ad eccleſiã reuertũt᷑.iõ vtriuſq;

figura pᷣceſſit. Pꝛimi in yſmahele de q̊ dictũ ẽ Genñ.

xxj.eice ancillã et filiuʒ eius. Scdi in ancillis iacob
q̃rũ filij ſunt int᷑ liberos cõputati. Hoc hẽ ab Aug.
in li.de baptiſmo.Fuit g tꝑis cõgruitas.Fuit etiaʒ
neceſſitas.qꝛ pauci erãt deñ colentes.⁊ vt cultus di
uinus nõ piret neceſſe fuit vt filios multiplicarẽt.et
cõtigit ꝙ vxoꝛes ſteriles hꝛent.iõ neceſſitatẽ habue/
runt tũc plures hꝛe.Fuit etiã vtilitas.qꝛ filij erudie
bant᷑ a pentibus.et moꝛes patrum ſeruabãat.et ideo
qnto plures.tanto cultus dei erat celebꝛioꝛ.et ideo

erat tuc vtile mitos ꝓcreare. Yuit ętiã boneſtas.qa
noõ affectu libidinoſo caſto.nõ affectu adulterij ſy

mariti etiã cõcubinas cognoſcebãt. In cuiꝰ? rei teſti
moniũ de abꝛabã dꝛ.ꝙ nõ ipſe accepit ancillã ſᷣ̊ vxo

ri obediuit.et cum ea debitũ ei reddit.et affectu viri

cognouit.et iõ dẽꝛ Geñ.xvj.q ſara dedit agar in vxo
rem abꝛahã.nõ qꝛ fuerit vxoꝛ.qꝛ poſtmodũ fuit eie/

XXXIII

ſationẽ hanc 23 oẽs extendi qͥ erant imitatoꝛes oꝝ

in caſtitate. et męs fuit ex hoc introductus durans

vſq; ad xpᷣi aduentũ. Sed tũc ceſrauit congruitas ⁊
neceſſitas vt viſum ẽ. Añ omnibꝰquiblicuit.licuit
ſolũ ex diſpenſatione ꝗᷓ fuit ꝑ inſpirationẽ.et hoc dẽ

extra de diuoꝛ.in quada decretali Innocẽtij. vbi dẽ

4

ꝙ nunqᷓ licuit alicui niſi diuina inſpiratione. (Ad

illud qð obẽ ꝙ deus nõ facit ius nature.dom ẽ ꝙ

nature qð oꝛdinat ad ꝓximũ põt.nõ tñ facit contra

21

non põt z ius nature qð oꝛdinat in ip̃m. ſᷣ ↄtra ius

ſed ſupꝛa. quia ratio recta ſic dictat hoc non eſſe faa

denad cũ dicit in eius oppoſito deo eſſe obedien

n. ¶Ad illud q obẽ ꝙ vna ſit pluriũ. dom & ſi
vna ſit pluniũ nulla eſſet vtilitas.quia vnus põt fe/
cundare plures nõ vna a pluri bꝰ.Eſſʒ etiã dãnũ.

quia defectus trãquillitatis.nõ em̃ põt cñ pace vnꝰ
duobꝰ? dñis ſeruire.ſicut vnus dñs duobꝰſeruis im /

perare.⁊ vir caput ẽ et dnatur mulieri. Oceſſet etiã
bonũ ſacr̃i.quia vna aia nõ duobꝰviris.ſed xpᷣs mul

tis copulat᷑ aiabus.Et amplius eſſetincertitudo ꝑ
lis et cõfuſio hereditatis.

d illud qð obẽ ꝙ de?
inſtituit duo. dom ꝙ verũ eſt tpe legis nae et tꝑe

gratie. Seq ex cauſa tpe legis debuit diſpenſare.nec
facit cõtra ſuã inſtitutionẽ ipſe qui rẽ inſtituit.cum

ꝓ loco ⁊ tꝑe diſpenſat.¶ Ad illud qd obẽ ꝙ diſpen
ſatio debet eſſe ꝓpter maius bonũ.ddm ꝙ bonũ ꝓ/

lis adeo neceſſariũ eſt vt ꝓpter ipᷣm vellet de? in ali⸗
quo detrahi bono fidei et ſacri.nõ tñ oĩno.quia tunc
galiqui fidẽ ſeruabãt.⁊ ratio ſigtionis ibi manebat.

¶Ad illud qð obꝛ ꝙ multiplicatio ꝓlis nõ eſt cau/

ſa.vm ꝙ imo.quia cultus dei creſcebat tũc nõ ꝑ ꝛo
cationẽ ſed ꝑ ſucceſſionẽ. quia illis tm̃ fuit lex tradi
ta. et iõ tunc erat opoꝛtunn.
ad qͥs ſe extendebat.ddm ꝙ rõne inſpirationis tm̃
ad patres.ſᷣ röne honeſte imitatõis et moꝛis deriua
tum ẽ ad poſteros qͥ vxoꝛibꝰ vtiliter vti ſciebãt.OS
gobꝛ ꝙ regibus erat ꝓbibitũ.dð.qꝙ nõ fuit ꝓhibitũ
ne bient plures.ſ̊ vt nõ hẽent plurimas.nõ dẽ etiã il
lud ſimplłr. ̊ cũ determinatõne.que alliciant animũ

¶ Ad illud qð querit᷑

⁊tales erant alienigene.

Onſequẽter qntũ ad ſcòm articulũ q̃rit᷑ de cõ
Atinentia virginali. et circa hoc tria qᷓrunt᷑. Pꝛi/
mo querit᷑ de ipſa vᷣginitate qᷓntũ ad genꝰ ſuũ. Scdo
de ↄꝑatione cotinentie vᷣginalis ad mr̃imoniuʒ ſiue

22

25

24

25

26

cõiugiũ.Tercio de vᷣginitate ꝑ cõꝑatõnẽ ad pᷣmiũ.

Aueſtio.ſ.

cta.ᷣ vt ſignificet᷑ ꝙ eo affectu ea cognouit q̊ͥ et vxro ¶ AHtrã virginitas ſit virtus. Et ꝙ ſic videt᷑ . diffini/

rem. Uñ Aug.xvj.de ciui.dei.viꝝ femis virilit᷑ vten

tem. vxoꝛe tꝑant.ãcilla obtꝑant᷑.nulla intpant᷑.Ex

boc pʒ ꝙ bec diſpẽſatio nõ ſe extendit ad tpᷣs natu/
re inſtitute nec gre.qꝛ in nã inſtituta non erat tẽpus

figure.nec neceſſtas ſterilitatis.Similr in tẽpe gre
ceſſauerũt figure.et oẽs vocant᷑ ad xpᷣi culturam.et

multiplicatũ eſt genus humanum valde. Roõne vti⸗

litatis nõ ſe extẽdit ad tpᷣs abꝛabe.quia em̃ nõ mul-
tiplicabant᷑ ad cultũ ſed ad maluʒ.quia imitatoꝛes
erant paternoꝝ ſcelerũ.et ideo deleti ſunt cũ terra.

Noõne wro honeſtatis ad illos ſolos ſe extendit qui

vxoꝛibus et cõcubinis tpanter et ad cultũ dei multi
plicandũ ſciebant ⁊ volebãt vti. aliter eis diſpenſa

tio nõ valebat. Iſta autẽ diſpenſatio facta ẽ diuina

inſpiratione in patriarchis et rege dauid.qñ vtriſ
de ſemine facta ẽ repꝛomiſſio.et qꝛ iſta exant capita

et imitandi erant tanꝙᷓ ſcti.intellexerũt recte diſpen

tionẽ virtutis.qꝛ virtus ẽ bona qlitas mẽtis ⁊c̃.Et
p diffinitionẽ phi illud idẽ. ¶ Itẽ hoc oñditur per
diffinitionẽ virginitatis quã ponit Aug.dicẽs.Air-⸗

ginitas in carne coꝛpoꝛali incoꝛruptõnis ꝑpetue eſt

meditatio. Sed meditari incoꝛruptionẽ ꝑpetuã hoc
eſt maxime arduũ et difficile.et tale ẽ virtutis genꝰ.
¶ Itẽ boc iterũ videt᷑ rõne.qꝛ abſtinere a coitu illi/
cito eſt virtutis.ſʒ difficiliug ẽ ab om̃i coitu abſtinẽ

ỹ ab illicito. ſi illud eſt virtutis.multo foꝛtiꝰiſtud.

¶ Itẽ in virginitate meremur nõ tm̃ aureã ſ̃ etiaʒ

aureolã.ſᷣ omne meritũ conſiſtit mediante virtute.

vel vono. vel btitudine. ac. ¶ Contra. ois virtus

q̃ nõ eſt in fiuẽ in medio cõſiſtit. Sed virginitas cõ
¶ Item

ſiſtit in extremo.quia oino abſtinet.g ⁊c.
actus ois virtutis eſt in pᷣcepto.quia ſunt neceſſa/
rio ad ſalutẽ. Sed actus vginitat/ nõ eſt in pᷣcepto.
ergo virginitas nõ eſt vlrtus. ¶ Itẽ nulla virtute

boc nõ ẽ de virginitate. ⁊c̃.

quis male vtitur.vt pʒ.ſed virginitate cõtingit mna/
ſ vti. vt pʒ de fatuis virginibꝰ Mith̃.xxv.

Item
oẽs virtutes ſunt cõnexe.vndę qui hʒ vnã hʒ oẽs.ſᷣ

pellitur vel amittit᷑ niſi ꝑ vicin ⁊ pctm̃.ſ̊ virginitas

28

pcditur ſine pctõ in hijs qᷓ violenter coꝛrũpunt᷑.ꝗ ⁊c.
Si tu dicas de hijſ ꝙ ñ amittũt.obẽ de hijs q trãſeũt
de cõtinentia virginali ad cõiugalẽ q̃ virginitatẽ ꝑ/
dunt ſine culpa. ¶ Itẽ ois virtus ꝑdita recuꝑat᷑ per

pniam.qꝛ ex grã in ꝗᷓ eſt ois virtus. Sʒ virginitas ꝑ
27 dita nunqꝙᷓ recuperat᷑.S ⁊c̃.

Zeo. dom ꝙ cõtinẽtia
virginal ſiue virginitas tria dicit. Pꝛimũ eſt abſtinẽ
tia ab oi coitu illicito. Scom ẽ cõtinẽtia ab oi coitu

licito. Lerciũ ẽ integritas mẽtis ⁊ carnis. Quantũ
ad pᷣmũ dicit habitũ.q;tũ ad ſcᷣm dicit virtutis ſta
tum. ꝙᷓtũ ad terciũ dicit decoꝛẽ.vñ virginitas ẽ habi
tus cõtinẽtie ꝑfectus ⁊ decoꝛus.Cõcedende igit᷑ ſt
rõnes ꝓbantes virginitatẽ virtuteʒ eſſe m illud eꝓ
noiat habitũ. Que vo obijciunt᷑ in ↄtrariũ oia ꝓce
dunt rõne ſtatus vel decoꝛis.⁊ qntũ ad hũc ſtatũ ad

extremũ tendit. Rõne etiã ſtatus non eſt in pᷣcepto.
rõne cuiꝰſtatus põt ꝑdi ꝑ deſcenſũ ad inferioꝛẽ ſta/
tum rõne cuiꝰſtatus nõ ẽ alijs cõnexa. Rõne vo de/
coꝛis cõtingit ꝙ ꝑdat᷑ hoie inuito. Contingit etiam
ſuꝑbe ⁊ male vti.Cõtingit etia vt amiſſa ñ poſſit re
cuperari. Mtũ vo ad illud qð eſt ibi habitꝰ ſubſtra/
ti. ocẽs conditiones virtutũ in ea reꝑiunt᷑.⁊ ſic patẽt
oia pᷣter pᷣmũ qò obijcit de medietate. qꝛ ita ſiłr poſ/

ſet opponi de cõtinẽtia viduali. Et ꝓpterea dᷣm ꝙ

qñ dẽ ꝙ virtus ↄſiſtit in medio.hoc nõ ẽ intelligen/
dũ reſpectu obiecti.qꝛ ſic nullus eſſet caſtus niſi co/

Gnoſceret medietatẽ oim mulierũ de mũdo.qꝛ illud

eſt meqiũ inter aliquã ⁊ nullq. Sʒ iſtud intelligit vt
ſic mediũ teneat᷑.vt virtꝰ ſit mediũ circa delectatio/
nes ⁊ triſticias.nã q̃ oino nihil ſentit de paſſionibus

carmnis hic inſenſibilis iudicat᷑.et hoc bʒ ꝑ nãm.qui

vero oino eis cõſentit hic luxurioſus c.qͥ vero excita
tur ſed tñ nõ ↄſentit talis virtuoſus cẽ.⁊ hoc oiĩno be
ne eſt in virginibꝰ.qꝛ aliq̊ mõ caro excitat q;uis non
ita ſicut in coꝛruptis.hoc aũt intelligit᷑ loquẽdo vᷣm
virtutes politicas ⁊ nãm lapſã.nã ꝑ ſuꝑabundantẽ

grm põt eẽ ꝙ nõ ſentiat.⁊ tñ virtutẽ habeat vt ptʒ

in xpᷣo ⁊ eius matre dulciſſima.
Queſtio.iij. e

—

¶ De cõparatione ↄtiuentie virginalis ad mr̃imoniũ

ſiue cõiugiũ.⁊ ꝙ virginitas ſit melioꝛ et pfectioꝛ vi/
detur.qꝛ virtus cõſiſtit circa difficile ⁊ arduũ. circa
maius arduũ maioꝛ virtus.ſᷣ magis arduũ eſt oino
Anee a coitu qᷓ; aliqñ tm̃.ergo maioꝛis virtutis.
¶ Itẽ opꝑa pfectionis ſunt in conſilio.imꝑfectionis
vero in indulgentia.Sʒ virginitas ẽ in coſilio. ma⸗
trimoniũ in indulgẽtia.S ⁊c.¶ Itẽ cui debet᷑ fructꝰ
maioꝛ illud ẽ maioꝛis virtutis.ſᷣ cõtinẽtie virginali
debet᷑ fruct? cẽteſimus ſicut dꝛ Math̊.xiij.in glo. cõ
iugali.xxx. ⁊c. ¶ Itẽ qʒ ſilius ẽ ſtatui glie.ẽ ꝑfectiꝰ.
Sʒ cõtinẽtia virginalis ẽ ſilioꝛ ſtatui gloꝛie.qꝛ ibi eſt
incoꝛruptio.ibi nõ nubunt.ñ Hiero.dicit ꝙ ange
lis eſt cognata virginitas. ⁊c. ¶ Contra.Augꝰ.de
bono cõiugali uõ eſt impar meritũ in iobãne qͥ nul⸗
las exptus ẽ nuptias.⁊ in abꝛabã q filios generauit
Ité Aug. de bono viduali. In cõtinẽtia cõiugali
bene vtit᷑ hõ malo.qͥ ↄcupiſcentiã reſtringit in con

nubio. Sʒ laboꝛioſius eſt bene vti malo qᷓ; bene vti

bono. 5τ. té rõne videf. Si optimũ in illo ge⸗

Itẽ nulla virtus ex/

nerẽ melius eſt optimo.⁊ boc illo ſimplic&᷑ tmelius⸗
Sʒ optima fecũditas mielioꝛ eſt oi integritate.vnde
melius ẽ in hbtã virgine ꝙ ẽ mater qᷓ; ꝙ vᷣgo. ſimpl
fecunditas melioꝛ virginitate. Sed fecũditas eſt in
cõiugio. ⁊c̃. tẽ qʒ ad plura valet ⁊ magis fa/
cit ad ꝑfectionẽ gloꝛie illud ẽ melius.ſ cõtinẽtia coꝛꝝ
iugalis nõ tm̃ ꝓdeſt cõtinentibꝰſ etiã filijs genera⸗
tis.facit etiã ad ꝑfectionẽ numeri electoꝝ. Sʒ virgi
nalis ſibi ſoli ꝓdeſt ⁊ ꝑfectionẽ electoꝝ nõ accelerat
⁊c. ¶ Itẽ terra ſterilis ẽ iuſte maledicẽda.ſ virgi
nitas facit ventrẽ ſterilẽ. ̊ merito ẽ maledicẽda.nõ
ergo melioꝛ. ¶ Itẽ ſi hõ ſtetiſſet nõ minus pfectas
habuiſſet virtutes.Sed tũc nõ eſſet virginitas ſ tm̃
cõtinentia cõiugalis. ↄtinẽtia cõiugalis ẽ cõtinen
tia ꝑfectiſſima. virginitas nõ ſupexcellit. ĩmo exce
ditur. R. dm ꝙ ſicut tactũ eſt in virginitate eſt 2 9
tria ↄſiderare.ſcʒ babitũ.ſtatũ.⁊ decoꝛẽ integritatis
Si loqmur q;tũ ad hitũ.ſic ſe bũt vt excedentia ⁊ ex
ceſſa.qꝛ ex maioꝛi virtute põt cõtinere etiã cõiugata
q; virgo.⁊ ecõuerſo. Si aut loqmur qtũ ad decoꝛẽ.
ſic ſo vᷣginitas pᷣfert᷑ ↄtinẽtie ↄiugali.qꝛ ibi eſt coꝛru
ptio feda. hic aũt eſt incoꝛruptio ſctã. Si aũt qtũ ad
ſtatũ.tũc eſt loqui duplxr. aut ſᷣm idẽ ißs. autmor.
uerſa. Si ᷣm idem.dupłr. Aut ᷣm tps legis.aut ſᷣm
tpᷣs gratie.Si ᷣm tpᷣs legis.ſtatus cotinentie conin⸗
galia ein⸗ p̃fertur. ⁊ ſtatus virginitatis ꝓhibetur.ꝛ
ſterilis maledicit᷑ ⁊ in cõtumelia babet᷑. Si ᷣm ſtatũ
gratie vbi nõ requirit᷑ fecunditas ventris. ſ̃ ſctitas
⁊ incoꝛruptio ⁊ puritas mẽtis.virginitas pᷣfert᷑ con
tinentie cõiugali. Si aũt ſᷣm diuerſa tꝑa loquimur.
vtpote ſi cõtinentie ſtatũ ↄſideremus in tꝑe legis.2=
virginitatis in tꝑe gre.ſic vnuſquiſqʒ in ſuo optimꝰ
Sic ſtatus ſtatui nò pᷣfertur.nec meritũ merito.dũ
tñ ſit charitas eq̃lis. Et hoc ẽ qd dicit Aug.qꝙ celiba
tus iohonis nõ pfert᷑ cõiugio abꝛabe.Rõnes igitur
ꝓbantes ꝙ cõtinẽtia virginalis ẽ dignioꝛ.pcedunt
rõe ſtatuũ relatoꝝ ad tpᷣs grẽ. vel rõne decoꝛis vᷣgini
tatis. ie illud qd obẽ in ↄꝛiũ de auẽte Aug.dom 30
ꝙ loquitur m ſtatus diuerſos ſcʒ legis et gratie.
ulua qð obꝛ ꝙ laboꝛioſius eſt ⁊c. dom ꝙ rũ ʒ3 1
eſt ceteris ꝑibus.p licet actiua ſit laboꝛioſioꝛ.nõ tñ
melioꝛ.quia alia purioꝛ.¶ Ad illud að obẽ ꝙ opti/ ʒ2
mna fecunditas ẽ melioꝛ ⁊c. dᷣm ꝙ hoc verum eſſet
ſi fecunditas illa eſſet ꝑ actum cõiugalẽ. ſed nõ fuit
idco nihil ad cõiugiũ Perino magis ad cõmen/
datione virginitatis. ¶ Ad illud qð obẽ. qdʒ valet 5
ad plura eſt melius.dum ꝙ hoc eſt verũ ſi eque in/
tenſe valeat. Sed aliqd intenſe valet ad vnũ quod
pᷣualet remiſſe valẽti ad plura.¶ Ad illud qð obẽ qꝙ; 54
terra ſterilis ẽ maledicẽda.dm ꝙ verũ ðẽ ſi ſterilis
a fructu quẽ tꝑe illo debet ꝓducere. Sed tpe gratie
nõ querit᷑ fructꝰventris ſᷣ mẽtis.nõ coꝛpoꝛalis ſᷣ ſpi
ritualis.¶¶ Qð vltimo obẽ. loquit᷑ de habitu. et hoc 55
verũ eſt.d ſtatu aũt nõ eſt veru.aliquẽ em̃ ſtatũ pa/
tiẽtie ⁊ tꝑantie cõtingit hẽe nobilioꝛẽ 2 foꝛtioꝛẽ poſt
lapſum.ö “
((Qucftio⸗iff. fk
Ee vᷣginitate ꝑ ↄꝑatõnẽ ad pᷣmiũ.⁊ dẽ cõit᷑ pᷣmiũ
vginitat ẽ aureola.⁊ B; pbat᷑ ꝑ figurã Exo.xxv.vbi
pᷣceptũ ẽ fieri ſupra magnã coꝛonã.aliã parua coꝛo⸗
nulã̊. ⁊ m bãc figura duplex ẽ pᷣmiũ.vt dicũt mgfr̃i.
Sbale ⁊ boc dẽ aurea.ad ſilitudinẽ magne coꝛone.
Et accidentale boc dꝛ aureola ad ſilitudinẽ ꝑuc. SS⸗
go coꝛonari debʒ illa coꝛona aia decoꝛa:⁊ maxime

4
coch
foh
nri
ſpan
ng
mcit⸗
n
ſchmptn
gajni
ocni
(t
eyer⸗
llr
Nbore
Nfaltnt
rpt
kloſorot
imlpt
nipinttt
bcanis
lobabirat
neviolaue
Pnnincon
Orepzta
Abct aure
ſartoitiñ
wpanrn
nterthihn
gincöuenea
kajnis
ſhoeſpct
ſunlc

niizen

Neömäle
Gckftuch
ſbodiue
S
mtonss
ichzritas
Uckuidbe
Wwatonden
tggöſolich
u, Quizs
ſmantien
ſptrirgt
nbnode
lrip nn

N/N,
umpti
numnn
Uhoitue
ſuſen
ſein nſ
Nlnce
tun Ppen
Mooizg:
min
Pitanie
ieſgi
perih
oe⸗

chenzu⸗
celsiin
ickunnt
iwngtt
üntuimn
crnmnaüinn
oNmrünt
Muglighin
noſaiguͤßit
hunscrdin
insranmich
Pirgnusii
uan gbnn
Cemsbe
igigrivent
AArninenn
gnugrth
e
leingngen
igindn
õ
elen.
kelhriein N
luti

tppᷣi ſponſa.⁊ talis eſt vigo.ᷓ c. ¶ Itẽ boc oñditur
per ſcripturã Apoc.xij. mulier amicta ſole.⁊ in capi

te eius coꝛona.xij.ſtellarũ.ſi hoc de btã virgine recte
exponit᷑. ſicut xpᷣs vincentibꝰcõicat thꝛonũ.ſic beata

virgo ꝑfecte cõtinẽtibus coꝛonã.ſic ⁊c.¶¶ Itẽ coꝛo/
na debet᷑ certanti. Sʒ maxia pugna ẽ in carne.ergo
q̃ ipſam ꝑfecte vincit ⁊ notabiłr.dʒ notabilit᷑ coꝛo/
nari.Sʒ ꝑfecte vincũt ðgines.g ſunt notabilr coꝛo/

nandi. & aliquã coꝛonã habebũt quã nõ bẽbunt con
iugati.¶ Sʒ S. om̃e meritũ charitatis ẽ.g et pᷣmiũ.g
ſi charitas oẽs vᷣtutes mouet.⁊ oĩibus cõicat meritũ
et pᷣmiũ.g nullũ pᷣmiũ reddendũ ẽ virginitati ma/⸗
gis qᷓ;ᷓ alij virtuti. Si dicas ꝙ verũ eſt de pᷣmio ſbali.

Contra.nullũ pꝛemiñ debet᷑ ei qͥ caret charitate.nec

fſfpᷣale nec accidẽtale. om̃e pᷣmiũ debet᷑ charitati.
¶ Iiẽ ſi virginitati debet᷑ aliq; pᷣmiũ ſuꝑadditum.

aut boc ẽ rõne difficultatis.aut rõne ꝑfectionis.Si
difficultatis.ᷣ difficiliꝰeſt ſuã voluntatẽ oino abne/
gare ⁊ ꝓ xpᷣo mẽdicare ꝙᷓ; cõtinentiã ſeruare. mul
to foꝛtius tali actu debet᷑ aureola.Si rõne ꝑfectõis.
ßz multo pfectius ẽ diligere inimicos.g̊ ⁊c. ¶ Itẽ ſi
virginitati debet᷑ pᷣmiũ ſpale.aut &̊ rõne incoꝛruptio
nis carnis aut mẽetis.Si carnis.g violent᷑ coꝛrupta
nõ habẽt aureolã.cuiꝰꝛiũ bꝛ ꝑ verbũ lucie.ſi inuitã
me violaueris caſtitas m̃ duplicabit᷑ ad coꝛouã. Si
ſ̃m incoꝛruptionẽ mẽtis.aut qꝛ nunq; coꝛrupta.aut
qꝛ regata.Si qꝛ nunqᷓ coꝛrupta,.tunc g pauciſſimis

debct᷑ aureola.⁊ etiã non btõ iohi qꝛ voluit nubere

ſicut dẽ.⁊ tñ eiꝰvirginitas multũ cõmẽdat᷑. Si quia
reparata.ꝙ qᷓntũcũq; fuit luxuriatꝰ. dñmõ perfecte
peniteat hẽbit aureolã.Si ᷣʒ vtrũq; redit adhuc ma

ius incõueniens.qꝛ nullis aut paucis aureola debet
Itẽ cũ virginitati debeat᷑ fructꝰcenteſimꝰ.⁊ ↄſtat

ꝙ hoc nõ eſt pᷣmiũ ſbale ̊ accidẽtale.videt᷑ g&̊ ꝙ ideʒ
ſit aureola qð fructꝰ.ſᷣ cũ fructꝰ cõueniat ſtatui vir/
ginali.qᷓre nõ aureola.q̃re & dꝛia. ¶ R.dom ꝙ tri⸗
plex pᷣmiũ legimꝰin ſcpᷣtura.ſcʒ pᷣmiũ auree.pᷣmium
qʒ eſt fructꝰ.et pᷣmiũ aureole.diſtinguit᷑ aũt a diuer
ſis hoc diuerſimode.Oicunt em̃ qͥdã ꝙ pᷣmiũ auree

debet᷑ radici charitatis.pᷣmiũ fructꝰdebet᷑ rõne refre

nationis ꝓnitat.̊ aureola rõe incoꝛruptõis.Quia

em̃ charitas influit in oẽs virtutes.iõ aurea oi vᷣtuti

⁊ actui debet᷑. Et qm̃ vis concupiſcibilis qtũ ad ge/

nerationẽ eſt coꝛrupta ⁊ infecta.iõ in ipſa viget ꝓni

tas.iõ ſoli cõtinẽtie q̃ illã refrenat pᷣmiũ fruct debe⸗
tur. Quia vo incoꝛruptio attendit᷑ qntũ ad fidez õ
fermentũ erroꝛis ⁊ falſitatis.⁊ q;'tũ ad carnem ̊ vo

luptatẽ.⁊ qtũ ad cõſtantiã vſq; ad moꝛtẽ.iõ tribus

actibus debet᷑ aureola.ſcʒ pᷣdicationi.ↄtinẽtie virgi
nali.⁊ ipſi martirio. Añ ᷣm hos aurea eſt gaudiũ de
deo.fructꝰ de ꝓnitatis reſtrictõe.ſᷣ aureola gaudiuʒ
de incoꝛruptõe.Sʒ hec poſitio nõ videt᷑ cõueniens.

qm̃ incoꝛruptio nõ tm̃ eſt in hijs qᷣbus debet᷑ aureo-
eſt ꝑpetua ⁊ imoꝛtalis.⁊ in cha
ritate qᷓ̃ nunqᷓ; excidit.⁊ iõ modus iſte ſumẽdi nõ vi
detur ↄueniẽs.Alit᷑ dicunt alij ꝙ pᷣmiũ auree debe
ipſi radici charitatis.ſᷣ fructꝰ rõne difficultatis.⁊ au
reola rõne ꝑfectõis.vñ qꝛ difficultas maxia ẽ in co/⸗
tinendo oino.imo quoddã martyriuõ.⁊ ſuſtinendo
terribilia qᷓ moꝛtẽ inducũt.iõ fructꝰ debetmartiribꝰ
ct cõtinentibꝰ.ꝑfectio vo maxia eſt in actibꝰ tribug
ipſiꝰaie.ſcʒ rõnalis.cõcupiſcibilis.⁊ iraſcibilis.Et h

—

la.ᷣ etiã in iuſticia

duplxr. per cõuerſionẽ ad deũ.⁊ ita debet᷑ eis ꝑfectio

auree Et per ↄꝑationẽ ad bonũ inferius, ⁊ ita dee

tur aureola.q̃ aſt diminitiuũ.qꝛ eſt renuneratio in.
beno creato.⁊ ſᷣm actuʒ perfectũ triplicis potentie
aſſignat᷑ vel redait᷑ aureola. Mã perſectiſſimꝰ actus
rõnalis per cõpationẽ ad inferius ẽ veritatẽ fideipᷣ⸗
dicare. cõcupiſcibilis carnẽ oino a coitu refrenare.
iraſcibilis moꝛtẽ ſuſtinẽ.⁊ iõ tribꝰdebet᷑ aureola tri
plex.Sʒ adbuc poſitio iſta ñ videt᷑ oino ↄueniẽs.qꝛ
rõe ꝑfectionis oia relinq̃re.⁊ ſeipᷣm abnegare.ſicut
Sdicare ⁊ oino cõtinere nõ videt᷑ ꝙ pᷣm ꝑfectionem

vel rõne ꝑfectionis vᷣginitati debeat᷑ aureola. Aliter

igit᷑ dm ꝙ ſicut dictũu eſt S ꝙ in vᷣginitate tria con/
ſiderant᷑.ſcʒ habitꝰ.ſtatꝰ.⁊ decoꝛ.babitui rñdet au/
rea.ſtatui fructus.ſᷣ decoꝛi integritatis aurecola. Et
ꝙ habitui aurea boc nõ eſt dubiũ.Ox vo ſtatui fru/
ctus hoc pʒ ſic.qꝛ fruetꝰ maioꝛ ⁊ minoꝛ quem ponit
dñs in euãgelio attendit᷑ ſᷣm nobilitatẽ terre.ſic fru
ctus maioꝛ et minoꝛ ᷣm ſtatũ.Eſto em̃ q tres in tri
bus ſtatibꝰ cõtineãt pᷣm ꝙ melius pñt.adhuc exce/
dit cõtinẽtia vidualis ↄiugalẽ.⁊ virginalis vidualẽ.
Vñ aꝛ in cõtinentia maxie ſtatꝰdiuerſi ↄſiderant᷑ et
hm illã diſtinguunt᷑.iõ ſoli ↄtinentie pᷣmiũ fructus
aptatur.nõ quin ⁊ alijs poſſit aptari.ſi eſt diuerſos
ſtatus aſſignare. O aũt aureola rñdeat alicui deco
ri exterioꝛi pʒ.qꝛ aureole aſſignant᷑ hijs actibus qui
ↄſiderant aliqͥd exrrinſecũ.vtputa qð ẽ infra.vt coꝛ
pus.vel qð eſt iuxta vt ꝓximꝰquẽ cõuertit.⁊ ad pa
triã p bonã doctrinã ducit. AUñ decoꝛ quidã erit do/
ctoꝛibus de cõuerſis ꝑ ipſos.⁊ quidã etiam decoꝛ et
gaudiũ erit martiribꝰin coꝛpoꝛe qͥ ſe xpᷣo paſſioni
bus expoſuerũt.quidã decoꝛ virginibꝰin coꝛpoꝛe qð
ꝓ xpo incoꝛruptũ ſeruauerunt.⁊ ille decoꝛ vel gau/
dium de illo decoꝛe aureola recte dẽ. Credo tñ meliꝰ
ꝙ ille decoꝛ aureola dicat᷑ q; gaudiuz.qꝛ oẽs gaude/
bunt de decoꝛe.nõ tñ oẽs hẽbunt aureolã.Sʒ vt to⸗
tum vnũ dicãt.meliꝰẽ dicere ꝙ vtrũq; ſcʒ decoꝛ cuʒ

. 5 WW ⁊ gaudiũ cũ decoꝛe.Hijs viſis patẽt obiecta

8 em̃ obꝛ ꝙ debet᷑ radici charitatis om̃e meritũ:
dum ꝙ venꝝ eſt de pᷣmio ſbᷣali.de accidẽtali nõ ẽ veꝝ
pᷣ et ꝑ ſe.&̊ nõ ſine illo. Añ eſt cã ſinc q̃ non. Silr ptʒ
qre vᷣginitati debet᷑ aureola.nõ rõne pfectõis. ſᷣ röe
decoꝛis. Rõne pꝑfectõis ſtatꝰ debet᷑ fruct? centeſimꝰ.
f rõne decoꝛis auꝛeola. Ad illud qð q̃rit᷑ rõne cu/

ius incoꝛruptõis debeat᷑ aureola.triplex eſt ad hboc

opinio.Quidã em̃ vicũt ꝙ cũ meritũ ↄſiſtat in aia.
ꝙ incoꝛruptioni mẽtis debeat᷑ aureola. Silr ꝑfecte
voluntati ſuſtinẽdi moꝛtẽ ꝓ xpᷣo.⁊ hoc cõfirmant ꝑ
ill qd dẽ de beato martino.o beata aia.quã ⁊ ſi gla
dius ꝑſecutoꝛis nõ abſtulit. palmã tñ martirij non
amiſit.Sed iſta poſitio nõ videt᷑ cõöueniens.qꝛ q̃n/

tũcunq; velit aliq̃s pᷣdicare niſi exeatur in opus nõ

credo qꝙ habeat aureolã. Uñ illud bti martini de pᷣ/
mio eſſentiali intelligendũ c̃.qꝛ equalis fuit martiri
bus ꝓpter magnitudinẽ charitatis.Alia opinio ẽ q;
debet᷑ actui exterioꝛi. Añ ſi aliqͥs ñ martirijet᷑ actu.

nõ bahebit aureolã. Silr ſi auferat᷑ virginitas vio

lenter ꝑdit᷑ aureola. Vñ loo papa dicit ꝙ coꝛrupte
ꝑ violentiã ſe nõ audent ſacris virginibꝰ cõparare.
nec etiã annulo deſponſantur.⁊ ᷣm hos qᷓntũcunq;
hõ pᷣdicet.repoꝛtat pᷣmiũ ſed nõ aureolã niſi aliquz
cõuertat.Sed durũ ẽ dicere ꝙ; ſi violet᷑ oino ꝑ vio
lentiã ꝙ aliqͥd ibi ꝑdat.dũ nullꝰ conſenſus interue
niat.nulla culpa.Et iõ tercio mõ dðʒ ꝙ aureola de
betur actui interioꝛi ꝑ cõpationẽ ad decoꝛẽ exterio/
rem.⁊ exterioꝛi relato ad interius. Añ avirgo velit
* ge ee

coꝛũpi ⁊ nõ coꝛrũpat᷑.⁊ poſt peniteat.quia ſaluata
eſt incoꝛruptio in carne.iõ aureolã babebit. ¶ Itey
ſi nolit coꝛrũpi ⁊ coꝛrũpat᷑.coꝛrupo illa nõ eſt iudi
canda coꝛruptio decoꝛis virtutis.⁊ ivo manet decoꝛ
integer.qꝛ decoꝛatio virtutis ab interioꝛi ꝓcedit.et
boc cſt qð dẽ in ̃a.nõ põt coꝛrumpi caro niſi pꝛius
mens coꝛrũpat᷑ ſcʒ coꝛruptiõe qᷓ obuiet virginitati.
Añ qdð dẽ ꝙ ſe nõ audeãt ſacrig vᷣginibꝰ cõpare. ẽ
ꝓpter piculũ.qꝛ foꝛtaſſis in actu illo conſenſerũt.vñ
59 ſempꝑ eſt eis timẽdũ.Ex bijs põt patere qñ vᷣginitas
apmittat᷑.Cũ em̃ ad ꝑfectã virginitatẽ duo cõcurrãt
ſcʒ incoꝛruptio mentis ⁊ incoꝛruꝑtio carnis.incoꝛ/
ruptio mẽtis eſt ſicut foꝛmale ⁊ cõplementũ.incoꝛ/
ruptio carnis ẽ ſicut male. Si ergo vtrũq; ꝑeat.totũ
gitũ eſt ⁊ nunꝙ recuꝑari põt.Si autẽ amittat᷑ in/
coꝛruptio carnis ſalua incoꝛruptione mẽtis.manet
qð foꝛmale ⁊ cõpletiuũ ẽ virginitatis.ideo meritũ ⁊
pmiũ.quis etiã illð ꝗð mãle erat ſit ꝑditũ.vñ ꝑdita
eſt ſᷣm qͥd.tñ manet ſimplr.pdita ẽ in ↄſpectu hboim
nõ in cõſpectu dei. ⁊ hoc ẽ qð dicit Amb. ⁊ habet᷑ in
Ira. Si aũt perdat᷑ incoꝛruptio mẽtis ſalua incoꝛru⸗
ptione carnis.tunc perdit᷑ qdð foꝛmale ẽ ⁊ manet qð
eſt male. ⁊ qꝛ illa redit ad ſuũ ꝓpoſitũ.⁊ bʒ male ſub
ſtratũ.redeunte virginitate virgo iudicãda eſt. licet
nõ in tanta glłia.in qnta eſſet ſi nunqᷓ; cõſenſiſſet.⁊ B
ſentire videt᷑ eſſe magis puum. .
Onſequẽter qᷓ;tũ ad terciũ articuluʒ querit᷑ de
repudio.⁊ circa hoc tria q̃runt᷑. Pꝛimo q̃ritur
vtrũ licitũ fuerit vxoꝛẽ repudiare.Scdo vtrũ debue
rit ꝑmitti.Tercio q̃rit᷑ de ipſius repudiate reconci⸗

liatione. —.ô
.— AAueſtio.ſ.:/
¶ Oꝛ fuerit licitũ vxoꝛeẽ repudiare ondit᷑ ſic Lex moy
ſi illicita puniebat.qdð g nõ puniebat᷑ in lege.tꝑe le⸗
is erat licitum. ̊ repudiatio nõ puniebat᷑.ergo ⁊c̃.
Ftem licitũ eſt qd nulla lege ꝓhibet᷑. ſᷣ iudei non
eraãt aſtricti alij legi qᷓ; ſibi a deo date.g licitum erat
onmnnec qð in lege illa nõ pbibebat᷑.̊ repudiũ nõ p/⸗
hibebat in illa. & c. Ehe⸗ licitũ cſt om̃e qð diuina
inſpiratione mandat᷑. Sʒ moyſes diuina inſpiratõe
afflatus dedit legẽ in deut᷑.in qͥ.xxiiij.ca. eipit libel/
luui repudij dari.ꝙ̊ videt᷑ ꝙ ſit licitũ. Itẽ licitum
eſt qð fit rõnabili cauſa. Sʒ rõnabil cauſa ẽ vt odio⸗-
ſa ſocietas ſeꝑetur. maxie qñ ſurgit ex cauſa exteriꝰ
mouente. ſi vixr ꝓpter defoꝛmitatẽ bẽbat vxorẽ exo
ſam. videt᷑ ⁊c.¶ Ytẽ lex matrimonij pfectioꝛ eſt in
noua q; in vteri.Sed in noua licitũ eſt ab vxoꝛe ſe/

parari aliq̃ decauſa.vtputa cauſa foꝛnicatõis.g vide

tur ꝙ in lege vteri licuit aliq̃ de cauſa fieri repudiũ.
Contra. nihil eſt licitũ qd eſt õ diuinã inſtitutio/
nem. ſed diuoꝛtium eſt cõtra diuinã inſtitutionẽ.qꝛ
deus cõiunxit maſculũ ⁊ feminã. ⁊c. ¶ Itẽ nihil
eſt licitũ qð eſt õ ius nature.Sʒ nãe ius dictatvt nõ
faciat alij qð ſibi ũ vult fieri. cũ vir nollet repudia
ri ab vxoꝛe.nõ debet repudiare eã. ¶ Itẽ nibil licet
in q̊ eſt pctm̃.ſ̊ in diu oꝛtijo eſt pctm̃. qꝛ dicit Chꝛyß.
y qui ſᷣm legẽ dimittit qtuoꝛ cõmittit iniq̃tates.iqa
Apud deũ eſt bomicida ⁊c.¶ Itẽ maioꝛ eſt vnio viri
et vxoꝛis q; patris ⁊ filij.qꝛ dꝛ.ij.Geñ. relinquet bõ
hatrẽ ⁊ matrẽ ⁊c. Sed nulli licet repudiare patrem.
S⁊c. ¶ Itẽ auẽte dñi Math.xix. nõ licet vxoꝛem di
mittere excepta cauſa foꝛnicatõis.ſ̊ ꝓpter illam nõ
erat diuoꝛtin. imo mulier lapidabat᷑.nec alia cã fuit
40 & nunc fuit licitu. ¶R.dom ꝙ m qd vicit dñs re

Altimũ vo pʒ vt patebit.j

II

pudiuin vłoꝛis nunq licitũ fuit vt ſine eulpa fieret.

fuit tñ licitũ vt fieret ſine pena. Añ aliqd licere ali ⸗

cui hoc ẽ duplici de cã. Aut qꝛ nõ obuiat iuris recti⸗/

tudo.⁊ ſic ñ fuit repudiũ licitũ. Aut qꝛ nõ obuiat iu

ris punitio.⁊ hoc mõ licuit vxoꝛẽ repudiare.qꝛ tunc

nõ obuiauit iuris punitio. Ex boc igit᷑ pʒ qd obijcit 41

ꝙ ñ punicbat lex moyſi nec phibebat.qꝛ nõ decreue
rat pnire.tũ nihilominꝰ lex nae ⁊ dictamẽ rõis ↄꝛiũ

dicebat. ¶Ad illud qð obꝛ q moyſes mãdat. dd q, 42

moyſes aliqͥd ꝓhibuit i repudio.aliqͥd mãdauit.ali

Ad ꝓꝑmiſit. Pꝛohib uit vxoꝛeʒ dimittẽ ſine cã. Der⸗

miſit vxoꝛẽ dimittere ex cã feditatis.⸗. pᷣcepto libel/

lum dayi. ⁊ in datione libelli nõ erat pctm̃ ſᷣ in dimiſ
ſione. ¶ Ad illud qð obẽ de cauſa rõnabili. dd. q vir 4

vxoꝛ indiuiqualit᷑ cõiungunt᷑ a deo.ido nulla põt
eſſe cã ſepationis q̊ͥ ad vinculũ.ſ qͥ ad debitũ põt eẽ
canſa defectus fidei.qꝛ vnus nõ ſeruat alteri fidem.

2Z qꝛ iſta tũc nõ fuit ca.ido nulla fuit rõnalis cauſa.
¶; foꝛnicatio pᷣt eẽ rõ qre ꝗq

vxoꝛ ñ poſſit viro debitũ reddẽ. vt iĩ q peccat qͥs.in B
⁊ toꝛqueat᷑.⁊ illa rõ tũc fuit.nec alia pᷣt eẽ.⁊ ido ⁊c.
= Aueſtio. ij. b

¶Atru repudiare vxoꝛẽ debuerit ꝑmitti Et ꝙ non vi

detur.q; qui nõ ꝓhibet malũ cũ poſſit bꝛ ꝓ conſen/
tiente.ᷣ legiſlatoꝛ potuit ꝓbibere ⁊ non ꝓbibuit re
pudiũ. cõſenſit.ſ̊ᷣ cõſentiens malo peccat.ergo ⁊c.
tẽ nõ ſunt faciẽda mala vt veniant bona. nec
ꝑmittẽda mala ne veniãt maioꝛa mala.g nec debuit
repudiũ ꝑmittere ꝓpter vitandũ boinicncis. Peee

vir ⁊ vxoꝛ pares ſunt qᷓ;tũ ad legem thoꝛi.Sed ſicut

vir põt occidere vxoꝛẽ.ita vxoꝛ odiens virũ põt ma
chinari in moꝛtẽ eius. idẽ ꝑiculũ ⁊ idem ius eſt ex
vtraq; ꝑte.ſ̊ nõ pmittebat᷑ in lege vt vxoꝛ repudia/
ret viꝝ.g c. ¶ Itẽ tꝑe legis nature nõ legimꝰfuiſſe
ꝑmiſſum repudiũ.tꝑe gfr̃e ſilr legimꝰ fuiſe ꝓhibitũ.
qre ergo tꝑe legis ſcpᷣte fuit pmiſſũ.Si dicas ſic.do⸗
minus dedit ad duriciã coꝛdis eoꝝ. Contra. qꝛ duri
erãt.iõ ad eoꝝ duriciã cõfringendã impoſuit legiſla
coꝛ onera grauia.g ſi graue ẽ babitare cũ vxoꝛe exo/
ſa. cõgruebat g non pmitti repudiũ. Cõtra.in lege
nõ debuit ꝓhiberi aliqd qð nõ debuit puniri. nec pu
niri debuit niſi ex qͥ deberent effici melioꝛcs. ſaltẽ in
oꝑe q;uis nõ charitate. Sʒ ſi repudiũ nõ ꝑmitteret
hoics illi qui ꝓni erant ad bomicidiũ laberentur in
peius.g ⁊c. ¶ Itẽ nulla ſacra ita ꝑpfecte fuerũt in xe
teri teſta.ſicut in nouo.& nec ſacrm cõiugij. ſi perfe
ctio in ſacr̃o cõiugij cõſiſtit in indiuiſibilitate.nõ er/

7 debuit ꝑfecte in lege veteri idiuiſibilitas impari.

tẽ ſi tanta eſſet artitudo int᷑ virũ ⁊ vxoꝛẽ ꝙ nul
lo mõ ſeꝑari poſſent.cũ foꝛnicatio tũc nõ puniretur
oẽs efficerent᷑ foꝛnicarij.⁊ pauci aut nulli ducerent
vxoꝛes. ſi pᷣceptũ fuit tunc ſemen legittimũ multi/⸗
plicari. repudiũ nõ debuit phiberi.
miſſio eſt q̃qruplex. Ano mõ pꝑ pꝛiuationẽ pᷣceptio/
nis. ⁊ ſic apłs ꝑmittit minus bonũ.qꝛ nõ pᷣcepit ma

ius bonũ.ſicut virginibꝰnubere ꝑmittit. Scoo mõ

per pᷣuationẽ ꝓbibitionis.⁊ ſic venialia dicunt᷑ per⸗
miſſa. quia nõ ſunt ꝓhibita. Tercio mõ per pᷣuatio
ne punitionis.⁊ ſic repudiatio vxoꝛis eſt ꝑmiſſa. qꝛ
no punit᷑ in lege. Quarto mõ per pᷣuationẽ ꝓhibi/
tionis.⁊ ſic oĩia mala dlicunes deo ꝑmiſſa.quia non

pꝛohibet. Pꝛima permiſſio eſt ꝓpter boni q̃litatem.

Scda ꝗpter noſtrã infirmitatẽ. Cercia ꝓpter vitan
qa maioꝛs mala. Quarta pter elicienda maioꝛ to

,dom ꝙ p/ 45

Supe⸗
in
ve
ſp
uton⸗
Gnau
erte
Enhi
Nicfen
Gober
Gnrn
ulere⸗
AAnftee
Myofit
lͤfit⸗
Ertzo
Auepol
lerſtpon
,futipone
ieddine
mons
ltri riᷣ
Cercca
bentwito⸗
ſtoꝛedimn
(dom
tno Gi
ſitrpndue
nnanlti.
kacuer
.G
aatmlifu
ictpanti⸗
Feduit
Gülontn.
guciärepe
kanse
Axp⸗

1 n
limn

fcpeeun
Nünpegien
inee
ſbici
a vbos⸗
lehhceſ
hcebiz⸗
ſbltpaeſ⸗
ießmnn
ſpuontua
wügn
tahtide

Dikem

Halee

rgi

mide

enrimſis
inis
manſtäg
iineis
nſim

tenrt
ioltiſot
e:nor ſdun
moggangi.
rmünhnir
Gicns inin
itinint
entnnnnd
unmhöltni
en
Wbentaänpre⸗
iCiraue
ur won u
ſiins lin
üͤgritni
S
inilin
miigtin⸗
uibiraed
ſcplinsih

Grünwroi

hiiſun
Atnuliun

vleitmind

tniſn
iniſn

q do. lo nõ ẽ ſile qd ſcᷣo obijciebat᷑.¶ Ad illud qua
obꝛ q̃re nõ pꝑmittit᷑ mulieri.dm ꝙ tge legis nõ iu/

40 fuit iponendũ.A

46 na. Permiſit moyſes. qꝛ nõ poterat pbibere boc
malũ quin triplex malũ inde ſequeret᷑. Pꝛimũ qͥdẽ

defectus ſacr̃i.qꝛ nõ vellẽt vxoꝛes ducẽ. Scdo mul/
tiplicatio foꝛnicatõis.Lercio homicidiũ.Ex hoc pa
tent duo pᷣma.qꝛ movſes nõ ꝑmiſit niſi coactꝰ ꝓpter
ſcʒ maius malũ vitanduʒ.vñ fuit ibi potius pati qᷓ;
agere.ſ qͥ facit malũ vt veniat bonũ peccat facien/

dicabant᷑ ad ꝑia vir cũ muliere.tũ rõne cõditionis.
qꝛ vir pᷣncipiũ ẽ mulieris.tũ rõne pᷣuaricatõis.quis

mulier ẽ iniciũ pcti.iõ dictũ ẽ ei Geñ.iij.ſub viri po
48 teſtate eris.

d illud qð q̃rit᷑ qᷓre potius tꝑe illiꝰ
legis fuit ꝑmiſſũ.ddʒ ꝙ ad hoc triplex fuit rõ. Ana
qꝛ nõ fuit eis oino reuelandũ mr̃imonij miſteriũ.qꝛ
erat ts vmbꝛe. Scda qꝛ ipſi erãt imꝑfecti.vñ tãtũ

onus noluerũt reciꝑe.CTercia qꝛ duri ⁊ B onus no/

luerũt poꝛtare.⁊ occulte poſſent abijcere.⁊ ideo nõ
d illud qð obꝛ de cõfractõe duri
cie.dm ꝙ frangẽda erat ꝑ penã q̃ nõ cſſet occaſio
maioꝛis mali qᷓlis fuiſſet obligatio ad talẽ inſeꝑabi
litatẽ. ⁊ iõ nõ ſic debuit frangi. 6 Qõ. iij. i

De recõciliatione.⁊ q̃rit᷑ vtrũ vxoꝛ poſt repudiũ de

beat viro recõciliari. Et ꝙ ſic videt᷑.quia pctm̃ fuit
vxoꝛẽ dimittere vt ð oñſum ẽ. iuſtũ ẽ ipſã reſumẽ.
¶ Itez mulier repudiata ſi ↄᷣhit cñ alio.aut peccat

aut nõ.Si nõ peccat. cũ ꝓpter nullũ pctm̃ eius fue

rit repudiata.⁊ nõ debeat infligi pena niſi ꝓpt᷑ culpã.
manifeſtũ ẽ ⁊c. Si peccat.g manet vinculũ cũ pᷣoꝛi.

G adbuc ẽ vxoꝛ eius. Sʒ dñs vult vxoꝛ ſit cũ viro.

& ⁊c.¶ Itẽ de oĩ malo licitũ eſt penitẽ.ſ̊ pnia retra/
ctat malũ factũ.g̊ cũ repudiare vxoꝛẽ ſit malũ.& lici
tũ eſt peuitẽ.g ⁊ retractare.̊ ⁊ vxoꝛẽ ſibi recõciliare
Itẽ diuiſa ꝑ diuoꝛtiũ põt recõciliari.g̊ et ꝑ repu/
diũ.Contra.Deut.xxiiij.dẽ ꝙ nõ ẽ recipiẽda poſt re
pudiũ ne peccare facias terrã. qͥ recipit facit ꝑecca
re terrã. ⁊c. ¶ Item Jere.iij. vulgo dẽ ſi dimiſerit

d illud quod

IIII

vir vxoꝛ tilla recedẽs duxerit virũ alterũ. nũqd re

uertet ad eũ: qſi dicat.nõ. ᷓ ⁊c. ¶ Itẽ iſte repudian
vxoꝛẽ ꝙtũ imſe ẽ amiſit ius in eã tanq ĩ vxoꝛc.S
ſi recipit accipit qð nõ ẽ ſuũ. Bee ſnia iudicis m
legẽ dʒ irretractabilr obſeruari. Juſta em̃ ſnia nõ ẽ
retractanda.ᷣ cũ vxoꝛ dimittebat᷑ dato libello repu

Aij i ↄſpectu ecclie fiebat ꝑ ſniaʒ legis repudiũ.Sꝛc.
NRe:dð.ꝙ pꝰrpudiũ aliqͥd fuit licitũ ⁊ ↄceſſũ.vt atos ð0

ſc viꝝ ⁊ mlierẽ manẽ innuptos.vł etiã añ nuptias
alias inuicẽ recõciliari.Aliqͥd fuit licitũ ⁊ ꝑpꝑmiſſũ.vt
ſcʒvir vxoꝛe repudiata aliã ducẽt vxoꝛẽ.ñ ei fuit ꝓhi
bitũ bẽe plures vxoꝛes.Aliqͥd fuit illicitũ et ꝓhibi/
tũ.vt vicʒ vxoꝛ repudiata viro viuẽte duceret aliuʒ
Oꝛ em̃ nũqᷓ licuit vni vxoꝛi plures bꝛe viros.cũ pꝛi
mus vir repudiate viuat. nõ licet ei bie ſcdᷣm. Hoc

tñ nõ fuit ꝓbibitũ directe. obliꝗᷓ in penã eiꝰimpo/

ſitũ.vt nunqᷓ; poſſit redire ad virũ pᷣoꝛc̃.qꝛ volunta/⸗

rie ſe polluit cñ ſcdo.⁊ iõ dᷣ in deut᷑.⁊ iere.ꝙ pollu/⸗

ta ⁊ cotaminata ẽ mulier illa ꝓpter adulteriũ ſcʒ qdᷣ
cõmiſit cũ ſco.Cõcedendũ ẽ igit᷑ ꝙ licitũ ẽ pꝰ repʒu
diũ vxoꝛẽ viro recõciliari niſi culpa adulterij intue/
niat.ꝓpt᷑ quã puniẽdã ꝓbibet᷑ ne ad virũ redeat.qꝛ
tunc licite fiebat diuoꝛtiũ.vñ miro mõ licet occulto
tñ vere ipſa lex iudicabat inſepabile eẽ piugij ſacr̃ia
⁊ boc magis expꝛeſſe tangit Yere.iij. Oꝛ ergo dicit
lex ꝙ nõ ẽ recipienda.intelligit᷑ ꝓpt adulteriũ coin/
miſſuũ.nõ qꝛ nõ ſit vxoꝛ.ſᷣ qꝛ ↄ mrimoniũ fecit. ha⸗
gis aũt punit᷑ mulier ꝙᷓ vir rõnibꝰpᷣdictis.qꝛ in lege

inferioꝛ erat.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ nullo mõ licʒ cũ 51

ꝑdiderit ius.dð.ꝙ nõ hʒ ius repetendi poſtqᷓ; repu
diauerit.Si tñ vxoꝛ velit.de eiꝰvolũtate ⁊ ↄſenſu pt

iterum licite fieri. Ad illud qd obꝛ ꝙ ſnia lata m S2

legẽ nõ ẽ retractãda.dð.qꝙ lex q̃dã pᷣcipit.quedã ꝑ/
mittit. Snia lata ſᷣm legẽ pᷣcipientẽ ojno iuſta ẽ.⁊ re

tractanda nõ ẽ.ſed ſᷣm legẽ ꝑmittentẽ cũ ibi ſit ali⸗
quid iuſticie ſine ommi pctõ reconciliari põt.immo

. . .„

meritoꝛie ⁊ licite.

Diſt.xxxiiij.De mr̃imonio ᷣm cam mãlem 4 eſt ꝑſonaꝝ legittimitas vel illegittimitas.

tũ ad tria genera cau

ſarũ ptũ ad qrtũ gen? cauſe.ſcʒ qtũ ad cãm malẽ.qᷓ quidẽ eſt ꝑſonaꝝ legittimitas vel illegit
tinmitas. Et diuidit᷑ hͥ ꝑs in duas.qꝛ q̃dã ꝑſone ſunt ſimplr illegittime deſprten mr̃imonij.Quedam

VAnc ſuꝑeſt attẽdereꝗ ꝑſone ſint legittime ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ de mrimonio
n ſarũ.hic agit q;tũ a

reſpectu mrimonij ꝑfecti.vtpote ille q̃ alias nupſerũt.⁊ iã moꝛtuus eff vir vel functa vxo
de impedimẽtis. Scdo circa finẽ iſtiꝰtractatꝰagit de ſcdᷣis nuptijs.ibi. Sciendũ ẽ ꝙ nõ ſolũ pᷣme ve

ncta vxoꝛ. Jõ Eekn it
ſecude

nuptie ⁊c. Pꝛima ps bʒ duas. In pᷣma agit de ipedimẽtis q̃ nõ oino auferũt illegittimitatẽ. In ſcᷣa vero de

bijs q̃ oino faciũt illegittimitates.ſ.diſ.xxxvij.Sunt g qͥdã oꝛdines.

ꝛima ꝑs hʒ duas m duo ſpedimẽé/

ta de qbus pᷣncipalr agit. Pꝛio em agit de impotẽtia cocundi ꝗᷓ reſpicit defectũ viri. Scdo vᷣo de cõditione
reſpicit ſtatũ legis bũane.j.diſ.xxxvj. Mũc de cõditõe videamꝰ. Pꝛia ps bʒ duas.qʒ ad ipedimẽtũ ſeqt᷑ di
uoꝛtiũ. Jdo pᷣ agit de mfimonij ipecdimẽto licet ſemiplene. Scdo vᷣo de diuoꝛtio.j.diſ.xxxv.NHoc etiã notan/

dum ẽ ꝙ cũ dñs ⁊c̃.

ꝛima ꝑs bʒz duas pꝑtes. In pma detminat bmõi ipedimẽta ĩ gñali. In ſcdᷣa in ſpali.

ibi. De bijs em̃ qͥ c frigiditatis ⁊c Et illa ſcda ps ſubdiuidit᷑ in duas.q;ꝛ impedimentũ põt venire vel ex ꝑte

vis imꝑate ſcʒ gñatiue.vel impantis vt li.ar. IJdDo pᷣ ponit ĩpedimẽta reſpicientia

mã vim. Scdo vᷣo ſcdaz.

ibi. Furioſi q̊ dũ in amẽtia ſunt ⁊c. Et q̃libet barũ hʒ duas ſᷣm ſubdiuiſionẽ ĩpedimẽnti. Inpedimẽtum in

Seratiu impotẽtia coeundi.⁊ bec duplex.nalis ſcʒ ⁊ accidẽtalis.Silr ipedimẽtũ ex li.ar.eſt aut ꝓpter

ectũ cognatõis in crimine. aut boneſtatis in voluntatc.⁊ ſic ſunt duo.ſcʒ criminis enoꝛmitas vel inceſtꝰ.

et coꝛpoꝛis defoꝛmitas et horroꝛ.

illegittimitatem.
. Vnc ſuꝑe

7

n

¶ Determinat in generali de impedimento matrimonij ꝙᷓtuʒ ad pſonarum
ſt attendere q̃ ꝑſone ſint legittime ad ↄhendũ mrfimoniũ.
Legittime iudicãt᷑ ꝑſone ſᷣm ſtatuta pãtrũ q̃ diuerſa ſũt.Alie nãq;
fucrũt legittime ante legẽ.alie ſub lege.alie in tꝑe gr̃e. Itẽ in pᷣmiti
ua ecclia quedã erat legittime qᷓ mõ nõ ſunt. Earũ vero que mõ legittime
ſunt vel illegittime.quedãa ſunt plene legittime.q̃daʒ oĩno lllegittiide Ad
5

*

6 1 .

„ (Plene legittime

ſunt ⁊c̃. Nidet᷑ male
dicere. qꝛ legittimitaſ
eſt hitꝰ.illegittimitas
eſt pᷣuatio. ᷣ ꝑ hitus
cognoſcunt᷑ pᷣuatões

nõ ꝑ pᷣuatiões hitus.
&̊ male diffinit legitti

mitas ꝑ pᷣuationẽ ille

cut ſolutio vno mo/
do dicit hitũ reſpectu

ligatõis.alio mõ pᷣua
tionem. ſic in ꝓpoſito
Si em̃ ↄpent᷑ ſolutũ
⁊ ligatũ reſpectu actꝰ
qᷓ;tũ ad quẽ ẽ expedi⸗-
tio.ſolutio dicit hitũ.
Si vo cõpent᷑ reſpe/

ctu vincnli.ſolutio di
cit pᷣuationẽ vinculi.
⁊ ſic dupłx põt diffini

ri. ꝑ hunc modũ de le

gittimitate opoꝛtet in

b ¶ AHolo eſſe mr ac.

Viget᷑ male dicẽ. qa
Apt ſterilitatẽ vxoꝛis

nõ põt vir allegare ʒ
vxoꝛẽ ꝙ velit eẽ pꝛ.g

nec ꝓpt᷑ frigiditatem

viri mulier ꝙ velit eẽ
mr. Item mf̃imoniũ
ſtat ſine bono ꝓlis.g

Apter h̊ ꝙ velit eẽ mr

nõ dz diuidi. R. ddðʒ

ꝙ ſancti curialiter loquunt᷑ ſᷣ

atet ꝙ nõ eſt ſilłe de cauſalitate ſ̊ ben

iũ gunt᷑ ignoꝛant᷑.cõmanere pñt qbuſdã
cauſis.⁊ eiſdẽ deficientibus diuidi.
¶Ponit impedimẽta ꝑte virtutis generatiue que

— —-—

vel cõdilio.vel nãe fragilitas.⁊ ſi qͥd ẽ aliud. Penit⸗

xo illegittime ſunt ꝑ votũ.ꝑ oꝛdineʒ.ꝑ cognationẽ.ꝓ
diſparẽ cultũ. Medie vᷣo ſunt nec plene legittime.nec

oĩno illegittime ꝑ frigiditatẽ ꝑ cõditionẽ.Si em̃ tales

—

eſt frigiditas.

¶ De hijs em̃ qͥ cã frigiditatis debitũ reddẽè nõ pñt. con
ſulit Gꝛeg.ꝙ ꝑmaneãt.Sʒ ſi mulier cauſat᷑ dicẽsꝰ vo⸗
lo eẽ mr ⁊ filios ꝓcreare.decreuit vt vterq; eoꝝ ſeptia
manu ꝓpinqͥꝝ iuret.ꝙ nũqᷓ; carnalr ↄuenerũt.⁊ tunc

mulier ſcdðas nuptias ↄᷣhat.vir aũt qui frigide nãe eſt

aAbſq; ſpe cõiugij ꝑmaneat.Ait em̃ ſic. Introgaſtis de

hijs qͥ mr̃imonio iũcti ſunt ⁊ nubè nõ pñt.ſi ille aliam
vel illa aliũ ducè poſſit.de qͥbꝰſcpᷣtũ ẽ᷑. Vir ⁊ mulier ſi

ſe ↄiunxerint.⁊ poſt dixerit mulier de viro ꝙ nõ poſſit
cCcoire cũ ea.ſi põt ꝓbari qð dicit.ꝑ iuſtũ iudiciũ alium
accipiat. Si vo ille acceperit aliã.ſeꝑent᷑. Itẽ. de hijs
reqſiſti qͥ ob cãm frigide nãe dicũt ſe nõ poſſe inuicem
opꝑpam carnis dantes cõmiſceri. Iſte vo ſi nõ pᷣt ea vti
ꝓ vxoꝛe.hẽat eã q̃ſi ſoꝛoꝛẽ.Oſi retinaculũ cõiugale

medie. Pene legittime ſunt qbus nõ obuiat votũ cõ
tinẽtie.vel oꝛdo ſacer.vel cognatio.vel diſpar cultus.

accedẽtibus

voluerint reſcindè. maneãt vtriq; inupti.Hã ſi huicñũ

potuit nãliter concoꝛdare.quõ alteri cõueniet: Igit᷑ ſi
vir aliaʒ vxoꝛẽ vult acciꝑe.manifeſta ptʒ rõ.ꝙ ſugge⸗/
rente dyabolo odij fomitẽ.exoſam eã habuerit.⁊ ideo
eam dimittere mẽdacij falſitate molitur. &α ſi mulier

cauſat᷑ ⁊ dicit volo eſſe mr̃ ⁊ filios ꝓcreare.vterq; eoꝝ
ſeptima manu ꝓpinqͥꝝ tactis ſacroſanctis reliquijs

cti curialiter k ſm ꝙ ipſe mulieres ſunt verecunde.mulier em̃ nõ pᷣt ſepari a viro ſpter defectũ
potentie generãdi.ſ̊ potentie coeundi.⁊ in illa circũlocutione intelligit᷑ ꝙ carnalit᷑ vult cognoſci a viro.⁊ ita
e eſt ſũe de artitudine.Si em̃ adeo arta ẽ ꝙ cognoſci nõ põt.vir põt al/

g legare ⁊ dicere ꝙ velit eſſe pꝛ.i.nolit cõtinere ſi põt coire.⁊ ſic pʒ illud. c ¶ Retinaculũ cõiugale voluerint

reſcindere maneant vtriq; innupti.
naculũ.cũ ſit vinculũ inſolubile.ſol

Aidet᷑ vtrũq; eſſe falſũ.pꝛimũ ſcʒ de retinaculo cõiugali.qꝛ ſi eſt ibi reti/
ui nõ põt.Si vero nõ.quõ reſcindit᷑: ſRurſus videt᷑ falſum dicere ⁊ male

pᷣcipere.q; cũ alter coꝝ nõ babeat ipedimentũ aliqd poſſit licite cũ altero cõtrabere. Juxta boc qucrit᷑ vtrũ
ſi ille qͥ eſt frigidus.vere diuoꝛtiũ petat vtrũ audiẽdus ſit. Et ꝙ nõ videt᷑.qꝛ foꝛnicans non põt petere diuoꝛ

tium.qꝛ fit ob culpã ſuã. nec talis frigidus cũ ipſe ſit in cã.Sed ) hoc eſt.qꝛ cũ nõ ſit ibi mrimoniũ ꝙ neu⸗
ter teneat. Rꝰ.dm ꝙ diuoꝛciũ ꝓpter impotentiã cocundi aliqñ ſt
ꝓPter hoc q; impotẽtia ẽ in vtroq;. Si ꝓpter hoc ꝙ ſit in vtroq;
boc ꝙ ſit in altero ſiue in viro ſiue in muliere.
tanq pſona illegittima. ꝙ ſi Zhat ⁊ poſſit.
fertur ad eũ in q repitur cã illegittimitati
veritatẽ nõ ſit ibi retinaculũ cõiugale.
gatio.qꝛ affectu maritali inuicẽ cohab

trãſire ad artioꝛẽ vitã.
4 mr̃imoniũ vadit.ſuſpi
dicat ſe cognitã eſſe ab isſo.Oꝛ ſi mulier confiteat᷑.

*

manere.vel etiã nunq; ſeꝑari.pꝛo quo ecdleſia debet diligentiã quã poteſt adbibere.

5 dBeptima manu ꝓpinquo

„

vel pauci.nũqd poterũt ſepari.
vix aut nuũqꝙ habeat᷑ certitudo
ſufficia nt ad generandã ſciam.
ad hoc ꝙ diudꝛtin fiat vterq;

ꝓpter h̊ ꝙ impotẽtia eſt in altero.aliqñ
troq;.vterq; debet ſine ſpe cõiugij remanẽ.Si ꝓpt
poſt diuoꝛtiũ ille in qͥ eſt cauſa debet remanere ſine ſpe cõiugij
tunc dʒ redire ad pᷣoꝛa vota. OQð g dicit ꝙ remaneãt iunupti.re/
§9 ſiue in viro ſiue in muliere.OQðò obꝛ de retinaculo.dm ꝙ ⁊ ſi vᷣn
tñ ᷣm apparentiã vel extimationẽ ibi ẽ.vel etiã quedã ſponſio ⁊ obli-
uic itare pñt.vnde valde laudandũ eſt eis ꝙ inſimul pmaneãt niſi velint
Oð querit᷑ ſi viro petente debeat fieri.dᷣm ꝙ ſic ſi ꝓbari poſſit.attamẽ quia õ ſe ctx
tiꝗ mala de viro colligit᷑.⁊ ideo abundans ꝓbatio tali viro indicit᷑maxime ſi mulier
aut opoꝛtet euident᷑ ꝓbare.aut debent ambo innupti re V

2 ⁊ ⁊c. Aidet᷑ male dicere.qꝛ nullus dʒ iurare niſi de eo de q̊ certus ẽ. Sʒ nullus
ꝓinquoꝝ cert ẽ ꝓ eo ꝙ actꝰille latebꝛas reqͥrit. videt᷑ ꝙ nullꝰpoſſit iurare. Itẽ eſto ꝙ nullꝰ ſit pinquus
Itẽ qᷓre magis h dʒ fieri manu ꝓpinq̃ꝝ qᷓ; alioꝝ.R.ddᷣm ꝙ qeuis de actu illo
p fœi euidentiã. bĩ tñ vt plurimũ ꝑ ſigna pbabilia.⁊ ꝑ cõiecturas.q̃ qᷓuis nõ
ſi ufficiũt tñ ad generandia fidẽ ſiue credulitatẽ q̃ aliq robur p̃ſtat.dico igitur
debet iurare ꝙ nunꝙ carnaliter cõuenerint.nec cõuenire potueriut.⁊ ꝙ ope

a
titi
at
ſuonn
Uton

ſAn
Hllnar

hene
chießs.

chian

— —
—

=

Se.

– —

—

+ — — —

—

miurn ri
lopr
angien Nn
idigteR.
zuglagickbinn/
Tmnabeecot
inrſaliin
iiffimiͤgte
zucku uml
Gnctitſtd
emuni
geule g
Pelifen

S

Di.

ram dederint.⁊ vnuſquiſq; ꝙ ꝑ ſe nõ ſteterit.?⁊ ꝓpſnqui debent iurare ita credunt.⁊ tunc exquo ſimul co/
habitauerũt ꝑ tẽpus ſufficiens diuidi poſſunt.Si autẽ alter eoꝝ vtpote mulier dicat ꝙ nõ ſit cognita.et vir
dicat ꝙ ſic.ſtandũ eſt viro.quia vir eſt caput mulieris.quia etiã loquit᷑ e cauſa matrimoniali qᷓ eſt maxcime
fauoꝛabilis. Si autẽ mulier velit offerre ⁊ replicare ipſum eſſe mentitũ ꝑ oſtenſionẽ clauſtroꝝ.ſtandũ eſt p/

bationi mulieris. Si vero vir petat diuiſionẽ ⁊ dicat ſe nõ cognouiſſe.⁊ muli dicat ſe

Roma. vſ.

E

j. Cox. xj.

Hiſmarius
Kemeñ „9r2
chieb9.

iureiurãdo dicat vt nũqᷓ; ꝑ cõmixtionẽ carnis ↄiuncti

vna caro effecti fuiſſent.tũc videt᷑ mulierẽ ſcdᷣas poſſe

ↄtrahẽ nuptias.Hhumanij dico ꝓpt᷑ ĩſirmitatẽ carnis

eoꝝ.vir aũt qͥ frigide nãe ẽ maneat ſine cõiuge.&α ſi

c ille aliã cõiugẽ acceꝑit.tũc hij qͥ iurauerãat ꝑiurij cri
mine rei teneant᷑.⁊ pnĩa ꝑacta pᷣoꝛa cogant᷑ reciꝑe cõ⸗
nubia.hoc ſeruandũ ẽ cũ vterq; ideʒ fatet᷑. Sʒ vir ſi
aſſerit ſe debitũ reddidiſſe vxoꝛi.⁊ illa diffitet᷑.cui po

tius fides habẽda ſit.merito q̃rit᷑: De h̊ ita ſtatutũ ẽ.

Si qͥs ita acceꝑit vxoꝛẽ ⁊ habuerit eã aliqͥ tꝑe.⁊ ipa fe
mina dicit ꝙ nunqᷓ; coiſſet ceũ ea.⁊ ille vir dicit ꝙ ſic fe/

cit. in vcritate viri cõſiſtat, quia vir eſt caput mulieris
Hoc de nãli ĩpoſſibilitate ſtatutũ eſt.De maleficij aũt

ipedimẽto h̊ tenẽdũ decernit᷑. O ſi ꝑ ſoꝛtiarias ⁊ ma⸗
leficas ↄcubitꝰnõ ſequit᷑.hoꝛtãdi ſunt qᷣbꝰilla eueniũt
vt ſpũ ↄtrito ⁊ humiliato deo ⁊ ſacerdoti de oĩbꝰ pec/⸗
catis ↄfeſſionẽ faciãt.⁊ lachꝛymis atq; elemoſinis.oꝛa

tionibꝰ⁊ ieiunijs dño ſatiffaciãt.⁊ ꝑ exoꝛciſmos ac ce/⸗

tera eccleſiaſtice diſcipline munimina miſtri ecelie ta⸗

les ſanare ꝓcurẽt.Qð ſi nõ potuerint.ſeꝑari valebũt

Sʒ poſtq; alias nuptias expetierint.illis viuẽtibꝰqui
bus poſt iücte fuerint.tpoꝛibꝰqͥs reliq̃rant etiq ſi poſſi

bilitas cõcubendi eis reddita fuerit.reconciliari neq⸗

bunt. Qð in fine huiꝰcapituli ↄtinet᷑ ex rigoꝛe magis
dictũ intelligendũ ẽ qᷓ; ex canonica eqᷣtate. Vel intel⸗
ligendũ eſt non poſſe reconciliari poꝛibus niſi iudicio
eccleſie qͥ diuiſio facta fuerat. MM

¶ Ponit impedimentũ ex parte li. arbi. quod ẽ furia⸗

litas. C

.

¶ Furioſi qᷓ; dũ in amẽtia ſunt.mr̃imoniũ ↄhè nõ valẽt

Fabianꝰ g

AVñ fabianꝰ.s Neq; furioſus neq; furiola mr̃imoniũ
here pñt.ſᷣ ſi ↄtractũ fuerit ñ ſeꝑent᷑. Itẽ nicolaꝰ pᷣpᷣ.
Hij qͥ mf̃imoniũ ſani ↄtraxerũt.⁊ vni ex duobꝰ vlam
bobus amẽtia vel furoꝛ vel aliq̃ infirmitas acceſſerit.

ob hãc infirmitatẽ taliũ ↄiugia ſolui non pñt.Silr eſt

etiã ſcienduʒ de hijs qui ab aduerſarijs excecant᷑. vel

mẽbꝛis truncant᷑.vel a barbaris eiecti fuerint.

Exauret cõ⸗.

cilio.

¶ Me hijs qᷓñ c duabſoꝛoꝛibus doꝛmiunt. d
De hijs etiã qͥ cũ duabꝰ ſoꝛoꝛibꝰvel cũ duobꝰ fratribꝰ
doꝛmiũt videndũ eſt qͥd cenſeant canones. Qui doꝛ⸗

e fuiſſe cognitã. q;uis

vir ſit caput mulierd.
tamen nõ eſt ſtanduʒ
iuramento viri. ꝓ eo

WwWipſe contra matri/
moniuz agit. ⁊ multi

reliuquunt vxoꝛes ſiu
as. vnde ſi alie pꝛobz
tiones nõ ſunt.nõ eſt

ſtandum ꝓ eo ſed ꝓ

matrimonio.Qð q̃ri
tur quare manu pꝛo/
pinquoꝝ.dicendum
hoc ẽ ex duplici ra

tione. Tum quia eis

masgis conſtat. tum
etiã quia ꝓbabile eſt

ꝙ magis pꝛo matri/
monio ſtent.

e ¶ Tũc bij qᷓ iuraue
rant periurij crimiue
rei teneant᷑. Aidetur
male dicere quia iu⸗

rauerũt ſe ita crederé

ſ qᷓ;uis ita nõ ſit.nom
opter hoc iurauerũt
falſum nec ↄtra men
tem. ergo nõ ſunt per
iuri. R.dicendum ꝙ;

faciẽda eſt vis in ver/

bo. Mon em̃ dicit ꝙ
ſint ꝑiuri.ſᷣ ꝙ rei teneę
antur qꝛ ita reractan
da eſt ſnia diuoꝛtij la

ta ꝑ illa iuramẽta ſi/

cut ſi lata eſſet ꝑ iura
menta falſa.pꝛo eo q;
facti euidẽtia oſtẽdit

illa iuramenta fuiſſæez
nulla qtũ ad illã ſen-

tentiã foꝛtificandaʒ.

nec pᷣbuerũt foꝛtifica

tionẽ.ſᷣ potius erran

di occaſionem.

fPꝛioꝛibus quos 7
re liquerant etiaʒ ⁊c.
Nigetur male dicere

quia ſi copuleut᷑ alijs

⁊ coeunt inuicẽ.tun
apertũ eſt ꝙ ſolutum

eſt maleficiũ.g videt᷑

non fuerit Snanã ago ⁊c.Rj.dᷣm ꝙ cũ dicit᷑ ꝙ nõ poſſunt reconciliari. boc intelligit qñ pᷣſumitur ma⸗

leficium illud f

ficium illud fuiſſe pſonale. ⁊ tũc valet vterq; cdiungi alij. qz no b⸗
⁊ ideo cũ alij cõiungat᷑.vere cõiungit᷑.⁊ ideo nõ põt redire ad pᷣmã.

e.⁊ tũc valet vterq; cõiungi alij.qꝛ nõ babet ille illegittinnitatẽ niſi reſpectu buius
Si autẽ maleficiũ illud fuiſſet ita vniuer

ſaliter vt nullã poſſet cognoſcere mulierẽ.tunc ſi rediret potẽtia cognoſcendi ⁊ vellent.redire poſſent ⁊ debe

rent ſe inuicẽ reconciliare. Sed quis
cottidie eueniant ⁊ cõtingant. g

.

teſt hooexperiri vel dare licentiã ꝓbandi.cum hec ⁊ multa maioꝛa
eq; furioſus neqʒ furioſa mr̃ioniũ õhẽ pñt. ſi õctũ fuerit ñ

ſexent. 8
3 ½

Videt᷑ fabianus hic male dicere.qꝛ ſi tõ ſegant᷑ Spunt.⁊ ſi cõtrabunt pñt here.ſe.dm q; furioſus : actis fth
nõ põt ↄᷣbere.nec de iure nec de facto. Furioſus vo in hitu nõ põt de iure cõtrahere.qꝛ ꝓlem neſcit educare. Gimgt
Sʒ tñ ſi ſit ſane mẽtis in actu põt de acto ᷣhere.⁊ ſi Zhat cõtractũ . Ande negatio pᷣma nõ pᷣuat potentiã gwi
ſimplxr ſᷣ ſolũ de iure.vel ſi ᷣuat potentiã ſimplr tũc intelligit᷑ de furia in actu.⁊ ſic intelligit᷑ verbum mgri. ⁊ ſau
verbũ ſequẽs aduerſatiue intelligit᷑ de furioſis in babitu.ſane mẽtis in actu.qͥ pñt cõtrabere ſaltẽ de facto. ſi
? h ¶ Mec ꝓpꝛie vxoꝛi , .Y ””MW , 4(n
k.a⸗ e male mMierit cũ duabꝰſoꝛoꝛibꝰ⁊ vna ex illis ante fueritvxoꝛ. it⸗
dicẽ. qꝛ nõ pot e iure neutrã ex ipſis hẽat.nec ipſi adulteri vnq; in cõugio Nun
ſuo puare. Nee.iſt n copulent᷑.Itẽ nec ꝓpꝛie vxoꝛ licet ſibi redde debitũ. h ſus
Grinddſ Bintelll quã ſibi reddidit illicitã ſoꝛpꝛẽ eiꝰcogſcendo.nec poſt ”M ter
petẽ neckedgs etiam Moꝛtẽ vxoꝛis licet ei vel adultere copulari in cõiugiũ uchui
vt ſatiſfaciat ſue cou Itẽ Zacharias pᷣpᷣ.Cõcubuiſti cũ ſoꝛoꝛe vxoꝛis tue. Zacha.ppᷣ. ſ
piſcẽtie. Sʒ tñ tener ſi feciſti.neutrã hẽaſ.⁊ vxoꝛ tua ſi ñ fuerit ↄſcia ſceleri. n
Zicn⸗ d roꝛier nauint nz vult.nubat in dño cui vult.Tu vo ⁊ adul/ ⸗
petin ſupuenit woſt tera ſine ſpe cõiugij maneatis.⁊ dũ viuitis pniam agi lick
nnonin eglrime te. Q ait cui vult nubat.intelligẽdũ ẽ poſt moꝛtẽ viri zutni
mnoniũ non claudicet Vñ GOꝛeg. Qui vxoꝛes ſuas in adulterio depᷣhedũt. tm⸗
ꝗqntũ ad vinculuʒ. tm nec ille nec illa aliã vxoꝛẽ accipiat vel aliũ virũ q;diu gefn
e ad debitũ reddẽᷓ aombo viuũt.Si vo adultera moꝛtua fuerit.vir eius ſi minfn
ſ caudicare põt.ſi vult nubat.adultera vᷣo nunqᷓ; ⁊ ſi moꝛtuus fuerit vir D
Rioneane lecds fci⸗ eiꝰ.ſᷣ oibꝰdiebꝰpnie lamẽta ꝑſoluat.ſic de illo aduꝛ: unh,
ris. 2 emictit vot ſo⸗ terio agit᷑· qð cũ cogto viri vł cũ cogta vxo ↄmittif. fintn
lenne. ſicĩ poſito in⸗ ¶ Mon eſt dimittenda vxoꝛ ꝓ aliq̃ macula ſeu defoꝛ⸗ (Gn
tellige. Añ iſta decre⸗ Mitate coꝛpoꝛis. *. Neide
ta qᷓ bic allegant᷑ a Illud etiã ſciendũ ꝙ ꝓ aliq̃ iſirmitate vel macula coꝛ i mnnonih⸗
rogata ſunt. poꝛali.nõ licet viro vxoꝛẽ dimittẽ ⁊ ecõuerſo.ſᷣ dʒ alt ſnte
Allteri ſſidia ꝓuidẽ. Vñ Aug. Si vxoꝛẽ qs hẽat ſte/ due
10 Dꝛ p aliq infirmi rilẽ ſiue defoꝛmẽ coꝛpoꝛe.vel debilẽ mẽbꝛis. vel cecã. uid.(N
tate ꝛc. Aidef᷑ male Yel clauda.vel ſurdaʒ.vel ſi qͥd aliud ſiue moꝛbis vei dmint:
dicẽ.qꝛ magis pᷣt ſuſti laboꝛibꝰ doloꝛibuſ. q; confectaʒ.⁊ qᷣcqd (excepta foꝛni oamnat
neri vt plimũ foꝛnica catione)excogitari pᷣt vehemẽter hoꝛribile.ꝓ ſocieta nmnanib
e culpa in qꝗ o te fideq; ſuſtineat. M nägin
elſe vſus cõiugij. q; illa infirmitas in qᷓ nõ p̃t eẽ vſus cõiugij. ſi ꝑ fomicationẽ dimittit᷑ videt᷑ 6 nlcdl
rinirar⸗ poſſit dinutti. Ne.dᷣm ꝙ nõ fit ſeꝑatio poſt cõiugij oſt. Rnaerons miſt fiat i penã üerger Ba al dah
bpunit niſi p culpa. ⁊ afflicto afflictio addẽda nõ ẽ bincẽ q p licunq; pena vel finmitate nõ ẽ vxoꝛ reciẽda. ciinne⸗
D intelligentiã eoꝝ q̃ in pñti diſtinctõe de- ſunt nõ vdonei ⸗ e. Mig
. ia conq nctoõe de⸗ ydonei ad mrimoniũ. ⁊c.¶ Itẽ ſccdd
terminant᷑ ſm tria qᷓ in e tangunt᷑ tria pᷣn / inſtitutũ ẽ in remediũ.ſ multi r . pot Sir ſtln
ſipalit grunt. Dꝛimo qrit᷑ de impedimetis remediũ.qꝛ nõ pñt cõuenire. ⁊c. ¶ Itẽ multi ſunt Plehn
Tercio i. Scdo in ſpali de ipotẽtia coeũdi qͥ nõ pñt vnq ſine pctõ actũ illũ exercere.vtputa qͥ mifͤl
.ereo de defectu qui venit ex ꝑte li. ar. Circa ᷣmũ vouerũt ↄtinẽtiã. vel qbus ẽ pbibitũ ↄiungi ab eo mle
3 runt᷑ duo. Pꝛimo qrit᷑ vtrũ mrimoniũ hẽat impe quipõt.Sʒ oſne ſacr̃m pᷣt venire in vſum ſine pctõ. ſffi
auneun. Dco dato qꝙ hẽat plura q̃rit numero oꝛdinẽt ad ſalutẽ.ᷓ ahi ſunt inepti ad mr̃ioniũ. uar n
D nstnoniinnenk⸗ „ (6[Oö.j. q d⸗ nihil ẽ ſacrũ qdð fit ↄ diuinũ mãdatũ.ſᷣ ſacrm Pinon
miin negid Sva ienentn oñdit᷑.qꝛ matri eſt ſacrũ ſignũ.ẽ nibil ẽ ſaccm qð fit ↄtra diuinã pꝛe ſtnpla
4 iu c renedin moꝛbũ ↄcupie.ꝗ ſi ille moꝛbus ccptionẽ. Sed diuinũ pᷣceptũ Leuit.xviij.pꝛohibet lucie
ad oès ſe extẽdit nullo ipediente. vr ſitr ꝙ mrionin. mfimoniũ fieri int multa genera ꝑſonax. ſi cõtra⸗/ ngſtula
chmecialga vebeat ex oppoſito rñdẽ moꝛbo. / ma/ bhant de facto nõ ẽ ſacr̃m. bʒ ipedimẽta. ¶ R.dᷣ. I IK ubſoſ
f m almaß⸗ oib eẽ poſſit nullo ipediẽte.¶ Itẽ nul ꝙ ſacrjm mr̃imonij bʒ impedimentũ multiplex ſicut ufiwatt,
e deſene⸗ cin bʒ ipedimẽtũ quin ſi aliqͥs ſuſcibDi onñdunt rõnes ad ̊ adducte. Rõ aũt qᷓre boc ſacẽm mite⸗
liſe ts ſeſectrg ſit. ſitr videt i mfimonio ꝙ; qᷓ magis hz impedimẽta qᷓ alia ẽ duplex. AUna ẽ rõne lcſſgin
a Emd. ie aliqs. tñ ſi de facko Zhit ſuſcipit mfimonij cauſe efficiẽtis.quia q;uis oia ſacr̃a ſint a diuina in⸗ niſinng
pbatu aſ Kein noniñ inſoluubile vinculũ vt ẽ ꝭ ſtitutione ⁊ hũana diſpẽſatione.tñ hoc ſacr̃m maxie ätn
qgon li vtrahat nũꝙᷓ dirunit. g nullũ ẽ ivedimẽ coſiſtit in bumana diſpẽſatione. qꝛ ꝑ cõſenſum con ifiin
HSõ 12 otractn. ¶Itẽ mrioniũ cũñ ſit ſaccʒ tcrahentiũñ oꝛitur. nec bʒ diſpenſatoꝛẽ determinatum. NN
Sy diuin oc rimoniali dicunt᷑ oiñcti a do. Alia ro eſt roõne finis. quis cuʒ oia ſacramẽta fint in rale
nobiliſſimuͦ d mi nõ hʒ ipedimẽetũ.cũ deꝰ ſit agens remedium.iſtud non tm̃ eſt in remedium ſed etiaam fktutn
Matrimon iß inſtituti e 4 hgitectmern dere. in officium. et cum alia ſint ſpiritualia. buic coniun- Ntigin⸗
ðR—n ltituti e in officiũ. ß multi ſunt in / cea eſt actio carnalis.ſcilicet coniunctio que eſt per firpf

epti ad oficii. vtputa ad generãdũ ꝑ coitũ. multi coitum. ct ideo facilius recipit impedimenta. gtne

„ —

iintaf
rnöipetmnis

nch pnl⸗
Ginti
gerar thel
nti ng nn
ce n nun⸗
inütniiiin
ftomnnit

15ita vt hoc vinculo nõ vinciant᷑.

trimoniũ ẽ in determinatis ↄditionibꝰ.gꝙ ⁊c̃.

ditura moꝛbo ↄcupie. dom qꝙ; moꝛbus ille aliter re
mediabilis ẽ qᷓ; ꝑ mr̃imoniũ. vtputa per ↄtinentiã.

1 3 ¶Ad illud qd obꝛ ꝙ alia ſacr̃a ſe extendũt ad oẽs.

pʒ rũſio.qꝛ nõ eſt ſile de boc ⁊ de alijs vt viſum eſt.

14 ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ eſt vinculũ inſolubile.ddm q;

verũ eſt exquo ligat.̊ poſſibile eſt aliqͥs ineptos eẽ
Ad illud qd obẽ.
ꝙ diuina opatio non põt impediri.dm ꝙ verũ eſt
vbi deus oꝑatur vt tota cã.ſᷣ nõ eſt ſic in mrimonio
imo neceſte è interuenire ↄſenſum legittimũ. Pꝛese
rea oꝑatio iſta pᷣ Vbonir materiã in uua.

De numero ⁊ ſnfficientia impedimẽtoꝝ mẽrimonij

Et ꝙ ſint multa videt᷑.qꝛ impedimẽta ſunt ꝓpt᷑ pꝛi-
uationẽ vel defectũ boni mr̃imonij. Sʒ defectus bo
ni malũ eſt.⁊ vt dicit dyo.malũ eſt infinitis modis.
Fruis bonũ ſit vno mõ. infinitis modis videtur q;
poſſ.t᷑ impediri. ¶ Itẽ impedimẽta mr̃imonij acci/
piunt᷑ pᷣm accidẽtia ꝑſonarũ.Sed vt vult phᷣs acci
dentia ſunt infinita.g et ivedimẽta. Maioꝛ ptzʒ diſ/
currendo in ſingulis.minoꝛ pʒ ꝑ phᷣm. ¶ Itẽ impe⸗
dimenta mr̃imonij reſpiciũt mrimonij cõditionẽ.et
illud reſpicit pſonas ſingulares.Sʒ ſingularia ſunt
infinita ⁊ indeterminata.g mr̃imonij ĩpedimenta
¶ Cõtra. Mibil ipedit mfimoniũ niſi ᷣm inſtitutio
nẽ dei vel ecclie. inſtitutio dei vel ecclłie q;tũ ad ma
Itẽ
ipoſſibile ẽ ſcire legẽ mr̃imonij ⁊ vinculũ niſi ſciant
illa q̃ iſtud vinculũ ſoluũt.ſ̊ lex mr̃imonij eſt nobis
determinata.g ⁊ impedimẽta.gꝙ ſunt in numero de/
finito. ¶ Itẽ hocipᷣm pbat᷑ ꝑ hoc qdð mgr̃ de hmõi
determinat ⁊ doctrinã dat. Sed ſi nõ eẽnt in nume/
ro determinato nõ daret. æc. ¶ E.dom ꝙ hoc ſa/⸗
rxramentũ bʒ impedimẽta plura.̊ quedaʒ ipediunt
ex cõgruitate.⁊ iſta dicunt᷑ impedire ↄᷣhendũ.ſʒ nõ
dirimere iam ↄtractũ.vt eſt eccłie interdictum.ſi fit
clanculo.⁊ tpᷣs feriatũ.qꝛ talia reſpiciunt ſolẽnitatẽ
mfrimonij. Quedã reſpiciũt de neceſſitate.qꝛ nõ ſtat
cũ eis ſacr̃m.vñ dicunt᷑ ipedire ↄhendũ et dirimere
ptractũ.qꝛ qᷓ;uis eſſet ↄtractũ de facto.tñ in veritate
nõ fuit ſacr̃m nec mr̃imoniũ verum. Jmpedimẽta
aũt illa hijs verſib? cõtinent᷑ de qͥbus oibꝰ infra ha⸗
bebit᷑ ſigillatim. Erroꝛ.conditio.votũ.cognatio.cri/
men. Cultus.diſꝑitas.vis.oꝛdo.ligamen.honeſtas.
Si ſis affinis.ſi foꝛte coire nequibis. Hec facienda
necant.cõnubia iũcta retractant.De ſufficiẽtia g̊ im
pedimentoꝝ dom ꝙ ipedimentũ fit ſiue põt fieri ex

qdruplici cauſa. Mã ex efficiente puenire pñt tria.

Efficiens cã eſt cõſenſus.ad cõſenſũ aũt cõcurrit rõ
2 volũtas.Contra rõnis actũ ẽ exroꝛ.õ actũ volun/
tatis vis vel violẽtia.ð actũ vtriuſi cõditio ſeruitu
tis qᷓ impedit ꝑtim ꝓpter defectũ libertatis ptim ꝓpt᷑
erroꝛẽ.Ex ꝑte cauſe malis tria.qꝛ mr̃imoniũ eſt con
iunctio volũtarie introducta. eſt pᷣus nãliter diſꝑi
tarũ.Cõiuncti em̃ pximitate ſunt inepti ad mr̃imo
niũ.Sʒ cõiuncti pñt eẽ tripłr.ↄſanguinitate.affini/
tate.iuſticie publice honeſtate.q̃ ↄhitur ex ſponſali⸗
bus ꝑ verba de pꝛeſenti.⁊ ſic ſunt tria impedimẽta.
Ex ꝑte cauſe foꝛmalis tria.qꝛ mr̃imoniũ ẽ vinculuʒ

in q̃ eſt mutua ptas viri ⁊ vxoꝛis.iĩpedimentũ aũt ᷣ

boc eſt q nõ põt dare ſui coꝛpoꝛis ptãtẽ.⁊ hoc põt
eſſe triplr.Aut qꝛ tradit alteri qͥ adhuc viuit.⁊ ſic ẽ

obligatio. Aut qꝛ ſe dedicauit deo ⁊ ſic eſt ſacer oꝛdo

12 Ex bijs patent obiecta O em̃ obꝛ ꝙ; nullus exclu / Aut qꝛ deo eoplato. ⁊ ſic eſt votũ qñ vouet qͥs iugrẽ

tria.qꝛ mr̃imosiũ eſt ad ꝓcreandũ ꝓlem ad cultuʒ
dei. vel ſaltẽ in remediũ honeſtatis.Lõtra rõnẽ pꝛo⸗
creandi vel remedij eſt impotẽtia coeundi. Contra
cultũ dei qᷓ eſt in fide ẽ diſpitas cultus qͥ eſt in moꝛi/

bus ⁊ crimiuis enoꝛmitas.ita ſunt.xij.ipedimenta.

Silr aliquã recipiũt diuiſionẽ vt impotẽtia coeũdi
⁊ crimen ſicut meliꝰpatebit infra. Poſſet tñ aliter
hoꝝ ipedimentoꝝ ſumi ſufficientia. In mr̃imonio
em̃ ↄſiderant᷑ pſone q̃ iungunt᷑ ⁊ ĩm vinculũ.⁊ illð
ꝑ qð vinciunt᷑.⁊ illud ad qd vinciũt᷑. QOð vincitur.
et vinculũ.⁊ ad qð ⁊ ꝑ qð.⁊ pſone q̃ vincinnt᷑ debẽt
aliq̊ mõ cõuenite in cultu dei ⁊ fide.ſᷣ diſtare vincu/
lo nali ⁊ ↄſili ꝓpter hoc ꝙ nã abboꝛret ꝑſonas mul.
tum oſiles in actu illo ſociari. Multũ igit᷑ diſtãt qñ
ſunt diſpes in cultu.multũ appꝛopinquant qñ ſunt
iuncti cognatõe vel affinitate.vel publice iuſticie ho
neſtate. Pꝛopinqͥtas cõſanguinitatis eſt ex fructu

di religionẽ vel cõtinentiã ſolennẽ. Ex pte finis ſi'-·

mr̃imonij.ſed affinitatis ex actu.iuſticia publice g

neſtatis tenet mediũ int᷑ vtrũq;.⁊ ſic ſunt qtuoꝛ in
pedimẽta.ſcʒ cultus diſpitas.cognatio.affinitas.et
publice honeſtatis iuſticia. Cõſiderat᷑ iteꝝ ipᷣm vin

culũ qͥ vinciunt᷑ indiuidualit᷑ ⁊ hboc nõ pñt cõiungi

q́ ſunt alijs obligati.Obligari aũt alij eſt dupłr. aut
deo. aut hoĩ.Et homi duplr.aut ꝑ mr̃imoniũ.⁊ ſic li
gamen.uaut ꝑ ſeruitutẽ ⁊ ſic cõditio.Obligari ſimii
deo eſt duplir. aut ꝑ votũ.aut ꝑ id qd bʒ annexũ vo/
tum vt ſacer oꝛdo.⁊ ſic ſunt alia q̃tuoꝛ.ligamen.cõ
ditio.vtũ.⁊ oꝛdo.Lercio circa mr̃imonin ↄſiderat
illud ꝑ q obitur.⁊ ſic ẽ cõſenſus.⁊ hic reſpicit actũ
rõnis ⁊ ↄtra hunc eſt erroꝛ.⁊ actũ volũtatis ⁊ cõtra
hic eſt violentia. ⁊ ſic ſfunt duo.Quarto ↄſideratur
vſus mr̃imonij.⁊ hic dupłt impedit᷑.aut ꝑ impoſſi/

bilitatẽ vtendi ⁊ ſic ẽ impotentia coeundi. Aut per
abuſum. ⁊ ſic enoꝛmitas criminis.⁊ ſic pʒ numerus

⁊ ſufficientia hoꝝ impedimẽtoꝝ.⁊ ſunt in nume⸗
ro determinato ſcʒ.xij. ¶ Ad illud ; qð obꝛ ꝙ malũ

eſt modis infiuitis.ddm ꝙ dyoniſiꝰloquit᷑ de malo

qᷓ'tũ eſt de ſe.qꝛ pꝛiuatio ⁊ nõ ens cẽ.⁊ caret fine ⁊ de⸗
terminationc.Si autẽ loqᷓmur de malo ꝓut ei ſub/
ſternit᷑ actus.vel ꝑ cõparationẽ ad bonũ qð pᷣuat᷑.
ſic ponit in numerũ ꝑ reductionẽ.⁊ ſpẽs determina
tas bʒ ſicut ptʒ in vicijs. Nerũtũ iſtud nõ valet ad
ꝓpoſitũ.qꝛ ipedimẽta mr̃imonij nõ ſunt vfectꝰ vel

mala.ſ ⁊ alia bona huic incõpoſſibilia. Ad illud 12

qð obꝛ ſcdᷣo penes accidẽtia.dð.ꝙ nõ pꝑenes q̃cunq;
accidẽtia.vtpote ꝙ ſit albꝰvel niger.ſᷣ penes accidẽ
tia q̃ directe reſpiciũt Permanii ken ad aliqd bonũ
⁊ ita ſunt ĩ numero det᷑minato. Ad illð qð ſunt cix
ca ſingularia.dð.ꝙ ſic opatões vᷣtutũ ſunt circa ſin
gularia. tñ ᷣmo et cognitio ẽ de eis ꝓut reducuntur
ad aliqð vle.pᷣ mõ nõ hʒ incertitudinẽ.ſcdo mõ hʒ.

ſic in ꝓpoſito caſus emergẽtes ſunt młti ⁊ innume/
rabiles circa ſpãles ꝑſonas.tñ oẽs ſub hac gñalita⸗
te impedimeatoꝝ cõphendunt᷑.⁊ ſic pʒ totũ.

SOnſequẽter qᷓ;tũ ad ſcoᷣm articulũ q̃rit᷑ de in
potẽtia coeundi. ⁊ circa h̊ duo qᷓrunt᷑. Pꝛimo
q́rit᷑ vtrũ ipotẽtia nãlis coeundi ſit ixdimẽtũ mr̃i/
monij. Scdo qꝗ̃rit᷑ de ipotentia coeundi accidẽtali qᷓ
eſt ꝑ maleficů8m. (Q5.

2
—

nãlis impotentia coeuũdi nõ ipediat mrioniũ

oſtendit᷑.qa verũ mr̃ioniũ ẽ ſine carnali coitu. qñ/

cunq; aliqs bʒ ꝑfectũ eẽ ſine aliq ñ ipedit ꝑ defccũ

16

QOö.ſ. Cc

19 re vt iuriſtarũ aut medicoꝝ.

„*
A.I.

Rlius. ergo ⁊c. ¶ Itẽ voluntas cõtinendi in vtrocd;

cõiugũ nõ ſoluit mrimoniũ.g nec neceſſitas ↄtinen
di pari rõe.ſᷣ vbi ẽ impotẽtia ⁊c.¶ Atẽ mfimoniũ ẽ
vinculũ inſolubile.ſᷣ poſſibũe ẽ impoteutiã coeundi
accidentalem cõtrabi.g̊ ſi perpetuũ non impeditur
accidẽtali.nec mrimoniũ impedit᷑ ipotẽtia coeundi.
Se nalis impotentia vnit ex frigiditate in viro.
ſ frigiditas ẽ accidẽs.&̊ põt expelli ꝑ caliditatẽ.ergo

et talis ipotentia.ſ̊ accidens cito trãſiens nõ ſoluit

vinculũ ꝑpetuũ.g ⁊c̃.Silr obꝛ de artatione ex parte

1992

mulieris. ¶ Cõtra.Ex᷑ li.iiij.de frigidis et maleficia

tis. Sicut puer qͥ nõ põt reddere debitũ nõ ẽ aptus

cõiugio.ſic qͥ impotẽtes ſunt mime apti ad ↄᷣhenda
mr̃imonia reputant᷑. ¶ Itẽ in mr̃imonio obligatur
bõ ad reddendũ debitũ.ſ̊ nullus põt ſe obligare ad
ipoſſibile.ſᷣ impotẽs coire nõ põt debitũ reddere.g
nõ põt mfimoniũ ↄᷣhere.¶ Itẽ in mr̃imonio trãſit
ptãs coꝛpoꝛis viri in mulierẽ.⁊ ecõuerſo.ſᷣ qñ alter
eſt impotẽs nõ trãſit ptãs.qꝛ nihil dat qd nõ habet.
⁊c. ¶ Jtẽ ſi mr̃imoniũ ẽ in remediũ.&̊ int᷑ ꝑſonas
int᷑ qᷓs nec officiũ nec remediũ põt eẽ.no põt eẽ ma/
trimoniũ.ſᷣ hoc ẽ ꝑ impotentiã. ⁊c. 6 tẽ ad hoc

eſt auẽtas iuris.xxxij.q.j.q dat licentiã ↄhendi alte
ri pſonaꝝ in caſu iſto.g nõ ẽ mr̃imoniũ.¶ R.ddm

ꝙ impotẽtia eoeundi nãlis.aut eſt tpalis aut perpe

tua.Si tꝑalis nõ imꝑedit.Si ꝑpetua tũc ipedit cõ/

trabendũ ⁊ dirimit cõtractũ.⁊ ſi alter cõiugũ petat

ſeꝑationẽ ſepandi ſunt.ſi aũt velint mutuo cobabi/

tare pñt.vt qͥ nõ põt mulierẽ hꝛe vt vxoꝛẽ.habeatvt
ſoꝛoꝛcẽ.Sʒ qꝛ dubiũ eſt vtrũ impotẽtia talis ſit ꝑpe/
tua.iõ eccłia vtrimq; adhibet debitã diligẽtiã ad ſci
endã ꝑpetuitatẽ.⁊ inducit cobabitare ꝑ tres annos
⁊ expiri actũ illũ.⁊ remedia ſi q̃ pñt eſſe ð talẽ impo
tentiã.qͥ cũ pᷣceſſcrint.credit᷑ iuramẽto.vij.teſtium.
vel etiam inſpectõni clauſtroꝝ.alioquin ſtatur ver/
bo viri. Decipit᷑ tñ ecclia aliqñ.⁊ cum cõſtet de dece
ptione.iubet eos q̊s ſeꝑauerat ad poꝛa iura redire.
Cocedendũ eſt igit᷑ ꝙ impotẽtia coeundi q̃ venit ex
naãli frigiditate mr̃imoniũ ipedit ſi ſit ꝑpetua ᷣm ve
ritatẽ.Qualit᷑ aſũt cognoſcat᷑ eius ꝑpetuitas.⁊ q̃ ſit

„

diligentia adhibẽda.h̊ eſt inferioꝛis ſcie determina⸗/

verũ mr̃imoniũ ẽ ſine carnali copula.dm ꝙ veruʒ
eſt.̊ nõ ẽ ſine oꝛdinabilitate ad carnalẽ copulã.qͥa

ſicut dictũ fuit neceſſe ẽ cõſentire in mutuã coꝛpoꝝ

ptãtẽ.hic aũt ↄſenſus nullus eſt.nec talis obligatio
in eo q nõ bʒ poſſe exercendi actũ illũ.⁊ iõ argumen
tũ nõ valet.qꝛ potentia cocundi qᷓ;tũ ad legittimita

⁊0 tem pꝑſone phentis ẽ de eſſentia.nõ ſic actꝰ. Per ho

pzʒ rñſio ad ſequẽs.ꝙ volũtas pᷣbendi nõ iĩpedit ma
trimoniũ.qm̃ adhuc manet oꝛdinabilitas ad actuʒ
cũ volũtate.qꝛ nõ neceſſe ẽ eſſe ꝑpetuã ꝓ eo ꝙ volũ
tas põt verti.⁊ iõ nõ eſt ſile de impotẽtia ⁊ volũtate

21 Ad illud qð obẽ “ eſt vinculũ inſolubile.ddm ꝙ

iſtud verũ ẽ poſtqᷓ;ᷓ cõtractũ ẽ legittime.⁊ extũc ſi ſu/
ꝑueniat illegittimitas hæ ñ ſoluit mr̃imoniũ. ſed ſi
uent ipedit cõtractionẽ. ⁊ adeo impedit.ꝙ ⁊ ſi vi
cat᷑ iur̃ioniũ cõtrahi ſᷣm faciẽ hoim.tñ ſᷣm veritatẽ
nõ ↄtrabit᷑.⁊ iõ dꝛ dirimere iã contractũ.nõ qꝛ illud

vinculũ infringat.ſ̊ tiñ ẽ impedimẽtũ qʒdð et ſi de fa

cto cõſũmet᷑ in facie boim.nullã tñ ſoliditatẽ hẽat.

ꝙ frigiditas duplex ẽ.qᷓdã accidentaliter.qᷓ̃dã com/
plexionalit ⁊ ꝑ nãm. Illa q̃ eſt in hoie accidẽtaliter

dillud g qd obẽ ꝙ;

d illud qd obẽ ꝙ; frigiditas eſt accidẽs ⁊c. dom

— , —

—

Sed frigiditas q̃ eſt ex cõplexione ⁊ nãliter ineſt. ſi⸗
cut in bijs q̊ ſunt inſenſibiles ꝑ nãm vel ꝑ malã diſ⸗

poſitionẽ mẽbꝛi alicuiꝰad hoc oꝛdinati.vt artitulo
in muliere.ſi tanta ẽ ꝙ nullũ remediũ adbieri poſſit

ſm iudiciũ bonaꝝ matronaꝝ. hec eſt q̃ impedit.et

bec ẽ inſeꝑabilis ⁊ ꝑpetua.⁊ de bac nõ valet rö. O¶G

„

em̃ di contrariũ expelli ꝑ contrariũ verũ eſt vt dicie

phᷣus niſi alterũ inſit per naturã.

. Auelio⸗e⸗ 9 ⸗M
¶ De impotentia coeundi accidẽtali q eſt ꝑ maleficii
vtrũ impediat mr̃imoniũ.Et qdð ſic ꝓbat᷑.xxxiij.q.ſ.

ſi per ſoꝛtiarias vel maleficas occulto. ſᷣ nunq;ᷓ niſi
iuſto dei iudicio pmittente ⁊ dyabolo pᷣparante con
cubitus nõ ſcquit᷑ hoꝛtandi ſunt ⁊c̃.⁊ poſt. ſi ſanari
nõ poterũt ſepari valebunt.¶ Itẽ extra liiiij.de fri
gidis ⁊ maleficat in decretali honoꝛij lr̃e veſtre.vbi
eſt qõ de eo qͥ alias mulieres poterat cognoſcere ſed

nõ ꝓpꝛiã vxoꝛẽ. In fine decretalis infert.ipſis ſepti
ma manu ꝓpinquoꝝ iuramẽto firmãtibus ſe com/
miſccri carnaliter nequiſſe.ꝓferatis ſniam diuoꝛtij

inc eos. ¶ Itẽ vbicũq; talis cauſa ibi talis effectus
H frigiditas vel artitudo ipediebat ⁊ dirimebat ꝓpt

impotentiã reddendi debitũ. cuʒ talis cauſa ſit in

maleficatis. videt᷑ ꝛc. ¶ Itẽ maius piculũ eſt i hijs
q pñ̃t cõiũgi alijs ⁊ nõ ſibi.qᷓ in hijs qͥ nullis pñt cõ
iungi.qꝛ nõ põt cẽ multis occaſio adulterij ⁊ homi/

cidij ⁊c. Si ̊ ſeꝑant᷑ ꝓpter impotentiã coeundi cũ

qlibet ꝓpter naturalẽ defectũ.pari rõnę ꝓpter impo
tentiã coeundi cũ vna ꝓpt᷑ maleficiũ. ¶ Itẽ malefi⸗
cia ſunt arte ⁊ ptãte demonũ ſicut dẽ in aucte cano
nis pᷣus ꝓpoſita.ſᷣ dyabolus ẽ potentioꝛ ⁊ verſutioꝛ
qꝙᷓ hõ.Si g̊ hõ põt alterũ oino reddere inhabileʒ ad

actũ mr̃imonij vel caſtrando vel ſecando ꝑ violen/
tiam.vel dando medicinã.vel ꝑ virtutẽ lapidis ali/
quã occultã ſicut aliq̃ medici narrãt.videt᷑ ꝙ mul⸗

to foꝛtius h̊ͥ dyabolus poſſit.̊ per maleflciuʒ pote
rit pᷣſtare efficax ipedimentũ.Cõtra.hmõi ſoꝛtile/

giũ eſt dyabolicũ maleficiũ.ſᷣ mr̃imoniũ ẽ remediũ
⁊ diuinũ beneficiũ.ſᷣ potentius ẽ diuinũ beneficiuʒ
qᷓ; dyabolicum maleficiũ.g potius mr̃imoniũ ſoluit
maleficiũ q; maleficiũ excludit mrfimoniũ.¶ Item
nihil impedit mfimoniuʒ qð eſt tpaneũ.ſed malefi/
cium om̃e eſt diſſolubile.ꝙ̊ per maleficiũ nõ impedit᷑
mr̃imoniũ. M aũt ſit diſſolubile ꝓbatur ex ꝑte eius

cui fit.mõ faciendi.⁊ per quẽ. Ex parte eiꝰ cui fit. qꝛ

talia maleficia fiunt ꝑ dyabolica cõmertia qᷓ nõ hñt
poſſe ſuꝑ viros ſctõs.quia ipſi ſunt triumphatoꝛes
dyaboli. ſolũ ſuꝑ pctõꝛes. Sed iſte pᷣt deſinere eſſe

hꝑeccatoꝛ. ⁊c. Ex parte modi qͥ fit.qꝛ ois res vt dicit
Chꝛyß.per eaſdẽ res deſtruit e q̃s cõponit᷑.ergo ſi

boc factũ eſt per maleficiũ vel maleficia. per illum
vel illa põt deſtrui. Ex parte eie quẽ fit. qꝛ ꝑ dya⸗

bolum. ſed virtus dyaboli expellit᷑ ab hoie per exoꝛ

ciſmos etiaʒ qñ obſidet coꝛpoꝛa. vr ꝙ ſilr qntũ ad
effectũ maleficij. ¶ Itẽ videt ꝙ iſta maleficia nulliꝰ
vigoꝛis ſint.quia qua rõne hñt effectũ in actũ illum

eadem rõne in actũ oẽm.j ſicut ꝑ maleficia poſſent
impedire coitũ.ita poſſent cõmeſtionẽ ⁊ greſſum.et
ſic pimere totũ mundũ per ſuũ ſoꝛtilegiũ.qdð crede-

re eſt ſacrilegũ. ¶ Itẽ ſi maleficiũ impedit.aut de
bilitando vim generatiuã.aut auferẽdo facultatem
exeundi in actũ.Si pᷣ mõ.ergo cuʒ illa vis equaliter
ſe habeat ad omnes.ſi impedit coituʒ quantum ac

ſſe
ſi

fiitt⸗
oisg
gey⸗
Arar
ſacti⸗
Mlart
ſonebun
ſaßzd
Woytin
ige
icn
ſolaſit
roy⸗
nrzoe
Gulccne
nigrun
unie
loborg
Gaſenn
Nepenenn
eni

nrcinet

duftaicn
tiopinione
Giclise
Oitonin
Gifahe⸗
Cper dantd
Memeti
onenata
potenig⸗
fioniau
Uniitzgin
in Sſenn
aggicone
Dnik iqen
Nohuszut
tgsiteſte
Oinliterin
Armchnst
ſcchcgſene

Mkitäfze

Mnnoͤſiat
ſiniipe
kernd
dakgto
Prorta d
lptpiuee
ſeſigeſen
kinpet

vnã impedit qtu ad omnes ſi g nõ impedit qᷓtuim tius. ¶ Ad illud qd obẽ ꝙ diſſolui poteſt o cm c. 26
ni ad oẽs. videt᷑ ꝙ ꝙtũ ad nulla. ⁊ ita nibil videt᷑ di/ dm q; omnexale maleficiũ diſſolui põt per deum.
ini, cere ꝙ poſſit cognoſcere alias mulieres ⁊ non ſuam diſſolui etiã põt ꝑ dyabolũ. nõ om̃e diſſolui põt ꝑ
r Sili argue de ſcdo mõ ſcʒ auferendo facultatẽ eũdi maleficũ vel bhumanũ ↄſiliũ.quia malefici ſicut per
dii in actũ. ¶ Re. dvom ꝙ aliqui dixerũt q malcficiũ ni· cõfeſſionẽ eoꝝ ſcit᷑ aliqᷓ maleficia ſciunt facere q ipſi
ine bil erat in mundo.nec alicuiꝰvis niſi in ſola extima- ad pmam cõuerſi nõ pñt deſtruere.nec boies ſciunt
tione boim qᷓ multos nales defectus attribuũt ma aſiliũ adhpibere. ꝓpter hoc ꝙ induſtria dyabolica ſu⸗
leficijs demonũ ꝗpter defectũ fidei. Sed iſta poſitio perexcellit bumanã.qi bumanũ ↄſiliũ deficit.⁊ deꝰ
iiſu erogat iuri. ⁊ vrogat opinioni vulgi. et q; maius ¶ Ipter meritũ peccati pteriti frequẽter nõ exandit.?
* eſt expimento. iõ iſtud nõ bʒ ſtabilitatẽ. ꝗuerũt t dyabolus ad hoc nõ debet inuocari.nec eius patro
alij q direi ꝙ maleficiũ non impedit coitũ niſi ad ciniũ im ploꝛari.binc ẽ ꝙ tale maleficiũ dꝛ eſſe rre
— tp ied t nulli eſt ppetuũ quia qlibet diſſolui py tun ¶ Ad illud qe obr ve culpa. dom no ſemp 27
wöm teſt vel ꝑ dyabolũ vel ꝑmaleficũ.vel ꝑ diuinũ auxi recmotio pene ſequit᷑ remotionẽ culpe.Et ſimilit᷑ ex
miiin lium. dixerũt illud capiin pᷣmo ꝓpoſitũ abꝛogatũ. parte facientis multa pñt deſtrui qᷓ nõ poſſunt con/
m Sed certe adbuc iſtud eſt 2 expimentũ. ⁊ cotra ius ſtrui. Et ſimiliter ex parte exoꝛciſmi. no ein ſemp bʒ
einum nouũ.quia decretalis honoꝛij pcipit in talibꝰfieri di efficaciã in expulſionẽ dyaboli pmittente iuſto iudi
Krogſn uoꝛciñ.cũ exꝑimento ꝓbatũ ſit multos habitaſſe ſi cio dei. ¶ Ad illud qdð obẽ ꝙ nullũ maleficiũ aufert 2 8
tnr an mul ꝑ longum tẽpus.⁊ adhbibuiſſe opam magnã.et potentiaʒ cõmedendi.dm ꝙ ſicut dyabolo ꝑmiſſa
mmithuto, queſiſſe multa remedia ⁊ nibil oino valuiſſe.et ideo eſt a deo poteſtas ſuꝑ ſerpentes magis qᷓ; ſuper alia
ns indun . P experientiã cõuicit ecclia tale maleficiũ aliqñ effe animalia in poꝛis facti memoꝛiã. vñ plus ꝑ incan/
— ppetun. Rurſus quia multi ſunt qͥ remediũ inuene tationes ſerpentes ; aues capiunt ſic quia actyille
MAtNni 233 runt. cõuicit nõ ſemꝑ eſſe ꝑpetuũ.Et ivᷣo hoc maleſi vicioſus eſt ⁊ quodamõ fetens.⁊ vt plurimũ cõiun
atisaiſt. cium aliqñ impedit. aliqñ nõ. Ideo ᷣm cõem docto guntur hoies ad illũ actũ libidinoſe.iõ dyabolꝰplu/
eisgiiß rũ opinionẽ diſtinguẽdũ eſt.qꝙ ipotẽtia coeũdi acci- hʒ ibi poſſe ⁊ plus ei ꝑmittit᷑.et hoc ꝓbat᷑ exemplo
isiluſt, dẽtalis ꝗᷓ enit ꝑ maleficiũ.aut ẽ tpalis aut ꝑpetus. ſcpture ⁊ auẽte.qm dꝛ in Chob.ꝙ demoniñ nomie
anlmimn Si tpalis.nõ impedit.tunc autẽ pſᷣumit᷑ eſſe tpalis aſinodeus virum in lecto interfecit non in cõuiuio.
Neriont qñ infra ſpaciũ triũ annoꝝ cobabitantes.⁊ qu pñt ¶Ad iüllud qð vltimo obẽ ꝙ equaliter ſe hʒ vis illa 2 9
itön ven operã dantes.ſiue ꝑ eccleſiaſtica ſacramẽta.ſiue pr ad oẽs.dm bꝛeuiter ꝙ verũ ẽ.⁊ ſi impediret᷑ natu
alia reme ia ſaluari poſſunt. Si autẽ nõ ſanant᷑ ali rali impedimẽto.equaliter impediret᷑ qᷓtũ ad om̃s.
atnitnan quo remedio.extunc pᷣſumit᷑ eſſe ꝑpetua.Hec autẽ ſed qui a demoniaco impedit᷑ qui aſſiſtit ⁊ ſe obijcit
tematti impotẽtia ꝑpetua aut pᷣcedit legittimã cõtractionẽ Sm petitionẽ ſoꝛtilege mulieres impetrante boc me
ehrertinl mfimonij. aut ſequit᷑. Si pcedit facit perſonã illegi rito infidelitat?. ſicut fides impetrat vt deus aſſiſtat
tauuntid timã.ita q impedit ↄtrabendũ dirimit iam cõtra acd faciẽda miracula.ſic ſoꝛtiaria reſpectu pſone de⸗
rrigiit ccum. Si ſequit᷑ nõ impedit. ſicut etiã de ſectis diceit terminate facit ſoꝛtilegiũ.qꝛ dyabolꝰ in actu illo pᷣſto
minuigin ca. xxxij.qõne.vij.vbi tale caplm inſcribit᷑ ⁊ in litera eſt ⁊ nõ in alijs.⁊ tunc vel ꝗpꝛia virtute vel ꝑ berbã
eulufr ponit᷑illi qui matrimoniũ ſani cõtraxerũt.et vni ex xvel lapidem vel natur occultã vim impedit ne in
e duobus aut amentia aut furoꝛ aut aliqua infirmi/ actũ exeat. nõ reſpectu alterius mulieris. q;ꝛ ad hoc
muiſni tas accedit. ob hanc cam cõiugia talin ſolui nõ vñt. inuitatus nõ fuit. aut quia dñs nõ pmittit. occultu,
me Similiter intelligendũ qui ab aduerſarijs excecan᷑ cm̃ dei iudiciũ hic latet.ſicut pʒ in vxoꝛe tobie.
niſ ſic cõcedendũ ꝙ ſicut ſectio que reddit impotenteʒ lectu ſiue impedimento qui venit ex ꝑte ſiberi
dii dQaa coitũ facit perſonã illegittimã ſi pᷣcedat ↄtractio arbitrij. ⁊ circa hoc duo qᷓrunt᷑. Pꝛimo qᷓri᷑ de pe⸗/
nai nem.nõ facit ſi ſequat᷑.quia matrimoniũ non poteſt uerſitate rõnis q̃ eſt i furioſis.Scdo de ſubuerſione
— 6 ſolui niſi per moꝛtẽ vel ſpnalem vel carnalem. Vn / voluntatis in inceſtuoſſſſias.
nunnent de extra de cõuerſione coniugatoꝝ ex parte tua.yvbit (Sueſtio.oſ. .
uneel a⸗ dicit. exquo matrimoniñ inter legittimas perſonas ¶ Atrũ furia impediat matrimonius. Et videt᷑ ſic.
önmnuſft verba de pᷣſenti cõtrahitur.in nullo põt caſu diſſol quia matrimoniũ eſt tm̃ ↄſentientiũ.⁊ cõſenſus eſt
rnn ui.vt viuente reliquo alter poſſit ad ſcda wta tranſ rone vtentiũ.ſed furioſi non vtunt᷑ rõne.ergo ⁊c.
itni ire. ſi igit᷑ ſequat᷑ contractionẽ non impedit. ſi ver· ¶ Itẽ plus tollit conſenſum ſtulticia qᷓ erroꝛ. Sed
arn 24 pcedit impedit ſi ſit ꝑpetuũ. Oupliciter aũt fit male erroꝛ impedit matrimoniũ.ergo multo magis furix
fiscat. ficium perpetuũ. Aut reſpectu omnis mulieris. ⁊ ſi ¶Itẽ furioſus nõ poteſt ſtare in indicio nec teſtifi
cn in reqdit inbabilem ad omnẽ. Aut reſpectu vroꝛis. ſic caſi & nec contractu facere. Sed plus eſt cötractuz
hait * reddit inbabilẽ ad illam.ſed nõ ad omnes.Chꝛyſoſ. facere rõne ſui coꝛpoꝛis ꝙᷓ rerũ.g ſi matrimoniũ eſt
i nt tales ſeparati ᷣm iura poſſunt alijs copulari.nõ ſic cõtractus reſpectu ꝓpꝛij coꝛpoꝛis.patet ⁊c. ¶ Item
hieſan eſt de frigidis.qꝛ ſi copulant᷑ alijs.ſcit eccia ſe eſſe de furioſus nõ meret᷑ nec demeret᷑.ſed ois qui ſuſcipit
brdintl ceptã.⁊ ideo retractat diuoꝛtij ſententiã.Conceden ſacrm ſuſeipit ad mereu vel demeritũ. vel digne vel
einttil⸗ Ae ſunt igit᷑ rones oñdentes ꝙ maleficiũ pᷣſtat inpe indigne. furioſus nõ põt ſuſcipere ſacr̃m.⁊ ſic nec
2 25 dimentũ matrimonio.(¶ ¶ Ad illud qꝗð obijeit᷑ q po⸗ matrimoniũ. ¶ Contra. matrimoniñ eſt ad pcrean
nitni⸗ tentius eſt dei beneficiũ.dʒ ꝙ verũ eſt q; id ð quos dum ꝓlem ad cultñ dei.̊ qui põt hoc facere pᷣt ma
R oꝝlinat᷑.vt matrimoniũ q; moꝛbus cõcupiſcentie. trimoniũ Zhere. furioſus tot generare.Sτ. Itẽ
ve quia moꝛbus nõ viciat matrimoniũ ̊ matrimoniũ furia ꝓuen it accidẽtalit.Sᷣ mr̃imoniũ ẽ vinculũ in/
ineen excuſat. Sed matrimoniũ nõ eſt oꝛdinatũ ad reſti / ſolubile. 5 furia nõ impedit matrimoniũ.¶ Itẽ ſia
ſluſsenn tuendũ potentiã coeundi.⁊ igo maleficiũ nõ vincit fFuria poteſt quis liberari ⁊ nemo põt ſcire vtruʒ ſit
Ga nec expellit. nec ex hoc ſequit᷑ q maleficiũ ſit poten · petua.ſeq impotẽtis coeundi non impedit niſi ſit

gpetua m veritatẽ. vel ꝓbabilit᷑ cõuſciat᷑. ergo ⁊c᷑.
50O ¶ Itẽ furioſus põt baptiʒari et rechbi⸗ ſacrm bap/
tiſmi. ᷓ cõſimili rõne pot matrimonii Zᷣhere.¶ Re.
ddm ꝙ circa hoc diſtinguendũ c̃.qꝛ furia aut conco
mitat᷑.aut pᷣcedit.aut ſequit᷑. Si cõcomitat᷑.tunc qꝛ
furioſus nõ hʒ ptãtẽ cõſentiendi.iĩpedit mrimoniũ
et nullũ ẽ.Si autẽ pᷣcedit.⁊ ille hʒ lucida interualla.
vel ſequit᷑mr̃imoniũ nõ ipedit. Rõnes ; ꝓbantcs
impedit ꝓcedũt ea via qᷓ furia eſt tpe cõſenſus et
ym actũ.Si vᷣo nõ eſſet actu furioſus ſ᷑ habitu.etiaõ
ſi hꝛet lucidũ interuallũ.nõ deberet ᷣhere ꝓpt᷑ picu/

lum.qꝛ talis ꝓlem neſcit educare.nec cũ vxoꝛe debi ⸗/

31 te cohabitare.tñ ſi beret cõtractũ eſſet.¶ Ad illud

vo qð obꝛ in ↄꝛiũ ꝙ põt ꝓcreare ꝓlem. dom ꝙ m

ſtatũ nõ põt.qꝛ neſcit etia filios educare. pᷣterea ſi H
poſſet.nõ ſequeret᷑.qꝛ hoc nõ dicititotũ eſſe mr̃imo/
32 nij. Ad illud qd obẽ ꝙ accidentaliter venit ⁊ rece
Aiit. dam ꝙ et ſi mr̃imoniũ ſit cõtractũ ꝑ furiã.nõ tñ
ſoluit᷑.ſᷣ impediri põt vt nõ pᷣhat᷑.et ſi etiã cõtrahat
nihil fiat niſi poſtmodũ cõſentiat cũ habuit infual/
33 la lucida. ¶¶ Ad illud qð obẽ ꝙ põt liberari a furia.

dom ꝙ nõ eſt ſile de furia ⁊ de impotẽtia coeundi.qꝛ

furia impedit rõne conſenſus.⁊ cõſenſus eſt in vno

actu ⁊ in modico tꝑe.et iõ ſi tũc ſit furia.cũ tollat cõ

ſenſum.ipedit mr̃imoniũ. Sʒ ipotentia coeundi eſt
ʒ mr̃imonij vſum nõ õ cõſenſum. et qꝛ vſus totũ tẽ
pus vite cõcernit.iõ nõ eſt ipedimentũ niſi ꝓtendat᷑
34 p totã vitã.⁊ ſic pʒ illud.¶ Ad illud qð obꝛ de bap/
tiſmo.dem ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ baptiſmus ẽ ſacr̃ᷣm cõtra

oꝛiginale.qð quia ꝑ aliũ cõtractũ ẽ.ſufficit alienꝰcõ⸗

ſenſus.nec opoꝛtet interuenire ꝓpꝛiũ.nõ ſic in ꝓpoſi

to.ĩmo opoꝛtet ꝙ cõtrabens conſentit.
¶ Be puerſione volũtatis ⁊ inceſtuoſis.vtputa cũ q̃s
iacet cũ vxoꝛis ſoꝛoꝛc.q̃rit᷑ & vtrũ tale crimẽ ipediat
mr̃imoniũ ⁊ faciat pſonã illegitimã. Et ꝙ ſic videt᷑
p auctes qᷓs adducit mgr in lra. (Se⸗ bocipᷣʒ ꝓbat᷑
rõnce.qꝛ in q̊ qͥs peccat in hoc toꝛquẽdus ẽ.Sᷣ mne Aue
ſſte fuit ð bonũ mr̃imonij.& in eo dʒ puniri.
aꝗffinitas cõtrahit᷑ in copula carnali.ſᷣ̊ affinitas impe

Itẽ

—

dit mr̃imoniũ otrabendũ ⁊ dirimit iã cõtractũ ſicut
et cõſanguinitas vel cognatio. ſi factus eſt affinis
vxoꝛi nõ iã manet mr̃imoniũ.¶ Itẽ ꝙ ſaltẽ non de⸗
beat reddere debitũ videt᷑.quia qcunq; coit cũ ↄſan
guinea vel affine peccat moꝛtalit. nullus tenet pec
care moꝛtalit. nõ tenet᷑ reddere debitũ. ¶ Contra.
Axoꝛ nõ debet puniri in pctõ viri. nõ pᷣuat᷑ viro.et
ſi hoc. iſte eſt vir et põt ab eo petere debitũ. ſi ma
net vinculum relationis in vtroq; extremo. ergo
iſta eſt vxoꝛ et ille vir. ¶ Itẽ q; moꝛtua vxoꝛe poſſit
Sðere cñn alia videt᷑.quia om̃e crimen põt deleri per
pniam. g ſi oino deleto crimine nõ dʒ durare pena.
videt᷑ ꝙ talis poſſit öbere. ¶ Item eſto ꝙ cõtrabat.
nundd ecclia ſeꝑabit: cõſtat q; nõ. inceſtus nõ im/
pedit mr̃imonin.¶ Reꝰ.dðm ꝙ aliqͥs põt cõmittere 3 5
inceſtũ cognoſcẽdo ſoꝛoꝛẽ vxoꝛis ſue duplr. Aut an⸗
teq cõtrahat mr̃imoniũ cũ ſoꝛoꝛc. aut poſt õctioneʒ
Si poſt cõtractionẽ mr̃imonij.mr̃imoniũ illud non
ſoluit᷑.amittit tũ ius petendi debitũ.nõ tñ reddendi.
quia nõ potuit petm̃ eius pᷣiudicare vxoꝛi niſi fuerit
conſcia ſceleris. Interdicit᷑ etiã tali ab ecclia vt non
cõtrahat cũ alia. etiã poꝛi moꝛtua.ᷣ diſpenſat᷑ tñ cum
eo maxime ſi timet᷑ de foꝛuicatõe.qꝛ eſt iuienis. Si
vo cõtrahat.nõ dz ſepari oino ſ ad tpᷣs ad pniam fa
ciendã.peccat tñ õhendo ſinc ecclie licentia. Si aũt
ſponſalia de futuro.nullũ ẽ mr̃imoniũ ↄtractũ rõne
affinitatis.vñ ſepandi ſũt iudicio ecclie.⁊ mulier pᷣt
nubere. vir aũt qntũ ẽ de rigoꝛe iuris nubere nõ wot.
et in hoc caſu intelliguntur auctes a mgr̃o inducte.
Ad ill qð obꝛ de crimine.ddm ꝙ quis ſit hõ pu⸗ 36
niendus 5 crimine qᷓntũ eſt de rigoꝛe.diſpẽſat᷑ tamẽ

vbi timet᷑ ꝑiculũ et detrahit᷑ ſeueritati. dillud 37

q; obꝛ de affinitate.dm q affinitas ſupueniẽs non

diſſoluit mrimoniũ iã cõtractũ.qꝛ qd ſirmũ ẽ nõ põt
infirmari aliqͥ caſuali vel accidentali ſupueniẽte.

¶ Ad illud qð obꝛ de debito.dm qꝙ ipſe in petẽdo 58

cognoſcit affinẽ.ſᷣ in reddendo cognoſcit vxoꝛem.qꝛ
illa petit affectu vxoꝛio.⁊ petit ius qd habet in co.⁊

ideo tenetur ille reddere.

„

ault

Diſtinctio.xxxv. De diuoꝛtio quod fit ꝓpter adulterium.
Ac etiã notãdu ẽ ꝙ cũ dñs cõcedat ⁊c.Supꝛa egit mꝗr de triplici ieædimẽto mr̃imonij.ᷣhic agit de di
uoꝛtio qð oꝛtũ hʒ ex culpa et pctõ.Et qm̃ adulteriũ põt pᷣcedere mr̃imoniũ vel ſeqͥ. et m qð pᷣcedit
cau ſat diuoꝛtiũ.⁊ ſm qð ſeqtur ſilr. IRo hec ꝑs hʒ duas ꝑtes. In pᷣma agit de diuoꝛtio qdð fit ꝓpter
iñ qd; ſequit᷑ mrimonin. In ſcda agit de adulterio qd antecedit mr̃imonin.ibi. Solet etiã q̃ri an va⸗

leat duci ⁊c. Pꝛimꝗ ꝑs hʒ qtuoꝛ ꝑticulas. In pᷣma oñdit ingr̃ ꝙ vir innocẽs põt foꝛnicariã dimittere ⁊ econ
uerſo. In ſcdᷣa oñdit ꝙ ſi ambo foꝛnicant᷑.vnꝰnõ põt alterũ inuitũ dimittẽ.ibi.Si vo q̃rit᷑ an adulter aqul/
terã ⁊c. In tcia oñdit ꝙ poſt diuoꝛtiũ cõiuge viuẽte neut᷑ põt nubere.ibi.Si qͥs aũt foꝛnicatõis exꝑs ⁊c. In
rta ꝙ pñt inuicẽ reconciliari.ibi. Pñt aũt reconciliari ⁊c. In ſcdᷣa vᷣo ꝑte pᷣncipali pᷣ opponit deinde ſoluit.

¶ñdit ꝙ vir innocens põt foꝛnicari dimittere et cconr. a Ziſt. xxxv.
WROc etiã notandũ ẽ ꝙ cũ dñs cõcedat vxoꝛẽ dimitti cauſa foꝛnicatöis Math.v.
viro.eadẽ licẽtia nõ tollit᷑ femis.vñ iero. Pꝛecepit dñs vxoꝛẽ nõ Miero.de moꝛ/
dimitti excepta cã fſoꝛnicationis.et ſi dimiſſa fuerit manere innuptã. te fabiole.
Quicq̃d viris pᷣcipit᷑. ↄſequẽter redũdat ad femias.HNõ em̃ adulteri vrvorr·
dimittẽda ẽ.⁊ vir mechus tenẽdus.Itẽ apud nos qð nõ licet femis.eq̃ nõ li
cet viris.⁊ eadẽ ſᷣuitꝰpari ↄditõe cenſet᷑.Ex hijs oñdit᷑ ꝙ mulier pᷣt ſuꝑ fonii
catione virũ cõuenire vt vir mulierẽ. Vñ Inno.ppᷣ.vpᷣiana religio adulte / Inno.papa.

riu in vtroq; ſexu pari rõe ↄdẽnat.ſᷣ viros ſuos muliès nõ facile de adulte⸗
rio accuſant.viri aũt liberiꝰvxoꝛes ſuas adulteras apud ſacerdotes deferre
ↄſueueft. 2 iõ mulieribꝰ ꝓdito earũ crimine negat᷑ cõmunio.viroꝝ aũt latẽte
ↄmiſſo ñ facile qͥſq;ᷓ ex ſuſpitõibꝰarcet᷑.qͥ ti ſõmouebit᷑ ſi eiꝰflagitiũ detegat᷑.

,Gn
⸗
is
ſeicans

rmun

1,
Nrg

CeN
Mhvſ⸗
Agſhe

oladco

ſie 18
digin
enaue
R
ncäiſn
Wenmt
wnng
Wödu
mchgärn
en;
monöllen
Niiita
rſntüin
ndiattin
Aig
Atlfir,,
udlindi
oniräͤn
Unsnarit
Ganzii
nggsſtit
ntut. ſ
göfrmiini
tniſgi
rfr
ghe

Aug. ſup epi
ſtols ad coꝝ.

Oponit.

—

3à Mequit adultera vxoꝛ dimitti viro. Querit vtru

—

—

XXXV

tn vir qͥ foꝛnica? in occulto poſſit dimittere vxoꝛẽ qᷓ foꝛ i

nicat᷑ in apto. Et ꝙ ſic vr.qm̃ vir põt agere ↄtra vxoꝛẽ.⁊ illa nõ põt expe S virũ. ⁊ ſi excipit nibil valet. cũ nõ

poſſit ꝓbare. Juxta hoc querit᷑ in quibꝰcaſibus cõpetat v

xoꝛi excipe õ virũ petẽtẽ diuoꝛtiũ.R. dm ꝙ talis

foꝛnicans non debet eam dimittere nec poteſt ſine pctõ in conſpectu def licet poſſit in cõſpcctu eccleſie. ꝓ eo

& vxoꝛi nõ defuit ius excipiendi qꝙᷓuis veſit ꝓbatio. Argumentũ eſt. xxxij

¶Oſtendit ꝙ ſi ambo fo:nicant᷑.vnus non poteſt

alterũ inuitũ dimittere.

¶ Si vo quenit᷑ an adulter adulterazs poſſit dimittere cã

Aug?.

foꝛnicatiõis. Dicimus qꝛ neqͥt adultera vxoꝛ dimitti
A viro niſi ⁊ ipᷣe exꝑs foꝛntatiõis exiſtat ⁊ econuerſo.

Vñ aug. Mihil iniqus eſt q́; ca foꝛnicatiõis dimittere

vxoꝛẽ.ſi ⁊ ie ↄuincit᷑ foꝛnicari.Occurrit em illud in qͥ
alteꝝ iudicas teip̃m ↄdẽnas.Quapꝛopt qᷣſqs foꝛnica
tiõis cã vult abijcere vxoꝛẽ.poꝛ dʒ eẽ a foꝛnicatiõe pur

gatus.qð ſilr ⁊ de femina dixerim. Idem. Indignan/

i. Cox. vij.

Ambꝛoſius.

tur mariti ſi audiant adulteros viros pendere ſimi /
les adulteris femis penas. cũ tãto grauiꝰ eos puniri

opoꝛuerit quato magis ad eos ptinet ⁊ virtute vincẽ
⁊ exemplo regẽ feminas.Ex his apparet ꝙ adulter ad⸗

ulterd dimittere nõ valet ⁊ econuerſo.

7 —ä — 7

cti ſũt pᷣcipio nõ ego ſ dñs vxoꝛẽ a viro nõ diſcedẽ᷑.ꝙ
ſi diſceſſerit. maneat innupta. aut viro ſuo reconciliet᷑.
Et de viro addit. Et vir vxorẽ nõ dimittat. Sʒ Am⸗
bꝛo. ait. Ideo nõ ſubdit de viro ſicẽ de mliere.qꝛ licʒ vi
ro aliam ducere.Sed ſů a falſarijs in ambꝛoſij libꝛo po

ſitũ credit᷑. Supplendũ em̃ eẽ in viro qð de vxoꝛe pᷣmi

ſit. apte dicẽ aug.ſic. Quare nõ addit de mliere qð pꝛe
miſit de viro niſi ꝙ ſilem foꝛmã vult ĩtelligi.vt ſi dumi

7—*

ſerit ꝙ cã foꝛnicatiõis pꝓmittit᷑. maneat ſine vxoꝛe.aut

recõcilie᷑ vxoꝛi. Idẽ.Si nec nubè illi ↄcedit᷑.viuo vi⸗

ro a qͥ receſſit.nec huic alterã ducere viua vxoꝛe quaʒ

oimiſit.multo minus fas eſt illicita cũ qbuſlibʒ ſtupꝛa
cõmittere. Idẽ. Vt nõ facile dimittat᷑ vxoꝛ dñs ſolam
foꝛnicatiõis cãm excepit.ceras vᷣo vniuerſas moleſti⸗

as ſi qᷓ extiterint iubet ꝓ fide ↄiugali ⁊ ꝓ caſtitate foꝛ⸗
titer ſuſtineri.⁊ mechũ dixit qͥ a viro ſolutã duxit. Ex

his oſtendit᷑ ꝙ ſi cauſa foꝛnicationis fit ſepatio.nõ po⸗

teſt vir vel mulier in aliam trãſire copulam.

¶ Oñdit ꝙ pñt inuicẽ recõciliri. d

Poſſunt aũt recõciliari ⁊ cohitare ſicut pᷣus.ſi dimiſſũ

alter reuocare voluerit. Dicit tñ Joh̊ᷣs cruoſto. Sicut

crudelis ⁊ iniquus eſt qͥ caſtã dimittit.ſic fatuꝰẽ ⁊ ini⸗

Oñdit ꝙ pꝰdiuoꝛtiũ ↄiuge viuẽte neut᷑ pᷣt nube. c
¶ Si qs aũt foꝛnicatiõis expers foꝛnicariã dimiſerit.aliſj
copulari nõ põt. pᷣ ↄtinere opoꝛtet.vłl ad dimiſſam re⸗
dire. ſic ⁊ de femina. VUñ ⁊ apls.hhis qͥ mr̃imonio iun

q.vj.ꝑ totũ.Si tamen vir egiſſet pe/
niitentig. ⁊ illa accuſa
ta nollet agere pniaʒ
ſi pꝑſeucraret in adul-
terio.eredit᷑ tũc ꝙ vir
poſſit eaz accuſare et
dimittere ꝑ ſniaʒ. Si
vo vir eẽt in crimine
notoꝛio ſic vxoꝛ ñ poſ

ſet. AUnde ſeptem ſũt
caſus in quibꝰ pſᷣm iu

ra adultera põt exci /

pere ↄtra virũ. Pri/

mus eſt ſi foꝛnicaria

ↄuincit᷑xxij.q.vj. per
totũ. ⁊ extra de diuor
tijs. Scds ſi qͥs ꝓſti/

tuit eã.e᷑ de eo qͥ co⸗

gno.ↄſanguinã vxon

ſue.diſcretõni ⁊c.

¶ Tercicum credebat
maritũ in bello defu/

ctũ ⁊ nupſit alij. xxx⸗
Quartꝰ ſi cognita fu/

it latenter ab aliquo
quẽ credebat eẽ virũ
ſuũuũ. Argumentũ. xxx
iiij.q.j.Quintꝰ ſi fue⸗

rit vi oppᷣſſa.xxxij.q.

abſoluta nõ de metu.

Sextꝰqñ recõciliauit
eã ſibi pꝰ adulteriuʒ.
2 pctijt debituz. xxxij.
q.j. Septimus eſt ra
rus.ſi infidelis repu/
diat vxoꝛem ⁊ illa du
cit virũ alterũ.ſi veni
at ad fidẽ dʒ cam re/
cipe.non obſtante ꝙ
fuerit foꝛnicata.et᷑ de
diuoꝛ. gaudemꝰ?.
b Cum tanto gra/
uius eos puniri opoꝛ
tuerit ⁊c. Querit᷑.qͥs
grauius pꝑeccat. vtruʒ

mulier que adultera⸗
tur q;ᷓ vir vel ccõuer/

ſo. Et ꝙ magis vir vi

penſat ꝑ bumana verecundia que debet esm retrabere multum.

det᷑ lra dicere. Itẽ ſexus muliebꝛis eſt infirmioꝛ ? ad lapſuz ꝓnioꝛ o nam. 5 magis æcuſat᷑ in culpa. Sʒ õ hoc

eſt ꝙ ſexꝰ muliebꝛis nãliter eſt verecundioꝛ. ⁊ viro dʒ eẽ ſubiectioꝛ.& vẽ ꝙ grauiꝰpcccat ſi adulteret᷑. Rᷣ. dm

ꝙ iſta duo crimina ſe babẽt ſicut excedẽtia ⁊ exceſſa. In hoc em̃ ꝙ ſexus virilis eſt ſtabilioꝛ pꝑ nãm ⁊ debet rege
re feminã. guiꝰ peccat adulterãdo.ᷣ qꝛ vir maioꝛẽ hʒ ipulſionẽ ad luxuriaʒ ꝓpt᷑ foꝛtitudinẽ calonj.⁊ q; maioꝛẽ
bʒ copiã. nee eſt ita ſexꝰ verecundus ꝑ nãm.binc ẽ mir grauiꝰpeccat.iõ maioꝛ ex pctõ mlieris oꝛi᷑ infamia

tã viro qᷓ; mlieri. Añ aliqͥ mõ verũ eſt ̊ qd dicit greg.de carnalibꝰvicijs.ꝙ ſint minoꝛis culpe ſ̃ maioꝛis infa⸗
mie. fere em̃ in oibꝰ iſtud repit᷑ q adinuicẽ cõpata ſe habẽt vt excedẽtia ⁊ exceſſa. Aeruntñ

foꝛnicatio mulieris.vr̃ qꝛ mag ledit virũ.⁊ minꝰpʒ impulſiuũ.licʒ ſit minꝰ ſoꝛtis ad reſiſtendũ.illud cm̃ recõ/

*½—

*

iiij.q.j.cũ ꝑ bellicas.

v. ꝓpoſito ⁊c. boc aũt
ſintelligendũ eſt de vi

— — .

vatione. Res

4 (Patronus emm ẽ&
turpitudinis qͥ celat
crimẽ vxoꝛis. Ar ma
le dicẽ Criſ.qꝛ ꝓuer.
xvij. dicit᷑. Fidelis eſt
dq celat crimẽ amici.S
bonũ eſt crimen cela
rxe. Iteʒ qͥ ſcient᷑ infa/
mat alteruʒ aufert ci
maximũ bonũ. gra/
uiter peccat. R. ds
wvwcelare eſt duplicit.
Aut cũ ſcit. ß tñ eſt oc
cultũ alijs ⁊ nõ dete/

an⸗

tm ⁊ notũ et diſſ
Vo coopit. Pꝛimũ eſt
figdelitatis. Scm ve
rxro cſt pꝛebere patroci
hniñũ ſccleri. AUel alit᷑ ce
lare hoc eſt duplicit᷑.
Aut in pᷣiudiciũ coꝛ
reptionis. aut in ſup⸗
poꝛtationẽ pctõꝛis ⁊
infirmi.et pᷣmũ ẽ ma

lñ. ſcᷣm vo eſt bonũ.

Ael aliter. eelare cri-
men hoc eſt duplicit᷑.
Aut ꝑſone ꝗᷓ pot pꝛo
deſſe. aut ꝑſone q̃ po
teſt obeſte. Pꝛimum
cyſt malum. ſcom ẽ li/
citũ ⁊ ſic patet illud.

5 b Quic tibi vinuz

videt᷑.vt pꝰadulteriũ

tibi recõciliet cõiunx
AQuerit᷑ ſi ſnia diuor-

tij lata ẽ ꝑ erꝛoꝛc.⁊ pꝰ

vir ꝓmotus eſt ad ſa
ceordotiũ.ſi erroꝛ cccie

⁊ deceptõ pateat vtꝝ
reddẽdus ſit vxoꝛi ſi

ipᷣa nõ vult cõtinere:
Et ꝙ ſic vñ. qꝛ mulicr
bẽbat ius ſuũ.⁊ ſaluo
iure mulien nõ pote-

rat ↄtinentiã vouere

Ptra volũtatẽ vxoꝛis
PB''. vom ꝙ inducen/
gn eſt ad otinẽtiq.
ſi manifeſta deceptio
in latione poꝛis ſentẽ
tie appet. ⁊ ipſa non
vult ↄtinere vz vir ſu
us ei reddi. Nerũtam̃
ille nõ poterit peterc
debitum. qm̃ quantũ
in ſe fuit ↄtinentiam
vouit. hoc Pico ſiff6 ͤ6ͤuͤ ——
H mulier fuerit foꝛnicata⸗ e Eelnſup meche iura. dediſ.⁊c᷑. Ar̃ hic velle ꝙ fides ſupaddita im pediat iura⸗
eth. Sʒ vꝛ ꝙꝙ nõ. qꝛ licitum eſt hanc ducere vxoꝛem poſt moꝛtẽ viri. licitũ eſt pmittere.g ꝓpter illã pmiſſio
nẽ nõ dʒ impediri ſequẽs mf̃imoniũ ſᷣ cõfirmari.g ſi ſimplex adulteriũ nõ impedit. vr nec impediat cũ fidei
dim ꝙ talis fiqes nõ eſt fides ᷣ potius infidelitas on

mẽtũ. Sy vẽ ꝙꝙ nõ. qꝛ licitum eſt

2 —
— —

quus qᷓ rexinet meretricẽ. Patroſus em̃ turpitudinis c
eſt qͥ celat crimen vxoꝛis. Itẽ Hiero.Cũ mulier vnam
carnẽ in.aliã diuiſerit.⁊ ſe foꝛnicatione a marito ſeꝑia⸗
uerit nõ dʒ teneri.ne virũ q; ſub maledicto faciat.dicẽc
te ſcriptura. Qui tenet adulterãa ſtultus eſt ⁊ inſipiẽs.
Igdẽ ad amandũ pᷣſbꝛũ ſcribens de quadaʒ q̃ viro ſuo
viuente alij nupſerat.ſic ait. Rem nouam loquoꝛ.ĩmo
nõ non nouã k veterẽ q veteris teſtamenti autoꝛitate
oↄfirmat᷑.Si reliqrit ſᷣm virũ mulier ⁊ recõciliari volu
erit pꝛioꝛi.nõ põt.Sed hes oĩia intelligenda ſunt de il⸗
la q̃ ab adulterio recedere noluit.nec ꝑ pniaʒ pctm de

lere. Qð ſi vir ſcienter patit᷑.ↄſentire videt᷑. Si em in

adulterio ꝑſeuerare elegit. patronꝰ turpidinis ? leno⸗
cinij reꝰmaritꝰhabebit᷑niſi eã adulterij ream facè vo/
luerit. Si aũt a pctõ receſſerit.⁊ ꝑ pniam illud purga

uerit.poterit viro recõciliari. VUn aug. Quid tibi du

rũ videt᷑ vt poſt adulteriũ tibi recõciliet᷑ ↄiũx.ſi fides

aſſit nõ erit durũ.Cur em̃ adhuc deputamus adultos

dqs credimꝰpnia eẽ ſanatos: Idẽ. HNon erit turpis nec

difficilis etiã poſt patrata ⁊ purgata adulteria recõci/⸗

liatio ↄiugij.vbi ꝑ claues regni celoꝝ nõ dubitat᷑ fieri
remiſſio pctõꝝ.nõ vt poſt viri diuoꝛtiũ adultera reuo⸗
cet᷑.ſᷣ vt poſt xpᷣi ↄſoꝛtiũ adultera nõ vocet᷑. Itẽ Gꝛeg.
Debet recipe peccatricẽ q̃ pniam egit.ᷣ nõ ſepe.tem
Hermes. Si vir ſcierit vxoꝛẽ ſuã deliquiſſe.⁊ nõ ege/

rit pniam milier ſed ꝑmanet in foꝛnicatõe ſua.⁊ vir vi⸗

uit cũ illa. vir reus erit ⁊ particeps peccati eius. & ſi

mulier dimilſſa egerit pniam. ? voluerit ad virũ reuer⸗
ti.debet reciꝑe peccatricẽ q̃ pniaʒ egit.ſᷣ nõ ſepe.

¶Agit de adulterio qð añcedit mrfimoniũ. e

Solet etiã queri an valeat duci in ↄiugiũ q̃ pꝛiꝰẽ pol⸗
luta ꝑ adulteriũ. De h leo papa ait. Nullꝰducat ĩi ma
trimoniũ quã pᷣus polluit adulterio. Itẽ. Relatũ ẽ au
ribus ſcõꝝ ſacerdotũ quẽdã alteriꝰ vxoꝛẽ ſtupꝛo vio/
laſſe et inſuꝑ meche iuramentũ dediſſe.ꝙ poſt legiti⸗

mi mariti moꝛteʒ ſi ſuꝑuiucret duceret eꝗ in vxoꝛẽ.qð

factum eſt. Tale & ↄnubiũ ꝓhibemus ⁊ anathemati/

zamus. His alijſq; autoꝛitatibꝰ vetãt᷑ in ↄiugiũ copu⸗

lari q ſe pus adulterio maculauerũt. Sed cõtra augꝰ.
oſtendit dicens. Deniq; moꝛtuo eo cum quo fuit ve⸗
rũ cõiugiũ.fieri põt cõiugiũ cũ qua pᷣceſſit adulteriuzʒ.

Idẽ. Poſſe fieri ſane licitas nuptias ex ꝑſonis illicite

Ziunctis honeſto placito ſub ſeqnte mamiteſtũ eſt.
(Sed vltima auttas de ocubiius lodtur. pbibec
cubinas poſſe tranſire ad honeſtũ placitũ nuptiarũ.ſi
caſtitatẽ ⁊ fidẽ ſeruare velint. Pꝛima auẽtas augꝰ.de

illis ait.qͥ de pctõ penituerunt.⁊ nihil ĩ moꝛtẽ viri ma

cchinati ſunt.nec viuente viro fidẽ adultere dedit me
chus.ꝙ eã in cõiugiũ duceret ſi ſupuiueret.QAui vo h
faciũt alijs pᷣmiſſis auẽtibꝰ ꝓhibent᷑ copulai.

. .
—— —ʒ——— . 4 .„ „. . „. 1
W . — — .
3 2 »
.— *
*. .— 3 „*
. . .
.

. 2
PHieronym.

„

2

Pꝛou. xviij.

Deut. xxiij.

14

d Aug. ad

Hhenmes i li.
de adultcri/

X

»

e
Exocilio ty⸗
buriẽſi.

Auguſtinus

Soluit.

1

Kr
.
—1

.

ꝓp co ꝗ eſt otra bonũ ſidei. vxoꝛ tenet alli /

ſui
glarind
unti
Rrg
Giwin
6 Pin
er
lislun
füͤſtnieh
itae n⸗
Poſtaine
tioſrin
nt
urſtn
brS
füs fibane
rigerb
ingopob⸗
ſuicoponi
prte ſicon
Ctoſomat
oeheeteager
notozüſon
Utunketoe
kiltehi
ickhuini
onegdlcic⸗

A: Roals

1,Quoss
lſtivsginnct
uduorufe
Cainm
nitſovirn
ine Geſa
lbpokolteral
ſonſomicgk⸗
fugialpane
lpelavip
minigiiwen
c peer⸗
Cngoeroe
gfeniatöne⸗
Enſtnn
fogkdlicta
Gkanoffoer

mnüicek ⸗

ſeon
16ornr
, Vakprinl
acnui⸗
idbenlii
aantc
ugunef

N d Nd
ios
in
o⸗

heret
ve Neln

ſ ve

e

— —

XV

gata viro. ideo c in fidei datiohe tnfimonia inchoen? Atalis fides matrimonio repugnet non iniciat. imo
implicit᷑ inhabiles reddit.qꝛ nec iniciari ampliꝰ inter tales pſonas põt nec ↄſummari ſilr. Si aũt alt᷑ in moꝛ

tẽ viri machinet᷑ ꝓpter ↄtrabendũ

—

. vo intelligentiam pꝛeſentis diſtinctionis q/
RW rit᷑ de diuoꝛtio.Et circa boc ſex querũt᷑. Pꝛi⸗/
mo querit᷑ vtrũ liceat vxoꝛẽ dimiterę ex cau
ſa foꝛnicationis. Scdo vtrũ dimittere vxoꝛẽ foꝛnica
riã ſit in pᷣcepto. Lercio vtrũ poſſit qͥs foꝛnicatẽ di⸗

miittere ꝓpꝛia auẽte. Quarto vtrũ diuoꝛtio celebꝛate

pofſfit aliã vxoꝛẽ ducere. Quinto vtrum poſt diuoꝛ⸗

tiũ poſſint inuicẽ reconciliari. Sexto vtrũ diuoꝛtiuz
nullo pacto pᷣcedente poſſit ſine culpa fieri.

Matb.v. Si qͥs vxoꝛẽ dimiſerit excepta cã foꝛnica/
tiõis.lſi banc cãm excipit.⁊ vera eſt exceptio domi.
ni. vꝛ ꝙỹ ex ᷣ licet dimittere.¶ Itẽ rõe vꝛ.qꝛ alter cõ
cõiugũ nõ hʒ potcſtatẽ in coꝛꝑe alteriꝰ.niſi qꝛ dat ei
ſui coꝛporis poteſtatem.ſed qui dat alteri qᷓ; coniu .
ptãtẽ ſui coꝛpis amittit ptãtẽ in coꝛpe ↄiugis.bᷣ h

——

cit ꝑ foꝛnicationẽ.g ⁊c̃.

oꝛe nec reddere ei debitũ niſi rõne bone fidei. nec ecõ

uerſo. ſi foꝛnicans frangit bonũ fidei.nõ tenet᷑ de/

bitum reddere nec cobitare. põt eam dimittere. 3
fit n
qꝛ eſt factũ minus rectũ pꝛebẽs occaſionẽ ruine. ſi
omne að ſcãdalizat põt hõ a ſe ſequeſtrare vtz mar,
ci.ix. Si oculus tuꝰſcandaliʒat.S ⁊c. Contra.mat.

tẽ alter ↄiugũ foꝛnicando ſcandalizat alterum.

xix. Quos deus ↄiunxit hõ nõ ſepet.ſᷣ piuges ſũt di/
uinitus ↄiuncti.gᷓ nõ debent humano iudicio ſeꝑari.
Gnec diuoꝛtiũ fieri ex aliqua cã. ¶ Item nõ eſt red/
dendum malũ ꝓ malo. q;uis vxoꝛ foꝛnicando in/
iuriet᷑ viro.vir nõ dʒ ei reddere malũ.& nõ dʒ eã ab⸗
hcere.

dimitti.gᷓ ſi boc nõ minus ſit bonũ pꝛolis q; bonũ fi/

„

tem quero qua de cã poſfit diuoꝛtiũ fieri magis

n ka xefectũ fidei matrimoniũ nõ ſolu᷑.

ex foꝛnicatiõne qᷓ; ex alio pctõ.Si qꝛ peccat in cou-⸗
gem. ſilr peccare poteſt detrabendo.odiendo ⁊c. Si
vo qꝛ diuidit carnẽ. g cũ in pctõ zodomitico nõ diui
dit᷑ caro.vr ꝙ ex illo nõ poſſit dimitti vxoꝛ.quodq ne
phbariũ videt᷑.cũ illud ſit magis ↄ mrimoniũ.¶ JIJtẽ·

quero cũ in repudio vir ⁊ vxoꝛ non iudicant᷑ ad pa⸗

ria.qꝛ vxoꝛ nõ repudiabat virũ.vñ ẽ hoc ꝙ in diuor⸗

tio ad paria iudicãt᷑ m iura. Pretcrea.ꝗᷓ eſt dꝛñtia
inter diuoꝛtiũ ⁊ repudiũ.(¶ ¶ Rꝰ.ddim q ꝓpter foꝛni⸗

cationem licitũ eſt fieri diuoꝛtiũ inter ↄiuges altero

poffit fieri diuoꝛtiũ ex cã foꝛnicationis.oñditur

tẽ vir nõ tenet᷑ eẽ cũ vx⸗

¶ Htẽ ſicut dicunt canones vtroq; foꝛnican/
te nõ põt alter ab altero ſeꝑari.ſᷣ maioꝛ culpa eſt ec
vterq; foꝛnicat᷑ qᷓ; alter. ſi nõ põt fieri diuoꝛtiuʒ ex
maioꝛi culpa.nec ex minoꝛi. ¶ Item ꝓpter defectuꝰ
boni pꝛolis.vtputa ſi alter ſit ſterilis.non põt ↄiunx

—

poſtulante. Et ratio huius eſt. qꝛ dñs ↄceſſit. Ratis

añt quare ↄceſſit hec eſt.qꝛ nõ ſeruanti fidẽ imo frã/
gẽti.nõ tenet᷑ vir fidẽ ſeruare.⁊ qꝛ directe ꝑeccauit

actum mr̃imonialẽ.in codẽ puniri dzʒ.Conceſſit igit

vñs diuoꝛtiũ fieri h̊ exigente equitate iuris mrimo/
nialis.que ſurgit ex hoc ꝙ alter iniuriat᷑ alteri culpa
biliter ſubtrabendo ius qd babebat in coꝛꝑe ſine in/

iuria alterius.Añ nõ ex quacunq; foꝛnicatiõe fit di/
uoꝛtiũ. ex ea que eſt culpabilis ⁊ ſingularis in alte-

rapſonaꝝ. Si & foꝛnicet᷑ ſine culpa.vtputa ꝑ violen
tiã vel ꝑ ignoꝛantis cij credit alin cum qᷣ coit eſſe vi⸗

ad legem thori ad paria iudicank. 4

hinet gpter otra mr̃imoniũ potiſe facit inbabilem ꝙ;ᷓ ſe reddat babilẽ. Oꝛ obẽ ꝙ eſt licitũ
Ddin ꝙ nõ eſt. tũ qꝛ fit ex mala cã.tũ qꝛ eſt occaſio multoꝝ maloꝝ.⁊iõ ſi iurat nõ obligat᷑ ad iuramẽtũ ſeruã
õ.ſᷣ poti? ad pniam faciendã ꝓ iuramento male ⁊ inoꝛdinate emiſſo.et ſic patet iliudl.

rũ ſui.aut credit virũ moꝛtuũñ ⁊ Zhit cñ alio ex tali ñ
fit diuoꝛtin.Si vᷣo foꝛnicatio nõ eſt ſingularis.vl qꝛ

Alter ſilr foꝛnieat᷑.⁊ nõ põt de hoc alteruʒ increpare.

l etlam qꝛ alter foꝛnicat᷑ altero ↄſentiente ⁊ ꝓſtitu
ente.⁊ tunc eſt pticeps criminis.vel etiã altero occa
ſionẽ pᷣbente.vtputa cũ repudiauit eã ⁊ illa ↄtraxit

cum alio.ſi ambo veniant ad fidẽ.tenet᷑ ipam recipe

re.vel etiã altero tolerante ⁊ diſſilante.vtputa cũ co
gnoſcit eã volũtarie poſtiᷓ ſcit ↄiugẽ foꝛnicari.Om̃i
bus bis modis fit quaſi crimis ꝑticeps.⁊ iõ nõ fit ei
iniuria.⁊ iõ ex cã tali nõ dʒ fieri diuoꝛtiũ.ꝙ ſi fiat ex
tali cã ꝓpter defectũ ꝓbationis.peccat ille qͥ ꝓcurat
diuoꝛtin.qꝛ iniuſte ſubtrabit ius ↄiugi. ¶ Aid illud ð
qð obꝛ ꝙ fit ab homine diuoꝛtiũ.dom qꝙ falſum ẽ.
imo a deo fit ex cã iuſta. Mõ em̃ hõ ſepat ſed deꝰ.q̊s
pena pamnat.q̊s reatus accuſat.qͥs maleficiũ coar/
tat.Ad illud qd obẽ ꝙ nõ eſt reddẽdũ malũ ꝓ ma ↄ
lo.dᷣm ꝙ ſi qͥs vxoꝛẽ dimittat in vltionẽ iniurie vti
q; peccat.ſed dimitti dʒ ꝓpter ſcandalũ ꝓpꝛiũ euitan-
dum.⁊ ꝓpter vxoꝛis vicin coꝛrigendũ.¶¶ Ad ill qd i0
obẽ End dz ꝓpter pctm̃ vtriuſq;.dð.ꝙ diuoꝛtiũ non
iſi altero petẽte. ⁊ altero coniugum alterum re
pellente.qꝛ qñ vterq; reus eſt nõ hʒ actõnẽ in alteꝝ.
qꝛ in quo iudicat alterũ ſeĩm ↄdẽnat. Roma.ij.cũ
aũt alter eſt innocẽs.põt agere.iõ nõ eſt ſile.¶ Ad il i i

lud qð obꝛ q nõ fit ꝓpter defectũ ꝓlis.dom ꝙ; nõ eſt.

ſike.qꝛ foꝛnicatoꝛ peccat in coꝛpus cõparis.ſᷣ ſi defe-

ctus eſt ꝓlisg põt eẽ ſine pctõ.vel ſaltẽ ſine pctõ ĩ coꝛ
pus viri.

Aid illud ꝗd obẽ quare foꝛnicatio ſeꝑet. 12
dom qꝛ eſt culpa nõ tĩ ↄtra deũ ⁊ ↄtra coꝛpus ſuũ.
ↄtra mr̃imoniij bonũ.⁊ ↄtra ↄiugij actũ.⁊ ↄtra coꝛ

pus cõiugis. Eſt em̃ ↄtra fidẽ ⁊ 3 actũ mr̃imonialeʒ
Abutit᷑ etiã coꝛpe qð non eſt ſuũ ſ̃ alteriꝰ. ⁊ iõ talis
amittit ius petendi debitũ.⁊ qꝛ boc totũ eſt in ꝑctõö⸗

ↄtra naturã.iõ ſub foꝛnicatione cõpꝛehendit᷑ ¶ Ad i ʒ
illud qd querit᷑ de repudio.dðm ꝙ differt repudiuz
⁊ diuoꝛtin.qꝛ repudiũ fiebat ex indebita cã.ſᷣ diuoꝛ-

tiñ ex debita. ⁊ illuid eſt ꝑmiſſum. B ↄceſſum.iffeft

ctiã.qꝛ poſt repudiũ nõ ꝓbibebant᷑ nubere.pꝰdiuos
tiũ aut ꝓbibent᷑. Differũt etiã.qꝛ vir repudiabat vx

oẽ nõ ecõuerſo.vñ nõ iudicabãt᷑ ad paria.in diuo
tio iudicant᷑ ad paria.⁊ huiꝰrõ eſt qꝛ mlier merito ᷣ

mi pcti eſt ſubiecta viro.ſᷣ p? reconciliationẽ xpᷣi in ꝗq

nõ eſt ſeruus et liber.maſculus ⁊ femina.oĩo q;dtum.

Atrũ dimittere vxoꝛẽ foꝛnicariã ſit in pꝛecepto: Et

ꝙ nõ videt᷑.j.ad coꝝ.vij.dicit go. Dominus pmiſit

cã foꝛnicatiois dimittere vxoꝛc.S ꝑmiſſio nõ eſt pᷣce⸗

ptũ. ⁊c. ¶ Itẽ eſto ꝙ vir nõ peccauit. tũc ꝙ ius ha

„

bet ⁊ actionẽ in petendo debitũ ab vxoꝛe quatũcũqʒ

vxoꝛ peccet. q̃litercũq; peccat nõ tenet᷑ eã dimitte DZ

re.¶ Itẽ ipᷣe vir nõ tenet᷑ ↄtinere niſi velit: g cũ di⸗
miſſa vxoꝛe teneat᷑ ↄtincre.nõ tenet᷑ vxoꝛem dimit·

tere. ¶ Itẽ vnuſquiſq; põt iniuriã ſibi illatã dimit/

tere ⁊ peccanti ꝑcere.nectenet᷑ a peccante penã exi
gere. quotienſcũq; mulier peccauerit in virũ adul⸗
t

☚ õt remittere. nõ tenet᷑ caʒ dimittere.
nerd r

„
.

iſoſt. ſicut crudelis ⁊ iniquus qᷣ ca-

ſam dimittit. ſic ſtultus ⁊ iniuſt? eſt cet 3 e
L icatiõe a vi/

tricẽ. c. ¶ Itẽ biero.cũ mulier ſe fo

ro ſepauerit.nõ debet teneri.ne virinᷓʒ ſub maledi/

25

14 ¶HK“. oom ꝙ foꝛnicis - eat in occu
to.aut in manifeſto.Si in occulto.ſic nõ põt dimit

cto faciat.dicẽte ſcriptura.qui tenet adulterã ſtultꝰ
2Z impius eſt. Proucr.xviij.

¶ Item viri eſt cobibe/⸗
re ⁊ coꝛrigere vxoꝛeʒ. ſi cobabitat cũ muliere adul-
tera affectu maritali cõſentit ſceleri. ſi tenet nõ cõ/
ſentire.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ mulier foꝛnicãs meretricat᷑.b qͥ

adberct meretrici vnũ coꝛpus efficit᷑ cũ mẽbꝛa xpi

nõ debeãt fieri mẽbꝛa meretricis.tenct᷑ ab ea ſepari.
R.dm ꝙ foꝛnicãs ↄiunx.aut foꝛnicat᷑ in occul/

tere eam.qꝛ nõ põt ꝓbare.⁊ nõ eſt nr̃m de occult iu-
dicare. Si in manifeſto.aut ꝑſcuerat in malicia.aut
pꝓuertit᷑ ad pniam. Si ꝑſeueret in malicia. ſic qꝛ ſcan

Aalizat.⁊ qꝛ vir tenet᷑ vxoꝛẽ coꝛrigere.iuxta mãdatũ

cuãgelicũ tenet᷑ eã dimitteꝛe.Si aũt penitet ⁊ ſe coꝛ
rigit nõ tenet᷑.⁊ in pꝛimo caſu loquunt᷑ auẽtes ſctõꝝ
⁊ canonin.AVñ hiero.Si vir ſcit vxoꝛẽ deliqᷣſe.⁊ mu/
lier ꝑmanſcrit in foꝛnicatione ⁊ viuit cũ ea.vir parti

ceps eſt pcti eiꝰ.tenct᷑ & vir vxorẽ coꝛrigere.iõ ⁊ foꝛ/
nicatẽ dimittere.⁊ rõe huiꝰad tpᷣs ↄtinere.nec amit/

tit ius in vxoꝛẽ vt patebit.⁊ qᷓ;uis debeat dimittẽ in/
iuriam.dʒ tñ coꝛrigere culpam.Et ſic cõcedende ſũt
rõnes ꝙ nõ tenet᷑ ſimpliciter dimittere ſᷣ in caſu.nec
tunc ad omne tp̃s ſ̊ ad aliqð.ꝓ eo ꝙ nõ tenet᷑ ppe/
tualiter cõtincre.ſᷣ quẽadmodũ vxoꝛe infirmãte coꝛ
ꝛaliter tenet᷑ ↄtinere ad tpᷣs.ita vxoꝛe infirmante
pũalit᷑. ad eius coreptionẽ tenet᷑ ad tp̃s eã repelle/

re.qm̃ q;uis poſſit culpã indulgerc.dʒ tñ coꝛrigere.
Hec em̃ ſimul a dño pcepta ſunt cuilibʒ.. vt ꝓximo
ſuo vnuſquiſqʒ parcat.iteꝝ.ꝙ parcẽdo coꝛripiat. et

duo ſi? tangunt᷑ Math. xviij. Siliter rationes ad
oppoſitũ cõcedende ſunt in eo caſu in quo mulicr in

diget aliqua manifeſta coꝛreptione ꝓpter crimis in⸗

fainiã 2 euidentiã. Cñ qð obijcit ꝙ eſt meretrix.dðᷣ
ꝙ meretrix dupliciter wõt cognoſ ci. Aut hm ꝙ mere
trix.⁊ ſic cognoſcit᷑ a nõ ſuo.⁊ hoc mõ apls iſtud vi/

tuꝑat.qqꝛ eſt in cõtumeliã xpᷣi. Põt iterũ cognoſci vt

vxoꝛ.⁊ ſic in nulliꝰ eſt cõtumeliã.iĩmo cognoſcit᷑ oꝛ⸗
dinatc. Itez cũ dẽ ꝙ cognoſcere meretricẽ eſt malũ.

intelligenga eſt ꝓpoſitio cũ reduplicatione inq̃tũ ẽ
meretrix.ſiue aſfectu meretricio.⁊ ſic pʒ totũ.

¶ Atrũ poſſit qͥs vxoꝛc foꝛnicantẽ dimit ere ꝓpꝛia an/

toꝛitate ſine iudicio ecclie. Et ꝙ ſic vẽ.qꝛ dñs dat iu⸗
Ram ſniam cũ iubet dimitti ex ca foꝛnica tiõis. ſi ?
vſt de iuſticia. ⁊ q a deo iudicatũᷣ eſt nõ indiget am/

plioꝛi iudicio. ſinc oi alio iudicis pot eã dimittere.
¶ Itẽ Matb.) ioſeph cum eẽt vir iuſtus cogitauit
occulte dimittere mariã.glo.dicit ꝙ fuit iuſtus ⁊ pi-

tus. Juſtus qꝛ voluit dimittere. piꝰqꝛ wluit ꝓpalare.

S&cũ ioſeph laudet᷑

gnoſcit pᷣbit irregularitatẽ. ⁊ ctiã atmittit actioncz

ſ vir poſt cognita foꝛnicacionẽ volũtarie vxoꝛẽ co⸗

2 voluit occulte dimittere. licet
ergo ſine iudicio ecclie dimittcre.¶ Item poſſibile ẽ
foꝛnicatio nota ſit ſoli viro.ſed nibilominus tene
tur vir vxoꝛẽ coꝛripere.Sõ viueꝛtiũ erat ad coꝛreptio/
iem foꝛnicarie.i cũ h̊ nõ poſnt pbaro in facie ecclie
ſaltẽ. tenet᷑ (ſi nõ põt) eam dimittere in occulto. ¶ Zi

foꝛnicauam. g ſi ad boc tenet põt vxoꝛi debitũ dene

Bare. ⁊ ita põt cã dimittere.
ʒ vindicare.qꝛ mihi vindicta dicit oñs Ro. xij. Fſi

ontra. nullus ſeip̃ᷣm

Mllier peceauit in virũ. vir nõ põt cã ꝓpꝛia auẽte di⸗

mittert. cẽ nullꝰ in eadẽ cã poteft eſſe a ctoꝛ Tiu

dex.ſed vir eſt actoꝛ.g nõ debet eſſe iudex. ¶ Itẽ re⸗

prudiiũ in lege nõ liccbat fieri niſi auẽte iudicũ ciuita

tẽ ſi vir ꝓpꝛia autoꝛitate dimittat vxoꝛem recla
mantẽ compellit᷑ eam reciꝑe. qꝛ pꝛeter oꝛdinem iu⸗
ris eam dimiſit.& nõ vẽ ⁊cc. ¶ Itẽ matrimoniũ non
poteſt cõtrahi in occulto ſine pctõ. faciliꝰeſt ip̃m
Beoaa in occulto kne pctõ nõ põt diui⸗

neriane libelli. &multo foꝛtiꝰ nec in noua le.

di. ¶ Rꝰ doõm cꝙ cõtingit vxoꝛem dimitti a viro du⸗
pliciter. Uel Fen ad thoꝝ vt nõ cõmiſceant᷑ carnali⸗/
ter. xl Se ad ttoꝝ ⁊ mutuã cobitationem. Si pꝛi⸗/
mo modo ſic dico ꝙ vir comꝑto ⁊ cognito certitudi
naliter ꝙ vxoꝛ foꝛnicet᷑ wi ecouerſo.põt debitũ dene
gare.nec ad hoc tenet᷑ niſi ꝑ cenſurã cccliaſtic com
pellat᷑.⁊ tũc ſi cõpulſus debitũ reddidit nullũ ei piu⸗
diciñ generat᷑. ſõ huius eſt.qꝛ tenet᷑ ⁊ dʒ corrigere
ſuũ cõparẽ vel cõiugẽ in occulto. Si ant loquamur
de ſeꝑatõc ſcdo mõ ſic dẽ diuoꝛtiũ.⁊ G̊ qꝛ eſt in mani
feſto nõ dʒ fieri in occulto.ſed in facie ecclie.⁊ qꝛ ma
trimoniũ ẽ magnũ ſacr̃m.nõ ſub qͥcũq; iudice ſ̃ coꝛã
cpᷣo.⁊ hoc eſt qð dꝛ.xxxiij.q.ij.caꝰ.ſeculares ⁊c.QOS
fuit editũ in cocilio cartagineñ.cui interfuit aug. vbi
dicit᷑. Si anteq; ad epos cõpꝛouinciales diſſidij cau
ſas dixerint.⁊ pꝛiuſq; in iudicio damnent᷑ vxoꝛes ſu
as abiecerit. a cõione eccleſic ⁊ ſancto ppłi cetu ꝓ eo
ↄiugia maculant ſeꝑent᷑.Et iterũ in eadẽ qõne ni/
colaus papa. Mõ licet alicui ſua auẽte vxoꝛẽ ſuã di/
mittcre.vñ ſᷣm ius cõe tenet᷑ iteꝝ eã reſumere. qꝛ in
iuſte expoliati reſtitui debent añ litis ↄteſtationẽ.⁊ H
dico vbi obijciat ei foꝛnicationẽ quã velit in incõti/
ti ꝓbare vel aliqd pↄſie. ( Ad illud & q obẽ ꝙ dñs
ſniam tulit.dm qꝙ falſum c.qꝛ nõ tulit ſniam ſᷣ expᷣſi
ſit. ⁊ ſm illud ius cpis ptãtẽ ſniandi dimifit. ¶ A.

illud qð obẽ de ioſeph.ddm ꝙ nö eſt ſimile. qꝛ tũc ꝓ

pter foꝛnicationẽ nõ fiebat diuoꝛtiũ ſ bomicidiũ.et
ioſeph tanq; pius timebat moꝛtẽ marie.¶ Ad iũltud
qð obꝛ ꝙ ſi foꝛnicatio ſoli viro nota eſt. ddm ꝙ tunc
dʒ vxoꝛẽ coꝛriꝑe in occulto nõ ꝑ diuoꝛtiũ.(Ad illð
qð obꝛ ꝙ ↄtrabit irreglłaritatẽ ⁊ amittit actõnẽ ſi co
gnofſcit volũtaric.dʒ ꝙ nõ tenet᷑ eã cognoſcere.nec
tñ ex boc dʒ eã ꝓpꝛia auẽte dimittere. Rõues ad op

poſitũ ꝓbant q diuoꝛtiũ nõ põt fieri niſi in facie ec-

cleſie cum ſit publicum.et hoc eſt vcerum.

Queſtio. ii

19
20

Aucſtio⸗iiii. „
¶ UMtruʒ diuoꝛtio afebꝛsto ir poſſit aliam vxoꝛem

ducere.vel vxoꝛ aliũ virũ.Et ꝙ nõ vꝛ.j.Coꝝ. vij.pᷣci

pio nõ ego ſed dñs vxoꝛẽ a viro nõ diſcederc.qꝙ ſi dii

cceſſerit manere innuptã.¶¶ Itẽ Aug. de bo. ↄiugali.

Manet inter viuẽtes ↄiugale vinculũ.quod nec ſe-
pPatio.nec cũ alio ↄiunctio poteſt auferꝛe.
vꝛ.qꝛ ſi alter poffit nubere.cũ mrimoniũ non claudi
cet. poſſet vterq; nubere.̊ quotienſcũq; aliqua vel-
let habere aliñ virũ.poſſet habere foꝛnicando.quod
ſtultũ eſt dicere. ¶ Itẽ ſi ꝓpter foꝛnicationẽ ſoluere-
tur oino mr̃imoniũ.ꝗ ſi aliquis cognoſceret vxoꝛcʒ
exquo foꝛnicata eſt.cũ iã nõ ſit inter eos mr̃imoniũ

pecaret moꝛtaliter. qdð eſt incõueniẽs dicere.¶ Con

tra. Oſee.ij. Hõ vxoꝛ mea ⁊ ego nõ vir eiꝰ.glo.quia

pꝛiſtinos erroꝛes nõ reliq̃t. aia qᷓ nõ relinquit erꝛo/

res nõ eſt vxoꝛ dei. a ſili ſi ita eſt in ſignato vt in ſi/
mo. mulier qᷓ foꝛnicatões nõ reliqt nò ẽ vxor viri.⁊
i hoc. vir põt cũ alia nubcre. ¶ Itẽ Mat. xix. qui
dimiſcrit vxoꝛc̃ ⁊ aliam duxerit(excepta cã foꝛnicati

¶ Itẽ röe

Gie⸗
Meſte
eii
nnnon
ſnicatio
in
finn
abisck
N
11 MeN1.
Zuecape⸗
Hoͤtifn
Zuſtnei⸗
Nottien
tocnel
lininol
ihallit
¹ Eiſaae
rönon
cCouncne

ſchkoͤnd⸗

gedfidd
AAtenitñ
ſopentats
144 Clde
Tnlätnteſe
digitateſſ
1) sſuntdn
Vortürin
qus nibi
ſreklcen
hutalemoli

Ci ti

lniktaen
oßcytmne
hhitatdl
Ainegtrüin
dieſiogz,⸗
eCenv
crrobnccer
litnu mri
ſchaliatev
Ntctäreni
Pahceſentea
nif
UArocre
ninin
l dſ in
tennonenen
iſhniu
lnfftoh
ſunhlts.
mnkann

i ſa⸗
nlig

A.
geoain
ſonefein
dut npp
watſge
ſcinſi

nSühum
i etern
fwegduten
Hicigalaſet
Nmcipen
S
an ſiiin
geiſcmagt

ziusuinn n.
igitlini.

ͤͤrfitie
nͤckſrirg tü

Ktinnlät

inr Ai
wacke

umiſi,
intiiiſt

Micicgninen

on.

24
txe necitate ſacri ꝙ caro ſit indiuiſa.ſed de wlutate ?⁊

21

g

onis)mechat᷑ ſi recta eſt exceptio. licet

—,

tionis vxoꝛein dimittere ⁊ aliam ducere. ¶ Itẽ rati

one vi.qꝛ adulterãdo diuiſit carnem ſuaʒ.ſed ſacrin
matrimonij eſt ꝙ ſint duo in carne vna.g ſacrĩ per

foꝛnicationẽ ſoluit᷑.g nõ eſt ibi amplius mr̃imoniũ.
Fs poſt diuoꝛtiũ vir in nullo tenet᷑ vxoꝛi.nec in/

qᷓ;tum ad debitũ ſoluendũ.nec qͥ ad cohitationẽ.& ſi
aliquis eſt a lege vxoꝛis ſolutus.põt contrabere. ⁊ ſi
boc.cum vir ſit ſolutus a lege vxoꝛis poſſit contra/
bere.vr̃ ⁊cc. ¶ R.dm qꝙ diuoꝛtiũ põt fieri duplicit᷑.

Aut qꝛ ꝑſone erant illegitime ad ↄphendũ adinuiceʒ.
nõ tñ ſimpliciter. ⁊ tũc vterq; põt alteri nubere ſicut

g̊ diſtinctũ eſt. Põt etiã fieri ꝓpter crimen foꝛnicati/

onis.⁊ tũc nõ põt ↄᷣhere nec vir nec mulier.qꝛ cũ eſ⸗

ſent ꝑſone legitime fuit inter eas ſacrm̃ quod c vin/

22

2

25

culum inſolubile. Añ diuortiũ nõ eſt ſeꝑatio q;tum
ad vinculũ ſacramẽtale.ſᷣ q;tũ ad debitũ ⁊ cohitatio

nẽ Ad illud g qð obꝛ ꝙ aia foꝛnicatoꝛis nõ ẽ vxor
dei. dvᷣm ꝙ mr̃imoniũ nõ eſt ſignũ buiꝰpꝛincipaliter
ſed ↄiunctiõis diuine nature ⁊ bumane q̃ nullatenꝰ

¶ Ad illud quod obꝛ de excepti/

ſoluit᷑. iõ nõ eſt ſile.

one dñi.dom ꝙ exceptio nõ refert᷑ ad vtrũq; actũ.hᷣ

ad alterũ tm̃.ſ.ad actũ dimiſſiõis.vñ oꝛo illa tres bʒ
cqs veritatis. vñ qꝛ ꝓcedit ad alterã ide fit ↄſeqns.
d illud q obẽ ꝙ ſoluit᷑ ſacriñ.dᷣm qꝙ illud nõ ẽ

digiitate. Muis em̃ caro alterius diuidat᷑.nibilomi

nus ſunt duo ĩ carne vna.¶ Ad illud qð obꝛ q pꝰ di

uoꝛtiũ vir in nullo tenct᷑ vxoꝛi.nec ecõuerſo.ddm q;
qᷓ;uis nihil tenet᷑ vxoꝛi reddere.nihilominꝰtñ ſacr̃a.

liter eſt ligatus.⁊ qꝛ eſt ei alligatꝰq;diu viuit.ido nõ

26

põt alten alligari.·

(itrũ

liari.Et ꝙ ſic vr.j.ad Coꝝ.vij. Si diſceſſerit vxoꝛ a

NQueſtio.v. 2

oſt diuoꝛtiũ poſſint vir ⁊ vxoꝛ inuicẽ reconci

viro.pᷣcipit manere inuptã. aut viro ſuo recõciliari.

Spõt ci recõciliari.¶ Itẽ ꝙ vir innocẽs poſſit recõö/

ciliare vxoꝛẽ inuitã vꝛ.qꝛ nõ peccauit. nibil amiſit
de iuxe ſuo. poteſt petere debitũ.& illa tenet᷑ redde
re. ¶ Item vir nõ tenet᷑ ↄtinere.qꝛ non obligat᷑ nec
cx voto.nec ex pena.⁊ nõ põt alterã ducere.& põt ſi/

bi vxoꝛẽ ꝓpꝛiã recõciliare. eea. foꝛnicaria poſſit
ſto

recõciliare viꝝ inuitũ vꝛ.eſto ꝙ ſufficiẽter egerit pe⸗
nitẽtiã. remiſſa ẽ culpa ⁊ ꝑena.g ceſſat cã diuoꝛtij.⁊
qʒ cũ ceſſante cã ceſſet effectꝰ.vꝛ ⁊c.

cſt virũ foꝛnicari.ſᷣ foꝛnicante viro cõpetit exceptio

ↄtꝛa viꝝ petentẽ diuoꝛtiũ.g pari rõne cõpetit actio

mulieri ad repetẽdũ viꝝ.¶ Cõtra. Regula eſt in ca

nonc.vj.q.iiij.qð ſemel bene viffinitũ eſt nulla dehet

iteratione retractari.g̊ cũ diuoꝛtiũ ſit celebꝛatũ ꝑ dif
tẽ vterq; poteſt ſeruare

finitionẽ eccleſic.pʒ ⁊c. ſeruar
cõtinentiã ⁊ wuere poſt diuoꝛtiũ.ꝗ vnꝰ nõ bʒ ius in
altero. ſi nõ hñt inuicẽ ius.nõ pñt inuicẽ recõcilia

ri amplius. ¶ Itẽ ꝙ foꝛnicãti nõ cõxetat actõ in ali

um vjr̃.qꝛ regula eſt in iure.ꝙ actio ſel pempta nõ re

am videt᷑.qꝛ in iudicio pctijt ⁊ obtinuit ſeꝑationẽ.g

ga i ex foꝛnicatiõe amiſit ius petẽdi debituʒ.

renũciauit iuri petẽdi debitũ.⁊ ſi h.cũ ñ poſſit asere

ex eo cui renũciauit.vẽ ac.¶ Rꝰ ddm ꝙ ad recõcilia
tionẽ faciendã aut vterq; còcoꝛdat.aut vterq; diſcõ

dat. aut vn?petit ⁊ alter repugnat.Si vterqꝗ;ʒ ↄcoꝛ/
dat.abſq; dubio fit. Si vterq; diſcoꝛdat.nec põt nec
dʒ fieri niſi fiat ꝓpter ſcãadalũ ecclie.q ſcandaliʒat᷑ ꝓ

incurrat culpa.g c.

Itẽ poſſibile c rt int exr cõ5
ſenſu mutuo religiones intrare diuerſas.ctiã ſi nõ 5

tẽ ꝙ vir nõ poſſit ſibi recõciliare foꝛnicari

NXV

—

eo è vterq; foꝛnicat᷑ publice. Si aũt alter petit. aut
nocẽs ꝑetit innocẽtẽ ⁊ ſic nõ dʒ cogi ad recõciliatio/
nẽ. Aut innocẽs nocẽtẽ vt vir caſtꝰ vxoꝛẽ adultera.
⁊ ſic ipᷣa inuitaeʒ recõciliari ꝑ iudiciũ cccleſie.qꝛ ſiẽ
dicũt iura.qð in men fauoꝛẽ introductũ ẽ in men diĩᷣi
nũ nõ dʒ reto?queri.Aut nocẽs nocẽtẽ petit. vt miłx

pꝛius ẽ foꝛnicata repetit virũ qͥ eſt poſt diuoꝛtium

foꝛnicatꝰ.⁊ ſic reſtituẽdus eſt maritus vxoꝛi inuitꝰ.

nõ qꝛ actio mlieris reſuſcitata ſit.̊ in penã foꝛnicati

onis.qꝛ abuſus eſt pꝛiuilegio libertatis. Quantũcũ/
q; tñ mir faciat pniam nunqᷓ; acqͥrit ius in virũ ipſo
nolente niſi vir foꝛnicet᷑.⁊ B ꝓpter ↄtumeliã quã in/
tulit mẽimonio.qꝛ directe peccauit ↄtra bonũ fidei.
Ex bis pʒ ſolo obiectoꝝ ad pꝛimã ꝑtẽ. ¶ Ad illud S
quod obꝛ ꝙ nõ eſt retractanda ſnia.dom ꝙ hoc veꝝ
eſt qtũ eſt de rigoꝛe iuris.nõ tñ qntũ eſt de fauoꝛe ꝑ/
ſone innocentis vt dietuͦ eſt.(2

nõ põt niſi alt᷑ oſentiat.⁊ niſi pꝰvelit eã recie.epᷣus
põt eã lniare vt intret religionẽ. Aa ulud qd obẽ 29

ꝙ actio mulieris eſt ꝑempta.⁊ ꝙ vir renũciauit iuri

ſuo.dð ꝙ falſũ eſt.qꝛ actõ mlien nõ ꝑimit᷑ ſimplr ſed
ſub ↄditione.ſ.ſi vir pmanſerit ↄtinẽs.⁊ rõ buiꝰc.qͥs

vinculũ ſp manct. Vł põt dici ꝙ actõ nõ viuificat᷑ jᷣ

de nouo dat᷑ vel acquirit᷑ a iure ob pctm viri.Silr ſe
quẽs eſt falſum.qꝛ vir nõ renũciat iuri ſuo ſimplicit᷑
ſed ad tempus.

id tempus. (Dueſtio. vj. et vltli f
Acrũ poſſit fieri diuoꝛtiũ ſi nõ pᷣcedat aliqua culpa.

Et q; nõ vꝛ.j.ad Coꝛ.vij. Pꝛecipio nõ ego ᷣ dñs vx⸗

oꝛẽ a viro nõ diſcedere excepta cã foꝛnicatiõis. pᷣce

ptũ eſt ꝙ nõ ſeꝑet᷑ᷣ õ pᷣceptũ nõ põt qͥs facere quin
tẽ ambᷣ.ſuꝑ lucaʒ.dimittis
vxoꝛẽ ſine crimie.putas h̊ tibi licere qð lex diuia pꝛo
hibet. g eſt phbibitũ hanc ſinc crimie vimittereſ/ Itẽ
verbo ipᷣius dñi qdð eſt firmiꝰint᷑ cet᷑a Mat.xix. qͥ di
miſerit vxoꝛẽ ſuã niſi ob foꝛnicationẽ mechat᷑.ſ ꝑ foꝛ
nicationẽ ſiue accipiat᷑ large ſiue ſtricte ſp intelligit
culpa.g c. es q legitime ↄiuncti ſunt ad ppetu/
am et indiuiduã vite ↄſuetudinẽ ex mr̃ionio ſunt li/
gati.q̃ & S hoc facit niſi hẽat cãm quare debeat rõna
biliter matrimonio facit iniuriã.⁊ nõ eſt ſine pctõ fa
cere iniuriã ſacr̃o. ⁊c.¶ Itẽ.j.ad Coꝝ.vij.alligatꝰ
es vxoꝛi.noli q̃rexe ſolutionẽ. niſi intueniat culpa.
ſine pctõ vr̃ ꝙ nõ liceat facere diuoꝛtiũ. ¶ Contra.ſi
cut hr̃ er̃ de ↄuer.cõiu. Air cmir pñt ſi volunt ex cõ

cedat culpa.ſed boc nõ fit ſine diuoꝛtio.¶ Itẽ vnuſ

q́ſq; põt licite renũciare iuri ſuo.& ⁊ q̊ͥ ad cohitatio/

nẽ ⁊ q̊ ad debitũ ſoluẽdũ põt abſoluere. ⁊c. ¶ Ite

vxoꝛe volente intrare monaſteriñ.vir põt ꝓmoueri

ad ſacros oꝛdines ⁊ ad epatũ.⁊ G̊ totũ ſine culpa ſic

dꝛ de ↄuer.ↄiu.ſane ſi ↄiugati ⁊c.¶ Jur hoc querit᷑
vtrũ nexe ſit vtrũq; votũ ſolenne emittẽ ad hoc ꝙ di
uoꝛtiũ poſſit fieri ⁊ qre.(¶ Rꝰ.dð ꝙ diuoꝛtiũ inter le 70

gitimas ↄiuges põt fieri dupliciter. Aut vt in eodeʒ
ſtatu pſiſtant.aut vt ad frugem melioꝛis vite tranſe/

ant. Si vt in codẽ ſtatu ꝑſiſtãt.tũc nõ dʒ fieri niſi ma
nifeſta culpa p̃cedat.tũ ꝗpt᷑ ꝑiculũ.tũ ꝓpter ſcãdalũ.

Si aũt ad frugẽ melion vite trãſeãt.tuc aut vtq; eſt
wluntarius.aut alter inuitus.Si vterq; eſt volun-/
tariꝰ.tũc poteſt fieri ſine culpa.ita tñ ꝙ vterq; votuʒ
ſolenne cmittat ⁊ vt᷑q; bitũ religiõis aſſumat.niſi ſit
talis ꝑſona de qua nulla poſſit oꝛiri ſuſpitio.qᷓ voto

ſolenni emiſſo poterit remauere in dmo. Sia

eſt. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ vt᷑ 28
qꝙ põt vouere ↄtinẽtiã.ddim c falſũ eſt.qꝛ foꝛnicans

III

opoꝛtet vtrũq; ↄuerti. ſicut expſſe in phibꝰ decretali / qð vltimo dicit apls ꝙ alligat?nõ querat ſolutionẽ huin
dbourt e icerfone chtn et nws tale diuor hoc nõ dicit vt dehoꝛtet᷑ ſtatũ altioꝛeʒ. vt a cõione en
tiñ fieri dʒ ꝑ pſonã publicã maxime ꝑ epᷣm. Si autẽ remoueat inſtabilitatẽ.⁊ vt oñdat in quolibet ſtatu 1 e
alter vult cohabitare.nullo mõ fierivõt niſi ꝑ culpaꝛ hominẽ poſſe ſaluari.vñ illud intelligit᷑ ꝙ nõ querat nuan
cedentẽ. ⁊ im banc diſtinctionẽ rũdet᷑ argumẽtis ſolutionẽ.ſcʒ in pꝛeiudicium vxoꝛis.ſicut nec ſeruꝰ n
. ctis ad vtranq; ptẽ ſicut patet aſpicienti. Nerũtñ libertatẽ in pꝛeiudicium domini. “
Di. XXXVI. De impedimento cõditionis qꝗð reſpicit ſtatum legis human.
Vnc de conditione videamus an valcat ↄiugiũ ⁊c. Supꝛa egit mgr de impedimentis in quibus impe
Qdit᷑ matrimoniũ.qꝛ ille q ↄtrabit nõ põt ſe ligare ꝓpter defectum virtutis.hic agit de illo impedimẽeto
Aguogd impedit.qꝛ ille qui ↄtrahit nõ põt ſeligare ꝓpter ↄditioneʒ ſeruitutis.Et diuidit᷑ bec pars in du
as. In pꝛima determinat de cõditione qꝛ eſt defecus libertatis. In ſecunda vo qꝛ quanto tempe beres paruu/
lus eſt nihil differt a ſeruo cum ſit dñs oĩm.agit de puerili᷑tate.ibi.Hoc etiam ſciẽdũ eſt ꝙ pueri ante annos
xiiij. vbi determinat ꝙ pueri nõ poſſunt ↄtrabere mr̃imoniũ ante annũ.xiiij. Prima ꝑs habet tres. In pꝛi⸗
ma querit magiſter vtrũ erꝛoꝛ ↄditionis impediat mr̃imoniũ vbi eſt erꝛoꝛ ⁊ diſſimilitudo. Scdo vo vbi eſt er Pthun
roꝛ ⁊ tamen ſimilitudo.Lercio vᷣo vtrum viro facto ſeruo fiat ſerua ⁊ ipᷣa vxoꝛ. Pꝛimũ facit hic. Munc de cõ/ ſcle
ditione ⁊c. Secundũ facit ibi.Querit᷑ etiã ſi ſeruus vnius ancillã alteriꝰꝛc.Terciũ ibi. Illud etiaʒ notandũ ẽ
Aſi.·Et ita in bac diſt.breuiter duo determinat. Pꝛimo de crroꝛc ↄditionis. Scdo vo de defcctu etatis.
a ¶ Siipſa femia fu (Auerit vtrũ erꝛoꝛ ↄditionis impediat mrfimoniuz SDiſt.
ert voſte in ruitu· vybi eſt erꝛoꝛ ? diſſimilitudo. a XrxxVI
ſiañq;ᷓ plene detegat Vnc de ↄditione videamꝰ an valeat cõiugiũ SððJ
ſi ſunt in cauſa ⁊ lite. diuigere. Ad qð dicimꝰ qꝛ nõ negat᷑ ingenua
vtrũ debeat ſibi rec/ ppoſſe nubẽ ſeruo.ſᷣ ſi neſcit᷑ eẽ ſeruilis ↄditõis
dere ebitũ. Et ꝙè nõ. libere pot dimitti. cũ ſeruitꝰeiꝰfuerit dephẽſa.ſᷣm illud
vr. quia aut cognoſcit Sqͥs ingenuus hõ ancillã alteriꝰ vxoꝛẽ accepit ⁊ efiit
e ecru marttall. mat ꝙ ingenug ſit. ſi ipa femina fuerit poſtea in fuitu a „
ſibi piudiciũ ⁊ ↄſenti tẽ deiecta.ſi eã a ſeruitute redimẽ poteſt faciat. ſi non
ens reputat᷑. Si non põt.ſi voluerit aliã accipiat.Si vo ancillã eã ſcierat ꝰ ”
cognoſcit affetu ma collaudauerat.pꝰeã vt legitimã habeat.Itẽ ex eodez In ↄcil. apo
ritali. peccat moꝛtali Si femia ingenua acceꝑit ſeruũ ſciẽs ꝙ ſeruus eẽt. ha vmeris.
ter⸗ Sei dera aeſt beat eũ.qꝛoẽs vnũ pf̃em habemꝰ in celis.vna lex eiiit·
nliove tſe Viro ? femie. Cuũ dr ſciẽs illũ fuũ. dar̃ intelligi ſi ne/
cognitioné. G. dom ſcierit ĩm fuũ eẽ nõ cogit᷑ manere cũ ipſo. Si em ↄdi
ꝙ talis põt duplicit tiõis dolũ patit᷑.nõ cogit᷑ adherere ei cuiꝰ fraude dece
noſceꝛe ꝙ illa ſit anei pta eſt. Si autẽ ſcierit vir ↄditionẽ mulieris vel econͦ, S
la quam liberã credi - uerſo nõ valet eã dimittere. Unde Zacharias papa. Zachaf. ppᷣ.
i Aue enn ſiſis⸗ Si quis liber ancillã in matrimonio acceperit.nõ hʒ li H
hementi pſumptione (Etig dimittẽdi eꝗ.ſi ↄſenſu amboꝝ ↄiunctti ſunt. nif/ weſt
ſiue certa cognitione ob foꝛnicationẽ. De illis agit quibus alterutrius on· ſee⸗ 8
Pꝛimo nõ dʒ petere itio nota eſt. 2 èMU –
quouſq;ʒ inquirat.ſeld ¶ Querit vtrum erꝛoꝛ ↄditionis impediat mfimo. imnalen
tamen ſi eccleſia com niũ.vbi ẽ erꝛor ⁊ tamen ſimilituno. b — onntcnn
Hellat dz reqdere. a M ½ uerit eti ſi ſeruus vnioancillã altenꝰ accepit an ſit In acil. cabi⸗ filüiign⸗
SSnoentla ein crru inter eos ↄiugiũ. De hoc etiã ita ſtatutũ eſt. Dictũ eſt ſonenii. itß t
vxoꝛ. Scoo modo ſi / nobis ꝙ quidã legitima ſeruoꝝ mr̃imonia poteſtati⸗ Aath. xix. Sann
ue eecleſia compellat ua qd pſumptione dirimãt. nõ attẽdentes id. qs de“- ſeiice⸗
ſine nõ.nõ dʒ.qꝛ aut ↄiuuxit homo nõ ſeꝑet. Vnde nobis viſum eſt vt vuu latigf⸗
tunc ſibi pᷣudicat ne gia ſeruoꝝ nõ dirimant᷑.etiã ſi diuerſos dños habeet tſigrt
ceſſario. aut foꝛnicat. ſed in vno ↄiugio ꝑmanentes dñis ſuis ſeruiant.Et b tamrg
hten mallatu ecle poc in illis obuandũ eſt vbi legalis cõiũctio fuit ?⁊ p Wfi
ſie non eſt foꝛnicãdũ. 13 00 u eſt ybi legalis coõiũctio fuit ⁊ ꝑ me
Aliter iudicãdũ eſt voluntatẽ dñoꝝ. Attẽde finẽ huiꝰ capli vbi videt᷑ in⸗ ceeds
vxoꝛe foꝛnicaria q ve nui ꝓpter volũtatẽ dñoꝝ inter ſeruũ ⁊ ancillã nõ poſ⸗ . *V
revxoꝛẽ. cui cm erOnmmmm 9 4 4–TY* . ””äl 8
2 Jato eccie reddit᷑ debitũ.nõ generat᷑ pᷣiudiciũ nec incurrik aliqð pctm̃ã. b¶ Sʒ ĩ vno ↄiugio pmanẽtes ddis zazte
ſais 2c. Af male dicere. qꝛ ponat᷑ ꝙ vnꝰdñoꝝ vdat ſeruũ ad remotas terras.·ſi ſcilla ſeqt virũ pᷣuat᷑ iure ſuiuoa anti
bas eius.ſinõ tenet ſequi. tũc & no fuit verũ coiugin. Itẽ ponat᷑ ꝙ vxoꝛ ſit libera. ⁊ ſeruus venundet gentili⸗ S
bus auerit vtrũ debeat ſequi eñ. Et q ſic vr g lege mrimonij.Re dm æ ſiſernus ⁊ ancilla Zxcrũt dñis otra⸗ isTen
decentibusg. ipi ſibi iundicant nõ dñis ſuis. ⁊ iõ ſi dñs indiget pot ancillã vendere.ꝛſi nõ põt vendere in tera s
ſua. põt vegere in aliena. Si tñ in terra ſua poſſit vendqere tenet᷑.alioqᷣn manifeſte iniuriat᷑ viro.⁊ abutiturre i⸗ 4

n ſus in piudici alien Si vo dñe oſentientib⸗. cñcſimplicit vm ꝙ na põt aliqs eoꝝ vendia dño in piudicii
kringni cõiugis. ⁊ ſi al᷑ vendat᷑ dʒ alter cõpelli vel ꝙ redimat.vel dʒ eũ emere vel ancille Iniam vare ꝙ virũ ſequat.
lce ¶ Ad ilud qð querit᷑ vtꝝ debeat ſeqͥ virũ ſi venundet᷑ boibꝰgentilibꝰ.dð. ꝙ dñs ſuꝰnõ dʒ eñ vendere gentilibꝰ ʒ
nsſan eo ꝙꝙ eſt ibi piculũ fidei.Si tñ vendit de facto. ſi vxoꝛ nõ timet piculũ Zeti ꝙ ſit in ↄtum eliã dei vel alicuius
1 foꝛnicatiõis alterius põt ⁊ debet virũ ſequi.ſed vix video quõ poſſit eũ ſeqͥ ſine ꝑiculo fidei aut aliq̃ alio pctö
e. l moꝛis. c (Si mu/⸗4
miichen ſe ↄtrahi cõiugiũ.vel ſi cõtrahit᷑ nõ eſſe ratũ. Quibuſ lier virũ liberũ accex
Erlete da tñ videt᷑ int᷑ eos poſſe fieri ↄiugiũ dñis igrantibꝰ. rit ⁊c. Qucrit᷑ vtrum
uääitn NMQuerit vtrũ viro facto ſeruo. fiat ſus ⁊ ipa vxoꝛ. c qds hoflit ſeihm æ
lnmn “D 11 N 4 nat Pus ipa vxc dere. Et ꝙ nõ videt
nn c ¶ IYllud eti notandũ eſt ꝙ ſi mulier virũ libeꝝ accepit. ſ. Coꝝ. vij Mon eſtio
rmn Liille vt cãm pꝛeſtet diſſidij ſe alicuiꝰ ſuum fecerit.nec ¶veſtri. empti em̃ eſtis
snn ille vxoꝛẽ dimittere.nec illa ob vinculũ cõiugij in ſer⸗ pꝛecio magno. 27.
hrſig In tiburien⸗ uitutem redigi poterit. Vñ illud. Derlatum eſt ad ſan Be doʒ ꝙ emptõ v k
Wanogi ſi cõcilio. ctam ſinodũ.ꝙ quidã ingenuus ĩgenuã acceꝑit vxo⸗ Vecnio 34 bleas
ninti ivtẽ.⁊ poſt filioꝝ pcreationẽ. occaſiòe diuoꝛtij. cuiuſdã bianuũ· ad ſeruitiuz
ſeruũ ſe fecerit.vtrũ ⁊ mulierẽ neceſſario tenere debe-⸗ ſeruitio nõ repugnat
M. gltt. 7 ſi tenuerit an üla etiã ſeruituti ſubijci debeat.que obſequiñ bois ſiue f
W d ſitũ eũ. Judicatũ eſt vxoꝛẽ minime debere dimitti.ñ uitus coꝛpalis.ſᷣ ſer⸗·
. tñ ob xpᷣi legẽ mulierem in ſeruitutẽ redigi.dũ ille nõ uitus ſpũalis que cſt
. ex cõſenſu cõiugis ſe ſeruũ fecerit.quem liberũ iba ma ſcruitus pcti. d ᷣð iä„
6 ritum acceperat. Kacſes ſeaepei ſut
5 e e Ehee ́”xꝗe templa facti nõ
4 B Bermſat ꝙ pueri ñ pñt hẽ mr̃ioniũ añ.xiiij.ãnũ. d pyt ſe vendere vt fa
. e Choc etiã ſcienduʒ eſt ꝙ pueri añ.xiiij. annos ⁊ puelle ciant mmala. pñt tñ ſe
1 1 Aaſi.xij.annos ſᷣm leges mr̃imoniũ inire nequeunt. xendere ad obſequia
ſi añ pᷣdicta tꝑa copulã inierit.ſeꝑari poſſunt.qᷓ;uis vo Itẽ iuxta hoc querif.
luntate ⁊ aſſenſu pentũ iuncti fuerint. Qui vᷣo in pue· vrrũ pf poſſit vendẽ
P ricia copulati p?annos pubertatis nolũt ſe relin quere d. Erc ſie vict. “
4 i ſegd in ↄiũctiõe pmanere. iã ex h efficiunt᷑ piuges ⁊ de⸗ ad ipᷣm ſpectat regi-
4 iceps nequeũt ſeꝑari. Itẽ ſpõſalia añ ſeptẽniũ ↄᷣhi nõ domus.Ald oppoſitũ
pñᷣt.ſolo eĩ ↄſenſu phũt᷑ qͥ intuenire nõ pᷣt niſi ab alter aũt eſt qꝛ ꝑtus p* ſe⸗
. utra parte intelligat᷑ qð int᷑ eos agi᷑. ¶ Duo illa exe/⸗ quit matrẽ. ſe dom
1 cuti ſumꝰcũ alioꝝ q:ũdã adiectiõe qbꝰↄiugiũ ſolui pᷣt. aſi gs debent ven.
5 nec tamen ſolui ſꝑ neceſſe eſt.nunc de alijs q̃ perſonas culpa niſi it paupta
n vij illegitimas penitiꝰ faciũt addẽdũ ẽ.⁊ pᷣmũ de oꝛdine. tis ⁊ famis neceſſitaſ
4 * “D inn quo caſu debet vy
1 oꝛ viro ↄſentire. Mꝛ ſi in alio caſu velit.nõ poteſt cũ vxoꝛ diſſentit.ſicut vir nõ põt vendere nec alienare toteʒ
vxoꝛis ꝙᷓuis ſit dñs domus.ſic in ꝓpoſito.Et qꝙ in tꝑe neceſſitatis ⁊ famis vendi poſſint ꝓbat᷑ ꝑ id qð ſcribit᷑
4 Mee. v. d¶ Jugicatum eſt vxoꝛẽ minime debere dimitti. Querit᷑ vtrũ vir poſſit ſe vẽdere vxoꝛc inuita. Et g
q nõ videtur.qꝛ vir non babet poteſtatẽ ſui coꝛpo:is ſed mulier. ⁊c. Itẽ mulier nõ põt ſe vendere viro inui
to.ᷓ cum ad paria iudicẽtur.vꝛ ⁊c. Item querit᷑.vtrũ ſi vxoꝛ ↄſentiat ꝙ ꝑ hoc efficiat᷑ ſerua.R.ddim ſi vx/
7 oꝛ ↄtraxit cum libero ita ꝙ vterq; eſt liber. vxoꝛe diſſentiente nõ dʒ vir nec poteſt ſe facere ſeruuʒ. catenus vt
4 pᷣiudiciũ aliquod generet᷑ mulieri quin reddat ſibi debitũ cũ petit. vnde ſicut ſernus ↄtrabẽs ↄtra voluntatẽ
Pode domiui nõ põt faceꝛe ↄtractũ matrimonij in preiudiciũ dñi.ſic nec vir in piudiciũ vxoꝛis.nihilominus tamẽ
Denen qꝛ caput eſt mlieris qtũ ad alia (excepto debito)põt ſeruñ ſe facere q;uis vxoꝛ non poſſit. ũ ſit ſub ptate viri.
Dr. Si vo vxoꝛ oſentiat in ditionẽ viri tũcir põt ſe vdere in oẽ obſequʒ dñi ⁊ mir pᷣiudicat ſibi.tñ nec mii nec
H ꝓles wdi põt a viro niſi iᷣa ↄſentiat.niſi foꝛte in articulo necitat᷑.G̊ dico de ꝓle vt pᷣdictũ eſt.⁊ ſic pʒ quõ lr̃a i!
. la intelligiY. e ¶ Moc etiã ſciendũ ⁊c. Querit᷑ ſi añ.xiiij. annos puer pᷣheret ꝑ vᷣba de pñti.⁊ de facto coꝛrũ ⸗
pat ſpõſaʒ. vtu ſepari qat. Et qꝙ nõ vr.qꝛ ẽ mr̃ioniũ ratũ ⁊ ↄſũmatũ.Contrariũ vẽ ꝑ illud qð dꝛ in ſr̃a. Si añ pᷣ
dicta tpa ⁊c. Rꝰ. dð.ꝙ in hoc differũt ↄſtitutiones iuris ⁊ demonſtrationes diſ. ciplinaꝝ.qꝛ demõſtratiões fint
de bis q̃ fit ſp.⁊ ſi fiant de his que frequenter nõ tñ vt frequenter ſßͦ vt ſp. exemplũ ẽ de echpſi. Sʒ ↄſtitutio⸗
nes iuris de his qᷓ ſunt ſepe. Si & aliqͥs ſit exceptus a generalitate hoim ꝓ eo ꝙ in eg malicia ſupplet etatẽ.iu⸗/
. dicandum eſt ſicut ſi haberet etatẽ. ⁊ ſic eſt in caſu ꝓpoſito intelligendũ ⁊ in alijs ↄſtſibus.

qꝛ ſeruꝰnõ põt intrare religionẽ dño ſuo odicẽte ſiẽ

D intelligẽtiã pñt diſt. ᷣm duo q̃ det᷑miat mig· . religionẽ d e
vicunt iura. ⁊ ſi intrat cõpellit᷑ exire.⁊ ꝓ nullo hĩ vo

duo pncipalit᷑ qrũt᷑. Pꝛio qtũ ad pᷣmã ꝑtediſ. unt iura. 2 ſi int te. P n
D q̃r de cõditiõe ᷣuitut. Scdo qtũ ad ſcdaʒ qͥr de defe tũ.ſi nõ F obligagere⸗ p wtũ. mIto minus nec
zehußs, ctu etaſ.Cirea pᷣmũ q̃rũt᷑ tria. Pꝛio qᷓr vtrũ ſᷣuitꝰ emlieriꝑ mrioniũ.¶ Itẽ ßuꝰ õdicẽte dño nõ põt ad
iicuie vdictõe dni ĩpediat mr̃ioniũ.Scðo vtꝝ cũ erꝛoꝛe ;/⸗ ſacros oꝛqines pꝓmoueri. vꝛ qy nec mrioniũ here.
i bẽtis. Tercio qᷓr de fructu vẽtris cuiꝰↄditõeʒ dʒ ſed pari roe.At in mrionio tuſfert ptãs coꝛpis viri iin
iO opatris velmfis. ueſtio.ſ. vrvoꝛc 1 ccoñ. 5 uꝰnõ bz ptãtẽ ſui coꝛꝑis ß ci vñs.
. mnine Mꝛ oditio ci ödictõe dñi ipediat mr̃ioniũ.ſic oñdrf. nõ pᷣt õ wlũtatẽ dñi bere.¶ Itẽ ſeru?tenet dño ſuo

obedire eum pꝛecipit ſibi aliquid. Itẽ tenet᷑ vxoꝛi

ſentiat. ergo non eſt ibi illegitimitas pſone hec defe⸗ 2
6 1

debitũ reddere cũ petit.ſed põt eſſe cũ ds petat ſer ctus ↄſenſus.ꝗ eſt matrimoniũ plenuʒ.¶ Itẽ peior C
uitiũ.⁊ vxoꝛ tunc petat debitũ.ſ vtrũq;ʒ reddere ẽ im eſt ↄditio ſeruitutis ſpũalis q; coꝛpalis.ſed erꝛoꝛ cõ. o⸗
poffibile. ſi nullus põt ſe obliga re aceincõpoſſibi ditionis ſpũalis nõ impedit mr̃imoniñ. ⁊c.¶ Cõ⸗ i
ka ſeruus nõ põt ↄtrahere. yrem ↄditio enũe tra. iura dicunt. xxix.q.ij.⁊ decretalis de ↄiugio ſeruo mm.C5
rat᷑ inter impedimenta mimonij.ſed błec eſt ſeruit?ꝰ. rũ.ꝙ erꝛoꝛ cõditionis impedit mr̃imoniũ obendum nocki
ergo ⁊c. ¶ Contra. Gal.iij. In xpo ieſu nõ eſt ſeruꝰ ⁊ dirimit ↄtractũ.¶ Itẽ rõne vꝛ.qꝛ illud eſt impedi⸗ ſhatiſe
neq; liber.g nec qᷓtum ad ſacramẽta xpᷣi ⁊ ecclic eſt mentũ mꝛimonij q eſt bonũ matrimonij. ſed ſen figſae
diſtinctio ſerui ⁊ liberi.g nec in matrimonio. Eeẽ uitus eſt contra bonũ ꝓlis.qꝛ ſi liber cũ ancilla con/ ſen N
ſeruus ⁊ dñs ſunt pares in ↄcupie moꝛbo.ꝗ ⁊ in re trahat filij nõ ſunt liberi ſ̃ ſerui.qꝛ ſicut dicũt iura ꝑ⸗ fuiſenon
medio.ſed remediũ ↄcupie carnalis ẽ matrimoniũ. tus ſeqͥtur ventrẽ.¶ Itẽ eſt cõtra bonũ fidei.q;ꝛ dns llggſeßt
ergo in hoc ſunt pares. ̊ vnus nõ poteſt alterũ ime põs vẽdere vxoꝛẽ alieuigenis ipo viro nolẽte. maxie 1 Nn
— dire. ¶ Itẽ ſeruitus eſt de iure poſitiuo.ſõᷣ matrimo/ infidelibꝰ. ⁊ vir ſi ſequit᷑ eã imminet ei ꝑiculũ fidei. ccfatute

niũ eſt de iure naturali.g ſi ius poſitiuũ nõ pᷣiudicat ſi vo non ſequit᷑ nõ põt petere debitũ nec habere. mutſ

nec impedit ius nale.nec ſeruitus matrimoniũ. ¶V tem nullus puniri dʒ ſine culpa ipᷣo nolẽte ⁊ ig ofen⸗
ſicut ſeruꝰ tenet᷑ obedire dño ita⁊ filius patri. in ꝭ noꝛante.ſᷣ obpꝛobꝛium ⁊ infamia eſt alicui ꝙ ſit ſer lopnruoſa
fiius nõ tenet᷑ obedire patri vt habitũ eſt S. et oñmſũ uus vel etiã ſeruili ꝑſone ſubiectus.&̊ vbi interuenit cſioe qn
ꝓtum ad matrimoniũ bendũ.g̊ nec ſeruus dño. erroꝛ ↄditionis nõ eſt mrfimonium.Qucrit᷑ g̊quare Prackpn
7 dom ꝙ m ius nouũ ↄditio ſᷣuitutis nõ impe ⁊ quando erꝛoꝛ cõditiõis impediat mr̃imoniũ¶¶ R I1 giͤſboaus
it matrimoniũ etiã dño ↄtradicente vel dñis.qꝛ ſa dðm ꝙ erꝛoꝛ cõditionis põt eẽ triplex. Aut paris.vt gitpatte⸗
cramenta ecciaſtica oibus ſunt cõia. ⁊ ſeruus etiã cõ cũ ſeruus cõtrahit cũ ancilla.Aut melioꝛis. vt cũ ſer zinbertͤit
iugatꝰ põt etiq ſuo dño debita ſeruitia expibere. Iñ uus cũ libera. Aut deterioꝛis.ᷣ vt cũ liber cũ ancilla. gpiſſubi
3 matrimoniũ nõ ſubtrabit᷑ a dñi ptãte.¶ Ad illud Gn pꝛimis duobus caſibus erroꝛ nõ impedit mr̃io/ Nilbentis
as obꝛ de rcligione.dð.qꝙ in religione religioſus o nmium.in tercio po impedit matrimonium ⁊ dirimit. ſoftnid u⸗
no ſubeſt pcepto religiõis q;'tũ ad oẽ tp̃s.⁊ iõ abſol · niſi poſt cognitionẽ cõditionis cõſenſerit verbo vel blitervalce
uit᷑ ab oi alia ptãte.⁊ qꝛ nõ põt nec dʒ auferri ius d facto. Rõ aũt huiꝰ eſt ꝓpter duo.ſ. ꝓpter fauoꝛẽ liber Ngoiunci
mini qò bʒ in ſeruũ ipᷣo inuito.iõ põt ⁊c̃.nõ ſic in ma tatis ⁊ cãe matrimonialis que maxime fauoꝛabilis ypclaket
trimonio.qꝛ adbuc ſeruus eſt. ⁊ ꝑ hoc pʒ ibi de oꝛdie. eſt. VUnde qꝛ qͥ cõtrabit cũ ancilla qdammodo ꝑdit Eclipuus
RPmotus ad oꝛdines ſacros hocipᷣo efficit᷑ liber. libertatẽ.que eſt ſicut dr in iure ciuili bonũ ineſtima Kalen
PX illud qd obẽ ꝙ tranſfert᷑ in mulierẽ ptãs viri. bile.⁊ quã nullus pdit niſi nolẽs.qꝛ ꝑditã recupare cecnen
dom ꝙ nõ ſimplr tranſfert᷑.qꝛ vxoꝛ nõ dicit᷑ dña viri nõ põt etiã volẽs.iõ in fauoꝛẽ libertatis ius ſuat᷑ er bcht /unanen
ſed quo ad actũ ↄiugalẽ.q;tũ ad quẽ nullã hẽbat po ranti. vt ſi velit poſſit ancillã deſerere. Et pᷣterea ſᷣui/ lr er Cce⸗
teſt atẽ dñs ſuꝑ ſeruũ.⁊ iõ qᷓtum ad illũ actũ tranſſer tus eſt õ bonũ ꝓlis ⁊ fidei.⁊ qꝛ iura fauẽt mrimonio Uriis tboen
10 re põt.licet nõ ita liberſicut vnus alius vt vr. ¶ Ad i pᷣſumũt erratẽ iu ↄditiõcʒ nõ cõſentire.iõ nec mr̃i Pyiobat tai
illud qð obẽ de redditione ſeruitij.dom ꝙ ſeruꝰ aut moniũ cẽ.⁊ iõ ꝙ impediat ̊ facit cõſtitutio eccie ex Loruewone
cõtrabit dño ↄſentiente.aut ↄtradicẽte.Si ↄſentien pᷣdicta veniẽs rone. Ad illud qdð obꝛ de qlitatc.d 12 lipeteovet
te.cum ↄcedens aliquid ↄcedat etiam illa qᷓ ad illiꝰ ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ nulla qualitas eſt ita Z bonũ mr̃ionij lutbincoſete
ius ꝑtinent.⁊ ad mr̃imonium ꝑtinet redditio debi xt ſeruitꝰ.nulla etiã ita obuiat bonis mrionij vt ſer⸗ Urins riſi⸗
ti cum vxoꝛ petat. vxoꝛi petẽti debitũ.⁊ dño aliud im nitus de his ꝗᷓ nõ impediũt. ¶ Ad aliud dom ꝙlib/ 13 ſtunenclla⸗
perãte.tenct᷑ ⁊ debetInõ obedire dño ſᷣ vxoꝛi.Si au/ tas nõ cõputat᷑ inter bona foꝛtunc.imo oibꝰalijs p/ Uüntbunene
tẽ dño ↄtradicente ↄtractũ eſt. cum dominꝰ ſuo iurne ponderat.¶ Ad illud qd obẽ ꝙ nec erꝛoꝛ nec vuitꝰ ¶ 4 Plerorbi
pꝛiuari nõ debeat. ex vtraq; ꝑte pari iminente ꝑichdo. impedit. d. qꝙ; ſeruitꝰ ꝑ ſe nõ impedit cũ eſt ſcita. qꝛ ackarönbe
dʒ dño obedire.ꝙ ſi maius piculũ ſit ex ꝑte vxoi.qa qᷣlibʒ cũvult põt effici ſeruꝰ.ſed ignoꝛata impedit. qꝛ ocbicate
timet lapſurã in foꝛnicationem.⁊ nõ timet grauiter nõ dz puniri uolẽs.¶ Ad illud qdð vltimo obi de ſer 1 hlöti ibaiic
dñm offendere.dʒ ſᷣm legẽ charitatis diuine debitu, uitute ſpũali.dm ꝙ; etſi ſit peioꝛ ipi fuo.nõ tñ ado Clinſibrſiu
pꝛius vxoꝛi reddere qᷓ; exeqͥ impium dñi ſui. Regłla/ redundat in aliũ vtpote in ꝓlẽ vel etiã in vxoꝛe.⁊ p/ Nanpei gnobi
riter tũ tenendũ eſt ꝙ cũ ↄtrahit cũ ſeruo ſcienter v tcerea facilius poteſt cxpeliiii. Natnczzerſe
mino odicẽte vel econuerſo ſibi pᷣiudicat.vt ius pez Dueclto. i. — icgefo
tendi nõ habeat qñ obſequium poſtulabat.et iõ ſer/ ¶ Cuius cõditionem ſequit᷑ ꝓles.vtrũ patris an ma lltvgs.
uus nõ obligat᷑ hac repugnantia.q;ꝛ tenet᷑ debitũ ſol tris.Et ꝙ patris vr.qm denoiatõ ficri dʒ a pꝛincipa kunbaben
uere cñ nullũ pᷣiudiciũ dño generat. lie,ri ⁊ dignioꝛi. ſed pater eſt nobilius ⁊ dignius pꝛin Medickpemn
;— Mureſtio⸗g. b apium aéᷓ mater ct pꝛincipalius. g ſi magis dʒ pꝛin/ Emlieren
¶ Etrũ cõditio ſcruitutis cum erꝛoꝛe impediat imrio/ cipiatũ regulari ſm regulas dignioꝛis pꝛincipij.vide nggsdde
niũ.Et ꝙ nõ vr.qꝛ magis eſt tolerabilis in ↄiuge ſer tur ꝙ partus debeat ſequi patrẽ. Zee in ſacra ſcri/ lnians
uitutis oditio ꝙᷓ qualitas lepꝛe. ſi erroꝛ qualitatis ptura nũqᷓ; ponit᷑ genealogia mulie ſ potiꝰviroꝝ. ariöſ
talis nõ impedit.multo minus nec erꝛoꝛ ↄditõnis. ergo generatio pꝛincipaliter ſpectat ad viros.ergo ⁊ 9CM ſl
Itẽ erꝛoꝛ foꝛtune ſicut iſa dicũt nõ impedit ma germen generationis. ¶ Item repꝛomiſſio de ſemi⸗ nrne d
trimoniũ.ſed poſſibile eſt ꝙ ſeruitꝰſit a foꝛtuna.ſiẽ ſi ne benedicto ſcʒ cbꝛiſto facta eſt viris pꝛincipaliter. rgedn
aliquis capit᷑ a caſu in bello ⁊ efficit᷑ ſeruus.vel pt ẽᷓuiamaſci deberet de muliere.non em̃ ſfacta eſt repꝛo legenin
pauptatẽ que eſt a ſoꝛtuna ſm vſum loquẽdi.ſe en /⸗ miſſio ſare vel berſabee.ſed abꝛaam ⁊ dauid.ergo vi * l
dit in ſcruũ. ⁊c. ¶ Itẽ ſeruus quãtũ eſt de ſe ꝑęona det᷑ ꝙ ꝓles magis ſit ipius viri qᷓ mulieris. . Z
eſt legitima ad ↄtrabendũ.pᷣ ↄditio ſeruitutis nõ tol ¶ Item vnumqdq; pꝛincipatũ quod ꝓduciturſm ghocns n
lit plenũ ↄſenſum.qꝛ ſi cognoſcit ſbam eius ⁊ quali · ↄmixtionẽ plꝰ ſequitur illud cui plus aſimilat᷑.ſed oſet

tates ⁊ aceidentia. talis cognitio ſufficit ad hoc cõ

õ

filij plus aſſmilant᷑ patri.g̊ mag debẽt ſeqͥ patres.

efhinne
niig
uuningi
maduntt
Nnänatit
träad
Nnönrerni,
Trorun:nnt
r
A. aimän
munneingchie
ichnneee
culibonincin

it

danutsibintt
ſane inß
unfränn
corni
Ntdinniti
cer
ctiaiwine
bonetinfi
Atauteſi
mneimmteili,
mtef,
nutigi
erunft
S

—

Gi tenn
S
dlistnhen

Nnsſil

espah⸗

19

(Tontra. d diugio ſeruoꝝ. dicit decretalis. In de-
cens vf vt geniti ex libera filij ad ſeruiendũ retrabãa⸗

tur. qui naſcũt᷑ ex matre libera ſunt liberi.g̊ ſequũt

matrẽ. ¶ Item ſi quis ſeminat in terram aliena. fru
ctus eſt ðni terꝛe nõ ſeminantis.ſed venter mulieris

reſpectu ſeminis viri eſt ſicut terra reſpectu ſemeni.
g̊ vꝛ ꝙ ſicut fructus ſequit᷑ terrã.ita partus ſeqͥt᷑ xær

trem. ¶ Itẽ hoc vꝛ in animalibus.qm̃ ſi aial maſca-⸗
lini ſexus imp̃ᷣgnat aial feminini ſexus vt equꝰ equũ.
pullus feqͥtur equã nõ equũ.̊ pari rõne vr̃ in ꝓpoſi
to.¶ Itẽ hoc videt᷑ ꝑ ſimile in artificialibus.qꝛ ſi qͥ

edificat in terꝛa aliena.edificiũ cedit ſolo.nõ ſolũ edi
ficio.g ſi quis generat in alieno ventre. ꝓles ſeqͥt᷑
(Adomn qꝙ ſᷣm leges ciuiles ſiue ius imꝑia/
le partus ſequit ventrẽ.Et ratio huius eſt valde cõ/
ueniens.qm̃ ꝓlis duplex eſt pꝛincipiũ.pfr̃.ſ.et mater
Pater eſt pꝛincipiũ honoꝛabilius.ſᷣ mater eſt pꝛinci
piũ ſubalius.⁊ ideo in honoꝛibꝰ ⁊ municipijs filiꝰ ſe

quit᷑ patrẽ.qm̃ illa acquirunt᷑ paterna ſollicitudine.

⁊ in hereditate patrimoniali.ſed qm̃ mater eſt pꝛin/
cipiũ ſubalius qᷓtum ad id quod eſt ſ- 8 matrẽ. ⁊ qᷓ⸗
hiã libertas ⁊ ſeruitus reſpiciũt hiem vᷣm id quod ẽ

nõ ᷣm id quod hʒ.hinc eſt ꝙ ſᷣm leges ciuiles rõöna/

biliter valde inſtitutũ eſt vt partꝰſequat᷑ trẽ.⁊ hic

cſt ꝙ ↄiunctio ad ꝓlem generandam matrimoniuz

appcllat᷑.et huic ↄcoꝛdat ius canonicũ.ſicut pʒi de/
gt ali pꝛius poſita.Concoꝛdat etiã ius diuinũ ſcri/
ptũ in lege moſayca Exo.xxj.ꝙ ſi dederit vxoꝛem ali

ciui quẽ emerit. ⁊ ille poſtmodũ egrediet᷑ liber.ñlij de

bent remanere dño qͥ dedit ei vxoꝛẽ licet ip̃e egredia

tur liber. Cõcoꝛdat deniqʒ multiplex rõ ⁊ ſilitudo na
turalis.⁊ iõ qꝛ hoc dictat ius ciuile.⁊ ius canonicum

appꝛobat.⁊ diuinũ ↄfirmat.ct naturale commẽdat.
idco recte dᷣm ꝙ partus dʒ ſequi ventrẽ. Aerumtñ

alique ꝑtes que nõ ſunt hmõi legibꝰ ſubiecte nõ ſer-

uant hanc ↄſuetudinẽ.imo partus ſeqͥtur ↄditioneʒ

dcterioꝛis. vñ ſi alter eſt ſeruus.filij ſunt ſerui. et ſitx
ſi mater ancilla.⁊ ſi ambo ſint diuerſoꝝ dñoꝝ.filij di
uidunt᷑.hunc modũ ſeruant in francia in aliqͥbꝰ gar

tibꝰ licet nõ vbiq;.ſᷣ tñ ↄſtitutio legalis multo nobi/

17 lioꝛ eſt et rõnabilioꝛ qᷓ bec ↄſuctudo. ¶ Ad illud qð
pꝛmo obẽ ꝙ pater eſt dignius pᷣncipium. doᷣm ꝙ ve-
eſt. nõ tñ ſubalius.⁊ ideo iun dignitatibus patrẽ debet
ſequi.in ſuba ſiuc in libertate coꝛpis ſui matrẽ. Et ẽ
xxecmplũ.qꝛ nobilius pꝛincipiũ fructuuʒ agnoſcere ẽ
18 nlee ager.ſeruitus tñ eſt agri ſiue dñi agri.laAd

illud qð obr ꝙ ſacra ſcriptura genealogias attribu/
buit viris. DOm qꝙ verum eſt ⁊ cõueniens.nã ⁊ bũc
modum habemus ꝙ fůium denominamus a patre.

vngde picit᷑ petrus martini nõ berte vt in plunbus.
Similiter repꝛomiſſio fit viris.tamen ex hoc nõ ſeqͥ

tur ꝙ ꝓles debeat ſequi virum ſᷣm ↄditionẽ liberta

tis vel ſeruitutis.ſ̊ pᷣm ↄditionem dignitatis etho/

ae gue nõ ſubſtantiã reſpicit ſᷣ potius qualitatẽ.

tute que pꝛincipaliter vigetlin ſemine viri qñ maſcu
lus generat᷑.⁊ ideo frequentius filij aſſimilant᷑ potri

bus.attñ quantũcũq; ſit patri ſimilioꝛ in figura ⁊ ꝓ/
pꝛietatibus.plus tñ traxit a matre de ſubſtantia.⁊ iõ

xboc nõ ſequit᷑ ꝙ in libertate patrem ſequaef.
Onſequenter qᷓ;tũ ad ſccundũ articulũ que

Ad illud q obẽ ꝙ filius afſimilat᷑ patri. Dðm ꝗ/
aſſimilatio nõ venit a ſubſtantia ſcd a foꝛmatiua vir

rit᷑ de impedimẽto quod venit ex defectu eta

tis. Et circz boc tria querunt. Pꝛimo queni ad mfimoniũ.l.

XXXVI

tur vtrũ ſtatuð etatis impediat matrimoniũ. Scoo
vtrũ defectus etatis impediat cõtractionem ſponſa
lium. Ceraio vſum ſponſalia ↄtracta poſt ſeptenni
um poſſint diſſolui ꝑ mutuum enſenlwcn
ueſtio. j. 259

Oꝛ ſtatus etatis impediat mmrimoniñ oſtendit᷑ ſic.
qꝛ ſtatum etatis ſeqt impotentia coeundi.ſ impotẽ

tia coeundi impedit matrimoniũ. ⁊ ſtatus etatis.

Itẽ ſtatũ etatis cõſequit᷑ diſcretio.ſ diſcretio rein“n·
ni ad oſenſum legitimũ. ⁊ ↄſenſus ad imfimonium.
gqeè Prehe eẽ ſtatus etatis ꝙ impediat mr̃imoniX’ꝗ=.
p

Itẽ iura canonicta ⁊ ciuilia dicũt ꝙ impuberes ñ
t ↄtrabere.ſᷣ impuberes iudicãt᷑ rõe etatis.vt ma
ſculus añ.xiiij. annũ.⁊ femina añ.xij. ⁊c.Cõtra.
ſtatus pubertatis nõ impedit ſuſceptionẽ alicuiꝰ al
terius ſacr̃i queęętiã maioꝛis impfectiõis ſunt.& nec
matrimoniũ. ¶ Itẽ quare nõ pñt ↄtrabere añ tpᷣus
pubertatis.aut ꝓpter impotẽtiã coeũdi.aut ꝓpt᷑ defe
ctũ diſcretiõis.Si ꝓpter impotentiã.ſᷣ multi infirmi

ſunt impotẽtes reddcre debituzʒ et tñ pñt cõtrabere.

pᷣterea multi etiã añ annũ.xiiij.cocũt.Si ꝓpter defe
ctũ diſcretionis.Contra hoc eſt ꝙ multi ſunt diſcre
tioꝛes in decennio ꝙᷓ alij in.xx.anno qͥ pũñt ↄtrabere
&. ¶ Itẽ q̃r quarc tp̃s pubertaſᷣ citiꝰↄplet᷑ in mu
liere qᷓ; in viro.⁊ vr̃ ꝙ nõ deberet.qꝛ qtũ ad ſpõſalia
contrahenda ad dar tpᷣs ⁊ eq̃le maſculꝰ⁊ femia iudi
cant᷑.vtputa ad ſeptenniũ.g̊ pani rõne ad mr̃ioniuʒ
ↄtrabendũ. Ro.ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã eſt nðndũ
ꝙ inr̃fimoniũ eſt in officiũ ⁊ in remediñ.⁊ i ſacrm̃ vel
ſignũ. In officiũ inq; ꝓcreãdi ꝓlẽ. In remediũ con
tra impulſum libidinis.⁊ in ſacramẽtũ inſolubil ↄiũ
ctiõis narũ xpᷣi.OQm̃ igit᷑ añ temꝑus pubertatis non
pñt maſculꝰ⁊ fcia generare.nec feruoꝛe libidinis ex/

citant᷑ tanq; impotentes ad bunc actũ.qꝛ etiã añ tẽ/

pus illud ſũt variabiles.⁊ mr̃ioniũ eſt imutabile.de⸗
crcuerũt iura tales pſonas nõ eſſc legitimas anteqᷓ
ad tpᷣs veniãt pubertatis. 1
cramẽtis alijs.dᷣm ꝙ non eſt ſiłe.qꝛ vtilia ⁊ neceſſa
ria ſunt añ tpᷣs pubertatis.
q̃d impedist.ddm ꝙ defectus etatis rõne inſtabili/
tatis puerilis.⁊ impotẽtia coeundi nalis.¶ Qð ob/
ijcit de ſene ⁊ infigno nõ eſt ſimilc.qꝛ ſtabiles ſunt in
ſenſu ⁊ in affectu.Sʒ ꝙ dicit q; nõ pñt.dm ꝙ iura
iudicãt ⁊ inſtituũt nõ ᷣm ea q̃ ſp ſed ſᷣm ea q̃ fit fre

quentcr. ⁊ qꝛ licet añ tempꝰ indictũ aliq̃ poſſint coi/
re ꝓpter accelerationẽ nature.tñ vt frequenter añ il-

lud tpᷣs non pñt.quia tñ iura viderunt ꝙ aliqui poſ-
ſent.ideo nõ tantũ artauerũt quin fetn puner
tati circa mediũ annũ poſſint ↄtrabere. ¶ Ae

tatis in mliere.dðᷣm ꝙ tẽpꝰſpõſaliũ determiat᷑ qᷓtuʒ
ad diſcretionẽ.ſed tp̃s pubertatis q;tũ ad borangin
cocũdi.⁊ qꝛ citiꝰpõt coire femina qᷓ; maſculus.iõ ⁊c.

Si tu queras quare mulier citi? pot qᷓ; maſculꝰ. Rñ
deri põt ꝙ boc fit multis rõnibus. Pꝛimo.qꝛ pꝛiꝰfit

ö

ſolutio viſcoſitatis ꝓpter meatus largioꝛes. Secun⸗

do. quia difficilius eſt agere qᷓ pati. Lercio.qꝛ natu
ra impfecta in muliere appetit virum ſicut materia

formã.vnde ꝓpter maioꝛem appetitum nature ma/

ioꝛ fit ncccicratis, H
J u

„

¶ Atrã defectus etatis imꝑediat ↄtractionẽ ſponſali

um. Et c ſic nlmn neccſſitate obligant
d matrimoniũ nõ cõtrabit᷑ niſi pꝛo/

Ad illud qð obꝛ deſa 20
d illud & qò querit᷑. 21

illud 12.
qd querit᷑ quare citius computatur tempus puber·

„*
—R⸗—

pꝛia voluntate. ergo ſponſalia nõ optrabiint᷑ niſi pla

determinata etate. ⁊c.

ceant ſponſo ⁊ ſponſe. Grin vſum rõnis niſi in

ſalia ante ſeptẽniũ nihil faciũt. ⁊c.
baptiſmi obligatur paruulus ꝑ ali

ligari. ¶ Itẽ vbi deficit fides Porg. ſuccurrit fides
parentũ. pari ratione vbi deficit diſeretio paruulo
rũ ſupplet diſcretio ꝑentũ.⁊ ſic ⁊c. ¶ Itẽ q e
tempus ſeptennij eſt determiatũ ad ſpõſalia ↄtrahẽ
da.⁊ quare ante nõ ſit ↄueniens:Quia ꝙ añ nõ pnt

contrahi. aut boc eſt ꝓpter defectũ diſcretiõis.aut lo⸗
cutionis. Si diſcretiois.ſᷣ etiaʒ tunc diſcretio deficit. fic mẽti
los habẽt exitꝰ.et hoc dicit ꝓpter illud qð dicit decre⸗

Si ocutionis.ſed ante ſciunt paruuli loqͥ. ̊ .
25 R. dm ꝙ ſponſalia de iure non pñt ↄtrahi ante

ſeptenniũ.⁊ ſi ↄtrabant᷑ de facto nihil fit. ꝑmittit᷑ tñ

ipᷣm nibil in re qʒð eſt aliquid in ſpe ꝓpter bonũ pa/

cis. Ratio temꝑis hec eſt.qꝛ ſicut non pñt aliqͥ mrio.
niũ ↄtrabere niſi ꝓpꝛio conſenſu.⁊ ꝓpꝛio ſigno expꝛi
mente ↄſenſum.ſic nõ pñt ad mr̃imoniũ obligari ni
ſi placeat.⁊ cõplacẽtiã vᷣbo vel ſigno expꝛimt.qꝛ vt

frequenter ab illo tꝑe incipiũt intelligere qᷓ dicunt.
loqui ſᷣm ꝓpꝛiũ affectũ.ideo extunc incipiunt valere

Ex bis patent obiecta.qꝛ nõ eſt ſilłe de obligatiõe ma
trimonij ⁊ ſacramẽto baptiſmi.qꝛ illa eſt necaria ad
ſalutem.iõ merito ꝑ aliũ ſubucnit᷑ egroto. Patʒ etiiã
rõ tpis. qꝛ qᷓuis no ſit plena diſcrctio ad diſcernẽdũ
bonũñ a malo in eis. tñ eſt diſcretio ad intelligenduʒ

qʒ; dicit᷑.⁊ rñdendũ qð libeat vel nõ libeat¶ Ad il/

lud ergo q obĩ de ſacro baptiſmmi pz rñſio ꝙ no ẽ ſi /
mile. ſicut ſepe dictũ eſt. ꝓpter ̊ ꝙ eſt ↄtra oꝛiginale

qd nõ eſt ꝑ volũtatẽ ꝑpetratũ.⁊ vlteriꝰ in baptiſmo
nõ obligat᷑ paruulꝰniſi ad ea q̊ tenet᷑ iure natura⸗/
li.vnde nõ eſt ibi votũ niſi valde large.Et ſi tu obijci

as ꝙ puulꝰpõt obligari vbi eſt bonũ ſuũ.dd.qꝙ verũ
eſt in poſſeſſionibꝰ.ſᷣ in mrimonio vbi eſt ſcruit? cor
poꝛis ⁊ dʒ ccẽ mutuꝰamoꝛ.decreuit deus vt nullꝰpoſ

ſit nec debeat niſi ꝓpꝛia voluntate obligari.Eſt enim

ibi qdᷣdã mirabile.qꝛ bõ inuenit in mliere aliquã cõ/

placentiã quã nunq; poſſet in alia inuenire.vt dicũt
liqui expti. Queſtio. iiiij. f

Atrũ ſpoſalia ↄtracta pꝰ ſeptenniũ poſſint diſſolui
p mutuũ cõſenſuʒ: Et ꝙ nõ vꝛ.qꝛ ſicut ſe bõ etas pu
berũ ad oↄtrabẽdũ mr̃imoniuʒs.ita etas impubeꝝ ad

otrabẽca ſponſalia. qꝛ buberes gtrabetes matri⸗

moniñ nõ pññt ſoluere.S ⁊c. Itẽ ſicut dñs inſtituit
mr̃imoniũ nõ ſolui.ita pcepit nõ ꝑiurare.⁊ fide non
mentiri.̊ ſi ꝓcracta ſunt ſponſalia ꝑ iurametũ inter

poſitũ.v ꝙ neceſſario teneant᷑ ↄſummare.¶ Itẽ de

ſponſalibꝰ⁊ m̃imonio dẽ in decretali ſca.ꝙ hoc pᷣt
tolerari.ſi g&̈pmiſſio non eſt boni ſᷣ mali.vẽ ꝙ; boc ſit

„

(Di. XXXVII.

tẽ iura canonica dicunt
ſicut pʒ er̃ de deſpon.impu.pꝑ totũ.ꝙ ꝗͥ⸗ trahũt ſpon
Coñ. in ſacco
d renũciandũn
ſdo. ⁊ ad cõtrabendũ matrimoniuʒ cum deo. pari
ratione poſſunt paruuli ꝑ alios ad matrimo nin ob ire ron
luti ſũt.&̊ ꝛc.Querit᷑ igit᷑ qualit᷑ ſponſalia ↄtrabant᷑
quibus modis ſoluant᷑.⁊ tercio qͥs ſit eſee
Itẽ quero qᷓre

mile ꝗꝓpter ſigtionẽ. ¶
to. dom 2 nõ obligat niſi ſub cõditione.
it᷑ quõ cõtrahãt᷑.dð.ꝙ quatuoꝛ modis.Sim
plici ꝓmiſſione.fidei datiõe ſiue iuramẽti intpoſiti⸗/
one.datis arris ſponſalicijs.anuli ſubarratiõeAd

qð quer

nnafß. lk in eode ti. veere. cõmmiſfi. qt lutauit all⸗
quã ducere in vxoꝛc.ꝗpter iuramẽtũ (ſi vult intrare

religionpꝛiꝰdeberet ↄtrabere. Sed ſi liceret alicui
ptranſiræ. liceret maxime tali.S ſi buic non licet. mul

to minus nec alicui.

Contra.Si ꝓmitto tibi dare

centũ.ſi abſoluas me.ſum abſolutus.nec ꝑiuro ſi nõ

do. ̊ pari rõne in ꝓpoſito.

tem ſi duo iurent ſik

ire romã.⁊ poſt peniteãt ⁊ mutuo ſe abſoluãt.abſo/

ſa u. ¶Re dom ꝙ ſponſalia multis modis ſolui poſ
ſunt. ſicut iã patebit.⁊ vnus inter illos modos ẽ qñ

mutuo ſe abſoluũt.De iſto aũt mõ dicũt aliqͥ vt hu/

ectus ſpo

guitio. ꝙ mod?iſte nõ eſt licitꝰ.qꝛ nõ fit ſine pctõ pt᷑
fidẽ iuramẽti.ſ̊ ſolũ eſt ꝑmiſſus.qꝛ coacta ↄiugia ma

tał.ꝙ põt in patiẽtia tolerari.Alij dicũt ꝙ cũ iuram⸗

ſi veniat ex cauſa aliquo mõ rõnabili dicũt eſſe lici

tũ. licet ſit maioꝛis pfectionis ſicut ſonat decretalis.
7 . poſitio vẽ magis ꝓbahilis qͥcqᷣd dicat appatus.
dillud quod obẽ & mr̃imonio.dom ꝙ nõ eſt ſi ⸗

dillud qð obẽ de iuramen/
¶ Ad illud

ti obligatoꝛiũ nũq obliget niſi ad volũtatẽ eiꝰcui fit
vf ꝙꝙ ad inſtar illoꝝ qͥ iurãt ſil ire ad aliquẽ locum.ſi
cut ipᷣa decretalis dicit.ꝙ mutuo ſe pñt abſoluere.et

26

27

illud q qr̃ quibus modis ſoluant᷑.dᷣʒ ꝙ in.viij.ca⸗

ſibus. Pꝛimus eſt voto ſolẽni ſuꝑueniẽte. puta ſi al⸗

ter ſponſoꝝ intrauit religionẽ.Scðs ſuꝑueniẽte àma

trimonio.puta ſi ↄtrahat cũ alia ꝑ verba de pꝛeſenti
poſt ſponſalia. Terciꝰ ſuꝑueniẽte affinitate. puta ſi

cognouit cõſanguineã ſponſe.⁊ hboc facto vel fama

ꝓbari põt.Quartus ſupueniẽte incurabili infirmi⸗
tate. puta lepꝛa vel mutilatiõe mẽbꝛi alicuiꝰ. Quin⸗

tus altero ſe abſentante.puta cũ vadit in regionẽ lõ

ginquã ſine licẽtia. Sextus altero foꝛnicãte. puta cũ
alter cognoſcit alterã q; ſponſaz ſuã. Septimꝰvtro/

qʒ volente.puta cũ ambo cõſentiũt.Octauus ẽ mi/

noꝛe petcnte.puta ſi ↄtracta ſunt ſponſalia inter ali/

quos duos quoꝝ alter eſi in etate dcbita.alter eſt mi

noꝛ. Pꝛimis duobus modis ſoluũt᷑ ſponſalia ipo fa

cto.alijs ꝑ iudiciũ eccie.¶Ad illud qð querit᷑ qs ſit 28
ſponſaliũ cffectꝰ.doᷣm ꝙ duplex. Anꝰ obligatiõis ald
mr̃imoniũ ad qð aſtringit᷑ ꝑ ꝓmiſſionẽ que ẽ in ſoõ

ſalibus. Aũ dicũt᷑ a ſpondeo ſpõdes.vñ compellen⸗/
di ſunt ad matrimonium ↄtrabendũ. niſi timeat᷑ de
vxoꝛicidio. vel aliquis dictoꝝ caſuũ interueniat.Ali
us effectus eſt publice honeſtatis iuſticia ꝗᷓ eſt ꝙ nuk
lus cõſanguineoꝝ ꝓpinquoꝝ ſponſi poteſt contrabe

re cum ſponſa nec cconuerſo.

De impedimẽtis que omnino faciunt illegitimũ id matrimoniu trahbenduũ

cum omni

ℳ₰ *

impli in

te co qð impedit ꝓpter ꝗpꝛiã obligationẽ.j.di.

ccleſaſticam inſtitutionem.

xxxviij. Nũc de voto inſp

„*

Ant igit᷑ q̃dã oꝛdines ⁊c̃. Hec ẽ ꝑs in qua mor pꝛincipaliter determiat de bis qᷓ matrimoniũ impedi

unt ſimpliciter. Et hʒ H̊ pars duas.qꝛ tale impedimutũ duplex eſt.Qddã qð ſimplr impedit cũ om

. * „

i. qdᷣd cũ quodã ſic cũ q̃dã nõ.ideo hm hoc hec ꝑs hʒ duas. In pᷣma parte determinat de his que
olr impediunt 2 cũ omni. In ſcda de his ꝗᷓ cũ aliquibꝰ ſic cũ aliqͥbꝰnõ.j dier. Poſ bec de diſpari cul⸗
tu ⁊c. Pꝛima ps hʒ duas. In pᷣma pte agit de impedimẽto qð impedit ꝓpt eccliaſti

—

ician? c. Et qm̃ ecciaſtica inſtitutio

ãſdã excludit a mrimonio ꝓpter excellentiam vite. vt clericos.quoſdã ꝓpter enoꝛmitatcʒ culpe vt vx. ꝛicigaſ
ideo hec pars habet duas parti ulas. Iu paima determinat de impedimẽto oꝛdinis. In ſoda de impedimeto

crimis bi. Nis adijcienqũ ẽ & occiſoꝛib

/
—

ſuaꝝ ↄiugũ ⁊c. traq; ꝑs remanet indiuiii pter bꝛeuitat.

cãa inſtitutionẽ. In ſcoæx

lunn

loopop⸗
Laltnoß

Brporix
Inocinou
glcicl de
minus vtbi
ſoriinenſub⸗
draconatusac
cherint in
ſerhonsd
oitw a
binagbieſt.
aoatzcrin
CObiſciocan

habas vro
WN
elk ,i
nghen
onpit
ielinn
Natcſetertile
Pncſtdii
ihnrftfale
lgk eſtoen
untaſal
nlkidin
W
ckinde
oßanee

ſaeg
Gitin
unnni
wegzni
nimut,
ünbri
Süchaef⸗
Pendsſdig
lemtti
Gniättüit,
ſigint
idgaadn
GNürüniͦ⸗
Aninichift
zügidend
gbhertllned
biſdiͤcti⸗
rſerdns,
Nitas
4däde

S

anene Stlelg

nar ndedn
GD
mi innd
ocie it

Sosigmin

Pdnt
ir im
tin andn
edn hni
n bieiegid
gigtuit⸗
ri,Otnein

oꝛdinis q 2 (Troꝛé vuccre vi 5
Ant igit᷑ quidã oꝛdines in ꝗbus nullatenꝰ- po ginẽ eccleſia romana
Jten impi ↄiugiũ.⁊ ſi intceſſerit copdla.fit di⸗ Pmittit. Querit aus⸗
uoꝛtiũ. vt ſacerdotiſi.dyaconatꝰ.⁊ ſudyacona e bonit q; gmittit da
P. In alijs vo pmittit ſoꝛtini ↄtugiũ. niſi religiõis ha⸗ cſſe enee n eS
6 . Enn n den to ſint aſtricti.
bitũ ſũpſerint.vel ↄtinẽtie votũ fecerint. Vñ leo papa ita potcrũt ducere vi
Llericos.lectoꝛes.oſtiarios.exoꝛciſtas.accolitos.ſi eẽ? duam ſicut vᷣginem.
à votiũ ⁊ hitũ inueniunt᷑.⁊ ↄtinẽtiã ꝓfiteri nolũt. vxoꝛẽ? Reꝰ dom clerici vdu
uucere virginẽ eccleſia romana pmittit.nõ yiduꝗ.nec centes vxores infra

eiſt. (MHeterminat deimp.

XXxXVII. (— Annt igit᷑ quidã oꝛdine

Leo papa

repudiatã.qꝛ deiceps nec ad ſubdyaconatũ ꝓuehi pe ſe ran es f

Ex cartagi. terunt. nec laicus vxoꝛẽ ſoꝛtitus niſi virginẽ vel biga ducere. Aut cũ ſpe re
2cilio. b mus ad dericatũ. otẽ ex cartaginen. ↄcilio. Placuit dcundi ad miniſteri.
ecpos.pꝛeſpꝛos.dyaconos.ſubd vaconos etia ab vxoꝛi um ⁊ officiũ clericatꝰ
bus abſtinere.qð ſi non fecerit.etiã ab ecciaſtico remo aut ſine ſpe. Si cñ ſe
Ueant officio. ceteros vo clericos ad hoc nõ cogit. It tic pmittit᷑ e ducat
Aeo papa leo papa. AQexↄtinẽtie eadẽ ẽ miſtris altaris qͥ epiſco xoineee r ſie locſt len
PpPprlis ct pᷣſhꝛis. qᷣ cũ eẽnt laici vel lectoꝛes. licite vxoꝛes pur quaz wlüt dne.
ducere potuerunt.ſᷣ cũ ad pᷣdictos puenerũt gradus. ſ ſi ducãt viduã.am/
cepit eis nõ licere qð licuit. Itẽ in.vj.ſinodo. Siquis pliꝰ nõ pũt ad officiũ
æoy q ad clerũ accedũt voluerit nuptiali lege mulieri qs dimiſert redire.
Calixtus p copulari.hoc añ oꝛdinẽ ſubdyconatfaciat. Itẽ Ealix vel ſitzmittak reltaſ
iius papa. ꝛeibeis. dy'aconibꝰ. ſubd yaconib'. mona mbaber pmotio d,
chhis.ↄcubinas hr̃e.ſeu mr̃imoniũ ↄtrahere penitꝰ int⸗ maioꝛes 405 dicit p.
dDdiciamꝰ. ↄtracta q́; mf̃imonia ab hmõi ꝑſonis diſiun-⸗ mittant᷑ ſi volunt ad
gi. ⁊ ꝑpſonas ad penitentiã debere redigi.iuxta ſcõꝝ ca clericatũ aliqͥ tpye re-

HBꝛegoꝛius nonũ diſtrictionẽ iudicamus. Itẽ Gꝛego. Nullũ facẽ eire ſine impedimen

Innocẽtiꝰ pꝛ ſubd vaconũ epᷣi pᷣſumãat niſi qͥ ſe caſte victurũ ꝓmiſe⸗ tt“% “
pa ſccſduſ. Pctrit. qꝛ nullus dʒ ad miniſteni altaris accedere niſi cu⸗ Aenkce
q oꝛdinem ſub⸗ ius caſtitas añ ſuſceptũ miniſteriũ fuerit appꝛobata. vxo. abſti. ⁊c. Arf ma
raconatus aa (Detmiat de ĩpedimẽto crimis vipote vxoꝛicidio. b la eſſe bec cõſtitutio.
ceperint. ⁊ inu His adiciendum eſt de occiſoꝛibus ſuaruʒ ↄiugũ.De qꝛ nemo põt vxorem
per vxoꝛes du/ quibus Mico.papa ſcribit radulpho bituricẽſi archie Peiuare iure ſuo. v·
rennt vel cõu piſcopo. Interfecto:es ſuaꝝ ↄiugum ſine iudicio cum & ſi babet vxoꝛes. y

Basrieef nõ addis adulteraru vel alidd hmot.qd aliud haben non bonut bſtinere

co bñficio care· di ſunt q; homicide.ac per hoc ad pniam redigendi. Item ponatur ꝙ ali

AAAAuis in inferioꝛbus
oꝛdinibus vxoꝛe tacente ⁊ ſciente ꝓmoueat᷑.vtrũ debeat cũ reclamanerit debitũ ſibi reddi.Et ꝙ ſic videt᷑.qa
votũ ↄtinentic nõ vouit.Et iterũ.Si vir ingrediat᷑ religionẽ ⁊ ipᷣa taceat.ſi reclamet pꝰ apud epᷣm. redire cõ⸗/
pellit᷑ gᷓ ⁊c. Item querit᷑ vtrũ moꝛtuo viro tencat᷑ ad ↄtinentiã ꝑpetuã talis mulier an poſſit cõtraherc. Reꝰ*.

——

vdi ꝙ; hoc intelligit᷑ ꝙ ſi nõ habẽt vxoꝛes nũqᷓ; debẽt ↄtrahere exqͥ ad ſacros oꝛdines ſunt pꝛomoti.ſi añt baz

bent non pñt ꝓmoucri ſine aſſenſu vxoꝝ ſᷣm ↄſuetudinẽ romane ecclcſie.⁊ verũ ẽ ꝙ requirẽdus eſt caꝝ ↄſen
ſus.O ſi vxoꝛ taccat viro ſuſcipiẽte oꝛdinẽ. ⁊ locũ ⁊ ts bʒ reclamãdi pᷣſumit᷑ ↄſenſiſſe.⁊ ampliꝰ redamareñn
poteſt. et ex tali conſenſu ſuo còtinentia ſibi indicit᷑ nec poteſt requirere virum. Atrum aũt poſſit cõtrahere: j
dum ꝙ ſicut dicit᷑.xxxij.diſ.ca.ſeriatim ⁊c.nõ põt.etiã poſt moꝛtẽ viri.imo tenet᷑ ad ↄtinẽtiã ꝑpetuaʒ. Sʒ q̃li

ter boc ſit intelligendum inter iuriſpitos eſt ↄtrouerſia. Aliqui em̃ dicunt ꝙ mulier ↄſentiens viro vouere in

telligit. ſed votum iſtud qꝛ nõ eſt ſolennizatum. impedit matrimoniũ cõtrabendum ſed nõ dirimit iã ↄtractũ
Alij dicunt ꝙ ſolennizat᷑ in voto viri.Lercij dicunt ꝙ ſecus eſt in vxoꝛe ingreſſi religionem ⁊ clerici.qꝛ vxoꝛ
derici tenct᷑ ſed nõ vroꝛ ingreſſi.qꝛ dignioꝛ eſt clericatus q; religio.eũ bigamus poſſit eſſe religioſus.nõ autey
clericus. Alij dicunt ⁊ boc videt᷑ ꝓbabiliꝰ ꝙ vxoꝛ aut ignoꝛat ius illud.qꝛ nec ſcit nec ſibi dicit᷑.aut nouit. Pꝛi
mo mõ nõ obligat᷑. Scoo modo ſi nouit.qꝛ ſibi dicit᷑ ⁊ 2ſentit.obligatur. Sed quidin tanta diuerſitate tenen
dum eſt: ſane dici poteſt ꝙ ſi vxoꝛ conſentiat viro ꝙ oꝛdinem ſanctum ſuſcipiat. vel ꝙ religionem ingrediat
in ↄſpectu ꝑſone p quam ᷣm foꝛmam eccleſie poit fieri diuoꝛtium.qꝙ ipa obligat᷑ ad ↄtinentiã ppetuã cũ vi

ro qui eſt eadem caro cũñ ipᷣa.nec excuſat᷑ ꝑ iuris ignoꝛãtiã.nec eſt diuerſimode iudicandum in dericis ⁊ rcli

gioſis q;tun: ad hoc. cum vtrobiq; coꝛpus viri ꝑpetuo domino dedicetur. Et hoc expꝛeſſe dicitur diſt. xxxij ſe-
riatim c. Meq; pmittit vroꝛ iungi eicle; marito ſuo carnaliter. nec vn nubere. aut in eius vita alium vuce
re poſt moꝛtem. ⁊ iõ ſatis ꝓbabiliter dictũ eſt ꝙ viro vouente ⁊ ſolennizante ip⸗ vouiſſe intelligitur. 1 bocto⸗

—

tij ꝓbat᷑ ꝑ multa iura quc dicunt li iij. duer cõiugatoꝑx

N¶Mꝛ mino: es oꝛdines non impediant matrimonius.

e ¶¶ Quibus penitns denegat᷑ oingiu.

xxxiij.q.j. Septimuʒ

terialis nõ

= “ .

r boe vide? q cñ talibus diſpenſari nõ poſſit. Querit qbopecca
. tis cõiugiũ denegat᷑ ⁊ in gar gingii Bae iandi vin ſepte geneni“ Wrimmd eſt ultend ahe occiſiõe wel

fidei datõne.xxxj.q.j. Scom eſt inceſtus.xxxij.q.vij.ocu buiſti. Lerciũ eſt raptus ſpõſe alteriꝰ.xxvij.qlijſtatu/
tũ.Quartũ eſt de eo qͥ inſidiãs matrimonio filiũ ſacro fonte leuauit. de h bĩ. xxx. q. de eo eo aũt. Quitũ ẽ

de eo qͥ occidit pᷣbꝝ

pib. Sexto de eo qͥ
occidit ꝓpꝛiã vxoꝛeʒ.

ſolẽnit᷑ ꝑeitẽtes. xxxiij
q.ij.de his antiq̃. In.

pᷣmo ꝓpter hᷣ ꝙ reſpi.

d¶ Sʒ ſctã dei ecclia.
nunq;ᷓ mun. ⁊c. Nide
tur falſuʒ dicẽ.Quia
berñ.dicit ad euge.ꝙ

er de peni.⁊ remil.qui ¶ quibꝰpenitꝰdenegat᷑ ↄiugiũ.hic videt᷑ nicolaus pe ant.Cũ ei ipi tẽ
mittè maritis ꝓ adulterio aut alio hmõi vxoꝛes ſuss palũz vaſa dñt
intficere.ſᷣ eccliaſtica diſciplina ſpũali gladio nõ maãli acrani ſpũſſa
crimioſos feriri iubet. Vñ idẽ nicolaꝰ. Int᷑ h nr̃a ſcti⸗
tas addẽe ſtuduit.ſi cuiꝰvxoꝛ adulteriũ ꝑpetrauit.vtꝝ
oibꝰ diſpẽſat᷑ pterꝙ; i d marito eiꝰpᷣm mũdanã legẽ interficè liceat. Sʒ ſancta
mo ꝗꝓpter hq reſpi. dei eccia nũq́; mũdanis ↄſtringit᷑ legibꝰ.gladiũ nõ hʒ
cit ꝑſonã termiatã niſi ſpũalẽ. Itẽ piꝰpapa.Quicũq; ppꝛiã vxoꝛẽ abſq;
lege ſine cã intfecèit.aliãq; duxerit.armis depoſiti pu
blicã agat pniam.⁊ ſi ↄtumax extiterit anathematiʒe
tur vſq;quo conſentit.

bʒ vtrũq; gladiũ.⁊ vt᷑q; gladiꝰtã ſpũalis q; materials ẽ eccie. ⁊ B pbatp illud Lu. xxij. ſũt gladij duo. 7 dñs ait

eti eſſe debeant
⁊ dici. indignũ
eſt eos cubilibꝰ
ſeruire.

Pius papa.

ſatis eſt.R.dm ꝙ vterq; vt dicit berñ.eſt ecclie.ſed differenter.qꝛ ſpnalis extrahendus eſt manu eccie.vb ma

bᷣm duo que bꝛeuiter in ea tangunt᷑.duo bhic

mũ queruntur tria. Pꝛimũ vtrum oꝛdines minoꝛes

impediant matrimoniũ. Scom vtruʒ oꝛdines ſacri
Tercio querit᷑ qᷓtum ad eccleſiaſticũ ſtatutuʒ ꝑ qʒ.
ſacri oꝛdines impediunt matrimonun.

videt᷑ ꝑ mitas autoꝛitates quas adducit mar in lite

ra.maxime de illa leonis pape que ſumpta eſt de diſ.
xxxij. ¶ Item in extra.de clericis cõiugatis.dicit ale
rxander.iij.Si qͥ dericoꝝ infra ſubdyaconatum acce
perint vxoꝛes.ipſos ad retinẽdas vxoꝛes diſtrictie
eccleſiaſtica compellatis. ¶ Item ratione videt᷑.q a
ad minoꝛes oꝛdines vt plurimũ paruuli pmouen᷑.
ſed tales nõ ſunt cogendi ad ↄtinentiã.S ⁊c. ¶ Jte,z
in ingreſſu religionis eſt ſtatus in quo quis ꝓbat et
ꝓbat᷑ anteq; ad votũ ↄtinentie obliget᷑. pari röne
unmo multo foꝛtioꝛi.cum difficiliꝰſit in ſeculo conti
nerc.ſtatus debet determinari in q̃xlerici poſſint p-
bare et ꝓbari.vtrũ velint viuere caſti.⁊ in illo nõ de
bẽt ad caſtitatẽ obligari.ſed iſte ẽ oꝛdinũ inferioꝝ.g
⁊c.¶ Contra diſt. xxxij. Lectoꝛes cũ ad annos puber
tatis venerint cogant᷑ aut vxoꝛẽ ducere.aut ↄtinen/
tiã ꝓfiteri.g ſi lectoꝛes ſunt in ſtatu inferioꝝ oꝛdinũ.
vigdet᷑ ꝙ compellant᷑ ad continẽtiã. ⁊c
res dlerici ſtatim vt ſunt clerici in ſoꝛtẽ dei ſunt wca/

.

tẽ mino

ti.et ideo dicti ſunt clerici.qꝛ in ſoꝛtẽ dei ſunt ſegrega
ti. qͥ habet vxorem eſt diuiſus.ſicut dicit Apoſtolꝰ
I.Coꝝ.vij.ergo nullus clericus pot nec debet habere
vxoꝛem.g ⁊c. ¶ Itẽ ois clericus in minoꝛi officio ſi/

ue oꝛdine cõſtitutꝰpõt habere beneficiũ eccleſiaſticũ
maxime ſi intendat vlteri ꝓmoueri.ſaltem benefici
um ſine cura.ſed nullus ↄiugatus põt nec debet hba/
bere beneficium pꝛebendale.ſicut dicit᷑ extra de cleri
cis ↄiugatis.diuerſis fallacijs ⁊c.g nullꝰ clericus po
teſt eſſe coniugatus. ¶ Itẽ omnis clericus in mino/
nmi officio cõſtitutus põt gaudere pꝛiuilegio clericali.
nullꝰvroꝛatus poteſt gaudere pꝛiuilegio clericsli.
ergo nullus clericus poteſt eſſe vxoꝛatꝰ. Maioꝛ ma
uifeſta eſt. minoꝛ patet ꝑ decretalẽ de cle. ↄiu. Joh.

l· vbi dici᷑ ꝙ vxoꝛatꝰ etiã tonſuratus nõ põt pꝛiui⸗

manu ſed tĩ nutu.et ꝑ hoc ſoluit᷑ ilud,.
intelligentiam huius bꝛeuis diſtinctiõis

pꝛincipaliter querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de or-
inis impedimento. Scdo de vxoꝛicidio.Circa pri -

(aai implicare.

legio clericali gaudere. Si tu dicas ꝙ iſte ratiões nõ
valecnt.qꝛ qui eſt clericus poteſt non eſſe clericus. et
ita poteſt eſſe vxoꝛatus.Contra.oꝛdinis ſacrm̃ eſt ꝑ
impꝛeſfionẽ caracteris.ergo ſiecut baptizatus nõ põt
eſſe non baptizatus.ita videt᷑ ꝙ clericꝰ nõ poſſit fie
ri nõ clericus ſiue nõ oꝛdinatus. ¶ Reꝰ.dom in oꝛ⸗/
dinibus minoꝛibus eſt cõſiderare oꝛdinẽ ⁊ officium

ſiue miniſteriũ ⁊ beneficiũ.⁊ ſᷣm hec tria põt cõpari

ad matrimoniũ.⁊ oꝛdo minoꝛ nullã bʒ oppoſition⸗
ad matrimoniũ rõne ſui ſiue caracteris. nec q;tũ ad
coõtractum mr̃imonij.nec qtum ad vſuʒ. Sed mini⸗
ſterium ⁊ bencficiuʒ ſcm eccleſiã occidentalẽ oppo
ſitõez habent ad matrimoniũñ qtũ ad vſum pter ho
neſtatem. et qm̃ clericus in minoꝛibꝰ oꝛdinibꝰ nõ te/
net᷑ nec eſt obligatus ad officiũ nec ad miniſterium.
igen horeſ contrahere ſine aliquo impedimẽto.⁊ ita

lendu eſt ꝙ minoꝛes oꝛdines mr᷑imonio nõ pꝛe

cõce

ſtant impedimentũ. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ lectoꝛes 7
debent ↄtinentiã pmittere.dom ꝙ illud capitulũ de

bet intelligi qũ ꝓmouentur ad ſubdyaconatũ. alio/

7

quin ſolũ ẽ ↄſiliũ.Acd illa xo q̃ obijciuut᷑ pꝰ.iqꝗ pʒ S

rñſio. Obꝛ em̃ de clerico qtũ ad miniſteriũ⁊ q;tũ ad

beneficiũ ⁊ pꝛiuilegiũ que non ſunt necario annexa
minoꝛibus oꝛdinibus.iõ nec matrimoniũ repugnat
ita ꝙ nõ poſſit tranſferri de vno ſtatu ad aliũ.impe/
dit᷑ tñ vt nõ poſſit nec debeat ſimul in vtroq; ſtatu

militare.qꝛ nemo militãs deo debe ſ. eſecularib inc⸗
Vtrũ ſacer oꝛdo mr̃imoniũ impediat. Et q ſic vide⸗
tur ꝑ auẽtes multas quas adducit męf in litera. et
ſumũt᷑ plures de di.xxxij. ¶ Itẽ in et. de cle. cõiu. ale

xãder.iij. Si in ſubdyaconatu ⁊ alijs ſupioꝛibꝰ oꝛdi/
nibus vxoꝛes accepiſſe noſcunt᷑ eos vxoꝛes dimitte

re cõpellere ꝓcuretis. ¶ Itẽ oĩs q nõ vouet ↄtinen/
tiã eſt ineptus ad ſacros oꝛdines.v q habent vxoꝛes
ſunt bmõi.g ⁊c. Pꝛobatio minoꝛis.Ore.dicit et ha⸗

bext᷑ in ̃a. Mullu ſubdyaconũ facere pᷣſumãt epi ni-

ſi qui ſe ꝓmiſit caſte victurũ. ſi qͥ ꝓmittit in manu

eßi ↄtinẽtiꝗ vouet ⁊ tenet᷑ pʒ ⁊c.¶ Itez in ſacris oꝛ

dqinibꝰminiſtrat circa altare.ſᷣ ſanctiꝰ ẽ altare no.le.

⁊ſacrificiũ q; leg figure.ſᷣ ſacerdos cũ ingrediebatur
ſancta ſcõꝝ tenebat᷑ a coõiuge abſtinere. ſiẽ vẽ in cro⸗
do.ꝙ multo foꝛtiꝰmiſtri altan. nũc g&q iugit᷑ miſtrãt
nũqᷓ debẽt mlieribꝰadherẽ. ¶ Coñ. virtus nullaʒ bʒ

4

cze
gere
Gfouin
,tenii 1

gpelinunon
ianones
entitoi
mendiſin
Ucnitscyi

ſacripe
6ͤcbigit⸗
ſeotcinistt

t gnantin
hon roctt̃⸗
ſct rapn
Cletes late
dötinſaaise
6o vibetur.
ſtatuto fubie

cpinio o

ſaigo hatd
cͤtrbegn Oe

ſüͤg ſonare⸗
iſznto potiis
6ͦſpedin P
ütccenar

Peſtuntitn
bitnskinent
regnzcliſt
itient
creccaten.
nn,rögui
hobligrop
1) ginpecitr
Ptnsch tute
abirzſzt,
lsrpginle
ſcſpioutrte⸗
ltnoninſte
tſatcſ
E
nepi
ſſegnh
ſeratiſci

AWkſurſgf

ſal el

lſisfci,
ſinpecte
Anzen

1

inog⸗

ien

scimmtarifn

dicsd ieſtio
terctcenst
matzs eritt,
wenſii
kgeiiſe
15 Nmena
rntiſim
mnbermſitchn
enuliegen
ransidii
nndr

Cciiocirtn
tiatinen

norai
necdnimm.
Gvo ingeirn,n
Huesnrirnn
vsehtiftne
Bu iudahni
Vnntnitane

ir e Nn

mmmi n

Euad iͦ i

lu ngft
grlluent

Pleen

Lbemni

9 pedimento voti. abſq; dubio ſicut ſa⸗
cri canones dicũt.ſacer oꝛdo ipedit mr̃imoniũ oↄtra

oppoſitõz cũvirtute. nec ſacramẽtũ cũ ſacr̃o.ſʒ qd
nõ babet oppoſitõeʒ cũ alio nõ pꝛcſtat ei impedimẽ
tuʒ. ̈ oꝛdinis ſacramentũ nullo modo impedit ma/
trimoniũ ¶ Item oppoſitio eſt relatio equipantie.
Fſi vnuʒ ſacramentũ repugnat ⁊ impedit ſuſceptio
nem alterius.pari rõne et ecõuerſo. ſed uir̃imoniuʒ

nõ impedit ſuſceptõem oꝛdinis.quia multi coniuga
n epos. nec oꝛdo ſacer impedit ma

ti ꝓmoti ſunt in e
trimoniũ. ¶ Itẽ idem eſt oꝛdo apud nos ⁊ apud ec
dleſiaʒ oꝛientalẽ.ſʒ apud illos oꝛdo nõ impedit ma

trimoniũ nec econuerſo.g nec apud nos. Si tu di/

XXXVII

qꝛ mr̃imoniũ eſt in remediũ ↄcupiſcẽtie.ſʒ hic moꝛ
bus maxie vigetin clericis vt pʒ.&̊ cis nõ debuit e
negari remediũ.¶ Itẽ difficilimũ ẽ iuuenibꝰ? abſti⸗
nere a mlieribꝰ.⁊ ð ↄotinẽtia in eis ꝓ martyrio ↄpu
tatur a bieronimo.ſ lex noua dʒ eſſe lex leuitatis. S
⁊c. ¶ Itẽ ad ea que pfectõis fũt debempꝑ ↄſiliũ idu
ci nõ mãdato obligari.ſi & abſtinẽ ab oi mlicre pꝑſe
ctõis ẽ.ñvidet᷑ ꝙ ad h̊ debuerit clerici ꝑ pᷣceptũ obli
gari. Itez ñ ẽ maioꝛis pfectõis modna eccia q; pmi/
tiua. ed tũc nõ fuit indicta clericis cõtinentia. ꝙ ne
mõ debuit indici. ¶ Itẽ cultꝰdei ampliandꝰ eſt. ſeld

cas ꝙ apud nos eſt ſupadiectũ votũ rõe cuiꝰ impe/ꝰ a nullis ↄpetẽtiꝰ ampliat᷑ q; ad ipis clericis cultoꝛi⸗

dit. tũc videt᷑ ꝙ ipedimentũ oꝛdinis nõ diffeꝛat ab iĩ
dum ꝙ abſq; dubio ſicut ſa⸗

bendũ.⁊ virimit iam ↄtractũ.verũtñ quantũ ad mo
dũ dicendi ſiue intelligendi inter doctoꝛes diuerſos
diuerſitas opinionũ reſultat. Quidam em̃ dicũt q;

oꝛdo ſacer ipedit mrimoniũ ꝓpter votũ annexũ ad

qð obligat᷑ qͥ ſuſcipit oꝛdinẽ ſacrũ.ſj qi in ſuſceptõ
ne oꝛdinis nõ videt᷑ voti emiſſio.aut ſiẽ emiſſio hec
eſt quantũ ad fctm̃.q;uis nõ ſit quantũ ad vᷣbũ.ſed
non videt᷑ tũc differre ab impedimento voti qð fal-
ſuz eſt. qꝛ apud grecos nõ eſt votũ ↄtinẽtie.qꝛ illi ſa-
cerdotes licite vtũtur vxoꝛibꝰ.⁊ tñ nullꝰ potuit nec

põt in ſacris oꝛdinibꝰↄſtitutꝰ ↄtrabere.ſicut ex ſyno

do.vij.hẽtur.que celebꝛata fuit apud cos i qͥ ſe buic
ſtatuto ſubiccerũt.pꝛet᷑ votũ ↄtinentie.Jõ alioꝝ eſt

opinio. ꝙ oꝛdo pᷣſtat ipedimentũ rõne ſtatuti ecclia
ſtici qð ligat clericos ſuſcipientes oꝛdines ad nunqᷓ;

beitũ ðꝛ emitterevotũ ↄſeqnter.ſic oꝛdo apò latinos

2

10

cõtrabẽdũ.Sed qm̃ aucẽtes canonũ inueniũtur que

vtrũcq; ſonare vident᷑.⁊ ꝙ in ſuſceptõe oꝛdinis ẽ ſo/⸗
lẽniʒatio voti.iõ dom eſt meliꝰ.ꝙ et ſi apud grecos
nõ ſpediat. G̊ nõ eſt rõne ſtatuti.⁊ ſic ñ impediuit vt

dicut q̃dam a tꝑe aploꝝ.tñ apud latu jos ipediuit. ?

rõne ſtatuti ⁊ rone voti. Sicut em̃ oꝛdo moachoꝝ et
bitus ↄtinentiã bʒ annexã ꝑ illũ qͥ hitum inſtituit et
regłazʒ edidit monacbalẽ.iõ qui ꝓfitet᷑ ⁊ ſuſcipit ha.

ex ecchaſtica ↄſtitutõe hʒ inſeꝑabilit᷑ ↄtinẽtiã anne/

xam.⁊ iõ qui illũ ſuſcipit.ſpõtanee ſe obligat.ita q; il

la obligatio ꝓcedit ex ſtatuto ꝑiter ⁊ exvoto.⁊ ſic pʒ

ꝙ impedit ⁊ qualit᷑ impedit. ¶d illud ̊ qð obꝛ q

vᷣtus cũ vᷣtute nõ hʒ oppõeʒ.dom ꝙ veꝝ eſt quantũ
ad bituʒ.ſʒ tñ ſtatꝰ aliq ſũt incõpoſſibiles vt ↄiuga
lis ⁊ ᷣginalis.⁊ qm ſacram̃ta diuerſa ſtatꝰ diuerſos

reſpiciũt.vt oꝛdo ſtatũ ↄtinentie vᷣginalisvł vidual.

mrimoniñ ſtatũ otinentie ↄiugalis.hinc ẽ ꝙ ipcdit.
ſicut ſtatꝰſcłaris ⁊ religioſus ſuo mõ opponũtur.

11 (Agd ilud qð obẽ ꝙ mr̃imoniũ nõ impedit oꝛdinẽ.

12

¶ Atruz cccia debuerit bhoc inſtitucre.

dom ꝙ ven ẽ ſi vxoꝛ fuit vᷣgo ⁊ vult ↄtinerc.ſʒ tñ nõ
eſt ſile. qꝛ ꝓceſſus in vtutibꝰeſt a ſtatu imꝑfctõꝛi ad

pfectioꝛẽ.ſed ñ dʒ eſſe reditꝰ.⁊ qm mr̃imoniũ collo-

cat in ſtatu ĩꝑpfectõis.oꝛdo vᷣo in ſtatu ꝑfctõis.iõ ⁊c̃.

ſicut de ſclo ad religionẽ licet aſcẽdere nõ deſcẽdere

¶ Ad illud qd obꝛ vltio iã pʒ Re'. qꝛ ſtatutũ eccie

abũdantiꝰ artat latinos qᷓ; grecos. licet illos aliquo

mõ artet.⁊ hoc qꝛ latini voluerũt ſe ſubijcere ⁊ plica
re. greci vo in ſua ruditate remanere. ⁊ iõ vſq; bodie
in ſuis fecibꝰremãſerũt. Patz etiã ꝙ nõ ſolũ rõe vo⸗
ti impedit ſed etiã rõne ſtatuti eccliaſtici.

—

cre. 1 tale ſtatutũ
clericos ad ↄtinentiã obligare.Et ꝙ nõ videt pᷣmo

potuit.qm̃ ⁊ ſi oia ſacram̃ta auctcʒ reſi

bus dei. ſi clerici in ſacrꝭ oꝛdinibꝰↄſtituti ſunt cul
toꝛes di. cũ ampliatõ cultꝰ diuini nõ tm̃ ſit ꝑ genera
tõneʒz ꝓlis ſpũalis ſed etiã carnalis.qꝛ nati de xpᷣia

nis xpᷣiani ſunt.q̊ videt᷑ ꝙ eis ↄpetat filios gencra⸗

re. & nõ dñt artari ad ↄtinentia. ¶ Itẽ pᷣlatoꝝ ſtatꝰ

ᷣ: eſſe pfectiſſimus. qꝛ inſii icta eſt ↄteplatio cum
actõe. cũ ſtatꝰ clericoꝝ debeat eſſe pfectꝰ.videt᷑ ꝙ
ſtatui eoꝝ oueniat nõ tin gencratõ ꝓlis ſpnalis ꝑ vp
bñũ ⁊ exẽplũ ppt᷑ ſtatũ ↄtẽplatõis.ſed etiã generatꝰ
ꝓlis carnalis quãtuʒz ad ſtatũ actõis. videt ꝙ eis
nõ debuit mrimoniũ intdici. Querit᷑ ꝗᷓ fuit rõ hu
ſus ſtatuti. et ad oppoituʒ poſſent adduci rões. ⁊ fʒ
illas claudendũ eſt in rſione.¶ G dom ꝙ iſtd ſta
tutũ de clericoꝝ ↄtinẽtia fecit eccia qꝛ potuit ſiue li⸗
cuit.qꝛ decuit.qꝛ expediẽs fuit. Potuit aũt eccia du
plicit᷑ tũ ppt᷑ auctez platoꝝ. ⁊ maxie põtificis ſũmi.
tum ppter ↄſeuſuzʒ ſubditoꝝ¶ Pꝛopt᷑ aucteminaq;
piciat i diſpe⸗/
1 Precipue inter
alia. In cuiꝰſignũ in oꝛdis datõe loquit᷑ ptatezs hbñs
ille qui oꝛdines ↄfert. vñ ct dicit.accipe ptateʒ ⁊c·et
iõ iſtud onus qð voluit ſũmꝰ pontifer huic oꝛdini ſi
ue ſacram̃to alligare. potuit ⁊ ſibi licitum fuit ( Sed
huic auẽti ⁊ ptãti ſucceſſit iu latinisvolũtas obtpan
di. qꝛ tale ſtatutũ ſuꝑ ſe libent receper̃t.⁊ hec duo fe

ſante aliq̃ͥ modo. tñ illud ſacramentũ

rẽt mũda.ablatũ eſt regnũ ⁊ intelligẽtia ſcripturaꝝ.
⁊ datũ eſt gẽti faciẽti fructũ eiꝰ. Sic igit᷑ patet ꝙ po
tuit. Mec ſolũ licuit.imo etiã decuit.⁊ hoc ꝓpter duo

qm̃ in actu camaliqui ẽ vſus mr̃imonij vt plunimũ
eſt libido. ⁊ in cobabitatoe vt plurimũ ẽ ſollicitudo.
Et libido ſiue carnalis delectatio reddit fetidũ ⁊ im

ſacris oꝛdinibus oſtitutũ vecet eſſe mundũ cũ ferat
vaſa dñi. decet nihilo min? eſſe ſollicitũ attentu. vt

ſollicite ⁊ diligenter ſeruiat dno.⁊ ſtudeat quõ place

at xpᷣo.iõ decès fuit eos ab vxoꝛibus ſepari.vt p oĩa
fierent ydonei cultoꝛcs miniſtri altaris. Si ei illi
cõedebant panes ꝓpõnis vaſa ſctã hr̃e debebat.qua

„

to magis iſti qͥ agno immaculato aſſiſtunt ⁊ diſpen-
ſant et ſumũt. omi puritate et ſctitate dñt fulgere.ct
vaſa ſua cuſtodire i ſanctificatõe ⁊ bonoꝛe.nõ in de/
ſiderij ptãte. Certe boc nõ ñ decẽs ſed et etis decẽ-
tiſſimũ iudicabit ois aia que eſt templñ ſpũs ſancti.
Et nõ tm̃ decuit.iĩmo etiã expediẽs fuit. Primo ꝓpt᷑
vitandũ irreglaritatis ꝑiclũ.ſco ꝗꝓpter vitancũ la/
trociniũ. DHropt vitandũ piculũ.qꝛ ſi mulicr quecſt
vxoꝛ alicuius cognoſcat ali virũ. ⁊ ille vir poſt cog
noſcat cã.iam irregularis eſt. et iõ ſi vxoꝛ ſacerdotis

„

greci foꝛnicat᷑iam ampliꝰ nec cũ ipᷣa nec cũ alia põt

rem bre.et qꝛ difficile eſt talibꝰ al bincre.ſtra cuter

*
ℳ

in irregularitatẽ inciderẽt ⁊ cũ ꝑiculo miniſtrarent
ſi vxoꝛes baberẽt. Scdo vo ꝓpter vandũ latrocini
um. S em̃ epi ⁊ archiepi nũc filios haberẽt.oia bõa
eccliaſtica furarẽt̃ ⁊ diriperẽt.ita ep pauꝑibꝰ pauca
vel nulla remanerẽt. cũ em̃ mõ ↄgregẽt ⁊ ditẽt nepo
tes qᷓſi gradibus incõputabilibꝰ ab eis elõgatos.qͥd

facerẽt ſi bẽrent filios legittimos. AInuſqſq; attẽdat ¶ Oꝛ licitij ſit vxoꝛẽ

q;tuʒ eſſet ꝑiculũ.iõ ꝓuidit ſpũs ſctũs hoc offendi/
culũ auferre.v dei ↄſilio hoc ſtatutũ fuit in eccia ſan
cta dei vt clerici ad ſacros oꝛdies veniẽtes nullo mõ
14 mr̃imonio poſſint vti.¶ Ad illud g qð ob: 4 clerici
indigent remedio. dom ꝙ veꝝ eſt. ſed tñ nõ ſo
mediũ mr̃imoniũ ad vitandũ foꝛnicatõeʒ. ſʒ multo
nobilius remediũ eſt macerare carnẽ.vñ qñ ociũ eſt
⁊ nulla eſt carnis maceratio.ſi nutritur ⁊ impingua
tur vẽter.tũc pᷣſtatur fomentũ igni luxurie.⁊ iõ aliq
bus videt᷑ difficile ↄtinere.ſʒ ſi occuparẽt ſe bono ex
Ercitio.⁊ carnẽ macerarẽt.alio remedio ñ indigeret.
⁊iſtud remediã eſt eis ↄceſſuʒ.qꝛ cõuenit eoꝝ ſtatui
Aliud vo eſt remediũ q non eõpctit eoꝝ celibatui.
15 4 illud qð obꝛ ꝙ difficilimũ ẽ abſtinere iuueni⸗
bus ab actu carnis. dom reuera h diſſicilimũ c᷑.qꝛ q̃
ignẽ abſcõdit i ſinu quõ pᷣt eũ ferre vt eiꝰ plãte nõ ar
Seist viffielle aut eſt extiguere ignẽ imittẽdo ligna.ſʒ
fFfacilimũ ẽ ſupinfũdẽdo aquã. Si em̃ vis ↄtinere.ne
ceſſe habes mlieres effugere et carnẽ macerare. ma⸗
xidme ſi iuuenis es.ꝙ ſi hoc feceris.⁊ ↄtinentiã ama/
re cepilſ.fiet tibi ñ ſolũ ñ difficile imo ꝑ oia facilc.Cũ
cim dꝛ ꝙ ley noua ẽ on?leue.hoc ꝛ roe charitatis ꝗ
cetera mäacſatg kactt facilia.q̃ qͥ caret valde difficilit᷑
pt on poꝛtare. ¶ Ad illud qdð obꝛ de pfectõe. dʒ ꝙ
16 eccia nullũ ↄpellit abſoluta impulſione.ſj ſub cditi
one ꝗqᷓ eſt in volũtate bois.ſ.ſi velit oꝛdinẽ ſuſcipe.et
boc nõ ẽ cõpellere ſimplr.ſʒ hõ tũc ſe obligat qñ vo⸗
lũtarie ſumit oꝛdinẽ.opꝑtzʒ em̃ q; accipiat ipᷣm cũ ſuo
1— onere. ¶ Ad illò q obẽ ꝙ nõ maioꝛis pfectõnis eſt
17 mogerna eccleſia qᷓ erat eccleſia primitiua.dicendũ
ꝙ illi non competebat. tum propter perſonarũ pau
citatẽ.tuʒ etiam ꝓpter pauptatẽ.tũ etiam ꝓpt᷑ mo⸗

deſtiã ⁊ honeſtate. Pꝛopt᷑ paucitatẽ.qꝛ optebat cle.

ricos fieri de nouo ↄuerſos qͥ vt plurimũ vxoꝛes ba

bebant.nũc aũt a cunabulis inſtruntur. Pꝛopt᷑ pauu

. 1 .

ptatẽ.qꝛ nõ tm̃ abundabãt tũc antii nunc. iõ non
tatũ timẽqũ de furto erat.ſʒ poſiꝰ dei diſpẽſatõe ec⸗
cleſia tpalia hñs ne charitate refrigeſcente tã in cleri
cis q; iĩ laycis cultꝰ dei ꝑiret qͥ dilatari deberet.iõ tũc
optuit ↄtinentiã indicere. Pꝛopt᷑ modeſtiã ꝗᷓ erat iĩ
illis. Sciebant em̃ vxoꝛibꝰ melius ⁊ tpantiꝰvti.⁊ ſic
18 Pz ills. ¶ Ad illud q obẽ de ampliatoe cult?. ddʒ &
Ci tot ſint de laycis qui vacẽt illi mſtiplicatõi carna
li. et pauci qͥ ſciãt poſſint ⁊ velint vacare ſpuali.ideo
optuit hec duo officia diuidi.et cũ diuiſa ſint. adhuc
carnalis generatio mitos hʒ miſtros ⁊ ſpnalis pau/
cos. Hõ em̃ timẽdũ ẽ ꝙ deficiat cultꝰ dei ppt᷑ defe
ctũ gñatõis carnalis.ſj̊ mitũ timondũ e ne tepeſcat
10 Bpter defectũ ſpũalis. ¶Ad illð qd obẽ de actõcet
cõtéplatõe. dᷣm ꝙ qᷓdã? actio q iuncta ↄtẽplatõni
nõ eãꝗ ipedit ſʒ facit.vt ſũt opa mie ⁊ pietatis. QOue
ã ẽqᷓ mentẽ deijcit de arce. ⁊ talis ẽ actõ ↄiugalł.q̃a
ſicut dicit Augꝰ. Mibil mẽtez virilẽ adeo de arce de
Icit vt ↄtactꝰ mẽbꝛoꝝ femieoꝝ.⁊ G̊ ſupꝛa tactũ fuit.
⁊ io dico ꝙ clericis talis actio nõ cõpetit ſʒ actio qᷓ;
kuz ad opa mie. vñ eis còmiſſa ſũt bona paupm diſ⸗
pęſanda vt opꝑibꝰpietatis intẽdãat.nõ vt cura carnis
iu deſiderijs faciiãt. M

rantẽ interficere ſit licitũ ¶N. H
xxxiij.q.ij. Interfectoꝛes ſi uaꝝ ↄiugũ ſine iudicio cũ
nõ addis adulteraꝝ vł aliqd bmõi. 9 alið bñgi ſũt

tĩ canões ſʒ etiã õ ius ciuile

roꝛc̃.aut etiã retractat cũ pꝛohibet vt in ſuprac

ð

Vroꝛicidio.⁊ circa hoc tria querũtur. Prio q̃;
rit᷑ vtꝝ vroꝛẽ adultera oecidere ſit lictuʒ. Scdo qy
ſit grauiꝰpctm̃. vtu occidere vxoꝛ? an mr̃eʒ. Tercio
vtꝝ hoc pctm̃ ſimplłr ipediat matrimonii.

—

NAnſequẽter q;tuz ad ſcdm articulũ querit de

textũ ſacre ſcripture.Exo.xxij. Maleficos nõ pacie⸗
ris viuere.iſtò ẽ moꝛale.g̊ adbuc manet. Si tu dicaſ
iſtud fuiſſe iudiciale ⁊ talia euacuata ſũt. Coõtra. iſt
eſt in lege bũana ꝙ adultera ẽ intficiẽda ⁊ adulter.

lũ ẽ re e ſed tales leges appꝛobat ⁊ ſi uſtinet eccia. ſi ̈ eccia ñ

dz appꝛobare niſi enve ꝙ̈ viro vxoꝛẽ adulte⸗
Itẽ hoc ꝓbat᷑ ꝑ canonẽ

Sÿ hõicide. ſi addit᷑ adulteraꝝ.ñj videt eſſe böicide
Itẽ viri ẽ vxoꝛẽ ſuã coꝛrigere.⁊ bᷣin Fuiꝰpeccat g/

uius dʒ eq punire. Si mulier qᷓ adulterat digna
. oir dle eã occidat nõ videt᷑ ꝙ icurrat aliquã of

fenſazʒ.¶ Cõtra. Jo. viij Qui ſine pctõ ẽ vrm pmus
in. eam lapidem mittat. noluit ; dñs ꝙ aliq occide
ret mulierẽ in adulterio depᷣhẽſaʒ niſi baberʒ oſciaʒ
mundã a culpa. nõ videt᷑ ꝙ boc alicui liceat¶ Itẽ

canõ dicit. xxxiij.q.ij. Int᷑ hec ſcitas vra. ꝛ.j. ſct dei
eccia mũdanis nunqᷓ ↄſtringit᷑ legibꝰ. gladiũ nõ bz

niſi ſpualẽ. & c.
foꝛnicatõis iudicãt᷑ pares.ſʒ nulli mulieri licet occi⸗

dere viꝝ adulteꝝ. & nec alicui viro adulterã mſierẽ.
ſe dom e iterfectoꝛ ppꝛie ↄiugis ſi ex certa ſcia 20

facit peccat q;tũcũq; illa ſit adultera.peccat autẽ nõ

7122„

eã interficit pᷣtermiſſo iuris oꝛdine niſi foꝛte in actu
malo eã inueniat.in qͥ caſu leges huane ocedũt. Sʒ
5 ius diuinũ ⁊ canonũ peccat in ipᷣo facto.qm̃ nõ dz
ipᷣam adulterã iterficere ſʒ coꝛrigere.ci ded pctm̃ pa

adulterã interficere oñdit bmog

¶ Itẽ roe videt᷑.qꝛ qtuʒ ad culpam

ötra ius ciuile. qꝛ

toſit pcere ĩ lege gre. ſicut pʒ in exẽplo mlieris adul/

cere. Jo.viij.et qm mr̃imonia ⁊ cauſe mr̃imõiales
tractari dñt lege poli et nõ lege foꝛi.iõ non licet hoc
facere qdð ius ciuile dictat.qᷓ;uis eccia ſuſtieat ad ter
roꝛẽ maloꝝ.ſed qð iu dicat ſctã eccia vxoꝛẽ ſc; adul

terã nõ eſſe occidendã ſʒ potiꝰdimittendã. ¶ Ad il⸗/ 1

lud qð obꝛ de lege.ddm ꝙ illud erat iudiciale.⁊ iudi
cialia nõ manẽt.qꝛ illa fuit lex rigoꝛis.hec aũt Emã/
ſuetudis. ¶ Adillò qð obr de lege ciuili. dðz q q̃dã
ſunt ibi que eccleſia approbat.quedaʒ que ſuſtinet.
et quedam que reuocat. Et hoc iudicium de occiſi
one foꝛnicarie ſiue adultere aut ſuſtinet ad aliof ter
icto
canone qui dicit nullo mõ interficieda eſſe vxoꝛẽ qᷓ;

canone.interſectoꝛes ſuaꝝ ⁊c.dᷣm qꝙ iſtud dictũ eſt
ſcᷣm leges hũanas.talis em̃ exqͥ ſine cã ⁊ pᷣter iudi/
ciũ occidit.ſcᷣm leges ciuiles punitur bomicida. ſʒ
ſiꝑ iudiciñ et cãm faciat.nõ iudicat᷑ homicida ſcᷣm
leges hũanas.Sʒ pᷣm ius canonicũ.etiã ſᷣm qð obli
gant᷑ legi miſmonij.⁊ ſm mandatũ eccie nõ pncipũ
nõ licet occidere.imo homicida iudicat᷑.ſicut expſſe

22

tũcũq; in crimie depᷣbẽſaz ¶ Ad illud qd obꝛ de illo 23

toat᷑ caplin ſequẽs inter bec ⁊c. ¶ Ad illð qð obẽ ?24

pt coꝛrigere.ddðin ꝙ veꝝ cſt. ſco coꝛrectio tãta ⁊ ta

lis dʒ eſſe vt non auferat locũ pnic.⁊ iõ qñ excedit li

mites vt occidat.iã non ẽ zelus coꝛrectõis ſed furoꝛ
occiſionis.

¶uũ grauius peccath ſit occidere vxoꝛem ꝙᷓ matrẽ

Splev
nic,
4 .
nuiie
grickec
Poror
Giſctbe
. Gin
ntit
heenit
eas.
ſoynaho⸗
iones
coe
nanici
Clecpiaft
ſnlet
Aömi
Piltana
Ofonlagan
ſultto
miarcſto⸗
lͤfic
urlawag
gmoꝛvrors
lertsckoe
loragoy⸗
Nepiuntafn
ſhiogain
lenmntetif⸗
ſüteninone
Nronoäci
eindſplcer
Eualn
luütmarte
koverſaina
Ctadwora
miotpenin

Akmmot⸗

ſionggse
Morctyni⸗
güinſäti
enpe
lcſinnan
eitchniti
ſamn
„C
ckiräſn
nurnt
wſton
ſeſcien
Omnanie
ctändmi

tmitſi
Keinie
e us
tanlrn
ieenciih
totie
oſuon
tnr

e . ? pr N
1Ad
mngäi

1 .7„7

S

te. „

iinnt
ornenituns
dngctarſei

in 1t tiniu

lriaöͤmun

ſiaunmiſet
Aurauicf
ctßrin
tſiſtincdr
det i Me
A1luscötin,
„dngftni⸗
ribrtdiin

9
,ietog 4
4 e
cCC0Rα⅓

26

ncvi

Et q ſic videt᷑.quia qdð grauius punit᷑ grauius ẽ in

offenſa.ſed peccatum interfectõnis vxoꝛis grauius
punit᷑ q; peccatũ interfectionis matris. ſicut patet.
xxxiij. ꝗ.ij. admonere ⁊c. ¶ Item qð eſt magis cõtra
naturã illud eſt magis peccatũ. Sʒ magis ↄtra na/
turã eſt odire ⁊ occidere carnẽ ſuã qᷓᷓ alicnã.qꝛ cph̊.
v. Memo vnqꝙᷓᷓ carnẽ ſuã odio habuit.⁊ vxoꝛ ẽ caro

viri ſicut ibidẽ ꝛ.qꝛ facte vna caro.g̊ grauius pecca

tũ. ¶ Itẽ amoꝛ vxoꝛis ſicut patet ex textu Geñ.ij. ſu
perexcedit amorẽ patris matris.etiã amoꝛ caſtꝰ.
⁊ hoc etiã habet᷑ Geñ.xxiiij.de yſaac qͥ tãtũ dilexit
rebeccã ꝙ doloꝛẽ qui de matre accidcrat tparet.Sʒ
qᷓ;to magis aliquis incliuat᷑ ad amoꝛẽ tanto minus
ad leſionẽ. videt᷑ ꝙ ſi occidat vxoꝛẽ grauiꝰ peccet.
Itẽ qui occidit vxoẽ facit ↄtra bonũ nature ⁊ ſa/
crameuti.cũ ſint iuncti ad indiuiduã vite conſuetu/
dinẽ.qui aũt occidit matrẽ facit ↄtra alteꝝ tĩ. ⁊c.
¶ Eõtra. licitũ eſt ꝑcutere et verberare vxoꝛẽ in ca/
ſu. nunq; licitũ eſt vberare matrẽ. grauioꝛ ẽ offẽ
ſa illata matri qᷓ; vxoꝛi. ⁊c. ¶ Itẽ tanto grauioꝛ eſt
offenſa quanto ꝑſone in quã eſt debet᷑ maioꝛ reuerẽ
tia. ſed mito maioꝛ reuerentia debet᷑ matri qᷓ; vxxoꝛi.
alon eſt offenſa que eſt in matrẽ.⁊ ſic ⁊c. ¶ Item

acilius frãgit᷑ amoꝛ ſocialis qᷓ naturalis.ꝓ eo ;¶ na

turalia magis adberẽt.ſed amoꝛ matris eſt naturalł.
amoꝛ vxoꝛis ſocialis.g maioꝛis puerſitatis ⁊ crude/
litatis eſt occidere matrẽ.¶ Itẽ grauius eſt eũñ offẽ
dere a quo plura bñficia ſũt ꝑcepta.ſʒ plura bñficia
pcipiunt᷑ a mr̃e qᷓ; ab vxoꝛe. ⁊c ¶ Rꝰ dom ꝙ abſq;

Rdubio grauius peccatũ eſt in genere loquẽdo occide

re matrẽ.tũ rõne ꝑſone cui debetur maioꝛ reuerẽtia.
tũ rõne minoꝛis ꝓuitatis.ꝓnioꝛ em̃ eſt hõ iracũdus
ad verberãdũ vxoꝛẽ qᷓ; matrẽ.maxie qñ ꝓpter aliqᷓ
cãm diſplicet.mirabile odiũ et tediũ generat᷑.⁊ ideo
ꝓnioꝛ eſt ad occidendũ vxoꝛẽ qᷓ; matrẽ.Ad occiden

dũ aũt matrẽ nulliꝰnatura inclinat᷑ niſi ſit ꝑ iniq̃ta/

tẽ ↄuerſa in crudelitatẽ ſuꝑ beſtias.Et qin hõ ꝓnioꝛ

eſt ad vxoꝛicidiũ.binc eſt ꝙ quis minꝰſit peccatũ.tñ

maioꝛ pẽa imponit᷑.vt ꝑ incuſſionẽ timoꝛis ꝓnitas
regringarur⸗ hoc pʒ pᷣmo obiectũ.(¶ Ad illð qð
obẽ ꝙ magis eſt contra naturã.qꝛ vna caro.dm ꝙ
maioꝛ eſt vnio inter filiũ et matrẽ qᷓ; inter virũ et vx
oꝛẽ ᷣm rẽ.qᷓuis in mr̃imonio ſit maioꝛ vſᷣm ſignifica
tõnem.ꝓ eo ꝙ caro matris et filij hñt ↄuenientiã in
ſubſtantia et natura.ſed caro maſculi et femie ſcoᷣm
actũ cõmixtõis ⁊ vnionis.et iõ ad tpᷣs plus trabitur
bõ ad vxoꝛẽ.ſed ſimpliciter plus trabit᷑ ad matrem.

27 ¶ Ad illud qꝗð obẽ ꝙ excedit amoꝛẽ matris.dm ꝙ
¶ven eſt intẽſiue.tñ quantũ ad radicatõeʒ faciliꝰ ẽ ꝙ
vir conuertat᷑ in odiũ vxoꝛis et econuerſo ꝑ vnã fo:

„ —

cit cõtra bonũ nature ⁊ ſacramenti.dom c verũ eſt.

ſed illud pponderat.ſ.matricidiũ.qdð adeo eſt cõtra
naturꝗ. vt nũ ſiᷓ natura abhoꝛret ita occiſionẽ alicu
ius cui ↄmiſcetur.ſicut eiꝰin cuius vtero fuit tos.

AVnde q;uis canõ dicat.xxxiij.q.ij.ꝙ occidẽs vxoꝛeʒ

eſt crudelioꝛ omi beſtia. qꝛ ꝑtẽ ſui coꝛpoꝛis occidit.i
telligendũ ẽ boc dictũ eſſe ꝑ emphaticũ modũ loquẽz 0 , Aun
utius. ſicut patz in irregularitate. ¶ Acd illiud quod

di. ᷣm quẽ modũ poſſet dici ꝙ mater ẽ totũ coꝛpꝰfi⸗
lij. cũ totũ ex matre traxerit.⁊ iſta ẽ veritas.licet bu/
guitio ſuꝑ decreta ſenſcrit cõtrariũ.nõ em̃ in hoc ap
pꝛobatur eiꝰſnia ga modernis doctoꝛibus.

nicatõem. q; mater in odiũ filij vel econuerſo. Et B
q ðꝛ ꝙ reliquat matrẽ. nõ ꝛ qtuzʒ ad affectũ ſʒ ;/

8 tum ad coniuctõem ſexuuz. Ad illud qð obꝛ ꝙ fa

XXXVII

At vxoꝛicidiũ ipediat matrimoniũ. Et ꝙ ſic vide
tur.xxxiij.q.ij. Anterfectoꝛes ſuaꝝ piugiũ ad pniam

9

redigendi ſunt.quibus penitus denegatur coniugiũ
tem eodem ti. In pnia arnulfi qui occidit vxo/
rem ðꝛ.vxoꝛẽ nunqᷓ; duccre.ↄcubinã nunq; bre.nec

adulteriũ cõmittere audeas. ¶ Ytẽ in eo ĩ quo quis

peccat in eo toꝛquendus eſt.& iſte peccat ↄtra matri
moniũ occidendo vxoꝛeʒ.g ⁊c. ¶ Itẽ ſupra di.xxxv.

dicit magiſter. ⁊ tractũ eſt de canone expᷣſſe extra de

eo qui duxit i ↄiugiũ quã polluit ꝑ adulteriũ.vbi ðꝛ
ꝙ matrimoniũ nullum eſt.nec dirimendũ ẽ.g̊ qð im
pedit hoc eſt per bomicidiũj mariti qd ꝑpetrauit.& ſi
vir occidit vxoꝛeʒ.pʒ ⁊c. (Kontran i quis occideret
vxoꝛẽ alienã.ꝓpter hbomicidiũ nõ efficit᷑ inabilis ad

matrimoniũ. g ſi plus pᷣt in vxoꝛẽ ꝓpꝛiã. videt᷑ ꝙ; ꝓ

pter ei occiſionem a matrimõio nõ debeat pꝛobibe
ri. ¶ Itẽ poſſibile eſt ꝙ vir occidat vʒoꝛẽ zelo quem
hʒ in deteſtatõʒ adulterij.ẽᷣ videt᷑ ꝙ ſtet ꝓ matrimo
nio. nõ dʒ puniri pᷣuatõe mrimouij¶ Itẽ oẽ pctm̃

pt deleri ꝑ piiaʒ. ſi &ᷓ pena iſta eſt rõne peccati.⁊ hec

pena põt eſſe occaſio peccati.maxie iuueni qui bʒ in
centiuũ libidinis.̊ videt᷑ ꝙ non poſſit impediri ſal-/
tem pnia facta.¶ Itẽ magis repugnat bono mr̃imo

nij adulteriũ qᷓ; homicidiũ.ſᷣ adulteriũ ſimpliciter ñ

impedit. nec vxoꝛcidiũ.Rꝰ dð ꝙ occidere vxoꝛez 29

—

põt quis tripliciter. Aut perſequẽdo enlb zur pſe/
q̃ndo naturã.aut pſeq̃ndo mrimoniũ. erſequẽdo
culpã.aut cũ i foꝛnicatõis crimie dephẽdit.⁊ ado de
teſtat᷑ ꝙ in vltõz crimis moꝛtẽ infligit. Perſequẽdo
naturã vt ſi mlier ꝓpter defectũ aliq uẽ quẽ habʒ in
ſe non habet gratiã viri.vñvir eã exoſam hñs ⁊ gra
uẽ. pꝛopter iſtã deteſtatõem et odij intenſionem fu/
roꝛe accenſo ip̃am perimit. Perſequendo mr̃imo/

niũ.vt qñ mechat᷑ cũ aliqua quaʒ vult ducere in vx

oꝛem et nõ põt niſi vxoꝛe moꝛtua.⁊ iõ ipᷣam interfi/
cit. Primũ eſt graue peccatũ ꝓpter exceſſuʒ. Scom
eſt grauius.Terciũ eſt grauiſſimũ. In quolibet ho/
rũ ꝓbibetur a mr̃monio ↄtrahẽdo.ſᷣ magis in ſecũ/
do.et maxice in tercio.⁊ in quolibet hoꝝ caſuũ diſpẽ/
ſatur ab eccia. et maxime in iuuenibꝰ. ſ̊ in primo de

facili. in ſecũdo difficilius.in tercio qdãmõ ſic ⁊ q̃d/

qmõdo nõ.Reſpdctu ergo illiꝰ ꝑſone cũ qua mecha-
batur.et ꝓpter quã bnñdam in matrimonio occidit
coniugem.nunqᷓ cũ eo diſpenſabit᷑.ĩimo ſi victus fu

erit ſimpliciter ſepatur. ̊ reſpectu aliar ꝓptcr peri
culum diſpẽſat᷑. AUnde qᷓ;uis crimẽ non faciat oino

illegittimu reſpectu oĩm ꝓpter ꝑiculuzʒ foꝛnicatõis.
facit tñ ſimpłr illegittimum reſpectu alicuius ꝑſo/

ne determinate. ſ. homicidiũ iunctũ cũ adulterio. vł

adulteriũ cum fidei datõne.vel datio fidei cũ vxoꝛi/
cidio.⁊ ſic ↄcedendũ eſt ꝙ tale crimẽ impedit matri/
moniũ aliq̊ mõ cauſalit᷑. q; impedit ſed nõ dirimit.
Alio modo ꝙ etiã dirimit ſicut tactũ eſt.
q obẽ ꝙ qui occidit vxoꝛẽ alienã. dom ꝙ non eſt
umile. qꝛ em̃ offendit matumoniũñ in ſe cñ vxoꝛẽ ꝓ⸗
pꝛiam interficit. iõ in ſe dʒ puniri.nõ ſic cũ interficit.

alienã. ¶ Ad illud q obã de zclo. dom ꝙ; zelus non 31

exrcuſat a toto ſᷣ a tãto.vñ facilius cũ co diſpenſatur
Ad ill qð obꝛ ꝙ põt ꝑ ꝑniaʒ deleri. dᷣm ꝙ enoꝛ
mitas non ita cito deletur imo in penam manet di⸗/

obijcitur ꝙ adulteriuʒ magis repugnat. dom ꝙ fal

ſum eſt. qꝛ vxoꝛicidiũ eſt otra ſubſtantiã mr̃imonij.

1ꝑimit ſubiectũ. ſ̊ adulteriñ ẽ ↄtra bonũ fidei ſine
q̊ mrimoniũ eſſe nõ põt.et ideo non eſt ſnnc.

Ad illud 3⁰°

52

3 53

Hi.xxxviij. DHe impedim entis que oio faciũt illegittimũ ad matrimonium contrahendu

cum omni pꝛo pter pꝛopꝛiamoobligationem. ——

—

Anc de voto inſpiciamus ⁊c̃. Supꝛa egit magiſter de im pedimento qð venit ex eccleſiaſtica inſtitu ,
n tione. hic agit de impedimento ꝗq venit ex noſtra obligatione.Et qm̃ duplr põt aliquis obil gari ali
cui.ſ.voto et matrimonio.ideo pᷣmo agit de impedimento qd venit ex obligatõne voti. Scdo vᷣo da
illo qd puenit ex ob ligatione matrimonij. ⁊ incipit illa ſca ꝑs ibi.cũ vir et mulier legittime coniuncti ſunt.
26.0Prima ꝑs habet duas. In prima determinat quid ſit votũ bꝛeuiter innuens quid ſit.⁊ de quo. et quo-
rum. Ju ſecunda determinat de obligatõne in comꝑatione ad matrimoniũ oñdens y qddam impedit ſed
non dirimit vt votũ ſimplex. q̃ddam ⁊ impedit ⁊ dirimit vt ſolenne. Et incipit illa ſcda pꝑs ibi. Sclendũ vo
ꝙ; votoꝝ aliud eſt cõe ⁊c. Silr ſcda ꝑs in qua determimt magiſter de impedimento ligaminis hʒ duas. In
pma oũdit ꝙ legittime copulatꝰvni non poteſt illa viuẽte alij copulari nec econuerſo. et ſi copulet᷑ de facto
nõ eſt matrimonium. In ſcda querit vtrũ copulati de facto poſſint per ignoꝛantiã ab adulterio cxcuſari.ibi.

Hic queritur de illis femis que putantes ⁊c̃. Abi determinat ꝙ excuſantur. l
=èM xxxvui bigee⸗
Nlgun.

(NZeterminat quid ſit votum. de quo.æ quoꝝ. gggg
a Driuaei votũ ſi Vnc de voto inſpiciamus. Votñ eſt teſtifſica⸗ Hhugo.
violet ꝛ⁊c. Aidet᷑ fal/ tio qͥdaʒ ꝓmiſſionis ſpõtanee q̃ deo ⁊ de hbis
ſum dicere.qꝛ poſſibi q̃ dei ſunt ꝓpꝛie fieri dʒ. Sũt tñ ⁊ vota ſtutto
leẽ ꝙ ↄtrahat ita nn rum que frãgenda ſunt.
nullo mõ anlene ¶ Determinat de obligatõe voti in cõpatõe ad mfi⸗
anta. Ltiburcins moniũ.oñdẽs ꝙ qͥdda impedit ̊ nõ dirimit vt votũ
et cecilia. nõ videt ſimplex. qddã ? impedit ⁊ dirimit. vt ſolene.
ibi eſſe culpa Wtem ciendũ vero ꝙ votoꝛũ aliud ẽ cõe. aliud ſinglare. Votoꝛũ mul
ſi eſt ibi moꝛtale pec·Cõe.vt illud qð in baptiſmo oẽs faciũt cũ ſpõdent re tiplex differẽ
catũ. nullꝰ dz ð boc nũciare diabolo ⁊ põpis eiꝰ.Siglare vt cũ aliqs ſpo tia.
licẽtiari. Sed mulier te ꝓmittit puare vᷣginitatẽ ⁊ ↄtinẽtiã vł aliqͥd hmoi.
identiat ve matr, Ite ſin gulare votn. aliud e pꝛiuatũ. alis ſolẽne. Dri⸗
monio vbendo.ti. de Uatũ ẽ in abſcõdito factũ.ſolẽne vo in cõſpectu ecce
eo ꝙ vouẽtes nõ pñrt factũ. Itẽ pᷣuatũ votũ ſi violet᷑. pctm̃ ẽ moꝛtale. ſo 2 b
⁊c.i decretali venis lẽne xo violare.pctm ⁊ ſcãdalũ eſt. Qui pꝛiuatũ fa-
cc.ibi ꝛ.de voto vio ciũt votũ cõtinẽtie.mr̃imoniũ ↄtrahere nõ dñt.qꝛ cõ
lato ↄgruã ſatiſfactõ/ trahẽdo moꝛtalr peccãt. Si tñ cõtraxerint non ſeʒzen
en dicno⸗ ner ui tur. qꝛ ꝓbari non pᷣt qðᷣ occulte factũ ẽ. Qui vo ſol
dlcentis uõ poſtpõas Niter vouẽt. nullaten?coniugiũ inire queũt.qbus nnõo “
¶N vom ꝙ otrabẽs ſolũ nubere ſ ⁊ velle dãuabile ẽ. Vñ augꝰ. In ↄiuga Aug.ad iuli⸗
matrimoniñ aut intẽ li vinculo ſi pudicicia puatur. dãnatio non timet᷑. ſed anã de ſctãvi
it otrabere ſolñ ints in viquali continẽtia ? ginali excellentia. vrtus mu duitate.

in

gendo conſentiego neris amplioꝛis expetit᷑.qua expetita. ⁊ electa.? vo⸗
aut in oplay enmal? 10 oblata. ia non ſolu capeſcere nuptias. etia ſi non
ſiue ꝓpter libidinem nubat᷑. nubere velle danabile eſt. Vouentibꝰ em̃ vir

ſiue ꝓpter generatõ⸗ Sihitatẽ vel viduitatẽ non ſolũ nubere ſed etiã velle
nem. mũ eſt licituzZʒ. danabile ẽ.Qð apls oñdit thimotheo ſcribẽſ. Adole ſj. Thi. v.
Em eſt moꝛtale pecca “ JMW
tů. De pmo no loquit᷑ magf ſᷣ de ſcdo.qꝛ oẽs ↄtrahẽtes fere ſic ↄtrabere ↄſueuerũt.Qð querit᷑ deilla qᷓ vo⸗
uilt voto ſimplici. dom ꝙ eccleſia nõ dat ibi licẽtiã ſimpłr. ſ ſicut pʒ ex lr̃a añcedẽti ⁊ apparatꝰ dicit.ibi ẽ cõ/
partiua pmiſſio.qꝛ pmittit᷑ malũ fieri ne veniat peius.ſicut pʒ cx eo qdð dꝛ. xxij.q.j.⁊c.conſidera ꝙ ſaluatoꝛ
⁊c̃. Uñ illud factũ eſt nullo mõ trahendũ eſt ad ↄſeqᷓntiã. qꝛ ſicut habet᷑ in alijs decretalſbꝰeiuſqẽ tituli.votiũ
ſimptr impegit. Et nota ꝙ pᷣdicta mulier ſimplici voto vouit.qꝛ ⁊ ſi in manibꝰ beremite vouerit. tñ qͥa nõ ſe
obligabat ad religionẽ ſpecialẽ ̊ cõiter ad ↄtinentiã.⁊ ille heremita nõ erat pꝑſona publica. nec ipᷣa veſtẽ mu
2 kauit. nõ fuit votũ ſolẽꝛe b Solẽne vo violare ⁊c̃. Nidet᷑ bec duo male diſtinguere.qꝛ ip̃ᷣm ſcandalũ pec

catũ eſt. Itẽ querit vtrũ ſintibi duo peccata. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ frãgendo votũ peccat in deu.ſ ſcãdalizando Gaeeng
runa Hydom q ſcãdalũ vnitũ pctõ nõ facit noun potm̃ qtuʒ ad trãſgreſſioneʒ nec qtum ad pniam. ſtroſmn
noan⸗ ncht circũſtantiam aggrauantem. vt foꝛnicatio publica vltra pꝛiuatã.duplex tn eſſe poſſet quã- ſtib̃e.G
ſe 130 en at ionem. Qs obijcit᷑ ꝙ vnũ copulatur alteri.dom q; hoc non eſt pꝛopter diuerſitateʒ peccati. cen
Fin den netie⸗ ndiecte. OQ obꝛ ꝙ in deum ⁊c. dom qꝙ idem peccatum et in deum ⁊ in ꝓximum poteſt eſſe. ruutſi
5 circagn⸗ ſtetpai primũ roe circũſtantic adiũcte.iõ hoc non facit diuerſa pctã.qꝛ pciĩ nuerat᷑ rẽe actus Pelltab
a 5 4 eſt. n roc ei? in quẽ eſt. Si q̃s em̃ vna actiõe offenderet ples hoics.vno petõ peccaret. cMroba as⸗
pt ⁊c.· idet᷑ mala eſſe rõ.q;ꝛ defcctus ꝓbatoõnis non qufert matrimoniũ nec facit.¶ G aliquoꝛ opi ſiezn

Wion

Di.

7/
·L2In2r— –

mmante ſcẽtioꝛes viduas deuits.Cũ em̃ luxuriate fuerint. in nio fuit vt huguitõis
— xpᷣo nubere volũt.i.cũ poſt votũ ↄtinentie in delitis ꝙ votum ſimplex ita
Zl egerint vitaʒ.non dico nubũt.ſ̊ nubere volũnin x-po. impedit apud deũ vt
tieni qſi tũc non ſit pctm.5 ꝙ ſit oñdit ſubdẽs.hñtes dana ſolene vii uln dnsen
mnhe tionẽ.⁊ q̃re.ſubdit. qꝛ pꝛim̊ fidẽ irritã fecerũt.⁊ ſi ñ dei ſ̃ ſolũ in ſacke cc
– nubẽdo.tñ volẽdo.vt volũtatẽ que a ꝓpõito cecidit ¶ clcſie.qꝛ nõ ſũt teſtes
8 aæppareat eſſe dapnatã ſiue ſequat᷑ nuptie ſiue ñ.Dã⸗ p qs poſſit dirimi. et
Püge nat᷑ em̃ ꝓpõiti fraus. danant᷑ tales qꝛ ↄtinẽtie fidem ſꝑ Zlte Ziuguz foꝛni/⸗
i pꝛimã irriã fecerũt.i.votũ vel in voto violato fideyʒ tiq Ae ecen
eimni quã in baptiſmo ꝓfeſſi ſũt Si aũt ꝓ volũtate nubẽè iura noua latis vete
lnegtti di dãnant᷑.oↄſtat ſi eã effectui mãcipauerint. reuocan minatũ ẽ ꝙ vinculuz
QUlUliiii id eſſe in irritũ.eaſq; arcendas redire ad ꝓpõituzʒ voti ſimplicis nõ au/
um d Vññ grego. Viduas a ꝓpoſito recedẽtes viduitatis fert obligatõeʒ matri
Gregꝰ.ad bo ſuꝑ qbus nos ↄſuluiſti credo fe noſce a ſctõ paulo ni- monij. tũ q; minꝰeſt.
big. nifacium. ſiↄuertant᷑ olim eſſe danatas. q́s ⁊ nos aplica auete cvheen ctig zar in
3 dãnandas. ? a cõione fideliũ atq; a liminibꝰ eccie rr macrimomo ſind pe
1, cẽdas foꝛe cẽſemꝰvſq;quo obediãt epᷣis ſuis.⁊ ad bo tat᷑ debituz ſᷣ reddat
nũ qð ceperũt inuite aut volũtarie reuertant᷑.De v⸗ ſolũ.ſicut debet face/
i ginibꝰaũt non velatis ſi deuiauerit.a pᷣde ceſſoꝛe nro reqJ vouit.ꝓ ſanctifi/
i Inno.papa tale decretũ habemꝰ.hee q̃ nõdum ſacro catioe pfeta reputat᷑.
velamie.recte tũ in ꝓpõito vᷣginali ſꝑ ſe ſikauerũt xꝑ Vñ vefeciꝰ ꝓbatõis n
An i. NAE en e en eſt rõ ſufficiẽs ſʒ que-
r. Druiri, man?.licet velate nõ fuerint.tñ ſi nupſerint.aliqᷓ te dã ↄgruẽtia adiũcta.
e ei his agẽda pnia c.qꝛ ſpõſio eaꝝ a dño tenebat᷑.Si em Qiduas a. ppõito
1 int holes ſolet bone fidei ↄtractꝰ nulla rõne diſſolui. recedẽtes ⁊c. vr male
q́;tomagis iſta pollicitatio quã cũ ðᷣo pepigit ſolui ſi dicere.qꝛ ꝓpõitũ non
4 ne vindicta nõ poterit. Itẽ ſi vgines nõdũ velate ta⸗ obligat aliquem. g vi
liter publica pnia puniũt᷑.⁊ a cetu fideliũ vſq; ad ſatii ee volinrlnsſ.
11 ſactoeʒ excludunt᷑ qtomagis vidue qᷓ pfectõꝛis etat retrocedere ſe doz
⁊ maturioꝛis ↄſilij exiſtũt.⁊ habitũ religiõis aſſũpſe ¶ ꝙ grego. intelligit nõ
rñt.⁊ deinde apoſtatauerũt. atq; ad poꝛẽ vomitñ ſũt de ꝓpõito ſimplici v
reuerſe a nobᷣ et ab oibus fidelibꝰ a limĩbus eccie ⁊ a qualicũcq;. de ꝓpõi/
cetu fideliũ vſq; ad ſatiſfactõeʒ ſũt eliminãde ⁊ carce to að eſt firmatũ pu⸗
. ribus tradẽde.Ex his aparei vgines vł viduas vo d eAacetie nd
1 ,5 to ↄtinẽtie aſtrictas ſiue fuerint velati ſiue nõ.nullate ſunt qᷓ pꝛimã fidẽ irri
nirin nus ↄiugiũ ſoꝛtiri poſſe.Qð itidẽ de oibus intelligẽ⸗ tõ faciũt · ac ꝑ hoc dãũ
3 nr dũ eſt qᷓͥ ↄtinentiã vouerũt.Qdð em an erat licituʒ. p natõez hr̃e noſcũtur.
votũ fit illicitũ. Mõ eſt igit᷑ pᷣtermittẽdũ qð inocẽtiꝰ e¶¶ In ꝓpoſito vᷣgia
papa de viduis ⁊ puellis decrenit qͥ ro ſpũaliter uu liſeme ſelauerun ß.
bũt. ſi poſtea puplice nupſerint. nõ eas admittendas vieere qꝛ vbi ſilatio
eſſe ad pniaʒ.niſi hij qᷣbus ſe iũxerãt de mũdo receſſe⸗ eſt votũ ven. nec
rint. Si em̃ de oĩbohec rõ cuſtodit᷑. vt q̃cũq; viuente dõño obligatur q ſe ſi⸗
(W viro alteri nupſerit adultera habeat᷑.nec ei agẽde pe mulat obligari.R*
nitẽtie licẽtia ↄcedit᷑ niſi vnꝰ de illis fuerit defũctus. dðʒ ꝙ ꝓmiſſio ſilata
zarini⸗ qjỹtomagis de illa tenẽda ẽ.q̃ añ ſe imoꝛtali ſpõſo con augt encnnt cha
nn iuxerat. ? p'ad hũanas nuptias trãſmigrauerat Atte n bpʒ interioꝛc aſfen i
l de ꝙ nõ ſolũ ↄiugiũ talibenegare videt ſ eti locũ pe ¶coꝛreſpõẽtẽ⸗ Et boc
ri gaui nitẽtie. Sʒ ñ ita intelligendũ eſt vt aliqũ excludant᷑ a duptrẽ. qꝛ quedazʒ fit
i , MMWĩ MB „ tindoꝛe vel metu qͥ pt
naſ 1 cagere in pſtantẽ virũ.ſicut dauid ſe ſilauit ſtultũ coꝛã achis.j.NRe.xxj. Quedã intẽtõe decipiẽdi alios. Pria
1 ie ſilatio ſimplłr obligat. qꝛ neceſſe ẽ exq ſe ſemel olgauit volũtarie. ⁊ oꝛe ſpopõdit q; pman eat in ſua polli⸗
ne en citatõe. Si vo ſpopõdit ſigno nõ coꝛde.tenet᷑ apud foꝝ iudiciale ⁊ coꝛã eccia.ſi ñ affuit timoꝛ.apð deũ vo te
i 6 nert᷑ facẽ pniaʒ duplicitate ⁊ mẽdacio. Si vᷣo tercio mõ fuit ſilatio. tũc nec apð deũ nec ap ccciaz obligat
ni Nic aũt fit pᷣmo ð ſpõſiõe ſilata pᷣmo mõ. ſicut pʒ.xxvij.q.j. Doſſʒ etiã fieri ſcdðo mõ.. qñ ñ hʒ in See em̃ g
. cõpellit᷑ ab eccia ſicut Zꝛ extra de regularibꝰ ⁊ tranſeũtibus ad religionẽ. vidua ſi ſpõte velũ. f ¶ Airgies
mnn vł viduas ⁊c. videt᷑ male dicere.qꝛ velũ ẽ in ſignũ pfeſſõis ſicut habitꝰẽ religioſis viris.ſed ante babitus ſu
ſuu he ſceptões nõ videt ſolenizari votũ. &ñ videt oio impedire ↄiugiũ. dum ꝙ otingit votn ſolenizari tnib?

mcdlsdtondinis toleepebe abitus aſunptoe vbicſ viſtcs pfeſoz no feſt, ppai teſut aaht. doö5

tñ fiat ĩ manu publi⸗

pnia que digne pniaʒ agere volüt. ille nõ ſũt admit⸗

. ne.qᷓ;ᷓuis ̊ ta
lee ſrepint l tende ad pniaʒ q̃ ab inceſtus copula diſcedere nolunt.
ſi tñ ſe aſtrinxerũt in qꝛ poſt religionis ꝓpõitũ nõ pᷣt ðᷣo recõciliari ꝑ pniaʒ
manu publice ſone que ad habitũ ſue ꝓfeſſionis redire neglex erit.tũc il/ l
83 bsberen lio ns le cui ſe ↄiũxerat ei defunetꝰ erit.cũ ab eiillicitis ãple
ene de facto. Si au xibꝰ hec penitꝰ receſſerit. Cũñ & ð eas nõ eſſe admittẽ 4
tẽ ſe voto ſimplici a⸗ das ad pniaʒ niſi hi qbus ſe ſũxerant de mũdo receſ/⸗ 5
ſtrinxerunt non pñt. ſerint.ſubaudiendũ eſt eis. Lũc em̃ eis viri de mũdo 4
ſqʒ ſine pctõ.ꝑñt tñ ð recedũt ⁊ defungunt᷑.cũ ab eoꝝ ↄcupiã iſte ſe alienãt. 6
acto. 6 eNuẽé ſenſum ſilitudo ſubdita declarat ? ↄfirmat. “””
niret keris ge graui⸗ ¶ Oſtẽdit ꝙ legittime copulatꝰvni iñ pᷣt alteri illa vi⸗
us ẽ pctſ in ſpm̃ ſcm̃ lente copulari.nec ecõuerſo.Et ſi copulet᷑ de facto nõ 4
qd nõ remittit᷑ i boc eſt matrimonium.g Cc te
ſcculo neq; in futuro (Cum vir ⁊ mulier legittime ↄiuncti ſũt.ↄſtat alterũ al in⸗
tẽ grauius ẽ pctiñ̃ tero viuẽte ad aliã ñ poſſe trãſire copulãꝗ. alioqͥn adul gi
egti iſe teriũ cõmittit.de quo clemẽs papa ait.ꝰ Quid in oibꝰ g n
ranc Perfera na pcetis adulterio grauius: Scðm nãq; in penis tenz h Rlr
turã.¶ Itẽ grauius ẽ locũ.quẽ pᷣmũ illi hñt qͥ aberrãt a o.Grauiſſime ergo
bomicidiũ et vxoꝛici · peccãt adulteri. grauiter foꝛnicarij.ᷣ cũctis his grauiꝰ l
diũ de quo ſolẽnis pe inceſtuoſi.qͥs oẽs trãſcendũt ↄtra naturã delinquen ſee
nitẽtia ſponit. xxxij. tes. Vñ augꝰ.Adulterij malũ vincit foꝛnicatõeʒ. vin Aug⸗ de ad/ a⸗
onere . 8: citur ab inceſtu. peius em̃ ẽ cũ mr̃e qᷓ; cũ aliena vxoꝛe ulterinis ↄiu m
Iſe grauiꝰmultis mo doꝛmire. hoꝝ oĩm peſſimũ eſt qð ↄtra naturã fit. vt gijs. ien
dis. Aut rõe cõtẽptꝰ. ſi vir mẽbꝛo mulieris nõ ad hoc ↄceſſo vtat᷑. hoc exre i len
⁊ ſic pctm̃ in ſpm̃ ſceĩ cxoabilit fit in meretrice.ſᷣ execrabilius fit in vxoꝛe. pol
Ane Ge ni 1 ¶ Querit vtrũ in caſu pᷣdicto copulati de facto.poſ⸗ ncde
adns nanorum ſint e ignorantis ab adulterio excuſari.determinans un
QAbſoabet naturaleiu, exrculantur 777 — tckafria
dicatoꝛiũ. Aut rõe in ic q̃rit᷑ de illis femis q̃ putãtes viros ſuos interem ffatsaee
gratitudis.⁊ ſic pctſñ Ptos vel in captiuitate vel ab iniqua dñatione nunqᷓ; lit atini⸗
age in padiſo.Aut rõ liberãdos in alioꝝ ↄiugia trãſierũt.ſi illi qui putaba⸗ gnoftrtd
ne umeis⸗ ſic pectur ꝑijſſe remeauerint.vtrũ eis reddi debeãt.⁊ an ſcoi Ainhnc
bcpirvat m. nncarinr iße ree adulterij De hoc leo papa ſic Nkk
mecha lapidibus ob ait Meceſſe eſt vt legittimarũ federa nuptiarũ reine k lorgfte
rui. ſicut ꝛ deut xxij. grãda credamꝰ.⁊ remotis his q hoſtilitas intulit cui geledii⸗
et ſic accipit᷑ in ꝓpoi q; id legittime refoꝛmet᷑ qð intulit. ꝓcurãdũq; ẽ vt re nticiee
to cũ 8ꝛ ꝙ eſt grauiꝰ cipiat qſq; qð ꝓpꝛiũ eſt.ne culpabilis iudicet᷑.⁊ q̃ſi a⸗ dhtior
3 207. b ((Scoz vaq; lieni iuris pſuaſoꝛ habeat᷑.q pſonã eiꝰ mariti qͥ iam ñ ſuce
in pens c itm eſſe eſtimabat aſſüpſſit. Sic em mita q ad eos q in ca en
greſſionũ ⁊ punitionũ ẽ ſʒ oꝛdinẽ pᷣ̃ceptoꝛũ.ſᷣ ills.ſ.ñ mechari ñẽ pʒ mãdatũ.ſ ẽ i ſcᷣa tabla. Si vicas ꝙ fʒ ſegtnit
locũ tenet rõne pene lapidatõis que debet᷑ blaſt hemo. leuit. xxiiij. adultero deut. xx. Obijcit tũc. qꝛ eadẽ gotenita
pena infligit᷑ filio Zeummac et ꝓteruo.deut᷑.xx SS dom ꝙ aliqui dicũt hoc eſſe intelligendũ ſic ꝙ hm locuz Giiopn
tenet.qꝛ pcti blaſphemic eſt a ꝑte aie.ſᷣ pctm̃ adulterij eſt a ꝑte coꝛꝑis.⁊ pctm̃ homicidij ẽ a ꝑte ↄiuncti. Sj ſt
illud nõ videt᷑ poſſe ſtare.qm eadẽ pena ꝓ iſtis oibus eſt inflicta.oẽs em̃ capite plectebãt᷑.⁊ ideo melius ẽ di iſt
cere ꝙ boc intelligit᷑ rõne pene lapidatõis.homicidiũ vo puniebat᷑ ſm legẽ talioms.Oð vo obijciebat᷑ de fi nhi
lio inobediẽte. dom ꝙ nõ rõe inobedie ſolũ ſᷣ etiã rõne alioꝝ pctõꝝ que erãt iu diſſipatõez reipublice.quia 1 *
luxurioſus ⁊ ↄſilia. Si querat᷑ quare adulteriũ ita grauiter puniebat᷑.ddm ꝙ ꝓpter duo.ſ.qꝛ erat in deſtru⸗/ bitlit
ctõeʒ cõcoꝛdie.ac ꝑ hoc reipublice.qꝛ erat generatiuũ magne infamie.poſtremo rõne pꝛonitatis m agne. Et *
bec etiã eſt cauſa qre tã grauis pnia ꝓ vxoꝛicidio iponit᷑ vt ꝓnitas refrenet᷑. i ¶ Hoc execrabilit fit in me zin
retrice cc. videt᷑ falſuz dicere.qꝛ magis peccat qͥ abutit᷑ re no ↄceſſa qᷓᷓ qͥ re ↄccſſa.qꝛ ille duꝑtr iſte vno mõ.S nen
grauioille. Itẽ augꝰ de bono ↄiugali.añ illud vbũ mn griall dic. In reb? ad vtendũ ↄceſſis lõge fit rõůnabi hann
lius qᷓ in eis ꝗᷓ ñ ſt ↄceſſa.vł minoꝛ vł rarus exceſſus. cvxoꝛ ſit ad vtẽdũ ↄceſſa.pʒ ⁊c.( N dom qꝙ; exeefk/ D

ſus in vſu vxoꝛis pᷣ̃t eſſe duplr. aut ſm naturꝗ.aut ↄtra naturã. Si m naturã. tolerabilioꝛ ẽ in vxoꝛe ꝓpter
boc ꝙ; bʒ excuſatõʒ aliqᷓ; ¶ Si ↄtra naturã.ccõtra ẽ.qm in mr̃imonio ſunt querẽda bona mr̃imouij.⁊ honeſti

us tractãda ẽ ↄiũx qᷓ; meretrix.iõ cũ pctm̃ õ̊ naturã ⁊ ſit ð bõa mr̃imonij.⁊ ſit in ↄtumeliã vxoꝛis cuiẽ qᷣdaʒ

honeſtas maioꝛ in tractãdo eã exbibẽda. binc eſt ꝙ grauius peccat qͥ facit in vxoꝛe.et iõ etiã ðꝛ q; ꝓpt᷑ ilud
pctiñ̃.i.õ naturã mlier pᷣt dimittere ⁊ fugere viꝝ.Et ſic pʒ ꝙ qᷓuis płibꝰmõis peccet qͥ peccat cũ meretrice q;
q peccat cũ vxoꝛe.tñ bic intẽſius peccat ꝓpt᷑ maioꝛẽ ↄtẽptũ. k ¶ Meceſſe ẽ vt legittimaꝝ ⁊c.q̃rit᷑ hic ſi ali.

quis moꝛiat᷑ ⁊ reſuſcitetur.vtrũ vxoꝛ ſna ſibi reqdencqa ſit.Et ꝙ ſic vidgetur ꝑ lrqm iſtã.qꝛ pꝛime nuptie fue⸗

Fe
e inn
N

=
——
—

m ꝰ’ele volũtatis. Sʒ ſi qᷣs relicta in pr̃ia ſua vxoꝛe in lõ⸗

„ . „. 4
Di. XXX

ptiuitatẽ ducti ſunt ptinebãt.in ius alienum tranſire
potuerũt.⁊ tñ plene iuſticie eſt. vt eiſdẽ reuerſis refoꝛ
Imẽt᷑. Ideoq; ſi viri pꝰ longã captiuitateʒ reuerſi.ita
in dilectõe ſuarũ ↄiugiũ ꝑſeuerãt vt eas cupiãt in ſu⸗
um redire ↄſoꝛtiũ.dimittẽdũ eſt ⁊ inculpabile iudicã
AJũ qð neceſſitas intulit.⁊ reſtituẽdũ qͥd fides poſcit.
Sinaũt aliq̃ mlieres ita viroꝛũ poſterioꝝ amoꝛe ſint
capte vt malint his cohère qᷓ; ad legittimũ trãſire cõ
ſoꝛtiũ.merito ſunt notande. ita vt eccliaſtica cõione
puent᷑.q de re excuſabili cõtaminatioeʒ criminis ele⸗
gerũt. Redeat ĩ ſuũ ↄiugia ſtatũ.qͥa ſicut mlieres q̃
ad viros ſuos reuerti nolue rit impie ſũt hñde. ito il/⸗
le q̃ redeũt merito ſunt laudande.Ex his oñdit᷑ illos
qᷣ talit᷑ igũt᷑ vt credãt virũ intemptũ ꝑ ignoꝛantiaʒ.
aliq; excuſatõeʒ hr̃e de pctõ.⁊ tm̃ pᷣmã copuls eſſe le⸗
gittimã nõ ſcõaʒ.veniã tñ hfe ſi careat obpꝛobꝛio ma

rũt legittime.·¶ Itẽ apparet ꝑ illud
q ðꝛ bebꝛe.xj acceperũt mulieres
de reſurrectõe moꝛtuos ſuos. Iteʒ
ratõe videt᷑.qꝛ illi qͥ reſuſcitãtur ñ
pᷣuant᷑ hereditate pat᷑na.& nec iu/
re vxoris. Itẽ qͥ reſuſcitant᷑ diuino
iudicõ vt doꝛmiẽtes ſunt.ſ̊ mr̃imo
nia ſũt regẽda iure poli.& ſictũ ad
deũ hic doꝛmiẽs iudicat᷑.⁊ ſicut ſõ/
nus nõ ſoluit mr̃imoniũ.ita nec ta

ſi reſurgat optet ↄtrahbi cuʒ eadẽ.g
bigamꝰ iudicat᷑. ſi ñ oꝑtʒ ꝙ obat.
2ꝙ pꝛimũ vincm adbuc manet.
ötra. ro. vij. moꝛtuo viro ſoluta ẽ
mlier a lege viri.g vr̃ ꝙ mr̃imoniũ
ſit ſolutũ¶ ᷓ
ſuo moꝛtuo ſtatim ↄtꝛabat.ↄſtãs ẽ
cũ nõ ſit alligata.qꝛ ñ ẽ cui liget᷑.q;
mfimoniũ ẽ veꝝ.g ſi pᷣmꝰ? reſurgat.
ꝓpt hoc ñ ſoluet᷑ tẽ ita vere moꝛ
tuꝰ ẽ iſte ſicut ille qᷓ incinerat᷑. S
tali qñ reſurget ñ reddet᷑ vxoꝛ ſicut
dñs detminãt. Mat. xxij. pari rõ
ne vf in ppoͤitelſt ddʒz e ſicut ſu
piꝰdictũ ẽ vinculũ mr̃imoniale nõ
fundat᷑ in aia ſᷣ in ↄincto.vñ cũ ali/
q̃ͥs moꝛit᷑.ſtati ꝑit altera ꝑs relatio
nis.⁊ iõ viculũ ſtati ſoluit᷑.⁊ ſi mu/
lier alij eẽt mrimonialit᷑ iñcta ñ cẽt

ginq; abiẽs regionẽ aliã ducat vxoꝛẽ.deĩde pnia du
ctus eã dimitterevelit.aſſerẽs ſe aliã habuiſſe q̃ viuit.
nc eccia ꝑmittat.q̃ qð ille aſſerit ignoꝛat.q̃rit᷑ an ĩ hac
ſcðᷣa copula ſit ↄiugiũ? Sane dici pᷣt nõ eſſe ↄiugiuʒ.
2 mlierẽ ð crimĩe excuſari ꝑ ignoꝛaãtiã.virũ aũt adul-
teriũ admiſiſſe. Sʒ exqͥ ad pᷣmã redire volẽs nec va /
lens.cogit᷑ eccie diſciplina hãc tenere.incipit excuſari
ꝑ obediẽtiã ⁊ timoꝛẽ de hoc ꝙ poſcẽti mlieri debitũ
reddit.a q̃ iſe nũq; poſcè dʒ.⁊ ſic de alijs hmõi ſentiẽ

dum eſt. iße vult eam. ex quadam honeſta/

te eſt ei reddenda ( Qdð 5obꝛ ꝙ ſüt reintegrãda. veꝝ ẽ qñ ſolũ de fctõ ſũt ſoluta ¶ Od obẽ de heb. xj. dom q;

młlieres acceper̃t moꝛtuos filios ñ maritos. Oð obꝛ ð bereditate.dici pᷣt e illo ẽ etiã gra ⁊ hõeſtas ꝙ ei red

dat᷑ attñ nõ eſt ſile.qꝛ de vxoꝛe nibil pᷣt vir pꝰmoꝛtẽ diſponere. Preterea aliud ẽ de rebꝰ.pᷣt em teſtari rebꝰ.

7

ß nõ pt vxoꝛẽ relinqre alij.Oð obꝛ ꝙ ſũt doꝛmiẽtes.ddm ꝙ veꝝ ẽ reſpectu potẽtic.ſʒ reſpectu veritatis in iu

lere. ſiue diligat ſiue nõ dʒ eũ reſumere.

Qicãdo deriudicat talẽ vere moꝛtuũ
11

dillð qð qᷓrit᷑ vtꝝ ſit bigamꝰ.dici pᷣt ñ ſi illa ñ ↄgnouit viꝝ alterũ.
eo ꝙ nõ diuidit carnẽ.nec illa diuiſit. deoqʒ ſi viri pꝰ lõgã ⁊c.videt᷑ male dicere.qꝛ ex boc videt᷑ ꝙ nõ
dʒ reintegrari niſi velit vir Cõtra.eſto q; mulier petat.cũ excuſet᷑ a foꝛnicatõe.videt᷑ ꝙ vir ñ poſſit eã repel
en⸗ tẽ qᷓrit᷑ vtrũ talis putatio excuſct.⁊ ꝙ nõ videt᷑.qꝛ nullꝰ dʒ ↄmit
tere ſe diſcrimini. qᷓtũcũq; vir mulieris ſe abſentat.niſi ſit certa.pcccat ſi ↄtrabit cũ alio.querit᷑ ꝙ̊ ꝙ, quãta

certitudie excuſet᷑. Querit᷑ etiã ſi dubitat virũ ſuũ viuere. vtrũ debeat debitũ reddere.vr cm̃ ꝙ; nõ.q; nullus
dubitãs vtꝝ aliqᷣd ſit pctĩñ moꝛtale dʒ illð facere.gᷓ ⁊c. Nꝰdðʒ qꝙ; mlier q̊ putat viꝝ ſuũ itemptuʒ ⁊ Shit.aut
credit boc pᷣſũptõc tenui q̃ magis dʒ generare dubitatõzʒ q; fidẽ.aut credit pᷣſũptõe ꝓbabili. Prio mõ ñ cxcu

ſat ſi Zhat. ſicut dꝛ in extra. ð ſpõſalibꝰ ⁊ mr̃imonijs ꝙ qtũcũq; vir moꝛct i bello.⁊ vxoꝛ ſit iuuccula. tñ ñ dxy
ghere donec de viro moꝛtuo aliq;ᷓ hẽat certitudinẽ.ꝗᷓ bita tũc ſine pctõ pᷣt Zhere. vtpote ſi iuram̃tũ hẽat du⸗
cis exercitꝰ. vł ſocioꝝ eiꝰqͥ moꝛtẽ noucrt.⁊ tũc excuſat. Oð ſi mlier icipiat pꝰↄtractũ mr̃imoniũ dubitarc de

moꝛte viri. aut ẽ dubitatõ leuis.⁊ Hͥ ᷣm ↄſiliũ pᷣlati poterit a coꝛde remoueri. ⁊ poterit debitũ exigẽ ⁊ petere.

Si vo ꝓbabir dubitat. debitũ dʒ reddẽ.ſᷣ ñ exigẽ. Si vo certificat᷑ vita pᷣmi viri.nec petẽ dʒ nec redcc.ſᷣ ſta

ti ſcʒ viꝝ deſerẽ. Et ̊ ꝓbat᷑ ꝑ illð qð extra dꝛ ð ſcdis nuptijs.dñs ac redẽptoꝛ. xxxiiij.q.ij.cũ ꝑ bellicã. Si

9

vo ñ ſtati reuertit᷑. tũc iputat᷑ ei crimẽ adulterij.nec pᷣt ad poꝛẽ viꝝ redire niſi ipᷣe velit. In H̊ cau loqͥt᷑ leo pa

pa. Ex his patẽt oĩa obiecta.ñ ei dʒ here niſi certitudiez hẽat ð moꝛte.nec dʒ petẽ debitũ qñ ꝓbablr dubitat

ncdʒ reddẽ qñ ẽ certa & vita. ꝙ ſi alit᷑ faciat.iudicat᷑ foꝛnicatõis rea. m. Sõʒ ſiqs relicta ⁊c. Quenit᷑ hic de
eo q reliq̃t vxoꝛẽ ſuã abiẽs in regiõs lõginq; ⁊ Zhit cñ alia.vtꝝ in hac ſcda copla ſit ↄiugiũ.⁊ ꝙ, ñ vr. qꝛ pollu
tio ꝑ adulteriũ cũ fide data ĩpedit mrimoniũ ſicut S oſtẽſuʒ E. Sʒ B;̊ ẽ h.S cc.¶ Gtẽ q̃rit᷑ vtrũ talis viuẽte vxo

re legittia dẽat reddẽ debitũ ſi ↄpellat ipᷣm eccia.⁊ vr ꝙ . qꝛ ipe foꝛnicat᷑. ᷣ mag dʒ qͥs ꝑmittẽ ſe excõicari q

cauit. ⁊ iõ ſi ligamẽ pᷣmũ ſoluat᷑.poterit Hʒ mr̃imoniũ ſtare.Quod q̃rit᷑ vt

Foblis

—

foꝛnicari. R* dm ad pᷣmũ ẽ ꝙ ſi altero ignoꝛate ↄtractũ =́. ẽ mr̃imoniũ i fauoꝛ? ilłꝰqͥ ignoꝛauit.Si aũt ille qᷓ

ignoꝛauit certificat᷑.ñ dʒ talis nec p̃t ſibi copulari vitate certificata. Sʒ pᷣmꝰ ñ dz puniri qͥ ignoꝛauit.qꝛ ñ pec

cato cognoſcẽ. dicit mgr̃ ꝙ ſic ſi reddat debitũ cõpulſ gab eccia. Sʒ illð hodie ñ tenet. qꝛ eccliaſtica cxcõicacõ
at ad faciẽdã foꝛnicatõʒ nec excuſat.⁊ iõ tałñ dʒ eccic obedire.⁊ G hẽt᷑ ex ð ſnia excõicatõis inqͥſitõe.

„. 7— ☛½w

DOintelligẽtiã pñtis diſtinctõis qᷓrit᷑ de vo/

voto in ſe. Scdo ꝗrit᷑ de voto in cõpate Tercio in qᷣ ſit. ¶ QOõ. j.

asa
1 4

lis moꝛtuꝰvt videt᷑. Itẽ ſi ſoluit᷑.SF

tẽ ponat᷑ ꝙꝙ młier viro

. ſepãda. Si tamẽ alij ñ eſt iuncta ?˖7

vinẽte pᷣma poſſit ſcdaʒ ſine pec

ad obligatõcʒ.Circa pᷣmũ querunt tria.pᷣmo queri
to. 78B duo pꝛincipalit᷑ qᷓrunt᷑. Prio qᷓri᷑ tur de voto qd ſit m eſſentiã. Scðo querit᷑ de q̊ ſit:

¶ Circa quã ſie pcedit᷑ ⁊ oñdit᷑ ꝙ votũ ſᷣm ſubazʒ ſit pꝓ

miſſio ꝑ diffinitõeʒ hugonis. votũ ẽ teſtificatio queę/
dã ꝓmiſſionis ſpõtanee qᷓ deo ⁊ de his qᷓ deo ꝑtinẽt
pꝛie fieri dʒ ¶ Itẽ voto ſe or ligat bo ad id ad qð pᷣ/
us ñ obligabat᷑.̊ hõ ad nouũ ſe ñ obligat niſi ꝓpter

bũficiũ.vl pt᷑ pcti.vł ꝓpter ꝓmiſſuʒ.ſᷣ in voto nõ

obligat᷑ hõ bñficio vl pcto.g obligatur pꝓmiſſione.
dndio 68.ſuba voti. ¶tẽ ꝙ ſit obligadi intẽtio vi
det᷑.qꝛ ſicut mrimoniũ ẽ ab opꝑe nr̃o ſic ⁊ votũ.Sed
nullꝰ oↄtrahit mr̃imoniñ q;tũcunq; pꝓmittat exteriꝰ
niſi itẽdat ſe obligare ſiuc ↄſentiat iteriꝰ.g ⁊c.¶ Itẽ
votũ ẽ obligatio ſpõtanea ſiuc volũtaria.ſᷣ nullꝰ ob

ligatõe volũtaria obligat᷑ niſi velit obligari.⁊ nullꝰ

t obligari vᷣbo niſi qui intendit ſe obligare. ⁊c.
¶Cõtra.oñdit᷑ ꝙ ꝓmiſſio ñ ſit de genere voti ꝑ ali⸗
azʒ diffinitõz voti.votũ ẽ melioꝛis bõi ↄceptio.aĩ de/

liberatõc firmata. Hec ẽ diffinitio dicẽg voti ſůam.

hoc totũ pt eſſe ſine ꝓmiſſione. ⁊c̃. ¶ Iteʒ grego.

ſuꝑ eʒe.q melioꝛa agere deliberat.⁊ deliberata non
faciũt.dũ ſe eleuãt cadũt.ᷓ deliberatio melioꝛis ob

ligat ad faciendũ.alioqn ñ eſſet caſus.ᷣ nõ ẽ ibi alia
obligatio qᷓ; voti.& ſola deliberatio ſine ꝓmiſſiõe ẽ
votũ.ñ pmiſſio ẽ ð eſſentia voti. tẽ ꝙ nec ſit ob

ligãdi intẽtio videt᷑.qꝛ aliqͥs ꝓmotꝰad ſacros oꝛdi-
nes intẽdẽs oꝛdincs ſuſciꝑc ⁊ nullo mõ obligari ad

caſtitatẽ nibilominꝰ obligat᷑ ac ſi intẽderet. g videt
ꝙ de obligatõe voti ñ ſit obligãdi intẽtio. ¶ Itẽ ſi a⸗
liqͥs iurat alicui nõ intẽdẽs ſe obligare ad ili qdð vᷣ-

ba ſignãt.iudicat᷑ nibilominꝰ ita obligatꝰ ac ſi inten

deret. 5 pari rõe vr̃ i voto ꝙ fiat itẽtõe. ¶ Itẽ cñ iſta
duo ſilr faciãt ad eẽ iuram̃ti.ſ.ꝓmiſſio.⁊ obligãdi in
13 tẽtõ.ꝗᷓrit᷑ qᷓ ſit dꝛña¶Reddʒ qꝙ iſta duo ſũt ð eſſetia

voti.ſ.ꝓmiſſio ⁊ obligãdi itẽto.cũ votũ ſit obligatõ

noua ⁊ volũtaria.qꝛ de nouo eſt ſupaddita ꝓmiſſio

neceſſaria.qꝛ vo volũtaria optz ꝙ; velit obligari.⁊

ꝙ ſe obligare intẽdat¶ Sʒ otingit ꝓmittere duplici
pbo.ſſ.interioꝛi ⁊ exterioꝛi. Pꝛomiſſio qtũ ad vbum
interiꝰcogitatõis ⁊ deliberatõis ẽ de neceſſitate voti
ſimplicis qð obligat qtũ ad deñ qui intuet᷑ coꝛ. Sʒ
ꝓmiſſio qᷓ;tuʒ ad vbũ vel ſignũ exteriꝰẽ de neceſſita

te voti ſolẽnis qð obligat qᷓ;tuʒ ad Has cege A mudi

cat ſm ea q̃ patẽt.Et ſcdᷣm hoc duplex dat᷑ diffinitõ

de voto.illa mgralis ⁊ cõig ẽ de no ſinblicl. cõce/

ptio melioꝛis ꝓpõiti ⁊c. ld illud qð obꝛ p diffini/
14 tõeʒ voti ⁊ auctez grego. in ſola delibcratõe votũ cõ
ſiſtere.dðʒ ꝙ ñ intelligũt de q̃libet deliberatõe.ſᷣ de

ſionẽ. alit᷑ ñ firmat. vñ licitũ ẽ diſſentire.Ad illud
15 qð obẽ ꝙ obligãdi intẽtio nõ ẽ neceſſaria ſicut pʒ in
oꝛèꝛdine. dʒ ꝙ; intẽtio reſpectu alicuiꝰ pᷣt eſte dupſr.

ulla qᷓ firmat ꝓpõitũ.⁊ hec ẽ que ↄſenſui a ꝓmiſ

Aut pᷣncipalit᷑.qꝛ de illo cogitat ⁊ illʒ placʒ. Aut qi

intẽdit aliud ↄñs ad illud vł ſimpliciter illi annexũ.
ſicut ſi aliquis intẽdit vouere reglam monachoꝝ. ꝑ
ↄñs et ad ↄtinentiã obligari intẽdit.⁊ ad obediẽtiã

alioqn ſtulte appetit ⁊ vult. Silłr qꝛ oꝛdini ſacro an·

nexũ ẽ votũ.ſi iutẽdit oꝛcinẽ ſacꝝ ſuſciꝑe.⁊ ad ↄtinẽ

lo mõ intẽdat nõ ẽ votũ.ſic nec mr̃imoniũAd ill
16 qð obĩ ꝙ qui iurat in dolo tenet᷑. ddz ꝙ duplex ẽ fo
rũ.i.iudiciale ⁊ pniale. In foꝛo iudiciali iudicat᷑ ßm
exterioꝛa. In foꝛo pniaſi ſm ↄſciaʒ. In foꝛo iudicia

liqꝛ fraus nulli dʒ prociniari accipiũtur vba fm iu/

tellectũ cõem a ſanũ.qꝛ fraus nõ dʒ ei procinari.ido

iudicat᷑ t eneri.ſicut ſi m intẽtõcʒ rect vba dixiſſʒ.

tia obligari ꝑ ↄñs pᷣncipalet vłcx ſcnacfe nul⸗
1

E

In foꝛo pniali vbi eſt iudiciũ pᷣm veritatẽ. iudicatur

iſi peccaſſe in dolo. ſed nequaq er illa pmiſione
eſſe obligatũ.vñ ſicut mrimoniũ ↄtractũ P vᷣba exte

rioꝛa ſine ↄſenſu oi eſt mfimoniũ ſolũ pᷣm intpᷣtatõʒ
foꝛi iudicialis.nõ ſᷣm veritatẽ. ſic de voto dʒ.i¶ Ad
illud qd vltimo querit᷑ de dẽa voti ad iuramtũ obli.
gatoꝛiũ.dʒ ꝙ triplex ẽ dꝛa.ſ.in obiecto.medio.⁊ fi⸗
ne. In obiecto.qꝛ votũ fit do.ſᷣ iuram̃tu hoi. In me
dio.qꝛ iurat᷑ ꝑ deũ ſ vouet᷑ ꝑ ꝓmiſfionẽ. In fine. qꝛ
iuramtũ eſt ad aſtruẽdã veritatẽ. votũ ant ad augẽ/
bãa boneſtatẽ ⁊ bonitatt. (D. ij. b
Oc quo ſit votũ.ſiue de materia circa quã eſt votũ.
et videt᷑ ꝙ ſit circa om̃ia. Et pꝛimo vic t ꝙ de om̃i
bono.qꝛ om̃e votũ põt hõ ꝓmittere ſpondere do.
⁊ in tali ſponſione obligat᷑.ſᷣ non eſt alia qᷓ votuz. SF

⁊c. Añ in haptiſmmo pmittit qdð eſt neceſſitatis.ſ.ab

renũciare ſathane tẽ ꝙ ſit de minoꝛi bono videt᷑
quia licitũ eſt illud velle.& licite põt ſe hõ ad illg ob/
ligare. g licite vouere.⁊ iſt videt p ſile in matrimo
nio in qͥ quis obligat ſe ad ſtatũ pfectõis.¶ Itẽ ꝙ ſit
de ingifferenti videt᷑ qꝛ cibus ⁊ potus q̃tum eſt de

—

ſe dicũt actus indifferẽtes qꝛ naturales ſunt. Sʒ cir
ca cibũ et potũ ↄtigit eſſe Votũ. vtpote votũ abſtinẽ
tẽ videt᷑ ꝙ de malis poſ-

tis. g et circa idifferẽtia ¶¶⸗
ſit eſe votũ.qꝛ occidere innocentẽ eſt malũ.ſz iepte
Spter votũ occidit filiã ſuã vᷣginẽ ⁊ laudat᷑ ð voto.

Vñ biero.dicit ꝙ ido ponit᷑ in catalogo ſctõꝝ.quia

deo placuit animꝰvouẽtis. ⁊c.Itẽ ↄſcia non ma

gis obligat ꝙᷓ; votũ.ſʒ cõſcia erro ea ligat. qꝛ qð nõ

eſt ex fide eſt peccatũ.i.otra ↄſciam. ⁊ votũ erꝛone

um. ſed tũc errat hõ in voto qñ vouet malũ ꝓ bono.

g⁊c Cõtra.ꝙ nõ ſit de bono pᷣcepti videt᷑ qꝛ ſuper

illud vouete ⁊ reddite.glo. vouere eſt volũtatis. ſ
reddere neceſſtatis. eſt de bis ſolũ ad que hõ non
aliunde ſeo volũtarie obligat᷑.ſed talia ſunt ſuꝑpero/
gatõnis. ⁊c. ¶ Itẽ ꝙ non ſit de minoꝛi bono videt᷑
p diffinitõcm voti. Notũ eſt cõceptio melioꝛis ꝓpo

ſiti cũ ai deliberatõe firmata. ñ videt᷑ q ſit de ſtatu

ĩꝑfectõis ⁊ mioꝛi bono.⁊ iõ videt᷑ votũ dʒz eẽ ad ꝓ
motõʒ ſalutis nfr̃e ñ in diſpẽdiũ.ſ obligare ad ſtatuʒ
minꝰbonũ ẽ in diſpendiñ ſalutis.ꝛ hßm ber. nẽo bo⸗
nus qᷣ nõ vult eſſc melioꝛ.g ⁊c.¶ Itẽ ꝙ nõ ſit de in⸗
gqifferenti oñdit᷑ ꝑ diffinitõz. Dicit em̃ ꝙ votũ his
q̃ deo ꝑtinẽt fieri dʒ. ſ talia nõ ſũt indria.ẽ ⁊c. Itez
ꝙ ñ de malis videt᷑.qꝛ dicit yſido.in malis ꝓmiſſis
reſcinde fidẽ.in turpi voto muta decretũ.ſᷣ votũ ve⸗
r eſt immutabile vouẽti. v'g votũ turpe. vl dð turpi
ñ eſt votñ veꝝ. ¶ Itẽ votũ venꝝ obligat ad id de E.

Sʒ nullꝰobligari pᷣt ad malũ. ⁊c. Pꝛobatõ mioꝛis

7

nullus faciẽs id ad qð tenet᷑ facit malũ. ſi hö obli⸗/

gat᷑ ad malũ ⁊ facit malũ.facit id ad qð tenet᷑. faci
18

eus malũ nõ facit malũ. ¶ dom qꝙ votũ genera⸗
liter loqᷓndo ẽ de eis qᷓ̃ ad deũ ptinẽt faciũt ad ſalu

Senenp vo et ꝓpꝛie ẽ de bis qᷓ̃ ꝓmouẽt ad ſalutes

vltra ſtatũ cõem. ñ quecunq; ſunt talia cadunt ſᷣ
voto.que autem his oppoſita ſunt.vt que ad diſpen
dium ſalutis vergunt.ſub voto cadere non poſſunt.
OQm̃ votum debet babere coniites quos habet iura

mæeatũ.ſcʒ veritatem. iudiciuz. et iuſticiã. Pꝛimo nã

q; neceſſe eſt vt in eo ſit iuſticia.ſcj vt ill q; vouc-
tur ſpectet ad ſalutem.⁊ ſic bonum eſt ⁊ honcſtum.

Sedo neceſſe ẽ in eo cẽ iudiciũ.vt vouẽs deliberate
vyoueat ñ pᷣcipitant.Tercõ ꝙ ſit i co vitas.vt diſcre
te ⁊ iuſte voueat ⁊ boc ꝑſoluat. Si id vouetur qd

woeri
ſoto⸗
lancü
ciud
octdebi
trüvot
unhy
letifi⸗
bic
deß
ſfane
zßfetn
luta
19 tgeritn
nonbon
Coms.
Ntdictp⸗
ct wouer
zenodon
ſoꝛsbon
Nandoz
lietcate
tenpfru
tumn alti⸗
ſt cboe
gbunuͤt
gepouen
texehuai
fohlgore⸗

lolzu

cedetnatnin
Cttinzcſtil
1lgllttorocs
ſcntidn
bleinotue
fraerhoe
lunckdeſe
Apprien
Noaaret.
hlttereſtes
ſoncſtten
gobn
iing
rale
aloting
ſeini⸗
ſrovcki

thontve

c rouit
tiqt deuot
Nofuen
Miperabit
Mactſacti
bamin
gug dte
dofuttin
dnge

liagide
ttalisr
ſocnon
atal
Peng,

tipͤtl,⸗
etunt
rieſdin

„

Nebtuc

Giganer
walen e
un tmän
ramiſe
cgiith
greci in
sſolnair
otiri,
tmünt ui
cChtetatuſ
fitn
gmizin

iiarnenn

ginigli⸗
ſputnn

öenie

uu iht
Pimnis
bactei sdt
fiune tin
ſici

ad detrimẽentũ iuſticie facit nõ eſt ibi lex votinec ob
ligatio.ſ ipſi voto fit iniuria.nec eſt obligatio ad ſer
uandũ ſᷣ potius ad penitendũ.ſicut de conſcia erro
nea iudicatur. Scom banc regłam cõem iudicandũ

1i9 eſt de bijs que querũtur in ſpcciali.Od em̃ queritur

⁊o cate virtutẽ.

vtrũ votũ ſit de oĩ bono.ſ.pcepti ⁊ ↄſilij.ddim ꝙ; vo/
tum ꝓpꝛie accipiẽdo eſt de bono ſuꝑerogatõis.lar/
ge tñ ſi dicatur quecũq; teſtificatio põt eſſe de bono
pꝛecepti. et ꝑ hoc patẽt obiecta ad vtrãq; ꝑtem. Il/
lſud em̃ votũ qᷓ;uis nõ ſit obligatio de nouo. eſt tñ ge
ſtificatio obligatõis qua bõ non ſolũ fatet᷑ ſe obliga
tuʒ.ſᷣ etiã cõplacet ſibi in illa obligatõne.⁊ obligatõ
voluntaria fit neceſſaria.⁊ ſic multi faciũt de neceſſi
dillò vero qð querit᷑ vtrũ ſit de mi
noꝛi bono.ddᷣm ꝙ minus bonũ eſt duꝑlꝛ ↄoſiderare.
Ano mõ ꝓut dicit ſtatũ quẽdam licitũ. Alio mõ ꝓ
ut dicit pꝛiuatõezs maioꝛis boni. Primo mõ licitum

eſt vouere illud reſpectu mali. qꝛ reſpectu illiꝰeſt q̃d

qᷣmodo maius bonũ.Scdo mõ ꝓut pꝛiuatoꝛiũ ma

ioꝛis boni.⁊ ſic licitũ non eſt. nec obligat᷑ qͥs ad ſer/

uanduʒ ſᷣ ad penitendũ.vt ſi quis voueat qp deo b/⸗
uiet caſte in ſtatu ſeculari ⁊ nunqᷓ; ingrediet᷑ religio/

nem.pᷣmum bonũ eſt licitũ.ſed inquantũ pꝛiuat ſta

lit. et hoc eſt in pꝛei
abungatis iuſticie

tum altioꝛẽ illicituzʒ eſt.qꝛ grãz dei duro coꝛde repel
iciũ ſalutis ⁊ in de rogatõnez
t ſi tu obijcias licitũ eſt ſic eſſe

5 ⁊ vouere.dðʒ ꝙ ſicutlaudari nõ eſt malũ.tñ appe

tere laudẽ eſt malũ.ſic in tali ſtatu eſſe non eſt malũ.

ß obligare ſe vt ñ poſſit ad melioꝛẽ ꝑuenire.i.ad ob

ligatõez que fiat deo.deo iniuriã facit. Mec eſt ſimi/

lie de matrimonio.qꝛ eſt obligatio facta alij ꝑſonc qᷓ

2 1 vult ſemꝑ qð melius eſt.

22 q obm.

.

contẽta eſt illa ⁊ non querit perfectõꝛẽ.deus autem
dillò qd querit᷑ idif
ferenti. dm ꝙ idifferens eſt dupir. vnũ qð ifoꝛma⸗
bile ẽ motu et circũſtantia vᷣtutis.ſicut cõedere ⁊ ab
ſtinere. ⁊ boc poteſt voueri. Alið qd nihil facit quã

tum eſt de ſe.vt leuare feſtucã.vel ire ad prata.et de

dicio caret.qꝛ nibil vouendũ eſt niſi qdð cred it᷑ rõna
biliter eſſe acceptũ deo.vñ ſi tale votũ voueat quis.
non eſt tcenenduũ ſed cõmutandũ.⁊ ꝑ hoc patet vtrũ
d illud aũt qð obijcit᷑ de malo.dom qꝙ
aliqͥd ſimpir eſt malũ.⁊ hoc nullo mõ põt quis vo/
uere.⁊ ſi vouet peccat ſᷣ nõ obligat᷑.Aliud ẽ qd vno
caſu ↄtingente põt eſſe bonũ.alio caſu ↄtingente pᷣt
eſte malũ.⁊ ̊ pᷣt qͥs vouere ſbᷣ ↄditõe euẽtꝰ boni.qd
ſi vouet᷑ in oẽm euẽtum ſine ↄditõe.idiſcretũ ẽ votũ

tali ꝓpꝛie nõ eſt votuʒ.⁊ ſi quis tale quid voueat.iu

23 non tenet᷑ ad illð. Qð autẽ obẽ de voto iepte. dðʒ

tñ qꝛ deuoti

ꝙ qꝛ vouit m oẽm euentuʒ votũ fuit indiſcretũ.ſʒ
io 1 fides mouit. ſᷣ indiſcrete emiſit. vñ

duo fucrunt in voti emiſſione.vnũ laudabile. alteꝝ
vituperabile. Silr in voti impletõe duo fucrũt.ſ.fi/

gura et factũ.factũ fuit odibile.ſᷣ figura laudabilis.

DQuantũ ergo ad diuerſa in voto iepte.ddm ꝙ lau/

datur ab aplo et biero.ſ.quantũ ad fidẽ ⁊ deuotõʒ.
ſÿ5; quantũ ad indiſcretõem ⁊ crudelitatẽ vituꝑat᷑ ab
aug'. dicit em̃ ꝙ fuit in vouendo ſtultus.⁊ in reddẽ

24. do fuit impius E dillud qð obẽ de erꝛonea Mcia.

pdᷣm qꝙ; erronea ↄſcia 8: duplr. Aut qꝛ credit ſe tene
ri ad id ad qd ñ tenet᷑ tñ non tenet᷑ ad eiꝰ oppoſitũ.

ct talis erroꝛ non eſt piculoſus.⁊ talis ligat. Eſt et

glia crronea qᷓ credit bonũ qð nõ eſt bonũ imo ma/
ium. talis ligat nõ ad peccatũ nec ad factũ ſ a de
ponenqũſic votũ erꝛonceij qð vergit in maluz eſt di

ius frequenter libeꝝ ar. non hʒ poſſe vel ð

XXXVIII.

mittendũ.quia non obligat ad faciendum.

Qucſtio.iij. c

e materia in qua ſiue de ſubo in quo eſt votuz. Et

videt᷑ ꝙ ſit in omi hñte vſuʒ rõnis.qꝛ om̃is talis h,
vſum. li. ar. votũ eſt a libertate li.ar. ⁊ci Itẽ ois
diſcretõem hñs rõnis põt ſe volũtaric obligare dya
bolo ꝑ pctm̃ uullo imꝑędiẽte.g młto foꝛtius põt ſe

obligare deo ꝑ votũ. ¶Itẽ oibus patet via ſalutis
et equalis eſt cõditio oim quantũ ad hoc. Sʒ votũ

eſt de his que ꝓmouent ad ſalutẽ.&̊ oẽs ſunt eq̃les
in vouendo. ¶ Itẽ boc oñdit᷑ ꝑ diffinitõem voti.qꝛ
eſt cõceptio boni.animi deliberatõę firmata. ſʒ oẽs
rõne vtẽtes pñt bonũ cõciꝑe. ⁊ccCõtra. Mu.xxx.

Sꝛ ꝙ ſi fuerit mulier in domo viri ⁊ vouerit aliquid

et vir ſtatim vt audiuit ↄtradixit.non erit ꝓmiſſio/
nis rea.ꝙ̊ᷓ mulier coniugata nõ pᷣt auẽte ſua voncre.

ſilr videt᷑ de viro.qꝛ nõ hbʒ ſui coꝛpis ptãtez. ¶ Itẽ

puer ⁊ puella q;diu ſunt impuberes ſũt oino ſub di/
ſpõne ꝑntuʒ ⁊ tutoꝝ.ſicut ſeruus ſub diſpõne dñi.g
ſi oino ſubſũt.nibil per ſe vouere pßr. Vte religi
oſus abrenũciauit ꝓpꝛie volũtati.ſᷣ votũ eſt obliga
tio ꝓcedẽs ex ꝓpꝛia volũtate. nõ pᷣt vouere.¶ Itẽ

Fuus ſubeſt imꝑio dñi ſui.vñ ſi intret religionez põt
ipᷣm extrabere. nõ eſt ſuus.ſed votũ eſt a libertatc.

*τ R dom ꝙ votũ pcedit a libera volũtate. om ?5
nis qͥ libere põt facere qð vult nullo impedimẽto

in ſe exiſtẽte.nullo hoie de facto pᷣpcdiẽte.nullo iure

ꝓhibente põt ſimpir vouere.Qui aũt in oibus ſub⸗

eſt nibil põt ꝑ ſe vouere. Qui autẽ in aliqᷣbus ſubeſt

hm id in quo ſubeſt non pᷣt vouerc. Qm̃ g vxoꝛ ſub⸗
eſt viro et puer patri in regimine vite.nihil pñt circa

hoc vouere qð ſit ſtabile ſine eoꝝ auẽte. vir aũt ſub/
ẽ vxoꝛi in debito carnis.iõ illud ñ põt vouerc. Reli/

gioſus ſubeſt in oibus que ſunt infra religionẽ.⁊ iõ

nihil põt vouere ſine ſui pᷣlati volũtate.Sed ſᷣuꝰ ſb/

eſt quantũ ad ſuitiũ coꝛpaleiõ qð ↄtra hoc fit voue

re nõ pt niſi dñi aucte.ſi qͥd aũt eſt qð libere poſſit fa
cere.illud põt vouere. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ om̃s ſũt 26

libere volũtatis.dðm ꝙ; veꝝ eſt ad vouendũ.ſed nõ
om̃es ſunt libere volũtatis ad faciendũ om̃e qð vo/

lunt.⁊ hec volũtas reqͥritur in voto. Ad illud qð ⁊ ⸗

obz de obligatõk dyaboli. dðm ꝙ illa fit ſola volũta
tis libertate.ſed non ſic eſt de obligatõne ad dcũ q;

tum ad votum. qm̃ reſpicit aliq opus reſpectu cu-

2

facto vel

ctiam de iure.¶ Ad illud qð obẽ ꝙ oibus patct via 289

ſalutis.dᷣm ꝙ verũ eſt qtum ad ea que ſunt pᷣcepti

non qtum ad ea que ſunt ſuꝑcrogatois. que reſpici
unt ſtatus diuerſos qbus aliqui ſunt apti.aliq vero

mime. ¶ Ad illud qdð obẽ ꝙ om̃es pñt concipe ⁊ ani

mi deliberatõne firmare. dom ꝙ ſicut ſuꝑiꝰ dictũ ẽ ?22

firmatio illa eſt per ꝓmiſſionem.non autẽ omnis ꝓ

miſſio firmat niſi ꝓmiſſio obligatoꝛia. nulla autem

pꝓfßiſſio eſt obligatoꝛia niſi que fit ab co q poteſt ſe
obligare.et talis eſt ꝓpꝛij auris reſpectu illius qð vo

uere debet. ⁊ quia non oẽs ſunt tales.ideo non oim
eſt vouere.ſed illoꝝ tiñmodo qui boc habent.

Onſequenter q́;tum ad ſcᷣm articulum queri
tur de voti obligatione.et circa hoc tria quecrũ
tur. Primo queritur de obligatõne voti per comꝑa
tionem ad matrimonij contractioncm. Secũdo per
comꝑationem ad commutationem. Tercio per cõ/
ꝑationem ad diſpenſationenm.

*
Li.
. Queſtioiſ. „ 9v
¶ Circaquã ſic pceditur. ⁊ ſuppoſito ꝙ votũ continẽ
tie vniuerſaliter impediat matrimoniũ.et ꝙ votum
ſolenne impediat contrabendũ ⁊ dirimat iam cõtra
ctum.querit᷑ de voto ſimplici.vtrũ ſit impedimẽtuʒ
reſcindens ſiue impediẽs matrimoniũ.Et ꝙ nõ diri
mat dicit clemẽs papa extra de vouentibus et oꝛdi/
natis.qꝙ non pñt contrabere matrimoniũ. rurſus q́-
dam ⁊c.ꝙ votũ ſimplex impedit contrahendũ ßᷣ nõ
dirimit ia ↄtractũ. igeri magis obligat votũ ſim/
plex ꝙ,ᷓ iuramentũ.ſᷣ iuramentũ non impedit matri
moniũ ita vt dirimat iam ↄtractũ.ᷓ ⁊c. ¶ Itẽ ſi vo
tũ ſimplex matrimoniũ dirimeret.cũ votũ illð ſit oc
cultũ.et quilibet poſſet ſilare ſe vouiſſe.qñcũqʒ mali
cioſe alter ↄpiugum vellet poſſet matrimoniũ ſeꝑari

etiã legittimũ. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ nullo mõ ipediat ma

trimoniũ.qꝛ ſicut ſe h matrimoniũpſũmatũ ad vo
tũ ſolenniʒatũ.ita matrimoniũ nõ ↄſũmatũ ad vo/
tũ non ſoleniſatuʒ. Sed matrimoniũ non ↄſũmatũ
non impedit votũ. nec dirimit. votũ non ſolenni
Jatũ noi impedit nec dirimit matrimoniũ.¶ Sʒ cõ
tra.ratio quare votum reſcindit et dirimit matri/
moniũ vt dicit magiſter in littera eſt. qꝛ vouẽtibus
non ſolum nubere.̊ etiaʒ velle nubere eſt dãnabile.
et quia nuptie ſũt eis dãnabiles. iõ irritant᷑.et hoc
non ſolum invoto ſolenni eſt. etiã in ſimplici. S ⁊c.
Wtẽ clemens dicit ⁊ auẽtes in decretali pᷣmiſſa ꝙ
apud deũ non minꝰ obligat votũ ſimplex qᷓ; votuʒ
ſolenne. ſi S non minus obligat. cũ obligatio voti ſo
lennis irritet matrimoniũ.videt᷑ et obligatio voti
ſimplicis. ¶ Itẽ qui voto ſimplici vouet ↄtinentiã
tenet᷑ nunqᷓ coire. quotienſcũq; coit peccat moꝛta
icer. ̊ nullus põt obligari ad moꝛtale peccatũ. cũ
matrimoniũ obliget ad coituz. iſte non põt obligari
matrimonio.¶ Itẽ quero quare magis votũ ſolẽne
matrimoniũ dirimat q́; ſimplex. Si dicas qꝛ pꝛiua/
tum.et ideo non ſcandaliʒat nec pᷣt probari. Cõtra.
quia matrimonium ↄtractũ clanculo ſit irritat mr̃i
moniñũ ſequẽs de facto ſicut ↄtractũ in manifeſto. et
pꝛeterea votũ emiſſum in publico coꝛã oibus etiam
in foꝛo iudicat᷑ ſimplex nec dirimit matrimoniũ iaʒ
contractũ.¶ Rddm ꝙ votũ ↄtinentie eſt tale votũ
50 generaliter impedit matrimoniũ ↄtrabẽdũ.ſᷣ nõ
generaliter dirimit iam contractũ niſi ſolẽnizatũ. et
ratõem huius aſſignant aliqui ecclcſie inſtitutõneʒ.
ꝛ em̃ vouens ſit ꝑſona illegittima hoc nõ eſt ex vo
to.qꝛ in i?o matrimõio perfecto ↄtinentia ſuari pᷣt
ab eo qui debitũ non exigit ſed ſoluit. Añ augꝰ? dicit
ꝙ; cõputatur ꝓ ſanctificatõne pfecta ſi non exigis ſʒ
reddis qð debes. Sed q; impediat hoc ẽ ex cõſtitutõ
ne eccie cuius eſt ꝑſonas legittimas vel illegittimas
matrimonio determinare. Rõ aũt quare eccia de vo
to ſolenni inſtituit ( vt dicunt) ẽ ꝙ in voto ſolẽni nõ
põt decipi.⁊ põt in fractõe eius ſcãdalisari qꝛ publi
cũ eſt.̊ in voto ſimplici neutrũ bʒ locũ qꝛ pꝛiuatum
eſt. Sed bec ſolutio videſᷣ ſupponere duplex falſuz.
Vni ꝙ ſit ab inſtitutõe eccie talis illegittimitas.ſ q̃a
eccia vt cõiter r nõ pᷣt ibi diſpenſare.põt aũt diſpen
ſare generaliter in ſuis ↄſtitutõnibꝰ.Aliud falſuʒ eſt
quia votũ ſolẽne nõ dꝛ qꝛ notoꝛiũ vel publicũ.quia
votuʒ qᷓ;tuncnuq; publicetur (niſi aliud adſit) ſim/
plex iudicatur. nee impedit matrimoniũ iã ↄtractũ.
31 Vñ aliud eſt votum publicũ aliud ſolenne Jõ alia
rõ aſſiguat᷑ ⁊ accipit᷑ a voti ſolẽnizatõe. ANotũ em̃ tri

pliciter ſolennizat. ſe oꝛdinis ſuſceptiõe. pfeſſionis

emiſſione. et habitus ꝓfeſſoꝝ aſſi umptione cũ alijs
ãq̃ bominẽ ꝓfeſſum oñdunt.Et hoc ẽ cõe in voti ſolẽ
niʒatõne ꝙꝙ fiat coꝛã ꝑſona que locũ dei tenet. qvo

tum põt appꝛobarc.qꝛ i recipiẽte votũ ↄtinẽtie trãſ.
fertur ptãs coꝛpis vouentis in aliũ.qꝛ aliꝰ adeſt qui

recipit.S in voto ſimpliei vbi hõ mera ſe obligat vo⸗
luũtate et in nullius manibꝰhoc facit. obligat᷑ quidẽ.

ſed tñ dñium ſui coꝛpꝑis in alterũ non t:anſfert᷑.et qꝛ

Oð tranſiatum ẽ in ptãteʒ vnius non pᷣt trãſferri in
ptãtem alterius. ideo emiſio voto ſolenni non põt

matrimoniũ ↄtrabi in quo eſt tranſlatio dominij p⸗
prij coꝛꝑis. Sed qð tranſilatũ non ẽ adbuc tranſfer/

ri põt.iõ voto ſimplici emiſſo põt mir ptãtem ſui coꝛ

„

poꝛis in matrimonio dare.ideo ⁊ ſi ↄtrahat ↄtractũ
eſt. Amplius.in voto ſolenni deo ⁊ hoi obligat᷑ſic ⁊
in matrimõoio.⁊ qm̃ vtrobiq; eſt par obligatio.2⸗ par

obligatio non ſoluit vinculuʒ paris obligatõis. pᷣ be

nepᷣpotẽs ſupervinculũ minoꝛis obligatõis.iõ obli
gatio voti ſolẽnis non pᷣt infringi ꝑ ſuꝑueniẽsvincu
lum matrimonij. hoc autẽ nõ ido dico ꝙ facit ſcan⸗
dalum. qꝛ et iliud pᷣt eſſe in voto ſimplici.ſᷣ hoc facit

obligatio duplex cũ tranſlatõne ptãtis in alteꝝ. Eſt

igitur hec ſũma rõnis.qꝛ votuʒ ſolẽne obligat equa/

liter diſtricte duplici rõe non ſic ſimplex.iõ impedit. 52

¶ Ad illud g qd obẽ ꝙ rõ irritatõis matrimonij ẽ.

qꝛ pnſt votũ danabile eſt nubere. dm q hoc nõ eſt

ratio tota ̊ ↄcauſa. ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ non minꝰ 5
obligat ⁊c.dem eyverũ eſt quãtuʒ ad culpã ſiue trãſ
greſſioneʒ.tũ minus obligat qᷓ;tum ad alterius vin/
culi ſolutõem vt fiat vis in hoc qʒð dicit quantuʒ ad
deñ.qꝛ H duplr dꝛ. Alł qᷓtũ ad deũ vt obm. qꝛ votuz
aſtrigit oſtrictõe neceſſitatis. Ałqᷓtũ ad deñ.i. q;tũ

ad diuinũ iudiciũ.deꝰaũt hũc qͥ obligatꝰ ẽ voto ſolẽ

ni reputat mag obligatũ ꝓ eo ꝙ ñ ſolũ reputat eũ
ligatũ ſibi ſ̊ etiam homi. non ſolũ reputat pmiſſiõʒ
factã acceptã.imo ꝑ miniſtrũ ptãtcʒ coꝛpis eſſe trãſ-
latã.et ido deus iudicat ꝙ; votũ ſolẽne impediat nõ
ſimp lex.et hoc non tm̃ ẽ manifeſtũ in foꝛo eccie ſ eti
am in foꝛo conſcie.

coire.dðʒ ꝙ veꝝ eſt niſi foꝛtioꝛi vinculo ſoluat᷑. 732

matrimoniũ foꝛtius ẽ.iõ dicunt ꝙ cum ↄſũmat᷑ ma
trimoniũ tunc oino abſoluitur a voto. ſed debet de
co pniam agere qꝛ votum violauit.vñ dicunt ꝙ põt
debitum reddere petere ⁊ ſoluere. Sed hoc non cre
do ſcilicet ꝙ abſoluatur a voto quantum ad matri/

monium niſi inquantuʒ ius matrimonij compellit
eum agere contra votum.ſed non compellit ius ma
trimonij debitum petere.quia hoc eſt libertatis.ſed

ſolum ſoluere. ideo dico ꝙ poteſt ſine peccato ſolue/

re.quia facit id ad qð tenetur. nũqᷓ; tamẽ poteſt ſine
peccato petere.et ſi vxoꝛ moꝛiatur tenetur omnino 55
continere.Qð tñ obijcit ꝙ matrimoniuʒ non conſũ
matum non impedit votuʒ. Ratio huius eſt qꝛ nul
lum fit ei preiudcium. poteſt enim vxoꝛ ſiue ſponſa

alteri nubere. ſed per matrimoniuzʒ omni voto pre/
iucicium generatur. ,

ueſtio.ijſ. e

¶Rc obligatione voͤti in comꝑatioue ad commutatõ

nem. vtrum poſſit commutari.Et ꝙ non videt᷑ Le/

uit᷑. vltimo. Animal qð imolati dʒ dño. mutari nõ

pᷣt nec ĩ peiꝰ nec ĩ meli?.& ⁊c. ¶ Itẽ ecẽs.v.qdcũq; vo

ueris reqde. ad ill qð vouet hõ tenct᷑i ñ pᷣt com
mutari.¶ Itẽ ſi veritas locutõis conſiſtit in concoꝛ

eh

q illud að obr ꝙ tenet᷑ nũqᷓ; ʒ 4

col
upnn
lees
e
e0
herded
lone⸗
ſcatu
lane
tvot
löacte
tinſtt
vdd
fiie⸗
Gt
at pfa
futres

ſſlia

ibolui
ckamen
RKit
6ſetan.
upt
ra rou
ltatea
ttäͤſtaus
ſneßati
ik Gan
(clitur
guclez ſup
ifnutare
tippp

un ubie
inth
Alcenvt⸗
ſedchut
yühtini
bicltden
FCheſtrari
zlickopn
lldinec
Nxeitnte.
teli
Nleſtach
(indden
clli tatn
ktiozſign
enn
rönon
Nlcutcön
eohliget
acotken
nagipig
ttec
Neſcchtn
heta
cunpian
de⸗ 4
boleon
mnique
ſinn
ils
hhius

artgihti⸗
iänn
hätige,,
l
l
Ntiefgil
nftii
dſmimi
rmaong

=
—

=

=
=

„7
7

☛

e

Hrsſienisft
Nruſigit
dughinnign
chngiat⸗
wwimig

1

nſeſngcäm
ntmnsmnn⸗
ber memit
Uudtcignn
ninzahieni
Noecdagun
darcpt
. Tiiri
big nt
cogitihud
nſüwerg
irinzobti
foirtmti
õ
gerg unt i
nuulsilutt44
rgan ,intin

Pito ſldcen

Guieidicuſte
r Selboeſc
atun nn
Urinonn e
naonpaltn
boccklban
tinegeusn

„

ü mg.

= S=
=☛ =

S
=

4

=
=☛

=
SS =

—

SS=

2—
=

=
= =
☛ =

onſhiuſt
guzemifn

S=

disa volũtatis et intellectꝰ.ſicveritas voti in concoꝛ/
dia ꝓmiſſionis ⁊ ſolutõis.g qñ vox diſcoꝛdat ab in

tellectu eſt ibi falſitas.g ⁊ in voto qñ ꝓmiſſio a ſolu
tione. Sed vnuſquiſqʒ tenet᷑ eſſe verax in ꝓmiſſiõc
& c. ¶ Itez ꝙ non poſſit ſine auẽte ſuꝑioꝛis videt᷑.

ber. de diſpẽſatõe ⁊c.ð bñ oꝛdinatis mõaſterijs nul

lus meo cõſilio egrediet deſiderio artioꝛis vite ſine
licentia ſuperioꝛis.ſi & de hoc magis tenet᷑.pʒ ⁊c.

Item ꝙ ſuperioꝛ nõ poſſit mutare videt᷑.qꝛ eq̃ ob/
igat votũ ſolẽne vt matrimoniũ.ſeð mr̃imoniũ nul

liꝰ auẽte ſupioꝛis pᷣ:mutari.g̊ nec votũ. ¶ Cõtra.vo

tũ inſtitutũ eſt ad charitatẽ fouendã.ſed dicit betꝓ

illud qð ex charitatce inſtitutũ eſt.otra charitatẽ ſuſti
ri ñ dʒ. vbi eſt neceſſitas vel vtilitas cũ charitas
igat pᷣt cõmutari.ſʒ boc eſt ꝑvotũ.gᷓ ⁊c¶ Itẽ ſeinꝑ

licet ꝓficere m ſtatũ.g et votũ de hono in meliꝰ cõ/

6 ſicentia.

mutare.S ⁊c.¶ Itẽ ſi quis emittit duo vota in com

poſſibilia.quoꝝ alterũ eſt ꝑfectius.impleto ꝑfectio/
ri abſoluit᷑ ab alio qd pꝛiusvouit.g ⁊c¶ Item ſicut

teſtamentũ eſt ꝓpꝛie volũtatis ita et votũ.ſed qdiu
hõ viuit põt mutare teſtamentũ.g et votuʒ ſine ommſi

¶ R dom qꝙ licet votũ mutare ex cã.illð.ſ.
dd recipit recõpenſatõeʒ.ſed nẽ ex leuitate nec ex ꝓ
pria voluntate quã obligauit. ſed ex neceſſitate ſiue
vtilitate cuʒ pᷣlati aucte.excepto voto religionis.vel

etiã ſtatus ꝑfectõꝛis in qð pot aliud votũ cõmutari

ſine pᷣlati licẽtia.quia ꝓpter ſui dignitatẽ licẽtiã dãt
iura.Sanũ eſt tñ ↄſiliuʒ ꝙ fiat ſuꝑioꝛis auctevbi ñ

creditur ꝙ ↄtradicat.nevideat᷑ ex leuitate pcedere?

auẽtez ſuꝑioꝛis contemnẽ. Ratio aũt quare licetvo

tũ mutare ⁊ cõmutare eſt ꝓpter neceſſitatẽ ſupueni

cntẽ. vl ꝓpt᷑ ꝑiculuʒ qð iminet frequẽter in obſerua

tione.vel ꝓpꝑter maioꝛẽ vtilitatẽ et vouentis ⁊ alio/
rum. In bijs em̃ rõ recta.⁊ dina illuſtratio mãifeſte
clamat ꝙ ꝑ mediatoꝛẽ ⁊ ꝓcuratoꝛẽ debeat et poſſit
ꝓuideri vt deꝰnon dãnificet᷑.nec iſte ꝑiclitet᷑.in q̊ et
iſte debuit ſaluari et deus honoꝛari.et ꝓpter qd vo

tñ oꝛdinatũ eſt fieri.⁊ iõ ex hoc põt cõmutari.Oð tñ

obijc it de teſtam̃to nõ eſt ſiłe.qꝛ teſtamentũ nõ obli/

38 gat vt votũ.¶ Ad illud qð obꝛ de leuit᷑.m glo. ſoluẽ
„ dũ eſt ꝓpꝛia aucte.¶ Ad illud qð obꝛ de eccle.dðʒ

»„

„

q illud intelligit᷑ in ſe vł in equiualẽti.Et ꝑ hoc patʒ

de veritate. qꝛ cõcoꝛdat ipletio ꝓmiſſioni dũ dat᷑ eqͥ
ualens illi.Odð vo dicit berñ. de aſcẽdẽtibus ad alti⸗/

40 ꝛc ſtati. credo q; dꝛ conſulẽdo¶Ad ill q obꝛ vl/
timo de mr̃imonio ſoluẽdo.ddi ꝙ nè eſt ſile.qꝛ vin

culũ matrimonij ligat nõ tm̃ röõne promiſſionis ſed

etiaʒ ſignatõis rei inſolubilis i quã nulla pᷣt auẽtas.

Prcterea.nõ eſt vnũ mr̃imoniũ meliꝰalio ſicut vo/
tũ.⁊ iõ non cõpetit mrimoniũ ꝑmutari nec cõmuta
ri ſicut cõpetit de volto. OQoõ. iij.

De obligatione voti in cõpatione ad diſpenſatöem.
et querit᷑ vtrũ ſummꝰpontifex poſſit diſpenſare i vo

to.⁊ ꝙ ñ videt᷑.qꝛ gloſa ſuꝑ illð xð vouete ⁊ reddite

⁊c.dicit. reddere eſt neceſſitatis.ſed circa ea qᷓ ſunt
de neceſſitate ſalutis nõ põt diſpenſari.gẽ̊ ⁊c. ¶ Itẽ

obligatio eſt ᷣm ius naturale.qð patzO.qꝛ om̃i tꝑe cu

currit. ſed põtifex nõ pᷣt in ea q̃ ſunt iuꝛis naturalis.

cc. ¶ Itẽ ber. dicit quedã ſũt pᷣcepta moꝛalia me

tabule oꝛdinãtia ad deũ.quedã ſede oꝛdinãtia ad ꝓ

ximũ.quedã ſuꝑaddita vt canonice ſanctões ⁊ pr̃ᷣm
inſtituta. In pᷣmis nõ põt diſpẽſare nec hõ nec deꝰ.

In ſcdis non hõ ſed deꝰ. In tercijs.et bõ ⁊ de?. Põ
aũt huius ẽ qꝛ pcepta pᷣme tabule imediate oꝛdinãt

„

—EEE — ——————— ———

XXXVII.

⁊c. Itẽ qͥ non facit qð ꝓmittit mẽtit᷑.ſed papa nõ
ſt diſpẽſare in mendacio. nec in voto¶ Itẽ ꝙ nõ

eeon iiumediate oꝛdinat ad deñ.videtur
t dupelart n mengace Searp
in voto cõtinèntie ſpãliter videt᷑ Eccle.xxvi. Mõ eſt

digna põderatio ↄtinẽtis aĩe.ſi ↄtinẽtia nullo mõ

põt recõpenſari.pʒ ⁊cc. ¶ Itẽ ꝙ nec in voto pauꝑta
tis videt᷑.qꝛ ꝑfectiꝰeſt ꝓ deo mẽdicarce qᷓ; ↄtinere.S
ꝑfectiꝰeſtvotũ pauꝑtatis.& ſi diſpẽſare ñ põt i voto
cõtinẽtie.nec pauꝑtatis. Item qꝙ nec in voto obc/⸗
dientie videt᷑.qꝛ hoc eſt ꝑfectiſſimũ.qꝛ ĩ caſtitate vin
cit hõ coꝛpus ſuũ.in pauꝑtate mundũ.i obedia ma/
ctat hõ ſeipᷣm.g& ⁊c.¶ Sʒ cõtra.ꝙ poſſit in om̃i diſpẽ
ſare videt᷑.qꝛ votũ vnũ nõ minꝰ obligat qᷓ; ali. Sʒ
põt diſpẽſare in aliq̊ ytpote i voto pegrinatõis ⁊ ab
ſtinentie. g et in oi Pes ꝙ ſpãliter in voto cõtinen
tie videt᷑.qꝛ diſpẽſatio locũ hʒ vt dicit ber.vbi cadit
neceſſitas vcl cõmunis vtilitas. Sed poſſibile eſt q;

aliquis ex defectu mulieris incurrat piculũ moꝛtis.

ſicut dicit de rege lodon roſer poſſibile eſt ꝙ oẽs
moꝛiant᷑ qui pñt generare ſol
uit.⁊ remanẽte papa et muliere.g ſi neceſſitas ẽ con
ſeruatõis ſpẽi.in caſu iſto poſſet ↄtrabere.⸗
ſibile eſt ex mrfimonio pacẽ eccie dari que ẽ cõis vtili

eo remanente q vo/

tẽ poſ-

tas.⁊ cõis vtilitas pᷣferẽda ẽ bono pᷣuato.& ⁊c. ( tẽ

ꝙ in voto pauptatis videt᷑.qꝛ diſpẽſare pᷣt i voto ab

ſtinentie.ſed mai eſt carnẽ ſuã macerare qᷓ; diuitias
dimittere.g ⁊c.

tẽ ꝙ in voto obedie videt᷑.qꝛ ſum

mus põtifex affumit de religionibꝰ ad dignitates ct

pᷣlatões.ſʒ ſic aſſumpti nõ tenent᷑ obedire pᷣlatis ſui
oꝛdinis qͥbus vouerũt obediam. ⁊c.¶ Edðm ꝙ
diſpenſatio ꝛ dupłr. AUno mõ iuris relaxatio. Alio

mõò iuris declaratio. Dicũt & aliqui ꝙ papa põt i vo
to diſpenſare ſᷣm ꝙ diſpenſatio eſt iuris relaxatõ.eo
ꝙ eiꝰauctas eſt contra obligatõem voti. Et rõcʒ bu
ius aſſignant.qꝛ papa eſt immediatus oim pᷣlatus.
⁊ ad ipᷣm ſpectat oim oꝛdinatio.maxic quãtuzʒ ad ea

q̃ ſunt ſuperogatõis.⁊ qꝛ oim volũtates eiꝰ ſubſunt

auẽti ⁊ diſpoſitõi.iõ nullũ votũ alit᷑ dʒ emitti niſi cñ
hac conditõne ꝙ tunc credat᷑ irritum.cũ dñs papa
de vouente aliter duxerit diſponendũ. et ideo nullꝰ

obligatur ad votum faciendũ cũ papa aliter diſpo/
nit. O ſi illaz conditõez non apponat.tñ nou poteſt
eam exxludere:et ideo dicunt ꝙ in om̃i voto poteſt
diſpenſare.et ab om̃i tali obligatione abſoluere.Et
ad ofs rationes rñdent qꝙ nõ eſt ibi obligatio abſo/
luta ſed condicionata.et iõ diſpẽſare põt.cũ poſſit il

lã ↄditõeʒ infligere. ſi ſibi aliud de vouẽte placet di
ſponere. Sed alij dicũt ↄtra.qꝛ cũ illa deo ↄplaceãt.

et abſq; dubio bona ſint. ſine heſitatõe totis viſceri
bus implenda ſũt. Aidct᷑ etiam cũ deꝰ voluerit vnũ

quẽq; liberũ eſſe.ꝙ vnuſquiſq; ſine conditõe aliqua
talia poſſit ⁊ dẽat vouere.Et iõ dicunt ꝙ papa i ma

41

lo wto tm̃pᷣt diſpẽſare ſᷣm ꝙ diſpẽſare ẽ iuris rclaxa
tio.qꝛ obligatio voti pẽdet ex iure dino nõ hũano ex

iure nali nõ ex ↄſtitutõne patrũ. Pꝛeterea papa nõ

bʒ poſſe nec auctem invqtũ relaxado ius.qꝛ illʒ nõ

eſt ei ſubiectũ.hʒ tñ ptãtẽ qtũ ius ſibi dat.⁊ iõ diſpẽ
ſare pᷣt ᷣm qð diſpenſatio eſt iuris declaratio.et hec

põ eſt rõnabilioꝛ ⁊ ſecurioꝛ.qꝛ magis ꝑ ipᷣam ſatiſfit

——

ꝙ hõ debet eſſe verax in pꝛomiſſo. ct ex alio ꝙ nihil
dʒ hõ ꝓmittẽ niſi ſalua ſua ſalute ⁊ dine maieſtatis

honoꝛc.g ex iure naturali ẽ ꝙ qͥs ꝑ votũ non ipcdiri

cõſcie. ¶ Ad intelligẽtiã eiꝰeſt notandũ ꝙ ius obliga 42
tõis voti ↄſtituit᷑ ex duplici iure naturali.ex hoc viʒ

debet quin facere poſſit ſibi vtilius.⁊ igeo accepta/
bilius.⁊ iõ in om̃i voto qdð recipit recõpenſatõnem
melioꝛis bõi ſiue ſimpłr ſiue p loco tꝑe dñs papa
cuiꝰeſt ius dei lucidare põt diſpẽſare.⁊ in hoc cõiter
oẽs ↄueniũñt.ſʒ diuerſificãt᷑ pens modũ diſpẽſandi.
Aliq̃ em̃ dicũt ꝙ nõ eſt aliq; votuʒ qð ꝓ loco ⁊ tꝑe

nõ recipiat recõpẽſatõeʒ.iõ nullũ ẽ in qͥ nõ poſſit di

ſpẽſare.vñ dicũt ꝙ bono ↄtinẽtie pᷣfertur bonũ vni⸗
uerſal eccie. vt pax.⁊ iõ in voto ↄtinẽtie de q̊ minus
videtur pᷣt fieri diſpenſatõvlł ſimplr vł ad tpᷣs.ſicut
etiã aliqñ factũ eſt. Alij vo dicũt ꝙ votũ ↄtinẽtie nõ
recipit recõpẽſatõeʒ.qꝛ nõ eſt digna põderatõ aie cõ
tinẽtis qñ obtinetur victoꝛia de domeſtico inimico

In omibus alijs eſt recõpenſatio.iõ põt diſpenſari

in oibus pꝛeterqᷓ;ᷓ in hoc.Tercij dicũt ꝙ ꝑfectõi reli

gionis que eſt in imitatõe xpᷣi nibil pᷣt equari.nec ꝓ

illa recõpẽſari.Et qꝛ illa ſubſtãtialit᷑ ↄſiſtit i triplici
voto.ſcʒ cõtinẽtie.pauꝑtatis.et obediẽtie.ꝙ in bijs
tribꝰ ñ põt diſpẽſari. Perfectõ em̃ ↄſiſtit in aſiłatõc
ad oppõm maxie ſicut dicit augꝰ.in li.& vᷣa religiõe.
⁊ qꝛ in nullo tiñ aſſilatur hõ xpo ſicut ĩ hijs.nibil pᷣt
bec tria homi recopenſare.qm̃ recõpenſatio nõ tm̃ a
lioꝝ reſpicit bonũ veꝝ etiã vouentis.qm̃ deꝰvult q;
magis ſit vnuſqᷣſq; ſollicitꝰ de ſua ſalute qᷓ; alioꝝ. q̃
iſtarũ triũ opinioniũ ſit verioꝛ fateoꝛ me neſcire.⁊ ſa
tis pᷣt quelibet ſuſtineri.iõ nullaʒ aſſero.Si qͥs tñ ve
lit banc vltimã accepcare nõ occurrit ei incoõueniẽs
manifeſtũ.vt dicat᷑ qꝛ nec in omi nec in nullo.ſed in
Az3 quodaã ſic ⁊ in qdam non. ¶ Ad illud ᷓ qd obẽ ꝙ in
mnullo põt diſpẽſare.dm ꝙ illa argum̃ta currũt ſᷣm
ꝙ diſpẽſatio eſt iuris relaxatio.⁊ ſic nõ põt.põt tam̃

.

Im ꝙ diſpenſatio eſt iuris declaratio.qꝛ ius cõcedit

votũ non teneri cũ pᷣt recõpenſari.⁊ vniuerſalitñ dñi
pape eſt hoc ius intpretari.⁊ iõ i oibus alijs ab hijs

tribus pᷣt diſpenſare. ¶ Ad illud qð obẽ ſi pᷣti vno
et in oibus.dom ꝙ nõ eſt ſie.qꝛ conditio recõpenſa

tõnis melioꝛis nõ ſtat vnifoꝛmiter in oibus.¶ Ad ꝗ
illud qð obꝛ ꝙ in voto cõtinentie põt cadere neceſſ
tas ⁊ vtilitas.dm ꝙ non cadit.et pᷣterea cũ certitu
do non cadit.nõ cadit necefſitas.qꝛ nũqᷓ eſt infirmi⸗
tas a qua non poſſit qͥs niſi ꝑ coitũ liberari. NHõ ca.
dit neceſſitas reſpectu ſpẽi.qꝛ nũꝙᷓ;ᷓ erit aliquis ſolꝰ.
Mon cadit ibi maioꝛ vtilitas faciêtis ⁊ ibi nõ eſt.qꝛ
cõmutat meritũ centeſimi fructꝰin meritũ triceſimi.
Preterea ſi totũ hic eſſet.incertũ eſſet.qꝛ neſcit᷑ vtꝝ
infirm? ꝑ coitũ ſanaretur.neſciturvtꝝ ex coitu aliqͥs
generaretur.neſcitur etiã vtrũ ex mr̃imonio pax re-⸗
foꝛmaretur. non eſt dimittendũ certũ ꝓ incerto.iõ
non valet. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ votũ abſtinẽtie vo⸗ 4
to pauꝑtatis eſt maiꝰ.ddᷣm ꝙ falſuʒ eſt. qꝛ exercita⸗
tio coꝛpalis eſt ad modicũ vtilis.pietas aũtvalet ad
oia vt dicit apłs.et ſumma pietas ẽ ꝙ oia vẽdãtur
⁊ dentur pauꝑibusOrcterea difficilius eſt. plures
em̃ inueniũtur qui volũt ieiunare qᷓ qͥ volunt men/
dicar (Paꝛereren ibi non tm̃ eſt abdicatio rei terre/
ne.ſe. iã volũtatis hñdi.vñ paupculꝰ veniens ad
religie dimittit totũ mũdũ rõne volũtatis bñdi.
. ꝗ qð obꝛ de voto obedie ꝙ fit diſpẽſatio ĩ 477

religioſis q ꝓmouẽtur. dom q; licet in platõibꝰ? nõ
teneatur obedire multa babeãt q̃ non licerẽt eis ſi

eſſent ſubditi.tñ in nentro voto eſt diſpẽſatũ. Mam
in voto pauꝑtatis non diſpẽſatur.qꝛ nõ licet tali re⸗
ligioſo hr̃e ꝓpꝛiũ ctiã ſi papa diſpenſet.ſʒ tñ pᷣt bona
,Eccie diſpẽſare ſicut abbas bona mõaſtcrij. nec amit
tit meritũ pauꝑtatis.ſed ẽ diuitiarũ nõ dñs ſʒ diſpẽ
ſatoꝛ.nõ amatoꝛ ſed cõtẽptoꝛ. nõ ↄſeruatoꝛ ſ diſper
ſoꝛ in pauꝑes.Silr invoto obedie nõ ẽ diſpeſatů. qꝛ
oẽz obediaʒ quꝗ dẽbat pᷣus ſuo ſupꝑioꝛi dʒ pape. et
papa a ſua obedia nõ pᷣt eũ abſoluere.⁊ in talibꝰ me
ritũ obedie ↄmutatur in meritũ paſtoꝛalis cure. nec
eſt diſpẽſatio.ſed exẽptio ꝓpꝛiꝰ dʒ dici. 7

Di. xxxix. ¶ De impedimentis que faciunt oĩno illegitti

ittimũ ad cõtrahenduz matrimo

nium cũ quodã ⁊ cũ quodã nõ.qð venit ex cultus diſparitate.
DQOſt bec de diſpari cultu videndũ eſt. Supꝛa determinata ſi unt ipe
ſpectu oĩis pſone.hic determinãtur impedim̃ta que reſpiciũt ꝑſo
ꝑs in duas. Qm̃ alique pſone nõ ſunt legittime Apt᷑ nimiã diſtantiã
tas. Quedã ꝓpter nimia ↄueniẽtiã. vt ille in quibꝰeſt ſpnalis vel carnalis ꝓ
pꝛima agit de impedimẽto qð veni: ex cultꝰ diſpitate. In ſcda de impedim̃

ipedimẽta qᷓ mrimoniũ impediũtre
nas determinatas.Et diuidit᷑ hec

vt ille in qbus eſt cultus diſpi⸗
ximitas. Jõ hec ꝑs hʒ duas. In

pꝛin e i⸗ eto qð venit . limto qð venit ex ꝓximitate.j.di. xl.
Mũc ſupꝑeſt de cognatõe ⁊c. Pꝛima ꝑs bʒ duas. In pᷣma agit de cultꝰvdiſpitate ꝑ comꝑatiõez ad mrimonij
cotractõem. In ſcda ꝑ cõꝑatoeʒ ad diſſolutõeʒ. ibi. Põot tñ licite dimittere ⁊c. PDri

determinat veritatẽ. In ſcda diſſoluit dubitatõem.ibi.Huic aũt videt᷑ obuiare ⁊c. VUbi
moniũ nõ poſſit contrabi inter fidelẽ ⁊ infidelẽ. põt tñ
tur de mrimonij diſſolutõe duas bʒ. In pꝛima determin at veritatẽ. In ſcdᷣa manifeſtat men
en non nulli qui inter fideles ⁊c̃.vbi reprehẽdit eos qui dicebant iuter infideles no

habet duas. In pma pte agit de diſt.
In ſcda de diſſolutöne mrimnoij quo ad vincu

¶ Agit de cultus diſparitate per cõpatio ad matrimonij cõtra

cCcõem determingns veritatem.

.

les viros infideles ducere vxoꝛes.

(S hec de diſhi cultu videndũ eſt. hec eſt em vna de cauſis quibꝰ pſo
,ne illegittime fiunt ad cõtrahẽdũ matrimonii Hõ em̃ licet xpᷣiano cũ
SZentili vel iudea inire cõiugiũ.qꝛ etiꝗ in veteri teſtamento pꝛohibitũ eſt fide

Sn es ducere y dño dicente. Non accipias vxoꝛes de fili
abus alienigenarũ filijs tuis.ne traducant eos

Prima ꝑs duas. In pᷣma
it b⸗ bi oñdit ꝙ q́;uis mr̃i
eſſe ſi pꝛius ↄtractũ eſt. ¶ Similit᷑ ſcda ꝑs in qua agi
entiétes. ibi. Suͦt
n eſſe viugiũ. Prima ꝑs

diſſolutõne mr̃imonij quo ad cohabitatõeʒ inter eos qui ſunt diſpis cultꝰ.

In! e mrimnoi ili fractõeʒ ſiue omnimodam ſepationem oſtendens ſi infi/-
delis non vult cohabitare.ꝙ fidelis poteſt contrabere.ibi.Nic querit᷑ſi fidelis di

mittat infidelem ⁊c.

E o. Kiji.
deos ſuos. Juxta hoc do i.ſer.

mini preceptũ iudeoꝝ cõiugia cũ alienis inita heſdras ſeꝑauit. hoc idẽ etiã

in nouo teſtam̃to ſe

ruat᷑. Vñ aug⸗. Me nubat femia niſi ſue religionis viro

zbin
ſurch

et

at
Nwühci
latügzee

7
4

ſaei
tmis
nneg⸗
N
wäibfiien

tern

erziͤne
Bigan ſiin
möiwunt
inen,
Pabrciort
e wümetii
ocknheti
holehiſ
ſnuneſ
eſidili⸗

üpaſnde4

ddi
adird

insG
rctahsne
Geepihnb
tuſntnſoi
Nrig unfinc
trnns 1
Nictgi
elagen,
tnotiuh
koilgö Pu⸗
noſoinin
inſcn,

—
—

ztut

Amb. in li. de
prfiarchis.

vel ne vir talẽ ducat vxoꝛẽ. Id em̃ vt dicis iubet dũs.
docẽt aplus.vtrũq; pcipit teſtamentũ. Itẽ Amb.Ca⸗
ue xpᷣiane gẽtili vel iudeo filiã tuã tradere.caue ne gẽ⸗
tilẽ vel iudeã vel alienigena.i.hereticã ⁊ omnẽ alienã

i. Ii XX

—

a fide tua vxoꝛẽ accerſias tibi. Iteʒ ſi quis iudee. ſiue
xpᷣiana iudeo.ſiue iudea xpᷣiano carnali ↄſoꝛrio miſce⸗

atur. quicũq; tm̃ nephas admiſerit.a xpᷣiano cetu ꝓti⸗
n⸗ ſegreget᷑. Ex hijs alijſq; pluribꝰteſtimonijs euidẽ⸗

ter apparet nõ poſſe ↄtrahi ↄiugiũ ab hijs q ſũt diuer

Coꝝ. viſ.

Augad po

ſe religionis ⁊ fidei.

2 duoꝛũ infideliũ. b

gijs. ego dico nõ dñs. Si qs frat hʒ vxoꝛẽ infidelẽ.?
hec cõſentit hiĩtare cũ illo.nõ dimittat ulã.⁊ ſi q̊ muli⸗
er ⁊c. Sed aliud hoc eſſe.aliud illud. euidẽter oſtẽdit
Aug'. Ibi em̃ agit᷑ de illis cõiugijs fideliũ ⁊ infideliũ
q̃ ↄtrahũt᷑ eis in diſpi religiõe ⁊ fide manẽtibꝰ.Aplus
o ait de illis qͥ vniꝰ eiuſdẽq; infidelitatis fuerunt qũ

2iũcti ſunt. Sʒ cũ veniſſet euã geliũ alt ſine altera cre⸗
digdit. Intelligis ne qͥd dicã. Attende vt rem ipᷣaʒ dili⸗

lud pceptũ veteris ⁊ noui teſtamẽti.qͥ ꝓhibet᷑ ſidelis
cũ infideli copulare cõiugiũ. Jã ſunt cõiuges.⁊ ambo

Augæ ad po⸗

Mð eſt Kra pu
dicicia fidel cũ

gẽtiꝰ explanẽ.Ecce cõiuges duo vniꝰ infidelitat fue/⸗

¶ Soluit dubitationẽ de ↄiugio fidelis ⁊ infidelis

¶ minc aũt videt᷑ obuiare qð aplus ait de imparibꝰ ziu

rũt qñ ↄiũcti ſũt.nulla de hijs q̃ſtio eſt qͥ ꝑtineat ad il/

adhuc ſũt infideles.Lales ſũt adhuc qles cõiũcti ſũt.
venitq; euãgelij pᷣdicatoꝛ.credidit eoꝝ vnꝰvel vna.
ita vt infidelis cũ fideli hĩtare cõſentiat. nõ iubet dñs
vt fidelis infidelẽ dimittat taliter ↄiũctũ. Nec aplus
iubet vt nõ dimittat.ſᷣ cõſulit vt ſi qͥs alit᷑ agat non ſit
trãſgreſſoꝛ.ſiẽ ⁊ de vᷣginibꝰ cõſulit.Monet aũt qð eſt

lucraãdi occaſio. cũ poſſit licite relinquè ̊ nõ expedit.

TZũc em̃ nõ expedit id qð licitũ eſt.qñ ꝑmittit᷑ qͥdẽ.ſed

impiꝰ vſus alijs aufert ipedimẽtũ ſalutis. ſiẽ diſceſſio

ſidelis ab infideli quã nõ ꝓhibet dñs.qꝛ coꝛã illo nõ
iniuſta. ſed baplus ne fiat cõſilio charitatis ſuadet. yt
nemo ĩ ea re iuſſiõis neceſſitate teneat᷑.S cõſilij volüta
x hüs mõſtrat᷑ int fideles cõiugiũ

te libere faciat. es cõiugiũ
eſſe.⁊ cõſiliũ apli nõ obuiare pᷣcepto dñi qͥ iubet fidelẽ

nõ iũ gi infideli.⁊ ſi cõiuncti fuerit ſeꝑari.Legit᷑ em ꝙ

heſdras ꝓpha. imo dñs ꝑ eũ iuſſit irlitas vxoꝛes di/

mittere alienigenas. ꝑ q̊s ibãt ad deos alienos.nõ ille

ꝓ maritos acqᷣrebãt᷑ deo. Recte h̊ pcepit. qꝛ x moyſen

iuſſerat dñs ne qͥs vxoꝛẽ alienigenã ducet. Merito &

q̃s duxerãt dño ꝓhibẽte. dño iubẽte dimiſerũt.qꝛ vt

ait Amõ. nõ ẽ imputãdũ mr̃imoniũ qð ex decretũ dei

factũ ẽ. Sᷣ cogſcit᷑ emẽdandũ.vt qñ fidelis infideli copxu

lat᷑. Sʒ vr ait Aug.cũ cepiſſet gẽtibꝰeuãgeliũ pᷣdicari

ambo crederẽt.ſᷣ vnꝰ vel vna. ? infidelis cũ fideli con

*

tit a foꝛnicante diſcedere. Et infidelis homis foꝛnica⸗
tio ẽ maioꝛ ĩ coꝛde.necvera eiꝰpudicicia cũ cõiuge die

ſentiret hitare. nec phiberi a dño debuit fidelis inſide
lẽ dimittere nec iuberi. Jõ nõ ꝓhiberi.qꝛ iuſticia ꝑmit

Roma. xiiij. põt.qꝛ ome qð nõ eſt ex ſide petm̃ ẽ.quis verã ſidelis

XX

Euidenter appa, 1
ret non poſſe cõtrabi

piugiñ ab bijs q ſunt

viuerſe re. c. Aidct᷑

ex boc ꝙ ſi aliqᷣs vult

baptiſari⁊ ẽ fideliſ.ꝙ
etiã añ baptiſmũ co/
trabi poſſit cuʒ alio.
Pæ dicendũ ꝙ fides
nõ tãtũ accipit᷑ ꝓ ba⸗
bitu credẽdi quãtuʒ

accipit᷑ ꝓ ſacr̃o fidei.

2 boc ꝓbat᷑ ꝑ ild qð

dicit᷑. xxviij. q.j.caue
chhꝛiſtianc. et infra. ſi

xpᷣiana ſit.non ẽ ſatis

niſi ambo initiati ſit!

ſacr̃o baptiſmi.And

Hugo fuit iſti? opini
onis q boc intelligit

q;tuʒ ad ſacrm bap/⸗
tiſmi. ſ. diſpitas cul/
tus.qᷓ;uis & talis fidẽ

haleat. tñ nõ bʒ fidei
ſacr̃m. ido nõ eſt ꝑſo/
na ad ↄtrabendũ le⸗

b Aolus ne fiat cõ

ſilio charitat ſuadet.

Aidet᷑ male dicere.
qꝛ ex h̊ videt᷑ ꝙ fide/

lis licite poſſit cũ in/

fideli oablae⸗
cõtra. xxviij.q. j. Ju⸗/
dei ⁊cc.nõ põt infideł

in eiꝰ pmanere ↄiun

ctione q̃ iã in xpᷣian

bus caplis ſbſequẽti

bus idẽ dꝛ. Rꝰ dicen⸗

dum ad boc voluerũt

aliqui diſtinguere. q
illud apli intelligit᷑ ð

paganis q ad fidẽ fa-
tiliꝰ couertunk. ille
canon intelligit᷑ ð iu.
deis qͥ obſtinati ſunt

rét ↄuerios qᷓ; ꝑ ißos

pficeret. 5 cũ oẽs ſint

nati. iſta diſtictio nõ

eccha cũ tain iudei qᷓ
gẽtiles paſſim cõöuer⸗
terent᷑ ad fidẽ.⁊ cum

modico adiutoꝛio ꝓ/⸗

pter ſalutẽ ↄiugũ cõ/

ceſſit ⁊ ↄſuluit apkus
tũc cobabitare. bð poſt
modũ iudei adeo ſũt
obſtinati i malicia
potiꝰ wlebãt pucrtẽ?

ꝙ ↄuetti.adbuc gen⸗

tilibꝰ ad fidẽ intrãti-
bus. ⁊ tũc cõcedebat᷑
cohitare gentilibꝰ nõ
iudeis.nũc autẽ quia

vtriq; ſunt ĩ malicia

obſtiuati. ꝓpt᷑ piculũ
coꝛruptiõis euitãdũ.
neutris cõcedit᷑ coba
bitare ſine cõtumelia
creaton.qꝛ ſp pᷣſumit
niſi velint cõnerti ꝙ
velint cohitare in cõ⸗
tumeliã creatoꝛis.
c¶ Ex quo intelligit
⁊c. Innuit ꝙ ꝓpt q̃ſli
bet illicitas cöõtume/
lias põtvir vimittere
vxoꝛẽ. ⁊ B;ᷓ ideʒ ſupꝛa
ꝓbauit. Sed in ↄꝛiũ
obijcit᷑. Hiero.ſi vxoꝛ
peccat ĩ aiaʒ ſuã nõ ẽ
polluta viro ſuo.ergo
vir nõ pᷣt eã dimittẽ.
Et boc etiã videt᷑ ra/
tiõe. qꝛ vir nõ hʒ e.
teſtatẽ aie vxon b tm̃
coꝛꝑis.Sʒ om̃e pctm̃
qdᷣcũq; fecerit ho ex/

cepta foꝛnicatone eſt

extra coꝛpus.alia em̃
peccata aiaʒ offẽdũt.
ctionẽ ad incõueniẽs
impꝛobat᷑ hocipᷣm.qꝛ
cñ vix repiant᷑ de ſe/
cularibꝰ pſonis aliqͥ
nõ peccẽt aliqñũ.tũc
ere oia matrimonia
poſſent licite ſepari.
Re dicendũ ꝙ nõ eſt

cationẽ fieri mr̃imo⸗/

nij diuiſionẽ.niſi eate

nus q̃ ꝑ illã foꝛnica/

tioneʒ alter ledit vel

offendit᷑ qui eſt mfi

monialiter copulatꝰ.

nicatio tripliciter dẽ.

pꝛie. cõiter. comuniſ
ſime. Pꝛopꝛie dĩ foꝛ
nicatio eſſe pctm̃ cir⸗

ca actũ carnis.vtpote
2 coit cñ non ſua vel

nõ ſuo.Cõmuniter dẽ fo

vnico ſolo actu ſi poſſit ꝓbari.etiã quãtũ foꝛnicãs
pſeuerat.qꝛ tũc ẽ via ducẽdi ad coꝛruptionẽ.⁊ iõ ꝑ il
nitere ⁊ redire nõ põt repudiare eã.Foꝛnicatio tũc ẽ in

znicatio ĩ ſeptura idolatria.

habeat pudicicis etiã cũ infideli eõiuge q̊ nõ hʒ verã.
Yoõ aũt nę iuberi.qͥ nec ð iuſſionẽ dñi gentiles fuerũt
ambo ↄiũcti.licitũ & erat ꝑ iuſticiã fideli infidelẽ dimit
tere.ᷣ licitũ nõ erat faciendũ ꝓpter liberã bentuolẽtiã
¶ Euidẽter apparet ⁊ int inſideles ↄiugiũ eẽ.⁊ aplin
ð illis agere qᷣ ĩ infidelitate ↄiũcti fuerũt.⁊ pꝰ alter ad
fidẽ cõuerſus eſt.cũ quo etiã fidelis habitare cõſenſit.
CT hũc non dimittere fideli cõſuluit apłs.qꝛ foꝛte ꝑ ſidẽ
ſaluabit᷑ infideissq.
¶ Agit de diſſolutiõe mr̃imonij qͥ ad cohabitatiõʒ int
eos qͥ ſũt diſparis cultꝰ.⁊ determiat veritatẽ.
Põt tñ licite dimittere.qꝛ infideli ẽ foꝛnicatio.ſi nõ coꝛ
poꝛis tñ mẽtis.Cauſã em̃ foꝛnicatiõis dñs excipit.fſoꝛ
nicationẽ vᷣo gñalẽ ⁊ vniuerſalẽ intelligè cogimur nõ

mõ.ſ.coꝛꝑalẽ ſ ⁊ ſpũalẽ.de q̃ Augꝰ ait.Idolatria ⁊ q̃
libet noxa ſuꝑſtitio.foꝛnicatio ẽ.dñs aũt ꝑmiſit cã foꝛ⸗

nicatiõis vxoꝛẽ dimitti.ſᷣ nõ iuſſit.et ſic dedit apło lo⸗

cũ monẽdi.vt qͥ voluerit nõ dimittat.põt talẽ licite di⸗

mittere. Si em̃ foꝛnicatio carnis deteſtãda ẽ in ↄiuge.
quãto magis foꝛnicatio mẽtis.i.infidelitat:¶ Si aũt

qris an ꝓpter aliud viciũ niſi ꝓpr᷑ infidelitatẽ vłido⸗
latriã poſſit dimitti? Attẽde qͥd Augꝰ ait.Si infideli⸗
tas foꝛnicatio c̃.⁊ idolatria ĩfidelitas.⁊ auaricia idola
tria.nõ ẽ dubitãdũ ⁊ auariciã foꝛnicatiõeʒ eẽ. Quis G
quãlibet illicitã cõcupiſcẽtiã põt a foꝛnicatiõis geuere

ſeꝑare ſi auaricia foꝛnicatio ẽ? Ex qͥ intelligit᷑ ꝙ ꝓpter

illicitas ↄcupiſcẽtias nõ tm̃ q in ſtupꝛis cũ alienis vinr-
vel femis cõmittunt᷑.ſᷣ ob q̃ſlibet q aĩaʒ a lege dei ab⸗

errare faciũt ⁊ ꝑnicioſe coꝛrũpi.poſſit ſine crimie ⁊ vir

tit᷑ ſi viro ſuo dicat.nõ ero vxoꝛ tua niſi mihi de latro⸗

cinio diuitias cõgreges.vl niſi ſolita lenocinia exerce⸗
gas.aut ſi qͥd aliud facinoꝛoſũ vel flagicioſũ a viro ſuo

expetat.Tüc ille ſi veracit᷑ penitẽs ẽ.habetq; fidẽ ꝑ di

lectionẽ oꝑantẽ.mẽbꝛũ qð eũ ſcãdaliſat ãẽputabit.Ex
hijs appet ꝙ nõ ſolũ infidelitas.ßſ etiã q̃libet ↄcupia q
ꝑnicioſe turpitq; coꝛtũpit.foꝛnicatio ſpũalis ẽ.ꝑ quã
vir vxoꝛẽ vel vxoꝛ virũ dimittè pot.Cõſulit tũ aplus
ne fidelis dimittat infidelẽ volentẽ cohabitare. neca

deo reuocare.

git de diſſolutiõ

li diſcedat.an liceat ſidelialiaʒ ducere: Videt᷑ auẽtas

rII

vxoꝛẽ ſuã dimittere et vxoꝛ virũ.Itẽ rectiſſime dimit⸗

¶ Agit de diſſolutiõe mr̃imonij qͥ ad vinculi fractiõeʒ
ſiue oĩmodã ſepationẽ.oſtẽdens ꝙ ſi infidelis nõ vult
cohabitare.ꝙ fidelis põt cõtraheerr d
¶hic q̃rit᷑ ſi fidelis dimittat infidelẽ.vłinfidelis a fide⸗

1
.

Auge in lib.
de ßᷣmone do

mini in mõte

Pꝛo qulby vi⸗
cijs pñt vimitti
Augꝰ de ſer /
mone dñi in
monte.

c

Aug⸗ de fide
Toꝑibus.

—

Comuniter . ira idolatria. quẽ modũ ꝓpbᷣe ipos idolatras meretricibꝰ foꝛnicarijs
treauẽter cõpant.ſicut Gy.j. Paral.v.⁊c. Cõmuniſſime dẽ foꝛnicatio ois ↄcupia inoꝛdinata qᷓ offendit deẽ ee
relinquit᷑. Dꝛia foꝛnicatio nõ põt fieri ab vxoꝛe ſciẽter qͥn fiat iniuria viro. ⁊io ꝑ illã põt fieri dinoꝛeihceia g .
peniteaꝰ Secũda vo tũcẽ in iniuriã iugiaa oii ie ſ⸗
a põt fieri ſaꝑatio ſi ↄiũx nolit penitere.Si a

vult pe·

damnũ cõiugis.qñ dat ei occaſionẽ ſcãdali.vt qñ nõ

vult cũ eo quiete viuere niſi cõſentiat male facere.⁊ tũc põt eã dimittere. vel qtũ ad thoꝛũ.v.
rc eo qulete viuere t male facere. ⁊ the .vel qᷓ;tũ ad thoꝛũ.vel ꝙtũ ad coba/
bitationẽ nõ ſimplicit᷑ ſi ambo ſunt fideles.⁊ ꝑ i ĩ mochl ſunt irtelligede nueteo ad boc u aner⸗ gpr alia

genera pctõn nõ põt dimittere nec tũ ad thoꝝ nec qtũ ad cohitationẽ niſi p̃ſtent magnã occaſionẽni
wbemẽter timeat᷑ de lapſu. tfũc em̃ cct vimittere ſcut dialt bie⸗rdiclt hrved7 2 2Wb⸗ 1

pylij ſi culus tule

cͤali
en.
Aehtn
Nar

(Co⸗

Detrnie

Fontn

N
ſera

Can

Ambꝛ
oſius
—— 1 „
a bncrnonedal ducote
I D volẽ . lẽs ait. 4 nö v % .
tGcloma. Zaſpe tes cohlrarevir Aloinit outegitio abin
Que pꝛemiſni l.i. ſpurij ſü lij vfi qᷣ d 27 alijs v 8 abinui⸗ aliſat te. glo
Aerenine minge nar Burnd Iotaaron ot,bunan. ie roc Korne
. ent mina emi e illa pe bax uerit yxoꝛẽ cunt. imũ⸗ jt accipi frat
„ —— 2 imuü⸗ . fratvx
Cox. vj. Amb teſt baptiſmo ſebavriſeud aneran vginẽ añ 5/ inauh dalen
i6 effe aeindelto die apiu⸗ ähfeno pot. Eri vt e d3 ne
3 debekẽ em puituti ſbᷣi 18 diẽ aplu Sia. Sede DI uit diuaciſs ſi
4 em̃ eſt feucrtti ſg f aust diſccdlr. diſ. re a tov nnnle p für⸗
eſaulmet⸗ mfimoniũ fq hoꝛrer ꝛin hmoi. t. ſui niſi r rimie viri
w La crmzcid demunt as kotergurore Gin qend ie H
Pis õtumelia ei ti᷑ ꝓpt euono gij. Mõ eo ſepari pe wlit ab
reliqui ia ei creatoꝛ pter deü. ſi de dei e. id l
mn reliauit neaccuſet is oluit ius iaig opulanent, eetese⸗ eſe
Mm dens ⁊ in deũ pee hj co fimonij circ rit. ce Filij vii de
1 des cõiugij ũ pecca copulat?. Infi nij circa eũ q copula n⸗ i q de bac
Nee cõfirmat᷑ cõi Si vo a e audiret xpᷣ cruãda ei fi⸗ Per nar, r eie
„ zind geri. ita vtnbt⸗ äne, Gedletcrinpee den xpia⸗ Nrereirre an ene⸗
n an eſtnic. e nb nadt ebgien zagpolſe vi⸗ tren E tre aur ma⸗
mii imitti ppi eſtecknittere v videat᷑. poſſe vi⸗ d iẽ i cedẽti e vẽ.
1 uN imitti ꝓpter deũ imittere vol Sz diſti vi⸗ Eeptus cedẽtib? hitũ
6 beniuolẽtie nõ u ab illo qᷣ volentẽ cohit iſtingus Ite 8 ſequit᷑ entrẽ
mittere v. nõ ſᷣuat᷑. h vi hoꝛret nomẽ hitare. aliud tem plesi 5 ntre.
n ere volentẽ —B vitas cu nomẽ xpᷣi. .gliud mad ine 8 Hncipio
cet. diſcrgete adagnenotarn iner rhi Pbi eilex Wace GBler matne
H grtal dunr li lal a⸗ niſi erurealou⸗ o
dürelſeni. is mfimoni idẽ vterq; cõ iinfidelirate clet. ſlli a.. Ju⸗
„. teri —rõ 36. 2 p' alt eon a fi lieribꝰ 2 fideli mu
lt. qꝛ inte abit. nec tñ ill reliqrit. dimi oꝝ a fide n⸗ idelib? vi
De anlfeſtarn nern ſanutrealeri e oiſe⸗ stuitalſ,
ter fideles 7 mentiẽtes cõiugiũ q8 6 = Ucer e po tionẽ. N' 18. upſti⸗
R Suürtſ noͤnulliin ul dicht ge raege in ut uand eb⸗
oma. xilij ulli qͥ int infi U no elle i etatẽ aut nõ Aulta
4 ma. rih. Ginipor. nec äineiktesg aſſerüt nõ eſſe eſe in⸗ niti diina degen
4 Ei er erleinna cral en e cõiugiũ. Li ein lirs⸗
. dicit. qꝛ S6 Sera millü coi näfer arerg, o ſion Bnnlitt.
negak eſſe p era pudicici ugiũ peti el petm̃ ẽ uito tribuat. põt. ii⸗
epudicici icicia infid ctm̃ eſt. Au é6. infidelimi põt cum
ret᷑ pmiũ illud trip infideliũ oi ideli. Sz va ncre Diantenn.
. ſ6 cErD oitũ et me⸗ etiã rurãda. qᷓ
6 ome qð fit ʒ E ũ ẽ. vt qᷣc me qð nõ ẽ coitu et me⸗ iã acd cultũ da.
ſf ʒ fidẽ.i.ↄſci⸗ cqͥd fit ab i. ex fide. pctm̃ e⸗ erũt iltũ dei debi
9 ficat.vel ĩo . .i.ↄſciẽtiã ab infidelibꝰ Ppetmn E. rũt Pcreare. 7 U
it. H qꝛ; nõ eo — infidelis faci 27 ad gehennã Hj ius et? eti tecte m
bnc, finẽ F mõ illud faci acit pe hennã edi ſi ⁊ etiã nouũ
i gitimũ Copula gO m 13 facit q dʒ ß ccol.0 qꝛ illd di innidelis de uerſioe
innmnit nõ ra .5no ratũ.L ital q ẽ int infid erẽs ad debi gqui dis r liis ze
i, randi geane acSitünti inaideleo giugi le⸗ ifieein fauoneſi
ilinn, te Siucta ſi uge teſtab dice⸗ z aüit legiti egitimi'? ui mi pcipe pt ee
e · Coʒ. vij. anctenbnuerr Er⸗ eg,, itünn ſe nſid = 9
ee e 3 Uero 1. K. EA cũ viro xpi a / ſe das ipt pi gare W
ififi inſtitutio egitimũ cõi 6 dimitté d fidẽ cõ pm detincat i in ſi
ti itimũ cõiugiũ Dr llitat erꝛo. ti infide
ſtitunie vk puincie entgi⸗Aegtäimue⸗ = Etirc
joꝛibꝰ nõ Z iuſſiõʒ qo lega dict gal as biiß⸗
z iuſſiõʒ dñi ega dicta dete 8 bzip⸗
e¶ Si vo anbe lr̃is.
2

moniũ impedit.

diderint p cognitionẽ dei cõfirmat᷑ cjugiũ. Donat᷑ ꝙ; pꝛimo eredit vnus ⁊ alter diſcedat ⁊ holit cobabitate.
l foꝛnicet᷑ ⁊ poſtea cõuertat᷑.vtrũ reddẽus ſit ei vir ſuus.an ille poſſit excipe de iniuria dimiſſiõis vel foꝛni
catiõis. Et ꝙ; debeat reddi videt᷑ ꝑ ligera iſtã. Iteʒ ꝙ nõ poſſit exciꝑe videt᷑.qꝛ in baptiſmo oia ſunt dimiſſa qᷣ

ad culpã ⁊ penã. Sed in ↄtrariũ videt᷑ lr̃a pᷣcedens.qꝛ cõtumelia creatoꝛis ſoluit. ſi ſolutũ eſt.vi

2

det᷑ ꝙ alte/

ro nolẽte nõ ſit reintegrandũ. Itẽ iſte fidelis ſtati vt dimiſſus fuit potuit cõtrabere. ſtatim fuit abſolutus a

ligamie.ergo nõ videt᷑ ꝙ vxoꝛ poteſt eũ repetere.ſe dicendũ ꝙ ſi cõiuges ſucceſſiue ad fidẽ veniãt. ſi neuter

alterũ diiniſit.nec foꝛnicationẽ cõmiſit.cõpellendi ſunt inſimul cohabitare.⁊ affectõne maritali ſeinuicẽ tra⸗

ctare.ſi aũt alter ab altero diſceſſerit refert qs. vtru fidelis ab infideli.an ecõuerſo. Si fidelis li. l
libere potuit ⁊ ſine culpa.vnð illud in nullo ſibi pᷣiudicat. Si infidelis ab infideli.põt fidelis etiã poſtq; venit
ad fidẽ excipe.⁊ ſi vult põt cã reciꝑe.tñ cõpelli nõ dʒ.qꝛ ſtatim ab eo abſ. olut?. Sʒ de foꝛnicatiõe diſtinguẽdũ.
qꝛ pᷣmo cõuerſus aut dedit occaſionẽ foꝛnicãdi. vtpote q; repudiauit. aut nõ. Si dedit.nõ põt ꝓpter foꝛnica
qð obijcit᷑ ꝙ oia dimittunt᷑ in babeiſino⸗ dicendũ ꝙ xenꝝ
eſt q;tũ ad deũ.ſed nõ opoꝛtet qꝙ dimittant᷑ ita ꝙ libertati ꝓximi iniuriet᷑.⁊ ſic patet il

tionẽ exciꝑe.Si vᷣo nõ dedit.tũc põt exciꝑe.Ad illud

penitentia. .dẽß ,
D intelligentiã pᷣſentis diſtinctiõis querit᷑ de
impedimẽto qð hʒ eſſe in mrimonio ex cultꝰ
„ diſpitate. Et de hoc duo querunt᷑ pᷣncipaliter.

Pꝛimo q̃rt᷑ de oiſpitate cultus ꝑ cõpationẽ ad mr̃i-
monij ↄtractionẽ.Secũdo ꝑ cõpationẽ ad diſſoluti⸗

onẽ.Circa pꝛimũ q̃runt᷑ q̃tuoꝛ. Pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ ma

trimoniñ poſſit cõtrabi inter fidelẽ ⁊ infidelẽ. Secũ/
do querit᷑ vtrũ poſſit inter fidelem ⁊ infidelem. Ter/
cio vtrũ matrimoniũ cõtractũ inter infideles excuſet

a peccato. Quarto vtrũ mr̃imoniũ cõtractũ in infide
litate ponat in numerũ cũ mr̃imonio fideliũ.

¶ Oueſtio.j. 9

¶ Eirca quã ſic pcedit᷑ ⁊ oſtẽdit᷑ ꝙ mrimoniñ poſn ſit
contrabi inter fidelẽ ⁊ infidelẽ.Et pᷣmo exemplo.qm̃

Joſeph ↄtraxit cũ muliere egyptiaca.nec rephendit᷑

ſicut dicit Geñ.xlj. Sily Moyſcs cũ ethiopiſſa ſic in/
nuit᷑ Mume.xij.nec ipe rephendit᷑ ſicut dicit᷑. ¶ Jtẽ
hoc videt᷑ aucte Deut.xxj.Si egreſſus ad pugnã vi/
deris mulierẽ pulcrã in medio caſtroꝛũ captiuoꝛũ et
adamaueris eã. intrabis ad eam toꝛmieſq; cum ea. 2
erit vxoꝛ tua.cõſtat ꝙ de infidelibꝰ loquit᷑.
ma ad Coꝝ.vij. ſanctificat᷑ mulier infidelis p virum
fidelẽ.⁊ ecõuerſo. inter fideles ⁊ infideles eſt cõiu/
giũ ſanctũ. ⁊ licitũ.¶ Itẽ rõne videt᷑.qꝛ diuerſitas
ſiue diſpitas moꝛũ nõ impedit mr̃imoniũ pᷣhendũ.g
pari rõne nec diuerſitas fidei ſiue cultus diuini mri⸗
Itẽ mrimoniũ eſt ſacc̃m cõmune
fidelibꝰ ⁊ infidelibꝰ.& ſi ad oẽs ſe exẽdit. diſpitas ſi/

Itẽ pꝛi/⸗

ue talis repugnãtia ipᷣm nõ tollit. ¶ Itẽ om̃e impedi

meuitũ mr̃imonij impedit ꝓ eo ꝙ obſiſtit alicui bono

.7

mfrimonij.ſed cultus diſpitas nec nocet bono ꝓlis.qꝛ
põt educari ad cultũ dei. nec fidei. nec ſacr̃i.ꝙ nullo
mõ impedit. Coutra ꝓbat᷑ exemplo.j. Eiqre vlti.dr̃.
ꝙ Eſdras ſeꝑauit viros ab vxoꝛibꝰ alienigenis.ergo
nõ erat inter eos mr̃imoniũ.
Deut.vij.nõ ſociabis cũ eis cõnubia.loquit᷑ ð infide

tẽ autoꝛitate legis

libus ⁊ alienigenis.¶ Item Amb. iin li. de pꝛiarchis.
Caue xpᷣiane gẽtili vł iudeęo filiã tuã dare.¶ Itẽ po⸗
tiſſima diſtantia eſt inter fideles ⁊ infideles.ſicut xpᷣi.
ad belial.⁊ lucis ad tenebꝛas.Si gᷓ in mfimonio ma.

7 gna eſt vnio.nullũ põt cſſeint᷑ eos mrimonin.¶ Rꝰ
dicendũ ꝙ in veteri lege diſtinguẽdũ erat inter infide
les. qꝛ quedã mulieres ert infideles de fra chanaan
qua dñs ꝓmiſerat filijs iſrł. ꝓpter illiꝰgentis obſtina-⸗
tionẽ in infidelitate.mãdaueratq; eas occidẽdas.⁊ S
talibꝰ ꝓhibitũ exat. Ande ſi qͥs de populo iſrł cũ illis
cõtraberet. cũ eſſet cõtra dñi pceptu.nõ erat mrimo/
niũ. Quedã erãt infideles de alijs natiõibus.⁊ de ta-
libus nõ erat ꝓhibitũ.b ꝑmiſſuʒ ⁊ ceſſum. ybi non

„

fidelis ab infideli. boc

ud ſicut ſupꝛa dictũ eſt

timebat᷑ lapſus in idolatriã. ſicut in Joſeph 2 Moy⸗

ſe. Ratio aũt quare ꝓbibuit gentes illas ⁊ nõ alias
fuit duplex. Ana quia iudicauerat oẽs reos moꝛtis.

Alia qꝛ obſtinate erãt in malo. In nouo teſtamento g

alio mõ eſt. qꝛ infidelis eſt duplicit᷑. Aut qꝛ caret fide.
aut q; fidei ſacro. Si qꝛ fide tm̃. ſic talis diſpitas vbi
nota eſt impedit matrimoniũ.ſ̊ nõ dirimit iã cõtra⸗

ctũ. vt ſi catbolicꝰ ↄtrahat cuʒ heretica baptiſata. Si
aũt ſit ifidelis qꝛ caret fidei ſacro. vtputa baptimmo.

q; ſacroꝝ ecclhiaſticoꝝ ⁊ fideliũ ianua ⁊ fundamentũ
eſt baptiſmꝰ.fidelis q̃ cõtrahere hʒ pᷣm ſacr̃a eccleſie.
ſi cũ tali cõtrahat nihil facit.vel ſi ſit fidelis dũ tamẽ
nõ habeat baptiſmũ. An dirimit iã cõtractũ. Cultus
vo diſpitas pᷣſtat ipedimentũ in lege wteri.nõ ſimplt
ſed vbi metuebat᷑ piculum ⁊ diuinũ aderat iudiciũ.⁊
ſuꝑ hoc additũ crat mandatũ. ſic ⁊ in noua impedit
nõ ſimplicit᷑ ſiue de ſe.̊ ob vitationẽ piculi.⁊ diuerſi
tatem ſacramẽti baptiſmi. et inhibitionẽ eccleſiaſtici
ſtatuti. qꝛ oꝛtũ habet a duobꝰ pᷣdictis.⁊ ſic patẽt duo
pima obiecta.
tur mulier.dicendũ ꝙ nõ loquit᷑ aplus de mr̃imonio
cõtracto ante cultus diſpitatẽ qd dicit manẽ.qꝛ fide⸗
lesviri plerũꝙ ſaluãt occaſionałr ſiue ſanctificãt mu
lierẽ.ſicut fides pturit filios.
de diſpitate moꝛũ ⁊c.dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ diſpi
tas fidei facit diſpitatẽ ſacroꝝ.nõ ſic diſparitas moꝝ
qꝛ boni ⁊ mali cõueniunt in ſacramẽtis.Hõ tamẽ di
ſparitas fidei ſemꝑ facit diſpitatẽ in ſacramẽtis.ſed
eatenꝰ qᷓtenꝰ facit ꝑiculoſioꝛẽ.
ꝗ eſt rõne vtriuſq;. dicẽgũ ꝙ eaten? ẽ comune q̃tenꝰ
eſt legis nature.ſed nõ inqᷓ;tũ ecclie.⁊ ſi fidelis cotra/
hit. ſacramentũ eius iã eſt ecclie.ideo in hoc nõ cõmu
nicat cũ infideli imo multũ diſtat.
obijcit̃ ꝙꝙ nõ eſt cõtra aliqd bonũ mrimonij.dicendũ
2 falſum eſt.imo cõtra bonũ ꝓlis.qꝛ alter cõiugiũ de
acili põt impediri ne ꝓles dño dedicet᷑. Eſt etiã con
tra bonũ fidei ꝓpter ꝑiculum fidei. Eſt etiã cõtra bo/

num ſacramẽti.qꝛ ex ꝑte fidelis matrimoniũ natũ eſt

eſſe ratũ ⁊ inſolubile.cuʒ ſit fundatũ ſuꝑ ſacramentũ
fidei. nõ ex alia ꝑte cõtractñ.qꝛ nõ babet fundamen⸗
tũ.⁊ ſic patet. DBM
ueſti

¶ Atrñ ſacrm mrimonijſit inter fidelẽ ⁊ infidelẽ Et
ꝙ ſiginnuit aplus.j.ad Coꝝ.vij.Si qͥs frat᷑ bʒ vxoꝛẽ
infidelẽ vocat vxoꝛẽ cui cobabitãdũ.ſed nõ fuit vxoꝛ
ꝓpter cõtractionẽ q̃ fuit poſt fidẽ ſᷣ añ. c. ¶ Item
rõne videt᷑.qꝛ mr̃imoniu ẽ de dictamiẽè legis nature
lex nature cõis ẽ apud oẽs. ⁊c. ¶ Itẽ mrimoniũ

diffinit᷑ ſic. mr̃imoniũ eſt maris ⁊ femie cõiunctio in-

qiuſcuã yite coſnetuginẽ retinens. Seg oe eſt inter

4.

dillud aũt qð obijcit᷑ ꝙ ſanctifica/

¶ Ad illud qð obijci᷑ ſ0

d üllud qd obijcit i 1

¶ Ac illud quod 12

ſcc
fattve
cͤrthi
Pudin
prii⸗
gan
ffinoni.
ſiſe
ſaͤclii
uitrl
laleſe⸗
ni
ſone⸗
cpiti
3 .
künteneea
leting
ſmnrben
Plslezt
Clltüdr.
talitr.
nonebi
liaffectun
löͤdatge
tuin qrſi
natureb
ſufcles
marinecd
14 ia
gult. ctxin.
tfigclü
Dod
1Stmonafe
ftinonizin
Ncctiſacr
Guie
Golacran
nopoteſt
Unſimari
nnaniteno
16 Mockrti⸗
Cunallu
17 Cnmancet
miercen
15 cüilezen⸗
Nendig⸗
ſſictagbe
brtigne

ſcin
iglanaen
ſunnif
tungn
gori
voltnage
tgonmns
finoniie
ecntd
ſſclsd
nocog
indu

ntüſnin,
odi
asaiſten
Nrinft
titiheii
sigtͤls
Nhöſe en,
akzaft
eradin
nm: ienai
diſikäin
ntüͦcrrilt
nler roiſtgt
uinüantiui
Kꝛuwun
Miorigol
dobiei e
a
ͤctinunt
leainiſ,
mis Ma
wmis ſt
ulſſeni
mkicönuneg
ſelti⸗
Connwew⸗
Aillet

4
6dtterc
luhu⸗
. ici intn

verra ſacramẽta eccleſie qᷓuis nõ habeãt fidem.⁊ ha/
bent verboꝛũ foꝛmã.ergo ſi mrimoniũ apud fideles
cõtrabit᷑ ꝑ verba expᷣmẽtia cõſenſuzʒ.⁊ talis foꝛma ẽ

—

Infdles ergo at. 4Its infidles 1 bereticibabent

apud infideles.̊ 1 mr̃imonij ſacramentũ. ¶ Cõtra.

xxviij.q.j.nõ eſt ratũ cõiugiũ qð ſine deo eſt.ſed tale
eſt cõiugiũ infideliũ.ergo nõ eſt ratũ.ergo nõ eſt ma/

trimoniũ. ¶ Item Amb. ibidẽ nõ eſt putandũ cõiu/
giũ qdð extra dei decretũ eſt factũ.ſed tale eſt coniugiũ

infideliũ. ergo ⁊c. ¶ Itẽ matrimoniũ eſt ſacramentũ

13

eccleſie. ſed baptiſmus eſt fundamentũ ſacramẽtgꝛũ
cccleſie. ergo nõ habẽtes baptiſmũ nõ habẽt mr̃imo/
niñ.¶ Itẽ matrimoniũ eſt ſacramentũ ⁊ ſignũ vnio/
nis dei ⁊ aie.ſiue diuine nature ⁊ hũane.ſed hanc nõ

ꝑcipiũt infideles nec credũt.ergo nõ eſt eoꝝ ſacramẽ
tũ. ¶ Rꝰ dicendũ ꝙ mr̃imoniũ eſt inſtitutũ in officiũ

⁊ in remediũ.⁊ in ſacramentũ.⁊ iſta tria cõplete ha/

bet ᷣm ꝙꝙ eſt apud fideles.Apud infideles vo bʒ iſta

Sm rõnem ſemiplenã. Mã ẽ in officiũ.qꝛ eſt ꝓcreatio

pPlis legitime.ſed nõ ad cultũ dei.apud fidcles aũt ad

14

15

16

18

cultũ dei.Eſt in remediũ.qꝛ excuſat coitũ a culpa moꝛ

tali. Et rurſus dat᷑ ibi gratia remittẽs ↄcupiſcẽtiã ra

tione bñdictiõis adiũcte.Apud infideles vo marita/

li affectu vxoꝛes cognoſcẽtes ẽ excuſatio a culpa.ſed

nõ dat᷑ gratio apud infideles. Atrũq; eſt ita ſacramẽ

tum.qꝛ ſignat vnionẽ dei ⁊ anime.ſiue vnionẽ diuine
nature ⁊ bumanc.non tm̃ aptitudine ſed actu. Apud

infideles vo aptitudine tm̃.⁊ pᷣterea ratio ſacramẽti

maxime cõſiſtit ĩ ratificatione vinculi.apud infideles
aũt vinculũ nõ habet ratificationẽ ꝑfectã. VUñ diſtin⸗

guit᷑. xxviij.q.j.quoddã matrimoniũ ratũ ⁊ legitimũ
vt fideliũ. Quoddã legitimũ ſed non ratũ vt infide/
liũ.Quoddã ratũ ſed nõ legitimũ vt mr̃imoniũ con/
tractũ a fidelibꝰ in occulto.Si aũt querat᷑ quare ma

trimoniũ infideliñ nõ eſt ratũ.dicendũ ꝙ hocẽ ꝓpter

defectũ ſacramẽti fidei.⁊ ꝓpter ſtatũ.qꝛ in tali inñctus

eſt vxoꝛi in qͥ põt vinciri vinculo foꝛtioꝛi.ſ.ſuſcipien/
do ſacramẽtũ baptiſmi et xpᷣo alligari.a quo ſtatu ne

mo poteſt ꝓbibere.⁊ ideo põt in caſu iſtud vinculuʒ
infirmari. HOabet em̃ ratitudinẽ vt illo ſtatu ĩ vtroq;
manẽte nõ poſſit ſolui.Et ꝑ ̊ pʒ rñſio ad illud Aug.
nõ eſt ratũ ⁊c̃.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de Ambꝛo.dicẽ/

dum ꝙillud intelligendqũ eſt ſicut extra decretũ.i.con
17

tra mandatũ diuinũ. (Ad illud q obijcit᷑ ꝙ ẽ ſacra/
mẽtũ eccleſic.dicendũ ꝙ verũ eſt.ſed nõ tm̃ eceleſie ſᷣ
etiã legis nature. ( Ad illud qð obijcit᷑ de ſignatiõe.
dicendũ ꝙ ⁊ ſi nõ actu repᷣſentet.tamẽ habitu.et boc
ſufficit ad boc ꝙ ſit ſacramentũ.Ael dic ꝙ actu repꝛe

ſentat lic nemo ꝑcipiat.

Atr matrumoniũñ infideliũ excuſet coitũ ſiue con

iugalem actum vt nõ ſit ibi peccatũ.Et ꝙ non videt᷑.

Roma. xiiij. Om̃e qdð nõ eſt ex fide peccatũ eſt.ſᷣ actꝰ
cõiugalis apud infideles nõ eſt ex fide.ergo eſt pecca
tum. Si tu dicas q ibi appellat᷑ fides cõſcientia. ⁊ il/
lud nõ dicit᷑ eſſe ex fide.qꝛ eſt cõtra conſciẽtiã.ſicut ex

ponit magiſter in litera. Obijcit᷑ tũc de gloſa qu xxpo

nit ꝙ omnis vita infideliũ ẽ peccatũ.ergo ⁊ vitã ma/

trimonialis peccatũ eſt. ergo mr̃imoniũ nõ excuſat a
peccato. ¶ Item. xxviij. q.j.c. j. nõ eſt vera pudicicia

infidelis cũ cõiuge ſua.⁊ eſt verbũ Aug. ergo infide/

lis nõ cognoſcit ↄiugẽ ſuã pudicc.⁊ cognoſcit pudice

vel impuqice. gͤ impudice. Ecoitus eiꝰ nõ eſt ſine pec

apud infideles. ¶¶ J

4 S *
ð .

cato. Itẽ ſocra ecchaſtica apud bereticos quis ſint
veracia nõ tñ ſunt vtilia.qm̃ ⁊ ſi babeãt foꝛmã.tamẽ

Apter infidelitatẽ nullã habẽt efficaciã.& pari ratõne
oud infideles. ¶Item bereticꝰ baptiſando peccat
moꝛtaliter. qꝛ nõ baptiſat vt ad cultũ dei ꝑducat. ſed
vt ad erroꝛẽ trahat. Sed infideles nõ pcreãt pꝓlẽ ad
cultũ dei.ſed potiꝰ ad ꝑmanẽdũ in ſuis tenebꝛis ⁊ er/
roꝛibꝰ.ergo peccãt coeũdo ꝓpter plẽ.ſed nullꝰ coitꝰ

eſt iſto honeſtioꝛ qͥ fit ꝓpter pꝛolẽ habendã. g nullus

coitus in infidelibꝰ fit ſine peccato. ¶ Contra.Tri/
plex eſt ꝑs cõtinẽtie.ſ.virginalis.vidualis.⁊ cõiuga⸗

lis. ſed infideles cõtinẽtia virginali cõtinẽdo nõ pec-/

cant.ſilr otinẽtia viduali.&̊ pari rõne nec ↄtinẽtia cõ/
iugali. Sed iſta eſt in reddedo ⁊ petẽdo debitũ vxoꝛi.
ergo ⁊c. ¶ Iteʒz infidelis qͥ bʒ vxoꝛẽ ⁊ cognoſcit eain
affectu maritali cognoſcit ſuã oꝛdiato affectu. actꝰ
trãſiẽs ſuꝑ debitã materiã cum oꝛdinatiõe affectꝰ eſt
abſq; peccato. actus ↄiugalis i infidelibꝰẽ abſq; pec
Srol Seemiinoni excuſat a peccato.aut g inq;tũ
ſacrm legis nature.aui inq;tũ ſacrm ecclic.Si inetũ
ſacr̃m leg nature.ergo cũ hoc mõ ſit apud infideles.
ergo excuſat eoꝝ coitũ. Si inq;tũ ſacr̃m ecclie ſolũ.g

nõ excuſauit añ aduẽtũ xp̃ᷣi.g quotqͥ̃t añ aduentũ xpᷣi

vxoꝛes cognoucrũt.foꝛnicatoʒes fuerũt.& cuʒ hoc ſit
nephas dicere.redit pꝛimũ. ¶ Itẽ vbi eſt mrimoniũ
ibi eſt mutua obligatio.&ꝗ̊ cũ apud infideles ſit matri/
moniũ.g eſt ibi mutua obligatio.g alter alteri tenct
debitũ reddere.ſᷣ nullꝰ peccat faciẽdo id ad qð tenet
niſi ꝑ malã volũtatẽ illud depꝛanet. & ille qui reddit
debitũ vxoꝛi ſue nõ peccat.

imꝑfeete ſunt ibi.tũ qꝛ in eis deficit fides.tũ qꝛ deficit

in eis ſacrin fidei.Quia deficit fidei ſacrm.ideo nõ ẽ
pfectũ ſacrm ſiue vinculũ.cũ poſſit foꝛtioꝛi vinculo li⸗

gari. Quia deficit fides. ido nõ eſt ꝑfectũ remediũ in
eis.qꝛ ſine fide impoſſibile eſt deo placere.⁊ q;nis ſine

fide poſſit q̃ͥs in aliquo actu vitare peccatũ.qꝛ nõ agit
maluũ.tamẽ impoſſibile ẽ mereri pᷣmiũ. ERñ ſicut alit
eſt apud infideles ↄtinẽtia ⁊ aliter apud fideles.qꝛ fi
deles ꝑ pudiciciã ⁊ vitãt penã ⁊ acquirũt palmã. illi

itũ Pe dicendũ ſiẽ tactũ
eſt in pᷣcedenti ꝓbleumate. mr̃imoniũ infideliũ eſt re
mediũ ſemiplenũ.⁊ ratio huiꝰ eſt qꝛ bona mr̃imonij

19

20

vo ⁊ ſi vitẽt penã cũ a malo ceſſant.non tamẽ acqrüut

palmã.ſic in mſtmonio intelligendũ.qꝛ apud fideles
tũ ꝓpter meritũ fidei.tũ ꝗꝓpter bñdictionẽ eccleſie.nõ
ſolũ datur remediũ qð pᷣſeruat a culpa.ſed etiaʒ dat

gratia que remittit cõcupiſcentiã.apud infideles vo

nulla oino datur gratia.tamẽ qꝛ cõiungũtur ſᷣm di/

uinũ ſtatutũ vitãt culpã.niſi affectio libidinoſa inter

——

ueniat. que etiã apud xp̃ianos actũ ↄiugalem fedat.
2 ſic cõcedende ſunt rõnes oſtendentes ꝙ matrimo/
niũ apud infideles aliquo mõ coituz excuſat. ¶Ad
illud & qd obijcitur ꝙ nõ eſt ex fide. eſt pctm̃.dicen⸗
dũ ꝙ iſllud intelligitur ſicut pdictũ eſt. ⁊ patet ex glo.
qð nõ eſt ex fide.icõtra cõſcientiã.qꝛ qui facit contra

cõſcientiaz edificat ad gebennã. Sed qð ſubiũgit

omis vita infideliũ eſt peccatũ.boc dictũ eſt ꝑ cõco/
mitantiã. qꝛ nunq; eſt ſine peccato. ꝓ eo ꝙ ſola fide

purificẽtur peccata. ⁊ ideo quicquid faciãt ꝙᷓdiu ſine

fide ſunt.abſq; peccato eſſe non poſſunt.Acd üllud
qd obijcitur ꝙ vera pudicicia nõ eſt infidelis ⁊c.dicẽ
dũ ꝙ vera tm̃ valet quãtũ ꝑfecta. vnð dicit᷑ non eſſe
vera qꝛ nõ ẽ pfecta.ſed iſta expoſitio aliquãtulũ ẽ ex/
tranca. ⁊ iõ dicẽdũ ẽ ꝙ nõ eſt vera pudicicia.qꝛ nõ bʒ

wrũ ⁊ Apꝛiñ effectũ virtutis.ſicut non ẽ verũ vinũ qð

W 5

21

22

4
. R “

— *
ð .

WS — =

. ceee.
sl

nõ habet compationẽ vini. Cõpatio aũt ſiue effect?ꝰ carne añ baptiſmũ. ſemp poſt iudicat᷑ coꝛrupta enũ⸗ Min
virtut ẽ q; facit declinare a malo et ꝑ hoc vitat penã. ð poterit inter vᷣgines coſecrari.⁊ lc qꝛ amiſſio vir⸗ MWs
facit etiã qd bonũ eſt ct ꝑ boc acquitit gloꝛiã.⁊ quis ginitatis reſpicit aliqd ex ꝑte carnis qn nunqᷓ poteſt ⸗ lin
. apud infideles poſſit repiri pᷣmũ.noh tñ ſecũdũ.ideo recuꝑari.ergo cũ bigamia reſpiciat diuiſionẽ carnis. Mog
pudicicia nõ eſt vera virtus apud eos.⁊ boc eſt qd di patet ⁊c̃. Ete ſi baptiſatus apud hereticos iterum gtoni
cit Augꝰ.vbi deeſt cognitio et᷑ne ⁊ incõmutabilis ve/ baptilſet᷑.quãtũ eſt in ſe iterat baptiſinũ ⁊ puuiẽdꝰeſt oet
. 23 nitatis. Falſa eſt virtus etiã i optimis moꝛibꝰ. ¶ Ad penitẽtia rebaptiſati. ergo cũ ↄiugiũ ſit vnũ apud in/ filfth
illud qd obijcit᷑ ꝙ ſacramẽta ecclie nõ babẽet efſcacia fideles.qui iterũ cõtrahit iterat mrimoniũ. ergo non Vjſe
. apud hereticos.dicendũ ꝙ nõ eſt ſile de mrimonio et pt eſſe niſi bigamꝰ.¶¶ Re dicendũ ꝙ ſicut expſſe ap/⁊ꝛ6 ͦatt
alijs ſacramẽtis.nã in alijs pᷣſtat᷑ remediũ ↄtra moꝛ paret Hiero.⁊ Augꝰ.hic fuerũt ↄtrarie opinati.⁊ ni⸗ ſrp
bũ qͥ iam ineſt. AUnde in alijs dat᷑ gratia vel effectus ſi qͥs velit diſtoꝛq̃re verba. nõ video quõ poſſint re k
gratie. q̃ mediante curat᷑ aia a moꝛbi coꝛruptela. In duuci ad cõcoꝛdiã. Ideo em̃ in hoc babuerũt opinio⸗
4 mr̃imonio aũt inq;tuʒ ſacrm legis nature dat᷑ reme nmcs cõtrarias qꝛ fundati ſunt ſuꝑ diuerſa. Hiero.em̃ wf
. diũ pᷣſeruatiuũ a culpa ne qͥs in cognoſcẽdo mulierẽ voluit ꝙ oĩs vita infideliũ eſſet culpa.⁊ q; mr̃imoniũ uli
peccet. licʒ inqtũ eſt ſacrm eccleſie rõne benedictiöis infideliũ ad veterẽ hoiem ptineret.⁊ qꝛ in baptiſmo AWVbul
. annexe det etia gratiã digne accedẽtibꝰ.qm̃ ergo infi expoliat vetus hõ cũ actibꝰſuis ⁊ induit᷑ nouus.hinc Ptntet
deles nõ ſuſcipiũt gratiã gratũ facientẽ nec eius effe · c ꝙ dixit ꝙ ſicut peccata pᷣterita iſti nõ imputant᷑ nec agſauit
ctũ q;diu ſunt i infidelitate. ideo alia ſacr̃a nõ pᷣſtant cõputant.ſic etiã nec cõiugia. Augꝰ vo poſuit ꝙ cõ⸗ ((
cis remediũ.boc vᷣo ſolũ põt eis pᷣſtare.licʒ nõ ꝑfectũ iugia infideliũ ⁊ ſi nõ eſſent meritoꝛia.nõ tamẽ erant ſgatrwi
2 4 ſed ſolũ aq cauendũ maluʒ. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ culpabilia. imo erãt licita ⁊ bona. ⁊ hoc patet. qꝛ dñs loen
4 hereticus baptiſando peccat moꝛtalit᷑.dicendũ ꝙ pec inſtituit. ⁊ ius naturale dictat. vlteriꝰ apłus confir⸗ iitie
4 cat qʒ vſurpat qdð ſuũ nõ eſt. ⁊ qꝛ ſi actualiter intẽdat mat qui dicit.vxoꝛẽ infidelẽ nõ eſſe dimittendã.et qꝛ ofüale
ad erroꝛẽ ꝑducere.tũc grauiꝰ peccat.ſed ſicut põt eſſe licita ſunt. binc eſt ꝙ per baptiſinũ nõ delent᷑. Et qi opiffe
wꝙ aliqs hereticus baptiſet no intẽdens boiem ꝑdu/ Augẽ melius habuit fundamentũ 2 veri. hinc eſt q; fimuk
H“ cere ad erroꝛc. ſic põt eſſ ꝙ aliqs generet pꝛolẽ non veriꝰ ⁊ ſanius dixit.⁊ ideo canones poſitiõi Aug. cõ⸗ gaͤtagfi
intẽdens ad cultũ idoloꝛũ ptrabere. ſed ſolũ intẽdẽs coꝛdãat.⁊ ill nũc tenet ecclia ꝙ mr̃imoniũ ante bap⸗ los
poſteritatẽ babere.⁊ boc quidẽ qꝛ caret intentiõe foꝛ tiſmũ contractũ cũ vna ⁊ poſt baptiſmũ cũ alia facit 6 onic
4 mata nõ bʒ pfecte bonũ pꝛolis nec meritũ.qꝛ cũ non bigamũ. ſicut expſſe dicit᷑ diſt.xxxiiij. Si quis viduã ngi!
/ habeat intentionẽ foꝛmatã. ideo imõ habet demeritũ. licʒ laicus duxcrit vxoꝛẽ. ſeu ante baptiſinũ ſeu poſt tMbrd
L 2 ideo tales filij iudicari poſſunt legitimi.qd eſt ſignn baptiſmũ.nõ admittat᷑ ad clericatũ. In baptiſizate Ao
g mfimonialiter ſunt generati. aliter em̃ iudicarent᷑ em̃ crimia dimittunt᷑. nõ accepte vxoꝛis cõſoꝛtiũ re/ iic. .
25 illegitimi. Eſt ei quadruplex differétia filioꝝ ita apð laxat᷑. ¶ Ac illud qð pᷣmo obijcit᷑ ⁊ ſecũdo.dicen/ 27 uutcobu
4 . infideles ſicut apud fideles. Quidã em̃ ſunt natura quʒz illud iam ſolutũ eſt. qꝛ nec autoꝛitas Hiero.hᷣ ſeiſe
les ⁊ legitimi.vt qͥ de legitimis vxoꝛibus generant᷑. ? habet robur nec ratio ſua. vñ opinãdo dixit nõ aſſc⸗ D
iſti debẽt ⁊ poſſunt ſuccedere in bonis. Quidaã legiti rendo.¶ Ad illud qð obijcit᷑ de oꝛdinato añ baptil/28 gr
4 mi ſed nõ naturales. vt filij adoptiui. ⁊ iſti ſitr poſſũt mũ ⁊ poſt. dicendũ ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ in oꝛdine impmit bkn
ſucxedere. Quidaʒ naturales nõ legitimi.vt illi qui caractcer. qui nõ poteſt alicui dari niſi habeat caracte, ito.
nãti ſunt de concubinis.Quidã ſunt nec legitimi nce rem baptiſmalẽ.ſicut in pᷣcedẽtibꝰ ꝓbatũ eſt ⁊ oſten/ 5656ttun,
naturales.vt ſunt illi q de adulterio ſunt nati vel etiã ſum. AUnð qui oꝛdinat᷑ añ baptiſmũ nõ eſt oꝛdinat⸗. R
de inceſtu. . .M ideo cũ oꝛdinat᷑ wſt baptiſmũ ſemel tm̃ eſt oꝛdinatꝰ. unci,
C Lueſtio. iiiſ. 9 nõ ſic eſt de mrimonio.qꝛ em̃ ibi nõ impᷣmitw᷑ caracter fmngi
L Atrũ matrimoniñ ante baptiſmũ ponat in nume/ ideo põt cõtrabi añ baptiſmũ.⁊ ante ↄiugatꝰ ẽ q; bo⸗ dei 8
ru ch mr̃imonio cõtracto poſt bapsiſmũ.ita ꝙ; talis ptiſatus. 4 Ad illud qd obijcit ꝙ eſt m quid. dicẽ· 29 eaail
iudicet᷑ bigamꝰ.Et ꝙ nõ videt᷑.Hiero.ſuꝑ eplam ad dum ꝙ duoliciter eſt bm quid. Anũ qdð diminuat ab nhen
Thimo. Si vnaʒ habuit ante baptiſmũ.alterã poſt eſte. aliud qͥd diminuit ad eſſe ꝑfecto. Pꝛimũ qð di⸗ WS
baptiſmũ.nõ eſt putãdus bigamꝰ. ¶ Item bociõm minuit ab eſſe nõ ponit in numerũ.cum em̃ nõ ptici- tchl
oſtedit rõne Hiero. Pꝛoꝛſus inouato per baptiſmũ pet eſſe nõ poteſt cõnumerani alij i illo eſſe. Aliud vᷣo mketd
oia vetera ſunt dimiffa. cũ tale ↄiugi ⁊ talis actus poteſt. ⁊ tale eſt mrimoniũñ infideliũ. qd quidẽ habet rH piaſa
õingalis ad ſtatũ vetuſtatis ptineat.ergo habet᷑ ta raationẽ cõiugij ⁊ diffinitionẽ.lic nõ habeat in tanta hunii
Pſi nõ fuerit. nec cõputat᷑ cũ mrimonio ſbᷣſequẽti. pfectiõe quãta babet eſſe mrimoniũ fideliij. put
eS oꝛdinat? ante baptiſmũ ⁊ oꝛdinatꝰ poſt bap/ Onſequẽter qᷓtũ ad ſecundũ articulũ queri mßtuͤ
tiſmũ nõ cſt bis oꝛdinatꝰetiã ſi oꝛdiuet᷑ ab alio⁊ alio. de diſparitate cult? cõpationẽ ad mr̃imonij knias
ergo pari rone cõiugatꝰ añ ⁊ cõiugatꝰ poſt nõ eſt bis ſolutionẽ. ⁊ circa hoc querunt q̃tuoꝛ. Pꝛimo rlhe
cõiugat ctiã ſi cõtrahat cũ alia ⁊ alia.¶ Iteʒ ſm qd querit᷑ vtrũ altero veniẽte ad fidẽ. altero remanente Elohofi
nõ cõnumerat᷑ ei qʒ ẽ ſimplicit᷑.ſᷣ vinculũ matrimo/ in infidelitate ſoluat᷑ mr̃imoniũ q;tum ad fidelẽ. Se⸗ haler
niale eſt vinculũ añ baptiſinũ impfectũ ⁊ m qͥd. coſt cũdo vtrũ ſoluat ctum ad infidelẽ. Tercio vtrũ ſol⸗ Mpef
baptiſinũ eſt gfectu. ergo nd detrt vnñ alteri onume uat cũ alter cõiugũ ſit infidelis. Quarto vtrũ vtroq; ih
rart. ergo c. Cõtra. Augꝰ. ſup eplam ad Chimo. veniente ad fidẽ ſoluat matriinoniũ ſpter ꝑſonaruỹ tatnn
qui añ baptiſinũ habuit vnq ⁊ poſt baptiſmũ aliã. nõ ille Erimitatẽ. . ..çVc8 fuſnun
enre ntccius niſi bigamꝰ. tas or videt᷑ ratig⸗ ( (AQDueſtio. j. e Pi. ſine⸗
3. In baptiſmate crimia abolent᷑.nõ qd honeſtũ ẽ Circa quꝗ ſic npeædi? 2 aſtzik s n n ee guiatey
Giteieſlret Sintis 1no awſed acuena. rngadontathee edst,i e1 gi an
S. ie iſſe ↄiugatꝰ.ergo ſi iterũ ↄvtrabat diſcedit ⁊c nõ em eſt ſenſent/ ſinſiddlie
eſt iudicanqus bigamd. S virho n berabat diſcedlit ꝛc.nõ em eſt ſeruituti ſubiect? frater 2 ſoꝛoꝛ iocoe

t q zuptg fat binoh yg aue oeh vlelt im Cotuwelig earo] (

ed
Naiihu
hifri
RK
wtuiani
idega ei
tan gpaf⸗
chnntnle
i n uce
nnesti
Orimnändt

iamm Siti
ntedmtint
rni. Niet
Neiti,
obicitir
eumnik
opinicnid
i u
Ptiniſöckid

lnticiden

ditiitintan
Eeckinitnie
Hipzmalt
inn Pinicn
giunchnihin
SL
äüfd.
utini⸗
Ntminnn

.

50 moniũ cõfirmatu. ergo nec ſi trãſit ad fidẽ. ¶ Rꝰ di⸗

⁊ mutuã ſeruitutẽ hoc eſt in poteſtate fidelis.ſed lo/⸗
quẽdo de ſolutiõe q;ẽtũ ad ruptionẽ vinculi.diſtinguẽ
dũ eſt.qm̃ infidelis aut vult cobabitare.aut non. Si
vult cohabitare. aut cum blaſphemia nomis xpᷣi.aut

51

ſoluit mrimoniũ i eo qui relinquit᷑ ne accuſet᷑ alij co/
tem matrimoniũ nõ eſt ratũ ſine ſacco

baptiſmi.ſed qð eſt ratũ ſoluit᷑ ꝑ foꝛnicationẽ coꝛpo/

ralẽ. ergo multo foꝛtius qd nõ eſt ratũ.ergo ⁊ ꝑ foꝛni
cationẽ ſpũalẽ. O aũt ratũ ſit ꝑx bapiſſmũ patet per

Inno.ex᷑ de diuoꝛcijs.Quãto te nouimꝰ.Sacrame/⸗
tũ inqͥt baptiſmmi qð ſemel eſt admiſſũ ratũ efficit cõ/
iugij ſacrᷣm.

põt ꝓhiberi vt nõ cõtrabat cũ vir ad cõtinentiã non
teneat᷑. ¶ Itẽ foꝛtius vinculũ ſoluit minꝰ vbi mii⸗
mũ repugnat. ſed foꝛtioꝛi vinculo tenet᷑ baptiſatus

deo qᷓ;ᷓ vxoꝛi infideli.ergo vbi mulier non cõcoꝛdat ei

ſoluit᷑ vinculũ ab ip̃a.¶ Cõtra.j.ad Coꝝ..vij.Si q̃s
vir babęt infidelẽ vxoꝛẽ nõ dimittat eã ſi cõſentit co/
babitare.Sᷓ mr̃imoniũ eſt adbuc inter eos.& nec vin/
culũ ſoluit᷑.nec cohabitatio diuidit᷑ altero conuerſo.
¶ Itẽ matrimoniũ ↄſummatũ ꝑ carnis cõmixtionẽ
ſignat vnionẽ naturaꝝ in xpᷣo.ſed illa eſt oino inſolu

bilis.ergo ⁊ tale mr̃imoniũ.ergo ſi carnaliter ſunt cõ

mixti.tale vinculũ nõ poteſt ſolui.¶ Itẽ qð rectũ ẽ.
ꝑ fidei ſacramentũ nõ infirmat᷑ ſed cõfirmat᷑.ſed int᷑

duos infideles recte contractũ eſt iñimoniũ.ꝗᷓ nũq;
infirmat᷑ ſi ꝑſiſtant i infidelitate.ergo nec ſi alter ve/

niat ad fidem. ¶ Itẽ ſi alter cõiugũ trãſeat ad frugẽ
melioꝛis vite ( vtpote ad religionẽ) nõ ſoluit᷑ matri/

cendũ ꝙ loquẽdo de ſolutiõe qᷓtuʒ ad cohabitationẽ

ſine. Si ſine. aut vt ꝑtrahat ad infidelitatẽ autnõ. Si

vult cohabitare ſine blaſppemia nominis xp̃i.⁊ ita ꝙ;
nõ ꝑtrahat ad peccatũ.nõ ſoluit᷑ matrimoniũ.qꝛ ne
iniuriat᷑ nec facit cõtumcliã deo.nec mr̃imonio.nec
marito. Si aũt diſcedit vel non vult cobabitare ſine
cõtumelia creatoꝛis.vel ſine impulſiõe ad infidelita⸗
tem. in hijs tribꝰ caſibꝰpoteſt a fideli dimitti.⁊ ꝑ con
tumeliã factã matrimonio ⁊ creatoꝛi vinculũ poteſt
frangi.⁊ poteſt cũ alia cõtrabere vt dicit Ambᷣ.extra
de diuoꝛcijs. Quãto te noui.⁊ gaudemꝰ.Coõcedo igit᷑
ꝙ ſolutionẽ mr̃imonij cõtractà in infidelitate tria fa
cCuũt. Pꝛimũ eſt ip̃ius imbecillitas. Secundũ eſt cultꝰ
diſpitas.Lerciũ creatoꝛis vel mr̃imonij iniuria. Pꝛi

mũ reddit poſſbile ad ſolutionẽ.ſecundũ diſponit et

terciũ diſſoluit. Matrimonij imbecillitas eſt ratione
ſignatiõis imꝑfecte quã habet apud infideles.⁊ rõne

defect baptiſmi. And dicit᷑ ꝙ illud mr̃imoniũ ẽ legi
timũ ſᷣ nõ ratũ.qꝛ vt diẽ JInno.ſacramẽtũ fidei.i.ba⸗

ptiſmi qd ſemel admiſſũ eſt. ratũ efficit ſaccm ↄiugij.

ex ꝑte.ſ.ſuſcipiẽtis eſt intelligendũ.⁊ boc eſt qꝛ infide
les nõ poſſunt ita ligari in indiuiduã vite cõſuetudi/
nẽ qͥn alter poſſit tranſire ad fidẽ. ⁊ ita ſi nõ vult co/

oꝛari. põt ſimpliciter ſepari cuui pfecta fides aduenit

7

ſuſcipiẽdo ſacrm fidei.Cultus diſparitas ẽ ſecũda ra

tio.qꝛ tunc aduenit alteri ꝑſone foꝛtiꝰ vinculũ. Iniu⸗

ria matrimonij ſiue dei eſt cũ nõ vult cohabitagg aut
0

nõ ſine ↄtumelia creatoꝛis.⁊ tũc vinculũ illud ſoluit
quia repugnat vinculo quo fidelis alligat deo.Con-
cedendc ſunt &̊ ratiões ꝓbantes ꝙ ſoluit᷑ mrimoniũ
bijs cõcurrẽtibꝰ. ⁊ patẽt rõnes ad oppoſitũ.OQð eniʒ
dicit aplus.hoc verũ eſt qñ mulier vult habitare i pa
ce ſine ↄtumelis dei.Aliud patʒ.q ⁊ſi ſit ↄſummatu.

——

u Itẽ mulier nõ põt ꝓhibere virũ vt nõ
cõuertat᷑ ad fidẽ. ſi nõ vult ſequi vel cobabitare no

XIX.

ſigtionẽ.nec ſtabile fundamentũ.

nõ tamẽ eſt ratum. nec habet apud infidelcs plenam
dillud q obij 32

citur ꝙ fides no infirinat rectũ.dicendũ q; verum eſt

eatenus qᷓtenus rectũ eſt. ſed eatenꝰ qᷓtenꝰ eſt via ad

obliquitatẽ.vt ſi mulier nolit cohabitare niſi vir pꝛo-
trabat᷑ ad malũ.tũc ſoluit. Altimũ patet.qꝛ ille tres
cauſe non cõcurrunt cum aliquis tranſit ad frugem

melioꝛis vite.

¶Queſtio.i. f

¶Atrum ſoluat matrimoniũ quo ad infidelẽ.Et
ſie vdet᷑.quia matrimoniũ eſt vinculũ duoꝛũ ⁊ ſe ba-
bet vt relatio.ſed deſtructa ligatiõe reſpectu vniꝰ ex.

tremi deſtruit᷑ reſpectu alteriꝰ.ergo ⁊c. ¶ Item mu⸗/

lier iſta woſt diſceſſit aut eſt vxoꝛ aut nõ.Si ſic.ergo
vir nõ poteſt cõtrahere.Si non.ergo ipᷣa poteſt.cum

nõ ſit vxoꝛ. ¶ Item eſto ꝙ fidelis cõtrabat poſt diſ⸗

ceſſum.⁊ illa poſtmodũ cõuertat᷑ ad fidem.cõſtat

non reddit᷑ ei vir.ergo ſi nõ tenet᷑ ↄtinere põt nubere.

—

ergo ſi nõ eſt ei ius acquiſitũ adhuc poterat ⁊ pꝛius.
Contra. Ambꝛoſiꝰ dicit ꝙ infidelis diſcedens pec

cat in deñ ⁊ in matrimoniũ.ergo ſi in bono mr̃imonij
eſt punienda.nõ poteſt nubere. 6
repoꝛtare comodũ de malicia ſua.ſed repoꝛtaret ſi de
ſerẽdo virum fidelem poſſet nubere.ergo ⁊c. ¶ Itezʒ

tem nullus põot

ſi mulier que erat pᷣus alligata viro abſoluit᷑.quero ꝗ
quo. Mõ ab cccleſia.quia nõ intermittit ſe.Mõ a deo
quia cõtra deum facit. Mõ a viro.qꝛ ipᷣm inuitũ xeſe

rit. Mec a ſe poteſt. ergo vinculũ manet. ⁊cc.¶ R

dicendũ ꝙ quidã dicunt ꝙ banc queſtionẽ nõ eſt ne-

eſſariũ determinare.quia nec ſpectat ad nos de hijs
qui foꝛis ſunt iudicare.ſed matrimoniũ qð non ſpe⸗

ctat ad nos iudicare publicãdo. ſpñaliter tñ ſpectat
ad nos.cũ ſpũalis homo oia iudicet diſcernẽdo.quis
recte.quis non recte viuat.Et ideo dicendũ ꝙ ſtatim

poſt diſceſſum ſoluit᷑ vinculũ a ꝑte viri.qꝛ poteſt al-

teri ↄiũgi ſtatim.nõ ſic a ꝑte mulicris. Unde notan/

dũ ꝙ vinculũ manet dupliciter.aut ᷣm veritatem ſa-

54

cramenti. aut in penam peccati. Odiu vir fidelis re/
lictus manct in ſtatu in quo poteſt mulier infidelis
redire ad eum.mulier eſt alligata q;tum ad veritatez
ſacramenti. Sed quã do vir eſt in ſtatu in qͥ nõ poteſt
ei cõiungi.vt ſi Aterã ducat.veł intret religionem.vel

acccipiat ſacrũ oꝛdinẽ.mulier ſoluta eſt ſm veritateʒ

ſacramẽti.quia amplius nõ eſt vxoꝛ.ſed tamẽ alliga-
ta eſt in penã peccati.vnde non licet ei nubere quo⸗

uſq; ſoluatur a culpa. et hoc non eſt qdiu eſt infide/
lis. Si autẽ conuertat᷑ ⁊ baptiſet᷑.cuʒ tunc ſoluat᷑ ab
omni culpa ⁊ pena peccati.extunc licite poterit nube
re niſi aliud obſiſtat.⁊ ſic patent obiecta vtraq;. Pꝛi⸗

ma enim pꝛobant ꝙ ſoluitur ſm veritatem. ſecunda

ꝙ manet in penã peccati.¶ Ad illud quod querit᷑ a
quo ſoluitur. dico ꝙ a deo ⁊ ab eccdleſia. ſed per acci/

dens.quia exquo ille deſinit eſſe vir. per cõſequẽs iſta

eſinit eſſe vxoꝛ. Et ſi tu obijcias ꝙ comodũ repoꝛtat

de malicia. dicenduʒ ꝙ falſum eſt. quia qdiu manet

culpa. diuino iudicio eſt altigata. Et amplius.ſi ad fi

dem veniat. ⁊ vir eam repetat. ſi non contraxit cum
alia. eſt ei reddenda. AUnde ſatis ratõnabiliter poteſt

dici ꝙ vinculũ illud nõ om nino ſoluit᷑ ſtatim cũ mu⸗

lier diſcedit.ſed cum vir alligat᷑ alij fideli vinculo in

ſeꝑabiliter. tunc em̃ foꝛtius vinculũ ſoluit minus.⁊ ſi

pꝛius aliquo mõ eſſet ſolutũ. extunc ꝑfecte ſolutũ eſt

nullo vinculo ꝑſiſtente.
W 4

58 uerſiõe 2 lapſu.

△
. Poable .

— Queſtio.iſj;j,. g v
¶ Utrũ mag ug zaine⸗ ſi Ater. cõii gũ ſit infide
lis.ſpecialiter quo ad fidelẽ.Et ꝙ nõ ſqluat᷑ videt᷑.qꝛ
p foꝛnicationẽ coꝛpꝑalẽ nõ fit ſolutio maxime quo ad
ſubſtantiã matrimonij vt ſupꝛa viſum eſt.⁊ tamẽ illa
plus obuiat bono mr̃monij. ergo nec ꝑ foꝛnicationẽ
ſpuũalem.¶ Itẽ mr̃imoniũ eſt vinculũ inſolubile.ſed
cõtingens eſt aliquẽ labi in infidelitatẽ.ſed inſolubile
nõ dirimit᷑ aliquo caſu accidẽtali.ergo ⁊c. ¶ Item ſi
ſolueret᷑ ꝑ lapſum in bereſim poſſet quilibet volens
vxoꝛem dimittere hereſimi ſimulare.⁊ ita ſemꝑ pᷣiudi
caret᷑ mr̃fimonio. Era Aunb ian ⁊ habet᷑ i glo.
ſuꝑ.vij.ad Roma.Cõtumelia creaton ſoluit ius ma/
trimonij in eo q̃ͥ relinquit᷑ vt nõ accuſet᷑ alteri copu/
latus.ergo ſi lapſus in hereſim nõ vult cohabitare ſi⸗
ne cõtumclia creatoꝛis.licet alteri copulari. ¶ Item
ſi alter veniat ad fidẽ ſoluit᷑ mr̃imoniũ ſi alter rema/
net in infidelitate.ſed peioꝛ eſt cõditio labentis qᷓ; re
manẽtis.⁊ magis elongat᷑ a fide. multo foꝛtius ergo
ſoluit᷑ mr̃fimoniũ.

bente in infidelitatẽ nõ ſoluitur mrimonij ſacrm. Et
ratio huiꝰ duplex eſt. Ana vt pᷣcludat᷑ malis via.ſila⸗
tionis ⁊ deceptiõis.Alia eſt ᷣm veritatem.qꝛ ſacramẽ
tũ cõiugij in infidelibꝰ ꝓpter hoc ꝙ ꝑpfectã bʒ ſigtiõeʒ
⁊ ſignificat vnionẽ inſolubilẽ.ipᷣm eſt inſolubile.Rur
ſus qꝛ fundatũ ſuꝑ ſaccm baptiſmi qð impᷣmit cara/
cterẽ indelibilẽ.ipᷣm eſt inſolubile. Añ Jnno. dicit in
decretali quãto te nouimꝰ.ꝙ ſacr̃m fidei qd ſemel ad
miſſum eſt.ratũ efficit cõiugij ſacr̃m vt dictũ eſt pᷣus

57 Agd illud ergo qð obijcit᷑ in cõtrariũ ꝙ cõtumelia

creatoꝛis ſoluit.dicendũ ꝙ; auctas Amb.intelligit᷑ de
mr̃imonio cõtracto in infidelitate qd non eſt ratũ.qꝛ
nõ eſt fundatũ ſuꝑ fidei ſacrẽ̃m.⁊ ideo nõ eſt ſile de cõ/
¶ Ad illò qd obijcit᷑ de ſundamẽto.
dicendũ ꝙ; fides ẽ fundamẽtũ virtutũ nõ ſacr̃oꝝ. ſed

ſacrm fidei ẽ fundamẽtũ ſacroꝝ.⁊ Gᷓ eſt ſacrm ſtabile

9 qð manct ſemꝑ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ peioꝛ ẽ cõ⸗

Aitio labẽtis. dicendũ ꝙ ſolutionẽ mrimonij nõ tã fa

cit cõtumelia creatoꝛis ⁊ diſpitas cultus qᷓ; etiã facit
imbecillitas ipiꝰ mr̃imonij cotracti in enfidelitate. et
diſpitas cultꝰ nõ ſolũ quo ad fidẽ ſed etiã quo ad ſa/
cramentũ fidei.in que cultu quo ad ſacramentũ qui
baptiſati ſunt diſpes eſſe nõ poſſunt.

¶ Vtrũ in infidelibus veniẽtibus ad fidẽ ſoluat᷑ ma

cõtrario tenet᷑ talẽ vxoꝛẽ dimittere.

.Itẽ fides eſt fundamentũ totiꝰ
ſpũalis edificij.ſed ſublato fundamẽto deſtruit᷑ qͥcqͥd
ſupecdificatũ eſt. ergo ſublata fide pereũt oia ſacramẽ
56 ta. ⁊ mrimoniũ.¶¶ R dicendũ ꝙ altero cõiugũ la/

trimoniũ pter pſonarũ illegitimitatẽ. vt ſi bʒ ſoꝛoꝛ?
iu vxoꝛẽ. Et q; nõ videt᷑ ꝑ illam decretalẽ Junocẽtij.
gaudemꝰ.in qua dicit nõ eſſe ſepandos. röne
videt᷑.p ſacramẽtũ baptiſmi cõiugia nõ ſoluũtur.ſed
crimia tollunt᷑. ergo cũ illud fuerit cõiugiũ apud pa/
ganos.nõ ſoluit᷑ cũ baptiſat᷑. ¶ Itẽ pagani canonic⸗
cõſtitutiõibus nõ artant᷑.ſed tunc ſolũ incipiũt artari
qñ ad fidẽ veniũt. Sed iura ⁊ cõſtitutiões foꝛmã fu⸗
turis inponũt negocijs nõ ad pᷣterita reuocant. ſi
ante cõtraxit qᷓ; artet᷑.cõſtitutio tale matrimoniũ nõ
ſolnit. ¶ Contra.ſi qͥs infidelis cõtraxit cũ duabꝰ.acᷣ
fidèm veniẽs cõpellit᷑ alterã relinquere.⁊ boc eſt con
tra cõſtitutiões canonicas ſicut ꝓbat᷑ ꝑ decretalẽ de

diuoꝛcijs. gaudemꝰ ⁊c.ergo a ſimili in oſito Ie

ſi aliq̃s infidelis repudiauit vxoꝛẽ(qð quidẽ licitum

eſt apud eos)ambobus veniẽtibꝰ ad fidẽ cõptellit᷑ re

cipere eã.qꝛ hoc apud fideles nõ licet.ergo a ſimili in
trario ten. Itẽ apud fide
les ꝓphanũ eſt vxoꝛẽ acciꝑe ſoꝛoꝛẽ.ſed nouiter cõuer⸗
ſus debet ſe fidelibꝰ cõfoꝛmare.ergo debet hmõi oiu/
giũ reputare ꝓpbanũ. nõ debet ampliꝰ ſtare.¶
dicendũ ꝙ illegitimitas ꝑſonarũ ad mr̃imoniũ ẽ du/
plex. Ena eſt ym naturã ⁊ inſtitutionẽ diuinã.vtpu/
ta ꝙ filiꝰ nõ cõtrabat cũ matre.neq; pater cum filia.
Item ꝙ alligatus vxoꝛi nõ ducat alia. vel etiã i gra⸗
dibus diuina lege ꝓhibitis Leuit᷑.xviij.vt dicunt iu⸗
riſpiti vbi ꝓhibet᷑ ſecũdus gradꝰ.⁊ hec illegitimitas

aſtringit fideles infideles.Et ſi in tali illegitimitate

cõtrabit᷑ mrimoniũ apud infideles.ſoluit᷑ cũ veniũt
ad fidem. Quia vt dicit Amb. Qð extra dei decretuz
factũ eſt nõ eſt putandũ mr̃imoniũ.ſed cũ cognoſcit

emẽdandũ. Ande ſi iudeus cõtrahat cũ ſoꝛoꝛe in ſe/

cũdo gradu.ad fidẽ veniẽs ab ea ſeꝑat᷑.Si autẽ con/
traxit cũ vxoꝛe fratris.qꝛ hoc eſt in lege cõceſſum. mi⸗
nime ſepat᷑.Alia eſt illegitimitas ex cõſtitutiõe eccle⸗

ſie. vt ſunt ꝑſone infra quartũ gradũ.⁊ bec non artat

infideles. nec impedit mr̃imoniũ qͥn contrahat᷑.⁊ qꝛ
nõ ad pᷣterita reuocant᷑.nõ ſoluũt legitime iam con/⸗
tractũ. ¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ de bigamia ⁊ repu
dio. dicendũ ꝙ vtrũq; eſt cõtra ius nature ⁊ ↄtra ius

Apbanũ eſt ſoꝛoꝛẽ ducere in vxoꝛẽ vel etiã babere.di⸗
cendũ ꝙ hoc verũ eſt ꝓpter eccleſie mandatũ.quo qꝛ

iſte non conſtringit᷑. nõ debet illud cõiugiũ reputare

Aꝗpbanũ.vnde iſte exquo venit ad fidẽ alligat᷑ vt am⸗
plius nõ contrabat cõtra eccleſie ſtatutũ.ſi tamẽ con

traxit nõ debet ſolui. nec tenet᷑ dimittere.qꝛ ad ipſum
nõ ſe extẽdit conſtitutio eccleſie.

7 cũ quodꝗ nõ qð venit ex ꝓpinquit

Diltinctio.rl. e impedimẽtis qͥ facit oino illegitimũ ad cõtrahendu matrimoniũ cum

HGepa

li.ꝗ eſt cõſanguinitas.

Anc ſupeſt de cogn atiõe aliquid dicere 76. Supꝛa egit magiſter de impedimẽto qð venit ex diſpari/
tate. In hac parte agit de impedimẽto qð venit ex ꝓximitate. Et qm̃ Primitas eſt duplex. ſ.carnalis

fra diſt.xlj. Nũc de affinitate videndũ eſt. Pꝛima pars habet tres. In pᷣma parte determinat veritatẽ oſten/

4

gens ꝙ cõſanguinitas eſt obſeruãda vſq; ad.vij.gradũ. In ſ.
dus ſunt computandi. ibi. Quomõ autẽ graqus cõſanguinitatis. In tercia remouet dubitationẽ.ibi. Hijs

In ſeceda determinat quomõ cõſanguinitatis gra-

40

4

diuinũ. ideo nõ eſt ſimile.¶¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ 42

ſpñalis. Idco pᷣmo agit de ꝓximitate ſiue cognatiõe carnali. Secũdo vo de ſpirituli.infra diſt.xlij.
e parentaliũ graduũ ⁊c. Mima ps habet duas. In pᷣma agit de cõſanguinitate. In ſecũda de affinitate in-

bige
opis

oon
,

— W —

Zhif⸗
pltre

ognute

enmeis
Nlädt
Migdrte
lngi i

iurimniin
eridnniſg
ari ptüig⸗
utäilezrn
Bammon

Gꝛeg. epi⸗ 2
ſcopis gallie

Micola⸗ pa/
pa.

Iſidoꝛus.

obſeruanda vſq; ad.vij.gradi. a
cognatio alia carnalis alia ſpũalis. Pꝛimũ de

debent. VUñ Bꝛeg Pꝛogeniẽ ſuã vnũquẽq; vſq; ad
ſeptimã obſeruare decernimꝰgñatõʒ.⁊ qᷓ;diu ſe agno⸗

ſcũt affinitate ꝓpinquos.ad ↄiugalẽ copulã accedere
denegamꝰ. qs ſi fecerit.ſeꝑent᷑. Itẽ Nicolaꝰ ꝑapa de

cõſanguĩtate ſua nullꝰ vxoꝛẽ ducat vſq; pꝰ gnationẽ

feptimã vel quſq; parẽtela cosſci põt. Itẽ nulli ex ꝓp⸗
pinqͥᷣtate ſui ſanguis vſq; ad ſeptimũ gdũ vxoꝛes du /

72„

cãt.hhüs auẽtibꝰ alijſq; pluribꝰ cõſanguineoꝝ ↄiũcti⸗

ones ꝓhibent᷑ vſq; ad ſeptimũ gradu.

„

—

¶ QAuõ aüut grad cõſanguitatis cõputãdi ſint. Iſidoꝛꝰ
ojñſidit ſic. Series cõſanguitatis ſex gradibꝰ dirimit᷑ q̊

mõ. Filiꝰ ⁊ filia qð ẽ frat ⁊ ſoꝛoꝛ.ſit ipe trũcus.llis ſe⸗
oꝛſũ ſeiũctis.ex radice illiꝰ trũci egrediũt᷑ iſti ramũcu⸗
li.nepos ⁊ neptis pᷣmꝰ.ꝓnepos ⁊ ꝓneptis ſecũdꝰ.ab⸗
nepos ⁊ abnept terciꝰ.adnepos ⁊ adnept quartꝰ.tri

nepos ⁊ trinept qͥntꝰ.trinepot nepos ⁊ trinepot neꝑ
tis ſextꝰ. Attẽde ꝙ ſex gradꝰ tm̃ ponit Iſidoꝛꝰ.qꝛ trũ

cũ ĩter gᷓdus nõ cõputat.Alij vo q ſeptẽ gradꝰponũt.
trũcũ ĩter gradꝰ cõputãt. varie naq; cõpntant᷑ grad⸗

ↄſãguĩtat.Alij em patrẽ in pᷣmo gdu:filios ĩ ſcðo po/⸗

Determiat veritatẽ oſtendẽs ꝙ cõſanguĩtas eſt a
aSa ynniqué qs vſc; ad ſe⸗
Vinc ſuꝑeſt de cognatiõe aliqͥd oicese. Eſt aũt

carnali cognatiõe ⁊ affinitate inſpiciamꝰ.Co⸗
gnati & vel affines iĩ ſeptio gradu vł infra copulari nõ

¶ Determiat quò oſangnitati gradꝰ ſũt cõputãdi. b

re ĩ ̊ gradu ſiue vNſG

ad hũc gradũ Gꝛcg.

poti? ꝓhibuit. ⁊ vltra
non pꝓceſſit. nec ſtetit
circa. Re dicẽdũ ꝙæ B

bʒ rõneʒ l̃alẽ.moꝛa⸗

lẽ. allegoꝛicã.et ana⸗/

gogicã.Lralẽ.qꝛ vſq

ad tpus ill i antids
tꝑibus ſatis bñ pſan
guitates potcrat co/

putari. ⁊ boies ſe cõ/
ſanguineos reputa-

ptenario vniuerſitas
totiꝰ vite cõcludit᷑. et

ſepant᷑ a cõſãguincis

ſuis bomies vſq; ad

vij gradus. vt ſignifi
cer̃ q omi tge vitãäd?
ẽ amplexus illicit?. ꝰ
ſic bnda ẽ vxoꝛ vt ſo
cõtineat᷑. vt oẽs ſinut

bñtes vxoꝛes tanqꝙ; q

ñ hñt.⁊ ſint ↄiũcti ᷑t
etiã ſint nibilomi? ſe⸗
pati. Allegoꝛicã. qi’;
em̃ coꝛpꝰ cõſtat ex q/
tuoꝛ humoꝛibꝰ. ai⸗

tignin b nũüt. Alij pᷣmũ gradũ filios appellaãt. negãtes gradũ ex trib? virib? poteſta
tulriſins cognatiõis int᷑ patrẽ ⁊ filiũ eẽ.cũ vna caro ſint pr̃ ⁊ fi tiue.vt ſic ſignificeẽk
ECinoth lius. Auẽtes & q̃ ↄſanguitatis cautelã vſq; in ſeptimãũ v eſſe vxoꝛis.
nütaen gradũ phibet. patrẽ ponũt ĩ pᷣmo gradu. Ille vo que q tota ein ine
enel⸗ vſq; ad ſextũ gradũ ꝓhibẽt.pmũ gradũ ſilios appel / deces ad boe be .
un lflãt. atq; ita fit vt eedẽ ꝑſone ſm hac diuerſitatẽ inue⸗ pofſſint coplari debẽt
R mmiant in. vj.7. vij. gradu. Datrẽ vo iĩ pꝛio gdu ponit q grad vij. clogari.
cttüif Zacharias ali: fratres diẽ eẽ ſᷣm gradũ.Hoc mõ cõputat Zacharias Anagogica vrart
cikenn copulat. papa inqens. Parẽtele gradꝰ taliter cõputamꝰ.ego ? iab rat r ae f
enntid frater meꝰ vna gñatio ſumꝰ. pꝛimũq; gradi: efficimy. gtt aft octauſi ne⸗ H
Märfinn rurſus filiꝰmeꝰ ⁊ fratri mei filiꝰ ſecũda gnatio ſũt.⁊ ſe: ſurrectiois.ſic ſpõſꝰ⸗ 2
iin i, cundũ gradũ faciũt. ad hũc modũ cetere ſucceſſiões. ſpõſa añ octauu gra⸗
ii Inter illos vo qᷣ ſex cõputãt grad. ⁊ illos qꝗͥ ſeptẽ co⸗ qu dingi no debent.
Smnege putãt gradꝰ. nulla ĩ ſenſu exiſtit diuerſitas.q;uis ĩ nu⸗ ſe p5 ſepern ers-
mnmnmnero graduũ varietas videat᷑ Elltima vo gratio ſi a Tare phibitio c ⸗
umnewnie Quare ſex gra. fratribus ſumat initiũ numerandi.ſeptima inueniX᷑. tendit vſq; ad gradua
qus cöputant. ¶ Quare vo ſex computet Iſidoꝛus. ipſe aperit di/ ſeotimũ incluſiue. Et
e ves. Cöſanguinitas dum ſe paulatim ꝓpaginũ oꝛdi ꝗᷓuis hec conſtitutio
zeitin nibus dirimens vſq; ad vltimũ gradum ꝓtraxerit et ulti eſar coirun.
tmi pinquitas eſſe delierit. tüc pꝛimu lex imtimonij vin ercz neceffana ꝛ vti.
ni, culũ eã recipiet.⁊ qͥdazʒ mõ incipiet reuocare fugient᷑. ſi egfru⸗ Ver
Srmn l b Megates gradũ *
mmaii coggnatiis inter patrẽ ⁊ filiũ eſſecũ vna caro ſut pr̃ ⁊ filiꝰ. Aidet᷑ male dicere.qꝛ ſi vir ⁊ vxoꝛ Sac vn raro⸗
gitite⸗ ai ẽ ꝓpinquꝰ vxoꝛi in aliqͥ gradu.in eodẽ eſt affinis viro. in quotto gradu ẽ qs ꝓpinquꝰ pꝛi ⁊ filio.⁊ ecõuer
nmnih ſo. ſi & pater nõ põt cõtr abere cñ aliq̃ qͥ ſibi attineat in q̃rta linea aſcendẽte vel trãſuerſali.&̊ nec filiꝰ.nec ecõ/
uerſo. qd ẽ manifeſte falſum. Itẽ ſi ſunt vna caro.⁊ qcuqʒ vm ⁊ eidẽ ſunt eadẽ inter ſe ſunt eadẽ. ſi ſunt vna
caro pater ⁊ filiꝰ ⁊ filius ſuus.tũc iſti tres ſunt vna caro.⁊ ſic deinceps pcedẽdo. nullus eſſet gradus in cõ⸗
ſanguinitate. Reꝰ dicenduzʒ ꝙ abſe dubio pater ⁊ filius faciunt gradũ.quia ſicut oſtenſum eſt.nullꝰ eſſet alꝰ
gradus in cõſanguinitate.Sed ꝗ illi dixerunt ꝙ ſint vna caro dixerunt pꝛopter quẽdam modum magis ex-
pꝛeſnmũ. qꝛ vnus imediate trabit carnem ab gltero cuʒ quo debet habere ⁊ babet multa cõfoꝛmitatẽ: ratione·

Etiafn eui? bieit᷑ nona Ideo aũt vſq; ad ſextũ generis gradũ ↄſangnitas cõ⸗

Zercia adoleſcentia
vſq; ad.xxv.ſm alioſ
vſc ad.xxviij. Quar
ta iuuẽtus vſe; ad.l.
Ouita grauitas ſiue

ſcripſi vt poſtq; iĩ fide fuerint ſolidati.ſi infra ꝓpꝛiã cõ
ſanguinitatẽ inuẽti fuerit nõ ſeꝑent᷑.aut inter affinita⸗

tis lineã.i. vſe. ꝙ; ad ſeptimã generationẽ iungat᷑.

caro.⁊ ſic patet illud. ſtituta c.vt ſicut ſex etatibꝰ mũdi gñatio ⁊ homis ſta c
gi⸗ Ser alem. tus finit᷑.i ꝓpinqᷣtas generis tot gradibus termiet᷑.
tu ifnit 25 Queni? In hijs ſex gradibꝰoĩa ꝓpinqtatũ noĩa ↄtinent᷑ vltra
q̃ ſint ille ſex etates. q̊s nec affinitas inueniri nec ſucceſſio põt ampliꝰ ꝓpa⸗
cũ mũdus ſit ꝑpetuꝰ gari.Scõm alios ſeptẽ gradꝰ iõ cõputant᷑.vt ita poſt ¶Quare ſeptẽ.
non viget bie etates ſeptẽ gradꝰ ſpõſus ſpoſe iũgat᷑.ſic pꝰ hãc vitã q̃ ſet·
Rie hom diebus agit᷑ eccleſia xpo iungver.
en an e ih (WMemouct vubitniont. c
q fuerit uenis. Si ¶ Mijs aũt occurit illð qð Gꝛegꝰ.Auguſtio angloꝝ epᷣo
ego habuit ſeniumn? aq̃ reqſitus fuerat.quotta generatiõe debeãt copula⸗ .
ungntue ac Baf. ri reſcribit ſic. Quedã lex romana ꝑmittit vt ſiue fra / De diſpẽſitiöe
etas crarde Ze tis vel ſoꝛoꝛis.ſeu duoꝝ fratrũ germanoꝝ.ſeu duarũ Gꝛeg. erga an⸗
iĩ ſtatu illo vm pfecta ſoꝛox.filius ⁊ filia miſceant᷑. Sed exꝑimẽto didicimꝰ glos.
ad gloꝛiã.vñ cũ mũ/ cx tali cõiugio ſobolẽ nõ poſſe ſuccreſcere. Vñ neceſſe
dus paulatiue ꝓfece eſt vt qrta vel qnta generatio fideliũ licẽter ↄpiungaX᷑. .
rit in cognitioe. ſcuti ¶Seg poſt multũ tpis idẽ Oꝛeg. a felice meſſine ſicilie Johes Cri.
vno homie Mgnat pfſſule reqſitꝰ. vtrũ Auguſtino ſcripſerit vt angloꝝ qr Toſtantino/
mdo. In bomie aüt ta generatiõe cõtracta mr̃imonia nõ ſ oluent᷑. int cete / politanꝰ eps
ſeraſſignant etates. ra talẽ reddidit rõnem. ſcripſi Auguſtino angloꝛũ
Pua ẽ infantia vſ; epo. ipi etiq angloꝝ genti q̃ nuꝑ ad fidẽ venerat.nea d
ad vij. annũ. Secũda bono quo ceꝑat metuẽdo auſterioꝛa recederet.ſpeãlit᷑
puericiavſq; ad xiij. ⁊ nõ gnãliter me cognoſcas ſcripſiſſe. Nec iõ hec eis e

ſenectꝰ vſq; ad.lxx. Sexta ſeniũ ſiue etas decrepita vſq; ad finẽ. Similit᷑ in mũdo pma etas ẽ ab Ada vſq; ad

Moe. Secuda a Moe vſq; ad Abꝛaba. Zercia
grationẽ babylonis. Quita a trãſmigratiõe vſq; ad chꝛiſtũ.
qꝛ fuerunt equalis ſpacij.ſed qꝛ in qualibet aliqd nouũ ⁊ al
⁊ lapſus eius. In ſecũda fuit diluuiũ. In tercia circũciſio ⁊
uatio ⁊ liberatio. In ſexta nia redemptio.⁊ ſic patet illuld.

9

5 Yoli etiz angſon gentlq; nup ad fidẽ venerat æc. Dicit ſe nou
cõuerſt.ſed nõ videt᷑ iſta ratio coueniẽs.

ab Abꝛahꝗ vſq; ad Danid. Quarta a Oauid vſq; ad trãſmi/
Sexta a chꝛiſto vſq; ad finẽ. Et dicunt᷑ etates nõ
iqua renou atio facta eſt. In pᷣ ma fuit creatio ade
lex. In quarta regũ vnctio. In qͥnta populi capti

enerat ⁊c. Dicit ſe nouo diſpenſaſſe. quia de nouo fuerãt ad fidẽ
qꝛ ecdeſia pᷣmitius in qua fuit initiũ noſtre cõuerſionis fuit ꝑfectiſſi

ma.qꝛ de nouo venientibꝰ dat᷑ gratis ſpnſſancti in abundãtia.ergo magis ſunt idonei ad ferendum pondus

ercleſiaſtici ſtatuti. Re

i. P dicendũ ꝙ ſecus eſt de bijs qui pᷣmo cõuerſi ſunt.
in legiſlatiõe multitudinẽ fecit miraculoꝝ qualẽ tempoꝛe legis nõ fecit
in maioꝛi affluentie plenitudine.⁊ ideo nõ eſt ſimile. Et ratio huiꝰ eſt
maioꝛi egebant roboꝛe.nũc autẽ non eſt ſic.iĩmo ſunt teneri
multa in talibus tolerare. e ¶ Mec ideo bec eis ſcrioſi ⁊c

⁊ de hijs qui ↄuertunt᷑.Sic em̃ deus
poſtea. ſic in noua dedit ſpiritũſanctũ
o huiꝰ eſt ſatis cõpetens.quia illi qui tunc erant
Pi⸗ ſint aliquãtulum feruentes.⁊ ideo opoꝛtet
Querit᷑ quare ſic ponat᷑.quia ſtante ꝓbibitione

de ſeptẽ gradibus.vtrũ aliqui contrabentes infra gradus illos poſſint ſimul ſtare ſi upueniente reuocatione

mãdati. Et q ſic videt᷑.qꝛ nulla lege ꝓbibent᷑.Ad oppoſitũ autẽ eſt ꝙ ill
cõtraxerunt.⁊ conſtitutiões ⁊ iura nõ reuocant᷑ ad pᷣterita.ergo nõ vide
ꝙ quia ſemꝑ pꝛo matrimonio ſtandum eſt ſm ꝙ poſſibile eſt ⁊ licitum.ſi t

niũ.⁊ iſta conſtitutio nõ rcuocat᷑ ad pᷣteritum.quia nõ cõfi
hendi de nouo. ſic patet iluc.

intelligib

tuto velint inſimul ſtare.⁊ cõſentire ⁊ cohabitare poſſunt.

Dintelligentiã pᷣſentis partis pcedendum
eſt pꝛimo m viam narrationis. Secũdo vo
vm viam inquiſitionis. Mtum aꝗq pꝛimũ vt
elligibilia fiant que dicunt᷑ in parte iſta. pponen/
da eſt triplex diſtinctio triplex notula ſiue reſpon/
ſio. Pꝛimo ergo videndũ eſt quid ſit cõſanguinitas.

2

egitime cõiuncti ſunt ⁊ matrimoniũ
qꝙ ſimul ſtare poſſint. R dicendu
. ales perſone ſuꝑueniente nouo ſta-
quia non ꝓhibent᷑.⁊ extunc incepit eſſe matrimo
rmat pꝛimũ contractũ.ſed poteſtatẽ tribuit cõtra/

. ¶Coͤſon guinitas autem diffinit᷑ ſic. Cõſanguinitas eſt
vinculũ ꝑſonarum abeodem ſtipite deſcendentium.
caruali ꝓpagatione contractũ. Stipes autezʒ vocat᷑ 7
pſona a qua aliqui duxerunt oꝛiginem. a qua deſcen⸗
dentes ſunt ↄſanguinei adinuicẽ ⁊ illi a q̊ ſunt. Se⸗
cũgo videndũ eſt qͥd ſit linea cõſanguitatis ꝗᷓ diffinit

ee onti
ui ttt

ſeiri
wtuo⸗
11
fbabtue
ſpiodſti
Affnthi
gus aco
Uidit
ſaace
ftrurc
kantrmt
ſuntſone
1n yutut⸗
beetresne
igua

pobinog

Glatarar
iostper
Fungqpato⸗

enridi
ſönaonn
laoigt
aunkai
ſeſcbat
hinltge
ginoſant
ganerti⸗
afntppinn⸗
glitopſen
Muhnlcäi
luninitre
go ren⸗
dakera
Kgeprin
ſatoi
laiclee
ggace
ſeun

Feaekandnen dn reta telthr nſoint⸗ erez aus de Petit r oſtendit Ecöſanguinitaẽ5
odo eſt pᷣdicabilis bm ſupꝑius ⁊ infenꝰ.ſic linca ↄſan rũ ab vno. ſed ſieut multi bomies ab vno bomie. ita D
—Hõ . dqð infra. vel lis cauſa. ⁊ talis effectus.ſi cõſanguinitas pa⸗
10 adi tne gne tres linee ↄſueuerũt aſſignari. gationẽ ex vno ponit in cmbsregdemroartone
Quedã em eſt aſcẽdentiũ. quedã deſcẽdentiũ. quedã bꝛutis animalibꝰ. ſed nõ ponit᷑ in animalibꝰ bꝛutis
traſuerſaliũ. Scom linez aſcẽdente cõputant᷑ grag? ergo 22 Fee cõſanguinitas eſt vinculũ ratione ali⸗
ita.l.pater mf. auꝰ ⁊ aua. pauus ⁊ ꝓpaua.attauus ⁊ cuius maioꝛis cõuenientie. aut ergo ſi ubſtatialis aur
attaua. Scom lineã deſcẽdentẽ. filius filia. nepose? accidẽtalis. Si ſubſtatialis. aut 'm foꝛmã ſi pecificã.
neptis. pnepos 2 pnept. atnepos atneptis. Scom aut numerale. Si bim foꝛma ſpecificam. tũc ergo oẽs
lineã traſuerſalẽ duo fratres. filij duoꝝ fratrũ.nepo- bomies ſunt cõſanguinei. Si vᷣm foꝛmã numeralem.
tes duoꝝ fratrũ. pnepotes duoꝝ fratrũ. ⁊ ibi ẽſtat?ꝰ. tũc nullus eſt cõſanguineus alterius. cũ viſtinguant᷑

—

1 düi 11 Fereio mi ſenag en l ſit gradꝰ qͥ ſic diffinit᷑. Gꝛad? Sm numerũ.Si vo. e r n
ef babitudo diſtantiũ ꝑſonan.q cogſcit᷑ quotta gna · cum nati 8 dernhobenetove VTntinnGplneNe.
* tiõis diſtãtia due ꝑſone differũt int᷑ ſe. Et nota ꝙ iſta niant qꝙᷓ nati de eadem parẽtela tũc magis erũt ↄſan
“ diſfinitio ẽ m iura canonica nõ m iura ciuilia. Oꝛa guincl. Item generatio eſt de ſu fluo taeriment
kE— dus accipiunt᷑ ̃m numerũ ꝑſonaꝝ collectaꝝ i linea. ſed re nullã colligantis ner vincul babet ec’“ö
. A aſe egt Peeen ſoror dide eeinne 66 nen ſupfluitas. ergo nec generatus de illa a⸗
e lt ſed vecretiſte dlcũt vnu ⁊ pumũ gradu. Mec eſn co uitate aliquod vinculũ babet cum eo a quo genera⸗
„ ſim tradictio. q; vni pabitudinis duo ſunt extrema. ⁊ m tur. ergo ſi llle eſt fons totius vinculi SSla kitack.
rtß ſm iura canonica gradꝰ ẽ habitudo.cuʒ duplicis ex/ videt᷑ ꝙ illud vinculũ nullũ ſit. ¶ Itẽ ſi fanguint.
lnd tremi vna ſit habitudo. ponit᷑ vnus gradꝰ. ſed qꝛ due tas contrabit pꝛopter carnis ꝓpagation austum ſe
I 12 5 pſone. ⁊ qᷓlibet ſuũ reſpectũ bʒ ad pncipiũ.ideo extendit pagatio tantũ ſe exiendit 1 vinculũ. ſecd p⸗
4) S en eg duo K 8 viſis notãde ſũt pagatio ſe extendit vſq; ad infinitas generatiões. nec
. e Cr Pꝛima eſt ꝙ nulli licet cõtrabere em babet terminũ g natura. ergo nec vinculũ cõſangui ·
aliqua vſq; ad qrtũ grad induſiue. ⁊ talis eſt hnõi nitatis. ¶ Cotra oſtendit᷑ ꝑ iura noua ⁊ antiqua que
prpibitio ꝙ ſi qs ↄtra eã pᷣſumpſerit copulari.nllła lõ⸗. conſanguinitatẽ aſſi 8. adus diſti 3. .
ginqtate defendat᷑ annoꝝ. cũ diuturnitas tẽpoꝛũ nõ patct extra Saentatekey. Saac: dar
minuat peccatũ ſed augeat. ⁊ tãto grauioꝛa ſunt cri/ guinitatis. ¶ tẽpoc pꝛobat̃ Kracron, Tonfeſno
mina quãto diutius infelicẽ animã detinẽt alligatã. ? nature mendax eſſe no poteſt ed ꝑ naturã bomines
13 hoc ꝓbat᷑ er de ↄſaguitate.nõ opoꝛtet ⁊c. Secuũda no magis alligant ꝓpinquis i extraneis. qd patet. qꝛ
1sib Me tula ẽ ꝙ totto gradu pſone deſcẽdẽtes a ſtipite diſtͤt magis diligũt eos. ⁊ boc cõmune apud omnes. ergo
eſau a ſe inuicẽ.quotto diſtat a ſtipite.⁊ ido ſi aliquis vult aliquod vinculũ eſt interipᷣos qð non eſt inter alios.
Enaits Rite quotto Gradu aliqui ſibi attincdt e taus attinrj Azeem generatio eſ ve ſubſtatia gencruͤtis vt vult
bm tia ongine ducat a ſtipite opoꝛtet , ad illa gſon re. Dafh. erso eñ pꝛoductio humani genens ſien gene⸗
“ Similit g generet h. ⁊ h generet i. et i generet k. ⁊Z kl. ne ſunt cõſanguinei. ergo 14 tem reus vindieal
Nmſe Si vis ſcire quotto gradu diſtat f et l.opoꝛtet vtriuſ ⸗ peccata patrũ in filios vſq; ad terciã quartã gene/
ininn q; generationẽ reducere ad a. quia totto gradu diffe⸗ rationẽ. ſicut frequẽter dicit᷑ in lege 1 babet Exo xx.
ane 14runt abinuicem. quotto a ſtipite. Cercia regula eſt ꝓ esgo ſum deus Aotes 27, ergo ſinõ vincicat in alghs.
misihe quãdo pſone inequaliter diſtant a ſtipite. vtputa an ſec in iſtis. aliquo vinculo ingunt iſti adinuicẽ quo
uniſinen vnna in ſecũdo gradu ⁊ altera in quinto. ꝙ linea con- nõ iũguntk alij. boc autẽ cõſanguinitatẽ appellamꝰ.
lnn Aſuan guinitatis ⁊ gradus debet cõputari m diſtantis ergo ꝛc. e dicendũ q; vinculũ cõſanguinitatis ẽ. 1 g
= magis remoti. ⁊ iſta regula confirmat᷑ ꝑ illud quod quia boc ipſa natura teſtat᷑. et de boc nemo dubitat
btm, . dicit extra de cõſanguinitate.in vltima decretali. que niſi qui caret ſenſu. ſed vnde veniat iſtud dubitatio⸗
gcntn eſt gregoꝛiana. Ratio aute huiꝰ eſt. ꝙ tota ratio pꝓxi/ nem 2 cõtrouerſiã etiã habet. Aliqui enim vixerunt
unnnn mitatis oꝛtũ habet a ſtipite. ergo nullus ꝓximioꝛ eſt vinculũ cõſanguinitatis ſpecialiter eſſe in genere bo/
gln iß alicui collaterali ï ſtipiti. Si ergo diſtat a ſtibite per minis no in genere beſtiann pꝛopter veritatẽbuma/
ann eiuc gradus. pari rõne diſtat a collaterali. ſiue di nenature que tota fuit in vno. pꝛopter quaz T oꝛigi⸗
grnn ſtet ꝑ vnum gradum ſiue per duos diſtet gradus in nale peccatu in omnes ꝓceſſit vno peccato. Pꝛopt
ianad v. Oꝛ ſi amplius diſtet. m magis viſtantem opoꝛtet boc tiã qꝛ; ſubſtantiã totã trabit filisa patre a ma⸗
computari. ⁊ ideo ille qui diſtat in qnto gradu eſt tre. binc eſt ꝙ quodã ſpeciali vinculo vinciunt᷑. ſed ſi

cõtrabere cum illo qui diſtat in ſecũdo.Hijs aut pꝛe ita eſſet ꝙ tota ſubſtantiæ mea ⁊ tua in eodem bomi⸗
ſuppoſitis per modũ narratiõis.⁊ per modũ inqui/ ne vſᷣm veritatem fuiſſet.quare ego ⁊ alius qui nõ cõ⸗

. Gs? ſitionis.circa tria poteſt hic eſſe dubitatio. Dꝛimũ eſt uenim? niſi in adam non eſſem fratres ppinqui. et
r dt, vävrtꝝ ↄſanguinitas ſit aliquod vinculũ. Secũdo dato in pꝛimo gradu.Et iterã. quia fundamentu iſtius wo.
i ꝙ ſit. querit᷑ vtrum matrimonio pᷣſtet impedimenti ſitionis non eſt ſtabile ſicut alibi melius pʒ.hinc ẽ q;
, Tarcio vato Epſtet. querit vſq; ad auem gradun. aliũñ modũ dicendi opoꝛtet inuenire. ꝙ coſanguinita
Naſe 2e¶2e2·⸗ ” RH tõ ex ꝓpagatiõe carnali Froneie boibꝰ? 1 vincu
lai i P Dueſtio.ſ. G/ lũ duo faciñt.ſ.relatio a eandẽ oꝛiginẽ. ⁊ nalis affc-
! l ctio. Relatio ad candẽ oꝛigiuẽ. cũ ſint ad ide vncipii

16

17

18

Ai.

—

materiale: qꝛ de ſanguine eiuſdẽ botnis generant᷑ Cã

ſit ad pᷣncipiũ effectiuũ.quia cũ illo ſemine vecidunt
ſpũs ⁊ etiam virtus que foꝛmat ⁊ aſſimilat materiã.

Ande vt plurimũ filij aſſimilant᷑ parẽtibꝰ.ſᷣm ꝙ illa

virtus delata potẽtioꝛ eſt in opando.Et qꝛ nã in ho/

minibꝰ potens eſt cognoſcere ſuã oꝛiginẽ ⁊ oꝛiginem
alterius.⁊ vlteriꝰ ꝑſpicax ẽ vt nõ ſolu aſſimilationẽ i

foꝛma coꝛpoꝛea ſed cetiã aliã cognoſcat.cũ affectio na
turalis nata ſit adbere tali.hinc eſt ꝙ eſt ibi vinculũ
initatis.Et qm̃ virtꝰ aſſimilatiua deficit per

Stangh .Et qm̃ v ia
ſucceſſionẽ. ⁊ cognitio ⁊ ꝓpinquitas deficit.⁊ affectio
naturalis deficit. binc eſt ꝙ vinculũ ↄſanguitatis nõ
tantũ ꝓtendit᷑ quantũ ꝓpagatio.⁊ ꝑ hoc pʒ rñſio ad

4

obiectũ vltimũ. Rurſus.qꝛ in bꝛutis aialibꝰ nõ eſt ta

lis cognitis nec alligatio.niſi ſolũ qtũ ad mr̃eʒ ⁊ fetũ

ſiue pꝛolẽ.binc eſt ꝙ nõ eſt eis tale vinculũ.⁊ ſic patet
pmo obiectũ.qꝛ nõ eſt ſilis cauſa.ido nec ſilis effectꝰ.
Mec loqmur bic de affectiõe ſᷣm actũ ſed pᷣm nale in-
clinatiun.qꝛ naliter ineſt ⁊ ſi nõ inſit in actu.⁊ hoc pʒ.

qꝛ aliqs credẽs fratrẽ ſuũ eſſe extraneũ.nõ maꝗ affi⸗
cit᷑ qᷓ circa aliũ.ſed ſtatim compto ꝙ ſit frater afficit᷑.

⁊zgaffectiõe trabit᷑. ⁊ eidem quodã ſpũali vinculo alli-

gat᷑ cũ tñ pᷣus eſſet alligatꝰ.¶ Ad illud ergo qd obij⸗

citur ꝙ nõ eſt vinculũ ꝓpter ↄuenientiã in ſubſtãtia.

nec ꝓpter cõuenientiã in accidente.dicendũ ꝙ cõſan/

initas nõ dicit vinculũ pᷣm ꝓpꝛietatẽ abſolutã.ſed

m ꝓpꝛietatẽ relatã.vtpote ſᷣm ꝓceſſum ab eadẽ ra/

ice ⁊ oꝛigine.vt patet de duobꝰ fratribꝰ. Ande ſicut

19

rami ab eadẽ radice ꝓcedentes faciũt vnã arboꝛc᷑.-nö

ſolũ ꝓpter afſimilationẽ ſed ꝓpter comꝑationẽ ad idẽ

Hncipiũ. ſic intelligendũ ꝙ plures ꝑſone ab eodẽ de/

ſcendẽtes faciũt vnã linea ↄſanguinitatis q̃ eſt ſe ba/
bens ad modũ arboꝛis. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ſuꝑ/

fluo.dicendũ ꝙ duplex ẽ ſupfluitas.Quedã impuri
tatis.⁊ hec potius habet repugnantiã qꝙᷓ; colligantiã

Quedã reſiduitatis.⁊ hec habet cõuenientiã.nec eſt

ſupfluitas.qꝛ q;uis ſit vni virtuti ſuꝑpflua vtpote nu/

tritiue.tñ alij eſt neceſſaria vtpote generatiue.⁊ qᷓ;uis

ſupꝑfluat ad cõſeruationẽ indiuidui.eſt tũ neceſſaria

ad cõſeruationẽ ſpeciei.Et pᷣterea ꝓbabile eſt ꝙ cum

iſta bũiditate nutrimẽtali aliqͥd fuit buiditate radi

cali ⁊ ſpn.rõne cuiꝰ filius intimiꝰ attiet patri.
. Queſtio.ij. b

ueltio.ij.

W ¶Aero cõſanguinitas matrimonio pᷣſtet impedimẽ

t. Et ꝙ nõ videt᷑. Geñ.ij.boc nũc os ex oſſibꝰ meis-
caro de carne mea. ſed nulla pſona põt alteri magis
gallligari qᷓᷓ vt ſit de carne ⁊ de offibus.ergo ſi ꝓpter voo

nõ eſt mrimoniũ ade impeditũ.imo ꝓpter boc ẽ mu⸗

lier de latere ſũpta. videt ꝙ oſanguit:s nõ impediat

4

ſed expediat.¶ Itẽ Ecci.xiij.omne aial diligit ſimile
ſibi.⁊ volatilia ad ſibi ſimilia ↄueniũt.ergo quãto ali/
que pſone magis ſiles ſunt ⁊ ↄiũcte.tanto magis na/
te ſunt inuicẽ cõuenire ⁊ copulari.ſed ad mrfimoniũ

eſt copula ⁊ ↄiũctio.ergo cõſanguinitas magis expe-
dit qᷓ; impedit.¶¶ Itẽ firmioꝛi vinculo iũgunt᷑.qͥ na/

tura ⁊ voluͦtate alligant q; ſul volũtate tin. ⁊ melius
inuicẽ cohabitat ⁊ cõuerſant᷑.ſeq ſic eſt cñ aliqui iun/
gunt᷑ vinculo carnali ⁊ federe mrimoniali.ergo mag

deberet homies ↄiũgi ꝓpinquis qᷓ; cxtraneis.cũ volũ

tas habeat naturã ſibi coõfoꝛmẽ. ⁊ n volũtatẽ adiu⸗/

uet. ergo mag pᷣſtat ↄſanguinitas mrimonio ſolaciũ

⁊ fulcimẽtũ q́; impedimẽtũ.

lulcimetu q; impedi Itẽ ſi aliqd repugnat
matrimonio ⁊ impedit boc Acen niſi qꝛ alicui bo/
no matrimonij repugnat ⁊ aliqq adimit.ſeq ſi cõſan/

guinei iñgant᷑ ſaluant᷑ ibi tria bona mr̃imonij. fides.

ꝓles.⁊ ſacramentũ.ergo ↄſanguitas vt videt᷑ nulluʒ
pᷣſtat impedimẽtũ mrimonio. ¶ Cõtra. Geñ. ij. pter
hoc relinquet hbõ patrẽ ⁊ matrẽ ⁊c.ↄſtat ꝙ iſtud intel⸗
ligit᷑ de der elictiõe qtũ ad cobabitationẽ. ergo intelli⸗
git̃ de derelictiõe q;tũ ad mr̃imonij cõtractionẽ.ergo

pater ⁊ mater nõ ſunt legitime pſone ad cõtrabendũ

reſpectu filie ⁊ filij.hoc aut nõ eſt ob aliud niſi ob vin
culũ ↄſanguitatis.ergo ⁊c. ¶ Item Leuit. xviij. Ego
dñs deus veſter. ois homo ad ꝓximã ſanguis ſui nõ
aeredat vt reuelet turpitudinẽ eius.ergo ſi cõtra dũi
pᷣceptũ eſt ꝓximã ſanguis ſui cognoſcere.cũ mr̃imo/
niñ ſit oꝛdinatũ ad actũ illũ.nullus cũ ꝓxima ſus po/
teſt cõtrabere matrimoniũ.ergo ꝓximitas ſanguinis
pᷣſtat mfimonio impedimentũ. SS qð eſt contra
bonũ ꝓlis impedit mr̃imoniũ.ſed cõtrahere cũ con/
ſanguinea eſt cõtra bonũ ꝓlis.ergo ⁊c. Pꝛobatio mi
noꝛis. Oꝛeg.dicit ⁊ habet᷑ in l̃a. Qucdã lex romana
Omittit vt duoꝝ fratrũ aut duaꝝ ſoꝛoꝛũ filius ⁊ filia
ſibi mrimonialiter copulent᷑.ſed exꝑimẽto didicimꝰ
ex tali copula ſobolẽ nõ poſſe ſuccedere. ¶ Itez ma⸗
trimoniũ eſt vinculũ honeſtatis ſicut ſupꝛa oſtéſum
eſt.ſᷣ̊ naturalis boneſtas refugit reuelare ignominiã
⁊ turpitudinẽ ꝓpinqui.ſi ergo hec turpitudo reuelat

in coitu.quicũq; cognoſcit ꝓpinquã facit cõtra bone⸗

ſtatẽ naturalẽ.cum cõſanguitas ſit contra honeſtatẽ
matrimonij. ergo ↄſanguitas impedit matrimoniũ.
¶ N/ dicendũ ꝙ vinculũ pↄſanguitatis impedit mr̃i
moniũ in aliquo ſui gradu ꝓpter dictamẽ legis natu/

re.in aliquo vo ꝓpter/ ꝓpbibitionẽ legis diuine.in ali⸗

quo ꝓpter ſtatutũ eccleſie. Ainculũ ↄſanguitatis qð
eſt ſtipitis ad pꝛolem impedit ꝓpter dictamẽ nature.

Anqe ⁊ nale eſt apud oẽs ꝙ filius nõ ↄiũgat᷑ matri.
⁊ ꝙ filia non viũgat᷑ patri.Et ſi querat᷑ ratio buiꝰ.eſt

20

dicendũ ꝙ hoc eſt ꝓpter reuerẽtiã ⁊ bonoꝛẽ qui debet

cxhiberi patri ⁊ matri.⁊ ideo nõ debẽt cõmiſceri. Ael

etiã pter gñatiõis ſi⸗ ucceſſionẽ qᷓ̃ dʒ ꝓcedẽ nõ retro/
cedere.vñ nõ debet ꝓles genita ↄiũgi ſuo pᷣncipio vt

gignat. Et hinc ẽ ꝙ nã dictat ꝙ alio affectu tractãdi

unt parẽtes.alio affectu tractari debẽt cõiuges.ideo

Apter oictamẽ nature impedit᷑ mrimoniũ ꝑ ↄſangui

nitatis pᷣmũ vinculũ q̃ ẽ ꝓlis genite ad ſuũ pᷣncipiũ.

Pꝛopter ꝓhibitionẽ legis diuine impedit᷑ matrimo.

niũ ꝑ ↄſanguinitatẽ vſq; ad ſecũdũ gradũ.ſicut patet

Leui. xviij. ca. vbi fit ꝓbibitio vſq; ad ſecũdũ gra/
dum.Et ſi querat᷑ rõ buiꝰ.dicendũ ꝙ vc ẽ ꝓpter bo⸗

neſtatẽ.qui em̃ mulierẽ cognoſcit reuelat eius turpi⸗
tudinẽ ⁊ diſcoopit ignominiã.⁊ hoc inhoneſtũ eſt fa⸗
cere ꝓinque.maxie cũ honeſtas dictet ꝙ ſoꝛoꝛ nõ eſt

tractqda vt vxoꝛ.⁊ hinc eſt ꝙ in pᷣcepto ſuo dñs dicit

— 2

ud diſcoopies turpitudinẽ eius. lten pter ſtatu⸗
tũ ecclie impedit᷑ mrimoniñ a ſecũdo gradu ⁊ dein/

ceps.Et ſi qrat᷑ rõ buiꝰ.dicẽdũ ꝙ bᷣ ſtatutũ fuit ꝓpter

dilectionẽ dilatãdã.qꝛ em h ꝓnus ẽ ad diligẽdu ſibi
ꝓpinquũ.⁊ mr̃imoniũ aggrauat ꝓpinqͥtatẽ.⁊ dilecti/

onis mutue pᷣſtat fomẽtũ. hinc eſt ꝙ ecclia ſtatuit vt

amoꝛ ad extraneos extẽderet᷑.vt mrimonia extra „
pꝛiã parẽtelã cõtraberent᷑.⁊ ita nõ ſolũ in ſecido.ſed
etiã deinceps ꝓpt᷑ dilatãdã charitatẽ.⁊ ꝓpt᷑ ampliãdã

honeſtatẽ. ⁊ ita pʒ ꝙ ↄſanguitatis vinculũ ob diuer⸗

ſas cauſas hʒ impedire mrimoniũ.⁊ boc cõcedendũ.
¶ Ad ill qdð obijci᷑ de eua ⁊ adã ꝙ fuerũt os ⁊ ca⸗
10. d. ꝙ qᷓuis eua ⁊ adã fuert os ⁊ caro.nõ tñ ſic fuit
tuc quẽadmoqũ nũc ẽ.qm̃ nuc eadẽ ẽ via ꝓpagatiõis

2 1

3 Otrgtuf

ni
ſotocl
hpe
ſgrati.
khrar⸗
nt
Sobtg⸗
efnaar
GUcer
chiſen
Ugeim
ſegt

4

Gfrbifi
cßnin
afictonn
hhecken
hothi

1 ggegit

afpiige
chlenm⸗
egfn
ſantenn
igstcpt
tloceri
crendenn
ſohitake
ſniiz rt⸗
fent, 4crt
latcekrun
litoginp

ſrunn
rdcvie

.

1ggeor
ſchacſepe
Gelim S.
Gliaixn
ſetener
ſoͤffuf
lſſentüe⸗
Nenfn
Pgeliendi
Riſhnmnn⸗
ſcnoactt.
leſtait⸗
Ptuttitot⸗
chanitage

iiecha

enr
kentus
mbitcon
uaogtun
W
nato
nie or
ingrti
uin
doroͤpd
guntaden
Menfion

4
N

NN
Gc
iri
a
laiinl
lin

Priſne

emgiäni
Aagnig,

Pgmrpfen,
rn
r
1rähn
riftiſi
RRH
rs iathuti

õ

piiinte
tgſtriNd

ngernar,
ndieniten
inilrennn
nanizumng
Peen
lusöſiin
iqnentien
t4 Min

23 ſequit᷑ ꝙ debeat copulari ꝑ mr̃ioniũ.

2 Ztmixtõnis.ᷣ eua nõ exijt ab adã pꝑ viã generatõis
ꝑ modũ ſuꝑnalem.nõ ꝑ coitũ.imo de latere.qualis
modꝰ ꝓducẽdi poptime cõpetebat cõiugio.tũ ꝓpter

figura.tũ eti vt figuret᷑ vinculi mr̃ionialł eq̃litas.qa
delatere ⁊ adberẽtia.vñ qꝛ nõ ſili mõ alij ſibi attinẽt
22 iõ modꝰ?ille ad ↄñtiã trabi nõ pᷣt nec dʒ.

Acd illud
q obꝛ ꝙ ome aial diligit ſibi ſiłe.dᷣm ꝙ illud intelli
git᷑ de ſilitudine ſᷣm ſpẽm.vel ſi intelligat᷑ de ſilitudi/
ne ſᷣm carnis ꝓximitatẽ.adhuc hʒ veritatẽ ꝙ diligit.
Sʒ aliꝰẽ modꝰaffectõis q̊ diligẽda ẽ vxoꝛ.aliꝰ qͥ dili/
gẽda ẽ ſoꝛoꝛ.⁊ iõ ↄiunctõ affectõnis nalis repugt co
pule tñ mr̃ioniali.g ſi copulet᷑ ꝑ affectois vinculũ ᷓ
da illud qð
obꝛ ꝙ nã firmitatẽ pᷣſtat vincłlo volũtat.dom q veꝝ

eſt vbi affectio volũtaria ad id dirigit᷑ ad qdð incliat.

⁊ qm̃ nã pñ oꝛdiata nõ inclinat ad coeũdũ cũ ſoꝛoꝛe.

⁊affectio mrionialis inclinat ad cognoſcẽdũ vxoꝛẽ.

hinc eſt ꝙ nalis affectio nõ pᷣſtat volũtati fulcimẽtũ.
ſed poti?impedimẽtũ.( Ad illud ꝗð obꝛ ꝙ nõ repu

24 gnat alicui bono mr̃ionij.dᷣm ꝙ ̊ ſolui põt ꝑ inter

emptõeʒ.qi Greg.dicit ꝙ exꝑimento didicit ex tali
copula nõ poſſe ſobolẽ ſuccedere. Ar tñ ⁊ aliter vici
poſſe ꝙ impedit maiꝰbonũ.qð ẽ vinculũ affinitatis.
q̃ exinde ↄtracta ẽ occaſio mutue dilectõis.qð ptʒ ſi

galiqͥs accipiat filiã pꝛis ſui ⁊ exinde generet ꝓleʒ. idẽ

eſt ſocer ⁊ pꝛ. ⁊ eadẽ mir ẽ ſocrus ⁊ mr̃.⁊ idẽ filiꝰ⁊ ge
ner.eadẽ nurꝰ?⁊ filia.⁊ idẽ vir ⁊ frater. ⁊ eadẽ vxoꝛ et

ſoꝛ02. ita reſpectu neceſſitat qᷓ̃ poteraãt eſſe in. viij.ſic

in. iiij. ſilr reſpectu ꝓlis.vt iſte alligationes diffunde
rent᷑.⁊ caritas mediãte vinculo mr̃ionij mutuo oſer
uaxet᷑.ſtatuit eccia mr̃ioniũ ad remotas ꝑſonas ꝓtẽ/

di.nõ qꝛ in ꝓxinis impediret᷑ mr̃ioniũ.ſed qꝛ pdere

r maiꝰbonũ.⁊ ſic pʒ totũ.

—

¶ Aſq; ad quẽ Ganlanontnitn impedit mrioniũ.

reg. dicit z br in lra. ꝓgeniẽ ſuã

⁊ vſq; ad.vij. vꝛ.

vſq; ad ſeptima generatõeʒ vnũquẽq; obſeruare de⸗

creuimꝰ. Si tu obijcias ꝙ illud ẽ retractatũ in ↄcilio

gnali er de ↄſanguinitate.nõ dʒ ⁊c.oñdit᷑ ꝙ illñ dʒ
eſſe retractatum.qm̃ aut ̊ eſt bñ ſtatutũ.aut nõ. Si

nõ. ꝙ male ſtatuit ſanct? greg. ⁊ alij ſcti. Si ſic. ß quod
bñ ſtatutũ ẽ ñ indiget retractatõe ᷣ obſeruatõe.& ⁊c.
Item vᷣm rectũ oꝛdinẽ nõ ẽ retrocedendũ ſ vltra

ꝓgrediendũ.& ſi ſcti pꝛes ↄſanguinitatẽ vſq; ad gra
du ſeptimũ ꝓduxerũt. q reducit ip̃am ad quartuʒ
retrocedit. ſed qͥ aſpicit retro nõ aptꝰregno dei.g̊ ma

le fecerũt q̃ retractauerũt.i¶ Itẽ in ꝓximis gdibꝰnõ

pmittit᷑ ↄtrahbere ꝓpter dilatatiõeʒ charitat.ſᷣ quato
charitas ẽ frigidioꝛ tanto mag indiget dilatari.cũ G
in fine charitas refrigeſcet. ⁊ h iam euenit.vẽ ꝙ nũc

mag ↄpetat gdꝰↄſanguinitat ꝓtẽdere qᷓ; reſtringere
Item quato mag fideles ſunt mitiplicati. tanto
mag bñt copiã de his cũ quibꝰlicite pñt cõtraherc.g

maioꝛ optunitas erat in pᷣcedẽtibꝰtꝑibꝰcũ ꝓpinquis

qᷓ; nũc.ſi illa optunitas nõ exeludebat ↄſtitutõne,
de ſeptenario gradu cõſanguinitat obſeruãdo.g̊ nec
nũc. ¶ Contra.q; nõ debeat impedire vltra ſcm vj.
qꝛ in lege nõ ꝓbibet᷑ niſi vſq; ad ſcᷣm gradũ ſicut ppꝰ

Leui.xviij.ẽ̊ ſi om̃s pñt mrionialr ꝑ deũ ↄiũgi qui a
deo nõ ꝓbibent᷑.ᷓ om̃s quotq̃t infra illũ gradũ iũ⸗/

gunt a vo oiugunt boiem ſeparino bit. von
põt mr̃ioniũ alicui pbiberi infra illũ gradũ. ¶ Iteyʒ
ecchia non põt facere baptizat? careat baptiſmate.
etiã qtũcũq; ſtatuat.ſi baptisat?qs ð fctõ baptiʒat?ꝰ quentiffime fit nmiccvt Gugte ie pon ct enn
Es tũcũq; phibeat ⁊ ſtatugt vt alid inuice n Zhaͤt. cñ a arto graqu ⁊ deinceps iam ab Afectegnoꝛiz

— —

tñ ſi de fctõ Ztrabãt cõtractũ ẽ. videt᷑ ꝙ gradus p/
bibiti ab eccgſia mr̃ioniũ nõ impediãt.& iſti oẽs ſũt
Vvltra ſcᷣm. ⁊c. ¶ Item mrioniũ cõtractũ cõtra ec
cleſie interdicti nullũ eſt mr̃ioniũ.ꝗ̊ cuʒ gradꝰↄſan/
guinitat nõ bẽat vᷣtutemlimpediendi niſi ꝓpter eccie
ſtatutũ. videt᷑ ꝙ ᷣm veritatẽ nõ impediũt. ¶ Item
HMiero. dicit ꝙ nihil ſibi credat᷑ niſipbet ꝑ vetus xlł
nouũ teſtm̃. cũ nõ poſſit ꝓbari ꝑ nouuʒ nec ꝑ vetꝰ
ꝙ nõ poſſit cõtrahi in gradibꝰvltra ſcom.vẽ ꝙ nulli
credendũ eſt ſi dicat ↄtrariũ.ergo tenendũ eſt ꝙ põt
cõtrabi.¶ Reꝰ.ddm q ſᷣm tpa nr̃a mr̃ioniũ impedit᷑ ⁊
a gradibus cõſanguinitat vſq; ad quartũ incluſiue.
ſicut pʒ extra de ↄſanguinitate nõ dʒ in decretali edi
ta in cõcilio generali.Si aũt querit᷑ rõ huiuſ.dom ep
huiꝰrõ eſt ſtatutũ ecclie.Si querat᷑ vltra quare ecdle
ſia ſtatuerit.ddᷣm ꝙ qꝛ potuit ⁊ cõgruũ fuit.⁊ qꝛ eãt
vtile.⁊ qꝛ erat neceſſe. Pꝛimũ quidẽ potuit.et ꝙ po/
tuit ꝓbat᷑ ꝑ ſcripturam.quia in pꝛincipio in conſtitu
tione matrimonij in lege nature due excipiebant᷑ ꝑ/
ſone.ſ. pater ⁊ mater. Geneb.ij.relinquet homo pa/
trem ⁊ matrem ⁊c̃.poſt pꝛoceſſu tempoꝛis in lege fu

crunt plures excepte.ſicut patet Leuitici. xviij. Si er

go lex euangelica abundare debʒ a moſayca. in le
ge euãgelica plures debuerũt excipi. Sʒ xpᷣs in pꝛo/
pꝛia ꝑſona nõ excepit. ſi nibil diminutũ dʒ eẽ in ec/
cleſia. ergo poſſe determinandi ecclie reliquit maxie
petro ⁊ eiꝰſucceſſoꝛi.qð attẽdẽtes ſcti pꝛes excepert
młtos adꝰcõſangnitaſ.ex q̊ͥ appet ꝙ ipſi poſſe babu

erũt.Si aũt tu qᷓras a me qre hmõi poſſe eccie dere/ ⁊2

liquit.dm ꝙ rõ hꝰẽ qꝛ illud ſacẽm in ↄtractu conſi /
ſtit q̃ͥ ẽ ꝑſone ad ꝑſonã.⁊ qm̃ dñs plenã iuriſditõem
dedit petro ſuꝑ ſpnalia.⁊ aplioꝛẽ qᷓ; reges tre ⁊ impa
toꝛ hẽant ſuꝑ tꝑalia.ſi & regis et ncipis potẽtia pᷣt
ↄtractꝰlimitare.vt male fivei poñeſſoꝛ iudicet᷑ qͥ cõ/
traſeoꝝ interdicta veniat.qͥd mirũ ſi dederit cccie poſ/
ſe imo debet dari vt poſſet pſonaꝝ legitimitatẽ ⁊ id
neitatẽ ad cõtrabendum determiare.Si tu q̃ras q̃re
ipſe ꝑ ſe nõ determinauit. dici põt ꝙ ſᷣm diuerſa tpa

optebat diuerſas pſonas ⁊ diuerſos gqꝰ excipi. qꝛ
ſtatuta diuina nõ decet ſic mutare ſiẽ hũana.hinc eſt

cꝙ nõ ipſe xpᷣs debuit limitare.ſᷣ limitãdos petro ⁊ e⸗
ſucceſſoꝛibꝰↄmittẽ.⁊ ſic pʒ ꝙ potuit. Scðo vo ↄgru 28
um fuit qꝙ; vſq; ad talẽ gdũ ↄſanguinitas ꝓtenderet᷑
Om̃ ↄſããnitas Sꝛtũ hʒ ex ꝓpagatoe.ꝓpagatio aũt eſt
ex ſemie.ſemẽ aũt in ſe bʒ nam.iiij.humoꝝ ⁊. iiij.ele/

menton.⁊ binc ẽ ꝙ ↄſangnitas tm̃ ad quartã gene/

rationẽ debuit termiari. ⁊ iterũ infra illũ graduʒ non
debuit cõmiſceri.nec mr̃ioniũ copulari.nec ptas coꝛ
poꝛis alij dari.Sicut g̊ coꝛpꝰ.iiij.ↄſtat elis.ita oꝑtet

q́tuoꝛ gᷣdibꝰ diſtare qͥ debẽt carnalr cõmiſceri.Et ite
rũ.lex noua ſuꝑ legẽ moſaycã plꝰdʒ addere ꝑfectõiſ.
ÿᷓ̃ᷓ lex moſayca ſuꝑ legẽ nãe. Si g lex moſayca vnuõ
dedit gradũ ſuꝑ legẽ nãe.tũc & lex euãgelica ſaltẽ du
os dʒ addere.vt iuſticia euãgelij nõ tm̃ ſupet iuſticiã
ſeg ſᷣ etiã ſuꝑabũdet.Cõgruũñ g fuit. ⁊ ꝓpter legẽ ma

trimonij. ꝓpter legẽ euãgelij.mr̃ioniũ a ↄſangnitai
q̃rto gradu impediri. nec vltra addi nec minui.et ſic
pʒ quõ fuit cõgruũ.Fuit etiã vtile.qꝛ vinculũ mr̃io/
nij rõne affinitat᷑ qð ibi ↄtrabit᷑ fouet charitatẽ ⁊ fe⸗
derat inimicos.⁊ qi caritas nr̃is tpibꝰ refriguit.ido
citiꝰnũc rũpit᷑ vinclm amoꝛis qᷓ; in eccia pꝛimitiua.
⁊ niſi alligatꝰvinclo citiꝰfugit.⁊ q̃ fuerat ꝓximꝰ fre/
quentiffime fit inimicꝰ.vt g fugiens poſſet reuocari

frigeſcat. vtile fuit oſtituere vt pꝰ quartũ gradũ poſ/
ſet fugiẽs reuocari ad vinculũ.poſſet eflam ↄfedera/
ri inimicus. ꝓpter quã vtilitatẽ decebat pontificẽ ſũ/
mũ manente pꝛioꝛi ꝓhibitõne diſpemſare.⁊ cum iſta
vtilitas ſit frequẽtiſſima.vtile fuit vt fierct ius com/
mune. Quarto vo fuit neceſſe ꝓpter periculũ.qm̃ ꝓ/
pter multitudinẽ ↄſanguineoꝝ ⁊ bꝛeuitatẽ dieꝝ.vix
põt aliquis ↄputare cõſanguineos vſq; ad ſeptimuʒ
gradũ.⁊ ita erat ibi maximũ periculũ.⁊ frequentiſſi/
me ↄtingebat hoies iungi infra gradꝰ ꝓbibitos.imo
vix poterat aliquis euadere.⁊ ideo oꝑtuit prius ſta/
tutum retractarce.tale periculũ vel talis neceſſitas ñ
fuit tꝑe ecclie pꝛimitiue.tũ qꝛ bomies erãt longioꝛis
vite. tum qꝛ minoꝛis generatõnis.nũc añt creuit ĩ ho-
minibꝰpotentia virtutis nutritiue.et augmentata ẽ
potentia virtutis generatiue ꝓpter feruoꝛẽ libidinis
qui viget nũc in hominibꝰ.adeo q ſᷣm cõem curſum
poſſent hoies ita multiplicari ꝙ nedũ vſq; ad quar/
tum gradũ.imo vſq; ad octauũ vix inueniret aliqͥs
cũ qua cõtraheret.Et illud pʒ ad oculũ. poſſibile eſt
xp aliqͥs generet.xx.⁊ iteruʒ ꝙ aliqͥs generet tres.nũc
ponamꝰpᷣm cõem curſuʒ ꝙ generet.x.⁊ illi.x.alios.x.
in ſcdo gdu erũt.c.in tercio. M.in qrto.x.milia.⁊ ita
infra q̃tuoꝛ gradus bꝛet aliqͥs cõſanguineos in vna

linea.xj.milia centũ ⁊.xj.tottidẽ in linea aſcendẽte.⁊

tottidẽ in trãſuerſali.g̊ ſcᷣm nãaʒ hůet.xxxiij.m.⁊ tre/
centos.⁊.xxxiij.cõſanguincos.et in vna patria magᷣ
vix inueniret cum q̃ ↄtraberet vſq; ad.x.gradũ.qua/
to magis vſq; ad octauũ ꝓpter periculũ potuit reuo/
cari illud ſtatutũ.⁊ hoc.ſ.vſq; ad quartũ gradũ ſtatu

re.⁊ iſta fuit potiſſima rõ quare mutatũ eſt.ſicut ex·

pꝛeſſe dicit᷑ in decretali edita in cõcilio generali. vbi
dicit᷑.nõ repᷣbenſibile iudicari ſi jm varietatẽ tempo
rHMũ.ſtatuta quoq; varient᷑ hana.pᷣſertim cuʒ vꝛgens

neceſſitas vel euidẽs vtilitas hoc expoſcit.hoc auteʒ

nõ ſolũ neceſſitas expoſcebat.ſ̊ ⁊ vtilitas rquirebat.
⁊ aderat cõgruitas ⁊ ptãs.ideo recte vſq; ad qᷓrtum
gradũ impedire mr̃ioniũ. rectiſſime ⁊ irrephenſibili⸗/
⁊Z9 ter ſtatuit et oꝛdinauit ecclia.R⸗
de Breg. doᷣm ꝙ rõnabilr illud ſtatutũ fuit tꝑe ſuo.

NZiſtinctio.xlj. de impedimento mrimonij qꝗð venit ex ꝓpinquitate carnali qẽgffinitas.

d illud qð obijcit᷑

nõ minꝰ rõnabiliter reuocatũ tpe moderno. hee fuit
reuocatũ qꝛ eſſet male ſtatutũ.vᷣ qꝛ qd cõgruebat tẽ/
poꝛe pꝛimitiuo nõ cõgruebat ſtatui nr̃o ꝓpter maio/

I—

rem ſa ale⸗ q̃ eſt in nobis ⁊ ꝓpter maioꝛa pericu

la. ¶ Ad illud obẽ qð ꝙ nõ eſt retrocedendũ. doʒ q 30
verũ eſt in bijs q̃ ſunt ꝑfectõis.ſᷣ ea q̃ ſunt rigoꝛis tẽ
perari pñt ⁊ dñt.Ael dᷣm ⁊ meliꝰꝙ ↄdeſcẽdere opꝑ/
tet infirmitati.⁊ vbi nõ poſſumꝰnos erigere.neceffa

2

rio optet nos bumiliare ⁊ indlinare.⁊ ideo ꝓpter imp

fectionẽ hoim ſtatutũ illð opoꝛtuit tꝑari.vñ verũ eſt
ꝙ nõ eſt retrocedendũ.ſᷣͥ tñ imꝑfectõeʒ hoim tolcra/
re impoꝛtunũ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de dilatõne ca/ 31
ritatis.dðm ꝙ illa rõ potius eſt ad oppoſitũ qᷓ; ad ꝓ
poſitũ.qꝛ em̃ charitas minꝰſe extendit.ideo citiꝰopoꝛ
tet ei ſuccurri ⁊ adiuuari.et ꝓximꝰab amoꝛe citiꝰ fu/
git. ⁊ ideo citiꝰeſt reuocandus. ¶ Ad illud að obijci/ ʒ2
tur ꝙ maioꝛẽ hñt fideles copiã.dð ꝙ verũ eſt ſi mul
tiplicarent᷑ perſone ita ꝙꝙ non multiplicarentur con
ſanguinei.hoc autem non eſt verum.et ideo ſic cre-/
ſcit ex vna parte aptitudo. iita ex alia creſeit ineptitu
do.¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ deꝰnõ ꝓbibet vltra ſecũ ʒ ʒ
dum. dom qꝙ verũ eſt ꝑ ſe.tñ ꝓbibet ꝑ eccleſiã.qꝛ ec
cleſia ꝓhibet auẽte ſibi diuinitꝰdata.Ratio autẽ q̃re
de degit ecchie auẽtem ſuꝑ hoc iam viſa eſt.¶ Ad il⸗/ʒ 4
lud qð obijcit᷑ ꝙ nõ põt facere ꝙ careat baptiſmate.
dm qꝙ nõ eſt ſile.qꝛ baptiſmi inſtitutiõeʒ deꝰ p ſe oꝛ/
dinauit ⁊ confirmauit.ſ̊ pſonaꝝ legitimitates cõmi-
fit ecclie.qꝛ matrimoniũ ↄtrabit᷑ inter virũ et mulie/
rem.⁊ ecdlia habet plenitudineʒ iuriſdictõnis ſuper
vtrũq;¶ ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de ecclie interdicto. di ʒ
cendũ qꝙ nõ eſt ſile.qꝛ illud interdictũ eſt ad tpᷣs non
ſimplr.nec facit ꝑſonas illegittimas ſimplr. ſed ligat
vt ſine pctõ nõ poſſint.⁊ ideo pena talibus dʒ impo⸗/
ni. ¶ Ad illud ꝗð obijcit᷑ de Hiero.dðm ꝙ ſecꝰeſt in ʒq
dictis eccleſie T Hiero.quia hieronymꝰnõ poterat ꝑ
ſcripturaʒ ꝓbarc eſſe ſe teſtem veritatis.ideo ad hoc
ꝙ crederet᷑ ſibi oꝑtebat ꝙ ꝑ ſcripturã ꝓbaret eſſe ve
rum qð teſtificabat᷑ ⁊ dicebat.Sʒ eccłia ꝑ ſeripturaʒ
ſuam potuit ꝓbare autoꝛitatem.qua ꝓbata opoꝛtet
obedire nõ aliud teſtimoniũ querere.⁊ ſic totum pʒ.

Vnc de affinitate videndũæſt. Supꝛa egit ingr de cõſanguitate. bic agit de affinirate. Et diuidit᷑ H ꝑs

7

Et eſt ſciendũ ꝙ eccia infra pᷣdictos gradꝰ ⁊c. Pima ꝑs hʒ tres ꝑtes. In pꝛi

„ 2

in duas. In puma determiat ãdus affinitat. In ſca agit de ſeꝑpatõne ↄiũctoꝝ infra pᷣdictos gdꝰ.ibi.

„ „

ma determiat gradꝰ affini

tatis ſᷣm ius cõe. In ſcda determiat ᷣm viſpenſ be ſpalem.ibi.Sed alij vident᷑ ↄcedere ⁊c̃. In tercia vo de
f

cRo genere affinitat.oñdens q; ſᷣm genꝰa

nitatis impedit matrimoniũ.ibi. Illud etiã nõ eſt pᷣtermittendũ.

Siliter ſcdᷣa ps babet tres. In pꝛima oſtendit qui debeant ſeꝑari. In ſcda vo qͥ nõ debent ſepari ſine teſti/
mnonio ꝑ qð ꝓhibet᷑ pximitas.⁊ determinat qͥ poſſunt hic teſtificari.ibi.Si duo viri vel tres conſanguitatem
c⁊cc. In tercia quia coniũcti infra gradus ꝓbibitos ↄmittũt inceſtuʒ. diſtinguit ibi genera peccatoꝝ circa actũ
carnis.ibi. Hic dicendũ eſt ꝙ aliud ſit foꝛnicatio.aliud ⁊c. ””

ſum

¶ Determinat gradus affinitatis ſm ius commune. 4
AUnc de affnitate videndũ eſt de qua grego.ai
quã dicitis ꝑentclam eẽ q̃ ad viruʒ ex ꝑte vxoꝛis. ſeu q̃ ex ꝑte vir ad ⁊cX·
vxoꝛẽ ꝑtinet. manifeſta rõ eſt.qꝛ ſi ſcᷣm diuinã ſnĩaʒ ego ⁊ vxoꝛ mea Geñ.ij.·
na caro. ꝓfectò mihi ⁊ illi mea ſuaq; pentela ꝓpinqͥtas vna efficitnrr.

Auocirca ⁊ ſoꝛoꝛ vxoꝛis mee in vno ⁊ pꝛimo gradu erimꝰ.filiꝰvo eius ſcðo
Fr adu erit a me.neptis vo in tercio. Idq; vtrinq; ſt ceteris agendum ẽ ſuc⸗
celſſiõibꝰ. Vxoꝛẽ vᷣo ꝓpinqui cuiuſcũq; gradus ſit.ita me oꝑtet attẽde.quẽ/
agmoduũ ipſius q;; gradus aliqᷓ femina ꝓpꝛie ꝓpinqtas ſit. Qdð nimirü vvoo..
ri mee de ꝓpinqᷣtate viri ſui in cũctis cognatõnis gradibꝰcõuenit obſeruare. Ex eõcilio ma/

ghal

cbien
l⸗

ulus ⸗

Gägtr;
n N 1
nni
Knti
Wctict
rrchrin

=

—

SE

irdlie
dchhllizn
dirchain
Alusfe

—

Uhananren
Puctäigen
Niaſti
bbedeetite
unſi l
gartuigen
nſttntügre
Giniicion
icnedrgi
nonynſimm

peuni nin

Sacgefmi
S
mm tKumn

ebnudi i
hentih⸗l

mmitgif

1
4

Fabian? pa⸗

pa

Julius pa⸗

pa

BGeñ.ij.

Innocentius

papa

In ꝛcilio me

Di. XII

iungat oſanguineis ꝓpꝛijs 7 ↄſanguineis vxoꝛis. Itez yſiö. Sane ↄſangui/

tas qᷓ in ꝓpꝛio viro ↄſeruãda ẽ.etia ĩ vxoꝛi pentela de lege nuptiaꝝ cuſtodi
enda ẽ.qꝛ ↄſtat eos duos fuiſſe ĩ carne vna. oõq; cõis eſtillis vtraq; ꝑentela
Itẽ iuliꝰpᷣpᷣ.nullũ in vtroq; ſexu ꝑmittimꝰex ꝓpinqͥtate ſui ſanguis vel vxxo

ris vſq; i ſeptimũ generatõis gradũ vxoꝛẽ ducẽè᷑.vel inceſti macla copulari.

qꝛ ſicẽ nõ licet cuiq; de ſua ↄſanguiĩtate xpᷣiano.ſic nec de ↄſanguĩtate vxoꝛis
ↄiugẽ ducẽ ꝓpter carnis vnitatẽ. Item greg.de affinitate ↄſanguitatlꝑ gra⸗
dus cognatõis placuit vſq; ad ſeptimã generatõeʒ obſeruare.naʒ ⁊ heditas
rerũ ꝑ legales inſtroꝝ diffinitões ſancita.vſq; ad ſeptimũ gradũ heredũ ꝓtẽ
dit ſucceſſionẽ. Mõ ei eis ſuccederẽt niſi de ꝓpagine cognatõis deberet᷑.his
auẽtibus inſinuat᷑ ⁊ q̃ ſit affinitas.⁊ vſq; ad quẽ gradũ ſit obſeruãda ſcʒ vſ⸗
q; ad ſeptimum. H WJ
¶ Determinat gradus affinitatis ſm diſt penſatõnem ſpecialen. b
Sed alij vident᷑ ↄcedere in quinta generatõne inter affines contrahi coniu/
gium. ⁊ in quarta etiam ſi cõtractum fuerit non ſeꝑari. Ait em fabianus pa⸗
pa.de ꝓpinquis qui ad affinitateʒ per virum ⁊ vxoꝛeʒ veniunt.defuncta vx
ore vel viro in quinta generatõe iũgant᷑. In quarta ſi inuenti fuerint nõ ſe/
parent᷑. In tercia ðo ꝓpinquitate non licet vxoꝛem alterius accipere pꝰobi
tum eius. Equaliter vir iungat᷑ in matrimonio eis qui ſibi ↄſanguinei ſunt.
⁊z vxoꝛis ſue cõſanguineis poſt moꝛtem vxoꝛis.Ecce hic concedit᷑ in quinta
vel quarta ꝓpinquitate affinium. fieri coniugium. Julius etiam papa ait.
Statutum eſt vt relictam patris vxoꝛ ſue.relictã fratris vxoꝛis ſue.relictaʒ
filij vxoꝛis ſue.nemo ſibi in matrimonium ſi umat.relictam vxoꝛem ↄſangui⸗
neoꝝ vxoꝛis ſue vſq; in terciam ꝓgeniem nemo in vxoꝛem ſumat. In quar⸗
ta vero ⁊ quinta ſi inuenti fuerint nõ ſeꝑent᷑ Ecce qᷓ; varie de affinitatis ob/⸗
ſeruatõne loquunt᷑ autoꝛes.Alij em vſq; ad ſeptimũ gradum eam obſerua⸗
ri ſanciũt. Alij vᷣo in quinto vel quarto matrimonia cõtracta nõ diuidunt.ſᷣ

illi veritatis rigoꝛem. iſti miſericoꝛdie diſpenſatõnẽ vident᷑ ꝓponere. Põt ei
eccleſia diſpenſare in copula affinium vſq; ad terciũ gradum.ſicut Gregor̃.

diſpenſauit in quarto gradu ↄſanguinitatits.

¶Oñqdit ꝙ ſcõm genus affinitatis impedit matrimoniũ. Cãͥ ,6

¶ Illud etiam nõ eſt pᷣtereundũ quod Grego. venerio epo ſe cripſit. Sedẽ apo⸗

ſtolicam ↄſulere decreuiſti. ſi mulier copula nuptiali extraneo viro cõiuncta
cognatõni eius ꝑtineat.ſi eo defuncto cognatio m aneat.vel ſub alio viro.co
gnatõnis vocabula diſſoluant᷑.vel ſi ſuſcepte ſoboles poſſunt legitime ad pᷣ
oꝛis viri cognatõnis tranſire copulã. Si vna caro fuerit.quomõ aliquis eo⸗
rum poteſt ꝓpinquus vni ꝑtinere. niſi ꝑtineat alteri? hoc minime poſſe ſieri
credendum eſt. Poꝛro vno defuncto in ſupſtite affinitas non delet᷑.nec alia
copula coniugalis affinitatem copule pꝛioꝛis ſoluere valet. ſed nec alterius
ↄiunctõnis ſoboles placet ad affinitatis pꝛioꝛis viri conſoꝛtium tranſire. Si
quis ergo ſacrilego ⁊ temerario auſu in defuncto querit ꝓpinquitatem extin
guere. vel ſub altero affinitatis vocabula diſſipare.vel ſuſceptas ſoboles al⸗
terius copule ꝓpinquitati pꝛioꝛis credit legitime ſociari.hic negat dei verbũ
validũ eſſe qð dixit.Erũt duo in carne vna.Ecce hic pꝛohibet.ſi moꝛtuo pꝛi

mo viro vxoꝛ eius alij nupſerit.filios de ſecũdo viro genitos ducere vxoꝛes

de cognatõne pꝛioꝛis viri.quia filij mediante matre ad cognatõnem pꝛioꝛis
viri ꝑtinent.cum quo mater eoꝛum vna caro extiterat. hoc idem etiam In/
centius papa ait. Si qua mulier ad ſecundas nuptias tranſierit. ex his ſo⸗
bolem genuerit.nullatenus poteſt ad ↄſoꝛtium cognatõnis pꝛioꝛs viri ꝑtin⸗
gere. Hoc autem obſeruandum eſt vſq; ad ſeptimum genenis gradum.p ma
xime vſq; ad tercium ⁊ quartũ ſicut ſupꝛa poſitũ eſt. HZ

¶ ugit de ſeparatõne coniunctoꝛum infra gradus ꝓhibitos. d

“ . 4 . ,„ „ „22 . 541 2 . 5 er 4 ta alis ſepet2 poſtmodũ
a ( Ecchia infra p̃dictos gradꝰↄſananuatis Siũctoſ ſegat. Donat᷑ q; eccleſia decepta aliqs ſepet.⁊ poſtmodũ
7 era Fcreoonge vems tales ſint re iungendi. Et ꝙ ſic videt᷑.quia ſepatio ꝑ iniuſticiam facta eſt
& videtur ꝙ nullo mõ poſſit ſtare.cũenanifeſtatur pᷣcedẽs iudicium fuiſſe iniuſtum. Contra hoc eſt quia poſ⸗
ſibile eſt ꝙ aliquis poſt ſeꝑatõnem in facie eccleſie fiat ſacerdos vel religioſus.ſed talis non ſor habere vſum

matrimonij.ergo non
econuerſo. P. dᷣm
wVWin tali caſu facien/
eſt reſtitutio.quo/

niam eccleſia decepta

fuit.⁊ altera pſonarũ
iniuſte expoliata.⁊ q̃9/
niam eccleſia poteſt ⁊
debet erꝛoꝛem coꝛrige
re.⁊ non delet aliquã

perſonam iure ſuo p-
uare.ideo deceptione

cognita.ſi alter qui in
iuſte expoliatus ẽ pe/
tat.debet reſtituere.⁊
ſi intrauit religionem
⁊ votuʒz emiſit poteſt
ebitum petere. ß̃ nõ
debet nec põt exigere.
quoniaʒz obligauit ſe
„9 continentiam q̃ᷓn⸗
tum eſt in ſe. O que
ritur quando ⁊ quo/

mogco debeat vxoꝛ re

ſtitui viro aut ecõuer
ſſo. dicendum ꝙ vxoꝛ
aut agit iure petito/
rio aut poſſeſſoꝛio.

Tunc agit petitoꝛio.

quando dicit aliqueʒ

ſibi adiudicari in ma/

rFituʒ. quoniam cũ ea

traxit. Luc agit poſ
ſeſſoꝛio iudicio.quãa/

clo petit aliquem ſibi
teſtitui ꝓ eo qꝛ vir eiꝰ

fuit ⁊ cum ea cohabi⸗/

tauit. Si agit petito/

rio.⁊ vir excipiat.pꝛi-

mo tractabitur exce/
ptio mariti anteqᷓ; fi/

2

debet ei reſtitui. Juxta hoc querit᷑ quando et qualit ſit reſtitutio viri facienda vxoꝛi vel

Et ẽ ſciendũ ꝙ eccleſia infra pꝛedictos gradus cõſan / ꝗ
guinitatis ↄiunctos ſeꝑat.ſi autem ignoꝛanter cõiun⸗
cti fuerint in ↄſpectu eccleſie.⁊ poſtmodum ꝓbata cõ/
ſan guinitate.eiuſdem iudidio ſepati.querit᷑ vtrum co
pula illa ↄiugium fuerit?: QAuibuſdam videt᷑ nõ fuiſſe
cõiugium.quia nõ erant legitime ꝑſone.ſed tamen de
crimine excuſant᷑ ꝑ ignoꝛantiam.⁊ quaſi ↄiugium re⸗ 8
putatur.quia bona fide ⁊ per manũ eccleſie ↄuenerũt.
vnde ⁊ filij eoꝛum legitimi habentur.Alij vero dicunt
fuiſſe ↄiugium licet nõ eſſent legitime ꝑſone.quia tali⸗
um ↄiunctõnes vocant canones ↄiugia.vbi de perſo⸗
nis a git᷑.quaꝝ teſtimonio.ↄſanguineoꝛũ ſit dirimen⸗
dqg ↄiunctio. .
Oſtendit qui nõ debent ſeparari ſine teſtimonio ꝑ
qð pꝛohibet᷑ ꝓximitas ⁊ determinat qui poſſunt hic te
ſtificari. e (¶ VUnde VUrbanus papa.
Si duo viri vel tres ↄſanguinitatem iureiurando fir/
mauerint.vel ipſi foꝛte ↄfeſſi fuerint.ↄiugia diſſoluan⸗
tur. Si vo neutrum cõtigerit.epiſcopi eos ꝑ fideʒ xpᷣi
obteſtent᷑.quatenꝰpalam fateant᷑ ſi ſe recognoſcũt cõ
ſanguineos. Si ſe iudicio epiſcopoꝛuʒ ſegregauerint.
alia matrimonia nõ ꝓhibeant᷑ ↄtrahere.Idem. Moti⸗
ficamus tibi vtꝰcum duo vel tres ex ꝓpinquioꝛibꝰ eiꝰ
qui accuſant᷑ hanc ꝓpinquitatem iuramento firmaue⸗
rint. vel ſi duo vel tres ex antiquioꝛibus ia nuenſibus
quibꝰhec ꝓpinquitas eſt nota qui bone fame ⁊ verad
teſtimonij ſint remoto amoꝛe.timoꝛe.pꝛecio.⁊ om̃i ma
lo ſtudio.pᷣdicta firmauerint.ſinc moꝛa ↄiugia diſſol⸗
uant᷑. Conſanguineos vo extraneoꝝ nullus accuſet.
vel cõſanguinitatem in ſynodo cõputet.ᷣ ꝓpinqui ad
quoꝝ noticia ꝑtinet. Si aũt ꝓgenies tota defecerit ab

Nichario ia/
b nuenſi epo

Fabian? papa

at reſtitutio ſiue q;ᷓ ſatiſfiat petitiõi. ꝓ eo q; ꝓbata exceptõne mariti.ſi recta eſt. pꝛincipalis qõ ꝑimitur. Si vo

aggit de poſſeſſ. oꝛio.reſtituendꝰeſt mulieri etiã anteq; ꝓbetur exceptio.extra de reſtitutõne ſpoliatoꝝ.lr̃as.⁊ ex-

I tra de diuoꝛtijs. poꝛr 0. ceptis quiq; caſibꝰ. Pꝛimꝰeſt ſi obijciat᷑ mulicri publica foꝛnicatio.⁊ H̊ fuerit ꝓbata.
niſi ipſe excipiat in cotrari ↄtra virũ de foꝛnicatõe.extra de diuoꝛcijs.ſigſti. Scs caſus ẽ ſi obijciat᷑ ↄſangni⸗
tas diuina lege ꝓhibita in cotincti ꝓbanda.differenda eſt reſtitutio. nec dz opelli ꝑ ſententiã.ne foꝛte ſupindu

catur ꝑplexitas.Si vo differat᷑.o

tet fieri reſtitutõnem ꝑ ſententiã. ſed tñ no optet debitũ reddere ſi babet de

oↄſanguinitate ↄſciam.extra de rekentone ſpo.lr̃as. Cercius caſus cſt ſi obijciat᷑ exceptio rei iudicate a qᷓ non

.

cſt appellatũ.ar.de offi. del cauſam matrimonij. Quartus caſus eſt qñ tanta cſt ſeuicia viri ꝙ nõ poteſt ſuffici

ens cautio adhiberi. vtpote quia ꝑ

ſequit᷑ vxoꝛem odio capitali.extra de reſtitutõne ſpoliatoꝝ.literas.in fine.

Duintus caſus eſt qudao ille qui agit alterum ſpoliauit ſine cauſa. dici᷑ ꝙ nõ debet reſtitui. x. q.j. de bencdi⸗
vog Caſu. Illud nõ eſt vſcß quaq; verum. ſed tũc quando vult reqire. ⁊ aller non vult li non hobei ꝙ obijciat
leſte cxtũc incipit ſpoliare. l

um duo vel tres ⁊c. Slidet male diccre. q; pſone inde ſunt ſuſpecte. no debent recipi ad teſtifican/
um. Juxta boc queni᷑ qui pt matrimoniũ acenſare vdin ergua de

—

. 4 de pctõ.aut de ↄſangnitatis vinclo. Si de pctõ foꝛnicatõis.tũc ſoli ↄiuges pñt ſe mutuo accuſare.Alij vᷣo ñ

ddm ꝙ accuſatio ꝓpter quã debet fieri diuoꝛtiũ aut

3 yleerunẽ quia tũc fit iniuria viro. poſſunt ſimul ſtare ſine pctõ. Si aũt fit accuſatio de ↄſanguinitatis vin
66 e noino aamitci dbent oſanguinei ſicut ſupſtites. maxime cuz eſt accuſatio de matnimonio diſſoluen⸗/
ꝛ ho pſumit᷑ ipſi velint. Et pᷣterea melius ſciũt genealogiã qᷓ; alij. ⁊ ideo ſpãliter in bac cauſa admittũt᷑

conſanguinei. Camen

ſi ſit qõ de matrimonio contrabendo ſiue contracto.vt ſuſpecti repellendi ſunt.vbi ille

Vrbanꝰ p.

T

us
fee
ount
Pbage
ndb

O—

iin
iune

uynn
Aler

Zti

Ous
nnus

Arid

luchete

ſplacren
gtgenus⸗
den .
ttiblia
NSrn
Gthaius
Utgiunn

nind
gin

Nnolgn
Gaainn
tunaung
Cligglte
npeein

ndrek
mn Udin

nne

.

9

—
—

. .
4 N
CANIE

—
—

Sehh

böginin
Polargefy⸗
tbfinif
otiani,
⸗ ie

cuius filius vel filia coniuncta dicitur. ſuperioꝛ eſt diuitijs potentia ⁊ honoꝛe. Oꝛ ſi ↄſanguinei nõ aſtint qui

— —

tnis. tum g ad pꝛimũ.pꝛimo annotandũ eſt aſte/
ferentia. ſcdo vo annotãda eſt triplex notula.
. mo em̃ attendendũ eſt ꝙ differt eſſe affinẽ ⁊ eſſe con/

teſtificent᷑.tunc poſſunt admitti extranei antiqui ⁊ maturi.O ſi bij nõ velint teſtificari.tunc omnes extranci
poſſunt accuſare niſi aliud obſiſtat.vtpota ſi facta fuit denuntiatio ꝙ matrimoniũ accuſet qui nouit. ſi ille pᷣ/

—

ſens aderat ⁊ tacet.extũc accuſare nõ põt.Si vo fuit abſens vel poſtmclũ didicit matrimonij impedimen/

tum.ſi hoc iureiurando firmauerit eſt admittendus.extra de hijs qui matrimoniũ accuſare pñt.cum in tua.⁊
— D infra. Alicubi tamen

antiquioꝛibus ⁊ veracioꝛibus quibꝰ ꝓpinquitas tota ſ me digenenei⸗ omni
nota ſit. eps canonice requirat. et ſi inuẽta fuerit ſepa / qui vu taccuſare ad/-
Nen, 1 1 „„ mittit. quia hoc hone
rentur. Ecce quibꝰaccuſantibus ⁊ teſtiſicantibus diri· ſtatis eſi.ſ.ſeruare oꝛ
menda ſit ↄſanguineoꝝ ↄiunctio q̃ ↄiugium vocatur. inem pꝛius dictum.
NDiſtin guit genera pctõꝝ circa actũ carnisff.. —
( Mic dicendũ eſt ꝙ aliud eſt foꝛnicatio. aliud ſtupꝛum. c ¶ Aliud eſt foꝛnica
Quid ſit foꝛ: aliud adulterium.aliud inceſtus.aliud raptus. Foꝛni 2 aliud ſtupꝛuʒ ⁊c.
e äe 1 en Aueritur vtrum iſta
nicatio catio licet ſit genꝰom̃is illiciti coitus qui fit extra vxo⸗ ſint viuerſa peccata
” rem. tamen ſpaliter intelligit᷑ in vſu viduaꝝ.vel mere ſm ſpeciẽ ⁊ qtum ad
Stupꝛuũ ð tricum.vel ↄcubinaꝝ. Stupꝛũ pꝓpꝛie eſt virginuʒ il⸗ genus peccati. Et ꝙ
Adulterium licita defloꝛatio.Adulteriũ eſt quaſi alieni thoꝛi viola nõ videt᷑.quia ſũt cõ⸗
ti. vnde adulteriũ dicit᷑ quaſi alterius thoꝛi acceſſio. tra idem pᷣccptuʒ. ſe
Inceſtus. Inceſtus eſt ↄſanguineaꝝ vel affinium abuſus. vnde nõ mecbabenis. air⸗
G . — 4 / RM Ca actum vnius vtu/
nnceſtuoſi dicunt᷑ qui cõſan guineis vel affinibus ſuis tis ſola circumſtãtia
Quid ſit ra / abutunt᷑. Rapius admittit᷑ cuʒ puella violenter a do differente.in qua non
ptus mo patris educitur.vt coꝛrupta in vxoꝛem habeatur. Eniſi accidentalis dif
ſiue puelle ſiue ꝑentibus vis illata cõſtiterit.hic moꝛte ferentia. In oppoſi⸗
mulctat᷑.ſed ſi ad eccleſiam cum rapta ↄſugerit.pꝛiui⸗ cum panunin pec⸗
legio eccleſie moꝛtis impunitatẽ meret᷑. Attendenduz cactum Hauet mtoemn
—— eten, HS , 2ſuam a defectu circũ/
Alexãder pᷣp eſt etiam illud alexandri qui ait. frater ſoꝛoꝛve vx ſiiantic.ſed adulterin
oiꝛis tue cognati dicunt᷑ equiuocatõnis iure.fit ⁊ neceſ dicit᷑ quia aliquis co/
ſitate vulgaris apellatõnis potius qᷓ; vlla cognatio⸗ gnoſcit cõiugatam.S
nis cauſa. Vxoꝛ ei fratris fratriſſa potius q; cognata foꝛnicatio quia ſolu-
vocatur. mariti frater leuir dicitur. Ouoꝝ fratrũ vxo⸗ tam. Sſut diuerſa pec⸗
res ianitrices vocant᷑ quaſi eandem ianuam intran⸗ (ato genera. Ren. di⸗
ͤ D cendum ꝙ iſta nõ tm̃

differunt accidentc.
imo ſunt diuerſa ge⸗
nera peccatoꝝ. et ta⸗

tes. Viri ſoꝛoꝛ glos appellat᷑. Soꝛoꝛis autẽ vir non hʒ
ſpeciale nomen.nec vxoꝛis frater. ,

lia opoꝛtet ↄfiteri.qm̃ ⁊ ſi videant᷑ ſolum differꝛe circumſtantia que iudicat᷑ eſſe accidentalis ꝓpꝛietas.tamen

ipſa circumſtantia ↄpꝑata ad peccatũ eſt eſſentialis.quis comꝑata ad actum ſit accidentalis.⁊ ideo non vari
at genus actꝰ peccatũ.OQð ergo obijcit q; nõ eſt contra idem pᷣceptum ⁊ circa eundem actum. dicendũ eſt q;
hoc nõ impedit quin poſſint eſſe diuerſa peccata.ꝓ eo ꝙ circa eundem actum.⁊ coõtra idem bonum contingit
multipliciter obligari. . L

d¶ Stupu pꝛie eſt virginũ illicita defloꝛatio. Qucrit᷑ qd ſit maius peccatũ.vtruʒ ſtupꝛũ an adulterium. Et

ꝙ maius ſit adulterium patet ex oꝛdine magiſtri.quia pᷣmittit maioꝛa. gradatim deſcendit. Amplius ꝑ ad/

ulterium iniuriat᷑ quis viro.ꝑ ſtupꝛum nõ.ñ virgo que nõ eſt alteri alligata nõ peccat niſi in deum. ß adul-
tera in deũ ⁊ in ꝓximum.ᷓ ⁊c. Contra.nobilioꝛ eſt caſtitas virginalis q ↄiugalis.̊ grauiꝰeſt pctm̃ qð eſt con

tra virginalem q́; ↄtra ↄiugalem decoꝛem.ſed ſtupꝛum eſt cõtra virginalem. 5 ⁊c. Item qui coꝛrumpit virgi
nem aliquam aufert ei bonum irrecuꝑabile.ſed non qui adulteratu r. & ⁊c. R.dicenduʒ ꝙ; maioꝛi parte pec⸗

cata adinuicem comꝑata ſe babent ſicut excedentia ⁊ exceſſa. Añ ſi comꝑemus coitum cum cõiugata ad coi⸗

tum cum virgine ſoluta.defoꝛmius eſt virginem defloꝛare q; defloꝛatam cognoſcere. attamen grauius peecat
qui adulterat᷑. quia magis ledit rempublicaz. ⁊ magis offendit virum.⁊ magis generat infamiã. Obiecta au⸗
tem ꝓcedunt per diuerſas vias. S ́ß́ÿVUD/

„

ueniens. om̃i carens parentela.intellige quantuʒ eſt
de ſe.tñ pᷣſupponit ↄſanguinitatẽ.vñ ſi qͥs cognoſcit
mulierẽ. efficit᷑ affinis om̃ibꝰ cõſanguineis mulieris
Pꝛi p illã cõmixtiõeʒ. ⁊ ecõuerſo in muliere. ¶ Scdo in/
telligendũ eſt ꝙ in affin itate differt genꝰ? gradꝰ.naʒ
ſanguineũ. Nam cõſanguinitas venit ex carnis pꝛo-⸗ gen attendit᷑ ym plurificatõez ↄmixtõnis ſiue a ꝑte

asgitur de affinitate. pꝛimo ꝓcedendum eſt ꝑ
4 modũ narꝛatõnis.ſcdo ꝑ modum inquiſitio

pagine. ſed affinitas ex caꝛnali ↄmixtõne pᷣſuppoſita ↄmixtõis.ſᷣ gradꝰa ꝑte ſanguinis ⁊ ꝓpagatõnis.pꝛo/

tamen cõſanguinitate. Añ affinitas diffinit᷑ ſic. Affi⸗ pter qð dẽ. mutat nupta genꝰß generata 3Og

D intelligentiam pᷣſ⸗ entis diſtinctõis in qua nitas eſt ꝓximitas pſonarum ex carnali copula pꝛo/

.——

Mmgn

Ai. II

antiquitus tria genera cõſanguinitai eſſe bſueuerũt ¶ Item rõne videt᷑.qꝛ nõ eſt ob aliud ; trabat᷑ af rtf
Pꝛimũ ſurgit ex ↄſanguinitate ⁊ pꝛim carnis com finitas ꝑ coituʒ niſi quia ẽ carnis ↄmixtio ꝑ quaz vir –
mixtione. Scᷣm ſurgit ex afmnitate cda carnis cõ ⁊ mulier fuerũt vna caro.ſed hoc nõ tm̃ ẽ ĩ actu legi⸗
mirxtõne. erciũ ſurgit ex ſca affinitate ⁊ tercia car timo verũetiam foꝛnicario.ſm ꝙ dicit᷑j.ad conꝝ.vj. mnte
nis ↄmixtõe. Exemplũ eſt ſi frater tuus ↄtrabat ceů qui adberet meretrici vnum coꝛpus cum ea emici. ſal
maria. ipſa eſt affinis tibi in pꝛimo genere.Si cõtra⸗ ¶ Item filius fratris ſui natꝰde foꝛnicatõne ita ẽ ti Crun
bat moꝛtuo fratre tuo cuʒ alio.ipſe erit affinis tibi in bi ↄſanguine?ſic ſi eẽt ð legitimo mr̃onio natꝰ.ſi Se-r gin
ſcdo genere. Si ipſa moꝛtua ipſe vir ↄtrabat cũ alia. actum foꝛnicariũ ↄtrabitur ↄſanguinitas.pi rõne af noi
ilia mulier eẽt tibi affinis in tercio generc. Sz gene- finitas. ¶ Contra. xxxv. q.iij. extraoꝛdinaria pollu⸗ ſnuni
ratio ſiue ꝓpagatio gradũ mutat affinita ſicut con/ tio citra maritalem affectũ (ſi ita eſſe ↄſtiterit)nõ vi lutin
ſanguinitat᷑. Sʒ iſta tria genera ↄſueuerũt eſſe anti· gdetur matrimoniũ impedire. foꝛnicariꝰ actus ẽ ex/ itaten
quitus.nũc aũt ſicut patebit ptꝰnõ ſtat niſi pꝛimum tfa rectũ oꝛdinẽ. ñ impedit matrimoniũ.ſed afrini/ ſungun
genus affinitat alijs ceſſantibꝰ.Lercio intelli gendãũ tas impedit.& ibi nõ ↄtrabit᷑ affiuitas. ¶ Item affi⸗ beregll
eſt ꝙ differt vtrũ mulier affinis generet ꝓplem de con nitas eſt vinculu legitimũ qð eſt inſtitutũ a deo ⁊ ab amne
ſanäneo meo an de erneo. Si de ↄſangneo.ples gĩůa eccleſia.ꝗ cum foꝛnicatio ſit actio ↄtra legitimitateʒ Getintn
ta nõ eſt mihbi alligata vinclło affinitat ſᷣ ↄſangnitat. ⁊ ptra diuinũ ſtatutũ.ꝑ foꝛnicatõnem nunq; contra gtafi
Si vo de alio. ſᷣm iura moderna nihil oino reputat bitur tale vinculũ. ¶ Item affinitas eſt vinculũ inſo ſanſhe
mibi attinere. Antiquitꝰtñ ſicut pʒ ex decreto greg. lubile.S ↄiunctio ꝑ coitũ foꝛnicariũ nõ iungit inſolu⸗ btnte
babet᷑ in la.iudicabat᷑ affinis nõ pꝛimo gradu ſᷣ᷑ ſe bilr.imo ſolubiliter.̊ nunqᷓ ꝑ illum coituʒ cõtrabit cknbi⸗
cundo.ſicut exſſe pꝛetangitur in littera.et pꝛo illo tẽ affinitat vinculũ.¶ Item ꝑ coitũ extra matrimoni⸗ Anguin
poꝛe maxime intelligitur iſte verſus. Mutat nupta um nõ ↄtrahit᷑ irregularitas ad oꝛdinẽ ſuſcipiendũ. ntſciſt
genus.ſᷣ generata gradum.qꝛ mulier affinis mihi.qꝛ pari rõne nec illegitimitas ad matrimoniũ dtrabẽ ſeſintel
fuit vxoꝛ fratris mei. ſi nubat alij generat mibi affꝭ· dum. Si & affinitas facit illegitimitatẽ. videt᷑ ꝑ ta ulp
nem in alio genere affinitatis.Si vo generaret ꝓlem lem coitum affinitas nec debet nec põt ↄtrabi. utaue
tũc generaret mibi affinem. nõ alio genere ſed lu. ¶ RB. dam ꝙ affinitas generaliter ↄtrabit᷑ ꝑ omnez 12 geeie
boc tñ eſt retractatum q;tum ad vtrũq; ꝑ ius nouũ. coitum in quo eſt ↄmixtio ſanguinũ. Et ratio buius ickve
extra de conſanguinitate ⁊ affinitate.nõ debet.⁊ i de eſt. quia affinitas non cõtrahit᷑ niſi ratõne vnionis. nunchcut
8 cretali e ita in concilio generali. vbi expᷣſſe retractaf tũc aũt dicunt᷑ vna caro fieri qñ ꝑ ↄmixtõnẽ ſeminũ cunfliu
vtrũq;. ¶ NMijs viſis quedam regulc ſunt notande. fit ↄſummatio illius oꝑis. Si ergo gliter cõueniant. uſottn
Pꝛima eſt e in pꝛimo genere affinitatis nõ licet cõ/ ſiue cõtra naturã polluendo extra vas illi vſui depu⸗ iphenſit
trahberc vſq; ad quartũ gradũ incluſiue ſicut ⁊ de c tatum.ſiue inuadendo clauſtra ita q opus nephari⸗
S ſanguinitate. Oꝛ ſiquartũ graduz velis cognoſcere. um nõ ↄſummet᷑. affinitas ↄtrahi nõ iudicat᷑.ſᷣm ꝙ gub nſran
recurꝛe ad ꝑſonam mediante n ↄtracta eſt affini/ dicit᷑xxxv.q.iij.extraoꝛdinaria.Oe ſi videat᷑ dici co⸗ hes g otri
tas. quotto gradu diſtas ab illa. totto gadu diſtas trariũ extra de eo qͥ cognouit ↄſanguineam. fraterni Gctſnan
a ꝑſona cui es affinis.vt ſi ↄtraxiſti cum muliere.fa/ tati ⁊c.dom ꝙ illa ſeꝑatio nõ fuit ꝓpter affinitatez B Derſte,
ctus es affinis conſanguineis quotto gradu aliquis Apter publicę iuſticie hueſtatem ꝗ ↄtrabit᷑ ex puris Nondiſ
eſt affinis conſanguinei vxoꝛis tue.totto gradu eſt ti Ponſalib⸗. Ad illud ad obijcit in cõtrarium de I 5 ſngue
bi affinis. ⁊ ſi attinet ei in quarto gradu. attinet ⁊ ti/ extraoꝛdinaria.pollutõne iam patet reſponſio.quia fünltate
bili. 1 ſicut non liceret vxoꝛi ↄtrahere in tali gradu.ita ibi nõ fuit ſeminũ ↄmixtio aliqua.ideo nõ dicuntur magsip
10 nec tibi. Scda notula.ꝙ exquo ↄtracta eſt affinitas. vir ⁊ mulier vna caro = illuc qdð obijcit᷑ 14 noge
moꝛtua pſona mediante qua ↄtracta eſt. nibilomin?ꝰ c vinculũ legitimũ eſt a deo inſtitutũ.ddðm q; in foꝛ2 las gener
manet affinitas.ꝓ eo q; eſt vinculũ ppetuum ſicut ? nicatõne duo ſunt.ſ.actio ſubſtrata q̃ eſt naturalis. Phitaten.
olſanguinitas. ideo minime põt bi cũ pſona affini. et defoꝛmitas volũtatis qua aliqs vult cognoſcẽ nõ ſonpun⸗
11 xxxv. ꝗ· x. Fratnitat. Lercia notula ẽ ꝙ affinitas cõ⸗ ſuã. ſiue circa ipᷣm actũ defectus circũſtantie. Otum eſisinin
trabit᷑ nõ ſolum ꝑ matrimoniuʒ ſed etiam ꝑ coitum ad pꝛimũ eſt actio naturalis bona ⁊ a deo. qtum ad ſahiini
feꝛnicariũ.ſicut dicit᷑ extra de ↄpſanguinitate. Frater· ſcdm diẽ defectũ ⁊ defoꝛmitatẽ ⁊ ſoꝛtit᷑ nom̃ vicij.vi/ 17 ſeſzctte
nNitatis tue ⁊c. ſed quia hoc dubiũ eſt. ideo ratio huiꝰ culũ & affinitatis ↄtrahit᷑ rõne pꝛimi nõ ratõne ſecũ⸗ fintats⸗
inquiſitõni reiinquat᷑. ¶ ijs aũt plibatis vt inoro di.&Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ eſt vinculũ inſolubile.di Ekpinaln
Inquiſitoꝛio ꝓcedamus pñt bic tria queri. Pꝛimo qᷓcendũ ꝙ actio tranſiens vt plurimuz relinquit cffe-/ Epnnin
ritur vtrum ꝑ om̃em coitum ↄtrahat᷑ affinitas. Se ctum ppctuũ ſiue(vt meliꝰdicam )diuturnũ.vt ptʒ. petteane
cundo vtrũ affinitas tranſeat ab vno in alteruũ. Ter⸗ qꝛ? ſicut foꝛnicatio inducit carnis coꝛruptõez. ſic vxo hpont
cio vtrum affinitas impediat matrimoniñ. irs cognitio efficit coꝛpis vnionem. ⁊ qm̃ exq̃ coòuit gſiedet
. QAueſtio. j. R⸗ 42 neceſte eſt cognouiſſe.ideo ex bac ↄiunctõne reſultat eher
. irca quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oſtendit᷑ q; omnem coitum vinculũ inſolubile. Et eſt exemplũ.quia ſicut ex vno lch 3
ſiue legitimũ ſiue foꝛnicariuz ↄtrahi poſſit affinitas. actu tali põt ꝓles generari qᷓ vinculo ꝑpetuo alliga- lutßt
xxxv.q.iij.ſi bomo feꝛnicatus fuerit cum muliere.et tur patri ⁊ matri.ſic poteſt affinitas generari. quan/ giuen
frater eiꝰvxoꝛẽ duxcrit ſuꝑ eo ꝙ frater ciꝰcrimen ceè/ Qo talis ↄiunctio eſt introducens affinitatem nõ cõ⸗ nmdl
lauerit.peniteat ſepꝑtem annis.Sed hoc nõ eſt ob ali ſeruans.ideo ipſa exiſtente tranſitoꝛia poteſt eſſe af⸗ ſune g
ud niſi qꝛ illa facta eſt affinis fratri.g ⁊c. ¶ Item ex· fiiſtas diuturna. ¶ Ad illud qð obijcit de irregulaꝛi I6 lug
. roet⸗ qui cognouit ↄſanguineam vxoꝛis ſue expᷣſ tate ad oꝛdines.dðm q; cognitio mulieris non gene ange
in/ e 3 15 licet petere debitũ in decretali illa. tranſ rat irꝛegularitatem niſi ꝓut inducit defectũ ſacnicti. panin
ſſe nobis litere ⁊c. Scd boc nõ eſt niſi pter affini · ⁊ qm̃ defectꝰſacramẽti pᷣſupponit aliqð eſt. eſacramẽ finten

tatem. per coitum foꝛnicariũ ↄtrabit᷑ affinitas. ti.⁊ poſt pꝛiuatõeʒ ꝑfectõnis. hinc eſt ꝙ irꝛegularitaſ –

„

uſget
nocnti
menitgi,
mmgigit
ustiui
ciideſſ⸗
Wernitihei
Nncii
ginihn
amreliͤn
ſuit rfin
tema Ni
n rent
S
isntnſnin
grünt
utd nn
eninn ſan
he
m ng
npum

tulc
Ecke.

bere publice honeſtatis iuſticia cõtradicit.
carnalis ↄmixtio adeo iungit vt ꝓpagatio. q

trabere.

17 ſiue faciat affinitatein
affinitatis ⁊ ↄſanguinitatis. QOm̃ vinculũ affinitatis
eſt vinculum ꝑ accidens. Ainculnm ↄſanguinitatis
cſt vinculum ꝑ ſe.⁊ qm om̃e per accidens neceſſario

non ptrabitur ꝑ coitum extra matrimoniũ. ſed affi/
nitas reſpicit vnitatem carnis ⁊ coꝛpis.⁊ hec eſt cõis
tam actui foꝛnicario ꝙᷓ; legitimo.ideo poteſt cauſare
ackern nõ irꝛegularitatem.

Atrum affinitas tranſeat in alterũ.Et ꝙ ſic videtur

xxv. q. iij. ↄtradicim? infra. Julius papa. Relictaʒ
pſanguineoꝝ vxoꝛis ſũt nullus ducat vxoꝛẽ. Sʒ co⸗/
ſanguinei vxoꝛis ſue affines. vxoꝛ affinis efficit il/

legittima ad ↄtrabendũ. nõ ꝓpter aliud niſi pter affi

nitatem. 5 ⁊c. ¶ Item in ſequenti ca. Poꝛro duo cõ
ſanguineoꝝ vxoꝛes vni viro alteram poſt alterang/
ſcechn
patet.
1 tantũ ſe extendit.⁊ ꝑ tot gradus.⁊ ad tales deſcẽ/
it affinitas. ad quos gradus ꝓtendit᷑ ↄſanguinitas
ſcʒ vſq; ad quartũ gdum.Cuʒ & ↄſanguinitas traſ/
eat in alterũ.gᷓ ⁊ affinitas. Minoꝛ pʒ.quia ſi aliquis
eſt mibi ↄſanguineus in pꝛimo gradu.generat mihi
oſanguineñ in ſcdo. c. ¶ Item om̃e ſimile gene/
rat ſibi ſimile.⁊ quecũq; vni ⁊ eidem ſunt eadẽ inter
ſe ſunt eadem. ſi aliqua vxoꝛ babeat duos viros ct
aliqui viri illas duas vxoꝛcs.cum iſti duo viri cõiun

gant᷑ eidez mulieri(vt pʒ ↄſiderati) etiã iſte due mli

eres eidem viro. om̃s ſibi attinent. ⁊c. ¶ Contra
vbi eſt vera affinitas.adeo ligat vt cõſanguin itas. h
nunẽ cum filia fratris ſui pot quis cõtrabere.& nec
cum filia vxoꝛis fratris ꝗᷓ eſt affinis fratre moꝛtuo.
cuiꝰↄtrarium babet᷑ extra de ↄſanguitate non debet
repᷣhenſibile iudicari.vbi dicit᷑ ꝙ põt ↄiungi talis ta

li. ¶ Item ſi affinitas ſurgit ex affinitate. cum ali/
quis vir cognoſcit.x.mulicres.ᷓ ille om̃es ſunt affi⸗

nes. ↄtrabens cum vna nõ pot ↄtrahere cum alig.
qð eſt manifeſte falſum.qꝛ tũc homo cũ nulla poſſet
trabere tem eſto ꝙ aliquis ↄtrabat cum vxoꝛe
alicuiꝰ.ipſo moꝛtuo querit᷑ vtrũ efficiat᷑ affinis con/

ſanguineis viri. qd ſi non. tũc affinitas nõ generat af
finitatẽ. Si vᷣo efficit᷑ affinis cõſanguineis.g̊ multo

magis ipſi viro.ᷣ nõ põt cognoſcere cognita ab alio
viro. qd eſt manifeſtũ incoueniens.¶ Item ſi affini

tas generat affinitatem. cum carnis comixtio faciat

vnitatem ⁊ gradũ attinentie ᷣm pꝛimũ gradum. tũc

ſemꝑ manebit affinitas ꝓpter ↄmixtionez. ſic erit

ceſſus in infinitũ in affinitate qð eſt manifeſte falſũ.
⁊ pꝛimũ ſcʒ ꝙ affinitas ꝑ ↄmixtões carnis generet
ddm e differt vinculũ

habet reduci ad ꝑ ſe.hinc eſt ꝙ affinitas neceſſario pᷣ

ſupponit ↄſanguinitatem ⁊ ſuꝑaddit ↄmixtõnem. ⁊
ex bijs duobus ſurgit. quia ergo illud qð eſt ꝑ accs
nõ babet virtutez multiplicandi ⁊ diffundendi ſe ni
ſi tp illud qd eſt ens ꝑ ſe.binc eſt ꝙ dffinitio ⁊ deſcen/
ſus affinitatis vᷣm veritatem attendit᷑ a parte ↄſan/
guinitatis ſolum. nõ a parte ↄmixtõnis c̃tum eſt de
natura vinculi. Unde conſanguinei vxoꝛis petri ita

ſunt affines ei vſq; ad quartũ gradum ſicut ſi ꝑ con/
ſanguinitatem alligarent᷑ vxoꝛi.ſed vxoꝛ petrix hoc

nubit alij cum p accidens iuncta ſit ↄoſanguincis
petri. nõ ꝓpter boc gencrat vinculũ attinentie ßᷣm ve

ritatem.ſed ſi generat hoc eſt ſolum ᷣm publice iuſti

ciam boneſtatis. per quem modũ ↄtrabitur in ſpon

falibus. et vm bunc modum fuerunt antiquitus ſe/

cundum genus affinitatis ⁊ tercium.que magis ꝑti/

nebant ad publice iuſticiam boneſtatis qᷓ ad affini/

tatem ſicut caon ſecundo pᷣpoſitus expꝛeſſe dicit ſi

quis attendat. ⁊ quia periculoſum erat ad iſta tene-

ri. ideo totum opoꝛtuit reuocari. excepto pꝛimo ge/
nere affinitatis. Et ita dicendũ ꝙ ᷣm veritatez ⁊ 'm

tempus pᷣſens.affinitas non generat affinitatem. vt

qui eſt affinis affini.vel qui eſt iunctus carnalr cum
aliqua.per hoc efficiatur affinis afrinibus ſuis:imo
ſolum conſanguineis.nec ſurgit affinitas ex conſan/

18

guinitate ⁊ affinitate.ſed ſolum ex conſanguinitate
carnis commixtõne.⁊ ratõnes ad hoc inducte ſunt

concedende. ¶ Ad illud ergo quod obijcitur de illis
duabus autoꝛitatibꝰ.dicendũ ꝙ retractate ſunt.nec
ille phibent iunctonem talem ꝓpter vinculũ affinita
tis ſed ꝓpter iuſticiam publice houeſtatis. ¶ Ad il/
lud quod obijcitur ꝙ carnis commixtio adeo iungit

19

20

vt ꝓpagatio.dicenduʒ ꝙ ſi loqueris in ſe ⁊ per ſe fal-

ſum eſt. nam pater non poteſt contrabere cum filia
quam cognouit.S vir poteſt contrabere cum mulie/

re quam cognouit. Habet tamen boc veritatem per

accidens pᷣſuppoſita conſanguinitate. quod patʒ.qꝛ

vxoꝛ viri ita ꝓpinqua efficit᷑ conſanguiueis viri ſiẽ ⁊
ipſe. ⁊ quia eſt vinculum per accidens.ideo non p/

tenditur niſi ſm ꝓtenſionem conſanguitatis. ideo
non ſequit᷑ ꝙ affinitas generet affinitatem ſi icut con
ſangnitas conſanguinitatcem. ¶ Ac illud quod obij
citur ꝙ ſimile generat ſimile.dicendũ ꝙ vcrum eſt p
ſe loquẽdo.ſi illud quo affimilat᷑ ineſt ei ſᷣm ꝙ gene/
rat.vnde lepꝛoſus generat lepꝛoſi um. ⁊ calculoſꝰcal⸗
culoſum.quia ibi eũ coꝛruptio vis generatiue. Seð

tamen mancus ñ neceſſario generat mancũ.quia de

fectus ille nõ reſpicit generantem m ꝙ eſt generãs.
Et quia affinitas per accidens reſpicit aliquem. ido
non diffundit eam in alterum.nec in eum qui pꝛopa
gatur.nec in eum qui carnaliter commücet᷑. Ande
non eſt modo verus ille verſus. Mutat nupta genꝰ
ſed generata gradum.i.affinitatis niſi quis velit ip/
ſum diſtrabere et exponere ᷣm qð competit ꝓximi„⸗
tati moderne.vt per ratöůnem matrimonij contraba

21

tur genus affinitatis. per generatõnem genus affi⸗

nitatis. Dꝛimus tamen intellectus eſt verioꝛ.

— Auckioi e e
trũ affinitas pᷣſtet matrimonio impedimentũ. Et

ſic videt᷑.xxxv.q.iij.equaliter Sic qs ꝓpinqͥs
uis et vxoꝛis ſue ↄſanguineis.¶ Item Leuit. xviij.
Turpitudinẽ vxoꝛis pꝛis tui nõ reuelabis.S nullus

põt ↄtrahere cum vxoꝛe patris.ſᷣ hoc nõ eſt ob aliud

nili ob vinculu affinitatis. 5 c. ¶ Item bocipſum

arguit᷑ ꝑ ratõnem. qꝛ turpitudo vxoꝛis eſt turpitudo

viri. ̊ turpitudo ↄſaguinee nõ eſt allquaten? p actuʒ

ↄiugalem reuclanda. nec vxoꝛ viri in piugiũ aſſu/

menda.

go ſi ↄſanguinitas ꝓpte vnitatẽ ſanguinis impedit

*

Item ꝓximitatis vinculũ tam in conſan/
guinitate q; in affinitate eſt ex ſanguinis vnitate. er⸗

paritatem. ⁊ affinitas.cum vir et mulier fiant vna

caro ratõne cõmixtõnis ſeminũ/¶ Contra. In lege

erat pbibitum ducere ſoꝛoꝛem.ſed pᷣceꝑtum erat dvu

re vxoꝛem fratris.⁊ illa eſt affinis. affinitas mrio⸗
niũ ñ impedit. IItem magis iungitur aliquis ali⸗
cui a iungit eſe immedſate qui mediaue ſeci vi

qtii cognoſcit mulierem poteſt ei iungi matrimonia/
liter. ergo multo magis ↄſanguinei ipſais viii.
Item vᷣm iura ↄſanguinei ſuccedunt defuncto in

rebus ſuis in quibus habuit dominii ⁊ poſſeſſion.
ſed vir habuit dominiũ in mulierem ꝑ matrimoniũ.

Im iura ↄſanguinei debent ⁊ poſn unt habere mi
nium in coꝛpus ↄiugis ꝑ matrimoniũ. ⁊c. ¶ Itez

ↄmixtio carnalis eſt ad tempꝰ.⁊ matrimoniũ eſt vin
culum inſolubile.ſi ergo maius vinculũ ſoluit minꝰ.

cum ↄmixtio coꝛpalis matrimonium nõ poſſit impꝑe

22 dire. ergo nec affinitas inde contracta. ¶ R. dom

affinitas impedit matrimonium.ſicut babet᷑ extra ð
ↄſanguinitate ⁊ affinitate.⁊ hoc intelligenduz eſt de
affinitate que pᷣcedit matrimonij ↄtractõnem nõ de
ea que ſupuenit.Si em̃ cegat ulſpegit contrahen/
dũ ⁊ dirimit iam ↄtractum.quia facit ꝑſonam illegi/
timã ſᷣm eundem modum ⁊ caſdem rationes. per
quem modum ⁊ ꝑ quas ratõnes facit ↄſanguinitas
SDSi autem ſequat᷑ matrimoniũ non poteſt ipſuʒ diſ/
ſoluere.cũ ſit vinculũ inſolubile. Si tamen ↄtractuʒ

eſt ⁊ ↄſummatũ.ambo ſunt ad ↄtinentiam monen

di. Si vᷣo ↄtractum eſt ⁊ ratificatum ꝑ verba de pꝛe/
ſenti. cum ſolui non poſſit niſi ingrediatur alter con/
iugum religionem ſicut habet᷑ extra de ↄuerſione cõ
iugatoꝛuʒ.ncceſſario opoꝛtet ꝙ ille qui malicioſe co/

gnoſcit ↄſanguineam aliquaʒ reddat debitum ſi illa

non vult ↄtinere.aut in religionem ingrediat᷑.extra
de eo qui cognouit pſanguineam vxoꝛis ſue. diſcreti
onis.⁊ infra.vbi dẽ ꝙ tenetur reddere debitum.cum

non debeat ↄiunx ſine culpa iure ſuo pꝛiuari.ipſe au/

tem nõ debet exigere.quia reddidit ſe inhabilem. ſiẽ

dicit᷑ eodem titulo.tranſmiſſe nobis ⁊c᷑. vbi dicit᷑
requiſitus nõ ſine graui coꝛdis doloꝛe accedat. ſic er
go ↄcedendum ꝙ affinitas pᷣcedens matrimonium.
qᷓ;tum ad pꝛimũ genus.ita impedit matrimonium.

vt ↄſangnitas. ¶ Ad illud g qð obijcit᷑ ꝙ pᷣceptum 2 5

erat duce/e vxoꝛem fris.ddᷣm ꝙ boc verũ erat in ca
ſu.ſ.cum frater moꝛtuus erat ſine ſemine.qꝛ em̃ pꝛo/
miſſa erat eis ꝑfecta benedictio in ſemine. ideo non
debebat pati lexꝙ aliq̃ͥs eſſʒ qui videret᷑ ſine ſemine
ſi haberet ꝓpinquum qui ſuſcitaret. nũc autem quia
hoc ſublatum eſt.ſic impedit oĩno ſicut conſanguini⸗

tæs. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ vir magis iungit mu 24

lieri.ddim ꝙ verum eſt.ſed qm̃ ille actus ↄſonat ⁊ cõ
ſequit᷑ matrimoniũ.binc eſt ꝙ vinculũ nullũ ibi con
currit inter virum ⁊ mulierem qð matrimonio pre/
ſtet impedimentũ. Amplius ſicut pᷣdictum eſt cũ af/
finitas ſit vinculum ꝑ accidens.pᷣſupponit vinculuz
ꝑ ſe ſc; ↄſanguinitatem.⁊ quia nemo ſibiſpſi eſt con
ſanguineus.hinc eſt ꝙ mulier nõ efficitur affinis vi/

ro ſed eius cõſanguineis.¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ 2

m iura cõſanguinei debent ſuccedere.dm qꝙ; veruʒ

eſt in illa hereditate quam poteſt quis alij cõicare et

dare. Sed vxoꝛ eſt adeo bonum ꝓpꝛium ꝙ nec chari
tas cõicat que facit omnia ↄmunia. et ideo illud ius
nunq; ſe extendit ad vxoꝛem.i Ad illud qdð obijcit
vltimo ꝙ carnalis cõmixtio eſt ad tempus.dicendũ
ꝙ quis ſit ad tpᷣs.tñ habet effectum ꝑpetuũ ſcʒ affi

nitatem vt pꝛius viſum eſt. ⁊ per illam impedit.⁊ ſic

patet totum.

¶ Ziſtinctio. xlij. de impedimento matrimonij qð venit ex ꝓpinquitate ſpũali.

E parentalium graduum famoſa queſtione ⁊c. Supꝛa egit magiſter de cognatiõe carnali.in hac par⸗
te agit de ſpũali.et cõtinet hec pars pᷣſentem diſtinctõnem que poteſt diuidi in duas partes. In pri/⸗
ma agit de cognatõne ſpnali. In ſecunda vo agit de ſecundis nuptijs.oſtendens illas cſſe licitas. que

7 9 ⸗

pars ſupꝛa diuiſa fuit contra totam p̃ᷣcedentem.⁊ hoc facit.ibi. Sciendum eſt etiam ꝙ non ſolum pꝛime vel
ſecunde nuptie ⁊c̃. Pꝛima pars habet duas. In pꝛima oſtendit qualiter ſpũalis cognatio contrabatur. In ſe
cunda qualiter impedit matrimonium.ibi. autem ↄpater ⁊ commater ⁊c.Et illa diuiditur in duas. In pᷣ
ma agit de cognatone directa. In ſecunda vo de indirecta.ibi. Solet etiaʒ queri ſi commatrẽ ⁊c̃. Pꝛima pari

iterum diuiditur in duas. In pꝛima agit quomodo cognatio ſpũalis impedit in ſe. In ſecunda vo in compa

tione ad cognatõnem legalem.ibi. autem ſpũales vel adoptiui filij. Et ita tria determinat in bac diſtincti/
one.Pꝛimũ eſt de cognatõne ſpũali.ſcᷣm eſt de legali.⁊ tercium eſt de nuptijs.

¶ Oſtendit qualiter ſpũalis cognatio contraher.
E parentaliũ graduum famoſa qſtione aliquid (licet miuus ſufficiẽ⸗
ter) diximus. Jam de ſpũali cognatõne addamus.que etiam perſo/
nas impedit vt nõ ſint legitime ad ineũdas nuptias.Tria q̃dã ſunt.

conſanguinitas.affinitas.⁊ ſpiritualis germanitas. Conſanguitas eſt inter

eos qui iunguntur ſᷣm lineam generis.Affinitas inter eos qui genere quideʒ
noõ ſunt comuncti.ſed mediante genere ſunt ſociati. Verbi gratia. Vxoꝛ filij
fratris mei que non eſt de genere meo.per ipſum qui eſt de genere meo mihi
affinis facta eſt ⁊ ego illi. Spiritualis pꝛoximitas eſt inter compatrem et cõ⸗
matrem. ⁊ inter eos quoꝛum vnus alterum de ſacro ſonte leuauit. vel in ca⸗
theʒiʒatõne aut confirmatõne tenuit. Eſt etiam inter filios eiuſdeʒ hominis

carnales ⁊ ſpirituales.

n,

U⸗

gina
1

gluefee
1

Nll
nnef

Picohoue

99

Cor
Eryai
bloneſ

hnes
de Duſel
cheeccle
lo.

otßt

Latb/,

Qu
ſoobe

Ommmnanr
ftant
rriag
nenbiſckey
cn
tsti
nprung an
e

ma cüvin
ieet

„1.

imtmmts dani
mmn eiſef
lmineh

eanmiti,
duas An A
W
NtNHN
uichruns )
meitiugt

nMNicolaus pa
pa.

biloneſi

Filij ſpuͦales
qui ſint

Simach pa⸗

Spirituales filij ſunt quos de ſacro fonte leyamꝰ. vel in catheʒizatõe ſeu cõ
firmatõne tenemus.filij etiam ⁊ filie ſpirituales eoꝛum ſunt.qui trine merſio⸗
nis vocabulo eos ſacro baptiſmate tingũt. Acit᷑ etiam ſpiritualis filia ſacer
dotis que ⁊ peccata ſua confitet᷑. Vnde Simachus papa. Omnes quos in
penitentia ſuſcipimꝰ. ita noſtri ſpirituales ſunt filij.vt et ipſi qs vel nobis ſu

ſcipientibꝰ. vel ſb trine merſionis vocabulo mergentibꝰvnda baptiſmi rege⸗

Silueſter pa
P2

In ↄcilio ma
guntinẽſi.

nerauit. Silueſter etiam qmouet vt ad ſuam filiam penitentialem nullus ſa⸗

cerdos accedat.quia ſcriptũ eſt. Om̃es quos in penitentia accepimꝰ.ita no⸗
ſtri filij ſunt vt in baptiſmo ſuſcepti.quoꝝ omniũ flagitioſa eſt ↄmixtio.

¶ Oſtendit qualiter ſpũalts cognatio matrimoniũ impediat.⁊ agit de cog⸗
natõne directa oſten dens quomodo cognatio ſpiritualis impedit matrimo⸗
nium in ſe. b

¶ Æ aũt cõpater ⁊ cõmater ſibi iungi nequeant.nec pater ſpũalis.nec mater.

filie vel filio ſpũali ex cõcilio maguntinẽſi docet᷑. De eo qð interrogaſti ſi ali

quis filiolam ſuã duxerit vxoꝛem.⁊ de eo qui cõcubuit cũ matre ſpuali.et de

eo qui filium ſuum baptiʒauit.et vxoꝛ eius eũ de fontelſuſcepit.hac cauſa vt

diſſidiũ fieret coniugij.ſi poſt in tali copula poſſunt ꝑmanere. ſicreſponden⸗
dum eſt. Si filiolã aut cõmatrem ſuam aliquis in coniugium duxerit. ſepa⸗
randos eſſe iudicamus ⁊ graui penitentia plectendos. Si vero ↄiuges legi⸗

timi.vel vnus vel ambo ex induſtria hoc fecerint vt filiũ ſuum de fonte ſuſci⸗

perent. ſi innupti manere voluerint bonum eſt. ſin autem grauis penitentia
inſidiatoꝛi iniungat᷑ ⁊ ſimul maneant.⁊ ſi pꝛeuaricatoꝛ coniugij ſuperuixerit
acerrima pnia mulctetur.⁊ ſine ſpe coniugij maneat.Ex hijs apparet ꝙ ali⸗

Ex ↄcilio ca/

qnis filiolam ſuam vel cõmatrem nõ poteſt ſibi copulare nuptialiter.⁊ ſi pꝛe

ſumptum fuerit ſeꝑandi ſunt. Qui auteʒ legitime coniuncti ſunt nõ ideo ſe⸗
parandi ſunt.quia alter eoꝛũ inſidioſe filium de fonte leuauit. Qð etiam ni⸗

7 7

colaus confirmat dicens. Hoſſe deſideras vtrum mulier que viri filium ex

alia femina genitum de ſacro fonte leuauerit. poſtmodum poſſit cum eodem
viro copulari.Quos ideo ↄiũgi poſſe decreuimus.quia ſᷣm canones ſacros
niſi amboꝝ conſenſu.nullius religionis obtentu debet cõiunx dimittere con

iugem. cum apoſtolꝰpꝛecipiat. NHolite fraudari inuicem niſi foꝛte ex conſen⸗

ſu ad tempus ⁊c̃. Item dictum eſt nobis quaſdam feminas deſidioſe.quaſ⸗

dam vero frauduſenter vt a viris ſuis ſeꝑentur. ꝓpꝛios filios coꝛam epiſco⸗

7

pis ad confirmandũ tenuiſſe. vnde nos dignuʒ duximus. vt ſi qua mulier fi

lium ſuũ deſidia aut aliqua fraude coꝛaʒ epiſcopo tenuerit ad confirmandũ.

Johãnes pa
pa Anſelino.
cene eccleſie

pꝛopter fallaciam vel fraudem q;diu viuat penitentiã agat.tamẽ a viro ſuo

non ſeparet᷑. Item Johannes papa. Ad limmna ſancti Petri homo nomine

Stephanus veniens.noſtro pꝛeſulatui innotuit ꝙ filiũ ſuum in extremo vi⸗

te poſitum nondũ baptiſmi vnda lotum.abſentia ſ⸗ acerdotuʒ cogente bapti⸗
ʒauit.eumq; ꝓpꝛüs manibus ſuſcepit.atq; ꝓ huiuſmodi negocio. reueren /

tia tua pꝛefatũ hominem a ſua ↄiuge iudicauit eſſe ſeparandũ.Qð fieri nul⸗

9

latenus debet dicente ſcriptura. Quos deus ↄiunxit homo non ſeparet.Et

dominꝰnõ dimittere vxoꝛẽ niſi cauſa foꝛnicatõnis iubet.Et nos tanta auẽte

freti dicimꝰdimittendũ eſſe et inculpabile iudicandum qð neceſſitas intulit.
Mam baptiʒ andi opus laycis fidelibus(ſi tamen neceſſe fuerit)libere conce

ditur. Vñ ſi ſupꝛadictus homo filiũ moꝛientẽ aſpiciens ne animaz perpetuo
pire dimitteret. vnda baptiſmi lauit. vt euʒ de ptate moꝛtis eripet. bñ feciſſe
laudat᷑. Ideoq; ſue vxoꝛi ſibi iam olim legitime ſociate impune dum vixerit

Quid pᷣmiſ/
ſis obnist

iudicamꝰmanè ↄiũctũ.nec ob h̊ ſeꝑari debẽ.his alijſq; pluribꝰauẽtibꝰ edo⸗

cet᷑ ↄiuges nõ eſſe ſeꝑanllos ſi poſt legitimã copulã alter alteriꝰ filiũ de fon⸗

te leuauerit vel in ↄfirmatõne tenuerit. his aũt obuiare videt᷑ qð deuſdedit

papa ait. Peruenit ad nos dyaconos ſanctitatis veſtre epiſtolam deferens

vꝓ quid am viri ⁊ mulieres pꝛeterito ſabbato paſcali pꝛo magno populi incuꝛ

ſu neſcientes filios ſuos ſuſcepiſſent de lauacro.cupis ergo ſcire an ꝓpter hB

(debeãt viri ac mulieres ad ꝓpꝛium vſum redire an nõ.

—

Mos vero hac re meſti.pꝛioꝛuminquiſiuimus dicta.et inuenimus in archi⸗

uis.id eſt in armarijs apoſtolice ſedis.iam talia ↄtigiſſe in pluribꝰ ecclijs.q̃⸗

rum epis ab hac apoſtolica ſede volẽtibꝰſcire vtrũ viri ac mulieres redirent
ad ꝓpꝛium thoꝝ.beate memoꝛie ſancti patres Julius papa. Innocentius ⁊

Celeſtinꝰcum epiſcopoꝝ plurimoꝝ ↄſenſu in apłoꝝ pꝛincipis ecclia pᷣſiden

tes.talia reſcripſerũt ⁊ ↄfirmauerũt.vt nulio modo ſe in ↄiugio reciperẽt vi⸗

ri ac mulieres quicũq; hac ratõne ſuſceperũt natos.ſed ſeꝑarent ſe.ne ſuadẽe

te dyabolo tale vicium inualeſcat. Item ſi quis filiaſtrũ vel filiaſtram ſuam
ante epiſcopũ tenuerit ad cõfirmatõnem.ſeꝑetur ab vxoꝛe ſua.⁊ aliam nun⸗
q; accipiat.Hec aũt vel ad terroꝛem dicta ſunt.nò ꝙ ita eſſet faciendũ.ſed ne
ullud fieret ſummopere cauendũ.vel de illis eſt intelligendũ.qui pꝛius filios
ſuos viciſſim de fonte ſuſceperũt.qᷓ; fierent cõiuges. Pꝛemiſſis autem autoꝛi
tatibus oĩno ↄſentiendum eſt.vt ſiue ꝓpꝛium ſiue tm̃ viri filiũ mulier de fon
te ſuſceperit.non ideo a viro ſeparetur. Qð de viro ſimiliter opoꝛtet intelli⸗

¶ Oſtendit quomõ cognatio ſpiritualis impedit matrimoniũ in comꝑatio⸗
ne ad cognatõnem legalẽ. c
¶ O aũt ſpũales vel adoptiui filij naturalibꝰcopulari nequeant. Micola⸗ pa⸗
pa teſtat᷑ ita inquiens.ita diligere debet homo eũ qui ſe ſuſcepit de ſacro fon
te ſicut patrem. Inter fratres ⁊ filios ſpũales gratuita ⁊ ſãcta ↄmunio ẽ. que
dicenda nõ eſt ↄſanguĩtas ſed habenda ſpũalis ꝓximitas.vnde inter eos ar
bitroꝛ nõ poſſe fieri legale ↄiugium.quia nec inter eos qui natura.et eos qui
adoptõne filij ſunt. venerande leges matrimonia ↄtrahi ꝑmittũt. Item. Si
inter eos nõ ↄtrahit᷑ matrimoniũ quos adoptio iungit.quanto potius a car
nali opoꝛtet inter ſe ↄtubernio ceſſare.quos ꝑ celeſte ſacẽm regeneratio ſan⸗
cti ſpiritus vincit.Hoc aũt quidam volũt intelligere de illis tm filis.quibuſ

ↄpatres facti ſunt.de alijs vo qui ante ↄpaternitatem vel poſt geniti ſũt con

cedũt ꝙ legitime ⁊ licite pñt. Quibꝰvidet᷑ ↄſentire VUrbanꝰſcdðs dicens.Su
per quibꝰↄſuluit nos tua dilectio.hic videt᷑ rñdendum.vt ⁊ baptiſmus ſit.ſi
inſtante neceſſitate femina puerũ in noie trinitatis baptizauerit.⁊ ꝙ ſpũaliũ
parentũ filij ⁊ filie.ante vel poſt ↄpaternitatem genite poſſunt legitime ↄiũ⸗
gi.pᷣter illam ꝑſonam qua ↄpatres effecti ſunt. Paſcalis vo ſcðs.poſt cõpa/
ternitatem genitos copulari ꝓhibet ſcribens regino epᷣo.poſt ſuſceptũ filium

de fonte vel filiaʒ ſpiritualem qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati.

matrimonio iungi non poſſunt. IJllud etiam notandum eſt qð in triburienſi
cõcilio legitur. Si quis ſue ſpiritualis cõmatris filiam foꝛtuitu ⁊ ita contin/
gente rerũ caſu in ↄiugiũ duxerit. maturioꝛi ſeruato ↄcilio habeat.atq; legit/⸗
timo ↄnubio honeſte operã det. =S
¶ Agit de cognatõne indirecta.an quis ducere poſſit duas cõmatres alterã
poſt alteram. d

Solet etiam queri ſi commatrem vxoꝛis poſt eius obitum quis ducere vale

at:? De hoc Nicolaꝰ papa ſic ſcribit. Sciſcitatur a nobis ſanctitas veſtra. ſi
quis duas commatres habere valeat.vnam poſt alteraʒ. In q̊ meminiſſe de
bes ſcriptum eſſe.erunt duo in carne vna. Cum ergo conſtet ꝙ vir et mulier
vna caro efficiuntur.reſtat virum compatrem conſtitui mulieri cuius aſſum⸗
pta vxoꝛ commater erat.⁊ ideo virum illi femine non poſſe coniungi que cõ⸗

mater eius erat.cum qua idem fuerat vna caro effectus. huic auteʒ illud cõ

trarium videtur.qui ſpiritualem habet compatrem cuius filium de lauacro
acceperit.et vxoꝛ eius commater non eſt.licet ei defuncto compatre ſuo eius
Viduam ducere in vxoꝛem.quos nulla generatio ſꝑtritualis ſecernit.
G tem ex epiſtola Paſcalis pape.poſt vxoꝛis obitum cum commatre vxoꝛis

coniugio copulari nulla ratio vel autoꝛitas videtur pꝛohibere. HNon em̃ per

carnis vnionem ad vnionem ſpiritus pertranſitur. Sed ſciendum eſt ꝙ au⸗
toꝛitas nicolai de illo ait qͥ vxoꝛi ſue debitũ reddidit poi q; ↄmf illiꝰ extitit.

Nicolaꝰ pa⸗
pa ad cõſulta
bulgaroꝛum.

De copula ſi
lioꝛuʒ qui an⸗

te cõpr̃nitatẽ
vel penati ſt.
Vrbanꝰ pa⸗
pa

Ex tribunien

ſi ↄcilio

Nicolaus pa

pa ↄſtañ.epo

Ex triburien

ſiↄcilio

Determina⸗
tio

Gbap
Gr
Phfüͤtſin
ſaepuen

Zugnrl.
dutatl .
4

Dii

Anb ſhoe
ſolio cor

ronsg.
ücfiſun
ſis Laui
cgnato
Pctasau
NN
qhleg
rgſofe⸗
¹ Mlualiae
toſpüils t
egkiter
Apinits⸗
Ulptſtef
tonttgher
nſolßdſe
ſuegin
ieſltc

Alie vo auẽtes de illo agũtcuiꝰ vxoꝛ poſtqᷓ a viro ſuo derelinquit᷑ illiꝰma
ter efficit᷑.ne poſt ↄpaternitatẽ a viro ſuo agnoſcat᷑.vł de viro potius agũt.

VUlrba. Zi. cuiꝰvxoꝛ añ defungit᷑ qᷓ; ab eo cognoſcat᷑. Solet etiã qri ſi vxoꝛ cuʒ viro ſil
Si vir ⁊ vvo: debeat i baptiſmo ſuſcipꝑe puerũ. De hoc vrbanꝰait. vxoꝛ cũ marito i ba⸗
poſſũt ſimul te ptiſmo ſimul nõ debeat ſuſciꝑe puerũ.nulla auẽte videt᷑ vel reꝑpit᷑ phibituʒ.
nere puerum vt ipſa puritas ſpũalis pr̃nitatis ab om̃i labe ⁊ infamia cõſuet᷑iĩmunis de/⸗
creuimꝰvt vtriq; ſimul ad h̊ aſpirare nõ pᷣſumãt.qꝛ vo piaculare flagitiũ cõ
miſit qͥ duabꝰↄmatribꝰ vel ſoꝛoꝛibus nupſit.magna penitentia dʒ ei iniungi.
e ſecundis ⁊ terchs nuptijs ⁊ deinceps. e—E—
J Sciendũ eſt etiã ꝙ nõ ſolũ pꝛime vel ſcðe nuptie ſunt licite. etiã tercie ⁊ qr⸗
Aug in li. de v· Lenõ ſunt dãnande. Vñ aſg. Scas nuptias oino licitas aplus ↄcedit. De
dnitate. tercijs aũt ⁊ quartis ⁊ de vltra pluribꝰnuptijs ſolẽt hoĩes mouere queſtõeʒ.
j. Coꝝ. vij. Sʒ qͥs audeat diffinire qð nec aplm video diffiniſſe.ait em.Si doꝛmierit vixr
r eeis. cui vult nubat.nõ dicit pꝛimꝰ vł ſcõs vel terciꝰ vel qttuſlibet.nec nob dil
finiendũ eſt.qð nõ diffinit apłs. Vñ vt bꝛeuiter rñũdeã.nec illas nuptias de⸗
beo dãnare.nec eis verecundiã nũeroſitatis auferꝛe.nec ↄtra hũane verecũ
. die ſenſum audeo dicè vt quotiẽs voluerint nubant.nec ex meo coꝛde pꝛeter
„ Mun ſcripture auẽteʒ qttaſlibet nuptias däanare. Ideʒ teſtat᷑ hiero.Ego nüc libe
We ra voce exclamo.nec dãnari in eccłia bigamã. imo nec trigam.⁊ ita licẽ qn/
1 – .j. Thi. iij. to ⁊ ſexto.quẽadmodũ ſcdᷣo marito nubere.Apls tñ bigamos a ſacerdotali
e Mun 1 honoꝛe excludit. Sʒ hoc ñ facit ꝓ vitio bigamie imo ꝓ ſacri vtute.vt ſit vna

. vniſicut vnica vnici. Illud tñ ceſarienſ ↄcilij videt᷑ innuere bigamiã eẽ pec

7

catũ. Pꝛeſbyterum inquit in nuptijs bigami pꝛandẽe nõ ↄuenit. qꝛ cum pnia
bigamindigeat. qs erit pꝛeſbr qͥ talibus nuptijs poſſit pbere ↄſenſuʒ. Sʒ H
2 HMM de illo intelligi põt ꝗͥ pꝛime vxoꝛi inſidiatꝰputat᷑ deſiderio ſcðᷣe.vel ꝓ ſigna/⸗
Ach Amb. ſup ebi (ulo ſacfi illud dicit᷑ qð in bigamo nõ ſeruat᷑. Amb.etiã dicit.ꝙ pꝛime nuptie
ler ſtolã ad coꝝ/ tm̃ a dño ſunt inſtitute.ſcðe vo ſunt ꝑmiſſe.⁊ pꝛime nuptie ſub benedictione
1 kif Dei celebꝛant᷑ ſublimiter.ſedðe vo etiam in pñti carent gloꝛia.
ü O intelligentiã hui? ptis circa tria incidit ; vel aliquã ad ſacri ſuſceptiõeʒ. Sʒ circa hboc fuerunt
Epꝛincipłr queſtio. ſicut tria ſunt qᷓ mgr̃ deter- tres opinioncs Pꝛima dicit ꝙ ſicut ſeptem ſunt do⸗
. minat. Pꝛimo querit᷑ de cognatione ſpũali. na ſpuᷣffancti.ita ſunt ſeptẽ dona ba iſmi. ſ. a pꝛimo
3 Scðdo de cognatõne legali. Tercio de ſcdᷣo fedẽ nup pabulo ſalis vſq; ad ↄfirmatõeʒ ꝗᷓ fit ꝑ epᷣm.⁊ in qli
ttiali.Otum ad pꝛimũ pꝛimo ꝓcedam?ꝰ p modũ nar/ bet boꝝ contrabit᷑ ↄpaternitas.ita ꝙ nõ põt eẽ ma⸗
8. ratõnis. Scdo vo ꝑ modũ inauiſtcͦie. d Circn pꝛi/ trimoniũ inter tales.xxx.q.j.puenit.in fine. Scda di
Senmn n tr ſunt notanda. Pꝛimo quid ſit. Scdo qt eiuſ cit ꝙ p tria tin ſacramẽta cõtrahit᷑. ſcʒ ꝑ catheciſmũ
ſh 0 Iſpẽs.CTercio q̃t modis cõtrabat᷑. De pꝛimo ſciendũ baptiſmũ. pfirmatõnem epi. de ↄſecra. di.iiij.in ca/
/ cognatio ſpũalis ita diffinit. Cognatio ſpnalis efſt theciſmo.⸗ erci opinio parum differt a ſca. dicit
1 AYpinq̃tas aut pximitas pueniens ex ſacramenti do/ eñm̃ ꝙ in hbis tribus cõtrabit cognatio ſpũalis.ſed in
natõne. vel ad id necceſie. Ande tam ille qui bapti· baptiſmo ⁊ ↄfirmatone adeo foꝛtis eſt ꝙ impedit cõ
Zzat q; ille qͥ tenet ꝓximꝰ ⁊ ↄgnatus ſpñaliter iudicaẽ̃ trabendum ⁊ dirunit iam contractũ.xxx.q.j.ſi quis
xxx.q.j.om̃s quos in pnia.⁊ extra de cogn atione ſpi filiaſtrum In catheciſmo autẽ contrabit᷑ adeo exi/
“ 2 rituali ca.vltimo.¶ De ſcdo notandũ ꝙ ↄſãguinita lis. ꝙ vix impedit ↄtrabendum ⁊ non dirimit iaʒ cõ
Mn tis ſpnalis tres ſunt ſpẽs. Ana dicit᷑ ↄpaternitat q tractum. extra de cognatõne ſpirituali contracto.ſed
ig attẽdit᷑ inter pem ſpualem ⁊ carnalẽ pẽem. Alia di que iſtarum opinionum ſit verior dubitatõnem ba/
=ð cit᷑ pꝛnitas ⁊ HH attendit᷑ inter eũ qui ſuſcipit᷑ ⁊ euʒ ꝗq bet. ¶ Pꝛopterea circa hoc querunt᷑ tria. Dꝛimo ꝗᷓ
Hi fuſcipit ſiue ſit maſculus ſiue femina. Zercia dr̃ pa ritur vtrum cognatio ſpiritualis contrabatur ꝑ ali-
ternitas.bec attendit᷑ inter filiũ ſpũalem ⁊ filiũ car- quod ſacramentum. Scdo querit᷑ vtrum impediat
. nalem pᷣciſe ⁊ vłr. nam non ſe extendit niſi ad illum matrimonium. Lercio queritur vtrum tranſeat ab
„ e qͥ ſuſcipit᷑.xxx.q.iij.ſuꝑ his quibꝰ.⁊ extra de cognati/ vno in alterium.
Gtron one ſpũali.ca.tua nos. ⁊ om̃s ſpẽs impediũt matru M-
N z moniũ. De tercio ſciendũ ꝙ ſpnalis cognatõ du⸗ ¶ Queſtio. ſ. 3
1 pliciter ↄtrabit᷑ ſc directe ⁊ indirecte. Indirec& vt cñ eAltur. c cognatio ſpiri
Icjñ vxoꝛ efficit᷑ omater alicuiꝰ ꝑ actum viri.vel econ⸗/ ¶ Circa quam ſic pꝛoceditur.⁊ ꝙ cognatio ſpiri⸗
tra vir efficitur compater per actum vxoꝛis. Directe tualis contrabatur per ſacramenta videtur ꝑ illud
vo contrabit ꝑ actum ꝓpꝛium.vt cum tenet alique,z qð dicit᷑.xxx.q.j.Om̃s q̊s ſuſcepimus ita filij noſtri

— —— —

ſunt vt illi s nobis nhiehebus ai be⸗

tiſmatis regenerauit. ⁊c. ¶ bac oñdit
qꝛ cognitio attendit᷑ penes generatõeʒ.ſ ſicut ẽ car⸗
nalis generatio in filijs.ita eſt ⁊ ſpnalis in ſacris.cuʒ
S ſit vera regeneratio.vẽ ꝙ ibi ſit vera cognatio.

Item qͥᷣ ſuſcipit aliquẽ de baptiſmo tenet᷑ eũ foue

re et erudire in ſpualibus. ergo obligatur ad actum
ſpnñalem. ꝑ aliqd vinculũ ſpnale.hoc autẽ appella/
mus cognatõeʒ. ⁊c. ¶ Item reuerentiã 2 bonoꝛeʒ
tenet aliqs ei facẽ qͥ ſe regenerauit maioꝛẽ qᷓ alijs. P
aũt nõ eſt pter aliud niſi ꝓpter illud mandatũ qͥ pr̃ ẽ
honoꝛand?ſpaliter pᷣ alis hominibꝰ.& iſte aliq̊ mõ ẽ

pater.ſ̊ nõ carnalis.ergo ſpũalis.Sʒ carnalis pr̃ni/

tas facit cognatõeʒ caſnalẽ.g ſpnalis ſpũaleʒ/¶l/Cõ⸗/

tra.maius eſt vinculũ charitat qᷓ; alicuiꝰſacr̃i.ſᷣ vin/
culũ charitat᷑ nõ efficit aliquã cognatõeʒ nec carna/
lem nec ſpnalem.& nec ꝑ aliqð ſacrm cognatio con/
tem inter omia ſacr̃a ſacr̃m cuchariſtie ẽ

trahit᷑.
maioꝛis vnionis ꝓ eo ꝙ vnit in vno coꝛpe.ᷣ ꝑ ſacra-
menti euchariſtie ſuſceptõeʒ nulla efficit᷑ ſpnalis co/
gnatio.g nec ꝑ alia.
unt ꝑticipantes vnũ ſacrjm q; dans et ſuſcipiens in/
quantũ hmõi.ſ q pꝑticipant idem ſaccrm ꝓpter G̊ non
dicunt᷑ hr̃e cognatõneʒ nec ſpũalem nec carnalẽ.er/
go ⁊c̃. ¶ Item qꝛ pater ⁊ filiꝰſunt ꝓximi.neceſſe eſt
ꝙ filij ab eodẽ pꝛe pcedentes ſint ꝓximi ⁊ cognati in
cognatõne carnali.g pari rõne ſi eſt cognatio int᷑ pa/
trem ſpũalem ⁊ filiũ.erit cognatio inter filios ſpũa⸗/

les eiuſdẽ pꝛis.q̊ om̃es qui baptiʒarent᷑ ab vno eẽnt

cognati ſpũaliter. cũ hoc nõ ſit verũ.nec illud ẽ ve⸗
rum q cognatio ſpũalis ſit inter dantẽ ſacrm ⁊ ſuſci
pientẽ.¶

eſt carnalis generatio in qᷓ eſt vinculũ ⁊ quidã amoꝛ
naturalis.ſic ⁊ ſpũalis r̃generatio ꝑ. ſacr̃a aliqua.⁊
illam ſiliter aliq vinculũ acquirit᷑ ⁊ amoꝛ ſpũalis.⁊
ideo in illis ſacris pᷣcipue ↄtrabit᷑ in quibꝰeſt regene
ratio.Om̃ igit᷑ diſpoſitio ad regeneratiõeʒ eſt in ca⸗
theciſmo.regeneratio in baptiſmo.regeneratois con

ſummatio in ↄfirmatõne.binc eſt ꝙ in bijs tribꝰ vm
cõem opinionem ↄtrahit᷑ cognatio.ſᷣ̊ tñ qꝛ in cathe/

ciſmo nõ eſt vera regeneratio.ideo nõ ↄtrabit᷑ ibi æ
ra cognatio nec alligatio foꝛtis.̊ adęo exilis vt ſicut
dictũ eſt nõ dirimat matrimoniũ iam ↄtractuʒ.⁊ vix
impediat ↄtrahendũ.Et ſic cõcedende ſunt ratõnes
ad hoc.(¶ Ad illud qð obijcit᷑ in cõtrariũ de vinculo
charitatis ⁊ ſacr̃o altaris. dom q; in neutro attẽdit᷑
regeneratio.ſed in aqua ⁊ ſpũſctò.quoꝝ vnũ ẽ in ſa/
cramẽto baptiſmi.reliquũ in ſacro ↄfirmatõnis.et ſi
aliqᷓ regeneratio ſpũalis attendat᷑ penes vᷣtutes.boc

facit cognatõeʒ ad deñ ⁊ filiũ dei.no filiuz vel cogna/

tũ hvis.ꝓ eo ꝙ virtutẽ opat᷑ deus in nobᷣ ſine nodᷣ.ſa
cramentũ aũt diſpenſat᷑ ꝑ boiem. ¶ Avillud quod
obijcit᷑ de pticipatõne.dm ꝙ pticipatio ſacri ẽ vin/
culum cõe ſiue ab eodẽ ſiue a diuerũs ſit. quia vnus
deus. vna fides.vnũ baptiſma.Sed cognatio ẽ vin⸗

culũ ſpãle. ⁊ iõ ſacfi opare viacſo nec eſt cogtio nec

facit cognatõeʒ. nõ ſic datio nec ſuſceptio ſacramẽti.

imo dicit oꝛdinẽ ad aliquã pſonã ſpaleʒ. ⁊ quoddaʒ

vinculũ ſupaddit.⁊ quandã ſpãlem tentiões.⁊ banc

rectiſſime poſſumꝰ appellare cognationẽ et ſic patet

illud. (Ad iud qdð obijcit᷑ vltio de fraternitate car⸗
nali.dvm ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ vtrũq; eſt vincyluʒ ſpuale.

Item plus aſſiłlant᷑ ⁊ cõueni/

.vm ꝙ ſpũalis cognatio eſt ⁊ eẽ debet.
⁊ hoc ꝓpter ↄfoꝛmitatẽ ſpũaliũ ad carnalia.Sicut.n.

? aliqͥ mõ mag Sueniũt qui generant᷑ ab eodẽ ſicut
ſupꝛa mõſtratu fuit. Qui aũt baptiʒant᷑ ab eodeʒ nõ
magis ↄneniũt qᷓ; qui baptizant᷑ a diuerſis. Ampliꝰ
ex affinitate ⁊ affinitate nõ ſurgit tercia affinitas niſi

interueniat ↄſanguinitas.qͥleſt vinculũ ꝑ ſe.ſic ex co

gnatõne ſpũali ex vtraq; ꝑte nõ ſurgit cognatio ſpũ⸗
alis niſi ex altera ꝑte ſit ↄſangnitas.vñ cognatio po
nitur inter filin ſpũalem ⁊ filiũ carnalem.nõ int ſpiri
tualem ⁊ ſpũalem.⁊ ſic pʒ illud.
C(Dueſtio ij. b
¶Atrum cognatio ſpũalis impediat matrimonium.
Et ꝙ ſic videtur.xxx.q.j.de eo qdð interrogaſt ⁊c.ſi fi

liolam aut commatrem ſuam aliquis in matrimo/

nium duxerit.ſepandos eſſe iudicamus ⁊ graui pe/

nitentia plectendos. ¶ Item ratõne videtar bocip

ſum.Tanto honeſtius et purius cuſtodiendum eſt
vinculum quanto eſt ſanctius ⁊ ſpnalius.ſi ergo pꝛe
ter honeſtatem non poteſt contrabi matrimonium
vbi interuenit vinculum carnale ⁊ cognatio carna⸗
lis.multo foꝛtius vbi interuenit cognatio ſpiritualiſ
¶ Item qui eſt ꝓximus cognatõne carnali tractan
us eſt affectu conſanguinitatis. Si ergo ille affectꝰ
non admittit copulam carnis. iĩmo naturaliter re-
fugit. ergo ⁊ cognatio ſpiritualis vt videtur.¶¶ Con⸗
tra.cognatio ſpiritualis manet ſimul cum matrimo
nio.ergo non impedit. Pꝛobatio. xxx.q.j.de eo qð

interꝛogaſtl.Si coniuges legittimi filiũ ſuũ de fonte

ſuſceperint.ſi volunt ſimul maneãt.ergo non com/
pellunt᷑ ſeparari.ergo ſpũalis cognatio non impe/

dit. ¶ Item cognatio carnalis diſponit ad ſpiritua

lem.ergo non habent oppoſitõnem adinuiceʒ.ergo

vna non pꝛeſtat alteri impedimentum. ergo nec co⸗
mixtio carnis ſuſceptõni ſacf̃i nec ecõuerſo.¶ Iteʒ
plꝰfacit qͥ aliquẽ de erꝛoꝛe trabit ad fidẽ qᷓ; qͥ baptiſa

tũ leuat de fonte.Sʒ ſi qͥs ↄuertat aliquaʒ ad fidem
non impedit᷑ cum ea cõtrahere.immo poteſt ſponſa
lia contrabere ſub hac conditõne ſi velit ad fidem v
nire.ergo nec impeditur ſi leuat de fonte quin etiam

poſſit cõtrabere. ¶ Item diuerſitas in pticipatione

ſacramenti impedit matrimoniũ.vtputa cultus diſ-
paritas.ſed oppoſita habent oppoſitos effectus.er/
go qð facit confoꝛmitatem in cultu ⁊ ſacramento di

ſponit ad ſacramentuʒ. hoc autem facit diſpenſatio

⁊ collatio baptiſmi.ergo ⁊c.(¶ R.dicen dum qꝙ co/
gnatio ſpñalis poteſt ſequi aut pꝛecedere matnmo/
niũ.Si ſequatur.generaliter verũ eſt ꝙ non poteſt

infringere matrimonij vinculum. Sed tamẽ q;tum

ad ius ſoluendi debitum diſtinguendum.quia h̊ aut
factum eſt neceſſitate.vtputa quando paruulus ẽ in
periculo moꝛtis ⁊ nõ eſt qui baptiʒet eum.aut ex is⸗
rantia. aut ex induſtria. In pꝛimo caſu ſimplicit nõ
anmittit ius petendi nec ſoluendi. In ſcdo caſu ſimi/
liter ſi fuit diligentia non amittit. In tercio caſu a/
mittit ius petendi qui hoc facit. tam̃ quia non debet
peccatum ſuum alteri imputari tenetur reddere. et
hoc totum confirmat᷑ per autoꝛitates que ſunt in li/
tera.quarum quaſdam opoꝛtet reducere ad concoꝛ-
dias ꝑ pꝛedictam diſtinctõnem. Si autem cognatõ
ſpnalis pᷣcedat matrimonin.illa inqᷓ; que cõtrabitux

baptiſmum ⁊ confirmatõeʒ.ſic impedit ↄtrabẽdiũ
⁊ dirimit cõtractum.eꝓ eo ꝙ facit ſimplr illegitimaſ.
⁊ iqeo ſi videat᷑ vinculũ ↄtrabi.non t contrabitur.

cgencien.

ſet
lldvne

ſpeate
lu
ut i.
nand⸗
ſnctionel
ſnsinth
n. o
luelchtt.
atioe⸗
ntcoceſes
dinak 149
naltercon

niconea
nicr
tuneada
natoſpertu

ſeatutüͤcece
ceceia don
hlialge
f cogato⸗
timnonioitt
11: gatnetüba
clltusim
colingt vir
gerat mect
mcutis me
gio diſoitan

ri hina
dteabvrore.
rcöſtitvin
ponioꝛſiüt
oacli⸗
utcn dord
ſvetucineo⸗
feciduab⸗
nntöe i.
k afinis
camnaliter.
Pniföeſin
licninccef
pniunt vi⸗
mguieffef
lufisgtnut
oꝛs Wo⸗
ftödelouz⸗
ſelcetcige⸗
wrori
leichnit
danits.
Kctid
00 Gr
Patitece
hpter hoch
ptrig
ſiereiny
gttignt
ͤtrabi
cht aut

N
uzehi
eee
äf
ara
Kagufi

ficgihn

“

Urunn
mmnetfti⸗
sin nin
eſiſand
achtaunt
hilizitpet
Thmmmotun
iogmann
tonrofiini
anlrn
Seplefi
im mite
sſtnin
Gnun
dihonunſ

gnung ⸗
alipfl
nnſtk
Ueſ totniet

Er tgitr

ivuin
unnen

alicui neceſſe ẽ ꝙ ille efficiat᷑ affinis
vniunt᷑ vir et vxoꝛ vnitate carnis qᷓ; mater ⁊ filius.

13 pter boc alligat᷑ et alter.

Impegit aũt cognatio mr̃imoniũ ̃m tres differen
tias.ſ.paternitatis.cõpr nitatis.⁊ fraternitatis.ſicut
ꝓbat᷑.xxx.q.j.de eo qð interrogaſtis. et in alijs hijs

ſequentibꝰ capitulis.et. xxx.q.iij.p totũ. Pec hãc di

ſtinctionẽ pʒ rũſio ad pꝛimo obiectum. qꝛ illa auto/

ritas intelligit᷑ de cognatõe que cõſequit᷑ mrfimoni

um.iqᷓ nõ potuit ſoluere pus vinculum qð inter ꝑſo

10 nas legittias erat cõtractũ.( Ad illð qð obꝛ ; vna

cognatio ẽ oꝛdinata ad alterã.dm ꝙ veꝝ cſt. nõ tñ
in eodẽ ſed in diuerſis.Sicut em̃ carnis cõmixtio oꝛ
dinat᷑ ad generationẽ.nõ tñ generãs dʒ cũ filia car.
naliter cõmiſceri ꝓpter nouitatẽ vinculi.ſic intelli-

gendũ qꝙꝙ nõ dʒ baptizans cũ baptizato carnalit᷑ cõ

miſceri.nec ꝑ m fimoniũ copulari.Amplius.qᷓ;uis

vnũ hoꝝ vinculoꝝ ſit oꝛdinatũ ad alteꝝ.nõ tñ ſpi/

rituale ad carnale ᷣ ecõuerſo.et iõ pꝰqᷓ; iteruẽit cog

natio ſpiritualis.nũqᷓ; dʒ interuẽire cõmixtio carna/
11 lis Ad illð qð obĩꝛ de illo qͥ reuocat ab erroꝛe.dʒ
ꝙ illud vinculũ nõ ſolũ facit impenſio bñficij ſᷣ etiã
ſtatutũ eccleſie xp̃i. Si ãt qᷓras q̃re magis inſtituit
eccleſia.dᷣm ꝙ ꝑ nullã inſtitutionẽ dẽ hõ generari.

b ſolũ ad generationẽ diſponi. In baptiſmo ãt ẽ ve⸗
ra cognatio.et iõ nõ ſic còtrabit᷑ viculũ qð pᷣſtet ma

trimonio impedimẽtũ ꝑ documẽtũ fidei ſicut ꝑ ſa/
12 cramẽtũ baptiſmi.¶ Ad illud qð obꝛ de diuerſitate

cultus ꝙ; impedit.dðm ꝙ ſicut circa actũ virtutis
cõtingit virtutẽ coꝛrũpi ab extremis.qñ virtꝰ deſi/

derat medium. ſic aliquo mõ põt cuenire in ſacra-
mentis.maxime circa mr̃imoniũ. VNñ ſiẽ impeditur

aia diſpitate.ita etiã impedit᷑ aia ꝓximitate.
¶ Queſtio. iij;

¶ Atrũ fpũalis cognatio tranſeat ab vno in a lteꝝ. vt

pote ab vxoꝛe in virũ.⁊ ꝙ ſic v.xxx.q.iiij.c.j.ſciſcita
tur. cõſtat vin cõpatrẽ coſtitui illi mulieri cuiꝰ mr̃i
monio aſſũpta vxoꝛ cõmater eẽ vigcat c ibi⸗
deʒ ex cõcilio calcedoneñ. Si qͥs cũ duabꝰ ſoꝛoꝛibꝰ
aut cũ duabꝰ cõmatribꝰ doꝛmierit.vᷣm antiquã cõ/
ſuetudinẽ octo annis peniteat.&g̊ peccatũ ẽ cõtrabe/

re cũ duabꝰ cõmatribꝰ ſiẽ cũ duabꝰ ſoꝛoꝛibꝰ ¶Item

ratiõe vꝛ.qꝛ vir qui cognoſcit mulierẽ neceſſario effi
cit᷑ affinis omni cõſanguineo mulieris q̃ ẽ cognatꝰ
carnaliter.⁊ hoc ꝓpt᷑ hoc ꝙ efficiunt᷑ vnũ coꝛpus.g
pari rõe ſi mulier ẽ alicui o3 ſpũalit᷑.ſi ingatur
affinis eidẽ. tẽ mag

ſ qui efficit᷑ p̃ ſpnalis alicꝰ neceſſario effici᷑ cõpat
mris.gᷓ multo foꝛtiꝰ qͥ efficit᷑ cõpr viri efficit᷑ cõpat
vxoꝛis¶ Cõtra.xxx.q.iiij.qͥ ſpnalẽ hʒ cõpatrẽ cuius
filiã de lauacro fontis accepit et eiꝰ vxoꝛ mater eſt.
nõ licet eiqẽ cõpatre ſuo defuncto eiꝰ viduã ducere

in vxoꝛẽ. ¶ Itẽ in ſeqᷓnti capitulo.pꝰobitum vxoꝛis

ſue cũ cõmatre vxoꝛis cõiugia copulari nulla vẽ rõ
vel auẽtas ꝓhibere. ¶ Itez rõe vẽ.qꝛ vnio carnis ⁊
ſpũs ſimpłr ſunt diſpate.gᷓ ꝑ vnaʒ ad aliꝗ nõ trãſit᷑.
Fnõ vꝛ ꝙ ab vno ad alteꝝ trãſeat ↄgnatio ſpũalis.
¶ Itẽ qntũcũqʒ vir fuerit amicꝰ ſiue filiꝰ di. ꝑ h̊ vx
oꝛ nõ coiungit᷑ deo nouo viculo nec ecõuerſo.ergo
pari rõe qñ vnꝰ cõiugũ Se alligat᷑ alicui. nõ ⸗

ad vtrãqʒ ptẽ.cognatio:

et etiã gratianus diſtinguit ſic. ꝙ poſti alter cõiu/
gũ cõtrabhit cognationẽ cũ aliquo.aut mutuo ſe cog
noſcũt. aut nõ. Si ſic. tũc traãſit cognatio ſpujalis ab

ſ. dom ꝙ, cu auctes ſint
pũalis aliquo mõ tranſit a

mliere in virũ.aliquo mõ nõ. Sʒ tñ notãdũ q; mgr dus non põt adoptare. Quilibet aũt põt adoptari

vno in alterũ. Si nõ.tũc nõ trãſit. Sʒ iſta m̃ſio a iu
riſpitis nõ appꝛobat᷑.nec ipᷣm caplim cõcoꝛdat.xxx.
q.iiij. poſt vxoꝛi obitũ.vbi dẽ ꝙ; ꝑ vnionẽ carnis ñ
tranſit᷑ ad vnitatẽ ſpũs.Si & aliqͥs vel aliqua habʒ
ↄgnationẽ ſpũalẽ.ꝑ ſeqᷓntẽ copulã talis cognatio in
alteꝝ nõ ptrãſit. Et iõ aliter diſtinguendũ.ꝙ aliqua
mulier vel aliquis vir põt cõtrabere cognationẽ ſpi
ritualẽ.aut ꝑ actũ ſuũ aut ꝑ actũ alteriꝰ.aut qꝛ leuat
alteriꝰ filin.aut qꝛ leuat᷑ eiꝰ filiꝰ. Si ꝑ actũ alterius.
ſic nullo mõ tranſit nec cõicat᷑.Si ꝑ actũ ꝓpꝛiũ.aut
ante carnalẽ copulꝗ.aut poſt. Si ante. tũc nõ trãſit
nec cõici᷑.qꝛ ꝑ vnionẽ carnis ſequentẽ nõ trãſitur
ad vnionẽ ſpũs pᷣcedeutẽ. In his duobꝰcaſibꝰ licet

.

14

habere duas cõmatres.Si vero ꝑ actũ ꝓpꝛiũ ↄtra-

hit poſt carnalẽ copulã.cũ vir et mulier ſint vna ca
ro et vnum pᷣncipiuʒ.oꝑatio ſiue actio vnius alteri
attribuit᷑.ct in hoc caſu nõ licet habere duas cõma/⸗
tres.cxtra de ↄgnaliõe ſpũali.martinꝰ bertã. Et rõ

huiꝰ aſſignat᷑ vnitas pᷣncipij.et ſic ſoluunt᷑ cõtrarie.

tates.Et hec ↄtinẽt᷑ in his verſibus. Que mihi vel
cuius mea natuʒ fonte leuauit. Hec mea cõm fieri
mea nõ valzʒ vxoꝛ. Si qua mee natũ nõ ex me fonte
leuauit. Hanc poſt fata mee nõ inde vetaboꝛ habe/
re.Cõcedendũ g ꝙ aliquo mõ trãſit ad vxoꝛẽ in vi/
i licet alique rõnes ad hoc inducte ſint ſophiſtice.
60 Ad illud qð obꝛ in contrariũ iã patet rũſio.ꝙ au
toꝛitates currunt ſm illas duas vias poꝛesi¶ Ad il
lud qð obꝛ ꝙ iſte cõiunctiões ſunt oino diſpate.dð.
ꝙ nõ ẽ veꝝ.qm ↄgnatio ſpũalis fit ꝑ actũ coꝛpalem.
ct qꝛ vnũ coꝛpus ſunt ita ꝙ vnitas pᷣcedit.iõ qʒ fit
ab vno. reputat᷑ fieri ab alio. Sʒ cũ vnitas ſequit᷑ ñ
pᷣt venire ad vnitatem pᷣncipij actus ſacramẽtalis.
¶ Ad aliud qdð obꝛ.dðʒ ꝙ nõ ẽ ſimile.pꝓpter hoc ꝙ
hoc ſit ꝑ gratiã ſacr̃alem.hoc ãt ꝑ actum coꝛꝑalem.
et ſc pacct iludd.
NVOnſequenter qntũ ad ſcᷣm articulũ querit᷑ ʒ
gnatione legali.Circa quã pᷣmo ꝓcedenduʒ
eſt ꝑ modũ narratiois. Scdo ꝑ modũ inquiſitiõis.
Circa quã tria ſunt pᷣnotãda. Pꝛimo qͥd ſit.et q̃ eiꝰ
ſpecies. Scdᷣo qualiter ↄtrahat᷑.Lercio quõ impe/

15

16

17

it mrimoniũ. ¶ Pꝛimo g ſciendũ ꝙ ↄgnatio lcga i 8

lis ita deſcribit᷑.Cognatio legalis ẽ ꝓximitas pue⸗
niens ex adoptiõe:Oꝛit᷑ ãt triplex ꝓximitas ex ado

ptiõe. Ana ẽ q̃ſi deſcendentiũ q̃ attendit᷑ inter ado⸗

ptantẽ et filiã vel neptẽ adoptatã. Alia eſt q̃ſi a la/

tere.ſ.illa q̃ eſt inter filiũ naturalẽ et filiã adoptiuã.

Tercia vero eſt q̃ſi quedã affinitas inter adoptatũ

et vxoꝛẽ adoptantis.vel adoptantẽ ⁊ vxoꝛẽ adopta

ti. He ſunt ſpecies quibus paꝝ dẽ in iure canonũ.
Scðdo intelligendũ eſt ꝙ iſta ↄgnatio ſicut pʒ ꝑ ra/

vel deiuceps legittime aſſumere. Legittima aũt aſ⸗
ſumptio dicit᷑.qꝛ nõ omnis ꝑſona põt omnẽ adop/
tare. Mam adoptare non pᷣt mulier niſi ex reſcripto

Hedo n un 2 3/ 1
tionẽ ſuã contrahir᷑ ꝑ actũ adoptãdi.Adoptare aũt 12
eſt extraneam ꝑſonaã in filium vel filiã vel nepotem

pᷣncipis ſibi ↄcedatur in ſolsciũ filioꝝ. Iſte em̃ actꝰ

eſt ppꝛie viroꝝ. Item nõ omniũ.q; adoptare non
põt minoꝛ. xx. annis niſi foꝛte iuſta cauſa interueni

at. Ille vero poteſt adoptare qui paterfamilias eſt

et ſui iuris.et poteſt generare.nam ſpado vel frigi/

ſiue maſculus ſit ſiue femina.dũmõ ſit minoꝛis eta-
tis patre adoptiuo. AUnde ſiue ſit minoꝛ ſiue maioꝛ.

ſiue habeat patrem ſiue non adoptari põt.differen/

25

24 ter tñ. Qui em ſui iuris eſt di arrogatus.⁊ tranſit in

ptãteʒ arrogantis.qui aũt eſt in ptatepr̃is nõ tranſ

it in ptãtem adoptantis. et d ſimpir adoptari. Dꝛi
mũ dʒ fieri aucte pᷣncipis.ſcᷣm impto magiſtratus.
Alia etiã dr̃ia eſt.qꝛ adoptãs filio arrogato tenetur

relinquere qrtam ꝑtem bonoꝝ.filio adoptiuo nibil

25 ſi nõ vult. Lercio intelligenqũ ẽ ꝙ cognatio l egalis

p modum deſcendẽtium et ꝑ modũ affinitatis ſem/

per impedit mr̃imoniũ. ñ nunqᷓ; adoptãs p̃t con/

trabhere cũ filia adoptiua.nec cum vxoꝛe filij adopti

ui. et ſic de alijs.ſᷣ in ſecũda ſpecic nõ manet impedi

mẽtũ niſi ad tps.ſ.qᷓmdiu eſt et durat adoptio, ſ ea

ſoluta emacipatiõe filij adoptiui vel naturals.poſt-

ea nõ ipedit.extra de cognatione legali, xxx. q. iij.

ita diligere ⁊c. et iten.padoptionẽ ⁊c̃.

mõiũ.Tercio vtꝝ cat ab vno in alterum.
Aueſtio.ſ.

—1 Aneo. . ..
¶ cCirca quam pcedit ſic t oñditur ỹ cognatio lega
lies dicat aliqð vinculũ ſᷣm veritatẽ. Micolaꝰ papa
dicit et hẽt᷑ in lr̃a,inter eos non ↄtrabit cõiugiũ q̊s

adoptio iungit.g aliqua iunctura et vincul eſt ibi.
tem cognatio pmo ẽ legẽ naturalẽ.ſi ; lex di⸗
uina vltra naturale addit ſpũalem. pari rõne lex bu

mang vltra naturalez addere poterit et debet lega-
lem.

re ⁊ hereditatẽ relinquere.g cũ aliquis aſſumit ſibi

.—*
2—

2*

gliquem ad hos actus. recte dici põt pr̃ ⁊ ille filius.
ſed iſte due ſunt relatiões Prititatis. g& c. ¶ Con/
tra. nullus põt ſibi aliquẽ adoptare in patrem ita q;

ſit ibi vinculum.& pari rõne nullus vt vẽ põt ſibi ali

niſi duo.ſ.anima et coꝛpus.p ex ꝑte atio ſy
ritualis.ex ꝑte coꝛpis cognatio carnalis ꝓtrahit᷑. S

gut legalis ↄgnatio nõ differt ab iſtis aut ſupfluit.
tẽ cognatio ẽ vinculũ ꝑpetuũ ſi eſt vera cogna

tio.ſed adoptio nõ ẽ ppctuũ vinculũ.qꝛ adoptiuus

hbinc eſt ꝙ otrahbit ſpũalis cognatio. Rurſus.qm̃ in

„ Non põt emancipari.̊ videt᷑ ꝙ nulla ſit talis cogna ſt
26 tio. 4l Re

dom ꝙ eſt ponere vinculũ oguatiois lega⸗

lis. hoc añt vinculũ tranſſumptũ ẽ.et kie wen 4
atris
em̃ carnalis ẽ filiuʒ generarc et filiũ educare.qm̃ igi
tur ꝑ ſacramentũ regeneratõis ẽ ſpũalis generatio.

cognatiõe carnali.ſicut et ↄgnatio ſpualis

adoptione fit affũptio alicuius ad actuʒ paternũ qͥ

fouere.educare.poſſeſſiõeʒ dimittẽ. bic Eq; ẽ ibi af
fectus paternus ⁊ officiũ.ac ꝑ hoc aliqð vinculum.

hoc ãt a legibus ſtatutũ ẽ in ſolatiũ filioꝝ qd ẽ ma/

„kimũ inter cetera ipᷣis cõiugatis.et ſic pʒ quõ cogna
tio legalis ſit vinculũ.Si aũt querat᷑ ſt ufficieétia baꝝ

trium cognationũ ſ. carnalis. ſpualis. et legalis. d.

tripliciter põt ſumi. o mõ penes triplicẽ legẽ

a qua eſt.ſ.naturalé. diuinã et poſitiuaz lege. Ouan
tum ad pꝛimũ ẽ cognatio camalis.qᷓntum ad ſcdᷣm
ſpiritualis.qᷓntum ad cercium legalis.Scoo modo

28 põt ſumi penes illud qdð fſpiciũt.Tria em̃ ſũt in no

bis bona. bonũ nature. bonũ gratie.et bonum foꝛtu

—
„

ye. Bonũ natur ereſpicit ognatio carnalis, bonum Eccleſia. ſed etiã regi oꝑtet ſm cccleſiaſtica ſtatuta.

intelligentia aut hoꝝ tria bꝛeuiter querun/
ur. Pꝛimo querit᷑ vtꝝ cognatio legalis ſit ali

Auod vinculũ. Sccũdo querit᷑ vtrũ impediat ma tri

tẽ ſicut patris ẽ generare filium.ita et foue

guẽ adoptare in filiũ.g nulluʒ ẽ adoptiõis vinculũ.
Bem ocoiuilti ſunt filij dei adoptiui. S adoptio ẽ
vinculum generale. Sʒ nõ attendit᷑ ibi ↄgnatio pe-⸗
nes vinculũ generale. g Itẽ in nobis nõ ſunt
cx ꝑte aie cognatio ſpi

gratie cognatõ ſpũalis.bonũ vero foꝛtũe ↄgnatõ le
gal. Cercio mõ ſic.vt cogtio carnałreſpiciat carnẽ.
ſpnᷣalisg aiam.legalis vero totuz hominẽ. His viſis
facile ẽ obiectis reſpondere. ¶ Ad üllud em̃ qð obẽ 29
ꝙ filius nõ põt adoptare patrẽ.dðʒ. ꝙ ſicut in natu
ralibus pater generat filiũ nõ econuerſo. ita et in le
galibus patris ẽ adoptare filiuʒ nõ ecõuerſo. Mam
adoptatio eſt queda generatio ¶
omnes iuſti ſunt filij adoptiui dei.dm q; ſicut oẽs
ſumus a vco. tñ nõ ſumꝰ oẽs cõſanguinel q;uis ba-
beamꝰ vnũ patrẽ. ꝓ eo ꝙ iße eſt pᷣncipiũ coe.ſed qũ
gb eodeʒ patre carnali generamur. bẽmꝰ? alii 8 vin
culũ ſpeciale. ſic in ꝓpoſito optet intelligere. Ad il 3 1
lud qð obẽ ꝙ in nobis nõ ẽ niſi aia et coꝛpus. doz qy
nõ tm̃ in hominibus iſta attendunt᷑.ſed etiꝗꝭ adiun-
cta. ſed quedam reſpiciũt aiaʒ magis.queda magis
coꝛpus.quedã magis piunctũ.vt patet cũ dẽꝛ homo
intelligens. albus. et niſibilis. Pꝛimũ eſt rõne anie.
ſcm rõne coꝛpig.tercium rõe cõiunctiſic in ꝓpoſi⸗/
to pᷣt intelligi.
perpetuũ. dm ꝙ duo ſunt in adoptione.ſ.dñium
et ſubiectio. et hec põt amoueri ꝑ emancipationeʒ.

et ẽ quedã honeſtatis alligatio ꝗ nõ flinquit cxquo
ſemel alicni inett. JUMU—
„.. (Dueſtio. j. e.—
trum cognatio legalis debeat impedire mr̃imo/
niũ.Et ꝙ ſic vꝛ. xxx.q.iij.ita diligere. Micolaus pa/
pa dicit et hẽtur in littera. inter eos non cõtrabitur
matrimoniũ quos adoptio iungit. ¶ Item roe vẽ.
qꝛ? alius ẽ et debet eẽ affectus paternus ⁊ maritalis.
ſi & adoptans aliquãꝗ tenet᷑ eam tractare affectione
paterna. nullatenꝰpõt nec debʒ affectione mariti.
tem cognatõis vinculũ impedit ꝓpter pximi⸗
tatẽ. Sʒ in cognatiõe legali fit pximitas. S fit mr̃i⸗
mõio impedmẽtũ. ¶ Cõtra. cognatio ẽ ð iure poſiti
uo.ſed mr̃imoniũ de iure naturali.ſ ea ꝗ ſunt iuris
poſitiui nõ pñt ſuꝑ ea qᷓ ſunt naturalis alligatiõis.
nec talis adoptio põt impedire mr̃imoniũ ¶ Itẽ
mrimonia regunt᷑ iure poli nõ iure foꝛi.ſ tales ado
ptiones ſunt de iure foꝛi. p tales adoptiõcs nõ ha
bet mfimoniũ impediri. Ses talis cognatio lega
lis nullo bono mrimonij reougnat.ſed omne qð p/
ſtat impedimentũ mr̃imonio rone alic? boni ipedi/
mẽtũ pᷣſtat. & ⁊c. ¶ R. dom q; ↄgnatio legalis impe 33
dit mrimoniũ.et rõ huius ẽ ſtatutũ eccleſie que legẽ
confirmat et appꝛobat. Si aũt querit᷑ quare eccſa
ſtatuit. dici põt ꝙ rõe boneſtatis. qm̃ iſti affectus.ſ.
paternꝰ et maritalis circa eãdẽ pſonã ſũt incõpoſſi
biles ſalua honeſtatc.et qm talis cognatio ad effec⸗
tum cõſanguinitatis ꝑducit.ſi quis cõtraberet.iam
in boc honeſtati derogaret.et qͥ aſſu eſceret cõtrabe
re cũ filia adoptiua.aut paꝝ aut nihil cũ naturali ti
meret cõtrahere.cũ illã aſſumpſerit ad ꝑtractandũ
vt filiã naturalẽ.et ſic pʒ q̃re debet impedire. Quõ
aũt impediat ᷣm tres drias ita ꝙ ſcᷣm alteram ad
tps tm ſupꝛa dictũ ẽ. Rõ ãt huiꝰ ẽ.qꝛ illa adoptio te
net rõʒ eius ꝙ ſub eadẽ ptãte ſunt filia naturalis ?
filius adoptiuꝰ.nec ſe hñt vt fratres niſi qmdiu ſic
ſunkbet iõ hoc ceſſante põt ſe hze ſcdᷣmn affectiõʒ cõiu
galẽ. His viſis ſatis patẽt obiecta.. ADdð em̃ obẽ 34
ius poſitiuũ non nepugnat iuri naturali.dom q;»ma
trimoniũ nõ tm̃ de iure naturali ſm qð nunc curat

4

d illud qd obẽ ꝙ ʒ30o

dillud qð obẽ ꝙ non ẽ vinculuz ʒ32

(Au
ſalt
tobeſ.
e
cinoni
armaligt
Gannlen

Nrio
c r
ctosi
titonua
nunotrnt
caonlar
gumoe
fmlevfnn
tocrnals
lgligautt
wnen
hantl Con
hereſeegt
fcit coet
Itinoco
tegtin
Amnnatura
ſpüaliscif
Usagoptin
trardin
Jurtaboce
tmunſertin,
tunitinpan

iſRdong

geroni dupt
cpamsd
Nleeroan
ſchictbonn
orconi
lobꝛbent
nen Gzli
perciparen
caut pam
ngpetpincu

Paiſnotre

Anaraun

ſunngtteri
ſchpietboni
kccguto
ſte niq
Pyunpatet di
ico d
—

Anigs
. . 1. 4
mepe,
ee, 3
IEH A
en e..
Nhrrdnn

i

Ng: (Nin
nnsen
Gmnnen
guntzs 4ün
Phidinini
rinitls
Euntg it
Miͦcatctal.
ak ant
ſniſiruß
oto
ichntht
Ndiuti,
Nbliin

S=

rue,
umt.
rten .
ichnprt
l int⸗
(W 4
tunimeen

ſoe
lue

0 .

35 (Ad ülud qd obẽ q regit iure poli iaz patet tñ̃ſio.

36 re.¶

¶ Atrũ cognatio legalis tranſeat in alterũ. Et i ſic vi
Aet.xxx.q.iij.et habet᷑ in littera.inter eos q natura.
et eos qui adoptiõe ſunt filij.venerande leges ma/

qꝛ eccleſia tale impedimẽtũ ſua cõſtitutioe et appꝛo

batione fecit eſſe validũ.alioquin nõ poſiet impedi
Aa aluh qd obꝛ ꝙ nõ impedit aliq; bonũ ma
trimonij.dᷣm ꝙ ſicut ſupꝛa dictũ fuit de cognatiõe
carnali ꝙ impedit᷑ bonũ naturalis honeſtatis. ꝓpt᷑

4

Queſtio iij. f

q8 conſeruan Aguc paiſer? inſtitutũ matrimoiũ.

trimonia cõtrabi nõ ꝑmittũt.hoc ãt nõ eẽt niſi cog/
natio tranſireta patre in filium.g ⁊c. ¶ Item plus
cõcoꝛd at vnio carnis cũ cognatiõe legali q; ſpuali.
Sed vnio carnis facit cognationẽ ſpijalẽ eſſe cõem.
multo foꝛtius cognatiõʒ legalem Eem cogna/
tio carnalis et ſpũalis tranſit.g pari rõne cognatio
legalis.aut ſi nõ.quero.quare nõ.qð ſi nõ tranſiret.

boc nõ eẽt niſi ꝙ vnica eẽt ſpẽs.nunc aũt tres aſſig

nant᷑ Cõtra.quia cognatio ſpũalis ẽ cõicabilis.iõ
neceſſe ẽ ꝙ ſi aliquis efficit᷑ ſpũalis pater alicꝰ ꝙ ef⸗
ficiat᷑ cõpater patris eiuſdẽ.̊ pari rõne in adoptõe.
ð tñ nõ concedit᷑.g non eſt cognationis tranſitus.
Ees qꝛ in cognatiõe ſpũali tranſitꝰ ẽ a patre in fili

am naturale.iõ impoſſibile eſt ꝙ vnqʒ; cõtrabat filiꝰ
ſpũalis cũ filio naturali.ꝙ pari rõe nunqᷓʒ poſſet fili/

us adoptiuus cõtrabere cũ naturali filia.cuius con
trariũ dẽ.xxx.q.iij.ꝑ adoptionẽ queſita fraternitas.

Ʒurxta hoc querit᷑ cum vinculũ cognationis legalis

tranſeat in filios et nepotes et in vxoꝛes.quare non
tranſit in parentes cũ ſe hẽant in eadem ꝓximitate.

37 (R. dm ꝙ vinculũ adoptiõis tranſit in alterius

38

59

perſonã duplr.ſ.ꝑ carnis cõmixtionẽ et gencratiõzʒ.
ſed ꝑ carnis cõmixtionẽ tranſit ad ſemꝑ.ꝑ generati
onẽ vero ad tpᷣs.Et ratio buius ẽᷣ.qꝛ talis adoptio

reſpicit bona tꝑalia et educationẽ pat᷑nã.et qm̃ vir

et vxoꝛ coniungunt᷑ ad ſemꝑ.et oia que hbñt ꝓ indi/
uiſo babent.iõ cõtrahit᷑ vinculũ ſempiternũ ad vxo

rem.Sʒ filij naturales nec ſemꝑ cohabitãt.nec ſem

per cũ parentibꝰ hñt bona indiuiſa.immo cũ eman
cipant᷑ patrẽ et matrẽ relinquunt.et hinc eſt ꝙ non
manet vinculũ.eęt ſic patet quõ trãſit illud vinculũ.
et qñ ſimpłr et qñ ad tempus.( Ad illud vo quod
queritur quare cognatio legalis nõ tranſit in patrẽ.
dom ꝙ cognatio ſpũalis traſit in patrẽ.qm̃ eundeʒ
regenerat quẽ pat᷑ generauit.ita ꝙ ↄgnatio ſpũalis
reſpicit bonũ interius.iõ cõicat᷑ in vuo.et iõ cõtra⸗
hit᷑ cognatio cõpẽnitatis.ſ̊ adoptãs adoptatũ aſſu
mit ad aliqͥd extra.iõ nõ ſic cõicat᷑. Oð obꝛ ſecũdo
iam patet.¶ Ad illud qð querit᷑ qᷓre nõ trãſit in aſ-
cendẽdo.ddm ꝙ humoꝛ venit a radice ad ramos ñ
econuerſo.et qm filij rami ſunt patris. ideo cogna/
tio legalis a patre cõicat᷑ filijs.non ſic oꝑtet nec de/
bent cõicare parentibꝰ.eęt ſic patet torſi.
Onſequenter q̃ntũ ad terciũ articulũ queritur

dꝛimo querit᷑ vtrũ ſcdᷣe nuptie ſint licite. Se/
cũdo vtrũ ſint ſacramẽtales.Lercio vtrũ ſint hno
rabiles. ¶Queſtio. ſ.

¶ Eirca quã oñditur ꝙ ſce nuptie nõ ſint licite.Chꝛi
ſoſtomꝰ. Secũdũ virũ accipere ᷣm pᷣceptũ apli lici

tuʒ.ſcᷣm veritatẽ foꝛnicato ẽ.ſed ð vnoqͥqʒ iudicã-
dum eſt ſᷣm veritatẽ. ſcdᷣe nuptie nõ ſunt lieite.cũ
nec foꝛnicatõ. ¶ Itẽ Amb. a ſecungo die ſnbtraxit

de ſecundo federe nuptiali.⁊ circa hoc querũt

XILI

deus benecectionẽ. nobis intelligentiã relinquẽs.ñ
bonũ eẽ matrimoniũ duplex.qꝛ ab vnitate diuidit. S
Sfgurrv ſecundarũ federa nuptiarum. ⁊c.
Item rõe videt᷑.qꝛ bigamus nõ pᷣt pmoueri ad
ſacros oꝛdines.ſed pena uon infligit᷑ niſi ꝓ culpa.g
in bigamia eſt culpa ¶ Item peccatũ ẽ babere plu
res vxoꝛes ſimul niſi diſpenſet᷑ a deo.ᷓ pari ratione
viget᷑ eſſe peccatuʒ plures habere ſucceſſiue. Si di
cas ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ cum ſint ſimul fit iniuria pꝛie
vxoꝛi nõ tñ ſucceſſiue ¶ Contra.eſto ꝙ pᷣma vxoꝛ ve
lit. nibilominꝰ ẽ peccatũ.g ⁊c.¶ Cõtra. abꝛaam ſe/-
cundas cõtraxit nuptias Geñ. xxv.cum cethura et
in boc non repꝛehbendit᷑ & licitũ fuit ei.et ſic ⁊c. ¶ Itẽ

j.ad thy.v.volo iunioꝛes nubere.filios ꝓcreare. ma

treſfamilias ec.loquit᷑ de viduisił Item rõne vide/⸗
tur.qꝛ nuptie ſunt in remedium. ſᷣ cuʒ mulier moꝛiꝛ
tur viro viuente vel ecõuerſo manet moꝛbus et nõ
adeſt remediũ.g licituʒ ẽ remediũ adhibere.g ma
trimoniũ ſcdo contrahere.¶ Item nuptie ſunt in oef
ficiũ hoc eſt in pꝛocreationẽ filioꝝ dei ad cultum. ſʒ
multi poſt obitũ vxoꝛũ ſũt vdonei filios pcreare.ſi/
militer multe mulieres poſt obitũ viroꝛũ. licet on
trabere ¶ R. dm ꝙ nõ tm̃ ſecunde nuptie ſed eti- 40
am tercie et quarte et ãplioꝛes ſunt licite.dum tñ fi·
ant bono animo.ſc ꝓpter ꝓlem generandã. vel ꝓ-
pter foꝛnicationẽ vitandam.vel ꝓpter neceſſitatem
ſuam ſuſtẽtandã.vt cũ cõtrahit vir cũ muliere vt ip
ſum foueuat et ecõuerſo. Añ Aug.dicit nõ cõtemni
mus q̃ttaſlibet nuptias.Et Hiero.etiaʒ dñs non
damnauit mulierẽ ſeptẽviram.¶ Ad illud qð di/1
cit Chꝛib.ꝙ ᷣm veritatẽ eſt foꝛnicatio. deᷣm q; ipſe

vocat veritatẽ cõiecturã rõnis q̃ tñ ſepe fallitur liczʒ

ꝓbabiliter iudicet.vel doᷣm ꝙ foꝛnicatio dicit᷑ qdga
immer ſio libidinis.quia illud maxime cõſueuit mo
uere ad ſcdᷣas muptias ↄtrabendas¶ Ad illᷣ qd di ꝗꝛ

cit Amb.ꝙ duplex mr̃imoniũ nõ ẽ bonũ.dom q; il ,

lud intelligendũ eſt ſic.i.nõ eſt honoꝛabile Ad illʒ 43
qd obꝛ ꝙ punitur pena irregularitatis.dm ꝙ non
poſſe aſcendere ad ſacros oꝛdines nõ eſt pena.quia
etiam nec mutus naturaliter põt aſccdere. nec tůK B
eſt ei in penã.ſed qꝛ nõ eſt idoneus.( Ad illð quod ꝗꝗ
obꝛ ꝙ nõ licet plures habere ſimul.dm ꝙ nõ eſt i
mile.qꝛ viro viuẽte non habet ptãteʒ ſui coꝛpis. nec
econuerſo vir viuente muliere.et iõ nõ põt alteri dↄ
re.et ſi dat.ↄtra ius facit.ſed moꝛtua vxoꝛe ſolutus
eſt. et iõ alteri põt dare.et iõ licet et nõ peccat.

¶ Atrũ ſecunde nuptie ſint ſacramentales ſiue bẽant
rationẽ ſacri. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ ſacramẽtũ mr̃imonij
efficit cõſenſus aioꝝ expᷣſſus ꝑ verba exterioꝛa inter
legittimas ꝑſonas.ſᷣ talis eſt in ſcdis nuptijs.g c.
ONꝛ iſte ꝑſone ſint legittime ꝓbat᷑.qꝛ nllo iure a ma
trimõio ꝓhibent. ¶ Itẽ coytꝰ excuſat᷑ in ſecundis
nuptijs.alioq́n nõ cõcederet eas apłs.ſᷣ covxtꝰ in ma
trimõio excuſat᷑ rõe medige ſacral.s ꝛc. ¶ Itez ſcde
nuptie ſũt inſeꝑpabiles ſicut et pᷣme.ſᷣ inſeꝑabilitas
in mr̃imõio nõ venit ex ꝑte boni fidei.nec ꝓlis.ergo
ex ꝑte boni qð ẽ ſacẽm. ¶ Itẽ q cognoſit ſcdaʒ coitu
foꝛnicario nõ efficit᷑ irregularis.qͥ aãt ſcdaʒ ↄgnoſcit

cũ q̃ ↄtraxit efficit᷑ irregularis.g amplioꝛ ẽ hic vnio

qᷓ; ibi.ſᷣ nõ niſi ſacr̃alis.gO ⁊cAl Cõtra.qͥ iterat ſacrm
facit ei cõtumeliã.et iõ nibil facit iterando.ſᷣ in ſcdis

nnuptijs iterat᷑ mrfimonij ſacr̃m. nõ ẽ ibi ſacfi ſuſce

ptio ſed cõtumelis¶ Item vinculu mfimonij r2.

ℳ

Li.

bitur ex mutuo conſenſu.ſᷣ ↄſenſus ẽ vinculũ aioꝝ.
et mr̃imoniũ ẽ vinculũ qð nõ ſoluit᷑ manentibus ex
tremis. cũ aie ſint incoꝛruptibiles.ſemꝑ mãet vin

culũ pᷣmi mr̃imonij.ſ alligatus vni ſacramentaliter

nõ pot alteri ſacralr obligari.̊ ⁊c. ¶ Itẽ i ſcdis nup

tijs ẽ carnis diuiſio ex ꝑte viri vł mulieris. xpᷣs eſt

indiuiſus.et eccleſia ſilr indiuiſa. et vniꝰ ſolius ſpõ/
ſa. et humana natura ad diuinã indiuiſa. nõ manõ
ſignificatio. S c« Itẽ ſacrm ẽ dignũ bñdictione.q;
ſacrũ ẽ et ſanctificãas.ſᷣ ſcdᷣe nuptie nõ benedicũtur.

Enon vꝛ ibi eẽ ſacim. ¶ H. dom ꝙ dupliciter eſt lo

qui de ſcis nuptijs. aut in ſe.aut in relatiõe ad pꝛi/
mas. Si in ſe. ſic cũ ſit ibi cõſenſus expꝛeſſus inter le
gittimas ꝑſonas.eſt vtiq; ibi ſacẽ̃m.nec ẽ ibi carnis
Diuiſio.ſ̊ vnio carnis viri et mulieris. Si aũt loqua
mur in comꝑatiõe ad pᷣcedentes. ſic manct in eis ſa
cratnẽti ratio incõpleta ꝓpter carnis diuiſiones.qꝛ

in pᷣmis carnẽ ſuã vniuit cũ vno. in ſecũdis cũ alio.

As et talis diuiſio tollit de plenitudie ſigtiõis.¶ Ad il

lud qð obẽ ꝙ ſacrm iterat᷑.ddᷣm ꝙ ſacrm iterari ñ
di niſi pᷣmo manẽte.ᷣ pᷣmũ ẽ ſolutũ vxoꝛe moꝛtua.
4A6. (Ad illud qð obĩ ꝙ ẽ vinculũ animaꝝ qᷓ ſunt ꝑpe
tue.dm ꝙ ẽ et anime et ſpũs.et nõ ẽ vinculuʒ aiaꝝ
miſi inqᷓntum ↄiuncte coꝛpibus.oꝛdinat᷑ em̃ hoc vin
culũ ad carnis cõmixtionẽ.iõ ſoluit᷑ cũ ania ſepat᷑ et
47 deſinit animare¶ Ad illᷣ qð obꝛ ꝙ ſcde nuptie car/
vusẽ diuidũt.dᷣm ꝙ boc ẽ ꝑ accidẽs.qꝛ pᷣmo vniũt et
cõſequẽs diuidũt.⁊ ſic ẽ ſacrʒ rõne vniõis nõ rõne
diuiſionis.tñ qꝛ diuiſio cõcomitat᷑ vnionẽ.nec ẽ de

pfrfectiõe ſacr̃i.iõ nõ debet᷑ ei tanta ſolẽnitas.et quia

benedictio ẽ ad ſolennitatẽ.ideoq; tales nuꝑtie non

48 benedicunt᷑.et ſic ptʒ ſequens. Sed attendẽdum q;

nuptie poſſunt eẽ ſecunde ex ꝑte viri.et pᷣme ex par
te mulieris.vel ecõuerſo.vel ex ꝑte vtriuſq;. In pꝛi/

mo caſu plus ſaluat᷑ rõ ſacri.xpᷣs em̃ vnit᷑ pluribus

5

dgiabꝰ et ſibi eas deſpõſat. In ſecũdo caſu minꝰ. In
tercio minime.et iõ in pᷣmo caſu cũ mulier ẽ virgo.
Fyuis vir ſit bigamꝰ.nuptie benedicunt.
—= ¶ Queſtio ij ·
. (Dit ſecũde nuptie ſint honoꝛabiles.Et ſic videt᷑.
qꝗ⁊ oẽ illud in quo ſaluat᷑ rõ honeſti ſaluat᷑ rõ bono/
rabilis.ᷣ in ſcdis nuptijs ſaluat᷑ mõ honeſti.qꝛ vitat᷑
inhoneſtas foꝛnicatõis.& ⁊c̃. Itẽ gloꝛia ẽ pꝛis fili
os ſucceſſoꝛes in bonis relinquere.et maxie bonos.
Sed freq̃nter in pᷣmis nuptijs nõ acquirunt᷑ filij ſᷣ
in ſchis.4 viget᷑ ꝙ ñ habẽti ꝓlẽ bonoꝛabile ſit ſecũ/
do nubere. ¶ Itez oia ſacr̃a diuina ſunt honoꝛãda.
oõẽ qð tenet in ſe rõʒ ſacr̃i tenet rõeʒ honoꝛabilis.
Sʒ ſcde nuptie ſũt hmõi vt pꝛius ꝓbatũ ẽ.g ſcde
nuptie ſũt honoꝛabiles.¶ Itẽ i lege qͥ nolebat ſuſci⸗
tare ſemen fratri. extrabebat mulier calciamẽtũ de
pede et expuebat in faciem eius in ſignuð obpꝛobꝛij
ſempiterni. Deu.xxv. ſi multo magis debet qͥs ſol
licitꝰeẽ de ꝓle ſua qᷓ; de aliena.videt᷑ ꝙ ſi aliquis nõ
habẽs filios de pᷣma vxpꝛe.ipᷣa moꝛtua nolit cõtra/
bere cũ alia ꝙ ſit ſibi obpꝛobꝛiũ.g̊ ab oppoſitis con/
trabere cũ ſcdᷣa ẽ honoꝛificũ. Si tu dicas ꝙ ſecus ẽ
nũc in le.no.in qua q̃rit᷑ fecunditas mẽtis magis qᷓ;
ventris. Obꝛ in cõtrariũ ꝙ illud nõ ſoluit.qꝛ ſi ali/
quid ẽ bonũ.ſua iteratione nõ fit malũ ſed melius.
qꝛ duplex bonũ meliꝰ ẽ qᷓ; ſimplex. ſi aliqᷣd ẽ bono
abile.ſua iteratiðe nõ ſit vituꝑabile.ſᷣ pᷣme nuptie
bint honoꝛabiles. c. Cõtra /0c illud ẽ indeces a

IIII

quo arcent᷑ boncſte ꝑſone ne interſint bmõi. ſed ſe,.·
cunde nuptie ſunt hmõi. & ac. Maioꝛ manifeſta ẽ.
Minoꝛ ꝓbat᷑ ꝑ illud ceſariẽſis ↄcilij q ponitur in

lFa. Pꝛeſbᷣꝛm inq; pꝛandere in nuptijs bigami nõ cõ

uenit cũ pnia bigamꝰ indigeat. ⁊c.¶ Itẽ omne ill
ẽ indecẽs ꝑ qð efficit᷑ quis ineptus ad gradũ digni/

tatis ad quẽ pᷣus erat ydoneus.ſed ꝑ ſcᷣas nuptias

efficit᷑ quis ineptꝰ ad gradũ ſacerdotij ad ques erat

le ⁊ idecoꝝ¶¶ Itẽ oẽ illð ẽ in obpꝛobꝛiũ qð r̃ddit bo

pꝛius ra cdas nuptias cõtrabere ẽ vitupabi-

neinẽ notabilẽ de aliqͥ vicio.ſᷣ ſcdᷣe nuptie ſũt bhmõi.

lr̃a q etiã in pᷣſenti carẽt gloꝛia. Itẽ oẽ illud eſt in

c. Et hoc ↄfirmatur ꝑ illud Teezo habetur in
obpꝛobꝛiũ qð reddit indignũ eccleſiaſtica bñdictõe.

H ſcde nuptie( qᷓmuis ſint licite )pꝛiuate ſũt hñdicti-

one que debet᷑ illi ſacro.̊ ſũt obpꝛobꝛioſe.(¶ R. dð.
q ſicut mr̃imonij ſacr̃m ẽ vtile et honoꝛabile ratiõe
triplicis boni.fidi.ꝓlis.⁊ ſacr̃i.ſic vt appꝛopate loq̃
mur ſecũde nuptie ſũt honoꝛabiles.qꝛ thoꝛus ẽ im⸗

49

maculatus.et boc eſt per bonum fidei. Atiles vero

ſunt.qꝛ vterq; eſt fecundus.et hoc ẽ ꝑ bonum ꝓlis.
Bonũ vero ſacri ad vtrunqʒ refert᷑.ad honoꝛabili/
tatẽ inqᷓntum ſignat.ſic em̃ ſaccẽm hoc magnũ eſt et
bonoꝛabile. ſcz rõne ſigti in xpᷣo et eccleſia.Ad vtili
tatẽ vero inquantum remediũ peccat.Si g̊ loq̃mur
de ſcdis nuptijs rõne vtilitatis.ſic ſaluat᷑ rõ vtilita
tis. Atile em̃ erat.qꝛ erãt in officiũ et in remediũ.et
vtrunqʒ hoꝝ vt plurimũ in ſcdᷣis nuptijs rexit᷑. Si
rationt᷑ honoꝛabilitatis.dm ꝙ bhonoꝛabiles erant
ratiõe cõtinẽtie cõiugalis et ſigtõis ſacralis.et vtrũ⸗
qʒ hoꝝ ibi ẽ imꝑfectc et defectiue. Mã ſigtio ſacr̃alł
defectiua ẽ ſm veritatẽ.cõtinẽtia cõiugalis ſᷣm ꝓba
bilitatẽ. ideo dico ꝙ carent gloꝛia.et iõ non ſunt ho/

noꝛabiles.tñ quia carent culpa non ſũt vituꝑabiles

ſ ſunt tolerabiles.vñ nec dñs nec ſacti eas ꝓhibẽt
tanq; malas.ſed tñ eas non ꝑſuadent quaſi defecti/
uas.¶ Cõccdendũ igit᷑ ꝙ ꝓpꝛie loqᷓndo ſede nuptie
nõ ſunt honoꝛabiles ſicut oñdunt rõnes. et hoc eſt

gqs dicit Amb.et hẽtur in lr̃a ꝙ etiã in pᷣſenti carent

gloꝛia. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ vitat foꝛnicatio.dðm
ꝙ vitat᷑ m ſtatum impfectiõis.et iõ potius hoc ad
vtilitatẽ qᷓ; ad laudẽ vel honoꝛem dinoſci᷑ ꝑtinere.

50

¶ Ad illud qd obẽ de cognatiõe.ddᷣm ꝙ boc nõ di/vt

cit pᷣm tpᷣus gratie ſᷣ ſᷣm tps legis ſcripte. Ael ſi nũc
vicat honoꝛẽ. boc ẽ q̃ntum ad bominẽ non qntũ ad
deũ.qꝛ querit᷑ mõ ſucceſſio relatiõis non ſanguinis.
ideo vtilitati potius 5 honoꝛi hoc attribuendũ eſt.
¶ Ad illud qdð obẽ de ſacro.dʒ ꝙ verũ eſt ꝙ ẽ ſacrʒ.
tñ ẽ cum defectu.rõne cuius habet qᷓndã ignobilita
tẽ.ac ꝑ boc potius minuitur gloꝛia ꝙᷓ amplificetur
in talis ſacri cõtractione.¶Ad illud qdð obꝛ de ſuſ/
citatiõe ſeminis.ddᷣm q illud fuit ppꝛium legis ve/
teris ꝓpter hoc ꝙ ibi erat benedictio in ꝓle carnali
et ꝓmiſſio tꝑalis.ſᷣ nũc illa lex nõ hʒ locu.Et ſi obij
cias ꝙ idẽ bonũ iteratũ ẽ melius bonoꝛabiliꝰ.dð.
verũ eſt ſi iteratio cõpetat ſue nature.ſicut in bis
g̃ acquiruntur ꝑ aſſuefactionem. hoc tũ non habet
weiqʒ locum.quia baptiſmus iteratus non eſt meli

52

55

54

oꝛ qᷓ; ſimplex.quia non competit ei iteratio.ſic itera

tio mr̃imonij nõ competit ſigtiõi.nec competit vſui
honeſtatis ſiue caſtitatis niſi ſit pᷣter infirmitatẽ car
nis.qᷓ magis facit excuſabilitatẽ qꝙ; bonoꝛẽ.Mis vi⸗

ſis ſalis patent quc ſunt circg littrr.

dekeſut
dlns
gnrin
geimnt
taüt
ochin
tan
tk.
eſu
nsſi
ſpiie
Maltn
er
ͤct.

lum
hhel i

eni.

ohy,

ſetye
Etp

ce
Gadgrä
N
wrhnare
rerifne
Nhügfin
Mien

en
unita e
9autdli

. 1

„ „ 2 4
Ktnidn

nugztis
ie

79 .
gcingcn
timit, N

Cne Ain
rnned

no.et ve. teſ. gelio. AMedia nocte clamo: factus ẽ.ecce ſponſus ſtam? Hucipio.
Mat. xy. mnitex · obuiei,. Tube nomẽ alias euidens et pclaruz cut duplic babemus

N Diſtinctio. xliij. de reſurrectione m id qs eſt. .

mgfr determiauit de ſanitate quã ſacroꝛum medicamẽta ↄferunt. ſequit᷑ pars in qᷓ gait de ſanitate a
uã ſacra diſponũt. Pꝛima ẽ ſanitas gratuita.ſcda eſt gloꝛioſa. Pꝛina ẽ wen⸗ pacri?. Küagen wißt.
ſcda a miſeria.Ei qm̃ ad hanc glona habendã cõcurrit reſurrectio et cõcurrit iudiciu m.⁊ iõ pᷣmo determiat
de reſurrectiõe.ſcdᷣo vero de iudicio.infra. xlvij.diſ. Solet etiam qᷓri q̃titer dabit᷑ iudicij ſnia. Dꝛima pars bʒ
duas.qm̃ em̃ in reſurrectiõe aia ſepata reiungit᷑ coꝛꝑi.iõ pꝛimo agit de reſurrectiõe.ſcdᷣo vero de ſtatu aie ſe
ꝑate.infra.diſ.xlv. Pꝛeterea ſciendũ eſt ꝙ oẽs aie ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pꝛima determiat de reſurrecti/
one ᷣm id qð eſt. In ſecunda qᷓntũ ad modũ ſiue qᷓntũ ad q́litatẽ ⁊ quiditatẽ reſurgentiũ.infra dil. xliiij. So
lent aũt nonnulli ꝑcunctari ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma ꝓcedit ꝑ modum narratiõis. In ſecunda per
modũ inquiſitiõis.ibi.Hic querit᷑ vtrum electis tũc aſſit ⁊c. Pꝛima pars habet tres. In pꝛima pte oñdit re-

ſurrectionẽ eẽ futuram. In ſecunda vero termist reſurrectiois cauſã.ibi. Cauſa em̃ reſurrectiõis moꝛtuo⸗

rum ⁊c. In tercia determiat reſurrectiõis hoꝛã.ibi. Media aũt nocte dicit᷑ venturus.vbi dr ꝙ dicit reſurre/⸗
ctionẽ futurã media nocte.nõ ꝓpter tꝑis qualitatẽ ſed potius ꝓpter hoꝛe incertitudinẽ. Similiter ſecunda

pars in qua ꝓcedit magiſter ꝑx modũ inquiſitiõis determians qtuoꝛ dubitabilia qᷓ habẽt oꝛtũ ex verbis apli

qᷓ̃ pꝛiusxacta ſũt.q̃tuoꝛ habet particulas in quibus illa dubia determiat. In pꝛima q̃rit de memoꝛia electo/

rum an tunc pᷣcedentia mala teneat. In ſecunda qucrit de viuoꝛũ inuentiõe.ibi.Queri etiaʒ ſolet vtrum illi

quos viuos ⁊c. In tercia vero determinat quõ intelligit᷑ ꝙ iudicabit viuos et moꝛtuos. ibi. His autẽ adici
eudñ eſt. In q̃rta quõ intelligit᷑ ills moꝛtui reſurget incoꝛrupti.ibi.Cũq; ex pᷣdictis ſane credi valcat ⁊c.

[AOſtendit reſurrectionẽ eſſe futurjů. a afNor tube ꝗᷓ in ad- 1
XIL. rrrfrf uentu iudicis ab om/
I. III Oſtremo de conditione reſurrectiõis et mo⸗ nibus audiet᷑. Aidet᷑

do reſurgentiũnec non et de iudicij et mie q o egrogunne
litate bꝛeuiter diſſerendũ ẽ. Oibus qõnibus in tꝑc. Iteruz. vor pᷣ/
. que de hac re moueri ſolent ſatiſfacere nõ valeo.reſur us ꝑuenit ad loca ꝓ-
recturã tũ carnem omniũ quicunq; nati ſunt atq; na-⸗ pinqua. pꝛius reiur
ſcent᷑.et moꝛtui ſunt atq; moꝛient᷑.nullatenus ambi / gent bomines in vna

Jſa.xxvj. gere debet xpᷣianus. Ait em̃ yſaias. Reſurgẽt moꝛtui. bte mundi ꝙᷓ in alia.

thel. ilj. et reſurget qui erat in ſepulchꝛis.· Et aplus ſmſolumꝰ J1 Gj vom G illud ꝓeᷣ
vos igno.fra.de.doꝛ.vt non cõ.ſicut et ceteri ꝗ ſoom qꝛ voxilla fcice vir⸗
nõ habent.ſcʒ reſur.hoc em̃ vob.di.in ver.do.quia tute diuina ſubito de⸗/
nos qui vi.qui re.ſu.non pꝛe.ess qui doꝛ. Qm̃ ipſe ferat᷑ ſm ꝙ voxilla pᷣ
do. in iuſſu et in vo.ar.et in tu. dei deſcendet de ce. et ¶ cedit. MPꝛetea ſubito
moꝛ.aqui in xpᷣo ſunt re.pꝛimi.deinde nos qui vi.qui ſier fſurr e defe i
reliqui.ſu.ra.cũ illis.in nu.obui.xpo in aera.⁊ ſic ſẽꝑ qaeraaahn fr iut
cum dño erimꝰ. his verbis.et veritas reſurrectionis pparatõis. cũ diuina
et cauſa atq; oꝛdo reſurgentiũ pᷣclariſſime inſinuat. virtꝰ?poſſit ſubito ope
“”M l rari et abſqʒ; vlla pꝛe⸗
paratõe.dom e hoc S

„

(NMetermiat reſurrectõis cãʒ qᷣ ẽ vox tub?. b

— pvotiꝰ ꝓpt doruentia
2 (Cã em reſurrectiõis moꝛtuoꝛũ erit vox tube q̃ in ad,⸗ T cſeentiaz.

,ʒ⸗⸗Quentu iudicis ab omnibꝰaudietur.et cuius virtute ex qa ſicut ꝑ verbũ carnẽ
Põ.lxvij. citabunt᷑ moꝛtui.et de monumẽtis reſurgent. Vñ ꝓ⸗ ſactũ fit iudicium ad
phheta. dabit voci ſue vocẽ virtutis.i.effectũ reſuſci⸗ adoꝛandũ hũanitate⸗

Zoh. v. tãdi moꝛtuos. Et iohes euangeliſta ait.venit hoꝛa in xpᷣi in q̃ fuit iudicatꝰ.

. — ᷑ „ „ . 5. 5 i6i9 „
qua oẽs qui in monumẽtis ſunt audiẽt vocẽ filij dei. n aore, r ;
et ꝓcedent qͥ bona fecerũt in reſurrectionẽ vite. qᷓ vo iippũanitatis in qua
mala egerũt in reſurrectõʒ iudicij. Si vero querit cu⸗ fuit moꝛtuus.et iõ di
ius vel qualis erit or illa. Apls dei⸗ gerit deſko. ai A S P ebuͤft
geli. i. ipius xpᷣi qͥ eſt pꝛinceps archangeloꝝ.vel voyx ſuſcitatio animaꝛuʒ..
Sir alicui⸗ vel pluriũ angeloꝝ.Eademq;ʒ dicit᷑ tuba. verbũ carne⸗ factũ fit

aaeterit manifeſia et noumſima. qꝛ pꝰ eam nõ erit alia. Pocr 9geen mve⸗
Aug. de gra Hec tuba vt ait Aug.ẽ clamoꝛ. de quo dicit᷑ in euan⸗ nra. vt ſicut er duplict

ſponſus ve cõſtamꝰ pᷣucipio.⁊ ſi-

2 3

27

c¶Mon eniz eoꝛum
memoꝛia c. Innuit

giñ cogitare de malo

cognitiuas. ita a miſe
ria mõ excitemur. et
ad iudicinz vocemur.
⁊ virtute diuina et ſpi

rituali.et voce angeli.

2 b¶ Aox archãgeli et

tuba di ⁊c. Queritur

hic de hac diuerſitate

iſtoꝝ vocabuloꝛuʒ.q
nũc iuſſus.nunc vox
archangeli. nũc tuba

vocatr᷑ illud ꝑ qð ſit re
flfurrectio.in quibꝰ cõ/
trarietas ⁊ diuerſitas

videt᷑ icludi. R. d.

¶ WMedia auũt nocte dicit᷑ venturꝰvt ait Aug. Non pꝛo

-
z“

ſignum inte

lat᷑. qð ſigaũ moꝛtui audient et reſurgent.
¶ Determinat reſurrectionis hoꝛaʒ.ꝗᷓ dicitur
media nocte futua. —

ligit. Qð vox archangeli tuba d ci ab
aplo dici.et in euãgelio.vox filij dei et camoꝛ appel

b . j.thel.iiij.
J30.y.

Hoꝛa tꝑis.ſed qꝛ tũc veniet cũ ñ ſperat᷑. Media ãt no
cte.ſ.cum valde obſcurũ erit.i.occultũ.venict. Dies
eñm̃ dñi ſicut fur ita ĩ nocte vẽiet. Põt tñ nõ incongrue

intelligi medie noctis tꝑe venturꝰ.qꝛ vt ait Caſſiodo

rus.hoc tꝑe pᷣmogenita egypti ꝑcuſſa ſũt qñ etiã ſpõ⸗

ſus venturꝰ eſt. Pluribꝰ etiã locis cõteſtant᷑ autoꝛes

w aduentꝰ xpᷣi dies dicit᷑ dñi.nõ ꝓ q̃litate tꝑis ſed re⸗

ꝙ idem vox xpᷣi vᷣm di

uerſas ꝓpetates iſta

tria ſoꝛtit᷑ noia. Vox
em̃ p̃ᷣi erit vtuoſa. ?
iõ dꝛ iuſſꝰ qꝛ pᷣceptũü.
vicet eniʒ et fict. Erit

autentica. et iõ dicitur
vox archangeli. i. pᷣnci
pis.Et erit nihilomi/
nus ſeuera. et iõ vox

tube dicik. et ſic idem

multiplici vocablo· ex
pmit᷑ ad inſinuandaʒ
illius vocis ꝓpꝛieta/
tẽ multi

plicẽ et digni/

qꝙ maloꝝ memoꝛia ñ

Vlñ in daniele. Vetuſtus dieꝝ ſedit.et libꝛi apti ſunt
coꝛã eo. Libꝛi ſunt coſcietie ſinguloꝝ qᷓ tunc apientur
eis vel alijs.et tũc implebit᷑. Nihil occultũ qð nõ re⸗

rum.qꝛ tunc cogitatões et ↄſilia ſinguloꝝ patebunt.

uelet᷑. Adueniẽte aũt ſũmo iudice.nõ ſolũ aeris tene⸗
bꝛe illuminabunt᷑.ſᷣ abſcondita coꝛdiũ manifeſtabũt᷑.
Virtute &̊ diuina fiet vt cuiq; oꝑa ſua bona vel mala

cuũcta in memoꝛiã reuocent᷑.⁊ mẽtis intuitu mira cele

leritate cernant᷑.vt accuſet vel excuſet hoĩem cõſcien
tia.eaq; teſte damnetur vl ſaluet᷑.

7

¶æAuerit de memoꝛia electoꝛum.an tunc p/

cegentia mala teneat. d
Cbi

cotriſtabit᷑. Querck G

quõ illud poſſit intel/
ligi.aut em̃ mala pla/
cebũt aut diſplicebũt.
Si placebũt.erimꝰin/
iuſti. Si diſplicchunt
erimꝰ triſtati. ¶ Yecz
quõ põt illò intelligi
cũ talis cognitio infe/
rat triſticiã.et ſublato
pnñti aufcratur añce/

dẽs.qꝛ poſito añcedẽ/

te ponit᷑ ct cõſequẽs.
¶NRe. dð. ꝙ ibi erit me
moꝛia maloꝝ ſine tri⸗
ſticia. qᷓliter autẽ boc
poſſit eẽ dicunt aliqui
diuina virtute.q̃ ſiẽ
potẽs ẽ in igne ſepare
lucẽ a caliditate. ſicut
dicit Baſili? ſuꝑ illud
ps. Vox dñi inter.flã.
ignis ⁊c. ſic ſeꝑpabit a
mali ↄgnitiõe et recoꝛ
datione meſticia. Aliter
ꝓpt᷑ mala nr̃a nõ triſta

dic querit᷑ vtrum electis tunc aſſit memoꝛia pceden/
tiũ maloꝝ ſicut bonoꝝ.Quedã autoꝛitates videntur
bonos tradere nõ hituros tũc memoꝛiã pᷣcedẽtiũ ma

lox.i.peccatoꝝ vel toꝛmẽtoꝝ.Ait em Eſa. Ego creo
celos nouos et terrã noua.et nõ erũt in memoꝛia pꝛi⸗

oꝛa.⁊ nõ aſcendẽt ſuꝑ coꝛ.bᷣ gaudebitis ineternũ. Itẽ

obliuioni tradite ſũt anguſtie pꝛioꝛes ⁊ abſcõdue ab

oculis noſtris. Que de futuro exponens Hhiero. ait.

Obliuioni tradent᷑ pꝛioꝛa mala.quia foꝛſitan in futu

ro pꝛiſtine ↄuerſatiõis memoꝛia oĩno ðᷣlebit᷑ ſuccedẽ⸗

tibus bonis eternis.ne ſit ꝑs maloꝝ pꝛioꝛis anguſtie

memoaa. Sʒ hec et hijs ſilia pñt accipi ſic vt non ex⸗

cludqt memoꝛiã pᷣcedentiũ maloꝝ.ſed ex ea moleſtiã

et leſionẽ amoneãt. Non em̃ eoꝝ memoꝛia ſctõs con

triſtabit.vł eoꝝ beatitudinẽ obfuſcabit ſed gratioꝛes

deo reddit. Vñ ſuꝑ pſal.lxxxvij.Ait Gꝛeg. Quomõ
ineternũ mias dũi canit qui miſerie ñ meminit. Quõ

aũt plena beatitudo ſi memoꝛia reatꝰ menteʒ tangit?:

Sed ſepe leti triſtii meminimꝰ.et ſani doloꝝ memi/

nimꝰ ſine doloꝛe.et inde amplius leti et grati ſumus.

⁶
*
4

d

Ex his apparet ꝙ ſi pꝛioꝝ maloꝝ memoꝛiã ſancti ha
bebũt in futuro.nõ eis tñ erit ad penã vł gloꝛie dero⸗

gationẽ ſᷣ ad gratiarũ actionẽ.Si vero querit᷑ vtrum
pctã q̃ fecerũt electi ꝓdeant tunc in noticiã omniũ.ſi/
cut mala damnãdoꝝ oĩbuesrũt nota. Non legi hoc

Caſſiodoꝛus
ſuꝑ octonari
.
De libꝛis qui
tũc aperti erũt.
AWat. p.

Eſa.lxv.
Jſa. xv.

ee Ei⸗ nce boe⸗ heer dignitate ſtatꝰ.ſicut em angeli gloꝛioſi et ſi nos ament.tñ
. EGe 29. eS 6 nitelli. 17 ° = Anlr,
boc fit ppt mod oſic ꝛpti? ic in ꝓpoſito ẽ intelligendũ. Meliꝰ tñ eſt dicere ꝙ

„

leradi. qꝛ nunq; recogitabũt mala abſolute.ſed ſemꝑ in cõſideratõe ad deũ liberantẽ.
pᷣterito ſub intẽtiõe liberatõis in pñti nõ generat in nobis affectionẽ meſticie ſed gau⸗

tn

As,

N
(gerre
feſore
peccamn
vbi oès
amiciſt

4 7

dig.
Nl
mmict

Aad

1

a

e mmmummnnmmmmmmnnnnn

ı
4

j. Cox. xv.
Amb.

Hiero,

eĩ cõtumeliã.qꝛ nõ recitamꝰ ad eiꝰ i iniã diuinã et ſuã. Añ ne cia
ei cõtumeliã. qꝛ nõ recitamꝰ ad eiꝰ ignominiã ſᷣ ad laudẽ diuinã et ſuã.Añ ne cipa ð boc bʒ erubeſcetig. nec
cogitamꝰ de ſe tãqᷓ de meretrice ſ̊ tanqᷓ; nobiliſſima dña ꝗᷓ multis malis? crepta. Erépli de bono cõ
feſfoꝛe et penitẽte. bonꝰ em̃ ↄfeſſoꝛ feruentiꝰ penitẽtẽ diligit.q; verius et clariꝰ et fideliꝰ ſuas ignominias et
P et vacula eiꝰ reſolui ꝑ virtutẽ ⁊ miam dei.et h̊ ibi mito mag erit

peccata apit. maxime dũ attẽdit ipᷣm ↄteri et vmcula e elnan . ro mag eiir
L ve⸗ oẽs edeirncder crũt oꝛdiatiſſime.Ampliꝰ cũ hõ oia ſccreta ſine verecũdia cõicet amico.et vbi oẽs erimꝰ

.

¶ Muerit᷑ de viuoꝝ inuentione. e

7

¶ Queri etiã ſolet vtꝝ illi quos viuos inueniet xpᷣs nũ

qᷓ; oino moꝛituri ſint.an ipo tꝑis puncio quo rapient᷑

obuiã xpᷣo.ad iĩmoꝛtalitatẽ mira celeritate ſint trãaſitu

ri. Non em̃ dicendũ ẽ fieri nõ poſſe.vt ꝑ aera in ſubli

me poꝛtent᷑ in illo ſpacio et moꝛiant᷑ et reuiuiſcãt.Ad

hũc aũt ſenſuʒ quo eſtimemꝰillos in ꝑuo ſpacio ⁊ paſ
ſuros moꝛtẽ et accepturos ĩmoꝛtalitatẽ aplus nos vꝛ

gere videt᷑ vbi dicit. omẽs in xpᷣo viuificabimur. Et

ibidem. Qõð ſeminas nõ viuificat᷑.niſi pꝛius moꝛiat᷑.

Cur aũt nobis incredibile videat᷑ illã multitudinem
coꝛpm in agere q̊dãmõ ſeminari. atq; ibi ꝓtinus imoꝛ⸗
taliter et incoꝛruptibiliter reuiuiſcere.cuʒ credamꝰ in
ictu oculi futurã reſurrectionẽ.et in mẽbꝛa ſine fine vi
ctura.tanta velocitate redituruʒ antiquiſſimoꝝ cada
uerũ puluerẽ. Sed vellẽ de his potiꝰ audire doctio⸗
res.Si g ſanctos qͥ reꝑient᷑ xpᷣo veniẽte viuẽtes.eiq

obuiã rapient᷑.crediderimꝰin eodẽ raptu de moꝛtali⸗
bus coꝛꝑibus exituros.et ad eadẽ mox imoꝛtalia re⸗

dituros.nullas in vbis apli patiemur anguſtias. ge⸗
neraliter accipiẽtes illud qð dictũ ẽ. Oẽs quidẽ reſur
gemꝰ.ſ. tã boni qᷓ; mali.ſᷣ nõ oẽs ĩmutabimur.ſ.in ſo⸗

ſenitate reſurrectionis.De hoc etis Amb.ait. In ipo

raptu eoꝝ qͥ viui repient᷑ moꝛs erit et reſurrectio. vbi
aia q̃ſi ꝑ ſopoꝛẽ egreſſa de coꝛpoꝛe.eideʒ in momento
reddit᷑. Ecõtra vo ſcribẽs ad marcellũ Hiero. teſta⸗
ri videt᷑ dicẽs quoſdaʒ in fine ſeculi adueniente xpᷣo

non eſſe moꝛituros ſed viuos reꝑtos in ĩmoꝛtalitateʒ

repẽte mutãdos.Hoꝝ ãt qð veriꝰ ſit non eſt humani
iudicij diffinire. WDW

¶ Dererminat quomõ intelligitur chꝛiſtus
iudex viuoꝛum et moituoꝛum. f

¶ Mijs autẽ adijciendũ eſt dupſi intelligi qð dicit᷑ chꝛi/⸗
ſtus iudicaturꝰ viuos et moꝛtuos. aut em viui acci/
piunt᷑ qͥᷣ in aduentu eiꝰ viui reꝑient᷑.licet in raptumo

riant᷑.⁊ moꝛtui qui ante deceſſerãt.vel viui et moꝛtui

qui accipiuntur iuſti et iniuſi.

Determinat quomõ intelligitur ꝙ& moꝛtui R

rreſurgent incoꝛupti.

—

credendũ ẽ etiã ꝙ oẽs reſurgẽt iucoꝛrupti.non vtiq;

ipaſſibiles.qꝛ moẽ patient᷑ eternã.ſ ſine diminutõe

mẽbꝛoꝝ oĩa hũani coꝛꝑis hituri mẽbꝛa.nec tũ gloꝛia

ac ſpecie ĩpaſſibilitatis induen.

„

„

expꝛeſſum in ſcriptura. Vñ nõ irratiõabiliter putari
põt peccata hic ꝑ penitentiã tecta et deleta. illic etiã
tegi alis. alia vo cũctis ꝓpalarr.—

dij. Jdo bene dicit

memoꝛiã mala pterl⸗

ta ſub rõe abſolnta.qꝛ

cũ ſimꝰ tũc oino diui⸗

ni. oia referemꝰ ad dñ̃
aliq̃̊ mõ vt ibi laudett

et honoꝛificet᷑ 8ꝰ.⁊ ſic

ꝑ pniam tecta et dele/

ta illic etia tegi alijs.
AQAuerit᷑ qꝛ cum pctĩ

petri ⁊ magdalene oĩ/

bus ẽ notũ ad laudez.
Ire g pꝰ? diem iudicij
erit occultũ.et ſi pecca
tũ petri nõ tegat᷑. qre
peccatũ roberti. ſi vo
pctã credamꝰ detegẽ/
da.q́s nõ incipiat eru
beſcere ſi facta ſua in
coõſpectu totius mũdi

ꝙ ᷓuis fas ſit vtran/
q; ptẽ opiari.rõnabi⸗

lioꝛ tñ ẽ ꝙ oim electo/
rũ pctã oibꝰ iuſtis tũc
patebũt.⁊ hoc ꝓpter⸗/
eca.qꝛ magna erit dei

glia. duũ manifceſtatur

ciꝰ ad filios mia.⁊ dũ
oñdet᷑ eius mia. nulla

erit erubeſcẽtia. Et ſi

qᷓras quõ h̊ poſſit eẽ.
vð ẽ ꝙ rõ ẽ a pꝑte eius
cuiꝰ pctã mãifeſtan᷑.
qꝛ erubeſcẽtia ẽ timoꝛ
in expectatòe cõuicij.

Vñ eũ in btis non ca
dat timoꝛ.nõ erit eis

erubeſeẽtia. Oꝛz nõ ca
dat timoꝛ ptʒ. qꝛ ꝑfec
ta charitas foꝛas mit/
tit timoꝛ. Moõ ãt ẽ ex

pte vidẽtium. qꝛ nullꝰ

ibi vitupat.nullus ibi

unq; ex pᷣdictis ſane credi valeat oẽs rſurrecturos. aſpnat. ᷣ potiꝰ dũ col

laudat dũ attẽdit vir

tutẽ dei in ipo. Et ẽ ex
emplũ i magdalẽa cu⸗
ius pctã publice reci/

tamꝰ.nec tñ facimus

boc bʒ erubeſcẽtiã.nec

——

amiciſſimi. vbi vnꝰ viliget aliũ ſicut ſe.quõ erubeſcet vn? de alio aliter q; de ſe nullo mõ videtX᷑.

¶ Duoſã in fine ſecli adueniẽte xpo ꝛc. r̃ male dicere.q 1ps nõ fuit imunis a moꝛtc. et tñ nõ fuit ſub· S

*

24

erit ibi malaꝝn memo
ria ſ nõ triſticia.Ad il
lud qð obꝛ de diſcipli
na. dd. ꝙ nõ veniũt in

pz illg. dPcetã b

——
— —

lectus peccato. nec aliquis alius.( Item gratiã quã nõ fecit matri ſcʒ SD immunitate moꝛtis. quõ ẽ creden

dum qꝙ alij faciat

¶h RBe.dm ꝙ credeudum eſt ſicut dicit Ambᷣ.ꝙ omnes moꝛiantur H̊ qualiter.illud babet

dubitationẽ.et exꝑientia tũc magis docebit. Quod Sobẽ de MNiero.dom ꝙ Hiero.hoc nõ dicit aſſerendo.g
nec recitando opinionem ſuam.ſed ꝓpinionem cuiuſdam greci.

DO intelligentiã eoꝛũ 3 hic determiat mgr. duo
pꝛincipaliter querunt circa pñtem diſtinctõʒ.
Pꝛimo querit᷑ de reſurrectione.Scdo de libꝛoꝝ aꝑ
ritur an reſurrectio ſit futura. Sco dato ꝙ ſit.que/
ritur vtrũ reſurrectio ſit oim. Zercio dato ꝙ ſit om
niũ.querit᷑ vtꝝ ſit oim ſimul an ſucceſſiue. Quarto
querit᷑ vtrũ reſurrectio ſit eoꝛũdẽ ᷣm nũerũ.Quin⸗
to vtrũ reſurrectio ſit naturalis vel miracloſa. Sex
to queritur de cauſa noſtre reſurrectionis.

(¶ Circa quã ſic ꝓcẽdit᷑ et oñditur ꝙ reſurrectio ſit fu

tura.pꝛimo autoꝛitate Job. xix.in nouiſſimo die de
terra reſurrecturꝰ ſum.¶ Itẽ Jo. xj. martha fidelis
dixit.ſcio qꝛ reſi brger in reſurrectiõe et in nouiſſimo
die. ¶ Itẽ röne vi
gagpima meret᷑ in coꝛpe.dʒ etiã remũerari in ipᷣo coꝛ
poꝛe. Sed deus ẽ iuſtus remũcratoꝛ.ᷓ opoꝛtz q; ani
ma reſumat coꝛpus.et ſic ⁊c. ¶ Itẽ ala bʒ naturalẽ
gppetitũ ad coꝛpus.qd ptʒ. qꝛ nõ vult ſepari a coꝛ/⸗

poꝛe exiſtẽte miſero.ſᷣ beatitudo ẽ quies omniũ deſi

derioꝝ.g ad hoc ꝙ perfecte btificet aia neceſſe ẽ ſibi
coꝛpus reddi.et ſi boc.ptʒ.⁊c.¶ Itẽ ꝑfectioꝛ eſt foꝛ

ma cõpoſiti qᷓ; aliqua pars.qꝛ ptes oꝛdinant᷑ ad foꝛ

mã cõpoſiti. cõpletioꝛ et ꝑfectioꝛ ẽ foꝛma bñanita
tis ꝙᷓ; ĩa foꝛma q̃ eſt aia.gᷓ cũ ꝑfectio gloꝛie pᷣſuppo

nat pfectionẽ nature.neceſſe totũ hoicʒ noltm̃ ani
mã gloꝛificari. ¶ Itẽ ad ꝑfectionẽ vniuerſi requirit
ſuba ſpũalis et coꝛpalis.et cõpoſita ex vtraqʒ. cuʒ
vniuerſum ſit coꝛruptibile.et aliqñ nõ ſtet generatõ
vt infra videbit᷑.neceſſe ẽ compoſitũ aliqd ex aĩa et
coꝛꝑe remanere.hoc aũt nõ ẽ niſi bomo.& poſt con/
ſumptionẽ iſtius diſcretiõis vel ſegregatiõis neceſ-
ſe ẽ hominẽ reſurgere.¶ Cõtra. Job. xiiij.bõ cũ doꝛ
mierit nõ reſurget donec atterat᷑ celũ.ſᷣ celũ nũqᷓ; at
teret᷑ cum ſit incoꝛruptibile. hbõ nõ rſurget. ¶ Itẽ
.ad Coꝝ.xv.caro et ſanguis regrtũ dei nõ poſſide/
bunt. se rõe videt᷑.qꝛ nullũ inſtrumẽtũ remune
rat᷑ ꝓpter actionẽ factã ꝑ ipᷣm.ſᷣ coꝛpꝰ ſe bʒ ad ani⸗
mã vt iſtrumẽtũ.g ⁊c. Si dicas ꝙ in inſtrumẽto cõ
iuucto nõ ẽ veꝝ. ¶ Contra. angelus aſſumit ſibi coꝛ
pus ꝑ qð miſtrat. ⁊ tñ illud nõ reſurget. ⁊c.¶ Itẽ

nihil qdð ipedit viã ꝑueniẽdi ad beatitudinẽ.dʒ reſu
mi ad btitudinẽ. ſᷣ coꝛpꝰ impedit qꝛ ↄcupiſcit aduer
ſus ſpũʒ .& ab ipo nõ dʒ reſumi.¶ Itẽ aia viuit do
ſicut coꝛpꝰ aĩe.ſ̊ merito peccati còtingit ꝑ diuinam
ſniam aiam ſeꝑari a coꝛpe in moꝛte nature.et aiam
à deo in moꝛte damnationis future.ſᷣ anima dãna⸗

ta ꝑ ſententiã nunqꝙ; viuificat᷑ ꝙᷓ nec coꝛpus moꝛtu/

um ꝑ diuinã ſniam dʒ reiimere vitã.¶ Itẽ facilius
coniungunt᷑ qᷓ̃ ſegant᷑ volũtate qᷓᷓ qᷓ neceſſitate. Sʒ
us malus ſeꝑatur a deo ꝑ voluntatẽ. et nõ põt ei
Vniri. g aia non põt vniri coꝛpi qᷓ ſeꝑat᷑ ab eo neceſi
tate. ¶ S. dm ꝙ recta fides dicit reſurrectionẽ coꝛ
poꝛi eẽ futurq.et ad hoc credendũ adiuuat᷑ ꝑ fideʒ
eſurrectiois xpi iam facte. Si ẽ xps ẽ caput.et mẽ/

tione.Quantũ ad pꝛimũ qᷓrunt᷑ ſex. Pꝛimo ãt que/

et᷑.qꝛ pᷣmiũ reſpõdet merito.g ſi

bꝛa vñt ↄfoꝛmari capiti.cñ xpᷣs reſurrexerit. ↄñs eſt
vt et nos reſurgamꝰ.vt añt credat fidelis reſurrecti
onẽ xpᷣi ꝑſuaſum ẽ ſibi ꝑ multa teſtimõia aploꝝ. qui
etig ꝑ multa ſunt argumẽta certificati. Perſuadet
etiã ipa pietas fidei qᷓ nullo mõ coꝛpꝰ xpᷣi incinera-
cuʒ pot excogitare. Suꝑ boc fidei fundamẽtũ ſuꝑ⸗
ificatur ꝑſuaſio rõnis.qꝛ ꝙ reſurrectio ſit futura

exigit remuneratio diuine iuſticie qᷓ homini retribu

ſt ſicut et meruit. Scdo ↄfirmatio gloꝛie qᷓ oẽm aie
appetitũ cõplebit vel quietabit.Tercio ꝑfectio na⸗
ture q̃ ↄſiſtit in toto cõpoſito nõ in altera eius pte.
et hee ſunt rõnes ſupꝛa fidez fundate.:
qð pᷣmo obr in contrariũ.dm ꝙ illa attritio intelli
git᷑ qᷓntum ad figurã nõ q̃ntũ ad ſubam. figuraʒ ãt
accipit ſᷣm qð accipit aplłs ꝓ exterioꝛi rei facie. Ad
illũd ꝗqð obꝛ q caro et ſanguis ⁊c.dm qꝙ illud non
intelligit᷑ de carne qᷓntũ ad ſubam.ſᷣ q̃ntum ad coꝛ/
ruptionẽ et maliciã.ſicut accipit᷑ ad Gal.v. ¶ Ad il
lud qð obẽ ꝙ inſtrumentũ nõ dʒ remunerari.dðʒ ꝙ
ẽ inſtrumẽtũ qð ẽ ſepatũ.et ẽ inſtrumentũ ſiue oꝛga
nũ vnitũ nõ tm̃ ad aliq; opationẽ faciendaʒ.ſed ad
vnã foꝛmã cõſtituẽdã.et boc ꝑficit᷑ et cõuenit cum
motoꝛe in vnitate foꝛme totius.et opatiõis ꝑ conſe
quẽs.et ſine tali nunqꝙ bʒ motoꝛ pfecte cõpleri ꝓpt
colligantiã ad illud.iõ nõ eſt ſimile de inſtrumẽto ſe
parato.vel de coꝛpe ab angelo aſſumpto( Ad illud .
qð obꝛ ꝙ impedit.ddᷣm ꝙ nõ impedit ſᷣm ſubaz. qꝛ
natũ ẽ obedire.ᷣ rõe coꝛruptiõis.et illa non reſume/
tur ſed coꝛpus incoꝛruptũ.¶¶ Ad illð qd ob ꝙ ani
ma viuit deo ſicut coꝛpꝰ aie.⁊c.ddʒ ꝙ nõ eſt ſimile.
qꝛ ſnia damnationis ẽ miſeria eterna.ſed ſnia moꝛ/
tis nõ eſt eterna.Rõ aũt huius ẽ meritum.qꝛ culpa
ade deleta ẽ moꝛte xpᷣi.ſed culpa aic poſt moꝛtẽ ẽ in⸗
delibilis.ꝓ eo ꝙ in culpa illa ppetuo vixit. Ampliꝰ.
ſnia moꝛtis lata cõtra hominẽ nõ fuit ſentẽtia diffi⸗
nitiua ſed potius ꝓpter inobedientiã fuit ſuia int᷑-
locutoꝛia. ſed vltima ſẽtẽtia eſt diffinitiua a qua nõ
põt appellari nec põt retractari¶ Ad illud qs obẽ
ꝙ faciliꝰ cõiũgunt᷑ q̃ ſeꝑant neceſſitate ⁊c. doᷣm

qdam ſeꝑant᷑ ita ꝙ poſt ſepationẽ vnũ non bʒ incli
nationẽ ad alterũ.et talia nõ ſunt apta ad reiungen
dũ.et qꝛ ſic ẽ angelicꝰ ſpũs a deo ſepatꝰ vt ipʒ odio
non inclinatione appetat.iõ non pt nec dʒ ei ↄiun
gi. Quecã ſepant᷑ ita tñ ꝙ; vnũ bʒ appetitũ et incli-
nationẽ ad alterũ.et talia ſunt ad iteratam cõiuncti
onẽ habilia.talia aũt ſũt aia et coꝛpus.Odð Sobr de
volũtate et neceſſtate.dm ꝙ boc nihil facit ad re-
iũctionẽ ſcʒ modꝰ ſepandi.ſ qlitas ſepatoꝛum.vel
potiꝰ diuinũ iudicum.

¶ Queſtio ij. b

Atrum reſurrectio ſit omniũ.Et ꝙ ſic videtur. Jo.
v. veniet hoꝛa in qua omnes qui in monumentis
ſunt audient vocem filij dei. Sʒ nõ pñt oẽs audire
niſi oẽs reſurgant. ⁊c. ¶ Nem. j. ad Cox.xv.oẽs
qdem reſurgemus.ſed non oẽs imutabimur. Gteʒ
roe vẽ.quia ſnia moꝛtis data eſt ꝓpt᷑ culpã oꝛigialẽ.

d illud & W

10

is
w
odebe
esß
Nene
tßhnii
piesp
rhet⸗
eneſeil
miy⸗
Pewuc
P
Glbie
aug
Jo
⸗ ſtci⸗
hoc pin
des ven
fone
cnteryp
ſucke
föineſ
tin
hes fel
eſttan
hanimm
11 fgtions
goin
vnit aj
hami
lrinpo⸗
dibine p
blotei
1A
etAg
usloeg
fcend
ſorger
nen⸗
14 hebt
don
geriu
ſabte⸗
lunett
1, müo⸗
puget.
anſti
feytü⸗
fituitd
Mts
dhenne
1s ſunic⸗
ndti
ane
ſone

ült,
umthi
niphi
Nrghlle

Pngor
menz

nmiſuen
unttſn
igngtan
rös o
rähng
eNiſnncht
ungndr

ſituungtl̃
NMupo
i r
nümii
gank fun
ſtii
Nnerje
etitit/
Gatmäind
O
llictint,
ſemmn

17

16 ſumi coꝛpus. et ſic ptz illud.¶¶ Ad illud q
ſurrectio xpi ẽ cauſa nr̃e reſurrectiois in gia ⁊c. dom

—.,

fed oẽs ba bẽt culpam bãc. oẽs ⁊c.ſed reſurrectio
iſta vt ꝓbatũ ẽ pꝛius debet eẽ vt aia coꝛpi iungat᷑.S
oẽs debẽt reſurgere
tales. ̊ moꝛtale et coꝛruptibile de neceſſitate coꝛrũ/
pit᷑. S neceſſe ẽ oẽs homies coꝛrũpi urſus. pena
et pᷣmiũ ſunt eterna.et hec debent homi. 5 neceſſe ẽ
hoĩes pᷣuari hac vita.et iterũ dari ſibi aliã vitam. F
reſurgere. ¶ Itez bocipᷣm oñditur ꝑ ypotheſij.quia

bene ſequit᷑ ꝙ ſi aia ſocratis ẽ immoꝛtalis ꝙ ois ani

ma. pari rõe ſequit᷑ EHS reſurgit et omne.
vnũ coꝛpus reſurrexit.ſ.xpi.ꝗ̊ᷣ et oẽ. Coõtra Dañ.
xij. Multi de bis qui doꝛmiũt in puluere terre euiꝰ

gilabñt. 5 cuz hoc nomen multi ſit pꝑtitiuum. ſi mul
ti euigilant. nõ oẽs. nõ oim ẽ reſurrectio. ¶ Iteʒ

„

Jo. vj.nemo venit ad me niſi pater q miſit me tra/

rerit eũ.t ego reſuſcitabo cũ in nouiſſimo die.cuʒ G

boc ꝓmittat ad ſe veniẽtibus.ſ.xeſurrectionẽ. ⁊ nõ
oẽs veniant. nõ oẽs reſurgẽt¶ Item idez videtur

roõne.quia ꝓ peccato qð oꝑata ẽ aia in coꝛpe.ſuffici

enter punit᷑ in purgatoꝛio ſine coꝛꝑe. et in i nferno
ſufficienter punit᷑ ꝓ vtroqʒ pari rõne. ſic ⁊c. ¶ Itẽ
xpᷣi reſurrectio ẽ cauſa neſtre reſurrectionis in ania
et in coꝛpe.Sʒ nõ oẽs reſurgent in anima.g nec om
nes reſurgent in coꝛpe.¶ Item reſurrectio ad hoc
eſt vt anima rmuneret᷑ in coꝛpe ſicut in illo meruit.
ſ anima puuli nihil ẽ in coꝛpe oꝑata. ad remune-

12 rationẽ eius nõ oꝑtet coꝛpus reſurgere.N. dom

ꝙ oim eſt moꝛs.ᷣ et oim erit reſurrectio. Coꝛ us em̃
nit᷑ aie immoꝛtali ꝑ naturã.et moꝛtue ꝑ culpaʒ in

fppᷣa vnione.et iõ neceſſitatẽ cõtrabit ad moꝛienduʒ.

et impoſſibilitatẽ ad ſemꝑ viuendũ.qᷓ jm oꝛdinem
diuine puidentie ad acũ ſemꝑ dz ꝓdire.exigente h

nihilominꝰ? merito vel demerito et etiã diuino iudi
13 cio. ¶Ad illud qd obẽ ꝙ multi euigilabũt. Reſpon

det Aug. xx.de ciui.dei ꝙ multi.i.omnes.⁊ talis mo
dus loquendi frequent᷑ inuenitur in ſcriptura. Ael

facienda ẽ vis in verbo.qꝛ cuigilare plus dicit qᷓ re/

ſurgere. qꝛ vigilia ẽ vſus ſenſuum et dicit diſcretio/

nem ꝗ non vigebit in ꝑuulis damnatis.q; non erit

14 in eis triſticia-. Ad illud qd obi ꝙ nemo venit ⁊c.

dðm ꝙ vita accipit᷑ duplicit᷑.ſ.large et ppꝛie. Lar/
ge viuificatio coꝛꝑis. Dꝛopᷣe viuificatio coꝛpis cum
ſalute. Sic et reſurrectio.et ſco mõ ꝓmittit de? re/

R

ſurrectionẽ bonis ad ſe “ qᷓntũ ad pꝛi
15 mũ modũ omnibꝰ pᷣdicit

dillud q obẽ de pena
purgatoꝛij.dᷣm ꝙ nõ ẽ ſimile.qꝛ purgatoꝛium dicit
tranſitũ nõ terminũ. nec dicit ſtatũ ſ̃ ſtatus ſupple/
mentũ.vt q; p̃cluſa ẽ bomini ꝑ moꝛtẽ via merendi.
et pctm̃ inultũ tranſire nec poterat nec debebat. cõ⸗/
ſtituit dñs locũ pene ꝑ quẽ anima tranſiret ad patri
am. vt aia ſoluat ſeꝑata.qð tñ fecit coniuncta. et qꝛ
boc magis dicit ſupplementũ ꝙᷓ terminu. io optz re
illud qð obꝛ re

₰

ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ reſurrectio aieẽ tm̃ ad bonũ. ſ̃ re-
ſurrectio coꝛpis ẽ ad bonũ et ad malũ.et reſurrectio
anime fit noſtra volũtate.ſed coꝛꝑis exigente viuie

12 iuſticie equitate.iõ iſta eſt oim licet nõ illa. (Ad ills

q obẽ de puulis.dm ꝙ et ſi aia nõ exierit in ctũ.
tñ oꝛiginale traxit in coꝛpe etꝑ coꝛpꝰ.et iõ illi vnini
pebet. vt ſicut ex cõiunctiõe coꝛpꝰ peccauit. ita ſimt

cum illo mulctet᷑ pena damni. mpliꝰ. remuneratõ
po ẽ tota rõ quare fiat reſurrectio.b diuine oꝛdinati

tem oẽs bomies ſunt moꝛ

ſurgere.

ð

—

ohis vecretũ. qui cõiungẽdo aiam imtnoꝛtalẽ coꝛpi.

per boc decresit illud coꝛpus ꝑpetuo viuificari. Si

viuinũ decretũ nõ põt infringi.neceſſe ẽ illud coꝛ/
pus anima reumificari.vt ſicut coꝛpus ſcpatuʒ ẽ ab
gia pꝓpter diuinã ſentẽtiã qᷓ reſpiciebat culpã.ita re

iungat᷑ aie ꝓpter diuinã diſpoſitionẽ qᷓ ſic decreue/
rat cõſtituere hñanã ſubſtantiã. Rõe cuius decreti.
coꝛpus bũanũ dẽ oꝛdinari et poſſibilitatẽ habere ad
incoꝛruptionẽ.qᷓmuis in ſui natura nihil bẽat plus

de incoꝛruptibilitate q; alia coꝛꝑa mixta vt patebit.

cm ſtatũ pᷣſentẽ loquoꝛ. Qöõ.ij.
trum reſurrectio ſit oim ſimul an ſucceſſiue. Et ꝙ;
ſi; videt᷑.j ad Coꝝ.xv. in momento in ictu oculi ⁊c.
Itẽ rõe videt᷑.qꝛ moꝛs et incineratio debent᷑ me⸗/
rito pᷣmi peccati quo peccauimꝰ in adã. et oẽs ſimi
peccauimꝰ.qꝛ ſimul en in adam.& et in xpᷣo ſimł
debemus reſurgere. Item decẽs ẽ vt habitatio cõ⸗
gruat hitatoꝛi. Sſicut mundus peioꝛatus ẽ hoie fac
to moꝛtali.ita dʒ melioꝛari hoie facto imoꝛtali. ſed
nõ debet melioꝛari qmdiu hõ eſt moꝛtalis. qmdiu
Norne iuũt nõ debet eẽ reſurrectio.g erit omniũ
imul.

teʒ poſt reſurrectionẽ conſũmatur gloꝛia.

ſed angeli nõ habent omnino gloꝛiam confirmataꝰ

ante noſtrã gloꝛificationem.nec ſimiliter demones
penam. ſi maio: eſt colligatio bominum ad inui/

cem qꝙᷓ; ad angelos.non debet vnus ſine altero reſur
gere.et ſic ⁊c Contra.reſurrectio coꝛpum ſequitur
reſurrectõz animarũ.ſᷣ reſurrectio animaꝝ ẽ ſucceſſi
ua et non ſimul.q̊ et reſurrectio coꝛpum

9

tius debent remunerari. & melioꝛes citiꝰ debent re/
ere. ¶ Item maioꝛ ẽ confoꝛmitas ex parte ani/
marũ qᷓ; coꝛꝑum ꝓpter vinculũ caritatis.ſed gloꝛi⸗
ficatio vnius anime nõ expectat gloꝛificationẽ alte-

rius. ⁊ẽ.· ¶ Item xpᷣus non expectauit noſtrã reſur

— ——

rectionẽ qui ẽ caput nr̃m.et qui magis fouet ſingu

la mẽbꝛa. S nec membꝛũ expectat reſurrectionẽ mẽ-
bꝛi. et ſic ⁊c. ¶ Re.ddim ꝙ reſurrectio coꝛpoꝛuʒ non
erit ſucceſſiua ſed ſimul.et buius pñt eẽ rõnes con/

gruentes ſex. Pꝛima eſt ſeueritas diuini iudicij qð

inflixit penam incinerationis coꝛpi vſq; ad aduen-
tum ſcm filij dei.ſicut pena carẽtie viſiõis vſq; ad
aduentum pᷣmũ Et ratio buius cſt.qꝛ omnes ſimul
fuimꝰ in vno pᷣncipio peccãte. Secunda rõ eſt meni
tum fidei qᷓ multũ meret᷑ in crredendo nos remune-
rari.qui videmur ſimiles beſtijs in moꝛiendo.qꝙ ſi il
lud experimentũ homo videret.nõ baberet meritũ.
q; bũana ratio ſibi pꝛeberet experimentum. Tercia
ratio eſt vnitas coꝛpoꝛis miſtici.qꝛ em̃ oẽs vnũ coꝛ-
pus ſumꝰ? in xpᷣo.iõ neceſſe eſt ꝙ qntuʒ ad aliquam
gloꝛiã reſurgamus ſimul.ſᷣ nõ qntum ad gloꝛiã ani
me. qꝛ ibi eét maximũ damnũ et quaſi ĩpoꝛtabile.
quantũ ad gloꝛiam coꝛpis.Quarta ratio eſt ſubſidi

um infirmitatis nr̃e.qꝛ ſancti dũ ſua deſiderant coꝛ

poꝛa. vebementius etiam deſiderant ſalutem nr̃aʒ.
AVñ aplus dicit Heb.xji.deo ꝓ nobis aliquid meliꝰ
puidente ne ſine nob ↄfnmarẽt᷑. Quinta ratio eſt
manifeſtatio diuine iuſticie. quia eniʒ omnibus de/
bet eſſe notum quanta iuſticia damnet malos et
ſaluet bonos.ideo vltimam diſtributionem diſtu/
lit vſq; ad nouiſſimum. vt omnes comparerent.
Sexta ⁊ vltima ratio eſt conſummatio gloꝛie.quia

eſ . tem p/
mium reſpondet merito. qui citius meruerunt ci/

18

em̃ angeli adbuc ſũt viatoꝛes qntuũ ad admiſtratõʒ.

—

Imdiu bomines viuuht. et gaudium ſemper creſcit tis taterie ſicut iſte ignis ab illo differt. Tercia q ofn
m multitudinẽ electoꝝ.nõ debuit pfecte gloꝛia cõ venit ex diſcontinuatioe et duratiõe. et hec diuerſi⸗ Aln⸗
ſũmari in aliquo ſingulariter donec conſũmaret᷑ in tas ᷣm numerũ oꝛtũ habet vt dicũt ex tꝑe. Tp̃ᷣs em̃ 160
omnibus ſimul.Ex hbis patent obietta. NMam reſur durationẽ ſicut et actionẽ hʒ. Pꝛima diuerſitas ym gipn
rectio coꝛpum nõ attẽdit᷑ ſm reſurrectionẽ aie. Ani numerũ ẽ magna. ſecunda minoꝛ. tercia mima. Pꝛi fuern
me em̃ reſurrectio pᷣma reſpicit reſurrectiõʒ p grati ma et ſcda diuerſitate carebit coꝛpus reſurgens.ſed gtam
am. et hec ẽ in via. et iõ ſucceſſiue. Iteʒ aie gloꝛiica/ tercia nõ carebit nec põt carere. qꝛ ppoſitio de pᷣte⸗ s O
tio ſubam impoꝛtat pᷣmij.qſi diferretẽ magnuʒ dã⸗ rnito nõ põt nõ eſſe vera. Añ ſicut virgo coꝛrupta nõ uncit
nn eet expectati. nõ ſic de coꝛpe.qꝛ nõ multũ quat ex põt fieri virgo. qꝛ non põt non fuiſſe coꝛrupta.nec a le
19 Pectare coꝛpꝰ dũ gie tenet deum. ¶ Ad illud qd obz deo.neca natura. hoc ẽ intelligibile. ſic coꝛpus coꝛ hniccon
de reſurrectiõe xpᷣi patet rñſio.qꝛ nec cõcurrit ibi ſe ruptũ nõ põt oĩmoda identitate reꝑari idem.qꝛ nõ Auge
ueritas iudicij.cũ nõ eẽt ſuꝑ eũ inducta maledictio. poõt non fuiſſe coꝛruptũ.tñ bic ẽ ita modica diuerſi⸗ linshi
nec faceret ad meritũ fidei imo ecõtrario ẽ in fidei tas.vt nõ mereat᷑ aliquid ꝓpter hoc dici diuerſum. ſtbial
20 adiutoꝛiũ. id aliud qð obẽ ꝙ pꝛemiũ reſpodz me gqm idem ẽ ſcoᷣm aliũ duplicez modi identitatis.ſczʒ hcn⸗
rito.dem qꝙ veꝝ ẽ ꝓ loco et tꝑe.et pᷣmiũ eẽntiale cõ ꝓpter identitatez materie et foꝛme.qꝛ identitas ma Nſcuia
petit vt ſtatim reddat᷑. Sed ſtola ſca debet expec/terie et pᷣncipalis foꝛme erit in reſurgentibꝰ. Hinc ẽ ſclicſu
tari quouſq; cñ ſolennitate et magnificẽtia ⁊ gloꝛia ꝙ reſurrectio eſt eiuſdez. Od gᷓ dicit phᷣus ꝙ foꝛma uctil
2 1 dantis cõferat᷑. ¶ Ad illud qd ob: ꝙ maioꝛ ẽ vnio coꝛrupta et iterũ generata eſt alia nũero. intelligit ᷣ leo
et couenictig aiaꝑ. dvm ꝙ falſum ẽ immo minoꝛ ꝓ iſta diuerſitate. Sʒ iſtud nõ videt᷑ multũ rõnabile. Kiknon
ceo ꝙ oia coꝛpꝑa in vno coꝛpꝑe fuerũt.ſed non oẽs ani Pꝛimũ quidem. qꝛ ſtultũ viqet dicere ꝙ deus non ttinaet.
mein vns aa poſſit oĩno idem coꝛpꝰ refoꝛmare identitate m nu fonün
Queſtio. iiij. odo — merũ.Amplius identitas pᷣm materiã in ſubſtãtia ban lie
C Non venit ex accidentibus licet ꝑ illã innoteſcat. nec Mickdin
Atrum reſurrectio ſit eoꝛundẽ ſᷣm numeꝝ.Et ꝙ ſic etiam diuerſitas.Et iterum q; diſcontinuatio nõ in⸗ ſnstor
videt. Yob. xix. in carne mea videbo deũ ſaluatoꝛe, ducat diuerſitatẽ in numero.videt expꝛeſſe in arti⸗ Elneitt
men. que viſurus ſũ egoipe et nõ alius. Cõſtat ꝙ nõ ficiatis.vt ſi archa diſſoluatur et iterum ex eiſdezʒ ta döefneere
dicit aliꝰ ſm ſpẽm bᷣ m numen. S ⁊ẽ. ¶ Itẽ pᷣus. bulis et ſᷣm eundem oꝛdinem repetur. non dicitur lsckgen
v.topicoꝝ. ſi ex moꝛtali fiat immoꝛtale.nõ dicimus alia archa uumero ſed eadem.⁊ tñ deſijt eſſe archa. ibserat
guͦ alia vitã ſumere, s ſi non alia vita. nec aliud vi· Et ppter hoc dicunt alij aliter ꝗ duplex eſt coꝛrup⸗/2 3 dußzeril
ues. iem. 5 ac. ¶ It roõe vꝛ. q; identitas rei veit tio. quedam ꝑ diſſolutionem ſiue ſeparationem pn tuͦibns
ab identitate pᷣncipioꝛũ ſubaliũ Sʒ idẽ eſt pᷣncipin cipioꝛum cõponentinm ſiue partium. quedam prr genoni
materiale et idem foꝛmalc.g idez hʒ qð pꝛiꝰ ¶ Itez coꝛruptionẽ foꝛme. In prima poſſibile eſt idem nu ſnapls
pꝛia foꝛma nõ E nata fieri niſi in ꝓpꝛia materia. E mero reparari ei qui ſcit ad eundem modum et ad lulctti
cn anima ſit ppꝛia foꝛma coꝛpis qð pficit.nõ eſt na eadem loca reducere. In ſecunda qꝛ quod coꝛrup/ ſinpoſbi
ta vniri niſi illi. ſi vnit᷑ in reſurrectioe ynit᷑ eilem. tum eſt nõ poteſt eſte idem.qm̃ noua eſt eſſentia foꝛ ſherorſs
et ſi hoc. cũ ipa ſit eadẽ. totũ erit idem Loͤrra. ois ine.ſic de nouo generatur.dicunt ꝙ neceſſario optz ascenn
foꝛma oꝛrupta et iterũ generata nõ ẽ eadẽ nũero ß eſſe aliud. et de bac intelligit phᷣs. Reparatio et diſ 6einid
ſpecie ſicut dicit phs in ſecũdo de generatiõe. cum g ſolutio coꝛpoꝛis bumani eſt qntuz ad pꝛimũ modũ. Gimmute
huanitas coꝛrũpat᷑ in iſto in moꝛte. et iterũ generer igeo reparat᷑ idem ſicut artificiatuʒ.quia ſalua ani Niigat
in reſurrectione. alia numero. Si tu dicas ꝙ iſtud ma et coꝛpoꝛe fit ſeparatio vnius ab alio. et poſt ſal Codeoozt
tenet in coꝛruptõe qᷓ ẽ in cõtrariũ nõ in moꝛte.¶ Cõ uis partibus materie fit incineratio.et deus ſiẽ bo/ tlickinn
tra.maioꝛ ẽ coꝛruptio in pᷣuationem q; in ↄtrariuʒ. nus artifex cineres colligit et vnit et refoꝛmat idem digautnö
qꝛ ad hoc ꝙ fiat reꝑatio neceſſe ẽ fieri reſolutionem coꝛpꝰ.et qm illꝭ coꝛpus habet eandem perfectionẽ. Aütrana
vſq; ad vltima 2 oia rurſus de nouo generari. c. ideo totum cõſũmatum eſt idem. Sed iſtud non ſol *
te uis artifex de eadẽ materia faciat ſtatuaʒ. uit ſufficienter. Certum eſt enün ; foꝛma carnis bu tglaplie
tñ alia ẽ ſtatua poſt q; ante. pari rõne vi ꝙ qmuis mane coꝛrumpitur dum generatur inde vermis et 4 lettlte
bomo fiat ex eiſdem pulueribꝰ.tñ ẽ aliꝰ. Si dicas ſerpens.et ſicut poteſt coꝛrumpi in carnem ſerpen niſi
lus vor facere plus natura vel artifex. veruz ẽ ; tis vel alterius ammalio ſi⸗ reſolui poteſt et in iluc ntmng
plus põt. tñ nõ facit niſi qdð cõgruit ⁊ congruũ ẽ.nec animal et in quatuoꝛ elementa. et vnumquodq; ele olon
E intelligibile quõ aliquid coꝛrũpat᷑ et cedat in non mentoꝛum coꝛrumpi in aliud. t ita coꝛrumpitur foꝛ ne
ens.et iten fiat ꝙꝙ ſit idem. ut ſi ẽcongruuz. qre non ma mixti et elementi. ergo neceſſe eſt alia elementa intt Part
dat iſtz potẽtiã nature: ¶ Itẽ dꝛie eẽntiales rem di eſſe numero. cet aliam carnem.et ita non poteſt ſta annee
uerſificant. nõ tĩ numero ſed etiã eẽntia.ſᷣ moꝛtale reiſta rñſio Et ꝓpterea notandum ꝙ eſt reſurre =
et imoꝛtale ſunt eẽntiales differetie. cũ reſurgens ctio eiuſdẽ nij ero.quia aliter non eſet reſurrectioo. hillei
ſit immoꝛtalis.et ante moꝛtalis. patet ⁊c. ¶ Itẽ pꝛi Si queras a me ouomõ boc eſe poſnt. dico ꝙ hoc ſaluna
ma regeneratio et refoꝛmatio ſunt opationes diuer poteſt eſſe per virtutem diuinam quamuis non poſ annen
ſe. ſi diuerſarũ opationuꝰ diuerſi ſunt termini im ſit eſſe per naturaʒ.et iſtud intelligere poſſumus ſic. einte
22² oenn ae alind Ecopus qð pꝛimo generat᷑.aliud Sugnonamus nunc ꝙ natura aliquid agat.et illud ſpakd
intellig o moda retoꝛmat. (IR.ad p̃dictoꝛu, nongit ex nihilo. et cum agat in materiam. opoꝛtet DKR
aſ ſentiunt Qu u circa hoc viuerſi diuer · perqucat foꝛmam. et cuʒ materia non ſit pars fo. oſtine
nt. Quida em dixerunt ꝙ triplex ẽ diuerſi ½ me.nec foꝛma fiat ꝑs materie.neceſſe eſt aliquo mo⸗ 8
tas 'm numerũ.· Ana qᷓ viit er diuerſitate ptis ma o foꝛmas naturales eſſe in materia anq; pducant. anen
terie et foꝛme ſpecificate. icut differt in numero h et ſuba materie pᷣgnãs ẽ oibꝰ. rões ſeminales oiĩna alttr
aqua et bic ignis. Queq que venit ex diuerſitate foꝛmarum ſunt in ipſa ¶ Seq ad illuq ſtat reſolutio Mngt

„*

gduim
Aucſe
Gunsig
gnr

nünſcli

ſcnucchiit
ecſan
nnaalz
Mndür
dchtcheren
wertkgen!
Gnüſe
bieckian

modnen

42r1
Gackcone
„

— =—

Dormtd
H ulluu
iucn⸗
euslen
nwoſete
uiimd⸗
Gmmanetn
e wnst
mon ſ

S =

vmmgul
owurne
ia
von ik.
nt
e Ao.
1,oNN
nuisnont
fumne
ugr
aſten
Drſtrn
n

a quo incipit generatio.& nulla foꝛma oino coꝛrum
pit᷑ ̊ manet in materia anteq;;ᷓ ꝓduceret᷑.et ſic dicit
Aug. Añ foꝛmas in materia ante ꝓductioneʒ dicit
eẽ qᷓntum ad rönes ſeminales.Dicit etiã reſolui ad
mat eriã ſiẽ ad occultiſſimos ſinus nature.idẽ vtro⸗.
qʒ nomine ſm alterã et alteraʒ rationẽ intelligi vo/
lens. Quid ãt hec ſint alibi melius patet in ſecũdo.

Munc ãat hec dixiſſe ſufficiat. oẽs foꝛme cũ coꝛrũ/

prunt᷑ non oino coꝛrumpunt᷑ ſᷣ manẽt aliquo mõ.et
buic concoꝛdat ratio et auctas phica.et auctas bti
Alug.et qð maius ẽ auẽtas ſacre ſcripture q̃ ẽ auto-
ritas ſpũnſ.ſ.Hoc pᷣſuppoſito ddin ꝙ; qᷓmuis foꝛma

ſit ibi aliquo mõ poſt coꝛruptionẽ.tñ natura nõ põot

ꝓducere ad idem qdð babuit pꝛius. Et ratio huius

.

eſt.quia agens naturale influendo agit et imꝑtiẽdo

aliquid ſui quo mediate ꝓficit illud qd erat in ma/
teria.et illud qð influit᷑ a ꝑte agentis fit aliquid de

cõpleto eẽ ipius ꝓducti.et iõ neceſſe ẽ ꝙ natura det

aliqd noui qᷓntũ ad modũ eẽndi ſubſtãtialẽ qͥ eſt eẽ
eæt in actu. Mui s em̃ natura ñ det nouã eẽntiaʒ.dat

— — 1 „ ——

tñ nouũ modũ eẽndi.nõ tm̃ accidentalẽ.imo ctiam

ſbᷣalem.ſicut eẽ in actu ſᷣm quẽ põt res ſbᷣalit᷑ nume/

rari et diuerſificari.et ꝓpterea natura cũ repat.non

idem ſᷣ nouũ ꝓducit.bᷣ deus qͥ pᷣt ĩas rõcs ſemina/

les ſine immiſſiõe alicꝰ noui ad ꝑfectũ eẽ deducere.
põt facere ꝙ ſit idẽ.et ſic facit in ꝓpoſito ꝙ ex ilk ſo

lis et ꝑ eundẽ oꝛdinẽ in refoꝛmatõe rem coſtituit ex
qbus erat ante. Añ ſi oia elemẽta cõuertãt᷑ in ignẽ.
deus ex illo igne reſoꝛmat eadẽ elemẽta que ibi erãt

in rõnibus ſeminalibꝰ.et ex illis foꝛmã carnis ꝑx eun
dem oꝛdinem.et ſic pʒ ꝙ deus põt refoꝛmare idem

hm coꝛpus ſᷣm materiã.et ſic põt dici ad pñs.Ad

illud qd obꝛ pᷣmo et ſcdᷣo iam ꝑʒ rñſio.qꝛ q;uis iſt8
ſit impoſſibile agenti inferioꝛi.ẽ tñ poſiibile agenti
ſuperioꝛi ſcʒ ipi deo.et quare iſtã potentiã nõ coicat
deus creature patet.qꝛ nulla creatura agit in ſeiſßa,ʒ

H ꝑ aliquid ſui imittendo virtutẽ.ſicut et coloꝛ ad h̊

ꝙ immutet viſum facit ſpẽm ſui in medio.vnð agit

gliqͥd extriſecũ in intrinſeco.nõ ſic deus.Hoc aũt di
co de oꝑatione naturali.¶ Ad illud qdð obꝛ de moꝛ

dꝛia aut nõ.qꝛ non ẽ pᷣſentis cõſideratõis.cũ ratiões

ad vtranqʒ ꝑtem ſint.qꝛ vẽ dicere defectũ et impfec/
tionẽ.et nõ hbʒ dr̃iam in eodem genere cõdiuidentẽ?.

et alia plura.tñ hoc abſqʒ calũnia verũ eſt ꝙ moꝛta-

24 le tripliciter accipit᷑. Ano mõ dicit naturalem apti-/
tudinẽ ad moꝛiendũ. Alio mõ poſſibilitated ad mo
riendum.Tercio modo neceſſitatẽ.Et pꝛimo quidẽ
modo moꝛtale ineſt homini ea ratione qua cõpoſi -

tum ex partibus ethogeneis. Añ Hylarius non ex

tis ethogeneis ex diuerſis naturis ⁊ diſpoſitionibꝰ.
impoſſibile ẽ ꝙ vitam babeat niſi cũ aptitudine ad
moꝛiendum.ct ſicut talis cõpoſitio eſt homi natura

lis.ita et moꝛtale.et boc modo accipiendo moꝛtale
contra immoꝛtale nunq; concurrunt in idcʒ.ſic nec
ſpirituale aut ſimplex et compoſitũ.et ſi aliqua ino⸗
do eſt diffcrentia iſto modo ẽ nõ diuidẽs aial ſᷣ ſu-

ſtantiq viuentẽ.cuiꝰ vna dr̃ia eſt immoꝛtale.et ꝑ op

poſitũ moꝛtale.Sco mõ moꝛtale ineſt eo mõ quo

compoſitum ex ꝑtibus ethogeneis habentibus de⸗

fectibilitatẽ.ſicut in ᷣmo homie qui habebat ſtatu,

digalem: et hoc mõ dicit ſtatum meqiũ inter miſeria,

mõ manct in ratione ſeminali.

on ex bito in ictu oculi. & non eſt a natura.
cõpoſitis eſt deus qꝛ vita eſt.ſi g&O homo eſt ex cõpoſi

et gloꝛiã. Tercio mõ moꝛtale ineſt ea rõne qua vni⸗
ens eſt compoſitũ ex cont rarijs habentibꝰ defectibi

litatẽ 2 pugnã dinuicem.cet ſic ineſt homi lapſo.?ꝛ B

mõ dicit ſtatum miſerie. 2 immoꝛtale bis oppoſituʒ

dicit aliuz ſtatũ. et qm ſtatus mutari p̃t vnitate ſᷣm
numeꝝ remanete. hinc eſt ꝙ ex moꝛtali ſm hunc du
plicẽ modũ fit immoꝛtale ſine diuerſitate ſubſtãtie.

⁊ hoc modo fit in homine gloꝛificato qui eſt moꝛta

lis pꝛimo mõ.ſ.ſm naturalẽ aptitudinẽ.̊ immoꝛta⸗
lis ꝓut dicit pᷣuationeʒ potẽtie et neceſſtatisiRd
illud qð vltimo obẽ ꝙ diuerſe ſunt opationes.dom
q diuerſe oꝑationes diuerſos effectꝰ inducũt q di
uidunt᷑ ex equo.ſᷣ qñ ſic ꝙ vna ad alterã oꝛdinat᷑.⁊

25

vna ẽ repatiua effectus alterius.ſi ſcda egrediat᷑ ab

agente oino potente.pᷣt oino idem reꝑari.⁊ ſic eſt in
ꝓpoſito. Sʒ obꝛ quõ põt hoc intelligi.cuʒ iſte opa/
tiones ſint diſcontinue.⁊ eſſe rei ſit diſcontinuum.ct
vnius continui duo ſint vltima tm̃.ſi g̊ eſſe diſcon/
tinuatur. g eſt aliud ⁊ aliud. cũ ̊ vnum nnmero cõ/
ſequatur idem actuale.neceſſario videt᷑ ſequi q ſit
aliud et aliud. Et iterum.quõ poteſt bis incipere ali
quid ⁊ eſſe idem.impoſſibile em̃ eſt eẽ et intelligere
ꝙ aliquis currat bis eodein curſu.Et poteſt ad boc
reſpõderi ꝙ de eẽ rei eſt loqui dupliciter. Aut q̃ntũ

ad defluxum cet durationẽ. aut ᷣm ſe. Si quantũ ad

durationẽ ⁊ defluxuʒ. ſic neceffario oꝑtet ꝙ duratõ
ſit alia et alia ſicut menſura durationis. Si qᷓntum
ad ipᷣm eẽ m ſe.ſic numerat᷑ et plurificat᷑ a pꝛinci
eadẽ qmuis defluxus durationis ⁊ inceptio ſit alia

eſt ſimile de actionibus ſucceſſiuis.quia ille neceſſa

rio numerant᷑.et pᷣteritũ et futurũ reſpiciũt ptes di

uerſas actionis ſiue mutationis ſiue duratiois ſuc

ceſſiue.non ſic oꝑtet iudicare de foꝛma abſoluta. q̃ᷓ

coꝛru pta poteſt adeo numerari eadem.quia aliquo

NQueſtiov. e

Ad illud qð obꝛ de mo Duinto querit vtrum reſurrectio ſit naturalis an
tali et immoꝛtali.dð.qꝙ quicqͥd ſit ðR moꝛtali.vtꝝ ſit

miraculoſa.Et ꝙ non ſit naturalis oñdit᷑ a ꝑte ini⸗

26

pijs permanentibus. Et qm̃ pꝛincipia pꝑmanetia ſüt

et alia.hinc eſt ꝙ res eſt vna.et eſſe rei eſt vnũ. Hec

cij.quia a pꝛiuatiane in habitum ꝑ naturam nõ fit

regreſſus.ſᷣ in moꝛte eſt ſumma pꝛiuatio. reſurre

tio cum ſit a moꝛte non eſt ꝑ naturã. ¶ Item hocip

ſum oñditur a ꝑte termini.quia omne qd natura ꝓ

ducit eſt coꝛruptibile et moꝛtale.ſed coꝛpus gloꝛifi
catum eſt immoꝛtale et incoꝛruptibile. ⁊c.¶ Itez

tercio oſtendi a parte modi operandi.quia natura

operatur ſucceſſiue nõ ſubito.ſed reſurrectio erit ſu

ditur etiam a parte pꝛincipij effectiui. quia natura
eſt vis inſita rebus ex ſimilibus ſimilia pꝛocreans.

ſeg in reſurrectione nõ fit ſimile ex ſimili.g ⁊c¶¶ Al⸗
timo oſtenditur a parte omnium hoꝝ.quia eſt arti/

culus fidci.qᷓ non eſt de his qᷓ fiunt per naturaʒ ſed
ſupꝛa naturam. g ⁊c. ¶ Contra. Job compat reſur

rectionem hominis germinationi ligni.xiiij. Job.

Apoſtolus viuificationi grani moꝛtui.j.ad Coꝛith̊.
xv. Gꝛcgoꝛiꝰ in omcł.paſchali generationi circulari
coꝛpoꝛis arboꝛis ex paruo ſemine.et in bis oſtende/

re volunt et pꝛobare reſurrectionem. ergo ſi ratio
et ſimilitudo bona eſt quam ponũt.cum oia hec ſint

a. nꝗ. reſurrectio ẽ nalis. Etezʒ hocipᷣm oñdit. qꝛ die

¶Item oſten,

2 6 tio naturalis

29 opante.

cit Aug.in li. de qᷓntitate aie.ſi curſuʒ naturaliũ reꝝ
attendamꝰ. certius erit nobis reſurrectionẽ eẽ futu
rã qᷓ; ſolẽ oꝛiri cras (See apklus dicit Optet coꝛrup/
tibile hoc induere incoꝛruptionẽ.ſ̊ qð ẽ ſupꝛa natu
rã nõ opꝑtet euenire.& reſurrectio ẽ in potẽtia natu/
re ¶ Itẽ rõne ꝓbat᷑ bocipʒ.qꝛ maioꝛ ẽ aptitudo pul
ueris hoĩs ad generationẽ hois ꝙᷓ alteriꝰ animalis.
Sʒ natura ꝑ putrefactionẽ pᷣt de tali puluere aliud
aial generare.g ⁊ coꝛpꝰ hois repare.¶ Itẽ maioꝛ eſt
aptitudo nature coꝛꝑis boĩs ad ipᷣm ꝙ virgaruʒ ad

ſerpẽtes. Sʒ ꝓductio ſerpẽtũ ex virgis magoꝝ( q;
Erſ gio fieret dyabolico )tñ erat natural.g ⁊c̃.

Itẽ qð ẽ in appetitu nature ẽ naturale.qꝛ natu/

ra nõ fundauit appetitũ fruſtra. Sʒ aia naturaliter

appetit reuniri coꝛꝑi.hoc cõſtat ꝑ Aug.ſuꝑ Geñ.ad
litterã.vbi dicit ꝙ aia ꝓpter appetitũ ad coꝛpꝰ re/

tardat᷑ ne tota intentõe ferat᷑ in ſũmũ celũ.ꝭ ⁊c. Si
tu dicas ꝙ appetitꝰ ẽ tm̃ ex ꝑte aie.oñdit᷑ etiã ꝙ ex

ꝑte pulueꝝ.qꝛ coꝛpus hũanũ ex cõiunctiõe ſui cum

gia bʒ oꝛdinari ad immoꝛtalitatẽ. ſᷣ̊ cõiũctio talis ẽ
naturalis. et illa oꝛdinatio.Sʒ illudad qð resna
turaliter oꝛdinat᷑ hʒ naturalẽ appetitũ.vt ignis ſur
ſuʒ.g ⁊c̃. Pꝛeterea.pulueres illi aut reſoluũt᷑ in ele
mẽta pma.aut non. Si ſic.cuʒ elemẽta ſint omoge/
nea.non magis hñt oꝛdinationẽ ad coꝛpꝰ hũanum
ʒ alia ꝑs elemẽti q̃ nunqᷓʒ fuit coꝛpꝰ. nõ ẽ maioꝛ

r quare de eo iten fiat coꝛpus hũanũ qʒ de alio.qd
falſũ ẽ. Si ñ rſoluũt᷑ in elemta pꝛia.aliq vis tenet ꝗᷓ
eſt in ipis pulueribꝰ.et ꝑ ipᷣaʒ oꝛdinãt᷑ ad vlterioꝛc

foꝛmã. naturalẽ. ex ꝑte coꝛpis et aie eſt reſurrec
(.88. in reſurrectiõe tria ſũt. Pꝛi

mũ ẽ coꝛpis ex pulueribꝰ refoꝛmatio. Scdʒ ipᷣi coꝛ⸗
poꝛi refoꝛmato aie vnio ¶ Lercio vnitoꝝ inſeꝑabił
colligatõ. Pꝛimũ ẽ ↄtra naturãꝗ.i.otra ſolitũ curſuʒ
nature.qᷓ põt ꝑfecta deſtruere.nõ deſtructa repare.
Secundũẽ ſᷣm naturã.ꝙ aia optie coꝛpi ſibi oꝛga⸗
ʒato cui deſiderabat vniri vniat᷑.Terciũ ẽ ſupꝛa na

turꝗ.ſ.qꝙ ex coꝛruptibili fiat ieoꝛruptibile nõ ſeꝑabi

le. Qm̃ igit᷑ pᷣmũ et vltimũ ẽ ñ a natura.ſ̊ ſupꝛa vel

cõtra.iõ nõ ẽ vicendũ reſurrectionẽ naturalẽ eẽ ſ ſu
27 pꝛa naturꝗ. Ad iũllud q obẽ ꝙ cõpat᷑ oꝑationibꝰ

nature.ddᷣm ꝙ ꝓbatio eſt bona et ꝑ locũ a minoꝛi.

Si em̃ natura creata põt facere vinũ de moꝛtuo.de

ſemine ꝑuo facere magnũ coꝛpus.q̃ ẽ potẽtie finite.
multo magis deꝰ pᷣt ꝑ ſe facere de hoie.ct ad hoc ce
dunt ille rõnes et cõparationes.Et ꝓpter boc dicit
Aug.certiſſima erit nobis reſurrectio ſi curſum na/
turalez attendamꝰ.nõ qꝛ ipᷣa ſit a natura.ſᷣ qꝛ ab eo
hec melius põt fieri qᷓ; a natura poſſit fieri hm oꝑa

28 ſua. ¶ Ad illud qò obẽ de optunitate. dom ꝙ eſtio/

poꝛtunitas materie et efficietis. ſicut et neceſſitas ⁊
opoꝛtunitas a ꝑte efficiẽtis ẽ rõe imutabilitatis nõ
coactiõis.Et iõ optunũ qꝛ deꝰ decreuit et diſpoſuit.
nõ qꝛ cõpellat᷑.vel materia neceſfario ex pte nature
p̃pet᷑.et ideo talis oꝑtũitas nõ infert huiuſmõi re/

ſit rectto Ss a cã naturali.cũ ñ ſtet cũ cã naturalit᷑

nerata ſũt ꝑ putrefactionẽ. vt de ſerpentibꝰ.dd.ꝙ ꝗᷓ/
dã a natura modicã oꝛganiz ationẽ hñt vtpote ver⸗
mes et aialia coꝛpis anuloſi.et taliũ eſt natura pdu
ctiua ꝑ putrefactione. Quedã cõpletã. vt aĩalia ſen⸗
ſibilia pfecta et gradiẽtia. vt equꝰ.⁊ talia nõ p̃ᷣt ꝓdu

cere niſi ꝑ vim foꝛmatiuã influxã cũ deciſiõe ſemi ·

nis.et tale ẽ coꝛpꝰ hñanũ qdð nõ pᷣt naturalit᷑ oꝛgani

d üllud að obẽ ꝙ natura pt ve his ̊ ge

ari niſi aſſit ſemẽ et debitũ vas ſuſcipiẽs.ſ.matrix.
petitu nature dupłr pᷣt mñderi. Ano mõ q; ppoſitõ
illa falſa ẽ. quedã em̃ ſũt in nature appetitu ꝗᷓ tñ nõ
ſũt in eꝰ ptãte.et talia nõ ſũt naturalia. vt ptʒ de be
atitudie.q ãt ſũt in eiꝰappetitu ⁊ ptãte ſunt natura
lis. tale ãt nõ ẽ reſurrectio. Aliter ſolui põt ꝙ ex pte
aie ẽ appetitꝰ.ex ꝑte pulueꝝ nõ ẽ appetitꝰ.nec ex il-

la pꝑte ẽ naturał H cõtra naturã. Añ nota de pulue ʒ1

ribus tres opiniões. Quidã em̃ dicũt ꝙ bñt appeti
tij et naturalẽ oꝛdinationẽ ad incoꝛruptionẽ ꝓpter
alam. et rõe illiꝰ hñt ꝙ pñt reſolui vſq; ad elemẽta.

cũ poſſint eẽ materia quoꝛũlibʒ coꝛpũ.Sʒ iſtð ñ ca

pio ꝙ in coꝛpꝰ vermis poſſit reuerti bõ. vel in coꝛ/⸗
p lupi.et nõ reſolui in elemẽta.imo in glo. ſuꝑ il/
ud ps. poſuerũt moꝛticina. vult dicere ꝙ ſurrectio
ẽ ex occultiſſimis nature ſinibꝰ. Aerbũ etiã Aug.in
ench.repug.qð innuit ꝙ ipᷣa etiaʒ ela poſſint rſolui.
Alia opinio ẽ ꝙ reſoluũt᷑ in elemẽta.⁊ tñ manet ap
petitꝰ ꝓpter boc ꝙ elemẽta illa nõ fuerũt coꝛpis bu

mani materia.et iõ habuerũt multũ de natura lucis

qᷓ ſtat cũ oibus elemẽtis.et rõe illiꝰ nature hñt appe
titũ et oꝛdinationẽ. Sʒ nec hoc itelligo quõ lux ma/

neat ſimul cũ terra.et ꝙ terra q̃ ẽ materia coꝛpis hu
mani magis ſit lucida.et ꝙ vermis qͥ generat᷑ ð bu⸗

mano coꝛꝑe plus bẽt & natura lucis qᷓ; aliꝰ vermis.

Tercia opio ẽ ꝙ pulueres reſoluunt᷑ vłreſolui pñt
in elcmẽta.nec elemẽta illa hñt aliquẽ apeptitũ nec
oꝛdinationẽ ad coꝛpꝰ ſᷣm naturã.ſ̊ ſolũ ſᷣm diuinaʒ
ꝓuidẽtiã q̃ diſponit illud idẽ coꝛpꝰ rfoꝛmare vel re⸗

uniri aie vt in eo remuneret᷑. nec ẽ diſticta illa pars

ab alijs ꝑtibꝰ elemẽti in ſe ſ̊ in cõpatiõe ad diuinaʒ
ſapiaʒ quã nihil latet.nihil ſubtelznoite hec opinio
ꝓbabilioꝛ ẽ vt credo.et tũc pʒ rñſio ad illud q; nũqᷓ;
coꝛpꝰ ex vniõe ad aiaʒ aliqᷓ; recipit qualitatẽ creatã

vel diſpoſitioneʒ incoꝛruptibilitatis ſᷣm ſtatũ pᷣſen⸗

tẽ.niſi foꝛte dicas meritũ vel demeritũ.ſ illud manʒ
in aia non in coꝛpe. aut ſi quã aliã des diſpoſitõcʒ.
aut pꝰ coꝛruptionẽ vel reſolutionẽ nõ mãcat niſi in
potẽtia valde fmota. Hoc tñ ſine calũnia veꝝ eſt ꝙ
coꝛpꝰ exquo vnit᷑ aie rõnali.oꝛdinationez ſtatim bʒ

ad immoꝛtalitatẽ ſᷣm diuinã puidẽtiã.Et ſi tu qras

quõ aia hʒ appetitũ ad bãc ꝑtẽ clemẽti cum ſit oino
omogeneũ.et vniꝰ nature cũ alijs ꝑtibꝰ elemẽti.nec
etiã diſtinctionẽ hẽat.qꝛ põt oino alijs cõmiſceri.Et
iteꝝ. eque bene poſſit ei coꝛpꝰ ex alia ꝑte elemẽti re/
parari.et eiuſdẽ cõplexiõis et hitudis et cõplemẽti.
dom ꝙꝙ qᷓntũcunq; fuit ſile et cõmiſceat᷑ alijs elemẽ
tis ſiue vni ſiue pluribꝰ.ſemꝑ tñ manʒz ſubſtãtia ma
terie cũ rõne ſemiali.⁊ ꝑs ſubᷣe illiꝰ matcrie.⁊ ſi ñ ſit
actu ſeꝑata ab alijs ꝑtibꝰ qͥbꝰeſt cõmixta.ẽ tñ ſepa/
bilis. et q;uis nõ ſit ſepabilis nec diſtinguibilis ᷣm
bumanã potẽtiã.ẽ tñ ſepabilis et diſtinguibilis ſᷣm
potẽtiã et ſapiaʒ diuina qᷓ nouit in qͥd redierit coꝛ⸗
pus humanũ.q̃cunq; et qbuſcũq; mutatõibꝰ et cõ/
uerſionibꝰ ſit mutatũ.et ſic ꝑ illiꝰſapie diſcretioneʒ.

et potẽtie oꝑationẽ.illð ꝑ eaſdẽ foꝛmas ꝑ q̃s diſpo-
nelt ad foꝛmã cõeʒ aie poſtmodũ diſponit᷑. Et ſi 3

queras qᷓre anima appetat magis illud qᷓᷓ aliud.cuzʒ

nulla ſit pᷣelectio ppter vnifoꝛmitatẽ. dðʒ ꝙ magis
unpfrie ꝓpter colligantiã et cõiũctionẽ quã hũit ad
illu

d. et hoc pʒ ſic. Anima em̃ rõnalis qꝛ ẽ aia differt
ab angelo et couenit cũ alijs aialibus. et ꝑ hoc babʒ
inclinationẽ ad coꝛpus.qꝛ rõnalis qq coꝛpꝰbinjanũ.

et iõ nõ ẽ ſiłe de ſerpentibꝰ.¶ Ad illð qð obꝛ de ap ʒ0

u
,
gub⸗
zusc⸗
ſo
uti
feui⸗
Mitn
aubat.
tertvn
ni
arvr.
Anne
nh
ſceauct
use
ince
ſtipe
Ayltin
peerbe
is ij
erend
itingt
nnentzwe
tistede

(Aeet
Mloiet
tuoubie
lau teſir
Nveppen
vbſca
Ge⸗ .

4

ulocans
ttonen
aſun
Goſuſc
hone,g⸗
euutte ⸗
uttabon
b roi

W⸗
Pllaſe
ſuncnſe

Mskonn

gttenen
ſfansch
intüet

ergz
Ky
Mgen
net
Mande
en
umne
igiie
,
nicglot
iniien
yinfco.
Uiuͤmen
itahen
imnus
humine

1

logabr

wiſtcciſe
Sbüfndang
fümmt⸗
diicln
gnöen u
NE
ſcriri

S=

Gtüflndn
iw ohi
iiniaii
uech
Cugzfnnh
lris
itonſteis
pinlut
1Nrdofin
va cn
lat ise

nrmei
niruini

Di.

Quia nobilis.ad nobiliꝰ oꝛganiʒatũ. ſed ad boc tmh ·

is ꝙỹÿ ad aliud ꝓpter cõiunctionẽ quã habuit ag il⸗
ud. Exemplũ eſt ſi qs velit cõtrabere cũ duabꝰ vir⸗
ginibꝰexiſtẽtibꝰeq̃ pulcris.⁊ bonis ⁊ ꝑibꝰcõditioni

bus ceteris.bic erit indifferẽs reſpectu vtriuſq;. SS

eſto ꝙ cõiungat᷑ alteri.ipſa cõiunctio eũ iam alliga/

uit iſti (ſi fuit ex amoꝛe) vt iã nõ conſulat᷑ ſibi hbabe

re aliã.nec daret hanc ꝓ alia pulcrioꝛi ⁊ melioꝛi. ſic

anima tanto affectu vnit᷑ ſbᷣe carnis quã pᷣus viuifi

cabat.qꝙ nõ cõplete ei ſatiſfit niſi illi eadẽ vbicũq; la

teat vniaf᷑.⁊ ſic pʒ ꝙ aia hʒ oꝛdinationẽ ⁊ appetitsʒ
quẽ oꝛdinat᷑ ad illud coꝛpus qᷓ;tũcunq; alijs cõfoꝛ

metur.Sed coꝛpus bʒ oꝛdinationẽ rõne diuine pui
dentie. O aũt habeat ꝑ aliqd qð ſit in ſe exq̊ͥ piene
reſolutũ ẽ nõ audeo aſſerẽ ꝓpter hoc.quia nec ratio
nec auẽtas nec fides compellit.attñ quia põt eſſe ꝙ;
deus dedit.nõ audeo ꝑtinaciter negare.iõ certũ tenẽ
tes.incertũ ꝓfundioꝛibꝰ reliunqᷓmus. Mã eſto ꝙ nõ
ſit in pulueribus appetitus.⁊ ꝙ fiat reſolutio vſq;
ad vltia.nõ ꝑit tñ aliqͥd qdð ad reſurrectionẽ ſpectet.
ꝓter hoc ꝙ ſic dicit Aug.nõ ꝑit deo terrena mate/

ries de qᷓ moꝛtaliũ creat᷑ caro. Sed in quẽcunqʒ pul

uerem cinerẽ v vertat᷑.in qſtibet alitꝰaures ve defu
giat.in quãcunq; alioꝝ coꝛpoꝝ ſbam vel in ipſa ele

menta vertat᷑.in quẽcunq; cibũ ⁊c.illi aie etiã pũcto

9 ₰

tꝑis reddittur q̃ ipſa pꝛimitus animauit.
L N¶ Queſtio. vv. f

Due ſit cauſa nfe reſ urrectionis. Et ꝙ reſi urrectio
pfpi dicit glo.ſuꝑ illud Rom̃.j.ex reſurrectione moꝛ

tuoꝝ hieſu xpᷣi.xpi reſurrectio noſtrã efficit genera/
lem reſurrectionẽ.illud ipᷣm dicit glo.ſuper illud xe.
ad veſperũ demoꝛabit᷑ fletus. Itẽ rõne videt᷑.q̃a
apls ſic arguit.Si xpᷣs reſurrexit ⁊ nos reſurgemus
Sed talis argumẽtatio nõ valeret niſi aliqua habi/
tudo cauſalitatis eſſęt reſurrectionis xpᷣi ad reſurre
ctionẽ noſtrã. ⁊c. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ vox xpᷣi ſit cauſa.
quia ſuꝑ illud e. dabit voci ſue vocẽ virtutis. dicit
glo.ſuſcitandi moꝛtuos. ¶ Itẽ bocipᷣm videt᷑ ꝑ ra⸗
tionẽ.qꝛ illud ẽ cã excitatõis in doꝛmiente qͥ audito
excitat᷑.ſcʒ vox vocantis.ſᷣ moꝛtui in monumentis
excitabunt᷑ auditu vocis filij dei.gᷓ ⁊c. Minoꝛ patet
Johᷣ.v. oẽs qͥ in monumẽtis ſunt audient vocẽ filij
dei. ¶Sʒ ð ꝙ reſurrectio xpᷣi ñ ſit cã aliq̊ mõ videt᷑.
qꝛ illud ſine q̃ res eſſet nõ eſt cã.ſᷣ ſi xpᷣs etiam nõ re
ſurrexiſſet tũ moꝛtui reſurgerent.qꝛ neceſſe erat bo/
nos remunerari in aia ⁊ coꝛpdꝛe.⁊ malos puniri pᷣm
ꝙ meruerũt. ¶ Itẽ ſi eſt cã. quero in qͥ genere. Non
efficiens cõſtat.qꝛ xpᷣi reſurrectio ẽ pᷣterita.̊ quicqͥd
pᷣteritũ eſt nõ efficit id qdð futurũ eſt. Mõ finalis nec
mãlis.cõſtat. eſt exeplaris.Contra.cã exemplaris

nõ infert ſuũ effectũ.ᷣ reſurrectio xpᷣi infert noſtr.
S ⁊c.¶ Itẽ maloꝝ reſurrectio nõ afſimilat᷑ reſurrc⸗

ctioni xpi. ̊ non eſt exẽplar reſurrectõnis maloꝝ.g
nec general reſurrectõis. ¶ Itẽ ꝙ vox xpi ſit cã vi/

detur.q; reſurrectio fit ſubito.⁊ equalis virtutis eſt

coꝛpus refoꝛmare ſicut animꝗ.Sʒ hoc ẽ potentie in
finite. ⁊ illa eſt filij dei.̊ ⁊c. ¶ Itẽ ſi moꝛtui audiunt
vocẽ. aut anteq; reſurgant.aut poſt. Si ante.g̊ ante
audiũt ꝙ viuãt.Si poſt. vox nõ erit cã reſurrectio
nis. ¶ Itẽ ſup illud dabit voci ſue vocẽ virtutis.di
cit glo.reſuſcitandi coꝛpoꝛa. Sed qñ aliqᷓ potẽtia da
tur alicui q;uis miraculoſe detur. oꝑatio tñ egrediẽs
ab illa eſt nalis. ſicut patʒ in ceco illuminato.j ſi eſt.
potentiã datã voci.reſurrectio eſt nalis.cuiꝰ Zꝛiũ

cauſalitas

lu3
tura

XILIII

oſtenſunn eſt ſupꝛa. ¶ Ree dom cy in tßo aſfigtt ar

nir e reſurrectionis duplicẽ cãm ſcʒ e

icientẽ ⁊ fina⸗/

lem. Efficientt aũt dupir eſt aſignare. aut ſicut pꝛi⸗
mum pꝛincipiũ.aut ſicut inſtrumentũ efficiens.Si/
cut pꝛimũ pꝛincipiũ eſt xpᷣs ſᷣm diuinitatẽ ⁊ tota tri/

nitas. eficiẽs ſic inſtrumẽtũ eſt vox xpᷣi ad cuiꝰ pla-/
tione ⁊ vocationẽ moꝛtui reſurgẽt.Silr cã exempla

ris duplex eſt. vna in qᷓ res cognoſcit᷑ ⁊ diſponitur.⁊

ſic eſt dei filius ᷣm diuinã nãm ⁊ tota trinitas. Alio
mõ in qͥ res inchoat᷑ ⁊ exeplificat᷑.⁊ ſic eſt reſurrectõ
xpᷣi.quia vt dicit Aug.de trini.talia erũt coꝛpoꝛa nr̃a
quale xp̃ᷣs ſua reſurrectõe monſtrauit. Añ eſt quaſi
exemplũ in quo nr̃a reſurrectio ẽ inchoata.tãqᷓ; mẽ/
bꝛoꝝ in capite.ſicut dꝛ Eph̊.ij.conuificauit nos xpᷣo
⁊ conreſnſcitauit ⁊c.patet igit᷑ quõ xpᷣi reſurrectio ⁊

vox eius eſt cã nr̃e reſurrectionis.⁊ quia reſurrectio

⁊ vox eſt filij dei in carne.ideo dicit Aug.ſuꝑ Joh.j.·

p verbũ creature facta ſit reſi urrectio coꝛpoꝛum.
¶Ad illud qdð obẽ ꝙ reſurrectio xpᷣi nõ eſt cauſa⁊c.

douͤm ꝙ cũ deus aliter decreuiſſet no eſſet cã.ſed cum

creuit ſic facere.iõ ̊ eſt ca.¶ Ad illud qð obijcit
ꝓꝙ exemplar nõ infert.ddm ꝙ verũ eſt de exemplari
in quo res cognoſcit᷑.ſᷣ tñ exemplar in qͥ res inchoa
tur vbi nõ poteſt relinqui impfectũ de neceſſitate in
fert.vñ ſicut caput nõ pot eſſe ſub mẽbꝛis.ſic nec re/
ſurrectio capitis quin cõſequat᷑ reſurrectio mẽbꝛoꝝ
¶ Ad illud qd obꝛ ꝙ nõ afſimilat᷑ dem q nõ ꝑfecte

emplata.aſſimilat᷑ tñ ĩ coꝛpoꝛis iterata viuificatiõe

33

zy4

⁊⁊ indiſſolubili vnione.⁊ ideo generał reſurrectönis

exemplar.¶ Ad illud qð obẽ de voce xpᷣi ꝙ nõ ſit cã

quia reſurrectio ẽ opus virtutis infinite.dici põt ſi

cut pᷣdictũ eſt ſupꝛa de ſacr̃is ꝙ; deus virtute infinita
faciet.licet ag plationẽ vocis.vnde non eſt ibi ꝓpꝛie
dillud qð obẽ ꝙ aut añ audiũt vocẽ
dom ꝙ ſimul tꝑe.tñ pᷣus non reſurgunt qᷓ; audiunt.

—

vñn vocis auditus nõ reſuſcitat.ſ̊ virtus virtutũ cõ/

36

37

comitans.in euigilatione autem coꝛpoꝛali auditus
vocis excitat.ᷣ in auditu ſunt duo.ſcʒ receptio ſpẽi

⁊ oꝛgani.⁊ iudiciũ de re recepta.qᷓ;tũ ad receptione⸗

pcedit excitatio.ſed q́;tũ ad iudiciũ ſequit᷑. ¶ Ad il/

s Meinz⸗ obꝛ ve opatione illius vocis qꝗᷓ̃ eſt na/
is.dðỹ ꝙ ſicut ſctis viris datur gr̃a miraculoꝝ
⁊ virtus ſuſcitandi moꝛtuos.nõ quia ipſi ſuſcitent ꝑ

ipſoꝝ. Sic in ꝓpoſito eſt intelligendũ q; deus facit.⁊

ita miraculũ eſt ſi ſuſcitant᷑ ad vocẽ illam ſicut ſi ad

pꝛeces pauli ¶ Pꝛeterea eſto ꝙ data ſit. quia eſt ad

38

gliqͥd qd ſit in ſe. ſed quia deus facit ad petitionemn

actum ſupꝛa naturam.et modum operandi ſupaꝛ

naturam. hinc eſt ꝙ miraculoſe exit in ſuam opatio

nem. ſicut exẽplo patet de potentia pariendi qᷓ dicit᷑

data beate virgini. Sic igit᷑ patet ꝙ reſurrectio xpᷣi

eſt cauſa. ⁊ vox aliquo mõ.tñ pꝛincipalis cauſa ẽ dei

virtus ⁊ dei ſapia.⁊ reſurrectio xpᷣi noſtrã infert re/
ſurrectionẽ ſiue ꝑ vpoteſim.vt ſi vna anima eſt imoꝛ
talis ⁊ oẽs.ſilr ſi vnus reſurrexit.⁊ omnes.Siue per
locum a minoꝛi. quia anima xpᷣi beata minus ege/

bat coꝛpoꝛe qᷓ; alie. Siue per locũ a cauſa exemplari

relata ad efficientem.ſcilicct quia ibi eſt reſurrectio
noſtra inchoata.et pꝛopter nos chꝛiſtus eſt incarna
tus.paſſus et moꝛtuus.⁊ reſurrexit.⁊ noſtra reſurre

ctio ideo eſt inchoata.⁊ tanqᷓ; in quodam exemplo.

ergo ſi dei perfecta ſunt opera. opoꝛtet coꝛpus hoc

. „ . „ — „ 4 35
aſfimilat᷑ reſurrectioni maloꝝ.⁊ iõ nõ ſunt ꝑfecte ex

ee

Pꝛimo qjrit᷑ de libꝛo vite. Scðo de libꝛis ↄſcie. Circa
pmũ ꝗqrũt᷑ tria. Dꝛimo qrit᷑ de eiꝰ quidditate. Scdo
de ſcriptura ipſius.Lercio de aꝑtione.
——.— . neſtig. g. „
Eirca quã ſic ꝓcedita oñdit᷑ ꝙ liber ille ſit dei filius.
ſup illud m.deleant᷑ de libꝛo.glo.i.de qᷓ noticia pᷣde/
ſtinauit et pᷣſciuit confoꝛmes fieri imaginis filij dei.
ee Apoeakeralu liber aptus ẽ. glo.liber iſte ẽ

3 ſtinatio in qᷓ oẽs ſaluandi ſcripti ſunt. Oꝛ autem

liber vite ſit xp̃s ᷣm bumanitateʒ videt᷑ qꝛ grego.in

moꝛalibꝰdicit. liber vite ẽ viſio iudicis aduenientis.

qꝛ quiſqͥs eũ viderit mox teſte cõſcia qcqd boni vel
mali fecerit intelligit. S xpᷣs iudicaturꝰ ẽ in foꝛma

xps qͥ tunc potens oibus apparebit.ᷣ nõ apparebit
oibus niſi ̃ᷣm humanitatẽ.ꝗ ⁊c.Sed ꝙ ſit vis q̃daʒ

nec diuinitas nec humanitas videt᷑ dicẽ Aug.xx. de

trini. vis qᷓdazʒ diuina noie libri intelligẽda. ꝗᷓ fiet vt

Alie nec bona nec mala ẽ legere.S cc.

539

cuiq; bona ⁊ mala ad memoꝛiã reuocent᷑ ꝗᷓ libꝛi no
men accipit. ¶ Itẽ libꝛi intẽtio ad legẽdũ e.g ꝓpꝛie
vẽ liber id ꝑ qð recolit bõ mala.boc aut ẽ virtꝰ.g ⁊c.
Sed ꝙ nõ ſit dei noticia vr.qꝛ in libꝛo ẽ ſcpᷣture
Impſſio.in deo aũt nulla ẽ impᷣſſio. ſi trãſlatio dʒ cẽ
m ſilitudinẽ.nõ videt᷑ talis tranſlatio recta. ¶ Itẽ
nõ humanitas videt᷑.qꝛ in libꝛo ẽ legẽ.ſ in xpᷣo ho
Fees ꝙ nõ ſit
virtus videt᷑.qꝛ illa virtus ita mala reducet ad me/⸗
moꝛiã vt bona bᷣm diae Quß⸗ Sʒ mala ſunt ratio
noꝛtis. ergo eſſet tũc dicẽdus liber moꝛtis nõ vite.
¶ Beo. dom ꝙ libꝛi duplex eſt 1
ſcie retentio in ſimultate ⁊ vnifoꝛmitate.⁊ rõne huiꝰ
ꝓpꝛietatis nomẽ libꝛi trãſfert᷑ ad dei noticiam. Alia

pꝛietas ẽ ad nos.qꝛ ꝑ libꝛũ ẽ in nobis oblitoꝝ recoꝛ

AQatio.⁊ rõne buiꝰtrãſfert᷑ ad vim illã p quã fit recoꝛ

datio p̃ᷣteritoꝝ.humanitas aũñt ſiue viſio eius nõ dĩ

liber. qd dicit grego.⁊ glo.intelligit᷑ ꝑx quandã con

comitantiã. Concedendũ igit᷑ ꝙ liber dẽ dei noticia.

40⁰

oñdunt rõnes ad hoc inducte.(¶ Ad illud qd obẽ ꝙ

⁊ dẽ ula virtus diuina ᷣm dup licẽ gpꝛietatẽ ſicut
in libꝛo illo ñ ẽ boennae m qꝙ qntũ ad hãc

Apꝛietatẽ nõ trãffert᷑ imo in bac differũt.qꝛ liber iſte

liber vite.

repñtat qð in eo fit. liber ille repꝛeſentat qð facit.
Ad illud qd obẽ ꝙ virtus illa reducit mala ad me

moꝛiã ꝗᷓ ſunt cã moꝛtis.dm ꝙ liber ⁊ vis dei cauſa

vite in ſe eſt. ⁊ ꝙ moꝛtis ſit bocẽ ſolũ ꝑ occaſionẽ et
rõnẽ alioꝝ libꝛon.ſ.ↄſciaꝝ. ⁊ iõ ab eo denoiat᷑ ad qꝗd
pᷣncipalr eſt. Ael dᷣm ꝙ nõ dẽ liber vite qꝛ det vitg.

ſed iõ dẽ liber vite qꝛ oĩa ſibi ſunt vita. Silr vis illa

liber dẽ qꝛ recolit.ᷣ vite dꝛ qꝛ hoc nõ facit ꝑ ceature
defectibilitatẽ ⁊ fallibilitatẽ.ᷣ pᷣm diuine potẽtie mi⸗
ſericoꝛdiã ⁊ veritattt.
— AAueſti

¶ Due ſit bui⸗ libꝛi ſcptura Et q oĩa ibi ſenbant vide

tur.qꝛ ipſe dei filiꝰ oĩm exẽplar ⁊ oia cognoſcit q̃ dẽ
Itẽ videt᷑ ꝙ etiã mali ſcribant᷑ in eo.qꝛ

dꝛ in p.deleant᷑ de libꝛo viuentiũ.ſ̊ nihil delet᷑ de ali

quo niſi qʒ eſt ſcriptũ in eo.o ⁊c.¶ Itẽ liber ille eſt
immutabilis.ꝗᷓ ſi mali ſemel ſcripti ſunt.ſemꝑ ſcpᷣti
ſunt.nõ delent᷑.¶ Cõtra.qꝙ nõ oia ibi ſcribant᷑ vide
tur.qꝛ tune ſᷣm hoc videt᷑ ꝙ lapis eſſet ſcriptus in li
bꝛo vite. qð eſt falſum.qꝛ boc nõ dẽ niſi de electis.
¶ Itẽ ꝙ mali nõ ſint in eo ſcripti videt᷑.qꝛ malum

6( Enſequẽter q;tũ ad ſeam partẽ qjrit᷑ de apa-
tione libꝛoꝝ. Et duo de pocptopal ꝗjruntur.

tẽ go. Apoca. xx. dicit ꝙ liber vite eſt

ꝛietas. Ana in ſe ſcʒ

tet c. ¶ Itẽ Luce.x.dixit dñs diſcipulis.gaudete
quia noia veſtra ſcripta ſunt in celis. Sʒ ſi bic liber
eſſet oim.tũc oĩbus eſſet gaudendũ.qꝙ cũ non ſit.pa
tet ⁊c̃. Juxta hoc querit᷑ quõ põt in illo libꝛo trãſſu/
mi deletio.cũ dicat variationẽ ⁊ pꝛiuationẽ ⁊ coꝛru/
ptionẽ.q̃ nullo mõ ſunt in deo.
ars ⁊ exemplar eff totius trinitatis.tñ appꝛopꝛiat᷑ fi
lio.ſic liber vite. Sed notandũ ꝙ creaturarũ ad deũ

eſt duplex cõparatio. Ana in exeundo.⁊ bec eſt oim

cæaturarũ.qꝛ oẽs a deo exierũt.Alia ẽ in redeundo.
⁊ hec eſt creaturarũ ab btitudinẽ oꝛdinatarum.quia
regreſſus ẽ ꝑ virtutẽ.quies ꝑ beatitudinẽ. Mtum g
ad pꝛimã cõparationẽ dẽ filius ars plena oim rõnũ
viuentiũ.⁊ ſcriptura iſtius libꝛi eſt eterna diſpoſitio
oim ꝓducendoꝝ qᷓ;tũ ad ſuas rõnes ⁊ ydeas. Oꝛtũ
ad ſcdam cõparationẽ dẽ filius liber vite.⁊ ſcriptura
iſtius libꝛi eſt pᷣdeſtinatio oim ſaluandoꝝ q;tum ad

ipſos ⁊ gratiã ⁊ gloꝛiã quã habituri ſunt.Sed atten 43

dendũ ꝙ grãm ꝑ quã eſt regredi ad deũ quidã baht

tpaliter. quidã vero finalr. Qui hñt finalit᷑ ipſi ſcri

bunt᷑ ⁊ eoꝝ gra.quia ipſi redeũt ꝑ grãm.Qui auteʒ
tꝑaliter.ipſi qnidẽ in pᷣdeſtinatõe ſcripti nõ ſunt.qͥa
nõ ſunt pᷣdeſtinati.Sed eoꝝ gratia ſcripta eſt ᷣm ve
ritatẽ ⁊ merita que ſemp remunerabunt᷑.⁊ rõe illiꝰ
ſcribi dicunt᷑.nõ ſimplir ſed ſolũ ſᷣm reputationẽ.qͥa
iuſticia diuina ad tẽpus iudicat eos gloꝛia dignos.⁊

cũ cadunt iudicat indignos.ido dicunt᷑ deleri.nõ qiꝛ

vpns ſint ſcripti⁊ poſtmodũ deleti.ſed quia pᷣus ſᷣm
merita ſcripta iudicantur digni.deinde indigni.Ex
hijs patẽt queſita. Pꝛimũ patet.quia liber vite non
cõtinet rationẽ exemplaris totã ſed tm̃ pᷣdeſtinatiue

Scdm pʒ.quia mali qui hñt pᷣſentẽ iuſticiã ſᷣm repyu

tationẽ ſcripti ſunt.⁊ poſt nõ reputantur.ideo deleri
dicunt᷑. Ex bijs patet vltimum.quia ꝙ deus iudicat
aliquẽ pꝛius dignũ ⁊ poſt indignũ.ſolũ dꝛ ꝓpter mu
tationẽ in homie nõ in deo.⁊ ita deletio illa nõ dicit
pmutationẽ in ſeriptura ſed in bijs que ꝑ illã ſeptu⸗
ram repᷣſentantur.
¶ He apertione iſtiꝰ libꝛi. Et videt᷑ ꝙ nulla ſit neceſſi/
tas hunc libꝛũ apire.quia ſufficient᷑ videbunt᷑ meri/
ta in cõſcientijs oĩm.S ſi ſuperfluũ eſt facere ꝑ plura
qd põt fieri ꝑ paucioꝛa. patet ⁊c.¶ Itẽ quia ſi liber
ille ſufficienter repñtat.videtur q; ſupfluat alios li/
bꝛos apire. ¶ Itẽ querit᷑ quoꝝ oculis aperietur. Et

videtur ꝙ oĩm.quia oẽs iudicabunt᷑ ſᷣm ea que ſcri-

pta ſunt ibi. g̊ ſi omnibꝰ debet manifeſtari ⁊ ſenten⸗
tia ⁊ ratio ſnie.patet ⁊c. ¶ Itẽ glo.xx.apocal.aliug
liber apertus eſt. dicit ꝙ aperte ſcient mali tunc ſenõ
eſſe pᷣdeſtinatos.⁊ hoc eſt in apertione libꝛi.ergo ⁊c.
Sed cõtra.Liber iſte nõ eſt aliud qᷓ; dei natura.

cñ dei ſubſtantia ſolũ a bonis videnda ſit in iudicio.

patet ꝙ nõ oẽs videbunt in iſtius libꝛi apertione.
¶ Itẽ in libꝛo vite nõ ſunt ſcripta niſi bona.g ſi ma
li nõ debent videre niſi mala ꝑ que condẽnent᷑.non
videbunt in iſtius libꝛi apertone.⁊ ſic ⁊c. ¶ R. dom
qMRicut dictũ eſt liber vite eſt liber redeuntiũ.ars eſt
exeuntiũ.differunt autẽ exitus ⁊ regreſſus.quia exi/
tus tm̃ a deo dependet.ſed regreſſus a dei gra et vo/
luntate noſtra.Quoniã igitur iudiciũ erit ſm meri/
ta noſtra ⁊ demerita. ⁊ ſunt a nobis ⁊ a deo. ideo ad
diſpenſandũ quantitatẽ ⁊ dignitatem meritoꝝ. ne⸗
ceſte eſt aperire libꝛos cõſcientiarũ et ſibꝛum vite ig

nð babet crẽplar in deo. ſi liberille eſt ereplar pa

¶ Bỹ. dom qꝙ ſicut 42

ven

o/
nst
hoepe
Nip
ognt
oohu
gt
ſatſe
ettel
rſep⸗
ſonol
nen
llsn
nunna⸗

fo Le

rfo

mane
Cotm⸗
ltca.
udalrtb
luczoon
Popiziio
wl
oigcon
ge
Gobtön
. Ge⸗
liinlenn
tolodhen
lliobore
ſuhelege
nnfogni
iftoſe⸗
Henmniüm
nütupsse
tnbona⸗
ſigtopatt
afenoc
neſoize
mliia
Meckenci
ſonii
glope

al ſa⸗

ſobi
Meiuſt
üue

H

lhͤneir 1

Uminiten
Pengia
mgri
wmildi
ocen

giurteng.

Wnrnngt
riifii
temdſi⸗
nigfnt
nin Am

Arücitüue

üimid⸗
cotöinrg⸗
Kucrcffnr
initil
dinidone

Xitcr dis
tepulr
ntifuen
Urz
guagan⸗
nia
1n/hi

h li⸗

atui
utibe
ickagn,gn
(diͤgauſ

„*

quo ꝗpparet quantitas gratic ᷣm menſurã liberali⸗

tatis ſcʒ diuine ſᷣin cuius menſurã eſt in gloꝛia.⁊ ex
4A4 boc patet pᷣmo queſitũ.¶ Ad illud qð querit᷑ qbus

axerit᷑.ddᷣm ꝙ dupir eſt loqui de apertione.aut q;tũ

ad ipſius libꝛi tuitione. aut quantũ ad ſubſequentẽ
cognitionẽ. Otum ad tuitionẽ aperit᷑ tm̃ ꝓpter bo/⸗
nos.quia ipſi ſoli videbunt.tum ad ſubſequentẽ
cognitionẽ omnibus.quia boni ſe ibi legẽtes cogno

ſcent ſe pꝛedeſtinatos.mali vo ex hocipſo ꝙ in libꝛo
aperte legẽ nõ potuerunt ſcient ſe nõ eẽ pᷣdeſtinatos.
⁊ ſic patet rñſio ad obiecta.Et eſt cxemplũ.ſic ſi psu
per nõ habet merellũ regis.i.ſi maculi q pauperes
poꝛtant ad elemoſinã ꝑcipiendã.ſcit bñ ꝙ recedit va

cuus.nõ ꝑ poſitionẽ ſᷣ ꝑ pꝛiuationẽ cognoſcẽs. Sic

damnatʒj cum nõ legent ibi noia ſua.ſcient ſe nõ eſſe
ſcriptos ad gloꝛiaz.ac ꝑ hoc ſcient ex ꝑte dei ꝙ deus

ipſos danabit.⁊ ex ꝑte ſue cõſcie ſcient ꝙ ſunt digni
pena.⁊ ita ex comparatõne vtriuſq; libꝛi hoc ſcient.
nõ tñ .
nſeguẽter ꝙ̃tũ ad ſcm articulum circa boc
querit᷑ de libꝛis ↄſcientiaꝝ.Et de hoc tria qᷣrun
imo querit᷑ vtrũ oia merita legant in cõſcia

ſic legẽdo ſicut legunt boni in libꝛo vite.

vel quedã. Scdo vtrũ qlibet legat oia in ↄſcia alte/

rius. Lercio vtrũ ſimul oĩa videant᷑ ab oibus.

¶ Queſtio. j. Rk

¶Circa quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oñdit᷑ ꝙ oĩa legent᷑ in libꝛis

ↄſcie.Aug.de ciui.dei.xx.dicit ꝙ vis diuina aderit q̃ᷓ

fiet vt oia ad memoꝛiã reuocent᷑. ¶ Itẽ hocipᷣm vi⸗

detur rõnę.quia lectõ eſt vt ſciat᷑ quatitas meritoꝝ.
ſed meritũ hois ſic legit᷑ vt ſciat᷑ quot ⁊ quãta bona
⁊q quot mala ⁊ quanta fecerit. ſi ibi plene oſtendet

iuſticia.pʒ ꝙ omnia ibi debent legi. ¶ Item dei iuſti
cia declarabit᷑ ibi ſumme.⁊ quantũ ad retributionẽ

gloꝛie pene.gᷓ merita debent ſumme declarari.ſed

nõ pñt niſi oia bona ⁊ mala ad memoꝛiã reuocẽtur.

ergo ⁊c.¶ Contra.qꝙ nõ oia videt᷑.qꝛ ibi erit tm̃ me

moꝛia eoꝛum de quibus erit retributio.ſed malis de
quibus fuit penitentia non retribuet. pꝛo bonis in

quibꝰ nõ pſeuerauer̃t nõ retribuet᷑.ꝗ talia nõ legen
Itẽ memoꝛia pᷣteritoꝝ bonoꝝ generat oble
ctationẽ. maloꝝ boꝛroꝛẽ. ſi in malis nõ erit delecta
tio.uõ debent recoꝛdari bonoꝝ factoꝝ.⁊ ſi in bonis

tur.

nullus hoꝛroꝛ.nõ debent recoꝛdari maloꝝ. ¶k Item

illa ſola legent᷑ in libꝛis qꝗᷓ ſũt ſcpta.Sõ mala bonoꝝ de
leta ſt ꝑ grãz. bona maloꝝ deleta ſt᷑ de eoꝝ aia ꝑ cul /

¶ Re. dom

pã. nõ legent᷑ in libꝛis nec bec nec illa.

ꝙ omniũ meritoꝝ erit ibi lectio ⁊ memoꝛia. qꝛ ſicut

dicit apłs. erunt cognitiones aſtantes ⁊ defendẽtes.
⁊ita bona ⁊ mala ibi patebũt.⁊ ꝑ cõſequẽs affectio
nes ⁊ opꝑationes.omnia aũt reducunt᷑ ad memoꝛiã.
quia reuocatio actuũ ⁊ cogitationũ pᷣcedentium ad

memoꝛiã erunt ad oſtenſionẽ iuſticie diuine ſᷣm ſta

tum illũ. ⁊ mie m ſtatũ pᷣteritũ ſiue tranſactũ. Dꝛo/

pter oſtenſionem iuſticie in retribuendo rememoꝛa

buntur bona ⁊ mala in qbus ꝑmanſerunt finaliter.

Hec em̃ ſola digna ſunt retributione. Pꝛopter oſtẽ

ſionẽ miſericoꝛdie de pᷣterito rem emoꝛabunt᷑ mala
bonoꝝ a quibus ſunt miſericoꝛditer liberati. ⁊ una

maloꝝ que in eis miſericoꝛditer oꝑatus eſt deus qᷓ

ſolẽ ſuum oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos.ideo bona ⁊
qꝗ5S mala ſua omnino erunt ſibi in memoꝛia.⸗
qð obijcit᷑ pᷣmo ꝙ illa lectio ⁊ memoꝛatio ẽ ad oſten
ſionẽ iuſticie.dm ꝙ verũ eſt ſed A ad hoc ſed
Aꝗũ etiã ad declarationẽ miſericoꝛdie.

Ad ills

dillud quod

riam ſuã manifeſtã in futuro.ergo omnibꝰoſten det
¶ Itẽ ꝙ mala maloꝛũ pateant bonis ⁊ malis certũ
eſt. ꝙ iterũ bona eoꝛũ pateãt bonis certũ cẽ.qꝛ de illis
gaudebunt. ¶ Itẽ ꝙ bonoꝝ bona pateant malis cer
tum eſt. ⁊ eoꝝ cõparatione iudicabunt᷑.¶ Item q=

bomo.ergo nõ denudat pxccata amicoꝝ.
cendũ ꝙ omnia nota erunt omnibus ta bona q; ma
la in ipſo iudicio ᷣm qð vult Ansbel.⁊ Berñ. ⁊ tex⸗

XII

9 9

obijcit qꝙ; mmoꝛia malom facit triſticiã. 2 bonoꝛutia
leticiã.dᷣm qꝙ hoc verũ eſt in hijs qui pñt triſtari ct

letari.Sed mali nõ pñt letari.boni vero uõ poſſunt
triſtari. Sʒ iſt nõ ſufficit.quia nõ pñt triſtari.ergo
nõ cognoſcere vnde debeant triſtari.ido dom ꝙ me
moꝛia maloꝝ dupir põt eſſe.aut cõſiderando malũ
euentũ ⁊ ſic generat triſticiã.vt patet in eo qͥ conte/
ritur. Ael cõſiderando bonũ euentũ ſcʒ ꝙ de tantis
malis miſericoꝛditer eſt ereptus.⁊ hoc generat leti/

ciam.⁊ hec erit in bonis. Similr de memoꝛia bonoꝝn
diſtinguit᷑. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ in malis bona 47

ſunt deleta. dom ꝙ deleta ſunt ꝙtũ ad veritatẽ eſſen
tie.manẽt tñ quantũ ad notam ⁊ ſimilitudinẽ.ſicut

patet in eo qͥ amiſit charitatẽ ⁊ recoꝛdat᷑ ſe habuiſſe

AVñ ſuꝑ illud Roma.ij.cogitationũ aceuſantiũ.di/
cit glo. Sciendũ eſt ꝙ in illa die cogitationes accu/

ſabunt animã vel defendunt.nõ ille que tunc erunt.

ſ iſte que mõ ſunt in vobis.quarũ note ⁊ ſigna relin
quuntur in coꝛde veſtro.velut facta que in occulto
nunc ſunt poſita in illo die reuelari dicunt᷑.⁊ ita vᷣm
ſimilitudinẽ remanẽt. Ael eſto ꝙ ſimilitudo penitꝰ

deleat᷑ (qð vix eſt poſſibile)diuina virtute tũc repa/
ratur ad dei gloꝛia ⁊ vindicationeʒ maloꝝ.laudem

vero donomett⸗ ſtio. ij

¶ Utrũ quilibet legat oĩa in conſcia alterius.Et ꝙ ſic

videt᷑.quia Berñ.tractãs illud.j.ad Coꝝ.iiij.illumi
nabunt᷑ abſcondita tenebꝛarũ dicit.cuncta archana
eunctoꝝ.cunctis ibi patebunt. ¶ Itẽ glo. geſta ⁊ co
git ata.bona ⁊ mala extunc aperta ⁊ nota erunt om
nibus. ¶ Item roõne videt᷑. quia aut ſunt bona aut

mala.Si bona laudat᷑ ibi dei largitas ab omnibus

Si mala laudat᷑ dei iuſticia puniens vel miſericoꝛ⸗
dia liberans. ſi ex omnibus elicere debet deus glo⸗

mala bonoꝝ pateant bonis certũ eſt.quia vniꝰmen

tem ab alterius oculis coꝛpulentia nõ abſcondet vt
dicit Gꝛeg. Et ixerũ Aug.xv.de trini. In futuro vno
aſpectu videbit᷑ oim cogitationes.

es. Sed cõtra. ꝙ
mali nõ videant mala maloꝝ videt᷑.quia ſolaciũ eſt

accuſato alicui dũ vdetur multos babere ſocios in
ſcelere.ergo ſibi ſoli debent eſſe nota mala. Iten
mala bonoꝝ nõ manifeſtent᷑ exterius videt᷑.quia
vↄñs cõminatur in penã manifeſtanda ⁊ referenda.

Sed a bonis aberit omnis pena.ergo nõ manifeſta

buntur eoꝝ mala nec oẽs legent. ¶ Item charitas
operit multitudinẽ peccatoꝝ.h noõ eſt dictũ in cõ/
ſpectu hominũ.quia oꝑata ſunt ſine charitate.ergo

in cõſpectu dei. ergo multo magis in cõſpectu bomi
num. ¶ Itẽ ſi repbenſibile eſt in bomine denugare
amici cõmiſſum.cũ deus ſit fidelioꝛ amicus qᷓ; aliq̃s

tus ⁊ gloſa cõſonant.⁊ hoc ad certã liberationẽ me
ritoꝝ.q̃ ſcitur in omniũ actuũ bonoꝝ ⁊ maloꝝ reco
gnitione.quia oſtenſio maloꝝ in bonis ẽ ad manife

ſtationẽ miſericoꝛdie pᷣus facte.bonoꝝ ĩ eis ad oſten

ſionẽ iuſticie. Econtra maloꝝ in malis ad oſtenſio/

nem iuſticie. bonoꝝ in eiſdezʒ ad oſtenſionẽ

————B
„₰☚

=—

¶Be“. di⸗ 4

Ai.

illud qð obujcit᷑ ꝙ ſolacium eſt vid ere aliena
42 unnsc ꝙ imo erit magna cõfuſio dum atten
dit illius Vieupaig. ex eins vtupeicagoſce et
ſuũ. Anus em̃ alterius pctm̃ nõ appꝛobabit.immo
50 vitipendet.17 Ad illud qdð obẽ ꝙ manifeſtatio ma/
loꝛum eſt in penã. vᷣm ꝙ verũ eſt in malis. ſ̃ in eis
q̃̊ egerunt penitentiã eſt in gloꝛiã. Añ dicunt aliqui
ꝙ ſicut cicatrices coꝛpoꝛales in marairibꝰ remanẽt

ad gloꝛiã.ſic cicatrices ſpũales in penitentibꝰ.quia

vicerunt culpã ſicut illi penã. Sed tamẽ quicqͥd ſit
cCcæ hoc non remanent in cius contumeliã ſed in dei

gloꝛiam qui liberatur de tanta miſeria. Ande bene

concedendũ eſt ꝙ videbuntur peccata iuſtoꝝ vt de
ĩpſoꝛum ſanatione gratie agantur deo.Et hoc dicit
Anbel. AUñ ſicut hõ aget grãs deo ꝑ ſe quia libera/
tus eſt a malis.ita ſocius eius. Ad illud qð obijci
tur ꝙ infidelitas eſt denudari amici cõmiſſum.verũ
eſt in pñti vbi cedit ad infamiã.vᷣ quia in futuro eſt

ad dei gloꝛiã ſine aliqua infamia.ideo non babet ibi

plura intelligere ſimul nec tune poterit. q8 ſitũcpo ne
terit.gẽ ſublimatꝰerit. ¶ Itẽ in iudicio dlteuſts l
q̃ eſt pᷣus de vno ꝙᷓ de alio. pꝛius erit vniꝰrecoꝛla2/ gim
tio q́; alterius. ¶ Reꝰ. dᷣm ꝙ oẽs repente ſimul oia ?2 utn
peccata videbũt.⁊ credendũ eſt magis ꝙ ſimul.Ad aa

qd intelligendũ notandũ eſt ꝙ ſimul videre multa

hoc põt eſſe tripłr. Aut rõne eius in quo videt.quia
videt multa vno.⁊ ſic in ſpeculo eterno ẽ vidẽ mul/
ta.quia ꝑ idẽ ibi hõ videt diuerſa.Aut rõne ſublimi Ang
tatis intellectus q́ efficit᷑ deifoꝛmis ꝑ gloꝛiã. Añ vi⸗ cli

det plura ſicut deus. licet nõ oimode.ſicut angelus

beatus ſimul cognoſcit deũ in ſe ⁊ creaturã in deo et
in ꝓpꝛio genẽ. Aut rõne diuine virtutis hoc faciẽtis
jinn efficit gloꝛiã vt oñdat ei exemplar eternum.
ßſ leuat intellectũ vt poſſit aliqͥd ſupꝛa ſe velad glo/
riam vel ad penã. Hijs tribus modis videbũt ſimł

aie bone in iudicio. Pꝛimis duobꝰmodis in patria.

tercio tm̃mõ aie male in iudicio. Atrũ aũt poſt ſio
videant in inferno hoc non determino.qᷓ;uis nõ im⸗

boc lotuam. pꝛobabiliter dici poſſit vt pena vniꝰ ſit cõſummata
— ¶ Queſtio. iſj. m LcFVunifoꝛtmis. (Ad illud qd obijcit q intelligimus 53
¶ Atrũ omnia videant᷑ ſimul ab omnibꝰ.Et ꝙ ſic vi / vnũ ſolũ.dm ꝙ illud verũ eſt per naturq iſte mo Luc
Aetur. quia ſuper illud Job.viij. induet᷑ confuſione. dus intelligendi erit ꝑ virtutem diuinã. ¶ Ad illud S4
Glo.viſo iudice mala oia ante oculos mẽtis rſan qð obijcit᷑ ꝙ cognitiua in dãnatis nõ debet ſublima
tur. ¶ Item rõne videtur.quia inſimul iufliget᷑ to ri.dicendũ q ills ſublimatio potius eſt depꝛeſſio.ſcʒ
ta pena. ergo ſimul ⁊ ſcient᷑ ponderabit᷑ culpa.ergo in oſtenſione omniũ turpitudinũ.Sicut em̃ recogi/
ſi magnitudo culpe pendet ab actibꝰ⁊ crcũſtantiss tatio multoꝝ bonoꝝ amplificat leticiam.ita recogi
⁊ earũ iteratione.omnia hec manifeſtari debent ſi / tatio multoꝝ maloꝝ amplificat triſticiam. ¶ Zd 5S
mul. ¶ Itẽ maioꝛ confuſio eſt ⁊ doloꝛ in medio duo illud quod obijcit᷑ ꝙ erit diſcuſſio.dicendum ꝙ et ſi
rum qᷓ; vnius.⁊ omniuʒ ꝙᷓ aliquoꝝ maloꝝ.econtra ſigillatim fiat diſcuſſio de ſingulis.quia nõ poſſunt
debenmus hůe maius gaudiũ.g ſi boni habebunt per omnia ſimul dici.tamẽ ad confuſionẽ erit ſimul me
fectum gaudiũ.mali ꝑfectã confuſionẽ.patet ꝙ om moꝛia de multis. Nec mirum.quia potẽtioꝛ eſt vir/
nibus ſimul patebũt.¶ Cõtra.vnũ ſolũ intelligimꝰ tus cognitiua ꝙᷓ expꝛeſſiua ſiue interpᷣtatiua.intelli
ficut dicit phᷣus.gᷓ nõ plura ſimul.nõ ergo oĩia pote- gimus enim ſtatim quod non poſſumus expꝛimere
runt videri ſimul. Fhr⸗ in danatis nõ erit eoꝝ nã tempoꝛe diuturno. “
melioꝛ qᷓ; nunc eſt. ſi eoꝝ intellectus nunc nõ põt
1 Di. xliiij.de reſurꝛectõne q;tum ad modũ.ſiue q;tum ad qualitatẽ ⁊ quidditatẽ reſurgẽtiũ ins
Alent autẽ nõnulli ꝑcontari ⁊ querere ⁊c̃. Supꝛa egit magiſter de reſurrectõne ſi eſt. bic determinat Ren r
quõ eſt. oſtendendo quid.quõ.⁊ quale reſurgat.⁊ habet bec ꝑs duas. In pᷣma oñdit qualia ⁊ quãta un n
cCcoꝛpoꝛa reſurgant. In ſcda teterminat de aboꝛtiuis fetibus.oñdens ꝙ in nulla quãtitate reſurgunt Gtr
quia nõ vixerũt.ibi. Illud etiã inueſtigari opoꝛtet ⁊c. Pꝛima ꝑs babet duas. In pᷣma ꝑte determinat qnta iud
2 qualia erunt reſurgentiũ coꝛpoꝛa. In ſcda determinat quõ damnatoꝝ coꝛpoꝛa erũt paſſibilia. ibi. Si xro 1 leſe
gquerit᷑ de coꝛpoꝛibus maloꝝ quõ. Pꝛima ꝑs babet duas. In pᷣma determinat in quanta ſtatura reſurgant. war
In ſcda determinat qualia reſurgant.ibi.Hoc aũt in coꝛpoꝛibꝰſanctoꝝ. Pꝛima ꝑs duas bʒ. In pᷣma deter⸗ un .
minat in qᷓ etate ⁊ ſtatura reſurgent. In ſca determinat qliter ſtatura coꝛpoꝛis debet reꝑari.⁊ ꝑ quid. vbi de unkſe
terminat quid in quo teſurget.ibi. NHon em̃ perit deo terrena materies⁊c. Similiter ſca ꝑs in q agit de qua niheint
litate coꝛpoꝝ duas hʒ. In pꝛima oñdit q coꝛpoꝛa electoꝝ carebunt om̃i defoꝛmitate. In ſca vo de coꝛpo/ ſtihtn
ribus repꝛoboꝝ relinquet ſub dubio. innuit tñ ꝙ defoꝛmitatibus nõ carebunt.ibi.Oe repꝛobis autem queri aus: 1o
ſolet ⁊c. ⁊ ſic tria determinat. Pꝛimo qͥd reſurget ad ſtaturã hois cõplendã.ſecundo quid in qua parte reſux Kwinti
gat.⁊ tercio quale vtrũ cum defoꝛmitatibus an ſine. ” SSJMMU kii
1 a Mon ezdéreſur, Merminat in etate? ſtatura holes reſurgant. a XLIIII unnen
Entibus aſſignat ꝛ. ( MOlent auteʒ nõ nulli ꝑcontari ⁊ querere ang n ⸗ N
idet male dicer. — )eadé etate ? ſtatura cœpoꝛis oẽs reſurrectuun· unpan
H eſt Ine⸗ A4A ſint: Quidã putauerũt oẽs reſurrecturos fm· Eenn
nis Zrhis erteſio menſurã etanis ? ſtature xpi. 6 quia apls ait. vonec Eph iij. en
diuerſam qntitatem occurram ꝰoẽs in virũ pfectũ in mẽſurã etatis pleni· ꝰ
molis in diuerſa re⸗ detnui

dinis xpi. Sʒ hijs vᷣbis nõ eadẽ reſurgẽtibꝰ aſſigna a
mrgent. q diuerſa ſtatura etas. oẽs em in eadẽ etate reſurgẽt in qᷓ xxpzſzſuas nagügg
babuerũjt crate in di⸗ moꝛin e ⁊ reſurrexvitcuiuſcunq; etatis moꝛtui fueruinr nquti

Di. XXEKII

don uerſa reſurgent. Itẽ impoſſibile eſt qð eſt pᷣteritũ nõ eſſe pᷣteritũ. ego impoſſbile eſt ꝙ aliquis q̃ babuit att
nos centũ nõ habuit centũ.ꝗ̊ impoſſibile eſt qdð habet ſolũ triginta eoe aod l las lele.
reit S impoſſibile ẽ ſenibus in hac etate reſ⸗ urgere. Itẽ ſi reſi urgentib? cõhutat᷑ etas.aut ab inſtanti natiuitatis
Hinz aut reſurrectõis. Si ab inſtãti natitatis.tũc erũt plus qᷓ centu ani imo ꝙ; mille in aliqͥbꝰ.Si ab inſtãti reſur
un ectõis.tũc ñ hẽbit vnã hoꝛã q añ babuit.xxx.ãnos. Itẽ dñs nulli detrabet de q̃ntitate molis.ſᷣ addet hijs q
wi , ” „. 2 minus bñt. pari ra-
wiiln, b Virũ aũt poſuit nõ vt diſtingueret ſexũ.ſed ᷣvt ſigni tione de etate cũ ſene
i fſfiicaret pfectionẽ viriũ quã tüc habebũt.5ſᷣ nõ oẽs ean⸗ ctus ſit venerabil. Ad
unn Augꝰ.in liö.de gem ſtaturã coꝛpoꝛis obtinebũt. Vñ Aug. Mon ait in facccenrig Rpin w
—* ui. dei. menſurã coꝛpoꝛis vel ſtature etatis.qꝛ vnuſqᷣſq; ſuã teſt intelligi. aut ꝑ cõ
—ã recipiet menſurã coꝛpoꝛis quã vel habuit in iuuẽtute parationẽ ad pꝛinci/
MK etiã ſi ſenex obijt.vel fuerat habiturꝰſi ante eſt defun⸗ pium durationis. ſic
lt ctus.Etas vo erit illa ad quã ꝑuenit rpᷣs ſcʒ iuuenilis Misnar nohls nunc
eie yVr circa triginta ãnos. Triginta em duo qnoꝝ ⁊ triu ſcdn cSputationedt
nain . c menſiũ erat etas xpᷣi in q̃ moꝛtuus ẽ ⁊ reſurrexit. Nõ coͤpuent etaoin neur
kiütſ⸗ eſt aüt fas dicẽ ꝙ in reſt urrectione accedat coꝛpoꝛi ma⸗ gentibus.qꝛ trãſierũt
— gnitudo quã nec habuit hic nec erat habiturũ diu vi: oẽm etatẽ.⁊ extra ſta
— uendo.nec maioꝛa coꝛpoꝛa redigenda ſunt ad modũ tum talem ſunt. Alio
iſſn . Duũici coꝛpoꝛis.periret em mitis de illlis coꝛpoꝛibꝰ. cũ mõ s attenit fu⸗
ii Luce.xxj. nec ꝑiturus ſit capillus vt ait dñs.Capillus de capite gine corpone. ente ac
iribim veſtro nõ periobbbit. ⸗ Alpitur etas iuuenil.
anci Determinat qliter ſtatura coꝛpoꝛis debeat reꝑari ? oss em̃ tales ⁊ tãti re
Guäug (Rbremonn qd in quo reſurgat. db ſuurgent in coꝛpoꝛe q⅛
mn Mon em̃ perit deo terrena materies de qua moꝛtaliũ les fuiſſent in etate iu
riin l creat᷑ caro.ſ in quelibet puluerẽ cinerem ve ſoluat᷑in uenili.⁊ ita etas non
nannſe quoſſlibet alitꝰauraſq; diffugiat.⁊ in qᷓ noĩat vurarlonez ſeg
auine ac; dinugiat. in q; cunq; alioꝛum coꝛpoꝛis viſpoſitönẽ.
mictuͤr coꝛpoꝝ ſbam vel in ipſeẽ a elemẽta vertat.in quoꝛũcũq; ſic ei deꝰ tũc creat bo
potüttt⸗ animaliũ vel hoĩm cibũ carnẽq; mutet᷑.illi aie in vun minèẽ in eo babitu et
gitnn cto tꝑis redit.que illã carnẽ pᷣmitꝰvt hõ fieret.creſcẽt. ſtatu in etate virili.ñ
viueret ani it m. ſog & ni rone coputatois tꝑpis
ſumnter vi nimaui Iba S terrena materles qᷓ diſceden 5 G inis coapons.
2 b Le ſignificaret pfectionẽ viriũ. Aidet᷑ male dicere.qm ſi femina nõ eſt vir nec qᷓtũ . ſan ner anieranz
„, yiriũ ꝑfectionẽ. quia ſexus femineus atteſtat᷑ infirmitati.ꝗᷣ videt᷑ ꝙ mulier nõ reſurgat iſto mõ. Itẽ ſicut di/
uithpe cit phᷣs femina eſt vir occaſionatꝰ. ſi occaſiones nõ reſurgunt in nã q́;ẽtum ad electos.nec femina reſurget.
= Itẽ in reſurrectione erunt ſicut angeli dei. ⁊ hoc erit qꝛ coꝛpus cõfoꝛmabit᷑ aie.ſᷣ in angeł nõ ẽ diſtinctio ſexus
4 urmi nec in aiabus. ⁊c. Itẽ ſexus diſtinctio eſt ꝓpter generationẽ.ſ ibi nõ erit gñatio.gᷓ ⁊c. Reꝰ. dm q ſicut dicit
Lantir Aug. xxij.de ciui.dei.aliq voluerũt dicere ꝙ ſexus femineus nõ reſurges ꝓpter pᷣdictã auetẽ apli.donec occur
RM ramus oẽs in virũ ꝑfectũ.ᷣ ſicut ipſe dicit ibi dẽ vir nõ a ſexu ſᷣ a virtute.nõ coꝛpoꝛis ſ̊ mẽtis.p quẽ modum
miin mulier ſctã vir eſt. jm quẽ modũ dꝛ in . Btũs vir qͥ nõ abijt in cõſilio ⁊c.qd intelligi etiã põt de muliere.et
iun ideo auẽtas iſta nõ negat reſurrectionẽ mulierũ ſicut manifeſta rõ cõfirmat. Om̃ em̃ ſerus femineus ẽ a deo
RZ foꝛmatꝰq̃ foꝛmauit virilẽ. qð pʒ.qꝛ ſine ipſo nõ eſſet ꝑfectio ſpẽi.⁊ in coꝛpoꝛibꝰnf̃is nã ſeruabit᷑ ⁊ vicia detra
Nonnit bunt᷑.ſicut viri reſurgent cũ ſexu virili nõ ꝓpter generationẽ ſ̊ ꝓpter ꝑfectionẽ ⁊ decoꝛẽ q;tũ ad electos.ſic fe
tnnlit mine in ſexu feminco.qꝛ tũc a mẽbꝛis illis dedecus ⁊ inhoneſtas ꝑ oĩa auferet᷑.⁊ qd excitauit ad libidinẽ ex-
iigren citabit ad dei laudẽ. Qdð g pᷣmo obꝛ ꝙ dicit defectũ viriũ.dm ꝙ boc ẽ ſolũ ſm ſtatũ pñtẽ.ibi autẽ relinquet᷑
4 dorgr, 3 ſexus ⁊ tollet᷑ infirmitas.OQð obẽ ꝙ femina ẽ vir occaſionatꝰ.ddm ꝙ eſt loqͥ de nae intẽtõne vli.⁊ ſic femina
8umti eſt de intẽtione nae ꝗᷓ intendit ſaluare ſpẽm.Et eſt loqͥ de intẽtione nãc ſingularis q̃ deſiderat rẽ facere qᷓnto
Gon melioꝛc ⁊ ꝑfectioꝛẽ põt.⁊ ꝙ nõ faciat hoc eſt pᷣter intẽtionẽ ꝓpter aliquã occaſionẽ incidentẽ.⁊ hoc mõ nã de
gu femina faceret virũ ſi poſſet. Sed qꝛ vel ẽ defectꝰ in virtute ⁊ caliditate.vel etiã ẽ debilis coagulatio in ſemie.

vel nõ directe recipit᷑ in matrice.hinc ẽ ꝙᷓ mulier generat᷑ ⁊ dẽ vir occaſionatꝰ.tñ qꝛ iſtã occaſionẽ neceſſe eſt
euenire nec ſine ea põt nã ſaluari in eſſc.iõ nã q̃ intendit ſaluari vtrũq; ſexũ.intendit etiã ꝓductionẽ mulie
ris.⁊ ſic pʒ illud.Ad illud qð obꝛ ꝙ erũt ſicut angeli.ddm q nõ eſt oimoda ſilitudo ſ qtũ ad boc ꝙ erũt im/
J.N Nü munes ab opibus carnis.Ad illud qð obꝛ ꝙ nõ erit generatio. dm ꝙ ſicut nõ erit vis generatiua ad vſum
4 generandi ſ̃ ad ꝑfectionẽ hois.ſic etiã erunt nebꝛa genitalia ad ꝑfectionẽ coꝛpoꝛis. c Mon eſt autẽ fas
dicere ⁊c. ANidet᷑ hoc falſum.quia minus nõ habuit.nec habiturus fuit ſufficientẽ magnitudinẽ in hac vita.
S varij boni Jos coꝛpoꝛa ſunt defoꝛmia ſic erunt in celeſti patria. Itẽ qui caret manibꝰ nunqᷓ; erat habitu/
rus manus. reſurget ſine manibꝰ. põt fieri additio mẽbꝛoꝝ officialiũ.quia nõ reſurget ſine manibꝰ. Et ſi
“Z boc.multo foꝛtius videt᷑ a ꝑte mẽbꝛoꝝ cõſimiliũ.ſicut maioꝛis ſtature.R.ddm ꝙ; ſtatim exquo coꝛpus bu
manũ gen eratũ eſt.ſtatim ſcit qᷓntũ debet eſſe mole licet nos nõ ꝑcipiamꝰ.quia iã eſt ibi totũ eſſe.⁊ boc eſt eẽ
in quãtitate virtutis q̃ diſtinguit᷑ contra quantitatẽ molis.et hoc eſt eſſe ſ̃m potentiq virtutis augmẽtatiue.

rr

uautũ ergo natura põt iſt augmentar? aui nunc puulus eſt tantus debet eſſe rõne. ? tantus erit mole niſi

4

ſpeciei. vel ſuꝑabundare. vel ſi ufficere. ſufficiat boc eſt de integritate nature.tunc aũt dicit᷑ ſufficerè qũ po

teſt tĩ coꝛpus ꝓducere qtũ competit humane nature.que determinatos habʒ terminos.ſiue in paruitate.

ſiue in magni
on recechi ſte
oꝛmitas gen .
dicit᷑ virtus augnen te anima fit cadauer.nõ ita reſurrectione reparabitur
tarina ugfnauttt 1 vt ea que dilabunt᷑.⁊ in alias atq; alias rerum ſpecies
ia de kuſe⸗ ßy vertunt᷑ quis ad coꝛpus retleant vnde dilapſa ſunt.
ſtatnmm ülli quantitati ad eaſdẽ quoq; coꝛpoꝛis partes vbi fuerunt redire ne⸗
competentẽ. Si vero ceſſe ſit. Alioquin ſi capillis redit qð tam crebꝛa tonſu
recceditur ab ea.ita ra detraxit.ſi vnguibus qð totiens depꝛeſſit exectio .
defoꝛmitas generek immoderata ⁊ indecens cogitantibus reſurrectönem.
ſue in ſupfluo ſiuc i carnis. ? ideo nõ credentib occurrit infirmitas. Sed d. Congrus
n ted. Jor on quẽadmodũ ſi ſtatua cuiuſlibet ſolubilis metalli igne cudde b exè⸗
lit pfecta iniciata. liqueſcét. vel contereret᷑ in puluereʒ. vel confunderet᷑ plum ſtatue.
ꝛigeo opoꝛtet tũc de in maſſam.⁊ eam vellet artifex rurſum ex illius mate/
trabi vel addi.nõ ad ria ⁊ quantitate reparare.nihil intereſſet ad eius inte⸗
nature mutationem.· gritatem que ꝑticula materie.cui mẽbꝛo ſtatue redde⸗
k potius ad viceſit retur. du tamen totũ ex quo conſtituta fuerat reſtituta
tieg pact na. Augy. reſumeret. Ita deus mirabiliter atq; ineffabiliter arti
loquit᷑ ſalua integri fex de toto quo caro noſtra extiterat. eã mirabili cele⸗
tate ⁊ pfectione natu ritate reſtituet. nec aliquid attinebit ad eius reintegra
re. Añ generalr intal tionem vtu capilli ad capillos redeant. ⁊ vngues ad
ligere dat ꝙ ẽtuz ad vngues? An quicqͥd eoꝝ perierat mutet᷑ in carnem.et
quantitatẽ rõnis. nec in partes alias reuocetur. curante artificis ꝓuidentia
fiet additio uec ſub- ue Paru n e eer Pez
tractio, niſi etimm fue ne quid indecens fiat. Indecoꝝ quippe aliquid ibi nõ
rit vicij defoꝛmatio. erit.ſed quicquid futurũ eſt hoc decebit.quia nec futu

Mtũ ad quantitate,y rum eſt.ſi non decebit. .
molis fiet additio n ¶ Determinat qualia coꝛpoꝛa reſurgant.oſtẽdens ꝙ

big in auchuo us fut (eon electoꝝ carebunt om̃i defoꝛmitate .
Pircka a otet x Moc auũt in coꝛpoꝛibus ſauctoꝝ intclligendũ eſt. de q⸗ Aug.i eodẽ.
dñs adducat mater- bus conſequenter adiungit. Reſurgent ergo ſanctouiuiꝛz·

am aliunde ad pfici coꝛpoꝛa ſine vllo vicio.ſine vlla defoꝛmitate.ſicut ſine
endum.ſᷣ poſſibile efſt vlla coꝛꝛuptione.onere.difficultate.in qbus tanta fa⸗
ꝙ de illo vno totũ ex clilitas quanta felicitas erit. ꝓpter qð et ſpũalia dicas
trahat. ſicut credit᷑ q ſunt.cũ ꝓculdubio coꝛpoꝛa ſint futura nõ ſpiritus. Ex
quinq; panes ſine ap hijs apparet ꝙ vna erit etas omniũ reſurgentiũ ſc iuan
poſitione ĩ quinq; mi ,l i —H—Hõñs —
lia bominũ mltiplica uenilis. ſtatura vero diuerſa.ſcʒ quã quiſq; habuerat
uit ꝑ virtutẽ infinitã in iuuenili etate. vel erat habiturus ſi ante eſt defun/
Põot tñ eẽ ꝙ aliunde cius.MNec de ſubſtantia qua hominis caro creatur ali
adddat. vt foꝛtaſſe in i quid ꝑibit.ſed omniũ particularũ ante diſperſarũ col
lis banibafecit letione reintegrabitur naturalis ſubſtantia coꝛpoꝛis.
emen modus pba⸗ Sanctoꝛũq; coꝛpoꝛa ſine omni vicio fulgida ſicut ſol
bilioꝛ videtur. relſurgẽt.pᷣſciſis cũctis defoꝛmitatibꝰqs hic habuerũt.

5§ 5 Sed quẽadmodũ ſi ſtatua cuiuſlibet ⁊c. Aidet᷑ iſtud exẽplũ Auguſtini nõ valerẽ. quia aliud Ea ytificia⸗
tum ⁊ aliud ſtatua illa que pᷣ fuit fuſa.⁊ illa que poſt fuſa fuiidergo videt᷑ ꝙ deus ſic reꝑat ꝙ alius fuit bomo

—

poſtqꝙᷓ ante. Ad hoc volunt aliqui dicere ꝙ exemplũ auguſtini pfecte cõfoꝛme eſt qᷓ̃tũ ad modũ ⁊ ydentitatẽ

repatõnis ⁊r ati. Otũ ad modũ.qꝛ nõ opoꝛtet ſingula ad ſua loca redire. Otũ ad ydentitatẽ.qm̃ ſic in ſta
tuaꝗ materia ſubiecta ẽ eadẽ ſemel ⁊ iterũ fuſa.ſ̊ foꝛma artificis ẽ alia.ſic in coꝛpoꝛe reſurrectionis eadẽ ẽ mã.

F foꝛma carnis ⁊ accidẽtia generata ſunt alia. tñ bõ nõ eſt alius.qꝛ foꝛma vltimo complctiua ⁊ pᷣmaria mã

m ſbam ẽ vna ⁊ eadẽ. Añ ſi ſtatua bẽet animã ipſa diceret ego ſũ renouata.qꝛ babẽt eanaẽ mãm ⁊ eãdẽ foꝛ

mã vltima.q́;uis nõ bẽet intermedias.ſic ⁊ in ppoſito dicũt ſe bẽe ꝙ foꝛme intermedie iterate ſunt alie.atta/

men boõ ſaẽ eſt maxime rõne foꝛme.quia tota ro ꝑſonalitatis venit ex ꝑte aĩe.Sed tñ ſſtud. nõ ſufficit ꝓ eo &

Anpediat p occaſionẽ. Scom boc int. igendũ ꝙ quantitas rõnis in aliquo põt deficere a ſtatu competenti

itudine. inter quos ſtatura xpᷣi tenere mediuʒ creditur tanq; ꝑfectiſſima. ⁊ ꝙdiu ab illa ſtatura

nect
sv

Ag

in

WE
mmin

inn

Di.

cadẽ erit caro. Mon & rectũ videtur exemplũ Aug.

reſurrectio dicit᷑ eſte coꝛpoꝝ bumanoꝝ magis pꝛie q coniunctoꝝ. Si ergo reſurrectio debet eſte eiuſdẽ. ne⸗
ceſte eſt ꝙ coꝛpus bumanũ ſit idẽ.Sᷣ nunqꝙᷓ eſt idẽ coꝛꝑꝰ niſi ſit eade caro.ergo opoꝛtet ꝙ caro ꝗᷓ eſt foꝛma int
megdia ſit eadẽ. pari rõne ⁊ de alijs foꝛmis intermedijs.⁊ ſi opoꝛtet ꝙ aro ſit eadem opoꝛtet q; partes officia
les vt manus ⁊ pes ſint eadẽ.Amplius in Job. xix.expꝛeſſe d in carne mea videbo deũ ſaluatoꝛẽ meũ ergo
ideo dom ad hoc ꝙ oꝑa dei nõ inueniunt ꝑfectã ſimili/

tudinem in operibus
noſtris.maxime iſtud
cum ſit ſupꝛa natura

¶ Relinquit ſub dubio an mali tũc habeãt qᷓs hic ha iterare eandẽ foꝛmz
buerũt defoꝛmitates.innuit tamen ꝙ defoꝛmit atibus numero.ideo non eſt

non carebunt. „3⸗i½’ÿ

d intelligendum iſtud

cxemplum adduci qᷓ;

Se repꝛobis auũt queri ſolet an cũ defoꝛmitatibus hic tũad hᷣ ſoln ſicar

tifex creatus reparat

Aug. ench. habitis reſurgant.hoc aũt Aug.nõ aſſerit.ſed dubiũ cxe materia eiuſdẽ ſta

relinquit ita inq ens. Quicũq; abiilla ꝑditionis maſſa tue ſtatuam conſimi/
que ꝑ adã facta eſt nõ liberant᷑ ꝑ xpᷣm. reſurgẽt quidẽ lem.ita ꝙ nõ opoꝛtet
etiã ipſi vnuſq̃ſq; cũ ſua carne.ſᷣ vt cũ dyabolo eiuſqʒ; partes ad eadem lo⸗
angelis puniant᷑.vtrũ vero ipſi cũ vicijs ⁊ defoꝛmita cᷣ redire.ſic deus re/

tibus ſuoꝝ coꝛpoꝝ reſurgant q̃cunq; in eis geſtarunt

parat de materia coꝛ⸗
poꝛis tui coꝛpꝰqð nõ

inqrendo laboꝛare qͥd opus eſt. Hon em̃ fatigare nos tim ſimile ſed ideʒ eſt
debet incerta eoꝝ habitudo vel pulcritudo.quoꝝ erit in ſubſtatia.nec opoꝛ
certa ⁊ ſempiterna damnatio. Ecce nõ diffinit an tũc tet ſingula ad ſingulæa
habeant defoꝛmitates quas hic habuerunt repꝛobo⸗ membꝛa redire vbi ẽ

rum coꝛpoꝛ.

Dintelligentiaz huius partis tria pꝛincipa/⸗
liter querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ quid reſurgat
uin coꝛpoꝛe humano.Secundo quid in quo.

Tercio querit᷑ qualia reſurgent coꝛpoꝛa. Circa pꝛi/
muſn queruntur duo. Pꝛimo querit᷑ quid reſurgat
quantum ad indigentiam. Secundo quid reſurgat
quantum ad ſuperfluitatem. I?JYMVMU

W ¶ Queſtio. . 2

¶ Atrum humoꝛes reſurgent.Et ꝙ nõ videtur. quia

nihil reſurget niſi qð eſt de eritate humane nature.

ſed bumoꝛes nõ ſunt de veritate bumane nature.qꝛ
chair mutant᷑ ⁊ reſtaurant᷑ ⁊ deperdunt᷑.ergo ⁊c.

tem ſi bumoꝛ reſurget ⁊ eſt de veritate.ergo to/⸗

taliter opoꝛtet reſurgere. ergo totu s ſanguis q exit
de homine per fleubotomiã vel alio mõ reſurget.ſed
boc generaret indecentiã.ergo ⁊c. ¶ Item nil
bet reſurgere in coꝛpoꝛe qð nõ habeat aliquẽ vſum.,.ꝛ
ſed bumoꝛes ſunt ad reſtaurationẽ deperditi qd nõ
eſt in coꝛpoꝛe reſurgẽte.ergo ⁊c. ¶ Item nibil reſur
get niſi qd cõſonat qualitati ⁊ nature coꝛpoꝛis reſur
gentis. coꝛpus reſurgens erit luminoſum ⁊ impaſ
S aũt ſunt fluxibiles ⁊ variabiles.S⁊ꝛc.

tem nihil de⸗

Contra.qdð eſt de conſtitutione coꝛpoꝛis reſurget

in illo. ð bumoꝛes ſunt bmõi. quia penes humoꝛes
diſtingunt᷑ cõplexiones. erga ⁊c. ¶ Item boc videt
quia mediũ ⁊ diſpoſitio vniẽdi animã coꝛpoꝛi eſur

get in illo. ſanguis eſt hmõi. ⁊ hoc patet auto Rtate

eut.xij.ſanguis eoꝝ ẽ ꝓ anima.glo.Aliqͥd vitale ẽ

in ſanguine. ꝑ ip̃m maxime anima carni vnitur.

tẽ hocipſum videtur rõne.quia ſpũs eſt mediũ

niendi animꝗ coꝛpoꝛi. hij ſpũs ſicut dicunt phᷣi ex
bumoꝛibus generantur. Hocipſum patet exemplo.

⁊ in qͥlibet alio. ⁊c.¶ R

creſcentia que ginaret
¹uingecentiã.qꝛ qᷓtũ ad
bheoeoc loquit᷑ Augꝰ. vt
patet in liter.

quid nulla leſione facta in coꝛpoꝛe ſi totus ſanguis
exiret.ſtatim anima recederet.Si ergo humoꝛes ſũt

mediũ ⁊ rõ vniendi.g neceſſe eſt ꝙ reſurgãt. ¶ Iv3tẽ
ſi nõ reſurgãt.cũ hmõi humoꝛes ipleant coꝛpus.re/
ſurget eoꝛpus vacuũ ⁊ impfectũ. ac ꝑ hoc defoꝛme.
ſ hoc ẽ indecens in btis.ᷓ ⁊c. ¶ Itẽ in ſacr̃o altaris
cõuertit᷑ vinuʒ in verũ ſanguine.ſᷣ hoc ẽ impoſſibile

niſi ſanguis reſurrexiſſet ĩ xpᷣo.Sʒ ſi i ipo reſurrexit.
.dOm ꝙ differt ſicut dicũt &

phici humoꝛ ⁊ bumiditas. Haã bumoꝛ dẽ ꝓut eſt in
venis. humiditas aũt ꝓut extra venas dirigit᷑ ⁊ ex/
tra venas eſt. ⁊ ꝓut ab eis diriuat᷑ ad mẽbꝛa. Diſtin
guit em̃ anicẽsa inter humoꝛẽ ⁊ humiditatẽ.⁊ dicit
ꝙꝙ bumoꝛ dẽ ꝓut eſt in venis.humiditas autẽ ſu 2
venis diriuat᷑ ad membꝛa. Et boc in triplici
Aut in pꝛimo egreſſu a venis ⁊ ſic vocat᷑ res bumi/
ditas ſcʒ que eſt in foꝛaminibus paruarũ venarum.
Aut ꝓut incipit vltra ꝓgredi ⁊ dealbari.⁊ ſic vocat
cambiũ. Aut ꝓut eſt iam dealbata ⁊ cibans actu. et

atu.

ſic vocatur gluten. Hec aũt diſtinctio hum iditatis
ad duo membꝛa reducitur.ſcʒ ad humiditatem nu

trimentalem. hoc complectit᷑ roꝛem ⁊ cambium ⁊
complexionẽ.⁊ hoc eſt gluten qð eſt de complexione

mẽbꝛi ↄſimilis.in q̃ eſt tercia ſpẽs ethice ⁊ nutrimẽ/
talis.⁊ hec quia reſpicit ſtatũ ⁊ indigentiã non reſur

get (Sed humiditas complerxionalis abſq; dubio
reſurget. Sed quid de bumoꝛibus dicemus cuʒ ſint
currentes. ⁊ non ſint de ſubſtantia membꝛi. nec de
complexione radicali. dicendum ergo ꝙ abſe; du/
bio reſurgent. cum vinum conuertat᷑ in ſacramento
altaris in ſanguinem qui effuſus eſt in remiſſionem

peccatoꝝ.⁊ iſte eſt ſanguis habens ſpeciẽ ſanguinis

VAñ nõ video quõ vre ſanguis nõ reſurrexit in xxö.
⁊ ſi hoc.pari rõne ⁊ in qͥlibet alio.⁊ ſictea, vnduid

4

vene remanebunt vacue. ⁊ boc ſit Nũ q ſanguis

reſurgat habet᷑ in vßmone Amb.de martiribꝰ dignũ

⁊ cõgruũ.⁊ iõ dᷣm ꝙ humoꝛes reſurgũt.⁊ cõceden⸗

7 de ſunt rõnes ad hoc.¶ Ad illud qdð obꝛ ꝙ nõ ſunt

de veritate humane nature. dom ꝙ qd eſt de verita-

te nãe humane triplr. Aut q;tñ ad eſſe neceſſariũ ſi/
cut mẽbꝛa pᷣncipalia.Aut quo ad eſſe integrũ ⁊ com
pletũ vt illa qᷓ̃ faciũt ad coꝛpoꝛis pfectionẽ.Aut quo

ad eſſe decoꝛum. Pꝛeterea neceſſariũ ẽ reſurgere m

totalitatẽ.Sed q̃ ſco ⁊ tercio cõgruũ eſt reſurgere
m illð ſᷣm qu faciũt ad cõplemẽtũ ⁊ decoꝛc̃.⁊ qꝛ bu
moꝛes ad plenitudinẽ ⁊ integritatẽ faciunt.reſurgẽt
in tanta qᷓntitate quãta coꝛpoꝛi cõpetit.Et ꝑ hoc pʒ

ſcᷣm.qꝛ nõ opoꝛtet ꝙ totus ſanguis quẽ emittimꝰ

——

p minutionẽ reſurgat ſ qtũ cõgruit.Silr de carne
8 fluit ⁊ refluit iudicandũ eſt.¶¶ Ad iüllud qð obẽ ꝙ nõ

viuũt.dm ꝙ triplr eſt aliqͥd viuere.Aut qꝛ recipit

influentiã vite.aut quia diſponit ad vitã.aut qꝛ oꝛtũ
⁊ cõſeruationẽ hʒ ex actu vite. Pꝛimo nõ viuificat
ſbᷣa coꝛpoꝛalis ⁊ caro.ſcdᷣo mõ viuit ſpũs ⁊ humoꝛ.
tercio mõ capilli ⁊ etiã vngues.⁊ qꝛ oĩa iſta cõnexio
nẽ hñt cũ vita.oia reſurgẽt. (Sa illud qd obẽ ꝙ nõ
hñt vſum. dom ꝙ falſum ẽ. imo hñt vſum ſcʒ ipſum
coꝛpus diſponere ad vitã.ſᷣ̊ non bñt vlterioꝛẽ vſum

ſcʒ reſtaurare.⁊ hñt hunc.qꝛ de nouo generat. ⁊ hũc

10 ibi nõ bẽbunt. ¶ Ad illud qd obẽ ꝙ nõ cõgruũt coꝛ
poꝛi luminoſo ⁊ ipaſſibili.ddðʒ q; ſicut caro ⁊ os pᷣm
ſtatũ pñtẽ nõ cõgruunt ſ̊ ſublimabunt᷑ ⁊ ſubtiliabũ
tur.ſic eſt intelligendũ de humoꝛibꝰ⁊ mẽbꝛis omni/
bũs interioꝛibus. ”
- Aueſtioti b —
Ce hijs que ſpectant ad ſuꝑfinitatẽ vt ſunt inteſti/
na. capilli.⁊ vngues. vtrũ reſurgant.Et ꝙ inteſtina
reſurgãt ꝓbat᷑.quia dẽ.ij.p. Mach.xiiij.ꝙ raſias pie⸗/
cit illa depᷣcans oipotentẽ vt redderet ci. ¶ Itẽ ſi bõ
ſtetiſſet. ſine alicuiꝰ coꝛruptione tranſlatus fuiſſet in
imoꝛtalitatẽ.ſᷣ hõ cõditus fuit cũ inteſtinis.&ᷓ illa ha
buiſſet in gloꝛia.ſed mõ illa hʒ qᷓ babuiſſet.ergo ⁊c̃.
Itẽ alia rõ eſt ad hoc.quia ſi nõ reſurgerẽt venter
vacuus remaneret.⁊ ſi hoc.impꝑfectus.ſᷣ ibi nulla eſt
imꝑfectio.gᷓ ⁊c. ¶ Itẽ de capillis Luce. xxj. capillus
de capite veſtro nõ ꝑibit. Et iterũ. Mathᷣ.x.oẽs nu⸗
merati ſunt. ¶ Itẽ rõne videt᷑.quiæ pꝛiuatio capil-/
loꝝ ⁊ vnguiũ eſt de imꝑfectione nature.& babitus ẽ
de pfectione.ſed omne qð eſt de pfectione nature de
bet reſurgere. ⁊c. ¶ Itẽ capilli ſunc in oꝛnamentũ
a natura collati.Sed coꝛpoꝛa electoꝝ debent reſur/
gere cũ omni oꝛnatu. ⁊c. ¶ Sed õ ꝙ inteſtina nõ
reſurgant hoc videt᷑.quia ſunt ad ſuꝑpfluitatis impu
re receptionẽ.ſed ibi nõ erit talis ſupſluitas.ergo⁊c.
¶ Itẽ inteſtina aut erunt vacua aut plena. Si va/
cua.ergo impfecta.ſi plena.gᷓ imunda.cũ ergo nullũ
bonꝝ ſtatui gloꝛie cõpetat.patet ⁊c. ¶ Item ꝙ nec ca
pilli reſurgant videt᷑. qm̃ ſunt ex fumoſa ſuꝑfluita/
te.ſed ibi nõ erit ſuꝑfluitas fumoꝝ.ergo ⁊c. ¶ Item
rõne videt᷑. quia ſicut folis ſunt in arboꝛe ſic capilli
in capite.ſᷣ fructu ad maturitatẽ ducto ceſſant folia.
ergo ⁊ capilli cum iam hõ ꝑuenit ad fructum gloꝛie.
G Itẽ hoc põt ꝓbari.quia nõ ſunt de verit ate natu
re. ¶ Item quia defoꝛme eſſet coꝛpus ſi om̃s capilli
reſurgerent.extenderet᷑ em̃ nimis longitudo capillo
rum.⁊ huius ſignũ eſt ꝙ ſine doloꝛe abſcindunt᷑.ſed
qð nõ viuit nõ debet reſurgere.qꝛ reſurrectio eſt ad
11 vitã. ergo ⁊c. ¶ R.dᷣm ꝙ ſicut dictũ eſt reſurget in

eſt de integritate ⁊ de decentia ⁊ꝛ pulcritudine.qm igi

tur capilli ſunt de decentia ⁊ vngues.hoc patet.quia
caluiciũ eſt imꝑfectio nature.⁊ ivo dico ꝙ; reſurgẽt.
Silx ⁊ inteſtina ſunt de nature pulcritudine.vñ Au
guſti. in li. de ciui. dei. in interioꝛibꝰ viſceribus q̃ nul/
lum decus mõ vident᷑ habere.ita pulcritudo rõnis
delectabit. vt omni foꝛme apparenti q̃ oculis placet
bm mentis iudiciũ pᷣferatur. ¶ Ad illud qdð obijcit
ꝙ nõ habebũt vſum. dom qꝙ verũ eſt de vſu imperfe⸗
Co quẽ mõ habent.ſed ꝑfectũ habebũt quo intelli⸗
gentie oblectant᷑ ĩ tã pulcra armonia in qua lauda/
bit anima ſapientiã cõditoꝛis. Ad illud qð obijci
tur aut erunt vacua aut plena. dom ꝙ erunt plena.
ſed nõ ſuꝑfluitate.ſᷣ nobilibꝰ ſpiritibꝰ⁊ ſubtilibus qᷓ
totũ coꝛpus reddẽt agilius.¶ Ad illud qdð obꝛ q ca
pilli ſunt ex ſuꝑfluitate.doᷣm q; ſuꝑfluitas ẽ triplex.
Ana reſpectu totius coꝛpoꝛis ⁊ ſpẽi.vt eſt ſuꝑflui/
tas impuritatis.⁊ hec nõ erit ibi.Alia eſt ſuꝑfluitas
reſpectu totius coꝛpoꝛis in qͥ eſt ſed nõ reſpectu alte
rius ꝓpagandi. vtpote ſemen.⁊ hoc ſilr ibi nõ erit.et

bec eſt ſuꝑfluitas reſiduitatis. Quedam eſt ſupflui-
tas reſpectu vnius ptis.tñ in altera nõ eſt ſupfiua ſᷣ
ecens ⁊ optime collocata.⁊ talis eſt ſuꝑfluitas ex qᷓ

ſunt capilli.quia illa materia nõ ẽ neceffaria ſtoma/
cho.eſt tñ bene locata in capite ⁊ barba.¶ Ad illud
qð obẽ ꝙ arboꝛes amittunt folia.doᷣm ꝙ ſi arboꝛes
deberent ſemꝑ ſuũ ſeruare decoꝛẽ ſicut reſurgentes.
nunqᷓ; folia amitterent.ᷣ nõ debent eũ ſeruare ſicut
reſurgentes.ideo nõ eſt ſimile.Ad alia tria ſoluẽdũ
diſtinguo triplicẽ veritatẽ nature.⁊ viuere ſm tripli
cem differentiã vt in pᷣcedenti ꝓblemate dictũ eſt.

Onſequẽter qtũ ad ſcᷣm articulũ querit᷑ ſcdo
quid in quo reſurgat.⁊ de boc duo qrunt᷑. Pꝛi
querit᷑ qͥd in quo reſurgat quantũ ad totũ coꝛpꝰ
Scdo qͥd in quo 39 ũ ad quodlibet mẽebꝛum.

in pᷣmo vel ſcdo.Et ꝙ in pᷣmo videt᷑ Augꝰ.de ci.dei.
et habet᷑ in Ir̃a.illi aie in puncto tꝑis reddit᷑ que eã
pᷣmitus vt ex ea hõ fieret.viueret. creſceret. anima/
NXi rõne videt᷑.quia pꝛia foꝛma in ꝓpꝛia mã

nata eſt fieri.g ſi hec caro eſt ꝓpꝛia mã huius aie cui

pᷣmo eſt vnita.g ſemꝑ aia appetit ci vniri. ſi nõ po

12

¶ Eum caro eſt in duobꝰhomibus.vtrũ reſurgat caro

teſt eius appetitus.hoc aũt eſt incõöueniẽs.

ergo ⁊c. ¶ Itẽ caro ex vnione cũ aia diſpoſitionem
trahit ſiue oꝛdinationẽ ad imoꝛtalitatẽ.ſi bec caro
vnita eſt cũ hac aia.neceſſitatẽ hʒ iterum ad vnionẽ
cũ ipſa.⁊ ſi hoc.cũ hoc neceſſitas nõ patiat᷑ vt bec ca
ro oꝛdinet᷑ ad animã alia.patet ⁊c.¶ Itẽ ſi non eſt

neceſſe reſurgere cũ pᷣma. ſi tota caro bois mandu

cetur. pꝛiuabit᷑ aia ſuo coꝛpoꝛe.et ita dabit᷑ ei aliuq
coꝛpus.nõ ergo erit reſurrectio.quia reſurrectio eſt
eiuſdẽ numero. Sea 3.coſta fuit in adã ⁊ ena.g
it

ro igit᷑ in quo reſurget. Si in adã. cum tota cua ſ
inde facta. nibil reſurget in eua. Si nõ in adã.ſed in

qqαο mo fuit coſta. non greſurget in quo pᷣmo fuit.
Item homo eſt de ſemine patris.⁊ xpᷣs ex purim
mis ſanguinibꝰ virginis. ergo ſi ſemen debzʒ reſurgẽ
in patre.⁊ ſanguis in virgine.tũc nullus hõ genera⸗

tus reſurgeret.nec etiam xpᷣus.ꝙ ſi hboc non eſt ve⸗

rum. ergo caro reſurget. in eo in quo ſcdo eſt caro.
¶ Itẽ eſto ꝙ aliquis nutriat᷑ ex came bumana. di⸗

auiat
nie
Etro
clig⸗
rog
nunlri
Ain
ſpoteit
ligoin
meltop
loinqt
disſup
laptec⸗
lphe
plcbitin⸗
ane pe

usbön

ſeinmn
sigſius
Conuerſu
Renten
eſpoſt
betſtab
bysboi
ms E
entinpe
tüqoe
Dkonal
ganni
hono
io.
Hicinſſi
hünpol
Aalin
gbͤigey
rpol
ſcͤnenie
inſena
n
W
ſſe

Lüͤſchint⸗
Nlrhtͤcte
müöͤckiotu,

Numd Alrd ſ

ecims
iſarſcugne
aiſnmie
aucudi
tmugefndi
nxcdici
clignentic
ocſult.
üadwi
Ktiun.

.
Uüfingren
Aras.
nelligta
imn mnm
imsgun⸗
ihisit
ruifiir
itck haun
iidihelinn
S

tentn

Gnhiud

At Aug. ; vedit ad pꝛimũ.eſto ꝙ de illa generet. con
ſtat ꝙ ſi tunc redit ad pᷣmũ.nihil remanebit genera⸗
to. ⁊ hoc eſt incõueniens. Oꝛ ſi nõ n Su eſt ne
tẽꝙ de⸗
beat reſurgere in ſcdo videt᷑.quia ab vltimo res de/

ceſſe ꝙ reſurgat in pᷣmo ſed in ſcdo põt.i

nominat᷑ ⁊ a fine. AUnde ſtatur in vltimo teſtamẽto
qð eſt in moꝛte teſtatoꝛis. ſi caro iſta fuit illiꝰhomi
nis finaliter ⁊ poſterius.ergo ad ipſum magis ſpe/
ctat.g ad ſcᷣm ⁊ poſtremũ debet redire nõ ad pᷣmũ.

16 R. dm ꝙ caro que eſt in duobꝰ põt eſſe duplr.

aut ita ꝙ ſit in vno ſicut in pᷣncipio.in altero ſicusin
indiuiduo ⁊ toto ſuo.aut i vtroq; ſicut i indiuiduo.
Si ſit in vno ſicut in pꝛincipio.in alio ſicut i indiui/
duo. tota reſurget in ſcòo.quia non erat in pᷣmo ad
ipᷣm ſᷣ ad alteꝝ oꝛdinata. ſicut fuit coſta in adã.quia
oꝛdinata ad ꝓpagationem eue.ſic ſemen in patre qꝛ

oꝛdinatũ ad ꝓpagationẽ filij.ſic illi ſanguines in bea

ta virgine quia oꝛdinati ad cõceptionẽ xpᷣi. Si autẽ
in vtroq; ſit ſicut in toto abſoluto.hoc triplr põt in/
telligi.aut ita ꝙ ſit in vtroq; caro ſᷣm ſpeciem.aut in

vtroq; m naturã.aut in vno m ſpẽm.in altero ym
naturã. De pᷣmo eſt cõtrouerſia.nã aliqui dicunt

caro vnius ᷣm ſpẽm põt fieri caro alterius ſᷣm ſpẽʒ.
vtpote ſi hõ de illa nutriat᷑ ⁊ generet.cet hoc dicunt.

quia oino eſt trãſmutabilis caro vt alia.ſicut experi

mento pʒ. Et ſi queras in quo reſurget.dicimꝰ ꝙ in
lllo in quo maioꝛẽ ⁊ eſſentialẽ habet oꝛdinationẽ.et

dñs ſupplet alteri illud. vt verbi gratia.Si de modi

ca ꝑte coꝛpoꝛis vnius q;tum ad carneʒ ᷣm ſpẽm ſit

aliqs generatus.ita reſurget in generato.⁊ dñs ſup/
plebit in me qð amiſſum eſt. ſicut in adam repleuit

carnẽ ꝓ coſta. Alia poſitio eſt ꝙ de carne ᷣm ſpẽm
alius hõ nõ poteſt nutriri nec generari ſᷣ ſolũ de car
ne ᷣm materiã.⁊ rõnẽ huiꝰreddunt ex ꝑte actualita
tis ipſius.quia trãſſubſtantiatio hic cõuerſio eſt.et
conuerſio ⁊ tranſmutatio ſiue trãſſubſtantiatio eſt
ex ente in potentia.⁊ quia eſt caro ſᷣm ſpẽm.iõ non

eſt poſſibilis cõuerti ᷣm ſpẽm. Sed qm̃ hoc nõ ha/

bet ſtabile fundamentũ.quia lupus nutrit᷑ de carni
bus hoiĩs ⁊ cuʒ alijs aialibus eiuſdem ſpẽi.vt vide/
mus.Et iterũ.caro ᷣm ſpẽm põt fieri nõ caro.⁊ tũc
erit in potentia.ideo rõnẽ fundãt ſuꝑ puluerũ appe
titũ qͥ plantatus ẽ ad illã foꝛmã determinate ⁊ ſem/
piternaliter.qui non patitur ipſã carnẽ viuificari ex
alia aia imoꝛtali.⁊ iõ rñdent ꝙ illud ẽ impoſſibile ꝙ

in pᷣmo ſit caro m ſpẽm vnius.⁊ poſtmodũ fiat al
terius. Sʒ pᷣma poſitio repugnare videt᷑ reſurrectio

ni eiuſdẽ coꝛpoꝛis.qꝛ ſi de vna parte carnis mee ᷣm
ſpẽm poſſit fieri caro alterius ᷣm ſpẽm.pari rõne et
de alia.⁊ ſic de q̃libet.⁊ ſic aia ꝑderet ſuã carnẽ totã.
quõ igit᷑ verũ ẽ qdð dicit iob. In carne mea vi.ſal.m.
Sca poſitio nõ bʒ multũ roboꝛis.tũ quia videtur
incõueniens dicere ꝙ hõ non poſſit nutriri de carne
hm ſpẽm.cnm ſit apta ad nutriendum ⁊ bene poſſit

inde nutriri. Ampliꝰ.nec iſtud ẽ multũ criminabile

ꝙ in coꝛpoꝛe humano ſit aliq̃d actu incoꝛruptibile

⁊ tñ ſit reſolubilevſq; ad elemẽta.niſi ibi ſit apꝑetitꝰ
impediens trãſmutationẽ. Vñ ſanius dici põt e ſi /

cut reſurrectio fit ꝑ diuinã virtutẽ.ſic oꝛdinatio car

nis ad ſuã animã eſt ᷣm diuini decreti diſpoſitionẽ.

qne qm̃ eſt imoꝛtalis.facit ꝙ caro ᷣm ſpẽm vnius
ad carnẽ ſm ſpẽm alterius hois ſit impoſſibilis.Di
camus ergo ꝙ in vtroq; ſᷣm ſpẽm eſſe oino eſt im/

poſſibile/quiq tic eſet de neceſſaria coſtitutõe ver

nõ. ſinc calũni
diuina q̃ carn

S
uſq;. ⁊ neceſvario reſurgerent in vtroq;. ⁊ boc eſt im
poſſibile. Iſtã impoſſibilitatẽ nõ dico venire de vir⸗

tute carnis ſᷣm ſpẽm ipſius hois.quia ſic neceſſario

eſt oꝛdinata ad incoꝛruptionẽ ꝓpter appetitũ ad ani
mꝗᷓ pꝛimꝗa.⁊ ideo nõ põt eſſe coꝛpoꝛis alteriꝰ anime

pᷣncipalis materia.quia ſiue ſit ibi iſte appetitꝰ ſiue

7

boe dici ꝙỹ hoc venit ex oꝛdinatione
Pois ſicut nõ dimittit ꝑire.ſic nec eiꝰ

ſubſtantiã cõfundi nec ꝑmiſceri. Ande ſicut diuna

ꝓuidentia faciebat ada ab exterioꝛi impaſſibilẽ.ſic
etiã facit carnẽ ᷣm ſpẽm vnius in carnẽ ſᷣm ſpẽm al

terius incõuertibilem. Si aũt caro ſit in vtroq; ſᷣm
materiã.vt qñ hõ nutrit᷑ de carne alterius.dico ꝙ re
dit ad pꝛimũ. quia ad vtrũq; oꝛdinata ẽ de cõgruo.
⁊ ſequens oꝛdinatio cũ nõ ſit foꝛtioꝛ nõ ſoluit pꝛece
dentẽ.Si aũt in vno ſit ᷣm ſpẽm in altero ᷣm mam.
reſurgit in eo in quo fuit m ſpẽm.quia ad illũ eſſen

tialioꝛẽ oꝛdinationẽ hʒ ſiue ſit pᷣmus ſiue ſcdus.Añ

ſi aliquis nutrit᷑ de carnibus alterius ᷣm ſpẽm.talis

caro redit ad pꝛimũ. Si autẽ generat᷑ de carnibꝰ ſᷣm
mãm.quia de hijs qᷓ ᷣm ſpẽm nõ põt generari.dieo

q caro ſtat in ſco.⁊ deus recõpenſat pᷣmo.Et ratio

huiꝰeſt.quia caro maioꝛẽ hʒ oꝛdinationẽ ad animã

in ſc8o. Ex bijs patẽt obiecta. quia Aug.loquitur in

duobus caſibꝰ ſcʒ qñ in pᷣmo fuit caro ?ᷣm ſpẽm.⁊ H
patet ex verbo ſuo.vt ex ea non fieret ⁊c.vel etiã qñ
in duobꝰ? eſt m mam. ¶ Ad illud g að obꝛ ꝙ dz de⸗

noiari ab vltimo.dᷣm ꝙ ſequẽs oꝛdinatio nõ ſoluit

pꝛioꝛẽ niſi ſit foꝛtioꝛ.⁊ qꝛ non eſt foꝛtioꝛ.pᷣor manet.
maxime qñ in pᷣmo fuit caro ᷣm ſpẽm.habuit eſſen
tialẽ oꝛdinationẽ ad animã.qꝛ caro vᷣm ſpẽm viuifi⸗
cata ab hac aia.habuit neceſſariã ⁊ indiſſolubilẽ oꝛ/
dinationẽ ad illã aiam. ⁊ iõ ſicut mr̃ioniũ legittime

cõtractum cũ aliqua nõ põt ſolui ſi illa Zᷣhit de facio

cñ aliquo.ſic nec caro pᷣt oꝛdinationẽ ad pᷣmã carnẽ

ꝑdere.Quid aũt ſit caro ſᷣm ſpẽm hoc bʒ locũ in li/

bꝛo ſedo vbi agit᷑ vtrũ aliquid trãſeat in veritaten

bumane nature.⁊ querat᷑ diſt.xxx.
¶ Queſtio. ij. v

bet reſurgat. Et ꝙ non in ſuo videtur Augꝰ. dicere
⁊ babet᷑ in l̃a.ꝙ nõ refert vtꝝ ꝑs materie redeat in

ſuũ locũ ſicut eſt in fuſione ſtatue. ¶ Itẽ ad hoc eſt

¶ Quid in quo reſurgat q;tũ ad mẽbꝛa. Atrũ ſcd m
vniuſcuiuſlibet mẽbꝛi in ſuo an indifferent᷑ in quoli

rõ oſtenſiua.qꝛ mã illa eſt in ꝑfecta obedia reſpectu

creatoꝛis. ſi ipſa nibil opatur.⁊ creature non facit

vim niſi ꝙ totũ reꝑetur ⁊ debite ſicut bonus artifex.

ergo videt᷑ ꝙ ſine dꝛia mã vnius mẽbꝛi in alio poſſit
reſurgere.¶Itẽ alia rõ ad hoc eſt.qꝛ diſpoſitio con
trahitur in coꝛpore ad reſurgendũ ex vnione ad ani

mã.ergo cũ quelibet ꝑs toti anime vniet᷑.quia ani/

ma tota eſt in qualibet pte.qtibet ꝑs bʒ indifferẽtiã

ad totũ. ¶ Itẽ ſi neceſſe eſt ꝙ in eodẽ.ſ eſto ꝙ aliqͥs

babeat nimis magnũ caput.tũc neceſſe erit reſurgẽ

in eadẽ defoꝛmitate qð eſt incõu eniẽs. Sʒ cõtra.
Eʒzech.xxxvij.Acceſſert ofa ad oſfa vnũquodq; ad
iuncturã ſuã.& ſi eſt cõuenienter ibi ſigta foꝛma re/
ſurrectionis future.pʒ ⁊c.
ſurrectio eſt eiuſdem.ſᷣ ſi manus fieret ex ma pedis
non eſſet eiuſdẽ.ſic nec alia aliqᷓ ꝑs ſi fieret de alia.⁊

ſicnec totũ idẽ. eñ boc ſit incouenies. py ꝛc. ¶ Jtẽ
reſurrectio ad remuneratõnẽ.ſᷣ ↄtingit vnũ mẽbꝝ

nobilius eẽ altero.& ſi nõ debet alicui p̃iudicari.illa
paro mõ in eo mẽbꝛ dʒ reſurgere que pus ibi fuit.

¶ Itẽ rõne videt᷑.quia re

18

SS

teẽ ſicut ſe hʒ vnũ coꝛpꝰ ad totã aĩaſtʒ.ſic oculus

ad potentiã viſiuã vt dicit pᷣs.Sed neceſſe eſt ma/

teriã totiꝰcoꝛpoꝛis aptari huic aie ita e nõ alij.ergo
⁊ materiã potentie viſiue huic ⁊ nõ alteri.⁊ ſie mate

ria vnius mẽbꝛi in hoc mẽbꝛo determinate reſurget.

Bæ. dm qꝙ in mẽbꝛo ſiue in eius ma eſt aliqͥd cõ/
ſiderare qd eſt de ſbᷣa ⁊ ꝑfectione.aliqͥd qð eſt de ſu/
perſſuitate. ſicut aliq mẽbꝛa plus hñt de materia qᷓ;
cõueniens ſit foꝛme membꝛi.Si pᷣmo mõ ſic dico ꝙ
vnũqdq; mẽbꝛũ ex ſua ꝓpꝛia ma refoꝛmabit᷑.refoꝛ/
matio em̃ rñũdet foꝛmationi.vñ eadẽ ⁊ de eodẽ eſt re
foꝛmatio eius de qͥ fuit foꝛmatio. Si autẽ ꝙᷓtum adi
ſuꝑfluitatẽ.dm tũc ꝙ illud qdð modo eſt ſuꝑfluũ in
vna pꝑte.ꝑ totũ diſpgetur vt ſic nõ abundet vnũ mẽ

bꝛum ab altero niſi qntũ dʒ ⁊ ſic loquit᷑ Aug.qð pʒ.

loquit᷑ em̃ de ſuꝑexcreſcẽtia eoꝝ q̃ debent reſurgere.

19 ¶Acd illud qð obẽ ꝙ mã illa ẽ in ꝑfecta obedia.dðʒ

ꝙ verũ eſt.tñ creatoꝛ nõ vult facere niſi qd congruit
ipm facere.⁊ congruit ꝙ vnũqðq; mẽbꝛũ fiat de ſua

mã.Et quidã reddũt de boc rõnẽ ex ꝑte diuerſoꝝ ap

petituũ qui ſunt in puluere.Quicqͥd tñ ſit de boc.tñ
hoc venit ab oꝛdinatione pꝑfecti artificis vt reparet

20 de eadẽ mꝗ ⁊ eodẽ oꝛdine.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ que

libet ꝑs vnit᷑ toti aie.ddm ꝙ aia eſt pfectio qᷓ;tuʒ ad

ſbᷣam.⁊ motoꝛ q;tũ ad potentias.⁊ ſi aia nõ ſit com/

21

poſita imo ſimplex qᷓtũ ad ſbam.hʒ tñ multitudinẽ
potentiarũ rõne quarũ ad diuerſa oꝛgana cõparat᷑.

qm̃ igit᷑ coꝛpus ẽ oꝛdinatũ ad rõnẽ in vtroq;.⁊ inq;

tũ reſpicit aiam vt pfectionẽ ⁊ vt motoꝛc̃.⁊ q;tuʒ ad

rõnẽ motoꝛis ẽ diſtinctio.iõ diſtincte reſurget mate/
ria mẽbꝛoꝝ in ſuis locis.

ligendum qᷓ;tum ad coꝛpoꝛa electoꝝ. Sic igit᷑ patet
quid in quo reſurgat ᷣm verba beati Augꝰ.quibus
magis eſt innitendũ.maxime in hac mã qᷓ; etiã rõni.
Attamen tã ad pꝛimũ ꝓbleuma qᷓ;ᷓ ad vltimũ poſſet

defacili rñderi.ſi quis velit ſeminales rõnes intueri

in quas fit reſolutio.q̃ i vna ꝑte ſaluabunt᷑ reſpectu

totius ſi ſit artifex q poſſit educere.⁊ ideo cum deus
hic oꝑetur ⁊ ſupꝛa naturã.quid mirũ eſt ſi tũcũeʒ

parũ de carne remaneat totũ reficiat. nec vnqᷓ; pote
rat adeo diuidi quin modicuʒ ſufficiat cuilibet. hoc
dico ?m oꝑationẽ dei.nõ ᷣm oꝑationẽ nature ſicut
gqlibi melius patet ſcʒ in ſcdo libꝛo.
Onſequẽter qᷓ;tum ad terciũ articulũ queritur
qualia erunt coꝛpoꝛa reſurgentiũ.⁊ de hoc duo
querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de qualitate q;tum ad ele/
ctos. Scdo vero qᷓtũ ad repꝛobos. =
Queſtio.ſ. e

¶ Ntrum coꝛpoꝛa electoꝝ reſurgant cñ defoꝛmitatibꝰ

U

Et ꝙ non videtur.Aug.de ciui.dei.xxij.Aberit a coꝛ/

poꝛibus electoꝝ omnis defoꝛmitas.omniſq; tardi/
tas.ergo ſi hec ꝑtinent ad defoꝛmitates et carebunt
hijs. patet. ¶ Item nibil reſurget in electis ꝗqd non
ſit de coꝛpoꝛe nature.quia vt dicit Augꝰ.coꝛpoꝛibus
e latere vicia detrabunt᷑ ⁊ natura ſeruabit᷑.ſed defoꝛ
mitates nõ ſunt de natura.g ⁊c. Pꝛobatio minoꝛis
ſuꝑ illud Ephᷣ.ij.eramus natura filij ire.glo.natura
vere ac ꝓpꝛie dicit᷑ qualis ſine vicio fuit in pᷣmis pa⸗/

rentibus.ergo cũ defoꝛmitates in ea nõ fuerunt.pa/

tet ⁊c. ¶ Item generans tranſmittit in ꝓꝑlem omne

illud qð eſt de veritate nature ſue qñ generat ſibi ſi/

mMiliter tolerauit. & debet in eis remunerari.

¶ ¶ Ad illud qð vltimo obꝛ
iã patet rñſio. Dico em̃ ꝙ illud ꝑ totũ diſpgetur qʒ
in aliq̃ parte eſt ſuperfluũ.nec illud faciet diuerſita-⸗
tem in coꝛpoꝛe ſ̊ remouebit eefoꝛmitatẽ.⁊ hoc intel

ð
“

IIII

mile. Sed generans habens defoꝛtnitatẽ ſine erroꝛe
nature generat nõ habentẽ defoꝛmitatẽ.ergo defoꝛ/
mitas nõ eſt in eo de veritate nature.ergo ſi boc ſo⸗
lum reſurget in electis qdð eſt de veritate nature.de⸗
foꝛmitates nõ re ſurgent in eis.¶ Itẽ Anbbel.in li.
de veritate dicit ꝙ veritas eſt rectitudo ſola mẽte p/
ceptibilis.ergo q nõ eſt de rectitudine nature nõ eſt
de veritate nature.ſᷣ defoꝛmitas nõ eſt de nature re⸗/
ctitudine.ergo nõ eſt de veritate nature ergo non re
ſurget in electis. ¶ Cõtra. caro cõtracta a generanti
bus eſt de veritate bumane nature. Sed gibboſitas
⁊ alie multe defoꝛmitates poſſunt a generantibꝰcon
trahi.ergo ſunt de veritate humane nature.ſed om̃e
tale reſurget in electis.ergo ⁊c̃. ¶ Itẽ de veritate bu
mane nature ſunt mẽbꝛa nõ tm̃ officialia vexũ etiaʒ
cõſimilia.Sed in huiuſmodi defoꝛmitatibꝰeſt aliud

de ſba mẽbꝛi cõſimilis.ſicut patet in gibbo eſt aliqͥd

de carnis ſba.ergo eſt aliquid de veritate bumane
nature.ergo ⁊c.¶ Item quia anima meruit in coꝛ/
poꝛe debet remunerari in coꝛpoꝛe ⁊ in mẽbꝛis.et hoc
quia coꝛpus eſt ſibi cõiunctũ.ſi ergo anima viri iuſti
meruit in defoꝛmitatibus ⁊ ꝑ defoꝛmitates auas hu
Itez
cicatrices que ſunt inducte in martiribus a violẽtia
manent in gloꝛia in ſignũ meriti et triumphi.̊ pari
rõne defoꝛmitates que ſunt a natura in quibus me/
ruitanima noſtra. ¶ E.dm qꝙ defoꝛmitates que/
dam ſunt deoꝛdinatiue ſicut ille qᷓ veniũt ex malo et
inoꝛdinato ſitu membꝛoꝝ.Qucdã ſunt quantitati/
ue ſicut qũ quis habet nimis magnum caput.vel ni
mis magna mẽbꝛa.ita ꝙ alijs ſunt impꝛopoꝛciona/
lia.vel habet gibboſitates vel talia in quibus eſt ali
quid de carnis ſubſtantia.Si de pꝛimis loquamur.

quia nõ ſunt de veritate bumane nature immo per

erroꝛem oino cõtingunt.dicendũ ep in electis nullo
modo reſurgunt. Si de ſecundis loquamur.quia ali
quid eſt ibi ſubſtantie aliqͥd vicioſitatis.qd eſt ſub/

ſtantie reſurget.qdð eſt vicioſitatis auferet᷑.hoc eſt di
cere ꝙ illius mẽbꝛi materia ꝑ illa mẽbꝛa diffundetur
qtũ ad ſuperfluitatẽ.ita ꝙ nõ aliquid ꝑibit ⁊ tamen

totũ ꝑ omnia reducetur ad ꝓpoꝛtionẽ.⁊ ſic patet q;

in electis nulla reſurget defoꝛmitas.reſurget tamen

alicuins defoꝛmitatis materia.Et ſic cõcedende ſũt
rõncs oſtendentes ꝙ nõ reſurgent. Cõcedende nibi
lominus due ad oppoſitũ inducte.ꝙ illud qdð eſt de

ſubſtantia defoꝛmitatis reſurget. tamẽ ſub ratione
¶ Ad illud qdð obijcitur ꝙ ꝑ defoꝛmi

pulcritudinis.
tates merent᷑ viri iuſti.diccnduʒ qꝙ; ꝑ aliquid mereri
eſt dupłr. Aut qð habʒ imꝑfectionẽ ſᷣm ſtatũ meriti
nõ tamẽ ſᷣm ſua foꝛmã ⁊ naturã.aut qð habet imꝑ/
fectionẽ ſᷣm ſuã naturã.ſicut patet ꝙ quis meret᷑ ꝑ
charitatẽ cui ineſt ipfectio ſolũ rõne ſtatus.⁊ meret
P fidẽ cui ineſt imꝑfectio rõe foꝛme. In pᷣmo remu/

neramur ꝑ eius ꝑfectionẽ. In ſcdo remuneramur ꝑ

eius cuacuationẽ.quia nõ eſt nata fides ſtare cũ per
fectione cõpleta.ꝑ hunc modũ in coꝛpoꝛalibus opoꝛ
tet intelligi. AUnde cũ coꝛpus humanũ ſtatui ꝑfectio

nis mõ repugnet qᷓ;'tũ ad naturã.ſed q;tum ad ſtatũ.

defoꝛmitas vero quantũ ad ꝓpꝛiam ſuã rõnẽ repu/
gnat ꝑfectioni. hinc eſt ꝙ coꝛpus debet reſurgere ⁊

22 Heic

23

reſumi.defoꝛmitas vero minime. ¶ Ad illud quod 24

obijcitur de cicatricibus.dicenduzʒ ꝙ aut cicatriccs

non reſurgunt.aut ſi reſurgunt ita facient ad decoꝛẽ

et gloꝛiã anime ꝙ nõ minuẽt pulcritudinẽ coꝛpoꝛis.

unentnd,
miersarn
nman.
turhigt

Unncteen.

imung!
iane
intagrm

Kine
ninctut
Aind
lnen
ſtrasge⸗
8ini M
ninni
iitl
Engid
iupaſt
irhtd

S

— 3

qnia frequẽter talia ſigna reddũt coꝛpus tmhagis d.·
coꝛum. qm̃ igit᷑ cicatrix põt carere turpitudine.ſᷣ de⸗/
foꝛmitas ſemꝑ defoꝛmat.iõ nõ ſic competit defoꝛmi

tas coꝛpoꝛibus ftok de cicatrix.
Queſtio. iij. f.

— —

¶ Atrã defoꝛmitates reſurgãt in coꝛpoꝛibꝰ dãnatoꝛũ.
⁊ ꝙ ſic videt᷑ ꝑ Aug.in ench̊. Mulla dʒ eẽ ꝗõ de pul/
critudine vbi ẽ certitudo de dãnatione. ſi & certi ſu⸗
mus qꝙ; repꝛobi danabunt᷑.certi ſumꝰ etiã ꝙ pulcri.

tudine nõ decoꝛabunt᷑. ¶ Itẽ a coꝛpoꝛibꝰ danatoꝛũ

nõ tolletur tarditas nec paſſibilitas. nee defoꝛmi/

tas ↄſimili rõne. Pꝛeterea pʒ ꝙ paſſibilia erũt dᷣm
natoꝝ coꝛpoꝛa ⁊ quia. ⁊c.¶ Item ꝙ defoꝛmitates
tollant᷑ ab electis h̊ gre eſt.ſ̊ᷣ nulla gra dʒ fieri dana

tis & ab eis defoꝛmitates nõ debẽt auferri. ¶ IJItem
defoꝛnũtates aiaꝝ ab aiabus nõ tollunt᷑.Sᷓ nec a coꝛ
poꝛibꝰrõnc ↄſili.imo a cã.qꝛ defoꝛmitas culpe ẽ cau
ſa defoꝛmitatis ꝑene. ¶ Itẽ coꝛpus dãnatis aiabus
reddit᷑ nõ ꝓpter ꝑfectionẽ ̊ ꝓpter maioꝛẽ punitonẽ.

ſ defoꝛmitas coꝛpoꝛis redundat in penã aie.cũ ergo

nõ debeat in eis pena minui ſᷣ augeri.nõ dʒ coꝛpus
eoꝝ defoꝛmitatibꝰexui ᷣ reindui(¶ Cõtra.defoꝛmita
tes in effectu wniũt ex erroꝛe virtutis ꝓducẽtis.ſeld

coꝛpoꝛa reſurgẽtiũ ſola vᷣtus diuina reficiet. ſi illa
nõ põt errare.ipoſſibile ẽ ꝙ babeant defoꝛmitatem.

Itẽ artifex qui effectũ cũ defoꝛmitatibꝰ ꝓducit ñᷣ

dꝛ refoꝛmatoꝛ ſ defoꝛmatoꝛ. ſi deus coꝛpoꝛa dana
toꝝ cũ defoꝛmitatibꝰfacit reſurgẽ.ñ dʒ diei refoꝛma/
toꝛ ̊ defoꝛmatoꝛ.ᷣ hocẽ facẽ ctumeliã ipſi artifici.

q̃ longe dz a deo relegari. nullo mõ cũ defoꝛmitati ⸗
Se⸗ optimi eſt optima pducere.ſi g

bus ꝓducit. ma .
deus optimꝰẽ artifex.̈ optima artificiata ꝓducit.ſ
ipe ẽ artifex in reſurrectõe.⁊ coꝛxoꝛa defoꝛmia nõ ſũt
bene facta nec oꝛdinata.S i eſt oꝛdo ptiñ in
toto. ⁊ oꝛdo rei ad finẽ.⁊ pꝛimꝰreſpicit ſapiam.ſcðs

reſpicit bonitatẽ.ſᷣ deus cũ ſit bonꝰ nõ põt facere v-
fine carentẽ ſiue a fine deoꝛdinantẽ. cuʒ ſit umme
ſapiẽs nõ põt rẽ ꝓducere deoꝛdinatã q;tũ ad oꝛdinẽ
q̃ eſt ꝑtiũ in toto.ᷣ nec defoꝛmitates. ¶ Itẽ ab elec linatione quc eſt in
nitas coꝛpus ſit oꝛdinatũ in ſe.eſt tñ oꝛdinatũ in mũdo

auferet᷑ defoꝛmitas q̃ eſt ꝑ diminutionẽ.vñ ſi caret

manu nõ carebit manu. pari rõne ⁊ dofoꝛmiſas
25Reſt ex ſupfluitate.⁊ ita vt vr̃ ois defoꝛmitas. ¶ R.

—; — — 7„7

dom qꝙ Aug.in ench.iſtã qõnẽ dimi

nõ ſit magne vtilitatis.attamẽ cũ aſſignat rõneʒ qre nia h voluit kee
puniri debet ⁊ toꝛqueri.

circa hboc nõ dʒ laboꝛari.determinatõnẽ qoͤnis tamẽ

(Meterminat quomodo damnatoꝝ co:pora erunt paſſiblſin.

menm ſtatui vyabolico picturã BriePui in ſe Biete

ttit inſolutã. qſi nem volũtatis.que qm̃ oim mẽbꝛoꝝ fuit rectrix.et

omnia babere voluit licet nõ habuit.ideo in oibus

XLHII

ninuit. Oũ em dicit ꝙ ñ debem? moleſtare cirea nos

pulcritudiſẽ vbi eſt certitudo circa danationẽ. ſi er̃
dad hoc reſurgãt vt dãnent᷑.nõ vt melioꝛis ſᷣ peioꝛns

ſint cõditionis.manifeſte apparet ꝙ nõ dat eis puł
critudo quã nõ habuerũt.nec auferetur eefoꝛmitas

quꝗᷓ habuerũt. Uñ deus qtũ ad eos eſt purus refoꝛ

matoꝛ.quia ſᷣm eandẽ foꝛmã infoꝛmat quã eis natu

ra dedit in generatõe pᷣmaria.in q̃ refoꝛmatõe appa

ret dei ſapia ⁊ iuſticia. Sapia.quia ſcit oino eodem

mõ repare ſicut ante fecit. Juſticia. vt ſicut qui me/

ruit in coꝛpoꝛe pulcro remunerat᷑ in eius pulcritu/
dine.ſic qͥ in turpi peccant in eiꝰturpitudine crucia/
ri debent.nec debet auferri ſᷣ potius cõfirmari.Et ra

tiones hoc oñdentes concedende ſunt. ¶ Ad illud 26

q obꝛ pᷣ ꝙ venit ex erroꝛe virtutis.dom ꝙ verũ eſt

in opatione nature qᷓ ꝓducit effectũ qᷓnto meliꝰ põt.

ſᷣm ꝙ meritis cius melius cõgruit. ¶ Adi

ß nõ ſic in opatione dei qͥ nõ repat m ꝗð melius p̃t.

ꝓducẽs effectũ defoꝛmẽ eſt defoꝛmatoꝛ dom q eſfe
ctus defoꝛmit᷑ pductus põt duplr cõſiderari.aut ab

ſolute aut in cõparatione. Si abſolute. verũ eſt. Si
gdũi in cõparatõne ad meritũ aut ad pᷣcedentẽ ſtatũ.

⁊ qm effectus cõpetit meritis dnatoꝝ. cõpetit nibi/
lominus ſtatui pᷣterito.ido talis repatio nõ ẽ defoꝛ/

matio. refoꝛmatio ⁊ cõfirmatio debet dici. ⁊ eſt er⸗

emplũ in artifice qui picturã dyaboli facit turpem.
ipſe em̃ nõ dẽ defoꝛmatoꝛ ſᷣ cõfoꝛmatoꝛ.quia confoꝛ
ra ſit defoꝛmis.ſic etiã in ſpoſito intelligendũ. Ad 28

illud qð obẽ ꝙ optimi eſt optima ꝓpducere.dom ꝙ

verũ eſt in oꝛdine.⁊ coꝛpus defoꝛięg optime oꝛdina/

tur in inferno ſicut pulcrũ in celo. Ad illud quod 21 9

obr de oꝛdine duplici.dom ꝙ oꝛdo creature q;tũ ald
finẽ eſt duplr.vel q́;tũ ad finẽ creatñ.vel q;tum ad fi

nem vltimũ qͥ deus ẽ qui eſt finis vlis.Simiir oꝛdo

partiũ eſt dupli ſcʒ partiũ in toto et in vniuerſo. et
ſicut creatura nõ poòt ꝓduci a deo veo:dinata a fine

vltimo. ita ꝙ illã deoꝛdinationẽ habeat a deo. ſic nec
ab oꝛdinatione que eſt in vniuerſo.⁊ quis defoꝛme

Ed illud ꝗð obẽ ꝙ auferet᷑ defoꝛmitas ꝑ diminu ʒ

tionẽ.ergo ⁊c.dm ꝙ hoc eſt ꝓpten ꝑfectã punitioo

D

„

¶ Si vero queritur de coꝛpoꝛibus maloꝝ quomõ in igne ardeant ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter quanta ?

qualia ſunt reſurgent iũ coꝛpoꝛa. In hac parte determinat quõ damnatoꝝ coꝛpoꝛa ae ire vne crenabii
⁊ tamen ſunt immoꝛtalia.⁊ quoniã ille ignis cremat coꝛpoꝛa.cremat demon es. cremat etiũ animas epatra/

tas.ideo pars iſtababet tres. In pꝛima determinat qualiter cruciet coꝛpoꝛa. In ſecunda ꝗq

aliter cruciet de

mones. ibi. Queri ec ã ſolet an demones. In tercia vero quatiter cruciet animas.ibi. Cum autẽ conſtet ani⸗

mas. In vltimo vero capitulo determinat vtrũ reſurgant monſtra. ibi. Meq; em 7 monſt.

ð

Determinat qualiter ignis inferni cruciet coꝛpoꝛa ⁊ nõ conſumat. ęæ

i vero queritur de cèpoꝛibus maloꝛum quomodo in igne ardeant ⁊ non
conſumantur. Auguſti. varijs exemplis aſtruit ⁊ ſempiternis ignibus ea ar⸗
dere. nõ cõſumi illa cõbuſtione ſicut animus cuius pᷣſentia coꝛpus viuit.et
doloꝛem pani poteſt. ⁊ moꝛi n poteſt. Hoc enim eru tunc in copoꝛib dam/
natoꝛum.quod nunc eſſe ſcimus in animis omſu.

—

W(WBeterminat qualiter cruciet demones . la
¶Queri etiã ſolet an demones coꝛpoꝛali igne ardeat. Ad qð Aug. rñdens ait. Aug⸗. ſuprr nrnir
Cur nõ dicamus q;uis miris.ve is tñ modis etiã ſpũs incoꝛpoꝛeos poſſe pe geñ Conod
na coꝛpoꝛalis ignis affligi.ſi ſpũs hoĩm etiã ipſi incoꝛpoꝛei ⁊ nũc potuerũůut vnptn
includi coꝛpoꝛalibꝰmẽbꝛis.⁊ tũc poterũt coꝛpoꝝ ſuoꝝ vincuł inſolubiłr alli / U
gari. Gehenna illa q̃ ſtagnũ ignis ⁊ ſulphuris dicta eſt.coꝛpoꝛeus ignis erit. Apoca.xix.
⁊ cruciabit danatoꝝ coꝛpoꝛa hoĩm vel demonũ. ſolida hoĩm.aerea demo/ ea x.
nũ. Vnus em̃ vtriſq; ignis erit vt veritas ait.De qͥ igne ſi qrit᷑.qlis vel vbi Qualis vel vbi
ſit. Aug.ſic rñdet.Ignis eternꝰcuiuſmodi ſit ⁊ in q̃ mũdi vel rerũ ꝑte futurꝰ ſit illeignis. Aebin
ſit. hoĩem ſcire arbtroꝛ neminẽ niſi foꝛte cui ſpũs diuinus oſtendit. S= i
Determinat qualiter crucient᷑ aie ſine coꝛpoꝛibu. g
¶Cũ aũt cõſtet aias igne mãli in coꝛpoꝛibꝰcruciandas.queri ſolet an interim
ante reſurrectionẽ coꝛpoꝝ aie defunctoꝝ repꝛoboꝝ mãii igne crement᷑. De h
Julianꝰtoletane ecclie eps Oꝛegoꝛij dicta ſecutꝰita ſcripſit. Si viuẽtis hoĩs Julianus
incoꝛpoꝛeus ſpũs tenet᷑ in coꝛpoꝛe.cur non poſt moꝛtẽ etiq coꝛpoꝛeo igne t⸗ 2
neat᷑.Teneri aũt ꝑ ignẽ ſom̃ dicimꝰ vt in toꝛmẽtis ignis ſit vidẽdo atq; ſenl,
tiendo.&α aũt nõ ſolũ videndo etiã exꝑiendo aĩa ignis tonẽtũ patiatur. ofien
ex euangelio colligit᷑.vbi veritatꝭ voce diues moꝛtuus dr̃ in inferno ſepult?. Luce.xvj. nw
cuiꝰaia ꝙ in igne teneat᷑ inſinuat cũ abꝛahã depᷣcatur dicẽs.Mitte laʒarum . ginnen
vt intingat ex di. ſ.in a.vt re.lin.mea.quia cruci.in hac flama. Dhũ g pctõꝛeʒ ſſut
diuitẽ damnatũ in ignibꝰveritas ꝑhibet.quis ſapiens repꝛoboꝝ aias teneri ngnenn
ignibe neget: Oꝛecipue cũ humanã anim coꝛpoꝛis ſilitudinẽ habẽ doceeert mn
Aug.ita inquiens.ꝓfiteri animã habẽ poſſe ſimilitudinẽ coꝛpoꝛis.⁊ coꝛpo⸗ Aug. ſuper nuil
raliũ oino mẽbꝛoꝝ quiſquis renuit.põt negare animã eſſe que in ſummis vKe geneſunn güahl
det vel ambulare ſe vel ſedere.vel huc vel illuc greſſu vel etiã volatu feri. N
hoc ſine quadã ſimilitudine coꝛpoꝛis nõ ſit. ꝓinde ſi hanc ſimilitudinẽ etiaʒ R
apud inferos gerit.nõ coꝛpoꝛalẽ b̊ coꝛpoꝛi ſimilẽ.ita etiã in locis videt᷑ eẽ nõ D
coꝛpoꝛalibus ᷣ coꝛpoꝛaliũ ſimilibꝰſiue in requie ſiue in doloꝛibus. In caſſiis· in whn
ni etiã voluminibꝰlegitur ꝙ nõ ſint ocioſe. neq; nihil nõ ſentiant. cum diues “ Lmtonui
ille in inferno ſe flãma cruciari clamet. vnde ꝓbatur animas defunctoy non gat
ſolũ ſuis ſenſibus nõ pᷣuari.5 nec iſtis affectibus ſcʒ ſpe.triſticia. gaudio. ac Ennſt
metu carere.⁊ ex hijs qͥ ſibi in illo generali examine reſeruant᷑ eas quiddam —
iam incipere pᷣguſtare. & inatden . nmndei⸗
èòèGM NVWeterminat de aboꝛtiuis fetibus ꝙ t. ctemnalite
quia nõ vixerunt. p bus g non teiurgent. triion
z1a inſyllzeriz inue En — uinn
iga oboꝛtet ſi aboꝛ ¶ IYllud etia inueſtigari opoꝛtet ſi aboꝛtiui fetꝰ ? mon in
onta ſtra reſurgent. ? qual lta ai 2 5 8
reſurgent. Queritu la relurgent. ? qualia. De quo Aug. ita ait. Occur Aug. i ench. min
bic de monſtris ⁊ gj it de aboꝛtiuis fetibꝰ queſtio qui iam nati ſunt in ĩte-— öönide
gantibus vtrũ reſur- ris matrum.ſed non ita vt iam poſſint renaſci. Si em̃ ſnanei
gant. Et ꝙ ſic videf. reſurrecturos eos dixerimus. de hijs qui iam foꝛmati ſenicun
auia nihil debet degi · ſunt tolerari poteſt vtcunq; qð dicit. Infoꝛmes vero Attende D
Jnone beure⸗ quis nõ ꝓcliuius pire arbitretur.ſicut ſemina que con Anendo ſes
Suenire huiuſmodi cebta ſimul nõ fuerunt. Scrupuloſe quidem inter do ugs
moles tam magne de· (toꝛes queri ac diſputari poteſt. quãdo incipit homo ſtemut
coꝛpoꝛibus hominũ In vtero viuere.an ſit quedã vita occulta que nondũ ſflech
cñ nati fuerit ex ada Motibus viuentis appareat. Negare em̃ vixiſſe fntn
dan E monſra peria que ideo membꝛatim excecantur A chaiannu
no eſt ibi na itevenl teris gnantiumm ne matres etiam ſi moꝛtua ibi man
tas ſed potius erroꝛ. eunquan occidaut.impudentia nimia videtur. Ex camſe
vnde ſi ſunt magnitu quo aurem incipit homo viuere.ex illo vtiq; iam mo⸗ ninnd
patria non erunt. nire. quomodo ad reſurrectionem non pertineat re- Ctming
32 Si vo q̃ras vnde ba periri nequeo. 5 re nieckionem non pentineat e/ ſe ſ

ldunn

Pe.

un

ent

eH

geſupe
heſn

pꝛincipales ſunt hoĩs.

9 BDOintelligentiam huius partis queritur de
paſſibilitate damnatoꝝ.Querit᷑ igit᷑ qualit
atiunt᷑.Et circa boc tria querũt᷑. Pꝛimo q̃ᷓ
ritur de punitione ſi eſt. Secundo querit᷑ quid eſt.
Tercio qualiter agit. Circa pꝛi

ctam ſed potius coꝛrectionem.Si ergo in tentioi

—

XLImI

buerunt oꝛtum. dm q ſicut narꝛat Joſepbus demones incubi aſſumptis coꝛpibus generant. et demon on/
dit mulieri cũ qua cõcubuit figurã talem bominis maximi. ⁊ ideo tum ꝓpter ſeminis multiplicationem.tũ ꝓ
pter virtutẽ animaleʒ generatus fuit bomo mire magnitudinis.⁊ ille poſtmodũ alios generauit.Si queras 3 3
quomodo demon generare ꝑoteſt cum ſolus homo generet bominẽ.A boc reſponderi põt.ꝙ demon pᷣus aſ

((NDeterminat vtrum reſurgant monſtra. i

fmedia ne caloꝛ ⁊ ſboi
ritus euaneſcat.ſed h̊

¶ meq; em̃ ⁊ monſtra q̃ naſcũt᷑ ⁊ viuũt.quatũlibet ciro totũ magis eſt ↄiectu
moꝛiant᷑.aut reſurrectura negabũt᷑.aut ita reſurrectu reqꝙᷓ rationis recte.
ra credẽda ſunt.ſᷣ potius coꝛrecta eoꝝ emẽdataq; nã.
De bimẽ b Abſit enim vt illum bimembꝛem quem nup natum in HD
bꝛi oꝛiente fratres fideliſſimi qai eũ viderunt retulerũt. et b iij ¶ Abſit ei vt illũ: 4
H ſanctus Hieronimus ſcriptũ reliquit.et vnũ homineyʒ bimembꝛem qui nu-
dupliceʒ ac nõ potius duos.quod futurũ erat ſi gemi⸗ ⁊c. Querit qñ aliqs

.· ni naſcerent᷑ reſurrecturos eſtimemus. Ita etiam q̃ ni eſtin parte bimẽbꝛiſ.
mia defoꝛmitate monſtra dicunt᷑ ad humane naturef in parte by mebꝛa de
guram reſurrectione reuocabuntur. ſurgere vnus vl dvuo.
qꝛ qua rõne dʒ reſur

gere vnicus. vẽ ꝙ duo ⁊ ecõuerſo. Item ſimilis caſus eſt qñ eſt ermofroditus ⁊ natꝰ in vtroq; ſexu. querit᷑ in

quo debeat reſurgẽ.qꝛ qua ratione reſurget in vno.⁊ in altero. vl reſurget in neutro vel in vtroq;.Rꝰ.dn
ꝙ in monſtro quod in parte babet duo membꝛa in paꝛte vnũ.in parte diſtincta.in parte vnita.diſtinguendũ

eſt. qꝛ aut habet diſtinctionẽ in membꝛis pꝛincipalibus.⁊ vnionẽ in nõ pꝛincipalibus ⁊ ecõuerſo.Si bʒ diſtin

ctionem in membꝛis pꝛincipalibus.ſunt ibi due anime.⁊ tunc reſurgunt duo coꝛpoꝛa.Si aũt habet vnitateʒ

in illis. diſtinctionem in alijs. reſurget vnũ coꝛpus.Av illud quod querit᷑ de ermofrodito.dom ꝙ ſm naturã
impoſſibile eſt ꝙ ſit oino indifferens ſicut dicũt medici quis diſcerni nõ poſſit.⁊ ideo dʒ reſurgere in eo ſexu⸗
qui dominat᷑ ꝑ naturam. Si vo querat᷑ de mõſtro quod partim eſt homo.partim eſt beſtia.ddm ꝙ ſi partes

qu . ꝛimũ querũt duo. Prii
mo querit᷑ vtrum infernus ſit. Secundo vbi ſit.
Quſtio.j.

Atrum ſit ponere cruciatum eternũ quem voca 97

9*

infernum. Et ꝙ non videt᷑. Deut.xxv. Juxta menſu

ram pcti erit ⁊ plagarum modus.ſed nullus peccat

eternaliter. nullus cruciat᷑ eternaliter. Sie Fſa.
rriii onoregabun ve egtõne vnius falcis.⁊ pꝰ
multos dies viſitabunt᷑.ſed ↄgregatio maloꝝ eſt in

die iudicij pᷣm ꝙ dicit᷑ Matb.xiij. S viſitatio erit pꝰ

liberationẽ.̊ nõ cruciabunt᷑ eternaliter.¶ Item B
ip̃m videt᷑ ꝑ noum teſtamentũ Math.vij. Qua mẽ
ſura mẽſi fueritis eadẽ remetiet᷑ vobis.ↄſtat illud eſ

iudicium.ſᷣ̊ non erit ad intenſionẽ alkercen ad

ſi vixit habuit aiam bũanã.⁊ ideo oꝛdinatũ eſt ad reſurrectionẽ ⁊ reſurget hõ ſᷣm totũ.

naliter cruciat. ¶ Item non eſt ponere cruciatũ ctc⸗/
num.ac per hoc nec infernum. ¶ Contra. Yſa.vltio.
Vermis eoꝝ nõ moꝛiet᷑ ⁊ ignis eoꝝ nõ extinguet᷑.J
eternaliter cruciabunt᷑ in infinitũ.g eſt ponere infer
nũ cruciatũ eternũ.¶ Itẽ Mat. xxv. Ite maledicti
in ignẽ eternũ.ignẽ aũt cternũ vocamus eternũ ſup
plicium. ergo c. ¶ Itẽ ratione videt᷑.quia ſi de dus
bus contrarijs eſt repire alterũ extremoꝝ ⁊ mediuũu.
neceſte eſt ppnere alterũ extremum.boc em̃ eſt radix
et via ſtabiliendi ↄtraria apud phos.ſed eſt poncre
perfectam beatitudinem in patria. ⁊ medium ſtatuʒ
in via inter beatitudinem ⁊ ꝑfectam miſeriam. ergo
eſt ponere perfectam miſeriam poſt banc vita.hanc
aũt dicimus infernum. g ⁊c.(¶ Item peccatum op⸗
ponit᷑ merito iuſticie.ſed merito debet᷑ gloꝛia eterna
m eꝙ dicit᷑.ij. Coꝝ.iiij.ergo ⁊ peccato pena eterna.
p locum a cõcomitata ꝓpoꝛtione.ſiue per conſequ⸗d6
tiam in ipſo. Quia ſicut ſe habet meritum ad pꝛemi

ſe dictum q;tum ad peccati punitionex.ſed om̃is px um.ita demerirũ ad ſupplicium.Et iterum.ſi oppo/

cati menſura finita eſt cũ ſit a virtute finita. ergo pu

nitio peccati finita eſt. ergo nullus cruciatus eternꝰ.

tem Jaco.ij. Miſericoꝛdia ſuꝑexaltat iudiciũ.

g̊ᷓ magis miſericos eſt deus qᷓ; iuſtus in effectu. ergo

ſi eternaliter punire hoc ẽ ſumme ac no ,
ſibile eſt ꝙ deus eternaliter puniat.¶ Hocipſum vi

det᷑ ratione.qꝛ ad boc ꝙ iudicium ſit iuſtum requi/

ritur iuſtus oꝛdo.iuſta cauſa.⁊ iuſtus animus. Ju⸗/

ſtus aũt animus dicit᷑ qñ punit nõ libine vindicte ß

ꝓpter aliquod bonũ.ergo deus non intendit vindi/

uina nõ fruſtrat᷑ dum adeo punit᷑.ſᷣ cum coꝛrect? eſt

nõ indiget ampliꝰpuniri. & neceſſe eſt ißam penam
¶ Itẽ ſumme miſericoꝛdis eſt a ſuma mi
feria liberare.ſed ſumma miſeriarum eſt pena debi/
ta damnatis. ergo deus ab illa liberat. ergo nullũ ek

terminari

ſitum in oppoſito.⁊ ꝓpoſitum in poſito. ¶ Item q̃
peccat moꝛtaliter p̃ᷣponit bonũ commutabile bono
eterno ⁊ infinito.ergo cõtẽnit ⁊ offendit bonũ infi
nitum.ſed tanta eſt offenſa quantus eſt is qui offfü⸗
dit᷑.ergo cũ ipſe ſit infinitus.offenſa dʒ iudicari infi
nita. Cum igit᷑ pena debeat ꝓpoꝛcionari offenſe. ne
ceffe eſt ꝙ peccato moꝛtali reddat᷑ pena infinita. ſecd
non poteſt reddi infinita intenſione ſed duratione.
ergo ⁊c. ¶ Itez ſic deus eß ſumme miſericoꝛs ita G
ſumme iuſtus.ſicut ergo ſumme miſericoꝛdis eſt ſũ/
me miſereri ⁊ miſericoꝛdiã ſuam ſumme manifeſta⸗
re ꝑ effectum.ſic ⁊ ſumme iuſti eſt ſumme punire ct
ſuam iuſticiam manifeſtare ꝑ effectum. Si ergo infi
nita iuſticia non poteſt manifeſtari niſi per effectum
infinitum. videt᷑ ꝙ aliquibus peccatoubus reddi de
beat cruciatus infinitus.ſed nõ poteſt eſſe an iatus

tio recta.que ita dictat ꝙꝙ malum non debet remane

q; reqdat᷑ ſᷣm merita ſua cũ ventũ fuerit ad iudiciũ.

⸗*

in immenſutn. ergo nec eſſe eſt eſſe cruciatñ etemus.
bunc aũt dicimꝰinfernũ.ergo ⁊c.¶ Rꝰpum ad pꝛe/

dictoꝝ intelligentiã eſt notandum ꝙ aliqui negaue-

runt infernũ eſfe ꝓ eo ꝙ dixcrunt nul um cruciatuʒ

eſſe poſt hanc vitam.⁊ iſtoꝛum erroꝛem ↄuincit ra/

xre impunitum.Si ergo multi peccant in hac vita.qͥ
in hac vita nõ cruciant᷑.ĩmo gaudent ⁊ letant᷑.ẽ ne
ceſſe eſt eos poſt banc vitã cruciari.aut deſtruere oꝛ⸗
dine vniuerſi. aut diuinã iuſticiam negligentez ⁊ re/
miſſam eſſe circa punitionẽ peccati. Alij vo negaue/
runt infernũ eſſe ꝓ eo ꝙ negauerunt impios eterna
liter cru 3
neat cruciatus. Dixerunt em̃ ꝙ diuina miſencoꝛdia

hoc nõ poteſt ſuſtinere.qꝙ creatura ſua quaʒ nõ odit

ſed diligit eternaliter ſit in penis.cũ ipſe nõ deleetet
in pnuitione nimia vt ſatiet᷑ cruciatibus noſtris.nec
aliquid obſiſtat quin bene poſſit eos qͥ puniunt᷑ ſi/
ne aliquo pꝛeiudicio liberare a penis.⁊ ſi aliquando

ſcriptura cõminat᷑ pctõꝛibus penam eternã.boc di

cunt non eſſe dictum ſm veritatẽ impletionis.ſᷣ pᷣm
terroꝛẽ cõminationis.qua intendit deus malos libe
rare a peccatis. Iſte aũt erroꝛ oꝛigenis fuit ⁊ ſuoꝛuʒ
ſeqnaciũ.qui tanto eſt immanioꝛ quanto videt᷑ eſſe
mitioꝛ ⁊ miſericoꝛdioꝛ. ꝓ co q; diuinã iuſticiaʒ blaſ⸗
phemat dum eã diminuit.dũ tantũ dat miſericoꝛdic
æ nõ relinqͥt locũ iuſticie. Sco vᷣo qꝛ ſpem noſtraʒ
euacuat.Si enim ſcriptura ſupplicium cõminat᷑ nõ
ſm veritatẽ ſed vt deterreat.quid cauſe eſt cur ctiazʒ
hõ intelligamus pᷣmia ꝓmittere non ſᷣm veritatem.
ta ⁊ fides noſtra vana ⁊ friuola poterit iudicari.Et
ideo eſt tercia poſitio rationabil ⁊ fidelis q ſit pone
re cruciatum eternũ.⁊ boc manifeſte dicit diuia ſcri/
ptura.ofirmat fidcs.⁊ concoꝛdat ratio recta. Et p
ſeriptura dictat.⁊ ꝙ fides ↄſ. entiat. hoc planũ cſt ex

——

obicctis. etiam rõ cõcoꝛdat hoc patet.qꝛ boc di/

ſed vt ad opus iuſticie alliciat.ac ꝑ hoc Eripkun⸗ to⸗
i

ctat ⁊ p modum congruitatis ⁊ neceſſitatis.Crucia

tum em̃ eternũ

em̃ eternũ ponere facit ad complementuz vni/
nerſi.⁊ iuſtũ iu

iciũ dei. Pꝛima eſt ratõ neceſſitatis.

ſeda cõgruitatis. Congruũ em eſt vt pulcritudo vni
uerſi decoꝛct᷑ quibuſdã antidotis.vt ſicut bonis red

dunt᷑ bona cterna. ita ⁊ malis eterna ſu pplicia. Me/
ceſſarium eſt ad ſeruandũ oꝛdinẽ iuſticie vt vnicui⸗

ctõꝛ aũt cũ peccat.peccat ↄ̊ bonũ eternũ infini⸗

tũ.⁊ ex hoc dignꝰ eſt cruciatu eterno.dũ in petõ pſe/⸗
uerat peccat in ſuo eterno.i.peccãdi ꝓpoſito etno.⁊
vñ deceſſerit nõ ẽ ampliꝰlocꝰ meriti.ac ꝑ ̊ nõ remiſ
ſionis pcti.⁊ ideo ſemꝑ eſt culpa.⁊ qꝛ culpa oꝛdinat

ad penam.ſempꝑ dʒ eſſe in pena.Quia igit᷑ peccat in
bonũ eternũ.ideo cruciatu eterno eſt dignus. ſed qa
in ſuo eterno.ideo cruciatum cternum aſſ. equit᷑. Et

ſiſta eſt vna ratio cõpleta que colligit᷑ ex greg. ⁊ aug.

BGBreg.em̃ dicit in.iiij. dyalogoꝝ. ep iõ pctõꝛ cternalit᷑

cruciãdus eſt. qꝛ peccat in ſuo eterno. Aug. vo dicit
ꝙ ideo eternaliter punit᷑.qꝛ peccauit contra bonum
eternũ. Et ꝙ iſtud ſit iuſtũ oſtendit ꝑ boc exempluz
in bumanis iudicijs ⁊ legibus vbi dicit. Peccans õ
rempublicam aliquo grandi crimine moꝛte moꝛit᷑.
nð qꝛ moꝛa qua occidit eius ſuppliciũ leges eſſe eſti

ment. cum ſit hoꝛa pbꝛeuis.ſed quia eum in ſempit /

num auferunt alſocictate viuentium. Sic igit᷑ conce

32 dende ſunt rõnes oſtendentes infernum effe. (Aad

ciari.quis eis poſt hanc vitam aliquis ma-

IIII

Alud quod obijcit de commenſuratone pene ? culte

Dðin ꝙꝙ in pena duo ſunt.ſ.duratio ⁊ intenſio. ⁊ in⸗
tenſio reſpondet intenſioni libidinis. duratio vo di⸗
cit᷑ a ratione peccati.qꝛ pctm̃ qᷓuis ſit finitum.tñ du
lat in infinitum. ideo punit᷑ finita acerbitate. tñ in
finita duratione. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ de viſita⸗
tione ⁊ ↄgregatione. ddm e eſt loqͥ de cõgregatione
dupliciter. aut de ↄgregatiõe i fieri. aut in facto effe.
Si in fieri.ſic quotidie ↄgregant᷑ q;tum ad animas.
Si in facto eſſe.ſic ↄgregabunt᷑ in iudicio qᷓ;tum ad

ad animas ⁊ coꝛpoꝛa.⁊ de pꝛima cõgregatione loqᷣ

MW. poſt quam eſt viſitatio in iudicio ad incremen/
tum pene.de ſcdᷣa vero eſt ſermo in Mat. poſt quaʒs
non eſt viſitatio ſ eterna damnatio.Acd illud q8
obẽ de menſura retributõnis.dm vm ꝙ dic aug.
ſſtud intelligit᷑ nõ qtũ ad commenſurationẽ in qu
titate. 5 q; tum ad ſunilitudinẽ in qualitate.vt q̃ ma⸗
le fecerunt male recipiant. Ael poteſt dici ꝙ hoc in⸗
telligit᷑ qᷓtũ ad cõpationẽ ꝓpoꝛtionabilitatis.nõ q̃n
tum ad cqualitatẽ ꝓpoꝛtionis. vt magna pena rñde⸗
at magne culpe.nõ ꝙ pꝛeciſe ſit tãta pena qusta cul

Z

pa. Ael dm ſicut pꝛius dictum eſt q̈ hoc nõ intelli
24 illud quod obijcit᷑

git q;tum ad acerbitatẽ.
miſericoꝛdia ſuꝑexaltat iudiciũ.dom ꝙ illud eſt eꝝ

7

38

40

qñ eſt tempus iniſericoꝛdie.vtputa in pꝛeſenti.in fu

turo aũt crit tps iuſticic.iuxta illud. Cum accepo tẽ/
pus ego iuſticias iudicabo. Aliter poteſt dici qꝙ; intel

ligit᷑ de miſericoꝛdia in merito ꝑ quam quis meret᷑

cuacdere ſcucritatẽ diuine iuſticie¶ Ad illud qð obẽ
ꝙ iuſtus animus nõ punit amoꝛe vindicte.dðᷣ de⸗
us punit amoꝛe iuſticie nõ vindicte.⁊ quis nõ puni
at ad coꝛrectionem.punit tũ ad iuſticie manifeſtati⸗
onẽ. Aliter em̃ ſunt puniendi coꝛrigibiles. aliter in. .
corꝛigibiles. Si quando tamen legat᷑ ꝙ deus vlciſci
tur ſe de ſuis inimicis ⁊ vindicat ſe de eis.hoc non

eſt in pꝛciudicium iuſticie. qꝛ cuz ipſe ſit iuſticia. vin

dicare ſe boc nõ eſt aliud qᷓ; ſeruare iuſticiã. hoc aũt
in hoĩe nõ ↄtingit.qͥ em eſt iuſtus iõ nõ dʒ appetere
vindicare ſe. N
cordis eſt ſumme miſereri.ddm ꝙ ſicut deus eſt ſum
me milſericoꝛs ita etiam decet vt ſit ſumme iuſtus.et

d illud quod obẽ vltimo ꝙ miſeri- 42

ideo effectus ſumme miſericoꝛdie non excludit effe⸗

ctum iuſticie. et ꝓpter boc deus duo tpa ſibi diſtinxit
Anũ in quo oſtenderct miſcdie ſue infinitatẽ tradẽ/
do vnigenitũ filiuʒ ſuũ p oibꝰinimicis ſuis ⁊ parcẽ⸗
do oibus ad ſe redire volentibꝰ.Aliud in quo oſten⸗
dit iuſticic ſue immẽſitatẽ. et hoc eſt t̃s qd deputa⸗/
tũ eſt eternis cruciatibus. .
“ Bueltio ij = 5
¶Abi ſit infernus.Et ꝙ ſit ſub ter:a videt᷑ pᷣmo ꝑ ſim

bolũ vbi dicit᷑. Deſcẽdit ad inferos ⁊c. Deſcẽdit.cuʒ

deſcendere dicat motuʒz ad illud qdð deoꝛſum eſt.ipſe

erat in terra. infernus ſub tcrra.¶ Itẽ boc oſtẽi⸗
tur pꝑ ſcripturam Fſa.xiiij. Infernus ſubtus ↄturba
tus eſt. ¶ Itẽ hoc oñdit᷑ ꝑ denoiationẽ. qꝛ vt diẽ gre

—

Si terra ad celi. hoc eſt infernus ad terram.
bilis tanto locus debet᷑ ci nobilioꝛ.ſi ergo nobiliſſ
mis coꝛpoꝛious vtpote gloꝛioſis debet locus ſupꝛe⸗
mus.iſ.empvreum.ergo reſtat vt coꝛpoꝛibus ignobi-

libus vtpote coꝛpoꝛibus damnatoꝛum deheat locꝰ?
infimus.hic autem eſt ſub terra. ergo ⁊c. ¶ Item lo

cus debet per concoꝛdantiam reſpondere fatui.ſed

80. in.iiij.dyalogoꝝ.infernus dicit᷑ qꝛ infra iacet. q8

Item boc videt᷑ ꝑ rõnem.qꝛ quanto coꝛpus ẽ no

4 ſlbasin

lus
ſopdd
gſi
ſnfer,
ſlas
widet
lſeſu
ſun
lutan
ſerioꝛ
onſi
fortor
ite
ſr
cuinal
ſoco ſi
ſtpeca
lecgo⸗
pornet
kesſunt
ctioftm
beutbi
etnlocl
cutniut⸗
ſectel
ſchleet
ſontmun
mundo
npote.
leloaus.
tuan noß
lcoliſun

Aünelo

entiſt
usarditr
lhlteraſe
doneſeg
Aglremn
liogigviu
ctiiio⸗
ncnafbig
feigtenen
Palnisen
unaſoe
pbeyrusin
ſpllsauto
Corcuſn
ſpan.
gaten
kunbente
Nttudinis

ahugdei
ani
hngninch

gbeeti

Cgotckicetg
cinlcke
unconufr
Cnugot⸗
ckdagic
un sne
iugci

Finiee een
vettead

1tg de

ſe N Nen

ſeſtilſut⸗
ciuſtici N⸗
oroen

plinmg ine

yſormugin
ſtünmntüfk
crtatiitff

enfimirt⸗
nassl
ligit giin
e

Cäroſin

eitaj
wtünckie

ͤeroſet.⸗

odenntt
icntteht
ePfrice,
Ataran.
twohlgit
ſop in
Hſuntte
iefe
mnH
o.

43

44

45

ſuatus vie eſt medius inter penã et gloꝛiamn. ergo t

₰

locus debet eſſe medius.ergo cũ ſit tnſe ſo loco bez

toꝝ.debet eſſe ſuꝑioꝛ loco damnatoꝝ.¶ Cõtra.Au

guſt.ſuꝑ Geñ.ad literã.li.xij. Sub terꝛis dicunt᷑ eſſe
inferi vel credunt᷑.quia nõ congruenter in ſpiritu ꝑ
illas coꝛpoꝛaliũ rerũ ſimilitudines ſic demonſtrat᷑.
videt᷑ ſᷣm boc ꝙ infernꝰnõ ſit ſub terra ſed apparet
eſſe ſub terꝛa.¶ Itẽ idẽ volens rationem nomis aſ-
ſignare dicit. Inferi ꝙ infra ſunt apellãt᷑ latine. Si
cut aũt pm coꝛpus ſi ponderis ſui oꝛdinẽ teneat in/

ferioꝛa ſunt omnia grauioꝛa..ita ſᷣm ſpiritum inferi

oꝛa ſunt omnia terꝛeſtria.ergo ſi terreſtre nõ dicitin
ferioꝛitatem ſm ſitum ſed potius ſᷣm ſpũm.videtur

„

Tetene non ſit inferius ᷣm ſitum ſed ᷣm affectũ

Iteʒ locus dʒ ꝓpoꝛtionari ponderi trahenti ad lo

cum.alidquin pondus nũq; traberet niſi baberet cũ
loco ſimilitudinẽ.ſed pondus trabens ad infernum

eſt peccatum.et hoc eſt quid ſpirituale non coꝛpoꝛa

le.ergo ⁊ locus debet habere ſitum ſpiritualẽ nõ coꝛ.

poꝛalem.ergo non eſt ſub terra. ¶ Item multo plu

res ſunt damnati qᷓ; electi.ſed celum erit plenum ele
ctis ᷣm ꝙ dicit᷑ Math.xxij.vt impleat᷑ domꝰ diſcũ/
bentibus.ergo neceſſe cſt ꝙ damnati habeant maio
rem locum qᷓ ſit locus celi.cum ſint multo plures.
cum infernus complectat᷑ omnes damnatos.neceſ⸗-

ſe eſt ꝙ ſit tante amplitudinis vt celum.ergo imppi

ſibile eſt ꝙ ſit ſub terra.¶ Item oꝛdo partiũ in ma⸗

ioꝛi mundo dʒ reſponderi oꝛdini partium in minori

mundo.ſed nobiliſſima pars bominis eſt in medio.
vtpote coꝛ.ergo ſi mediu terre eſt medium mundi.il
le locus erit nobiliſſimus.ergo in illo loco debet ſi

tuari nobiliſſima pars mundi.non ergo peccatoꝛes.
ergo ſi ſunt in inferno.infernus non eſt ſub terra vl
in medio terꝛe.¶ Eꝰ.dicendum ꝙ; q́;uis temerariũ

videat᷑ iſtam queſtionem determiare ꝓ eo ꝙ auguſti
in litera.ſed opinatus eſt infernũ non eſſe locũ coꝛ/
poꝛalẽ ſed ſpiritualem.ſᷣm ꝙ dicit᷑. xij.ſuꝑ Geneſim.
ad literam. attamen nõ eſt pꝛelumptuoſum moder/

cat.iiij.dyalogoꝝ infernum eſſe locum coꝛpoꝛaleʒ ſe

. 1. e . ¶ Mirum affligens i
nis aliquid ſuꝑ boc dicere.cum Gregoꝛiꝰexpꝛeſſe di

non ambigere.⁊ aſtruit etiam ꝑ autoꝛitatem ſcriptu

re infernum ſub terra eſſe.tum cx illo quod dicit᷑ in

pſalmis.eruiſti animam meam ex inferno inferioꝛi.
tum ex illo quod dicit᷑ Apocalipſis. Hon eſt aliquis
inuentus in celo.nec in terra.nec ſub terra ⁊c.⁊ ideo

ipſius autoꝛitate dicere poſſumus iufernũ locum eẽ

coꝛpoꝛcũ ſub terra babentem ſitum. ⁊ buic cõcoꝛdat

rem ꝑ eſſentiã cum materialiter ibi ſit nõ per gratiã.
Si ergo ignis infernalis eſt inextinguibil.apud nos

ſcriptura concoꝛdat denominatio. cõcoꝛdat ⁊ ratio.
Sicut em̃ ſtatus damnatoꝝ pfecta diſtãtia diſtat a

ſtatu beatoꝛum.ita ⁊ locus a loco.Et ſicut ſtatui be/
atitudinis debet᷑ locus ſupꝛemus. ita ⁊ ſtatui miſe/
rie locus infimus etiam ᷣm coꝛpus. ¶ Ad illud qð

do ⁊ ratiocinando ſed coniecturando.vnde ⁊ illud
retractauit libꝛo retractationum ſcdo dicens. Ma/

obijcitur in ↄtrariũ.dm ꝙ; aug.nõ dixit hoc aſſerẽ/

8 mihi videt᷑ dicere debuiſſe de inferis ꝙ ſub terra

2

int ꝙᷓ rationem reddidiſſe cur ſub terris eſſe credũ/
tur.quaſi nõ ita ſit. ¶ Ad illud qð obijcitur ſec'hco
de pondere peccati. Ddm ꝙ eſt oꝛdo iuſticie.⁊ oꝛdo

nature. Peccatum autem trahit deoꝛſum nõ ſᷣm oꝛ

dinem nature.cum non habeat confoꝛmitatez ad il⸗

lum. ſed ſᷣm oꝛdinem iuſticie.qꝛ peccatum cum ſit vi ad literam.Eſt pꝛoꝛſus inferioꝛ ſupſtanain edl cam

nus arbitratus eſt eam neminem ſcire ſᷣm ꝙ dicitur afflige
ſit ignis ſolus.

XLIII
—

liſſimũ. viſponit boĩem ad locũ viliſſimũ ⁊ infimuõ.

Ad illudeð obr ꝙ celum plenum eſt electis.ddðᷣm 46
ꝓbhoc nõ intelligit᷑ de plenitudine coanguſtationis.

ſed de pleniticline pulcritudinis.qua dicimus celũ

plenum eſſe ſtellis.⁊ mare piſcibus.⁊ mũdũ hoibus

Si aũt queras imaginationẽ qualiter capiat᷑ iſtuv.

ꝙ tanta hominũ multitudo ſub terra ſit.dici poteſt

ꝙ omnes homines qui nunc ſunt vix caperent mile⸗

ſimã partem terꝛe ſi ſimul eſſent. Si ergo omnes ho⸗

mines qui fuerunt ab initio vſq; in finẽ vix excedũt

homines qui nunc ſunt in milleſima ꝓpoꝛtionc.om

nes homines vix occuparent ſuꝑficiem terre.Si er/

go cõcauitas maioꝛis eſt capacitatis qᷓ ſit ſuꝑficics.

multo magis poterunt capi in concauitatibus terꝛe
q́;uis nobis non appareant.tamen multe ſunt ſicut
oſtendunt decurſus aquarũ de montibus.⁊ cõuulſi/
ones terre motuum.⁊ infernus credit᷑ eſſe maxima

coucauitas. ac boc et magne capacitatis. ¶ Ad il⸗/

lud quodvltimo obijcit᷑ de oꝛdine vel de ſitu in parti

bus hominis.voluerunt aliqui dicere ꝙ illud quod
eſt coꝛ in coꝛpe hoĩis boc eſt coꝛpꝰ ſolis in medio mũ
di.⁊ ᷣm iſtam viam terra nõ iudicatur media eſſe.ſʒ-
magis extremum.⁊ extremũ infimum.Aliter poteſt
dici ꝙ non eſt ſimile.ꝙ cum vniuerſum ſit oꝛbicula

re ⁊ circumferentia ſit eiuſdem nature.quodlibet ex

tremum tenet rationem infimi. In homine autẽ nõ
ſic. quia vna extremitas vt caput dicit᷑ eſſe ſuperiꝰ.
alia vt pedes dicit᷑ eſſe inferius.et ideo mediocritas
nec inferius nec ſuperius eſt. ſed babet influentiam
ad vtrunq;.ideo nobilis pars debet ſituari in bomi /
ne in medio.non ſic in vniuerſo.ſed potius in extr⸗e⸗

mo.

ig in illa pena ſit ignis verus. Secundo vtrũ
df

—

n inferno ſit ignis verus habens

foꝛmam ⁊ naturam ⁊ ſpeciem ignis.Et ꝙ non vide.

tur. Dam̃.in fine libꝛi ſui. Cradent᷑ dyabolus ⁊ im/

☛☚ „

ratione vi

coꝛruptibile.ſed coꝛruptibile ⁊ incoꝛruptibile variãt

eſt extinguibilis. ergo nõ ſunt eiuſdem nature ⁊ ſpe⸗
ciei. ¶ Ytem lux non accidit igni immo eſt de ignis

ſubſtantia ⁊ conſequit᷑ ignẽ in omni materia in qua

ſaluat᷑ ſpecies ignis.ſed ignis infernał caret luce ᷣm
ꝙ dicit Job. xviij. Mõne lux impij extinguet᷑⁊ ſicut

melius patebit infra. cum dicunt impij pijci in tene
bꝛas exterioꝛes. ¶ Item opatio conſequit᷑ foꝛmam

⁊ ſpeciem.ergo que babeyt diuerſam opationeʒ ſũt
diuerſa ſᷣm foꝛmam.ſed ignis iſte ⁊ infernalis diuer
ſam habent operationem.qꝛ iſte conſumit agendo ⁊

in ſuain naturam ↄuertit.ille vo minime.ergo c.

¶ Item ſpuale ⁊ coꝛpoꝛale diffcrũt no t im ſpect.
em veretiaz m genus. ſed ignis iſte coꝛpoꝛalis eſt.

ignis vo infernalis ſpñalis vt dicit aug.xij.ſuꝑ Beñ.

VOnſequenter qtum ad ſecundum articulũi
querit᷑ de quidditate pene infernalis. Et cir-
ca hoc duo querunt᷑. Pꝛimo queritur vtruzʒ

.

pij in ignem eternũ nõ materialem qualis apud noſ
eſt ſed qualẽ dess nouit. g videt᷑ ꝙ non habeat natu
ram ignis noſtri. Item
bile inekingub e dſſferr ut ſꝛt coꝛruptibile ⁊ iin
2

det᷑. qꝛ extingui

—

ad puni

4 4
2
* .
. aeeee 4 .

non tm̃ ſpecie verumetiam genere ab ilo igne dif

t. Contra. Grego iiij. dyalogoꝝ. Jgnem infer

nalem coꝛpalem eſſe nõ ambigo cum vdicat᷑ ite male
dicti in ignem eternum. Sed omnis aqua materia/
lis omni aque coꝛpoꝛali eſt eadem ſpecie ⁊ natura.&
omnis ignis omni igni. ius dicit
meron exponens illud . Hox dñi intercidentis ſiã

mam ignis.ꝙ ignis materialis cedet ad punitioneʒ

damnatorum cqtum ad id quod babet ardoꝛis. Si
ergo ſpecies eſt non mutabit᷑.ergo iſte ignis aptus ẽ
endum repꝛobos.’

it eiuſdem nature ⁊ ſpeciei. ¶ Item omne coꝛpj aut

tkſt mixtum aut ſimplex.ſed ſi ignis infernalis eſt coꝛ

438

pus mixtũ.ergo non eſt tante caliditatis.ac ꝑ ̊ nec

tante actiõis. Si ſimplex.S oẽ coꝛpus ſimplex aut ẽ

vnum de quatuoꝛ elementis.aut eſt quinta eſſentia.
ergo cum ille ignis nõ ſit quinta eſſentia cũ ſit infra

terram.⁊ ſit maxime repugnans bone diſpoſitioni.

ergo eſt aliquid elemẽtoꝝ quaeuoꝛ. ſed nõ terra.nec
aqua.nec aer.ergo eſt ignis.¶ Item iſte ignis eſt ca
lidiſſimum coꝛpus ſicut dicit᷑ ⁊ verum eſt.ergo cum
infernalis ignis ſit calidifſimus.et quod ꝑ ſuꝑabun-

dantiã dicit᷑ conuenit vni ſoli ſpeciei vel mndin aus.
tẽ ſa
pientie.xj.per que peccat quis per bec ⁊ toꝛquet᷑. Si

ergo ignis ille eſt eiuſdem ſpeciei cum iſto.

ergo ꝑ coꝛpus ⁊ ꝑ ea que ſunt de compoſitiõe noſtri
corpoꝛis peccamus.ergo ꝑ eadem in ſpecie et natu/

tura debemus puniri. ergo videtur ꝙ ignis qui ẽ de

compoſitione coꝛpoꝝ.⁊ qui eſt afflictiuus in inferno
ſit idem vᷣm Pplen W'. dm ꝙ ꝙᷓuis ad banc qᷓ-
ſtionem videat᷑ temeraniũ reſpõdere.qꝛ ſcriptura eã

non determinat. nec doctoꝛ pꝛecipuꝰ Aug. explicat.

ſed magis relinquit inſolueam.& dicendũ eſt ꝙ nul/
li manifeſtum cſt cuiuſmodi ſit ille ignis niſi ei cui di

uinus ſpũs oſtendit. Et amplius opinari videtur ꝙ

igliis ille ſit ſpiritualis nõ coꝛpoꝛalis.tñ ſatis poſſu-
mus ꝓ certo babere ꝑ doctoꝛes poſterioꝛes vtpote
p beatum gregoꝛiũ cui multa diuinus ſpũs renela-

ignis ſit elementaris ſiue einſdem ſpeciei cuʒ igneq

8
—

Dicit enim ꝙ garramantes eſt fons in quo faces ac

4ꝗs im intelligere poſſumus in ꝓpoſito.

uit ꝙ ignis infernalis ſit coꝛpoꝛalis.Sed vtrum illę

apud nos eſt. poc non iea poteſt ꝓ conſtanti a quo/
cunq; determinari. Attamen ſi quis nõ adducat foꝛ
tiores ratõnes qᷓ; que

ei ab igne qui apud nos eſt.ſi ꝓpꝛie velimus ſpẽʒ

Palare ftonnarnz ſubſtantialein a Peciſentius m. ein
Etpeit ꝙ omnis aqua ſimilis eſt om̃i aque in ſꝑecie.

t huic opinioni ſatis videt᷑ cõſonare aug. xxj.de ci
nitate dei. vbi inquit. Quomode iſte ignis vere babe
ſt naturam ignis ⁊ tamẽ nõ conſumat coꝛpoꝛa in q̃ᷓ
ngit. Si tamen loquamur de ꝓpꝛietatibus accidẽta/

libus que non variant ſpeciem ſed operationem.il/

le ignis babet diuerſas pꝛopꝛietates ab iſto.nec mi⸗

. ₰₰

rum cũ iſtud appareat in alijs creaturis ſicut exem ·

E „

pliſicat aug.⁊ yſidoꝛꝰ in naeuris fontium ⁊ aquarũ.

cenſe extinguuut᷑ ⁊ extincte accendunt᷑.ſicut ⁊ alij fõ
tes diuerſarum ꝓpꝛietatũ coloꝛum ⁊ operationũ.at

tamen ſpecifica natura alijs aquis afſimilant᷑.ſic eti

intelligen Ad ülud q
obẽ de Sam̃. doᷣm ꝙ non negat nat manndid⸗
in foꝛms ſpeciſica d peciꝰin pꝛietatibus ⁊ oper⸗

pimitualenu ho eosporalem arbitror krgs videtur
f⸗

tem baſilius dicit in ex- tam⸗Sntcer pore
odpationem artis fieri

S ꝙ iſte ⁊ ille fu/

ie lucte ſunt. nõ compellimur
ponerc ignem infernalem eſſe diuerſe nature ⁊ ſpeci

tionibus cõſequentibus.¶ Aduln
de ꝓpꝛietate extinguibilitat poteſt reſponderi duptr.
Pumo qꝙ ſicut coꝛpoꝛa damnatoꝝ eadem ſunt cum
noſtris ᷣm ſpeciem ⁊ tñ ſunt ĩmoꝛtalia.ita ignis cruu
cians coꝛpoꝛa illa idem eſt cum igne noſtro q;uis nꝰ⸗

deficiat. qꝛ boc non babetłꝑ naturam ſed ꝑ vim ſuꝑ/

additam. Aliter poteſt dici ꝙ nõ variat ſpeciem.q ꝑ
dicunt aliqui qͥ expti ſunt.ꝙ ſi ignis cuʒ ſuſpbure in
cludat᷑ in vaſe ex quo nulla euapoꝛatio poſſit fieri.in
eternũ duraret ſine nutrimenti appoſitione ſi locus
ſinekernũ pmaneret. hoc aũt nihil ꝓbibet in igne in⸗
fernali intelligere.cum ſub terra conſtet induſum eẽ

d illud quod obijcit᷑ de luciditate.dom ꝙ ignis 42

tres ſunt ſpecies.ſ.lux.flama.⁊ carbo.x iſte ſunt ſpe/
cies materiales.⁊ qᷓ;uis in omnibus bis ſalu natu
ra lucis.tamẽ minime eſt in materia terꝛeſtri.⁊ maxi
me terreſtris parum habet de luce.⁊ multum reſolu/
bilis eſt in fumoſitatẽ.⁊ in tali materia.vtpote in ſul
phure ⁊ pice ignis potius eſt tenebꝛoſus q; lucidus.
zu magis viſum impedit q; adiuuet.⁊ ꝑ hunc mo⸗

t ꝙ ignis nõ extinguat᷑ ſicut

im imaginari paſſumus ignẽ infernalem. ⁊ ad hbo

adiuuari autoꝛitate ſcripture. Cicit᷑ em̃ Apoca. xiiij
Cruciabunt᷑ igne ⁊ ſulphure.Item vſa.xxxiiij.Dies

vltionis dñi ⁊c.et poſt.cõuertent᷑ toꝛrentes cius in
53

ſpeciem.ergo eaſdem habet operationes. Hec iſtud

picem. ⁊ humus ei iĩ ſuſpbur. ¶ Ad illud qd obi de
opatione.dm eꝙ illud non ſequit᷑.qꝛ eadem eſt ſᷣm

verbum veritatem babet niſi intelligat᷑ de operatio
ne conſequente totam ſpeciem.¶ Ad illud qud ob/
ijcit᷑ de verbis aug.dm eſt illud eẽ retractatum ſic

54

et de loco infernali vbi dicit᷑ ꝙ eſt locus ſpnalis non
coꝛpoꝛalis.ſic in ꝓpoſito intelligenduʒ eſt ꝙ inferna

lis ignis coꝛpalis eſt ⁊ ſub terra eſt.

det. Matb.xxv. Ite maledicti in ignẽ eternũ.vbi do
minus ꝑ ſententiam infert eternale ſuppliciuʒ. ergo
videt᷑ ꝙ in igne puro cõſiſtat. ¶ Itẽ calefacto in ig⸗
ne aqua frigida nõ eſt penalis ſʒ delectabilis.nec au/
get fupplicium ſed refrigerium. ergo ſi nulla eſt eis

AXAXk
¶ AUtrum puniens in inferno ſit ignis ſolꝰ. Et ꝙ ſic vi

conſolatio.nullum refrigerium.ergo eſt caloꝛ ignis

ſine frigoꝛe aque. .
actiua.aut non.Si ſic.ergo cum vnum ↄtrariũ agẽs
in aliud eius actionem vbilitet ⁊ infringat.tunc vi⸗
det᷑ ꝙ actio ignis ſit ibi remiſſa.qð non videt᷑ cõöue/

tem ſi ſunt ibi clementa.aut ſt̃

niens.cum illa pena ſit acerbiſſima.Si ðo non ſunt

actiua.ergo nibil faciunt ad penam. ergo ſi in infer⸗
no non dehent eſſe coꝛpa que ad penazʒ non faciunt.
patet ⁊c. ¶ Item ſi ibi ſunt alia elemẽta.aut ſunt di

ſtincta. aut mixta. Si mixta. ergo eoꝝ actio eſt cõfra

cta ⁊ contemperata. Si vero ſunt diſtincta. ergo et
pari ratione oꝛdinata.ergo ſunt quatuoꝛ elemẽta di
ſtincta ⁊ oꝛdinata.ergo videt᷑ ꝙ ibi ſit vnus mundꝰ.
et ideo illud eſt falſum quod vicit᷑ YJob.x.terra miſe
rie ⁊ tenebꝛarũ vbi nullus oꝛdo ſed ſempiternus boꝛ
roꝛ inbabitat.ergo ſi nec diſtincte nec cõfuſa ſũt tũc
nullg modo ſunt. ¶ Conera.M ſit ibi ignis pʒ mat.
xxv. vxbi dicit᷑. Ite maledicti in ignẽ eternũ.hoc etiaʒ
habet᷑ ex multis alijs locis. ¶ Item e ſit ibi aer vi⸗
det᷑ per illud pſalmi. Ignis ⁊ ſulpbur ⁊ ſpũs ꝓcella
rum ꝛc. Si ergo ſpũs ꝓcellarum vere hohet natund
gers · ſieut ibl vere et ionis ita T aer.

u

ui
sr
(2
T
tunmn
ofmn
pton

pte
Geene
ſnfer⸗
tacſe
ptonm
ſuſtos
niut⸗
anni
ctiuis
Niue

tur an
86 nin
gucn
on
Cinetrl
locact
Ncbita
hiocor
liecarei
ilca/
Gobunma

P Pui

ſegaaf
K moG
Stündi⸗
netinn
Aerdit
tanagt
tichatr

Mumune
o hrpoſto
Thitton
lenc
negueli
Panferfe
Clgsens
ſenge
Meigis
ſi
IIn
ahetS
(den
nctcnn
npoe
Puntin
ignis
Cnlutn
ſergo
taſu
nn⸗

ng bi aqus videtur Job. tiiij. ran . .. . . S S „ 2.
niuiũ ad caloꝛem nimih Euehn orli⸗ coxpa. ¶Item ad vſtionem ncxrio ſequit inſlamna⸗
en nis nõ m tropum. vere erunt in frigoꝛe a aatuns ac mdennarone pſumptio. ſi ignis ille coꝛpo
* ¶ Item q terra ſit ibi videt̃ ꝑ illud quod dici n. ra adurit. cõſumit. Si tu dicas ꝙ nõ ſequit᷑. 2 lag /
N terra ſit ibi videt̃ ꝑ illud quod dicit᷑ pHob lamandra calłfit ab igne ⁊ tñ nõ cõſut ſeauit. la⸗
nnte x.Terꝛa miſerie ⁊ tencbꝛaꝝ.et hoc patet.qꝛ vt ꝓba amandra calent ab igne ⁊ tñ nõ cõſumit᷑ ab igne. j⸗
4 tum eſt oenst ꝛan. patet.qꝛ vt ꝓba- renouat᷑.Contra boc nõ ſoluit.qꝛ: ſalamandra ab ig/
kinghe tum eſt locus ille eſt ſub terra. ¶ Item boc videt xde n enon ledik. ſeg boc nõ ſoluit.qꝛ ſalamandra ab ig/
Rite omnibus ſimul. qꝛ em mali ꝑ coꝛpus peccauerũt. ö in raiat Sr diee n ikegget.
ſſenn ꝑ totum coꝛpus puniunt᷑.ergo pari rone m omnes I geen wloꝛ e s asleel oſunt nes er-
iſoi partes ⁊ qualitates coꝛpoꝛis. videt᷑ ꝙ ſm qua Item dolo: intenſus cſt via ad moꝛtem ſicut ptʒ.
6 §SS lemen m quatuoꝛ: magis intenſus m t. ſi & ſle iqanis étãͤ
eſtr 55 elementa coꝝ quatue? qualitates. ¶ Re.dom ꝙ ĩ intenſi caloꝛis ↄtin agis diſponit. ſi ille ignis Etã
eſen infernoſi uatuoꝛ qualitates. ¶ R. dᷣm ꝙ iĩ intenſi caloꝛis.ↄtingit boiem ꝑ illũ diſponi ad moꝛ⸗
gupeö nfernolſieut er ſen peura colligi?) quatuoꝛ lemen⸗ tem vltima diſpolitione ce neceſſe diſponi ad moꝛ.
ſictins ta eſſe credunt᷑ ad ꝑfectam damnatoꝝ punitionem puniat. pari babeiiscenereſech Rrung d
aree yt omnis creatura cxcrudeſcat in toꝛmentũ ↄtra in re Qetmis eon n mone? oſumat. Cotra. Fſa.
“ iuſtos. et armet᷑ in vltionẽ createꝛis.vt ꝑ eadeʒ bu- TZantũ dur oꝝ nõ moꝛict ⁊ ignis non extinguck.
tn niant᷑ ex quibus cõſtituunt᷑.Quia vo ſunt ibi ac pe ſanen vuͤrahit ens noͤn auaij hõ paties. b ignis
* nam. i ſla ibi eſſe dicunt que vigent in qualitatibꝰ mer 7 Zen inguet᷑ nec minuet᷑. nec coꝛpus coſu.
actiuis vt iguis et aqua. Et rurſus. qꝛ ignis maxime ea arder ẽ męgj in a.Aug.varijs exemplis aſtruit
unſttt, actiuus eſt. ill qua.Et rumu gegb Mmapen ea ardere ⁊ nõ ↄſumi vlla ↄſumptione.ꝭ̊ ⁊c. ¶ Itẽ
pifi ctiuus eſt. ille eſt qui maxime ibi viget. vnde etiam ratione videt᷑. qꝛ omne Sn ne . te
Bitis ignem in ſcriptura omne acerbe puniens ſigri ſo ſui. 5 ſie qꝛ omnne qd cõſumit᷑ pdit aliquã ptẽ
ölc et Ande cu „ be puniens ſigri ſo/ ſui.S ſi coꝛpa dãnatoꝝ ↄſumunt᷑ ſunt in a de⸗
h Angde cum tominus ignem infernalem cõminsa/ pgitione. ↄſtat q munk anten eing ee⸗
lan, tur. aut coõminat᷑ tanq pcipuum toꝛmetũ. aut ſo no n. Q tar pverenaurane cheirefett veca⸗
gaur 56 mine ignis intelligit omne aliud afflictiuum. Si añt aine: . ree Ferieſan 7 nõ bʒ reſtauratio
zan⸗ qucrai p quem modi ibi eiementa eſre inteligant? ad coͤſumitur noei iter oſumi. à ꝛc. ¶ Itez omne
anidi dm ꝙ elementa ibi ſunt cõfuſa. nõ Winten geer. ainter 3⸗ neẽrio enicit minus potetis. Sa magd
Nclif dinata. nec illa confuſio penam minuit auget. pꝛio tendit᷑ ꝛſib peinue cõſumunk otinue illon pena in⸗
Aain co ꝙ actio elemẽtoꝝ mutua poſt reſurrectionem ceſ tũ.qi ſi boc cñ duret in infinitũ. creſcet in infini·
zatncfn ſabit. cum ceſſet gencratio 2 coꝛruptõ. ſed tamẽ “ D 4 ſon eſt inconueniẽs ꝙ creſcat pena non
gahtint nebit actio eoꝝ in coꝛpus damnatoꝝ.qꝛ ad boc om =“ ech a. ¶R. dom ꝙ ſi de coꝛpoꝛib? vamnato ο
ingend nis eoꝝ virtus diriget. nõ tanqᷓ; intendentia multi⸗ genau. Si aut. ab igne affligant᷑.ſimpliciter eſt ↄ ce·
ltglt, plicare ſpeciem. ym imperium creatoꝛis intendt gandum Sea uerar ges ochmgt ſimplicit eſt ne
— vindicare diuinam iniuriam. quod quidẽ fit afig? guendi. iſi ſiquerat vtri coxupant hocẽ diſtin
4 d mian quidẽ fit affligẽ? guendũ. Nam coꝛrupti mõ dicit defectionem
as ſitin do bumanam naturam. lHis viſis patent omnia ob rei q;tũ ad eſſe ſubal 1 doc mõ dicit defectioncin 61
ckgenn 2 iecta. Pꝛimũ em̃ patet de dñi cõminatione.qꝛ ſub ig ⁊ tali mõ nõ connpuer Hoczus ageſ uſimadeö.
ne alia affligentia cõtinent᷑. vel a maioꝛi fi denomi ruptio eſt ideme Rpne ci nõ mo:iais lio in co.
58 natio. Scom ſimiliter patet. qꝛ ſimnl vtrunq; affi / aſ a coꝛpoꝛi aq uneo pouciſponis. zshocin:
na ſin min ter patet. qꝛ ſimnl vtrunq; affli / qm̃ a coꝛpoꝛibꝰ damnatoꝝ auferet᷑ quies ⁊ bona vi/
beet git m diuerſas ptes. aut ſi ſucceſſiue m eaſẽ. tan · ¶qſpoſitio generat in anüna voſu are bon oi,
eni tam aque petijt. dici poteſt ꝙ foꝛte in alia parte ſen· nis. Si aũt qu vſumpersis H5ſt h aduſione ig
iaimi Pe ici poteſt ꝙ foꝛte in alia parteſen· nis. Si aũt querat᷑ quõ iſtud poſſi aauſtione ig⸗
ticbat frigus.aut diuerſi diuerſis ſupplicijs cruciai oſſ querat᷑ quõ iſtud poſſit capi ⁊ intelligi: ꝙ2
Cttisu at frigus. aut diuerſi diuerſis ſupplicijs crucian. poſſumus ad hoc manuduci ⁊ erẽplo ⁊ rõne. gi: 62.
ma tur. ſm ꝙ diuerſis vicijs ſunt infecti. icut pꝛi umus ad hoc manuduci exẽplo ⁊ rõne. NHide
Pſallickes ua mntz ii vicijs ſunt infecti. UAnge ſicut pii mus quedam in igne viuẽ.⁊ nõ deficere. E. Ecr.
lete la mundi purgatio fuit ꝑ a- ſcza o igns. ſic i guegam in igne v 46. 1 nõ deficere. ſicut ponit
Sd ner Po ꝑ aquam.ſcda ꝑ ignẽ.ſic in Aug.exemplũ de ſalamandra in.xxi.de ciu.dei.Si ꝗꝙ
propoſito intelligendũ.¶ ¶ Ad illud qð obẽ de actiõ ug. exemplũ de ſalamandra in. xxj. de ciu. dei. Si g⸗
mat 59 propoſito intelligendũ.¶¶ Ad illud ꝗð obẽ d actioe mirabilius eſt aliquod aial in igne ↄſeruari ſine affi
mn vrogonee c aettondt airer enin crione Falor inecſumpege al eerinea.
ngri milerß coꝛpus damnati. zibino in alteꝝ ſed in ctione.qᷓ; affligi ſine cõſumptiõe.⁊ iſtud eſt ſm natu
4 miſerũ coꝛpus damnatũ.⁊ ibi nõ eſt mixtio.ſed poti rã poſſibile neci cstun peibe-rutud en bin uatu:
füpttmeſ⸗ us queda ofuſto. ſicut dicik e ignis 1 grand poti rã poſſibile & nec iſtud dʒ iudicari impoſſibile. ꝛ ſi
ſicka pamerferebank. Endehickie onis azckeno. ixta dicas hoc nõ eſſe ſiie.qꝛ natura illius aialis ↄfoꝛmis
.P ite 1t᷑. AUnde ibi erit ignis ardens.⁊ a eſt igni Ic ifc. q? natuſg iiius gialig onnis
ionnt congelans.et aeris inqui gnis ardens.⁊ aqua eſt igni. natura vo bumani coꝛpoꝛis oio di oꝛmis.
4 et aeris inquietudo ⁊ pturbatio.et tere. Renderi poteſt dupliciter. Ino mõ ꝙ q;uis n. is.
wpiti fetoꝛ. Ande Or ego. In inferno enit frigus in henderi poteſt dupliciter. no mõ q q;uis natura
toꝛ. Unde Grego. In inferno erit frigus impoꝛta bumani coꝛpis m ſtatũ pñtem ſit ne nenhct.
Gmittt bile. ignis inextinguibilis. fetoꝛ intolerabilis. umani coꝛpis hm ſtatũ pñtem ſit ab igne ↄſumpti
Me . tinguibilis. fetoꝛ intolerabilis. bilis.nibil tñ phibet arunnen aua voln.
a mind OAInſcquenter qtum ad terciũ articulũ plis nihilen phicejn gregtaꝛngturaen Aaj voluie
Mequ erciũ articulũ que oibus ⁊ ſingulis dedit.talem naturam bomini ne
ungi rit᷑ de actione ignis.de ꝗ gucrut. dꝛi p gulis dedit. talem naturam bomini dare
4aa oe F de actione ignis.de qua duo qucrũt᷑. Dꝛi poſſit. Mec mirum. cum homo antele Dſiis algerinz
tang mo querit᷑ vtrum ignis ille ſit ↄoſumptiuus oiſpoſitõnis ⁊ nature cevun babuit Ppoſt üpli.
. . coipou. Scvo veuͦ ſe⸗ afflictiuus ahiinag. dqaa: pꝛius poſſibile ad meꝛtalitatẽ mocks Bece ſarinmt
ent „— i Qucſtio..))lJ. ad moꝛte. Mocipᷣm pſuaderi poteſt exẽplis ſumptis
nn (Cirea ran Proerche E et oſtendit᷑ ꝙ ille ignis ↄoſu a parte os do ch ved ub ſmche
“ mat copa damnatoꝝ. ug.de natura boni.Quoni pabulũ nõ requirit. Et eſt exemplũ N SAr.e
nie am volẽtes comumpunt in pctis. nolentes conum flamatione auͤriab Sekerer iacenttgtr⸗ n8 c6
woſe, punt᷑ in penis. ſi nõ coꝛrumpunt᷑ niſi ab affliete. ſumit᷑.qꝛ igni nõ pꝛebet pabulũ.ſic nec bum⸗ 502
mͤbe enis no co umdleni ↄſumendo. vr ꝙ ignis ille pus igni infernali. Euidentiſſimũ aũt erem i co:
oſehe, 5 umat coꝛpora. ¶ Item ille ignis agit in coꝛpo/⸗ aug. de igne qͥ eſt in partibus ſicilie ſicut Hin pPoſt.
ei ſa ergo cotpa vattmut cd ois paſſio mavis facta ab⸗ entibus. eqJ eſt in partibus ſicilie ſicut patet aſpici
1ſ ra. ergo coꝛpa patiũt᷑. ſed ois paſſio magis facta ab- entibns.qꝙ ille ignis mõtes illos ab antiquiſſim S
. 4 Reea ſbſtanta ſi abicctio facta a ſuba eſt calo poꝛibus eſtuare facit. et tamen adbuc Geerrine.
aliud qᷓ conſumptio. & ille ignis coſumit tant. ⁊ iſti ſunt ſatis ydonci teſtes ꝙ nõ omne ☚

63 ignis nõ eſt conſumptiuus coꝛpoꝝ.
dad pᷣmo obijcit᷑ de coꝛruptione iam patet reſpon⸗
ſis. loquit᷑ em̃ de coꝛruptione aſſtictionis nõ deltio⸗
nis. Haima non ponit ↄſumptionẽ ſicut ſecunda.
Ylud qd obijci᷑ pamo magis facta abijcit a ſba.
Dõm qꝙ ſubſtantia patiens in duplici differentia cſt
Aluut quia poteſt ſuſeipere foꝛmã contraniam ſue pꝑfe
ctioni qtum ad eſc. Aut qꝛ poteſt ſuſcipere cõtrari
am diſpoſitionem qtum ad bene eſie. Dꝛimo moro
paſſio intenſa coꝛrumpit ſimpliciter auferendo eſſe.
eo ſemꝑ viuunt ⁊ ſemp mo
ihi ꝙ quicquid ſit illud q

. 5 . . . .

ſerbitur ꝙ in ꝑtibus oꝛientalibus quida ignis inue-
nitur qui appoſitã ſibi manũ vebementer affligit et

tanien ve manu nibil ↄſumit. Si ergovijs exemplis
coltigit᷑ ꝙ poſſibile eſt aliquid in igne ardere 2 tamẽ
nõ vficere. Ex bis etiam poſſum ? colligere raton e
bmõi. qm̃ hoc venit ex parte agentis ⁊ ex parte pati⸗

entis. Iſti em igni data eſt virtus ad inſlamandum

nõ ad ↄſummandũ.⁊ coꝛpoꝛi data eſt natura poſſi/

bilis ad patiendũ nõ ad deficiendũ. Si autem que-

ratur ratio buiꝰ. dicendũ ꝙ eſt a parte nature poſſi -

bilitas ad ſuſcipiendum. ex parte dei eſt poteſtas ad
dandũ.ex parte finis eſt ↄgruitas ad ſic faciendum.

quia in infinitu debet homo in coꝛpe cruciari vtma⸗
nifeſtet dei iuſticia infinita. Mec ſunt iſta vuo incõ/

olil lia aligd coꝛpus tangat a calido ⁊ non cõ. elcrum ille ignis ſit aflictiuus ſpuum Et ſit vide
ſumat᷑.cum videamus naturaliter aliqð coꝛpꝰ tan

gi a ferꝛo qð potiꝰ calefacit qᷓ; infrigidat. ſicut exem

pluz manifeſtum eſt in aqua ⁊ calce. Et ſicut illa coꝛ

poꝛa vꝛunt᷑ ⁊ nõ

anima ⁊ coꝛpoꝛc affligit ⁊nõ moꝛitur. Et tũ ad boc
ſimiliter pom um manuduci cxemplo ⁊ ratione. Ex/

emplo.duia anima immoꝛtalis in cestoꝛc affligitur.
quig doloꝛ eſt anime ꝓpꝛie.⁊ tamẽ nõ occidi᷑. Quio

ergo ꝓbibet ſimiliter intelligi in ipſis damnatis. Oꝛ
ſi dicas hoc nõ eẽ ſimile.quia anima nõ ſic compoſi⸗

ta eſt ex ↄtrarijs ſᷣm ꝙ natura hinõi coꝛpoꝛis.Reſpõ

dere poſſumus ꝙ iſtud non obſiſtit. cum aliqua coꝛ
tuptibilia vtpote vermes in aquis calidiſſimis rex
riri queant.quaꝝ feruoꝛem nemo impune ꝑtractat.
ſicut dicit Aug. Si igit que moꝛtalia ſunt ⁊ defectibi
lia pñt in bis calidiſſimis viuere ſiue afflictõne. pari
rõc immoꝛtalia ⁊ paſſibilia coꝛpa affligi poſſunt ſi-
ne interemptione. Si querat᷑ ratio buiꝰ. dici poteſ

4. boc eſt ꝓpter comunctionem anime ad carnez in-

ſantia viuente. vnde ſequit᷑ ꝙ fi tolet ſentit. ⁊ ſi ſen⸗

tit viuit.ſed quia anima nõ eſt indiſſolubili vinculo

coꝛpoꝛi alligata.idco intenſus doloꝛ eam expellitde
pꝛeſenti habitaculo.nunc em̃ eſt carcer tempoꝛalis.
ſed tunc erit ꝓꝑpetuus. Hia viſis fatis facile eſt ad ob

— .

ſunt ⁊ ſemꝑ mali ſunt.i

abijcit᷑ cum nõ ſit infinitũ videt᷑ totũ abijci aliqnan

do.ac ꝑ boc locum actioni paſſioni non relinqui.
Nñũderi poteſt ſemp eſt abiectio ⁊ coꝛmuptio.non
quia nouum aliquid ſemꝑ adimat᷑.ſed qꝛ ꝑ continu faciat.ſed impoſſibile eſt aiam eſſe calidam. impol
65ain actionem eiuſdem rei adẽptio continuat᷑ Exem ſibil .
plum huius manifeſtum eſt in ſuo oppoſito. Sicut

cnim beati continue reficiunt᷑ nõ qꝛ ſemꝑ nouũ ali⸗

5 conſumunt᷑. ita ctiam ↄpoſitum ex

ſolubilem Oè em bomo moꝛiat᷑ doloꝛe boc nõ eſt
qꝛ doloꝛ ſit contrariꝰ vite.cum doloꝛ nõ lit niſi in ſbö⸗

iecta reſpondere. Concedo em̃ rationes ꝓbantes
d illud ergo

.. — *
. .

quid recipiqt. ſed quia in ſuo pꝛemio öſeruant ?cop
tinuant᷑.ſic damnati continue affliguntur ? tam cn

nõ coꝛrumpunt᷑.quia ſalutis ⁊ quictis eius pꝛiuatio

cõtinuam actionem ignis cõtinuat᷑.Et buius cxe⸗
plum clarum eſt in generatione radij.qui dicit ſemp
oꝛiri ⁊ ſemꝑ a ſole egredi.non quia ſol ſemꝑ aliquid

nouum emittat. ſec quia pꝛimum lumen miſſum cõ
tinuat. Sic ignis dicit᷑ ſemꝑ damnatos affigere. nõ

qꝛ nouam diſpoſitionem de nouo afferat. ſed qꝛ con/
ftinue agendo a poꝛi afflictiõe non ceſſat. Ad duo 360
ſequentia iam patet reſponſio.quia nec inflammatõ

conſumptionem.nec doloꝛ neceſſario infert moꝛtem
ſe ſolum ſm ſtatum pꝛeſentem. ideo variato ſtatu.

neceſſaria oſe uentia nõ eſt inter iſts.
(.Queſtio. ijij. m

tur. Macth. xxv. Ite maledicti in ignem eternũ q̃ pa
tus eſt dyabolo ⁊ angelis eius.ſe demones vel an⸗
geli ſunt ſubſtantie incoꝛpoꝛales.et ille ignis non eſt

cis patus niſi ad penam ⁊ afflictionem.ergo ⁊c̃.

Itez Greg.in. iiij. dyal. Si dyabolꝰeiuſq; angti cõ
ſint in coꝛpoꝛe.coꝛpoꝛco igne ſunt cruciandi.q̃d mi/
rum eſt. ſi et anime anteq; recipiant coꝛpora poſſint
igne coꝛpoꝛco cruciari. q.d. non eſt mirũ. Itez boc

videtur ratione ſumpta a cauſis ſuperioꝛibus.quia

diuina iuſticia rectiſſime oꝛdinat omnia in pena. m

ꝙ ſapientia oꝛdinat in natura. Si ergo peccatum eſt

diſpo ſitio viliſima. 6 ſpũs infectus peccato ad hᷣ A.tA
cebite oꝛdinet᷑ debet oꝛdinari ſub infima creatura.
Si ergo infima creatura eſt ſubſtantia coꝛpoꝛalis.oꝛ
dinatio vero peccantiũ eſt in penis. ergo dʒ ſubſtan

tia ſpũalis acoꝛpoꝛe puniri vel affligi. Si ergo om̃e

quod congruum eſt poſſibile eſt.⁊ quod eſt poſſibilc

et congruum ponendũ eſt circa =

ponendum eſt affligi ignem coꝛpoꝛeum. ¶Item
boc oſtendit᷑ ꝑ cauſas inferioꝛes. Anima exiſtens in

coꝛpoꝛe patit᷑ coꝛpoꝛe non patiente. ergo leſt paſſibi
lis d ſua natura. ſed eadẽ eſt natura anime in coꝛpo
re et extra coꝛpus.ergo anima extra coꝛpus eſt paſſi-

bilis. Dꝛobatio maioꝛis manifeſta eſt in toꝛinienti/

bus qui in ſomnis grauiſſime patiuntur coꝛpoꝛibus
uibil patientibus. Ex boc igit arguo vltenꝰ ſie. Ani/
ma extra coꝛpus eſt paſſibilis.ſed omne quod pati/

tur.patitur ab aliquo quod bhabet repugnantiaʒ per

qualitatem actiuã rfh Se ſn itualia aũt nõ

unt hmoi ſed coꝛpoꝛalia. ſi patit᷑. patit᷑ a coꝛpoꝛe.

Oꝛ aũt ſpnalia nõ babeant ↄtrarietatem agentem ?
patientẽ expꝛeſſe apparet p exemplum. q; albedo et
migredo in anima nõ ↄtrariant᷑. Apparet etiã ꝑ rati

onem.qꝛ que abſtrahunt᷑ ab eſe materiali abſtrabũ
62 p pꝓñns a ↄtrarietate ⁊ mutua actione ⁊ paſſione.
Ad oppoſitũ arguit᷑ pꝛimo a parte agentis.ſecun

nifeſtũ eſt ꝑ phᷣm. ſcm in ſe maifeſtũ eſt. ¶ Ite om̃e

agens quod agit in aliquid gencrat ſimilitudinẽ ſuõ
in ꝑao.vnde calidũ nõ agit in aliqͥd niſi illud cale

ibile ẽ ꝙ ignis agat in aiam. Si tu dicas ad bvc ꝙ; ta

lis actio nõ eſt ꝑ natura. ſed ſupꝛa naturã. ⁊ ignis nõ
agit ꝑ virtutẽ innats bꝑ virtutẽ deſuꝑ ſibi datam·

tur
do a pte patientis. A pte agentis ſic. Otmnc ages qð .
agit in aliquid agit ꝑ ↄtrarietatem ⁊ ↄtactum. ſed ig
nis ad animam nec ↄtacus poteſt eſſe nec eſt cõtra⸗
netas aliqua. nec põt eſſe actio aliqua. Pꝛimũ ma

Gi⸗
agebe
bllioꝛ
boc-
mag
At

tui hi
it.G
mbe⸗
taſpin
ino
tiagd
ſtunn
peccat̃
ſcbig
(Ner
tummm
puik.)
ſs din
ferpaert
liens lo
puiet
Glicon
licopin
goekon
kunem
tenden
runto⸗
eroꝛn
Erarno
tepatnin
ua
inſent
concit
Uo ſio
faßs e
luralte
teniart,
ſub
Gnenal
chrinn
opote
hnee
ſaten
ine
n
bioſc⸗
purp
henttt
eon
Me⸗

Ntriigt
tn
Lgiecd
napi
nucgmgi

inn ie ⸗
rſet

re
nerhns i
apcnk
arnnc
Nannhe
fmcunn
tuchele
agiutn
. Gett
Sdiuinie⸗
lum. (
imain
a iein
zineb

nf
cö

mapnht
n ⸗
Nemkd en
Nuniſ

7

ftudlazittd
giaper.
nAseM

nhitthe

Ntgi,ii

coꝛpoꝛalis. aut ſpnalis. Si coꝛpoꝛalis. adbuc eſt infe
rioꝛ anima. ergo non agit in ipaʒ. Si ſpnalis.ſed om

Si igne inferioꝛ.ergo nõ agit in aiam ſicut nec ignis

agebat. Si ſuperioꝛ. ̈ cum virtus nõ debeat eſſe no/

bilioꝛ ſuba.vr ꝙ igni nõ debeat dari. O ſi tu dicas q;

beoc verũ eſt ꝑ naturã.querit᷑ tunc.vt qͥd bec virtus

magis vat᷑ ſubſtantie ignis q alicni alie.cũ equebeę/
ne poſſit dari lapidi ſicut igni.i¶ Itẽ bocipᷣm oſten/

it᷑ a parte patientis.ſicut oſtendit aug.in.vij.muſi/

ce. Impoſſibile eſt magis nobile pati a minus nobi⸗
li.quig omne agens pꝛeſtantius eſt paſſo.ſed ſubſtã

tia ſpnalis nobilioꝛ eſt coꝛpoꝛali.ergo ab ipſa nõ pa/
tit᷑. Si tu dicas mihi ꝙ ꝑ pctm̃ facta eſt inferioꝛ.Cõ/⸗

tra hoc eſt quod dicit aug.in.ij.de libe.atbi. ſubſtã

2

liſſimo coꝛpoꝛe.¶ Item eque magna diſtantia ẽ pec

cati ad ignem ſicut anime ad ignẽ.⁊ ita ſpũale eſt pec
catum ſicut ⁊ anima.& ſi equaliter diſtant.nunq́; pxr
peccatũ anima fit actioni ꝓximioꝛ vel babilioꝛ.ergo
ſi ab igne nõ patit᷑ ꝑ naturam. nec etiã ꝑ cupam.

Item hocip̃m oſtendit᷑ a parte paſſõis. Mibil af
fligit Feie niſi in ipᷣm cadat doloꝛ.ſed in ſpũm ſepa/

Haris Haobato miioze Golosſicut diat phoſen
ſus diuiſionis partium cum vi. Sed ſpũs

S .

ret partibus.caret diuiſiõe.caret ſcuſu.ergo caret do

loꝛe.¶ Item hoc oſtendit᷑ a ꝑte actionis. Omne pu
niens ledit.om̃e quod ledit adimit. s a ſpiritu in coꝛ
poꝛali nihil poteſt adimi ꝑ coꝛpus.ergo nõ poteſt le
67 di. ergo nec affligi.ergo ab igne non patit᷑.¶ Rad pᷣ
ictoꝝ intelligentiam eſt notandũ ꝙ circa pꝛedictazʒ
queſtionem triplex eſt via. Aliqui em̃ phoꝝ negaue/
runt ſimpliciter ſpũm incoꝛpoꝛeuʒ poſſe cruciari.at/
tendentes ad eius incoꝛruptibilitatem. ꝓ co q ſenſe
runt omne incoꝛruptibile eſſe impaſſibile.ſed iſte eſt
er:oꝛ manifeſtus.Si em̃ doloꝛ neceſſario generatur
ex amoꝛe cũ pꝛiuatiõe amati.ſicut aliqͥs dolet de moꝛ
te patris.⁊ ex odio cum pꝛeſentia rei diſplicentis. ſicẽ

aliquis dolet de exaltatione inimici.cũ nihil ꝓbibeat

in ſenſum ſpiritualem cadere amoꝛem ⁊ alias duss
conditiones.nihil pꝛobibet cadere doloꝛem. Ampli⸗
us.ſi ↄtraria nata ſunt ficri circa idem.⁊ ſpũs coꝛpo
reus poteſt gaudere quare etiam ⁊ nõ dolere.cũ na/
turaliter in mente eius ponine affectiones qᷓtuoꝛ al/
Poꝝ modernoꝝ poſitio fuit
ſubſtantia ſpũalis dolere poteſt ⁊ pati.non ꝑ acti
onem alicuius ſed potius ꝑ pꝛiuationem. Poſucrũt
em̃ ⁊ intellexerunt ꝙ anima deſiderat ſummũ bonũ
quo poteſt pꝛiuari ꝓpter mala merita in hac vita. et
ideo ex eius carentia generat᷑ in ea maxima triſticia.
⁊ hanc penã dixerunt eſſe poſt hanc vitam ⁊ nõ aliã.
ſicut non eſt aliud gaudium ſpiritibus niſi in cõtem

teriiari.Et ideo alioꝝ płᷣ

latione ſummi boni.Et iſta poſitio fuit algaʒelis.qᷓ

icet veritati magis appꝛopinquauerit q; pꝛedicma. ni

Obick oerz boe te lla vlttutc Quiailla vire fnut

nis vitcus ſpũalis dʒ fundan in ſubſtantia ſpali.er
nõ debet talis virtus eſſe in igne nec dʒ dari igni.
Item illa virtus aut eſt igne nobilioꝛ. aut inferioꝛ

tia ſpiritualis quantũcunq; peccet nobilioꝛ eſt nobi

cadit oloꝛ.ergo nõ poteſt afſſigi. ab igneñn

epatꝰ? ca/

xxv.

perſuadeni.et ideo huius rei intelligentiam quidam
conati ſunt dare aſpiciendo ad oꝛdinem diuine iuſti

cie ſicut in opponendo tactum eſt. Cuʒ enim duplex

coꝛpoꝛe.⁊ ideo diuina iuſticia animam ſubijcit igni

non em̃ querimus hic quid diuina iuſticia poſſit.ſed
qualiter hoc quod facit nature conſonum ſit. Ampli
us. ſi ignis agit ꝑ virtutem ſibi datam. quare magis
deputat᷑ huic actioni qᷓᷓ terꝛe.et videtur ꝙ terre ma
gis.quia peccatoꝛ cum ſit infimus debet ſubijci eraes
ture infime.terra autem eſt innſimum omnium elcem̃·
toꝛum ⁊ ſexuũ.ergo ſi qualitas ignis naturalis nihil
facit ad agendum in animam.ſed ſolum videtur ſu-·
peraddita.ſi terre daretur eque bene ageret. et oꝛlo
diuine iuſticie ibi clarius appareret. Et ideo alij ſu
mere volunt rationeʒ ex parte nature ipius anime.
quem modum ſumere poſſumus ab Auguſtino in

—— „ . 5 *. 1
. .. . . P . 2?òͤð.ͤ
— . .
c „ *
. . . „

rtia imme etiam pena aliqua afflictius. et ides b·
ctat fides xp̃iana ꝙ ſpiritus ſeꝑati cruciãtur. nõ tit/
p ſummi boni abſentiam. ſeci p afflictiui pꝛeſentiam
Aned credendum ſufficit autoꝛitas veritat mat.
Ite maleclicti in ignem eternum ⁊c. Sed inteli
gentia magis requirit quomodo iſtud poſſit ratione

ſit oꝛdo.ſcʒ nature ⁊ diuine iuſticie. Pꝛimus ↄditio
nis. ſeeundus retributionis. ⁊ anima ſm naturaʒ ſit
ſuperioꝛ igne. merito cauſe peccati efficitur inferior

merito peccati.⁊ ignem ſupponit anime faciendo ip
ſum inſtrumentum diuine iuſticie.⁊ px hoc volũt om /
nia obiecta ſoluere.qꝛ omnia ſumunt᷑ ſᷣm oꝛdinẽ na
ture aſpiciendo ad anime dignitatem ⁊ ignis natu
ralem virtutem.bec aũt actio competit igni ꝑ virtuu-
tem ſibi datam.ꝑ quam eſt diuine iuſticie inſtrumen
tum. et paſſio competit anime ꝓpter peccati dmeri
tum. Sed iſta poſitio adhuc nõ ſatiſtacit intellectui.

-

xij. ſuper Geneſim vbi oſtendit ꝙ anima pati poteſt

coꝛpoꝛe patiente etiam acerbiſſimas paſſiones.ſicut
et ibi ꝓbat per exempla in ſomnis.et in quadã egri
tudinę.⁊ in vexationibus.Si ergo anima ſecum tra
hit affectiones imagines coꝛpoꝛales. per illa ⁊ in i
lis pati poterat in coꝛpoꝛe pꝛeter coꝛpus.ctiã ad ig
nis abſentiam.multo magis cũ ſepata erit pati pote
rit in illis ⁊ ꝑ illas pꝛceſente igne infernali.quia q;uis

ibi non ſit paſſi coꝛpoꝛalis.eſt tamen ibi paſſio ani⸗-

malis ſiuc ſpiritualis.que vera paſſio eſt et vera affti
ctio.ac per hoc vera punitio.Sed nec iſtud fideli a⸗

nime ſufficit.pꝛo eo ꝙ credimus ſpiritus angelicos

qui carent imaginibus ⁊ affectionibꝰ ex coꝛpore tra
ctis igne coꝛpoꝛeo cruciari. Credimus ctiam ꝙ pena
illa infernalis ſit ꝑ veram ignis actionem non ꝑ fan

taſticam imaginationẽ. Amplius.Si ſubſtantia ſpi

ritualis ccrta eſt ꝙ ab igne ledi non poteſt. ergo ima
ginatio ignis non generat in ea terꝛoꝛem nec paſio⸗
nem niſi aliud occurꝛat ꝙᷓ ipſius anime natura vl di
ſpoſitio ex coꝛpoꝛe contracta·et iõ cũ non poſſit ſuffi
ciens ratio ſumi ex parte diuine iuſticie que rationẽz
noſtram quietet. nec ex Hleſolius anim eque fidei cõ
eſt ſatio aſpiciendo ad vtrũiq;.
quia per hunc modum eſt doloꝛ. Doloꝛ em ſicut ptʒ
per auguſtinum. xiiij. de ciuitate dei. eſt diffenſus ab

coꝛdet.ideo ſumi poteſt

hilominus tamen deficit. Si em̃ oꝛiginali pctõ vbiẽ bis rebus que nobis nolentibus accidunt.Ad hoc 68
iue pura priuatio iuſticie debet᷑ pena damni ⁊ carentia ergo ꝙ doloꝛ generetur in anima ab aliquo duo con
beatitudinis eterne.actuali ccato quod quideʒ nõ currunt ex parte anime.ſcilicet perceptio ex pareco
uihi tm̃ conſiſtit in pꝛuatione immo etiam in dveoꝛdina/. gnitiõis.⁊ deteſtatio ex pꝑte affectõis. Silr duo req̃rũ
fien ta delectatione.non ti debet᷑ eterne beatitudinis ca tur ex ꝑte agẽtis. Anũ eſt qð imutet aie eaveionez.

—æ I.
—- – . 7 —

Aliud eſt quod violenter inſepabilter adbereat cõ

tra repugnantiam volũtatis. Ex bis qustuoꝛ duo
ſunt ſᷣm oꝛdinem nature.⁊ alia duo ᷣm oꝛdinem di/

nine iuſticie. M.n.ignis imutet cogtion aie.⁊ aia p/-

cipiat actioneʒ ⁊ caloꝛẽ iguis.hoc eſt de potẽtia nali

vtriuſq;.et boc patet ſic. Cum enim ignis agit in cõ/
poſituʒ ex anima ⁊ coꝛpoꝛe.ibi duplex ẽ paſfio.Ana

eſt naturalis.⁊ hec eſt calefactio coꝛpis. Alia anima

lis.et hec eſt imutatio ſenſus. Pꝛima paſſio eſt a na

tura. quia eſt ab igne vt vere agente. Secunda palſ/
ſio ab anima ſeipᷣaʒ mouente ⁊ ab igne actionẽ pꝛe

bente. m ꝙ dicit Aug. in. vj. muſice. Sicut ; poſtaq
ſecpat᷑ anima coꝛpus põt pati ab igne paſſione natu/
rali. qꝛ poteſt calefieri ⁊ inflãmari.⁊ hoc ꝑ naturalẽę
potentiam vtriuſq;.ſic ſpũs pati poteſt paſſione ani

mggli. ab igne preſenti imutari potẽtia ignis ⁊ aie.

duo ſunt igit᷑ ibi ꝑ oꝛdinẽ nature.alia duo ꝑ oꝛdinẽz

diuie iuſticie. Oꝛz em̃ ignis anime indiſſolubiliter al-/

uine iuſticic. hoc tamen non eſt contra oꝛdinẽ natu
re.ſiue ſpũm trepidare vbi trepidandum nõ eſt. ſine
ſpiritum alligari coꝛpoꝛi. Et hoc eſt quod innuit au-
guſtinus in.xxj.& ciuitate dei.q ſicut anima in hois

ter cõcipit wroꝛem. ac ꝑ boc ⁊ doloꝛẽ. qui verus eſt.
1 ex vero igne coꝛpoꝛali.⁊ cx vera applicatione coꝛ/

69

cõditione iungit᷑ coꝛpoꝛi vt dans ci vitã.qᷓeuis illud

ſit ſpnale ⁊ hoc coꝛpoꝛalc.⁊ ex illa ↄiunctione vche⸗
menter cõcipit ad coꝛpus amoꝛẽ. ſic ligatus igni ve

accipiens ab eo penam.⁊ cx illa cõiunctiõe vebemẽ⸗

poꝛalis ignis ad ſpũm cauſat᷑ ſm quatuoꝛ pꝛebabi-

tas conditiones. His viſis ſatis facilc eſt ad obiccta
rñdere. 62½ em̃ obijcitur de actione qð eſt pꝑ cõtra/
otactum.iſtud intelligitur de aciionc na-
tur ali cui reſpondet paſſio naturalis. ⁊ hoc eſt ad ge
nerandã ſpeciem conſimilem in paſſo 'm naturaz.

rietatem

hic autem eſt paſſio animalis qua quidem generat᷑

ſimilitudo ſpualis in paſſo. AUnde Gres.in. iiij. dy2
logoꝝ dicit ꝙ anuime in eo ardent ꝙ ardoꝛẽ vident.

nõ tñ intendit dicere ꝙ viſio ſit tot acauſa ardoꝛis.

loꝛem. quia non eſt cognitio ſpeculationis tiñ ſed o

tius exꝑientie. Et ꝑ hoc patet reſponſio ad ſequẽs. ?ꝰ

ctiam ad alias ratiões.qꝛ nõ opoꝛtet ibi poni virtu/
tem creatam dari igni ꝑ Zuarn agat in animam.e
¶Ad ulud quod obijcit᷑
nobilioꝛ eſt coꝛpoꝛe.Dicenduʒ ꝙ ſic dicitur agere in
animam coniunctã carni ⁊ ibi generare doloꝛcʒ. nõ
quia ignis omnino ſit facieus.ſed quia ꝑ curationcʒ
ignis anima babet neceſſariam actionem agendi in
ſe ⁊ patiendi a ſe. cum ipᷣa ſit ſeiam mouẽs.ſicut di⸗
cit in vj nuſice ſic intelligendũ eſt in anima ſe/
patæ. ſed qð ſit bic mediãte coꝛpe.ibi ſit immediate.
vnde nec coniuncta nec ſeparata agit vere cefficien/
do.ſᷣ actionem pꝛcbendo.et tamen vere dicit᷑ affli⸗

gere ⁊ vere penitere.ſicut vere dicitur immutare.q;

uis anima ſpeciem potius in ſe faciat q;ᷓ a coꝛpe ali⸗
quo fiat in ea. Mec obſtat iſtud quod obijcit᷑ de pec/

Laoto.quia peccatum non ſic diſponit ſpiritů ad paſ
liget᷑. ⁊ anima in eo recludatur vt in carcere.diuine ſionen
iuſticie eſt ad quam ſpectat malefactoꝛem in carcere
recludere.O⁊ iterũ anima refugiat ignis caloꝛeʒ qui
Pnaturam nocere non poteſt. ⁊ trepidat timoꝛe vbi
timoꝛ nõ eſt. hoc diuine iuſticie eſt q̃ facit trepidare
peccatoꝛes immittendo terꝛoꝛoꝛem ⁊ hoꝛroꝛẽ eiꝰ rei
qua ꝑ naturam ſunt ſuperiores.Et q́;uis ſit ilud di

ſionem vt faciat ipſum vere materialem reſpectu ig⸗

nis.cum ſit ſuꝑioꝛ ꝑ naturam.ſed meretur apud di-

uinam iuſticiam vt ſalua natura anime deus ipſam
igni alliget.⁊ alligando incarceret᷑.incarcerando hoꝛ

roꝛem ſui carceris immittat. ac ꝑ hoc ipſa anima ad

ꝛeſentiam carcen vo doloꝛe ⁊ meſticia ſe affligat.

ex parte patiẽtis ꝙ anima 70

d illud quod obijcit᷑ de doloꝛe ꝙ eſt diuiſio par⸗ 7

tium. Dicendum ꝙ illa non eſt diuiſio generalis ſed
ſolummodo doloꝛis qui eſt anime ex carne. ſed il/

la quam aſſignat Auguſtinus doloꝛ eſt diſſenins ab
bis rebꝰ ⁊c̃.vt cm̃ oſtendit auguſtinꝰin.xxj.de ciuita
te dei. coloꝛ potius venit ex impedimento opationis

animc q; ex coꝛpis ſectiõe.ſicut patet in paral iticis.
in quibus cſt partium ſectio ſine afflictõne.quia ani
ma in illis non habet ope:ationem que ibi impcdia

tur. ⁊ quoniam potcntie animc que ſunt eius parteil

quodammodo poſſunt in ſuis oꝑpationibus inquie

tari ⁊ imptdiri occaſione accepta.hinc eſt ꝙ ſpiritꝰ

wlere poteſt ⁊ affigi.¶ Ad illud quod vltimo obij/ 2

citur ꝙ puniens adimit. Dicẽdum ꝙ ſicut in adẽpti
one peccati non adimitur aliquid de ſubſtãtia v'po

tentia anime ſed ſolum de babilitate ad gratiaʒ ⁊ iu

ſticiam.ſic ꝑ ignem punitiuũ adimitur ilia habiltas

ſm quaʒ anima eſt habilis ad glorie ct beatitudinis

leticiam. nec ſemper noua adimitur ſed eius adeptõ

⁊ afflictionis continuatio ſicut ſupꝛa dictum cſt de

ſed ꝑceptio ignis pꝛeſentis cum hoꝛroꝛe generat do/

tes imptiunt᷑ moꝛtuis. In

adeptione que fit in coꝛpoꝛe.et bec dicta ſufciant.

Diſt. X.V. De ſtatu et ↄditione bonarum animarum poſt moꝛtem.

poꝛum.hic agit de ſtatu animarum poſt moꝛtem.Et diuiditur bec pars in duas. In pᷣma parte de⸗

„

nerſis animarum receptaculis. In ſcda parte de ſuffra

ſecunda determinat de ſuffra

parte determinat hanc queſtionem. vtrum ſuffragia pꝛoſint o⸗

herari ibi. Scd itenũ querit᷑ e aliquo mediocriter calido ꝛc. Sumtna igit iſtius diſt in tribus oſiſtit. Dꝛin0.
en animn rum receptaculis. Scdo in ſuffragijs qᷓ viui imꝑtiunt᷑ moꝛtuis. Lercio vᷣo in ſuffragijs que moꝛtni

imꝑtiunt᷑ viuis. Et in his totum daudi.

Reterea ſciendum eſt q omnes animc vt ait Auguſtinus ⁊c. Supꝛa egit magiſter de reꝑatiõe cor ·

terminat de ſtatu ⁊ conditione bonarum animarum. In ſccunda de conditionc ⁊ ſtatu malarum.
di. xlvj. Sed queritur hic de valde malis ⁊c. Pꝛima pars habet duas. In pꝛima determinat de di ⸗
gijs que animabus poſſunt fieri.ibi. Meq; negandum
eſt vt ait aug.defunctoꝝ aias ⁊c.Et illa ſecũda pars habet duas. In pꝛima determinat de ſuffragijs que viuẽ
3 gijs ſiue adiutoꝛijs que moꝛtui impꝑtiũt᷑ viuis.ibi. Sp
foꝛte queres nunqͥd pꝛcces ſupplicantium ⁊c. Pꝛima pars habet duas. In pꝛima determinat veritatẽ. In ſe
cunda mouet dubitationes.iti. Solet moucri queſtio de duobus vno viuite ⁊c. Et pꝛima pars habet duas.
In pꝛima determinat que ſunt illa que pꝛoſunt defunctis. In ſecunda que ſunt illa que nõ ꝓſunt.ibi. De põ⸗
pis vero exequiarum idem auguſt. ⁊c. Similiter a da varwigaua mouet queſtiones duas habet. In pᷣma
nunar . fragt ibus equaliter. In ſecunda vo inquirit dein
firmo mediocriter bono cui decedenti in fine mudi nõ poſſunt ſubucnire ſuffragia eccleſic qualiter babeat li /

2ðò

N

cpo

As

Auh
ni

Von

gu⸗
M—KZũW
lhn
Tong
Win
letd⸗
ninie
thtetnr.
rcchean
Ni ſi
nimh,
K
üdpc⸗
thot
chu
mmptd⸗
Wpen
Cncot
Pimmiz

zuloge r
naisſ
nnedt
Nots
igidan

wedne

ns
ibiin
tinefnt
iibuser
8Nm:
fatu

bte

Egaztn

NReterea ſciendum eſt ꝙ omnes anime (vt ait

male vo toꝛmenta. Sed cum facta fuerit reſurrectõ.et
bonoꝛum gaudium amplius erit.⁊ maloꝛum toꝛmen⸗
ta grauiora quando cum coꝛpoꝛe toꝛquebuntur.

Ex his oſtendit᷑ maius erit gaudium ſanctoꝛum in
reſurꝛectione ⁊ poſt qᷓ; fuerit ante.et ꝙ diuerſa recepta

Aug. de vbiſ cula habebunt anime ſanctoꝛum. De quibus idẽ Au/
apoſtoli. 5 guſtinus ait. Lempus quod inter hominis moꝛem et

unerert.
tiunk moꝛtuis oſtendens que ſunt illa que ꝓſunt
Aus. iĩ ench. ¶ Meq; negandum eſt vt ait auguſtinus. defunctoꝛum

animas pietate ſuoꝛum viuentiũ releuari.cum pꝛo il⸗

lis ſacriſicium mediatoꝛi offertur vel elemoſyne fiunt
M in eccleſia. Sed hec eis tantũ ꝓſunt.qui cum viuerẽt.
Quibus pſint hec ſibi vt poſtea poſſent ꝓdeſſe meruerunt.Eſt enim
oꝛõnes.ᷣelye.ſa. quidam viuendi modus nec tam bonus vt nõ requi⸗ ad coꝛpꝰ qᷓ ̃aʒ retar
dat ne intenſiꝰ ferafß
in ſummũ celũ q; il
l aufert᷑.⁊ ſic pʒ qu?5
iſtud põt intelligi du-
plicit᷑. Aliqui tm non

crificũ/ bmõi rat iſta poſt moꝛtem. nec tam malus vt ei non pꝛoſint
llllſlſta poſt moꝛtem. Eſt vo talis in bono vt iſta nõ requi

rat. et eſt rurſus talis in malo vt nec his valeat cũ hec

vita tranſierit.adiuuari.Quocirca hic omne merituz
comꝑatur quo poſſit poſt hanc vitam quiſpiam gra-
uari vel releuari. Nemo aũt ſperet quod hic neglexit
cum obierit apud deum pꝛomereri. Non ergo iſta q̊ ꝓ
dDdelfſunctis cõmendandis frequentat eccdleſia illi apoſto
Ro.xiij. luice ſunt aduerſa ſententie qua dictũ eſt.Omnes ſtabi
mus ante tribunal chꝛiſti vt referat vnuſquiſq; ᷣm ea

auguſtinus) cum de hoc ſeculo exienint diuer⸗
as habent receptiões. bone habent gaudiuʒ.

vltimã reſurrectionem interpoſitum eſt animas abdi
tis receptaculis cõtinet. ſicut vnaqueq; digna eſt vkre
quie vel erumna.ꝓ eo quod ſoꝛtita eſt in carne duʒ vi

diuz ſanctoꝝ in reſux
rectione. Nidet᷑ male
dicere. qꝛ gaudiũ bez
top totũ cõſiſtit in vi
ſione dei. viſio dei to
tsa eſt aĩe nõ coꝛpoꝝ. S
ſi aie ſunt in ſtatu obß
degoise cõplete e⸗
onis. S ipaꝝ gaudin,
nüch anchii Pe. dö.
gaudiũ augeri ẽ dvu
plicit᷑.vel nũeroſitate
vel intẽſiõe ſiue qltſita
tine. Augmentũ gau
dij eỹtũ ad nueroſita⸗
tẽ nõ ponit augmẽtũ

in pmio eentiali. qꝛ il

rminat: is que viuentes imperti / lud e in vno ſolo.ſ̊ in
¶ Determinat de ſuffragijs que viuentes imperti / Saio gechtale as olk
ſtit in gaudio de bono
creato. ⁊ illud põt au
geri. marxime q;tũ ad
obm. vt de pluribus
gaudeat tunc q;ᷓ pꝛi?ꝰ.
Si loquamur intenſi
accñs.qꝛ incliatio aie

bñt ꝓ incõueniẽti &

ſimpir tũc augeat᷑ et

gaudiũ.qꝛ mag aperi

et dei vᷣbũ ad illumi/
nadũ ⁊ ꝑ ↄñs ad dele
ctãdũ. bAias ab ?

un Aue p corp geſſit. ſ;d bona vel mala. QAula en h me/ Auent g, anems .
—K riiitiitum ſibi quiſq; cum in coꝛpoꝛe viueret cõparauit. vt cunt᷑ abdita recepta-
nundn vovovovproſſent ei iſta pꝛodeſſe. HMon enim omnibus proſunt. cula. ⁊ vᷣm ꝙ recep⸗
Bhäalt et quare? non niſi propter differentiam vite quam qſ-⸗ tacula illa dicunt᷑ ab⸗
qʒ; geſſit in coꝛpoꝛe.Cum ergo ſacri:icia ſiue altaris ſi⸗ EE EH K
KM ue quarũcunq; aliarum elemoſynarum pꝛo baptiʒat ſa aiaꝝ nũc ⁊ poſt iu
gin ovuypmnibus offeruntur. ꝓ valde bonis gratiarum actio/ qdiciũ.ſ qꝛ eadẽ nũc ſe
nng nes ſunt. pꝛo nõ valde malis ſunt ꝓpiciationes.ſed ꝓ neobis incognita.S ꝰ

mnitgd ecen

umnin
er
nuhi
i

vialde malis et ſi nulla ſint adiumenta moꝛtuoꝛũ.ta—⸗ iudiciũ ær
mBen qualeſcunq; viuoꝛũ cõſolatiões ſunt. Quibꝰ vo
ꝓſunt.vel ad hoc ꝓſunt vt ſit plena remiſſio.vel certe

Aug.i ſer⸗ c vyt tolerabilioꝛ ſit ibDſa damnatio. Oꝛationibus er⸗

erũt nob nota. Si auu
tẽ a rõ. ddᷣ.ꝙ ratõ
hui? eſt vt fides bẽar
locũ qᷓ ẽ& nõ viſis. v5
merent᷑ et in credẽdo

mone de ver go ſancte eccleſie ⁊ ſacriſicio ſalutari.⁊ elemoſinis que t in cred?
bis api. aräckgadſedan
e „„wö =è ſernũ cũñ iã nõ videan
mus. Beati ciñ qui nõ viderunt ⁊ crediderũt. Mon tm̃ eſt aũt ad fidei meritũ.s etiã ad ꝓbãdũ bumanũ affe

gpin 4 ctuz. vñ noluit dñs ꝙ moꝛs noſtra ſilis eẽt moꝛti beſtiarũ.vt ꝓbarcet coꝛda filion hoim. c ¶ Oꝛoͤnibꝰ ſctẽ ʒ
eccicſie ⁊c. Innuit mgr̃ ſacrificio ſalutari nõ ẽ dubiũ moꝛtuos adiuuari. r falſũ dicẽ.qꝛ ſacriſiciũ altamſẽ

NH. ſacrm eccleſie.ſ ſacr̃a eccie nõ ꝓſunt niſi in ſtatu viatoꝛis.ᷣ ⁊c. Itẽ q̃r iuxta h̊ ci ſefe vo Eſur pꝰmoꝛtẽ.·
Nron vñ eſt ꝙ; ᷣ ſacrm̃ altaris pdeſi.Re:dð ꝙ alit pdeſt ſacrm̃ altanj viuis alit᷑ moꝛtuis. Aiuis ei pdeſt ſeᷣ rõe ſacfi
r.. ⁊ cbi.moꝛtuis autẽ pꝛodeſt ſub ratione ſacrificij. Inẽtum em̃ ſacrm eſt cbat et dat graciam ⁊ perfectionem·

nanducanti. m autem ſacriſicium deutn placat.boſtie enim placant.et quoniã deus iratus eſttanö
ege noder dum placando nou ſedat ipſius affectionem.ſed remitti facit pene acerbitatem.
4 Quod queritur quare alia ſacramẽta nõ ꝓſunt.dᷣm qꝙ alioꝝ ſacramẽtoꝝ diſpenſatio reſpicit actũ in pſona
vel circa ꝑſonã.ſic pʒ in baptiſmo.⁊ iõ i pᷣt baptiʒari niſi qͥ pCto ẽ in aquã mergi.S ſacrificiũ eſt actꝰ p ꝑſona.
et qm̃ actus in ꝑſonã S
requirit ꝑſonam actu

exntẽ.ſed ꝓ ꝑſona ñ.
ſic xpᷣs obtulit ſe pr̃i

turi ſunt. ſic ſacrifi/
ciũ ꝓdeſt his qui fini/
erunt vitä.

d ¶ Per pauperes q
rũ eſt regnũ celoꝝ ⁊c.

Cõtra hoc obijcit᷑.qꝛ

qui diligit aliũ ⁊ oꝛat
pꝛo pecunia dat ſpiri

tuale pꝛo tempoꝛali.

et omnis talis eſt ſy⸗
moniacꝰ.ergo ⁊c.Reꝰ.
dðm ꝙ mammõöa hic

apꝑellat᷑ poſſeſſio ter
rena.de hac facit bo-
mo ſibi paupes ami/
cos dum eoꝝ ſubue-
nit neceſſitatibꝰ.pau⸗/
peres aũt chꝛiſti oꝛat
vt grati ſuis benefici-
is.et ita patet ꝙ bene

ficiuʒ tpale nõ eſt ſic
finis motiuus.ſed ſi⸗

paliter.intendunt.iõ
Ipter hoc non oꝛãt fi/

naliter. ⁊ o non ven
dit᷑ ſed impetrat᷑ per
accidens.ſ.p acquiſiti

onem amoꝛis.

e¶ Iniuria ẽ p mar

tyre oꝛare in eccleſia.

Aidr̃ male dicere. qꝛ

oꝛõnes ꝓ valde bo⸗

nis ſune gratiarũ acti
ones. qui agit gam jacia.non adiutoꝛi⸗ iquid pꝛ
pſanctis no facit eia lacia.non adiutoꝛia moꝛtuoꝛum.quia ſi aliquid pꝛo/
iniuriatn. ergo ⁊c. It
quod licet nobis deſi/
dgerare licet ⁊ petere.
ſed deſiderare ponu⸗

mus honoꝛem ſctõꝝ.
ergo oꝛare debem?
ſpoꝛum honoꝛe

dom ꝙ Aug. B oꝛare
pꝛo aliquo dicit oꝛare
ꝓ alicuiꝰ ſalute quaʒ
ia bz. ſi ð oſtare deret
nobis ꝙ martyres ſta

% &

pꝛ:o eoꝛum ſpiritibus offerunt᷑ non eſt dubium moꝛtu /

os adiuuari.vt cum eis miſericoꝛdius agat᷑ a domino

illis qᷓ fuerunt ꝙ; eoꝛum peccata meruerunt. hoc enim a patribus tra⸗
6 ditũ tota obſeruat eccleſia. vt pꝛo eis qui in commu⸗
nione coꝛpoꝛis et ſanguinis domini defuncti ſunt.cuʒ

ad ipſum ſacrificium loco ſuo'cõmemorentur oꝛet᷑. ac

ꝓ illis q; id offerri commemoꝛetur. Mon eſt ergo am⸗

bigendum iſta pꝛodeſſe defunctis.ſed talibus qui ita
vixerunt ante moꝛtem.yt poſſint eis hec vtilia eſſe p⸗

moꝛtem. Nam qui ſine fide operante ꝑ dilectionẽ eiuſ

q; ſacramentis de coꝛpoꝛe exierunt.fruſtra illis a ſuis

huiuſmodi pietatis officia impendunt᷑.cuius dum hic

eſſent pignoꝛe caruerunt.nõ miſericoꝛdiaʒ ſibi theſau⸗

riʒzantes ſed iram. Mon ergo moꝛtuis noua merita cõ/

parant᷑ cum ꝓ eis aliquid boni operant᷑ ſui.ſed eoꝛuʒ

pꝛecedentibus cõſequentia iſta reddunt᷑.nam iſtaʒ qͥſ
qꝙ; finiens vitam.niſi quod in ea meruerit non poterit

habere poſt eam. Ecce quibus et qualiter pꝛoſint illa
que pꝛo defunctis frequentat eccleſia.Mediocrit᷑ ma⸗

lis ſuffragantur ad pene mitigationeʒ. mediocriter bo

nis ad plenam abſolutionem. Qui non habent tante

ꝓfectionis merita vt nõ indigeant iuuari per pauꝑes
notiuus. ſed ſi- quoꝛum eſt regnum celoꝛum quos ſibi fecerunt ami⸗
cut aliquid inducẽs.
et qm̃ hoc non pꝛinci

cos de mammona iniquitatis.Quoꝝ tanta eſt perfe/⸗

ctio vt his adiutoꝛijs non indigeant.quales ſunt apo

ſtoli ? martyres. At enim ait Auguſtinus. iniuria eſt
ꝓ martyre oꝛare in eccleſia cuius nos debemus oꝛatio
nibus commendare.pꝛo alijs autem defunctis oꝛat᷑.

De officijs ſepulture. êMU
¶ Qſtendit que ſunt iſta ſt uffragia que non pꝛo⸗

ſunt defunctis vtpote exequiaꝝx pompe. c

¶ De pompis vero exequiarum ideʒ Auguſtinus ita
dicit. Pompa funeris.agmina exequiarum.ſumptuo

ſa diligentia ſepulture.viuoꝛum ſunt qualiacunq; ſo⸗

„

deſt impio ſepultura pᷣcioſa. oberit pio vilis vłnulla.
Pꝛeclaras exequias in conſpectu hominuʒ purpura
to illo diuiti exhibuit turba famulorum. ſed multo cla
rioꝛes in conſpectu domini vlceroſo illi pauperi mini/
ſterium exhibuit angeloꝛum. qui eum extulerunt non
in marmoreum tumulum. ſed in abrahe gremiuʒ. Sit
tamen cura moꝛtuos ſepeliendi et ſepulcra couſtruen⸗-

9 Math. v.

e Aug⸗. de
vbis apli.

Aug. i ßᷣmöe
de vxhbis apli.

Aug. ĩ eodẽ.

diquia hec in ſcripturis ſanctis inter bona opera de/
putata ſunt.Nec ſolum in coꝛpgribus patriarcharum

tim beiſiccant᷑ ſicut nitus debet de eoꝝ glia dubitare. ita nullus debet pꝛo eis oꝛare. Si em̃ orat videt᷑ pꝛeſu

mere ꝙ n ſint in ghia.vita æᷓ nõ ſint monyres vere.et nõ tĩ pᷣſumere ſed etiaʒ exteriinnuere.acꝑ hᷣ iniontiẽõ

—

witts

diger

SWDBð

2 . —URNWNb
——— ð ,ð . —

.

aliorumq; ſanctoꝝ. ſed etiam in ipſius domini coꝛpo⸗
re qui iſta fecerunt laudati ſunt. Impleant igitur ho/
mines erga ſuos officia poſtremi muneris.e ſui huma

ni leniamenta meroꝛis.verũ illa que adiuuant ſpiritꝰ

ſeruantius ꝓcurent.

¶ Determinat vtrum ſuffragia pꝛoſint omni⸗
bus equaliter. HWZ „H

De duobus ¶ Solet moueri queſtio de duobꝰvno diuite altero pau

bonis q̊ꝝ alt
pla pꝰ moꝛtẽ
hʒ auxilia.

pere piter ſed mediocriter bonis.qui pꝛedictis ſuffra/⸗

gijs indigent ⁊ meruerunt piter poſt moꝛteʒ iuuari. ꝓ

ꝗltero vo id eſt pꝛo diuite ſpeciales ⁊ cõmũes fiũt oꝛa⸗

tiones.multeq; elemoſy g pauꝑe vo
nõ fiunt n 1 uerit ergo
an tantũ iuuet᷑ pauꝑ paucioꝛibus ſubſidijs quantum
diues amplioꝛibus? Si non pariter iuuat᷑.non ei red⸗
ditur ſᷣm merita. Meruit em̃ pariter iuuari.qꝛ pariter
boni extiterunt. Si vᷣo tantum ſuffragij conſequit᷑ qn
tum diues.quid contulerunt diuiti illa ſpecialiter pio mi F.
le⸗ ſed eo ꝙ oꝛare ꝓ ali-
quo eſt petere ſalute-ʒ
cius vel acceleratõeʒ

nõ fiunt niſi cões largitiones ⁊ oꝛatiões.

eo facta:Sane dici poteſt non ei magis valuiſſe gene⸗

ralia ⁊ ſpecialia q; pauperi ſola generalia ſuffragia.et
tamen ꝓfuerunt diuiti ſpecialia.nõ quidem ad aliud
vel magis aliquid.ſed ad ideʒ ad quod generalia. vt
ex pluribus ⁊ diuerſis cauſis vnum perciperetur emo
limentum. Poteſt tamen dici aliter illa plura ſubſidia

contuliſſe diuiti celerioꝛem abſolutionem nõ plenioꝛẽ.

¶ Inquirit de inſirmo mediocriter bono.cui dece⸗

denti in fine mundi non poſſunt ſubuenire ſuffr
gia eccleſie.qualiter habeat liberani.. e

di articulo cum reliquis migrabit. ſi ſaluꝰ fuerit: Pꝛo

eo non offertur vlterius ſacrificium vel oꝛatio vel ele⸗-

moſyna. nec habebat tante ꝑfectionis merita.que hiſ
ſuffragijs non egerent. Nunquid g ſaluabit᷑ Eſtimo

eum quaſi per ignem tranſeuntem ſaluari meritis ⁊ in
terceſſionibus celeſtis eccleſie.que pro fidelibus ſem/
per intercedit voto ⁊ merito donec impleat᷑ chꝛiſtus.

eterminat de ſuffragijs que moꝛtui impertiun
tur vinuis. f

ed foꝛte queris.nunquid pꝛeces ſupplieantium ſan

cti audiunt.⁊ vota poſtulantium in eoꝛum noticeiaʒ p/

ueniunt? ¶ Hõ eſt incredibile animas ſanctoꝛum que
in abſcondito faciei dei veri luminis illuſtratiõe letan

tur.in ipſius contemplatione ea que foꝛis agunt᷑ intel
ligere.quantum vel illis ad gaudium vel nobis ad au
xilium ꝑtinet. Sicut enim angelis ita ⁊ ſanctis qui ðo

aſſiſtunt petitiones noſtre innoteſcũt in verbo dei qs

contemplant᷑.vnde et dicuntur angeli oꝛationes ⁊ vo

oꝛãdo ad de-

um.

ta noſtra offerre deo.nos quia eum doceant.ſed quia
eius voluntatem ſuper eis conſulũt. Vnde Aug.An⸗

gelis qui ſunt apud deñ innotefcũt petitiones noſtre.

defunctoꝛum.ſcilicet oblationes.oꝛationes.multo ob

martyri facere. Oꝛ rr
obijcitur ꝙ ſũt ga
tiarũ actiones.dicen/

dum ꝙ iſtud eſt verũ
quando ecdeſia de ſa

lute alicuius põt po

abiliter dubitare.

QMÆtRꝗobijcit᷑ ꝙ deſide/

randus eſt honoꝛ ſã
ctoꝝ.Dicendũ ꝙ ve⸗

rum eſt ſed cum Bh̊ pe

timus.non ipſis ſan
ctis petimus.ſed peti
mus nobis. vt nobis
innoteſcat coꝛuz vir /
tus ꝑfecta.et detur af
fectio bona ad laudẽ
diuinam ſiue ipſoꝛũ.
Si quis tamen cõtẽ/
dat hoc eſſe oꝛare pꝛio
martyre. Oðʒ ꝙ iſto
mõ nõ intelligit aug.

ſalutis.

¶Mec babebat tan
te pfectionis meria.

que bis ſuffragijs nõ
egerent. Aidet᷑ ꝙ om

nes ſint tales. qꝛ ſup

illud.ij. Coꝝ. viij. vt
illoꝛum abundantia.

9 E rart. ./glo. Qui viuunt in H
¶ Sed iterum queritur de aliquo mediocriter bono qui
talibus indigens fuffragijs in ipſo cõſummatiõis mũ⸗ rita ad vit.
entia niſi iuuent me

ſeculo nõ habent me⸗
rita ad vitam ſuffici

rito chꝛiſti ⁊ angeloꝝ
Sʒ cõtrariũ videt᷑.qꝛ
aut habet verã chari
tatẽ.aut nõ. Si non.

ergo nullũ babʒz me-

ritum. Si habet. cẽ

habeat ſpũm ſanctũ.
et ita pignꝰ hercdital
eterne hʒ ſufficientiãs.
PSe. dm ꝙ tria ſunt
geuera hoim habẽti/
charitatem pfectã et
abſolutionẽ ab oĩ cul

pa 2 pena. ⁊ tales ſibi
ſufficiũt. ſ hi potiꝰ ſt

in celis ꝙᷓ; in terris.ta
liũ em̃ ↄuerſatõ in ce

lis ẽ. Quidã bñt ꝑfe/
ctũ amoꝛẽ.tñ ꝓpt᷑ ma
la opa pcedẽtia ſt ob
ligati ad penã.⁊ taleſ
indigent ſuffragijs m

ad ſaluſ obtentionẽ.

ſ accelerationẽ. Qui

dã hñt charitatẽ img

fectaʒ ita ꝙ ꝓni ſunt ad caſuz ⁊ obligati ſuntimultis reatibꝰpctõꝝ. ⁊ tales viuũt in hoc ſeculo lʒ nõ oio ſe co⸗
foꝛmẽt ſeculo.⁊ indigẽt ſuſtragijs vt in charitate ꝑmaneãt.⁊ vt excũtes de terꝛa toꝛmẽta nõ eos detineãt.

—-—

8 g (At quodammo/ Syt quodammodo eas offerãt deo. ⁊ de his conſuläůt. S
do eas offerant do. ęæt quod deo iſbente implenduʒ eſſe cognouerint. hoc
Zuere her gr nttt nobis euideyter vel latenter repoꝛtent. Vnde ⁊ ange Tho. xij.
petttibes noſtras vty lus hoibus ait, Cum oꝛaretis oꝛationem veſtram obb.
ſe; ꝗpter ſe an pꝛopk tuli deo. Ad omnia quidem ſcienda ſufficit deo ſua ꝑ / Aug. li.xv. ð
nos.Redd. ꝙ ſicut vi fectio.habʒ tñ nuncios.i.angelos nõ qui ei que neſcit trinitate.
demꝰ in cauſis terre annuncient(non em̃ ſunt vlla que neſciat) ?ſed bonuzʒ h
nis. æ qui neſcit taaul eoꝝ eſt de operibꝰ ſuis eius cõſulere veritatem. ⁊ hoc
e ro vr ſoaua. elſt ꝙ ei dicunt nõ nulla nunciare. non vt ipe ab eis di⸗
tur ⁊ alleget p ipᷣo.ſie ſcat.ſᷣ vt ab eo ipi ꝑ verbũ eius ſine coꝛꝑali ſono. Nũů⸗
in ſpnalibus intelligẽ ciãt etiã qð voluerit ab eo miſſi ad quos voluerit.to⸗
dum eſt. cũ nos nec tũ ab illo ꝑ illud verbũ eius audientes.id eſt in eiꝰve⸗
gosarehne ne SS nareinuenientce: gic faciendũ.quid. quibus.⁊ .
tire ſciamu coia de. quando nunciandũ ſit. Mam æ nos oꝛantes eũ.nõ eũ
ange ue eac eu Ddocemus. qꝛ nouit (yt ait verbu eius) pater veſter d
gnus in illa ſupna cu· vobis necariũ ſit pꝛiuſq; petatis ab eo. Hec iſta ex ꝑte Aug. in li. de
ria aſſumat verbũ v cognouit.ſed futura omia tꝑalia atq; in eis etiã quid gęa noui teſ.

oꝛationẽ noſtraʒ ꝓpo⸗

nat. Si aũt querit᷑ ꝑer

⁊ quãdo ab illo petituri fueramus.⁊ quos ⁊ de quibꝰ

rebꝰ vel exauditurus vel nõ exauditurus eẽt ſine ini /

N—— tio ante pꝛeſciuit.nõ ergo dicit᷑ angelus oꝛationes no
7 oꝛatio noſtra eſt d· ſtras offerre deo.quaſi deus tunc nouerit qͥd velimus
ſideriũ alicuiꝰrei vype ⁊ quo indigeamus.que oĩa anteq; fiant ſicut et poſtqᷓ;
titio foꝛmata m deſi - facta ſunt nouit.ſed qꝛ neceſſe habet rõnalis creatura.
deriũ.⁊ qũ deſideriux temꝑales cauſas ad eternã veritatẽ refer:e.ſiue peten
nanri ex d VV do quid erga ſe fiat.ſiue cõſulendo quid faciat.
rficthaelte damnaund: A dictũ̃ eſt de angel attribuit ſcis aiabꝰ

auribus dei tũc opti ESi aũt angeli a deo ꝑ verbũ eius diſcũt petitiões no i

me poꝛamꝰ.⁊ quoniã ſtras.⁊ qͥd de his implẽdũ ſit ⁊ quid nõ.cur nõ creda⸗

affectiones noſtre ſüt

tepide.⁊ affectiões an

geloꝝ feruentiſſime 2
magis eleuate ad ipᷣʒ

deſiderando ꝓ nobis
qð nos deſideramus.

cum accedant ad deũ

familiariꝰ ꝓximius

10

dicunt᷑ ſibi offerre. et

quod deus vidit nos

pꝛimo petere ⁊ appꝛo

bare ꝑ os noſtrum. ſe

cundo magis appꝛo/

mus ⁊ alas ſanctoꝝ dei faciẽ ↄtẽplantiũ.i eiꝰ veritate

intelligere pᷣces hoim. ⁊ que implende ſint vel nõ. In
de eſt ꝙ deus dicit᷑ exaudire pᷣces quoꝛũdã nõ ſolũ qñ
effectui mãcipat.ſed etiã quãdo innoteſcit curie ange⸗
loꝝ ⁊ ſctãꝝ aiaꝝ qͥd inde futurũ ſit vel nõ.⁊ q̃d cogno
ſcuũt in dei volũtate eẽ.volũt et ipi. Adeo em̃ ſuꝑne vo

luntati addicti ſunt.vt nihil pᷣter eiꝰ voluntatẽ queãt

velle. Intercedũt & ad deũ ꝓ nobis ſãcti.⁊ merito.dũ
illoꝝ merita ſuffragant᷑ nobis.⁊ affectu duʒ vota nr̃fa
cupiũt impleri.QQ.5 tñ nõ faciũt niſi in volũtate dei im
plenda didicerint. Oꝛamꝰ vt intercedant ꝓ nobis.

bat ꝑ os ⁊ deſiderium id eſt vt merita eoꝝ nobis ſuffragẽt᷑.⁊ vt ipᷣi velint bo
angcloꝝ. Et qm iſtul nũ noſtrũ.qꝛ eis volentibꝰ deus vult ⁊ ita fiet.Ex pꝛe
dicit voſer a appꝛo · miſſis ↄſtat ꝙ cũ quibuſdã miſericoꝛdius agit deus q;
bar benee dililt apd eoxꝝ peccata merueruut.ſ.cũ mediocriter malis.qͥ ſuſ-⸗
deũ innoteſcere. nõ ſo fragijs eccleſie iuuantur.
lum ꝑ nos verũ etiaz

p angelos. Angeli em̃ dicunt᷑ loqᷓ affectiões voluntatis ⁊ p adminiculũ rationis.ſicut exponit greg. ſuꝑ pᷣn

cipiuz iob. b ¶ Sʒ bonũ eoꝝ eſt de opꝑibus ſuis eiꝰↄſulere writatẽ. Aidet᷑ male dicere. qꝛ iſtud ↄſiliũ dicit
inquiſitionem ⁊ ita rõcinationẽ.ſed angeli vt dicit dyoniſius habent intellectũ deifoꝛmẽ.i in eis nõ cadit ↄſi/

lium. Ro. dicendum qꝙ conſułtre aliquem hoc eſt dupliciter. Aut vt ꝑ indagationem ⁊ inquiſitionis diſcuſſio/
nem ꝑueniat ad cognitionem rei dubie. Aut vt ꝑ illuſtrationem eius ſubito cognoſcat quomodo debeat face

re. Pꝛimum eſt humanũ.ſcᷣm vᷣo nõ ſolũ humanũ ſed etiam asgelicum ceſſe pbibet᷑. ¶ Si aũt angli a deo

⁊c̃. AUidet᷑ male dicere.Quia bcatus Gꝛego.cdicit.quid eſt qdð nõ vident qͥ videntẽ omnia vident.R ddᷣm.
multa addiſcunt angeli ſiue per ipſum verbum ⁊ ꝑ alios angelos ſiue ꝑ expientiam. Oꝛ aũt dicit grego.nõ in/
telligit᷑ quia omnia videant.ſed qꝛ vident iſtud vnum quod eſt melius videre q́; omnia. Vñ ſicut ille qͥ bʒ d
um dicit᷑ oia habere.nõ qꝛ oim ſit poſſeſſoꝛ.ſᷣ qꝛ habet illud vnũ cui nõ poſſunt equiꝑari om̃ia.iõ ꝑ equipollẽj

tiam vcl ſuꝑualcutia dici᷑ habere oĩa. Sic qui nouit deum deum dici᷑ omnia noſſe.

„
7
.*

r

α☚

„
—

ttgo ſi
ſſelngen
le luce⸗
1Mluite
ginloen
Alites⸗
requien
od̃
ferosg
bonoae

hu Ab:
coni
ſitus.ſ
dickin
mUs.
11 leuſus.
liiſoa
de h
ltipatte
Ntigene
Peiufe
ſans

üln
NNlu

nuipen
Galto

11

12

ꝙ in locis diſtantibꝰ erãt.

Rintelligentiã huius pᷣtis ᷣn: tria q̃ deter/
minat msr in lr̃a pᷣncipalit᷑ tria qᷓrunt᷑. Pꝛi/
LHMmo querit᷑ de receptaculis aiaꝝ exutaꝝ. Se/
cñdo de ſuffragijs q̃ recipiũt a viuis.Lercio ð ſuffra

gijs qᷓ impendũt viuis.Circa pꝛimũ qᷓrunt᷑ tria. Pꝛi.

mo qꝗ̃rit᷑ de receptaculis aiaꝝ ante aduentũ xpᷣi. Se/

cũdo querit᷑ vtrum poſt aduentũ xpᷣi babuerũt loca

determiata. Lercio vtrũ egrediant᷑ ad exterioꝛa.

¶ Circa quã pcedit᷑ ſic.⁊ ꝙ ante xpᷣi aduentũ deſck.

derant ad infernũ oſtẽdit᷑ pᷣmo ꝑ vetus teſtamentũ.

Ita dixit patriarcha Jacob Geñ.xlij. deducetis ca/⸗

nos meos cũ doloꝛe ad inferos.Et Geñ.xxxvij.deſcẽ⸗

dam ad filiũ meũ lugẽs in infernũ.ergo ⁊c. Item
Job. xvij. In tenebꝛis ſtraui lectulũ meũ.infernꝰ do⸗
mus meaẽ.⁊ cõſtat ꝙ iuſtꝰ crat.S ⁊c. ¶ Itẽ bocipᷣm
oſtẽdit᷑ etiã ꝑ nouũ teſta.qꝛ dicit᷑ in ſymbolo.deſcedit
ad inferna.còſtat ꝙ nõ niſi ad ereptionẽ iuſtoꝛũ.iuſti
ergo deſcẽdebãt. 6
ſolutis Feend⸗ inferni.ergo oẽs alij detinebant᷑ i in/
ferno. ¶ Itẽ debitũ oꝛiginalis peccati nõdũ erat ſo/

lutũ. ꝙ̈, nec hõ de poteſtate dyaboli ereptus. quãtũ⸗/
cũqʒ eſſet iuſtus. poterat ipᷣm dyatolꝰ trabere deoꝛſũ.
¶ Sed o. Infernꝰeſt locus debitꝰ malis ⁊ iniuſtis.ſ

ante aduentũ xpᷣi multi moꝛtui ſunt boni ⁊ iuſti. illi
nõ deſcẽdebãt in infernũ. ¶ Itẽ vnaqueqʒ aia babet
locari ſᷣm exigentiã meritoꝝ.ergo cũ viri ſancti ante
aduẽtũ xpᷣi multũ diſtarẽt ab impijs qᷓ;tũ ad meritũ.
F etiã q;tũ ad locũ.¶ Itẽ in inferno nulla ẽ redẽptio.
ergo ſi iuſti deſcẽderũt ad infernũ.videt᷑ ꝙ nunq fue
rũt inde liberati.qd manifeſte falſũ ẽ. ¶ Itẽ ſicut pa/
tet Luce.xvj. cbaos magnũ firmatũ erat int᷑ Lazarũ
⁊ diuitẽ. vt nõ poſſent mutuo ad ſe trãſire.ergo videt
¶ Itẽ Augꝰ. xij. ſup Geñ.
ad literã.videmꝰ inferioꝝ mentionẽ nõ eſſe factaʒ in
requie paupꝑis.ſed in ſupplicio diuitis. Et iterũ ideʒ.

Mõödũ inueni ⁊ adbuc requiro.nec mihi occurrit in/

feros alicubi in bono poſuiſſe ſcripturã. nõ aũt niſi ĩ

bono accipiendũ ſinũ Abꝛahe.& ſi ſancti patres in ſi/

nu Abꝛabe poꝛtant᷑ ſic dñs ipᷣe de Laʒaro teſtat᷑.ptʒ
*c. dicendũ ꝙ infernꝰ dicit᷑ locus penaꝝ. ⁊ lo⸗/
cus qui ẽ inferioꝛ.tum rõne ſtatus qͥ vilis eſt.tũ rõne
ſitus. Poteſt ̊ infernꝰdenomiari a ſuo ſummo.⁊ tũc
dicit᷑ infernꝰ locus in qͥ eſt maxima pena.⁊ locus infi/

mus. ⁊ iſte nõ cõpetit niſi dãnatis qͥ puniũtur pena

ſenſus. ⁊ ſine ſpe interiꝰ pijciunt᷑. Poteſt iterũ appel
lari locus inferioꝛ in quo qs punit᷑ pena damni. ⁊ iſte
dicit᷑ lymbꝰ.⁊ in hũc deſcẽdebãt ante xpᷣi aduẽtũ ſan/

cti patres. ⁊ deſcendũt nũc paruuli nõ baptiſati. Sed

—

attẽdendũ ꝙ patres fuerũt in ꝑte ſuꝑioꝛi.⁊ paruuli iĩ

15

pte inferioꝛi.Et ratio huiꝰ c.qꝛ iſti babẽt carentiã vi⸗/
ſionis ſine expectatiõe.illi habebãt cũ expectatidc.et
ideo qꝛ in ꝑte ſuꝑioꝛi erãt ⁊ viſionẽ dei expectabant.

nõ tm̃ i lymto ſed in ſinu Abꝛahe dicebant᷑ eſſe. ille

locꝰ dicebat᷑ inferioꝛ. ⁊ qꝛ inferioꝛ.⁊ qꝛ aliquo mõ lo/
cus erat miſerie. Lymbꝰ.qꝛ erat pena carẽtie. Sed ſi.

nus Abꝛabe.qꝛ erat expectatio glie. ⁊ ita infern

hanc diffini

ſitũ. ratiões vo ad oppoſitũ de inferno dicto ꝓpꝛie et

Itẽ Actuũ.ij.quẽ dens ſuſcitauit

non
ſonat niſi in malũ qualitercũq; accipiat᷑. Sinus aũt
Abꝛabe in bonũ.qꝛ ẽ ibi requies aut ꝑ pᷣuationẽ ma/
li.aut ꝑ collationẽ oĩs boni.⁊ ſic eſt locus gloꝛie. ⁊ per
tionẽ patet rñſio ad vtrãq; ꝑtẽ. Ratiõöes
em̃ ad pᷣmã partẽ pcedũt de inferno large dicto 2 m

—

hm pens.ſicut patet diſcurrẽti ſingulas.

—(EHucſtioij.. b—
¶ De receptaculis aiaꝝ poſt aduentũ xpᷣi. et querit᷑
vtrũ habcat receptacula vł loca determiata.Et ꝙ nõ
videt᷑ de bonis.glo.ſuꝑ ill ps.xxxvj.adhuc puſillũ ⁊
nõ e.⁊c. Adhuc puſillũ eſtvſq; ad finẽ vite cuiuſq; qñ
literant᷑ ſcti. Poſt hãc tñ vitã nõ ita erit vbi erũt ſan⸗

cti quibꝰ dicet᷑. Aenite bñdicti. ¶ Itẽ ꝙ mali nõ ha/

beaunt receptacula videt᷑. Augꝰ de ſpũ ⁊ aia.Quedaʒ
aie puniunt᷑ in loco vbi deliqrũt.quedã in abditis re
ceptaculis. ¶ Itẽ ꝙ neuter videt᷑. Augꝰ in ench.Tẽ
pus qð inter bomis moꝛtem⁊ vltimã reſurrectionẽ

interpoſitũ eſt aias abditis receptaculis cõtinet ſicut
e ratioe vi

vnaqueq; digna eſt requie vel erũna.
det᷑.qꝛ aie a coꝛiꝑibꝰ exute ſunt ſpnñales ⁊ oino a coꝛ/
poꝛe nõ dependẽt. locꝰ remuneratiõis.¶ Cõtra.
ꝙ mali habeãt videt᷑.qꝛ Lucc.xvj.dixit dñs.moꝛtuꝰ
eſt diues ⁊ ſepultus in infrno. Et poſt ſubdit᷑.ne ve/
niant in locũ toꝛmẽtoꝝ.ᷓ ⁊c. ¶ Itẽ ꝙ boni videt᷑.ij.
ad Coꝝ.v.Si terrena veſtra habitatio diſſoluat᷑.do/
mũ habemꝰ in celis. Et Gꝛeg. qui chꝛiſtũ in celo eſſe
nõ dubitat in coꝛpe.nec Pauli aiaʒ eſſe negat. ¶ Itẽ
ratiõe videt᷑.qꝛ loci cõgruitas cõfert ad oꝑationem.
ergo cũ anime beate ſint excellẽtiſſime virtutis cõtem
plando deñ ⁊ oino imutabiles.ergo locus ſupᷣmꝰ eis
debet᷑. ergo ab oppoſitis damnatis infimꝰ. ¶ Item
excellẽtia retributiõis cõſiſtit in ſocietate multa.quia
nulla ſine ſocio iocũda eſt poſſeſſio. ergo aie poſt bãc
vitã ſunt ſimul. ¶ Beꝰ dicendũ ꝙ triplicẽ locũ cõtin/
git intelligere.ſ.remuneratiõis.quiete expectationis.
et purgatiõis. Et rõ huiꝰ ẽ.qꝛ aia exuta ex duplici cã
põt unpediri a remuneratiõe beata. aut ꝓpter hoc ꝙ

14

ianua eſt clauſa.aut ꝓpter hoc ꝙ ipᷣa nõ eſt plene pur

gata. Statui retributiõis rñdet locus ꝓpꝛius ⁊ rece/
ptaculũ determiatũ i ſe ⁊ quo ad nos.ſ.celũ empireũ

quo ad bonos.⁊ quo ad malos locus infimꝰ. Statui

quietis ⁊ expectatiõis rñdet locus determiatꝰ in ſe.
ſed nõ quo ad nos.qꝛ neſcit᷑ ꝑ ſcripturas vbi ſit lym/
bus. Statui vᷣo purgatiõis rñũdet locus indetermia/
tus ⁊ quo ad nos ⁊ quo ad ſe.qꝛ nõ omnes in eodem
loco purgant᷑ lcʒ foꝛte in aliquo multi ſint.⁊ qẽtũ ad
bunc locuʒ loquitur Augꝰ. OQð vo obijcit᷑ de glo.di/
cendũ ꝙ nõ loquit᷑ de loco ſed de ſtatu q;tuʒ ad ſecũ
dam ſtolã. Poteſt tñ aliter dici ⁊ melius.ꝙ anime re
ceptacula aut ſunt m merita bona. ⁊ ſic eſt padiſus
⁊ locꝰ celeſtis. Aut ꝓpter peccata.⁊ ſic diſtinguit᷑ tri/

plex locus m triplex peccati genꝰ.ſ.purgatoꝛiuus.et

hic debet᷑ veniali. Lymbus. ⁊ hic oꝛiginali. Et infer/
nus.⁊ hic moꝛtali.Et bene poteſt eſſe ⁊ ſatis ꝓbabi/
le eſt ꝙ gradatim ſe habeãt iſta tria loca.ſi tamẽ circa
eandẽ partẽ ſint.ſicut colligi poteſt ex ſanctoꝝ dictis.
⁊ ex bijs que in pᷣcedẽtibus dicta funt. And poſſunt

loca animan diſtingui ſic. vt reducãt᷑ ad bimẽebꝛẽ di/
uiſionẽ. Locus retributionis aut eſt gloꝛie aut pene.

Si gloꝛie.ſic celum. Si pene.ſic infernus.Gloꝛia vᷣo

diſtinguit᷑.quia charitas que vniꝰſpeciei eſt meretur

gloꝛiã. Sed penalis locus eſt duplex.aut ſm penam

15

16

damni.⁊ ſic lymbus.Aut pᷣm penam ſenſus.⁊ ſic in·

fernus.Et vtrũqʒ membꝛũ diuidit᷑.qꝛ qui pena dam
ni puniunt᷑.aut ſimpliciter ⁊ eternaliter.⁊ hij in infe⸗

rioꝛi illius ꝑtis ꝗᷓ dicit᷑ ymbus. Aut ad tempꝰ. et hij/

in ſuꝑioꝛi que dicit᷑ ſinus Abꝛahe. Similiter illi qui
puniunt᷑ pena ſen ſus.aut ſimpliciter. et ſic mfens.

Apꝛie dictus. aut ad tus ⁊ ſic locũs pugitoꝛius. Et

ſic patet quot anime habent receptacula ⁊ que. et ſi

alique autoꝛitates contrarie videanti.intelligende

ſunt vel qᷓtum ad ſtatum. vel q;dtum ad aliquas ani/

mas que purgant᷑.de quibus ſupꝛa dictũ eſt.ꝙ diſoẽ

cõmunẽ ſit aliquis locus comunis.

(uedtí. c

ſatiue in diuerſis locis anime purgant᷑.licʒ ſᷣm legeʒ

¶ Ntrã anime a ſuis receptaculis laß geest non

g non videtur rõ quare magis ſint in loco determia
to. Si aliquid.& ſi bonoꝝ gloꝛia ñ dʒ minui nec ma/

a ſuis habitaculis.(¶J

multo foꝛtius et aie pñt circa nos eſſe. ſtat cq
reſurrectio erit et iudiciũ oim ſimul. g neceſſe ẽ tã
beata q; danate veniãt ad coꝛpa ⁊ ad locũ cõmunẽ.

videt᷑ xẽ.vt inbabitẽ in domo dñi.
ſpecialiter. Job. vij. qui deſcendit ad inf 5 aſcẽ
Ité aut locus aliquid facit aut nibil. Si nihil.

ee de malis

lor penai nun Püt nec var ered henoand
poſſumus locũ noſtꝝ mutare quin mutemꝰ ⁊ ſtatũ.

Añ oñ meremur non ſumꝰ in ſtatu merendi. nec
illle. Sʒ eaꝝ ſtatus eſt immutabilis. et locus. .Cõ

tra.ſancti multos viſitant et multis apꝑẽt.ſicut ptzʒ

in vitis ſctõꝝ.& ſi aliqua eſt apparitio.videt᷑ ꝙ ſint

vbi appꝑẽt.ſed nõ ſimul in celo ⁊ in terra.& recedunt
Itẽ demones ſunt circa nos et
nos exercct qͥ tñ ſũt digni maioꝛi pena q; aie. ſi illi.
tẽ ↄſtat q;

Item deus vbiqʒ eſt equaliter. ergo anima vbiq;

poteſt equaliter frui deo. ergo ſi beatitudo eſt fruitio.

poteſt beata gnima ire quo vult.ergo pari ratione et

damnata. ¶ Item Gꝛeg. in dyalogo narrat de ſuſci⸗

tatione aliquoꝝ quoꝛũ anime erant in ꝑadiſo ⁊ ĩ in
ferno.ergo ⁊c.

rgo e' dicenduʒz ꝙ huiuſmodi recepta⸗
cula aliquibꝰdant᷑ ſᷣm dei conſiliũ ⁊ cauſas ſupioꝛes.

aliquibus ᷣm ſententiã⁊ cauſas inferioꝛes.Hij ſecũ⸗

dii ꝓoſſunt mutatiõe diuine ſentẽtie ad pᷣces ſanctoꝛũ

18

19

21

ſunt rati⸗ es 5
onis ſue mutant.¶ Ad illud quod obijcit᷑ de malis
ꝑ ſimile de demonibus.dicendũ q nõ eſt ſimile.qꝛ iſti
habent oꝑationem aliquã ad nos exercendos.⁊ ideo

de huiuſmodi locis reuocari.⁊ ſicut mutant ſtatũ.ita

⁊ locũ. Pꝛimi vᷣo qui ſᷣm cauſas ĩmutabiles hmõi lo/

cis deputati ſunt non exibũt finaliter. poſſibile eſt tñ

eos exire ad tempus. Sed exitus ad tempus aut eſt

ad recipiendũ completã remunerationẽ. ⁊ ſic boni et

mali exibũt in die iudicij. Aut ad ꝑficiendã aliquam

opationẽ.⁊ ſic exeunt beati.nunq́ᷓ; tamẽ damnati.Et

ratio huiꝰ eſt.quia beati poſſunt iuuare nos reuocan

ones.pbantes ꝙ boni aliquãdo loca recepti

——

in ſtatu demerendi q́tum ad vim adminiſtratiuam.
¶Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ Lon excunt. verũ eſt fina⸗

. illi qui per ſententiã diffinitiuam ſunt dan:nati.
20 OG

Ad illud quod obijcit᷑ quid facit. dico ꝙ in bonis

tm̃ ad congruentiam. in malis amplius. quis auget
a⸗ ic Ad aliud patet.
Nꝑ.quia nõ eſt nobis poſſibile in celum ire.ſed in ca
lo exiſtentibus poſſibile eſt ad terram venire. qꝛ ani-
ma liberioꝛ quia exuta. et potentio⸗ quia bi

penam. ⁊ ideo iſti non exeñt vt illi.

ta. mali

vᷣo nõ poſſunt quia nõ ſinunk.

eros nõ aſcẽ

Onſequẽter qᷓtum ad ſecundũ articulũ quèᷣ
ritur de ſuffragijs que recipiũt anime defun/

mo qu
mecdiocriter boni. Secũdo vtrum defunctis pꝛoſint
ſuffragia facta ꝑ malos.Tercio quãtum ꝓſint ſuffra

gia. ⁊ cũ non equaliter omnnibꝰ.querit᷑ cui magis.aut

do. ocendo. cofoꝛtando.liberando. ſed damnati ſunt
ligati ad omne opus. Rurſus. pena dependet a loco
⁊ gloꝛia.nõ quia eſt a deo qui vbiq; eſt. Cõcedende ẽS

nõ ſunt ligati nec penitus damnati. quia adhuc ſunt

uarũt. Miſericoꝛdia vo ↄſiderat neceſitatẽ.⁊ Hͥ qui -

merito ſuffragioꝛũ minui

ter p

ci qui magis meruit.aut ei ꝓ quo ſpecialiter fiunt.

( AQueſtio.. „

Eirca quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oſtendit᷑ ꝙ; non pſint me
diocriter bonis. quia magis dignis debent ecclie ſuf⸗

fragia ꝓficere.ſed non ꝓſunt bonis qui ſunt in padi

ſo. ergo ⁊c̃. Si tu dicas q non indigent.ideo non eſt

ſimile.Cõtra. in vita iſta peccatoꝛes indigemt. ⁊ tamẽ
neceſſe ẽ ꝙ ipi faciãt penitentiã nõ alij ꝓ ipis. ¶ Itẽ
illi qui nõ eſt in ſtatu merẽdi nec eſſe põt. nibil ꝓaeſt
alienũ ſuffragiu. ſicut patet ſi aliquis ſit ſtultus irre-
uocabiliter. ſed tales ſunt moꝛtui. ergo ⁊c. Si dicas

ꝙ pꝛius meruerũt vt eis ꝓdeſſent in ſtatu illo. Con⸗

tra. quodcũq; meruerũt neceſſe eſt eos meruiſſe.⁊ qd
neceſſe eſt eos meruiſſe neceſſc eſt remunerari:ergo ſi
nune fiu ſuffragia remunerabunt᷑. ergo nibil eis
ꝓſunt.

culpa.ergo nec de pena. nõ minuant de culpa pa

tet. quia ſolus deus habet cffectũ in animã. Si tu di-
cas ꝙ habent effectũ in ⸗ p modũ meriti.⁊ deꝰ

enipe maculã ꝑ ſe.tamẽ reatũ per penam.ſed conſtat

ꝙ in eis q;ẽtum ad reatum opoꝛtet deleri culpaʒ.ergo

per penã purgatoꝛia.ſed hoc nibilominꝰ faceret ſine

ſuffragijs. ergo ⁊c.· ¶ Item boc oſtendit᷑ ꝑ deductio/
em qg impoſſibile. quoniã ſi delet partẽ.ergo poſſi/
bile eſt ꝙ totuz. ⁊ ita ille remanebit impunitꝰ ¶ Sed

nem

cõtra. autoꝛitate ſacre ſcripture.ij. Mach. xij. ſancta
⁊ ſalubꝛis ẽ co itatio p defunctis exoꝛare vt a pecca-
tis ſoluant᷑. ¶ Itẽ Augꝰ. de cura p moꝛtuis agenda.

beneficia et ſacrificia que offerunt᷑ p non valde ma/

lis ſunt ꝓpiciationes. ergo ⁊c. ¶ Item hoc oſtendit
autoꝛitate eccleſie ⁊ vſu qᷓ oꝛat ꝓ defunctis. Si ergo
eccleſia nõ decipit᷑.patet ꝙ ſuffragia valent.

pari ratione ſi fiat ꝓ eo cuius pena poteſt diminui.
valet ad penam diminuendã. ¶ Item ſicut ſe babẽt
oꝛationes ſanctoꝝ moꝛtuoꝛũ ad viuos.ſic viuoꝛũ ad
moꝛtuos.ſed ſancti moꝛtui impetrant nobis bona et
nos adiuuãt.ergo ⁊ viui moꝛtuos.(¶ R.
quia i omni opere domini eſt miſericoꝛdia ⁊ veritas.

duo ſunt que faciunt ſuffragia eccleſie valere.ſ.digni

tas ⁊ neceſſitas. Juſticia em̃ conſiderat dignitatem.
⁊ digni ſunt qui in charitate deceſſerũt.⁊ ab alijs mẽ
bꝛis ecclie adiuuari meruerũt.maxie ſi ipi alios adiu

demgena eſt in hijs que ſunt i purgatoꝛio.qꝛ graui/

ſponſio ad pꝛimũ.quia ſuffragia nõ ita valent cõpꝛe/
benſoꝛibus.ſ.quia non indigent.⁊ nõ ita viatoꝛibus

quia adhuc poſſunt ſe iuuare. ¶ Ad illud quod obij- 24

citur ꝙ nõ ſunt in ſtatu merẽdi.dicendũ q; quis nõ

ſint in ſtatu merendi. ſunt tamẽ in ſtatu ſoluendi.ſol/

ut em̃ que vebent/ igeo ⁊ ſi non adiuuari i merito

ctoꝛũ a viuis. Et circa hoc querunt᷑ tria. Pꝛi-
crit᷑ vtrum ſuffragia ꝓſint defunctis qui ſunt

Item pena purgatoꝛia menſurat᷑ ̃m quã/
titatem cremabilis. ergo cũ ſuffragia nõ minuant de

ontra. ⁊ ſi deus deleat

Item
ratõne videt᷑.qꝛ pena purgatoꝛia eſt determinabilis.
ergo ⁊ diminuibilis. ſed ſi ꝓ eo qui poteſt creſcere in
gratia fiat oꝛatio. valet ad gratiã augmẽtandã.ergo

dicendũ ꝙꝙ 22

niunt᷑ ⁊ ſe iuuare non poſſunt. Ex boe patet re ʒ

r
1

E
Getur⸗ .
lraudt
it par
guiage
noͤſolu
nesnor
ne Glo
mMalus
pſnt

porusol

nllion
G
le

opusei⸗
blleiſee
leſcter
guizynn
ſochumnie
donos7
Ntboni.
tatezde
ſiſerun
ot
quia dd
4 8
Ue
ſtach
nncoſir

diſc
Einnn,
Gn
hnllal
nenſerg
uonagt
Cthlc
imi fnari⸗
öriunnd.

Nl n

nimiGn⸗
üwot.
1ſdesder
nan ao
S
nirfure
digrt
rnt
Daͤtre
Nenerripen
N
heno
a
Nr Don
Comirhie⸗

Nckoron e

inn

nſart

vlepun
unens
r
uhaſſef

Prvaln

25 re ⁊ iuuari.

poſſunt.tatnẽ adiuuari in ſolutiõe poſſuint.ſtatus añt
ſoluendi nõ eſt ſemꝑ cum ſtatu meriti ſed illuʒ pᷣſup/

ponit. ſ.quia s meruit qꝙ in tali ſtatu poſſet ſolue/

ð obijcit᷑ ꝙ ſi meruit neceſſe eſt me/
ruiſſe.dicendũ ꝙ verũ eſt de merito abſoluto.ſed illʒ

26 fuit meritũ cõditionale.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ᷣm

27

quãtitatem cremabilis ⁊c. dicendũ q quãtitas pene
non reſpicit maculam ſed reatum.⁊ obligatio ad pe/
nam minuit᷑ ſolutione pene facta ab ipſo vel ab alio.

¶ Ad illud ꝙ ſolueret᷑ tota ⁊c.dicendũ q verũ eſt. ſi
tot eſſent ſuffragia.ſed ſurrragia non auferunt a pena

nec liberant niſi dum fiũt.⁊ in illo tẽpoꝛe homo puni

tur et alij ꝓ ipᷣo.ideo nõ remanet impunitꝰ.verũta

mẽ ſi ſupabundarẽt tũc poſſibile eſſet totum remitti.
nec tamẽ peccatũ remanet impunitũ.quia quis non

puniat᷑ in ſe.punit᷑ tamen alio modo in alijs ſicut ſu-

pꝛa dictũ fuit de baptiſmo.tamẽ vix aut nunꝙ; fit.
¶ Queſtio.ij.

¶ Atrum pſint ſ⸗ uffragia facta p malos. Et cp nõ vi⸗
detur.quia Joh̊.ix. Scimus qꝛ peccatoꝛes deus nõ

exaudit. ergo ſi nõ ꝓdeſt oꝛatio quã deus non exau/

dit.patet ⁊c. Oð ſi dicas ꝙ verbũ illud nõ eſt verum.

quia a ceco non ab euãgeliſta dictuʒ eſt. Contra.hoc
nõ ſoluit.quia Iſaie.j.cum multiplicaueritis oꝛatio/
nes non exaudiã.manus em̃ veſtre plene ſunt ſangui
ne.Glo.ſanguine.i.peccato.ergo ſi omnis peccatoꝛ ⁊
ne in, videt᷑ ꝙ ſuffragia facta ꝑ malos non
ꝓſint. ¶ Item Gꝛeg. Cum is qui diſplicet ad inter-
cedendũ mittitur.irati animꝰ ad deterioꝛa ꝓuocat᷑.gꝗ

potius obſunt ꝙᷓ; ꝓſunt. ¶ Item ratione videt᷑.quia

nullũ oꝑus eſt ſatiſfactoꝛiũ niſi qð fit ex radice chari/
tatis.ſed iſtud nõ fit ſic qð fit a malo.ergo nõ ſatiſfa/
cit. ¶ Item iſte peccatoꝛ nõ eſt membꝛũ eccleſie.ergo
nullã babet cõnexionem cũ illo qui moꝛtuus eſt.ergo

opus eius oino eſt alienum ab ipo defuncto.ergo ni -
hil ei facit ¶ Item ſi malus faceret ꝓ ſe.nihil ſibi ꝓ⸗

deſſet.ergo pari ratiõe non ꝓdeſt alij ſi eerfty illo.
quia vnuſquiſq; efficaciꝰ meret᷑ ſibi qᷓ; alij. ¶ Cõtra.
ſacramẽta eccleſie eque bona ſunt cum diſpenſant᷑ ꝑ
bonos ⁊ malos.ergo miſſa mali ſacerdotis ita ꝓdeſt

äyt boni. ¶ Item quãdo ſeruus exiſteus extra chari/

tateʒ dat elemoſynã ad imꝑiũ domini.meret᷑ dñs ac
ſi ſeruus bene daret.ita ſimiliter in ꝓpoſito cum ille

ꝓ quo fit ſit in charitate valet ei.(¶ Itẽ ratiõe videt᷑.
quia dominꝰ ſua largitate putat opus factuʒ ab alio

ac ſi fiat ab eo ꝓ quo fit.ſed illeẽ in charitate.ergo ⁊c̃.
Itẽ quãdo aliquis facit alicui elemoſynã.⁊ ſi dãs

ſit er charitatẽ.tamẽ recipiens poteſt mereri in recipi

28

endo ſi recipit ex charitate.ſed iſte moꝛtuus ſuffragia

viuoꝛũ recipit ex eharitate.ergo ⁊c᷑. ¶ R dicendũ

quidam dicunt generaliter ꝙ ſuffragia eccleſie ꝓſint
ſiue a bonis fiant ſiue a malis.Et ratio huiꝰ eſt.quia

tam boni ꝙᷓᷓ; mali faciunt ᷣm doctrinam eccleſie. ⁊ fa

29

ciunt ꝓ co qui eſt in charitate.et vbi deficit charitas

faciẽtis. ſupplet charitas eccleſie dictantis. ⁊ mgꝛtui

ſuſcipiẽtis. Sed nõ credo bꝛeuiter ꝙ oꝛatio peccaton
aliqd mereat᷑ apud deũ niſi ſolũ diſpoſitiue.q; diſpo
nit ad meritũ.opus em̃ foꝛmã recipit a ꝓximo agen/
te. ſicut aqua a vaſe cõtinente non a fonte. Similiter
coꝛona valoꝛẽ ⁊ pulchꝛitudinẽ babet a gẽmis ⁊ ab au

30 ro. 1non s quatuos elementis Et igeo diſtingueng

ſed boc eſt contra dei iuſticiam.ergo ⁊c.

deſt ſibi qᷓ; alij.

—
è ſuffragia facta aut ſunt opera ſacramẽtalia.vt cæ⸗
lebꝛatio miſſe.⁊ tũc quia opera dei ſunt.ratiõe conte/
ti ꝓſunt ſiue fiant a bonis ſiue a malis.Aut ſunt alia
opera.⁊ hoc dupliciter.aut em̃ fiunt pure a malis.ſic
ſi aliquis malus oꝛat vt ſe affligat ꝓ aliquo. ⁊ tũc nõ
credo ꝙ valeant defunctis.Aut fiũt a malis ad impe
riũ alicuiꝰ boni.vt ipᷣius defuncti vel amici eius.de re
que illius eſt in elemoſyna vel ad conſoꝛtiũ alterius.
vt quãdo duo legũt pſalteriũ.vnus exiſtens in chari⸗

tate.alter nõ.⁊ in alijs operibꝰ.vt quãdo dat᷑ elemo/
ſyna iuſto vt oꝛet ꝓ moꝛtuo.⁊ tunc valent ratiõe cha

ritatis doni bomi cõiuncte.⁊ ſic ſoluũtur rationes ad
vtrãq; partem. Concedendũ em̃ ꝙ nõ poſſunt ᷣm ꝙ;

fiunt a malis tm̃. Cõcedendũ nibilominꝰ ꝙ ꝓſunt ſi

cõcomitat᷑ charitas viri iuſti. Sed tamẽ vltima ratio
nõ valet.qꝛ defunctoꝝ nõ eſt ſuffragia recipere.ſᷣ dei
eſt acceptare ⁊ ex boc eis parcere.ſed nõ acceptat niſi
pꝛeces bonoꝝ.⁊ ſic manifeſta ſunt obiecta ad vtrãqʒ;
partt.

S . ¶Queſtio iij.
¶ Quãtum pſint ſuffragia. ⁊ cum nõ pꝛoſint equa⸗
liter omnibꝰ.querit᷑ cui magis pꝛoſint.an ei qui ma⸗
gis meruit. an ei ꝓ quo ſpecialiter fiunt. Et ꝙ ei qui
magis meruit videtur. quia ideo ꝓſunt.quia meruit
vt ꝓdeſſent.ergo ſi magis meruit magis ꝓſunt.qꝛ in
p ſe pᷣdicatis talis cõſequẽtia tenet. Bien ꝓfectus
ſuffragioꝛũ eſt om dei diſtributionẽ. ergo ſi ipe nõ eſt
acceptoꝛ ꝑſonarum. videt᷑ ꝙ magis debet diſtribue/
re ei qui magis eſt dignus.ꝗ/¶ Item boc oſten dit᷑ per

impoſſibile. quia qui meruit vt pdeſſent citius me-

ruit liberari.ſed ſi non magis ꝓſunt. non citius libe/

ratur.ergo qui meruit citius liberari tardius liberat᷑.
e 0 2c. ¶Item ob⸗
latio pꝛecij in cruce equaliter pꝛofuit ac ſi eſſet oblata

pꝛo quolibet ꝑ ſe.⁊ tantũ pꝛodeſt cuilibet qauãtuʒ me/
ruit. ergo oblatio ſacrificij in altari pari ratione.cũ ſit

illius oblationis memoꝛiale. ergo magis ei qui maꝗ

meruit. ¶ Contra. cũ deus exaudit nos.quodãmodo

cõfoꝛmat volũtatem ſuam nobis.quia obedit deus
voci hominis. ergo ſi aliquis habens charitatezʒ oꝛet

pit pꝛo illo.ergo videtur ꝙ magis pꝛoſint illis ꝓqui⸗
bus ſpecialius ⁊ crebꝛius fiunt. ¶ Item ſi ĩ vita iſta
aliquis diues daret elemoſyuã. magis ſibi pꝛodeſſet

q; alij.ergo ſi ad eius imperiũ detur poſt moꝛtẽ.cum

pꝛo tali babeat deus ac ſi impenderet.magis ergo ꝓ/
tem deus acceptat opus ſᷣm intẽ-
tionem. ſed intentio facientis eſt ꝙ ſpecialius et ma/
gis pꝛoſit illi pꝛo quo facit. ergo ⁊c. ¶ Item per im⸗
poſſibile oſtendit᷑.qui ſi non pꝛodeſt magis.ergo nõ

opoꝛtet ſpecialiter rogare pꝛo aliquo. mouetur

ſtulte tota eccleſia que ſpecialiter oꝛat.¶ Be dicen/
dum ꝙ aliquoꝛũ opinio fuit vt pᷣpoſitiui ꝙ ſuffragia
eccleſie ſiue ſpecialiter ſipe generaliter facta magis ꝓ
ſint ei qui magis meruit᷑. Et ponunt exempluʒ.ſicut
ſi candela accendit᷑ coꝛam diuite.non tm̃ pꝛebet ſibi
lumen ſed etiam alijs.⁊ eis qui melius vident maius
lumen pꝛebet. Exemplũ etiam patet in lectione que
tantũ valet ſi legatur omnibus in cõmuni quãtum ſi
cuilibet in ſpeciali.et plus valet aſſiſtenti qui melius
intelligit. etiam ſi pꝛo alio legatur qui minus intelli/
git, et ſi pꝛo ipſo legatur ſpecialiter. Sie vana eſt in

ſpecialiter pꝛosliquo. videt᷑ ꝙ deus ſpecialiter acci-

31

luriine creato.magis in ſacramẽto.ſi its eſt in lectio⸗

ne.quomõ non in oꝛatione.abſq; dubio ita videt᷑.Et
ſi obijciat᷑ cõmunis mos eccleſie. Reſpondent qꝙ boc

qðò ſpecialiter eccleſia magis facit ꝓ aliquo.non facit

pꝛopter hoc ꝙ magis illi pꝛoſit.ſed quia libentius fa
cit homo pꝛo eo quem diligit ſpecialius ⁊ magis ani/
mat᷑ ad facienduzʒ. vnde ſi iſtud eſfet notũ ſimplicibꝰ
non ita libenter facerẽt ſuffragia. Sed iſtud non cre/
do.quia ſiẽ dicit Auguſtinꝰ de cura ꝓ moꝛtuis agen/
da.ꝙ ſepultura valet in loco ſancto ꝓpter oꝛationes
ſanctoꝛũ qui oꝛant ꝓ eo ad cuiꝰ tumulũ memoꝛant᷑.

Aumplius.ſuffragia ſunt ad ſoluendũ penam ſiue rea

tum. ſed plus eſt ſatiſfacere pꝛo debito multoꝛum q
vnius.⁊ facilius ſatiſfit pꝛo debito vniꝰ.ergo pluribꝰ

indigent ſuffragijs duo ꝙᷓ; vnus ſolus.ergo ſi diuidũ⸗
tur inter eos.vterq; habet minus.ergo non videt᷑ ꝙ
equaliter ſe extendat ad omnes.Et ideo dicenduʒ ꝙ;
illud nõ eſt ſimile.quia illumiatio totà ſpẽeciè rei viſe
defert ad oculũ.⁊ ſimiliter lectio totam ſimilitudinẽ
wcis.ſed non ſic eſt in ſolutione ſicut eſt in aſpectu ⁊
cõſideratione. Muis enim duo creditoꝛes equaliter
poſſint ⁊ ſimul videre vnũ aurũ.non tñ poteſt equa⸗/

liter ſolui duobus. Sic intelligendũ eſt in ꝓppſito
ſuffragia fiat. Ande refert vtrum fiant ꝓ pluribus
an pꝛo vno.⁊ ideo diſtinguẽdum eſt hoc.quia ſuffra/

gia eccleſie aut fiunt in comuni aut in ſpeciali. Si in

cõmuni. ꝓſunt ei magis qͥ magis meruit vt pdeſſent

alijs ↄditionibus paribus.quia non tm̃ dignitas ſed

33

etiã neceſſitas conſiderat᷑.⁊ ſic pꝛobant pᷣme ratiões

Si autẽ fiant in ſpeciali. ei magis ꝓſunt ꝓ quo fiũt.
32
cendũ ꝙ verum eſt quãtum eſt de ſe niſi aliud refoꝛ/

met pactum. ⁊ boc eſt intentio faciens. Et ſimilit᷑ ad
ſequẽs reſpõdendũ ꝙ deus diſtribuit om intentionẽ

34

⁊ ſic pꝛobant ratiões ſequentes.(¶ Ad illud tamẽ qð
pᷣmo obijcit᷑ ꝙ magis ꝓſunt ei qui magis meruit.di⸗

illius qui offert ſuffragiũ. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ
citius meruit.dicendũ ꝙ verũ eſt ꝙ citius meruit.qꝛ

maioꝛes ⁊ plures habuit adiutoꝛes.hinc eſt ꝙ citius

liberat᷑ ratione conſilij alieni.Et iterũ.iſte meruit ci /

tius liberari non q́;ẽtum ad ea que ſunt ꝓpꝛia. ſed ad

vnifoꝛmiter opcra

ea que ſunt cõmunia.de quibus magis ocipit ceteris

paribus.¶ Ad illud quod obijcit᷑ doſacrificio crucis
⁊ altaris.dicendũ Zaus idem ſit.nõ tamẽ vtrobiqʒ
nam in cruce effuſum eſt pꝛeciũ

in omnimoda plenitudine.ſed in altari babet effectũ
determinatũ.cum quotidie aſſumat᷑. Et pꝛopter hoc
pma oblatio non iterat᷑ ſed ſecũda iterat᷑.⁊ ideo non
valet illa ratio.quia ꝓcedit ac ſi eſſet equalis effectꝰ.

Et iterum.illa pꝛo omnibus eſt oblata.hec autẽ ſpe/

cialiter poteſt fieri. MNec obſtat illud Hiero.de conſe.
diſt. v. nõ mediocrit᷑.cũ ꝓ centũ defunctoꝛũ aiabꝰ psᷓ

vel miſſa dicit᷑.nihil minꝰ q; ſi ꝓ vno q̃libet diceret
accipit᷑.dicendũ em̃ ꝙ Hieronymꝰ ſicut patet ex ad/

iunctis loquit᷑ q;tum ad meritũ facientis non qᷓtum

ad vtilitatem eius ꝓ quo fit.

Onſequẽter qᷓ;tum ad terciũ articulũ querit
eſuffragijs que impendunt᷑ viuis a ſanctis
ſiue defunctis.Et circa hoc querunt᷑ tria. Pꝛi
mo querit᷑ vtrum ſancti oꝛent pꝛo nobis. Secundo

vtrum ſancti impetrent nobis ſuis oꝛationibꝰ. Ter/
cio vtrum ſit nobis vtile rogare ſanctos. 4

Queſtio... g
¶ Circa quaʒ o endit᷑ ꝙ ſancti oꝛent ꝓ nobis. quia

imitatoꝛes.ergo ſicut chꝛi

nobis. ac ꝑ hoc nec ſancti.

dicit᷑ de cbꝛiſto qui ẽ ſanctꝰ ſanctoꝝ Heb. vij. Setmmg
viuens ad interpellandũ ꝓ nobis. ſed ſancti ſunt eiꝰ
zut chꝛiſtꝰ oꝛat ⁊ ſancti oꝛãt. ¶ Itẽ
bocipᷣm pꝛobat᷑ ꝑ illud ꝗð dicit᷑ Joh.xvj. Ego roga⸗
bo patrẽ ⁊ glium ꝑaclitũ dabit vobis.ergo ſimul ſan.
cti oꝛant. ¶ Item eccleſia cõmuniter oꝛat.ſancta mæ
ria oꝛa ꝓ nobis. ⁊c̃. ergo ſi nõ ſtulte petit.patet ⁊c̃.
¶ Item ratiõe videt᷑.qꝛ ſancti diligũt nos ex chari⸗
tatc.ergo optant ⁊ deſiderant ſalutem noſtrã.ſed cõ/
ſtat ꝙ ſciũt illam nõ poſſe eſſe niſi a deo. ergo optant
alam ꝑ deñ. ergo cum deſideriũ alicuius rei a deo ſit
oꝛatio.patet ⁊c. ¶ Cõtra.ſancti volunt nobis ſalutẽ
vel aliud bonũ aut non volũt. Si non wlũt. ergo nõ

oꝛant. Si volunt. ſed ſicut dicit Anb.in ꝓlogo.qꝙ bea

ti erunt omnipotẽtes ſue volũtatis ſicut vdeus ſue.
ergo cum nullus oꝛet ꝗð poteſt ꝑ ſe ſicut dicit Augꝰ.

de coꝛrectiõe ⁊ gratia. ſi ſancti poſſunt ſaluteʒ noſtrã
non oꝛant. vel ſi non poſſunt omnipotẽtes non ſunt.

teʒ vt dicit Dam̃.oꝛatio eſt aſcenſus intellectus

in deũ.ſed beati ſunt in termino ſue cõtemplationis.

ergo eoꝝ intellectus in deũ nõ aſcendit.ergo nõ oꝛãt.
¶ Itẽ beatus eſt cui ad votũ cuncta ſuccedũt. Andʒ

Augꝰ.xiiij.de trinitate dicit. ꝙ beatus babet quicqcd

vult.ergo nullus habẽs quicqͥd vult aliquid oꝛat vel
petit.ergo ſancti in patria nõ oꝛant ꝓ nobis. ¶ Itez
chꝛiſtus nõ oꝛat ꝓ nobis.qꝛ non dicit᷑ in letania xpᷣe
oꝛa pꝛo nobis.ergo ſi non dicit᷑.videt᷑ ꝙ non oꝛet pꝛo
Item querit᷑ quare non
dirigit᷑ ad ſpm̃ſanctũ oꝛatio ſicut ad patrẽ. ¶ R di⸗
cenduʒʒ qꝙ ſicut dicit magiſter in lr̃a. Sancti ꝓ nobis

oꝛant.Et huiꝰ ratio eſt duplex. Ana eſt qꝛ vident no/

ſtrã neceſſitatẽ. quia nos indigemꝰ ab alijs releuari.
Alia ꝓpter dei volũtatem.qꝛ vult vt vnum membꝛũ
aliud releuet.⁊ ꝙ ꝓinuicẽ ſollicita ſint mẽbꝛa.vnde
cum ip̃i ſint liberati debent alios adiunare

ꝙ volũtas dupliciter comꝑat᷑ ad actuʒ. Aut ad actũ

Apꝛiũ.vt volo hoc facere.Aut ad actum alienũ.vt wo⸗

lo vt alius faciat hoc.ſ.deus vel homo. AUnde dico ꝙ;
auctoꝛitas An.eſt reſpectu actus ꝓpꝛij.ſed oꝛatio vł
petitio ſalutis reſpectu actus diuini.vt.ſ.deus ſaluet.
d illud quod obijcit᷑ ꝙ nõ aſcendit intellectꝰ in
deum. dicendũ ꝙ intellectus dicit᷑ in deũ aſcenderè
tripliciter. Aut per nouum aſpectũ in deum.ſ.quãdo
bomo reuocat cogitationẽ ab alijs ⁊ cõuertit in deũ.
⁊q ſic eſt tm̃ in viatoꝛibus. Alio modo ꝑ aſpectũ alte/

rius inferioꝛis rei.vt cum quis cogitat bumanã miſe

riam.ibi dicit᷑ aſpectus nõ quia de nouo aſpiciat.ſed
quia aliud inferius ad illud reſpiciat.⁊ ſic eſt in bea/
tis quãdo ꝓ nobis rogant.qꝛ tunc noſtrã indigentiã
conſiderãt.Terci modo ꝓpter continuationẽ intui

tus pᷣmi.ñ cũ quis ↄſiderat deũ qui eſt ſuꝑ ſe.⁊ cõ.
tinue cõſiderat.ↄtinue aſcẽdit.nõ qꝛ ad aliò ⁊ ad aliꝭ

ſ qꝛ ſupꝛa ſe fert᷑. ⁊ hoc mõ ↄtinueðẽ in beatis.⁊ ſic pxꝰ

iſtud.qꝛ ſi pᷣmo mõ dieat᷑ oꝛo.aſſẽſus ẽ tm̃ vie.ſecũdo

mõ ẽ vie ⁊ patrie.tercio mõ tm̃ baene Ad illud qð
obiicit᷑ ꝙ beatus hʒ quicqͥd vult.dicendũ ꝙ beatꝛ ali/

qu vult ſibi. aliqua vult alijs. Dico ergo ꝙ ad ſub/

ſtantiã beatitudinis eſt vt habeat omne qdð vult ſibi.
ſed vt babeat omne qʒ vult alij nõ eſt de ſuba beati/

tudinis ſ̊ de ↄſũmatiõe ⁊ bñ eſſe.⁊ boc nõ erit q̊uſq;

oẽs electi ſunt gloꝛificati.tũc em̃ quilibʒ babebit qð
vult ſibi et ꝗð vult cuilibʒ alij. et tũc plena ẽ btitud
Item beati oꝛant tm̃ ꝓ alijs.miſeri ꝓ ſe ⁊ ꝓ alijs.

—

36

dills;7
ergo qd obijcit᷑ ꝙ poſſunt quicquid volunt.dicendũ

38

59

Uumn
ſtutu
ſtſeu
hocet.
bine
herat
iqu
N
diuin

5
6
gutne
hon.n
titöes
C
bona.
ergof
he ſuut
lupinc
ſnpofſi
onſtra
ſnplcke⸗
fallag⸗
4 tantr
nobis
fectu.

Aſun

nierit.
ſbile
gari.

Nique
e
aliare
4
keadi

otmer

ſtöe⸗

npoꝛt
nminde
ctq
65 kd
gof
dum
bear
ſunt
hobi
les.
us.
W

iet
naſeh
ſeodg,
Glmnuſe
kimmn
Kurt,
Werchn⸗
apegen
faidorſe
enhsſii
witap⸗
gp
ntabſe
rdet ug.
lltzofti
otonſet.
ſbindenn
nenguns,
kaptrtt
ſacit d
chclui
lcitonttd
knanap
igmeape
ugi cntte
rti Nn
Omnai oce
ſgeridatt⸗
iss an.
mum memi
nnid
unetli
dunt dnl
mAuni
uncid
Ca
ilttut
lweſlu⸗
rdlnng
Nitine
,aun ni
umnie
uhtiin
Cbumuini
oton.

42 tem vt ante.

7

conſumato numero electoꝑ non vogabũt p ſe nee
Aoglijs.¶ Ad illð qð vltimo ꝗrit᷑ de xpo.dicedũ q; pc

erroꝛẽ arrij vitandũ dictũ eſt ne videamur xpᷣm cre/-
dere creaturã.et ne videamur eiꝰptãtem minuere qᷓ

4Ip̃t oĩa. eius petimus miſeratõem nõ oꝛatõeʒ.Qð vᷣo

querit᷑ de ſpũ ſctõ.dᷣm ꝙ qꝛ ẽ donũ in quo oia dẽa
donant᷑.iõ petendus eſt ipᷣe nõ poꝛrigẽda ẽ petitio.

Queſtio. if. b

0 AVtrũ ſancti impetrẽt nobis aliqua ſuis oꝛatõnibis

Et q; non videt᷑.qꝛ nullus impetrat aliquid apð dẽ-
um niſi qui eſt in ſtatu merendi.ſed ſancti nõ ſunt in
ſtatu merendi.g ⁊c.Si dicas ꝙ non merito qð tunc

ſit ſed q pꝛeceſſit. Contra.hoc nõ ſoluit.quia ſcom

hoc etiã ſi non rogẽt nibilominus obtinebimꝰ.g ni/
hil nob facit oꝛo eoꝝ. Preterea ipᷣi ſufficiẽter remu/
nerati ſunt de toto eo qdð meruerũt.g nõ meruerũt
aliquid aliud.g rõne meriti pᷣcedẽtis non impetrãt.
¶ Itẽ ſancti ꝑ oia ↄfoꝛmãt voluntatẽ ſuazʒ volũtati
diuine.g non oꝛãt nec petũt niſi qd deus vult dare.
qd deꝰ vult dare dabit etiã ſi ſancti nõ petãt. ⁊c.
tẽ ſancti vidẽt vtrũ oꝛoes nr̃e ſint exaudiende.
aut non exaudiende. Si ſunt exaudiende petũt. Si

non.non petũt.ſed ſi non peterent nibilominus pe

titões exaudiende exaudirent᷑.̊ eoꝝ oꝛo nihil facit.
¶ Cõtra.ſancti in via impetrãt alijs gr̃am et multa
bona. ſed plus poſſunt apud deũ in patria qꝙᷓ in via.
ergo magis impetrãt.¶ Itẽ ſancti impetrãt ꝓ viuis
qꝛ ſunt amici dei.ſed magis ſunt amici dei in patria qᷓ
in via.ergo efficacius impetrant. ¶ Item oſtendit᷑ ꝑ
impoſſibile.quia ſi nõ impetrant ⁊ oꝛant ſicut ſupꝛa
monſtratũ eſt. ergo fruſtra oꝛant ⁊ ſunt miſeri.qꝛ nõ
implet᷑ eoꝛum volũtas. ¶ Item ſancti ita faciũt mi/
racula poſt moꝛtẽ vt añ. ergo ita impetrãt poſt moꝛ/
¶ RE dicendũ ꝙ ſanctoꝛũ oꝛatiões mita
nobis bona impetrãt ſicut dicit magiſter merito ⁊ af-
fectu. Merito quidẽ pᷣcedenti quo deo facillime ſer/
uierũt.⁊ tãtũ locũ ſuis meritis ſunt adepti.vt nõ ſolũ
ſibi beatitudinẽ ⁊ gloꝛiã meruerũt.ſed etiã alijs ſuffra

gari. Multa enim ſuꝑerogauerũt affectu.quia amici
dei ſunt facti.⁊ amicicia eſt idem velle ⁊ nolle. ⁊ cum
aliquẽ ament ſancti cõpellunt vt ſic dicam deuʒ dili /
gere. vnde beata virgo multos peccatoꝛes deo recõ/
43 ciliare dicit᷑. ¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ ꝙ nõ ſunt in

ſtatu merendi.dicendũ ꝙ verũ eſt ſibi.Et pᷣterera nõ

reddit᷑ exauditio merito ꝙ tũc fit.ſed merito qð pꝛe/

Oð obijcit ꝙ tanc ſine oꝛone fieret. dicendũ
ꝙ meruerũt nõ ſimpliciter q; iſte obtinerẽt ſed ſub cõ
itiõe.videlicʒ ſi ipi intercederẽt.vel alij coꝝ ſubſidia

impoꝛtarẽt.ſicut aliqui ſancti in moꝛte petierũt ꝙ do/

*

minꝰ exaudiret inuocantes eoꝛum patrociniũ.Et q;
dicit ꝙꝙ meritũ eoꝛum eſt plene remuneratũ.verũ eſt

de merito abſoluto.ſed de merito cõditionato adbuc
45 ſtat cõditio ⁊ merendi ratio.

—

oꝛare debemus ꝓp pᷣdeſtinatis. qꝛ foꝛtaſſis pᷣdeſinati
ſunt vt noſtris oꝛationibus cõfirment᷑.⁊ ſi conſtaret
nobis hoc totũ ꝙ; eſſent pꝛimũ ſaluati ad noſtras pᷣ/

ces.deberemꝰvtiq; ꝓ eis rogare vt fructuoſe rogare-

mus. qꝛ ad pꝛeces noſtras ſaluant᷑. ſic intelligendũ ẽ

in ſanctis qui vident ꝙ deus decreuit nos ſaluare gd

„—

¶ Ad illð quod obijcit᷑
ꝙ cõfoꝛmant voluntatẽ ſuã diuine per omnia.dicen/
dum ꝙ ſicut dicit Augꝰ de pᷣdeſtinatione ſanctoꝝ ꝙ;

boꝝ vces.ideo inſtantiſmime rogãt ⁊ impetrãt.

QAueſtio. if. i

¶ Atrum vtile ſit nobis rogare ſanctos. Et qꝙ; nõ vi⸗

detur.qꝛ iſte qui cõuertit᷑ ad rogaudũ ſanctos aut eſt

dignus exaudiri aut non. Si eſt dignus.etiã ſine ſan/⸗
ctis exaudiet᷑. Si nõ eſt dignus.etiã cum ſanctis nõ
exaudiet᷑.nec ſancti rogabũt ꝓ ipᷣo.ergo cc.¶ Item
oꝛatio eſt ſpecies latrie.ſed latria eſt cultus ſoli deo
debitus.ergo oꝛatio debet fieri ſoli deo. ¶ Item ſi di⸗
cas ꝙ; eſt ſpecies non tm̃ latrie etiã dulie.ergo ſi ma-
gis eſt honoꝛare maioꝛes.videt᷑ ꝙ malè facit qui in/
ſtantius rogat minoꝛcs.⁊ hoc videt᷑ ſtulticia.qꝛ ma/
ioꝛes ſancti vt beata virgo potetioꝛes ſunt in cõſpe/
ctu dei. ¶ Item deus eſt nobis miſericoꝛdioꝛ ⁊ pſen/

tioꝛ qꝙᷓ; aliquis ſanctus. Sed ſtultus eſſet q poſſet adi⸗
re regem ⁊ inuenire nigi Ppainh dd relicto

rege adiret pꝛincipẽ.ergo ⁊c. ¶ Item ſancti ſunt no/
bis abſentes. ſed ſtultus eſt qui abſenti loquit᷑. ergo
ſtultus eſt qui a ſanctis aliquid petit. YFoꝛte dices q;
ipi vident in deo Contra.angeli poꝛtant petitiones.
ſi relucerẽt in vᷣbo fruſta poꝛtaxẽt.ergo ⁊c¶ Cõtra.
nos debemus ſanctos dei honoꝛare.ſed qui oꝛat ali,/
quẽ ipᷣm honoꝛat.ergo ⁊c. ¶ Item plus poſſunt ſan⸗

cti in curia dei qᷓ; aliqui pᷣncipes in curia regis.ſed ſa

pientis eſt volentẽ impetrare in curia regis depꝛecari
pncipes.ergo ⁊c. ¶ Item boc facit cõmuniter ecclia
⁊ cõſtat ꝙ non errat.ergo ⁊c. ¶ BReꝰ dicendũ ꝙ deus
decreuit ⁊ voluit ꝙ ſanctos rogaremꝰ triplici ex cau⸗
ſa. ſ. ꝓpter noſtrã inopiã.ſanctoꝝ gloꝛiã.⁊ dei reuerẽ⸗
tiam. Pꝛop ter inopiã in merendo.vt vbi noſtra non

amãdo.qꝛ miſer homo ſe magis ſentit affici circa vnũ

ſanctũ qᷓ;ᷓ etiã circa deũ.ideo cõpaſſus noſtre inopie
voluit nos rogare ſanctos.ac per hoc patet pꝛimnuʒ.

Quia ille qui ante erat indignꝰ.rogando ſanctos eo⸗/

rum patrocinio efficit᷑ dignu s. Secũda cauſa eſt ſan

ctoꝛũ gloꝛia.quia deus vult ſanctos ſuos gloꝛificare.

vult ꝑ eos miracula facere in coꝛpoꝛibꝰ.⁊ ſalutem in
animabꝰ.vt ipðs laudemꝰ.et hoc non tm̃ ꝑ ſubßmos
ſanctos ſed etiã infimos.vnde ſicut aliquis ſanatur

coꝛpoꝛaliter inuocando linũ ⁊ nõ inuocando petrũ.
alius econuerſo. ſic ⁊ ſpũaliter.⁊ ſic patet ſecundũ.qꝛ
deus vult honoꝛẽ dulie omnibꝰ ſanctis dari.Tercia
cauſa eſt dei reuerentia.vt peccatoꝛ qui deñ offendit
quaſi nõ audeat deũ in ꝓpꝛia ꝑſona adire.ſed amico/
rum patrociniũ imploꝛare.⁊ ſic patet terciũ obiectũ.
quia bonum eſt aliquãdo a deo reſilire ꝓpter reuerẽ/
tiã. ¶ Ad illud autẽ quod obijcit᷑ ꝙ ſunt abſentes. di
cendũ ſᷣm magiſtrũ ꝙ reuelant᷑ a verbo eatenꝰ qua/
tenus expedit ſaluti noſtre. Et ꝙ dicit᷑ de angelis q;
offerunt deo petitiones noſtras.hoc dicit᷑ quia ipᷣm

coõſulunt ſuꝑ petitionibus noſtris vt ſciant qualiter

erga nos debeant miniſtrare. Si autẽ querat᷑ quali/
ter quis inuocet beatũ petrũ cum ſit moꝛtuus.dicen/
dum ꝙ inuocat᷑ ſpiritus petri.⁊ quoniã ſpiritus ha/

bet eſſe gloꝛioſum ⁊ ꝑpfectum.ideo ne videamur eius

gloꝛiam diminuere ſynodochica locutione qð eſt to/
tius attribuimꝰ ꝑti.⁊ ſic patet illud.

KKäß

46

ſuppetent merita. patrocinent᷑ aliena. Pꝛopt᷑ inopiãs
in cõtemplando.vt qui non poſſumꝰ ſummꝗ lucem
aſpiccre in ſe. aſpiciamus i ſanctis. Pꝛopter inopiã i

47

4⁸8

mmitigationẽ in pena ꝑ benignitatẽ miſericoꝛ
diuidit᷑ in duas. In pᷣma qnit ⁊ determi
dei. ibi. Sed quõ iuſticiã dei ⁊ pietatẽ ⁊c̃.

1 a (Sine int miſſlõe
pꝓpetuos ⁊c. Uidetur

male dicere. qꝛ Job

xxiiij. dicit᷑.tranſicrũüt
ab ads niuiũ ad ca/

loꝛẽ nimiũ. g ſaltẽ fit

int miſſio. Item ſup

illud YJſaic.xiiij. tu
ꝓiectus es. glo. et
oẽs aie aliqũ habebũt

requiẽ.tu nunqᷓ;. ⁊ ita
videt᷑ ꝙ aie aliqñ ibi
requieſcãt.Rꝰ dicen⸗
dũ ꝙ punitio gehen/

nalis erit ſine omi in.

termiſſiõe.⁊ boc patʒ
Cillid qð dẽ Apoca.

xiiij. Aſcẽdit fumꝰtoꝛ

mẽtoꝝ in ſecula ſecu/
loꝝ. ⁊ nõ habebut re/

quiẽ die ac nocte.Cñ
ef nõ ſit iterpolatio

in culpa. debet eſſe cõ

tinuatio in ena.OS

obijcit de traãſitu. di/
cendũ ꝙ loquit᷑ non

ſimplicit᷑ fed ſub con/

ditioe. ad exaggeran-
dũ magnitudinẽ pec-
cati illius.
Que ſi ſola eſſet

idet᷑ male dicẽ.

z vt vicit Nugꝰ. bec

bent oſcientic remoꝛ
ſum. Ael dicendũ ꝙ;

eſt mitiſſima penarũ
oim. ergo Zdicit ſibi

nuc. Re dicendum ꝙ
Augꝰ loquit᷑ de illis

q̃ͥ damnũ habẽt ⁊ nõ
aiaduertũt.vel aiad/

uertunt.nõ tamẽ ha/

quia hic comꝑat ca/
rentiam viſionis dei
eternã ad penã tem/
poꝛalem.ideo dicit q;

illa excedit omnẽ tẽ/
poꝛalẽ.quia ibi eſt pꝛi
uretio boni cterni.ſed
hic tꝑalis.Cũ añt viẽ

ipaʒ eſſe mitiſſmã.lo
quit᷑ de penis ct᷑nis.

—

Diſtinctio xlvj. De ſtatu ⁊ cõditione malaꝝ animaꝝ poſt moꝛtẽ.
ææld querit᷑ bic de valde malisec. Supꝛa egit magiſter de ſtatu ⁊ cõditione aiaꝝ bonaꝝ. In bac parte
ait de ſtatu ⁊ cõditione aiaꝝ damnataꝝ. Ande ĩ bac pte mr querit vtrũ aie damnate recipiãt vnqỹ5
die. an ſolũmõ puniant᷑ ꝑ ſeueritatẽ iuſticie. Et hec pars
duas. In pᷣma q̃rit ⁊ determiat. In ſecũda oſtẽdit q̃liter miſericoꝛdlia dei in oꝑe currit cum iuſticiæa
Pꝛima ꝑs habet duas. In pᷣma inueſtigat ⁊ opponit. In ſecũda de⸗
termiat ⁊ ſoluit.ibi. Añ nõ incõgrue dici põt ⁊c. Silr ſecũda ꝑs hʒ duas. In pᷣma cõpat miſcdia ⁊ iuſticiã ad
inuicẽ. In ſecũda vo cõpat ad oꝑatiõʒ.ibi.Oꝛ aũt quedã o .
quedã eꝑa adaptant᷑ miſericoꝛdie.quedã iuſticie.quedã
vnvniuerſe vie oñi miſericoꝛdia ⁊ veritas.ibi. Poſt hec cõſi
ſcʒ vtrũ pene maloꝝ recipiãt mitigationẽ.

.

¶ AQuerit ⁊ oponit vtrũ animabꝰ damnatis detur
mitigatio pene./ ⸗ —
Ed querit᷑ hic de valde malis.vtrũ ⁊ ipᷣi in ali⸗

—

. minꝰ q; meruerint puniant᷑. Quidã autumãt
cos nulla releuationẽ pene habituros.qð ↄfirmãt Ja⸗

3 cobi autoꝛitate dicẽtis. Judiciũ ſine miſcdᷣia fiet illi q

nõ fecit miſericoꝛdiã. Augꝰ etiã ait.Miſericoꝛdia hic.
iudiciũ in futuro. Idẽ diſtinguẽs quõ oẽs vie dñi ſint
miſericoꝛdia ⁊ veritas ait.Erga ſanctos om̃es vie dei

—

—

pa ⁊c. Et illa ſecũda ꝑs hʒ duas. In pᷣma onñdit
ietati. In ſecũda vo determiat quõ illud intelligit.
ſt ſiderari opoꝛtet. Et ſic duo determiat hic pᷣncipaliter.
Sccũdo quõ miſericoꝛdia ⁊ veritas eandẽ reſpiciãt opꝑationꝛ.

qua penaꝝ mitigatiõe dei miſcoiã ſentiant vt

Yac.ij.

Aug ſuper
octonariũ.

miſcdia. erga iniquos oẽs veritas. qꝛ et in iudicando

ſubuenit.⁊ iea nõ deeſt miſcia.⁊ in miſerãdo id exhi⸗
bet qð ꝓmiſit.ne deſit veritas. Erga oẽs aũt quos li⸗

berat ⁊ damnat oẽs vie ſi unt miſcdia ⁊ veritas.qꝛ vbi
nõ miſeret᷑. vindicte veritas dat᷑. Dicẽs vbi nõ miſe—.

ret᷑.dat intelligi aliquid a deo fieri vbi ipᷣe nõ miſeret᷑.
Sed hijs occurtit qð ait Caſſiodoꝛꝰſuꝑ plal.l.loquẽs

de miſcòia ⁊ pietate dei.hhe due inquit res iudicio dei

ſemp adiũcte ſunt. Ergo ⁊ ĩ punitiõe maloꝝ nõ ẽ iuſti⸗
cia ſine miſcõia. Idẽ de iudicio ⁊ miſcdia ait.hhec duo
mutua ſocietate ſibi iſgunt᷑. In hijs bꝛeuiter oĩa oꝑa

dei includit. Augꝰ quoq; rũdens illis qui repꝛoboꝛuz

ſupplicia finẽ habitura cõtendũt.ita illoꝛũ repellit opi
nionẽ.aſſerẽs repꝛobos ꝑpetuo puniendos.vt eoꝛum
ſupplicia mitigari aliquatenꝰ nõ neget. Fruſtra inqᷣt
noõnulli eternã damnãdoꝝ penã ⁊ cruciatꝰ ſine inter⸗
miſſiõe ꝓpetuos hũano miſerent᷑ affectu.atq; ita futu⸗
rũ eſſe nõ credũt.nõ quidẽ ſcripturi aduerſando diui⸗

nis.ſᷣ ꝓ ſuo motu dura queq; molliẽdo ⁊ in leuioꝛẽ fle/

ctendo ſententis.qᷓ putat in eis terribilius eſſe dicta qᷓ;
veriꝰ. Nõ em̃ inquiũt obliuiſcet᷑ miſereri deꝰ.aut cõti⸗
nebit ĩ ira ſua miſcdias ſuas.lhoc quidẽ in pſalterio le
git᷑.ᷣ de hüs intelligit qꝗͥ ſũt vaſa miſe cðie.qꝛ ⁊ ipi nõ ꝓ
meritis ſuis ſ̊ deo miſerãte de miſeria liberãt᷑. Aut ſi Hᷣ
ad oẽs eſtimãt ꝑtinere.nõ iõ neceſſe ẽ vt dãnatõʒ opi⸗
nent᷑ finiri poſſe eoꝝ de qͥbꝰ dictũ ẽ.Ibũt hiʒ ĩ ſupliciũ
extnũ.ne hͥ mõ putet᷑ habitura finẽ felicitas eoꝝ de qbꝰ
scõtrario dictũ ẽ.iuſti aũt in vitã ernã. Sʒ penas dã/
natoꝝ cert tpibꝰ eſtimẽt(ſi h hijs placet)aliqtenꝰ mi⸗
tigari. Et ſi qpe intelligi põt manẽ ira dei i illis.i.ipſa
donatio. hec em̃ voca
vt in ira ſua.i.manẽte ira ſua nõ cõtineat miſeratiões
ſuas.nõ et᷑no ſupplicio finẽ dãdo.ſᷣ leuamẽ adhibẽdo

ył intponędo cruciatibꝰ.qꝛ nec pſalł.ait ad finiẽdã irã

ſus.vel poſt irã ſuã. in ira ſua. ue ſi ſola ect. alie⸗

ira dei nõ diuini aĩ ꝑturbatio.

Augꝰ i ench.
a ꝛtra illos
q aſſerũt ma⸗
loꝛü cruciat⸗
terminãdos.

Plſal. lxxvj.

Mat xxv.

lual
l⸗

8
Lel
iwua

4

Cohann

los

eitnnu
bun nar

Nn

De occulto
iudicõ.Aug.
ſuꝑ pſal.viij.

NRo. xj. d

Pſal. xxxv.

De ſententia

N¶Sed quõ iuſticiã dei ⁊ pietatẽ.id eſt miſericoꝛdiã ſuõ
Laſſiodoꝛus duas eſſe res dixit. que ſemꝑ adiũcte ſũt
iudicio dei. Juſticia em̃ dei ⁊ miſcoia nõ due res ſũtß
vna res.id eſt vna diuina eſſentia eſt.ſicut ſupꝛa pluri

De opibus iu⸗
ſticie.miſericoꝛ⸗/

die dei ⁊ boni/
tatis.

Reſponſio.

nari a regno dei ⁊ carere magna multitudine dulcedi
nis dei.tã grãdis tñ eſt pena.vt ei poſſint nulla toꝛmẽ
ta q̃ nouimꝰ cõꝑari.ſi illa ſit eterna.iſta ast ſit quãlibʒ
multis ſeculis lõga.AManebit g ſine fine moꝛs ꝑpetua
damnatoꝝ.⁊ ipa oĩbꝰ erit cõis ſiẽ manebit cõiter oim
vita eterna ſctõꝝ.Ecce ita aſſerit hic penas repꝛoboꝝ
nõ eſſe finiẽdas.qð nõ ipꝛobat ſi dicat᷑ eoꝛũ ſupplicio

aliqð leuamẽ adhiberi.

„

(NDeterminat ? ſoluit. b

Vngde nõ incõgrue dicppõt deũ ⁊ ſi iuſte id poſſit. nõ
oĩno tantũ punire malos ĩ futuro quãtũ meruerũt.ſed

ceis aliqᷣd quãtũcũq; mali ſint de pena relaxare.Qdð g

dictũ eſt.iudiciũ ſine miſericoꝛdia fieri illi qͥ nõ fecit mi
ſericoꝛdiã ita intelligi põt. iudiciũ damnatiõis fiet

illiqͥ nõ fecit miſcðiã. ꝓ eo ꝙ fuit ſine miſcòia. vel fieet cſt peccatũ mitigari.

iudiciũ ei ſine miſcõia liberate ⁊ ſaluãte.qͥ tũ in aliqua
pene alleuiatiõe miſcðiã dei ſentiet. Itẽ cũ dicit᷑ miſe/⸗

ricoꝛdia hic.iudiciũ in futuro.nõ negat᷑ qͥn ĩ futuro ſit
miſcðdie effectꝰ. ⁊ in electis qͥ ꝑ miſcðiã ab omi miſeria
liberabunt᷑.⁊ ĩ repꝛobis qͥ minꝰq; meruerũt cruciabũt

Sed h̊ nõ ſine cã dicit᷑ fieri dei miſcðia.⁊ iudiciũ in fu⸗

turo.qꝛ ⁊ hic multis modis miſeret᷑ deꝰ. quibꝰnõ miſe

rebit᷑ tũc. Vocat em̃ deus nũc pctõꝛes ⁊ iuſtificat.qð

tũc nõ faciet.⁊ tũc reddet ſingulis ſᷣm merita ſua.⁊ inæ
nifeſte iudicabit qͥ nũc occulte iudicat. ¶ Cuiꝰ occultũ

iudiciũ vt ait Augꝰ.intelligii pena q̃ quiſq; vel exer/⸗

ret᷑ ad purgationẽ.vel mouet᷑ ad ↄuerſionẽ. vel ſi cõ⸗
cemnit excecat᷑ ad danatõeʒ. Occultũ g̊ iudiciũ dei pe

na dicit᷑.qᷓ iudicat purgãdo.cõuertẽdo.vel excecãdo.
Judicia quoq; dei interdũ appellant᷑ diſpenſationes
eius de omnibꝰ rebus. Vnde. O incompꝛehẽſibilia
ſunt iudicia eius.⁊ iudieia eius abyſſus multa. Judi⸗

ciũ aũt quo in futuro iudicabit.intelligit᷑ ſentẽtia iudi
cis qua ventilabit area.i.diuident᷑ localit boni a ma-
lis miſterio angelox. ? iſti in vitã ducẽtur.illi in ſupli

ciũ mittẽtur qui nũc ſimul mixtiſunt. .

¶ Compat dei miſericoꝛdiã ⁊ iuſticiã adinuicX. c

bus autoꝛitatibꝰ oſtẽſuʒ eſt. Quia nõ eſt deo aliud eẽ

cunq; mali ſint e pe
na relaxare. Aidetur
male dicere.qꝛ Eccli.

glo. In inferno nulla
erit mitigatio. Rꝰ di⸗

cendũ ꝙ hic loquit᷑ ꝭ

relaxatiõe. ibi de mi

taxatã.Aliqͥ̃ tñ expo⸗

c Eis alidd quãtũ.

xl. A pᷣſidete ⁊c. dicit

tigatõne poſt penam

nũt qꝙ erit mitigatiꝰ

ad liberationẽ. ſicut
exponit mer quaſdꝗ
alias auctes in lr̃a.ſᷣ⸗
iſta expoſitio extoꝛta

eſſe videt᷑. Aliud em̃

aliud a pena oĩno li/

berarz.
d ¶ M incõpꝛebẽſi⸗
bilia ſunt iudicia ciꝰ.

Contra.videt᷑ dicere

Zillud qð dẽ in pſalł.

In labijs meis Ppnũ.

ciaui o. iu.o.t. Si em̃

cõpꝛehegere. Re dicẽ
dũ ꝙ iudicia dei dicõ

tur dupliciter. Vnoꝰ

iudicatiua pcepta qᷓ
rat in lege.ꝗᷓ frequẽ·

ter in ps vocant᷑ iu⸗

Aicia. Alio mõ dieu
diuina diſpoſitio. ee
diuini ↄſilij diffinitõ.

⁊ iſta ſt ĩcõphẽſibiliæ

Etuz ad cognitionẽ.
Fanrte fiũt qᷓ; ad no/

rã cognitionẽ dedu
cant᷑. Ael ſi ad nfam

cognitoez deducant.
5 tñ cognoſcimꝰ? q

re facta ſũt niſi ſpũns

deii reuclet q̃ ſerutaẽ

ꝓfunda dei. ⁊ ſic pa-

—

tet ꝙ alio mo accipi·
hic ⁊ ibi iudicdn.

miſericoꝛdẽ q; miſericoꝛdiã.: nec iuſtum q; iuſticiam. ſed idem pꝛoꝛſus. Nec

aliud eſt ei eſſe miſericoꝛdẽ q; iuſtum. vel miſericoꝛdiã qᷓ; iuſticiaʒ.ſed oino
idem.quia nõ denomiĩatiue ſed eſſentialiter hec de ꝓeo dicunt᷑. Cur ergo di⸗
cit ſcriptura de operibꝰ dei quedã eſſe miſericoꝛdie.quedã iuſticie:· Si enim

iuſticia dei miſericoꝛdia eſt. quecũq; ſunt opera miſericoꝛdie.eſſe videntur

iuſticie.⁊ ecõuerſo.Hyijs reſpõderi poteſt ſic.illis locutionibꝰquibus huiuſ⸗
modi operũ fiũt diſtinctiões. vt alia miſericoꝛdie. alia iuſticie.alia bonitati
attribuant᷑.nõ diuerſitas ſubiacẽtis.id eſt rei hs vocabulis ſignificate ex⸗

pᷣmitur. ſed varietas ſenſuum ⁊ effeetuũ in creaturis monſtrat᷑. Cum enin

dñ deus iuſt? vel iuſticia eſſentia diuina pdicatur.⁊ etiã ipſe ſit diſtributoꝛ

PB. 4

⁊ iudex meritoꝝ intelligi dat Ita ⁊ cuz dicik miſericoꝛs.eſſentia diuina pꝛe⸗
dicat᷑ ⁊ inſup ꝙ ipᷣe ſit mieſroꝝ liberatoꝛ intelligi dat᷑. Silr cũ df bonꝰ. eſſen
tia diuina pdicat᷑.Et cũ dicit᷑ deꝰ.vinſuꝑ autoꝛ oim bonoꝝ oñdit᷑. Ita et cũ

dicit᷑ deꝰ. eſſentia diuina pᷣdicat᷑.⁊ ipe timẽdꝰ oñdit᷑. Inde ò̊ qued opa mi⸗
ficoꝛdie quedã iuſticie dicunt᷑.nõ qn diuina eẽntia hec ⁊ illa oꝑet᷑.⁊ qͥn bec

z illa ſint oꝑa dinine eẽntie q̃ dr̃ miſcdðia ⁊ iuſticia.vᷣ qꝛ quedã ſũt qͥbꝰ iudex

⁊ equus diſtributoꝛ

quedã quibꝰ oñdit᷑ miſeratoꝛ. Miſericoꝛs em̃ dr in nã.

miſeratoꝛ i exhibitiõe.⁊ ĩ quibuſdã oꝑibꝰ dr̃ effectꝰ eſſe miſcðie.in quibuſdã

5e ¶ Quedã ſunt qui.
bus iudex ⁊ equꝰ di/
ſtributoꝛ ⁊c. Uidetur

male dicẽ. qꝛ opa dei

nõ oſtendũt miſcdiã

⁊ iuſticiã niſi ſiẽ effe/
ctus cãm. Si g miſe
ricoꝛdia ⁊ iuſticia eſt
eadẽ cã oino vt dicit
in lra. ciſdẽ effecti-/
bus q̊bꝰ oñdit᷑ iuſtꝰ

oñdit᷑ et miſericoꝛs.

Re' dicendũ ꝙ cauſa
in deo quis nõ dicat
verã babitudinẽ ⁊ de
pendentiã ex ꝑte dei
dicit tũ habitudiney
ex pte creature.et ſic
ex pte creature eſt ba
bitudinis ſeueritas.
ita ⁊ multiplicitas.et
hm alioꝝ hituñ mul⸗
tiplicatõeʒ eſt diuina
eſſentiã multipliciter
intelligere aſſigna
re.qm igr alin mo d;

hʒ effectꝰ qui reſpicit

miſcdie Z ectũ. ⁊ iuſti
cia ⁊ miſcdia iſtas ha

2-

bitudines onotat.
uis pᷣncipale ſignifi⸗

cie nõ poteſt attribui
miſericoꝛdie.

F¶ Aliud em̃ ſignifi-

cat ſapiẽtia aliud iu/
ſticia ⁊c. Cõtra.qʒꝛ ſu⸗/

paa e vicri ſit q, n5
dicit᷑ diuerſitas ſigti.

videtur ꝙ g ſe dicat.

Re dicẽdi cy ill in.

telligit rõne cõnota⸗/
ti. ̊ illud qð ſupiꝰ di

ctũ ẽ intelligit᷑ ratiöe
pꝛincipalis ſigti. Nel ? f f f„„5
1: ¶ Determĩat quõ illud intelligat· vniuerſe vie domini

dicẽdũ ꝙ alietas non

vocat᷑ i re ſigta abſo-
lute.̊ ſub rone intel-

¶ Poſt hec cõſiderari opoꝛtet. ex quo ſenſu vniuerſe vie

ligẽdi qᷓ ẽ alia ⁊ alia.
qꝛ voces ſt ſigna itel⸗

effectꝰ iuſticie.nõ ꝙ aliud efficiat iuſticia aliud miſeri⸗

coꝛdia dei ſi ad eſſentiã referas. ſᷣ qꝛ ex qbuſdã effecti⸗
bus intelligit᷑ iudex.ex quibuſdã miſeratoꝛ.vel vt qui

buſdã placet iuſtꝰ et miſericoꝛs. ¶ Sed ſᷣm h̊ occurrit
q̃ſtio quõ ex alijs oñdat᷑ iuſtꝰ.⁊ ex alijs miſericoꝛs.cũ

ſit idẽ ei eſſe iuſtũ ⁊ eſſe miſericoꝛdẽ? Si em̃ ᷣm eandẽ
rõnem dr iuſtꝰ ⁊ miſericoꝛs.ex eo oꝑe qͥ intelligit᷑ iuſtꝰ
intelligit᷑ miſericoꝛs.⁊ ecõuerſo. Sed dixi ſupꝛa qe cũ
dicit᷑ deus iuſtꝰ ⁊ miſericoꝛs.ita eadẽ diuĩa eſſentia ſi⸗

gnificat᷑.⁊ ſm eã idẽ pᷣdicat᷑.vt etiꝗ qued ã diuerſa in⸗
telligant᷑. Intelligimꝰ em̃ ꝑ h eũ eſſe miᷣatoꝛẽ ⁊ iuſtũ
iudicẽ. Qð euidẽter Oꝛigenes oñdit dicẽs.oĩa q̃ dei QOꝛigenes.

ſunt xpᷣs eſt.ipᷣe ſapiẽtia eiꝰ.ipᷣe foꝛtitudo.iuſticia.ſan/⸗

ctitas.ipᷣe pꝛudẽtia. Sed cũ vnũ ſit ĩ ſubiacẽti.ꝓ vari

etate ſenſuũ diuerſis nũcupat᷑ vocabulis. Alind em ſi
gnificat ſapiẽtia.aliud iuſticia.Qñ em̃ ſapia dr.diſci⸗

plinis te diuinaꝝ hũ anarũq; rerũ inſtruere intelligit᷑.

Qñ iuſticia. diſtributoꝛ vel iudex mæritoꝛũ inſinuat.
Ita ⁊ pꝛudẽtia cũ dr.doctor⁊ demõſtratoꝛ bonaꝝ vel
malaꝝ rerũ vel neutraꝝ intelliggi.

dam iuſticie. quedã bonitatii. è

Oſtendit ꝙ quedã oꝑa adaptant᷑ miſericoꝛdie.que

¶Æρ½ aüt quedã oꝑa miſericoꝛdie. quedã iuſticie. quedã

bonitati attribuant᷑.in ſcripturis facile eſt regire Et ð

miſcòia quidẽ ⁊ iuſticia manifeſtũ eſt.De bonitate vo
2 miſcdᷣia ampliꝰ latet. Sed Aug docet illa opa pe
ag miſcdiã ꝑtinere quibus aliq a miſeria liberant᷑. Ad
cent. inde ẽ ꝙ üle effe bonitatẽ vo nõ ſolũ illa.bᷣ facturã ⁊ gubernatõeʒ natu
ctus q̃ attribuit᷑ iuſti

raliũ ita dicẽs. Ad miſericoꝛdia ꝑtinet ꝙ a peccati mũ
dat ⁊ de miſeria liberat.Ad bonitatẽ vᷣo ꝙ celũ ⁊ terrã

⁊omnia valde bona creauit vt eſſent. Idẽ. celi nõ in/
digent miſcòia. vbi nilla ẽ miſeria.in terra homis abũ
dat miſeria. ⁊ ſuperabundat dei miſericoꝛdia. Miſe⸗

ria ergo homis ⁊ miſericoꝛdia dei plena ẽ terra nõ ce⸗

li.qui nõ indigẽt miſcðia.indigẽt tñ regente dño.Oia
em̃ indigẽt dño.⁊ miſera ⁊ felicia.qꝛ ſine illo miſer nõ
ſubleuat᷑.felix nõ regit᷑. Itẽ alibi.Miſericoꝛdia ẽ erga
miſexos.bonitas erga quoſlib

miſericoꝛdia ⁊ veritas. e

ligentiũ ſic p ilO. domini dicant᷑ miſencoꝛdia ⁊ veritas.hoc multiplicẽ

milero er bet. Interdũ tamẽ miſe⸗
ricordia large accipit᷑ vtbontitttas.

Augꝰ ſup ps

Jdẽ ſuꝑ pſal

xxxij.

Po xxxj.

„ „. * „*2 .

„ „

N

to
ni
Get
cuua

ers

e
N

n

☚D

—

SS

recipit expoſition?. AUniuerſe em̃ vie dai miſericoꝛdia ⁊ veritas quibus ad
nos venit (vt ait Aug ſup pſał.)intelligunt᷑ duo aduẽtus.pᷣmus ĩ quo ma⸗
nifeſtã ⁊ multiplicẽ miſericoꝛdiã nobis exhibuit.⁊ ſecũdus in quo requirẽ⸗
do merita iuſticiã exhibebit. Uniuerſe etiã vie dñi.i.quibꝰ ad dñm aſcendi⸗
mus ſũt iuſticia qua a malo declinamus. ⁊ miſericoꝛdia qua bonũ facimus.
In hijs em duob omne bonũ meritũ includit᷑. Sed cũ ſupius Caſſiodoꝛ
dixerit in hijs duobꝰ oĩa oꝑa dei includi.merito queri põt an in omni opere
dñi hec duo mutuo ſibi iũgant᷑: Quibuſdã placuit nõ in omni oꝑe domini
hec duo cõcurrere. ſm ęffectũ dico.nã ſm eſſentiã nõ diuidit᷑ miſericordia a
iuſticia.ſed vnũ eſt. Nrũ ſᷣm effectũ nõ in omni oꝑe dñi dicũt eſſe miſericoꝛ
diã ⁊ iuſticiã. Sed in quibuſdã fatent᷑ ti miſericoꝛdiã. in alijs iuſticiã.atq;

Lalijs miſericoꝛdiã ⁊ iuſticiã.
* iuſte.referẽtes rationẽ dicti a

Fatent᷑ tñ dũm oĩa q fecit miſericoꝛdit agere ⁊
d dei volũtatẽ que iuſticia eſt ⁊ miſcsia.nõ ad

effectus miſcdie ⁊ iuſticie qͥ ſunt in rebꝰ. Alijs aũt videt᷑ ꝙ ſiẽ dicit᷑ deus oĩa

opa ſua iuſte facere 2 miſericoꝛdit.ita cõcedendũ ſit in omni oꝑe dei iuſticiã
eſſe ⁊ miſericoꝛdiã.i.clementiã ſᷣm effectũ vel ſignũ.qꝛ nullũ opus dei eſt in

uo nõ ſit effectus vel ſignũ eqtatis ⁊ demẽtie ſiue occulte ſiue aꝑte. Aliqñ
em̃ maniteſta eſt clemẽtis ſiue benignitas ⁊ occulta eqͥtas.aliqñ ecõuerſo.

que determinat magiſter in lr̃a duo pᷣncipali-
— uerunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ pena malo/
rh recip
coꝛdia ⁊ veritas eandẽ reſpiciãt oꝑationẽ.Circa pꝛi/

9 „ ₰

cundo vtrũ fiat mitigatio Apter pietatẽ miſericoꝛdie.
Tercio vtrũ deus agat miſericoꝛdiꝰcũ vno qᷓ; cũ alte

ro. Quarto vtrũ agat iuſtius cũ vno ; cũ altero.

(Dueſtig.cf.
(Orter ſams. ecdeſie aliqua mitigatio fiat dam
natis oſiendit᷑ pmo ꝑ Auguſtinũ in ench.qui dicit.
quibꝰ ꝓſunt.vel ad boc ꝓſunt vt plena fiat remiſſio.

.

vel vt tolerabilioꝛ ſit eis damnati
in damnatis. videtur ꝙ illa poſſit mitigari. ¶Ite
Auguſtinꝰ dicit ꝙ pena arrij nõ eſt determinata ſ au
getur ſᷣm ꝙ peccantes ſuo erroꝛe multiplicant᷑.ſᷣ deꝰ

* mozehach miſerendũ q; ad cõdemnandũ.ergo ſi in
atu in quo ſunt poteſt eoꝛũ pena augeri.poteſt ⁊ mi

nucdiri.ſed eccdleſia oꝛat ꝓ omnibus damnatis ⁊ fide

libus qui moꝛiũtur de quibꝰ non conſtat ꝙ vadant i
infernũ. ſed multi talium vamnãtur. ergo ſi eccleſia

nõ fruſtra oꝛat.patet ⁊c. ¶ Itẽ ratione videtur.quia

plus placet deo impꝛopoꝛtionabiliter pena quã quis

ſuſtinet volũtarius. q illa quã quis ſuſtinet inuitus.

ſed damnatus ſuſtinet penaz inuitus. aliqs vir iuſtꝰ
qͥ ei ſuffragat᷑ ꝓ eo ſuſtinet volũtarius.ergo iſte plus
ſoluit deo pꝛo illo patiendo ꝙᷓ ille pꝛo ſe.ergo ſi dmi
nus
ini f. banc pe 20 illo.
in inferno. ergo deus acceptat banc penam o ilo.

tem iſte punit ſe ex charitate.⁊ pꝛo eo qui eſt

ſed non punit bis in idipſum. ergo cc. l⸗
guſtinꝰ de cura pꝛo moꝛtuis agenda dicit ꝙ eccleſie

ſuffragia pꝛo valde bonis ſi unt gratiarũactiones.pꝛo

valde malis ſunt qualeſcũq; viuoꝛum cõſolationes.
ergo non pꝛoſunt valde malis.ſed valde mali ſunt qͥ

ſunt in inferno. ergo ⁊c. ¶ Item autoꝛitas dicit ꝙᷓ in

.

Dintelligentiã p̃ſentis diſtinctõnis m duo

iat mitigationẽ. Secũdo querit᷑ quõ miſeri/

mũ querunt᷑ quatuoꝛ. pᷣmo querit vtrũ aliqua miti/
gatio pene fiat damnatis ꝗpter ſuffragia ecclelie Se

o. ergo ſi punitio ẽ

tem impoſſibile eſt multoꝛũ pꝛeces non ex/

mittit qd minus placet pꝛo eo d magis. patet

inferno nulla eſt redemptio. èt ecdleſia iſtud can tat.
ergo ſi nulla redemptio eſt ibi.videtur ꝙ ⁊ nulla mi⸗
tigatio. ¶ Item ecdleſia non facit ſuffragia pꝛo dam
natis. qd patet.quia in coꝛpoꝛe chꝛiſti in quo eſt ſpe/
cialiter ſuffragiuʒ defunctoꝛũ vt dicit magiſter ſupꝛa
diſt. xij uon fit memoꝛia niſi pꝛo viuis ⁊ illis qui ſunt
in purgatoꝛio. ⁊ q̃ ſunt in paradiſo.ſed faceret ſi da⸗⸗
natis pꝛodeſſet. ergo ⁊c. ¶ Item ratione videtur. q -ꝛ
damnati non ſunt ex charitate diligendi.quod pats:
uia naon ſunt oꝛdinati ad vitam. ergo cum charitas
iat ſuffragiũ acceptabile. nullum ſuffragiũ pꝛo eis
factum deo eſt acceptum.ergo nec debet pꝛo eis fieri.
¶ Item ſuffragia facta pꝛo beatis quia ſunt in ter
mino non augent gloꝛiã.ergo cum damnati ſimiliten
ſint in termino non minuũt eis penam. ¶ Item q;.
nõ minuit de culpa nec de pena.qꝛ tante culpe debef
tanta pena.ſed damnatoꝛũ culpa non poteſt minui.
ergo ⁊c. ¶ Item ſi minuit.aut extenſiue.aut intenſi/
ue. Si intenſiue. ergo cum non ſit intenſione infinita
poterit auferri per ſuffragia. Si ergo extenſiue. ſech
infinita eſt extenſiõe.⁊ ab infinito nibil adimitur. Si
dicas ꝙ eſt finita expte ante. et ex illa eſt diminutio.
quia eſt pene dilatio.ergo tunc dedecus peccati eſt ſi
ne decoꝛe inſticie.I Ra dicendũ ꝙ aliquoꝛũ fuit po/ 7
ſitio vt magiſtri ppoſitiui ꝙ ſuffragia damnatis pꝛo/
ſunt.non tamẽ omnibus. quia non valde malis ſed
mediocriter. vtpnta illis qui babuerũt opera bona ꝑ
que merẽtur ab alijs adiuuari. Sed in modo poſiti-
onis diuerſificati ſunt. Nam quidam dicunt ꝙ pꝛo-
ſunt ad dimiſſionẽ pene qᷓtum ad interpolationẽ. et
ideo non totaliter aufert᷑ ſed ſolum ad modicũ tem ·
poꝛis. Sed iſta poſitv no videtur cõueniens. Cũ em̃
deoꝛdinatio culpe non recipiat intermiſſionẽ. qno⸗
modo deoꝛdinatio pene recipiet: ¶ Item dicũt alij
ꝙ fit remiſſio ſimpliciter non ad tempus.ſed tamen
nunqᷓ tota pena aufertur.quia fit ablatio ſ̃m ꝓpoꝛti⸗
onem ariſmetricã.nõ ſᷣm ꝓpoꝛtionem geometricã.i.
ꝙ h̊ remittit᷑ pᷣmo aliquotta pars pene.in ſecũda vi/
ce adimit᷑ tm̃ nõ ſᷣm quãtitatẽ.ſed ſᷣm ꝓpoꝛtionẽ. vt
ſi pᷣmo auferet᷑ eẽteſima ꝑs.ſimilit᷑ ⁊ ſecũdo ⁊ tercio.

ccuteſima pars eius remanetct ideo ſetmß retnanet.
Segc certe iſtud non ſoluit. quia ſuffragia ſequentia

nõ minus valent qꝙᷓ; pᷣcedentia. ergo tantũdem de pe/
na faciunt remitti m quãtitatem pene remiſſe. Jdo

dicunt tercij ꝙ ꝓſunt in abſolutionem totalis pene.
nec ad abſolutionẽ de parte pene diminuẽdo puniẽs.

ſed foꝛtificando ſubiectũ vt melius ⁊ tolerabilius poꝛ
tet.Sed iſta opinio nõ videt᷑ poſſe ſtare.quia ſi foꝛti-
ficatur.aut foꝛtitudine gratie.aut nature. Mon gra/
tie.hoc conſtat. Mon nature.quia bec foꝛtitudo non
Eſt a natura.ergo nullo modo. Ideo eſt aliquoꝛũ opi
nio ⁊ verioꝛ ꝙ ſufragia damnatis non pꝛoſunt.nec
8 eccleſia intendit oꝛare pꝛo eis.(¶ Ad illud ergo quod

pmo obijcit᷑ in contrariũ ꝙ ꝓſunt ad tolerabilioꝛem

damnationẽ. dicendũ ꝙ non intelligit de damnatiõe

facta in inferno vbi nulla eſt redemptio.ſed in pur-
gatoꝛio.Et vult dicere ꝙ illis duplicit᷑ ꝓſunt. Ael li/

berando.vt illos qui parũ habent de cremabili. Ael
mitigando.qtum ad illos qui multũ.¶ Ad aliud di

cendũ ꝙ; nõ eſt ſimile.quia remiſſio debet fundari ſu.

per fundamentũ charitatis.⁊ quoniam arrius habet
malã volũtatem.ideo poteſt augeri pena ⁊ nõ remit⸗
10 ti. ¶¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙꝙ multoꝛũ pꝛeces exau⸗

diunt᷑.dicendũ ꝙ vbi cõſtaret eccleſie ꝙ eſſet damna

tus non oꝛaret.ſed nõ conſtat.ergo oꝛat.quia valet ſi
nõ eſt damnatus.aut ſi eſt damnatus reuertit᷑ in ſiuũ
11 ſuum.

na voluntaria ꝙᷓ inuolũtaria. dicendũ ꝙ verum eſt.
vnde deus remunerat virum iuſtum ꝓ illa pena. ſed
iſta pena volũtaria nõ poteſt aſſumi nec acceptari ꝓ

eo qui non habet charitatẽ.⁊ ideo patet ſequẽs.

¶ Aitrum fiat mitigatio pter miſericoꝛdie pietateni
&Nepenis damnatoꝛu.Et ꝙ non videt᷑.qꝛ dicit᷑ Apoẽ.

xxviij.quãtuʒ ſe gloꝛificauit ⁊ in delicijs fuit.tantũ da

te illi toꝛmentũ. ¶ . Itez JIſaie. xl. Suſcepit de manu

domini vuplicia.dicit᷑ de anima peccatrice. ¶ JY”tem
ſup illud pſal.ex vſuris ⁊ iniquitate.glo.vſure dicun-

tur ꝑeccata.quia plus mali inuenit᷑ in ſupplicijs qᷓ; cõ
miſſum eſt in culpis.igit᷑ ibi nõ eſt aliqua mitigatio.

¶ Item ratione videt᷑.quia delectatio eſt momenta
nea ⁊ modica.ſed punit᷑ pena eterna et aeerbiſſima.
ſed hoc in infinitũ excedit iſtuq ergo punit᷑ ſupꝛa cõöo/
dignũ.& nõ eſt ibi mitigatio.(¶ Contra in p̊. NHun⸗

quid obliuiſcet᷑ miſereri deus.aut cõtinebit in ira mi⸗

ſericoꝛdias ſuas.quaſi diceret.non.ergo tunc aliquic⸗

relaxat. ¶ Item peccatoꝛ cũ peccat moꝛtaliter offen/
dit deum a quo eſt omne bonũ. ergo meret᷑ amittere
om̃e bonũ.ergo ⁊ eſſe.ergo cum deus neminẽ reducit
ad nõ eſſe.omnes punit citra condignũ. ¶ Itẽ offen⸗

dit deum a quo eſt omnis oꝛdo.ergo ſe deoꝛdinat.ᷓ ſi

peccantes merent᷑ in ſupplicijs oꝛdinari. ſtatim ergo
merent puniri.ergo cum nõ puniant᷑ ſtatim.patet q;
citra condignũ. ¶ Item peccatoꝛ offendit deum qui
eſt bonũ infinituʒ omni infinitats.ergo infinita pene

₰„

natoꝛũ dupliciter põt intelli

gatio.qꝛ diuina iuſticia non tm̃ exigit ꝓ eo quin eius

prietate interueniẽte aliquã partẽ pene infligendo re

mittat. Alio mõ poteſt intelligi mitigatio poſt pene

taxationẽ ⁊ inflictionẽ.⁊ hoc modo nulla cadit miti /
gatio a diuina miſericoꝛdia. qula extũc cdlaudit eis do

¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ plus placet deo pe

dupliciten ligi.Aut q;tum ad taxatio
nem ⁊ iuflictionẽ pene.⁊ ſic abſq; dubio eſt ibi miti/

ſminꝰ? viſcera pietatis. Mationes igitur oſtendẽtes
eſt ibi mitigatio omnes ꝓcedũt m iſtã viam.ſ.qtuʒ
ad inflictionẽ. Ande oſtendit ibi mitigationẽ qtũ ad
ea in quibus homo punit᷑ ꝙᷓtum ad tempus. ⁊ qᷓ;tux
ad menſurã.quia nõ tantũ infert quaãtum bomo me⸗

ruit. Treñ.iij. miſericoꝛdie domini eſt ꝙ nõ ſumꝰ cõ⸗

ſumpti.⁊ iterũ penam differt. ⁊ poſtremo acerbitatẽ
minuit. ⁊ ideo ille ratiões cõcedende ſunt.( ¶ Ad op/
poſitũ reſponderi poteſt ꝑ vnicã viſtinctionẽ.¶ Ad
illud ergo quod obijcit᷑ de ſcriptura que dicit ꝙ tan⸗
tũ ⁊ q duplũ.⁊ ꝙ amplius.ad illa omnia rũdendũ q;
eſt comꝑare delectationẽ ad penam ſᷣm duplicẽ com
pationẽ.Aut pᷣm intenſionẽ in genere delectatiõis. et
ita multo maioꝛ eſt pena qᷓ; delectatio.nec eſt ibi ppoꝛ
tio ſed exceſſus. Eſt iteruʒ comꝑare hoc ad illu pᷣm
rationẽ meriti vel demeriti.⁊ ſic dico ꝙ meritum de⸗/
lectationis inoꝛdinate excedit penam.qꝛ dignus eſſet
amplius puniri.Seruat᷑ igit᷑ in punitioe ꝓpoꝛciona⸗
litas.quia magne culpe magna infligit᷑ pena.ſed nõ
Aꝓpoꝛcio.quia q;tum ad intenſionẽ ⁊ durationẽ pena
excedit culpam.ſed q;tum ad meritũ culpa penam.et
boc patet pᷣma rñſio.qꝛ ⁊ ſi delectatio ſit mementa/
nea.tamẽ qꝛ cum ea offendit᷑ bonum infinitũ meret
penam ectens.
Queſtio. iif. c

—

Atrum deus miſericoꝛdius agat cum vno qᷓ; cum
altero. Et ꝙ ſic videtur. Roma.ix.cui vult miſeret᷑ et
quem vult indurat.ſi ergo miſericoꝛdius agit cũ vno
quẽ reuocat qᷓ; cum eo quẽ indurat.patet ⁊c. ¶ Itez
oꝛdo ⁊ gradus eſt in effectibus diuinis ꝓpter ſapien/
tiam cuiꝰ eſt oꝛdinare.ſed diuina miſericoꝛdia nõ mi
ſexet᷑ niſi ſapienter ⁊ oꝛdinate.ergo magis vni ꝙᷓ alij.
&Srem miſericoꝛdia intuet᷑ miſeriaʒ.ſed vnus ma/
gis eſt miſer q; alter. ergo deus debet magis miſereri
vnius qᷓ; alterius. ¶ Item magis miſeret᷑ qui mie⸗
riam totam aufert q; qui miſeriã mitigat.ſed deus ab
aliquibug aufert totam miſeriazʒ. aliquibus mitigat.
ergo ⁊c ¶ Cõtra.Auguſtinꝰ.actus ⁊ effectus reſpon⸗

deut habitui ſiue oꝛigini in quolibet.ſed diuina miſe/

ricoꝛdia eſt ſumma.ergo cuiuſq; miſeret᷑.¶ Itẽ miſe
ricoꝛdia intuet᷑ miſeriam.ergo magis miſeret᷑ alicui.
ergo mag miſero.ſed in futuro mag miſer ẽ qͥ magis
peccauit.ſᷣ̊ hoc ẽ incõueniẽs. ⁊c.¶ Itẽ qꝛ deꝰ ẽ ſapi
entiſſimꝰ iõ facit ſapiẽtiſſime qͥcqͥd facit.& cũ ſit miſe
ricoꝛdiſſimꝰ.miſericoꝛdiſſime ſe bʒ ad quẽlibet.g ⁊c.
Re dicendũ ꝙ; mag miſcreri bic põt intelligi tripli I4
citer. Aut maioꝛi habitu.aut actu.aut effectu. Pꝛio
mõ ⁊ ſecũdo impoſſibile ẽ.ſᷣ̊ tercio mõ.ſ.qᷓtũ ad effe⸗
ctũ qͥ eſt releuatio a miſeria verũ eſt tam in pñti qᷓ; in
futuro.ſ̊ alit᷑ nũc.aliter tũc.Quia nũc miſcdie effeet⸗

ſunt pᷣncipales.⁊ effectꝰ iuſticie ſunt annexi.tũc autẽ

effectꝰ iuſticie erũt pᷣncipales.⁊ miſcdie erũt annexi.

ic em̃ reddet de? p̃m oꝑa ſua vnicuiq;.nũc aũt pᷣm

benignitatẽ ſuã.⁊ iõ ſimplicit᷑mag miſeret᷑ in pᷣſenti

01 ni infinitate. eius cui magis vult. in futuro magis eius que magis
acerbitate debet puniri.ſed nõ punit᷑.ergo citra con-
12 dignũ punit᷑.¶ Re dicendũ ꝙ mitigatio pene damK

indiget. vnde magis miſero plus cõdonabit ᷣm quã

titatem ꝓyſolutã. non tamẽ ᷣm qualitatẽ relatam. vt

patebit poſtea. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ effectug 1 5
rñdet habitui. dicẽdũ ꝙ verũ eſt ĩ ageẽte inferioꝛi.qui
facit om̃e qdð põt.nõ ſicẽ in deo.¶ Ad illð qð obijcit᷑ iõᷣ
ꝙ peccatoꝛ repoꝛtat comodũ.dicẽdũ 7 falſum eſt. qꝛ
ſemꝑ ſibi remanet tena maioꝛ. ¶ Ad illud qð obijcit 17
de ſapiẽtia. dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile. qꝛ ſapietia cõno⸗
tat oꝛdinẽ nõ eſtectũ abſolutũ yt miſericoꝛdlia.

flitti
ſeic
ort
remi
mheru
Cleſit
ſtiqu
muoril
tra.
Tuſtl
luſtiſt
tanto
juſtm.
Hoten⸗
gusg/
denari⸗
0dponnr
üͤ
Alio md
Nbſolu
ritate
Tſedi
bptitne
meord
geyn
miri.
prennid
tumli
heemid
mnugs
cndeci
ſone
10 cmd
kocſ
uttt
(opa
2 bbſol
dicen
coꝛgi
quati
gual
ſer.
ſig
Oin
in

hone
his
n
n
ugtun
gui
ſt
kös
ibipe
lrifn
nunde
duckt
Mrn,
nien
onn
nennn
ünoi

Wäan
tuihit
täͤed
gſc⸗
würin
mnicai
nusfnn
sigen
gini⸗
lads
stingt
noſeht⸗
Muinni⸗
elai
iimnßs
Wei
än
lali
Dö
e h
inſt,
pißn
en
imti
iiit
ßeen
lennag?
lmaqn
gtnnt

—((Aueſtio iil.t 9
¶crum deus agat iuſtius cum vno q;; cum altero.
Et ꝙ; ſie videt᷑.qꝛ ſicut iuſticie eſt punirẽ.ſic miſericoꝛ

die eſt parcere.ergo cum magis puniat vnum q; alte
rum.ergo iuſtius agit cum vno qꝙ cum altero. ts

quãtuʒ iunteidit᷑ miſer:icoꝛdia tantũ minuit᷑ rigoꝛ iu

ſticic.⁊ econuerſo.ergo cum agat miſericoꝛdius cum
vno ꝙᷓ cum altero.ergo ⁊ iuſtius. ¶ Item quãtũ iſte

meruit pᷣmiari tantũ iuſtũ eſt iſtum pᷣmiari.ſed vnus

magis meruit ꝙᷓᷓ alter.ergo iuſtius eſt magis vnũ pꝛe

miari qᷓ; alterum. Si ergo deus nagis pᷣmiat vnun

ſᷓ alterum. ergo iuſtius agit cum vno q; cum altero.
Item de moͤſtratis duobus quoꝛũ vnꝰ peccat du/
plo magis q alter.qui minꝰ peccauit meruit ſex. qui

magis pẽccauit meruit.xij.tunc eſto ꝙ dominꝰ remit
tat duo illi qui minus peccauit.quero quãtuʒ illi re-
mittit qui magis peccauit. Si amplius qᷓ; duo.g mi⸗/

ſericoꝛdius agit cum eo qui magis peccauit.⁊ ita re-

poꝛtat comodũ de malicia qð eſt incõueniens. Si ant
remittic duo. arguit ſic. ille punit᷑ plus duplo.ꝙ non
meruit nini duplo. ergo eſt magis dignus quatuoꝛ ꝙ

ille ſit dignus.x.qꝛ ita dignus eſt ſex ſicut ille.xij.ergo

ĩta quatuoꝛ ſicut ille octo.ergo ſi deus iſti infligit qua

tuoꝛ illi.x.iuſtius agit cum illo qui recipit.x.¶ Con⸗/
tra. ꝙ nõ iuſtius videt᷑.qꝛ ſicut deus eſt optimus ita

⁊ iuſtiſſimus.ſed qꝛ optimus eſt.optime agit.ergo qꝛ

Iuſtiſſimus iuſtiſſime.¶ Itẽ quãto aliquis eſt iuſtioꝛ

tanto magis accedit ad mediũ in iudicãdo.ergo ſi eſt

iuſtiſſimꝰ ſumme accedit ad mediũ. cũ ergo ſumme.

non eſt ibi magis ⁊ minꝰ. ¶ Item ſicut Petrus ẽ di.
gnus gloꝛia ſua.ita ⁊ clemẽs ſua.ergo ſimiliter ex ꝑte
penarũ.Si ergo conſiderat dignitatẽ meritoꝛũ. ergo
non magis iuſte agit cum vno qᷓ; cum alio. ¶ R di⸗

cendũ q; iuſticia in opere vno modo dicit ſe eueritatẽ.

alio modo oꝛdinẽ.ſicut ⁊ bñfacere vno mõ qualitatẽ

abſolutã.alio mõ oꝛdinẽ. Si iuſticia in oꝑe dicat ſeue

ritatẽ ſiue qualitatẽ abſolutaʒ. dico ꝙ ſic iuſtius agit

cã vno qᷓ; cum alio.qꝛ ſeuerius.⁊ ſic melius facit vnũ

ꝙỹᷓ aliud. Alio mõ iuſtũ dicit oꝛdinẽ pᷣmij ad merituʒ.
⁊ ſic dico ꝙ iuſtiſſime retribuit. Sicut em̃ que ꝓducit

optime oꝛdinat. ſic in remuncrãdo optime ⁊ equiſſi

me oꝛdimat pᷣmia ad merita. Cõcedende igitur ſunt

8 vo obijcit᷑ quãtõ quis meruit tantũ iuſtũ eſt pꝛe

ue pᷣme ratiões oſtẽdentes ꝙ iuſtius agit ꝙᷓ ſeueriꝰ

20 cum vno qᷓ cum altero.¶ A

21

miari. dicendũ ꝙ verũ eſt alterũ compando ad illud

—

pꝛemiũ.vnde ſi deus tantũ oꝛemiũ daret Petro quã⸗
tum lino. dico ꝙ iuſtius agit cum Petro.ſed maius
pꝛemiũ dat petro ⁊ minus lino.ita ꝙ petrus non eſt
magis dignus ſuo pᷣmio qᷓ; linus ſuo.quoniã & iuſti⸗
cia dicit oꝛdinationẽ vᷣm diuerſitatẽ pꝛemioꝛu coꝛre
ſpondentẽ diuerſitati meritoꝛũ. ideo nõ iuſtius agit

remiſſiõe dico ꝙ ſi remittit duo ei qui meruit ſer. re-
mittit quatuoꝛ ei qui meruit.xij.nec magis remittit
cõpando ad merituʒ ſiue ad quatitates diuerſas. icʒ

„

abſolute magis. Oð ergo dicit ꝙ repoꝛtat comoduz.

dicendũ ꝙ falſum eſt. qꝛ ſemꝑ duplo pu nit. Meri/
coꝛdia em̃ quãdo currit cum iuſticia.magis remittit
quãtitate abſoluta.⁊ ibi eſt maioꝛ miſeria.ſed tamen

equaliter loquẽdqo ꝓpoꝛtionabiliter.qꝛ ſicut vni ita ·

alteri. Ratiões vo ad partẽ oppoſitã pcedunt de iu-

ſticia ſᷣm ꝙ dicit oꝛdinẽ.⁊ ſic quẽadmoduʒ ſapientia

ene pducit pᷣm oꝛdinẽ conditionũ.ta iuſticia iu⸗

ſime remunerat 'm oꝛdinẽ retributionj.

illud quod obijcit᷑ de

Onfequẽter qtum ad ſecundũ articulũ queę
rtur quomo miſericoꝛ dia ? veritas eandenm
reſpiceant com itio iẽ. ⁊ cæca hboe querun

— -—

quatuoꝛ. Pumo querit᷑ vtrum in aliquo oꝑe dmini

miſericoꝛdia ⁊ veritas.Et dato ꝙ in eodem ſᷣm ꝙ; mi

ſericoꝛdia ⁊ veritas dicũt᷑ largiſſime. Tercio queri

vtrũ ſᷣm ꝙ pꝛie accipiant᷑ cõcurrãt in eodẽ. Quarto

quo opere ſeꝑpari.
(Aueſtio⸗. e rMM P
¶ Dꝛ in aliquo ope domini ſit miſericoꝛdia oſtendit᷑
Luce.vj.Eſtote miſcricoꝛdes ſicut ⁊ pater veſter mi/
ſericoꝛs eſt.ergo ⁊c. ¶ Item in po.Reddes vnicuiq;
iuxta oꝑa ſua.ſed hoc eſt iuſticie.ergo ⁊c.¶¶ Itez iſta
duo decoꝛant rectoꝛẽ. Ande Pꝛouerb.xx. Miſericoꝛ
dia ⁊ veritas cuſtodiũt regem.⁊ clemẽtia ⁊c.ſed deus
eſt rectoꝛ omniũ rerum.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ratõne vide
quia iſte ſunt due virtutes in nobis.ergo ſunt exem /

plaria in deo.⁊ ſi hoc.ergo cũ nos oꝑemur iuſte ⁊ mi⸗⸗

ſericoꝛditer. ergo ⁊ deus ſimiliter. ſe ntra. Dam.
miſericoꝛdia eſt cõpaſſio de alienis malis.ſed deꝰ ni -
hil oꝑatur ex cõpaſſione qꝛ nõ compatit᷑ ergo in nul
lo oꝑe eius cõcurrit miſe i oꝛdia.¶ Item iuſticia eſt
cũ fit qð debet fieri.ſed deus nihil opat᷑ ex debito.q ꝛ
nulli eſt obnoxius.ergo nihil cõfuſe.⁊ ſic ⁊cc. ¶ JOtem
qꝛ miſericoꝛdia ⁊ veritas ⁊ cõditio dei opantis relu

vtrum miſericoꝛdia ⁊ veritas poſſint abinuicẽ in al⸗

cet in opere.vt patct.q;ꝛ em̃ bonus eſt ideo bona ſunt

facta. ergo pari ratiõe qꝛ iuſtus cſt omnia facta ſunt
iuſta. ergo ⁊ lapis eſt iuſtꝰ.⁊ lapis eſt miſericoꝛs.Od
ſi nõ cõcedit᷑.ergo nec deus opatur ſᷣm miſericoꝛdiã
aut veritatẽ.¶ Item nihil ponendũ eſt in deo qd nõ
debeat poni in ſummo.ſed iuſticia non debet poni in
aliquo ſammo. Vnde Ecchiaſtes.vij.noli eſſe multũ
iuſtus.¶¶ R dicendũ ꝙ miſericoꝛdia ⁊ veritas eſt in 22
ope creature rõnalis. ⁊ hoc quidem nobilitatis eſt. ,
multo foꝛtius ⁊ nobilius in opibus dei.¶ Ad illud ⁊ 3

ergo qð pᷣmo obijcit᷑ ꝙ in deo non cadit cõpaſſio nec

debitũ. dicendũ ꝙ miſericoꝛdia ⁊ veritas ſiue iuſticia
(quia veritas. ꝓ iuſticia accipit᷑)duo dicũt in creatu
ra.ſ. effluxũ bonitatis in alterũ ᷣm merita vel ſupꝛa.
⁊ in eo qͥ effluicõpaſſionẽ vel debitũ.Et pᷣmũ quidẽ
nobitatis cſt. alterũ vᷣo impfectõnis eſt.⁊ quia omiine
qd nobilitatis eſt deo attribuendũ eſt. ideo in eo eſt
miſericoꝛdia et iuſticia q tum ad pꝛimũ.ſicut pbant
ratiões ſequẽtes. Adillud quod obijcit᷑ ꝙ tũc oia 2 4
opera dei deberent dici iuſta.dicendũ ꝙ eſt conditio
opantis que reſpicit actum.⁊ eſt cõditio oꝑantis que
reſpicit naturã. vt dicit Boetius in li.de ebdomadi/
bus. Cõditio ergo illa que reſpicit naturam opantis
cõmunicat᷑ rei ꝓducte.vt dei natura bona.⁊ natura

opantis bona. Sed cõditio que reſpicit actũ. cõmu/

nicat᷑ nõ in natura rei ꝓducte ſed ipi ꝓductioni.vñ
cum deus ſit iuſtus.nõ opoꝛiet ꝙ omnis creatura v
factũ ſit iuſtũ.ſed qꝙ ipᷣa Sacta ſint iuſta.⁊ ſic patʒ illð8.

Et ex hoc pʒ qð ↄſueuit queri quare miſcdia vel ri/ 2 5

tas magis dicit᷑ cõditio oꝑis diuini q́; monitas vl po/
tẽtia. Dico em̃ illa reſpiciũt naturã.ſᷣ illa reſpiciũt
actũ.⁊ ideo nõ tm̃ cõditiões oꝑis ſed etiã vie wmini
appellant᷑ ĩ po.vniuerſe ⁊c̃.(¶A
timo de termio.dicendã ꝙ terminꝰ in ſummitate ali

cuius põt attendi ꝓpter exceſſum vel ꝓpter acceſſum

ad mediũ.Et pᷣmũ in iuſticia rephendit᷑. Sccũdũ cöo⸗

mendat᷑ ⁊ rõne hmõi dicit iuſtiſſimꝰ nõ rõnc pᷣmi.·

d illud qð obijcit᷑ vl 2 6

27

—

—R(Aueſtio⸗iſĩ. f-.
¶ Atrã in eodem ope tomini ſit miſericoꝛdia ⁊ veri/
tas.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ in nobis eſt alius effectus miſe
ricoꝛdie vt parcere.alius effectꝰ iuſticie vt punire.& ſi
a nobis tranffert᷑ ad deum.videt᷑ ꝙ ſimiliter ſit ĩ deo.
cũ hoc nõ repugnet diuine ſimplicitati. ¶ Item etſi
miſericoꝛdia ⁊ iuſticia in deo ſicut pᷣncipale ſiguatum
ſint idẽ. tamẽ ratio dicendi eſt altera ⁊ altera.⁊ ᷣ erit
a pꝑte cõnotati.ergo aliũ effectũ cõnotat miſericoꝛdia
a iuſticia. Oꝛ ſi eundẽ.tũc nec eſt differẽtia a ꝑte con⸗
notati nec in ſe. ¶ Itẽ rõue videt᷑.qꝛ miſericoꝛdia fa/

cit cõtra merita. vt bonũ ei qui male meruit.ſed iuſti/

cia ſm merita. Sed idem opus nõ poteſt fieri contra
merita ⁊ m merita.g 24 Kontri. uꝑ illud põᷣ. vni
uerſe vie dñi miſericoꝛdia ⁊ veritas.dicit Caſſiodoꝛꝰ.
Hec duo in omni oꝑe dñi ſimul ſunt.⁊ ſi nõ nobis ſił

appareãt. ¶ Itẽ Aug de cõcoꝛdia euãgeliſtaꝑ.deus
q̃ res hbnanas curat.iuſte ⁊ miſericoꝛdit᷑ curat.vt nec

ſecludat miſericoꝛdia iuſticiꝗ. nec iuſticia mibicoꝛdiã
excludat. ¶ Itẽ ratiõe videt᷑.qꝛ deus remunerat ali/

quẽ ſupꝛa cõdignũ.cõſtat q iſtud vnũ eſt.nec eſt miſe
ricoꝛdie tm̃ qꝛ meruit pᷣmiari.nec iuſticie tm̃ qꝛ nõ tm̃

meruit pᷣmiari.gᷓ ſimul mibicoꝛdie ⁊ inſticie. Rꝰ di

cendũ ꝙ miſericoꝛdia dicit᷑ tripliciter. Similit᷑ ⁊ iuſti

cia. Ano mõ miſericoꝛdia largiſſime dicit᷑ diuine bo/

nitatis affluentia.Cõmuniter vᷣo dicit᷑ benignitas in

ſuꝑerogatiõe bonoꝝ. Stricte vᷣo dicit᷑ pietas in ſub/
leuatiõe maloꝝ.Silr ⁊a iuſticia dicit᷑ cõmuniſſime di/
uine bonitat cõdecentia.Cõmnniter vo dicit᷑ libera/
litas in retributiõe pᷣmioꝝ.Stricte ſeueritas in puni
tione maloꝝ. Scm igit᷑ hos tres modos cõcurrunt

in eodẽ ope. NHam pᷣmo mõ miſericoꝛdia diuine boni
tatis affluẽtia. ⁊ iuſticia diuine bonitatis cõdecentia

ſunt in eodẽ ope.ita e in omni oꝑe.qꝛ omnia facit ex
affluẽti bonitate.⁊ nihil facit ex affluenti bonitate q

nõ decet bonitatẽ ſuã. Silr ſecũdo miſericoꝛdia q̃ eſt

benignitas in ſuperogatiõe bonoꝛñ.⁊ iuſticia q̃ eſt li/

beralitas in retributiõe pᷣmioꝝ ſimul cõcurrũt.qꝛ cuʒ

retribuit bona nõ retribuit niſi merenti.⁊ ſupꝛa illud

qð meruit.Similiter tercio mõ miſcdia q̃ eſt pietas ĩ
ſubleuatiõe maloꝛũ.⁊ iuſticia que eſt ſeueritas in re/

tributiõe maloꝝ ſimul currũt.qꝛ nunq ſta ſeuere pu⸗

nit qͥn aliquod debitũ de pena dimittat.Sic igit᷑ pa/
tet quomõ miſericoꝛdia ⁊ veritas cõmuniſſime ſunti
omni oꝑe.qꝛ in omni oꝑe dei.ſed cõiter ſunt in omni

ope retributiõis bonoꝝ. ꝓpꝛie ſunt in retributiõe pe/

narũ ⁊ ſupplicioꝝ.ſunt tñ in eodẽ oꝑe ſᷣm aliã ⁊ aliã
cõditionem. Munq; em̃ tribuit quod meruit iuſticia

65 ſempꝑ ſupꝛa vłl infra. Ex bijs patent omnia obiecta.

qꝛ in eodẽ oꝑe cõcurrit miſericoꝛdia ⁊ iuſticia.⁊ diffe
runt in cõnotatis.ideo nõ in ratõne diuerſoꝝ operũ.
ſed ratõne diuerſarũ cõditionũ in eodem ope. ( Ad

illud qð obijcit᷑ ꝙ miſericoꝛdia facit cõtra merita.di⸗-

cendũ ꝙ nõ facit contra merita.ſed facit ſupꝛa.⁊ hoc

cũ iuſticia ſtat. .

Queſtio.. g
¶ Dato in omni ope dñi ſit miſericoꝛdia⁊ iuſticia
⁊ veritas ſm ꝙ dicit᷑ largiſſime. vtrũ bm ꝙ pꝛie ax⸗
cipiunt᷑.aliquãdo ſepent᷑.Et q; non videt᷑.Quia ſup

illud põ. miſericoꝛdiã ⁊ iudiciũ dicit glo. In pᷣmo ad-

uentu miſcdia. in ſecũdo iuſticia.ſed pᷣmus aduẽtus
eſt ad iuſtificandũ.ergo nõ cocurrit ibi mifericoꝛcis.

¶ Itẽ nos petimus ꝙ; deus nõ retribuat nobis pec⸗

catoꝛibꝰ ſᷣm merita.ita oꝛat eccleſia.ſed iuſticia retri -

buit ᷣm merita.ergo in iuſti ficatiõe impij nõ eſt iuſti
cia. alioqᷣn ſi ibi iuſticiã petimꝰ.ergo nõ iuſti. ¶ Ites
quõ iuſtificat᷑ vir peccatoꝛ qͥ nõ eſt dignus pane.cum
nihil apud deũ meruit.⁊ iuſticia de q̃ loquimur meri-
ta reſpicit.ergo nõ eſt ibi iuſticia. ¶ Itẽ iuſtificatio ꝑ
gratiã fit.ſed ſi gratia eſt ex meritis. iaʒ nõ eſt gratia.
ergo aut ẽ ibi iuſticia.aut nõ eſt ibi gra.ſed eſt gratia.

nõ ergo iuſticia. ¶ Cõtra.vniuerſe vie dñi miſe.⁊ w.

ergd ſi iuſtificatio eſt via dñi. eſt ibi miſcdia ⁊ iuſti-/

cia. ¶ Itẽ in pg. Juſtus dñs in omnibus vijs ſuis

ſanctus. Et alibi.miſeratiões eius ſuꝑ oia oꝑa eius.

ergo in omni oꝑe cõcurrit miſcdia ⁊ iuſticia.¶ Iteʒ
Augꝰ. Qui creauit te ſine te.nõ iuſtificabit tſine te.
ergo non oino eſt iuſtificatio a deo ſi aliqͥd cõcernit a
pte nr̃a.ſed miſcdia nõ cõcernit niſi miſeriã. q
teʒ
ratiõe videt᷑.qꝛ miſcdia cõſiſtit in remuneratiõe cul/
pe ⁊ pene.ſed nulli oino remittit culpã ⁊ e
vi

ampliꝰ ibi cõcernit hoc eſt miſerie nõ iuſticie.J

qꝛ ſine penalitatibꝰ nõ poſſumꝰ viuere. ⁊c.

cendũ q; opꝰ iuſtificatiõis ẽ miſcdia ⁊ xeritas.non tũ
m idẽ.⁊ hoc patct ſic.qꝛ impius ex peccato offendit
deũ ⁊ dignus eſt pena eterna.⁊ ita ibi eſt offenſa ⁊ re
atus ad penãꝗ.⁊ miſcdia ẽ ⁊ in remittẽdo offenſam et
reatũ ad penã eternã.ſed iuſticia eſt i obligãdo ad tẽ
poꝛalẽ penã tm̃.⁊ ſi baptiſmus liberet a pena eterna
⁊ ſatiſfactoꝛia.nõ tamẽ ab omni pena.imo penalita.

tes remanẽt in coꝛpe ⁊ aia.¶Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ
in pᷣmo aduentu ẽ miſcdia.dicendũ ꝙ hoc nõ eſt di⸗

ccũ pciſe.ſed ſᷣm quid.qꝛ ⁊ ſi vtrobiq; ſit miſcdia ⁊ iu

ſticia.hic tñ magis relucet miſcdia. ibi iuſticia.Ad

rita. dicendũ ꝙ boc intelligitur ſm iuſticie rigoꝛem.
¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ deus gratis iuſtificat.

dicendũ ꝙ pꝛimũ ad gratie còmunionẽ eſt tm̃ miſeri

29

agis reluce . ibi i 30
illud quod obijcit᷑ ꝙ ꝑetimus q nõ retribuat ᷣm me .

31

coꝛdia nõ iuſticia.niſi dicat᷑ iuſticia cum decentia bo

nitatis. q́;tum vo ad pene exactionẽ dico ꝙ eſt ppꝛie

iuſticia.¶ Ad illud quod obijcit᷑ ad oppoſitũ.dicen/

32

dum ꝙ aut intelligit᷑ de iuſticia vt eſt determiatio xox

9

nitatis. aut ſi ꝓpꝛie. intelli
cõiuncte iuſtificationi.
¶ Queſtio. lij. h

—

¶ Utrum poſſit deus aliquid pure remitterè ex iuſti

git᷑ inſticia rõne punitõnis

cia.vel pure ex miſericoꝛdia. ita ꝙ iſta duo ſepentur.

Et ꝙ ſic videt᷑.quia Hugo de ſancto Victoꝛe dicit.

ꝙ ſi deus totam penaʒ relaxaret nõ pꝛopter hoc eſſet

iniuſtus.ergo ſi miſericoꝛdia velit relaxare penam et

iuſticia non repugnat.patet ⁊c. ¶ Item rõne videt᷑.

quia deus eſt ſumme iuſtus ⁊ ſumme miſericoꝛs.ſed

albius eſt qð eſt nigro impmixtius.ergo cum miſeri⸗
coꝛdia nõ temꝑet iuſticiã.neciuſticia miſericoꝛdiã.id
ſumme miſericoꝛdie que nibil habet de iuſticia.et

econuerſo.ergo ſi deus ſummus eſt in vtroq;.poteſt

gcere opus de iuſticia in quo non ſit miſericoꝛdia.
Item tante culpe oebet᷑ tanta pena.querit᷑ ergo

vtrum deus poſſit eam infligere. Si non. ergo non

eſt omnipotẽs. Si poteſt hoc.⁊ boc erit pure iuſticie.

ergo poteſt facere opus pure iuſticie. ſimiliter cõclu/
ditur opus pure miſericoꝛdie. ¶ Item bomo põt

bominẽ punire tantũ quãtum meruit.poteſt etiam

totum remittere. ergo ſi deus eſt iuſtioꝛ ⁊ miſericoꝛ-
gioꝛ homine. multo foꝛtius deus poteſt hoc facere.

Aukade
lorögil
ſoaurde
Ligis.
quiseri
miſteni
tagunt
lien iug

M

n,
wn
ſſce
Me
hmmjne
D
ͤgt.
tänn.
iniere⸗
uniß
nbſ
uchts
tele

*

din
alg

„

nonbect

i

mesni
efi
enrn⸗
ſcnane
cchtt
Uencen
ndpeit
elictn
ſtnin
utuſt
miuin
faun,
mmiüin
licünn
l
weche
wpſaiai⸗
nutmns

retid

en,
eN
tyamt
Senct,
nint
Mnt
dii
iſftint

bꝰ ad iudiciũ.ii fra.dii.xlix.poſt reſurrectionẽ facto vni 8 babz duas. In agit 8
do ſᷣm quẽ iudiciũ illud dabit᷑. In ſcdᷣa vero determinat de ptate et foꝛma ipᷣius iudicis.infra diſ.xlviij. So
G let etiã queri in qua foꝛma iudicabit xpᷣs. Dꝛima ꝑs habet duas. In pꝛima ꝑte determiat modũ iudicij qᷓn/

.
7

ciem iudicis.

Mat. xxv.

C(Contra. by.ij. Juſtus ẽ et negare ſeipᷣm nõ põt.
ſi ẽ nõ põt facere cõtra ſe vt ſe negare.nõ põt facere
qn puniat. et ſic ⁊c. ¶ Item ꝓpꝛiũ ẽ dei miſereri.ſed
Ppꝛium nõ põt relinquere cuiꝰ ẽ ꝓpꝛium.̊ impoſſi
bile ẽ ꝙ aliquẽ remuneret qͥn miſericoꝛditer faciat.

¶ Item culpa eſt totã culpã ꝓſequi.⁊ culpa eſt ma

lum relinquere impunitum. ſicut deus non poteſt
mẽtiri qꝛ malũ ẽ ſiue culpa.ſic nec oino iuſte punire.
ſic nec oino miſericoꝛditer parcere. ¶ Item ſicut de

„

us creat inqntuʒ vnus verꝰ? et bonus.ita reg .
munerat inꝗntum miſericoꝛs et verus. Sʒ impoſſi

bile ẽ deuʒ facere effectũ qͥ nõ babeat modũ. ſpecẽ?.
ęgt oꝛdinẽ qᷓ reſpondẽt bonitati et vnitati. impoſſi

bile ẽ ꝙ cũ retribuat.in effectu illo aliquid retribu-

at iuſticje aliquid miſericoꝛdie.¶ R. dom ꝙ in omi
retributione dñi ſic ſunt coniuncta mia et inſticia

impoſſibile ẽ ſepari eas ab inuicẽ.Et ratio huius ẽ.
qꝛ ſicut in nobis qᷓdam ſunt virtutes qᷓrum ꝑfectio

gttendit᷑ ꝑ acceſſum ad extremuʒ. vtputa charitas.

q̃dam acceſſum ad mediũ vt iuſticia et mia. vnde

nõ dicit᷑ ſũme iuſtus ꝑ acceſſuʒ ſeueritatis. nec ſum/
me miſericoꝛs ꝑ oimodam remiſſionẽ culpe.ſed qꝛ

miſeret᷑ tantũ quantum ẽ cõueniens.et ſimiliter tã/

tiũ punit. Et buius rõ bec ẽ.q; iuſticia et mia dicunt᷑

(Eiſſtinctio. xlvij. de iudicio extremo qntũ ad modũ ym quem dabitur. HDM
BOlet etiam queri qualit᷑ dabit᷑ iudicij ſnia. Supꝛa egit mgf de reſurrectione In bac pte agit de diſti⸗
nitione dei. Siuidit᷑ aũt bec ꝑs in duas. In pᷣma nanq; agitur de iudicio. In ſeunda de ſtatibus ↄñti⸗

——

„

ta regit et re

marime reſpectu actuũ et meritoꝝ nroꝝ. (Ad il 35

qð dicit Huuo.ꝙ põt totã culpã remittere.dom q;

verũ eſt de potẽtia ſim plr.ſed nõ eſt verũ de poten/
tia oꝛdinata & merita. vel intelligitur de pena ſub

ſequente nõ de pena ↄcomitãte culpã.qꝛ vt dicit᷑ in
libꝛo ↄfeſ. Impoſſibile ẽ dedecus pcti eẽ ſine deco/

re iuſticie.¶ Ad illlud qð obꝛ qꝙ ẽ ſũme iuſtus.vdm 54
ꝙ dicit᷑ ſũme iuſtus ꝑ receſſum ab ninKicta 35

illud qð querit᷑ vtrum poſſit iſti tantã penã inflige.
re.dico ꝙ non põt.et hoc qꝛ mia repugnat.et nõ pᷣt

ſuam miaʒ negare. hoc em̃ nõ poſſe ẽ.vñ ſicut ſic nõ

poſſe ẽ minus rigidũ eſſe.nec ſonat in defectũ ſed in

nobilitatem.ſic in ꝓpoſito intelligendũ. Poſſet eti /

am dici ꝙ rõne offenſe q̃ eſt in deuʒ infinitum pena
poſſit ſufficiẽs taxari.nec peccatoꝛũ eẽt capax.vnde
defectug ẽ ex ꝑte nature ſuſcipientis nõ nature infli
gentisild illud qd obẽ ꝙ bõ põt parcere totũ. d. 3

ꝙẽ homo ad quem ſpectat miſereri.vt eſt ille qui re

ſpicit iniuriam.et iſte non põt oĩno punire qͥn exce/
dat. Et bõ ad quem ſpectat punire vt ẽ iudex.⁊ iſte

ñ põt oino dimittere qͥn excedat.et qm̃ deꝰgerit iſti

duplicẽ ꝑſonã.ſc; eius qͥ offendit.et eiꝰ qui iudicat.
iõ cum non poſſit excedere facit vtrunc.

uerſo ⁊c. Pꝛima ꝑs babʒ duas. In pꝛima agit ð mo

tum ad ea qᷓ ſunt de ipᷣo iudicio. In ſecunda vero oꝛdinẽ qntum ad annexa.ibi. Cuz aũt in euangelie legat᷑.
Pꝛima ps Dy duag. pꝛima determinat modũ publicatiõis. In ſcdᷣa modũ dignitatis.ibi. Mon auteʒ ſo⸗

lus xps ludicabit. Abi etiã eſt oꝛdo eoꝝ qui iudicabunt᷑.erunt em̃ in iudieandis oꝛdies. Similiter ſcdᷣa ꝑs
in qua determiat oꝛdinẽ qᷓntum ad annexa habet duas pꝑtes. et quia antecedunt quedã vt pᷣmiſſio angeloꝝ

et ignis. et quedã ſequũtur vt cruciatio damnatoꝝ.iõ pꝛimo determinat qᷓ erunt illa qᷓ pᷣccdunt iudicium et
quis erit oꝛdo. Abi oñdit ꝙ aduentũ xpᷣi pibunt angeli. pᷣibit nibilominus ignis ofla atoꝛiꝰ. Secũdo vtrũ
miſteriũ demonũ in toꝛquendo ſit futurũ poſt iudiciũ.ibi.Et ſolet queri vtrum in inferno ⁊c. Et ſic hic duo

— *

¶git de modo vᷣm quẽ iu
Dlet etiam queri qual lude cuu!
plicare. Hõ em̃ ſcriptura apte diffinit an voce illa ꝓferat. venite be⸗
ecdicti. et ite maledicti. an virtute iudicis ita fiat cõſcientus ſinguloꝝ aite⸗

—

tanguntur. Pꝛimũ ẽ de oꝛdine iudicij. Scoᷣm vero ẽ de his q̃ annexa ſũt.et maxime de illo igne qui pcedit fa

diciũ illõ dabit᷑ reſpectu publicatõis. a
iter dabit᷑ iudicij ſnia.Sʒ nõ ẽ ꝑſpicuũ id ex⸗

ſtantibꝰ. vt mõ dicit᷑ futurũ vt iudicis potẽtie effectus.ipius dictiõe ſignifi
“ cetur. Illa etiam. Eſuriui et non dediſtis mibi manducare.et hmõi magis
jj.Coꝝ. xv. coſcientijs expꝛimẽda plurimi putant q; verbis.qꝛ aplus in momento et in

ictu oculi miſteriũ cõſũmãd
ferũt nõ ad iudiciũ.qui alij iu

ũ tradit. Sed illud ad reſurrectiõis ſtatũ tm̃ re

dicij ſniam et maloꝛũ increpatiões et bonoꝝ

pꝛemia verbis expꝛimẽda aſſerunt.

(Agit de mõ 'm qu
tu dignitatis.quõ

iudiciuʒ illud dabit᷑ reſpec⸗
ſcʒ ſancti iudicabüt. b

¶õ aũt ſolus xpᷣs iudicabit ſed et ſancti cum eo iudicabũt natiões. Ipᷣe em̃

iſrael. Hec ẽ putandũ ꝙ duodecim aplis tm hoc ꝓmiſerit xpᷣus. AUbi em ſe/

Math. xix. aplis ait. Sedebitis et vos ſuꝑ duodecim ſedes idicãtes duodecim tribꝰ

debit paulus qui plus oib laboꝛauit ſi n ibi ſedebut niſt ouodecim: Der
duodecim ergo ſedes pfectõ tribunalis.i vniuerſiras iudicantiũ intelligit.
ſtʒ om̃es pfecti q; relictis oibus ſecuti ſũt xpʒ p duodeciʒ tribꝰ vniuerſitas
uucdicandop. Judicabunt vero eos ſanctin mõ coopꝑatione ſed eti autai

tate et poteſtate. Uñ gladij ancipites in manibus eoꝝ.i.ſnia de bonis et de

alis in ptãte eoꝝ. Si vero quefit᷑ que erit eoꝝ ptãs vel autoꝛitas in iudi⸗
and ephto nõ ante poſſe ſciri qᷓ videat᷑.niſi diuia reuelatõe qͥs didicerit.

¶De quatuoꝛ oꝛdinibꝰ eoꝝ qui iudicandi erunt. c
¶ Erunt aũt quatuoꝛ oꝛdines in iudicio.DLue quippe ſunt ꝑtes. electoꝝ. ſ. et

repꝛoboꝝ. vt Oꝛeg. in moꝛal.ait. Sʒ bini oꝛdines eiſdem ſingulis ꝑtibꝰcõti
ner. Aiß em̃ iudicãt᷑ et ꝑeũt.Alij ñ iudicãt᷑ ⁊ ꝑeũt.Alij iudicãt᷑ ⁊ ĩgnãt.Alij

nõ iudicãt᷑ et gnãt. Judicãt᷑ et ꝑeũt qͥbꝰ dñica ĩclamatõe dicet᷑. Eſuriui ⁊ ñ

deldiſtis mihi man. ⁊c̃. Mon iudicant et pereũt qbus dñs ait.qui nõ credit
iam iudicatus ẽ. Eoꝝ em̃ danatio toti eccleſie nota ẽ et certa.et iõ dicuntur

tunc nõ iudicari.qꝛ ad cõſpectũ diſtricti iudicis cũ aꝑta dãnatiõe ſue infile
litatis accedẽt.Qui vero ꝓfeſſionẽ fidei ſine opibus habẽt. iudicabunt᷑ et

pibunt.i.redarguent᷑ vt pereãt.Qui vero nec fidei ſacramẽta tenuerũt.in⸗

crepationẽ iudicis in

a ¶ Illi aũt verba iu

icis audiẽt qui eiꝰ fi

dẽ verbo ſaltẽ tenue/
re. Aidet᷑ boc falſum.

quia qͥ fideʒ babuit ?
nõ fecit q fides dich

tauit.grauiꝰpeccauit.
ſicut dꝛ. ij. Pe.ij. Silr
Luce.facta ſunt nouiſ
ſima illius bois peio/

ra pꝛioꝛibꝰ.g ipi ſunt

minus digni. g nec vᷣ⸗
ba iudicis debẽt audi
rę ſicut nec infideles.
Fh. d; ꝙ ſicut eccle

ſia iudicat illos qᷣs ali
Imndo regenerauit vn

Qa baptiſmatis. alios
vero minime ppter B
wwaliqͥ mõ nõ ſũt facti

eccleſia.ita ſpõſꝰ ec.
cleſie flios vt oñdat

eos falſo geſtaſſe cara
ccterẽ. Uñ qꝛ ð alijs ſa
tis apparet ꝙ a di re-

gno ſunt excludendi.

Ppter defectũ ſigna⸗
culixpᷣi.hos neceſſeñ
S argui vt pateat cos
falſo ſignaculũ xp̃i ge
ſtaſſe.

tibus ꝓdeſt ex ꝑte cre
dicliſſe ꝓ tpe quo fue-/
rũt in fide. ꝓ alio aũt

tꝑe nocet.et ꝓ pꝛimo
tpe quia habuerũt alſ-
ſenſum ct crediderũt

verbo dei merent᷑ au
dire verbũ dei.ſed qm̃

manſerũt. iõ verbum
eruditõis ↄuertit᷑ eis
e. eargutid⸗

M dobẽ ꝙ; minꝰ
merent᷑. dom eꝙ credẽ

ſeierinõ audient. qꝛ infidelitatis ſue tenebꝛis pᷣiudica
i.eius quẽ deſpexerãt inuectione redargui nõ meren
Illi aũt verba iudicis audiẽt.qui eiꝰ fidẽ ſaltem

tur.

verbo tenuerũt. Illi aũt in dãnatõe ſua eterni iudicis

nec verba ꝑcipiẽt.qͥ eius reuerentiã nec verbotenus

Bꝛege. ſu

Mat. xxv.

ſeruare voluerũt.et iõ illi iudicãdi.ſed iſti nõ iudicdon

di dicunt᷑.Ex electoꝝ vero ꝑte alij iudicãt᷑ et regnãt.

ſcʒ qui vite maculas lachꝛimis tergũt. et elemoſinag

ſuꝑinductiõe oꝑiunt.qͥbus iudex veniẽs in dextra cõ

ſiſtentibdicet. Eſuriui et dedi.mihi mandu. Alij aũt

nõ iudicant᷑ et regnãt.qui etiã pᷣcepta legis ꝑfectioꝛi
virtute tranſcẽdũt.qꝛ nõ hoc ſolũ qð lex pcipit imple
re cõtenti ſunt.ſed et qð ad ꝑfectionẽ cõſulit᷑ implere
ſtudent.de qbus ꝓpheta ait.dñs ad iudicium veniet
eũ ſenatoꝛibꝰ populi ſui.Et ſalomõ de eccleſie ſponſo

loquẽs ait. Hobilis in poꝛtis vir eius qñ ſederit cum
ſenatoꝛibꝰ terre. Et Job ait. Hõ ſaluat ĩpios.et pau⸗

peribus iudiciũ tribuit.Hij & recte ſub generali iudi/

cco non tenent᷑.ſed indices veniũt.qꝛ et pᷣcepta gene⸗

ralia viuendo vicerũt.et oĩbus relictis xpᷣʒʒ ſecuti ſũt.

Necte paupibꝰ iudiciũ tribuit.qui qnto huic mundo
magna hüũilitate deſpecti ſunt.tãto tũc maioꝛi culmi⸗

ne poteſtatis excreſcent. De talibꝰ dicit᷑. Qui vicerit
dabo ei ſedere mecũ in thꝛono meo. ſicut ⁊ ego vici⁊
ſedi cũ patre meo in thꝛono eius. Vincens dñs cũ pa
tre in thꝛono ſedit.qꝛ poſt paſſionis certamẽ.⁊⸗ reſur⸗
rectionis palmã.ꝙ patri eſſʒ equalis.omnib⸗ claruit.
Hob vero in thꝛono filij ſedere.eſt ex eiuſdẽ filij ptãte
iudicare. QAuia em̃ iudicandi pꝛincipatũ ex eiꝰ virtu⸗
te ꝑcipimus.q̃ſi in thꝛono eius reſidemꝰ. Ex hijs ap⸗
paret ꝙ etiam pfectioꝛes ſancti cũ xpᷣo iudicabũt po/

teſtate.et quare qͥdã dicunt᷑ iudicãdi alij ñ iudicadi.

gu de oꝛdine iudicij qntum ad annexa.q

gratoꝛius. d

um aũt in euangelio legat᷑ ꝙ dñs mittet aãgelos ſu⸗
in bono cepto nõ per-

os qui colligent de regno eiꝰomnia ſcandala.et mit⸗

.

tent iniquos in caminũ ignis.Et item. Exibũt ange

li et ſeꝑabunt malos de medio iuſtoꝛum.⁊ mittẽt eos

in caminum ignis. Et item. APittet ongelos ſuos cu

ſunt miniſteria angeloꝛum et ignis confla ⸗/

Mat. xij.

2

Aam

M

mio.a nec ſimiliter mali in contrarium.

Di. XLVII

pheta dicit. Congregate illi ſancros eius.? Miniſte⸗
rio angeloꝝ illa impleri dubitandum non eſt. dño em̃
veniente ad iudicium pᷣcedet ante eum i gnis quo cõ
buretur facies mundi huius.et peribit celum et terra.
non ſᷣm ſubſtantiã.ſed ſᷣm ſpecieʒ que imutabitur.ce⸗
lum quidẽ aereum non ethereum. Tm̃ enim aſcendet
ignis in iudicio.quantũ aſcenderũt aque in diluuio.
Ille aũt ignis malis qui reperti fuerint viui erit con
ſumptio.bonis vero non:vt ait Aug. Hoc erit incen
dium mundi ſanctis.qð fuit caminus tribus pueris.
Inn quibus ſi aliquid purgandum fuerit. ꝑ illuʒ ignẽ
,]prur gabitur. Alijs vero nullã ingeret moleſtiã. Pur⸗
c gato vero per ignem mundo.et ad iudicium venien
te domio.emittetur illa vox magna qua reſurgẽt om
nes moꝛtui.et tũc miniſterio angeloꝛum ventilabitur
area.quia boni congregabunt᷑ ibi de quatuoꝛ parti⸗
bus mundi angelico miniſterio.quo et rapientur ob⸗
uiam xpo in agera.repꝛobis in terra quã dilexerunt re
manentibus.Et tũc pꝛeconia illa bonoꝝ.eſuriui ⁊ de⸗
diſtis mihi mãducare.et ĩcrepatões ille maloꝛũ.eſuri
ui et nõ dediſtis mihi mãdu.⁊c̃.ꝓferẽt᷑ vł ſono voca⸗
li.vel alio modo.deniq; ꝓferet᷑ ſẽtẽtia ſuper vtroſq;.
Venite benedicti.et ite maledicti.⁊c̃. Et miniſterio
angeloꝛum virtute dei cooꝑaute.mittent᷑ mali in ca⸗
minum ignis hoc eſt in infernum.

„ 9 . „

¶ Determinat vtrum miniſterium demonuʒ

a2inin toꝛquendo ſit futuꝝ pꝰ iudiciuum. e
¶ Et ſolet queri vtrũ in inferno malis ad punieuduʒ p/
ſint demones poſt iudiciuzʒ.quos carniſices toꝛtoꝛeſ⸗
ꝙ animaꝝ ſcriptura appellat. Aplus dicit ꝙ xpᷣs tũc
euacuabit omnẽ pꝛincipatum et ptãtem et virtutem.
dum em̃ durat mundus. angeli angelis.demones de⸗
monibus. homines homibus pᷣſunt.ſed oĩbus collec/
tis iam omnis pᷣlatio ceſſabit. hinc quidã putãt poſt
iudiciũ demones non habere poteſtatẽ crucjandi ho
mines ſicut modo.Sed vt demones virtute dei cru⸗
ciari ſine creature miniſterio aſſerũt.ſic repꝛobos ho⸗
mines ibi non ꝑ opationem demonum. ſed virtute di
uina tantũ eternis ſubijci cruciatibus. Pꝛemilſſa tñ au
toꝛitas nõ id cogit ſentire.que et ſi aſſerat tunc nec de
mones demonibus. nec homines hominibus pꝛeeſſe.
non diffinit tñ an demones pꝛeſint hominibus ad toꝛ
d quendum. Vñ quibuſdaʒ videt᷑ eos ſic cõſtare ho⸗
minibꝰ toꝛtoꝛes in pena.ſicut extiteruut incęntoꝛes in
cupMWKse..

chꝛiſti bothinis. et vox aliqᷓd coꝛpale babet. nibilominus etiam aliquid ſpuale. d ¶ uibuſ⸗
etur ⁊c. ANidetur male dicere.quia boni angeli ſuggeſſerunt et conſuluerunt bona.et tñ non pᷣerunt in pꝛe/
debent fieri bominibus inferioꝛes ꝓpter maiositatem ſupplicij. ¶ Item ad confuſionem demonum con/⸗

tuba et congregabũt electos a quatuoꝛ ventis. Et ꝓ

b ¶ Winiſterio ange 2

loꝛum illa impleri du
bitandũ nõ ẽ. Nidet᷑

male dicere. quia an/

geli ſunt nobiles mini

ſtri et quaſi filij in cu⸗

ria dei.ſed nõ decʒ toꝛ

toꝛum officium cõmit

ti filio ſiue filijſ aut no
biliſſimis pᷣncipibus.

videt᷑ ꝙ nec miniſte
riũ mittedi malos in
ignem. ¶ R. dom &ꝙ
aliud eſt deducere ad

toꝛmẽta.aliud eſt im/

pios toꝛmentis cruci-
gre. Pꝛimñ nõ eſt toꝛ

toꝛum ſ nobiliñ mini
ſtroꝛum qui aſmſſtunt

regi ad eius iuſſa com
plenda. vnde non di⸗

citur ꝙ ãgeli ſãcti toꝛ

queant in igne.ſed ꝓ

ducẽt ⁊ mittent in ca⸗

minum. et ſic pat et il

c ecicfum veni 3

ente domino emitte/

tur illa vox. QNueritur

de illa voce quare do/

minus iſtoꝛum trium

miniſterium pᷣmittit.
ſcʒ.ignis.angeli.et vo
cis.cum totuʒ ſolo nu
tu poſſit facere ¶ Re.
dðz ꝙ deus in pꝛima

conditione ↄdidit ſöõ/
man ſpiritualem.

coꝛpoꝛalem.et mediã.

et omnibus cõicauit
7 dedit potentiam. vt

ergo oꝛdo ſeruetur in
rebus.et oſtendat᷑ vir

tus creaturc collata. ?
amplius virt? illa oſtẽ

datur a deo.voluit do

minus min iſteriũ cre

aturarum ſibi deſerui
re.et iterum creaturã
angelicam. coꝛpalem.

et mediam. vñ fiet ad

miniſteriuʒ angeli.ad
actionez ignis. poſtre
mo ad nutum et vocẽ
d nſcharn vi 4

nerticur multuuco damnatoꝝ quantũ ad culpam et penam. non videt᷑ in penis roꝛum tunc delectent.
nõ toꝛquebunt᷑. ¶ Be. dm ꝙ ꝓbabilioꝛ ẽ illa opinio demones nõ erunt toꝛtoꝛes in pena poſt iudiciũ.

a ſi erunt totaliter abſoꝛpti pena. et ülud qð dicitur ꝙ erunt toꝛtoꝛes ſolum ſcm ſtatum ante iudicium
ſntelligitur eſe veDum. .. ſñò
intelligentiã pſentis diſtinctionis ſcz duo querunt᷑. Pꝛimo queꝛit᷑ de iudicantibus et iudican
determingt magiſter in es duo Pncipaliter dis. Secundo de igne qui pᷣcedit faciem iudicis.Cir

S 2

ca pꝛimũ querunt᷑ quatuoꝛ. Pꝛimo qᷓntum ptinet
ad iudicantes querunt᷑ vuo. Pꝛimo querit̃᷑ vtrum
apoſtoli iudicabunt. Secundo vtrum iudicabunt
angeli. Secundo ꝗntũ ad iudicãdos dᷣo querunt᷑.
Abi tercio querit᷑ vtrũ omẽs iudicabunt᷑ tam boni
æ mali.Quarto vtruʒ angeli iudicabunt

(Aueſtio j. g
E Atrũ apoſtoli iudicabunt. Circa quã ſic ꝓcedit᷑ et
oñndit᷑ ꝙ apli iudicabũt. Mat.xix. ſedebitᷣ ſuꝑ ſedes
duodeciʒ iu.vuↄ.⁊c. Si dicas ꝙ ſolũ aſſiſtent iudici
⁊ ñ iudicãt. Cõtra.Mat.xij.dñs loqᷓns aplis ð iu
deis. IJpſi iudices veſtri erunt. Glo.ibi dicit ꝙ habe
bunt auctem iudicandi.¶ Item boc oñditur rõe.qꝛ
ſi ſolũ iudicabũt cõpatione ᷣm qð dicit᷑ Math.xij.
viri niniuite et regia auſtri ſurgent in iudicio cõtra
regionem banc. ¶ Itẽ boc videtur.quia dñs dedit
ſudiciũ filio.qꝛ ipᷣe cum eſſet iuſtus iudicatꝰ ẽ tanqᷓ

impiꝰ. Job.xxxvj.cauſa illius q̃ſi impij iudicata eſt.

ſudicium cãmqʒ reſpiciens.Sʒ apoſtoli cum eſſent

ſuſti iudicati ſunt quaſi impij.gᷓ pari mõ iudicaturi
ſunt. ¶ Item quis rpᷣus eſſet fdemptoꝛ ac faluatoꝛ

noſter. tñ ſalutẽ aiarum nobis ꝑ pᷣdicationem apo/
ſtoloꝝ diſpẽſauit. ſi gloꝛia debet gratie reſpõdere.

viget᷑ ſimpliciter ꝙ ꝑ apoſtolos pferat ſnuiam retri-
Eötra Bet. x.ipᷣe eſt qui cõſtitutꝰ ẽ a deo

butionis iße eſt qui cõt dee
iugex viuoꝝ et mo:tuoꝛũ. ipi ſoli xpo debet᷑ iudi/
ciũ.non g aplis.¶ Itẽ iudex debʒ eſſe imunis a pec

cato ita ꝙ ipe non cõmittat qʒ in altero daãnat.ſed

ſolus xpᷣus fuit abſqʒ omni contagione peccati.g̊ ip

2

ſius ſolius ẽ iudi re. ¶ Itẽ qu B 1
magis attribuit᷑ ptãs iudiciaria qᷓ;ᷓ alijs ſanctis.cuʒ

dicatur Söncron ſancti nationes ct do⸗

minabunt᷑. ¶ Item ſi omnes apoſtoli bẽbunt po/

teſtatez iudiciariã. quare dicit ſupꝑ ſedes duodecim.
qꝛ ſm boc cũ paulꝰ non fuerit de duodeciʒ. videt .*½
tem ꝙ non habeat

ad ipᷣm non ptineat iudicare.
ptãtem ſuꝑ alias tribus qᷓ; ſuper tribus iſrael.¶ Re.
dð.ꝙ iudex in aliquo dẽ duplici rõne.Aut qꝛ ipſius
eſt ferre ſniam.aut qꝛ aſſiſtit ferenti ᷣm ꝙ aliqui iu⸗/
dices aſſiſtunt et cõſulunt iudici pᷣncipali.Qui ergo

fert ſniam ille eſt iudex pᷣncipalis.et talis ẽ ſolꝰ xp̃s.

ſicut patet Mat.xxv.vbi expꝛimit᷑ quomõ feret ſ en

tentiam. Qui aũt aſſiſtũt iudici etiam nomen et dig

nitatem iudicantis ſoꝛtiunt᷑.et tales ſunt viri pfecti

pncipaliter tanq; capita eoꝛum pfecti imitatoꝛes.

Aſſiſtentia aũt illa nõ erit ad cõſulẽdũ.quia dũs cõ⸗
ſilio nõ indiget.ſed erit tanq; ad quenda bonoꝛẽ et
appꝛopinquationẽ adinuicẽ quã poſſumus appel/
lare iuxta verbum dñi honoꝛabilem cõfeſtionẽ. ſa

tio autem huius cõfeſſionis meritoꝛia ẽ ꝑfectio ſuꝑp

erogationis.ratio aũt finalis eſt ad condemnatioeʒ

maloꝛum ex vite ſue cõꝑatiõe.et ad gloꝛiam xpᷣi pbex

ſnie eius appꝛobationẽ.ſniam em̃ domini vt iuſtaz
appꝛobabũt.et vitam ſua compatione condemna/
bunt. Et ex his patẽt rões ad pꝛimã partem. Conce
do em̃ ꝙ quidam dignicare iudicabũt nõ tñ vt xpᷣs.
Rationes ad oppoſi 9
cꝙ ipoꝝ nõ ſit ferre ſniam.¶ Ad illud vero qd qucri
tur quare magis apoſtoli et in xij.numero patz re/
ſponſio ex dictis.ꝑ aplos em̃ duodeciʒ oẽs viri per-
fecti intelligunt᷑. et ꝑ tribꝰ duodeciʒ vniuerſitas iu⸗
gicnncvx. ſec cum. vij.numero vniuerſitas deſigne

care. ¶ Itẽ querit᷑ quare apoſtolis

tũ ſimilit᷑ patent.ↄcludunt emſñ̃

tun. quare ſon birit in vij. numero. e. dm ad boc

ꝙ in.vij.notatur vniuerſitas.qᷓ componit᷑ ex tribus
et quatuoꝛ. Iſta in ſe ducta faciunt.xij.numerum.
Ratio aũt quare magis.xij.qᷓ.vij.duplex eſt. Litte/
ralis.qꝛ de aplis loquebatur qui erãt.xij. Miſtica.
qꝛ. xij. eſt numerus abundans. ꝑtes em̃ eius ſuꝑerx-

creſcunt.et rurſus diuidit᷑ in duos ſenarios in quo

ſignificat᷑ ꝑfectio in duplici vita.ſ. in actiua et con/
templatiuã cum ſuꝑerogatione conſilioꝛũ. et iſta ẽ

vendicat ſibi.iudiciariam ptãtem. ⁊c.

2 Ou eſtio ij.
¶ Ntrum

locis et in textu et in glo

to foꝛtius

ſilia. quia ipoꝝ ↄſilia nõ ſunt cõfoꝛmes xpᷣo in natu
ra pfecte.

—
7

b
angeli iudicabũt. Et ꝙ ſic videt᷑. Mat. xxv.
cum venerit filius hominis.ibi ſubiungit᷑ de anget.
¶ Itez. j. Lhy. vj. In aduẽtu dñi noſtri ieſu xp̃i. glo.
venientis cum angelis. Igem habetur in pluribus
tem rõne videt᷑.qꝛ an/
geli nunq; peccant. ̊ magis ſunt ydonei iudicare q;
apoſtoli. & ſi apoſtoli iudicabunt.et angeli.imo mul
tem ſicut ſe habent boni bomines ad
malos.ſic boni angeli ad malos.Si boni bomics
iudicabunt malos.et boni angeli bẽt iudicare ma
los. Contra. Jo.vij. poteſtatè dedit eis iudiciũ fa⸗
cere.quia filius homis eſt.ſed angeli non cõicant in
bumana natura.& nec in iudiciaria ptãte. ¶ Itẽ ex⸗

ecutoꝛ ſnie non dicit᷑ e iudex ſed miniſter. Sed an/

geli ſniam exequentur. qꝛ mittent in caminũ iguis
Mat. xiij.g 26& Icem ptãs iudiciaria data ẽ apo/
ſtolis qꝛ iudicati ſunt a domino.et qꝛ vita eoꝛuz cõ/
parata malis ipos oſtendunt repꝛobos.ſed neutrũ
eſt in angelis.qᷓ ⁊c.

feſſiõis. Rõe ↄpatõis erit boim maloꝝ ⁊ bonoꝝ tiñ
Patione appꝛobationis hominũñ et angeloꝛuz tm̃.
MRoõnc cõfeſſionis honoꝛis pfectoꝝ tm̃. Ande dm

ꝙ ꝓpꝛie loquendo iudiciaria ptas nõ erit in angeł

.ℳ*

magis debet᷑ angelis q; ſut ſine peccato. dds ꝙ bec
no ratio oꝑandi iudiciariã ptãtez ſᷣ magis ipᷣa cõ/

d illud qð obꝛ vltio.dm ꝙ põt con/
cedi ꝙ angeli mali iudicent᷑ cõpatõe bonoꝝ ſed nõ
pot cocedi ꝙ bomines.Ael dom ꝙ illam cõpatiõʒ
faciẽt ſuꝑerogati. et illa iteꝝ cõpatio hʒ fieri in bis
qui poſſent ſibi videri boni eſſe.quod non eſt in an⸗
gelis inaliios 14

5 — Aue lio ii.
(Du antũ ad iudicandos querit᷑ vtrũ omnes iudica

bũt᷑ tã boni qᷓ; mali.Et ꝙ oẽs hoies videt᷑.ij. Coꝝ.

v.omnes aſtabimꝰ añ tribunal xpᷣi vt recipiat vnuſ
quiſqʒ ⁊c ¶ Item Iſa. xlv.egrediet᷑ de oꝛe meo iuſti
cie verbũ.et mihi curuabit᷑ omne genu. ſi hoc eſt
in iudicio.ptʒ ⁊c̃. Wee ſancti qͥ mõ ſüt in beatitu/
dine in die iudicij iudicabũt᷑.ᷓ et maliq̃ ſunt in in/
ferno. et omnes. Alia ratione videt᷑.quia iudiciuʒ
fiet aqd manifeſtationem diuine iuſticic. 5ſi iuſticia
dei igi potiſſime manifeſtat᷑. qᷓntum ad omnia me
rita et oẽs merẽtes.ſed nõ ẽ creatura rõnalis ꝗᷓ n
ſit digna hono vel malo. oẽs debẽt iudicari( Co⸗

tra.videt᷑ ꝙ nullus bonus debeat iudicari. Jo.iij.
dicit. Qui credit in eũ nõ iudicat᷑.Et rurſus.vj.In

. .

iudici non veniet. 5 ꝛc. ¶Item ꝙ non viger rone.

t in angelis. c. ¶ K. doin ꝙ ſicut dictum ẽ iudi
ciaria ptas triplici er cauſa dicit᷑ eẽ cõicata aplis.ſ.
rone comꝑatiõis.appꝛobationis ſnie.et honoꝛis cõ

iudicantibus ſᷣ miniſtrantibꝰ.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ 8

rbs
W.
bign
Slhco
aci

8

Plp.

ieng
nis
nguds
cgn⸗
iptl
Pinsrc
Nidorſd⸗
dtate
lciſ⸗
chcnri
Gie
San
mi igs
min
ſuncauzo⸗
llmn
demnin/
ange
Cboed
nonß
udcg
hgtt

mhen
Ggſtace

Gneſlmd

Gfaluck
ctu

tus
til⸗
mun
R
Arch
,hentl/
ſuit⸗
iivce
ſit⸗
ofmni
deſe
dend
47 S.
nei

—(Queſtio iij. d
¶ Atrum angeli iudicabunt᷑.Et ꝙ ſic

11 am. ergo ⁊c.i¶ Re.pꝛioꝛi diſtinct po
mones condemnabunt᷑ iudicio condemnationis.

quia perfecti in die iudicij erunt iudices. tc. IJtẽ
qꝙ nullus infidelis videtur.quia Jobhᷣ.iij.qui nõ cre
dit iam iudicatus eſt.ſed qui iudicatus eſt iterũ nõ
debet iudicari.̊ ⁊c. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ nullus paruulꝰ.
quia paruuli nibil boni operati ſunt.nec meruerũt.
nec in igne cremabunt᷑.ſi iudicium eſt ᷣm merita.

10 et ad penam ignis vel gloꝛiam. patet ⁊c.¶ R. dom

ꝙ iudicium dicit᷑ tripliciter.ſcõ cõiter.et pꝛopꝛie.et
appꝛopꝛiate. Judicium cõiter dicitur collectio ma/
nifeſta meriti ad pꝛemiũ. Judicium ꝓpꝛie dicit᷑ diſ/
cuſſio meritoꝛum et platio cum quadam diſcuſſio⸗
ne et ſententie diffinitiõe. Judicium dẽ appꝛopꝛiate
ipᷣo iudicio.vñ iudicatus dicitur cõdemnatus. Pꝛi
mo igitur modo omnes iudicabuntur.quia omnes
conuentent.et patebit quomõ deus omnibus retri/
buet ᷣm merita.Et hoc eſt quod dicit apłs.omnes
manifeſtari opoꝛtet. Secundo modo ꝓut dicit᷑ iu⸗
dicium diſcuſſionis non omues iudicabuntur.ſed
erunt quatuoꝛ oꝛdines ſicut diſtinguit btũs Oꝛegꝰ.

et magiſter ponit in littera. Cercio modo vᷣm ꝙ di

citur iudicium condemnationis iudicabunt᷑ mali
ſolum.et illud iudicium incipit in pꝛeſenti ꝑ execu/
tionem in fidelibus.et per expoliationem in demo
nibus. ct conſũmabitur in futuro. AUñ iudicium nõ
iterabitur ſed cõſuabitur.et ſic patẽt omni.

loquitur de bebemoth.Spes cius fruſtrabitur euʒ.
et cunctis videntibus pᷣcipitatur.ergo in conſpectu
omnium iudicabitur.& ct alij demones pari ratiõe.
teʒ.j.Coꝝ.vj.neſcitis qm̃ angelos iudicabimꝰ.
Si ergo angeli iudicabunt᷑ a ſeruis xpi.multo ma/
gis ab ipſo chꝛiſto. ¶ Item demones plus babent
de ſtatu viatoꝛis qᷓ; habeant homines damnati.qꝛ
poſſunt demereri et peccare. magis indigent iudi
cari q; bomines. ¶ Item demones ſunt nobis par
ticipes in culpa.& et in pena et in ignominia.et hec
erit potiſſime in iudicio. ſicut erunt in eodem ſup
plicio.ita debent iudicari in eodẽ iudicio ¶ Contra.
Job.xvj.pꝛinceps buius mundi iam iu.eſt.ſed deꝰ
non iudicabit bis inidipᷣm. g c Item ſoli iudica-
buntur contra quos fertur ſententia.ſed ſentẽtia ſo

lum dabitur contra bomines non cõtra demones.

ſiẽ patet. Mat.xxv. Ite maledicti ⁊c. ¶ Itez quod
eſt certum non eſt afferendum in dubium.ſed certũ
eſt demones eſſe damnatos.cum de celis piecti ſint.

ergo non debẽt amplius iudican. ¶ Iteʒ ſicut ma/

li homines expectant iudicium.pari ratione et an/

geli ſancti. ſed angeli ſancti habent totam gloꝛiaʒ ſu

¶ Re.pꝛioꝛi diſtinctione ſuppoſita q; de

boc venit tum ex parte iuſticie dei.tum ex parte glo
rie xpi tum ex parte meriti. tum ex parte conſũma⸗
tionis ſupplicij. Ex parte iuſticie dei.quia ſicut iudi
cium bominum vle fiet vt iuſticia dei bominibꝰ in-
noteſcat et appareat.ſic etiam iudicium angeloꝛum

.,

et condemnatio fieri debet. Ex parte gloꝛie xpi Auia

xp̃us triumphauit de dyabolo.et iudicat? fuit a mẽ

bꝛo dyaboli ad ſuggeſtionem eius. ideo debet auto
ritatem ſuper ipſuʒ accipere. Ex parte meriti. Quia
qui particeps fuerunt culpe bumane. debent et pti⸗
ceps eſſe contumelie et pene. Ex parte ſupplicij cõ⸗

dom q angeli boni iudicabuntur iudicio retributi/
onis.ↄſiderabitur em̃ gloꝛia in ipſis ſaltem quan/

ſummandi.ſcut enim omnes homies expectant iu
dicium vel ad conſũmationem gloꝛie vel pene.ita ⁊=
demones iudisium non debent euadere. vt ſi quid
peuaruʒ eis deeſt ſuppleatur plene.vñ ſimul inuol
uentur cum illis condẽnatis.et ſinul incarcerabun

tur. ac ꝓpter boc ad iudicium deducentur. ¶ Adil 12,

lud quod obijcitur ꝙ iam iudicatus eſt.dm q iu/⸗

dicatus dicitur quia poteſtas eſt ei aliquo mõ ſub/
tracta quantum ad bonos ſed uon omnino.ſed opꝑ/
tet tunc eius iudicium conſũmari ſicut pꝛius de in/

fidelibus tactum eſt ¶¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ, I

non eſt afferendum in dubium qð eſt certum. dam

ꝙ non adducetur in dubiũ.ſed quod certum eſt cer
tius debet fieri deo confirmante. nec eſt tm̃ certifi⸗

candum de culpa.ſed etiam ad conſũmandum pe/
nam. ¶ Ad illud quod obijcitur de angelis bonis.

tum ad accidentale pꝛemium. et ſic ceſſabit miſteri⸗/
um.et ſic patet totum.
Onſequenter quantum ad ſecundam partem
diſtinctionis.queritur de igne qui ocche faciẽ
iu per quem fiet conflagratio. Et circa hoc ꝗ́ᷓ⸗

runtur quatuoꝛ. Pꝛimo queritur de eius quiddita/

te. Secunda de virtute. Lercio de extenſioe. Quqr
to de oꝛdine ignis illius ad ea ꝗᷓ fient in iudicio.

Queſtio. j.

¶ Cirea quam ſic ꝓceditur et oſtenditur ꝙ ille ignis

ſit elementum. quia dicitur Secñ.iij. requieuit deus
die ſeptimo ab omni opere.vbi glo.et ſancti dicunt

ꝙ boc intelligitur quantum ad pꝛoductionem no/
uarũ creaturarũ.ergo videtur ꝙ tunc non pꝛodu/
cat ignem nouum. ¶ Item ratione videt᷑.quia na-

tura non facit per plura qð poteſt facere per pauci/

dea ergo muͤſte foꝛtius nec deus.ſed totũ poteſt fie-
ri per iſtum Item ratiõe oſtenditur p
ſimile. qꝛ facta eſt purgatio mundi per aquam.et il⸗
la aqua non fuit de nouo creata.nec alterius natu/

m. ergo ⁊c.¶ Item ratiõe oſtenditur per

re ꝙᷓ aqua qᷓ dicitur elementũ. ergo ꝛc. ¶ Itez Aug.
de ciui.dei.ix.dicit.figura huius mundi mundanoꝝ

ignium cõſiaguatione ꝑibit.ſicut factuʒ aquarũ in/
qui eſt de mũdi conſtitutiõc.et bic eſt ignis elemen.

elementũ purgabitur illo igne cõſumetur ſicut dicit
glo. ij. Pe.iiij.ꝙ maximus ille ignis quatuoꝛ elemẽ
ta conſumet.ergo ⁊c̃. ¶ Item ille ignis totũ elemẽ⸗

toꝛũ ambitum eircuibit. Sed ille ignis elementum
babet ꝑticularem ſitum.non erit g̊ ignis elementũ.

tẽ illiꝰ ignis erit aſcendere ſicut dicit glo. Be⸗

de. quia tãtũ aſcẽdet qᷓntũ aque diluuij.ſed ſi eẽt ig⸗

nis elementũ cum ſit ſupꝛa ſperam ſurſum.eiꝰ eſſet

deſcendere. ⁊c. Pꝛeterea quod veſcẽdit ad aliqᷣd.
gut aliquid intrabit locũ eius.aut nihbil. Si aliquid

quero quid.et non eſt dare.Si nibil.ꝗ̊ vacuũ erit.S
⁊c̃. ¶ Item cum finalis purgatio ſit perfecta.vide/⸗
tur ꝙ; uon tm̃ deheat fieri per elementum vnuʒ ſed

per omnia qᷓ babent naturam purgandi. ergo ſi ali⸗
qua habent purgandi naturam. videtur ⁊c. Juxta

boc queritur quare pꝛima purgatio fuit per aquaʒ.

cere ꝙ ille ignis erit ignis deneizninn. Nut mitniie.

14

.

et ſecunda per ignem. ¶ R. dom ꝙ aliqui volũt di/ 1 5

II. 1 . IMII

Ignis em̃ modicus Appoſito cõbuſt bili auget᷑ in patet ac.¶ Itẽ ſi det virtus ſupꝛa naturatu. aut eſt·
infinitũ ſe multiplicãdo. etiã taliter facerct ignis ſpũalis aut eſt coꝛpalis. Mon ſpũalis vt videt᷑.quia 2
ille niſi impediret᷑. Sed ſi vigoꝛaret᷑ gius vis ſicut fi virtus ſpũalis nõ debet eẽ in coꝛpali ſubiecto. ct de 1
et in iudicio.totũ poterit conſumere et purgare.nec us nihil facit ꝑ miraculũ qð non ſit congruum Si

optet nouũ ignẽ creare.Sed qꝛ videntur ſancti di/ coꝛꝑalis.queritur quare illam miõ non babe GES
cere ꝙ ignis ule nõ tm̃ deſcẽdet ſicut pluit dñs ſup tra. effeceus iſte qui dicitur mundi cõſlagratio et ter H
ſodoma.ſed qꝛ magis aſcendet. ideo dicunt alij qq minatio Eſuper naturam.& ſi fiat ꝑ ignes qui ẽ natu 4
erit alius ignis creatus.ſcd virtute coꝛpũ ſupercele rale elementũ neceſſe ẽ illum deſcẽdere.ſed iguis na 6
ſtium in inferioꝛibꝰ generatus. ſicut ex confractiõe turaliter aſcendit. ꝙ deſcendit ẽ ꝑ virtutem ſupꝛa 4
et multiplicatione radioꝛũ ad ſpeculũ cõcauũ.gene naturã¶ Itẽ ignis ille bẽbit vtutẽ melioꝛãdi coꝛpa
ratur ignis ppter ſubtilationẽ aeris circumſtantis. mundi.ſed hoc non põt naturalig ignis eẽ. ⁊cc. Si
ſur ad vꝛinale plenuʒ dua- Etquls ontent ad hoc dicas immo qꝙ põt ſubtiliandol ¶ontra. vbi ẽ ſub⸗ 4
wꝙignis ꝑ bunc modum generet᷑ fieri aggregatiõep tilatio et rarefactio de neceſſitatẽ ẽ maioꝛis loci oc 4
radioꝝ. nontñ optet ſpeculis concauis mundũ im kartog ſi ignis ille cetera clemẽta rarefacict. ne/ .
pleri.ſed alio modo ad nubes cõcauas. (ſicut diſpo ceſſario oꝑtebit maioꝛẽ locũ occupari. optebit fir
nere diuina ꝓuidentia poterit) ignis in oibus biss mamentũ cedere vel frangi. ¶ R. dom ꝙ aliqui fue 20 vͤ
inferioꝛibus generari. hoc nõ ſit poſſibile vel etei rũt qui dixerunt ꝙ ignis conflagratõis agit virtute “”
am pꝛimũ non dico.ſed ſtultuʒ hic aliquid fingere. naturali. Potcrũt em̃ coꝛpa babẽtia ſup bumiduud 6
Sed ſanctoꝛũ auctibus inniti oꝑtet.qꝛ et ſi ii hoc eſſectum cõcurrere.&ᷓ in vnũ ſynũ vt tantoꝛũ fiet va „N
non apte determinẽt quid ſit ille ignis.tñ excellens poꝛũ elenatio et multiplicatio humoꝛũ ſicut dicunt It
doctoꝛ Aug. dicit ë fiet mũdanoꝛũ iguiũ conflagra qꝙ; ſydera hñtia virtutẽ inſlammãdi et coꝛpa recipi⸗ “H”
tione.ſicut factum eſt aquaꝝ inundatione diluuiũ. entia impꝛeſſionẽ.curſu naturali ↄcurrere poterũt. A
ideo buic autoꝛitati innitendo dico ꝙ ſicut in dilu/ vt tãtus ignis aggreget᷑ qui totũ oↄſumat.totũ pur ſũ
uio non ſunt noue aque create ſed eedem multipli/ get et ſubtilet. et in melioꝛẽ faciem inſtituet. Sʒ bec
cate ſunt.et hoc oꝑante adiutoꝛio ſuperioꝛũ coꝛpo/ poſitio eſt temeritatis.qꝛ oia que a diuina puiden⸗ e
xum ꝑ que facta eſt eleuatio vapoꝛũ.ſic etiazx credo tia fiunt et in ſola dei voluntate conſiſtt q̃ reſpieit lun
& non ſolum ignis qui eſt in ſpera ſua.ſed omẽs ig- numerũ elementoꝝ.et merita perſonarum. ponitꝰ diͤ
nes et qui in terra et ſuꝑ terram et ſub terra ſunt cõ determinat cõſiſtere in curſib? ſyderum. Jdeo ẽ ſe⸗ p
currant ad ülam conflagrationẽ ſicut videtur velle cunda poſitio ꝙ eſt oino a virtute ſupra naturaʒ.et lI
Aug.et bene cõcedo ꝙ virtus ſupioꝛum coꝛpum cõ ibi et in miraculis non eſt querẽda ratio naturalis. uu
curret ad ignis multiplicationem et actionem. Con et bec poſitio ſtolida ẽ cũ certa ſit ratio q̃re magis fi ſni
cedende ſunt igit rones ꝓbantes ꝙ non creabitur at ꝑ ignem ꝙᷓ ꝑ aliud coꝛpus.eo ꝙ eſt vireus in igne u
nouus ignig. ſed ex eis non habetur ſolum per ig magis illi cõgruat oꝑationi.iõ via media c eligen n
16 nẽ qui ẽ in ſpera ſua fiat.¶¶ Ad illud qð obꝛ in con / ga et poneundũ ẽ ꝙ ẽ loqui de igniũ cõflagratiõe qn/ uur
trariũ ꝙ nihil purgat ſeipᷣm. dᷣm ꝙ habet inſtanti tum a inchoationẽ. et dom ꝙ a virtute ſupꝛa natu eie
am in igne bʒ ctia inſtantiã in duobꝰ coꝛpibꝰ quoꝝ rã c.Oꝛ em̃ ignis ſic agat nouo ct inſolito mõ cete⸗ Nr
AVtimũ p conflagrationẽ et cõfractioneʒ purgabit᷑. ra ↄſumẽdo. et ſic ſe multiplicãdo.hoc non eẽt niſi 150
17 ¶Ad ili q obz ꝙ totu aͤbitũ circuibit. ddz ; tũc aliqᷓ virtus noua afſiſteret. que auteʒ ſit illa dñs no⸗ ii
ignis diffudet᷑ et multiplicabit᷑ et a ſurſuʒ et doꝛſũ. uit.Quãtũ aũt ad ꝓgreſſuʒ qͥ ẽ purgare.vrere.ſub⸗ Mi
18 Adillud q8 g deſcener tũc. dom ꝙ aſcẽdet tiliare.dm ꝙ ẽ a virtute naturali qtũ ad ↄſuümati⸗ v
relſpectu ignis qui eſt in terra. et deſcendet reſpectu onẽ vt purgata ſint coꝛ alia. ipoꝝ q́litates muta ſist
ignis qͥ ẽ ſuper terrã.Oꝛ Rgracs erit. doðᷣm ꝙ re bocẽ ſupꝛa naturã.⸗ ões igit᷑ pbantes ꝙ; ſit hm tus
non deſccudet mutãdo loc ſed endo et immit naturã pꝓcedũt via media.ſicut patz ad actũ cõbu⸗/ 1456 ln
19 tendo virtutez in locum.Ad illud qdð qᷓrit᷑ quare ſtionis. purgatiõis. et ſubtiliatiõis 4/Ac illuc quod 21 id
fit per ignem tm̃.dum ꝙ ratio ẽ ex parte purgatio obꝛ in cotrariũ ꝙ ſit ſupꝛa naturã.verũ eſt qᷓntũ ad vo
nis hominũ.qꝛ ſicut in pncipio ardoꝛ regnauit con - inchoationẽ vt ꝓbat pᷣma ratio.et q;tũ ad cõſũma⸗/ . 66
cupiſcentie. ſic in ſenectute mundi frigus auaricie. tionẽ vt ſequẽs.intelligendũ tũ ppt᷑ rõem ꝙ in agẽ veo
refrigeſcet enis char tas multoꝛũ. ⁊ idco qꝛ purgat do ct multiplicãdo naturaliter ignis deſcendit vbi WV
fieri debet . cõtrariũ.ſicut purgstio ardoꝛis vtume hʒ ruinã pᷣꝑatam.exemplũ patet ſi candela extinc⸗ 2=
lie facta eſt per aquã.ſic purgatio frigoꝛis malicie ? ta ſupponat᷑ accenſe¶ Ad illud qd obẽ qꝙ nõ eſt ſub 22 2
auaricie fiet per ignem. Aut ratio eſt ex pte homis. tilatio.ddin ꝙ ſubtilatio dẽ dupliciter. aut ꝑ dilata⸗
quia ille eſt ad delendũ hoiem vetuſtũ et nouos ho tionẽ et rarefactionẽ.et tunc coꝛpis ſubtiliatio occu MM
mines ꝓcreandos. hoc aũt erit ad tetum melioꝛan pat locũ maioꝛẽ. aut depurationẽ.aut ſepationẽ fa/ N
dum. et in melioꝛẽ faciẽ comutanduz. et quia ignis cit puri ab impuro.et hãc ſubtiliationeʒ facit ignis

vutt et ſubtiliat aqua. ideo hec in igne erit. diluuium qaco res purgãda includit᷑ in vaſe foꝛti.quẽadmo⸗
vero nõ in igne fuit ſed innqus. Uuii faciũt opifices alchimie qui dicũt ꝙ totũ põt ibi
— ſubtiliari et depurari v: veniat ad naturã qnti coꝛ/
SDr Queſtio. —„„ k poss et tunc fex tendit ad funduʒ et ſubtile ſuꝑna-
Vtrum virtus illius ignis ſit naturalis vłſupꝛa na tat.et ꝑ hunc modũ in ꝓpoſito erit.quia celum erit .
tuurq. Et c ſit naturalis videt᷑. qꝛ ſicut aq inundans vas contentiuũ elementoꝝ ct iõ purgabunt᷑. et fex KHMZ

deleui gruinia õ clemẽtoꝝ ibit in infernn. ſ
liliare vt patct S ſitalis erit vittus ilius ignis. Qpe ilius ignis rtenſione, vc qua iuper iſtuch ij.sd

*

£☚ — 4

in gi
fititepe
nnnget
mwi
Nanmg
Kolg
thaugf
yfui

fogti
tehun
ſon
Nenäii
rrns

nofſet

Zo. pcedit ignis in mundo qui tn aſcendet qntum ueſtio iiij. ”M
gaqua in diluuio. Itẽ Beda ſuꝑ illud.ij. pe.iij. An? ee oꝛdie iſtis ignis ad ea q̃ fient in iudicio. Et q

—

beb. j. In flaththa ignis dantis vindict. c. dicit· clet dñs aditerroꝛẽ peccatoꝛd.
Inkanre ccato.⸗

dies ⁊c̃.glo.tm̃ aſcendet ignis qntuʒ aqua altioꝛ ſu
per oẽs montes¶ Item rone videt᷑.quia purgatio
illa ẽ ꝓpter peccatũ. debet ſe ſolũ extẽdere ad bu/

ritur vtrũ ille ignis pᷣcedat iudiciũ aut ſequat᷑.Et ꝙ
vpcedat vẽ ꝑ aucteʒ. . Ignis ante ipᷣm pꝛecedet ⁊c.
¶ Item Iſa. vlt. dñs in igne veniet. ᷣ aduentꝰ ẽ añ

23 taria. ptʒ ⁊c.

26 ignis que abicit et p

miliationẽ peccantiũ.ſed hoc ẽ in aere caliginoſo q
Sd nõ ẽ ſuꝑ omnes mõtes plus qᷓ;.xv.cubitis.

Sac̃. ¶ Item ille ignis nõ extendet ſe ſᷣm totã vir⸗
tutem.ſed ſᷣm diuinũ imꝑiuʒ ſicut aque diluuij.ſed
diuinũ impiũ noluit ꝙ aque vltra ꝓcederent q;. x.

cubitis ſuper mõtes. & ſimilit᷑ vẽ de igne.Aut ſi nõ.

querit᷑ quare nõ. ¶ Cotra videt᷑ ꝙ vltra vſq; ad ce-

los.qꝛ dicit᷑.ij.pe.vltimo.celi ardentes ſoluent᷑.· ſi
ſoluenẽ illo igne. videt᷑ ꝙ aſcẽdet vſq; ad celũ.Itẽ

videt᷑ ꝙ ſaltẽ vſq; ad ſperã elemẽtoꝝ vltimã.qꝛ dic
ibi glo.qꝙ qᷓtuoꝛ elem̃ta ille maximꝰ ignis abſumet.

¶ Ictem rõne videt᷑.qꝛ ille ignis bʒ virtutẽ innouan

Ni. ſi omnia coꝛpa innouabunt᷑.ſ.celeſtia et elemẽ

qᷓntum durant coꝛpa conſumptibilia et paſſibilia.⁊

quia coꝛꝑa celcſtia nõ ſunt receptibilia aliene impᷣſ/

ſiõig. dico ꝙ; ꝙ;tuʒ durat ſpaciũ continẽs elemẽta aſ

cendet flãma et vlterius non ꝓcedet. vñ dico ꝙͥ nõ
gaſcendet vſq; ad ſydera. plus tñ aſcendet qᷓ; aqua di
24 luuij. ¶ Ad obiecta vero dʒ ꝙ duplex ẽ purgatio.
AVna q̃ fit a feditate peccati.alia vᷣo a vetuſtate coꝛ/
ruptionis. Dico ꝙ feditas culpe ſe extendit ꝑ ae
rem caliginoſum eo ꝙ in ipſo aere ſit peccatũ.ſed qᷓ⸗
dam feditas ↄtrabit᷑ in loco ex peccato.et etiã fumꝰ
ſacrificioꝛũ ydoloꝛũ quodãmõ ẽ aer infectus.et qᷓn/
tum ad iſtam purgationẽ tantum aſcẽdet qntũ aqᷓ

diluuij. Alia purgatio ẽ a vetuſtate coꝛruptiõis ſiue

nature coꝛrupte.et bec ẽ in ceteris elemẽtis qᷓ debẽt

eẽ incoꝛruptibilia.Et qᷓntũ ad hanc aſcẽdet vſqʒ ad

vltitnũ ſpere ignis.et ſᷣm has duas rões ſoluuntur
25 opiniões facte de pargathe⸗d Ac

Aillud q obẽ de

innouatiõe.dᷣm ꝙ duplex ẽ innouatio. Uno mõ ꝑ

abiectionẽ.alis mo ꝑ additionẽ ⁊ melioꝛatõʒ. Dꝛio

mõ eſt in coꝛpꝑibꝰ elemẽtaribꝰ a quibꝰ purgabut᷑ q
litates coꝛpales. Scso mõiin copibus celeſtibꝰqui/
bus augebit᷑ lumẽ. Pꝛima innouatio ẽ ꝑ comꝑatõʒ
urgat. ſcda ſine. ¶ Ad illud q

₰ — .

dicit btũs petrus ꝙ celi ardentes ſoluent᷑.dom q H
non ẽ intelligendũ de illis celis qͥ ſunt incoꝛpales ?ꝰ

nõ coꝛrumpent᷑.̊ intelligendũ ẽ de celo aerco et ig⸗

neo.quos vocat ſcriptura celos ᷣm illud Mat.xiij.
volucres celi cõeder̃t ill. Si vo iucniat᷑ ꝙ ſtelle co

dgẽt de celo.intelligit᷑ de celo aereo.et ſtelle vocãtur

ſbiaa ſili. qꝛ bñt ſimilitudinẽ ſtellaꝝ.et ſᷣm vulgarem

opinionẽ dicunt᷑ ſtelle qm̃ a ſupnis deſcẽdũt. et ſcri
ptura ↄfoꝛmat ſe mõ cõi loquedi.tũc aũt maxime fi

ct talis impᷣſſio.qꝛ ignea q̃litas abundabit. et boc fa

bac parte determinat de foꝛma et poteſtate iudicantis.Et diuiditur hec pars in duas

rũ igniũ ↄflagratiõe ꝑibit

dom ꝙ ille ignis aſcendet tantu,

xt totaliter ſi

((Ziiſtinctio xlvii de ſoꝛma et poteſtateiudi

iudiciũ.& et ignis ante iudiciũ pᷣcedet ¶Mtẽ rõne v

qꝛ ille ignis purgabit electos ſiẽ dꝛ in Malach. iij⸗
IZIpſe ſedebit cõflans et emũdãs argentũ.Sed in iu
dicio neceſſe ẽ ꝙ clecti pᷣſẽtẽt᷑ iudici purgati et emũ/
dati. ꝛc¶ ¶ 0

ontra.Aug.de ci.Oi.xx.in fine ponit oꝛ

dinẽ illoꝝ qᷓ erunt in iudicio.et dicit ꝙ conflagratio

erit poſt iudiciũ. ¶ Itẽ Aug. dicit. iudicatis impijs
et ineternũ ignẽ miſſis.figura buius mũdi mũdano
. 4BSro coſtat bßm qð dicit
j.ad Lbeſ.iiij.dñs inueniet multos viuos.deinde
nos qͥ viuimꝰ ⁊c. ¶ Itẽ cõſtat eꝙignis conflagratio/
nis cũ totum cõſumat nõ pibit.
grationis ẽ oꝛdinatꝰ ad innouationẽ.ita ꝙ purgan
do innouat.ſed innouatio ſequit᷑ iudicium vt patet
Apoc.xxj. ⁊c.( NRe.ad hoc voluerũt quidã reſponꝝ
dere diſtinguẽdo iudiciũ dicẽtes.qꝙ ẽ iudiciũ diffini⸗

tionis et illud pᷣcedit ignes. qꝛ añ dabit᷑ ſnia contra

malos qᷓ; veniat ignis.Et ẽ iudiciũ executiõis.⁊ illð

ſequit᷑ iguẽ.quia repꝛobi illo igne iuoluent᷑ et ad in⸗
fernum deducent᷑.Et hec rñſio nõ pᷣt ſtare.qꝛ Aug.

dicit ꝙ iudicatis impijs et in eternũ igneʒ miſſis fi/
gura huiꝰ mũdi mũdanoꝝ igniũ ↄflagratiõe ꝑibit.

Alij reſpõdent diſtinguendo duplicem effectum ig
nis huius.ſ.purgare et innouare. Rõne purgatiõis
pcedit.rone innouatõis ſequit᷑.et ſm hoc ſoluũt ra
tiões ad ꝑtes opoſitas.Sed nec ills videt᷑ poſſe ſt⸗

re.quia ignis purgãdo innouat. vñ iſti effectus ſũt

cõiuncti non diuiſi.et ideo ſi natura ſe bñt m oꝛdi/
nem. tñ tpe ſunt ſimul.Et ideo poteſt dici ſicut ſup
illð Malach.purgabit filios leui diẽ glo. Duos ig
nes legimus futuros. Unum qui purgabit electos
et pꝛecedet iundiciũ.alterum qui repꝛobos cruciabit.
hm hanc glo.ddm ꝙ ſi dicaut᷑ duo ignes qᷓntum ad
ſubſtantiam.ſiue duo rõne duoꝝ effectuum. dicen⸗
dus eſt futurus ignis ad elementoꝝ ꝓbationem.
debet aſe; opus pꝛobari ⁊ purgari in igne.
ſtant᷑ mundati in conſpectu dei. et hie

pꝛecedit faciem iudicis.et purgando amicos.et in⸗
flammabit in circuitu inimicos. Eſt etiam ignis fu/
turus ad purgationem mundi.et purgabit.et dein/

de repꝛobos cruciabit. Concedende igitur ſunt ra⸗

tem ignis cõfla-

tiones ꝓbantes ꝙ aliquis ignis pꝛecedet iudicium.

Quogd vᷣo obĩ eꝙ nullus pᷣcedat et dominꝰ inuẽiet
mu ltos viuos.dm ꝙ ſlle iguis erit ad purgationẽ

elemẽtoꝝ nõ ad cõſumptõʒ.et iõ ſicut tres pueri in
ſic fiet in ilogne qui eos purgabit.

. 1.

Alet etiam qucri in qua foꝛma xpᷣus iuqicabit ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter de oꝛdine iudicij. In

n pꝛima de/

camio ignis ardẽtis diuina ſũt vᷣtute ↄſeruati illeſi.

terminat de foꝛma iudicantis in ſe. In ſecunda ð effectibus in quibus oſtẽditur magnitudo poteſtatis ſu.

. *

ſcʒ luminarium obſcuratio et poſtmodum melioꝛatio.ibi. Aeniente autem ad iudicium domino ⁊c̃. ꝛzia
pars habet duas. In pꝛima parte determinat de foꝛma in qua ſe geuce ſ fecunda determinat de loco.

ibi. Putant quidam dominum. ⁊c. Et ita tangũ cur hic in vniuerſo duo.
pgqueniet. Scom vero eſt de innoustione et perfectione coꝛpoꝛum mund.

umũ eſt de foꝛma in qua iuder

S 4

Li. uII

De loꝛma iudicia in qua ſe oſtendet. a·

Ague oibꝰ in iudicio apparebit vt videant mali in quẽ pupugerũt.diui

gloꝛiã dei. Humanitatẽ videbũt vt timeant. diuinitatẽ vo non ne gaudeãt.

Olet etiã qri in qᷓ foꝛma xſuis iudicabit. In foꝛma vtiq; ſᷣui iudicabit

nntatem vo eius mali non videbũt. Uñ Eſaias. Tollat imp usne vigeat

.

Apocë .

diuinitas eniʒ ſine gaudio videri non poteſt. Sed cum in humana foꝛma
conſtet eum appariturum. queritur an in foꝛma illa glorioſa appareat ſicut
vere eſt. an in foꝛma qualis in paſſione extitit. Quidam putant a malis to⸗

lem videri qualem cruciſxerunt. id eſt infirmam. quia dicit ſcriptura vt
vigeant in quẽ pupugerũt. Sed aꝑte Aug. dicit foꝛmã ſerui gloꝛiſicatam 4
bonis et a malis tũc videri ſic.Cũ in foꝛma ſerui gloꝛificata iudicantẽ vide

—

Ita em̃ legit in euangelio Johãnis. ⁊ ptãtẽ dedit ei iudiciũ facere.qꝛ filius
homis eſt.nõ ꝙ ipe ex virtute hominis ſit iudicaturꝰ.vel ꝙ ipᷣe ſolꝰ ſine pa/

tre et ſpũſancto iudicium ſit facturus.ſed qꝛ ipᷣe ſolꝰ in foꝛma ſerui iudicãss

bonis et malis videbit᷑. Cum ergo pater nõ iudicat quẽquã.ſed oẽm ptãtẽ

Dedit filio.nõ ita eſt intelligendũ qſi filius ſolus iudicet et non pater. ſed qꝛ

foꝛma filij humana cũctis in iudicio apparebit.nõ in foꝛma infima ſed glo⸗

Auare xp̃us dẽ

rioſa. Judicabit autẽ ex virtute diuinitatis nõ ſine patre et ſi pũſancto.et ap

parebit ternbilis impijs.ðet mitis iuſtis. erit em terroꝛ malis ⁊ lumen iuſtis.
Et ſicut dicitur xpᷣus ſᷣm foꝛmam ſerui iudicaturus ꝓpter cauſam pꝛemiſ⸗

ſam.ita etiam dicitur ſuſcitaturus coꝛpoꝛa moꝛtuoꝛum ſᷣm humanitatem.

cum tñ virtute diuinitatis ſit ſuſcitaturus.non humanitatis. Sed hac rati
one illud dicitur quia in humanitate ſuſcepit quod eſt cauſa noſtre reſurrec
tionis.id eſt paſſionem et reſurrectionem. Ideo ei aſcribitur ſm hominem
ſuſcitatio moꝛtuoꝛum. VUnde Augꝰ. Per verbuz filiuʒ dei fii animarum re /

lurrectio.per verbum factum in carne filium hominis fit coꝛpoꝛum reſurre

ctio. Item.iudicat et ſuſcitat coꝛpoꝛa non pater.ſed filius ᷣm diſpenſationẽ

mmnãs ſerui dicit
xpᷣs ſuſcitaturꝰ
coꝛeas.

humanitatis in qua minoꝛ patre eſt chꝛiſtus. In eo quod eſt filiꝰ dei.eſt vi,
ta q viuificat animas.in eo ꝙ eſt filius hominis.iudex. Ecce ſᷣm foꝛmaʒ hu
manitatis dicitur ſuſcitaturus coꝛpoꝛa et iudicaturus. Judicaturus autem

quia illa foꝛma cunctis in iudicio apparebit.et ſuſcitaturus quia in eadem
ſoꝛma meritum et cauſam reſt ur ectionis noſtre ſuſcepit.Et quiãm eandẽ
ſoꝛmam vocem dabit qua moꝛiui de monumentis reſt urgent et pꝛocedent.

ſcoõm ꝙ deus eſt viuificat animas non pater tm̃.ᷣquia non tm̃ pater vita eſt.
ſed et filius cum eo.et ſpirituſſanctus eadem vita eſt que pertinet ad animã
non ad coꝛpus.Coꝛpus enim non ſentit vitam ſe apientie.ſed anima que illu

minatur a lumine eterno. Licʒ ergo chꝛiſtus potentia diuinitatis viuificet

Animas. et ſuſcitet coꝛpoꝛa et iudicet. non ocioſe tamẽ et pꝛeter rationemei
fſcõdm foꝛmaʒ dei tribuitur viuiſicatio animarum. xet ſm foꝛmom ſerui iudicG

um et reſuſcitatio coꝛpouum.
Be loco iudicij vbi iudicabit. b

. .

Rutant quidam dominuz deſccſtſurdᷓ in vallẽ ioſaphat in iudicio. eo ꝙ, iſe

per Johelem ꝓphetam ſic loqui Congregabo omnes gentes. et deducaz
m n & ss in vallem iolaphat et diſceptabo ibi cum eis.
1a (õ in terra s i ſpa

Johel. ijſj.

io ho gen ſegebit In cuius capituli expoſitione ita reperi. oc qu:
Db⸗ 5ocrecicr: dam pueriliter intelligunt ꝙ m̃ vallem q̃ eſt in latere

dis. quia tota terra ꝓ Montis oliueti deſcenſurus ſit dominus ad iudiciuz.

miſſionis non poſſee gð friuoluʒ eſt. qꝛ non in terra ſed in ſpacio hꝰ aeris

pere oẽs bomies q̊ᷓ ſedebit contra locum montis oliueti ex quo aſcendit.

„.
— —.
*
*

8 „
7

rint boni et mali.tollet᷑ impiꝰ vt nõ videat claritatẽ dei que deus ẽ.quã ſo⸗
li mũdo coꝛde videbũt.qð erit eis vita eterna. Foꝛma ergo hũana ĩ xpᷣo glo
rificata videbit᷑ a cunctis.vñ et xpᷣs dicitur iudicaturꝰ.quia filius homis ẽ.

iudicaturus.

Quare m fo:

Jo.

—

nfafn
ſi
8ſeicrn
.

N

i⸗

terre. et ſupeffluentia ſicut nũc equoꝛa

Et ſicut Yo. Chꝛiß. dicit. Angeli deferent ante eũ ſig⸗
Mat. xxiij. nũ crucis. Vñ in euãgelio veritas dicit. Et tũc appa
rebit ſignũ filij homĩs.⁊c̃. Joſaphat aũt inxerpᷣtat᷑ iu
iciũ dñi. In vallẽ ergo ioſ. aphat.i.iudicij domi con
HW gregabunt᷑ oẽs impij. Juſti vero nõ deſcendẽt in val
lem iudicij.i.damnatiõis.ſed in nubibꝰ eleuabuntur
obuiam chꝛioo..—
De effectibꝰ in qᷣbꝰ oñdit᷑ magnitudo ptãtis iu⸗
dicis. ſcʒ lumina rium obſcuratio.et poſtmodũ
melio:ꝛatio ....
¶ Neniente autem ad iudiciũ dño in foꝛtitudine et po⸗
b teſtate magna. ſol et luna dicunt᷑ obſcurari.nõ ſui lu

. minis pꝛiuatione.ſed ſuꝑueniente maioꝛis lumis cla

ritate. Virtutes quoq; celoꝝ.i.angeli dicũtur moue⸗
ri.non metu damnatiõis vel aliqua ꝑturbatione pa⸗
uoꝛis.ſed quadam ãmiratione eoꝛuʒ q̃ viderint. Vñ

Job. xxvj. Job. Columne celi pauent aduentum eius. Ante diẽ

Joel ij. vero iudicij ſol et luna eclipſim patientur. ſicut Jo⸗
el teſtatur dicens. Sol conuertetur in tenebꝛas.⁊ lu
na in ſanguinẽ anteq; veniet dies domini magnus et
o hoꝛribilis. Aagnꝰ vero dicitur pꝛopter magna que
ibi fient. Cum autem factum fuerit celum nouuʒ ⁊ ter

Eſa.xxx.· tra noua.tüc erit lux lune ſicut lux ſolis.teſtãte Eſaia.
xrx,

det lux ſolis erit ſeptempliciter.i.ſicut lux ſeptẽ dierũ.

quia qntum luxit ſol in pꝛima ↄditõe ſeptẽ dieꝝ ante

ſiudicandi ſunt. S di
cas q er̃t in aere. Cõ
tra.coꝛpa damnatoꝛu

erunt põderoſa. &noõö

erũt in aere. Si dicas
ꝙ erunt in aere electo
rum coꝛpa.cũ damna
toꝝ ſint innumerabili
ter plures.quõ potert
eẽ in terra.¶¶ E ·. dd,-
ꝙ credendũ ẽ in iudi /
cio dñm deſcenſurum

in eum locũ vñ aſcen/

dit ſic colligit ex textu
Acxt.j.Oð q̃rit᷑ vtruʒ
deſcendat ad terram.

credendũ ẽ ipᷣm in lo/
co eminentioꝛi eẽ fu/

turũ.vñ ceteri nõ poꝝ-
terũt videre ipᷣm. Si

queras Z multitudie.
dici põt ꝙ multi erũt
in terra.ct in ꝑua ter/
ra innumerabilia mi⸗/
lia bominũ eẽ poterft.
qim̃ cõſtringẽt᷑.nec in-⸗
telligendũ ẽ ꝙ ipi os

inter illã valliculã in⸗/

dqludant᷑. quia hoc eſt

puericie vt dicit. Hie⸗

ro.ſed qꝙ erũt ibi in locis circũi acentibꝰ.et ſi neceſte fuerit electi erũt in aere pᷣ coꝛpoꝝ agibilitate. et danati

ctiã eẽ poterũt diuina ſuſpẽdẽte virtute. b ¶ Sol ⁊ luna vicunt obſchranin

7

male dicere.qꝛ Rabanꝰ ſuꝑ MWat. dicit.nihil ꝓhibet inqᷣt intelligere veraci

rari nõ ſui lumis puatiõe. Vr 2
ter ſolẽ et lunã cñ ſyderibꝰ cete/

xris ſuo lumie pᷣuari.quõ factũ de ſole ↄſtat tꝑe dñice paſſionis. Itẽ rõe vꝛ.qꝛ turbulẽtia ẽ in mundo ꝓpter

peccatũ hoĩs.et coꝛpa oia debẽt oñdere ſe ad bonoꝛez diuinũ. et nihil innouat niſi aliq̊ mõ vetereſcat. vñ bõ
nõ gloꝛificat᷑ niſi reſurgat.ſi g̊ in fine pctm̃. hois excreſceret. ⁊ ſuꝑbia antixpᷣi ſuꝑ celos aſcẽderet in vitupi ⸗

9* .

um dei. qᷓuis nõ poſſet vituꝑari.et illa coꝛa debẽt renouari. totꝰ mũdus dʒ obſcurari.tũ ꝓpt᷑ petm̃ hois. H

tũ pꝓpter ↄtumeliã dei.tũ ꝓpter

em̃ eẽ ꝙ obſcuratio in ſtellis accidet pᷣmo.Sʒ poſt renouationẽ ex pñti
obſcuratio ſolů

ℳ

lů in apparẽtia com di
tis ꝓpbabile. c Abagn⸗ vero dꝛ ꝓpt᷑ magna ꝗ ibi fiẽt. Querit qᷓ ſüt illa magna ꝗᷣ
dent. Be. dom ꝙ ita confueuit reſerni. gina vie maria oia exaltabunt᷑v. cubitis ſutꝑ excelſos motee⸗ 5
aciũt. Scdo oĩa equoꝛa ꝓſternent᷑ in ymũ ꝓ undi.ita ꝙ; vix queant

renouationẽ mũdi. male dicit in Ira. G. dᷣm ꝙ bicnõ ẽ cõtrarietas. pe
a coꝛpis xpᷣi⁊ alioꝝ coꝛpoꝝ erit
arẽtia. vel etiã in compatoe. et ita vtrunqʒ põt eẽ verũ ſcom diu erſa tpa ct vtrungz ſ-
1 fiẽt tunc. et ſigna qᷓ pᷣce ʒ

excelſos mõtes oꝛbis

bũanis obtutibꝰ aſpici. Lercio oia maria redigent᷑ in antiquũ ſtatũ ꝗᷓlia ab exoꝛdio creata fuerunt.Quarto
belue oẽs et oĩa qᷓ mouent᷑ in aquis cõgregabunt᷑ et leuabunt᷑ ſuꝑ pelagꝰ moꝛe ↄtentõis inuicẽ mugientes.
neſcientqʒ hoĩes quid cogitẽt.ᷣ tm̃ deꝰ. Quinto oia volatilia celi ↄgregabunt᷑ in cãpis vnũqdqʒ genꝰ in oꝛ/

dine ſuo. eodẽ mõ volucres inuicẽ ploꝛantes erũt.nõ guſtãtes neqʒ bidẽtes. H aduẽtũ iudicis timetes. Sex
to flumia ignea ſurgẽt ab occaſu ſolis cõtra faciẽ firmamẽti vſqʒ ad oꝛtũ tendẽtia. Septimo Aranti ſyde⸗
ra et ſtationaria oia ſpargẽt ex ſe igneas comas qliter in cometis appet ſignũ oꝛbi cũ habitatoꝛibꝰ ſuis. Oc⸗
tauo terre motꝰ erit magnꝰ vt nullus bõ poſſit ſtare et nullũ aial.ſed ſolo ꝓſternẽt᷑ oia. Mono oẽs lapides

—

tã pui qᷓ; magni ſcindent᷑ in qͥ

tuoꝛ ptes. et vnaqueqʒ ꝑs collidet alterã ptem. neſcietqʒ bõ ſonũ illiꝰ niſi ſolꝰ

des Decima die oia ligna ſiluan et olera berbaꝝ ſanguineñ fluent roꝛẽ. Andecio oẽs mõtes et colles et oia

7

edificia bũana arte cõſtructa in puluerẽ redigent᷑ Ouodecio oĩia aialea terre veniũt ad cãpos ð ſiluis ⁊ mõ/

. 9— 9 ——

tibꝰ rugiẽtia et mugiẽtia. nõ guſtãtia neqʒ bibentia.Lredecimo die oia ſepulchꝛa ab oꝛtu ſolis vſq ad o
caſũ paebut cadaueribꝰ reſin getite vſqʒ ad hoꝛã ſepulchꝛi final.i. diẽ iudicij. Quartodecio die oẽ buanum

genꝰ qð inuẽtũ fucrit de hitacu

—

Hoies moꝛiẽt᷑ vt reſargã

is ſcẽdit velocit᷑ nõ intelligẽtes neqʒ loqꝗᷓ ntes. diſcurrẽtes. Quindecio die
t cñ moꝛtuis lõge añ fũctis. Mec vtꝝ ita ſe hẽant des nouit. d ¶ Et lux ſolis erit ꝗ

ſeptẽpliciter.i.ſicut lux ſeptẽ dieꝝ Af̃ male deere. qꝛ lux ſolis tũc nõ excedebat luce⸗ quã mõ bʒ tantũ q̃n/

9

tum lol excedit lumina.quia ſi luna luxiſſ ſicut nũc ſol. certe non fuiſſet nox. g ſi E per ꝓpoꝛtio ſeru⸗/

ri in coꝛpoꝛibus mundi ergo male exponit cũ vicit erit ſicut fuit in pꝛima cõditiõeſRe. vð. ꝙ ſicut ñ dicit ſi /

militudinem ſed qualitatem pꝛo eo ꝙ aplio poſt
bomine melioꝛato. Etiã bomo erit melioꝛ in celo poſt reſurrectione

„

erat in

22

.

plioꝛ lucis qualitas erit poſt ꝙᷓ ante quia omnia debent melioꝛari
B paradiſo ante peecatuð. vn. ꝑ
Aludj qʒ dicit ſeptempliciter intdligitur ꝙ augmentabit vſq; ad perfectaʒ aditionem. ”è”

5§

¶ Mon erit viciſſitu

do diei et noctis. Ni⸗

det᷑ male dicere.quia
ſi hec luminaria facta
ſunt ꝓpter diem ⁊ no
ctem ſic dicit᷑.j. Geñ.

ceſſante nocte dbet

ceſſare lumiare qò fa⸗-
tuz eſt vt pꝛeeſſet no

cti.¶ R. dm q cum
dicit᷑ ꝙ luna facta eſt
vt pꝛeeſſet nocti.non
aſſignat᷑ ratio ꝓduc/
tionis ſubſtantie ſed
paucitatiſ lũinis vt eſ
ſet tm̃ ꝙ compateret
noctem. Scom ſbam
vero factum ꝓpter p/
fectionem vniuerſi.et
n non crit tunc nox
ed dies. perfecta da/

bitur lune luminoſi-

tas competẽs diei qᷓ;

lis eſt luminoſitas ſo⸗

lis.et ſolis lumioſitas
creſcit vſqʒ ad perfec
tum diem.

f¶ Significat bijs q̃

tũc erũt in eterna bti⸗
tudine nullum lucis
vſum pᷣſtare. Nidetur

male dicere. quia oia

facta ſunt ppt᷑ homi/
nẽ.g ſi nullam facient

homini vtilitatẽ fruſtra erunt. ſi ergo nihil Etunc fruſtra. nõ debent remanere.e. dʒ boc erit ad gloꝛiam
electoꝛum. Sicut em̃ gloꝛia ẽ regi babere plurimas cameras in palatio

celum ſydereum et antiquum habitaculum.

peccatũ pꝛimi homĩs.tantũ lucebit poſt iudiciũ.aCi⸗
noꝛata em̃ fit lux ſolis et lune alioꝛũq; ſyderũ ꝑ pec

catũ hꝛluhe mis led tunc recipiet ſol mercedẽ ſui la⸗

boꝛis.qꝛ ſẽptupliciter lucebit.et tũcinõ erit viciſſitu/ e
do diei et noctis.ſʒ tm̃ dies. Vñ ʒacharias. Et erit di⸗ Zach. xiiij
es vna que nota ẽ dñio.nõ dies neq; nox.et in tꝑe ve/
ſperi erit lux.quia tũc non erit varietas diei et noctis
que mõ eſt.ſᷣ cõtinua dies ⁊ lux.Eſaias tñ videt᷑ dice Eſa.lx.

re ꝙ tũc non luceat ſol vel luna loq̃ns congregatõni
ſanctoꝝ. Mon erit tibi inquit ampliꝰ ſol ad lucendũ 5
diem. nec ſplẽdoꝛ lune illuminabit te.ſ erit tibi dũñs in
lucẽ ſempiternã.Sʒ hijs verbis nõ negat ſolẽ et unun’“ä;ögu
tunc lucere. ſſignicat his qui tũc erunt in eterna be f
atitudie.nllũ lucis vſũ pᷣſtare. Quia vt ait hiero.ſu
per eundẽ locũ.Celi terreq; ſolis atq; lune nobis ceſ⸗
ſabit officium.et erit ipe dñs lumen ſuie in ppetuum.
Poteſt etiam intelligi illud Eſaie ea rõne dictum. qa
ſol et luna tunc nõ habebũt oꝛtuʒ ⁊ occaſuʒ ſicut nũc.
Vnñ Iſidoꝛꝰ illud Eſaie q̃ſi exponẽs ait. poſt iudici⸗
um ſol laboꝛis ſui mercedẽ ſuſciꝑlet. Vñ ꝓpheta.lu⸗
cebit ſeptẽpliciter.etᷣnõ veniet aꝗ occaſuʒ nec ſol nec
luna.ſ in quo creati ſunt ſtabũt.nè impij in toꝛmẽtis
ſub terra poſiti fruant᷑ luce eoꝝ. Vñ Abacuc. Sol et
luna ſteterũt in oꝛdine ſuo. Ecce aperte dicit ſolem et
lunam tũc lucere.ſ̊ ſtabiliter pymanere. Vbi etiã ſigni
ſicat infernũ eẽ ſub terra. Si vo q̃ritur quis ſit vyſus
lucis ſolis et lune tũc: fateoꝛ me ignoꝛare.qꝛ in ſcio
tunris non memini me legiſſe.

Eſa . xxx.
g

Abaẽ. iij.

et pulchꝛam coquinã quis non in/

Hon veniet ad occaſum nec ſol nec luna ⁊c. Ai⸗

grediatur.ſic electis erit gloꝛia et honoꝛ ꝓ. non ſolum aula darac et celum empirreum ſit pulchꝝ. ſed etiã

Jetur male dicere.quia impij ſuut in medio terre veß circa medium.ergo non ſunt in ymo.immo quia ſuꝑfi
les terre eſt ſuperioꝛ reſpectu medij. ſicut non vident ſolem cum

2

2

eſt in noſtro emiſperio. ita non vident

dicẽdũ ꝙ non eſt intelligendum q in fernus ſit ſub terra. quia ſit in alia ſuperficie

HM ppoſita cui nos ſi umus inferioꝛes ſicut et ipſa nobis. verumtũ poſſibile eſt ꝙ inferuus habeat
“ lum os. et ſi ſol reuolue poſſibile eẽt ꝙ aliqñ eis bñficiũ lucis pᷣberet. ⁊ ꝓ tato loqr Iſidoꝛꝰ.
D intelligentiam pꝛeſentis diſtinctionis ſcm ſicut omnes honoꝛificant patrem.ſed filius non eſt
hduo q determinat magiſter duo pꝛincipaliter vonoꝛandus vt pater niſi ſolum m diuinitatem. S
gqgueruntur. Pꝛimo queritur de iudicis appitione. cum iudicium ſit ad boc datum. ꝙ ſᷣm diuinitatem.
Secundo de coꝛpoꝛum ſuperioꝛum innouatione. ( Item eius eſt iudicare cuius eſt retribuere. ſed re/
Alxrca pꝛimum queruntur quatuoꝛ. Pꝛimo queri tribuere eſt ᷣm diuinitatem.quia de deo opoꝛtz cre
de Raccbe Aae Secundo de foꝛma in qua dere qm eſt.et remuueratoꝛ eſt eb̃.xj. ergo et iudi
apparehit. Cercio de qualitate foꝛme. Quarto que ciaria poteſtas eſt ei ratione diu nitatis. Item a
tur de hoꝛa iudicij. 7. ſerntentia xpi nullus potcrit appellare. ergo vᷣm illã
́R——— 8 dpotentiam iudicabit pm quã nyn habet ſuperioꝛeʒ.
¶ Queſtio. j. IJ‚—.—.—— ſſec hec eſt diuinitas.ergo ⁊c. ¶ Cõtra Joh. v. pater
TISW „„ wwvwvon iudicat quemqm ſed omne iudiciuz dedit filio.
2 Vtrum poteſtas iudiciaria tt xpi pᷣm bumanitate,z ſed omnis actus qui conuenit filio ſcᷣm diuinitatẽ
an ſcom diuinitatem. Et ꝙ ßm diuinitatem videf. conuenit patri. ſed iudicare non. ergo ⁊c ¶ Item
quia Dañ.vij. vbi agitur de iudicio dicitur ꝙ troni Joberxxvj. cauſa tua q̃ſi impij. Glo.iudicata ẽ a px
psſiti ſunt et antiquus dierum ſedit. et gloſa expo- ſatoa HH recipies vt iuſte iudices. En
nit de patre. ſeg quod conuenit xpᷣo cum patre con/ iudicatus ſcm hũanitatẽ ptãtẽ iudicãdi bẽbit
uenit ratione diuinitatis. iudicare eſt buiuſmodi vt huanitatẽ. ¶ Itẽ Joh. v. expꝛeſſe dicſt ptãtẽ dedit ei
pꝛobatum eſt. ergo ꝛ⁊c. tem Joh. v. pater omne iudicium facere quia ſilius bois eſt. ¶Itẽ roe ↄſtat.
ſudicium dedit ſilio vt omnes honoꝛificent filum quis ipᷣe ßm bumanitatẽ pmulgabit ſententiam. et

—

t

s

8

gm illaz naturam ptnulgabit m quam bʒ auẽtetm
ad boc faciendum.alioquin eſſet iudiciũ vſi Bean

Sᷓ m hũani:atẽ babebit auẽtem et ptãtem. Item
ipᷣe xpᷣs erit iudex ſᷣm hũanitatẽ.aut pᷣncipal aut /⸗
legatus.Si delegatus.& ab eiꝰ ſnia poterit appella/

dex pᷣncipalis in iudicãdo babet auctem nri le
d3

vm hũanitatẽ babet pᷣcipuã auẽtem. ¶ Re.doʒ ad
hoc ꝙ iudiciũ ſit firmũ concurrit auctas ⁊ ptãs.Au
toꝛitas in ſentẽtiando.et ptãs in retribuẽdo pᷣmiuʒ

Fm meritũ.ſi alteꝝ hoꝛũ deſiciat nõ eſt iudiciũ.Nc
duo pᷣncipaliter ſunt in deo. Mam in ipᷣo eſt auẽtàas
ad ſnianduʒ.qꝛ dñs oim eſt.et nos oẽs ſerui eiꝰ.Eſt

tiã ptãs ad retribuendũ.quia potẽtiſſimꝰ. et nõ eſt

cõtra ũ ſe valeat erigere vel eius ſniam irritare.

Ge Sorma in aua rps apparebit. et qjritur vtrumm in

bhec duo cõicauit deus trinitas homi xpᷣo auẽtẽ dan

lo et dñium ſicut dicit᷑ Act᷑.ij⸗ Oñm fecit deꝰ hũc
ihᷣ m. Ptãtem ctiaʒ bʒ ſibi cetera ſubijciẽdo. Mat.

vltimo.vata eſt mibi oĩs poteſtas.⁊ iõ ipᷣe ẽ qͥ conſti
tutus ẽ a deo iudex viuoꝛuʒ et moꝛtuoꝛũ ſicut dicii

Act.x.Am̃ ̊ ptãs iudiciaria reſpicit illa duo iã di/
cta.et illa ſunt in deo ꝑ naturã.in xpᷣo boĩe ꝑ gratia.

iõ indiciaria ptãs eſt xpᷣi m diuinitatẽ ꝑ naturam.
Hᷣm humanitatẽ collata ꝑ gratiã. Añ vᷣm vtrãq; na

turã hʒ auctem.ſed ſᷣm diuinitatẽ pᷣncipalẽ et natu
ralem. ſᷣm hñanitatẽ cõmiſſam vñ conſtitutꝰẽ. Cuʒ
igit᷑ ſit ptãs pᷣmaria in deo.ſed cõmiſſa in hoie xpᷣo.
latio ſnie debʒ fieri a xpᷣo bomie ſcdᷣm hũanitatem.
qꝛ ſi fieret ſcʒ ptãtẽ pᷣmariã.cũ ſcdᷣa uibil ðbeat pᷣ⸗
me.nõ eẽt vere iudex ᷣm bumanitatẽ.ſed qñ ſecun/
da oꝑatur ( cum recipiat a pꝛima )iõ latio ſnie fiet a

xpᷣo ᷣm bumanitatẽ.Sed quia xpᷣs ẽ deꝰ et bomo.
ſnia eius non erit tanqᷓ; iudicis delegati.ſᷣ tanq; pᷣun

cipalis.et iõ ab ea ppter vtranq; ptãteʒ nullus po/
terit appellare. Cõcedende ſũt igit᷑ rões ad vtranq;

ꝑtem. Pꝛime.quia verum cõcludunt.qꝙ iudiciaria
poteſtas ſit xpᷣi ̃n diuinitatẽ.Similiter ad oppoſi

tũ.qꝛ verũ cõcludunt ꝙ ſit xpᷣi ſ̃m bũanitatem.ma/
xime qᷓntũ ad ſnie lationeʒ;. robur tñ ſnie vt dictum
eſt non pᷣncipalit᷑ eſt ex bumanitate xpᷣi ſed potius
ex eius diuinitate. . M

foꝛma diuinitatis appareat malis.Et ꝙ non bẽtur

in littera.in foꝛma qua iudicatus eſt videbunt eum
ut ne gau

vt doleant. in foꝛma diuinitatis nõ videbũt ne gau
deant. ¶ Item ratione videt᷑.quia lux illa eſt inac⸗
ceſſibilis oculis intellectus noſtri ̃m ſtatum infir/

mitatis. ſi damnati ſurgent cum infirmitatibus ⁊

imperfectionibꝰ. inacceſbilis erit ipis ¶ Ytẽ Jo.

xvij. hec eſt vita eterna vt cognoſcant te verum de/
um. cum viderẽ deum ſit vita eterna. et mali non
ſint babituri vitam eternam.̊ non videbunt eum
in foꝛma diuinitatis.l Item repꝛobi debent puniri

et qᷓntum ad rationem et quantũ ad voluntatẽ.ſed

quantum ad voluntatẽ deum non poterãt amare.

ergo nec quantum ad rationem videre Contm. re

pꝛobi qui noluerunt xpᷣm credere eſſe deum.tũc nõ
dubitabunt ip̃m eſſe deuz. ergo chꝛiſti diuinitas erit
eis manifeſta cognitione certiſſima. ergo ipᷣaʒ vide/
bunt non ſolum per ſpeculũ ſed ꝑ ſeißam. Gteʒ vi

eia debennt videre quis repꝛobi debet terrerigg

la autem lux cum triſticia videri non poteet.

—

nitatis et maieſtatis.et ꝙ ita ſit dicit᷑ Math. xxiiij.
er filius hominis cum poteſtate magna. ⁊c.

tem nemð punitur per

Atem nei rfecte ex amiſſione alicu/
clegat b eiꝰ rit appella/ius boni niſi illud cognoſcat. ergo ſi repꝛobi debent
ri.qd nephariũ ẽ dicere.erit g̊ iudex pᷣncipalis.ſᷣ iun/

puniri carentia viſionis dei. debet eis oſtendi quunꝝ
tum bonum ſit viſio dei. ſed boc non poteſt ſciri niſi
videatur.ergo ſaltẽ in iudicio debent videre ¶¶ tez3ʒ

qu˖uero rationeʒ; quare non debent videre. Si dicas
ne gaudeant ſicut dicit Yſidoꝛꝰ ⁊ Aug. Contra. om-
ne quod recipitur in aliquo eſt ibi per modum reci⸗
pientis. ergo ſi habent oculos infirmos.lux vera

potius contriſtabit ꝙᷓᷓ delectet.ſicut patet etiam in
uce coꝛpoꝛali. ¶ Item poſfibile eſt deo ſeparare in

repꝛobis cognitionem a delectatione. ſicut in igne

lucem a caloꝛe.et ſi hoc.tunc videtur ꝙ; ꝓpter iſtaz

rationem non debeat dimittere ¶ Item ſcom bu⸗
manitatem apparebit blandus iuſtis et terribii ma

lis.quare non poteſt ſimiliter facere ſᷣm deitatem:
.dðʒ ꝙ ſicut dicit Aug.etyſidoꝛꝰ ⁊ magiſter in

littera et etiam Hugo de ſacramentis.patrem uul-
lus de repꝛobis videbit in iudicio.ſed omnes filiuz3.
gend filius hbominis eſt vt ab hominibus poſſit vi
deri.vñ non apparebit malis in foꝛma dei. Pꝛopt᷑
quod nota ꝙ duplex eſt cognitio diuinitatis. Ana

10

per ſigna et effectus.alia in ſua foꝛma et eſentia.di

co g& ꝙ repꝛobi bene babent cognitionem de chꝛiſti

diuinitate ꝑ ſigna certiſſima.et per effectus manife
ſtos cognoſcent.quia ipſe eſt deus omnipotẽs.Cog
nitionem autem q̃ eſt in pꝛopꝛia foꝛma qᷓ eſt per vi /

ſionem apertam hanc quidem non hbabebunt. Et pᷣ

ma ratio huius eſt.quia talis foꝛma omnino eſt im

Faopoꝛe onalie oculis peccatoꝛis.impꝛopoꝛtiona/

sD oculis oibus qui nõ ſunt ſublimati per gloꝛiam.
vel per ſupabundantiam gratie.et quia repꝛobis,’/
dabitur gratia nec ſimpliciter nec ad tempus. ideo

non videbunt. Ratio autem quare non dabitur eis
virtus q̃ facit eoꝛum aſpectuʒ habilem ad videndi?⸗
illam lucem eſt illa quam tangit yſidoꝛꝰ et Aug.
ſi haberent oculum aptum. haberent ſummam de⸗

lectationem quam impoſſibile eſt eſſe et indecens

in peccatoꝛibus. Ex bis patent obiecta. Pꝛima em̃
tria oſtendunt & habebunt cognitionem de deo gqn
tum ad maieſtatem et bonitatem.ſed non oſtendut

ꝙ per ſpecieʒ.ſed ſufficit ꝙ per ſigna certa.i
ud iam patet reſponſio.qꝛ ſcʒ ſunt impꝛopoꝛtiona/

les.et impoſſibile eſt intelligere ꝙ fiant ꝓpoꝛtiona/

les et non gaudeant.non ſic eſt in luce creata.quia

oculus eſt ppoꝛtionalis per naturam. et per infir⸗

mitatem non omnino efficitur imp:opoꝛtionalis.
inuitur ꝓpoꝛtio. et ideo videt cum triſticia. iſl/

Se qualitate foꝛme in qua apparebit chꝛiſtus. vtrũ
ſcʒ in ſoꝛma gloꝛioſa appeat repꝛobis.Et ꝙ ſic vide
tur.quia in pꝛimo aduentu appuit paſſibills.qꝛ ad/
uẽtꝰ ille fuit in infirmitate.g cũ ſcdᷣs aduẽtꝰ ſit in ᷣ⸗
tẽ in iudicio apꝑebit ta⸗
lis q̃lẽ decʒ appere ad confuſionem inimicoꝝ et le

tute.S apꝑebit gloꝛioſꝰ

ticiam amic oꝛum.ſed inimici maxime confundunt

in gloiz ziĩ exaltatõe illi? quẽ aſpeycft. ⁊ ccouerſo.

„2

Ai. III

atnici letãt᷑. appebit in gloꝛia.¶ Itez nulla erit in adueniens illud nõ docuit aplos. iſtud nõ eſt ſcib
co fictio. talẽ ondet foꝛmã qualẽ babebit.ſed habe le ab aliqua creatura.qꝛ ſi eẽt ſcibile ſpũſſanctus do
bit gloꝛioſam. oſtendet repꝛobis gloꝛioſaʒ foꝛmã. cuiſſet.¶ Item deus reuelauit ꝓphetis multa futu⸗
¶ Lontra. Mat. xxiiij.apparebit ſigſũ filij hois in ra.diem aũt et hoꝛam iudicij nõ expꝛeſſit ꝑ aliquam
celo.hoc erit ſignũ crucis. cũ crux ſit ſignũ infirmi ę· ꝓphetiam niſi ſolum ꝑ ſigna quedã pᷣambula. cuʒ 4
tatis.videt᷑ ꝙ appareat in infirmitate nõ in gloꝛia. dñs illud nõ reuelauerit ꝓphetis.videt᷑ ꝙ ſibi ſoli
¶ Itẽ Chꝛip. ANeniet in iudicio xpᷣs.nõ ſolũ vulneꝝ reſeruaueriti õtra.xpᷣs ñ pfecit nec pᷣt ꝓficere in
cicatrices.ᷣ etiã iam moꝛtẽ expꝛobꝛatiſſimaʒ oſten ſcientia ſicut ſupꝛa dicit᷑ libꝛo iij. diſ. xiij. ſi nunGq)
. dens¶ Itẽ rõne videt᷑.qꝛ ſicut oculus ſpnalis ſe ba ſciturus eſt. modo ee ð angelis videt᷑ Gꝛeg. ”M
bet ad lucẽ ſpũalẽ.ita coꝛꝑalis ad coꝛpalem.ſed ſicẽ quid ẽ ꝙ nõ viqent qͥ videntẽ oĩ⸗ vident. videt᷑ 4
ꝙ oculus ſpũalis maloꝝ nõ videt lucẽ ſpũalẽ.qꝛ eſt illud videãt. ¶ Itẽ videtur q, omnibꝰ debeat reue h.
impꝛopoꝛtionabilis. ſimiliter cũ oculus nõ gloꝛifſi l&gri.qꝛ magis timendũ ẽ iudiciũ ſpeciale q; genera/
catus ſit ipꝛopoꝛtiõabilis nõ videbit claritatẽ coꝛpo le.qꝛ qui hoc euadit cuadit et illud.ſed dies moꝛtis .
ris gloꝛificati.¶ Itẽ ſi videbit.cũ ſenſus exterioꝛ pa pluribus renelatꝰ eſt ſicut dicit᷑ de beato martino ⁊
ſcat᷑ in cõtemplatiõe hũanitatis.ſicut interioꝛ in cõ beato benedicto. ⁊c ¶ Itẽ locus et tpᷣs ſũt circum/
templatiõe diuinitatis.videt᷑ ꝙ habeãt delectatiõʒ. ſtantie negocij.ſed dñs reuelauit nobis iudicij locũ. e⸗
ſed nõ videbũt diuinitatẽ ne delectent᷑. necbũani pari rõne videt᷑ ꝙ et tpᷣs.aut ſi non. quero qre nõ.
aatẽ Altem qᷓuis xpᷣus ſit benignus ᷣm veritatẽ tñ Pr oom abſq; dubio hoꝛa dici iudicij ẽ nota to 0
apparebit terribilis repꝛobis ſicut dicit Iſidoꝛus.g ti trinitati et homini affumpto.ſed ignota ẽ omnibꝰ 7 EPs
pari rone qᷓuis ſit gloꝛioſus.tñ debʒ repꝛobis appa in ſtatu viatoꝛũ exiſtentibꝰ. Sed de hocẽ contentio
13 rere ingloꝛioſus. ¶ R. dʒ ꝙ xpᷣs apꝑebit in foꝛma inter doctoꝛes vtrũ nota ſit angelis et animabus be tu
gloꝛioſa vt ẽ oſtenſum.nõ tm̃ bonis ſed etiã repꝛobᷣ. atis. Quidã dicũt q ſic.qͥdã ꝙ nõ.ſ certe qͥd ſit ſup n
et no enit dria ex parte apparẽtis ſed ex ꝑte recipiẽ ßB tenẽdũ magis docebit experiẽtia p loco et tpe. qᷓ n
tium. boni em recipiũt gloꝛioſaʒ foꝛmã cũ gaudio et nunc doceat ſcia. vtrũ eniz ẽ poſſbile.Cuʒ eniz xpᷣ ap
gloꝛia. ᷓ mali cũ coſuſione et pena. cõfundent᷑ em in cõicata ſit omiicientia. non video quare angeli ills
aſpectu eius.et nõ poterũt eius ſuſtinere intuitũ ꝓ/ n.ignoꝛare non pñt.ct iſtud nõ ſit gloꝛie ĩoꝝ. Rurlſꝰ o⸗
pter cõſcie remoꝛſum.et ꝓpter expectationẽ feren / xcũ deo ſint familiares et nibil in buius rei ſcia pde/ he⸗
14 de ſnie contra cos.ecõtra boni delectabunt᷑ Ad il- re poſſint. quare iſtud nõ ↄgruat reuelari. Hon tñ tur
lud qð obẽ ꝙ apparebit cũ cruce et cicatricibus.dð. ẽ facile hoc diffinire. Añ qꝛ alique auẽtes ſanctoꝛuzʒ (ſea
cicatrices in martiribꝰ nõ ſunt ſignũ infirmitatis vident᷑ ſonare ꝙ ãgeli boc norũt. alique ꝙ ignoꝛẽt. nob
pᷣſentis.h infirmitatis pᷣterite.imo qntum ad gloꝛiã ſane dici põt ꝙ iſtud notũ ſit aliquibꝰ ãgelis et bea⸗ trn
et decentiã et pulchꝛitudinẽ ſũt ſigna victoꝛie ⁊ glo- tis.aliquibꝰ ignotũ.et ſicut dicit᷑ circa incarnatiõis un
rie.ſic in xpᷣo intelligẽdũ.qꝛ ille cicatrices et crux ſig miſterium.ſic et in illa ꝓteſtandum ẽ ꝙ alicui crea Ubil
na erũt moꝛtis viliſſime quã ſuſtinuit.ſed tñ qꝛ ap/ ture hoꝛa iudicij nota ſit. ¶ Ad ilud qd obẽ qne 18 ſant
par ebũt in excellentia gloꝛie. ſignũ ert gloꝛie tüc pꝛꝛ mo nouit. duᷣm ꝙ in illa auẽte ſicut ptʒ ex gloſa.non leie
ſétis. Nũ Chꝛiß. dicit ſuꝑ Mat.ꝙ cux radijs ſolis erxcduditur filius naturalis. ſed adoptiuus.nec exclu nar
15Rerit lucentioꝛ ſimilit᷑ et cicatrices.¶ Ad ill qð obꝛ dunt᷑ oẽs angeli.ſed illi qui ſunt inferioꝛis oꝛdinis. ade
wvoculi eoꝝ ſunt impꝛopoꝛtiõales.dðm ꝙ ꝓpoꝛtio/ nec excludunt᷑ omnes homies ſed ſolum puri bomi
uales erunt ꝑ p:ꝛiuationẽ ſuffcientis ꝓpoꝛtiõis.iõ nes et viatoꝛes. Vel doʒ ꝙ; nõ noucrunt. quia alijs ge
retundet᷑ viſis et ↄfundentur. ſed tũ non erũt oino non notificant.i.non oſiendunt ſe ſcire. ſieut fouea oa
ipꝛopoꝛtiõabiles ꝑ defectũ ois ꝓpoꝛtiõis. Hec ẽ ſiie dicitur ceca non qꝛn n videat.ſed qꝛ qð habet in ſe u
de luce ſpirituali.quia illa excedit multo plus oculũ alijs non oſtendat.& A illud qd obr ꝙ nota fecit 9 me
beccatoꝛis ꝙ lux coꝛpoꝛis gloꝛioſi tulum coꝛpoꝛis omnia aplis xpus et ſpũſſanctus.ddm c iſtud intel mns
16 paſſibilis.¶ Ad illud qð obẽ ꝙ videbit᷑ terribilis et ligitur de neceſſarijs ad ſalutem. Ad illud quod 20 l
blandus. ſimiliter gloꝛioſus et ingloꝛioſus.ds c obẽ de ꝓphetis. d. ꝙ deꝰ nõ reuclauit illud ppbe
non eſt ſimile. quia terribilis et blandus dicit᷑ ad al ctis quia non erat nobis vtile noſſe ſed putile erat ig uin
terum. vñ benignu hominem põt homo aſpicere vt noꝛare:tum ppter noſtrã vtilitatem. tum etiam p⸗ ?
tertibilem aꝛ eum timet. ſed gloꝛioſum et nõ gloꝛio petr iſtud qd dicit᷑ Jacobi. ij ſic loquimini et ſic fa⸗ Ibu
ſum dicunt diſpoſitionem a parte viſibilis. vñ niſi cite q̃ſi ꝑ legem libertatis iucipientes iudicari.et ita u
ufiat per deceptioncmn. ꝑ miraculũ.ct diuinam vintu patet q dominus manifeſtauit nobis iudicij locum ui
kteñi que teneat oculos ſicut dicitur Luce vltio.ocu/ ſed nõ tempus.¶ Ad illud qð obijcitur ð agelis ꝙ ? 1 e
liecoꝛum tencbant᷑.res talis videtur qualis ẽõm ve omnia vident. dm q illud optet intelligi de bijs ⸗j ua
ritartreen. U„ fſuiſnut de integritate beatitudinis nõ ſui miſterij. dd
— ¶ Qucſtio iij. d IOInſequenter q̃ntum ad ſcm articulũ querit IIjt
CS ES ⸗ . de renouatione coꝛpoꝛum ſuperioꝛum. Et cir AdA
¶ NHe boꝛa iudicij. Et querit᷑otrum alicui creature ſit queruntur qᷓtuoꝛ. Pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ coꝛpa ſu die
nota.ct ꝙ non videt᷑ N)at.xiij. de illo aũt die etbo perceleſtia remunerabunt᷑. Secundo vtrum quie/ de
6 idet nouit neq; angeli qui ſũt in celo.neq; fili?ꝰ. taboentur. Tercio vtrũ innouabunt᷑ clemẽta. Quar
3 non nouerit. Q multominus noſcunt to vtrum innouabunt plante et aialia bꝛata. un
alij.Item Jo.xv.omnia quccũq; audiui a pren e d t an
ta feci vobis. ſed iſtud nõ notificauit aplis. iſtuſff·r ¶Dneſtio.eſ e. 1e
meuſſentgen⸗ ipᷣexpᷣs. ¶ Itẽ Jo. xvj. cum venerit ſoi ¶ Atrum coꝛpoꝛa ſuperceleſtia remũerabunt᷑. Circa HWð

ituſſanetus ile vocebit voo omne venttatẽ. ſps quam pceditur ſicet oſtenditur , coꝛpoꝛn ſupeclo⸗

migd
ginnn
Wimm
ichrnr⸗
Uinbosd
ntglſtin
wate;
Ghazen
rmglls
e P
ſrd
n
tuar
gii
ananp
ionmen
4t
Mut
ess
ungesde
n aut
brte
gurtt
rnnii
cininth

Bat!

eluipe

22

Di.
——

ſtia femunerabunt᷑. Iſaie. xxx.habet᷑ ex textu ⁊ glo/
ſa.erit lux lune ſicut lux ſolis.⁊ lux ſolis ſicut ſeptem
dierum.glo.i.ſol ⁊ luna pꝛemiũ ſui laboꝛis ꝑcipient
Item hoc videt᷑ ratione.quia ꝓnioꝛ eſt deus ad
pꝛemiandũ qᷓ; ad puniendũ. ſed coꝛpoꝝ ſupꝑceleſtiũ
bomine peccante lux eſt diminuta ſicut dicit ibi glo
ſa.ergo homine gloꝛiſicato debet augeri. ¶ Ite oꝛdo
eſt in vniuerſo còuenientiſſimus. ergo vno melioꝛa
to qð eſt de ꝑfectione vniuerſi neceſſe eſt omnia me/⸗
lioꝛari que ſunt de eius conſtitutione.ſed coꝛpoꝛa ſu
perceleſtia ſunt de conſtitutione vniuerſi. ergo aut
oꝛdo coꝛrumpit᷑.aut ſi homo nobilitatur neceſſe
llla magis nobilitari. ¶ Item babitatio debet con/
gruere habitatoꝛi.ergo ſi bomo ꝓpter quẽ factus eſt
mundus eſt nobilioꝛ factus.ergo ⁊ totus mundus.
ergo ⁊ cᷣꝛpoꝛa mundi nobiliſſima. ¶ Eontra. nihil
qð perit remunerabit᷑.ſed celi peribunt.ergo coꝛpo
ra ſuperceleſtia nõ remunerabũt᷑. Minoꝛ patet ex/
pꝛeſſe ad Heb.j.⁊ tu in pꝛincipio ⁊c᷑. Et poſt. Jpſi
pibunt. ¶ Item ratione videtur.quia nihil pꝛemia
tur niſi qdð meretur.et nibil meret᷑ niſi q volunta/
rie ſeruit.et nibil voluntarie ſeruit niſi qd habet libe
rum arbitpium.ect talia nõ ſunt coꝛpoꝛa ſuꝑceleſtia.

ergo ⁊c̃. ¶ Item dupliciter ↄtingit mereri ex opere.

gut quia factũ ex charitate.aut quia laboꝛioſum.ſeq
coꝛpoꝛa ſupceleſtia non faciunt quicqᷓ; ex charitate.
nec mo uent᷑ cum laboꝛe.quia dicit phus ꝙ mouen
tur ſine laboꝛe ⁊ pena.ergo ⁊c. ¶ Item cuʒz duplex
ſit coꝛpoꝝ ſuꝑioꝝ ꝓpꝛietas ſcʒ coloꝛ ⁊ lux.⁊ ſeruiant
nobis quantũ ad vtrãq; remunerari debent qᷓtũ ad

vtraq;.ergo cum non remuneret᷑ ſol in caloꝛe.nec

luna in frigiditate.ergo nec debent remunerari ĩi ma
ioꝛi lumine. ¶ R'. dicendũ ꝙ triplicitcreſt aliquid
remunerabile. Pꝛimo modo qð eſt aptum natũ me
reri.et hoc eſt liberũ arbitriũ.Alio modo qð eſt ipſi

merenti coniunctũ.vt coꝛpus bumanũ.Terc io mõ

2

24
25

qð eſt ad ipᷣm oꝛdinatũ ſicut ad obſequiũ.ſᷣm h̊ pꝛe

miatur hõ aliqũ in ſeipſo.aliqũ in coꝛpꝛe.aliquado

ex eis que ſunt ſibi vtilia.Sic etiã pꝛemiat᷑ in ſeipſo
in coꝛꝑe ſuo.⁊ etiã in ipſo mundo q eius eſt habita/
culum. Ande dico ꝙ coꝛpoꝛa ſuꝑceleſtia pꝛemiari
nõ eſt aliud q; hominẽ pꝛemiari in illis.quia domi/
nus totum mundũ hominis amoꝛe faciet pulcrio/
rem.et ideo quia ꝓpter hominẽ pꝛemiat᷑.coꝛpoꝛa ſu⸗/
perceleſtia ᷣm eam ꝗpꝛietatẽ pꝛemiantur m quam

ſunt conſona coꝛpoꝛibus gloꝛioſis.Hec autẽ eſt lux.

⁊ ideo in luce ⁊ ſplenqoꝛe augebunt᷑ ⁊ creſcent vt ꝓ
bant pꝛime rõnes. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ peri⸗
bunt. dicendũ qꝙ iſte textus conſequenter exponitur
per illud. Et ſicut amictũ mutabis eos ⁊ mutabunt᷑.

7

ideo non dicuntur perire NAzſen quia pul-
Ad illud qð obijcit
qꝙ; nõ habent voluntatẽ.dicendũ q ipſa non meren
tur.ſed homo meretur ⁊ in eis renuneratur. ¶ Ad
illud qd obijcitur ꝙ; nõ laboꝛant.dicendum q; laboꝛ
dicit dupliciter. Ano modo ꝗpꝛie.et ſic dicit᷑ opus
penale.⁊ hoc modo nec coꝛpoꝛa ſupꝑceleſtia nec an-

crioꝛa efficiunt᷑ ⁊ innouant᷑.

geli boni laboꝛant.Alio mõ cõmuniter.⁊ ſic dicigir

laboꝛ qdcunq; obſequiũ.ſᷣm quẽ modum angeli di
cuntur laboꝛare in vinea dñi ⁊ circa nos.quia nobiſ
obſequunt᷑. ſic ⁊ coꝛpoꝛa celeſtia. ¶ Ad vltimur
quare non remunerant᷑ in coloꝛe patʒ rñſio.quia in

hijs ꝓpꝛiectatibus debent remunerari qᷓ̃ conueniunt

¶ Ad vltimum

9%
io.if. f
.,

tur.quia motus coꝛpoꝝ ſuperceleſtiũ eſt ꝓpter con⸗

tinuam generationem. ſed omnis generatio eſt oꝛdi
nata ad multiplicationẽ hominũ.⁊ multiplicatio ho

minũ ad pfectionẽ ciuitatis ſuperne.ſi ergo neceſſe

eſt illam ciuitatem perfici.neceſſe eſt cõmunẽ gene⸗
rationem ceſſare.ergo ⁊ motũ coꝛpoꝝ ſupceleſtium.
⁊ ſic ⁊ꝛc. ¶ Item omnis motus eſt ꝓpter aliquem fi⸗
nem.ſed omnis motus oꝛdinatus niſi fruſtra ſit ali⸗
quando conſequit᷑ finem. ſed ꝗqd mouetur ꝓpter ali⸗
q̃d aſſecuto eo quieſcit.ergo cũ coꝛpoꝝ ſupꝑceleſtiuʒ
motus ſit huiuſmodi.patz ⁊c.¶ Itẽ nobilioꝛ diſpo
ſitio eſt quics q; motus.qd patet in deo.ergo ſi mun
dus poſt reſurrectionẽ erit in optima diſpoſitione.
omnia Pon in eo quieſcẽt. ¶ Item boc dicit ra
tio nõ tm̃ fides ꝙ omnia ꝓpter bominẽ et ad opus

¶ Atrñ coꝛpoꝛa ſi uꝑceleſtia quietabunk. Et 4 ſie vide

obſequij ſunt creata.ergo omnia debẽt habere vſu,

⁊ actum conuenieutẽ humano obſequio.ſed homo
incoꝛruptibilis poſt reſurrectionẽ non indiget obſe
quio variabili.ergo ⁊c. ¶ Contra. Coꝛpoꝛa ſuperce
leſtia ſeruiunt homini.luci.⁊ motui.ſed quia luci ſer
uiunt maioꝛi luce remunerant᷑.ergo cũ ſeruiunt in
motu debent velocioꝛi motu remunerari. ¶ Item
coꝛpus oꝛbiculare naturaliter eſt aptũ ad motũ.ſed
ꝑ gratiam aptitudo naturaliter ꝑficitur ⁊ nõ efficit

imperfecta. ſed vnũquodq; pfectius eſt quando eſt
coniunctũ ſuo actui.ergo coꝛpoꝛa oꝛbicularia atua

liter mouebunt᷑ ⁊ continue. ¶ Item nihil qð ineſt

alicui ſᷣm aſſimilationẽ ad deũ ſemꝑ debet ꝑ remu/
nerationẽ pꝛemiari.ſed coꝛpoꝛa ſupꝑceleſtia vt dicit

cõmentatoꝛ mouent᷑ vt aſſimilent᷑ deo.⁊ in ipſo mo

tu aſſimilant᷑.ergo ⁊c. ¶ Itẽ motus oꝛbicularis ꝑ
naturã eſt interminabilis.ſed deus per gloꝛiam non

deſtruet natura.ergo motũ coꝛpoꝝ ſuꝑceleſtiũ non
terminat.⁊ ſi boc.ergo ſemꝑ mouebunt᷑. ¶ Re.di/
cendum ꝙ ſicut dicit yſidoꝛus ⁊ habetur in

itera

ſol ⁊ luna poſt iudiciũ non tendent ad occaſum.ſecd

ſtabunt in oꝛding ſi ati ſit
gentiam autẽ obiectoꝝ notandũ ꝙ in motu eſt du⸗

plicem finem conſiderare.ſcʒ fineʒ intra.et iſte dicitᷣ

terminus ſiue conſumptio.⁊ finem extra ⁊ iſte ẽ ter

ſuo in quo creati ſunt. Ad intelli

minus intentionis.vt verbi gratia cum lapis deſur

ſum ad terram deſcendit.locus terre eſt finis qui eſt

terminus intra. ſed quies in loco eſt finis qui eſt ter
minus intentionis. Dico ergo ꝙ quidã motus ſunt

recti.quidam vero motus ſunt qui babent alterum

per naturam.vtputa finem intentionis.alterũ vero

habent ſolum ratione ipſius pꝛincipij mouentis.vt
eſt motus circuaaris ipſi

tellus factus eſt acutus.cuʒ motus ille oꝛdinaretur

ad hoc.neceſſe fuit quietari vel fruſtra fieri. Quãdo
igit᷑ motus coꝛpoꝛum ſuperceleſtiũ oꝛdinat᷑ ad com

plendum numerũ electoꝛum. ⁊ illum neceſſe eſt cõ/
plcri ideo ⁊ motum terminari.qᷓ;uis per naturã nõ

us rote que voluit᷑ ad acu/
endum cutellum Oꝛ enim rota quieſcat modo vel
poſt non eſt determinatũ.quia ſemper poſſit moue
ri ſi eſſet qui poſſet ⁊ vellet mouere.ſed quando cu⸗

habeat terminũ intra ſe. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ 2 8

remunerant᷑ in luce.ergo debent remunerari in mo

.

tu. dicendũ ꝙ nõ eſt ſimile. quia obſequium mmotus
nõ ita competit coꝛpoꝛibus beatoꝝ ſicot obſequiuʒ
29 luminis. ¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ aptitudo natu
ralis eſt perficienda.dðm ꝙ verũ eſode aptitudine
naturali que eſt ad actum pꝑfectionis.ſed que eſt ad
30 actum impfectionis nõ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de
aſſimilatione. dicendũ ꝙ; nõ aſſimilatur ſimpliciter
ſee in cauſando. ⁊ ideo ad tempus aſſimilat᷑ in hoc.
31 Ad illud qð vltimo obijcitur ꝙ eſt naturaliter
iterabilis. dicendũ ꝙ hoc eſt falſum.quia ſᷣm inten/
tionem nature que eſt regulata m inſtitutõnem di
uinam terminabilis eſt. licet nõ ſit terminabilis rõe
termini qui reſpicit conditõnes mobilis ⁊ ſpacij.

¶ QLueſtio. iſ. G

¶ Atrum innouabũtur elemẽta. Et ꝙ ſic videt᷑.pᷣma
ad Coꝝ.vij.pꝛeterit figura buiꝰmundi.aut igitur in
nihil. aut in melius.aut in peius. In nihil non. quia
deus nihil permittit omnino perire. Mon in peius.
quia ſi homo melioꝛatur.⁊ mundus.ergo in melius
Scd qð ſeneſcit ⁊ in melius mutat᷑ innouat᷑.ergo
mundus iſte. ſed elemẽta ſunt partes mũdi. ergo ⁊c.
tẽ Auguſtinꝰ de eccleſiaſticis dogmatibus.ele/
menta nòõ dicimus abolenda ſed in melius commu
tanda. Weenm ratione videt᷑.quia aut innouabun
tur omnia. aut nulla.aut queda. Si omnia. habeo
Apoſitum.Si nulla.ergo cõſiſtẽt in cõtinua trãſmu
tatione ⁊ impuritate quã contraxerũt.ſed hoc eſt in
coueniẽs.cum ſint ꝓpter hominẽ incoꝛpoꝛalẽ ⁊ om/
nino mundqũ.Si quedã.⁊ quedã non. ergo ſoluitur
armonia elementoꝝ.ergo ⁊ pulcritudo ⁊ decoꝛ vni/
uerſi. tem ignis eſt completiſſimũ elementoꝝ.
vnde ⁊ ſpẽs elementoꝝ dicit᷑.Quero igit᷑ aut ignis
innouabit᷑ aut nõ. Si nõ innouat᷑ ſic conſumit᷑.er/
go perit nobilitas ⁊ decoꝛ elemẽtoꝝ. Si innouatur.
ergo cum alia elementa magis ſint accedentia ad
vetuſtatẽ.videt᷑ ꝙ omnia debeant innouari.¶ Sed
cõtra Math.xxiiij.celum ⁊ terra tranſibunt. ſi ergo
terra eſt ſtabiliſſimum inter omnia elementa ⁊ ipſa
non innouat᷑ ſed tranſit.nec alia innouabunt᷑.Si di
cas ꝙ nõ tranſit quantũ ad ſubſtantiã ſed quantum
ad figura.ſicut dicit᷑ pᷣna ad Coꝝ.vij.pꝛeterit figu/
ra buius mundi.tunc ergo cum figura reſpiciat qn/
titatem ⁊ diſpoſitionem partiũ non qualitatẽ.videt᷑
ergo ꝙꝙ alterius figure erit vniuerſum. eum ergo mõ
ſit circulare tunc fiet triangulare vel quadrangula/
re ⁊c.ſed hoc eſt inconueniens.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſuper
ij. Petri vltimo dicit glo. elementa quatuoꝛ quibus
mundus conſiſtit ille maximus ignis abſumet. nec
cuncta intm̃ conſumet vt nõ ſint.ſed duo ex toto cõ
ſumct.duo vero in melioꝛẽ reſtituet faciẽ.¶ Item
ratione videtur.quia ſi elementa innouabunt᷑.aut

ergo quantũ ad ſubſtantiã.aut quaſũ ad quantita

tem. Mon quantũ ad ſubſtantiam. quia ſubſtantia
erit eadem nõ recipiens magis ⁊ minus. Non quan
tum ad qualitatẽ. quia accſdentia ſunt inalterabilia
ergo nullo modo. Si dicas ꝙ quantũ ad qualitates

erit innouatio. quia qualitates iſte tranſibunt.Con

tra. Foꝛma ſubſtantialis in materia eſt cauſa imme

„

iata ipſarum qualitatũ elementariũ.ergo ſi poſita

—

cauſa imtmèdiata neceſſario pohit᷑ effectusſi rems⸗

nebit foꝛma ſubſtantialis in materia. ⁊ qualitates.

Item calidum in ſummo eſt diſpoſitio ad foꝛ/
mam ignis. ſed remota diſpoſitione ⁊ ꝑʒiuata. per
conſequens pꝛiuatur foꝛma. ergo ⁊cc. . dicen/ 32
dum ꝙ vbi eſt innouatio ſubſtantia remanet eadeʒ.
ſed ſub alijs ꝓpꝛietatibus.ideo dicendum ꝙ omnia

elementa ̃m ſubſtantiam remanebunt. ſed quan/

tum ad qualitates innouabuntur. Sed circa ipſas
qualitates duplex eſt opinio. Quidam enim dicunt
ꝙ tria ſunt genera qualitatum in elementis. Que/⸗
dam ſ̃m quas oꝛdinantur in mundo. vt grauitas ⁊
leuitas.⁊ iſte remanebunt.quia remanebũt in mun⸗
do oꝛdo ⁊ ſitus elementoꝛum. Qnedam ſunt quali⸗/
tates pᷣm quas eſt receptio influentie luminis ſine
omni coꝛruptione.vt perſpicuitas ⁊ tranſparentia.
Ziſte ſimiliter remanebunt ſicut influentia luminis
Quedam autem ſunt ſᷣm quas oꝛdinantur ad agen

dum ⁊ patiendum. ⁊ ita per conſcquens ad trãſmu
tationem ⁊ coꝛruptionem. et ſᷣm has non remane/

bunt. Sed inter bas quedam ſunt actiue vt calidi⸗
tas ⁊ frigiditas.quedam paſſiue vt hbumiditas ⁊ ſic-
citas. Et que ſunt actiue ſunt ille que excitãt ⁊ faci/
unt tranſmutationem.⁊ iſte tollentur ab elementis
⁊ non redeunt in nibil.ſed cadent in regionem dam
natoꝛum ſicut vult baſilius ſuper illud.vox domini
intercidentis flammã ignis. Dicitur em̃ ꝙ caloꝛ ce/

it in partem damnatoꝛum. ſed lux in regionem ſal
uandoꝛum. Similiter ⁊ in aqua frigiditas ad affi-
gendum. ſiccum vero et humidum non tollent᷑.ſed

terminabuntur. et ideo dicunt ꝙ beda dicit ꝙ duo
totaliter abſumentur ꝓpter coniunctionez que erat
ex duplici qualitate.non quantum ad integritatem

ſubſtantie ſed quautũ ad totalitatem duplicis qua⸗
litatis ratione actiue. Sed quia Auguſtinus dicit

xx.de ciuitate dei ꝙ omnium elementoꝛum qualita/
tes ardendo penitus interibunt.⁊ ſiccitas ⁊ bumidi

tas ſunt qualitates coꝛruptibiles. non videtur ma/
Sa de caliditate ⁊ frigiditate qᷓ; de hijs duabus

Ideo dicunt alij aliter ꝙ omnes res quantũ eſt

de dperunt eſſe perpetuum ⁊ diuinum. ſed que/
dam fo

foꝛme ſunt que appetunt continuare eſſe per
multiplicationem ſui in altero. vtputa ſunt foꝛme
accidentales ⁊ ſõales. Quedã aũt appetunt conti/

nuare eſſe ſuum per continuã adberentiam cũ ma/

teria. vt ſuut foꝛme ⁊ qualitates paffiue.quia igitur
poſt iudicium aufertur ab elementis omnis ratio
multiplicandi ſe.⁊ dabitur virtus continuandi ſe in
ſe.quia erunt incoꝛpoꝛalia. hinc eſt ꝙ elementa que
habent qualitates actiuas dicuntur totaliter abſu/

mi.quia omnino auferetur ab eis ratio agendi ⁊ ſe

multiplicandi. Alia vero duo dicuntur in melioꝛem
faciem reſtitui.quia appetitus continuandi in ſe
eſſe qui mõ eſt in eis ſ̃m eſſe imperfectum comple-

bitur 2 herſeietur inancbunt ergo aualitares om/
nium e mm um ad ſun
quantum ad ratõnem coꝛruptionis innouabuntur.

ementoꝛum quantum ad ſubſtautiam. ſed

ſimiliter ⁊ foꝛine ſubſtantiales. Et hec opinio eſt p/
baRlioꝛ. Et patent obiecta pꝛeter pꝛimum quod di
cit ꝙ figura buius mundi tranſibit. Dico enim ꝙ 3

figura dicitur tripliciter, AUno modo diſpoſitio ex

quia omnino eſt oꝛbicularis.Secundo mõ dicit᷑ fi· tur penes hec duo.ergo bec ad vniuerſi ꝑfectionem
gura exterioꝛ rei facies ſiue pulcritudo.⁊ bec tranſ · dCebent innouari.¶¶ N'. dicendũ ꝙ plante ⁊ anima/ 4
ibit ſicut dicit᷑ in gloſa.nõ ſubſtantia.ſ ed pulcritudo lia nõ innouabunt᷑ ꝓpterea ꝙ vltima eoꝝ ꝑfectio eſt
Nn Tercio mõ figura dicit᷑ fictio vel fragilitas a fingo coꝛpoꝛalis ꝑvaturã et oꝛtum.⁊ radicẽ habet a ma/
en fingis vt vaſa figuli.⁊ ſic etiam pertranſibit nõ ſub/ teria. vnde nõ ſunt ydonea ad viuendũ ſiue duran/
Sen ſtantia ſed diſpoſitio partium quo ad terram ⁊ pul⸗ dum eternaliter. foꝛme autẽ coꝛpoꝛum ſuꝑceleſtium
Uan critudo et fragilitas. fuiunt incoꝛpozales oino. ſimiliter foꝛme elementoꝛũ
nies „ incoꝛpoꝛales ſunt ſm totũ et m partem quantũ eſt
a ¶ Dueſtio.iiij. b in ſe. quia ſunt coꝛpoꝛa ſimplicia. vnde q; coꝛrũpan/
1 ( , õ tur hoc eſt per actionem venienteʒ ab extrinſeco. et
* Atrum innouabuntur plante ⁊ animalia bꝛuta. Et ideo remota illa actione remanent incoꝛpoꝛales.ex
in ꝙ nõ videtur.Quia que ſunt ꝓpter bominis neceſi boc psatet ꝙ plante et animalia non ſunt ad oꝛna-
iugl tatem. homine de neceſſitate traſeunte debent ⁊ ipſa tum terxre ſed ad hominis obſequiũ.nec ad dei lau/
it tranſire.ſed plante⁊ animalia ſunt buiuſmodi.quia dem.nec ad vniuerſi perfectionẽ niſi ſᷣm ſtatum cũ
M Aꝗpter hominis cibum.ergo ⁊c. es omnia que in· qui eſt coꝛpoꝛalis et variabilis.⁊ ideo nõ opoꝛtet in
ns nouabuᷣntur habent foꝛmã perfectam oꝛdinatã ad nouari.vnde terra habebit illum oꝛnatũ.nec opoꝛ
incoꝛruptionẽ.ſed plante ⁊ animalia nõ habent ani/ tet ꝙ multifoꝛmis ſit.immo ipſa vnifoꝛmitas erit ei
* mas incoꝛruptibiles.ergo ⁊c. ¶ Item ſi innouant᷑. in oꝛnatum.⁊ ex hoc patet pꝛimũ.quia celi oꝛnatus
Arim aut ergo omnia.aut quedã.Si omnia.tunc omnes naturaliter eſt diſpoſitus ad incoꝛruptionẽ.Similr
Nlm plante que fuerũt ab initio ⁊ omnia animalia occu- buiuſmodi nõ cõuenit eoꝛum obſequiũ poſt reſurre
etadn parent centũ tales mundos.ergo opoꝛteret mundũ cctionem ſicut obſequiũ ſolis et lune.⁊ ideo nõ remu
wii dilatari. Si quedã innouant᷑ quedã non.quero que nerantur. Sitiliter ſunt ad laudandũ deum pm ſta
hiti ſunt illa que innouant᷑.⁊ nõ videtur eſſe maioꝛ ra /⸗ tum infirmitatis.quoniã ipſe in ſe nõ eſt eis manife
hanms tio de vno qᷓᷓ de alio. ¶ Item innouatio eſt eiuſdem ſtus.ſed cum in ſe cognoſcetur ſufficienter in ſe lau/
unde Sm ſubſtantiã.ſed foꝛina ſubſtantialis bꝛuti nõ coꝛ; gdabitur.nec opoꝛtet ad hoc eſſe multitudinẽ creati
Morn rumpitur.ergo ſi iterum generet᷑ erit noui rei foꝛma rarum.Similiter ſunt de ꝑfectione vniueeſi que eſt
igaͤne tio nõ innouatio.¶ ¶ Contra.celi oꝛnatus innouabi/ habitaculum hominis viuentis coꝛpoꝛaliter.̊ poſt
gm tur vt patet in coꝛpoꝛibus ſuperceleſtibus.ergo pari ſpiritualis effecti nõ.⁊ ideo concreata ſunt homini.
nedi rõne oꝛnatus terre.ſed oꝛnatus terre ſunt plante et quia homo alimonijs indiget.⁊ pᷣterea deus eũ pec⸗
gtloit animalia.ergo ⁊c.alioquin ſi nõ innouabunt᷑. ergo catuꝝ eſſe pᷣſciebat.¶ Ad illud vero qð obijcitur ꝙꝙ 35
mnutn remunerabit᷑ terra ſine oꝛnatu. ⁊ ita imptecte.S ⁊c. nobilius eſt. magis eſt de ꝑfectione vniuerſi.dicen-
ggn ¶ Item ſicut coꝛpoꝛa ſuꝑceleſtia ⁊ elementa ſeru gdum ꝙ habere eſſe nobilius bic eſt dupłr. Ael quia
lugtun unt homini ⁊ ideo remunerant᷑.ſic plante ⁊ anima/ pmanentius. ⁊ quod ſic eſt magis eſt de integritate
sc lia ſeruiunt.⁊ magis ſeruiunt.quia pᷣſtant cihbum.et vniuerſi. Ael nobilius quia cõplctius.⁊ hoc nõ ma
gient magis laboꝛant in ſeruiendo quia dant ſuã ſubſtan gis eſt de integritate niſi cum pfectione cõpletionis
urcalin tiam ⁊ moꝛiunt᷑.ergo magis ſunt renouãda.¶ Itẽ babeat incoꝛruptionẽ durationis.hoc em̃ ipſo ꝙ eſt
iutmnd plante ⁊ animalia ſunt ad laudẽ dei.quia vt patet in coꝛruptibile nõ eſt de ꝑfectione.¶ Ad illug q; obij ʒaqʒ
kun .inuitant᷑ ad laudandũ deũ.ergo ſi laus dei poſt iu citur vltimo de differentijs. dicendũ ꝙ iſtud nõ opoꝛ
tuns dicinm nõ debet minui nec decreſcere ſed augeri. er · tet diuiſio generis in differetias has ſit m ſtatũ.
R go nõ debent cẽſſare plante ⁊ animalia. ¶ Itẽ que poteſt nihilominus dici ꝙ homine innouato om̃es
mnitte ſunt de ꝑfectione vniuerſi nõ debent ceſſare. plan differentie que ſpectant ad cõpletionẽ eius ſaluan-
RD te ⁊ animalia ſũt huiuſmodi.ergo ⁊c. Dꝛima patet. tur.vt coꝛpoꝛeuʒ.animatũ.ſenſibile.rationale.Alie
iine quia tunc vniuerſum erit pꝑerfectius. Secũda patet. differentie.insnimatũ.inſenſibile.irrationale dicũt
e quia nũc ſuꝑfluerẽt ſi nõ eẽnt de ꝑfectione.⁊ pᷣterea perfectionẽ cõiunctam impfectioni. Piſtinguendũ
. 4 ſunt creata inter opera ſex dierũ in quibꝰmundus ẽ eſt igitur ꝙ differentie quedã ſunt ꝑfectiue ſimplr.
nun 4 cõſtitutus ante hominis lapſi/ umE Yeem que ſunt qucdam perfectiue cum diminutione.et ſic ſoluen/
n nobilioꝛa magis ſunt de ꝑpfectione.ſed vegetabilia ? dqum eſt illud. quia pꝛime ſunt de perfectõne vniuer
mui alia nobilioꝛa ſunt coꝛpoꝛibus elcmẽtaribus.qͥa ba ſi ſimpliciter.ſecunde vero ſolnm vᷣm vnum ſtatum.
Pong bent vitã. ergo ⁊c̃. ¶ Item differentie diuidẽtes ge. ù”
i, ¶ Diſtinctio.xlix.De ſtatu et conditione bonoꝛum poſt iudiceuum.
id Oſt reſurrectionem vero facto vniuerſo impletoq; iudicio R᷑. Supꝛa egit magiſter de iudicio. In
Ean n bac parte agit de ſtatu poſt iudiciuz. Et quoniã duplex eſt ſtatus ᷣm duplicem ciuitatem. vnam ſcʒ
– bieruſalem. alteram babilonis. ideo pars iſta duas babet ᷓu pꝛimaeterminat ſtatum ⁊ condi⸗
nun, onem bonoꝛum. In ſecunda ſtatum et cõditionẽ damnatoꝝ.infra diſt.l. Hic oꝛitur queſtio ex pᷣmiſſis ꝛc.
Nunhu⸗ HH Pꝛima pars habet duas. In pꝛima parte Negninae beatitudineʒ ⁊ gloꝛiam a parte ſpiritus. In ſecunda
Piic, vero ex parte coꝛpoꝛis.ibi. Poſt hec queri ſolet᷑ ſi beatitudo ⁊c. Pꝛima pars babet tres partes. In pꝛima de/
uret terminat quid ſit beatitudo ⁊ quid ſit eſſe beatum. In ſecunda vero determinat de beatitudinis appetitu.
Note ibi. Solet etiam queri de beatitudine. In tercia vero determinat modum participandi.vtrũ equaliter par⸗
e ticipetur a diuerſis. ibi. Solet etiam queri vtrum aliquid de deo cognoſt.

Di.

. —„

dauſione linearum. ⁊ bec nõ perit quãtũ ad terrati.

AIN

nus ſunt de pfectione vniuerſi.ſᷣ differẽtie accipiun

*

gi. in

Beterminat beatitudinẽ ? gloꝛis ex patte anime oſtendens quid ſi beati Diſ Xl. x.

tudo.⁊ quid eſſe beatum. *

Oſt reſurrectionẽ vero facto vniuerſo impletoq; iudicio.ſuos fines
hẽbunt ciuitates due. Vna xpᷣi.alia dyaboli. Vna bonoꝝ.altera ma
loꝛum.vtraq; tñ angeloꝝ ⁊ hominũ. Iſtis volũtas.illis facultas nõ
poterit eſſe peccandi.vel vlla conditio moꝛiendi. Iſtis in eterna vita felicit
vyiuentibꝰ. illis infeliciter in eterna moꝛte ſine moꝛiendi poteſtate durantibꝰ.
m̃ vtriq; ſine fine. Sed in beatitu dine iſti. alius alio pᷣſtabilius.in miſeria
yero illi. alius alio tolers ilius pꝑmanebũt.Ex hijs apparet ꝙ ſicut boni diſ⸗
ferenter gloꝛif abunt aij magis. alij minus.ita ⁊ niali differenter in inferno
punient᷑. Sic it em in pomo patris.i.in regno celoꝝ manſiones multe ſunt.
id eſt pᷣmioꝝ differentie.ita ⁊ in gehenna diuerſe ſunt maſiones.i.ſupplicioꝝ
differentie. O mnes tñ eternã penã patient᷑.ſicut oẽs electi eundẽ habebunt
denariũ quẽ paterfamilias dedit omnibus qui oꝑati ſunt in vinea. Nomine
denarij aliquid omnibꝰ electis cõmune intelligit᷑ ſcʒ vita eterna deus ipſe q
omnes fruentur ſed imꝑiter. Nam ſicut erit differens clariſicatio coꝛpoꝝ. ita
dDifferens gloꝛia erit animarũ. Stella em̃ a ſtella.i.electus ab eledo differt in
claritate mẽtis ⁊ coꝛpoꝛis.Alij em̃ alijs vicinius clariuſq; dei ſpẽm contẽpla
buntur.⁊ ipſa contẽplandi differẽtia diuerſitas manſionũ vocat᷑. Domꝰ er⸗
go eſt vna denarius eſt vnus.ſᷣ diuerſitas ẽ ibi manſionũ.i.differentia clari⸗
tatis. quia vnũ eſt ⁊ ſummũ bonũ beatitudo ⁊ vita oĩm.i.deus ipſe.hHoc bo
no oẽs electi ꝑfruunt᷑.ſ alij alijs plenius.ꝑfruent᷑ vero videndo ꝑ ſpẽm non
ꝑ ſpeculũ in enigmate. Habere ergo vitã eſt videre vitã.i.cognoſcere deũ in
ſpecie. Vnde veritas ait in euangelio.hec eſt vita eterna vt cognoſcãt te et
quẽ miſiſti hieſum xpᷣm eſſe vnũ et ſolum verũ deum.hoc eſt habere vitam.
id eſt cognoſcerete.nõ eſt ipſa cognitio que tu es.ſed per cognitionẽ habere
bonum qs tu es.i. vttaags.

BDeterminat de btitudinis appetitu. an ſcʒ oẽs hoĩes velint eẽ beati. b
Solet etiã queri de beatitudine vtrum eam oẽs velint ⁊ ſciant que ſcit vera
beatitudo: De quo Aug.in.xiij.li.de trinitate ita diſſerit. Mirũ eſt cũ cape⸗
ſcende retinendeq; beatitudinis voluntas vna ſit oim. vnde tanta exiſtat de
ipſa beatitudine rurſus diuerſitas voluntatũ.nõ ꝙ eam aliquis nolit.ſed ꝙ
nõ oẽs eã noꝛint.Si em̃ eã oẽs noſcerẽt.nõ ab alijs putaret᷑ eſſe in viute ani
mi.ab alijs in voluptate coꝛpoꝛis. ab alijs atq; alijs alibi atq; alibi. Quõ g
oẽs amant qð nõ omnes ſciunt? Quis põt amare qð nelſcit ſicut ſupꝛa diſpu
taui? Cur beatitudo amatur ab omnibꝰnec tñ ſcitur ab omnibꝰ? An foꝛte ſci⸗
unt oẽs que ipᷣa ſit.s nõ oẽs ſciunt vbi ſit.⁊ inde cõtentio eſt: An foꝛte falſuʒ
eſt qð ꝓ vero poſuimꝰbeate viuere oẽs homines veile. Si em̃ beate viuere
eſt(verbi gra)ſᷣm animi vtutẽ viuere.quõ beate viuere vult qͥ hoc nõ vult:
Nonne verius diximꝰhõ ille nõ vult beate viuere.quia nõ vult ſᷣm virtuteʒ
viuere.qð ſolũ eſt beate viuere.Non g om̃s beate viuere volunt.imo pauci

zZob. xiij.

Caſſiodoꝛus

Aath. xx.

j. Coꝝ. xiij.

ZJoh. xvij.

hoc volunt.ſi nõ eſt.beate viuere niſi m vᷣtutẽ animi viue.qð multi nolũt.

Ita ne falſum erit.vnde nec ipſe cicero dubitauit.ait em.Beati certe omnes

eſſe volumus.abſit vt hoc falſum eſſe dicamus. Quid ergo:an dicendũ eſt

etiã ſi nihil aliud ſit beate viuere & ſᷣm virtutẽ animi viuere.tñ ⁊ qui hoc nõ
vult beate viuere vult.nimis quidẽ hoc videt᷑ abſurdũ.Tale em̃ eſt.ac ſi di
camus.qui non vult viuęre beate.beate vult viuere. Iſtam repugnantiam
quis audiat:quis ferat? ⁊ tamen ad hanc cõtrudit neceſſitas.ſi ⁊ omnes bea
te viuere velle verũ eſt.⁊ non oẽs volũt ſic viue.quõ ſolũ viuitur beate.An

1 .

illud ab hijs anguſtijs poteritnos eruere.ſi dicamus nihil eſſe beate viue/
re niſi viuere m delectationem ſuam. et ideo falſum non eſſe ꝙ omnes be⸗
ate viuere velint. quia omnes ita volunt vt quemq; delectat. Sed illud
quidem falſum eſt. Velle enim quod non deceat,. eſt eſſe miſerrimum.

. e

E

2=2

— —

nec tam miſerum eſt non adipiſei qð velis q; adipiſci velle quod nõ opoꝛteat
Quis ita cecus ſit vt dicat aliquem ideobeatum.quia viuit vt vult.cum ꝓ/
. fecto ⁊ ſi miſer eſſet.minus tamen eſſet.⁊ ſi nihil eoꝛum que perperã voluiſſʒ
haꝛabere potuiſſzʒ. Mala enim voluntate vèl ſola miſer quiſq; efficitur.ſed mi
ſerioꝛ cum deſiderium male voluntatis impletur. Qua pꝛopter quoniam ve
rum eſt ꝙ omnes homines eſſe beati velint. idq; ardentiſſimo amoꝛe appe⸗
tant.⁊ ꝓpter hoc cetera quecunq; appetunt.nec quiſqᷓ; poteſt amare qð om/
nino quid vel quale ſit neſcit.nec poteſt neſcire quid ſit quod ſe velle ſcit.ſe/
quitur vt omnes beatam vitam ſciant.omnes autem beati habent quod vo
lunt.qᷓ;uis non oẽs qui hñt qð volunt continuo ſint beati.Continuo aũt mi
HW feri ſunt qui vel non habent qð volunt.vel id habent qð non recte volunt.
Duis ſit btũs. Beatus ergo non eſt niſi qui ⁊ habet omnia que vult.⁊ nihil vult male.lle
. q quippe beate viuit qui viuit vt vult.nec male aliquid vult.Cũ ergo ex hijs
V 2 duobus conſtet beata vita.licet in malis ſit aliquis bonus.non tamen niſi fi
1 nitis omnibus malis eſt beatus.um ergo ex hac vita qui in hijs miſerijs fi⸗
delis ⁊ bonus eſt venerit ad beatam vitam.tunc erit vere qð nunc nullo mo
do eſſe poteſt.vt ſic homo viuat quomodo vult.Mõ enim ibi volet male vi /
rl uere.aut volet aliquid qð deerit.aut deerit aliquid quod voluerit.quicqͥd
Amabitur aderit.nec deſiderabitur quod non aderit. Et omne quod ibi erit
bonum erit.⁊ ſummus deus ſummũ bonum erit.⁊ quod eſt omnino beatiſſi
mum.ita ſemper foꝛe certum erit.Beatos autem eſſe ſe velle omniũ hominũ
eet. beatos ſe eſſe velle omnes in coꝛde ſuo vident.nec tamen omniũ eſt fides
qua ad beatitudinem peruenitur. ðð

E

NR ¶ Determinat modum participandi beatitudinem. vtrum equaliter partici
J etur a diuerſis. ?? è.
Solet etiam queri vtrum aliquid de deo cognoſcat aliquis magis meritus
vt petrus.qð non cognoſcat aliquis minus meritus vt linns. Pluribꝰvide⸗
tur ꝙ omnia de deo ad beatitudinem ſpectantia omnes communiter electi
cognoſcant.ſed differenter. Nihil enim in deo noſcibile maius digniuſq; vi
detur q; eum intelligere trinum ? vnum.hoc auteʒ omnes tunc per ſpeciem
cognoſcent. vnde ſequitur vt non ſit aliquid beatitudini pertinens incogni
tum alicui beatoꝛum. Omnes ergo cuncta illa videbunt quoꝛũ cognitio ſer⸗
uit beatitudini.ſed in modo videndi differunt. Alius eniʒ alio magis. alius
—H” alio minus fulgebit.
De paritate (¶ Solet etiã qri an in gaudio diſpares ſint.ſicut in claritate cognitionis diffe
ug· h, de, varie pꝛemioꝛum dignitates. Sed vbi deus erit omnia in omnibus. erit etiã
iiiin diſpari claritate par gaudium. vt qð habebunt ſinguli.commune ſit om/
nibus.quia etiaʒ gloꝛia capitis omniũ crit per vinculum charitatis.Ex hijs
datur intelligi ꝙ par gaudium omnes habebunt.⁊ ſi diſparem cognitionis
claritatem. quia per charitatẽ que in ſingulis erit perfecta.tm̃ quiſq; gaude⸗
bit de bono alterius.quantum gauderet ſi in ſeipſo haberet. Sed ſi par erit
cunctoꝝ gaudiũ.videt᷑ ꝙ par ſit omniũ beatitudo?qð cõſtat omnino nõ eſſe
Ad qs dici poteſt ꝙ beatitudo par eſſet ſi ita eſſet par gaudiũ.vt etiam par
eſſet cognitio.ſᷣ quia hoc nõ erit.nõ faciet paritas gaudij paritatẽ beatitudi
nis. Poteſt etiã ſic accipi par gaudiũ vt non referat᷑ paritas ad intentõnem
affectionis gaudentiũ.ſed ad vniuerſitateʒ rerũ dę qbus gaudebit᷑.quia de

. oouopnmne re vnde gaudebit vnus gaudebunt omnes.
ND intelligentiã hnius partis querit᷑ de bea/ l Qucſtio. I. ”õ
A] atudine.⁊ de boc ſex querunt᷑. Dꝛimo queri ¶ Circa quain ſic pceditur ⁊ oñditur ꝙ beatitudo ſit

appetibilis. Lercio in quo ſit. Quarto ſm quid in / ommis pfectio creature eſt creata. quia deus null ius
ſit. Quinto de eius actu ſiue oꝑatione. Sexto di eſt foꝛma ꝑfectiua.ergo beatitudo eſt bonũ creatů.
ferenti participatione. H ¶ Itẽ omne creatũ qð nõ eſt tranſcengeng vt ens
;ð T 53
—
O

Li.

c vnũ eſt alicuius generis determinati. H beatitudo

eſt bonũ creatũ vt ꝓbatum eſt. ⁊ nõ eſt ttaſcendens

eo ꝙ in pauciſſimis reꝑitur.ergo ⁊c. ¶ Item qð eſt

generis determinati ⁊ eſt in aliquo ita ꝙ ſine eo res
põt eſſe eſt in genere accidentis.ſᷣ beatitudo eſt hu/
iuſmodi.ergo eſt in genere accidentis. .
bonũ generis determinati ᷣm qð homo denominat᷑
qualis.⁊ qð eſt ꝑfectio ipſius anime eſt in pᷣma ſpe/

cie qualitatis ꝗᷓ eſt habitus ⁊ diſpoſitio.ſᷣ beatitudo

eſt bonũ creatũ ⁊ generis determinati vt ꝓbatuʒ eſt
⁊ ꝑficit naturã.boc conſtat.ergo ⁊ci¶ Contra.ꝙ nõ
ſit bouũ creatũ videt᷑.quia beatitudo ſatiat noſtrũ
appetitũ.ſᷣ nibil ſatiat aie humane appetitũ niſi ſo/
la trinitas. quia cũ ſit nata capere den. nibil minus
deo ipſam implet.ergo ⁊c. ¶ Ite beatitudo eſt finis
vltimus vltra quẽ nõ eſt finis alius.ſᷣ finis vniuer/

ſalis eſt ſolũ bonũ increatũ ſicut pꝛincipium pꝛimũ.

ergo ⁊c. ¶ Itẽ cꝙ nõ ſit generis determinati videt᷑.
quia vt dicit boetius. beatitudo eſt ſtatus oĩm bo/
noꝛum aggregatione ꝑfectus.ergo complectit᷑ om̃e
bonũ. Sed omne bonũ in pluribꝰgeneribꝰ determi⸗
natur nõ in vno.ergo 2/3
cidentis videt᷑.quia beatitudo eſt nobilifſima oim
pfectionũ.ſed accidentalis foꝛma minꝰhabet de no/
bilitate qᷓ; ſalis.ergo impoſſibile eſt ꝙ beatitudo fit
in genẽ accidentis.¶ Itẽ ꝙ nõ ſit ĩ qlitate videt᷑.qͥa
phs diffinit felicitatẽ dicens ꝙ eſt actus ᷣm virtutẽ
pfectus.⁊ ꝙ ita ſit patet.quia habitus ꝑficit᷑ ꝑ actũ
Si ergo beatitudo eſt vltima perfectio eſt actus.ſed
1 actus eſt in genere actionis.ergo ⁊c.¶ R.dðm q;

beatitudo eſt finis ſatians noſtrũ appetitũ. Satiäs

autẽ noſtrũ appetitũ eſt duplr. Ael ſicut obiectũ vel
ſicut infoꝛmãs.Satians noſtrũ appetitũ ſicut obie/⸗

ctum ſolus deus eſt. ad quẽ capiendũ humana ani /

ma oꝛdinat᷑. Satians autẽ ſicut infoꝛmans eſt ipſa
influentia dei in animã que eſt ipſa deifoꝛmitas ⁊ ſa
tietas. Mon beatitudinis cõmune eſt ᷣm pᷣus ⁊ po/
ſterius ad beatitudinẽ increatã. que eſt finis ſatiãs
vt obiectũ.⁊ ad creatã que eſt ſatiansvt infoꝛmans.
2 per pᷣus dẽ de beatitudine increata.ꝑ poſterius de
creata.quia nõ ſatiat influentia obiecti niſi ꝓpter ob

iectum.Et ex hoc patet pᷣmũ.quia boetius loquitur

de obiecto ſatiante. ſimilr de fi
tionẽ.⁊ de fine qui infoꝛmat.¶ Ad illud
2 tur qꝙ nõ eſt generis determinati. dico ꝙ immo. Oꝛ

qui terminat inten

obijcit ꝙ eſt ſtatus cõtinens omnia bona.dico ꝙ cõ
plecti omnia bona.hoc põt eſſe dupir vel ſᷣm verita

tem.vel ſᷣm equiualentiã. Scom veritatẽ nõ opoꝛ/

tet ꝙ omnis generis bonũ cõtineat.continet tamen

m equiualentiã.quia cõtinet ti bonũ qdð ſufficit ⁊
equiualet mmo pᷣponderat omni bono.⁊ tale non
5 poteſt eſſe generis determinati 2
citur ꝙ nobilioꝛ eſt perfectio ſalis.dom ꝙ iſtud eſt
verũ quantũ ad pꝛimñ eſſe.nõ tamen uantũ ad eẽ

ſcdᷣin ſiue bene eè. imo accidẽtalis foꝛma eſt pfectio

ipſius cõpoſiti qᷓntum ad bene eſſe.ſicut patet de co
4 loꝛe et odoꝛe in roſa. Aliter põt dici ꝙ accidens eſt
pduplex. Quoddã nãq; eſt qð cauſatur ex pꝛincipijs
ſubiecti.⁊ tale ignobilius eſt ſᷣali foꝛma ꝓ eo ꝙ ab
ipſa hʒ oꝛiginẽ. Quoddã qð cauſat᷑ a ſuꝑioꝛi.⁊ tale
pot eſſe nobilius ꝓ eo ꝙ dirigit cui iungit᷑. Et qꝛ bea
titudo iungit animã ſummo deo vbi eſt terminatio
omnis appetitus. ⁊ oꝛtũ habet a deo nõ ab aia. ideo
S vpatet illu (Aan qð querit᷑ cuiꝰgeneris ſitdi⸗

7

tẽ omne

tẽ ꝙ nõ ſit in genere ac

Ad illud qð obijci-

dillud qd obij/

cend q; beatitudo creata nõ dicit dctutn pue. quia

conſtat ꝙ; actus gloꝛioſus ab aliquo babitu ꝓcedit.

Mec dicit babitũ pure. quia dicit ꝑfectionẽ fũmã qᷓ
eſt in actu cõtinuo. ideo neceſſe eſt vt dicat habitũ
vt actũ ſiue in actu.ſicut ſi diceret ſcientiã que ſemꝑ
eſt in cõſiderando.quia vero pᷣncipalius dicit babi⸗
tum ⁊ deifoꝛmitatẽ.ideo ⁊ ſi dicat rem duplicis gene
ris.tñ pᷣncipalius genus qualitatis.Et eſt exemplũ.
quia figura dicit diſpoſitionẽ qualitatis in quantita
te.pᷣncipalius tñ diſpoſitionẽ.vnde dicit qualitatex
in quantitate.⁊ eſt in genere qualitatis.ſimilr intelli
gesdum eſt in ꝓpoſito.

¶ Dualiter beatitudo ſit appetibilis.Et querit᷑ vtrũ
omnes appetant beatitudinẽ verã.Et ꝙ ſic videtur.
quia dicit Boetius ꝙ inſerta eſt mẽtibus boᷣn veri
boni cupiditas.ſed verũ bonũ eſt qd nos beatos ef⸗
ficit.ergo om̃s appetunt beatitudinẽ verã.¶ Item
phs dicit q omnia bonũ exoptant. aut exoptaut
bonũ qdᷣcunq;.aut bonũ qʒ ſufficit.Si qdcunq;.tũe
pꝛoceſſus eſt in infinitũ. Conſtat ergo ꝙ bonũ quod
ſufficit. ſed nullũ bonñ eſt ſufficiens implere animã
hbumanã niſi beatitudo vera.ergo oẽs bomines ap/
petunt beatitudinẽ verã.¶ Itẽ ꝙ hõ appetat beati
tudinem. aut hoc eſt naturale. aut deliberationis. Si
deliberationis.ergo põt appetere cõtrariũ ſcʒ m iſe/⸗
riam.cuiꝰcontrariũ dicit Aug.in.iij.li.de li.ax. ap/
petit appetitu nali.ſed nalis appetitus eſt cõmunis
omnibꝰ⁊ ꝑpetuus.ergo ſi talis eſt appetitus beati/
tudinis.patet ⁊c ¶¶ Item vnũquodq; ꝑfectibile na
turaliter appetit ſuã ꝑfectionẽ.vðͤ anima bumana na
ta eſt pfici bernegire vera.& omnis aia appetit bea
titudinem verã.¶ Contra.in vita poſſumꝰ diligere
incognita nequaqᷓ vt dicit Augꝰ.ſed multi ſunt qui
ignoꝛant qͥd ſit ⁊ vbi ſit beatitudo noſtra.qdð patet.
quia ponunt beatitudinẽ in diuitijs ⁊ honoꝛibus.æ
⁊ beatitudinẽ verã nõ appetunt. ¶ Item peccatũ
eſt ſpꝛeto bono incõmutabili rebꝰ cõmutabilibꝰ ad⸗
berẽ. btitudo ẽ bonũ incõmutabile. ois pctõꝛ bea
titudinẽ veraʒ ſpernit.ẽ nullus appetit. Si dicis q;
ſpernit appetitu deliberatiuo.ſᷣ appetit naturali.c
nihil eſt. quia qd; naturale eſt nõ aſſueſſit in ↄtrariũ.
ergo nunqᷓᷓ ꝑ aſſuefactionẽ ſpernere poterit. ¶ Ite,
beatitudo aut appetit᷑ ꝓpter ſe aut ꝓpter aliud. Si
Apter aliud.ergo nõ appetitur vt beatitudo.quia il⸗
lud facit beatũ in quo finis conſtituit᷑. appetit᷑ ergo
. Aprer ſe.ſed multi ſunt qui fruunt᷑ vtendis ⁊ vtunt᷑
fruendis. ergo multi ſunt qui verã beatitudinẽ non
appetunt ꝓpter ſe. ̊ nec appetunt.¶ Itẽ ſi appetit
aut in rõne comodi.aut in rõne honeſti.Si in rõne
comodi.cũ appetitus comodi ſit in animalibꝰ bꝛu/⸗
tis.ergo ⁊ beatitudinis.Si in rõne boneſti.cũ amoꝛ
honeſti nõ ſit in malis.ergo nõ appetit᷑ ab ipſis ma/
lis. ¶R. dm ꝙ cũ duo ſint que faciant appetituʒ
ſcʒ cõuenientia ⁊ indigentia.qm̃ igit᷑ anima rõnalis
creata ẽ ad dei imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ ⁊ facta eſt ca/
pax boni ſufficientiſſimi.⁊ ipſa ſibi non ſufficit.cũ ſit
vana ⁊ deficiens.ideo dico ꝙ verã beatitudinẽ appe
tit n Kuraliter. ¶ Ad illud ergo qð obijcit᷑ in cõtra/7
rium ꝙ multi ignoꝛant veram beatitudinẽ. Rñdent
aliqui ꝙ ante appetitum deliberatiuũ opoꝛtet cogni
tionem pᷣcedere.ſed nõ appetitũ naturalẽ.Sed boc
nibil eſt. quia ſicut in nobis eſt duplex amoꝛ. natura
li ⁊ deliberaciunpe fie ſilt 1 vuplex cognitio. ſicut

— — —

EC— —

ſtir
i
nii
ten
Gc
wi
t
lus

fi
.
hei
16.
en
ha
ngi
ico
tuni
nep
mhr
nie⸗
Atn⸗
inns
woden
wern
mit
irgi

Gn

Khr;
nprn
ie
Gs

mi

N.
106
16
bgur
lep
e

delberatiua cognitio deliberatiuũ amoꝛẽ pᷣcedit. ſic
nalis naturalem. Et ꝓpterea doᷣm ꝙ ſicut duplex eſt
inſtinctus ad bonũ ſcʒ in generali ⁊ in ſpãli.ſic ⁊ du
plex appetitus.⁊ dictamen boni in generali venit a
cognitione nali.et qtum ad hoc nõ eſt erroꝛ.ſᷣ dicta/
men in ſpãli illiꝰvel illius nõ eſt oino ab habitu na/
turali.ſᷣ ꝑ aſumptionẽ factam a rõne deliberante.⁊
circa hoc eſt erroꝛ. Silr et de appetitu intelligendũ.

oẽs ergo habẽt appetitũ beatitudinis vere in gene-/

rali.⁊ habent cognitionẽ in generali.oẽs em̃ credũt
ꝙ beatitudo ſit bonũ qd ſufficit.⁊ oẽs iſtud appetũt
In ſpãli vero qñ aſſumit boc ſufficit ſc bonoꝛ .
pecunia.errat cognitio ⁊ dedlinat affectio.Et eſt ſile
de eo qui vult emere aurũ.⁊ credit hoc fruſtũ auri/
calci eſe.et fruſtũ auri credit eſſe auricalcũ.Si que/
ras ab co in generali quid velit emere.rñdet aurum
Si queras qð fruſtũ vult emere.rñdebit ꝙ hoc de⸗
mõſtrato auricalco.Silr᷑ ſi ab auaro queras vtrum
appetat beatitudinẽ verã ⁊ velit babere.rñdcbit q;
ſic. Si queras quid velit.vtrũ paradiſum vel dena/
rium:? Rñdebit denariũ.⁊ huiꝰ rõ eſt.quia hic credit
ſufficientiã.ibi nõ. Si queras quõ cognouit in gene
rali.dico ꝙ innata eſt illa cognitio. Si queras ꝑ qͥd.
dico ꝙ ſufficientiã cognoſcit ꝑ indigentiã.Si po⸗
nas ꝙ puatio nõ eſt via cognoſcendi habitũ.ddm ꝙ;
eſt quedã indigentia oino puans q̃dã diſponẽs ⁊ in/
clinans.et hec ẽ rõ cognoſcẽdi.vñ ſi materia neceſſe
baberet potentiã cognoſcendi.cognoſceret tig⸗ foꝛ
mam ad quã inclinat᷑ et diſponit᷑.ſic anima ſufficiẽ/
tiam ꝑ ſuã indigentiã. Poſſet tñ dici ꝙ cognitio bea
titudinis ⁊ multarũ rerũ naturaliũ vtputa numer⸗
nãlis nobis innata eſt. et ſi anima creata dicat᷑ eſſe
vt tabula raſa hoc intelligit᷑ ſolũ quantũ ad ſpẽs et
ſimilitudines q̊s cognoſcit ꝑ ſenſus. Ael dicat᷑ ter/
cio mõ ſicut in pᷣmo libꝛo dictũ eſt de charitate quõ
cognouerit eam qui non babet.⁊ tũ ſine receptione

ſpeciei a ſenſibus.Quilibet iſtoꝝ modoꝝ multũ eſt

ꝓbabilis. Alia duo patẽt.Ad vltimũ dðm ꝙ beati⸗
tudo appetit᷑ ſub rùne comodi. illud comodũ eſt
ꝓpꝛium nature rõnalis.quia hec ſola eſt capax dei p
cognitionẽ et amoꝛẽ. vnde ⁊ ſi animalia appctãt co/
modũ.illud appetunt a qð ſunt.
i

Queſtio.ij Ü ..
¶ De beatitudinis ſabiecto. Et quent vtrũ bõ ſit ſub

ectum beatitudinis m anima. an totũ cõiunctum
Et ꝙ totũ cõiunctũ videt᷑ Aug.xix.de ciui.dei.ſum/
mum bonũ a quo bõ beatus efficitur. ex vtriuſq; bo
nis conſtat aie ſc; ⁊ coꝛpoꝛis. ¶ Itẽ de ſpũ ⁊ anima
dicit. ꝙ deus factus eſt hõ vt totũ hominẽ beatifica
ret.exterius ꝑ humanitatẽ.interius ꝑ diuinitatem.
3s Anbbel. diffiinens beatitudinem dicit ꝙ eſt
ſufficientia omniũ bonoꝝ.⁊ bona illa diuidit in bo/
na anime ⁊ coꝛpoꝛis.¶ Itẽ rõne videtur.quia pꝛe/

„

mium rũdet merito. ſed meritũ eſt totius cõiuncti.
quia anima exuta nõ meret᷑ergo nec btitudinẽ ſiue
pꝛemiũ. ¶ Item beatitudo orboni miſerie. ß miſe
ria eſt nõ tiñ anime ſed etiã eſt totius cõiuncti.maxi
me rõne coꝛpoꝛis.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſi beatitudo oĩno
reſpiceret animã vt ſubicctum.ergo nõ neceſ eſſet
coꝛpus reſurgere.ergo ⁊c. ¶ Contra.ſuper illud o.
beata gens cuius dñs deus ⁊c.glo.beatitudo bomi/
nis tm̃ in gia eſt. quia aia hois tm̃ capax eſt valens
frui illa. ¶ Itẽ rõne videt᷑.qꝛ beatitudo conſiſtit in
deo. quis ipſe eſt finis vltimꝰ in quo ſtandũ eſt. ſo/

lus ſpũs ad deũ videndũ ⁊ amandũ conuertit᷑.ergo

beatitudo eſt in ſolo ſpn. ¶ Itẽ beatitudo gloꝛie re⸗
ſpondet grtie.ſed gra cũ ſit qualitas ſpũalis eſt bo
minis rõne ſolius aie. et beatitudo.quia quantuʒ
ſe extendit dipoſitio ad foꝛmã tm̃ ſe extendit foꝛmas
Itẽ ſi aliqua paſſio ineſt aliqͥbus ſubiectis. ineſt
m aliquid cõe.̊ᷣ btitudo ineſt angelo ⁊ bomi. ergo
ineſt pm aliqͥd cõe angelo ⁊ homini. non eſt em̃ niſi

ſpũs ⁊ potentie ſpñales.ᷓ beatitudo eſt tiñ in poten
tia ſpnali.¶ Itẽ ſi aliqua duo cõicant in aliqua n⸗

⁊ nõ pñt cõuenire in eo qd ſuꝑadditũ eſt nature.il/
lud ſuꝑadditũ nõ ineſt ſm naturã in qua cõicant.S
bõ cõicat cũ bꝛutis in coꝛpoꝛe ⁊ in potentijs ſenticu
di. et non põt cõicare in beatitudine.g non ineſt ᷣm

coꝛpus.¶ Reꝰ.ad hoc dixerunt aliqui ꝙ btitudo dĩ 9

duplxr. ꝓpꝛie et cõiter. Pꝛopꝛix eſt gaudiũ de partici-
patione dei pfecta ꝑ cognitionẽ ⁊ amoꝛẽ. Cõmunit᷑

vero dẽ omnis remuneratio excudens omnẽ miſe/
riam. Pꝛimo mõ cõpᷣhendit pꝛemiũ ſubſtãtiale tĩ.
ſcdo mõ accidentale. Pꝛimo moo eſt tm̃ in aia.ſe/
cundo mõ eſt in aia ⁊ coꝛpoꝛe et toto cõiuncto.et ꝑ
boc ſoluũt rõnes ad ꝑtes oppoſitas.Sed iſta ſolu/
tio nõ videtur cõueniens.qm̃ ſicut dicit Augꝰ.bea/
te viuere eſt bonũ veris certiſq; gaudere.ſed etiã do
toꝛ ſicut dicit.xiiij.de trinitate eſt ipſius anime.ergo
et gaudiũ beatitudinis.eſt aũt in aia ſicut in ſubie/
cto.ſiue ſit de bono increato qð eſt deus.ſiue de bo/
nis coꝛpoꝛis. Ideo dicunt alij aliter ꝙ gaudium eſt

accidentale.et btitudo accidentalis eſt in aia ſicutin

ſubiecto. Sed buiꝰgaudij mã eſt in coꝛpoꝛc.qꝛ gau/

det anima de bonis coꝛpoꝛis.⁊ ideo btitudo non eſt

in coꝛpoꝛe ſicut in ſubiecto. ſic in mã ⁊ obiecto.nõ
ꝛincipali tñ. Sed iſtud nõ ſufficit dicere.quia ſimi

*

poſt iudiciũ.g̊ nõ magis diceret᷑ ſᷣm hoc coꝛpus no/

ſtruz beatificari qᷓ; alie creature. qð nõ eſt coueniẽs
dicere. Si tu dicas ꝙ magis ꝓpter boc ꝙ hbʒ cõditio

nes nobilioꝛes.hoc non valet.quia ſur coꝛpus ſolis

eaſdẽ cõditiones q̃s coꝛpus noſtrũ habebit. Et iðo
dm aliter. ꝙ beatitudo cum ſit gaudiñ de bonis eſt

in aliquo ſicut in ſubiecto pᷣmo per inberentiã.et ſic

dico ꝙ ẽ in ſola aia.Et eſt in aliquo ſicut in ↄiuncto

ꝑ quandã redundantia. ⁊ ſic qꝛ coꝛpus eſt cõiunctũ
aie. gaudiũ rdlundat in coꝛpus. Concedende igitur

ſunt rõnes ꝓbantes ꝙ beatitudo non ſit in coꝛpoꝛs

tanq; in ſubiecto pᷣmo. ſed tñ eſt ibi ꝓpter cõiunctio
nem ꝑ quandã redundantiã ⁊ cõparticipationem.
Ad ullud ergo qð obꝛ ꝙ ex vtriſq; bonis conſtat
btitudo. dm ꝙ Aug dicit illud m opinionẽ tullij
¶Ad illud qdð obꝛ de xpᷣo qͥ fact?eſt bõ vt totũ bo/

minẽ btificaret. dm ꝙ ibi eſt quedã cõgruẽtia.quis

iter mã gaudij eſt in omnibꝰ creaturis remanẽtibꝰ

10

11

etiã ⁊ ſi nõ eſſet incarnatꝰ hõ eſſet beatus. dũ ect re

demptus ad viſionẽ dei pfecte. d illucd qð di/
cit Anbbel SZem ꝙ bene cõtinet bona coꝛpoꝛis.ſed
itudo nõ dẽ eſſe illa bona ſᷣ gaudiñ de illis bonis.
qillud qd obꝛ de merito.ddᷣm ꝙ aia nõ põt me
reri extra coꝛpus.nõ ꝓt᷑ defectum virtutis.ᷣ ꝓpter
defectũ ſtatus ⁊ t̃s merendi.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ

miſeria ẽ ex ꝑte coꝛpoꝛis. dm ꝙ miſeria ſubiectiue

et ꝓpꝛie eſt in nã rõnali.ſᷣ maliter põt eſſe rõne coꝛpo
ris ſicut dicit Aug.viij.de ciui.dei. ¶ Ad aliud patet
rñſio ꝙ coꝛpus neceſſe eſt reſurgere vt fiat btm̃ per

quandã cõparticipationẽ ⁊ redundantia. Et eſt ſite
in gratia. quia ſi gratis exiſtens in aia ᷣm netenti;

4

12

13

14

15

rationalẽ redundat in ſenſibilẽ.⁊ qũ abundaſis eff ? obijcit᷑ ꝙ pꝛius eſt viuificari animã qᷓ; potentias. di⸗
ipſam tranquillat. ⁊ qñ delectatio magua eſt ſimilkr. cendum ꝙ veruz eſt de vita que eſt actus pᷣmus.ſed
ſieut dẽ in . Sitiuit in te anima mea. cum in gloꝛia nõ de vita que eſt actus ſcs.¶ Ad aliud iam patet I 9
ſit ꝑfecta abundantia ⁊ delectatio.nõ ꝓſt mirũ ſi re- reſpõſio.quia nõ eſt gloꝛia in potentijs m ꝙ diſtin/⸗
dundat in coꝛpus. ⁊ hoc nemo du bitat niſi inexper· guuntur ſed ſm qð vniuntur in rõne ima inis. per
tus. E . . . S quã capacitatẽ ſunt vnius deifoꝛmitatis. 6 21d ill 20
¶Queſtio. iij‚. d ʒð obicit᷑ ꝙ deus eſt intimus anime.ergo pꝛocedit

ab intimo. dom ꝙ influentia iſta ab intimo pcedit.
Scdm quid inſit beatitudo. Atrũ ſit in anima hm ſed nõ ꝓcedit ſm ꝙ intimũ cõſeruans in eſſe natu/
ſulubſtantiã an ᷣm potentiã. Et ꝙ ſ̃m ſubſtantiã vi /re. ſed m qð obiectũ cõſummans in eſſe gloꝛie. ⁊ iõ
Qetur. quia beatitudo eſt vita. vnde Aug. vult ꝙ eẽ Sm banc viã magis eſt intimus ⁊ immediatius po/
beatũ eſt viuere in deo ⁊ deo.ſed pᷣus naturaliter vi/ tontie ꝙᷓ eſſentie.vnde nõ ſequitur q; ſi diuina eſten⸗
uit anima q; potentie. ergo pꝛius viuificatur a deo. tia eſt intima ꝙ quelibet eius influentia.
¶ Itein beatitudo in anima eſt vna. ſed potentie .
ſunt plures.ſed multiplicato ſubiccto pꝛimo necefſſe Queſtio. x.
eſt multiplicari ꝑfectionẽ.ergo ⁊c. tem dveuset „
intimus ipſi anime.ergo cũ beatitudo ſit in anima ꝑp (He actu gloꝛie ſiue opatione cuius ſit.⁊ oſtenditur
influentiꝗ a deo.illa influentia pcedit ab intimo. ſeehd ꝙ actus eius ſit omniũ potentiarũ.quia gloꝛia eſt p⸗
ſubſtantia rei create interioꝛ eſt pꝛioꝛ qᷓ; potentia. er- fectio plena ⁊ vltima. Quia plena ideo perficit totã
go beatitudo pꝛius influit in ſubſtantiã ontra. snimã.ergo omnẽ eius ſpiritualẽ potentiam. Quia
beatitudo ineſt ᷣm qð capax eſt dei pꝑticeps eſſe po vltima vltra quã nõ eſt alia.cum vltimate pfecta ſit
teſt. ſed capax eſt m imaginẽ.⁊ imago ᷣm mentem. cõiuncta actui.quia actus ꝑficit habitũ.crgo om̃es
⁊ mens eſt oculus ⁊ potentia anime.g beatitudo in, potentie ponunt᷑ in actũ.¶ Item gloꝛia totũ perfi⸗
eſt anime ſᷣm potentiã. Weem beatitudo ineſt ani cit qð gratia diſponcbat. ſed gratia diſponit. ergo p/⸗
me ſᷣm modũ ſpalem vnionis dei ⁊ anime.ſed mo/ ficit actus anime.nõ tm̃ qui ſunt in deũ ſed etiã qui
dus ſpãlis nõ eſt niſi ꝑ cognitionẽ pfectã ⁊ amoꝛem ſunt in bonũ creatum per virtutes cardinales.ergo
⁊ hec eſt ꝑ potentias.ergo ⁊c.¶ Itẽ beatitudo ẽ ha gioꝛioſi actus nõ tm̃ erunt in deũ ſed etiã in creatu⸗
bitus ſcòs ⁊ pfectio ſcda. Sed omnis ſcdᷣs habitus ram. ¶ Item boc oſtendit᷑.quia virtutes cardina⸗
eſt impꝑfectio m aliã potentiã recipiendi q̃ differt a les manebunt in patria in ſtatu ꝑfecto.ergo in actu.
ſubſtantia. ergo beatitudo nõ ineſt aie ꝑ ſubſtantis ſed actus eoꝝ eſt in hijs que ſunt ad finem.⁊ penes
imediate.¶ Item ſi imediate ⁊ pᷣmo ꝑ ſubſtantiaʒ. eas conſiſtit actus gloꝛie. quia ſicut earũ E⸗

ergo abſtractis potentijs poterit intelligi aĩa gloꝛio. ſunt gratuiti.ita tunc erunt gloꝛioſi. ergo ⁊c. ¶ Itẽ
da.ꝛ.. ergo abſtracto ꝙ deũ nõ videat nec amet erit glo quenitur vtrum ſit ibi actus pficiens memoꝛiaʒ. Et
16 rioſa.qð ſtultũ eſt dicere ⁊ ↄtra ſanctos.( B .ddm ſic videt᷑ per rationẽ.quia ſi gloꝛia refoꝛmat ima/⸗
wWwopinio qͥꝛundã eſt ſicut de gratia ita de gloꝛia.ꝙ ſi gincm. ⁊ imago attenditur quantũ ad memoꝛiam ⁊
cut differt gratia ⁊ virtus.ita beatitudo et dos.et ſi- intelligentiꝗ ⁊ voluntatẽ. ergo opoꝛtet ꝙ memoꝛia
cut grã reſpicit anime ſubſtantiã ⁊ ideo eſt vna vir ſit in actu. chran hocipſum dicit Berñ. Deus fu
tus.potentiꝗ ⁊ ideo plures.ſic ⁊ gloꝛia que aie ſub/ turus eſt intellectui plenitudo lucis.voluntati mul
ſtantiam reſpicit.ideo eſt vna.ſ̊ dotes potentias.iõ titudo pacis.memoꝛie cõtinuatio efnitatis. ¶ Itẽ
plures. Et exemplũ naturale eſt in anima humana oſtendit᷑ ꝙ ſit ibi actus iraſcibilis.quia qdð eſt perfe
Pficiente coꝛous.que inquantũ viuificãs reſpicit cõ ctibile virtute.eſt ꝑfectibile gloꝛia.ſed iraſcibilis pfi
plexionẽ que eſt vna in toto coꝛpoꝛe.inquantũ mo/ citur ſpe.ergo ⁊c. ims illud.j.ad Coꝝ. xiij.nũc
toꝛ reſpicit oꝛgana diuerſa. Sed credę boc eſſe ma- autem manent ⁊c̃. mbꝛoſius dicit ꝙ ſpei ſuccedat
sis p appꝛopꝛiationẽ q; ꝓpꝛietatẽ ⁊ vèritatẽ. Coꝛpꝰ beatitudo.⁊ Aug. ſimiliter hoc dicit de doctrina xpᷣia
eñm̃ nunꝙᷓ diſpoſitũ ad vitã qualẽcunq; habet com/ na. ergo ⁊c ¶ Sʒ cõtra q; nõ ſit actus gloꝛie ſᷣm oẽs
plexionẽ niſi etiam habeat oꝛganizationẽ.vnde nec potcntias videt᷑.ſup illud . oſtendam illi ſalutare
inſfluentia vite nec motus ẽ ab aia in coꝛpus niſi na meũ.gl o. dicit ꝙ viſio eſt tota merces.ergo tota ra/
turaliter p̃exiſtat diſpoſitio oꝛganizationis.ſilr cre tio beatitudinis cõſiſtit in actu intelligentie. Si di/
do in gratia ⁊ gloꝛia. qꝙ anima non eſt capax gratie cas ꝙꝙ hoc dictũ eſt per quandã concomitantiq. ea/
twnec gloꝛie niſi ꝑ mentẽ.vnde credo ꝙ tam gratia ᷓ gem rõne debet dici ꝙ fides eſt totũ meritũ. ¶ Itẽ
15 gioꝛia pᷣmo eſt in potentia. Sʒ eſſe aliquid in poten uerit quare magis dicit de viſione q; de dileclõne:
ttiea hoc eſt duplr. Aut ſᷣm diſpoſitionẽ ⁊ habilitatio tẽ Aug.de moꝛibus eccleſie. btũs eſt optimum.
neuñm eius aq actum ꝓpꝛium.quia ſic potentie diſrin ⁊ cũ amat optimũ amat.ergo videt᷑ ꝙ tm̃ ſit in actu
guuntur.⁊ qð ſic eſt in potentia multiwicat᷑.⁊ eſt in motiue.ũ Itẽ Aug. vltimo de ciui.dei. Videbimuſ.
potentia ſm rõnẽ potentie.Aliquid vero eſt in po/ amabimus. laudabimus. iſti ſunt actus gloꝛie. ꝙ fi
tentia m cõfirmationẽ ipſius ad aliq ⁊ vnionẽ ad ſi ufficienter eos numerat Augꝰ. ⁊ bic ẽ nullus actus
illud. ⁊ q ſic eſt in potentia mõ multiplicat᷑ in tten memoꝛie nec potentie iraſcibilis.patet ⁊c. ¶ Item
tijs immo eſſe in potentia dẽ ſᷣm rõnẽ ſubſtantie. et dotes diſti nguunt᷑ penes actus gloꝛie.Sed due affi
ſic gratia ⁊ gloꝛia quarum vnaqueq; eſt deifoꝛmitas gnanaur penes actũ rõnalis ⁊ cõcupiſcibillis ſcʒ vi/
ad deũ.Et quia vni ⁊ eidẽ confoꝛmat᷑ ⁊ refoꝛmatur ſio ⁊ dilectio.ergo ſi diſtinguunt᷑ alique penes actus
ipſa anima.ideo vna eſt gratia ⁊ gloꝛia in pluribus memoꝛie ⁊ iraſcibilis tunc erunt quatuoꝛ dotes. qð
potentijs.ſicut vna aia in pluribus oꝛganis. et vna eſt contra omniũ opinionẽ.nõ em̃ ponunt᷑ niſi tres.
ſanitas in pluribus membꝛis.⁊ hoc clarius in ſco Similiter opponitur ꝙ ſi ponant᷑ actus gloꝛie ſᷣm
18 diſputatu eſt 1xxvl diſ de gratia. i2i iſud quogd omnes virtutes ꝙ tunc erunt ſeptem. queritur ergo

.„ * .

ðõ

—

lccd quare gctus gloꝛioſi appellantur totes.⁊ quare tiũ/ãñ
nee tres ſint.⁊ penes quid accipiantur ⁊ diſtinguantur.
N et cum laus ſit actus maxime gloꝛioſus ſᷣm qð dici -
tur ſuper illud . laudate dominũ quoniã bonus ẽ
R 2 1 pſalmus. ꝓpter quid nõ eſt vs: R/.ad intelligen
ts tiam obiectoꝝ notandũ ꝙ actus gloꝛioſi nõ tm̃ ſunt
Nͦc. in deum vt in obiectũ.ſed etiam in bona creata (gau
tutn⸗ ebit em̃ hõ ⁊ diliget ꝓximũ) Scd quia ſubſtantia-
di; le pꝛemium beatitudinis in deo conſiſtit. ideo actus
äů gloꝛie pꝛincipales ſunt pᷣm quos anima conuertitur
ci uin deuz. 2 ?m hos actus dotes aſſignantur. quia ſᷣm
pos aniina vnitur deo tanqᷓ; ſponſa ſponſo.⁊ ia his
ditatur ⁊ repletur.nõ ſolum vigoꝛatur. Et ideo di/
22 cuntur dotes quaſi diuitie anime deſponſate. Hos
autẽ actus quidã dicunt eſſe tres.quia tria reqͥrunt
in ad hoc ꝙ anima perfecte gaudeat de deo ſcʒ perfecta
u viſio.perfecta dilectio.⁊ ꝑfecta ipſius fruitio. ⁊ frui⸗/
n tionem nõ dicunt ineſſe ᷣm aliam potentiam qᷓ; ra-
NAd tionalem ⁊ concupiſcibilem. Mai iraſcibilis nõ ba
u bet ibi actum in deum. babet tamen aliquem actum
t fſczʒ gloꝛiari per virtutes que manent in ipſa.manet
f g em̃ amoꝛ et foꝛtitudo.Sed iſta poſitio dupliciter vi
ii⸗ detur incompetens. Pꝛimo mõ quidẽ quia tũc ter/
targ cia dos nõ differt a pꝛima ⁊ ſecunda niſi ᷣm rõnem.
küt V et hoc ſtultum eſt dicere.Alia via videt᷑ incõueniẽs
Son ſcʒ ꝙ iraſcibilis nõ habeat in gloꝛia actũ tendentem
dac in deum.cum in via habeat ſpem ꝑ cuius actum ten
üin dit in deum. Et ideo aliter dicendũ ꝙ omnes vires
Hü. que habent ꝑ gratiã actum in deum. babebunt p glo
n riam actus ꝑfectos euacuatis imꝑfectis. Unde ra/
gi tionalis cuius eſt modo credere per fidem.tunc vi/
10 debit aperte. Concupiſcibilis cuius eſt amare. dili/
nrizb get tunc pfecte. Iraſcibilis cuius eſt erigi ⁊ inniti ꝑ
mnte, ſpem.tunc tenebit continue et certe. Unde ſᷣm bos
er tres actus diſtinguunt᷑ tres dotes.ſcʒ viſio.dilectio.
Sanun compᷣhenſio ſiuc tentio.ſiue fruitio per appꝛopꝛia/
Da65 23 tionem. MHam fruitio iſta tria complectitur. ¶ Ad
id illud qð obijcitur ꝙ actus gloꝛie ſunt plures.quia
GHG hm om nes virtutes.patet rñſio.quia et ſi ſm om̃es
in virtutes ſint.nõ tamen ̊ᷣm omnes dotes accipiunt
“M 24 ſed m cos qui tendunt immediate in deum. ¶ Ad
hccG illud ꝙ obijcitur ꝙ viſio eſt tota merces ⁊ buiuſmo
ßr Aii. dicendũ ꝙ iſti tres actus ſunt omnino coniuncti
ni ⁊ connexi. vnde qui pfecte videt.perfecte augit ⁊ ha
“ bet. ⁊ ideo in ſanctoꝝ verbis per connexionẽ qð eſt

ltet . omnium attribuitur vni.magis autem viſioni attri
6G buitur ꝓpter hoc ꝙ in viſione diſtinguitur ſtatus pa
un trie a ſtatu vie.non ſic in dilectione.quia vtrobiq; ẽ

Sn dilectio. ſed in patria eſt viſio non in via ſeo credu/
A 25 litas de non viſo. ¶ Av illud quod obijcitur quare
4 non vnus actus pencs memoꝛiã. dicendum ꝙ me/
e mDaoꝛia nõ refoꝛmatur pꝛimo ſed ex conſequenti per
nn B refoꝛmationem iraſcibilis in rcfoꝛmatione gratie.⁊
lc ratio huius eſt. quia quodammodo conueniunt in
duu 26 actu. Atriuſe; enim eſt continue tenere. Gew ilun
14 gq6 vltimo obijcitur de laude. dicenduzʒ ꝙ aut intelli
ggeitur de laude vocali. ⁊ ſic non eſt actus pꝛincipalis
% nec debet eſſe wos. Aut de laude mentali. ⁊ ita com/
NH ü . pꝛehendit actus trium potentiarum interium. et
SSH ideo non eſt diſtingucnda ab alijs.immo dicit᷑ tota
SGn zserces. M

et oꝛemij.

„ . „ . Z „. . 2 1 „ 9 ₰
De diſferenti participatione beatitudinis.Et queri

tur vtrian omnes habeant equalem beatitudinem.

et ꝙ ſic videtur ex textu Mathᷣ.xx.vbi dicit᷑. ꝙ om/

nes accexrunt ſingulos denarios.⁊ ꝙ dominus tm̃

edit nouiſſimo quantũ pꝛimo. Et gloſa dicit.j.adð
Coꝝ.xv.ſuper illud.ſtella differt a ſtclla.cundẽ dena
rium paterfamilias dedit omnibus qui operati ſunt
in vinea.quo vtiq; nõ aliud ſignificat᷑ qᷓ id qd om/
nes communiter habebunt. Seo illud non ceſt niſi

beatitudo.ergo ⁊c. ¶ Item ratione videtur. quia

beatitudo conſiſtit in deo qui eſt bonum ſummum
in fine ⁊ omnino inuariabile non recipiens magis
et minus. Si dicas ꝙ conſiſtit in dei participatio/
ne que magis ⁊ minus recipit Contra.vnuſquiſq;

tiñ participabit deum in gloꝛia nõ valet nec pote

rit plus participare.ergovnuſqͥſq; in ſummo.ſed qð
ſummum eſt. eſt in termino.⁊ qð eſt in termino non
necipit magis ⁊ minus.ergo ⁊c. ¶ Item tm̃ diliget
vnuſquiſq; homo pꝛoximum ſicut ſcipſum.ergo tm̃
gaudebit linus de gloꝛia petri.⁊ intm̃ volet eam pe/
tro quantum ſibi. ⁊ ſi hoc.tantũ gaudebit de gloꝛia
petri quantũ ſi eqᷓ haberet.ſʒ ſi hꝛet.tantũ gauderet
quantuzʒ petrus gaudet.ergo ⁊c.¶ Contra. Joban
nis.xv.in tomo patris mei manſiones multe ſunt.
Auguſtinus. Multe manſiones in vna vita erunt.
quia varie pꝛemioꝝ dignitates. Item apoſtolus

pima ad Conꝝ.xv.ſtella differt a ſtella in claritate. Si
ergo claritas cognitiouis generat gaudium et dele/

ctationem ⁊ viffereus eſt.ergo differens erit gaudiũ
Item ratione videtur.quia pꝛemium reſpondet

mengeledeſ⸗ ſtat aliquos eſſe maioꝛis meriti. er/

emij. tem Auguſti. Si eſſent cequalia non
eſſet oꝛdo ibi.quia oꝛdo facit ad perfectionem.ergo
quia ſuperna ciuitas eſt ꝑfectiſſima.ergo ⁊c. Rꝰ.
dicendũ ꝙ diuerſitas ⁊ diſtinctio eſt in pꝛemijs ſᷣm
maius ⁊ minus ſicut fuit in meritis. Ad intelligen/
tiam autem obiectoꝝ notandum ꝙ ſicut beatitudo
vt dictum eſt ſupꝛa dicit᷑ dupliciter.vel ſatians effe⸗

ctiue ſicut obiectum.vel ſatians infoꝛmatiue ſicut ꝑ
fectio. ſic et pꝛemiũ ſiue donũ. Mam ſi dicatur ſicut
obiectum omnino vna eſt merces. vnus deus. vna
beatitudo. vnum pꝛemiũ. Si autẽ foꝛmaliter.dicit᷑
beatitudo ona vnitate confoꝛmitatis. vnitatc con/
nexionis.ſed tamẽ differens ẽ quantitate gaudij et
remuncrationis. vnus cm̃ alio clarius videt deum.
2 magis de illo gaudet ⁊ ſtrictius tenet.Et ſic patet
pꝛimũ de venario. Patet etiã ſecundũ quomõ gau/

dium pax dicit᷑.non inq;ᷓ intenſiue ſed extenſiue.qa

de eiuſdem ⁊ tot gaudet vnus de quibꝰ ⁊ quot gau/

det alter¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ quilibet partici 27
pat deũ in ſummo. dicendũ ꝙ ẽ ſummũ ſimpliciter.
et ſummũ huic. Nullus participat in ſummo ſim/

pliciter ſcò in ſummo ſibi.quilibet em̃ tm̃ participat

nõ quin pſſit participare plus.ſed nõ plus ab ipſo
quia nõ poteſt vltra pficere ⁊ contentus eſt omni/

no eo quẽ habet. id illud qd obijcitur ꝙ tm̃ gan ; 89
det de bono ꝓximi duantũ de ſuo.dicendum ꝙ ve/

rum eſt. vnde petrus plus gaudet de bono lini q; ipẽ

linus.ſed ex boc non ſequitur ꝙ; tantũ gaudet quan

tum ſi haberet illud.quia ſi haberet illud bonũ ha⸗
beret maioꝛem charitatem et poteſtatem intenſius
gaudendi. Hijs viſis ſatis pateut ea que poſſent di⸗

ci eirca literam.

—
— —

¶ Beterminat beatitudinem et gloꝛiam ex parte coꝛpoꝛis.

Ga bee queri ſolet ſi beatitudo ſanctoꝝ ⁊c. Supꝛa egit magiſter de gloꝛia ſpũs in qua conſiſtit pᷣma ſtola.
dic agit de gloꝛia coꝛpoꝛis in qua conſiſiet ſtola ſcᷣa. Diuidit᷑ aũt hec pars in tres partes ſm tria que deter
minat. Pꝛimo em̃ determinat ꝙ in reſuſceptione coꝛpoꝝ erit gloꝛie augmentuʒ. Secundo vero determinat
modũ per quẽ gloꝛia ſpiritus augebitur.ibi. Si quẽ mouet quid opus ſit. Tercio determinat quale coꝛpus
reddetur anime beate ſcʒ ſpirituale nõ animale.et boc facit.ibi. Pꝛoinde cum hoc coꝛpus iam nõ animale.

¶Zeterminat ꝙ in reſumptõe coꝛpoꝝ erit gloꝛie augmentũ. 5
¶ Poſt hec queri ſolet ſi beatitudo ſanctoꝝ maioꝛ ſit futura poſt iudiciũ q; in /
terim. Sine omni ſcrupulo credendũ eſt eos habituros maioꝛẽ gloꝛiaʒ poſt
iudiciũ qᷓ; ante.quia ⁊ maius erit gaudiũ eoꝝ vt ſupꝛa teſtatus ẽ Aug.⁊ am
plioꝛ erit eoꝝ cognitio. Vñ hiero. Peracto iudicio amplioꝛẽ gloꝛiã ſue cla⸗ Miero.ſr oſee.
ritatis deus demonſtrabit electis. = *
Determinat modũ ꝑ quẽ gloꝛia ſpiritus augebitur. eg
i quẽ mouet quid opus ſit ſpiritibus defunctoꝝ coꝛpoꝛa ſua in reſurrectio
ne recipere.ſi eis põt ſine coꝛpoꝛibꝰſumma beatitudo pᷣberi: Difficilis q̃ſtio
eſt.nec põt a nobis ꝑfecte diffiniri.ſᷣ tñ dubiũ nõ eſt.⁊ raptã a carnis ſenſibꝰ
hominis mentẽ.⁊ poſt moꝛtẽ ipſa carne depoſita nõ ſic videre poſſe incõmu
tabilem ſubſtantiã.id eſt deum.ſicut ſancti angeli vident.ſiue aliq̃ latentioꝛi
cauſa.ſiue iðo quia ineſt ei naturalis qͥdã appetitꝰcoꝛpus ãminiſtrandi qͥ re⸗
tardatur quodãmõ ne tota intentione pergat in illud ſummũ celum donec
ille appetitꝰ cõquieſcat. Poꝛro ſi tale ſit coꝛpus cuius ſit difficilis et grauis
ãminiſtratio.ſicut hec caro que coꝛrũpitur.multo magis auertitur mens ab

illa viſione ſummi ceil. =S S
eneterminat quale co:ꝛpus qctur anime beate.ſcilicet ſpirituale non
Animale. . “”
¶ Pꝛoinde cũ hoc coꝛpus iam nõ animale ſed ſpirituale receperit equata an/
gelis. habebit ꝑfectũ nature ſue modũ obediens ⁊ imperans viuiſicata.⁊ vi
uiſicans tam ineffabili facultate.vt ſit ei gloꝛie qð fuit ſarcine.

d intelligenti buius partis querit᷑ de glo. peꝛemij ſbalis conſiſtit in adberentia fruitione illiꝰ
qab ria coꝛpoꝛis.Et circa boc duo pꝛincipaliter ſummi celi.patet ⁊c.¶ Itẽ ꝑfecta beatitudo eſt q̃es
„¾querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de gloꝛia coꝛpoꝛis oim deſiderioꝝ.Si ergo aia ere⸗ nãaliter coꝛpoꝛi

vniri. et iſte appetitus cũ ſit nalis nõ poſſit termina

in generali. Secundo in ſpali.Circa pꝛimũ querunt

prꝛincipaliter tria. Pꝛimo õ gloꝛifi/⸗

catione. Scdo de dotum diſtinctione. Tercio de ſen
ſuum remuneratione.Circa pꝛimũ queruntur duo.
Pꝛimo querit᷑ vtrum gloꝛia coꝛpoꝛis ſit de ſubſtan
tia beatitudinis.Secundo querit᷑ de oꝛigine beati/

ri niſi ꝑ vnionẽ.impoſſibile eſt animã ꝑfecte beatifi
cari quouſq; reſumat coꝛpus. ¶ Contra.aia gaudet
nũc de deo. poſt iudiciũ vero nõ tm̃ gaudebit de deo
ſed etiã de bonis coꝛpoꝛis.&̊ deus eſt bonũ infinitũ.
bonũ coꝛpoꝛis eſt bonũ finitũ.ſᷣ finitũ additũ ſupꝑer
infinitũ nibil auget.g bonũ coꝛpoꝛis nõ auget pᷣmiũ

3

4

tudinis coꝛpoꝛis ſiue gloꝛie.
((AQueſio... g ergo ⁊c. ¶ Itẽ tanta gra eſt in aia exuta quanta ca/
N . 2 OWèð pax eſt coꝛpoꝛi cõiuncta.g ſimiliter videt᷑ de gloꝛia.
(NLirca quã ꝓceditur ſic ⁊ oſtendit᷑ gloꝛia coꝛdꝛis tẽ cũ deus ſe offerat mõ aie in aperta viſione ſi
ſit de beatitudiuis ſubſtantia ſiue augmentet gliam cut poſt iudiciũ.quare nõ eſt ita mõ de ꝑfecta glia ſi
anime.pꝛimo ꝑ autoꝛitatez magiſtri in litera.Sine cut poſt iudiciũ.Si dicas ꝙ ꝓpter apꝑetitũ amitten
ſcrupulo inquit credendũ eſt eos habituros maio/⸗ di coꝛpus.Contra. Berñ.de diligendo deo beatis
rem gloꝛiã poſt iudiciũ qᷓ; ante.quia maius erit gau aiabus dicit.ꝙ ita inebꝛiant᷑ deo vt obliuiſcant᷑ ſui.
dium et amplioꝛ cognitio. Sʒ iſta reſpicit eſſentiaz S ſi ſui obliuiſcant᷑imnlto magis coꝛpoꝛis.¶ Item
beatitudiuis.ergo ⁊c.¶ Itẽ Berñ.de diligendo deo maioꝛes motus abſoꝛbent minoꝛes. cũ motꝰamo
Anima exuta tñ coꝛpoꝛi eſt cõiuncta.⁊ ſi nõ vita el ris in deũ ipꝛopoꝛtionabilr ſit maioꝛ qᷓ in coꝛpꝰ. to
ſenſu tñ affectu. vt ſine eo nec poſſit nec valeat con / talit᷑ asſoꝛbet illũ. ee appctitꝰ ad miniſtrãdi coꝛ
ſummari. ¶ Itẽ Aug. xij. ſup Geñ. loquens de ania pus impedit. ergo multo ſbirfns adminiſtratio. Si
exuta dicit. Ineſt ei quidã naturalis appetitus am / em̃ amoꝛ alicuiꝰpõt retrahẽ a deo cñ eſt abſens.mul
iniſtrandi co:pus a quo retardat᷑ ne tota intẽtio/ to foꝛtius cñ eſt pñs. Se coꝛpꝰ nũqᷓ fiet ſpũs qᷓ;
i feratur in iſtud ſummũ celum. ergo ſi quantitas uis fiat ſpirituale.ergo liberioꝛ eſt ſpiritus a coꝛpꝛe

fu
e

abſolutus alligz tus. ergo melius diſpoſitr ad ſu⸗

29 ſcipiendã beatitudinẽ ꝑfectã. ¶ Rꝰ.dom qꝙ btitudo

ƷJo rõnes ad hoc.

3

3

Be oꝛigine btitudi

vẽ gaudiũ ꝑ eſſentiã. gaudiũ aũt põt dici maiꝰ qua/
drupliciter. Aut quia de maioꝛi obiecto. aut quia ex

maioꝛi habitu.aut qꝛ de pluribꝰ.aut qꝛ ex eodẽ hba/

bitu intenſius. Pꝛimo mõ maius gaudium quia de
maioꝛi non reperit᷑.nec reſpectu eiuſdẽ.nec reſpectu
diuerſoꝛum.quia quilibet gaudet de bono infinito.
Secundo modo maius inuenitur reſpectu diuer/
ſoꝛum.quia maioꝛi hbabitu gaudet petrus qᷓ; linus.
ſed non reꝑitur reſpectu eiuſdem q́;tum ad diuerſa
tꝑa.quia nõ hẽbit maioꝛẽ habitũ petrꝰ poſt iudxiũ
ꝙᷓ bʒ nũc.Cercio mõ maius qꝛ latius ⁊ de plibus re
perit᷑ in eodẽ ſᷣm tꝑa.qꝛ petrus de plibus gaudebit
poſt iudiciũ qᷓ; nũc.qꝛ de glia aie ⁊ coꝛpoꝛis.⁊ de glia
oim ſaluatoꝝ.Sʒ nõ ẽ maiꝰ hoc mõ illud diuerſoꝝ.
qꝛ de tot ⁊ eis gaudebit vnꝰſanctꝰpuus ſicut ⁊ maxi
mus ſanctꝰ. Quarto mõ maius qꝛ intẽſius repitur

⁊ reſpectu eiuſdẽ ⁊ reſpectu diuerſoꝝ.qꝛ vnꝰ intẽſius

mouet᷑ ꝙᷓ alter reſpectu eiuſdẽ.qꝛ ex eodẽ habitu in/
tenſius mouebit᷑ aia reſumpto coꝛpoꝛe.qꝛ nullũ ba
bebit retardans.Cõcedendũ eſt igit᷑ ꝙ glificatio coꝛ
poꝛis facit ad maius gaudiũ qᷓ;tũ ad extenſionẽ.fa/

cit etiã q;tũ ad intenſionẽ.nõ augẽdo habitũ ſᷣ remo

uendo ipedimentũ.vñ non facit ad augmentũ pᷣmij

eſſentialis pᷣncipalr ſᷣ ex ↄſequẽti.⁊ cõcedende ſunt
Ad illud qð obꝛ in ↄꝛiũ ꝙ nõ gau-/

det de maioꝛi.dm ꝙ nõ tenet bene.vᷣ ꝙtũ ad hoc ñ
dẽ maioꝛ ſi de eodem intẽſius. Silr ꝙ ſcdo obijcit de
gra pʒ.qm̃ ipſa gr̃a dicit habitũ.⁊ idẽ etiã habitꝰglie
eſt in aia exuta ⁊ ð ꝙᷓ eſt vnita.ſᷣ ꝑ illũ nõ ita intenſe

Imouet᷑.⁊ hoc retardãte appetitu.¶ Ad illud qð obꝛ

ꝙ obliuiſcit ſui.dðm q; hoc nõ intelligit᷑ quin amet
ſe.̊ ꝙ ois amoꝛ puatus qͥ nõ refert᷑ in deuʒ ab alte/

ra auferet᷑.⁊ certe aia nõ appetit coꝛpoꝛa amoꝛe pꝛi
uato ſᷣ ad gloꝛiã dei. Ael dam q; Berũñ.loquit᷑ de beʒ
32 tis poſt reſumptionẽ ſcde ſtole.

ꝙ maioꝛes motus abſoꝛbent minoꝛes.dom qꝙ verũ
eſt ꝙꝙ abſoꝛbent. 5 nõ ita vt nõ ſint.ſ̊ᷣ vt nõ ita intẽſe
appareant.ſunt tñ ⁊ apparent aliqͥ mõ.⁊ ideo q;uis
parũ.tñ aliquo mõ minuũt motus minoꝛes ipſi ma
ioꝛes licct vincant᷑. ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ ſi appetit
impedit magis pñtia.ðdm ꝙ appetitꝰ duo dicit.ſcʒ
amoꝛẽ alicuiꝰrei.⁊ carentia illius.Qũñ igit᷑ impedit.
aut rõne amoꝛis.aut carentie.Si rõne amoꝛis.tunc
magis impedit res pñs.Si rõne carentie tũc nõ im/
pedit.cũ carentia ꝑ pᷣſentiã remonet᷑. Ad illud qð
obꝛ ꝙ ſpũs abſolutus eſt liberioꝛ.dom ꝙ eſt ſpũs a
coꝛpoꝛe abſolutus ſba ⁊ affectu.⁊ iſte ẽ liberrimus.
Et eſt ſpũs alligatus affectu ⁊ ſolutus ſba.⁊ iſte nõ
eſt liber.qꝛ aliqd vult qð nõ bʒ. Et eſt ſpũs alligatꝰ
ſbᷣa ⁊ affectu.⁊ tũc aut coꝛpus ẽ inobediens.⁊ talis
nõ eſt liber.qꝛ nõ põt bꝛe qdð vult.aut ꝑ oia obediẽs
T talis eſt liber libertate ſibi cõueniẽte.qꝛ nihil vult

bie niſi qd põt.⁊ ideo hʒ omne qð vult.

. 4 aLeerk̃ ——

titudinis ſiue gloꝛie. vtrũ ſit a glia aie
oꝛiginalr. Et qꝙꝙ ſic videt᷑.dyoniſiꝰ ad dioſcoꝝ.ptitu/

do nõ eſt coꝛpoꝝ.ſᷣ ab aiabus redundat in co Poꝛa.

tẽ gloꝛia ineſt coꝛpoꝛi ꝑ reſurrectionẽ.⁊ reſurre
etio ꝑ vnionẽ aie.gᷓ ab aia ineſt coꝛpoꝛi gloꝛia.¶ Itẽ
ſpãlius videt᷑ quo ad ipaſſibilitatẽ.qꝛ vt dicit phus
egrediente aia expirat ⁊ marceſcit coꝛpus. cum ſit

incoꝛpoꝛale boc nõ bʒ ab aia.Si dicas ꝙ loquit᷑ ᷣm

d ülud qð obẽ

„
*„
„

ſtatũ iſtũ. Hoc nõ ſoluit.qꝛ ſicut aĩa nũc cõtinet coꝛ
pus.ita xtunc. Añ Aug.de vera religione.coꝛpꝰ nõ
babebit ſtabilitatẽ niſi ꝑ animã.⁊ hec ꝑ eus,41 Ité
de ſpũalitas videt᷑.quia ſuꝑ illud.j.ad Coꝝ.xv.no⸗

uiſſimus adam in ſpm̃ viuificantẽ.dicit glo.qꝛ ſicut

ſpũs ꝑfecte adheret deo.ſic viuificat vt coꝛpus ſpiri
tuale efficiat. gꝙ̊ manifeſtũ ⁊c. ¶ Contra.qncũqʒ ali/
quid ẽ alicuiꝰoꝛigo pꝑ redundantiã.ſilitudo eſt vtro/
biq; ⁊ vniuocatio. Sed claritas coꝛpoꝛis ⁊ ſpiritus
ſunt claritates eqᷣuoce. hec nõ redundat in illam.
tẽ omne qð eſt ab alio ꝑ redundantia.illo ſeꝑa⸗

to ſã nõ ineſt. ſi aia ſeparet᷑ a coꝛpoꝛe.coꝛpus fieret

obſcurũ.qdð videt᷑ incõueniens dicere.¶ Itẽ qð bʒ
totaliter eſſe ꝑ redundantiã ab aliquo.illi cõiunctũ

participat ꝓpꝛietates illas ſine aliq̃ immutatione ex

pte ſui. ſi aia gloꝛioſa vniret᷑ mõ coꝛpoꝛi paſſibili.
ipᷣm faceret impaſſibile.ſed hoc nõ põt ſtare.qꝛ ꝙ de
paſſibili ꝑ naturã fiat ipaſſibile eſt a virtute infinita
ergo nõ ab aia. ¶ Itẽ aia xp̃ᷣi ſumme erat gloꝛioſa.

⁊ coꝛpus ſumme paſſibile. et hñs alios defectus.ꝗ

⁊ hmõi defectus nõ pᷣuant᷑ ꝑ gloꝛiã aie ſed ꝑ qualita
tem abſolutã coꝛpoꝛis.ergo ⁊c.¶ Rꝰ.ddm ꝙ eſt lo⸗
qui de dotibus coꝛpoꝛis in qͥbus eius gloꝛificatio cõ
ſiſtit. vel quantũ ad diſpoſitionẽ.vel quantũ ad con
ſummationẽ. Si qᷓ;tũ ad diſpoſitionẽ. ſic dico ꝙ di/
cunt diſipſitiones q̃ᷓ ſunt q̃litates abſolute ipſiꝰ coꝛ/

35

poꝛis q̃ dant᷑ ſibi a deo in eius refoꝛmatõc.Si qtu,

ad cõſummationem.ſic dico ꝙ ſunt a gloꝛia aie ſiue
ab anima gloꝛioſa. Añ ſicut in pñti aia in coꝛpus in/
fluit.⁊ ꝑ illam influentiã coꝛpus eſt coloꝛatius.coꝛ⸗

pus ẽ durabilius.coꝛpus eſt virtuoſius ⁊ agilius qᷓ;

cuʒ anima ſeꝑatur.ſic ſiir dico in ꝓpoſito ſuo mõ.q;
aia gloꝛioſa influens in coꝛpus om̃es dotes iſtas ad
quas diſpoſitões hahebat.ꝑ ſui refoꝛmationẽ pficit
⁊ cõſum mat.Añ credo ꝙ ſi coꝛpus ſeꝑaret᷑.ꝙ eſſet

agile et ipaſſibile.nõ tñ ita vt nunc.Et ꝑ hoc patent

obiecta ad vtrãq; ꝑtẽ. Mã pᷣme rõnes oſtendunt q;

ſunt in coꝛpoꝛe ꝑ influentiã.qð quidẽ verũ eſt qtuʒ
ad cõſummationẽ.Scde rõnes oñdunt ꝙ non ſunt

totaliter in coꝛpoꝛe ꝑ redundantiã a gloꝛia anime.
⁊ hoc quidẽ verũ eſt.pᷣexigit᷑ em̃ ꝙ a deo foꝛmet᷑ ba/

bile vt p influentiꝗ anime illa habilitas cõſummat᷑.
¶ Ad ũlud qu ob de ſpũalitate.dm ꝙ verã eſt vbi ʒ

agens ⁊ patiens cõmunicãt in mã.S nõ eſt ita in aia
⁊ in coꝛpoꝛc.vnde aia iĩmobilis exiſtens ꝑ influctiã
cauſat motũ in coꝛpoꝛe. ſic ⁊ in alijs ꝓpꝛietatibꝰ. ſic
vicit᷑ caloꝛ aialis ſiue ab anin.
DOnſequẽter quantũ ad ſcm articulũ querit᷑
de dotũ diſtinctione. Et circa hoc duo querunt᷑
Pꝛimo qucrit᷑ de numero ⁊ ſufficiẽtia dotiũ. Scoo
querit᷑ de qualitate ipſaruum.
„ ((Aueſtio... 1

—

¶ Lirca qus gotancſſi, dotes coꝛpoꝛis cõſueuerunt

quatuoꝛ aſſłgnari.ſcʒ claritas.impaſſibilitas.ſubti/
litas.⁊ agilitas. Sʒ ꝙ debeãt eſſe paucioꝛes videt᷑.
quia dotes ſunt iu coꝛnoꝛe ſᷣm qð comparat᷑ ad ani
mam. ſed tm̃ duplicit comparat᷑ ſcʒ vt motoꝛ et vt
ꝑfectio.ergo videt᷑ ꝙ tm̃ ſint due dotes. ¶ Item t
tres dicunt᷑ eſſe vires ᷣm q̃s anima regit coꝛpus et
pꝑficiendo ⁊ mouendo.ſcʒ naturalis.vitalis ⁊ anima
lis.⁊ ſᷣm hoc dicunt᷑ tres ſpũs in coꝛpoꝛe.ergo vide/
tnr ꝙ ſint tiñ tres dotes.

coꝛpus.ſi anim non habet niſi tres.nec coꝛpus.

in tres dotes. ¶ SItem dotes anime ſunt
tres.ergo ſi anima pluribus dotibus dotanda eſt q;ᷓ

—

Pi.

Contra.q ſint plures videt᷑.qm̃ ſicut claritas facit
ad pulcritudinẽ.ita ⁊ paxtiũ cogruentia.Añ Augꝰ.
de ciui.dei.pulcritudo eſt quedã partiũ congruentia
cuʒ quadã coloꝛis fuauitate. & ſicut claʒitas eſt dos
coꝛpoꝛis.ſic ⁊ cõgruentia.⁊ ſic ⁊c. ¶ Itẽ ſicut coꝛpꝰ
ad bhoc ꝙ ſit anime cõgruũ oꝛganũ requirit debitam
qualitatẽ.ita etiã debitã quantitatẽ. ſicut aſſignan
tur dotes a ꝑte qualitatis.ita etiã a parte qnãtitatl.

plures ſunt qᷓ; qtuoꝛ dicte.¶ Ite Anbhel. in li. de

ſimilitudinibꝰ ponit ſeptẽ eſſe cõditiones qͥbus aia
gloꝛificat᷑ in coꝛpoꝛe.agilitatẽ.foꝛtitudinẽ.libertatẽ.
ſalutẽ. voluptatẽ.longeuitatẽ.pulcritudinẽ. videt᷑
57 ꝙ ſint multo plures ꝙᷓ pᷣdicte qtuoꝛ.¶ Rꝰ.dome
numerus iſtaꝝ dotiũ ſiue qualitatũ ꝑficientiũ coꝛp

accipit᷑ ex ſap.iij.fulgebunt iuſti ct tanqᷓ ſcintille in

barundineto diſcurrẽt. In fulgoꝛe claritas.in ſcin/
tilla impaſſibilitas.in arundineto ſubtilitas.in diſ-
curſu agilitas. Ratio aũt iſtius numeri accipit᷑ mul
tipliciter a diuerſis. Et pᷣmo mõ ᷣm cauſam finales
hoc mõ.Dicunt em̃ quia coꝛpus reſurgit diſponit᷑
⁊ dotatur ꝓpter gloꝛiã anime q̃ cõſiſtit in ꝑfecta co/
gnitione cognitiue ⁊ vnione affectiue.Ad cognitio/
nem aũt duo requirunt᷑ ſq; ſpualitas⁊ luminoſitas.
qꝛ cognoſcens debet eſſe ſpũalc.⁊ debet hẽe lumen.
⁊ ideo ꝓpter cognitionẽ aie eſt in coꝛpoꝛe ſubtilitas
⁊ claritas. Anio autẽ amoꝛis eſt libera ⁊ foꝛtis.foꝛ⸗/
tis em̃ eſt vt moꝛs dilectio. Pꝛopt᷑ libertatẽ debʒ eẽ
coꝛpus agile. ꝓpter foꝛtitudinẽ ⁊ indiſſolubilitatem
debet coꝛpus eſſe ipaſſibile.⁊ ſic patet ꝙ qᷓtuoꝛ ſunt
dTotes. Scdo mõ accipit᷑ ᷣm cãm eſſicientcʒ. Dotes
em̃ hmõi in coꝛpoꝛe vt ſupꝛa oſtenſum eſt conſũma
tum ⁊ pfectum hñt eſſe ab influentia aie in coꝛpus.
Aia autẽ in coꝛpus influit duplr.ſcʒ vt pfectio et vt
motoꝛ. At perfectio aia gloꝛioſa influit viuificando
vita immoꝛtali.vt motoꝛ mouẽdo motu infatigabi⸗
li.alioquin nõ eſſet gloꝛioſa niſi excluderet moꝛtẽ et
penam.Quia ergo viuificat vita.ideo neceſſe eſt in
coꝛpoꝛe eſſe diſpoſitionẽ ad vitã.⁊ hec ẽ lucis abun
dantia ⁊ claritas.Quia vᷣo vita imoꝛtali neceſie eſt
coꝛpus hẽe diſpoſitionẽ ad imoꝛtalitatẽ.⁊ ita eſt im
paſſibilitas. QNuia vero motu infatigabili mouet.
ideo opoꝛtet ꝙ nihil reſiſtat.⁊ iõ ſubtilitas eſt in coꝛ
poꝛe.Opoꝛtet eẽ ꝙ nihil retardet.⁊ ſicagilitas.⁊ ſic
pʒ ſilr ꝙ quatuoꝛ ſunt. Lercio mõ accipit᷑ ſᷣm cãm
foꝛmalẽ.Dicunt em̃ aliqui ꝙ in coꝛpoꝛc noſtro cum

ſit natura celeſtis ⁊ elemẽtaris.mõ dominat᷑ elemẽé

taris.ᷣ poſt dominabit᷑ natura celeſtis que eſt natu
ra lucis.hec erit ſicut foꝛmalis ⁊ cõplettua coꝛpoꝛis
Et quia lux habet quatuoꝛ iſtas ꝓpꝛictates ſicut pa
tet in radio ſcʒ claritatẽ ⁊ ꝙ illuminat.impaſſibilita
tem quia nihil ipᷣm coꝛrumpit. agilitatẽ quia ſubito
vadit. pencetrabilitatẽ quia coꝛpoꝛa diafana ſine eo

rum coꝛruptione ꝑtranſit.ſic etiã coꝛpus gloꝛioſum
in quo dminat᷑ natura lucis quatuoꝛ dᷣabet dotes.

Quarto mõ accipitur ſᷣm cauſam materialẽ ſic.coꝛ⸗
pus noſtrum eſt compoſitũ ex quatuoꝛ elementis.⁊
quia elemẽta ſunt imꝑfecta. quadruplicẽ habet ab
eis defectibilitatẽ.Ab aqua que eſt elementũ humi/⸗

dum ⁊ paſſibile habet paſſibilitatẽ ⁊ coꝛruptionem

Ande humidũ aqueũ coꝛpus coꝛrũpit. A terra xo
habet obſcuritatem.quia eſt elementũ opacum. Ab

igne animalitatẽ.quia caloꝛ conſumit continue.ido

cõtinua indiget alimonia ciboꝛũ.Ab aere veto ha/
bet infirmitateʒ. aer em̃ facilime immutatur ⁊ cedit

III

—
*

cuilibet impellenti. Om igit qtuoꝛ iſti defeetus de⸗

bent per bona oppoſita remoueri ad boc q coꝛpus
ſit perfectũ perfectione completa.ideo quatuoꝛ ſunt
dotes. Contra coꝛruptionẽ impaſſibilitas.cõtra ob-
ſcuritatẽ claritas.contra animalitatẽ ſpũalitas.con
tra infirmitatẽ virtus ſiue penetrabilitas.⁊ hec vlti
ma ſumptio cõuenientioꝛ eſt inter omnes.quoniaʒ

coꝛreſpondet autoꝛitati ⁊ rõni.Autoꝛitati apoſtoli.

j.ad Coꝝ.xv. Ita em̃ ſumit apoſtolus.Seminat᷑ in
coꝛruptione.reſurget i incoꝛruptõne.ecce impaſſibi
litas. Seminat᷑ in ignobilitate.ſurget in gloꝛia.ecce
clas itas. Seminat᷑ in infirmitate.ſurget in virtute.
ecce penetrabilitas.Seminat᷑ animale.ſurget ſpiri-
tuale.eece agilitas. Ande apls ſumit dotes ꝑ com/
parationẽ ad illos quatuoꝛ defectus quos remouẽt

Sitiliter Aug.de ciuit.dei.xxij.Aberit a coꝛoꝛibꝰ

noſtris omnis defoꝛmitas.omnis tarditas.omnis
infirmitas.omnis coꝛruptio. Omnis defoꝛmitas ꝑ
claritatẽ.omnis tarditas ꝑ agilitatẽ.omnis infirmi
tas per ſpũalitatẽ.omnis coꝛruptio ꝑ impaſſibilita

tem. Concoꝛdat etiam bec poſitio rationi.dotes em̃

coꝛpoꝛis dicunt nõ oẽs qualitates ſᷣ qualitates no/
biles ⁊ pᷣncipales & nouo ſuꝑadditas nature.Et qꝛ

& nouo addite nature debent accipi m naturales

defectus.⁊ hij ſᷣm cauſas pᷣncipales q̃ ſunt quatuoꝛ
elementa.patet ꝙ iſta via inter omnes eſt magis cõ
grua. Ex bijs patent obiecta. O? em̃ obijcit ꝙ ania
comparatur dupliciter tm̃. dᷣm qꝙ anima ᷣm illas
duas cõparationes ad coꝛpus vt motoꝛ ⁊ perfectio
requirit in coꝛpoꝛe quatuoꝛ diſpoſitiones vt oſten⸗
ſum eſt pᷣus. a illud q; obꝛ ꝙ plures debent cẽ
dotes anime qᷓ; coꝛpoꝛis.dom ꝙ dotes aie attendun
tur ſᷣm potentias.ſed totes coꝛpoꝛis ſᷣm qualitates

538

39

reſpicientes elemẽta.⁊ idco patzʒ quare illa tres.iſtd

plures. ¶ Ad illud qð obẽ de cõgruẽtia ꝑtiũ ⁊ qnti
tate.ddm ꝙ illa erit q̃ nunc eſt in qͥbus cõuenienter
eſt.iõ nõ eſt aliqua de nouo dos penes ioſam.
Daaiboi, kKkn
¶trã dotes coꝛ

gis ⁊ minus dicit᷑ ꝑ admixtionẽ cõtrarij minoꝛem ⁊

4⁰

tes coꝛpoꝛis equaliter ſint in omnibus vel
ſm magis ⁊ minus.Et ꝙ equaliter videt᷑.quia ma/

maioꝛẽ. Qm̃ ibi tm̃ ſummũ cſt vbi nibil admixtum

eſt de cõtrario.ſᷣ omnes totes in omnibꝰ beatis ni/
hil habent admixtũ de contrario.ergo in omnibus
ſunt equaliter. Ee de impaſſibilitate videtur.q̃a
pᷣmo ad Coꝝ.xv.ſuꝑ illud alia claritas ⁊c.dicit glo.

In differenti gloꝛia reſurgent. ̊ hoc cõmuniter ba⸗

bebunt ꝙ incoꝛrupti erunt.hoc g cõmune aut dictt
ſm equalitatem.aut ᷣm magis ⁊ minus. Hon vᷣm
magis ⁊ minus.alioquin ſimiliter ⁊ gloꝛia.ergo ſᷣm
equalitatẽ.(¶ Itẽ vnũ coꝛpus nõ dicit᷑ altero ſubti⸗
lius niſi quia aliquid põt penetrare qð nõ alterum.
ſed qdᷣlibet coꝛpus gloꝛificatũ poterit omne coꝛpus
penetrare.ergo ⁊c̃. ¶ Itẽ agilius dẽ qdð poteſt citius
moueri.ſᷣ q;cito volet ſpũs ibi ꝓtinus crit ⁊ coꝛpus
vt dicit Aug. de ciui. dei. xxij. ergo qdᷣlibet eſt agile in
ſummo.a ſimili ꝗᷓ arguat᷑ de claritate ⁊ alijs.i¶ Cõ⸗
tra.j.ad Coꝝ.xv. Alia claritas ſolis ⁊c. Si diffe⸗
reus ſtenſum eſt claritas.pari rõne ⁊ alie dotes.
Itẽ dotes anime ſunt ſᷣm plus ⁊ minus vt ſupꝛa
oſtenſum eſt ꝙ liberius videt vnus qᷓ alter. ergo et
dotes coꝛpoꝛis. ¶ Itẽ anima que plus ſeruiuit deo
⁊ meruit excellentioꝛes habet dotes.ergo ct coꝛpus

.

ꝑ qð anima plus ſeruiuit eo et meruit debet ſimni

411

☛ —,. — —— —

= S

— 2—

—

☛ = = = S=

——
—

ee r b — ——— — —

e⸗
ps
Nin
Gn
teſf
Coniz
oſt.
nmni
Gn
Nne
Khen
Z
nori
nnc⸗
hmre
ütn
bi
ideec
msr
mbg
Nnis
tamn
nge
gn
nſnis
ncke
ing
in,
cen

e⸗

i
jatunt
aan
n
nbes

iniß
runei
CoNN
SAnmn.
upe
Ctaum
oo

igge⸗
e

e
t

. 4

41 liter. ¶ Ry. doͤm iy dotes in coꝛpoꝛibus beatoꝝ ſunt
ſm plus ⁊ minus.⁊ pfectius ⁊ minus perfectũ in di

uerſis. Ad cuius intelligentiã notandũ ꝙ quedam
recipiunt magis ⁊ minus ꝑ contrarij imꝑmixtionẽ.

vtputa quando eoꝝ vtrumq; contrarioꝝ eſt aliqua
natura.vt album ⁊ nigrum. Quedã recipiunt mag⸗
⁊ minus ꝑ acceſſum ad complementum..vt ſunt illa
uoꝝ oppoſita ſunt pᷣuationes.vt bonũ et lucidum
Wüo ade dotes coꝛpoꝛis recipiunt mag ⁊ minꝰ
acceſſum ad terminũ.nõ ꝑ immixtionẽ contrarij.

Et ꝑ boc patet ſolutio ad pꝛmũ. Rurſus notandũ

eſt ꝙ in recipientibus magis ⁊ minus quedã ſunt ᷓ
dicunt pᷣuationẽ ſimul ⁊ poſitionẽ ſicut impaſſidłle

qd dicit virtutẽ ad nõ patiendũ.et dicit puationem

paſſionis.ſimiliter ſubtile ⁊ agile.Et dico ꝙ quantũ

ad pꝛiuationẽ quia totum ⁊ vuiuerſaliter pꝛiuat nõ
recipit magis ⁊ minus.Sed quantũ ad poſitionem

que nõ eſt in ſummo recipit magis ⁊ minus.⁊ ꝑ hoc

acen’ argumenta ſequentia.ꝛ vero obijcit᷑. Agi/
.

9

ius dicit᷑ ⁊c. intelligendũ eſt ſine retardatione. non

quia ſubito ſed quia repente.

poſito ꝙ erunt in patria.quia erit anima habẽs om
nes ſuas potentias cũ nullam amittat.erit etiã coꝛ/
pus babens oꝛgana omnia.circa hoc duo qucrunt᷑.
Pꝛimo querit᷑ vtrum in patria omnes ſenſus habe
ant ſuos actus. Secundo vtrum ſenſus illi qui ſunt
in ſuo actu cognoſcant ꝑ receptionem ſpeciei

¶ Queſtio.ſ.

.2 omnes ſenſus erunt in ſuo actu oſtendit᷑. quia

nobilioꝛ eſt potentia cõiuncta ſuo actui ꝙᷓ inconiun
cta. ſed omnes potentie erunt ibi in ſtatu nobiliſſi/
mo. ergo omnes crũt cõiuncte actui.ergo ⁊c. ¶ Itẽ

ſicut anima appetit vniri coꝛpoꝛi.ita ſenſus obiecto.

ſed ad boc ꝙ anima pꝑfecte gloꝛificet᷑ neceſſe eſt vni/

ri coꝛpoꝛi vt ille appetitus quietetur.ergo ſimilit᷑ ne

ceſſe eſt ſenſum omnẽ vniri obiecto.ſed vnio ſenſus
obiecto ad obiectũ eſt mediãte actu. ergo ⁊c. ¶ Itẽ
conſtat ꝙ coꝛpus remunerat᷑ quia ſeruit animc.er/

go ⁊ ſenſus debet remunerari.ſᷣ omnis potentia na-
ta delectari ſi ꝑfecte remun caenr in pfecta delecta/

tione conſtituit᷑.quieſcit em̃ in illo.⁊ bec quies ẽ de
lectatio. Et hoc poteſt ꝓbari ꝑ ſimile in damnatis.
quia ibi erit continuus deloꝛ in ſenſu.ergo in beatis

cõtinua delectatio.Ex hoc ſic arguo. Nulla potẽtia

delectatur niſi in eo qd cognoſcit.ſed ſenſus non co/
gnoſcit ſe.nec oꝛganuʒ.nec qð ſupꝛa ſe eſt.ergo cum

nullum ſolum cognoſcat nõ delectatur niſi in actu.
ergo ⁊c. ¶ Item ſumma delectatio potentie eſt in

ſuo actu.ergo ſi ſenſus ibi delectatur in ſuis actibus
delectatur. ⁊c. Pꝛeterea ſi delectatio ſentit.ſicut ſe

quitur ſi dolet ꝙ ſentiat.ergo cum ꝓbatum ſit dele

ctationem eſſe omnibus ſenſibus.opoꝛtet ꝙ omnes

ſentiant. ¶ Item viſus eſt in ſuo actu qui eſt ſpecia/

97‧2

liſſimus.vnde Job.xiij.in carne mea videbo ꝓyum.

Et Apocał.j.videbit eũ omnis oculus.Et Ausguſti⸗
nus dicit ꝙ viſus reficictur in contemplatione hu/
manitatis.in libꝛo de ſpiritu ⁊ anima. Eſt etiam ibi
ſenſus tactus.qd patet.quia vnum coꝛpus gloꝛifi⸗
gatuʒ potcrit aliud amplexari.⁊ iſte eſt maxime ma

indigentia.ergo ⁊c.

Onſequenter quantũ ad terciũ articulum cir/
Q⅞gagägaa hoc querit᷑ de ſenſuũ remuneratione.Et ſup

XLIX
—

terialis.quia cnim ſit ibi actus ſenſus ſpecialis ⁊ ſmiaA

tcrialis. ergo ⁊ omniñũ ſenſuum. ¶; Contra.ꝙ nullꝰ
ſenſus ſit isi in actu videtur. quia omnis virtus fi

„

nita plus poteſt in num qꝙᷓ quando diſpergitur acd
multa. Sed enima habet virtutem finitam. ergo et
intenſius moueretur ſi in ſolum deũ moueret᷑ cogni

tione ⁊ delectatione.ergo cognitio et delectatio ſen/
debet ibi eſſe tale.ergo⁊c̃.

delectatione.ergo nõ eſt in actu perfecto. Si vero ẽ

cum delectatione.ſed quãdo aliquis delectat᷑ in vno
oppoſitoꝝ.triſtatur in reliquo.quãdo delectatur in
medio.triſtatur in extremis.ergo ſi delectat᷑ in perci

ſuum minuũt motũ in deum.ergo ⁊ gloꝛia. ſed nibil
e tẽ ſi eſt ſenſus in actu.
aut ille eſt cum delectatione aut ſine. Si nõ eſt cum

piendo.poſſibile eſt triſtari in nõ percipiendo. Si di
cas ꝙ nihil ſibi repugnat nec coꝛrumpit ꝓpter incoꝛ
ruptionẽ.ſaltem carentia rei inducit triſticiam. cuiꝰ

pᷣſentia afferebat delectationẽ.ergo ⁊c̃.

tem qui⸗

dam ſenſus ſunt ꝓpter indigentiã vt patet de guſtu

ad reſtaurationẽ deperditi. Sed tũc tollitur omnis
Ureicenc c eſt poſſe ſenti/ 4

re ex cõiunctione potentie cum oꝛgano bene diſpoſi
to.⁊ eſt poſſe ſentire ex cõiunctione ipſius cum ob/

iecto. Quoniã igitur ibi erunt omnes potentie ſeun

tiendi.quoniam vero obiecta omniũ ſenſuuin non
erunt in gloꝛia ſed quoꝛundã.ideo quidam erunt in
actu ſuo.quidã vero nõ. Obiecta vero quoꝛundam

ſenſuum ſunt ꝓpꝛietates abſolute que reperiuntur

in coꝛpoꝛe gloꝛiſicando.vtpote coloꝛ viſus.⁊ lęeuitat
ipſius tactus.⁊ quia coꝛpus gloꝛioſum reſurget cẽ

luminoſitate ⁊ leuitate.erunt ibi obiecta duoꝝ ſen/

ſuum.ideo iſti ſenſus erunt in ſuis actibus.Obiecta

vero alioꝝ ſenſuum nõ ſunt ꝓpꝛietates coꝛpoꝛis gl·⸗

rificandi. nec ꝓpꝛietates abſolute emanationes x
coꝛpoꝛibus.vt odoꝛ ⁊ ſonus ⁊ ſapoꝛ.⁊ quia nõ erũt
in patria.ideo ⁊c.Alia etiam ratio ſumitur ex parte

medij. quia mediũ in viſo poteſt eſſe omne qð habʒ

rationẽ ꝑuij.mediũ in tactu eſt caro ſibi cõiuncta.et᷑
ideo quia iſta duo media crunt in patria. et iſti duo
ſenſus in ſuis actibus erunt. alij vero minime. defi⸗
centibus ſibi mediſa. niſ forte quls inſtec in audita.
de quo relinquitur in dubio ſicut de laude vocali in
patria. quã ibi ponẽ nec videt᷑ neceſſariũ nec ineptũ.

⁊ideo bicopinari eſt licitti. ¶ Ad illud ergo quod J3
obijcitur ꝙ omnes erunt in actibus ꝓpter nobilita⸗

tem potentiarum maioꝛem. dicendum ꝙ eſt actus
perfectionis. ⁊ actus qui habet imperfectionem cõ/
iunctam. ⁊ quoniam actus guſtandi habet inperfe
ctionem coniunctam rationce ſtatus.⁊ ſimiliter olfa

ctus ratione obiecti quod nõ gloꝛificatur. ⁊ habʒ fio

rper mediuz rccpeiumm pegrinc im ꝛcſſonis er.
go ⁊c. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ appetit ſenſus ꝗ4

vniri obiecto.dicendũ ꝙ slius eſt modus appeten/

di.ille em̃ anime abperieus eſt rõne ꝑfectionis eſſe
naturalis. ſeb iſte ſolt
ideo ille non poteſt terminari niſi coꝛpus vniat᷑.iſte
poteſt ſi in tali ſtatu pgnat᷑ ꝙ illo obiecto nõ egeat.

m eſt quantũ ad bene eſſe. et

Ad illud as obnat de delcctatione. vom ꝙ dele⸗/ 45

ctatio eſt in ſenſu dupłr. Ana per redundantiam.

Alia ꝑ obiecti pꝛeſentiã.ſicut qñ anima eſt interius
plena delectationc.ita incbꝛiant᷑ ⁊ potentie ſentien/
di ꝙ nullo mõ querunt nec egent exterius delectari.
⁊h delectatio erit pᷣmiũ oĩm ſenſuũ.et oibꝰ.bac gũt

delectationẽ nõ habẽt a ſe nec ab actu ſuo ſ ab actu

48 ergo ⁊ꝛc.

— —
—

—

animèe. ideo nõ opoꝛtet ꝙ pter iſtã ſint ſenſus in

ſuo actu. Alia ẽ delectatio ꝑ obiecti ↄueniẽtis pũtiã

Et quia ſolũ ſunt duo ſenſus qͥ bñt obiectẽgloꝛioſa.

ido ſolũ in duobꝰeſt.⁊ hoc nõ eſt pᷣmiũ niſi valde ac
cidentale.qꝛ nõ magis ẽ glioſus ſenſus iſt illiꝰ abſen

46 tia qᷓ; in pñtia. Aliud patet.¶ Ad illud vo qð obꝛ q
nullus ſit ſenſus.qꝛ vnus actus impedit aliuʒ.dðm

ꝙ verũ eſt qñ vnus nõ oꝛdinat᷑ ad aliũ.nõ ſic in ꝓpo
ſito.Sᷣ actus rõnis redundat in ſenſum. ⁊ actus ſen/
ſus oꝛdinat᷑ ⁊ ſubſeruit actui rõnis.⁊ iõ vnus vigo/

4 ratur cx alio.¶¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ vbi delectatio ibi
triſticia. důᷣm ꝙ quidã delectat᷑ in obiecto.qꝛ eſt con

ueniens.pficiens.⁊ cõſeruans.vtpote eſt obiectũ re

ſpectu ſenſus coꝛpoꝛis.Quidã qꝛ eſt cõueniens ⁊ ꝑ/

iciens. vt intellect? intelligibili veritate. Quidã q̃a

tm̃ eſt cõueniẽs vt ſenſus glioſus nõ ꝑficiens.qꝛ inte

rius gficit᷑. nõ cõſeruans.q; incoꝛpoꝛalis ẽ.⁊ tal nõ
triſtat᷑ in cõtrario.quia nõ ledit᷑ in abſentia. qꝛ non
efficitur impfectus.OQOdð pᷣmo mõ delectat triſtat.qd

ſcdᷣo mõ nõ. AUltima rõ cõcedenda ẽ ꝙ illi ſenſus qͥ

ſunt ꝑ indigentiã nõ manebunt in ſuis actibus.⁊ ſic
pꝓatet totum.
¶ Atrũ illi ſenſus qͥ ſunt in ſuo actu cognoſcant ꝑ re-

ceptionẽ ſpẽi.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ ois cognitio eſt mo/

tus ad animã. ſᷣ ois motus ad animã ẽ in aliqͥd reci
piendo. ⁊c. ¶ Itẽ ois cognitio ẽ ꝑ vnionẽ cogno/

ſcibilis cũ cognoſcente.ſᷣ̊ ſenſus glioſus aliquid co/

gnoſcit cui nõ vnit᷑ ̃ᷣm veritatẽ.⁊ cuiꝰ nõ hʒ ꝑ nãm
ſpẽm. hʒ vniri mediante ſpecie recipienda. ¶ Itẽ
quanto ſpeculũ ẽ clarius ⁊ purius.tanto eſt ad reci
piendũ magis vdoneũ.Sed ſenſuũ gloꝛioſoꝝ oꝛga/

na ſunt puriſſima ⁊ denudata a foꝛmis obiectoꝛum.
ergo ⁊c. ¶ Itẽ oꝛdo nalis eſt vt obiectum influat in
oꝛganũ.ſed nã nõ tollet᷑ ꝑ gloꝛiã.g& oꝛganũ recipiet.
Doncra. Bug. in⸗wif mu. eſt ꝓpoſitio per ſe no/

ta. Minus nobile nõ agit in magis nobile. qð reci
pit ab alio patit᷑ ab illo.g viſus nõ poterit recipere

mum. ¶ Itẽ oꝛbis pᷣmus nõ recipit ꝑegrinã impꝛeſ-

ſionẽ ꝓpter ſui nobilitatẽ ⁊ incoꝛruptionẽ.̊ ſi oculꝰ

eſt nobilioꝛ.patet ⁊c. ¶ Itẽ ſi eſt ibi receptio de no/
uo.cum non ſit receptio faciens eſſe ſenſum in actu

niſi aſſit iudiciũ.ergo eſt ibi iudicium.go cogitatio

anime.ergo noua cogitatio.⁊ ita voluibil es cogita/
tiones.qð eſt contra Auguſtinũ.¶ Itẽ immutatio⸗/

nem ⁊ receptionẽ animalẽ antecedit immutatio na/

turalis. Sed coꝛpus gloꝛificatũ ⁊ eius oꝛganũ cum
ſit meogeihilen” recipiet naturalẽ immutatõnẽ.
ptio ab extrinſeco.ſed anima omniũ que vult vide/

re ſpẽs facit in oculo ⁊ videt.quia tũc oꝛdo erit com
utabiliter.quia non erit receptio veniens ab infe/

rioꝛi.ſed a ſuperioꝛi. Sed bec ſolutio nopoteſt ſtare

Pꝛimũ quidẽ quia puerteret᷑ oꝛdo.cum ſpẽs ſpiri/
tualis fieret coꝛpoꝛalis.ꝑfectum fieret imꝑfectũ.Se
cundo quia ita videret abſeneia vt pᷣſentia. ita ocu/
lis clauſis ſicut apertis. Secũda poſitio eſt ꝙ ẽ ſen/
ſus ſ nõ eſt intus ſuſcipiendo ſ̃ extra mittendo vir/
tutem.quia nõ recipiet ſed influet. Sed iſta poſitio
adhuc nõ poteſt ſtare.cũ cognitio ſit in vnione.cum
oꝛgana ſint maxime habilia ad recipiendũ. Lercia
poſitio eſt ꝙ ſenſus gloꝛificati cognoſcunt recipien/
do ſpẽm ab ipſo ſenſſbali. concegende ſunt rõnes

lubile. ergo ⁊c.

. ꝗd hoc dixerunt aliqui ꝙ nõ eſt rece-

uII.

ad hoc. ¶ Ad üllud qð obijcitur ꝙ minus nobile a?.

dici poteſt ꝙ nõ opoꝛtet ꝙ obiectũ ſit nobilius oꝛga
no in quod agit ſimpłr ſed ſᷣm quid in boc ſcʒ quod

habet ſpeciem. ⁊ illud eſt in videndo.⁊ hoc ſufficit
ad agendũ. Ael aliter dicendũ.ꝙ minus nobile non
agit virtute ꝓpꝛia ſed aliena.⁊ in ſenſu gloꝛificato ẽ
natura duplex in oculo ꝑſpicui ⁊ luminis.quãdo igi
tur videt coꝛpus ſe luminoſius.illud coꝛpus ſua vir
tute ꝓpꝛia in ſe facit ſpẽm in oculo.quãdo vero mi⸗
nus luminoſum tunc virtute pꝛopꝛia in ſe facit.⁊ ſic
patet illud. Ad illud qdð obijcit᷑ de aliena impᷣſſio/
ne 2 nõ eſt in oꝛbe.dðm ꝙ ibi vocat᷑ aliena impᷣſſio
qu
bic. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ cogitationes voluunt᷑.
dom q; cogitationes volui eſt duplr. Ano mõ quia
intellectus aut habet defixum affectuʒ in vnqꝗ/ ⁊ hoc
mõ eſt in via ⁊ nõ erit in patria.Alio mõ eſt ꝙ pꝛin/
cipaliter ⁊ continue vnũ.⁊ alia multa ꝓpter illud.et

eſt via ad coꝛruptionẽ.ſed de hac nõ intelligitur

5

inter illa multa mõ vnũ mõ aliud.⁊ hoc bene erit in

patria.talis eſt in ꝓpoſito.

naturalis eſt duplex. quedã eſt per receptionẽ et ab/
iectionẽ.vt calidi a frigido.⁊ bec nõ erit.Quedã pe
reccptionẽ tm̃.vt ꝑſpicui a luminoſo.⁊ hec erit.

Onſequẽter querit᷑ de ſecundo articulo pꝛinci
ali ſqʒ de gloꝛia coꝛpoꝛis in ſpãli que conſiſtit

in quatuoꝛ dotibus.⁊ circa hoc ſᷣm ꝙ q̃tuoꝛ ſunt do

. voſito. ¶Agd illud qð obijcit ꝙ
immutatio naturalis pᷣcedit. dicendũ ꝙ; immutatio

52

tes quatuoꝛ pᷣncipalłr q̃runt᷑. Pꝛimo qucrit᷑ de dote

impaſſibilitatis. Secũdo de dote claritatis. Tercio

de dote ſubtilitatis.Quarto de dote agilitatis.Circa
pꝛimũ querunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrum coꝛpus
ſit paſſibile ab intrinſeco. Secundo queritur vtrum
ſit paſſibile paſſione veniente ab extrinſecco.

io patit ab illo. vi poterit recipe ¶ Eirca quã ſic pceditur ⁊ oſtendit᷑ ꝙ coꝛpus non ſit
a coꝛpoꝛibus inferioꝛibꝰ.cũ oꝛganũ eius ſit nobiliſſi

paſſibile ab intrinſeco.Augꝰ.xxij.de ciui.dei.Aberit
a coꝛpꝛibus noſtris omnis defoꝛmitas.omnis infir
mitas.omnis coꝛruptio. ¶ Itẽ rõne videtur.quia
paſſio coꝛpoꝛis cõtriſtat animã. Coꝛpus em̃ qdð coꝛ

rumpitur aggrauat animã.ſed gaudiũ beatitudinis

eſt imꝑmixtũ triſticie.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſi interius pa/
teretur.ergo aliquãdo coꝛrumpetur.ſed anima gau
det de vnione ſui ad coꝛpus.⁊ gaudiũ beatitudinis
eſt ꝓpetuum ⁊ ſecurũ.hoc autẽ nõ eſſet ſi eſſet diſſo/
¶ Item anima gloꝛioſa eſt pfectiſſi-
ma omniũ foꝛmarũ.ſed ſic eſt ꝙ aliqua foꝛma eſt ita
nobilis ꝙ omnino terminat appetituʒ ſue materic.

vt foꝛma coꝛpoꝛis vniti. ergo multo foꝛtius anima
gloꝛioſa appetitũ ſui coꝛpoꝛis.ſed foꝛma terminans

appetitũ materie facit ipſam incoꝛpoꝛalem.crgo ⁊c̃.
Dorera omne compoſitũ ex contrarijs eſt coꝛru/
ptibile ⁊ paſſibile.ſed coꝛpus gloꝛioſuʒ eſt huiuſmo
di. ergo ⁊c. Si dicas ꝙ nõ manent cõtraria.quia cõ/
traria nõ ſunt ᷣm ſubſtantiam ſed ſᷣm qualitates.⁊
manent ſᷣm ſubſtantiã nõ ſᷣm qualitatesContra.a

coꝛpo:ibus gloꝛioſis vt dicit Auguſtinus. vicia de/

trabunt᷑.⁊ natura ſeruabitur.ſed qualitates elemen

tares ſunt eis naturales.ergo manebunt. Si dicas
ꝙ manent ſᷣm eſſentias nõ ſᷣm actum.Contra.vnũ
quode; nobilius eſt quãdo eſt coniunctum actui qᷓ

quando nõ.ergo ⁊c. Si dicas ꝙ actus ille eſt imper⸗

4

nund
Cice
urd
nirrt
T
ne
mas

gent
r
Cnuiſf
na
er
ucns
ſraſ⸗
hiri
nuttt
etunn
lo inn
onind
ℳ.
ar

fectionis. Gontra. elementa plura impoſtibile eſt

venire ad cõſtitutionẽ coꝛpoꝛis vniꝰniſi ꝑ mixtionẽ.
ergo neceſſe eſt elemẽta miſceri. Sed vbi eſt mixtio
neceſſario eſt mutua actio ⁊ paſſio ⁊ qualitatũ con/
fractio.⁊ vbi bec ſunt elementa ſunt in ſuis actibus.
ergo ⁊c. re coꝛpus gloꝛioſum erit nobilioꝛis cõ/

plexionis q; nunc. ſ̊ qnto aliqd coꝛpus elemẽtatũ ⁊

animatũ nobilioꝛis eſt cõplexionis.tanto paſſibiliꝰ

eſt.qd patet.quia paſſibilius eſt coꝛpus animalis qᷓ;

plante.⁊ bominis qᷓ; bꝛuti animalis.ᷓ coꝛpus gloꝛi/
ficatũ magis q; nũc erit paſſibile.¶ Item elementa
miſcent᷑ in coꝛpoꝛe illo.aut ergo eqliter. aut inequa
liter. Si inequaliter.cõmixtio via eſt ad diſſolutõnẽ

Si eq̃liter. aut adeqᷓtione pũctali.aut citra.Si ade/
quatione punctali.g omnia coꝛpoꝛa eſſent eiuſdem

cõplexionis ⁊ nobilitatis qð ñ ẽ veꝝ.Si nõ pũctali.
ergo vnũ aliquo mõ excedit reliquũ in virtute.̊ ex

lutionẽ.ergo ⁊c.⸗ tẽ aut erit in coꝛpoꝛe caloꝛ aut
nõ.Si non.nec oꝑatio anime.cũ operatio motus ⁊

ſenſus et vite ſit mediante caloꝛe. M ſi eſt ibi caloꝛ.

HH caloꝛ indiget pabulo.quia eius eſt conſumere.ſed

omnc qð indiget pabulo eſt coꝛruptibile ⁊ paſſibile

ergo ⁊c. ¶ B. dicendũ ꝙ omnes cõcoꝛdant in hoc
3 coꝛpoꝛa illa ſunt incoꝛruptibilia et indefectibilia.
ſ rationẽ ſumũt ex diuerſis cauſis.Quidã em̃ dicũt
ꝙ elemẽta ſunt in coꝛpoꝛe gloꝛioſo ſᷣm ſubſtantiam
nõ ᷣm qualitates.⁊ ideo quia ſubſtantie nihil eſt cõ

trariũ.⁊ vbi nulla cõtrarietas nõ eſt pugna nec diſ/

ſolutio.ideo ⁊c.Sed hoc impꝛobatũ eſt.quia natu/⸗
ra debet remanere. Alij dicũt ꝙ ſunt ibi ᷣm q̃litates
ſed q̃litates nõ agunt nec patiunt᷑.⁊ hoc diuina vir/

tute mirabiliter faciente. ⁊ hoc eſt iterũ impꝛobatũ.

*

quia ſi miſcent᷑ conſtat ꝙ frangunt᷑.⁊ mutuo agunt

⁊ patiunt᷑. Tercij dicunt ꝙ ſunt ſᷣm ſubſtantiam et

ꝗᷓlitates ⁊ actus. Sed tamẽ actus ſũt in ipſa mixtio

ne.ſed poſt non.quia in eis dminat᷑ natura celeſtis

que omnino reconciliat elementa ⁊ quaſi naturam

ęlementarem abſoꝛbet.⁊ tranffert᷑ totum coꝛpus in

naturã celeſtem. vnde debet᷑ eis locus celeſtis et in/

coꝛruptibilitas. Sed adhuc eſt dubiũ quomõ natu/
ra celeſtis ſit de compoſitõne coꝛpoꝛis noſtri.quialſic
non tm̃ videt᷑ componi ex quatuoꝛ elemẽtis.Et ido
aliter dicendũ ꝙ elementa manẽt in coꝛpoꝛe illo ᷣm

54 ſubſtantiam ⁊ qualitates ⁊ operationes. Sed atten
dendum ꝙ quadruplex eſt opatio elementoꝝ. Ana

quantum ad conſtitutionẽ.⁊ hec eſt mixtionis.Alia
quantũ ad conſeruationẽ.⁊ bec eſt miniſterialis de
latio caloꝛis vitalis ꝑ coꝛpus.TLercia eſt pugna oꝛ/

dinans ad diſſolutionẽ. Quarta exterioꝛis impᷣſſio/

gna oꝛitur. Pꝛime due oꝑationes manebunt.ſecun

nis per quã alicuiꝰelementi operatio intendit᷑ ⁊ pu/

de vᷣue nõ mancbũt que oꝛdinant ad diſſolutionem
⁊ ideo coꝛpus erit indiſſolubile.Ratio aũt quare nõ

manent eſt triplex. Pꝛima eſt tpata mixtio confrin/
gens contrarietatẽ. Secunda eſt elementariũ appe/
tituum quiæetatio. Tercia eſt anime influentis cõſer-

5 ſcere. . bycitur vontu
contrarijs eſt viſſolubile.dicendũ ꝙ illud debet in/

uatio.Et ratione pᷣmi nõ pugnant.rõne ſecundi nõ
poſſunt pugnare.ratione tercij neceſſe babeſt quie
Ad illud ergo qð obijcitur ꝙ; compoſitũ ex

teiligi quando cõtraria habeut cõtrarios appetitus
S6 interminates. N

d illud ergo qð obijcit ꝙ coꝛ⸗

Wllet inferre coꝛpus poſſet actionẽ illam dedinare.

pus nobilioꝛis complexionis facilius batit dom

boc nõ et verũ ſimpliciter loquendo immo ↄtrari
quia eſt foꝛtioꝛis virtutis.nec habet locũ in homine
niſi rõne penalitatũ inflictarũ.¶ Av illud qð obijci 57
tur vtrũ in puncto.ddm ꝙ nõ opoꝛtet.nec ta mẽ mu
tuo pugnant.quia neutrũ pualet licet aliquo mõ cx
cedat. Pꝛeterea nõ appetit ſe mitiplicare nec ab illo
diuidi.⁊ ido etiã ſi excedat nõ coꝛrũpit aliud.¶ Ad SS
illud qð obijcit᷑ de caloꝛe.dm ꝙ ex cõplexione ine-⸗
quali naſcit᷑ caloꝛ elemẽtaris cõſumens.ex cõplex-io
ne vero equali caloꝛ celeſtis cõſeruans.et ideo quiæa
tũc elementa erunt ꝑfecta ⁊ contẽperata.caloꝛ vita/
lis erit aſſimilatus nature celeſti.⁊ ideo non conſu/
met nec indiget pabulo. HDWM

e 4 ¶ Atrũ coꝛpus gloꝛioſum ſit paſſibilc paſſione venien
ceſſus generat aliquo mõ pugnã ⁊ litem. ⁊ hec diſſo

te ab extrinſeco.ſicut igne vel cultello.Et ꝙ nõ vide
tur.quia dicit Anphel.qꝙ erũt oiĩpotentes ſue volun
tatis ſicut deus ſue.g ſi volũtas animarũ eſt in con/
ſeruatione coꝛpoꝛis. nibil poterit coꝛpꝰaie ledere.
tẽ omnis paſſio magis facta abijcit a ſubſtãtia.
Oſi eſt paſſibile ab exterioꝛi.g̊ põt eẽ abiectio a ſub/

ſtantia. ⁊ coꝛruptio.ſed ſupꝛa ꝓbatũ eſt ꝙ ẽ incoꝛ

ruptibile ⁊ immoꝛtale.g ⁊c. ¶ Itẽ nihil cõpoſitũ pᷣt
pati exterius quod nõ poſſit pati interiꝰ.ſed coꝛpus
gloꝛioſum nõ põt pati interiꝰ.g c. ¶ Cõtra.coꝛpus
gloꝛioſum cõſtat maliter ex terra.ſᷣ terra nõ põt ma
nente foꝛma quã babet tm̃ ſublimari ꝙ ſit igne ſuꝑ
rioꝛ.g̊ manet infra ignẽ.& ſi inferius patit᷑ a ſuꝑioꝛi.
⁊ tale coꝛpus eſt inferius igne.videt᷑ ⁊c.¶ Itẽ coꝛ/⸗
pus nobiliſſimũ eſt inferius infimo ſpũ quantũcũqʒ;
peccatoꝛe.ſᷣ̊ ſpũs peccatoꝝ poſitus in igne patit᷑.g
coꝛpus humanũ quantũcunq; nobilitatũ poteſt ab
igne pati. ¶ Item omne continuũ eſt diuiſibile om

ne diuiſibile participabile.⁊ omneę participabile eſt

paſſibile ab exterioꝛi.ergo ⁊c. ¶ Item quandocũq;

coꝛpus durũ obuiat molli neceſſe eſt illud diuidere
ſi ſit impellentia vebemens.eſto ergo ꝙ cutellus ob
uiet gloꝛioſo.aut ergo eſt durius cutello.aut cutel/
lus penetrat.ſed nõ eſt durius cum ſit carneum.er/

go ⁊c. ¶ Rꝰ.dicendum ꝙ coꝛpus gloꝛioſum eſt im/
paſſibile abeæxtrinſeco omni genere actionis coꝛrũ/
pentis. Hoc autem eſt duplex. ſcʒ per influentiam.
ſicut ignis comburit coꝛpus.per violentiam ſicut
cutellus diuidit. pꝛima non eſt in coꝛpoꝛe gloꝛioſo.
Auia talis influentia aut eſt ſm oꝛdiuem iuſticie.⁊
bec eſt in demonibus et peccatricibus animabꝰ pᷣm
oꝛdinem iuſticie. ſed in coꝛpoꝛe gloꝛioſo non eſt ta/
lis pamio. quia non meruit puniri. Alia eſt m oꝛdi-

nem nature. iſta eſt ſolum quando patiens eſt ta/

lis nature qꝙ materia illa appetit eſſe ſub alio actu.
pꝛiuatio enim eſt pꝛincipiũ paticudi.Quoniam au/
tem in coꝛpoꝛe gloꝛificato iam terminati ſunt appe
titus.ideo ſi gloꝛioſum coꝛpus poneret᷑ in igne in/
ferni non lederetur. Et per boc patʒ ſolutio ad duo
pꝛima.quia demon patitur ſᷣm oꝛdinem iuſticie li/
cet ſit ſuperioꝛ per naturam. Patet etiam illud q
obijcit᷑ de terra.quia terra patitur quia materia eſt
rationem habens pꝛiuationis.Alia eſt actio ꝑ vio/
lentiam. et de hac dicunt aliqui ꝙ non patitur.
quia nemo eſt qui inferat. et ſi eſſet aliquis qui

—

fed tune p̃m iſtam viam coꝛpus adatn ante lapſum
pabuiſſet dotem impaſſibilitatis. Donat᷑ eeiã ꝑ im/
poſſibile ꝙ cutellus applicetur ventri. aut venter re
ſiſtit. aut nõ. Si nõ.ergo patit᷑ ⁊ cutellus fubintrat.
2 ita eſt paſſibile.Si reſiſtit.quero ꝑ quã naturam.
Et dicunt aliqui ꝙ babet naturaʒ quinte eſſentie qᷓ
nõ eſt ſecabilis nec diuiſibilis.vnde ſi iuxta ſolẽ eſſet
⁊ inpingeret cutellum nõ ꝑtranſiret ⁊ nõ reſiſteret ꝑ
naturã duri ⁊ mollis.ſed quia caret duricia ⁊ molli/

G cie ⁊ paſſibilitate. Sed quia hoc difficile eſt intellige

re.ideo dᷣm ꝙ coꝛpus gloꝛioſum nõ põt pati ꝑ vio
lentiam coꝛpoꝛis obuiantis.quia omne coꝛpus eſt
peruiũ ei ⁊ illud ꝑtranſit ſicut videbitur.vnde ſicut
ſi aliquis haberet cutellũ criſtallinũ nõ expelleret ra
dium ꝑ eius vſum. immo radius penetraret.vnde
nõ pateret᷑ ab ipſo.ſic in ꝓpoſito intelligendũ coꝛpꝰ
gloꝛioſum penetrare cutellũ.Ox ergo dicit᷑ omne cõ
tinuũ diuiſibile.intelligendũ eſt de diuiſione mathe
matica. nõ de diuiſione naturali de qua bic opponit᷑
Sic em̃ exponit Anbbel.qð iſtud intelligit᷑ ᷣm intel
lectum.nõ vᷣm habitum.

Onſequenter querit᷑ de dte claritatis.de qua
duo querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ de ipſa in ſe.Se⸗
cundo in comparatine.

¶ Atrũ coꝛpoꝛa illa ſint peruia.an coloꝛata.an lumi/
nofa.Oꝛ antẽ ſint peruia videtur. Gꝛego.ſuꝑ illud
Job.xxviij. Non adequabitur ei aurũ ⁊c. Aniuſcu/
iuſq; mentẽ ab alteriꝰ ocuł.mẽbꝛoꝝ coꝛpuletia ñ ab
ſeondet.Sʒ ̊ nõ eſſy niſi eẽnt ꝑuia.̊ ⁊c. ¶ Itẽ rõe
videt᷑.quia plus ſubtiliat᷑ coꝛpus ꝑ gloꝛiaʒ qᷓ; poſſit
naturã aut artem.ſed natura ⁊ ars de obſcuro fa/

cit peruiũ ſubtilando.vtpote de cinere vitrũ.g mul⸗

tofoꝛtius illa.¶ Itẽ in viſceribus coꝛpoꝛis glotioſi
eſt pulcerrima armonia.Sed hec hec nata eſt dele/

ctare viſum.ergo ſi coꝛpoꝛa reſurgent in cadẽ diſpo⸗ ¶ Be claritate in comparatione. Et querit᷑ vtrum coꝛ
ſitione in qua pñt ꝑfecte etare intus ⁊ cxtra.?

hoc nõ pñt niſi ſint peruia.g ⁊c̃. ed ꝙ ſint colo⸗
rata videtur.quia dicit Augꝰ.xxij.de ciuitate dei.ca.
xix.omnis pulcritudo eſt partiũ conuenientia cum
quadaã coloꝛis ſuauitate.Sed coꝛpoꝛa gloꝛioſa erũt
pulcerrima. ergo babebũt ſuauitatẽ coloꝛis. ¶ Itẽ

ph̊ᷣus dicit ꝙ coloꝛ eſt extremitas pꝑſpicui in coꝛpoꝛe

terminato.ſed coꝛpoꝛa gloꝛioſa ſunt coꝛpoꝛa termi/
nata cum ſint eadẽ que nunc.⁊ habent naturã ꝑſpi
cui.ergo 26.1 Ztem ad hoc eſt ratio.quia ad coloꝛẽ
duo cõcurrunt ſcʒ lux ⁊ quatuoꝛ q̃litates.⁊ iſta ſunt
in coꝛpoꝛe gloꝛioſo.ergo ⁊c. ¶ Itẽ rone videt᷑.quia
coꝛpoꝛa gloꝛioſa erunt obiecta viſus non media vi/

dendi. nõ erunt tranſpentia. ¶ Sed ꝗ ſint peni-

tus luminoſa videt᷑ Math̃.xiij.fulgebunt ſicut ſol
in regno ⁊c. Si ergo ſol nec ꝑpuius eſt nec coloꝛatus.
ergo ⁊c. ¶ Item ſeipſis videbunt. ergo erunt lumi
noſa non coloꝛata. ¶ Itẽ nobilioꝛ qualitas eſt per-

uietas qᷓ; coloꝛ ⁊ lux.ſed coꝛpoꝛa illa erunt pfectiſſi
ma int᷑ coꝛpoꝛa.ergo erunt potius luminoſa. ¶ Reo.
opoꝛtet omnes concedere ꝙ coꝛpoꝛa illa ſint lumi /

noſa.ſed volunt aliqui ꝙ ſimul ſint luminoſa ⁊ per/

uia ſᷣm aliam ⁊ aliam rationẽ. Paruia ꝓpter ſubtili

tatem. luminoſa vero rõne claritatis ⁊ fulgoꝛis ſuꝑ/

additi.Sed iſta poſitio nõ eſt cõueniens.quia ſi per

uia eſfet nõ terminarẽt viſum.nõ haberẽt diſtinctio
nem in partibus.⁊ ita oculi nõ poſſcnt diſcerni a na
ſo.Et iterũ magnitudo luminis nõ patitur coꝛpus
eſſe tranſparens.vt patet in ſole in quo eſt luminis

aggregatio. ⁊ in candela. Alij voluerunt dicẽ ꝙ erũt

ſimul luminoſa ⁊ coloꝛata. Coloꝛata ꝑ naturã qua/
tuoꝛ elementoꝝ ⁊ earum qualitatũ ex quibus con/
ſtat coꝛpus humanũ. Sed luminoſa ratione lumi/
nis ſuꝑadditi. Nec boc eſt inconueniens vt dicunt.
ſicut patet in noctiluca que eſt coꝛpus coloꝛatum in
die ſed lacens in nocte. Sed poſitio eſt conuenien/
tioꝛuia conſtat ꝙ homines recognoſcentur in pa/
tria.vnde habebunt effigies quas habuerũt.⁊ aſpe/
ctus oculoꝝ gloꝛioſoꝛum ꝑuenient vſq; ad ſuperfi-⸗
ciem coꝛpoꝛis illius ſplendentis.ſicut enſis ꝑ multã
terſionẽ non amittit coloꝛem.ſed eius coloꝛi addit᷑
ſplendoꝛ.ſic in ꝓpoſito.Sicut etiã carbo per ſui na/
turam alicuius coloꝛis eſt. adueniente autem igne
efficitur luminoſus.⁊ tamẽ nihbilominus eſt coloꝛa/
rus.quia ẽ ibi lux materie terreſtri incoꝛpoꝛata.Sic
in ꝓpoſito intelligendũ q; coꝛpus reſurgens ꝑ natu⸗
ram ſuam babebit coloꝛem.⁊ claritas luminis ſup/
induet ipſum ſicut ignis carbonem. ¶ Concedende
igitur ſunt rationes ꝙ coꝛpoꝛa gloꝛioſa ſunt coloꝛa/
ta luminoſa ſᷣm duplicem naturam vt viſum eſt.
¶ Ad illud að obijcitur ꝙ coꝛpulentia nõ obſiſtat
menti.dicendũ ꝙ ex hoc nõ ſequitur ꝙ ſint peruia.
quia nõ magis videt᷑ mens per coꝛpus peruium qᷓ
per ſolidum.ſed hoc vult dicere ꝙ ita cogitationes

7

⁊ affectiones habebunt intus in coꝛpoꝛe vt ſint pa/

tentes. ¶ Av illud qð obijcitur ꝙ armonia viſum 6

debet delectare.dicendũ ꝙ armonia illa nata eſt d/
lectare viſum nõ coꝛpoꝛalem ſed ſpiritualem. ⁊ hũc

delectat ⁊ delectare poteſt etiã ſi coꝛpus non ſit per/
uinm.ideo patet ꝙ illud non valet. .

Queſtio. ij. q

poꝛa gloꝛioſa poſſint claritatem ſuam ᷣm imperiuʒ
anime oculis noſtris occultare.Et ꝙ ſic videt᷑.quiꝗ
xpᷣs poſt reſurrectionẽ apparuit diſcipulis in eadẽ
effigie ⁊ coloꝛe in quo pꝛius.ſed ſicut dicit Auguſti/
nus de ciuitate dei.xpᷣus ſua reſurrectione oſtendit
quale ſit futurũ coꝛpus noſtrũ.ergo alia coꝛpoꝛa ſi -
militer poterunt. Weem coꝛpus illud eſt in perfe⸗
cta obedientia reſpectu aĩe.ergo apparet ⁊ reſplen
det ſᷣm plus ⁊ minus vt anime p leer ef Ziem cla-
ritas illa oculis nõ darfieatio el impꝛopoꝛtõnalis.
ergo ꝙ ab eis videatur eſt intenſionis.g occultatio
ipſiꝰa nr̃is oculis ẽ de nꝗ ipſiꝰgloꝛioſe lucis.¶ Con
tra.Quanto aliquid luminoſius eſt.tanto minꝰpo⸗/
teſt viſum latere. Sed coꝛpus gloꝛioſum eſt magis

luminoſum qᷓ; gnoſ⸗ um. ſed hoc nõ oteſt latere.

ergo nec illud¶ Item lux ſe manifeſtat illuminan⸗
do.ſed illuminare eſt actus lucis naturalis ⁊ eſſen /
tialis.ergo cũ nihil poſſit pꝛiuari actu eſſentiali ipſo
ſaluatg in effe. impoſſibile eſt quin coꝛpus gloꝛioſ
irradiet. ergo impoſſibile eſt quin illuminet et ſe vi /
ſui manife et. Eytem ſicut ſe habet pati ad impaſ⸗
ſibile.ita occultari ad lucem. ſed coꝛpus gloꝛioſum
non poteſt pati quia eſt impaſſibile.ergo nec occul

tari. cum ſit luminoſum. ¶ E. ad hoc dicunt ali/

qui ꝙ claritas coꝛpoꝛis gloꝛioſi viſui in ſuo glo⸗

An
ohs
ne
Ageit
min
1 ,
lrß
Kon.
rn
Maren
bzn
NS
ennli
i
in
umi
ctooe
nde
Bdnn
ninsſ
urale
rnc
föchiän t.
reni

mimi

eſtip⸗
Muring
Muuct
nſtpo⸗

iirnd
nnj
ar
gin
ünn,
etkva

Enns

65

rioſo eſt manifeſta.et ei occultari non poteſt. oculo
nõ gloꝛificato eſt occulta.⁊ ei nõ poteſt manifeſtari.
qꝛ eſt ei impꝛopoꝛtõnabilis.Vñ quia occultare eſt de
manifeſto occultũ facere.ideo dicũt ſimpliciter ꝙ nõ
põt. MNec eſt trabendum ad ↄſequentiaʒ de xpᷣo quia
deus erat. Seo iſtud eſt mirum dicere ꝙ claritas coꝛ
poꝛalis oĩno ſit impꝛopoꝛtõnalis ⁊ occulta.⁊ quia ſi
nõ in ſe. ſaltem poſſit videri in irradicatõne.Et pꝛe/
terea videt᷑ xpᷣs nõ mirabilia feciſſe.ſed argumenta
reſurꝛectõnis oſtendiſſe. Et ideo aliter dicendum q;
coꝛpis qualitas pᷣm exigentiã eius in q̊ eſt agit.coꝛꝑꝰ
autẽ gloꝛioſum eſt ſubtile.⁊ ꝑ ſubtilitatem ſuam pot
om̃e non gloꝛioſum penetrare vt infra patebit. Põt
xtiã reſiſtere.⁊ ideo dico ꝙ qꝛ coꝛpus gloꝛioſum per
effectunꝭ ſpũalis potentie põt om̃e coꝛpus penetra/
re.põt ⁊ penetrare oculũ.⁊ tũc nõ erit obiectũ eius.⁊
ideo põt latere. Rurſus.qꝛ põt coꝛpoꝛi ſe obijcere.po
teſt ⁊ claritatẽ ſuam oino oſtendere licet oculus ob/
tundat᷑ ⁊ nõ ↄpꝛehendat.⁊ qꝛ poteſt oĩno latere pe/
netrãdo ſubtiliter.⁊ oino patere ſe obijciẽdo viſibili
ter.põt ⁊ medio modo plus ⁊ minꝰ ſe oſtendere.vn/
de ſi hic eſſet anima gloꝛioſa cum coꝛꝑe gloꝛificato.
plus ⁊ minꝰpoſſet de ſui coꝛpis claritate oculis nr̃is
oſtendere.⁊ boc ꝑ naturã illam.qꝛ nõ tm̃ clarum eſt
ſed penetratiuũ ⁊ ſpũale.Et acedende ſunt ratõnes
ad hanc ꝑtem.(¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ quãto lumi/

noſiꝰtãto minꝰpᷣt viſuʒ latere.dð ꝙ verũ ẽ ꝑ naturã

luminis.põt tamen ꝑ naturã ſpuũalitatis ⁊ ſubtilita/

66 tis. ¶ Ad itlud qꝗð obijcit᷑ ꝙ lux ſe manifeſtat illumi

nando.dico ꝙ nõ tm̃ illuminãdo.ſᷣ etiã oculis intu/
entiũ ſe obijciendo.⁊ qꝛ põt eſſe ꝙ coꝛꝑa gloꝛioſa ra/
ios penetrent viſibiles coꝛpis nõ gloꝛioſi.ideo ⁊c̃.
Ad aliud dm ꝙ; occultatõ eſt dupir. Ana ꝓpter
obſcuritatem a parte obiecti.⁊ de hac verũ eſt ꝙ lux
nõ põt occultari. Alia eſt ꝑ potentiam a parte oculi.
qꝛ nõ põt ibi figi ꝓpter excellentem ſubtilitatem. ⁊ H
luci nõ repugnat ſicut paſſibilitas impaſſibilitati.et
pꝛimo modo impoſſibile eſt lucem occultari.ſecũdo
modo eſt verum ⁊ poſſibile.

IOnſequenter querit᷑ de vdte ſubtilitatis.de
q qgua duo querũt᷑. Pꝛimo querit᷑ de ipſa in ſe.

Sc&o de ipſa ꝑ comꝑatõnem ad actum no/
Sen „

trum. rx
unmn coꝛpus gloꝛioſum poſſit penetrare om̃e ali/

ud coꝛpus nõ gloꝛioſum in ſuo motu.Et æꝙ ſic vide/
tur.qꝛ dicit᷑ Joh.xx.cum foꝛes eſſẽt clauſe ꝙ ihs ſte/
tit in medio. Et Gꝛego.dicit ꝙ ꝓpter ſubtilitatẽ oſtia
clauſa nõ obſtiterũt.& ⁊c.(¶¶ Iteʒz ratõne videtur.qꝛ

coꝛpꝰgloꝛioſuʒ in ſuo motu nõ põt retardari. nec i.

pediri. ⁊ ſi ñ pᷣt ĩpediri. nibil pt ei reſiſtẽ i ſuo mo/
tu põt om̃e coꝛpus penetrare. ¶ Item ſi nõ pot pe/
netrare omne coꝛpus.cum poſſibile ſit illud includi.
poſſibile eſſet incarcerari.ſ eſſe in carcere eſt miſerie.
S Foſille eſt beatum fieri miſerum. .
dño poſt reſurꝛectõnem quedã dicunt᷑ ᷣm diſpenſa
tionem. vt cicatrices.cibatio.potatio.Quedã ᷣm na
turam.vt tranſire de loco ad locum infatigabiliter 2
clauſis ianuis intrare. ſi hoc eſt de natura coꝛpoꝛis
gloꝛioſi.patet ⁊c᷑. ¶ Contra.cum ſubtile ⁊ rarum ob
uiet duro.non penetrat ſed penetrat᷑.vt patet.qꝛ la/
pis diuidit aerem ⁊ tranſit ꝑ ipſum.ſi ergo corpꝰ glo

rioſum eſt ſubtile.ᷓ ꝑ illam nõ ↄuenꝝnit ſibi penetrare

ſed potius penetrari.¶ Item coꝛpus goꝛioſum nõ

mul. ergo

tem de xpᷣo

D

eſt maĩoꝛis ſubtilitatis qᷓ; radius vel aer.ſᷣ radiꝰ ſua
ſubtilitate nõ penetrat coꝛpa opata.⁊ aer non pene⸗
trat niſi poꝛoſa.g̊ coꝛpus gloꝛioſum nõ põt om̃ia pe
netrare. ¶ Nem ſi penetrat. aut hoc eſt diuidendo.
aut ſbᷣtiliando.aut ſimul coexiſtendo.Si diuidendo.
ſed quedam ſunt coꝛpoꝛa indiuiſibilia ⁊ inſecabilia.
Item ſunt alia aue cum diuidunt᷑ nunqᷓ; reiungen⸗
tur. Sunt ⁊ alia que ſi diuidunt᷑ coꝛumpunt᷑.& cuʒ

coꝛpus gloꝛioſum nihil deſtruet qð nõ poſſit deſtrui

ſm etiam qð poſſit.nõ oino poterit penetrare ſalteʒ
empirꝛiũ. Si ſubintrando ꝑ poꝛos.ſed poꝛi ſunt diſ⸗
continui. neceſſe eſſet coꝛpus gloꝛioſum diſcõtinu⸗
ari.Si ſimul coexiſtendo.vᷣ impoſſibile eſſet ꝑ natu⸗
ram duo coꝛꝑa eſſe ſimul.ſed gloꝛia nõ aufert natu/
ram.g ⁊c. Duo autem coꝛpoꝛa eſſe ſimul in phia i-
poſſibile dicit ratio oſtenſiua.quia coꝛpoꝛi debet᷑ lo⸗
cus vt ꝓpꝛia menſura.ſed multiplicato mẽſurato ne⸗
ceſſe ẽ młtiplicari mẽſurã ꝓpꝛiã. ⁊c. ¶ Itẽ ſiẽ vnuʒ

locatũ ad plura loca ita pla loca ad vnũ locatuʒ.ſed

vnũ locatum impoſſibile eſt eſſe in pluribus locis ſi
c plura locata poſſunt eſſe in eodem lo/
co ſimul. ¶ Item hoc videt᷑ ꝑ impoſſibile.quia tũc
accipiat᷑ coꝛpus equalis magnitudinis vt coꝛpꝰglo⸗
rioſum.tũc iſta duo oino exterminant᷑. ſoliditas in
ſoliditate.⁊ ſuꝑficies in ſuꝑficie.⁊ linea in linea.⁊ pũ
ctus in puncto.ſed duo ingiuiſibtlia ſunt ſimł vnuʒ.
G ⁊cc. ¶ Item trahat᷑ linea a centro illius diſtantie
ad punctum circũferentie ꝑ mediũ coꝛpus gloꝛiſica⸗
tum.⁊ rurſus alia ab eodem puncto ad idem ꝑ coꝛ/⸗
pus non gloꝛificatum.aut eſt vna linea.aut due.Si
vna.ergo coꝛpus gloꝛioſum ⁊ aliud ſunt vnum. Si
due linee.tũc vident᷑ incõuenientia tria. Primuʒ ꝙ
ab eodem puncto ad idem punctũ poſſunt eſſe due
linee recte.⁊ ita due linee recte inter quas non cadit
ſuperficies media.⁊ rurſus due linee recte habentes
coſdem terminos.cum livechnuleiplicent per termi⸗
nos. Item due linee recte faciunt figuram. que ſunt
tria maxima incõuenientia ſᷣm phᷣm. ¶ Item ſi coꝛ
pus gloꝛioſum põt ꝗpter ſui ſubtilitatẽ coexiſtere et

kerere coꝛpꝰgloꝛioſum.multo foꝛtiꝰaliud ſubti/
le. duo coꝛpa gloꝛioſa pñt eſſe ſimul. et ſi duo.pari
retõne tria. ⁊ ſi boc. tũc omia. ¶ Reꝰ. om̃s ocedunt ꝙ, S

coꝛpa gloꝛioſa babent dotem penetralitatis.Sʒ qui

dam dicũt ꝙ banc hñt qm̃ om̃ia coꝛpa eis ſubiacẽt

⁊ obediũt.⁊ ipſa virtutẽ habent ſuꝑ om̃ia. AUñ dicũt
ꝙ ſicut aer cedit ſagitte.ſic omne coꝛpus cedit coꝛpi
gloꝛioſo. Sed illud impꝛobatũ eſt.quia qua virtute
reiungeret᷑ lapis ſi ꝑ ipſum tranſiret.⁊ celũ ſimiliter
⁊ coꝛpus hominis nõ gloꝛioſi:Alij dicũt ꝙ nõ cedit.

ßPÄ quia om̃ia coꝛpa qdã mõ ſint poꝛoſa.⁊ coꝛpꝰgloꝛi⸗

ficatum babet ratonem ⁊ naturam lucis que tota ꝑ
eſſentiam ſaluat᷑ in puncto.⁊ dilatabit᷑ qñ nõ habet

reſiſtentiamoolũt ꝙ coꝛpus gloꝛioſum ꝑtranſeat.⁊

non ꝑ poꝛos multos.ſed poteſt ꝑ vnũ.Sed illð ad/
buc videt᷑ inconueniens. Ponamus em̃ coꝛpus ali⸗
quod nõ eſſe poꝛoſumaũc per illud nõ poſſet tranſ-
ire. Item quõ eſt intelligendũ ꝙ coꝛpus gloꝛioſũ
efficiatur ita modicũ ſicut poꝛus quin deꝑdatur eiꝰ
figura.eius quantitas ⁊ menſura.ideo nõ eſt conue/
niens bec poſitio.Alij ponunt ꝙ qꝛ coꝛpꝰ eſt in ꝑer/
fecta obedientia reſpectu intellectus.⁊ intellectꝰpo
teſt abſtrabere a quãtitate naturã ſᷣm intelligentiaʒ
Et tunc abſtrabet ᷣm veritatem.⁊ tunc co⸗Pns ab/

Rracta quantitate babet coꝛpis ſubſtantiã ⁊ ſpuali⸗
tatem. Vñ ſicut ſpũs eſt ſimul cũ coꝛꝑe.⁊ a coꝛe no
impedit᷑.ſic gloꝛificatũ coꝛpus cũ nõ goꝛificato. ſed

— Dueſtioo.
¶ De ſubtilitate ꝑx compatõnetm ad tactũ noſtũ.⁊ qri

boc eſt impoſſibile ⁊ non intelligibile ꝙ ſit coꝛpꝰ vi ⸗

——

nuẽs ⁊ oꝛganicũ.⁊ nõ ſit coꝛpus quantũ.ideo boc nõ
eſt ponendũ.Qualiter em̃ ſaluet᷑ organiʒatio ⁊ me-
bꝛoꝝ diſtinctio in coꝛꝑe a quãtitate abſtracto.ᷣ nõ
video. Alij vᷣo dicũt ꝙ coꝛpus gloꝛioſum põt eſſe in
codem loco cum nõ gloꝛioſo.vñ penetrat ſubintra/
69 do totũ nõ poꝛos.⁊ boc põt ſic intelligi. Oꝛ em̃ duo

coꝛpa naturalia nõ poſſint eſſe ſimul in codez loco.

nõ eſt eo ꝙ ſint duo. ante cem̃ pꝑer naturã ſunt duo qᷓ;
ſunt in vno loco vel duobus.qꝛ ꝑ ſuas foꝛmas.⁊ hoc
patet. qꝛ duo puncta.⁊ due lincc.⁊ due ſuꝑficies ſim:
ſunt in cõtactu phᷣico.quia ↄtigua ſunt quoꝝ termi/
ni ſimul ⁊ ſemel ſunt.qñcunq; in codem loco pꝛimo
ſunt. Oꝛ nõ ſunt ſimul hoc eſt ꝓpter coꝛpulentiam
ipſoꝝ.⁊ quia vnũ ñ ẽ alteri ꝑuiũ.Si & ita ſit ꝙ alterũ
babeat ſubtilem coꝛpoꝛcitatẽ er penetratiuã virtutẽ
reſpectu alteriꝰ.tunc quidem poterunt eſſe ſimul.et
qm̃ in dote penetrabilitatis datur coꝛpoꝛi ſubtilitas
⁊ virtus actiua ad penetrandũ nõ gloꝛificatum.ideo
penetrat illo nõ cedẽte. Coꝛꝑa vᷣo mathematica et li/
nee ⁊ puncta ideo plura ſunt quia diſtantia.et ideo
impoſſibile eſt duo coꝛpa mathematica vel duas li/
neas vel puncta cſſe ſimul.vel etiã mathematicum
cu m naturali.ſicut vult phᷣs.¶ Ad illud g qð obijci
tur ꝙ ſubtile diſpoſitũ eſt pcnetrari nõ penetrare. di
cendũ ꝙ boc eſt verum vbi eſt ſubtilitas raritatis ad
patiẽs.ſed hic eſt ſubi ilitas iuncta virtuti agẽti ſicut
1 Pater in igne ⁊ radio. ¶ Ad illud qð obijci᷑ ꝙ equa/
ſis ſubtilitat eſt radiꝰ.dð ꝙ ⁊ ſi ſit equalis ſublitat.
nõ tamen cſt tante virtutis in penetrando. ⁊ vtrũq;
2 requirit᷑ vt viſum eſt. d illud qdᷣ obijcit᷑ ꝙ duo
coꝛꝑa non poſſunt eſſe ſimul iam patet rñſio.qꝛ ſi in/
telligat᷑ de coꝛpe ſᷣm eſſe naturale nõtenet hoc qꝛ co
3 pus ſed qꝛ bʒ coꝛpulentiam. ¶ Oð ̊ obijcit᷑ de me⸗
ſura. ddᷣm ꝙ duplex eſt menſura.ſ.intra ⁊ extra. Mẽ
ſura intra ẽ ꝓpꝛia ⁊ multiplicat᷑ ᷣm multiplicatõeʒ qꝛ
ẽ omogenea mẽſurati mẽſurato.mẽſura extra ñ oꝑoꝛ
tet ꝙ multiplicet᷑ inq;tum menſura.ſed ſi multiplica
tur hoc eſt ꝓpter indigentiã vel ↄpo ſeibilitatem men
uratoꝝ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vnũ coꝛpꝰ non po
teſt eſſe in pluribꝰlocis.̊ nec vnus locus ↄtinz duo
coꝛꝑa.ddm ꝙ nõ eſt ſimile.quia pꝛimuʒ facit finitas
qua creatura nõ pꝛinat᷑ ꝑ gloꝛiã.ſcᷣm facit coꝛpulẽ/
75Rtia ⁊ groſſicies que auferet᷑ ꝑ gloꝛisam.¶ Ad illᷣ qðᷣ
obijcit᷑ de punctis ⁊ lineis.ddm ꝙ nõ babent diſtin/
ctionẽ manifeſtã que eſt ſᷣm diſtantiã.ſed diſtinctio/
nem naturalem que eſt m diuerſam ſubſtantiam qᷓ
ſimul in ſuis naturis cocxiſtũt.ipſe vᷣo opponit ac ſi
26 eſſet diſtinctio 'm eſſe mechaphiſn d illud qðᷣ
obijcit᷑ de coꝛꝑe gloꝛificato vtrũ poſſił eſſe ſimul cuʒ
alio.Aliqui dixcrũt ꝙ ſic.ſicut duo radij ⁊ lumina ſi
mul ſunt ſᷣm dyafanum.ſeq tamen boc nõ credo.qꝛ
vnũ nõ eſt materiale reſpectu alterius.nec ꝑtranſibi
le alio. ⁊ ideo qᷓuis ſit ibi ſubtilitas.deficit tamẽ pe/
netrabilitas. Mec eſt ſimile de luminibus.qꝛ foꝛme
ſunt habentes multiplicatõnem.nõ a ſubiecto ĩ quo
ſunt ſed a pꝛinci io effectiuo ſicut dicit Dyoniſius.
a gloꝛioſa nõ poſſunt eſſe ſimul ſiẽ

70

74

⁊ ideo plura coꝛ
gloꝛioſum cum nõ gloꝛioſo ⁊c̃.

re oꝛganum tactus. Pꝛimũ habet ꝑ virtutem natu/

goꝛiꝰin omeł. Palpabile fuit ꝑ veritatem nature.et

ſcenſionis eniʒ fuit.

ſum nõ põt ſentiri ꝑ reſiſtentiã.quis nibil ei reſiſtit.
MMõ pꝑ qualitateʒ actiuã.

ꝙ cuʒ dico tangibile duo dico.ſ.qð poteſt immutare

bit qð ẽ pfectõis.⁊ tollet᷑ qdð ẽ impfectiõis.iõ dico
coꝛpꝰ glo ſũ pᷣt ſe e lat⸗
boc habet ſm diuerſas ↄditõnes.nam tangi poteſt.

V 8
tur vtrũ coꝛpus gloꝛificatũ ſit palpabile tactu a non
gloꝛificato.Et ꝙ ſic videt᷑ Luce vltimo.palpate ⁊ vNi
dete quia ſpũs oſſa ⁊ carnem nõ babet. ¶ Item gre

ſubtile ꝑ effectum ſpũalis potentie. Item rõne vi⸗
detur.qꝛ in coꝛpe gloꝛioſo erit veritas carnis ⁊ oſſis.
ſed caro eſt mollis ⁊ os durũ.ſed durũ et molle ſunt
obiccta tactus.g ⁊c.¶ Item coꝛpus gloꝛioſum põt
ie mutare viſum.& cadem ratõne poteſt immutare
tactum.¶ Contra.grego.coꝛrumpi neceſſe eſt quod
palpat᷑.ſed gloꝛioſum coꝛpus eſt incoꝛruptibile.g̊ 2⁊
impalpabile. ¶ Item ioh. Criv.in quada omcł.Di⸗
gnum eſt querere qualiter coꝛpus incoꝛruptibile tã⸗
gibile fuit moꝛtali manu.ſed ne tumultueris.cõde⸗/
¶ Item ratõne videt᷑.qꝛ omne
qð ſentit᷑ tactu.ſentit᷑ aut ꝑ reſiſtentiã.aut qualitatẽ
actiuã.ſicut ſentit᷑ aer frigidus.Sed coꝛpus gloꝛio/

ia nulla talis immutatio
ibi remanet. & nullo mõ. ¶ Itẽ tactus maximeẽ ma
terialis. coꝛpus aũt illud ſpnale. ⁊c.¶ Be. dicendũ7

S
–

ſenſum ⁊ hoc eſt pfectõnis.et qdð nõ poteſt latere ta⸗
ctum noſtrum ⁊ hoc eſt impfectõnis.⁊ quia remane

— 7

p̃ᷣbẽ tãgibile ⁊ pᷣt ſe ñ pᷣbẽ ſiue latẽ.⁊

quia põt impellenti reſiſtere cum ſit coꝛpus verũ nõ
vanũ vel fantaſticum.Latere põt.quia põt penetra⸗

—
— — — — — — — — — — — — — — — — - — — — — — — — — — — ——

re.ſcᷣm ꝑ effectum ſpũalis potentie. ⁊ bec duo con/
traria ſunt in nobis ſed nõ in illo coꝛpe.Concedende

ergo ſunt ratõnes ꝙ tangi põt. ¶ Ad illud qð obijci.25 fe
tur ꝙ qð palpat᷑ eſt coꝛruptibile.dicendũ ꝙ boc veꝝ n
eſt de eo qð eſt tactui ſubiectum. ſed iſtud nõ erat. t le
ideo ↄdeſcenſionis erat.¶ Ad illud qð obijcit de re f in
ſiſtentia. dico q; coꝛpus tangens nõ reſiſtit tangẽdo. n
ſed magis econuerio.⁊ licet nibil poſſit coꝛpoꝛi gloꝛi 8g m
oſo reſiſtere.ipſum tamen poteſt alijs.ſicut ptʒ.quia o
conſtat ꝙ poteſt ſuſtollere lapidem in manh. , Ad
vltimũ vero patet reſponſio.quia coꝛpus non effici-
enr ita ſpirituale quin ſaluetur in eo veritas carnis ⁊ 8 4
oſſis. O
Onſequenter queritur de ddte agilitatis. de “”

(Ci uen gi perclitur :oſtendtk r oglltas ſit in

qua duo querunt᷑. Pꝛimo queritur vtruʒ ſit “”
In omnibus coꝛpoꝛibus gloꝛioſis. Secundo
quæritur de inclinatõne coꝛpoꝛis gloꝛioſi per agilita⸗

coꝛpoꝛibus gloꝛioſis Sapien.iij.tanq; ſcintille ĩ ba/

rundineto diſcuꝛrẽt. dieit᷑ de beatis. ¶ Item ratõne
videtur quia illa anima ſenſitiua hbabet vim motiua L
2 ſenſitiuam.⁊ vt reſurgent oꝛgana virtutis motiue
⁊Tq ·,enſitiue.ſed oꝛgana ſenſitiuc.erũt babilia ſenſiui.S
oꝛena motiua motui. ¶ Item coꝛpus ꝗpter ſui tar- 34
ditatem anime repugnat.ſed tunc nulla crit repugn

tia. ergo nulla tarditas.⁊ ſic ⁊c Item non ſtatin
reſurgent erũt in empirꝛeo.⁊ ille eſt locus debitus. et

tem non ſtatim vt

vnumqnodq; coꝛpus habet habilitatem tenendi ad

locum ſuum ergo cum habeat bobilitatem tenendl.

— =
— —
=£ä

inrntn

mimin
D
finnuan
Glortr
chüſern
6sd
Riſuni⸗
ohsin
utm
berdnt
Conet

ügtar
utiatt
Gttt,
u
epugt

Cercc

EEE
— =
=

81 poꝛa gloꝛioſa.

lose

8 5 mutatõne ſᷣ de mutatiõe ad foꝛmam.¶ Ad
obijcitur ꝙ motus atteſtatur imꝑfectõni.dicendum
ꝙ verum eſt de motu ad foꝛmã vel ad ſitum ꝓpter in
digentiam. bic autem motus eſt ꝓpter libertatem.
fa illud qð obijcitur ꝙ anima non mutat affecti

⁊ bãc non babeat niſi per agilitatem. patet ⁊ꝛ.
Contra.fruſtra eſt agilitas ad motũ ſi ñ decet eſte

motum.ſed in coꝛpoꝛibus illis impoſſibile eſt eẽ mo

tum pꝛout dicit᷑ Apoca.x.iurauit ꝙ non erit vltra tẽ
pus. Sed om̃is motus localis eſt in tempoꝛe.ergo ſi
non erit tempus.ergo nec motus.¶ Item Auguſt.
de trinitate. In habentibus mutationem non nulla
moꝛs eſt ipſa mutatio.Et ratio buiꝰeſt.quia in om/
ni motu aliquid deperditur.⁊ illud moꝛi non incon/
grue dicit᷑.ſed coꝛpus illud erit ab omni moꝛte alie/⸗
num.ergo. ¶ Item phus dicit ꝙ motus eſt endele/
chia entis in potentia.vnde omnis motus aliqͥd im-
pfectõnis atteſtatur.quia eſt ppter babendum alidqᷣ
non babitum.ſed omnis impfectio abeſt a coꝛpoꝛi⸗
bus gloꝛioſis.ergo ⁊ omnis motus.¶ Item h oſten

ditur pꝙ ſimile in ſuperioꝛi ⁊ inferioꝛi.quia aima re

munerat᷑ ꝑ affectõnem.⁊ cognitõnem.⁊ quietatõeʒ.
coꝛpoꝛa etiam ſuperceleſtia que ſunt maxime habi/
lia ad motum ꝑ quietem remunerant᷑.g̊ ſimilit᷑ coꝛ/
R oleenn qͥcquid ſit de motu.
tamen de agilitate certum eſt ꝙ iſta ꝓpꝛietas eſt de ꝑ
fectõne ⁊ nobilitate coꝛpoꝛis.⁊ faciens ad expeditio
onem anime in coꝛpoꝛe.⁊ ideo dico ꝙ erit ibi ſicut ꝓ

82 bant ratoõnes. ¶ Od vero obijcitur de motu. dicẽcu
wꝙ motus om̃is eſt ꝓpter carentiam alicuiꝰrei. Caren
tia autem poteſt eſſe aut rei que inberet.aut rei qᷓ̃ aſ-
ſiſtit. Si rei que inberet vt ꝓpꝛietas abſoluta.hec qui

dem impꝑfectõnem facit in mobili ⁊ ſimiliteꝛ motus.
Alia eſt carentia rei que aſfiſtit.⁊ tũc aut illa eſt nata

aſſiſtere ꝑ naturam.⁊ tunc illa indiget.⁊ talis ⁊ ſi ſit
rei ꝑfecte.atteſtatur tamen alicui imꝑfectõni.vt cuʒ
lapis mouetur ad locum deoꝛſum.aut locus ille non
eſt aſſiſtere per naturam magis ꝙᷓ alius.quia illo nõ
indiget.ſed ꝑ voluntatem.quia aliquid vult circa il/

lum locum operari.⁊ talis motus non ponit imper/
fectõneʒ ſed libertatẽ. ⁊ talis eẽ poterit in coꝛꝑe glo
85 rioſo.
84 mobilis. 1 jcit den
moꝛs.dicendum ꝙ illud non intelligitur de qualibet

86 udꝛ 1 gtrectt
ones.dicendum ꝙ mutatio non veniebat ex eius in/

ſtabilitate mutatio coꝛpoꝛum ſuperioꝝ ꝗꝓpter inferio

rum neceſſitatem. mutatio autem coꝛꝑis ab anima
ex libertate.ideo nõ eſt ſimlile.

dillud qd obijcit᷑ ꝙ non erit tempꝰ.di/
cendum ꝙ verum eſt ꝓut eſt menſura motus pꝛimi
Ad illud quod obijcit᷑ de mutatõne ꝙ eſt

d illud qa G

impoꝛtat imꝑfectõnem.

per animam. ⁊ anima per deum. ⁊ ſic nõ indiget alia
inclinatõne.

7 —

—
De inclinatõne coꝛpoꝛis flariont que eſt per agilita/
tem.Et querit᷑ vtrum agilitas inclinet coꝛpus gloꝛio

ſum ad omnẽ differentiaʒ poſitõnis. an ad aliquẽ lo
cum determinatũ.Et ꝙ non ad omnẽ differentiã vi/

detur.qꝛ inceinatio mobilis ſequit᷑ pꝛedominans ſᷣm

quantitatem.ſed pᷣdominans ᷣm quantitatẽ in coꝛ/
poꝛibus illis eſt terꝛa ⁊ aqua. ⁊c. Si dicas qꝙ aufere
tur grauitas.Contra.hec eſt de natura terꝛe.ſed Au/

guſtinꝰdicit ꝙ natura ſeruabit᷑.ergo ⁊c. ¶ Itez vnũ
quodq; appetit quod eſt magis ſibi ↄueniens.ſed lo

cus celi empirꝛei eſt magis ſibi conueniens.ergo ap/

petit eſſe ibi.ſed inclinatio eſt appetitus naturalis.&g
⁊c.¶ Item omne qð quieſcit alicubi habet vim ip/
ſum ibi ſtabilitantem.ſed coꝛpus gloꝛioſum quieſcit.
in celo.ergo ibi ſtabilit᷑ per aliquã virtutem. Sʒ vir/
tus ſtabiliens in locoinclinat ad locum determina/
tum.ergo ⁊c.(¶ Contra.coꝛpus illud eſt ꝑ omnia obe

diens anime.ergo ſi voluntas illa poteſt mouere ad

omnẽ differentiã poſitõnis.⁊ eque ad vnam ſicut ad

aliam.ergo coꝛpus gloꝛioſum nõ magis inclinat᷑ ad

vnam qᷓ;ᷓ ad aliam ¶ Item qð babet inclinatõnem
ad vnam ꝑtem.ſi mduet᷑ ad oppoſitam mouet᷑ cum
fatigatõne ⁊ pena.ergo ſi illud inclinaretur ſurſuʒ et
moueretur deoꝛſum cſſet ibi laboꝛ ⁊ pena. ¶ Itẽ qd
appetit vnum locum.ſi extra illum ponat᷑ efficit᷑ in/
digens 2 unpkecrum. Dran ſi coꝛpus gloꝛioſuʒ in

clinaret᷑ ad aliquez locũ ᷣm appetitum. aut impoſſi

bile eſſet ꝙ inde moueret᷑.aut ſi inde moueret᷑ eſſet
impꝑfectum. (ge vicendu habilitas ad motũ ſe/87
quitur inclinatõnem.⁊ inclinatio appetitus eſt reſſ-
ctu ꝑfectõnis.quia ꝓpter illam eſt. Om̃ igit᷑ coꝛpus
gloꝛioſum totuʒ ſue exiſtentie ⁊ mobilitatis ⁊ ſtabili

tatis ratõnem trabit ab anima.ideo inclinatio eiꝰeſt
ad auimãa non ad aliquid extra.⁊ qm̃ agilitas ſequit᷑

inclinatõnem.⁊ anima poteſt mouere in omnẽ diffe⸗
rentiaʒ poſitõnis.ideo ⁊ coꝛpus babet habile ad om
nem ſitum.vnde agilitas non cogit᷑ ad aliquem lo/

cum determinatum vt ꝓbatum eſt. ſed eſt pꝛompti⸗

tudo vt coꝛpus moueatur in omnẽ locum ad quem

vult mouere anima.⁊ ↄcedende ſunt ratõnes ad B. 88

¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ terꝛa pᷣdominat᷑.dicẽdũ

ꝙ appetitus elementoꝝ totaliter quietat᷑ in illo coꝛ/
poꝛe.ita ꝙ nullum elementũ in eo appetit ſuam ſpe⸗
ram. ⁊ ideo ablatus eſt terꝛe appetitus ille et graui/
tas. ¶ Quod obijcitur ꝙ natura ſeruatur et vicium 8 9

detrabitur. dicendum qꝙ vicium dicitur omne quo
8 ¶ Ad illud quod obijcitur o
ꝙ appetit magis ↄueniens.dicendum ꝙ bot verum
eſt ſi illo indiget.ſed coꝛpus gloꝛioſum nullo indiget

loco. ¶ Ad vltimum dicendum ꝙ coꝛpus ſtabilitur

9

¶ Diſtinctio.l.de ſtatu ⁊ conditõne damnatoꝝ ? maloꝛumpoſt iudicium q́;dtum ad ratõnem

et voluntatem.

te agit de ſtatu damnatoꝛũ. Pꝛimo poſt iudicium. Secundo ante iudi i. .
ſi repꝛoboꝛũ anime ⁊c. ꝛima pars habet duas. In pꝛima determinat ſubuerſionem voluntatis. In

Ic oꝛitur queſtio ex pꝛemiſſis ducens oꝛiginem ⁊c̃. Supꝛa egit magiſter de ſtatu beatoꝛuð.in hac par

„

Aum. ibi. Pꝛeterea queni ſolet

ſecunda excecatõnem ratõnis.ibi. Mic queri połeſt quare ille tenebꝛe ⁊c.⁊ vtraq; pars duas babet. In prima

opponit. In ſecunda vero diſſoluit.

a 2

Et de

— —

¶ Determinat ſubuerſionẽ voluntatis.an ſcʒ mali in inferno peccabũt. a
SIc oꝛitur queſtio ex pᷣmiſſis ducens oꝛiginem. Supꝛa em̃ Au guſt. lo
gquens de malis in inferno damnatis.⁊ bonis in celo gloriſicatis.di⸗
rit. ꝙ nec bonis voluntas nec malis facultas eſſe peccandi poterit.
quidem ↄſtat.ſed de malis a quibus voluntateʒ malam non re⸗

Di. I.

mouet querit᷑.quõ ſit verum eos nõ poſſe peccare.ĩmo quõ veruʒ ſit eos nõö

peccare cum malã habeant voluntatẽ. Quida autumãt illam voluntatẽ nõ

eſſe peccatum ſed ſuppliciũ tm̃.Alij vᷣo peccatũ eſſe fatent᷑.ſed ꝑ illud eos nõ

mereri aliquã penꝗ.quia nõ ẽ ibi locus merẽdi.llud g peccatũ dicũt nõ eſſe
meritum ſupplicij.ſed ſupplicium mali meriti qð in hac vita pꝛeceſſit.De hoc
gutem Auguſt. ita dicit. Lempus acquirendi vitam eternam in hac tm̃ vita
deus hominibus dedit.vbi voluit etiam penitentiꝗ eſſe fructuoſam.ideo hic
penitẽtia fructuoſa eſt quia poteſt hic homo depoſita nequicia bene viuere.
et mutata voluntate merita ſimul operaq; mutare et ea gerere que deo pla/
cent.Qð qui in hac vita non fecerit.habebit quidem penitentiam in futuro
ſeculo de malis ſuis.ſed indulgentiam in conſpectu domini non inueniet. qͥa
2⁊ ſi erit ſtimulus penitudinis.tamen nulla erit ibi coꝛrectio voluntatis. Ata

libus enim ita culpabit᷑ iniquitas ſua vt nullatenꝰ ab eis poſſit vel diligi vel

Soluit ᷣm
diuerſos

Aug. in li. de
fide ad pety.

deſiderari iuſticia. VUolũtas eniʒ eoꝛum talis erit vt habeat ſemper in ſe ma⸗

lignitatis ſue ſuppliciũ.nunqᷓ; tamen recipere poſſit bonitatis affectũ. Quia
ſicut illi qui cum chꝛiſto regnabunt nullas in ſe male volũtatis reliquias ha⸗
bebunt.ita illi qui erunt in ſupplicio eterni ignis cuʒ dyabolo ⁊ angelis eius
deputati.ſicut nullam habebunt vlterius requiem.ſic bonam nullatenus po

terunt habere voluntatem. Et ſicut coheredibꝰchꝛiſti dabit᷑ perfectio gratie

ad eternam gloꝛiaʒ. ita conſoꝛtibus dyaboli cumulabit ipſa malignitas pe⸗
nam.quando exterioꝛibus deputati tenebꝛis.nullo illuſtrabunt᷑ interioꝛi lu⸗

mine veritatis. Ex hijs apparet repꝛobos in inferno penitentiã ſic geſturoſ.

vt per eam pꝛauam voluntatem non deſerant.et illa maligna voluntas erit

eis ad cumulũ pene.per quam tamen non merebunt᷑.quia nullus meret᷑ niſi

in hac vita.

Determinat excecatõnem ratõnis qua intelliguntur tenebe exterioꝛes..·

quare ſic dicantur.

¶ WMic quen poteſt quare ille tenebꝛe quibus inuoluẽtur mali in gehenna diciu
tur tenebꝛe exterioꝛes.Quia tunc mali penitus extra lucem coꝛpoꝛaleʒ ⁊ ſpi-

ritualem.ſ.domini erunt. Nuncem̃ ⁊ ſi patiant᷑ tenebꝛas in cecitate mentis.
nõ tamen penitus extra lucem dei ſunt.nec coꝛpoꝛali luce pꝛiuant᷑. De h̊ au⸗

guſtinus ſic ait. Ira dei ⁊ in iudicio erit ⁊ hic eſt in cecitate mentis cum dant

mali in repꝛobum ſenſum. Ibi exterioꝛes tenebꝛe erũt.quia tunc peccaioꝛes

penitꝰerũt extra deum. Quid eſt em̃ penitus eſſe extra deum niſi eſſe in ſum⸗
ma cecitate.Si quidẽ habitat deus lucem inacceſſibileʒ. Hee autem tenebꝛe
hic iam incipiũt in peccante.cum ab interioꝛi dei luce ſecluditur.ſed nõ peni⸗

tus dũ in hac vita eſt. Ecce quare ibi peccatoꝛ dicit᷑ pati exterioꝛes tenebꝛas
⁊ nõ hic.quia ibi ſedludet᷑ penitus a luce dei.qð nõ hic.Sʒ quomodo intelli

genda eſt illa ſecluſio.an quia nõidebũt deũ per ſpeciem? Sed nec aliquis

videt hic deum ꝑ ſpecieʒ. An ꝑ diſſimilitudinem quam facit peccatum inter

deuz hominẽ?: Sed ⁊ hic multi ꝑ grauia peccata elongant᷑ a deo. An qua

deum odiũt ita vt velinteum nõ eſſe.Sed ⁊ hic multi deum oderũt. de qui⸗
bus ſcriptũ eſt. Suꝑbia eoꝝ qui te oderũt aſcendit ſemꝑ.QAue eſt & illa elon
gatio. Sane exterioꝛes tenebꝛe intelligi poſſunt quea
voluntatis que tũc excreſcet in mentibꝰrepꝛoboꝝ.⁊ quedam obliuio dei.qͥa
toꝛmentoꝝ ⁊ interioꝝ ⁊ exterioꝝ doloꝛibꝰadeo afficient᷑ ⁊ turbabunt᷑.vt ab

m malignitas odij et

Po.lxxiN.

— —

;— — 4– — — — —

illis ad cogitandũ aliquid de deo vix vel raro vel nũqᷓ; mentem reuocent. vt
qui nimio pꝛemunt᷑ pondere.adeo ſtupeſcunt ⁊ turbantur. vt interim in alia
cogitationem non extendant.ſed illuc terfdit impetus cogitationis.vbi ſenti
tur vis doloꝛis. Sed in hac vita nullus adeo malus eſt vt penitus ſecludat᷑
cogitatione dei. qui nec ꝑdit appetitũ beatitudinis ⁊ quendam boni amo⸗
rem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exterioꝛes ⁊ ꝓ
fundiſſimas tenebꝛas repꝛobos ꝑpeſſuros poſt iudicium dicit Auguſtinꝰop
Luce.xvj. ponens de illo diuite qui in inferno poſitus eleuans oculos vidit abꝛaham ⁊
in ſinu eius laʒaruʒ.cuius comꝑatione coactus eſt ↄfiteri mala ſua vſq;adeo

i yt et fratres roget ab his pꝛemoneri.QAuod ante iudicium factum legitur.
d⸗ poſt iudicium in pꝛofundioꝛibus tenebꝛis erunt impij. vt nullam dei lucem

videbunt cui confiteantur.

D intelligentiam huius partis ßm duo que ¶ Item eſto ꝙ damnatis darek lib

ertas peccandi.
tangit magiſter duo pꝛincipaliter querunt᷑. nunq; foꝛnicarent᷑ ſi redirent ad coꝛpoꝛa ⁊ locuʒ ba⸗
1 ꝛimo queritur de ſubuerſione volũtgtis berẽt.ↄſtat ꝙ nollint pecare cũ magis boꝛreãt tãtã
damnatoꝝ.Secundo de excecatione rationis.¶ Cir penã ꝙᷓᷓ delectatiõʒ pcti.& vr 20 K dm ꝙ mala
ca pꝛimum querunt᷑ tria. Pꝛimo queritur vtrũ dã/ wluntas dicit dupliciter.ſ.actus ⁊ babitus.Dico er
nati velint ſe peccaſſe. Secundo vtruʒ voluntate de⸗ go ꝙ timoꝛ ſeruilis damnatis nõ aufert habituʒ ma
liberatiua damnati malint non eſſe ꝙᷓ eſſe ſic. Cer/ le voluntatis.ſed aufert actum. Iſte enim non vult
cio vtrum damnati mallent omnes eſſe damnatos luxuriari.quia timet puniri de ipſa voluntate.tamen
quoſdam beatos. hbhoabitum non aufert. quod patet. qu ia ſi ſpareẽ im /
. QAueſtio. ſ. -2 puitas vellet vtiq; luxuriari. ſic intelligenduʒz eſt in
— ¶ Circa quam ſic pꝛocedit᷑ et oſtẽditur qꝙ; damnati vel- damnatis ꝙ doloꝛ penalis aufert ab ipioꝝ volunta/
lent ſe peccaſſe.quia Aug.de fide ad petrum dicit q te actum volendi peccare.qꝛ reuera damnati nõ ap⸗
bonam babere nullatenus poterunt voluntatem. ſᷣ petunt luxuriari nec dominari ꝓpter penas quas ex
nolle ſe peccaſſe eſt voluntatis bone. ergo non pote/ illis actibus ſentiuntſe incurriſie.habent tamen ba/

runt hanc habere.ergo ſi conſiderabunt etn bitum voluntatis male per quam appeterẽt peccare

cum non poſſint nolle.neceſſe babent velle./¶ JItem ſi nõ crederent ſe puniri.Si g̊ queras vtrũ damnati
voluntas hominis poſt moꝛteʒ eſt inuertibilis ſicut nolint peccaſſe. dico ꝙ nolunt nõ ꝓpter hoc ꝙ; pec⸗
voluntas angeli mali.ſed angelus malus vult ſe ec catum eis dſpliccat qꝛ iniuſtum. ſed qꝛ eis diſplicet
caſſe.ergo ⁊c̃. ¶ Item ſicut malicia indlinat volun/ pena iuſta. ⁊ ideo malam babent voluntatẽ hoc vo⸗
tatem ad malum.ſic gratia ad bonum. Sed malicia lendo.⁊ ideo adhuc viuit in eis voluntas peccandi.
remancebit in damnatis ſicut et gratia in beatis.ergo licet toloꝛe penarum impediat᷑ nc exeat in actum ſu
ſicut boni bona que ſemel voluerunt ſemper volũt. um. ⁊ ſic patet reſponſio ad pꝛimum. ¶ Ad illud qð .
ita damnati ſemper volunt mala.¶ Item ꝙ quis di obijcit᷑ ꝙ voluntas eſt inuertibilis.ddm ꝙ verum ẽ
mittat actum peccandi in pꝛeſenti non poteſt eſſe ſi de voluntate q;tum ad habitum in qua ſit plena er
ne gratia gratis data.multo foꝛtius de peccãdi volũ non eſt. verum de vertibilitate q;tum ad acti
tate.ergo ſi nulla gratia datur ipᷣis repꝛobis.nec na/ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ malicia inclinat ſicut gra⸗/
,6r tura melioꝛatur. ergo peccandi voluntateʒ nunqᷓ a- tia. Dom ꝙ non eſt ſimile. qꝛ motus gratie pꝛemiat
1 mittunt. ¶Contra. Sapie. v. dicent intra ſe peniten in ſimili ⁊ conuenienti. ſed motus libidinis in diſſi/⸗
tiam agentes ⁊c. conſtat ꝙ illa eſt conſideratio rõois miili vt in doloꝛe.⁊ ideo impedit᷑.ſed motus gr̃e con
deliberantis.ergo videtur ꝙ velint ſe non eccaſſe. ſummat᷑.( Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ abſtincre a vo⸗/4
¶ Item aug.in li.xxxiij.queſtionũ dicit. Nidemus luntate peccandi non eſt ſine gratia.dom ꝙ de voli=
8 feriſſimas beſtias doloꝛe penarum a maximis volu/ tate babitu nõ eſt ſine gratia. ſed de voluntate actu
ptatibus abſtinere.ſed damnati nõ ardentius appe- diſtinguendum eſt. qꝛ aut abſtinet ab actu malo qa
tunt qᷓ; beſtie atroces.⁊ maxime cruciantur.ergo co.· contra deũ.⁊ qꝛ iniquum. ⁊ boc nõ eſt ſine gratia gs
nun appetitus retrahitur.et ſic ⁊c. ¶ Item peccatũ tis data. bec enim pꝛeparat ad vlteriorem gratiam.
non placebat niſi ꝗpter libidinoſam delectationem. Aut quia hoeſt leſiuũ.ſic ſi aliquis dimittit foꝛnica
ſeg in damnatis excluſa eſt omnis libidinoſa delecta rivel inebꝛiari quia amittit viſum. ⁊ talis eſt ꝑ. natu
tio.ergo nullum peccatum eis placet. ¶ Item mala ram punitam. Similiter dico ꝙ damnati refugiunt
voluntas eoipo qꝙ mala eſt eſt contra deum.et eoip/ ꝓpter timoꝛem pene. Qd illud quod obijcit᷑ in cõ⸗ 5§
ſo ꝙ eſt contra deum eſt meritoꝛia pene. ergo ſemper trariũ babent penitentiam. dom ꝙ verum eſt. ſed
merentur penam. et ita debet ſemper eis pena goge/ illa penitentia eſt ſtimulus penitudinis nõ coꝛreptõ
ri. et ſic in infinitum.ſed ſic nõ videt᷑.ergo ⁊c̃. tẽ voluntatis. vnde ſi daret᷑ libertas ꝑccandi omnino
voluntas mala eoipo ꝙ mala eſt inoꝛdinata eſt ergo vt ſparetur oino impunitas dico ꝙ peccarent. ſed
quando exijt in actum nouum de nouo inoꝛdinat᷑. ſi deberent ita puniri ꝓ alijs que ſacerent ſicut pꝛo
Seg nibil poteſt deus relinquere inoꝛdinatum. ergo his que fecerunt nunq; vellent peccare. ¶ Ad illud -
ſi peccatum nõ oꝛdinatur niſi in pena.⁊ eſt noua in⸗ quod queritur vtrum babeant aliquam inoꝛdinati/
oꝛdinatio.ergo noua pena.ct ita ſemper creſccret. onem actualem voluntatis.poteſt dici ꝙ Eſec “

.

inoꝛdinatio eſt eis verſa in penam.ſicut beatis toſiS⸗
voluntas in gloꝛiam.vnde ſicut iſti nõ merent am /
plius bona voluntatc.ita nec illi demerentur mala.
et boc dicit aug.et babetur inlfa.
¶ Utr voluntate deliberatiua dãnati malint nõ eẽ j
ſic eſſe. Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ dicit᷑ apocal.ix. In diebus
illis deſiderabunt bomies moꝛi.⁊ fugiet moꝛs ab eis
¶ Itẽ aug.i li.de miſeria huius mũdi loquens de dẽ
natis vicit. O moꝛs qᷓ dulcis eſſes quibus tam ama
ra fuiſti te ſolum deſiderant qui te vebementer ode/
runt. EBrem ratione videt᷑.qꝛ maioꝛ eſt triſticia ex
pena q; delectatõ ex culpa.quia modicũ habent gau
dium ⁊ magnam triſticiam.ergo ſi elcetio toꝛtionnis
pꝛeclegit fugam magis nociui deſiderio minus dele/
ctabilis.vt patet de illo qui vult lucrari argentum et
fugit moꝛtem.videt᷑ ꝙ damnati malint omnino nõ
puniri qᷓ; eſſe. ¶ Item ſi cederent in nõ eſſe.pena eſ-
ſet momentanea.ſed pena cruciatus coꝝ eſt eterna.
ergo ſi pena momentanea pᷣferenda eſt eterne.ſicut
ſinitum infinito.videt᷑ ⁊c.¶ Contra. Aug.in li. de li⸗
bero ar.Conſidera q; bonum eſt eſſe quod ⁊ beati et
miſeri volunt.magis tamẽ eſt eſſe ⁊ eſſe miſerũ qᷓ; oi
no non eſſe. cum tamen miſer eſſe nolis.¶¶ Itẽ ratio
ne auguſtini. Delectatio ſupponit electionẽ.qꝛ nõ eẽ
eſt eligibile. ⁊ qꝛ omne eligibile babet apꝑentiã boni.

,(Qucſlioii.. c—

hin appetituin honeſti.qꝛ cruciatus iniqui ſpſs ẽ ad
gloꝛiaʒ dei. vtiq; malle deberet ignibus ſubiacere ad

continuam dei laudem ꝙᷓ per omnimodã coꝛruptio
nem manum dei effugere. Concedo ergo ꝙ damnati
mallent non eſſe.⁊ om̃is hbomo dʒ illud appetere cõ

ſiderata grauitate vtriuſq; pene.nõ tñ dico ꝙ ſit ma

gis appetendum ſimpliciter. tñ ipſi ſimpliciter magd
appetunt.et cõcedende ſunt rationes ad h.¶Ad ra- &

tiones aũt ad oppoſitũ ſoluendũ. d ꝙ aug. pcedit

Ad illud quod objcit᷑ ꝙ delectatio ſupponit ele⸗ „

2 qua coꝛruptio in nõ eſſe excedit.ſ.intenſiue.
ctis

tionem. dom ꝙ verum eſt de illa que eſt ꝑ modũ de⸗

quod obijcitur ꝙ natura deſiderat ſempꝑ eſſe. dicẽdũ
ꝙ verum eſt ⁊ ctiam ratio recta.tamen natua magꝗ

refugit penam eternam q; momentaneam. ¶ Ad i/ 11

lud quod obijcitur ꝙ maius malum eſt quod magiſ
adimit.dm ꝙ maius malum dupliciter eſt.ſ exten⸗
ſiue ⁊ intenſiue.⁊ ſimiliter magis adimere. ⁊ natura
magis refugit ſemꝑ eſſe in omnimoda miſeria q; om
ni hono pꝛiuari.ſicut frequenter de re quam multuʒ
amamꝰ.maluimus illam non babere qᷓ; ꝓpter illam

induere conditionem ſeruilem.

b ipᷣm ñ eẽ nõ bʒ boni appentiã.qꝛ qd apparet bonũ ¶ Utrum damnati mallent omnes eſfe damnatos qᷓ;

apparet eſſe.gꝗ̊ ⁊c. ¶ Item omnis appetitus oꝛdina
tus eſt confoꝛmis nature.qꝛ natura appetit ſemper
quod melius eſt. ſed nature ſo competit eſſe vt ipſe
phᷣs dicit.⁊ nullo modo non eſſe.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ma
ius malum magis eſt fugiendum. ſed maius maluz
eſt quod magis adimit.ſed coꝛruptio in non eſſe adi
mit totum bonũ.pena vᷣo non totum immo multuz
relinquit. ergo magis fugiendum eſt nõ eſſe qᷓ; puui
ri Re ad hoc dicunt aliqui ꝙ dainati mallẽt nõ
efſſe q́; ſic eſſe. ſed appetitus eoꝛum eſt inoꝛdinatus ?
indiſcretus ⁊ fantaſticus.qꝛ ſibi nociuum appetit.ſi
cut ⁊ appetitus febꝛicitantis qͥ nõ venit ex natura ß
ex fantaſtica imaginatione.qꝛ exiſtimat ſibi pꝛodeſſe
quod nocet fibi. Sic damnati qꝛ exiſtimant ſe babe-⸗
re quietem ſi onmino nõ eſſent.appetũt magis non
eſſe qᷓ; eſſe in penis.et hoc videtur dicett Aug. Sedcd
tñ ſapiens dicit Ecces.iiij.Yelicioꝛem vtroq; iudica
ni ⁊c. Et ipſa ſapientia Math.xxvj. Melius erat ei
ſi natus nõ fuiſſet homo ille.Et Nieronymus dicit.
4 melius eſt non viuere qᷓ; male viucre. Ideo dicen
dum aliter ꝙ; nõ eſſe nullo modo eſt appetenduʒ ap
petitu oꝛdinato et recto.ſimiliter nec eſſe damnatu,z
vel eſſe infelicem. ⁊ ſi boꝛũ aliquid appetat᷑ fantaſti -
cus eſt appetitus nõ oꝛdinatio nature.ſed vtrũq; ho
rum fugiengum. ⁊ cum ſe habeant ſicut excedentia
exceſſa.vtrũq; altero magis fugiendumiuerſis cõo.
ſideratõnibus. Quia enim nõ eſſe adimit totũ bonũ.
pent᷑ partem.ideo hoc magis fugiendũ. Simpliciter
tamen loquendo.quia coꝛrupsio in nõ eſſe in infini
tum excedit penam intenſiue.infinitum inq; ſm pio
Hoꝛtionem.pena vo extenſiue in infinitum hm veri⸗/
tatem.ideo credo magis appetendum eſſe ſi ponere
tur in optione oino nõ eſſe qᷓ; eternaliter toꝛqueri.lio
quoꝛ de appetitu qui refugit incomodum.boc em̃ iu
dicat mens mea magis poꝛtabile.ſicut decollationẽz
mMasis ꝙ. diuturng ignis aduſtionem. verumtamen

* **

quoſdam damnatos.quoſdam beatos.Et ꝙ mallet
oẽs eſſe damnatos.oſtenditur pꝛimo ꝑ illud qd cõ⸗/
muniter conſueuit dici. Solacium eſt miſeris ſocios
babere peuarum. ¶ Item boc oſtendit᷑ illud quod
dicitur Yſa. xiiij. Surrexerunt de ſolijs.glo. Solaciũ
eſt maloꝝ multos ſocios habere penaꝝ. ¶ Itẽ aug.
de cathe. rudibus.Caſtus eſto ne tibi aliunde hoſtis
ſurrepat.qꝛ ſolacium maliuolentiſſimũ ſue volunta⸗

tis cum quibus damnetur inquirit. ergo illud eſt ſo⸗
lacium maloꝛum. ſi ergo ipſi querunt ⁊ deſiderãt qG
eſt ad ſolacium. patet ⁊c. ¶ Item ratione videtur.
quia inuidia ſurgit ex defectu charitatis ⁊ amoꝛe p/
pꝛij boni.ſed vtrunq; in damnatis eſt. ergo eſt in eis
maxima inuidia.crgo ſi inuidus nulluʒ vellet videre
bonum nec beatum.ergo damnati vllent ꝙ omnes
vna cum eis eſſent damngti magis qᷓ; ꝙ quidã cẽnt
damnati quidam beati. ¶ Item ſancti ⁊ danati ac
inuicẽ inimici ſunt ꝓpter boc ꝙ dãnati ſunt inimici
dei. ergo cum damnati nõ diligant inimicos ſed poti
us odiant.⁊ qui odit alium mallet ipᷣm videre miſe-

ſiderij. non de ea que eſt per modum fuge.¶ Ad illd 10

rum qꝙᷓ; beatum.ergo ⁊c̃.¶ Contra.TLuce.xvj.dicitur

de diuite ꝙ rogabat pꝛo fratribus ne venirent in lo-

cum toꝛmentoꝛuʒ.ergo cum damnati habeant mul/

tos conſanguineos in celo. ergo mallent cos eſſe in

celo q; in inferno. ¶ Item damnati et ſi babeant
malam voluntatem. non tamen perdiderunt affe/

nes diligunt ſibi ꝓximos.ſed in pꝛeſenti ſi pater mi/
ſer babet filium miſerum non letat᷑ ſed magis triſta

tur de tali ſocictate. ergo ſimiliter in inferno.¶ Jtezʒ
ſi danwati deſiderarent alioꝛum damnationem. er·

ctionem naturalem.quod patet. qꝛ impijſſmi bomi

So ſicut creſceret alioꝛum damnatio.ita ⁊ conſolatõ

eoꝛum.quia deſiderium ſi compleatur delectat aĩaʒ.
ergo poſt omnium damnationem erũt in maioꝛi cõ⸗
ſolatione.quod eſt manifeſte falſuʒ.imimo creſceret

ſolatio ſicut dictctur ſug illud p. Deſierium pec.

———————

ns;

8Trner.

uls
nce
ee
Nenn
wor;⸗
cfucs
i

utt⸗
Eind

ctl

Geni
ſocht

grlN

Vtnd
Gchi
ene

bom

.
en

satoꝛum pibit. glo. Mullo ſuceeclente ſolatho. t

beatus adiectus multitudini electoꝛum multiplicat

gaudium.ergo ab oppoſitis dãnatus amplificat me

roꝛem.ſed ſicut beatus deſiderat amplificationeʒ ſui
gaudij.ita damnatus diminutionem ſui meroꝛis.er
go cũ beati ſemꝑ velint miſeros puenire ad gloꝛiam.

12

damnati refugiunt vt aliqui deſcendant eoꝛuz mi
ſeriam. g̊ nollent beatos eſſe damnatos.¶ R. dᷣm

ꝓet ſi in damnatis aliq̃ͥ mnõ remittant᷑ affectiones li
bidinoſe ꝓpter penarum magnitudinem.ille inqᷓ; af

vnde ⁊ ſi ceſſat actualiter affectus luxuriãdi ⁊ domi

tie ⁊ liuoꝛ inuidie.vnde tunc dentibꝰ ſuis frement ⁊

men affectones in quibus eſt penalitas vigoꝛamur.
nandi.tamen intendit᷑ affectus ſiue furoꝛ impatien/

tabeſcènt. et quoniam vigebat in eis odium ⁊ inui/⸗

ia.iõ vebementer triſtabunt᷑ ⁊ tabeſcẽt in gloꝛia ele

ctoꝛum dei.ideo ad ſatiandum ſuaʒ impijſſimã emu

lationem ⁊ boim. vellent nullos eſſe beatos. immo

omnes eſſe miſeros.Et quia nec ipſi ad beatitudinẽ
poſſunt pertingere.nec alios poſſunt a ſtatu beatitu

diuis amouere.ideo in ſemetipſis xhementer tabe⸗
ſcunt ⁊ ↄfundunt᷑.Concedendum eſt ꝙ generalit᷑
loquendo mallent eſſe miſeros.qᷓ; ipſis exiſtentibus

33

miſeris aliquos eſſe beatos.et concedende ſunt rati
ones ad boc.¶ Ad illud quod obijcit᷑ de illo diuite

qui nolebat fratres damnari.dᷣm ꝙ q;uis in geneꝛa

li damnati nolint videre beatos aliquos ſed omnes

miſeros.tñ quia ſpecialius babent aliquoꝛum amo/
rem naturalem ⁊ pꝛiuatum.nollent ipſos damnari

glijs exiſtentibus in ſtatu gloꝛie.qꝛ ⁊ ſi illi damnent᷑.

tamen emulatio ⁊ occaſio tabeſcendi non ſic eſſet de

omnibꝰ.Et ꝑ boc patet ſequens de a ffectione natu/
rali.attamen nullos ita diligunt naturaliter quin vel

lent eos eos eſſe damnatos.boc pacto ꝙ nulli eſſent

beati. Et exemplum patet in illis qui babent odium
capitale qui deſiderant vitam conſanguineoꝛum.at/

tamen vellent ꝙ multi ex conſanguineis eſſent moꝛ/

tui. vt poſſent affectũ vidicte de inimic ſuis implere.

14

¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ſi deſiderant damnati
onem ⁊6 Oem ꝙ non deſiderant damnationem q́/
rumcũq;.ſed eoꝝ quibus inuident ꝓpterea qꝛ vidẽt

ecos alienatos.ex quoꝝ comꝑatione confundunt᷑.et

15

iſti ſunt beati.⁊ qꝛ hoc obtinere non poſſunt.ideo cõ

ſequenter inde non habent ſolaciũ ſed magnuʒ ſup/
plicium. ¶ Ad aliud ꝙ refugiunt deſolationeʒ. dðᷣm
ꝙ ſicut homo ſanus in quo eſt natura bene diſpoſi/
ta appetit cibaria ſibi competentia. homo vo infir⸗
mus appetit ea que nocent.qꝛ exiſtimat ea pꝛodeſſe.
ſic beati tanq; mente ſani appetunt alioꝝ gloꝛificati

onem que vere eſt eis pficua.damnati vo bonoꝛum

damnationem quã exiſtimant ſibi vtilem ⁊ delecta/
bilem ſicut inuidus alterius ſubuerſionem. Attamẽ

ſi eueniret.non ꝓpter hoc miſeria eoꝝ decreſceret im
mo ſuccreſceret. Multa em̃ volunt impij ⁊ peccato

res.que ſi obtinerent eſſent miſerioꝛes. Ad hec con⸗

firmanda multum facit autoꝛitas aug.in.ij. capitu⸗/
lo vbi dicit ꝙ ira. odium.et cecitas in damnags ex penitus extr men ener
veſce S elſſe.niſi in ſumma cecitate eſſe.g erũt in ſumma ceci

creſcent.

l
EVnſequenter q;tum ad ſecundum axrticulũ

querit de excecatione ſiue tenebꝛoſitate dam

illos quos
uicem con
degerunt ſicut arrius.ergo ſimiliter debent eos vide
re. ¶ Item lux naturaliter ſequitur ignem. ergo vbi

uguatoꝝ. oc qua tria querunt᷑. Dꝛimo quer·
vtrum ſint ibi tenchꝛe coꝛpoꝛales, Secundo vtrum

„* .
8
4
60

—

nt in eis tenebꝛ? ſpnales etum ad actum cognoſcẽ
di.Temio ꝙᷓtum ad actum memoꝛandi.

Pꝛoceditur ꝛ oſtenditur ꝙ nõ erũt ibi tenebꝛe eoꝛ
poꝛales.quia conſtat ꝙ repꝛobi habent potentiam
vigendi vel etiam habituri ſunt poſt iudicium. ergo
cum viſus natus ſit exire in actũ.videt᷑ ꝙ videre de/
1 m. beant. ſed non eſt videre ſine luce. ergo ⁊c. ¶ Itẽ bo
fectiones que habent annexam delectationem. atta⸗

ni videbunt alios ſanctos ad ſuam gloꝛiam maxime

ndi.maxime qui alijs malum exempluʒ

eſt aggregatio ignis.ibi ⁊ luminis.ſed bec eſt in infer

no. ergo ⁊c¶ Contra. Math. xxij. Ligatis pedibus
2⁊ manibus ꝓijcite eum in tenebꝛas exterioꝛes. Su⸗
ferauo Gregoꝛlus. Si illi lucem heberent qui epet

ntur in tenebras exterioꝛes mitti nequaqꝙ; diceren

tur. ¶ Item ratione videtur. quia ſicut boni pꝛemi/
anxt ꝑ viſum.ita mali ſimiliter debent puniri.ſed te⸗
nebꝛe plus grauant homines bhabentes oculos ad
vigẽdum. ergo ⁊c.¶ Item dulce eſt lumen 2 delecta
bile. ergo ſi damnatis eſt omnis delectatio auferen/
da. ergo ⁊ omnis delectatio coꝛpoꝛalis.
reſpõdit yſideꝛꝰ inquiens ignẽ icbenne babere lucẽ
Qag aliquid.ad aliqͥd non habere verum eſt. Lucebit
eñ ad deſolationẽ vt nõ habeât vnde gaudeãt. Ad 17
qjuod intelligendum notandum ꝙ ignis eſt in tripli
ci differentia. Eſt em̃ iguis purus vt eſt in ꝓpꝛia ma⸗
teria. ⁊ eſt ignis incoꝛpoꝛatꝰ vt eſt in materia alienæ
vt in terra vel acre.⁊ eſt ignis nõ tĩ incoꝛpoꝛatus F̊ᷣ
etiam permixtus.vt ignis ſulphureus ⁊ fumoſus.
Haꝛimus eſt lux. ⁊ pure lucet ⁊ abundãter. Secundꝰ
eſt ignis carbo ⁊ flamma.bic autẽ lucet ⁊ tenebꝛam

expellit.Lercius eſt ignis fumoſus.⁊ talis eſt tene/i

bꝛoſus.⁊ iſte erit in inferno. Motandum ꝙ lux illu⸗
minat oculum ad videndum.poteſt ergo illumina⸗
reæe ad videndum delectabilia. xl ad videẽdum indiſte
rentia. vl ad videndum triſtia boꝛribilia. Pꝛimo
⁊ ſecundo modo non erit illuminatio. ſed tercio mo
do tm̃. Scln boc igitur patent obiecta. Nam rati-
ones ꝓbantes ꝙ nõ ſit ibi ignis lucens ꝓcedunt n
luacis puritatem illuminantem ad delectandum. Ræ
tiones vo ꝓbantes ꝙ ſit ibi ignis lucens ꝓpcedüt de
luce communiter ſm qꝙ tenebꝛis fumoſitas eſt adms
xta ⁊ illuminat ad deſolationem ⁊ hoꝛrom.ꝛ

*

¶ Atrum erunnt ibi tenebꝛe ſpirituales tum ad actũ

cognoſceni.Et ꝙ ſic videtur.quia ceco vbicunq; ẽ
eſt tenebra.ſed mali ⁊ damnati ſunt excecati ꝑ mali

ciam Sapientie.ij. Excecauit eos malicia eoꝝ. ergo

ſi ibi creſcit malicia.ægo ⁊ cecitas. ¶ Item auguſti

pus dicit ſuꝑ tõ. vij. vbi tenebꝛe exterioꝛes erũt.quia

penitus extra deum erunt. Quid em̃ eſſet extra deũ

ſi hoc.nulla ergo erit illuminatio ſpiritualis.

¶ Item ſicut intellectiua nata eſt illuminare ad æ

4 rum ita affectiua inflammare ad bonum. ſed affecti
ua omnino pꝛiuatur caloꝛe ſiue amoꝛe boni.ergo co

4

uerterunt.ergo ſimiliter ſi mali debẽt in

Pebe

gznitiua lutninè Nri. ¶Item ſicut affeckiua del ctak
in bonitate. ſic cognitiua i veritate.ſed a rępꝛobis au⸗

fert᷑ oĩs delectatio.ergo ⁊ ois illumiatio ⁊ cognitio x
ritatis pari ratiõe.¶ Cõtra.repꝛobi baꝑent multoꝛẽ
cognitionẽ naturalẽ.ſed nec pena nec culpa debet v⸗/
na nature deſtruere oĩno. ergo aliqua in eis cognitio

remanebit. ¶ Itẽ damnati babent remoꝛſum cõſciẽ⸗

tie ⁊ vermẽ.ſed cõſciẽtia nõ remoꝛdet niſi de peccatis

que cognouit. ergo ⁊c. ¶ Itẽ videt᷑ ꝙ amplius ſit in
datmnatis de luce qᷓ; in viatoꝛibus.qdð patet.qꝛ multi
interficiũt martyꝛes arbitrũtes ſe bene facere. multi
credũt impune peccare. ſed tũc certi erũt ſe fuiſſe de/
ceptos. ergo lumẽ cognitionis eis accreſcet. et ſi hoc.
vigetur ꝙ deus det nouas illumiatiões damnatis.
NNItsẽ videt᷑ ꝙ ſaltẽ a ꝑte ſpeculationis tantũ lumẽ
ſiit in eis quãtum nũc. qꝛ ſi puatio lumis eſt ꝑ meritũ
peccati. et meritũ ⁊ demeritum eſt in potẽtia peactica
29 vel motiua. nõ in potẽtia ſpeculatiua.ergo ⁊c.¶ R
dicendũ ꝙ ſicut eſt triplex actus lucis coꝛꝑalis.ſ.ma/
nikeſtare. virigere. ⁊ delectare.ſic ⁊ i luce ſpũali.Si lo⸗
gquamur qᷓtum ad pꝛimũ actũ ſic dico ꝙ non oino cx/
tra lucem erũt.qꝛ aliqua erũt eis manifeſta.ſed illa ſo
lum que faciunt ad cumulũ pene.alia non.x ideo iſta
lux eſt ad manifeſtandũ tenebꝛas ⁊ ducẽs in tenebꝛo⸗
ſitatẽ.⁊ ideo nõ cõſiſtent in lumie. Si loquamur qᷓtũ
ag ſecundũ actũ qui eſt dirigere. ſic dico ꝙ oino erũt
cxextra lucẽ.quia nõ poterũt dirigi.erũt em̃ extra omnẽ
viã ⁊ tempus ⁊ locũ bene agendi.ſicut dicit Ecẽs.ix.
qꝛ nec opus nec ratio nec ſciẽtia eſt apud inferos. Si
IFIFſtum ad terciũ qui ẽ delectare.ſic dico ſimilit᷑ ꝙ erũt
extra lucẽ oino.qꝛ nihil cognoſcent actu in quo dele/
cctent᷑. erũt em̃ oino abſoebel a magnitudine penarũ.
Ro itavt nõ liceat eis cogitare alia delectabilia. Qdò ergo
dicunt᷑ oino excecani ⁊ extra deum eſſe.hoc intelligit
R1 q́;tum ad directionem ⁊ delectationẽ. ¶ Ad illud vo
qò obijcit᷑ ꝙ nullã habẽt cognitionẽ.qꝛ nec affectus
xon babet boni amoꝛẽ.dicendũ qꝙ ſicut nõ babebunt
ggywmoꝛẽ boni honeſti ſed comodi. ſic nec cogitabũt de

bono boneſto ſed tm̃ comodo. AUel dicendũ ꝙ nõ eſt

Aſmile.qꝛ plus coꝛrumpit᷑ ꝑ peccatũ affectus ꝙ intel⸗
22 lectus. (Ad illud q obijcit in contrariũ ꝙ babent
Senltlonnatura vcognſklone pecnton vieeraig
wecognitio peccatoꝝ non abolebit᷑.ſed tamẽ nulla in
eis cognitio exibit in actũ que aq ipoꝝ nõ faciat cru/
23 ciatũ. vel per ſe vel ꝑ accidens. ¶ Ad illud qð obijcit
WF amplioꝛẽ habebut illumiationẽ. nicendũ ꝙ aliqua
peccata cognoſcẽt que mõ non cognoſcũt.no ꝑ noui
luſminis donationem. ſed pene afflictionẽ. qꝛ vt dicit
24 Pueg. Pena aꝑit oculos quos culpa daudit.¶ Ad
u

potentijs anime ⁊ mnembais coꝛpoꝛis.ideo nõ tiñ pu/

NZe ſtatu ? cõditione damnatoꝝ vel mal
¶ Pꝛeterea queri ſolet ſi de repꝛoloꝝ ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter ſtatũ damnatoꝛũ poſt iudiciũ qtum

qð obijcit᷑ ꝙ ſm intellectũ ſpeculatiuũ non eſt
demeritũ. dicendũ ꝙ volũtas demeret᷑ ſibi Z omnibꝰ

II

—

nit in feipͤa ſed etiã in omnibꝰ potentijs v tnetnbꝛi

licʒ ipᷣa puniat᷑ pᷣncipalius.⁊ ſicpatet illud.
Queſtio. iij f

¶ Atrõ in damnatis ſint tenebꝛe ſpũales q;tum ach

actũ memoꝛãdi.Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ illud Eccki.xij.ma/⸗

licia vnius hoꝛe obliuionem facit luxrurie maxime.

ergo maioꝛẽ obliuionẽ facit eterna peua ſic patet.
Item hoc videt᷑ illud qð dici
tenebꝛe intelligi poſſunt quedã malignitas odij ⁊ qᷓ⸗
dam obliuio dei que tũc excreſcent. Se hoc videt᷑
ratiõe.q; recte oblitus eſt qui nõ babet copiã memo

randi.ſed damnati nõ babent copiã memoꝛandi. vñ
vicit Augꝰ in litera ꝙ qꝛ nimio doloꝛe pᷣmunt᷑.adeo

ſtupeſcũt ⁊ terrent᷑ vt iteruʒ mentẽ in aliã cogitatio/

nem nõ ferant. ergo ⁊c. ¶ Itẽ damnati erũt ſubiecti

tẽpoꝛi pᷣm illud pð.erit tempꝰ eoꝛũ ⁊c.⁊ alijæinfirmi⸗

omniũ obliuiſci ſicut nũc videmus in nobis.i¶ Con⸗
tra.imaginatio nõ tollet᷑ a damnatis.ſed imaginatio
conſiſtit in memoꝛia intellectiua ⁊ volũtate reſpectu
dei. ergo ſaltẽ dei babebũt memoꝛiã.
ꝙ nõ habẽt remoꝛſum niſi de peccatis.ſed de nullo ba
bent remoꝛſum niſi de quo cogitant.ergo cogitãt de
peccatis p̃teritis.ergo ⁊ eoꝛũ memoꝛant᷑. ¶ Itẽ boc
videt᷑ ꝑ illud qd damnati dicent Sap.v.Dicẽt intra

in l̃a.exterioꝛees

tatibus.ergo videt᷑ ꝙ ex longitudine temꝑis poſſint

Item conſtat

ſe penitentiã agẽtes.hij ſunt quos aliqñ habuimꝰ in⸗
deriſum. ergo rememoꝛabunt᷑ pᷣteritoꝝ. ¶ Itẽ abꝛa/

ham dirxit diuiti. recoꝛdare qm̃ recepiſti bona in vita
tua. ⁊ Lazarus ſilr mala, ſed hoc nõ dixiſſet ſi nõ po/
tuiſſet recoꝛdari.ergo ⁊c. ¶ Reꝰ dicendũ ꝙ ad boc fa/

cile eſt rñdere ſi reuocat᷑ ad mentẽ diſtinctio pᷣcedẽs.

qm̃ eſt recoꝛdatio aliquoꝝ ad meſticiã ⁊ doloꝛẽ ⁊ cõ/
uſionem. aliquoꝝ ad itineris directionẽ. aliquoꝝ ad

cõſolationem.ſecundã ⁊ terciã nõ habebũt damnati

nec reſpectu dei nec reſpectu alioꝝ.qꝛ nõ erit eis me/

moꝛia dei vel vt cõuertant᷑ ſiue reuertant᷑ ad ipſum.
aut vt delectent᷑ in ipᷣo.vigebit tñ in eis actus memo⸗

rie q;tũ ad pꝛimũ.ſ.deſolationẽ.qꝛ ſemꝑ babebũt me/

moꝛiꝗ peccatoꝝ q̃ cõmiſerũt.⁊ dei quẽ offenderũt ad

ſuã cõfuſionẽ. nec hoc repugnabit penis.qꝛ pene er
terioꝛes ducẽt ad cogitandũ interius ſuũ demeritſ.?

ita recoꝛdatio illa non eſt via lucis ſed tenebꝛarũ.nec
ponet hoiem in ſtatu bono coꝛã deo. ſed potius elon
gabit a deo ⁊ a vero lumie.⁊ ſic patẽt ratioes ad vtrã⸗
q; ꝑtẽ. ANerũtamẽ illud argumẽetũ qdð facit de tẽpoꝛe

⁊ paſſibilitate damnatoꝝ nõ valet.quia ſicut coꝛpꝛa
paſſibilia erũt ĩmoꝛtalia.ita ⁊ ſi anima ſit ſubiecta vv

riationi paſſionũ.adeo tamẽ erit actus memoꝛãdi cõ

uerſus ad ea que ſpectant ad penam.⁊ adeo ſine int᷑/-
miſſione ꝙ nõ poterit anima obliuiſci. ⁊ illud magis
patebit vltimo cum aget᷑ de verme. Hec aũt ſufficiãt
ad pᷣſens.quibꝰ intellectis ſatis patet liter.

op ante iudiciũ qtum ad cognitionẽ.

AQd rationẽ ⁊ voluntatẽ.hic ineidẽter determiat ſtatũ ante iimiiciũ maxime q;tum ad cognitionẽ. Et diuidit
hec pꝑs in tres. In pᷣma determiat qualiter cognitio nepꝛobarſ animaꝝ ſe babeat ad nos. In ſecũda vo qua/-
liter ſe habeat ad beatos.ibi. Queri etiaʒ ſolet vtrum viciſſim. In tercia qualſter ſe babeant beati ad repꝛo-
bos.ibi. Poſtremo querit᷑ an viſa ene atone ⁊c̃. Altima ꝑs babet duas ꝑtes. In pᷣma oſtendit ꝙ non

minuetr᷑ gloꝛia bonoꝛũ ex aſpectu penarũ.
eſt autẽ mirandũ ſi ſancti ꝛ.

—

—

A

SGiego. ſuper re. De hocita eiꝰ ait. Sicut repꝛobia penis ad glo toꝝ tranſi
Siego. upe⸗ volüt ⁊ non poſſunt.ita ⁊ iuſti ꝑ miſericoꝛdiã mente ire volunt ad poſitos in
teoꝛmentis vt eos liberent. ſed non poſſant.quia iuſtoꝛũ anime etſi in nature

¶ eterminat qualiter cognitio tepꝛobarum animarum ſe habeet·

¶ Pieterea quer ſolet ſ repꝛoboꝝ anime que nune in infemmo cruciant noticisẽ

Aug ſuper
põcvyijj

Qusð gecipien/
da ſunt que de
LZazʒzaro ⁊ diui/

habent eoꝝ que circa ſuos in hac vita gerunt᷑.⁊ ſi aliquo modo doleant ſue
infoꝛtuuijs ſuoꝝ caroꝝ.Hanc queſtioneʒ Augꝰ. commemoꝛat ex parte eã ex.
plicans.ex ꝑte vo inſolutaʒ relinquens.Ait em̃.Queret aliquis an vllus do

loꝛ tangat moꝛtuos de his que in ſuis poſt moꝛtem ↄtingunt. Vel quomodo

ea que circa nos agunt᷑ nouerint ſnũs defunctoꝝ? Cui reſpondeo magnam
eſſe queſtionẽ nec in pꝛeſenti diſſerendam.verũtamen bꝛeuiter dici poteſt ꝙẽ
cura moꝛtuis de ſuis caris.vt de diuite legit᷑.qui dũ toꝛmenta apud inferos
pateret᷑.leuauit oculos ad abꝛaam.⁊ inter alia dixit.habeo enim quinq; fra⸗
tres.mitte aliquem ex moꝛtuis vt teſtetur illis ne et ipſi veniant in hune loccũ
toꝛmẽtoꝝ.lhabent enim moꝛtui curaʒ de viuis quos ſciunt viuere.quia nec
in locis penarũ vident eos vbi diues ſine fratribꝰ. erat nec ĩ requie beatoꝛũ
vbi laʒarũ ⁊ abꝛahã qᷓ;uis longe agnoſcebat.non tamen ideo conſequẽs eſt
eos ſcire que circa caros ſuos agunt᷑ hic vel leta vel triſtia. ¶ Si quis auteʒ

querat quomõ intelligat᷑ qð de laʒaro ⁊ diuite legitur. audiat Auguſtini re/
ſponſum dicentis. Si quis putat animas coꝛpoꝛe exutas locis coꝛpoꝛalibus

cõtineri cum ſint ſine doꝛpoꝛe.nõ deerũt qui faueant ⁊ diuiteʒ ſitientẽ in loco

coꝛporali fuiſſe cõtendant.ipſam anims coꝛpoꝛeã pᷣparaſſe linguaʒ.a ſtillam

de Laʒzari digito cupijſſe. Sed melius eſt dubitare de occultis q; litigare de

incertis. Diuitẽ in ſupplicio. pauperẽ in refrigerio eſſe non dubito. Sed quõ
intelligatr᷑ diuitis lingua. digitus Laʒari.flama inferni.ſinus Abrahe. ⁊ hu /

.

iuſmodi vix a mãſuetis.a cotentioſis nunqᷓ; inueni.

Aut ·

5

(NDeterminat qualiter cognitio repꝛobarum animarũ ſe habeat ad bea⸗
AQueri etiam ſolet vtrũ viciſſim ſe videant illi qui ſunt in inferno ? illi ꝗ ſunt
I gloꝛia: Sicut ſancti tradũt. ⁊ boni malos.⁊ mali bonos vident vſq; ad iu⸗
Sꝛego ſuper diciũ. Poſt iudictum vo boni videbunt malos.ſed non mali bonos. VUnde
Lucã. Sꝛegoꝛius. Infideles in ymo poſiti ante diem iudicij.ſideles ſuꝑ ſe in requie
nos 2 malos

XZuce. xvj.

malos in toꝛmẽtis videant.nõne aliqua compaſſioe erga eos mouent᷑: Mõ/
ne eos de tormentis liberari cupiunt: Recole iſtud euangelicũ qð Abꝛaham
diuiti reſpondit. Inter nos ⁊ vos chaos magnũ firmatũ eſt.vt hij qui volũt

hinc tranſire ad vos non poſſunt. neq; inde huctranſineare. QAuid eſt illud
chaos inter bonos ⁊ malos.niſi hinc iuſticia.inde inidtas.que nullaten⸗ ſo⸗

ciari valẽt. Adeo enim ſancti dei iuſticie addicti ſunt vt nulla compaſſioe ad
repꝛobos tranſire valeant.nulla ꝓ eis inter ſanctos ſiat interceſſio.Auomõ
ergo inde volunt aliqui tranſire ad illos ſed non poſſunt.quia ſi dei iuſticia
admitteret.non fieret eis moleſta liberatio eoꝛum. Vel ita dicunt᷑ velle ⁊ nõ

poſſe.nõ quia velint ⁊ non poſſint.ſed quia ⁊ ſi vellent nõ poſſent eos iuua-⸗

re.De hoc ita Gꝛegoꝛiꝰ ait.Sicut repꝛobi a penis ad gloꝛis ſanctoꝝ tranſire

ſue bonitate miſericoꝛdiã habeãt iam. tunc autoꝛis ſui iuſticie cõiuncte tanta
reciitudine cõſtringunk. vt nulls ad repꝛobos capaſſoncmouesnt.

W0 Vetermiat qualiter cognitio beatarũ animan ſe habeat ad repꝛobos oſtẽ
Aens ꝙ nõ minuit᷑ gloꝛia bonox ex aſpectu penar’.

Bꝛego ſuper
Zucaãa.

¶ Poſtremo querit᷑ an pena repꝛoboxꝝ yiſa decoloꝛet gloꝛiã beatoꝝ:an eoꝛum

beatitudini gficiat. Deb its Gꝛegoꝛi ait.Apuid animi iuſtop non obſuſcart

=Z

beatitudinem aſpecta pena repꝛoboꝛum quia iam vbi compaſſio miſerie nõ
beatitu rer detoplelclam n0 valepit. Et licet iuſtis ſua gaudia ſufficiant.
ad maioꝛem tamen gloꝛiaʒ vident penas maloꝝ quas ꝑ gratiam euaſerunt.
qula qui dei claritatem vident.nil is creatura agit᷑ qd videre nõ poſſint.
(Expꝛimit penas repꝛoboꝛum quas damnan vichcbunt ſcllicet .

. 5 .

vermem et ignem.

„—. S

Mon eſt a

tem mirandum ſi ſancti iam immortales repꝛobos videant men/

tis intelligentia. cuʒ ꝓphete moxtales adhuc videre hec omnia meruerunt.
Egredientur ergo electi non loco ſed intelligentia vel viſione manifeſta ad Hiero. ſuper
videndum impioꝛum cruciatus.quos videntes non doloꝛe afficient᷑.ſed leti⸗ vſaiã.
cia ſatiabunt.agentes gratias de ſua liberatione. viſa impioꝝ ineffabili cala.
mitate. VUnde Y ſaias impioꝝ toꝛmenta deſcribens.et ex eoꝝ viſione leticiaz Pſa. vltimo.
bonoꝛum expꝛimens. ait. Egredientur electi.ſ.et videbunt cadauera viroꝛ’i
qui pꝛeuaricati ſunt in me.vermis eoꝝ non moꝛie᷑. ⁊ ignis non extinguet.
erunt vſq; ad ſatietatem viſionis omni carni.id eſt electis. Letabitur em̃ iu / Pö. lvij.

. R—

ttur paincipaliter. Dꝛimo queritur de cogniti. cta. Si tcu dicas e hoc eſt pter molem carnis obij⸗
Rone animeſepate. Secungo de verme. Cir⸗ cik de ſtatu ade vbianiima non vabebat eamemeh⸗
ca pꝛimum querunt tria. Dꝛimo queni de cognitio- pꝛimentem nec tñ boc poterat ſolo intellectn. qꝛ fu
us eius p compationem ad virtutem cognoſcentem ſira baberet ſenſus. Aontra lentire vt vult pbs eſt
Sedo p compationem ad ſtatum viatoꝛuʒ. Cercio operatio cõtuncti. cñ facta ſepatione iam no ſit ani
ꝑ comꝑationem ad ſtatum beatoum. mal. iam nõ erit opatio ſenſus. ¶ Item ſenſus ſiue
ôMẽU interioꝛ ſiue exterioꝛ eſt potentia egens oꝛgano deter
(Que 0. —= H . minato. ergo eſt potentia alligata oꝛ ano. F ceſſante
EAttum anima ſepata ha eſenſiti oꝛgano non habet operationem. ¶ Item boc videk
ue. Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛimo autoꝛitate euangelij LZucte expimento. quia cecus babet potent:am videndi. et
xvſ. eleuans oculos vidit laʒarũ ⁊c. omnia illa qᷓ bi amiſio oculo non poteſt videre. nec freneticus recoꝛ
tangunt᷑ dicunt cognitionẽ ſenſitiuam ⁊ ꝑ modũ ſ⸗7 dari.ergo ſi ꝑdit oꝑationem quando ꝑdit oꝛganum.

Kacrge er er Kerlocrte n li. ſuo de gnima porentia ſenſitiua qñ omnino ſepat᷑ magis perdit

oquens de anſina ſepata dicit. vidit, audit. tangit. ac operationem q; quando oꝛganum ſolum leditur. er
reliquis ſenſibus efficacius valet. A¶ Item ratie vi go ceſſat omnis eius opatio. ¶ Item in omni pote⸗
det q; eanto ſubſtantia per potentiam melius ⁊ faci tiq cognitiua neceſſe eſt repire agentem ⁊ paſñibiles.
lius opatur quanto eſt liberioꝛ ⁊ ab erroꝛe immuni/ 2⁊ bocꝑ differentiam. Si emñ diſterunt in intellectu q

D intelligentiam huius partis duo querun re anima ſepata põt totũ p intellectum nõ aũt coniũ

oꝛ ſed ſubſtantia anime rationalis ſepata babet po/ eſt potentia ſimplicioꝛ ⁊ ſpiritualioꝛ multo magis in
tentiam cogneiuam. qꝛ impoſſibile eſt xeſtrui poten Potentia ſenſtina ſed potentia ſenſitiua non diutdli
ar que fungat in ſubſtantia perpetua. Et iterum. tur in agentem et pamſbilem in ſe. crgo neceſſe eſt ꝙ
BSubſtantia liber ioꝛ tſpualioꝛ ergo ad actuũ cogniti paeter ſe babent paſſibileſed boc no eſt niſi oꝛganu

onis liberioꝛ. ergo melius poteſt ea vti tam interioꝛi coꝛpoꝛale qd recpit ad hoc ꝙ hmo cognoſcat. ergo
ch erterion nuuc. ¶Item conſat q; anima ſepa, cum poſt ſepatione ſit actiua ſine paſſiua.⁊ ſine bis
e Gnoſcit tes abſtractas a ↄditionibus mateniali duapus impoſſibile eſt potentiam cognitiuam firi
bus. cognoſeit res ſub ↄditionibus materialibus ab in actu.ergo ⁊c. ¶ Ne. dom circa banc queſtionez 2 G
ſente materia.⁊ iterũ. cognoſcit ſub conditionibꝰin tripler fuit doctoꝝ opinio. Quidam nanq; dixerunt
viuidualibus pᷣſente materia vel obiecto. hoc cõſtat. anima ſepata cum trahat ſecum omnes potenti⸗
ergo intelligit. 2 imaginatur. et ſentit. S babet vſum. as omnibus vtit᷑ tanq; ſubſtantia liberioꝛ.nec dicũt
xanden idtie. Biu dicas e, hoc facit H ynij eitſe credendum phis in bac parte. quia nec recte in-
uætn m vimn Cotza iſti acrus ſunt maioais abſtra, tellererunt cognicionem poſt ſepationez onime ner
dus ſpiſienalieaet n is fit m gra⸗ ulterius vnitatem pꝛopter quatn in vna anima ſunt
dus ſpirituglicatis potentiarũ. ⁊ vna potẽtia nõ ba tres potentie. Item rationalis ſenſibilis ⁊ vegeta/
bet gradus ſpalitatis maioꝛis minoꝛiæergo neẽce bilis in eadem ihſtantia ppetuo radicant᷑ cum q̃ ne
eſt hoc faclat po tres potentias. Item ſi intelle cefſario ſepant quod phᷣin eu Soeonent. n⸗

ctus anime ſepate poteſt bec omnia tunc videtur cti. quoniam fides noſirs dicit animas cruciariig⸗

cum fruſtra fiat per plura qud poteſt fieni per pau- gnibus. 2 Caſſiodoꝛus dicit ꝙ alijs ſenſibus · efficaci
inn i voteſt tori intelleetus iÿtum ad iſta trig. tentiarbin babere. Secunda polltio eſt c animaba⸗
er go deficientibus nobis nibilomin poterit cogno. beat potẽtias ſenſitiuas.ilia inꝙᷓ que rationalis eſt.
ſere ſenſibilia. auoc eſt manifeſte falſum. cotra er⸗. ſed quoniam omnes ſenſitiue exterioꝛes vniunt in
ere ntra pm qui vicit q, deſicjente ſenſn oꝛigine T in ſenſu cbi. ꝛ diſtinguñt in oꝛganis. ione⸗
Gen eientiam wficene gueeſi im illum ſenſu, ceſfario cum ania era coꝛoꝛerecurtunt otones
Situ diegs e boc habet anima ſepota ego aucro . botentie vnam oꝛiginem. ſcilicet ad ſenſum com⸗

=

ei⸗

ſt
4
4
4

Di

. .*
* —

.

muneʒ. ? illũ ſenſum põt anima libera qd poterat
per omnes alios exterioꝛes ratione alligationis cum

coꝛpoꝛe ⁊ illo vtitur ad actus omnium ſenſuũ.et ita

vtitur ſeuſu interioꝛi non ſolum intellectu.⁊ iſte ſen/
ſus eſt qui trahit ſecum fantaſtica. Et hanc poſitio/

nem ↄfirmant ꝑ auguſtinum qͥ dicit de ſpiritu ⁊ ani/

ma.⁊.xij.ſuꝑper Geñ.ad literam.ꝙ anima trabit ſecũ

imagines nõ coꝛpoꝛales.⁊ ꝑ illas imaginat᷑ ⁊ cogung

ſcit.et vtit᷑ potentia ſenſitiua interioꝛi.Tercia poſi/
tio qꝛ anima ratiõalis ſeꝑata nibil cognoſcit niſi me⸗

diante potentia intellectiua. ꝑ illam aũt põt cogʒo/
ſcere nõ ſolum quod cognoſcebant alie potentie ꝓ/

pter ſui libertatẽ.ſicut vnus angelus ꝑ potẽtias ſen/
ſitiuas nihil poteſt oꝑerari.ſic nec ꝑ vegetatiuas.qm̃

depenaent ab oꝛgano coꝛpꝑali ſicut manifeſtuʒ eſt in

tuẽti. ſic coꝛpe coꝛrupto nihil oꝑat᷑ ꝑ potẽtias q̃ re
ſpiciunt vegetabilem.ita nihil operat᷑ ꝑ potentias q̃

reſpiciunt ſenſibilem.ꝑ intellectuʒ aũt cognoſcit res
ſub cõditionibus materialibus pꝛeſente materia.et

boc eſt ſenſus exterioꝛis.⁊ res ſub cõditionibus ma/

terialibus adſente materia.⁊ boc eſt imaginatiõis.⁊·
illas etiã res cognoſcit abſtract oibꝰmãaãlibꝰ.⁊ ̊ oia

vere facit.⁊ recte dicit᷑ aia ſepata ſentire.imaginari.
⁊ intelligere.non ꝑ diuerſas potentias.ſed per vnaʒ

tentia eſt aliqͥd quo eſt fieri.⁊ aliquid quo eſt facere.

ſic ⁊ in omni cognitione.⁊ cum bhec ſit pꝛima diuiſio

potentie ꝑ actiuum ⁊ paſſiuum.neceſſe eſt iſta dffer/
re.verumtñ ſᷣm gradus minoꝛis ⁊ maioꝛis ſimpli/
citatis ⁊ ſpũalitatis habent maioꝛem ⁊ minoꝛeim dif
ferentiam. Intellectiua nanq; ꝓ eo ꝙ eſt ſpirituali-
oꝛ ⁊ abſtractioꝛ habet vtrauq; potentiam que reſpi-
cit ſubſtantiam ſpiritualem.ita ꝙ actiua ratione ipi /
indiget amminiculo cxterioꝛis luminis.nec eſt arta-
ta ad aliquid. ergo poteſt ꝑ iſtam cognoſcere que cirn

us quo eſt. ⁊ paſſiua ratione ipſius quod eſt. ſ. mate/
rie ⁊ foꝛme. In potẽtia aũt ſenſitiua que eſt minꝰ ſpi

ritualis. actiua potentia eſt ex parte anime.⁊ paſſiua

cx oꝛgano.⁊ ideo quia ſenſus non eſt ſine actione et

paſſione.ideo ſentire dicit᷑ eſſe opatio coniuncti. Et

elterum.cum actiua nihil agat ſine paſſiua.⁊ quando
aia amittit coꝛpus amittit paſſiuaʒ reſpectu actꝰ ſen
tiẽdi.ideo impoſſibilc eſt ꝙ aliquo ſenſu vtat᷑ ſiue in

terioꝛi ſiue exterioꝛi q;diu eſt ſepata. Hec autem opi
nio magis eſt rationi cõſona.nec repugnat fidei.nec

ſanctoꝝ autoꝛitati. Ponit enim ꝙ anima ꝑ potenti/
am intellectiuam intelligat ⁊ cognoſcat his tribꝰmo
dis quibus nunc.⁊ angcelus ſimiliter his inꝙ; tribus
mocis a pꝑte rci cognite.⁊ illud dicit᷑ intelligere.inia/

ginari. ⁊ ſentire.ſm ꝙ ſancti dicunt.⁊ ita intlligẽde
27 ſunt autoꝛitates ſanctoꝝ.¶Ad illud ergo quod pꝛi/
mo obijcit᷑ de illo diuite.dm ꝙ lingua illa non erat

niſi lingua imaginatiua.Anima enim fert imagines

nõ tm̃ in potẽtia inferioꝛi.ſed etiã cum ſeꝑatur hʒ in

memoꝛia intelligibili que non eget oꝛgano coꝛpoꝛali
28 ¶ Ad illud quod obijcĩ de Caſſiodoꝛo. dom ꝙ non
loquit᷑ de ſenſibus exterioꝛibus ſed de interioꝛibus.q
nibil aliud ſunt qᷓ; ipſe intellectus ꝓut eſt moaꝰ ap⸗/

29 citur ꝙ anima ſepata eſt liberioꝛ.dm ꝙ verũ eſt q;

tum ad potentiam actiuam.ſed quando caret paſſi-

ua non poteſt operari.ſicut nec ignis ſine combuſti.
bili.non pter imperfectionem ſui in ſe ſed Apter qð

pꝛebendendi ipſoꝝ ſenſuum. ¶ Ad illud quod obij-/

ca nos.poterit ⁊ ſeꝑata.

neceffario exigit ad exeundum in .adilg as 30
obijcitur & cognoſcit tripliciter. dᷣm ꝙ boc facit ſe-

parata ꝑ vnam ⁊ eandem. Quod obijcit᷑ de alligati.

onc. Dicendum ꝙ boc non facit diuerſitateʒ. quoni
am vna potentia eſt ᷑ᷣm quam anima oꝛdinat totaꝰ
lineam pꝛedicabilem. ⁊ aſcendit abſtrabendo ſiue re
ſoluendo ab infimo vſq; ad ſupꝛemũ.⁊ deſcendit cõ
ponendo a generaliſſimo vſq; ad indiuiduũ.ſoliꝰ emñ̃

potentie rationalis eſt comꝑare indiuiduum ad ſpe

ciem.⁊ eiuſdem conſiderare genus generaliſſimömlum.
et ideo abſtractio in his tribus actibus non eſt ſuffi
ciens ratio ad diuerſificandum potentias.ſed magiſ
coniunctio ꝑpoptima ⁊ decentiſſima ſpᷣm quam factũ
eſt vt anima qᷓ;diu eſt in carne habeat potentias pᷣm
quas alllget᷑ et communicet coꝛpoꝛi operationez ſu/
am ⁊ in regendo ſiue in videndo.⁊ in cognoſcẽdo.et
ſic ꝓatet quare intellectus nõ habet hoc poſſe q; diu
eſt ↄiunctus ꝓpter alligationem ⁊ oꝛdinem ⁊ conne
xionem potentiarum anime ad ſe ⁊ ad coꝛpus.nõ ſic
aũt cũ eſt ſeꝑatus.⁊ ſic ptʒ totum.

Ee⸗ cognitione anime ſepate ꝑ comꝑationem ad ſta
que potentioꝛ eſt omnibus his cognoſcere.ſicut po/
ncre eſt in angelo.vt patet ex ſcdᷣo libꝛo.Ad maioꝛeʒ
gũt intelligentiam eſt notandum ꝙ ſicut in omni pp

tum viatoꝛum.Et querit᷑ vtrũ anima ſeꝑata cogno/
ſcat ea que circa nos gerunt᷑.Et ꝙ ſic videt᷑.ſalteʒ de
bonis. Grego.Quid eſt qð nõ vident qͥ videntẽ om
nia vident.ſed tales ſunt anime beate.& ⁊c.(¶ JOtem
hoc etiam videtur de repꝛobis.quia Gꝛeg.narrat in
dyalogo ꝙ quidam malus homo pꝛedixit locuʒ ſue
ſepulture.⁊ ſoluit ꝙ hoc fuit virtute anime que ian
abſtrahebat᷑ a coꝛpoꝛe.ſi ergo plus eſt cognoſcere fu
tura qᷓ; pꝛeſentia. ⁊ tanto magis quanto magis ẽ ab-
ſtracta.patet ⁊c. ¶ Item communiter de vtraq; vi
det᷑ ꝙ vtraq; habet potentiam intelligendi que non

ca nos geruntur. ¶ Item quanto ſubſtantia liberiꝰ
oꝛ tanto facilius ⁊ certius exit inactum ſuum. ergo
cũ anima ſeꝑata a coꝛpoꝛe ſit multo liberioꝛ q; ei coꝝ··
iuncta.ſi poterat coniuncta cognoſcere que ſunt cir-
Contra. ꝙ leate anime nẽõö
cognoſcant videt᷑.qꝛ beate anime magis adherẽt So

ÿ̃ aliqͥ viatoꝛes.ſed aliqui viatoꝛes ita adberẽt deo
ꝙ parum vcl nibil ſciunt de bis que bic gerunt᷑.gc.

¶ Item de damnatis videt᷑.quia lumen cognitiöois

nõ accreſcit in damnatis. immo potius obſcuratur.
ſed cum damnati erant hic non poterant cognoſce-
re ea que fiunt apud inferos. ergo nec We. SS

runt cognoſcere ea que fiunt apud nos. ¶ Item ꝙg
nec iſti nec illi videtur. quia tam iſti qᷓ illi babent po
tentiam cognoſcendi finitam.ſed ad hoc ꝙ aliquis

cognoſcat da nono neceſſe eſt pꝛeſentari ipſi virtuti

cognoſcenti.ergo ſi a nobis multum diſtant ⁊ abſen

tes ſunt.patet ⁊c.¶ Item tam iſti qᷓ illi diligũt nos.
ſed qui diligit alterum congaudet in bonis ⁊ contri ·
ſtatur in malis.ergo ſi mali non debent cognoſcere
vnde gaudeant.nec boni vndec dolcãt.videtur q; nec

iſti nec illi nos cognoſcant.Et hoc confirmatum eſt
per illud quod dictum eſt Joſie.iiij. Regum.xxij.

Dixit enim dñs ꝙ auferret eũ ne videret mala genꝭ
ſue. ¶ Redð ꝙ ẽ aliqͥd eogſcẽ dupꝑlr.ſ.ꝓpꝛia ↄſidera/⸗

tiõe. l alteriꝰ inſtryctoe. Cognito EPau oſideratõz

2

eſt dupliciter. Aut em̃ eſt rei vt pꝛeſentis ⁊ certitu/
dinem. Aut eſt rei vt abſentis ⁊ per quandam conie
cturationem. Similiter inſtructiõis cogniſto eſt du/
liciter. Aut em̃ eſt ꝑ reuelationẽ alterius.aut reue
ationem dei. Cum igit ſit quadruplex mdꝰ? cogno⸗
ſcendi. Dꝛimus non eſt in animabus ſepatis q̈tum
ad actus noſtros qᷓ;diu ſunt in locis ſibi deputat. Di
ſtant em̃ a nobis niſi foꝛtaſſis diuina ꝑmiſſione veni
ant ad nos. Secũdus vᷣo qui eſt ꝑ quandam piectu⸗
rationem.ſicut nos facimus de illis quos nouimus
cum ſint nobis abſentes. in damnatis eſſe poteſt nõ
in bonis. quia huic admixtus eſt erroꝛ 2 dubietas.
ercius ꝑ reuelationem poteſt eſſe in bonis quib?
referunt angeli boni.⁊ in malis quibus referunt de-
mones vel ipſi damnati.Quartus vo ꝑ illuſtratönẽz
⁊ reuelationẽ tm̃ in bonis.Ande aug.in libꝛo de cu⸗
ra. ꝓ moꝛtuis agenda.poſſunt inquit ſpiritus moꝛ/
tuoꝛum aliqua que hic agunt᷑ que neceſfarium ẽ eos
noſſe.non ſolum pꝛeſentia ſed ctiam pꝛeterita ⁊ fu/

tura ſpiritu dei reuelante Pnon cere. Et Gꝛegoriꝰin

32
33

34

35

36

57

et.
¶ Be cognitione anime ſepate comꝑationem ad ſta

attendunt. (

dyalogo. fit in electis quoddam mirabile vt ᷣm illoſ
quos hic nunq; viderunt vel nouerũt bonos cogno
ſeneen ennnn cognoſcunt.ſed quedam ꝑ reue
lationem. ¶ Ad illud ergo quod obijcit᷑ ꝙ omnia vi
dent boni. qꝛ vident videntem omnia. dom q; Gre.
intelligit de bis que ſunt eoꝝ ſaluti neceſſaria.¶ Ad
illud quod obijcit᷑ de illo qui pᷣuidit locum. Ddm q;

Hᷣ potuit eẽ ex multa ſollicitucdiie anime abſtractöe.
vel etiam aliqua facta interius reuelatione Ad il

illud auod obijcitur ꝙ nõ indigent oꝛgano ⁊ ſunt li-

berrime. dom ꝙ quis nõ indigeãt oꝛgano ad cogno
ſcendum ea quoꝛum habent ſpecies. indigent tamẽ
ad accipiendum de nouo ⁊ cognoſcendum maxime
ſingularia¶¶ Ad illud quod obijcitur in contrariuʒ
ſancti ſunt ab his abſtracti. Dum q; non eſt ſimi⸗
le. quia q;diu ſunt in carne impediunt᷑ a contempla
tione dei ex conſideratione multa noſtroꝛum actuũ.
ſed iam beati nõ impediunt᷑¶¶ Ad illud qd obijcik
ꝙ nõ habent maius lumen cognitionis.Dum q ſiẽ
modo cognoſcimus reuelatiõe.ita ⁊ ipi ſimiliter.ſed

certius conſiderant nos qᷓ; nos ipos.qꝛ nos bactenꝰ
cognouerunt.ſed non nos ipſos. ¶ Ad illud quod
obbeit᷑ ꝙ tolerent boni. m ſicut iam batebit ey

Dr bonis triſticia nec malis gaudiuz aliquid ex hoc

..

tum beatoꝛum. Et qucritur vtrum mutuo ſe cogno
ſcant.ſ.vamnati beatos et econuerſo. Et ꝙ ſic vide.
tur ꝑiillud Luce. xvj. ꝙ diues poſitus in toꝛmentis
vidit abꝛaam. ⁊ abꝛaam econuenſo vidit iᷣm.¶ Jtã
grego. Infigeles in imo poſiti. fideles ſuꝑ ſe in req̃ͥe
atte Item ratiõe videt᷑ quia oppoſita ſibi
inuicem comꝑata et ſimul viſa magis oe et
etiam dvecoꝛant vniuerſum. ergo ſi mali bẽbunt penã
eatenus intenſam qua poteſt cogitari. et ſimilit᷑ bo
ni gloꝛiam.⁊ vtraq; intendit reſpertu alteriꝰ. g vtri
q; debent ſe mutuo vider . Item conſtat ꝙ boni
gaudebunt ⁊ laudabunt dei iuſticiam.mali ſimiliter
vlcbunt de gloꝛia amiſſa. ergo ſi non contingit gau
dere niſi cognito.vtriq; cognoſcent.ſ.honi ſeueri
tatem iuſticie. ⁊ mali dignitatem gloꝛie ſed boni boc
non vident in ſe nec mali in ſe. ergo cõſtat ꝙ vident

inuicem. ¶ Contra. inter eos eſt impꝛopoꝛtionabi

ſcit ſanitatem alterius quam non babet. 4
quod obijcitur ꝙ generat doloꝛem ⁊c̃.patet reſpon/

diſtantia. ergo ſi ad viſionem requirit᷑ pꝛeſentia. vr
ꝙ nõ poſſint mutue ſe videre. (Wrem gloꝛia eſt qli
tas ſpiritualis.ſed qualitas gratic non videt᷑ exteri⸗
us a nõ habente.ergo nec gloꝛi e. Item conſidera
tio pene incutit terꝛoꝛem.⁊ conſic eratio gloꝛie gene
rat gaudium.ſed in malis nullum erit gaudiũ.in bo
nis nullus terroꝛ.S ⁊c. Si dicas ꝙ recipit᷑ vᷣm modũ
recipientis nõ recepti.⁊ ideo in malis generat confu
ſionem ⁊ in bonis gaudium.&ᷓ ſi duo debent effe ptꝰ
iudicium.ergo poſt ſe cogn ſcerent. quod eſt contra
BGꝛego.vt habet᷑ in litera.¶ Itẽ in bonis eſt cõpaſ⸗
ſio e bonitate nature.ergo ſi nõ tollit᷑ bonitas natu
re.maxime vigebit in eis compaſſio.ergo videt ſi
videant toꝛmenta maloꝝ ꝙ; maxime doleant. Et hoc
videt᷑ Gꝛegoꝛius dicere ⁊ habetur in litera volũt
tranſire ꝑ affectum miſericoꝛdie. ¶ Reo. dicenduʒz
conſideratio ſiue cognitio gloꝛie beatoꝛum eſt repꝛo⸗
bis pena.⁊ conſideratio ſiue cognitio pene repꝛobo-.
rum eſt electis gaudium.qꝛ iſti conſiderant gloꝛiam
ſub ratione amiſſionis.iſti penaʒ ſi ub ratione diuine
vltionis.Ande letabit᷑ iuſtus cum viderit vindictã.
Quoniam igit᷑ gloꝛia electoꝛum ſe emper manet. ⁊ pꝰ
iudicium erit copioſioꝛ.ideo ⁊ nunc ⁊ tunc vident pe
nam damnatoꝛum.ᷣm ꝙ dicit᷑ ſa. vlti. Aident in/
ꝙ in deo ſiue in ſpeculo eterno.cum faciat ad eoꝛum
gloꝛiam cumulandam. Repꝛoboꝛum ena ſimiliter
poſt iudicium intendet᷑.⁊ adeo intendet᷑ vt beatoꝛũ
gloꝛiam non liceat eis conſiderare.nec ab eis conſili
um petere vt diues petijt.quia toꝛmentoꝛum ſuoꝛuʒ
magnitudinem non poterunt ſuſtinere ita ꝙ liccat
alijs vacare.immo abſoꝛbebunt᷑ totaliter a penis.
Concedqende ergo ſunt rationes ꝙ mutuo ſe cogno⸗
ſcant.¶ Ad illud quod obijcitur in contrarium ꝙẽE 38
inter eos impꝛopoꝛtionabilis diſtantia. Ddm q nõ⸗
agnoſcunt mali bonos per intuitum pꝛeſentie.ſed 1
conſiderationem intelligẽtie. boni vero malos in ſte

culo ⁊ in deo.¶ Ad illud quod obijcitur de gloꝛia. di 39

cendum ꝙ non vident ipſam gloꝛie eſſentiam ſed cõ
ſiderant requiem.qꝛ cognoſcunt ⁊ gaudent. ſed ipſi
laboꝛant ⁊ dolent.⁊ cognoſcunt ſicut infirmꝰ cogno
¶ Ad ullᷣ

ſio. quia conſideratio bonoꝛum non eſt in pena quia
afflictiua. ſed fertur vlterius qꝛ iuſta. ⁊ optime ⁊ di·

gne inflicta. ⁊ talis conſideratio amanti generat gau
dium. Similiter nec conſideratio maloꝝ ſiſtit᷑ in bo/
no gloꝛie quia reun ſecj ꝛ ne itenm. abe conſi⸗

deratio generat doloꝛcʒ.¶ Ad illud quod obijcif᷑
poſt iudicium videre debent ⁊c. SDicendum ꝙ tunc 4
maioꝛi pena erunt abſoꝛpti vt iam non liceat eis co- “
gitare gloꝛie dignitatem. ſemꝑ tamen in mente habe⸗

bunt eius amiſfionem ⁊ carentiam vt triſtentur.

illud quod obijcitur ꝙ compati eſt de bonita/

te nature. Dicendum ꝙ boc non eſt verum generali
ter niſi intelligatur de natura paſſibili.

—
geritur de verme qui erit in damnatis.⁊ cir
box tria queruntur. Pꝛimo queritur vtrũ
ſbabeant vermem matcerialẽ ſiue coꝛpoꝛalẽ

damnati bal rialé ſiue coꝛpoꝛali
Secundo vtrum ſit in eis vermis ſpiritualis. Ta-⸗

cio queritur vtrum vermis ille ſit inuariabſlis.

Vnſequenter qᷓtum ad ſecundum articuliũ

n

Hi

her⸗
pa
7⁵
ch

he

NQDueſtio. ſ.

¶ Circa quam pꝓceditur ſic ⁊ oſtendit᷑ ꝙ vermis ille ſt
materialis. Ecci. vij. vidicta carnis impij ignis et ver
* mis.Et Judithb vltimo. Dabis ignem ⁊ vᷣmes in car
e nes eom.g ſi in carne non eſt niſi vermis materialis.
in patz ⁊c. ¶ Item damnati reſurgent cũ penalitatibꝰ
⁊ defoꝛmitatibꝰ.g̈ babebunt coꝛpa putrefactibilia ſi⸗
tei cut nũc habent. ſed ex eoꝛpe putrefactibili generant
vermes.S c. ¶ Item pena vermis ſemꝑ annectitur
n pene iguis velut in plunibus locis ſcripture pʒ. Sed
an ignis nõ tm̃ eſt ſpũalis ſed ctiam materialis.S̊ videt᷑
ſimiliter ꝙ vermis.igne em̃ punit᷑ coꝛpus et anima.
ſumn F ſimiliter ⁊ verme. videt᷑ ꝙ ſit materialis.¶ Cogx/
Eg tra. Eſa. xiiij. dicit᷑ de dyabolo. Operimentũ tuũ erüt
vermes.ſed ↄſtat ꝙ dyabolus nõ habet vermẽ mate
Krcähk rialem. & ⁊c. ¶ Item nullus vermis materialis ẽ im

ce moꝛtali cum babeat foꝛmam coꝛruptibilem. ver⸗

ae mis ille nõ moꝛitur ſicut dicit᷑ vltimo Eſaie. &.e.
id, Item vermis materialis ⁊ in ſua cognitõne et in
gnin ſua oꝛigine aliquid minuit de ſubſtantia coꝛpis.ergo
di ſi coꝛpus illud nõ eſt cõmutabile. nõ igit᷑ punit illud
ſdci talis vermis. ¶ Item ibi erit multo intenſioꝛ ignis
e q; ſit hic. ſed vermes in iſto igne nõ poſſunt viuere.
cr ergo nec in illo poterũt. Si tu dicas ꝙ boc eſt p mi-
ri, raculum.S tũc cum nõ patiant᷑ ab igne vident᷑ habe
toun re coꝛpoꝛa gloꝛioſa ⁊ incoꝛruptibilia. Si dicas qre⸗
ſlte naſcunt᷑.quero quõ.cum nõ ſit ibi ſoli locus.et ma/
ari xime putrefactibilia ꝑ virtutem ſi upꝛaceleſtem habe
42 bunt generari. ¶ Rꝰ.dicendum qꝙ Augꝰ.xx. de ciuit.
nin dei. ponit circa hoc duas opiniones. Quidã eniʒ vo/
1gl luerũt intelligere vermẽ illum eſſe materialem pꝛo/
ni pter verbum ſcripture. Alij vo rationem ſequentes
ecn volunt dicere ꝙ vermis ille ſit ſpnalis.⁊ boꝛum opi /
—WõÜl nionem dicit ſibi magis placere.et exquo ſibi magis
—ZH placet. ⁊ nobis ſimiliter debet. AUñ conceqeude ſunt
gtei qʒ ratõnes q vermis ille nõ ſit materialis.¶¶ Ad illud
uit quod obijcit᷑ in cõtrarium ꝑ ſimilitudinem ignis.di
“ cendũ ꝙ ſicut ignis materialis affligendo coꝛpus af
nii fligit ⁊ punit animam.⁊ ei vnitum.ſic vebemens do/
l loꝛ et remoꝛſus ſiue triſticia anime requndat in coꝛ-
e pus.quia ſpiritus triſtis deſiccat oſſa. Quoniaʒ igit᷑
1 erit in damnatis magnus cõſcientie remoꝛſus 2 d/
* loꝛ.ita etiaʒ vt redundet hec meſticia in carnem.idðo
. vere dixit ſcriptura ꝙ daret deus vermẽ in carnẽ eo/
ug rum.⁊ expꝛeſſit multum ad terꝛoꝛem carnalium qui
mid . magis boꝛrent penam carnis qᷓ; anime. Ael poſſʒ di
ci ꝙ caro ibi dicit᷑ opus carnale.hoc eſt opus pecca/
kud 44 ti ex quo generat᷑ vermis ſpiritualis.¶ Ad illud qd
gt obijcitur ꝙ babebũt defozmitatem. dicendũ ꝙ verũ
geg eſt. ſed nõ putrefactõnẽ.i(ltimũ ſolutũ eſt de igne
uf 4 quia ignis ab exterioꝛi ꝓccdit ad intima.vermis ab
tc60, intimis ad exterioꝛa.⁊ ideo ignis eſt materialis.ſᷣx/
N mis ſpiritualis. ƷMVd
i trũ in damnatis ſit vermis ſpnalis.⁊ querit᷑ ꝓ q̃̊n-
to dicit᷑ in eis eſſe vermis. Si qꝛ eſt in eis doloꝛ moꝛ
dens. Sʒ in penitentibꝰeſt maximꝰdoloꝛ de peccat.
Hal G maximus vermis. tem aliqui ita ſunt peruer
, fi ꝙ letant᷑ cum male fecerint ⁊ exultent adeovt nul

lum remoꝛſum aut doloꝛem ſentiãt. ̊ ſi damnati ſũt
magis ꝑuerſi qꝙᷓ viatoꝛes.videt᷑ ꝙ nullũ omno habe

mine voluntas naturalis ⁊ deliberatiua.qua

f fhf h hfhfhff

—

ant emoꝛſum. ¶ Item oliqui ſunt ita excecati 20b⸗

ſtinati in malo ꝙ nullũ oino ſentiũt remoꝛſum.ſicut

heretici qui moꝛiunt᷑ ꝓ hereſi ſua tueda.ſeo damna/
ti ſt mag obdᷣſtinati ⁊ excecati.g ⁊c. ¶ Item ſi habent
doloꝛem. aut x pena aut de culpa. Si de pena.ò non
differt vermid a pena ignis.qꝛ ignis nõ punit niſi qꝛ
dolent. Si de culpa. aut volũtate deliberatiua aut ns
turali ſiue ſinderiſi. Sed nõ deliberatiua.quia ſᷣm il⸗
lam nõ penitẽt.ĩmo pſeuerat in eis peccandi volun/
tas. M ſm ſinderiſim. quia ſinderiſis i aliquibꝰ via-
toꝛibus eſt pᷣcipitata. videt᷑ in eis penitus extincta
Et boc videt᷑ ꝑ ratõnem.qꝛ ſicut fomes ſe hʒ ad ma/
lum. ſic ſinderiſis ad bonũ.ſed om̃is fomes oino ex/
tinctus eſt in beatis. ſinderiſis in damnat. ¶ JItẽ?
quero cum vermis naſcat᷑ ex putrefactione ⁊ rodet.
qua methaphoꝛa dicit᷑ vermis ↄſcientie cum illa nõ
putreſcat. Sed ↄtra ꝙ in damnatis ſit vermis ſpi
ritualis ſiue doloꝛ videt᷑.qꝛ ſuꝑ ecci.vij. Nidicta car
nis impij ⁊c.vermis eſt ſera ſcelerũ pnia.Et Auguſ.
de fide ad petrũ dicit ꝙ habebũt hoc ſupplicium.

¶ Item ratõne videt᷑.quia ſinderiſis naturaliter re

murmurat ↄtra malum. ſed viciũ nõ demit extrema
nature veſtigia. S 1. Ptem qu ecũq; faciũt ad pe/
nam damnatoꝝ debent eſſe in eis.̊ hec remurmura
tio ſinderiſis auget eoꝝ penã. ſaltẽ actus ille nõ de
bet tolli. ¶ Item om̃is creatura ſᷣm ꝙ natura deſer

uit creatoꝛi. g ſi voluntas ratõnalis ſᷣm ꝙ natura eſt

recta. ei deſeruit.ſed creatura creatoꝛi xeſeruiẽs ar/
mat᷑ in toꝛmentũ ↄtra iniuſtos.S ⁊c.¶¶ Rꝰ.dicenduʒ
ꝙ ipſa tranſlatio vermis ad doloꝛem ſpnalem mani⸗
feſtat in quibꝰ⁊ quõ ſit vermis ſi attendat᷑ ratio trãſ
ferendi. In verme em̃ materiali ↄſiderat᷑ vigoꝛ ⁊ in.

oꝛdinatio. oꝛitur inq; ex putrefactõne. ⁊ moꝛvet illẽ
in quo oꝛit᷑.ſic in ſpuali doloꝛe.noõ quilibet doloꝛ ⁊ v/

₰

mis. ſed qui naſcit᷑ ex putrefactõne peccati.⁊ tũc ꝑec⸗

catum dicit᷑ putridũ.quando anima in eo requieſcit
finaliter. Rurſus opoꝛtet ꝙ ſit in doloꝛe moꝛſio.hec

autem eſt ex ↄcurſu duoꝝ mouentiũ ſibi inuicez ob⸗
uiantium ⁊ reſiſtentiũ.iſta duo mouentia ſunt in hbo

vtra⸗
qʒ moust. iſta ↄcurꝛũt ꝑ ↄſcientiã dictanteʒ iquod
factũ eſſe indebitũ.⁊ tunc obuiant quando natura/

lis deteſtat᷑ indebitũ ⁊ deliberatiue placet.tũc autem
reſiſtũt quango vtraq; in ſuo actu viget qð illa eff/

caciter deteſtat᷑.⁊ ideo immutabiliter adheret. Scoʒ3

boc g patet in quibꝰeſt vermis.⁊ qñ. Mam deficien /

te ↄcurſu qui eſt ꝑ peccati ↄoſcientiã.nõ eſt vermis ſi⸗/

cut in bereticis ⁊ in bijs qui credunt peccando bene

feciſre. Deficiente obuiatõne nõ eſt vermis. vtputa ĩ

bijs qui dolent de culpa ſᷣm voluntatẽ.nõ tm̃ natura

lem ſed etiã deliberatiuã. vt ſunt peuitentes. Defici/
ente reſiſtentia nõ eſt vermis. vtputa quando volun
tas tanta delectatõne fertur in peccatum ꝙ abſoꝛbet

motui voluntatis naturalis vt non lentiat. et ſic
patet quarovermis deficit.aut pꝛopter defectum pu

trefactõnis in iuſtis. aut concurſus in cecis.aut ob/
uiationis in penitentibus vere. aut reſiſtentie vt in
hijs qui peccant ex magna libidine.⁊ ex hijs patet
in damnatis vigebit vermis.quia ibi erit peccati pu
trefactio ex hoc ꝙ peccatuʒ finaliter remanſit in ani/
ma eoꝛum. Ibi erit concurſus pꝛopter peccatoꝛum
apertiſſimam. viſionem. Ibi crit obuiatio pꝛopter

—

voluntatis deliberatiue obſtinatõnez ⁊ ſinderiſis re⸗
murmuratõnem. Ibi erit reſiſtentia.quia delectatio

ius ſinderiſis actio foꝛtiſicata.⁊ er boc vermis mira
4 biliter rodens ⁊ puniens. Ad illud o qð obijcit

ueſtigare bonum. cet iſte quidem ablatus eſt a dam-/

qui eſt retrabere a malo faciendo. ⁊ iſte extinctus eſt
in demonibus ꝓpter inpꝛobam maliciaʒ voluntatis
eoꝝ.Tercius qui eſt remuneratio contra malum fa⸗-

iſtum actum in damnatis non remurmurat malo qꝛ
culpa vel quia inboneſtũ.ſed quia ex boc punit᷑. Uñ
iſto aliquo modo eſt extinctus.⁊ quia demones non⸗
dum ſentiũt acerbitatem penaꝝ intenſe vt damnati
iqeo nõ habent ita remoꝛſum. Sane tamen poſſʒ di⸗

ipſa em non ↄfert culpam ad penam. et pꝛeterea re/
ſpicit honeſtum incomodũ.et iterum ipſa voluntas
deliberatiua deteſtat malum culpe ꝓpter penaʒ. nol/
let em̃ impius peccaſſe vel feciſſe vnde tot mala ha⸗
bet neceſſe pati.vel ſaltem mallet nunqᷓ; habuiſſe de
lectatõnem qᷓ eſſe in tanta miſeria ⁊ woloꝛc.vnde ſol⸗
uenqũu eſt ꝙ qᷓtum ad iſtum actũ qꝛ penalis ſinderi⸗
ſis eſt ⁊ dei inſtrumentũ ad fla gellãduʒ iniquos non
mein zuet. remoꝛſus moco nõ ſic in demonibꝰ intẽ
us
lectantur in culpis.

¶ QHuerit᷑ hic quis ſit ſe
que via.R*. dicendũuũn

ue chꝛiſtus qui requi⸗
eſcit in ſumma pace
e exuperat omneʒ
enſum. Solium au⸗/
tem poteſt dici ſacta
ſcriptura pꝛopter ſui

eccati erit ablata per pene acerbitatem. ʒex hoc ip
ſinderiſis eſt extincta in damnatis.dicendum
ſinderiſis triplex eſt actus. Primus quidem eſt in

natis.qꝛ nõ eſt amplius locus bene faciendi. Scous

ctum.⁊ iſte manet in eis iuſto dei iudicio. tamen m

ci ꝙ ſinderiſis remurmurat malo facto qꝛ indebituʒ3.

pꝛopter defectum reſiſtentie. quoniam mõ de

ſeraphin duabus alis velabant.ſcriptoꝛi et ſi nõ audi
toꝛi ↄnemoꝛaſſe ſufficiat.qui a facie exoꝛſus ſedentis.
media ad pedes vſq; via duce ꝑuenit. 22

creaturis omnibus.videatur etiam per coꝛpoꝛa in om
acie pueniente directi. Tũc videbimus.amabimus.laudabimus.tũc apparebit chꝛiſtus vita noſtra.⁊ nos ap
parebimus cum ipſo in gloꝛia. ad quam nos perducat
beate Marie mine ⁊ adiutricis noſtre.ſua pia miſericoꝛd
grum actio.honoꝛ ⁊ virtus 2 foꝛtitudo pe infinita ſecula ſeculoꝛum Amen.

—

¶Queſtio.ij.? vltima m
Atrum vermis ille ſit inuariabilis. Et ꝙ ſic videtur.
quia culpa eſt inuariabilis.⁊ pena reſpicit culpam.g
cum hic vermis ſit pena.patet ⁊c. Item impiꝰcõ/
tinue affligit᷑ ⁊ equaliter. ergo ſimiliter videtur et
vermis. EBez om̃e variabile terminabile.ſed vmiſ
ille eſt interminabilis. c. ¶ Contra. vermis eſt ex
recoꝛdatõne peccati.ſed nõ ſimul peccata recolẽt cũ
non ſint deifoꝛmes. ergo ſucceſſiuc.ſed maioꝛi pena

maioꝛ debetur remoꝛſus.et vbi boc ibi variabilitas.

ergo ⁊c. ¶ Item ſi vermis eſt coꝛrodit.ſed quanto
aliquid diutius rodit᷑ magis debilitat᷑ ct magis gra-
uaeur.ergo pena maloꝝ ſempꝑ creſcit.¶ Item ſi ſem
per rodit.cum nõ ſit infinitum bonum qð adimit.er
go aliquando adimeret totum.ſed boc eſt impoſñbi
le.ergo ꝛc. ¶ R.dicendũ ꝙ iuſto dei iudicio ſcut di⸗ 427
ctum eſt ſupꝛa fiet vt mali ſimul om̃ia peccata mẽo⸗
rentur.vt de omnibus ↄtinue toꝛqueant᷑.⁊ ideo ver·/
mis eſt ꝓ omnibꝰ.⁊ñ intenſioꝛ nũc qᷓ ante. Ad il⸗/48
lud qð obijcit᷑ de inteſione.dicendũ ꝙ ſicut egreſſus
ↄtinuus alicuius ab aliquo ẽ duplex. Ael innoua⸗
tionem ſᷣm partem ⁊ partem.vt riuus a fonte.⁊ mo⸗/
tus a motoꝛe. Aut eiuſdez ↄtinuatõe.vt ramus a ra

dice. ⁊ radius a ſole.ſic ademptio ↄtinua.vel per no⸗

ui ablatõnem ſicut ignis ↄburit ligna. vel per eiꝰ con

tinuatõnem ſicnt ignis infernalis coꝛpꝰ.⁊ doloꝛ ani /
muʒz. 2 ſic vermis ↄtinue rodit.⁊ illud melius ſupꝛa
patet de pena ignis.⁊ ꝑ hunc modum intelligengum

eſt de pena vermis.

dens. 2 qd ſolium. et ( Koncludit epilogando bꝛeuiter que in hoc libro et
ue vig. Re. dicenduũ omnibus pꝛccedentibus determinata ſunt. g
Yſedes iſte deus ẽ ſi· ¶ Hhec de pedibus ſedentis ſuper ſolium excelſum quos

Ezʒech.j.

eminentiam.vel etiam anima ſancta que dicitur ſedes ſapientie.aut certe virgo Maria in quaz deſcendit ad
babitandum dominus. vel etiain naturꝗ aſſumpta in qu 1
eſt maieſtas diuinitatis quã videbimuæ cum erimus gloꝛioſi. P
velata ſicut illa que pertinent ad inem mundi. Media vo inter
gnificatõnem futuraʒ ſũt opus creatõnis ⁊ redemptõnis. Incip
⁊ decunꝛit ꝑ media in ſecundo ⁊ tercio.⁊ terminauit in pedibus ſi

a poſuit tabernaculum ſuum. Facies autem buius M
edes vero ſiue via ſunt opera finalia ꝗᷓ ſunt
dei magnitudinem eternam ⁊ noſtram ma/
it igitur magiſter a facie maieſtatis in pᷣmo.
ue in ymis in quarto. Iſti autem pedes nũc

ſunt velati.ſed tuc diſcooperient᷑ quando facies manifeſtabit᷑.hoc autem crit quando deus ita erit ↄſpicuus
vt videatur a ſingulis nobis in ſingulis nobis.vidcatur ab alter

ro in altero. videatur in ſemetipſo. videatur iĩ

ni coꝛpoꝛe quocunq; fuerint ſpiritualis coꝛpoꝛis oculi

pontifex ⁊ pꝛecurſoꝛ noſter ibeſus cbꝛiſtus filius dei.⁊

2

ſa. cui eſt benedictio ⁊ claritas ⁊ ſapientia ⁊ grati

e

nuui
M
uibee
un
ihne
eni
Hon⸗
ſcen
M
1Ne
fusd

Jacobus Wpfin Sletſtatenſis theolo⸗
gie doctoꝛ. uontihettheologie nudioſos:

Joha nnes gerſon Cancellarius paꝛiſienſis doctoꝛ chꝛiſtianiſſimꝰin laudẽ

RMſM W .

BGBonauenture.in opuſculo de libris legendis a religioſis cõſideratõne quinta ſic ait. Ille ſci⸗

„

licet Euſtachius Bonauentura ſingulariter inter omnes doctores catholicos(pace omnium
ſalua) videtur idoneus ⁊ ſecuriſſimus ad illuminandũ intellectũ.⁊ ad inflamanduʒ affectum.
Et idem Johᷣ.gerſon de examinatõne doctrinaruʒ. Poꝛro ſi queratur a me quis inter ceteros
doctoꝛes plus videatur idoneus.reſpondeos ſine pꝛeiudicio ꝙ dominus Bonauentura.quo⸗
niã in docendo ſolidus eſt ⁊ ſecurus.pius.iuſtus.⁊ deuotꝰ. Pꝛeterea recedit a curioſitate qᷓn /
tum poteſt.nõ immiſcens poſitiones extraneas vel doctrinas ſeculares dyaleticas aut pbilo⸗
ſophicas terminis theoligicis obumbꝛatas moꝛe multoꝝ. ſed dum ſtudet illuminatõni intelle
ctus.totum refert ad pietatem ⁊ religioſitatem affectus. Eñ factum eſt vt ab indeuotis ſcho⸗
laſticis(quoꝝ pꝛochdoloꝛ maioꝛ eſt numerus) ipſe minus extiterit frequentatus. cum tamen
nulia ſublimioꝛ. nulla diuinioꝛ.nulla ſalubꝛior atq; ſuauioꝛ ꝓ theologis ſit doctrina. Pꝛeterea
ſicut apud grãmaticos donatus de partibus oꝛatõnis.⁊ apud logicos ſũmule Petri hyſpani
tradunt᷑ ab initio nouis diſciꝑulis ad memoꝛiter recolendum ⁊ ſi nõ ſtatim intelligant.ſic apð
theologicos diſcipulos bꝛeuiloquiũ Bonauenture(qð incipit flecto genua) videret᷑ valde ſa⸗
lubꝛiter imponendũ.iuncto itinerario ſuo mentis in deum. qð incipit. In pꝛincipio pꝛimũ pᷣn⸗
cipiſi. Itaq; laus omnis inferioꝛ eſt hijs duob? opuſculis. Et infra. Soꝛtitus eſt ᷣm laudẽ vi⸗
te ſue pariter ⁊ doctrine nomen ipſe Bonauentura vt anthonomatice doctoꝛ ſeraphycus no/

—à

minet᷑. Docet hoc lectura ſua grandioꝛ igne ſuo cũ lumine. Vñ mirũ imo miſerũ ⁊ miſerabile
videt᷑ (ne dicamꝰdamnabile) quo pacto pᷣ-late ſint doctrine quedaʒ alie ſub ſpecie ſubtilitatis
plus inquietantes q; cyniphes egyptie ⁊c̃. Secutus eſt doctoꝛ iſte ſe teſtante doctrinam ↄmu⸗
neʒ ⁊ ſolidaʒ que pariſius vigebat ſuo temꝑe.Et paulopoſt gerſon dicens de felici obitu vere
ſancti ⁊ gloꝛioſi dñi Bonauẽture ait eum obüſſe ydus Julij temꝑe ↄcilij generalis lugduneñ.
p SGꝛegoꝛiũ decimũ celebꝛati. Anno.AM. cclxxiiij. Et iterũ. ꝓgredit᷑ hec ſcedula latius qᷓ; ꝓpo⸗
ſituʒ fuerat ab initio ſuꝑ laude noſtri Euſtachij bene foꝛtunati ⁊ doctoꝝ ſeraphici.cũ deploꝛa⸗
tione ꝙ ita poſtpoſitꝰeſt nõ dicam abſq; canoniſatione. viderint hoc ſummi pontiſices bv abſ⸗
q; ſcholaſticoꝝ frequentatõne in vſu ↄtinuo ſtudioſitatis ſue.Sint alij doctoꝛes qui dicantur
cherubici.hic veriſſimo noĩe ſeraphvcus ſimul cherubycus.qꝛ inflamat affectũ ⁊ eru dit itel⸗
lectũ.¶ Item Joh. gerſon in epla ad pa trẽ Oſwaldũ carthuſieñ. DHeniq; doctrinã theologi⸗
cam ꝓpꝛie dicendã eximij ⁊ ſeraphyci doctoꝛis dñi Bonauẽture cardinalis ⁊c. Poſtremo idẽ
gerſon in ſermone de ſpũ ſancto ita dicit. DHeduxit hãc reductõz dũs Bonauẽtura cardinalis
in itinerario ſuo mẽtis in deũ.qͥ libello ⁊ autoꝛe ſuo laus om̃is terꝛe inferioꝛ. Et in alijs deniq;
locis cancellarius pariſieñ.dnim Bonauenturã appꝛime ↄmendat. Si vir tantus pote Yohan⸗
nes gerſon. vir pꝛudens. verax. fidelis. xpianiſſimus.. olertiſſimus exploꝛatoꝛ doctrinaruz ꝑ⸗
ſuadere niſus eſt ſcholaſticis ⁊ ſpeculatiuis theologis.vt pꝛe ccteris theologoꝛum ſcripihas
quatuoꝛ Bonauenture partes peculiarius amplectantur.cur nolint ſtudioſi viri. qui in ſeipis
docti pꝛimum euadere ⁊ deuoti.deinde magnum animarum fructũ. chꝛiſtiane religionis in/
crementum. ⁊ dei laudem ac gloꝛiam ꝓmouere cupiunt.ſaluberꝛimum ſequi conſiluum pꝛudẽ
tiſſimi pariſieñ cancellarij.⁊ non pꝛe ceteris iam enixe ⁊ luculenter Nurenberge tandem impᷣſ
ſa.pꝛecio parare.introſpicere.relegere. et quid ſibi velint ꝓfundiſſima deuotiſſimaq; ſcripta
cognoſcere? Qui id facturi ſunt.valeant et viuant felices cum felici ⁊ beato Bonauẽtura.Ex

Nurenberga nobiliſſima germanie ciuitate Anno xpᷣi ρXαοα. 1.

— — — — = — — — — — — — — —
—
— e ——, q0 rer rrrrrne . m . n
E
.
8
3
S
– „.
⸗ . . R . .
* . . . .
4 *„ .
—
— =–
. .
4
4
..
4 2 . .
. . 8
. . —
3
— .
. .
17
.
. .
.
.
4
.
.
4 *
—
*
„
.
* ι
–
. .
H
2
. . — 5
8 d . .
.
*
.
.
2
2
.

Mꝛdo queſtionũ diui
Bonauẽéture in quar

tum libum Sententiarum.
lEiſtinctio pᷣma.
Atrum ſacramenta debuerint inſtitui. a. j. 4.
Atrum ſignificatio ſit de eſſentia ſiue integritate ſa/

cramenti. q. ij. b.
Atrũ ſacramenta ſint gratie cõtentiua. q.·.iij.c.
Atrũ ſacra ſint gratie effectiua. q.iiij. dꝰ

Vtrũ differẽtia ſacroꝝ ve.⁊ no.teſta.quã ponit ma⸗
giſter ꝙ ſcʒ ſacr̃a no.le.efficiunt qð figurant.ve.non
ſit bene afſignata. q. v. e.
Atrũ gratia ſacr̃alis ſit eadẽ cũ gratia virtutum per
eſſentiam q. vj. f.
Atrum ad remedium oꝛiginalis ſuffecerit ſichs in⸗

ꝛmis. q.. g
Atrum ad remifi onem oꝛiginalis ſuffecerit ſola
Atrũ requirat virtus ſacrificij in rèmediũ oꝛigina⸗
lis in adultis. q.iij.i.
Atrum remedium circumciſionis congrue ſit inſti/
tutum. q. 1.k.
Atrum ſexus maſculinus.membꝛũ pꝛepucij.⁊ dies
octauus ſint de integritate circũciſionis. q.ij.l.
Atrum ſacramentum circumciſi⸗ ionis ſit gratie col/

latiuum. iſri; ꝗ.iij.m.
Atrum omne tẽpus fuerit ydoneũ 5 ad inſtitutiones
ſacramentoꝝ. q..a.
Atrũ in diuerſis tꝑibus debuerunt alia ⁊ alia ſacr̃a
inſtitui vel ſemꝑ eadem. D q· ij. b
De numero ſacr̃oꝝ tꝑis euãgelij. q. iij. c

Atrũ deus fuerit inſtitutoꝛ baptiſmi iobis. q.j.d
Atrũ baptiſmus iobãnis fuerit inſtitutꝰ ad ſiondũ:
vel ad efficiendũ. q.ij. e
Atrũ baptiſmus iohãnis cũ impoſitione manuum
equipollens eſſet baptiſmo xpi. q.iij. f.

iſt. iij.
Atrũ baptiſmus vᷣm i⸗ tiã ſit aqua vel intin/

ctio in aqua. q.j. 4
AVtrum expꝛeſſio verbi vocalis ſit de chteorſtaen 13.
ptiſmi.

Vtrã ad cõpletũ ⁊ integrũ eſſe baptiſmi ſit nclo.
ria fides alicuiꝰ articuli. q.iij. c.
Atrũ verbũ expᷣmens actũ baptiſandi ſit de necefi i⸗

tate foꝛme baptiſandi. q. . d.
Vtrum expꝛeſſio totius trinitatis ſit de neceſſitate
baptiſmi. q. ij. e.

Atrũ variatio foꝛme verboꝝ in noĩando totã trini⸗
tatẽ impediat integritatẽ baptiſmi. q. iij. f.
UVtrum ſacramentum baptiſmi debuerit inſtitui in

g.j. g
Ad ex inſtitutione baptiſmi in aqua collata ſit ali
qua vis aquis. q. ij. h.
Vtrũ vnitas vel pluralitas ĩmerſionũ ſit de neci
tate baptiſmi. q.j.i.
Atrũ totũ coꝛpus vel ꝑs debeat immergi ad bo⸗ ꝓ
pꝑuulus ſit baptiſatus. q.ij. k.
Atrum circumciſio debuerit ceſſare baptiſmo mlti⸗.
tuto. q.j.l.
Atrum circumciſio ceſſauerit ante ꝓmulgationem
euangelij. . ij. m.

Atrũ fictus recipiat ſacẽ̃m ⁊ nõ rem.

In quo ſit caracter ſicut in ſubiecto.

Atrũ baptimus in S N Tipientibus deleat om
nem culpam. q. . a.
UAtrũ ſacr̃m Naptiſmi deleat oẽm penã. q.ij. b.
Atrũ digne recipientes ſacrᷣm baptiſmi oẽs ⁊ equa
liter recipiant eius efficaccii. q..iij. c.
Atrum aliquis inuitus ſiue coactus recipiat ſaccẽ̃m
baptiſmi · q.j. d.
q.ij. e.
AVtrũ fictus recipiat rem poſt ſacramentũ receden/
te fictione. q.iij. f.
AVtruʒ baptiſmus flaminis ſine baptiſt mo fluminis
ſufficiat ad ſalutem. q.j. g
Atrum baptiſmus aque ſit dignioꝛ qᷓ; ſangutnis vei
econtra. q ij. b.
Cum baptiſmus aque ſit baptiſmus ⁊ ſacr̃m qritur
vtrũ baptiſm? ſanguinis ſaltẽ ſit ſacfm. q.iij.i
Vtrũ ꝑuuli ĩ baptiſmo recipiãt ſctificationẽ. q.j.&
Atrum paruuli recipiant plene rem hoc eſt gratiaz
cũ habitibus virtutũ. q. ij. l.
Atrum equalis gratia detur omnibus paruulis in

ſacramento. q.iij.m.
¶Diſt. v.

Atrũ ſoli ſacerdotes ſiue derici habeant poteſtates
baptiſandi an etiã layci. q..) .a.
AVtrũ baptiſare poſſint beretici. q.ij. b.
Atrum mali miniſtri licet catholici dent ſacramen/
tum ⁊ rem. q.).c.
AVtrũ heretici dent rem ſaci. q. ij.
Atrũ xpᷣs aliquã poteſtatẽ non dedit miniſtris quãẽ
dare potuit ⁊ que ſit illa poteſtas. gq. j.
Atrũ xpᷣo data ſit pt Evineetei pctã. q.ij.
iſt. vj.
Atrũ caracter ſit habitꝰſᷣm eſſentiã. q. ſ. &
Atrum caracter vtilis ſi t ad ſigndum vel ad diſpo⸗
nendum. q. ij. b.
q..iij. c
Atꝝ caracter impᷣmat᷑ ꝑ vtutes ſic ꝑ ſacr̃a. q.iiij.d
Atꝝ caracter impᷣmat᷑ delibilr vel indelibilr. q.v.e
Atrũ baptiſmus debeat iterari. q. vj. F
AVtrum aliquis poſſit in vtero baptiſari ſicut et ſan
ctificari. q.j.g
UVtrum ſanctificatus in vtero debeat baptiſari ceß
natus eſt. A.ij
AVtrũ intentio ſit de neceſſitate baptimmi. q.
Atrũ recta intẽtio ſit neceſſaria ad baptiſmũ.q.ij.x
Atrũ ꝑuuli debeant catheʒiʒari. q·j.
Atrũ exoꝛciſmus habeat aliquã efficaciã in puulo
vel in adulto. ſ q.ij. m
1 Vij .

Atrum in facr̃o 5 ationis neceſſariu ſit babere

foꝛmam verboꝝ. q.j.a
Atrum ad ſi aoramentu ñ cõfirmationis neceſſario re
quiratur materia. q. ij. b
Vtrũ ſacramentũ confirmationis poſſit quilibet i in
neceſſitate diſpenſare. q. iij. c
Atrum ſacramentũ confirmationis conferat gram
gratum facientem. q..· d
AVtrũ eadẽ gr̃a ↄferat᷑ ĩ baptiſmo ⁊ ↄfirmatõc.q.ij.ẽ
Vtrum copioſius munus gratie conferat᷑ in confir
matione qᷓ;ᷓ in baptiſmo. q.iij.
Atrũ vſus cõfirmationis ſit generalis ad oĩa homi
num genera. q.·g
Vtrũ gra cõfirmatõis ſi it de nccitate ſalutl. X*. ij. b

e mõ ſumẽdi inneu 2 de oꝛdine. cihĩ
Diſt. viij.
AVtrũ ſacr̃ᷣm euchariſtie debuit pfigur rari. q.ſ. a
Atrũ euchariſtie ſacrm ſufficient fi DW agnum
paſchalẽ. manna.ſacrificiũ melchiſedech. ſangui
nem qᷣ ꝓfluxit de latere xi. q.ij.
trũ in euchariſtie expᷣſſius pfiguret᷑ p figuraz
legis nature.an ꝑ figurã legis moſe ayce. an ꝑ figu
ram legis gratie. q. iij. c
Sef ſacramentũ euchariſtie a pᷣncipio debuerit in/
itui. q.j. d.
Atrum ſacrm euchariſtie ante paſſio onẽ evel pon de⸗

buerit inſtitui. q. ij. e

Atrum ſacr̃jm euchariſtie xpᷣs pᷣus confecerit ᷓ ver
bum pꝓtulerit. q.iij. f

Atrum in ſacro euchariſtie foꝛma verbi ſuꝑ panem
ſit bene aſſignata. q. . g

Atrũ in ſacramẽto euchariſtie fonna verbi ſuper vi⸗

num ſit bene aſſignata. q.ij.
Auig ſit in ſacro euchariſtie ſacrm tm̃. qc res tm̃.et

q̃d res ⁊ ſacramentum. q. ſ...
AVtrũ ſacrᷣm eucharaͤiet ſit vnũ vel plura. q.ij.R

ſt. ix.

Atrum duo ſint modi manducancli euchariſtiã.ſa.⸗

cramentalis ſcʒ ⁊ ſpiritualis. q. . 4
Atrũ credere ſit ſpᷣaliter manducarc. q.ij. b
Atrũ ſola actio coꝛpoꝛalis ſufficiat ad manducatio
neunm ſacramentalem. q.iij. c
Vtrũ xpᷣs mãducauerit quolibet ſupꝛadictoꝝ mo/

goꝛum. q.iiij. d.
Atrũ mali ſumãt coꝛpus xpᷣi veraciter. q.j.e
Vtrũ peccatoꝛ qͥ eſt in pcccato ex certa ſcientia man
ducet coꝛpus xpᷣi damnabiliter. q.ij. f.
Atrũ pctõꝛ ſumendo coꝛpus xpᷣi ſemper moꝛtaliter
peccet. q.iij. g

Atrum peccet ⁊ daãnabiliter ille qui coꝛpus dñi dat ei

quẽ ſcit eſſe peccatoꝛem. aiij
Atrũ coꝛpꝰ xp̃i ſ ſit i n tari ᷣm veritatẽ. q. ſ. a
AVtrũ coꝛpus xpi ſit in altari ᷣm ſuã nlem j q̃ntitatẽ
an ſit ibi a quantitate abſtractũ. q. ij. b.
Atrũ coꝛpus xpi ſit ſ illis ſpẽbꝰdifunitiue. q.iij.
Atrũ xpᷣi coꝛpus ſit dimenſiue ſub illis ſpẽbus ſiue
circumſcriptiue. qj..iiij.ð
Atrũ coꝛpus xpi ſit in qlibet ꝑte boſtie. q. v. e
Atrũ equalis vtutis vel maioꝛis ſit panẽ in coꝛpus

xpᷣi couertẽ qᷓnte ẽ aliqͥd de nouo creare. q..j.f

Atrum virtus tranſſubſtantiandi ſit nobilioꝛ qᷓ iy vir

tus concipiendi. ꝗ.ij. g
Atrũ virtus trãſſi ubſtantiandi ſit data erbo plats
an ſolũ ſit virtus verbi increati. g. iij. h
AVtrũ virtus verboꝝ poſſit conuertere quantãcũq;
materiam,. 9* q.iiij.i
Vtrũ exiſtẽtia coꝛpoꝛis xpᷣi in ſacr̃o altaris ſit ſupꝛa
ſenſum compꝛeh wn⸗ ZM q. j. K
Atrũ in ſacramẽto altaris irvers conuerſio panis
in coꝛpus xpi. g. 1.a
UVtrum totus panis cõuertat᷑ in coꝛpus xpᷣi an ali/
quid remaneat pᷣter accidentia. q.ij. b
Atrũ iſta cõuerſio ſit annihilatiio. q. iij.c

UVtrũ panis cõuertat᷑ in totũ xpᷣm. q. iiij. d
Utrũ bec cõuerſio ſit ſubita an ſucceſſiua. q.v.c

Quibꝰ v̈ᷣbis debeat expᷣnn iſta ↄnerſio. q.vj. f.

cata per culpam.

Atrutn ſacatnent euchaniſtie debezt confteiin or

cie panis ⁊ vini.

. Zen vtraq; harũ ſpẽrũ ſit de itegritate ſacri. a .

trũ 83 ſit de integritate ſacri euchariſtie. q. iij. i
AVtrũ h̊ ſacr̃m poſſit cõfici in oiĩ pane ⁊ vino.qiiij.R
Atrũ xpᷣs cõfecerit in aʒimo an i fermẽtato. q.j.l.

Atrũ xpᷣs in cena dederit diſcipulis coꝛpus impaſſi

bile ⁊ immoꝛtale. q. j. m.

Atrũ poſſibile ſta a H ſiue iubiceto etiain
„ per miraculum. g.1. a.
Uhn congruat ꝗ in boc ſacramento ſi nt ſpecics

ſine ſubiecto. q. ij. b.

Atrũ ſit ven accidẽtia eſſe ſine ſubiecto. q. iij. c.
Atrũ ſpecies ille ſiue accidentia poſfint. conuerti in

alimentum.

a. . d.
Atrũ accidentia bẽant vim cõuertẽdi alia in ſacm
yvtpote dũ vino conſecrato apponit᷑ aqᷓ. q.ij.e.
Vtrũ accidentia oꝑationes aliqs habeãt ꝑ naturq

an p miraculum. q. .f.
AVtrũ vera fractio fiat in coꝛpdꝛe x-xii. g. . g.
Vtrũ in ſpẽbus ſit vera fractio. q. j. 5.
Utrũ ptes ſacri euchariſtie dũ frangit i in altari ali⸗
gquid ſignificent ⁊ quid. gg. ij. i.
Atrũ ſacramentuʒ euchariſtie babeat cfficaciam i in
quolibet viro iuſt. g.f. i. i5.

Atrũ habeat efficaciam in aliquo peccatoꝛe videli/

cet q̃ eſt in moꝛtali pctö. q.ij. K.
Atrũ ſacr̃i euchariſtie efficacia ſit remiſſio veniaiii

⁊ augmentatio virtutũ. q.iij. l.
AUAtrũ neccſie ſit ad boc ſacrm accedere. q.ſ.m.
Vtrũ hñti libertatẽ saccedendi ad ochariſtie ſacr̃m

ſit melius frequẽtare an tarde accedere. qij. n.

Atrũ hõ debeat ſe retrabere ab hoc ſacro ꝓpter im/

mundiciam co:potalen- A.i.0.

Atrum euchariſtie i. poſfit om omnis lacer⸗
dos conficere. q.j. A2.

Atrũ ſoliſacerdotes poſſint conficere. q. ij. b.

Atrũ poteſtas cõſecrandi euchariſtie ſacr̃m ſit ma/
ioꝛ in ſacerdote qᷓ; in verbo. q. iij. c.

Vtrũ melioꝛ ſit miſſa boni ſacerdot qᷓ mali. .iiij. ð
Atrũ coꝛpus xpᷣi traijciat᷑ in ventrẽ muris. q.j.e.

Vtrũ coꝛpus xpᷣi deſcendat in ventrẽ bois. q. .f.

Diſt. xiiij.

Atrũ penitentia ſit virttos. q.ſ.a. .
Atrũ pnia ſit virtus gñalis an ſpãlis. q.ij.b.
Vtrũ pnia ſit virtus theologica vel cardinal.q.iij. c.
Vtrũ pnia ſit in iraſcibili an in rõnali an in cocupi ½

ſcibili an in ſynderiſi. q.. d.
Vtrũ pnia virtus oꝛiatur ex timoꝛe. q.ij. e.
Atrũ pnia ſit pꝛima virtus. YJ. i].f.
Vtrũ cõtingat a vera pnia cadere. 9·.]· g.

Vtrum cõt ingat ꝑ penitentia reſurgere boe eſt pe⸗
nitentiam iterare. q.ij. h.
Vtrũ omnis agens pniam ſuꝑ culpam inueniat ve

niam qu antũcunq; peccauerit. q.iij. i.
Vdum ſit neceſſe reſurgere in equali charitate wet
ctiã in maioꝛi. gq. J. K.

AVtrũ pfecta pnia reſtituat in bſtinũ gradũ. q. ij.·

Vtrũ pnia reſtituat bomini oꝑa bona pꝛius moꝛtifi.
4. ii.m.

iſt. xx
AVtrũ poſnbile ſit deo recbcllien . riſnatöne 14

☚W1m Q QQ ,ẽ ⏑ O —

——

N ☛ O . e

ER N

=- = =
— EEEEEE

,-2 —
— —
— — —
S=
= = = –☛ =

—
==
Sẽ

—

SE

=☛ . —

- ==

= =

Utrum poſſibile ſit deo ſatiſfacere de vno peccato .

ſine alio. q.ij. b.
Atrum extra charitatẽ abſtinentẽ a peccatis poſſi/
bile ſit ſatiſfacere. ql/.iij. c.

Atrũ opa ſatiffactoꝛia extra charitatez adueniente
charitate reuiuiſcant ſiue viuiſicent᷑.⁊ an debeant
computari in ſoꝛtem. q.iiij.d.
Atrum hõ per opera facta extra charitatẽ aliquid
mereatur. q. v. e.
Atrũ bona opera extra charitatẽ valeant ad tolera
bilioꝛem penam. q. vj. ſo
Vtrũ diffinitio ſatiſfactionis quã męr̃ ponit in lr̃a
⁊ ſumpſit ab auguſtino ſit ſufficient᷑ aſſigta.q.j.g

. Atrũ ſatiſfactio ſit deo faciẽda an alij. q.ij. h.
Atrum ſatiſfactio debeat fieri tĩ per opꝑera pꝑenalia.
q.1 iij. i.
Atrum cõtingat ſ. atiſfacere per ieiuniũ oꝛationem
elemoſinam. q.iiij. k.
Atrum elemoſina debeat fieri de rebus Apꝛijs iuſte
acquiſitis ⁊ neceſſarijs. W q. j.l.
Atrũ i ieiunio cõtingat ſatiffacerc. J q. ij. m.
Atrũ cõtingat ſatiſfacere oꝛatione q.iij.n.
Atrum reſtitutio ſit ꝑs ſa rionis. H · iiij. o.
xvj.
Atrũ cõtritio quantũ ad quidditatẽ ſit doloꝛ volun
tarie ꝓ pctis aſſumptus. q..4.

Atrũ ↄtritio in genẽ moꝛis ſit actꝰvirtutis. q.ij.b

Atrũ neceſſe ſit doloꝛẽ ↄtritõis eẽ maximũ. q.j.c.

Atrum poſſibile ſit in doloꝛe cõtritionis cadere ex/

Atrũ ↄtritio ſit motꝰinſtãtaneꝰ an ſucceſſiuus. q. j. e
Vtrũ debeat hõ ſemꝑ conteri. q.ij. f.
AVtrũ contritio poſſit intendi. g. 1. g.
Atrũ ꝑ cõtritionẽ plus vel intenſius opoꝛteat con/
teri de vno pctõ qᷓ; de alioo. g.ij. h.
Atrum opoꝛteat penitere 7 wolere oꝛiginali pec/

cato. q.j.i.
Atrum adultũ accedentẽ ad lbaptiſ mũ cum actuali
neceſſe ſit ante ſacramentũ penitentie aceipere ꝙᷓ
baptiſmum. ꝗ.ij. k.
Atrũ neceſſe ſit penitere de moꝛ talibus ꝑ icnon⸗
tiam cõmiſſis. q. j.l.
Atrũ de peccatis ſciente: cõmiſſis ⁊ poſtmodũ obli
tis teneat᷑ bomo conteri.an poſſit de talibus ſine
penitentia ſaluari. q.ij. m.
AVtrũ veniale pctm̃ poſſit fieri moꝛtale. q. j.n.
Atrũ quis teneat᷑ penitere de veniali pctõ. qij.o.
Biſt xvj.
Anae ad iuſtificationẽ i impij neceſſaria ſit gratie in/
q.jj. a.
Atruz ad iuſtificationẽ ſit neceſſarius motus liberi
arbitrij. q.ij. b.
AVtrũ ad iuſtificationẽ neceſſ. aria ſit cõtritio.q.iij.c.
AVtrũ ad iuſtificationẽ neceſſaria ſit cõfeſſio.q.iiij.d
Atrum gratie infuſio neceſſario pꝛecedat culpe ex/
pulſionem. q.j.e.
Atrum expulſio culpe neceſſario pꝛecedat contri-
tionem.
Atrum neceſſe ſit q; attritio ſcedat i impij iuſtifica⸗
tionem ſiue contritionẽ. q. iij. g.
Atrũ ↄfeſſio neceſſario ſeqt iuſtificationẽ. q.iij.b.
Atrum mandatũ de confeſſione pertineat ad legem
nature. q. .i.
Aira ofefſio fuerit ſſtituta i iĩ lege ſcripta. q. ij. k.

AVtrum confeſfio fuerit inſtituta 3 xõo an ab aliquo

glio. quiij.lx
Atrum omn adulti boni ⁊ mali ad confefſionem
teneantur. q.ſ. m.

Vtrũ pctõꝛ ſtatim cũ poſſit teneat᷑ cõfiteri. q. ij. n.
Atrũ obligemur ex charitate ad ↄfeſſonẽ. q.iij.o.
Vtrũ ſufficiat confiteri layco. q.j. p.
Vtrũ ð voluntatẽ ꝗpꝛij ſacerdotis liceat cofiten. alij
diſcretioꝛi an teneat᷑ oꝓfiteri ꝓpꝛio ſacerdoti.q.ij.q
Atrũ neceſte ſit cõfiteri Aꝓpꝛio ſacerdoti coꝛam pplło
an ſufficiat ei confiteri in occulto. q.iij. r.
AVtũ opoꝛteat ↄfiteri oẽm culpã venialẽᷓ. q.j.s.
Atrum ſit confitenda omnis peccati moꝛtalis diffe
rentia ſcʒ pctm̃ coꝛdis.oꝛis ⁊ oꝑis.pctm̃ etiam læ

tens vel manifeſtum. q.ij.t.
Atrum teneamur confiteri omnem peccati circum
ſtantiam. i q· iij. v.
Diſt. x
Atrũ elaues ligandi ⁊ ſi rvin date ſi int ecche. q. ſ.
AVtrũ claues iſte ſint ad claudendũ. q.ij. b.
Vtrũ poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi in foꝛo pniali ha/
beat poſſe in culpam. q. j. c.
Zeri ſacerdos poſſit aliq̃ͥd in penäã. · ij. d.
Atrum ſcientia ſit clauis. q. j. e.
AVtrũ ſcia ſit alia clauis qᷓ potentia ſoluẽdi. qij. f.
Atrũ aliqs poſſit vel debeat excõicari. q.ſj. g.
ũ aliquis debeat excõmuincari ꝓ damno vel ꝓ
iniuria illata eccleſie. q.ij. h.
Atrum excõmunicatio poſſit ſoluʒ fieri ab habente
clauẽ.an etiã a nõ habentibus. q.iij.i.
Atrũ aliqs poſſit pluries excöicari. q.iiij.K.
Atrum comunicans cũ excõmunicato ſit it excõmu/
nicatus. q. v. l.
Atrũ aliqs poſſit abſolui finneus. vj. m.
iſt. xi
Atrũ claues date ſint ſoli ſac Erdoti legali an ſoli ſa⸗
cerdoti euangelico. q.j. a.
AVtrũ malus ſacerdos cõmunicet cũ bono in pote/
ſtate clauis.an ſit in ſolo bono. q·ij. b.

UVtrũ claues dent᷑ in oꝛdine ſcʒ ſacerdotali. q.j.c.
Atrum hec poteſtas comitet inſepabiliter oꝛdinem

ſacerdotalesi. q.ij. d.
Atrũ ſacerdos qui poteſt abſ⸗ oluere ſubditũ vnum
poſſit ⁊ quẽlibet alium. q.. e.
Atrum inferioꝛ poſſit abſoluere ſi uperioꝛem ipſo wo
lente. q. ij. f.
(itt. Diſt. xx.
Atrũ pena purgatoꝛia ſit. q. ſ. 4.
Atrum pena purgatoꝛia ſit maxima penarum tem⸗
poꝛalium. q. jt.
Atrã pena illa ſit voluntaria. gq. ij
Atrum in illa pena ſit minoꝛ certitudo de gloꝛia E
in via. ? q.iij. d.
Vtrum pena purgatoꝛia infligatur miniſterio de⸗

monum. gq. v. E.

Atrum locus purgatoꝛij ſit ſuperius. an infen⸗. an

in mecdio. q.vj. f.
trũ poſſit fieri ſatiſfactõis cõmutatio. q... g.
Vtrũ poſſit fieri ſatiſfactionis relaxatio. q.ij.b.
Atrum relaxatio ſatiſfactionis poſſit fieri a quoli/

bet ſacerdote. AYA.iij. i.
Vtrum ſatiſfactionis relaxatio debeat fieri ſ ſüͤgli
an ꝓ coꝛpoꝛali beneficio. q.iiij. K-

Atrum relaxatio ſatiſfactionis poſſit ſier riiſteni

Atrum relaxationes ſatiſfactõnis ſiue indulgentie

—

in purgatoꝛo an ſolũ viueltti in H ſcha⸗ q.v.l.

tantũ valeant auanen icant valgge. q. vj. m.
Atrũ venialia poſſint deleri ſine gratin. q.ſ. a.

Atrum venialia poſſint deleri a gratia ſine cõtritio/
ne ſiue interioꝛi pena. q..ij. b.

Atrum in purgatoꝛio poſt hanc vitam fiat aliqua

purgatio ab aliqᷓ ae an ſolũ a pena. q.j.c.
Vtrum purgatio illa fiat per igneʒ materialem aut
per ſpiritualem. q. ij. d.

Atrũ vnus liberetur ex purgatoꝛio ante aliũ.q.j.e.
Atrum aliquis ſanctoꝛum euolet in celum ante iu/
dicium. . ꝗq.ij. f.
Atrũ liceat aliquod peccatum in confeſſione omit/
ter. q. .g.
AVtrũ liceat aliqd in cõfeſſione addere. q.ij.b.
Atrum in confeſſione liceat aliena peccata referre.
Atrum in aliquo caſu liceat confeſſionem reuelare.
Atrũ cõfitens poſſit ſacerdotẽ licentiare. q.ij.l.

Utrum ſciens aliquid ꝑ confeſſionẽ ⁊ ꝑ aliamviam

teneatur celDre. q.iij.m.
. . “ Diſt. xxij. . . 8
Atrũ peccata redeant quantũ ad maculã. q.j.a.
Vtrum peccata dimiſſa redeant quantum ad ea⸗
Atrum ſacramentum penitentie fuerit inſtitutum.
..c. õ
Atrum pnia exterioꝛ ſignificet interioꝛ?. q.ij. d
Atrum penitentia teneat rationẽ fundamenti in ſe.

Atrum tabula ⁊ fundamentũ compatiant᷑ ſe circa

penitentiam. q.ij. f.

¶ OHiſt. xxiij.

Atrum ſacramentũ vnctionis extreme pᷣncipaliter

ſiit oꝛdinatũ ad moꝛbum coꝛpoꝛalem an ſpiritua⸗
lem. q.. a.

Atrũ hoc ſacramentũ inſtituerit xpᷣs vel aliquis eiꝰ

diſcipulus. q.ij. b
Atrum buius ſacramenti materia ſisoleum ab epi⸗
ſcopo conſecratum. q.iij. c.
Atrum foꝛma verbi ſit de eſſentia huius ſacramen/
Atrum bhoc ſacramentũ debeat ſolus epiſcopus ad
miniſtrare. q. j. e.
Atrum hoc ſacramentũ debeat dari ſolis infirmis.
an ratione vtentibus.an in ꝑiculo moꝛtis exiſten
tibus. . q. i). f.
Atrum totum coꝛpus debeat inungi an alique par/
teees. q.iij.g.
Atrũ hoc ſacr̃ᷣm debeat iterari. gq. ſiij. h.
Atrum oꝛdinandi debeant Coꝛonari vel tonſurari.
q. j. 4. .
Atrum coꝛona ſit ſacramentũ. q.ij.b.
Vtrũ in ſuſceptione coꝛone fiat abꝛenunciatio tem/
poꝛalium. g. ij. c.
Atrũ pᷣlati eccleſie tencant᷑ clericis quantũ ad tem/
poꝛale ſtipendium.

iun . q.iiij.dð.
Atrum oꝛdo ſit in eccleſia. q. j. e.
Vtrum oꝛdo ſit ſacrament. . ij. f.
Atrũ ſacrjm oꝛdinis ſit no.le. pꝛium. q. ij. g.

Vtrũ cõſcnſus coactus faciat mrimoniũ.

Atrũ oꝛdo ſit ſaccm vnũñ vel plura. q.iiij. b.
Atrum in omnibꝰ oꝛdinibus impꝛimatur caracter.
Vtrum in diuerſis oꝛdinibus diuerſi caracteres im/
pꝛimantur. q. k,
Atrum caracteres diuerſoꝝ oꝛdinũ ſint eſrentialit᷑
ad ſe inuicem oꝛdinati. g. iij. l⸗
Vtrũ caracter in diuerſis oꝛdinibus ꝑ diuerſa ſigna
exterioꝛa impꝛimat᷑. q.iiij.m.
Atrum diuiſio oꝛdinum in ſacros ⁊ nõ ſacros ſit be
— ne aſſignata. q. j. n.
Atrum pſalmiſtatus ſit oꝛdo. q. ij. o.
Vtrum epiſcopatus ſit oꝛdo. ſij

copatt q.·iij.p
Atrum oꝛdines ſint ſeptem an plures vel paucro/

rees. q.iiij. q
Atrũ ſolus epᷣs poſſit oꝛdinare. q. ſ. a.

1
inen epiſcopus hereticus poſſit dare oꝛdines.
q. .D.

UVtrum ſymoniacus epiſcopus aliquẽ valeat oꝛdi⸗/

nem venderes q.iij. c.
Atrum dans oꝛdines ſymoniace ex bocipſo fiat he/
reticus. 2 q.iiij. d.
Vtrũ ad boc ꝙ ab aliquo poſſit oꝛdo recipi requira
tur ſexus virilis.an femina poſſit ſuſcipe. q.j.e.
Atrum ad ſuſceptionẽ oꝛdinis neceſſarius ſit vſus
rationis. g. ij. f.
Atrum ad oꝛdinis ſuſceptionẽ neceſſaria ſit indiui
ſio carnis. q.iij. g.
Vtrum ad ſuſceptionẽ oꝛdinis ſit neceſfaria condi⸗
tio libertatis. q. iiij. h.
Vtrum matrimoniũ fuerit inſtitutum ante lapſum
vel poſt. q. j. a.
Atrum matrimoniũ fuerit a deo inſtitutum an ab
homine. q.ij. b.
AVtrũ inſtitutio mr̃imonij fult ſub pᷣcepto. q.iij. c.
Vtrum in ſacramento matrimonij ſit aliqͥd ſigsnum
⁊ aliquid ſignatũ ⁊ quid. g.. . d.
Vtrum matrimonij ſacramentum aliquid efficiat.
vel quid ſit in boc ſacramẽto cauſans et quid cau

ſatum. ꝗq.ij. e.
Vtrum carnalis commixtio ſit de integritate matri
monij. q. iij. f.

Atrũ mr̃imoniũ ſit maris ⁊ femine cõiunctio.q.j.ꝗ⸗

Atrũ matrimoniũ debeat hoc vinculũ appellari.xl
aquid ſit matrimoniin. q.ij. b.
Atrũ conſenſus ſit cauſa matrimonij. q. . c.

„

Vtrũ ad cõtrabendũ matrimoniñ ſufficiat conſen⸗

ſus vocalis abſq; mentali. .ij. d

7 7— —

q. . d.
Vtrũ matrimoniũ cõſummatũ ſit inſolubile. q.j.e.

Atrũ matrimoniũ ratũ ſit inſolublle. q..ij.f.
AVtrũ cõſenſus de futuro faciat mfimoniũ. q.jſ.⁊.
Vtrũ cõſenſus ad tps faciat mrfimonin. q.·.ij.b.

Vtrũ cõſenſus cõditionatꝰfaciat mrimoniũ.q.itj.c.
Atfñ cõſenſus tacitꝰfaciat mfimoniũ. q.iiij.d.
Atrũ conſenſus de pᷣſenti expᷣſſus in occulto verum
faciat matrimoniũ. q. v. E.
Atrũ cõſenſus matrimonialis debet eſſe in carnalẽ
copulã an in aliquid aliud. q. vj.
. Diſt. xxix.
·. ]· e

–

— — —
S ===

= =— =—
= —
S☛ — Sa

— —
=

S

—
SSSE
S=—

. Vtrũ cõſentiens in renitentẽ generet ſibi pᷣiudiciuʒ

vt nõ poſſit cũ alio bere mrimoniũ. q.ij. b.
AVtrum aliquis poſſit ad matrimoniũ compelli per
pꝛeceptũ patris. q.iij. c.
ODiſt. x .
Vtrũ cõſenſus erroneus faciat mr̃imoniũ. q.j.a.
AVtrũ conſenſus mr̃imonialis beate marie deo fue/
rit placidus ⁊ in ſe hboneſtus. q.ij. b.
Atrũ cõſenſus libidinoſus ſit cauſa matrimonij.vt/
puta cum aliquis cõſentit i aliquã ꝓpter diuitias
vel pulcritudinem. ſnrf. g. ij.c.
iſt. x

Atrum bona matrimonij ſin ij ſint i in genere cferentio

*

ſiue vtilis an boneſti. q. j. a.
Atrũ matrimonij bona ſcʒ fides ples et ſacramẽtũ
ſufficienter ſint aſſignata. q.ij. b.
Atrũ iſta tria bona ſint de neceſſitate. q.iij. c.
Atrum coitus pꝛopter pꝛolem poſſit eſſe ſine omni
culpa. L q.j. D

Vtrũ coitus coiugalis cauſ. a foꝛnicationis vitande

poſſit eſſe ſine omni pctõ veniali. q. ij. e
Ari coire cum vxoꝛe rõne cõcupiſcentie ſatiande
ſit ſemper moꝛtale eim̃. AaAa . iij. f.

Aerum per votũ poſt rr. copulam poſſit vir

cõtinere vxoꝛe nolente. q. ſ. a.
Atrum vir ante carnalẽ cõmixtionẽ poſſit cõtinere
vxoꝛe nolente. q.ij. b.
Atrã lepꝛoſo cõiugi opoꝛteat debitũ reddere. q.j.c.
Atrũ qͥs teneat᷑ debitũ reddere foꝛnicanti. q.ij.d.
Atrum tꝑe menſtruoꝝ obliget᷑ mulier ad debitum
reddcndqũ.⁊ vtrũ poſſit petere. qq.. j. .
Atrum tꝑe dierum ſolenniũ debitũ poſſit peti licite
1 ſolui. q.ij. f.
Atrum in celebꝛandis nuptijs debeat tempus ob/
ſeruari. q. ſ. g.
Atrun macr moniü contractum tempoꝛe indckiro
debeat ſepari. ·ij. b.
¶ Diſt. xx iſt. .
Atn ſit Z legem anfee a bina a babere. q.ſ. 4.
Atrum contra legem nature ſit vnus habeat plu
res vxoꝛes. q.ij. b
Atrũ deus debuerit diſpenſ. areg licitũ eſſet babere

concubinas. q.iij. c.
Atrum virginitas ſit virtus. q.j].d.
AVtrum virginitas ſit melioꝛ ⁊ pfectioꝛ qᷓ coiugium
an econtra. q.ij. e.
Atrũ pᷣmiñ virginitatis ſit aureola. 4 iij. f.
AVtrũ licitũ fuerit vxoꝛẽ repudiare. q. . g.

Vtrũ repudiare n debuerit pmitti. ·ij .b.

Utrñ mr̃imoniũ habeat ipedimentũ. q. j. a.
Atrũ impedimenta matrimonij ſint ſufficienter per
magiſtrũ aſſignata. q. ij. b.
AVtrũ naturalis impotentia coeundi ſi it impedimen
tum matrimonij. q..e.
Atrum impotentia coeundi que eſt e maleficiũ im/
pediat matrimoniũ. gij. d.
Atrũ furia impediat matrimonif. q. . ?e.

Vtrũ crimen inc us ſnecae mfimoniñ. A.ij.f.

Atrã diuoꝛtiũ itE ex zfommicationis. q. . 2.
Vtrũ dimittere vxoꝛẽ foꝛnicariã ſit in pᷣcepto.q.ij.b
Vtrũ poſſit quis vxoꝛem foꝛnicariã dimittere ꝓpꝛia

gutoꝛitate ſine iudicio eecleſie. q.,(.Zj. 6.
AVtrũ diuostio celebꝛato vir poſſit aliã vxoꝛẽ ducere
vel vxoꝛ alium virum. q.iiij.d.
AVtrum poſtyiuoꝛtiũ poſſint vir ⁊ vxoꝛ inuicem re/

conciliari. q. v. E.
Vtrum poſſit fieri diuoꝛtium ſi non p̈cedat ge
¶Diſt xxrſj.
Atrum conditio ſeruitutis cũᷣ ctradictione d dñi im
pediat matrimoniũ. q. . .
Atrũ conditio ſeruitutis cum erroꝛe impediat ma/⸗
trimonium. q. j. b.
Atrum pꝓles ſequatur conditionem patris an ma⸗
Atrũ ſtatus etatis ĩpediat mr̃imoniũ. q. ſ.d.
Atrum defectus ctalis impediat contractionẽ ſpon
ſalium. q. ij. E.

Atrum ſponſalia cõtracta poſt ſeptennium poſſine
diſſolui ꝑ mut n conſenſum. g.ĩirj. k.
iſt. xxxvij.
Atrũ oꝛdines minoꝛes ipediant mr̃imoniũ. q.j.a.
Atrũ ſacer oꝛdo mr̃fimoniũ impediat. q.ij.b.
Atrũ eccleſia debuerit hoc inſtituere ⁊ ꝑ tale ſtatutũ
clericos ad cõtinentiã obligare. q.iij. c
Atrũ vxoꝛẽ adultera occidere ſit licitũ. q.· d.

Atrũ guius pctm̃ ſit occidẽ vxoꝛẽ ꝙᷓ; matro. q.ij.e

Atrũ vxoꝛicidiũ impediat mrfimonin. iij.f.
iſt. xxxviij.
Atrum votũ ſᷣm ſbᷣam ſit ꝓmiſſio ꝑ diffinitionẽ hu
gonis. Notum eſt teſtificatio quedazʒ pmiſſionis
ſpontanee que deo 2*£ hijs que deo ꝑtinent fieri
debent. q.j. a.
Atrũ votũ ſit circa oĩa vel de oibus. q.ij. b.
Vtrũ votũ ſit in oĩ hñte vſum rõnis ꝛcc. q.iij.c.
Atrum votum ſimplex ſit impedimentũ reſclnges

matrimoniũ. g. j. d.
Atrum votũ poſſit cõmutari. q.ij. E.
Atrũ ſumm? pon ifex o i it diſpẽſare ĩ voto. q.i iij. f.
iſt. xxxix.

Atrum matrimoniñ poſſit contrabi inter fiden 7
infidelem.
Atrum ſe acramentũů matrimonij ſit inter ſdelan

infidelems q. ij. b
Atrũ matrimoniũ ũ infideliũ excuſet coitũ ſiue coniu
galem actũ vt nõ ſit ibi pctm̊. q.lij. c.

Vtrũ matrimoniũ ante baptiſmũ ponat in numen
cũ matrimonio cõtracto poſt baptiſmũ ita ꝙ ta⸗
lis iudicet᷑ bigamus. q.iiij.d.
Atrũ altero cõiugũ veniẽte ad fidẽ.altero remanen
te in infidelitate ſoluat matrimoniũ qugten⸗ ach
figelem. q.j. .
Atrũ mrioniũ f ſoluak jed infidelem. q. ij.f.
Atrũ mr̃imoniũ ſoluat᷑ ſi alter coniugũ ſit nſctene
ſpãũliter quo ad fidelem.
Atum i in infidelibus venientibus ad fides ſoiuns
matrimonium ꝓpter ꝓerſonarũ illegittimitaté vt ſi
babet ſoꝛoꝛẽ i in v 66. q.iiij.h.
iſt. xl.
AVtrũ cõſanguinitas ſit aliqd vinculũ. q..a.
AVtrũ ↄſanguinitas mr̃ionio pᷣſtet idimẽtũ.q.ij.b.
Vtrum cõſanguinitas impediat matrimoniũ vſq;
ad ſeptimũ racie A.iij.c.
iſ ⁹ £

Atrũ ꝑ oẽm coitũ Zbatur anfinitss. x e.

Altrum affinitas tranſeat in alterum. q.ij.b.
Atrũ affinitas pᷣſtet mr̃imonio ipedimeutũ.q.iij.c.

Atrũ cognatio ſpnalis contrabat᷑ ꝑ aljquod ſacra/
mentum. . . . q. f..
Atrũ cognatio ſpũalis ĩpediat mrimoniũ. q.ij.b
Atrum ſpũalis cognatio tranſeat ab vno in alteruʒ
vtpote ab vxoꝛe in vium. . q. iij. c.
Atrũ cognatio legalis ſit aliq vinculůꝗũ. q.j.d.
Atrũ cognatio legał debeat ipedire mr̃ioniũ.q.ij.e.
Atrũ cognatio legał trãſeat in alteꝝ. q.iij. f.
Atrum ſcde nuptie ſint licite. gq. . g.
Atrum ſcde nuptie ſint ſacr̃ales ſiue habeãt rõnem

ſacramenti. q. ij. h.
Atrũ ſcde nuptie ſi Perotabiles. q. iij. i.
Atrũ reſurrectio moꝛtuoꝝ ſit futura. q.. a.
Atrum reſurrectio ſit oim. q.ij. b.

Atrũ reſurrectio ſit oim ſimul an ſucceſſiue.q.iij.c.
AVtrũ reſurrectio ſit eoꝛundẽ ᷣm numeꝝ. q.iiij.d.
VAVtꝝ reſurrectio ſit nãalis an miraculoſa.
Atrum reſurrectio xpᷣi vel vox xpᷣi ſit cauſa reſurre/

ctionis noſtre. ꝗ.vj. f.
Liber vite quid ſit. q.j. g.
Atrum in hoc libꝛo omnia ſcribant᷑.vel q̃ ſit buius
libꝛi ſcriptura. q.ij. b.
Atꝝ neceſſariũ ſit bunc libeꝝ aperire. q.iij.i.

Atrum omnia merita legant᷑ in libꝛis conſcientie

vel quedaoam. — q. K.
Atꝝ qlibet legat oĩa in oſcia alterius. q. ij. l.
Atꝝ oia videant᷑ ſtu⸗ al obus. q.iij. m.
4 iſt. xliiij. .
Atrum humoꝛes reſurgant. q. ſ. 42.

Atrũ inteſtina capilli ⁊ vngues reſurgant. q.ij.b.
Atrum cum caro eſt in duobꝰhominibus an reſur⸗/
gat in pꝛimo an in ſco. q. . c.
Atrum mã vniuſcuiuſlibet mẽbꝛi in ſuo.an indiffe/
renter in quolibet reſurgat. q. ij. ð.
Atrum coꝛpoꝛa electoꝛum reſurgant cum defoꝛmi/
tatibus. q.j.e.
Atrum defoꝛmitates reſurgant in coꝛpoꝛibus dam
natoꝛum. . g. ij.F.
AVtrum ſit ponere cruciatum eternũ quẽ vocamus

infernum. q. j. g.
Abi ſit infernus. q. ij. h.
Vtꝝ affligens in inferno ſit iguis verus bñs foꝛmã
⁊ naturã ⁊ ſpẽm ignis. Aa .·.i.
Atrũ puniens in inferno ſit ignis ſolus. q.ij.R

AVtrum ignis infernalis conſumat coꝛpoꝛa damna

ozunn. ]4..
Atrũ ille ignis ſit afflictiuus ſpiritun. q.ij.m.
¶Diſt. xlv.

Atn añ xpᷣi aduentũ fuit deſcẽſus ad ifernũ. q.j.a.
Atrũ poſt xpᷣi aduentũ aie habeant receptacula vel
loca determinata. q.ij. b.
Atrũ aie a ſuis receptaculis aliqñ exeant. q.iij.c.
Atrum ſuffragia ꝓſint defunis qui ſunt mediocri
ter boni. q.j. d.
Atrũ ꝓſint ſuffragia facta ꝑ malos. q.ij. e.

Atrũ ſuffragia magis ꝓſint ei qͥ magis meruit an

ei ꝓ quo ſpãliter fiunt. q.iij. f.
Atrum ſancti oꝛent ꝓ nobis. qg. . g.
Atrũ ſcti ipetrẽt nob aliqᷓ ſuis oꝛõnibus. q.ij.b.

Vtrũ vtile ſit nobis rogare ſctõs.

Atrum fiat miti

Itrum angeli iudicabunt᷑.
¶.V. E. 6

Diſt. xlv

Atrum aliqua mitigatio en ſat damnatis wpter

ſuffragia eccleſie.

„

,B 44g.64.
Atri gatio ꝗꝓpter miſdie pietatẽ de penis
damnatoꝛum. q.ij. b.

Atrum deus miſcricoꝛdius agat cum vno q; cum

Atꝝ de agat iuſtiꝰ cũ vno qᷓ; cũ altero. q.iiij.d
Atrũ in aliquo oꝑe dñi ſit miſcdia. q.j.e.
Vtrũ in eodẽ oꝑc dñi ſit mia ⁊ veritas. q.ij. f.

Dato ꝙ in omni ope dñi ſit miſcdia ⁊ iuſticia ⁊ veri

tas yᷣm ꝙ dẽ largiſſime vtrũ vᷣm ꝙ ꝗpꝛie accipiun
tur aliqñ ſepentur. q.iij. g.

AVtrum poſſit deus aliqͥd pure remittere ex iuſticia.

vel pure ex mia.ita ꝙ iſta duo ſeparent᷑. q.iiij.b.

iſt. xlvij.
Atrum apli iudicabunt. q. ſ. a.
Atrum angeli iudicabunt. q.ij. b.
Atrũ oẽs iudicabunt᷑ tam honi q; mali. q.·iij.c

Atrũ ignis conflagrationis qui pᷣcedit faciẽ iudicis
ſit elementumꝰ
Atrũ virtꝰ illiꝰignis ſit nãlis vel ſupꝛa nãm. q.ij.f.
Atrũ ignis cõflagratõis tantũ aſcendet q̃ntũ aque
diluuij. vel de illi? ignis extenſione.
Atrũ ille ignis pᷣcedat ualicnn an ſeqtur.
Nlt. x viij.
Atrum ptãs iudiciaria ſit xpi ſᷣm humanitatem an
ſm dinuinitatem.
Vtrũ xpᷣs in foꝛma diuinitatis apparebit mał.q.ij.b

Atrũ xpᷣs in foꝛma glioſa apparebit repꝛobis.q.iij.c

Atrũ hoꝛa iudicij ſit nota alicui creature. q.iiij.d.

Atrũ coꝛpoꝛa ſupꝑceleſtia remuncrabunt᷑. q.ſ.e.

Atrũ coꝛpoꝛa ſupceleſtia quietabunt᷑. q.ij.f.
Eltrũ innouabunt᷑ elemenn. q. iij g.
Atrũ mouabun Aore ⁊ aĩalia bꝛuta. q.iiij.b.

— . , 41 iſt. xlix. . —
Atrũ btitudo ſit Grberen tũ vel increatũ. q.j.a.

Vtrũ ois hõ appetat btitudinẽ verã. q.ij. b.
Atrum hõ ſit ſubiectuʒ beatitudinis ſ̃m animã an
totum coniunctũ. q.iij. c.
Atru iu beatitudo ſit in anima ᷣm ſubſtãtiã an bym
potentiam. q.iiij. d.
Vtrũ btitudinis actus ſit oimm potentiaꝝ. q.v.e.
Vtrũ oẽs habeãt equalẽ btitudinẽ. q. vj. f.

Atrum gloꝛia coꝛpoꝛis ſit de ſbᷣa btitudinis. q.j.g.

Atꝝ btitudo ſit a głia aie oꝛiginaliter. q. ij. h.
Atrũ dotes coꝛpis glificati ſint pᷣciſe qtuoꝛ. q.j.i.
Atrum dotes coꝛpoꝛis eq̃liter ſint in oibus vel m
magis ⁊ minus.

q.ij. m.

2

receptionẽ ſpeciei. .
ntrin/

Saunn coꝛpus gloꝛificatum ſit paſſibile abi.
Atrũ coꝛpus gloꝛioſum ſit paſſibile gaſſione vnien
te ab extrinſeco ſicut igne vel cutello. q.ij. o.
Vtrum coꝛpoꝛa gloꝛioſa ſint peruia an coloꝛata an
luſmhinoſa. AYJ. .p.
Vtrũ coꝛpoꝛa gloꝛioſa poſſint claritatẽ ſuã ſᷣm im/
periũ aie oculis noſtris occultare. q. ij. q.
Vtrũ coꝛpus gloꝛioſum poſſit penetrare om̃e aliud
coꝛpus nõ gloꝛioſum in ſuo motu. q.j.r.
Atrum coꝛpus gloꝛificatũ ſit palpabile tactua non

q.iiij.d.

.iij. .
q.iiij. h.

q. j. 4.

Vtꝝ in patria oẽs ſenſus erunt in ſuo actu. q.j.l.
Vtrum uũlli ſenſus qui ſunt in ſuo actu cognoſcant ꝑ

q.) M.

=

—
—
S=

=

—ñ

=2

gloꝛificatto. q. j.8.
Atrũ coꝛpoꝛa gloꝛioſa ſint agilia. q. j. t.
Atrũ agilitas inclinet coꝛpus gloꝛioſum ad omneʒ
differentiam poſitionis an ad aliquem locum de⸗
terminatum. , q.ij.vV.

Atrũ damnati velint ſe peccaſſe. qg. . a.
AVtrũ voluntate deliberatiua dãnati malint nõ eſſe
Atrũ damnati mallent oẽs eſſe dãnatos ꝙᷓ quoſdã
damnatos quoſdã beatos. q.iij. c.
Atrum in inferno vel loco damnatoꝝ ſint teneb
coꝛpoꝛales. q. d
Atrum in damnatis erunt tenebꝛe ſpũales q̃ntum
ad acum cognoſcendi. qg.. 1.e.
Atrum in damnatis ſint tenebꝛe ſpũales q̃ntũ ad
actum memoꝛandi. AYJAa.ꝗ..iij.f.
Atrum anima ſeꝑata habeat vſum potentie ſenſi/
tiue. q.j.g.
Atrum anima ſeperata cognoſcat ea que circa nos
geruntur. q.ij. h.
AVtrum mutuo ſe cognoſcant ſcʒ tamnati beatos ⁊

econuerſo. q.iij.i.
AVtrum dãnati habeant vermẽ materialem ſiue coꝛ
poꝛalem. q. j. k.
Atrũ in dãnatis ſit vermis ſpũalis. q. ij. l.

Atrũ vermis ille ſit inuariabilis. q.iij.⁊ vltima.m.

Pubꝛice diui Bona/⸗
nenture in quartumli

bꝛum Sententiarum.

Pars ꝓhemialis in qua ꝑ quandã ꝑabolam oñdit
que ſit ſacrẽ̃oꝝ cauſa inſtitutiua.a.
Agit de quatuoꝛ generaliter conſiderandis circa ſa
cramenta. b.
Pars pᷣncipalis quid ſit ſaccm.c.
Quare ſacra ſunt inſtituta.d.
In qᷣbus inſtituta ſunt ſacr̃a.e.
De differentia ſacr̃oꝝ veterũ ⁊ nouoꝝ.f.
DPars incidentalis in qua determinat circũciſionis

efficaciam.g. ””s
Remouet dubitationẽ annexã de viris qui fuerunt

ante circumciſionẽ.⁊ de feminis qui fuerunt ante

et poſt. h. L ,
Determinat veritatẽ de hijs que ſpectant ad buius
ſacr̃i foꝛmã ⁊ ſubſtantiã.i.
Quare die.viij.⁊ petrino cultro..c.
Quare in baptiſmũ mutata ſit circũciſio.lꝝ.
NRemouet dubitationẽ de paruulis defunctis ante
diem octauũ.m.
De ſacramentis noue legis quantũ ad numerũ.a.
De ſacramẽtis q̃ntũ ad inſtitutionis tempus.b.
De pᷣambulo ad baptiſmũ xpᷣi qd quidem fuit bap/
tiſmus iobannis.⁊ cuius vtilitatis ⁊ ad quid fue
De inſtitutione ſiue denoiatione baptiſmi iohanis
△⬤

quarèe ſcʒ dictus ſit baptiſmus iobannis.d.
De foꝛmavſu ⁊ varniatione baptiſmi iohannis ⁊ de
baptizatis.e.
„ „ Ziſt ii.
Quid ſit baptiſmus.⁊ ꝙ ad eſſe baptiſmi concurrit
verbum ⁊ elementũ.a. H H
De foꝛma baptiſmi qua determinat veritatẽ quod
ſit illud verbum.b.

Soluit dubitationẽ an in nomie patris tm̃.vel ſpiri

tuſſancti poſſit tradi baptiſmus c.
Queſtio Ambꝛoſij.vtrũ ſicut xpᷣ¶i nomine legimus
plenum baptiſmi ſacr̃jm. ita etiam ſpirituſancto
nuncupato. d.
Perſtringit pᷣmiſſoꝝ intelligentiã cũ determinatiõe
.cuiuſdam dictie.
De tꝑe inſtitutionis baptiſmi.f.
De mã in qua inſtitutus eſt baptiſmus.g.
Determinat quõ hoc ſacr̃m eſt adminiſtrandũ.pu/
ta quotiens immerſio fieri debeat.h.
Oſtendit quõ in huius ſacr̃i inſtitutione ⁊ vſu eua⸗
cuata ſit circumciſio.i.
De cauſa inſtitutõnis baptiſmi quantũ ad illud ad
qò oꝛdinatur ꝑ ſeck.
De cauſa inſtitutõnis baptiſmi quantũ ad illud ad
q oꝛdinat᷑ ꝑ accidens ſcʒ quõ aperuit celũ quod
nõ aperuit circumciſio.l.
iunt i
Ox alij ſuſcipiunt ſacr̃m ⁊ rem.alij ſacrm ⁊ nõ rem.
alij rem ⁊ nõ ſacramentũ.a.

De recipientibus rem ⁊ ſacramentũ determinat ve
ritatem.b. MU
NRemouet falſitatem.c.
De recipientibꝰſacramentũ ⁊ nõ rem.⁊ determinat
veritatem. d.
Determinat dubitationẽ oꝛtã ex aucẽte Aug.e
Determinat dubitationẽ oꝛtam ex autoꝛitate apo/
ſtoli qua dicitur quotquot in xpᷣo baptiſati eſtis.
xpᷣm induiſtis.f.
Inquirit ⁊ determinat vtruʒ aliqui poſſint habere
rem ſine ſacramento.ð.2.g B
Remouet dubitationem oꝛtam ex verbo domini in
iohanne.t.hd.
Remouet dulłtationẽ oꝛtam ex verbo Aug.i.
Determinat vtrũ habentes rem debeant ſuſcipere
ſacramentum.Et inquirit quid ſacr̃m in hijs effi-
ciat ſiue conferat.k.
Querit quid in hijs qui habent rem baptiſmus ſi/
gnificetchllJl.
Querit ſpãliter de effectu baptiſmi in ꝑuulis vtruʒ
recipiant dona virtutũtm.
Determinat ſᷣm veritatẽ ⁊ opinionẽn.

iſt. v.
De poteſtategollata miniſttis baptiſantibꝰ que eſt
equaliter efficax in omnibus.ſiue a bono ſiue a
malo detur bono vel malo..
Oſtendit que ſit illa ptas baptiſmi.qm̃ eſt ſ. olijꝰ mi⸗
niſterij exterioꝛis.d. .
Que fuit illa ptãs baptiſmi quam potuit xpᷣs dare
miniſtris ſed nõ dedit. c.
O icx .
Quibus liceat baptiſare.oñdens ꝙ omnibꝰ in caſu
neceſſitatis.a.
Querit ⁊ determinat veritatẽ vtrum baptiſatos ab
hereticis liceat rebaptiſari.b. x
4

Remouet falſitatẽ oñdens q; Cipan?q̃ dixit bapti/
ſatos ab hẽticis eẽ rebaptiſandos ñ reete ſenſit.c.
Determinat veritatẽ quis põt baptiſari. d.
Soluit obiectionem. e. 2
Heterminat vtrum ille qui baptiſatus eſt coꝛrupta
foꝛma debeat rebaptiſari.f.
Atn ille de quo nulla certitudo eſt poſſit vel debeat
baptiſari. g.
Atrum iutentio ſit neceſſaria ad baptiſmũ. h.
Oꝛ in baptiſando tꝑis opoꝛtunitas obſeruet᷑.i.
Determinat veritatẽ quantũ ad baptiſantis inter/
rogationẽ.⁊ vel baptiſandi ſi adultus eſt.vel pa/
trini ſi puulus eſt reſponſionẽ.k.
Soluit dubitationẽ ex quo ſenſu ꝓ ꝑuulo reſpon⸗
deatur credo in deũ patrẽ.l.
Ponit oꝛdinẽ in cateʒiſando ⁊ exoꝛʒiʒando puuli
2 boꝝ noim ⁊ alioꝝ quoꝛundã notiſicationẽ m.
Ponit exoꝛciſmi etiegtn⸗.

De cõfirmatione qᷓ qntũ d t dignitatẽ. a.
De cirmationee qntũ ad efficaciam.cd.
De cõfirmatione naKad wodu ſumencli. c.
Viij .
Determinat de ſacramenti euchariſtie noie ⁊ pᷣfigu/
ratiõe oñdens q̃tuoꝛ pceſſiſſe figuras.a.
Oc ſacramenti euchariſtie inſtitutione.b.
Deterininat q̃ ſit foꝛma ſacrfi euchariſtie. c.
Dcterminat qualiter foꝛma ſacramenti euchariſtie

ſit vtendum. Atrum ſcʒ ſicut inſtituta eſt qntum

ad tempus.d.
Determinat quid ſit in boc ſacamento ſignũ et qͥd
ſignatum. e.
Determinat cõuenientiã ⁊ ſimilitundinem vnius ad
alterum. ſigni ſcz ad ſignatum.f.
Diſt. ix.
Determinat veritatez ꝙꝙ mali mãaãducaut veꝝ coꝛpꝰ
xp̃i.⁊ agit de duobꝰ modis manducandi. a.

Manifeſtat mentiences qui dicunt a bonis tm̃ coꝛ/

pus xpᷣi ſumi.b.
Diſ⸗ oluit laention cheui multiplices. c.

Diſt 2t. x.

Ponit auẽtes ⁊ rõnes cõtra eos qᷓ dieunt corpe, rpi

nõ eſſe in altari niſi in ſigno.a.
Subiungit determinationes et expoſitiones qua/
rundam autoꝛitatum quas illi male intelligẽdo
depꝛauabant. b.

Exponit locutionẽ tropicã Aug.q̃ poſſet alicui mi/

niſtrare fomentum erroꝛis.c.

Reſumit erroꝛẽ ſuperius poſitum cũ ñ ſua röne q in

altari nõ ſit verum coꝛpus rpi. vt ipᷣm infringat
veritatis oſtenſione.b.
Manifeſtando veritatẽ cõuincit erroꝛẽ oſtendens

vuplici veritate coꝛpus chꝛiſti vege poſtit eſe

in altari.eę.

Oſtendit ꝙ coꝛpus xpi nõ ſolum poͤt eſſe in altani.

imo eſt vere pᷣoſt cõſecrationẽ.f.
Concliddit veritatẽ ſam batam.s.

Agit de cõfectione qᷓ ntän ad actũ crſſubſtantian di.

determinans veritatẽ qͥd ſit ſentiendum.a.
Determinat quid ſit loquendum. b.

Agit de cõfectione qntũ ad actuʒ traͤſſubſtantiandi

⁊ aſſignat falſas opiniones.c.
Heproat ſalſas opiniones ſugius aſignatgs.d.

Detenminat in qua ſpecie vel ſbᷣa nuhe cSfiere de⸗
beat eccleſig onñdens quare illud ſacrm ſine coꝛ⸗
pus xpᷣi dat᷑ ſub alia ſpecie. .
Quare ſub duplici ſpecie.f.
Determinat ꝙ aqua vino admiſcenda et. opdens
modum admiſcendi.g.
Inquirit vtrum bec mixtio vini cum aqua ſit de ne⸗
ceſſitate ſacramenti. h.
Oſtendit ꝙ ſic fuit in confectione pꝛima que fuit in
cena quantũ ad ſpẽm vel ſbam ſicut hodie cõſficit
eccleſia.⁊ quale coꝛpus dedit diſcipulis.⁊ quale
nos ſumimus.i.

Querit vtrum in ſacr̃o N en ſint diditt in
ſeipſis ſubſiſtentia. a.
Querit vtꝝ ibi ſit fractio vera.Et determinat qoͤnẽ
ſm alioꝝ opinionẽ.b.
Determinat queſtionẽ ꝓpoſitã ſᷣm veritatẽ et pꝛiã
opinionem. c.
Oñdit quid ille ꝑtes ſignificent.d.
Zaeri quare ſagerdos frequẽter cõficit.e.
Determinat queſtionẽ motã.f.

Det᷑minat quare fideles frequẽter recipiunt oſten⸗ .

dens huius ſacr̃i efficaciã.g.
Mouet qõnẽ circa k frequentiã. h.
iſt. xiij.
Querit a determinat qui i ſcere tangẽs qᷓ ſunt
neceſſaria ad cõficiendũ hoc ſacr̃m licite.a.
Tangit illa qᷓ ſunt de neceſſitate buiꝰ ſacri ſimplr.q̃
ſcʒ ſunt intentio ⁊ oꝛdo.b.

Determinat qui pnt ſumere boc ſacr̃m zoſtendit

ſoli homines. c.

Determinat incident quid faciat heretici ? quid ſit

bereticus. d.

Hiſt. xiiij. diſt. xiiij.

Peterminat veritatẽ de pnia quantũ ad oꝛdinẽ iß

ad baptiſmum. a.

Determinat pnie multiplicitatẽ qm alia eſti interioꝛ

glia exterioꝛ.b.
Ponit pnie virtutis notificationes.c.
Ponit erroꝛẽ cum cõfirmatione adducẽs auẽtes qᷣ;
vera pnia nõ eſt a qua quis recidiuat..
Pꝛobat ꝙ poſt recidiuũ pnia nõ eſt iteranda.eę.

Reſpondet autoꝛitatibus que vident᷑ oſtendere pa

mam partẽ crroꝛis.f.
NRñdet auẽtibus ꝗᷓ vident᷑ oñdere ſcdam ptẽ erro/
ris qui eſt circa ſolennẽ ⁊ vnicã pniam.g.
Adducit auẽtes ad impꝛobationẽ illius erroꝛis aui
dicit ſemel tĩ pctã ꝑ pniam dimitti.h.
Adducit exẽpla ad im ngronation⸗ erroꝛis eiuſdẽ.i.
iſt. xv.
Reſpondet autoꝛitati qua defendunt erroꝛẽ ſu um

qui dicunt ꝙ pluribꝰirretitus pctis põt penitere

de vno ita ꝙ de alio ſit impenitens.a.
Reſpõdet expoſitioni qᷓ defendunt erroꝛẽ eundẽ.b.
Ponit rationes que vident᷑ facere ad huius opinio
nis defenſionem. c.
Peit veras reſpoſiones.d.

dducit auẽtes ꝓbantes ꝙ non koſieſ ieri pnia de
vno petõ ſi quis mnigtent in ali

Anignat illas ptes EAnen R integrat ↄfirmãs
qucte Chꝛi,.⁊ Aug. T74.

onit falſam. grauẽ. et pꝛobabilem reſp onſionẽe

☛

—

2- —

den
0,

tn

ii
tifi
ict

S
it

iepe

nctiß

r

Tradit modũ ſᷣm quẽ vera pnia conſtituit᷑. b.
Oſtendit modũ quomodo quidã non verã peniten
tiam faciunt ſed falſam. c.
Diuidit pniam ꝑ trimẽbꝛẽ differentiã.d.
Confirmat diuiſionẽ per autoꝛitates.e.
Tradit modum penitentie de venialibus alisnane
ſufficientem ſatiſfactionem.f.
Epilogat que ſi vnn e⸗ determinauit. g

xvij.
Querit vtrum con a 0 1 peccatoꝛi neceſſaria ad

iuſtificationem...
Opponit ad vtramq; partẽ qõnis.b.
Determinat queſtionem ꝓpoſitam.c.

Querit vtrũ neceſſe ſit conſiteri bomini.an ſufficiat

ſoli Ro confiteri adducens autoꝛitates ad falſam
partem. d.
Adaducit autoꝛitates ad verã pa rtẽ in quibus clare⸗
ſcit cõſeſſionis vocalis inſtitutio. peccatoꝝ obli/
gatio.⁊ qõnis determinatio.e.

Mouet queſtionẽ vtrũ ſufficiat confiteri layco. an

neceſſe ſit confiteri ſacerdoti.f. ꝰ
Soluit queſtionem motam.g.

Determinata veritate rñdet autoꝛitatibꝰ ſuperius

adductis ad falſam partem.h.
Diſt. xviij.
Querit quid ſacerdos virtute clauiũ in confeſſione
dim ittat. a.
Determinat queſtionẽ motam.b.
Querit vtrum ſacerdotes poſſint ſoluere ⁊ ligare 4
peccato. ⁊ opponit ad vtrãq; partẽ oſtendes pꝛi-
mo ꝙ non poſſit. c.

Oſtendit ꝙ ſacerdotes poſſint ſoluere ⁊ ligare a pec

cato.d.
Determinat modũ per quem ſacerdotes ſoluunt et
ligant a peccatis.æ.

Aſſignat modum ligandi in foꝛo iudiciali quare et

qualiter fiat.f.

Confirmat modũ ligandi auẽte ſacre ſeripture ßm

illud Qcunq;ʒ ſolueris ⁊c.g.
Querit ⁊ determinat ad intelligentiã pꝛedictaꝝ au
toꝛitatum que ſit illa macula vl tenebꝛa a q̃ deus

t. h.
durgs ¶Diſt. xix.

BHeterminat qñ iſte claues ⁊ quibus dant᷑ oſtendẽs

ꝙ clauis ſcie nõ dat᷑ ignoꝛantibꝰ⁊ inſcijs.a

Querit vtrũ poteſtas ligandi ⁊ ſoluendi competat

malis. Et ponit opinionẽ falſam ꝙ claues illis ſo
lis conceſſe ſint qui habent doctrinã. vitã apo⸗
ſtoloꝛum ſeruant. b

Ponit opinionẽ verã ꝙ; daues ſunt in quolibet la⸗

cerdote.⁊ rñdet opinioni falſc.c.
Defendit opinionẽ verazʒ a quibuſdã que videntur
ipſam oſtendere falſam.d.
Diſt. xx.
Querit tẽpus pnie inchoande.a.
Querit tẽpus penitentie terminande. b.

Duerit vtrum penitentia iniuncta coſummatz. ſit

penitens abſolutus ſimpliciter.c.
QAuerit vtrum in extremo moꝛtis articulo ſit pnia
imponencka. d.
Querit vtrũ in neceſſitate ſit alicui neganda recon/
ciliatio oſtendens ꝙ nonte.
Oſtendit ꝙ pꝛeter neceſſitatẽ in grauibus opouket
conſulere epiſcapum.f.

Oſtsdt aſ ĩ penitens voluit recchliari 2 1nd potuit
babædas eſt ꝓ reconciliato.g

Diſt. xxj.
Oſtendit b5 purgat᷑ in purgatoꝛio a culpa a.
Agit de diuturnitate purgationis.b.

Diſſoluit quandã ſophiſticã rationẽ.c.
Excludit quandã apparentẽ ſolutionẽ.d.

Determinat q̃ ſunt attendenda in cõfeſſone ex ꝑte
confitentis oſtendens ꝙ confeſſio non debet en
diminuta. e.
Oñdit ꝙ cõfeſſio nõ debet eſſe ſuꝑflua.f.
Determinat q̃ ſunt attendẽda in confeſſione ex ꝑte
audientis oñdens ꝙ debet eſſe ſecreta.g.

Vñdit ꝙ nõ debet bolnae alerſus ꝑꝛochianũ. h.

Querit vtrum pter lonẽ confeſnionis redeãt
peccata dimiſſa.a.
Ponit vnã opinionẽ cũ ſua cõfirmatione. b.
Soluit que vident᷑ facere ð pᷣdictã rõnem.c.
Porat aliã opinionẽ minus temꝑatam.d.
e cõfeſſione ſacramẽtali inquantũ habet rationẽ
ſigni ᷣm duplicem ounton.e.
xxiij.
Diſtinguit hanc vnctionẽ ab alijs duabus.a.
Determinat cauſas inſtitutõnis huius ſacri ſcʒ a q̊.
Apter quid.⁊ in q̃ materia eſt inſtitutũ.b.
Pꝛima opinio de iteratione buius ſacramenti.c.
Scðda opinio de Faeidn buius ſacramenti.d.
iiij.
De dipoſtione in oꝛdines ſuſcipiendos
que eſt gratia.a. B

De dichol tione exterioꝛi S eſt conſura.b.

De hoſtiarijs.c.
De lectoꝛibus.dx.
De exoꝛciſtis.e.
De acolitis.f.
De ſubdiaconis.g.
De dyaconis.h.

De pꝛeſbyteris.i.

Aſſignat differentiã oꝛdinũ minoꝝ ad maioꝛes.K.
Determinat in quo cõöueniunt...
Agit de dignimtibus ⁊ officijs ſuperadditis oꝛdini/
bus. Et pꝛimo de hijs que dicunt officiuz 7 vigni
tatem. m.
Agit de hijs que dicunt dignitatem.n.
Asit de hijs que eRcium. .

Agit de ptãte clerenlo Aines arguens ad ꝑtẽ
ſam ꝙ heretici nõ pñt oꝛdines dare.a.
Arguit ad partem veram.b.
Reducit pᷣdictas ↄꝛietates ad concoꝛdiam.c.
Agit de vicig qð incidit circa oꝛdinis dationẽ ⁊ ſu⸗ u/
oſceptionẽ cʒ ſijmonia qꝗtũ ad culpam.d.
Agit de ſymonia quantũ ad penam.e.
De idoneitate zaing oꝝ maxie q;tũ ad etatem. f.
xxvj.
Determinat de khiacfnnong inſtitutione avantum
ad tempus..
Determinat de matrimonij inſtitutione quantũ ad
modum. b.
uet dubiũ de ſecundis nuptijs qd habet oꝛtũ
Ex pꝛedictis. c.
Agit de matrimonij ſignificatione determinãs quid
ſit in hoc ſacramento ſignũ ⁊ quid ſignatũ.d.

Introducit ex vetbis ſuis dubiutt uihs d dicit mu
lierem iſtam non pertinere ad matrimoniũ cum
qua nõ eſt cõmixtio ſexuum.e.
Diſſoluit dubiũ ex bis ſuis introdudtu.f.
¶Diſt. xxvij.
Praniett de abus intendit it agere. a.
iffinit quid ſit coniugium.b.
Agit de cauſa efficiente matrimonij que eſt cõſenſus
teeterminans veritatem. c.
Affirmat auẽtibꝰ ꝙ ſolꝰↄſenſus facit mrimoniũ.d.
Quando incipit eſſe coniugiumÄ.ieee.
Impugnat qꝙ ſol? cõſenſus faciat mfimoniũ. f.
Qua ratione vtuntur.g.
coniugatus vel coniugata nequeant continẽtis.
ꝓfiteri ſine alterius conſenſu.pÿ).
Determinat obiectiones in contrarium.i.
Quõ accipiat᷑ ſpõſa in ſupꝛadictis capitulis..
Oꝛ alit᷑ accipit᷑ in hijs ⁊ alijs capitulis ſponſa.l.
Quare non ſtatim tradantur ſponſe.m.
Que ſponſa ſit vidua moꝛtuo ſponſo.⁊ que nõ.n.
Qui alterius ſponſam eo moꝛtuo ducit.ad ſacros
oꝛdines accedere eſt:o “?
Querit opponit vtr Pig wnli de futuro iuramen
to firmatus faciat matrimoniũ.
Querit ⁊ opponit vtrũ conſenſus teſtimonio firma
tus faciat matrimoniũ.b.
Querit ⁊ opponit in quã rẽ opoꝛtet oſentire ad hoc
vhat᷑ mrimoniũ.an in. carnalẽ copulã an nõ. c.
xxix.

Querit determinat veritatẽ vty conſenſus coact⸗

faciat matrimoniũ..
Explanat veritatem determinatam. b.
Applicat ad ſponſalia quod circa mattimoniu: de,

terminat. c. .
¶Kiſt. xxr.
Determinat varios erroꝛes qui incidunt circa con⸗
ſenſum. a.
Determinat ꝙ conſenſus Marie ⁊ioſ. eph ſuerit
ctus ⁊ ſanctus.b.
Determinat cy cõſenſus qͥᷣ eſt efficiens cã mẽimonij
nõ debet eſſe dſectenn 3 a pte inteneionis. c.

*

x.
Determinat ꝗᷓ et q̃t ſint bona coniugij.a.

Determinat qliter bona ↄiugij ſe bẽant ad mrioniũ

vtrũ ſint ſeꝑabilia vel inſeꝑabilia.b.
Remouet duo dubia incidentia.c.

Determinat ꝑ quẽ modum bona coniugij excuſant

coitum. d.

Determinat quandã autoꝛitatẽ apoſtoli que videt

eſſe contraria.e.

Determinat quandam auẽtem Gꝛego nõ om nis

lectatio carnis peccatum eſt.f
C Bakrn,
O. vir ⁊ vxoꝛ jjntu a oꝛi ſeu ſolutionẽ car

nalisvebiti indicant᷑ ad paria. ⁊ ꝙ vnus alio i in⸗
uuito cõtinere nõ poteſt.a.
Autoꝛitatibus confirmat qdð dixit.b.·
Determinat ꝙ nõ ſemꝑ eſt debitũ petendũ licet ſem
per ſit ſoluendum. c.
Determinat incidenter ꝙ nõ eſt land nuptias cele⸗
bꝛare opoꝛtunum. d.

Ereuſat ſanctos patres qui ie plures vxoꝛes bz

buerunt aà culpa.
Confirmat ſupꝛadicta tmultiglician autoritate. b.
Cõmendat antiquoꝝ patrũ continentiã oñdens 4
virginitas iobãnis nõ pᷣfert᷑ caſtitati abꝛabe.c.
Opponit et determinat ꝙ antiqͥ patres ſeruauerũt
fidem thoꝛi.d.
Querit ⁊ determinat vtrũ fuauerũt mandatũ legis
q̊ dẽ nõ hẽbit vxoꝛes plimas q̃ᷓ alliciãt aim eiꝰ.e.
Determinat que virginitas eſt meliot t ſanctid an
mentis an ca .
Determinat in gencrali de ie an ent⸗ mrimonij
quantũ ad pſonarũ illegittimitatẽ.a.
Ponit nanpedimer ex parte virtutis genergtiue 48
eſt frigiditas b.
Pobie ipedimentũ ex pte li. ar. q; eſt furialitas. c.
ehijs qͥ cũ duabꝰſoꝛoꝛibꝰdoꝛmiunt.d.
Mon eſt dimittẽda vxoꝛ ꝓ aliqua macula ſeu defoꝛ
mitate coꝛpoꝛis.ę.
Diſt. xxv.
Oñ̃dit ꝙ vir innotens poteſt foꝛnicariã dimittere
econtra.a.
Oſtendit qꝙ ſi ambo foꝛnicant᷑ vnus nõ poteſt alte⸗
rum inuitum dimittere.b.
Oſtendit qꝙ poſt diuoꝛtium coniuge viuente neuter
poteſt nubere.c. .
Oſtendit q; poſſunt gnvie reconciliari d
Agit de adulterio qd antecedit matrimoniũ.e.
Biſt ſt. xxxvj.
Querit vtrum erroꝛ cõditionis impediat matrimo⸗
nium vbi eſt erroꝛ ⁊ diſſimilitudo.a.
Querit vtrũ erreꝛ cõditionis impediat mfimoniũ
vbi eſt erroꝛ ⁊ tñ ſimilitudo.b.
Querit vtrũ viro facto ᷣno.fiat ſerua ipa vxoꝛ.c.
Determinat ꝙ pueri nõ poſſunt contrabere matri⸗
monium ante annũ. xiiij. vo.
Diſt. xxxvij.
Determinat de unpeqnenko oꝛdinis.a.
Determinat de impedimento criminis vtpote vxo/
ricidio.bd.

iſt. xxxvii.
Determinat qd ſit votũ.de quo.⁊ quoꝝ.a.

Determinat de obligatione voti in cõparatione ad

mfjrimoniũ.oñdens ꝙ quoddã impedit ſed nõ di/
rimit vt votum ſimplex. quoddã 7 impedit 7 diri
mit vt ſolenne. b.
Oſtendit ꝙ legittime copulatꝰvni non poteſt alteri
illa viuente copulari nec conenſor ſi copulet
de facto nõ eſt matrimoniũñ.c.
Querit vtrũ in caſu pᷣdicto copulati de facto.xdſſi nt
ꝑ ignoꝛantiã ab adulterio cxreular. determinans
excuſantur. d

Agit de cultus diſparitate comparationem ad ma
trimonij contractionẽ determinans veritatẽ. a.
Soluit dubitationẽ de coniugio fidelis infidelis 7
daogoꝛum infidelium. b.
Agit᷑ de diſſolutõe matrimonij quo ad cobabitatio⸗
nem inter eos qui ſunt diſparis cultus ⁊ determi
nat veritatem.c.

Agit de diſſolutione matrimonij quo ad vinculi fra

ctionem ſiue omnimodã ſeparationẽ oſtendens
wꝙ ſi infidelis non vult cobabſtare ꝙ fidclis po-
teſt contrabere. d.

Prrel

CN

Nuſp⸗

tGte ad

in
Nemn

t
nl

uns

guu

WMWanifeſtat mentientes q̃ dicunt coniugiũ non eſſe

inter fideles ⁊ quare.e.
, iſt. xl.
Determinat veritatẽ oñdens ꝙ conſangninitas eſt
obſeruanda vſq; ad ſeptimñ gradũ.a.
Detminat quõ ↄſanguinitatl gdꝰ ſũt cõputandi.b
Remouet dubitationem.c.
Determinat gdus affinitatis ſᷣm ius cõmune.a.
Detminat gdus affinitatis vᷣm diſpẽſatõeʒ ſpãlẽ.b.
Vñdit ꝙ ſcᷣm genꝰaffinitat ĩpedit mr̃imoniũ.c.
Agit de ſepatione cõiũctoꝝ infra gdus ꝓbibitos.d:
Oũdit qui nõ debent ſepari ſine teſtimonio ꝑ qð ꝓ/
betur ꝓximitas et deminat qͥ pñ̃t h̊ teſtificari.e.
Diſtinguit genera pctõꝝ circa actũ carnis.f.
lit. xlyj.
Oñgit qůliter ſ päaliscog: aelo Zbacur.a.
Oñdit qliter ſpnalis cognatio mr̃imoniũ ĩpediat.
Et agit de cognatione directa oñdens quõ cogna
tio ſpũalis impedit matrimoniũ in ſe.b.
Oñdit quõ cognatio ſpũalis impeglit mrimoniũ in
cõparatione ad cognitionẽ legalem.c.
Agit de cognatõe indirecta an qͥs ducẽ poſſit duas
cõmatres alterã poſt alteram.d.
De ſecundis ⁊ tercijs nuptijs ⁊ deinceps.e.
Bic rlij.
Oſtendit reſurrectionẽ eſſe futuram.a.
Determinat reſurrectõis cãm q̃ eſt vox tube.b.
Determinat reſurrectõis hoꝛã que dẽ media nocte
futura.c.

Querit de memoꝛia electoꝝ.an tunc pᷣcedentia ma/

la teneat. d.
Querit de viuoꝛum inuentione.e.
Determinat quomõ intelligitur xpᷣs iudex viuoꝝ et
moꝛtuoꝝ.f.

„

incoꝛrupti.g.

Dcterminat quomõ intelligit᷑ ꝙ moꝛtui reſurgent

Dektminat in qᷓ etate ⁊ ſtatura boiĩes reſurgant.a.
DSeterminat q́lis ſtatura coꝛpoꝛis debeat reꝑari⁊ ꝑ
quid.oñdens quid in quo reſurgat.b.
Determinat q̃lia coꝛpoꝛa reſurgant.oñdens ꝙ; coꝛ/

poꝛa electoꝝ carebunt omni defoꝛmitate. c.

NRelinqᷣt ſub dubio an mali tũc hẽant qᷓs h habuer̃t

defoꝛmitates.innuit tñ ꝙ defoꝛmitatibꝰñ carebũt.d
Determinat qualiter ignis inferni cruciet coꝛpoꝛa
⁊ non conſumat.ec.
Determinat qliter cruciet demones.f.
Determinat qliter crucient᷑ aic ſine coꝛpoꝛibꝰ.g.
Seterminat de aboꝛtiuis fetibus ꝙ non reſurgent.
quia nõ vixerunt.h.
Determinat vrrieber en monſtra. i.

iſt. xlv. ,
Determinat de aiaꝝ receptaculis.a.
Determinat de ſuffragijs qᷓ viuentes impertiuntur
moꝛtuis. oñdẽs ꝗᷓ ſunt illa qᷓ pſunt defunctis.b.
Oſtendit qᷓ ſunt illa ſuffragia qᷓ nõ ꝓſunt deſunctis
vtpote exequiarũ pompe.c. „
Determinat vtrũ ſuffragia ꝓſint oĩbus eqliter. d.
Inquirit de infirmo mediocriter bono cui deceden⸗
ti in fine mundi nõ pñt ſubuenire ſuffragia eccle⸗
ſie. qualiter babeat liberariW.
Setminat de ſuffragijs qᷓ moꝛtui imꝑtiunt᷑ viuis.f.
Quog dictũ eſt de angelis attribuit aiabus ſctis.g.

Eiſ. xlvj.
Querit ⁊ opponit vtrũ animabꝰdam natis detur mi
tigatio pene.a.
Determinas: ſoluit.b.
Cõparat dei miſciã ⁊ iuſticiã adinuicem.c.
Oſtendit ꝙ quedã oꝑa adaptant᷑ miſericoꝛdie.que
dam iuſticie.queda bonitati.d. L
Determinat quõ illud intelligatur vniuerſe vie dñi
miſericoꝛdia ⁊ veritas.e.

Agit de modo ſᷣm quẽ iudicium illud dabitur reſpe
ctu publicationis.a.
Agit de modo ſᷣm quẽ iudiciũ illud dabitur reſpectu
dignitatis. quõ ſcʒ ſcti iudicabunt.bd.
Oe q̃tuoꝛ oꝛdinibꝰ eoꝝ q iudicandi erunt.c.
Agit de oꝛdine iudicij quantũ ad annexa.q̃ ſunt mi
niſteria angeloꝝ ⁊ ignis cõflagratoꝛius.d.
Determinat vtrũ miniſteriũ demonũ in toꝛquendo
ſit futurum poſt iudicium.e.
De foꝛma iudicis in qua ſe oſtendet.a.
De loco iudicij vbi iudicabit.b.
De effectibus in qͥbus oſtendit᷑ magnitudo poteſta
tis iudicis.ſcʒ luminariũ obſcuratio ⁊ poſtmodũ
melioꝛatio..
¶Hiſt. xlix.
Determinat beatitudinẽ ⁊ gloꝛiã ex ꝑte aĩe.oñdens
quid ſit beatitudo ⁊ qͥd eſſe beatum.a.
Determinat de beatitudinis appetitu an ſcʒ omnes
bomines velint eſſe beati.b.
Determinat modũ ꝑticipandi beatitudinẽ.vtrum
equaliter participetur a diuerſis.c.
Determinat ꝙ in reſumptione coꝛpoꝛũ erit gloꝛie
augmentum. d.
Determinat modũ ꝑ quẽ glia ſpũs augebitur.e.
Determinat quale coꝛpus reddetur anime beate ſcʒ
ſpirituale non anmlalg⸗.
Ut. l.
Determinat ſubuerſionẽ voluntatis an ſcʒ mali in
inferno peccabuntaa.
Determinat excecationẽ rõnis qua intelligunt᷑ te
nebꝛe exteripꝛes ⁊ quare ſic dicantur.b.
Determinat dralu cognitio repꝛobaꝝ animarũ
ſe habeat ad nosÄc.
Determinat qualiter cognitio repꝛobaꝝ animaruʒ
ſe habeat ad beatos.d.
Determinat qualiter cognitio beataruʒ animarum
ſe babeat ad repꝛobos.oſtendens ꝙ nõ minuitur
gloꝛia bonoꝝ ex aſpectu penarum.c.
Expꝛimit penas repꝛoboꝝ quas damnati videbunt
ſcʒ vermem ⁊ ignem. f.
Concludit epilogando bꝛeuiter que in hoc libꝛo et
oomnibusecedentibus determinata ſunt. g.

„
.
1
2
*
.
*
. . .
. 4 .
2
. .
. . — 2 *

es

—— ð . —-

ʒ—r

ren

3

.

* W .
— — J

.

bile accipit bic p ſenſibili ſenſu etterioꝛi matime iũ ad duos ſenſus diſciplinabiles. Añ viſibile cöpꝛeten 4

dit audibile. Sʒ ma gis dꝛ viſibile qᷓ; audibile. ꝓpt᷑ hboc ꝙ rõ ſignãdi vt infra videbit᷑ magis reſidet penes ele

mentũ.⁊ boc ẽ ꝑceptibile viſu.⁊ vtrũq; ↄcurrit ad ſacrm. Qð obꝛ de caractere.ddm ꝙ nõ eſt ſacrm niſi quia
annexũ ẽ ſenſibili ſiue viſibili exterioꝛi.⁊ mgr̃ diffnit pᷣncipalr qð eſt exterius.OQð obꝛ de foꝛma.dm ꝙ foꝛ⸗/

ma vno mõ dẽ ꝑfectio rei.alio mõ ꝑadigma ſiue exẽplar.tercio mõ dꝛ foꝛma q̃ſi foꝛis manẽs.i.aliqᷓ ſititudo

4

. exteꝛius repñtans.et
Aug .de doctri. res pᷣter ſpẽᷣm quã ingerit ſenſibus.aliquid aliud ex ſe ſic accipit in ꝓpoſito
xpᷣiana. faciens in cognitionẽ venire. Signoꝝ vero alia ſunt e ¶ Sacxm eiꝰrei 7.
nãlia vt fumꝰſignificãs ignẽ.Alia data.Et eoꝝ q̃ da / Didet᷑ male dicẽ. q̃ʒ
Oꝛ differãt ſi ta ſunt.q̃dã ſunt ſacr̃a.qdã nõ.Om̃e em̃ ſacr̃jm eſt ſi / ſacrm ẽ res coꝛpoꝛał⸗
gnü 2 ha m. c gnũ ß nõ ecõuerſo. Sacrm eiꝰrei ſilitudinẽ gerit cuiꝰ 6 dr nalle
Quid ꝓpꝛie dę ſacra ſunt.ꝓpꝛie ſacr̃a nõ dicerent᷑. Sactᷣm em̃ ꝓpꝛie la.q necẽ ſilitudo.Re.
ſacramentum. ꝓf qð ita ſignũ ẽ grẽ dei.⁊ inuiſibił grẽ foꝛma.vt ipiꝰ dum qꝙ ſilitudo duo/
imaginẽ gerat.⁊ cã exiſtat.Mõ g ſignificãdi tm̃ grã. bus mocdis attendit᷑.
Oꝛ legalia me ſacra inſtituta ſunt.ᷣ etiã ſctificandi.Que em̃ ſigniſi vno mõ ſᷣm vniꝰrõis
lius dicunt᷑ ſi / candi grã tm̃ inſtituta ſunt.ſolũ ſigna ſunt ⁊ nõ ſacca Pꝛietate enom
gnacẽ ſacca. ſicut fuerũt ſacrificia carnalia. ⁊ obſeruãtie cerimonia pm vniofoꝛme opara
. les veteris legis.q̃ nũq; poterãt iuſtos face offerẽtes tionẽ. Pꝛima dẽ ſimi
Heb.ix. dè Quia vt ait apls. Sanguis hircoꝝ ⁊ thauroꝝ. ⁊ ci/ litudo ꝓpoꝛtõis.ſcda
nis vitule aſpſus.inqnatos ſctificabat ad emũdatio: di ſilitudo ꝓpoꝛciona
nẽ carnis nõ aĩe.HNã inqᷣnatio illa erat ↄtactmoꝛtui. litatisg. Sacrm gerſt
Vñ Aug. Mihil aliud intelligo inquinationẽ quã lex ſitaengne graei o
muũdat niſi ↄtactũ moꝛtui hois. quẽ q; tetigerat imun Geut ad abluitcarn.
edus erat ſeptẽ diebꝰ. Sʒ purificabat᷑ ſᷣm legẽ die ter ita grã mundat aiam
cio ⁊ ſeptimo.⁊ ita mũdus erat vt iã intraret ĩ tẽplũ. Et ſicut oleũ lenit ex/
Aug. ſr eplaz f fᷣ ũdabãt etiã interdũ a coꝛpoꝛali lepꝛa illa legalia. terius.ita grã interiꝰ
ad bebꝛeos. Sʒ nunq; ex oꝑibꝰlegis aliqs iuſtificatꝰẽ.vt ait apls ¶Et bec ſilitudo ẽ in qᷓ
Roma.iij. etiã ſi ĩ fide ⁊ charitate fierẽt. Quare:quia ĩpoſuit eaa tuoꝛterminis.
Roma.v. deus in ſeruitutẽ nõ in iuſtiſicationẽ.⁊ vt figura ſuu p ¶ Et cinis vitule
ri eſſent. volens ſibipſi potiꝰ offerri ea q; ydol. Illa aſperſus ⁊c. Aidetur
ergo ſigna erant.ſᷣ tñ ſacr̃a(licet minus ꝓpꝛie)in ſcri⸗ falſuʒ dicere.quia im
ppptturis ſepe vocant᷑.qꝛ ſigna erant rei ſacre quã vti; mũdicia carnis non
Que diuntur nõ pᷣſtabant.Illa aũt apls opa legis dicit.que tm̃ ſi⸗ roncbar im nens
oꝑa legis. guificandi grã vel in onus inſtituta ſunt. unmückicia carnis dẽ

Pꝛima cã g ¶ & Tniplici aũt de cauſa ſacramenta inſtituta ſunt. ꝓpt

ſignũ ẽ.Si em̃ ſacr̃a nõ haberẽt ſiſitudinẽ rerũ qᷓrum

uare ſacramenta ſunt inſtitttu.. 97

tia ĩ aliq̃ ꝗᷓlitate int᷑ il

nõ qꝛ pure crat carna

„
8

lis.ſed qꝛ erat irregau

laritas ↄtracta ex ſo-

lo actu carnali ſicut erat tangere moꝛtuũ.ex q̊ dicebat᷑ imundus. HNon qꝛ macula erat in aia v in carne.ſed

quia ex hoc aliquã ↄtraxerat irregularitatẽ vt nõ eſſet ydoneus ingredi tẽplũ. e ¶ Sed purificabatur c.

„
4
*

Qucrit᷑ vnde hoc erat ꝙ ſacerdos erat puriſicans ſᷣm legẽ.cũ idẽ nõ debeat eſſe cã purificatõis ⁊ inqnatio
nis.Reꝰ.rõ huiꝰerat lr̃alis.allegoꝛica.moꝛał.Literalis.quia tangebat cinerẽ aialis moꝛtui.⁊ ſummꝰetiã ſacer· ⸗
dos in pctõ ppſi cõicabat.iõ in penam ↄtrabendi immundiciã cõicabat.Allegoꝛica rõ eſt.qꝛ in hoc ſignifica
batur ꝙ imundicia iudeoꝝ nõ erat totalit᷑ auferẽda vſq; ad finẽ qñ reliquie iſrł ſalue fient. Ro.ix. Moꝛalis
vero rõ erat.qꝛ illa imundicia ſignificabat ꝙ hõ debeat ſe reputare imundũ.⁊ ſacerdos qui ꝓ alijs purificꝗ⸗
dis oꝛat. debet ſe reputare imundũ.qꝛ aliena pctã debet reputare q̃ſi ſua.vel etiã debet credere ſe in illo offi /
cio aliqͥd cõmiſiſſe.iuxta illud Gꝛeg.bonaꝝ mentiũ eſt ibi culpã agnoſcere vbi culpa nõ eſt. JM

Wungdabant etia interdũ a coꝛpoꝛali lepꝛa illa legalia. Contra.qꝛ verũ erat. tuc gilla ecratm
virtutis ꝙᷓ ſunt iſta.Reꝰ.dm q; mũdare dicunt᷑.qꝛ mundatũ oñdebant.Et ſi tu ꝗᷓras q vtilitas ſit.Rꝰ.dᷣm 9

ſi boc verũ erat tũc e illa erat maioꝛii

ꝙ magna.qꝛ lepꝛoſi eijciebant᷑ extra caſtra. ⁊ nõ poterant redire niſi purificarent᷑ ⁊ iudicio ſacerdotis eſſent

mundi.Sed tũc obijcies.cũ lepꝛa ſit moꝛbꝰincurabil.videt᷑ ꝙ nullus mũdaret᷑.Dici põt ꝙ aliqui radicitus
hẽbant cãm moꝛbi.⁊ iſti nunq; mundabant᷑.nec ᷣm veritatẽ.nec ſᷣm iudiciũ ſacerdotis.Aliq ero habebãt
ſigna.⁊ iſti mundari poterãt.i.mundati oſtendi.cum illa ſigna iam ceſſabant. g ¶ Triplici autẽ de cauſa

iauea une ſacra.Aidet᷑ male dicere.quia vnius rei vnicus ẽ finis. videt᷑ ꝙ vna ſola ſit cã pꝛincipalis.

X. dm ꝙ vna eſt ſola cã pꝛiucipalis ſcʒ aie omatus ſiue repatio.Sed qꝛ aia plures bʒ potentias.poſſune

fines plurificari penes illas.vno tñ paincipali fine exiſtente. Eſt em̃ in nobis vis regitiua.⁊ qtum ad hãc eſt
eruditio. Eſt vis iraſcibilis. ⁊ ᷓtum ad hac eſt humiliatio. Eſt vis ncupiſcibilis.⁊ ᷓtum ad bac ne faſtidiat
cſt exercitatio. Acl alit.eruditio q;tũ ad cognitiuꝗ.bũiliatio tũ ad aſfcctiuã. exercitatio q;tũ ad oꝑatiuã.

10 15 20 25

HM MIIII.,.

15

S r 0%½ vV8

BR

Balance Q

N Focus O

H J K .

G

P

E

10

-Euroskala Offset

VierFarbSelector Standard“

Copyright 4/71999 VxVMaster GmbH www.yxymaster. Com