Gb323_fol-2_EX2
author: Petrus, Lombardus, Paris, Bischof

——

N125 11977822 021

Huuunpmrnummemindaan —

Tübingen

ðẽẽ
— — — ☛

—c.

vꝛologusin lil.

Celebꝛatiſſimi potris dñ bonauenture oꝛ⸗

dinis minoꝝ aplice ſedis Cardinalis.⁊ ſubli

mitat theologice interpᷣtis eximij ꝑluſtratio

in arcana ſecundi libꝛi ſententiaꝝ.

Olümogo hoc inue⸗

ni ꝙ deus fecit bominẽ rectũ ⁊ ipſe ſe infinitis immi/

ſcuit queſtõnibꝰ.Sollicite ↄſideranti pꝛeſentis libri

ſcʒ ſecũdi ſententiaꝝ pꝛincipalẽ intentõneʒ et totalẽ
ↄtinentiã.illud occurꝛit ad qd ſuam inquiſitõneʒ di
cit ſapiens eſſe ꝓpductam Ecces.vij.in verbo ppoſi.
to. Cum cm̃ cuncta tentaſſet in ſapientia.⁊ plus de/

feciſſet iᷓ pfeciſſet.tandẽ hoc ſe inueniſſe fatet᷑. de

1 us fecerit bominẽ rectũ ⁊c̃. In quo verbo duo clau/

dunt᷑.ſcʒ q bois recta foꝛmatio ⁊ rectitudo eſt a do.

2 ⁊ boc tangit᷑ cum dr̃ deus fecit hoiem rectũ. Aliud ẽ

ꝙ bois miſeria ⁊ obliquatio eſt a ſeipᷣo.⁊ hoc tangit᷑

ʒ cum dẽ et ipſe ſe infinitis immiſcuit qõnibꝰ. In bis

aũt duob? claudit᷑ terminꝰtotius humane oↄphenſi/

tudini non põt equari niſi rectũ.cum intellectus no

ſter equat᷑ veritati. neceſſario rectificat᷑. Lũc aute,z
equat᷑.qñ actualiter ſe cõuertit ad veritatem. Aeri/ 4

tas em̃ in actu diſfinit᷑ ꝙ eſt adequatio rei ⁊ intelle/

ctus. Intelligentia añt noſtra ad veritatem conuer-

ſa verificatur. ac ꝑ boc veritati equat᷑. ⁊ dum equat᷑

rectitudini rectificat᷑. vnde ſine veritate nullus re/
cte iudicat.vt dicit᷑ in libꝛo de vera religi.⁊ qui aſpi ⸗
cit ad veritatem iudicat recte ᷣm ꝙ dominus dixit

ſymoni Luce.vij. Recte iudicaſti.i.recte dixiſti vlł de⸗

creuiſti. Siliter rectificat᷑ dum voluntas ſumme
beatitudini ↄfoꝛmat᷑. Summa em̃ bonitas eſt ſum/
ma equitas ſiue iuſticia. tanto em̃ melioꝛ quis quan
to iuſtioꝛ. Sed vt dicit Anſel. Juſticia eſt rectitudo ꝰ

voluntatis.nihil autem ↄfoꝛmat᷑ rectitudini niſi re/

ctũ. Dum g volũtas bonitati ſumme ⁊ equitati con
foꝛmat᷑.neceſſario rectificat᷑. Cũc aũt ↄfoꝛmat᷑.cuʒ

ad ipſum ↄuertit᷑ diligendo.vñ Hugo.Scio anima

mea ꝙ dum aliquid diligis.in eius ſimilitudinẽ traſ

foꝛmaris.Qui enim diligit bonitatem rectus eſt.Et

boc eſt qdð dicit᷑ Cañ.j. Recti diligũt te. Recti enim
dQd tuam bonitatem ſunt conuerſi.⁊ tua bonitas ad
ecos indlinat᷑. Ande anima experta clamat ⁊ dicit.qỹ
bonus iſrael deus bis qui recto ſunt coꝛde. Et quia
ſoli recti experiunt᷑.ideo rectos decet collaudatio.
Mibilominus rectificat᷑. dum virtus ſumme pote/
ſtati ↄtinuat᷑. Rectum em̃ eſt cuiꝰ medium non cxit ẽ
ab extremis. Extrema ſũt pꝛimũ ⁊ vltimũ.alpha ⁊ o.

0-
7

pᷣncipium ⁊ finis.Oꝑatio inter bec eſt mediũ.ꝑ quã

efficiens ꝑuenit in finez. Illa ergo virtus recta eſt.

cuiꝰoꝑatio eſt a pꝛincipio pꝛimo.⁊ ad finem vltimũ

Quoniã g diuina virtus om̃ia oꝑatur a deo.ct pꝛo/

„—

onis.vt cognoſcat oꝛiginẽ boni.⁊ cognoſcendo reqͥ‚

rat.⁊ ad illam ꝑueniat ⁊ ibi requieſcat.Et vt cogno/

ſcat oꝛiginẽ ⁊ pꝛincipiuʒ mali.⁊ illud vitet ⁊ caueat.

In bis etiã claudit᷑ tota intentio tractatꝰlibꝛi pᷣſen-
tis.qui circa duo vᷣſatur.ſcʒ circa homis ↄditõneʒ ?-⁊=

cius deuiationẽ. Homis aũt ↄditio tangit᷑ cum dr̃.

deus fecit boĩem rectũ. Qualiter añt illud intelligiẽ᷑
ꝙ deus fecerit boiem rectũ explicat᷑ Ecẽi. xvij.c. vbi

7

vicit· Deus creauit bominẽ de te
ad coꝛpus.Et ſᷣm imaginẽ ſuam fecit illuʒ. hoc dicit

t hominẽ de terꝛa. hoc dicit q;tuzʒ

q;tum ad aie naturã.Et iterum ↄuertit illũ in ipſaʒ.

boe dicit q;tum ad gratiã ſupadditam que animaʒ
ↄuertit ad deum ꝑ virtutem babitus.⁊ ideo ſubiun
git. et m ſe veſtiuit illum virtute. In hoc verbo
oſtendit᷑ ꝙ deus non tm̃ fecit bominẽ poſſibilem ad

cit hominẽ rectũ ad ſe couertendo ipſum. ZLunc em̃
homo rectus eſt.quãdo intelligentia adequat᷑ ſum/

me veritati in cognoſcendo.volũtas ↄfoꝛmat᷑ ſum/

me bonitati in diligendo.⁊ virtus cotinuat᷑ ſumme
poteſtati in opancio. Hoc autẽ eſt qñ; bomo ad deuz

auertitur ex ſe toto. ¶ Dꝛimo igit᷑ bomo rectus eſt

cum intelligentia veritati ſumme equat᷑.equari au⸗
tem dico non per oĩimodam ꝑfectionẽ vel imꝑletio/

nem. ſed ꝑ quandã imitationẽ. Si em̃ veritas vt di

att Anß eſt rectitudo ſoia mente pcepeibilis r fect

pter deum. hinc eſt ꝙ rectiſſima eſt in opando. Mi/
bil autem ↄtinuat᷑ recto niſi rectum. cum ergo virtꝰ

noſtra ſumme poteſtati ↄtinuat᷑.abſq; dubio recti/

ficat᷑. ⁊ ex boc homo nõ ſolum rectus.ſed etiam re-
ctoꝛ ⁊ rex efficit᷑. Deut.penł.Et erit apud rectiſſimũ

rex ðgregatis pꝛincipibꝰppli cuʒ tribubꝰiſrael.oc

autẽ erit in gloꝛia qn virtus nr̃a ↄtinuabit᷑ diuie vir

tuti.tũc erimus om̃ipotentes volũtatis nr̃e ſicut et

deus ſue. ⁊ ideo om̃s reges. ⁊ ideo omibꝰ ꝓmittitur
regnũ celoꝝ. ¶ Fecit igi deus boiem rectũ dũ ipᷣm S

fecit ad ſe ↄuerſum. In ↄuerſione em̃ hois ad deum

nõ ſolũ rectificabat᷑ ad id qð ſurſum.ſed etiaʒ ad id

qð deorſum. Nomo em̃ in medio ↄſtitutꝰ dũ factus
eſt ad deũ ↄuerſus ⁊ ſubditꝰ.cetera ſunt ei ſubiecta.
ita ꝙ deus omnẽ veritatẽ creatã ſubiecerat ei?ꝰ intel/

lectui ad iudicandũ. omnẽ bonitatẽ eius affectui ad
vtendũ.omnem virtutẽ eiꝰptãti ad gubernandum.

E boe nanq; ꝙ intelligentia cõuerſa eſt ad diui/
nam veritatẽ vendicat ſapiam ꝑ quã oĩa diiudicat.
bm ꝙ dẽ Sap̃.vij. Ipſa dedit mihi omniũ q̃ ſunt ſci

itudinẽ imaains entia. vt ſcirẽ oꝛbis terꝛaꝝ diſpoſitões. ⁊ virtutes ce/
rectitudinẽ.ſuam ei imaginẽ ↄferendo.ſed etiam fe lon.inii s terꝛaꝝ diſpoſitoez. virtu

loꝝ.initiũ ⁊ ↄſeruatiõez ⁊ medietateʒ tempoꝝ.anni

curſus ſtellaꝝ diſpoſitones.naturas aialium. ⁊ iras
beſtiaꝝ.vires herbaꝝ.vim ventoꝝ.⁊ cognitões hoę⸗

minũ.dꝛias vᷣgultoꝝ.⁊ vᷣtutes radicũ.⁊ geunch ſunt
abſconſa ⁊ impꝛouiſa. Añ ⁊ adam om̃ibꝰnoia impo
ſuit. Subiecit nibilominꝰvolũtati oĩa ad vtendum.
vt poffet oĩa in vſum ⁊ vtilitatẽ ſuã ↄuertere. AUnꝭ̊
.Om̃ia ſubieciſti ſub pe.ciꝰ.Añ apls dicit ad deuʒ
ↄuerſis.j.Coꝝ.iij.Om̃ia vꝛa ſunt. Subiecit etiã vir

tuti ad gubernandu Geñ.j. Subijcite cãa. ſe; terꝛaz.
2 dminatnini piſcibꝰmaris ⁊ volatilibꝰccli. Iſta at

Aa

recta boĩs conditio q́;ẽtum ad ſuperius ⁊ inferius ſi bulis ⁊ genealogijs infinitis. Quia ſicut dẽ.ij. Thi.
mul tangit᷑ in illo verbo Fa.ho.ad ima.⁊ ſi.no.⁊ p/ iij.Sempꝑ ſunt diſcentes ⁊ nunqᷓ; ad ſciam veritatis

ſit ⁊c. YFecit g̊ͤ deus hoiem rectũ dum ad ſe ↄuerten / puenientes. oluntas diſcedendo a ſumma bo
do ſibi eum aſſimilauit.⁊ ꝑ hoc om̃ibꝰpᷣpoſuit.et ſic nitate egena effecta imiſcuit ſe infinitis qõnibꝰꝑ cõ/
patet recta bumane nature ↄditio.¶¶ Et ſequit᷑ mi cupiſcẽtiã ⁊ cupiditatẽ.Quia ſicut dꝛ Pꝛouerbioꝝ
9 ſcrabilis deuiatio in hoc qd ſubditur.⁊ ipſe infinitis xxx. Ignis nunqꝙ dicit ſufficit.vñ ⁊ auarus non im/
ſe imiſcuit qõnibꝰ. In qͥ põt notari ⁊ modus laben/ plebit᷑ pecũia ſicut dicit᷑ Ecẽs.v. Ideo ſemꝑ querit
di. ⁊ ſtatus in quẽ cccidit. Moqus labendi in his ttri ⁊ mendicat.Similiter ↄcupia nõ ſatiat᷑.imo infinit
bus qᷓ dicit ſm tria q̃ in pctõ ↄſiderant᷑.⁊ tria q̃ in xtvoluptatũ qpnibꝰimplicat᷑ Sap.xiiij. Oia cõmixta
verbo.ꝓponunt᷑. In pctõ nanqʒ eſt cõuerſio. ⁊ auer / ſunt.ſanguis.bhomicidiũ.furtum.fictio.coꝛruptio.⁊ꝛ
ſio.⁊ bonoꝝ amiſſio ſiue expoliatio. Cõuerſio intel / infidelitas.turbatio.ꝑiurium. tumultus.bonoꝝ dei
ligit᷑ ꝑ immixtõcʒ.auerſio ꝑ finis pꝛiuatões.ſed expp immemoꝛatio.aiaꝝ inquinatio.natiuitatis immuta
liatio ꝑ qõncm. Nam ↄuerſio facit pꝛauũ vel impu tio.nuptiaꝝ inconſtantia. inoꝛdinatio mechie ⁊ im/
rum.auerſio infirmũ.expoliatio mẽdicũ.⁊ hoc totu, pudicicie.He ſunt qpnes infinite q̃ ↄmixte ſunt qui
tangit᷑ cum dr immiſcuit ſe infinitis qõnibus. Põt bus iĩmiſcuit ſe hõ duʒ voluntatẽ defoꝛmauit a ſum/
etiã notari ſtatus in quẽ cccidit.Sic em̃ cecidit a re-· ma bonitate.¶ Airtus aũt diſcõtinuando ſe a ſum
ctitudine. vt ꝑderet ipſaʒ rectitudinẽ non rectitudi ma ptãte facta infirma immiſcuit ſe infinitis qõni⸗
nis aptitudinẽ. ꝑderet habitũ nõ appetituzʒ.quia ſic bus inſtabilitatẽ.vñ ſemꝑ querit quietẽ ⁊ nõ inue
atmiſit ſimilitudinem. vt tñ pertranſcat in imagine. nit.Andð Iſaie xix. Dñs immiſcuit in medio egypti
OAm̃ igit᷑ remanſit appetitus ſine habitu.ideo factꝰ ſpm̃ vertiginis.iſte eſt ſpũs inſtabilitatis ꝓ eo ꝙ ni/
eſt hõ qᷓrendo ſollicitꝰ.Et quia nibil creatuʒ recom/ hil põt ſtabilire. Vñ hõ peccatoꝛ eſt ſicut puluis quẽ
penſare põt bonũ amiſſum cum ſit infinitũ.ideo ap· ꝓijcit ventꝰ a facie terꝛe. Añ in tõ.Auertẽte te faciẽ
petit.querit.⁊ nunqᷓ; quieſcit.⁊ ideo declinando a re turbabunt᷑.auferes ſpm̃ ⁊c.⁊ ideo erit tanqᷓ puluis
ctitudine.infinitis qõnibus ſe immiſcuit. Añ intelli quẽ ꝓijcit vẽ.a fa.ter. Sicut igit᷑ puluis nõ põt quie-

gentia auertendo ſe a ſumma veritate ⁊ gratia effe ſcere diu eſt ventꝰ vtiginis.ſic nec noſtra virt? ſta⸗
cLta ignara. infinitis qõnibus ſe imiſcuit ꝑ curioſita bilis pmanere.⁊ ideo infinita loca querit.⁊ mutat.?
tem Ecẽs.viij.Eſt homo qui dicbꝰ⁊ noctibus ſom / mendicat ſuffragia. Immiſcuit igit᷑ ſe bõ infinitis qᷓ

num nõ capit oculis.et intellexi ꝙ operũ dei nullam ſtionibꝰꝑ curioſitatẽ.dum cecidit a veritate in igno⸗

poſſit hõ inuenire ratõnem.ſupple q finiat appetitũ rantiã ꝑ cupiditatẽ.dum cecidit a bonitate in mali/

ſiue inquiſitiõez.ĩmo generat aliam qoõnem.et parit ciam ꝑ inſtabilitatẽ.dum cccidit a ptãte in impoten

nougam dtentõeʒ. ⁊ immiſcet inextricabilẽ dubitatio tiam.Sic g in verbo ꝓpoſito notat᷑ hoĩs ↄditio ⁊ eiꝰ
nem. ꝓpter q dicit᷑ Pꝛouerbᷣ.xx. Honoꝛ eſt bomini deuiatio.⁊ hoc ſolum inuenio determinatum in boc

qui ſehat ſe a ↄtentõnibꝰ.om̃s ant ſtulti miſcent᷑ cõ⸗ libꝛo.
tume ſis Tales ſunt miſeri hoies qui intendũtaaa ——
(¶ Miſtinctio pꝛima de creatõne humane nature qᷓ;tum ad pꝛincipiũ efficiẽs in generali.

minat de reb? creatis.Et diuidit᷑ iſta pꝑs in duas. In pꝛima agit de creatõne bnane nature. In ſcda
creatõne angelice nature.infra di.ij.de angelica itaq; natura. Pꝛima ꝑs diuidit᷑ in duas parteſ.
In pꝛima agit de hois ↄditõne. In ſcda de lapſu eiꝰ⁊ temptatõne.infra di.xxj. ANidẽs igit᷑ dyabo/

ima pars hʒ duas.qꝛ em̃ hõ coicat cũ om̃ibꝰcreaturis.⁊ cetera facta ſBr hoiem. idco pᷣ agit

s . Hamne in generali. ſcdo vᷣo in ſpãli.infra diſt.ij.de angelica itaq; natura ⁊c̃. 4
vma determinat de ↄditõne rerũ qᷓ;dtum ad pꝛincipiũ efficiens.in ſcdᷣa vo tum ad .
beatitudinis ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ tres ꝑticulas. In pꝛima ꝓponit veritatẽ que expꝛimit᷑ in ſcripture ſacre autoꝛi
tate. In ſcdᷣa vᷣo autoꝛitatem explanat.ibi.Creatoꝛ em̃ eſt ⁊c. In tercia vo qꝛ ꝑ illam auctem poſitõnes erꝛo⸗
nee elidunt᷑.oↄcludit vltimo eaꝝ euacuationẽ.ibi.Hoꝝ ergo ⁊ ſimiliũ erꝛoꝝ ⁊c.Et quelibet haꝝ partiũ habʒ
duas. In pꝛima nanq; ꝑte ꝓponit autoꝛitatẽ veritatis. In ſcᷣa platonis erꝛoꝛem.ibi. Plato nanq; ⁊c. Simi
liter ⁊ ſcda duas habet. In pꝛima explanat autoꝛitatẽ ⁊ verba autoꝛitatis. In ſcdᷣa ponit erꝛoꝛem Ariſ.ibi.

„

ma ꝑs bz duas. In
bi. Et qꝛ nõ valet eiꝰ

onem.ibi.Credamuus igitur ⁊c̃.

Arriſto. vo duo ⁊c. Eodem mõ teꝛcia bʒ duas. DPꝛimo em̃ ↄcludit erꝛoꝝ impꝛobatõeʒ.ſcdo vo fidei ↄfirmati ·

a ¶ Creationem rerũ
⁊c.queritur de oꝛdine
iſtius libꝛi ad p̃ceden
tem. Cum em̃ nos co Pal
gnoſcamus creatoré

(Enendit autoꝛitate ſacre ſcripture vnũ eſſe rerum
icipiũ nõ plura.vt quidã putauerür.

Reatõeʒ rerũ inſinuans ſcriptura. deũ eſſe a

rr ceaturas.quia vi creatoꝛẽ initiũq; tꝑis atq; oĩm viſibiliũ vel
Kusg Perniuz e inuiſibiliuʒ creaturaꝝ in pᷣmoꝛdio ſui oñdit Sei ⸗
ari a notioꝛibꝰ nobiſ. d iceo. n pᷣ̈ncipio croglit de celũ 7terꝛaz. Den.
5 pꝛiꝰ debuit agere de ”èů .
creaturis qᷓ;ᷓ de creato

re. iſte liber pꝛimꝰnõ ſeds dʒ eſſe. Rꝰ.dm ꝙ ſupꝛa cũ actũ eſt de creatoꝛe actũ eſt etiã de creaturis put ſunt
via ad ꝑueniendũ rroardgs nnt aũt agit᷑ de cognitõne re⸗ put cognitio de creatoꝛe adminiculat᷑ ci. quia

agit᷑ de ↄditõe ⁊ lapſu. Mõ põt añt cognoſci conditio niſi pꝛiꝰcognoſcat᷑ eiꝰpꝛincipiũ.pꝛincipiũ aũt buiꝰ diti

Reatõeʒ rerũ. Poſtq; mgr̃ ſupꝛa in p li.determinauit de miſterio trinitatis.oↄñter in hoc.ij.li.deter/

— — —.—

2 — — — — —

— —

—
—.

zwntien
Füpend

N,

4

6

f—23— — —

ünminthen
nteomteig
tniNimti⸗
Nöeinunchi
natkeiſtinif
Cartgncitiin
miatin tig
rithltts ht
in Aanr fi
igiriiigt
luotnſitt
nlapenter:
nnpilöüftiug
mumnun⸗
ctanerütei
uu girn nhetn
rthiehdtid
Unmninmmitg

Gisngl
iguheili
binetn
zuitfinet
gwin uwr
dingfung
btiͦit⸗
Cpent ra
nnſinudn
cen mni dii
nmigi B
temmn Ai
Rigſhisfmm

Di. I
b heis etem̃ vᷣbis moyſes ſpũ dei afflat in vno pᷣncipio
a deo creatoꝛe mm factũ refert.elidens erꝛoꝛẽ qrũdã
plura ſine pᷣncipio fuiſſe pᷣncipia opinantium.

optet doctrinã huiꝰli
baæꝛ ſcqui doctrinã pᷣce

e dentis.⁊ pʒ obiectuʒ.
„Platomis erso. b 57In Vno önctpid
OPlato nãq; tria initia eſtimauit.deum ſcʒ.exemplar. a deo creatore mudũ
materiã.⁊ ipſam increatã ſine principio.⁊ deũ quaſi factum refert. Que/
grtificem non creatoꝛem. ro ꝓ ſupponat ille
¶ Explanat auẽteʒ.oñdens qͥd ſit creare ⁊ qͥd face. c terminꝰ pꝛicipio.aut
reatoꝛ em̃ eſt qꝗᷣ de nihilo aliqͥd facit. Et creare ꝓpꝛie dir Pincre
eſt de nihilo aliqd face. Facẽ vo non mõ de nihülo ali dtv Moſſtonee ſuni
quid oꝑari.ſᷣ etiaʒ de materia. Vñ ⁊ hõ ⁊ angelꝰdicit᷑ tranſitiue. Mõ p cre-
gliqua facè ſ̃ nõ creare. vocaturq; factoꝛ ſiue artifex.ß ato. qꝛ nihil creatum

nõ creatoꝛ.hoc em̃ nomẽ ſoli deo ꝓpꝛie ↄgruit.qͥ ⁊ de grat in à̊ fieret.
nihilo quedã. ? de aliqͥ aliqua facit. Ipe eſt g creatoꝛ. ¶Item ab etemo fue⸗
⁊ opifex ⁊ factoꝛ.ſᷣ creatõnis nomen ſibi ppꝛie retinu⸗ runt res in pꝛincipio

dit. aliqᷓ fieri ↄtingit.nulla tñ in ipſo vel in eiꝰ caloꝛe facta ſenſus eſt.in pᷣncipio.
motõne vel mutatõne.Ita ex dei volũtate noua hũñt lcie in ofali
ecéëẽ ſine mutatõne autoꝛis qͥ eſt vnũ ⁊ ſolũ ⁊ oim pnꝰ. Zmt. dicit in pſalm̃.
AHireſtotilis erꝛoꝛ. d Zis in ſopla fecihi
Aran (Os„ H dyryje. vt ſic notet᷑ non

tĩ cauſa efficiens ſed

. ctiã eremplaris. O Es iſte expoſitões vere ſunt ⁊ catholice.⁊ ꝑ eas elidunt tres erꝛoꝛcs circa mũdi pductio-
nem. Ex pꝛima clidit erꝛoꝛ quo⸗ nunh fcxtne uice

iẗ erꝛoꝛ quoꝛũdam modernoꝝ phᷣantium qͥ dixerũt mundũ eſſe factũ ex tpe ſ mediãte in
ligentia. ita ꝙ deus pꝛimo fecit angelos ⁊ cũ illis ↄdidit mundũ.ↄtra qͥs eſt pꝛima expoſitio. Si em̃ deus in
principio ↄditonis creauit mundũ.nõ pꝛimo angelos vel intelligẽtias.ita ꝑ illos ↄdiderit mundũ.et hic

Eerꝛ0oꝛ oꝛtũ hʒ ex illo vbo. YFaciamꝰboiem ad imagiez ⁊ ſilitudinẽ.q.deꝰloquat᷑ angelis.Ex ſcda expoſitõnce eli
itur erꝛoꝛ aꝛeſtotilicoꝝ q̃ dixerũt mnndũ ↄditũ ab eterno.Si cm̃ in pꝛincipio tꝑis factꝰeſt ex nibilo.nõ ergo

fuit ſine pꝛincipio.⁊ hic erꝛoꝛ oꝛtũ habuit ex boc ꝙ nõ potuerũt videre qᷓliter mundꝰincepit.⁊ q̃re tũc et non

ante. Ex tercia expoſitõne elidit᷑ erꝛoꝛ platonicoꝝ qͥ dixerũt pꝛincipia mũdi tria eſſe.ſcʒ deñ.materiã.⁊ exem/

plar. Si em̃ ded in filio ſicut ꝑ exemplar eternũ ↄdidit de nibhilo mundũ.nõ ergo requirit᷑ ſecũdũ pᷣncipiuʒ qd
eſt exemplar. nec terciũ qdð ſit materia. Et hic oꝛtum habuit ex hoc ꝙ nõ potuerũt intelligere oino quõ aliqd
lat exnibilo. Ex om̃ibus his elidit᷑ erꝛoꝛ manicheoꝝ qͥ poſuerũt pꝛincipia mũdi effectiua duo.⁊ iſte eliditur
ꝑ ſubiectum dicte locutõnis.Creauit deus clum ⁊terram.lucem ⁊ tenebꝛas.⁊ hic erꝛoꝛ eſt om̃ibꝰ vilioꝛ. Et

babent ſe gradatim. Ham pꝛimꝰ ſolum erꝛat in eo a quo. Scdus erꝛat in eo de quo ⁊ q.quia ex aliquo et ab

Kerno Tercius erꝛat in eo de q̃.quia dicit factũ efſe de materia ⁊ nõ ex nibilo.⁊ in eo ꝑ q.ſcʒ circa exemplar
qð poſuit aliud a deo vt apparet. Et in qñ.quia poſuit mateniã ab eterno ⁊ impfectam. Et iſte erꝛoꝛ eſt mul⸗/

2

onis ſolus dedeſt. igo

id ẽ in filio dr̃ creaſſe

it. alia vo etiã creaturis cõicauit. In ſcriptura tñ ſepe vo eſtate g mn
creatoꝛ accipit᷑ tanq; factoꝛ.et creare tanqᷓ; facere ſine aSo. nullo mõ poteſt
diſtinctõne ſignificatõnis. ſtare p pᷣnpicio icrea-
Agere ⁊ facere Verumtñ ſciendũ eſt.hec vᷣba ſcʒ creare ⁊ facere et to. Mec ꝓ creato.qͥa
ieen xe ggere ⁊ alia hmõi de deo nõ poſſe dici ᷑ᷣm eam rõnem Pandler at Aajch .
Jag dec a/A dicunt᷑ de creatur. Quippe cũ dicimoeũ aliqd fac. hi⸗ E. hlic 1
rn aliqué in opando motũ illi ineſſe intelligimus. vel ter poteſt accipi. Ano
gliquã in laboꝛãdo paſſionẽ. ſic̃ nob ſolet accidẽ.ſᷣ eiꝰ mõ vt dicat pure oꝛ⸗
ſempiterne volũtatis nouũ aliquẽ ſigniſicamꝰeffectũ. dinẽ.⁊ ſic idem eſt fa/
Erz ſenſu diei id ẽ eterna eiꝰ voluntate aliqd nouiter exiſte. Cũ g̊ ali cere pꝛincipio 1fa-
ir deus alidd quid dr̃ facc.tale eſt. ac ſi dicat᷑ iux eiꝰvoluntatẽ vel co*αρnugtbe eſe
facere. eiꝰ volũtatẽ aliqd nouiter ↄtingeè vel eẽ. vt in ipſo ni⸗ en alleuibtpalis hs
HZ hil noui ↄtingat.ſᷣ nouũ aliqͥd ſicut in ei eterna volũ⸗ ris.⁊ ↄnotet pᷣpoſitio
tate ſuerat ſiat ſine aliq̃ motõne vel ſui mutatõe.Nos nem poſterioꝛ?. Alio
vo oꝑando mutari dicimur.qꝛ mouemur. Mõ eĩ ſine mõ põt impoꝛtare ba
motu aliqd facimꝰ. Deꝰg aliqᷣd agè vel facè dr̃. qꝛ cã bitudinẽ menſure. et
eſt rerũ nouiter exñtium.cũ eiꝰ volũtate res noue eſſe Grincvlo flen
incipiũt qᷓ añ nõ eraut.abſq; ipſi agitatione.vt actus c ta. Brras meſo
r Pꝓpꝛie dici nõ queat.cũ vicʒ actus om̃is in motu cõſi/ poteſt impoꝛtare ba⸗
Per ſile oſten- Krein deo aũt motus nullus eſt.Siẽc̃ g̊ ex caloꝛe ſolis bitudinẽ cauſe.et tũc

π

to vilioꝛ qᷓ erꝛoꝛ alioꝝ qui ponũt ab eterno matenã fuiſſe ꝑfectam ſua foꝛma. Quartus erꝛoꝛ manicheoꝛum
NR vm̃ibus eſt abhominabilioꝛ. quia deficit in pꝛimo pꝛincipio in quo phi coĩter cõcoꝛdauerũt.ponentes pꝛimo

u

duo puincipia. aeꝑ H Areſtotiles vo tria poſuit pncipia. duo ſcʒ materiãs ? e in ruti
aufcrentes oꝛdinẽ at · ſpẽm.⁊ terciũ oꝑatoꝛiũ dictum.mundum q; ſemꝑ eſſe ☛☚
HB vcoxes vniucrſce z fuiſſe. . u huſi
Anicakeect e vedte. Concludit erꝛoꝝ p̃dictoꝝ euacuatõeʒ. umtſi
s oe nal (en ⁊ ſimiliũ erꝛoꝛẽ ſpũſſanctꝰeuacuãs.veritatiſq; i
ros nõ humanã mali eI⸗ & Seie e . Ppuünsher, 1 muni
. ciam ſed dyabolicam diſciplinã tradẽs.deũ in pꝛincipio tempoꝝ mundum dD Au inen
aſtuciã credo adinue creaſſe.⁊ añ tꝑa eternaltr extitiſſe ſignificat. ipſiꝰeterni nti Gci
nige Pt 6 alterũ deuz tatem ⁊ om̃ipotẽtiã ↄmendãs.Cui voluiſſe.facè ẽ.qͥa zunhn
5 e 4 3 gen monn⸗ ¶vt pᷣdixiꝰ)ex eꝰ volũtate ⁊ bonitate res noue exiſtũt. 3 c nien
igit p pᷓ ſupponat Koncludit fideiↄfirmationem. f ſüe
hᷣ nomè pᷣncipin. Do Kredamꝰg rerũ creataꝝ celeſtiũ. terꝛeſtriũ. viſibilium Ccir
teſt em̃ ſupponere ꝓ vel inuiſibiliũ cãm nõ eſſe.niſi bonitatẽ creatoꝛis.qui bgliun
filio. ⁊ de p patre. et eſt deꝰ verꝰvnꝰ.Cuiꝰtanta ẽ bonitas.vt ſumme bon⸗ un tun
alruedifit beatitudinis ſue qᷓ eternalr beateſt. alios velit eſſe p⸗ iee
uin a ticipes. quã videt ? cõicari poſſe ⁊ minui oĩno nõ poſ⸗ nr
teſt etia ſupponere p . cEtz bonn gͤipſeeraret heatng eran ſoſa di ungiinoe
creatu: a vtpote p pn ſe. Yllud & bonũ qð ipſe erat et qͥ beatus erat.ſola bo⸗ Pelogat
cipio tẽpis. ſᷣ nõ dicit Nitate nõ neceſſitate alijs cõicari voluit.quia ſumme ſrckaitbt
tũc oꝛdinẽ ſed ↄcomi boni erat ꝓdeſſe velle.et om̃ipotentiſſimi nocerenon e ſmnarpone
tanti mẽſure ad mẽé poſſe. ucr nhi
ſuratũ.ſc ꝙ celum et èGDMĩ Rinn
terea cũ paincipio tpis eſſe ceperũt. ⁊ ſic py illud. c¶ Areſtotiles vo tria poſuit pꝛincipia ⁊c. Querit qᷓre di ſuncfh
ſtinguit illa duo 3 tercio. Et iterũ nõ vicee illud eſt. Wa pſcrutanti libꝛos phi.qꝛ ipſe nõ ponit niſi iici tria al
4 Matenã. ⁊ foꝛmꝗ. ⁊ pꝛiuatõeʒ. in pꝛincipio noni.metha. ⁊ in pᷣ phi.nõ & iſta q̃ ponit mgf. R.*.dm e ideo duo “ 4 .
diſtinguit a tercio.qꝛ duo ſunt intrinſeca tanq; elemẽta.⁊ vnũ eſt extrinſecũ.vbi aũt ppᷣs iſta tria diſtinguit ⁊ mM
ponit ſi querat᷑ ex ſſe inuenit᷑ in ſco de generatõne circa finẽ. Sed tũc eſt qõ.qꝛ videt᷑ nõ ſufficiẽter pꝛicipia ulifligin
in phicis afſignaſſe. imo ſi ibi aſſignauit tria pᷣter oꝑatiõex.tũc ſunt quatuoꝛ. Et dᷣm ad boc ꝙ ꝛiuatio nõ ſirie
diſtert a foꝛma vel materia. Siue em̃ pꝛiuatio noĩet appctitũ foꝛme cum eiꝰcarentia.ſiue nomiet ipſaʒ foꝛme tſnu
eſſentiã. put eſt in materia. in potentia. nõ differt ab bis duobꝰ.ſcʒ materia ⁊ ſpẽ. Nam appetit?ꝰad materiasx hücanet
reucit.nec eſt aliud. ⁊ eſſentia foꝛme ad ſpẽm ſm rem. Et bec duo pꝛincipia determinat in pꝛimo.poſtmodũ üünſmlgt
adiungit teraã optõem dum om̃ia reducit ad motoꝛc pꝛimũ in. viij ⁊ ſic pʒ q mgr̃ vere ⁊ pꝛie loquit᷑. izſeinin
d¶ In pꝛincipio tempoꝝ mundũ creaſſe.Contra.ſi cepit cum pᷣ᷑ mobili.⁊ illud cepit in ſcdo die.nõ & in pꝛin⸗ ſenichie
SApio tpis ſed añ.R.dm ꝙ tp̃s dr tripłr. ↄmuniſſime.coĩter.⁊ ꝓprie.Cõmuniſſime d menſura exitꝰ de non haͤdapi⸗
eſſe in eſſe. Coiter dr̃ tpᷣs menſura cuiuſlibet mutatiõis. maxime illiꝰ que fuit añ pꝛimũ mobile Lerrio modo ltnosroſn
dicit ꝓpꝛie menſura otepꝛun mobilis.vt coĩter ↄſueuit diſtingui.Et qꝛ pꝛimo mõ dictũ eſt pꝛimũ omniuʒ. harfernd
2in illo ↄditũ eſt ſectm. ideo dicit in pꝛincipio tempoꝛũ. e Biftroratan eſt nocere nõò poſſe. Contra. ſwoſgen
6 Vm̃is pena affligit ⁊ ledit.ſi ledit nocet. ſi deus nõ põt nocere nõ pᷣt punire.Rꝰ.dð ꝙ ſicut duplex eſt malũ. Vuntfer non
ſcz culpe ⁊ pene.ſic etiam duplex eſt nocumentũ.cum ẽᷓ dicit ꝙ nõ põt nocere.non intelligit᷑ ꝙ̃tum ad nocu⸗ ganell
mentum qð facit malum pene.ſed qð facit malum cuſpe. =èDYZBM —
, -2G Hõ „ „ nſegcgecns.
„ D intelligentiã eoꝝ q̃ in bac ꝑte dicunt᷑.q̃ri lvc.ergo totũ pducit.ſed Patuud agens eſt bmõi. unib
lktur hic de exitu rerũ in eſſe. Pꝛimo qtum ad æc. ¶ em nobilius ⁊ ꝑfectius eſt agens qᷓnto pau- gſbioernd
„pꝛincipij entitatẽ vel cauſalitatẽ. Scdo q;dtũ cioꝛibus indiget ad agendũ.ergo agens nobiliſſimũ chrunutſi
ad veritatẽ.ercio q;tum ad Paucebni⸗ quiddita/ nullo extra ſe eget.ergo ſi ipſum ſolũ eſſet.adbuc res ſichpeuen
tem. Circa pꝛimũ duo querunt᷑. Pꝛimo qritvtꝝ nes ꝓduceret ſed non ex ſe. cum ipſe nullius ſit pars.er- lg
habeant pꝛincipiũ cauſale. Scdo vtrũ babeant pꝛin go ex nihilo.patet ꝙ deus pot in totam ſubſtantiã gizicier
cipium initiale. heature. Ehem agens ſm foꝛmã põt ꝓducere foꝛ ignwrznie
23 Aueſtio.j. „„a4 mam. ergo pani ratone agens m ſe totum põt ꝓdu Rrinefne
¶ Ad quam ſic pccdit᷑. Cum ↄſtet ſm ſctõs ⁊ phos cere totum.ſed deus ſe toto agit cũ ſit oiĩno ſimplex. Ncgcßeni
In es nes mudane habuerint pꝛincipiũ ꝓductiuum. ergo pducit totum. ¶ Item hocip̃m oſtendit a par WN
eum aꝓpter rerũ varictatẽ. tum ꝓpter rerum mutabili te rei cõdite ſic. Od non cſt ab alis. eſta ſeipſo. nibii nnltrpen
eatem. cum. ter rerũ oꝛdinem.tum etiam ꝓpter im/ autem tale qdᷣa ſeipſo eſt indiget alio vt ſit. ſed om̃e Pftigin
pfectionẽ. Multitudo em̃ oꝛtum habet ab vnitate. intrinſecum pꝛincipiũ rei indiget alio vt ſit. nam foꝛ- Ceſecgne
amotus ſiue mutabile ab immutabili.⁊ oꝛdo ad pꝛi ma indiget materia ⁊ econucrſo. ergo ⁊c. ¶ Item et ſitiene
muin. 2 impfectum ad ꝑfectum oꝛiginaliter reducñ fFiciens ⁊ finis ſunt cauſe coꝛrelatiue. qd non eſt ab lucmnc
eur igeo hoc ſuppoſito ſc ꝙ res babeant pꝛincipiũ alio.nò eſt ad aliud ſed om̃ia ſunt ad aliud m om̃e fangtcie
n ale. aliquo modo eſt queſtio vtruʒ res pꝛoducte qð ſunt.quia m om̃e quod ſunt appetũt bonum.et lenne
ſine oino. hoc eſt ̃m pꝛincipium materiale ⁊ foꝛma/ ſtatus nõ eſt niſi in ſummo bono.Et qꝙ iſta ratio ſit aheſtn
E. e tm̃ ſᷣm alterum pꝛinceipium.Et ꝙ ſᷣm vtrunq; bona oſtendit᷑. Si em bonum ⁊ ens ↄuertuntf᷑.ergo n a
. 14 bpaimo a parte ꝓducentis ſic. Quto ꝓducens qð eſt ſeipſo ens. ſeipſo eſt bonum.ſed quod ſeipſo ẽ en
nol pfectius. tanto plus inſluit in rem. pri- bonum. nõ eſt ꝓpter aliquid alind. ergo qð nõ eſt al nnin
mum ⁊ ꝑfecciſſimum inſtuit totum et in totum et ſi galio.nõ eſt pter aliud.Si om̃ia mũdans ᷣm ſe to⸗ a

ichef
üͤginit
–—
ineinän
ſiin nin
nuheg uti
nehifitt
nyrrnn
um gtdl

Gnete

inile
r gand
Git

ini
ton⸗
anm
cſeabuus
lueſtfut
memniiti

ES —
=—

—
=
—
S
EE

R
S

, —
S=
=

9
6

=
=
—
S

=

.MR

ta ſunt ppter aliud. & ſunt ab alio. ¶ Item ſires nö
eſt totaliter ab alio. aut eſt hoc ratõne foꝛme. aut ra/
tione materie. Conſtat ꝙ nõ foꝛme.qꝛ videmus foꝛ/
mas pꝓduci.⁊ ſi foꝛme nõ ꝓducerent᷑.oĩno nihil pꝛo/
duceret᷑. Si ratõne materie. Sed ↄtra vt dicit pbs
in pꝛima phia. actus eſt añ potentiã. oſtat ꝙ nõ loq
eur de potentia actiua ſed paſſiua.S cum actꝰ rei ab
alio ſit ſimiliter et materia. Si tu dicas ꝙ intelligit
nõ de actu qui eſt foꝛma ſed efficiens.idem ocludit᷑.
Et iterum ego quero quare materia non ſit ab alio.
Si — eſt pꝛincipiũ ex quo fiunt cetera nec habet
vñ fiat. tũc ego quero de foꝛma vtrum fiat ex aliquo
vel ex nihilo.Si ex nihilo.pari ratõne et matecria ex
nihilo. Si ex aliquo.quero quid ſit illud. Mon eſſen
tia materie. ↄſtat. quia foꝛma ſimplex eſt. eꝛgo foꝛma
non fit ex materia.ita ꝙ materia ſit eiꝰpꝛincipiũ co/
ſtitutiuum. Mec ex materia ita ꝙ materia fiat foꝛa.
fit ergo ex aliquo qð eſt in materia.tũc ego quero de
quo eſt illud. ⁊ ↄſtat ey nõ eſt ex materia pari ratiõe.
ergo vel erit abire in infintũ in cauſando.vel neceſſe
eſt poncre ponere eſſentias foꝛmaꝝ a pꝛimo opifice
ꝓductas ex nihilo.ergo pari ratõne ⁊ materiam.
Ad oppoſitum ſunt ratõnes pꝛimo a parte cffici⸗
entis. Pꝛima eſt bec. Om̃is effectoaliquo mõ aſſila
tur cauſe.ſed pꝛincipium pꝛimũ eſt actus pur? nihil
habẽs de poſſibili.matcria aũt rerũ eſt potẽtiale pu/
rum ꝑ ſui eſſentiã.nibil bñs de actu.ᷓ cũ materia in
nullo aſſiłet᷑ opifici nõ eſt ab ipſo. ¶ Itẽ ab agente
pulcerꝛimo ⁊ lumioſiſſimo ñ ꝓcedit turpe ⁊ tenebꝛo
um. ſed deus eſt ipſa pulcritudo.ipſa lux. matcriale
pꝛincipiũ eſt turpe ⁊ tenebꝛoſuʒ. ⁊c. e pte rerũ
oñdit᷑ de foꝛmali pꝛincipio.Oſne em̃ qð ꝓducitur ⁊
fit. fit a ſibi ſimili noic et ſpẽ. vt bõ ab boie.ſm ꝙ di⸗
cit ps.vij.pbi.pꝛime.ſi ergo foꝛme reꝝ ſunt pꝛinci/
pia pducẽdi.⁊ pꝛincipiũ pducendi pᷣcedit rerũ ꝓdu/
ctionẽ. res nõ ſane Pqnete q̊ͥ ad pꝛincipiũ foꝛmale.
¶ Iteʒ artifex nõ põt ꝓducere niſi Pcot cat. 5 nõ pᷣt
pcõgnoſcere q̃ nullo mõ ſunt.gᷓ impoſſibile ẽ ꝙ ſum
mus artifex mòm foꝛmaret niſi foꝛme eẽnt pꝛiꝰ ꝑ q̊s
cognoſceret.⁊ ille nõ potuerũt ꝓduci niſi ꝑ foꝛmas.
gſi nõ eſt in infinitũ abire.cſt ponere foꝛmas rerum
nõ eſſe ꝓductas. ¶ Item hocipᷣm oñdit᷑ q̊ͥ ad mate
nale pꝛincipiũ.Oñe qð ꝓducit᷑.ꝓducit᷑ ex Blic v
ex nibilo. Si ex nihilo nibil. ̊H oia ex aliq̃̊. illud aũt
eſt materia. ſi ſtare eſt ⁊ nõ abire in infinituʒ.illud
nõ uctns OQꝛ autẽ ex nihilo nibil fiat videtur.
Pꝛoductio em̃ rei eſt actio.ſᷣ ois actio requirit i qd
agat.̊ ⁊ om̃is ꝓductio.̊ om̃iꝓductõni ſi ubijcit᷑ ali/
quid.non & niſi materia. Sᷓ ⁊c. ¶ Item ego quero de
ꝓductõne ſiue ceatione paſſiua.vtrũ illa ſit ſpᷣa vel
accñs. Non ſuba. accñs.ſᷣ om̃e accñs fundat᷑ i ali
quo.ſed h̊ nõ põt cſſe creatum.cum illud ſequat᷑ na
turaliter ipſam creatõeʒ. ̊ videt᷑ ꝙ ſit increatuz ali/
quid aliud a deo.qꝛ creatio paſſio in alio eſt.g neceſ-/
ſe eſt om̃e qð ꝓducit᷑ cx aliq pduci.et ideo dicit phᷣs
7 in p pbi.ꝙ materia ẽ ingenita. ¶ E.dom ꝙ hbec ve⸗
ritas eſt. mundꝰin eſſe ꝓductꝰeſt.⁊ non ſolum ſᷣm ſe
totum.ſed etiã ſᷣm intrinſeca ſua pꝛincipia qᷓ non ex
alijs ſed de nibilo ſunt ꝓducta. Hec aũt veritas ⁊ ſi
cuilibet fideli ſit apta ⁊ lucida.latuit tñ ꝓuidentiaʒ
vel pꝛudentiã phᷣicã.qᷓ in buiꝰqõnis inqͥſitõne ex lõ/
go tpe ambulauit ꝑ deuia. Vauert em̃ quidã phᷣi
antiqui qͥ dixerũt mum factũ eſſe a deo ⁊ de ſui eſſen
tia.qꝛ nõ videbant quõ aliq̃d poſſet fieri ex nibilo.⁊

ſolus derfuit in pꝛincipio. et ideo dixerũt e fecit oĩa

de ſeip̃o. Sʒ bec poſitio nõ ſolũ fidelibꝰ ſ̃ etiã ſequẽ/

tibus phᷣis apꝑuit impꝛobabilis.ꝙ dei eſſentia oino
inuariabilis ⁊ nobiliſſima fieret coꝛpaliũ ⁊ variabi/
liuʒ materia. ꝗqᷓ eſt de ſe impfecta niſi ꝑficiat᷑ ꝑ foꝛas.
¶ Euerũt etia alij qͥ dixert mm factũ eſſe ex princi
pijs pᷣexñtibꝰ.ſcʒ ex materia et foꝛa.ſᷣ foꝛe latebãt in
materia anteqᷓ; intellectꝰeas diſtingueret.et h ponit

„*

anaxagoꝛas. Sʒ qꝛ foꝛmas eẽ om̃s ſil in materia nõ
capit rõ recta.iõ ꝑ ſequẽtes phos iſta poſitio impꝛo-
bata eſt. ¶ Fuerũt ctiã tercij qͥ mom dixerũt ex pᷣn/
cipijs pᷣexñtibꝰfactũ.ſcʒ materia ⁊ foꝛa.ſᷣ materiaʒ ꝑ
ſe poſuerũt.ſeꝑatas etiã ꝑ ſe poſuerũt foꝛmas.⁊ pꝰ⸗/
modũ ex tempe ab opifice ſummo eſſe ↄiũctas.et bi
platonici fuerũt. Sed quia illud irꝛationabile videt᷑
ꝙ materia fuerit impfecta ab eterno.⁊ ꝙ eadem foꝛ/
ma ſit ſepata ꝑiter ⁊ ↄiuncta.⁊ abſurdũ videt᷑ tripl:
cem boĩem ponere.ſcʒ naturalẽ.mathematicũ.⁊ di/
uinũ.ideo etiã p ſequẽtes ph̊os hec poſitio repꝛoba

ta eſt. ¶ Fuerũt etiã quarti ꝑipathetici quoꝝ pꝛin-

ceps ⁊ dux Areſto.qui veritati mag appꝛopinquan
tes.dixerũt mm factũ.ſicut legit᷑ ĩ ſcdo metha.dico
igit᷑ ꝙ mare factũ eſt.⁊ in pꝛimo de celo ⁊ mo.et de
pluribus alijs locis põt elici. Sed dixerũt nõ eſſe fa
ctum ex pꝛincipijs pᷣexiſtentibus. Sicut em̃ vult i ſe⸗
cundo vegetabiliũ.mundꝰſemꝑ fuit plant ⁊ anima
libus plenꝰ.vbi loquit᷑ ↄtra abꝛutalũ.Atrum autes
poſuerit materiã ⁊ foꝛmaʒ factam de nibilo hoc ego
neſcio. credo tamen ꝙ non ꝑuenit ad boc ſicut meli
us patebit in pblemate ſcdᷣo. et ipſe defecit licet mi/
nus qᷓ; alij. Abi autez defecit phoꝝ peritia.ſubuenit
nobis ſacro ſancta ſcriptura.que dicit om̃ia eſſe cre-
ata. ⁊ ᷣm omne qð ſunt eſſe ꝓducta.⁊ ratõ a fide nõ
diſcoꝛdat ſicut ſupꝛa in opponendo oſtenſum eſt.
28 5 obijcit de ſimilitudine ꝙ materia eſt ens in
potentia. dᷣm qꝙ materia nõ ꝓpter ſe facta eſt ſed ꝓ/⸗
pter ſubſtraciõez ſeu ſuſtentatõez foꝛme qꝗᷓ eiꝰẽ actꝰ.
qᷓ;uis ergo materia nõ ſit duo actu ſilis.tñ aſſimila/
bilis eſt ꝑ foꝛmã. AUñ auguſ.dicit ꝙ ipſa materia ⁊ ſi
nõ habeat de ſe ⁊ in ſe actũ foꝛme.ipſa tamen capaci
tas foꝛme eſt ei p foꝛma. ideo patet illud. ¶ Quod
obijcit᷑. ꝙ turpis ⁊c. dm ꝙ nec turpis nec tenebꝛaꝰ
dicit̃ niſi ↄpatõne. NMam materia nõ eſt pꝛiuatio pu
ra.imo ratõne ſue eſſentie babet aliquid de pulcritu
dine ⁊ aliquid de luce. AUnde Aug.dicit ꝙ habet mo
dum.ſpẽm.⁊ oꝛdinẽ.qᷓ;uis imꝑfecte.no opoꝛtet autẽ
ꝙ; deus om̃es res ꝓducat ſibi equaliter ſiles.imo ſᷣm
gꝛadũ.Et ideo ad h̊ q; Fagne pfecti.neceſſe eſt ali
quid ponere ꝓpe deũ.⁊ H ſimilimum.⁊ aliauich Ppe ni
bil. ⁊ boc aliqᷓ modo ſimile.non aũt oĩno.nec ꝑfecte.
qð qᷓis in ſe minimũ hẽat de bono.tñ optime oꝛdi
natum eſt. ¶ Od obijcit ꝙ om̃e qð ꝓducit᷑. ꝓducit

pꝑ ſimile in foꝛma. ⁊ cognoſcitur ſimiliter. dom ꝙ eſt 10

agens m naturaʒ. ⁊ m mtellectum. Agens bᷣm na⸗
turam ꝓducit ꝑ foꝛmas que ſunt vere nature. ſicut
bomo bominẽ. ⁊ aſinus aſinum. Agens ꝑ intellectũ
ꝓducit ꝑ foꝛmas que nõ ſunt aliquid rei ſed ydee in
mente.ſicut artifex ꝓducit archam.⁊ ſic ꝓducte ſunt
res.⁊ hoc mõ ſunt foꝛme rerũ eterne.qꝛ ſunt deus.et
ſi ita poſuit plato ↄmẽdandꝰeſt.⁊ ſic imponit ei Au
guſti. Si autcz vltra ꝓceſſerit vt imponit ei Areſto.
abſq; dubio crꝛauit.⁊ rõ ſua ꝗᷓ̃ pdicta eſt nibil cogit
oĩno. Mam ſicut dicit phᷣs. Foꝛme rerũ ex deũ a ſin⸗
gularibus ſeꝑate nihil oino faciũt. her 3 opatõem.
2 3

11 nec ad coghitiões. 28 vltimo obijcit de materia.
ꝙ; non põt fieri.qꝛ vel ex aliquo vel ex nihilo. dom ꝓ
ex nihilo ⁊ hoc ꝑ creatõnem. Quod obijcit᷑.ꝙ actio

eſt in aliquiv. vᷣm ꝙ creare nõ eſt agere ſed facerc.⁊
boc refert inter agere ⁊ facere.nã agere in quid agat
cxigit. facere autem econuerſo. ¶ v .
12 qͥd vel in quo ſit crcatio o · duplicif rñdet᷑.Qui⸗/
dan. dicũt ꝙ nec eſt ſubſtantia nec accñs.ſed via ad
vtrunq;.⁊ tale pcedit illud ad qdð eſt naturaliter q;

uis in eo habeat eſſe. Alr dicũt alij ꝙ aliquid creari

nõ eſt aliud q; nũc pꝛimo eſſe.nec creatio dicit natu⸗
ram aliquã mediã inter deum et creaturam. ſed ſolũ
dicit eſſe re ↄnotando oꝛdinem ad pꝛimuʒ efficiens
a q̊ ⁊ ad nõ eſte.ita tñ q; oꝛdo ille eſt in re creata ⁊ nõ
13 in nihilo. AUñ cum dicit᷑ ex nihilo aliquid fieri poteſt
intelligi tripłr. Aut materialiter vt ex ferꝛo cultellꝰ.
Aut crealiter vt ex patre filiꝰ. Aut oꝛdinaliter vt de
mane fit meridies. Pꝛimis duobus mogis verũ eſt
ex nihilo nihil fieri.tercio modo verũ eſt ̃m naturã.
ſed falſum ſupꝛa naturã. Per virtutẽ em̃ infinitã qᷓ
non indiget fulcimento materie ita faciliter põt ali/
quid ꝓduci ex nihilo ſicut de aliquo.alioquin nõ eẽt

virtus pꝛimi pꝛincipij infinita.ſed egeret materie fũ

damento.⁊ ideo illi virtuti ſoli hoc attribnendũ eſt

neceſſario.q;uis nõ poſſet ↄſimile reperiri in aliquo

creato. Hoc em eſt eius ꝓpꝛium ſicut ⁊ ipſa omnipo/

tentia. Aueſtio. ij.
¶ Eitruz mundꝰ pductus fuerit ex tempꝑe aut ab eter/
no. Et qꝙ nõ eyr ꝑte oñdit᷑ duabus ratonibus ſumpt
a motu. Pꝛima eſt oſtenſi⸗
⁊ mutatõeʒ eſt motꝰpꝛimi mobilis.ſed om̃e qdð inci-
it. incipit ꝑ motum vel mutatiõez. ᷓ ante omne il⸗
lud qd incipit eſt motꝰille.ſᷣ ille motꝰ non potuit eſ/⸗
ſe añ ſe nec añ ſuum mobile.g impoſſibile eſt incipe⸗

re. Pꝛima ꝓpoſitio ſupponit᷑ ⁊ eius pbatio patz ſic.

quia ſuppoſitio eſt in phicis.q in om̃i genere perfe-⸗
ctum eſt añ impꝑfectũ.ſᷣ inter om̃ia genera motuum

localiũ mot? ad ſitum eſt ꝑfectioꝛ.qꝛ eſt entis cõple

ti. ⁊ inter om̃ia genera motuũ localiũ.motus circula
ris ⁊ velocioꝛ eſt ⁊ ꝑfectioꝛ.ſ talis eſt motus celi.er/
go pfectiſſimꝰ.g pꝛimus.patet ⁊c̃.¶ Ham olen⸗
dit᷑ ꝑ impoſſibile. Om̃e qð cxit in eſre.exit pꝓ motum
vel mutationẽ. ſi motꝰ exit in eſſe.exit ꝑx motuʒ vel
mutationẽ.⁊ ſimiliter & illo querit᷑.g vel eſt abire in
infinitũ.vel eſt ponere aliqu? motum ſine pᷣncipio.
Di motum.jᷓ mobile.g ⁊ mundum. Similiter ratõ

oſtenſiua ſumit᷑ a tẽpe ſic. Om̃e 45 incipit.aut inci

pit in inſtanti. aut in tempe. Si gꝗͤ mundus incipit.

aut in inſtanti.aut in temꝑe.ſᷣ ante om̃e tᷣus ⁊ ante

om̃e inſtans eſt tps. tpᷣs eſt ante om̃ia qᷓ incepeꝛut.
non potuit eſſe añ munduʒ ⁊ motum. mundꝰnõ
ecpit. Pꝛima Apoſitio neceſſaria vel nota eſt g ſe.
SDa ſcz ꝙ añ ome tp̃s ſit tps.ptʒ ex boc. Si curꝛit.
curꝛebat pꝛius de neceſſitate. Similiter q; añ omne
14 inſtans ſit tps patcet ſic. Cpᷣs eſt menſura circularis
Queniens motui et mobili.ſed om̃is punctus qui eſt
in circulo ita eſt pꝛincipiũ ꝙ finis. ergo inſtans tꝑis
ita eſt pꝛincipiũ futuri. terminꝰpteriti. Sañ omne
nuc. fuit pᷣteritũ. pʒ c. ¶ Item ꝓbo p impoſfibi⸗
le. Si tpᷣs ꝓducit᷑.aut in tempe.aut in inſtanti.Non
in inſtanti cũ nõ ſit in inſtanti. in tꝑe.ſed in om̃i tẽ
poꝛe eſt ponere pꝛius ⁊ poſtenius. ⁊ pteritum ⁊ futu
rum · ergo ſits in temꝑe.añ om̃e tempꝰfuit tempꝰ.

8 vlteriꝰ querit

ua ſic. Añ omnez motum

arte ipſius mundi. ¶ Item alle ratit
ones phoꝝ q̃ ſumunt᷑ ex ꝑte cauſe pducentis.et ge⸗
neralit᷑ ad duas pñt reduci.quaꝝ pꝛima eſt oſtenſi⸗
ua.ſcdᷣa vo ꝑ impoſſibile. Prima eſt hec. Doſita cz
ſuſſcienti ⁊ actuali. ponit᷑ effectus.ſed deus ab eter

ſunt ſumptea

no fuit cauſa ſufficiens ⁊ actualis ipſius mundi.er/

go ⁊c. Maioꝛ ppoſitio ꝑ ſe nota eſt. Minoꝛ patʒ ſcʒ

4 ded ſit cauſa ſufficiens.qꝛ cum nullo extrinſeco in⸗
i

*

no. patet ꝙ ab eterno fuit ſufficiẽs. Oꝛ etiam actua
lis. patet.
dicit phs ⁊ ſancti dicũt eſt ſuum agere. reſtat §c.
¶ Item ꝑ impoſſibile. ome illud qdð incipit agere p⸗
us vel ꝓ

ab ocio in actum.ſed in omni tali cadit ocioſitas.et

mutatio ſiue mutabilitas.ergo circa deum eſt ocioſi

tas ⁊ mutabilitas. Hoc aũt eſt ↄtra ſummã bonita
tem ⁊ ↄtra ſummaʒ ſimplicitatem. ergo hoc eſt im

poſſibile ⁊ blaſppemuʒ dicere de deo.⁊ ita mundꝰ
ſunt rõnes q́; ↄmentatoꝛes ⁊ modernio⸗

cepit. He
res ſuꝑaddũt ratõnibꝰ Areſto.ſiue ad bas pñt requ
4 S£. ad oppoſitum ſunt ratõnes ex ſpoſitõnibꝰ
pꝓ ſe notis

impoſñbile eſt infinito addi.hec eſt manifeſta per ſe.

quia om̃e illud qð recipit additõneʒs fit maius. infi-

nito aut nihil maiꝰ. ſed ſi mundꝰ eſt ſine pꝛincipio.
durauit in infinitũ.ergo duratõni eiꝰnõ poſſet addi.
ſed oſtat hoc eſſe falſum. quia reuolutio addit᷑ reuo
lutõni omi die.S ⁊c. Si tu dicas qp gienm Rc,
tum ad pᷣterita. tamen qᷓtum ad pns qd nũceſt. ẽ fi
nitum actu. ⁊ ideo ex ea ꝑte qua finitũ eſt. eſt reperi⸗
re maius. Contra oſtẽditur ꝙ in pᷣterito eſt reperire

maiꝰ. Hec eſt veritas infallibilis. ꝙ ſi mund?eſt eter

nus.reuolutões in oꝛbe ſuo ſunt infinite. Rurſus p
vna reuolutione ſolis neceſſe ẽ fuiſſe.xij ipſiꝰ lune.S
plus ẽ reuoluta luna ꝙᷓ; ſol.⁊ ſol infinitꝰ. infinitoꝝ

ex ea pte qua infinita ſunt eſt reperire exceſum. boc

aũt eſt impoſſibile. ⁊c. Scpa ꝓpoſitio eſt iſta. Im⸗
poſſibile eſt infinita oꝛdinari.omnis em̃ oꝛdo fluit a
pꝛius in mediñ. ſi ergo nõ eſt pꝛimũ nõ eſt oꝛdo.ſed
vuratio mũdi ſiue reuolutões celi ſi ſunt infinite nõ
hñt pꝛimã.̊ nõ hñt oꝛdinẽ.S vna nõ eſt ante aliaʒ.ſ

hoc eſt falſum.reſtat g hñt pꝛimã. Si dicas ꝙ ſta⸗

tum oꝛdinis nõ eſt neceſſe ponere niſi in his q̃ oꝛdi/

nant᷑ ſ̃m oꝛdinẽ cauſalitatis.qꝛ in cauſis neceſſaris

eſt ſtatꝰ. qᷓro quare nõ in alijs. tu ex boc nõ euades.
nunq; eniʒ fuit reuolutio celi quin fuiſſet

nerat᷑ m oꝛdinẽ cauſe. ſi ſm phᷣm et roõneʒ neceſe
eſt ponere ſtatũ in his qᷓ oꝛdinant᷑ m oꝛdinẽ cauſe.
Ein generatõne aialiũ neceſſe eſt ponere pꝛimũ aial.
⁊ mundꝰnõ fuit ſine aialibus. ac. Tercia ꝓpoſitio

eſt iſta. YImpoſſibile eſt infinita ptranſire. ſᷣ ſi mũdꝰ

nõ cepit. infinite reuolutõnes fuerũt. impoſſibileẽ
fllas ꝑtranſire.ergo impoſſibile fuit deuenire vſq; ad

hanc. Si tu dicas ꝙ nõ ſunt ꝑtranſita. quia nulla fu

ſt pꝛima. aut ꝙ etis bene poſſit ꝑtranſin in temꝑc in

7

ſfinito. ꝑ hoc nõ euades.quero em a te vtrum aliqua
reuolutio pᷣceſſit hodiernaʒ in infinitũ.an nulla. Si
nulla. ergo omes finite diſtant ab bac. ſunt omnes

igeat ad mundi creatõez. ſed ſolum potentia.ſapiẽ
tia.⁊ bonitate.⁊ hec in deo fuerũt ꝑfectiſſima ab et

eus em̃ eſt actus purus.⁊ ſuum velle vt

ceꝛe.cuʒ pꝛius non ꝓduceret. exit ab ocio
in actum.ſi ergo deus incipit mundum ꝓducere.exit

bſm rõnem ⁊ ph̊iam. quarũ pꝛima eſt hec.

generatio
aialis ex aiali. ̊ ↄſtat ꝙ aial oꝛdinat᷑ ad aial ex q̊ ge⸗

rnmnnna

—

ſtnitẽ.r. o bñt 11. AXRe als des e Ee Ler 4 —
ro we retoluebned im, eite nbeu sen deer FKenig eblendoꝛ E icito lut ſtatim eſt ſplendoꝛ.
4 in infinitum.ſi nõ.ergo nec illa diſtat.qm̃ infinita di/ vmbꝛa ſi ſit coꝛp opacũ vel obiectu. Si er⸗
M ſtantia eſt inter vtroch. Si vo diſtat in infintth. ſimi · alla coetezna ẽ autoꝛi tanꝙᷓ opacuz luci. ſicut
neſ kantia eſt inter vtrãq;. Si vo diſtat in infinitũ.ſimi · rõnabile eſt ae autoꝝ tanꝙ, opacuz luci.ſicut
RS literqro detercia ⁊ quaꝛta. ꝛ⁊ ſic in infinitũ. né ma⸗ terni ica ohaba. ie u cſt ſplendoꝛ pꝛis) coc-
un gis diſtat ab vna q; ab alia. ᷓ vna nõ eſt añ ali. ergo v a rõnabile videt᷑ creaturas ſiue mũdũ quiẽ
Dnz om̃s ſunt ſił.Quarta ꝓpoſitio eſt iſta. igergo vmbꝛa ſumme lucis eẽ eternũ. ⁊ mag rõnabile eſt -
nhalhen 4. E.ν71* 10 eſt i a. Impoſſibile ẽ ſuũ o oſitũ ſe . e eADREEO ile eſt q;
echin inſinita a virtute finita ↄpᷣpendi.ſed ſi mundꝰnõ ce ſi poſitũ ſc; ꝙ materia eternalr fuerit imꝑfecta
l Hitimnfinita pachendunk ardtutefinita aà i pgorAad-o önabdtset rinmn dle elenor ⸗
en batio maioꝛis ꝑ ſe patet. Minoꝛ oñdit ſic. ſupponẽ phos A gr n vt etiam ille excellẽtioꝛ inter
n do deũ ſoluʒ eſſe virtutis actu infinite. omis alia bfe ponũt 1 ſicut ſancti imponunt ⁊ ↄmẽtatoꝛes ex⸗
ntinſe ſinitatẽ. Rurſum ſupponẽdo ꝙ motꝰ ccli nunqᷓ; futt rit.O ⁊ vba eiꝰpᷣtendũt in hũc erꝛoꝛẽ dilapſus fue⸗
nartcti ſine ſuba ſpi ali crenti vel eccnc; fuit nit. Quida tñ moderni dicũt phᷣm nequaq; illud ſe
ge diſt pn ali creata q̃ vel ip̃ᷣm faceret vel ſaltẽ co ſiſſe nec intẽdi phm nequaq; illud ſen
a noſcger ſed boc ſuppoſito ſuba ſpualis nibil ob no iteclic pbare ꝙ mundꝰ oino nõ cepit. æ
– Unit HHõ Hasligſbe Airiuk finite ſimul fu ſo. ng ſci Frpeceaneong er ego ne
1 — . 31 . . Aα 7 . .
aid õs
n nite. aliqua ſpũaſis ſuba virtut finite ſi? vphendit cepit. t efficaces. Si autez H ſenſit ꝙ nullo modo
imimitt infinita. Si dicas ꝙ nõ eſt incõueniens ꝙ vnica ſni⸗ eſtri nikeſte grauit. ſcnt plurihꝰ? ronibꝰ? oſtenſuʒ
MZ tudinecognoſalt osfes cs reuolutönes qᷓ ſunt eiuſde upꝛa. a neceſſe fuit ad vitandũ ↄtradictões pone
ſi i q̃ ſunt eiuſdem re aut mom nõ eẽ fa . po
Ntngng peciei ⁊ oino cõſimiles.obijcit᷑ ꝙ nõ tññ cognouerit vitãdũ aũt ĩfini ctiͦ aut nõ er factũ ex nibilo. Ad
SZZ cinculatönes ſed eaꝝ efectus. ⁊ effectus varij et di/ aic Snart innitatez accuale neceſſe fuit vonere aut
ens ir nenſi ſunt infiniti. patet c. Quinta eſt iſta. Impof 2i rõnalis coꝛruptõeʒ. aut vnitatẽ.aut circulatiõeʒ.
—RKH’Z ſibile eſt infinita ſimul eſe. ſed ſi mundꝰ eſt et voſ ⁊ ita auferꝛe btitudinẽ.vñ iſte erꝛoꝛ.⁊ malum babet
i ———— ſit ſine boie. Pecr boien vonn paitut bm n pr 1 Lob⸗itf pꝛio de motu 1 6
cakmnipe Wunt quodamõ omia. ⁊ bõ duret finito tpe. igit᷑ infi- nes qꝛ pfectiſſi inter om̃s motꝰ ⁊ mutatö
ahenn, niti boĩes fuerũt. e. A. .igit inf· nes qꝛ pfectiſſimꝰ.dm ꝙ loquẽ
ncfin ies fuerũt. quot fueri „ S .dom ꝙ loquẽdo de motibꝰ
ichiſktl ia/ vue foane incoꝛuptibiles. infinite ſunt aie. peeſſit ineens Dr emndndenult aus iir moblle
airet tu dicas ad hoc ꝙ circulatio eſt in aiabus. vel n eë no bʒ veritatẽ. nam illa pᷣceſſi⸗
“S no poteſt aia qᷓ fui aius acto ẽ in ꝓpꝛia materia.S nõ exit in eẽ ꝑ ſe neci ſebchan⸗ en⸗von vimots
licign ored aia it ꝑfectio vniꝰ.eſſe ꝑfectio alterius in eodẽ 1E B e nec in ſe.ᷣ cũ alio ⁊ in alio.⁊ qꝛ deus
WäA ian . per in . iti mobile fecit. ⁊ vt motoꝛ ſu
zirwcſon muleyn Secũdũ etiam mag eſt erꝛoneũ.qͥa influxit.ideo efecit. ⁊ vt motoꝛ ſuꝑ mobile
ma aia omnium. Altima rõ ideo motum mobili ↄcreauit. Si autẽ que⸗
Egimcr Impoſſibile eſt qu bʒ lltima rõ ad hoc eſt ras de illa creatõne.dom ꝙ ibi reren dartsite
Ntiin gin num. qſ her 8 hz cſſe poſt nõ eſſe. br̃e eſſe eter · 2 meliꝰinfra patebit. ibi ſtare ẽ ſicut in ᷣmis.
inhe⸗ qm̃ hec eſt implicatio ↄtradictõis.ſᷣ mũ ⁊ ̊ meliꝰinfra patebit. ¶¶ Að tercio obijci
incttsn ſe. 5 impoſſibile eſt eſſe eternũ . icut in circulo ẽ duplr aſſig .
e tenbae eſſe.g impoſſibile eſt eſſe eternũ. O au cctum.aut cũ fi ulo e dupir afſigre pun-
tuing e poſt nõ eẽ pbat᷑ ſic. Om̃e ill ctum. aut cñ fit. aut poſtq; fact?eſt. ⁊ ſicut dũ fit ẽ pe
Vntguin taliter bʒ ee ab aliq̊. pducit᷑ ab ille me illud qd to nere ⁊ aſſignare pꝛimũ punctũ.dũ vᷣo iã ẽ nõẽ e
Miff/ duscornliterbycen deng ab illo ex nibilo. ß mun / re pꝛimũ.ſicẽ accipe in tpe nũc u vo iã ẽ nõ ẽ pone
abit 3 a deo. gH mundꝰex nihil IEI ſic e acciꝑe in tꝑe nũc duplr.⁊ in ipſa ꝓdu/
nucßihi er nibllo matenalt. nHilo. ſed non cctone tempis fuit nũc pꝛimũ.añ qd nõ fuit Pdu
tiifnl taliten paneit ao eeißinaliter. Or aũt ofneqd to fuit pꝛimũ pꝛincipiũ pꝛimũ. añ qð nõ fuit aliud.qd
ter ꝓducit᷑ ab aliqͥ differẽte ꝑ eſentiam hẽate it pꝛimu pꝛincipiũ tꝑis id qͥ om̃ia dicunt᷑ eẽ ꝓdu
ſur iftiti ex nibilo patẽs eſt. nam p eſſentiam hẽat eſſe cca. Si autẽ de ℳ e Pdu⸗
len, ilo patẽs eſt.nam qð totaly pducit ſe 6 Ede tꝑe poſtq; factũ eſt.veꝝ eſt ꝙ ẽ termi
ſchnrin ſm materiã t foꝛmã ſed nateri ta tey ducitur nus pꝛceteriti.⁊ ſe h icirenli e
ſcn materiã ſed materia nõ hʒ 5E ⁊ ſc hʒ ꝑ modũ circuli.ſed hoc mõ non
iGncset qꝛ nõ ex deo. manifeſtũ eſt igit 5 ex ꝗ pducat fuerũt res pducte in tpei oe dn
nin bole⸗ tem ſcʒ ꝙ mundꝰtotat pd 7 ex nibilo. Mioꝛ au nes phᷣi nihil valẽt oĩo ad hãc ↄcluſiões.E .
isi .dom q ucat᷑ ptʒz ex alio pblema añ ofe tps eſt tp hãac ocluſiõeʒ. Et qdð dr ꝙ;
alſsli 15 te. voͤm &; poncre mit ex alio ꝓblema añß ofe tps eſt tp̃s. veꝝ ẽ accipiẽdo intꝰ diuidende
naliter t, Hrn⸗ undũ eternũ eſſe ſiue et᷑ zerea ander o int?ꝰ diuidendo.
ſgücſe bat. 7 adeo nera en ſicut vltima ratio ꝓ- inſtans vel nuc. ⁊ ita cepit in inſtati. ⁊ nõ S E
in⸗ nqñ eternũ p̃ᷣſuppoſit c2. re autey citerẽ loqui de tpe.a e e Feen es en e.
6 bile videtur iugbol eternſtate materie rõna⸗ emgenen uet ermoſa. bn
h Egreſſus em ren ni ndea duplici eremplo. cu lce tota eentia tpis. ⁊ illud nunc cepit
ini grenuo e ren muchanan a veb ctp modug teſi din detnie nds adk a n fb dnn den
in Pzade 4 pes eẽt eternꝰ.⁊ puluis in q̊ͥ foꝛmat vedi ti cſt n pꝛüuis vnoͤns habuc aliã menſuram. Si ᷣm
oiſ, „ es nibil phi er intelligere veſtiginm ic cepit eum motu variatõnis.nec cepit per crea-
N eſſe coeternum. 2 tamen a pede eſſe nm tionem. ſed potius per tempoꝝ mutabilium muta/
onn Per boc modũ ſi materia ſeemhee veſtigiuz. toõnẽ., ⁊ maxime pꝛimi mobilis. ¶ Od obijci
⸗ 1 cocternũ autoꝛi qui tale bniinin poretiale eet ſeſcietia actualiente. e Aender cn 21
eG num. imo videk am nbet ipm veſtigiũ eſſe eter · quid ẽ duobꝰmodi * Lies ad ali/
9ℳ um. imo videt᷑ ↄgruu. Rurſus aliud erempli quid ẽ duobꝰmodis.aut o ꝑaus ꝑ natura.aut ꝑ vo⸗
ℳ nionalis em̃ creatura pcedit a t aliud exemplũ. Ra luntats 2rncm. Biopan opnaturaſt jaue 1e
SNA.H. a deo vt vmbꝛa. fili?ꝰ p⸗ eſt pducit. Si aũt operan p turã. ſic ſtatim cum
.MM

Li.

—

ſufficiens. nõ opoꝛtuit ep ſtatim cum eſt opetur. ope
rat᷑ em̃ ſᷣm ſapientiã ⁊ diſcretões.⁊ ita ↄſiderat con/
gruitatem. Om̃ igit᷑ nõ ↄueniebat nature ipſius cre⸗
ature etemitas. nec decebat deũ alicui banc nobiliſſi
mam oↄditõnem donare.ideo diuina volũtas q̃ oꝑa/

tur ſᷣm diuinã ſapiam ꝓduxit nõ ab eterno ſ in tꝑe.

qꝛ ⁊ ſicut ꝓduxit.ſic ⁊ diſpoſuit ⁊ ſic voluit. Ab eter/
no em̃ voluit pducere tũc qñũ ꝓduxit.ſicut ego volo

cras audire miſſaʒ. ⁊ ita pʒ ꝙ ſufficiẽtia nõ cogit.Si

22 militer actualitate.din ꝙ cã duobꝰ modis pᷣt eſſe

23

ĩ actu. Aut ĩ ſe.vt ſi dicã ſol lucet.Aut in effectu. vt ſi

dicã ſol illumiat. Pꝛimo modo de? ſemp fuit in actu.
qm̃ ipſe eſt actꝰpurꝰnibil habẽs admixtũ de poſſibi/
li.Alio modo nõ ſemꝑ in actu.nõ em̃ ſemꝑ fuit ꝓdu
cens. ¶ Oð obijcit᷑ ſcdo.ſi de nõ ꝓducẽte factꝰeſt ꝓ
ducens mutatꝰẽ ab ocio in actũ.dᷣm ꝙ q̊ddam eſt
agens in q̊ actio ⁊ ꝓductio addit aliqͥd ſupꝛa ageteʒ
ꝓducentẽ. tale cũ de nõ agente ſit agens.variat᷑ ali
quo mõ.⁊ in tali añ opatõeʒ cadit ociũ.⁊ in oꝑatio/
ne addit᷑ ↄplemẽtũ.Aliud eſt agẽs qð eſt ſua actio.
⁊ in tali nibil oino aduenit cũ ꝓducit.nec etiaʒ in eo
fit aliquid qð nõ pꝛius.⁊ tale nec rcipit ↄplementũ.
nec in nõ opando ẽ ocioſum.nec cũ de nõ ꝓducente
fit ꝓducens mutat᷑ ab ocio in actũ.tale aũt eſt deus.
etiã ſm phos qui poſuerũt deum ſimpliciſſimũ.ptʒ
Sꝙ& ſtulta eſt eoꝝ rõ.Si em̃ ꝓpter ociũ vitanduʒ res
ab eterno ꝓduxiſſet.ſine rebꝰpfectũ bonum nõ eẽt.
ac ꝑ boc nec cum rebꝰ.qꝛ pfectiſſimũ ſeipᷣo ꝑfectum
eſt. Rurſus ſi ꝓpter ĩimutatõeʒ oꝑteret res ab eterno

eelſſe.nibil poſſet nũc de nouo ꝓducere.qlis igit᷑ deus

eſſet qui nũc nibil ꝑ ſe poſſʒ.Hec om̃ia dementiã in/
dicant maglqᷓ; ph̊iam vel rõnem aliquam. Si tu q/
ras qualiter poſſit capi ꝙ deꝰagat ſeipſo ⁊ tamen nõ
incipiat agere. dᷣm ꝙ ſi boc nõ poſſit plene capi ꝓ/
pter imaginatõnem ↄiunctã.põt tñ neceſſaria ratõ/

ne cõuinci. ⁊ ſi quis a ſenſibꝰſe trabat ad intelligibi/

lia aſpicienda.aliq̃ mõ ꝑciꝑct.Si em̃ qͥs q̃rat vtrum
angelus poſſit facere pottũ figuli cũ nõ hẽat manus
vel pꝛoijcere lapidem.rñdebitur ꝙ põt.qꝛ h̊ põt ſola
virtute ſui abſq; oꝛgano.qdð põt aia cũ coꝛpe ⁊ mem/
bꝛo ſuo. Si igi! angelus 4pter ſuam ſimplicitatem ⁊
ꝑfectionẽ tantuʒ excedit hboiem vt poſſit facere ſine
oꝛgano medio illud ad qð bõ neceſſario indiget oꝛ/
gano.poſſet etiã facere ꝑ vnũ qð bõ põt ꝑ plła.quan
tomagis de?qui eſt in fine totius ſimplicitatis ⁊ per/
fectõnis abſqʒ oĩ medio.ſue voluntatis imꝑio (que
nõ eſt aliud ẽᷓ i C poe omnia ꝓducere.ac ꝑ hoc in
ꝓducẽdo imutabilis ꝑmanere.Et ſic pᷣt homo ma/
nuduci ad hoc intelligendum. Moc autem ꝑfectius
capict.ſi quis iſta duo põt in ſuo opifice ↄtemplari.
ſcilʒ ꝙ eſt ꝑfectiſſimꝰ.⁊ ſimpliciſſimꝰ.Quia ꝑfectiſſi
mus.omnia que ſunt ꝑfectonis ei attribuunt᷑.Quia
ſimpliciſſimꝰ.nullã diuerſitatẽ in eo ponũt.ac ꝑ hboc
nec ponũt vllam varietatẽ nec mutabilitatẽ.ideo ſta
bilis manens dat cuncta moueri.
Onſequẽter q̃rit᷑ & principij vnitate.Circa qð
duo q̃runt᷑. Pꝛimũ vtꝝ res ꝓducte ſint in eſſe
a pluribꝰpꝛincipijs. Scdᷣo dato ꝙ ab vno pꝛicipio.
querit᷑ vtrum illud ꝓduxerit omnia a ſeipſo an me/
diante alio.
Queſtio. j.

no.).
M a pluribꝰpᷣncipijs ſint ꝓducte res dicũt mãichei.

q ponũt alid eẽ pncipiũ ſpualiũ ⁊ incoꝛpaliũ ſiue ĩui
ſibiliũ.alið coꝛruptibiliũ ⁊ coꝛpaliũ viſibiliũ.et pᷣmũ

4

L —
vocãt deũ lucl.ſecũdũ vocãt deũ tenebꝛaꝝ.Et ꝙ po.
ſitio eoꝝ ſit vera ⁊ catholica videt᷑ ꝑ ſacrã ſcripturã
Joban. xviij. Regnum meũ non eſt de boc mundo.
dicit ipſe rex gloꝛie ⁊ deus lucis.ergo mũdus viſibi⸗
lis ad deum lucis nõ ſpectat.non ergo eſt ↄditus ab
eo. ¶ Item iohan. xiiij. Uenit pꝛinceps mũdi huiꝰ.
Rurſus Johan.xij. Aocat dyabolum pꝛincipem bu
ius mũdi.⁊ ille deus eſt tenebꝛarum. ergo videt᷑ ⁊c.
ten apls.ij.ad Coꝝ.iiij.⁊ Ephe.ij. Aocat dya⸗
bolum deũ huiꝰ ſeculi.ſed non meret aliquis dici deꝰ
alicuius niſi eiꝰqð cõdidit.ergo ⁊c̃. Alias plurimas
adducũt autoꝛitates de ſcriptura.ſed his ſolutis.ſol
uunt᷑ ⁊ alie. ¶ Item ratõnibus ꝓbatur idipſum h
mõ.Oppoſitoꝝ oppoſite ſunt cauſe.ſ̊ᷣ ſpũalia et coꝛ
poralia habent repugnantiã. Vñ Roma.vij. Aideo
aliam legem in membꝛis meis repugnantẽ legi mẽ
tis.⁊ Gal.v.Caro ↄcupiſcit aduerſus ſpiritum ⁊cc.
Item ⁊ nouum et vetus teſtamentuʒz aduerſantur
ſicut patet Math̊.v.quia ibi pcipiunt᷑ recte contra⸗
ria.ſicut iurare ⁊ non iurare.occidere ⁊ nõ occidere.
ergo neceſſariũ eſt ponere duo pꝛincipia pᷣma.vnuʒ
coꝛpoꝛaliñ.aliud ſpiritualiũ.vnum veteris.alið no⸗/
ui. a ratio.idem ſimiliter ſc bñs.ſp natuʒ eſt
facere idem. g cum deus bonus vnifoꝛmiter ſe habe
at ⁊ ſimiliter ſemꝑ facit idem. cum ſit cauſa condi/
tiua.nullius eſt deſtructiua.⁊ cum ſit cauſa ꝓductio
nis.nõ erit cauſa deſtructõnis.nec coꝛruptibilitatis.
ergo coꝛruptibilia ſunt ab alio pᷣncipio. Tercia nra
tio ẽ. Om̃e qdð bonus deus facit eſt bonũ.omne qð
eſt bonum eſt diligendum. ⁊ nibii oĩno qð fecerit eſt
odiendum.ſed iſte mundus eſt odiendus ⁊ ſpernen

dus.ſimiliter ⁊ vita carnalis.ſ. Joh.ij. Molite dili /

ere mundũ.⁊ iterum Joh̊.xij. Qui amat animam
uam pꝑdet eam. & ⁊c̃. 1n cõtrariũ autẽ ſunt ratio-
nes ⁊ autoꝛitates. Joh.j.dicit᷑ ð verbo.Oſmia ꝑ ip/
ſum facta ſunt.ſed verbum eſt bonus deus.g ⁊cc. Si
dicas.qꝙ om̃ia nõ diſtribuit ꝓ viſibilibus.Cotra.ſta⸗
tim ſequit᷑.⁊ mũdus factus eſt ꝑ eum ⁊c̃.cõſtat ꝙ de
boc mũdo loquit᷑ ⁊c. Weem Matbei.vltimo. Ha
ta eſt mibi om̃is ptãs in celo ⁊ in terꝛa dicit deus bo
nus.ergo aut iuſte data ẽ.aut iniuſte.Si iuſte. celũ
⁊ terꝛa ſua ſunt ⁊ ipſe fecit.Si iniuſte.g videt᷑ ꝙ ipᷣe
eus bonus iniuſte vſurpauit alienum. ⁊ ita ꝙ fue/
rit iniuſtus. ¶ Itẽ ideʒ fuit ille ↄditoꝛ rerũ viſibiliũ
qui dedit vetus teſtamentũ.probatio Act.xiij. dicit
paulus. Viri fratres deus plebis iſrael elegit patres
noſtros.Et poſt. Qui babitant iniin pꝛincipes hunc
ignoꝛantes ⁊ iudicantes impleuerũt.ſed iſte fuit de/
us lucis.g ccẽ.
nũ ⁊ pulcrũ eſt a deo bono.ſᷣ oia viſibilia ſunt bona
⁊ pulchra. ⁊c. Pꝛobatio.aut ſunt bona.aut mala.
Si bona.babeo /ꝓoſitũ.Si mala. eoꝝ coꝛruptio E
bona. coꝛruptõ ẽ a deo bono.qm̃ oẽ bonũ abi .3
⁊c. ¶ Itez quecunq; adinuicẽ ↄiungunt᷑ neceſſe
diunget aliqͥd in q̊ͥ coicaut.ſed in nullo ↄmunicant
que differũt in pꝛincipijs pꝛimis.ſi ergo aia et corna
ↄiungunt᷑.neceſſe eſt ꝙ ab eodem deo ꝓducant᷑ ed
anima ẽ a deo lucis. ⁊c. ¶ Item querit ð iſtis duo
bus pꝛincipijs q̃liter ſe bẽant adinuicem. aut em̃ ha
bent pacem.aut bellum.alr em̃ nõ video quõ poſſit
eſſe.ſed deus lucis nõ põt bellare.cum in eo ſit ſum/
ma pax ⁊ qͥes.deꝰtenebꝛaꝝ cũ in eo ſit oimoda mali⸗
cia nõ põt quieſcere. vẽ ꝙ nec bellãt nec quieſcunt.

dm ꝙ qõ de pluralitate pꝛincipioꝝ triplr pᷣt ⁊ 4

tem rönibus oſtendit᷑. Om̃e bo-

e

nclitn
Gncpene
1udzer
ſeeſene
(hia itin
11uchar
iagiin
üchen n
gunim
ginamyet
ticteii r
nſan
in
eni tienl
Ntiendſe.
hinbicarts.
nm
trnuitae

oblnage

ſcüenon

Pbrnoavis

trofiſt
omfinenn
bſeimw⸗
igm
utimci
Aoluiport
Mertict
Ppent ttñi

uſerchtetn
NNng

ſapncen⸗
gnnilaaen
hut
1plloi ſan
ſeeldeb
coſuu
Neboennic.
ſengtenrr
ſais Gß⸗

N
gid⸗
tabeefnui
Nmöcnoſ
hnck ain
cgsnüch
unſchehmntr
l
riend
ltbeſelt
Dbanr chinß
ſeshinitn
Korri
uganigni
asſinnni⸗
crrzzdctm
Himintrem
mnagazn
unm vamsdit⸗
mſtadti
nſtcant n
eco:rnotbin
naio. An
ckboni mng
dicinocſnt
Quimantm
müatitrtw
6
Nonnsme,69
Pandidftid
Urtufumt
mninen
giſin
rtruroßt
m tugſ⸗
uhſbli
to Aeni dn
pünchut

iſottit.

intelligi. I em h̊ in diuerſis locis tractanda eſt. Põt
em̃ queri vtrũ plura ſint pꝛincipia q̃ᷓꝝ vtrũq; bonuʒ.
⁊illud bʒ determiari in pᷣ li. Abi dr̃ de veritate diui/
ne eſſentie. Põt nihilominꝰqueri vtꝝ plura ſint pᷣn/

cipia. ita ꝙ vnũ ſit ſummũ bonũ.alterũ vᷣo ſummuʒ

malũ.ita ꝙ ab vno ſit om̃e bonum.ab alio oẽ malũ.
⁊illud hʒ determinari in tractatu de malo.nõ em̃ po
teſt hec q ſciri niſi ſciat᷑ quid ſit maluʒ pꝛimo. Põt
etiã queri vtrũ plura ſint ꝑꝛincipia qͥꝝ vnũ ſit pꝛinci
pium incoꝛruptibilium ⁊ ſpũñalium. aliud ſit princi-
pium coꝛruptibiliũ ⁊ viſibiliũ.⁊ G̊ bʒ determiari nũc
vbi querit᷑ de exitu rerũ in eſc. Ad bãc queſtionẽ
vum ꝙ erꝛoꝛ ille de poſitõne duoꝝ pꝛincipioꝝ nõ ſo
lum eſt ↄtra fidẽ.imo adeo ↄtra roõnem.vt vix credã
boiem qᷓ aliquid de phᷣia ſciuit hũc erroꝛem poſuiſſe
aut defendiſie. Iſte erꝛoꝛ tñ peſſimꝰ.qꝛ pᷣtẽdit aliquã
ſpẽm pietatis. Ar̃᷑ enim deo bono attribucre bona ⁊
pulcem ⁊ nobilia.⁊ alij pꝛincipio alia.⁊ ideo mag ſb/
intrauit.⁊ eccliaʒ dei magfedauit.Et qꝛ etiam a ſim
plicibꝰmagpõt capi.⁊ falſa imaginatõne cogitari.⁊
ad iſtũ erroꝛẽ peſſimũ de multitudine pꝛincipioꝝ in/
numerabiles erroꝛes ↄſequunt᷑ vaniſſimi. ſicut illis
eſt notũ qͥ ſectã manicheoꝝ nouere.ſicut de iuramẽ/

to.mr̃imonio.homicidio.⁊ alijs pluribꝰ.q̃ oĩja ſuas ¶ Su

bñt impꝛobatõnes ꝑ ſcripturas.Caput autẽ ⁊ pꝛin/
cipiũ erꝛoꝛis ois damnat phᷣia ꝙ duo ſint rerñ pᷣnci
pia pꝛima.tũ qꝛ oꝛdo vniuerſi deſtruit᷑ h̊ poſito.tum
qꝛ piuina potẽtia limitat᷑ ex ̊ vt non poſſit coꝛpalia
ſeucbre iñ etiã qꝛ ex ̊ diuina eẽntia circũſcriptibi/

s ponit᷑ vt tm̃ ſit in regione lucl.⁊ ſi H vera ſunt. de

25 us nec eſt. nec aliqͥd eſt boni.Ad auẽtes qᷓs addu

cunt. dom ꝙ mundꝰdupir accipit᷑ in ſcriptura.vide⸗
licet ꝓ mũdana ↄuerſatõne q̃ vana eſt ⁊ immunda.
ap muda creatura. Pꝛimo mõ dãnat᷑ in ſcripturis.
⁊ nõ dr̃ eſſe a deo tanq; mali.qꝛ pctm̃ nõ eſt a deo ſi
cut alibi patebit. Scdo mõ Dnn tanq; bonum
2 pulcrũ.ſicut dicit᷑ Geñ.j. Aidit deꝰom̃ia q̃ fecerat
Zerãt valde bona.⁊ ̊ mõ eſt a deo. Scdm hãc diſti⸗
ction ſoluunt᷑ obiecta. Mam e regnuʒz xpᷣi nõ eſt
de hoc mũdo.intelligit᷑ de mũdana ↄuerſatiõe.quia
ipſe nõ regnat in malis ſed in bonis quoꝝ ↄuerſatio
eſt i celis. Silr ꝙ dr dyabol? eſt pꝛinceps mi a ñ de
us.intelligit᷑ de mũdanc ⁊ ſeculariter uerſantibus.
pʒ ꝙ deceptꝰ?eſt ſtultus ⁊ impiꝰmanicheꝰ.qꝛ neſci⸗

nit diſtinguere.Et iterũ peccauit in illatõne.nõ ſel.

tur eſt pꝛinceps mũdi.ergo ↄditoꝛ. Si em̃ ſequer
cũ rex francie ſit pᷣnceps francie. fecit eã.qͥ ſic argu⸗
cret. ſtult ?iudicaret᷑. certe multo ſtultiꝰarguit mani⸗
cheus. Rurſus nõ ſequit᷑ eſt deꝰ. ↄditoꝛ. Mam ſic
cũ dicat᷑ phi.iij.quo deus venter eſt. gᷓͤ de? vent cre⸗
auit illos.ſtulta eſt h r.qre ⁊ manicbei.¶ Qð obr.

26 & ↄtrarioꝝ ↄtrarie ſunt cauſe.illð intelligit᷑ de cau

intrinſec. ꝓximis.nã de cã extra nõ hbʒ veritatẽ. et iõ
aꝛ neſciuit diſtinguere.deceptꝰẽ peſſmꝰ manicheus.
Et ꝙ ita ſit pʒ.ſi em ↄtrarioꝝ ↄtrarie ſunt cauſe pꝛie
Faiersr tee eẽnt pᷣncipia qᷣt ſunt gña ↄtrarietatũ.
aliꝰ de? fecit calidũ ⁊ aliꝰfrigidũ.⁊ ſic de alijs oↄtrari

etatibꝰ.ſi ꝗͥs ita argueret.ab oibꝰderidendꝰeẽt.quã⸗/

27 tomag ſtultiſſimꝰ manicheꝰ.¶ Ad tñ d ey caro cõ⸗
trariat ſpũi.dom ꝙ nomẽ carnis aliqñ accipit᷑ p na

tura. ſicut Ephe. v. Memo carnem ſuam vnqᷓ odio

bũit.⁊ ſic nõ ↄtrariant᷑ imo miro amoꝛe nectunt᷑.Ac

ipii eriã , vicio ⁊ coꝛruptõne qᷓ ẽ in carne ⁊ ratone
boptrariat᷑ nec tñ bñt cãm eſticientẽ ſed deficientez.

28 obr. P idem ſiliter ſe babẽs ⁊c. dom palia 28
eſt agens qð agit ſeipſo.⁊ illud impoſſibile eſt ꝙ
ducendo diuerſa diuerſificet᷑.ĩmo vno ⁊ eodeʒ pdu⸗/
cit multa. Aliud eſt agens ꝗð agit ꝑ aliuda ſe.et illð
variat᷑ in agendo diuerſa.Deꝰautẽ eſt agens pꝛimo
mõ et nõ ſcdo.et qꝛ hoc nõ intellexit manichbe.poſu
it diuerſa pꝛincipia ⁊ diuerſos legiſlatoꝛes.cũ videat
in legib? diuerſitatẽ et in rebꝰ.Et ꝙ ſtulte motus fu/⸗
it ſenſibiliter pʒ. videm ꝰem̃ ꝙ idem artifex ꝑ eandes
artẽ tomificãdi facit aulã ⁊ cloacã.nunqͥd duo arti/
fices oꝑtuit ad hec faciẽda inuenire.Rurſus idẽ me
dicus ᷣm eandẽ artẽ mecdicine diueria eidez egroto
Em diuerſos ſtatꝰappoĩt medicamẽta.⁊ diuerſa dat
pᷣcepta ⁊ Itraria ſᷣm diuerſitates infirmoꝝ.imo ſtul

tus ect medicꝰ?qͥ eadẽ daret ſp medicamẽta ⁊ mãda⸗

ta. Si g diuerſus fuit ſtat? hoim incipientiũ.vt iude⸗
oꝝ ⁊ viroꝝ euangelicoꝝ.qͥd ꝓbibʒ vnũ et eundẽ di/
uerſa ⁊ ↄtraria pᷣcepiſſe.attñ ↄtraria nõ ſunt ſpũalit

intellecta. ¶ Að vltimo obr iam ſolutũ ẽ.qꝛ vicioſi/2 9½

tas mũdanoꝝ ẽ ↄtẽnenda.ᷣ creatura amanda.⁊ deꝰ

in ea laudandꝰ. ⁊ om̃s creature laudant deũ ⁊ bone

ſunt. 2 H ſufficinñt.
Hoſto ꝙ om̃ia ſint ab vno prigecnſo⸗ queritur
vtꝝ illud ꝓduxerit oĩa ſeibpo aut mediate alio. Et 4
mediãte alio vr ↄgruũ.De liberalitate em̃ afent
ve nõ tantũ coicet alij actũ etiã potẽtiã multiplicã
di ⁊ diffundẽdi ſe.sᷣ de? agẽs liberaliſimñ. videt᷑
ꝙ prime creature qua fecit eederit potentiaʒ faciẽdi
aliã. ⁊ illa dat alij.⁊ ſic pcedẽdo vſq; ad vltimaʒ. Si

„

dicas ꝙ creatura nõ eſt capax tante potentie. Con⸗

tra. Maiꝰc facere aliqͥd cum ẽ reſiſtẽtia q; vbi nul⸗
la.ſed creatura in faciẽdo aliqͥd ex ↄtrario bʒ reſiſtẽ⸗
tiã.⁊ faciẽdo ex nibilo nullã EE capax ẽ pꝛime potẽ⸗
tie. ⁊ ſcde. ¶ Item de nobilitate agent facere nobi
liſſima oꝑa ꝑ ſeipᷣm.⁊ minꝰnobilia ꝑ miſtrũ.vt pat.
Decet cm̃ regẽ iudicare.ſed nõ decet eũ coquinã fa/
cere. ſi pꝛimꝰ rex eſt nobiliſſimꝰ.⁊ ꝓducit res ſᷣm q;
decet eiꝰ nobilitatẽ.vr̃ ꝙ ipſe debuit alivð ꝓducere.et
ꝑ illud minꝰnobilia:et ſic ꝓcedẽdo vſq; ad vltimuʒz.
Si tu dicas ꝙ nõ eſt ſile de deo ⁊ aliq̃ agente creato.

qꝛ deꝰnõ pficit᷑ ab aliqͥ oꝑe.obijcit᷑.qꝛ opus ꝓpagatõ

nis ⁊ gubernatõnis diuinũ eſt.et deꝰtam gubernat ⁊
regit vnã creaturã ꝑ aliam. ⁊ hoc eſt ad oſtenſionem
ſue nobilitatis.quare nõ ſiliter nõ creat. ¶ Neez oñ⸗
ditur ꝙ neceſſariuʒ ſit ita eſſe ſic.ois effectꝰqͥ exit ab
aliqua cã vli.exit ab ea vel ꝑ aliam cm ꝓpꝛi.vel ꝑ
ſepaʒ appꝛopꝛiatã.ſed deꝰ eſt cã vniuerſaliſſima no
valens artari nec appꝛopꝛiari.cñ nulla poſſit ei fieri
adiditio.ergo cum ꝓducit multa. ꝓducit ꝑ aliã cau-
ſam Apꝛiã. ¶ Iem ego video ꝙ virtus vnitat ẽ ad
numeros infinitos.tñ vnitas nullum numerũ ꝓdu/
cit quin ꝓducat᷑ ꝑiter a nero qui ĩmediate ipam ſe/
quit᷑ ſcʒ dualitate.vñ nullo mõ vnitas faceret trina⸗
rium nouũ niſi ꝑ dualitatẽ.⁊ ſic in alijs ꝓducendo.
videt᷑ ſitr ee nõ ꝓcedit a deo multitudo rerus.cum
pſe ſit ſumme vnꝰ. niſi GBipſe res. ¶ Sy ↄtra il⸗
lud nõ ſit ↄgruũ videt᷑.Quantũ hõ recipit ab alio ĩ/
tantũ ei tenet᷑.ſed ad ſolũ deuʒ tenet᷑ creatura ex to/
to. ſolũ em̃ deũ debet diligere homo ex toto coꝛde et

nibil aliud eq̃liter. S̊ ſolus deus dat totum.ᷣ creatio

eſt actio in qᷓ totũ ꝓducit᷑.̊ ⁊c. ¶ Item maiꝰ eſt rezʒ
de non eſſe ad eſſe pducere qᷓ; ↄſeruare ⁊ ꝑficere. ſi

deus mediante alio ꝓduceret res.videt᷑ ꝙ mediante

do aliquẽ phᷣʒoꝝ hoc poſuiſſe.ᷣ ſuppoſito potentiali

51

rũt oꝛdinẽ in ꝓducendo gdatim deſcend

alio ↄſeruaret ? ꝑficeret. S res nuilo mõ deo indige-
rent ergo nec ad deũ tenderent. ᷣ om̃ia ſunt bona qᷓ
tendũt ad ip̃m ⁊ oꝛdinata. nihil eſſet bonũ nec oꝛ/
dinatũ. In q em̃ pꝛincipalłr eſt rõ finis.in eodẽ eſt rõ
boni. ¶ Item ꝙ ſit impoſſibile vꝛ. Impoſſibile eſt
creaturã agere ſe tota.cũ nulla ſit oino ſimplex.ergo
impoſſibile eſt ꝙ agat totũ.̊ ſolũ ꝑtem. ¶ Itcz im/
poſſibile eſt creaturã agere ꝑ potentiã infinitã.ſ int
oino nibil ⁊ aliq̃d eſt diſtãtia infinita.crgo nõ põt re/
duci niſi ab agente virtui infinite.tale aũt eſt ſolꝰde/
us. ergo ⁊c.¶ RE.dm ꝙ ponere ꝙ de? ꝓduxerit reſ
ꝑ aliud agẽs ẽ ↄtra veritatẽ ⁊ ↄtra fidẽ.v ſolũ ꝑ filiũ
ſuũ.dixit em̃ ⁊ facta ſunt.nec ſolum ↄtra fidesʒ.verũ

etiã ↄtra ratõnem.⁊ ponere res om̃s ꝓductas ex ni -

bilo oĩno eſt ↄtra rationẽ.ita vt non poſſit capi quõ
agens potẽtie finite aliqͥd ex nibilo ꝓducat. Hec cre

ſiue materiali pꝛincipio plures fuerũt phᷣi ce poſne
o Hh̊ mo
do. cũ ſit oino ſimplex.cuiꝰactꝰeſt intelligere.nõ
ꝓduxit niſi intelligentiã pꝛimã ⁊ vnicã.illa vo ꝓpter
diſtantiã a pꝛimo intellexit ſe ⁊ pꝛimũ.et ita aliqͥ mõ

fuit ↄpoſita. ⁊ ita ꝓduxit oꝛbẽ ſuũ et intelligentiã ſe/
cundi oꝛbis.⁊ ſic deinceps vſq; ad oꝛbẽ lune ⁊ intelli
gentiã decimã qᷓ irꝛadiabat ſuꝑ aias rõnales.et ſicut

oꝛdo eſt in ꝓducendo.ita in irꝛadiãdo.Sʒ iſte erꝛoꝛ
falſum fundamentũ bʒ ſcʒ ꝙꝙ materiale pꝛincipiũ nõ
ſit ꝓductũ ſicut ſupꝛa ꝓbatum eſt. Iteʒ falſaʒ bʒ ra
tionẽ. Dicit em̃ ꝙ qꝛ ſimpliciſſimꝰeſt deꝰnon ꝓducit
niſi vnũ.ſᷣ hoc mag eſt ad oppoſitũ.qꝛ quãto aliqͥd
ſimpliciꝰ.tanto potentiꝰ.⁊ quãto potentiꝰ.tanto in
plura põt. ſi deꝰ ſimpliciſſimꝰ.hocipo põt in oĩa ſine
medio. Rurſus h̊ rõ repugt eis.ſi em̃ ꝓpter ſimplici/
tatem nõ ꝓduxit niſi vnũ.cũ intelligẽtia ſcda ſit ſim/
plicioꝛ inter om̃s.vñ venit in oꝛbe eiꝰmaioꝛ varietaſ
ſtellaꝝ qᷓ; in aliq̃ oꝛbiũ inferioꝝ.qꝛ vẽ ꝑ ratõeʒ ſuã ꝙ
vnifoꝛmes ſint.⁊ ita rõ poſitõnis ↄtradicit poſitõni

¶ Pꝛopter boc duᷣm ſicut dicit fides nr̃a.ꝙ om̃ia ĩ

pꝛima ↄditõne imediate a deo ſunt ꝓducta. Quia eĩ
creatõ eſt totiꝰſube ſᷣm totũ.iõ decuit eẽ ſoliꝰdei.nec
potuit eẽ alteni ſiuep alterũ vt ꝓbant rõnes ad hãc
ꝑtem inducte. obijcit᷑ de liberalitate ⁊ nobili⸗
tate.dð.ꝙ tam liberalitas qᷓ; nobilitas ſupponit oꝛ/
dinẽ ⁊ poſſibilitatẽ. In actu em̃ creatõnis nõ atten/
dit᷑ oꝛdo.eq̃lis em̃ virtut᷑ ⁊ dignitat ẽ ꝓducere aſinũ
ex nihilo ⁊ angelũ.qꝛ vtrũq; infinite. Mõ eſt etiã ĩ B
actu poſſibilitas creature vt viſuʒ ẽ ꝓpter infinitatẽ.
nõ ſic eſt de actu regimis ⁊ ꝓpagatõnis.ideo pʒ ꝙ nõ

2 eſt ſile. ¶ Qð obijcit᷑ ꝙ creatura ẽ capax.qꝛ nõ bʒ re

ſiſtens.dom ꝙ in ↄtrarijs reſiſtentiã ↄfert ad oꝑatõ

nẽ.·Pꝛeterca eſto ꝙ ipediat.nihilomin?ꝰ bʒ iuuãs ſcʒ

fundamentũ ⁊ appetitũ materię.ſ in creatõne nul/
luʒ bʒ iuuamentũ.iõ difficiliꝰ.iõ nõ eſt locus a mio/

33 ri vt pʒ.¶ Oð obijcit᷑ q cã vlis nõ põt in effectꝰ pꝛo⸗

pꝛios.dm ꝙ cã vlis q̃ nõ eſt actꝰpurꝰindiget actu/
alitate cauſe ꝑticulaꝛiſ.ſ illa q̃ oino eſt actꝰ.ſił hʒ ĩ ſe
ronem vlis cauſe ⁊ ꝑticularis.qꝛ ſil bʒ pꝛimitatem ⁊
actuglitatẽ.ideo põt in illa.⁊ ᷣm totũ põt in illa.

54 ¶Q vltimo obr. ꝙ vnitas nõ põt in nueros poſte/

rioꝛes ſine pꝛioꝛibꝰ.dgm qꝙ nec in pñcto eſt oino po/

tentia actiua ⁊ ſufficiẽs ad lineam.nec in vnitate ad

numerũ. Haʒ ipᷣa vnitas eſt potẽtia ois numerꝰ.nõ

protẽtia ſufficiẽs ꝑ ſe.⁊ ideo non ſolũ actualis ⁊ oino

actiua. veꝝ etiã aliq̊ mõ paſſiua eſt potẽtia numeri.

/

dæꝰaũt in om̃ia põᷣt potentia oino actiua.⁊ ideo ſine
cm̃i medio poteſt creare omnig. =
4 Iſo ð entitate ⁊ qͥdditate pꝛicipij ꝓducent.q̃⸗
. Art H tercio de ia pductõe q̊ reatio appeilal.
Circa quã qᷓrunt᷑ duo. Pꝛimũ ẽ vtrũ dicat mutatio⸗
nẽ aliquã.Scm ẽ vtꝝ dicat aliqͥd mediũ inter crea
toꝛem ⁊ creaturaʒ. eſtio.ſ. eę
Mꝛ creatio dicat mutatõeʒ vr̃ pꝛimo ꝑ auẽtem aug.
xij. de ci.dei. Om̃ia qᷓ creata ſunt mutabilia ſunt.qᷣa
de nihilo facta ſunt.ſi g̊ creabile.et mutabile. crea⸗
tum.⁊ mutatum.⁊ creatio ⁊ mutatõ.Si tu dicas ꝙ
eſt imutabile.qꝛ põt in nihil cedere ⁊ nõ qꝛ pductum
eſt. Contra.ſicut deſtrui dicit viam veniẽdi in nõ eẽ.
ita creari in eſſe.ſi ꝗ̊ᷣ deſtructio ponit mutatõeʒ.̊ pa
ri rõne ⁊ pductio. ¶ Item creatio eſt actio.ſed oĩs
actio eſt in motu.⁊ ois motꝰin actiõe. qͥ creat vere
agit. Sᷓ vere mouet.Si tu dicas Gecti dei magis eſt
ſuba qᷓ; actõ.⁊ talis eſt creatio.obᷣr de paſſione.quia
creari eſt ipſiꝰcreature.ſi & creatura ſuſceptibilis eſt
vere paſſionis ⁊ mutatõis.g creatio paſſio eſt muta
tio. ¶ Item ꝑ Dam̃.q ph̊s ⁊ tbeologꝰẽ.oẽ qð a vᷣſi/
one incipit in vᷣſionẽ tendit.loquit᷑ de creatõne.ergo
hm ipᷣm creatio ẽ verſio.ſᷣ om̃is vᷣſio eſt mutatio.ſi/⸗
cut ipe idẽ dicit ꝙ cetera ſunt mutabilia.qꝛ vᷣtibilia.
ergo creatio ẽ mutatio. ¶¶ Item quãto aliq ſunt ma
gis diſtãtia.tanto in ꝑueniẽdo ab vno i alteꝝ maioꝛ
eſt mutatio ⁊ variatio.ſᷣ ens ⁊ nõ ens ſumme diſtãt.
cũ creatõne de nõ ente fiat ens.creatio veriſſime ẽ
mutatio. ¶ Item magis mutat᷑ res qñ ſuſcipit foꝛ⸗
mã nouã qᷓ; qñ acquirit nouũ ſitum.⁊ rurſus adbuc

/

ſpoſitõeʒ accñtalem.̊ qñ totũ de nouo recipit ⁊ ac.:
pit tũc mutat᷑ maxie.ſᷣ̊ h̊ eſt in creatõne. ibi eſt ve/
re mutatio. ¶ Item ſi creatio dicit actionẽ abſq; oĩ
mutatõne. abſq; oi tꝑe.⁊ talia pñt ineſſe et inſunt
in deo ab eterno.g vr ꝙ deꝰdres ꝓduxit ab eterno.
Ad oppoſitũ.mgr dicit ⁊ hr in l̃a.cũ dicimꝰdeuʒ
facere aliqd.nõ aliquẽ in opando motũ intelligimꝰ
ineſſe.Si dicas ꝙ creatio actio nõ dicit motũ ſᷣ crea
tio paſſio tm̃.Contra. Idem manet ſigtuʒ in actiuo
⁊ pafſiuo.ſicut dicit grãmaticꝰ.ſicut recti ⁊ obliqui.
ſi in actõe nõ dicit motũ. nec i paſſione. Item
mutari ẽ ſe alr br̃e nũc q; pꝛiꝰ.ſᷣ qð creat᷑ nõ ſe bʒ alr
nũc ⁊ pꝛius.qꝛ nunqᷓ; alr ſe habuit iᷓ ſicut nũc ſe ba/
bet in creatõne.nunqᷓ; em̃ fuit aliq̃ mõ.nec ſe babuit
aliq̃liter. nec alr qᷓ; nũc.ergo nõ mutat᷑ dũ creatur.
ergo creatio nõ ẽ mutatio. Itez ois motꝰ⁊ muta/
tio ẽ ꝑfectio eni in potẽtia.creatio ãt ẽ nlło mõ ent.
S creatio nõ ẽ mot? nec mutatõ.pꝛia pʒ ꝑ ——
vo ꝑ mgr̃m. ¶ Item ois mutatio fundat᷑ ſuꝑ aliqd
mobile.ſᷣ̊ creatio non pᷣexigit aliud mobile.qꝛ omne

mobile ꝑ creationẽ inducit᷑ in eſſe.ergo creatio nõ ẽ

mutatio. ytẽ ſi ceatio ẽ mutatõ.aut ; ᷣm accñs.
aut ſᷣm ſubam. Mõ ſᷣm accñs.qꝛ tũc ſola accñtia cre
arent᷑. Sʒ nec ᷣm ſubam.qꝛ tũc eſſet generatõ vl coꝛ
ruptio.Si dicas ꝙ ſub nulla baꝝ ſperũ ↄtinet᷑.obij
cit ꝙ nõ ſolũ pᷣm phm ſed ſᷣm Aug.om̃is mot? aut ẽ
ad ſitũ.aut ad foꝛmã.ſed creatio eſt ad materiam re/
cte acꝗpꝛie.ergo vr̃ ꝙ nõ mutatio. ¶¶ Item ex tanta
potẽtia creat deex quanta generat.qꝛ vtrũq; facit ꝑ
potẽtiã infinitã. deꝰpᷣt generare ſine mutatõe ſui.⁊

2

etiã ꝑſone genite.g pari rõne põt creare ſine mutati

one ſui ⁊ creature.aut ſi nõ.quero q̃re nõ. (Kdo. 55
ꝙquedam eſt ꝓductio in qua ꝓductũ ſe habʒ aliter

Ba qñ acquirit foꝛmã ſubalem ꝙᷓ; qñ acquirit di⸗/
i.

ſnenotlce
oſarcht
lfoneinon
Pgiocte
nultrth
gscaret
(atſzckeh
bictigtg
3s ſint besed
bick e
atnt hot
pbaegitdin
fag xhiar
Dhrcdamun
ſuüſcfan
ſpniärdaſt⸗
Gagten afn
6Ecict
Ahhtöcken
(ssſasn
hinnnniecich
Atann
Cpporunkfeg
Chehgani
loſehzche
Gigauternl
ghustagtir⸗
Cingfalen,

Naikaphnde
1ſUn

Ciſtdnt;
lnnosſn⸗
lonntee
miltugſti
nnngcobo
a. Oeen
Glistſitne
ſblo⸗ lr n
ſclngfin
roe ſ
binifbin
ſigine
ſecſehii ſn
Ukneke Nle
uin
Kltoinclac

iefieu
geed e
Grnin
un ſcndi
Ndhaſete
dengicige⸗
wkdonikeen
emnunbin gicti
maitinn
Geoien

micgind.

nfi
jrruw.
trne
ngrüchti
Aartten

jufndnand

N mipi;⸗
nnctmites
mcfim
ſurn ie

nuc d: bin aliquid ſui fuit pꝛiꝰſub vna diſpðe
⁊2 nuc ẽ ſbᷣ a

oino ſe bzʒ nũc ⁊ pꝛius.ſi tñ eſt ibi dicere pꝛiꝰ.⁊ talis
eſt filij generatio ab eno. Ab et᷑no eniʒ ſic pceſſit. vt

nũc eſt. Pꝛia bʒ ratõeʒ motꝰ ⁊ mutatõis.⁊ ꝓductio⸗
nis. Motꝰ. rõe pᷣpatiõis materie que fit ꝑ diſpõnes
accñtales.⁊ Gᷓ̊ indiget ſucceſſõe ⁊ tpe. Mutatõnis.
roõne exitꝰ in eẽ ſiue receptõnis ſubalis foꝛme q̃ fit in
in inſtati. Dꝛoductionis vo rõne eiꝰ ꝙ illã foꝛmã nõ
q ſe bʒ ſed ab alio effectiuo pᷣncipio.Scda carct rati ·
one motꝰ.bʒ tñ ꝓductõnis rõnem ⁊ mutatõis. Ra/
tione mot? caꝛet.qꝛ cũ nõ hẽat materiã.nulla pᷣt pᷣire
diſpoſitio.tñ hʒ ronem mutatõis.qꝛ ibi ẽ ſubita ⁊ no
ua foꝛme inductio.bʒ pen paucrie ali Hᷣ habet
e

„

ab alio effectiuo pꝛincipio.Lercia caret rõne motꝰ⁊

mutatõis. hʒ tñ rõnez pꝓductiõis. Rõne motꝰ? mu.
tatõis caret.qꝛ nec ẽ cx mãli pᷣncipio.nec ẽ ex nibilo.
ſecd tm̃ eſt ab aliq̊.⁊ ſempiternalr ẽ ab ipo.Concedẽ/
dũ eſt igit᷑ ꝙ ꝓductio creature ẽ mutatio.⁊ ↄcedẽde
56 ſunt rões ad B.licet aliq̃ videant᷑ ſophiſtice. QS

Fobijcit᷑.ꝙ ẽ ſine motu.dð.qꝙ illð intdlligit᷑ ſine mo/⸗

tu ageni.nõ tñ ſine mutatiõe ꝓducti.Si em̃ vt dicit
ph̊s.aia dũ mouet coꝛpꝰ.imobilis ꝑſeuerat.quanto
mag deꝰ dũ creat ⁊ mutat oia.ipſe ſtabilis manens
37 dat cũcta mutari. Si vo obijciat᷑ ꝙ verbũ actiuuz et
paſſiuũ ſignificat idẽ.dm ꝙ falſum c.qꝛ actõ ⁊ paſ/

ſio dicũt diuerſa genera.tñ in ↄiugatõne vnũ ponit᷑
iuxta alterũ.qꝛ ſᷣm vocis foꝛmatõcʒ vnũ veit ab alio
Ss obijcit᷑ ꝙ mutari ẽ aliter ſe hr̃e nũc ⁊ pꝛiꝰ.dð
ꝙ iſta nõ eſt gencralis rõ ciꝰqð eſt mutari ſiue muta

tionis.ſᷣ ſolius mutationis naturalis.Oð g obijcit᷑.
39 imutabilc eſt qdð ſe bʒ eodeʒ mõ.⁊ mutabile qð ſe bʒ
aliter.dm ꝙ hic eſt ↄñs.qꝛ ſi mutabile ⁊ imutabile
opponunt᷑ vt pꝛiuatio ⁊ habitus.⁊ imutabile eſt q
ſe bhabet eodẽ modo.tũc mutabile eſt ſiue mutatum

qð nõ ſe hʒ codem mõ.ſed hec bʒ tres cauſas veri/

tatis.aut qꝛ nullo mõ bʒ pꝛiꝰ⁊ poſteriꝰ.aut nlło mõ

pꝛius ⁊ aliq modo poſteriꝰ.⁊ ita nõ eodem mõ. aut
qꝛ ſimꝓlr aliter ſe bʒ pꝛius ⁊ aliter poſterius.⁊ iõ cuʒ
ꝓcedit᷑ a pluribꝰcauſis veritatis ad vnã peccat᷑ ſᷣm

40 ↄnñs. ¶ Ad tres rõnes ſequẽtes ptz rñſio.qꝛ om̃s ꝓ/⸗
cecdũt de mutatiõe naturali q̃ pexigit materiã. ⁊ ens
in potẽtia.⁊ q̃ ẽ generatio.tali aũt mõ creatio nõ eſt
mutatio ſᷣ ſupꝛa hãc mutatõeʒ.vñ põt dici ſuꝑnatu/

ralis mutatio.Et ſi queras vtruʒ ſit mutatio ad feꝛ/

mã aut ad ſitũ.dico ꝙ eſt ad totaʒ rei ſubazʒ.⁊ ita ad

ꝛmã.ac ꝑ hoc ſub mutatõne ad foꝛmã põt vphen⸗

4i di. ¶ Oð obijcit᷑ de generatõne filij. d q; nõ eſt ſile.

qᷓ;uis em̃ vtraq; ſit ab equali potẽtia.tñ creatio ẽ ex
nihilo. ex.nõ põt dicere identitatẽ nec cauſalitateʒ.
oꝛdinẽ. fieri ex nihilo hʒ eſſe pꝰnihil.⁊ ita põt non
eſſe. ̊ aliquo modo ſe habet nũc.quo mõ non ſe ha/

bebat pꝛiꝰ.⁊ ideo neceſſario mutatio ponit᷑ ꝑ ꝓpdu/

ctionẽ de nihilo ⁊ inceptio.Filiꝰaũt ẽ de pꝛis ſuba ꝑ
identitatẽ.nec oꝑtet ꝙ bẽat oꝛdineʒ ad nihil ſiue ad
nõ eſſe. Spõt ſemꝑ eſſe. et ita pduci ſine initio ⁊ mu/

tatõne.vñn ꝓductio rei nõ ponit inchoatõneʒ rei ne

ceſſario.ſ ꝓductio ex nihilo neceſſario ponit.⁊ iõ ne
ceſſario includit mutatõeʒ. generatio vo filij mime.
Aueſtio. ij. — f
¶ Haum creatio dicat mediũ inter creatoꝛeʒ ⁊ creatu

ia. ⁊ talis ẽ ꝓductio qᷓ ẽ ex mali pᷣncipio
ävtt naturalis generatio. Quedã vo ẽ ꝓductio in ꝗ/ p
ductũ aliq̃ mõ ſe h nũc ⁊ nullo mõ pꝛiꝰ.⁊ talis eſt. p
ductio q̃ eſt ex nibilo. Lercia ẽ ꝓductio in qᷓ ꝓductũ

ram.Et q; ſic videt᷑. Sicut ſe bʒ generari ad genera/

tum eſſe. ⁊ fieri ad factum eſte.ita creari ad creatum

eſſe.ſed fieri eſt mediũ inter facientẽ ⁊ factũ.⁊ gene/
rari int᷑ generantẽ ⁊ generatũ.g ⁊c. ¶ Item in oibꝰ
creatis entibꝰdiffert qdð ẽ ⁊ q̃ eſt etiam foꝛmalr.g dif
fert ſilr q creat᷑ ⁊ qd creat᷑.ſᷣ qd creat᷑ eſt creatura.q̊
creat᷑ foꝛalr ẽ creatõ. diſtert creatõ actõ a creatura.
⁊ ſiliter a creatoꝛe creatio paſſio.g eſt inter vtrunq;.
¶ Gtem qð tranſit nõ eſt idẽ cũ co qdð ꝑmanet.ſᷣ cre
are rei eſt in inſtãti ⁊ nõ amplius.g cum eſſe creatu/
re duret ⁊ maneat poſt creatõeʒ. differt creari ⁊ eſ/
ſc.ꝗᷓ creatio ⁊ creatura. ¶ Item omnis mutatio eſt
via.⁊ om̃is via differt a termio.qꝛ nibil terminat᷑ ad
ſeipᷣm.ſi ergo creatio ẽ mutatio.⁊ hʒ creaturã ꝓ ter
mino.g differt creatura vt via a termino.ſed via ca/

dit media inter extrema. ac. ¶tez ꝑ impoſſibille.

ſi creatio ẽ creatura. ⁊ ois creatura creatuꝛ. creatio
creat᷑. Sʒ oẽ qdð creat᷑.creat᷑ ꝑ creatõeʒ mediã.o cre/

atio ꝑ aliã creationẽ.⁊ ſic deinceps ad infinitũ. ſi er/

go ñ ẽ abire ĩ infinitũ.pʒ ⁊c. ¶ Contra.phᷣs de cauſ.
Potẽtia reꝝ creataꝝ eſt eẽ.ſed nihil ex ꝑte creature
eſt añ crcari.g creari nõ eſt aliud qᷓ; eẽ. nec creatio
aliud qᷓ; eẽntia.& nila ẽ dr̃ia creatõis ad creaturam.
¶ Btẽ int᷑ ens ab alio ⁊ ñ ab alio nõ ẽ mediũ.ſᷣ om̃e
qd nõ ẽ ab alio ẽ creatoꝛ.oẽ aũt qð ẽ ab alio eẽntialr
eſt creatura. int᷑ ea nihil ẽ mod b. 4 Bren impoſſi.
bile oñdit᷑.creatura refert᷑ ad cratoꝛẽ.aut & pꝑ ſe.aut
p aliud.Si ꝑ aliud.g querit᷑ de illo.vtruz referat᷑ ſe.
ipo aut alio.⁊ ſic ꝓcedendo in infinitũ. Si vo refert
feipᷣa.ſed refert᷑ ꝑ creatõneʒ. creatio nõ eſt aliud qᷓ
creatura. ¶ Item ſi creatio eſt mediũ inter creatoꝛẽ
⁊ creaturã.aut ergo eternũ.aut tꝑale.M ſi eternuʒ.
aliquid eternũ ẽ aliud a deo. Si tꝑale.g añ omniũ
creationẽ ẽ aliqͥd tꝑale.Hoꝝ añt vtrũq; eſt hereticũ
dicere.⁊ repꝛobatũ in ↄcilio ſenoñ.de ydeis qui po/
nebant᷑ a quibuſdã medie inter deñ ⁊ oo⸗ em a
ꝓPoꝛtione videt᷑ hoc poſſe oñdi.Siẽ em̃ ſe hbabʒ cre/

atoꝛ ad creaturam.ita creatio actio ad creationẽ paſ
ſionẽ.̊ a ꝑmutata ꝓpoꝛtõne.ſicut ſe habʒ creatoꝛ ad

creationẽ actiuã.ita creatura ad creationẽ paſſiuaʒ.
ſed creatoꝛ non differt ſᷣm rem a creatõne actõne.er
go ⁊c̃. Rꝰ.ddm ꝙ eſt loqui de creatiõe actõne.⁊ de
creatõne paſſione.Si de actione loquamur.ſic dico
nõ eſt medium ſᷣm rem.ſed ſolũ ſᷣm rõnem intelli
gendi. ꝓ eo ꝙ de?cũñ ſit ſumme ſimplex eſt ſua actio.
Si aũt loq̃ᷓmur de creatõne paſſione tũc diſtinguit᷑.

qʒ ꝑ creature nomẽ põt ſigri ⁊ impoꝛtari om̃e quod

eſt ab alio. ita qd bʒ eſſe.pꝰoĩno nõ eſſe.⁊ boc mõ in
noĩe creature claudit᷑ ipa creatio.qm̃ creatura ñ tm̃
noiat ipſa creata ſed ↄcreata.⁊ ſic nõ eſt mediũ. nec

re nec ratione. Alio modo creatura noiat ip̃am ſub/

ſtantiaʒ rei aliq ꝓducẽte de nihilo.⁊ ſic creatio tenet
mediũ nõ ſᷣm rem ⁊ naturã.ſᷣ ᷣm rõneʒ ⁊ habitudi/

nẽ. illa tñ rõ nõ nihil dicit.ſ.nõ dicit aliqᷣd ꝑ eẽntias

diuerſum a creatura.⁊ hoc pʒ ſic.creatio ei dicitur
eſſe de nihilo.creatio nihilominꝰvicit᷑ eſſe a deo.vnd
habitudinem dicit ipſius ad non eſſe pᷣcedens. et ad
ſuũ eſſe ꝓducẽs de roõne ſui noĩs.creaꝛi em̃ nõ ſigt eẽ
pꝛincipaliter.ſed exire de nõ eſſe in eſſe.⁊ hoc ab ali/

quo. Si ergo querat᷑ q ſit habitudo qᷓ impoꝛtat᷑ ĩ cõ⸗

atiõe ad nõ eẽ.dm ꝙ illa hitudo dẽ mutatio.Et ſi
qras qͥd ſit ila mutatio.dico ꝙ nõ ẽ aliud ꝙᷓ ipᷣa res

extra. Et h̊ pʒ.qꝛ eſt mutatio ad eẽ. ⁊ mutatio ab eẽ.

ct mutatio in eſſe. Mutatio ad eſſe nibil ponit niſi

LF˙—

a parte tennini. Mutatio ab eſe nibii ponit niſia g

mutaꝛi pꝛimo mõ nihil aliud eſt ꝙᷓ nuc pꝛimo eẽ.mu
tatio ſco mõ nihil aliud eſt nũc vltimo eſſe. ⁊ ideo
nõ ponit aliquid aliud 'm rem eẽ.ſ ſolũ ſjm intenti
onẽé. Mutatio vᷣo in eſſe vtrũq; extremũ bʒ.⁊ ſubie/
ctum qð eſt pꝛiꝰnatura q; terminꝰ.et iõ talis muta/
tio aliqd põt eẽ.natura pcedẽs terminuʒ ⁊ diuerſuʒ
ab illo ᷣm rem.qᷓ;uis nõ ſit ens actu cõpletũ.⁊ iõ nõ
ſic creatio eſt mediũ inte: creatoꝛẽ ⁊ ceaturaʒ. ſicut
gencratio int generantẽ ⁊ generatũ. Dicẽdo igit᷑ cõ/
patõeʒ ad nõ eſſe.dicit mediũ nõ diuerſum ꝑ eẽntiã.
ſed ᷣm ratõeʒ.ſilr dicẽdo ↄpatõeʒ ad creatoꝛcẽ.Tri/
4A2 plex em̃ eſt relatio. Quedã q̃ fundat᷑ ſud Prernten
accñtalem.ſicut aliqͥ dicunt᷑ ſiłes qꝛ albi. Quedaʒ q̃
fundat᷑ ſuꝑ dependetiã eẽntialez.ſicut ↄꝑatio mate/
rie ad foꝛmã. Qucdã ſup oꝛiginẽ naturalẽ. Pꝛia re/
latio addit aliud ꝑ eẽntiã.tercia relatio nihil ali ni⸗
ſi pure eẽ ſicut pʒ in diuinis.media relatio dicit ali/
quid qð ẽ qͥdã mõ idem.q̃dã mõ aliud. Creatio aũt
dicit relatõeʒ ſm mediũ modũ.qm̃ ipᷣa creatura eẽn
tialiter ⁊ totalr a qeatoꝛe dependet.⁊ iõ ↄcedenduʒ
ꝙ creatio nõ eſt aliud ᷣm rẽ a creatura.nec medium
inter ipſam 2 deum vm eſſentiam. ſed m rationem
⁊ habitudinẽ.vnde eſt pꝛius nata creari ꝙᷓ eſſe.plus
tamen eſt creatõ actio cum creante.qᷓ; creatio paſſio

cũ creatura.qꝛ ibi nõ eſt dria niſi ſolũů ſᷣm modũ no/

ſtrum accipiedi. Haic aut eſt dria rõnis ⁊ etia habitu
qinis. qᷓ nõ facit diuerſitatẽ p eẽntiã. q; habituto illa
eſt eentialis. Silr iudicandu eſt de vnitatc. bonitate.

—„3
„

S

veritate eẽntiali. His viſis patẽt obiecta. Cõceden/·
de em̃ ſunt rõnes ꝓbãtes ꝙ nõ eſt verũ medium pym

rez. Oð ob'r de generari ⁊ generatũ cẽ bes rñſio ex 43

dictis.qꝛ generatio nõ eſt ſᷣm totũ.imo aliqͥd pᷣexig ·
tur de generãdo cuiꝰeſt endelichia ipſa generatio na
tura pᷣcedẽs ip̃am foꝛmã.ac ꝑ boc diuerſitatẽ notat.
nõ ſic creatio m quã fit tota rei ſuba a virtute diui -
na imediate q rem creat volendo eã primo eſſe cum
nõ ſit. ¶ Oð obijcit᷑ differt qd ⁊ q̊. dm ꝙ illa nõ 44
eſt dr̃ia ꝑ eſſentiã ſᷣ qͥdã mõ differt.quodã mõ cõöue-
nit. Nel dᷣm ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ creatio ↄplectit᷑ totam
rei ſubam q̃ ↄſtare dr̃ ex q̊ͥ eſt ⁊ qð eſt.
qꝙ tranſit.ddm ꝙ nõ tranſit rõne eiꝰqð ſignificatõni
ſue ſubſternit᷑.̊ ſolũ rõne ↄnotati.qð pʒ. ſi em̃ crea/

ri eſt nũc pꝛimo eſſe.deſinit creari.nõ rõne eiꝰqð po/
nit. ̊ rõne imediate collatõnis ad nibilũ.¶ Qð obr 406

ꝙ mutatio eſt via.dom qꝙ; mutatio que hʒ duo extre
ma illa qᷓ eſt neceſſario differt a termino. cuiuſmodi
eſt mutatio in eſſe. mutatio vᷣo ꝗᷓ tm̃ hʒ vltimũ extre
mum ens.nõ põt dicerc mediũ ſᷣ neceſſario opoꝛtet
ꝙ ſe teneat cũ altero extremoꝝ. ¶ Qð obijcit᷑ qͥ om 47
nis creatura creat᷑.dᷣm eſt ꝙ verũ eſt de creatura p.

pꝛie dicta.ſi autẽ large dicat᷑ non ſolũ creatura dici-c·t·

hͤ reat ſed ad ocreat ds eſtreaenre annerum er

boc modo eſt creatio. Si g querit᷑ quõ põt eſſe.dðm

ꝙ in pꝛimis eſt ſtatus vt pꝛius tactũ fuit.vnde ſicut
vnitas q̃ facit ſubiectũ vnũ.nõ eſt vna alia vnitate.
ſic nec creatio qua ſubaa exit in eſſe ꝑ aliam creatiõeꝰ

ꝓducit᷑ ſiue ↄcreatur.

Agit in generali de hois ↄditõne qtum ad finem ꝓpter quem creatus eſt.

¶ Et quia nõ valet ⁊c. Supꝛa egit magiſter de ↄditõne rerum a parte pꝛincipij.bic agit a parte finis.Et quoni⸗

am res a fine.⁊ ſm illum reſpectum accipiũt diſtinctõnem foꝛmaꝝ.ideo pars iſta habet tres ꝑticulas. In pᷣ/

ma pᷣmiſſo quare ronalis creatura facta ſit ex
diſtinctõez aſſignat diuerſam compatoõnem ad

Fatne reꝝ ad finẽ oñdit reꝝ diſtinctõcʒ. In ſcda vo ſm illã
nem. ibi. Icdecoq; ſi querat᷑ quare ſit creatꝰbomo ⁊c.Tercio

vo breuiter epilogat determniata ex ipſis faciens viã ad cctera ſeduenia determinacda.ibi.Ex pᷣmiſſis apparet.
eine vltima pte remanentibꝰindiuiſis.media diuidit᷑ in tres. In pꝛima determinat fineʒ iutellectualis
U

be. In ſcga finẽ ſube pure coꝛpalis.ibi.Et ſicut factus eſt bõ ꝓpter deũ ⁊c. In tercia vᷣo determiat finẽ com⸗

poſiti ex vtroq; inqᷓtum eſt tale.ibi. Oe hoie quoq; in ſcriptura ⁊c.Et ibi pꝛimo deteriat veritateʒ.ſcdo ſol/

tomagis intelligi. tanto plenius habet᷑. Fecit de ratònaleʒ creatur qͥ ſum⸗
mum bonũ intelligeret.? intelligendo amaret.⁊ amando poſſideret. ac poſſi
dendo fruere᷑. ¶ Eamq; hoc mõ diſtin xit.vt ꝑs in ſui puritate permaneret.

¶Ex compatone rerũ ad fineʒ oſtendit rerum diſtinctionen. g
Et qꝛ nõ valet eiꝰbtitudinis ꝑticeps exiſtere aliqᷣs niſi ꝑ intelligentiã.q̃ quã⸗

Aug.
Quare ratõna
lis geatura fa⸗

nec coꝛpivniret᷑ ſq; angeli.ps coꝛpoꝛi iungeret ſcʒ aie. Diſtincta eſt itaq; rati
onalis creatura in incoꝛpoꝛed ⁊ coꝛpoꝛeꝗ.⁊ incoꝛpoꝛea quideʒ angel.coꝛpo⸗
rea vo hõ vocat᷑ ex aia ratõnali ⁊ carne ſubſiſtens.Conditio &̊ ratõnalis cre

ature pꝛimã cauſam habuit dei bonitatem.

a ( Qula bon? de ꝛ ſu ¶ Scoõm diſtinctõez pᷣdictam aſſignat diuerſam com

nus vf Lug fallum natonem ad finẽ᷑. ? determinat finẽ intellectualis ſub⸗

doͤna. Füno eſſem. eccc 56
nö acochſt q̃rat᷑ quare creatꝰſit hõ vel angelus. Bꝛeui

Quarc creat?

cas ꝙ nõ eſt ↄtia ne ſermone rũderi põt ꝓpter bonitatẽ eiꝰ. AUñ aug.in li. ſit bomo vlan

eſaria. et qꝛ nõ vicit de doctrina chriſtiana. Quia bonus eſt deus ſumus. a

bi ↄñtiã. s cãm. Obꝛ

Ztra h. qꝛ bonitas dei aut eſt cã ſufficiẽs.aut nõ. Si ſufficiẽs. ponit effectũ eodẽ mõ qᷓ ineſt. o neceſſariũ ẽ de⸗

neceſſe fuit crcaturas exire in eſſe. nõ volũtariũ.cuiꝰoppoſitũ mõſtratũ eſt in.jli. in tractatu
tem vẽ male appꝛopꝛiare. In veſtigio em̃ ẽ coꝛrñdentia cauſe ad effectũ.ðita ꝙ centia creature

ð obijcit 45

ſint re
ai
gitſicn
ſtnnoae

Pendus
ſcnsct.

N
eͤ
ſntoe.

Alnclg⸗
ni
etehnden

. . .
inq;tum ſumus.boni ſumus. Et ſi querit ad qᷣd ctea

—
repñtat eẽntiã creato

b
ta ſit rõnalis cre fide
rõnalis creatura. Rñdet᷑ ad laudanduʒ deũ .
KetMenda ei.ad fruendũ eo.in EEH 5deũ.ad ris.potẽtia potentiã.
gen deus em̃ pfectus ⁊ ſumma bonita c ipſa. nõ de erras vertata.200
Prent getipar ner inil⸗ n starnol tgnettehtenecau Gug ruto,
Paruginn are Piülttatem. eranen Docndrate rac cfrallre opehen ao ai 48
nſio qᷓre ei ſit ronalis cre ꝗ querit᷑ quare vel ad ani ad nr̃jm eẽ ↄcurꝛat mo
ad quid facta u rõnalis creatura. Prunimenndent ad quid facta tenein ſapia bonitf
etnalio cr es bonitatem ? ſuã vtilitatẽ. Vtile nem he ꝓpter dei qre cauſalitas nfi e
9. neoKui eo. Factus angelus ſiue bö ipſi eſt ſeruire pan⸗eerſouik boita/
ntdenaen qꝛ creatoꝛ deus et ſumme benbalt vo v ei e
ndiguerit officio qui bonox noſtronnoe⸗ lterutrius efficient Gre
uiret ei ac frueret eo. cui ſeruire nõ eget. vt ſer / ni ⁊ finis. qꝛ fi
R go pficit , ere eo.cui ſeruire regnare eſt. In ho nis mouet efficientez
Bitumr ( at finẽ ſubſtantie pure coꝛꝑali uum volntas dicit ill
Biufe MWundus q̃re ¶ Et ſicut factus eſt homo ntie pure coꝛpalis. i q eciẽs iungit ens
4 hg 8 eſt. mundꝰfactus eſt pp ꝓpter deũ.i.vt ei ſeruiret.ita hñtibꝰ intellectũ. hine
rinnn s eſt ppter hoiem ſcz vt ei ſeruiret. Doſ⸗ meginta en⸗ ehine
kuntignmn us eſt ̊ homo in medio.vt ⁊ ei ſᷣui ruiret. Poſi / megiat⸗ utas E cã im
e 5 ae er vtrinq; ? reſmrerer cnekte ipſe ſeruiret. roſtenſus ielbr⸗
rigiſichn qð accipit obſequiũ ⁊ qð i. tuz ad bonũ homis.? Za ſng e ro.
Painti g ccipit obcqi impendit. Ita em̃ voluit de⸗ t ñ bonn dicit ra⸗
n e ſibi ab hoie ſeruiri. vt ea Senciaſr oghoen⸗ c e r e
ihüncti⸗ Aug⸗ d s iuuaret᷑.⁊ voluit vt mũdꝰſeruiret ho ß hõ ſerui⸗ Hine ricientis ⁊ finis.
Quõ ofia no⸗ eſiliter iuuaret hõ. Totũ g bonum nomini. vt erin qjre wil bangec
ſtra ſunt. aun el brer ee pid Sbectus ewe. m qõ fa et ita pociffima n6 .
(vt ait apłs)nr̃a ſunt.ſcʒ ſuꝑi ctus ẽ ipe.Om̃ia em ductõnis: 10, p-
A e ioꝛa. ⁊ eq̃lia.et inferioꝛn. i nis effectuñ.
rns. Supioꝛa quidẽ noſtra neer ad iid inferioꝛa. idco cenim enbn⸗⸗
ennat i maoõ ſupioꝛes ſi 9uiuendũ ſcʒ angeli. Qui et ſi no?b du reyñtar Rogir
“SS moõ ſupioꝛes ſint. in futuro erũt eles. qui tſinob dpita moinctape
PKnſell ſunt. qꝛ ad vſuʒ nob ſunt. Si q̃les.qui ⁊ mõ noſtri pꝛopꝛiatõnis in repñ
iniſse au rolf in Niti mnio. led qꝛ unt ad vſum eoꝝ. JZpiq; ſando. vñ pꝛima ↄña
Eringiultmin ageliin auibuls ſcripture locis — includit bac. ſoy. ſe o
umttid tulr. dum ꝓpter nos in miniſteriũ mittunt. e dich⸗ gͤ den vulrle die⸗
urminih venal u finẽ ↄpoſiti ex vtroq;.ſcʒ ex intelle tu Pne valr regtama
ali ⁊ coꝛꝑali ſuba inqᷓtum eſt talis. ſcʒ ex intellectu: pqucẽ. creaturaʒ
4 rbo aa⸗ res arönem ne. ruime. e repitur ꝙ fact⸗ ar ppe Ariesitd P vans
Annn pter repatõem quaſi nõ fuiſſet hõ fe QQS5nõ ita ea intelligendu ‚„
buemd ngoliel caſug. As caulas ſ. Späpnn. eed augel:ret
il Nfa & d, 8. hec etiã non nulla cã extitit
Mla d lart ſuꝑioꝛa ⁊ equalia.noſtra etiaʒ nelt extittt. cii
ꝛa.qꝛ ad ſeruiendũ nobis facta. nt inferi⸗ b Al Incht ſu. boni
Es. ¶ Soluit dubitatönem. nns Pechcts, bo⸗
Solzʒ etiã queri cũ maioꝛis „ 102 i ſimꝰ ꝑ eẽntiã.qð ẽ
1 . ri cũ maioꝛis dignitat eſſe videt᷑ aĩ ↄtra boetiũ de ebdo/
Iteʒ ſi inq;tuʒ ſumꝰboni ſumꝰ.g nõ ẽ i , .“ ia madibꝰ.q dicit ꝙ, ſu⸗
. tate abſtracta. Re'. d. ꝙ boita nõ ẽ intelligẽ eẽ abſtracta tonitat mmmus boni pticipatõe.
, bonitas ſbalt q̃ nõ addit ſs nericrezturai⸗ q̃ ẽ ex foꝛa eaſ en gaenat veritas boni 49
onũ. 1 qꝛ illa ↄpatio ad cãm cæntialẽ ſiu ee. h ſolñ relatõez ad finalẽ cãm. ex qᷓ op oama date bñ c. Dꝛia
dicit. inqtum ſumꝰ.boni ſui EEtial ſine finalẽ ẽ eẽntialis.nec v inalẽ cãm. ex ꝗͥopatõe oẽ aliud a deo bʒ eẽ
Snn eenn newniet ainug Sageb: de do 1s. nec vnq;ᷓ c relinqt. nec pt relinqre. hincẽ e.
nuh eednu no rirpengeraad alird l aermd⸗ baerio voz giße vocat bonu nrig iis donai ag a.
44 .qꝛ ꝑticipatio nõ ẽ accũ ulla creatura bona ẽ.imo ex ↄpatõe.⸗ d donn q E ab⸗
6 accũtał reſpectu pᷣme bonitat.·qᷓ ẽ ex fe no ex ↄpatõe. ⁊ iõ pticipatiõe. nec
.q e ex foꝛa dãte eẽ. qᷓuis ſit accñtal bm q 5

in Kek don,
Ex foꝛma dante bñ eſſe.Ad illud qð obijcit᷑
öhyum. pot duplr attribui. lud go obijcit ꝙ nõ eſt intelligere eſe ꝛc von
ipſum. põt duplr attribui. Aut em̃ ↄſequit᷑.aut pᷣ tintelligere eſſe c vᷣm ꝙ illud qð attribuit᷑ alicui n
em neiicit did modolesaitnbramen esin n Scnuetb ane pur uaeſtnerrg
equit᷑.nõ tamen cadit in aliud genus.põt quidem —

i en coillo. maxim u ſemiplene ⁊ reſoluente.ſed intel
Scim ceo llo. maxime eũ illud vicit habitu leg mte lectu plene ad cauſas compante. nõ pot intelliginoi
7 Ralas arAfndngenma agrogg nagic wo⸗ s,FarrrAizbesd .
ſas quare aĩa vnita ſit coꝛꝑi.Quaꝝ pꝛima eſt dei v erh⸗⸗ “

.

ſtructio nr̃a. Contra ſi abſq; coꝛꝑe pꝑmanſiſſet.cur vnita ſit coꝛꝑi. Ad quod iuhreneen
videt᷑ ꝙ vtraq; ſit i-· pꝛimo dici põt qꝛ deꝰvoluit.⁊ volũtatis eiꝰcã q̃renda oloſtien
artificialis. Dꝛima ei nõ eſt. Scðo põt dici ꝙ iõ deꝰ voluit eã coꝛꝑi vniri.vt ititn
rũſio põt ad oia viuz in hũana oſtẽderet ↄditõne nouũ exemplũ. btẽ vnio⸗ nüa
dee de bn cer vn. nis ᷓ eſt inter deũ ⁊ ſpm in qua diligit ex toto coꝛde.? nugn
ta. limpide vidcret d videt᷑ facie ad faciẽ. Putaret em̃ creatura ſe nõ poſſe nentee
um. nec indigeret ex Vniri creatoꝛi ſuo tanta ꝓpinqtate.vt eũ tota mẽte di⸗ hnin i
emplo. ẽ ſi exeplo in ſigeret ⁊ cosſceret.niſi videt ſpm̃ qͥ eſt excellẽtiſſima geuun. Oe
diguit. nõ fuit niſi łe creatura. tam infime.id ẽ carni.q de terꝛa ẽ in tãta dele Ntmmmmgs
derrönts. vom ctatõne vniri vt nõ valeat artari ab b vt velit eã reli naan
42 ar rñ̃det ſuffici⸗ quere. ſicut oñdit apls dicens. Nolumꝰ coꝛꝑe expo⸗ nacn
ter ⁊ bñ. Sufficienter liari ſuꝑueſtiri.ꝑ qð oñdit᷑ ſpm̃ creatũ ſpũi increato geniii
qdeʒ. q; cũ ſit duplex ineffabili amoꝛe vniri. Pꝛo exemplo & future ſocietat: Itttaſeltö
via cosſcẽdi oꝑa dei. q̃ inter deũ ⁊ ſpm̃ rõnalẽ in gliſicatõne eiuſdẽ ꝑficien⸗ Onttitmtiſt-
Brde eiliccki⸗ da erat.aiaʒ coꝛpoꝛeis indumẽtiet terꝛenis mãſionib⸗ ſhti
ſufficit ſcire ꝙ deꝰ vo⸗ copulauit.luteãq; materiã fecit ad vite ſenſuz vegeta ſurtien
luit. quẽ credit ñ vel · re.vt ſciret hõ qꝛ ſi potuit deꝰtã diſparẽ naturã coꝛpo inaſin⸗
le niſi rõnabile.vñ in tis ⁊ aie in federatõnẽ vnã ⁊ in amiciciã tantã ↄiigẽ. Nlurtit
pꝛima rñſione ſatiſſa nequaq; ei impoſſibile futurũ rõnalis creature hũilita oͤrnin
t ela: Heñſio o tecʒ (licet longo inferioꝛẽ jad ſue gle ꝑticipatõeʒ ſblima ntifn
Pleee tieli re⸗ Qua cxemplo rõnalis ſpiio in pte vſq; ad c/ aſegtf
ditatẽ intelligẽtic ria- ſoꝛtiũ terꝛeni coꝛꝑis hũiliateſt.ne foꝛte in nimis de⸗ Neann
det᷑ ſõ.⁊ cuʒ nõ poſſit pᷣſſus videret᷑.addidit dei ꝓuidẽtia.vt poſtmodũ cuʒ zmigtn
reddi rõ vel cꝗ ex pe eodẽ coꝛꝑe glificato ad ↄſoꝛtiũ illoꝝ qͥ in ſua ꝑmanſe/ Piulinin
dei.reddit᷑ ex ꝑte ccaa rũt puritate ſſᷣlimaret᷑.vt qð minꝰex diſpenſatõe crea äuamn
eure-a manifeſta⸗ toꝛis ſui accepat ↄditus.poſtmodũ ꝑ gram eiuſdẽ ac. httwmin
a e rgeiin cipet glificatꝰ. Sic ↄduoꝛ deꝰ ratònales ſpũs vaꝛia ſnfrnde
nifeſtare. 3 ſolũ pt ſoꝛte ꝓ arbitrio volũtatſue diſponẽs. illis qͥs i ſus u nlih
nf̃am indigentiã.veę ritate reliquerat ſurſum in celo manſioneʒ.illis vo qͥs –—
rũ etiã ad ſuã gloꝛiãõ. coꝛꝑibꝰterꝛenis ſollicitauerat.deoꝛſuʒ in terꝛa habita⸗ Kicnncit
ſic patent obiecta. tionẽ ↄſtituit.vtriſq; regulaʒ imponẽs obie.q̃tenꝰ? il Ausnunee
naefela pie a er⸗ li ab eo vbi erãt nõ caderẽt. et iſti ab eo vbi erãt ad id füghear
licenter 2 plene.· Vbi nõ ert aſcenderẽt. Fecit itaq; de hoiem ex dupli anenne
W wͤſba. coꝛp de terꝛa ↄponẽs.aĩaʒ vo de nihilo faciẽs. eaconndi
Ideo etiã vnite ſunt aie coꝛꝑibꝰ.vt in eis deo famulã Ginni
tes maio:em mereant᷑ coonOnam. nila⸗
— dilogat determinata faciens viã ad ſequẽtia de⸗ elmnſtin
terminann. inn nnikorio
¶ Ex pᷣmiſſis aparet rõnalem creaturã in anglicã ⁊ hu / chomtnrn
manã fuiſſe diſtinctã.quax altera ẽ tota ſpũalis.i.an nrgmadii
gelica. Altera ex ꝑte ſpũalis ⁊ ex ꝑte coꝛꝑal.i.hũana. i Cin
AQLuvu itaq; de his tractãdũ ſit ſcʒ de ſpũali ⁊ coꝛꝑali cre⸗ –
D intelligen· atura. de rõnali ⁊ de nõ rõnali.pꝛimo de rõnali ⁊ ſpi⸗ ttamnt
tiam sder rituali.i.de angelis agendũ videt᷑.vt a drutun gegro uhige
s vpqucte s ad cognitiõeʒ creature dignioꝛis rõ nr̃a intendat. hrenten
mnr Pie cn delide ad ↄſideratõeʒ coꝛpoꝛee tam illiꝰq eſt rõnalis q́; neenn
nem 'm ordinem et illius q̃ nõ eſt ronalis deſcendat.vt trinitatis increate n ue
diſtinctõnem querun ſacramentũ tripartite creature eiq; ↄcreatoꝝ atq; cõ⸗ tmnii
tur pꝛincipaliter ttis. ↄtingentiũ ſequat᷑ documenuunm. maſn 8
„ .6ρνο & oedine. Terciũ de differenꝝ-ꝝ (Queſtiooſſ. 8B8. K petetsgg
Paneg w mtne i Kat uin gucruntur vuo. (Srs nd diſcenke rbugierg poven der ⸗ e
— Apium. Bodm hthm at ne rerum q;tum ad pꝛin/ inltitudo. Et ꝙ nõ rißte⸗ Bnln. Idẽ vnifoꝛnit ſe . uatein
ſtinguũtur. m ad differentias im quas di- bñs natu eſ qficre ide,ß entc'es mum ẽ vnui ono. agun
uteede vnifoꝛmiter ſe bs. videt᷑ ꝙ nunq;ᷓ multa fac po · .

55

exitus ꝑ generationem.ꝑ ſpirationẽ. ꝑ creationẽ.ſᷣ p

mũ efficiens eſt helmna inter omnia. ⁊c.
to ſubſtãtia ſpũa

. „* .

tuerit. ergo vnñ ſolu (te a ſumnmo bono nucq; pñie

eſſe mala.nec a ſummo vero vnq; poſſunt cſſe falſa.
5 a ſumme vno non poſſunt eſſe multa. ¶ Item mũ

dus ſenſibilis dᷣ aſſimilari mũdo architipo. qui ẽ in
mente diuina.ad illius em̃ expꝛeſſionẽ factus eſt. ſed

in illo omia ſunt vnũ.g ⁊ in hoc mũdo.ergo videt᷑ ꝙ

Item a deo eſt

generatonẽ nõ emanat niſi vna ſola vona⸗ ⁊ ſimilit᷑
ſpirationẽ. ꝑ creationẽ non egredi
creatura. ¶ Kõtra. quato ſubſttia ꝓducens ẽ meli/

it niſi vna ſola

oꝛ. tantomagis eſt ſui diffuſiua.⁊ quãtomagis eſt ſui

diffuſiua. tanto pluribus ẽ nata ſe comunicare. pꝛi

ioꝛ. tanto pluriũ eſt cognitiua. ſed
ſupꝛema ſubſtãtia eſt ſpnaliſſima.ergo multoꝝ ẽ co/
gnittua. ſed nõ eſt cochiriua multoꝝ pᷣeedentiũ ſe vł
comitantiũ.ergo multoꝝ ab ipſa exeuntin. ¶ Item
quãto ſubſtãtia ſimplicioꝛ tanto potentioꝛ.qꝛ vtus

.

quotomagis vnita tantomagis infinita. ̊ quato po

tentioꝛ tanto in plura põt. ſi ſubſtãtia pᷣmi pᷣncipij
ſimplieiſſima. ⁊ põt ⁊ debet ad ſui manifeſtatoõnẽ᷑
Paͤnere multa. cñ ipa ſit vnica.¶ Item quato cau⸗
ſa pꝛioꝛ tãto vlioꝛ.vñ pꝛima ẽ vliſſima.⁊ qnto vlioꝛ

tanto pluriũ Fꝛincpin cñ pꝛincipiũ ꝓductiuũ vni

uerſi ſit ſimylr pꝛimũ.debuit g ⁊ potuit exire ab ipſo
multitudo reꝝ. ¶ ' ad pᷣdictoꝝ intelligentiã notã/
dum ẽ.ꝙ ſi de pꝛincipio intrinſeco qᷓratur vnde veni

at multitudo reu. maxime m ſpẽm. ptʒz ꝙ a foꝛma.
ſi vo vñ veniat multitudo ſoana tanq; a pꝛincipio

effectiuo extrinſeco. patet ꝙ ab efficiente vno. Sʒ q̃‚/
liter poteſt venire multitudo a pꝛincipio ſu mme⁊ 8

fectiſſime vno difficile ẽ intelligere. Et aliqui circa

errauerũt. Quidã em̃ dixerũt ꝙ ꝙuis vnus cẽt rerũ
conditoꝛ.tñ multa ⁊ varia fecit ꝓpter multitudinem

foꝛmaꝝ ydealiũ. ſed illud impꝛobatũ eſt in pꝛimo li.

vvbi oſtendit᷑ ꝙ om̃es ille vnũ ſunt.nec ẽ in deo ᷣm rẽ

la intelligentia intellexit ſe ⁊ deñ. ⁊ ideo ꝓ

alius numerus qᷓ; perſonaꝝ. Aliqui vo dicere volue
rũt ꝙ; hoc erat pꝛopter multitudinẽ medioꝛũ.deꝰ em̃
cum ſit vnus ⁊ ſumme ſimplex intellexit ſe.⁊ ſe intel
ligendo ⁊ nihil aliud ꝓduxit pꝛimã intelligentiã. ⁊ il
uxit duo.
ſcʒ aliã intelligentiꝗ. ⁊ oꝛbem ſuũ.⁊ ſic deſcendẽdo ⁊=
multiplicando.⁊ iſta opinio in lectione pꝛecedenti ẽ

impꝛobata. vbi oñditur ꝙ deus immediate pꝛoducit

onũ.quibus

omnia.Tereij dixerũt q; mnltitudo rerũ erat a pꝛin
cipio vnico pꝛopter multitudinẽ ⁊ infinitatẽ reflexi⸗

diuinus intellectus ſupꝛa ſe reflectit᷑ et
intelligit ſe. ⁊ intelligit ſe intelligere.⁊ ſic vſq; ad infi

nitũ. Sʒ illud nihil e. Pꝛimũ falſuʒ ẽ. ꝙ i deo ſit mul

numeri ẽ pꝛincipiũ a quo pñt in

kita potens oĩno immenſum. ꝓp
tem infinita põt. ̊ ꝓpter immẽſitatis manifeſtatõnẽ

titudo reflectionũ.cũ ratio vel cã ex pte dei.redditur
ex ꝑte creature.⁊ hec eſt manifeſtatio diuine bonita⸗
tis in ſuo ope ꝙ deus ſit ſuñ intelligere 6 Eex boc
nũq ꝑueniret niſi diuerſitas ſm numeꝝ.⁊ ideo poſi
tio recta ẽ y multitudo i rebus ẽ a pꝛincipio vno. qꝛ
eſt pꝛimũ pꝛincipiũ vnice vnũ.qꝛ em̃ ẽ pꝛncipiũ ſim
pliciter pꝛimũ.ideo fecũdũ ⁊ potens ẽ fecũditate in/
finita ⁊ immẽſa. Si em̃ vnitas qᷓ eſt pꝛima in genere
nerié ſnit numeri egredi.
⁊ pnᷣct? a quo afnirelinee qð ẽ ſimpliciter pꝛimũ

m. ꝓpter g immenſitꝗ/

multa de theſauris ſuis ꝓfert. non om̃ia. q; effectus
uo põt equari vtuti ipᷣius pꝛime cauſe.Quia vᷣo eſt

ſilr ſe hñs ⁊c. dom ꝙ intelligit in bis age 24
vtus ẽ artata ⁊ limitata.⁊ boc nõ habet locũ in deo.

mala
babet cauſam efficiẽtẽ ſed deficientẽ. qlem non decet
eſſe xũ.ſed młtitudo ẽ poſitio ⁊ iõ caãm bʒ effectiuã.

ma plenitudo ꝑ o
tas nõ eſſet pulchritudo. quia non eſſct oꝛdo nec pfe

de cõpoſito eAmccñ oponen qð deus facit.

uulla aut valde modica ⁊ longinq ẽ ꝓpoꝛtio. nt
mõ deberet deus hec vnire vt pfectũ perfectibili. Ox

partiũ infinitatẽ.
habet durationẽ finitam. ſpnale incoꝛrupe
babet durationẽ infinitã.ſi g infiniti ad finitum nul

X.

vnice vni. iõ ſimpliciſſimũ. a ſpnialimmũ. æ pfectim⸗

mũ.Et qꝛ ſimpliciimũ.maxime potetię. Quia ſpũa

liſſimũ. marxime ſapientie. Quia pfectiſimũ. eſt boni
tatis ſumme.Quia marne goretie mitapot. Ouis

marime ſapie. multa nouit. Quia ſumme bonitatis.
multa vult ꝓducere ⁊ ſe cõicare.⁊i

paucer 5 a pncipio vno
qꝛ pꝛimũ ⁊ vnũ. exijt multitudo.

¶obꝛ ꝙ igeʒ
Etibꝰ quoꝛũ

obẽ a bono nõ ſunt mala. dom ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ
⁊ falſa dicũtur pꝛiuationes ⁊ defectus.⁊ iõ nõ

MR obẽ de architipo ⁊ ſenſibili mdo. dom ꝙ ipſe
imitatur illũ inqtũ põt. ſed deficit. In illo em̃ è ſum⸗
oĩmodãa vnitatẽ. bic aunt ſi eſſet vni/

ctio.⁊ iõ vt mũdꝰ hic imitaret᷑ in ꝑfectiõe ⁊ pulchri⸗

tudine. opoꝛtuit ꝙ haberet mititudinẽ. vt multa fa⸗

cerẽt qð vnũ facereꝑ ſe nõ poſſet.¶ vltimo obẽ.
de generatione ⁊ ſpiratione iam patet. qꝛ genitꝰ eqᷓ⸗

lis generanti ꝑ omia implet ⁊ imitat᷑ iᷣm. fimiliter ⁊
ſpũſſanctus. ? ideo ſuꝑfiueret aliã ponere ꝑſonã. ſed
nõ ſic ẽ in creatura qᷓ bonitatis finite ẽ ivo q nõ po
ſocia. vt ſic mitis vna bficeret mũdialis machina
0

ueſtio.i

c de dill

re

Irca boct ens m use es mltioli⸗
cate ſunt quas magiſter ponit in littera. ſcils

bſtatiã coꝛpalem. ⁊ ſpnalem. ⁊ ex vtraq; cõ
poſitam. q̃ritur vtrũ hec diſtinctio debeat eẽ in vni⸗
nerſo.Et vr̃ ꝙ nõ.pꝛimo de coꝛpali. Hã ſicut tactũ ẽ

om̃e qð deus facit. facit ſalua oꝛdinatione.̊ pꝛopter
ſuã bonitatẽ.ᷣ nõ facit ꝓpter bonitatẽ ſuã augendaʒ

ꝑticipandã. ſola creatura ſpnalis dei capax cſt. et

Aus pticeps eſſe põt. ſola ſpſjaleʒ debuit facere nõ

coꝛpaleʒ. Si tu dicas ꝙ coꝛꝑalis ẽ pticeps in effectu

Fuis nõ in ſe. hoc nihil ẽ. qꝛ ꝑticipare bonitatẽ diui⸗

nam in effectu nõ cſt aliug ꝙ eſſe. hoc em̃ ipſo ꝙ E.p-

icipat eſfectũ honitatis. S ide eſt vicere creatura eſe
factã ꝓpter participatõem diuine bonitatis. qd dice

re creatura eſſe factã vt ſit.ſᷣ boc nihil ẽ.S ⁊c. Ite

acit. facit
ſalua ꝓpoꝛtione.ſemꝑ em fſoꝛmam coniũgit materie
ſumme poꝛtionali. lonekce went af

nullo

—

nõ ſit ꝓpoꝛtio ptzʒ.ſpũale em̃ Almpler. coꝛpale habʒ
Fen coꝛpalc eſt coꝛruptibile.⁊ ita

initam. ſpnale incoꝛruptibile. ita

la ẽ ꝓpoꝛtio.patʒ ⁊c. Si tu dicas coꝛpus fuit incoꝛ
ruptibile a ↄditiõe pꝛima. tũc ſaltẽ poſtqᷓ coꝛrupti⸗
bile fuit debet ceſſare vnio. Itẽ de pure ſpũali vr.

ome qð deus facit. debet facere ſalua naturarũ con
nexione.ſ natura

one. ß natura generis eſſentialiter onexa diffe⸗
rentie. ſi aiatum 2 ſenſibile Soncxn ronali. ergo im

poſſibile ẽ q; aliqd fiat hñs ronem quin habeat vege
tationẽ ⁊ ſenſum.ſiuc qn ſit aial. aial ẽ ſuba cõpoſi
ta ex ſpuali ⁊ copali. ⁊c. Et h vf dicere phus ; æ

getatiuñ eſt in ſenſitiuo. ſicut tetrigonũ in teragano

⁊ hic in ronali ſicut in pentagano.ſeq nunc deus fa

rten Ginnn ine ter gan uec ventaßonit ſnece⸗
traga o ⁊ terigano. ⁊c. ¶ Nem nibi

facit deꝰ niſi

54

5 §

56

97

ex magna dilectione. qð melius eſt nature vnicui⸗

q;. aut igitur nature ſpũali melius eſt eẽ ſepatað.aut

melius eſt eſſe cõiũctam.quocũq; dato altera differẽ

ctia tollitur.¶Sed contra. decuit deum ita res facere

vt eſſent in manifeſtatõne ſue potentie.ſed potentia

manitfeſtat᷑ in ꝓductione reꝝ multũ diſtantiũ ⁊ i ea-
rum cõiũctione. nã potentia tanto virtuoſioꝛ oñdit᷑

quanto põt ſuꝑ magis diſtantia.ſed pꝛima ⁊ ſumma
diſtãtia ſubſtantiaꝝ eſt inter coꝛpeũ ⁊ incoꝛpoꝛeum.

qꝛ pꝛime differentie generis ſunt.ergo ad hoc ꝙ diui

na potentia manifeſtet᷑ plenc neceſſe fuit ſubſtantiã
ſpnalcʒ ⁊ coꝛpoꝛalẽ ꝓducere.⁊ rurſus ꝓductas vni/
re. ¶ Item decuit deum ita res pꝛoducere vt manife
ſtetur eius ſapientia. ſed ſapientia artificis manife/

ſtatur in oꝛdinis ꝑfectione.oĩs aũt oꝛdo habet de ne

ceſſitate.⁊ ſummu.⁊ mediũ.⁊ infimum.Si ̊ infimũ

eſt natura pure coꝛpalis.ſummũ natura ſpualis.me

58

59

60

diũ cõpoſita ex vtraq;.niſi hec om̃ia feciſſet.nõ oñde
retur perfecte dei ſapientia.opoꝛtuit igit᷑ hec om̃ia fi
eri. VAñ Aug.xj.cõfeſſio.Duo feciſti dñe.vnũ ꝓpe te.
aliud ꝓpe nibil. ¶ Item deũ decuit ſic res pꝛodu cere
vt manifeſtaret᷑ eius bonitas.ſed bonitas cõſiſtit in

diffuſione ⁊ cõicatione ſui in alteꝝ.ſi ergo ſua boni/

tas conſiſtat in cõicatione actus nobiliſſimi qui ẽ vi/
uere ⁊ intelligere.decuit vt nõ tm̃ daret alij potentiã
viuendi ⁊ intelligendi.ſᷣ etiaʒ potentiã alij cõicandi.
Si ergo viuens ⁊ intelligens ẽ ſubſtãtia ſpnalis.qðd
aũt viuificat᷑ ⁊ per intellectum ꝑficitur eſt coꝛpus.
ad ꝑfectam bonitatis manifeſtationem neceſſe fuit
fieri ſubſtãtiã ſpũalem ⁊ coꝛpalem.ſed hoc nõ perfe/
ete manifeſtaretur niſi vna alteri cõmunicaret.⁊ hoc
non poteſt eſſe niſi ꝑ vniones. neceſſe fuit facere cõ
poſitam ex vtraq;. tem hoc non ſolũ vꝛ rõne the
ologica ſed etiã phica.qꝛ ſi eſt ponere vnã dr̃iam cõ/
trarietatis.⁊ alterã.ſi & coꝛpale.⁊ ſpũale.⁊ ſi ponere
ẽ extrema cõponibilia.g ⁊ mediũ.S ⁊c.¶ NRdðm ;
ad pfectionem vniuerſi hoc triplex genus requirit᷑.⁊
hoc ꝓpter triplicẽ perfcctõnẽ vniuerſi.qᷓ attendit᷑ in
amplitudine ambitus.ſufficiẽtia oꝛdinis.influentia
bonitatis.in quibus tribus expꝛimit in cã triplicem
perfectõnẽ.videlicz potẽtie.ſapiẽtie.⁊ bonitatis. Añ
ↄcedẽde ſũt rões ad hoc inducte.¶ obr ꝙ in ope
ribus ſalua debet eſſe oꝛdinatio.vt om̃ia fiant pꝛopt
diuinã bonitatez pticipãdã.ddm ꝙ fieri ꝓpter diui⸗
nã bonitate ẽ dupir. Aut oñdendã.⁊ ſic facta ſunt ce
tera.omia ei diuinã expꝛimũt bonitatẽ.Aut ꝑticipã
dam.⁊ hoc duplr̃aut qꝛ ſunt nata ꝑticipare.aut qꝛ
ſeruiũt ꝑticipantibus. Pꝛimo mõ condite ſunt crea
ture ſpunᷣales.ſecũdo mõo coꝛꝑales.ipſe tñ aliquo mõ
ꝑticipãt.ſ in earũ ꝑticipatione ſtatus non eſt ſ᷑ oꝛdi
natur ad lterioꝛen E ob ꝙ in cõiũctionc debet
eẽ ſalua ꝓpoꝛtio.dm ẽ ꝙ in ↄiũctione aĩe ad coꝛpꝰ
ſalua ẽ ꝓpoꝛtio.⁊ abſolute.⁊ in relatione ad finẽ.Ab
ſolute. Ham qᷓ;uis ſuᷣmũ ſpũs ⁊ infimũ coꝛꝑis mul

tã habeãt elongationẽ.tñ ſupᷣmuʒ coꝛꝑpis ⁊ infimum

ſpũs ſummã hñnt vicinitatẽ. Spũs em̃ aialis ſiue rõ/
nalis habet potentiã viuificãdi.vegetandi.⁊ ſentien
di.coꝛpus aũt humanũ habet cõplcxionis equalita⸗
tem. habet oꝛganoꝝ multiplicitatẽ. habet rurſus ſpi
rituũ ſubtilitatẽ.⁊ ᷣm triplicẽ driam. Habet em̃ ſpi/
ritũ vitalẽ.ſpũm naturalẽ.⁊ ſpũm aialem.Compan⸗/

do igit᷑ cõplexionẽ eq̃lem ad vim viuificatiuã p me

diũ vinculũ ſpũs vitalis.optimus ẽ nexus. Silłr cõ/
parando nõ iolũ ↄplexionis cqlitatẽ ſ ⁊ oꝛganiſatio

AII

—

nẽ.⁊ oꝛganiſationis ꝑfectionem ad vim vegetandi⸗

ſentiendi mediãte ſpũ naturali ⁊ aĩali.optima ẽ pꝛo/

poꝛtio ⁊ mirabilis nexꝰ.vñ ſicut terra ⁊ ignis qᷓ̃ mul/
tũ diſtant nectũtur duplici medio.vno qð magis cõ

municat cũ terra.⁊ reliquo qdð magis cũ igne.ſimilit
eſt in oſito Oſtenii ctiã ꝑfecta ꝓpoꝛtio in relatõ
ne ad finem. Cũ em̃ aie humane data ſit libertas ar/
bitrij vertibilis ⁊ reuertibilis.i.potens ſtare.cadere.
⁊ reſurgere.datuʒ ẽ ei coꝛpus potẽs moꝛi ⁊ potẽs nõ
moꝛi.⁊ deinde potens in ſempiternũ viuificari. Rur
ſus cum aia creata ſit velut tabula raſa. datum cſt ei
coꝛpus humanũ habens oꝛgana multiplicia vt in il/
lo poſſet perfici ſcientijs.Similiter cx parte coꝛpis ẽ
optima ꝗpoꝛtio in relatione ad finẽ. cuʒ em ſit oꝛdo ĩ
foꝛmis coꝛpalibus quod patzʒ qꝛ foꝛma clem̃ti ad foꝛ
mã mixti.⁊ foꝛma mixtionis ad foꝛmã cõplexionis.
⁊ rurſus vegetabilis ad ſenſibile.⁊ non ſit ſtatus ĩ re
coꝛpoꝛali ⁊ imperfecta.non cſt ſtatus ibi.ſed vlteriꝰ
diſponũt hmõi foꝛme ad animã rõnalem.pcr quam
etiaʒ coꝛpus ⁊ natura coꝛpoꝛalis cfficitur particeps
eterne beatitudinis.aut g̊ om̃is intentio nature coꝛ
poꝛalis ſoluit᷑.aut neceſſe eſt peruenire mediãte aia
rationali in vltimũ finem. ¶
debet ſaluari naturaꝝ colligatio.ddm q; ven ẽ.ß ſen
ſibile ⁊ vegetabile non ſunt de neceſſitate ronalis ni
ſi ̃m ꝙ eſt rationale per vnioneʒ. Anima em̃ vt pꝛiꝰ
tactũ eſt cũ ſit ſpũs ſimplex ⁊ purus.non poteſt vni⸗
ri carni.niſi duplici medio ex parte ſui. Similit᷑ nec
coꝛpus cõplexionatũ.⁊ ideo neceſſe eſt ꝙ interueni/
at natura viuificãdi ſiue vegetandi.⁊ natura vlteriꝰ

entiendi.⁊ ideo in omni hoie hec cadũt.ſᷣ qꝛ ãgelus

eſt ſpũs purus iſtis non indiget. Patet igit᷑ ꝙ cõtra
fidem ⁊ veritatem errãt ſaducei qͥ negant eſſe ſpũm
Patet nihilominus ꝙ errãt manichei qui negãt ani
mã vniri coꝛpoꝛi.nõ vt ꝑfectibili.ſᷣ vt carceri.
obijcit᷑ vltimo ꝙ deus dat vnicuiqʒ; qð meliꝰ ẽ.dom
deꝰ? nõ dat vnicuiq; ſimplir̃ mcliꝰ.qꝛ tũc nõ faceret
res oꝛdinatas ſed equalit᷑ perfectas.⁊ hoc repugna/
ret perfectõni.qꝛ ſi eſſent cqualia nõ eẽnt oꝛdinata.
vt dicit Aug.cũ ergo dẽ ꝙ deus dat vnicuiq; qð ſibi
melius eſt. hoc intellligendũ ẽ ᷣm exigentiaʒ oꝛdinis
⁊ naturc.nature aũt aie competit vniri.nature autẽ
angelice ſeparatã eſſe a coꝛpoꝛc.⁊ idco illa rõ nõ va/
let.quia dilectio dei non cxcludit oꝛdinem.

tur duo. Pꝛimũ eſt de oꝛdine reꝝ in comꝑa/
tione ad finem. Sccundũ ẽ de oꝛdine earũ quem ba

bent adinuicem. AAueſtio.. i
Eũ omnes creature condite ſint ꝓpter diuinã glo

riam.⁊ vtilitatẽ ꝓpꝛiã.ſicut dicit magiſter.⁊ accipi pᷣt

ex ſcriptura.⁊ Aug.dicit in li.de doc.xpᷣiana ꝙ deus
nos fecit ⁊ diligit.nõ ꝓpter vtilitatẽ ſuã.ſᷣ ꝓpter boni
tatẽ ſuã.⁊ vtilitatẽ nram.Queritur ergo qᷣs ſit finis
icipalio⸗ ditionis reꝝ. Atrũ diuina gloꝛia. xl vti/
itas nr̃a.Et ꝙ glia dei vr. Ille eſt finis pᷣncipalioꝛ qͥ
ẽ vtilioꝛ.finis em̃ vltimꝰ ẽ potiſſimꝰ.ſᷣ vlterioꝛ finis
ẽ dei gloꝛia qᷓ; vtilitas nr̃a.nã nõ glia dei pter vtili/
tatem ß vtilitas ad gliam oꝛdinat᷑.g vr q glia ſit pᷣn
cipalioꝛ. ¶ Item ille finis ẽ pꝛincipalioꝛ q eſt perfe/
ctioꝛ. ſed glia dei eſt ꝑfectioꝛ. ⁊c. Pꝛobatio medic.
pfectioꝛ finis ẽ qͥ pfectioꝛẽ reddit opationẽ oꝛdinatã
ad ipᷣm.ſᷣ mſtomeliꝰ ẽ opus qdð qͥs facit ꝓpter gliam

dei ꝙỹ Apt ytilitatẽ ſuõ. Añ apls.j·ad Cop. x. Oſmia

obijcit᷑.in opere dei i

Onſequẽter ſecũdo loco querit᷑ de rebus ꝓ
ductis q;tum ad oꝛdinẽ. Et circa hoc querũ

toüiri
aecſant⸗
Condtefun
mmalicuot⸗
AArigen
Noſonpta
Plisghe
Lebennuin

d
istgs
tolearnuee
gotete tar⸗
Ftiſunt⸗
aſnon
zͤſuigian
nnchnorod
P mare
trignlo
Nlinepotvch
Genllef
nsnonhuen
dienwapln
fondomnü g
uononenne
ſauetctreze
acoloft
ter plerglan
ſeſnopien
ſrnätin
Ntogonapuit

Gdgantlaude

NeCndtipg
Cotnteptlitzos
g eoſſonen
launecindig
Uenbenonmn

imgiinfnli

gumſtucötn
tone nici n

fatoſtebef

canochiqntd
obisboni⸗

ſüͤchipnuce
GPoldiuraag,

laqooße
iftltsa
imic wii

Crtalſerſe

igchehalarani
rung
gimd
Phrie
gunnangeh
Nyrntini
liſtpuut
ſchn
Paftlzit

imnichn
inanſtinze
Kndngen
Sinanotanee
Woirnäiri
Dehckcnd
umngwiſt
ucſtnr inlen
WAincßttd
nuag uffi
müGmiin
Migimmn
mittungeen
Puriigin
Nicugginesrr
Uinan.
nggnc icn
giiͤter
hefagr
lutotir i
rfnaigglt
aipytr
nermiumen
aplunnoſ⸗
tunchen.
cirſiit
Ganaboehn
Aheferitot
uannm

—2
NEE
S=
S☛]
=—
—
=—

—
=
=

WBS
=
—
—
S☛ = S
= =—
== .

==

—

SS

—
— —
=

63

di.

in gloꝛiq dei facite.ᷓ ⁊c. ¶ Zeem ille finis pᷣncipali/
oꝛ qͥẽ eſſentialioꝛ. glia dei ẽ eſſentialioꝛ vnicuiq; rei
condite maxime rõnali.ꝙᷓ vtilitas ſua.nã res pꝛopt
maliciã põt pꝛiuari ſua vtilitate.ᷣ nõ põt vnq; qͥn ſit
ad dei gliam. ¶ Item ille ẽ pꝛincipalioꝛ finis q ẽ vni
nerſalioꝛ.ꝓpter hoc ꝙ pᷣncipalis finis totũ debet cõ⸗
plecti.S̊ glia dei ẽ finis quẽ aſſequitur ois natura. ſi-
ue humana.ſiue angelica.ſiue bona.ſiue mala. g ac.
ontra. Ille ẽ finis pꝛincipalioꝛ rei condite quez
efficiẽs magis intendit.ſᷣ deus magis intẽdit in cõdi⸗
tione creature eiꝰvtilitatẽ.q; gliam ſuã.g ⁊c̃. Pꝛoba
tio medie.ſicut dicit a lus.j.coꝝ.xiij. Charitas non
ſua ſunt. qdðᷣ alterius.ſ de? q agit facit ex per-
fecciſſima charitate. nec q̃rit nec intedit qð ſuñ eſt.
g nõ ſuã gliam ſᷣ vtilitatẽ ãam. Wtem ille finis ẽ
pꝛincipalioꝛ ↄditionis rei quẽ res condita magis ax
Perie vnaqueq; res ita appctit ſuũ ↄmodũ vel vti/
itatẽ ꝙ nullo mõ põt velle op oſitũ. H oppoſitũ glie
dinine põt velle.ſicut ptʒ i bla pbemis. vtilitas ⁊c̃.
. Ben ille finis ẽ potioꝛ ↄditionis rei ad quẽ effici

ens non ꝑuenit niſi ꝑ effectũ.hoc patet.qꝛ ſi ẽ bene

defendoꝛ a pluuijs abſq; domo ſicut cñũ domo. ſi face⸗
rem domũ ꝓpter talẽ defenſionẽ facerẽ fruſtra.ſi de
us non ẽ magis gloꝛioſus poſt cõditionẽ reꝝ qᷓ; an.ſi
faceret res pꝛincipaliter ꝓpter gliam ſuã.faceret fru
ſtra.qð ſi nõ fruſtra facit.nõ ꝓducit.ꝗᷣ nõ Reincinati
ter ꝓpter gliam ſuã. ꝓpter vtilitatẽ alienã. It.
iile finis pꝛincipalioꝛ ẽ q effectũ magis pficit cum ad
ipᷣm ꝑuenit.ſᷣ dei fruitio magis aiam ꝑficit q;ᷓ dei lau
chuceg pᷣncipalit᷑ facta ẽ aia ꝓpter fruitõem iy pter
dei gliam ⁊ laudẽ.¶ E dom ꝙ finis ↄditionis rei ſi
uc reꝝ conditaꝝ pᷣncipalioꝛ ẽ dei glia ſiue bonitas qᷓ

creature vtilitas. ſicut em̃ patz. xvj. Pꝛouerbio. Ani

6 4

65

uerſa ꝓpter ſemetipᷣm oꝑatꝰẽ dñs.ſᷣ nõ ꝓpter ſuã vti
litatem vel indigentiã.qꝛ ait pᷣs.dixi dño deꝰ meꝰ es
tu. qm bonoꝝ meoꝝ nõ eges. ꝓpter ſui gloꝛiam.nõ
inquã augendã.ſᷣ ꝓpter gůam manifeſtandaʒ. pt
gliam ſuã cõicandã.in cuiꝰ manifeſtatione ⁊pticipa
tione attẽdit᷑ ſumma vtilitas creature.vicʒ eiꝰ gloꝛi-
ficatio ſiue btificatio. ¶ ꝛ g obẽ ꝙ charitas alienũ
comodũ qꝗᷓ̃rit.dðm ꝙ ſecus ẽ in nobis.⁊ in deo. Na⸗
in nobis bonũ ꝗꝓpꝛiũ vtffert a bono cõi.ſ in deo bonũ
ſuũ cſt bonũ cõe.nã ipᷣeẽ bonũ oĩs boni.ſi ̊ effectum

nõ oꝛdinaret ad ſe.vel nõ faceret ꝓpter ſe. cum ipe ſit

huũ a quo om̃e bonũ.iam effectus non eſſet tonus.
Am̃ g vtilitas creature tota attẽdit᷑ in oꝛdinatione
ad bonũ qð deꝰ ciõ charitas dei oia rectiſſime fecit ⁊
cõuecrtit ad ſc.⁊ ſic nõ ẽ in nob. obꝛ ꝙ ille finis

ẽ pꝛincipalioꝛ quẽ natura magis appetit. dom ꝙ eſt

loq de natura duplr̃. Aut de natura vt deficẽte. aut
vt pfecta. Dico ̊ ꝙ natura deficiẽs in ſe recuruat᷑iõ
ꝛiũ bonũ deſiderat.⁊ iõ ſuũ comoduʒ. MNatura vᷣo

₰

pfecta amoꝛe charitatis ſurſuʒ eleuat᷑. multomag
impꝛopoꝛtionaliter dei gliam deſiderat qᷓ; vtilitatem
pꝛiq.vt patet in htibus charitatẽ. Od obr qp il⸗
le finis eſt pꝛincipalioꝛ quẽ magis natura deſidcrat.
veꝝ ẽ de natura recta ⁊ pfecta. Oð obẽ ille ẽ pᷣn
cipalioꝛ finis ↄditionis rei ad quẽ res ꝑfecta ptingit

Ruũderi põt pꝛimo ꝙ hoc habet veritatẽ qñ opcrãs

opatur ꝓpter indigentiã alicuius finis.ad quẽ nõ o
teſt puenire niſi ꝑ opus qd ꝓducit. ſed talis operãs
nõ eſt deus ſicut patet. ⁊ ideo nõ habet locũ hic Ael
aliter dm ꝙ res facte ſunt ꝓpt dei gliam. nõ inquã
acquirendã vel ampliãdã.ſ oñdendã ⁊ cõicandã.ct

nif.

S ſimplir̃ totus homo angelo mclioꝛ.
genere quod tenet rõnem finis illud
genere creaturaꝝ. bomo tenet rõnem finis. nõ ange⸗
lus. Uñ Remigius dicit ⁊ phᷣs.ꝙ; nos ſumus finis

re femina. ⁊ tamẽ domina angeloꝝ.

.
1

cquis ghia dei ſit ſine rebus factis. nõ eñ cöicat vłma
nifeſtat niſi ꝑ res ꝓductas. ¶ Qð obr̃ ꝙ fruitio ma

gis pficit. dom ꝙ laus duplr cſt.ſ.pfecta ⁊ impfecea.

Laus impfecta minꝰ ꝑficit aiam q; fruitio.ſed nõ ſic

laus perfecta.qꝛ magis letat᷑ in glia.⁊ plus gaudebit
de dei glia ⁊ bonoꝛe ꝙᷓ; de ſua gloꝛificatione.⁊ plus io
cũdabitur in laudãdo qᷓ; in coſiderãdo ꝓpꝛiũ bonũ.⁊
ideo pʒ ꝙ ille finis ẽ vlterioꝛ. 1 Aueſtõ. ij. k
Be oꝛcdine reꝝ adinuicem.nã hunc tangit mgñ in
lra. Atrũ vicʒ natura ſpnalis.dignitate nature pcel/
lat cõpoſitã ex ſpnali ⁊ coꝛꝑali.Certũ ẽ em q; vtracq;
odli coꝛpalem. Et ꝙ ſic. v. In omni genere nobi⸗
ius ẽ illud ꝓpter qdð ẽ alteꝝ ſicut finis.eo ꝙ eſt ad fi-
nem. ̊ homo ẽ ꝓpter angelũ. Mam ſicut dicũt ſancti
⁊ ingf recitat in lr̃a.homo factus ẽ ad repationẽ an⸗/
gelicę ruine. ⁊c.

bil hñs de coꝛpe.qᷓ; qd cſt ſpnale. ↄiunctũ coꝛpoꝛi.g
nobilioꝛ angelica natura bumana. ¶ Item in quoli
bet genere immoꝛtale ⁊ incoꝛruptibile nobiliꝰ ẽ moꝛ
tali ⁊ coꝛruptibili.ſed angelus per naturam eſt imoꝛ
talis ⁊ incoꝛruptibilis. homo vo econtrario. ergo ⁊c.
Item quod ſimilius eſt melioꝛi ẽ melius. ſi nõ ſit

ſimilius in ridiculoſis.vt ſimia homini ꝙᷓ equus.ſcd

angelus ẽ deo ſimilioꝛ ⁊ deifoꝛmioꝛ q; homo. cma
eſtum eſt. ⁊ non in ridiculoſis ſed in o tuniz eno

ſimplrñ melioꝛ eſt natura ſpũalis q;; cõpoſita. ¶ Con.
tra. Augu. Mente bumana ſolus deus eſt maioꝛ. vñ
in li. de trini.xvj. ⁊ in lib. lxxxiij.q. dicit q;¶ immediate

ipᷣa mens a pꝛima vcritatc foꝛmatur.⁊ inter ipſam :

deum nihil cadit mediuz. ergo angelus non eſt ſupꝛa
mentem humanas.g per ſe adeo bona ẽ vt angelus.

ſed anima ꝓpter cõiunctionẽ ſui cum coꝛpe non dete

rioꝛat᷑. immo maius bonũ eſt. cum coꝛpus ſit bonũ.
Ntem in om̃i
melius. ß in

quodammõ omniũ qᷓ ſunt. qdð nõ dĩ de angelo ⁊c.
em ſi optimũ in vno genere eſt melius optimo

in alio. ⁊ ſimplr̃ hoc illo melius.ſed optimꝰin geneꝛe

borminũ eſt melioꝛ optimo in genere angeloꝝ.vt pa-

tet. quia xp̃s.̊ ⁊c. Si tu dicas ꝙ non inq;tum bomo

ſed inq;tum deus.obijcitur de beata vir ine qᷓ eſt pu
femina. ⁊ tamẽ domina angeloꝝ. ¶ Item maioꝛ
qui recũbit q; qui miniſtrat.teſte tomino Luce.xxij.

ſed angelus miniſtrat hbomini. Hebꝛe. j. Om̃es ſunt
adminiſtratoꝛij ſps .R. dom ꝙ cũ ꝗᷓ̃rit᷑ de oꝛ/
dine ſpũs rõnalis ſine vniti

ine ſpn‚s ronalis ſine v qſpum angelicñ vel ſe⸗
paratũ.de duplici oꝛdine poteſt intelligi. aut de oꝛdi/

ne ꝙtum ad finem.aut q'tum ad nature dignitatez.
Si qtum ad finem. ſic dico ꝙ; ſunt pares.nã ad eun
dem finem.ſ.ad eternam beatitudinẽ immediate oꝛ-

7

dinant᷑. eadem eſt menſura bominis q̃ ⁊ ãgeli.nec
homo ꝗpter angelũ nec angelus ꝓpter bominẽ. tñ ſi
cut lex charitatis facit in mẽbꝛis coꝛ

uibus ciuitatis ꝙ vnũ membꝛũ ſup et indigentiam

altcrius.vt patz.quia oculus videt ſibi viam ⁊ pedi.

⁊ pes fert ſeipᷣm ⁊ oculũ.⁊ in cuibus terrene ciuita/
tis ſimiliter contingit. Similiter intelligendum ẽ de

bomine ⁊ in angelo qui ſunt ciues ciuitatis ſuperne.

nam homo babet labilitatem ad labendu frequẽter
⁊ poſſibilitates ad reſurgendum. Angelus vo ſtans
perpetuitatem in ſtando.⁊ cadens ſmpo litatch.
2

1 5, . eem ſpaale ſimplf loquedo no
bilius ẽ coꝛpali. nobilius illud qð pure ẽ ſps ni-

66

n reſurgendo. ideo angelus ſtans ſuſteittat homninẽ

ſiue infirmitatẽ bumanã. ⁊ homo reſurgens reparat
ruinã angelicã. Ideo qͥdã mõ angelus ꝓpter hoiem.

2 quodã mõ hᷣ hropter angelũ. ⁊ ideo in hoc oꝛdine

pares ſunt. Si añt loquamur d
ture dignitatẽ. doᷣm ꝙ ſ⸗ impliciter loquẽ
E ereatura ſuꝑioꝛ hoi

68

ſupꝑioꝛi gradu conſiſtit.

oquamur de oꝛdine Jeun ad na
angelus
ie. Matura em̃ angelica ſicut pa
tet ex multis ſcripture g vobio ẽhumana. ⁊ in
õcedende igit᷑ ſunt rões
manifcſtantes ꝙ angelus nature dignitate pᷣcellit ho
minẽ.pᷣter pꝛimã ad quã ſolutũ eſt. M s obꝛ in cõ
trariũ ꝙ nullũ cadit mediũ inter menteʒ ⁊ deũ.dðm
ꝙ eſt mediũ pſᷣm dignitatẽ nature.vel ſᷣm cauſalitatẽ
influentie.pꝛimo mõ cadit mediũ.ſcdo mõ nõ. Naʒ

deus immediate influit in mentẽ.⁊ ꝓpteres ipᷣa mẽs

69 immediate a pꝛima veriate foꝛmatur. ¶

Oð obijcit

ſecundo ꝙ bõ tenet rõnẽ finis.doᷣm ꝙ aliquid pꝛopt᷑
qð res ẽ.ẽ duplr̃.ſ.aut ad ſupplendũ indigentia.ſicut

tomus ppter boĩem. ⁊ calceus pꝛopter pedem. aut
ad ſupplendũ eius influẽtiã.ſic hõ pꝛopter deũ. OQð

Vvltimo mõ habet rõnem finis nobilius eſt.qð pꝛimo

mõ non.qꝛ em̃ homo om̃ibus indiget.angelus nullo

niſi deo.ideo om̃ia pꝛopter hominẽ.nõ om̃ia pꝛopt᷑

70⁰

71

telligendũ ẽ per ſe ⁊ pciſe.nec

tis gratic. ¶ Oꝛ vltimo obi demi ufra mel
us patebit.ad pñs tm̃ ſi fficiat dicere ꝙ alicui mini/
ſtratur dupliciter. aut pꝛopter ſe ſicut regi ⁊ dño ⁊ ta

Tobꝛ de optimo in/
eata virgo.nec xpᷣs ex
cedut angelos pure rõne nature.ſᷣ rõne multiplicita
vltimo obꝛ de miniſterio infra meli

cipio.homo vo in die ſexto.

angelũ. In cuius rei iſe⸗ conditꝰ eſt in pn

lis ẽ nobilioꝛ. aut pꝛopter aliũ. ſicut miniſtrat miles

getabile cum non ſenſibili ⁊ non v

7

gartioni regis.⁊ ꝑ boc ẽ ar.ſoluẽdũ.Angelus em̃ mi/

iſtrat boĩ ꝓpt᷑ deũ.ſicut diues pauperi.foꝛſegrotãti.
OInſequenter tercio loco queritur de mõ di/
ſtin guendi ſpũm ãgelicũ ab aia rõnali.Et qᷓ
rũtur duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ differãt ſpẽ.

an tm̃ numero. Secndo qᷓ ſit illa differentia ꝑ quam
differüt. Aeſtio. . 1

¶ Oꝛ aũt differãt ſpecie vr. Quc differunt ſpecie ba

bent diuerſas ꝑpfectiones ᷣm ſpeciẽ.ſed h ⁊ angelus

. ₰

differũt ſpccie. conſtat. ⁊ anima dat ſpeciem homini
⁊ actũ ſpecificũ. ⁊ anima ⁊ angelus.¶

m aue
ſunt ſimilia ſpecie. vel ſimul Paechendel vnũ facit
ad ꝓductionẽ alterius niſi ꝓducãt᷑ n pꝛopagatio/
nem.ſed anime nõ ſimul cũ angelis ſunt ꝓducte.nec

nnggeli faciũt ad animarũ pꝛoductionem. ac. Si tu
dicas ꝙ ſimiliter poteſt argui de animabus.hoc fal/

ſum videt᷑.qꝛ pater facit ad generatõnẽ pꝛolis.¶ Itẽ
plus cõnenit ſenſibile cum ſenſibili.qᷓ ſenſibile ⁊ vᷣ
tabili. ſed ani/
ma bumana per eſſentiam ẽ ſenſibilis ⁊ getabilis.

alioquin nõ faceret animal.ergo cum differat ſpẽ ab

*

anima ſenſibili tĩ ⁊ vegetabili.multoplus differt a

ſpiritu angelico qui nec ẽ ſenſibilis nec vegetabilis.
ELontra.quoꝝ pfectio ⁊ cõplementum vltimũ eſt
vnũ ſpecie.ipᷣa ſunt vnũ.ſed ad eandem beatitudinẽ
oꝛdinatnr homo ⁊ angelus.q̃ eſt viſio ⁊ fruitio dei.
g homo ⁊a angelus.ſiue anima ⁊ angelus ſunt ſpecie
vnũñ. ¶Gtem quoꝝ differentia vltimo cõpletiua eſt
ſpecie vna.ipᷣa ſunt vnũ.ſed differentia vltimo ↄple
tiua anime rõnalis ⁊ angeli ẽ hoc qð ẽ rõnale ſiue in
tellectuale. ⁊ in bac cõicant.ſicut dicit Grcgo.qꝙ; bo/

mo cõicat eſſe cũ lapidibus. intelligere cũ angelis.

⁊c¶Itẽ qꝝ optimu naturale eſt ynũ.ipa ſunt ſpecie

II

B —

vnũ. ſed optimũ naturalc hominis ⁊ angeli ẽ vnũ ſi⸗

cut dicit Berñ.ad Eugeniũ.optimũ inqͥt tui ⁊ ange/
li rõ eſt. cũ ſpẽs accipiat᷑ ab vonmospan 2c. K.
Ad pᷣdictoꝛuʒ intelligentiam notandum ꝙ circa he
fuit enplex inio.Quidã nãq; dicere voluerunt.qꝙ
q̃ſtio iſta nulla ẽ.Cũ ei qᷓrit᷑ vtrũ aliq̃ differãt ſpecie.
ſuꝑponit᷑ ꝙ vtrũq; ſit ĩ genere ⁊ ſpẽs.⁊ qm̃ aia nõ ẽ
ſpẽs.ſ̊ᷣ ſpẽi pars.nec ẽ in gencre ᷣm rectã lineã vt ſpe
cies vł indiuiduũ. a latere.vł mag ꝑ reductionẽſi-
cut pᷣncipiũ.iõ dicũt ꝙ q̃ſtio iſta nulla c.cũ aia nõ ſit
ſpẽs.Sʒ hec rñſio potiꝰ ẽ euaſio ad hoiem qᷓ; ſolutio
ad rõem. Mã adhuc reſtat q̃ſtio.cũ aia ſit ſuba ⁊ foꝛ
ma ſubalis.vel hñs foꝛmã ſubalem in q̃ om̃es aie cõ
ueniũt.vtrum in eadem conueniant anima ⁊ ange/
lus.an ſit ibi ſolum differẽtia accidẽtalis. Pꝛeterea
anima ſeꝑata ſpũs ẽ ⁊ ſuba pꝓut ẽ res ꝑ ſecxñs et ꝑ
ſe ſubſtãs accñtibus.⁊ ſᷣm ſui mutationẽ ſuſceptibi/
lis ↄtrarioꝝ. ꝓpꝛie ẽ ſuba ⁊ recte in genere ſuſtãtie.
ſicut ſuba pꝛima.⁊ angelus ſili cõſtat. Si ergo de oĩ⸗
bus pꝛimis ſubſtãtijs rõnabiliter ↄtingit q̃rere vtrũ
ſpẽ cõuciãt vel differãt. ptʒ ꝙ q̃ſtio ẽ bona ⁊ recta.
⁊ rñſio ẽ fuga.Scðdᷣa vᷣo poſitio ẽ.ꝙ aĩma ⁊ ãgelus ſi
pↄſiderat᷑ aia vt ſpũs.ẽ eadẽ ſpẽ cũ ãgelo.ſ differt in
hoc ꝙ aiaꝝ ad aias eſt aliq̃ validioꝛ ſilitudo.ſicut aq̃
eadẽ aque dẽ eſſc.⁊ rõ qᷓ mouet eos ẽ ꝓpter ↄuenien
tiã in optimo ⁊ nobiliſſimo eẽ ſuo.ſicut oñſum eſt in
obijciẽdo.Sed hec poſitio cõiter nõ tenet᷑.qꝛ planũ
ẽ hiem ⁊ ãgelũ nõ ſolũ ſpẽ. etiã genere differre.ꝗ⁊
pfectõ ſiue foꝛma dãs ſpẽm homini ab ãgelo differt.
hec aũt ẽ aia.ergo differt ſpẽ ab ãgelo.⁊ hoc melius
patebit ſache. Velcte poſitõ ẽ ꝙꝙ angelus ⁊ aia ſpecie
diſterãt.ꝗᷓ ſit aũt illa dria qᷓretur iam. Mũc aũt iuxta

cõem poſitionẽ oĩm tenenduʒ ẽ eſſentialiter diſffe-

rant ⁊ in genere ſube. Vñ ocedende ſunt rões ꝓban
tes angelũ ⁊ aiam eſſe ſpecie differẽtes.eo mõ q licet
dicere aiam rõnalem eſſe ſpẽm.nã ꝓpꝛie loquẽdo w
tius ẽ foꝛma ſpẽi ſiue pars foꝛmalis qᷓ; ſpẽs.extenſo
tñ noĩe põt ſpẽs appellari.
li ⁊ hoĩis eadẽ ſunt ſpẽ.dm qꝙ ẽ ꝑfcctio in eẽ pᷣmo.et
in eſſe ſecũdo.q̊n pfectio in eſſe ſccũdo ẽ eade.ipᷣa ꝓ/
pter boc nõ ſunt eadẽ.nã cignus ⁊ nix ſunt alba ea/
dem albedine ſᷣm ſpẽm. illud bʒ veritatẽ in pfectio
ne qtũ ad pᷣmũ eſſc.h̊ᷣ aũt mõ nõ ẽ gloꝛia vel gra ꝑfe
ctio. ¶ O obꝛ qꝝ dr̃ia vltimo ↄpletiua ẽ eadem ⁊c̃.
dom ꝙ roͤnale 'm ꝙ ẽ dr̃ia aime ⁊ ãgeli differt. Mã
rõnale ãgeli ẽ intelligere.ſ̊ rõnale aie ꝓpꝛie ẽ rõnale.
nã ãgelus natus ẽ intelligere ſᷣm intellectũ ſimplicẽ
⁊ deifoꝛmẽ.aie ſᷣm intcllectũ inqſitiuũ ⁊ poſſibiles.⁊
ꝑ boc pʒ ſolutõ ad ſcq̃ns.nã q;uis rõ ſit optimũ mei
⁊ angeli.tñ rõ mea ⁊ rõ angeli ẽ alia ⁊ alia.nõ tĩ vᷣin
accidẽs.ſᷣ etiã ᷣm ſpẽm ⁊ e a patet.
ueſtio.ij. m
Que ſit illa ofian dd ãgelus ⁊ aia differũt. M
autẽ differãt eẽntialit᷑ ꝑ boc qd ẽ vnibile vĩ pᷣmo ſic.
Sicut ſe habet coꝛpus hũanũ ad coꝛpus nõ vnibile.
ſic ſe habet ſpũs bumanꝰ ad ſpũm nõ vnibilẽ. ſᷣ coꝛ/
pus humanũ differt ſpẽ. immo etiã genere vt vide
a coꝛpe nõ vnibili.vtpote a lapideꝑ boc ꝙ vnibile
anime viuificanti.ergo ⁊c Benn eẽ vnibile ↄuenit
rationali anime. aut ergo eſſentialiter. aut accidenta
liter. Oꝛ nõ accidentaliter conſtat.quia tũc ex homic
⁊ anima nõ fieret vnũ per eſſentiã. ergo eſſentialit᷑ Hᷣ

cõuenit anime.ſed qᷓ̃cunq; differũt in aliquo eſſentia

li differũt ſpecie : ſic anima ⁊ angelus. c. ¶ Itez

obẽ ꝙ ꝑfectio ange 72

*. 75

D

“

ms ſicſe
mguimi
noctprsd
hllttead
P ilchyrn
Nbalcvon
wiuifcarin

Umit
Cntackn⸗
ckuepͤſen
ſorsliul
aiſgcdeſ̃
ntneufen
inurpinen
wnibiiteſo
Hea Cantr
diuß mnio
dickrant
oswnit⸗
lustiir,
clinsidfun⸗
Senipege
lsopletuud
pancezii n
ritcoepr
ſſii ii⸗
ucni (Nn⸗
clocppoltin
ckvaurlte
ſrſclorbleci
legtblirſeni
ateſetpeefe
Wngte
ineßcnaſt
ſanineden

flitend⸗

Noblinsdot⸗
Mgcusdifen
ſonetrult
ſaahunſn
ſſuecalriui
Ngonn gii⸗
oonenins
tnentergn
Haenauins votn
icltnottſii
NS
iſtmnitemn
Rurelanub
hferutet
nucſgnlihe
eſitg,t
Rhlgefones
nlinenſen
mozfffüine
uſmifins

Wtgini
hnecilnite
Sonchar
1.

gümtige
Gsi geg
giareiſncht
mͦmei gei
icedfoe
nnpichoſtt
Ngnstiiſet
un Häütuon
Aotundn
nkintiof⸗
inoniſ
d wehrit⸗
nsifilti
Rriggtnn
inniſe
Käigli
elntinn
iguift
laniat.

—

*
1
1
e

ſtni ni,

sſͤlcn

74

pars ſuũ eſſe completũ non habet niſi ſ̃m ꝙ ẽ i toto.
ergo ⁊ ſimiliter anima rõnalis cum ſit pars bomis.5
nõ eſt pars bominis niſi inq;tũ ẽ vnibilis.ergo i vni.
bilitate ad coꝛpus conſiſtit complemẽtũ anime.ſed
P illud hʒ vnũqðq; eſſentialit᷑ differre ſiue diſtingui
ab aliquo in qͥ conſiſtit eiꝰ cõplementũ.ᷓ ⁊c. em
viuificare ẽ actus aie rõnalis quẽ habet in coꝛpꝰ.aut

ergo actꝰ accidẽtalis.aut eẽntialis.Si accidẽtalis.

vita accidit homini.qð mauifeſte falſum ẽ.qꝛ tũc ac-
cideret ei eẽ aial. Si ẽ actus ſubalis ſiue eẽntialis. &
ineſt aie rõne ſui.quo eſt ſui foꝛmale ⁊ cõpletiuũẽ ſi
pences illud accipit᷑ dꝛia foꝛmalis ⁊ cõpletiua vniuſ/
cuiuſq; qð ẽ foꝛmale ⁊ cõpletiuũ.penes illud qͥ aima
nata ẽ viuificare coꝛpus ſumit᷑ illa dꝛia.S eoipo nata

aia vniri coꝛꝑi q̊ nata eſt coꝛpusvinificare.ẽᷓ penes

vnibilitatẽ ſumit᷑ aie ad angelũ dꝛia eſſentialis ſpeci
fica. ¶ Contra. ois dr̃ia poꝛ ẽ ꝑ naturaʒ q; id cuius ẽ
dr̃ia. ᷣ vnio ſiucvnibilitas ad coꝛpꝰcõſequit᷑ animꝗ.
qꝛ dicit reatõnẽ ad alteꝝ ſine quo põt aia eſſe ⁊ intel
ligi. vnitas ſiue vnibile nõ ẽ illud ꝑ qð differt ange
lus ⁊ aia. ¶ Item dria ↄpletiua debet eſſe ꝓpꝛia eius
cuius ẽ dr̃ia.ſ eſſe vnibile nõ ſoluʒ rõnali aie cõuenit
etiã vegetabili ⁊ ſeuſibili. ergo non eſt anime rõna/
lis ↄpletiua dria. ¶ Item dꝛia ſpecifica debet accipi
penes id qdð in re ẽ optimũ.ſᷣ vnũqdq; detvt diffiniri
perid qð ẽ optimũ in ipᷣo. ſ̃ eẽ vnibile ↄucnit aie pe/
nes ſuũ infimũ. penes illud dr̃ia ↄpletiua non põt
accipi. Item dr̃ia ↄpletiua ita eſſentialit᷑ adheret
ꝙ eius oppoſitũ nõ põt ineſſe.vel ſi ineſt actu.nõ tñ
ineſt naturaliter.ſᷣ aia rõnalis ſic ẽ vnibilis ꝙ ſepabi
lis.⁊ ſic ſeꝑabile eẽ ↄuenit aie ꝑ naturã p bxc differt
a vegetabili ⁊ ſenſibili. eſſc vnibile coꝛpi nullo mõ
poteſt eſſe ſpecifica dꝛia ꝑ quã differũt angelus ⁊ aia
Rdom ꝙ circa hoctriplex ẽ modus dicẽdi.Qui/⸗
qm em̃ conati ſunt aſſignare dẽiam ſpecificam ãge⸗
li ⁊ anime ꝑ ↄꝑationẽ ad deum.Et rõ que mouit eos
hec fuit.qꝛ dꝛia vltimo ↄpletiua penes id qð eſt in re
nobilius debet accipi.⁊ ideo voluerũt dicere ꝙ aia ⁊
angelus differunt. quia angelus halevt intellectũ dei/
foꝛmẽ.vt vult Dyon.vñ habet ſibi ſpẽs innatas ⁊ vi
det aſpectu ſimplici. ᷣ aia habet intellcctũ potẽtiona/⸗
lẽ ſiue collatiuũ ⁊ inqᷣſitiuũ ⁊ hoc. ꝑ naturã.qͥcqͥd ſit
de gloꝛia. Sʒ iſte modus aſſignaudi dr̃iam nõ vſ eẽ
oino ↄueniens. Dtimo qꝛ drie reꝝ accipiũt᷑ ſᷣm ↄpa
ratõnem reꝝ quã hñt in ſe nõ in relatione ad deũ.re
ſpectu cuius potius ↄueniũt.Amplius.deifoꝛmitas
intellectus reſpicit potentiã intellectiuã. nos aũt q̃
rimꝰ de dr̃ia eſſentiaꝝ.nõ de dr̃ia potẽtiaꝝ. Poſttre
mo.qð obtinet᷑ per gram nõ ẽ ↄtra naturã inſtitutq.
ß deifoꝛmitatem acqᷣrit intellectus per gloꝛiaz. g bec
dria intellectui bũano nõ ẽ aliena. ergo per hãc non
differt angelus ab aia. Et ꝙ plus ẽ. aia oaen modũ
inteliigendi hʒ quẽ hʒ ãgelus.⁊ aima ade habuit ſpe
cies innatas vt bʒ ãgelus.⁊ hoc totũ qͥq accidentale
vr dicere.g penes hoc eẽntialis dr̃ia non delet ſumi.
Alij vo fuerũt qͥ conati ſunt driam inuenire ᷣm cõ/
parationem reꝝ adinuicẽ.⁊ qꝛ nõ potuerũt inuenire
actus differẽtes foꝛmalit᷑ per q̊s venirẽt i cognitöõezʒ
diuerſarũ driaꝝ.ſᷣ inuenerũt actus differẽtes gradu
⁊ dignitate.dixerũt ꝙ aia ⁊ ãgelus differũt ſpẽ ꝓpter
maioꝛẽ exceſſum in ſimplicitate ⁊ bonitate naturc.⁊
iſte exceſſus in eẽntialibus variat ſpẽm qñ exceſſis
ille exit limitẽ ſpẽi debitũ. ſicut calidũ in qrto gradu

C alteriꝰ ſpẽi.q; calidũ in pꝛimo.ſic dicunt eſſe in po

H

JI.

—

ſito. Sed boc valde dubiũ eſt ꝙ angelus tm̃ excedat

alam ex ipſo exceſſu dr̃ia ſpꝝ fiat. cũ optima ani⸗

ma.ſ. xpi.nobiliſſima ſit creatura. nec exeat ſpẽm hbu
manã.Et pᷣterea.eſto ꝙ cſſet ibi exccſſus.penes ipᷣm
non debet ſumi differẽtia ſpecifica. quia potius vẽ cõ
ſequi dꝛiam ſpecificã qᷓ; ccouerſo. Potius em̃ res di/
uerſarũ bonitatũ gradũ bñt in nobilitate ꝓpter natu
ras diuerſas ſpẽꝝ qᷓ ſunt nate cape plus minus. ;
ccõuerſo.Et iteꝝ hec dr̃ia valde generalis ⁊ tranſce⸗
dens eſſe vr. q; ſi ita põt accipi bic. pani ratione vbi⸗
q;. Et ideo tercius ẽ hic mochne diccndi quẽ ꝓbabi/
lioꝛẽ extimo.qͥ ſumit᷑ ꝑ cõpationem aĩme rõnalis ad
coꝛpus humanũ.ex qua pte innoteſcit nobis aia nõ
ſolũ bᷣm accidẽtia.ᷣ etiã e ſbᷣam ⁊ naturã.⁊ non ſo
lum ſm id qð indignitatis. ctiã ſᷣm id qð nobilita/
tis. Hoc em̃ qð ẽ alamvniri coꝛpoꝛi humano ſiue vi
uiſicare coꝛpus humanũ nõ dicit actuʒ accidentalẽ.
nec dicit actum ignobilẽ. Mõ accidentalẽ. quia rõne
illius eſt anima foꝛma ſubſtantialis. Mon ignobilẽ.
quia rõne illius ẽ anima nobiliſſma foꝛma omniũ.⁊
in aima ſtat appetitus totius nature.C¶ ꝛpus em̃ hu
manũ nobiliſſima cõplexione ⁊ oꝛganiſatone que ſit
in natura eſt oꝛganiſatũ ⁊ complexionatum.iõ nõ cõ
pletur.nec natuz eſt compleri.niſi nobiliſſima foꝛma
ſiue natura. Illud ergo quo anima eſt vnibilis coꝛ⸗
poꝛi tali. dicit qͥd cẽntiale reſpiciẽs qd Eẽnobiliſſimuz
in aia. ⁊ ita penes illud recte ſumit᷑ ſpecifica dr̃ia ſᷣm
quã differt aia a natura angelica. vnde rationcs ad
hoc inducte. cõcedende ſunt. Ad illa qᷓ obijciuntur
in contrariũñ ex dictis patet Re Od em̃ dicit pᷣmo ꝙ
dria debet eſſe pꝛioꝛ.dᷣm q; veꝶ eſt. ſed dria illa que
eſt eſſe vnibile. nõ dicit purã relationẽ ſed naturalcs
aptitudinem que ineſt anime m pꝛincipia intrinſe-
ca.ꝗ pꝛioꝛa ſunt aia p naturam.ſicut rationale reſpe
ctu hominis.¶ Oꝛ obẽ ꝙ dẽia cõplctiua debet eẽ p-
pꝛia.dm ꝙ vniri coꝛpoꝛi nõ eſt Apꝛie crcature ratio
nalis.ᷣſed tĩ vniri coꝛpoꝛi hũano.ſicut dicit illud ꝗ

7

eſt anime eſſentiale ⁊ nobile.ſic ctiam impoꝛtat qd ẽ
pꝛopꝛin. Et per hoc patz aliud. nam erantg me
ciante aia ꝑficit coꝛpus hũanũ ẽ ilind q̊ aia ẽ ratõna
lis ⁊ qð ctiꝗ ẽ pꝛincipiũ aliarũ nobiliũ opꝑationũ. ſᷣ ꝑ
ficit illud nõ mediãte potentia. ſed reſpicit ſeipſa.ſe-/
ipᷣa em̃ qia ꝑficit coꝛpus.ſicut ſoꝛma ſeipᷣa vnitur ma
terie. obꝛ vltimo ꝙ dria cſſentialiter adberet.
dom ꝙ eſſe vnibile adheret inſepabiliter. quia apti⸗
tudo ſemper ineſt. quis nõ ſemp inſit actus. ſicut pa
tet in ratõnabilitate ⁊ greſſibilitate.⁊ ſicut greſſibilis
trũcatur.ſic rõnalis aia ſtulta efficit᷑.nõ natura. ̊ p/

pter defectũ nature.ita q; aia ſepatur. hoc ẽ in penaz

peccati.⁊ iõ eẽ ſepabilcʒ.nõ ſic aſſignat᷑ dria aie. ſicut
eſſe vnibilem. Amplius.Anima rõnalis eoipᷣo ꝙ na
ta ẽ ꝑficere coꝛpus ſic ꝑfectũ ⁊ oꝛdinatuzʒ ꝑ naturam
ad immoꝛtalitatẽ ẽ immoꝛtalis. ⁊ eoipo nata ẽ ſepa⸗
ri ab hoc coꝛpe iã moꝛtuo Apter pctm̃.⁊ ita nũc non
dicit aliã dꝛiam qᷓ; hoc qð è eſſe vnibile.ſed conſcqui
tur illam.quia ſicut non eſt ſepatio.niſi pꝛioꝛisvniti.
ſic non eſt ſepabilitas in aliquo.niſi pꝛius fucrit vni⸗
bilitas ꝑ naturꝗ. ⁊ ideo ſi aliquid põt eẽ dꝛia anime.
viget᷑ ꝙ boc maxime ſit illud qð per hoc nomen ſi
gnificatur. Intellectus em noſter rariſime peruenit
ad cognitõnem foꝛme ſubſtantialis niſi a poſterioꝛi.
⁊ quia ſicut cognoſcit.ſic nominat.ideo differẽtias

nNaturam pꝛioꝛes.vt plurimũ nominat a poſterioꝛi.⁊

ſic patent qſita. Wo 3

75⁵

76

77

78

5

facta ſit.

pars hʒ tres. J

xij. hec de ãgelice nature ⁊c. In tercia de cõditõe nature ex vtriſqʒ.ↄpoſite.ſ.hñane.iĩfra dii.xvj.his excurſis qᷓ

Pꝛima pars babet duas. In pꝛima determinat q́les facti ſunt ãgeli ex pꝛima cõditõne. In

ſupꝛa de homine.

ſecũda determinat q́les facti ſunt auerſione ⁊ couerſione.infra di. v. poſt hec cõſideratio adducit c. Pꝛima
pars habet duas. In pꝛima determinat qñ ⁊ vbi creati ſunt angeli. In ſecũda vo q̃les creati ſunt.infra di.iij.
ima pars habet duas. pꝛimo em̃ determinat qn angeli creati fucrũt. In ſe⸗

ecce oñſum ẽ vbi angeli ⁊c. . 9 eer rr en
¶ Pꝛima pars hʒ qtuoꝛ pticulas. In pꝛima pᷣmittit ꝓhemiũ ĩ quo

cunda vbi. infra di.eadẽ.iam oñſum ẽ ⁊c ¶ rin na
aperit ſuã intentionẽ. In ſecũda vo mouet ex autoꝛitatibꝰ dubitationẽ circa durationẽ ſiue iniciũ vel meſu⸗
ra ãgelice conditõnis.ibi.Quedã autoꝛitates vident᷑. In tercia determinat veritatẽ ⁊ cõfirmat.ibi. Aidetur
itaq; boc eſſe tenendũ. Quarto vo ⁊ vltimo veritatẽ pᷣdeterminata ⁊ pꝛobatã cõcludit.⁊ autoꝛitatẽ in oppo/

ſitum determinat. ibi. Simul ergo cum tempoꝛe ⁊c.

a ¶ Eu in pꝛincipio

Eg angelica itaq; natura cc. Supꝛa egit

—

₰

90

* —w— —

Beterminat qñ ãgeli creati fuerũt.pꝛemittens pꝛo

dñe terraz fundaſti. hemiũ.in quo aperit ſuã intentionem. a

cx hoc ꝙ dicit terraʒ
eſſe fundatã.quia nõ
vẽ eſſe fundata ſᷣ̊ po/
tius appẽſa vᷣm dẽ
Iſa.xl. qui appendit
tribus digitis moleʒ
torre. Et ꝓuerb. viij.
Onñ appendcbat fuůn

Ui boc falſum. pᷣmo Eangelica itaq; natura hec pꝛimo cõſideran

damẽta terre. Jtem

falſum videt᷑ dicere
cũ ait in pᷣncipio ter/
ram fundaſti.qꝛ ter/
ra fctã fuit tercõ die.
ergo non fuit funda-
ta in pꝛincipio. Ju/
xta hoc q̃ᷓritur ſupꝛa
qd terra fundata ſit.
Z vr ꝙ ſuꝑ aquas ꝓ/
pter illud p̃ᷣs.qͥ fun/
dauit terrã ſuꝑ aqs.
Contrariũ aũt vide/
tur ꝑ ſcripturaʒ qᷓ di
cit.q fundauit terrã
ſup ſtabilitatẽ ſuam.
⁊p naturaʒ q̃ dictat
aquã eſſe minus gra
uem qᷓ;ᷓ terram. ⁊ ita
ſm oꝛdinẽ nature ñ
terrã ſupꝛa aquã ſed
1ccõuerſo. ¶ ÿ. dom

cy nomine terre i ſcri

ptura intelligit᷑ ma/
teria coꝛꝑaliũ. intelli
gitur etiam elemẽtũ
terre.⁊ vtroq; modo
accipi poteſt in pᷣdi/
cta autoꝛitate ⁊ vere

Si em̃ terra accipia-

tur pꝛo mã infoꝛmi.

ſic recte d i pᷣncibio

dñe terrã fundaſti. i.
in pᷣncipio feciſti ma
teriaʒ infoꝛmẽ quaſi
fundamentũ oim foꝛ
maru. Que iõ dẽ eſſe

da ſunt qñ creata fuerit.⁊ vbi.⁊ qlis facta ſit

. 17 AAA

Dinincni⸗ ſecũda agit in ſpeciali de conditione ſpũalis cteature.l. angelice qualis

R magiſter de ren ꝓductione in generali. In bac autez pte agit
te pductõe reꝝ in ſpali. Et qm̃ triplex ẽ dria creature.ſ.ſpnalis.⁊ coꝛpalis.⁊ ↄpoſita ex vtraq;.iõ hec

n pᷣma agit de cõditõe ſpũalis creature. In ſecũda de cõditione coꝛpalis creature.j.di.

Di. I

pũ pꝛimũ cõderet᷑.Deinde qualis effecta aueꝛ

ſione quoꝛũdã.⁊ cõuerſione quoꝛundã.De excellẽtia

quoq; ⁊ oꝛdinibus ⁊ donoꝛũ dria ⁊ de officijs ac nomi

nibus alijſq; pluribꝰ aliq̃ dicenda ſunt.
¶Wouet ex autoꝛitatibus dubiũ de initio.duratõe.
menſura angelice creatuuer —
Muedã autoꝛitates vidẽtur im cr
aturã creati ſint ãgeli. Vñ illud.pꝛioꝛ oĩm creata ẽ ſa⸗
piẽtia. qð intelligit᷑ de angelica natura.q in ſcriptura
ſepe vita.ſapia.⁊ lux ðꝛ. Hs ſapia illa q̃ deꝰ ẽ creata
nõ ẽ. Filiꝰ em̃ ſapia pris ẽ genita.nõ facta nec creata.
⁊ tota trinitas vna ſapia ẽ.q̃ nõ facta nec creata ẽ.nec

nnuere ꝙ añ oẽm cre

Eccl.i.

genita vel pꝛocedẽs. De angelica ergo vita illud acci

piendũ ẽ.de qua dicit ſcriptura quãdo facta eſt.ſ.pꝛi⸗

mo omniũ.Sed rurſum alia ſcriptura dicit. In pꝛmn-⸗

cipio creauit deus celuʒ ⁊ terram. Et in ꝓpheta tu in
pꝛincipio dñe terram fundaſti.⁊ oꝑa manuũ tuarum

ſunt celi.⁊ videt᷑ ↄtrarietas q̃dã oꝛiri ex aſſertionibus

Seſii.

iſtis. Nã ſi pꝛimo oĩm creata ẽ ſapia. oĩa poſt ißam fa

cta vidẽt᷑.⁊ ita poſt ipᷣam facta vidẽtur celũ ⁊ terra.⁊
ipa facta añ celũ ⁊ terram. Item ſi in pꝛincipio creauit
deus celũ ⁊ terrã.nihil factũ ẽ añ celũ ⁊ terrã.nec ipſa
ſapiẽtia facta ẽ añ celũ ⁊ terrã.Cũ ergo hec ↄtraria vi
deantur. nec in diuina ſcriptura phas ſit ſentire aliqᷣd
eſſe cõtrarietatis. requiramus intelligentiã veritatis.
BDeterminat veritatem ⁊? confirmat. c

Aidet᷑ itaq; hoc eẽ tenẽdũ ꝙ ſim! creata ẽ ſpãalis

creatura.i.angelica. ⁊ coꝛꝑalis.ſᷣm ꝙ põt accipi illud
Salomouis.Qui viuit ineternũ creanit omia ſimul.
id ẽ ſpũalem ⁊ coꝛꝑalem naturã.⁊ ita nõ pꝛius temꝑe

creati ſuntangeli q́; illa coꝛꝑalis materia quatuo: ele
mẽtox. tñ pꝛimo oĩm creata ẽ ſapiẽtia.quia ⁊ ſi non

coꝛpꝑalis ſpũaliſq; creatura.Aug.ſuꝑ Geñ. aꝑte oſten

dit dicens. Per celũ ⁊ terrã ſpũalem coꝛꝑalemq; natu
ram intelligi.⁊ hec creata ſunt in pꝛincipio.ſ.tꝑis.vel

in pꝛincipio.quia pꝛimo facta ſunt.

tempꝑe pᷣcedit tñ dignitate. autẽ ſimul creata fuerit

Ecci. xviij.

Oꝛ ſimul cres/
ta fuit coꝛpalis
2 ſpualis cres⸗
turg.

q i
lich
ſintun
Albcitße⸗
⸗
tpper

hyopſ i
ithe
inj

—

—

li

—☛ ☛

—

6

=

— — ☛

ni

en

—

ratm.nec etiã tẽ

cæx tempoꝛc.

NV nibi factũ

ẽ añ celũ ⁊ ter/

Sus cn tpe em̃
facta ſunt vᷣ nõ

—

ſpũalem.ſ.angelicã naturã.⁊ añ coꝛꝑalẽ.ſ.materiã il⸗
lam q̃tuoꝛ elementoꝛũ ↄfuſam. Illa em̃ cuʒ tꝑe creata
ſunt.nec ex tꝑe.nec in tꝑe. Sicut nec tpᷣs in tꝑe creatũ

c.qꝛ nõ fuit tpᷣs anqʒ eſſet celũ ⁊ terra. Vñ Aug. in li.
de trinitate dicit. ꝙ de'fuit dñs anteqᷓ; tempus eſſet.⁊
non in tpe cepit eſſe deus.quia fuit dñs tempoꝛis quã

do cepit eſſe tempꝰꝰnecvtiq; tempus cepit eſſe in tem/

poꝛ:e.qꝛ nõ erat tpᷣs anteqᷓʒ incipet tempus.

⁊ cũ mũdo cepit coꝛpalis⁊ ſpũalis creatura.⁊ autoꝛita
em in oppoſitum determinat.
Simul ergo cum tpe facta ẽ coꝛpalis ⁊ ſpũalis crea⸗
tura ⁊ ſimul cum mũdo.nec fuit añ angelica creatura

cctermiat q

—

nihil ẽ factũ in tpe. nec ex tꝑe.niſi qd excedi

Hieroñ. dicere

videt angeli

fucrũt añ ts.

Mos autẽ qð pꝛiꝰ dictum eſt ꝓ captu intelligentie no

¶ Supꝑius ꝓbatã veritatẽ concludit.ꝙ ſimul cũ tꝑe

q́ᷓ; mundus.quia vt ait Auguſti.Nulla creatura crea

ta ẽ ante ſecula.ſed a ſeculis cũ quibus cepit ¶ Biero.

tamẽ ſuper epiſtolam ad Titum aliud videtur ſentire
dicens.Sex milia necdum noſtri tꝑis implẽtur ano/⸗/
rũ.⁊ q̃ntas pꝛius eternitates.q̃nta tꝑa.q̃ntas ſeculo⸗
rũ oꝛigines fuiſſe arbitrandũ ẽ.in quibus ãgeli.thro⸗
ni.dñationes.ceteriq; oꝛdines ſeruierunt deo abſq; tẽ

poꝛum vicibus atq; menſuris.⁊ deo iubente ſubſtite⸗

runt.his verbis quidã adherẽtes dixerunt cum mũ⸗

do cepiſſe tpᷣus ſeculare.ſᷣ añ mundum extitiſſe tempꝰ

eternũ ſine mutabilitate.⁊ in eo immutabiliter ⁊ intꝑa
liter aſtruũt ãgelos deo iubẽte ſubſtitiſſe eiq; ſeruiſſe.

ſtre magis appꝛobamus. ſalua tñ reuerentia ſecretoꝝ

ſuꝑ

ciẽ terre reſpectu nr̃i. ⁊ vltra aquã ſit aer. ⁊ vltra aerem ſit ignis.dẽ terra fun

in quibus nihil temere aſſerendum eſt. ⁊ illud Hiero⸗

nimuʒ dixiſſe non ita ſentiendo ſed alioꝝ opinionem
referendo arbitramur. .

Antea em̃ nihil factũ ẽ. nec etià tpᷣs factum eſt ante

fundata.qꝛ om̃es foꝛ

me ſuſtentant᷑ a ma

teria. ⁊ ipᷣe nõ ſuſten
tãt᷑ ab alio niſi a Zo.

Icgceo autẽ dẽ funda

ta in pꝛincipio.qꝛ ni-
hil an ipᷣam cꝛeatũ ẽ.
Si aũt noie terre in/
telligit᷑ elementũ ter
re.adhuc verus eſtpᷣ
dictus ſermo.Te:ra
em̃ fnndata dr̃ ꝓpter

ſui ſtabilitatẽ ᷣm il/

lud Ecẽs.j.generatõ
pᷣterit ⁊ generatõ ad
uenit. terra aũt inet᷑/

nñ̃ ſtat. Hoc elemen
tñ.ſ.terre. ⁊ dẽ funda

tum. ⁊ dẽ appenſuz.
Fundatũ ſuꝑ ſtabili

tatẽ ſuã.⁊ fundatum

ctiã ſuꝑ aquas. FFun
damentũ dẽ. quia ſi-
cut ſundamentuz eſt
infimũ inter om̃es ꝑ.
tes tomus. ſic terra ẽ
infimũ inter oia coꝛ/
poꝛa mundi.⁊ in cen
tro exñs tenet locum
fundamenti.Et cum
virtute ꝓpꝛia ſibi di/

uinitus data centrũ

appetat vt ĩ cẽtro re
quieſcat.fundata dꝰ

V ſuꝑ ſtabilitatẽ ſuum
. Et hoc dictu eſſe. in⸗
aligsd ſᷣm veritatẽ. Scom aũt noſtrã imaginationẽ ⁊ vulgarẽ opinionẽ.cũ aque cooperuerãt inſcrioꝛeʒ
ata ſuper aquas. Hos em̃

eſtimamus terra eſſe ſuꝑ aquã dũ cõſideramus aquã ſub pedibus nr̃is. Dicit᷑ etiã eſſe tribus digitis appen
ſa ꝓ eo ꝙ tribus elementis intermedijs diſtat a celi circũferẽtia.⁊ mediãtibus illis vr eſſe quaſi appẽſa.Et ꝑ

Pehar rñſio ad oia obiecta. Mota tñ qꝙ aliter accipit᷑ pꝛinci

int
dio
b

Atet rnſio ad piñ ᷣm ꝙ nomiĩc terre intelligit᷑ ma. Alit᷑ pᷣm cæ&
igit᷑ elementũ terre. Scm em̃ q; noie terre intelligit᷑ materia. tunc dꝛ fundata in pꝛincipio.i.in pꝛimoꝛ⸗/
ductionis reꝝ.ſ ꝙ terra dr̃ elementũ.tũc dicit᷑ eẽ fundata in pᷣncipio.i.in pꝛimis operibus ſex diernm.
ec vtiq; tp̃s cepit eẽ in tpe.Cõtra.Oime em̃ qdð cepit ec̃.aut cepit eẽ in tꝑe.aut i etemnitate.ſi igi᷑ tps ce

pit eſſe. ⁊ nõ cepit eẽ in etemitate. cepit eſſe in temꝑe. Item dicit ꝙꝙ deus non cepit eſſe dñs ex tꝑe· Et vfr eſſe

— —

falſum. qꝛ nõ fuit dñs anteq; haberet

—

tur vtrũ cepit eſſe dñs.Et ꝙ nõ vr.qꝛ dominiũ ẽ ꝑp
gut vr.qꝛ relatiua ſimul ſunt natura.⁊ ſeruus nõ

aliqd

ſcruũ.ſᷣ nõ babuit ſeruñ niſi cx tꝑc. cepit eẽ dñs ex tꝑe. Juxta hoc q̃ri
tãs coercendi ſubditos.⁊ hoc fuit ſemꝑ in deo. Contrariuzʒ
. fuit ab eterno.̊ nec dñs.R.dvᷣm ꝙ differt dicere m Aug.
ri ex tꝑe. ⁊ in tꝑe.⁊ cũ tꝑe.Ex em̃ ePonler oꝛdinẽ.impoꝛtat cõtinentiã.cũ impoꝛtat ſimultatẽ.⁊ ideo
a tꝑe.Quia igit᷑ tᷣs ⁊ ea q̃ in pᷣmoꝛdio tꝑis creata ſunt.a temꝑe

nõ excedũtur.iõ dicit ea eẽ creata cũ tpe.nõ in tꝑe.nec ex tpe.Et iõ cuʒ deus dicat᷑ dñs reſpectu ois rei create.
deus nõ potuit inciꝑe dñs eẽ ex tꝑe.nec in tꝑe.pꝛie accipiẽdo habitudinẽ eius qð ẽ ex ⁊ in.nos aũt in cõi ſer

i, garge accipimus. Oe aũt ꝗrit᷑ vtrũ deus incepit eẽ dñs.ddᷣm ꝙ dñs vno mõ impoꝛtat poteſtatẽ coercẽ
li ſubditos. ⁊ ſic dicit pᷣſidentiã pᷣm babitũ.⁊ cõuenit deo ab eterno.Alio mõ impoꝛtat pᷣſidentiã actualẽ re⸗

ſpectu ſerui.⁊ ſic incepit eẽ dñs nõ rõne mutationis facte in ipᷣo.ſed rõe mutatõis facte in ſuo coꝛrelatiuo.

5 Sco p ↄpationẽ a

BDintelligentiã huius partis in qua querit
de menſura conditionis ãgelice nature.duo

Sncpallteraten: Pꝛn de mẽſura ciꝰ i ſe
mẽſurã eẽ coꝛpalis nature.Cir

ℳ

ca pᷣmũ tria z. PAno vtrũ ſpnalia hẽant mẽſu
ꝛiã Scdo vtrũ hẽant menſurã vnicam. Tercõ
vtrũ habeãt mẽſurã ſimplicẽ aut ↄpoſitã.ſiue ſtantẽ

rã ꝓpꝛiã S

vel ſucceſſiuã. Queſtio.. ⸗

Wꝛ babeant pꝛopꝛiam menſuram.pꝛimo videt᷑ p

philoſophũ inj libꝛo de cauſis in penultia poſitione.

Inter rem cuiꝰſuba ⁊ opꝑatõ ẽ in eternitate.⁊ rẽ cuiꝰ

ſuba ⁊ opꝑatõ ẽ in tꝑẽ.ẽ res media cuiꝰſuba ẽ ĩ eterni
tate. ⁊ actio in tꝑe.ſᷣ hoc nõ põt intelligi de eternitate

increata. ergo de creata.⁊ hanc diſtinguit a temꝑe⁊
ponit menſurã ſubarũ ſpũaliũ ⁊ in coꝛpaliũ.g vr ⁊c.

¶¶ Itẽ Eccliaſtici.j.ois ſapia a dño deo ẽ.vſq; ibi.añ

euũ. euũ dicit qͥd creatũ.ñ ſubaʒ. mẽſurã.nõ reꝝ·
mateèrialiñ ſed ſpñaliũ.⁊ hec differt a tꝑe.vñ Bocciꝰ

de ↄſolatõnc.Qui tpᷣus ab cuo ire iubes.g ⁊c. Om̃e

em̃ qð exit ab alio diſfert ab eo.¶ Nẽ Dio. de di. uo.

2

in capitulo de euo. Pꝛopꝛietas cui ẽ inueteratũ ahti
quũ vᷣm totũ eſſe meſurãs.tpis vo in alteratõne alit᷑
⁊ alit᷑ ſe hñs.& ſi idẽ nõ ſe bʒ ſic.⁊ alit᷑ ſil ⁊ ſemel.nõ ẽ
eadẽ menſura tpᷣus ⁊ euũ.ſed euũ eſt menſura durã/
tiũ ꝑpetuo.⁊ tali ẽ natura ãgelica.̊ ⁊c. ¶ Htem ſi/
cut ſe habet vnitas ad diſtinctionẽ.ita nũc ad durati
onem. in ſpũalibus nõ ſolũ ẽ reꝑire diſtinctõeʒ bᷣm
ſubam.verũctiã eiꝰ menſurã. pari rõne.⁊ cẽ angeli
męnſurã durationis hʒ.ſᷣ nõ tꝑis.cũ non variet᷑ nec
mutet᷑. aliã menſurã ꝓpꝛiã. ¶ Item om̃e qð oʒ eẽ
limitatũ actu.habet menſurã ꝑ quã põt cognoſci eiꝰ
limitatio. tale ẽ eſſe ois eati. ⁊c.arguatur vt pꝛi/
us. Item mẽſura duratõnis reſpicit modũ durã/
di.ſed ſpũalia hñt modũ ſue durationis differentem
a coꝛꝑalibus.maxime a mutabilibus cũ durent ꝑpe⸗/
tualiter ⁊ immutabilit᷑.S ꝑ iſtã menſurã bñt mẽſura
ri.¶Contra.Augu.ad Oꝛoſiũ.deus mouet ſpnalẽ na
turã ꝑ tꝑa.coꝛpalẽ vᷣo ꝑ loca ⁊ ga. ſpũalis nature
mẽſura ẽ tᷣs. Item Beda.Quatuoꝛ fuerũt pᷣmo

creata.ãgelica natura.mã pꝛima.celũ empyvren.⁊ tẽ=
pus.ſi & tpᷣs ſtat ꝓ mẽſura.ꝙ aut ſpnalia in pᷣncipio

nõ habuerũt mẽſurã.aut no habuerũt aliã a coꝛpali
bus.aut Beda fuit inſufficiens in illaB numeratione.
tem röne vẽ. vnꝰ ẽ locus qͥ ẽ cõtinentia viſibiliũ
⁊ muiſibiliũ vt empyreũ.g ſi mẽſura q̃ ẽ tpᷣs nõ ẽ mi
noꝛis apoꝛopꝛiatõnis qᷓ; locus.vẽ ꝙ vnũ ſit tpᷣus in
quo ſint ſpũalia ⁊ coꝛpalia.nõ g hñt mẽſurã ꝓpꝛiam.
tem ſieut ide; eſt nũerus q̊ mẽéſurãt᷑ ⁊ nñerant᷑.x.

canes ⁊.x.hoies.ſic idẽ ẽ nũerus q̊ nñerãtur.x.angeli

⁊.x.hoies.ſi g̊ ſpñalia nõ hñt aliã mẽſurã diſtinctio/
nis qᷓ; coꝛpalia.& nec aliã mẽſurã durationis. ¶ Itẽ
hõ btũs ⁊ angelus mẽſurãtur eadẽ mẽſura.qꝛ om̃es
beati. ̊ hõ btũs hʒ idẽ eẽ cũ ſe nõ btõ.g ⁊ eandẽ mẽſu
ram.̊ eadem menſura menſurantur homo viatoꝛ
an q̃libet nã coꝛꝑalis.nõ g̊ hʒ menſuraʒ pꝛo
pꝛiam. Itẽ ꝑ impoſſibile.Si hʒ mẽſurã.aut ẽ ſbᷣa.
aut ẽ accidẽs. MHõ ſuba.g accñs.Si accñs.in q̊ͥ gene/
re.nõ niſi in genere qᷓntitatis.nõ diſcrete.g ↄtinue.ſᷣ
nõ eſt linea.neq; ſuꝑficies.nec coꝛpꝰ.nec locus.g vel

ẽ tp̃s vel nihil. aut ãgelica nã nullã hʒ mẽſurã.aut

4 ſi bʒ nõ hʒ ꝓpꝛiã.(¶ ;. dðm ꝙꝙ cñ q̃ri.vtruʒ ãgelica
nã habeat mẽſurã pꝛiã diuerſam a tpe.diſtinguẽdũ
ẽ.qꝛ aut loqͥmur de mẽſura ſpũaliũ ſᷣm eẽ qð nõ mu⸗
tatur.aut vᷣm affectões. Si g de mẽſura loquimur q̃ᷓ
reſpicit eẽ ⁊ qᷓ̃ dꝛ cuũ.hoc mõ conſueuit ab antiqͥs do
ctoꝛibus rñdẽri. Aut loq̃ris de diuerſitate in genere
menſure. aut in genere entis.Si ĩ genere mẽſure. ſic
opoꝛtʒ ponere dꝛiam.ſicut oñdũt autoꝛitates ⁊ rões
inducte. Si vᷣo loq̃ris de diuerſitate in genere entis.
ſic triplex fuit opinio.Haã qͥdã dixerũt q ſicut locꝰ ⁊
fupficies idẽ ſunt ꝑ eẽntiã.dr̃ia ſm ↄꝑationẽ.ſic i ĩcʒ
ẽ nũc eui ⁊ tpis.ſola ↄpatõe diffcrẽs. Nũc cui reſpi/
cit ſubam rei.ſuba aũt pꝛimi mobilis q;tũ ad eſſe oi/
no eſt immobilis.cõparata aũt ad ſitũ.eſt mobilis.⁊
pꝛimo mõ menſuratur nũc cui.ſecũdo mõ nũc tꝑis.
ita ꝙ idem ẽ nũc diuerſimode cõpatum. ſicut idẽ vl/
timũ comꝑatũ ad coꝛpus ambiens ẽ ſuꝑficies.ↄpa/
ratũ ad coꝛpꝰ ambitũ ẽ locꝰ. Sed illud nõ põtſtare.
qꝛ circa vltimũ coꝛpis ille due ↄpatões nõ ſunt incõ
oſſibiles.ſ̊ nũc tꝑig ⁊ eui hñt ꝓpꝛictates ineõpoſſi/
iles circa ide. Hã ſicut dicit Aug. in li.lxxxiij.q. hoc
ſo nic eui ẽ ſtabile.illud.ſinũc tꝑis ẽ fluxibile. ſed im

poſſibile eſt ꝙ vnũ ⁊ idem ⁊ ſᷣm idem ſimul moueat

⁊ ſtet. ¶ Et ideo eſt ſecũda poſitio q ibm nũc ſequit

—

eẽntiã materie pᷣme ſicut igit᷑ materia in oibus eſt ca

dem ꝑ eẽntiã differẽs ꝑ eẽ.ſic nũc tꝑis ⁊ eui idẽ ẽ pcr
cẽntia.nõ ſicut idiuiduũ.ſᷣ ad modũ materie.idẽ per

cẽntiã.differẽs aũt ſolũ ꝙᷓ̃tũ ad eſſe.⁊ bi poſuerũt ꝙ
ois rei qͥdditas mẽſura eadẽ per eẽntiaʒ mẽſuratur.

Sʒ nec illud multũ ẽ intelligibile.cũ euũ eẽ ſtabile x·

quietũ reſpiciat.qð qͥdẽ habet materia a foꝛma per/
fecta.⁊ hec mẽſura nõ reſpiciat niſi eſſe actuale ⁊ mo
dũ eſſendi ↄpletũ.vẽ ꝙ cuũ nõ poſſit ſic accipi ex par
te materie qᷣcqͥd ſit de tẽpoꝛe.¶um g modus durãdi
cẽntialiter ⁊ foꝛmaliter differat hincinde.patz etiam
ꝙ; mẽſura ꝓpꝛia. ¶¶ Et iõ eſt tercia poſitio qꝙ ſpũalia
hñt menſura diuerſam a tẽpoꝛe.nõ ſolũ i genere mẽ
ſure. verũctiã in genere entis.⁊ hoc nõ ſolũ cõparati
one. etiã ſᷣm ſubam ⁊ foꝛmã.Quicquid aũt ſit de di
uerſitate ĩ genere entis.de diuerſitate vᷣin modũ mẽ⸗
ſurãdi nemo ẽ qͥ negare poſſi.⁊ hoc fufficit qᷓſtioni pᷣ

ſenti qᷓ qrit᷑ vtrũ ſpnalia bẽant mẽſuram diuerſam a
tꝑe.dðm em̃ ꝙ ſic. O ſi queras q̃ ſit illa. růdendum
ᷣm ſctõs ⁊ phos ꝙ dẽ eternitas creata.aut euũ.ſed
qm̃ cternitas ꝗꝓpꝛie accipit᷑ ꝓ increato.⁊ euũ freq̃nt᷑

accipit᷑ ꝓ tꝑe.iõ ꝓpꝛio noie põt euiternitas appella/-
ri.Sic rnñdendũ ẽ ſi q̃rat᷑ de mẽſura q̃ reſpicit ipᷣm eð
ſpñale crcature.eẽ inquã immutabile ⁊ pꝑpetuuʒ. Si
añt qᷓrat᷑ de mẽſura ãgelicaꝝ affectionũ vtrũ illa ſit a
tꝑe diuerſa.hoc hẽbit q̃ſtõnẽ infra.nũc aũt planũ eſt
ꝙ illa mẽſura q̃ d euiteruitas.variationem affectuũ
nõ mẽſurat.vt dicit Aug.ad Oꝛoſiũ.Euũ em̃ ſolius
eſſe incõmutabilis ẽ mẽſura.Concedẽduʒ igit᷑ jm ꝙ
oñdilt rõnes ꝙ aliq̃ͥ mõ ſpũalia bñt mẽſurà ꝓpꝛiã re
ſocctu tꝑis ⁊ tpaliu. ꝛ obꝛ ꝙ ſpũalis na moue
tur ꝑ tꝑa iã patʒ Re.hoc cm̃ dicit q;'tũ ad affectiones
nõ q;tũ ad eſſe. aũt obꝛ de qtuoꝛ pᷣmo creatis.
dom ꝙ nomẽ tꝑis extẽdit᷑ ibi ad ois duratõnis men
ſurã cuiꝰ ẽ ponere pꝛincipiũ.vñ valde large accipit᷑.
⁊ cõpᷣhendit euũ vt meliꝰ infra patebit.¶¶ ? obꝛ de
loco nõ vʒ.qꝛ locus coꝛpalis nõ ẽ mẽſura ſpnaliũ.qᷓ;
uis ↄtincat.cuũ aũt mẽſurat ⁊ ↄfoꝛmat᷑.iõ nõ valet.
ẽ vnꝰ locus mẽſurãs.g vnũ tpᷣs mẽſurãs. Si qᷓras a

, — g0

me vñ Hh. dom ꝙ ãgelꝰvere hʒ duratõnẽ.ᷣ nõ bʒ extẽ

5
6

7

ſionẽ. ⁊ iõ hʒ meſurã duratõis.nõ extenſionis./ S
obꝛ de nuero. dom qꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ idẽ ẽ modꝰdiſtinctõ

nis in ſpñalibꝰ ⁊ coꝛpalibꝰ.ſᷣ nõ ẽ idẽ modꝰ duratio/
nis.iõ eadẽ ẽ ̃m ſpẽm mẽſura diſtinctõnis.nõ ſic ea/
dem mẽſura durationis. obẽ de hoie btõ ⁊ ãge
lo dom ꝙ mẽſura ↄſili mẽſurãt᷑.ſ.euo.qꝛ ↄſilem bñt
modũ durãdi.ſᷣ ho viatoꝛnõ mẽſurat᷑ ↄſili menſura.
qꝛ q;uis halxat idẽ eẽ.bʒ tñ modum eendi ⁊ durandi
alin.⁊ menſura nõ tm̃ eſſe.ſed etiam modũ durandi
reſpicit.Oꝛ q̃ritur in quo genere ſit menſura ãge/
lice durationis. Dicũt aliqui q non eſt quãtitas.ni/
ſi qᷓntitas vtutis.⁊ iõ nõ ẽ in genere quãtitatis ꝓpꝛie
Sʒ ſi vere mẽſura ẽ.quõ nõ eſt quãtitas vera. Ideo
dicũt alij ꝙ in genere quantitatis ſicut pᷣncipiũ. Si
tñ qᷓrat᷑ cuiꝰ ſit pncipiũ.cũ dicat mẽſurã diuerſam a

tpe vt oñſum ẽ.difficile erit aſſignare.Et iõ ſaniꝰ di/

ci põt ꝙ ſicut tpᷣs ponit᷑ in ſubijs ſpnalibus qtuʒ ad
affectiones. m Aug.licet pſideratio phᷣi a4 Alud nõ

conſcenderit. ſic ⁊ méſura ponit᷑ diffeꝛẽs ſpẽ ab alijs

quãtitatibus.licet de illa non loquat᷑ phᷣus.quia mẽ
ſuras ren inferioꝝ determinare intendebat. nec po/
nitur ex hoc in ipᷣo inſufficientia.⁊ ſi ctiam poneret᷑

diſcedenqu.

non eſſet ꝓoter boe a veritatis tramite aliquatenus

(Wrbi⸗
itotrni
decino e
temnptone
ſin
aſinͤi
nololena
litthtl
hwſyun
utſorürtn
ſhemnus
iliſceſtpe,
mtneriho
nech
nuenchc
lacai ag
ſortttiron
htau
ntione
limic

iril.G

Uirnr ftun

anadap
hdaion
Grietomfam
Moſnmetidu
foſhrpcunin
PPenbeei
ſiſitcſetqin
ſaibasnnns
Ghutntcnd rc
nllantoite.
ſrepoſtcor
tut agoi
uegoſtgin⸗
ſſotance
cpalteſßot
Gegiai
Nlgtapore
ſtluii
entav⸗
mockton
Ntſtgtls⸗
nccſuteccſt
Auſerdii
Bahugſt
mifletane
ganti
toibust
nrs⸗
eüſnctoene
ſtengtinn
hliüſiitte
ſeſatutee
ſchonnnign
ſecice
lraeſi
ktneſin

M *

ninche

.
ſemmern
enchign
nocdtsdri⸗
ceein
wſtaghil
üigennn
end czen
S
efinnocin⸗
ifctiſin,

inndinimn.

ſtl itnin
wun mau
n zciſte
umntn
niſchiapee
bietgpeng
nmnimiit
itiigait
nutonmtfini
übiccſi⸗
itninigit
ſülstime

viut
. Den,
miiͤnte.
iisgit
“
inosnſif
nochnt,
tns iſic
ehhͤli
Mnhi
drnnnt
ind,
noſnt
ging,
nitors ſn

— =

— (ADOöchio⸗siz.t dG
¶ Ntrũ ſpali babeãt meuſurã vnã ꝑ eſſentiã.⁊ H

*
. .

Sq̃rere.vtrũ ſit vnũ euũ eternoꝝ.Et ꝙ nõ.vꝛ.Dioñ.

de di.no. Ipe ẽ euũ euoꝝ.& plura ſunt eua.nõ p in-

tcrruptionẽ.ita ꝙ vnũ poſt aliud. ꝑ diuerſitateʒ ſil

exñtiu. vnitas accidẽtalis venit ab vnitate

ſubiecti.ſᷣ nõ ẽ ponere vnũ ſubiectuz oim euiternoꝝ.

cuʒ q̃dam ſpualia nõ hñt aliqð cõe ad cuius aſpeciũ
menſurent᷑.ergo nõ ẽ ponere euũ eſſe vuũ.Oꝛ auteʒ

nullũ habeãt talc ſubiectũ qdð ſit contentiuũ ſpũaliũ

boc apparet qꝛ illud haberet excellentiã.⁊ influẽtiã.
⁊ cõtinentiã reſpectu euiternoꝝ. ſicut pꝛimũ mobile
roſpectu tꝑaliũ.ſᷣ tale reſpcctu ſubaꝝ ſpũaliũ inueni

ri nõ põt.vt patʒ diſcurrẽti ꝑ ſingula.ergo ⁊c.¶ Itẽ

omnibus alijs coꝛruptis.poſſibile ẽ vnicũ angelũ re
manere cũ nõ dependeat ab alijs angelis.⁊ ſi rema⸗
manct in eſſe cõpleto.habʒ menſurã ↄũtem illud eẽ.
⁊ bec eſt euũ.ergo remanet euũ qͥlibet angelo rema/

nente. ⁊ totũ remanet ⁊ ꝑfectũ.ergo quot ſunt ãgeli.

tot ſunt eua. ¶ Item euñ ẽ menſura rei ꝑfecte ⁊ mi/
tum hñtis de ſpẽ ſiue de foꝛma.ſi ergo euum maxime
conſeq̃tur eẽ cõpletũ.cũ illud nõ ſit vnũñ numero ſed
tm̃ ſpẽ vĩ ꝙ, euũ ſit vnũ tm̃ ſᷣm ſpẽm. ¶ Contra boc
urguit᷑ a ſimili. Sicut ſe habʒ tpᷣus ad tpalia.ita euũ

ad euiterna. ſᷣ tpᷣus ẽ vnũ qð menſurat oia tꝑalia.ſi/

cut dicit An.⁊ phᷣus.ergo ⁊ ſił vnũ ẽ euũ qð mẽſu
rat oia euiterna. ¶ Item boc vẽ a minoꝛi. Maioꝛ ẽ
varietas ⁊ diffoꝛmitas in rebus mutabilibus qᷓ; i re
bus immutabilibus.ergo ſi mutabilia oia pñt vnica
menſura ꝑ eẽntiã menſurari.ergo multofoꝛtiꝰ euiter
na. ¶ Item hoc vꝛ a cã.poſitio em̃ multoꝝ ẽ q̃re ts
vnũ põt eſſe.qꝛ qᷓuis ſit accidẽs.tñ eſt menſura extra

ſicnt locus.⁊ qꝛ nõ ẽ accidẽs ſituale.ſᷣ hoc totũ inue/

11

nitur in cuo. ergo en ſi plura ſunt eua. aut S
ſimul.aut ↄñter. Mõ ↄñter.cũ quodlibet ſit ĩfinitũ a
parte poſt. Non ſimul.qꝛ q̃ ſunt ſimul.ſunt in eodcʒ
inſtanti.ergo ſi euiterna ſunt ſimul.ſunt in eodẽ nũc
eui.ergo ſi oim euiternoꝝ ẽ vnũ nũc.ergo vnũ euũ ꝑ
cſſ. lam d/4. ad huiꝰ q̃ſtionis intelligentiam pᷣn

cipaliter pᷣnotandũ ẽ. q̃liter intelligat᷑ vnitas in tpe.

Sciendũ añt ꝙ triplr̃ temptauerũt aliqͥ vnitatẽ tem
poꝛis accipere ſᷣm ꝙ accidens habet triplr̃ ↄ ꝑari ad
ſubiectũ. Habʒ em̃ ibi cãm. exñtiam.⁊ apparcntiam.
Dixerũt ergo aliqͥ ꝙ tpᷣus ẽ vnũ rõne ſubiecti in quo
pꝛimio eſt.⁊ per ſe.quo remoto remouet᷑ ⁊ tempꝰ.vñ
dixerũt ꝙ tpᷣus ẽ vnũ.qꝛ ẽ in pꝛimo mobili.cuiꝰ mo/⸗
tu ceſſante ceſſat ⁊ tᷣus.Sʒ illud non ſufficit dicere.

Quia ſicut dicit Aug.ſi ceſſaret motus pꝛimi mobi

lis.adhuc poſſet moueri rota figuli.⁊ ↄſtat q mẽſu/

raret᷑ ille motus.ergo nõ tm̃ ẽ ibi.immo ⁊ in alijs re
brvus mobilibus. Item tẽpus ẽ in affectionibus ⁊ co/

gitationibus li.arbi.qð nõ ſubeſt motui celeſti ſicut
vult Aug.Et iõ dixecrũt alij ꝙ tpᷣus ẽ vnũ rõne ſubie
cti in quo pꝛimo apparet. Cuʒ em̃ tpᷣus ſit numerus
ſiue menſura motuũ.⁊ numerus iſte pᷣm eſſentiam ⁊
habitũ ſit in re mobili vel mota in qua ẽ pꝛius ⁊ po/
ſterius.ſm actualẽ vᷣo numerationem ſit a parte ani
me.ſicut vult pᷣus ⁊ Aug cũ anima omnes motus
⁊ numerationes numeret.aſpiciendo ad menſuram

motus pꝛimi mobilis.ſ.per diẽ.ãnũ.⁊ hoꝛã.voluerũt
dicere ꝙ vnũ eſt tpᷣus rõne ſubiecti in quo pꝛimo ap
paret.qꝛ ⁊ ſi oia habeãt ꝓpꝛios pvodos.tñ oia nũe/
rant᷑ ⁊ menſurantur ꝑ menſuraʒ motus regularis ⁊

certi ⁊ nobis notiſſimi.ſ.motus mobilis pꝛimi. Sed

en

intelligentiaꝝ imme

1.

Alud nõ ſufficit.qꝛ dicit p hᷣs de ce. ⁊ mũdo.ꝑ ſi eſrent

duo mobilia bin adhuc vnũ eẽt tpᷣs.⁊ tũc ñ poſſet
dici vnu roe ſubiecti in q pꝛio eẽt.nec in qͥ pᷣmo appa

ret. cñ vtrũq; eẽt eqᷓ̃ pᷣmu ⁊ euidẽs.nec rõè aieqꝛ ts
nõ ẽ nuer? nñerãs.ſᷣ nũeratꝰ.vt ph̊s vult.⁊ tpᷣus eſt

dips rei e.nõ fictio aime.Et iõ dixerũt terei ꝓPfun⸗
i

vnitas tꝑis ſumit᷑ ab vnitate ſubiecti a qͥ cau/

ſat᷑.ſubiectũ aũt a qͥ cãtur ẽ mã vt mutabilis.⁊ ita vt

ẽ ens i
plꝰ cñ mã. ſicut igr mã vna ẽ ꝑ eẽntiã differẽs ꝑ eſſe.
vna non vnitate vlitatis nec Eerlarna, megio

ens i potẽtia. nã ma vt ẽ in acqᷣſitõe foꝛe mutat᷑⁊ ſic
potẽtia. ⁊ iõ tpᷣs maxie int᷑ oĩa accñtia ſe tenet

mõ.ſic ⁊ tpᷣs in oibus tꝑalibꝰ. Et ſi q̃ras vñ ẽ h̊ q;
tpᷣs ẽ vnũ.cũ tñ motꝰ ſint varij.
tur ꝑ id ad q c.vñ motꝰ reſpicit motoꝛc̃.⁊ mobile.⁊
terminũ. tpᷣs aũt reſpicit ipᷣaʒ durationẽ variã ⁊ ſuc-
ceſſiuã qᷓ venit ex potẽtia rei mobilis.⁊ qꝛ motꝰ na/
ture duratis ↄſilis ẽ.⁊ natura illa ſupꝛa quã fundat᷑
ẽ vna nuero.iõ tpᷣs nõ tm̃ ẽ vnũ ſpẽ in oibus tꝑalibꝰ
immo etiã qtũ ad centia vnũ nũero differẽs ꝑ eẽ.ſi⸗
cut poſuerũt oẽs ſapiẽtes qͥ circa hãc materi locuti
ſunt.¶ Si aũt q̃ras q̃re nõ ſic ẽ in alijs qᷓntitatibus
cũ oẽs reſpiciãt materiã.ddᷣm ꝙ alie oẽs.⁊ ſi eẽ incõ
pletũ bẽant in mã. nꝗ ſunt i ma dimẽſiões ĩfinite.tñ
eẽ ↄpletũ ipaꝝ ẽ a mã exñte ſub foꝛa.tpᷣs añt bʒ eẽ ex
B a tendit ad foꝛam. ꝓpt᷑ H̊ ꝙ cãtur a motu.qͥ ẽ
chia entis i potentia. ⁊ iõ tenet ſe maxie ex ꝑte
materie.⁊ iõ mime diſtinctũ. Hec vico ꝙ tps ſit ĩ ia
mã.om̃i foꝛa circũſcpᷣta.qꝛ ̊ eẽt ↄ Aug.xij.ↄfeſ.qꝛ ñ
ẽ viciſſitudo aliq in mã. niſi cũ ĩ ea ẽ aliq̃ foꝛa.ſ quis

ſit in mã q̃ ẽ ſub foꝛa ⁊ ab ipᷣa cauſet᷑. mag tñ cãtur a

mã vt tendit ad foꝛmã.⁊ hecẽ in mã rõe ſue potẽtie.
Scdm hũc triplicẽ modũ niſi ſunt aliqͥ vnitatẽ ĩ euo
ponere.pᷣmo rõe ſubiecti in qͥ pᷣmo ẽ. Poſuerunt em̃
oꝛdinẽ ĩ intelligẽtijs ſᷣm ↄtinẽtiã vᷣtualẽ.ſicut ĩ viſibi
libꝰ ẽ repire ↄtinẽtiã localẽ.Et ſicut tps ĩ pᷣmo mobi
li fundatur.ſic euũ in pꝛima intelligẽtiavtualit᷑ alias
cõtinet. ⁊ in alias influit.¶ S
re. Pꝛimo. qꝛ om̃es intelligẽtie in icoꝛruptõc habẽt

—

equalitatẽ.ſicut in ſecnel di. dꝛ. Secũdo qꝛ ↄſeruatõ

9

dat᷑ diabolus fuiſſẽ excellẽtiſſimꝰ qgeloꝝ.¶ Et ideo
alij conati ſunt aſſignare vnitatẽ rõe ſubiecti in quo
pᷣmo apparet.qð quidẽ ẽ celũ empyreũ in qͥ nõ cadit

variatõ.imo om̃imode qͥetũ ẽ. Sed nec illud fufficit.

ꝗqm̃ immoꝛtalitas ⁊ immutabilitas ꝑ pꝛius ẽ in ſub/

m qꝙ motꝰ diffini

ed iſta poſitio nõ pᷣt ſta-

lligentiari ate pẽdet ex deo. Lercio qꝛ ſi
illa intelligentia deſtrueret᷑. tũc fundamẽtũ eui piret
⁊ poſſibile fuit illã peccaſſ hefaereztietn crec

ſtantijs ſpnñalibus qᷓ; coꝛpalibus cũ ſint dignioꝛes.?

dignius nõ hʒ mẽſurari ꝑ aſpcctũ ad minus dignuʒ.
Er iõ teptauerũt alij accipere vnitatẽ ex ꝑte cauſe
q̃ dixerũt ꝙ; duratio intdlligẽtiaꝝ ↄtinuat᷑ ⁊ conſer-
uatur ꝑ diuinã influentiã.qᷓ qm̃ vna c.vnũ eſt euum
menſurãs ipᷣ̃am.Sʒ nec illud põt ſtare.qm̃ influẽtia

illa. aut actiue aut paſſiue intelligit᷑. Si de actiua. nõ
eſt aliud qᷓ; deus.⁊ ita non habet euũ menſurans. Si

de paſſiua.tot ſunt q̃t ſunt ſuſcipiẽtes.Et iõ nõ reſtat

alius modus niſi ꝑ vnitatẽ materie.ſicut pꝛiꝰ dictuʒ
ẽ de tpe.Sʒ multi negãt intdligentias hr̃e materiã.

ß qcqd ſit de boc.tñ euũ reſpicit eẽ actuale.⁊ eſſe ſta-
bile.ſed tpᷣs materiã vt in potcntia.⁊ iõ ſicut vnitas

tpis ↄfoꝛmat᷑ materie.ſicvnitas eui ↄſoꝛmat᷑ foꝛme.

nõ inquã foꝛme inqtũ hec vłilla.ſed inqᷓti immuta

bilis. v ſicut linea in coꝛpoꝛibus qtucunqʒ diuerſis

12

15

14

15§

ſterius ſuccefriuũ.ad pꝛius ⁊ poſterius ꝑmanẽs.ſed

6*

ponitur eadem ſpecie.ſic euũ habet vnitates vniuer/
ſalis.nõ vnitatẽ quã babet tpᷣs.Et ſic ↄcedende ſunt
rõnes ꝓbantes nõ eſſe vnũ euũ euiternoꝝ.S multa.
ES obꝛ ſicut ſe babet tpᷣs ad tꝑalia.dðm ꝙ nõ ẽ
imile.qꝛ cũ tpᷣs qᷓntũ ẽ de ſe reſpiciat variationem et

motũ.cõſequitur ipᷣa quoꝝ ẽ mẽſura rõne illius pᷣn/

cpij ꝙ; ſunt entia in potẽtia.⁊ qꝛ illud vnicuʒ dꝛ eẽ ꝑ

entiã. ideo ⁊ tᷣus.euũ aũt de ſui rõne ꝓpꝛia reſpi/

cit eſſe cõpletũ ⁊ ſtabile.⁊ ideo magis reſpicit foꝛmã.

⁊ideo non habet niſi vnitatem vniuerſalitatis ſiue

cõfoꝛmitatis ſicut ⁊ alia accidẽtia ¶ Að arguitur a
minoꝛi ꝙ tꝑalia hñt vnã menſurã.iam patet q; nõ ẽ
locus a minoꝛi.qꝛ illa variatio rõne q̃ dꝛ eſſe in potẽ
tia. reſpicit im materiale pᷣncipiũ. ⁊ iõ facit recede/
re a diſtinctione.nõ ſic ẽ in euo.
vnũ.qꝛ ẽ accidẽs extrinſecũ nõ ſituatum vel ſituale.
dm ꝙ falſum eſt.iſta em̃ non ẽ cauſa.ſ̊ magis illa q̃ᷓ
pᷣdicta eſt. ¶ obꝛ ſi ſunt plura eua.aut ſimul.aut
õ ſimł. dom ꝙ ſimul. Oð g obꝛ. in eodẽ nũc. doðᷣm
ꝙ eſſe ſimul in duratione ẽ duplr̃.aut ꝑ menſure cõ/
comitantiã. aut ꝑ menſure vnitatẽ ⁊ indifferentiam.
Cuʒz aũt dẽ deus lõ ⁊ angelus eſſe ſimul.dm ꝙ boc
dẽ ꝑ menſure cõcomitantiã.cñ aũt dẽ petrus ⁊ pau/
lus ſimul ſunt vel currũt.hoc põt dici ꝑ menſure vni
tatẽ ⁊ indriam.⁊ ideo non ſeqͥtur q; ſi ena cuiternoꝝ
ſunt ſimul.ꝙ ſint vnũ. Aueſtio. iij. c
Atrum ſpualia habeãt menſuram ꝑmanentẽ aut
ſucceſſiuam.Et ꝙ; ꝑmanentem carentem pꝛioꝛi ⁊ po
ſterioꝛi vẽ pꝛimo autoꝛitate.deinde rõne.Et autoꝛi/
tate ſic.augu.xij.de ciui.dei.immoꝛtalitas angeloꝛũ

nõ tranſit in tpe. nec ẽ p̃terita.q̃ſi iam non ſit.nec fu
ndũ ſit.S tota ẽ pñs.g permanẽs nõ ſuc

tura.q̃ſi
cedens. Item augu. xj. confeſ. Si pñs tp̃ᷣus ſtaret
⁊ non tranſiret in pᷣteritũ.eſſet eternitas.ſᷣ non ꝓpter
boc eſſet eternitas increata. ꝗᷓ eſſet eternitas creata.

⁊hoc ẽ euũ.ᷓ euũ bʒ nũc nõ tranſiens. ⁊c.¶ Item
ph̊ᷣus. In perpetuis nõ differt eſſe ⁊ poſſe. poten/

tia ẽ in toto ſuo actu.&̊ nihil expectat.ꝗ̊ totũ ſimul.g
nulla ẽ ibi ſucceſſio vel pꝛioꝛitas. ¶ Item rõe. Pꝛo/
pꝛietas debet rñdere ſubſtãtie.g̊ ſubſtantie ſimplicis
menſura debet eſſe ſimplex ſᷣ ſuba ſpnñalis ẽ ſimplex.
ergo ⁊ eius menſura.ſᷣ eius menſura ẽ euũ.ergo ſim/
plex ẽ.ergo nõ habʒ pꝛius ⁊ poſterius.¶ Item om̃e
ſucceſſiuũ reducitur ad permanẽs.ergo pꝛius ⁊ po/
pꝛius ⁊ poſterius ꝑmanẽs eſt in ſola magnitudine.&
qd caret pꝛioꝛi ⁊ poſterioꝛi ꝑmanẽte.caret ⁊ ſucceſſi
uo.ß̊ talis ẽ angefue Scτ. (Item vbi eſt pꝛius po
ſterius ibi neceſſario cadit aliquid nouũ qdð de poſte
rioꝛi fit pꝛius. ⁊ ꝓpter hoc lapſus in pᷣterituʒ.⁊ aliqͥd
in vetus.ſed in ꝑpetuis nõ ẽ gliqua mutatio.nec in/
nouatio.ergo nec ſucceſſio.
aliqua expectatio reſpectu eius quod poſterius eſt ⁊

nondũ habitum eſt.ſed in beatis perfecte nulla cadit

expectatio.quia euacuat᷑ oino fides ⁊ ſpes.⁊ habent

om̃e qd habituri ſunt.ergo nullo mõ ẽ ibi pꝛius ⁊ pp
ontra. Hiero ad marcellã. tm̃ deus eſt qᷓ

ſterius.
nõ nouit fuiſſe vel futurũ eſſe.om̃is ergo creatura in

lui eſſe habet pᷣteritionẽ ſiue fuiſſe ⁊ foꝛe. ergo babet
in ſui duratione ſucceſſionẽ. ¶ GItem anß. in pꝛoſol.
tractans illud vᷣbum dñs regnabit ineternũ ⁊ vltra.

dicit ꝙ; hoc dictũ eſt.nõ quia poſt eternitatem ſit ali/

quid. ſed quia dei eternitas ꝗᷓ tota ſimul eſt. excedit
eternitateʒ ereature.q̃ nõ omnino eſt tota ſimul.iſta

obẽ ꝙ tpᷣus eſt

dixerũt ꝙ euũ ẽ totũ ſim

¶ Nem vbi ẽ pꝛius ibi ẽ quõ poffet eẽ pᷣus ⁊ poſten⸗ ine noui

=ſnia. idẽ qdð pᷣus.(¶ Itẽ rhe vr.vnitas ãgelica deft
cit ab vnitate dina. ſimplicitas etemitatis creates
ſimplicitate eternitatis increate.ſi ̊ h ve xẽ. bʒ Scõ
poſitõem aliq̃ mõ.ſᷣ cõpoſitio ĩ duratõe ponit pꝛiꝰ ⁊
poſteriꝰ. ⁊c. ¶ Nẽ bocipᷣm vꝛ. Quia mẽſura durati
onis ãgelice nõ ẽ ipᷣe ãgelus.ĩmo differt ab ãgelo.ſi/
cut mẽſura a mẽſurato.ſᷣ mẽſura ſᷣm veritatẽ ẽ in ge
nere q̃ntitatis.⁊ talis ẽ diuiſibilis.g̊ bñs ꝑtes. 2t.
Si tu dicas ꝙ ẽ qntitatis pᷣncipiũ ſicut pũctꝰ.C
tra.pñctus nõ hʒ ↄplete rõem mẽſure.b ẽ pᷣncipium
menſure.euũ aũt vere ⁊ ꝓpꝛieẽ mẽſura. nõ pot eſſe
ſicut pᷣncipiũ.¶ Nẽ ãgeli duratio ẽ Rlnlta⸗ U Eto
ta ſił ⁊ in actu. aliq creatũ ẽ infinitũ actu.ſᷣ h ẽ im
poſſibile gͤ cτ. Itẽ in eo qð bʒ totũ eẽ ſil.idẽ ẽ fuiſſe.
⁊ eẽ.⁊ futurũ eẽ.ſᷣ̊ qð fuit impoſſibile ẽ cogitari non
fuiſſe.ſi intelligat᷑ fuiſſe.& ſi euiterno idẽ ẽ fuiſſe ⁊ fo⸗
re. ̊ impoſſibile ẽ cogitari nõ foꝛe.h̊ aũt falſum ẽ.qꝛ
bocẽ ꝓpꝛiũ ſolius dei.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſi totũ eẽ ẽ pñs.
F nõ differt eſſe ⁊ fuiſſe.ergo qdð nõ ẽ nũqᷓᷓ fuit.⁊ ſi fu-
it ẽ.ſᷣ deus nõ põt facere qð fuit nõ fuiſſe.ergo nõ pᷣt
facere euiternũ nõ cſſec hoc manifeſte falſum. c.
Itẽ ſi totũ eſſe euiterni ſimul ẽ.⁊ tota duratio ſine
Rao ⁊ poſterioꝛi.ergo nõ ẽ ibi magis longũ ⁊ minꝰ
ongũ.ergo aia petri.nec pᷣus.nec diutius fuit in glia
aia bti franciſci.ſᷣ hoc manifeſte falſum c.ergo ⁊c.
ddᷣm ꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Ouidã cei

rat.⁊ eſſe ſubᷣe euiterne ⁊ eius duratio ẽ tota ſimlł.nõ
bũñs ſucceſſionẽ pꝛioꝛis ⁊ poſterioꝛis.vñ dixerũt euũ
nõ eẽ ꝓpꝛie q̃ntitatẽ.ſ in genere q̃ntitatis ſolũ eẽ per
reductionẽ.vñ ſimplex ẽ extẽſione.ᷣ tñ eſt quãtũ vir
tute.⁊ adeo quãtũ ꝙ ſua virtute excedat om̃e eẽ tpa
le ad ſimilitudinẽ eternitatis increate. Maʒ ſicut aia
ſimplex ẽ q;tũ ad quãtitatẽ molis.tñ ꝓpter ſuã vᷣtutẽ

⁊ ſimplicitatẽ ẽ in qualibet ꝑte ſui coꝛꝑis.ſic in ꝓoſi

to intelligendũ eſt. Sed ſicut in opponẽdo tactũ eſt.
ſi qs ponat euũ om̃ino ſimplex.ponet ex hoc nõ eſſe
verã menſurã.ponet etiã durationẽ creatã actu infi

nitam. ponet etiã durationẽ creatã a deo entẽ.quod

nec deus deſtruere.nec intellectus poſſit cogitare nõ
eẽ.qꝗᷓ oĩa cñ nõ ſint intelligibilia.faciũt pᷣdictã poſitõ
nem nec eſſe rõnabilemnec intelligibile. Et ideo cuʒ
ſanctoꝝ autoꝛitates illud videãtur ſonare.ẽ alioꝛuʒ
poſitio ꝓbabilioꝛ ⁊ intelligibilioꝛ.ꝙ in euo ẽ pouere
pꝛius ⁊ poſterius.⁊ ẽ ponere aliquã ſnceeſſionẽ.aliã
tñ ſucceſſionẽ qᷓ in tpe. In tꝑe em ẽ ſucceſſio cũ vani
atione.⁊ pꝛius ⁊ poſteriꝰ cũ inueteratione ⁊ renoua⸗
tione. In euo do ẽ pꝛius ⁊ poſteriꝰ qdð dicit duratio⸗
nis extenſionẽ. qd tñ nullã dicit varietateʒ nec inno
uationẽ. Et ꝑ hãc diſtinctionẽ ad oĩa obiecta in priũ
facile ẽ ſoluere ſi qͥs eã intelligat. ¶ Oꝛ ſi foꝛte qrat
dom ꝙ ſicut videmꝰ? ꝙ alit᷑ egredit᷑ fluuiꝰ a fonte ali
ter radiꝰ a ſole.ſic in ꝓpoſito vidomꝰ. Mã riuulꝰ ſic
egredit᷑ a fonte ꝙ noua aqᷓ ſp exit nõ eadẽ. radius a
ſole continue egredit᷑.nõ qꝛ ſemꝑ nouũ aliqͥd emit/
tat᷑.ſed qꝛ qd emiſſum ẽ cõtinuat.vñ folis influentia
nõ eſt aliud ꝙ; ↄtinnatio dati. Silr in motu. ⁊ in eſſe
rei mobilis aliqua pꝛopꝛietas habita amittit᷑. vel nõ

habita acquiritur.ſcd in eſſe rei euiteme. quod pᷣmo
datũ eſt per cõtinuã dei influentiã cõtinuat᷑. Mulla

em̃ creatura eſt oino actus nec aliq̃ ciꝰ virtus.vnde

cotinue indiget diuina virtute cooperãte. IJveo ⁊ ſi

eſſe totũ hẽat. tñ ↄtinuationẽ eẽ nõ babet totã ſimul.

ſicut ⁊ illud qd menſu- 16

tate circa eſſe.

Cpethi⸗
ſerd gre⸗
Hecabar
abeiacſt
Nnißfine
1poiolt;
Neßtnihtfn
ikiten
fmrtpon
ſtfirignd
Coitane
Upaignctuan
neſoſoteſeg
Pber poſten
rooecvontn
rici
giſninnpe⸗
Gigfatig ſc
Apronis dd
ſcrodonttea
füchdurte
tdoratoe
1) anentbrsn
Noretenin
ſboeneni⸗
e pnitans
ficytingtn
1 odiunue
Neeportoe:
lihen te
Chectonononi
Rſga

Mrgſdoſi⸗

NOr
ſtulei
Wden
ſcrifwuig
Mteentti
u enſcza
Elnuin
Hauiftnn
ſuihnn
ttentiene
Ainurann
habgiofin
fapugzrne
ihtumnit
ncflgiier

intiſenat
kipoſoi
ifuttin
n blſgllge
ſocentkeſal
gimgtie
Aniniin

ſct
ina

4
mmfi

2 · *
„ N . 9 . 17 it
, B-. us de fancto victo. dicit 2
kudepenin eſſe vel ꝓpꝛietan z. q̃̊dãmõ in potẽtia ac ꝑ boc cepit. cepit ex tꝑe.ſed qð i Lipit ext —
nnlka uiꝰ creatura hʒ eẽ qdãmõ in potẽtia ac ꝑ boc = vel cõcomitat᷑.ꝗ̊ euuʒ
unin ſpectu cuiꝰ creatura bʒe ze urus. ẽ tempus. ſed potius conſequit᷑ vel cõcomitat᷑ euu⸗
runn nanintague rerun ſe rpod ſeiaeertbebet. nennaat Aennkean Bege wures⸗ .
lau s uflais edll elust bectn A ebt uemnutet nised atd hedineegete dhi.
l His viſis ſatis defaclli rauefitg don bꝛeuiter ꝙꝙ in ergo cum ante eſſe creatũ pcedat i a creatio. qᷓ ven
ſar ic 8 do ßterito 1 futuro. 2 de etatem. ¶ obẽ ꝙ nõ tatio. ergo tempus eſt ante cuũ. ¶ Item pꝛius ẽqᷣ
rke clegt deiſte e vöm cd vergevepoffead as ſinperfectu eſt. deinde as perfecti:. ſed tanpus mä⸗
e ichn differt eſſe 2 poſſe. dom ve nedet facit diſtare. ſura ſᷣm eſſe imperfectu. qdð eſt eſſe in potetia. euum
i lga nb diſtenon en r t Kaactuoe us vo ſm eſſe actuale ⁊ cõpletũ.ergo tempus per natu/
–R in ſolo añt etemo ven cy Peeruteſarptiets kFae, ate Kante euu Ruerit igitur de oꝛdine tempis ad
ne õ chven Eſtila Hatetas euũ ⁊ ecõuerſo. Re en rernpue accipi pſueuit ?2 3
nckfliciit tas nõ põt eſſe ↄpoſita. dom ꝙ ver nũc aũt nõ ẽ ſic. quadruplr in ſcripturis ſanctoꝝ. oiſſime. cõiter. p/
— abegt opoſttinparig vel ent der edẽ. ⁊ iia pꝛie. ⁊ magis ꝓpꝛie.Cõmuniſſime tempus dicit men
noiiiſi⸗ immo de euo nũqᷓ eſt niſi nũc. ſicu enr . dz tantam ſuram cuiuſlibet durationis create. per quẽ modum
Anlri accipit᷑ a Beda cũ diait. ꝙ quatuoꝛ fuerũt pᷣmo crea
Piſitiß exteſionẽ habet vuratio vni⸗ voſtenuoſcauckeur ta. inter qᷓ enumerat tẽpus. Coiter. ſic dicit mẽſuram
winüßfireſ⸗ 20 us montis. ¶M obꝛ q Rec aabe nanẽs reducit᷑. mutationis cuiuſcũq;.ſiue illius qᷓ ẽ de nõ eſſe in eſſe. *
eni wanes dom Fos Mol Rao, manẽs. empy ſiue alterius ꝗᷓ ẽ de vno eſſe in aliud eſſe. ⁊ ſic accipit
mickflintt ſed nõ opoꝛtet ꝙ ad pᷣus ⁊ poſter ſimplex ẽ. ſiilld qð dicit Rich.ꝙ om̃e qð cepit. ex tꝑe cepit.⁊ ba-
Ennnun vñ eñ umap on habe a onefingan tibus per⸗ bet in glo. in pncipio BGeñ. in pꝛincipio creauit deus
mps niienn/ cut duratio ãgeli. pꝛius ⁊ poſterius * deno, ce. zter.ſtempis. TCercio mõ accipit pꝛic. ſic dicit
Nrungfitüf 21 manentibus nõ facit aliqͥd hot 5õäüü cceſnue. ſiue ſit ſucceſſua ſuc⸗
äinicpt uo ⁊ veteri.iain patʒ.qꝛ nihil ẽ ibi ſteratione abſo ceſſione regulari ⁊ ↄtinua ſiue nõ. ⁊ ſic dicit Aug. ad
irnin Al ibi crementũ duratiouis abſq; om̃i al tifuit aia pe. Dꝛoſin. Afeckiones varies gelon menſuraͤtur tpe.
Relicnup lute ꝓpꝛietatis. veꝝ em̃ ẽ dicere ꝙ diutiꝰ fuit aia pe. oyrfmis variatio reꝝ. Quarto mõ accipit᷑ magis ſpꝛie.
r:Audgnm⸗ er: t.ß tñ non ita ẽ circa deuʒ. oñm̃is va H fit
mminlti rag in giarn meraldie rg nte heri. obẽ? ⁊ ſic dĩ menſura motus ſiue variationis ſucc iue. 2
tinmig 22 nõ em̃ diutius durauit hodie.qᷓ; ant II. 4.α☛ be continue.⁊ regulate ſᷣm regulam motus octaue ſpe
aſit, de negemegpen pous vaiannnagane ſt . eſt rerſie conſueuit accipi a pho.ſed iſta eſt coartata tẽ
ſ per pꝛius dati ↄtinuationẽ. ita eti eines K .
2 4 c uiſitõem. per pPpꝛius dati ↄtinua WI5E:. „ „7 tio ergo queritur de oꝛdiue.dom
Cic iüt nequiltoriſt⸗ bñdi.H ↄtinuatõnis pꝛius habiti. poꝛis acceptio.¶ Cuz er⸗ Tuur. .
ete expectatõ nõ noui hñdi.s ↄotinua 5 potius dẽ̃ ꝙ ſi tempus accipiatur pᷣmo mõ. ſic incdudit euum 7
mei qð qꝛ iam hñt ⁊ certi ſunt ſebabitero 05 ſani' dr T. ürenn eun nullus eif oꝛdo. Si ah ſecũdo mõ. ſic
nſin tentio. ⁊ npᷣbenſio ꝙᷓ expectatio.⁊ ſic patet illud. i ctpᷣus pᷣcedit euũ m rõnem intelligendi. ſicut crcatio
eiſuml QSnſeqnter querit᷑ de menſura ſubſtãtie ſpi t exci S zt tercio m. euñ 1 t̃us ſimul ſunt vura
un lien lig in SSkatione aanne. wergeult doneſec caß pꝛius eſt dignitate. Si aũt quarto mõ.
is. De qua tria qᷓrũtur. Pꝛimũ e e eung He . ignitate. is
anni bcedat En Brane zotatis geneꝛe. Secudũ vcrũ H zoltechiönes Scaneer Puet,
iuiui inter eun ⁊ tus cadat menſura echenorure Eer gnn pte. ¶ O em ob ꝙ euũ pcedit tps. intelligit el 24
tinnocnc ciũ vtrũ res coꝛpales ⁊ ſpũales ue ncterne. tercio mõ. ? ita pcedit dignitate. vel quarto mõ.⁊ ita
nſtnnen le ſuenint ſimul pꝛoducte. Oueſtio . d duratione „ tñ obꝛ ꝙ pᷣcedat cãlitate.ddm ꝙ il⸗
i utiti N euñ ſit pꝛius tꝑe oſtẽdit᷑ ꝑ illud Boctij de co one-Al. m baꝝ menſurarũ ẽ ab alia
D ¶ Mꝛ euñ ſit pꝛius tpe oſtẽdit ꝑ illud Woetij lud nõ opoꝛtet. neutra em baꝝ menſurarũ ẽ ab alia.
de hih ſolatöne loquẽtis ad deũ. Qui tps ab ava eee pducente vtrũq; indiuiſibile. ſ.nũc eui.⁊ nũc
rowrinin ſed tempꝰ ire ab euo nõ põt inte ligi.niſi vel ratione reimpis waal ð dr ꝙ tpᷣus ſit ab euo. boc dicitur quia
ynahihtun cãlitatis.vel durationis. vel excellentie. quia deficit te e dded fluit continua deperditione. ſel in.
uſniil ab euo. 5 vr om̃ 5 aoenennc ean rechece ta ea0 eſt fiyxio ſine depditione 1 noui acqᷣſitione.¶/ O 25
utſcͤn tẽ ois motꝰ ⁊ mutatio ad imm ducit tã⸗ en ho nesd unmoife, eE
nunn qᷓ ad pꝛius.ꝗ ⁊ menſura rei mobilis ad menſurã rei nartir den nccto, nd robe ndin e veium
Gottunnn un nonlis datzue ad cuũ raſf aoen⸗ en ſimalter menſurã non opoꝛtet eſſe dban ed ane
roneenn ↄſcqntia manifeſte ẽ vera.qꝛ ome flun ßm rõ/opoꝛtet tp̃us reduci ad euũ ſicut ad pꝛius. 26
aait tanqꝙᷓ; ad pꝛius reducit᷑. Scda ↄſeq̃ntia tenet m ro⸗/ . de pꝛioꝛi ⁊ poſt magnitudinis. 2 mo
ninne lonis aꝛ ſicut ſe habet menſuratũ ag men lud q obz de pꝛioꝛi ⁊ poſtcnoꝛi magnitud
Siintt nem ꝓpouionis.q; ſicut ſe habet menſuratũ ad men s. vom q non cauſatur a poꝛi T poſterio
rius in motu.et a pꝛioꝛi ⁊ poſterioꝛi in motu.cauſat᷑ hm ꝙ magnitudo illa ẽ mo egn 37 otü ſic nuc
“ gaus 1poſteriusinte. gp- 8. ſed eſſe ſubſtã tpis menſurat ipᷣm mobile inq;tũ mobile. Or vlti 27
in, do ⁊ magnitudinis eſſe. ꝙᷓ ſit eſſe tꝑis.ſed eſſe ſubſtã tpis menſurat iß dit in quarta acceptõnetempis.
Gi tiale pꝛimi coꝛpoꝛis menſuratur euo.motus vᷣo tpe. mo obꝛ kart o5 oſitũ ꝓcedũt de tpe ſᷣm pꝛimã
n ñ pꝛius eſt temꝑe. ¶ Item euñ fuit a pꝛinci/ MNñſiones vᷣo ad oppoſitũ ꝓce ſpecienti etcehta
16de ergo euñ pꝛius eſt temꝑe.¶ſ unm mig ſcdam.ſicut patet aſpicienti.excepta
n io creature. ſicut ⁊ angeli. ſed tempus cepit cuz mo acceptioneʒ vel ſcdam. ſicut patcet fecti ad pfectũ
tten pio creature.ſic ngell. ſed ten ſean lſal / vltima qᷓ̃ accipitur in cõpatione impꝑfecti a Prectu.
nen tu pꝛimi mobilis.qui incepit vt dẽ die quarto.vl ſal/ 41** = fe cedit pfectũ. veꝝ ẽ
efe⸗ cici d e Sneer sol ione ͤ·Ad quã rñdendũ ꝙ imperfectũ pᷣcedit ꝑ bex e
tem ante ſecũdũ diem nõ potuit.g euũ duratione pᷣ/ ſunt circa idem ci à dinera E econuerſo. Et iõ
ui⸗ . ici vbi ſunt circa idem.vᷣ circa diue. Et 10.
ning ctdlit tempus. ¶ Contra. Weda dicit q quatuoꝛ fue otius poteſt argui ad oppoſitum q; ad ꝓpoſitũ per
ec rũt pꝛimo creata.⁊ inter illa enumcrat tpᷣus.euũ aũt n d mediũ. ””MM
illud mediũ.
R—

nõ numerat᷑ inter pꝛimocreata.⁊ fuit creatum. po

zad bas menſurãdas ſufficiũt tempus ⁊ euum.S ⁊c

4
4

1

„ 271

-
1. E

Atrũ inter en 2 euũ ſit aliqua menſura me/

Aià.Et ꝙ nõ vr bmo per vhm q viuidit ſubas mẽſu⸗
ter ſu

ratas in li.de cãis ſic.ꝙ in am cuiꝰſuba ⁊ actio

ẽ in momẽto eternitat.⁊ ſubam cuiꝰ ſuba ⁊ actio ẽ in

momento tꝑis.ẽ ſuba media. cuiꝰ ſuba ẽ i momẽto
eternitatis.⁊ actio in momento tempoꝛis. Si ois
ſubſtantia creata ad aliquam iſtarum habet reduci.
en hocipᷣm vꝛ per Dyouiſiũ de di.no.eui ꝓpꝛie
tas ẽ eſſe ſine alteratione ⁊ ᷣm totum metiri.temꝑis
vo qð in alteratõne ẽ aliter ⁊ aliter ſe hñs.media vᷣo
entiũ q̃ illinc quidẽ euo.illinc tꝑe participãt.g om̃ia

q̃ ſunt.vcl totaliter ęuo.vlł totalit᷑ tꝑe.vel ꝑtim euo
⁊ partim tpe menſurant᷑.g nõ eſt tercia mẽſura alia
Itẽ om̃e creatũ.aut ẽ ſtabile ⁊ incoꝛrupti
bile. aut variabile ⁊ coꝛruptibile.ſᷣ pꝛimũ menſurat

ab bis. ¶

cuo.⁊ ſcᷣm tꝑe. nibil ẽ mediũ inter euũ ⁊ tempus.

ciñ mẽſurãs pᷣter bec duo.¶ añ quartã di
non erat tempꝰ.qꝛ dẽ in factidne luminariũ erunt in

Item eſſe omnis creati.aut ẽ terminabile. aut in⸗
terminabile. Si eſt terminabile.ſic menſnrat᷑ tempe
qd eſt pꝛincipiũ coꝛruptionis.qꝛ facit diſtare qʒdð eſt.
Di vo interminabile.ſic euo. nõ vr ꝙ ſit aliqð ter/
Contra.añ quartã diẽ

ſigna ⁊ tẽpoꝛa.⁊ dies ⁊ annos.⁊ conſtat ꝙ nõ ſolum
erat euũ cũ eẽnt aliqᷓ coꝛpoꝛalia.vt berbe ⁊ arbuſta.
& erat alia menſura.g ⁊c. te poſt diẽ iudicij nõ
erit tẽpus ſᷣm quod iurauit angelus in Apoca.⁊ erit
ſucceſſio ⁊ variatio in toꝛmẽtis q̃ nõ poterit euo mẽ

ſurari. neceſſe ẽ mẽſurã terciã ab his ponere.¶ Itẽ

in affectionibus ãgeloꝝ eſt intenſio ⁊ variatio.⁊ ipſi

ſunt ſupꝛa tp̃us.ſicut dẽ in li.de cauſis.g menſura il

la affectionũ ẽ ſupꝛa tpᷣus.ſed nõ põt eſſe euũ.cum in
euo nõ cadat variatio.g̊ opoꝛtet ꝙ ſit in alia menſu

ra. ¶ Item angelus cũ cõuertit᷑ ad deũ eleuat᷑ ſupꝛa

tfps.5 ⁊ illa cõuerſio.⁊ illud qdð in illa cõuerſionc ac
cipitur. ſupꝛa tpᷣus ẽ.⁊ menſura ſupꝛa tpᷣs debet mẽ/

28

ſurari.ſed angelus ibi aliqͥd cognoſcit qð põt deſine/
re cogitare falrez. illud nõ põt menſurari euo.qð ẽ
menſura rei interminabilis. nec tꝑe.S ⁊c. ſ
q; ᷣm ꝙ tpᷣus diuidit᷑ cõtra euũ in duabus.ſ.accepti
onibus vltimis pꝛius poſitis dupir̃ poteſt accipi.aut

ſeʒ ꝓut dicit menſurã cuiuſſibet durationis varie.ſi-

ue variationis ſucceſſiue. ⁊ ſic inter euũ ⁊ tᷣs non ẽ
mediũ re ſed ſolũ rõne.nõ inquã eſt mediũ differens

ab vtroq; in genere menſure.ſᷣ mediũ in genere mẽ
ſuratoꝝ ꝑticipans vtrũq;.vt eſt illa ſuba qꝗᷓ eſt in cõ/
finio eternitatis ⁊ tpis.⁊ ſic ꝓcedũt om̃es rõnes ad
pꝛimam ptem vt patet aſpicienti de facili. Aliter vᷣo

accipit᷑ tẽpus pꝛout ẽ menſura variationis in qua ẽ
fucceſſio hñs cotinuationẽ ⁊ regulationẽ a motu oꝛ/

bis pꝛimi.⁊ hec menſura habet fineʒ. ⁊ deſinet eſſe. ⁊

inter hac ⁊ euũ ẽ ponere mediã menſurã in qua ẽ va

riatio.nec opoꝛtet ꝙ ſit deſitio vel pꝛimi motus regu
latio.cuiuſmodi fuit in triduo cõditionis reꝝ.⁊ qua

lis erit in inferno poſt diẽ extremũ. ⁊ hec ab antiqs
doctoꝛibus appellata ẽ ſeculũ.⁊ hoc cõcludũt rõnes

„

ad oppoſitũ.⁊ ſic patet totum.

ate. Et vr ꝙ ſic. in Geñ. In pꝛincipio creauit de? ⁊c.
glo.i. coꝛpalem ⁊ ſpnalẽ naturã.¶ Item. xij.ↄfeſſio.
duo inuenio q̃ feciſti carẽtia tpibus.vnũ qð tua im/
mutabilitate ꝑfruit᷑ altcrũ qð ita infoꝛme erat.vt ex

. dom

nus depen

foꝛma in quã foꝛmmꝗ mutaret᷑ nõ br̃et. ¶ INẽ roe ṽ

Conſtat q; angeli nõ ſunt creati ſine loco.quia tunc
vnus non haberet oꝛdinẽ ad aliũ ᷣm exñtia.opoꝛtu
it ꝙ fieret empyreñ.⁊ iteꝝ illius cõcauitas non po
tuerat eſſe vacua. ⁊cc. ¶ Item diſtinctio dierũ at⸗
tenditur ſᷣm diſtinctionẽ reꝝ.ergo pꝛoductio ex nibi
lo pꝛecedit omnẽ diem.ergo cum materia reꝝ coꝛpa
liũ ſit ex nibilo ꝓducta.ſicut ⁊ natura ãgelica.quem
admodũ natura angelica eſt ante tempus.ſimilit᷑ v
ꝙ materia.⁊ ſi hoe.& in pꝛincipio durationis. ſimł.
ontra. Eccleſiaſtici. j. pꝛioꝛ omniũ creata ẽ ſapiẽ
tia.conſtat ꝙ loquitur de ſapientia non diuina.ſed q̃
eſt creata.hec aũt eſt angelus vt dicit gloſa. Si tu di⸗

cas ꝙ pꝛius eſt dignitate.obijcitur de Hylario.xij.de

trini.Quid magnũ vt ante omnẽ creaturaʒ deus do
minũ noſtrum ih̊ᷣm xpᷣm genuerit.cũ ⁊ angeloꝝ oꝛi/
go terre ereatione reperiatur antiquioꝛ. ¶ Itez boc
videt᷑ rõne quã facit Iſið. In rerum conditione pꝛi
maria cõditus eſt locus penaꝝ.ſed deus non pᷣpauit
penã innocenti. ̊Q diabolus peccauit añ ꝓductionex
reꝝ. ¶ Item vfr ꝙ nõ ſimnl potuerũt. qꝛ nulla virtꝰ
maioꝛ ẽ infinita.vᷣ ad ꝓductionẽ vniꝰ creature necei
ſe ẽ virtutẽ infinitã exponi.ᷓ ſi ad hũc effectũ requi⸗
ritur virtus infinita.⁊ infinito nihbil plus põt.j virtꝰ
illa nõ põt pꝛo tpe illo alteꝝ effectũ ꝓducere. ¶Itẽ
ſimplex ad quod ſe conuertit totaliter ſe conuertit.g
ſi diuina virtus eſt ſimpliciſſima. cũ ſe conuertit ad
aliquẽ effectũ pꝛoducendũ.impoſſibile ẽ ꝙ ad aliud

ſe coͤuertat. ⁊ ita ꝙ alia ꝓducat. ꝙ impoſſibile eſt ꝙ
ſimul plura pꝛoducat. ¶ Item qritur q̃re tantũ iſta ? 9

quatuoꝛ dicũtur pꝛimo eſſe creata.Ad pꝛedictoꝛum
intelligentiã notandũ ꝙ ſicut extrabit᷑ a glo.quatu/
oꝛ fuerũt pꝛimo creata.ſ.celũ empyreũ.angelica na/
tura. materia.⁊ tpᷣs.Huiꝰ aũt rõ duplex põt aſſgna
ri.vna qꝛ in pᷣncipio debuerũt pᷣma i om̃i genere crea
ri.ſ.iĩ rebꝰ ⁊ mẽfuris.⁊ i rebꝰ coꝛpalibꝰ ⁊ ſpũalibꝰ.⁊i
coꝛpalibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis. Om̃ igit᷑ pᷣma int᷑ ſub/
ſtatias ſpũales ẽ angelus.pᷣma inter ſubas coꝛpales
actiuas ẽ empyreũ.⁊ pᷣma inter paſſiuas eſt materia
elemẽtoꝝ.⁊ pma inter mẽſuras ẽ tpᷣs.qꝛ nõ tm̃ dicit
menſurã duratõnis ſed etiã egreſſionis.⁊ iõ hec qua
tuoꝛ dicũtur pꝛimo creata. Alia rõ põt reddi.ꝙ ſuba
ſpũalis angelica pꝛimũ debuit fieri tanqᷓ; caput ⁊ mi
18.? cum facta fuit.ſimul babint viſtin
ctionẽ ⁊ oꝛdinẽ.ſed oꝛdinez cxñtie non habuit niſi in
aliquo eõtinente. ſimul factũ ẽ celũ emꝑyreũ ſupꝛe
mũ coꝛpꝰ.⁊ iõ capaciſſimũ. Rurſus cũ nõ poſſet eſſe

vacuũ.neceſſe fuit fieri materiã coꝛpalẽ ſiue molem.

⁊ qꝛ ois ꝓductio eſt in aliqua menſura.hec tria de ne
ceſſitate cõſequit᷑ tᷣus.Concedendũ igi᷑ ꝙ quatuoꝛ
ſunt pꝛimo creata.⁊ ꝙ angelica natura ⁊ coꝛpea ſimł
ſunt create qtũ ad menſurarũ cõcomitantiã. qꝛ ſimł
cepit duratio materie ⁊ intelligentie ſicut ꝓbatuzʒt.

¶ Oꝛ obẽ ꝙ pꝛioꝛ oim ⁊c.dᷣm ꝙ ſicut dicit Augꝰ.in ʒ0o

fine.xij.cõfeſſio.pᷣoꝛ dẽ quatuoꝛ modis.ſcʒ eternitate.
tpe.electione.oꝛigine.Eternitate deꝰ pꝛecedit omnia.
tꝑe flos fructũ.electione fructus floꝛẽ. oꝛigine ſonus
cantũ. Pꝛioꝛitate & durationis.nec coꝛpoꝛalis natu⸗

ra añ angelicã.acc ecõuerſo.pꝛioꝛitate aũt electõnis
— . . W ueſtio.iij. . ſiue dignitatis pꝛio: oin acata apicutte. d au
¶ Atrũ ſpnales ſubſtantie ⁊ coꝛpales ſint ſimul cre

toꝛitates Hyla. ⁊ Iſido. dom ipi oquũt᷑ m illam
poſitõem ꝗqᷓ poſuit ceationẽ tpe pᷣcedere diſtinctem
Vñ ĩ pncipio tpis ãgelꝰ ⁊ mã ſunt creata.ſ res nõ fu

erũt diſticte vſq; ad tereiũ diẽ. Al pᷣt dici ꝙ Hyla.lo/
q̃tur ſᷣm opinionẽ.⁊ Iſid.de pᷣoꝛitate ſᷣm pᷣuiſionem.

hit
Cninne

tütnapi

luer

Grtus

Ppuchgt
narae
nigiagn
Letamtsfie,
udminfi
onmiügemetg,
Muuponduini
edctggagen
urdhinn
N erin
ratngr
mgin en
SmmndNt
untii glien
NiAe
Memngemtu
iudbiecſris
vni eden
cni e ſ
mnäcann,
n Admn
ienti
r os
auckner
Eiſgii
iͦii,
n ußepſ
imnlrit⸗
unr hineſii
ai mnu t⸗
wa ſe
inbunnn,
ni
untgut
9 W,

4

31

-———MNN

2

Oe obicit deus tocamn potstid elponit ad pdu tenſtoc Tid nõ valet illug. 1biv ſimplici ill

ctionẽ vnius rei. vs.ꝙ quis tota exponat.nõ tn tco hxʒ locũ in illo ſimplici in q

— 4

poſſit plura. vñ nücq; tot ſit pduat qn adouc poſſir cat ad iqd ad qs ſepuereit.
pinra, vß põt quantũ eſt de ſe infinitu intenſiõe ⁊ exx· ſe totaliter ag
S . ((Voilangeli fu
¶ Jam eſt oſtenſum ⁊c. Supꝛa oñdit

9.

lo empyreo.Et diuidi

gf an angeli fucrũt creati. in bac ꝑte oñdit

leſt ſimplicitas 2 finitaſ.

ralirer eponit. Eiirtus en diuia no iß vꝛ infinita. d. de ilio qg ſimplex ? infinitu ſimul 1 ſemel venita⸗
poſſit de nõ ente facere ens.s eciq q: nõ pot tot. quin tẽ nõ pʒ illud em ⁊ ſi foõne ſim hlicitatis totũ ſe ↄuer
ſe puertit. tñ roneimenſitatis nundq
effectů pducendũ ↄuerit.

vbi fuerũt creati.qꝛ. ſi ce⸗

ꝑs iſta in tres partes. In pᷣma determinat vbi creati fuerunt. In ſcda vo repctit qñ

greer iuerunt. ib⸗Simults viſibiliñ ac. In tercia vo temouet dubitationẽ bi.hic qui ſolet ſt in cclo ompy⸗
reo ⁊c. Et ſic circa duo verſat᷑ intentio partis pñ̃tis.ſ.circa loci angelici qdditatem.⁊ qtum ad actum lo can-

gi ſiue ociũ qð dicit᷑ habere celũ empyrci feſpectu angclo.

¶ Determinat vbi angeli mox creati fuerunt in empy
reo.ſ.qð ſtatim factu repletũ eſt angelis. e
Jam eſt oſteſum qñ creata fuerit angelica natura.nũc

aut attededũi ẽ ybi facta fuerit. Teſtimonijs qͥꝛũdam
Quætuũ euider moſtrat angelos añ caſũ fuiſſe ĩ celo.⁊ i/⸗
„ „ ge corruiſſe qſda ꝓpt ſuꝑbiã. alios vo qͥ nõ peccaueft
Luce.x. illic gſtiniſſe. Un dñs iĩ euãgelio ait. V idebã ſathanaʒ

tãq; fulgur ð celo cadetẽ, nec apellat h celũ firmamẽ⸗

tũ qð ſcda die factu e. celii ſpledidũ qð dr̃ empyreũ.
i.igneũ a ſplẽdoꝛe nõ a caloꝛe.qð ſtatim factũ angeł ẽ
repletũ qð ẽ ſupꝛa firmamẽtũ.⁊ illud empyreũ qͥd ex
4 poſitoꝝ ſacre ſcripture noie celi intelligi voluũt vbi ſcri
Señn. j. ptura dicit. In pᷣncipio creauit decelu ⁊ frã. Cũ inqᷣt
Strabus. celü.inqᷣt Strabꝰno viſibile firmamẽtũ hͥ apeliat.ſed
„mg&ñheeinpyreü.i. igneũ vl intellectuale. qd nõ ab ardoꝛe ſed
Job. xxxviij a ſplẽdoꝛe dr.qð ſtatim factũ repletũ ẽ angeł.vñ Job
,, 2² Abi eras cu me laudaret aſtra matutina ⁊c. De pᷣ q;

7 8 8 0 udaret aſtra matutina ?c B
Beda. Beqa ita ait. Hoc ſupiꝰ celũ qð a volubilitate moi ſe⸗

cretũ ẽ.mox vt creatũ eſt.ſctis angeł impletuʒ ẽ.qͥs in
Sncipio cũ celo ⁊ tra ↄditos teſtat dñs dicẽs. vbi eraſ
cũ me laudabãt aſtra matutina. ⁊ iubilarẽt oẽs filij ði
Leli em in qͥ poſita ſunt lumiaria. nõ in pncipio h ĩ ſe⸗

luũda die factũ ẽ. Ex his liquet ĩ empyreo oẽs ange

li fuerũt aũ qrũda ruinã.ſimulq; creati ſunt angeli cũ
celo empyreo. cũ infſoꝛmi mareria oiĩm coꝛpaliũ.
¶ Mepetit quando angeli creati fnerunt. f

Alidd. Sic em coꝛpaliũ materia ↄfuia ⁊ pmixta q̃ m

grecos dicta Echaos. illo exoꝛdio aditiõis Pinarie. =
foꝛmã ↄfuſiõis hũit.⁊ nõ hũit foꝛmã diſtinctiõis ⁊ di⸗

ſcretõis donec poſtes foꝛmaret᷑ atq; diſtinctas recipe

auctes. neeg ogetes röes. Cij em̃ vtraq; gs ſit pbabilis. vtracq; tenck a diuerſis. A
lo empyreo nõ enit niſi laus metalis ta ab angelis qᷓ ab hoibꝰbea,

locatis. m arime angelis. 2 ſi angeli ſunt moſtrati laudare vocalit boc fuii p viſionẽ imagi

ec opoztet hmoi coꝛpale laude eſſe qi tanta erit mẽtalis ꝙ bec locii nõ ba bit. A
aiis erit in patria qỹtum ad boies qͥ babebũt oꝛgana. vt ſic no ſolũ anim? laudet
roe bõ ferat in laudẽ diuina. Et ſi qrat quo pᷣ poſſit oc dicit vel illa voc
Piration o aerkal dſi nalit crie vdtio lantats Rchet eitd
et empyreñ gloꝛifi it ger gloꝛifce

„ AWa 1. tit eis nit 1 aus menta ig. . ns 2 eg 0. R 7

tio obiectop. Et qcuq; iſtaꝝ poſitionũ teneat᷑ planũ eſt ꝙ textꝰ Job intelligi

Simul S viſibiliũ ren materia ⁊ inuiſibili natura cõ⸗
ita ẽ.⁊ vytraq; infoꝛmis fuit ſᷣm aliqd. 2 foꝛmata pᷣm

foꝛmation

a (Kume laudarent 532
aſtra matutina. Dicit
boc de angelis intel/
ligi. Sed ) Hh ẽ qð di⸗
cit Oam̃. Lꝛadunt ſi
bi cõſilia bmone ſinc
voce ꝓlato. ſi gᷓ ange/
li nõ ſoquũt᷑.& nõ ſau
dãt. Itẽ angeli ſt ſbe
ſpũales. & no hũt or-
gana copoꝛalia.g nec
i empyreo nõẽ acr.
nõ vr ꝙ poſſit ibi eẽ
vox.nec ſonus. &nec
laus.nõ ſolũ ab ange⸗
lis. verũ ctiam nec ab
boibꝰ btis. Si dicas
wYwintelligit᷑ de laude
mentali nõ wcali. In
Otrariũ ſt᷑ rcuelatiocs
ſcõꝝ.q audierũt mul⸗
tas aias.maxunc exẽ/
plũ ẽ in btõ martino.
quẽ audiuit qͥdaʒ vir
ſctũs cũ laudibꝰ ferri
in celũ. In Zriũ ẽ ctiã
auẽctas Iſaie. vj. cla/
mant alt ad alten ꝛc.
Et in apoca.iiij. Reqͥ
cm nõ babebãt. Itcz
ro vr il pſuadcre ꝙ
ibi erũt oꝛgana vocůõ.
1 i hoc maxia ẽ iocũ
ditas. ⁊ in boc mani⸗
ꝙ laus vocal crit i pa
nõ bi certitudo.nec ꝑ
uicã nanq; dicũt q; in c

gelis q; ab boib beatis. Tu qꝛ no copetit loco. t qꝛ non ceop

2 7„ 5 ☛

naria. nõ coꝛpaleʒ.

ꝙ bec locñ nõ babebit. Alijs magis placet q, laus

den. verürtig T lingua et

5 itp ſpiratone ? re⸗

. vt in apibꝰ. Al certe ita deſcrui ⸗/
qꝛ incoꝛpoꝛei ſunt p naturã ꝓ.
nentslis. AUñ grego. La or miratiõe cõtẽplatiõig. ß qꝛ angeli
lone alinn his cospa aſſumũt ad nrm ſolatium. in illis loquũt᷑ ⁊ voccs foꝛmat ad noſtram inſtru/
g Aid. 2 ctiz in illis vocaliter deñ laudit ad nram cſolatio Qukeng vocatent ſatis plana ẽ ſolu⸗/
de angelis bonis qui ätar

53

54

35

bent de deo. b ¶ Alſcendã in celũ.Cũñ lucifer eſſet in empyreo vr ꝙ vltra empyreũ ſit aliud celũ. Si tu dicaſ

ꝙ nõ eſt aliud celu coꝛꝑale ſpnñale.Contra.ex vltimũ celũ coꝛpoꝛale nihil eſt. qꝛ ẽ ↄtinẽtia viſibiliũ ⁊ inuiſibi
liũ.ᷣ vr ꝙ nõ ſit aliud celũ ſpuale vltra empyrcũ.qn etiã ſit aliud coꝛpale. Item xps ſedet a dextris dei.⁊ be
ata virgo eſt exaltata ſuꝑ om̃s choꝛos angeloꝝ.⁊ tã xpᷣs iᷓ btã virgo eſt in celo coꝛpali. ſi angeli ſunt in em

pyrco. vr ꝙ vltra empyrc ſit aliud cclũ corpale. no intdlligit de ſpũali. Querit igit ſi vltra empyreũ ẽ ccli
ſpñalc. qͥd ſit.qͥd cõti ” “

neat. 7 quãto dicat᷑ ret ſpẽs.ita ſpũalis ⁊ angelica natura in ſua ↄditione

celũ.R. doᷣm q celũ
eſt nomen impoſituʒ
coꝛpi ſᷣm ſuã impoſi/

ſm nature habitũ foꝛmata fuit.⁊ tñ illã quã poſtea ꝓ =
amoꝛẽ ⁊ ↄuerſiõʒ a creatoꝛe ſuo acceptura erat.foꝛmla

tioné. ⁊ coꝛpus qd eſt nõ hũit.ſ erat infoꝛmis ſine illa. Vñ augꝰ.multiplici Aug.

ſurſum dicit celu.qꝛ ẽ ter exponens pᷣmiſſa vba geñ.ꝑ celũ dicit ĩtelligi in/
ↄtentiuũ. ſecretũ.⁊ qͥ foꝛmẽ naturã vite ſpũalis ſicut in ſe põt exiſtere nõ cõ
caicca bccriple ᷣ uer ſſa ad creatoꝛẽ in qͥ foꝛmat᷑.ꝑ terrq coꝛpalem mate⸗
mailine vigimitai ideo ti ſine oĩ qualitate aparet in materia foꝛmata.
dã celũ. Eſt ein ampla ¶Memouet dubitationẽ. quõ dicat luciſer ſm Eſaiã.
imẽſitate virtutis.ſc Aſcẽdã in celũ ⁊ ero ſilis altiſſimo.cũ eẽt in cell.
creta ꝓfunditate co ¶ Hic queri ſolet.ſi in celo empyreo fueꝛũt angeli qſtati

gnitiis deta tnllita facti ſunt. quõ vt legit in eſaia dicit lucifer. Aſcẽdam b Jlſa. xiiij

teercegto uſt oe in celü.? exaltabo ſoliũ meu.⁊ ero ſilis altiſſimo. Sed
er aſcedere volnit. qar ibi celu vocat dei celſitudinẽ. cui parificari volebat. et
ad banc celſitudincx. eſt tale.aſcẽd in celũ.i.ad elitatẽ del..

Hoc eſt ſuꝑiꝰ oĩ celo.

nõ ſitu ̊ dignitate.⁊ maius eſt oĩ celo.nõ extẽſione ſᷣ ex ſua ĩmẽſitate.ꝑ quã eſt extra oĩa nð excluſus ſicut di/

ctũ eſt in.j.li. In boc aũt celo ſunt ſolũ tres ꝑſone.ſ.pꝛ.et fi.et.ſ.ſ.qͥ ſoli ſüt oino ⁊ ꝑfecte equales.oia aũt cre⸗
ata ſiuc coꝛpalia ſiue ſpũalia intra empvyreũ ſunt. Oꝛ obẽ de xpᷣo ꝙ ſedet a dextris.dðm ꝙ boc ſi dicat᷑ ſ̃m di/
uinã naturã dẽ ꝑ oimodã equalitatẽ. Si aũt ſm humanã.ſic dicit᷑ ſedere a dextris.qꝛ in potẽtioꝛibꝰbonis pa
tris. vñ in empyreo cetcros exccllit tã angelos qᷓ; hoĩes.⁊ loco ⁊ dignitate. Poſt ipᷣm credimus btãm virginẽ
ſuꝑ oẽs alios.deinde ceteri oꝛdinant᷑ ᷣm dignitatẽ ipoꝝ.Huiꝰ aũt imaginatio faciliter pᷣt haberi ſi qs imagi
net᷑ aues ĩ aere.⁊ piſces in aq̃.ſic i empyreo itelligẽda ſt᷑ collocari coꝛpoꝛa.qꝛ coꝛpꝰillud multũ hʒ de altitudie

ſicut ꝛ⁊ alij celi.vñ nõ dʒ quis imaginari ꝙ ibi ſint beati ſicut in ſolario.nec tñ intelligẽdũ eſt ꝙ vnus ſit dire/

5⁰

cte ſuꝑ caput alteriꝰ.ſed ſicut ſi cẽt mõs rotundꝰ. ⁊ aliqs eẽt in culmie et aliqͥ circum circa. ſicpᷣt aliqs imagi⸗
nari ꝗ meliꝰneſcit diſpoſitionẽ btõꝝ in celo empyreo ⁊ xpi.vix tñ põt aliqs imaginari ꝙ ꝑucniat ad cogitan-
dũ diſpõnẽ ꝑ eñ modũ ꝑ quẽc̃.⁊ iõ magis ẽ deſiderãda qꝙᷓ in imagine deſcribẽda. Mota tñ ꝙ in diſpoſitiõe cc/

loꝝ ſiue nũero vidẽt᷑ ↄdicerc doctoꝛes ſacre ſcpᷣture ph̊is. Nã phi ſperas octo eſſe dicũt.ctoꝛes aliqͥ.ix.po/

nũt. aliqͥ octo. aliqui. vij. celos.⁊ iõ ſibiip̃is vident᷑ ꝛiari. Rõ aũt huiꝰoↄrietatis heceſt.qꝛ phᷣi nihil de empy⸗
reo ſunt locuti. nibil ctiã de igne ⁊ aere qñ loquunt᷑ de celis.ſcriptura ſacra aerẽ etiã celum appellat.⁊ aqs ſu
pꝛa celũ.⁊ ipᷣm empvreũ.⁊ ipᷣm veũ.Rõ aũt diuerſitatis inter cct.ex hoc eucnit.q qdã nũeràt celũ ſpũale cũ
coꝛpalibus.vt beda.Quidã vo omittũt vltimũ.Quidã diuidũt firmamẽtũ i duos.ſ.i cclũ ſydereũ.⁊ planeta

* — 2 „

rũ.qdã ↄiungũt ſil.Siliter quidã diuidi 1 cã oingũt. Siiter d coputga
tionẽ nouẽ ponũt᷑ celi largiſſime accipiẽdo.ſ.aereñ.ethercũ.igncũ.olimpiũ.celuʒ planetaꝝ.firmamẽtuʒ.aq̃

um.empyreum.⁊ celum trinitatis.Ho⸗ autẽ ſufficiẽtia patebit inra. „
Diintelligentiã buiꝰ partis ꝗᷓ eſt de loco crea tifoꝛme. vltra illud ⁊ ſupꝛa ẽ coꝛpꝰvnifoꝛme.B aũt

. tionis angeloꝝ cuiuſmodi eſt empyreũ cclũ dicimus empyreum. ⁊c. ¶ Itẽ in qlibz genere i
ccirca duo incidit dubitatio. Pꝛima circa na eſt ponere infimuʒ ⁊ medium.eſt ponere ſupᷣmum.
turã empyrei in ſe. Scda inqᷓ;tũ hʒ locare ſpũs ſubli gradꝰin coꝛpꝑibꝰattẽdit᷑ ᷣm Fracledtwicni ⁊ lucis.ſed
incs.Circa pꝛmũ qᷓrunt᷑ duo. Pꝛimũ eſt qtũ ad qᷣd/ mnuenit᷑ coꝛpꝰopacum ſimplr vt terꝛa. et ſimpir ⁊ Fʒ
ditatẽ nature. Scom qᷓ tũ ad vtutẽ influẽtii. totiũ opacum.& ſi cõplemẽtum eſt in coꝛpibꝰ. dz eſſe

¶ Pe celo empyreo qᷓtũ ad quidditatẽ nature.querif. um. ⁊c.

reñ. Si tu dicas ꝙ nõ requirit᷑.qꝛ motꝰ circularis eſt

4

eſtio. j. 6g coꝛpus n rein totum lũioſum. B dico empyre/

vtrum celum empyvreũ ſit. et ſi ſit. cuiuſmodi nature quis locꝰtenebꝛoſus dãnat debeat᷑. ꝑ oppoſituʒ vi
ſit. Et ꝙ ſit vr. In q̃libʒ genere mobile Fſeppoi im/ ꝙ lucidꝰdebeat᷑ btis. ¶ Cõtra.ꝙ nõ ↄueniat vniuer
mobile.qꝛ oẽ fluxibile ad fixvum tcermiat᷑.v coꝛpꝰ celi ſo ꝙ illud ſit coꝛpus vnifoꝛme.vr.qꝛ coꝛpoꝛs mundi
ſyderei eſt mobile. ſupꝛa illud de neceſſitate ẽ pone pᷣncipalia creata ſunt.oꝛdinata. ⁊ oꝛnata. cuʒ oꝛna

re ylteriꝰ coꝛpus qð ſit imobile.boc autẽ dico empꝰ/⸗ tus ↄſiſtat in maioꝛi diſtinctione ⁊ pulitudinis ad
eñ. Si tu dicas ꝙ no requirit᷑. qꝛ mot⸗ ſt ltioe. impoſſibile eſt coꝛpꝰ illud eẽ vnifoꝛme.¶ Jtẽ
circa locũ.⁊ nõ requirit imobilitatẽ niſi a ꝑte medij. lux ſe diffundit ſᷣm oẽm dꝛñtiam poſitiõis. gſurſum

Contra.totũ celum mouct᷑ tunc qro de vltima ſu/ 2z deoꝛſum.ſ lux ſolis maxime eſt diffuſionis int᷑ coꝛ.
pficie celi vtʒ moucat᷑: ↄſtat ꝙ ſic.ſed oẽ mobile eſt poꝛa mundi. ſurſum ſe diffundit cuʒ nõ babeat ob
in loco.qꝛ nõ qᷓreret᷑ locꝰniſi eẽt motꝰ.g ⁊c. Itẽ in ſtaculum. cum nõ ſe bẽat ſ vnifoꝛmit᷑. mõ illumi⸗

—

qlibet genere multifoꝛme pᷣſupponit vnifoꝛmę.ſicut nat vnã piẽ empyrei mõ alia.ẽ coꝛpꝰ illud nõẽ vni.
ꝙ nõ oueniat eẽ

multa pſupponunt vnum.ſ celum ſydereum ẽ mul / foꝛme in luminoſitate.vt vr.¶ Itẽ

dũt aeriũ in duos.qͥdã piũgũt.Sititer de igneo.tñ ſᷣm maioꝛẽ cõputa⸗/

ẽ hitatio bitatiõi dʒ rñdere.ꝗᷓ cum ali

aara pter fulgoꝛs matutine cognitionis quã babæt in verbo. te laude mẽtali t ad etultationg us ba. een

ſenorunc
. ng
unli
nnpraͤſa
letoltänſenn
uinſon
Mdonniſin

luninotzd
cfſincont
Aunmctin
tt
teie
l bisfo
ſtcnoincale
Ptuotrr ſet
Unzin
ſifaprin
ſohligrde⸗
Cifrnil
iilus
gein Eie.
l ſichen
cfemn
hialmitp
unbipartſ⸗
Woſtuen
Nnerſeefin
un taſcts
ſomidice

——

S =. —

— —

öͤctieir,
ragnlsain,
gberiduifnd
erärnidet
mnsrrig
mliegund
jcmin
ai i
gukhiit
nwti)
npbiativc
7 4 1
fu

4 1i
ai
eni

rninich

Pmmamengi

gnirmb
iizenmn
mariſ
Nhites⸗
aſeſ

357

38

39

40

O%

aliqdð celum lmtmobile videt᷑.qꝛ oẽ celum necrio eſt

ſperice figure.ſicut ꝓbat phᷣs.⁊ rei veritas ẽ.ij ſperi/
ca figura apta eſt oino motui.g̊ oẽ celum eoipᷣo ꝙ ce
lum eſt mobile. ⁊cc.¶ Itẽ qð ꝓpinquiꝰ ẽ motoꝛi.ci
eius ⁊ velocius mouet᷑.ſ̊ coꝛpus ſupmuʒ ẽ tale.ꝗᷣ nõ
ſolum moueri ſ̃ etiã velociſſime moueri ↄpetit ſibi.
hoc nobilitaij eſt in celo vt moueat᷑.vnde oꝛ/
bis pᷣmꝰ.ſ.celi ſtellati mouet᷑ velociꝰ.⁊ ratõ huiꝰ eſt.

vt aſſimilet᷑ ſuo motoꝛi.ſ̊ quanto aliqð coꝛpꝰ ſupius

tanto nobiliꝰ ⁊ motoꝛi ſilius.⁊ tanto mobilius.ergo
ſi empyreum eſt vltra firmamẽtum.& nõ eſt imobile
. dm. ꝙ ꝙᷓuis ſancti paꝝ loq̃nt᷑ de ̊ celo.qꝛ la
tet nr̃os ſenſus.⁊ ph̊i adhuc minꝰ.tñ ponere ẽ celuʒ

empyreũ ſicut dicit ſacra ſcriptura. In pꝛincipio cre.

d.ce.⁊ ter. Strabus exponit de empyreo.⁊ hoc pro/
bat ꝑ lrãm ſequẽtẽ.qꝛ firmamentũ ⁊ celum aq̃um fa
cta ſunt ſcdᷣo die.Et dam̃.hoc exponit. In pᷣnꝰ crea.
de celum.i.ſine ſtellis.ſperice foꝛme. Ponendum eſt
etiã illud celum.qꝛ ꝑſuadet rõ finis triplex. AUna eſt
fectio vniuerſi.alia eſt ꝓpter motum firmamẽti.ter
cia pᷣncipalis ꝓpter hitatiõeʒ hoĩis beati.Et qm̃ finis

imponit neceſſitatẽ bis q̃ ſunt ad finẽ. ꝓpt᷑ ꝑfectiõec,

vniuerſi neceſſe ẽ ipᷣm eẽ vnifoꝛme.qꝛ cum ſit celum
luminoſuʒ diffoꝛme.ſi nõ eſſet vnifoꝛme.nõ cẽt vni/
uerſum cõpletuʒ. Pꝛopter motum firmamẽti ponẽ
dum eſt ipᷣm ĩmobile.vt motꝰmobil fiat circa imobi
le.ſ.centꝝ.⁊ intra ↄtinẽs mobilc ⁊ locãs.ſ.empyre/
um. Pꝛopter habitaculuʒ homis beati ponẽdum ẽ
ipᷣm luminoſitat᷑ ꝑfecte.vt hitatõ ↄgruat ſuo habita
toꝛi.Ex his & colligit᷑ q̃re ſit factum. ⁊ cuiꝰ ſit diſpo/
ſitionis inter alios celos.qꝛ vnifoꝛme.⁊ imobile.⁊ lu
minoſitat᷑ ꝑfecte.¶ Oꝛ obꝛ ꝙ nõ vnifoꝛme.qꝛ nõ oꝛ/

natuʒ.dð.ꝙ ipᷣa lux ꝓpt᷑ ſui nobilitatẽ eſt ſibi oꝛnatꝰ.

qm̃ & coꝛpus illud ẽ luminoſuzʒ ꝑ totum.alio oꝛnatu
nõ indiget. Ael põt dici ꝙ ſicut illud celuʒ decoꝛatuʒ
eſt aſtris.ita illud angeł.qui ſunt q̃ſi aſtra celiempy/

rei.iur illud Job.xxxviij. Cuʒ me laudarẽt aſtra ma

cutina. Et iteꝝ. Aſtra eius erunt homies bti. ⁊ qua⸗
ſi ſol eiꝰ erit agnꝰdei.¶ Oꝛ obꝛ ꝙ ſol diſfundit lumẽ
in ipᷣm empyreum.dm ꝙ illiꝰcoꝛpis nõ ẽ reciꝑe lu/
mẽ ad maiꝰab inferioꝛibꝰ.⁊ rõ buiꝰeſt limitatio vir/
tutis a parte ſolis.qꝛ nihil agit vltra terminuʒ ſibi a
deo oſtitutum.vñ ſicut nis ſtat cum ꝑpuenit ad oꝛi/
7

ʒonta nec vltra ꝓgredit᷑.⁊ terra cum ꝑuenit ad cen/

trum. ita ſolis radij nõ ꝓtẽdunt᷑ e᷑ frmamentuzʒ.qꝛ

lucerna ẽ huiꝰviſibilis oꝛbis.Alia rõ eſt qꝛ maioꝛ in-
fluentia abſoꝛbet minoꝛẽ.⁊ iõ tãta illius celi eſt influ
entia ꝙ ad ipᷣm nõ ꝑuenit minoꝛ.ſicut candela nõ il/
lumiat ſolẽ. ¶ O obꝛ ꝙ eſt mobile.qꝛ ſpericuʒ ⁊ mo
toꝛi ꝓpinquum. dð.ꝙ ad motum nõ ſufficit ſpica fi/
gura.ſᷣ etiã necrius ẽ(vt dicunt aliqui)locꝰ ↄtinens.
⁊trõnabile vr. Neceſſariꝰecẽt etiã abſq; dubio effectꝰ
yvel vtilitas mobilis vł alteriꝰ.qm̃ g celum illud nõ ẽ
in alio.qm̃ eſt vnifoꝛme ꝑ totum.ꝑ ſui motum nihil

faceret.⁊ iõ ẽ imobile.Siiiter qꝛ ẽ vnifoꝛme nõ habʒ

moueri.qꝛ nõ hʒ dextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ.Sʒ pᷣma rõ de imo/
bilitate nõ hʒ multã neceſſitatẽ. cum motꝰ circular
Fm phm nõ requirat locũ in qͥſ circa quẽ. Scda de
vtilitate nõ ſiliter.qꝛ ſiliter poſſet dici de aqueo.codẽ
mõ de tercia. Pꝛeterea dextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ ſunt in celo nõ
ratione diuerſitatis ꝑtium.ſᷣ rõne influentie moton.
et illud ſatis faciliter ꝓbat᷑.q; dextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ nõ mu

tat᷑ quis oẽs ꝑtes celi mutent᷑.⁊ iõ rõ q̃re nõ moue/

tur eſt. qꝛ deꝰ nõ influit ſuꝑ ipᷣm ad motum.ſ ad qui⸗

cte imß ſifinfuentig dei monct firmamẽcum. ſic

quietat empyreum. Ratio autẽ buiꝰ ẽ.qꝛ locus ille?æ᷑

regio deputata his qui in oimodo ſtatu ſunt ⁊ quie/
te.⁊ ita pʒ ꝙ nõ mag appꝛopinq̃t motoꝛi vt ẽ motoꝛ
ſ̃ vt eſt ſtabiliens.Ex bac rõne.ſ.qꝛ ẽ vt ſit locus bea
toꝝ accipit᷑ triplex eius ꝓpꝛietas.ſ.imobilitas.vni/
foꝛmitas.⁊ luminoſitas.⁊ H̊ eſt rõ magis catholica.

qꝛ etiã motus celi ſtellati nõ eſt niſi ꝓpter obſequiuʒ

bois viatoꝛis.vñ numero electoꝝ ↄpleto nõ erit am
pliꝰreuolutio. Rõnes autẽ phᷣice que aſſigẽnt᷑ de mo

4r

tu celi apud fideles plꝰhñt vanitat qᷓ; veritat ſi quis

diligẽter aſpiciat.¶ Oꝛ em̃ obijcit de aſſimilatõe.rñ/
deri põt ꝙ illa cã nulla ẽ ̊ impletõ nũeri electoꝝ.Alł

dm q ẽ aſſilatio in eẽndo.⁊ ẽ aſſilatõ in creãdo.ver

bum phᷣi nõ bʒ veꝛitatẽ pꝛimo mõ.qꝛ deꝰ⁊ motoꝛ ce⸗
li eſt imobilis.ſᷣ ſco mõ ꝑ ſui motum eſt cã genera/
tiõis.qꝛ & empyreum nõ aſſimilaret᷑ in creãdo ſi mo

*

4²

ueret᷑.⁊ eẽt minꝰſile in eſſendo.iõ ſimpliciter doᷣm eſt

immobile. ſee oĩa.
Queſtio. iij. hbh
e empyreo q tuz ad virtutẽ influẽtic. Et queritur

vtꝝ empyreuʒ influat in ͥ inferioꝛa an nõ: Et ꝙ ſic
videt᷑.In q̃libet creato qð eſt ꝑfectũ ⁊ ↄpletũ.ẽ ſſᷣa.
virtus.⁊ operatõ.& in ipᷣo empyreo.Si g bʒ virtutẽ.
aut oꝑat᷑ in id qð ſupꝛa.vel ĩ id qð iux.vel ĩ id qdð in/
fra. Mõ in id qð ſupꝛa planuʒ eſt.nec in id qd iuxta.
qꝛ ipᷣm eſt ſupꝛa oia coꝛpa. vr ꝙ ꝑ illã vᷣtutẽ influit
in id qð infra.aut virtus ⁊ ſba eiꝰerit ocioſa.qð ẽ pla

ne incõueniẽs. ¶ Itẽ oĩa coꝛpa ꝓpter humanũ obſe

q̃um ſunt facta.vñ ſumus nos finis q̊dãmõ oim eo⸗/
rum q̃ ſunt. ſi empyreum aliqͥd ẽ.in aliq̊ͥ ſuit homi
ni.ſᷣ hoc nõ faceret niſi aliquid in ̊ inferioꝛa influe/
ret.S ⁊c̃. ¶ Itẽ quanto aliqdð coꝛpꝰ ſitu eſt ſuꝑius tã
to inter coꝛꝑpa nobiliꝰeſt.⁊ quãto nobiliꝰtãto poten/
tius ⁊ melius.⁊ quãto potẽtiꝰ⁊ meliꝰ tãto in agẽdo
⁊ influendo efficacius.ſi g̊ celũ empyrenʒ eſt ſuᷣmũ.
̊ videt᷑ ꝙ ſit maxime influẽs in hec inferioꝛa. es
quãto lumẽ eſt maius.tãtomagis ſe diffundit ⁊ mul
tiplicat.ſi ergo empyvreũ inter coꝛpa eſt lumioſũ ma/

xime.g maxime diffuſiuũ.ſed lumẽ illud nõ puatur

efficacia vegetandi ⁊ ↄſeruãdi quẽadmodum nec li
men firmamenti.g̊ᷓ vr ꝙ empyreum in hec inferioꝛa
magis ſit influens. ¶ Contra.influentia celeſtis coꝛ⸗
poꝛis maxime ↄſiſtit in diffuſione luminis ⁊ caloꝛis.
ſ empyreũñ nõ calefacit.qꝛ nõ eſt in motu.nec iſta coꝛ
poꝛa inferioꝛa (ſicut pʒ) irradiat. vr̃ ꝙ nulla ſit in/
fluentia empyrei in hec inferiora. Itẽ coꝛpa q̃ ſũt
infra firmamẽtũ ſufficienter influunt ad vegetatio/

nẽ ⁊ generationẽ in his inferioꝛibꝰ faciẽdã.g ſi natu⸗/

ra nihil fruſtra facit.vr ꝙ alteriꝰceli influentia nulla
ſit. cum nulliꝰſit opoꝛtunitatis. ¶ Itẽ influentia ce/⸗
li dʒ eẽ ↄfoꝛmis ei a 4d⸗ etiã nihilominus eẽ con
foꝛmis ei a q̊ recipit.ſᷣ celũ empvreũ eſt incoꝛruptibi
le.vnifoꝛme.q̃etiſſimũ.ſtatui ⁊ quieti gloꝛie deputa/
tũ.hec aũt q̃ infra ſunt bñt oino oppoſitas ↄditões.
S vr̃ ꝙ nullo mõ ſuꝑ coꝛꝑa inferioꝛa influerc babeat.
* ſi influit ſuꝑ coꝛꝑa.aut g& ad nobilioꝛc effectũ
qᷓ; ſit influẽtia octaue ſpere.au: ad minꝰ nobilẽ.aut
ad eundẽ effectũ.Ad eundẽ nõ opoꝛtet.Ad minꝰno
bilẽ nõ decet. cum illud coꝛpus ſit nobilius. Ad ma/
gis nobilẽ nõ põt.̊ nullo mõ influit. Pꝛobatio.O2z

nõ poſſit in magis nobile videt᷑.nã ſicut phᷣi volunt

⁊ còiter tenẽt viri phici.influentia celi eſt opans ad
ꝓductionẽ aie ſenſibilis.ſed ſupꝛa aiam ſenſibilẽ nõ
eſt niſi rõnalis.bec aũt nulli coꝛꝑi eſt ſubiecta.ĩmo ẽ
q creatione pura.g nullo mõ dotemiher
NeWEE 15 . 2

7

oꝛ eẽ influẽz

tia q;ᷓ fupꝛ animã ſenſibilem. ⁊ ſupꝛa hanc influit fir
mamẽtũ ſufficienter cũ his qui ſunt infra.S vr ꝙ nul
la ſit influentia empyrei exñtis ſupꝛa.Si tu dicas ꝙ;
influit nõ rõne aie in ſe.ſrõne diſpoſitõnis a ꝑte coꝛ
poꝛis.Contra.anima rõnalis vnit᷑ mediante vi ſen/
ſitiua ⁊ vegetatiua.⁊ coꝛpus diſponit᷑ ad ſuſceptões
anime mediante cõplexione equali.⁊ ſpũ triplici.ſcʒ
vitali.natu rali.⁊ animali.⁊ ad bec oĩa influit hoc ce
qʒ lum ſydereũ ſufficienter.ᷓ redit idẽ qd pꝛius.¶ R&e.
ddᷣm ꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Quidã nãq; di
rxrerunt ꝙ celum empyreũ influit in hec inferioꝛa in/
fluentia nobiliſſima.cũ em̃ ſit coꝛpus.neceſſe eſt in/
fluentiã ſuã ſi qua eſt eẽ coꝛpalem. Rurſus cũ ſit ex/
cellentiſſimũ inter coꝛpa celeſtia. influit ſuꝑ coꝛpoꝛa
nobiliſſima.⁊ talia ſunt coꝛpa humana.q̃ ſunt oꝛdi/
nata ad nobiliſſimã foꝛmã.ſ.ad aiam rationalem.q̃
maioꝛẽ ⁊ nobilioꝛẽ diſpoſitionẽ exigit in ſua materia
q Cum igit᷑ natura lucis diſponat ad vitã.⁊ triplex ſit
vita ſᷣm triplicẽ dꝛñtiam aie.differens gradu ⁊ digni
tate. tres deus ↄdidit celos oꝛdinatos inter ſe gradu
⁊: dignitate.nõ ſolum nature.ſed etiam influentic.ita
ꝙ celũ ſydereũ de ſe oꝛdinat᷑ ad cõciliationẽ elemen/
toꝛum.ad ſuſceptionẽ vegetabilis. criſtallinũ ad ſu/
ſceptioneʒ ſenſibilis.ſed empyreũ ad ſuſceptionẽ rõ/

nalis.Et hoc quidẽ rõnale videt᷑.nõ ſolum rõne oꝛdi

nis influentie.ſed etiã rõne ↄfoꝛmitatis nature.Ce/
lum em̃ empyreum eſt locus ſpũaliũ ſubarum.locꝰ
etiã coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ.⁊ qm̃ ↄuenientia eſt loci ad
locatũ.vel manifeſta.vel occulta.vr influentia illius

celi eſſe ↄſona coꝛpibus noſtris ⁊ animabꝰamica.nõ

ratione ſui ſed rõne ſuoꝝ coꝛpoꝝ q̃ ꝑficiunt ⁊ infoꝛ/
mant.Alia vᷣo opinio fuit circa hoc oino iſti cõtraria
q̃ dixit ꝙ celi empyrei in hec inferioꝛa nulla eſt om̃i/
no influentia.qꝛ nõ habent coꝛpꝑa influere niſi ſᷣm oꝛ
dinem conditoꝛis. habito reſpectu ad finem. Om̃ g

empyreum ad pfectionẽ vniuerſi eſt cõditũ vt ſit lo/

cus btõꝝ.iõ regio ⁊ lux eſt a nobis ſemota ⁊ occulta
ſicut ⁊ ipſa gloꝛia quã ꝑ grãm expectamꝰ.⁊ amamꝰ.

et credimꝰ.licet nõ videamus.⁊ iõ dicunt cmpyꝛe

um nõ eſt ad obſequiũ hois in pꝛeſenti.ſᷣ ad obſequi
um pꝑpetuũ.nec melioꝛat᷑.ſed vnifoꝛmiter in ſua di/

gnitate ſubſiſtit. ⁊ iõ rõnes adducte ad influentiam

oſtendendam in hec inferioꝛa ᷣm hos non valent.
q; oꝛdinatio illiꝰcoꝛꝑis ad aliud officium ſᷣm dicta/
men ⁊ imperiũ conditoꝛis.hurꝰinflnentiã nõ admit

tit.et hoc ſolũ omnes rõnes illas diſſoluit.Quelibet

harũ opinionũ ſatis eſt ꝓbabilis.que aũt ſit magis
vera.nõ plane patet.Quis em̃ nouit ſi deus illi celo
hanc occultã inftuentiã dedit ſuꝑ coꝛpa noſtra.tũ ra
tione nobilitatis.tum rõne cõfoꝛmitatis. hoc nõ eſt
vt cred facile reuellere.nec ꝑ violẽtiã auẽtis.nec per
efficaciã rõnis. Rurſus que ſit neceſſitas huiꝰ influẽ
tie.nec ratio.nec auẽtas manifeſtat.cum ſatis videa
tur ſufficere alioꝝ inferioꝝ coꝛpoꝝ influẽtia. ideo in
neutrã partẽ oino declinãdo dᷣm vr ꝙ cũ celuʒ em/
pyreum ſit pꝛimũ creatũ inter coꝛpoꝛa qð eſt maxim
mole ⁊ virtute.quia eſt maximũ mole.oia corꝑa lo/
cat ꝑ ambitũ ⁊ ↄtinẽtiã.Quia maximũ virtute.cete/
ra vegetat ⁊ ↄſeruat ꝑ ſuam influentiam. Omittẽdo

igit᷑ iſtã influentiã quam dicitur babere ſup huma/

na coꝛꝑa.ſuſtineri põt ꝙ aliquem effectũ ⁊ aliquã in/
fluentiam habeat ſuꝑ omnia coꝛpoꝛa inferioꝛa. tãqᷓ;
pmũ creaũ ſuꝑ ſcq̃ntia.⁊ rõnes adducte ad h̊ ſũt cõ
Scedendc.¶ Oꝛ bic obꝛ de influentia lumiuis ⁊ calon

ddm ꝗ influentis luminis põt eẽ dupliciter. vel ma⸗

— –

—

hieſta. vel occulta. anifeſta infiuetig eſ y dya⸗

phanũ coꝛpus.maxime qñ ſenſu ꝑcipit᷑.Occulta in⸗
fluentia eſt non ſolũ ꝑ dyaphanũ coꝛpꝰ ſ etiã ꝑ opa⸗
cum. ſicut virtus ſtellarũ eſt in materialia que latẽt

ſub terra. AUel poteſt dici ꝙ eſt influentia mediata.?⁊

immecdiata. ⁊ poſſibile eſt ꝙ influẽtia celi ſyderei vi⸗
goꝛet᷑ ex adiumẽto luminis ſuꝑioꝝ celoꝝ.⁊ virtuteʒ
ſuſccptã de ſuperius deriuat ⁊ tranſmittit ad bec in/
ferioꝛa.⁊ vr̃ nobis eſſe ꝓpꝛia.cũ tñ nõ ſit ꝓpꝛia ſʒ etiã

aliena. Et ꝑ hoc ptʒ aliud ꝙ nõ eſt cã ſufficẽsvirtus
iferioꝝ celoꝝ. niſi ꝑ adiumẽtũ ſuꝑioꝝ. (28 obꝛ de

ↄfoꝛmitate.dð.ꝙ ↄfoꝛmis eſt natura ſpus qͥ diſpoit
ad vitam ipſi luci celeſti q;dtum ad puritatem. ⁊ bac

rõne nata eſt recipe.ſed nõ opoꝛtet in oibꝰcõſonare.
obẽ vtꝝ ad nobilioꝛẽ effectum. dᷣm ᷣm pᷣmaʒ

opinionẽ ꝙ ad nobilioꝛẽ effectũ.qꝛ ad generationeʒ
ſpũum qͥ ſunt diſpõ ad ſuſceptionẽ aie rõnalis.Et ſi

tu obijcias ꝙ nõ ſunt alij qᷓ illi qͥ diſponũt ad ſenſibj

lẽ.dðm ꝙ etſi nõ ſint oino alij ſᷣm foꝛmã.tñ ſunt pu
rioꝛes.et excellentioꝛibus ⁊ nobilioꝛibꝰ potentijs na

ti miniſtrare. m quã etiã rõneʒ nobilioꝛẽ opoꝛtet eẽ
coõplexionẽ ⁊ oꝛganiʒationẽ tã humani coꝛpis q; bꝛu
talis. Põt tñ ſuſtineri ꝙ ad eoſdem cffectus influũt.

46

47

nec tñ alterũ go ſupfluit.qꝛ virtꝰceli inferioꝛis ⁊ in-

fluentia adiuuat᷑ ꝑ virtutẽ ſuꝑioꝛis.⁊ virtus ſupionj
opat᷑ mediante virtute ⁊ influentia inferioꝛis.iõ neu

trum ſuꝑfſtuit. ſed ad ̊ inferioꝛa ↄſeruanda ⁊ ꝑfici⸗
da virtus vtriuſq; ↄcurrtit. .
Onſequenter circa ſecundũ articulũ querũẽ

quatuoꝛ. Pꝛimũ ẽ vtꝝ ſubſtãtie ſpũales ſint

in pluribꝰ locis ſil.aut tm̃ in vno.TLerciũ eſt vtꝝ ſit i

in loco coꝛpoꝛeo. Secũdũ eſt vtrũ angelꝰ ſit

loco punctali an cõpoſito.Quartũ eſt vtrum plures

angeli poſſint eſſe in eodem loco pꝛimo.
QNueſtio.e.). i

dicit Strabus. Statim vt factum eſt celũ empyreuʒ
repletũ eſt angelis. Dañm̃. Celũ eſt cõtinentia

¶ Atrum loci coꝛpalis ſit locare angelos. Et e ſic vr. .

viſibiliũ ⁊ inuiſibiliũ.loquit᷑ de empyreo. ⁊c.¶ Itẽ

omne creatũ eſt de vniuerſo.& eſt intra pꝛimum cõti
nens ſiue vltimũ coꝛpus.ſed ſupꝛemũ coꝛpus ambi/

ẽ nulla ſubſtantia oꝑat᷑ niſi vbi eſt virtus eius.

ſed nulla virtus põt elongari a ſuba niſi ſubſtãtia ꝓp⸗

8 dicit᷑ empyreñ.g ois creatura ↄtinet᷑ infra ißm.g

poꝛcionabili.nam virtus infinita nullo mõ elongaX᷑.

virtus finita nõ põt elongari niſi finite. neceſſe eſt
angelũ eſſe in loco vbi oꝑat᷑ vel ꝓpe.ergo cũ oꝑatur

in loco coꝛpali.vt patet in coꝛpe qdð mouet.ergo ibiẽ

vel in loco ꝓximo eſt. ergo ſi locus maxime aptꝰ co⸗

tẽplationi eſt empyreũ.videt᷑ ꝙ ibi ſit. ¶ Itẽ ſpirit?

maligni in eodẽ loco toꝛmentoꝝ habebũt collocarii
quo ⁊ homines damnati. ſicut dici᷑ Mat.xxv. Jte

maledicti ⁊c̃. ab oppoſitis.vel a ſimili.econrio an/

geli in beatis bombus in eodẽ loco coꝛpali erunt.ſͤlo
cus aptus bomibꝰ btis eſt ille qui predictus eſt.ſ.ce/

lum empyreum.quod eſt ſupꝛemũ.quietũ.claꝝ.vni/
foꝛme.⁊ ſpacioſum. ⁊c̃. em io .
poꝛtio ꝑfectionis ad ꝑfectibile qᷓ; locati ad locum.ſʒ
videmus ꝙ ſbᷣa ſpũalis adeo poteſ Ppontionani coꝛ/
poꝛali ⁊ ecouerſo.ꝙ vna vni ec⸗ .
in homine. multofoꝛtius poteſt vna vniri alteni vt
locatum loco. cũ celũ empvreũñ ſit nobiliſſimũ coꝛ/

ſed ipᷣm nõ eſt in angelo. ecõuerſo.

= , *
p

maioꝛ requirit᷑ pp⸗/
alteri vt ꝑfectio.vt pʒ

ponp ſimplicium.vel erit in angelo.vł angelus in eo.
(S5 5. Bocti ⸗

us de ebgomadibus. cõis ai cõceptio que oibꝰ vi eſt

cdepecf
Dens ten
ſcuoc he
galleeti
cintari⸗
.aatntn.
ſausſtirie
ailcionn
otellte
enggts
Ceckcht
Febaeby
ſocunchlin
loegauutan
lehzitue
atineipeee
Prnſihoiß
iocdinanope
Chic wee
ronngeidc
nhehen
dne
ngcorſ
Cclortiii
rnnonian
ſo ontn
to Connneo
ſuttrn
ſobſtefmnie⸗a
Eilintretn
hätriteAua
Gndnncn⸗
feagſnreſit
Gchlesſchng
Cſefnirfe
edodinlee
1gniel
ſehti n
liloajſoci
ſöutmon
Cfoutumdn
Gtigrocfe
nſtitffitn
N
immicnfti
ſagacki
Norridrei
lcadni

Glkfitri
ſntcribe⸗
Cantszit
ſͤponthte
ſtipetit.
Ghloncbi
Peinnbi
fmeim

nutlig
Knanni
aucgiſeie
Wrtig eſin
Nuſnnt,
WN
dckcäſcd,

6
s

mnß hi

dAmen i
Nraizebg

un ir,

eeäieſls
adie
lrhutz
Ghigen⸗
imnohz

4
7„7

mückmngus

mackcian

.

ſickim⸗
rniiſin,
ulonuln
tirgucſi
apach
dmmuchi
snune M/
tng⸗

ES säs
”UM

48

49

4
incoꝛpoꝛcum in loco nõ eſfe. S Grego. locus aĩc
dens eſt.ſed nõ eſt ſpũalioꝛ locus anime qᷓᷓ angeli.g

ſi deus eſt locus aie.⁊ angeli. ¶ Itẽ rõne vidct᷑.qꝛ lo
ci ad locatũ eſt mutua indigentia.ſicut patet.locatũ

cm̃ indiget loco ſuo.vt terꝛa centro.⁊ locus etiã indi
get locato. vnde refugit vacuitatẽ. ⁊ impoſſibileẽ
locus ſit ſine locato.qͥn aliqͥd impleat indigentiã lo⸗

ci.ſed cclũ empvreñ nõ indiget angelis.nec aliqͥs lo/
cus.nec ſiliter angelus loco.qꝛ oi coꝛpe circũſcripto

adhuc angelus remanerct.⁊ pᷣm ſubam.⁊ ſᷣm opatio

nem.que eſt cõtẽplatio.&ᷣ nullo mõ eſt locus angeli.
e locus hʒ influcntiã ⁊ potẽtiã ſuꝑ locatuʒ.vñ
ſupioꝛa nobilioꝛa locant minus nobilia.ſicut patʒ cx
boc ꝙ aqua terrã.aer aquam. ſic de alijs.ſed coꝛpo
rale nõ hʒ influere in ſpnale niſi ſᷣm oꝛdinẽ iuſticie.ſi
cut in aia peccatrice vel ſpũ.g ſpũs nõ hʒ locũ in coꝛ
poꝛe niſi ꝑ culpã.
⁊ inclinationẽ ad locũ.ſed aug.dicit qð eſt pondꝰ in
coꝛpibꝰ.hoc eſt amoꝛ in ſpiritibꝰ.ſed inclinatio amo

ris angelici eſt ad bonũ ſpnale.non ad locũ coꝛꝑalẽ.
n babent locari coꝛpaliter. ſed ſolum ſpnaliter.

M. dm ꝙ celũ empyreũ locat angelos.⁊ eſt loc⸗
angeloꝝ.ſicut ꝓbant rõnes ad pꝛimã ꝑteʒ. ¶Ad in

telligentiã aũt obiectoꝝ.dm.qꝙ locus hʒ triplicẽ cõo⸗/

parationẽ ad locatũ.Compꝑat᷑.n. pᷣmo in rõne ↄtinẽ

——

tis.ſcᷣo in ratione mẽſurãtis.tercio in rõne ↄſeruã/

tis.Continet em̃ vt vas.ſᷣ mẽſurat vt quãtitas.ᷣ cõ/

ſeruat vt natura.ſᷣm hãc tripliceʒ habitudinẽ ſũt in
loco ſube finite.coꝛpales.⁊ coꝛruptibiles.Quia fini/

te ⁊ limitate.ſunt in loco ↄtinẽtie.Quia coꝛpalcs.in
mẽſurãte.Quia coꝛruptibiles.in loco conſeruante.

Scᷣm duas comꝑationes vltimas q̃ ſunt menſura

re ⁊ ↄſcruare ſũt in loco ſbe f.nite.⁊ coꝛpales.⁊ coꝛru

ptibiles.ſcᷣm pꝛimã vᷣo que eſt continere ſunt in lo/
co ſbᷣe finite.ſpnales ⁊ incoꝛruptibiles.vt angeli.Et

hoc dico in loco coꝛꝑali.naʒ angclus hʒ locũ ſpũalẽ

⁊ ↄſeruãtẽ.ſ.dei virtutẽ.locum menſurãtẽ ſiue circũ/
ſcribẽtẽ ꝓpꝛie ſbᷣe.⁊ virtutis limitationẽ ſiue clauſio/
nẽ.locũ vᷣo cõtinẽtic nõ tm̃ ſpũalẽ ſed etiã coꝛpoꝛalẽ
Nõ autem qre angeli ↄtinent᷑ loco ſiue aliq̃ͥ ambiẽte
eſt oꝛdinatio ꝑtiũ vniuerſi.Si em̃ nõ haberẽt aliqͥd

cõtinẽs.nõ cſſet eoꝝ exñtia oꝛdinata adinuicẽ.qꝛ nõ
oꝛdinẽ hñt in creatione.eo ꝙ ercata ſimul.nec hꝛent

oꝛdinẽ vnꝰad alten.hoc aũt nõ decet vniuerſum.nec
ſummũ opificẽ. aũt q̃re ↄtinent᷑ loco coꝛpoꝛa/

li duplex eſt. Ana ẽ limitatio ſpũs creati.cũ em̃ ſpũs

increatꝰqͥ deus ẽ habeat in ſe ſimplicitatẽ ꝑ quã ẽ in/
tra oĩa.⁊ imẽſitatẽ ꝑ quã ↄtinet oia.⁊ ẽ extra oĩa.cõi⸗
cat illas cõditões creature eatenꝰqᷓ̃tenꝰ nata ẽ reciꝑe
virtutẽ ↄtinẽtie.vñ ſimplicitatẽ cõicat ſpũi.ſed ſpus
nõ potuit reciꝑe virtutẽ ↄtinentie.qꝛ em̃ ſimplicitas
ciꝰeſt finita.iõ eſt hic ⁊ nunc. ⁊ qꝛ nõ hʒ partẽ ⁊ partẽ
ſm totũ hic ⁊ nũc.ido nõ pᷣt hꝛe vłem capacitatẽ reꝝ
Coꝛpus aũt qꝛ cõpoſitũ ẽ ⁊ hʒ ꝑtes innumerabiles

nõ potuit ꝑticipare ſimplicitatẽ.ſʒ ꝓpter partiũ extẽ

ſionẽ potuit recipere capacitatẽ.ideo deꝰfecit vnum
coꝛpus nobiliſſimũ qð eſſet natũ oia ambire.⁊ extra
qð oino nihil eſſet.⁊ hoc ẽ empvrcũ.⁊ iõ neceſſe ẽ an
gaum eẽ intra ipᷣm.Alia rõ cẽ.qꝛ in ſolo coꝛpoꝛe ẽ di/
nctio hic ⁊ ibi.Quia cm̃ creature cetere oꝛdinẽ ha/
bent in mũdo.diſtinctionẽ ⁊ poſitionẽ hñt ſᷣm gradꝰ
poſitionẽ.⁊ ita ꝙ vna ẽ hic et alia ibi.vna ſurſum et

alia deoꝛſum. 7 in ſolo coꝛpoꝛe ẽ potẽtialis diſtinctio
Sm bic et ibi.⁊ int creaturas ſoli coꝛpoꝛi dʒ dari vłs
potentia locandi.⁊ reſpectu viſibilin ⁊ inuiſibiliũ.vt

tẽ omne locatũ habet pondus

mul ⁊ ſeł cẽnt vera de eodẽ.

3 N
—

ſic vniuerſuʒ eſſet vnũ in oĩbus ſuis ꝑtibus oꝛdina⸗/

tis. Et ſic pʒ rõ duplex qᷓre data ẽ coꝛpoꝛi potẽtia lo/
candi ſpm̃.⁊ ſpĩ cõtincri a coꝛpoꝛc.hoc em̃ exigebat

oꝛdo vniuerſi.tũ ꝓpter limitationẽ ſpũs creati. tum
qꝛ in ſolo coꝛpoꝛe diſtinctio eſt ſ̃m bic ⁊ ibi. ¶ Cõcc/
dende ſunt igit᷑ rõnes mõſtrantes ꝙ celi empyrci eſt

nõ eſt in loco.ddm ꝙ nõ intelligit᷑ de eẽ in loco.ſicut
menſuratũ in mẽſura.¶ O obꝛ qꝙ loco angeli ⁊ aic S1

deus eſt. dom ꝙꝙ intelligit de loco ↄſcruante nõ de lo/
co diſtinguente.⁊ iterũ hoc nõ cogit.ꝙ ſi deꝰẽ locꝰaie.
ꝙ nihil creatũ locet ſpũm.¶ Oꝛ obꝛ ꝙ; loci ad loca-/
tũ eſt mutua indigentia.ddðm ꝙ verũ eſt de his q̃ lo/
cant᷑ ꝓpter defectum ſui.ſᷣͥ nõ eſt verũ de his qͥ locãt

pis poſſit eẽ extra cclum.dom ꝙ nõ.tũ ꝓpter ſuã in/
digentiã.qꝛ nõ haberet locũ cõſeruantẽ.tũ qꝛ nõ pa/
tit᷑ hoc oꝛdo vniuerſi.ſᷣ de angelo ꝙ celũ nõ excat nõ
cſt rõ loci coꝛpalis indigentia.ſed coꝛpis vltimi vlis
ↄtinentia.ſᷣm ꝙ vniuerſum ceſt ꝑfectũ ⁊ oꝛdinatũ.
d alias duas rönes pʒ rñꝰ.ꝙ ꝓcedit᷑ de eẽ in lo/

locare angelos. .π Cobꝛ in Zꝛiñ pᷣ ꝙ incoꝛpoꝛeũ S0

52

Apter puandũ oꝛdinẽ vniuerſi. Vñ ſi q̃rat᷑vtrũ lapis

co tanqᷓ; in ↄſeru ante.rõne cuiꝰponit᷑ influẽtia in lo

cante.ponit᷑ etiã inclinatio in locato.iſte aũt moduſ
eſſendi in loco non ↄuenit angeeoe.
Qudſtio.ij. k

tĩ in vno:Et ꝙ in pluribꝰ vr.pᷣmo ꝑ aug.qͥ dieit.q;

„

angelus ibi eſt vbi vult. in li.de ciui.dei.S̊ erñs in ce/⸗

lo vult eſſe in terra. & exñs in celo eſt in terra.& ſi eſt
Itẽ daſn. dicit ꝙ ibi eſt vbi opat᷑.
ꝙ angelus vel eſt vel põt eſſc motoꝛ ccli.⁊ motoꝛ o

in pluribꝰlocis.

rat᷑ ſuꝑ totũ mobile.g̊ vnus angelus in vtraq; parte

¶ Werũ vnus angelus ſił ⁊ ſemel ſit in pluribꝰlocis. an

circũferentic celi põt eſſe ſimul ⁊ ſemel.g ſi magis di
ſtat vna pars circũferentie ab alia qᷓ; cclũ a tcrꝛa.ptʒ
⁊c̃. ¶ Itẽ quanto aliquid ſimplicius eſt.tãto in plu/

ribus reꝑit᷑.Et rõ huiꝰeſt.qꝛ tãto magis recedit a o
Artatione. ⁊ magis appꝛopinquat ad diuinũ eſſe qd
vbicqʒ eſt.g̊ ſi angelus inter creaturas maxie ad deu-

appꝛopinquat.vr ꝙ ſil ⁊ ſemel in pluribꝰlocis eẽ ſ

ſit. ſicut vłe ꝓpter ſuam ſimplicitatẽ eſt vbiq; ⁊ ſemꝑꝓ
tẽ gloꝛiſicatus ſpũs nõ bʒ cogitationes volubi⸗

les.imo põt ꝑ tonũ gloꝛie ſimul multa cogitare.ſᷣK in·
tellectꝰ p naturam invnico inſtanti nõ aſpicit niſi acd
vnũ intelligibile.⁊ ꝑ gloꝛiã ſił videt multa.g pari rõ
ne vr qꝙ; Aet leiin ne, ſimul poſſit cẽ in locis di

uerſis. tẽ coꝛpus nũq; pᷣt eleuari.ncc ꝑ gloꝛiazʒ.

nec ꝑ vnionem.vt ſit excelſiꝰſpũ gloꝛioſo.ſᷣ coꝛpꝰxpi
ꝑ gloꝛiã vnionis põt cẽ in ee diuerſis. g pari rönę

vt vr ⁊ angelꝰ gloꝛioſus.

Contra. Ambꝛo. in li.de

ſpũſancto.Ois creatura certis ſue nature ẽ circũſcri

pta limitibus.ſᷣ qð põt cẽ vnũ ⁊ idẽ totũ ⁊ ſᷣm actuʒ

ita in hoc loco ꝙ ctiã in alio.nõ eſt circũſcriptũ. vel

angelus nõ eſt creatura.vel ſi ſit.in pluribꝰlocig ſim

eſſe nõ põt. ¶ Ptẽ i n li.j Angel? d
qꝛ adeſt intclligibiliter.⁊ circũſcribit᷑ vxbi

rntSOreI. P af. non
em̃ põt ſᷣm idẽ in diuerſis locis opari.

Itẽ ſi ange

tẽ Dam̃.in li.j Angelꝰ dẽ cẽ in loco.

lus ſil eſſet in diuerſis locis.non indigeret mitti nec
moueri. ſed mouent᷑ angeli.ſicut pʒ ꝑ ſcripturã ve.⁊

no.te.& ⁊c̃. angel⸗ oſſet id
locis.ſił ⁊ ſel poſſet in vno loco tacere ⁊ in alio loco

Itẽ ſi angelꝰ ſi' ⁊ ſelł eẽ poſſct i diucrſis

loqͥ.i vno moueria in alio qͥeſcere.g̊ duo oppoſita ſi

lñ ſiły eſſe ꝑiſius ⁊ romc.q̃ro vtrũ de oꝛbe poſſet ire pi

„.

ſius:ſi nõ.qucro qͥd impedit.ct nõ eſt dare? Si ſic. FK

nibil mouet᷑ ad id qdð bʒ.ꝗ̊ nõ põt nep ſus ein ſi va
. c 3

tẽ ponat᷑ cũdẽ ange

—

it pariſius æibi ſe inuenit. ſimul fuit pſs ? abſens.

poſt bis eſt ibi pñs.q̃ oia ſunt incõuenientia ⁊ ab/

4 ſurda. 5 Xc. Re . dom ꝙo cñ angelus hẽat eẽ indiui⸗

Auatũu. bz eel kernſg vo hʒ eẽ limitatũ ⁊ virtuteʒ
lißdmitatã. bʒ e&i vno h.ſiue ĩ vno loco tm̃.Qm̃ ꝗ̊ tã i
dliuiduatio qᷓ; limitatio nãliter ⁊ inſeꝑabiliter ieſt an

gelo. hinc eſt ꝙ angelũ ſimul ⁊ ſemcl opoꝛtet eẽ tm̃ in
vno loco.⁊ G dicũt auctcs.⁊ rõnes ꝓbant.⁊ iõ cõce⸗

S5 gende ſunt p co ꝙ verũ cõcudũt. ¶ Ac ülud qd ob
. ijcit᷑ ᷣmo.qꝙ ibi ẽ vbi vult.dom q illud nõ eſt dictuʒ
pꝓↄcomitantiam ſimultat.ꝙ in eodẽ inſtanti in quo

eſt velle cẽ.in qcunq; loco ſit eẽ.ſᷣ iõ dictum eſt.qꝛ eẽ

in loco volito ſcqͥtur velle ſine moꝛa tpis magna ꝓ/

pter velocitatẽ angelicã vt dam̃. dicit.ſeqͥtur etiã eẽ

in loco tali vcl tali velle angeli ad nutũ.qꝛ angelꝰ nõ

illud.ꝙ ibi eſt vbi oꝑat᷑.d ꝙ opari alicubi eſt dupli
citer. vel mediate. vel immediate. Ymmediate. vtpu/
ta aia opat᷑ in manu.ſ mediãte manu aia naute ope
rat᷑ in tota naui.qꝛ mouendo manũ mouet temonẽ.

⁊ mouendo temonẽ totã nauẽ mouet.nec tñ opoꝛtzʒ

AY ſit in tota naui.ſ̊ vbi oꝑat᷑ ᷣmo.ꝑ hunc modũ in/
telligendũ eſt in ꝓpoſito ꝙ et ſi angelꝰ eẽt motoꝛ celi.

vel mouẽs pᷣmo.moueret illã pꝑtẽ ſuꝑ quã eẽt influẽ=⸗

tia motoꝛis ⁊ in illa eẽt.nõ in tota re mobili vel mo/
ta. ſic intelligendũ eſt de angelis qͥ ſubuerterũt zodo⸗
S7 mãꝗ. ¶Ald illud qò obꝛ de ſimplicitate. d. qꝙ, ſimpli⸗
lllitas ecſt duplicit. Aut ꝑ pꝛiuationẽ ꝑtiũ ↄponẽtiũ in
yſſe nature. Aut ꝑ pᷣuationẽ ꝑtiũ ↄtinẽtiũ in eſſe dif/

ffinito ſiue in genere.qñ dẽ q quãto aliqͥd ſimpliciꝰ
tianto in pluribꝰ.hoc dẽ de ſimplicitate ſcdo mõ.quãõ

ſcqʒ hʒ genꝰ reſpectu ſpẽi. ⁊ ideo in Flarib reni: q ſpe
cies.Cũ aũt dicimus angelũ ſimpli

qð obꝛ de pluralitate cognoſcibiliũ q̃ intelligit ſimul

⁊ ſeł.dðm ꝙ nõ eſt ſile duplici rõne.qꝛ vis cognitiua

magis cfficit᷑ deifoꝛmis ꝑ gliam qᷓ; vis motiua motu

ertcrioꝛi. Dꝛcterea aliud eſt. qꝛ deus exẽplar diuinuz
in gloꝛificatis eſt rõ cognoſcendi ſm rẽ ⁊ eẽntiã.iõ in
tellectꝰgloꝛificatꝰ multa cognoſcit.ita ꝙ nõ diſpgit᷑.

5ỹ circa vnũ colligit᷑.ſᷣ angelu eſſe in pluribꝰlocis hoc

nõ põt eẽ ꝑ collectionẽ virtutis ad vnũ locũ.ſicut in/
tellectꝰad vnũ pᷣmũ cognoſcibile.⁊ iõ nõ eſt ↄſimile.
S9 Ad illud qð ob de coꝛpe xp̃i. dᷣm ꝙ nõ eſt loc? a
. minoꝛi nec a ſimili.qꝛ coꝛpus xpᷣi in pluribꝰ locis eſt.

qꝛ multa ↄuertũt᷑ in ipᷣm.Et ſi queras q̃re magis cõ/
gruit aliqua in ipᷣm ↄuerti qᷓ; in aliud coꝛpus. Rõ hbꝰ

eſt.qꝛ eſt cibus in qͥ reficiũt᷑ oia mẽbꝛa xpᷣi.Et ſi que

ras qualis cibꝰhmõi eſt. eadẽ qõ eſt de carbone qua/
liter calefacit ꝓpter cõiũctionẽ cũ igne.ſic earo xpᷣi re

pleta vilcctiõe vt carbo ignis igne. ⁊ hoc totũ eſt dil/

fuſius in pᷣmo li.et in quarto.

— 7

1

AS emode eẽndi angelũ in loco.et querit᷑ vtruʒ ſit in
loco impartibili ſiue pũctali. Et ꝙ ſic vr. Dam̃. dicit

angelꝰeſt in loco.nõ figuralitcr. ſ̃ intelligibiliter.
ſi punctus.eſt in puncto.
cati ad locatuʒ.ſᷣ angelus

cũ g nihil ipᷣius loci ſit in ⸗ rabile et intelligibile ni

ſimplex ⁊ imptibilis.S

ei debet locus ſimplex et imptibilis. ſed hic eſt ſolꝰ

punctus loci. ꝛc. Item ponamus angelũ cẽ ilo
co in quo minoꝛi nõ pot eẽ. quero an ille loc? eſt pti/
bilis. aut imꝑtibilis. Si ꝑtibilis. cũ angelꝰ ſit ſim⸗

ue ĩ vno loco tm̃.Qm̃ g tã i

vult niſi qð cõpetit nature ſue.vnde nõ vult ibi eẽ in ibi
inſtanti.ſᷣ in eo tꝑe in qͥ ſcit ſe poſſe venire.eo mõ in/

856 tel igendũ eſt verbũ pꝛedictũ de coꝛpe gloꝛioſo/ Ad

. cẽ. hoc eſt ßm ali /
88 ud genus ſimplicitat᷑.ið nibil ad ꝓpoſitũ.Ad ills

Ppoꝛtio debet eẽ lo⸗

.
R——NE
II .
,„„
. —— —

pllex. adhuc põt eẽ in minoꝛi. ſi nõ põt eẽ in mino
ri. vr ꝙ ille ſit imꝑtibilis.ſᷣ nibil eſt imptibile in loco

niſi punctus. ac. e q recipit᷑ in aliqͥ. recipitur
ibi ꝑ modũ recipieni
te. aut eſt ita in toto ꝙ pars eſt in ꝑte. Si totus eſt in
toto ita ꝙ ꝑs ẽ in parte. eſt ptibilis.Si ita in q̃li/
bet parte.cum g partes loci ſint multe. erit in pluri/
bus locis. Si dicas ꝙ; eſt in oibus illis tanqᷓ; in loco
vno.ſicut anima eſt in omnibus ꝑtibus coꝛpis. Cõ/
tra.eſto ꝙ coꝛpus illud diuidat᷑.⁊ locus in qͥ eſt an
gelus. ↄſtat ꝙ nihilominus põt eẽ in oĩbꝰ partibꝰ.cũ

nö beinent ex aliqua ꝑte pꝛincipalit᷑.⁊ ſi hoc. cuz ſit
ocoꝝ multititudo.erit angelꝰ in pluribꝰ locis..

Contra. punctus nec eſt locus nec ꝑs loci. qd ẽ

recipient nõ ꝑ modũ recepti. ſi &ᷓangelꝰ
ẽ in loco ꝑtibili.eſt partialit᷑.ſed impoſſibile ẽ angelũ
recipe ꝑtitionẽ.ꝗᷓ ⁊c.i¶¶ Item ſi angelꝰ eſt in loco pti
bili eni; in loco pᷣmo.aut g eſt totꝰ in qualibet par⸗/

n puncto vel in loco punctali. nõ eſt in loco. JItẽ

punctus vt dicit ꝑhs eſt ſuba poſita.i. cẽntia habẽs
poſitionẽ in qͥ differt ab vnitate. ſi angelꝰeſt in puũ/

cto. habet poſitionẽ. foꝛma habens poſitõnẽ in ma
teria.nõ eſt motoꝛ ſufficiẽs eiꝰ in q̊ eſt.Sõ ⁊c. ¶ Itẽ ſi

angel ꝰeſt in puncto pᷣmo.& influit virtutẽ ſupꝛa pun
ctum. cum punctus ſit impꝛopoꝛtionalis coꝛpi.im
poſſibile eſt ꝙ virtꝰ eſetecnche⸗ ad coꝛpus.⁊ ita
t

nunq; mouebit coꝛpꝰ. ¶ Itẽ aia eſt in toto coꝛpe. ſʒ

hoc nõ facit vnio.qꝛ ex bocipſo hʒ dependentiã. ⁊ ita
Artationẽ. hoc eſt rone ſimplicitatis. cũ g̊ angelus
ſit eque ſimplex vel magis qᷓᷓ aia. videt᷑ ꝙ multofoꝛ/

tius in maioꝛi loco vel equali totus pofſſit ſſc. N.
triplex fuit circa hoc poſitio. Fuerũt em̃ quidã dicẽ/
tes ꝙ angelꝰ qᷓ;uis ſit in loco coꝛpali.non tñ eſt in eo
coꝛꝑaliter ſᷣ ſpũñaliter. Qm̃ vo nõ eſt in loco ſitualit᷑.
iõ nec ſᷣm totũ.nec ſᷣm ꝑtem.nec ſᷣm tmpartibile.qꝛ
nulla oino eſt cõmẽſuratio angeli ad locũ. Sed iſta
rõ nõ intelligibilis eſſevidet᷑.quõ.ſ.aliqͥd poſſit eẽ in

aliqͥ.⁊ differri.⁊ ↄtineri.nec tñ pᷣmo imediate ſit ĩ to⸗
to vel in parte vel in ꝑtibili. Omnce em̃ quod ẽ in ali
quo loco toto. vcl ẽ rone totiꝰ.vel rõne alicuiꝰ part.
Et ideo fuit circa hoc ſedᷣa poſitio.ſ.ꝙ angelꝰeſt in lo
co impꝑtibili ſiue punctali.⁊ rõ eoꝝ erat iſta.qꝛ ange/

60

lus hʒ mãm oino differẽtẽ a coꝛpaliũ mã ſᷣm eẽ.ſ.

nõ eſt extẽſa. vñ cñ materia ſit ſimplerx vt pũctꝰ de ſe

dicũt angelũ haberc ſimplicitatẽ ꝓpotionalẽ pũcto.

⁊Zita ĩ loco pũctali. Sʒ h̊ poſitio falſa ẽ ⁊ nõ intelligi

bilis. Quicqd em̃ ſit de mã ſicut.j.dicet᷑.hᷣ tñ ve
ꝙ; ois locus coꝛpoꝛeꝰẽ ꝑtibił.g ſicut ẽ oppoſitõi⸗

ſecto dicẽ coꝛpꝰ imptibile ſiue punctale. ita ⁊ dicere
locũ pũctalẽ. Et iteꝝ.cũ pũctus nõ ſit locus.ponẽ an

gelũ in pũcto ẽ ipᷣm ponẽ nõ eẽ in loco.Et iõ ẽ tercia

poſitio ꝙ angelꝰcũ cõtineat᷑ a loco coꝛpali.q ẽ in lo/

co ꝑtibili tãqᷓᷓ in loco pᷣ.⁊ qm̃ nõ põt extẽdi in eo.ne/

ceſſe ẽ ꝙ ſit in toto.ita ꝙ totꝰin toto.⁊ totꝰ in q̃libet

pte. in h̊ ẽ ſilis qdãmo ſimplicitas angeli ſimplici

tati diuine.ſᷣ deficit.qꝛ angelꝰin vno loco eſt. de? autẽ

vbiqʒ. et ex ̊ dicit Jo. dam̃.ꝙ angls eſt in coꝛꝑali lo

co.ſᷣ intellectualłx nõ figuralr.qꝛ h̊ ſolũ capit intale⸗

ctus quõ ſba vicʒ tota ſit in partibꝰ ⁊ tota in toto.et
ita pʒ rñ ad vᷣbũ dam̃.¶ Oꝛ obĩ ꝙ dz eẽ ꝓpoꝛtio. dð.

ꝙ nõ opoꝛtet q ſit ꝓpoꝛtio m ſpales ↄditiõcs ⁊ pꝛo

61

pꝛias angeli vel loci.qꝛ angelꝰnõ ponit᷑ eẽ in loco ꝓp/

pꝛie.eſt tñ ibi ꝓpoꝛtio q̊ ad finitate ⁊ limitationẽ.ꝑ q̃ᷓ
duo angelꝰ? viſfinit᷑ ⁊

lr nrrinanger vu⸗

tutẽ finitã ⁊ ſöam. ſic locteiꝰartat? ⁊ limitate.
obt de H. ſi angelꝰponat᷑ in loco in q̊ minoꝛi nõ poſſit

62

ſem
*

onbett

ishietui

pli

Phudrn
ußukne,
eihjncin
ſͤſieſars⸗
Inoktgfe
ſün duicit⸗
Gcicichane
gonccünen
dyoccara

(kirinclet

Getſein
ahtnocuſe
chk alod
ſtinclbarpe
tusctinqont
int
honmd.
giegnehn
u ci toxno⸗
Hobatacza
biel a afini
guta Mñ
ſiſargenni
enntene
igtname
ſcieiſcnen
ckllcenpti
Nuuhecſe⸗
nhirbae
hizing n
inmnolhenn
Nlrsunglſ
ſtſenmt
uſtcin
foinduſt
kiniuß
guttinnor
agltien
ulftiug
ſtabſaf
gioppinn
nni idope

öcknbe⸗ 4
ninti
imgittri
ZU
ueinkinn
Mrinis
NAra
nckummo,
n⸗

Gcigin
Miridt
pckulwt
e Gri
Ahigte
aliii
mrĩgtinn
örnin
e,
lininel
man.
Mäbna

64 poꝛa.ᷣ vnũ.

li in eodẽ loco.

c due aie ſüt ſim

eſſfe. dom e in boc differt exñtia angeli in coꝛpoꝛe et

„5

Qia. ꝙ aia qꝛ eſt ꝑfectio coꝛpis nati viuificari vita rõ

nali. T illud eſt in determinata quantitate.iõ põt eſſe
in coꝛpe ita ꝑuo ꝙ nõ in minoꝛi.qꝛ minꝰ nõ ecẽt oꝛga/
nizʒabile ⁊ viuificabile. angelꝰ aũt qꝛ nõ ẽ vt pfectio.⁊

—

ſimplex cſt.qꝛ in ꝗqlibʒ ꝑte loci totꝰ.quãtũcũq; pua ẽ

rõ loci.ſaluat᷑ in qlibet. nec põt accipi lociſte ita par
uus qͥn adhuc poſſit eẽ in minoꝛi. ⁊ iõ nõ eſt dari lo/
cus in qͥ minoꝛi nõ poſſit eſſe.eſt tñ dari in quo maio

ri nõ põt.ſicut ⁊ aia.qꝛ boc venit ex limitatõe. Sicut
in coꝛpibus ſtat? eſt in aſcẽdẽdo.vᷣ nũqᷓ; eſt ponerc
ſtatũ in diuidẽdo.nec vnqᷓ deuenit᷑ ad imꝑtibile. ſic
63 intclligẽdũ ẽ circa exñtiã angcli in loco. 4 M obꝛ ꝙ;
bi receptũ
dependct a recipicnte.ſicut ſpẽs recipit᷑ in oꝛgano.re

eſt ꝑ modũ recipientis ⁊c̃.dð.q verũ eſt

cipit᷑ in intellectu. ⁊ exñtia eius depẽdet ex co in q re
cipit᷑.⁊ ſe hʒ ad illud ꝑ modũ infoꝛmant. hinc ẽ ꝙ re
cipit modũ ſue exñtie ab co in qͥ recipit᷑.nõ ſic angelꝰ
recipit᷑ a loco.qꝛ nõ pendet ex illo.i ¶Oꝛ obꝛ ſi totus
ſit in qᷓlibet ꝑte loci.cũ ſint plura loca ⁊c.dom ꝙ to/

tus eſt in qualibʒ ꝑte.nec tñ in plurib?locis.ſicut nec

aia dũ viuificat totũ coꝛpus.no viuificat diuerſa coꝛ
2 qt obꝛ. eſto ꝙ; coꝛpꝰ illò ſiue locꝰ ĩ

42

tes.cũ ꝑtes nõ ſequeſtrent᷑ longe abinuicẽ.totus ect

in oibus. ⁊ oẽs cẽnt ei vnꝰlocus.qꝛ nullã hʒ ronẽ am
biẽdi vel diffiniẽdi angelũ. illud qdð cõplectit᷑ omms

partes.locꝰ cm̃ nõ numcrat᷑ ſjm nũeꝝ coꝛpoꝝ locan/
tiũ. ſicut pʒ.qꝛ vnũ coꝛpꝰ pᷣt cẽ partim in aere.ꝑtim iĩ
q ꝑtim in terra. nec tñ in tribꝰ locis.ſ in vno eſt.
¶ Queſtio. iiij.⁊ vltimg. m

¶ Vtrũ plures angeli ſint ſit in eodeʒ loco pᷣmo: Et q;

ſic videt᷑ rõne multiplici.Et pᷣma bec eſt. angelꝰ non

eſt in loco coꝛpalit᷑ ſpalit᷑ cũ dicat ph̊s.iij.ðꝭ ais.
ꝙ aia loc?cſt ſpẽꝝ in q..ſ.ſt᷑ ſpnalit᷑.ſilis ẽ modꝰ exñdi
⁊ ſpẽm in aia. in aia ſil pñt eſſe ples
ſpẽs.ita ꝙ vna nò eſt in alia. ᷓ ꝑi rõne plures angeli
in vno loco coꝛpali.. Itẽ angelꝰ nõ eſt minoꝛis ſim

angelũ in ld

plicitatis qᷓ́; punctus.ſed duo puncta pñt eẽ ſil. ergo

plures angeli. Pꝛobatio minon. phᷣs dicit q; —

ſũt qᷣꝝ vltima ſt ſilł.⁊ dicit ꝙ ſil ſt.qᷓeũq; in eodẽ loco
o ſũt.g cũ ↄtingat lineas ↄtiguari ⁊ ita vltima cẽ
il. § duo indiuiſibilia ſũt ſik.
ſeli⸗ ſunt lumia ſpũalia ſicut dicit dyo.ſᷣ lũina coꝛpa/
ia ꝗᷓ ſunt minon ſimplicitat ⁊ magis depẽdẽt a loco

coꝛpali ſil ſt. ſicut dicit dyo.⁊ plures ſpẽs in codẽ me
Lio ſil ſüt. ſicut pʒ. S pi rone.imo foꝛtioꝛi plures ange
tẽ ronalis aia magis appꝛopat ſi

bi coꝛpꝰ i q̊ toto ẽ q́; angelꝰlocum.qꝛ maioꝛi nexu illi

vnit᷑. ̊ demõ põt obſidẽ ⁊ eẽ in eodeʒ coꝛꝑe cũ aia.S

⁊c. ¶ Itẽ ſancti dicũt ⁊.j. hẽbit᷑ ꝙ coꝛpꝰ gloꝛificatu⸗
ptranſit ꝑ nõ gloꝛificatũ.g pñt ſimul eẽ duo coꝛpa.S

multofoꝛtiꝰ? duo ſpũs.Si dicas ꝙ nõ valet in ſpiriti ⸗/
bꝰ.qꝛ vnꝰnõ ẽ malis reſpectu alteriꝰ.ſicut coꝛpꝰnon
gloꝛificatũ reſpctũ gloꝛificati.obꝛ tũc.ſint ſimul duo
coꝛꝑa aiata q̃ꝝ vnum ſit gloꝛificatũ ⁊ alten nõö. ↄſtat
ul. ⁊ tñ vna nõ ẽ mãlis reſpectu al-
teuriꝰ. pi rõne duo ſpũs.
cupat locũ. Intelligamꝰ em̃ ꝙ; locꝰſit vacuꝰa coꝛpe.⁊
ponatr ibi ſpũs. nipilominꝰerit vacuꝰſicut pᷣus.⁊ na

—

¶ Itẽ ſpũs rõnalis nõ oc⸗

tt ſtqtũ recipe quqtũ pᷣus.ꝗ cũ eqᷓ bñ poſſit ibi eẽ coꝛ/

pus. ſicut ſi nõ eſct ſpũs. pari rone videt aliꝰ ſpi⸗

ritus. ¶Contra. Strab dicit ? babet in litcra. ſia

—. .;

q̃ eſt angelꝰ diuidat᷑.dico ſi diuideret᷑ in mille par

cie infoꝛmari. Si

tẽ ꝑ aliud ſiłe.qꝛ an

patẽt obiecta. M em̃ in . 4
⁊ lumiaribꝰ.pʒ rñ ꝙ nõ eſt ſile ꝓ eo ꝙ diuerſe ſpeci/

et coꝛpus non gloꝛificatũ eſt materiale reſpectu glo/
rificati. Altimũ vo cõclugit a parte nature angeli. 1,
gliud eſt auoq impedgiiit.

ſed noſi eſt repletũ quolad vacuitatem. ergo quo ad
oꝛnatus totalitatcʒ. ergo loca diſtincta ⁊ diuerſa ha-
bent in empyreo. ergo ſi ita eos pduxit deus ſicut na
ti ſunt eſſe. non ergo in eodem loco nati ſunt eſſe. ſed
in diucrſis. ¶ Itẽ Aug. de fide ad pe. Ineſt ſingulis
ſpiritibꝰnaturaliter terminꝰ q̃ͥ ad ſeinuicẽ diſtinguũt
⁊ vnus in altero nõ eſt. ſi diſtincti ſũt p termios na
turales. impoſſibile eſt eos cẽ ſil. ⁊ in codẽ loco ſimul
exiſtẽ. ¶Ite loc?dicit᷑ ad locatũ relone eẽntiali.ᷓᷓ cũ
multiplicato vno relatiuoꝝ multiplicat alterũ. qt ſt
locata tot ſunt loca. eodẽ mõ qͥ locus dẽ ad locatũ. S
cũñ locus angeli dicat᷑ ad locatũ ꝑ modũ mẽſurãt ⁊2 p
modũ diffinientis. q̊t ſũt angeli diffiniti. tot ſũt lioca
diffinientia. ¶ Itẽ ſieut ſe bʒ locꝰad locatũ.⁊ ecõucer
ſo. ſicut vnu ſocatũ ad plura loca.ita vnꝰ locus ad
plura locata.ſᷣ vnũ locatũ vt angelus.nõ põt eẽ i pltu

ribus locis.g vnus locꝰnõ põt eẽ plurium angeloꝝ.

— „ —— 7 £

cc. ¶ Ro. ad p̃dictã qõnẽ dixert aliq̃ ꝗg angeli po/
terãt eſſe plures ſi nullo repugnãte. 2 ꝓpter ſi uam
ſimplicitatẽ.⁊ ꝓpter hoc ꝙ locum nõ replent ratõnc

ſue ſpũalitatꝭ.vñ nec minuũt loci capacitatẽ. quẽad-
moclũ nec lumia nec ydola in medio. nec ſpẽs iĩ aĩa.

que in eodẽ ⁊ ᷣm idẽ ſunt in multitudine.nec tñ po/⸗

nit᷑ ydolũ iu ydolo.nec lumen in lumine. ſi ic dicũt ſe

babere in ppoſito. Mec cogit obiectio de repletiõe ce
li. qꝛ dictu eſt. pt ſpũum multitudinẽ. nec de vtu⸗
te ſiue loco ſpũali.qꝛ ſo diſtinguit ꝓpᷣa vᷣtute ⁊ natu

1. nec vn illabit᷑ alij.nec relone.qꝛ vniꝰad altcrũ nõ
eſt hitudo. nec depẽdẽtia necitat ſ ſolũ cuiuidã ↄgru
itat. Alij dixerut qꝙ

—

Alij direrut ꝙ ꝙᷓuis angelꝰ ſpũalit ſit in loco.tñ
plures angeli i codẽ loco ſil eẽ nõ pñt. repugnãte ha⸗
bitudie diſtinctõis qᷓ̃ ẽ loci ad angelũ. Sicut em̃ due

ſpẽs al bedinis i eadẽ aia eẽ nõ pnͤt. n ꝓpt hᷣ ꝙ repzu

gnet repletio.ſᷣ ꝓpt᷑ hoc ꝙ repugnat ißi aie infoꝛma
tio.qꝛ infoꝛmata ſpẽ albedinis. no t iteru cõſil ſpe⸗
iter in ꝓpoſito locus diffiniens ali
qd nõ põt aliud ꝗð eodẽ mõ eſt in loco diffinire. vñ
ſicut vnũ coꝛpꝰnõ pᷣt pfici a duabꝰ aĩabꝰ. ſic nec vnꝰ
locus pᷣmꝰ deputari duobꝰſpiritibꝰ. Sʒ multo minꝰ?
iſtã qõnẽ termiare poſſumꝰſi reſpiciamꝰ ad rõnẽ ob
quã angelos ponimꝰ in loco coꝛpꝑali.boc em̃ nõ ẽ ꝓ

pter indigẽtia angcli. qꝛ oĩ coꝛpali loco deſtructo poſ
ſet ſpũal bᷣa pmanere. Mec etiã pt ineligetia loci.
qꝛ pñtia angeli nulla remouct᷑ in

igetia loci. H hoc
pat.angelꝰ indigẽtiã loci coꝛpał nõ termiat.nec ſim/
pliciter nec in ꝑte quãtũ ẽ de ſpñali natura.⁊ eiꝰ loci

nibil phibẽt plłes ſpũs ſil e ſicut plura ydola vł ſpe

cies ĩ aĩa. qĩ oꝛdo vniuerſi ita tollit᷑ p oiĩmodã in/
diſtãtiã ſicut ꝑ diſtãtiã infinitã.ſicut non patit᷑ oꝛdo

vniuerſi vt angelꝰinfinite diſtet ab angelo.imo om̃s

intra vnã circuferẽtiã celi vltimi daudũt᷑.ſic nõ pa/
tit᷑ ꝙ angelꝰin eodẽ loco p̈mo ſil ſit cũ angelo. Ex bif
em̃ obꝛ de ſpẽbꝰ in aia ⁊ punct/ 6&&

es diuerſas indigẽtias aĩe cõplẽt.nõ ſic plures ange

li indigentiã loci. Ampliꝰ.nõ ſic attẽdit᷑ oꝛdo in illis

Itũ ad exũtiã in loco.ſicut in angeł.i/Sili ſequẽtia
duo nõ valẽt.qꝛ nihil eſt ibi qd repugnet oꝛdini vni ⸗·
uerſi. qꝛ demon ⁊ aia ſunt ĩ coꝛꝑe diuenſo mõ cẽndi.

Cc 4

* .
* *½

Niſtinctie iij. quales creati ſunt angeli.

* .
* .

qlitas angeli põt attẽdi. j . llita piciẽtes
aut meritũ. aut pᷣmiũ.iõ bec ꝑs hʒ tres. In pᷣma determinat de pmis.ſ.de attributis.

in pᷣdictis angeli diffe
rebãt ⁊c.
a ¶ Quatuoꝛ quideʒ
angelis vident᷑ eẽ at/
tributa. Contra.vr ſi/
bi Zdiccre in enume/
rationc. enumerat.n.
ſex. ſicut pʒ.qᷓ ſunt.eſ/
ſentie ſimplicitas.ꝑſo
nalis diſcretio.memo
ria.intelligẽtia.volun
tas.⁊ liberũ arbitriũ.
Itẽ vfr ſibi ↄtradice/
re in repetitõne. dicit
em̃ in ſẽn.ca.qꝙ circa
tria ẽ cõſideratio.ſ.cir

„ 1 6, õs 5 — .
—WR 45 S .

— ⸗

9

De quatuoꝛ naturalibꝰattributis angelis in ipo cõ

ditionis ſue initio. a

Cce oñſuʒ eſt vbi angeli fuerint mox vt creati
AQ ſunt.nũc ↄſequẽs eſt inueſtigare q̃les facti fu/⸗

rint in ipſo pᷣmoꝛdio ſue ↄditiõis.⁊ qᷓtuoꝛ qͥ⸗
dẽ angelis vident᷑ eẽ attributa in initio ſubſiſtẽtie ſue.

ſcʒ eẽntia ſimplex.i.indiuiſibilis ⁊ imãalis.⁊ diſcretõ ꝑ
ſonalis.⁊ ꝑ rõnẽ naturalit inſitã.intelligentia.memo⸗

LYYcc ofñſum eſt ⁊c. Supꝛa egit męr̃ q ⁊ vbi creati ſunt angeli.in pꝑte iſta oñdit qles facti ſunt. Et di;
geli . aut q;tũ ad naturales habilitates ſiue q̃litates reſpiciẽtes vichonens nature.

n ſcda de hiti⸗

bus malicie ⁊ bonitatis ibi. Illud q inueſtigatiõe. In tercia de babitib? btitudinis ⁊ miſerie.j. di. iiij. Doſt
bec vidẽdũ vtrũ ꝑfectis. i

ꝛima ꝑs hʒ tres. In pᷣma enumerat diſtinguit illa attributa. In ſcda oñdit q
mõ recipiũt magis ⁊ minu

ibi. Hic ↄſiderãdũ ẽ vtrũ ⁊c. In tercia oñdit in aliqᷣbꝰalijs cqlitatẽ.ibi.Et ſicut

ria.⁊ voluntas.ſiue dilectio.liberũ qͥʒ arbitriuʒ.i.libe.

rag inclinande voluntatis ſiue ad bonũ ſiue ad malum

facultas. Poterãt em̃ ꝑ liberũ arbitriũ ſine violẽtia et

coactione ad vtrũlibet ꝓpꝛia voluntate deflecii.
AQQuõ recipiũt magis ⁊ minus in attributis. b

ca ſbam. foꝛmã. ⁊ ptj̊. ¶ Mic cõſiderandũ eſt. vtꝝ in ſua ſba ſpũali.⁊ ſapia rõè/⸗

tem. Querit᷑ de ſuffi
ciẽtia illoꝝ quatuor.
vr em̃ ꝙ multo plura
debẽt attribui.ſ. incoꝛ
ruptibilitas. ſpũali /
tas.⁊ hmõi ex ꝑte een
tie. Ex parte potẽtia-⸗,
rũ.iraſcibilis.⁊ concu
piſcibilis. et ita cõpe-
tit eis ingenium ſicut
memoꝛia. Itez videt᷑
ſuꝑfluitas.qꝛ li.ar.nõöõ
diſcernit᷑ a rõe ⁊ wlũ⸗/
tate.& non dʒ quarto
loco cõnumerari. Itẽ

terciũ attributũ q G

rõ.aut accipitur ꝓ co
gnitiua tm̃. aut ꝓ co⸗
Fnendr motiua. Si
p mõ. g male diuidit
in intelligẽtiã ⁊ volũ/

1 tatẽ. Si ſcðo modo.& ſupꝑfluit li.ar.Rꝰ.dᷣm ꝙ iſta attributa ſunt cõuenientia
atiõeʒ tãqᷓ; pᷣncipalia a qbꝰalia bñt oꝛtũ.Et ſumit᷑ ſufficiẽtia
⁊ ꝑpſonã. Et circa ſbᷣaʒ duo.ſ.q̃ ẽ.⁊ penes hᷣ ẽ ſba ⁊ ſimplicitas.
lit᷑ circa poſſe ẽ ↄſiderare ipaʒ potẽtiã.⁊ penes h̊ tciñ.ſ.rõ nãl
nes h̊ ẽ q̃rtũ attributũ.ſ.li.ar. Al alit.angelꝰhʒ q̃drupłr oſiderari.ſ.in
angelũ.⁊ ſic ꝑſonalis diſcretio.Ad deũ.⁊ ſic memoꝛia.intelligẽtia.⁊ vo

nali.⁊ libertate arbitrij qᷓ oĩbꝰinerant.om̃s eq̃les fue/

nnt. vt ſit pᷣma ↄſideratõ de ſba. ſcda de foꝛma.tercia ö 4
poteſtate. Perſona qᷣpe ſuba eſt. ſapia foꝛma.arbitri⸗
um ptãs.Et ad ſubaʒ quidẽ ꝑtinet nature ſubtilitas.

ad foꝛmã vo intelligẽtie ꝑſpicacitas.⁊ ad ptãtẽ rõna⸗:·

boifferentẽ eẽntie tenuitatẽ.⁊ differẽtẽ ſapie ꝑſpicaci/
tatẽ.atq; differentẽ arbitrij libertatẽ ⁊ habilitateʒ re/⸗

cte habuiſſe intelligũtur. Sicut in coꝛꝑibꝰ nõnuila dif
ferẽtia eſt pᷣm eẽntiã.ac foꝛmã.⁊ pondus. Quedã em̃

alüs melioꝛẽ ac dignioꝛẽ eẽntiã ⁊ foꝛmã habent.⁊ alia

alüs leuioꝛa ⁊ agilioꝛa ſũt. Ad hũc g̊ modũ credẽdum
eſt illas ſpũales naturas ↄu nientes ſue puritati ⁊ ex/

cellẽtie.⁊ in eſſentia.⁊ in foꝛma.⁊ in facultate dr̃ias ac
cepiſſe in exoꝛdio ſue ↄditiõis.quibꝰ alij ĩferioꝛes.alij

ſuꝑioꝛes dei ſapĩa ↄſtituerent᷑ alus maioꝛa. alijs mi⸗

ſic. In angelo.n.ẽ ↄſiderare eẽ ⁊
Ael ipᷣm qð ẽ.⁊ penes h̊ ẽ ꝑſonał diſcretõ.Sili/
it inſita.ẽ iteꝝ ↄſiderare facultatẽ potẽtie.⁊ pe/
ſe. ⁊ ſic eẽntie ſimplicitas.Ad alterum
lũtas.in qͥbꝰↄſiſtit rõ imagis. In ↄꝑpa

lis volũtatis habilitas. Ille 8 eẽntie rõnales q̃ᷓ̃ ꝑſone
erãt.⁊ ſpũs erãt.naturaq; ſimplices.⁊ vita imoꝛtales.

hᷓ di q dif.-
ferẽtes erat i il
Per ſilitudinẽ
coꝛpoꝝ ita eſſe
oſtencdit.
magis ⁊ minꝰ.

angelo ꝑ naturã ſuã ⁊ ſui crer

oſſe.ſiue ſba,zʒ

tiõe ad ea ꝗᷓ ſubiccta ſunt eoꝝ regimi. ⁊ ſic hʒ li.ar. Ael alr ⁊ mag ſᷣm eeſ ad ea q̃ dicũt᷑ in lra. Quia in

angelo ẽ ↄſiderare ſbaʒ.foꝛmã.⁊ potẽtiã. Suba ãt ↄſiderari pᷣt dupłr
pſonalitas.foꝛme attribuit᷑ imagis pulcritudo ſiue enuſtas.potẽtie attbu

icut dictũ ẽ. ⁊ ſic ↄpetit ei ſimplicitas ?
it᷑ libtas.⁊ ſic pʒ quõ qᷓtuoꝛ reducũ

tur ad tria. pz ꝙ fciũ attributũ i tria viuidit᷑.ĩ qbꝰ cõſiſtit imagd.pʒ etiã quõ fciũ attributũ differt a qͥnto. ptʒ

ctiã ſufficiẽtia ⁊ rñꝰ ad oba.qꝛ ̊ enñerãt᷑ attributa pᷣncipalia. b ¶ D

—

tas reſpicit eẽntiã ſiue ſbaʒ. ſicut dꝛ in lr̃a.ᷣ ſba nõ reſpicit mag⁊ minꝰ.g ⁊c̃. Itẽ ſimplex
ſitiõis.vᷣ pᷣuatiões nõ recipiũt magis ⁊ minꝰ.ᷣ ⁊c. Itẽ magis ⁊ minꝰſi alicui imponit᷑. B ẽ nẽ c ſu
oppoſito.ſᷣ ſimplex ſpũs nõ ẽ mixt? alicui ↄpõni qᷓ ſit oppoſita ſimplicitati anglice.⁊ oẽs hñt eaſdẽ ↄpões. S
2 oẽs ſt᷑ eq̃tr ſimplices.Ræ.ad ̊ dð.qꝙ i angelẽ gdꝰſimplicitat᷑.⁊ H̊ manifeſtat a⸗ vtut. Quia vnꝰ? angelꝰ ẽ po

tentioꝛ altero.et quanto in ſpiritualibus aliquid eſt ſimplicius.tanto virtuoſt
ximatio ad deum.ſi em̃ ꝑ naturam vnus ẽ deo ꝓximioꝛ altero ⁊ ſilioꝛ.g& magis acce
tẽ. Manifeſtat vlterius hoc ipᷣa cognitio.quia vnus a

ifferẽtẽ eẽntie tenui.⁊c. Coñ.ſimplici/

dicit puationẽ ↄpo
pꝑ mixtionẽ cuʒ ſuo

ius Hoc etiã manifeſtat appꝛo
dit ad diuinam ſunplicita
lterũ purgat.pellẽdo ignorãtiã.g vnus altero pꝛioꝛ et

ſimplicioꝛ. et ideo bene dicit mgr̃ ꝙ eſt gradus in ſimplicitate eentic. Oꝛ obijcit᷑ ꝙ ſuba nõ recipit mag ⁊ mi

Neei
aertids
tttin
Priuthen
tigwtt
ſpifuͤffn

6
Gonckge
Nhesda d
Mhini e
Higcttenuit
Pßfrnitueen
ninen cogit
ſpenei
fiſtii eni
ulbo⸗
pluuſtni
ut

Mecnciis.
niurfi
ſttiinor⸗
ſanihiomin
ſy ſeboym
Dutel
oatr
. ocue⸗
irtoneen
Mogfnnnenet
nifmn
aimtinte
Neſtwmni⸗

tinte
Ddaninnn
nſcndtt
hibe

hig
ſuscil
oiin
apr in
Ntact

1 . .
ℳ
77
9

*

—

nus reſpondei poteſt g intereriptioh m. quia vn a creatina verio:i m eſt ens e alia. Et , dicik bay hõ te

. „

cipere magis ⁊ minus boc intelligendũ cſt logice. Ael dom ꝙ aliud eſt dicere cẽntiã. aliud ſimplicitatem eſ/⸗

ſentie.⁊ ſimplicitas eſt ꝓprietas eëntie. Oꝛ obꝛ ꝙ diei
priuationem.qꝛ aliqui

vbiq; veritatẽ.ſed in bis oppoſitis quoꝝ vtrũqʒ eſt aliqua natura.in alijs vo eſt ꝑ mai

t

*

rietas een bẽ ꝙ dicit pꝛiuationẽ.ddᷣ.qꝙ ⁊ ſi dicat pꝛiuationẽ.no tamen pure
ponit.⁊ ideo poteſt recipe magis ⁊ minꝰ.Oꝛ obr de pmixtiõe.dᷣm ꝙ illud nõ habet
oꝛẽ acceſſum ad ſuum

ſummũ.vñ maioꝛ ſimplicitas eſt in angelo nõ ꝓpter paucitatẽ cõpoſitiõis.ᷣ ꝗpter acceſſũ maioꝛẽ ad ſumme

ncoa dona p̃ᷣſtantis.vt qui tũc ꝑ naturalia bona alios
excellebant.ipᷣi etiã poſt munera gr̃e eiſdem pꝛeeſſent.
Qui em̃ natura magis ſubtiles.⁊ ſapia ampliꝰpſpica
ces creati ſunt.hi etiã maioꝛibꝰgratie muneribꝰpꝛedi⸗
diti ſunt.⁊ dignitate excellentioꝛes alijs ↄſtituti. ui
vo natura minus ſubtiles.⁊ ſapia minꝰ ꝑſpicaces cõo⸗
diti ſunt.minoꝛa gre dona habuerũt.inferioꝛeſq; cõſti
tuti ſunt.ſapia dei equo moderamine cũcta oꝛdinãtis
ipſa facultate arbitrij diſttie aiaduertenda eſt m
differẽtẽ nature virtutẽ ⁊ differẽtẽ cognitiõis ⁊ intelli c R ee
gentie vim. Et ſicut differẽs vigoꝛ ⁊ ſubtilitas nature Sr Zn
infirmitatẽ nõ adducit.minoꝛq; cognitio ſapie igno⸗ pliciter
rãtiã nõ ingerit.ſic libertas inferioꝛ nullã arbitrio ne
ceſſitatis voluntatem impoint.
ſtẽdit quõ in aliqbus alijs eq̃litatẽ habuerũt. c

C&C
Seðdm eſt ꝙ ẽ
ↄſiderãda dꝛia
arbitrij.qd nec
minoꝛ tenuitaſ
infirmitatẽ nec
minoꝛ cognitõ
ſapientie igno⸗

rantiã nec in/fe Et ſicut in pꝛedictis angeli differebãt.ita ⁊ quedã cõo⸗ ué x ↄſequit᷑ rone
ſoꝛ liber- 11¹ E rõ 2 voluntatẽ. ⁊ iſte po-
me e⸗ munia ⁊ eqlia habebãt ꝙ ſpũs erãt.ꝙ indiſſolubiles oncle ſeaant ſbann.
inducit. imoꝛtales cõe oibꝰ⁊ equale erat.In ſubtilitate o eſ Zym ꝙ ba ſimplicioꝛ
H ſentie.⁊ intelligẽtia ſapie.⁊ libertate voluntatis diffe ſic etia potẽtie excellẽ
rẽtes erant.has Hiſtinckiones lut ligibilcs inuiſibili / res Sibtc 333.
Sapie.xj. um naturaꝝ ille ſolus cõpꝛehendere potuit ⁊ ponde⸗ boc is loauit mna.
S rare.qui tunc cuncta fecit in pondere.numero.? men⸗ giſter. Alio mõ accipi

ſura.

onẽ coactiõis. ⁊ B mõ eſt equalitas.qꝛ ẽ puatio in termino.⁊ ſic opponit. d
tra.iõ ſunt ſpũs imoꝛtales.qꝛ ſunt ſimplices.ſᷣ nõ ſt᷑ eq̃lit᷑ ſimplices.iᷓ ⁊c.Reꝰ.d

bꝰ ſimplicioꝛ aere.

arbi. eſt liberũ a boni
aliq modo cogi. g in
libertate arbi. nõ põt

pliciter põt ↄſiderari.

onẽ.⁊ ↄſequit᷑ ronem

tur libertas pꝑ pꝛiuati
½ ſpũs erãt.qꝙ indiſ.⁊c. Cõ

lẽtiã.⁊ imoꝛtalitas pᷣuat coꝛruptionẽ.qꝛ vtrobiq; ⁊ reſpectu oim angeloꝝ ẽ pᷣuatõ boꝝ vlis.iõ dicit iſta equa

2.

DOQ intelligentiã huius ꝑtis duo querunt᷑ ᷣm
α duo attributa.qꝛ de alijs habebit᷑ infra.Et pᷣ
mo querit᷑ de ſimplicitate eẽntie. Scdo vᷣo ð
diſcretione ꝑſonali. Circa pꝛimũ querunt᷑ tria. Pꝛi⸗
mo vtrum angelus ſit ſimplex.an cõpoſitus ex mate

ria ⁊ foꝛma. Secũdo dato ꝙ ſic.q̃r vtrũ eadẽ ſit ma,
teria in ſpnalibꝰ⁊ coꝛpalibus ꝑ eẽntiã. Tercio q̃rit

vtꝝ ſit vna nũero.aut ᷣm idẽtitatẽ aliãäã.
MVv ueſtio.). 3tͤ3
rũ angelus ſit cõpoſitus ex diuerſis naturis.ſ.ex
nmateria ⁊ foꝛma.ECt ꝙ ſic oñdit᷑ ꝑ rõnẽ mutationis.
NMullũ mutabile ſimplex.ſed angelus de ſua natura
eſt mutabilis ⁊ mutat᷑.g habet cõpoſitionẽ.Sed vl/
teriꝰ ꝙ ex materia.cuicunq; ineſt mutatio ineſt pᷣnci
piũ mutabilitatis.ſᷣ pᷣncipiũ mutabilitatis eſt mate/
ria.g ⁊c. Pꝛima manifeſta eſt.ſcdᷣa pʒ ꝑ Aug.xij. cõ/

feſ. Om̃e mutabile inſinuat qᷓndã infoꝛmitatẽ.qᷓ fo

ma capit᷑.vel mutat᷑.vel vertit᷑.Et Boetiꝰ in.iij.li.
devrini. Mihil qð eſt mere foꝛma accidẽtis põt ſubij/
ci.⁊ ibidẽ expᷣſſe dicit quõ foꝛma nõ ſuſcipit accñtia.
qꝛ hec non ſuſcipit niſi materia ſubiecta.Si tu dicas

mihi ꝙ mutabilitas venit rebꝰqꝛ ſunt ex nihilo.ſicut

in pluribus locis dicit Aug. Sed ↄſtat ꝙ mutabili/
tas nõ eſt pꝛima puqtio.imo dicit aliqua poſitioneʒ.

— —

ſuʒ verboꝝ magis cõſuetum.et ſᷣm ꝙ hmõi noia ↄſueuerũt intelligi a nobtbtbis.
— .D nõ habet cauſam ipᷣam purã pꝛiuationẽ.neceſſc=
SG£ habeat cãm ipᷣam dicẽtẽ poſitionẽ.S̊ nõ poſitioo
nẽ oimodã.c etia dicat pꝛiuationẽ.g aliqͥd qð nõ ẽ

oĩno aliquid.nec oino nihil.ſᷣ mediũ inter aliqd ⁊ ni

oſtendit᷑ ꝑ rõnẽ actiõis ⁊ paſſiõis.qꝛ nihil ideʒ ⁊ pm

idem agit ⁊ patit᷑.ſ̊ᷣ angelꝰ idẽ agit ⁊ patit᷑.& hʒ alid

⁊ alið pᷣncipiũ ſᷣm qð agit ⁊ patit᷑. Pꝛincipiũ ſᷣm qð

agit eſt foꝛma.pᷣncipiũ vᷣo ſᷣm qdð patit᷑ nõ põt eẽ ni ⸗

ſi materia.& ⁊c. Maioꝛ ꝑ ſe manifeſta ẽ.⁊ minoꝛ ſilł

patz. nã angeli eſt reciꝑe illuminatiões ⁊ dare. ⁊cc.

SDi foꝛte des inſtãtiã ꝙ mediũ ꝑ eandẽ materiam re/

diũ nõ habet rõnẽ actiui nec cooꝑatiui.Et rurſus.hᷣ

inſtantia nõ põt fieri in vna actioe ⁊ paſſiõe.angelꝰ
em̃ agit ⁊ patit᷑.dũ em̃ agit qð nõ dʒ.patit᷑ qd dʒ. diꝰ

agit culpã.patit᷑ penã.vt nullo mõ ſit dedecus pcti
ſhe edre Paſen. Hẽ paſſio ꝓpꝛie.¶ Itẽ hoc vide
tur ꝑ rationem indiuiduationis.in angelis em̃ eſt di
ſtinctio ypoſtaſum.non ꝑ ouiginẽ.Fiat ergo talis rõ
Dis diſtinctio ſᷣm numerũ venit a pꝛincipio extrin/
ſeco ⁊ ſubali.qꝛ oibꝰ accñtibꝰcircũſcriptis.dꝛñtia nu

mero ſunt diuerſa.ſ̊ nõ venit a foꝛma. venit a pꝛin
cipio materiali.& ⁊c. Maioꝛ p ſe manifeſta ẽ.2 mioꝛ
patet per phm qui dicit de celo ⁊ mundo.Cum dicx

ſimplex. hoc aũt eſt p
pter maioꝛẽ nobilita-
tem foꝛme.ſicut ignis
poteſt dici in coꝛpali /

c In ipa facultate
aor bitrij dꝛñtia aniacd
uertẽda eſt. Cõtra.li.

coactione.nec poteſt

aut initũ dicit facul⸗
tatem ag exeundũ in
opus. ⁊ ſic dicit poſiti

tur pꝛiuatiue.vt dica.
pꝛiuati
m ꝙ ᷣm ꝙ ſpus pᷣuat coꝛpu/

lia.nihilominꝰ? tñ ſi attẽdat᷑ ad id qdð poſitiõis eſt ibi.ſic poteſt eſſe gradus ſicut opponit.Męgfr accipit ſᷣm ſen

cipit lumẽ ⁊ dat.vt ptʒ in aere.nulla ẽ inſtãtia.qꝛ me

eclũ dico foꝛmã. cñ dico hoc celũ. dico materiã. ⁊ ick
in piuribꝰlocis dicit ꝙ oĩino mã numerabiliter ſe bʒ.
Si dicas ꝙ materia vocat᷑ ipᷣa ypoſtab. ſiue iᷣm qð
eſt. tunc qᷓro a te de ypoſtaſi aut addit aliqd ſuꝑ eẽn/
tiã ⁊ foꝛmã. aut nihil. Si nibil addit. nõ pᷣbit.ergo
ſicut ip̃m vniuerſale eſt natuʒz ſꝑ eſſe ⁊ vbiq. ſic ipſa
ypoſtaſis.ſicut pʒ in diuinis.qꝛ ꝑſona nõ addit ſuper
eentiã ẽ vbiq; ⁊ imenſa ſicut eẽntia. cũ ypoſtaſ an
geli ſit finita.⁊ artata. ⁊ limitata.⁊ ita hic. ⁊ nunc.ne⸗

ceſfario opoꝛtet ꝙ vltra foꝛmã addat aliqᷣd artãs ſö/

ſtantiale ſibi. G̊ aũt nõ põt eẽ niſi mã. Itẽ bocipᷣm
oñdit᷑ ꝑ naturã eẽntialis cõpoſitiõis.Angelꝰem̃ dif/
finit᷑.⁊ ita ꝑticipat naturã generis ⁊ dꝛñtie.naturã ĩ
qua ↄuenit cũ alijs.et naturã in qua differt. cũ ne/
ceſſe ſit totã veritatẽ diſtinctiõis realiter inueniri in
quolibet angelo. neceſſe ẽ in eo ponere naturaꝝ di/
uerſitatẽ.ſᷣ impoſſibile eſt plures naturas ↄcurrere
ad ↄſtitutionẽ tercij.qͥn altera hbabeat ratiõeʒ poſſibi
lis.altera rõnẽ actualis.qꝛ ex duobꝰentibꝰin potẽtia
nibil fit. ſily nec ex duobꝰ entibꝰ in actu. ergo neceſſc
eſt ⁊c. Si tu feras mihi inſtantiã in albedine ⁊ in ali⸗
is foꝛmis qꝗᷓ habẽt diffiniri ⁊ habent genera ⁊ differẽ⸗
tias. nec tñ bñt materiã ꝑtem ſui.inſtantia oĩno nul/
la eſt. qꝛ ſecus eſt de naturis accidentiũ q̃ habẽt oꝛtũ
a ſbᷣa ⁊ eiꝰpᷣncipijs.⁊ de naturis ſiue dꝛñtijs ſube que
nõ habẽt oꝛtñ ex alio genere.vnde necrio ſeqͥt᷑ vel ꝙ
albedo babeat diuerſas naturas in ſe.vel ꝙ nã ſpe/
ciei et genen pᷣmi ⁊ ſubalterni cauſant᷑ a diuerſis na/
turis reptis in ſubo.ꝙ ſi ita nõ põt poni in angelo.pᷣ⸗

mũ ponẽdũ eſt. ¶ Sed õ. Boctius in fine li.de dua/

bus natum ⁊ vna pſona chꝛiſti. Ois naturs in coꝛꝑe
ſbᷣe nullo mãe fundamẽto innitit᷑ nullũ vᷣo coꝛpꝰ eſt
cuiꝰmateria nõ ſit ſubiecta. Et iteꝝ.cũ alia res fũda
mẽto materie innitat᷑ vt coꝛpꝰ.aĩma vᷣo ſubiecto ma
terie nõ egeat vt incoꝛpoꝛeũ.nullo mõ fieri põt vt in
coꝛpalem ſpeciẽ mutet᷑.Ex bac autoꝛitate expᷣſſę ba/
betur ꝙ angelus nõ habet materiam. ¶ Itẽ pbs de
aĩia dicit ꝙ neq; coꝛpus eſt.ncq; foꝛma in coꝛꝑe ẽ.ne
qʒ mixtum cũ materia oĩno.⁊ hoc dicit eẽ verũ de in⸗
tellectu. ̊ angelꝰeſt hmõi.ᷣ nõ bʒ materiã. ¶ IBtem
oſtendit᷑ ratione. vniuerſũ eſt ꝑfectiſſimũ ſᷣm oꝛdinẽ
varura itd qꝙ; pfectius nõ põt cogitari.ſᷣ põt cogita/
ri aliq
Maioꝛ pʒ ꝑ boc ꝙ deus fecit oĩa valde bona.pʒ etiã
p Dam̃. ca. xij. oĩa qᷓ ꝑ dei ꝓuidẽtiã fiũt. deductiones
ↄuenientẽ ſuſcipiũt.et vt nõ eſt meliꝰ facta ſi ut. Aug.
deli. ar. Põt eẽ aliquid in reꝝ natura quod tua rõne
nõ cogitas.nõ eẽ aũt qd vera rõne cogitas nõ poteſt.
Minoꝛ pʒ.qꝛ rõnabilit᷑ cogitat᷑ ſa deo ſilis ꝑ ſpũali
tatem ⁊ ſmaterialitatẽ.⁊ hoc vr.cũ em̃ ſit aliq̃ natu/
ra qᷓ ᷣm ſbam ⁊ eẽ eſt actꝰmaterie.vt foꝛme materia
les ⁊ coꝛpales.alia qᷓ ᷣm actũ eẽndi nõ ᷣm eẽntiã.vt
aĩia rõnalis.erit igit᷑ tercia q̃ ſ̃ᷣm actũ ⁊ eẽntiã erit ſc/
pata.¶ Itẽ vr ꝑ deductionẽ ad incõueniẽs. Incon/
ueniẽs.n.ẽ q aliq̃ natura creata ſit nobilioꝛ angelo.
H oĩs cã nobilioꝛ eſt ſuo effectu.⁊ angelꝰ nõ bʒ aliam
cauſam ꝙᷓ increatã. illa nõ põt eẽ cã materialis nec
foꝛmalis.ᷣ angelꝰnõ bʒ materiã nec foꝛmã aliã. eſ⸗
6 ſentialiter eſt foꝛma.¶ E. dðᷣm ꝙ certũ eſt angeluʒ
nõ habere eẽntiã ſimplicẽ ꝑ pꝛiuationẽ oĩs cõpoſitio
nis. certũ em̃ ẽ ꝙ angel? cõpoſitus eſt cõpoſitõe mul
tiplici. Dõt enim ↄſiderari in comꝑatiõe ad ſui pᷣn⸗
cipiũ.⁊ ſi intantũ eſt cõpoſitus inq;tũ bʒ ad ipᷣm de

pendentiã.ſimpliciſſimũ em̃ abſolutũ eſt.⁊ oẽ depen⸗/

gens hocipſo cadit in aliquã cõpoſitionẽ.q; differt.

a ſpuᷣalis ⁊ imalis.& illa eſt ĩ vniuerſo.g ⁊c.

—

I

3 At. 2 quid eſt. Habet ſcdo pſiderari in ögatiõe ad

ſuũ effectum.⁊ ſic bʒ cõponi ex ſeᷣa ⁊ potẽtia.Hʒ ni/
hilomin?ꝰ oſiderari vt ens in genere.⁊ ſie m metha.
ↄponit᷑ ex actu ⁊ potẽtia.ᷣm logicũ vᷣo ex gñe ⁊ dr̃ia
Itẽ habz oſiderari vt ens in ſe.⁊ ſic ꝙᷓtũ ad eẽ actus

ſe eſt in ipſo cõpoſitio entis ⁊ eẽ.q;tũ ad eẽ eẽntiale.

ex q̃ᷓ eſt ⁊ ꝙ eſt. qꝙtum ad eẽ indiuiſibile ſiue pſonale.
ſic ꝙ eſt ⁊ qs eſt. Cum g& angelica eẽntia dr ſimplex.
boc nõ eſt ꝑ puationẽ baꝝ cõpoſitionũ.ſ h certũ eſt
aliqs cõpoſitiões remoueri a ſubo.vtpote cõpoſitio
nẽ ex partibꝰ quãtitatiuis.⁊ ↄpoſitionẽ ex ꝑtibꝰ ethe
rogeneis.et cõpoſitionẽ ex nã coꝛpali ⁊ ſpuali qis ẽ
in boie.Sed de ↄpoſitiõe materie ⁊ foꝛme.ſiue mate
rialis ⁊ foꝛmalis de bac dubiũ eſt.Et voluerũt aliqui
dicere ꝙ talis remouet᷑ ab angelo.⁊ ſũt in eo cõpoſi/
tiones pᷣus dicte.Sʒ ſicut oñſum eſt S cũ in angelo
ſit rõ mutabilitatis nõ tm̃ ad nõ eẽ.ſᷣ ſᷣm diuerſas ꝓ
pꝛietates.ſit iterũ rõ poſſibilitatis.ſit iteꝝ rõ indiui/
dualitatis ⁊ limitationis.poſtremo rõ eentialis opo
ſitionis m ꝓpꝛiam naturã.nõ video cãm nec rone,ʒ
quõ defendi põt qͥn ſbᷣa angeli ſit cõpoſita ex diuer
ſis naturis.⁊ eẽntia oĩs creature ꝑ ſe entis.⁊ ſi cpo/
ſita eſt ex diuerſis naturis.ille due nature ſe hñt per
modũ actualis ⁊ poſſibilis.⁊ ita materie et foꝛme.et
ideo illa poſitio vr verioꝛ eẽ.ſ.ꝙ ĩ angelo ſit cõpoſitõ
ex materia ⁊ foꝛma. ¶ Oꝛ S obꝛ in Zriũ de autorita/7

tibꝰ Boe. ⁊ aug. dᷣm ꝙ loquũt᷑ de mꝗ appꝛopata.ſ.
rõne potẽtie paſſiue qᷓ ẽ ppncipiũ patiẽdi ⁊ traãſmutũ-
di ab alio.et hoc ptʒ.qꝛ ipᷣi volũt ꝓbare ꝙ coꝛꝑalia ñ

ↄuertunt᷑ in ſpalia.nec ecõuerſo.Siliter phᷣus vult
dicere ꝙ aia denudata ſit a rõne materie.ᷣm ꝙ ẽ cau
ſa pmixtionis ⁊ coꝛruptiõis.⁊ iõ nõ loquunt᷑ genera
liter de materia.ſᷣ appꝛopate.Alioqͥn ipᷣe boetiꝰ õdi
ceret ſibi in.j.de trini.vbi dicit ꝙ nihil ſubijcit᷑ accñti
bus niſi ꝑ materiã.⁊ ibidẽ.ꝙ ſolꝰ deus eſt immãlis.S
¶ Oꝛ dbꝛ ꝙ creatura ſimplex rõnabilit᷑ põt cogita/
ri ⁊cẽ.dů. ꝙ ↄſideratis ꝓpꝛiectatibus creature.eoipᷣo q
creatura no eſt actꝰpurꝰ.opoꝛtet ꝙ hẽat poſſibilita/

tẽ. q;ꝛ mutabilis eſt. Opoꝛtet ꝙ bẽat firmamẽtũ. qꝛli

mitata ⁊ in gie.Opoꝛtet ꝙ ↄpoſitionẽ habeat.vñ nõ

p̃t rõnabilit cogitari. qd nõ põt eẽ nec fieri. Et ſi obij

cias mihi ꝙ; de?põt facere ꝙ foꝛma accñtalis fit ſine
mã. vt in ſacro altaris dᷣm ꝙ nũqᷓ fecit qͥn ſꝑ ſit na
ta eẽ in materia.⁊ ad illã quãtũ eſt de ſui natura ha/
beat indinationẽ.ſi ẽ̊ deꝰres ↄdidit ſᷣm ꝙ ↄpetit na/
turis ipᷣaꝝ.patet ꝙ nunqᷓ; debuit facere foꝛmam ſta⸗
re ſine materia in ↄditõe rex.qᷓuis in miraculł faciat
ʒ naturã ⁊ ſupꝛa naturã. In ↄditiõe em̃ reꝝ nõ qri/
moqͥd de poſſit. S qͥd ↄgruat nature ipᷣiꝰ qcature.ſi-
cut dicit aug. Mꝛ obꝛ ꝙ cã nobilioꝛ ẽ effectu. ven ẽ 10
de efriciẽte ⁊ finali qᷓ ꝓpꝛie tenẽt rõnẽ cãe.ſᷣ de maten
ali ⁊ coꝛꝑali ꝗᷓ ſunt pᷣncipia oꝛdinata ad ↄpoſitioneʒ
nõ bñt veritatẽ ſimplr ſolũ ᷣm quid.
o. ij.

— „ .
Bato ꝙ angel babeat cõpoſitionẽ ex materia ⁊ foꝛ

ma largo ſumpto noie materie ad eẽ poſſibile. q cẽ’
alio venit ad ↄſtõnẽ tanqᷓ fundamentũ rei. Quenit᷑
de ülla materia vtrũ ſit eadẽ cũ materia coꝛpaliũ.non
loq̃r de identitate ſᷣm eẽntiã nũeralẽ. ſicut ſoꝛtes ſe⸗
nex eſt idẽ ſibi puero m ſubam.s loqr fm idẽtitates
nature cõis. vt ſicut oms anuli de auro dicũt hĩe eã-
dẽ materiã ſiue eẽntiã. cñ tñ naturalit᷑ variet. ⁊ alia

ꝓs ſm ſbaʒ ſit in vno.alia ĩ alio. Et ꝙ ſit idẽ ꝑ eẽntiã

vr auẽte aug. de mirabilibus ſacre ſcripture pmo ca.
omnipotẽs deus ex infoꝛmi materia quã ipe pus x

uct Ain⸗
ſtem.wi
fariedl
ſfits
nochinſp
liineil
Pchiitthol
liſngiba
onucmi.
0ſfona t
gufhrin
ona sbebe
na
Chingi
Pruhluck
.utbeſſben
Nalhzflus
govatn
ſifmngta
gtiſilite⸗
ſnlicioid
lgnin ſ.
ſisſuendi
ſgecitinch
kteragen
iſardictoh
iſpüniia
ſitſmi
tusnödife
dimatengre
utcna urch⸗
raleinti
fhtgogtul
tiihlnci
tnüftihtnan
ſiuſtif,
wntzidueu
NN
en
ſtegdleſte
ſtiedi
ſhffſnie
ſtlanſi⸗

Ptaiſfimn
idntihen
Peicthr
aſüze
weifmun
icni
wntſinti

EE

fünckzn⸗

aifnne
ltsltig iinn
ürmefͤennieg

V

—

=

uun) orstſß
nmmntin
ilhgincrſtati
Sinirmn
gürnip
üſongagi
eleſpent
fürmmeingin
stöümi
eͤmcei
airntſale
ur,tittſi
Cani lehff
ſin iul
nufinrii
crünu
rine⸗
gnint 1
sa.
iüni
,,
Gunri,gant
büaichnn
idfnn
ſn*

= = —
☛ ☛rn =

—

.

2

—

==1

nibilo pdidit. cñctarũ rerũ hoc eſt ſenſibiliũ ⁊ infenſi

biliu.intellectualiũ ⁊ intellectu carentiũ.ſpẽs multi/

foꝛmes diuiſit.qͥd hoc expᷣſꝰ. ¶ Ite rõe vr. In qli⸗
bet genere eſt repire vnũ pᷣmũ q̃ mẽſurãt᷑ oia qᷓ ſut in
illo gñe. vt vult phs in. xj.pᷣme phᷣie. ᷣ ſba eſt vnũ ge
nus nõ tm̃ ſm logicũ q ↄſiderat reꝝ intẽtiões.ᷣ ſᷣm
enetha.qͥ ↄſiderat ecntias reꝝ. in gñe ſbe ẽ vnũ ali⸗
ð qͥ mẽſurant᷑ oia in illo genere.ſed illud nõ põt eẽ
pꝛincipiũ extrinſecũ.cñ ſᷣm huiꝰ maioꝛẽ ⁊ minoꝛem
ticipationẽ intrinſecã. res illius gñis magis ⁊ minꝰ
die. cñ pꝛincipiũ extrinſecũ nõ ſit niſi foꝛma vlł ma
tcria.crit vl materia vł foꝛma.ſi matcria hẽo ꝓpoſitũ.

ſi foꝛma. ſ̊ vnitas foꝛme necrio pᷣſupponit vnitateʒ

materie. cc.¶ Itẽ qñcũq; aliqꝗᷓ cõis paſſio ineſt ali
bꝰ ſubiectis.necẽ eſt ꝙ iſit eis ᷣm aliqð cõe.v nũe/
rus eſt in ſpũalibꝰ⁊ coꝛpalibꝰ vnifoꝛmit᷑.qꝛ eodẽ mõ

q̊ nñeras.x.hoics.⁊.x.angelos.nũerꝰ cm̃ angloꝝ ſup

plebit᷑ ex hoibꝰ.ꝗ̊ neceſſe ẽ aliquã naturã cõcm i eis
c ſm quã hec paſſio inſit.ſᷣ h̊ nõ pᷣt cẽ foꝛma. reſtat
Kq⸗ natenaiſe abſtrahat᷑ materia coꝛꝑaliũ ab
oi foꝛma.materia ſpnalium aut diſtinguit᷑ aut non:
Si nõ.ꝗ̊ ſunt idẽ ꝑ cẽntiã.Si ſic.cũ ois diſtinctio ſit

a foꝛma. g̊ babẽt foꝛmã. Si tu dicas ꝙ diſtinctõ pfe/

cta ſit a foꝛma.ſᷣ ſicut mã hʒ cẽ incõpictũ.ita ⁊ diſtin
ctionẽ incõpletã.Coñ.illud in qͥ maxime dꝛñt ſpũa/
lia ⁊ coꝛpalia eſt ſimplicitas ⁊ ↄpoſitio.ſᷣ mã abſtra/
cta ab oi foꝛma.ẽ ita ſimplex vt pũctus. nullã ꝑtibi
litatẽ bʒ.& ſi in hoc nõ diſffer̃t.nõ vr ꝙ in alio. Si di/⸗
cas ꝙ ꝑ capacitatẽ.Coñ.mã nõ ẽ ſua capacitas ꝑ eſ/
ſentiã.& otingit cã abſtrabi a capacitate. abſtrabat᷑
mã ſpnaliũ ⁊ coꝛꝑaliũ a capacitate.q̃ro ꝑ qͥd diſre
rãt.nullã oino ẽ dare.nullã aſſigre dꝛñtiã. eẽntia ẽ
eadẽ per nãm. ¶ Itẽ foꝛma genen ẽ abſtrabibil a foꝛ
ma ſpẽꝝ ſiue a dꝛntijs.ᷣ differẽtia dicit foꝛmã genen.
coꝛpoꝛeũ ⁊ incoꝛpoꝛeũ ſunt dꝛñtie.&̊ ab his pᷣt abſtꝛa

bi.ſed foꝛma generis nãliter eſt por qᷓ; foꝛma dꝛñtia⸗

rũ.ſicut dicit phs q pᷣus ẽ aial qᷓ; hõ.cõſiderata igit
mã ſpñaliũ ⁊ coꝛpaliũ ſub foꝛma generis.nõ differ̃t
Si⸗ ad foꝛmã q̃ ↄſeqͥt ip̃am cẽntiã materie. mlto/
oꝛtius nõ differũt q̃ ad ip̃am materiã vt vr̃. [Bieʒz
cũ dẽ materia reꝝ coꝛpoꝛaliũ ẽ materia ſpũaliũmã ẽ
materia.aut eſt ↄueniẽtia in ſolo noie.aut in habitu
cdine. aut eẽntia. Si in ſolo noic. cũ ſit eqͥuocatio in
ð pᷣncipio.̊ nulla eſt vniuocatõ.Si i compꝑatiõe.ab
ſtrahat ab illa cõparatiõe. tũc aut erit dictũ p ↄuecni
eutiã in eẽntia.aut eqͥuocatio pura. ¶ Coñ.aug.xj.
pfeſ.duo feciſti dñe.vnũ ꝓpe te.aliud ꝓpe nihil. Et ite
m̃ in.xij.duo ſunt carẽtia tempoꝛibꝰ.vnũ qð ſine vl
lo defectu peeplatists. dſine vllo interuallo mutatio
nis tua et᷑nitate ꝑerfruat᷑alteꝝ qð ita vnifoꝛme erat
vt ex alia foꝛma in quã foꝛmã mutaret᷑ nõ haberet.

ſiS qᷓ recte diuidũt᷑ vnũ nõ intrat in cõſtitutionẽ al/

teriꝰ.ſi ngeliea naruid diuidit᷑ ↄtra coꝛpoꝛalẽ nam
ſiue coꝛpaliũ. ⁊c. Si tu dicas ꝙ loquit᷑ de ea ᷣm cẽ.
boc nibil eſt. qꝛ loquit᷑ de ea ſicut pʒ in añcedẽtibꝰ et
ñtibus ſᷣm ꝙ oĩ foꝛma erat pᷣuata.ſiue vt intelligit᷑
ſub oĩmoda infoꝛmitate.⁊ ſic cõſiderat᷑ vt mutabil.
⁊c̃. Beqa etiã ⁊ alij ſancti ſic diuidunt. Itẽ q̃cũ
q; cõicãt in materia ſunt adinuicẽ trãſmutabilia. ſi⸗
cut dicit Goe.de duabꝰnatun ⁊ vna pſona xpᷣi.ſ ſpi⸗
ritualia ⁊ coꝛpalia nõ ſũt hmõi. ⁊c. ¶ Itẽ rõne vr.
ſicut agedi potẽtis eẽntiah ↄſeqt foꝛãʒ.ita totẽtia ſu
ſcipiendi eẽntialiter conſequit᷑ materiam.ſ neceſſa⸗
rio ſequit᷑ ꝙ ſi ſunt diuerſc potẽtie pᷣme ⁊ cẽntiales
gliãꝝ foꝛmarũita qꝙ ad aliquẽ effectu yel actu oꝛdi⸗

⸗MD

iat᷑ vna ad quẽ no alia e differũt p eẽntiã. Cũ ? ma
teria ſubiecta coꝛpalibus foꝛmis nullo mõ poſſit ca
pere foꝛmas ſpnales ꝑ indiuiduã perfectionẽ.nec ec

-

ſo. differunt ꝑ eẽntia. ¶¶Itẽ partibilitas ineſt rebꝰ

cõuerſo. qꝛ nuc de angelo fieri coꝛpꝰ.nec ecõuer·

coapoꝛalib. aut & a parte foꝛme. aut a parte materie

radicalit. Mõ a parie foꝛmc qaꝛ ois foꝛma ẽ in ſimpli

ci eẽntia gſiſtẽs. pᷣncipalr a parte materie ⁊ oꝛigia/
liter. Aut igit᷑ ↄſequit᷑ mam fm ſe.aut nõ. Si nõ. vt
ſi materia ſit ſimplex quantũ ẽ de ſe vt pũctꝰ.gᷓ ſicut
punctꝰnõ põt eẽ materia vłps ſupficiei.ita nec ma/
teria ꝑs coꝛpis.ꝙ ſi abſurdũ eſt.qꝛ dimẽſiões ſᷣm
rõnẽ infinità ↄſcquũt᷑ mãm ſm ſe.cũ g ſit in corpali
bꝰ⁊ ſpũalihꝰ.pʒ ⁊c. ¶¶Itẽ obꝛ ꝙ a parte finis.qꝛ an⸗

geli facti ſunt ad vidẽdã claritatẽ ſũme lucis.ſᷣ mate

ria coꝛpoꝛaliũ de ſe tenebꝛoſa ẽ.⁊ qd mag⸗ pmiſcet᷑ 2
magis vnit᷑ ci. tãto minꝰcognoſcit.⁊ mag ẽ tenebꝛo
ſũ. Si g foꝛma angeli vnit᷑ ſue materie maxie in diui

ſiõc. a eiꝰeẽt ineptiſſima ad ↄtẽplãdaz lucẽ.ſi ergo

Apt h̊ ſolũ factus ẽ.nũqᷓ; bʒ matcriã ↄfoꝛmẽ ꝑ vnita
tẽ naturc materie coꝛꝑali. ¶ Itẽ vr̃ ꝙ nõ ſit ponere
materiã tãq; mẽſurã genen ſbᷣe rerũ.qꝛ q̃ magis par/
ticipãt de rone materie minꝰſũt entia.⁊ ipᷣa eſt quid
ignobiliſſimũ in generc entiũ.aꝛ ꝓpe nihil.Si ergo il
lud vnũ qð ẽ mẽſura genen dʒ eẽ perfectiſſimũ in ge⸗
nere illo.vt albedo in genere coloꝛis.pʒ ⁊c.¶ R
ꝙ circa hãc qõnẽ ſapiẽtesvidẽt᷑ ↄriari ſapiẽtibꝰ.Nã
magni ⁊ ꝓfundi clerici.et in theologia ⁊ in phᷣia qui
magis fuerunt veritatis inquiſitoꝛes. diucrſificati ſt
Quidã.n.poſucrũt q; materia in ſpũalibꝰ ⁊ coꝛpali/
bus differt.nec hʒ vnitatẽ niſi analogie. Alij poſuerft

eſt vna ꝑ eſſentiam. Si quis autẽ diligent᷑ velit cõ

ſiderarce.qᷓ iſtaꝝ poſitionum ſit ꝓbabilioꝛ ⁊ verioꝛ.⁊
attẽdere ad rõnes mouẽtes.videbit ꝙ vtraq; opinio

ſm diuerſas vias verũ dicat.ita ꝙ neutri ſunt decc-⸗

pti. RHõ autẽ hui viuerſc poſitiõis fuit diuerſus mo
qus cognoſcẽdi materiã. Materia em̃ duplr ẽ ſcibil. I 2

ſ.ꝑ pᷣuationẽ.⁊ ꝑ analogiã.Cognitõ ꝑ pᷣuationẽ ẽ pᷣꝰ
remouendo foꝛmã.deinde diſpones ad foꝛmã. ⁊ cõſi
derare ipᷣ̃am eẽntiã nudã in ſe q̃ſi tenebꝛã intelligibi
lẽ. Cognitio autẽ ꝑ analogiã ẽ ꝑ cõſilem bitudinè ba
bitudo autẽ matcrie eſt ꝑ poſitionẽ.et ita bec cogni/
tio eſt ꝑ comꝑationẽ matcrie ad foꝛmã mediate po/
genris. Porkti⸗ autẽ materie duplicit᷑ põt cõpari ad i 3
foꝛmã. Aut inq;tum pꝛebet ci fulcimẽtũ in rõne ent.
⁊ ſic ↄſidcrat methaph̊ᷣicus.Aut ſub rõe mobil. ⁊ ſic
2ſiderat naturalis phs. Cõſiderãtes igit᷑ materian:
ſ̃m pꝛiuationẽ oĩs foꝛme.tã ſbalis qᷓ; accñtalis.dixe
runt.ꝙ eadẽ eſt in ſpũalibꝰ ⁊ coꝛpalbꝰ ꝑ cẽntiã.ſi em̃
ab oibꝰ foꝛinis ⁊ ab oibꝰaccñtibꝰſepet᷑ vtraq; mate
ria. nulla oino diuerſitas appebit. Cõſiderates autẽ
materiꝗ pᷣm analogiã.ſ.ſub rõne potẽtic inq;tũ pᷣbet
fulcimẽtum foꝛme in ratõne ent.dixer̃t cẽ eandẽ ſᷣm
analogiꝗ.qꝛ ẽ ibi cõſilis hitudo.Sicut em̃ m coꝛpa⸗/
lium ſuſtinet ⁊ dat ſuis foꝛmis exiſtere ⁊ ſubſiſtẽ.ita
ctiã mã ſpnñaliũ.Eſt etiã ibi rõ pticipatiõis pᷣm plꝰ ct
minus. Hã in ſpũalibꝰ ſubſtat foꝛme ſpnali tm̃.i coꝛ
ꝑibꝰſupioꝛibꝰfoꝛme ſbali ⁊ qᷓntitati.⁊ in inferioꝛibꝰ
foꝛme ſubali ⁊ qᷓntitati ⁊ Sꝛictati.Et qm̃ quidẽ quod
pure eſt in gñe ſbpᷣe plus ꝑticipat d rõne ꝑ ſe ſtantj et
independentis.qð aũt plꝰaccedit ad naturã accñtii
magis elongat᷑. hinc eſt ꝙ ſpᷣe ſpnales ꝑ pꝛius ⁊ veri

us ſut ſbe de ncle coꝛpa ſupio poſiremo coꝛpa infe
rloꝛa et hi nõ dixert ꝙ eẽt end ſpꝛie. q; nec ma coꝛ⸗
ꝑaliij ẽ nata ſuſtinẽ foꝛmas ſnũale

nec ecõuerſo. Cõ

V. d8& IY

Ti.

ſiderantes aũt pm analogiam ſub rõne potcntie in/
q;tũ pᷣbet fulcimentũ foꝛme in rõne mobilis.vixcrũt
eæẽ eandẽ ꝑ analogiã. Qm̃ ſicut in coꝛpibꝰ ẽ aliqͥd 48
ſuſtinet variatiões q̊ͥ ad ꝓpꝛietates coꝛꝑales. ita iĩ ſpi
ritualibꝰ qͥ ad ſpnales.et e ibi rõ poꝛis ⁊ poſterioꝛis ĩ
paricipdo. Ma materia pᷣt eẽ fulcimentũ variatio/
nis ſᷣm ſitũ ⁊ foꝛmã.vt in coꝛpibus coꝛruptibilibus.
aut ad ſitũ tm̃ vt in ſupꝑioꝛibꝰ.aut ad receptionẽ iſlu/
entie ⁊ hituũ ⁊ ꝑditionẽ.vt in ſbijs ſpnalibus.⁊ ſᷣini
hãc ↄſiderationẽ ꝓpꝛie ẽ mã in coꝛpalibꝰ ⁊ coꝛrupti/
bilibꝰ.minꝰ ꝓpꝛie in coꝛpibꝰ incoꝛruptibilibꝰ.mime
in ſpiritibꝰ.Et inde etiã ẽ ꝙ dicũtur aliqñ imales.qꝛ
minimũ hñt de bac poſſibilitate.⁊ ſᷣm h̊ materia ẽ in
fimũ.Et hi nõ poſuerũt mam vnã.qſñ materia ĩ an/
gelis nõ hʒ ptãtẽ ad trãſmutationẽ foꝛmaꝝ ſbaliuz.
nec ẽ poſſibilis ad recipiẽdũ foꝛmas coꝛpales.⁊ inde
eſt 33 dicit phᷣs.ꝙ ſpũaliũ ⁊ coꝛꝑaliũ nõ eſt mã vna.
ↄſiderãs potẽtiã materie in relatõe ad foꝛmã vt mo
bilẽ. Ex his pʒ rõ diuerſitatis.⁊ via harũ poſitionuzʒ.
ꝙ verũ dicũt ſᷣm diuerſas vias ⁊ ᷣm diuerſos mo⸗/
dos intelligẽdi.⁊ ſic curruũt diuerſe rões.⁊ auẽtes in.

14 ueniũt᷑ ad ꝑtes oppoſitas. Et pʒ rñſio oboꝛ. nec eſt

odictio ſi qs recte intelligat vtraq;. Ael alit᷑ põt dici
ꝙ cũ loqͥmur de vnitate materic.loqͥmur de ipᷣa put
ad eã ſtat reſolutio pꝛincipioꝝ.iõ tripłr poſſumꝰloqͥ
ſm q tres ſunt qͥ docẽt reſolutõnẽ facere ad pᷣncipiũ
male. Mã ad materiã reſoluit natural.qͥ ↄſiderat ge
nerationẽ ⁊ coꝛruptiõeʒ. Ad eã reſoluit phᷣs vlis.qͥ
cõſiderat oẽ coꝛpꝰmobile.ſiue ad ſitũ.ſiue ad foꝛma
Ad eã reſoluit metha.q ↄſiderat oẽ ens.⁊ vnuſqͥſq;
reſoluit hm amplitudinẽ ſue ↄſideratiõis.Mã phus
inferioꝛ qͥ negociat᷑ circa generationẽ ⁊ coꝛruptõnẽ.
cõſiderat materiã vt eſt pᷣncipiũ generatiõis ⁊ coꝛru
ptiõis.⁊ ſic ẽ ſolũ in his inferioꝛibꝰ.⁊ qm̃ oia talia ſt
adinuicẽ trãſmutabilia.iõ ſolũ dicit edẽ materiam
coꝛꝑaliũ ⁊ coꝛruptibiliũ. Ph̊s ſuꝑioꝛ ↄſiderat ipam
naturã mutabilẽ ſiue ad ſitũ ſiue ad foꝛmaʒ. ⁊ videt
caãdłẽ paſſionẽ in inferioꝛibꝰ ⁊ ſuꝑioꝛibꝰ.ꝑ quã muta
bilia ſunt ad ſitũ.vt ꝑtibilitatẽ mobiis cuigneipiñ
eſt materia.⁊ lõ reſoluit ad materiã ois rei coꝛpalis.
et m hunc phm eſt eadẽ materia in oibꝰ coꝛpalibꝰ.
Mecha.aſ.derat naturã ois creature.⁊ maxie ſbᷣe ꝑ
ſe entis.in q̃ eſt ↄſiderare ⁊ actũ eẽndi.⁊ bũc dat foꝛ⸗
maa. ? ſtabilitatẽ ꝑ ſe exñdi.⁊ bãc dat ⁊ pᷣſtat illud cui
innitit᷑ foꝛma. ẽ matcria.⁊ qm̃ ꝑ ſe eẽ in ſpalibꝰ et
coꝛpalibꝰ dicit cõitatẽ nõ eqͥuocã. ⁊ cõitatẽ genen et
rei.nõ analogic ſolũ.iõ dʒ recurꝛere ad pᷣncipij vnita
tẽ.iõ ſm metha. in dibe e entibus eſt ponere vnita
ematerie Oſm iſtoꝝ ꝓphoꝝ ↄſideratio vera eſt. dif
erent᷑ iudicãt. Phs em̃ nõ dicit eãdẽ mate:iã niſi in
coꝛpalibꝰ.qꝛinunqᷓ; enit ad ↄſiderãdũ materiax ſᷣm
eẽntiã.ſᷣ ſolũ ſᷣm ec̃.⁊ abſq; dubio aliqð bʒ eẽ in coꝛ⸗/
palibus qð nõ in ſpũalibꝰ.q aliqd in coꝛruptibilibꝰ
quod nõ in incoꝛruptibilibꝰ. Metha.vo no tiñ ſm
eẽ ſ ſᷣm eẽntiã cõſiderat.⁊ qꝛ abſtracto oi eẽ nõ eſt re
perire nec etiã fingere diuerſitatẽ in materia.iõ dicit
cẽ materiã vnã ꝑ eentiã. ⁊ iõ cũ hãc qõnẽ tractat the

ologꝰ.aut ptractat eã ſicut naturalis.aut ſicut meta

phᷣicus.· qꝛ ipe põt accipe modos oim ſciaꝝ cũ ei fa-
mulãt᷑. Si vt naturalis.ſic dicet non eẽ eandẽ. Si vt

metha. dicet eãadẽ eẽ ꝑ cẽntiã.differẽtẽ pᷣm eẽ. Et qm̃

nobilioꝛi mõ iudicat metha. ꝙᷓ ſcie inferioꝛcs.iõ biq̃

poſuerũt materiã in ſpalibus ⁊ coꝛpalibus.altiꝰele
uati melius iudicauerũt. quis pᷣm diuerſas cõſidera

„

cion e ytriq; potuqunt vicere vemi vt pᷣus ẽ oñſuz.

—

—

Coõcedẽde g ſunt rõnes pbãtes eẽ materiã p eẽntiã

. 4

in ſpũalibus ⁊ coꝛpalibꝰ.ſicut manifeſte innuit aug.

in li.de mirabilibꝰſacre ſcripture.qͥ fuit altiſſimꝰme⸗/i 5

thba. ¶ Oꝛ obꝛ & diſtinguit materia 5J angelicã na
turã.dm.qꝙ loqt᷑ de materia ſᷣm eẽ.nõ ᷣm eẽntiam.
Vel aliter.diſtinguit ratõne actualitatis queẽ in an
gelo. rõe cuiꝰſumme inter creaturas appꝛopinquat

deo. ⁊ rõne paſſibilitatis qᷓ eſt in materia de ſc. ratiõe 16

cuius eſt ꝓpe nibil.¶ obẽ quoꝝ matcria ẽ vna ⁊c
dom ꝙ loqt᷑ de materia ſm e&. hoc eſt de matenia enſ
mutabili rõe cuiꝰ dicũt᷑ res adinuicẽ trãſmutabiles.
et iõ ſermo ille m phicũ ⁊ in genere phici ẽ intelligẽ
dus.⁊ alij mões ↄſiles qͥ dicũt materiã eẽ diuerſa.

om̃s em̃ loquunt᷑ de materia m eẽ. obf de po/ 17

tentia ſuſcipiendi.ddᷣm ꝙ potẽtia materie ſm ſe cõſi
derata.nõ ẽ magis ad hanc foꝛmã ꝙᷓ ad aliã.imo in⸗
differenter ſe hʒ ad oẽm. Hã materia in ſe ↄſiderata
nec eſt ſpũalis.nec coꝛpalis.⁊ iõ capacitas ↄñs eenti
ain matcrie iudrñter ſe hʒ ad foꝛmã.ſiue ſpũnalẽ.ſiue
coꝛpalem.ſed qꝛ materia nunq; expoliat᷑ ab oi ecẽ. et
qd ſolũ eſt ſub eẽ coꝛpali nunq; exuit᷑⁊ ſiliter qdð ſub
eſſe ſpnali.hinc eſt ꝙ materia ↄſequẽs eẽ in ſpualibꝰ

⁊ coꝛpalibꝰ ẽ alia ⁊ alia. ¶ Oꝛ obꝛ de ꝑtibilitate. dd. 18

ꝙ hoc nõ eſt rõne ipᷣiꝰ materie.qꝛ materia abſtracta
oi foꝛma ſimplerx cſt.nõ tñ bʒ actualẽ ſimplicitatẽ vt
punctus.ſᷣ ſimplex qꝛ caret actuali extẽſioe.bʒ tñ pof
ſibilitatẽ ad illꝗ.⁊ cũ natura foꝛme coꝛpalis illi mate
rie dat᷑.tũc reducit᷑ ad actũ. Añ cũ dẽ ꝙ extẽſio eſt a
materia.nõ ẽ itelligẽdũ ꝙ a materia ſm centiã ſuazʒ.
ſ ſᷣm eẽ ꝓut ſuſcipit foꝛmã coꝛpalẽ q̃ nõ ẽ nata eẽ in
matcria niſi cũ extenſione. q;uis ipᷣa in ſe ſit ſimpli
ci eẽntia coſiſtẽs.
ꝙ tenebꝛa dẽ rõe pᷣuatiõis foꝛmc.qꝛ foꝛma lumẽ ẽ.et
iõ materia cũ pᷣuatiõe repugret ↄtẽplationi.Et qꝛ in
angeł facta ẽ ſub actu ꝑfecto ſublata puatiõe.bicẽ ꝙ
remota eſt ab ea rõ tencbꝛoſitat.⁊ ſic pʒ illud. Mõ ei
eſt tenebꝛa ꝑ eẽntiã.niſi qs foꝛte dicat tenebꝛã cõpa/
tiue.ſicut creatura oĩs tenebꝛa ẽ reſpectu ſummelu⸗
cis.ſic ⁊ materia tenebra pᷣt vici reſpectu dei ⁊ reſpe/

ctu foꝛme qᷓ ace (Mꝛ obꝛ ꝙ materia nõ ẽ illud qᷓͥ 20

oĩia numerãt᷑.ddᷣ.ꝙ l aliqͥ volueft dicere ꝙ materia
rõe q̃ ẽ fundamẽtũ dat eẽ faũ.⁊i ca rõneẽ rõ mẽſu/
rãdi.qꝛ plꝰſapit ⁊ ꝑticipat ð natura genenſbe qð ma
gis in ſeipᷣo fulcitũ ẽ.tñ illud nõ ẽ ↄueniens dicere
ipa materia ſit illud vnũ.cũ h debeat eẽ cõpletiſſimũ
ſicut dẽ in.x.pᷣme phᷣie.ꝙ albedo ẽ mẽſura oim colo/
rũ.⁊ iõ dᷣm ꝙ nõ ponimꝰmateriã vnã qꝛ ipᷣa ſit mẽ/
ſura.ſᷣ qꝛ ſi nõ ẽ materia vna.impoſſibile ẽ ponere ad
vnũ meſurãſ.cũ illð pᷣſupponat illã.qͥd ãt ſit illxxnũ
quod ẽ menſura oim que ſunt in genere ſpᷣe becẽ al/
teriꝰ? inqͥſitiõis.

trũ materia ſpũaliũ ⁊ coꝛpaliũ ſit vna ſm nñeruj.
aut m vnitatẽ aliã. Et ꝙ ſit vna nũcro vr ſic. Oẽ il⸗
lud að ita cſt vnũ ꝙ nõ recipit diſtinctionẽ ẽ vnum
numero. materia ꝑ eẽntiã ſuã ita eſt vnũ ꝙ oino nul
lã bʒ diſtinctionẽ ᷣm ſuã eẽntiað.qꝛ ois diſtinctio ẽa
foꝛma.ꝙᷓ nccẽ ẽ materia i oibꝰeẽ vnã nüero. Item
oõẽ qd ẽ vnũ.ẽ vnũ.vl gne.vł ſpẽ.vł nũero.ſed mã nõ
eſt eadẽ in ſpũalibꝰ ⁊ coꝛpalibꝰ vnitate gñis vel ſpẽi.
cũ illa ſit ſolũ a foꝛma. a diuiſiõe mã ẽ vna nnero.
¶ Mẽ ſtat? pfectꝰ nõ põt eẽ niſi iĩ vno. ſicut ẽ ſtat i
genere efficient ⁊ finis vltimi.ſic eſt ſtatꝰ ꝙ vnũ ſo/
lũ ẽ pꝛimũ efficiens ꝑ eẽntiã ad quod om̃ia reducũt᷑.
ergo videt᷑ ſiliter cũ ex ꝑte reſolutiõis ſit ſtatꝰ i eẽn/
tia materie. ꝙ illa ſit vna nũero.¶ Itẽ cũ diĩ materia

obẽ ꝙ materia ẽ tenebꝛa. dᷣ. 1 9

pisettten
ſiuoctne
owwiuoee
ſun,
mulplirn
ehfnuntr
ſbvopuranofni
Hiiſeape
guintlgktn
ſganmlomd
feiucnitesn
ſpwenta
ſicaitzfin
gwsderfoly

ſarnacemren

ſtemoeſen
nltnössſbien
ntensgoeni
ſutllonngdof
lennanune
hhoul äzni
palbiſtn

iuntev epudt

utruincape
uluchalv
e goatotoeg
uioirein
unitondife

Mornclert

ituncvgfil
inaneansin
Ptenin sd
cjuentduiſn
ſantirmanune
neſgt
mi pterditna
futaeruege
marrinpneret
lykopoſfblla
unoſeapelun
Plvrin duuets
nch Rin
nglitroßtn
ſliſni⸗
Kefunagi⸗
iiſen
läiniggen
nfuuͤtie
fenalgenn
ſcenhnepen

mi iuſitiit
kepii ba
kemirp
Miin ſin
Gidblenn
entte

mi ſerlaee

mgti⸗
dnaeleg
Hidiigeit
ufrdting
aiitiimei
wttin⸗

urnighen

npfmni
runbein
nfnihi
nan
ichmirn⸗
fin

Di.

lapidis ẽ materia. materia angeli ẽ materia. aut dẽ
vyniuoce.aut equoce.aut idem pᷣdicat᷑ de ſe. Sed nõ

eęæquoce.qꝛ tũc angelus ⁊ lapis eqͥuoce dicerent᷑ ſů=e.
MHõ vniuoce.qꝛ vniuocatio ẽ ſolũ i foꝛmis.⁊ in his

q̃ dicũt foꝛmã.g opoꝛtet ꝙ idẽ pᷣdicet᷑ de ſe.g̊ ſi ma/

teria lapidis ⁊ materia angeli nõ ſunt plures mate/

rie ſy vnica. reſtat ꝙ materia ẽ in ſpũalibꝰ⁊ coꝛpoꝛa/
libus numero vna. Itẽ intelligamꝰ materiã ſiue

ſpũaliũ ſiue coꝛpoꝛaliũ ꝑ abſtractionẽ ab oibus foꝛ/
mis.intelligit᷑ materia vt ſimplex.itelligit᷑ materia

vt vnica.nullo mõ multiplicata nec diſtincta.ſʒ foꝛ/

me ſuꝑueniẽtes nõ mutat eẽntiã materie ſʒ ſolũ eẽ.

ſi pᷣus erat materia qᷓ;tũ ad eẽntiã vnica numero.

⁊ nũc cũ bʒ foꝛmas. ¶ Itẽ intelligamꝰ ꝑ ipoſſibile

ꝙ deus de vno lapide faceret angelũ.tũc mutaretur

foꝛma ⁊ eẽ materie.ſʒ eſſentia eſſet ſalua.g materia

cũ ſit vna ꝑ eſſentiã.etiã in hac trãſmutatõe ẽ illius

mutatõis ſubiectũ.ſʒ illa mutatio ẽ vna numero.g

coꝛpoꝛali q;'tũ alius angelus. videt᷑ ꝙ in alijs rebꝰ
coꝛpoꝛalib? ſit materia vna numero. ¶Contra. vnũ
numero reſpicit eſſe indiuiduũ ſiue indiuiduatũ.ſed

materia ꝑ eẽntiã manet vna numero. Arguit᷑ ̊ ſic.

ſi in illo angelo ſic ꝓducto et lapide pᷣexiſtẽte ẽ ma/
teria vna numero.⁊ tãtũ diſtat ille angelꝰ a materia

Contra. vnũ

materia in coꝛpoꝛalibꝰ⁊ ſpũalibꝰnõ eſt vna vnitate
indiuiduali. & nõ ẽ vna ſᷣm numeꝝ. Maioꝛ ptzʒ. mi/

noꝛ ꝓbat᷑ ꝑ boc 7 q̃cunqʒ ſunt eadẽ numero alicui
indiuiduo.int᷑ ſe ſunt vna numero.ſʒ angelus a ſua
materia non differt numero nec lapis.̊ ſi materia

lapidis ⁊ angeli ẽ vna numero. lapis ⁊ angelus ſũt

vnũ numero qð falſũ ẽ. ¶ Item vnũ ⁊ multũ ſunt
differentie entis in actu.ſed materia eſt omnino ens

in potentia. ſi diuidẽtia nõ cõueniunt niſi eis qui

bus cõuenit diuiſum. nullo mõ pᷣt eſſe materia per
eſſentiã vna numero. Itẽ ſi de auro vno fiant di/
uerſa vaſa.poſtqᷓ; facta ſunt iã illud aurũ deſinit eſſe

vnũ ꝗpter diſtinctionẽ ſuꝑinductã.cũ g̊ de materia

fiant creature genere ⁊ ſpẽ differentes.videt᷑ igit᷑ ꝙ
materia numeret᷑ in illis.̊ ⁊c. ¶ Itẽ oppoſita non
ſunt ↄpoſſibilia circa idẽ numero.hoc planũ ẽ.quia
mutuo ſe expellunt.ſ̊ oppoſite foꝛme ſunt circa ma/
teriã vt in diuerſis.g impoſſibile ẽ materiã eſſe vnã
numero. ¶ Itẽ ipoſſibile ẽ idẽ numero eſſe ens ⁊ nõ

ens. qꝛ inter ens ⁊ nõ ens ſumma ẽ diſtãtia.ſᷣ ange
lus ſᷣm ſuã foꝛmã ⁊ diſtantiã eſt in actu.aia antixpᷣi

nec ẽ ſᷣm materiã nec ſ̃ᷣm foꝛmã.imo creanda ẽ ſᷣm

ſuũ totũ. ipoſſibile ẽ ꝙ ãgeli ⁊ aie ſit eandẽ materia
vel alterius creature uerſe.¶ Itẽ creatio nõ ſolũ
terminat᷑ ad eẽ ſ etia ad eſſentia. vbi ſunt diuerſe

.

creationes.opoꝛtet diuerſos eẽ terminos ꝑ eſſentiã.

ſ creatio aie petri ⁊ aĩe antixpᷣi ẽ alia ⁊ alia.⁊ vtrobi
qʒ ꝓducit᷑ eẽntia materie. neceſſe ẽ materiã h̊ ⁊ ibi
gliꝗ eẽ ꝑ eſſentiã.oõ̊ impoſſibile eſt eſee numero vnã.
Utẽ eſſe ſimpłr vnũ in pluribꝰ.hoc ẽ ꝓpꝛietas dei

ſiue eẽ vnũ in oibus. non cõpetit alij.vel ſi cõpetit
alij. minime cõpetit ei qd maxime diſtat a deo.ſᷣ ma

teria maxime diſtat a deo. cñ ſit ꝓpe nibil. ̊ nullo mõ

21

viget᷑ ipſi cõuenire ꝙ ipᷣa ſit vna numero in oibꝰxel

etiã in pluribꝰ. ¶ E.dd.ꝙ poſitio phᷣoꝝ ⁊ phᷣicoꝝ

viroꝝ bec fuit ⁊ . ꝙ materia in q̃buſcunq; ẽ ꝑ eſſen

tiam ẽ vna. ⁊ vna numero.Et rõem buiꝰ aſſignãt. qꝛ
materia bocipᷣm qʒ eſt.oĩno ẽ ens in potẽtia.⁊ ideo

opoꝛtet ꝙ in qᷣbuſcunq; ẽ ſit ꝑ eẽntiãa numero vna.

bec autẽ rõ bonac̃.qdð medlius pʒ ſi ꝑtractet᷑.Oꝛ em̃

materia oino ẽ ens in potẽtia.ideo ꝑ ſui eſfentiã nul
lum bʒ actũ.nullꝗ foꝛmã.ᷓ nullã diſtinctionẽ.ſi nul
lam diſtinctionẽ bʒ.⁊ nõ ẽ nibil.opoꝛtet ẽ ꝙ ſit vna
ſine multitudine.⁊ ita numero vna Ampliꝰ.Quia
ens oino in potentia. ideo nec genus nec ſpecies eſſe

poteſt. Quia dicit aliquo mõ actũ.ideo non põt eſſe
cõis eis qͥbus ẽ cõis vnitate vlitatis vel vniuocatio⸗

nis. nec genere nec ſpẽ eſt vna.et tñ nibilominus ẽ

vna.⁊ ita ẽ vna numero.Rurſus qꝛ eſt ens oio in po

tentia.iõ de ſe ẽ infinita.⁊ ad foꝛmas infinitas.ſᷣ deꝰ

q; infinitꝰẽ. vbiq; ẽ ſua infinitate.q̃ venit ex actuali
tatis ſumme perfectione.ſic ⁊ materia qꝛ infinita.in
oibus materiatis ẽ vna ꝓpt᷑ infinitatẽ eiꝰ q̃ venit ex
ſumme potẽtialitatis imꝑfectione. Poſtremo.quia
materia ẽ ens in potẽtia.vnitas eiꝰnõ pᷣt eſſe vnitas
indiuiduatõnis.ſiue ꝑ ↄtinuitatẽ ſicut mons ẽ vnꝰ.
ſiue per actualẽ ſimplicitatẽ ſicut angelus ẽ vnꝰ.ſed
ſi bʒ vnitatẽ.vnitatẽ hʒ omogeneitat.Hq̊ aũt vnitas
ſolũ manet in diuerſis.ſicut pʒ ſi de eodẽ auro fiant
multa vaſa.illa ſũt de eodẽ auro ꝑ omogeneitatẽ.ſʒ

auꝝ qð ẽ in vno differt ab auro qð ẽ in alio.adeo vt
nõ ſit vnũ per cõtinuitatẽ. Si igit᷑ materia nõ ẽ vnæ

actuali ſimplicitate vt ãgelꝰ.nec ↄtinuitate vt mõs
vel auri fruſtũ.ſᷣ ſoluʒ omogeneitate.⁊ H̊ nõ tollit᷑ ꝑ
aduentũ foꝛmaꝝ.ita ẽ materia vna ſub oibꝰfoꝛmis.
ſicut oibꝰfoꝛmis abſtractis.ſᷣ abſtractis oibꝰfoꝛmis
nulla ẽ diſtinctio in materia.imo intelligitvt ſimplr
vna.nunc igit᷑ materia ẽ in oibus materiatis nume-
ro vna.qꝛ ẽ ens oino in potẽtia.⁊ hec ẽ recta rõ ⁊ cã
Ex his ꝓ magna aes patẽt obiecta.qm̃ ex pᷣdictis
colligi põt q̃lis ẽ illa vnitas q̃ materia dẽ vna. Non
em̃ ẽ vnitas actualis cuiuſmodi ẽ vnitas coꝛiſci ĩ fo-

ro ⁊ theatro.⁊ cuiuſmodi ẽ vnitas dei. ſʒ illa vnitas
mag ẽ poſſibilitatis.⁊ pᷣt dici omogeneitat.q̃ adeo

ampla ẽ vt ſuſtineat receptionẽ maioꝛis multitudis
diuerſitatis foꝛmaꝝ ſuperadiectaꝝ.qᷓ; vnitas foꝛme
alicuiꝰvlis ⁊ generis gñaliſſimi.⁊ hoc ꝓpter ſummã
poſſibilitatez.vñ dꝛ vna numero quẽadmodũ ouis
carens ſigno.reſpectu ouiuʒ habentiũ ſignũ dicitur
eſſe ſignata.ꝑ hunc modũ intelligi põt materia nu/
mero vna.¶ obr g. vnũ numero reſpicit indiui/22

duũ.ddᷣm ꝙ veꝝ ẽ put vnũ numero dicit accidens.

vel ꝓut ↄſequit᷑ eẽ actuale.nõ aũt ẽ veꝝ put reſpicit
eſſentiã.qm̃ hoc mõ ſe extendit ad vnitatẽ maioꝛis

capacitatis qᷓ; ſit vnitas indiuidualis.⁊ de illa nõ ſe⸗

quit᷑ ꝙ q̃ ſunt eadẽ vni ⁊c̃.ſicut nõ ſequit᷑ ꝙ hõ ⁊ aſi
nus vniunt᷑ in aiali.g ſunt vnũ inter ſe.¶ Oꝛ obꝛ ꝙ 23
vnũ numero ẽ dꝛia entis ĩ actu.dᷣm ꝙ veꝝẽ de vno
q dicit vnitatẽ cõpletã. Anitas em̃ ⁊ venitas ⁊ bo⸗
nitas gPpꝛie cõplete ſunt in creatura cõpleta.nihi/

lomin? tñ ſicut dicit Aug.de vera reli.incõplete repe

riunt᷑ in materia. Sicut em̃ materia incõpieta eſt de

ſe. ita vnitatẽ ſᷣm ſe bʒ incõpletã.poſſibilẽ tñ qtũ ad
eẽ cõpleri ꝑ foꝛmã cuiꝰaduẽtu ↄſtituit᷑ indiuiduum

numero vnũ.vnitate actuali ⁊ cõpleta.ex cuiꝰetiam

aduẽtu fit iſtinctio.⁊ ſurgit in rebꝰmiłtitudo.⸗O?ꝛ

obꝛi de auro nõ ẽ ſile.qꝛ auꝝ bʒ vnitatẽ ↄtinuitatis ⁊ 2 4

indiuidualitatis q̃ opponit᷑ numerationi ⁊ diſconti
nuitati.⁊ B ẽ qꝛ auꝝ ⁊ ſi ſit matia ciphi.ẽ ens ĩ actu.
nõ ſic materia pᷣma reſpectu materiatoꝝ vt oñſum
eſt pᷣus. O obꝛ ꝙ oppoſita nõ pñt ſe cõpati circa
vnn.⁊ ꝙ idẽ nõ p̃t eẽ ſi ens ⁊ nõ ens.⁊ diuerſis mu/
tationibꝰintroduci in eẽ.Ad h̊ tria vnica ẽ rñſio ſcʒ
ꝙ illud ẽ veꝝ de eo qð ẽ ita vnũ ꝙ eius vnitagredi
d

26

gnat multitudini. ſicut ẽ vnũ indiuiduũ. ſʒ de eo q;
eſt ita vnũ ꝙ multitudini nõ repugnat.iĩmo ꝓpt᷑ ſuã
poffibilitatẽ admittit oẽm diuerſitatẽ nõ bʒveritatẽ.
imo ſimul ⁊ ſemel hñt oppoſita.ſił etiã ⁊ ſemel pᷣt eẽ
in re ⁊ pt eẽ in potẽtia agẽtis.⁊ diuerꝰ ꝓductionibꝰ
pduci. ſicut diuerſis foꝛmis infoꝛmari. Et hoc pʒ.qꝛ
Sena humanitat ẽ vna vnitate vlitat.⁊ iõ ſimplr
⁊c hõ niger.in oibꝰbis ẽ foꝛma vna vlis.¶ Oꝛ ſi di⸗
cas ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ hũanitas nõ ẽ vna numero vt ma

teria.dico ꝙ q;uis ñ ſit vna numero ſᷣ ſpẽ.tñ vnitas

materie q̃ ẽ vnitas omogencitatis.maioꝛis amplitu
dinis ẽ q; hũanitas ipᷣa.⁊ maioꝛẽ diuerſitatẽ admit/
tit.⁊ iõ nulla ẽ oppoſitio.nulla oino odictio ex ↄꝑa/
cione oppoſitoꝝ ad vnitatẽ materie ꝑ eẽntiã.ſʒ ſolũ
ex ↄꝑatione oppoſitoꝝ ad vnitatẽ materie ſᷣm eſſe.

vñ ſicut ſi duo ciphi facti ſũt de auro ↄfoꝛmi.pᷣt vnꝰ

deſtrui altero remanẽte.vel vnꝰ ꝓduci altero in eſſe
ꝓducto.ſic intelligẽdũ eſt in ppoſito.Si qͥs em̃ vult
vnitatẽ materie intelligere. opoꝛtet ab vnitate indi/
uiduali aim abſtrabere.⁊ ſuꝑ actũ imaginatõis con
deſcẽdere.⁊ oĩno ens in potẽtia ꝑ pᷣuatonẽ cogitare.
⁊ ſic poterit aliq̃liter caꝑe.Oꝛdiu em̃ materia vt mo
les extẽſa cogitat᷑.ad vnitatẽ eẽntie nullo mõ ꝑtigit᷑
33 vltio obẽ ſatis planũ ẽ.ſicut em̃ de?ẽ infinitꝰ⁊
mat eria ifinita.alio tñ mõ infinitatis qͥ potiꝰeſt ꝑ re
ceſſum qᷓ; ꝑ acceſſuʒ.vñ nõ cõpetit foꝛme ſᷣ materie.
ſic intelligẽdũ ẽ de illa vnitate.Deꝰem̃ ẽ vnꝰin pluri
bus.ita q ꝑfectiſſimꝰ ⁊ oino actꝰ.⁊ hoc ẽ eiꝰſolius.ſᷣ
materia ẽ vna in oibꝰ.et hoc qꝛ ꝑ ſuã eẽntiã nõ pᷣt eẽ
diſtincta.nõ ſicẽ de foꝛma.⁊ ſic patent oĩa.
ISnſcquẽter q̃rit᷑ de ſcdo attributo ſcʒ ð diſcre
tieone pſonali. Circa quã tria qᷓrunt᷑. Pꝛimo q̃

ritur vtꝝ in angelis ſit mera diſcretio ꝑſonal. Scoo

vtꝝ Gᷓ̊ ꝓpꝛietas ſit accñtał aut ſbᷣalis.Zercio vo vtꝝ
ſit matcriał vel foꝛmal.
W„ in angelis ſit mera diſcretio ꝑſonał.ita ꝙ angeli
liqͥ differãt ſolo numecro.videt᷑ Dañ.vij.milia mi/
liũ miſtrabãt ei.et cõſtat ꝙ nõ bẽbant miſteria dꝛia
ſxẽ q̊t daniel enumerat. nec miſtri oẽs differebant
ſpẽ. g aliqͥ vel oẽs differebat numero ſolo.¶/Oxꝛ ſi di
cas ꝙ tot miſteria.obẽ de ſcdᷣa ꝑte auẽtatis.et decies
centena milia aſſiſtebãt.ↄſtat ꝙ; tãta diuerſitas non
poterat cadere ibi niſi ᷑ᷣm numeꝝ.cũ hẽent vnũ ſta/
eum ſcʒz aſſiſtere. 1te glia ẽ regi hẽe mitos miſtros
vnifoꝛmes.g ſi glioſũ eſt regnũ in q̊ͥ cũ xpᷣo gaudent
oss ſcti.videt᷑ ꝙ multi ſint vnifoꝛmes ĩ illo ſuperno
palacio.⁊ ita ſolo nũero vel ꝑſona differẽtes. ¶ Itẽ
pꝓſonalł diſcretio ẽ in deo.angeł.⁊ hoibꝰ.⁊ cũ natura
angelica ſit diuine ꝓpinquioꝛ qᷓ; hũana.j ⁊ diſcretio
pꝓſonalis.ſᷣ in deo ſunt plures pſone differentes ſola
ꝓſonalitate.ſilłr in hoibus.g videt᷑ ꝙ ſiłr in angelis.
Iunt iht aliqͥ ſolo numero differẽtes aut oẽs Itẽ
om̃e aĩal ꝑ naturã deſiderat ſocietatẽ ſiłis in ſpe.nã
om̃e aial ad ſibi ſiłe copulabit᷑.et volatilia ad ſibi fi/
milia ↄueniũt.g̊ angelꝰp naturã deſiderat ſocietatẽ
ſilis in ſpẽ.õ deſideriũ eiꝰnõ ẽ fruſtra.maxie i angelo
bono. ac. Siin dicas ꝙ illud ẽ veꝝ in aialibꝰnõ
in ſbᷣijs ſpũalibꝰ.tunc q̃ro vtꝝ in angel ſit ſocialis ⁊
amicabil effectꝰ.cõſtat q; ſic. ſᷣ in q̃cunq; ẽ ponere af
fectũ talẽ.ẽ amare ſilem ⁊ appetere hꝛe. redit idem
qð pᷣus. ¶ Cõtra.diuerſitas q̃ eſt nũero ſolo cauſat
a diuerſitate materic.inde ẽ ꝙ ſol nõ multiplicat᷑.qꝛ
eius cẽntia ẽ ex tota ſua materia.vel ꝙ materia eius

en ẽ ꝙ ẽ hõ qͥ gñat᷑.et ẽ hõ qͥ generãdꝰ ẽ.et ẽ hõ albꝰ

enio . d

nõ ẽ diuiſibil nec multiplicabil.ſ talis rõ ẽ in angef.
ẽ rõ final młtiplicatõis pᷣm nũeꝝ venit ex
pte coꝛruptibilitatis.iõ em̃ multiplicat᷑ ᷑m numeꝝ.
vt qd nõ poterat ſaluari ĩ vno.ipᷣa ſpẽs ſaluaret ĩ piu
ribus.vñ ſol et luna qꝛ ꝑpetua ſunt.nõ hñt niſi vnũ
ſolũ indiuiduũ i eadẽ ſpꝑẽ. ⁊c. ¶ Itẽ ſi reꝑire ↄtingit
extrema.⁊ mediũ.vᷣ ↄtingit repire pluralitatẽ ꝑſona

§& ⁊c.

rũ in vna natura in deo.et ecõuerſo.pluralitatẽ na⸗

turaꝝ i vna ꝑſona.vt in hoie et in pᷣo. ↄtingit plu

ralitatẽ naturaꝝ reperire i pluribꝰpſonis.vt tot ſint
nature differẽtes qͥt ſunt ſuppoſita.⁊ tot ſꝑẽs qͥt indi
uidua. ¶ Itẽ diſtinctio pſonal pura ẽ in deo qtũ ad
oꝛiginẽ.⁊ in hoic ſilr.g videt᷑ ꝙ oꝛigo ſit tota ⁊ pᷣnci⸗
palis rõ diſcretõis pional ch
oꝛigo.nec pura diſtinctio ꝑſonałpꝑ ↄſequens.i

— — *

E
dom ꝙ bic fuit duplex poſitio. Quida em̃ dixert q
in angełẽ diſcretio ꝑſonalłſ̊ nunq; puremo ſũt ibi

tot ſpẽs q̊t indiuidua.ſiłr dicũt in luminaribꝰmũdi.

ſ licet h̊ aliquã ꝓbabilitatẽ hẽat in coꝛpoꝛibꝰ.nõ tñ

videt᷑ rõnabile in ſpiritibꝰvt nullꝰcõicet cũ alio ĩ na
tura ſpũali.Sicut em̃ innoteſcit ꝑ ſcpᷣturã multi an

geli ad idẽ officiũ oꝛdinant᷑.⁊ vident᷑ bie oꝑationẽ
eandẽ.nobis aũt nec ꝑ ſtpᷣturã.nec ꝑ dicta ſanctoꝝ.

nec ꝑ officia innoteſcit tanta diuerſitas.iõ nõ videt
niſi pᷣſumptio hoc dicẽ.maxie cũ nõ apꝑeat i ꝓmptu

aliq̃ ratio cogens. Alia ẽ poſitio ſobꝛia ⁊ catholica.

ꝙ in angcłẽ ponere diſtinctõnẽ qtũ ad ꝑſonalitatẽ
tm̃mõ.aut ĩ oibꝰ aut in aliqͥbus.et ↄcedede ſũt rões
ad hoc inducte.tũ ex ꝑte miſterij.tũ ex ꝑte aſſimila-
tionis ad deũ.tũ ex ꝑte aſſiłatõis mutue. . obꝛ
ey diuerſitas pᷣm numerũ venit ex diuiſione mate/
rie.dm ꝙ falſũ ẽ.ſᷣ multitudo ꝑ gñationẽ venit ex
diuiſione materie.qꝛ generãs dat gñato ꝑtẽ ſue ſbᷣe.
Diuerſitas aũt angeloꝝ nõ ẽ ꝑ mitiplicationẽ vniꝰ
ab altero.ᷣ oĩm angeloꝝ a deo.Et ꝑ boc pʒ ſeqnens
obiectũ de fine.qꝛ ille nõ ẽ finis mitiplicatõis.s mul
tiplicatõis ſucceſſiue.ſʒ rõ potiſſima mitiplicatõnis

in hoibus ⁊ in angełẽ diuiue potẽtie.⁊ ſapie.⁊ boni

tatis declaratio ⁊ collaudatio.qᷓ manifeſtant᷑ i mul/

ritatis exultat in multiplicatione bone ſocictatis.

vñ credo ꝙ erũt ĩ magno numero ⁊ ꝑfectiſſimo.m

q decet illa ſuꝑnã ciuitatẽ oiĩ decoꝛe fulgentẽ. .
obꝛ de medio.ddᷣm ꝙ angelꝰnõ pᷣt eẽ mediũ.qꝛ ſicut
in pᷣcedentibꝰ ꝓbatũ ẽ.quis in angelo nõ ſit tãta na
turaꝝ diuerſitas qᷓnta in hoie. nibilomin? aliquaẽ᷑.
Pꝛetea.qᷓuis nõ diuerſiſicet᷑ in hboibꝰpluribꝰhuma
na natura.tñ multiplicat᷑ in illis.⁊ ideo nõ eſt q̃rere
aliud mediñ. ¶ ob de oꝛigine ꝗ
lis rõ diſcretõis. Odm ꝙ quis Ricardꝰ dicat ꝙ pſo
ne in hoibus diſtinguant᷑ oꝛigine. tñ hoc nõ hñt roe

ncipij. nã pauci boĩes ſic diſtinguunt ꝑ illã habiti

dinẽ. Ad ſolñ em̃ vnũ boiem hʒ v illã habitudinẽ.⁊
tñ ab oib? differt ꝑſonatr. ſ rõ diſtinctõnis pſonalig
qtũ ad veritatẽ venit ex pᷣncipijs ↄſtituentibꝰ⁊ pti/
culantibꝰ.qᷓtũ ad noticia venit ex qᷓlitatibus.quoꝝ
vtrũq; ẽ in angel reie fm diuerſitatez. diuerſa em̃
bñt pᷣncipia indiuiduãtia.⁊ diuerſas ꝗꝓpꝛietates in/
natas. ſicut em̃ boĩes diuerſas bñt facies. ſic diuer.
ſas bñt mẽtes ⁊ ꝓpꝛictates mẽtales.ita intelligẽdũ ẽ
in angełſuo mwö. Qveſtio. ij. e

¶ Vtrũ pſonalł ꝓpꝛietas ſitĩ angel accidẽtal el ſbalis.

Et ꝙ accñtalis videt᷑ ſic. Goetiꝰ vicit ꝙ oẽ pꝛlũ ma
nat de genẽ accidẽtiũ.nõ ſolũ ꝓpꝛiũ indiuidui.ſᷣ etiã

in angelis nõ regi

27

28

tiplicatõe.⁊ glie beatoꝝ ampliſicatõe.quia amoꝛ cæz

29

vltimo obẽ de oꝛigine q̃ ẽ pᷣncipa ʒo

ute
Cuills⸗
nbegts
nkohefmn
nniu
Nitenud
ſtieckn
ililaafin
Coonuodic
fthumm
nnenhgenc
ttünilrſb⸗
Plefuecnni
ſchtoobhcf
ellemive
iticto ejt
1onisdia
Popooalsidi
pceterdnt
ſniſbnen
toonn
hüͤchtui
Mk inope
ptnkt
Medſi
eule
ontnrg
nnſetwt
hitmning
liehinarde⸗
Nilizeni
Uuſtoehz⸗
iſecie
nzolret
Uigonalttute
lußn tro
Unnt idiccr
ictmnensr
tiltritb⸗

dchſtalc⸗
Sunmnetszo
in
möomeinſ
Knlmnirhti
nait
tuläräen
Kcginint
Ritregnt
nindetd
räiem
eutam.

dose iti⸗
itriici⸗
kiim ci
Nrnah
Wirniſtt
Bingiitk.

—
☛ ☛ =

S=ꝛü —

=

ι
ſpecici.ſed indiuiduũ magis appꝛoximat accidenti⸗/
bus q; ſpes. multofoꝛtius ꝗꝓpꝛietas indiuidual de
genẽ accidentiũ ſBebuce, ꝑſonalẽ ꝓpꝛietas in

diuidualis.g ⁊c. ẽbugo de ſctõ vict. ꝙ in diui/
nis ẽ ꝑſonalis diſcretio . oꝛi angel p qᷣlit
in hoibus vtroq; mõ. ſi gᷓ tã itas qᷓ; oꝛigo dicit P-
pꝛietatẽ accidentalẽ in creaturis.pʒ ⁊c. Itẽ poꝛphi.
dicit ꝙ indiuiduũ ↄſtat ex ꝓpꝛietatibꝰq̃rũ collectõeʒ
ipoſſibile eſt in altero repire.ſᷣ tales ſunt ꝓpꝛietates
accidẽtales.g̊ indiuiduatio ẽ ꝑ accidẽtia.ᷣ ꝑ eadem
eſt pſonalis diſcretio per qᷓ̃ eſt indiuiduatio.ergo ⁊c.
C ſhee bumana natura in xpᷣo nõ habuit pſ. onalita⸗
tem nec diſcretionẽ perſonalẽ.ſʒ ↄſtat q; habuit que
ſunt eẽntialia ſbe rõnali. ꝑſonalis diſcreti nõ eſt
ſpalis ſiue eẽntialis nec hoi nec angelo. S circũ
ſcriptis oibꝰaccñtibꝰ.res nõ cadit in ſen .ß ſolũ in
intellectu. ſed vle dũ intelligit. ſingulare dũ ſentit. S
cireũſcpᷣtis accñtibꝰ.circũſcribit indiuiduatio. ergo
⁊ ꝑſonalis diſcretio.⁊ ſic idẽ qdð pꝛius. tẽ diſcre
tio ꝑſonalis ẽ diſcretio ſᷣm numen.ſed circũſcripta
Intitate nõ ẽ intelligẽ numen.g nec diſcretionẽ per⸗/
ſonalẽ. ſʒ ſbale intelligit circũſcripto accñtali. ſi di
ſcretio erſonal nõ pt intelligi accñtib? circũſcriptis.
nõ eſt ſbalis angelo ſ⸗ 3 potiꝰ accidẽtalis. Contra

arguit᷑ pᷣmo per textuü. Mgr em̃ dicit ꝙ; pᷣma oſide/

—

ratioẽ de ſba.⁊ ſub pᷣma ↄſideratõe oↄpᷣhendit perſo
nalẽ diſcretiõʒ.ᷓ videt᷑ ꝙ pſonalis diſcretio ẽ ange
lo ſpalis. ¶Itẽ perſona nõ ẽ aliud qᷓ indiuidua ſbᷣa
rõnalis nature.ſʒ indiuidua ſba inq;tũ hmõi ẽ in ge
nere ſbᷣe.nõ per reductionẽ.ſ directe pᷣm lineã rectã.
Fincqtũ hmoi ẽ in genẽ ſhe.̊ ꝑſonalitas nõ ẽ in ge⸗
nere accidẽtis.qꝛ in eodẽ genẽ eſt albũ inq;tũ albũ.
⁊jalbedo.s in eodẽ genẽ perſonalitas ⁊ pſona té
nullũ accidẽs ẽ niſi in ſba indiuidua g of̃e ac idẽs
ↄſequit᷑ indiuiduitatẽ eſſentie. ⁊ tã in rõnali qᷓ in ir⸗
rationali hoc hʒ veritateʒ.ᷓ pᷣus per naturã ẽ aliqͥd
indiuiduũ ſbᷣe rõnalis qᷓ; habeat accidẽs. per pᷣus
perſona. diſcretio in perſonalitate. ytẽ qᷓ diffe-
runt perſonalitate. differũt in ſuis pᷣncipijs ſbalibꝰ.
ſicut pʒ in petro ⁊ in paulo.⁊ꝛ q̃ ſic differunt ſealiter
diſcernunt᷑.g diſcretio perſonal dicit dꝛiam ſbalem.
nõ eſt ꝓpꝛietas accidẽtalis.¶ IYtẽ nõ eſt maioꝛ di⸗
ſcretio in accñtibꝰ.qᷓ; int᷑ oppo ita.ſy oppoſita nõ fa
ciunt diſcretionẽ perſonalẽ. qꝛ vnus hõ pᷣus ẽ albus
poſtea niger. pᷣus puer poſtea ſenex. ⁊ tñ idẽ indiui/
duũñ eſt 2 vna pſona. ⁊c. ¶ Itẽ accidentia diuerſa
cũ ſunt in vno ſuppoſito ſuni vnũ numero.vt gram
maticũ et muſicũ.ſʒ hoc nõ eſret ſi diuerſitas ſᷣm nu
meꝝ vel ſm diſcretionẽ perſonalẽ veniret ab accidẽ

31 tibus. c. ¶ R'. ad p̃dictoꝝ intelligentiã notandũ

ꝙcirca hoc eſt triplex mod⸗ dicendi. Quidã em̃ di/
cere voluerũt q perſonalis diſcretio ẽ accñtalis Pp-/
pꝛietas.q dicit qd eſt in genẽ accidentĩ.⁊. qdð cauſat᷑

ab accidentibꝰ. ſicut diſcretio numeralin boc autez

diia eſt. qꝛ diſcrctio numeralis cauſat a diuerſitate

pꝛietatũ.in qbus cõicãt creatura rõnalis ⁊irrõna.
lis.ſʒ diſcretio perſonalis a pꝛictatibꝰ q̃ᷓ inſunt p/
pꝛie rõnali creature. Sed illud impꝛobat᷑ in oppo/
nendgo 1 multas rõnes.nec põt hꝛe veritatẽ ꝙ diſtin
etio indiuiqualitatis ſit ab accidentibus.cũ indiui/
dua differãt pᷣm ſham. nõ ſ. olũ ᷣm accidens.⁊ ſilr de
diſcretione perſonali intelligendũ ẽ. Et iõ alius mo
dus ẽ dicendi ꝙ diſcretio ꝑſonalis dicit ꝓpꝛietatem

accnlalẽ.ꝗᷓ tñ nõ cauſat᷑ ab accñtibꝰ.ſʒ a ſba ſiue pn

io . engilk ansel ꝑ q̃litatẽ.
4

ðð U WB

cipijs ſbalibꝰ.ſicut vnitas qᷓ eſt pᷣncipiũ numeri in

genẽ accidẽtis. tñ imediate bʒ oꝛtũ a ſba. Sʒ cũ ter⸗

ſona dicat idẽ qd ſuppoſitũ rõnalis nature vt eſt in
genẽ ſᷣe.nõ videt᷑ pbabile ꝙ pſonalis diſcretio di⸗
cat Saetatẽ accñtalẽ ſolũ.Et iõ eſt terciꝰmodus di
cendi ꝙ diſcretio ꝑſonalis ⁊ ſi videat᷑ dicẽ accidẽs.
qꝛ dicit ꝑx modũ accidẽt.tñ pᷣncipalr dicit q̃d ſbᷣale.
⁊ ſi aliq̊ mõ impoꝛtat accũs hocẽ ↄñter.illud tñ ime
diate hʒ oꝛtũ a pᷣncipijs ſbᷣalibꝰ. ⁊ boc pʒ ſic. Diſcre/
tio ꝑſonalis addit ſuꝑ diſcretionẽ indiuidualem. di
ſcretio aũt indiuiduaſis duo dicit. indiuidu ationez
⁊ Dñ̃ter diſtinctionẽ. Indiuiduatio aũt eſt ex pᷣnci⸗
pioꝝ indiuiſione ⁊= appꝛopatione.ipᷣa em̃ rei pꝛinci/
pia dũ oiungunt᷑ inuicẽ ſe appꝛopᷣant ⁊ faciũt indi/
uiduũñ.ſed ad hoc ↄſequit᷑ eè diſcretũ ſiue eſſ. e diſtin
ctum ab alio.⁊ ſurgit ex ̊ numerꝰ.⁊ ita accidẽtalis
ꝓpꝛietas oñs ad ſbᷣam. ⁊ ſic idiuidualis diſcrctio di⸗
cit aliqd accidentale. 2 aliqͥd ſbale.pſonalis aũt ad/
dit ſuper hãc diguitatẽ ꝑſonalitatis. Dignitas aũt᷑

illa duo dicit. ſc nobilitatez rõnalis nature.q̃ eſt

natura rõnalis tenet pᷣncipatũ int᷑ naturas creatas
Vñ nõ eſt oꝛdinabilis ad pfectioꝛẽ foꝛmã.⁊ hec no⸗
bilitas ⁊ ſi per modũ qualitatis habeat intelligi. tñ
eſſentialis eſt natute ronali. Dicit em̃ illa nobilitas
actualeʒ eminentiã.ita q; in ſuppoſito nulla ſit alia

natura ita pᷣncipalis.vt natura rõnali

ſe ſonãs. ⁊ iõ qꝛ hoc deficit ei in xpᷣo.nã rõnał creata

nõ facit ꝑpſonalitatẽ ⁊ hoc eſt accñtale. HH p
quẽadmodũ indiuiſibił diſcretio E ex exiſtẽtia foꝛmeę

naturalis i matcria. ſic pſonal diſcretio ex exiſtẽtia
nature nobilis ⁊ ſupeminẽtis in ſuppoſito. et iõ ;
uis vtrobiq;ʒ impoꝛtet᷑ qͥd ſbale.⁊ ſilr accñtale. ↄons

—

hoc dico in creatura.nõ tñ impoꝛtat᷑ accidẽtale qð
cauſet᷑ vel oꝛtũ habeat ab accidẽte. ſ potiꝰ ↄſequit᷑
foꝛmã in materia.vel naturam in ſuppoſito. Ex his
pʒ veritas ꝓblematis ⁊ diſſolutio obiectionũ ꝓ ꝑptc.
Bi em̃ qᷓrat̃ vtꝝ perſonalis diſcretio ſit ꝓpꝛietas
alis vel accidentalis. Si ſbalis Pꝛietas dicat᷑. qꝛ
imediate ſequit᷑ ſõam.ſic dom ẽ eſſe ſtale. Di ſbale
dicat᷑.qꝛ nõ exit genꝰſbᷣe. dom ꝙ qdãmõ ſic.⁊ q̊dã⸗
modo nõ. Silr ſi dẽ accñtalis ꝓpꝛietas q̃ cauſat᷑ ab
accñtibus.ſic dom ſimplłr ꝙ nõ. Si vo accñtalis qꝛ
eſt in genẽ accidentis.ſic pᷣt dici q; qqãmõ ſic. q̊da/
mõnõ.ſm diſtinctionẽ pᷣmo factã.
ſonalis diſcretio pertinet ad ſöam non cauſat᷑ ab
accñtibus. hoc totũ ↄcedenqũ ẽ. 11
ſitũ ꝙ om̃e Pai manat d genẽ accidentiũ.ddm ꝙ;
boetiꝰ loquit de ꝓpꝛia paſſione.⁊ hanc dicit manare
de genẽ accidentiũ.nõ qꝛ nõ cauſet ex pᷣncipijs ſub/⸗
iecti. qꝛ ex ipis foꝛmat᷑.cauſalit᷑ tñ ẽ in genẽ accidẽ
tiũ. Duplr g deficit illa rõ pᷣmo qꝛ peccat in intelle

ctu huiꝰ generis ꝓpꝛiũ.Eſt em̃ ꝓpꝛietas qᷓtũ ad rem. 34

eſt ꝓpꝛictas qᷓtũ ad modũ.⁊ boetius intelligit de
eo qð realiter eſt ꝓpꝛie paſſio.qd eſt ꝓPꝛietas q;tum
ad modũ. Pꝛopetas aũt indiuidualis aut ꝓpꝛietas
pſonalis.⁊ ſi videat᷑ dicẽ ꝓpꝛietatẽ oñtẽ eſſe ſicut ad
cidens.rcalit᷑ tñ nõ dicit niſi appꝛopᷣationẽ pᷣncipio
rum ꝑ indiuiſionẽ.hoc dico ätũ ad pꝛietatẽ indi-
uidualẽ.ſilr ꝓpꝛietas pſonalis nõ dicit vltra boc ni⸗
ſi dignitatẽ ſiue nobilitatẽ nature rõnalis.q̃ nõ eſt
ei accidentalis.iĩmo ſimpłr ⁊ oino eſſentialis. Pec-
cat ⁊ pᷣdicta rõ in malo intellectu p̃dicati.qꝛ ꝓpꝛiuʒ

di manare de genẽ accidentiũ.nõ qꝛ manat ab acci⸗/

dentibꝰ.ſcd qꝛ manat a ſba exiſtens de gen accidei
d 2

.

8.vt ſit q̃ſi er

Sobẽ ꝙꝑ/ ʒ2
obꝛ in oppo⸗ ʒ3

tium. ſic in Ppoſito. vñ ſicut vnitas ꝗᷓ eſt pꝛincipium gecidentia nõ põt eſſe diſcretio pſonalis vel indiu⸗ thuſrkert
numeri oꝛtu bʒ a pᷣncipijs ſbe accidẽtali ad ipᷣaz re / dqualis. neceſſe ẽ ꝑ materiã. Itẽ ſi perſona adde va e,
latis. nõ a pᷣncipio aliqᷓ qd ſit in genẽ accidẽtis. Sic ret aliquã foꝛmã ſupꝛa naturq & ſicut ſpẽs eſt diffi⸗ polonte
intelligi pt de diſcretõe ꝑſonali m id qð in ea acci/ nibilis. quia addit differentiã ⁊ foꝛmã ſupꝛa genus kyctafi
dentale. vtpote cõꝑatio ad alterã ꝑſona. reſpectu eu ita etig indiuiduũ eſſet diffinibile. quod falſum eſt. tringe
ius hʒ diſtingui et numerari.⁊ eminẽtia dignitatis 4 te ſi indiuiduũ ſine ꝑſona addit foꝛmã indiui/ netlehtit
in ſuppoſito reſpectu alteriꝰ nature quꝗ nõ habuit quantẽ ſupꝛa ſpẽm ſpãliſſimã.ꝗᷓro vtrũ cõditio poſ- nsetiit
3 5 bumana natura in x o. ¶ Oꝛ obꝛ ꝙ diſcretio perſo ſit facere aliã foꝛmã ꝑ oia illi cõſimilẽ.conſtat ꝙ ſic. Aiantn
nalis eſt ꝑ ꝗlitatẽ. dm ꝙ intelligit de qllitate qͥ ẽ in q nullaẽ foꝛma accidẽtalis cuiꝰ ſimilẽ nõ poſſumꝰ Atena ct
genẽ qlitatis qtũ ad modũ.non aũt qtũ ad rẽ. His cogitare.g ſilr in ſubſtãtiali.ſed ſi facit ſimilẽ. illa eſt Nſiatontn
em̃ dnobꝰ diſtinguunt᷑ pᷣdicamẽta.vel qᷓtũ ad eſſen cõis pluribus.ſ nihil tale eſt indiuiduũ.g impoſſi⸗ Ggoog
tiam. vel qtũ ad modũ.⁊ aliqd ẽ in genẽ ſoᷣe qð ni/ bile eſt diſcretionẽ ꝑſonalem eſſe a pᷣncipio foꝛmali ſct
bilominus bʒ modũ accidẽtis. vñ etiã conſueuit di ſuꝑaddito ſpeciei. Itẽ ab eodẽ ẽ diſcretio ꝑſonał Ictoſchecn
ſtingui qlitas duplex ſcz ſpᷣalis ⁊ accidẽtalis. Ael di a quo eſt diſtinctio vm numeꝝſed illa eſt a materia iurbcalto

cendũ ꝙ hic loqnit᷑ de diſtinctõe ꝑſonali qtũ ad no⸗- ſicut dicit pᷣus in pꝛima phia oino materia nume-
ſtrã cognitionẽ. ⁊ qꝛ cognitio nr̃a ẽ ꝑ qlitates accidẽ rabiliter ſe habet. ⁊c. ¶ Itẽ ab eodeʒ eſt pſonalis
tales. dixit pſonas creatas diſtingui qᷓlitate.⁊ ꝑ hũc diſcretio a quo eſt eſſe bi ſiuẽ bic ⁊ nuuc.ſed hoc eſt
modũ intelligit verbũ poꝛphirij.q dicit indiuiduũ materia. quia in lib.de celo ⁊ mundo.dicit᷑ ꝙ differt ie 4
oſtare ex collectione ꝓpꝛietatũ. loquit᷑ em̃ ſm rõem dicere celũ ⁊ hoc celũ.qꝛ cũ dico celũ dico foꝛmã.cũ (Man

56 2 cognitionẽ.nõ ᷣm rẽ.⁊ ſic pʒ terciũ. ¶ N obijcit. dico hoc celũ dico materiã.ergo ⁊c. ¶ Itẽ in creatu dpibe
in rpo bumana natura nõ bʒ pſonalita . dom ꝙ h ris in quibꝰ eſt ꝑſonalis diſcretio per oꝛiginẽ. nõ eſt doltne guſe
eſt rõne illi?eminẽtie qᷓ ↄſequit᷑ ad nobilitatẽ. et ila ob aliud.niſi ꝙ generãs generat aliud.ſ vt dicit phi mehi
ſupeminẽtia dicit qnda dignitatẽ accidentalẽ ſicut loſophus.generans nõ generat aliud niſi ꝓpter ma auchwon⸗
pus oñnſum ẽ.qᷓ amitti pᷣt nõ ſolũ p depditionẽ.ſed ꝑ teriam.& in rebus creatis eſt pſonalis diſcretio ꝓpt᷑ tmnntin
dignioꝛis ſuꝑinductionẽ.ſicut alibi melius dicetur. materiã. ¶ EK. dm qꝙ hec eadẽ eſt queſtio de indi/ ygq9 imican
7 Mobz de ſenſu intellectu. dem ꝙ etſi ſenſus ſo uiduationèe q̃ nunc mouet᷑ de pſonali diſcretione.et
lũ modo ſit ſingulariũ.intellectus tñ pᷣt eſſe nõ ſolu, de ipa fuit contentio inter phᷣicos viros. Quidã em̃
vniuerſaliũ. 5 etiã ſingulariũ. vñ nõ eſt intelligenda imitantes verbũ pbᷣi dixerunt ꝙ indiuiduatio venit
illa dꝛia cũ pciſione.⁊ hoc pʒ.qꝛ ſolus intellectus cõ a materia.quia indiuiduũ ſupꝛa ſpẽm nõ addit niſi
Sbendit intrinſeca pᷣncipia petri ⁊ platonis.⁊ circẽ materiã. ⁊ boc ponebant.qꝛ dixerunt vniuerſalia ſo
ſcriptis oibus accidẽtibus dicit eos ene diſcretos ? lum dicere foꝛmas.⁊ tunc pꝛimo tangit᷑ materia qñ
38 diſtinctos. ¶ Oꝛ obꝛ de numero. dom q ſicut vnita peruenit ad bᷣ aliqd. Alijs vo aliter viſum cſt ſcz q;
tem ſbᷣalẽ ↄſequit᷑ vnitas accñtalis inſepabiliter.qꝛ iudiuiduatio eſſet a foꝛma. ⁊ dixerũt ꝙ vltra foꝛmã
nõ eſt pᷣncipiñ indiuiſionis ̊ ↄſequẽs ad illã.ſic di · ſpeciei ſpecialiſſime eſt foꝛma indiuidualis.et quod lnopta
uerſitatẽ ſubſtãtialẽ ↄſequit᷑ numer inſ. cpabilit. tñ mouit bos ponere illud fuit. quia intellexerunt oꝛdi ſcig mnge
Sm rẽ ⁊ naturã diſtinctio illa ẽ a ſubſtãtiali pᷣncipio nem in foꝛmis ſm generationẽ ⁊ naturã eſſe ꝑ eun/ lnmicagen
nõ accidẽtali. ⁊ ſic patet totũꝗ. dem modũ. per quẽ oꝛdinat᷑ in genere.ita ꝙ foꝛma ifiitiſ⸗
etto kjf. f generis generaliſimi pᷣmo aduenit matcerie. ſic de⸗ Neoß nong
Aitrũ diſcretio ꝑſonalis ſit a ꝑte pᷣncipij foꝛmał vel ſcendendo vſq; ad ſpẽm.⁊ adhuc illa foꝛma nõ con cgent.
matcrialis. Et ꝙ a ꝑte pᷣncipij foꝛmalis. Ricar. dicit ſtituit indiuiduũ. quia nõ eſt omnino in actu. ſed vl Opironif
ꝙ tã in angelis qᷓ; in hoibus ẽ diſcretio ꝑſonalis per tra hanc foꝛmã indiuidualis ſubſequit᷑.que eſt om/ itmi
qlitatem. qᷓlitas.aut ẽ foꝛma.aut tenet ſe ex ꝑte foꝛ nino in actu. ſicut materia fuit omnino in potentia.
me. 5 ⁊c. ¶ Rtẽ ſi aliqͥd ineſt aliqbus.⁊ eſt in eis cͦ⸗ Quelibet iſtaꝝ poſitionũ aliquid bʒ qdð homini nõ
p analogiã neceſſe ẽ ꝙ inſit ꝑ aliqd analogice repr multũ intelligenti ronabiliter videri poterit impꝛo/
nuum in eis. Derſonalis añt diſcretio eſt in duuinis ? babile. quõ materia que omnibus eſt cõmunis erit
in angelis analogice. in diuinis nullo mõ eſt ⁊1 mã pꝛincipale pꝛincipiũ. ⁊ cãm diſtinctionis valde diffi
qꝛ deus eſt pura foꝛma. ⁊c. eis pſonalis diſcre/ cile eſt videre. Rurſus.quõ foꝛma ſit tota ⁊ peipua „
tio in creatura dicit maximã nobilitatẽ.ſ q magis cauſa naturalis diſtinctionis valde difficile eſt care N.
nobile eſt. magis elongat᷑ a materia.⁊ maxime acce re. cuʒ omnis foꝛma creata q̃tum eſt de ſui natura.
dit ad foꝛma.g ⁊c̃. it eona oiſr dicit ma· nata ſit habere aliã ſimilẽ. ſicut et ipſe phᷣs dicit etis
ximã autoꝛitatẽ in creatura.qꝛ q̊ tale eſt. nullo mõ ẽ in ſole ct luna eſfe. vel quõ dicimus duos ignes dif/
ad alteꝝ poſſibile.om̃e aũt tale ↄſequit᷑ fomam nõ ferre foꝛmaliter. vel etiã alia que plurificant et nu⸗
materi c. ¶ IYtẽ nibil qd eſt vnu in oibus eſt vn mero diſtinguunt ex ſola diuiſione cõtinui. vbi nul
cipiũ diſcrctõis. materia qᷓntũ ẽ de ſe vnica ẽ.g nullo lius eſt noue foꝛme inductio. Ideo ẽ tercia poſitio
mõ eſt pᷣncipiũ diſcretõis. nec diſcretõis ꝑſonalis. ſatis plana.ꝙ indiuiduatio cõſurgit ex actuali con-
(NIts diffinitio vt vult phᷣs eſt aggregati. ů cũ diffi · iunctione materie cũ foꝛma. ex q coniunctione vnũ
. nitur hõ.nõ foꝛma tm̃ ᷣ cõpoſituʒ ex materia et fo ſWibi appꝛopꝛiat altcrũ. ſicut patet cũ impᷣſſio vel op⸗
ma diffinit᷑. ſi bõ in cõi claudit in ſe materiã. ⁊ na/ peꝛeſſio fit multoꝝ ſigilloꝝ in cera q̃ pꝛius erat vna.
tura rõnalis ſilr.ſᷣ ſi pſona addit aliquid ſuꝑ natu/ nec ſigilla plurificari pñt ſine cera.nec ccera numera⸗
ram. cuz nõ poſſit addere materiã. opoꝛtet ꝙ addat tur niſi qꝛ fiunt ĩ ea diuerſa ſigilla. Si tñ qras a quo 4
aliquid foꝛmale. ¶ Contra. Boetiꝰ. ſpes eſt totũ eſſe Eniat pncipalr. vdm ꝙ indiui duũ eſt hoc aliqᷣd. Oz
nchni uorf eſre eſt a foꝛma. indiuiduũ ſupꝛa ſrx ſit b.pn cipaliꝰ hʒ a mã rõe cꝰfoꝛma hʒ poſitõʒ i loco 4
ciem nõ addit foꝛmã.ergo nec ꝑſona ſupꝛa naturã. ⁊tꝑe.Ox ſit aliqd. hʒ a foza. Judiuiduũ em̃ bʒ eẽ. hʒ

ſig aliquid aqdit, qaut matcriq aut accidetia.ſed ter etia exiſtere. Exiſtẽ dat mã foꝛme. eſſendi actũ vat.

—N f f f

õäs ñäs —R . RNN f f —
s è . M R ” M M Z 1 SU õ E

Di.

40
Re ene
nn9 ve p ua
obiad isie⸗
22 „den Hama nuli criã mn iniun i
dicta. rne d i mat nat ñ diff⸗ indiu 1
D pdict nater ꝛmna. i eN ut m qn ine 4
is Bſur foꝛr tali⸗ öiun 8.no ſup dene a'& rritd
831 t tot cO foꝛma qbus ce idu⸗ illas diu
aturi dicit n0! te nt fo⸗ ,p qbi es oc inn x iũ in .
S creg t10 Dd. . iſi. p icun . t to
to girin. alaraans =U nren H
gis:gſoeload en 4 acüce Lan S ane Praakae
Je eciten R ipal HTren ve u nõ a iuidu telligi ſa ſin teri itatẽ ꝗᷓ ꝛim ã.
alene ltate.3 asr al re⸗ sieri dign dgeepeima
foꝛtha nblici unenone dicit anpelis . tis obẽ? es in niſi vor atte neane⸗
kigtut hoc die ẽ ñ ſit ꝑ in hoi ecdunt eitarlun aut ſaue iain ꝛma S ig. in atu⸗
rfecht tat ip ſch o ſiue fs ce ſupp ine. in nſu. a8 vi. ſe icit fo lox. angeli it de li de⸗
niſgumn mere. Gchren aac tñre recp ngͤclox is ipſis a F aE
18. i H pmo li. . t 4 99 .. tis um 3. à ex-
entünt dnenuck nckn, ſicutipmo kniitari itati tribu np a de n. r “D
ſehmi nu ; t in di cut i p ſdden ꝓPcec boni ttril . terei on⸗ fal 21
ckſmitn obijci tis. p it in 9.ſicu inel 9 ẽtes ꝓc. . bo ralibus a e⸗J irmatio ionẽ Amia
A. 6 ignitat ven libꝰ. 1 ir in y uẽt cie alib rs i lam. J ſirm inio det lonẽ.
ſomdzd dici ctio ṽ na 6e ſᷣm iſtés 8 ſeq nali⸗ de natur c pa nnn Jn ao tria lecti
ſniint 8 di rõne .B bus m tmgr den Dreper yn ten errar
ne hnc angiauce Desn abiti Perng o let rfalchi . K uiren .
fefnl . jral tis cliter . Deh han eß Diuich ſo ianh aeiin a .—RKHr firma⸗
atini gnita rbic. 0 HH dingmien Alijs maker Eg cũ con
tidiarone 17 . Ge⸗ tũ inion Atr.
utun H eſtigati è” lſam o eri ſole rit in⸗
umnmn 1izinu ſup. en re Nen Keen mna af et nral kig. M falſ⸗ lbe queri fue runt.
And aen inio⸗ rernl⸗ ge etiã an ali xoꝛ nõl iã fui
nunchig due bi es Mg en li ti litate an . ꝓ i. 2 ar is exo 9. 7 n0 us uiſſe
Cidonii damrnt po eins nge 1. 1. itat . idet᷑ eli. tion alo aliqʒ fui
cceſi ction vero nes aus ⸗ bon ignü v⸗ ang rea ſſe mal nec atos tis.
niſi⸗ nda at. 1 cat ſon turali . dign ſint ipo c 36 8 ce. creg icen ſ.
– Pꝛi (Ag a. inueſ el in n ſine ecide ca a⸗ ata .ſup. ſ ſanc omic ex
— (S i vyel m T lap aangele ſ ab int rayete⸗ n dñ⸗ ita t put tate
uie⸗ manrie⸗ eclin pſum az mi abo aſſe. in ſtra i i; in ven hac
— creati erut liciã d geckiug, apolar am? q 5 fru nnſterum Sin HDS
acl rg. mal eation opini initio ox ap tellig dẽ. iſſe 7 ſlexum. it ini⸗
— inio 5 bitrio⸗ teren⸗ Aui pt ab in 5.5 vt dein eoo e ceſt ini ac.
zumn i nio 1oꝛã int os. npt eatuz. etit. dẽ olü ce nõ Hoc ti dei A
niſe enee Eſi⸗ lonſ la viiſte ſtare. tiontaee eael Wb. Auen Ber A .
mne neltcie, * m ug os ui ver odi tia liher eane Sue eso
Nutnglitßt fuerũ oꝛ22 acat initi are el c ma illi eus e qu aerta bi⸗ is opt.
a e mim fal p binio 5v ne ym it d iſt 9. dẽ nr gub wwe
uncnin ernne 1 at a 3641 tpisy 50 um. ð feci aco alus. re depe nõ ba
– aermn is fal er atus⸗ itio idã in eatu 195 f. Dꝛ it ma is lone on⸗ nõ
nm cider ionis cre po ini⸗ ui e cr ti de ait. s ſi Hie⸗ efanzne ten
inni pin H. q̃ᷣ bip̃ de q eſſe nent A ctu us. ft vt. ſ. ED JIt 8
tu e 2 fimati ſt a UVn itante m ph o fa uatus ider eſt initio ſaluo
aiinin etiſſ. eop it .E nch hn d 84 vo buit a lt. geunn
lus 8 ſte 4de t in 3 ei tan tate elo⸗ 08 Ete vu t an ect ñ
G q;uis inqᷓᷣ elis u ei. lunn ange Eo Seus elt ficere le
icttut Ho ei ab a de nec dicu run ruu ſpi fir t bea turn .
miwiß i 9 atu 19 bo un moꝛ tos: eotu mp. i der⸗ lluda . tu
che . enake⸗ onn Seſtue gor ſican er ta? adi ager o slieneh
nmntin idus 0 fo nifi⸗ ea don laã dici li
n h iij. inuidu ſtim los vs ſoꝛ⸗ ni ⁊ be⸗ ee ꝛu Ddm qꝙ ſaarurec
intg vo ci · aliſtch H unnsagan
M bongtrn
grng lug. ab ex nio ea m tos ſine ere .
n ð
, ð Puſoadre Cna
Ge⸗ “ cunt inten idet bono nõ iuſt irtutib
nist ſtoſh tes. H.
“
Go
“
6
Gis
e

„ — J ⸗
☛ ‚R———

Auoniaʒ igit᷑ lucifer appoſite fuerunt in cõfirmatione p gratiaʒ.alijs vero —
erxcellens fuit inter ce per liberum arbitriũ ſuꝑbientibus ⁊ ideo cadentibus. “
Preg rnlae c Aliquã etiam fuiſſe moꝛulã aiunt inter creationẽ ⁊ la⸗
nacuit dn ſtetit. ideo plum et confirmationẽ. æ in illa bꝛeuitate tpis omnes
dieit inicium figmẽti boni erant. non quidẽ per vſum liberi arbitrij.ſed per
dei. Uñ et alia trãſla creationis beneſiciũ.⁊ tales erant qui ſtare poterant.
tio habet ipſe pꝛinciid eſt nõ cadere per bona creationis.⁊ cadere per libe⸗
vium vlan de bune rum arbitriuʒ. Poterant em̃ peccare ⁊ nõ peccare.ſed
Refutaru druapa, nõ poterant ꝓficere ad meritũ vite niſi gratia ſupad⸗
tamen eum fecit. qi ? deretur. que addita eſt quibuſdã in cõſirmatione. Et
ſimul pᷣuidit quibus ad hoc cõfirmandũ vtunt᷑ teſtimonio Aug.qui ſuper
bonis vſibus accom /· Beñ. dicit angelicã naturã p:imo info:miter creatam.
mogaret ſcy ugon ? celum dictã.poſtea foꝛmatã ⁊ lucẽ appellatã.quan⸗
toen. e eſr igi do ad creatoꝛẽ eſt conuerſa perfecta dilectione ei inhe
a de⸗ intellig bec con rens. vnde pꝛius dictũ eſt. In pꝛincipio creauit deaus BGeñ. j. .
lunctio vt cöſecutiue celum ⁊ terra.⁊ poſtea ſubditũ.dixit deus.ſiat luxᷓQeet·
vel cauſaliter. Conſe facta eſt lux.quia in pmo agitur de creatione ſpũalis
cutiue ſicut frequent nature infoꝛmis.poſtea de foꝛmatione eiuſdeʒ. Ratio matione idem
e = q; obuiat illis qui dicũt angelos creatos fuiſſe malos aſtruit.
vt moleret quia con Mon em potuit creatoꝛ optimus autoꝛ mali eſſe. ⁊ i0
ſecutuz eſt ad boc. ſi totum bonũ erat qð ex ipᷣo illis erat.⁊ totũ bonũ erat.
diaboli ludificatio ſſl qim ex ipſo totũ erat.hoc modo ꝓbatur ꝙ boni erant
ſecuta eſt qᷓuis pter omnes angeli quãdo pꝛimo facti ſunt.ſed ea bonitate
illam nõ fuerit fact?. quã natura incipiens acceperat. S
Si autẽ intelligatur – falſam repꝛobat. rationes ⁊ autoꝛitates
cauſaliter.tunc poni ii. nande .
tur conſequens ꝓ an 8 explanan 0ℳ. rr 2
teeccdẽte. finaliter em̃ (aeoch Aug.exterminans opinionem eoꝝ qui ange⸗
dvyabolus factus eſt los creatos fuiſſe malos putant.autoꝛitate ? rõne po
ad exercitium. et p bat bonos fuiſſe creatos.⁊ verba pꝛemiſſa beati Job.
mBotioneʒ bonoꝝ ad que illi pꝛo ſe inducebant quõ ſint intelligẽda aperit.
5 quod ceſequikigins dicens ſuꝑ Geñ. Omnia inquit fecit deus valde bona
dyaboli ludiñcatio. Maturã ergo angeloꝝ bonã fecit. Et quia iniuſtũ eſt

5

dum inenle vehee vt nullo merito hicin aliquo qs creauit de damnet.
is eſt. ꝙ deus fecit nõ naturã ſed voluntatẽ malã puniendã eſſe credenw- “
pyabolum quẽ pꝛeui dum eſt. nec eius naturã ſignificatã eſſe cũ dici᷑. hoc Job. xl.
dit malum ad exerci eſt initiũ figmenti dei ⁊c. Sed coꝛpus aeriũ qð tali vo
mumlunon ad auod luntati aptauit deus.vel ipam oꝛdinationẽ dei in qua
Anedutur cius u ecum ininu etiã fecit vtilẽ bonis vel ipius angeli factu Tienen
ificatb. ram. quia etſi pſciret deus voluntate malũ futurũ.fe⸗ ugm
iitt tñ eũ ꝓuidens quanta de illo ſua bonitate eſſet fa⸗ .— ſmädi⸗
cturus. Figmentũ g dei dicit᷑.quia cũ ſciret eũ deus voluntate malũ futurrui aibice
yäy83tätt bonis noceret.creauit tñ illũ vt de illo bonis ꝓdeſſet.hoc aũt fecit vt illu ſugtandt
datur ei. Illudit᷑ em̃ ei cũ ſanctis ꝓficit tẽptatio eius.Sicut ⁊ mali holes qᷣs (Ndu
deus malos futuros pᷣuidens. creauit tñ ad ſanctoꝝ vtilitatẽ illudunt᷑.cum 3 ſte⸗
pſtatur ſanctis eoꝝ tẽptatione ꝓfectus. Sed ipe eſt initiũ.qꝛ pᷣcedit antiqui NS
tate ⁊ pꝛincipatu malicie.hec aũt illuſio fit angelis malis ⁊ hoibus malis ꝑ ſte apr
angelos ſanctos.qꝛ ſuhdit eis angelos malos ⁊ hoĩes malos.vt nõ qnitum runn
niltunt᷑ qntũ ſinunt᷑ poſſint nocere. Ecce apte oñdit qliter pdicta v̈ba JYob R.— è inbte
intelligẽda ſint. æ angelicã naturã bonã creatam eſſe aſſeruit.¶ Deinde qli Qu intellig⸗ aiingen
ter verba dñi q̃ ſup̃ᷣ poſuit accipienda ſint Aug.aperit.vbi etiã ſua qͥ pᷣdixit da ſint erne
verba determinat euidenter docens angelos bonos fuiſſe creatos.⁊ pꝰcrea Vlc homicida infifig
tionẽ intpoſita aliq̃ moꝛula cecidiſſe ita inquiẽs.& putat᷑ dyabolus nund; cat ab initio. ſinien
in veritate ſtetiſſe. nunqᷓ; beatã vitã duxiſſe.ſᷣ ab initio cecidiſſe.nõ ſic accipi nuräfmn
endũ eſt vt malus a bono deo creatꝰeſſe putet᷑.q̃ſi ab initio nõ cecidiſſe dice ehr

retur. Hon em̃ cecidit ſi talis ſcʒ malus factꝰc. A qͥ em caderet: Fact s bus . l

92R

ſfatim a yeritate ſe auertit. ꝓpꝛia ptãte delectat⸗.bea⸗
rſieec᷑; vite dulcedinẽ nõ guſtauit. quò acceptã nõ faſti⸗
giuit. nolendo acciꝑe amiſit. Sui ̊ caſus pᷣſcius eſſe

nsãõ potuit.qꝛ ſapia fructꝰ ẽ pietatis.Continuo aũt vt
factꝰ ẽ cecidit.nõ ab eo qð accepit.ſᷣ ab eo qð accepiſ⸗

pietatis ⁊c. Querit᷑
quõ ſit intelligendũ.
qʒ magis videt᷑ eẽ pᷣn
cipiũ ꝑpietatis qᷓ; fru/
ccus. Itẽ nibil videt

ſet. ſi deo ſubdi voluiſſet. Ecce hic apꝑte declarat ange ad poſitũ. qꝛ pᷣſcien/
los bonos creatos fuiſſe.⁊ poſt creationẽ cecidiſſe.et enecaſns nõ ẽ ſapia.,5,
fuit ibi aliq̃ moꝛula licet bꝛeuiſſima.Qð oꝛigenes con Selonabd d 4*½
firmat ſuꝑ Eʒech.di.Serpens ẽ hoſtis cõtrarius veri reſed a ſape.: dz bec

tati.nõ tñ a pncipio nec ſtatim ſupᷣ pectꝰ et ventrẽ ſuũ

ſapia cognitio deſur/

ambulauit.ſicut adã ⁊ eua nõ ſtatim peccauerũt.ita ⁊ ſum deſcẽdẽs ꝑ inſpi
ſerpens aliqñ fuit nõ ſerpẽs cũ in ꝑadiſo delieiaꝝ mo⸗ rationẽ ſiue ꝑ reuela-
raretur.deus em̃ maliciã nõ fecit.Ecce aperie dicit pꝰ tionẽ. Hec aũt eſt du
creationẽ intpoſita moꝛula cecidiſſe. Adeoq; illa ver⸗ Pace Ra⸗
bii⸗ ZJoh. vij · da ſic accipienda vident᷑. homicida erat ab initio vel Mctia emn cnſus nom
maDendax. i. ſtatim poſt initiũ qñ ſibi eqlitatẽ dei pmiſit potuit eſſe niſi cogni
⁊ ſeipᷣm occidit.qͥ hõ dicit᷑ in euangelio.nec in veritate tio de ſurſũ deſcẽdes.
☚ r ſtetit.qꝛ in ea nõ fuit.ſᷣ ab initio tꝑis.i.ſtatim poſt ini⸗ qꝛ futuꝑ ẽ ↄtingens.
n tium tpis apoſtatauit. Põt etiã ⁊ ſic accipi ſlud ab ini de qͥ nulla pt bei certi
“ tio homicida fuit vel mendax.i.exà hõ fuit conditus ea ein GenEnho-
H quẽ ꝑ inuidiã in moꝛtem pᷣcipitauit ⁊ faciliter ſeduxit. anramabo. B. in er⸗
— Evx ſdictis & liquet ãgelos bonos oẽs eẽ creatos.⁊ pꝰ tv.ſic ẽ fructꝰpietat⸗.

creatõnẽ qͥſdã cecidiſſe a bono qð hũiſſent ſi ꝑſtitiſſẽt. nemo em̃ puenit
¶ QDe naturali cognitione angeloꝝ añ caſum vel con / viſionẽ verbi. niſi per
Iimationem. G S pietace gi. xqꝛz hac nõ
(HMic inquiri ſolet quã ſapiam habuerũt ante caſuʒ vel bepuieneledeie
“ c firmationẽ. Erat in eis triplex natural cognitio qus rbo. Si a verbo. ſic
ſciebant ꝙ faeti erãt.⁊ a qͥ facti erant.⁊ cũ qͥ facti erãt. eſt fructꝰpictatis.qa
⁊ habebant aliquã boni ⁊ mali noticiam intelligentes aia dei exclugẽte igno
dq̃d appetendũ vel reſpuendũ alis ſrer.

nemo em̃ puenit ad

rãtiã.⁊ h̊ mõ ſi pᷣſcia

— dilectione angeloꝝ ante caſum ad deũ caſus daret᷑ innocẽti.
SEen klouCuu crudelitate.ſicut ifra
¶ Solet etiã queri vtrũ aliquã dei vel ſui dilectionẽ in- patebit qꝛ cruciaret
uicem habuerint.Ad qð dici pᷣt ꝙ naturalẽ dilectionẽ innocẽs ſine culpa.et

ſic pʒ intellcctꝰ verbi
illiꝰ? 2 qliter valct ad
Apoſitum.

Eriplex naturalis cognitio ⁊cc. Querit᷑ an diſtinguat foꝛmalr. an materialit᷑. Si materialit᷑ tũc ſüt mlto 4⁶
plures. Si foꝛmalr.. vn? erit mod cognoſcẽdi.Re.pt dici ꝙ ẽ diſtinctio qᷓtũad numeꝝ ognoſcibiliũ.⁊ ytu·
ad gradũ. tũ ad numeꝝ.qꝛ cognoſcibile.aut ẽ creatoꝛ.aut creatura. Si creatura.aut coꝛpoꝛalis.aut ſpũa
lis.oꝛdo ctiã eſt.qꝛ cognoſcibilc.aut ſupꝛa.aut infra.aut iuxta.⁊ ſic claudit᷑ ois cognoſcibilis difterẽtia.rone
cniꝰ magiſter diſtiguit cognitionẽ magis ꝙ,ᷓ rationẽ modi cognoſcendi.

= circa tria incidit h xigdet᷑ dici Ecẽi. xxxiij. malũ bonũ. ⁊ 3 moꝛtẽ vita.

DNH ⸗ habebãt.vt memoꝛiã.⁊ intellectũ.et ingeniũ q̃ deu et
ſe aliq̃tenus diligebãt.ꝑ quã tñ nõ merebãtur.

ſtio m tria ꝗᷓ mgr̃ determinat. Pꝛimo qᷓri cet virũ iuſtũ peccatoꝛ. et ſic intuere in oia oꝑa al-
r de q̃litate quã angelꝰbabuit in ſua crea mi ee hoc videt᷑ ex oꝛdine. Int᷑ natura qꝗ eſt
tione. Scdᷣo qᷓni᷑ de naturali ſua cognitõne. Cercio apta nata bꝛe iuſticiã et bʒ.et inter naturazʒ qᷓ nõ eſt
Xro de naturali dilectione. Circa pᷣmũ qᷓrunt᷑ duo. apta nata hĩe nec hʒ.cadit media illa natura que ẽ
Pꝛimo vtꝝ deus fecerit im malum. Scdo dato apta nata bꝛe.⁊ nõ hʒ iuſticiã.ſʒ deus pᷣt facere extre
nõ. vtꝝ in ipſo inſtanti ſue creationis ex ꝓpꝛia volun ma.⁊ cõgruit eñ facere.g pari rõne põt et cõgruit ci

RAte fuerit malus. D neſtio.]. g facere mediã. ſed talis eſt natura mala ſcʒ creatura
o CRR deus fecerit ip̃m malũ videt᷑ ꝑ auẽtes q̃s addu/ rõnalis mala. ⁊c.¶ Itẽ bocipᷣm vider a ſimili.Si
n . cit męf in ̃a. Nidet᷑ etiã ꝑ rõnes.qꝛ oppoſitio ma/ cut natura rõnalis eſt mala.qꝛ nõ hʒ iuſticiã ad quã
li ad bonũñ decoꝛat vniuerſũ.⁊ cõfert ſaluti et gloꝛie eſt nata.ita creatura irrõnalis. Uñ canis cũ ſit natꝰ
e peatoꝝ. cñ g deus oſſet in oẽm decoꝛẽ. ⁊ in om̃eqd ad latrandũ.ſi nõ habeat latratũ eſt malꝰ.g cũ deaus
NNe ytile ẽ ſaluti clectoꝝ.⁊ iteꝝ ipᷣm facere ſit ↄvueniens. poſſit creaturas facere deficiẽtes oꝑationibꝰ ad q̃s

nate ſũt. vtputa canẽ ñ latrantẽ. ⁊ oculũ cecum.pari
rõe pᷣt facere wſuntatẽ carentẽ iuſticia G. tu dicas

videt᷑ ꝙ deus nõ tm̃ fecerit angelos bonos.ſed etiã
malos. et caput maloꝝ ſcʒ ipᷣm luciferũ.Et Bᷣ eſt qð

vnicuiq; rei a ſua cõdition

46 deus dignus pena qᷓ; dyabolus.
vlus a deo habuit oꝛiginalit᷑ ſibi innatã maliciã vo⸗
luntatis.nõ tm̃ falſum ẽ.imo hereticũ.⁊ eſt falſuʒ iꝰ
in ſe hʒ euidentiã ſue falſitatis.ſiqͥs aduertat.MNam
opus dei eoipᷣo ꝙ opus dei ẽ.neceſſe eſt ipᷣm effe lau
dabile.eſſe oꝛdinabilc.eſſe acceptabile.eſte pfectum

*
9 .
. 0°

non eſt ſimile.Quia creatura rõ

5 Blis imtnediate
oꝛdinat᷑ ad deũ.nõ ſic irrõnalis. Obijcit᷑ tũc vlte/⸗

rius.ꝙ intellectus nr̃ immediate oꝛdinat᷑ in deũ. ſed
deus pt facere intellectũ carentẽ ſcia ad quã cſt ſiue
quꝗ debet hꝛe.ſcʒ ignoꝛantẽ.ſicut dicit Aug. ꝙ ſi de
talẽ cõdidiſſet hoĩem ante peccatũ q̃lis nnne ine⸗

mo poſſet ex hoc accuſare.in lib.de li.arbi. Vtem
locipᷣm videt᷑ a minoꝛi. Plus depẽdet materia a foꝛ

rum ſiue entiũ.qᷓ;

ſancti. pari rõne potuit facere angelũ ſine iuſticia

eſt q; pꝛiuatio boni vbi debet eſſe. ᷓ videt᷑ ⁊c. ¶Cõ⸗

tra. Geñ.j.vidit deꝰcuncta qꝗ̃ fecerat ⁊ erãt valde bo
na. cũ valde bona ſuꝑponat bonũ.cuncta qᷓ deus

fecit erãt bona. nihil malũ.

.

tẽ dyo. Optimi eſt

ſummo bono niſi bonũ. Itẽ om̃e qdð deus indidit

ciſſet angelũ malũ.malicia eſſet ei naturalis.ſᷣ ꝓ na

turalibꝰnemo ẽ vitupandus.nemo adeid F, Re

nec vituꝑpandus.nec puniẽdus eſſʒ dyabolꝰ.
ſi aliqd viciũ factũ facit aliquẽ dignũ pena.ma

dignus eſt pena.ſi deus feciſet eũ malũ.magis eſſet
Ry. ponere ꝙ; dya

vel ꝑgfectibile. nihbil em̃ facit deus qd nõ deccat ſuam
maieſtatẽ. Si em̃ magnus deꝰ ⁊ laudabilis nimis.⁊

intm̃ laudabilis ꝙ nõ tm̃ in ſe.ſ etiã in nullo oꝑe pᷣt
vituperari iuſte.imo in oibus digne laudari.impoſ-
ſibile ꝙ faciat opus vituperabile. quantũ eſt de ipſo
actoꝛe.ſᷣ malũ eoipſo ꝙ malũ culpe.dignũ ẽ vitupe/

rio.g impoſſibile eſt ꝙ aliq̃ creatura ab ipſo habeat

cit niſi ꝗ deceat ſuã ſapiam.ſ nihil qð deus facit eſt
oꝛdinabile in pena.qꝛ tunc deſtrueret opa ſua.et ita

ſe pᷣuaricatoꝛ oniructet deus em̃ illius ẽ vltoꝛ cuiꝰ
i

E
nõ eſt actoꝛ. ſi deꝰ facit creaturã malã malicia cul/

pe. cerit g& oꝛdinabilis.⁊ nõ in pena. malũ culpc ma
neret inultũ ſiue impunitũ ſaluo oꝛdine vniuerſi. ſʒ
hoc eſt impoſſibile ꝑ ſe.qꝛ tunc malũ eſſet bonũ ꝑ ſe
ſi aliter eſſet oꝛdinatũ. ſi deus faceret creaturã ma
lam.creatura nõ eſſet bona. Heceſſe eſt etiã ꝙ ſit ac

ceptabile.nõ em̃ facit deus niſi qd vult.ſᷣ om̃e quod
yult deus.iuſta ⁊ bona voluntate vult. cũ ofne qd
iuſta ⁊ bona voluntas appꝛobat ſit oibus accepta/
bile. ſi deus faceret malus. eſſet oibus acceptabile. S
acceptabile malũ eſſet bonũ.pari rõne ⁊ faccre.ergo
malũ eſſet bonũ. Meceſſeẽ etiã ꝙ om̃e qdð deus facit
ſit ꝑfectũ vel ꝑfectibile. cũ dei ꝑfecta ſint oꝑa. ome

cit actoꝛẽ dignũ qᷓ; aliũ.ſi ð dyabolus ob ſuã maliciã

ma pfectiua.⁊ maßise imꝑfecta in genere creatura
aciat rõnalis natura a iuſticia.ſʒ
boc manifeſtũ ẽ ꝙ materia ſine foꝛma ẽ ens oino in-
copletũ.ſᷣ creatura rõnalis ſine iuſticia hʒ qᷣdãmodo
eſſe cõpletũ.Cũ igit᷑ deus fecerit materiã infoꝛmem
ad minſine diſtinctione foꝛmaꝝ.ſicut dicunt multi

quã debebat bĩe. Anßbel. dicit ꝙ malũ nibil aliud

c ei naturale.g ſi deus fe

=JUòMUMGW

ad eſt in ope dei a deo. vel eſt in pfectione vel incli⸗

nat ad pfectiouẽ. ſi gᷓ malicia eſt a deo in creatura ra
tionali. vel eſt de pfectione angeli. vel diſponit ad

pfectionẽ. ſed nibil tale deoꝛdinat. ̊ malũ nõ deoꝛdi
naret. ⁊ ſi nõ deoꝛdinaret nõ noceret. malũ eſſy ali
quid ⁊ nõ noceret. Cũ gᷓ bic ſint q̃tuoꝛ incõpoſſibi⸗
bilia manifeſta. manifeſtũ eſt ꝙ falſum ẽ impoffi/
bile deũ feciſſe angelũ oꝛiginalr malũ.⁊ venit iſta im
poſſibilitas ex ſumma ꝑfectione ⁊ nobilitate opan/
tis.⁊ vilitate mali culpe.pꝛiuat em̃ illas qᷓtuoꝛ cõdi/
tiones nobiles q́s neceſſe eſt eſſe in om̃i diuino ope.
nõ ꝙ deus teneat᷑ opi illas dare.ſed qꝛ nõ decet eius
voluntateʒ aliter opꝑari vel facere. a
obijcit᷑ ꝙ facit ad decoꝛẽ. vico ꝙ ẽ mali pductio. p

tum ẽ de ſe.ᷣ oꝛdinatio decoꝛat. Et qm̃ deus nõ põt

.

fedare ſed decoꝛare.ideo nõ potuit pducere ſ oꝛdi

nare vm antitheſim. ⁊ ßm boc intelligit Ecci. xxxiij.

contra bonũ malũ.nõ qꝛ deus fecerit. ſed qꝛ deus in

B ſuis opibus qð factũ inuenit oꝛdinauit. Ad illud 48
optima ꝓduccre. ſi deꝰ ẽ optimꝰ.nõ pᷣt ᷓ ꝓpducere
malũ.ita ; faciat maliciã in eo.⁊ eodẽ li.de di.no.di
cit.ꝙ ſicut a calido non Ie⸗ niſi calidũ.ita nec a

qð obijcit᷑ de natura ꝗᷓ nata ẽ bꝛe iuſticiã tẽ.dᷣm
cũ dico naturã pꝛiuatã iuſticia duo dico.ſcʒ ꝙ natu⸗
ra eſt. ⁊ q; pꝛiuata inꝗtũ natura tenet mediũ.⁊ ſeq̃
argumetũ.inq;tũ vero pꝛiuata nõ tenet mediũ.im/

mo locũ infimũ.imo ipſa pꝛiuatio nulluʒ bʒ mediũ.
Zara en de ſc. qꝛ nihil eſt.⁊ ideo nõ valet ꝙ eã pᷣuatã
ecerit. Et ſi tu obijcias ꝙ maioꝛ pꝛiuatio eſt nõ bꝛe
nec actũ nec aptitudinẽ.q; hꝛe aptitudinẽ⁊ nõ actũ.
dom ꝙ maioꝛ eſt pᷣuatio ſi accipiat᷑ large pᷣuatio.ſed
iſta ẽ defoꝛmis.illa vo nõ.vt cũ dico lignũ nõ videt.
dico negationẽ.ſcd nõ defoꝛmitatẽ. cũ dico hõ nõ vi

det.dico vtrũq;.⁊ ſic pʒ illud.AA. Hillud qð obijcit᷑ 49

aꝗ ſimili in alijs naturis.⁊ a minoꝛi in pᷣma materia.
dico ꝙ nec eſt ibi locus a ſili nec a minoꝛi ſi bene cõ/
ſideretur. Maluʒ em̃ culpe magis impoꝛtat deoꝛdi⸗
nationẽ ſiue pꝛiuatõnẽ oꝛdinis qᷓ; malũ nature. Ael
quia ſicut dictum eſt diſ.xliij.pꝛimi lib.malum cul⸗
pe dicit deoꝛdinationẽ ſiue pꝛiuationẽ oꝛdiuis pᷣnci/

palis.qᷓ ſcʒ eſt imaginis ad deñ immediate. Malum

vo nature vel pene deoꝛdinationẽ oꝛdinis.nõ pꝛinci
palis ſed ꝑticularis.⁊ hinc eſt ꝙ deus ſalua cõdecen
tia ſue bonitatis ⁊ ſapie pᷣt facere rem malã.malicia

pene vel defectu nature.nõ ſic pꝛiuataʒ oꝛdine iuſti/
cie.vt ex ea ꝑte qᷓ ꝓcedit ab ipſa diſpoſitione diuine
iſtã cõditionẽ. Rurſus.nõ tm̃ malũ dignũ ẽ vitupe-
rio. imo etiã qͥdãmodo in dei vituperin. Si ; dedfa⸗
cceret creaturã malã.ipᷣe faceret ſibi vituperiũ ⁊ con/
tumeliã. Meceſſe eſt etiã eſſe oꝛdinabile.qꝛ nihil fa/

ſapie.vnde nõ ſcquit᷑ poteſt deus facere hoiem cecũ.
ergo poteſt facere iniqduum.
= . MAueſtio.ejß.
Saum angelus in pᷣmo inſtanti ſue creationis fue-
rit malus actu ꝓpꝛie voluntatis. Oꝛ ſic videt᷑ auẽte
1I. Joh̃.iij.dyabolus ab initio peccauit.ſed nibi ẽ an
te initiũ duratione.g nulla creatura pᷣcefſit duratõe
ne eñ peccacij Itẽ Aug.xj.ſuꝑ Geñ.ad literã
ra putari pᷣt in initio tꝑis dyabolũ ſupbia

Mec fru
cecidiſſe. nec fuiſſe vllũ antea tps qͥ cũ angclis ſctis
pacatus vixerit et beatus.ſᷣ in ipſo pᷣmoꝛcdio creatu
re a ſuo crcatoꝛe apoſtataſſe. Si tu dicas mibi ꝙ hᷣ
nõ dicat ſᷣm ſuã opinionẽ.⁊ bene.qꝛ ibidẽ vbi Aug.
ponit iſta opinionẽ.multas etiã alias ponit qs non
tencet. obijcit Inoe dixerit ſm ſuam opinionẽ.quia
ipſius opinio fuit ꝙ oia ſimul eſſent condita.⁊ p lu-
cem intelligit angelicã naturã foꝛmatã. ꝑ tenebꝛas
intelligit auerſaʒ a deo. ſi ſimul lux facta ẽ ⁊ a tene
bꝛis diuiſa.ſimul cum rerũ pᷣma ↄditione fuit petĩ
angcli.⁊ ita videt᷑ ꝙ nulla fuit oino ibi moꝛa.MNtẽ

illud ” qd 47
ducti oꝛdinatio. Pꝛoductio mali fedat ⁊ turpat qn,

oſtengan
Pigiſfl
miſtrit
luniſtn⸗
ennesd
Umnstilar
unſatdet
Gnt eneff
ſelliͤhie 3
ucsvinerin
taigneten
nggnniaſe
ſnftttunt
Oindics⸗
bus Cortrn
ſnaoteſeſt
ſbincäſinult
ſuniuſte
linaduaplin
houßnoſc⸗
giurenurtn
ſangcbeſon
fadnſaruct⸗
eepphonin
ſngns Gin
iſoꝛenpoꝛe
Ctoangugfute
chetainftäen
Sehon E
ſhigeyfen
Purdeddd
Npcd. Deen
Idlicſoph
(obialighint

leuroßepae
ningien

Tnaeſtueg

loefſaneen
one Oitudie⸗
ſmiduborti,
ſchctöercſe
atacſnotnun
Mechnttlüen
ſtſtrſtdin
Mhpachtüfm
cidathhn
ntlſeftes
tuckaeſugng
ligconone
Pwiſegen
ntntignii
Aloenleintn
werin,
Kut uti
Knaleczcft
nriſtühen
bftne

vule⸗
fiegät
Nurhchii⸗
Ntceirͤri
dilfn
Ncolgiiͦſit

ͤuffff
Aiugi
iiunnn
unmnibori⸗
in
nilöemlunh
6nigtiusil
nunnsti
lncite
mmninli
ßz unetf⸗
S
eheencai⸗

Cgtninieft
Pleniini
iud,
ieſtann
bäun
“
fin⸗
lnit
Nigun⸗
aun
uimnn
n

In delicijs ꝑpadiſi dei fuiſti.oĩ
es.vbi aliqñ intelligit᷑ fuiſſe ſine pctõ. Itẽ rõne vi/
deetur.ofne peccatũ actuale exit in eſſe ꝑ actũ delibe-
rationis.ſed vbi deliberatio.ibi collatio et ſucceſſio
de neceſſitate. ſi peccatũ ſequit᷑ deliberationẽ ange

5 2

cõne videt᷑. Aliqua creatura coꝛpoꝛalis eſt qᷓ ſimul

in eodẽ inſtãti eſt ⁊ oꝑat᷑.ſicut lux ſtatim cũ ẽ lucet.

Et Aug.dicit ꝙ lux ⁊ ſplẽdoꝛ ſunt coeua.⁊ ſi eẽt lux
eterna.ſplendoꝛ eſſet eternus. cuʒ ſpnalis natura
ſit magis vel eq̃ actualis vt coꝛpoꝛalis.& põt eẽ ꝙ in
pᷣmo inſtanti cũ eſt. ſit in ſuo actu.ſᷣ̊ actus eiꝰẽ velle

ita ꝙ eſſe nõ pᷣcedit velle tpe ſiue duratõe.ſ ſolũ na/
tura.ſ q̃ rõne velle pᷣt bonũ.eadẽ rõne malũ.g cum

volens malũ ſit malus.ipſo inſtanti potuit eſſe ma

lus. Si tu dicas ꝙ põt bꝛe opationẽ coeuam natu/
ralem ſ nõ li.ar. Contra.li.ar.eſt ſub deo potentiſſi/
mum ſicut dicit Berñ. ⁊ nibil bñs retardans in an/
gelo nec as Muna⸗ cũ eſt.pfectũ eſt.⁊ põt oꝑa/

tionẽ illã bꝛe. ¶ Itẽ ſi oculus crearet᷑ cũ actualitate

virtutis viſiue ⁊ impſſione ſpeciei.ſimul eſſet ⁊ vide
ret. cũ g angelus a ſui ꝓpꝛia ↄditione babuit intelle/
ctum agentẽ. ⁊ ſpẽs rerũ innatas vt poſt patebit.g

ſimul fuit ⁊ intellexit.pari rõne ⁊ ſimul fuit ⁊ wluit

Sie tu dicas ꝙ nolle ⁊ velle fuit in diuerſis inſtanti/
bus. Contra. Intelligere angeli eſt ſimplex ⁊ in in/
ſtanti põt eſſe.ſiłr et velle.vᷣ nibil ꝓhibet duo indiui
ſibilia eẽ ſimul.nihil phibet ꝙ intelligere ⁊ velle cũ
ſint indiuiſibilia. ſaltẽ rõne indiuiſibił ſimul eẽ.ſicut

vltima duaꝝ lineaꝝ cõtiguarũ ſimul ſunt. ¶ Item

2

pocipᷣm oñdit᷑ ꝑ ſimile.qꝛ aia rõnalis ſimul tpe con

ditur ⁊ viciat᷑.nec ẽ ibi aliq̃ oppoſitio. ſiſr videt᷑ ꝙ
in angelo eſſe potuerit ꝙ ſimul fieret et viciaret.nõ
tñ a deo.ſicut nec oꝛiginale petm̃ eſt a deo.Aut ſi nõ

eſt ſile. ego qᷓro rõnẽ qᷓre aia hec duo põt hꝛe ſimul ?

nõ angelus. Si dicas mihi ꝙ ab actu alieno inficit
aĩa.ſcʒ a coꝛpoꝛe.ſᷣ angelus a ſe.hoc nibil eſt. qꝛ ita

cito angelus fuit cognitꝰ a ſe ſicut ab alio.g̊ pari ra-
tione ita infici potuit ab actu ꝓpꝛio ſicut ab alieno.
¶Sed ↄtra. Eʒech. xxviij. in delicijs padiſi fuiſti ple
nus ſapia ⁊ pfectus decoꝛe.g ⁊c.ergo cũ hoc intelli /
gaatur de dyabolo ſicut exponũt gloſe.fuit aliqñ ſi/

ne pctõ. ¶ Item hoc dicit Augrr. e ciui. dei.
apide pᷣcioſo oꝛnatꝰ

li.petim̃ ſequit᷑ angelũ.nõ tm̃ natura.verũetiã delibe
ratione.Si tu dicas ꝙ angelus ꝓpter intellectũ dei/

foꝛmẽ deliberat in inſtanti.⁊ ſimul videt ⁊ deliberat.

oñdo ꝙ nõ põt eſſe.Angelus em̃ ad hoc ꝙ appete/

ret.neceſſario tria pᷣcognouit.⁊ appetibile.⁊ cui ap/
petebat. ⁊ rõnem mouenteʒ.aliq̃ em̃ rõ fuit q̃ excita
uit. iſta ſunt diuerſa.⁊ impoſfibile eſt ꝑ naturã ali⸗
quã potentiã ſimul ⁊ ſemel ad plura conuerti. ꝓpter
qʒð etiã dicit phᷣus ꝙ intelligimꝰ vnũ ſolũ.j ſi nõ ſi-
mul. ſucceſſiue g conouit.
tus eſt. aut factus eſt cum ſua oꝑatione actuali.aut

Itẽ angelus qñ cõdi⸗

abſq; opatione actuali.Si abſq; opatione actuali.

poſt tp̃s pcccauit neccſſario. Si cũ ſua opatione.

ñ decuit deũ ↄcreare alicui rei niſi opationẽ ſue na

ture ↄuenientẽ.cũ g actio defoꝛmis potius ſit natu/
re incoueniens.pʒ ⁊c. Itẽ bec duo ſunt vera ꝑ ſe.q;

nullus in illo inſtanti qͥ peccat pᷣt vitare pctm̃.⁊ nul
lus peccat actuali pctõ in eo qʒ vitare nõ pᷣt.ſ ſi an
gelus peccauit in illo inſtãti.nõ potuit in illo vitare.
nec in aliqͥ qd eſſet ante illud nec poſt.g non potuit

vitare.ß ſi nõ potnit vitare.nõ peccauit.& ſi nõ pec/
Qduit.in pᷣmo inſtanti nõ eccauit. ¶ Nẽ malum eſt

in angelo aliqd fuit qd amiſit ꝑ pctm̃.tũc g q̃ro vtꝝ

qua poſitio fuit aliquoꝝ ꝙ ſil tꝑe
cauit.nec vnq; fuit niſi malus. Et videt᷑ Augꝰ.illã
appꝛobare n Hek:dlira⸗ iõ aliqͥ moderni eã
ciui. dei. pᷣdi cta poſitio accedit ad pmã q̃ eſt bereti/
ca. ⁊ ita qᷓſi bereſim ſapit.cõis opinio mgroꝝ ꝑiſicn
ſium ẽ.qꝙ duratõe cõditio angeli pᷣceſſit lapſum.⁊ de

ſimul facta. d

cis eſſentie.

coꝛtuptiuũ boni.ſᷣ nibil coꝛrũpit᷑ niſi qd eel fuit.

in pᷣmo inſtãti ꝑccauerit an nõ.ſi ñ tũc hẽo ꝓpoſitũ.

ſi ſic. S&̊ peccauit ſubito.ſᷣ cũ in ſubita mutatoe ſitł ſit

fieri⁊ factũ eẽ.ſił erit coꝛrũpi etiã ⁊ coꝛruptũ eẽ.⁊ ita

nõ eẽ.̊ bonũ in pᷣmo inſtanti nõ eſt.ſᷣ nõ coꝛrũgeret

niſi fuerit. & in eodẽ inſtati fuit ⁊ nõ fuit. ⁊ ita cõtra/
dictoꝛie oppoſita ſunt ſil vera.ſᷣ hocẽ impoſſibile.⁊

Apter hoc vult phs ꝙ int᷑ mutatões ↄᷣꝛias de neceſſi
tate ſit quies media.ergo int᷑ illiꝰPoni ꝓductionẽ et
adẽptionẽ fuit quies media. ⁊ ita moꝛula. Si tu di/
cas ſicut dẽ de aia rõnali.quia ſiłr põt ibi obijci ꝙ nõö
adimit bonũ qð infuit.ſᷣ qdð infuiſſet ſi nõ peccaſſet.
nunq; em fuit iuſtus ⁊ bonꝰ.ſ̊ fuiſſet ſi nõ peccaſſʒ.
Contra hoc ẽ Aug.de coꝛreptõe ⁊ gra. Ille in veri⸗
tate nõ ſtetit.dictũ ẽ de dyabolo.qꝛ ibi fuit ſ̊ nõ per/

mãſit. illa rñſio nihil valet hic. dum Eant 50
it dyabolꝰ pec

d qm̃ ſicut expᷣſſe dicit Aug.in.xj.de

cõi cõſilio mgroꝝ poſitio oppoſita excõicata eſt ab
epᷣo viſienſi. Jaͤe⸗ tanqᷓ; magis verã ⁊ catholicã.et
magis ꝓbabilẽ ⁊ cõcm opinionẽ dico illã eſſe tenẽ⸗
dam.qꝙ moꝛula fuit inter creationeʒ et lapſum licet
ꝑuula. ꝓpter quã ſcti.⁊ expoſitoꝛes.⁊ ipᷣa ſcpᷣtura lo
quit᷑ de malicia dyaboli q̃ſi ſemꝑ fuiſſet in ea.quia

illud modicũ q̃ſi ꝓ nibilo reputat᷑. Ex hoc pʒ rñſio t
ad pᷣmũ.qꝛ vt dicit Aug.ſenſus ẽ.dyabolus ab ini/
tio peccauit.i.ſtatim poſt initiũ.¶ Ad illud qdð obꝛ S2
de Aug. dico ꝙ dicit 'm alienã opionẽ.qdð pʒ.q;ꝛ con

trariuʒ diarid ci.dei. Et ꝙ obꝛ. ꝙ ipſe poſuit oĩa
mul m eꝙ ven eſt q;tũ ad eſſe naturale.ſed
nõ q;tũ ad bene eſie.vñ poſuit ꝙ lux coꝛpoꝛalł ſimul
eſſet ⁊ diuiſa eſſet a tenebꝛis.ſilr ꝙ nõ eſt oꝛdo mate
rialiũ dierũ.ſᷣ bene poſuit oꝛdinẽ ſpũaliũ dieruʒ ſᷣm

Ad illud qd obꝛ.qꝙ ſtatim fuit in actu.dom q qͥ
im boc negãt in oĩ creatura. qꝛ tñ Aug.videt᷑ dice
re ↄtrariũ in luce ⁊ ſplendoꝛe.ↄcedamus ⁊ in ange⸗
lo.ſed tñ nõ fuit ſtatim in actu electõis.qꝛ illũ ante-
cedit deliberatio ⁊ p̃cognitio pluriũ.qꝛ ſicut dictũ ẽ
in opponendo.nõ pñt eſſe ſiml.nõ ꝓpter oppugnã/
tiam actuũ vel ſimplicitatũ.ſᷣ ꝓpter ſimplicitatẽ in⸗/
tellectus angelici.qꝛ vna cõuerſione totus capit᷑ in
tellectꝰ ab vno obiecto.ita ꝙ incõpoſſibilis ẽ in illo
inſtãti cõuerſio Aaa obiectum. ⁊ ſic pʒ rñſio ad

ulenagete intellectus angelici ſupꝛa res.
3

duo ſequentia. Ad illud autẽ qd obẽ de pctõ aie.
dum ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ pctm̃ in aia nõ fit ꝑ actualẽ de
liberationẽ.ſed fit ꝑ vnionẽad carnẽ infectã.et qm̃
vnio eſt in inſtãti.deliberatio ⁊ collatio nõ.idco nõ
eſt ſimile binc ⁊ inde.

Irca ſcᷣm pᷣncipale ⁊ circa angeli naturalem
gnitionẽ duo querunt᷑. Pꝛimũ eſt de cogni

¶ Ntrum angelus omnia creata qᷓ cognoſcit cogno

ſcat ꝑ ſpecics innatas.an aliq̃ ꝑ ſpẽs acq̃ſitas.Et q;
oĩa creata cogſcat ꝑ ſpẽs inatasvidet᷑ ſacra ſctura

velle. Eʒech.xxviij.tu plenꝰ ſapia ⁊ ꝑfectus decoꝛe

„

dici ad dyabolũ. ſed nõ eſſet a ſui oꝛigine plenus ſa
pientia.niſi eſſet in eo Eienicud ſpẽꝝ ꝑ q̃ͥs cõtingit

res cog

noſcere. cũ plenitudo ſufficiat vnicuiq;.vi

detur ꝙ ſpẽs infinite ſufficiãt angelo ad oĩa cogno/

ſcendũ.

Itẽ ꝑ Aug.xj.de trini. Mens gᷣ ipᷣa ſicut

reꝝ coꝛpoꝛeaꝝ noticiã ꝑ ſenſuʒ coꝛpoꝛis colligit. ſic
incoꝛpoꝛeaꝝ ꝑ ſemetipᷣm. Et horõem aliã ñ a ignat
niſi qꝛ ſpẽs incoꝛpoꝛaliũ nõ põt fieri in ſenſu.et ſpẽs

acqrit᷑

ſupponat᷑ mõ. nullius noticiã acqᷣrit. ſuſcipiendo
ſiue acqͥrendo ſpẽm nouã.

mediante ſenſu.ſᷣ angelus nullũ hʒ ſenſuni.

tẽ hocipᷣm vidct᷑ per

auctẽ in li.de cauſis.ois intelligẽtia ẽ S foꝛmis.

5S3 f ſi ſpẽs reciperet nõ eſſʒ plena.S ⁊cẽ.

Itẽ talis cõ/

ſueuit aſſignari dꝛia int intellectũ angelicũ ⁊ buma/⸗

nũ.q humanꝰ ꝓpter cõiuncti

bilis. a

„

pt nctionẽ cũ coꝛpoꝛe ẽ poſſi/
ngelicꝰvo ẽ actualis.ſi S recipe nõ eſt niſi rei

exiſtẽtis in potẽtia m ꝙ bmõi. ptz ⁊ẽ. Pe g iſt⸗
tellectꝰ em̃ diui

dꝛia ſit ↄueniẽs videt᷑. In

c in om⸗

nimoda actualitate.ita ꝙ oio nihil pᷣt recipe. Intel/
lectus vᷣo humanꝰ q creat᷑ ẽ ſicut tabula raſa. et ita
in oĩimoda poſſibilitate. ſi int hec extrema poſſibi

tẽ

le eſt repire mediuʒ.poſſibile ſcʒ in qͥ ſit poſſibilitas

actui ↄiuncta. ⁊ talẽ nõ ẽ dare niſi angelicũ.ergo ⁊c.
triplex ẽ eẽ reꝝ.hñt em̃ res eſſe in verbo.⁊ in

intellectu ãgelico.⁊ in mũdo.ſᷣm qð triplex eẽ. dicit
Aug.illud eẽ dictũ.fiat.⁊ fecit.⁊ factũ ẽ.ſj eẽ rerũ in
intellectu angelico magis accedit ad eẽ veꝝ in vᷣbo.
q́; eẽ rex in mũdo.& cũ in verbo fuerit pleniſſime.in

9

maioꝛi plenitudine ſunt i angelo qᷓ; in mũdo. vel in

cqᷓ magna.ſᷣ deꝰ ab i

„

nitio mũdi indidit rebꝰroões cau

ſales ſm qᷓs cetera fierẽt et nibil diceret nouũ.qꝛ re/
gquieuit dey die.vij. ̈multofoꝛtius videt᷑ ꝙ in ange/

lo imp̃ſſit ſili

tudines ⁊ rões ſᷣm q̃s poſſet cognoſcẽ

„

cetera faciẽda. ſine receptõe ngna Ei 3 Epb.iij.
ulkifo

vt innoteſcat pᷣncipibꝰ ⁊ ptãtibꝰ m
dei. gloſa dicit ibi. ꝙ an
multoꝝ ſpẽs re
innatas oia cognoſcit. a natura ſua ola ſcit. pᷣſen
tia ⁊ futura.necia⁊ ↄti
qð manifeſte falſũ ẽ ⁊ ſcpᷣturas.
ſcit ꝑ ſpẽs innatas.bʒ

ꝛmis ſapia
i multa didicer̃t ab ecdlia.
grũt ⁊ acqᷣſierũt.¶ Itẽ ſi ꝑ ſtẽs
ingẽtia. naturalia wlũtaria.
Itẽ ſi oia ↄgno
penes ſeipᷣm rõem cosſcendi

oia. ita bene cognouit abſentia ſicut pñtia.ita lon
ginq ſicut ꝓpinqꝗᷓ. ᷓ̊ dyabolus exiſtens in inferno ſcit
quicqͥd fit in mudo.⁊ angelꝰqͥ eſt hic qͥcqͥd fit in an/
glia. qð manifeſte falſũ ẽ et ſepᷣturã ꝗᷓ de multipli⸗/

ai miſſione angeloꝝ loquit᷑. ¶

ſpẽs in

oim ſingulariũ. Pꝛimũ ẽ falſũ ⁊ icoueni

¶ Itẽ ſi oia cognoſcit .
atas.aut nõ cognoſcit ſingularia.aut hbʒ ſpẽs

9

Es ꝙ angelꝰ

ſingularia nõ ↄgnoſcat.cũ hoibꝰ ſi pualib? miniſtret.
⁊ ad ſpalia ⁊ ſingularia miſteria dirigat᷑. Si autẽ bʒ
ſpẽs oim ſingulariũ. cũ poſſint augeri in infinitũ.
bẽbit ſpẽs ifinitas.aut fiet aliqũ aliqd fingulare q8
no poterit cogitare.Si tu dicas ꝙ angelꝰcogſcit ſin

gulari.
guunt᷑.

ſpẽs vliũ.Contra. In ſpẽ vlium nõ diſtin

nõ cognoſcit diſtincte. Pꝛeterea. ſpẽs vlis

nõ aſſilat᷑ cuilibet ſingulari aſſilatione pꝑfecta.ẽ pfe
ctius cognoſcit bõ qᷓ; angelꝰ. Si tu dicas ꝙ angelus
appꝛopꝛiat illas ſpẽs applicãdo ad ſingularia. Con
tra. Oém applicationẽ nõ foꝛtuitã pᷣcedit cognitio.
ſi em̃ nõ cognoſcit illũ cui applicat. quõ vult illi ſpe

9

ciem applicare. Et itep. qre magis illi ſingulari ap/
plicabit ſpẽm iiSiac ante applicationẽ co/

gnoſcit ſingulare.
cationẽc.aut nõ.Si

Pꝛeterea. aut cogſcit poſt appli
ð. angelus nõ pᷣt tenere ime⸗

moꝛia cognition? alicuius ſingularis qd manifeſte
falſum ẽ. Si ſic. ᷓ̈ remanet in memoꝛia aliqua nouꝗ

ſpẽs. cũ aliqͥd cognoſcit qð pᷣus nõ cognouit. et ita
in illa recipit aliquã ſpẽm. ⁊c̃. oen q̈ oẽsᷣ

aliqͥd intellexerũt hoc poſi uerũt ꝙ angel? cognoſcit
res creatas ꝑ ſpẽs.niſi ſit talis q̃ eſſentialr ſit in an/
gelo. Cognoſcere aũt rẽ oino ꝑ ſe eißm hoc ẽ ſoliꝰilliꝰ
q eſt actus purꝰ⁊ ꝑfectiſſimꝰ.⁊ iõ ydea ⁊ cauſa oim

⁊¶ efficiens ⁊ exẽplaris ſeipo nõ alio quodã.ſed tñ in

mõ ponẽdi ſpẽs diuerſificati ſunt. Aliqͥ em̃ poſueft

ꝙ angelus oia q̃ nouit p ſpẽs.ſcit ꝑ ſpẽs innatas. et

bui poſitõis tradunt modũ ⁊ cãm. Modus em bic
eſt. ;uis in angelo ſint innate ſpẽs in numero finito
ſc reꝝ q̃ ſunt de pᷣma oↄſtitutione mũdi.tñ ſicut deꝰ
in pᷣma ↄditione cõdidit rões cauſales ⁊ ſeminales

54

reb) ad ſe multiplicãdas.ita tradidit etiã ſpẽb⸗ 6
imp̃ſſit angelico intellectui. ⁊ ita oia pñt ſine extrin-

ſeca receptoe cognoſcere. Cãm aut huiꝰ aſſignãt. qꝛ
cu receptio fiat ꝑ qᷓndã abſtractionẽ ⁊ ꝓPoꝛtionem.

ad q̃ cõcurrũt tanq; diſpoſitiua oꝛganũ ⁊ mediũ.et

virtutes inferioꝛes.⁊ hoc nõ ſit in angelo repire.di⸗
cunt ꝙ nihil ab extra pᷣt reripere. Seg huiꝰ poſitõis
modũ facile nõ eſt intelligẽ. qꝛ difficileẽ vi
rone ſpẽs pñt multiplicari.na ſpẽs vnisreinõ gene⸗
rat ſpẽm oino differẽtis rei. nec eadẽ ſpẽs ſe mulei⸗
plicat in aia ſm numeꝝ. cũ vna ſit aia ſicut vnisob⸗
iecti vna ẽ ſpẽs in vno ſpeculo indiuiſo.Cãm autez
credo eẽ falſam.qꝛ planũ ẽ q angelus bʒ intellectũ

poſſibilẽ.cũ nõ ſit purus act?. Planũ etiã ẽ ꝙ babet

agentẽ maioꝛis virtutis qᷓᷓ ſi eſſet coꝛpoꝛi alligatus.

ſi alligatus pᷣt extrabere ⁊ poffibili impmere qto

magis intellect?liber ⁊ ſepatus hoc põt. Ideo ẽ alia
poſitio q angelus q̃daʒ pcognoſcit p ſpẽs innatas.
vtputa naturalia ⁊ neceſſaria. ⁊ q fuert c angelo
cõcreata.ſʒ foꝛtuita.⁊ voluntaria.⁊ futura ↄtingen⸗

tia intelligit per ſpẽs acq̃ſitas ⁊ receptas. Angelic⸗

equa

em̃ intellect? poſſbilis reſpectu bmõi ſpeẽn. non tm

eſt tanta poſſibilitate poſſibilis vt hbumanus.qꝛ bu

manus eſt poſſibilis oino ꝓpter nuditatẽ. Eſt etiam

poſſibilis ꝓpter ↄiunctionẽ cũ fantaſmatibꝰ.angeli

cus vero neutro mõ.ſed poſſibilis ẽ reſpectu pꝛedi⸗

ctoꝝ cognoſcibiliũ. Cũ em̃ ñ habeãt cãm certã. ſolꝰ
deus q ſeipſo cognoſcit eſt in actu reſpectu talis co/
gnitionis.⁊ ille q cognoſcit in deo 1 per reuelatio
nem a deo. angelus vo qͥ indiget infoꝛmatõe ſpeciei
per naturã eſt reſpectu taliũ in potentia nõ in actu.

Sed bhec poſitio videt in ſe claudere duo oppoſita.
ſcʒ ꝙ angelus habeat ſpẽs vniuerſalium. uſcipiat

poſt ſpẽs ſingulariũ. Spẽs em̃ ſingulariũ eiuſde ſpe

ccci nõ differũt niſi numero. ⁊ impoſſibile ẽ acciden.

tia eiuſdẽ ſpeciei diuerſa numero eſſe in eodẽ ſubie/

cto.g nullus intellectus põt hẽe ſpẽs plures bomis.

ſed ſi hʒ vnã innatã. non põt alia eiuſdẽ ſpeciei reci

pere.ſicut nec due albedines ſunt in eodeʒs coꝛpoꝛe.
Oꝛ ſi dicas duaꝝ albedinũ ſilitudines eſſe in codeʒ
aere. ⁊ diuerſa lumina eiuſdẽ nature.vt dicit dyoni⸗
ſius. ⁊ facies duoꝝ hvim in eadẽ imagine.nõ eſ ſile.
qꝛ cũ ydola et lumina in medio diſtinguant᷑ ꝑ ſuas
oꝛigines. diuerſe figure pñt in genere figure differre
ſpẽ. aliter ſufficit ſpẽs figure cũ numero.ſicut poſſũ
tres ſpẽs omnino ſimiles ↄfingere.⁊ ſic videt᷑ dicta
poſitio contraria implicare. Amplius. Si ſpẽs ẽ to⸗
tum eſſe foꝛmale indiuiduoꝝ.vt dicit Boetius: nec
eſt indiuiduatio niſi ex cõiuncõe foune cũ materia.

ifflodoizoh

ſelenei
ſlcieefn

ieſtinnn,
tlemchtin
iiangaisch⸗
1ocrligsend
nuht niſci
onehzenfs
1Choahtn
Gorminiu,
Pſtotiiche
honmticſafe
gtatinpi
lputana
lurſeuſirſe
veſart ſent
Gpluctenane⸗

eßcotiqen
ſtobeneontm
heſpsnomusret
übebedthenh⸗
Nesgpernu
Naaentert⸗
Mhnduafs
giſgagctaiſ
nulndiſceir

Kĩ gin

rli
geckſin
ifeibieſfn
ſeri einmſo
liſejttaize
uöſpprnin

Meſ

Köahi
ſron

i hung
ntimzin
s heah
Mähanmi
zmatiſian
Nteinani
Uham lsn
e ruda
mtirheis
ralöhae.
topoſtn
lun aſtſpe
Glritnſk
ſbltiua⸗
cſenedlr
eſruini
n
ric
mrervac
—
vtnpints
Nrig
nonln
thetuffn
ſegaln
Cthusn
iums

56 tũ ex expientia.

ſi ſpẽs exiſts in intellectu oĩno abſtrabit a materia.
nullo mõ in codeʒ intellectu ẽ ponere diuerſas ſpẽs

ſine foꝛmas ſolo numero differẽtes.⁊ ſic redit iden
qð pᷣus.ſcʒ ꝙ ſi intellectꝰangelicus bʒ oim vniuerſa
liũ ſpẽs innatas.nullã vlteriꝰſpẽm recipit.ſʒ ſufficiẽ
ter per illas oia cognoſcit.Et ido eſt tercia poſitio ꝙ
angelꝰoia cognoſcit ꝑ ſpẽs innatas.nõ qꝛ nõ poſſit
recipere ſpẽs.tunc em̃ ſi deus crearet aliqð nouũ in
ſpẽ.neceſſe eſſet angelũ ignoꝛare.qdð ſi falſum ẽ.poſſʒ
recipere.⁊ iõ hec nõ eſt rõ.ſʒ boc ꝙ deꝰintellectũ an⸗
gelicũ poſſibilẽ tot ſpẽbus ipleuit.q per illas pote/
rat oĩa cognoſcere ſine oĩ receptõne noua.⁊ ideo dẽ
intellectꝰ angelicus eẽ in actu reſpectu reꝝ.nõ quia
ſeipᷣo ſit in actu.vel qꝛ ſit actus.ſʒ per ſpẽs factꝰ? in
actu.⁊ modꝰ?⁊ intellectꝰ.iſtius poſitionis ẽ hic. Deꝰ
em̃ in angelis cõcreauit ſpẽs vles oim fiendaꝝ rer.
⁊ per ilias certũ ẽ ꝙ põt oia ↄgnoſcẽ.pt etiã i ſingula
na.ſjnõ niſi cõponat adinuicẽ.vt pʒ.Si ego bẽo pꝑe
nes me ſpẽm figure.ſpẽm hois.ſpẽm coloꝛis et tꝑis
⁊ cõponã adinuicẽ. ſine noua receptione ſpeciei co⸗
gnoſcam indiuiduũ vt in ꝓpꝛia natura.ſʒ qꝛ talis cõ
poſitio niſi eſet ſm certitudinẽ ⁊ coꝛrũdentiam ad
ipſam rẽ.eſſet fictio ⁊ deceptio.iõ angelꝰ hmõi indi/
uidua ⁊ ſingularia nõ coguoſcit niſi dirigat aſpectũ
ſupꝛa pᷣdictũ cogſcibile.⁊ ſᷣm illud q ẽ in re ipfe cõ/
ponat ſpẽs in ſe.⁊ tũc bʒ ita clarã ⁊ certã cognitõeʒ
de re. ſicut ſi ſpẽm ſtatim reciperet.⁊ bec poſitio ma

gis placet.q;ꝛ concoꝛs ẽrõni.⁊ phie.⁊ ſacre ſcpᷣture.

⁊ pʒ rñſio ad oia obiecta ſi bene intelligat᷑.Ad il/
lud em̃ qð obꝛ q angeli didicerũt ⁊c.dom qꝙ; bec po
ſitio hene ponit angelos multa diſcere ſed nõ ꝓpter
hoc ſpẽs nouas reciꝑe.nec illud ẽ incõpoſſibile.ego
em̃ habeo ſpẽm hois ⁊ aialis dũ ſcio vnã cõcluſionẽ
de eis.ſʒ per multiplicẽ cõuerſionẽ ⁊ collationẽ ppte
rit circa eaſdẽ res ꝑ eaſdẽ ſpẽs noua cognitio gene/⸗
rari ᷣm diuerſas oppoſitõnes ⁊ bitudines.⁊ ita ali
quid addiſcã.ſed nõ nouã ſpẽm recipiã.ſic et angeli
multa didicer̃t.tũ ex ꝓpꝛia induſtria.tũ ex reuelatõe.
ien Ag illud qd obẽ ꝙ tũc cognoſcẽt
ↄtingẽtia ⁊ abſentia.ddm ꝙ ſicut tactũ eſt.ad cogni
tionẽ haꝝ rerũ particulanin. ⁊ maxie cõtingentiũ.nõ
ſufficit bie ſpẽs innatas niſi aſpectus angelicus cõ/
uertat᷑.⁊ cõuerſio requirit dei exiſtentiã.vel in ſe vel
in cꝗ.req̃rit etiã pᷣſentiã.eo q virtus angelica ẽ fini⸗
ta.iõ in appꝛoximatõe aliqᷓ ꝓpoꝛtionali ẽ eũ ſe cõöuer
tit ad rem. ⁊ ita pʒ ꝙ nõ ꝓpter hoc cognoſcit futura

57 vel etiã cõtingẽtia. Ad illud qdð ob: ꝙ aut nõ co/

gnoſcit ſingularia. aut bʒ ſpẽs infinitas.dico ꝓ co⸗
gnoſcit ſingularia per ſpẽs vniuerſaliũ applicãdo ⁊
appꝛopꝛiando.vñ per appꝛopꝛiationẽ ꝓpꝛie ⁊ diſtin
ete cognoſcit. nec opoꝛtet nouas ſpecies recipi.nec
opoꝛtet infinitas eſſe.qꝛ ſingularia ad numeꝝ finitũ
vniuerſaliũ reducunt᷑.ðſʒ finite ſpẽs infinitis modis
coponi pñt.⁊ ido nunqᷓ tot ſingularia cognoſcit an
gelus qᷣn adhuc poſſit cognoſcẽ plura ſine receptõe
ſpẽi noue.nõ tñ ſine directõe aſpectꝰſupꝛa rem.ex qᷓ;
directoc nõ recipit ſpẽm a cognoſcibili cũ ſit ĩ actu
ſpom quã hʒ.ſ dirigẽdo aſpectũ ſpẽm appꝛopꝛiat.
⁊ appꝛopando cõponit.⁊ rẽ ſingularẽ ſub ſua ꝓpꝛic
tate cognoſcit ⁊ ꝑficit.qꝛ tota cognitio eſt a foꝛma.⁊
foꝛma bec ſpẽs ẽ q̃ eſt totũ eẽ indiuiduoꝝ.¶ Ad ilix
qð ob de applicatõne ꝙ; ſupponit cognitionẽ.dom
Pven ẽ g ſupponit cognitionẽ ⁊ relinqᷣt cognitõez
Stñ alis pᷣſupponit alia rclinqᷣt. Angelꝰ cm̃ ſine con

uerſione aliq̃ bʒ Zgnitionẽ loci.⁊ cñ ↄuertit ſe ſupꝛa
locũ cognoſcit oẽs res q̃ ſunt in loco.applicãdo ſpe
cies vles ad ſingularia ⁊ cõponenda.⁊ ille ſpẽs ſub
tali applicatõe ⁊ cõpoſitione remanent in angelico
ſintelleccu. et ito relinquũt cognitionẽ nouã fine rece
ptione ſpẽi. Ponat᷑ etiã ꝙ nullã bꝛet cognitõnẽ ſed
ſolũ ſpẽm vlis in intellectu ſuo.adhuc poterit appli
Care et appꝛopꝛiare.nõ caufalit᷑.ſʒ certitudinaliter.
Að pʒ ſic. Hõ em̃ cũ naſcitur nõ hʒ cognitionẽ nec
ſpẽm ſingulariũ.nec cõcʒ. nec ꝓpꝛi. ſola tñ directõe
aſpectus ſuꝑ res cognoſcit oĩa viſibilia. et recipit ſix
cognitioneʒ certã et ſpẽm.qꝛ denudatꝰ erat a foꝛmæ
recepti.ꝙ ſi het ſpẽs.multo meliꝰ poſfet dirigendo
aſpectũ ad res mudanas eas cognoſcere. nõ ſi uſcipi
endo ſpẽs cñ iã habeat.ſed ex directõe.et applicarc.
et appꝛopꝛiare.⁊ cõponerc.⁊ diſtinete noſie.
ueſtio.ij. k

¶ Denaturali cognitõe angeli reſpectu creatric eẽn⸗

tie. Et eſt qõ vt; angelus ꝑ cognitionẽ naturalẽ. di⸗
uina centiã cognouerit in ſeipᷣa ſine oĩ medio ⁊ crca
ture qminiculo.Et ꝙ ſic videt᷑. Angelus per naturã
bʒ deifoꝛmẽ ĩtellectũ ſicut vult dyo.in li.de diui.no.
ſed intellectꝰ humanꝰqñ factꝰ ẽ deifoꝛmis cognoſce;?
pᷣt deũ in luce ſua.nõ em̃ efficit᷑ deifoꝛmis niſi ꝑ glo⸗
niam.g ⁊ hoc poterat angelꝰper naturã. Itẽ an/
gelus per naturã ẽ ſpeculũ claꝝ ipᷣius ſupmmi lumis.
ſz illud lumen ſemꝑ qntũẽ de ſe ⁊ naturalr ſupꝑſplem
get ſpeculo intellectuali.ſi &̊ ſpeculũ mũdũ obiectũ
ſoli daritatẽ ſuſcipit per naturã. et angelꝰclarita/
tem illiꝰſuperne lucis. cũ poſſit oculũ ad illã ſupnã
lucẽ nullo obſiſtẽte dirigere. ſʒ dirigẽdo cogitare.Sẽ
videt᷑ ꝙ naturali cognitòe ipᷣaʒ diuinã lucẽ in ſeipa
cognoſcat.( ¶ Si dicas ꝙ acies iĩtellectꝰangeli retun
deret᷑ ꝓpter ipꝛopoꝛtionabilitatẽ luminis. Contra.
Spꝑ manet ipꝛopoꝛtionabilitas qͥcqͥd detur angelo.
nunqᷓ videret.¶ Itẽ q̃ ſunt eſſentiałr ⁊ potentia⸗
liter in perſona cognoſcente cognoſecunt᷑ per ſui pꝛe
ſentiam et effentiã.ſicut dicit Augꝰ.detrini.⁊ ſuper
Geñ.ad literã.ꝙ aia ſeiſam ⁊ habitꝰſuos per eſſen-
tiam ⁊ pᷣſentiaʒ cognoſcit.ſi g̊ deus pñtiſſimus erat
intellectui angelico.et hoc per naturã.& naturaliter
ipᷣam dininã eſſentiã in ſeip̃a cognoſcebat.¶ Item
om̃e illud qð eſt ens cognoſcibile per ſe.aut cogno/
ſcitur per ſui eẽntiã.aut per ſpẽm.ſi g angelꝰcogno⸗
ſcebat deũ naturalr.vt dicit mꝗr̃ in lr̃a.aut per ſpẽm.
aut in ſua eſſentia.ſʒ nõ per ſpẽm. ⁊c. ¶ auteʒ
nõ per ſpẽm videt᷑.ſpẽs em̃ ẽ maioꝛis ſimplicitatis
et abſtractõis et puritatis qᷓ; illud cuiꝰeſt ſpẽs.ſʒ ni/⸗
hil deo ſimplicius. g deus ſpẽm nõ hʒ.g̊ non poterat
angelus deum noſſe per ſpẽm.⁊ nouit per ſpẽm vel
eſſentiã. ⁊c. ¶ Itẽ angelus per naturalẽ cognitio
nem deũ cognoſcebat.Aut & ſub velatõne.aut facie
reuelata. Hon ſub velatione.qꝛ velamen nõ eſt niſi
Ater culpã vel ꝓpter molẽ carnis cõiunctã.nec fan
taſmatũ obſiſtentia.g̊ ſua naturali cognitõe ſummã
eſſentiã in ſua luce videbat Itẽ ſi angelus cogno⸗
ſcebat deũ.aut g pèr mediũ.aut ſine medio. Si ſine

medio. videbat in ſeipᷣo.Si per mediũ. int᷑ men/

tem angeli et dei aliquid erat meqiuʒ.qd eſt contra
Aug.⁊ cõtra rõem. HNã illud mediũ. aut eſſet magꝰ
ꝓpoꝛtionabile deo qᷓ; mens angeli.aut minꝰ. Si ma
gis. ergo aliqua creatura ſuperioꝛ angelo. Si minꝰ.
potius imꝑediebat cognitõnẽ q; adiuuabat. reſtat
igit᷑ qꝙ angelꝰ ꝑ cognitionẽ naturalẽ cogſcebat diui⸗

r

nã effentiã in ſeipſa.¶ Contra. Joh.xvij. Hec ẽ vita

eterna vt cognoſcãt te deũ. in viſione dei ẽ beatitu
do ſumma.ſi boc bʒ angelus ꝑ naturã. per natu
ram erat beatus. SBe⸗ adhuc naturalia ſalua ſunt
in angelis malis.maxime que ſpectant ad intellectũ.
ſi ꝑR naturã poterant diuinã lucẽ cõſpicere in ſe. S
et nũc pñt. nõ ſunt in tenebꝛis dãnationis.qdð aper
te falſum ẽ. ¶ Itẽ ꝓximioꝛ eſt deo aia bñs grãm qᷓ;
ſit angelus bñs ſola naturalia. ſᷣ aia exuta oi gratia

nõ pᷣt aſpicere lucẽ ſummã niſi adiuuet᷑ ꝑ gloꝛiã.ſi/

cut pʒ de his qͥ ſunt in purgatoꝛio ⁊ fuerũt in limbo.
FHvidet᷑ ꝙ nec angelꝰꝑ naturã. ¶ Itẽ lux diuine eẽn
tie eſt ſupꝛa oẽm intellectũ creatuʒ qᷓntũcũq; ille in/
tellectus ſit excellens in naturalibꝰ.gᷓ nunqᷓ intelle/
ctus creatus in illã intuendã aſcendet virtute ſua.
niſi dens cõdeſcendat ꝑ gratiã.g impoſſibile ẽ ꝙ an
elus naturali cognitione cognoſcat diuinã eſſentiã
§ tẽ multoplus ẽ deus ſupꝛa intellectũ angelicũ.
qᷓ ſit angelus ſupꝛa intellectũ bumanũ.ſ̊ hõ nõ põt
noſſe angelũ niſi angelus cõdeſcẽdat ci.g̊ nec ange/
lus ipam diuinã lucẽ in ſcipſa.¶ Itẽ impoſſibile eſt
y uſs oculus ꝑpueniat lfcogalton. luminis ſola/
ris niſi ꝑ immiſſionẽ radioꝝ ſolis qᷓntũcũq; habeat
glia lumina. impoſſibile ẽ ꝙ aliqͥs ad cognitioneʒ
ſupne lucis ꝑueniat ꝑ illuminationẽ aliquã natura

lſeum vel acquiſitã. niſi deus ſue luminoſitatis radiuʒ

imittat. miſſio hec nõ eſt niſi ꝑ gratiã. impoſſibi/

le eſt ꝙ aliqᷓ creatura ntũcunq; nobilis. diuinã lu/

9 cem in ſeipſa naturg vognoſczt. edon an⸗
gelus naturali cognitione diuinã eſſentiã nõ pote/
rat videre in eſſentia ſiue claritate ſua.⁊ hoc ptʒ.qa
hec cognitio eſt pᷣmũ pᷣmium.q̊ babito mens creata
quieſcit tanqꝙᷓ beata ⁊ ꝑfecta.hoc aũt pᷣmiũ nemo ob
tinet niſi gratuita dei influẽtia. Si aũt q̃rat᷑ rõ buiꝰ.
ſane dici pᷣt ꝙ diuina lux ꝓpter ſui eſſentiã ẽ inacceſſi
bilis viribꝰois nature create.⁊ ideo ꝑ qndã benigni

tatis cõdeſcenſionẽ facit ſe cognoſci.ita ꝙ in illa co/
gnitione cognoſcens multo plus agatur qᷓ; a at. illa

autẽ cõdeſcẽſio bonitatis qͥd gratuitũ dicit.ſᷣ cõſtat
ꝙ nõ dicit diuine eſſentie humiliationẽ.qꝛ nõ pᷣt mi
noꝛari.ſ̊ dicit alicuiꝰradij gratuitã imiſſionẽ ꝑ quaʒ
aia clare cognoſcit cũ ẽ mimio in habundantia ſicut
erit in gloꝛia.⁊ ita angelus diuinã eſſentiã nõ pot ꝑ
naturã cognoſcere in ſeipſa.ſicut oñdunt rõnes in/

Auuucte.et ſicut colligit᷑ a dyoniſio in pᷣncipio myſtice
60 theologice. a illud qð obẽ ꝙ e deifoꝛmis ꝑ na
oc nõ dꝛ qꝛ habeat deifoꝛmitatẽ quaʒ

turã. dom ꝙ J
bʒ intellectus gloꝛioſus ꝑ aſſimilationẽ qꝗ̃ eſt in ſta-
tu pfecto.ſᷣ deifoꝛmis dꝛ.qꝛ ſine ſuſceptione ſꝑcierũ
ꝑ id qdð bʒ in ſe actu cognoſcit. Ad illud qð obꝛ ꝙ
eſt ſpeculũ claꝝ.dm qꝙ deus refulget in oĩ creatura
tanq; cã in effectu ſuo.⁊ ex oibus pᷣt cognoſci.et ma⸗/
rime in creatura q̃ ipᷣius dei ẽ inſignita imagine.ſed
illa refulgẽtia luminis ꝑ quã videt᷑ deus facie ad fa-
ciem.nõ eſt nature.ſʒ codeſcẽſionis ⁊ gre. Nec ẽ ſiłe
teluce coꝛpoꝛali ꝗᷓ naturalit᷑ influit lumẽ in bec infe
51 rioꝛa. nõ ſic debet intelligi de luce eterna. ¶ Ad illud
qd obẽ ꝙ deus pᷣncipaliter ẽ in aia ⁊c.dðᷣm ꝙ eẽ pñs
alicui hoc ẽ dupłr. Ael vt pᷣncipiũ ↄſeruãs ⁊ ↄtinẽs.
vel vt obiectũ imutãs ⁊ mouẽs. Pꝛimo mõ eſt deus
pñs angelo.⁊ lux ceco.ſcdᷣo mõ nõ.⁊ ideo nõ eſt ſile

aia ⁊ eius habitibꝰ.qm pñtes ſunt aie vtroq; mõ.

Et rõ huiꝰeſt.qm̃ hec cognoſcibilia nõ ſupexcedunt
62 cognoſcentis potentiã ⁊ naturã.¶Ad illud qð obẽ

ch aut per ſpẽm aut ꝑ eſſentiã ꝛc dᷣm ; adhuc ẽ ter
cius modus cognoſẽdi ſcʒ ꝑ effectũ.cognoſcit᷑ auteʒ
deus ꝑ effectus viſibiles.⁊ ꝑ ſᷣas ſpũales.⁊ ꝑ influ/
entiã luminis cõnaturalis potẽtie cogniti.qð ẽ ſimi
litudo qᷓ̃dã dei nõ abſtracta ſʒ infuſa.inferioꝛ deo.qꝛ
in inferioꝛi natura.ſicut dicit Aug.ix.de trini.⁊ habi
tũ eſt pᷣmo.⁊ A a illi rõni qᷓ ꝓcedit ex diuiſione
inſufficiẽti.
nõ poſſe ꝑtingere ad alicuiꝰcognitionẽ bocẽ dupir.
vel ꝓpter coꝛdis obſcuritatẽ.vel ꝓpter cognoſcibilis
ꝓfunditatẽ.Si pᷣmo mõ.ſic dꝛ impediri velatione.
Si ſcdo mõ.ſic impedit᷑ nõ ꝓpter interpoſitionẽ ve⸗
laminis.ſʒ ꝓpter ſublimitatẽ cognoſcibilis. Pꝛimo
mõ impedit᷑ hõ peccatoꝛ.ſcᷣo mõ angelus. AUñ nec
videbat ſub velamine enigmatis.nec tñ facie ad fa/
ciem.qꝛ mediũ eſt int᷑ vtrũq;.vicʒ deũ videre in ſpe/
culo abſq; enigmate.
gnoſcebat deũ ꝑ mediũ.aut ſine medio.ddm ꝙ per
mecdiũ.ſcʒ ꝑ effectũ.nõ qꝛ illud mediũ magis eſſet p
poꝛtionabile deo.ſʒ qꝛ magis erat ꝓpoꝛtionabile in⸗
tellectui angelico.vñ naturalit᷑ videbat᷑ ꝑ ſpeculum

⁊ pcr veſtigiũ.qᷓ;uis nõ ꝑ enigma. Nec illud ẽ cõtra

Aug.quia ſicut.j.melius patebit.Aug.vult ꝙ inter
mentẽ ⁊ deũ nõ cadit mediũ.ſ.in rõe cauſe efficiẽtis
vel influentis.cadit tñ mediũ manuductõnis.qð tñ
nõ habet rõem medij ꝓpꝛie.quia magis ſubſeruit
tentie cogniti ꝙ; pꝛeſit.

loꝛꝝ dilectõe. ⁊ de ip̃a duo q̃runt᷑. Dꝛimo de di/
ectione q̃ diligebãt deũ.Scdo de dilectione q̃ vnus
angelus diligebat alterum. M
¶ De modo naturalis dilectionis ad deum.Et eſt que
ſtio vtrum angeli dilectione naturali dilexert deum
ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oia.Et nõ vr.qꝛ Berñ. dicit ꝙ natu
ra eſt curua.ergo cuʒ ſeipſa reflectitur. magis diligit
ſe qᷓᷓ alia.⁊ alia ꝓpter ſe. ⁊c.¶ qui diligit ali⸗
quid ſupꝛa ſe.eleuat᷑ ſupꝛa ſe.amoꝛ em̃ iũgit amantẽ
cum amato.ſi g magia biͤeit quod eſt ſupꝛa ſe qᷓ; ſe.
ergo ſupꝛa ſe eleuat᷑.ſʒ nihil ꝑ ſe eleuat᷑ ſupꝛa ſe.&̊ ne
ceſſe eſt ꝙ talis amoꝛ aliud pꝛincipiũ habeat qᷓ; natu
rã. ¶ Itẽ actꝰdilectiõis ẽ nobiliſſimꝰ int᷑ actꝰ anie.⁊
mot?ꝰ iſte.ſ.diligere ꝓpt᷑ ſe ⁊ ſuꝑ oia.ẽ motꝰ qͥ nullꝰ
teſt cogitari nobilioꝛ.& ſi natura põt in hunc ſine ga.
multofoꝛtius ⁊ in quẽlibʒ aliũ.⁊ ita nulla eſt opoꝛtu
nitas gratic nature inſtitute.Et iteꝝ.ſi nobiliſſimus
eſt deo placitꝰ ⁊ acceptus. dignꝰremũeratiõe.̊ gra
nõ ẽ necaria ad merẽdũ. ¶ Itẽ dilectio naturalis di
ligit qd diligit ꝑę modũ deſiderij ſeu ↄcupie.ſᷣ oĩs cõ/
cupia naturalis ſuppoit aliquã indigẽtiã.ſᷣ qñcunqʒ
aliqͥs diligit aliqd ꝓpter ſuã indigẽtiã.mag diligit il
lud in q̊ eſt indigentia qᷓ illud qdð ſupplet.vt cũ appe
to veſtitũ ꝓpter indigentiã coꝛpꝑis ⁊ ſilr cibũ.magdi
ligo coꝛpus qᷓ; veſtimentũ vel cibũ. ſi angelꝰ natu/
raliter diligit deũ ꝓpter ſuã indigẽtiã.ᷓ magis diligit
ſe qᷓ; deũ. ¶ Cõtra. Aug.de fide ad pe.Tales deꝰ cre
auit angelos vt ipᷣm ꝑ ſe diligerent. cuius ope ſe ta/
les creatos cognouiſſent. Iteʒ rõne videt᷑.qꝛ affe
ctus angelicus amabat bonũ naturali dilectiõe.aut
g qꝛ bonũ.aut qꝛ bonũ ſibi.Si qꝛ bonũ.cum deꝰ eẽt
ſumme bonꝰ.magis ergo ipᷣm deũ qᷓᷓ aliquid aliud di
ligebat. Si qꝛ bonus ſibi.ſed deus adhuc meliꝰ erat
ei qᷓ; aliquid aliud.quia bonus imo optimus ceſt affe
ctui querenti illũ.g quocunq; mõ videt᷑ ꝙ ipᷣm ꝓpter

. Dnſequẽter tercio loco q̃rit᷑ de naturali ange⸗

d illud qð obꝛ de velatioue.doᷣm ꝙ 6ʒ

Ad illud qdð obꝛ ꝙ aut co/õꝗ

enen,
Aenizoguns
nniiuie
Ainigiüdi
icge gt
aicugan
Affngkant
ſtnsz
eſtgaffian

6 ſatonmnc

czdwbotpen
dilscrud
Cehocpteinp
cttncheñon
itnunsliſon
Cleroigin
ſfomoſerhent
Gcalibiltuin
lrraiboeg
eetloon
leelpſcäneſan

G Ae rerſoaumn.

atenusgn
ſin pprerſe d
dinusdligtpon
micteppent
Atorbornſan
Nterl anbi
Popru,
Nummie
nchs nfob foiu
Nt Algoezva
bönnchedin
ntiſcolnorin
bänedhrdin
Kimengld
Werckcistäa
M higſe nn
Uuldüäratr
Nhleertn

lſcht he

iis ueuean
gefnun
lſot rtpe
lge
ſllgſtih
Hir F
ufſſuſi
uſpoſcenii
thrigſie

Wllten

☛
—
—
E.
E

—
—
= 2
S=A
—,
=
S

—
==

E
EE
=

—
—
E
= —
—
S SE
—

Seʒ

notiiſſiin
m Nerilgior

nſealecſiis
mnnachtsg,
umzzſelnin

irmt unn
dedlanfn

non nt
mmäm
Kinugt
Pnpiign
mäigemn
“

Cauiiuett

uanluck pon
taihiſſn
mictöe
iesa tunle
ſpohe cet
ünge
“
if
itiu

7

1

☛ S
=

=☛
=—
=

2

RD

=
—

☛
S
☛

.
ℳ0ℳ
un
ehonian

=—

V

—
—

—
=
S—
=

☛

—
—
E

1

—=
—
—

, .

= ☛☚

4
.
46
65

ſe ⁊ ſup omnia diligebat. ¶ Item guſtus ſanus non

65

crrans in iudicio id magis deſiderat ⁊ amat qð ẽ ma
gis delectabile. ſed deus ẽ maxime delectabilis. an
gelus cuʒ a ſua conditione hoc noſſet et affectũ ſanũ
baberet. in eo ꝓpter ſe et ſuper omnia delectabat᷑.
ß illucd magis diligit in quo magis et ppe ſe dlectat᷑.
S cc. ¶ Item hoc mandatũ de diligendo deũñ ꝓpter
ſe et ſup omnia.erat ſcriptũ in coꝛde angeli.g conſciẽ
tia dictabat ei ꝙ ad hoc tenebatur.j ſi nõ diligebat.
contra cõſciẽtia facicbat.̊ peccabat. ante peccatuzʒ
deũ ſuper omnia diligebat.Si tu dicas ꝙ ↄſciẽtia nõ

obligabat eñ niſi ꝓ tꝑe gratie.qꝛ añ non poterat.Cõ

tra. Affectus angeli ante peccatũ non repugnabat i/
tellectui.alioquin añ peccatũ erat bellũ.ſᷣ intellectꝰ
dicit nihil eẽ diligendũ ſuꝑ oĩia niſi deũ. cũ oꝑteret
angeluz aliquid diligere ſuper oia.neceſſe erat ꝙ aut
diligeret deũ ꝓpter ſe et ſuꝑ oia.aut faceret ↄtra con
ſciẽtiã.et ita pcccaret. Ite angelus diligebat deuz.
aut fruens.aut vtens.Si fruens.g ppee ſe et ſuꝑ
oĩa.Si vtens. cũ ſũma ꝑuerſio ſit vti fruendis.erat
puerſus.et affectus erat in eo inoꝛdinatus cũ faceret
de via terminũ et econuerſo. patet ⁊c.¶¶ E. dd.qꝙ
abſcq; dubio tꝑe nature inſtitute tã bomo ꝙᷓ angelus
habilis erat ad diligendũ deũ ꝓpter ſe et ſuꝑ omia.
Et hoc patet.impoſſibile em̃ erat eũ alit᷑ eẽ rectũ.Re
ctitudo em̃ mentis cõſiſtit radicalit᷑ in amoꝛe.Amoꝛ
aũt rectus eẽ non pt ſi aliqͥd diligat ſupꝛa deum vel
rque.vel aliquid diligat ꝓpter ſe.et deum ꝓpt᷑ alið.
ſi deus fecit hominẽ et angelũ rectũ.patet ꝙ vnicui
q; dedit habilitatẽ ad amãdũ deum ſuꝑ oĩa et ꝓpter
ſe. Patet etiã hoc planius ſi attendamꝰqͥd ẽ diligere
ꝓpter ſe ⁊ ſuꝑ oĩia.Cõuenit em̃ aliquid diligi dilectio
ne ↄcupiſcẽtie.ſicut aliquis amat vinũ.vel amicũ.ſi/

66 ue amat ſocium. Pꝛopter ſe vero aliquid dilgere eſt

non alterius gra ſed ibi ſiſterc.ſicut ebꝛioſus diligit

vinũ ꝓpter ſe. Pꝛopter alið ẽ alterius gra.ſicut ſo⸗

7

bꝛius diligit potuʒ ꝓpter ſalutẽ. Similit᷑ in amoꝛe
amicitie ꝓpter ſe diligerę non alterius gratia ẽ velle
alteri bonũ.ſicut dicit phᷣus q; diligimus amicos ꝓ/
pter ſe.et ſi nibil oino boni debeat nobis ab ipᷣis eſſe.
Pꝛopter aliud vero ẽ alterius gra.ſicut aliquis dili/
git hominẽ ꝓpter commodũ ſuũ ſicut dicit idẽ ꝙ ini
micos nr̃os volumus cẽ iuſtos vt nibil nobis noce/
ant.Diligerc vᷣo aliqͥd ſuꝑ oia amoꝛe amicitie ẽ nul-
lo cõmodo vel incommodo velle ipᷣm offendere.nec
amicitiã ſolucre.ſimiliter dilectiõe cõcupiſcẽtie ẽ nul
lo cõmodo vel incõmodo velle illud ꝑderc.Om̃ igit
affectus angeli deũ habere cupiebat ꝓpter ſe.qꝛ ſum
me reficiẽs nõ alterius boni gra.ct deo volebat bo/
nũ ꝓpter ſe.multo magis q; amicus amico. ſimilit᷑
nullo eõmodo vel incomodo volebat deũ offendere
vel ꝑdere.vt manifeſtũ ẽ et patʒ intuẽti.dico q deuzʒz

67 diligebat ꝓpt ſe et ſuꝑ oia. Ad illꝭ qð obꝛ ꝙ mo/

68

tus nature curuus ẽ.dð.qꝙ aut Berñ.intelligit ð na

tura q̃ cõmunicamus cũ bꝛutis.aut ſi de rõnali in/
telligit ꝓut lapſa ẽ.aut hoc vocat curuitatẽ qð appe
tit ſibi.ᷣ eſto deũ appetat ſibi.non tñ aliquid ma/
gis diligit ſibi ꝙᷓ; deũ.et ita nibilominus ꝓpter ſe et
ſupꝑ oia. ¶ Ad illud qd obẽ qꝙ cleuat᷑ ſupꝛa ſe.dom.qꝙ;

9

elcuari ſupꝛa ſe ẽ duplicit᷑. aut ſupꝛa ſun poſſe.et boc

ẽ impoſſibile niſi adiuuet᷑ natura.aut ſupꝛa ſuũ eſſe.
et hoc ẽ poſſibile et naturalc.vñ benc cõcedo ꝙ ho/

mo naturaliter natus ẽ eleuari ſupꝛa ſe.i.ad id quod

Atrum angelus naturali dile

modũ ꝑ quem dyo. dicit. c.

II

„

ſupꝛa ſe cõtemplando et armaͤdo Ed illud qd obẽ 9

ꝙ motus iſte vꝛ nobiliſſimus et difficilimus.et deo
gratiſſimus.dm. ꝙ motus iſte aliter ẽ gratie. aliter
eſt nature inſtitute. Hature inſtitute ẽ ex quadã ha/
bilitate et rectitudine reſpectu boni.Gꝛatie vero ẽ qꝛ
beinar affectus in obſequiũ xpᷣi.ſicut intellectꝰ per
fidem.tunc autẽ captiuat᷑ intellectꝰ in obſequiũ xpᷣi.
qñ contra illud qdð ratio ſua dictat aſſentit pꝛime ve
ritati. ſic et affectus.qñ id ad qð diligendũ naturalit
inclinat᷑.amoꝛe xpᷣi paratus eſt odire.vel econuerſo.
qñ ad id ad cuius odiũ naturaliter inclinat᷑ paratꝰ
eſt amare. et talis ẽ affectus qͥ ↄtẽnit vitã.et hono⸗/
res.et omne deſiderabile.ct amat odiẽtes ſe et leden⸗
tes ꝓpter deñ.et hie ẽ ſolus affectus qui deo famula
tur.et quẽ deus acceptat et remunerat.⁊ hic nõ eſt a
natura ſed ſolum a gratia.Aliter etiã differt hic mo/
tus ab illo.qꝛ ille in cognitione naturali ſcʒ qui ẽ dile

ctiõis naturalis.aliꝰ a cognitiõe fidci. Et differt hec

cognitio ab illa.qꝛ cognitio naturalis cognoſcit deũ
ſumme bonũ pꝛopt diffuſiouẽ ſiue cõicationẽ boni
tatis in effectibus creatis.ſed fides dictat deum ſum
me bonũ ꝑ cõicationẽ bonitatis in diuinis ꝑſonis.et
vtraq; cognitio dicit deñ ſumme bonũ et ſumme dili
gendũ.ſed multo nobilius fides ſiue cognitio gratui
ta. ꝑ hunc modũ vtraq; dilectio deũ diligit ſumme.ſᷣ
magis et nobilius dilectio gratuita.Alia dr̃na cõſue
uit dari ꝙ dilectione naturali diligit deñ animus ſi/
ue effectus rectus.qꝛ bonus ſibi.et iõ ſumme diligit.
qꝛ ſumme bonũ ſibi.et oẽ honũ qð ẽ et qd habet pen
det ex ipᷣo.et nihil eẽt niſi ꝑ ipᷣm.ideo plus deuʒ dili/
git qᷓᷓ etiã ſeip̃m. Sed dilectiõe gratuita diligit quis
deum qꝛ bonus.et qꝛ ſumme bonꝰ diligit ſumme.et
qꝛ nõ ẽ honꝰ ipᷣe bomo niſi inqtũ eſt ad deũ.nõ dili
git ſe niſi ppter deũ.⁊ boc dico dilectiõe gratuita. Et
ſic triplex ẽ drna.pꝛima ẽ a ꝑte modi diligẽdi.ſcda a
pte cognitionis diſponentis ſiue pꝛincipali.tertia eſt
a pte motiui.omnes aũt ſunt rõnales.ſed pꝛime ma⸗
gis innitendũ.¶ Ad vltimũ ſoluẽdũ ẽ ꝑ interemptio/
neʒ. qꝛ natura ronalis de qua nunc loquimur nõ tin
amat ratiõe indigẽtic.ſed etiã ratiõc cõueniẽtic et cõ
placẽtie. et ideo magis illud qd natũ eſt ſumme dele
ctare et ſumme placere.
ione magis diligat
ſupioꝛem.an parem.an inferioꝛc. Et ꝙꝙ magis ſupio/
rem vꝛ. ſi angelꝰ angelũ naturalit diligit.aut ̊ qꝛ bo
nũ.aut qꝛ beneficũ.ſᷣ quocũq; modo.angelꝰ ſuꝑioꝛ?
oꝛdinis magis ẽ bonus.et iteꝝ magis ẽ beneficus.qꝛ
angelꝰ inferioꝛis a ſuꝑioꝛi recipit illuminatioes ꝑ eũ
tez angel? Pna⸗
turã inſtitutã deñ ſuꝑ oĩa diligebat.S ſi illud qð ma/
gis appꝛoximat ad ſummũ in omni genere magis
intenſum. ſi ſũme diligebat deũ.i.ſuꝑ oia.q magis
illud qd deo erat ſimilius et ꝓximiꝰ.ſed ãgelꝰ ſuꝑio/
ris oꝛdinis ẽ hmõi. ꝛc᷑.¶te angelꝰ inferioꝛis oꝛdis

nolebat eq̃pari angelo ſuꝑioꝛis oꝛdinis q;tũ erat de

naturali appetitu. magis et eminẽtius bonũ illi vo

lebat qᷓ ſibi.ſᷣ ſuꝑ oẽs angelos pares ct inferioꝛes ſe
diligebat. .c. Oz añt magis viligeret angelũ eiuſdẽ
oꝛdinis vꝛ.dilectio naturalis cõcernit ſimilitudineʒ.
AVnñ Eccł· xiij.omne auimal diligit ſibi ſimile.ſᷣ ange⸗/
lus eiuſdẽ oꝛdinis ſimilioꝛ ẽ angelo ſui oꝛdis qᷓ alte/
riꝰ.g̊ magis diligit. J Enarummalis dihctrio fenndlit
.

Ai II
familiaritatẽ et domeſticitatẽ. vñ magis diligit ho ditoꝛ voluit ſic oꝛdinare. Nõẽè affect? intẽſi dẽ magis
mo naturaliter domeſticũ et ſociũ ſuũ ꝙᷓ extraneũ. ſ̃ᷣ alteꝝ diligere qñ affectio eiꝰ plus trahit ad alterũ. et
maioꝛ ẽ familiaritas et ſocietas angeloꝝ eiuſdẽ oꝛdi magis cõſolat᷑ de eiꝰ ſocietate. et ſic dĩ aliqs magis il
nis. ac. Itẽ ecclia tnũphãs cõfoꝛmis ẽ ecclie mili li diligere cũ quo libẽtiꝰ cohabitat. et ſic agelꝰ magẽ
tati.ſᷣ i ecclia militãte ẽ diſtictio oꝛdinũ et religionũ. diligca natura ãgelũ eiuſdẽ oꝛdinis. Quia ſicut
et recto et oꝛdinato affectu q̃ͥ non repugnat gr̃e plus natali affectu mag diligit qᷣs Cpatniotas. ſuos ma
iungitur bõ ei qui ẽ eiuſdẽ ꝓfeſſonis. pari rõe an xime qñ cõfoꝛmat᷑ ſibi in moꝛibꝰ.et ſicut mag diligit
gelus naturali dilectiõe plus diligebat angelos eiuſ⸗ hõ eũ qͥ ẽ eiuſdẽ ꝓfeſſõis et officij. vbi iuidia nõ int
vxẽ oꝛdis.i¶ Oꝛ aũt mafis angelos inferioꝛis oꝛdinis põit ptes ſuas.ſic agelꝰ alten agelũ eiuſdẽ oꝛdis.ma
vr pꝛimo.q; ꝓbatio vilectiõis ẽ exhibitio oꝑis.ſ an K· gis dilectiõe uaturali amplecti ſtelligẽdũ ẽ cñ ſe vide
gelus ſupioꝛis oꝛdis pl ſe cõicat agelo inferioꝛis eỹ rit a cõditoꝛe in officij eqlitate. nature ſilitudine illi
paris vel ſugioꝛis.et ad ̊ faciẽdũ oꝛdinat᷑ px natura. ſociatũ.nec eẽt tũc moꝝ diuerſitas.nec inuidie mali/
nõ ſolũ ꝑ gram. ⁊c· Itẽ ꝑ naturã Bus amat roõna Fricas Hoe effec? ſiuc bñficij ipẽſi dẽ quis mag eũ di
lis creatura pᷣeſſe q; ſubeẽ. ſed angelꝰ medij oꝛdinis ſigere cui pla bona ipẽdit. ⁊ circa quẽ mag ſollicitat᷑.
iõ ſubeſt qꝛ bʒ ſupioꝛes.iõ pᷣeſt qꝛ bʒ inferioꝛes. ergo ſicut magꝗ mr̃ ↄfouet filiũ tenellũ.et follicitioꝛ ẽ circa
ſi magis diligit pᷣeſſe. magis ꝑ naturas diligit babere illũ ꝙᷓ circa adultũ.⁊ mag circa infirmũ ; circa ſanũ.
oꝛdics iferioꝛes qᷓ; ſupꝑioꝛes. ⁊c̃. Otẽ nos videmꝰ Et k facit cõſideratio maion indigẽtie. t mõ diel

ngel inferio

—

in linea cõſanguinitatis camalis magis diligit hõ pᷣt ꝙ ãgelꝰ ſupioꝛis oꝛdis magis diligit
en q infra ꝙᷓ eñ eſt ſupꝛa vel iuxta. vtpote magis ris.qꝛ agel paris vel ſupioꝛis oꝛdis n idiget ſic ſua
filiñ ꝙᷓ; patrẽ vel fratrẽ.et hͥ ẽ ꝑ naturã.̊ vẽ pari rõne iſtructioe ſiue purgatiõe ᷣm ãgelꝰ iferioꝛis oꝛdis.
in oꝛdinibꝰ ageloꝝ magis affectio cõuertat᷑ ad eñ et ſic m diuerſas vias.mẽbꝛa ꝓpoſite qõnis ſe hñt
q infra ẽ.cũ nullũ ſit vinculũ cõſanguinitatis nec ſu/ qſicut excedẽtia et exceſſa. ⁊ iõ rões ad tnia pdicta mẽ/
22 pꝛa nec iuxtal Gy.vð ꝙ mag diligere aliquẽ h pᷣt ee bꝛ a dcurrẽtes ſibi ñ obuiãt. cocedi pñt quis ñ ſint
triplicit᷑. Aut rõe boni optati. aut affectus inteſi. aut multũ cogẽtes. Si aũt qs ex pdictis dib; ſimplr ve
rõe effect impẽſi. Mõe boni optati d qs aliquẽ mag lit inferre maioꝛitatẽ dilectiois. vnica rñſiõe pt oib⸗
diligere qñ ei mai bonũ enente ſic d diligere mag obuiari.ſ. ꝙᷓ oẽs pceqũt ab ĩſufficiẽti. Si po cocludit
q; ad maius.̊ mõ naturali dilectiõe pᷣcedete ex iudi exceſſus dilectiõis determiate vel in bono optato. vl
cio rõis recte magis diligebat angel? qgelũ ſupioꝛẽ. in affectu intenſo.et in effectu impẽſo.ſ. atis de plauo
volebat em̃ ipʒ excellere ⁊ plꝰ boni hre.ſicut ⁊ de?cõ omnes pñt concei.

S Biſtinctio quarta de habitibus beatitudinis et miſerie angelox.
Don bec videndu ẽ ⁊c. Supꝛa egit męr̃ de habilitatibus naturalibꝰ.et de habilitatibꝰ ad pfectiõez pᷣpanti/
us. In bac ꝑte agit de habilitatibꝰ.in ſtatũ ꝑfectũ cõſtituẽtibꝰ.vñ inquinit vtꝝ ãgeli mox vt creati ſũt fueft
beati et ꝑfecti.Diuidit᷑ aũt hec ꝑs in duas. In pꝛima pſequit qõnes ð beatitudie. In ſecũda ð pfectiõe.ibi.
ad bᷣ ant qdð q̃rebat᷑. Pꝛima ꝑs bʒ tres. In pꝛima. determiat qonem qtũ ad illos qͥ ceciderũt oñ ens ꝙ nun
ᷓ beati fuerunt. In ſcda qᷓtũ ad eos quĩ remãſ. erũt. ⁊ hoc ibi. boni vero qͥ ꝑſtiterũt ⁊c. In tertia bꝛeuiter re
ſumit pᷣdeterminata ð vtriſq; ibi.ex pᷣdici cõſequit᷑ ⁊c. Similit᷑ ſcdᷣa ps in qua ꝓſequit᷑ vtꝝ ãgeli ſint creati ꝑ
fecti. habet tres particulas. In pꝛia inuit qꝙ ꝑ diſtictionẽ ẽ rñdẽdũ. In ſcda ſubiũgit diſtictiõez. ibi. dꝛ nãq;
pꝓfcctũ. ⁊c. In tertia vᷣo reſumit pᷣdetermiata bꝛeuiter oñdens qlis facta fuit natura ãgelica.ibi. Quales fa⸗
cti fuerunt qgeli in oeatttii. — .
Bꝛoſequut qõneʒ de beatitudie quãtũ ad illos qui ceciderũt oñdens ꝙ

R—— .

mnnunq; beati fuerunt. a ”MDv
aEBeati quoq; nun Oſt hec videndũ ẽ vtrũ ꝑpfectos et beatos creo⸗ D IIII
y fuerüt qui cccide⸗ uentbeus ageloo anmieros et imꝑfectos. A d E 1.I 1I
rũt. qꝛ ſui cuet/ igna · V gs dici põt ꝙ nec in beatitudie nec ĩ miſeria ccaea
ri fuerũt. Cõtra.A ti ſüt. Miſeri em̃ aſi rin “ 2“
Eᷣ ꝙ aliquis ſit beatꝰ ti ſũt.Miſeri em̃ añ peccatũ eẽ nõ potuerũt.q;ꝛex pez-
non optet ſcire oia. S cato miſeria ẽ. Mã ſi nõ fuiſſet peccatũ.nulla eẽt miſe-
ſuſſicit deñ cognoſce· ria. Beati q; nunq; fuerũt illi qui ceciderũt.qꝛ ſui eu?s a
re. Ite beatitudo nõ tus ignari fuerũt.i.peccati et ſupplicij futuri. Si erfß
daliud q; lara viſio lapſum ſuũ pᷣſciuerũt. aut vitare voluerũt ſed nõ po⸗
Perſecael eijn tuerũt. et ita erãt miſeri. aut potuerũt ſed noluerũt. et
⁊c. Ne dd ꝙ ad beati ita ert ſtulti et maligni. Ideoq; dicimꝰ qꝛnõ erãt p⸗
tudinẽ nõ ſoluj dos ſcij euẽtus ſui.nec eis data ẽ cognitio eoꝝ que futura
viſiõis quirit᷑ ſᷣ ꝑpfe erãt ſup eos. è
cte tetiois . pfecta aͤat Mꝛoſequit᷑ qoeʒ qᷓntũ ad illos qꝗͥ pſtitert
etie oniſ an c.· oñdeẽs ꝙ pñt aliquo mõ dici beatii.:t
aute no e niſt vbi cie Boni vero et pſtiterut foꝛte ſue beatitudis pſcij fue
curitas pmſione. rũt. VIñ Aug.ſuꝑ Geñ.Quõ iquit beatꝰ iter ãgelos
et qꝛ h̊ ageli non po/ fuit qᷣ futuri peccati atq; ſupplicij pᷣſcius nõ fuit.cà de⸗
tuerunt babere alre

nit᷑ auſt cur nõ fuerit. Foꝛte hoc de reuelgre dyabolo

S
pchtstie

Agſtröffei
amſtii
ſich hinit
iiisgn
igircnig
tngni
ai Auef

ag

4

„
è8

b

Aug.

E

&
4
—

hh
5

IIII
—

noluit qͥd facturꝰ vel paſſurꝰ eẽt. Ceteris vero reuela
re voluit ꝙ ĩ veritate maſuri eẽnt. his verbis videt
Aug.ſignificare ꝙ ãgeli qͥ coꝛruerũt ñ fuerũt pᷣſcij ſui
caſus.ideoq; btĩ nõ fuerũt.Et ꝙ ãgeli qͥ ꝑſtiterũt bea

titudinẽ ſibi affuturã pᷣſciuerũt.atq; de ea certi in ſpe

extiterũt. Vñ qͥdãmõ iã bti erãt. Et reuera ſi fuiſſẽt.

poſſz illos dici aliqͥ mõ fuiſſe beatos.alios vero nõ.q

neſciuerũt euẽtũ ſuũ. ¶ Sed hoc magis opinando ⁊
querẽdo dicit Aug.q; aſſerẽdo.vñ et huic opiniõi op

ponẽs ↄſeqnt ſubdit. Sʒ qᷓre diſcernebãt᷑ illi a ceteri:

¶ Ad hoc aũt qð qrebat᷑ vtꝝ ꝑfecti vł iĩpꝑfecti fuerit cea

Vt de iſtis q̃ ad ipos ꝑtinerẽt nõ reuelaret.alijs ve⸗
ro reuelaret.cũ nõ pᷣus ſit ipe vltoꝛ qᷓ; aliqs peccatoꝛ.
nõ em̃ dãnat ipᷣe inocẽtes.hic videt᷑ inuere ꝙ nec pec

caturis futuꝝ malũ.nec ꝑmãſuris futuꝝ bonũ reuela⸗

uerit. Ideoq; nec illi ꝗͥ ceciderũt vnqᷓʒ. nec illi ꝗͥ pſtite
rũt vſq; ad cõſũmatiõeʒ bti fuerũt. qꝛ beati eẽ nõ po

terãt.ſi ð beatitudĩe certi nõ erãt.vel ſi dãnatiõis in⸗

certi erãt. Vñ Aug.in eodẽ. Dicere iquit de ãgel ꝙ in
ſuo genere bti eẽ pñt dãnatiõis vlł ſalutis ĩcerti.qbus
nec ſpes eẽt ꝙ mutãdi eẽnt in meliꝰ nimia pᷣſũptio eſt.
Quõ em̃ btĩ eẽ pñt qͥbꝰ ẽ incerta ſua beatitudo.

Melſumit qᷓ ſupꝛa de vtriſq; determiauit. c

¶ Ex pdictis cõſeqᷣt ꝙ ãgeli qͥ coꝛruerũt nũqᷓʒ beati fue
runt niſi beatitudinẽ aliqͥs accipiat illũ ſtatũ ĩnocẽtie

in qͥ fuerũt añ pctm̃.Illi vero qͥ ꝑſtiterũt.aut ſuã bea
titudinẽ futurã deo reuelãte pᷣſciuerũt. et ita ſpei certi
tudie aliquo mõ bti fucrũt.vł ĩcerti extiterũt ſue bea
titudis.⁊ ita aliter beati nõ fuerũt qᷓ reliqͥ qͥ cecidefr̃t.
Mihi aũt qð poſteriꝰ dictũ ẽ ꝓbabiliꝰ videt᷑.
Pꝛoſequit᷑ qſtionẽ de ꝑfectiõe angeloꝛum
an ſcʒ creati ſint perfecti an imperfecti. in
nuẽs ꝙ diſtictiõeʒ ẽ rĩũdendũ. d

ti. dici pᷣt qꝛ quodã mõ ꝑfecti fuerũt.et quodã mõ alio

ipꝑfecti.Hõ em̃ vno mõ aliqᷣd dicit᷑ ꝑfectũ et ĩꝑfectum

f pluribus. .
ubiũ git diſtictiõez ꝙꝙ tribus modis dicit
pfectũ.ſm tpᷣs.ſᷣm nat᷑aʒ.⁊ vniuerſalit᷑ ꝑfctm̃. e

¶ Dicit᷑ nanq; ꝑfectũ tribꝰ modis.Eſt em̃ pfectũ ſm tẽ
pus.et ẽ ꝑfectũ ſᷣm naturã.et ẽ vniuerſaliter ꝑfectuzʒ.

Scðm tps ꝑfectũ ẽ qdð hʒ quicqd tpᷣs requirit et cõue
nit ᷣm tpᷣs haberi.et hoc mõ angeli erãt ꝑfecti añ con/⸗

flirmationẽ vel lapſum. Scõm naturã pfectũ ẽ qð hʒ

quicqͥd debitũ ẽ.vel expedit nature ſue ad gloꝛiſca⸗
tiõeʒ.et hoc mõ ꝑfecti fuerũt ãgeli pꝰ cõfirmationẽ.⁊

erunt ſancti poſt reſurrectionẽ. Uniuerſalit᷑ et ſũme ꝑ
fectũ eſt cui nihil vnqᷓʒ deeſt.a quo vniuerſa ꝓueniũt

bona. qð ẽ ſolius dei. Pꝛia & perfectio ẽ nature cõdi⸗

te.ſecſida nature gloꝛificate.tertia nature increate.

¶ Meſumit pdeterminata bꝛeuiter oſtendens
qualis facta fuerit angelica natura.

uales facti fuerüt angeli in creatione oſteſũ eſt. bo⸗

ni ſcʒ non mali.iuſti.i.innocẽtes et perfecti quodã mõ

qui lapſuri erãt.quia
falſuʒ erat ipos ꝑmã
ſuros.iõ bti ñ fucr̃t.
Ad illð qdð obꝛ ꝙ ſuf

ficit deũ cognoſcere.

dicendũ ꝙ falſuz eſt.
imo optet etiã pfecte

tenere. Et qð ſbiñgit

q apta et clara viſio
dei ẽ tota merccs.di⸗
cõdũ ẽ ꝙ hocẽ ven ꝑ
cõcomitãtiã. vix em̃

aut nunq; ẽ ita apta

Zi viſio quin ſit futu

re ꝑmãſionis certitu
Ddo.aut ſi nõ ẽ. nõ ẽ in
illa perfecta btitudo.

hbãc aũt viſionẽ aptã

eſt facie ad facẽnñ
habuerũt ãgeli añ cõ
firmationẽ.imo ſil di

viſionez habuerũt et

tentionẽ. licz añ aliq
tenus cognoſcerẽt ·
amarent ſiue ad hecc
duo habiles eent.
b Quia bti eẽ nõ po
terãt ⁊c. Contra.cer
titudo dãnatiõis po

tiꝰ ẽ cõtraria beatitu

dini qᷓ; oſona. ſᷣ ſi cer
titudo nihil ↄfert ad
gloꝛiã. incertitudo
nullo mõ ipedit glazʒ

ſiue btitudieʒ pfectã.

affirmatiuã. vel in ꝑ

tẽ negatiuazʒz. et ſicut

ad beatitudinẽ optet

hre certitudinẽ ð eiꝰ
perpetuitate futura.
ita optet haberc cer/
titudineʒ de miſeria
nũqᷓ;ᷓ futura. Iſta em̃
duo ſüt oino inſepa⸗
bilia. certitudo & dã/

nãtiõis nũqᷓᷓ futura
cõfert ad glazʒ. et qĩ

incertitudo cqᷓ pᷣuat
certitudinẽ reſpectu
affirmatiõis. ſicut et

rſpectu negatiõis.iõ
certitudo negatiõis

I¶Ræ. dd. ꝙ 8 aliq̊ fu 2
turo duplr pᷣt baberi
certitudo.vel in ꝑteʒ

ita rpugnat ſicut in

certitudo pꝑmãſiõis.
et ſic hʒ itelligi illud

verbuj.

¶ Dicitur nanq; p

fectũ c. Iſta diuiſio
perfecti videtur in/
ſufficiens.qꝛ non tmũ̃

ẽ ꝑfectio ᷣm naturã.
Ee 2

gloꝛiã.ct ſᷣm gratiaʒ
E multiplex genus ꝑ/

.F
*

ſed etiã ſᷣm gratiã et

fectionis. Item q̃rit

quare magis accipit᷑

õ
.

II

. 7 —JY’MI

alio vero mõ imꝑfecti. Beati vero nõ fuerũt vſq; ad
confirmationẽ.niſi beatitudo accipiat᷑ (vt iã dictũ ẽ)
ille ſtatus innocẽtie et bonitatis in quo cõditi ſũt.

vnuz genus pfectionis vm tps qᷓ m alind accidẽs. ¶ ſ. d. q pfectũ dicit cõplemẽtũ ſiue cõpletionẽ . qua
eſt ſtatus. Statꝰ aũt ponit᷑ in aliquo duplicit.aut ſimplicit᷑.autiĩ genere. Si ſimplicit᷑.ſic ẽ tertiũ mẽbꝛuz. ſi in
genere creature.boc põt eẽ duplr.aut inquatũ exit a deo.et ſic hʒ rõeʒ veſtigij.et repit᷑ hec pfectio in oĩ crea

— 4 *„

tura qñ ꝑducta ẽ ad modũ.ſpẽm.et oꝛdinẽ ſibi cõpetẽtẽ. Alio mò inq;tũ creatura redit in deũ.2 ſic eſt ꝑfectio
gloꝛie.cet bãc vocat magiſter pfectionẽ ſᷣm natura.vñ p

boc dupliciter. vel ᷣm egreſſum.vel ᷣm regreſſum.

gquales creati ſũt angeli qtũ ad gloꝛia. Scom
qtũ ad futuri euentꝰ pᷣſciaʒ.Certiuʒ ẽ qtuʒ ad co/
gnitionẽ matutinã.Circa pꝛimũ qᷓrũt᷑ duo. Pꝛimũ

eſt vtꝝ i ſui creatiõe babuerũt gloꝛiã. Scom ẽ vtꝝ

habuerũt gratiiim.
¶ Aueſtio j. a

Atrũ angeli creati ſint in beatitudie ſiue gloꝛia.Et
ſic vẽ. Eʒechiel.xxviij. Lu plenꝰ ſapia et ꝑfectus
vecoꝛe in delitijs ꝑadiſi fuiſti.ſ̊ eẽ in dlitijs ꝑadiſi ⁊
eẽ plenũ ſapia eſt ip̃a beatitudo quã dicimꝰ eternã
Valg,3 ⁊c.¶ Itẽ Aug. in li.de mi. ſacre ſcripture.

Angelus in ſũmo ſui oꝛdis honoꝛe ↄſtitutꝰ lapſus
E. loquit᷑ de ãgelo ante lapſuʒ.s ſummꝰ honoꝛ oꝛdi⸗
nis agelici ẽ beatitudo et gloꝛia. ⁊c.? Itẽ Aug. de

fi. ad pe. Angelici ſpũs ꝓ eo ꝙ ratõnales ſũt facti.
eternitatis et beatitudis donũ in ipᷣa nature ſue ſpi

rituali creatiõe diuinitus acceperũt. Itẽ idẽ de eccle
ſiaſticis dogm atibꝰ.Angeli qui in illa qua creati ſũt
beatitudie pſeuerãt.nõ natura poſſidẽt vt nõ mutẽ/
tur.g ſi mõ hñt verã beatitudinẽ.patzʒ q in beatitu/
dine creati ſunt. Itẽ rõe vꝛ.qꝛ angelꝰ a ſua creatio

ne habuit habilitatẽ ad diligendũ deñ ppter ſe et ſu
per oia.g habuit habilitatẽ ad fruendũ deo.ſᷣ ipᷣe nõ

habuit aliq; retardatiuũ ex ꝑte affectus.ne:obum/
bꝛatiuũ ex pte intellectꝰ.& totalit ferebat᷑ i iö̃m deũ
amoꝛe fruitiõis. cũ tał ſtatꝰ et actꝰ ſit beatitudo ⁊

gloꝛia. pʒ Plocus fecit li. ar.vertibile. cũ poſ/
atu

ſit habere creatura rationalł ipᷣm vᷣtibile vt patʒ mõ
in ſanctis qge iʒ.aliquibꝰ debuit hoc mõ facere.ſᷣ nõ
E inuertibilitas li.ar.in beato niſi ꝑ gloꝛiã.S ⁊c.Aut

ſi dicas ꝙ nõ debuit facere.hoc nõ vꝛ.qꝛ debuit face

re res optimo mõ.ſᷣ iſte ẽ optimꝰſtatꝰipᷣius angeli.&

aliquè in boc ſtatu debuit facere¶ Cotra. Joh. viij.
Ille inveritate nõ ſtetit.ꝭ̊ beatitudo ẽ ſtatꝰ oim bo/

noꝝ aggregatiõe ꝑfectus.g ẽ ſtatus in veritate. lu
cifer nõ fuit factus beatꝰ.ſᷣ inter oẽs ꝑfectus et nobi
lis ẽ cõditus.̊ ⁊c.¶ Itẽ obꝛ ꝙ ꝑſeuerãtia ſiue ſecuri
tas ẽ de eẽntia ſiue ſuba beatitudis.beatꝰ em̃ nõ ẽ q̃
põt amittere bonũ oSz Ffagin pomerur amittere.
qꝛ amiſerũt. S 71S1 nullus laudat᷑ vel vituperat

in his qᷓ bʒ a natura vel cõditiõe.ſj̊ ſicut dãnationi

eẽntiale eſt vituperiũ.ita beatitudini cẽntiałẽ laus.

impoſſibile ẽ ꝙ aliquis beatꝰ ſit a ↄditiõe.ĩmo ẽ re

pugnãtia in adiccto¶ Itẽ aut oẽs fecit deꝰ beatos.
aut aliquos. MHon oẽs conſtat.qꝛ plures ex eis ceci/

derunt. Mon aliquos vt vꝛ. qꝛ illi pcellerẽt alios qᷓĩſi
pexcellẽtia impꝛopoꝛtionali.g lucifer nõ fuiſſet aunꝰ
ſe eis pᷣponere.ꝙ ſi auſus ẽ.vꝛ ꝙ nulli cõditi ſint bti.

Di tu dicas q maioꝛcẽ audaciã pᷣſumpſit.ſcʒ equiꝑa

ri deo.quãto magis pᷣeſſe beatis.Adbuc non ſoluit.
Si em̃ deus beatos cõdidit angelos.ab ipᷣa cõqitio/⸗

D intelligẽtiã hꝰ ꝑtis querunt᷑ tria. Pꝛimũ ẽ

onendũ ꝙ ẽ ꝑfectio ᷣm eẽntiã. et ßᷣm ꝑticipationem.⁊

ne boc fuit. qꝛ natura eoꝝ cõſonabat vt ſub tali ofe⸗
ctione et t nobili fierent. ſi lucifer vt cheſtudr
magr dicit in ſeq̃ᷓntibꝰ.ſplẽdidiſſima habuit nat᷑ alia.
magis debuit et cõgruũ fuit ipiꝰ naturã glia inſigni⸗
ri. ꝙ ſi ie vt patʒ beatus factus nõ E. patʒ ⁊cc. ¶ Ry.
dom. ſicut pᷣtactum eſt ſupꝛa.quoꝛũdã opinio fu t qꝙ
angeli qꝛ ſut ſpnales.et tẽpales.et actuales. in inſtan
ti ſue creatiõis fuerũt in actu cõuerſionis et auerſio
nis. et ſiẽ in pꝛima auerſione ſũt dãnati eſſentialit ij.
li qͥ auerſi ſunt.ita pꝛia cõuerſione illi gloꝛificati ſũt
eternalit q cõuerſi ſunt.et ita dicũt intellexiſte. Aug.
et fuiſſe eius poſitionẽ q aliqͥ ſint creati beati et foꝛ
mati.qꝛ ſił tꝑe.liq; poſteriꝰ natura factũ ẽ celũ lux.
id ẽ ãgelica natura ifoꝛmis vel foꝛmata. Lux em̃ vt
dicit Aug.xj. de ci.dicunt᷑ angeli.qꝛ illumiati ſunt vt
beate ſapientq; viuerẽt. Sʒ tñ bec poſitio ſupꝛa ipꝛo
bata ẽ tãcqᷓ falſa ct erronea rõe illius ꝑtis ꝗᷓ dicit ip/
mo iſtati fuiſſe auerſos. Ratiõe alterius ꝑtis pari ra
tioe impꝛobata ẽ.et ptʒ falſitas ꝑ Aug. de coꝛreptio⸗
ne et gratia.vbi dẽ ꝙ angeli et ſi beati ſint.erat tũ ad

huc qðò eoꝝ beatitudini adderet᷑ ſi pmanſiſſent. con⸗

ſtat ꝙ beatitudini et gloꝛie cũ ſit inuariabilis non fit
additio. Cõſtat etiã ꝙ; loquit᷑ cõiter de bonis et malł
cñ dicit ſi pmanſiſſent.Et idco aliterẽ dem beati⸗
tudo duplłr pᷣt dici. Ano mõ ſtatus perfectꝰ plenitu
dine oĩis boni.et hec ponit viſionẽ dei clarã.et tentio
nẽ pfecta.⁊ B mõ qgeli nõ ſunt creati.nec aliqui.nec
oẽs.ſᷣ habuerũt qͥddã ex eis in ipᷣa ↄfirmatiõe. Alio
mõ dicit᷑ beatitudo ſtatus perfkctus pᷣuatione om/
nis mali tã pene qᷓ; culpe.et tales creati ſunt angeli.

innocẽtes ct impaſſibiles.et de bac beatitudine lo

quit᷑ Aug.ſed hec nõ ẽ pfecta niſi cũ additur ei alte⸗

de hac currũt aucẽtes ꝓbãtes ꝙ beati facti ſũt.

Ad illud em̃ ꝙ dicit Eʒech.in delitijs paradiſi fui/
dð.q ſic pꝛimꝰ hõ ↄditus ẽ et poſitus in delitijs
paradiſi qᷓ tñ nõ erãt dlitie beatitudis perfecte.et ſiẽ
data ẽ ei ſapiẽtia ad cognoſcẽdũ oia mũdana.ſᷣ non
illa qᷓ eſt viſio dei in patria. ſimili mõ intelligendum
eſt in angelo. ¶
pture.itelligit quãtũ ad naturalia.quia ita bona ha
buit ꝙ non erat habiturꝰ melioꝛa.vnde ⁊ in illo loco
cõditus eſt in quo erat beatificandꝰ. Oue vero ſeq̃n
tes auẽtes loquunt᷑ de beatitudie ſᷣm illas duas dif
ferentias quas dixi. Ad illud qð obẽ ꝙ habebant
fruitionem ſine retardatione.dm.qꝙ verum ẽ.nõ ta
men habebant in perfecta cõpletione.qꝛ deum nõ vi
debant facie ad faciem.ſed in effectibꝰ cognoſcebãt.

ckin ſeipſis maxime . ſicut meliꝰ patebit infra. ¶ Ad 9
illud qd obẽ ꝙ debuit dari aliquibꝰ li. ar. inuertibile.

dom eſt ꝙ quantum ẽ de cõditione nullis debuit da
ri qᷓuis poſſit. quia hõies et angelos melioꝛes iudica
uit deus ſi ei liberaliter deſeruirent.ideo vtrũq; po/
uit in manu conſilij ſui.

Auod dicit Aug. de mira. ſacre ſcnri

cletsttcn.
tintneodi
getritanon⸗
ſedensurtn
weetnnfli
Grliatapzu
Ndsfulapun
ginoci hen
v Mmleen
lcooinktumi
räincvope
Ngrugeriſan
Aig orauin
lepdeiuunter
riſrneſe
niimnt
Nuusöboflen
rthſr avd
1Muſet t
oſtohyith
ſuninsn
=
eeegan⸗
ſbbentgt
kmnieigun
ſttlecgenübi
Kiumi
lentaloozfuan
Rkeokrinetbipe
Fugfietin
ſcßſcizn
gultsrhi
tllimenmf
inczattiſn
Pihrentabsſt
uctg glege
Gnumn ſir
naline

uainistin,
nnn iiuii
rll gizf⸗
inatrſtitf
nſwiiche
mmn i

ligeininine

dagtuhß
lliusgsiſt,
ealenfent
atniangi,

4 eg

ednit
Fnnti
aszenerd

xiutettt
ſiiuen
gknitſi
Anseniin

vſaß inmG

efrueſi

luthn

1

ntun

gen

uuEd

npn n .
irinm
ls vun

¶ Suppoſito c, 76eli non ſint creati in gloꝛia. queriẽ᷑

¶ Queſtio. iij. d

vtrum ſint creati in gratia. Et videtur ꝙ ſic ꝑ Aug.

xij. de ciui. Creauit deus ãgelos ſimul in eis cõdens
naturã et largiens gram Renm ſut illud. Oſee iij.
„

dilexerũt vinacia vuaꝝ glo.

telliguntur demõces qui creati ſunt in magna pingue

mee eẽ cum filijs bominñ. g ꝙ nõ inhabitetur venit

10⁰

wqõ factiẽ. ⁊ qꝛ non inuenimus aliã ratio

dine ſpũſſancti.ſᷣ ꝑ ſuperabũdantiã arefacti de celo

ceciderũt.cõſtat ꝙ pinguedo ſpũſſancti eſt gra ſpiri/
tuſſancti. ¶ Itẽ m erpꝛeſt. Der verbũ dei crea
ti ſunt angeli. ⁊ a ſpirituſctõ ꝑ ſanctificationẽ ꝑfecti.
ſi ergo ſanctificatio ꝑfecta nõ ẽ niſi ꝑ gratiã gratũ fa
cientẽ.et ipᷣe loquitur dẽ omnibꝰ.g em rõe vẽ
qy deus cu ſit liberaliſſimus.ꝓmptus eſ gratiã dare
oĩbus patis recipere.Eñ ⁊ An. idco bõ non habet
gratiã.non qꝛ deus non dat.ſed qꝛ ipᷣe non recipit.
nulla mclioꝛ pᷣparatio ad gratiã q; pura innocẽtia et

voluntas recta. & ſi bec erãt in angelis a ſui oꝛigine

—

et creatione.ꝑ cõſequẽs et gratia. Item fecit deus

creaturã rationalẽ ad inhabitandũ in ea.et hoc quia

ipᷣe deus vult in ea babitare. Añ Pꝛouer. viij. dlitie

ex aliqua pꝛaua diſpoſitiõe ex ꝑte mentis.cũ gᷓ in an⸗
gelis nulla pꝛaua eẽt diſpoſitio ex pꝑte mentis.immo
oĩmoda idoneitas ad gratiã.vẽ ⁊cc.
deus ad miſerendũ q; ad condẽnandũ. ſed ipe fecit
angelos in ſtatu in quo ſtatim poterãt demereri ⁊c.
̊ ſtatũ in quo poterãt mereri.ſᷣ nõ cõtingit mereri ſi
ne gratia gratũ faciente. ⁊c. Cõtra.Aug.ſuꝑ Geñ.
ad lr̃aʒ. Per celũ intelligitur angelica natura infoꝛ/
mis ꝑ defectum foꝛme naturalis. infoꝛmis fuit per
defectũ foꝛme ſuꝑaddite nature.ᷣ hecẽ gratia. g ⁊c-
tem Gꝛeg. xxxij. moꝝ. tractans illud verbũ Eʒeh.
xviij. Aurũ opus decoꝛis tui et foꝛamia in die q̃ con⸗
ditus es. bui? lapidis in die cõditiõis ſue foꝛamia pᷣ

parata ſetn vicz capax charitatis cõditꝰ.q̃ ſi reple
natibus agelis tane in oꝛnamẽto regis
poſitis lapidibꝰ iherere potuiſſet.habuit g iſte lapis

ri voluiſſet.

foꝛamina.ſᷣ ꝑ ſuꝑbie vicũ charitatis auro non ſunt
repleta.ecce expᷣſie ꝙ non habuit charitatẽ e 14
tione vꝛ.qꝛ gratia in angelo nullã hʒ retardationem.
5̊ ſi haberet gratiã vnientẽ deo.totalit᷑ angelus ferre

retur in veũ.& nunqꝙ; peccaſſet.bᷣ peccauit. nũq; cha

ritatẽ vel gratiã hũit. ¶tem ſicut ſe habet culoa ad
dãnationẽ eternã.ita gratia ad gloꝛiã.ſ̊ͥ ſtatim vt ha
buerũt culpaʒ fuerũt danati cternaliter et obſtinati.
ergo ſtatim vt habuerũt gratiam fuerũt confirmati.
nunꝙ ſuiſſent lapſi ſi gratiã habuiſſent.¶ ¶ Ne. doʒ.
Eqᷓ; con
gruitatis.ꝓbabiliter poſſumꝰ vtrũq;ʒ ingtieſiene
et alij ante nos. Yuerunt em̃ aliqui dicẽtes q; angeli

omnes creati ſunt in gratuitis Kaen facientibus.Et

rõ q̃ monit eos fuit hec ex ꝑte di.ſcʒ pfecta liberali/
tas.et ex ꝑte creatoꝝ idoneltas.Oꝛ em̃ ab iſtãti crea
tionis erat vaſa et receptacula mũda.et deus ẽ ꝓm⸗/
tus ſuã gratiã imptiri niſi habeat obſtaculũ ex pte ſu
ſcipiẽtis.nõ dimiſit deꝰ illa ad momẽtũ vacua.ſᷣ ſta/

tim vt condidit.gratia illuſtrauit.et talia vbuerũt de
manu dai exire receptacula.vt ſtatim eẽnt ꝓmpta in

bonũ vſum. AUñ ſicut ꝓbabilit᷑ ↄijciũt aliqui ꝙ deus
fecerit arboꝛes plenas fructibus. et alia in ſtatu no/
biliſſimo et pfectiſſimo.ſic etiã naturã angeli oꝛnaue
rit gratia a ſui cõditiõe.ꝗᷓ in pꝛimo vſu bono ſine vi⸗

ccoꝛia erat ꝑpetuancla.et in ipᷣa deoꝛdinatiõc perpe-

ero. Per vinacia in/

em ꝓnioꝛẽ

III

tualiter amittẽda.ec ẽ vna poſitio et ſatis videtar
conſona ſanctoꝝ auẽtibus vt patʒ inſpiciẽti. Fuerũt

etiã alij qui dixerũt angelos nõ babuiſſe gratiã gra/
tuʒ facientem ab inſtãti creatiõis ſᷣ poſt.Et rõ qᷓ cos
mouit.ẽ diſpoſitio angelice nature ꝗᷓ fertur in id qð
appetit ſine — ſicut ex cõuerſiõe ad ma/
lum ita ꝓfunde conuerſi ſunt vt non poſſent redire.

ſic immo multo magis ex conuerſiõe ad bonum ſiue
erx hñilitate.ita bono totalit᷑ adheſiſſent ſi gratiã ha
buiſſent ꝙ nũq; lapſi eẽnt.vñ nõ vꝛ aliquo mõ ꝓba/
bile ꝙ lucifer hbabuerit gratiã.et ſiipᷣe nõ babuit.cuʒ
inter ceteros eẽt excelſus.a maioꝛi arguit᷑ nec alios

habuiſſe a ſui oꝛigie.Hanc poſitionem vr acceptare
mgr.hanc poſitionẽ cõiter tenẽt doctoꝛes.⁊i hac tan

qᷓ; ꝓbabilioꝛi et cõioꝛi cõcoꝛdãt.Ad auẽtes in ↄtra I i

riũ adductas rñdẽqũ ꝑ diſtinctionẽ gratie. Ano em̃
mõ gi atia dicit᷑ cõiter ꝓut cõpꝛchendit quicqͥd natu
ralibus ẽ ſuꝑadditũ.naturalibus inqᷓ q̃ ſunt ð gene
rali rei cõſtitutiõe.ſcut dicit᷑ ex ga habere bonũ in/
geniũñ.bene legere.bene cãtare.et hmõi. Alio mõ dẽ
qdð ſuperadditũ ẽ li.ar.ad rectitudinẽ faciẽs et diſpo
nẽs.ſicut dicimꝰ vᷣtutes naturales. ſicut innocẽtia.
mititas.pietas.Tertio mõ qð ẽ ſuperadditũ tãqᷓ re
ctificãs et cõplẽs et eleuãs.et hec dicit᷑ gratia gratuzʒ
faciens.qꝛ facit boieʒ acceptabilẽ do.et ideo accepta
bilez. quia cõfoꝛmẽ.Qñ g dicit ꝙ angelo data ſunt

gratuita. non intelligit᷑ ð gratuitis tertio mõ dictis.

ſed pꝛimo vel ſecũdo.qꝛ ſic multa dona gratuita ha/
buerunt. Aut ſi intelligit᷑ ð gratuitis ꝓpꝛie dictis.nõ
intelligit᷑ ab inſtãti creatiõis.ſed ſicut intelligit᷑ pec
catũ dyaboli fuiſſe ab initio.q: ſtatim poſt initiuʒ. et
poſt pꝛimũ motũ deliberatũ cecidit.ita intelligendũ
E de gratia angeloꝝ. Aut ſi itelligi᷑ de gratuitis pꝛo/

pꝛie dictis.⁊ ab inſtãti creationis.hoc nõ intelligitur

foꝛmaliter ſiue eẽntialit᷑ ſed diſpoſitiue. vñ dẽ aliqͥs
creatꝰ in aliquo qꝛ in ꝓxima diſpoſitiõe ad illud. et
ita per hãc triplicẽ via ad auẽtes iductas et multas
alias qᷓ poſſent induci põt bꝛcuiter reſpõderi.¶¶ Ad
rationes aũt ſumptas a dei liberalitate.ddm. ꝙ libe
ralitas ẽ ſaluo oꝛdine ſapie et iuſticie.quis em̃ ab in⸗
ſtãti creatiõis cuiuſlibet homis poſſet eũ beatificare.
tñ longo tempoꝛe tardat. Silr q;uis poſſit cuilibet
ꝑuulo gratiã dare ſine baptiſmate ſicut cum baptiſ⸗
mate.tñ non dat.Et ratio huius c.qꝛ gloꝛia ẽ bonuʒ
laudabile.et ideo non dat niſi per menitũ laudabile.
et iõ conuenit eã dare pᷣcedẽte aliquo merito cõgrui.
Similit᷑ qũ confert gratiã.ſi confert adulto.cũ gra/
tia faciat hñtem dignũ gloꝛia.non confert niſi ad mo

tũ li.ar.ſi habet vſuz.ſi vero nõ habet.ad motũ fidei

aliene.ſiue ad meritũ xpᷣi.iõ pᷣm oꝛdinẽ ſapie nõ ſtati
debuit dare expectare motũ li. ar. qð et fecit. vñ ad
ſe ↄuerſis ſine moꝛa dᷣdit gram Datʒ igit᷑ rñſio ad
illð qð obꝛ ò liberalitate ⁊ habilitate.qꝛ nõ tm̃ exigit
mũdiciã vt diſpõnem.ſᷣ motũ li.ar.in adulto.puulo
nec põt alienũ meritũ ſuffragari ſicut et demeritum.
Aad illð qð vltimo obẽ de ſtatu ꝙ in malo erat.dð
q; falſum t.q;uis em̃ non poſſet mereri ex his qᷓ accc
perat.tñ qꝛ dñs ita ꝓmptꝰ erat dare ſic ipᷣe accipere.
nulli hẽbat obſtaculũ in merẽdo.ſicut nec in deme/
merẽdo.et h̊ ptʒ.Sicut em̃ facile fuit dyabolo auer⸗
ti.ita facile bonis agelis cõuerti.et ſicut auerſio fuit
demeritoꝛia.ita ↄuerſio facta fuit meritoꝛia.ſtati ap
poſita gra. vñ ſicut aliquis ñ directe dꝛ habere aliqͥd
qdð ſtatim hʒ dũ indiget et derit Auis no peutea ba
e 3

+
1

12

15

beat ſc etiã nõ indireete potuerũt dici angeli gram
Haduiſte.ꝙ ſi babuiſſent maioꝛẽ facilitatẽ ad malũ ſi

ue indlinationez. et diuinũ adiutoꝛiũ in opoꝛtunita/

E

—

23

te deeſſet. recte obijceret. . M
nſoquenter circa ſeᷣm duo q̃runt᷑. Pꝛimũ ẽ
tn bonis reuelari buerit futura ꝑmãſio. Se
cũdub vtꝝ reuelari potuerit malis ſua dãnatio.
. Queſtio.j. c

¶ Eã nullis in creatiõc data ſit gloꝛia nulk eti data ſit

gra. vtꝝ aliqbus data ſit future gloꝛificatiõis p̃ſcia
Et ꝙ ſic vꝛ. Deꝰ ab inſtãti ſue ereatiõis ãgelos cõdi/
dit repletos ſcia reꝝ mũdanaꝝ.ſᷣ deo magis placʒ ꝙ
ſerui ſui hẽant ſciaʒ de his q̃ ſpectãt ad ſalute. ſi ̊ pᷣ/
ſcia future ſalut᷑ erigit aim et delcctat.g cũ aliqͥ eẽnt
ſaluãdi.videt᷑ ꝙ ſaltẽ debuit eis dari pᷣſcia talis.con

ſtat cm̃ ꝙ potuit. ¶ Itẽ ſi nõ fuerũt de ſalute certi.S

potuerũt rõnabiliter dubitare et timere.ſᷣ timoꝛ pe/
nã bʒ. pena añ culpã.ſᷣ b ẽ incõueniẽs.& ſeqͥtur ꝙ;
illi ſaltẽ debuerũt certificari qͥ eraãt ſaluãdi. tẽ pꝛo
pinqͥoꝛes erat ãgeli ad gliaʒ q; nos ĩ miſerijs ↄſtitu/
ti. & ſaltẽ tãtã certitudinẽ vel maioꝛẽ hẽbãt q;tã nos
babemꝰ.ſ nos hẽmus certitudinẽ ſpei.& ipᷣi bẽbant
bãc vel aliã.ſᷣ hãc nõ bẽbant.qꝛ ſpes ẽ expectatio fu/
ture btitudis ꝓueniẽs ex gra et meritis.cñ & ipi non
haberẽt gr̃aʒ et merita certitudialit.ſperare eis fuiſ/
ſet pᷣſumptio.nõ g̊ bẽbant certitudinẽ ſpei.ſ ñ ẽ aliã
dare qᷓ; certitudinẽ pᷣſcie vel rcuelatiõis.g vꝛ ꝙ aliqͥ/

bus ſaltẽ eẽt data ¶ Cõtra. Pl?ꝰ ẽ dare certitudinẽ ꝭ
loꝛia ꝙᷓᷓ dare graʒ.multis cm̃ deꝰ dat graʒ qͥbus tñ

nõ reuelat certitudialit᷑ ſuã gliazʒ.g cũ nõ babuerunt

aʒ ſicut ſupꝛa ꝓbatũ ẽ.ptʒ q nec ſtabilitatᷣ pᷣſciaʒ.
re dyaðꝰ ſiuc lucifer npot pᷣſciaʒ de ſtatu.qꝛ nõ

erat ꝑmòſurus. ſi ipᷣe fuit plenꝰ ſapia et ꝑfectꝰ co

xe inter oẽs.vẽ ꝙ niki alij habuerũt. Itẽ ondit᷑ ꝑ de

dvuctionẽ ad duplex incõueniẽs. Anu incõueniẽs eſt

excuſatio dyaboli ſiue ſui peccati. Poſſʒ em̃ de pctõ
ſuo q̊ͥdãmõ ſe excuſare.qꝛ ſciaʒ nõ bũit quã deꝰ alijs

ũgel dedit.Aliud incõucniẽs vĩ accuſatio dei.qꝛ añ

vr puniſſe malos qᷓ; mali fuerit.et ꝙ añ gr̃aʒ ſuã ſiue

donũ ſcie ſtraxerit qᷓ alijs dedit qͥ ñ pᷣcellebãt ipos.
uec merito vite. nec dignitate nature. N.circa h̊ du⸗
plex fuit opinio.ſicut tãgit męr in lr̃a. Quidã em̃ di/
cere voluerũt ꝙ bonis qͥ ꝑmaſuri erãt data ẽ reucla/
tio ſiue pᷣſcia ſue ſtabilitatis.et hoc loco ſpei.rõe cuiꝰ
iã q̊dãmõ bti erãt. Et inuitũtur illi vbo Aug.qð di
cit opiuãdo ſuꝑ Geñ.ad lr̃azʒ.foꝛte deꝰ dyabolo reue

Ure noluit qͥd facturꝰ vei paſſure eẽt. cetenis vo reue
luaare voluit ꝙ in vᷣitate maſuri cẽnt. Alia eſt poſitio
xp nullis data ẽ pᷣſcia ſui ſtatꝰ.qꝛ bre certitudinẽ de

15

ſua pmãſiõe ẽ cognitio magis ſpectãs ad ſtatũ pᷣmij
qᷓ; ad ſtatũ mcriti.⁊ bꝰ ſignũ ẽ ꝙ ðꝰ aut pauciſſimis.
aut nullis reuelat quãtũcũꝙ dilectis ⁊ amicis ſe cer
titudialit᷑ gloꝛificãdos.bec em̃ cognitio potiꝰ expe/
diẽs ad gaudẽdũ ꝙᷓ; ad merẽdũ.vñ qꝛ ãgeli erãt i ſta-
tu meriti oẽs.qꝛ nõdũ crãt beati.iõ nullis data ẽ hec
cognitio. Et h̊ poſitio magis ẽ rõnabilis.et mag pla
cet mgr̃o.et ma cõſonat vbis Aug. ſicut ptʒ in ſſᷣa.
et xj.de ci.vbi dicit ꝙ pares fuerũt ageli q̃tũ ad ↄdi/
tiões añ lapſũ.vñ ſi alicubi videt᷑ dicere cõtrariũ.ſi
q́s inſpiciat adiacẽtiã.aut opinãdo.aut qᷓrẽdo dicit.
et iõ hec poſitõ mag ẽ tenẽda. Ad illud g̊ qd obꝛ ꝙ
de? dedit ãgelis pᷣcognitionẽ reꝝꝑ mdanaꝝ dm.qꝙ;
nõ ẽ ſile.qꝛ cognitio vniuerſi ſpectat ad ꝑfectionẽ na

turalis cognitionis. certa cognitio ſui ſtat? ſpectat

ad ꝓfection? gloue. ⁊ i ſolũ dʒ dan qñ i ſiatu tali po

7*² — —

nitur a quo nõ p̃t cadere.et ſic ptʒz illudd iũllð qd i

obꝛ ꝙ ſi nõ erãt certi. vẽ ꝙ rõnabilit᷑ poterãt dubi/
tare et timere.dð.q ẽ certitudo ex ꝑte cognitiue.⁊ ex

ꝑte affectiue. Certitudo ex parte cognitiue ẽ duplex.

Ana ſcʒ infallibilis.vt qñ ita ſcit aliqͥd ꝙ falli ñ p̃t.
Altera ꝓbabilis.vt qñ bʒ veriſimiles rões ad boc ſi
ue ad vna ꝑtẽ.ita ꝙ ad oppoſitum aut nullas bʒ aut
paucas.et ãgelis fuit certitudo ſccũdo mõ nõ pꝛimo
Jpi em̃ rõnabiliter ↄijcere poterãt ex bis bonis q̃ ac
ceperãt ꝙ ad btitudinẽ ꝑati erãt.maxie cũ in ſe nul/
lã viderẽt maculã.Certitudo ex ꝑte affectiue eſt du⸗
plex. vna in expectãdo.alia in tenẽdol Expectare eſt
ſpei.ᷣ tenere ẽ cõpꝛebẽſionis.ſcda non potuit eẽ i an
gelis añ ↄfirmatiõeʒ.pꝛia fuit ſemiplene.et minꝰ ple
ne qᷓ in viris ſanctis.qꝛ in his ex gra et meritis.in ilł
erat ex affectiõe nature. Ex Pis gac oba. qꝛ certitu
do ꝓbabilis q̃ nõ bẽbat rões ad oppoſitũ liberat et
à dubitatiõe et a penali timoꝛe. Patz etiã vltio obm
ꝙ aliquã certitudinẽ habuerũt.ſ tñ nõ optet ꝙ eſſet
maioꝛ certitudie ſpeii. Et ad illud qð obꝛ ꝙ ꝓximio

res crant.dicendum ꝙ pꝛoximioꝛes cerant quantum

ad ſtatum.quia medij erant inter gloꝛiam et miſeri-
am. tñ qꝛ mag diſtabãt qᷓ;'tũ ad meritũ.qꝛ nõdũ ha/
bebãt pignꝰ gloꝛie pꝛimitias ſpũs ſicut hñt viri ſan/
cti in hac vita. de qͥbꝰ dicit Apls Ro.vj. ſpes aũt nõ
cõfundit qꝛ chaꝛitas dci.?vxTc.

LQueſtio.ij. .
¶Atuꝝ mal ãgelis fuelari potuit ſuus caſus.Et e; nõ

—

2. Omuis certa cognitio future pene et miſerie ẽ pe

nalis.ſed ſi ãgelus certitudinalit᷑ ſciret ſe peccaturũ.
cũ certo iudicatoꝛio cognoſceret peccatü ecẽ punien/
dũ. et peccatoꝛẽ a deo ſeꝑatũ eẽ miſerũ.haberet pco/
Eeion ca⸗ ſue miſerie. & penã añ culpã haberet.

oꝛdinẽ diuine iuſticie nõ pᷣt facere.deus nõ potuit re
uelare. Itẽ omnis certa pᷣcognitio de amiſſione ali
cuius boni cogit hoĩeʒ deſperare de illo.ſᷣ deꝰ nemi⸗

ſed hoc ẽ cõtra oꝛdinẽ diuine iuſticie. ſi veus cõtra

nẽ innocẽtẽ pᷣt cogerẽ ad deſperatio:iẽ.qꝛ non pᷣt coo

gere ad peccatũ. nõ potuit ãgelo rceuclare caſuʒ ſu/
um ¶ Itẽ fiat argumẽtũ Anb.i li.de ca.dyaboli.Si
dya? ſcicbat caſũ fuũ.aut volebat.aut ñ. Si volebat.
S iã ceciderat. pᷣſciebat ſe caſurũ.Si pᷣſcicbat et no.
lebat.S quãto mag nolebat tãto plꝰ dolebat.et quã/
to dolebat mag iuſtioꝛ erat.et quanto mag dolebat
erat miſerioꝛ. qᷓnto iuſtioꝛ tãto miſerioꝛ.b.hoc ẽ in⸗
cõueniẽs.g ⁊c¶ Item fiat argumẽtũ mgr̃i. ſi pꝛeſci-
uerũt.aut ̊ vitare potuerũt et nolucrũt.et ita nõ ce/
ciderũt. aut vitare voluerũt et nõ potuerũt.et ita mi⸗
ſeri fuerũt. aut vitare potuerũt et noluerũt.et ita fue
rũt ſtulti et maligni.ſi g̊ quodlibet iſtoꝝ ẽ ipoſſibile.
ipoſſibile ẽ ꝙ habuerit pᷣſciaʒ ſui caſus. Sratna de
minꝰ potuit pꝛedicere petro ſine peccato caſum ſuũ
ſicut dĩ Math.xxvj.et in alijs euãgelijs. pari rõe
potuit reuelare lucifero Item Berũ. ve gradibus
humilitatis tractãs illud verbum vVſa. xiiij. Ponam
ſedem meam ad aqͥlonẽ puto ꝑ aquilonem repꝛo/
bandos homies fuiſſe deſignatos ꝑ ſedem poteſta/
tẽ in illos. Et in ſeq̃ntibꝰ dicit.ꝙ in pꝛeſcia dei ſuum
puidit pᷣncipatũ ꝙ dᷣbebat pᷣeſſe mal. et iõ dixit po/
nã ſedẽ. pᷣncipatus ſequebat᷑ caſum. et ſi potuit p/

uidere pᷣncipatũ. videt᷑ ſimiliter ꝙ potuit pᷣuidere ca
ſum. rem videtur ꝙ rationes de pena nõ valeant

S

7

(
X
½

glatene⸗
ſetſncune
Crncninn
ſifnuin
woro ite
Nenum hn
glmnn
tnrii
Ptulntimig
tüie in
coghiſnie
ſacſto atni⸗
benttectnns
ſttialniit
Nötoponitnacc
gſeliri⸗
Rgenrrcham
tumuiaaſvep⸗
mngesſeretan⸗
ſtwcinalterois
Genachco
19 Lutofwut
ſtirwdhyenon
tenusiliinton
lyerowo /ucae
Neſolitolna
Fingichhinf
becurtiucſcin
niecdewlisr
Nrunrucinoe⸗
imeingdbe
ongiAn⸗
Pptitigkienm
ieatundedirn
10 Gnate
dalfeltarfan
chutſelztt
ſbcödtorefc
atateſnie⸗
1 ſelgſtengei
u
ſermaſhii
dimtcn
tnhheppene
tuncſinnmi
W
kinn
di
ſteteſii
nden
iinan
nteti
ſliatii
ennuke
nr⸗
„Rineſcn
umeinil
gioptide
e
G

Nnſtpii

ſunsa o
reeuennig
niſarteni
mruit in
inciur
aiichiuet
n iusin
niͤ pitt
zumiſi
xi
roigſt
Z
Ixa Nids

igglitren⸗
whr d⸗

duplici ex cauſa. Deus em̃ poteſt ſeparare ꝗqᷓ natura-
liter ſunt cõiuncta.vt in igne caloꝛẽ a luce.ſicut dicit
Baſilius.ᷣᷓ multofoꝛtiꝰcognitiõeʒ pᷣdictam a pena.
Pꝛeterea.quãtũcũq; aliq̃d ſit punibile.tñ nõ punit
niſi ſubicctũ punibile ſit. Añ ſi aia petri eẽt in infer⸗
no nõ punirctur. cũ ãgelus cẽ̃t in ſtatu illo inocẽs.
et nllo mõ ad penã diſpoſitꝰ.ptz ⁊c. ¶ Itẽ vꝛ ꝙ rõ de
deſperatione nõ valeat.qꝛ ſicut pᷣcognitio danatiois

eſt occaſio deſperatiõis.ita pᷣcognitio gloꝛie ẽ occaſio

pᷣſumptiõis.Scd pᷣſumptio nõ impedit qͥn deꝰ poſ/
ſit reuclare futurã gloꝛificatiões. pari rõe deſpera/
tio nõ impedit q̃ͥn deꝰ poſſit rcuelare lapſum.Si tu
dicas ꝙ nõ ẽ ſimile.qꝛ ex parte illa eſt occaſio. bic eſt
neceſſitas. Contra. veſperare ẽ actus volũtatis deli/
beratiue.et actus qͥ eſt peccatũ.ſᷣ nihil põt cogere vo
lũtatẽ ad aliq̃d maxime ad peccatũ. ⁊c.¶ Itẽ pᷣſcia

dci nõ ponit neceſſitatẽ. nec pᷣſcia dyaboli. ſi ſciret

18

19

p pofſſet aliter eẽ. poſſet adbuc ſperare.nõ ergo co/
geretur deſperare.¶¶ E. dom. ꝙ agelus certã pᷣſcien
tiam ſui caſus habere nõ potuit.Cum em̃ hoc eẽt cõ
tingẽs.ſcire certitudinali nõ potuit niſi ab eo qui cer
titudinaliter oĩa cognoſcit.et tã neceſſaria qᷓ; contin/

gẽtia.qꝛ eiꝰ cognitio ex re nõ pendct.talis ẽ deus ſo/

lus.nõ potuit pᷣſcire niſi dño reuelante. Deus em̃

ſibi reuclare non potuit.qꝛ nõ debuit pᷣdicere q po

tuit. ſicut pᷣdixit petro.qð non voco reuelare. ſ certã

290

21

intcrius illũiationẽ dare ad pcognoſcẽdũ ſuũ lapſuʒ.
boc voco reuclationes;. Hac aũt dare deꝰ nõ potuit
de potẽtia oꝛdinata.qꝛ talis pᷣcognitio de neceſſitate
bʒ annexã culpã ad miſeriã.aut em̃ ſibi placeret qꝙ la
beretur ⁊ ita eſſet impius.aut diſpliceret et ita eſſet

miſer et doloꝛoſus.vtrũᷣe; eſt deo impoſſibile ⁊ inoꝛ

dinatum. ſiue innocenti infligere penã.ſine innocen/
tẽ dñ ẽ innocẽs habere culpã.et hoc ꝓbat ratio pꝛia
Anb.et mgfi.Alia vero rõ de deſperatione ꝓbat qꝙ;
nõ potuit ãgelis reuelari ſua dãnatio.qꝛ impoſſibile
E certum de dãnatione ſperare.vñ illa via bona ẽ et
concedenda. Ad illud g̊ qð obꝛ.pꝛimo ꝙ potuit ei
deus reuelare ſicut et petro.ſoluitur.qꝛ petro non re

uelauit ſed pᷣdixit.vñ petrus nõ intellexit ſimplicit. H

ſub cõditionc.vel etiã non bene aduertit vſq; ad lap
ſum. ſic credo ꝙ potuit pᷣdicere angelo.Lñ aliqui di
cũt ꝙ; non ſimlem an
ſic lapſns angeli¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ pᷣuidit ſuũ do/
minin. qᷓre ſi nõ ſuũ pᷣcipitium. dð. ꝙ d ipo Berñ.
miratur.et ſoluit ꝙ ita potuit eẽ ſicut de Joſepb.qui
vidit ſuum pᷣncipatũ.et nõ pᷣuidit ſuã venditiõeʒ.ſ
et dyabolo potuit dñs reuelare dominiñ et nõ pᷣcipi
tium.qm̃ dominiũ illud nõ de neceſſitate bʒ annexũ
pᷣcipitium.poteſt em̃ aliquis bonus domiari malis.

Aliqui tñ voluerũt dicere ꝙ illud qð dictũ eſt ad aqͥ-

22

2²2

lonem.verbũ eſt ꝓphete.dyabolus em̃ volebat pꝛe-
eſſe et alijs ſedẽ dnationis ſue pꝛeponere.et ꝓpheta
pᷣdicens qð cuenturũ ſibi fnerat.dicit aquilonẽ. in hᷣ
ſignans — Acd illud qð obẽ contra rationem
de pena. doᷣm. ꝙ ab ipa cognitione ſeparare penam
ſiue doloꝛem eſt auferre bonam voluntatem. quia qͥ
pꝛeuidet ſe facturum malum et non dolet. hocipᷣo ẽ

malus. ⁊ ita iſta cognitio neceſſaria diſpoſitiõe diſpo

nit animam vel ad penam vel ad culpam.nec debet
auferre et ſene enam.vt ex boc redundet culpa.⁊
ſic patet illu 1 .
co ꝙ ſuppoſito ꝙ pᷣuideret lapſuʒ et impoſſibilitatẽ
reſurgedi.cogeretur deſperarc.quia hec cognitio nõ

ſus petri erat reꝑabilis.non

llud qd obꝛ de deſperatione.di⸗

poteſt ſtare cum ſpe. vnde ſi quis hon qedit alias vvy

tam.neceſſario deſpat de futura vita.quia boc necei
ſario exigit᷑ ad ſpem.ſicut qui certus
deſperat de ſalute.vñ non cſt ſimile de pᷣſumptionis
aaſance ſcienitis dei.qꝛ illa nõ aufbrt quod eſt
neceſſariũ ad babilitatẽ et ſalutẽ.ſᷣ bec pᷣcognitio cer
ta neceſſario aufert certitudinem ad oppoſitũ. et ita
ceertitudinem ſpci.
nſequenter tertio loco queritur vtrũ creati

Aairrca hoc q̃rimur duo. Pꝛimũ ẽ vtrum cogni/

vtꝝ veſptinã pꝰ gloꝛificatiõeʒ.
eſtio.j. e

¶ Dꝛ in ipᷣa creatione habucrũt cognitionẽ matutinã

oſtendit᷑ pꝛimo ꝑ Aug.Aug.em̃ ſuꝑ Geñ.quaſi per
totum ſic ꝓſequit᷑ illos ſeptẽ dies.vt ꝑ hoc itellige
ſeptemplicẽ cõuerſionẽ angeloꝝ ſuꝑ res.et dicit ꝙ ſi
mul tꝑe oia facta ſunt.⁊ ab angelis cognita.ſi ̊ qui⸗
libet dies hbabet mane et veſperã.et iſti dies fuerunt

a pꝛincipio cõditiõis angelice.qͥlibet ãgelus hũit co-

gnitiõeʒ matutinã et veſpertinã a ſue creatiõis pꝛi⸗
moꝛdio idem Aug.iiij.ſuꝑ Geñ.ad lr̃aʒ. Mẽs
angelica pura charitate inberens vcrbo dci.poſtea

qᷓ; illo oꝛdine creata eſt vt pꝛccederet omnis.poſtez

vidit in verbo dei facienda qᷓ facta ſunt.ſi omia ſi-

tio matutina.g ⁊c¶ Itẽ dyoꝰ dicit ꝙ ãgeli fũt lumi⸗
na. qð ãgelꝰ videt in ſe.videt in lumine.g cognitio

matutina eoipᷣo dꝛ matutina.qꝛ ẽ in lũie.cũ ageli

babuerunt a ſua creatione.patet vc. ¶ Item angeli
añ lapſuʒ i pncipio ſue ↄditionis nullã habebãt im

puritatem peccati nec obſcuritatem mẽtis. ergo vi⸗
detur ꝙ cognitio eoꝛuʒ eſſet cognitio clara. ergo vi

det᷑ ꝙ matutina. et ita ab inſtanti creationis cogni/
tione matutia perfecti ſunt.¶ Cõtra.cognitio matu
tina eſt cognitio qua quis cognoſcit in ipᷣo verbo. ſᷣ
in verbo non poteſt aliquis aliquid videre niſi vide

int angeli illuminati cognitiõe matutina.Et

Z danatiöe.

tionẽ matutinã habuerũt in ipa creatione. Secũduzʒ

mul cõdita ſũt.neceſſe ẽ ꝙ hac cognitionẽ babuit an
gelus ab inſtoti creatiõis. S cognitio in vbo ẽ cogni

at verbum. verbum autem nullus poteſt videre niſi

beatus.ſi ergo angeli in pꝛincipio ſue conditiõis nõ
fuerunt beati ſicut ſupꝛa pꝛobatuʒ eſt. ergo ⁊c¶ Nẽ
lux faciebat veſpere et mane.ſed lux dicit angelicans

naturam foꝛmatã.ſicut dicit Aug.et ſuper Geñ.⁊ de

eiui.et foꝛmata fuit per gratiam et gloꝛiam. cum g&
angeli nec per gratiam. nec per gloꝛiam habuerint
in pꝛincipio conditionis ꝙ non eſſent lapſi.g ⁊c.
heem n in pꝛincipio conditionis habuerũt cogni
tionem matutinam. cum demones habeant ſibi da⸗
ta integra et ſplendidifſima. maxime q̃ᷓ ſpcctaãt ad co⸗

et lumẽ et incõmutabile.ſed per is effe⸗
ctũ. . na
ne. vnde dicitur factum eſt veſpere ⁊c.ergo cognitio

gnitioneʒ matutiuam. ergo adhuchaberẽt cognitio/
nem in verbo.quod eſt contra Aug.deci.q dicit e

rpo innotuit demonibus non ꝑ id qnod eſt vita
quẽdaʒ lu

Item ſicut patet ex textu. veſpere pᷣcedit ma-

veſpertina matutinã.ſed cognitio veſpertina ſequi

tur exiſtentiam rerum ſicut dicitur ſuꝑ Geñ.ad Iraʒ
li.iiij. vbi dicit Aug. Miſi pꝛius ſit q ſca
gnoſci ñ põt.g cognitio matutia ſecjtur veſpeinaʒ.

gelus põt cognoſcere res fiendas de pꝛimo creatis.

NRurſus ſimatuiig cognitio gouioſa. aud poeuit e

cognoſcat᷑ co

optet ꝙ ſit pꝰ exñtia reꝝ. non fuit cõcreata gelis
ai Kigit as quõ ſi oia ſil creata ſũt.q̃liter anꝰ

II

in angelis a ſuo pꝛimoꝛdio.cñ omnes equales fuerit ¶Geñ.ad lr̃azʒ.vbi ip̃emet ꝓteſtat᷑ ſeloqui inq̃rendo. Ctauſit⸗
ſicut Aug.videt᷑ velle dicere ad oꝛoſiuʒ et męr̃ dicit Cũ igit᷑ ibi dicat ꝙ in angelo moꝛa fuit inter creatio glaſtenn
25 in lra. ¶ . dom q; circa hoc diuerſe ſunt poſitiões nẽ et lapſum.ac ꝑ boc inter gloꝛificationẽ et creatio⸗ borizcon
q̃ cõſurgũt ex diuerſificatiõe veꝛboꝝ Augin bac ma nẽ.et cognitio matutina ꝓpꝛie ſit gloꝛioſa. tenẽdũ ẽ recrnnt,
teria. Quid em̃ attẽdẽtes ad veꝛba Aug.ſup Geñũ. üllã nõ habuerũt a ſui cõditiõe. Ad auẽtes igit ciihl lu⸗
ad lr̃am.dicũt ꝙ qñ ꝗqrit᷑ vtrũ angeli a pꝛincipio ſue in ↄtrariũ.auti ſoluendũ ẽ e iße locutus fuerit inqui feſornimen
creatiõis cognitionẽ habuerint matutinã. faciẽda ẽ rendo et opmnãdo.aut certe rndendũ ẽ per diſtinctio ötentnnr
vis. aut em̃ querit᷑ de omnibꝰ.aut de aliquibꝰ.Si de ut pᷣdictũ eft. ¶ Queſtio. ij. . ncnneniſ⸗
oĩbus.ſic rñdent ꝙ nõ oẽs babuerũt. lucifer em̃ nũqᷓ; (nun in angelis ſit cognitio veſpertina ꝑ gloꝛifica miein bid
habuit cognitionẽ matutinã.qꝛ nũq; diuinã lucẽ vi tionẽ. Et ꝙ ſic.vi. Aug.iiij.ſup Geñad litterã loq̃ns cictmm
dit in ſeipa.ſicut in antecedẽtibꝰ moſtratũ ẽ. Si aũnt de hierim ſuperna.vdicit.ibi ſempꝑ ẽ dies in cõtempla/ pnoſehtine
querat᷑ de aliquibꝰ.ſic dicunt ꝙ habuerũt. qꝛ ſimul tione incõmutabilis veritatis.ſemꝑ veſpere in co/ Connetpobi
tpe ſunt creati et ad deũ ꝑ gloꝛiã cõuerſi. et in eodes gnitiõe creature in ſeipᷣa.ſemꝑ mane ex hac cognitio ugtſdea co⸗
inſtati ſunt foꝛmati et a tenebꝛis diuiſi. et in edem ne in laudẽ creatoꝛis eſt· ¶ Ite ratione. eadẽ lux eſt q̃ andaſin
res oẽs cognouerũt ſᷣm ſuũ oꝛdinẽ et connexionẽ. et faeiebat veſpere et mane.ſi ̈ lux ꝗᷓ facit maneẽ illu⸗ ahicza
boc in ipᷣo verbo.ꝗᷓ res et ſi in eodẽ inſtati ⁊ ſimul cẽᷓ minatio gloꝛie. in hac illuminatione eſt veſpere. git togene
gngelis fuerũt condite.tñ angeloꝝ cõditiõe et ipoꝛũ in ſtatu gloꝛie eſt cognitio veſpertina. ¶ Nez cogni 28 Diſtina
ad deu conuerſionc ſunt poſterioꝛes natura ⁊ digni tio veſpertina eſt cognitio reꝛum in genere pꝛopꝛio. Aibeecit
tate.et ideo dꝛ ꝙ augeli in verbo cognouerũt res fa ſed angelus gloꝛioſus in pꝛopꝛio genere cognoſcit tngor⸗
ciendas.et illu erprecſt vicletur ſonare vba Augꝰ?. res.ergo cognitionem babet veſpertinaz. Itẽ ange a
in iiij.ſuꝑ Geñ.ad litterã circa finẽ. Sʒ qm Aug.xi. lus gloꝛioſus ãplius laudat deũ qᷓ; homo viatoꝛ.ſeq l ſen
Sc.. dei expſſe v ſentire ↄtrariũ.ibi em̃ dicitur q; ſſe homo viatoꝛ non ſoluʒz laudat deũ in ſua maieſtate. ſine
iit moꝛa int᷑ creationẽ et lapſũ.et ꝙ añ lapſuʒ nec bo in opeꝝ ſuoꝝ multifoꝛmitate. g et angelꝰ beatus. dt 6
ni pſcij fuerũt beatitudinis.nec mali miſerie. nec illi ſed hoc latiꝰ pᷣſupponit cognitionẽ. ⁊c¶ Eontra.ij. titſtnn
lur. nec illi tenebꝛe erat.iõ ne ſibi cõtradicere videaf Con. xiij. Cum venerit qð pfectuz eſt. euacuabit q8 eätne
26 diſtinguũt aliqͥ cognitionẽ matutinã dupir. Cogni/ ex ꝑteẽ.ſᷣ cognitio veſpertina iõ dicitur veſpertina. 2 9 Nce lonn
tionẽ em̃ matutinã vocat Aug.cognitionẽ in verbo. 2tenchꝛe ẽ admixta.ageli aũt vident in luce plena. n hfen
In verbo aũt ſouplr dicunt᷑ cognoſcere. Ano mõ ꝑp/ E cognitio fidei q̃ eſt ꝑ ſpeculũ euacuat᷑ ad Engan
fecte ſez ſpeculando et intuẽdo ipᷣm verbũ.et in ißo ueniẽte gloꝛie cognitione qᷓ conſiſtit in vidẽdo v̈buz unagn

7

eternũ.ſi g& cognitio veſpertina iõ veſpertina ẽ qꝛ in
vmbꝛa creature. non ſtat cũ cognitioe gloꝛie.i Itẽ
mane veniẽs expellit veſperã. et ſilr veſpera expellit
mane. ſed in angelis continue ẽ cognitio matutina q
vident in ipᷣo verbo ſine interpolatione. non bʒ lo/
cum in eis veſpertina cognitiol Itẽ veſpera ẽ ꝑ de⸗
dinationẽ ſolis ad occaſũ. in angelis beatis nundq;
eſt appꝛoximatio ad occaſũ.ſᷣ cõtinuꝰ fulgoꝛ et caloꝛ 9
lucis eterne. nunꝙᷓ eſt in eis cognitio veſpertina. ?
ꝓpter boc ẽ qõ cum tã maneq; veſpere vtrũq; ipoꝛ/
tet appꝛoximationẽ ad noctẽ et ad tenebꝛas.ct ange
li diſtent diſtantia omnimoda.tam a frigoꝛe peccati
q́; ab ignoꝛãtia veri.vẽ ꝙ nec matutina nec veſperti⸗
na cognitio ſit ponẽda.ſᷣ potius meridiana. Querit
igit᷑ ꝓ quãto dieat᷑ cognitio matutia.et ꝓ quãto ve-⸗
ſpertia. ⁊ quare nõ ponit᷑ dꝛia tercia ſcʒ meridiana.
Et iuxta hoc querit᷑ ad quos ꝑtineant iſte cognitio/
nes.et de ipaꝝ oꝛdine et pꝛerogatiua.vt ſic eluceſcat
haꝝ cognitionuz quidditas et natura. (.ad pᷣdi⸗
ctoꝛũ intelligẽtiã ẽ notandũ.ꝙ ſicut vult Aug.Ois
creatura quatũ eſt de ſe tenebꝛa ens auel x eſt.
et tenebꝛe in co non ſunt vlle.ſicut dẽ in pꝛima cano/
nica Joh.j.. vbi glo. dies dicit illuſtrationem a luce
ꝓcedentem ſuper hec tenebꝛoſa.mane aũt et veſpe/
ra dicunt media inter diem et noctem ſᷣm acceſſum
et regreſſum. Intelligendum igitur ꝙ diuina lux il
luminans angelum illuminatione perfecta ad cogni
tionem ſui facit angelum lucẽ.et cognitio ipſius dei
in ſe dies dicit᷑.quia pura ẽ lux.et cognitio.et cogno/
ſcendi ratio. Lux iſta angelica ſic illuminata habet

alia. et hec cognitio facit beatos. Alio mõ ſuſcipien⸗/
do illuminationẽ a verbo.et in illa ſuſceptiõe cogno
ſcere alia.et hec cognitio fuit angelis innata.qꝛ indi⸗
dit eis deus oim ſpẽs.et lumẽ ſuꝑ mẽtes angeloꝝ ex
pandit quo cognoſcerent facta et facienda.et hec co⸗
mirio matutina ẽ de qua loquit᷑. Aug.ſuꝑ Geñ.ad
Fam. et bec fuit in bolis e ꝓ hoc ſoluit cõtrarieta
tem ad vtrãq; ꝑtem. Hanc etiã dicunt in demonibꝰ
remãſiſſe.ſed obſcuratã ꝓpter culpã.iõ nõ matuti
nãꝗ eẽ dicenda. Et ſicut diſtinguũt in cognitione. ita
27 ctiã diſtinguũt i luce et in tenebꝛis. O ſcʒ vno mõ di
cunt᷑ angeli lux ꝓpter irradiationẽ ab illa ſuꝑna lu/
ce ꝓcedentẽ ſm ſtatũ nature ꝑ quas cognoſcũt res
in pꝛopꝛio genere cognitiõe q̃ dẽ veſpertina.et refe/
runt ad deũ.et ſic dꝛ matutina.et tenebꝛa ꝑ oppoſi⸗
tũ dicit᷑ ignoꝛãtia q̃ ab angelis ẽ excluſa.vnde dicun
tur repleti fuiſſe ſapia.Alio mõ dẽ lux ipᷣe angelꝰ p/
pter irradiationẽ ꝓcedentẽ a ſumma luce m pleni⸗
tudinẽ gratie cõſũmate ſiue gloꝛie.qᷓ dicunt᷑ angeli
illuminati vt beate ſapienterq; viuerẽt.et in boc ſta
eu dẽ matutina cognitio ꝓpꝛie q̃ nuqᷓ; fuit niſi in an/
gelis beatis.et ſic diuerſis modis loquit᷑ Augꝰ.Ex
bis patẽt rões ad vtrãq; ꝑtem. Quia rões ad pꝛimã
Ntem intelligunt᷑ de cognitiõe matutina large dicta.
ſcʒ pꝛimo mõ.rñſiones vero ad oppoſitũ itelligunt᷑
de cognitione matutina ꝓpꝛie dicta q̃ ſq; ẽ ꝑ gloꝛiã.
et hoc curialius ẽ vicere q́; dicere ꝙ Ausg. dicat ↄtra
ria.et tanq; inſtabilis mõ dicat hoc.mõ contrarium.
Miſi em̃ diſtinguat᷑ qd dicit᷑ ſux Geñ.recte vẽ cõtra
riari ei qd dẽ xj.de ciui.dei.Quicqd aũt ſit de opinio
ne Aug. in ꝓductione rerũ ita determinat᷑. cũ alijs cognoſcere creaturam. et ſic quia cognoſcit id qdð eſt
ſanctis otradicere videat᷑nõ eſt tñ credendũ ꝙ tãtꝰ tenebꝛa.· eſt eius cognitio mane vel veſpera appclla⸗
bomo ſibi ↄtradicat maxie in his qᷓ nõ retractat. Ne ta. ſed veſpera pꝛout cognoſcit creaturam in ſeibſa.
n qualitercũq; intelligant᷑ verba ei? magis ſtancda; mane put er ſlla cognitione conſurgit ad laudem.
his qᷓ dicunt᷑ in li.S ci.vbi loquit᷑ aſſer o. ꝙ ſuper etrefert ad cognitionẽ ipius qua bʒ in verbo. And

di

V

utñ nõ bñt
.„„ .Nerũtñ nõ 1
e 4 itiõis in vbo. x pte cogno
reſpectu cognitid n veuit er grece er
ce rabe rehert⸗ Feeame Aelrern ae
.ca. vij. Sciẽtia ecgtarei cont. obp is pte cognoſci ibi impfectio 5. pera 8 32
8d8.. Aug. derl rea 218 quoe refer õ eato S = ig nõ co cöpatit . riation .
io ne ſcie c eſcit cũ ipa r⸗ oertit᷑ niſi cũ cr ſt. gnoſcẽtis ſum et nõ cop er lucis varis eũñ.
Muſitin⸗ Patio it et man c in noctẽ ver ſi ad ſimili· dinat ad occaſu mãae ꝓpte eaturã ⁊ deũ.
enten qq; luceſcit us. Nec in n ñ nota ꝙ et eſp/e 11 vbi ẽ veſpcra et el? ad cre ccgno
. amoꝛc crcature relinq lis dicat ibi man een n bi vr nancrieſe eenh ñ oppoſiti. vn
g amoꝛc creat lucis viſibili ia. Una. qꝛ . ve · non il diuerſitas niſi ſo ) ſunt tñ opp dit. Ex
e laas inẽ huiꝰ? lucis y uplex dꝛia. iali. Altera v. necẽ iſta diuerſi. nõ ſu n excludi 1
ee At tudinẽ hu ẽ.tñ ẽ dupl e materiali. Al⸗ ere.ß necẽ in uis ſint cit alten non ſint iſte
uruinni ſicut dicti . ſicut 111 luce .5 iei veſp - ſcendi. q ꝙ̃ . n2 pfici ⸗ uibus ſ
nan e. ſicut di⸗ octẽ. ſicu idies. neq; dici t diẽ. ſe k alteri. et vn? pfic ies ſcʒ in quii exten⸗
Kipin re vertit᷑ in ne cedit meri AEDS Di inq̃t hñ̃ = famula ſit alie qoõne = elis niſi noia ies ſi
a . nd ane nõ ſuc ſ Geñ.iiij *W beatis ẽ nũc dis etiã patere p lein beatis ãge eature dies
rore ſimt ñ Aug. ſ pochin zgelis beati ionez bis tiões. qꝛ Ppꝛie in b cognitio cn tenebꝛa.
tenihgn i ſimł. . et ſic pʒ ꝙ bñt ſucceſi cognitiõ , re nõ dẽ is creatura ten —.
tng, rorn Eum et mane.e tina. nec bñt yt diet ce t. Patet etiã q̃ren iel. q; ois creatur⸗ lenioꝛcʒ
älltnli⸗ et veſperã. et m acu matutina. itatis. qꝛ vt die 2 dank. ies. ß cognitio diei. cellit ꝓpt pl ti
dNe. eſptina ꝛdinẽ dign fSg loꝛatio ne meridies. ltio matutina p ioꝛ. et ſic pʒ totũ.
S cognitio v is.hñt tñ o i ſeip̃a deco bẽ ꝙ; le — cognitio m . 12 altioꝛ. et
—RKüK cognitio creatur Ad ills q obẽ Pitzʒ etiã ꝙ cogni et certioꝛ iũ
nnin, vel arainet⸗ cognitio crea illð Ae fe PD 2r clarioꝛ ẽ 16e cadenti .B “
k., „„dz tur. bñ pᷣt eẽ ꝑ . . cẽ.ob quã erſiõe 7E hic ſcdo in
inkit gr eccgof cognoſci fal Kan min? pfe lucé⸗ ne et auerſt dicione. hic ſcdo ĩ .⸗
M 29„ t mn?„ li auerſio i in ſua pꝛia con it de auerſiõe et
unaikef 31 Eqᷓ cũ in d aderpte? de, at aliquo mõn i ſunt ange 12 ngeli in ſua pꝛ ꝛia agit de auel coꝛ⸗
ritumii euacuabit᷑ q enere. Et ſi dice uales fact quales facti ſunt an 8 in tres. In pꝛia c. In tertia d
in ꝓpꝛio genere inta.Q. ñidit mgr quales fa. idit᷑ ãt h ꝑs in ũ6ꝙ ageli ꝛc. ſiöe et auer
gunrti i cta.in ꝓpꝛ iſtinctio quinte Supꝛa oñ cõuerſiõe. Diu vij. Supꝛa dictũ ia agit de cõuer n pꝛia
enn hen Di õſideratio ⁊c. t auerſione et c e. infra diſ. vij. duas. In pꝛia agi ars bz tres. J 2
e ſt hec cõ ſacti ſunt aue et obſtinatiõe. Pꝛia ꝑs hʒ duas. . 2c. Pꝛia p dubia circa cõ
indammn Saragee les ſactiſni ane eſt cognoſccre. Dꝛi⸗ Fnen ſen.k. Diia ucai aet eugſtatis⸗
ngnni t In ſecuda de oſt p̃dicta ſuꝑe nẽ. ⁊ hoc infra dedi⸗ em̃ oẽs ⁊c. In te. artes m tres cõuerterẽ
ſmim Huerſione. J infra dil. ix. pe taẽ auerſionẽ. ſit. ibi. habebã ia ps bʒ tres p t emcaciter e ter⸗
Müöheſent dinũ diſt ſca veruina dch In ſcda oñe oſt creationẽ. Et Fa ſit collata⸗ quibuſda tiõe ꝛc. Et
kügſunit ſione. In ſit auerti ⁊ cõu ibi ſi aut qrit᷑ vt- p iat vtrũ bonis gr buerit. ibi. iceoq; ipa cõfirmati
. oñdit qd au eie . termiat vtn tig nõ habuen ſolet vte in iß⸗
zanaen oñdit qᷣd i et et ſoluit. i Pꝛio em̃ de tada cũ gratiã nõ! ic q̃ri ſo oꝝ.
34, R mou . planat. 2 ſi 0 imputa 2 .. tiõis.ibi. H — erſio bon H
in Rerſis detamninar rerl ſit ſua auerſi toꝛia cõfirmati⸗ minoꝝ. et cõu ͦodio br̃e
l nes e o vero vtꝝ malie rſio fuerit meri ri. cõuerſio alioꝝ m id con/ Auerti ẽ odio br
Nrten, ermiat vta cõue ſio luciferi. cõt ia deo et gu af uer e. Cötra.
1o Na hn tur. S determiat vtꝝ d ſcz auerſio id ſit gquerti a vel iuuidere. öt odiſ
Ericertleng tia vero nt᷑ in vniuerſo. endit qui 5 3 , uales lliꝰ cõſcia põt o 1
1N ctria taugu 99 t ĩquirere 4 er nulli oẽs appetãt
ſenieui ſctria ad deum. a dducit ĩquirere ſöe. nult) oẽs appe
lhn erti a õſideratio addi e ⁊ cõuerſiõe ſe8ð ſummũ bo
Nſitti ihin Qſt hec cõſidera derent᷑ auerſiõ ſũt ad turalit ſum
mi Mnuin ffecti ſũt dü diung xqͥdã con t ei cha⸗ ñ. g vꝛ vm! .1
bin ffecti ſüt duͦ mox ñ fuit ei cha⸗ nñ k. F. odʒ.
aa e oſt creatiõeʒ nãq; n ti ad deũ inuidere. lus auertak ffinit B
igimnan Poſt ere uerſi. Köu bere vel inuide mgr non diff ß
e⸗Nd ,3 Feff uidã a eſt odio haber „ agrifi / 2 uerſionẽ. ß
igninmn creatoꝛẽ ſuũ.q auerti eſt odio he rüt ſe pai quãcuq; au⸗
ld reato re. guer volue tði quãcn cõſũmatã
R õäs ter ſupbia qua vo uceie ccat Di uaeneg inatl, 7
ech gte aahe ter ẽ ſuxb ulo relucere il⸗ auerſion bſtinatio
” 9 rit die nãq; ma s qᷓſi in ſpecu ſüt. Eti in qua ẽol
NR idie rſis q̃ſi i cecati ſũ io cõtra deuz qᷓ
uen Inu n conuerſis ꝗ ſi vero ex ita. Iſti neplilio bolo s
gänfgtch care õ ſunt. A ti a deo gr̃a ſertiõe gre fuit in 5 poſſe con.
Sagtiſemn ſapia ꝗᷓ i. ſi fũt et illuinati malitie ſʒ deſe z qꝛ vigit ſenoõ (Ad 2
eeeſmigh li quidẽ⸗ cecati nõ im ius data ſubtra ſio et ſeq̃ qð dicik. nul
eruthben vYero ſunt ex. 6 ita Tbpꝛius de ceſt gouer j ſu⸗ ill8 455 õt deũ
uni a q̃ deſerti ſüt t conuerter E t ſint a li o PAug. il⸗
dei ita vt co ni erãt. v o cul⸗ ſſe. dð. q; 5
umnſen ſi appoſitay tura bonie rupto ꝑc odiſſe. vð. attamẽ
Eune. Ot nuqᷣʒ ã diuiſi ſũt qͥ 12 i. glii illo coꝛrt .NFvtra d rtractat. 1=
Emd ſio q̃ diui iuſti iã boni. alij lo iiuſtos. vt lud e aliquo mõ
Se —– lci4 rſio iiu . tatez a gt itel⸗
mutnin auer d bonüũ ʒ iuſtic fecit. ⁊ auerſi tis. Psnlag vennkſen⸗
muſztmmin mali. Cöuerſ lutas vtriuſcq; l it bꝛeuiter igat de deo in⸗ 5
nenr iecolan ps mali.Cc tis. et volũ erſio et tãgit ig⸗ bonuz. ad q
utſetut, q fuit volüta o. et ↄuerſio et b i Eſumũ bon 5 crea
uſlt ᷓ; fui ſit auerſio. Es qͥd ſit. is 7 hab icipãdũ faã ẽc
mn Kahi u bitrio docẽs qͥd bera ptãs ⁊ ha Pticips alis. vñ cun
e ue ero ar ð ẽ liber P ere ura pon i⸗
⸗ edaſl dl HH em̃ ewigee n eeheanſt
na Heb⸗ 2 is rõna *E ere. in — ti. ſʒ ficari. t. nihilomin?
nanen litas volũtatis rõ diſcern rti vel cõuer cãs odit. nihilomin·
l ltas — dicare.i. unn erti ve ſpãta⸗ 8 oα ſidera
e g rmũ arbitriũ. nec c u hoc vel illð.et pꝰ crea tita diſcre i vt iuſtũ ponẽtẽ
RR rfrũ arbitr volẽdũ hoc v ſj. alij bonü. e äglos ri infligẽtẽ pẽas.
augunt biles ad volẽdũ erũt malũ.alij b .bonos aglos ges i ltĩ odiũt qui
ra habil lütate alij eligerũ icit ſcripta. i. bꝛas. quia et ſic multi⸗ ſpiritũ⸗
nn nea volüta⸗ tenebꝛis. ſiẽ die ctẽ vᷣo tene it. ſcz peccãt in ſp
. a ten unit diẽ. noctẽ cecauit. ſc 1
tanninn uit ðolucẽat ellauit diẽ. noctẽ los vo excee canctij,
nko mal. ⁊ lucẽ app lllũinauit. ma 9
nnu a mak. Ziuze s gia ſua Mainauttn collata ſit ad ““
l ¶ Determi
nn g

hoc yt efficaciter ouerterentu .

èðèð =ðèð

Ni. I

b Eſt eis collata gra Si aũt querit᷑ vtꝝ poſt creationẽ cõuerſis aliquid col bitsti .

coopas ſine SE latũ ſit ꝑ qð cõuerterẽt᷑.i.diligerẽt deũ. dicinns E
ontra. gra coopas ia co⸗ /5 J
6 ieane . Eleru eis collata gratia cooꝑans ſine qua non põt pꝛoficere
elnnel e⸗ Peoe⸗ ſe. ſed ꝓficere non põt ſine gratia adiuuãte.. Nõ in⸗
ctũ ẽ. ͤ nec coopãtẽ. digebat angelus gratia p quam iuſtificaret᷑.qꝛ mal⸗
By vm. c eadẽ ga n erat. ſed qua ad diligẽdũ deũ ꝑfecte et obediẽdũ
dĩ opans ⁊ coopans adiuuaret᷑. Operãs quidẽ gfa dicit᷑ qᷣ iuſtificat᷑ impi
oe dine ſor ekeu⸗ us.i.de impio fit pius de malo bonꝰ.Cooꝑãs vo gra
bahae gratiã opan tia qua iuuat᷑ ad beniuolẽdũ efficacit᷑ et deũ pᷣ omibꝰ
car non babuerunt diligendũ.et ad oꝑandũ bonũ.et ad pſeueradũ in bo
graz mucdlficãtẽ vo/ no. et hmõi de quibꝰ poſtes plenius dicemꝰ. Data eſt

luntatẽ. babent tñ ip ergo ãgelis qͥ ꝑſtiterũt cooperãs gratia ꝑ quã cõuerſi

ſam eandẽ gratiã vt ſunt vt deũ ꝑfecte diligerẽt. Cõuerſi ergo ſũt a bono
adiuuãtẽ ĩ bona opꝶ% quod hẽbãt nõ ꝑdito. ad maiꝰ bonũ qð nõ habebãat.

ne ten ſaid et facta Eiſta couerſio p gratis coopante libero arbi⸗
boc qd dicit᷑ qᷓ illa trio.ꝗᷓ gratia alijs qui ceciderũt appoſita nõ fuit.
eſt pᷣueniẽs . d ; b⸗/ termiat vtꝝ malis ſit ſua auerſio impu⸗
ueniẽs nõ dicitur ra tangda cũ gratiã nõ habuerit. d

tione gratie ſubſeqn · ( Ideoq; a quibuſdã dici ſolet nõ eẽ mał imputãdũ iltł
qui auerſi ſũt et nõ ↄuerſi.qꝛ ſine gratia cõuerti nõ po

tis. h ntione valcn.
is. vel dð. ꝙ ille ſüt Aui⸗ n er wHe ł
dite put babet c in terãt. Sʒ illa nõ ẽ eis data.nec culpa illoꝝ fuit ꝙ non

libero arbitrio lapſo eſt data. qꝛ in eis nulla culpa adhuc pᷣceſſerat. Ad qð
ſq homis.⁊ iõ nõ ba dici põt qm̃ quibus appoſita ẽ ipſa gratia non fuit ex
bẽt locñ in aãgel. Alia meritis eoꝝ.alioquin iam non eẽt gratia. ſi ex merito
pateẽt. 35 eſſet ante gratiã daree.
vero alijs nõ eſt data.culpa eoꝝ fuit.qꝛ cũ ſtare poſſẽt noluerũt quo
uſq; gratia apponeret᷑.ſicut alij ꝑſtiterunt donec illis cadentibus ꝑ ſuꝑbiaʒ
eis gratia appoſita eſt. A pꝑte ergo cadentiũ culpa in hoc depᷣhendi põt. qꝛ
licet ſine gratia nequirent ꝓficere quã nondũ acceperãt. id tñ qꝗð eis col⸗
latũ erat in creatiõe poterat non cadere.i.ſtare.qꝛ nihil erat qð ad caſũ eos
compelleret.ſed ſua ſpontanea volũtate declinauerũt.ꝙ ſi non feciſſent.qð
datũ eſt alijs vtiq; darcet et iſtis.
N¶ Determiat vtꝝ cõuerſione.boni ãgeli meruerũt cõfirmationẽ. e

Hic queri ſolet vtꝝ in ipa confirmatiõe beati fuerint angeli.et an ipam bea⸗

titudinẽ aliquo mõ meruerint. & in ipa confirmatione beati fuerint. plu⸗
res cõteſtant᷑ auẽtes.et iõ ꝓ conſtanti habendũ eſt. Vtrũ vero p gratiã tũc
ſibi datã ipam beatitudinẽ meruerũt ambiguũ eſt. Quibuſdã em̃ placet ꝙ

eã meruerunt x gratiã quã in cõfirmatione ꝑceperũt.ſimulq; in eis meritũ

et pᷣmiũ fuiſſe dicunt.nec meritũ pᷣceſſiſſe pᷣmium tꝑe ſed cauſa.Alijs aũt vi⸗

det᷑ ꝙ beatitudinẽ quã ceperũt in cõfirmatiõe ꝑ gratiã tũc appoſitã nõ me
ruerũt. dicẽtes tũc nõ fuiſſe eis collatã graʒ ad merẽdũ ſz ad beate viuẽdũ.
nec tũc eis datũ eẽ bonũ quo mererẽt᷑.ſed quo felicit fruerent᷑. Oꝛ aüt tũc
in pꝛemiũ acceperũt ꝑ obſequia nobis exhibita.ð ex dei obedientia et reuerẽ⸗
tia mereri dicũt.et ita pᷣmiũ pᷣceſſit merita.⁊ hoc mihi magis placere fateoꝛ.
D intelligẽtiã hꝰ ꝑtis iĩ

——

qrit᷑ de auerſiõe luciferi.qͥ

7

de ↄuerſione bonoꝛuʒ. Quantum ad pᷣmũ duo q̃ delectatione coꝛrupt

unt Dimuͤͦs

S Queſtio.

rationalis creatura ad meritũ vite. Cadere em̃ põt ꝑ

Qua gratia in
digebat angelꝰ
et qua non.

Quid gr̃a ope⸗

rãs qᷣd coopãs

. *

Qua culpa 8/

tia nõ eſt data
malis.

Dubitatio. iij.

Re'.quoꝛũdam

Be. alioꝛum.

Conſentit ma⸗
giſter huic roi

iah k ale⸗ faci ſũt an caſu ceteri de elatiõe timerẽt Itẽ Ecch. xxij. Initiũ
geli ꝑ auerſionẽ ⁊ ↄuer nenre qrunt᷑. Dꝛio ois pcti ſuꝑbia. pᷣmũ int oia pctã fuit petm̃ dyabo⸗
Arit de auerſiõe lucjferi.qᷓ fuit cput toe? ma li.S ac. IIzt Aug.r. ſup Geũ. ad raz. fact/ otinuo
litie. Scoo qᷓrit᷑ de auerſiõe minoꝝ qgeloꝝ. Tertio ſe a luce vitat auertit ſupbia tumidꝰ.⁊ ꝓpꝛie ptatis
ylſido.ð ſum.bo.li.j.c.x.

t Raucr pctõ ſuꝑbie. Scom ẽ Morx vt fetñs ẽ i ſupbiã erupit ⁊ pᷣcipitatꝰ ð ce. eſt

4

¶ Item ratione videtur.qꝛ non ↄtingit peccare ni⸗
ſi tripliciter. vicz. aut ↄcupiſcẽtia carnis. aut dcupt

¶ Mꝛ peccaucerit pctõᷣ gble ac ſic. ſuꝑ ill Luce.x. ſcẽtia oculoꝝ.aut ſuperbia vite.ſcd pꝛimũ petin no

Aidebã ſathanã ⁊c.

lo. qui ſinglr elat? erat. yt ieiꝰ potuit eſſe carnis concupiſcẽtia.nec potuit eſſe ap⸗

chiti
ffucertipte
ſekrcigut

ieuidnonn
mmnla
Pmoriul
Eönrrifi
celtud⸗
pankula
Wutſenlin
liſins ol
iſhſeſinthe⸗
tnfßl
inbesti
ſonstictie⸗
Diranizotaſe
brnurdberaree
Neontnoni
ſai daſorne g
dodi Conn
Gſcerarecircn
ultrbenpie
altnipoſti
lechnatatae
Pooproatboe
Fpauttitont
dxrat

Eſtigu
Mpbulltnag
Ggtogtits
Rohuaran

Pkaroinka
ihende
ileunietü
nb affndof
nanahrih
if ppenin
tlezosan
lefcclsg⸗
eiigpera
lhmagg
e⸗ kare

Mudl ⸗

v*

e petitꝰ diuitiaꝝ.qꝛ ſpũs iſtis non indiget. neceſſeẽ obiecta ꝗ veꝝ cõdudunt. Sed bec rãſio nec veꝝ di⸗
6 ꝙ fuerit ſuꝑbia vite. tẽ genera peccatoꝝ ſpnaliũ cit.nec ſo uit.qꝛ cũ affectus dyaboli ſit ſimplex ſicut

no ſunt niſi quattuoꝛ pᷣter auariti qᷓ tenet quaſi me intellectus. intellectus nõ pᷣt ſimul plura intelligere.
diũ inter carnalia ct ſpũalia.ſcʒ ſuꝑbia.ira.accidia. vel plures cogitatiões habere.ſimilit᷑ nec affectus ſi⸗

A inuidia.ſ̊ in omnibus tribus generibus ẽ odiũ. c mul et in coqeʒ inſtati plura peccata cõmittere. ma⸗
zudt omne odiũ cauſet ab amoꝛe.odiũ inoꝛdinatũ cauſaf xime ꝗᷓ ſpectat oino ad diuerſas actiões.ſicut infice⸗
Ween ab amoꝛe inoꝛdinato.ꝗ ante iſta tria genera opꝑtz ali litas. ſt uꝑbia. ⁊ inuidia. Pꝛeterea. eſto ꝙ vera eẽt. nõ
mn qd pcecatũ ſpũale pᷣccdere in dyabolo. B non potu ſoluit. qꝛ pᷣdicte rões nõ tm̃ ꝓbant ꝙ pᷣdicta peccata
Aue, it eẽ niſi ſupbia. vc. (Irẽ nũq puertit᷑ affectus niſi comitent ſupbia ꝙ añcedat Et ideo aliter ẽ dom S
ſen pꝛiꝰpuertat᷑ iudiciũ.nuqᷓ; puertit᷑ iudiciũ in his qᷓ ſ ut·¶ꝙ ẽ loqui ð peccato q;tũ ad triplicẽ ſtatũ.ſcʒ q;tũ ad
4 c de neceſſitate ſalut.niſi aliqua excecatio ſit ĩ rõe.F ex inchoationẽ. cõſũmationẽ.et confirmationẽ. Pecca⸗
cecatio rõnis pᷣcedit oẽm appetitũ.ſᷣ excecatio nõ pᷣt tu dyaboli initiatũ ẽ i pᷣſumptione. ſtatim em̃ vt ſug
0 eẽ qͥn pᷣceſſerit peccatũ.et nõ potuit pᷣcedere peccatũ vigit pulchꝛitudinẽ pᷣſumpfit. Conſũmatũ ẽ in am/
appetitus. pᷣceſſit peccatũ pſumptiõis.ſ hᷣ ẽ pecca⸗ bitione. Quia pᷣſumẽs d ſe appetijt qd oino ſupꝛa ſe
1 ti ſupbie. ⁊c ¶ Cõtra ꝙ fuerit pꝛimũ peccatũ omiſ⸗ fuit.et ad qd puenire non potuit. Sed confirmatũ ẽ
ſionis vi.q; ſi ipᷣe deliberaſſet vtrũ illud eẽt appeten⸗ inuidie et odij auerſione.q;ꝛ exquo obtinere non po⸗/
6 dũ.nunqꝙ; peccaſſct.nec aliter vitarc poterat. tene-⸗ tuit qdð appetijt.iõ muidere cepit.et affectu odij con
. batur deliberare. et añ omiſit deliberare qᷓ; illud ap/ traire.et in hoc firmatũ c.qꝛ hec oino ipᷣm a deo ſepa
8 peterʒ. g añ omiſit qᷓ; ſupbiret. Si foꝛte dicas ̈ꝑ itel uit. et ꝑfectũ obſtaculũ poſuit.ſicut pfecta charitas ꝑ
lectũ deifoꝛmẽ poterat ſine dliberatiõe videre q̃d fa fectc deo iñũgit¶ Concedẽde ſunt ꝗ rõnes pꝛime ꝙꝙ ſi-
ciendũ. Contra.ad h̊ ꝙ ipᷣe hoc inſpicerz optuit ißm pbia fuerit pꝛimũ peccatũ.nam ſuꝑbia pᷣſũptiois et
Reii cſiderare circũſtatias appetiti ⁊ cõſeqᷓntia. ⁊ iſta ſũt tumoꝛis pꝛimũ fuit generatione.ſuꝑbia ambitiõis p
M multa. ſimplex virtutis finite qd cognoſcit multa ꝓ mũ fuit cõſũmatiõe Ad illud qd obẽ de omiſſione 10
i multa.iĩpoſſibile ẽ ſmul multa cognoſcere cũ ſe tota⸗ notãdũ ꝙ omiſſio nec fuit nec potuit cẽ pꝛicipale pec
. lit᷑ couertat ad cognitũ. neceſſe habuit deliberare. catũ ſiue pꝛimũ.qꝛ dimiſſio boni venit ex tünoꝛe ma
. Pꝛopterea hoc nò ſoluit. qꝛ quicqͥd eẽt tenebat᷑ vita le humiliãte. et ois talis timoꝛ venit ex amoꝛe male
4 14 c peccatũ.tenebat᷑ repᷣmere cogitatiõeʒ ſuã ne pce⸗ inflamãte.vñ nullus dimittit aliquid facere qð dʒ.ni

deret ad cõſenſũ.⁊ h̊ anteqᷓ cõſentiret.g añ omiſit. S ſi aliqͥs amet qð nõ dʒ. ſicut aliqͥs omittit ire ad ma
⁊c.¶ Itẽ vẽ qꝙ; peccato ingratitudis. Berñ.de gradi tutinũ.qꝛ amat ſomnũ et quietẽ in lectulo.hac eadez
8 bus humilitatis.qꝛ gratuite bonitati dei a qᷓ coditus rõe nõ potuit eẽ ingratitudo nec etiã inuidia: Dicẽ 11
es ingratus exiſtis. iuſticiã quã exptus nõ es nõ me- dũcẽ igit᷑ ꝙ nõ qᷓ̃cunq; dimiſſio inducit peccatu omi/
tuis.iõ gudacter culpã cõmittis.añ fuit ingratꝰ q; ſionis.Coͤtingit em̃ omittere circũſtatia.et tũc nõ eſt

i, — 7 2 „ — „Fo, . 11 — „ 11— —„ 7
o o comitteret culpã illa ſuꝑbie. ¶ Iẽ ratione vi. tener peccatũ omiſſionis ſ̊ negligẽtia quedã.Cõtigit omit

quis gratias agere ð bñficijs Iñ illa cõſidcrat.ᷣ dya tere actũ.et hoc duplicit᷑ vel generaliter. vel ſpalit.
c bolus cõſiderauit benefitia dei qũ reſpexit ſuã pulcri Generaliter ſm ꝙ appꝛehẽdit pᷣceptũ affrmatiuũ.ſt
tudinẽ et excelletiã. ⁊ non egit gratias.immo oppoſi cut trãſgreſſio ↄtra negatiuũ.vñ nõ omittit qͥ nõ vi/
ti fecit. qꝛ voluit ſibi attribuere qd di erat. c (Htẽ tat foꝛnicationẽ. q non honorat parẽtes.et ſm ꝙ ẽ
ẽ ꝙ peccato infidelitatis.q;ꝛ An.de peccato dyabo actus ſpalis pᷣt eẽ actus pᷣncipalis.vel nõ pᷣncipalis.
9 li t. Berñ. de gradi.bumi. dicũt ꝙ dyabolꝰ nõ credi- et nõ ẽomiſtio peccatũ pᷣncipale niſi ꝓpt actũ pᷣnci
“ dit ſe eẽ puniẽdũ. ſiue credidit ſe nõ ᷣbere puniri.ſ qͥ palẽ.ſicut ptʒ dẽ eo qui tenet ire ad matutinas.teneẽ
credit pctĩ a do ipunitum reliqͥ ẽ ifideł yad ateq; ſe iquere et ſurgere de lecto. et ſic ð alijs.et q;uis ſint
. peccarz appetẽdo peccauit ꝑ ifidelitatẽ. Gtẽ rõe vꝛ. multi actus.vna ẽ omiſſio¶ Ad boc aüt ꝙ ſit pecca⸗
6 dyay nüc appetiuiſſet niſi credidiſſet ſibi bonũ vy tũ aliqð cẽſenduz eẽ omiſſionis. optet ꝙ ſit omiffio.
4 poſſibile.̊ ois qui credit creaturã poſſe eqri ii crea actꝰ nõ circũſtãtie.affirmatiui nõ negatiui.pncipał
i⸗ toꝛi e infidelis. dyabolꝰ anqᷓ; ſupbieret infidelis fu nõ annexi. ſicut aũt patʒz nõ ẽ ſici n ꝓpoſito. qꝛ dyaꝰ
garin ¶¶ Itẽ vĩ ꝙ peccatũ curioſitaſjᷣ fuit pꝛimũ. Berñ. ð actũ pᷣncipalẽ aliquẽ ad quẽ tenet᷑ nõ dimiſit.s appe
”ÿ”ƷZM gradi. humi.c.xij. p curioſitatẽ a vitate cecidit. qꝛ qq tijt qð ñ dbuit.⁊ ſic ptʒ bꝛeuit᷑ ð omiſſioe. d illud 12
ün pꝛius concepit curioſe. affectauit illieite. et ſpauit pie qð obẽ Sigratitudie.dd.qꝙ igratitudo pᷣt dici dupłr.
X. 6 ſumptuoſe. Itẽ hoc vr ratione.qꝛ curioſitatis vicin ſcʒ negatie vłpᷣuatie. Hegatie qñ s n é grat? Zo vt
eſt diligent reſpicere q nõ licet appetere. illud nõ dzʒ. ⁊ ſic ẽ circuſtatia oim pctõꝝ ꝛiuatieggi tĩ ñ
„ licet intueri qdð non licct cõcupiſci. dyabolus diligẽ eſt gratꝰ.imo otrarie mouet᷑ vtputa qñ cogitat bñ
n ter aſpexit qd ſupꝛa ſe erat qñ dixit.in celũ aſcendã.gᷣlͦ fitio vt ẽ bñficiu ⁊ puipẽdit bñficiũ vl bñfactoꝛẽ. ⁊ ſic
6 G manikfeſtũ Ue ꝙ inuidia fuit v;. Aug. de ſancta ẽ ſpale pctm̃.Sic at no peccauit dyaꝰ.qꝛ ñ cogitauit
1 virginitate loquens de ſupbia et inuidia.his duob? bñfitijs di inchen erãt di. ̊ inq;tũ erãt bona ꝓpꝛia.
dyabol⸗ dyaꝰ eſt. in pꝛimo peccato factus ẽ dyaꝰ. S ⁊iõ elatꝰ 1 illò qd obzẽ iſidelitate.dm.qꝙ neo
S uit ſit iuidia a⁊ ſupbia q re ſupbia pᷣmũ. ⁊ iuidia. petm̃ ifidelit t nec curioſitat fuit pmũ petm̃.q; ocls
Gnt⸗ G Sc roe mgri vi. ſicut ↄuerti eſt charitate adverere. ſanꝰ et darꝰ ipᷣiꝰ itellectꝰ ñ puertit᷑ inuidedo vkinq-⸗
ſein e Ita ab oppoſit auerti eſt odio hẽe vl ĩuidere.cũ g̊ pꝛio rẽdo niſi pꝰ aliq clatiõe iclinet ¶ Ad illð iᷣ qð decyſn
Paoccato dyabolus fuit auerſus.inuidia fuit eius pꝛi credit ⁊c. dð. ad ifidelitat pctin duo ↄcurrũt. Op/ I
H 7 inn peccatum. Mρ. ad hoc notandum ꝙ aliqui vo- tet em̃ ſit ↄſeſ/ rois cũ iudicio vli. Si em aliqͥs co⸗ I 3
han ſ luerunt dicere ad pᷣdietas ratiões et auctes. ꝙ dya? gitat qꝙ foꝛnicari ẽ ſibi bonũ ⁊ ñ oſẽtit iudiciũ rõig.ñ
,mul tye peccauit plurib generib peccatop natu. Eifidel vt pt 28 dyabolo vico p nö ſnſit incico
vnſe laliter tñ t pꝛincipaliter pꝛe alijs peccatis fuit peccaa rõis.ſ extimauit ſibi bonũ. Ad illð q obẽ curioſi⸗
, n t ſupbie. Et ſic mmgent vnica et bꝛeui mſione ad oia tate dð& duo fqciũt cõſiderationẽ dici curioſaʒ. ſcʒ
uſß

cure attentio.⁊ vtilitatis puatio.vñ ſic dyaꝰ ex omni
bus ꝗᷓ reſpexit ſuũ bonũ elicuiſſet referẽdo illa in glo
riã dei. illa cõſideratio nec eẽt culpanda. nec curioſa
dicenda. ꝙ fuit curioſa ex boc fuit ꝙ nõ ſuũ bonuz
inde elicuit.ſed malũ pꝛeſumptiõis ⁊ ambitiõis iĩcur/
rit. et ita fuit rõ peccati et in pſumptiõe et in cõſidera
tione.et ſic patet ꝙꝙ quãuis in dyabolo fuerit curioſi
tas.nõ tñ fuit culpa antecedes ſn umptionẽ nec alia.
ſed cõditio illi annexa.¶ Ad illud qð vltimo obẽ de
inuidia ptz rñũſio ꝑ verbum Aug.ꝙ non fuit pꝛimuʒ
peccatũ.nã Aug.dicit ẽ ꝓles ſuꝑbie in libꝛo de vir

ginitate.et ita eã conſequit᷑.et ſi nõ in eodẽ inſtãti. tñ
in eodẽ tꝑe ſine moꝛe intermiſſõe.vñ in huiꝰ ꝓlis ge

nerationc cõfirmata ẽ ſupbia.et dyabolus dictus eſt
dyabolus qꝛ deoꝛſum fluxit ct ex hoc in malicia ſua
firmatus fnit. Et idco męr̃ deſcribẽs ꝑfectã auerſio/
nẽ qlis in dyabolo.nõ q̃lis in hominibꝰ peccatoꝛibꝰ
dicit. ꝙ auerti ẽ odio hr̃e vel inuidere. dyabolus em̃
ſuperbꝰ nõ valẽs cõſcendere.ſᷣ cõpulſus deſcẽdere.
odit dcũ iuſtum.et inuidet excellẽtie eius.

”èôU Queſtio ij. b
¶ Quid appetijt ipe lucifer. Et ꝙ appetiuerit do eq̃pa
rari oñditur ꝑ textũ yſaie xiij.vbi deſcribit᷑ eius pec/

catũ.Aſcẽdã in celũ et ero ſimilis altiſſimo.ſed nõ di

in illo non eſt incq̃litas.̊ c. ¶ Itẽ ſuper illud pᷣs.qꝗᷓ
nõ rapui.glo.qꝛ adaʒ et dyabolꝰ voluerũt raꝑe diui
nitatẽ. amiſerũt felicitatẽ.ſʒ nõ voluerũt rape diuini
tatẽ q;tũ ad vdẽtitatẽ. qtũ ad cq̃litatẽ¶ tẽ Berñ.
de gradi.humi.Hec iniqͥtas tua non ira momẽtãea.
ſ odio digna ẽ ſempiterna ꝙ tuo dilectiſſimo et altiſ
ſimo dũño deſiderares equari. ¶ Itẽ ꝙ ſit appetibile
vꝛ ratione.qꝛ ſimilitudo ẽ appetibilis.& maioꝛ ſilitu/
o magis.et maxima ſimilitudo maxime appetibitł.
ſ ſimilitudo equiꝑantie ẽ hmõi.g vꝛ ꝙ valdęe facile
fuit eã appetere.eo ꝙ magna eẽt inclinatio. ¶ Itẽ oẽ
qð põt cogitari delectabile.põt appeti.ſᷣ dyabolꝰ po
tuit cogitare delectabile eẽ tale qualis ẽ deus.qꝛ ſum
me delectabile ẽ eẽ deuʒ. vꝛ rõnabilit᷑ ꝙ h̊ potuerit
gappetere. Itẽ qꝙ appetierit v.dyabolus ſuperbus
appetijt aliquid qdð vidit ſupꝛa ſe.qꝛ hoc ẽ rõ ſuꝑbie.
ſupꝛa lucifeꝝ in ſtatu illo nihil erat niſi deus et ei
us celſitudo. appetijt diuinã celſitudinẽ. teʒ tã/
tũ excellẽs fuit ſupbia quãtũ excellit inuidia et odij
malitia. non tm̃ dyabolus odit et inuidet creaturis
dei vt bomini.ĩmo etiã inuidet ipᷣi deo.ᷣ nõ

xit de celo empyrco.qꝛ ibi Se celo trinitatis.ſᷣ

creaturis peſſe. ſed etiã deo ſe voluit equare.¶ Ite
licitũ ẽ appetere ſimilitudinẽ confoꝛmitatis.ſi gᷣ dya

—

holus illicitum appetijt vltra bãc ꝓgreſſus ẽ.ſed vl/

ℳ

tra ſimilitudinẽ cõſoꝛmitatis no⸗ niſi ſimilitudo eq
litat. ̊ hanc appetijt lucifer vt vi.¶ Cõtra.j.Thi.ij.
Adã nõ eſt ſeductus ⁊c̃.glo.nõ ẽ credendũ ꝙ vir ſpi
rituali mẽte pᷣditus appetiuerit cẽ ſicut deus.ſi non
cedendũ de bomine.cũ adhuc ſapiẽtioꝛ ect illo an⸗
gelus. multo minus ẽ credendũ de eo ¶ Item Anß.
in li.de caſu dyaboli.nihil appetijt ad qð nõ pueniſ/
ſet ſi ſtetiſſet. b nunc; fuiſſet pificatus deo. ⁊c ¶ Itẽ
ꝙ hoc nõ ſit appetibile vẽ.diuina imenſitas non põt
mente capi.g nullus põt cogitare eq̃litatem ad deũñ.
ſed nihil põt appeti qð non põt intellectu capi. ⁊c.
hocpꝛobat An.ſi deꝰ non põt cogitari niſi ita
ſolꝰ vt nihil ei ſimile poſſit cogitari.quõ potuit dya⸗
bolus velle qð non potuit cogitare. tem ꝙ dyabo

———
—

lus boc nõ appetierit oñdit᷑.qꝛ nihil appetijt niſi ad
qð venire poſſe ſe credidit.hoc patet.qꝛ ipᷣe dixit. Do
nã ſedem meã.ſed nullus niſi demẽs poſſet vnqᷓ cre
dere ꝙ creatura creatoꝛi poſſet equari.g̊ cum dyahbo
lus Au omnino ſtultus non eẽt.hoc nunq; appe/
tijt Itẽ dyabolus diligebat ſe ſuꝑ omnia. non vo
lebat eẽ alius qᷓ ille qͥ erat.ſed ſi eẽt par deo.eſſet aliꝰ
qᷓ ille qui erat.quia eſſet deus. cum hoc non appe/
teret. non appetijt deo oino equari. Si tu dicas ꝙ
bene appetit᷑ añcedens ſine cõſequẽte.ven ẽ appeti/
tu deſideratiuo.ſed electiuo nullus niſi ſtultus vult
eẽ abbas deliberatiue quin velit ee:monaug R
omne peccatũ ẽ ꝑ conuerſionẽ ad bonũ cõmutabile.
ſi dyaholus petijt ꝑificari deo. dyabolus nõ pecca/
uit. peccauit.̊ h̊ ñ appetijt R. dð. ꝙ duplex ẽ ſili
tudo dei.ſcʒ equipantie ſiue eꝗᷓlitatis.et imitatiõis.
Similitudo imitationis poteſt appeti oꝛdinate.⁊ in-
ꝛdinate. Oꝛdinate vt appetat᷑ ſimilitudo in bis qᷓ
noſtre ſunt aptitudinis ⁊ diuine acceptiõis.cuiuſmo
di ſunt ꝑfectiones ⁊ decoꝛes virtutũ. Inoꝛdinate vo
vt homo appetat id qd non decet.vel qdð deo nõ pla-
cet.vt ſi appetat hominibus pᷣeſſc.vel ſe de aduerſa/
rijs vindicare. Similitudo cqualitatis nullo modo
pot appeti oꝛdinate. ſʒ aliquo mõ ẽ appetibilis. aliqᷣ
mõ non. Ham oiĩmoda ſimilitudo nõ ẽ appetibilis.
qꝛ ñ p̃t cadere ĩ cognitiõeʒ ſiue ĩtellectũ.⁊ iõ neciĩ ap/
petitu. ⁊ ſi quis fingat.nõ appctit equalitatẽ.ᷣ ſuã fi
ctionẽ. Alio mõ ẽ ſilitudo eqlitatis in aliqua ↄditio

ne. vt in domino. pᷣſidentia.ſciẽtia. et ſic credo ꝙ põt
appeti. Motandũ eſt igitur ꝙ dyabolus quodã mõ
petijt ſimilitudinẽ imitatiõis.quodam mõ eqlitatis.
et hoc apperet ſi attendat᷑ appetibile et modus ap/
petẽdi. Dyabolꝰ em̃ appctijt alijs pᷣeẽ ſua tñ auẽcte.
O appetijt pꝛeeſſe hoc fuit imitationis.Et hboc qui/
dem aliqñ obtinuiſſet ſi ſtetiſſet. ꝙ aut ꝓpꝛia aucte
ita ꝙ ſine meritis et ſine datoꝛe.ita ꝙ nulli ſubeſſet.
boc ẽ ſolius di. et hoc ẽ equipantie.et ita patet qͥd ap
petijt. et patẽt multe auẽtes ſanctoꝛuzʒ. Quia gregoꝛ.
dicit ꝙ appetijt eẽ ſui iuris ita ꝙ niłi ſubeẽt. Berñ.
dicit ꝙ appetijt equalitatẽ potẽtie. Anb.q appetijt
pꝛeeſſe ſine meritis.et omnes ven dicunt. et diuerſe
auẽtes ciriumlocunt᷑ hoc qð ẽ pᷣeſic omnibus ꝓpꝛia
aucte.¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ appetijt diuinã eqꝗᷣ
litatẽ. cõcedeidũ ẽ in aliquo.et ſic currunt ratiões ad
illã ꝑtem inducte.qꝛ bene potuit appeti. et maxie ab
illo qui fuit ſupbiſſimus inter omnes eſt appetita.
2 tñ obꝛ vltimo non valet.qꝛ q;uis licitũ eẽt ap
petere ſimilitudinẽ imitatiõis.non tñ omnẽ ſimilitu/

dinẽ ſicut oñſum ẽ. ¶ Ad illa qᷓ obiciũt᷑ in cõtrariũ.fa⸗
cile ẽ rñdere ꝑ iã dicta. Oð em̃ obẽ de adam nõ ẽ ſi

mile.qꝛ adam gram habuit. et pᷣterea non habuit tã⸗/
tam occaſionẽ efferendi ſe. Ad illud qð obꝛ Auß.
iam ptʒ rñſio.qꝛ verũ dicit qtum ad ipᷣm appetibile.

20- „-

non qᷓ;tum ad circumſtãtiã ſub q̃ appetijt.ſc ꝙ pꝛo/

pꝛia auẽte.Due ſequẽtes rõnes ꝗᷓ ꝓbãt ꝙ nõ põt ap ⁊0

peti. locuntur de oimoda aſſimilatiõe.qꝛ ſi aliqs co
gitet deũ in generali. et cogitet ci ſimilẽ.non cogitat
deum ſ fingit. et ideo non appetit eẽ ſimilis deo ſ fi⸗
ctiõi ſue. ¶

vltio obẽ qd non peccauit ſi appetijt ſilitudinẽ.qꝛ no
ẽↄuerſus ad bonũ ↄmutabile.d. ꝙ ipe conuertit ſe
ad bonũ icõmutabile vt eẽt ꝓpꝛiñ.⁊ ita vt ad omu/
tabile. ac ꝑ inoꝛdinate ad deum ↄuerti ſuꝑbiendo.

☚

☚R

4 e

ti⸗ illud qðᷣ obꝛ ꝙ nõ appetijt. dð. illera 21
tiões ꝓbat ꝙ nõ appetijt oino.ᷣ veꝝ ẽ.(¶ Eid illð q; ⁊22

Unauttonetl
olesnnerſten⸗
nocpaindordffe
Nilfrimeirl
1 ſecnistiber
Unebackirn
sar otaran
ſunganmnhurre
ſiggmmrüma
Pr mgu
lifiggene
isnni oboit
i Mnmit⸗
higge at
Mritgöcſaſnt

137

Potſblnitati

iu uoge⸗

lictao qluch
agirncimnodi
ſisſobus
ſiini alquid
Unflidcremg
rnennnnet
aflrigigan
tnehunnqnede
ogtumitgick
wntAn
ebcharni
WN
incighrigen
ſttihni⸗
nchlegindie
hirgſellrce

e

gaſt

t „„„ * — 9 % 1 ₰ 6% — „
en ſt auertia deo ⁊ Zuerti ad ſe. boc patet.ð quia dya/ ſibi inoꝛdinate alij ſi alij. ſpter ſe boc kacit. Se⸗
müangt bolus qd dei crat apperehat ſibi. ⁊ita finaliter ad ſe cunda vo poſitio eſt. ꝙ angeli minoꝛes ſupbierũt nõ
emzn ↄuertebat᷑ nõ ad den.⁊ ſic patẽt omia queſita. tim̃ ↄſentiendo.ſed ſibi cxcellentiã appetendo. ⁊ cuʒ
niin Onſequenter ſcdo loco querit᷑ de auerſione ſe nõ crederent poſſe ad illud puenire ſine ipſius lu-
rdecſt, minoꝝ angeloꝛum.Et circa hoc duo querũ cifeni ſublimitate qui erat quaſi caput.⁊ ſibi ⁊ illi ap
whrmn tur. Pꝛimum eſt quo genere peccati pecca/ petierũt.⁊ ideo ſuꝑbierũt ꝓpꝛie.⁊ ſuꝑbie etiam oſen
igade uerũt minoꝛes angeli. Scum eſt de comꝑatõne pec ſerunt.⁊ ↄcedende ſunt ratõnes ad banc ptem indu
in cati minon angeloy ad pctm̃ luciferi. cte. ¶A intelligentia aũt obiectoꝝ in cotraniũ no. 26
Nitin *(Dueſtiooff. ctandu.·ꝙ ſupbia demonũ ↄfoꝛmis fuit capiti totius
emnſe ¶ Ntrum minoꝛes angeli peccauerũt peccato ſuꝑbie. malicie pꝛincipi ſcʒ tenebꝛaꝝ.ipſe autẽ dyabolns at·
lboiinde Et ꝙ ſic videt᷑. Grego.ij.moꝝ.CLanto magis homi tẽdens ſuaꝝ naturaliũ ſtrẽnuitatẽ ⁊ excellentiam et
dein nes ad celeſtia aſcendere inuidẽt. quanto ſe a celeſti· pccellentiam. voluit pᷣeſſe ⁊ requicſcere ſua autoꝛita⸗
— ſite bus ꝑ immundiciã elatõnis deiectos vident.loquit te.boc eſt ſine meritis ſiue miniſterio.demones vᷣo ei
tin de demonibꝰ. ¶¶ Item Hug.de ſancto Uicto. Oms ſubiecti nõ ſunt auſi tãtũ appetere.ſ̊ ↄſiderãtes na/
– in eadem malicia ↄſenſerunt.⁊ vnum oꝛdinem ꝑuer turalium ſtrẽnuitatem voluerũt ſub vmbꝛa illius re
üh ei ſe ſocietatis fecerut. ſed om̃s ↄſenſerunt in eade ma quieſcere.ita ꝙ nõ miniſtrarent. ſed quadam ſub il-
= licia.cum malicia dyaboli fuerit ſuꝑbia.ergo om̃es la potirent᷑ voluntaria libertate quã videbant ſe nõ
tctc enſerũt in ſupbiam. ſed nullus in ſupbiam conſen poſſe habere ſub diuino dominio. Cognouerũt autẽ 27
4 aen 23 tit niſi ſuꝑbus.ergo ⁊c. ¶ Item libido eſt fundamẽ. angeli ſe eſſe factos ad ꝑticipandũ quietis beatitu⸗
8 tum ciuitatis dyaboli ⁊ radix om̃is peccati.cum libi dinem.⁊ acquirendũ ꝑ merita ⁊ miniſteria. in boc g
Endnli dinoſus amoꝛ ſit amoꝛ ad ſe recuruus ⁊ amoꝛ pꝛiua ſupbierũt quia ſine merit voluerũt beati eſſe.et ſine
tnslith tus.quia in hoe d keere al amoꝛe caſto.̊ quilibʒ ali · miniſterio quieſcere.⁊ ſine limite ꝗpꝛiã voluntatem
wiggtiisi quid ſibi appetijt. ſed nõ appetijt nRpetibile oculoꝝ implere.⁊ hoc totũ eſt ſuꝑbire.qᷓ;uis nõ ſit tante ſuꝑ
nch ineils 24 nec carnis.g ſuꝑbie vite. rem ſt amoꝛ cõmodi. bie quãte fuit appetere oibꝰ pᷣcellere ⁊ nulli ſubeſſe.
iclti ituſn 2 amoꝛ boneſti. vt vult Aniel.ſi gð peccauerũt demo⸗ HMis viſis facile eſt ad obiecta rñdere.Ald ills em 28
Ctntikſi nes. aut igit᷑ amoꝛe cõmodi. aut vvneſti. cum omnis

obhit ns ſupbicrit qꝛus appecierſit. darſi g

tusnigſtn affectio oꝛtum habeat ex amoꝛe.ſed nõ amoꝛebone q;uis nõ appcetier̃t pᷣeſſe.noluer̃t tũ debito mõ ſubeſ

uckeii ſti. Sex amoꝛe cõmodi.ſed bic eſt amoꝛꝓpꝛij boni.er ſe.qꝛ nõ volueft ſubeſſe illi dño qͥ pᷣcipit ſolũ qdð bo/
Nabolegln So ⁊c̃. ¶ Contra.ꝙ non peccauerũt peccato ſuꝑpie nuʒ eſt ⁊ reſtringit volũtatẽ.ſ ei qͥ ꝑmittit laxari fre
wodandicſe⸗ videt᷑.qꝛ ſuꝑboꝝ eſt appetere pᷣeſſe et nõ ſubeſſe.ſed nũ ↄcupie.ideo mali hoĩes ⁊ ſuꝑbi potiꝰ volũt ſub/
dblerute; minoꝛes angeli voluerũt lucifero ſubeſſc.g nõ ſuꝑ / eſſe dyabolo qᷓ; deo.ſiliter potuit eẽ de anglis. Pꝛete
is ihrini bierũt. Maioꝛ manifeſta eſt. Minoꝛ ꝓbat᷑ ꝑ HNug. rea alia fuit rõ qᷓ nõ cupiebãt ei ſubeſſe.ᷣ ſub eꝰdo/
ntmnuN ⁊ magiſtrũ quoꝝ vterq; dicit ꝙ lucifero ↄſenſerunt. minio ſiue ſeruitio vel miſterio reqͥeſcere.⁊ h ſupbie
1 gu fan & voluerũt ꝙ pᷣeſſet ſicut optabat. ¶ Item maioꝛis eſt. ⁊ ita pʒ ſequẽs qð obijcit ꝙ glłoſius eſt deo ſubeſ-
Lg e dignitatis ⁊ ſublimitatis eſt ſubeſſe ſummo domino ſe. verũ ẽ ſᷣm veritatẽ.Sᷣ nõ ᷣm extimatõeʒ ſuperbi. 2 9
RLZõ qᷓ minoꝛi. deo q; angelo. ſi ſuꝑbus appetit quod 20 illud qd obᷣr tercio.qͥd appetier̃t.vtruũ parifi/
Sõ maioꝛis eſt dignitatis.ſi ſupbierũt.potius appetie cari deo. dom ꝙ in aliqͥ voluer̃t ꝑiſicari deo.in h̊ ſcʒ
lihi l runt ſubeſſe deo q; lucifero.ſed voluerũt a dominio ꝙ ſine merit ⁊ obſcquio voluefr̃t eẽ quicti ⁊ bti inet᷑⸗
t None nſire in oĩimodũ tominiũ luciferi.ergo ⁊c. num qð ſoliꝰdei eſt ꝓpꝛiũ.nõ tñ adeo voluært ꝑifica/
nusti Item omis ſupbus appetit aliquã excellentiam. rivt lucifer. ⁊ ideo nõ adeo peccauer̃t. ¶ Adillid qð 50
itmueff ſis ſugbierũt.aliquid appetierunt.ſcilʒ ſe paꝛificari vltimo obir.ꝙ gla eſt obtinere cũ merit.ddᷣm ꝙ ſuꝑ
emnermni deo vt videt᷑ dicere męr in litera.ꝙ ſuꝑbia voluerũt bus magl reputat eẽ goſum ⁊ nõ ab alio.ꝙᷓ ꝑ meri/
ammniin ſe parificare deo.tunc igit᷑ cum minꝰhaberẽt motuʒ ta ab alio obtinere.tũ qꝛ dedignat᷑ ſuire.tũ qꝛ dedig⸗
tgttui⸗ ad boc q; lucifer. ̊ grauiꝰpeccauerũt.qdð eſt ↄtra to/ tur ab alio recipꝑe.⁊ qꝛ angeli voluer̃t ꝓpꝛia auẽte qe
msn tam ſcripturam.que dicit ipᷣm caput malicie.Si tu ſcere.pʒ ꝙ ſᷣm extimatõeʒ ſuꝑbi excellentiã appetie⸗
aiulnüt dicas ꝙ voluerũt quieſcere ſine meritis.⁊ ideo ſuꝑ rũt.nõ veraʒ ſ̃ falſam.ſicut pʒ in ſupbis qͥ appetunt
imint bierunt. Sed ↄtra. laus eſt ⁊ gloꝛia ↄſequi pꝛemiu, mag glłam ⁊ excellentiã vanã q; verã.Et ꝑ hᷣ ptʒ qð
itnäni merita. ̊ cum ſuperbꝰappetat laudem ⁊ gloꝛiam. querit᷑.q̃re appetebãt ſine meritꝭ.dico ꝙ nõ qꝛ labo⸗
Arii appetere beatitudinẽ ſine meritis.non erit ſuperbie rioſum.nec qꝛ tardũ.ſ ꝓpter deſideriũ.ſ̊ vile reputa/
nntar imo ignauic. ¶ Itẽ aut appetebat ſine merit ꝓpter bant obſequiũ ⁊ miſteriũ.⁊ B̊ ſuꝑbie ee. ⸗
iie vitandã dilatõcʒ. aut ꝓpter vitandũ laboꝛẽ. Mo pt ¶ Aueſtio. ij. 9
igei vitãdũ latoꝛc. qꝛ ãgli nõ laſſat᷑ ſicut nec motoꝛ pᷣmi e ↄꝑatõne peccati minoꝝ angeloꝝ ad peccatũ lu/
e, mobil. ꝓpter dilationẽ. ſed ſcti viri vitãt dilatõez ciferi. ⁊ querit᷑ vtrum hẽat oꝛdineʒ ad ipᷣm. Et ꝙ ba/
inie cupiũt diſſolui ⁊ eſſe cum xpᷣo.̊ videt᷑ tũc ꝙ ipſi ſu beat oꝛdinẽ cauſalitatis cuiuſdã.videt᷑. Apocal.xij.
25 perbiant. ¶¶ E. dm ꝙ planũ eſt ex dictis ſanctoꝛ Dꝛaco traxit ſecum terciam ꝑtem ſtellaꝝ.ſcti ⁊ ma⸗
uni et gloſis. ꝙ; angeli mioꝛes pctõ ſuꝑbie ſunt auerſi.s? giſtri exponunt de lucifero ⁊ demonibus. Si traxit.
in tamẽ in modo ſuꝑbiendi diuerſitas eſt inter docto / ergo aliquo modo ꝓcurauit caſum coꝛum.ergo ⁊c̃.
ini res. Nam aliqui voluerũt dicere ꝙ ſuꝑbia eoꝝ fuit eror ui wiat Zen⸗ mendax eſt ⁊ pater eiꝰ.
gun⸗ s iu oſentiendo ſuperbie luciferi. ⁊ ↄſentire ſuꝑbienõ ergo dyabolus eſt pater mendacij. ergo cum menda
ec Pt eſſe niſi ſupbientis.ſicut etiã Adam dicit᷑ ſuper cium ibi vocet᷑ ome peccatum.ergo ipſe fuit pꝛ om/
enimt biſſc. qꝛ mulieri ſuperbienti ↄſenſit. Sed tamẽ ilud nis pcti.gᷓ ⁊ pcti minoruʒ angeloꝝ. ⁊ ita vẽ ꝙ ſit ibi
Kicn, nõ videt᷑ pbabile ꝙ angeli minoꝛes pꝛius appetierft oꝛdo cauſalitatis. ¶ Itez ꝙ ſit ibi oꝛdo tꝑis ſiue du⸗
ii 0 alij aliqd bonum ↄmutabile qᷓ; ſibi. cum vniuſcuiuſ ratõnis videt᷑.qꝛ bug.dicit ⁊ mꝗr̃ ꝙ peccauerit pctõ
q affect? maxime ſit iunctus ſibi. vt pꝛimo appetat ↄſentiẽdo.ſed nõ potuert ↄſentire paõ lueſenl niſt

*

ð pceſſerat. pꝛius em vult aliquis aliquid q; rehui
ſue Sadr der̃. q; dyaꝰ aliq mõ
fuit oꝛigo ſiue ſuggerẽdo ſiue exẽplũ pᷣbẽdo. Nõ po/

rat cõſenſus. ⁊cc.¶ Item bᷣ vi

tuit ſuggerẽ niſi poſtq; appetijt. nec etiã demõſtrare

51

52

aglijs 9

tũ ſuũ.nec illi ↄſentire.niſi poſtqᷓ; cogẽueꝛt.
3 in medio inter pctm̃ dyaboli ⁊ alioꝝ cecidit ſugge/
io.vel ſaltẽ demonſtratio ⁊ ꝑceptio.⁊ diiudicatio S
ꝑcepto.ſed iſta nõ pñt ſimul eẽ. fuit ibi oꝛdo tem/
poꝛis.¶ ¶ Sʒ ↄtra.qꝙ; nõ poterit ibi eſſe oꝛdo cauſali/
tatis ſiue occaſionis videt᷑.qꝛ ſtatim vt peccauit de/
foꝛmatꝰeſt.g cum angli añ pctm̃ hꝛent limpidum vi
ſum.ſi viderũt defoꝛmitatẽ.potiꝰdebuerũt a pctõ re
trabi.ꝙᷓ eiꝰ exemplo vel ſuggeſtionc inniti.g nõ pec-
cauerũt eiꝰexemplo vel ſuggeſtione.¶¶ Item eꝙꝙ non
fuerit ibi oꝛdo tꝑis vr.qꝛ ſtatim vt dya? peccauit coꝛ
ruit.alioquin fuiſſʒ dedecus pcti ſine decoꝛe iuſticie.
ſed om̃s ſil ceciderũt.vñ Dañm̃.dicit ꝙ ſil cũ eo ſcʒ lu
cifero ↄuulſa eſt innũera multitudo. ſiktpe omnes
peccauer̃t. ¶ Item põt obijci ꝙ neuter oꝛdo ibi fue⸗
rit.qꝛ boni ſil ↄuerſi ſunt ita ꝙ nec fuit ibi oꝛdo cau⸗
ſalitat᷑ ſiue ſuggeſtõnis. nec tꝑis. ſi ſtatim diuiſa ẽ
lux a tenebꝛis.ſtatim boni facti ſunt lux. ⁊ mali tene⸗
bꝛe. ſil nõ tm̃ tꝑe.verũ etiã natura.¶ Item adbuc
ꝓ neuter oꝛdo ibi fuerit vꝛ.qꝛ ſi fuit oꝛdo cauſalitat.
Zyf ꝙ pctm̃ alioꝝ ãglłoꝝ ſit remediabile.ſicut ⁊ pec-
catũ hois.qð aliũde babuit remediũ.aliunde habu⸗/
it occaſionẽ. Si vᷣo fuit oꝛdo tpis. vẽ ꝙ pctm̃ mino
rum angeloꝝ ſit grauiꝰ.cũ nõ foꝛmidauerit diuinuʒ
indiciũ qð ↄſpexerũt circa luciferũ.¶¶ E. dom ad pᷣ
dictoꝝ intelligentiã ꝙ hic triplex ↄſueuit poni poſi/
tio. Quidã em̃ voluerũt dicere ꝙ non fuit ibi niſi oꝛ
do ſᷣm gradꝰ.qꝛ maiꝰ⁊ excellentiꝰfuit pctm̃ luciferi.
eo ꝙ mag ſuꝑbiuit.nec tñ fuit pꝛiꝰ pctõ alioꝛuʒ tpe.
nec oꝛigine.ſᷣ ſtatim in eodẽ pũcto qͥlibet ꝓpꝛia volũ
tate depꝛauatꝰ.ſine exemplo peccauit.et qꝛ aſpectuʒ
habuer̃t ad idem.ideo ↄſili mõ ⁊ eodem genere peti
peccauer̃t.⁊ ↄcedũt rõnes ad H̊l ¶ Alioꝝ poſitio fu⸗
it ꝙ nõ tm̃ fuit oꝛdo exceſſus.imo cauſalitatᷣ vt cau⸗
ſalitas large dicatur.nõ tm̃ ad cauſam vere ſ etiam
ad occaſionẽ.nõ tm̃ ad ꝑpetratõeʒ ſ̃ etiã ad ſuggeſti
onẽ.ñ tñ oꝛdo tꝑis.Et h̊ volũt ſic dare itelligere ꝙ i
lucifero ſił fuit tpe appetitꝰ⁊ eiꝰexpᷣſſio. in angelis
ſil ꝑceptio ⁊ appetitio.⁊ ita ſil tꝑe peccauerf̃t.tñ pcm̃
dyaboli pᷣbuit eis viã ſicut exemplũ.Et ponũt ſile.ſi
oculus directe aſpiceret in oꝛientẽ exñs in occidẽte.
ſil fieret choꝛuſcatio et appareret in oculo.a minoꝛi
volũt h̊ eſſe poſſe in ang „:3 b ſoluũt obiecta.
Tercia poſitio ẽ ꝙ fuit ibi oꝛdo ⁊ q;tum ad graduʒz.
⁊ q;tum ad occaſionẽ.⁊ q;tum ad duratõeʒ. Otum
ad gradũ.qꝛ illud luciferi fuit maiꝰ. Oꝛtum ad occa⸗
ſionẽ.qꝛ alijs pᷣbuit exemplũ. O?tum ad duratõneʒ.
qꝛ ſicut in lucifero neceſſe fuit tp̃ᷣs añ eſſe qᷓ; peccarʒ.
qꝛ nõ potuit in eoqẽ inſtanti hre cognitõʒ ꝗᷓ exgitur
ad petm̃ cũ pꝛeoꝛdiata affectõne.ſic in minoꝛibꝰãge/
lis dicũt fuiſſe in peccãdo cũ peccauefrt aſpiciẽdo qð
angelus volebat.⁊ exinde aſpiciẽdo ↄmodũ ſuum.

T; ihec poſitio videt᷑ intelligibilioꝛ.vñ ↄcedende ſunt
rones ad hoc inducte. Ad illud F qð obijcit᷑. ꝙy de
foꝛmis fuit ſtatim. põt rñderi ꝙ fuit.ſed illa defoꝛmi

tas erat intra ↄſcias. ⁊ ivo nõ apparuit qꝛ nõ rcuela
uit. Ael põt dici ꝙ eſt defoꝛmitas ↄtra naturã.⁊ eon
tra voluntatẽ. Defoꝛmitatẽ ↄtra naturaʒ ſtatim na⸗
tura cogſcit ⁊ reſpuit.qꝛ nõ mouet᷑ niſi vno mõ. ſed
defoꝛmitatem volũtatis nõ ſic reſpuit volũtas.eo ꝙ

I.

ipa liera e. ideo frequẽter placet ei actx culpabilis

runt iuſticie.ideo eis diſplicuit mot? angeli.⁊ defoꝛ⸗/
mis volũtas.Alij vᷣo nõ adbeſerũt.ideo imũdiciam
nõ ꝑceper̃t. ſed mag vt apparẽs bonũ acceptauer̃t.
Agd ullud qð obiſcit᷑ ꝙ ſilł ceciderũt.põt dici ꝙ ſil.ñ
q; in eodeʒ inſtanti. qꝛ repente q̃ſi in nõ ꝑceptibili
tpꝑe.⁊ ibi bñ põt eſſe oꝛdo q;uis nõ ꝑcipiat᷑. Ael al ⁊
meliꝰ põt dici ꝙ ſathanas nõ cecidit ſtatim vt appe/
tijt. boſ pcm̃ eofirmatũ ꝑ odiũ ⁊ inuidiaʒ fuit.
2 po
quoꝝ ↄſoꝛtio poſt beatificatõeʒ ſtatim repulſi ſunt.
Mec valet illud qdð obijcit᷑ de pcti decoꝛe.qꝛ pctm̃ ſo
hʒ penã internã ſibi ↄiunctã.vñ ſicut ſtatim hõ non
fuit deiectꝰde ꝑadiſo vt peccauit. ſ tñ ſtatim penam
habuit. ita videt᷑ de angelo eſſe dᷣm q nõ in eodem
inſtanti cecidit. ¶Ad illud qd obijcit de
lis.doðm ꝙ tam ↄuerſionẽ beatoꝝ angeloꝝ qᷓ auerſi

dfoꝛmis. nec vnq; talis act iſplicet ei niſi inccẽtũ
acdheret aliqͥ mõ iuſticie. Et qꝛ quidã angeli adbeſe⸗/

q; facta eſt diuiſio bonoꝝ angeloꝝ a malis. de

bonis ãge/ z3z4

one demonũ.pctm̃ luciferi pᷣceſſit.nam ipſe pꝛiꝰ ſup

biuit ⁊ ſuꝑbiaʒ ſuã om̃ibꝰindicauit.⁊ extũc quidam
adheſer̃t ſibi.alij vo reſtitert ⁊ adheſerũt deo.et ſimł
iſti lux.illi tenebꝛe facti ſunt. Muis eniʒ ſimul fuerit
angeloꝝ ↄuerſio ⁊ demonũ auerſio.nõ tñ ſimul cum
octõ luciferi. Ad illud qd obijci᷑ ð excuſabilitate

⁊ grauitate.dm ꝙ pꝛima pars rõcinatõnis deficit.

quia illa nõ eſt ſufficiens rõ quare pctm̃ hois fuit re/
mediabile. ſicut infra patebit meliꝰ. qꝛ nõ eſt ſimile.
Aliter ei dyabolus dedit occaſionẽ homini.aly ãge⸗

35

lis malis.homini ꝓmittẽdo ⁊ fallẽdo.ſed angelis /ſo

lum ↄtemptũ ſuũ inſinuãdo.vñ nõ dicit᷑ eos tẽptaſ⸗
fe vt pꝛimos pentes.Scda ꝑs deficit.qꝛ non aduer/
terũt eiꝰruina.nec videfr̃t diuini iudicij ſeueritatẽ in
ipſum. quouſqʒ pctm̃ eius fuit ↄſummatũ.vt pꝛiꝰta⸗
ctum eſt ⁊ determinatum. V
NEcdz, tcio loco q̃ri᷑ ò ↄuerſione bonoꝝ.
uerſio

Et circa ̊ duo querunt᷑. Pꝛimo q̃rit᷑ de ipᷣa cõ

ne ad ſuum pꝛincipiũ.Scdo querit᷑ de eadem

in ↄpꝑatione ad pꝛemiũ.
eſtiio..

Iſs e.
¶ ANtrum ouerſio batoß angalon ad deum fuerit vir
Et

tute nature vel auxilio gratie. ten
detur pꝛimo auẽte magiſtri iĩ lra. Mon indigebat an

vᷣtute nature vi⸗

gelus gra ꝑ quã iuſtificaret᷑.& iuſtus erat etiaʒ pᷣter

gram.ſed qui iuſtꝰeſt recte ⁊ oꝛdinate ↄuertit᷑ ad fo/
xilio grẽ̃c. ¶ Item ph̊s in.iij.de aia. Intellectꝰſp ẽ re

tem om̃is Ser⸗ videt᷑ ꝙ Gᷓ poterũt angli ſine au⸗

ctus.ſᷣ̊ ̊ nõ eſſet niſi rectitudo eẽt eĩ ↄnaturalis. er⸗

o ãgeli itellectꝰ ⁊ vere ⁊ ꝓpꝛie de natura ſua erat re-
nn ed nullꝰeſt rectꝰniſi is qͥ ſurſum eſt ↄuerſus.et

q̃ bʒ caput ment erectũ ad diuina. & vr ꝙ h̊ babuit
p naturã.¶ Item faciliꝰpõt qͥs aliquid ad qdð natu
raliter oꝛdinat᷑.qᷓ illð ad qð ñ oꝛdinat᷑.ᷣ angelꝰerat
oꝛdinatꝰad deũ mag qᷓ; ad aliud.⁊ natura erat oꝛdi-
nata in ipᷣo. cũ ſine aliq̃ adiutoꝛio poſſet ↄuertiad
bonum ↄmutabile.⁊ auerti a deoo.multofoꝛtiꝰabſq;

alicui ↄuerti ad illud qd naturalr mag diligit.ſᷣ an/
atum. vt in Sele 9habitũ eſt. & vẽ ꝙ naturalr cõ/

uerteret᷑ ad ip̃m in inſtati ↄuerſiõis ⁊ auer
ſionis nulla eſt dr̃ia inter angelos añ hoc inſtans. ſi

gelꝰnaturali dilectõe mag diligebat deũ qᷓ; aliqð cre

auxilio aliqͥ pt ↄuerti ad ipm. Item naturale eſt

alia incipit dr̃ia eſſe.hoc eſt auerſione ⁊ ↄuerſionc.

pꝛioꝛ eſt auerſio ⁊ ↄuerſio ꝙᷓ gre infuſio. ↄuerſio

elluaſoßt

Rleuc

kiiſigr
lebtehii
unaſteeen

4

—,2ʒ—

ich cie
tabeitnung
Pekicitfennet
wetriuigtti
Sunpchizm
n Kfrc i
fumucin
ſcnorln⸗
tntdopaat
ghlign
ſſnaſceil
utfaiöfui
ens ndoar

1

laanco:

— —
—

kiugracaptt/

1.2

Klüſſicdinin

mecini
miucitiine
ohnizenien
os ialirti
wqen ritst,
ihiiinit
zdnnimnn
Bit Amitd

ning

hwin
int
.
inpenint
aljmm
n fralan
ihugnthji
nemg
weit hen
Rtas Nnn
eanmmin
minfff
ilnn
idain
Hidl

4

iutord

1

gi

—☛ —

u,=

☚

—

4

7

—
☛

Se

S=

E=
=☛ =

4
6

—
, S=

=a

59 fueft opa eoꝝ meritoꝛia.

4
mit᷑ ſumpta ouerſiõe cũ ipa dilectõe.ñ bʒ inſtantiaʒ.

Di.
tuit eẽ a gra. ¶ Item ſi ↄuerſio fuiſſet a gra et nõ
deult ragle igtis qͥ nunqᷓ; buerũt graʒ ſed ſola
nãlia nõ eẽt imputãdum q ad deũ nõ ſunt ↄuerſi.g
nec dyaꝛ ect culpandꝰ nec puniendꝰ ꝙ dño non ad-/
beſit. ¶ Ad oppoſitũ arguit᷑ aucte ⁊ demr̃atõe. Au/
toꝛitate ſic. mgr dicit in a.cõuerſio iuſtos fecit.ſed
auerſio iniuſtos.ſ nihil facit iuſtũ niſi Stuitum ſit. S
ↄuerſio fuit a gra. Si dicas ꝙ intelligit de iuſticia na
e⸗ nibil ẽ.qꝛ illã hẽbãt oẽs angli a ſua oꝛigine.

Itẽ ↄuerſio ceature ſpũalis ad deũ vt dicit aug.
eſt dies.qꝛ ibi ẽ fulgoꝛ cognitõis ⁊ caloꝛ affectõnis.
ꝑ nam lux pᷣcedit diẽ.cũ g angłs nõ ſit lux niſi ifoꝛ/
matõeʒ gre.pꝛiꝰſuſcepit gr̃aʒ.qᷓ; ↄuerteret᷑ ad boni/
tatẽ diuiaʒ. 4 tẽ e naeye Reno . meritũů ſuc gar.
vt pʒ.j.qꝛ nõ hoĩeʒ pt᷑ opꝰſ opꝰ ꝓpt᷑ autoꝛẽ accepta
e —– iſua ↄuerſiõ werbckt ſicut alij cũ auer/
ſione demerueft. S 7.Stes ſi ꝑ nalia fuiſſet ↄuer/
ſio. cuz g iĩ nalibꝰpcelleret lucifer. potiꝰ vꝛ ꝙ ipᷣe erat
ↄuerſus qᷓ; alij.ſi g̊ nõ fuit ↄuerſus.nõ a vᷣtute natu/
36 re fuit illa ↄuerſio.ſ mag ab auxilio gre.¶¶ R. ad i/
telligẽtiã oboꝝ pᷣnotãdũ ẽ ꝙ i ↄuerſiõe ad deũ atten
dit᷑ rectitudo ſe ſpũalis qᷓtũ ad eiꝰmẽtẽ. maxie rõe
pt motiue.nec pᷣt eẽ recta niſi actu vel bitu ſit ad deũ
37 ↄuerſa. Quẽadmodũ igit duplex ẽ rectitudo.ſic du-
plex ẽ ↄuerſio.Eſt em̃ qᷓdã rectitudo nãc inſtitute.et
penes hãc ẽ iuſticia oꝛigialis.Et ẽ rectitudo gre.⁊ pꝑe
nes bãcẽ iuſticia meritoꝛis quã acceptat iudex ſum/
mꝰad retributõeʒ et᷑nã.Et qꝛ videt ĩ ea pulcritudies
gc.merito eiꝰaiaʒ traducit i ſpõſam.⁊ oꝑa eiꝰſt ipſi
amabilia.Sic intelligẽdũ ẽ ꝙ duplex ẽ ↄuerſio.q̃dã
a nali rectitudie.qᷓ̃dã a rectitudie gre. pᷣmã potuerũt
bie angli abſq; gra. ̊ ſcᷣaʒ nõ ſine gra. Oñ igit᷑ q̃rit
de q pᷣncipio dcte illa ↄuerſio.dð.ꝙ ↄuerſio illa fu/
it meritoꝛia ⁊ do placita. ⁊ iõ nõ potuit eẽ ſine gra.
Rurſus. qꝛ p ula ↄuerſionẽ obtinuer̃t gr̃aʒ. optet
ponere ꝙ ĩ ↄuerſiõe illa inchoaucrit volutas liba.ſᷣ
ↄſũmauit gr̃a.⁊ iõ fuit ibi gra ſᷣſequẽs.nõ pᷣueniẽs.
gra cooꝑpans.nõ oꝑans.vt dicit mgr i lr̃a.Cõceden/
qũ ẽ ; illa angloꝝ ↄuerſio in q̃ ↄfirmati ſt᷑ nõ fuit

38 ſine auxilio gfe. ¶Gd ills qð obr. ꝙ nõ indigebat

angls gra iuſtificate.dð. ꝙ iuſtificatõis actꝰduplr in
telligit. Eſt ei iuſtificare de ñ iuſto facere iuſtũ. MHon
iuſtu ãt duplr er e pᷣuatie ⁊ negatie. Pꝛiuatie
idem ẽ nõ iuſtũ q iniuſtu.⁊ tũc iuſtificare idẽ eſt qd
e impio facere piũ.⁊ J̊ modo nõ fuit gra ĩ anglis ad
hũc cfectũ. Alio mõ dẽ nõ iuſtuʒ negatie.⁊ ſic nõ tĩ
de nõ iuſtũ qð hʒ impietatẽ.ſ̃ qd nõ bʒ iuſticiã gfe. 2
ſic fuit in anglis iuſtificatio ꝑ grazʒ. ct ab hac iuſticia
rt opa eon me Sas qð obir eꝙ itellecꝰ⸗
ſp ẽ rectꝰ.iã pʒ rñſio.qꝛ ñ in elligit de rectitudie nali.
llð tñ pbũ phi dz intelligi vt dicat ſo eẽ rect? reſpe
ctu illoꝛuʒ ad qᷓ mouet᷑ vt nã ſiue nalr. ⁊ ſic nos dici⸗
mꝰi theologia ſindereſim ſp rectã. ſi ãt intelligat᷑ re⸗
ſpectu eoꝝ in qᷓ mouet᷑ vt deliberãs. falſuz ẽ.imo cir
cũſcripto oi imagiabili 2 fantaſmate.poſſʒ intellectꝰ

40 peccare ſiue pᷣuanicari. ⁊ ſic foꝛte fecit anglicꝰ. Ad
ill qd obr ꝙ faciliopt qs ĩ id ad qd oꝛdiat᷑ ⁊c. di W
e

ven ðẽ.ſi illð ſit int tennios nãe. ß ↄuerti ↄuerſiõe ꝑ
cta ⁊ meritoꝛia ẽ ſupᷣ nãm. deficere ẽ cõtra.⁊ iõ
rõ illa nõ cogit. Uel dic ꝙ illud eſt veꝝ qñ genꝰ oꝑis
ad potẽtiã ↄpatũ eſt eq̃lis difficultat᷑ ſi ĩ ſe ↄſiderat᷑.
als nõ bz ventatẽ. ſicut pz ĩ mit᷑ erẽplis.¶ Ad illud
qaðd obr de ↄuerſione ꝙ ſeq̃tur dilectõeʒ.dð.ꝙ vnifoꝛ

—

Dic e qdaʒ dilectio ẽ a volũtate nãli.vt a deſiderat

nec neceſſariũ.

der vt btificãs. Quedã a volũtate electia qᷓ̃ q̊s optat
deo honoꝛẽ ⁊ glaʒ. Quedã a gtuita q i obſequiñ diui
nũ captiuat᷑ ipa volũtas tota.Sic ⁊ ↄuerſio ꝑ appe
titum ↄcupie ẽ a nã. Cõuerſio ꝝ affectõeʒ amicicie a
voſũtate deliberatia ſiue electia. Cõuerſio vo ꝑ obſe
quiũ obie gte ẽ ab ipᷣa gra.⁊ ſic pʒ ill. Aaſſgas 42
obr ꝙ i nllo differebãt.dð.ꝙ ill ↄcludit ꝙ gra non
inchoauerit.ᷣ nõ excludit qn ↄfirmauerit.et h̊ ẽ ve⸗
rũ.¶ Ad illò qd obᷣr ꝙ nõ eẽt imputãdũ malis ſi cõ 43
uerſio eẽt a gra.dð. ꝙ falſuz ẽ.qꝛ ſtare poterãt ⁊ non
auerti ſi volebant.⁊ ideo auerſio eis imputat᷑ in cul/
Auaitah f

„

pam. W
e ↄuerſione bonoꝝ in ↄpatõne ad pᷣmiũ. Et q̃rit

vtrũ in oe ue one meritũ ſeqt pᷣmiũ vel pcedat.
Et ꝙ pᷣcedat vẽ. Aug. de coꝛreptone ⁊ gra. Angli ſcti
q cadẽtibꝰ alijs ſtetert. illiꝰvite mercedeʒ recipe me-

ncfesmezucft reciꝑe.merituʒ pᷣceſſit receptõneʒ

mercedis.¶¶ Itẽ meritũ ẽ via ad pᷣmiũ.ſ recto oꝛdie
ꝓcedẽdo pꝛioꝛ ẽ ſtatꝰviatoꝛis qᷓ; Ophẽſoꝛis. et vie qᷓ
patrie.& in anglis fuit meritũ añ pᷣmiũ. ¶ Itẽ diſpõ
cedit illð ad qð diſponit vel tꝑe.vel nã. gra eſt di
ſpoſitio ad gfiaʒ. ſi de edit anglis gram q poſſent
mereri.⁊ glaʒ q ſt bti.pꝛiꝰbũerũt graʒ qᷓ; glam. ᷣ gra
ñ inuenit li.ar.i actu debito.facit illũ eẽ meritoꝛiũ.
ſi li. ar. angli ĩ ingreſſu gre ⁊ glie erat ĩ actu. g̊ pꝛius
bũit motũ meritoꝛiñ qᷓ Aocm. tẽ ꝑ impoſſibile
vẽ ꝙ ded dedit anglis gliaʒ.aut g dignis.aut idignis.
Si indignis.iniuſte ⁊ inoꝛdiatè fecit qdð ẽ ipoſſibile.
dedit dignis.ᷣ nullꝰẽ dignꝰ coꝛona niſi ꝑ merita.S
⁊c.¶ Itẽ ſi mereri ↄtinet hitũ.duʒ qͥs ſᷣuit deo.⁊ bñ
vtit᷑ hito. cũ oiĩs ꝑſeuerãs i gr̃a bñ vtat᷑ ea.qͥ pſeue

rat ĩ gra meret᷑ eꝗ.ſᷣ qd ẽ ex merit᷑ nõ ẽ ex gra.ẽ merẽ

do graʒ deſineret᷑ eẽ gr̃a. ¶¶ Itẽ ſi pᷣmiñ pᷣcedit meri/
tũ.qro qð ẽ illð meritũ.aut q;tũ ad act ↄtẽplatõis.
aut miſterij. Mõ qᷓ;tũ ad actuũ ↄtẽplatiõis.ſic em̃ oẽs
bti merent᷑.Si qtũ ad actũ miſterij.ᷣ vrẽ q ſi nõ eẽt
hõ. angls nõ poſſet mereri.gᷓ nec dignꝰ eẽt btificari.
q falſuʒ ẽ plane. Contra h̊ qd igf dicit in r̃a.qd
mag placet ſcʒ e merent᷑ hitũ. ¶ Itẽ rõe. Angli dũ
miſtrãt nob aliqd merent᷑.cũ ex maẽ charitate ⁊li/
beralitate nob ↄdeſcendãt.⁊ miſteri nõ ſit actꝰↄpᷣ⸗
hẽſoꝛis.ſᷣ viatoꝛis hotiꝰ.aut ͤ̈ merent᷑ bituʒ. aut ba
bendũ. Si habitũ. bẽo gpoſitũ ꝙ meritũ ſeqᷣt pᷣmiñ.
Si babendũ. g tũc cũ mercat᷑ btitudinẽ nõ ẽ beatꝰ.
Si aliud qꝙᷓ; beatitudinẽ.g nõ eſt meritũ eiꝰpfectum
ꝛeterea quicqͥd mereat᷑ cuʒ ſpes
qᷓ differt᷑ affligat aiaʒ. vẽ ꝙ tale merituʒ reſpectu rei

habẽde nõ poſſit ſtare cũ ſtatn btitudinis. ¶ Item

mag pᷣmia nõ debẽt dari ſine magnis merit.et maã̃
merita nõ ſunt ſine magnis obſequijs.g cum angeli
mas pᷣmia hẽant.⁊ ma obſe uia nõ pᷣceſſerint in qͥ
bus meruerint. ̊ debent ſeͥ. Item ᷣm ꝙ plꝰ dat
deꝰ. plꝰexigit deꝰa creatura.ſi gꝙ̊ maiꝰrobur vtutis ce
dit anglło qᷓ hoi. g ⁊ maioꝛa obſequia requirit.ſᷣ ho/
mo nõ gloꝛificat᷑ niſi ꝑ laboꝛes mitos ⁊ magnos.er/
go nec angelꝰſine oꝑibꝰdʒ glificari.ſ̊ oꝑa nõ pᷣceſſe⸗
rut. ſ dlemot affectoͤnis gopter ſeqᷓ.¶¶R. doᷣm ꝙ ꝗ4
circa H̊ ſiẽ dicit mgr̃ duplex fuit opinio. Quidã ei di
xerũt ꝙ in anglis pᷣmiũ pᷣcedit meritũ.⁊ hꝰpoſitõnis
fuit mgr̃.⁊ ad ̊ ponenduʒ moti ſt᷑ rõnabilr.⁊ q;tum
ad motũ.⁊ ꝙᷓtũ ad motiuũ.Quia ei intellexert ꝙ nõ
ẽ meritũ ſine gra.nec magnũ meritũ vbi nõ eſt ma⸗
gnũ obſequiũ.⁊ ĩ anglis ꝓpt᷑ nãe velocitatẽ ⁊ idonei/
tatem ſil duratõne dat᷑ gra ⁊ ga.ꝙ in anglis meritũ
nõ potuit pᷣcedẽ pᷣmiũ.meritũ inq; dgn i ed ſoluʒ

i. II

Iſi alidd ſcedit eſ menitũ grui ſ iequit meritum res. iö buicadberẽduz ẽ. ¶Ad uls ad obr demgfo.

ↄdigui.Hos etiã ad h̊ ponẽdũ inſtigauit ꝙ meritux dom ꝙ i hac opinione ſic in pluribꝰalijs nõ affentit cals dℳR
rei See ſonat iincigetis qð nõ vꝛ poſſe ſtare cũ gla ci.¶ Ad ill qd obr ꝙ merent᷑.dm q ẽ pᷣmiũ ſbale 4 it,
Motũ ãt bꝰmeriti ſatladuertẽ poſſumꝰin militibꝰũõ ⁊ meruer̃t ꝑ ↄuerſionẽ ſui in deũ. Et ẽ pᷣmiũ accũ/
q̃ bñ pugndo merent᷑ equũ añ merita datuʒ. HNec ãt tale.⁊ hq̊ merent᷑ ꝑ miſteriũ qdð faciũt hoĩi. Et qꝛ acci/ tmn

opinio qᷓuis ſit ꝓbabilis.tñ plura bʒ ſibi aduerſaria it btitudini.iõ fine tali pᷣmio cũ eiꝰ merito pot ſtare
ꝗq in opponẽdo tacta ſt. ¶ Pꝛopt qð fuit alia poſitõ btitudo.nec affligimur ex expectatiõe ſiẽ nec aie btẽ
in anglis meritũ pᷣceſſit pᷣmiũ.nõ tpe.ſᷣ nã.Et rati· tæ ſce ſtole ꝑceptõe.⁊ adbuc minꝰqꝛ minꝰinclinãt᷑ A.
onẽ hꝰaſſignt.qꝛ gra naliter pᷣcedit glłaʒ.⁊ gra cũ in/ (Ad ill qd obr ꝙ mag pᷣmia reqͥrunt mag meri/

nenit motũ in li. ar. oꝛdinatũ.facit meritoꝛiũ.⁊ pẽſat᷑ ta.dm ꝙ magnitudo meriti nõ ↄſiſtit in ope exteri 46
meritũ ſᷣm quãtitatẽ.nõ pᷣm multitudieʒ opeꝝ.iõ ců oꝛi pꝛincipalr.s interioꝛi. AVñ ſicut dyaꝰmultũ pecca⸗
anglis data ſit ꝑfecta ga. ⁊ li.ar.oĩo ſit coopatũ ge. uit ꝓpter impꝛobã volũtatẽ ⁊ ſi nihil exteriꝰ fecerit.
vr ꝙ in ſua ↄuerſione ſufficiẽter meruer̃t gliicatiõʒ. ſic ecõuerſo multũ meruer̃t angeli boni.Ad illud
Et h poſitio rõnabilioꝛ ẽ ⁊ meliꝰpʒ fundamẽtum.qꝛ qð obᷣr de hoie.dom ; hõ nõ ita cito mouet᷑ vt ãge⸗
menritũ requirit ⁊ fundat᷑ iĩ ꝑfectiõe volũtat.nõ ĩ m lus.iõ tpᷣs meriti bʒ diuturniꝰ.⁊ iõ nõ ẽ ſile.ð H̊ meli
tiplicatõne oꝑatõis.bãc coiter tenẽt moderni octo us patebit infra di.viſjJj.
Diſtinctio.vj.de ruina q̃ ↄſecuta eſt maloꝝ angeloꝝ auerſiomnr.
NVeterea ſciri opꝑtet ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ de auerſione ⁊ ↄuerſione angloꝝ in hac pte agit de lapſu ſine
ruina maloꝝ.Et diuidit᷑ qͥ ꝑs in duas. In pꝛima determiat veritatẽ. In ſcdᷣa remouet dubitatõʒ.ibi
Solet ãt qri ⁊c. Pꝛima ꝑs bʒ tres. In pꝛima kinihot Aez cecider̃t. In ſcdᷣa vᷣo vñ ⁊ in quẽ lo
C(Cti cecideft. ibi. Et tante ſuꝑbie. In tercia vᷣo qtr ibi bñt oꝛdinẽ pᷣlationũ.ibi.Et ſiẽ int᷑ bonos ⁊c. Silr ſcda
B pys hʒ tres. In pꝛima mouet qõnem de vnitate loci q;tum ad angłos mioꝛes.Scdo qᷓẽtum ad luci cruz. Ler/
QQae occaſionalr oñdit ofligẽdi modũ int᷑ nos ⁊ nrjm aduerſariũ. Pꝛimũ facit ibi. Solet ãt q̃ri ⁊c. Scom autẽ
ibi.de lucifero. Cerciũ ibi.alijs q̊s qͥ a ſctis ⁊c. Pꝛincipalr igit᷑ in hac diſtinctõne determiat᷑ vñ angeli coꝛrue⸗
runt.⁊ deinde quis locus poſt ruinã.⁊ qͥs oꝛdo in loco ⁊ officio.
. Determinat qui ⁊ quales angeli ceciderũt. à2 Di. v
4/ Reterea ſciri oꝑtet.qm̃ ſiẽ de maioꝛibꝰet mĩoꝛibꝰquidã ꝑſtiterũt.ita l. I
de vtroq; graduſqdaʒ coꝛruerũt. Int qͥs vnꝰfuit oĩbꝰalijs cadẽtiob·
excellẽtioꝛ.nec int ſtãtes aliqs eo fuit dignioꝛ ſic teſtionijs auẽtatuʒ “ð’S .
mMÿſtrat᷑. Ait em̃ iob. Ipᷣe pᷣncipiũ viaꝝ dei.Et ĩ eʒechiele legit᷑. Tu ſignacu⸗ Job. xl.
lũ ſilitudis plenꝰſcia ⁊ ꝑfectõòe.decoꝛꝰi delicijs ꝑadiſi dei fuiſti. Qð greg.ex Eʒechie. x F
ponẽs ait. Quãto i eo ſõtilioꝛ ẽ nã.eo magli illo imago dei ſiliꝰinſinuat᷑ im⸗ vii.
pᷣſſa. Itẽ in eʒechiele legi᷑. Ois lapis pᷣcioſus oꝑimẽtũ eiꝰ.i.oĩs angłs quaſi Eʒechie.xx ⸗
opꝑpimẽtũ eiꝰerat.qꝛ vt dicẽ greg.in alioꝝ ↄpatõne ceter clarioꝛ fuit. vñ voca⸗ viij.
tẽ lucifer ſic teſtat᷑ Eſa.Quò inqᷣt cecidiſti de celo lucifer qͥ mane oꝛiebaris Eſa.xiiij.
⁊c.q ñ vnꝰoꝛdo ſᷣ vnꝰſpũs accipiẽdꝰẽ.qͥ teſte yſið.poſtq; creatꝰẽ eminentiaaz
nature ⁊ ꝓfunditatẽ ſcie ſue pꝑpendẽs ĩ ſuũ creatoꝛẽ ſuꝑbiuit. intantũ ꝙ eti,x
deo ſe eq̃re voluit.⁊ i Eſa.dr.In celũ ↄſcendã.ſuꝑ aſtra dei exaltabo ſoliu,- Eſa.xiiij.
meiũ ⁊ ero ſilis altiſſimo.Silis quidẽ deo eſſe voluit nõ ꝑ imitatiõeʒ. ſed per
equalitatem portenniiie.
= Determinat vnde ⁊ in quẽ locum ceciderũt. pbpb Nan.
Et tante ſuꝑbie merito de celo.i.de empyꝛeo in qͥ cũ alijs fuerat.deiectꝰeſt in . Kutid n
iiſtũ caliginoſum aerẽ cũ om̃ibꝰſue pᷣuitatis ↄſoꝛtibꝰ.Nã vt Joh. ait in Apo⸗ Apoca.xij.
cal.Dꝛaco de celo cadens ſecũ traxit terciam htem ſtellaꝝ.qꝛ lucifer ille aljs
— maioꝛ nõ ſolus cecidit.ſed cum eo alij multi qͥ ei in ma ”
a Eoſh cagentes licia ↄſenſerũt. eoſq; cadentes huicaliginoſi aert ha a 14
bun callginoſigerha bitaculum recepit. Et hoc ad noſtrã pbatõeʒ factit eft lai
itaculuʒ recepit.⁊ HG reLS.OR„νυ⁹nüO. Colluctatõ eſt Eph. vj.
ad nram ꝓbatõez ⁊c. Vt ſit nobis exercitatõnis cã. VUñ apis.Colluctatõ eſt Eph.vj. 3
Contra. videt᷑ ex vͤ nobis aduerſus pᷣncipes ⁊ ꝑtãtes mũdi huiꝰ.⁊ aduer “
að vltimo dici᷑ ꝙ de · ſus rectoꝛes tenebꝛaꝝ ↄtra ſpũalia nequicie.in celeſli⸗· lufrn
beant habitare in ter bus. qꝛ demones q ſunt ſpũales ⁊ nequã.iĩ hoc turbu· nigtiin
Rcam nae n . lento aere nobis ꝓpinqͥ qdð celum apellat᷑ habitãt. wyyf iie
Item dealogo le⸗ 7⁊ dyabolus pꝛinceps aeris diccic. Ecph.ij.
git᷑ ꝙ quedã comedit . —””Ml MG ltge,:.
lactucam ⁊ ſtatim oob „ — 1 ge cini
ſeſſa eſt a dmonio. ibidem ratio reddit᷑.qꝛ dyabolus erat in lactuca quã momoꝛdit. videt᷑ ꝙ ſint in terꝛa. nuſuſthe
I Rꝑ'. dm ꝙ diuina dementia ⁊ puidentia locũ ſequeſtratũ ꝓuidit demonibus ne nimis acriter nos tempta/ i Cheſtnb⸗
rent.nec tñ nimis a nobis longinquum vt poſſent nos exercitare.vñ ꝙ inhabitẽt in caliginoſo loco. hoc diui cen

küfigan

W

1 N

Scetz
Sn

1
4

A
s
I
6

—ð

7

eE
—
—
==

S⸗

Non eſt malis
angelis oↄceſſũ

bitare i celo vł

Math. xxv

—

Nõ em̃ eſt eis ↄceſſuz habitare ĩ celo.qꝛ clarus locꝰeſt

⁊ amenꝰ.nec ĩ terꝛa nobiſcũ ne hoĩes nimis infeſtaꝛẽt.

Sʒ iux? Apli petri doctrinã ĩ epla canonica traditã.in
aere iſto ealiginoſo qᷣ eis qſi carcer vſq; ad tpᷣs iudi⸗

cij deputatꝰc.Tũc ãt detrudẽt᷑ ĩ hbaratꝝ inferni.ſᷣm il⸗
lud te maledicti ĩ ignẽ eternũ ꝗͥ ꝑatꝰẽ dya.⁊ an.ei⸗.
Determiat qualiter ibi hñt oꝛdinẽ pᷣlationũ. c
5tſic int bonos anglos alij alijs pᷣſunt.ita ⁊ inter ma

los alij alijs plati ſt. alij alijs ſpiecti qdiu durat muũ⸗
dus.angli anglis.demões demõibꝰ.hoĩes hoĩbep̃ſt.

Sʒ ĩ futuro oĩs euacuabit᷑ platõ.vt docet aplus.hñt

ch m modũ ſcie maio vł mioꝛis pᷣlatões alias maio
res vel mĩoꝛes.Quidã em̃ vni ꝓuicie.alij vni hoĩ.ali

q vni vicio pᷣſt. Uñ dr ſps ſupbie.ſps luxurie.⁊ hmõi.
qꝛ de illo vicio maxie pᷣt hoĩes tẽptare a qͥ noĩat᷑. In⸗
de etiã ẽ ꝙ nomĩe demõis diuitie vocãt᷑ ſcd mãmona.

Eſt em mamon nomẽ demõis. qͥ noie vocant᷑ diuitie
Fnm ſyꝛam linguaʒ.Hoc ãt nõ ideo ẽ ꝙ dyabolain ptãů⸗
te habeat dare vel auferꝛe diuitias cui velit.ſed qꝛ eis
vytit᷑ ad hoim temptatiõeʒ ⁊ deceptõnem.

— „ „ —

ouet qõeʒ de vnitate loci q;tũ ad angłos minoꝛes
An ſcʒ oms demones minoꝛes ſint in hoc aere caligi/
noſo. an aliqui ſint in inreeno. 99
(Solet at qri vtꝝ om̃s ĩ iſto aere caligioſo ſint.an aliq
iaz ſint ĩ inferno.να inferno qͥtidie deſcẽdãt aliqͥ de/
monũ veriſile ẽ.qꝛ aĩas illuc cruciãdas deducũt.et ꝙ

—

—

üllic aliqͥ ſꝑ ſint alternat foꝛte vicibꝰ. ñ ꝓcul ẽ a vo. qͥ il

lic alas detinẽt atʒ cuciat. at aie malor illic deſcẽ
Aãt otʒ illic punidt.ex eo ↄſtat ꝙ xpᷣ ad ĩferos deſci⸗
ciñũ atteſtans clarita/

Qdebãt. mIto mag iniuſti.: ſic tradit auẽtas cuʒ iuſtos

SS qurit inids ibi fliqt. momoꝛdit ei ĩfernũ ñ abſoꝛbuit.
(Ae ouet qõeʒ q;tum ad lucifeꝝ.an ſit ligatus ĩ infer⸗
—„eNozzz,⸗. N

—

Zucifer modo
non bʒ ptätem
qug bebit tepe
antixbi. c

*

—

E(Me lucifero at quid opinat᷑ ꝙ ibi religatꝰſit ⁊ ad noſ
Apoca. xx.· lẽptados nũc acceſſũ ñ hẽat.qꝛ i Apoc.legit᷑. Cũ ↄ9ſũd
emagti fuerit mille ani. ſoluet ſathanas de carcere ſuo ?
EEegiet ⁊? ſeducet geẽtes. qð erit nouiſſimo tꝑe antixpᷣi.qũ
eeeenrit tanta tribulatio. vt eciã ſi fieri pᷣt moueant᷑ electi.
Auẽ ibi religatũ dicũt ab eo tꝑe qͥ tẽptauit xpᷣm ĩ de⸗

0

Hoiem temptaſſe ⁊ viciſſe.⁊ ſcðᷣo deũ.vᷣ ab eo victum
elſſe.?⁊ ideo in inferno religatũ.Alij aũt putãt exqͥ ceci⸗
ie per ini magnitudine illic fuiſſe dimerſuuz.
Sůʒ ſiue ĩ infernũ dimerſus ſit ſiue ñ.credibile ẽ eũñ
hfe ptqteʒ accedẽdi ad nos quã hẽbit ĩ tꝑe antixpi.in
qà frauduleter ac violeter oꝑabit᷑. ⁊ iõ foꝛte dr tũc ſol⸗
uendꝰ.q; tũc dabit᷑ ei ptãs a deo temptandi homies

. ne ſententie eſt. p vo

ad nos veniãt hoc ꝑ⸗
miſſionis ẽ. Vñ cum
triplex ſit aen interſti
cin.ſi querat᷑ in q̃ ꝑte

ſunt. ꝓbabile vid
ſint i medio vbi ẽtur⸗

bulẽtia ⁊ vexatõ ⁊ va
rietas impᷣſnonum.
hinc ẽ ꝙ freqnter cõ⸗
mouẽét vẽtos cet tẽpe/

ſtates.

b(Aere iſto caligio/2

ſo qui eis q̃ſi car. ⁊c.

Cotra. vẽ ꝙ nullo mõ
ſit carcer. qꝛ diſcurꝛũt
q̊ volũt.⁊ iterũ ſpũa/

les ſunt.̊ nec phibẽ/
tur nec detinent᷑ coꝛ/
poꝛe. Item vent? nõ
pot ↄmouere nec con

turbare radiũ.g mul⸗

to foꝛtiꝰ nec ſpirituzʒ.

Item cũ nõ habeant
viſum coꝛꝑaleʒ. vẽ qꝙ;

nullꝰlocus ſit eis cali

ginoſus.nec puniꝛi vi

dent᷑ tenebris coꝛpa/

libus. Re.doᷣm ſic
cx quadaʒ cõgruitate
celũ empyꝛeũ eſt an/

gelis ſanci loc? ↄueni
ens ⁊ aptus.tũ ex lu/
cc.tũ ex ſpacioſitate.

ita recte põt dici pala

ti et tranquillitati et

ampliatõni charitat᷑.

ſicp oppoſitũ aer ille
caliginoſus carcer ẽ.
qꝛ paruus ⁊ artꝰ⁊ ob

curus. nõ obſcurita⸗

te qꝗᷓ obſcuret. vel arti
tugdine ꝗᷓ anguſtet. H
potius ꝗᷓ atteſtat᷑ mẽæ

tis artitudini.⁊ frigo⸗

er 4ebrannkpmi de⸗ Hiiniquitatis. 2 como
ſerto vel iĩ paſſione ? yict'fuit ab eo. Ipm putãt pmũ none

recte carcer dicit᷑.⁊ ſi

proꝛalis locat ſpiritꝰ.
glio mõ coꝛꝑpa. ita et

etiam alio mõ incar

cerat. ſic patent ob/
ec4gs—

qi bomines quã mõ nõ habet. Contra. Job. xlj. nõ eſt ptãs ſuꝑ ter:ã que põt ei comꝑari. ſi vires eius exce
dunt noſtras. poti? videt᷑ ꝙ der debebat nobis augere poſſe q; demonibꝰ. aut videt᷑ iniuſte agere et inequali/
ter dum exponit debilem foꝛti. ⁊ foꝛtificat foꝛtem ↄtra debilem. Re. dvᷣm ꝙ ptãs illa de qua loquit᷑ Yobẽ po
teſtas virtutis naturalis. nõ eſt ptãs temptandi. nam ptãs temptandi bilis eſt niſi foꝛtificet p oſenſuz te⸗
ptati. Debilis em eſt hoſtis qui nõ vincit niſi volentẽ.quia tñ ꝓpter noſtrã ocupiſcentiã ⁊ ignoꝛantiã multi/
plicit᷑ nos decipit et allicit. iõ foꝛtis eſt. ⁊ adeo ꝙ pauci eẽnt qui nõ vincerent᷑ niſi de aſtuciã eiꝰ ⁊ fallaciã re/
paꝛimeret ⁊ reſtringeret.qus in fine iuſto iudicio ꝑmittit dilatari.⁊ ideo ptãtem temptandi vicit gare no con⸗

S =

—
—

—=

„

ferendo nouam potẽ quaʒ modo nõ habet,
tiam. ſed ſinendo ip/ 1 ſidit occaſionali
ſam oꝑari ſᷣm iuſtam aquerſariũ.ꝙ den
potentiam ⁊ aſtucia,ʒ

quam iam habet. „ En

4d ¶ Mec vltra fas ſit
⁊c.innuit magiſter ꝙ
nõ eſt fas vlli ſpiritui
qui victus eſt impu/
gnare aliquem.Con/
tra. ꝓbabiliter credit᷑
q; dyabolus magnus
qui temptauit adam
temptauit xpᷣm. et oĩ
modo eſt victus.g vi
det᷑ ꝙ nunqꝙ; ammo/
do temptet.qð eſt co⸗
tra tex.Apoca. Item
ſi hoc eſt verum.

—,—,,

.

occaſionaliter modũ ofligendi inter nos e
dqduerſariũ.ꝙ demones ſemel victi a ſanctis nõ ace
dunt amplius ad alos. f—

f

ptãs alios temptãdi videt᷑ adimi. Vñ oꝛigenes. Pu⸗
to inquit ſane qꝛ ſancti repugnãtes aduerſus iſtos in /
centoꝛes ⁊ vincentes minuat exercitũ demonũ.vel vt
q plurimos eoꝝ interimãtꝰnec vltra phas ſit illi ſpiri dè
impugnare iteru alii hoĩem. Hoc aüt putant quidaʒ
ſupbia aliquẽ virũ ſanctũ temptat.⁊ vincit᷑ vlterius

videt exercitus demonũ adeo diminutus in fine q; temptare nõ poſſit boc aũt falſum ett.

cum foꝛtius temptet in fine.Rꝰ,dᷣm ꝙ circa hoc difficile eſt veritatem determinare. ꝙ aũt fiat diminutio in
eodem exercitu demonũ nõ videtur impꝛobabile.cum ita videamus ↄtingere ᷣm legem belli. vt qui ſuperat
amoueat᷑ a bello.quantuʒ tamen ⁊ qñ difficile eſt determinare.vñ quicqd dicat Oꝛigenes. melius eſt dubita

re. qꝙ;ᷓ ſuꝑ hoc aliquid diffinire.

derũt. Secundũ eſt in quid ceciderũt. Zerciũ eſt de

oꝛdine ſiue platone eoꝝ poſt caſum. ¶ Circa pꝛimũ
duo querunt᷑. Pꝛimo de q̃ oꝛdine fuit lucifer. Secũ⸗/

do de qᷓ oꝛdine lapſi ſunt minoꝛes angcli. . .

¶ De quo oꝛdine fuerit lucifer. Et ꝙ fuerit ð ſupꝛemo

poc oſtendit᷑ Job.xi. Ipſe eſt pꝛincipiũ viaꝝ dei.ſed

nõ oꝛdine nature.S fuit pᷣcellens inter creaturas co
tem Greg.xxxij. moꝛal. rapbin in
angelꝰ aũt licet a ſua ↄditõne babuerit plenitudines
ſcie.nõ tamen habuit incendiũ chaꝛitatis.hinc eſt
dicit᷑ cherub.nõ ſerapb.⁊ hoc nõ ideo qꝛ eſſet de oꝛ/

teras. ⁊ inter angelos.

tractans illud Ezech. Tu cherub extent? ptegens
⁊c.Quia compatiõʒ claritatis ſue.ceteroꝝ claritat

obumbꝛaſſe credit᷑.et ideo ipſe extentꝰ⁊ ꝓtegens ꝑ/

bibet᷑ loquit᷑ lucifero. ac. Et ibidẽ iterũ.d ceten· dine cherubin.ſed qꝛ habebat babitũ illi oꝛdini ↄue/
nientem. nõ ſic habitũ ↄuenientẽ oꝛdini ſeraphin q;

agminibꝰ angeloꝝ pᷣlatus.coꝝ claritatem tranſcen⸗

ↄdita.huic tñ nec pᷣlata ſunt nec coequata.

ratõne. Qucifer appetijt omibus pᷣeſſe et credidit ſe
f. oſſe obtinere vt nulli ſubeſſet. ſed hoc nõ eſt pbabi
le niſi vidiſſet ſe oms pᷣcellere. fuit de ſumo oꝛdi/
ne. ¶ Item petin eius maximuʒz fut inter pctã om ·
niũ angeloꝝ.imo omniũ creaturaꝝ.ſed tanto mag?ꝭ

eſt vicin quãto in nobilioꝛi natura.g ſi maximũ pec

rum. Zu cherub. ſicut exponit Grego.ſed ſupᷣm? oꝛ
do nõ eſt oꝛdo cherubin ſed ſeraphin ſicut vult dyo
Item Dañm̃. ij.

miſius. nõ fuit de ſumo oꝛdine.

7

li.iiij.c. ex his angelicis vᷣtutibꝰq̃ perant terꝛeſtri oꝛ

dini.i.eius qͥ circa terꝛena eſt oꝛdinis.⁊ cui terꝛe cu-

ſtodia a deo ↄmiſſa erat.li.ar.ſui electõne auerſus ẽ.

Slucifer ſjm Dañm̃.fuit in infimo oꝛdine.¶ Itez ra
tione vẽ. Quia ſi ipſe fuit ſumus. magl fuit deifoꝛ
mis.ꝙ magis ad peccatũ ihabilis. nõ peccauit. aut
ſi pecauit.nõ ita pfunqe ſicut alij vt videt. ¶rem

Dintelligentiam eoꝝ que in bac ꝑte dicunt
8 dte lapſu angeloꝛum tnia incidũt querenda.
DPꝛimũ eſt de quo oꝛdinc vel dignitate ceci

re terꝛeno miniſterio. ¶¶ Sʒ im in ange
lo effet vis ↄtemplatiua.qᷓre mag ꝑ adminiſtratiuã
nũ pec eum deſcribit. Et dᷣm ꝙ vis ↄtemplatiua attendit᷑ S
catũ habuit omniũ alioꝝ.S qᷓtum ad naturã ceteris in ↄpatõne ad ſuperiꝰ.ſᷣ adminiſtratiua in ↄꝑatone
aioꝛ fuit. ¶ Sʒ otra Ezcch. xxviij. dicit ad lucife· ad inferiꝰ.⁊ am̃ angelus ſumpſit occaſione pec
di ↄſiderando ſuã pᷣſidentiã reſpectu inferioꝛũ.

bilis ad peccandũ.ddm q verũ eſt. attn voluntas in
omibꝰ anglis libera erat ⁊ vtibilis.⁊ iõ ſine omi ꝓni
tate poterat volcbat incinari. cbinc eſt g ille ge

ſiſupꝛem? inter om̃s angelos. & inter omes creatu⸗
ras nobilioꝛ. S mag
nia qᷓ fecit.S cum

s a deo dilectus qui diligit om⸗
cillimũ fuit dñm ipᷣm ſeruare.nõ

viget᷑ ꝓbabile ꝙ ipᷣm ꝑmiſerit ruere. ¶ BR. dom ꝙ

ſicut teſtant᷑ auctes ſacre ſcripture ⁊ ſanctoꝛuʒ.luci⸗-

fer valde excellens fuit. ⁊ ſi ſtetiſſ.in ſupᷣmo oꝛdine
collocat?ꝰ fuiſſet. cũ ad hoc baberet idoneitateʒ ex ꝑ⸗
te nature.Sicut em̃ patebit infra diſtinctio oꝛdinuʒ
oſummata venit ex ꝑte gratie.ſed diſpoſitio ex par/
te nature.vnde ↄcedende ſunt ratõnes ad hoc indu

cte. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝗ dicit᷑ cherub. dom ꝙ ſe o
raphin interpꝛetat᷑ incendiũ.⁊ hoc eſt ꝑ charitateʒ.

dine cherubin.ſed qꝛ habebat habitũ illi oꝛdini ↄue⸗

dſt. ⁊ eo; compatone? clarioꝛ fuit. Et iterũ in codey. uis ad illũ eẽt pᷣpatꝰ.¶ Ad illꝭ ad obr q; perat ter/7
Illa ſupnanꝝ virtutũ pcere altitudinis agmina in le r
ticie eterne viriditate plantata. q;uis excelſa fuerſit miſtratiuaʒ. qꝛ ceten
¶ Item miiſterij.⁊ qꝛ actꝰminiſterij oibꝰ aliquo mõ ↄpetit ex
natura. ſicut infra patebit.qꝛ om̃s ſunt adminiſtra/

tri oꝛdini. vm ꝙ Dama. H dicit q;tũ ad vim ad.
ratiuaʒ.qꝛ ceteri ei erant ſubiecti qtum ad actũ

toꝛij ſpus.ideo ex boc nõ babet᷑ ꝙ angelꝰfuerit de oꝛ

dine infimo. imo potuit etiã eſſe de ſupꝛemo ⁊ p̃ſide

Sʒ tunc eſt qõ cum in ange

eccan⸗

ad inferiꝰ. ⁊ qm angelus ſumpſit occaſionẽ 4

7 2

Em illa vim eñ deſcribit. Añ aug. dicit ꝙ cõſideratio
angeli in peccãdo fuit ↄtrario mõ ↄſideratõni cẽtu-
rionis qͥ dixit Mathᷣ.viij. Ego ſum hõ ſub ptate cõ
ſtitutus ⁊ bñs ſub me mi.Angls ecõtrario pmo ↄſi-

derauit milites ? miſtros ſibi ſubditos. iõ eleuatus

illud qð obijcit᷑. qꝙ min? erat ba g

eſt in ſuꝑbiaʒ. dbheit. qen a
n. v ᷣm e verũ eſt. attñ voluntas in

2

—

lomnfimnnt
iroboiely
uinnßi
ſantntati o
enatdsnob
tnnckrſne
feuligton⸗
ſimktpi⸗
ncreq
ſfitainutang
Gueiwi⸗
bgicrignid
tabegee
rlcrimun

(Luctoii
EPrjadiripi

ſatddl
Nigonrioncl
letiiffeisr
äiinge
ittiui
Aitnigwuln
Cgecinospont⸗
roriſpus
chenrobſe
ſalengitbuen
ſonſyigren
Geme⸗
lbirpfdi
lgor eiin
holgeyr⸗
nixanond
Peglinpinlic
ſpulemmi
igiilitri
Miſtnſinr
glikefie
Endhpſinde
Nigtſnncnte
gegdeiſn

Ligng

beüfling

uir Drünen
ddcl.iſi

1 Roügckd

insc
ecnsgigtn

tdiinintd

an Ag
rezone
Kricront
bannauma,
maiinun
arlna⸗
minsudhen
ütan ect

eck oneon

nmtgont,
cnitnshut
cgdtnn
Mii ionnic
galt
nfnain
lcorigpe
ink aunnt

ſet nob ſemẽ.q̃ſi ſodoma fuiſſemꝰ.¶

12 here ꝙ de oibꝰoꝛdibꝰaliqͥ ruerit. aliqͥ ſteterint

nius peccauit. vñ ad pctm̃ nõ neceſſario Zcurꝛit p/⸗

nitas ſ vertibilitas.nec pctm̃ intendit᷑ ex ꝓnitate.pDõ

maglex nature ⁊ tonoꝝ dignitate ⁊ ↄuerſionis ꝓfũ/⸗
ditate.Et qꝛ altioꝛ erat.iõ cecidit ꝓfundiꝰ.Et qꝛ foꝛ
tioꝛ.iõ ad malus ſe ↄuertit foꝛtiꝰ⁊ inſeꝑabiliꝰ.

120 illud qð obr vltio ꝙ vr incredibile ꝙ deꝰnobiliſfimã

creaturã ſuam ſic pire dimittẽt.dðᷣm q mira in h̊ dei
iuſticia oñdit᷑.qᷓ tatã pᷣuat iuſticiã vt oꝛdinẽ inſtitu/

„

tũ nlto mõ infringat.tãtũ pctm̃ odit.vt ꝓpt᷑ pctm̃ q̊s
11 chariſſimos reputauit abijciat. Añ credo ꝙ taʒ ſpe/
ctãdũ mõſtrũ diuie ſeucritat in angio nobiliſſimo ?
pꝛꝛimo hoie q̊ꝝ vtrũq; ꝓpꝛijs manibꝰplaſmauit ⁊ de/

coꝛauit de nob infirmis pᷣpoſuit ⁊ oſtendit.vt addi/
ſcamꝰquãtũ de odit pctm̃.⁊ maxie ſuꝑbiã.ꝙ ꝓ vno
motu coꝛdis nobiliſſima creatura oim creaturarum
eternalr ⁊ ſine ſpe venie ẽ dãnata.⁊ ꝓ vno eſu pomi
⁊ ipᷣe adã ⁊ tota poſteritas vſq; ad finẽ mdi.ẽ moꝛta
litati ⁊ mitiplici penalitati ſubiecta.⁊ niſi dñs reliqͥſ
his efficaciſ
ſimũ relinquit᷑ argumẽtũ. ꝙ hoꝛrendũ eſt inciderei
manꝰdei viuẽt ſi em̃ deꝰnõ peꝑcit nobiliſſimo ange

lo ſupbienti. quid erit de viliſſimo cinere 2 abicctiſi

⁊ cilicio.ĩmo in ipſo ſterquilino.
NQueſtio.ij.

mo in altuz ſe extollenti. cum iacere debeat in cinere

Eo ã oꝛdine lapſi ſunt mioꝛcs angeli Et de obus

vi. Hug. Oe q̃libet oꝛdinc aliqͥ ceciderunt. ¶ Item

greg. dicit in omeł. penthecoſtes.ꝙ ad oẽs angeloꝛũ

oꝛdies aliq hoies aſumunt᷑.ſ hᷣ nõ crit niſi ad rſtau
randũ ruinã angłoꝝ. de q̃libet aliqͥ coꝛruer̃t.¶ Itẽ

ꝓbatũ eſt ꝙ lucifer fuit de ſupᷣmo oꝛdie.& ſi de illo ce

ciderũt. vẽ multo foꝛtiꝰde alijs. ¶ Item oẽs ange
loꝝ oꝛdines ꝓcurãt hoim ſalutẽ.vñ oms ſunt admi/

niſtratoꝛij ſpũs ⁊c̃.Sᷓ vẽ ꝙ oibꝰoꝛdinibꝰſuo mõ hoĩeſ/
recõpẽſant obſequiũ.vt nutriat᷑ charitai ſolatiũ.ſed
ſicut angli ſubueniũt hoib? miſtrãdo.ita hoĩes ange
lis eoꝝ lapſuʒ repando. qͥlibet oꝛdo habuit ruinꝗᷓ.

¶¶Sʒ ꝓtra.ij.pe.ij:de vanglis peccantibꝰnõ pepcit.
oẽs labẽtes ſt᷑ de iſmo oꝛdie.qꝛ ifim oꝛdo elſel do
angloꝝ ve infer patebit. Itẽ apls vocat demões
Eph.vl. pᷣncipat? ⁊ ptãtes.⁊ diuerſa noia angloꝝ di
cunt᷑ de demonib? pᷣter ſeraphi ⁊ thꝛonos.j vi ꝙ de
his oꝛdinibꝰnulli cecidefrt. aut ſi ceciderũt.cũ ñ poſ-
ſit ꝓbari ꝑ ſcripturã.nullo mõ ẽaſſerendũ. ¶ It
angti eiuſdẽ oꝛdis ſunt ſilioꝛes ĩ nã. ſ qͥ ſunt ſilioꝛes
in nꝗ. ſiſioꝛes ſunt in affectibꝰ.qꝛ om̃e aial ad ſibi ſuũe
copulabit᷑.⁊ qͥ ſilioꝛes ſunt in affectibꝰ. ſilioꝛes ſunt
In moꝛibꝰ.ſilioꝛes ſunt in bonitate ⁊ malicia.g pba/

biliꝰ v ponere ꝙ ſi de aliqͥ oꝛdine eteft aliqͥ. ꝙ om̃s

„

pↄñs.⁊ ſi rueft aliqͥ q; om̃s de illo oꝛdie. § nõ 6Kpo

—

t T accipiũt ex ſeptura. de om̃i

dom ꝙ m ꝙ ſcti di

bus aliq lapſi ſunt.⁊ B expᷣſſe dicit Hugo.⁊ rõ pꝑſua

det.Cũ eĩ de ſuᷣmo oꝛdie aliqͥ auulſi ſint vt lucifer.

15 credendũ eſt ꝙ oõs ſentiert aliquã ruinã. ¶ Ad ilis

að obr ꝙ oẽs dicunt᷑ angki. vom ꝙ anglus m qd
eſt nomẽ officij qd ẽ mitti.⁊ cõe eſt oim vt patebit. j.

appꝛopꝛiat᷑ tñ inferioꝛi oꝛdini de qͥ freqᷓntiꝰmittun
gl Au cto b. perra galiter loq̃ns ↄpᷣbẽcdit om̃es.
14 Adil

dillud q; obijcit᷑ ſcpᷣtura nõ nuerat oĩa noia

m ꝙ icut inn
cxa ſunt malo.ita in boni

—

fundioꝛ quãto gradꝰ excelſioꝛ.g ſi cecider̃t de loco al

buiꝰ.demõſtrat aerẽ materialẽ. gᷓ ptãs d

xpm. vt dicit᷑ Mat

monibus. tum q;tum ad ſtatum peccati.tum qꝙᷓtum
ad ſtatum eyercitij ſiue belli. Aer em̃ caliginoſus p/

cut in malis quedã ſunt qᷓ mox noiata vdn
ka ſunt! qdam ſunt qᷓ mox noiata ti. Añ ſicut aliqbꝰviris ſetis oñſum eſt freqnt᷑ circa
Ziucta ſunt bono. vt ſeraphi.qꝛ dicit charitat incen/
di.⁊ thꝛoni qꝛ diẽ ſedẽ vbi duis rcqᷣeicit ad iudican

x75,

dũ.2 iõ noĩa boꝝ oꝛdinũ demonibꝰnoſt attribuunk.

q;uis ipſi ex nã diſpoſiti eſſent ad bos oꝛdines ſicut
ad alios.tñ alioꝝ noia tenẽt.qꝛ coia ſũt bonis ⁊ ma⸗

lis. vt pꝛincipat?⁊ ptãtes. Ad ill qdð obr de amo/

re ſilitudis.dᷣm q ill locũ hʒ in amoꝛe nali.i amo/

re vᷣo electiuo vbi qͥs fert᷑ ſm dñium volũtatis.non

bʒ veritatẽ. nam medea occidit filiũ/ plꝰodit hõ bo

minẽ q́; ſerpentẽ frequẽter. ⁊ maioꝛ eſt diſcoꝛdia vo/
luntatũ.⁊ qꝛ lapſus ⁊ ſtatꝰfuit pᷣm volũtatẽ electiuã
noõ naturalẽ.ideo nõ hʒ hic locum.
Onſeqnter q̃rit᷑ q;tum ad lapſuʒ in qͥd cecide
. runt. Pꝛimo vtrũ cecider̃t in infernũ q;tuʒ ad
locũ. Sedo vtrũ in infernale ſuppliciium.
ti

tiſſimo.vt de empyꝛco.vꝛ ꝙ detruſi ſunt in locum in
ocus mũdiſſimꝰ⁊ lucidiſſi⸗
mus ſicut empyꝛeũ. a ↄtrarijs demonibꝰ imũdis ⁊
obtenebꝛat/ debet᷑ locus tenebꝛoſiſſimꝰ ⁊ imũdus.ſᷣ
iſte locꝰeſt infimꝰ⁊ ſubterꝛaneꝰqui dñ infernꝰ. ⁊c.
¶ Nem hoies mali pꝰmoꝛtẽ ſtatim deſcendũt ad ĩ/
fernũ.ſicut Job.xxj.ducũt i bonis di.ſu.⁊ in pũct.ad

infer. deſ. cñ B ſit ang caſus qdð hoibꝰmoꝛs. ſta
tim cecider̃t iĩ locũ infernalẽ. Si tu dicas ꝙ ſunt reli
cti extra infernũ ad nr̃am exercitatõnez. Contra.bõ

de ſe ꝓnꝰeſt ſufficiẽter ad malũ.⁊ ſat põt exercitari a

paſſionibꝰ carnis.g̊ vident᷑ ſupfluere exercitationes

demonũ.⁊ ſi de hoc ꝑmittit.v imiſericoꝛdit agere.
¶Contra. Eph.ij. Ambulet ſᷣm pꝛincipẽ ptãtẽ aerł

me eſt in hoc aereę.ſ vbi eſt ptãs eiꝰ.⁊ ſuba.̊ 27.
¶ Item Mas eſt ga dos tenptac temptauit
th.iiij.de nobis aũt nõ tim̃ ſcriptu

15

erũt in locũ infernalẽ vr. qꝛ caſus tanto ꝓ⸗/⸗

ſimũ.⁊ ita in infernũ. Ree angelis ſctis ꝓpter mũu/
diciaʒ ⁊ lucẽ ſapie debe

oli maxi

ra docet.ſed etiam exꝑientia. ̊ cum angls ibi ſit vbi

oꝑatur. ⁊ circa nos oꝑatur.g ⁊c. ¶ Item in inferno
nulla eſt oino redemptio.vñ qui deſcendũt in infer/

num nunq; aſcendũt. ſi demones deiecti eſſent ĩ in-

ferno.nunꝙᷓ poſſent ad nos venire.ſed veniũt. ergo
in infernũ nunꝙᷓ deſcenderũt. N. dm ꝙ ſicut pa

tet ex ſcripturis.locus demonũ poſt lapſum vſq; ad

diem iudicij nõ eſt locus ſubtenaneus quem voca/

mus infernum. ſed aer caliginoſus in qͥ generalit᷑ de⸗
monum multitudo inhabitat. vtrũ aũt aliqui detru/
ſi ſint in infernum hoc ego neſcio. nec inuenio a ſan/
ctis determinatũ. Hoc aũt bene credo ꝙ aliqui de/

16

ſcendunt ad toꝛquẽdas animas ᷣm ꝙ inter ſe babẽt

putata maledictõnis officia. Matio ant quare
hoc aere ſunt ẽ ꝓpter huma num exercitiũ. Sicut em̃
dicit Augu.nunq; deus quos pᷣſciebat futuros ma⸗

los eos feciſſet. niſi pariter noſſet quibus bonoꝛum
vſibus eos accõmodaret. AUñ diuina diſpoſitio hboc

exigit.vt etiam de pᷣugricantibus angelis obſequiuʒ

quodãmodo electoꝛũ trahat ⁊ eliciat.ſcit enim bene

27

vti aonñgꝛais voluntatibus.⁊ ideo non eos de/

ernum. ſed locum dedit aptum ipſis de/

pter caligineʒ conuenit tenebꝛoſitati culpe.ſed pꝛo/
pter nobilitatẽ ⁊ ſubtilitatẽ ↄuenit anglice velocita
dillð qd obr ꝙ; de altiſfi

nos volitãt vt muſce. Ad illð qd obr ꝙ de altifi
mo in ꝓfundiſſimũ.dom ꝙ verũ ocluqẽt ſi amd .

17

„7
.

retributum qð meruerũt.ſ dñs nõ ſtatim retribuit. cumfert ardoꝛẽ in qualicũqʒ loco ponat᷑. Sʒ qm̃ illᷣ ed,
ſed ſimul cũ hominibꝰeos illuc expectat ꝓijcere.q̊s eſt difficile ſuſtinere ꝙ demones bẽant coꝛꝑa inſepa uitn ſis
18 ipſi ſua ꝑuerſitate inducunt peccare. Ad illud q briliter vnita ſicut infra meliꝰpatebit. ⁊ pterea nõ v⸗ mgie di
obijcit᷑ ꝙ angelis beatis loc?debet᷑ altiſſimꝰ.dðᷣm q gent᷑ acriter puniri.tũ ex verbis euangelij. tũ etiã ꝙ ii 3
qᷓuis ſit eis deditꝰ.nõ tñ ibi ſunt ſempꝑ.ſ et circa nos intenti ſunt mala facẽ.et mala multa multiplicare. ſſit i
ad explendũ ſuũ miniſteriũ. Siliter dico ꝙ qᷓuis lo Igeo alioꝝ poſitio eſt ꝙ demonibus differtur pens nchun uin
cus infimꝰ⁊ viliſſimꝰſit demonibꝰ deditꝰ.tñ eis di=/᷑ ignis vſqʒ pꝛiudiciũ.tũ vt eoꝝ exercitiũ nõ obmitta nitien 4
19 fert ꝓpter nr̃jm exercitiũ.¶¶ Ad illud qd obijcit᷑ ð hbo tur.tũ etiã vt diuina miſcdia ondat᷑ qᷓ ſuſtinet vaſa gunin
minibꝰmalis pꝰ moꝛtẽ ⁊c.dᷣm ꝙ non eſt ſilłe oino. S apta ire in interitũ vſq; ĩ diẽ q̊ retribuet oibꝰpᷣm fru/⸗ ſimn u
ſolũ q̃ ad ſtatũ impnie.nõ qͥ ad ſtatũ demeriti vel ex ctum adinuentionũ ſuaꝝ.Que baꝝ poſitionũ ſit iimuloaii
ercitij ſicut infra meliꝰpatebit.aia em̃ nõ eſt deputa- nor neſcio.hec tamen qꝗ̃ vltimo data eſt videt᷑ pba⸗ ihiüffhu
⁊0 ta ad miſtrandũ ſicut angts. Ad illud qð obijcit᷑ bilioꝛ. Ad illud gᷓ qð obijcit᷑ de glo.pʒ rñſio ſi aſpi ⁊ 2 Pküinggzben
vltimo qꝙ; deꝰmiſericoꝛditer agit cũ hoie.dm ꝙ; nõ. ciant᷑ ſequẽtia.q; nõ intelligit de flama ignis mãlis. . tie eit
immo miſcdia ſuꝑexaltat iudiciũ.qꝛ cõtra fomitem Tinns vicioꝝ.ſcʒ ire.inuidie.quibꝰetiã toꝛq̃nt᷑. rq lugen
dat ſcintillã oſcie.ↄtra demones dat bonũ angeluz. ¶ Ad illud qð obijcit de angelis bonis.dom ꝙ; non 23 pnmätoee
⁊ ſupꝛa h̊ dat ſuã grazʒ ⁊ ſpm̃ſctm̃ ſuũ qui vincit oẽ eſt ſile.qꝛ deꝰ ꝓnioꝛ ẽ ad miſerandũ ꝙᷓ ad punienduʒ inininmgn
ptãtem.qꝛ neqʒ moꝛs.neq; vita.neq; pꝛincipatꝰ.ne Pꝛeterea.miſterium angloꝝ nõ impecdit᷑ ex glia ſed nonttni,
qʒ ptãtes pñt ſeꝑare a charitate dei.vñ illð amoꝛ eſt expedit᷑ ſ̊ pena oĩno retraberet malos ab cxercitan neluſtitut⸗
adiutoꝛiũ pᷣualens omibꝰ.et oia vincẽs.pꝛopter hoc do. Ad ulud qð obr de dãnat oibꝰ. dᷣm q nõ eſt 24 grüm ent
vt hẽat exercitiũ.qꝛ virtꝰ i infirmitate ꝑfici᷑.dat deꝰ ſilę.qꝛ dãnati ſunt et᷑ ſtatũ demeriti.⁊ iõ nõ optet ꝙ; Pchaͤezde
ſuis ſanctis angelũ ſathane qui eos colaphiʒet.ſicut differat᷑ ſuppliciũ.nõ ſic demones.qꝛ demerent᷑ vt.j. punt ocedend
colaphizauit paulDum. melius patebit.¶ Acl illud qꝗð obijcit᷑ de auerſione. 25 sortohſte
¶Queſtio.iij. „D dðm ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ viſio dei nõ põt ſtare cuʒ culpa. (Ackon
trum ceciderũt in infernale ſuppliciũ.vtrũ ſcʒ cru vnde inſeꝑabilis pena a culpa eſt viſionis carentia. triitungn
cient᷑ vbicũq; ſunt.Et ꝙ ſic.ſuꝑ illud Jaco.iiij. inſfla nõ ſic eſt de pena afflictiua. chef ben
. mata a gehẽna. Gloſa.gehẽna eſt dyaꝰ ꝓpter quẽ fa ¶ SOnſeũnter tercio loco querit᷑ qualiter demo/ pnt tire
cta eſt. Sicut em̃ gehẽna ſp ardet.ſic dyaꝰ vbicunq; nes ſint pꝰlapſuʒ oꝛdinati. Et querunt᷑ circa h cſng cä
ſit.vel in aere.vel ſub terꝛa.ſꝑp ſunt ſecũ toꝛmẽta fla/ duo.pꝛimo q̃rit᷑ vtrũ inter eos ſit oꝛdinũ diſtinctio. liiciiniiae
maꝝ. ¶ Item h̊ videt᷑ ratõne ꝑ ſimile. Angli ↄuerſi ſcdo vtrũ inter malos anglos ſit pᷣlattio. oartiotsden
q́;uis nõ ſint a miſterio abſoluti.tñ in ipo miniſterio ¶ Queſtioo. T Vboltuldia
bñt pᷣmiũ ſue ↄuerſionis.ſcʒ btãm viſionẽ. pari ra ¶ Atrum inter eos ſit diſtinctio oꝛdinum. Et ꝙ ſic vi⸗ Aiſenzdien
tione demones penaʒ infernalẽ. ¶ Item vꝛ a mino etur. Apls Eph.vltimo.vocat eos pꝛincipatus et Neii Sont
ri.qꝛ graui?eſt in cõſpectu dei iuſte oia ponderantis poteſtates.⁊ alij ſancti nomibꝰalioꝝ oꝛdinũ. vide⸗ Arbmnatoe
petm̃ angelicũ qᷓ; humanũ.ſᷣ hõ decedens in ꝑctõ ſi · tur ꝙ ſi tenuerũt nomẽ.⁊ nõ fruſtra.ꝙ aliquo modo ſattpehandi
ne aliq interuallo ſtatim punit᷑ pena gehenali ⁊ inceẽ tenuerũt rem.⁊ ita ꝙ oꝛdines ſint diſtincti.¶ Item faſeucti
21 dio.ꝙ multo foꝛtiꝰvẽ de anglis malis. ¶ Itez i pctõ à natura ſua ſunt ↄditi diſtincti ⁊ ꝑfecti et oꝛdinati. nſin
duo ſunt,.auerſio ⁊ ↄuerſio.⁊ vtriqʒ rñdet ſua pena. ſed dyoniſiꝰ dicit ꝙ babẽt ſibi naturaliter data inte-/ crſnüͤten
ſcʒ carẽtia viſionis auerſioni.⁊ afflictõ ignis ↄuerſio gerꝛima. adbuc manet inter eos ordo.¶ Itẽ nihil ſbigtifftn
ni. ̊ ſtatim vt peccauit amiſit irꝛemediabilr viſiõeʒ. in vniuerſo eſt inoꝛdinatũ.qᷓ;uis ſit inoꝛdinatum in aſtphegen
⁊ punitꝰẽ carẽtia viſionis.̊ pari rõne pena afflictio Sdn fedari nõ poteſt. gᷓͤ demones ſuo modo ſunt ſͤſtiluoz
nis. ß h eſt pena illi?ignis.S ⁊c. ¶ Contra. Mathei. oꝛdinati vt angeli.ẽᷣ ⁊ inter eos eſt oꝛdo.¶ Itez na⸗ D
viij.dr. JOhu fili dei.vt qͥd veniſti añ tpᷣs toꝛq̃re nos. tura angeloꝝ quantũ in ſe erat.habilis erat ad oꝛdi/ ntoinnii
angeli nondũ toꝛqbant᷑. ¶ Itez ſi punirent̃ ena nes. ⁊ gratia adueniẽs ꝑfeciſſet oꝛdines.qꝛ data eis ftliri g
ignis malis.cũ ille agat in creatura paſſibilẽ ⁊ cõdi/ fuiſſet ᷣm naturaliũ ſtrenuitatem. cum ſimiliter ꝑ ſͤrſtiit
Sns pati.gᷓ cũ dya? coꝛꝑaliter obſidet aliquẽ.ſi ſecu, maioꝛem naturaliũ ſtrẽnuitatem fuerit oꝛdo ⁊ ma/ niiie
er hme vichen toln oburat hiſt wirtutd ignig ꝑ mi ioꝛitas in culpa.videt᷑ ꝙ ſimiliter ꝑ culpam non au⸗ ſezeniie
raculũ reſtringat.v nõ eſt ibi ponendũ miraculuʒ ferat᷑ oꝛdo.ſed magis ꝑficiatur.¶ Contra.Hugo.de
⁊c. Dtem ſiita toꝛq̃rent᷑ igne mali.cũ ille ſit ſum ſancto Aicto. Om̃es in eandem maliciam conſenſe 8
me afflictinꝰ.nõ delectarẽt᷑ i pctõ hois ſiue in facien - rũt.⁊ vnũ oꝛdinem puerſe ſocietatis effecerunt.ergo hud⸗
do alios peccare. cũ multũ h̊ deſiderẽt nõ vi eſſe pꝓ nõ eſt inter cos oꝛdinũ diſtinctio.¶ Item maluz eſt Nadt
babile. ¶ INtem ſi toꝛquent᷑ igne mãali.cũ nõ ſint niſi coꝛruptio modi.ſpeciei.⁊ oꝛdinis.ſed ꝑ peccatuʒ fa/ 4 od
tres ſpẽs.carbo.flama.⁊ lux.qro qua ſpẽ. Mon luce cti ſunt mali.ergo inoꝛdinati.̊ nec eſt inter eos oꝛ⸗ cte
ſtat.qꝛ nõ affligit nec decet cos ſecñ ferꝛe lucẽg vel do cum om̃es ſint mali. ¶ Item maioꝛ eſt deoꝛdina nati)
flama.vel carbone.ſᷣ neutra iſtaꝝ latet ſenſus.g ⁊c. tio in culpa ſiue ꝑ culpam q; in pena.nam pena re/ enin
21 R. vom ꝙ circa B̊ ſunt diuerſe poſitiões doctoꝝ. ducit culpam ad oꝛdinem aliquem. ſed in ſupplicjs tacihi⸗
Auidã em̃ initẽtes pᷣdicte glo.⁊ ↄſiderãtes vltõneʒ nõ eſt oꝛdo nature. nec in exiſtentibus in peccatis. Cheningf
diuine iuſticie ſiue rigoꝛẽ.dicũt demones vbicũq; ſr Pꝛobatio minoꝛis Job.x.vbi nullus oꝛdo.ſed ſem/ ſy
puniri ſuꝑplicio ignis mꝗlis.licet minꝰ intenſe qᷓ; pꝰ piternus hoꝛroꝛ inbabitat.loquitur de loco penarũ. N⸗ .
vltimã danatõcʒ. Et cñ h̊ nõ ſit intelligibile ꝙ igsnez ¶ Item quanto melioꝛ eſt natura. tanto maioꝛ eſt bigiang,
cremantẽ vbiq; ſecũ circũferant.niſi habeãt corpo/ in eo culpa.ergo quanto quis ſuꝑioꝛ ꝑ naturaʒ. tan- nlee n⸗
ra alligata. cogunt᷑ ponere ꝙ demones a ſui lapſu pᷣ to inferioꝛ ꝑ culpam.quia maioꝛ culpa facit peioꝛeʒ. ſgti
mario habuerũt ſibi aptata coꝛꝑa in quibꝰpuniren· culpa ꝑuertit totũ oꝛdinẽ nature ⁊ aufert oino oꝛ/ nin
tur. ⁊ ĩ quib circũferrerẽt᷑.q̃ſi intrinſecꝰmateriale i· gdinẽ.j̊ nullꝰoꝛdo ẽ inter eos. M. ꝙ de agelis ẽ loq̃ ⁊20 ndugin
cendiũ quocũq; vecurꝛãt.ſicut febꝛicitans vbiq; cir· tuz ad ſtatũ triplicẽ.ſcʒ głe.⁊ nac inſtitute.⁊ lapſe. N

ckict nn
Enn nn

o t
an rn
umuic
stma⸗
zanſlic
giatt n
hennon

humnhen

icunoe
Gcumen

Rummmnnn

pt

27 dictũ ẽ. S

28 ta ſiue inſtituta.

Huiꝰtextus li

partem. Et licʒ
mali angeli. pa
tet ex deciſione
queſtionn.

Orngas ſtatũ glie eſt in eis ponẽ oꝛdinũ diſtictiõẽs
fectã. OMꝛtũ ad ſtatũ nae oꝛdinũ diſtinctõcʒ. ſᷣ imp/

ectã ⁊ ꝑuerſã. Inꝑfectã.ꝓpt᷑ pᷣuatõʒ gr̃e q̃ habilita

teʒ nãe pficit. Peruerſã.pt᷑ pñti cłpe.qᷓ qᷓuis ſbaʒ
naliũ ñ coꝛrũpat.tñ fedat ⁊ deoꝛdinat.⁊ illud mani/
feſtũ ẽ ſi attendat᷑. Mã illi qͥ melioꝛa hũer̃t nalia illi

guiꝰpeccauer̃t ⁊ peccãt.tũ pter h̊ ꝙ ardentiꝰ appe

tiert.tũ qꝛ magꝗ ingti fuefrt.tũ etiã 2 mõ acriꝰ vexãt.
Põe nobilitat᷑ nature.pᷣcellũt ĩ oꝛ
ferioꝛes.Cõce

tiã naliũ. tñ puerſus adinctõne culpaꝝ.(
igit᷑ rõnes ꝓbates ꝙ i eis ſit aliq̃s oꝛdo.lʒ

nuis vt

dm ꝙ illa ↄſonãtia mag ẽ diſcoꝛdãtia qᷓ; ↄſonãtia.

naʒ magtudo culpe facit ĩ veritate minꝰq̃nto maioꝛ p
c. ⁊ ita in mag nã nõ puat digtatẽ oꝛdis.iĩmo mag ꝑ/⸗
uertit.qꝛ magficari ĩ culpa ẽ deterioꝛari in nã bñ ↄdi
Oꝛ aũt dyoꝰdiẽ ꝙ bñt data inte⸗
gerꝛima. veꝝ ẽ q̃tu ad ſbam.nõ qtũ ad babilitatem
ad opatõeʒ determiatã. Que vo ad oppoſitũ oppo/

nunt᷑ ↄcedenda ſt.eo ꝙ veꝝ cõcludũt.ſcʒ ꝙ; nõ eſt i

eis S leaus imo mag euerſus.⁊ ſcparot oia.
Aoaoſ.. ee. aE. 0

R

mones ſunt bmdi. ⁊c. ¶ Iteʒ Math.xxv. Ite ma
ledicti in ignẽ eternũ.qͥ patꝰẽ dyabolo ⁊ anglis ciuſ.
vocat mioꝛes demones angłos dyaboli. Cũ angelꝰ
dyaboli nullꝰdicat᷑ qᷓtuʒ ad nãe ↄditõeʒ.dẽ q;tum
ad miſterij ſubiectões. ꝛc. ¶ Itẽ ꝙ de iure vnd pᷣſit

alteri vi. Seruit? em̃ introducta ẽ int᷑ hoĩes. yt dicit
Amb.merito pcti.ſ nullũ pctĩ adeo meret᷑ uitutẽ
ſicut petm̃ ambitõis ⁊ ſuꝑbie.cuʒ demones maxie

illo peccaueft. int᷑ eos maxie dʒ cẽ uitꝰ dñium. et
ita ario Itẽ hñs li. ar. volutatẽ m legẽ pᷣt ſe fa
empiternũ.ſicut dꝛ Exoð.xxj.vᷣ demones

cere ſeruũ
libẽ ptãt exñtes lucifero ſe volũtarie ſubiecert.dum
cipſuꝑbie ↄſenſer᷑t.g facti ſunt ſui. ¶S otra ꝙ ibi
nõ ſit pᷣlatio facto vi. Int᷑ ſupbos ſp iurgia ſt ſicut

7

dẽ Pꝛouer. xiij. cũ ipi ſint valde ſuꝑbi. vꝛ ꝙ refugi

ſtabilitat ẽ.
electõne vol

ant oẽ wnil Eaut non ẽ ibi pᷣlatio.aut ſi ẽ.nulliꝰ
t.

Mõ natura.qꝛ natura etiã ptꝰcul-
ois pᷣlatio vt dicit mer. Si violẽtia. g qlibet ſi pᷣt ſb/

* „

Ap⸗ꝛa dictũ eſt

oꝛdie nature. 2 pcel/
lũt i imagie e qᷓ;tum ad h deterioꝛes ſt.⁊ iõ in-
. o g& ꝙ int᷑ demones ẽ oꝛdo ᷣm
cedo

cẽ ſi ẽ ibi.aut g̊ nã.aut violentia. aut

iugat ſibi aliũ. ß H nõ eſt ſine q̃daʒ colluctatöe 2 pu⸗/
gna. vẽ ꝙ ↄtinue ſit int᷑ demones rixa et diſcoꝛdia.
dð manifeſte falſuʒ ẽ.qꝛ miro mõ ↄcoꝛdes ſunt ad
uertẽdũ hoies.qd nõ ect ſi iter ſe bellarẽt. Reſtat igt

ꝓꝓẽ; ibi p̃latio electõe velnrne Brc, vr ꝙ non ſit ibi

de lure. Si em̃ ſᷣuitꝰ ⁊ dñium introducta ſunt Ppter
pcm̃.ita ꝙ vᷣuitꝰẽ pena pcti. mag debẽt bᷣuitute de⸗
pꝛimi qͥᷣ magpeccauit. Hlucifer mag/ peccauit. gͤ om
nib debẽt eẽ ſubiectꝰ.ſ nulla ẽ platio in q vnꝰ ſbijcit᷑
mult.g ⁊c. ¶ Itẽ licet hõ teneat᷑ hois impio obedire
cui ſubiugat?? ⁊ ſubditꝰfactꝰ.ſiẽ diẽ ſcpᷣtura.ſᷣui obe
diẽtes ꝑ oia dñis.tñ qñ p̃cipit ↄtra deũ nõ tenet᷑ nec

vIt S3. ſi ſo pcipet ↄtra den. nunqᷓ debẽt ſubijci vel obe
d illð tn qd obꝛ.ꝙ culpa ↄſonat nature.

dire. g ſi nunq; poſſet aliqͥd p̃cipe niſi “ deuz. nllo
mõ poſſet nec debẽt ei de iure ſubeſte. ſi dyaꝰ5 deuz
pcipit in oĩ eo 68 mãdat. nec alr pᷣt pciꝑe.patet ⁊c̃.
¶ R. dm ꝙ ſiẽ diẽ mr in lr̃a platio ẽ int demões.
⁊ alij impant.alij obediũt.ſic tãgit mr in la.⁊ P ſa⸗?ꝰ
tis vi pbabile. tũ qꝛ filij tenebꝛaꝝ q̊damõ imitari co

nank licet falſo ⁊ impfecte filios lucl.vñ ſiẽ vidẽt an

gelos oꝛdiate officia ſua exeqͥ ᷣm imꝑia ſapiẽtioꝝ et

maioꝝ. ſilr ipſi faciũt maleficia. tũ etiam qꝛ filij tene
bꝛaꝝ pꝛudetiſſimi ſunt in generatõe ſua.⁊ qꝛ hñt col

9. f luctatocz aduerſus gen?bnanũ. regimẽ eoꝝ ⁊ exer
Atr int angelos malos ſit platio. Et ꝙ ſit ibi de fa
cto vf. Job. penł. Mõ eſt ptãs ſuꝑ terꝛam qͥ poſſit ei
ↄpari.⁊ iteꝝ ipſe om̃es filios ſuꝑbie.ſᷣ de-

citꝰ?ſi eêt diuiſus ⁊ ſine capite.nõ poſſet ſtare. ido ſicẽ
hoies pᷣliãtes in exercitu ctumcũq; ſint pᷣſumptoſi.
tñ. ꝓpter odiũ inimicoꝝ libẽter ſubiacent duci impe/
rãti.⁊ hñt mitos pꝛios.⁊ vnũ pᷣncipalẽ ducẽ. ſic cre⸗

dendũ eſt eẽ in dmonibꝰ. Concedenduʒ ẽ cq; inter
demones ẽ pᷣlatio. ¶ Et pʒ rñſio ad illud qð pᷣ obꝛ de

ſupꝑbia. qꝛ malicia ⁊ inuidia quã nõ põt ſuꝑbꝰ exercẽ
ſine adiutoꝛe. facit eũ libẽter alij ſubijci. ꝓpter appe/
titũ triũphi. ¶ Ad illð qd obꝛ quõ ſit ibi platio.dʒ 31
ẽ nõ electõe.nec violẽtia. credo ꝙ natura ⁊ dina
iſtiti tõe. Alia ei ↄditõe data ẽ eis vis miſtratia.⁊ to
tentie vni q; alij.⁊ de oꝛdiauit vt minꝰpotẽtes ⁊ ſa
piẽtes.mag potẽtibꝰ⁊ Rpieid hernei miſtrãdo. 2
bug. dicit ꝙ id i malo miſteriũ exercẽt qd ꝑficiẽdũ ex

dlitõe acceper̃t. ⁊ ita ſibijnuicẽ pᷣſũt.ſic peſſẽt ſi eẽnt

boni. ⁊ cũ ceſſabit ſtatꝰmiſterij.ceſſabit at?platõis.
ſic pʒ ꝙ defacto ẽpᷣlatio.¶ Ad illð qd qᷓ̃rit᷑ vtruʒ de 52
iure.dom ꝙ nulla oio ẽ platio de iure.qꝛ cũ ipi dmoꝰ
nes ſubiect nihil pᷣcipiãt niſi Z ius.eo qꝙ; ruper̃t ius
⁊ diſſipauerũt fedꝰſempiternũ.iõ nulla manet ibi iu

ee i 1 cul · rnis obligatio.ſ ſolũ maliuolẽs ↄfederatio. Mecẽ ſi-
pam ⁊ i penis eadẽ mancbit.ſᷣ tñ pꝰ iudiciũ ceffabit

mile de boie qui iuſte põt pᷣ̃ciꝑe ſeruo.⁊ ideo non va⸗

C qlibet B/lent ratõnes ad hoc inducte.
Diſtinctio. vij. uales facti ſunt angeli ↄfirmatõne ? obſtinataone.
2 tuũ eſt ꝙ angeli ⁊c. Supꝛa egit mor d auerſione ⁊ ↄuerſione.in bac parte agit de firmatio⸗
ne ⁊ obſtinatõne.Et diuidit᷑ hec ꝑs in duaꝗs. In pꝛima agit de ↄfirmatõne ⁊ obſtinatõne. 3
da vo de oſ. equentibꝰad hec. infra diſtinctõe eadẽ. Et licet mali angeli ⁊c. Nama ꝑs babet quatu/
las In pꝛima oñdit ꝙ aliqui angeli poſt ↄuerſionẽ ⁊ auerſionẽ ſunt ꝑ glam ofin
ti. In ſcdᷣa querit vtrũ habeãt libertatẽ ar.

n ſecun/

erſie m ↄfirmati. ⁊ aliqͥ ꝑ malici
oꝑponit ad hoc.ibi. Sed cũ nec boni peccare poſſint

⁊c̃. In tercia determinat.ibi.Ad qð dicimꝰꝙ boni tanta gra. In quarta ⁊ vltima ehlanae iangar aubtem

inductã.ibi. Oꝛ hicronymꝰait ⁊c. Et lta duo hic determinant᷑. Pꝛimo qualiter mali in m
ti. ct boni in gra ↄfirmati. Scdᷣo quõ ↄfirmatio 2 obſtinatio ſtet cum li.rr. .

icia ſunt obſtia⸗

7. N. V II. ¶ Dſtendit ꝗ aliq angeli poſt ↄuerſionẽ ⁊ auerſionẽ ſunt ꝑ glam ↄfirmati.⁊

e aliq x maliciã obſtinati.
teralis explanag
tio vſq; ad illã

Apꝛa dictũ eſt ꝙ an
der̃t gra dei deſerti ſunt.Et boni qdẽ iutantũ ↄfirmati ſt ꝑ graz ꝙ
peccare nequeũt. ali vo maliciã adeo ſt obſtinati ꝙ
ehfe ſiue bñ velle nõ valẽt.⁊ ſi bonũ ſit qð aliqñ volũt. Vo

.. „„ 9
geli ꝗͥ pſtiterũt.ꝑ graʒ ↄfirmati ſunt.æ qᷣ ceci/
bonã vo

— —RJR

—

lunt em̃ aliqũ aliqd fieri qð deꝰ vult fieri.⁊ vtiq; illud bonum eſt ⁊ iuſtũ fieri.

nec tñ bona volũtate illud volunt.

*„

¶ Querit᷑ de vtriſq; an liberũ arbitriũ babcant. ct opponit ad hoc in partezʒ “

negatiuaoauam.

(¶ Sʒ cũ nec boni peccare poſſint.nec mali bñ velle.vłbñ oꝑari.videt᷑ ꝙ iã nõ
hẽant libeꝝ arbitriũ.qꝛ in vtrãq; ꝑteʒ flecti nõ pñt.cũ libeꝝ arbitriũ ad vtrũ⸗

qʒ ſe hẽat.vñ Hhiero.iĩ tractatu de ꝓdigo filio dic. Solꝰdeꝰẽ ĩ quẽ pctm̃ cade
nõ põt.cetera cũ ſint liberi arbitrij ĩ vtrãq; ꝑtem flecti pñt.hic videt᷑ dicẽ ꝙ

oĩs creatura ĩ libero arbitrio oſtituta flecti pᷣt ad bonũ ⁊ ad malũ. ſiẽ. Og2
boni angli ⁊ mali ad vtrũq; flecti pñt.g ⁊ boni pñt fieri mali et mali boni.

Betermiat qõeʒ ð motã ꝙ hñt li.ar.nec tñ ad vtrũq; flecti pjit.
Ad qð dicimꝰqꝛ boni tãta gra ↄfirmati ſt᷑ vt neq̃ant fieri mali.⁊ maliĩ mali /
cia aðᷣo obdurati ſt vt ñ valeãt fieri boni.⁊ tñ vtriq; hñt lib.ar.qꝛ ⁊ boni non
aliqᷓ cogẽte necitate.ſᷣ ꝓpꝛia ac ſpõtanea volũtate ꝑ graʒ qͥdẽ adiuti.bonum
eligũt ⁊ malũ rſpuũt.⁊ mali ſilr ſpõtanea volũtate a gra deſtituti bonũ vitãt
⁊ malũ ſequunt᷑.⁊ mali habent libeꝝ arbitriũ ſᷣ depᷣſſum atq; coꝛruptũ ꝙ ſur/
gere ad bonum nõ valẽt. Boni vo arbitriũ hñt mlto liberiꝰpꝰↄfirmatõeʒ qᷓ;
añ. Vt ei Aug.tradit ĩ ench.Mõ iõ carẽt li.arbi.qꝛ male velle ñ pñt.młto qͥp
pe liberiꝰẽ arbitriũ qð ñ pᷣt uire pctõ. Neqʒ culpãda ẽ volũtas.aut volũtaſ
nõ ẽ᷑.aut libera dicẽda nõ ẽ.qꝛ bti eẽ ſic volũt.vt eẽ miſeri nõ ſolũ nolit.ſᷣ nec
ꝓꝛſus velle poſſint.Mõ pñ̃t itaq; boni angli velle maluʒ vel velle eẽ miſeri.

neq; h hñt ex natura ſ ex gre bñficio.Añ gre nãq; ↄfirmatõeʒ potuef̃t pecoa
re ãglłi.⁊ qͥdã etiã peccauefr̃t ⁊ demones facti ſt.vñ aug.i li.ð maximinũ.Ere

aturaꝝ natura celeſtiũ moꝛi potuit.qꝛ peccare potuit. HNã angli peccauefr̃t ⁊
demones facti ſt.qꝝ dyaꝰẽ pᷣnceps.⁊ qͥ ũ peccauef̃t peccare potuer᷑̃t.⁊ cuicũ⸗

cq; creature rõnali pᷣſtat᷑ vt peccare ſñi poſſit.nõ ẽ h̊ nature ꝓpꝛie ſᷣ dei gr̃e. Jõ

q; ſolꝰdeꝰẽ qͥ nõ gra cuiuſqᷓ; ̊ natura ſua ñ potuit.nec pᷣt.nec poterit peccaꝛe.
Ecce h̊ inſinuat᷑ ꝙ angli añ ↄfirmatõeʒ peccare potuerũt.ſᷣ pꝰoↄfirmatõeʒ nõ

pñt.⁊ ꝙ potueft fuit eis ex libero arbitrio.qð ẽ eis nãle. vᷣo mõ ñ pñi pec

care nõ ẽ eis ex nã.i.li.arbi.ſᷣ ex gra ex q̃ gra etiã ẽ vt ipᷣm libeꝝ arbitriũ iãñ
poſſit pctõ ſᷣuire. 6& pꝰↄfirmatõeʒ angli de nã ſic añ peccare potuerũt.
nõ ꝙ libeꝝ arbitriũ eoꝝ debilitatũ ſit ꝑ graʒ.ſᷣ ita potiꝰↄſirmatũ vt iaʒ ꝑ illð
nõ poſſit bonꝰangłs peccare.qð vtiq; ñ ẽ ex libero arbitrio.ſᷣ ex gratia dei.
Explanat autoꝛitatẽ Hiero.ſupꝛa adductam. d
¶ O hiero.ait.Cetera cũ ſint liberij arbitrii pñt flecti ĩ vtrãq; ꝑteʒ.accipi oꝑ
tet ſm ſtatũ in qͥ creata ſt. Talis eĩ ⁊ hõ ⁊ angls creatꝰẽ qͥ ad vtrãq; flecti po

terat.ᷣ poſtea boni angli ꝑ graʒ ſt ↄfirmati vt peccare nõ pñt.⁊ mali ita ĩ vi⸗
tio obdurati vt bñ viuè neqant.Silr etiã illð Iſið.intelligẽdũ ẽ. Angeli mu

tabiles ſunt nã.ĩmutabiles ſũt gra.qꝛ ex nã in pᷣmoꝛdio ſue ↄditiõis mutari
potuerũt ad bonũ ſiue ad malũ.ſed poſt ꝑ grãm ita bono addicti ſũt vt inde
mutari nequeant.Ad hoc em̃ repugnat gfa.nõ natura.
DO intelligentiã hꝰ ꝑtis circa duo incidit hic
qõ. Pꝛimũ ẽ de obſtinatiõis malignitate qᷓ;

tabilitate q;tũ ad bonos ⁊ malos. Circa pꝛimũ tria
qrunt᷑. Pꝛimo qᷓrit᷑ vtrũ in demonũ volũtate ſit poſ-
ſibilis rectificatio. Scdo vtrũ ſit in eis male volũta/
tis ↄtinuatio.Cercio vtrũ ſit in eis male voluntat⸗
intenſio. SS ueſtio.eſſſ.
Etrũ affectio vel volũtas demonũ poſſit rectifi
Et ꝙ nõ vr.pꝛimo Dañ.dicit ꝙ h̊ eſt angelis caſus
qd hoibꝰmoꝛs.ſᷣ hõ pꝰ moꝛtẽ no põt recuꝑare bonã
volũtatẽ ⁊ rectã qua amiſit in vita.g ⁊c̃. ¶ Itẽ aug.
in li. 8 fi.ad ꝑe. Sic creauit de?angtos vt qui vellent
ꝑpetuo boni eſſent.⁊ qͥ nollent nunq;ᷓ eos diuia mu
nera reparent. ¶ Nem h vr rõnc. Silis eſt rõ cõfir⸗/
matoni⸗ in bono.⁊ obſtinatõnis in malo.ſed angeli

Hhiero.

Oꝛ boni ange⸗
li poſt ↄfirma/
tionem liberiꝰ
arbitriũ habẽt

q; ante.

Aug

t boniange⸗

li poſt pfirma/

tionem nõ pñt
peccare ẽ ex g/⸗
tia nõ natura

ſtatim vt bene moti ſunt.ↄfirmati ſunt in bono.er/
natiois malignitate o mali ſtatim vt peccauerũt obſtinati ſunt in ma
tum ad malos. Scm ẽ de liberi arbitrij mu lo.ſicut gᷓ boni nõ pñt cadere.ita nec mali reſurgere.
em grauiꝰpeccauit angelus qᷓ; hõ.g ⁊ grauius
dz puniri.ſed pctm̃ homis punitũ fuit aliq̃ pena irꝛe
medcliabili. vt pena moꝛtis de q̃ nullꝰeuadit. neceſ/
ſe ẽ pctm̃ angeli qð erat moꝛs ſpũs puniri pena moꝛ
a cis.ſed nõ potuit puniri pen moꝛi nature neceſſe
cari. fuit ipᷣm puniri pena danatõnis eterne.¶¶ Sptra.
Ad rectificatõʒ volũtaſᷣ duo ſufficiũt.ſcʒ ↄtonatõ di
uine miſcdie.⁊ ↄtritio pnie.ſᷣ vtrũq; eoꝝ eſt poſſibi/
le circa angelos lapſos eſſe.g ⁊ voluntatem eoꝛum
rectificari. Oꝛ autem poſſit eſe condonatio miſcdie
oſtendit᷑.quia miſcdia dei eſt infinita.pctm̃ luciferi ⁊
demonũ eſt finitum. infinituʒ vincit ⁊ ſuperat fini/
tum.ergo diuina miſericoꝛdia poteſt remittere illud

1 cunſtonma⸗
ontethmmun
ſnithfni
iitunttil
tircigedt
innetngt
getttoueſodi
ſpltepabi
hentinccot
uinediigtai⸗
gecfectd
Kihndicßaen⸗
iageutl
gonromiche
honicaangclins
teiautergten
gknog i
Mobſtiutiomnal
ſoinciten wolon
fteaulancn
lsckaua dſaen
heſclite. O.
gesſeſavos
ttnepeſcnurad
pfticbentt
lniriufolnn
Pucktteior
ACeruetbers
Petcelert aſied
Uſcbinticcetel
ſeger ätun
ois domßt
manltan
Mam witchan.
näniz
hae nipla fin

ſiſihe

Afiagge gihin
ggiat iſctrn
ptuſe nulpon
ſgri tinni
Utoſtacbuege

ſchngne

nonegnnn
bchi
npreſtchi
diſetpoftin
N
Cicpoſblige

en.

litte
ſeiz
Koren es
1 mt
zu.

—“”
—

=

—
=*

EEe —

ſetitbtg⸗
ſänun ſoriine
Netiſcugt
iifthnn
atiiunr

Di.

—

tia. Contra. Decet miſcdiam dei ſumme manifeſta⸗

ri. cum ſit ſumma. ſi ſic.manifeſtat᷑ in ſummo. ſcʒ ĩ
remittendo maximũ oĩm pctõꝝ.eęt hᷣ fuit pctm̃ luci/
feri.g decʒ ipᷣm illò ↄdonare. ꝛ ãt poſſit eẽ toloꝛ pe
nitentie in dyabolo oñdit᷑.Oñcunq; aliquis ſentit ſi
bi adeſſe qd odit.⁊ abeſſe qdð diligit.dolz ⁊ triſtatur.
qꝛ ſicut dicit Aug.xiiij.de ci.Svi doloꝛ eſt diſſenſus ab
bis rebus que nobis nolentibus accidũt. ſed dyabo
lus ſcit ſe ex pctõ ſuo amiſiſſe illam nobilitatẽ quam
babebat in celo ⁊ incurꝛiſſe penã in inferno.⁊ꝛ pmuz
maxime diligit.⁊ ſecundũ maxime odit. penitet de
boc ꝗð fecit. vel de hoc qð voluit.vel ſalteʒ poſſibile
eſt ipm aliqñ ad hunc ſtatum deuenire. ſi mõ nõ eſt.
gᷣ põt ex ꝑte angeli eſſe doloꝛ pnie.⁊ ex arte dei con
donatio miſcdie.ergo ⁊c· ¶ Item oñditur. Quia ſi
bonitas angeli nõ poteſt rectificari. aut hoc eſt ex ꝑ/
te dei. aut ex ꝑte angeli.aut ex ꝑte peccati.Oſtendit

ſigit᷑ pꝛimo ꝙ nõ ſit ex ꝑte dei.triplici rõne. Pꝛima ẽ

„

bec.obſtinatio male volũtatis vel impoſſ: ibilitat ad
rectitudinem voluntatis eſt defectus nõ potentia. Sẽ
nõ habet cauſam efficientẽ ſed deficientẽ.ſed deꝰnul⸗

lius eſt cauſa deficiens. & nõ eſt cauſa vel ratio huiꝰ

impoſſibilitatꝭ. Scda eſt H. Deꝰañcedẽter oẽs wies
⁊angelos vult ſaluos fieri.vt dicit Dañ̃.qꝛ nõ crea
uit ſiue plaſmauit ad penã ſed ad glaz. Si ? nõ vult
angelos malos beatificari.̊ᷣ eſt ſolũ voluntate con⸗
ſequẽte.ſed voluntas ↄñs eſt exceſſus ex cã vera.er-
go alia rõ eſt vlterior qre boc ↄcedit.nõ ᷓ voluntas
dei. Tercia eſt hec. Si dyabolꝰ veniam peteret. dñs
nõ repelleret. qꝛ ſiẽ dicit Amb.ipᷣe recipit cõfugiẽtes
ad ſe. iuſticie ẽ ſed ↄtra iuſticiã deꝰ nullo mõ facit.
ꝛeterea.q;tumcũq;ʒ hõ deo pᷣuierit.ſi penitet de
bonis.deꝰbona pᷣterita nõ acceptat.& ſilr ſi penitz ð
malo.videt᷑ ꝙ mala remittat. ⁊ hoc ſpectat ad ſi um⸗
mam miſcdiam.& rõ q̃re volũtas dyaboli nõ poteſt
rectificari. nõ põt pꝛincipalr venire ex ꝑte dei. vt ptz
ex hac triplici rõne.Oñdit᷑ etiã ꝙ non ex pte nature

angeli venit H̊ impoſſibilitas. Pꝛimo auẽte Augu.

& fi. ad pe. Si hbumana natura poſtqᷓ; a deo auerſa
bonitate pdidit voluntatis.ex ſeipſa rurſum babere
potuiſſet.multo poſſibilius hoc natura angelica ha
beret.qᷓ quqto minꝰgrauat᷑ pondere terꝛeni coꝛpis.
tanto mag bac eẽt pᷣdita facultate. Fam B vide/
tur ſca rõne.qꝛ angelꝰpeccando nõ imiſit li. ar. qm̃
libertas ar.ẽ el naturalis.ſ rõne li. ar. erat ſuſceptibi

lis rectitudinis a ſui natura. adhuc quãtũ ẽ ex ꝑte

nature ſue ſuſceptibile ẽ. ¶ Iteʒ ſi natura angeli eſt
cã illiꝰimpoſſibilitat.⁊= res ꝑ mocl natn.
re eſt cã. deꝰ ſiky eſt cã. qꝛ ſola volũtas aduerſat᷑ deo.
eẽt cꝗ qui talẽ naturã fecit. ſi ᷓͦ vullo mõ dedeſt
c impoſſibilitat ad bonũ. nec natura angli. Oſtẽ⸗

dgit᷑ etiã ꝙ rõ nõ ſit ex ꝑte pcti angelici.qꝛ pctmñ ange

licũ nõ excellit pctm̃ vis in infinitũ q́;tuʒ ad aliquꝗᷓ
ↄditõeʒ. nõ nocuit in infinituz pluſ. ꝙỹᷓ pctm̃ hois.ſᷣ
petm hois ⁊ ſi auferat rectitudinẽ. nõ tñ obtulit poſ⸗
ſibilitatẽ ad rectitudinẽ. vẽ ꝙ; pctm̃ angeli.⁊ ſi ma⸗
gis elongauerit. nõ elongauit infinite. S videt᷑ ꝙ elõ
gauit cũ poſſibilitate ad redituz. ⁊ ita nõ videt᷑ rõ ex
pte pcti. ¶ Item quãtulacũq; gr̃a adueniret volun

tati dyaboli expelleret totã cuj pã.loq̃r de gr̃a gratũ/

faciente. H moꝛbꝰ qͥ modico remedio adueniẽte põt
curani nõ dẽ de ſe incurabilis. ꝓpter defectũ remedij

nis. quia ſuba ſpũ

luntate angki nõ eſt rone culpe pꝛincipaſi. Item
culpa nõ inqucit neceffſitatẽ volũtati. q; ẽ in volun/
tate m q volũtas ẽ. ⁊ ita m ꝙ libera ⁊ xtibilis.ẽ ſi
nõ inducit neceſſitatẽ.ẽᷣ nõ aufert poſſibilitatem ad

oppoſitũ. ⁊ ita ad rectitudinẽ. no venit illa impoſ⸗

ſibilitas ex ꝑte pcti. ̊ nullo mõ. ¶ R. doᷣm q ſicut 1
ſancti dicũt ⁊ auẽtes. voluntas dyaboli nullo modo
põt rectificari ſ̃ᷣm H̊ verbũ põt pᷣdicat quãdã potẽ
tiam bñtem aliqua oꝛdinatõeʒ ad actũ. Maʒ ſi intel
ligat᷑ de potentia efficient abſolute.abſq; dubio po⸗
tens eſt deꝰ dyabolo reſtituere bonã voluntatẽ. tñ ex

ꝑte dyaboli nõ eſt oꝛdinatio aliq̃ ad boc.ĩmo facta ẽ

voluntas eiꝰimpoſſibilis.vt ſcti dicũt ⁊ rõnes oſten
dunt. Si aũt querat᷑ cã impoſſibilitat? ad rectitudi/-

nem. intelligendũ eſt ad ̊ ꝙ ad rectitudinẽ volũta⸗

tis ꝑ actuale pctm̃ lapſe duo ↄcurꝛunt.ſcʒ ex ꝑte vo
luntatis penitentia. ex parte dei gratia ſanãs.⁊ vtrũ/
qʒ deeſt dyabolo.⁊ ideo oĩno deeſt ci via rectificatio⸗
nis. Si queras vlterius qd hoꝝ eſt ratio defectus al
terius.ddm ꝙ defectus pnie eſt ratio quare deficit G
tia gratũfaciens. quia ad illam diſponit pnia infoꝛ
mis. Rurſus ſi querat᷑ quare deficit pnia.ðᷣm.quia
deficit gratia gratiſdata q̃ pᷣuenit voluntati vt peni⸗
teat.⁊ ſine qᷓ̃ nemo vnqꝙᷓ ſe pᷣparat ad gram ſicut in⸗
fra patebit. Si querat᷑ vñ veniat defectus gre gra⸗
tiſdate.vcl que ſit ratio.abſq; dubio defectꝰ gre gra-
tiſdate nõ põt babere niſi cauſam deficientẽ. ⁊ ita ne
q; deus neq; natura angeli põt eſſe pꝛima cꝗ.ſed ne/
ceſſariũ ẽ ꝙ ipſa culpa q̃ dyabolꝰita egꝛotauit ⁊ egꝛo
tat vt nõ pateat aditus gre.et in boc ↄſentiũt coiter
om̃s qͥ recte ſapiũt circa materiã iſtã.· Sed vñ ha⸗
beat culpa dyaboli bãc irꝛemedialitatẽ diuerſificati
ſunt varie opinãtes. Quidam em̃ ſumpſerũt ratio⸗-
nem ex ↄpatõne culpe ad ſeueritatem iudicant.q̃a
em̃ dyabolus ⁊ angeli eiꝰgrauiſſime peccauerũt.do/
minꝰſeuerus iudex ſtatim ↄdẽnauit cos.ſicut iudex
magnũ latronẽ in turpi latrocinio depᷣbenſuʒ ſtatim
facit ſuſpendi.q́;uis differat ſuſpendiũ vnius parui
latronis qui potuit habere aliquã excuſatönem. Sʒ
bec ratio ↄgruitatis eſt. Quia eſto ꝙ dyabolꝰminuſ
peccaſſet.tũc videret᷑ poſſie redire.⁊ nos videmus ).½
deus miſcdiam facit cuʒ ſceleratiſſimis frequenter.
⁊ aliquos aliqñ qui modicũ peccaucr̃t demergit i in⸗
fernum.⁊ ideo ↄgruitas tm̃ eſt. Alij ſumpſerũt rati⸗
onem ex ↄpꝑatione culpe ad naturã peccanti.qꝛ pec-
cans fuit ſuba ſpũalis oĩno nõ habens pondus car-
ſjalis eſt. ⁊ ſemꝑ in actu ſuo vnde
nõ laſſat᷑.ĩmo ↄtinuo habet inoꝛdinatã vuluntatez.
⁊ ↄtinue Fain impugnat. ideo nõ offert᷑ ſibi gratia.
Bed iſte nõ ſunt rones neceſſitatꝭ.Tũ qꝛ põdus

carnis nõ inclinabat hoiem pꝛimũ ad pctm̃.ido nec

adeo excuſabat vt pctm̃ eiꝰcaꝑet remediũ rectitudi
nis. nec ecõtra carẽtia carnis adeo anglin impedie-
bat. Silr nec alia rõ.qꝛ de gr̃am gtiſdataʒ frequẽter
dat hoĩ exũti in actuali volũtate peccãdi.hec eniz ſik
ſtat cũ culpa.⁊ bꝰexempluʒz pʒ in paulo qͥ uerſus ẽ
⁊ circundatꝰluce in actu ꝑſecutõis.ſunt tñ ↄgruita/⸗
tes quedãa latere.¶ Alij ſumpſer̃t roneʒ er ꝑte cul
pe relate ad modũ peccãdi ꝑ oppoſituʒ ad pctiñ bo
minis.ᷣqꝛ em̃ hõ alio ſuggerente peccauerat.ideo di /
gnũ fuit alio releuari. Rurſus.qꝛ totũ genꝰhũanũ ce
ciderat.ne totũ ꝑiret.ↄgruũ fuit reduci ad rectitudi

iI. E curabilis. pter dei ij nẽé. ecõtra ẽ in angeliclſpiritibꝰ.qꝛ non eccauerunt
ſi lud nõ aſſit. impobilitas rectificacionis ĩ vo

ꝑ temptatõcʒ.maxime lucifer.iõ nõ redijt.vñ Greg.

ł.K
.
0%
22—

in mon. iiij. nunq; lumen pꝛiſtini ſtatus accepit. qꝛ ñ
pſuaſus amiſit. Siliter quia cecidit hm parteʒ.ita ꝙ;
pctm̃ fuit ꝑticulare ⁊ pſonale.ideo nõ debuit rectifi/
cari. vñ Aug.in Enc Placuit vniuerſitatᷣ ↄditoꝛi.
vt qm̃ nõ tota multitudo angeloꝝ deũ deſerẽgo pie/
rat. in eterna dãnatõne remaneret. Sʒ iſte ſilr ſt ra/
tiones ↄgruitaſ..qꝛ ſi bõ peccafſ. et ꝓpꝛia voluntate ſi⸗
ne ſuggeſtõne vel pticłaꝛit᷑. nõ video quõ non poſſet
recupare bonã volũtatẽ dño reſtituẽte. V Alij ſum⸗
pſerũt rõnez ꝑ ↄꝑatõeʒ ad ſtatũ peccant.q; tpᷣs me
riti.⁊ ſtatꝰmerẽdi erat ipſis pᷣfixꝰ vſq; ad pꝛimaʒ bo/
nam opatõeʒz vel malã. ⁊ ido ſicut bõ pꝛiꝰq; tpᷣs me-/
rendi ꝑtranſit. qtumcũq; peccauerit paꝝ dũ tamen
moꝛtalr. ⁊ qᷓlitercũq; pecce⸗ uerit.vltra nõ põt bonaʒ
volũtatẽ reacqͥrere.⁊ ſic de angelis intelligendũ eſt.
Et G̊ mõ aſſiãuit Daſ.cũ dixit.̊ eſt angelis caſus
qð hoibus moꝛs.Et ſilr augꝰ.de fi.ad pe.cũ dixit.ſic
creauit deꝰ angelos vt qͥ vcllẽt ꝑpetuo boni eſſent.
q̃ nollẽt nunqᷓ; eos diuina miſcdia reparet.ita ⁊ tpᷣs
meriti ⁊ ſtatũ pᷣfixit vſq; ad pꝛimũ ↄflictũ.Et hãc ra⸗
tionẽ credo ꝓpꝛiã ⁊ neceſſaniã.Et h̊ pʒ.qꝛ ſi aliq̃ paſ/
ſio ineſt aliquibꝰſubiect.ineſt eis ᷣm aliqð coc ya
bolꝰ aũt nõ pᷣt bonã volũtatẽ recuꝑare.ita ẽ obſtina
tus. ⁊ ſir iudas.⁊ aliꝰbõ pctõꝛ dãnatꝰ.Cõſtat ꝙ boc
eſſe nõ pᷣt nec rõne nature.nec rõne modi peccandi.
qꝛ nõ ẽ cõe.ſi ẽ nõ inuenit᷑ coĩtas niſi ex ꝑte ſtat?. qa
vterq; ẽ extra ſtatũ meriti. manifeſtũ ẽ ꝙ iſta ẽ rõ po
tiſſima ⁊ nccia. Et h̊ clariꝰpʒ in pctõ bois ſi diligẽtiꝰ
ↄſideret᷑. Naʒ dan iude in pᷣncipio nõ abſtulit poſ/
ſibilitatẽ ad iuſticiã.tñ ſine additõe ⁊ ſine innouatõ/
ne ſolo tẽpe merẽdi tranſeũte factꝰẽ impoſſibilis ad
onã volũtatẽ. Oeꝰem̃ decreuit offerꝛe graʒ q;diu ẽ
tp̃s merẽdi.qͥ trãſeunte(cũ nõ faciat ↄtra ſuq diſpo-
ſitionẽ)nõ offert graʒ q̃ pueniat volũtateʒ ⁊ foꝛmet
ad pniam. ⁊ ita remanet volũtas in pnia ſempiter/
2 na.⁊ ita culpa. ¶ Et ſi tu obijcias ꝙ cuʒ de pᷣuiderit
ꝙ; dyaꝰlapſurꝰerat ſiue peccaturꝰ.quare p̃fixit ei ita
modicũ tpᷣs merẽdi vt nõ biect ſpaciũ redeundi.o
tandũ ad B. ꝙ in ↄditõne rei nõ attendit᷑ rõ miſcdie

⁊ iuſticie pꝛincipalr ſᷣ ſapie.Decreuit em̃ diuia ſapia

in vniuerſo facere duplicẽ creaturã rõnalẽ ad H ꝙ eſ
ſet vniuerſum ↄpletũ.Anã coꝛpꝑi vnitã.vt aiaʒ roõna
lem. aliã abſolutã ſpnalem vt anglin. qm̃ ſuba oĩo
Ineonupelbiſi ⁊ ingenerabilis ẽ.nõ potuit vnꝰange
lus ex alio ꝓduci.ideo ſil ꝓqucti ſunt.⁊ ſicut ſil ſunt
ꝓducti.ita etiã ſil gificandi.ſiue diſpoſiti ad ſił glifi/
cari. Et qꝛ ſunt ſpnᷣales ⁊ incoꝛꝑales ⁊ incoꝛruptibi/
les.nullo mõ hñtes retardatiun.hinc ẽ ꝙ in loco gle
ſunt ↄditi.ſc in empyꝛeo.⁊ ita de ꝓximo ad glaʒ di/
ſpoſiti ⁊ rõne nature ⁊ loci.⁊ iõ tpᷣs meriti ẽ in eis ita
bꝛeue pᷣfixũ ſicut potuit.⁊ iõ vſq; ad pꝛimã auerſio/
nẽ ⁊ ↄuerſionẽ deliberatiuã.Hoi vo qꝛ ↄditꝰẽ in coꝛ
poꝛe aiali ad ꝓcreandã ꝓlem ad cultũ dei.⁊ ita in di/
ſpoſitõne remotioꝛi a gia. datꝰẽ loc?diſtãs ad merẽ/
dum a ſui ↄditõe ſcʒ ꝑadiſus terꝛeſtr.⁊ pᷣfixꝰẽ ei ter
minꝰ? diuturn? ꝓpter officiũ pcreãdi ꝓlem. ⁊ ꝓpterea
cũ peccauit angis ſtatim exijt tpᷣus meriti ſtatuti.hõ
vo nõ. ⁊ iõ iſte potuit rectificari.ille vᷣo non. Et H̊ eſt
qð dicit aug. de mi. ſacre ſcpture. Angelꝰde ſublimiſ⸗
ſimo ſui oꝛdinis ſtatu recheis reſurgere nõ potuit.
Paeer igit᷑ ꝙ volũtas angli nõ eſt rectificabilis.nec
fuit a tpe ex qͥ cecidit.qꝛ em̃ fuit extra ſtatum meriti.
certiſſime reuelata ẽ ei ſua dãnatio. et iõ ſicut bti nõ
pñt timere dãnatõeʒ.ita angelꝰmalꝰ ꝓpter certitudi

—
nem damnatõnis non poteſt ſpare ſalutem.⁊ ꝓpter
abſentiã gr̃e nõ põt peniterc.⁊ ideo nec bonus eſſe.
His viſis facile eſt ad om̃ia ſoluere. illud q; 3
obijcit. ꝙ põt eſſe ↄdonatio miſcdie. dom ꝙ põt de
potentia abſoluta.ſed de potentia oꝛdinata qᷓ opat
hm oꝛdinem ſapie.⁊ illum oꝛclinem deꝰnon coꝛrum-
pit. immo inuiolabiliter ſeruat.nõ debet eſſe nec põt
eſſe. qꝛ ↄſilium dei ⁊ diſpoſitio nõ põt mutari aliqua
ratõne. ¶ Ac illud qd dicit.ꝙ ſumme debet mani⸗
feſtari miſcdia.dðm ꝙ ita debet manifeſtari miſcdia 4
vt manifeſtet᷑ ⁊ iuſticia.⁊ ideo etiã decreuit diuia bo
nitas in hboie infirmioꝛi ⁊ miſerabilioꝛi manifeſtare
miſcdiaʒ. ⁊ ſumme manifeſtauit.qm vnigenito non
peꝑcit. In angelicis ſpiritibꝰplacuit iuſticiã manife
ſtare. ⁊ ſapientiſſime ⁊ clegantiſſime factũ ẽ.qꝛ miſe/
ricoꝛdia nõ aufert iuſticiam nec ecõuerſo. ⁊ ideo er/
rauit Oꝛig.qui totum dedit miſcdie dei ⁊ abſtulit lo
cum iuſticie.qð q;uis nõ ſit tante impietatis in ſup/
ficie. tamen equalis erꝛoꝛis eſt auferꝛe a deo actuʒ iu
ſticie ſicut auferꝛe actum miſcdic. Ad illud quod
obijcit᷑ de doloꝛe penitẽtie ꝙ poteſt eſſe in dyabolo.
dm ꝙ doloꝛ pnie eſt duobus modis.Aliquis ei do
let de culpa ꝓpter damnũ qð incurꝛit ⁊ leſioneʒ.et ſic
dolere põt quis ex puris naturalibus ſine gratia gra
tiſdata.⁊ tũc dolet qñ maioꝛem ſentit leſionẽ qᷓ; dele
ctatõnem.hanc dyabolus modo nõ babet ꝓpter ba⸗
bitudinem peccãdi.ſed tamen habiturꝰ eſt cum ab/
ſoꝛbet᷑ a penis poſt iudiciũ.ſed pnia hec non diſpo/
nit ad gram.immo ſolum eſt pena.qꝛ ſic penituit eti
am iudas.Alio modo eſt doloꝛ pnie qñ quis dolet de
culpa.qꝛ dei offenſiua.⁊ hic doloꝛ diſponit ad pniaʒ.
⁊ hic n eſt ſine gra gratiſdata.⁊ hũc doloꝛẽ dyabolꝰ
vel demones br̃e nõ pñt.qꝛ ſunt extra ſtatũ in qͥ dat
gratia. ⁊ irꝛegreſſibiliter ſunt extra.⁊ ita patʒ illud.
¶ Ad ill qð obijcit᷑ ſcdo.vñ veniat impoſſibilitaſ.&
ↄcedendũ ꝙ nõ venit ex ꝑte dei ſicut oſtendunt tres
pꝛime ratõnes.nec ex ꝑte angeli.quantuʒ eſt de ſe. ſi
cut oñdũt tres rõnes ſcdo loco poſite.nec etiã ex ꝑte
magnitudis pcti.quãtũ ẽ de ſe.ſicut oñdũt tres ratõ
nes vltie.ſᷣ G̊ hʒ culpa rõne ſtatꝰ.Quia em̃ ẽ volun/
tas ex᷑ meriti ſtatũ.abeſt ois gra.qꝛ in ſtatu dãnatio/
nis.adeſt deſpatio certiſſima.qᷓ due ſt ↄditiões oino
diſponẽtes volũtatẽ ad impoſſibilitatẽ rectitudinis.
Tñ illud qð obᷣr ꝙ nõ pᷣt veuire ex ꝑte pcti.qꝛ nõ ex/
cedit i infinitũ pctm̃ hoĩs. Quidã voluer̃t ſoluerc ꝙ
imo.qꝛ intellectꝰ angelicꝰẽ deifoꝛmis.⁊ iõ intelligit ĩ
inſtãti.rõnalis ſiue collatiuꝰin tꝑe.⁊ iõ qꝛ pctĩ ãge/
li ẽ ↄtra deifoꝛmẽ intellectũ.excedit impꝛopoꝛtõnabi
liter pctm̃ hoĩs.ſicut linea impꝛopoꝛtõnabiliter exce
dit pũctũ.⁊ tpᷣs inſtãs.Sʒ ̊ nõ optet dicere.qꝛ non
oꝑtet ꝙ moꝛb? curabilis.incurabilẽ excedat i infini/

tũ.qꝛ vnꝰmoꝛbꝰqͥ i vno ſtatu ẽ curabilis.ꝑ cremẽtũ
ſiue diuturnitatẽ fit incurabił.ita ẽ manifeſte i moꝛ/
bo coꝛꝑali. Silr videmus manifeſte ĩ moꝛbo ſpũali.
een em̃ añ moꝛtẽ ẽ curabile.ſolo ãt exceſſu moꝛt.
t incurabile. Silr videmꝰ i caſu.qͥ em̃ cadit de loco
paꝝ eminẽti nõ moꝛit᷑.qͥ ãt de turri cadit./ſine reme/
dio ledit᷑.ſᷣ tñ magnitudo ⁊ altitudo nõ ẽ impꝛopoꝛ
tion gis Aeltuchs. iõ nõ valet illa rõ.
.ij.

0
¶ Suppoſito ꝙ i volũtate demonũ nõ ſit poſſibil recti

ficatõ. qᷓrit᷑ ſco vtꝝ ſit i eis male volũtat ↄtinuatõ.
Et ꝙ ſic vr.j. Coꝝ.x. Que ↄuentõ xpᷣi ad belial.glo.
ſicut xp̃s oĩa bñ facit.ita dvyabolꝰ oĩs male facit. ſe

nlidntenn
fenhtumoe
Niroszie
gugitepenn
Feoachuorn
Am na
üien
eee
Pigtienich⸗
PThirtngothr
ſuinl. (Ne
ebancteo.
Elſfursust
ſefitdeſtaert
Kironaſupt
lutfen ßrͤ
iclſitucinef
ifatclitaret
painthnn
rlivolüͤtrig
ſrdlenora⸗
teibanptynbi
iitbitiipnit,
Auöclincnen
nckueöniſan
Kurſäinn
thiläcigldien
Amlttiſcdi
Nontrisdi
ſenalhiſe
Einianci
fonenaſten
lahftiſci
ſhehfdifri⸗
tivii
Ninet

alkifcäng⸗
ſntiiigni
gainaſhtie
—
a
e Aitge
Neitſen nn
nwds Ninsin
lantelnart
lbesſegtin
nſenntgizn
corötapet⸗
babincant
lonubrurnin⸗
genngipint
Nprripene
Nrmurin

türtinee⸗n

mantün i
miugnld
urmmgtſbin
nierckmtrus
dmhini
Uiunecigkt
ſarcicir norn
Ouĩin
gntinnim
luriueh
Aeninummni⸗
Agegrigeno⸗
whhcftoae
1s1 irli
cröahcen⸗
ummninn
tinthlir

4

agadignt,

==
S=

7

8

re.⁊ appetijt.Sᷣ mõ nõ hʒ in ſe iſtã ard vt vr

ſperauit.

facit aliqd.qꝛ ẽ ſuba ſpnalis nõ laſſata in opando.S
⁊c. ¶ Item. j. Jo. iij. Diabolus ab initio peccat.glo.
Ab initio creationis ſue peccat cõtinue vſq; in pñs.
¶ Iem Aug.de fi. ad pe. loq̃ns ð demonibus dicit.
nec mala pñt volũtate carere nec pena. Si tu dicas
loquit᷑ de habitu ñ de actu. obr ꝙ de actu ꝑ hiero.

ꝗ dicit ꝙ diabolus adbuc idẽ ſibi arrogat qð pꝛiꝰ pᷣ/

ſumpſerat. ¶ Itẽ boc vẽ rõe. Dyabolꝰ ẽ obſtinatus.
ſ obſtinatõ ẽ ↄfirmatio in pꝛioꝛi malo. dyaboli vo
lũtas ẽ confirmata in malo qdð cõmiſit.ꝗ ab illo non
põt recedere. ⁊c. ¶ Nẽ ageli ↄfirmati in bono cõti
nuo hñt bonã volũtatẽ habitu ⁊ actu.⁊ eãdem quã

habuerũt in ſui gloꝛificatõe. ab oppoſitis ſilr vꝛ de

demonibus. cũ ſint obſtinati i malo. ſicut illi ↄfirma
ti iĩ bono. ¶ tẽ ſi poſſet ab actu male volũtatis deſi

ſtere. poſſet aliqͥ mõ ſe ad gram ꝑꝛeꝑare.qꝛ dimittere

actũ pcti.ẽ ꝑpare ſe ad gam. ipſe nullo mõ pᷣt boc

ſicut ſupꝛa ꝓbatũ ẽ. g ⁊c. ¶ Contra. Jaco.ij. demo⸗/
nes credũt ⁊ ↄtremiſcũt.ſᷣ credere ⁊ timẽñſunt actꝰ
male volũtat. vẽ ꝙ aliqñ mouẽtur ſine obliq̃tate.
Zita aliq̃ ẽ interpolatõ. Sre ſi ↄtremiſcũt.⁊ timoꝛ
retrahit a malo actu. vr ꝙ deſiſtãt aliqñ. ¶ Itez. ij.

pe.ij.vmões ñ poꝛtãt aduerſꝰſe execbile dian o.

magnitudie penaꝝ triti.a iudicõ pᷣſi umptõis dſiſtũt.
vꝛ ꝙ ceſſauerit in cis pᷣſumẽdi ꝑuerſitas ſaltẽ qᷓ;tũ
ad actũ. ¶ Item demones naliter diligũt deũ vt di⸗
cit Aug.qꝙ nullius conſcia pᷣt deñ odiſſe.⁊ ſi non dice
ret.veꝝ vꝛ.qꝛ iudiciũ non delet extrema nature veſti
gia.ſi igit᷑ diligere veñ ẽ nãle.g adhuc ſunt habiles ⁊
apti ad bũc actũ.eſto & qꝙ exeat in actũ.cũ nõ moueã
tur ſil pluribus motibus.tũc vt vr̃ ceſſant ab actu w
lũtatis male.¶ Itẽ oyaꝰ tẽptãs bũc hoĩem põt deſi/
ſtere ab actu exterioꝛi.ita ꝙ nihil mali exteriꝰ nec illi

nec alij faciat.ſ̊ plus ſumꝰ dñi actuũ nren Feree
Itẽ. vr

rioꝝ.i pᷣt deſiſtere vt nibil actu male velit.

ꝙ volũtas pᷣma ſuꝑbiẽdi in eo deſierit.qꝛ ceſſante cã

ceſſat effectꝰ. rõ ꝗᷓ mouit dyabolũ ad appetendum
diuinã celſitudinẽ fuit pulchritudo ⁊ ſtrenuitas nã/
lin.⁊ pᷣexcellẽtia reſpectu oim.iõ ſpauit poſſe obtine/

nec illa volũtatẽ. vr̃ in eo var:ata affectio.¶ Item
differt dilectio ⁊ appetitus.qꝛ dilectio ẽ boni.bᷣ appe
titus ẽ boni vt vnibilis.qꝛ hõ appetit bonũ ſibi.⁊ lb/

— , 9 —wm — 9

nũ ſibi nõ ẽ niſi vnibile ſibi.ſᷣ dyaꝰbñ videt ꝙ nõ põt
ad dei celſitudinẽ ꝑueire.q reuelata ẽ ei ſua dãnatio

vt dicit aug S mi.ſa.ſcri.ad ſue dãnatiõis cumulũ de
dm ꝙ loqͥ cõtingit de mala volũtate
triplr.ſ.qtũ ad defoꝛmitatẽ.qtũ ad ꝓnitatẽ.⁊ qᷓ;tuʒ
ad actualitatẽ. tũ ad defoꝛmitatẽ ẽ in mala volun

tate dya? cõtinue.ita ꝙ nulla interuenit variatio per

defoꝛmitatis deſitionẽ ſiue minoꝛationẽ.qꝛ ita adbe/
ſit macula pcti voluntati dyaboli vt nullo mõ poſſit
ab illa ſepari. Mtũ ad ꝓnitatẽ ẽ ↄtinuatõ eiuſdẽ.ita
tñ ꝙ interuenit variato qtũ ad modũ inclinãdi.Dy

abo!ꝰ em̃ ad idipᷣm qð pꝛimo appetijt.etiã nũc. pꝛo/⸗

nitatẽ hʒ. ß differẽti mõ qᷓ; pꝛius. Pꝛius em̃ appctijt

cũ ꝓpoſito obtinẽdi.vñ dixit.pona ſcdem mea ab aqͥ

lonẽ ⁊c.nũc appetit q̃ntũ in ſe ſicut ambitioſus.qͥ ſpe

rat obtinere epatũ.⁊ ſi nõ obtincat.nõ recedit ambi⸗
tio.ſᷣ modus ambiciendi variat᷑.ſic ⁊ in dyabolo eſt.

tũ ad actualitatẽ ẽ ↄtinuatio ĩ actu peccãdi.tñ in
teruenit variatio q;ẽtũ ad genus.qꝛ nõ peccat ↄtinue
pctõ vniꝰ generis.cũ nõ moueat᷑ ſil motibꝰ diuerſis.

Mõ em̃ peccat ſuꝑbia.mõ inuidia.mõ alijs modis,

X

tñ volũtas eiꝰ nũq; ꝛeqͥeſcit.qꝛ nũqᷓ; laſſat᷑.cũ ſit icoꝛ/
ruptibilis.⁊ cũ in ea regnei ꝓauerſitas.ſp oẽm actum
quẽ elicit defoꝛmat ⁊ depꝛauat.⁊ ita ↄtinue peccat.⁊
ↄcedende ſunt rõnes ad h̊ inducte Gind quod

duplr. Aut ex ſe.vtputa qñ ẽ actꝰ vᷣtuiᷣ cliciẽtis ipᷣm.

vt abſtinere a voluptatibꝰ ⁊ cõſiłes.Aut ex adiũcto.
ſicut ire ad fanctũ Jacobũ.Sic actus malꝰ dꝛ dupltk

aut qꝛ directe elicit᷑ a vicio.vt velle pᷣeſſe.aut qꝛ viciũ
foꝛmãs ↄcomitat᷑.vt dare elinã ꝗꝓpt᷑ vanã gliam.
vel cũ murmure ⁊ impatia.⁊ hoc mõ defoꝛmat dyaꝰ
actũ credẽdi.qꝛ cũ murmure ⁊ impatiẽtia ⁊ diſplicẽ
tia illiꝰ qd credit mouet᷑ in actuʒ ifia. ⁊ ita credendo
peccat.nõ qꝛ credit.ſᷣ̊ qꝛ nõ eo mõ q̃ͥ credereę debet cre
dit.Silr iudicãdũ ẽ ſi dyaꝰ deo obediat. illud

qð obr de timoꝛe.dico ꝙ verum ẽ ꝙ tumet.ᷣ tñ timoꝛ

ita exilis ẽ ⁊ volũtas peccãdi adeo ẽ impꝛoba ꝙ ꝓpf
hoc nõ ceſſat.ſicut i latrone qͥ lʒ timeat furcas.tñ pt
appetitũ furãdi nõ ceſſat a furto.⁊ in ipᷣo timoꝛe pec-
cat.qꝛ diſplicet ei dina iuſticia qua ꝛmidat Ad il

lud qð obꝛ ꝙ a iudicõ pᷣſumptõis deſiſtũt.ddim ꝙ ſi⸗

cut dictũ c.q;uis nõ audeãt appetere qð pꝛi
ſunt. tñ impꝛoba volũtate nõ deſiſtunt appetcre.⁊ ſi
viã poſſent inuenire ꝑ quã crederẽt attingere.abſq;
dubio idẽ pᷣſumerẽt. AUñ q;uis ſit iudiein variatũ ꝓ
kia penaꝝ intuitũ tñ appetitꝰ nõ ẽᷓ anulſus nec ma/
ſ deſideriũ.immo regnat actu. G4 illud qð obꝛ de
motu nali rñdent qͥdã ꝙ nã ⁊ ſi uõ ſit extincta ẽ tñ a-

3 pꝛimo auſi

obꝛ ꝙ credũt ⁊ cõtremiſ.dᷣm ꝙ aetꝰ iudicat᷑ bonus

12

13

14

deo ↄſopita ⁊ li.ar.malicia ſuꝑata ꝙ ĩ actũ ſuũ nõ pᷣt

exire.Alit᷑ tñ pᷣt dici ꝙ ſicut libera woluntas defoꝛmat
actum credendi.ita etiam defoꝛmat actũ nalem cũ ei
adiũgit᷑.Exemplũ huiꝰ ẽ hoc.lʒ auarꝰ nalit᷑ appetat
btitudinẽc.tãta ẽ tñ puerſitas iudicij ĩ eo ⁊ volũtatis
vt nõ dicat eẽ btitudinẽ niſi ĩ diuitijs.⁊ ita nũqᷓ; exit ĩ
appetitũ btitudis niſi vt ẽ ĩ diuitijs.⁊ ita appctẽdo il
lam btitudinẽ peccat.qꝛ motũ illũ quẽ nã inchoat i/
citãdo.volũtas ↄſummat defoꝛmãdo.ſic intelligẽdũ
ꝙ dyaꝰ nalit᷑ diligit deũ vt ↄſeruatoꝛc̃.ſᷣ volũtas dy/
aboli illã dilectõem refert ad ꝓpꝛiã vtilitatem.iõ pec
cat.qꝛ ⁊ ſi deũ diligat.tñ ꝓpt᷑ ſe diligit.bñ igit᷑ cõcedo
ꝙ cxit i actũ nãlem.ᷣ nũqᷓ; in arenenan. d ills

qð obr ꝙ;ᷓ pᷣt deſiſtere ab actu exterioꝛi.dom ꝙ nõ eſt
ſile.qꝛ dyaꝰ cũ nõ obdoꝛmiat. ſp i eo vigẽt interioꝛcs

vᷣtutes.⁊ ita ſꝑ ſunt i actu velit nolit.ſicut ĩ hoie vigi
lante.̊ opꝰ ad alteꝝ ſubeſt oino li.ar.iõ pᷣt ceſſare ab
hoc vl ab illo ᷣm diuerſas ↄuerſiõcs.ſ̊ nũq́; ab om̃i.
Oꝛ g̊ dꝛ ꝙ mag ſumꝰ dñi actuũ interioꝝ.ſi intelliga-

tur qꝙtũ ad cohibitionẽ ꝓpꝛiã.manifeſte falſum eſt. ſi

qtũ ad cohibitionẽ alienã ven c.qꝛ aliqͥs pᷣt me cohi
e ab actu exterioꝛi ⁊ ↄpellere.nõ ſicẽ de intcrioꝛi.
d illud qð obẽ ꝙ nõ vꝛ mõ ſupꝑbire.qꝛ ceffauit cã.
dm ꝙ ẽ cã inducẽs.ſᷣ tñ nõ efficiẽs nec ↄſeruans.⁊
hac ceſſante nõ ceſſat effectꝰ.ſicut pʒ manifeſte.⁊ tal
fuit i dyablo pulchritudo. Eſt alia efficiẽs ⁊ ↄuãs.
⁊ talis fuit wlũtas dyaboli obliqᷓ ⁊ aduerſa.⁊ hec ſp

ẽ in dyabolo.iõ ſꝑ in co ẽ ſuꝑbia.⁊ q;uis nõ exurgat

ad illud obtinẽdũ.tñ adbuc aſſurgit ad illud qð ꝑot
⁊ ãpliꝰ qᷓ; põt.qꝛ ad dñiũ hoĩm ⁊ maxĩe ſctõꝝ.¶ Ad
illud qð vltio obẽ q; appetitꝰ ẽ rei vnibił.dom ꝙ ap⸗
petitꝰ abſolutꝰ ⁊ deliberatꝰ eſt rei vnibil ⁊ poſſibil.⁊
iſte ẽ appctit? cũ eligẽtia. Sʒ appetitꝰ velleitatis q ẽ
impoſſibiliũ nõ ẽ rei vnibil ᷣm vitatẽ. rei qͥ deſide/
rat᷑.ſicut aliqͥs appctit eẽ velox ſicut irũdo ⁊ ſiha.dy

gabolꝰ at qð pᷣus appetijt.co mõ qͥ appetijt.volutate

4

15

16

dictet contrariũ.

Aigẽtie nõ appetit.ſᷣ ſolũ qntũ ẽ de ſe. Si tñ aliq̃ͥs cõ
acor qꝙ appetit.fatendũ ẽ ꝙ iudiciũ eius ẽ ꝑuerſuʒ
ſiue extimatio ſaltez intellectus pꝛactici quo iudicat
ſe ad illud poſſe euenif Juis iudiciũ ſpeculationis
ueſtio. iiiz.
Atrũ in demonibus ſit male voluntatis intenſio.
Et ꝙ ſic. Iſido.de ſum.dw.dyabolus nõ ꝑ boc cõtem
ptus ẽ ꝙ deo equalẽ ſe exiſtimãs cecidit.ſ̃ etiã ſe ſu⸗

perioꝛẽ deo dicit.̊ vr creuiſſe ſupbia. ¶ Item roõne

vꝛ.qꝛ mala facimꝰ mali ſumꝰ.ergo qᷓnto plura mala.

tanto peioꝛes ſumus.ſed dyabolus plura mala fecit

in ↄpatoc ad deũ. Cotra 0 ata ſunt fier
circa idẽ.ſᷣ demones nõ pñt ꝓficere. nõ pñt magis

non creſcit. ͤ nec in demone poſt caſum. ¶ .
boc ꝑ ſile in bonis ãgelis. Silis em̃ ẽ ſtatꝰPonoꝝ ĩto

poſt lapſum. peioꝛ ẽ nũc ꝙᷓ; qñ cecidit.ẽ creuit in eo
volũtatis deoꝛdinatio. Ree dyabolo debet᷑ maioꝛ
pena nũc qᷓ;ᷓ qᷓ cecidit.hoc nõ ẽ dubiũ.ſᷣ pᷣmiũ in bo/
nis nõ auget᷑ niſi creſcat bona volũtas.& nec in mał

ſuppliciũ niſi creſcat mala voluntas.g c. ¶¶ Itẽ ma
lũ eſt pꝛiuatio modi.ſpẽi.⁊ oꝛdinis.s iſta nõ pñt tõli/
ter ab aliq̃ͥ remoueri. alioqͥn caderet in nõ ens.qꝛ di
eit Aug.qꝙ vbi hec nulla ſunt.nullũ bonũ eſt.ꝗ̊ ſi non
ſunt oino ablata. pñt adpuc minui.ſᷣ hec diminuũt᷑
ꝑ petm̃.cũ dyabolꝰ peccet.tanto magis diminuũt᷑.

Anto magis peccat. Fyko magis dimiuuũtur. tãto
peioꝛ ẽ volũtas.g ⁊c. ic
poꝛale ẽ homicida.⁊ q̃nto plura homicidia ꝓcurat.
tanto peioꝛ ẽ in eo volũtas.g pari rõne.ĩmo foꝛtioꝛi.
q moꝛtẽ ſpnalẽ ꝓcurat homicida ẽ.⁊ qͥ pluriũ moꝛtẽ

Itẽ qͥ ꝓcurat homicidiũ coꝛ

curat.peioꝛ c.ſᷣ dyaꝰ poſt moꝛtẽ pꝛimi hoĩs dẽ fuiſ-

ſe homicida ab initio.qꝛ ꝓcurauit eiꝰ lapſum.ᷣ pꝛo/
ceſſu tpis ꝓcurauit moꝛtẽ pluriũ.&̊ in maius creuit.

Si tu dicas ꝙ creuit mala volũtas in cõpatione ad
hoiem.nõ in ↄꝑatione ad deũ.oñdit᷑ ꝙ iſta rñſio nul
la ẽ. Pꝛimo.dyabolꝰ inoꝛdinate mouct᷑ in deũ.ſicut

in hoicm.ſi ̊ multiplicãdo ⁊ iterãdo peccatũ in hoie

intẽdit᷑ ⁊ creſcit i eo malicia. pari rõne ca odit ⁊ bla/

ſpbemat deũ.qdð nullo mõ põt bñ fieri. Pꝛeterea.nõ
E pctm̃ in qͥ nõ ↄtẽnat᷑ ⁊ offendat᷑ deꝰ.⁊ in qͥ peccans

nõ auertat᷑ a deo.& in om̃i pctõ creſcit mala volũtas
Cõtra.Oppoſita nata ſunt fieri

deficere ſiue peioꝛes eẽ. ¶ Itẽ b ſeqͥtur ꝑ ſile ĩ hoibꝰ

dãnatis.qꝛ dyaꝰ ⁊ bõ moꝛtuꝰ ſiue dãnatꝰ ſunt in cõ/
ſimili ſtatu. ſicut dicit Dam̃. ꝙ boc ẽ bomibus moꝛs

qʒ ẽ ãgelis caſus.ſᷣ poſt moꝛtẽ mala volũtas in hoie
tẽ oñdit᷑

no.⁊ maloꝝ i malo.ſᷣ i bonis nõ pᷣt creſcere bona vo/
lũtas. neæc i malis mala.¶ Itẽ ãgelus ſimplerx eſt
nullu bʒ retardatiuũ.g in pᷣma ↄuerſiõe tãtũ ſe ↄuer
tit ꝙ nõ pᷣt ãplius ↄuerti.g ſilr tãtũ ſe auertit ꝙ non

amplius potuit.g ⁊c. ¶ Itẽ in nullo creſcit mala vo
lũtas in qͥ nõ crecit demeritũ. ſᷣ demeritũ nõ creſcit ĩ

co.qꝛ nõ pᷣt nen petfe ſi neceſſe ẽ dyabolũ male

velle. impoſſibile

ſt malaz volutatem in eo creſcere.
¶ Item dyaꝰ ⁊ demones ſunt redditi oino impoſſi⸗

biles ad gram in pꝛimo lapſu.nec pñt magis impoſ-
ſibiles eſſe.qꝛ quanto creſcit mala volũtas. fit maioꝛ

. 18

eiongatio a gra.ſi & nõ pñt magis elongari. ſicut ce/
cus nõ pᷣt plus cecari. ⁊cc.

en 1 F. ¶K. triplex ẽ hic modus
dicendi.Quidã em̃ ſenſerũt ꝙ ſicut in angelis bonis

volũtas bona creuit in pꝛima ↄuerſione vſq; ad ter/

minũ.ita ꝙ; ampliꝰ in ſe nõ pt creſcere. ſ ſolu in effe⸗

ctihus bonis qͥs efficiũt circa hoies. Silr i ãgelis ma

—–—

lis dicere voluerũt ꝙ in pꝛima auerſione auerſa ẽ vo

luũtas eoꝝ in termino. ita ꝙ tat fuit depꝛauata volũ̃

II

2

tas maloꝝ ep amplius nec depꝛauat᷑ nec creſcit.ſ ſo/
lum iĩ effectibus qplura mala ex eq̃li volũtate ſemꝑp

facit. Et qꝛ ſuppliciũ nõ tm̃ reſpicit itentionẽ volũta⸗

tis.ſᷣ etiaʒ actũ exterioꝛẽ.iõ grauius punitur dyaꝰ
malis ꝗᷓ ↄmittit. Rõnẽ aũt huius poſitõnis aſſignãt
ſimplicitatẽ ⁊ ſpnalitatẽ angelicã q nullũ bʒ retardæ
tiuũ. ⁊ iõ tõliter ⁊ in termino in pᷣma ↄuerſione ſe cõ
uertit. hõ aũt nõ ſic. Alioꝝ poſitio eſt iſta.ꝙ in malis
angelis ſimplir̃ loqᷓndo creſcit malicia.⁊ male volũta

tis deoꝛdinatio. Sicut em̃ patʒ ex ꝓblemate pᷣcedẽti

dyaꝰ cõtinne peccat.⁊ nouas malicias q̃tidie excogi-
tat.⁊ qm̃ qꝛ mala facimꝰ mali ſumꝰ.⁊ qdᷣlibet maluʒ
adimit ex habilitate volũtatis.magis ⁊ magis deoꝛ⸗
dinamur. Mecẽ ſile de bonis.qꝛ bonũ opus nõ ita ap
ponit ad bonitatẽ gre vel volñtatis.ſicut pctiñ qdli/
bet adimit. Sed qꝛ durũ vẽ diccre ꝙ dyaboli malicia
nõ intẽdatur cũ dicatur i pᷣs.ſuꝑbia coꝝ qͥ te oderũt
aſcẽdit ſp.⁊ exponitur de demonibus. Et iteꝝ irrõna
bile vꝛ qꝙ creſcat in dyabolo malicia.ſicut in pure via
toꝛe.cũ iam ſit in ſtatu damnatõis.⁊ neceſſitatem bʒ
ad alia mala. Ideo eſt tercius modus dicẽdi ꝙ ĩ dy⸗
abolo ereſcit malicia volũtatis q;tũ ad vim admini⸗
ſtratinã q̃ cõuertitur ad hoiem.ſᷣ nõ qᷓ;tũ ad vim cõ/
templatiuaʒ qᷓ eſt ſimplr̃ ⁊ neceſſario auerſus a deo.
NRatio aũt huiꝰ poſitõnis ẽ iſta. Ad crementũ em̃ wo

lIũtatis male ſiue demeriti nõ ſufficit inoꝛdinata affe⸗

ctio.qꝛ hec ẽ in dãnatis.⁊ erit in ſempiternũ. reqͥri
tur vltra tpᷣs meriti ⁊ ſtatus merẽdi vel demerendi.
dyabolus añt ẽ in ſtatu demerẽdi q;ẽtũ ad vim admi⸗

niſtratiuã.nõ q'tũ ad ↄtemplatiua. Rõ aũt buiꝰpʒ ſi
reuocentur ad memoꝛiã pᷣdicta in ſolutione pᷣceden/
tis pꝛimi ꝓblematis.vbi tactũ eſt de pᷣfixione tempo
ris ad merendũ ipᷣi ãgelo. Dictũ ẽ em̃ q; ãgelus ſpũa

lis.⁊ incoꝛruptibilis.⁊ ꝓpinquus ad gliam ẽ cõditꝰ.
iõ ẽ ei tᷣs hꝛeue pᷣfixũ.homi vo terminꝰ longus.ſ qꝛ
deꝰ ſic ↄdidit vniuerſum.vt maioꝛ ⁊ potẽtioꝛ mino⸗

rem adiuncet.iõ nõ tm̃ ãgclo dedit vim contemplati-

uã q̃ mereretur ⁊ ad deñ ↄucrteretur.ſ etiã admini/
ſtratiuã qᷓ homi ſuffragarctur.Quia & vis ↄtẽplati/

ua erat ipᷣius ãgeli i ſe.qᷓ;tũ ad illã pᷣfixionẽ ẽ ſpaciuʒ

merẽdi vſq;quo boies aſſumentur totalit᷑ ad gliam.
Manſit g q;tũ ad vim iſtã ſtatus merẽdi vel deme/
rendi.⁊ manet vſq; ad diẽ iudicij.ſᷣ qm̃ meritũ ⁊ de/
meritũ nõ ẽ in vi adminiſtratiua niſi ꝑ vim ↄtẽplati
uã.⁊ in bonis ↄtẽplatiua ita ẽ ↄuerſa ad bonũ ꝙ nõ
põt auerti.ĩdeo nõ bʒ niſi locũ merẽdi.Ecõtra quia ĩ
malis ita ẽ auerſa ↄtẽplatiua ꝙ nõ pᷣt ↄuerti.iõ qtũ

ad admiſtratiuã nõ bʒ niſi locũ ⁊ ſpaciũ demcrẽdi.⁊

in hoc pʒ ꝙ diuinũ decretũ manet iuſtũ ⁊ inuiolatũ.
qꝛ tpᷣs qð a ↄditõe pᷣfixerat nõ debuit auferre nec bo
nis nec malis.⁊ illis quidẽ diligẽtibus deũ ſpaciũ il/
lud cõuerſum ẽ in bonũ.impijs aũt ⁊ pctõꝛibꝰ ange

lis connerſum ẽ in maiũ.⁊ ideo patct ꝙ qñq; creſeit

mala volũtas in malis.ſ.q;tũ ad vim admiſtratiuaʒ

ſolũ. MNec eſt om̃ino ſimile in bonis ⁊ malis.quia vo

luntas in bonis ꝗꝓpter influentiã ꝑfectã ſtatim perue
nit ad terminũ.⁊ ideo q;uis plura bona faciãt.tñ vo
luntas bona ꝗpter hoc nõ intenditur. ſᷣ in alijs nõ ẽ
ita.q; coꝛruptio venit ab ipᷣis ⁊ nõ poterũt ita ſc infi⸗
cere qͥn adbuc magis q;diu durat tpᷣs.vñ ⁊ creſcit in
eis maclła ⁊ ctiã appetitꝰ nocẽdi ⁊ dñandi hoibꝰ.nõ
ſic in ãgelis bonis.¶ Cocedende ſnnt igitur rões ꝓ/

bãtes q; mala volũtas in demonibus intẽdat᷑ ⁊ cre/

——

ſcat ꝙ̃tu ad vim ad: nimſtratiuq ſiue in ↄpatione ad

D.
maſ

neinmgſn
ſin nbee
Gilöivenentw.
,Colrnoudnatu
iberto tent
ſtrectiplenin
ſipimbizan
Nikcf digd de
füfinadnin
titfnguiſne
irornugop
Sgündbebert
utueſtinſcpab
Etnanccisboni
icſtaulpa.
ngs Acchse
aeſinrura ua⸗
bründvebän
gtideſtum bonm
egfntſtuin
ſens vnis

ſhcloeſe. eve
e

Mludargunen

lien lberanua

(ipoſeäusnuli

Kfiigigusnn
lmniq;lußwe
Cabarbötönovac
igckogzaräri⸗
Aacpoſetnags⸗
Lahoſemaucnin
ſusmnonerichtha
ſernala

Paagnnllod

Wmnqfulunck.
Poſtinmntnre⸗
17 pkerrit
heyltet ccoſ⸗
ccſitteſinanain
lcpotig l
itifimte
ſfünltimnin
nſoſlicnine⸗
Wnnibsſb⸗
änat
tacnini

iersſanci,
drentinl
irutnirnti

walanſcrtne

östarſin
nleni
veü dinti,
neriünntn
eeſnio uoſe
11 Moenmic⸗
ſufikinann⸗
tinſoniennii
nakcirc duen
ccqjti eint
Nini. öülßt
ninſolanarezt
ücköinmn

wkare

vus ugont
vormm lage⸗
mio:tootta t
mmmricin
liimmißn
Gurtoutgr
Nunii

discifnoti. w.

ni,tintpn

Nd boNic O

niiinngtin
iuma
Nenc.
i ufi
tutuinne,
cksni ui⸗
uui

1 ,ig
endm

ekun

19 bominẽ. ¶ Ad illud ẽᷓ qd obẽ ꝙ inoꝛdinate mouetur

20

21

Di.

in deũ.dᷣm ꝙ ſicut in dãnatis inoꝛdinatus motꝰvo
lũtatis ↄuerſus ẽ eis in penã.⁊ imputatur in ſuppli
ciũ nõ i demeritũ.ſic in ãgelis malis in penã ẽ couer
ſus ille inoꝛdinatus motus.¶¶ Ad illud qd obꝛ ꝙ in
om̃i peccato ↄtẽnitur deus. dᷣm ꝙ nõ ẽ peccatũ qͥn
aſſit vis cõtẽplatiua. ⁊ qͥn ſit in deuʒ aliq̃ mõ.ſᷣ tñ di
ſtinguũtur hic adinuicẽ qtũ ad pꝛincipalitatẽ actuñ
Dicit᷑ em̃.aliqd pctm̃ ẽ in deũ.aliqð i ꝓximũ.aliqð

tiuq.⁊ m ꝙ diſtinguũtur ſic loqmur.¶¶ Ad illd qð
obĩ in ↄtrariũ ꝙ oppoſita nata fieri ſunt circa idem.
dom ꝙ illud babet inſtantiã in accidẽtibus inſepabi

ſtũ ad vim adminiſtratiuã.aliqð qtũ Aa agas

libus ſiue ſit inſepabileꝑ naturã ſiue ꝑ acqͥſitionem.

22
babet illud verbũ inſtãtiã ctiã m phᷣm. ¶

33

24 2ita patz lllud.

qꝛ & in angelis bonis ẽ gra inſeꝑpabiliter.ideo impoſ-
ſibile ẽ ꝙ inſit culpa.Econtra intelligendũ eſt in ma/
lis angelis. Accñs em̃ inſeꝑabile. autẽ naturale aut
quaſi in naturã ↄucrſuz.⁊ in hijs qᷓ naturalit᷑ inſuut

d illud
qð obt de ſtatu hominis moꝛtui iam nõ ẽ ſile.
qꝛ ſimplr̃ exit ſtatũ meriti.angelus 23Allut q8
obz de angelis bonis ꝙ nõ auget᷑ i cis bona volũtas
patzʒ ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ volũtas bona nõ ita ẽ ab oꝑ atõe
vt malicia. illud qð obẽ de ſimplicitate angeli.
dum ꝙ illud argumentũ deficit duplr. Pꝛimo.quia

voluütas deliberatiua cũ ſit libera nõ mouet᷑ pᷣm ſuũ

trn poſſe qᷓ;uis nullũ habeat retardatiuũ.⁊ illð ma-
nifeſtũ ẽ.qꝛ ãgelus magis diligit vnũ qᷓ; aliũ.⁊ magis
odit vnũ ꝙᷓ aliuʒ.ſᷣ hoc nõ eſſʒ ſi totaliter moucret᷑ in
quẽlibet.iõ rõ nõ valet. Pꝛeterea alius defectus eſt
ibi. qꝛ eſto ꝙ quãtũ poſſet ſe conuerteret pꝛima vice.
adhuc poſſet magis.qm̃ poſſe peccare ẽ poſſe defice⸗

re. ⁊ poſſe moueri inoꝛdinate.⁊ quis nõ poſſit inten/

tius moueri qᷓ;tũ ad motũ.põt tñ magis deoꝛdinari.
q;ꝛ ſemꝑ creſccre põt pꝛonitas ⁊ inclinatioad malũ.
Acaluds obr ꝙ nõ põt euitare.
dom ꝙ falſum eſt. Muis em̃ maliciã volũtatis non
poſſit immutare.pt tñ ceſſare a nocumento qd homi
facit. ⁊ ꝓpterea ipe induxit ſe in hãc neceſſtatẽ.⁊ nõ

penitet. ⁊ ideo nõ excuſat᷑.nullus em̃ excuſatur ꝑ ne
25 ceſſitatẽ inductã niſi peniteat de inductõnc. ¶ Ad il
lud qꝗð obẽ ꝙ dyaꝰẽ oino impoſſibilis ad gr̃am.ddm

ꝙ nõ creſcit mala volũtas q;tũ ad impoſibilitatem
ſuſcipiẽdi grẽ̃am.⁊ hoc eſt equaliter in oibus dãnatis.
ꝙtũ ad indignitatẽ.⁊ dyaꝰ eſt indignus.⁊ põt eſſe
magis indignꝰ ſ̃ᷣm qð magis offendit ⁊ abutitur bo
nis naturalibus ſibi datis.
Onſeqnter ſecũdo q̃ritur deli.ar.immutabi
litate.tã in cõfirmatig qᷓ; in obſtinatis. Sup

ſicut hõ.qᷓrũtur hic tria.
mutauerit li. ar. Scoᷣm e
bertatis vſum. Terciũ ẽ
bertatis dominiũ.

ꝛimũ ẽ vtrum cõfirmatio
vtrũ obſtinatio auferat li
i hec vel illa minuat li
Queſtio.ſ. d

Etrũ ofirmatio mutet li.ar.ita ꝙ ſit aliud añ con

firmatõcm.aliud poſt. Et ꝙ ſic vꝛ. Vertibilitas ineſt
liar. creato ꝑ naturã.ᷣ qd aufert li. ar. vᷣtibilitatem.
mutat eiꝰ naturã ⁊ variat.bᷣ ↄfirmatio hoc aufert li.
ar. 5Rmutat ⁊ variat¶ Ite
oppoſitas dr̃ias pticipare. ſ̊ mutabile 2 immutabi/
le ſunt oppoſite dꝛic enti. ſicut moꝛtale ⁊ immoꝛtale
viuentis. ſi g li. ar. ante ↄfirmacõem ẽ mutabile. ſt
cõſirmationẽ ẽ immutabile. aliud ⁊ aliud. ¶ tẽ

rEnales ptqtes ſunt ad oppoſita. ſicut dicit phus .&

poſito ꝙ ãgeli in ſua ↄditõne habuerit li.ar.

tem nihil idẽ manẽs idẽ pot

2VII.

cum potẽtia deſinit eſſe ad oppoſita.& deſinit eſſe rõ
nalis.ſᷣ poſt ↄfirmationẽ li.ar.deſinit eſſe ad oppoſi
ta. deſinit eẽ rõnalis ptãs.ᷣ nulla potẽtia rõnał pᷣt
fieri nõ rõnal manẽs eadẽ. ⁊c. (DRe potẽtie diſtin
guũtur ꝑ actus.⁊ actus ꝑ obiecta.vbi g̊ ſunt diuerſ⸗ 2
obiecta.neceſſe ẽ eẽ potentias diuerſificari. li.ar.añ
ↄfirmatõnẽ pᷣt in malũ.poſt ↄfirmatõem nõ pᷣt.g eſt
aliud ⁊ aliu tra.Anb.de li.ar.dicit ꝙ li.ar.ẽ po
teſtas ſuãdi rectitudinẽ ꝓpt᷑ ſe.ſᷣ hec ptãs ĩ ↄfirmati
one nõ tollit᷑ ſ̊ foꝛtificat᷑.& li.ar. nõ mutat᷑.¶ Item

F nãm pficit ⁊ ↄfirmat.ᷣ nibil qd alteꝝ ſᷣm nam p
I

icit ↄplet mutat eiꝰ nãm.ergo gra adueniẽs li.ar.

ipᷣm nõ mutat.ſ ↄfirmatio ẽ ꝑ gram.g ⁊c ¶ Itẽ om̃e
ↄfirmãs alteꝝ ẽ ↄſeruãs.⁊ nihil ↄſeruãſẽ coꝛrũpẽs.

4

⁊ nibil mutat aliqͥd niſi coꝛrũpat aliqͥd.qꝛ nõ ẽ muta

—

tio ſine depditõc. nihil ↄfirmãs mutat. ſ ofirmatõ
iõ dicta c.qꝛ li.ar.ãgeli ↄfirmat. ipᷣm ñ mutat: tẽ

gr a ↄfirmatõnis facit eẽ libeꝝ a miſeria i ãgelis.ſicut
gra gratũfaciens facit liben a culpa.ſ libertas a cul/
pa nõ mutat lib.ar.nec eiꝰ libertatẽ. nec libertas a

miſcria. &̊ nec ↄfirmatõis gr̃a. ¶ R. dm ꝙ eſt muta

tio alicuiꝰ duplr̃.vno mõ qᷓ;tũ ad ſubam ſiue cẽntiã.

alio mõ q́tũ ad ſtatũ. Ael ꝑer alia vba.Eſt mutani q;
tũ ad pᷣmũ eſſc.⁊ ẽ mutari qᷓ;tũ ad bñ eẽ. Si loqmur

de mutatõne pᷣmo mõ.ſic ſine dubio dðᷣm ꝙ ↄfirma
tio li.ar.nõ mutat.cũ ꝑficiat ⁊ cõſcruet.ſicut oñdunt

rões ſcdo inducte. Si añt loq̃mur de mutatõne ſcdᷣo
mõ.ſ.q;tũ ad ſtatũ vłbñ ec.ſic etiam abſq; dubio pla

nũ ẽ ꝙ li.ar.aliuʒ bʒ ſtatũ ⁊ aliud ↄplementũ qᷓ; h̃et
pꝛius. Huic aũt mutationi nõ obuiãt rões ſcdo in⸗
ducte.ſᷣ ſolũ pᷣmo.sde q̃ erat qõ in pꝑtẽ negatiuã deter
minata.ſ.ꝙ li.ar ꝑ ↄfirmatõnem ⁊ ſi alteretur.nõ tñ
fit aliud. ¶ d illud g qdð obẽ pᷣmo ꝙ vtibilitas ẽ li.
ar. nalis. Odm ꝙ aliqͥd ẽ nale ꝓpt᷑ nature ↄplemẽtũ
vtpote igni ꝙ tẽdat ſurſum.Aliqͥd ẽ nale ꝓpt᷑ nature
defectũ.ſicut ignẽ poſſe extingui.Sic li. ar. aliqͥd nã
le ꝓpt᷑ nature ↄplemẽtũ vt poſſe ĩ bonũ.aliqͥd ꝓpter
nature defectuʒ vt poſſe verti in malum.¶ Ad illud

qð obẽ ꝙꝙ aliqͥd mutat᷑ ſm ſubam qñ perdit illud qð

bʒ ꝑ nqm.dm q ⁊ ſi hoc poſſit br̃e veritatẽ ĩ eo nali
qð ↄſeq̃tur ↄplemẽtũ.nõ tñ ẽ veꝝ in eo qð ↄſeqͥt᷑ de
fectũ.⁊ tale qͥd ẽ vtibilitas.Sicut em̃ dicit anſ. poſſe
peccare non ẽ libertas.nec ꝑs libertatis.¶Ad illud
qð obẽ de oppoſitõe dr̃iaꝝ.ddm ꝙ ſicut moꝛtale ⁊ i/
moꝛtale dupir̃ pñt cõꝑari ad ſubam viuentẽ.ſic mu/⸗
tabile⁊ immutabilc ad libertatem. Si em̃ mouale ⁊
immoꝛtale vtrũq; ſit ꝑ nãm.ſic dicunt dr̃ias oppoſi/
tas eẽntialit᷑ diuerſificãtes ſuppoſita. Si ãt moꝛtale
ſit ꝑ nãm.imoꝛtale ꝑ amarktrene fectũ nature.
ſic nõ ſunt pr̃ie oppoſite.ſᷣ ſunt ↄpoſſibiles.vel ſaltẽ
qd ẽ ſub vna pᷣt eſie ſub altera ſola alteritate qꝛtũ ad
bñ eẽ ſiue ↄplementũ gre.p hũc modũ mutabile ⁊ i-

mutabile ꝑ naturã impoſſibile ẽ circa idẽ manẽs idẽ
nec ſimul nec ſucceſſiue.ſ̊ mutabile ꝑ naturã.immu⸗

tabilc ꝑ g̃am nõ ſic opponũt᷑.nec centialit᷑ diſtiguũ
tur. ⁊ iõ nõ variãt ſm ſubam li.ar. ¶ Ad illud quod
obẽ ꝙ rõnales ptãtes ſunt ad oppoſita.dm ꝙ veꝝ
ẽ.ſᷣ nõ ad oia oppoſita.ſᷣ ad aliqᷓ.vtpote ad facere ali
qͥd ⁊ nõ facere.ad incidere tunicã ⁊ nõ incidere vt di
cit ĩe phᷣus.⁊ hoc mõ lib.ar.cõfirmatũ ad oppoſita
põt cſſe.⁊ ideo naturalis ptãs eſt ſicut ⁊ añ.

ſtũ ẽ ꝙ iſta rõ eſt pcccãs pᷣm ↄñs.¶ Ad illud qð obꝛ

dc diuerſitatc obiecti ꝙ li. ar. ↄfirmatũ nõ ẽ in malũ.

Bg 2

crgo
obꝛ nõ ẽ in malũ ⁊ bonũ.̊ nõ ẽ ad (ae manife-

26

27

28

29

30

31

doum ep boe veritatẽ bʒz de obiecto ſe. malũ añt non

amiſerũt libeꝛtati

Et ꝙ t dicit⸗ j
dinè. ſeruatõ rectitudinis eſt vſus li.ar.ſ̊ hanc non

obſtinati

E obicctũ ꝑ ſe li.ar.inqtũ li.s ſolum inqtũ deficiẽs.⁊

ideo nõ ſequit᷑ ſi nõ pot in malũ.ꝙ nõ ſit libeꝝ.vł ꝙ

ſit aliud. ſequit᷑ ꝙ nõ ẽ deficiẽs ↄfirmãte influentia
manus om̃ipotentis.q̃ nullo mõ ſinit deficere q;uis
liberũ babeat poſſe ⁊ velle.

uueſtio. ij e
¶ Vtrũ obſtinatio tollat demonibꝰlibertatis vſum.
ſic v. Li. ar. vt dicit Anſ. ẽ ptãs pᷣuãdi rectitu/

bñt nec pñt hr̃e angeli obſtinati.S ⁊c. ¶ Itez Anſcel.
Poteſtas peccãdi nõ eſt libertas nec ꝑ libertatis.S
peccare nullo mõ ẽ vti libertate.ſᷣ demones lib.ar.
nũq; faciũt actũ qui nõ ſit pctm̃.nec pñt facere ꝓpter
libere velle ⁊ neceſſariovelle ſunt oppoſita.ſed demo
nes neceſſario bñt malã volütate. neceffario volũt
malum. nõ libere. libere velle ẽ vſus libertatis. g
ibeꝛtatis vſum. ¶ Itẽ frenctici ⁊ inſani nõ
bñt libertatis vſum. qm̃ plus in eis regnat appetitꝰ
fantaſticus qᷓ; rõnalis.ſed i demonibꝰ ẽ furoꝛ irrõna⸗
lis.amẽs pcupia.fantaſia ꝓterua.ſicut dicit Dyoni.

5 vẽ ꝙ amiſerũt li.ar.¶ Itẽ beſtie nõ hñt vſum li. ar.

q mouent᷑ ᷣm impetũ.ſʒ dyaꝰ maioꝛi impetu moue

tur ad male faciẽdũ qᷓ beſtia. s nõ bñt iibertat vſn
Oꝛ autẽ maioꝛi ipetu moueat᷑ vĩ in li.xxxiij.q.q; di/

nõ hñt libertat vſuʒ.

cit Aug.videmꝰ foꝛtiſſimas beſtias timoꝛe penaꝝ a

maximis voluptatibus abſtrabi. ſed dya? timoꝛe pe

ne nõ dimittit ſuꝑbire.S maioꝛi impetu fert᷑ ĩ malũ.

diſponũt. c.

Sc.¶ Cõtra. In qcũq; ẽ vſus rõnis ⁊ appetitꝰ. eſt
vſus li.ar.ſed i demonibus ẽ vſus rõnis.qꝛ cõferũt
e ei qd nõ hʒ vſum li.ar.nõ uimpu
tat᷑ aliqͥd qd faciat.ſed demonibꝰ obſtinatis mala qᷓ

faciũt imputant᷑. bñt vſum li. ar. ¶ Itẽ potẽtia in/
coꝛruptibilis nõ alligata oꝛgano ſp eſt in ſuo actu et
vſu.ſed li.arin demonibus ẽ hmõi vſus.g nullo mõ

põt impediri a ſuo vſu. ¶ Iteʒz nibil qdð cauſatur ab

vſu li. ar. ⁊ ſine illo nõ pᷣt cauſari.aufert li.ar.vſum.ſᷣ

obſtinatio ẽ bmõi.g obſtinatio nõ aufertli.ar. Pꝛia

patz ꝑ ſe.qꝛ effectus ꝓpꝛius nõ deſtruit cam. Secũcla

23

patðs. qꝛ obſtinatio ẽ a mala volũtate. tẽ ꝑ qᷓ quis
Pecct debz puniri.ᷣ demõ li. ar. peccauit.& in ipo de
bet puniri. demõ bʒz li. ar. ⁊ cõſtat q ipᷣm nõ ẽ ocio/
ſum. bʒ aliquẽ vſum. ¶ R. dom ꝙ ⁊ ſi multis mo/
dis dicat᷑ vſus ſicut babitũ ẽ in pꝛimo libꝛo.tñ qᷓntũ
ad pñs ſufficit dico ꝙ vſꝰ alicꝰ potẽtie dꝛ duplr̃. vno
mõ actꝰ elicitꝰ a potẽtia.Alio mõ actꝰ elicitꝰ a potẽ
tialad eũ finẽ ad quẽ ẽ. Pꝛimo mõ dicẽdo.vſus li.ar.

libere velle ſiue eligere.ſecũdo mõ vſus li.ar.eſt re

35

534

ctitudinẽ ſeruare.qm ad illaʒ eſt. Dom eſt igit᷑ ꝙ ob

ſtinatio demonibꝰ nõ aufert vſum pꝛimo mõ.qꝛ libe
re volũt qd volũt ſᷣm vſum.ſcdᷣo mõ ſic.qꝛ eoꝝ potẽ
tia ⁊ ſi in actu erat.nõ tñ in actũ oꝛdinatũ i finẽ. Rõ/
nes aũt õ demones hñt vſum lib. ar. pꝛoce/
dũt de vlu vᷣm pꝛimã viað. vñ cõcedende ſunt. Ad
illud q obꝛ ad oppoſitũ de An. dom ꝙ Anb. di⸗
ſtinguit li. ar.ꝑ actũ oꝛdinatũ in finẽ qͥ ẽ ſeruare recti
tudinẽ.⁊ ita q;tũ advſum ſcdᷣo mõ dictũ.⁊ hũc amit

tũt demones obſtinati.lid illud qd obẽ ꝙ poteſtas

peccãdi nõ ẽ libertas nec ꝑs libertatis.dm ꝙ verũ

S. nũqᷓ; tñ ẽ ſine libtate.ſicut nec peccare ẽ ſine vſu li

35

bertatislſiue libere volũtatis. Ois em̃ qͥ peccat libe/
re laat; Aihec⸗ peccati vſum li.ar.nõ excludit ßö

ineludit. Ad illud qð obẽ ꝙ libere velle ⁊ neceſſario

velle opponuntur.dᷣm ꝙ duplex ẽ neceſſitas. Que/

onẽ ĩ malo. ꝑdiderũt libertatis vſuʒ ¶ Itẽ

dam a cã extrinſeca. vtpote neceſſitas coactõnis.⁊
opponit᷑ ei qd ẽ libere velle. Quedã vᷣo ẽa Snsn
trinſeca. ⁊ bec huic nõ opponit᷑.ĩmo ſtat ſimul cuz li
bertate.talis ẽ in li.ar.demonũ.qꝙ ita ↄglutinant ſibi
malũ vt nullo mõ velint ab eo ſcpari¶Ad illud vo
qdð obꝛ de freneticis.dðm ꝙ frenetici ſic hñt vſuʒ fan
taſie ꝙ abſoꝛbet᷑ vſus rõnis.⁊ magis agũtur qᷓ; agãt.
demõ aũt ſic bʒ fantaſiã pꝛoteruã ꝙ vſus ⁊ actus rõ
nis nõ excludit. Illa ei ꝓteruitas potiꝰẽ a li.ar.qᷓ ſit

ab infirmitate nature.ſicut ponimꝰ ĩ frenetico. ¶ Ad 7

illud qð ob de beſtijs ꝙ abſtrabũtur.g minoꝛi impe
tu mouent᷑.ddᷣm ꝙ illð impetu mouet᷑ qð nõ bʒ re/
trabẽs.Haberc añt retrabẽs hoc eſt duplr̃.ſ.intra ⁊
extra.impetꝰ aũt qͥ magis repugnat lib.ar.ẽ illud qdᷣ
excludit retinaculuʒ interius nõ qð exteriꝰ excludit.

qjm̃ igitur impetus beſtie excludit retinaculuʒ intra.

qᷓ;uis poſſit retrabi ꝑ illud extra.ideo nõ babet li.ar.
demon aũt habet potentiã interioꝛẽ ꝑ quã ſine aliq
exterioꝛi repellente poteſt retrabi.⁊ q̃ a nullo extrin-
ſeco poteſt ſuꝑari.⁊ ideo impetus demonũ in maluʒ
li.ar.non repugngt ſ oſonat.⁊ ſic patet illud.
ð Queſtio.iij.
¶ Atrũ confirmatio vel obſtinatio diminuat liber⸗
tatis dominiũ.Et ꝙ confirmatio minuat vr. Liberi⸗
oꝛ eſt potẽtia ⁊ magis ſuoꝝ actuũ dña qᷓ omino nul/
li ſubiacet neceſſitati qᷓ; que ſubeſt.ſed li.ar.cõfirma⸗
tum neceſſitatem habet ad bene faciẽdũ.nõ cõfirma
tum vᷣo minime.ergo cõfirmatio diminuit dominiũ.
Item quãto potẽtia amplioꝛ.tãto liberioꝛ. ſed cõ⸗
firmatio artat li. ar. ad bonũ.ãte vo erat indifferens
ad bonũ ⁊ ad malũ. videt᷑ ꝙ liberius erat añ ⁊ ma
gis dña actuũ/ ¶ Item potentia qᷓ exit in actuʒ ex ſe
ipᷣa magis ẽ ſuoꝝ actuũ dña qᷓ; que exit mediãte alie
no bencficio ſiue gratia.ſed li.ar.nõ confirmatum ex
ſeipᷣo faciebat quod volebat. cõfirmatũ aũt qð facit
implet ꝑ gram. liberius erat ante onßnnalona
poſt ¶ Item bocipᷣm vꝛ de obſtinatione pᷣmo ꝑ Anb.
qui dicit ꝙ potẽtia peccãdi addita li.ar.ipᷣm diminu
it.ꝙ̈ mlto magis actus peccãdi.o maxime neceſſitas
peccãdi. ſed boc ẽ in obſtinatione. ⁊c. Itẽ liberi? ẽ
aliquid qð nulli ſubiacct ſeruituti.li.ar.in obſtinatis
ſubiacet ſeruituti. ante vo minime. ⁊c. Item libe⸗
rioꝛ ẽ potentia quãto facilius exit in actũ ad quẽ eſt.
⁊ tanto minus libera.quanto difficilius ẽ ad illũ.ſed
difficillimũ ẽ in angelo obſtinato velle bonũ. vide⸗
tur ꝙ in eo li. ar maxime ſit diminutuʒ. ¶ Contra.qꝙ
obſtinatio non diminuat videt᷑. Dyo.de diui.no.da/
ta inquit ipᷣis ãgelis dona nequaqᷓ; mutata dicimꝰ.
ſed ſunt integra ⁊ ſplendidiſſima.ergo lib.ar.fuit cis
datum. ergo naturaliter. ergo nõ eſt diminutũ.¶Itẽ
li. ar. dicit᷑ liberũ eo q; nõ poteſt cogi. ergo ſi libertas
diminuit᷑. aliqua coactio introducit᷑& li.ar. obſtina
ti nullo poteſt cogi.ergo nullo mõ põt: diminui· Ctẽ
ſi diminuit᷑ per obſtinatiouẽ ⁊ peccatũ.ergo cum no
ſit ifinitũ. oino poterit auferri. ergo videt᷑ ꝙ aliquã/
do perdant demones li. ar. qʒ eſt ſupꝛa impꝛobatum
¶ autem confirmatio non diminuat ſed augeat vi
det᷑ per anſel.in li.de li. ar. qui ſie dicit. Qui habet 9⁸
vdecet ⁊ expedit. nec poteſt illud perdere.liberius ẽ qᷓ

36

58

qʒ poteſt. ſed li.ar. confirmatũ nõ poteſt perdere iu-

ſticiam ⁊ rectitudinẽ quã ſheat ⁊ decet habere. nõ
confirmatũ poteſt. c. ¶¶ Item auan to magis ali⸗
quid aſſimilat᷑ illi qð eſt liberũ in fine libertatis.tan.

to liberius cſt. ſed li.ar. confirmati magis aſſimilat

tüntn
onon
angkunſie
1 fnuft,
inileenusa
mice
ſſicinnn
uhnuntch
niüiiuela
lagghingtue⸗
ozimlot
1rbennldel
ſeteitegutal
tängemns
nſbictoni⸗
iſicreihns
blbiataloe
magsdiſte
ieideo poſppn

üpoßrmte

cionealperm
eniceſubtnitt
Pobſtnatofni
lurtulan⸗
Kinene
hongber Duit
Feappi ſni
toſeſguinrg
lſch Pnn
nwoni
ſten Elaſch

ffnrin e

ninniime

2

niggtöbſ⸗

kpi um
hailluias

anacdod

gonnalign.

nühale,
cguiſtei⸗
Atannelgane
wdnnüiten
hunlul

odinnnth
toninrti le
nidirieinonn
Ntitlrfm
nonmmitdnii
inkrintid
iricridts
baisctütn
nictucnel
unindki

Fnöctimu.

mügi
mainui
nmhnlbi
nlianönnmn
mumtui
fi hini
gilrzchſu

pereſt.

Aug.

Di.
deo ⁊ eius arbitrio qᷓ non confirmatum. liberius
Item om̃is potẽtia q̃ habet diſpoſitionẽ eleuantem

reddentẽ facilẽ ad illud ad qd c. ẽ liberioꝛ qᷓ illa q̃

caret hac diſpõe. li.ar.ↄfirmatũ ſic ſe bʒ rſpectu nõ
ↄfirmati.g ⁊c. R.dm ꝙ qñ q̃rit᷑ de diminutõe ꝛo

minij libertatis ar.diſtinguẽdũ ẽ in dñio.Quoddã ẽ

em̃ dñiũ qð opponit᷑ coactioni.qddã qð opponitur
ſubiectioni. Si aũt loqᷓmur de dñio libertatis qð op
ponit᷑ ſeruituti coactõnis.ſic pꝛiuat coactionẽ.⁊ hoc
dñiũ ẽ eẽntiale li. ar.⁊ iõ nõ minuit᷑ nec auget᷑. Rur/
ſus.qꝛ oẽm pꝛiuat coactionẽ eqᷓliter in oibus tam in
bonis qᷓ; i malis.tã ĩ creatoꝛe qᷓᷓ in creaturis.ſicut di
cit Berñ. in li. de li. ar. vbi dicit ꝙ manet libertas w
lũtatis integra tã in malis qᷓ; iu bonis.tam in crcato
re qᷓ; in creatura. Si aũt dicat᷑ dñiũ qð opponit᷑ ſer/
uituti ſubicctionis.ſic recipit magis ⁊ minꝰ.nec ineſt
eq̃liter oibus. MHa in miſeris ſubiacct miſerie.in ma
lis ſubiacet culpe.in honis liberũ.⁊ tanto liberius q̃n
to magis diſtãt a malo.in creaturis ſubiacet manda
tis.ĩ deo vᷣo ſupꝛa om̃e mãdatuz. ⁊ hoc mõ accipiẽto
dñiũ ꝑ ↄfirmationẽ auget᷑ꝗqᷓ magis elongat a ſubie/
ctione culpe ⁊ miſerie.⁊ ꝑ obſtinationem minuit᷑.qꝛ
ceruicẽ ſubmittit vtriq; Concedẽde ſunt igi᷑ rõncs
ꝙ obſtinatio minuit ⁊ cõfirmatio auget.qꝛ bac via
ꝓcedũt.⁊ ideo veꝝ concludũt. illud g qð obꝛ

VII.
pꝛimo q pᷣfirmatio diminuit᷑ ꝓpter neceſſitatẽ.dᷣim
ꝙ neceſſitas immutabilitatis ad bonũ.nullo mõ re-/
pugnat li.ar.nec inqᷓntũ libeꝝ a coactione.qꝛ coactõ

—

⁊iõ nõ diminuit.illa ᷣ ꝓpõ ſolũ bʒ veritatẽ de neceſ⸗
ſitate coactõnis vel ꝓmitatis ad malũ. 7
obꝛ de amplitudine.dᷣm ꝙ; potẽtiã ampliari eſt du/
plicit. Aut reſpectu eoꝝ qᷓ poſſe ẽ nõ poſſe ſ̃ ficcre.
⁊ reſpectu taliũ nõ ẽ veꝝ.⁊ tale ẽ malũ.vñ diuina po

tetig qꝗᷓ ẽ ampliſſima ⁊ liberrima nõ ẽ reſpectu mali.

Ad illud qð obꝛ de bñficio ⁊ gra. dom ꝙ illud ve⸗
r ẽ ſi eq̃ bñ ꝑ ſe poſſet ſicut põt cũ gra.ſ boc nõ ẽ ve
rũ.qꝛ illud bñficiũ gre eleuat potẽtiã ad ea q p ſe at
tingere nõ poterat.Ad lllug quod obijcitur ꝙ ob/
ſtinatio non minuit. quia integra manent data. dicẽ
dũ ꝙ illud intelligitur qꝙtũ ad ſubſtantiã naturaliũ.

d illʒ qd

ẽ ab extrinſeco.nec inq̃ntũ libeꝝ a culpa vł miſeria.

41

42²

43

non ꝙᷓtum ad habilitates.vt melius infra videbitur

¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ; libertas eſt dminium
ꝓpter pꝛiuationem coact onis.ddm
non diminuitur ſicut pᷣdictum eſt. illud quod
obijcitur ꝙ totaliter poſſet tolli libertas.dᷣm q; xeꝝ
eſt de ea que diminuitur qualis eſt libertas a culpa
⁊ miſeria. de alia vo nõ eſt veꝝ.⁊ ſic patet illud. Pa⸗
tent etiã omnia alia lr̃alia ꝑ hec dicta.

BDe conſequentibus obſtinationẽ angeloꝝ maloꝝ

Et licet mali angeli ⁊c. Supꝛa egit męr̃ de ↄfirma
tione ⁊ obſtinatõe ãgeloꝝ.in hac ꝑte agit de ↄſeq̃nti
bus ad bec. Diuidit᷑ autẽ bec ꝑs in ouas. In pꝛima
agit de bis qᷓ ↄſequũtur obſtinatõem. In ſecunda de
bijs ꝗᷓ ↄſequũtur ↄfirmatõem.j.di.ix poſt pᷣdicta ſu
BPꝛima diuidit᷑ in duas. In pꝛima agit
demonũ ſtatu poſt obſtinationẽ qꝙᷓtũ ad cognitio/

nẽ. Secũdo vo q;tũ ad vim oꝑatiuã.ibi.q̊ꝝ ſda atq;

vᷣtute ⁊c̃. Et illa ſcda ꝑs duas bð. In pᷣma determiat

¶ Agit de demonü ſtatu poſt obſtinationẽ q;tum ad
cognitõem.ſ.ꝙ viuacẽ ſenſum nõ ꝑdiderũt ⁊ qbꝰ mo

dis ſciant. e

¶ Et licet mali ãgeli ita ꝑ maliciã ſint obdurati. viua
Ccii tñ ſenſu nõ ſunt penitꝰ pꝛiuati. Nã vt tradit Jſido.
eæ triplici acumine ſcie vigẽt demones.ſ.ſubtilitate na⸗
ture.exꝑientia tpm.reuelatõe ſuꝓꝑnoꝝ ſpũum.he hoc
etiã Aug.ait. Spᷣs mali qdã vxa ð tpalibꝰrebꝰ noſcere
ꝑmittũtur. ꝑtim ſpᷣtilitate ſenſus.ꝑtim exꝑientia tpm
callidioꝛes ꝓpter tã magnã lõgitudinem viteſ ꝑtim a
ſctis ãgelis qð ipᷣi ab oĩpotẽte deo diſcũt iuſſu eiꝰ ſibi
reuelãtibꝰ.aliqñ idẽ nephandi ſpũs ⁊ que acturi ſunt

velut diuinãdo pᷣdicũt.

Agit de potentia demonũ

WMAuen e poſint. f

uoꝝ ſcia atq; vᷣtute magice artes exercẽt᷑.qͥbus tñ
tãꝗ ſcia qᷓ; ptãs a deo data c.vel ad fallenduʒ fallaces.
yl ad monẽdũ fideles.vel ad exercẽdã ꝓbãdamq; iu
ſtoꝝ patiam.vñ aug.ĩ li.iij.de tri. Video inqͥt ĩfirme

reſpectu creaturax gene

potẽtiã demonũ releren creaturaꝝ gñalit᷑. In ſcda
j.·di.viij.ſolet etiã in qõne vᷣſa

vo reſpectu boim.
el Bain ꝑs bʒ tres ꝑtes. In pᷣma oñdit qᷣd poſ/

ſint. in ſecũda vᷣo qualr.in tercia vᷣo qᷓntũ pmittutur
Pꝛimũ facit.ibi.qꝝ ſcia atq; vᷣtute ⁊c. Scom.ibi.ncc
putandũ eſt iſtis tranſgreſ.Terciũ vo facit.ibi.illud
quoq; ſciendũ ẽ ⁊c̃.Et ita duo generaliter oↄtinet iſta

qtuʒz ad illud 4

45

pars.pꝛimũ eſt de demonũ cognitione.ſccudũ de vir

2? ¶ riplici acumic
ſcie vigent demones.

46

vf Iſido. in diuiſioꝛ

ne iſta diminute ꝓce
dere. qꝛ auguſti. ſuꝑ
gßñ.iij. ꝗtuoꝛ modos
ponit q̊s etiam męr
aquci in lr̃a. Item
vẽ ſuꝑflua.ph̊us em̃
nou ponit niſi duos
modos.dicit eniʒ ꝙ
om̃e qð qͥs nouit.di/
ſcens vł inueniẽs no
uit. ¶K. dom ꝙ di⸗
uiſio Iſido.ſufficiẽs
ẽ ⁊ cõſona vᷣbis aug.

ſic.om̃e em̃ qð demo
nes ſciunt. aut ſciunt
cognitõe innata.⁊ ſic
vicũtur ſcire acumie
ſenſus. aut cognitöe
acqͥſita.ſ cognitio ac

q̃ſta põt eẽ duplr. aut de rebus qᷓ ſubſunt rõni.⁊ hec ꝑ exꝑientiã addiſcũtur.aut de rebus qꝗᷓ ſunt ſupꝛa.⁊ ſic ẽ
ꝑ reuelatõem ſuꝑioꝝ ſpirituũ.Oꝛ ̊ obr̃ de Aug dm ꝙ duo modi reducũtur ad vuũ.⁊ iteꝝ aug.magis aſſi
gnat modos pᷣdicẽdi futura qᷓ cognoſcẽdi. Phs aũt loqᷣtur de cognitione acqͥſita.vel ſi generalit᷑ de om̃i.tũc
ſub inuentione cõpꝛebẽdit ſenſus acumẽ ⁊ exꝑientia tom. f¶ Partim a ſctis ãgelis ⁊c. Innuit mgr ꝙ de⸗

☚. — — 2 — „ „ „ *„ —.5 2,77 „ 4
mones aliq̃ cogſcũt a ſcis ãgel q̃ ab oipotẽti deo diſcũt iuſſu eiꝰ ſibi reuelãtibꝰ ¶ Cotra. Demones ſunt inimi

ci dei ⁊ ãgeloꝝ.ſi ̊ ab inimic abſcõdẽda ſunt ſecreta ↄſilia.S vi ꝙ deꝰ cis nũqꝙᷓ; reudlari faciat. Itẽ ig ſunt in

9 5

Sufficiẽtia aũt pat,

tenebꝛis danatõnis.

byñdũ ẽ qd dicit Iſi.
⁊ aug.ꝙ aliqᷓ pᷣciunt

F cum nõ ſint idonei
ad gram.⁊ reuelatio

ture. vẽ ꝙ nullo mõ
fiat ipis demonibus
PRe' dom ⁊ pꝛo vero

reuelatione ſuꝑnoꝛũ

ſpñum. cuiꝰ reuelatõ

nis attẽdendus eſt fi

nis ⁊ modus.Finis.

q; mirabilis ſapia p
inimicãtes ſibi iplet

wlütatẽ ſuã. vñ ſicut

reuelatõ ſomnij ð ex

altatione ioſeph fcãa

inſidiãtibus pᷣm mi/

rabilẽ dei diſponem
fecit ad eiꝰ impletio⸗

monibus. vt dum illi
obuiant. aliqd valde
decẽs ⁊ ↄpetẽs oꝛdi

nẽ. lʒ ᷣm intentõnes
illoꝝ eſſet ad impedi
mentũ. ſic deꝰ ita oñ
dit ꝑ ãgelos ſuos de

natiſſime impleat et

eliciat. Et ex hboc ptʒ

pꝛimũ.qꝛ nõ ẽ ſimile.
Humanñũ em̃ ↄſil uʒ

48

mõ fit reuelatio. Ali /
qñ mẽtis illuſtratöe

Aliqũñ vᷣo ſola pꝛedi/

põt irritari.nõ tũ di⸗

uinũ. Attendendꝰeſt

etiã modꝰ. duplici ei

lĩcut fiebat ſanctl ꝓ/
phetis. ⁊ hec eſt k.

ccione.ſicut ho fuelat

aliqñ volũtatẽ ſuaʒZ.

hoc nõ eſt gfe aliqᷣ
mõ pficien tis vel ele
uantis nam. s pᷣt eſſc

opus miſcðie ſi illui

oꝛdinet᷑ ad bonũ eiꝰ celer u incremẽl S
cui pᷣdicit᷑ vł iuſticie ſi oꝛdinet᷑ ad punitionẽ alicuius mali. vtpote ſi ad fallendũ fallaces. vel vtriuſq;. ſi ſiun

agd vtrũq;. ⁊ ita ẽ qᷓſi ſemꝑ.qꝛ hmõi futura pᷣdicũtur demonibus ⁊ pmittũtur miracula fieri ab eis.vt boni ta

— — -— — 4

cogitationi qͥd poſſit occurrere. cut.l. iſta miracla etltiö
magicis artibꝰ fiãt. Mã ⁊ magi pharaonis ſpentes fe

ſcconic gre nõ na cerũt ⁊ alia. illð ẽ ãpliꝰ admirãdũ quõ magoꝝ potẽ

* 1.
4 —

S
–

tia q̃ ſerpentes facere potuit. vbi ad muſcas minutiſſi
mas.ſ.cinifes ventũ ẽ.oĩno defecit.q̃ tercia plaga egy
ptus cedebat᷑. Ibi certe defecerũt magi dicentes. digi
tus dei ẽ hic. Vñ ĩtelligi dat᷑ nec ipos qdẽ tranſgreſſo

res ãgelos ⁊ aereas ptãtes in imam iſtam caliginẽ tä

q; in ſui generis carcerẽ ab illiꝰ ſublimis etheree puri

tatis hĩtatione detruſos.ꝑ qs magice artes pñt qͥcqᷣd
poſſunt.nõ aũt aliqͥd valere pñ̃t.niſi data ðſuꝑ ptãte
Dat᷑ aſit vel ad fallendũ fallaces ſicut in egiptios.et
in ipos etiã magos data ẽ.vt in eoꝝ ſpũum oꝑatõe vi
derẽtur aminirãdi a qbꝰ fiebãt dãnãdi.vel ad monẽ-

pter qð etiã nob in ſcriptura ſunt ꝓdita.vl ad exercẽ⸗
dam ꝓbandã manifeſtãdamq; iuſtoꝝ patientiam.

dũ fideles ne tale aliqd facere ꝓ magno deſiderẽt. ꝓ⸗

eptate demonũ reſpectu creaturaꝝ qualiter poſ⸗

cnec putandũ ẽ iſtis trãſgreſſoꝛibus angelis ad nutũ
ſeruire hãc viſibiliuʒ reꝝ materiã.ſed deo potiꝰ a quo

hec ptãs dat᷑ inqntũ incõmutabilis iudicat.

ec ſane creatoꝛes illi mali ãgeli dicedi ſunt. qꝛ pil/
los magi ranas ⁊ ſerpẽtes fecerũt.nõ em̃ ipi eas crea⸗
uerũt. Oim qᷣppe reꝝ q̃ coꝛꝑalit᷑ viſibiliterq; naſcunt᷑

₰ℳ „

¶ de oꝛiginaliter eis indidit. Ipe & creatoꝛ ẽ oim ren
qͥ creatoꝛ ẽ iuiſibiliũ ſeminũ.qꝛ qcũq; naſ cẽdo ad ocu

occulta q̃dã ſemĩa ĩ coꝛꝑeis mũdi hui⸗ elemẽtis latẽt.

3

ſunt creatoꝛes
qᷓ;uis ꝑ eos ma
gi ranas ⁊ alia
ecerint.

los nrõs exedt.ex occultis ſemibꝰaccipiũt ꝓgrediẽdi
hic pꝛimoꝛdia ⁊ incremẽta debite magnitudis.diſtin⸗

cnoneſcſomati ab oꝛiginalibꝰ (vt ita dicaz) regulis
¶ Sicut ergo nec pꝑẽtes dicimꝰ creatoꝛes hoĩm.nec agri
colas creatoꝛes frugũ.qᷓ;uis eoꝝ extrinſecꝰ adhibitis
motib“ iſta creanda dei vᷣtus interiꝰ oꝑet᷑.ita nõ ſolũ
malos. nec bonos angelos fas eſt putare creatoꝛes.
Sed ꝓ ſubtilitate ſui ſenſus ⁊ coꝛꝑis ſemĩa iſtaꝝ rerũ
nobᷣ occultioꝛa nouerunt.⁊ ea ꝑ ↄgruas tꝑatõnes ele

celerandoꝛũ incremẽtoꝝ pᷣbẽt occaſionẽs.Sʒ nec bo⸗

mẽtoꝝ latẽter ſpargũt.atq; ita ⁊ gignendarũ reꝝ ?⁊ ac

O parẽtes nõ
ſunt creatores
filioꝝ. nec agri⸗
colc frugum.

——

lioa puipendaãt in qbus ſe vidẽta dãnatis ⁊ miſeris ſupari.⁊ mali ⁊ fallaces pficiãt in penis errãtes ⁊ in erro
rem mittẽtes occulto dei iudicio.tñ iudicio iuſto.vñ valde ſtultũ ẽ deſiderare facere miracula vel pᷣſcire futu
ra.⁊ q̃ſi magna hec reputare cũ inimicos dei in his videmꝰ abundare. g ¶ Wec ſane creatoꝛes ⁊c̃. Innuit

„

mgj ꝙ ãgeli mali imo etiã boni nõ ſunt crcatoꝛes.qꝛ nõ opant᷑ niſi exteriꝰ. Sed ↄtra.̊ nõ vĩ. r.qꝛ ſi ſolꝰ cre

atoꝛ opatur interiꝰ.tũc ergo nã nibil ꝓducit. Nem creare ẽ ꝓducere aliqd de nibilo. ſed ſi demõ ꝓpꝛia vᷣtute

—

extraberet ſemẽ de potẽtia in actũ non de nihilo faccret. nõ eſſet creatoꝛ. ¶Be. dm e q̃dazʒ ẽ virtus que in

artificis ſolũ opatur exterius amou

cte interiꝰ.qꝛ ipᷣa pᷣmoꝛ

——

9

dialia qᷓ ſunt intima ꝓducit ſy emia. Uirtꝰ vo ꝗᷓ ẽ ꝑtim interiꝰ ꝑtim

pꝓductione reꝝ ſolũ oꝑatur tenwa:aen q̃ ꝑfecte oꝑatur interiꝰ.qᷓdam ꝑtim interius ꝑtim exter. Ai
do ſiuc iugendo ⁊ applicãdo vnã nãm cũ alia. Airtus dei opatur perfe

exteriꝰ.ẽ vᷣtus natu

re.q̃ extrinſecus e reſpectu rõnum ſemialiũ.s interiꝰ reſpectu pducendoꝝ ex ip̃is. Matura em̃ dũ opatur im

7 2 ☚

mittit virtutẽ ſuã vſq; ad intima paſſi.⁊ in illa immiſſione ipᷣam eẽntiã foꝛme q erat in potẽtia incopleta nõ

nales rõnes facere qui
igit᷑ nec pater ẽ creatoꝛ

—— „₰

7, —

filij. nec agricola ſegetũ. qꝛ licet pꝛ operet᷑ interi

ſicut natura.tñ o

ꝓducit.ſed ꝓductã a deo ſupponit.ipᷣam tñ adiuuãdo ad actũ perfectũ adducit.ſolus igit ille põt illas ſemi

põt creare.qm̃ ipᷣe nõ ſunt ex alijs ſed ex nihilo.⁊ ex ipᷣis fiũt oia qꝗᷓ naturalit᷑ ꝓducũt.

patur exteriꝰ ⁊ cix⸗

aliquich ex aliquo.nõ ex nihilo.licet nõ oꝑetur aceo exterius ſicut ogricola. Opato gut demonis magis

demones ñ

g⸗

Auerondo
ncit gol/
gechhifni
morſown⸗

iloiuta
Cagibisd

ſeoriznin

Nnitatſin

keni

4
— S —

Iniquus babz
a ſe volũtatem
malã.a deo vo
poteſtatẽ iuſte

toõem mẽt?. ita

creatöez rey ſo

1? deꝰ? opat᷑. Iʒ

creatura extri

ſecꝰ ſnist.

nihoc niſi qntũ deꝰ iubet.nec mali hoc iniuſte faciunt
niſi qntũ iuſte ipe ꝑmittit.Ha iniqͥ malicia volũtatem
ſuã hʒ iniuſtã.ptãtẽ aũt nõ.niſi iuſte accipit ſiue ad ſu
qm penã.ſiue ad alioꝝ.vel penã maloꝛũ vłlaudẽ bo⸗

noꝛzum.

h ¶Sicut ergo mẽtẽ nrãm iuſtificãdo ſoꝛmare nõ põt ni
ſi deꝰ.pᷣdicare aũt extriuſecꝰ euãgeliũ etiã hoĩes pñt.

nõ ſolũ boni ꝑ veritatẽ.ſᷣ etiã mali ꝑ occaſionẽ.ita cre
ationẽ rerũ viſibiliũ deꝰ interiꝰ oꝑat᷑. Exteriores aũt
opatões atq; ↄtẽꝑationes ſiue occaſiones ab angelis
tam bonis qᷓ; malis vel etiã hoĩbꝰ adhibẽtur. Sʒ hec

ab hoibus tãto difficiliꝰ adhibentur. qᷓntũ eis deſunt
ſenſuũ ſubtilitates.⁊ coꝛpm mobilitates in mẽbꝛis ter

renis ⁊ pigris. Vñ q̃libuſcũq; ãgelis vicinas cauſas

ab elemẽtis ↄtrahere qᷓnto faciliꝰ ẽ.tãto mirabilioꝛes ĩ

ſimilis opationi agri

cole qᷓ; paterne.
hbSicut g mentezʒz

nr am iuſtificãdo foꝛ

mare ⁊c. Contra. Si
H vꝝ ẽ. tũc ſicut gr̃a

eſt a deo nullo mo æz

nã vel potentia creæz
ta.vr c ſilit᷑ ois alia

foꝛma ſit a ſolo deo.
Kase⸗ creatũ nulla,z

ꝛmã inducit.i/ NR: S0
ddm ꝙ btũs Augu.
valde ſubtilit᷑ loquit
⁊2 veraciter ſi verba
eius ſane intelligant᷑
Ault ergo vicere ꝙ

hmõi opibꝰ eoꝝ exiſtũt celeritates. ſ ñẽ creatoꝛ niſi q nonrinanem naà
pꝛincipaliter iſta foꝛmat.nec qᷣſq́; hoc pᷣt niſi vnus cre non potcſt niſi c eus.
atoꝛ deꝰ. Aliud ẽ em̃ ex intimo ac ſummo cauſarũ car quia gratia non ẽ ex
dine cõdere ac miniſtrare creaturã. qð facit ſolus crea aliquo ſed potius ex
toꝛ deꝰ. Aliud aũt ꝓ diſtributis ab illo viribꝰ ac facul nihi r aſſe abire
tatibꝰ aliquã opationẽ foꝛinſecus admouere. vt tune ſuyſeminales
vel tũc.ſic vl ſic.exeat qð creatur. Iſta qppe oꝛiginali ſiue foꝛmarũ pꝛimas
ter ⁊ pꝛimoꝛdialiter in qdã textura elemẽtoꝝ cũcta is eſſentias ſolus deus
creata ſunt. ſᷣ acceptis opoꝛtunitatibꝰ poſtea ꝓdeũt. poteſt ꝓducere. als
Dor , bio aut 4 1
Beotãt „ P r g at X nit 1rt⸗
e⸗ ptãte demonij qntũ eis reſpectu creaturarũ ꝑ/ Rnan abire non er⸗
da go nreluet Anguſt
RM . .ùẽ “”́ỹYU uo ad deductionc
¶ VIllud q; ſciendũ ẽ ꝙ angeli mali q̃dã pñt ꝑ nature ſõ foꝛme de potentia
gAlitatẽ.q tñ nõ pñt ꝓpter dei vl bonoꝛũ ãgeloꝛũ ꝓꝑhi actuʒ qua Pcat acte
H beition?ẽ.i.qꝛ nõ ꝑmittũtur üla facere a deo vel ab agel onen doda wod
Aug. bronis. poſſent vtiq; feciſſe cinifes ꝗͥ ranas ſerpenteſq; Roag peuctlone
Du Renon po fecerũt. Quedã vᷣo nõ pñf facere etig ſi ꝑmittãtur ab illius ſeminalis rõis
tuerut pꝛodu⸗ Sgelis ſuꝑioꝛibꝰ. qꝛ nõ pmittit deꝰ. vñ auguſt. in li.iij. ꝗᷓ ẽ eſſentia rei.aliter
cere cinifes quu de tri. Ex ineffabili potẽtatu dei fit.vt qð poſſent ma⸗ ſe hũñs cũ eſt in potẽ/
ranas ⁊ ſerpen li ãgeli ſi ꝑmitterẽtur.iõ nõ pñt.qꝛ nõ ꝑmittũt᷑. Neq; tia Zin acttu.
tes fecerũt. em̃ occurrit alia rõ cur nõ poterant facere cinifes q ra u4 quoqʒ ſcie⸗
H nas ſerpẽteſq; fecerũt.niſi qꝛ maioꝛ aderat dñatio pꝛo us 2 Snnult gr.
l8 hibentis dei ꝑ ſpm̃ſctm̃.qð etis magi ↄfeſſi ſunt dicen ſiones q̃dam pñt p
Exo.vij, tes.Digitꝰ dei ẽ hic.Quid aũt ꝑ naturaʒ poſſint. nec¶nature ſubtilitatẽ q
pooſſint ppter phibitõem. ⁊ qͥd ꝑ ip̃iꝰ nature ſue cõdi⸗ nõ pñ̃t ꝗpter dei pꝛo
tõem facere no ſinãt. homi exploꝛare difficile ẽ. immo bibitione. Contra H
impoſſibile. Nouimꝰ hoĩem poſſe ãbulare.⁊ neq; hoc cc dey ſic Neai vrr
poſſe ſi non ꝑmittat᷑.volare aũt nõ poſſe.etiã ſi ꝑmit/ nerrene gge⸗
tatur. Sic ⁊ illi ãgeli qdam pñt facere ſi ꝓmittãtur ab re ꝓpꝛios motus ſi⸗
ãgelis potẽtioꝛibꝰ ex imperio dei. Quedã vo nõ pñt nat ſicut dicit Augu.
enfi, ſi ab eis iutretur dlte nõ ꝑmittit a quo ẽ illis vi de Se ee⸗
talis nature modus.qͥ etiã ꝑ ãgelos ſuos illa plerũ; carc vo etes no coht
ʒyvoööpmittit. à cscelſt vrpomnn, 8 ren uit hron ko
nõ ocbet ãgeloꝝ potẽtiã cohibere. R dm ꝙ deꝰ volũtates nõ cobibet ꝗpter legẽ libertatis qua eis ſtatuit. ?

ſeg iuſto iudicio de malo in peus ruere irtutẽ reſtringit iu⸗ 5 6 Na
ſec iuſto iue malo in pe us ruere ꝑmittit. ſed virtutẽ reſtringit iudicio eqᷓ iuſto.qꝛ opatio potẽtie vt fre
quẽter in his ꝗ potẽtia abutũtur ẽ ad alioꝝ afflictionẽ ⁊ punitionẽ.qm̃ igit oĩs pena debet eſſe iuſta. ſi habẽs
Potcictalin e affligit vel vult affligere. debet potentia cõpeſci non rõne eius qui agit. ſed rõne eius qͥ pati/
tur. niſi altiſſima dei iudicia aliud requirãt. Oꝛ obẽ ꝙ res agere pꝛopꝛios motus ſinit.nõ intelligit᷑ ꝙ nõ cõ⸗

.

—

peſcat vᷣutẽ ꝑ õrias ptãtes.ſed q; tantũ ſinit agere.q̃ntũ ſuã iuſticiã decet ꝑmittcre.

Sg 4

„.
* 1
*

DOintelligentiam buius ꝑtis ſᷣm duo q̃ męr
determinat. duo qᷓrũtur. Pꝛimũ ẽ de cognitõ
ne demonũ. Scom ẽ de ipoꝝ virtute ſup ren
irca pᷣmũ tria qᷓrũtur. Pꝛimũ vtruʒ
edat in demonibus peceptio ſiue erroꝛ circa pñtia.
¶ Scum vtrũ obliuio circa pᷣterita. ¶ Lercin vtrũ
pᷣcognitio circa futura.
— AADueſtio.f.9
Pꝛ deceptõ cadat in demonibꝰcirca pñtia vꝛ. Ro.
I.qm̃ nõ ꝓbauerũt hẽe deuʒ in noticia.tradidit illos
deꝰin repꝛobũ ſenſum.hoc dicit aplus de boibꝰ.g eq̃ᷓ
vel magis ſeuerꝰ ẽ deꝰ in ãgelos. vẽ ꝙ dati ſunt in
repꝛobũ ſenſum.ſ̊ in om̃ibus talibꝰ cadit erroꝛ. ⁊c.
Si tu dicas ꝙꝙ illud intelligitur de ſenſu in agẽdis ñ
in cognoſcẽdis.Cõtra.Auguſt.dicit ſup Geñ.ad lit.
ꝙ mali ãgeli intelligũtur ꝑ tenebꝛas.boni vo ꝑ lucẽ.
tenebꝛa magis dicit pꝛiuatõem luminis ꝙᷓ caloꝛis.
vẽ ꝙ cognitio eoꝝ ſit obſcurata.ergo ⁊ crroꝛi ſubie
cta ¶ Itẽ vꝛ ꝙ erroꝛi ſit penitꝰ ſubiecta.qꝛ Oyoñ.de
di. no. dicit. ꝙ in demonibꝰ ẽ furoꝛ irrõnalis.amens
ↄcupia. fantaſia pterua. fantaſia ẽ pᷣncipiũ erroꝛis.
S vꝛ ꝙ rõ coꝝ penitus ſit ſubiugata erroꝛi. ¶ Itez ꝑ
ſimile.Homi inflicta ẽ ꝓ pctõ ignoeãtia.nõ tm̃ agen
doꝝ ſᷣ etiã cognoſe e ſi nõ minꝰ pctm̃ ãgelicuʒ

—.

debuit puniri. ptʒ ⁊c. ¶ Item boc vꝛ ꝑ ſile. Sicut ſe
bʒ affectus ad bonũ.ita intellectꝰ ad veꝝ.ſ̊ affectus
demonũ adeo ẽ depᷣſſus ꝙ nõ põt moueri in amoꝛt᷑
boni.aut inoꝛdinate mouet᷑ ſi amat.& nec intellectꝰ
in ſpeculationẽ veri.Si tu dicas ꝙ pctm̃ magis coꝛ⸗
rũpit affectũ demonũ qᷓ; intellectũ.Cõtrariũ vi.nam
omnẽ pꝛauã electõnem pᷣccdit pꝛauũ iudiciũ.qꝛ non
cligit volũtas deliberatiua niſi pcedat iudiciuʒ. g vr
ꝙ pꝛima rõ deoꝛdinãdi ſit in iudicio.⁊ ita in cognitio
ne. magis q; in volũtate vel eqᷓ debet eſſe punitio.
tez boc ↄfirmatur.qꝛ excecatio ⁊ obſtinatio ſunt

4

pene peccati. & ſicut affectio pᷣſupponit cognitönem.

ata obſtinatio qꝗᷓ eſt pena affectõnis excecatõem q̃ eſt
pena cognitõnis.& cũ dyabolus ſit obſtinatus.eętiã ẽ
excecatus. ¶ Itẽ bonũ ẽ diffuſiuũ ſui. ⁊ veꝝ ſimilit᷑.
⁊ magis ẽ difful
ſua rone. ſi g& deus inq̃ntũ bonꝰ ſubtrahit influentiã

bonitatis affectiue ipoꝝ demonũ.& inqntũ veꝝ diffu

ſionẽ luminis ipᷣi cognitiue. ¶ ẽ quicqͥd ſit de ↄſer
uatione lumis dati.tñ demonibus cũ ſint in ſtatu dã
nationis noua tona nõ debẽt dari a deo. nihil põt
aliquis addiſcere niſi xpᷣo docentc.ſicut dicit Auguſ.
in li.de magiſ. ſi xpᷣs nõ debet noua dona eis dona/

re.g nec nouã cognitionẽ.g in his q̃ añ lapſum uon

coguouerũt.exq̊ nõ hñt doctoꝛẽ veritatis.neceſſario
errãt ⁊ decipiũtur.¶ Sʒ õ Luce.xvj.dꝛ.ꝙ filij ſeculi
hbuiꝰ pꝛudẽtioꝛes ſunt filijs lucis in gĩatione ſua.lo/
quit᷑ de malis.g ⁊c. ¶ Itẽ dyo.de di.no. Data ipſis
dona neqᷓqᷓ; mutata dicimꝰ ſ᷑ ſunt integra ⁊ ſplendi/
diſſima.loquit᷑ de demonibꝰ.ꝗ ſi habnerũt nale iudi
catoꝛiũ illuminatũ ⁊ potẽs dirigi in cognoſcẽdis.vr
yſido.de ſum.bo. Pꝛeuaricãtes ãgeli etiaʒ
ſanctitate amiſſa. ſenſum ãgelice nature nõ amiſer̃t.
¶ Item petm̃ nõ ẽ õᷣ actũ ſᷣ õ oꝛdinẽ actus.ᷓ nõ ẽ ʒ
cognitionẽ ſimplr.ſᷣ cognitionẽ oꝛdinatã in finem.
ſi ð cognitio ſpeculatiua qᷓntũ ẽ de ſe nõ dicit cogni/
tionẽ oꝛdinatã in finẽ. patet ꝙ ꝑ petm̃ non debet de/
52 Pzauari, KKdom q veceptio 7 erroꝛ venit ex deoꝛ⸗
ginatõnc ſiue deuiatõne iudicij. Judiciũ aũt duplex

E in quolibet ronante.Anũ qð ẽ cognoſcendoꝝ.qd ẽ

veri ſub rõne veri.Aliud agedoꝝ ſub rõne boni. Et

ſiuũ ſui bonuzʒ qᷓ; veꝝ.qꝛ hoc habet de

pꝛimũ eſt intellectus ſpeculatiui.nec ſpectat ad li.ar.
ſecundũ vᷣo eſt intellectus pꝛactici.⁊ eſt ꝑs llar. Pꝛi
mũ iudiciũ ⁊ ſi maneat integrũ q;tum ad ſubſtantiã
potentie.nibilominus per culpam eſt in angelis ali⸗
quo modo obnubilatũ.quia errant freq̃nter in iudi⸗/
cando de multis.⁊ in multis decipiũtur. maxime cũ
iudicãt de contingentibus.illud iudiciũ ẽin eis oino
ſubuerſum.⁊ cᷓtum adboc excecati ſunt ageli mali.
ſicut ꝙᷓtũ ad affectum obſtinati.⁊ ꝓpter iſtius iudicij
ſubuerſionẽ dicũtur tenebꝛa ⁊ dati iĩ repꝛobũ ſenſuʒ.
⁊ ſic patʒ rñſio ad pꝛimũ.
ꝙ eſt in demonibus ſantaſia ꝓterua.dom ꝙ fanta/

ſia dupir̃ accipit᷑.Aliqñ pꝛo vi ſenſitiua collatiua ſen

ſibiliũ receptoꝝ.Aliquãdo fantaſia dꝛ apparitio pᷣm
ꝙ dr a phanos qð eſt apparitio. Et pꝛimo mõ eſt in
ſolis coꝛꝑibus.ſecũdo mõ in ſpiritibus. HNec aũt fan
taſia ꝓterua dẽ eſſe in demonibus.qm̃ ⁊ ſi demones
intelligẽtes ſint ⁊ multa vera cognoſcãt.tñ alios no/
lũt docere ſed a veritate ſeducere.⁊ ideo qꝛ non pñt
niſi ꝑ apparentes ſimilitudincs.hinc eſt ꝙ ſtudiũ de⸗
monũ maxi:ne circa talia ẽ intentũ.ſicut magnus dłe
ricus qͥ vellet alios ꝑalogiſare ſtuderet in ſophiſma
tibus.⁊ ideo fantaſtici dicũtur ꝓpter rõnes fantaſti/
cas ⁊ apparẽtes quas inueniũt.⁊ hãc fantaſiaʒ dicit
ꝓteruam.Quia cũ ſᷣm iudiciũ ſuũ veritatem cogno
ſcant.tñ cognitam ſciẽter impugnãt. Ael boc ẽ ꝓter⸗
nire.ſ.veritati iutellecte obuiare.ideo habent fanta/
ſiam ꝓteruam. HMabẽt etiã concupiſcentiã amentẽ.
qꝛ cũ non deberẽt appetere niſi honeſtũ ⁊ ↄferẽs.a
petunt res maxime nociuas.ſicut peccare ⁊ alios in
peccatũ pᷣcipitare.q;'uis hoc nõ intendãt finalit᷑. Ibi
eſt furoꝛ irrõnalis.quia cũ ſolis malis debẽt ex rone
iraſci.iraſcũtur ⁊ furiũt cõtra bonos. Aid illud qð
obꝛ ꝙ homi inflicta ẽ ignoꝛãtia ſᷣm ſpeculatõem itel/
lectus.dm ꝙ veꝝ ẽ in poſteris.ſed ade nõ ẽ inflicta
ignoꝛantia cognoſcendoꝝ.quia habuit cognitioneʒ
ſibi innatã.Sic ⁊ demones quia habuerũt cognitio/
nem ſibi innatã.⁊ deus vix ſubtrahit dona ſua natu⸗
ralia.ſ.gratis data.ideo nõ inflixit ibi ignoꝛãtiam in

d illud qð obẽ de dyo.

intellectu ſpeculatiuo.ſed tñ ignoꝛantie pena contra

ria eſt.⁊ cccitas in intellectu pᷣterito. Paruulis autẽ
dicit᷑ iꝛifligere ignoꝛãtiã.nõ ſubtrahẽdo ſciam ſed nõ
apponendo. Pꝛeterea moles carnis coꝛrupte aggra
uat intellectus iudiciũ.⁊ iõ nõ eſt ſile.
obꝛ ꝙ affectꝰ ẽ pᷣuatꝰ rectitudine volũtatis.ddm q;
petm̃ magis reſpicit volũtatẽ.⁊ magis directe oppo/
nit᷑ bonitati affectionis qᷓ veritati cognitõis.⁊ iõ de⸗
mones nõ ſunt ita pᷣuati lumie cognitõis ꝑ culpã ſi/
cut bonitate affectionis. Aerũtñ ſicut pꝛius tactũ cẽ.
ẽ q̊ddã iudiciũ qð ↄiũctũ volũtati ⁊ ẽ ſubuerſuʒ in
malis ãgelis ⁊ excecatũ.iõ pʒ ſolutio ad alia duo ſe/
quẽtia.¶ Ad illð qdð obẽ ꝙ bonũ ẽ diffuſiuũ ſui.ddᷣm
ꝙ; ẽ loqͥ de diffuſiõe boni ſimplr̃. ⁊ boni gratuiti. Si
loqmur de diffuſiõe boni ſimplr̃.ad tot ſe extẽdit rõ
boni ad q̃t ⁊ vcri.qꝛ vtrũq; ↄuertit᷑ cũ ente ⁊ i oibus
ẽtibꝰ. Si ãt de diffuſiõe boni gratuiti ñ ẽ wx.qꝛ miti
ſunt qͥ idonei ſunt ad capiendã intelligẽtiã. qͥ tñ ido
nei n ſunt ad capiẽdaʒ gram. ¶ Ad iullud qd obꝛ q
nõ debent eis dari bona.dam ꝙ donatio duplf̃ põt

53

54

illud q

56

₰

accipi. ꝓpꝛie ⁊ cõit᷑. Pꝛopꝛie donũ dẽ qð ſimplir̃ aliũn

de ẽ.cuiuſmodi ſunt gr̃e infuſe ſiue dona infuſa.⁊ ta
lis ẽ gra gratũfaciẽs vel ad eũ habilitãs.Alio mõ dr
donũ qð ẽ ꝑ adiutoꝛiũ diuinũ.nihilominꝰ tñ ꝑ acqͥſi
tõem nr̃am.⁊ illud nõ dr̃ ꝓpꝛie donũ.ſ habito reſpe
ctu ad h̊ qð nõ acqͥrit᷑ ſine dei adiutoꝛio.⁊ h̊ mõ deꝰ

7

hiaunin
ſimgeid
ifnihehn
iilluriet⸗
Mirhäinint
chnuttiing
Uroromtnetcon
anne
nſhtralgae
jentiregzint
Unltadcen
ſtobs neh
Unpnctavin
i
ia aGoblu
to gin wüͤt
no Ctiop⸗
ſigclt phan
llenco iſe
EE

flt Bagsnn

lcitipring
ſicinon
uunipg
Kumüiſn
ſem
fätrſician

ſurinecs⸗
Nje i⸗
end ,hiri
apensnen
lozam
Ptihznpee
finnnp⸗
hlaiflitge
becrſhütt
gnelöne
rihie
f n

= r E r ,

Se

nniguf
Epind ni
thus hrü
Sgtin
ciiin
iog
wlarnhr
aniſhi
N incfui
oritne
mräfli
usNtiti,
hltinis
t cgitong
rtüogio
enſunn
meeuonet
Drnisu
bolun

DAMGοα&
Nens r

niugreg

NneisOn.

ſisgohit
pnsnan
iieſtuati
M
nignn

*

dat tona bonis T malis. Quia em̃ deus dedit lumen
dignitatis ab initio qdð poterat ad inqᷣſitionẽ multo/
rũ ſcibiliũ. ⁊ iᷣe nõ ſubtrabit qd dedit.nec eriã ↄpua/
tionẽ. cũ talia poſſi ine Enre cũ petõ moꝛrali⸗ iõ q̃ bʒ
ꝛimũ donũ pot multiplicare.ctiað repꝛobus exns.⁊
deus d weche nõ inſpirãdo ſiue infundẽdo.ſᷣ coope-/
rando lumini dato ⁊ ↄſeruãdo illud. Exemplũ huiꝰ
= de? dedit frumẽtũ auaro.⁊ dedit terrã potentẽ fru/
ctificare. cũ recolligit multuʒ de blado d bona terra
deꝰ dat. nõ ita ſicut ſi ipe ſterilẽ terrã ſine actu ſemi
nis faceret fructificare. boc em̃ ꝓpꝛie eſſet donũ.pᷣmo
mõ ſolũ large.ſic deꝰdat dona bõis ⁊ malis.⁊ demõi/
bus ⁊ hoibus. qᷓuis ip̃is becipᷣa in mala cõuertatur.
Ad es añt ꝗᷓ obijcintur ad oppoſitũ.doᷣm ꝙ intel⸗
ligũtur de iudicio ſpeculatiuo.tñ de illo nõẽ intelligẽ
dũ qꝙ magis vigeat iĩ mal qᷓ; in bõis.vł etiã tãtũ ſicut
ante lapſum. q; reuera qᷓuis multa dare cognoſcãt.
maxime illa qꝝ cognitio eſt eis innata.rone q dicit
Dyo.qꝙ bñt ſibi data integra.tñ in multis errat ⁊ fal
lũtur illi nepbãdi ſpũs.qꝛ pᷣſumptuoſi ⁊ curioſi ſunt.
ziõ freq̃nter iudicãt de bis q̃ eoꝝ iudicõ nõ ſubſunt.
⁊iõ a veritatis tramite in erroꝛẽ labũtur.⁊ ſic patẽt
omnia obieca. (¶ Queſtio. ij.
trũ in demonibꝰ cadat obliuio eirca pᷣterita.Et
c ſic vi. nullus de ſapiẽte fit ſtultus niſi aliqͥd obliui⸗
ſcat᷑demones aũt de ſapiẽtibꝰ facti ſunt ſtulti.maxie
lucifer. de q̊ Ezech. xxviij.tu plenꝰ ſapia.Et de q ecci.
iiij. Melioꝛ ẽ puer ſapiẽs rege ſene ⁊ ſtulto. Glo. ex⸗
ponit de lucifero ſiue dyabolo.S ⁊c̃. Itẽ gr̃a repat
⁊ refoꝛmat totã imaginẽ.g ⁊ pctm̃ defoꝛmat.ſᷣ defoꝛ/
matio memoꝛie ⁊ coꝛruptio ẽ ꝑ obliuionẽ. vr̃ ꝙ pec
catũ in vim memoꝛatiuã inducat in ãgelis obliuio/
nem Itẽ intelligere 1 memoꝛari ipoꝝ demonuʒ eſt
cũ variatõne. in tꝑe.ſᷣ om̃e qð meſura t᷑ a tꝑe ſene/
ſcit ⁊ tendit ad coꝛruptionẽ.qꝛ tp̃s facit diſtare qð ẽ.
vt dicit pᷣs. vñ ẽ pꝛincipiũ coꝛruptionis ꝑ ſe.sᷣ cum
coꝛruptio circa vim meoꝛatiuã ſit tm̃ ꝑ obliuionem.
patz ⁊c.¶ Itẽ ſicut ſe babzʒ intelligẽtia ad erroꝛẽc.ita
meõꝛia ad obliuionẽ. in intelligẽtia ãgeli cadit de/
ceptio.⁊ in wlũtate obliquatio. in meõꝛia cadit ob
liuio.¶ tẽ oppoſita nata ſunt fieri circa idẽ.ſᷣ mẽo
ria ãgeli pᷣt ꝓficere addiſcẽdo.g pari rõe deficere ob/
liuiſcendo.cũ ſtatꝰ ille ſit magis aptus ad defectũ qᷓ
ad ꝓfectũ. ¶ Itẽ mente hũana ſolus deꝰ ſuꝑioꝛ ẽ ſi
cut vult Aug.ᷣ ↄtingit in mẽtem nr̃am cadere obli/
uionẽ. ſi par ẽ angelice.multo foꝛtiꝰ in mẽte demo/
nũ.Oꝛ aũt i mente nr̃a cadat obliuio ꝙᷓtũ ad ſuperi/
oꝛem pꝑtẽ.pʒ.qꝛ Aug.dicit ꝙ eoꝝ cognitio q̃ ſpectant
ad diuinitatẽ ẽ ſuꝑioꝛis ꝑtis.ſᷣ freqᷓnter taliũ obliui/
ſcimur. ⁊c ¶ Sʒ S.qð ẽ nale ẽ indelebile.ſᷣ ſpẽs exi/
ſtẽtes i agelica mẽoꝛia ſunt ei innate ⁊ cõcreate.ergo
ſunt indelebiles.ſi &̊ obliuio venit ꝑ deletioneʒ ſpẽꝝ.
pʒ ⁊c. ¶ Itẽ om̃e qð recipit᷑ in alqͥ ẽ ibi ꝑ modũ reci
pientis. S ſpẽs q̃ ẽ in angelica meoꝛia ẽ ibi ꝑ moduʒ

recipientis.bᷣ memoꝛia agelica ẽ incoꝛruptibilis nec

dependet a coꝛruptibili.nec q;ẽtũ ad ſubam nec q;tuʒ

ad opꝑatõʒ.nec ꝑ ſe.nec ꝑ accñs. ſpẽs q̃ ibi recipit᷑ ẽ

ſimpir̃ incoꝛruptibilis. ¶ Itẽ boc vĩ a minoꝛi. Aer-/
tibilioꝛ ẽ volũtas ꝙᷓ aliq̃ interioꝝ potentiaꝝ.S culpa
ꝗᷓ adheret volũtati adheret vᷣtibiliter. ̊̈ multo foꝛtiꝰ

ſpẽs ꝗᷓ ẽ in memoꝛia ẽ ĩ ea indelebilit᷑.ſi ̊ obliuio eſt

ꝓter deletõem ſpẽi. pʒ. ⁊c Itẽ om̃e qdð coꝛrũpitur.
agut coꝛrupit᷑ qꝛ hʒ riuz. aut qꝛ ẽ ex õrijs.aut qꝛ ẽ in

Aliqᷣ ad by õriij vl ex ᷣrijs· Hec ſeripta ẽa pho. in li.

VII

de moꝛ.⁊ vi. ſpẽs exñs in memoꝛia demonis nullo
p̃dictoꝝ modoꝝ ẽ coꝛruptibilis.g ⁊c. Item phᷣs di
cit ꝙ virtus ſenſitiua nõ ſeneſcit qᷓntum eſt de ſe. ſed
ſolũ rõne oꝛgani. VUñ in pꝛimo de aia dicit. Si pᷣſbit
vel ſenex acciꝑet oculum pueri.videret vtiq; ſicut vi
det puer.ᷓ cũ virtus memoꝛatiua ipſius demois no
pendeat ex oꝛgano.non ſeneſcit nec laſſat᷑ in operan
do.ergo nec in recipiẽdo ſpẽs.⁊ ita vt vẽ nec obliui/-

ſcitur. ¶ Re. dom ꝙ actum memoꝛie ↄtingit accipere 5SS

⁊ per modũ habitus.⁊ iſte ẽ retinere ſpẽm.Et eſſe d
per modũ actus.qꝛ continue tenet.⁊ dicit magis ſta⸗
tũ ſiue conſmumationẽ qᷓ; actionẽ. Eſt ⁊ alius actus
memoꝛie qͥ eſt meminiſſe ſiue recoꝛdari. Pꝛimꝰ qui/
dem actus naturalis ẽ ⁊ nõ ſubeſt wlũtati.nec ꝑenes
illũ attẽditur meritũ vel demeritũ. Scdus vᷣo actus
põt oꝛdinari ad bonũ ⁊ eius oppoſituʒ.ſ.ad malum.

Scdm bhũc duplicẽ modũ diſtinguendũ ẽ in obliuio ðt

ne. Mã ſi dicatur obliuio ꝑ oppoſitionẽ ad tentionẽ
ſpeeiei. ſicẽ deletio ſpeciei de memoꝛia. Si autẽ dicat
p oppoſitũ ad recoꝛdationẽ.ſic dicit debilitationẽ q;
tũ ad iſtũ actũ qui eſt meminiſſe.⁊ hoc poteſt eſſe bo/
nũ.ſ.cũ obliuiſcimur maloꝝ illatoꝝ nobis.et maluʒ
cũ obliuiſcimur bñficioꝝ nobis a deo collatoꝝ.vl ob
liuiſcimur eoꝝ que nobis eẽnt expediẽda ad ſaluteʒ.
Contra.qð dꝛ Deutro.iiij. Cauè ne vnqᷓ obliuiſca/
ris domini dei tui ⁊cc. Si igitur loqᷓmur de obliuione
pꝛimo mõ.ſic dico ꝙ non cadit in demonibus.nulla
em̃ ẽ in eis deletõ ſpẽi. Si ſcdᷣo mõ.ſic dico ꝙ cadit.i⸗/
mo cecidit magna obliuio.qꝛ obliti ſunt ſue ſalutis.
obliti bñficioꝝ dei.qꝛ cũ ↄuertũt᷑ ad mala.inhabiles
fiũt ad recolendũ bona.boc mõ ↄcedo ꝙ obliti ſunt.
⁊ ſic pꝛoccdũt due pꝛime rõnes. Pꝛima q̃ ſumpta ẽ
a ſtulticia. Secũda qᷓ ſumpta ẽ ab imagine defoꝛma/

ta. nam ꝓcedũt bac via. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ intel/d0

ligere cadit ĩ tꝑe.ddᷣm ꝙ cadit in tꝑe extèſo noie tꝑis
nõ pꝛout ẽ motus pꝛimi mobilis menſura.qꝛ nec de
monũ eſſe nec intelligere pendet ex illo. Lamẽ aliter
põt dici ꝙ qᷓ;uis actꝰvt actꝰ cadat ſub tꝑe vel in tꝑe.
nõ tñ actꝰ vt habitꝰ.qꝛ hʒ modũ ſube intra.nec habʒ
variationẽ.⁊ iõ ſicut ſuba demonuʒ nec coꝛrũpit᷑ nec
ſeneſcit in tꝑe.nec babitꝰ.ita etiaʒ nec actꝰ vt habitꝰ.
⁊talis eſt retentio ſpẽi.⁊ ꝑ boc patʒ aliud ꝙ nõ ẽ ſile
de intelligere ⁊ obliuiſci.qꝛ iutelligere non tam ẽ actꝰ
naturalis qᷓ; etiã cõfoꝛmabilis volũtati.⁊ ſilr errare.
ß ſpẽm tenere vel amittere ẽ ex potẽtia vel impoten/
tia nali. Pꝛia rõ illa nõ valet.qꝛ cũ memoꝛia bhẽat na-
turã ſpecularẽ ſiue ſpeculi.itelligẽtia nãm luminoſazs
ſiue lumis.⁊ ãgelꝰ plꝰ hʒ de nã ſpeculi ⁊ de potẽtia re
cipiẽdi qᷓ; de nà lumis.illa em̃ i ſolo deo eſt potiſſime
vł in bis q̃ ſunt deifoꝛmes ꝑ gloꝛiã.iõ nõ valet necẽ
ſile. Magis em̃ pᷣt in tenẽdo ſpẽm qꝙᷓ in recte iudicã/
do.aliqᷓ em̃ ſunt ſupꝛa iudiciũ ãgeli nõ ſic ẽ de tentõe

61

ſpẽi Ad ill qd obꝛ ꝙ oppoſita nata ſunt fieri circa oꝛ

idẽ. Aen ẽ niſi alterũ nalit᷑ inſit. ⁊ nã angeli poſſibił
ẽ ad receptionẽ ꝑ nãm.ad electõnẽ vᷣo mme Eich
illud qd obẽ ꝙ ſolus deus eſt maioꝛ mente bumana.
dom ꝙ ven ẽ qᷓ;tũ ad rõnẽ ꝑficiẽdi.tñ qꝛ mens hña/
na ex cõiũctione cũ coꝛꝑe terreſtri aliq̃s pᷣbit ꝓpꝛieta
tes ⁊ defectus depꝛimẽtes.qᷓtũ ad hoc ẽ inferioꝛ men
te ãgelica.⁊ iõ ſicut mens hũana impedit᷑ ab actuali
ſideratõe ꝓpt᷑ depᷣſſionẽ coꝛpꝑis.ita etiã cõpellit᷑ ob/

iuiſci. intellectus aũt ãgelicus ſp ẽ in actu intclligen/

di. ⁊ ideo nõ ẽ mirũ ſi memoꝛia ſꝑ eſt ĩ acu cõſcruan-
gi.⁊ ſic patent obicĩaas.

6

—

¶ Aueſtio.iij. 4 aũt cognitõ non pẽdet a re aliqᷓ.ĩmo oia q̃ nouit.ſᷣm nuntee
¶ Atrũ in demonibus ſit p̃cognitio qͥ ad futura. Et modũ ſue veritatis nouit. ⁊ qꝛ veritas ſua eſt certifſi mntin
ꝙ ſic vꝛ ꝑ ſile.qꝛ aſtronomi ⁊ mathematici ꝑ curſum ma.certiſſime cognoſcit ↄtingentia vt neceſſaria.⁊ h Gtteiſu
aſtroꝝ pᷣcognoſcũt ⁊ dicũt mita futura.⁊ videmꝰ meliꝰ explanatuʒ fuit in pᷣmo libꝛo.⁊ ſicut certiſſime glitien
in multis vera dicũt.S ſi maioꝛ ẽ intelligẽtia ⁊ cogni nouit.ita pᷣt certitudinalit᷑ demonſtrare ⁊ reuelare.iõ fiunmmͤ⸗
tio in demonibus.v? ⁊c ¶ Itẽ hoc oñdit᷑ ab effectu. bec pᷣcognitio futuroꝝ vel dei ẽ el a deo.⁊ iõ cũ talia miſiſe
qꝛ iſti magi ⁊ diuini ꝑ pacta cũ demonibꝰ mlta vera pᷣdicũtur.pᷣdictio dẽ diuinatio.qꝛ talis ẽ actꝰ diuinꝰ. chi
5p̃dicũt.⁊ nõ poſſũt niſi ꝑ rcuęlatõnem demonũ.ꝗ̊ v?ꝭ ⁊ qꝛ demones ſuꝑbi maxime deſiderant bonoꝛarivt nutu
ꝙ ipi futura pᷣcognoſcũt. Itẽ vi hoc a minoꝛi.qꝛi deꝰ.maxime conatur oñdere boc in ſe hr̃e.⁊ iõ dice/ eune i
tellectus agẽs in ſomnis ⁊ in extaſi multa vera futu reꝙ demones ꝑ ſeipos futura cõtingẽtia pᷣſciãt cer/ rcin
ra pᷣuidet.ſicut ptʒ.qꝛ freqᷓnter ſomniamꝰ qd euenit titudinaliter.hoc ẽ eis attribuere qdð dei ẽiõ ẽ ibi infi 7mnüingeſl
nobis poſt longa tꝑa.ſᷣ demones ſunt oino abſtracti delitas.⁊ ifidelitati freqᷓnter annexa idolatria.iõ di/ 65 guumſtheen
a ſenſibus. ⁊c. (Re rõc vr.qꝛ aia qͥdã mõ ẽ oia.qꝛ uinatio ẽ ꝓhibita. Ouis aũt demões nõ poſſint per itonfigin
in ea ẽ q̊ͥ ẽ ola fieri qntuʒ ẽ ex ꝑte intellectꝰpaſſibilis. ſeipos menra peingetla ſcire certitudinaliter. tñ fre tinmnantl
⁊ qntũ ẽ ex ꝑte intellectus agetis ẽ in ea qͥẽ oia face quęter vera pᷣdicũt.qꝛ euentũ futuroꝝ aliqͥ mõ pᷣſen⸗ tluchin
re. ſi intellectus agens cſſct liber. vł paſſibilis relu tiũt. Hoc aũt ẽ q̃druplr ſicut dicit Aug.in.iij.ſup gñ. ptellpr⸗
ctus ad actũ ꝑ agentẽ. tũc nõ ſolũ eſſet in potẽtia ad ad lit.Aut em̃ ſenſus vł ingenij acrimonia. aut mul⸗ bügrüntin
cognoſcendũ futura ſᷣ etiã in actu.⁊ hic ẽ in demoni / ta expientia.aut doloſa cautela.aut aliena toctrina. cepbebeti
bus qͥ creati ſunt in actualitate plene cognitionis. ? Senſus acrimonia.vt q vidẽt diligẽter ⁊ cõſiderãt ſels norait
q̃ꝝ intellectus agens ẽ liber a coꝛꝑe.g ⁊c. ¶ Sʒ ↄtra. ad qͥq inclinet᷑ affectio nr̃a.vel ꝗᷓ ſint inducẽtia vłre⸗
qꝙ; nõ pᷣſciãt futura ↄtingẽtia vꝛ. Quãto aliqͥd magis trabẽtia.Exꝑicntia tẽpoꝝ.qꝛ ex talibꝰvidet accidere ltuon
ẽ pñs alicui.tanto certius ẽ ei.ᷣ volũtas vniuſcuiuſ/ talia.Soloſa cautcla.añ ꝓponit aliqͥd facere.⁊ pꝛedi Nrürede
qʒ ſibi pᷣſentioꝛ ẽ qᷓ alij. certioꝛ ẽ ſibi qd velle dehat cit q̃ſi alius ſit facturꝰ. Aliena doctrina.qñ niſto dei ichtn
alij.ẽᷣ nullus certitudinalit᷑ ſcit qͥd debeat cras vel · iudicio ꝑmittit᷑ addiſcere ab ãgeł.Et ſic pʒ ꝙ demo/⸗ carantan⸗
le vel cogitare. multo minꝰ nec alia creatura qᷓntũ nes futura ↄtingẽtia ⁊ ſi pñt Zbal ec nſeun e nö Cnäckeiten
ẽ de ſe pᷣt pᷣſcire. Itẽ ois cognitio creature pẽdet a pt tñ certitudinaliter pᷣſcire ſicut oñdũt rõnes ad hᷣ 66 ſpoſouzten
re ſcita.qꝛ ſcibile nõ ſe bʒ in ↄpatione ad ſcientẽ craa inducte· Ad illud q obẽ de aſtronomis ſiue ma/ ſübuußwiicn⸗
tũ ꝑ modũ paſſibilis.ſᷣ potiꝰ ꝑ modũ actualis ⁊ mo / thematicis ꝙ dicũt frequẽter vera.ddm ꝙ boc ſoluz (Goe
tiui.ᷣ nulla cognitio pendẽs a cognoſcibili pᷣt eẽ ce/ cẽcõiecturãdo.ſiue ſᷣm legẽ aſtroꝝ.ſiue ſᷣm diabolica ſminwin
ta de re incera.̊ᷣ futurũ cõtingẽs ẽ res incerta.& non ↄmercia. Scom legẽ aſtroꝝ.vtpote qñũ dñat ſtella ꝗ Cetuurſuee
põt certitudinalit᷑ ab ãꝗgelo cognoſci. ¶ Itez ſi cogſcit hʒ impᷣſſionẽ ſuꝑ diuerſos bumoꝛes. diſponit ᷣm Bᷣ Cgerneſtuarn
futura. aut & ſcia acqͥſita.aut innata. Si acqᷣſita.ſᷣů h boiem ad diuerſos moꝛes ⁊ affectiões. Scm diabo ſin cheme Pe⸗
incipit ab cxñtia rei.qꝛ a re ipᷣa generat᷑ in cogſcente. lica cõmercia.vt qñ volũt vi aſtroꝝ vltra pcedere qᷓ; fraltitesper
cñ g res nõciũ ſit.nõ põt cognitionẽ eiꝰacquirere. Si ac illud ſupꝑ qdð pnt.tũc em̃ niſi dyaꝰadeſſs. ita freq̃n Pgebordiegtkd
innata.g̊ non põt ignoꝛarc aliqᷓ eoꝝ q̃ futura ſunt.g ter falſum ſicut veꝝ dicerẽt.nunc aũt cũ toto auxilio tnſthihd
pᷣſciuit caſum ſuũ auteq; caderet.qð ſupꝛa impꝛoba / demonũ freq̃nt᷑ fla pᷣdicũt ⁊ decipiũt᷑. Sʒ tãta ẽ dmo ſickſeman.
tů ẽ tanqᷓ; impoſſibile. S ꝛc. ¶ St m ſi pꝛeſcit futura.gS nũ aſtutia ꝙ; ita ſciut occultare auc⸗ ſuã vt oñdläãat änaturno
ſcit qͥs debeat vincere.vtrũ ipᷣe an is quẽ tẽptat.&̊ cũ crroꝛẽ ſiue defectũ fuiſſe ĩ aſtronomo ↄſideꝛãte.nõ in hematene
ipᷣe refugiat victoꝛiaʒ bonoꝝ.nũqᷓ; tẽptaret niſi illos arte aut diablo aſſiſtẽte. In h̊ igit᷑ ſtat rñſio.qꝙ aſtro uin
quos ſᷣſciret ſibi ſuccũbere.̊ᷣ alios tẽptat ſicut ptʒ in nomi de ↄtigẽtibꝰ hñtibꝰcãm fallibilẽ ⁊ idetermiatã Utlintt,ltg
64 Job. 5⁊c. ¶ N. dom ꝙ futuroꝝ ẽ triplex genꝰ. Que ñpſciũt va. niſi ex ↄiectuꝛa.⁊ dyaꝰex maioꝛi ↄicctura nnpthleckin
dam em̃ ſunt futura q̃ hñt cãm determinatã ⁊ infal- illa pñtit.ñ tñ certitudialit er illð qð obꝛ de 77 tmiſtpcnnti
libilẽ. vtpote ſunt illa q̃ᷓ attẽdũtur circa motũ coꝛym mag ⁊ diuis ꝙ dicũt vᷣa.dim ꝙ veꝝ ẽ. cũ aliqñ di nunmnnrict ſii
ſuperioꝛũ.in qͥbus ẽ determinatio ⁊ ois impedimẽti cãt fla.pʒ ꝙ potiꝰdicũt veꝝ caſualit᷑ q; certitudialit. R .
remotio.talia pñt certitudinaliter ſciri nõ ſolũ a deo. ↄiectura potiꝰ qᷓ ſcia. Qui ei ſel dicit futuꝝ i vᷣbo dñi ſiglinm
H ⁊ a creatura.⁊ hoc in ſua cã.ſicut tpᷣs eclipſis ⁊ ↄſi · ⁊ñ¶ euenit.ſicut i le e dẽ. ſomniatoꝛ S.⁊ ñ ꝓpha dni. 7 aieriun
miliũ. Quedã ſunt q ht cãm determinatã.ſed tñ fal iõ pᷣcipit᷑occidi.¶ Ad illð qð obꝭ de ſomnijs ĩ qbꝰ pᷣ oS mnſtl
libilẽ. vtpote ſunt illa qᷓ ſunt ſm inferioꝛẽ naturam. nident᷑ futura. dom ꝙ qᷣcqͥd de hᷣ ſenſerint phi qᷣ o minene⸗
Que ideo hñt cãm determinatã.qꝛ itẽtio nature mo ſitões lõgũ ẽ retexere.qdð de eis dicit ſacra ſcripturai Anatn⸗
uet determinate ad vnũ. Ideo vo fallibilẽ. qꝛ multi gqubitãater ẽ tenẽdũ. Repbẽdit ei cos qͥ ↄfidẽtiã bñtiĩ angan
plicit põt occurrere impedimentũ.vtpote ager ſemi ſomnijs. Vñ Exci.xxxiiij.ſicut ꝑturiẽtꝭ coꝛ tuũ fanta eanen
natus ſi terra pingnis ẽ ⁊ bona.diſpõ ſuꝑioꝝ coꝛꝑm ſieas patit᷑niſi ab altiſſimo fuerit miſſa viſitatio.iõ in nichii, on
afferet pinguẽ fructũ. ⁊ iſta pñt qdã mõ ſciri ⁊ pſciri. telligẽdũ ꝙ qͥnq; de cãis fit ſomnia. Quedã ↄtigũt Utben nli
nõ tſ̃ a deo. ſe etiã a creatura ꝗᷓ nouit naturas rerñ̃ erx diſpõe coꝛpis. Quedã ex ſollicitudie mẽtis. Que⸗ llbi⸗ etn
ſuꝑioꝝ ⁊ inferioꝝ.nõ tñ ita certitudinalit᷑ ſicut pᷣdi / dam ex illuſione dyabolica.Quedã ex reuelatõe ãge Lcen ſauin
cta. Quedã aũt ſunt qᷓ hñt cãm indeterminatã ⁊ fal lica. Quedaʒ ex viſitatõne dina. Pꝛima duo ſomnia tii ſda
libilem. ſicut ſunt ea q̃ ſunt a volũtate nr̃a.q indeter ſunt pᷣſagia futuroꝝ q̃ hñt cãm in noð.vt ſomnia q Nenurtüg
minata ẽ ꝗꝓpter hoc ꝙ ẽ ad oppoſita. Fallibilis ctiY. ↄtingũt ex cãis coꝛpis ſunt ſigna ĩfirmitatis. Sõnia ig ſclgin
qꝛ pnñt etiq volẽti ꝓficere occurrere młta impedimẽ qᷓ cõtingũt ex ſollicitudie mẽtis ſunt ſigna coꝝ ad q̃ lugul ſii
ta. ⁊ talia nõ pñt certitudinaliter ſciri ab aliq creaꝛatu faciẽda vł deſiderãda nr̃a inclinat᷑ affectõ.Alioꝝ vo W
ra in ſcipᷣa.ſed ſolũ a deo vel ꝑ reuelationẽ diuinam. nõ ſunt ſigna de ſe. immo ſi ad alia applicent᷑.potiꝰp ſceebtiiin
NRõ aũ̃t huiꝰ iſta c.qꝛ cognitio creaturc pendet ex re. bent occaſionẽ errandi qᷓ pᷣciendi. Somnia qᷓ ſunt leanſtn
qm igit᷑ res incerta ẽ. ⁊ in ſe ⁊ in ſua cã.ideo ercatura a dyabolica illuſione nullius ſunt roboꝛis.ſicut nec nutis
nõ pᷣt certitudinalit᷑ illã noſccre aut pꝛeſcire. Oiuina dinatões auruſpicũ. Sonia vo ꝗᷓ ſunt ab ãgel wnis ta

WS
neſten
hrufn
rennatni
dosbäͤt
edi⸗
dueboronge
ebit 1d
Knn säi
Mehebint
aicrnn
Mönddeſintg
n Ahnii
Aenäti
utlinnann
imrintänet,
Ubcnin
Wermn giun
AGlpn
ltgzrts
iiciinih
Mronsſten
mngbei
riftirtch,
if
ntngar;
cuft⸗
iddu
i Geid
aluii
enſcrirnin
itriinon
miri Aen
Mfin
igaaifn
Fanmtl
tümgiohen
ighrmm!

nngicch

4

Kürphice

aut a deo.ſunt in nobis ſigna. ſunt vera. ⁊ ita ex boc
non babet᷑ ꝙ pᷣcognitio futuroꝝ contingentiñ aliter

59 pabeat᷑ qᷓ; a dco.niſi ꝑ aliquã coniecturaʒ.¶ Ad ilö

quod obijcitur ꝙ anima quodãmõ eſt omnia. dom

ꝙ intellectus agens non eſt ens actu plene reſpectu

omniũ.quia nõ eſt plene agens.ideo indiget iuuari a
cognoſcibili ad hoc ꝙ fiat in actu.vel a deo.qui ẽ oĩ
no actus reſpectu omniũ entium ⁊ veroꝝ.⁊ quia fu/
tuꝝ contingẽs nõ habʒ eſſe niſi indeterminatũ.ideo

non põt intellectũ iuuare ad certitudinalẽ cognitio/
nem bñdam de ſe? laid illud ergo qð obijcit᷑ ꝙ agẽs

eſt in actu reſpectu omniũ ad ꝗᷓ ꝑoſſibile ẽ in poten/
tia.ſoluendũ ẽ ꝑ interemptionẽ.non ſolũ in bomibꝰ.
verũetiam in angelis.Qucdã em̃ ſunt ad q̃ tã agens

qᷓ; poſſibilis eſt impotenus.quia ſunt ſupꝛa poſſe crea

ture.vnde illa pꝛopoſitio non habet veritatẽ niſi de
his tm̃ que ſunt infra poſſe intellectus creati.reſpe⸗
ctu quoꝝ babet intellectus ſe.⁊ in ratione agentis ⁊
aſſeilis non aũt reſpectu coꝝ q̃ ſunt ſupꝛa.⁊ ſic pa
QOnſequenter queritur de ſccũdo articulo.ſ.
D de virtute demonũ. e qua tria qᷓrũtur. pꝛi/
mũ eſt ⁊ pambulũ.vtrũ omnis foꝛme indu/

cundũ eſt vtrũ veraꝝ foꝛmarũ inductio ſit a ſpũ ma/

ligno.Terciuʒ eſt vtrũ miniſterio demonũ poſſit qͥs

vti in huiuſmodi operibus ſine peccato.
¶ Etrum omnis foꝛme inductio ſit a creatoꝛe.an ꝙ;
agens ꝑticulare ſiue creatum poſſit aliquã inducere.
Et qꝙ omnis ſit a creatoꝛe videtur.pꝛimo autoꝛitate
dñi in Johannc. Pater meus vſq; mõ oꝑatur ⁊ ego
operoꝛ.ſed ſi res ꝓducerẽtur qtũ ad foꝛmã a natura
nõ ꝓpt᷑ hoc diceret᷑ deus vſq; mõ operari.g̊ vꝛ ꝙ ois
foꝛma ſit ab ipo. ¶ Item rõne videt᷑.nobilius pᷣnci/
cipiũ eſt foꝛma q; materia.⁊ magis dicit qͥd diuinũ.

ergo cũ natura nõ poſſit in minus.quia nõ poteſt in
ductionẽ materie.immo eſt a ſola creatõne.multo

ꝛtius vẽ de foꝛma. ¶ Oteʒ pꝛincipia reꝝ ſunt incoꝛ

ruptibilia.vt vult phus.̊ tam materia qᷓ; foꝛma.ſed

incoꝛruptibile eſt ingenerabile.ergo tam materia qᷓ;
foꝛma ẽ ingenerabilis. ſi pꝛoducitur in eſſe hoc nõ
erit a natura ſed ſolũ per creationẽ. Item omnis
actio creature terminat᷑ ad hoc aliqͥd.ſed foꝛma non
eſt ̊ aliquid.ẽ̊ nõ terminat᷑ ad ſona 5 cũ ꝓductio
naturalis ad illud terminet᷑ q ꝓducit᷑ per naturã.
impoſſibile eſt foꝛmã ꝓduci ab agente creato. Nec
materiã.bhoc conſtat.⁊ ofm̃e quod pꝛoducitur ᷣm ali
on pꝛoducitur.ergo nihil. hean cum ꝓducit
foꝛma.aut ex aliquo. aut ex nihilo. Si ex aliqͥ. ̊ om̃e
quod eſt ex aliquo habet aliquid ſui cõſtitutiuũ tãqᷓ;
pꝛincipiũ intrinſecũ. o foꝛma ẽ cõpoſita ex mate/
ria ⁊ foꝛna.qð abſurdũ eſt. Si ex nihilo.ſed om̃e qð
ex nihilo creatur ẽ a creatoꝛc.g̊ nulla foꝛma ẽ ab agẽ
te aggeo⸗ A Ren cũ foꝛma eſt in potentia marerſe
aut ẽ in potentia in qua.aut a q̃.aut ex qua. Nõ ex q̃ᷓ
hoc pꝛobatũ eſe; foꝛma nõ beat matentale wa⸗
cipiũ ex qua conſtet.immo ſit in ſimplici eſſentia cõ/
ſiſtens.ergo ĩ qua vł a qua. Mõ a qua.qꝛ materie nõ
eſt agere.ergo ſolũ in potentia vt in qua.ſed foꝛna q̃
ſolũ eſt in potentia vt in qua.totaliter eſt ab extrin/
ſeco.⁊ nulla talis foꝛma eſt naturalis vel a natura.
ergo nullũ agens creatũ põt naturalẽ foꝛmã ꝓduce

rr. Contra. Oſmis res ſicut vult Dam. ppus ba

ctio ſit a creatoꝛe.an alique ſint ab agẽte creato. Sc

bet pꝛiam opationt.alioquin aliqͥd eſſet ocioſum
in na.ſᷣ ois oꝑatõ boni alicuiꝰẽ opatrix.alioqͥn ẽ fri
ſtra.& vẽ ꝙ ois res aliqͥd poſſit pꝛoducere.ſiue opari
ad alicuiꝰ ꝓductõem.aut materie.aut foꝛme.ñ ma
terie.ᷓ foꝛme. Itẽ vniꝰ coꝛruptio ẽ jrij gratio.nũ/
qᷓ; ei abijcit᷑ frigꝰ niſi ꝑ introductõem calon.nec ecõ/
uerſo.ᷣ ↄſtat ꝙ ages creatũ pᷣt abijcere ⁊ coꝛrũpe /

riñ. pßt ſe vl ſilem ſibi iducere. Nẽ certũ ẽ cali⸗

dñ calefacit. aß nõ nouit idiget ſenſu. caloꝛ ignis
generat caloꝛc.ꝗᷓ pari rõe q̃ calidũ generat calidum.
ignis generat ignẽ. cũ nõ ſit minoꝛis vtut¶ Itẽ cer
tũ ẽ ꝙ obiectũ geneꝛat ſibi ſilitudinẽ i ſpeculo.qð pʒ.
ſi obiectũ amoueat᷑.nullo mõ reſultabit ibi ſi giünco.
pari rõe ſi adſit mꝗ diſpoſita.agẽs pᷣt gñare ſibi ſi/
milem in nã. ⁊c.¶ E. dom ad h.ꝙ de eductõne foꝛ 1
me in eẽ q̃druplex fuit poſitõ.Quidã ei poſuer̃t lati/
tationẽ foꝛmaꝝ ſicut imponit᷑ anaxagoꝛe.Et illð pᷣt
duplr intelligi. Aut ꝙ ipſe poneret foꝛmã actualiter
exiſtere in ma.ſᷣ nõ apparcre extrinſecus.ſicut pictu
ra opta pãno.⁊ iſte modꝰ impoſſibilis eſt oio.qꝛ tũc
Zria ſil ponerẽt i eodẽ. Alio mõ pßt intelligi ſic.vt eſ/
ſentie foꝛmaꝝ ſint in m i potẽtia.nõ ſolũ latentes.ſᷣ
entes ĩ potẽtia.vt mã hẽat ĩ ſe ſemiales oim vᷣturum
foꝛmaꝝ rões ſibi a pᷣmaria ↄditõe inditas.⁊ illð con
coꝛdat⁊ phie.⁊ ſacre ſcripture.⁊ ꝑ actõnẽ agẽtis edu
cerẽtur i actũ. hic itellectꝰ nõ fuit huiꝰ poſitõis.ſed
pᷣmꝰ fuit ſᷣm qð erpoſitoꝛes dicũt. HNec em̃ poſitõ fu
it ꝙ agẽs ꝑticulare nihil agat ſᷣ tĩ detegat.Alia fuit
poſitõ pᷣoꝝ modernoꝝ ꝙ oẽs foꝛme funt a crcato/
re.Et hec poſitõ pᷣt duplir̃ intelligi. vno mõ ꝙ deꝰ ſit
pᷣncipalit᷑ agẽs ⁊ ꝓducẽs i omi rei ↄditõe.⁊ ſic hʒ ve
ritatẽ.vl ita q; des ſit tõ cã efficiẽs.⁊ agens ꝑticulare
nõ facit niſi mãm adaptare.vt ſicut ꝓducit aiam rõ-
nalẽ.ita ⁊ alias foꝛmas.⁊ iſte intellectꝰ vẽ fuiſſe illoꝝ
ph̊oꝝ.Et iſte intellectꝰ ẽ impoſſibilis. Quia agẽs ꝑ⸗
ticulare. aut inducit aliqͥd. aut nihil. Et ſi nibil.g ni
hil agit. Si aliqͥd iducit.ᷓ vẽ ꝙ aliq efficiat diſpõeʒ.
Hß 5 rone pᷣt in vnã.⁊ i alia.q̃re iſta poſitõ nõ ẽ rõna/
bil. Tercia poſitõ ẽ ꝙ foꝛme nãles fere oẽs ad minꝰ
coꝛpales.cuiꝰmõi ſũt ełares foꝛme.⁊ foꝛme mixtõis.
ſunt iĩ potẽtia matcric.⁊ ꝑ actõem agẽt pticulan edu
cũturi aetũ.⁊ iſta ẽ põ quã vr tenuiſſe phᷣs.⁊ mõ te/
nẽt cõit᷑ dcto.ĩ phia ⁊ theologia. Sʒ Hͥ duas hbʒ vias
NMã qͥdã dicũt ꝙ hmi foꝛme ſũt i mã in potẽtia rece
ptiua.⁊ qͥdãmõ actiua ſiue cooperatiua.qm̃ mã ⁊ bʒ
poſſibilitatẽ ad recipiẽdũ.⁊ ecẽ iclinatõeʒ ad coopan/
dũ.⁊i agẽte hmõi foꝛa ꝓducẽda ſicut i pᷣncipio ef
fectiuo ⁊ oꝛigiali.qꝛ ois foꝛa ꝑ nam ſue ſpẽi recipit
tutẽ młtiplicãdi ſe.vñ iductio foꝛc ẽ ab agẽte foꝛmaʒ
ſuã mitiplicãte.Et ponit exẽplũ ĩ cãdela.quõ vna in
flamat mitas.⁊ ab vno obiecto relucẽt młte imagies
in pluribꝰ ſpecuł.⁊ hmõi foꝛme vt dicũt nõ hñt ex qͥ̊
ſint maliter.ſᷣ ex q̊ oꝛiginalit᷑.⁊ ideo dicũt᷑ create.nec
dicũt᷑ eẽ ex nihilo. Illud cm̃ creat᷑ qd nullo mõ eſt.ſᷣ

talis foꝛa ſic ꝓducta aliq̊ mõ ẽ.tũ rõe agẽtis.tũ rõne
materie. Alia via ẽ ꝙ foꝛme ſint in potẽtia materie.

nõ ſolũ in q̃ ⁊ a q̃ aliqͥ mõ.ᷣ etiã ex q.⁊ ̊ dicũt.nõ qꝛ
ipᷣa cẽntia materie ſit ex q̃ res ꝓducit᷑.ſ̊ in iſßfa mate
ria aliq̃d ẽ ↄcreatum ex qͥ agẽs dũ agit in ip̃ᷣm educit
foꝛmã.nõ inq; ex nihilo tanqᷓ ex aliqͥ qʒ ſit tanꝙᷓ ali/
qua ps foꝛme ꝓducende.ſᷣ qꝛ illud põt eſſe foꝛa ⁊ fit
2a. ſicut globus roſc fit roſa. Et iſtã poſitio ponit q;
in materia ſint virtutes oim foꝛmaꝝ ꝓducẽdaꝝ nã/
liter.⁊ cũ ꝓducit᷑.nulla qͥdditas.nulla veritas cẽntie

faciat eſſe a

72

73

74

75

76 g

. g
&£ .
9

inducit᷑ de nouo. ſed datur ei noua diſpoſitio xt qdð
erat in potentia fiat in actu. Diffcrũt ein actus ⁊ po
tentia. non quia dicant diuerſas quidditates. ſed di
ſpoſitiones diuerſas eiuſdẽ.non tamè ſunt diſpoſitõ
nes accidentales. ſed ſubſtãtiales. ⁊ boc non eſt ma-
ũ ſi eſt in potẽtia agentis creati.vt qð eſt vno mõ
lo mõ.Et bec poſitõ inter om̃es pᷣdictas
videtur eſſe intelligibilioꝛ ⁊ veritati vicinioꝛ. Hãc po
ſitionem credo eſſe tenendãnon ſolum quia eã ſua/
deat rõ.ſed etiaz quia confirmat autoꝛitas Auguſti.
ſuper Geñ.ad lit.quãꝗ magiſter allegat.ꝙ que pꝛodu
cũtur a natura.ſᷣm rões ſe eminales ꝓducãtur. Quid

aũt ſint iſte rõncs ſeminales videbit᷑ infra quãdo de

bis erit ſermo. Scom bãc igitur poſitionẽ ſuſtinẽdũ
ꝙ agens ꝑticulare educit foꝛmas/⁊ inducit.⁊ res na
turales ꝓducit. ⁊ rõnes ad boc induete ſunt oↄceden
de. illud ergo qð obijcitur ꝙ deus oꝑatur vſ/
q; mõ,dm q verũ eſt. quia per ſe operatur vel eum
alijs. vñ argumentũ nõ valet. deus vſ. mõ operat᷑.
ergo agens creatuz ei non coopatur. ¶ Ad il ud qdᷣ
obijcitur ꝙ nõ poteſt in materiã. dum c non eſt ſile.

quia matcriale pꝛincipiũ nõ eſt in alio vt in potẽtia.
cũ ſit de ſe potentia.tũc em̃ potentia eſſet in potẽtia.

⁊ educeret᷑ potentia de potentia.qdð nõ è intelligibi/
le. ſecus ẽ in foꝛma vt viſum ẽ.⁊ ideo nõ eſt ſile. Põt
etiam ſumi ratio ex parte agentis.quia pꝛoducto cre
ature cum ſit agens limitatũ.eſt pꝛoductio ſimilis a
ſimili. ſed conſtat ꝙ nibil agit rõe materie ſed foꝛme.
ideo magis Foten in foꝛma q; in materiã. Ad illᷣ
quod obijcit ꝙ pꝛincipia rerũ ſunt incoꝛruptibilia.il

lud intelligi᷑ in vniuerſali.non in particulari. Aeli/
telligitur õm eſſentiam non ᷣm foꝛmã. ⁊ ideo foꝛma

in particulari generat᷑ ⁊ coꝛrũpit᷑. Vel poteſt dici ꝙ
eſſentia non remanct in potentia poſt coꝛruptionem
ſicut ante generationẽ. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ;
actio nature ad boc aliquid termiatur. dom ꝙ ſicut
dicit phᷣus. ꝓpꝛie loquẽdo foꝛma non generat᷑ ſi ed cõ
ponitur. Cũ em̃ ꝓducitur foꝛma non ꝓducitur in ſe
nec per ſe. ſed vt in materia. ⁊ ſic facit cõpoſitũ.⁊ ad
illud terminat᷑ generatio. nibilominus generatio vel
pꝛoductio naturalis reſpicit cõpoſituʒ pꝛincipaliter
gratia foꝛme. Ad illud quod obijcit᷑.vtrum ex ali
quo aut ex nihilo.dom ꝙ hm tere fo
ꝓducũtur er aliquo.ſed nõ ex aliquo matcrialit᷑ æl

9

cõſtitutiue. ſed ex aliquo oꝛiginaliter. Ael ſm terciaʒ

opinionẽ fiñt ex aliquo.non ꝙ ex. dicat parteʒ. ſed qꝙ
dicat conſubſtantialitatem.ſicut roſa ex globo. quia
globus fit roſa. ⁊ per hoc patet vltimũ.Concedo em
ꝙ foꝛme naturales ſunt in materia qᷓ;tũ ad potẽtiã.
Zin qua.⁊ ex qua.⁊ a qua.ſm pᷣdictũ modũ.Et ſi tu
obijcias ꝙ materia nõ agit nec conſtituit. dom ꝙ eſ⸗
ſentia materie ſolũ ſe babet ꝑ modũ receptiui.ſᷣ ſemi
nariñ inditũ ſe habet quoda mõ ꝑ modũ actiui.quo
daz mõ ꝑ modũ paſſiui.qin coopatur agenti. nihilo
minus variat᷑ ab vna diſpoſitione in aliã vt di⸗
Dec igitur ẽ ſumma poſitionis ꝙ agẽs crea/
tum nullã quidditatem nec ſubſtantialem nec acci
dẽtalem omnino pꝛoducit. ſeq entem ſub vna diſpo
ſitione facit eſſe ſub alii. ¶¶ Queſtio. ij.
¶ Atrũ veraꝝ foꝛmaꝝ inductio poſſit eſſe a ſp ma

ligno. Et ꝙ ſic vꝛ. pꝛimo auẽte ſacre ſcripture.Exoðd.
vij.dꝛ. YFecerunt aũt malefici ſilr. ſed conſtat ꝙ virga
moyſi conuerſa fuit in verũ draconem. alioquin nõ
eſſet veꝝ miraculũ.ſi ᷓ malefici ſir fecerũt/⁊ hoc nõ

.ddm ꝙ vᷣm terciã poſitionẽ foꝛme

niſi vtutè demonũ. demones veros ſerpẽtes de vir
gis facere pñt. ⁊ veras foꝛmas induccre. ¶ Itẽ in
glo. br idẽ. demones diſcurrũt ꝑ mundũ ⁊ ſubito ſe/
mina afferũt.ſic qꝙ nouaſ reꝝ ſpẽs ꝓducũt.ex boc pʒ
q ſpẽꝝ ſiue foꝛmaꝝ inductio ſit a ſpũ aal oee
maioꝛẽ ptãs demonũ q; hoim ꝑ artificiũ.ſᷣ homines
mediãte arte alchimic diuerſoꝝ metalloꝝ ſpẽs faei
unt. multofoꝛtius hoc demones pñt. 5 qs ſb⸗
iacet potẽtie inferioꝛi ſubiacet ſuꝑioꝛi.ſe potẽtia de
monũ ꝑ naturã ſuꝑioꝛ ẽ potẽtijs reꝝ naturaliũ.quia
dẽ Job. xl. Mõ ẽ ptãs ſuꝑ terrã qᷓ ei poſſit cõpari.ſi g
natura inferioꝛ veras ⁊ nouas ſpẽs pᷣt inducere ⁊ in
ducit.S ⁊ potẽtia demonũ.¶ Ite foꝛme ᷣm ſemiales
rõcs latẽt in mã vt bꝛ in a.⁊ pᷣdeterminatũ ẽ ſupꝛa.
⁊ ad hoc ꝙ fiãt in actu nõ indigẽt niſi extrinſeco ad/
iutoꝛio.ſi dyaꝰ ſcit modũ educẽdi.⁊ poſſe hʒ ad ad/
iuuandũ. veras foꝛmas pᷣt inducere.¶ Item oꝛdo
vniuerſitatis ẽ vt ſuꝑioꝛa ꝑ nam influãt in iferioꝛa.
ſicut patet ꝙ celeſtia influut i bec inferioꝛa.ſ ſpũalia
multo ſunt ſupioꝛa reſpectu coꝛꝑaliũ.qꝙᷓ coꝛpalia re
ſpectu coꝛpaliũ. ſi coale adeo pᷣt influere i coꝛpa-
le ꝙ ſua influẽtia ⁊ vtute ⁊ actõe educit foꝛmã de po
tẽtia iĩ actũ.ſicut pʒ tã ĩ actõe eloꝝ qᷓ; coꝛpm celeſtiũ.

mitofoꝛtiꝰ pᷣt hoc ſpũs ſiue bonꝰ ſiue malꝰ.¶¶Con

tra. Exo.vij. Abſoꝛbuit vᷣga moyſi vᷣgas magoꝝ.qdᷣ
exponẽs Aug. ait ⁊ br̃ in glo. Moyſi vᷣga abſoꝛbuit
vgas nõ dracones. Abſoꝛbere ei potuit qð erãt.ñ qʒᷣ
no crãt. ̊ vᷣge qᷓ videbãt᷑ vᷣſe in dracones erãt vge.ñ
vᷣſe in ſerpẽtes.ſi ᷓ̊ demões tũc opati ſunt ita excellẽ

ter vt potuerũt.vr ꝙ ſoẽs rex nõ poſſint vere tranſ
mutare aut educero ¶ Itẽ.ij. Lbi.ij. dr ꝙ, manifeſta⸗
tio antixpᷣi erit i ſignis ⁊ pdigijs mẽdacibꝰ ᷣm opa-
tionẽ ſatbane.ſi ̊ mẽdacia erũt ꝓdigia ⁊ ſigna 4 nõ
vere faciet qd videbit᷑ facere.ſᷣ tůc maxie opabit᷑ dy⸗
abolꝰ m poſſe ſuũ.ᷣ nõ pᷣt veras foꝛimas induccre.
¶ Itẽ ſup ilð. Immiſſiões p ãgelos malos.glo.aug.
Ca q̃ mirabilit᷑ i creaturis fiũt.attribuere malis ãge
lis nõ audemꝰ.ſᷣ ſubito de vᷣgis facere veros ſerpen⸗
tes ẽ miraculũ.qꝛ S ſolitũ curſuʒ nature. hoc nõ pᷣt
malꝰ⸗ ãgelꝰ.¶ Ytẽ rõe vr̃ bocipᷣm ic. Om̃e qʒ dat al⸗
teri ſpẽm ⁊ actũ ẽ ens actu reſpectu eiꝰ q dat. B p/-
bat pᷣs ⁊ dicit i.vij.pᷣme phie.nihil ei dat q nõ bʒz.
ß ãgelꝰ malꝰ nec genere nec ſpẽ ↄuenit cũ iſtis rebus
coꝛpalibꝰ. nõ pᷣt eis foꝛmas ⁊ ſpẽs dare.¶ Ite i
ductione ſiue ĩ trãſmutatõe reꝝ naliũ ãgel? opatur.
zut nãliter. aut artificialit. Si naliter. cñ na ſit vis
inſita rebꝰ ſilia ex ſilibꝰ ꝓcreãs.tũc faceret angelos.
Si artificialit. qð ẽ ab opante artificialit.ẽ artificia.
tñ. 5 foꝛme qs iducit ſunt artificiales. aſinꝰ artifici
alis nõ eſt aſin? vere equoce.⁊ ſilr manꝰ ⁊ oſilia. S
nũqꝙᷓ inducit veras foꝛmas. Gtẽ ſii iducit veras foꝛ
mas. facit vera miracula. & miracula nõ atteſt.
potẽtie inc aß ſunt i robur fidei xpᷣiane. ¶ Pi dicas
cp differt ab iſtis. qrit᷑ quõ vifferãt ⁊ quõ pnt diſcer⸗
ni. R.d pᷣdictoꝝ ĩtelligẽtiã ẽ notãdũ. ꝙ qñ qrit
1

vtru demõ poſſit iducere vcras foꝛmas. aut traſinu-
tare de foꝛma i foꝛmã.nõ ẽ qo de foꝛma artificiali. qꝛ
planuz ẽ ꝙ pᷣt facere imagies ⁊? figuras ſicut hõ. ßᷣ de
ſerpentẽ veraz ra⸗
fe

foꝛmis nalibꝰ. vtu.ſ.poſſit vx .
nam ꝓducere.⁊ ſic de aliſe. A hãc qõem rñdẽdũ
eſt ꝑ diſtinctionẽ. qm ꝙ demõ oꝛmã inducat dupir̃
põt intelligi. Aut q; vᷣtute Apꝛia. aut q virtute aliena
Si intelligat ꝙ inducat vᷣtute ſpꝛia. ſic abſh dubio
falſum e⸗v boc dicit ang. Si telligak ꝙ vtute aliena

iszckl
racit
imnolſri. ſ.
ſeitcutdic
Glttnplerags
nuitiſötagen⸗
ſcicoaſodn
Urrnibllo ne
teinpotitaans
ſgtnschpeei.
be eie
n duivet
ſon wne Gn

Pyr awzaaurn⸗
oognummmng
lhenac
Metſciſnicht
Mifniti.
Ucfefeimtur
otk uſo.ani
neckinaufn
lati deguce
arpfiäalib⸗
ſtr hzloci
ſiothicigag
nelaturales p⸗
ſbet gtea⸗ lpe
ſwcoſclaron
ſunaed
Nehöunenmn
fmtftchiis
kͤnn cuer⸗
Galanarne
enn
eſz
. tan 4 8

1

mlgeſiſn
Nt. Des⸗
lpend
annli
tvoſtönit
götindenan
meßnn ſenis
animniſ
iirtinco
1poſehzedud
iri niiin.
miwaschüni
Mäüontiare
dſtütnarichnn

ecluar nie

wöcnaci
ſuenhſ
Nbgstug: 4
Doe
RrMoiſel
poati ſantat
poſtmm
dih. dretmit
snitc fie
tatie i
tuenninni
Efens n
Pernlf
miwr8
me ar;)
Mnt Gliß
Mtaifeoſtn
zn g

lens W

ſcilicet per virtutem rerum naturaliũ quã coniun/
git adinuicem.ſic pᷣt.ſic eſt cxemplũ in agꝛicola qͥ ſe
getes mediãte ſemine iacto.⁊ terra germinate.⁊ aqᷓ
irrigãte fructificare facit.⁊ hoc eſt virtute aliena. v/
tute autẽ ꝓpᷣa generat ſibi ſilem. Et ratõ buius c.qꝛ
foꝛma naturalis nõ ꝓqucit᷑ niſi a cõditoꝛe nature.
ii rẽ naturalẽ virtute ſibi indita ꝓducit.ſed opãdo
in agꝛicultura opatur vt artifex. ⁊ iõ naturã pᷣt erpe
dire ⁊ adiuuare.ſed reʒ nature nõ pᷣt † ducere.Dðʒ
igit᷑ ꝙ ſpũs wolen pat foꝛmas artificiales inducẽ
per virtutẽ ꝓpꝛia.⁊ foꝛmas naturales ꝑ virtutẽ alie
nã.p ꝗpꝛiã ãt ñ pñt.⁊ rõ bꝰẽ.qꝛ oꝑat᷑ ꝑx moduʒ art! i
h zñ p modũ nature. ñ ſic nã ñ pducit foꝛmã ar
tificialẽ.ſic nec ars foꝛmã naturalẽ.Si querat᷑ ratio

buius.dico ꝙ eſt limitatio potẽtie agẽtis ad taleʒ et

talem effectũ ſᷣm diſpoſitõem dei ⁊ pᷣmariã oꝛdina/
8 tõem cauſarũ. ¶ ueras rõem quare de
ſic diſpoſuit. dico ꝙ oꝛdo ſapiẽtie hoc requirit. Cuzʒ
em ſit triplex agẽs.ſcilicet deus.natura.⁊ intelligen
tia.iſta ſũt agẽtia oꝛdinata.ita ꝙ pᷣmũ pꝛeſupponit
a ſecũdo.⁊ ſcᷣm pᷣſupponit᷑ a tercio. Deus em̃ oꝑa
tur ex nihilo.natura vero nõ facit ex nibilo.ſᷣ ex en/
te in potẽtia. ars ſupponit opatõem nature ⁊ oꝑat
ſup ens cõpletũ.nõ em̃ facit lapides.ſed domũ de la
pidibꝰ. AUnde ſicut natura non pᷣt anticipare oꝑati/
nem dei que eſt de nihilo ꝓduccre.ſic nec ars opera
tõem nature. Scd tunc queres quare nõ eſt ecõuer
ſo vt ars pᷣcedat naturã.dicẽdum ꝙ operatio natu⸗
ralis per naturam pꝛius eſt in eodem qꝙ; operatõ ar
tis. dE pꝛeterca eſt alia rõ. Quia agẽs p naturam
ꝓducit ſibi ſimilc ſᷣm virtutẽ.ſed agens ᷣm arteʒ ſi⸗
mile ſolũ ſᷣm ſpeciẽ.vłideã.vł exẽplar.quia ergo in
ꝓductõe rei naturalis ſiue foꝛme naturalis agès ali
qd ipꝑtit᷑ paſſo.⁊ nibil imꝑtit᷑ aliqͥd niſi id reſpectu
cuius eſt in actu ᷣm virtutẽ.iõ foꝛmas illas de potẽ

tia in actũ deducẽ nõ põt.niſi qd agit ꝑx modũ natu.

re. In artificialibꝰ ãt nibil iptit᷑ agẽs paſſo.ſᷣ aufert
vłmutat ſʒ locũ.ſic pʒ i foꝛma cõpoſitõis ⁊ figura ĩ
ciſiõs ⁊ hic ẽ ꝙ agẽs ꝑ artẽ ñ pᷣt ꝑ virtutẽ ꝓpꝛiaʒ foꝛ
mas naturales ꝓducere.niſi ille ſolꝰ qui eſt actꝰ le
nus et ꝑfectꝰ reſpectu oim tam in cognoſcẽdo qᷓ; in
opando ſcilicet ſolus deus. Dicamus igit᷑ bꝛeuiꝰ q;
has foꝛmas ð quibꝰloqͥt᷑ demões pñt vere trãſmu/
tarc.nõ tamẽ virtute ſua ſ̊ nature.vnde tm̃ ſũt mi .
niſtri nõ pᷣncipales agẽtes.qꝛ ſi eẽnt pꝛincipales agẽ
tes.cũ non ꝓducãt ꝑ conſequẽs.noie et ſpecie ꝓdu

cerẽt ſicut creatoꝛ ⁊ ita eẽnt creatoꝛes.q̊d Aug.expſ

ſe negat. Ande tres rõnes pᷣme verũ concludũt.qm̃
non ꝓbãt ꝙ faciãt virtute ſua ſed virtute ſeminum
79 adductoꝛũ. 24d illð quod obijcit᷑ q virtute ppᷣa.
quia potẽtia coꝝ ẽ excellẽtioꝛ.dm.qꝙ illa põ no bʒ
veritatẽ niſi de virtute ꝗqᷓ̃ ꝑx oẽm modũ eſt ſupꝑioꝛ.vł
ſi in alijs habet locũ. opoꝛtet intelligi in hijs ad que
vtraq; virtꝰ babet ſimiliter oꝛdinari.aliter pʒ eẽ fal-

ſũ. hõ em̃ potẽtioꝛ eſt aſino.nõ tamẽ pᷣt generare aſi/

8o Num ſicut aſinus facit. qꝛ virtus eius nõ eſt ad hoc.
ſimiliter intellige in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qͥd obijcit
qy foꝛme ſũt in materia ſeminaliter. dem ꝙ illa ra⸗/
tio ſeminalis valde remota eſt ab actu cõpleto. nec
ſᷣt ad actũ reduci niſi multa adminiculãtia habeat.

eæx quoꝛũ influentia ſibi ⁊ nature ſue cõueniẽte pfici
t quouſqʒ ad actũ ꝑueniat. talis non eſt influentia
ſpuũs ꝓpter diſcõuenietiã in foꝛma ⁊ natura.influere

oſ ſᷣt ad motũ localẽ ⁊ regimẽ.uõ ad generationeʒ.

urſus ſi queras rõem quare deꝰ

Acd ulud quod obijcit᷑ ꝙ ſpũalia influãt in coꝛpaSt

lia. ct ſupenioꝛa ĩinfenioꝛa. dm q influũt ſm Apoꝛ⸗
toeʒ vnius ad alterũ.⁊ ſm ꝙ cõpetit nature ſuſcipi/
entis. Aliter em̃ inſluit ſol. aliter angelꝰ. Sol pt iflu⸗

ere coꝛpalem ꝓpꝛietatẽ cõicãdo ſcilicʒ lucẽ ⁊ calor..

angelꝰnon ſic pt inſluere in coꝛꝑalia.ſed ſolũ localit᷑

mutãdo.non ad foꝛmã.ſed ad ſitũ.cũ nõ habeat cõ/

uenientiã in foꝛma ⁊ natura. d illud qð obijcit SDS
ꝙ nibil vere faciũt ꝑ virgas magoꝝ.dm ꝙ veritas
eſt ꝙ gloſe videntur ſibi obuiare ibidem. verũtamẽ
boc magis ſonant ꝙ veros ſerpẽtes fecerũt.⁊ deno
minãt ibi ſerpẽtes a materia pexiſtente.ſicut ſerpẽ/

tem moyſi vocãt virgã. licet verus eſſet ſerpẽs.ſic et

de alijs intelligẽdum. 42 illð quod obijcit᷑ ꝙ an S 3
tixp̃s faciet ſigna mendaci

ddm qꝙ illud intelligit
non qꝛ non faciet aliqua ſigna veracia ſm trãſmu/⸗
tatõem foꝛmaꝝ.ſed non veracia habendo aſpectuz
ad finem ſiuc ad intentõem.qꝛ ad hoc faciet vt mẽ/

daciũ ⁊ falſũ pſuadeat.¶¶ Ad illud qd obijcitur de 84

glo. Aug. dᷣm ꝙ Aug.non negat quin aliquid poſ-
ſitdemonib? attribui.ſed ꝙ nõ omnia ſũt eis attri /
buẽda.imo queqã attribuũtur bonis angelis Ad 8 5
duas ſequẽtes rões non opoꝛtet reſpõdere. veꝝ em̃

concludunt ſcilicet ꝙ angelus ꝓpꝛia virtute non pᷣt

foꝛmas naturales trãſmutare ſiuc inducere vel ad-

ducere de potentia in actũ.Ad illð qð vltimo ob 86
jjcitur. ſi vere equcit. vere facit miracla. miracula.
non ſũt efficatia noſtre fidei teſtimonia. dʒ ad hoc

ꝙ ⁊ ſi ſint vera oꝑa.nõ tamẽ ſũt vera miracula.qĩ

miracula nõ ſunt ꝑ vim nature.ſed ꝑ vim ſupꝛa na⸗

—

turã que eſt agentis pꝛimi.ſũt em̃ ſupra facultatem

nature.⁊ idco atteſtatur oĩpotentie faciẽtis.ſʒ ope/

ra que faciũt demones.⁊ ſi miracula videãtur.quia

fiunt in tꝑe nõ perceptibili.nõ tamen ſũt vera mira

—

tura non pht ita cito oꝑari.dom ꝙ verum eſt de hac

natura per ſe.ſed taliter põt eſſe adiuta ⁊ conſita re
bus cõueniẽtibꝰvt quaſi repente ꝓrũpat in effectũ.
ſicut pʒ de generatõe ranarũ quas de quibuſdã fo-
lijs in modico tꝑe naſci eneinie FS aut queras 8 7

quõ diſcernãtur bmõi miracula.ddm ꝙ ⁊ ſi conue/

niãt ĩ materia. differũt tñ ex ꝑte ncipał agẽtis.ex ꝑ.
te miniſtri. ex pte finis. ⁊ ex ꝑte ſcti. Ex ꝑte pᷣncipa/

lis agentis. nã in miraculis diuinis opat᷑ agẽs potẽ

tic infinite. ⁊ ſupꝛa naturã. In miraculis demonuzʒ
opatur virtus nature multiplicit adiuta ꝑ naturas
alias.Ex ꝑte miniſtri. Mã miracla fiũt p publicã iu

ſticiã ſᷣm veritatem vel ̃m appentiã. Sed miracla

demonũ fiũt p pꝛiuatos cõtractus et quedã archa/
na. Et hoc eſt quod vicit Aug.ꝙ boni facit miracu
la ꝑ publicã iuſticiã.hoc eſt ꝑ fidem verã q vere iu⸗

ſtificat.quã veritas oibus pᷣdicat. Mali xpᷣiani per

ſigna publice iuſticie. quia fideʒ habent. vidẽtur ba

„

bere opa. ſed magi p pꝛiuatos contractus. ⁊ boc eſt
quod dicit᷑ in Exo. p incãtatões archana quedaʒ.
buius ſignũ eſt. ꝙ ibi ſũt tenebꝛaꝝ oꝑa.qꝛ qui male

agit odit lucẽ. Ex ꝑte finis differũt ſimiliter. qꝛ mira
cula dei fiũt ad vtilitatẽ ⁊ diuinã gloꝛiã.ſed magoꝛũ
ad deceptõem ⁊ gloꝛiã vanꝗ ⁊ excellẽtiã. vnde ſunt
quaſi inutilia. Differũt etiã ex ꝑte facti.qꝛ demões
ciũt hmõi vilia ⁊ iutilia.miracula vero diuia val

de circa necia ⁊ vtilis.vnde demones maxime faci

unt ranas ⁊ ſerpẽtes.qꝛ bec de facili ꝓducũtur opa
toe nature. qꝛ dineno indſts tmogis imitetn 50⸗

4 *

tis facti memoꝛiã. vndc ſicut deꝰ tempꝑat potẽtiã et
aſtutiã dyabolicã. vt ſic patiat᷑ eñ peruerſe imitari
vt in ipa imitatõe poſſit ſeducere malos iuxta coꝛũ
merita mala. poſſint etiã depꝛehẽdi a bonis.⁊ vt fi⸗
des ſimul cũ miraculis habeat locũ. Si em̃ ſolꝰ 8s
7 eiꝰ? ſerui miracula facerẽt.quis nõ credidiſſet i deñ
miraculis cõpulſus.nũc aũt cũ mali faciunt.et boni
faciũt qui diuinit? illuſtrãtur. vt iter bos poſſint di/
ſcernẽ. ꝑ vera miracula adiuuãtur.et ꝑ demonũ mi
raculs exercẽtur ct pbanturr..

¶ Strũ aliqs poſſit vti miniſterio demonũ in facien/
pis hmõi miraculis abſq; peccato. Et᷑ ꝙ non videt᷑.
Mõ pᷣt a demonibꝰ requiri cõſiliũ abſ. Pbeccato-er.
go non recipi miniſteriũ ſiue conſiliũ.Pꝛima ꝓbat᷑
gaguẽte et exẽplo.Aucte.qꝛ leui.xx.pᷣcipit᷑ occidi qͥ ſci-
ſcitat᷑ magos et ariolos.Excmplo ꝓbat᷑.iiij. Reg.j.
vbi rep̃hẽdit᷑ ⁊ punit᷑ rex iſrłqͥ miſit ad ↄſulẽdũ deũ
acharon. ¶ Itẽ Aug. ð doctrina xpᷣiana dic diuia/
tões eẽ dãnadas et fugiẽdas.qꝛ ibi intercidũt pacta
pemonũ.ſi pl? eſt facẽ qᷓ; dicere.et pꝛimũ nõ ẽ ſine

pactõibꝰ dãnabilibus.&g nec ſcdᷣm. ¶ Itẽ dyaꝰ ẽ do⸗

oſus. ⁊ ↄſtat ꝙ nullũ diligit niſi in malũ ſuũ ⁊ vt ip
ſũ puertat.& ſi ſuſcipit ab eo obſequium.cõmittit ſe
diſcrimini.⁊ ois talis peccat moꝛtalit᷑.g̊ ⁊c.¶ Item
dyaꝰꝰ eſt inimicꝰ ihu xpᷣi⁊ dei. qͥ ſuſcipit ab eo auxi
liñ vel facit cõmercin.cũ nulla ſit cõuẽtio xpᷣi ad beli
gal. efficit᷑ xpᷣi inimicꝰ.ſed hoc nõ pᷣt eẽ ſine petõ.g ⁊c̃.

sen hoc videt᷑ anẽte Apli.tradebat incoꝛrigi/
biles ſathãe in interitũ carnis ſic SS V.
baft miniſterio demonũ ad adimplẽdã iuſticiã.
n rõe pt hõ qñ indiget vti ad alia obſequia.
ſi indigeo elia.nõ tm̃ a bono ſʒ a peccatoꝛe ⁊ impio
poſſũ accipere et petẽ. ſi indigeo pane ⁊ vino poſ/
ſũ boc petere a demonio vt ꝓcuret ſi nõ adeſt hõ qͥ
fſtatim tribuat. ¶ Ntẽ a malo uo pᷣt qͥs exigere pᷣui/
tiñ et recipcre. S ſi quis ſãctꝰ dyabolũ ſuꝑauit.pᷣt ei
licite imꝑare et eiꝰ obſequiũ in ereaturis trãſmutã/
dis accipe. 3r eſto ꝙ hmõi artes ſolis caracteri⸗
ribꝰexerceãtur ſine imolatõibus et alijs cõmercijs.
viget᷑ ꝙ ibi nullũ ſit peccatum.qꝛ illi caꝛacteres aut
bft aliquã virtutẽ cõpellendi demones. aut nullaʒ.
Si nullã.ᷓ demões nihil faciũt.Si aliquazʒ.vſᷣ om̃is

= virtꝰ eſt a deo.⁊ vti aliquo ad id qͥd eſt.nõ eſt pctm̃.

AAvidet᷑ ꝙ miracula iſta demonũ pñt exerceri abſq;
pctõ. ¶ Itẽ ſi aliqͥs ſuſcipiat obſequiũ demonuʒ in
hijs que expediñt ſibi ſiue in miraculis ſiue in alijs.
bñ faciẽs quãtũ pᷣt.in quo peccat:videt᷑ ꝙ in nullo.
Auia in fide nõ peccat.qꝛ nihil credidit diuinitatis
eſſie in dyabolo. In moꝛibꝰ nõ peccat.g nullo mõ vt
viget᷑ tẽ ſi ego amiſiſſẽ libꝛũ meũ.ñ eſſet pcim̃
ſi requirerẽ a quocũq; qͥ ſciret vbi eẽt. & ſi aliqs ami
ſit cappã et ego ſcio bñ ꝙ dyaꝰ pᷣt noſſe.videt᷑ ꝙ il/
lud ſaltẽ ſine pctõ pᷣt fieri.querit᷑ ẽ̊ vtrũ hmõi artes
gS vl diuinatões pñt eſſe abſq; peccato. ¶Ne.odʒ
hmõi artes magice ſiue diuinatiões nõ pñt eſſe abſ-/
q; peccato. nec pᷣt a dyabolo requiri cõſiliũ vel etiaʒ
gꝗauxiliuʒ ſiue miniſteriũ abſq; peccato.niſi foꝛtaſſis iĩ
bhoc caſu vbi deꝰ dyabolũ ſubijceret hoi iuſto ſuo iu
dicio. et ſicut de aliquibꝰ viris ſãctis audiui narra⸗/
ri.volũtario aũt cõmercio nõ pᷣt ſine pctõ.Aut em̃ ẽ
ibi pctm̃ infidelitatis.vtpote ſi demonio credẽdo at
tribuat diuinũ aliqͥd. Aut eſt ibi pctĩ ydolatrie.vt⸗
pote in oblatõib?ꝰ ſacrificijs. Aut inobediẽtic ſal/

4

etiã in maieſtatẽ d

rict᷑ in quo eſt pctm̃.dom ꝙ ſi aliqͥs h̊ faciat credens

tem. aꝛ kacit phibitõem diuinã et ecdeſie. Roõ aut
buiꝰ ꝓhibitõis eſt.qꝛ talis peccat in ſeipᷣm dũ ſe cõ/

mittit diſcrimini. Peccat i eccciam qꝛ h̊ cõmerciũ ẽ

cũ illo qui ẽ oino pᷣciſus et ecdlie aduerſariꝰ. Peccat

2—207 7 —

etiã in maieſtatẽ diuinãꝗ dũ recurrit ad dyabolũ.q̃ſi
ñ ſit opᷣs et oĩno ſuſficiẽs et benignꝰ deꝰ xpᷣiano:uʒ.
et ideo ꝓbibitũ eſt. ⁊ ſine pctõ fieri nõ pᷣt.vnde con

cedẽde ſũt rönes ad hoc inducte. Sd .qð ob 89
oli

ijcit᷑ ꝙ paulꝰ vtebat᷑ miniſterio dyabolico in puniẽ
do malos.dici pᷣt ꝙ hoc nõ erat dyabolico ↄmercõ.
ſed magis diuino iudicio.ct ipius Apli imperio cui
ſubijciebtur ſpũs maligni nõ ↄfederabãt᷑.ſicut ma
gis et dininis. Ael dm ꝙ illud tradere nõ crat ali/
ud ꝙᷓ exponere vexationi demonũ.(¶ Ad illð quod oo
obijcit᷑ de elia qua poſſũ accipe ab impio.doᷣm qñ
eſt ſile duplici ex cã. Pꝛimũ quidẽ.qꝛ et ſi mẽbꝛũ nõ
ſit actualit vnitũ.nõ tamen eſt mẽbꝛũ oino pᷣciſũ ſiẽ
demoniũ.⁊ pñt recipi et impẽdi ex charitate pietat
officia. nõ ſic eſt de dyabolo et anglis eiꝰ quoꝝ certa
eſt dãnatio.Ampliꝰ.elia quã hʒ impiꝰ.tꝑe neceſſita
tis eſt viri iuſti. g vir iuſtus cũ exigit eã et recipit.qð
ſuũ eſt accipit.et iõ iuſte facit.nõ ſic eſt de miniſterio
vↄyaboli in faciẽdis miraculis.nunqᷓᷓ em̃ dyabolicis
miraculis vel pꝛeſidijs indigemꝰ.qꝛ aut dñs ſubue/
nit ꝑ ſe.aut per angelũ ſuũ.aut ꝑ ꝓximũ nrʒ.aut tri·
buit patie meritũ.p. Ad illud qͥd obijcit᷑ ꝙ dyaꝰ eſt
ſeruus. dᷣm ꝙ eiꝰ ſeruitiũ et miniſteriũ nõ eſt ad h̊ᷣ
deputatũ a deo niſi fiat ſpãli pᷣuilegio.ſed potiꝰ de-
putatũ eſt ad tẽptãdũ et exercendu.⁊ ſic ſeruit.licet
fmezht xpugnare. qꝛ de malo ſuo deꝰ facit bonum
noſtrũ.
ribꝰ.ↄðʒ ꝙ magnũ pct̃ eſt.qꝛ ad boc fiũt ſciliq; ad
miniſterium demonuʒ unploꝛãdũ.qͥd nõ lʒ.⁊ iõ ma
lo.fine fit. Ox aũt querit᷑.aut hñt virtutẽ aut nõ.duᷣ
ex ſe nõ hñt virtutẽ.ſed ſolũ ex dyabolica pactõe.
ſic em̃ pepigit dyaꝰcũ illis qͥ fuerũt ei familiarioꝛes.
ꝙ talia ſigna recognoſceret. ⁊ ad talia ſe pñter offer
ret. Oſtẽdit aũt ꝑ illa ſe cogi.vt oſtẽdat aliqͥd veri/
tatis eſſe in bhmõi artibꝰ in quibꝰ ſũt multa nephã/
da. per que abducit᷑ hõ ⁊ a fide et a cultu dei.vñ nul
lo mõ crededũ eſt ꝙ tales caracteres aliqͥd poſſint.
maxime ſuꝑ ſpũs.niſi ex pactione eoꝝ.⁊ iõ oia talia
carmina vana ſũt et pnicioſa.nec facit dyaꝰ qꝛ in ilł
delectet᷑ ſed in infidelitate faciẽtiũ. Ad ills qͥd q̃/aʒ
eos habere poſſe.nec offerẽs qͥcqᷓ.peccat peccato iĩ-
obediẽtie.et peccato moꝛũ.qꝛ ex hacipᷣa inuocatiõe.
facit cõtumeliã deo ſuo et cetui xpᷣiano.et dũ iungit
ſe ſciſmatico ⁊ mẽdaci.ſe ꝑiculo ↄmittit.ſed vix aut
nũqᷓᷓ ex boc ſolo dyabolo ſatiſfacit.niſi aliqua infide

litas vel ydolatria imiſceat᷑. Sicut em̃ ad diuia mi/

racula plurimuʒ facit fides recta ſic ſonãt euãgelia.

ſic ad demonũ miracla fac mitũ fides peruerſa.qm̃

dyabolꝰpuerſus ẽ imitatoꝛ dei ill q̊d obijcit᷑ ↄ
ꝙ nõ ſit pctm̃ querere ð ꝑditis. on q pctm̃ eſt. qꝛ
cõtra phibitõem. et phibitum eſt pᷣdictis de cauſis.
Potiſſima tamẽ cauſa eſt.qꝛ ipᷣe mẽdax eſt et p eiꝰ.
et frequẽtiſſime veris imiſcet falſa.et ideo periculũ
magnũ eſt credere ſibi.qꝛ poſſet hoiem de facili in/

ducere in erroꝛẽ et dicere ꝙ ille habet rez qui nõ hʒ.

et videt ꝑ hoc poſſe oꝛiri mala. et qꝛ etiã ad ſe allicit
per hmõi reuelatões ad ſuã ſocietatẽ que pernicio/

ſa ẽ valde.ad quã deſiderat dyaꝰ vt decipiat.⁊ ixeo

vt boies min?ꝰc aucãt.in ſuis diuinatõibꝰquedã bo⸗

d illud qͥd querit᷑ an Zan ſit in caracte ?2

mitnihi
ite hiniſi⸗
ini

Meiliten
cnens. ce

dictdino

s nigiboi⸗
poltoes no
ivoce ga/
ts Nefͤctum
Cgiatoeco/
ahtnsciſgi
ſcygunind
qppnütinco⸗
Notctſuut
teponicor,
ierean
Afintzau⸗

li ene

fri un
otrikhad
tadono⸗
Pporo rulla
hornetgco,
fnunck
finq carn

Mndcterco

ecogttiun
latbilannol

icr hula
ogocet.
tuſfclegb
Mpunrul,
lurhiri,

kndüihfeſiſt
ungschnen

imeſeenn

cngtäntiig
tnöſtihdnnten
s.nmni ti
nguein
to guninn
Cögcbiclene
tminitnintn
öuicgiaſterr
CNdäi1ieint
loſodeuten
kumnpaßtzang
Audbefühht
iciitihtin
rbitimiin
Nüa ilogt
jficinminn
1utulildi
rttüirliite

Nisſtmin

eriamninn

nan 1100

ubungni/gil
i oit

inoeniiis
nint ſſir
einiitun
ZatchAnug
nſitrinin
ienn,
Elat

veſic
gi⸗

Pi

₰

VIITr

neſta ptdit vtpole qꝛ puero virgini ſuaſ diuiatöes matbematici ſiue qlibʒ ipie diuinteſ marxime vera

oñdit.cũ tñ in occultis ad turpiſſima incitet.⁊ iõ di-

hac pte

. ti ultis a ti te di · dicẽtes.cauẽdi ſũt.ne cõſoꝛtio demonuʒ aiaʒ decep/
cit Augiij.ſuꝑ geñ ad Ir̃az in fine. bono xpᷣiano.ſiue tã pacto quodã ſocietatis irretiãt. ⁊ ſic pʒ totũ. che
Biſtinctio.viij.De ptãte demonũ quã hũñt ſuꝑ coꝛꝑa ſimilia hãůanis.
let etiã in qõe verſari ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ de ptãte demonũ reſpectu creaturarũ coꝛpaliũ cõiter.in

.

agit de eoꝛũ ptãte reſpectu hoim. Diuidit᷑ añt bec ꝑs in duas. In pꝛima agit de ptãte demo

nũ ſiue angeloꝛũ ſuꝑ coꝛpꝑa ſimilia hũanis. In ſcda vero agit de ptãte demonũ qua hñt ſuꝑ hoies.j.

di. eadẽ. illud etiam cõſideratõe ⁊c̃. Brun ps hʒ duas. In pᷣma oetermiat qualiter ageli aſſumũt coꝛpa.

In ſecũda vero incidẽter dubiã qõem

Aug. inducit ꝗᷓ tãgit hc materiã. ibi. Sed vbi deñ hoibꝰ in coꝛpali

bꝰ ⁊c̃. Dꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma determiat modũ ꝑ quẽ angeli bñt coꝛpa ſibi cõiũcta. In ſecũda vere
ermi ibi. Affinmßt gnt alſ ỹ SSi S ! In ſecũda vero de/⸗
terminat actũ.ibi. Afſumũt aut aliqñ coꝛna. 1Sir ſcdᷣa ꝑs hʒ duas. In pᷣma mouet qõnẽ.in ſecũda deter-

minat. Pꝛimũ fac. ibi. Sʒ vbi deũ boibꝰ ⁊c. J

nimis.

Aug. ij. li. retra

ctationũ.q̃daʒ
loco dicit das
nes aliqñ hoiʒ
diſpoſitões nõ
ſolũ voce ꝓla/
tas verũetiam
cogitatõe con/
ceptas cũ ſigna
q̃daʒ ex animo
expᷣmũt᷑ in coꝛ
poꝛe tota facul
tate perdiſcere.
Tũc rẽ dixi oc
cultiſſimaʒ au/
dacioꝛi aſſertõe
qᷓᷓ debui. Mam
puenire iſta ad
noticiaʒ demo⸗
nuz ꝑ nõ nulla
experimẽta cõ/
pertum eſt. ſi
vtrimq; qᷓ dam
ſigna dẽt᷑ ex coꝛ
pe cogitãtium
illi ſẽſibilia.noſ
auertentia. an

glia vt ſpualia

iſta cognoſcãt.
aut difficile ab
hoibꝰ aut nul⸗
latenꝰ pᷣt inue/
niri.

2

-

cda vero determiat certa reliquẽs dubia.ibi.ceterũ h velut

¶ Determinat modũ ꝑ quẽ angeli hũt coꝛpa ſibi cõiũcta. g

LOlet etiã in qõne verſari apud doctos vtruʒ angeli oẽs boni ſcilicet
ac mali coꝛpoꝛei ſit.i.coꝛꝑa habeãt ſibi vnita. Qð aliqͥ putãt ĩnitẽteſ
bis Au.qͥ dicẽ videt᷑ ꝙ angli oẽs añ cõfirmatõeʒ vłlapſũ coꝛpa ae⸗

rea habuerint ð purioꝛi ac ſupioꝛi aeris ꝑte foꝛmata. ad faciẽdũ habilia ñ ad
patiẽdũ.⁊ angel bonis q ꝑſtiterũt talia ſũt obſeruata coꝛꝑa.vt in eis poſſin
facere ⁊ nõ pati.q tate ſũt tenuitatis vt a moꝛtalibꝰvideri nõ valeãt niſi ſu⸗
ueſtiti aliqᷓ gꝛoſſioꝛi foꝛma.qᷓ aſſũpta vidẽt.depoſitaq; videri deſinũt. Ange

lis vero mal mutata ſũt in caſu corꝑa in deterioꝛẽ q̃litatẽ ſpiſſioꝛis aeris. Si
eut em̃ a loco dignioꝛi in inferioꝛẽ locũ.i.in caliginoſũ aerẽ deiecti ſũt.ita illa
coꝛpa tenuia mutata ſũt et trãſfoꝛmata ĩ deterioꝛa coꝛꝑa ⁊ ſpiſſioꝛa.in quibꝰ⸗
pati poſſẽt in ſuꝑioꝛi elemẽto.i.ab igne.Et hoc Augu.ſenſiſſe videt᷑ ſiNm up gñ.
ita dicẽs. Demones dicũt᷑ aerea aialia.qͥ coꝛpoꝛũ aereoꝛũ natura vigẽt. nec
pꝑ moꝛtẽ diſſoluũt᷑.qꝛ pualet in eis elemẽtũ aptius ad faciẽdũ qᷓ; ad patiẽdũ.
Ad patiẽdũ em̃ humoꝛ ⁊ humꝰ.ad faciẽdũ aer ⁊ ignis aptitud ieʒ pᷣbẽt. Trã
ſgꝛeſſoꝛes vero angeli cũ pᷣncipe ſuo nũc dyabolo tũc archã gelo.nõ miruz ſi
poſt peccatũ in hac caliginẽ detruſi ſũt. Neq; etiã hoc mirũ eſt ſi cõuerſi ſũt

ex pena in aeriã qlitatẽ qua poſſũt ab igne pati.Cali
re tm̃ ꝑmiſſi ſũt.qͥ eis q̃ſi carcer ſit vſq; ad tpᷣs iudicij.

ginoſa tamẽ aeris tene⸗

Ecce hijs verbis viðẽ

Aug. ita tradere qð quidã opinãtur ð coꝛpibus angeloꝝ.hoc aũt eũ alij di⸗
xiſſe aſtruũt nõ ita ſẽtiẽdo ſᷣ opinionẽ alioꝝ referen o.quod ex ipᷣius verbis
diiudicare volũt. quibus ait. Oemones dicũtur aerea aĩalia. non ait ſũt. ita
em̃ quidã dicebãt. De habitatõe vero caliginoſi aeris in quẽ detruſi ſũt non
opinãdo ſed rei veritatẽ aſſerẽdo eũ tradidiſſe dicunt.qð ipᷣius locutõis di⸗
ſtinctio oſtẽdit. Dicũt quoq; plurimos catholicos tractatoꝛes in hoc conue⸗

vnita.

niſſe atq; id cõcoꝛditer docuiſſe ꝙ angeli ĩcoꝛpoei ſint.nec coꝛpa habeat ſibi

¶ Determinat actũ ad quẽ angeli aſſumũt coꝛpa. l
Aſſumũt autẽ aliquãdo coꝛꝑa deo pꝛeꝑante ad impletõem mi niſterij ſui ſibi

Q deo iniũcti. eadẽq; poſt expletõeʒ deponũt. in quibus coꝛpibus hominibꝰ
Aparuerũt atq; locuti ſunt.Et aliquãdo quidẽ locuti V

„

ſunt ex ꝑſona dei.ſine

diſtinctõe alicuius perſone.Aliquãdo ex ꝑſona patris vel filij ſiue ſpũfſãcti.

Hec dubitãdũ eſt deũ in coꝛpalibus foꝛmis aparu⸗

iſſe hoibꝰ. ſicut Aug. in ſcðo ſi.ð trini.oñdit conferẽs
diuerſe ſcripture teſtimonia. ex quibꝰ deũ ĩ coꝛpoꝛeis
figuris homibꝰ apparuiſſe ꝓbat.⁊ aliquãdo ex ꝑſona
dei ſine diſtinctõe.aliquãdo ſub diſtinctõe ꝑſonarum

ſermonem eis factũ eſſe.

De perplexa qõne qua

ſit foꝛmata. an angeliqͥ ste erãt miſſi.⁊ ſi ipi miſſi ſũt.

vyvrtrũ ſeruata ſui ſpũalis coꝛpis qualitate aliquã ſpẽm

coꝛꝑalẽ de coꝛpulentioꝛi materia aſſũpſerit.an ꝓpꝛiun

—

exhibẽdum has coꝛpoꝛales apparitões creatura noua

a¶ Deũ in coꝛpalibꝰ 1
foꝛmis apparuiſſe.
Aidet᷑ ꝙ talis appa/
ritio potius ſit occa/
ſio erroꝛis ꝙᷓ veritat
Deus cni carʒ foꝛma
et figura in coꝛpoꝛe
coꝛpoꝛeitate ſᷣm veri
tatẽ. et qui credit vc
opinat᷑ cõtrarium er
tat. ſi & frequẽter opi
namur que apparen

Epe va Pkalitan 2 coꝛpus mamutanauu i hen actõͤni ſue abts⸗ e
ritõ ſit error occaſio. Houer qonezz.
dð ꝙ foꝛma ¶ Sʒ vbi deũ hoĩbꝰ ĩ coꝛpalibꝰimaginibꝰ apparuiſſe a /

ura coꝛpalis ñ ducdi ſentt. pplexã qõnẽ ꝓponit quã nec abſoluit.q̃rẽs.vtꝝʒ
ec eilakeſon23 in ilł coꝛpalibꝰapparitõibꝰ creatura aliq crearet᷑ ad il⸗
nali cuiꝰ miſterio fie lud opꝰ ti ĩ q̊ ðs hoibꝰ apparet.qn ãgeli q an erãtiita
bat illa apparitõ.⁊ a mitterẽt᷑ vt manẽtes ĩ ſuis ſpiritalibꝰ coꝛpibꝰ aſſume
ĩ aſcẽdẽdo pꝛiꝰ reb, rẽt ex coꝛpulẽta ĩferioꝝ elemẽtoꝛũ materia aliquã ſpe
ſtractio a coꝛpali focjẽ coꝛpoꝛalẽ.quã coaptatã quaſi aliquã veſtẽ muta /
ma afeura , pueni- rt ĩ qſſibʒ ſpéo corpales veras ddé. an coꝛpus ſüu p,.,
di den aſcẽdit mediõẽ puũ verteret in ſpẽs aptas actõibus ſuis ꝑ virtutẽ ſibi Augu.
te ſpũ icoꝛpoꝛeo iõ ta a ðo datã. Ait em ita Aug.in tercio libꝛo ð tri. QAuerẽ
lis apparitõ potiꝰ ſaa dũ ẽ l ilł antids coꝛꝑalibus foꝛmis ⁊ viſis.vtruzʒ ad h
laẽ pducẽs ad cogni · opus tm̃ creatura foꝛmata ſit iĩ q̃ s ſiẽ tũc oꝑtuiſſe iu⸗
tocz weritzeiſ 6 dicauit hũanis oñdẽet᷑ aſpectibus.an ãgli qͥᷣ iã erãt ita
e deran opina / mittebat᷑ vt ex ꝑpſõa dei loger aſumetes weene ſpe
mur iteri? qᷓ apparét ciẽ de creatura coꝛpoꝛea ĩ vſũ miſterij ſui.aut ipᷣm coꝛ
Ften vo ud ven pus ſuũ cui ñ ſdũt᷑ ſubditũ regũt mutãtes atq; ver
ẽ ſi opinio vł rõ deſcẽ tẽtes ĩ ſpẽs q̃s vellẽt accomodatas atʒ aptas actõibꝰ —.
dat ad ſeſũ ei innita ſuis.ſᷣm attributã a creatoꝛe ſibi potentia. Sed fateo: Concedẽdũ eſt
tur ar ee ibne excedere vires intẽtõis mee. vtru angeli manẽte ſpini anglos miect66
erãdi. 6 poti? verita mãt ex inferioꝛibus elemẽtis coꝛpulentioꝛibus qð ſidimos
2 tẽ inqredi. b inõ coaptatũ quaſi aliquã veſtẽ mutẽt ⁊ vertãt in qualli⸗
videbit me bõ ⁊ vi.ꝰ/ bet ſpẽs coꝛꝑales ⁊ ipᷣas veras.ſicut aqua vera ĩ vinũ
nuz bꝰ hĩ Exo · xxiij. verũ cõuerſa eſt a dno. An ipᷣa ꝓpꝛia coꝛꝑa ⁊ ſua trãſ⸗
lodbat ds ad mer: foꝛmarẽt in id q volũt accomodatũ ad id qð agunt.
Pals ans perigutn Se quod horii ſtt,. am hõ ſu. nullo erpimento cõpae
et enigmata deu vidit hẽdere valeo.ſicut angeli qui hoc agũt.Attẽde lectoꝛ
r ð eodẽ moyſc. A quia qõnem ꝓpoſitã nõ ſoluit.ſed indiſcuſſa reliquit.
ddðz ẽ ad boc giln⸗ vtrũ angeli qui mittebãt᷑ ſeruatis ſuis ꝓpꝛijs ſpirit⸗
autoꝛitate ſigniſiat fſibus coꝛpibus ſuꝑueſtirẽtur aliqua coꝛpuletioꝛi ſpti
Siura rda, qua poſſent vider an iom coꝛpus mutaret v tranſfoꝛ:
ritate. ſ ĩ duabꝰ ſedn marẽt in quacũq; vellent ſpẽm ĩ qua poſſẽt cerni. In
tibe iſinuat familian quibus verbis videt Aug. atteſtani angelos eſſe coꝛ⸗
tas dei ad moyſẽ q̈tũ poꝛeos ac ꝓpꝛia ac ſpũalia habere coꝛꝛ.
ad apparitões ⁊ yti ¶ Hetermiat motã qõnẽ ꝙ ðs in ſpẽ q̃ ẽ ðs nũq; mo:
ad ↄtẽplatõem.iĩ qru talibus apparuit cetera relinquẽs dubia. d

—

a rhaaulioe Meterũ hec velut nimis ꝓfunda atq; obſcura relinq̃n/
tas appanitois notat tes.illud indubitãter teneamus. ꝙ deus in ſpẽ eſſẽtie
cũ & ꝙ loqᷓbat᷑ ei fa. ſue nũq; moꝛtalibus apparuit.ſicut ĩ famulo ſuo mo- .
ad fa. bitclligẽdũ ẽ in ſi dicit.ꝰ Non videbit me hõ ⁊ viuet.Et in euangelio b Exo.xxxiij
ſbiecta creatura Emi Johannis legit᷑.Deũ nemo vidit vnq;. Vliſibile en c Joh.j.
netia ateplatoie eum quicq; no eſt quod nõ ſit mutabile. Ideo ſba ſiue eſſe⸗
tne Roa tia dei qm̃ nullo mõ mutabilis eſt. nullo mõ ꝑ ſeipam
dit. qꝛ ñ tm̃ fulgebat Viſibilis ẽ. Pꝛoindeilla oĩa qᷓ pfious viſa ſũt cũ ðs il/
viſione coꝛpoꝛali aut lis pñᷣtatet᷑.ꝑ creaturã facta manifeſtuʒ eſt. Et ſi nos
imaginaria.ſʒ etiã in- latet quõ ea miſtris angelis fecit ðs.ꝑ anglłos tñ fctã
tellectuali. cM eè& dicimus. Audeo & fiducialit dice. nec deũ pfeʒ. nec
ſenerddd Lomn. Fbii ei⸗ nec ſpm cis q vn⸗s. id q atq; idipßm ?
coꝛpus celi empyrei vi Vllo mõ eẽ mutabilẽ.ac per h̊ multo minus eẽ viſibilẽ
ſibile ẽ ⁊ tñ nõ eſt mutabile. Item q̃ro ð q̃ mutatõe ĩtelligat.aut ð mutatõe ad ſitũ.aut ð mutatõe ad foꝛmã
Si de mutatõe ad ſitũ.hoc nihil ẽ.qꝛ iſta nihil fac ad viſũ.Si de mutatõe ad foꝛmã.illud ſilr flim ẽ.qꝛ coꝛpoꝛa
ſuperceleſtia ſũt ĩcoꝛruptibilia ⁊ inalterabilia ⁊ tñ viſibilia. JItem q̃ritur etiã de q̊ viſu itelligat.Aut eni itelli
git de viſu coꝛpoꝛali. aut de viſu mẽtali. Si de mẽtali.flin ẽ. Si de viſu coꝛpoꝛali.qrit᷑ qᷓ necen itas ſit ꝙ viſi/
bile ſit mutabile. cũ ita bñ ſẽſus iſte participet coꝛpoꝛa ĩcoꝝꝛuptibilia ſic coꝛruptibilia.¶ Nꝰ dð ꝙ Aug.itelli

Foh M.

cſelſhnfumti
ntinnſitoo⸗
ocft tnige

ſertubennta

(üätibeant
lihoaucte?
d demone
iogeſimch
übonorüſpin
naeöen
illisgcd nüͤ⸗
hepntiſgiͤre
ſel i Lito;
lraßinkh
iri Oinb:
Miafigen⸗
ßarrcopent
Ueſbipntiad
ihicbilonnd

ftſfuetadſi

Gäianohleti
Crogodizno
igagehiſg
npſſbipnitie
oporciti
Ngieliſitdin
ſatpon.
ichlincviet
ſühirkonwen

1N.
ſtiii

unen ii

FPFPVVII

AItt ve viſu omali v hoe verũ vie oẽ vinbe ẽ uutabile Mibil ſ ot vids ſeſy corpal ſine erteſiöe quã⸗
titatis.vbicũqʒ ãt ẽ extẽſio quãtitat ibi ẽ cõpoſitõ.vbi vero Opoſitõ ẽ.poſſibiłẽ reſolutõ⁊ mutatõ ad minꝰ

quãtũ ẽ ð na reiſolũ eĩ ojno ſimplex ẽ imutabile ſimplicit. x iõ neceſſario ſeqͥr ꝙ ſi aliqd vf ſẽſu coꝛpeo ꝙ ſit

mutabile. Ad ill g q obijci᷑ d empyreo ⁊ 8 alijs coꝛpibꝰ celeſtibꝰ.d q nec empyreũ.nec alid coꝛpꝰ cele⸗
ſte.nec coꝛpꝰ qð .vł pᷣt eẽ oino ẽ imutabile. Muis ei nõ mutẽt mutatoe qꝗᷓ ẽ eẽ i ali eẽ.ſiue de vna foꝛã in
Aliã.mutata tñ ſũt mutatõe q̃ ẽð ñ eẽ i eẽ.⁊ mutabilia ſut ꝑ naz mutatõe qᷓ ẽ i ñ eẽ.⁊ hoc qꝛ ſũt ↄpoſita.⁊ iõ ñ
ſũt ſuũ eẽ. Nullu ei ens ẽ ſuũ eẽ niſi ſũme ſimplex.ſic nlłũ agẽs ẽ ſuũ agẽ niſi ſũme ſimplex.⁊ ꝓpt᷑ boc ꝙ mẽdi⸗

eſſe. ⁊ ſic pʒ reſpõſio ad totum.
Sitelligẽtiã bꝰꝑt: tria qᷓrũt᷑ circa aſrũptõeʒ
coꝛpoꝝ ab ãgelłtã bõis q; malis. Pꝛimũ ſpe

pis affũpti

mo qrit᷑ vtrũ ãgeli bẽant coꝛpa nalit᷑ ſibi vnita. Se
cũdo vtꝝ hẽant 8282 volũtarie affũpta.

0⸗ ueſtio..). g
(Eir ageli bẽa
i

nt coꝛꝑa nalit᷑ ſibi vnita. Et ꝙ ſic oñ

dit pᷣmo aucte Aug.viij. ci.dei.vbi diffinies demo

nes dic. demones ſũt genere aialia.mente rõnalia.
aio paſſiua.coꝛpe acria. duratõe eterna.ſi eadẽ eſt
nã bonoꝛũ ſpirituũ ⁊ maloꝛũ.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ gꝛego. in
omelia ð epiphania. Judeis tãqᷓ; rõe vtẽtibꝰronale
gial.i.ãgelꝰ nũciare debuit.ſᷣ oẽ aial bʒ coꝛpꝰ nalit᷑ ſi
bi vnitn. ſi ãgelꝰ ẽ aial.ꝙᷓ æc. ¶ Itẽ berñ.cãticoꝛuʒ
omel.iij. Liq̃t oẽz creatũ ſpm̃ coꝛpoꝛeo ꝓrſus idigẽ
ſolatio. ſz ãgelꝰ hʒ oẽ ill qͥ naturalit᷑ iciget S ſit
ſpñs creatꝰ. hʒ ſibi coꝛpꝰ naturalit vnitũ. Reéad
hocẽ rõ.Quũto ſba ẽ nobilioꝛ.tãto ĩ potẽtij ẽ miti⸗

tiplicioꝛ. ãgelꝰ nobilioꝛ ſba qᷓ aia. ſi aia nata eſt

viuificare coꝛpꝰ.mſto magis ⁊ agelꝰ. ſʒ hʒ illð natu
rtH⸗lit ſibi vnitũ ad qð viuificãdũ ẽ nalit᷑ natꝰ aptꝰ.g
⁊c Itẽ nobilioꝛi mð viuit q̊d viuit ⁊ ifluit vitã qᷓ q̃d
n iſuit.ĩfluẽtia ei ſignũ pfectõis ẽ ⁊ cõplem̃ti. ſi an
gelꝰ ẽ ita nobile viuẽs ſiẽ aia.⁊ aia pᷣt aliqͥd viuifica
re. ⁊ ꝗgelꝰ.ſʒ nõ pᷣt viuificare niſi coꝛpꝰnaturalit ſi
bi vnitu. ⁊cc. oppoſitũ dam̃.diffiniẽs ãgeluʒ
dic ꝙ ãgelꝰ ẽ ſba itelligibil. icoꝛpoꝛea. ãgelꝰ nõ hʒ
coꝛpꝰ? ſibi vnitũ.qꝛ ſi hꝛet co

vnitn. qꝛ ſi h 2p ſibi vnitũ nalit.ſic hõ
Sr eẽ coꝛpoꝛeꝰ.ita ⁊ ãgelꝰ.

5Ge. :Syo' in piihe locis
dic ꝙ ãgeli ſũt diuie mẽtes.et ſpũalia lumia.imailes

ct icoꝛpoꝛei. ¶ Itẽ Bipᷣm oñdit᷑ rõnibꝰſic. Lãto ſba

gſba ſpnal oiĩno carẽs coꝛpe ẽ nobilioꝛ iter ſbas cete
ras. vel ẽ eã ponẽ i vniuerſo.vel i vniuerſo deficiet

ducit. viij. ð ci. dei.dd q ibil
apuleij.⁊ freqᷓnter circa bãc mãam plꝰ loqt᷑ pʒ alioꝝ
q̃̃ m ſniam ſuã.
wwyaliqᷣd eẽ aial dup
opatõis aiali debite. ibi añt dẽ ãgelꝰ aial ñ rõne foꝛ⸗

ois ſpũs creatꝰ idiget coꝛpoꝛeo ſolatõ. dð ꝙ idigere
coꝛpe pt eẽ dupliciter. Aut ꝗpter ſe. aut ꝓpter alios.

nobis. 2 qꝛ bãc ſupplẽ
ſimplr. ad tp̃s 8
Eqᷓ multiplicioꝛ ẽ ĩ potẽtijs.dð ꝙ verũ ẽ ð ill poten/
tijs qꝗᷓ ſimptir atteſtãt᷑ pfectõi.potẽtia ãt viuificandi
ẽ nobilioꝛ quãto ẽ deo ſilioꝛ.ſʒ deꝰ oino caret coꝛpe.

.

cat ſuũ efſe aliunde. dicit bil oibus creaturis accidit eſſe.⁊ ideo per naturã ſuam omnia ſut poſſibilia ad ñ

ſidet᷑ ſicut loq Math. iii. d illo q dixit. legio mihi

. 0is q; ma nVomẽ ẽ.legio ei vt idẽ NRicar.dic cotiet.vj.milia.ſex-
ad coꝛꝑis ⁊ ſpũs vnionẽ. Scdʒ ad coꝛ
foꝛmatõez. Lerciũ ſpectat ad coꝛpiſ foꝛ
mati ⁊ aſſũpti opatõeʒ. Circa pᷣmũ q̃rũt᷑ duo. Pꝛi

cẽtos. lxvj.vñ ſi demões coꝛpa hfent. cũ ſuis coꝛpi⸗
bů nullo mõ poſt. et ſbitrare coꝛpꝰ ita modicũ. ꝓpter
qd ſatis ꝓbabiłr dici pᷣt ñ ſolũ ñ hñt coꝛpꝑa ſibi nã

liter vnita. veruetiã nec boni nec mali hñt iſepabili
alligata cq;tũ ẽ lege coĩ. Hec obſtat eoꝛũ cruciatꝰ.
dqꝛ2 ſicut in qrto libꝛo oñd

licut in rto libꝛo oñdit᷑.ſpũs abſqʒ coꝛpe m oꝛ/⸗
dinẽ diuie iuſticie pᷣt ab igne mali Reiuiri. Cõceden
de ſüt igit᷑ rões ad bãc vrea ill vo qd Aug. in/
iloqᷣt᷑ Aug.ſᷣm opinionẽ
Ad illud gꝛeg. ꝙ ãgelꝰ ẽ aial. d
r dicit᷑. Aut rõe foꝛme. aut rõne

meſz potiꝰ rõe oꝑatõis cõſeq̃ntis. Vel aliter. eẽ aĩal
dupliciter pᷣt dici. vel 'm veritatẽ. vel ßm oñſionẽ ſi⸗
ue apparẽtiã. Gꝛego.ãt loqͥt᷑ ð ſcdᷣo mõ.qꝛ ãgelꝰ ap
paret eẽ aial cũ aſſumit coꝛpꝰ. ipe ãt obijcit ?ʒ pᷣmũ

„9 — 17 „

dillò qd obijcit᷑ de ber̃n. è

SDpũs ĩdigẽs ꝓpt ſe ẽ ſpũs bꝛutalis vel huanus. 2 de

hoc ven ẽ ꝙ bʒ eoꝛpꝰ? naliter ſibi vnitũ. Spũs vo idi
gẽs ꝗpter alios ẽ ſpũs qgelicꝰ.⁊ iſte nõ bʒ coꝛpꝰ ſibi

naliter vnitũ. ſed aſſũptu volũtarie vt miſtret alijs.
Ange befn. Angelici ſpũs ad ea capiẽda ꝗᷓ btãm fa
CLuint creaturã nullo mõ ſuis coꝛpibꝰ adiuuat᷑.⁊ iõ ñ

et ad tps.iõ nõ habẽt ca vnita
illð qd obijcit᷑ ꝙ ſbᷣa nobilioꝛ

habeẽt ea pↄiũcta ꝓpter idigetiã ſi upplẽdã i ſeipᷣis ſʒ in

coꝛpꝰ ⁊ ſi qdamõ ſit ꝑfectõis.nihilominꝰ ꝓpter diũ/

—

ctũ hʒ quãdãa idigẽtia ⁊ ipfectõem. ⁊ iõ ab illa ſba qᷓ

Pfectiſſima eſt iter creaturas ẽ aliena. ̊ ãt ẽ ſba an/

☛☚à2ͤúg

nobiliſſima creatura.⁊ tũc vniuerſũ ẽ acephalũ q̊d ẽ Sagaruts de hac potẽtia ↄcludit ratio ſupꝛa dicta.
H 2

icõueniẽs · Itẽ ſi aliqd cõponit᷑ ex diuerſis natur. Ad illð qd obijci ꝙ ifluẽs vitã ⁊ babes vitã no⸗
et altera illarũ ẽ repire ꝑ ſe. cõtingit ſilr ꝑ ſe repire ? biliꝰ ẽ qᷓ; habẽs tm̃.dð ꝙ aliqd cõicare ſiue dare vi/
rdliquꝗ.ſz bõ cõponit᷑ ex ſba coꝛpali ⁊ ſpũali. cũ ſit tã alijs pt eẽ duptr.Aut ꝑ moð efficiẽt:.⁊ G ſipł·ꝑ/

ſepire ſbaʒ pure coꝛpaleꝑ ſe. c repire ſbaʒ pure ſona ¶fcois c. ⁊ ſic ↄpetit ſoli vo. Et ꝑ moð ifoꝛmat⁊ ſicñ
bom lẽ. hac ãt dicimꝰ ãgelũ.̊ ãgelꝰno bʒ coꝛpꝰ. ¶ Itẽ ꝛ ẽ ſimptr ꝑfectõis.imo ꝑfectõis cũ ipfectõe iũcte.⁊ iõ
N hõ cõponit᷑ ex coꝛpe ⁊ aia.cũ peccauit factꝰẽ pᷣ aſſibi neutrũ couenit ãgelo.qꝛ ꝑfectõ ſua maioꝛ ẽ qᷓ ſit pfe
lis ⁊ moꝛtal.& ſi ãgelꝰ hr̃et coꝛpꝰ ſibi vnitũ ſic et hö. ctõ viuificãtis ꝑ moduʒ foꝛme.⁊ minoꝛ qᷓ ſit ꝑfectõ
vf ſaltẽ q; ãgeli qͥ peccauer̃t ſint moꝛtales.qͥᷣd ſi plae dstis vitã ꝑ modũ cae.Et loqt᷑ ð vita que ↄpetit rõ
7 fim ẽ manifeſtũ ẽ ⁊c ¶ Ry ad pᷣdictoꝛũ itelligẽtiã eſt nali lſe. Lueſtio. ij. „ Pp
notãdũ ꝙ circa iſtã qonẽ dubitauerũt aliqñ magni ¶ trũ ageli aliqñ aſſumãt coꝛꝑa. Et ꝙ ſic vf. beiñ. in
doctoꝛes.vtrũ ſcʒ ãgeli hẽant coꝛpa nalit᷑ ſibi vnita. ca.omel.iij.diſcurrẽ ⁊ ð loco ad le ocũ moucri ñ ẽ niſi
vñ ſuꝑ h̊ dubie loqᷣt᷑ tã Aug.qᷓ; berñ.ſʒ nũc ſatl cer / coꝛpoꝝ. ſʒ agelꝰ malꝰ ad miſteriũ diſcurrit.⁊ S loco
titudialit᷑ tenet᷑. ⁊ Ricar.affirmat ꝙ ãgeli ſũt nalit ad locũ venit. vlẽ coꝛpoꝛeꝰ.vł hʒ coꝛpꝰnãliter vni
incoꝛpoꝛci.nec hñt coꝛꝑa naliter ſibi vnita. De h̊ tũ mer coꝛpꝰaſſuptũ.ſ. ñ mo mõ nec ſcdo.ᷓ tercio.
plures dubitat. vtrũ demões hẽant coꝛꝑa ſibi iſeꝑpa Itẽ nlli p̃t ipedi hoſpitalitatis obſequʒ niſi hẽat
biliter alligata i qbꝰ toꝛq̃ãt᷑.iʒ ſatis planũ ẽ ꝙ ſicut roꝛpꝰ nãliter vnitũ vlaſt Pri aglis aliqñ impẽſa
udtnl boni ãgeli nõ babẽt coꝛꝑa niſi volũtarie ſumpta.ſic ſũt h officia ſicut dꝛ vlti. ad hebꝛe. ꝙ qͥdã placuerũt
nec mali. ⁊ b ſignũ ẽ ſicut dicit Ricar.q; coꝛpꝰ mo/ ðSo Iglis hoſpitõ receptis. g vel habuerũt co:pa vni
= dice quãtitatis ꝗ maxia mititudie demonũ aliqñ ob ta vłaſfũpta. ſndaberhe va ſter vnra. arlze⸗
gſto,
n 3

Ilta ba ſppal ex ſui cõſoꝛtõ pbʒ ſolati ſeſui niſi gi
Peatse coꝛpis fiat viſibil.ſy ageli freqnter pbent
ol

pe oꝛganico vl iſtio.S ⁊c.
tiã hʒ aĩ 2p q; bẽat ãgelic
exuta coꝛpꝰ ñ aſſumit. nec ſpũs agelic?.¶
poꝛtõ dʒ eẽ aſſumẽtis ad aſſũptũ.ſʒ ſpũs ãgelicꝰ eſt

ͦèðä —õ ð

.
6

.—
S----

acia ñ ſolũmõ ᷣm ſpm̃ ſʒ etiã bʒ ſeſũ. ſicut pʒ ĩ an/
lũtarie aſſũpta. ¶ Itẽ null? ſpus pt vi bi Imoſtr
ni ad mõſtratões coꝛpis niſi ſit aliqᷓ mõ coꝛpi illi cõ
iñctꝰ.ſz agel? qͥ loqbat᷑ thobie viſibi poterat demo

ſtrari ⁊ vere dici hͥ ẽ raphael.vel hẽ angelꝰ.ergo bè

bat ſibi coꝛpꝰ illð aliq̊ mõ ↄiũctũ.ſ ñ ꝑ nalẽ coiũctõ

nẽ. ꝑ volũtariꝗ aſſũptões. ¶ Itẽ nibil ẽ oꝛganũ vk

iſt̃m alicximediatũ niſi imediate aſſumat᷑ ab illo.vl
nãlit᷑ cõiũgat᷑ illi.ſᷣ ãgls milta exercet opa circa nos.
ſiẽ loq̃ ⁊1 mãducare q̃ ñ pᷣt exercere niſi mediãte coꝛ/
Fena Wabchvene,⸗
a ronał ad coꝛpꝰ qᷓ; bẽat ãgelicꝰ ie 4 aia

—

5 dino icoꝛbab⸗ ñ bʒ ꝓpoꝛtõcʒ ad coꝛpꝰ. nunꝙᷓ aſſu

— .

mit ill. ¶ Itẽ aut copetit agło br̃e coꝛpꝰaut n ↄpe

ſi ãgelꝰ bonꝰñ fac niſi qð decet ipᷣʒ.ñ aſſumit coꝛpꝰ.

Its ſi aſſumit. aut ꝓpt aliqᷣd. aut ꝓpt᷑ nihil. Si ꝓp
nibhil. fruſtra. Si pr aliqd. aut ẽ bonu. aut malũ.
Si bonũ. ꝑ coꝛpꝰ aſſũptũ meret᷑. Si malũ. pꝑ coꝛ

p ñ aſfuptu demeret᷑. gel? dz ⁊ ptt puniri ⁊ pmia

ri cum coꝛpe affnpto.qͥd ẽ inconuenieẽs ⁊ plane flm.
¶ Wtẽ vbicũq; ẽ aſfũptõ ibi ẽ aliq vnio vł i ꝑſõa yłi
niãꝗ. ſic pʒ i aſfſuptoe huane naea filio dei.g ſi ãgelꝰ? af
ſũit coꝛpꝰ.vnit ſibi vl in pſõa vł i nã.Sʒ ni na vnit.
ꝗ: ñ̃ reſultat terciũ. Hec ĩ ꝑſõa.qꝛ ñ ẽ cõicatõ ivoma

13 tñ. nito mõ ẽ ibi vnio. nec aſfũptõ. ¶ R dð cy in

giis duplex ẽ vis.ſcz ↄtẽplatia⁊ admiſtratia. Scdʒ

. ↄteplatiaz ↄuertũt᷑ ad deũ.⁊ ſic ñ idigẽt ſolatio coꝛ/
pis aſſũpti.

ſũpti. Scom admiſtratiax deſcẽdũt ad nos et
cõdeſcẽdũt nob.⁊ vt nob cõgꝛuẽtiꝰↄdeſcẽdãt idigẽt

ſolaꝰ aſſũpti coꝛpis. Indigẽt iqᷓᷓ ad aliqᷓs oꝑatõs ex
ercẽdas. idigẽt ad ſeipos mãifeſtãdos. indigent ad

noſmetipos glificãdos ſiue ↄfoꝛtãdoſ.⁊ io aſumũt

coꝛpa ſic iſtr̃avl oꝛgaa ad oꝑãdũ.ſic ſig ad insifeſtꝗ⸗
dũ. ſit coopimta vl hitacla ad couerſadũ. Uñ coꝛp⸗
aſſuptũ ↄiũgit᷑ illł ſic iſttm motoꝛi.ſic ſignũ ſignifica

8

2 1 — 2

tõt. ſic hitaculũ ipabitatoꝛi.p̊ ãt mag exigit idigen/

tia ex ꝑte nr̃a ꝙᷓ; ex ꝑte ſua.⁊ qꝛ finis ſpoit neceſfita/⸗

tẽ hijs qᷓ ſũt ad fine.et coꝛpꝰ effigiatũ vł oꝛganiʒatũ

bũana eſffigie maxie cõpetit opatõibꝰ ſpũs rõnal. et

Eexpſſi ſignificat. et taq; pulcpꝛu idum̃tũ damõ de/
coꝛat. iõ ãgelꝰ aſſumit coꝛpꝰ ñ qlecũq; hũana effi

gie iſ. gnitu. ⁊ cocedẽde ſũt rõcs q̊ oñdẽtes.Ad rões

ĩ4 ad oppoſitũ iã pʒ rñſio.. Ad illud ei qd obijcit de

15 mit. nec hre dʒ potẽtia aſſumẽdi. ¶ Ad ills qd ol
cit᷑ q; ꝓpoꝛtõ ẽ aſſumẽtis ⁊c.d q; ꝓpoꝛtõ attẽdit᷑ ⁊

gia exuta ſatis plana ẽ iñſid.ñ ei ſile.qꝛ ñ bʒ vi ad/

tniſtratiam nec vſũ admiſtrãdi. ⁊ iõ nec coꝛpꝰ aſſu/
EET qᷣd obij

uenit᷑ ibi ꝑ eũ modũ ꝑ quẽ ẽ aſſũpto.Cñ ci ñ aſſũat i
vnitatẽ nãe.ñ requirit᷑ ꝙ ſit ibi ꝓpoꝛtio ſic pfectiõis

ad ꝑfectibile. ſufficit ꝙ ſit poꝛtõ ſic moto? ad imno

bile:¶Ad illð qq qᷓrit᷑ vtrũ cõpetat ãgelo hr̃e coꝛpꝰ⸗

⁊c.d ꝙ cõpetit hbr̃e coꝛpꝰ vt volũtarie aſſũptuʒ ad

cõplẽdu miſteriũ. ñ cõpetit ad ſuu eẽ cõpletũ.ideo
nec caretia generat idigetiã.nec aſſũptõ gnat idecẽ/
tiã. ¶ Ad illð qð q̃rit᷑ ꝓpt᷑ qͥd aſſumit.vtrũ ꝓpt ali-/

qgd vł. ꝓpt᷑ nibil.dð q; ꝓpt᷑ aliquid ſic pᷣdictũ ẽ.illᷣ tñ
Apt᷑ quod aſſumit ñ pficit ꝑ coꝛpꝰ tãqꝙ; aia ꝑ coꝛpꝰ ꝓ

Ppũ. tac; artifex ꝑ iſt:m.⁊ iõ ſiẽ iſttm ꝑ qð quis me/⸗

gelo thobie. ibitãt coꝛpa. illa ñ hñt ſp vnita.ꝭ̊ vo
.(Dtẽ null? ſpuͦs p̈t viſibir ömõſtra

tit. Si opetit hꝛe. vꝛ ãgli ñ ſüt pfecti qũ non bůt

tet᷑ ñ remũerat᷑.ſic nec coꝛpꝰ ab oglo aſſuptũ. Ad 18
illð qd obijcit᷑ ꝙ vbi ẽ aſüpts dz eẽ vnio AE

nã. d ꝙ ñ ſufficiẽter diuidit.qͥꝛ h aſſumit veſtim̃tũ
cũ ſe ĩduit.ñ tñ vnit ſibi ĩ ꝑſõa necĩ nã.ſ illð loeũ b
iilla aſſũptõe inq̃ ẽ vnio nfecta qualé ei deiit
ſũpſit hůanã nãm.¶ Ex pᷣdictis igit᷑ pʒ qõ ꝓpoſita I 9
et rñſio ad obiecta.pʒ etiã ꝓ quãto 1 6

eñ bz

odecte. to Zr ãgls coꝛpus
aſſumẽ. q; ñ ſolũ ppt᷑ hoc ꝙ moueat vlł opet᷑ aliqd
circa coꝛpꝰ. qꝛ ills Becii ad ſe vt i illo oꝑet᷑.vt in

illo manifeſtetur. vt in illo cõuerſet᷑.⁊ qꝛ i illa cõiun

ctione ſiue acceptõe coꝛpꝰ potiꝰ ſeqͥt᷑ modũ ſpũs qᷓ;
ecõuerſo.qꝛ ab illa foꝛat᷑ ⁊ ↄuat᷑ ⁊ regit᷑.iõ ãgelꝰ ſe

bʒ iĩ rõe aſſum̃t ⁊ bñt.coꝛpꝰ xo i rõe aſſũpti et hiti.
Onſcqnter q̃rit᷑ ð ſcdo articulo.ſcʒ de foꝛ/
matõe coꝛpis affũpti.Circa qð duo ꝗᷓrũtur.
Pꝛimo q̃rit᷑ ð ipo coꝛpꝑc aſſũpto qᷓtũ ad pᷣn
ꝛmale. Scdo q́;tũ ad pᷣncipiũ male.
Dueſtio...

¶ Etrñ illð coꝛpꝰbeat verã foꝛmã coꝛpis hũani. Et q;
ita ſit u⸗ pbent cẽ coꝛpꝰhuũanũ.aut ẽ veꝝ.aut
ẽ ibi erroꝛ et deceptõ.ſ̃ erroꝛ ⁊ deceptio ñ cõpetit an

ita fit vf.qꝛ cũ a

gel ſactis.S cũ aſſumũt coꝛpa q̃ vidẽt cẽ hana.vere
bñt foꝛmã bans e ad coꝛpꝰ hũanũ nibil plore/

quifit᷑ niſi equał còplexio ⁊ debita oꝛganiʒatõ.ſic di
cyut nales.ᷣ coꝛpꝰqð qgelꝰ aſſumit debitã hʒ oꝛgani⸗
Zatõcʒ. ſi oꝛganizatõ pᷣſupponit cõplexioneʒ. g vf

–

q; hẽat totũ q̃d ẽ ̊ veritate hũani coꝛpiſ./Itẽ ꝙ an

gli vere poſſint foꝛmare coꝛpꝰ hũñanũ vr̃.Loꝛpꝰbũa

nũ ſic dic Aug.ẽ i roibꝰ ſemialibꝰ ſicut et alia coꝛpa.
ſ qꝛ foꝛme qrudã aialiũ vt ſpẽtiũ et hmõi hñt roes
femiales diſpſas i rebꝰ iõ dicit Aug. ꝙ miſterio de/
monũ ve cducũt᷑.g ꝑi rõe vt vẽ ⁊ coꝛpa Poin Ein⸗

dicas ꝙ ñ vʒ.qꝛ maioꝛ requirit᷑ diſpoſitõ ad ꝓducẽ

dũ coꝛpꝰ hũanũ.hoc ñ ſoluit.qꝛ qͥd pᷣt diſponẽ a re/

tia ifinita.poterit venire ad diſpõeʒ imediatam. q ſi
qgeli pñt veloci opatõe ꝓducẽ coꝛpa aialiũ minꝰp/
fecta. & pari fõe coꝛpa aialiũ magis pfecta. ⁊ coꝛ
poꝰhnanũ. ¶ Itẽ ſi aliqð agẽs idifferet᷑ ſe hʒ ad aliq
ꝓduceda.q̃ roe pᷣt i vnũ.pᷣt i alteꝝ.ſʒ ãgeli ñ bñt ma
ioꝛẽ cõueniẽtiã i coꝛpibꝰſerpẽtũ.qᷓ; i coꝛpibꝰhoim.iĩ/
mo magis ecõuerſo. ſi pñt auxilio nature ꝓducere

motis i pᷣncipio opis ↄtinuãdo ainaglirumn fi

vera coꝛpa ſerpẽtiũ. pũt auxilio nac pqucẽva coꝛpa

boim. et aſſumẽ. ¶ Itẽ qd pᷣti maiꝰ pᷣt i minꝰ. ſed
gia quãtũcũq; ſit modice nobilitatis excellit nobili/

enint d gmaſſettosgaoc agn ci. dei. ⁊ i alijs

cmitis. cũ g miſtcrio ꝗgeloꝝ educi poſſint ⁊ edu
cat᷑ aie vegetables et ſẽſibles qꝛũdãa aialiũ.mſtofoꝛ
tius ꝓducere pñt vera coꝛpa hoĩm. ¶ Ad oppoſitũ

ſic.eiuſdẽ virtutis create ẽ coꝛpꝰ foꝛmare ⁊ iſoꝛma⸗

re.qꝛ vis foꝛmatia ẽ ab ifoꝛmatia ſiue pfectia.⁊ nilꝰ

ſpñs ãgelicꝰ pᷣt hũanũ coꝛpꝰpficẽ. ergo nec foꝛmare
tẽ ageli ñ pñt opari circa creaturas niſi cũ adiu/

toꝛio nae. ſʒ nilła na pᷣt gnare coꝛpꝰhũanũ niſi illa q̃
E ſilis i ſpẽ.g ãgelꝰ ñ pᷣt foꝛmare veꝝ coꝛpꝰ hũanum
niſi mediante homine.ſed hõ non pᷣt coꝛpus hũanũ
educẽ niſi generãdo.& nec ãgelꝰvera coꝛꝑa foꝛmare

niſi ꝑ gnãtoeʒ hois.ſʒ cũ aſſumit coꝛpꝰ ñ idiget hia

no auxilio.g nũqᷓ; verũ aſſumit coꝛpꝰ hũanũ. Itẽ

ſi pᷣt coꝛpꝰð nouo foꝛmare. pi rõe ⁊ coꝛruptũ reꝑa
re.̊ põt moꝛtuos ſuſcitare.qd ẽ ſolius dei ꝓpꝛium.
¶ Stẽ ſi coꝛpa aſſũpta ab ãgel cẽnt vera coꝛpa hũa
na.bꝛent appetitũ ad aiam rõnalẽ.ſʒ ðs ↄplet appe
titũ nãe. ſtatim ifũderet᷑ eis aia rõnalis. ¶ Itcz ſi
coꝛpa vera hũana aſſumerẽt.aut ſᷣm ſtatuʒ glie.aut

iscigein
ditampuinr
aagtainta
aeen tit ppetei
ni i⸗
nmi nice
iniui
roedpe
Ammnien
tock dano⸗
Ninginsarn
Cchatidirnade
Kcasdincunr
ſec

gtii

Amtputſie,
ecuilſrweiſfin

lhben Ae
aliuairoban
nunimuuue/
one iſtuoplant
ſtuns Pamaa
btoin ritunb⸗
fintittosobin
Cnheinttürzn
iiitdrtoſetnu
hobmabomogene

npnuctebigz⸗

gicntinogang
nccrnoc
iſtinpftcaat
otönnciglẽ
fnepancimni
funtciggiute
hiiccheſii On
lcnicopercüt⸗
nsmtute i
nuggtdictpbis
edegialben
ſtnla oinn
nlociinniond
Mhiſtcſeraaiue
Uulenkping
entciͤte nen
finſtunnh
Nactictg
ſachnnee
nunune
iſctechkn
Poubiantöffn
unteſtnttn
ſtegeoan⸗
nichec gent
Turahetiiin
ünmmn
Culti

chi gt
AWige
nc
enaslcſe
aänc
Aßggiete
rſſcgki
ilhche
Kiagllhii
ſeii wüſi⸗
nenſttiii
amahigri,
agddoiin
eiſozin
Nchünä.

anskünit,
kinii
hndichein
jädiinen
Phüimüthipce
Nigglliſſi,
ntdchrithe
tchgntg,f
ni abi⸗
imniff Lopii
ſaretalaan
iabmöibitt⸗
gtiſtane
mbeite,
dipeſih i
igörninie,
cigäitiß
ihocinin
ingsfntin
itnithuni
iaßigin
isiagbhin
Ginm u
gügiignat
iu iin i
nza mti i
apoittep
iͦli ntiin
Amne
femmn ,

*

— —
=

—

IEnm ſtatũ vie. Mõ ſm ſtatũ glie boc cõſtat. qꝛ i vlte
xius coꝛpus illò ñ eẽt coꝛruptibile. nec ab angelo ſe

pabile.ſi ᷓ aſſumũt.hoc ẽ ̃m ſtatũ vie.ſʒ coꝛpa bũa
na ̃m ſtatũ vie ſunt põderoſa ⁊ gꝛauia.ſiue in ſtatu

nãe coꝛrupte.ſiue in ſtatu innocẽtie. nõ eẽnt habi/

⁊20 bũana.

lia ad motũ nec ad velox miniſteriũ. ſiñ aſfſumũt

ꝙ coꝛpa aſſũpta ab angelis nõ ha/⸗
bẽt verã foꝛmꝗ et cõplexionẽ coꝛpoꝛuʒ hũanoꝝ.nee
etiã oꝛganiʒzatõem copletã.ſed ſoluʒ effigiẽ.Et buiꝰ
ratio ẽ duplex. AUna quia nõ cõpetit ãgelis tale coꝛ

torpa miniſteriũ. nõ aſſumũt vera coꝛpa

pus ad miniſteriũ ſicut nũc vltimo oſtenſũ eſt. Alia

ratio eſt.quia nõ pᷣt educere foꝛmã naturalẽ in cſſe

niſi adiutus a virtute nature.ſicut habitũ fuit in p⸗

cedenti diſtinctõe. In virtute aũt nature eſt ꝓduce

re coꝛpa oim animalium.verũtamen aliter et aliter.
Ad quedã em̃ educenda ſufficit cauſa vlis ſine ad/

S iutoꝛio agentis particularis ↄſimilis in ſpecie natu
re.cuiuſmodi funt animalia que generãtur per pu/

trefactõem. Quedã aũt ſunt ad que non ſufficit ni/

ſi adiuuẽtur ab agente cõſimilis ſpeciei.ſicut eoꝛpo/

ra animaliũ que ꝓducuntur ſolummodo ꝑ ꝓpaga-

tõem. iſtud planũ eſt ad ſenſũ.i¶ Si añt queratur
rõ buius. Pꝛima eſt diuina inſtitutõ ſm quã eſt li/
mitatio in virtutibꝰ et naturis rerũ et hoc ᷣm legeʒ
quã indidit eis ab initio. Ande ſicut dixit. germiet
terra herbã virẽtes. nõ dixit ꝙ germiaret boiez. ho/

mini aũt dixit ꝙ ſe multiplicaret. ſic terra germinat
herbam.et homo generat hoiem. Hec aũt lex ſiue ĩ-

ſtitutio nõ eſt abſq; rõne. Quia quedam ſunt aialia

imꝑfecta tã in oꝛganiʒa tõe q́; in duratõe.Quedam

vero pfecta vtroq; mõ. Quia vero quedã coꝛpa ani

malin ſũt impꝑfecta ct in oꝛganizatõe.et in cõplexio⸗
ne. igeo nõ indiguerũt agẽte tãte virtutis.ſed potu/

it virtus ꝓductiua ipoꝛũ dari terre tanq; mf̃i. ſoli
tqi patri. cũ adiutoꝛio alioꝛũ coꝛpoꝛũ ſimpliciũ taʒ

cłariũ ꝙᷓ celeſtiũ Quia vero ſunt impfecta duratõe.

et aliquãdo pereũt.ideo opoꝛtuit bec cõicari agenti
alterius nature.quia ad hoc data eſt vis generatia

rebus vt dicit phũs vt ppetuentur in eſſe. Kon .
trario ẽ de aialibꝰ vtroq; mõ pfeetis.et ideo virtus

ꝓductiua ipᷣoꝛũ maioꝛẽ exigit actualitatẽ. ⁊ ratio ſe-

„

mMinalis cũ maioꝛi difficultate ꝓfertur in actu. ideo
maioꝛi indiget adiutoꝛio. Illa igit᷑ aialia ſiue coꝛpa
toꝛũ que ad pꝛimũ genus ſpectat educi poſſunt ab

angelis mediãte nature adiutoꝛio velociter ⁊ quaſi
ſubito.vcraciter tamẽ.quia ꝑ vim nature. Sed ani⸗/
malia et eorũ coꝛꝑa que ſpectãt ad ſcom genus edu
ci nõ poſſunt veraciter niſi cũ auxilio nature.et cuz
diuturnitatc vite et tpis.et qm̃ aſfũptio coꝛpoꝛũ ab

angelis eſt velociter et quaſi repente.ideo vera coꝛ/

21

poꝛa hũana nõ aſſumũt.quia non poſſũt illa por ſe

foꝛmare veraciter.et cũ alterius adiutoꝛio non poſ/
ſut facere ꝙ exeant in eſſe velociter. et eſto ꝙ educe/
rẽtur.adhuc nõ cõpeterẽt ſicut tactũ eſt in obijcien⸗/
do. tũ ꝓpter appetitũ quẽ haberẽt ad aiam rõnalẽ.

teu ꝓpter gꝛauitatẽ.que duo repugnãat fini illius coꝛ

pis. Ma ſi haberet aiam rõnalem. nõ eſſet cõpetens
ſignũ ad apparẽdũ. Si babe no eẽt
petẽs inſtrm ad opandũ.maxime ad motũ.nõ eſſet

etiã cõpetẽs habitaculũ ad inhabitãduz. ¶ Cocedẽ

de ſüt igit᷑ rões ꝓbãtes ꝙ angeli nõ aſſumunt vera
coꝛpa hũana. ſiue boni ſiue mali. id illð qd obij
it in cõtrariũ ꝙ eſt ibi erroꝛ et deceptõ. dðm ꝙ flin
eſt. quia nõ aſſumunt illa coꝛpa vt oſtendant ſe eſſ

hBojmines. 2 veros bomines. ſed vt oſtendant ſemo⸗

cam hoiĩs cõpletiuaʒ et directiuã.

ſito.

Bebet ven coꝛpus bois. O

S mã lucis.ᷣ ð mã celeſti
naʒ dʒ ↄfoꝛmari mouẽti ſiuẽ motoꝛi.ſz ãglſaſſumes
coꝛpꝰ vt inſtiʒ. ẽ imutabil⁊ ipaſſibil ꝑ nam. coꝛpꝰ
vVn coꝛpꝰ aſſuũptũ foꝛmat᷑ debet eẽ icoꝛruptibile 2im

Oi haberet gꝛauitatẽ. nõ eẽt co⸗

. .

XNII/

—

nales.et qm̃ illa coꝛpa ſignãt illos eſſe rõnales.⁊ ad

hoc foꝛmata ſunt finaliter. ideo vera ſunt q;uis nõ

ſint vere hũana. ſicut in pꝛimo li.dictũ fuit de igne
colũba. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ eſt ibi oꝛganizatio 22

et equalis cõplexio.dm ꝙ falſũ eſt. nõ em̃ eſt ibi ve

r oꝛganiʒatio que cõpetit coꝛpoꝛi bũano.que qͥdeʒ

eſt a virtute foꝛmatiua cũ ſ. emibus delata.ſed potiꝰ

quedã liniamẽtoꝝ ptractio ᷣm illius cõfoꝛmitateʒ.

et hec nõ ſupponit equalitatẽ cõplexionis.quia ta⸗/
lis ꝓtractio pt fieri ab artifice in ligno ⁊ lapide.nec
quecũq;ʒ qualitas mixtõnis eſt illa que facit ad veri
tatẽ hñani coꝛꝑis.ſed illa que babet veritatẽ ſpeeifi⸗
am hois cõplet ¶ Ad ills qð obij 23
cit᷑ ꝙ coꝛpus hũanũ eſt in rõnibus ſemialibus.iam

patet reſpoſio.quia ꝙᷓuis ſit ibi.nũq; tamẽ educitur
niſi cõcurrat virtus agetis exterioꝛis. que reſidet in

lũbis viri et matriee mulieris.⁊ ideo ſine bijs nuqʒ

S̃ht illa rõ ſemialis ad actũ pfectũ educi.Et ſi obijcia⸗

tur ꝙ poteſt diſponere diſpoſitõe remota ⁊c. dʒð ꝙ;
illud habet locũ vbi diſpoſitio remota ſit neceſſitas

ſola intẽſiõe. tũc em̃ ſufficit virtutis actiue ↄtinuatõ

et intenſio. non aũt quando requiritur noue foꝛme
yel alterius foꝛme ßm ſpẽm opatio.⁊ ſic eſt in ꝓpo/

te nature.ex cuius adiutoꝛio angelus opatur. ⁊ iso

ſiẽ angelus ꝑ ſe nõ poteſt educere coꝛpus bnanum.

ita nec rpis alicuius aialis. ⁊ ſicut natura queda
poteſt faciliter. quedã cum maioꝛi difficultate. vt pᷣ⸗
us viſum eſt. ſic et angelus ipᷣius virtute adiutus
¶ Ad illud qd obijcitur ꝙ poteſt in magis nobile. 25
dom ꝓꝙ illud nõ habet ſempꝑ veritatẽ.quia homo po
teſt generare boiein qui eſt nobilioꝛ. et nõ poteſt ge⸗

nerare aſinũ.maxime aũt tũc deficit quãdo res no/

bilioꝛ eſt facilioꝛis ꝓductõis.ſicut frequẽter contin⸗
git. et ſic ĩ ꝓpoſito.nã faciliꝰ educit᷑ aia vegetabikſi⸗
ue ſeſibil aialꝑ putrefactões educti.qᷓ; educat᷑ et oꝛ
tzzet ve 36. ([Queſtio. ij. d
coꝛpe aſſũpto ex pte hngißij mãlis.Et qrit᷑vtrũ
coꝛpꝰ illð qͥd afmimit angelꝰ fiat ð mã celeſti an ela⸗

ri. Et ꝙꝙ ſit de mã celeſti vꝛ. finis ĩpõit neceffitatẽ bis
füt ad finẽ.ſʒ ãgelꝰ aſſumit coꝛpꝰ ad ſuiipiꝰ oñſio⸗

ne. cũ g ageli p nam ſint lumia. dñt ᷓ aſſumẽ coꝛpa

Itẽ oꝛganũ ſiue ĩſtrm ꝑ

pPaſſibile. tale aut nõ ẽ niſi coꝛpus celeſte. ꝛc. ¶ Itẽ
locus maxime copetẽs angelo eſt coꝛpus celeſte vt

celũ.ſi g̈ angelus in coꝛpe aſſũpto locat᷑ tãq; in ba⸗
bitaculo.vr ꝙ coꝛpus ill ſit uptũ de cclo. aut non
vpetit ißi angelo. ¶ Itẽ coꝛpus affuptũ aut ẽ de nã
celeſti aut elari. Si de natura celeſti.habeo ꝓpoſitũ
18 elari. aut gꝛaui. aut leui.ſg ſi ẽ gꝛaui cũ diffi/
eu neace mo nel urſu. ſi lent violẽter ouer deoꝛſũ.
neutruz hoꝝ ↄpetit velocitati anglice. coꝛpꝰ qd
aſſumũt nõ eſt elare. ᷓ coꝛpus celeſte. tan ſi
elare.aut eſt mixtũ.aut ſimplex Si ſimplex. nõ eſt
aptũ ad coloꝛc.nec ad effigiẽ.nec ad oꝛganiʒatõcm.
SDi mixtũ. cũ coꝛpus mixtũ ſit reſolubile ⁊ rarefa⸗
ctibile. videtur ꝙ ſicut coꝛpꝰ humanuz ex ſepatione
aie fit putridũ.ſie et coꝛpus ab angelo aſſumptum.
qð apꝑet eẽ flʒ.reſtat ᷓ̊ e ñ ẽ coꝛp?elare. 1c dem̃ta

.Ad ülud qd obijcitur ꝙ indifferẽter ſe babet 24
angelus ad oia coꝛpoꝛa animaliũ. dð ꝙ; ⁊ ſi boc ve
rũ ſit de ipo angelo in ſe.nõ eſt tamen verũ de virtu⸗

flm.

celo.
büüana effigie. ſ coꝛp? cẽterm viſ
nec ẽ figurabile.̊ ñ videt rueb coꝛpis aſ/

tepacllcſe ae Zten Scozctafetz zriß nue
ſit ſimplex ſiuę ſit mixtũ. ſi trãſeat ad regiõeʒ igniſ.

videt᷑ ꝙ qᷣcqͥd ẽ᷑ i eo bumidũ ↄſumat᷑. Si vo ꝑ regio

—

nẽ aqᷓ.qcquid ẽ i eo igneũ extiguat᷑.ꝙ ſi boc coſtat eẽ
bel⸗ ſine leſiõe ꝑtrãſit regiões elem̃toꝝ cuʒ
coꝛpe aflũpto. ↄſtat illò ñ e& nã elari. ⁊ ẽ & natura
elem̃tari vl celeſti. ꝛc. ¶ Ad oppoſitũ arguit᷑ ſic pᷣ⸗
mo aucte gꝛego. Ait ei ſic. nacohene ãgelos videre
U

potuiſſet niſi coꝛpꝰ ex aere affũpſiſſẽt.Et beda ᷣ nã

rerũ Angli ad nos vemẽtes coꝛpus ex aere.ſumüt

Nõe ſic Angeli aſſumũt coꝛpa maxie ꝓpt᷑ motũ ⁊ diſ

curſũ.ſʒ coꝛpꝰceleſte ñ ẽ babile ad motũ rectũ ſʒ cir

cularẽ. ñ ↄpetit i miſterio ãglico aſſumere coꝛpꝰ ð
Itẽ angelꝰ aſſumit coꝛpꝰ ad apꝑẽdũ.⁊ boc ĩ
figie. ſz coꝛpꝰ celeſte nec ẽ termiatiuũ viſus

ſupti ab ãgelo tũc habile.¶ Stẽ ſi aſſumit coꝛpꝰ ce
lo.cũ ñ aſſumat ð toto.aſſumit ð ꝑte.& ſeꝑat ⁊ diui⸗
dit ptẽ celi a toto.ſʒ oẽ diuiſibile ẽ coꝛruptibile.g̊ vr

7

ꝙ nã celeſtis ſit coꝛruptibilis.ſʒ hoc ẽ fim.gᷓ ⁊ pᷣmũ.

Itẽ ſi aſſumit coꝛpꝰ ð celo.cũ aſſumat ꝑtẽ quam
fert deoꝛſũ ſecũ. aut aliqͥd ſbitrat locuzʒ eiꝰ aut nibil.
Si nihil.ergo remanet vacuũ.Si aliquid.aut opoꝛ/

tet illud de nouo creari. aut opoꝛtet coꝛpus illud ra
refieri.ſed ſi bec omnia ſũt icõueniẽtia.pʒ ⁊c. ¶ Nẽ

angel? ſatbane freqᷓnter ſe trãſfigurat iĩ angelũ lucj.
⁊ tũc cõſtat ꝙ aſſumit coꝛpꝰ ita pulcrũ ſicut ⁊ ãgelꝰ

bon-ꝰ. ſʒ demões ñ aſſumit coꝛpa ð nã celeſti.qꝛ vſ/
q ad illã ñ ↄſcendũt.ſʒ ſolũ nã elari. ſilr viðt᷑ ꝙ
26 ⁊ angeli boni.

ad hoꝛũ ĩtelligẽtiã ẽ notãdum ꝙ
circa boc diuerſe fuerũt ſapientiũ opiniões.Quidã

QA dicere voluerũt ꝙ angeli aſſumũt coꝛpa ex nã cla/

ri.ita tñ ꝙ ñ ex vno tm̃ ſʒ ex oibꝰſił mixtis.aliq̃ tñ eo
rũ pᷣdominãte.vnde dicũt coꝛpꝰ illð ab angelo aſſũ
ptũ eẽ vere coꝛpꝰ mixtũ.q;uis ñ ſit vere coꝛpꝰ hũa/⸗

nũ. llã ãt foꝛmã mixtiõis dicũt eẽ ab ãgło tãq; ap/
ppãte ſolũ.ſʒ a dño tãqᷓ;ᷓ a dãte.dãte iqᷓ; ñ ꝑ creatõ⸗/

nẽ vel ifuſionẽ ſy ꝑ itriſecã oꝑpatõez ᷣm q̊d. dictũ eſt
ſupꝛa.qꝙ ididit rebꝰnam ⁊ virtutes ſemiarias.ſʒ q̃s

So coopũte cũcte naleſ foꝛme ꝓducũt᷑ ĩ eẽ Sʒ cũ coꝛ

pꝰ illð qſi repẽte foꝛmet᷑ ⁊ deſtruat᷑.alijs ñ videt᷑ p/
babile ꝙ ſit plena mixtõe mixtũ.maxie cũ ĩ eiꝰ reſo/

lutõe ñ appeat tꝑis lõgitudo. nec putrefactõis coꝛ/

ruptõ.⁊ iõ dixerunt ꝙ coꝛpꝰ ill& ẽ ð nã ełari ſimpli/
ci. ex qᷓ̃ dicũt illð coꝛpꝰ affptũ foꝛmari boc mõ.Hã
ci elaris ex q̃ coꝛpꝰ ſibi foꝛmat ãgelꝰ ẽ aeris elm q̃d

S ſui nã ẽ rarefactibile ⁊ cõdẽſabile ſi aſſit virtꝰ ꝗͥ hᷣ
poſſit. vñ ſicut nũc videmꝰ aquã ſolidari ĩ criſtallũ.

vel glaciẽ ex frigoꝛe. ſic cõtigit aliqᷓ virtute occulta q
ñ latet ãgelos aerẽ cõdẽſari poſſe ſm plꝰ ⁊ minꝰ ad
volũtatẽ ãgeli opãtis.hoc ãt coꝛpꝰ dũ cõdẽſat᷑ pᷣt ſu

ſcipe figura ct efrigiẽ. ⁊ ita coꝛpi oꝛganico effici ↄfoꝛ

me.pᷣt nihilominꝰ ĩ vna ꝑte cõdẽſari plꝰ.i alia minꝰ.
ĩ alia minie.et ᷣm hoc bĩe i ſe diuerſos coloꝛes.⁊ ita
coꝛpi bũano effici qſi i oibꝰ cõfoꝛme.q;uis ñ ſit in ſu
is pᷣncipijs multifoꝛme.⁊ ita idoneũ cẽ iſtm.ſignũ.
et habitaculũ.vt ab ãgelo aſſumat᷑. Sʒ adbuc quia
boc difficile ẽ itelligere. quõ ex aere ſiue alteriꝰ eni cõ
mixtõe fiat coꝛpꝰ ſolidũ et diuerſis coloꝛibꝰ coloꝛa/
tũ.cũ coloꝛes ꝓducereñ ſit artis niſi mediãte auxi/
lio nãe. J SDo tercia via vidðt᷑ ad hoc eẽ ꝓbabilioꝛ.ſcʒ

coꝛpꝰ aſſũptũ ab angelo coꝛpꝰ elarec̃.nõ qꝛ ſit ex

iiij. elemẽtis plena mixtõe cõmixtũ ſicut coꝛpꝰ con⸗
plexionatũ.nec qꝛ ſit ex puro ⁊ ſimplici ełlo foꝛmatũ

Ein ãgelꝰi SFe aſſũpto cxerceat boͤcn aie vege

. .ẽ
„.
„7 .. ,—.

hhq; pncipaliter foꝛmat ex aere c ali admirte al

teriꝰ ell.ſic videmꝰ i nube qꝗ̃ ñ ẽ coꝛpꝰ plene mixtũ.
bʒ tñ ĩ ſe nãs pluriũ etoꝝ.pꝑ bũc modũ ⁊ coꝛpꝰab an

gelo aſfũptũ pᷣncipalit ab aere ĩtelligit᷑ eẽ foꝛmatũ.

cõcurrẽte ad hoc nã alic?vapoꝛis terrei vel aqueiqͥ

8 aa⸗ faciat tã ad varietatem cõdẽſatõis qᷓ; ad multi⸗

oꝛmitatẽ coloꝛiſ.hãc ãt ñ opoꝛts ãglo ð lõgiqͥ mẽdi

care.cũ aer ꝓ mas ſui ꝑte ſit ↄmixtꝰvapoꝛibꝰ.⁊ hãc

poſitõcʒ mediã int᷑ vtrãq; tãqʒ ex vtraq; cõſtitutaʒ

ad pñs poſſumꝰ ſuſtinere. d qõnẽ igit᷑ ꝓpoſitã
rñdẽdũ bꝛeuit᷑ ꝙ ãgelꝰ tã bonꝰ qᷓ; malꝰaffumit coꝛ/⸗
pꝰ ex nã ñ celeſti ſ clari.ñ ſimplici nec plene cõmix/
ta.ſʒ medio mõ.vtpote ex aere vapoꝛabili.angelꝰtñ
malꝰ ex ꝑte iferioꝛi.bonꝰvo ex ꝑte ſupꝑioꝛi.ñ ich ſupi
oꝛiĩ q nulla reꝑiat᷑ nã alteriꝰ eli.ſʒ ſupioꝛi cõpatioe

et reſpectu ciꝰ ð qᷓ aſſumũt coꝛpa ãgeli mali.iõ cõce
dẽde ſũt rões ꝙ coꝛpa ab ãgelis affũpta ñ ſint ðR nãa
dill qd obijcit̃ ꝙ ãgel? afſumit ?

celeſti ſʒ elari.
coꝛpꝰ ad ſui oñſionẽ.dð ꝙ ãgelꝰñ tm̃m oñdit ſe pẽ
ſata dignitate ſiue nobilitate ſua.ſʒ etiaʒ idoneitate
ſigni et neceſſitate ex ꝑte nr̃a.Licet igit᷑ eiꝰ dignitas
oĩis coꝛꝑis nobilitatẽ pᷣcellat.qꝛ tñ coꝛpus cłlare ſuit

hoc ẽ idoneũ vt ſit coꝛꝑis oꝛganici mã.iõ mac cõope

ad eiꝰ manifeſtatõcʒ ſᷣm qꝙ nr̃a exigit idigẽtia. ⁊ ad

tit vt ãgelꝰ ð ipᷣo ſumat coꝛpꝰ qᷓ;ᷓ celeſti mãa. Ad 28

illð qð obijcit᷑ ꝙ inſtr̃m dʒ cõfoꝛmari motoꝛi.dð q;
verũ ẽ qñ oꝛganũ ſiue inſtrm ẽ ei ꝑpetuo cõiũctũ.ſʒ
qñ cõiũgit᷑ ſolũ ad tpᷣs.ſufficit vt ſibi ꝓ opoꝛtunita/⸗
te loci et tꝑis et oꝑis cõfoꝛmet᷑.⁊ ſic ẽ in ꝓpoſito re
pire. ¶ Ad illud qͥd obijcit᷑ ꝙ angelꝰ loca in coꝛpe 29
aſſũpto tanq; in babitaculo.iã pʒ rñſio.qꝛ nõ eſt ba⸗
bitaculum debitum angelo qᷓ;tum ad excellentiam
ſue dignitatis.ſed q;dtum ad indigentiam noſtre in⸗
firmitatis.⁊ qm ſtatui noſtre infirmitatis plus con⸗
foꝛmat᷑ elaris natura qᷓ ccleſtis.ideo et ſi babitacu⸗
lũ celeſte plus cõpetat angelo ad ↄtemplãdũ.tñ ba/
bitaculũ .

taculũ ex coꝛꝑe elari plus cõpetit angelo ad mini
ſtradũ. S ad illud quod obijcit. aut eſt coꝛpus 30

gaaue aut leue. dom ꝙ nec ſimpliciter gꝛaue nec ſim

pliciter leue.tũ quia ex aere.tũ quia ex acre commix
to vapori.et ideo eſt habile ad motũ ſm oẽm potẽè
tiã. qð ñ eẽt ſi eẽt coꝛpus ſimplex põdeꝛoſuʒ aut le
d alidð iã pʒ rñſio.quia nec oĩno ſimplex.im 3 1

mo quodã mod mixtũ vt opetat coloꝛi ⁊ oꝛganiza
tioni. nec ado mixtũ ẽ vt bccrar putrefactiõi.ſed

mediũ tenet vt pᷣdictũ e. illð qð obijcit ꝙꝙ pa⸗
tit᷑ a rio. dð ꝙ ſicut 4 Ntio illi? coꝛpis q;uis ſit 2
ex adiutoꝛio nature.tñ pᷣncipaliter ẽ a virtute ſpũał

ſᷣe. Ipter hoc effigies llix coꝛpis plꝰ ẽ artificialis

q; naturalis.ſic ⁊ cõſeruatio illiꝰcoꝛpis eſt a virtute
agelica. Añ ſicut ſua virtute abſq; manibꝰ coꝛpꝰil/
lud effigiat. ſic ſua virtute ptegit et cõſeruat.⁊ ipᷣo
deſerẽte redit coꝛpus ad pᷣiacẽtẽ mãm. vñ ſic eiꝰ cõ/
ſeruatõ ñ pẽdet ex ſili.ita nec coꝛruptõ fit a ↄrio.
Vnſcq̃nt᷑ q̃rit᷑ ð tercio ſcʒ qͥs opatões exer/
cet ãgsg i cotpe aſſũpto.Et circa hoc duo q̃/
Arũt᷑¶ Pꝛimo qrit᷑ vtꝝ ibi exerceat opatões
aie ſeu potẽtie vegetatie. Scdo vtꝝ exerceat opa/
tões potẽtie ſẽſitie. Queſtio... e

tatie. Et vr tꝗᷣ ðR bõis ꝙᷓ; ð malꝙ ſic. Oc bono. Ciba
ri ſiue vmedẽ actꝰ ſpectãs ad potẽtiã vegetatiuã.
ſᷣ bũc actũ exercẽt angli i coꝛpe affũpto.ſic ꝓbat᷑ ex

eo qð ſcribit᷑ Geñ.xviij.vbi abꝛaã expoſuit angełei⸗

—

te
ktc
atunnuli

. 1

ſbhetſhiecd⸗
Pnfenichpit di
cügenerne. in
eri. Gon
ſismgsßchhern
tice vetünpe
cneletbbicyn
ſiriceNonuttr
zigehtiin⸗
ſſcpbt irs
ſialais ſpgti⸗
ſconhpnzpipn
ſingei e
iganendeſts
ſitlatbeisdenon
cmitpheifin
migeſeefmm
bſtlisa ials
liralatclin
ſileneccaloꝛdai
fulomopoſtg

ſeſiodgtio ſue
hcorrgzejere
Aſin genontie⸗
negnamnli offil
agnigletg
ikain
+☛
ſihechri
rhte⸗

tunitgtiech
Einthriſzee
W
eutitniu⸗

ſmm nobint
agpen iii
ytſbi popemt
kaſcein goet
nge loctzene
prnſoqitt
Frum datdhnt
wciganmmufen
tinfrnitihn
cts dtittin
odmiic
dörigttti
lobmui utane;
ptaggetin
igug monn
mmifn ainet⸗
Nlritſgn
utdipſtplt
Alte
Rcctgy
aps bt
mingmmrſi
neghimfal
ethechifmit
dignutte
tt dnn i,
inn lii
9 ſ
aeeuli,
ametcgtis

33

baria.⁊ ſiẽ ibidẽ legit᷑ comedeĩt. ¶ IRẽ ñ decet nũci⸗
os veritatis falſis oñſionibꝰ decipẽ oclos hois ituẽ

ſi angli appentes comederũt cu hijs ad q́s mitte
e eantrr legit᷑ i ſcriptura.g vere cibabãt᷑.ſʒ
Ptẽ ligua ↄgꝛuit

iſte ẽ actꝰ vegetatie potẽtie.g ⁊c. a oge
ĩ duo oꝑa nature. locutõeʒ et cibatoeʒ. ̊ angeli i aſ/
ſũptis coꝛpibꝰ ꝑ liguã vere ⁊ ꝓpᷣe loqbãt᷑. vere ci
babat redit He ſc pu ſc⸗ ꝙ boni angli i affũpto
coꝛꝑe vegetatie potẽtie actũ exercẽt. S

demdes me ſſu er
Joſepbus narrãs ill qͥq ſcribit᷑ Geſj.viij. de gene⸗
ratõe gigantiũ.vidẽtes filij dei.S ⁊c. tẽ coĩs opio
ẽ ð merlino ꝙ generatꝰ fuit a vemone incubo.ſᷣ ſi .
demõ icubꝰ n potuit niſi mediante coꝛpe aſſũpto.g
idẽ qð pꝛis. 1 Iteʒ actꝰ oꝛdiatꝰ ad generatõem eſt ꝑ
mixtõeʒ cũ ſexu femineo vł virili.ſᷣ demõ ſuccubꝰ ſe
viro ſubijcit ſbiectõe ĩ q̃ ẽ effuſio ſemis.⁊ demõ icu/
bʒ mlieri icũbit.g videt᷑ ꝙ ſi poſſint coire ꝙ poſſint
ctiã nerte aſſũpto coꝛpe exercẽt actũ potẽtie
vegetatie. Mld oppoſitũ arguit᷑ ſic ⁊ oñdit᷑ ꝙ bo⸗/
nis anglis ñ cõpetat actꝰ cibadi.Scribit᷑ em̃ thobie
vlti. et ẽ verbũ raphaelis ãgeli.videbat᷑ nobis qͥdes
comedẽ ⁊ bibẽ.ego vero cibo ⁊ potu iuiſibili vtoꝛ.qg
ñ vᷣe ãgelꝰ comedebat cibũ coꝛpalẽ.⁊ ſi vidẽt᷑ come
dẽ.
i coꝛpibꝰ affũptis ab ꝗ lit .
ibi caloꝛis ↄſũptõ.g ⁊c. ¶ Itẽ vbi ẽ vera cibatio.ibi
ſepatõ puri ab ipuro.h̊ at ñ fac ãgelꝰ btũs iĩ coꝛpe
aſſupto. ⁊c.
tio vꝛ.qꝛ genera

) ſilis i ſpẽ.ſᷣ demõ aſſumẽs coꝛpꝰ

ñ aſſimilathoi ſᷣ demoni.ꝙ nõ generat hoieʒ ſ̊ gene

rat enons i1 pʒ eẽ fim. ac. ¶ Iẽ ad h̊ ꝙ fiat ge⸗
veratõ.peceſſe ẽ m medicũ ꝙ ↄcurat triplex ſpus.
nalis.vitalis.⁊ aialis.ʒ phᷣm triplex caloꝛ.vidclicʒ
caloꝛ aie.caloꝛ celi.⁊ caloꝛ elem̃ti.gᷓ cũ demõ nec ſpi
ritũ aialẽ.uec caloꝛẽ aialẽ i coꝛpe aſſũpto poſſit bᷣe.
vr ꝙ nullo mõ poſſit generare. ¶ Itẽ generare ñ eſt
act? aie ⁊ coꝛpis.ſʒ ↄincti.ſʒ ex demone ⁊ coꝛpe ñ fit
vnũ.g nũqᷓ; pᷣt ꝑ coꝛpꝰ exire in actũ generãdi. ¶ Rꝰ
dð ꝙ ſpus agelic? ſiue bonꝰſiue malꝰ i coꝛpe affũp/
to nõ bʒ opatõeʒ aie vegetatie.nec qᷓ;tũ ad cibatõez.
nec q;tũ ad gencratõeʒ.qꝛ ñ hʒ viʒ nutritiuã.nec hʒ
vim generatiuã.hʒ tñ aliqͥ mõ opatões hijs confoꝛ/
mes.lʒ nõ plene.⁊ G̊ pʒ ſi attẽdat᷑ nã cibatiõis ⁊ ge
neratõiſ. In cibatõc ei ẽ cibi ſũptõ ⁊ ↄfũptõ.ẽ nibil/
ominꝰ ↄuerſio ⁊ vnio.⁊ qᷓtũ ad pᷣmũ ↄpetit angelo
ĩ coꝛꝑe aſſũpto cibatõ ſiue ↄmeſtio nõ ſiłate ſʒ vcre.
qꝛ cibũ ſibi appoſitũ vere ſumebãt ⁊ cõſumebãt.ve

rũtamẽ cibꝰ affũptꝰ eoꝝ idigẽtiã vel deꝑditõeʒ ñ re

ſtaurabat.qꝛ talis cibatio ex potẽtia nõ ex idigẽtia ẽ

ĩ angel.bijs vero qͥ vegetãt᷑ nõ tm̃ ẽ potẽtia ſʒ etiãẽ i⸗.
digẽtia.⁊ hoc ẽ qd dic Aug.qꝙ ſic alit᷑ abſoꝛbet aqduß

terra ſitiẽs.ah calefacies.ſic alr ↄpetit cibatõ hoĩ.ali
ker ↄpetit ãgelo.ſiue alr hoĩ viatoꝛi.alrbeato. Der
hũc etiã modũ circa actũ generatõis i aliqͥ ↄfoꝛmat᷑

ſpũs aſſumẽs coꝛpꝰ.i Sõ in actu gene

ratõis ⁊ ẽ ſemis ↄſtitutõ

5 neruos et virtutes.⁊ ca

loꝛ tali ſpei cõpetens. ⁊ c ſemis ſic ꝑfecti trãſfuſio et
ſuſceptõ Pꝛimũ ẽ ſoli illixcui ds dedit vim ꝓpaga
tiuã.⁊ hoc nullo modo cõpetit demõibꝰaſſumẽtibꝰ

coꝛpꝰ.ſcdʒ vero ſcʒ ſemiſ ſuſceptio ⁊ trãſfuſio pᷣt eis

petẽ.pᷣmo ei ſuccũbũt viris ĩ ſpẽ mulieris.⁊ ex eis

ſemẽ pollutõis ſuſcipiũt. ⁊ qdã ſagacitate ipᷣm ĩ ſua
virtute cuſto qiiſt. ⁊ poſtmoqu do pmittete fint icu⸗

tẽ Bip̃ʒ oñ
dit᷑ ð malis.generare ei ẽ actꝰ potẽtie vegetatie.ſed
atib? corbid⸗ aſſũptis generãt.ſic diẽ᷑
rãs naturã ill

ſẽéſus. ſiẽ diẽ phũs. ſʒ ã

ẽ vbicũqʒ ẽ va cibatõ.ibi ẽ Sꝑditi reſtauratöõ.
Feinull fit deꝑditio.qꝛ ñ &

Itẽ ꝙ malo anglo ñ ↄpetat genera

yVoſcit diſtãs ſic

ſuſcipe.

tus. angelus natus cſſet ſicut ct anima per naturaʒ
vnini coꝛpoꝛi. qn nõ hfet coꝛpꝰ.nõ hbr̃et eẽ ꝑfectuʒ.

vVvvIn

bi. 2: vaſa mulierũ trãfmidũt. ex qᷓ tranſfuſiõe bolſes

generari pñt. Hijs viſis facile rũdet᷑ ad qõnẽ ꝓpoſi⸗

tã ⁊ ad argumẽta. ¶ Ad qõnẽ. qꝛ ſimplicit᷑ ↄceditq 5

nõ habẽt oꝑa potẽtie generatie ⁊ vegetatie qᷓ ſũt ge
nerare ⁊ alimeto vti.ſic oñdũt rõnes ad hoc iducte.

bñt tamẽ aliqᷓs opatões hijs ↄfoꝛmes.nõ i toto ſʒ i

pte. ⁊ hoc ꝓbãt rones ad oppoſitũ iducte oñdẽtes
ſcʒ ꝙ; ãgeli boni comedũt.⁊ ꝙ mali gencrãt. Aerũ ẽ

—

etiã ꝙ boni ãgeli cibũ ſũpfeĩt ſʒ nõ ad fuã refectões

ſʒ ad dãtiũ ↄſolatõeʒ.et iõ nõ crat ibi erroꝛ.nec dece

ptõ.nec illuſio qtũ crat ex ꝑte ipᷣoꝝ ãgeloꝝ.lʒ igno/

nãdi ffin. ⁊ ſic pʒ rũſio ad tres rõnes pᷣmas.Conce⸗/
dẽdũ ẽ etia ꝙ demões ᷣm viã pᷣdictã ſemẽè pñt ſuſci

pꝑe ⁊ trãſfudẽ ſi s ꝑmittat.ſʒ nõ pñt alimẽtũ i verũ

ſemẽ ꝑ ppã virtutẽ ↄuertẽ iõ dicũt q̊dãmõ

ſe⸗ genera⸗

ñdũt tres rõnes ſeq̃ntes. Attñ vltia rõ nõ co

Alt. plꝰ ei generare q; coire.⁊ iõ nõ ſẽqt ſi pñt coire
& muliere. ꝙ ꝓpter hoc poſſint eam impꝛegnare v·
ex ea ꝓlem generare. H

Queſtio. ij. f

ai qgeli ĩ aſũptis coꝛꝑpibꝰpẽant opatões ↄueniẽ

tes potetie ſẽſitie. ⁊ ꝙ ſic vr. Jd

q; c pᷣncipiũ motꝰ et

et ſeſũ. ¶ Itẽ ſi agelꝰ aſſumit corpꝰ habẽs oꝛgana

apta ad motũ.ita aſſumit coꝛpꝰ habẽs oꝛgana apta
ad fẽſũ.Sic em̃ coꝛpꝰ ills aſſuũptũ hʒ manꝰ 2 eckes.

ita hʒ oclos ⁊ aures.ſʒ oꝛgana ſẽtiẽdi ſine feſu ſũt iu

tilia. ſinõ fruſtra afſumit illa oꝛgana. vr q illa ſeſi⸗

ficet. , illa ſẽtiat. ytẽ qd bʒ opatõeʒ ↄſequẽtẽ pp
Hüũ ſpei. hʒ opatõeʒ coſequẽtẽ ꝓpꝛiñ gen eris.ſz ſic p⸗/

gF

. P bois ẽ riſibile.ita aialis ẽ eẽ ſẽſibile. ſi age

i coꝛpc aſſũpto pᷣt nidẽ vel lugẽ. ſic ⁊ pt vidẽ et au⸗
dire. ¶ Itẽ agelꝰ natura ſua aut bʒ ſẽſũ aut nõ hy

Si nõ.cũ ſẽſus ſit cognitiuꝰpticulariũ.nõ cognoſcit

pticularia.qdð ẽ plane flin. Si vero ſeſus bz. cũ ſẽſus

ſit potetia qᷓ mediate ſeſificãt᷑ oꝛgana coꝛpoꝛalia. pʒ
⁊c. ¶ Ntẽ ãgelꝰexñs iĩ coꝛpe aſſũpto cognoſcit hec ſẽ
ſibilia. aut igit potẽtia immãli. aut potẽtia qᷓ nata ſit
alligari coꝛpi. Si potẽtia imatcriali.g ita bene cog/
d. iquũ.igit᷑ ãgelꝰ qui ẽ rome audit
nos loꝗntes ꝑiſiꝰ. g nõ idigẽt moueri ⁊ diſcurrẽ x-—

ſi hoc ẽ fłʒ.reſtat ꝙ illa coguoſcit potẽtia q̃ ẽ coꝛpip

fẽſus.pʒ ⁊cc. ¶ Gtẽ nibil patita coꝛpe niſi ſẽmũ babeat

ſcipit ĩ oculo meᷣ ſimilitudinẽ. ⁊ cũ oculꝰ ille ſit coꝛ⸗
P puiũ ⁊ terſũ.vlteriꝰ & ſua ſimilitudie iudicat.boc
planũ ẽ.ſi ͥ ad ſeſũ nihil plꝰ reqͥrit qᷓ receptio ⁊ iu⸗/

diciũ.vr ꝙ ſetiat ꝑ coꝛpꝰaſſũptũ. Ad oppoſitũ. Sẽ
ſus pᷣſupponit vitã. ſʒ ãgelꝰ coꝛpꝰ affũptu nõ viuifi
cat ſic ꝓbatũ ẽ ſupꝛa.& nec ſenſificat.& ipᷣʒ nõ ſẽtit

tẽ fẽſus pᷣſupponit actũ vegetatie.ſ. zageli in aſ·
ſũptis coꝛpibꝰ nõ habẽt opa vegetatic. ̊ nec opa ſẽ
ſitie. Mrẽ ſi ãgelꝰ ſetiret ꝑ coꝛpꝰ.cũ ſenſus ille qͥ fic
mediãte oꝛgano coꝛpoꝛali ſit nature coꝛpoꝛee alles

¶ Item ſi angelꝰ ſentiret ꝑ coꝛpꝰ. cũ ſentire ẽ actio
coniũcti.ãgelꝰ ſuas oꝑatões miniſteriales cõicaret

H r i. 6 deberet cõicare penã et gloꝛiq. quod flin eſt
A.ce ſetire eſt pꝛin gialis. nulſi copetit ſetire ni⸗

oꝛũ poſſet ex hoc acciꝑe occaſionẽ opi

gel? coꝛpi affũpto dat motũ. S

—R
4 .

portõnabilis vocernit deteriniata diſtatia. ſi iſta 6

coꝛpi poꝛtõnalcʒ. ſz ãgelꝰ cremat᷑ ab igne. ſi ſaus
eiꝰ pᷣt pati a coꝛpe.multofoꝛtiꝰ pᷣt p coꝛpꝰ ſetire. cu,ʒ
p natura magis ſit natꝰ i coꝛpꝰagẽ qᷓ; a coꝛpe penaʒ
tẽ ãgelꝰ aſpiciẽs mei aſfũpto coꝛpe ſu

35

2

boiem a tergo.nec cognoſceret hoiem in o

Ai.

ſicui copetit eſſe aĩal.ſed hoe nullo mõ copetit ange

lo.S ⁊c. ¶ INtẽ ſi ſẽtire ẽ mediãte oꝛgano coꝛporeo.g
nõ cognoſceret hoiem clauſo oculo.nec tosnoſetaet
in obſcuro. ꝗ
oĩa cũ ſint falſa.reſtat ꝙ angelꝰ in aſſũpto coꝛꝑe nõ
bʒ opa ↄpetẽtia potẽtie ſẽſitie.q̃rit᷑ igit᷑ opa ↄueni
ãt vlł exerceãtur ab anglo in coꝛꝑe aſfũpto. G.ad
pᷣdictoꝝ intelligẽtiã eſt notãdũ.ꝙ cũ aia vniat᷑ coꝛ/

poꝛi vt ꝑfectio et motoꝛ.quedã ſũt oꝑatões ꝗᷓ et ſe

quũt᷑ ipaʒ aiaʒ in coꝛꝑe vt ẽ motoꝛ.qᷓdã vt ꝑfectio.
qdã ꝑtim ſic ⁊ ꝑtim ſic. Oifferẽti ãt mõ exercet aiai
coꝛpe oꝑatões que ſequũtur ipᷣaʒ vt motoꝛẽ et vt ꝑ/
fectõem. Mã oꝑatões que ſequũtur aiam vt moto/
rẽ ſic exercet ꝑ coꝛpꝰ.ꝙ illas eaſdeʒ exercet in coꝛpꝰ.
qꝛ nõ ſolũ mouet alia coꝛꝑa ſed etiã coꝛpꝰ ꝓpꝛium.

Oꝑpatões vero que ſequut᷑ aiam i coꝛꝑe vt ẽꝑfectõ.
ſic exercet aia in coꝛpe ꝑ coꝛpus ꝙ exercet eas cum
coꝛpe.ſicut pʒ.Aia clauſo oculo coꝛpꝰ aliqͥd videre
non pᷣt. Tercias aũt oꝑatões exercet in coꝛꝑpe quaſi
vtroq; mõ.et ideo pᷣme cõpetũt aie vt eſt hoc aliqͥd.

et motoꝛ differẽs a mobili.ſcdᷣe vero vt ẽ forma iũ/

cta materie. Om̃ igit᷑ angelꝰ vnit᷑ coꝛꝑi aſſũpto nõ

vt pefectio ſᷣ vt motoꝛ.ideo pᷣmas oꝑatiões exercet
plene i eodẽ coꝛpe.ſas minime.tercias vero q̃da⸗ʒ

mõ ſic.quodã mõ nõ.Et hoc meliꝰ pʒ ſi deſcẽdamꝰ

exẽplificãdo.motꝰ ꝓgꝛeſſiuꝰ ſiue quicũq; aliꝰ ſit mẽ
bꝛoꝝ exterioꝛũ ẽ ab aia in coꝛꝑe vt eſt motoꝛ vel mo

trix.⁊ ideo cõpetit angelo.ſentire vero ꝑ oꝛgana coꝛ

poꝛis ↄpetit aie vt eſt illoꝝ oꝛganoꝛũ pfectio.Sicut

em̃ aia pficit totũ coꝛpꝰ.ita viſus ſiue potẽtia viſiua
ꝑficit ocſm.ct hec non cõpetit angclo in coꝛꝑe aſſũp

to. Ridere vero ẽ oꝑatio q̃ ꝑtim cõpetit aie vt ẽ mo

toꝛ. ptim vtleſt pfectio. Ibi em̃ ẽ quedã coꝛdis expi
laratio.et hec eſt ab aia vt eſt ꝑfcctio.Quedã gena-

cõuenit angelo. ſed ſolũ rõc ſcdi.
ad qõnẽ ꝓpoſitã.Si em̃ vocẽt oꝑa

rũ motio.et hec eſt ab aĩia vt eſt ette⸗ pᷣmi nõ
actꝰ ſẽtiẽdi ꝑ oꝛgana.ſic bꝛeuit᷑ dð ꝙ; angelꝰ ñ exer/

cet ea ꝑ coꝛpꝰ aſũptũ.Si ãt extẽdãt᷑ oꝑa potẽtie ſe
ſitiue ad ea q̃ ſunt ab aia vt mouẽte. ſic cõicat ea coꝛ

ꝑi. Rões igit᷑ ꝓbãtes anglm nõ ſẽſificare coꝛpꝰ aſ⸗
ſptũ ↄcedẽde ſũt. ¶ Ad illud vero q̊d pᷣmo obijcit᷑

in cõtrariũ ꝙ ideʒ ẽ pncipium motꝰet ſeſus.dðm

phũs loquit᷑ in aĩialibꝰ in quibꝰ vult ꝙ coꝛ ſit pᷣnci⸗/
Ad illð qð obijcit
ꝙ coꝛpꝰ illð hʒ oꝛgana facta ad ſetiẽdũ.dðʒð ꝙ ange
lus nõ tm̃ aſſumit coꝛpꝰ hũanũ vt inſtriñ ad oꝑan/
dũ.ſed etiã vt ſignũ ↄueniẽs ad ſe oñdẽdũ.et qꝛ coꝛ/
pꝰ carẽs oꝛganis debitis hoi.nõ eẽt cõſcquẽter ãgeli
ci ſpũs oñſiuũ.iõ corpꝰbñs oĩa oꝛgana aſſumit.non
ad ipᷣoꝝ oꝛganoꝝ ſẽſificatiõeð.ſed potiꝰ ad ſuiipius

IJll qʒ ↄſideratõe dig.
rũ ſimiliũ. In hac pte agi

hoc pʒ rñſio
otẽtiẽ ſeſitie ibßpi

oñſion Ad ſlud qd obijcit᷑ cõicat coꝛpi opatö⸗

nẽ cõſequẽtẽ ſpẽm.⁊c.ddm ꝙ ridẽ nõ eſt actꝰ conſe/ ð

quẽs ſpẽᷣm hoĩs ꝓut dicit motũ ſolũ genarũ exterio
ij.q; ſic cõſequit aiam vt motoꝛẽ. ſed ꝓut cũ hᷣ diẽ
aliquẽ actũ interioꝛẽ qͥ cõſequit᷑ exñtiã aie in coꝛpo/
re vt gfeceſo hoe aũt mõ nõ cõpetit anglo.ſᷣ la

Ad illud q̊d obijcit᷑ angel? bʒ ſeſũ qꝛ cog/ 9

pᷣmo.
n deAeratenad ꝙ ſẽtire pᷣt accipi cõiter.ꝓpe.⁊
magis ꝓpꝛie. Cõiter ſetire ide ẽ q̃d rẽ vt pntẽ cogno
ſcere.ſm quẽ modũ accipit Aug.ad paulinã in li.de
vidẽdo deo. Secũdo mõò ſẽtire idẽ ẽ qð rẽ vt h ⁊ nũc
cognoſcẽ.⁊ ſic accipit boetiꝰ cũ dicit.ꝙ ſẽſus eſt ꝑti/
culariũ.⁊ itellectꝰ vliuʒ.Lercio mõ ſẽtire idẽ eſt q
ſpẽm exñtẽ in materia pᷣter materiã mediãte oꝛgão
coꝛpoꝛeo ſuſciꝑe.⁊ ſic accipit phũs in ſcdᷣo de aia.eũ
dicit ꝙ ſẽſus eſt ſuſceptiuꝰſpecieꝝ in materia pᷣt᷑ ma
teriã. Pꝛimis duobꝰmodis nõ differt ſẽſus ab intel
lectu re ſed rõe tm̃.et hoc mõ bñ ponit᷑ in anglo.an⸗
gelꝰem̃ ꝑ ſuã potẽtiã intellectina cognoſceit rẽ vt pñ
tẽ ⁊ vt hic ⁊ nũc dirigẽdo aſpectũ ſuꝑ ipam.Tercio
vo mõ differt potẽtia ſẽſitina ab iutellectia re et ra/
tõe.et illo tercio mõ ſẽſus ẽ potẽtia alligata coꝛpi.et

hoc mõ ſpũi angelico nõ cõuenit.¶ Ad illud qdð ob ꝗo

ijcit᷑ ꝙ ſi cognoſcat potentia ĩmateriali.tũc nihil fac̃

ad hoc diſtãtia.dom ꝙ dũ ſingularia cognoſcit ⁊ ſẽ⸗

tit.potẽtia immatcriali cognoſcit.aſpectũ tñ ſuꝑ rẽ
cognitã dirigit.⁊ iõ ſi res illa nõ eſt ei pñs ſiue ime/
diate cõiũcta.neceſſe eſt vel virtutem angeli deferni
vſq; ad ipᷣaʒ vel ecõuerſo.⁊ qm̃ tã virtꝰangeli q; ob
iecti eſt virtꝰ finita.iõ nec cognoſcit nec pᷣt cognoſcẽ
in quacũq; diſtãtia.hoc aũt nõ eſt ꝓpt᷑ virtutis ma/
terialitatẽ.ſicut eſt in ſẽſu coꝛꝑis.ſed ꝓpter virtutis
finitateʒ. 1

affectꝰſpũalis ſufficit ad ſẽtiẽdũ veꝝ doloꝛẽ.ſic oſtẽ=⸗/

dit᷑ ibidẽ.¶¶ Ad illud qd obijcit᷑ recipit ⁊ iudicat. 4K2

ddðm ꝙꝙ cũ iſta duo ſint in ſenſu.videlicct receptio ⁊

iudicin.receptio eſt pᷣncipalit᷑ rõe oꝛgani.ſed iudiciũ

rõe virtutis. In ſẽſu aũt corpoꝛeo ſic eſt receptio in
oꝛgano ꝙ eſt receptio ꝑiter ⁊ in virtute.⁊ ſic eſt iudi
ciũ virtutis illiꝰ in oꝛgano ꝙ nõ pᷣter oꝛganũ.⁊ ido

tã receptõ qᷓ; iudiciũ eſt totius cõiũcti. In oclo vero

angeli ſic eſt receptio in oꝛgano ꝙ nõ eſt receptio in

virtute aliqua illi oꝛgano alligata. ⁊ ſic eſt iudiciu,
a virtute in oꝛgano q etiã pᷣt oꝛganũ.vñ angelꝰ ita
bene perciperet aliquem clauſis oculis vt apertis.

et ideo nõ eſt ibi receptõ et iudiciũ ſᷣm ꝙ cõpetit ſen

ſui. ac per hoc nõ eſt ibi ſeſus exterioꝛ. Hec etiã ocu
lus angeli dicit᷑ oculus niſi equiuoce.et tale coꝛpus
plus hʒz rõem inſtri qᷓ; oꝛgani.lic oꝛganicũ poſſit di

ci ꝓpt᷑ aſſilatõez quã bʒ cũ coꝛꝑe nãali.⁊ ſic pʒ totů.

¶De poteſtate demonũ quã habẽt ſuꝑ coꝛpoꝛa h‚ünan.
. Supꝛa egit męr̃ de vᷣtute demonũ et etiã bonoꝛũ ſpirituũ reſpectu coꝛpoꝝ bnano
t ð vtute ⁊ ptãte demonũ reſpectu hoĩs. Diuidit᷑ ãt ̊ ꝑs i q̃tuoꝛ ꝑticlas. In pꝛima

mg qꝗ̃rit. In ſcdᷣa determiat ꝑ auẽtẽ euãgelij.ibi. in hoĩes itroeãt ⁊c. In tencia vo explãat ꝑ auctẽ. genadij.
ibi.ð Hh̊ aũt ngd enn et vltia illã explanat ꝑ auẽtem bede pᷣſbyteri.ibi.beda qz ſuꝑ illũ locũ ⁊ꝛc.
ll

Auerit vtrũ demones ĩtrẽt coꝛpa hoiʒ ſpalit an illabãt᷑ mẽtibꝰ hoĩiʒ. e
z ↄſideratõe digniſſimũ videt᷑. vtꝝ mões ſiue coꝛpoꝛei ſiue ĩcoꝛpoꝛei
RKtint. hoĩʒz ſbalit itrẽt coꝛꝑa.eoꝛũq; aĩabꝰ illabãt᷑.an iõ ĩtrare dicãt᷑.qꝛ malicie

ſue ibi effectũ exercẽt dei ꝑmiſſiõe oppꝛimẽdo atʒ vexãdo eaſ.vli pctm ꝓp vo

lflütate ſua trahẽdo.

*

¶ in homies introeant atqʒ ab eis expulſi exeant. euangelium aperte de /

¶NBDeterminatio auẽte euãgelica. f

5

clarat cõmemoꝛãs demõia ĩ qͥſdã ĩgꝛeſſa ⁊ ꝑ xpʒʒ eiecta.ſᷣ vtrũ ſᷣm ſbaʒ fuerit
ingreſſa. an ꝓpter mali eſfectij dicat᷑ ingꝛeſſa:ñ ad eo ꝑſpicuũ eſt.

illð qͥd obijcit᷑ ꝙ patit᷑ ab igne.dð ꝙ; ꝗ1
illud nõ cõcludit ſicut meliꝰ oñdit in.iiij.ſẽſus em̃ ↄꝰ

Annrae
iigoifnen
nül
Lemmiſ
ain
eſif.

Cunortzn
Pfripoſitefenb
Canſancanoſne

Einiel

iglccamltzi

Clane Gdends
na
. JaAug
drcetuna
r Cpop hoa
Nencrech,
ſigealiud
ucg mnöͤtzie
liticockkai

Lecfithe⸗
crgſeigcg,
wöſiriictg⸗
mimaliͤrot
ainſcoden
umnagußen,
Mmnſcinszdig
pmnäinangor⸗
nacgſtfini
ciſoſen Lon
diutlcgunen

Energia dicit
ab en qd eſti

. Explanat autoꝛitate gẽnad,.

Se hoc auũᷣt gennadius in diffinitõibus eccliaſticoꝝ dogmatum ait. LPemo⸗

ab en j eſt n. nes per energiam opatõeʒ non credimus ſpᷣaliter illabi aĩe. ſed applicatione
uage aden 8 et oppꝛeſſione vniri. Allabi aũt menti illi ſoli poſſibile eſt qui creauit.qui na⸗
arermeche gs tura ſubſiſtens incoꝛpoꝛeus capabilis eſt ſue facture. Ecce hic videtur inſi⸗
energia ginte⸗ nuari ꝙ ſbaliter non illabantur demones vel introeant coꝛda hoim.
rioꝛ laboꝛ vl de ð HW HWM l
ſcty. n ſni i ([Explanat auẽte bede. ood c
cuntur energu. ¶ Weda quoq; ſuper illuʒ locum actuug aploꝛum vbi petrus ait aname. Cur
mini qut mteni temptauit ſathanas coꝛ tuum. dicit. HNota dum ꝙ mẽtem hois iuxta ſbam ni
veratsez end hil implere poſſit niſi creatrix trinitas.quia tatũmõ ſm opatõem ⁊ volũtat⸗
niten obſ inſtinctũ aia de hijs que ſunt creata impletur. Implet veroſ. athanas coꝛ ali
detis. et aiaʒ la

Nina nnt

Gr. Aitgen
imatmaltiantis
glunnc
ſctahetiiini
nöckeisſuin
grutmmai
tänmnngit

Goſeturite: d

öchnimm
s po
GrrN
mernii le
iie iſiſt⸗
igupttolat⸗
n eicataen
õ
Mwplekthcnun
tunmttüft
iin giin

==

iiin icht
Ngnͤchunt
1 ekfulh
Pi fincin
0ls ſtiens,
cüfng ſchers

bãt᷑ aiabꝰ. Cercio vtrũ poſſint ludificare ſeſꝰ hũa
Auarto vtꝝ poſſint cogitatões imittẽ. Qui
to vtrũ poſſint affectões icédẽ. Sexto vtrũ poſtint
ſcrutari ſecretan ä

—

borare wciet.· she (allida 7 fraudulent tͤ
AQAiioam in effectum malitie trahens per cogitatões ⁊ incentiua vitioꝛum quibꝰ

cuius non quidem ingꝛediens in eum ⁊ in ſenſũ eius.neq; introiens aditum
rdis linuiclen vi s hec ſolius dei eſt. ſed callida ⁊ fraudulenta deceptiõe

plenus eſt. Impleuit g ſathanas coꝛ ananie non intrãdo. ſed malitie ſue vi⸗
res inſerendo. Item ſpũs immũdns flamma virtutum de coꝛdibus ſideliuʒ

Eexvpulſus.doctoꝛibus veritatis venenũ ꝑſeeutõis infundit.hijs autoꝛitati⸗

OSregee bui ptis ſex incidũt dubita⸗
K

nos.

Atri demões ibusnis coꝛpibs poſſint babitare. Et
vĩ ꝙ ſic. aꝛ nullꝰ ſpũs eijcit᷑ de aliq̊ coꝛpe vel habita
coĩqͥn ẽ.ſʒ demões ſic legit ĩ euãgelijs obſeſſoꝛũ
coꝛpibꝰ fũt eiecti a xpᷣo et eꝰ aplis.g aliqñ bitauefti

cis. Itẽ. A

aut qꝛ demõ hʒ ĩ eis ęffectũ.aut qꝛ ſt᷑ ĩ eis ſʒ ſbaʒ.Si
bñt i eis effectu. goẽsοpctõꝛes eent obſefſi a vyabo/
lo. qd flm ẽ. g qꝛ ſũt i i
tst ſuis coꝛpibꝰ.¶ Itẽ nilũ coꝛpꝰ pᷣt pᷣbẽ obſtaculũ
ſpũi. ſi demões ſpũs ſũt.nltũ coꝛpꝰẽ eis obſtaculũ.

1 ae d

Abacuc.ij. Oñs i tẽplo ſctõ ſuo.glo.ſimulachr aſfi
vẽ pᷣt imũqꝰ ſpũs.itriſecꝰ e ñ
chri. mltomin? nec i coʒpibꝰbnanis.ltẽ Beda diẽ
et mgfſ̃ adduẽ i la ſuꝑ illð Act.v.

bilia. Dꝛimo & querit᷑ vtrũ demões habita⸗ & ꝛe
rroe poſſint in huanis coꝛpibꝰ. Scdᷣo vtꝝ illa p̃t eſſe demõ.

ug.8 em
.ſuadẽt mir et iuiſibilibꝰ mois ꝑ illa tilitatẽ ſu⸗
onꝝ coꝛpoꝝ. boiʒ coꝛpañ fẽtiẽtiũ penetrãdo.ſi pt coꝛ
popenetrare.cũ poſſit ibi qeſcẽ pt ⁊ ihabitare. Itẽ
oſtãs ẽ ꝙ aliqͥ a demonibꝰ obſidẽt᷑. obſeſſi dicũt

Sſic lumẽ penetrat aera vſq; i pfudũ ⁊ ibidẽ manʒ.
ſic ſpũs demoniacꝰ coꝛpꝰ bũanũ ſhitrare pt ꝑ totũ.

bus oſtenditur ÿ.demones non ſpᷣaliter intrant coꝛda hoĩm. ſed ꝓpter mali
cie effectum.de quibus pelli dicunt᷑.cũ nocere non ſinuntur.
ñ vr ꝙ ĩ eodeʒ loco pᷣmo poſſit eẽ aia et angks. ſʒ aia
ĩ toto coꝛpe ſuo ſicut vult Aug. S iniła⸗ ꝑte coꝛꝑis
Beỹ dom ꝙ ſicut innuit tcxtꝰ euãge 43
licꝰ et Aug.ctiã in li.de diuinatiõe demo. demones
ꝑ natur ſue ſubtilitatis ⁊ ſpũalitatis poſſũt quecũ
P coꝛꝑa penetrare.⁊ in eis ſine aliquo obſtaculo et
impedimẽto ſbᷣſiſtere. rõe vero ſue ptãtis poſſüt es
coꝛꝑa in quibꝰ ſũt cõmouerc et cõturbare. iõ demo
ues quqtñ eſt de ptãte et ſubtilitate nature.pñt coꝛ
poꝛa hũana intrare. poſſunt etiam et vexare niſi p/
hibeãtur a ſuperioꝛi virtute.et cũ permittũtur itroi
re ⁊ vexare tunc dicũtur coꝛpa obſiderc. Dermittit 44
aũt hoc dũs ſiue ad gloꝛie ſue oſtenſionem. ſine ad
peccati punitõem.ſiue ad peccãtis coꝛreptõem.ſiue
ad nẽam eruditõem. licet ex qua iſtarũ cãrum deter
minate permittat.latet hoc bnanaʒ induſtriã.pꝛop.
ter hoc ꝙ occulta ſunt dei iudicia. hoc tamẽ planuʒ
eſt ꝙ nõ ſunt iniuſta. ⁊ ido nõ pmittit talia fine ce.
Cõcedẽde ſut igit᷑ rᷣes ꝙ demones poſunt huũa⸗
na coꝛpa intrare. ¶ Ad illud qð obijci᷑ ð Glo. 4
intrinſecus eſſe nõ pᷣt.dð.ꝙ eẽ intrinſecꝰ in alih hoc
p̃ht cfſe duplicit. Aut ſicut cõtẽtũ reſpectu cõtinẽtig.
vt aqua reſpectu vaſis. ⁊ ſie demõ bñ pᷣt eẽ intrinſe
cus in ſimulachꝛis. Alio modo eſſe intrinſecus di⸗/
ctur aliquid quod inſluit in intima rei. ⁊ influendo

oſtre conſcientie.

diuiatõe demonũ loꝗns ð demoni

.

i eis ʒ ſbaʒ obſeſſi dicũt᷑. habi

agẽte maiorꝭ potẽtic. vꝛ ꝙ ibi poſ⸗
doppoſitũ arguitur ſic. Suꝑ illud

cõſeruat et perficit. et hoc mõ non cõgꝛuit demoni
bois. 2⁊ ſic lo⸗
qð obijcitð Beda. ꝙ ũ igꝛe
ð igꝛeſu in hoieʒ q̃ attẽ

nec reſpectu ſimulachꝛi nec reſpectu
quit᷑ illa glo. ¶¶ Ad illð

dit᷑ ĩ hoicʒ. d ꝙ ñ loqͥt
ex pte coꝛpis ſ̊ q attẽditex pte ſpñs rõnał

bt. ſi ñ pᷣt in ſimula⸗

Cur temptauit ſa

thas coꝛ tuũ. Implet ſathãs coꝛ alicꝰñ q̃de igꝛediẽs lud qð obijcit᷑ ꝙ aia cõpat᷑ ad coꝛpus vt perfectio ?ꝛ
ieũ nec i ſeſu eiꝰ. ñ vñ q; demõ ingꝛediat᷑ ſm ſöuam motor ac. dom ꝙ non eſt ſimile de cõt atde ꝑ modũ
coꝛpꝰ alic? hois ¶ Itẽ aia vnit᷑ coꝛpi vt motoꝛ aut motoꝛis et ꝑ modũ ꝑfectõis.qꝛ vifrrihufun ſo
fectõ. qꝛ Bicie yt ꝑfectio. poſſibile ẽ i eodẽ coꝛ lac ꝑfectio.pfectõ eñ̃ appꝛopᷣat ſibi ꝑfectible ⁊ ecõ.
pe ec aliã nam pficictẽ & cũ ↄinũgat᷑ vt motoꝛ. ipoſſi- miti

bulec i eodẽ coꝛpe eẽ alin ſpin vt mouẽtẽ. ſig demõ ĩ
long. d Ge⸗ E nec vt motoꝛ. nec vt perfectõ.S
Itẽ ſicut ſupꝛa dictũ nlto mõ cõperit
icos cẽ ſiti codẽ co pᷣmo. ei roe

Itẽ
buos ſṕ anga

ucrſo.ſʒ vniꝰmobil p̃t cẽ mitiplex motoꝛ.⁊ vnꝰ mo.
toꝛ mlta p̃ᷣt mouẽ. maxime quãdo illa habẽt aliquẽ
oꝛdinẽ.et quia diuino iudicio anima peccatrix ſbij⸗
citur demõi obſidenti ſicut toꝛtoꝛi et affigenti. binc
eſt ꝗ ſmul in codẽ coꝛpoꝛe eſſe pmt.et ꝑ h pʒ reſpon

fio ad vltimũ quod obijciebat᷑ de coexſitia duoꝛum
ſpirituũ. Mõ em̃ eſtſ ile ꝓ eo ꝙ illi vt ſuꝑꝛa dictũ eſt
repugnat oꝛdo vniuerſitatis. bui c aũt cõſonat oꝛdo
diuine equitatis. n ga aia peccatrix affligit᷑. Nec
1

repugnat oꝛdo vniuerſitatis.q; diuerſimode ad illud

habitaculum coparatur. L
Atrũ demões illabi poſſint animabꝰ.Et ꝙ ſic vidt᷑.

uce.iiij. ecce ̊ͤ hñs demoniũ. ibi.glo.intrauerat vya

bolꝰ vnde exierat xpᷣs.ſed xpᷣs no rierr de coꝛpe ᷣ
3 ſpũ. dyabolꝰ ſbintrat ſpm̃.¶ Itẽ ſi imꝑtibile ad
iũgat᷑ imptibili. m totũ applicabit᷑.et qð applicat
alicui m totũ.applicat᷑ ei ̃m ſuũ intimũ. illabi nõ

eſt aliud qᷓ; ᷣm intimũ ꝓfũdari.gᷓ cũ demõ ſit imꝑti

bilis. ⁊ obſidẽdo hoiem aie applicet᷑.videt ꝙ eidem
nccio illabat. WVieé ſicut eſt oꝛdo in coꝛpꝑibꝰ.ita eſt
oꝛo in ſpiritib. ſec in Soriln videmus ꝙ agens
influit virtutẽ paſſo vſq; ad
teraret totũ. S ni rõe ⁊ in ſpiritibꝰ.g demõ pᷣt in/
fluere virtutẽ ſi
nis nõ eſt ſpnalioꝛ q;; ſubſtãtia. g videt᷑ ꝙ demõ vſq;
ad intima aie illabi poſſit. ¶ Ztẽ ſicut hò effieit tem

plũ dei per gram.ita efficit᷑ templũ dyaboli ꝑ pcti.

ſed oino ibidẽ vbi pꝛius erat gꝛa incipit eſſe culpa.S
vbi pꝛius habitabat deꝰ pᷣt habitare dyabolꝰ ¶ Con
tra. Aug.de fi.ad pe.ineſt ſingulis ſpiritibꝰ natural

terminꝰ quo ad ſe iuuicẽ diſtinguũtur.⁊ vnus in al-

teꝛo nõ cſt. ſed aia bũana ſpũs eſt. nõ pᷣt eſſe in de/
mone.nec demõ in ea. nec illabi.S ⁊c. Itẽ ſi vnꝰ
ſpũs illabit.aut alter pᷣt illabi aut nõ. Si ſic.pari ra
poſſent illabi vni aĩe. quod plane fim ẽ. Si nõ pᷣt.
vnus ſpũs implet totã aiam.ſed hoc eſt fim.quia
imaginẽ dei nihil minus deo implere põt.ſicut dicit
Aug.⁊ beda. ¶ Itẽ ſi demõ illaberet᷑ aie.eſſet inti/
mus aie. per totũ dñarct᷑ ei.S poſ pererapa? ad
mala ꝗcñq; vellet. ⁊ ita aia li.ar. non hr̃et. O ſi gia
li. ar.nõ pot amittere. nec demõ ei illabi pt. ¶ Itẽ
ſi illaberet᷑ aie.nihil eſſet ita intimũ in aia in quo nõ

eſſet ⁊ ſuꝑ quo non poſſet demõ.ſed ſicut deus illa
bendo aiam rectificat et cõſeruat.ſic demõ q̃d pᷣt de

oꝛdinat ⁊ depꝛauat.g ſi demõ illaberet᷑ aie.demon
proſſet ſindeniſym vl volũtatẽ naturalẽ depꝛauare.⁊
48 ad malũ inclinare.quod eſt impoſſibile:ſR.dðʒ q
? illabi aliqͥd alicui imptat ꝙ illud intimuʒ ſit ei et ꝙ
intime opet᷑ in illo.nibil aũt tale eſt reſpectu anime

niſi ſolꝰdeus.iõ ſolus diuinus ſpũs aie pᷣt illabi. In

gia quoq; buana idẽ ẽ intimũ ⁊ ſupꝛemũ.⁊ boc ptʒ.
quia ᷣm ſuũ ſuᷣmũ maxime appꝛoximat deo.ſimi/-
lit᷑ ſuũ intimũ.vñ quãto magis redit ad interioꝛa.tã

to magis aſcẽdit ⁊ vnit᷑ eternis.⁊ qꝛ ſolus deꝰ ſupi -
oꝛ eſt mẽte hũana.vᷣm ſui ſupᷣmũ ſolꝰ deꝰ pᷣt mẽti eẽ

intimꝰ. ⁊ iõ illabi ſpni rõnali eſt diuie ſubſtãtie ꝓpᷣũ

Cõcedẽde ſũt igit᷑ rões oñdẽtes ꝙ aiãbꝰhũanis illa

440 bi nõ pᷣt malign⸗ ſpũs¶ Ad illud qð pꝛimo obij/
cj᷑ de glo. ꝙ intrauit dyabolꝰ ⁊c. dᷣm q; boc nõ dr
de ingꝛeſſu m ſubſtãciã ſʒ ᷣm effectũ ſiue cõfoꝛmi/
tatis maliciã.vnde nõ vult glo.plus dicẽ qᷓ q; vbi fi
o nit gra ibi incipit eſſe malicia. illuch.
S imptibile imꝑtibili applicat᷑ m totũ.ddᷣm ꝙ aut
intelligit᷑ de inctura ſituali. aut de iũctura virtuali.

Si de ſituali. ſic p̃t hr̃e veritatẽ.ſic aũt nec eſt intell⸗
gere applicatõem ſubſtãtiarũ ſpũaliũ.qꝛ non ſũt ſi /

ales, Si t intelligat᷑ ð applicatõe virtuali·ſic hm

us virtutis.
coꝛpoꝛibꝰ? ita e
litudo.nõ tñ oĩimode perfecta. nec qᷓtũ ad oꝛdinem.
nec qntũ ad itimitatẽ.Mõ q;tũ ad oꝛdieʒ.qꝛ oẽs ſb/

intimũ.aliter em nõ al

uã vſq; ad intima aie.ſed virtꝰ demo

e ⁊terciꝰ et quartꝰ.⁊ ſic ð alijs.⁊ ita oẽs ſpůs ma
i

d illud qð obijcit᷑

nõ hʒ veritatẽ. qm̃ in ſimplici ſubſtãcia reperit᷑ ma/

gnitudo virtutis. ⁊ m illã cõſiderari p̃t in aia ma⸗
ioꝛ et minoꝛ ro AAalnde bm acceſſũ ad oꝛiginẽ illi/
ti

d illud qð obijcit᷑ ꝙ ſicut eſt oꝛdo ĩ ?
n ſpiritibꝰ.dm ꝙ ⁊ ſi ſit aliqᷓ ſimi

ſtãtie rõnales imediate ſũt nate ferri iĩ deũ.nec qᷓtuʒ

ad hoc vna pᷣeſt alteri. boc aũt non cotingit in coꝛ⸗
poꝛibꝰ inueniri. Mõ eſt etia ſimile qtũ ad intimita/

tẽ.qꝛ quod eſt intus et extra in re coꝛpoꝛali eſt eiuſ/
dẽ nature nõ differẽs dignitate.ſed magis partium
potẽtie.in aia vero quod eſt intimũ hoc eſt maxime
ſupᷣmũ ⁊ deo ꝓximũ.iõ in rebꝰ coꝛꝑalibꝰ qdð pᷣt iſlu

„

ere exterius magis ⁊ magis agẽdo. pᷣt peruenire ad

interius et ad intimũ.nõ ſic in ſpũ vbi idem dicitur

intimũ eſſe quod eſt i eo ſupᷣmũ et digniſſimũ.iid 2

illud quod obijcit᷑ ꝙ ibidẽ eſt culpa vbi fuit gra.d

ꝙ verũ eſt. ſed ex hoc nõ videt᷑ ꝙ ibidẽ ſit dyabolus
vbi deꝰ.qꝛ aliter gůa eſt a deo.aliter culpa eſt a dya⸗

bolo. Gfa cm̃ eſt a Zo vt pñte.⁊ iſluẽte.⁊ intime oꝑ

ante.⁊ medullas affectõis penetrãte.ſᷣm qdð innuit
Apls ad heb.iiij. Niuus eſt ſᷣmo dei ⁊ efficax ⁊c.ſed

culpa dicit᷑ eẽ a dyabolo.ſolũ ſicut a ſuggerẽte ⁊im/

pellẽte quodãmõ quaſi exterius inſtigate.⁊ ideo nõ
opoꝛtet dyabolũ habitare in intimo coꝛdis peccato
ris quãtũcũq; medullitꝰ adhereat pem. Altenins .
petm̃ nõ ponit aliquid ſed potius pꝛiuat.iõ ſᷣm ipᷣʒʒ
nõ dicit᷑ aliquid illabi aie.ſed atie ab co aliquid
coꝛrũpi.⁊ ſic pʒ ꝙ non eſt ſimile ð culpa et gratia q;
uis ſint circa iceiullmm.
QAueſtio. ij.

¶ Aeruz demõ . ſenſus illudere. Et ꝙ ſic videt.

Super illð.Exo.vij.Fecerũt magi per icãtatiõcs ꝰ
archana quedã ſimiliter. dicit Glo. Rabani. Oya/
bolicis figmẽtis ſpectãtiũ oculos illudebat. vt res i
ſua ſpecie remanẽtes alie viderẽtur. ¶Itẽ in itine⸗
rario clemẽtis dicit nicheta ad petrũ narrãs pᷣſtigia
ſymonis.vidimꝰcanes cqtare et imagines abulare.
Coõſtat ꝙ h̊ nõ fiebat niſi virtute demonũ.ſi igit᷑ de
mones hec ⁊ hijs filia plura faciunt qᷓ nullo mõ niſi
miraculoſe fieri pñt. oculoſ ſpectãtiũ illudũt.max
ime cũ illa facẽ vidẽtur ad q̃ ꝑ auxiliũ nature iuua/
ri nõ pñt.¶ Itez i vitaſpatꝝ legit᷑ ꝙ q̃dã adduxef̃t
qᷓ'daʒ puella ad ſctim̃ preʒ ꝗᷓ vigebat᷑ eis eq̃.ſᷣ ſctũs
pr̃ dephẽdit ꝙ cẽt puella.& ſi h fiebat arte dyaboli
ca. apparz ; ⁊c¶ Dtẽ plꝰ ẽ decipe itellectũ q;; ſeſũ.ſʒ

demones multos decipiũt ⁊ ſeducũt qtũ ad ĩtelle
ctũ. g mito foꝛtiꝰ ſeducẽ vł illudẽ pñt q;tũ ad ſẽſũ.
Cõtra.Sẽſ ꝑticlar ñ errat vt dic Fe ciraa ppᷣ⸗
uʒ obiectũ. ñ pꝑcipit niſi q̊d veꝝ ẽ. ſᷣ deluſio ſeſuũ ñ
p̃t eẽ ſiue errore ⁊ deceptòe. ⁊c. ¶ Itẽ cũ dyaꝰ facit
galiquẽ vidẽ aſinũ vł aliqͥd alið aial vbi ñ ẽ ̃m veri/
tate, necẽ ẽ qꝙ faciat ſilitudinẽ illius aialis in ocło.ſʒ
illa ſilitudo ñi pᷣt generari niſi ab illo aiali.cũ ñ poſ/
ſit educi ð nibilo. vł optz ꝙ; afferat aſinũ.vł nune
faciat eũ videri.ſʒ ſi aſinũ afferret ñ eẽt ludificatõ.ſi
ñn affert ñ imutat. nũqꝙᷓ; pᷣt deluqẽdo imutare vłim
mutãdo illudẽ. ¶ Itẽ cũ hoiem fac videre capꝛã.aut
ſinitudo hominis peruenit vſq; ad oculuʒ. aut non.
Si ſic. ergo cum iudicet ᷣm ſimilitudinè receptã iu-
dicabit illaz eſſe hominẽ. ergo non deciperet᷑. Sinõ
puenit. ꝗro impedit. ⁊ videt᷑ ꝙ nihil poſſit. Exñ
te ei medio illũiato.necẽ ẽ obiectũ mitiplicari ꝑ me

WNnu
Gtuwoet. n
aattegussn
Milgrone
edersboeſug⸗
nſehect
ſolotbitmi
oſigohiccih

föfoihoſeand

hreagſn
ronpotſpes
ſtononcjeten⸗
ſneindun
Cotnttapietsn
eigifneſu
feſaenuidkit
ſchanwon
1fonſonnuiren
etmumnantmnt
ſeſ udns
Urtaſfanniang
uſoluzle⸗
ſenſondunarr
nbſenſnsſu⸗
chearſcſetre
ſelopöthoemn

mmnck
ſſeriqigade

gerepoſſcpoſe
tiſatafmnci
ſoninutura ſpen
iletinmnin
ſaluſungfarn
ſn oci ſe
liſſconnoi
ürtiboenc,

ücherrohn⸗
inhpltts
nulenenat
hſtuenznor⸗
bllenucun
ſepetatk ii
ffückracrin
ſcholmgten
WNN

A
üuei⸗

1 .
tr!

tige
un

Ne

ki
nidaämen
ahnngtnn,
Ktücgiun,
crl fa,
migszmu
WE
lliifi
hühnmn
–
Ladſni.
a
tääſtpe
ninir einien
Ncnikindgim
npnurchgri
ſartſigninns
nsiſtgiertnn
intinochtiegtun

eis annöͤfß
MG
zaloteu

i.
luan b t⸗
umgpuͤnt
e ſer ,
alehtiung

egſuct

lo modo poſſit eſſe ibi ludificatio ſenſus. Itẽ cum
facit videri quod nõ eſt.aut hoc facit imutado virtu
tem. aut imutãdo oculũ.aut obiectũ. Si immutãdo
obiectũ.& eſt verũ miraculũ.nõ & pꝛeſtigiũ.Si imu/⸗
tãdo oꝛganũ vel virtutẽ.cum hec ſint dignioꝛa.tunc
erit maius miraculũ.g falſa miracła erũt maioꝛa w
ris.q ſi boc eſt falſum.redit idẽ quod pꝛius. ¶ E.
ad pᷣdictoꝝ intelligentiam attendenduʒ eſt ꝙ abſq;
dubio demones pñt ſenſus deludere.ſicut multiplex
expientia docet.modũ aũt aſſignare eſt valde diffici
le.⁊ ad hoc plures doctoꝛes conati ſunt diuerſimode.
Quidã nàq; voluerũt modũ huius deluſionis aſſij
re dicẽtes hoc ſupꝛa naturã eſſe. Tripliciter aũt hoc
fieri poſſe. Poteſt em̃ hoc facere demon a ſuꝑioꝛi in/
fluendo.ab intrinſeco fantaſma mouẽdo. ab extrin/
ſeco ſpẽs obijciendo.A ſuꝑioꝛi influendo dicunt hoc
mõ fieri poſſe.qꝛ demon ꝑ naturam ſupioꝛ eſt ſenſu
coꝛpoꝛeo.⁊ qꝛ ſuꝑioꝛa nata ſunt influere in inferioꝛa.
demon põt ſpẽs quas habet in ſe ſenſui impᷣmere tã
interioꝛi qᷓ; exterioꝛi.q̃ tũñ minus ſunt ſpũales in ſuſci
piente ꝙᷓ in dante.qꝛ quod recipit᷑ in aliquo eſt ꝑ mo
dum recipientis nõ ꝑ modũ recepti. Similiter ab in
terioꝛi fantaſmata mouendeo dicunt ſic poſſe accide
re.ſicut accidit in ſomnis ex motu fantaſmatũ. et de
fluxu ab oꝛgano excitari virtutẽ ſenſitiuam interius
⁊ fieri ſomniũ.in quo videt᷑ hoĩ ꝙ videat vel audiat
veritatem. cum fantaſma rei puenit ad organnm vi
ſus vel auditus.Sic ⁊ in ꝓpoſito demon pot fantaſ

mata exiſtẽtia in oꝛgano interioꝛi.facere diffluere ad

oꝛgana ſenſuuʒ.⁊ ſic vr̃ hbomini ꝙ videat vel ſentiat

*

ipᷣam rem dum ex rei fantaſmate foꝛmat᷑ oꝛganum.
⁊ intentio ſenſus ſuꝑ illud ↄuertit᷑.iudicat᷑ de ſimili/

tudine ac ſi eſſet veritas.Ab interioꝛi vo ſpecies ob/
ijciendo põt hoc modo ſenſum ludiſicare. AHnaque/
qʒ em̃ res nata eſt ſpẽm ſuam ſuſceptibili dare.Et ſi
effet aliquid qdð non tm̃ ſpeciem ſuſciperet ſed etiam

tenere poſſet.poſſet circũferri ⁊ alicui ꝓ veritate of/

ferri. ſicut oſtendit᷑ luna in puteo. Quia ꝙ nõ latet de
monẽ natura ſpecularis.nõ ſolum ſuſceptiua ſpecie
rũ ſed etiã retentiua. mediante illa põt quãcũq; vult

⁊ cuiuſcunq; rei vult ſpeciẽ ꝓ veritate ſenſibꝰ noſtr

offerꝛe. quã cñ ꝓ veritate accipiunt ludiſicant᷑.Hũc
igit᷑ triplicem modũ dicunt demoni eſſe poſſibilẽ. et

modo vti boc modo.modo illo.⁊ modo tercio. Sed
quilibet hoꝝ modoꝝ interiꝰcõſideranti habet aliq̃d
impꝛobabilitatis. Mõ em̃ videt᷑ poſſbile ꝙ ſuba ſpi

ritualis que bʒ in ſe ſpecies oino imateriales poſſit
ſenſibus impᷣmere. cum oino ſit virtus impꝛopoꝛtio
nabilis.nec etiam videt᷑ ꝙ ſpecies ab oꝛgano interio
ri regrediant᷑.cũ iſte ſit oꝛdo retrogradus. Pꝛeterea.
mirũ eſt valde ſi demõ inuenit ita magnũ ſpeculum

in quo in magnitudine ſua ⁊ latitudine poſſit oſten/

gere vnum caſtrum ſicut pluribus aliquando ẽ oſtẽ-

ſum. Mirũ eſt etiã ſi videt qͥs ita rẽ ꝙ; nõ põt videre

ſpeculũ. Mirabilis eſt etiã natura talis rei coꝛpalis
que põt ſpẽm ſuſcipe ⁊ tenere.cũ videamus ſpeciem
ab obiecto ſenſibiliter ſeꝑari non poſſe. Ideo alius
modus dicendi eſt qͥ magis eſt cõſonꝰnature ⁊ intel-
ligentie. ꝙ demõ põt ludificareſ. enſus.ſiue oñdendo
pꝛeſens eẽ q; nõ eſt.ſiue aliter oſtẽdendo eſt. ſiue
abſcondẽdo quod preſens eſt. Pꝛimũ q̃dẽ

bſcondec dẽ facit ſpe/
cies offerẽdo. ſecundũ facit ſenſum vel obiectum di⸗
uariando.terciũ vo facit impedimẽtũ pꝛeſtãqo. Pꝛi

–

muũ põt intelligi ſic. q fantaſmata exiftetia interius

offerũt᷑ foꝛti oblatione ipſi virtuti interioꝛi. vel virt⸗

interioꝛ foꝛtiter illis intendit. ſilitucdo rei vr eſſe veri
tas. Hoc manifeſtũ eſt ꝑ naturam. nam frenetico. p-
pter aſcenſum fumoſitatũ ad cerebꝛũ.er modica oc/

caſione exterioꝛi videt ei ꝙ videat multa qᷓ̃ nõ ſunt
ſibi pꝛeſentia. vel ꝙ audiat. Similiter p foꝛtẽ ↄuerſi⸗

onem intentõnis fantaſma videt᷑ veritas.ſicut aug.

exemplificat in li. de trini.ꝙ quidã tanta ↄuerſioe re/

cogitabat cuiuſdã mulieris imaginẽ ꝙ ei carnalit᷑ cõ

miſceri videbat᷑ etiã vigilando. ꝑ bunc modum de/

mon poteſt ſiue intentõnem ad imaginẽ ↄuertere.ſi⸗
ue fumos aliquos immittẽdo.ſpũʒ aialẽ imm utare.
⁊ fantaſmata diuerſimode variare ⁊ intẽtõi offerre.
⁊ ſic diuerſa homini facere apparere.⁊ hoc modo vti
tur frequentiſſime.Et huius ſignũ cſt.qꝛ nunqᷓ; facit
hoiezʒ aliquid ſentire cuius imaginẽ nõ habeat in in/
terioꝛi oꝛgano virtutis imaginarie. Nunqᷓ em̃ cecoſ
naturaliter facit ſomniare de coloꝛibꝰ.nec ſurdos de
ſonis.nec eis talia repñtat in vigilia vel in ſomnis.
Eron modũñ poſſumꝰ itelligere ſic.ꝙ res alio mõ
vel ſba alia diſpoſitione appeat ſenſui qᷓ; ſit naturali
ter. põt ↄtingere ꝓpter variationẽ aliquã ex parte oꝛ
gani.ſicut quado humoꝛ ſanguineus vel vapoꝛ igne
us deſcendit ad oculos.vr̃ homini ꝙ ea q̃ exteriꝰ ſũt
ſint rubea. vel ꝓpter variationẽ aliquã ex ꝑte obiecti
ſicut ↄtingit aliqñ ꝙ ex poſitione candele ⁊ diſt poſiti
one palearũ vident᷑ palee ſerpentes eẽ oꝑatione na
turali.Simile eſt in aliquibꝰvirtutibus quarundam
rerũ mineraliũ.Et qꝛ iſte modus nõ latet demões.et
ſunt miniſtri veloces potẽtes q̃ neceſſaria ſunt ad H
ſtatim offerꝛe.iõ ſenſus noſtros frequenter deludũt.
oſtendentes rem aliter qꝙᷓ ſit.dum eam faciũt alit᷑ qᷓ
ſe habeat apparere.qð quidẽ fit ꝑ variationẽ modi/
cam inducendo circa oꝛganũ vel obiectum.que qui⸗
dem variatio nõ mutat ſoꝛmã ſed ſolũ ex quadã ac-
cidentali adherentia.et eſt vi/ Raio n vt paſſibilis
qualitas. ¶ Cercium modũ ſic poſſumꝰ intelligere. S ʒ
Res ſiquidem q̃ pꝛeſto eſt ſenſum noſtrũ ſine viſibi⸗
li obſtaculo põt dupliciter latẽ.aut impedit virt? ſen
ſus ne ꝑueniat ad ſenſibile. aut qꝛ impedit ſpecies ſẽ
ſibilis ne ꝑueniat ad ſenſuzʒ. ⁊ vtroq; mõ impedit᷑ ſẽ
ſus ne ꝑcipiat qdð ſibi eſt pꝛeſto.vtrunq; aũt hoꝛũ ſa⸗
tis credendũ eſt eſſe poſſibile virtuti demonis.ct iðo
dicit᷑ poſſe facere ꝑ hanc viam vt boiem reddat inui
ſibilem. qu tñ certum nõ eſt. ſi tñ eſt. bac via poſſe fie
ri nõ eſt multũ incredibile. His viſis pʒ rũſio ad q;ã
nẽ ꝓpoſitam.qm terminãda eſt in ꝑptẽ affirmatiuaʒ.
ptʒ etiã in ꝑte reſpõſio ad obiecta. Ad illud enim 54
qð obꝛ ꝙ ſenſus nõ erat circa ꝓpꝛiũ obiectum. dð. ꝓ
boc intelligit̃᷑ quãtũ eſt de ſui natura. ſalua.ſ. media
diſpoſitiõe oꝛgani.medij.⁊ obiecti. Intelligit᷑ etiã de
ſenſu ꝑticulari ꝑ ſe. In hac añt deceptõe ſenſus cos
ſiue fantaſia qᷓ dicit᷑ collatiua admiſcet̃ ſſul parti ⸗/
culari ⁊ iudicat eẽ alterius qð eſt ſuuʒ. ¶ Ad ill qd S5
obijcit᷑ ꝙ nulla res põt videri niſi ꝑ ſuã ſpẽm.dð.
ſpẽʒ nec de nouo dat.nec de nouo offert. vᷣ illã ꝗᷓ erat
in fantaſia.tã viuaciter virtuti illi interioꝛi obijcitvt
credat ſe rẽ exterioꝛẽ ſenſibilr intueri.i Ad illud qd 56
obꝛ ꝙ facit hoĩem videri capꝛã.vtrũ illa ſpẽs homis
deferat᷑ ad viſuʒ.dᷣ.ꝙ foꝛtaſſis ĩpedit ne ꝑueniat ad
viſum vel viſus ad ca.vel ſaltem impedit ne ꝑueui
at ad iudiciũ.dũ loco illius offert ſpeciẽ capꝛe quam
habet in fantaſia. ⁊ ſic dũ aſpicit ad coenue Puzani
i

57 tſtimnat ſe viderẽ eapꝛamn. Ites alud q querit vbi

59

60

—

facit imutationẽ. vel circa oꝛganũ.vel obiectũ.vł vir⸗
tutẽ: dᷣm ꝙ põt facere ⁊ facit circa oĩa h ꝓ loco ⁊ tẽ

poꝛe ſicut ſibi videt᷑ expedire.nec tñ vr̃ ꝙ ſit verũ mi
raculũ.qꝛ nõ eſt ibi vera foꝛmaꝝ trãſmutatio aut in/

duuctio.ſed ſolũ quedã trãſitio ⁊ quaſi momentanea
imutatio.que cñ oñdat eirca rẽ verã eẽ traſmutatio/
nem.nõ ẽ veꝝ miraculũ.ſᷣ vanũ ⁊ falſum pᷣſtigiũ.

Queſtio.iiij.

¶ Ncrã demon poſſit cogitatioes imittere: Et ſic vñ

pmo aucte ve.te.in võ. Immittit angelꝰdñi in circui
tu ti. eũ.ſi bonꝰangelus põt imittere.cũ bonꝰ ⁊ malꝰ
ſint eiuſdẽ nature.pʒ ⁊c. ¶ Ite aucte Job.xiiij. cum
dyaꝰ miſiſſet in coꝛ vt traderet eũ iudas.ſᷣ mittere in
cor nõ eſt aliud qᷓ; immittere.g̊ ⁊cc. ¶ Itẽ Gregĩ mo
ral. Maligni ſpas in coꝛdibꝰ malignoꝝ cogitatiões
immittere nõ deſiſtũt. ¶ Itẽ ſuggeſtio ẽ aculeꝰ dya/
boli. ̊ ſuggeſtio nibil aliud eſt q; pꝛaue cogitatiõis ĩ/
miſſio.ſi &̊ dyabolus põt mala ſuggerere.g ⁊ põt ma
las cogitatiõcs immittere. Contra. Mat. vij. ſuꝑ
illud. Mihil qð in os intrat coinqͥnat animã.diẽ glo
ſa Berñ.ꝙ dyabolꝰnõ eſt malaꝝ cogitatõnũ imiſſoꝛ
¶ Gtẽ ſi põt cogitationẽ imittere.cũ in cogitatione
foꝛmet᷑ acies intelligẽtie.gᷓ põt mentẽ nr̃am foꝛmare
qð falſum eſt.cũ hoc dicat aug.eẽ ꝓpꝛiũ veritatis pꝛi
me.¶ Itẽ nihil nobis intimius eſt qᷓ; nr̃a cogitatio.
ſi dyaꝰ põt cogitatiões ĩmittere.ꝭ põt qñ vult ad i/
terioꝛa nr̃a ſpnñalia introire.ſᷣ hoc nihil aliud eſt qᷓ il/
labi. menti noſtre illabi põt.qð s impꝛobatũ eſt.
¶ Itẽ ſi põt cogitatiões imittere. pᷣt qũ vult malũ
faccre cogitare.ſᷣ ie ↄtinue nobis optat malũ.̊ nũ/
ᷓ; pmitteret nos a cogitationibꝰ malis deſiſtere.qð
manifeſte falſum eſt. Eſt igit᷑ qõ quãtũ poſſe habeat

dyaꝰ reſpectu cogitationũ generadaꝝ in nob.vtꝝ.ſ.

poſſit efficẽ vel tiñ offerre.⁊ ſi offerꝛe.vtꝝ necrio poſ
ſit nos ↄpellere ad h̊ ꝙ nos recipiamꝰ oblatũ:Et q;
ſic vf.qꝛ ſi aliquid pñtat᷑ aſpectui oculoꝝ noſtroꝛum
necriũ eſt nos videre.⁊ ſic de alijs ſenſibus.g ſimilit
vr de cogitationibꝰ.Mꝛ ſi verũ eſt.vr ꝙ a malis cogi
tationibꝰnõ poſſumꝰeuadere.⁊ ꝙ; mala cogitare nõ

ſit repᷣhenſibile.cũ tñ dñs repᷣhendat math.ix.Quid
. Ry. dm qꝙ imiſ

cogitatis mala in coꝛdibꝰvr̃is:⁊c
ſio dicit actum cuiꝰeffectus terminat᷑ in eo qd intus
eſt. Hunc aũt actũ duplicit᷑ põt dicere reſpectu illiuſ
effectus. Aut ſicut cãe grinpali agẽtis ⁊ efficient᷑.
aut ſicut excitantis vel impellẽtis. Pꝛimo mõ ꝓpꝛie
accipit᷑.⁊ ſic ↄpetit ſoli deo reſpectu aie.ipᷣe em̃ ſolus
eſt qͥ ꝑ modum pᷣncipalis agentis põt in eiꝰ intimis
cogitationes ⁊ affectiones gignere ⁊ foꝛmare.Alio
mo accipit᷑ large vł minꝰ ꝓpꝛie.qm̃ immiſfio de rõne
ſui nois qᷓndã virtutẽ ⁊ auctẽ ſufficiẽtẽ reſpectu effe/
etus impoꝛtat.⁊ iõ qñ ſolũmõ dicit excitationẽ vl im
pulſionẽ.large accipit᷑ ⁊ minꝰ ꝓpꝛie.⁊ ſic ↄpetit demo
ni reſpectu aie.qm̃ eiꝰ officiũ ẽ ſiue ꝑuerſuʒ ſtudiũ ei/
dẽ malas cogitatiões ſuggerẽ. Et ſic pʒ rñꝰ ad rões

ad vtrãq; ꝑtẽ.Mã rõnes ⁊ auẽtes ad pᷣmã ꝑtẽ indu/

cte edhe e migione einminoc coibar victa cs
vo ad oppoſitũ ꝓcedũt de imiſſiõe ꝓpꝛie dicta. Ad

illud vo qd q̃r vltimo. quãtũ poſſe babeãt demones
reſpectu malaꝝ cogitationũ noſtraꝝ. dᷣm ꝙ fantaſ
illud añt qd q̃r vtruʒ necrio

mata pñt offerꝛc. Adi
poſſint cõpellere.diuerſimode a diuerſis rñdet᷑.Qui
dã em̃ dicũt ꝙ necrio poſſint cõpellẽ ad cogitatiões
maloꝝ nõ tñ malas.Cogitatio em̃ q̃ ẽ de malo nõ eſt

mala. niſi eqᷓ comitet᷑ affectio mals q ẽ in ptate nr̃a.

Alijs v0o vf t pbabili ñ pñt fac qͥ facto nexrio co

gitemꝰ malũ niſi in caſu.vicʒ cũ cogitatio aie nõ ẽ eir

a vtilia occupata. Ci em euagat᷑ eſt ocloſa tõ pot

ei dyaꝰ offerre imaginẽ turpẽ ⁊ vanã.⁊ iõ volẽti ma⸗

las cogitatiões ⁊ imaginationes effugere. ſollicite et

diligẽt cauẽdũ eſt ne ↄtingat aliqñ aim a bonis ⁊ ab
vtilibꝰ cogitatõibꝰreuocari.̊ tñ difficile eſt niſi ei
ſolitꝰ ẽ i bonis aim cxercẽ.cui multo faciliꝰ ⁊ delecta
bilius eſt in bonis verſari cogitationibus.qᷓ ſit viris

carnalibus in e ⁊ turpibꝰ imaginibus.

Aueſtio. v.

¶ Atrũ demones poſſint malas affectões impᷣmẽ: Et

ſic v Oſce.vij. Oẽs adulterãtes ſicut clibanꝰſuc
cenſus a coquẽte.⁊ glo.exponit ꝙ clibanꝰeſt foꝛnics
toꝛ. ⁊ coquens dyabolꝰ.g . tẽ Berñ. ſup actu.

vj. dicit ꝙ dya?ꝰ fraudulẽta ⁊ ca

ida deceptiõe aiaʒd in

affectũ malicie trabit. h̊ nihil aliud eſt qᷓ; pꝛauã affe
ctionẽ incẽdere. ⁊c. ¶ Itẽ dyabolꝰ pᷣt carnẽ nfam

cõmouere.ſicut dicit᷑ Job.vj.ſuꝑ illud.terra tradita

eſt in manu impij.exponit Oꝛeg.i.caro in manu dyy
boli. ſi ð carne cõmota excitat᷑ ſtimulꝰↄcupie qͥ eſt in

nobis tãqᷓ; igniculꝰpꝛaue affectõis.vr̃ ꝙ dya
ſit in nobis incendere affectionẽ ↄcupie. V Itẽ ignẽ

incendere nõ eſt aliud qᷓ; igni pabulũ miſtrare.ſ̊ ma/

bolꝰ? poſ

le imagines ⁊ exterioꝛes opoꝛtunitates ⁊ occõnes ſt

fomẽta ↄcupie. vẽ ꝙ dyaꝰhunc ignẽ ↄcupie poſſit

in nobis accendere. ¶ Itẽ calidũ põt calefacere.in

flamatũ põt inflamare.ſᷣ dyaꝰ totꝰ eſt inſlamatꝰ im /
mo ⁊ in eo ſunt flame ⁊ incẽdia vicioꝝ.ſicut dr̃ Jac.

iij. et Beda dicit. ⁊ ingr dicit in lr̃a.

õt dyaꝰ nos

ad malũ inflamare. ⁊ incendere.¶ ¶ Ad oppoſitum
Imago maxime pficit᷑ in affectione ⁊ voluntate. ſi
dyaꝰ nõ hʒ poſſe ſuꝑ animã inqᷓ;tũ eſt dei imago.g̊ nõ

vr ꝙ poſſit affectionẽ nrãm incẽdere.

Utẽ libertaf

arbitrij ↄſiſtit maxime in affectu ſiue in voluntate.ſS

li.ar.eſt illud ſuꝑ q minime põt dyaꝰ. vr qꝙ mini/

me poſſit in nr̃m affectũ. ſi nõ põt intellectui cogni
tionẽ immittere.g multominꝰ affectionẽ incendere.
ẽ cogitatꝰpꝛeambulꝰ ẽ ad affectionẽ.ſed qð nõ
põt in diſpõnẽ.nõ põt in cõplemẽtũ.̊ ſi dyaꝰnõ pot

—

immittere cogitatũ.nõ põt incẽdere affectũ.

tez
ſi põt malas cogitationes accẽdere.cũ hmõi affectio

nes ſp ſint culpabiles.cõtinue poſſet nos facere pecc

incendere ⁊ immittẽ:⁊ ꝓ quanto dyabolꝰ magis vñ

incenſoꝛ qᷓ imiſſoꝛ. cũ ecõuerſo videat᷑.cũ multo plꝰ
ſit affici q; cogitare.¶ Rꝰ*.dm qꝙ incendẽ eſt actus

61

tranſlatus a coꝛpalibꝰ ad ſpiritualia. In coꝛpalibus

aũt incendere eſt nõ ignẽ generare.ſed potiꝰigni pa/

bulũ miſtrare.vel applicado ignẽ cõbuſtibili.vel cõ⸗
buſtibile igni.ſic ⁊ in ſpnalibꝰ. Ignis aũt iſte cõcupi

ſcẽtia eſt ſiue libido ꝑuerſa.pabulũ iſtius ignis ſt᷑ co/

gitationes ⁊ affectiones carnales ⁊ terrene.⁊ delecta

tiones fede.⁊ ita incendere in ſpnalibus nõ tm̃modo

accipit᷑ reſpectu affectionũ.imo ⁊ cogitationũ.⁊ re

ſpectu vtrarũq; nõ dicit actũ ſicut pꝛicipalit᷑ agentis

ſed ſolũ ſicut excitantis ⁊ ſmiſtrãtis.OQñm̃ igit᷑ dIa ꝰ
õt nos ad malas cogitatiões ⁊ affectiões excitare.

5 nõ poffit eas in nobis ſua ptãte efficere.iõ recte et

ꝓpꝛie a ſctis ⁊ a doctoꝛibꝰ ſacre ſcpᷣture incẽſoꝛ dꝛ nõ

imiſſoꝛ.et ↄcedẽde ſunt rõnes ad hoc.

cui infer:ꝛe nõ pñt.in nobis em̃ eſt ſuſciꝑe eoꝝ imiſſi-

d illud qd
obꝛ ꝙ dyaꝰnõ põt ſuꝑ imaginẽ.nec ſuꝑ li.ar.ddᷣm ꝓ
nõ pot ſicut agens ⁊ moues pᷣncipale. pᷣt tñ ſicut ſug
gerẽs ⁊ iuducẽs.⁊ G̊ eſt qd dicit Dam̃.violentiã ali/

62

ſ
ſu ee
iucß u
tiſe
necigi⸗
ſntlir
lnid tod
ſalthſi
ſigtetun

ſritrons⸗
ſenf enon
ati Poicene
Npenurdeſce
etacſaten
toininunt
ſprelli rbici
g ſte n
tonümis
aisnfzn
Aun mlan
aitodi⸗
kurgi
Clogen
ontorket
totorhnn
laaefii
ſurnictnp⸗
dadgen
ſgigegofcnen
ſuueſünarvf
ſgübenrie
llamnans i
lellensſif
ſismelis⸗
hercocnoſa
ſen
HN. Adopoo
iran,
Epdſeſnti

fuktic ni

lenoſerii⸗
rof
ſtͤſtent
ngttie
ſterf
mn
iſtenii
fgenni⸗
ſkemtanf
nuſin
ſlaſgin
iluſtti
uſt ce

rdtrii 4
iſialſͤi
Wröfgi
tügre tlii.
Hainthole
iſclechc
ndlsiſtſi,

nibus.

⸗
iabtzinine
Coſrbnſt
üntn
unmi izi
luckimiif⸗
i aniſf⸗
lltannte
Pandatu
Sin
ge ſin

=

NAhllitirnägn.

untucsts

= =

eieſe

üealtrnt
tot'ckatnu
1Vigar
nlii eppe
ge Appiun
nnenttei
Nitn ein
müridnar
ienn fidnin
öendnicn
nnino
umnittih

nifſn i
fin

aihri
ſetrpiuntt
iuihi
bol nugs

7

tinc

naſen
al oeſol,,
nftlit
Bineß

„

S

63 0r8.

filioꝝ boim.nõ ꝙ̈ demon vel aliꝰ.

65

—

eſt ſi potẽtia incẽdẽdi impoꝛtarct nerrſſitge Pebu
⁊ affectiuã ptatẽ reſpectu affectiõis pꝛaue.ſed ſicut
ꝛedictũ eſt nõ dicit cãm efficientẽ.ſed diſponenteʒ.

q̃ quidẽ diſpoſitio efficaciã nõ bʒ niſi nos demus ei

ſic v. Demonũ officiũ ẽ accuſare ſᷣm ꝙ legit᷑ ĩ apo
ca.xij. Pꝛoiectus eſt accuſ. atoꝛ fratꝝ ⁊c. da ĩiudicio
arguemur de ſecretiſſimis cogi
lateãt accuſatoꝛẽ nr̃ m. Se pctm̃ ẽ caracter beſtie
ſm ꝙ inſinuat᷑ Apoc.xiij. ſ̃ vnuſqͥſq; cogſcit ꝓpꝛiuʒ
ſignaculũ vbicũq; ponit᷑g dyaꝰ cognoſcit pctĩ vbi⸗
cunq; ſit.ſᷣ nibil è in nobis ſecretiꝰ q; ſint pctã cogi/

Ad ulud ꝙ non poſſit in cogitatõnẽ dm

ο64 nẽ incendere. ſic etiã — illuc qd vlti
mo obĩ ꝙ tũc poſſet facere nos peccare.dᷣm qꝙ verũ

vigoꝛẽ ex noſtra negligẽtia vel cõſenſu. S
Anckto v a limma⸗ m
¶ Unũ demones poſſint ſcrutari ſecreta nr̃e ↄſcie: Et

tationũ nrãꝝ ⁊ affectionũ. ſi H̊ dyaꝰpõt vidẽ.ſecre/

t
ad ir̃am.mali angeli cogitatiõeʒ nouert. qꝛ multa pᷣ/

dicant q̃ nõ pdicerent ſi cogitatiões nõ nouiſſent.

ta ↄſciaꝝ nr̃aꝝ rimani põt. e Aug.xij.ſup Gcñ.
ci 5

Itẽ boc vr̃ ꝑ rõnẽ. Hotioꝛ eſt opatio ⁊ potẽtia q;

HBa. q; ꝑ cognitionẽ oꝑationis ⁊ potentie ꝑuenit᷑ ad
cognitionẽ ſbe.ſᷣ ſba aie nõ põt latcre dyabolũ. nec
eius oꝑatio nec virtꝰ. ſi cogitatõ ⁊ affectio ſũt acti⸗
ones aie.g nõ pñt laterc demonèẽ. ſbe ſpuales

ſicut dicit dyo.p ſui nãm ſunt ſpecula. ñ ſic eſt in ſpe

cut nõ põt cogitatõnẽ foꝛmare. ſic nec affectionem
pꝛincipalit᷑ cauſare vel mouere.ſicut aũt põt feri

tationibꝰ.vr̃ ꝙ H̊ non

culo mali gan vnũ obꝛ alteri.nõ ſolũ repñtat ißm.

ß etiã oẽ q
ſpecula ſpnalia. vr̃ ꝙ qn demõ intuet᷑ ⁊ aſpicit aĩam.
nõ ſolũ ipᷣam videat. oẽ qð eſt in ipſa.ſed nihil põt

oculus meus videre in me qꝗð& nõ poſſit videre ocu/

lus alienus.ſi &̊ ſic eſt in oculo coꝛpꝑali reſpectu rei vi

9

ſibilis coꝛpalis. pari rõne ſilr erit in oculo ſpũali re

ſpectu cognoſcibilis ſpnalis. ſi oculũ meũ ſpũalem
nõ latet ſecretũ ↄſcie mee.pari rõe nec oculos demo/
nu. ¶¶ Ad oppoſitũ.iij. Reg.iiij. Tu ſolꝰ noſti coꝛda
tẽ MHiere. xvij.

Ego dñs ſcrutas coꝛda ⁊ renes.g 4

ij. Memo ſcit qᷓ ſunt hois.niſi ſpũs hois qᷣ eſt in illo.ᷣ
demon nõ eſt ſpũs nr.nec eſt in nobis. nõ nouit ſe/
creta cõſcie nr̃e. e aug.in li.de eccł. dog. Inter/
nas cogitatiões nr̃as dyabolũ nõ videre certũ eſt.

rõne vr.ꝙ ſi int᷑nas cogitatiões cosſceret.co

gnoſceret ⁊ virtutes. ̊ bti Job
ſi cognouiſſet. nõ tẽptaſſy. cñ no
nec virtutẽ nec cogitatõnes eius cognouit.

—

atiaz coguiſſet. qd

ti creature rõna
a potẽtia p̃ſidet niſi diuia. ſic eiꝰ cognitiue dedit cõ/⸗
ſcie ſecretũ. cuiꝰſecreta ⁊ pfunda nõ penetrat niſi di
uina ſapia. ⁊ iõ dico q niin

nũciatõne. Et qm̃ pauca ſt ita ſecreta qᷓ n ꝓdeant in

rclucet in ipᷣo. ſi maioꝛis cõicatiõis ſũt

dns 38 coꝛda 7 ñns hoc ſibi at
tribuit tãqᷓ; ꝓpꝛiũ.vr ꝙ nõ coicet dyaꝰ.¶ Itẽ.j.Coꝝ.

it ſuꝑari.ſᷣ tẽptauit.
Nmouit. dſRe⸗
ad pdictoꝝ è eſt nõndũ. ꝙ ſicut deus volũ/
is dedit dñiuʒ ſiue aꝛbitriũ cui nul

2.710 dico ꝙ nila creatura. nec hũana. nec
angelica. pᷣt oſcie hũane noſ e ſecreta niſi ꝑ ſigna vel
coiecturas.vel niſi nouerit dei reuelatiõe. aut hois de

opa exterioꝛa. vl appeaãt p ſigna exterioꝛa facici.vł-p

ſigna coꝛpis qd mouet᷑ diuerſimode ᷣm diuerſitatez

affectionũ. binc eſt ꝙ multe cogitatiões ⁊ affectiões
nre dehendi pñt a malignis ſpiritibus niſi arceant᷑
dii virtute. H̊ aũt cognitio potiꝰ eſt cõiecture qᷓ; certe

*

Oſt pᷣgicta ſupeſt cognoſcere ⁊c. Supꝛa egit

*

i. ix. de ↄſequentibꝰↄfirmationẽ angelo

ẽð

VIII

ſcie.Et iõ cõcedẽde ſunt rõnes oñdẽtes 32

„

ndé ngelꝰ?ma
lus ſecreta ↄſcie nr̃e ꝑſcrutari nõ põt.

tur. qꝛ nõ deerit accuſatoꝛ ⁊ teſt .¶ Adillud qð obẽ

dicit᷑ eſſe caracter. q ſcribit᷑ in fronte. hoc aũt ẽ cũ

„ „ 7

d illud g o
Ið obꝛ p in jri de accuſaton officio.ddm q nõ ſolu
ipᷣe demon erit accuſatoꝛ. iĩmo etiã coꝛ nr̃jm. vñ ⁊ ſi de
Eerxterioꝛibus ⁊ viſibilibꝰaccuſari poſſumꝰ a dyaꝰ. d
M ſareets Heruictsnsneutrack phnt relinquen
67
Wpctm̃ eſt caracter dyaboli. Dm q peccatuʒ turnd

peccat ſine ruboꝛe ⁊ publice.vt iã poſſit ei dici rrrons

mulierꝭ meretricis facta eſt tibi.noluiſti erubeſcerc.
⁊ tunc abſq; dubio pctm̃ nr̃m cognitũ eſt a dyaꝰ.qꝛ

iq nõ ẽ ſecretũ ſᷣ manifeſtũ.Ad illð qdð obẽ de aug.

7

ꝙ cogitatiões nouerũt.dð.ꝙ loqt᷑ de cognitiõe coõote⸗.

cture nõ certe ſcie.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ; notioꝛ ẽ ope
ratio ꝙ; ſa.dᷣm ꝙ; verũ eſt de oꝑatiõe extrinſeca. de
intrinſeca aũt nõ hʒ ſꝑ veritatẽ. Multe em̃ res ſunt
nobis note quarũ virtutes ⁊ opatiões nos latẽt. Nł

69

dicẽdũ q; hoc locũ habet in oꝑatiõe naturali.non in

oꝑatiõc voluntaria. Opꝑatio em̃ nalis ᷣm ꝙ nalis ẽ.

ita ſe naliter nata eſt repñtare.nec ſe occultare pᷣt.ſii

necſbᷣa. imo ꝑ ipam manifeſtat᷑ ſuba. dũ pl?bʒ de růe
actualitatis. ac ꝑ ̊ manifeſtatiõis ⁊ lucis. In oꝑati

one ant wlũtaria ſec?eſt. Mã cũ ſba ſe nalit repntet.
ſicut naturalit᷑ ẽ. ſic ſe occultare nõ pᷣt.Opꝑatio volũ

taria ſicut volũtarie exit in eẽ.ita ⁊ volũtarie manife

ſtat᷑.⁊ ita occultari põt.imõ nõ manifeſtat᷑ niſi bõ ve

lit. talia añt ſũt ꝗᷓ latet ĩ ſecreto ↄſcie nr̃e.iõ qᷓuis dy⸗
bolus poſſit videre aiam. ꝓpꝛia vᷣtute.tñ nõ põt illam
A illud qð obẽ ꝙ ſpeculũ repñtat alið 20

cõſpicere.
ſpeculũ ⁊ qꝗᷓ ſunt in eo ↄtenta.dᷣm ꝙ eſt duplex ſi pe/
culũ.q̃ddã naturale.⁊ q̃ddã volũtariũ. Speculũ na
le ſicut naturaliter ſuſcipit ita ⁊ naturaliter reddit.⁊ HD
ita nihil occultat.iõ ſpeculũ ſibi oppoſitũ nõ ſolũ iſp,ʒ
etiꝗ idẽ lucet in eo qd repñtat. Speculũ ant volun
tariũ nõ eſt in actu manifeſtatiõis eoꝝ q̃ in ſe ↄtinet.
niſi cũ hoc facit volũtas.⁊ tale ẽ ſpeculuʒ ſpũale.⁊ iõ
nõ ẽ ſimile. ¶Ad illud qdð obẽ de oculo coꝛpali.ꝑ hãc 7
San rõnẽ ia pʒ rñꝰ.Oculus cm̃ vnꝰ coꝛpalis videt

»

½

qcqᷣd videt aliꝰſi obectũ ſit vtriq; reuelatũ.ſi añt vni

+☛

apit᷑ ⁊ alteri legae vn Pot videre qð nõ videt aliꝰ.qꝛ
& nullus ſe ſibi nec vult nec pᷣt reuelare.qꝛ ſibi ſemp
pñs ẽ.iõ oculũ ꝓpꝛiũ ſi qð in ſe eſt nõ pᷣt latere.alienũ
qᷓᷓ oculũ pᷣt ſubtfugẽ. ⁊ ſe illi reuelare.qm̃ nõ ẽ ipᷣi p/
ſens.nec ſuꝑ eũ potẽs.⁊ iõ oẽz oculũ ſpũᷣalẽ pᷣt ↄſcia
nf̃a latẽ. excepto ſe ⁊ illo qͥ ẽ ſu ſe.Et iõ diẽ aug.ſup
Geũ ad lit.ꝙ ſicut ſpᷣe coꝛpales hñt aliq velamẽta qᷓ
bʒ ſe alienis aſpectibus occultant.ſic ⁊ in bis ſpũali
bꝰ ſuo mõ intelligendũ eſt.H ẽ vboꝝ ſuoꝝ ſnia.Et ſi
tu q̃ras quõ p̃t h̊ eẽ vel intelligi. cũ ſbᷣa ſpuũalis ſim/
plex ſit ⁊ vnifoꝛmis ꝑ totũ.⁊ ita vr ꝙ qͥ videt modi⸗
cũ nihil latet. ⁊ cũ vnifoꝛmis ſit nõ pᷣt eẽ ibi aliqͥd oc
cultãs ⁊ aliqͥd occultatũ.dm ꝙ obſtaculũ illud nõ

hbyz intelligi ꝑ interpoſitiõezʒ alicuiꝰnature opace.ſiẽ ẽ

in viſu nro coꝛpeo.vłobſcure vel min? clare ſ̃ ibi ab-
ſcõdere idẽ ẽ qð nolle manifſtare. ⁊ licʒ nõ ſint ibi di⸗
uerſitates Pa e ↄpõne diuerſaꝝ naꝝ.ſt tñ in aia
Sdqꝰpotẽtiaꝝ ⁊ ſtatuñ.ſᷣm q̊s q̃dã dicũt᷑ cẽ aic magis
intima. vtpote q̃ reſpiciũt potẽtias ſuꝑioꝛes⁊ ſimpli
cioꝛes ſiue purioꝛes.ſm q́s aia magis in ſeipᷣa recol/
ligit᷑ ⁊ ei qʒ ſũme eſt vnit᷑ ⁊ ſimplificat᷑. ⁊ penes bas
maxime reſidet oſcie ſecretũ.⁊ ſic pʒ ſolo o op. ex q⸗
bꝰetiã manifeſtant᷑ oĩa q in l̃a dici.
ꝝ bonoꝝ qᷓ;tũ ad oꝛdinũ diſtinctionen.

mgfr de ↄſequetibus ad maloꝝ obſtinationẽ. in hac par-

Ji 2

1

te agit de bis ͥ oſequunt᷑ bono

Hoc etiã inueſtigãdũ ẽ ⁊c

—,— .
* —
—— — —
. . . —

x sfirmationẽ Hee aũt ſunt duo.ſ. diſtinctioloꝛdinũ. ⁊ ſeq̃ns miniſterin. 5

ꝛima ꝑs bʒ duas ptes. In pᷣma agit de diſtinctiõe oꝛdinũ qtũ ad pꝛiã ↄditi-

bec ꝑs bʒ duas. In pᷣma aaee oꝛdlinũ diſtinctiõe. In ſcdᷣa de angeloꝝ miſterio ⁊ miſſiõe.j.diſt.x.

onẽ. In ſca vᷣo ꝙtũ adr
minat qualit᷑ angeloꝝ oꝛdie
ſit hui? oꝛdinatiõis pᷣncipiũ.

oↄſiderari opoꝛtet ⁊c.

: nũ angelicoꝝ faciẽda q;tũ ad gdũ. In ſe.

Ad intelligẽtiã aũt

con q̃ in bac pte dicũ
cedẽdũ eſt
viea narꝛatiõis. Scoðo

tur. pmo ꝓ

vo via inquiſitionis.

Aia narꝛatiõis aũt ẽ

difſffinitiua ⁊ diuiſiua.

iõ opoꝛtet H̊ pᷣnõꝛe los.: . S. dnatioes. 1hꝛ0 c
rubin ⁊ ſeraphin. Et inueniũt᷑ in iſtis oꝛdinibꝰ tria ter
na eẽ.⁊ in ſinguł tres oꝛdines vt trinitat ſilitudo ĩ eis
inſinuet᷑ impᷣſſa. Vñ dyoniſiꝰ tres oꝛdies angloꝝ eſſe
tradit.ternos in ſinguł ponẽs.Sũt em̃ tres ſupioꝛes.
tres inferioꝛes.tres medij. Suꝑioꝛes.ſeraphin.cheru
bin. thꝛoni. Medij.dñationes.pꝛincipatꝰ.ptãtes. In
Mõ h̊ nomẽſe
raphin qñq; le⸗

Arũdã reꝝ diffinitões
2 diuiſiões. Opoꝛtet

igit᷑ p videre quid ſit

pierarchia. Scho vo
quid angelꝰ. Lercio

d ſit oꝛdo angelicꝰ.
Abus p̃intellecn. ma/
xidma via pᷣſtabit᷑ nob
ad ſeqntia ᷑mianda.

Sciendũ igit᷑ ꝙ pᷣter
diffinitionez q̃d nois
bierarchia dẽ a hie/
ra qð ẽ ſacꝝ. ⁊ archos
vncipatꝰ.qſi ſacer pᷣn

cipatꝰ. vel oꝛdo ipſiꝰ

bierarchie. beat? dyo.
tres ponit diffinitões

in lib. de angelica hie⸗
rarchia. quarũ pꝛima

eſt H. Hicrarchia ẽ di⸗

—

tionẽ.ibi. Mõndũ etiã ꝙ decimꝰoꝛdo ⁊c̃. Pꝛima ꝑs hʒ qᷓ̃tuoꝛ ꝑtes. In pᷣma der/

¶ De angelicoꝝ oꝛdinũ diſtinctiõe q;tũ ad ꝓpꝛiã cõ/
ditionẽ.ſ.qui ⁊ quot ſinnt.
NMNMſti pdicta ſuꝑeſt cogſcẽ de oꝛdinibꝰ angłoꝛũ
dqd ſcpᷣtura tradat.Que ĩ plibꝰ locis.ix.eẽ oꝛꝛ:
dines angeloꝝ ꝓmulgat.ſ.angelos.archãge/

los. pᷣncipatꝰ.ptãtes.vtutes.dñatiões.thꝛonos.che⸗

ferioꝛes.virtutes.archangeli.angeli.

uia pulcritudo vt ſim

pla. vt optima. vt ↄſũ

mata. vel vt conſum/
matiua. Scda eſt hec.
Mierarchia ẽ oꝛdo di
uinꝰ.ſcia.⁊ actio. dei/
foꝛime inqtũ poſſibi/
le ſimilãs.⁊ ad iditas
ei diuinitꝰ illũiatiões
poꝛtionabiliter ĩ dei
ſilitudinẽ aſcendens.
Tercia eſt H. MHicrar/
chia eſt ad deũ quãtũ
poſſibile ẽ ſilitudo et

tiꝰ in ſuo oꝛdine accepef̃t.vt virtutes aduerſe eis ſub⸗

QQuid appellet᷑ oꝛdo.q̃lt᷑ angeloꝝ oꝛdines noĩant᷑
⁊ ꝗᷓ ſit rõ noĩs cuiuſq; oꝛdinis. b

iectis qͥ ſunt agẽda diſponũt.eiſq; ad explẽda diuina
miſteria pᷣncipant᷑. Ptãtes noĩant᷑ hi qͥ h ceteris potẽ

iecte eoꝝ refrenẽt᷑ ptãte.ne hoĩes tãtũ tẽptare valeãt
q̃ntũ deſiderãt. Virtutes vocãt᷑ illi ꝑ qͥs ſigna ⁊ mira
cula freq̃nt fiũt.Archãgeli qͥ maioꝛa nũciãt.Angeli qͥ
Hec noiĩa illis nõ ꝓpter ſe ſᷣ ꝓpt᷑ nos eis da

minoa dec noĩa illis
ta ſunt. Qui em̃ ſibi noti ſt ↄtẽplatiõe.nob iĩnoteſcũt
cognoĩatiõe.Et noĩant᷑ ſinguli oꝛdies a donis gr̃aꝝ.

vnitas. ipᷣm babẽs ſcc

entie ſctẽ ⁊ actõis du/

cẽ.⁊ ad ſuũ diuiniſſiꝰ

mü decoꝛẽ imutabili⸗
ter diffiniẽs.quãtum

vo poſſibile eſt refoꝛ/
mat ſuos laudatoꝛes
Iſtarũ diffinitionum

la inferioꝛibꝰcetera relinquẽtes oꝛdinibꝰ ad cognomi⸗

diſtinctio ⁊ explicatõ

Pt ſic hꝛi. Quia pᷣma

diffinitio ẽ hierarchie
increate.due vᷣo ſeq̃n
tes create. Differunt

auüt. qꝛ pᷣma illaꝝ 6n.
cipaliter attendit᷑ pe

natõnẽ᷑.vt ſeraphin qͥ oꝛdo excellẽtiſſimꝰ eſtimat᷑ tam

Mic ↄſiderãdũ ẽ qͥd apellet᷑ oꝛdo.heinde vtꝝ ab ipᷣa
creatiõe fuerit diſtinctio illoꝝ oꝛdinũ: Oꝛdo angeloꝝ
dr̃ młtitudo celeſtiũ ſpirituũ qͥ int ſe ĩ aliq̊ munè gfr̃e ſi
milant᷑.ſic̃ ⁊ in nãliũ datoꝝ mũere ↄueniũt. Vt verbi
gęra. Seraphin dicũt᷑ qͥ pᷣ alijs ardẽt charitate. Sera⸗
phin em̃ intpᷣtat᷑ ardẽs vł ſuccẽdẽs.Cherubin qͥ p ali
is in ſcia eminẽt.Cherubin.n.intpᷣtat᷑ plenitudo ſcie.
Thꝛonꝰdr̃ ſedes. Thꝛoni aũt vocãt᷑ (vt be.greg. ait)
qͥ tãta diuinitat gra replẽt᷑.vt ĩ eis ſedeat deꝰ ⁊ ꝑ eos
iudicia decernat atq; infoꝛmet.Dſiatiões vocãt᷑ qͥ pn
cipatꝰ ⁊ ptãtes trãſcẽdũt. Pꝛincipatꝰdicũt᷑ qͥ ſibi ſub⸗

ꝛdies diſtinguũt᷑. In ſcda qᷓlit᷑ noiant᷑.ibi. Nic ↄſiderandũ ẽ. In tercia determiat qð
ibi. Jã nũc inquirẽ reſtat ⁊cc̃. In q̃rta vᷣo ⁊ vltima determiat moduʒ.ibi.
a vo ꝑs pᷣncipal q̃ incipit.nõndũ ⁊c. duas hʒ. In pᷣma detmiat de repatioe oꝛdi
a vᷣo qᷓ;tũ ad nũeꝝ.ibi. Hõ em̃ iuxta numerũ ⁊c.

Pꝛerea

Proniſl-

9

git᷑ in ſcriptura

p.n. ⁊ tũc plis
numeri ⁊ neut
genen. ſigt ce⸗

tũ angcloꝝ illi/

us oꝛdis. Qñ/

q; ſcribit᷑ ꝑ m.

⁊ tũc ẽ plis nu/
meri maſ. gene
ris ⁊ ſigt ange/
lũ iſtiꝰoꝛdinis.
vñ v. Hoc ſera
phin dicaſ. ſera
pbimq; hij. ſit
ſeraph almꝰ?. vl
aliter. Dic che⸗
rubim ſanctos

cherubin ſacra

ſit cherub al/

mus.

Quare h nois
ſint oꝛdinibus
angeloꝝ datas.
q nõ ſingularit ſᷣ excellent data ſũt in ꝑticipatiõe. n ——?
illa em̃ celeſti curia vbi plenitudo boni ẽ.licʒ q̃dã da⸗
ta ſint excellent.nihil tñ poſſidet᷑ ſingłarit᷑. Oia em̃ in
oĩbꝰſunt.nõ qͥdẽ eq̃lit.qꝛ alij alijs ſublimiꝰ poſſident.
q̃ tñ oẽs hñt.Cũq; oĩa dona gꝛãꝝ ſupioꝛes oꝛdies ſub
limiꝰ⁊ pfectiꝰꝑceperit.tñ ex pᷣcipuis ſoꝛtiti ſt vocabu⸗

dilectionẽ qᷓ; cognitionẽ diuinitat ⁊ cetera vᷣtutũ do⸗
na ceteris oĩbꝰſublimiꝰ⁊ ꝑfectiꝰ ꝑcepit.⁊ tñ ab excellẽ

tioꝛi dono.i.charitate nomen accepit ille ſuꝑioꝛ oꝛdo.
Aaiꝰem̃ donũ eſt ipᷣa charitas q; ſcia.Itẽ maiꝰ ẽ ſc /
re q; iudicare.Scia nãq; infoꝛmat iudiciũ. Jõq; ſeðõᷣs

Grto h
Puorta
1
b
Pera
ſallr. hi

hhep⸗

Moſ

1

„Mbw
ſwbriig
gtuſnn
An diig
Humnon t
we—
itel⸗
Sh⸗
hin
igſnn
winalcee
lſn
ſhadns
nann
zi
r Ace
in an
Cenbintu:
toabi
s
Aunhti⸗
tcalobs
Pghor w

—

ocdꝛo a ſcõo dono.i.cognitiòe veritatis appellatꝰeſt.ſ.
cherubin. Ita ⁊ de alijs intelligẽdũ eſt. Aſſignat᷑ q ex
cellentia oꝛdinũ ſᷣm excellẽtiã donoꝝ.Et tñ ſiẽ grego.
Ait.illa dona oĩbꝰſunt cõia.om̃s em̃ ardẽt charitate.2
ſcia pleni ſt.ſic ⁊ de alijs. Sʒ ſuꝑioꝛes alijs excellentiꝰ
yt iã dictũ ẽ) ipa accepef̃t a qbus ⁊ noĩant᷑. Vñ gre.
. In illa ſumma ciuitate qͥſqʒ oꝛdo eius rei cenſet᷑ noĩe.
Queſtio oꝝꝛ quã pleniꝰaccepit in munè?. Sed oꝛit᷑ hic qõ talis.
ea er verbis (Gi qs oꝛdo ab illo dono noĩat᷑ qð pleni⸗ poſſidet.tũc
vo. chherubin in ſcia pemiet oĩbꝰ. qꝛ a ſcia noiat᷑. Sʒ qͥ ma⸗
gis diligit plꝰ cogſcit.Tãtũ em̃(vt tradit auẽtas)co/
gnoſcit ibi qſq; quãtũ diligit.taq; ſeraphin nõ ſolũ
Explanatio ĩ charitate ſᷣ etiã in ſcia peminẽt. Ideoq; auẽtas illa
illi?autoꝛita ſic videt᷑ intelligẽda vt cõꝑatio nõ referat᷑ ad om̃s oꝛ
tis. Aines.ſ ad qͥſda.ſ.inferioꝛes. Ille em oꝛdo nõ pleni⸗
ſeraphin accepit ſciam in munere.ſᷣ pleniꝰalijs oꝛdini
bus.q ſunt inferioꝛes. Nec nomiĩat᷑ qͥſq; oꝛdo ab oĩ re
Alia demia quꝗ pleniꝰalijs accepit.ſᷣ ab aliq̃ reꝝ q̃s accepit. Vel
tio eiuſdem. põt cõꝑatõ referri nõ ad ipos oꝛdines ad alia dona.
nec ad oĩa alia dona ᷣ ad quedã.Siẽ em̃ hoĩes cũ pła
hẽant dona.qdã alijs excellentiꝰ poſſidẽt.IJta foꝛte ⁊
angeli quibuſdã muneribus magis pollent.⁊ alijs qͥ⸗
buſdam minus. ⸗ H
Setermiĩat qð ſit huius oꝛdinatiõis pᷣncipiũ.vtꝝ.ſ.
oꝛdines ab initio creatiõis ita diſtincti fuerint. c
ã nũc inqrere reſtat.vtꝝ ⁊ iſti oꝛdies a creatiõis ini⸗
tio ita fuerint diſtincti? & ita fuer̃t diſticti a pᷣmoꝛdio
ſue ↄditiõis videt᷑ teſtimoĩo auẽtis inſinuari q̃ tradit
. de ſingulis oꝛdinibꝰ aliqͥs cecidiſſe.de oꝛdine nãqʒ; ſu
. . pioꝛi lucifer ille fuit.qͥ nullus dignioꝛ ↄditꝰ fuit. Apłs
Eph. vj. etiã pꝛincipatus ⁊ ptãtes tenebꝛaꝝ noĩat.oñdẽs de oꝛ
Dinibillis cecidiſſe.qͥ cũ ĩ malis miſteriũ exerceãt.nõ
tñ penitus noibus oꝛdinũ ſuoꝝ pᷣuati ſt. Sed nõ vide
tur illud poſſe ſtare. Hõ em̃ tũc charitate ardebãt.nec
ſapia pollebãt.neq; ĩ eis deꝰ ſedebat.Si.n.h̊ hũiſſent
nõ cecidiſſent.Mõ g tũc erãt cherubin vł ſeraphin vł
thꝛoni.Ad qð dicimus.qꝛ añ caſuʒ qͥrũdã nõ erãt iſti
oꝛdines.qꝛ nõdũ hẽbãt dona in qͥꝝ ꝑticipatiõibus cõ

Qualiter la

angel. di ueniüt. Sz qbuſdã cadetibus alijs appoſita ſunt. eiſch

inibus fuii ꝗ cecideft collata fuiſſent eadẽ dona ſi ꝑſtitiſſent. J0/
ſe. qſcriptura diẽ de ſingulis oꝛdinibus aliqͥs cecidiſſe.

ſcia.⁊ actio.vt oꝛdo.i.oꝛdinata ptãs rñdeat pꝛi.⁊ ſcia filio.⁊ actio ſpũiſcõ. bm memo

nies egreſtuz a deo. vlti

ma penes regreſſuz. licʒ
vtrobiqʒ tangat᷑ vtrũq;.
Pꝛia aut diffinitõ qᷓ eſt
hierarchie increate expꝛi
mit ipᷣam q;tũ ad trinita
tẽ ⁊ vnitatẽ.ita ꝙ nec tri

nitas pᷣiudicat vnitati.
nec vnitas trinitati.ſed

vnitas ſpectat ad ꝑfecti-

onẽ trinitatis.⁊ trinitas
vnitatj. AUt igit᷑ oñdatur

ibi eẽ vnitas in trinitate
dicit hierarchia ẽ diuina
pulcritudo. Pulcritudo

em̃ ↄſiſtit in pluralitate

⁊ eqlitate.ſicut dicit au/

guſt. in li. de vera reł. At

aũt oñdat ꝙ pluralitas

nõ pᷣiudicet vnitati dicit

vt ſimpla.qꝛ ſic ẽ ibi plu

ralitas vt tñ nõ tollatur

vnitatis ſimplicitas. Vt

aũt oñdat ꝙ vnitas non

piudicetſtrinita ti ſubiñ⸗
git. vt optima. qꝛ ſic eſt ĩ
deo vnitas vt tñ ſit ſum/

ma bonitas.ꝑ quꝗ ẽ pfe-
cta cõicatõ.⁊ ſic ꝑſonarũ
pluralitas¶ Poſtremo

vt oſtẽdat ꝙ vnitas ſpe/
ctet ad ꝑfectionẽ plurali

tatis ⁊ ecõuerſo ſubdit᷑.

vt ↄſummata.in q̃ ſigna
tur ꝙ in trinitate ⁊ vni

tate ↄſiſtit oimoda ⁊ ſũ
ma pꝑfectio. Secunde vᷣo

diffinitiõis intellectꝰ ſic
põt haberi. Diffinit em̃

ibi augelica hierarchia

hm egreſſuz a deo. Egre⸗
dit᷑ at a deo ſm rationẽ
imaginis ⁊ ſilitudinis ſi

cut ⁊ homo. et ido in illa
notificatione pᷣmo deſcri

bit ipᷣam hierarchiã egꝛe

dientez a deo ꝑ modum
imaginis.cum dicit.Hie

rarchia ẽ oꝛdo diuinus.

ꝛiã.intelligẽtiã.⁊ volũta⸗

tẽ. Scdo vo deſcribit qtũ ad rõnẽ ſilitudinis.cũ ſubiũgit.deifoꝛme inqtũ poſſibileẽ ſifkans ⁊c. ⁊ tangit᷑ ipᷣa aſ

ſilatio q;tũ ad babitũ. cũ dẽ deifoꝛme inqᷓtũ poſſibile ⁊c.et qꝙᷓtũ ad actũ cũ ſubinfert᷑.⁊ ad inditas eii.

lumina/

tiões ⁊c. Silitudinis em̃ ſiue gre aſſilantis actus ẽ ſurſum ducẽ. ſicut eiꝰoꝛigo ẽ de ſurſum deſcẽder e.Terciaʒ
gũt diffinitionẽ ſic poſ umdintelligẽ. Deſcribit᷑ em̃ vt pᷣdictũ eſt angelica hierarchia ꝑ regreſſuʒ ad deũ pꝛinci
paliter. Notat᷑ igit᷑ in pᷣdicta diffinitiõe hierarcbia regreſſuz ſiue ꝑ regreſſus eiꝰ.pᷣmo qꝙtũ ad habilitatẽ.cũ
dicit. hierarchia eſt ad deũ quãtũ poſſibile eſt ſilſitudo ⁊ vnitas.Scdo qᷓtũ ad actualitatẽ.cũ dicit ipᷣm habẽs
ſcie ſancteꝛ ⁊ actiõis ducẽ. Tercio q́;tũ ad imutabilitatẽ cũ ſubiũgit.⁊ ad ſuũ diuiniſſimũ decoꝛẽ imutabiliter

diffiniens. Quarto ad plenitudinis vbertatẽ cũ ſubinfert. quãtũ vᷣo poſſibile eſt refoꝛmãs laudatoꝛes.in hoc

„

ſcʒ ꝙᷣ nõ ſolũ ſibi ſufficit. etiã ꝓpter plenitudinẽ charitatis ⁊ gr̃e potẽs ẽ alios adiu

omi hierarebie lʒ nõ vniuoce ꝗᷓ talis ẽ. Hierarchia re

—— 7 / 2—

diffinitiõibꝰ qᷣd ſit hierarchia tã diuia q; angelica. Der qᷓꝝ intellectũ elici᷑ q̃da diffinitõ magiſtralis qᷓ ↄpetit
en Seros ⁊ rõnabiliũ oꝛdinata ptãs.in ſubditis debitũ

uare. Et ſic pʒ ex pdictis

„

2 retines pꝛincipatũ. Hoc aũt nõ ſolñ cõpetit hierarchie angelice.ſᷣ etiaʒ eccleſiaſtice vel humane. de qua nihil
ad pꝛeſens. ſolũ de hierarchia angelica. Et qm̃ ̊ nõ põt cognoſci niſi cognoſcat q̃d ſit angelꝰ.iõ pᷣnõnde ſt
5 ⁊angeli diffinitiões. Angelꝰaũt ſic notificat᷑ a dam. Angelꝰ? ſᷣa incoꝛpoꝛea intellectualł.ſp mobilis.arbitrio
libera. deo miſtrãs. gea no nã imoꝛtalitatẽ ſuſcipiẽs. Oyoni.aũt alit᷑ diffinit ãgelũ ſic. Angelꝰ ẽ imags dei. ma

=

217 R
—ſ — —

nifeſtatio oeeulti luminis. ſp
ſicut cõueniens eſt totam ſpeci
tij. quod eſt in abditis. Differunt aũt notificatiões. qꝛ p
lum qtum ad eẽ ſ etiã qtũ ad bene eſſe. Pꝛime diffinitionis intellectus haberi

=

eculũ clarũ.ſplendidiffimũ.iminaculatũ.incõtaminatũ.incoinquinatũ.ſuſcipiẽs
ioſitatẽ bonifoꝛmitaiᷣ ⁊ deifoꝛmitatis.⁊ in ſe reſplendere faciẽs bonitatẽ ſilen/
ſt he due notificatiões.qꝛ pᷣma deſcribit angelũ qᷓ;tũ ad eſſe.ſcda vᷣo nõ ſo
öt ſic. Deſcribit᷑ em̃ ibi an/

gelus qtũ ad ſbam. ꝙtũ ad te in ad comꝑationẽ.⁊ q;tũ ad durationẽ. Suba tangit᷑ in eo qð dꝛ.angelꝰ

tus anglica. ſ. cognitiua.
oꝑatiua.⁊ impatiua.Co
gnitiua in boc ꝙ dẽ intel
ſectualis. oꝑatiua in hoc
dicit᷑ ſp mobilis.qꝛ ſi/
ne fatigatõne põt oꝑari.
ſed imꝑatiua in hoc ꝙ di
cit᷑ ar.li.quaʒ nõ opoꝛtet
L diſing ab alijs pᷣdlictis
in re.ſed ſufficit ꝙ diſtin/
guat᷑ rõne. Opatõ vᷣo tã
git᷑ cũ dicit᷑ deo miſtrãs.
Duratõ cũ ſubiungitur.
gratia nõ natura immoꝛ
talitatẽ ſuſcipiẽs. Aocat᷑
aũt hic gra nõ aliqͥs actꝰ
gratis datus. gra dicit
gratuita dei ifluetia. In/
tellectus aũt ſcde diffini/
tionis ſic põt haberi. Dif
finit᷑ nanq; ibi angelꝰ nõ
ſolũ q́;tum ad eſſe natu/
re.ſed etiã q;tum ad bene
eſſe.et iõ notificat᷑ hic an
gelus inqtũ hʒ dei imagi
nẽ ꝑ naturã.inqtũ habʒ
ſimilitudinẽ ꝑ gratiã.in/
quãtũ habet eifoꝛmita/
tẽ ꝑ gloꝛiã. Rõ aũt ima/
ginis expꝛimit᷑ qᷓtum ad
duo.ſ.qẽtuʒ ad id qð ſur/

ſum eſt. ⁊ q;tum ad id qd
deoꝛſum eſt. Pꝛimũ tan⸗/

git᷑ cũ dicit. Angelus cſt
imago dei. Scoõm cũ ſub
iũgit.manifeſtatio occul-
ti luminis. Imago em̃ ẽ
inqntũ dei capax eſt.⁊ ꝑ/
ticeps eſſe põt.vᷣ manife⸗
ſtatio luminis eſt inqᷓntũ

illuminationes quas ſuſci

pit. inferioꝛibus oſtendit. Similiter qtum

nõ qꝛ fuiſſent in oꝛdinibus ⁊ poſtea coꝛruerũt.ſᷣ qꝛ ſi ꝑ
ſtitiſſent. eoꝝ aliqui in ſingulis fuiſſent oꝛdinibus.qui
⁊ in nature tenuitate.⁊ in foꝛme ꝑſpicacitate differẽteſ
gradus habebant ſicut illi qui ꝑſtiterũt. Alij em vt p⸗

diximus ſuꝑioꝛes.alij inferioꝛes ↄditi ſũt. Suꝑioꝛes

qui natura magis ſubtiles.⁊ ſapia magꝗ ꝑſpicaces.in/

ferioꝛes qͥ natura minus ſubtiles.⁊ intelligẽtia minus
pſpicaces facti ſunt.lhas aũt inuiſibiles dꝛñtias inui/

ſibiliũ. ſolus ille ponderare potuit. q̃ oia ĩ nũero ⁊ mẽ

ſura ⁊ pondere diſpoſuit. i. in ſeipo q eſt mẽſura oĩ rei
modũ pᷣfigẽs.⁊ numerus oĩ rei ſpẽm pᷣbens.⁊ ponduſ

omnẽ rem ad ſtabilitatẽ trahens.id eſt terminãs.⁊ foꝛ
mans. ⁊ oꝛdinans oĩa.

Determinat huius oꝛdinatiõis modũ. vtrũ ſcʒ om
nes angeli eiuſdẽ oꝛdinis ſint eqles. d

¶ Pꝛeterea cõſiderari opoꝛtet.vtrũ om̃s angeli eiuſd

oꝛdinis equales ſint: Ita eſſe qbuſdã placuit.ſᷣ nõ eſt
hoc ꝓbabile nec aſſertõe dignũ.qꝛ lucifer qͥ fuit de col
legio ſuꝑioꝝ.ipſis etiã dignioꝛ extitit qͥ alijs excellen⸗
tioꝛes creati fuerant.Ex quo ꝑcipit᷑ ꝓ ſi pſtitiſſet.ĩ oꝛ⸗
dine ſuꝑioꝛi fuiſſet.⁊ alijs eiuſdẽ oꝛdinis dignioꝛ exti⸗
tiſſet. Sicut em̃ eſt vnus oꝛdo aploꝝ.⁊ alter martyꝝ.
⁊ tñ in aplis alij alijs ſunt dignioꝛes.ſilr ⁊ in martyri/⸗
lorum recte credit᷑ eſſe.
¶ De repatione oꝛdinũ angelicoꝝ qtũ ad gradũ. q⸗
modo.ſ.dicat ſcriptura decimũ oꝛdinẽ ex hominibus
compleri. cũ nõ ſint niſi nouẽ oꝛdines. e

bus alij alijs ſunt ſuperiores.ita ⁊ in ordinibus ange

otandũ etiam ꝙ decimꝰoꝛdo legit᷑ de hominibꝰ re⸗
ſtaurandus. Sed cũ nõ ſint niſi nouẽ oꝛdines.nec plu

res fuiſſent. etiã ſi illi qui ceciderũt ꝑſtitiſſent. mouent᷑

lectoꝛes quõ ſcriptura dicat decimũ oꝛdinẽ cõpleri ex

ſubiungit. intellectualis.ſꝑ mobilis.arbitrio libera.vbi notat᷑ triplex vir/

Per ſimile

oſtendit nõ
omnes eiuſ⸗
deʒ oꝛdinis
pares eſſe.

ad ſimilitudinẽ gratie deſcribit qtũ ad

duplicè reſpectum. ad ſurſum ꝑ poſitionẽ.ad deoꝛſum ꝑ pᷣuationẽ. Oꝑatio ad ſurſum tangit᷑ cũ dicit.ſpecu/
lum clarũ.ſplendidiſſimũ. vbi notat᷑ ꝙ gra deſurſum veniẽs nam ↄſeruat.naturam decoꝛat. nam ↄfirmat.

qtum ad hec tria dicit.ſp

„ — 9„

eculũñ.clarũ.ſplendidiſſimũ.Cõꝑatio vo ad id qð deoꝛſum eſt ꝑ modũ puatiõis no/

tat᷑ cũ dicit. imaculatũ.incõtaminatũ.incoinquinatũ.ꝑ que tria remouet triplicẽ feditatẽ ab angelo ꝗᷓ repu/

gnat gre. Pꝛimo feditatẽ⸗
tatẽ adherentẽ ſiue adueni .
uet feditatẽ ↄtractã.⁊ hec eſt feditas oꝛ

actiuã. 1 H eſt feditas actual
Etẽ.⁊ hec eſt feditas venialis.

7 2

„

feditas actualis. et remouet᷑ ꝑ boc qð dicit᷑. immaculatũ. Scdo fedi⸗
j ⁊ remouet᷑ ꝑ boc qð dẽ.incõtaminatũ.Tercio remo
litae inalgen remouet᷑ ꝑ hoc ꝙ dẽ incoinquinatum. Siliter deifoꝛmitas
gloꝛie tangit᷑ pm duplicẽ cõpationẽ.ſ.ad id qð ſurſum eſt. ⁊ ad id qd deoꝛſum eſt. Ad id qð eſt ſurſum ꝑ B̊ að

dicit. ſuſcipiens ſicut cõueniens eſt totam ſpecioſitatẽ bonifoꝛmitatis ⁊ deifoꝛmitatis.Cõꝑatio em̃ ad deum

teifoꝛmis efficit᷑ cñ ſpecioſitatẽ a deo ſuſcipit. Compatio vo ad id qð inferius eſt notat᷑ cũ dicit. ⁊ in ſe reſie
dere faciẽs bonitatẽ ſilentij. að eſt in abditis. hoc aut eſt dũ refulgetiã diuine bonitatis quã ipᷣe hʒ oñdit alijs
Hanc aũt vocat ſilentiũ.qꝛ nemo pᷣt intime deo ↄiñgi qn in illo detet᷑.⁊ qͥn oĩs ſtrepitꝰ exterioꝛ qᷣeſcat.⁊ ideo

vyocat ſilentiñ in abditis. Et ſic pʒ qͥd ſit hierarchia.⁊ qͥd ſit ctiã an elus.

2 Z ꝰ

tificat᷑ em̃

inter vtrũq; notat᷑ in hoc ꝙ dicit᷑.ſicut ⁊ in naturaliũ donoꝝ ꝑticipatiõc cõueniũt.qꝛ melioꝛa nalia diſponiſt

—

+añ

rarchig. 7 ¶ Tercio reſtat videre qͥd ſit oꝛdo
4 angelicꝰ. Diffinit᷑ ãt ſic a greg.⁊ i lra adducit᷑ ;̊ diffinitio a mgr̃o.Oꝛdo ẽ mititudo celeſtiũ ſpũuʒ q int ſe ali
q munere F. e ſilant᷑. ſicut ⁊ ĩ nali donoꝝ ꝑticipatiõe ↄueniũt. Huiꝰnotificatõis erplanatõ in ꝓmptu F. Mo
oꝛdo qᷓtũ ad ſuũ fundamẽtũ.· tũ ad ſuũ cõplemẽtũ.qtũ ad diſpõnẽ ꝗᷓ int hͥ mediu tenet locuꝰ.
Fundamentũ tangit᷑ cũ dicit. Oꝛdo eſt multitudo celeſtiũ ſpnum.oꝛdo em fundat᷑ in materia.Cõplemẽtuʒ

vo tãgit᷑ in hoc ꝙ dicit. qͥ inter ſe aliq̊ munere gratie ſikant᷑ oꝛdo em̃ cõplementũ hʒ a gra. Diſpoſitio media

ſo. 1

nniſcnöidip⸗
franuſerrhla
Tüäpens
anchetüti
Miihiitren
Wmagtavih⸗
2liͤiroc
eſemigirs
hinißͤan
Uyfnicgin

if

02
W⸗
3 ede

ifenitn
ence

hominibus. Sꝛego.nanq; ait. homines aſſumẽdos in
oꝛdine angeloꝝ.quoꝝ alij aſſumunt᷑ in oꝛdine ſuꝑioꝝ

qui ſcʒ magis ardent charitate. Alij in oꝛdine inferio/⸗

trũ qui.ſ.minus pfecti ſuut. Ex quo apparet nõ eſſe de

hooijibus foꝛmandũ decimũ oꝛdinẽ.tanqᷓ; nouẽ ſint an⸗

geloꝝ.⁊ decimus hoĩm.ſed hoĩes ꝓ qualitate merito
rũ ſtatuendos in oꝛdinibus angeloꝝ.&ρ& legit᷑ deci⸗
mus oꝛdo complendus de hoibus. ex tali ſenſu dictũ
fore accipi põt.qꝛ de hoĩbus reſtaurabit᷑ qð in angeł
lapſum eſt. de quibꝰtot coꝛruerunt.vt poſſet ficri deci

mus oꝛdo. Pꝛopter quod apls dicit. reſtaurari omia

in chꝛiſto. qᷓ in celis ⁊ que etiaʒ in terris ſunt.qꝛ ꝑ xᷣm
redemptũ eſt genus hũanũ.de qͥ fit repatio ruine an⸗

gelice. tñ nõ minus ſaluaret᷑ hõ ſi angelꝰnõ cecidiſſet.
¶ De repatione oꝛdinũ angelicoꝝ qtũ ad numeꝝ.ꝙ

ſq; hoĩes aſſumũt᷑ iuxta numerũ ſtãtiũ nõ lapſoꝝ. f

¶Nõ em̃ iuxta numerũ eoꝝ q ceciderũt.ſᷣ eoꝝ qui ꝑmã

Quidam di
cũt ſᷣm nũe/
rũ lapſoꝛuʒ
angeloꝝ bo

mines repa

randos.

Ro.iiij.

manifeſtatõ ẽ

duplex. vl ̃m ea q̃ eẽntialit᷑ reſpiciunt hierarchiã.

ſerunt hoĩes ad beatitudinẽ admittũt᷑. Vñ greg. Su

ꝓna illa ciuitas ex angelis ⁊ hoĩbus ↄſtat.ad qua cre⸗
dimus tantos humani generis aſcẽdere.quãtos illic

cõtigit angelos remãſiſſe.Sicut ſcriptũ eſt in cantico

Deuteronomij. Statuit tmios ploꝝ iuxta numerum

angeloꝝ dei.¶ Aquibuſdã tñ putat᷑ ꝙ hoies reꝑent᷑
iuxta numerũ angeloꝝ qui ceciderũt. vt illa celeſtis ci
uitas nec ſuoꝝ ciuiũ numero pꝛiuet᷑.nec maioꝛi copia
regnet.Qð aug.in enche.ſentire videt᷑.nõ aſſerẽs de

hoibus plus ſaluari qᷓ; coꝛuit de angelis ſᷣ nõ minus
ita dicẽs. Suꝑna hierim mar nr̃a ciuitas dei. nulla ci

uiũ ſuoꝝ numeroſitate fraudabit᷑.aut vberioꝛi etiam

copia foꝛtaſſe regnabit.HNeq; em̃ numerũ.aut ſanctoꝝ

hoĩm.aut imundoꝝ demonũ nouimꝰ.in quoꝝ locum

ſuccedentes filij catholice matris. ꝗᷓ ſterilis apparebat
in terris.in ea pace de q̃ illi cecidert.ſine vllo tꝑis ter⸗
mino ꝑmanebũt.Sed illoꝝ ciuiũ numerus ſiue qui ẽ.

ſiue qui fuit.ſiue qui futurus eſt. in cõtẽplatiõe eiꝰ ar⸗
tificis eſt.qui vocat ea q̃ nõ ſunt tanq; ea q̃ ſunt.Ecce

apte dicit non minus de hominibus ſaluari qᷓ; coꝛruit

de angelis.ſed plus non aſſerit.

—

ad maioꝛa Stuita Ex p̃di

ct notificat᷑ nobᷣ illa tria

q̃ pꝛius ꝓpoſita ſũt ſᷣm de
criptõnes cõuenientes.

Is facile eẽt ᷣm topicuõʒ
calũniari ⁊ deſtruere. ᷣ o/⸗
mittendũ eſt qꝛ valde pa
rũ vtile. ¶ Poſt hoc ad
diuiſiões ꝓccdendũ eſt.
ſunt aũt diuiſiones tres
pᷣnotande ad facilioꝛẽ ex

plicationẽ diſtinctõis an
gelicoꝝ oꝛdinũ. Pꝛima ẽ
bec. Hierarchiarũ alia ſu

pꝓceleſt.alia ccleſtis.alia
ſubceleſtig. Scda hec eſt

Hierarchiaꝝ celeſtiũ.a/⸗
lia ſuperioꝛ.alia media.
alia inferioꝛ.ſiue qð ideʒ
eſt. alia ephia. alia yper/
phia. alia ypophia.Ter-⸗
cia h eſt.ꝙ oꝛdo pᷣme hie
rarchie tniplex eſt. ſ. ſera/
phin.cherubin. ⁊ thꝛoni.
Oꝛdo ſcde bierarchie ſi⸗
milit triplex eſt vm btm̃
dyo. dñationes.ptãtes.⁊
virtutes. Scom grego.⁊
berñ. dñatiões.pꝛincipa/⸗
tus.⁊ ptãtcs.Silr tercie
bierarchie triplex ẽ oꝛdo
hᷣm dyo. pꝛincipatꝰ.arch
angeli.⁊ angeli. Pꝛie di /
uiſionis manifeſta eſt rõ
⁊ intelligẽtia . Om̃ enim
hierarchia nõ eſt niſi ſub
ſtatia intellectualis. hbee

ant eſt triplex. diuina. ſ.

angelica.⁊ humana.ideo

triplex diſtinguit᷑ hierar⸗

chia.⁊ diuia dicit᷑ ſupce⸗
leſtis.angelica celeſthu
mana aũt ſubceleſt.Se
cũde aũt diuiſiõis ratõ ⁊

q̃ ſt oꝛdo.ſcia.⁊ actõ.vi ſᷣm ſtatꝰ ⁊ officia. Si

pᷣmo mõ.ſic triplicẽ opoꝛtet eẽ hierarchiã.Anã penes ſciaʒ.⁊ Hᷓ eſt ſũma.Alterã penes oꝛdinẽ.⁊ H ẽ media.

Terxciã vo penes actionẽ.⁊ q ẽ infima. Pꝛima.n.
penes potẽtiã oꝛdinatã.tercia vo penes actioeʒ a
Maã q̃dã ẽ ſtatꝰ ↄtẽplatiuoꝝ.q̃dã actiuoꝝ.q̃dã pᷣlatoꝝ
ſtatũ actiuoꝝ ẽ hierarchia ifima.penes ſtatũ mediñ.ſ.
⁊ exẽplificatõ ex rõe ſcde diuiſiõis h

ʒ oꝛtũ.Quia ei ſupᷣma hierarchia ſʒ vtrũq; mo

hierarcbia pᷣncipalit᷑ attẽdit᷑ penes ſciam diuinã. media vo
dmiſtratiuã. Si vo m ſtatũ ⁊ officia. ſic ſilr optet eẽ tres.
Penes ſtatũ ↄtẽplatiuoꝝ ẽ hierarchia ſupᷣma. penes

latoꝝ aſſigt᷑ bierarcbia media.Terxcie ãt diuiſiois rõ
dũ accipiẽdi attẽdit᷑ i ſcia

et ſtatu ↄtẽplatiõis.qͥ ↄſiſtit in ↄuerſiõe ad deũ.iõ cũ ad ↄuerſionẽ necrio reqͥrat᷑ triplex actꝰ.⁊ triplex donũ.

ſcʒ intẽtiõis. cognitiõis. ⁊ dilectiõis iõ triplerx oꝛdo
ad ꝑfectã cognitiõeʒ oꝛdo cherubin.qtũ ad ꝑfectã dil

õis. iõ triplex oꝛdo ibi ponit᷑ Otũ ad ꝑfectã tentionẽ ẽ oꝛdo thꝛonoꝝ.q;tuʒ
ectõnẽ oꝛdo ſeraphin.⁊ B̊ pʒ ex ſuis intpᷣtatòibꝰ.Quia

igit᷑ tã pᷣma rõ qᷓ; ſca ↄpᷣbẽdit hᷣ tria.iõ oẽs tractatoꝛes in hac diſtictõe ↄcoꝛdãt.ſ.dyo.qͥ diſtinguit hierarchi

as penes eẽntialia.⁊ greg.qͥ diſtinguit penes o

₰

fficia. Silr ſbdiuiſio ſcde bierarchie pẽdet ex duplici rõe pᷣaſſi/

gnata. Dictũ ei ẽ ꝙ ſcda bierarchia.vno mõ accipit᷑ penes oꝛdinẽ ſiue oꝛdinatã ptãtẽ.hʒ ei ſbᷣa oꝛdinari me/

diãte potẽtia.
ſtẽdo. iae oꝛdo ptãtũ.Et i opando

derfectõ at vtut ſiue potẽtie ↄſiſtit ĩ tribꝰ.ſ. pſidẽdo.⁊ penes h attẽdit᷑ oꝛdo dñationũ.In reſi
⁊ penes h̊ ẽ oꝛdo virtutũ.Et oꝛdinãt᷑ hi oꝛdies ſᷣm maioꝛẽ dignita⸗

tẽ ⁊ minoꝛẽ.qꝛ plꝰẽ pᷣſidẽ q; repugre.⁊ repugre ꝙᷓ ꝑ ſe oꝑari poſſc.iõ recte ſic oꝛdinãt᷑ oꝛdines medie hierar/

mediñ.ſ.pᷣlatoꝝ.ſic ſiliter tres hʒ oꝛdines ſᷣmi
bus. et hi dicunt᷑ dñatiões. Pꝛcſunt etiã bonis boihꝰ.et hi dicũt pᷣncip⸗
ptãtes.⁊ ſic pʒ oꝛdo ſᷣm dignitatẽ pᷣlatõnũ.qꝛ.n.plꝰ? pᷣſidẽ anglis q; hoibꝰ

A 1

chie a dyo. vt pᷣmo ponant᷑ dnatiões.ſcdo ptãtes.⁊ tcio virtutes.Si aũt ſcdᷣa hierarchia ſumat᷑ penes ſtatũ
m triplicẽ pᷣlationẽ angeloꝝ. Pꝛeſunt em̃ angeli angelicis ſpiriti /
et hi dicũt᷑ pᷣncipatꝰ. Pꝛeſũt etiã demonibꝰ.⁊ hi dici
⁊ bois hoibꝰqᷓ; demonibꝰ.iõ pᷣmo

dñgtiones. cdo pꝛincipqtis.·⁊ tercio ptiſtos enumerant᷑ 9 greso/⁊ a berj. Diniſio autẽ tercie hierarchie du⸗

JZi 4

. ¹V—————1—2———8————

plici rõne pᷣaſſignata depõdet. Si em tereia hierarchia ſumat᷑ penes qctiõeʒ miſterialẽ.ſic triplex ẽ oꝛdo an⸗
gelicꝰ. m ꝙ trip:r ↄtingit veputari ad regimen alterius vł miſteriũ.Quida em̃ ſunt angeli oꝛdinati ad regi⸗
men pꝛincipñ.⁊ bi pꝛincipat ſunt.Quidã vᷣo ad regimẽ multitudnis.⁊ hi dicũt᷑ archãgeli.Quidaʒ ad cuſto
diã pſone ſingulan.⁊ hi vicht angeli Et ſic pʒ etiã oꝛdo ⁊ ſufficiẽtia illoꝝ oꝛdinũ.qꝛ plꝰ ẽ pᷣſidẽ pᷣncipi qᷓ; vni
Sep

genti.pᷣnceps em̃ pᷣeſt toti genti.

ẽc deputari ad cuſtodiã multitudinis.qᷓ; ad cuſtodiã pfone ſi ingulan. =

p iſtũ modu diſtinguit ⁊ oꝛdinat dyoꝰ.Si vo accipiat᷑ penes oꝑationẽ vite actiue.ſic etiã triplex ẽ oꝛdo.ſᷣm qꝙ;
triplex ẽ miſteriũ.Aut em̃ miſteriũ ↄſiſtit in opando.aut in ocẽdo.et i dcẽdo.aut maioꝛa.aut minoꝛa.pᷣm
E vtutũ.ſecũdũ archanglorũ.tercin angeloꝝ.Et pʒ oꝛdo.qꝛ plꝰeſt facẽ qᷓ dicere.ſiue dicere ⁊ reuelare maioꝛa
maiꝰeſt qᷓ; reuelare minoꝛa.⁊ penes hũc modũ ſumpſit diſtinctõnẽ fcie hbierarcbie greg. ⁊ berñ. Ex bis appet
rõ harũ diuiſionũ.apꝑet etiã diuerſificatio int᷑ greg.⁊ dyo.Quia em̃ diuerſimode diſtinctionẽ hierarchiaruz

2

ↄſiderauerũt.iõ diuiſiones oꝛdinũ in ipſis diuerſimode aſſignauer̃t.ſᷣ cũ vtrũq; eoꝝ ſił nõ poſſit eẽ verũ.ſ.
pᷣncipatꝰ ſit de media hierarchia ⁊ infima.⁊ ſit vtutes.qn ↄfundant᷑ hierarchie ⁊ oꝛdines.q qdð iſtoꝝ ſit ve
riꝰ ⁊ cui magis innitẽdũ ſit:Et dᷣm ad G.q mag innitẽdũ ẽ dicto dyo.tũ qꝛ ipe didicit ſicut dẽ a paulo ⁊ tra
didit ſicut audiuit.tũ qꝛ greg.iĩ ↄfirmatõe eoꝝ qᷓ de bac mã dicit.ipᷣiꝰauẽtẽ inducit.tũ etiã qꝛ ſicut ex pᷣdict pʒ.
dyo.diſtinctionẽ hierarchiarũ ſumpſit penes ea qꝗ̃ ſt ipis angelicis ſpiritibꝰintrinſeca ⁊ eẽntialia. ⁊ iõ ſic oꝛcli
nes diſtinxit. ſicut habẽt collocari in celis. Gꝛeg. vo plus penſauit opa ⁊ officia. ⁊ iõ ſic diſtinguit m ꝙ plus
põt valere ad eruditionẽ nrãm.nec vnꝰ gdicit alteri.nec verbũ alteriꝰretractat.ſ aliũ modũ diſtinguẽdi aſſi
gnat.tũ ꝓpter diuerſitatẽ ↄſideratiõis in pꝛincipio.tũ ꝓpter diuerſitatẽ ↄſideratiõis in fine.

D intelligetiã pᷣdictoꝝ ⁊ eoꝝ qᷓ̃ mr dicit ĩ li
ſa Rtera. vt vis inqſitiua ꝓcedamꝰ.circa oꝛdineʒ
angeloꝝ qᷓrunt᷑ nouẽ. Pꝛimo q̃r de oꝛdinibꝰ

in ↄpꝑatione ad nam ſubſtratã. Scdo in ↄpatiõe ad

cãm ↄpletiuã.Tercio in cõpatiõne ad diſpõnẽ pᷣam
bulã. Quarto qᷓr qᷓtum ad noiationẽ. Quinto ꝙᷓtuʒ
ad reꝑationẽ.Sexto qtũ ad pᷣlatiõis euacuatiõem.

Septimo q;tũ ad nũerũ.Octauo in ↄpatiõe ad ſuũ

oppoſitũ. Hono ⁊ vltimo in ↄpatiõe ad diſpatũ.

9

Beon o .
Oc oꝛdinibꝰangeloꝝ in ↄpatiõe ad naturã ſbſtratã

vtrũ.ſ.angeli diuerſoꝛũ oꝛdinũ ſint diuerſarũ ſpẽꝝ ꝑ
naturã:Et ꝙ ſic vr. Multiplicatõ angeloꝝ maxime
manifeſtat diuinã potẽtiã.⁊ ſapiam.⁊ boĩtatẽ.⁊ ma
ioꝛ multiplicatio ſpectat ad maioꝛẽ manifeſtatõneʒ.
maioꝛ ẽ multiplicatio q̃ ẽ ̃m nũerũ ⁊ ſpẽm.qᷓ; q̃ eſt
ſolũ ᷣm nũerũ.̊ᷣ in angeł repit᷑ vtraq;.g angelꝰ dif/

fert ab angelo ᷣm ſpẽm.ſ differt maxie angeli diuer

ſoꝝ oꝛdinũ.g vꝛ ꝙ diſtinguant᷑ ſᷣm ſpẽm. Itẽ an/
Beſt diuerſoꝝ oꝛdinũ magis differũt qᷓ; angeli eiuſdẽ
oꝛdinis in ſimplicitate qdð ẽ pᷣmũ attributũ. pari rõ
ne ⁊ in ꝑſonalitai diſtinctiõe. cũ angeli eiuſdẽ oꝛdi
nis differãt nũero.angeli diuerſoꝝ oꝛdinũ differunt
plus qᷓ; numero.ſed maioꝛ dr̃ia q; ea q̃ ẽ ̃m numerũ
nõ eſt niſi ea qᷓ eſt ̃m ſpẽm. ⁊c. Si tu dicas ꝙ diffe
rũt magis aliqua dꝛñtia accidẽtali.ſicut aq̃ diuerſoꝝ
fontiũ magis qᷓ; aqᷓ eiuſdẽ fontis.Obꝛ õj hoc.qꝛ ma/
gis differũt in ſimplicitate eẽntie.ſᷣ ſimplicitas eẽn/
tie nõ eſt accñs angelo.cũ nullo mõ poſſit intẽdi ⁊ re
mitti in eodẽ angelo.ſᷣ eẽntialis ꝓpꝛietas.& facit eẽn/
tialiter differre. idẽ qð pᷣus. ¶ Itẽ h̊ videt᷑ a ſili.cũ
ſint tria gña viuẽtiũ.ſ.vegetabilin.ſenſibiliũ.intelle/
ctualiũ.in genere eoꝝ q̃ viuũt vita vegetabili ẽ ponẽ
diuerſitatẽ nõ ſolũ ᷣm numerũ ſ̃ etiã ſᷣm ſpẽm.ſicut
in plant.⁊ ſiliter in genere eoꝝ q̃ ꝑticipat vitã ſenſi/
bilẽ.ſicut in aialibus.& pari rõne in his q̃ ꝑticipãt vi
tã intellectualẽ.ſicut in angelicis ſpiritibus.ſi gc ibi
dria ſm ſpẽm.cũ maxime attẽdat᷑ angeloꝝ dr̃ia ĩ di/
uerſis oꝛdinibꝰ.ptʒ ⁊c. ¶ Itẽ ſicut coꝛpa luminoſa

ſua varietate decoꝛãt celũ.⁊ tñ ſunt oia luminoſa.ita

angeli ſuo mõ decoꝛãt empyreũ.vñ dicũt᷑ aſtra matu
tina Job. xxxj. celi lumiaria differũt ſpẽ nõ nume-⸗

ro ſolo.qꝛ hñt oꝑatiões ⁊ impᷣſſiões oino diuerſas ?

ſpãlẽs. pari rõne ⁊ angli qͥ fũt oꝛnatꝰempvrei.iCõ
tra. Omne qð ẽ ꝓcul ab oꝛigine diſpgit᷑.⁊ qd appꝛo/
ximat᷑ oꝛigini colligit᷑ ⁊ vnit᷑.ſicut pʒ in numeris.pʒ

,—„

etiã in lumie ⁊ in alijs.ſᷣ angeli ſunt ꝓximi cãe oꝛigi/
nali oim.ſ.deo.g̊ debent habere vnitatẽ.ſᷣ nõ pñt vni
ri im numerũ. debent ſᷣm ſpẽm cõpletã. Itẽ cõ/
tingit reꝑire ſpũalem ſiue rõnalẽ nãm ↄiunctam ⁊ ſe
ꝑatã.ſed cõiuncta nõ eſt niſi vniꝰ ſpeciei.ᷓ nec ſepa/
ta. Si tu dicas ꝙ hoc venit ex ꝑte coꝛpꝑis.hoc nibil ẽ.
qꝛ nõ anima ꝓpter coꝛpus ſ̃ coꝛpus ꝓpter animã.Et
iteꝝ.qͥd impediret coꝛpa ſᷣm ſpẽm diuerſa fuiſſe fa⸗
cta ab initio.ſi ↄgrueret ſpũs rõnales eẽ ſᷣm ſpẽs di/
uerſos.¶¶ Itẽ angeloꝝ multitudo facta ẽ ad illiꝰ ci‚-
uitatis plenitudinẽ ⁊ decoꝛc.ſᷣ in illa ciuitate maxie
attẽdit᷑ vnitas ⁊ nexus ↄfoꝛmitas. cum pfoꝛmitas
vniꝰ nature faciat cõnexionẽ in charitate ip̃am ad
iuuet. pter qdð etiã ſancti dicũt.deꝰvoluit nõ tĩ ho/
mines facere ſiſes.ſᷣ etiã om̃es hoĩes ex vno bomie.
8D videt᷑ ⁊c. ¶ Otẽ angelica nã eſt caput vniuerſi. er/
S . caput ſit rõne ſpẽi.nõ vniꝰindiuidui.⁊ caput ⁊
ſtatꝰ dʒ eſſe in vno ſicut archa cõſũmmata eſt in cu/
bito. &̊ maxima dʒ eẽ vnitas.ã ⁊ ᷣm ſpẽm. ¶ Itẽ rui
na angelica reꝑat᷑ ꝑ hoieʒ qͥ ẽ idẽ ſpẽ.ſi g̊ cõpetent᷑ ⁊
cõgrue reꝑatur.videt᷑ ꝙ oẽs ruentes fucrũt vniꝰ ſ
ciei.ſᷣ de quolibet oꝛdine ſunt lapſi.ᷣ oẽs eiuſdẽ ſpei.

Re. dm qꝙ circa boc duplex ẽ opinio ⁊ vtraq; p'/6

abilis. Ana eſt ꝙ in angelis eſt diuerſitas ſᷣm ſpem
⁊ etiã ſᷣm genera ſubalterna.vt bierarchia ſit q̃i vnũ
genus.⁊ oꝛdines tres faciãt ſpẽs.⁊ ad boc ponẽdum
moti ſunt ꝓpter diuine bonitatis oſtenſionẽ. tũ ꝓpt
ſimile in alijs creaturis.tum ctiã ꝗpter gradus reper
tos in ipſis angelis.Cũ em̃ angeli eiuſdẽ oꝛdinis ali/
quo modo ſe excedant. videt᷑ ꝙ angeli diuerſoꝝ oꝛdi
nũ ⁊ hierarchiaꝝ adeo ſe excedãt ꝙ etiã habeãt i ſpe
cie ⁊ genere diuerſitatẽ. Alia poſitio ẽ ꝙ angeli om̃s
ſunt eiuſdẽ nature.tũ ꝓpter vnionẽ illiꝰciuitatis.tuʒ
VYpter vniuerſi pfectionẽ. Licet aũt vtraq; haꝝ poſi/
tionũ habeat ꝓbabilitatẽ.qꝛ ꝑ ſcripturã nõ inoteſcit
nobis diuerſitas oꝑationũ.Et videt᷑ ꝙ illi qͥ aggreſ⸗
ſi ſunt hanc materiã determinare (ſicut dyoniſiꝰ) di⸗
uina inſpiratiõe cognouerint ⁊ officiuʒ ⁊ naturq.et
ipi dicũt ꝙ oia q̃ ſunt cã oꝛdinũ in oibus repiant᷑.li/
cet magis excedenter in vno.videt᷑ magis theologi
ca ⁊ pꝛobabilis poſitio niſi occurrat manifeſta auto
ritas in ↄtrarium.ꝙ omnes angeli ſint eiuſdem ſpe/
ciei.ſicut ⁊ omnes homines.⁊ quemadmodũ in ho/
minibus ſunt gradus ⁊ oꝛdines.⁊ quo ad naturaliã.
⁊q̊ ad officia ↄmiſſa ſiue dignitateſ.⁊ q̊ ad gratuita.
ſalua tamẽ vnitate ſpeciei.ſic intelligenduzʒ eſt in an

gelis. Ande dcedẽde ſunt rõnes a hãc ꝑtẽ inqucte.

ſorfentfof
. NCrſiai
moqoernit
ſlefmnſitne⸗

Lofenesale

trortuego
tpnnscin
ihesſincin
ntſene⸗
piiecel
erie reni
ſafroniſca
—
tiſticznetu
Eilornitſornita

ſ
Puſnſina
rwdage
ulin Sap
tittcligicaame
ſbtögong
ſiinerordoue⸗
Nſpiroſtuei
ſigeesutnn
tm. Nequeri
toſpe:ondn
rbllſnigen
fübuthge
uummcdics
Kkifritgieni
ſͤchenchün
oinſtug,
Nrhdfntane⸗
trulenlecae
ſint hen
iſintin
Auttan
eplubotoi
ſtitung
iſatnit

ſe
immni
NeMäzſotit
maigei ſdis
minin,inen
mmi hca tun
1ecgshenni
hendurt iit⸗
onalescifnſi,
tucofamiut
in la dumti
itas Fanynt
nchunmin
cht NMrdͤi
boia tnin
ſckchr nn/
Mciſimn 4t.

Sefrtin ſdi

ifil ien
Nenm irit
gicnmotimg,
tuciirſt
thertultin
Stuluphi
loſni ti
pergeſ
loucktelnsl
Anoſr
tciinei,
D
wpilituns
teftg

S Se

Di.

7a lud qd obi de manifeſtationé. dm q; dey n

ifeſtat bonitatẽ niſi ſaluo oꝛdine ſapientie oꝛdi

uantis mundum.et ſalua ꝓpꝛietate nature.ſimiliter

ſalua condecentia et perfectione ciuitatis ſuperne.
Quoniam igitur creatura cõpletioꝛ in mũdo dat ei

conſummationem.ideo vna cſt in ſpecie. Rurſus.qꝛ
ſupᷣmũ ⁊ optimũ angeli( qʒ eſt deifoꝛmis intellectꝰ)
vnꝰ ẽ.nec bʒ ↄiunctionẽ cũ inferioꝛi.iõ natura ange

lica debʒ eẽ vna. Rurſus.qm̃ illa ciuitas dʒ eẽ vnica
⁊ pfecte reſtaurata.iõ dʒ cẽ vna.⁊ be rõnes pñt aſſig
ri ſuo mõ circa hoies.Si qͥs aũt vellet ꝑ hoc oñdere
ꝙpboies ⁊ angeli eẽnt vniꝰſpẽi.dicemꝰ ꝙ angeli non
cõiungũt᷑ hoibꝰ vnitate nature. obſ. gi bñficẽtie.
bõ ſily angelo.qꝛ ille iſtũ adiuuat.iſte illũ repat.qð ñ
eẽt ſi eſſent eiuſdẽ naturc.⁊ iõ vtrũq; ↄuenit ciuitati
8 ſuone. (A

tẽſio ⁊ remiſſio ſm ꝗpꝛictates inſepabiles nõ varit

ſpẽm ꝑ ſe.⁊ ſi aliqũ cõcomitẽt᷑ diuerſitatẽ ſpẽi in his

foꝛmis qᷓ ↄcernũt diuerſaʒ mixtionẽ elemẽtoꝝ.q̃ at/

tẽdit᷑ ̃m q̃litates actiuas.ſicut dẽ calidũ in qᷓrto gra
du differre a calido in pᷣ̊.ſimpłr tamẽ loq̃ndo nõ ha/
bet veritatẽ.qð ptz.qꝛ maioꝛ ẽ intẽſio ⁊ gradꝰ in gra
tijs ⁊ pᷣmijs qᷓ; in naturalibꝰ ꝓprietatibꝰ.⁊ tñ nõ diffe
rũt ſpẽ ſᷣ ſolũ accñte.nec valetſ nõ attẽdit᷑ i codeʒ.
nõẽ eẽntial.ſiẽ nec de glia. ¶ Ad illð qð obi ꝑ ſilłe de
alijs viuẽtibꝰ ⁊ de lũiaribꝰ ptʒ rñꝰq nõ ẽ ſile.neci re.
nec in rõne. In re nõ.qꝛ illa habẽt diuerſas oꝑatões
ſpecificatas.nõ ſic angeli. In rõne nõ.qꝛ illa ſunt oꝛ/
Rats ad diuerſas neceſſitates. angeli vᷣo om̃es ad
vnũ pꝛincipale.Rurſus iĩ vita ↄtẽplatiua vnitas.in
actiua multifoꝛmitas.⁊ habitatõ angeloꝝ eſt vnifoꝛ
mis. ⁊ pterea magis iſtat ab vno eſumno ae.
2 neſtiot.i. b
ue ſit diſtinctiõis oꝛdinũ pꝛincipalis cã. vtrũ.ſ. ſit
natura vel a ga:Et a natura vr̃ ꝑ illud qð dicit
mgf' in l̃a. Suꝑioꝛes ſũt qͥ natura ſũt mag ſubtiles
a intelligẽtia ampliꝰꝑſpicaces.& ſi oꝛdo attẽdit᷑ ſᷣm
ſub ⁊ S.vr̃ ꝙ oꝛdo angeloꝝ ſit a natura. E5 diſ.

iij.in exoꝛdio ſue ↄditiõis alij ſuꝑioꝛes.alij inferioꝛeſ

dei ſapia ↄſtituti ſũt.Fᷣ qd hũerũt ab exoꝛdio ſue ↄdi/
tiõis ẽ eis naturale. diſtinctio oꝛdinis ẽ in eis a na⸗
tura. ¶ Itẽ quecũq; deꝰfacit a pᷣmaria ↄditiõe. facit
in mõ.ſpẽ.⁊ oꝛdine.ita ꝙ iſta ſũt naturalia vnicuiq;.
nobiliſſimã creaturã.ſ.angelicã a pꝛincipio ſue cõ/
Aitõis debuit facere in ꝑfecto mõ.ſpẽ.⁊ oꝛdine.ſi ẽ̊ G̊
eſt a natura qð ẽ eis ab initio iditũ.pʒ ⁊c.¶ Itẽ gre
gratũfaciẽtis ẽ vnire ⁊ aſſilare.ſi &̊ qð ẽ pncipiũ vniẽ
di nõ eſt pᷣncipiũ oꝛdinis diſtinguẽdi.vr ꝙ diſtinctio
oꝛdinũ nõ ſit a gra vel a natura.̊ ⁊c. ¶ Con
obr ꝑ diffinitionẽ oꝛdis quã męr ponit in lr̃a. Oꝛdo
eſt multitudo celeſtiũ ſpuuʒ qͥ int ſe aliq̊ munere gr̃e
ſilant᷑.S vr ꝙ; abſq; mũere gr̃e in angelis nõ ſit oꝛdo.

tẽ ſuᷣmꝰ oim oꝛdinũ ẽ oꝛdo ſeraphin.ſᷣ oꝛdo ſe/

rapbin eſt ab eminẽtia dilectiõis ⁊ charitat᷑.̊ pᷣus et

pᷣcipuus oꝛdo ẽ a gra.ſi ̊ oẽs alij ex illo pendẽt.vꝛ

nullꝰoꝛdo in angel ſit ſine dno gre. ¶ Itẽ thꝛoni di

cunt᷑ ſicut dicit Gꝛeg.qꝛ tãta diuinitat gr̃a replẽt᷑ vt
in eis ſedeat deus.ſi &ͤ deꝰnõ dẽ ſedere nec inbabita/
re niſi ꝑ grãm gratũfaciẽtẽ.g oꝛdo thꝛonoꝝ nõ ẽ niſi
agr̃a. pari rõne vr de alijs. ¶ Itẽ deus nõ pᷣfert ho
minẽ boĩ ꝓpter naturalia ſ̊ ꝓpt᷑ merita. ſi diſtinctio

oꝛdinũ eſt ᷣm diui

₰

10 liaß m gratuita.

9* ——

Aillud q obẽ de mag ⁊ minꝰ.dᷣm qꝙ; in/

—

¶ Contra boc

ſpõ ad gliam.ita bona natura eſt diſp m
deus ei qui h amplioꝛẽ grãm.ãplioꝛẽ dat gloꝛiã.ꝗ̊ ei

aecegeationa ns eſt m natura
ßt . dðᷣ. ꝙ ſicut pʒ ex diffinitione
oꝛdinis ð poſits.oꝛdo et ẽ a naturq/⁊ c a gra.ſj a na/

8 “”

RNXKX

tuna tanq́; a pꝛeambula diſpoſitiõe.a gra tanqᷓᷓ a cö⸗

pletiua ꝑfectione.̊ dico de illis oꝛdinibus ſᷣm q̃s at

tẽdit᷑ diſtinctio hierarchiaꝝ in ſupᷣmis ſpiritibꝰ.ſicut
manifeſte apparet ex officio ⁊ actiõe ⁊ noiatiõe ipoꝝ

oꝛdinũ.int᷑ s pᷣeipuus oꝛdo eſt oꝛdo ſeraphin.qͥ no/
minat᷑ ab ardoꝛe dilectiõis.q̃ nõ eſt in angelis ↄſum
mata ⁊ pfecta niſi ꝑ grãm.⁊ iõ ↄcedo ꝙ oꝛdinũ pꝛin/
cipalis diſtinctio nõ põt eẽ a natura /4 illud g qð

obfj in riũ de duplici auẽte mori.ꝙ pꝑ naturã alij ali/

is ſunt ſuꝑioꝛes.dd.ꝙ boc nõ ↄcludit ꝙ oꝛdines ſint
a natura ſicut a cã cõpletiua.qꝛ nõ q̃libet ſuꝑioꝛitas

facit oꝛdinẽ cõpletũ.ſᷣ ea ſolũ in q̃ ↄſiſtit rerũ oꝛdina

biliũ cõplemẽtũ q;tũ ad officiũ ⁊ ſtatũ.¶ Ad il qð

obꝛ ꝙ modus ⁊ ſpẽs ⁊ oꝛdo ẽ a natura.eq̃uocatõ eſt

in oꝛdine.ipᷣe em̃ loqt᷑ ibi de oꝛdine qͥ creatura dẽ oꝛ/
dinata ꝑ ↄpationẽ iſtiꝰad finẽ.oꝛdo vo angeloꝝ attẽ
dit᷑ ̃m pᷣcellẽtiã ipoꝝ oꝛdinabiliũ inter ſe.⁊ Hͥ cõple/
ta nõ eſt inter angelos natura ↄſiles niſi ꝑ dona gra
tuita capacitatẽ nature eleraih Ad illud qd obꝛ
ꝙ gra vnit.& oꝛdines nõ diſtinguit ſiue pficit.d.q;
eſt loqͥ de gra qᷓtũ ad habitũ.⁊ q;tũ ad vſuʒ.⁊ qtum
ad ſtatũ.Et ſi gra gtũfaciẽs vniat ⁊ ↄfoꝛmet q;tũ ad
habitũ.qꝛ oẽs habitꝰqtuiti ſunt in oibꝰ.diſtinguit tñ

ilsstũ ad vſum.⁊ oꝛdinat qᷓ;tũ ad ſtatũ ꝓ eo ꝙ vſus di⸗/

uerſificãt᷑ in diuerſis. ſtatꝰ vniꝰ? in gra eſt excellẽtioꝛ
ſtatu altcriꝰ.⁊ ꝑ̊ ẽ qð facit in hñtibꝰcõſilem grãm.oꝛ

dinẽ. ⁊ Sdũ.⁊ ᷓ̊ mõ eẽ in angelis intelligendũ eſt.

Aueſtio. iij.

—

ioꝛẽ capacitatẽ naturaliũ dent᷑ a deo maioꝛa dona /

tuita: Et ꝙ ſic vr ꝑ illud qd dꝛ Mat.xxv. Dedit vni

cuiq; ſᷣm pꝛiã virtutẽ.ↄſtãs ẽ ꝙ loquit᷑ ibi de dono

ſuꝑaddito nature. ſi ᷣim vᷣtutẽ nature dedit.vr ey ʒ

melioꝛa naturalia. ſũt ⁊ maioꝛa gratuita.¶ Itẽ mar
5 diſ.iij.qui natura magis ſubtiles.⁊ ſapia plus ꝑſpi
caces creati ſunt.hi maioꝛibꝰgr̃e muneribus pꝛediti
ſũut.⁊ hipᷣm dicit in lr̃a. vr ꝙ maioꝛ ga.det᷑ ̃ᷣm ma

ioꝛa naturalia. ¶ Itẽ ad h̊ vꝛ eẽ rõ materie diſpoſite

ad foꝛmã ſᷣm ꝙ digniꝰ⁊ meliꝰdiſponit᷑.deꝰnobilioꝛc
dat foꝛmã. cũ naturalia ſint ſicut diſpõnes q̃dã ad

gratuita.quanto quis hʒ melioꝛa naturalia.tato deꝰ

dabit ei maioꝛa dona gratuita.¶ Itẽ rõ qre deꝰ non
dat hoi grãm eſt.qꝛ hõ nõ accipit.& cũ ipſe ſit ſo ꝓm.
ptus ⁊ ꝑatꝰdona ſua liberaliſſime infundere. ⁊ libe/
ralitas eius ſꝑ excedat oẽm capacitatẽ.vr ꝙ de capa
citate nature nibil dimittat vacuuʒ.qñ quis plene ſe

ↄuertit ad deũ.⁊ ſi G.reſtat ꝙ qui maioꝛa bʒ natura/

lia.cũ maioꝛis gꝛe ſit capax.maioꝛẽ etiã hẽbit grãm.
et h̊ vĩ ſonare vᷣbñ platois dicẽt.q dedit vnicuiq; be
atitudinẽ inquãtũ capax erat. 4 tẽ ſicut gꝛa eſt di⸗
diſpõ ad grãm. ſed

qui hʒ melioꝛa naturalia.dat maioꝛa gratuita.Si tu

dicas ꝙ; nõ eſt ſile.qꝛ gratia meret᷑ gliam.nõ ſic natu

ra grãm.Obijcit᷑ tuc.qꝛ q̃liſcũq; ſit cõꝑatio diſpõniſ

1

—

E tñ verũ eſt. qꝛ gloꝛia pfecte cõplet natur ita æ nul

lus in ea remanet appetitꝰincõpletꝰ.ſi g̊ glia implet
nature capacitate.aut na magis capax mag bẽbit de

głia. aut nõ erit glificata.ſi ꝗ̊ ſm maioꝛẽ capacitateʒ

nature ẽ maioꝛitas glie.⁊ qᷓntitas głie rñdet qᷓntitati

ge.gᷓ pᷣm maioꝛẽ capacitatẽ nãliũ attẽdit᷑ maioꝛitas

Ge. Itẽ finis imponit necitatẽ bis q̃ ſunt ad finẽ.

S natura facta eſt ꝓpter gloꝛiã non econuerſo.ſi ergo

1

2

5

He ippis oꝛdinibꝰqtũ ad diſpõnẽ pᷣambulã.et cũ he
ſit naturaliũ capacitas ⁊ pᷣcellẽtia.eſt qõ vtꝝ ſᷣm ma

minoꝛ

14

15

16 cogit. NA

„ 2
Li 6*

deus pꝛeſciens ⁊ pᷣdeſtinãs facit aiam ad boc & eam
oꝛificet.tãtã dabit ei naturaliũ capacitatẽ.quãtaʒ
ſcit ei eẽ datuꝑ gloꝛiã.aut ſi vltra tribuat᷑.faciet ali/
qͥd ſuſtra,ad IB ẽ falſum. reſtat ꝙ capacitas natu/
re ⁊ qntitas glie ſecũ cõmẽſurant᷑. redit idẽ qð pꝛiꝰ
nera. ccl. j. m datũ ſuũ p̃bet illã diligẽtibꝰ?ſe.
vr ꝙ diſtributio ſapie ⁊ gre nõ pẽſat᷑ ex ꝑte ſuſcipi/
entis pᷣ ex ꝑte dei ↄfereni. ¶ Itẽ poſſibile ẽ eũ qͥ meli
oꝛa hʒ naturalia nihil hẽe de ga.⁊ oĩ tꝑe vite ſue ca/
rere gra.eũ vᷣo qͥ hʒ minoꝛa nalia abundare in gra.q;
ſi B̊ verũ eſt. nõ eſt diſpẽſatio gẽe ſᷣm mẽſurã natu/
raliũ. Itẽ deꝰdat grãm boi ſᷣm ꝙ ſe pᷣpat.g ſi bñs
a naturalia.freqᷓnter ſe meliꝰ pᷣꝑat q; bñs ma/
ioꝛa.g vr ꝙ maioꝛa ſuſcipiat dona gtuita q́;uis mio/
ra hẽat naturalia. ¶ Itẽ qͥ melioꝛa bʒ nalia frequẽt
remanet in ſtatu impfectiõis.qͥ ᷣo minoꝛa freq̃nt᷑ aſ
ſumit ſtatũ ꝑfectõis ſiue religiois. ſi maioꝛ ẽ gra in
pꝑfectis.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ gra in nobis nullã potentiã ita
pꝛincipaliter reſpicit ſicut ar.li.̊ᷣ li.ar.equalit᷑ ẽ in oĩ⸗/
bus.g ſi maioꝛ ẽ i vno ꝙᷓ in alio.nõ ẽ a nã ſᷣ̊ mag a di
ſtributiõe diuia. ¶ Itẽ diſtributio grẽ̃e dei ꝓcedit ex
interioꝛibus pietatis ⁊ miſcdie.ſᷣ miſcdie eſt magis
cõpati ei qͥ magis miſer ẽ ceteris ꝑibꝰ.⁊ qͥ magis in/
diget.ſi &̊ qͥ habet minora nalia mag indiget ſuſtẽta/
ri a ga ꝙᷓ qͥ hʒ melioꝛa.g vbi nulla merita vł demeri
ta pᷣcedũt.deꝰei qͥ minoꝛa hʒ nalia dʒ dare maioꝛem
graʒ. diſtributio ge nõ eſt pᷣciſe ṽm maioꝛẽ capaci⸗
tatẽ nature.ſᷣ ſᷣm bñplacitũ pietatis diuie.R.ad
pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ nõndũ ꝙ grãʒ dare ſᷣm maio/

rẽ capacitatẽ naturaliũ pᷣt intelligi dupłr. Aut ita ꝙ;

H̊ᷣ qð eſt ſᷣm dicat efficaciã cauſalitat.⁊ ſic ᷣm oẽs fal
ſum eſt.qꝛ nalia nõ ſt᷑ cã gre. Aut ita ꝙ dicat diſpõez
ↄgruitat᷑.⁊ ſic vbi nõ ẽ obſtaculũ ſᷣm oẽs verũ eſt.qꝛ
nã hois de cõgruo diſponit ad grãz. Aut ita dicat
diſpõnẽ necitat.⁊ ſic ᷣm cõeʒ opinionẽ ẽ falſũ ⁊ a do-
ctoꝛibꝰrepꝛobatũ.Lñ ſᷣm aliqͥꝝ opinionẽ aliqñ po⸗
ſitũ ẽ tanq; verũ. Rõ aũt hꝰ poſitiois fuit ina. J ci

ponebãt ꝙ ga nõ erat aliud q; deꝰ. ⁊ ꝙ charitas nõ

eẽt aliud qᷓ; ſpũſſctũs.⁊ ꝙ intẽtio ge vel charita᷑ᷣ nõ
erat niſi ᷣm melioꝛẽ depurationẽ aie ⁊ remiſſionẽ cõ/
cupie.q̃ obſiſtit ne aia poſſit ꝑfecte deo vniri.⁊ iõ cõ/
cupia oino extincta.aia tãtũ vnit᷑ deo qᷓntũ eiꝰpᷣt ele/
nari na.⁊ tãtã dẽ hẽe grãs. ⁊ iõ ponebãt ꝙ aia finalit
q̃ melioꝛa hẽbat nalia maioꝛẽ hr̃et grãz. Sʒ huiꝰpoſi
tiõis fundamẽtũ impꝛobatũ ẽ i pᷣ li.di.xvij.⁊ ampliꝰ
impꝛobabit᷑.Dj.di.xxvj. Ipſa aũt poſitõ ð ſe impꝛoba

bilis eſt ⁊ ð bonos moꝛes eẽ vr.dũ tãtũ tribuit ei qui

parũ laboꝛat.parũ deo pᷣuit.quãtũ ei qͥ mag.imo plꝰ
ſi minoꝛa hẽat naturalia ⁊ ꝑſeuerat in gra.qdð oino
abſurdũ ẽ.⁊ ꝑ rõnes pᷣcedẽtes ipꝛobatũ.⁊ iõ ↄcedẽde
ſũt rões q̃ ̊ oñdũt. Altima tñ rõ nõ cogit.qꝛi diſtri/
butiõe graꝝ nec capacitas nature nec eiꝰ indigentia
pꝛincipaliter penſat᷑.ſᷣ diuine pᷣdeſtinatiõis diſpõ et
mẽſura.ᷣm quã partit᷑ deus mẽſurã ſidei.ſicut dicit
apls. m ꝙ in ſua pᷣdeſtinatiõe mẽſus ẽ ei. Ad ills
̊ qð obꝛ in ↄꝛiũ ꝙ dedit vnicuiq; ſʒ ꝓpꝛiã vᷣtutẽ.dð.
q; ſᷣm dicit ibi folũmõ cãʒ diſponẽtẽ de ↄgruo.Et ite
rũ.virtus ibi vocat᷑ conatꝰ coꝛdis qͥ nõ ſolũ dicit ca/
pacitatẽ ſᷣ etiã actualẽ pᷣpationẽ. ⁊ iõ auẽtas illa non
git. ¶ Ad illud qd obꝛ de aucte mgfr̃i ſir dð. ꝙ ibi
dicit diſpõnẽ de ogruo. mag cõgruaʒ diſpõnẽ circa
angelos qᷓ; circa hoies.de qͥbꝰloqͥt᷑ mr. Boni cm̃ qͥ
ad deũ ↄuerſi ſunt ſm bhoc plus ſe pᷣpaucrunt.ſᷣm ꝙ
melioꝛa naturalia bũerũt.qꝛ quilibʒ mouebat i dauʒ

——

bm totũ coꝛdis conatũ.cũ nõ habetet retardationẽ.
nõ ſic aũt eſt in hboibus.eęt ideo illa auctas exponi d
Sa illud qð obꝛ ꝙ materie l 7

bet. ampliari nõ debʒ.
melius diſpoſite impꝛimit deus nobilioꝛẽ foꝛmã.dð.
ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ materia diſponit᷑ ad foꝛmã natu/
ralem diſpoſitione que eſt neceſſitas.ſᷣ maioꝛ capaci
tas naturaliũ nõ diſponit ad maioꝛẽ grãm diſpoſiti⸗
one neceſſitatis ſed ſolũ congruitatis.⁊ qꝛ diſpoſitio

cõgruitatis multis modis pot impediri.ſiue ꝑ oppo

ſitum.ſiue ꝑ maioꝛẽ cõgruitatem que poteſt ex aliq̊
gccidente ſuꝑuenire in alio.ideo illa ratio nõ conclu
dit.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ bomo nõ habet gratiã.

qꝛ nõ accipit.dm ꝙ verum eſt.ſed ex hoc nõ ſeqͥt᷑ ꝙ

iõ habeat grãʒ qꝛ accipit ſicut vicit anſel.qꝛ in pꝛiua⸗
tiuis ⁊ dictoꝛie oppoſitis non tenet cõſequentia in

18

ipſo ſed ccõuerſo.⁊ ideo ſicut nõ concedit᷑ ꝙᷓ maioꝛrẽ

habeat grãm qꝛ accipit.ſic nõ eſt concedendũ ꝙ ma/
ioꝛem habeat grãm ex maioꝛi capacitate.¶ Ad illð

quod obijcitur ꝙ natura diſponit ad grãm. dom ſi⸗

cut dicebat᷑ ꝙ nõ eſt ſimile.quia natura nõ ſic meret
gratiam. ſicut gra gloꝛiam. ¶ Ad illud vo quod ſb/
iungit᷑ ꝙ gloꝛia ꝑficit totam capacitatem nature.di/

cẽdũ ꝙ ſicut foꝛma ꝑficit capacitatẽ materie nõ ſim/
pliciter.ſed ꝓut exigit diſpoſitio ſuꝑinducta. ſic glo/

ria ꝑficit naturam nõ ſimpliciter.ſed ſᷣm ꝙ exigebat

gratia qᷓ pꝛius li. ar. data erat.cum aũt ſic ꝑficit᷑.ſuffi
cienter ꝑfecta eſt.qꝛ rectitudo iuſticie limitat appeti

tum nature vt nõ vltra appetat qᷓ; gratia ꝓmeruit.

Ad illud qd vltimo obijcit᷑ ꝙ capacitas nature oꝛ
inat᷑ ad gloꝛiã finaliter. dm ꝙ ſic oꝛdinat᷑ a deo vt
tñ pꝛeſupponat᷑ diſpoſitio cx parte voluntatis natu
re.vnde ſicut homo qui capax erat beatitudinis.pꝛo/

garune cum plene ſufficiat qð deus ſibi retribuit. 2 1.

pter beatitudinẽ ꝑfectus.ꝑ deoꝛdinationẽ voluntai
deputatur eternis ſupplicijs ⁊ ꝑdit gloriazʒ.ſic bomo

qui maioꝛis beatitudinis capax erat.quia non ex to/

tis viribus ſuis ſe diſponit ad gratiã.minoꝛẽ aſſequi

tur gloꝛiam qᷓ; aſſequit᷑ alius minoꝛis capacitatis 4
magis ſe diſponit ad gratiam. Hec videt᷑ ꝙ aliquid
ſit ibi fruſtra.qꝛ ex boc oñdit deus quantũ poſſit gra
tia ſuꝑ naturam.verũtamẽ hoc in bonis angelis nõ
habet inſtantiam. cum em̃ ex totis viribꝰ ſe diſpoſue
runt ad gram.ſᷣm ꝙ habuerunt melioꝛa naturalia.
data ſunt eis maioꝛa gratuita. .

¶ Ge oꝛdinũ noiatiõe.ſuꝑ qdð dicit grego.ꝙ vnuſqͥſq;

oꝛdo ab eo denoiat᷑ qdð pleniꝰ accepit in munẽ. Obẽ

añt B.qꝛ qd nõ ↄtingit cosſcere nõ ↄtingit noiare.
ſᷣ angelici ſpũs ſũt nobis ignoti.S ſunt innoĩiabiles.

Si tu dicas ꝙ ipſi ſe nobis notificant dũ reuelãt.tũc
ex hoc ſequit᷑ ꝙ vno ſolo noie debeãt noĩari.ſic enim
noiamꝰ ſicut cognoſcimus.j ſi ꝑ reuelationẽ cogno
ſcimus.om̃s debemꝰnominare ⁊ dicere reuelatoꝛes.
§ nõ eſt ibi ponere noim diſtinctiones. Item a di
gnioꝛi debet fieri vnominatio.ſᷣ charitas ẽ excellen/
tiſſimũ donũ qð ẽ in angeł.g oẽs dñt denoĩari a cha⸗
ritate.g oẽs debẽt dici ſeraphin. Et iteꝝ.oia ſt oibus
cõia.ſicut dicit Greg.⁊ mgf in lr̃a.ſᷣ denoiatõ angeli
coꝝ oꝛdinũ fit a donis gtuit. oia noĩa eoꝝ debet eẽ
cõia quẽadmodu et dona. ¶ Item ſi vnuſqᷣq; oꝛdo
denoiatur ab eo qð plenius accepit in munere.⁊ ſupᷣ
mus oꝛdo oĩa dona gratiarũ plenius accepit q; oꝛdi/
nes inferioꝛes.iᷓ dʒ denoiari ab oĩibus donis.ꝗ bẽbit
nomia oĩm oꝛdinũ ſicut dona.¶¶ Item ſi dicit oꝛdo

enſcet⸗
ulie
igion
unife
Schanbin dn⸗
ſtotoſuön
gion wie
puuguiil
Guikſti
1 teltich,
ſosnila i
nihuimninit⸗
ſinpaui
is munmn
Glſebunttoi
ſnichisbordu⸗
ttccctescinte
ſeſie Srütde
joofgentbebe
glibitoie
ſeſcheemden⸗

Apcuck ſeraob

thepiteſen
oacagiico
uhoſainqus⸗
ſfathunch
Nchncniütden
Ntſittbeſmnen
iihiaſatn
dnarh
ſneſcakber,
oclsalr⸗
uis
Doſc hüt
fieſti
eſeike
tigkftüpin
gibfrdlae
duetatin
ofnnnir
ſtun mi
niani
ebe die⸗
Kuntöttt
ulurgi
ntig
inſti
u

S⸗

1

S E
E

n xenoiari ab eo qð pleni? accepit in munere.aut etceſ duplet exceſſus. ⁊ toni ad tonũ. ⁊ oꝛdinis ad oꝛdinẽ.
cehen ſus plenitudinis notat᷑ reſpectu alioꝝ oꝛdinũ.aut re ⁊ iſtud vult dicẽ greg q vnuſqᷣſq; oꝛdo ei⸗ rei cenſet
nchlouſni, ſpertu alioꝝ tdonoꝝ. Si reſpectu alioꝝ oꝛdinũ.cũ oꝛ;⸗ noie.quã pleniꝰ accepit in munẽ.pleniꝰinquã reſpcũ
Nkalſnnin cio inferioꝛ in nullo dono aliquẽ ſuꝑioꝛum oꝛdinum inferioꝝ.niſi donũ illud ſit tante dignitatis ⁊ excellẽ
bßnie excellat.a nullo debet denominari. Si vxo dicitur reè tie q; ab eo debeat denoiari aliq̃s oꝛdinũ ſuꝑioꝛuʒ.ſi/
iginnige ſpectu alioꝝ donoꝝx. tuc aut dong angeloꝝ erut ineq/ cut pʒ.qꝛ oꝛdo cherubin plenius accepit charitatẽ gS
trgdirſ lia. aut a nullo fiet denoiatio.ſed dona grãꝝ in eodeʒ aliqs inferioꝝ oꝛdinũ.ab ipᷣa tñ nõ denoiat᷑.qꝛ cũ ſit H
iſuege ſunt eqlia ſicut infra patcebit in tercio.ga nullo d donũ pcellẽtiſſimũ. excellentiſſimo oꝛdini appꝛopa᷑
e weic, noꝝ pot denoſari inferioꝛ oꝛdo.¶ Itẽ in imaginatõ· Nis viſis facile ẽ rñdẽ ad oba. Ad illd. n. qd obẽ 2 4
mideg ne refoꝛmata. dilectio adeq̃t cognitiõi.̊ ſi oꝛdo che· ꝙ nõ ſint noti.dvᷣm ꝙ verũ cſt de cognitõe ꝗᷓ ẽꝑ acꝗq
wiübebagni rubin denoiat᷑ a plenitudine ſcie.crit in eo ſiliter ple itionẽ.ſ nõ de cognitiõe q̃ ẽ ꝑ reuelationẽ. qlit᷑ cog
Gaie⸗ nitudo dilectiõis gratuite.Sõ nomen cherubin ⁊ ſera⸗/ uit beat? paulus ⁊ be.ioh.eugeliſta.⁊ iõ ipi potueft
amlgi phin eidẽ oꝛdini angeloꝝ dʒ attribui ⁊ nõ alijs.It᷑ denoiare ⁊ alios erudire.ſicut paulꝰ erudiuit dyoni.
–W cũ oꝛdo cherubin denoiat᷑ a plenitudine ſcie. aut de/ Dim tñ angeloꝝ noia ſumpta ſunt de ſacra ſcpᷣtura.
imi Gn nominat᷑ a plenitudine ſcie aut reſpectu ĩferioꝝ. aut ſicut ſeraphin de Iſa. vj. cherubin de põ. ⁊ de alijs lo⸗
— reſpectu ſupioꝝ. Mõ reſpectu inferioꝝ.qꝛ talis ĩ eis cis ſcripture.thꝛoni. de dañß. vij. dñationes.ptãtes.ꝰ0
Huir. nõ eſt nobiliſſima cognitio. Denoiat᷑ a cognitione tutes. ex diuerſis locis eplaꝝ pauli.Angeli ⁊ archã/
rugin ls, reſpectu ſuꝑioꝛũ. hͥ cognitõ ẽ ſapia. denolat᷑ a ple geli tã ex no. qᷓᷓ ex veteris teſti diuerſis locis. Om̃ igi
enin ſ nitudine ſapie. ſapia eſt excellẽtiſſimũ oim donoꝛũ. tur ſacra ſcpᷣtura fuit diuinitꝰinſpirata nõ hũanitus
* net cherubin denoĩat᷑ ab excellentiſſimo dono.g vf acinuẽta. impoſitõ noim angeloꝝ potiꝰ fuit ex dei re
NWN ſit oꝛdo ſupᷣmus.vcl ꝙ dignioꝛ oꝛdo nõ denoiet᷑ a di uelatiõe ꝙᷓ ex bana inueſtigatiõe. As ills qð obꝛ 2 5
Maumun, gnioꝛi noie.¶ Itẽ cñ angeli hant q̃dã noia ꝗqᷓ ſt eis ꝙ denoĩiatio dʒ fieri a dignio:i dð. ꝙ nõ ſolũ G̊ atten
nimumnttͤſn ꝛia.quedã q̃ ſunt coia.quedã q̃ ſunt ꝓpꝛia ⁊ pnñt e dendũ ꝙ denoiatio rei fiat a dignioꝛi.ſ ctiã q nomẽ
duſuhnuni⸗ cõia.qꝗᷓrit᷑ ꝗᷓ ſit iſtoꝝ noim rõ ⁊ dꝛñtia. R. ad hori lurib duenir attribuat᷑ dignioꝛi.⁊ iõ q́;uis oẽs
tnitfngat 22 intelligẽtia eſt notãdũ q angeli denoiari pñt ꝑ ea qᷓ oꝛdines a cono charitat᷑ ⁊ ardoꝛis denoiari poſſeut.
amüͤſtffiti ſt eis nalia.noĩari etiã pñt ꝑ ca qᷓ ſũt eis gratuita.no qꝛ tñ tonũ illud in ſumo oꝛdie pcellit. ſolꝰ ille oꝛdo
uſtctinunt minari etiã pñt ꝑ alia q̃ qdamõ ſunt eis naturalia. ab eo dz denonr. Ra illð qdð obẽ ꝙ oia dona oĩibꝰ 2 G
1c,nnm dqã mõ gratuita. Si denoiant᷑ ꝑ ea q̃ ſunt eis natura ſunt cõia.dð.ꝙ ſicut õ̊ tactũ fuit.⁊ ſi ſit in donis cõi⸗
5dusſüſmu, lia.cũ eoꝝ natura nõ innoteſcat nobis in ſingulari ß tas q;tũ ad bitñ.eſt tñ diſtinctõ.qᷓ;tũ ad ſtatũ.Deno⸗/
g in cõi.ſic habẽt noiari noibus cõibus ſumptis a nã minatio aũt nõ ſolũ reſpicit ſbᷣaʒ actꝰ.ſ etiã pcellẽtiã
giccunim foꝛma cõi.⁊ hoc dupliciter.vel a cõi remoto ⁊ ſic di / ſtatꝰ.¶ Ad illð qð obẽ ꝙ oꝛdo dʒ denoiari ab eo mu 27
Mmeenmmzft cunt᷑ celeſtes eẽntie.vel a cõi ꝓpinq̊ ⁊ ſic dicunt᷑ cele nere qð pleniꝰ accepit.dð.ꝙ G̊ nõ ẽ intelligẽdũ de os⸗
riketthiet ſtes ſpũs. Saũt denoient᷑ ſᷣm dona gratuita.ſic qꝛ in eo qð pleniꝰaccepit.ſᷣ de eo qd pleniꝰaccepit et eſtin
wunnin ula ſipis different habẽt ſtatũ ⁊ gradũ.⁊ ita diſtinctionẽ. ipᷣo digniſſimũ.⁊ maxime ſi ille ſit oꝛdo digniſſimꝰ.?
gniſed⸗ ſic ꝑ illã hñt oꝛdies noiari noibꝰ ꝓpꝛijs.pꝛijs inquã ſi oꝛdo ſit imediate ſequẽs illuʒ dʒ denoiari ab eo G
rer undt, ſiue reſpectu demonũ.ſiue reſpectu alioꝝ oꝛdinũ. ſi·uimeiate ſ. eqt᷑ pᷣcellẽtiſimũ donũ. ſic oñt deſcẽdẽddo
Trümiſani cut dicunt᷑ ſeraphin et thꝛoni. Si aũt fiat denoiatio vſq; ad infimũ.⁊ ſic pʒ rñ ad ̊ ⁊ ad ſeq̃ns. qm̃ ſuß
ns guind ab bis qᷓ pñt eſſe naturalia vno mõ accipiẽdo.⁊ alio mus a ſupᷣmo debuit denoiari.qꝛ illud digniffimũ eſt
ſenck modo accipiẽdo gratuita.ſic coĩa pñt eẽ vt coia ⁊ p ꝛpleniſſime accepit. Infimꝰab infimo dono. qꝛ cum
gumi ſin pꝛia. noia inquã cõmunia bonis ⁊ malis.⁊ ꝗꝓpꝛia b/ iĩ oĩbꝰ excedat᷑ ab alijs.nomẽ ſumptũ a dono vltima
ons Mtei nis. ſicut pꝛincipatꝰ⁊ ptãtes.q̃ ſi dicant᷑ a nali Apꝛie ſibi dz relinqͥ. nõ qꝛ illud pleniꝰ alijs poſſideret. qa
.otmmeopie tate cõueniũt demonibꝰ.ſi vo a dono gratuito. ↄueni alij denoiati ſunt ab eo qð pleniꝰpoſſidebãt.ex ̊ ↄſe
tdou mnli unt ſpiritibꝰ ſanctis.vel cõia oibꝰ oꝛdinibꝰ. ꝓpꝛia vo quent᷑ factũ Evt infim?ꝰ oꝛ lo denoĩaret᷑ ab infimo ddod
„ͥzz aliquibus.ſicut angeli ⁊ virtutes.Si em̃ dicant᷑ a na no. Et ſi obꝛ ꝙ vnũ donũ nõ ẽ excellentiꝰaltero.qꝛ do
9. turalibꝰ donis.vtpote a limpitudine ſcie ⁊ foꝛmatio/ na ſunt eqlia.dð. ꝙ ſi ſi int eꝗlia intẽſiue. niblominꝰ
n mucſe ne pſonc. ſic qꝛ hec duo ſunt in oibus.oẽs pñt dici an eſt tñ in eis progatiua alicuiꝰercellẽtie.ſicut charitaſ
8 nue geli.ſ.habiles ad reuelãdũ. ofes etiã virtutes.i.fſoꝛ⸗ ab aplo dꝛ maioꝛ eẽ fide ⁊ ſpe.¶ Ad illð qð obꝛ vbi 28
geigrint tes ad opandũ. Si aũt dicant᷑ a dno ge ſᷣm ꝙ; ſunt maioꝛ eſt cognitõ maioꝛ eſt dilectio.dð.ꝙ verũ ẽ ad
iut üninis ad h off cia ſpaliter deputati.ſ.ad miſteria reuelãda minꝰin gloꝛia. Añ ſicut in ſeraphin ẽ maioꝛ plenitu-
Gtitii ⁊ miracula facienda.ſic ſunt qrũdã oꝛdinũ noia pꝛo⸗ do dilectiõis.ẽ amplioꝛ plenitudo cognitiõis.nec che
niniith pꝛia. ¶ Ex his igit colligit denoſatio angeloꝝ q;/ rubin dicunt᷑ qꝛ ſit in eis amplioꝛ plenitudo cogniti
utitn tũ ad noia ꝓpꝛia.ſingulis oꝛdinibꝰſumpta eſt a dniſ onis ſimplr b reſpectu geette⸗ oꝛdinñ. ¶ Abd ill qd 29
enin gran m diuerſos ſtatus ⁊ gradus. in quibꝰ diſtin · obĩ ꝙ donũ ſapie excellẽtiſſimu. d.q ſapia ſm ꝙ;ẽ
en 2 guunt᷑ ⁊ oꝛdinant᷑ ſicut pᷣdictũ eſt. In mõ aũt accipi donũ excellẽtiſſimũ eſt dicta a ſapoꝛe nõ a ſape.⁊ ita ĩ
ninc, ato endi nomina iſta tria ſunt notanda. Pꝛimũ quidem cddudit charitatẽ.ſᷣ ſapia ſiue ſcia a q̃ᷓ denoiat᷑ cherubi.
tantht itn ꝙ vnum donũ dignius eſt altero.ſic charitas dicit᷑ eſ noiat cognitionẽ dei. ꝗᷓ ⁊ ſi ſit nobiliſſma cognitio
n i ſe donũ excellẽs inter alia. Scoᷣm vo eſt ꝙ oꝛdo ſupi oꝛdinata ad affectiont᷑. iõ poſſit dici ſapia.nõ tñ eſt
Gnn oꝛ in oibus donis excellit inferioꝛcs. Terciũ vᷣo ẽ q ita nobilis vt dilectio a qᷓ ẽ ſapoꝛ.⁊ iõ nulla rõe in no
ni Inominatõ debet fieri a dignioꝛi. Scom boc igit᷑ e mine ſapiẽtie fit equocatio. Ad illud qð vltimo qᷓ
hui 4 ix.ſint ſtatꝰin quibꝰoꝛdines angelici habeãt dſĩponi rit᷑ iam pʒ reſponſio ex pꝛedictis. 77
nſec hm differentẽ gratuitoꝝ pcellẽtiã.oꝛdo ſußmus en AQA0 eſtiot.v. JUMUM
dicat ſibi nomen a digniſſimo vono ⁊ ſtatu mag ac. ¶ Oe oꝛdinũ repatiõe.⁊ q, vtꝝ ad ſinglos oꝛdies an⸗
n ſit cedẽte ad ſũmũ.⁊ H ẽ plenitudo ſcie.⁊ ſic de alis de· geloꝝ fiat affuptio ſaluãdoꝝ:Et ꝙ ſic v. Quia ſup
Pi ſcẽdẽdo vſq; ad infimũ¶ Añ in denoiatiõe ↄſiderat illd W. Coſtitues eos pᷣncipes ſi uꝑ oem ter. dicit glo.

Li.

Elegit paupes vt ełaltaret ad oꝛdines celi qͥ fit ex
Srasard ⁊ angelis. Itẽ ſuꝑ illud Joſue.j. om⸗
nem locũ quẽ calcauerit pes veſter ⁊c. dicit glo. Si
dyabolũ vincere potuero.ſi meruero vt deus ↄterat
eum ſub pedibus meis.cõſequenter locũ eius in celo
babebo.ſi dyabolus fuit de excellentiſſimo oꝛdine.
ſtcut ſupꝛa mõſtratũ fuit di.vj.videt᷑ ꝙ homo poſſit
aſcẽdere ad ſupꝛemũ oꝛdinẽ angeloꝝ. ¶ Nez ruina

angeloꝝ reſtaurãda ẽ.aut ſuꝑna ciuitas remanebit

impfecta.ſed nõ reſtaurat᷑ ex angelis.qꝛ caſus ange/
loꝝ eſt irreꝑabilis. reſtaurabit᷑ ex hominibus bo/
nis. ¶ Item diſtinctio oꝛdinũ pꝛincipaliter venit ex

tonis gratiaꝝ.ſed in via videmꝰꝙ aliqui aſſimilant

ſeraphin vſu gratie.aliqͥ cherubin.⁊ ſic de alijs.ergo
ſi deus retribuit vnicuiq; ſᷣm ꝙ meruit.videt᷑ ꝙ ad
diuerſos oꝛdines angeloꝝ homines debeant aſſumi.
⁊ ex eis angeloꝝ oꝛdines reſtaurari. ¶ Cõtra.maioꝛ
eſt vnitas in ſuꝑna hierim qᷓ;ᷓ in eccleſia militante.ſʒ
nunc in via oꝛdo hoĩm nõ admittit intra ſui vnitatẽ
diuerſum in natura.g̊ videt᷑ cum homo differat ſpe/

cie ab angelo.ꝙ ex angelis ⁊ hominibꝰ nõ debʒ fieri

vnus oꝛdo. ¶ Itẽ ſicut oꝛdo notat quandã dꝛñtiaʒ
inter eos q̊ ſunt oꝛdinũ diuerſoꝝ.ſic ponit ↄueniẽti/
am inter eos qͥ ſunt eiuſdem oꝛdinis.qð patet ex ipᷣa
diffinitiõe oꝛdinis.ſed plus differt hõ ab angelo.qᷓ;
differat oꝛdo infimus a ſupꝛemo.ſi ergo angelus ſu/

prerioꝛis oꝛdinis ⁊ infimi nõ poſſunt in eodẽ oꝛdine

4
2

collocari. multo minus de hoibꝰ ⁊ angelis ideʒ oꝛdo
integrari. ¶ Itẽ coꝛpus nunqᷓᷓ ſublimat᷑ ad dignita
tem ſpũs.g̊ nũqᷓ;ᷓ debet ibidem collocari coꝛpus hũa/

nũ vbi collocat᷑ ſpũs angelicus.cum ſp ſit minus di⸗/

gnũ quantũcunq; gloꝛioſum.ſi g&̊ qui ↄueniunt in oꝛ
dine ↄueniunt in ſediũ collocatiõe.vr ex hominibus
et angelis eundẽ oꝛdinem ↄſtare nõ poſſe.¶ Itẽ an
gelus in naturali capacitate excellit aiam. ſed gratia
data eſt angelis ſᷣm ſue nature capacitatẽ ſicut g̊ di/
ctum fuit ⁊ iigr̃ dicit in lr̃a.g cum nõ poſſit dari gra
tia aiabus ſupꝛa ſuã capacitatẽ.nunqᷓ;ᷓ pñt aie ⁊ an/
geli in Pracke⸗ adequari. g nec ex eis idẽ oꝛdo cõſti/

tui. ¶ Read pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ ſi
cut pᷣdictũ fuit ad ꝑfectionẽ oꝛdinis duo ↄcurrũt.ſcʒ

natura ⁊ gratia. Hatura tanq́; fundamẽtũ ⁊ diſpo/

31

ſitõ. gratia vᷣo vt complemẽtũ ⁊ cõſummatio. Et qͥa
aliquid tunc dicit᷑ eſſe ſᷣm qͥd qñ eſt in ſola diſpoſitio
ne.tunc eſſe ſimpliciter qñ eſt in ſua ꝑfectiõe.cum de
mones ⁊ angeli in naturalibꝰcõicent.dicit᷑ aliqñ de/

mones fuiſſe de diuerſis oꝛdinibꝰangeloꝝ qᷓ;uis nũ/

plene fuerint in aliquo oꝛdine.vnde bhoc intelligit

8.
nentiã gratie ⁊ gloꝛie in qua ſunt angeli eleuari.põt
ex hoibus ⁊ angelis idem oꝛdo cõſtitui.qꝛ q;uis non

dↄueniant in natura.aſſilant᷑ tñ ⁊ equant᷑ in bac gra/

352

tia.⁊ px hunc modũ reꝑat᷑ angeloꝝ ruina.Et ſi tu ob/
ijcias ꝙ nõ põt eẽ ↄfoꝛmitas in ꝑfectõe vbi nõ ẽ emi
nentia in pꝛeambula diſpõne.dð.ꝙ boc nõ bʒ locuzʒ
in ꝓpoſito.qꝛ illud verũ eſt in diſpõne necitatis.non
aũt in diſpõne ſoliꝰↄgruitatis.Cõcedẽdũ eſt S ꝙ ſi/
cut de ſingulis oꝛdinibꝰaliqͥ ceciderunt.ſic ⁊ angelici
oꝛdines ꝑ hoĩes reſtaurant᷑.ſicut pᷣme rões oſtedũt.
dillud qd obꝛ in ↄꝛiñ ꝙ ad vnitatẽ ecciaſticã nõ
admittit hõ rẽ alteriꝰſpẽi.dð.qꝙ nõ eſt ſile.qꝛ nulluʒ
aial inuenire põt hõ ſibi ſile in ↄfoꝛmitate rõnis.hõ
añt ⁊ angelꝰ in ꝑticipatiõe coicant rõnis.⁊ q̊̃d plꝰeſt
in deifoꝛmitate gloꝛie.⁊ iõ nõ pñt in eandẽ ſocietatẽ

n quid nõ ſimpliciter. Quia vᷣo hoĩes pñt ad emi/

»-
5 —— —„77
5 2

tas voluntatũ qᷓ; facierũ.⁊ plus facit advnitatẽ pac
d illud agob. 35

⁊ ſocietatis ⁊ oꝛdinis ↄſeruandã.
ꝙ plus differt hõ ab angelo ⁊c.ddðm.q; verũ ẽ de dif⸗
foꝛmitate q̃ opponit᷑ vnitati nature.ſᷣ nõ ẽ veruʒ de
diffoꝛmitate ꝗᷓ opponit᷑ vnitati gre in ſtatu ⁊ digni/
tate.vnitas aũt oꝛdinis plus reſpicit hanc q; pcedẽ/
tẽ.et iõ illud nõ valet. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ coꝛ⸗
pus nõ ſublimat᷑ ad dignitatẽ ſpũs.dðᷣ.ꝙ verũ eſt.
tñ ex hoc nõ ſeqͥtur ꝙ nõ debeat locari cũ angelis.Si
cut em̃ in ſtatu vie ⁊ meriti aia ſeqͥt᷑ locũ coꝛpis.⁊ in
terꝛa habitat cum ſit nata eſſe ſurſum.ſic ecõtra ĩ ſta
tu patrie ⁊ pᷣmij coꝛpus ſequit᷑ locũ ſpũs.⁊ ibidẽ erit
vbi natus eſt ipe ſpus.nõ aꝗpter ſe.ſ ꝓpter eũ cui con
iungit. ⁊ iõ in eiſdẽ ſedibꝰlocat᷑ cũ angelicis ſpiritibꝰ
ad qͥꝝ dignitatẽ ꝑ grãm ẽ hũanꝰſpũs ſublimatꝰ·
(83 illud qð obꝛ ꝙ angelꝰbʒ capacitatẽ maioꝛẽ q
aia.dð. ꝙ rõ illa caluniabilis eſt. ⁊ qtũ ad maioꝛʒ.⁊
q;tũ ad aſſumptionẽ.Ouis em̃ angelꝰexcedat aiam

—

in naturalibꝰ ᷣm ↄpationẽ creature ad creaturã.tñ

ᷣm cõꝑatõnẽ ad trinitatẽ ſũmã cuiꝰ ẽ imago.int᷑ an-

gelũ ⁊ aiaʒ nõ opoꝛtet eẽ pᷣcellẽtiã.cũ mag videamꝰ
bũanã naturã exaltatã q; angelicã.Lũ ꝑ grãʒ vnio/
nis iu xpᷣo.Tũ etiã ꝑ graãm ↄpᷣbẽſiõis in vᷣgine btã.
Sʒ eſto ꝙ ſi adhuc iſta ꝓpõ bꝛet vitatẽ.adhuc rema/
neret in aſſumptiõe dubietas.Cũ em̃ d ꝙ angeli ſu⸗
ſceperũt grãm ſᷣm capacitatẽ naturaliũ.nõ ẽ intelli-
gẽdũ pᷣciſe ita ꝙ tãtã ſuſceperint ꝙ plꝰnõ potuerunt
caꝑe.qꝛ G̊ nõ defacili poſſʒ ꝓbari.nec aucte.nec rõe.
ß ita intelligit᷑ ꝙ nãlia melioꝛa hñtibꝰ.plꝰdatũ eſt de
gra.q; hñtibꝰminoꝛa.qᷓuis iſti ⁊ illi plꝰpoſſent acciꝑe
Et ex h̊ nõ vr ꝙ aia buana nõ poſſit ad eq̃litatẽ cum
angelis aſcẽdere.imo abſq; dubio ↄcedẽdũ eſt oſſe.
cũ in xpᷣo ⁊ btꝗ Aat ne
= Cltto. T.
De oꝛdinibus angeloꝝ Seß ad pꝛelatiõis euacuati/
nẽ.⁊ ẽ qõ vtrũ pᷣlatõ q;̃ ẽ i oꝛdine reſpectu ordis eua
cuet᷑ pꝰ iudiciũ.Et ꝙ ſic vr.j.Coꝝ.xv.Cũ euacuabit
oẽm pꝛincipatũ ⁊ virtutẽ.ꝗ& in die iudicij pᷣncipatꝰ et
ptãtes ⁊ virtutes euacuabũt᷑.¶ Itẽ S.di. vj. et ſicut
iter bonos qᷓ;diu durat mòs angeli angel.demões de
monibꝰ.hoies hoibꝰpᷣſunt.ſᷣ i futuro euacuabit᷑ ois
p̃latio.¶ Itẽ noia oꝛdinũ accipiũt᷑ penes officia mi.
niſtrãdi vt in pluribꝰ.maxime in his q̃ ſubijciunt᷑.&
cũ ceſſabit miſteriũ.ceſſabit ſubiectio.ergo ⁊ ceſſabit
pꝛelatio.¶ Itẽ pᷣlatio oꝛdis ad oꝛdinẽ ẽ ᷣm actũ illu
minãdi.⁊ purgadi.⁊ pficiẽdi.ᷣ pꝰiudiciũ erit ſtatꝰin
cõpletõe ſcie ⁊ gre.& nõ erit vltra illũinatõ.purgatõ.
⁊ pfectio.igit᷑ nec aliq̃ in oꝛdinibꝰpᷣlatõ. a oppo
ſitũ. Pꝛecellẽtia oꝛdis ad oꝛdinẽ ẽ ſᷣm maioꝛitateʒ et
minoꝛitatẽ gre. ſi quantitas gr̃e in angelic ſpiriti
bꝰᷣ nõ ad rauecllre oinn nõ tollit᷑ nec

euacuat᷑.¶ Itẽ angeli ſtatim vt ↄfirmati ſunt.beati

effecti ſunt beatitudine pfecta.& nibil remſit in eiss

qð eẽt ex ꝑte.⁊ pᷣlatio oꝛdis ad oꝛdinẽ fuit in eis.̊ nõ
fuit ex ꝑte.ſᷣ nibil euacuat᷑ niſi qð ex ꝑteẽ.ẽ ⁊c.¶ Gf
pulcritudo cõſiſtit in oꝛdie.et oꝛdo in pᷣcellẽtia vniꝰ
ad alterũ.⁊ pcellẽtia ponit pᷣlationẽ oꝛdinis ad oꝛdi/
nẽ. g ſi ab angelicis ſpiritibꝰ?tollit᷑ platõ.tollit᷑ ⁊ pul/
critudo. ¶ Stẽ ſicut ſũmꝰoꝛdo denoinat᷑ ab eo qð ẽ
ſibi inſepabile.ſic ⁊ medij ⁊ infimi.ſᷣ ſeraphin nunq
deſinit eẽ ſeraphi. nec pᷣncipatꝰ deſinit eẽ pᷣncipatꝰ.
nũqᷓ; deſinet pᷣncipari.& nõ ceſſabit ibi pᷣlatiõis oꝛ/

do. ¶ G. ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notãdũ ꝙ tripli 36

mnotfutpun
iniitennco
tihtyuin⸗
ſineſfüuu
uanbitß nand
tschinngtu
Guͤtutcligt
ſoteiriffuete
turarllumin⸗
Paitpenü ſ
6bagmninifritn
tiucinschpt
hic pacuntron⸗
nceſabtclan
Gr
Utitäncpr
Ficorimenie
Nonelri
itu dngbeen
ſüffcaning⸗
fülurfiariſuntoe
ſchervepaffch
Meniblſtinos⸗
ſtemuniderna⸗
itſintinſtum
Oenanbi potdi
Etacoolitiu
Agknotolcky
garheröͤſegun
fſinͤincttir
Pluotchictich
ſutowonnie
nnut, Mi
Chemngebpg⸗
gpnapuns
ninmnit
binissſige⸗
eetiönoſ

ſcht gere
S
ſſatinno
lamit
Kaumgnhr
iſdugmnden
ngissſedag
wdttoth
aſehöfe
Pſingeine
bankocnei
euenplrin
Nuſftig
iiſi

aat: nuhi⸗
Paiiünd nien
nnabenwtrin
umenaumi
ahiimpirn
ümg in
ii iogiſt
Gcdgmmtn
immmi ſöintt⸗
nitggtirnen
Krlgepiorn
iieuctien
a.

Cmiriscan
ethtenaten
an Gauk
(änſſtin
gNi
Vumuntlis
i wu fun
szlißmili
nnaptlcſht
iiſnccil
daügtſt
lünnigufen
S
ndiiti
tfnud
zilrie
niridrün
iſ

tbfinn
in n⸗

Aꝗo euacuabit᷑ poſt diẽ iudicij. CH obꝛ
critudo ↄſiſtit iu oꝛdine.dᷣm ꝙ veꝝ eſt.nã ſicut ab

ter aliqd dicit᷑ pfemi alteri. Aut ꝑ modũ excedentis
ſolũ.ſicut pᷣfert᷑ aurũ argento.Aut ꝑ modũ exceden
tis ⁊ influentis.ſicut pᷣfertur celeſtis natura elem̃to.
Aut ꝑ modũ imꝑantis.ſicut pᷣfertur dñs miniſtro.

37 Ad rõoem autẽ ꝑfecte pᷣlationis iſta tria cõcurrũt.vt

qui pᷣfert᷑ natꝰſit eũ cui pᷣfert᷑ excedere.⁊ in ipᷣm aliq

mõ inſluere.⁊ eidẽ pᷣcipere.hoc mõ eſt nũc in pᷣlatõe
qᷓ̃ attendit᷑ int oꝛdinẽ ⁊ oꝛdinẽ in hierarchijs angeli

cis. ⁊ etiã in hicrarchia eccleſiaſtica. In angelis em̃
oꝛdo qͥ oꝛdini pᷣfert in naturalibꝰ ⁊ gratuitis.etiam
qdãmõ influit purgãdo.illuminãdo.⁊ ꝑficiendo.et
etiã miniſteria cõplenda iniũgit.Cũ ꝙ qrit᷑ vtrũ ceſ-

ſet pᷣlatio oꝛdinis ad oꝛdinẽ.ddm ꝙ ſi intelligat᷑ de

pᷣlatione q;tũ ad pᷣmã ↄditionẽ.ſcʒ rõe exceſſus.nõ

euacuabit᷑ ĩ manebit.qꝛ oꝛdo excedit oꝛdinẽ tã i gra

tuitis qᷓ; in naturalibꝰ.ita poſt iudiciũ ſicut ⁊ nunc.
Si aũt intelligat᷑ rõne duoꝝ ſequentiũ ſcʒ rõne pᷣſi
dentie in influẽdo ⁊ in oꝑando ſic ceſſabit ⁊ euacua
bitur.qꝛ illuminatio quã dẽ reciꝑe angelus ab ange
lo.⁊ imperiũ.ſi qð ẽ ibi.attendit᷑ ꝑx ↄꝑationẽ ad nos

qbus miniſtrãt.nõ ꝑ ↄpationẽ ad deũ in qͥ qeſcant.

⁊ btitudinis cõpletoe ꝑfecte illuminant᷑.⁊ ᷣm viam
hbãc ꝓcedunt rones ⁊ auctes oñdentes poſt iudi⸗
cium ceſſabit pᷣlatio oꝛdinis ad oꝛdinẽ.Sic em̃ dicit
mgr ⁊ apls.q deus euacuabit pᷣlationẽ euacuando
ptãtẽ ⁊ pᷣncipatũ.dũ em̃ tollet᷑ miniſtcriũ.tollet᷑ ſub

38 lectio ⁊ imperiũ. illud g̈ qd obꝛ ꝙ p̃ᷣlatio oꝛdi

nis ad oꝛdinẽ attendit᷑ in pcellẽtia naturaliũ ⁊ gra/
tuitoꝝ.dm ꝙ hec nõ ẽ tota cã.vñ ſi ex hoc arguat.

30 ab inſufficienti arguit. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ; angeli

bti beatificati ſunt ꝑfecte.ddᷣm ꝙ licet ex ꝑte virtut
cõtẽplatiue perfrctã ſint btitudinẽ aſſecuti.⁊ ex illa
parte nihil ſit in eis ex parte.ſunt tñ adhuc viatoꝛes
rõne miniſterij.nã q;'tũ ad illã vim vt ſupꝛa dictum
fuit.ſunt in ſtatu merendi.⁊ iõ adhuc aliqͥd hñt qð
dillud qd obꝛ ꝙ pul

angeł nõ tollet᷑ pulcritudo.ita etiã nec tollet᷑ oꝛdo.
ſ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ nõ tollat᷑ pᷣlatio.quia pᷣlatio nõ
tinmmõ includit in ſe pᷣccllentiã.ſᷣ etiam pᷣſidentiã.q̃
plus reſpicit iudigentiã vie.q; pulcritudinẽ ⁊ perfe/
fectionẽ patrie.⁊ iõ cũ tollit᷑ platio.pulcritudo non

ꝗi minuit᷑.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ ita ẽ inſepabile ab oꝛ/

dine angeloꝝ qð ẽ eſſe pᷣncipatũ.ſicut eſſe ſeraphin.
dom ꝙ pᷣncipatus ſᷣm ꝙ noiat oꝛdinẽ nõ dicit pꝛeſi
dentiã actualẽ.ſᷣ donũ gre vel datũ ſᷣm ꝙ angelꝰna/

tus ẽ alijs pᷣſidere.⁊ hoc manẽ põt ablata actuali p/

latione.⁊ iõ nõ ſequit᷑ deſinit pᷣncipari.&g deſinit eſſe
pᷣncipatꝰ.qꝛ pᷣncipatꝰ nõ dicit actũ.ſᷣ hitũ vel ſtatũ.
— Bucnio vi⸗ GGl
Peillis oꝛdinibꝰ angeloꝝ qtũ ad numeꝝ.et querit
t

rũ ſit ſtatꝰin nouenario.an ꝓtendat᷑ numerꝰvſq;

ad denariũ.Et ꝙ ſic videt᷑.ſicut hꝛ Luce.xij.in para

bola de dꝛagma.hoc intelligit᷑ ꝑ dꝛagmã decim.ſed
nõ d dꝛagma decima niſi reſpectu nouerarij q̃ eſt in
angelis. ſi.x.dꝛagma reinuẽta c.videt᷑ .ix.oꝛdini/

bus decimꝰ oꝛdo adiũctus ẽ. e ſi angelus nũqᷓ;
peccaſſet.hõ factꝰ eſſet ⁊ ad btitudinẽ ꝑuenirct. ſee
nõ aſſumeret᷑ ad reſtaurãdos angeloꝝ oꝛdines. ſi
nõ careret oꝛdine.in aliq̃ͥ oꝛdine poneret᷑.ſed ſiue in

vno ſiue in pluribꝰ.nouẽ oꝛdinibꝰadijceret᷑ oꝛdo vl
terius.ſi &̊ ciuitas hierm per xpᷣm pfecte reſtaurata

eſt. videt᷑ ꝙ non ſit ſtatus oꝛdinũ in nouerario.ĩmo
ꝙ eis adijciat᷑ ſaltẽ deeimꝰ oꝛdo. ¶ Itẽ pᷣterea. ꝓpoꝛ

tio reperit᷑ in numeris.et quia oia ꝓducta ſunt ſm
bitã ꝓpoꝛtionẽ.oia dicunt᷑ eſte ꝓducta ſᷣm rõnes
nũerales tã ab Aug.qᷓ; a Boetio. ſi ́ ciuitas ſupꝑne
bierim eſt ciuitas pfectiſſima ⁊ optime ꝓpoꝛtiona/
ta.videt᷑ ꝙ numcrꝰoꝛdinũ ⁊ graduuʒ eius nõ ſtabit
citra eũ numeꝝ in qͥ eſt pfectio ⁊ ſtatus.ſᷣ hic nõ eſt

nouenarius ſ᷑ denanius.g videt᷑ ꝙ ſaltẽ vſq; ad de/
nariũ ꝓtendat᷑.¶ e beatiſſima virgo Maria in
patria ñ erit pᷣter oꝛdinẽc.cũ & ſit ſupꝛa oẽs oꝛdines.

per ſe ↄſtituet oꝛdinẽ.ᷓ videt᷑ ꝙ ſint ibi plures qᷓ; no
uem oꝛdines. ¶

reducit᷑ ad aliquà hierarchiã.̊ᷣ nõ ſunt niſi tres bie

rarchie.ſicut pʒ ex ſufficiẽtia pᷣus aſſignata.ſupma.
media ⁊ infima.⁊ q̃libet eaꝝ ſufficient᷑ cõplct᷑ tripli
nitas manifeſtat᷑ in oibus creaturis pᷣm plus ⁊ mi /

ci oꝛdine.g nõ videt᷑ ꝙ debeãt eſſe plures.

nus.maxie autẽ manifeſtari debet in btis.S̊ͤ numerꝰ
maxime expᷣſſiuus trinitatis ẽ ille qui cõſiſtit in tri⸗
nitate ſuper ſe reflexa.ſicut ſunt tres trini.g videt᷑ q;

in tali numero oꝛdineęs beatoꝝ habeãt a ſumma tri

nitate inſtitui. re diſtinctio oꝛdinũ eſt pᷣm dona
graꝝ.ſed nullũ tonũ gr̃e eſt in oibus qdð nõ ſit in an
gelis.̊ nullũ oꝛdinẽ ↄſtituent bomies pᷣter oꝛdines
angeloꝝ.ſed illi nõ ſunt niſi nouẽ. non videt᷑ ꝙ ſit

ponẽ numerũ maioꝛẽ. ¶ Itẽ ſi ponit᷑ oꝛdo hoim ꝑ

ſe pᷣter aſſignatos oꝛdines angeloꝝ.cuz in oĩ oꝛdine
angeloꝝ ſint de hoibus. tũc bomies diſtinguẽnt᷑ vᷣm
nouẽ gradus.&̊ videt᷑ ꝙ pfectioꝛis numeri ſit oꝛdo
in hoibus qᷓ; in btis ſpiritibꝰ.qð nõ videt᷑.cũ ipi per

naturã ſint deo ꝓximioꝛes ⁊ ſilioꝛes.ac ꝑ hoc cõſti -

tui dłebeãt in oꝛdinis ⁊ numeri nobiliſſima ꝑfectõc.

oom ad hoc ꝙ qꝛ rõnes pᷣdicte ſolũ ſunt con/ꝗ
gr

itatis. et auẽtes ſuꝑ hoc nõ inueniunt᷑ expᷣſſe.q;
ſuper hoc ſunt opiniones varie.Quidã nãq; dicere
voluerũt ꝙ oẽs hoics aſſumerent᷑ ad angeldꝝ oꝛdi⸗/
nes.nec eſſent in illa ſuꝑna hierlm niſi oꝛdines no/
uem.⁊ ſic cõpetebat vt eſſet expꝛeſſa cõfiguratio ad

oppoſitũ arguit᷑ ſic.Ois oꝛdo

ſuꝑmũdanã hicrarchiã q̃ in trinitate ↄſiſtit.⁊ ſi an⸗

geli ſtetiſſent.ad oꝛdines eoꝝ aſſũpti eẽnt ſicut nũc
aſſumunt᷑. In hᷣ tñ differt. ꝙ tũc illa aſfuptio eẽt ho

minũ btificatio ſolũ.nũc aũt ẽ hoim btificatio.⁊ rui

ne angeloꝝ ꝑ qndã cqualẽtiã repatio. Hec obſtãt

rões ad h̊ inducte.qꝛ ſolũ dgruitatis ſunt. HNec illI

8 obzꝛ de btã vᷣgine.qꝛ ſicut pᷣuilegiũ ſpãle nõ eſt re

ucendũ ad legẽ cõem.ſic ſingularis pꝛogatiua qꝗᷓ ẽ
in btã vᷣgine nõ ẽ numerãda cũ oꝛdinũ diſtinctõe q̃

eſt õm legẽ cõem. Et iſta opinio ſatis ꝓbabił cẽ vi⸗/

detur. Acrũtñ qꝛ text? euãgelicꝰ pᷣ ſonare videt᷑. dũ
bhoiem decimã dꝛagmã vocat.⁊ Anphel.h̊̊ videt᷑ in-

nuere in li. de caſu dyaboli.videt᷑ alijs magis eſſe ꝓ

babile ꝙ hoies ꝑ ſe cõſtituãt cõiter vnũ oꝛdinẽ quẽ
wcãt decimũ reſpectu nouẽ oꝛdinũ angeloꝝ. Hon
em̃ decct vt dicũt ꝙ hoies aſſumant᷑ ad oꝛdines an-
geloꝝ niſi illi q in hac vita ei ſilłes extiterũt. Hi autẽ

ſunt vᷣgines qͥ nec nubunt᷑ nec nubẽt. iõ ſole virgi/

nes ad oꝛdines angeloꝝ debẽt aſſumi.⁊ ex eis ſolu,ʒ

ruina angelica reſtaurari ꝓ eo ꝙ angeł multũ ẽ co⸗

gnata vᷣginitas. Sʒ h̊ poſitio nõ videt᷑ eẽ ↄueniẽs.

tũ qꝛ ꝑ decimã dꝛagmã nõ ſolũmõ coꝛrupti.ſed etiã

coꝛrupti młtis virginibꝰpᷣferunt᷑.vt btã maria ma⸗
gdalena ⁊ petrus apls.mltis alijs virginibꝰmaſcuł
⁊ femis abſq; dubio ſunt ſuꝑioꝛes.Et iõ tercia poſi/
tio eſt adhuc ꝙ õ oꝛdines angeloꝝ addet᷑ oaihe deci⸗

virgines hoies intelligunt᷑.tum etiã.qꝛ multi carne

=D

Ni.

mus ex his qͥ in vita iſta nõ ꝑuenerũt ad tantã meri
toꝝ excellentiã vt exaltent᷑ ad oꝛdines angeloꝝ.ſed
meritis xp̃i ſaluati.decimũ tenẽt gradũ.ſicut ꝓ eoꝝ
ſalute ſol iuſticie xpᷣs ꝑ.x.gradus deſcẽdit.qð ſigna/

tũ fuit i facto miraculo ezechie.iiij.Regũ.xx.Et iſta

poſitio videt᷑ eẽ ſatis ꝓbabil.tũ ꝓpter imꝑfectionẽ
meritoꝝ quã bñt multi in via.tũ ꝓpter ꝑfectionem
electoꝝ qᷓ;ẽtũ ad numeꝝ q̃ erit in hierim ſuꝑna. Per
fectio autẽ maxia in denario cõſiſtit ſicut.j.dicet᷑ qñ
aget᷑ de decalogo uel de decimatõe.⁊ iõ poſitionẽ iſtã
poſſumꝰ ſuſtinere.qꝛ eã ꝓbabilẽ reddit decimatõis
ſignatio.⁊ decime dꝛagme inuẽtio.⁊ ſolis ꝑ.x.gradꝰ
q3 deſcẽſio.⁊ ipius denarij ꝑfectio. Ad illud ð ob
ꝙ q̃libet oꝛdo ẽ in aliq̃ hierarchia.dm ẽ ꝙ ſicut pꝛe
ter angelicã hierarchiã ẽ nũc ponẽ hierarchiã eccle/
ſiaſticã.ſic pᷣter illas angelicas hierarchias erit intel
ligere ĩ decimo ſaluari gdu ſił rõem oꝛdinis ⁊ bierar

chie.hierarchie inq; ꝑ ↄpationẽ ipᷣoꝝ adiuicẽ᷑.qꝛ nõ

hbpbyẽbũt oiĩmodã eqꝗᷓlitatẽ.ſᷣ oꝛdis ꝑ ↄpationẽ ad oꝛdi/

4 nes ſugioꝛes. ¶ id illud & qd obẽ de expᷣſſa repñta
tieone ſumme trinitatis.dm ꝙ ſicut vnitas addita

nouenario.nouenariũ nõ ꝑimit ſ̃ ſaluat.⁊ ad perfe
ctioꝛẽ numeꝝ deducit.ſic decimꝰoꝛdo ex boibus cõ/

ſtitutus repntationẽ ſũme trinitatis ab angelic ſpi
ritibus nõ tollit.ſ̊ ſalua illa expᷣſſa repñtatone facit

A ad ſuꝑne ciuitatis maioꝛẽ ꝑfectionẽ.· Ad illud qð
ovbiꝛ ꝙ ẽ diſtinctio ᷣm dona graꝝ.dm ꝙ nõ ẽ ſᷣm do
na tm̃.ſᷣ̊ pᷣm dona q;tũ ad ſtatũ.infra aũt oẽs ſtatus
angeloꝝ adhuc oꝛdinẽ eſt intelligẽ magis infimũ in
wWwibus. ⁊ ita oꝛdinẽ decimũ.qᷓ;uis ex diuina benigni
tate ⁊ largitate ↄtingit in gr̃a hoĩes eqͥpari angelis
4A6 qbus ſunt iferioꝛes ꝑ naturã.¶ſAd Glnd a5 obꝛ q;
titiic erit maioꝛ ꝑfectio in boibꝰ.dm ꝙ falſũ ẽ.qꝛ hoc
nõ eſt ꝓpter maioꝛezʒ ꝑfectionẽ ſ̊ ꝓpter maioꝛẽ a deo
elongationẽ.infimꝰem̃ oꝛdo int᷑ oẽs mag diſtat ab
eo.ſicut pᷣmꝰmaxie appꝛopinq̃t.⁊ qꝛ bõ pluribꝰgra/
dibus natꝰẽ diſtare a deo qᷓ; angelus.licet ex diuina
miſcdia factꝰſit ei magis ꝓximꝰ.iõ tenet decimũ lo/
cum.vt ſic oñdat᷑ ꝙ excellat angelꝰboiem ꝑ naturã.
oñdat᷑ etiã nibilominꝰ qᷓntũ de? ſibi iuiſcerauerit ho
minẽ ꝑ miſcdiã. QOueſtio.viij. h
¶ Be oꝛdinibꝰangeloꝝ in ↄꝑatione ad fuũ oppoſitũ.
⁊Zeſt qõ vtrũ in angeł oꝛdo cõpatiat᷑ ſecuʒ eqᷓlitatẽ.
Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑer dyo.Dicit em̃ dyo.qꝙ illi qͥ ſunt in
vna bierarchia.ecqͥpotẽtes ſunt.ſᷣ qͥ ſunt eqͥpotentes
ſunt eqᷓles.g in eadẽ hierarchia angeli ſunt eqᷓles.g
multofoꝛtiꝰin eodẽ oꝛdine. Itẽ Aug.de vera reli.
in oibꝰactibꝰ cõueniẽtia placct.q̃ vna ſalua.etiã pul
cra ſũt oia.ipſa vᷣo cõueniẽtia vnitatẽ eq̃litatẽq; ap
petit. ſi in angelicis ſpiritibꝰẽ ꝑerfecta pulcritudo.
. cõueniẽtia et eq̃litas.ſᷣ nõ ẽ eqlitas inter angelos
diuerſoꝝ oꝛdinũ.&̊ int᷑ angelos eiuſdẽ oꝛdinis. Itẽ
q̃̊ꝝ donũ ⁊ pᷣmiũ vnũ ẽ.ipᷣa hñt eq̃litatẽ.ſᷣ donũ ⁊ pꝛe
miũ angeloꝝ eiuſdẽ oꝛdinis ẽ vnũ ⁊ ſtatus vnꝰ.g vi
detur ꝙ hẽant eq̃litatẽ. ¶ Ites hierarchia che⸗

maxie ẽ repñtatiua ſupᷣme bierarcbie. ſᷣ in illa oꝛdo

nõ excludit eq̃litatẽ.̊ videt᷑ ꝙ in hierarchia angeli-
ca debeat eẽ oꝛdo cũ eqlitate.ſᷣ nõ ẽ eq̃litas in angeł
diuerſoꝝ oꝛdinũ.& in angel eiuſdẽ
mgfr dicit in l̃a.ſicut in aplis alij alijs ſunt dignio/
res.ita in oꝛdinibꝰangeloꝝ credit᷑ recte cẽ. ¶ Item
fectioꝛi mõ ꝑticipat rõem oꝛdinis vbi ẽ oꝛdo i oibꝰ
ꝙ ybi ẽ oꝛdo in aliqͥbus tm̃.ſᷣ angeli ꝑpfectifimo mõ

mnnt ceteras creaturas ꝑticipãt oꝛcdine. nõ ſolo int

nis cõtingit oꝛdinẽ aſſignare.

critudinẽ cũ diuerſitate ⁊ qdã di

inis.Cõtra.

II

angelos diuerſoꝝ oꝛdinũ.ſ int᷑ angelos eiuſdẽ oꝛdi
oꝛdinẽ a tẽ ſapiẽtis ẽ oꝛdi/
nare.⁊ magis ſapiẽtis magis oꝛdinare.gᷓ ⁊ maxime
ſapiẽtis i eiꝰeffectu nobiliſſimo ẽ res maxie oꝛdina/
tas ꝓducere.& videt᷑ ꝙ nõ ſolũ ſit ibi oꝛdo int᷑ ange
los diuerſoꝝ oꝛdinũ.ſᷣ etiã int᷑ angelos eiuſdẽ oꝛdi⸗

nis. ¶Itẽ lucifer dꝛ fuiſſe maximꝰ int oẽs angclos.
⁊ oſtat ꝙ de aliq̊ oꝛdine fuit.& angeli illiꝰoꝛdinis nõ

erãt ſibi eqles.pari rõe videt᷑ ꝙ in alijs oꝛdinibꝰalij
ſunt ſuꝑioꝛes alij inferioꝛes. ¶ Reꝰ.ddmi.ꝙ ſicut in
ſuꝑna hierarchia ꝓpter ſummã pfectionẽ repit᷑ pul
critudo ex pfectiſſima eq̃litate ⁊ ſilitudine pariũ. ſic
in angelica bierarchia repit᷑ pulcritudo pfecta in ge
nere creature ex ich gradatõe diſparin. In bis em̃
duobꝰ modis ↄſiſtit pulcritudo ⁊ ↄueniẽtia ſicut di/
cit Aug.de vera reli.s iĩ ſupᷣma hierarchia ex ſola ſili⸗
tudine ⁊ eq̃litate pᷣt eẽ ꝑfectiſſima pulcritudo.qꝛ in
qlibet ꝑſonaꝝ eq̃ſiũ ẽ oimoda ⁊ ſũma pꝑfectio.in an⸗
gelica vᷣo hierarchia.qꝛ illi ſpũs qͥ oꝛdinant᷑ nõ bñt

ſigillatim ſũmã ꝑfectionẽ.neceſſe ẽ ꝙ ex q̃dã ↄueni⸗

enti diuerſitate.in qᷓdã ꝓpoꝛtionali gradatõe.cõſur-⸗
gat q̃dã ↄueniẽtia oꝛdinata.⁊ pulcritudo ĩ genẽ cre
ature ꝑfecta.⁊ iõ ſicut in ſctis intelligimꝰ ꝙ vnus eſt
oꝛdo aplłoꝝ.alter martiꝝ.alter ↄfeſioꝝ.⁊ ſic de alijſ.

⁊ tñ in his oꝛdinibꝰẽ gradatio q̃dã.nec põt oimoda

repiri eq̃litas.cũ de qͥlibet ſctõ poſſet dici.nõ ẽ innẽ/
tus ſilie illi q cõ.le.excelſi.ſic ſuo mõ intelligẽdũ ẽ in
ſpiritibꝰ angelicis.iõ ⁊ in eodẽ oꝛdine ponẽda ẽ q̃dã
gradatio ⁊ qͥdã oꝛdo.licet nõ ſit tantꝰexceſſus qᷓntꝰ
reꝑit᷑ in angel diuerſoꝝ oꝛdinũ.vñ rões boc ꝓbãtes
ↄcedẽde ſunt q;uis nõ ſint multũ cogentes.boc em̃
videt᷑ ſentire tã męgr in lr̃a q; dyo.in lib.de angelica
hierarchia. Ad illð qð obꝛ ꝙ eqᷣpotẽtes ſũt.ddm q
ꝙ eq̃litas üᷣliꝰpoſſe attendit᷑ vel accipit᷑ ̃m ↄfoꝛmi
tatẽ ouerſionis.ſᷣm quã attendit᷑ diſtinctio vniꝰhie
rarchie ab alijs.ſicut pᷣma bicrarchia ⁊ oꝛdines qui
ſunt i illa accipiunt᷑ penes actũ ↄuerſionis ĩ deũ.nõ
qꝛ oino eq̃liter ↄuertant᷑.ſᷣ qꝛ ad hoc indifferent᷑ oẽs
oꝛdinant᷑.⁊ pᷣncipair ab iſto actu omnes denoiant᷑.

¶¶Ad illud qð obꝛ ꝙ ↄueniẽtia facit pulcritudineʒ. 48

ddm e ſicut ibidẽ dicit Aug.ↄueniẽtia nõ tm̃ ſurgit
ex cq̃litate.S etiã ex diſpiũ ↄgruẽti gradatõe.⁊ ſic in
angelis intelligẽdũ eſt eẽ. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ bñt qo
idẽ donũ ⁊ pᷣmiũ.dm eſt q; fi intelligat᷑ de pᷣmio cõi
⁊ increato qð deꝰẽ.veꝝ ẽ.ſi aũt intelligat᷑ de btitudie
creata.vel de donis graꝝ qtũ ad ſtatũ ⁊ dignitatẽ ⁊
pᷣꝛogatiuã aliquã.ſic nõ bʒ veritatẽ.ſie em̃ qͥlibet re
ſpectu alteriꝰ aliquã hʒ pᷣꝛogatiuã ſᷣm plus ⁊ minꝰ.
Ad illud qð obꝛ ꝙ h̊ hierarchia repñtat ſũmãꝛc. S0
dom ꝙ repñtat iniᷓtũ pᷣt.⁊ cũ in illa ſupᷣma bierar/
chia ſit oꝛdo ⁊ ꝑfecta pulcritudo i ſumma vnitate ⁊
eq̃litate. ⁊ ̊ in hierarchia creata nõ pñt ſil coexiſtẽ
ꝓpt᷑ limitationẽ creature.iõ ẽ ibi D oꝛdinẽ ⁊ pul/
pitate. vt qð nõ po
terat h̊ fieri ex vnitate.ſaltè ipleret᷑ ex pluriũ diuerſi
tate. Et h ẽ rõ q̃re deꝰ cũ hẽat vnũ filiũ.nõ tñ ꝓduxit S 1

vnũ ſolũ angelũ.ſᷣ multos.qꝛ filiꝰpfecte implet pꝛeʒ

⁊ imitat᷑ vt dicit Aug.ſᷣ angelꝰ ꝑfecte ñ expmit erea
toꝛẽ.iõ dicunt eos creari i magna mititudine vel in
multifoꝛmi oꝛdine. Queſtio.ix.⁊ vltia. i

¶ De oꝛdinibꝰangeloꝝ in ↄpatione ad ſuũ diſparatũ

Et eſt qõ vtꝝ alijs ſbijs rõnalibꝰ qᷓ; angel cõpetat

oꝛdines diſtigui.Et qꝙ; ſic videt᷑. Sieut em̃ in ang

eſt pᷣcellẽtia naturaliũ ⁊ gratuitoꝝ. ita etiã in aiabꝰ

O

Ptatifere
ienüne
unuti
nnehininn
leſeeind
hnmnun
unetecsfan
epuftu
ingfen
leſcfahen
ſtabioncbi⸗
notinton
gnnete
eer co
itleit
iGarwnoboie
uſtprtsgn
ſt⸗Olnd
toponatnau
ſtocontture
fingiüt wes-
iinninphents
Ncnditint
Rponioloen
Scjitcoofin
Mllrordinid
ftob⸗ianc
pnpcir aul
gciat lai
flütgenior
ſſorior
ſöanituſehe
Wetoentiſanti
ſiinopz
wionchama
Dinen
Aeci
odri
Naiſi
ntifrätes zn
Punagoin
vesci lis 9
nic,uncjn
nigrlls dunt
Müͤſbdiuiſto

—T=—☚– . = =
—

Grnaiini,
ertigſe
nnglcitg
gingicnin
Egmunniß
iggiiin
mnigiirici
wonliie
ialgtgns
en r
vitinniͤn
RR
Soꝛdirphii⸗
ſttmn iſuf⸗
vi iohpi
uti cnn i
dülirm

S

=

gehtnini

auniſt n
Minitmmombe
roüt ds
i voſensidi
Mweiufeniß⸗

uemeii
inliunn

Ni grietſen

Hiuptigti

ulgi rinh
eu
ltrinnginit
tiſechiſt
ifnſiet
du⸗ ſentſört

52 plures eẽnt oꝛdines hoim qᷓ; angeloꝝ

Ela. yj.

roᷣnalibꝰ. ſi penes itare oꝛdo in angelpar

rõne in aiabꝰ exutis. Itẽ ſicut diuina bonitas et
ſapia manifeſtat᷑ in ↄditõc angeloꝝ.ita etiã in cõdi⸗
tione ſpirituũ humanoꝝ. ſicut facit angelos in di/
uerſis oꝛdinibꝰ.ita videt᷑ ꝙ faciat hoies.¶ Itez ad
reꝑatione ruine angelice.ex diuerſis oꝛdinibꝰ aſſu/
munt᷑ boĩes. eiſdẽ gradibꝰ⁊ eiſdẽ oꝛdinibꝰ oꝛdina
bunt᷑ in glia.qᷣbus oꝛdinant᷑ ⁊ angeli. videt᷑ ꝙ nõ
ſolũ angel ᷑ etiq̊ hoibus Gbernſ B⸗
cccleſiaſtica hierarchia ⁊ hoies varij.cũ tñ ipᷣa eccle
ſiaſtica hierarchia ex puris hoibus ↄſtet. g videt᷑ q;
lvies nati ſunt nhinar oppoſituz arguit᷑ ſic.
Si ita cõpetit oꝛdo hoibꝰſicut copetit angel. & ſicut
angeloꝝ btõꝝ.ix.oꝛdines aſſignãt᷑.ita videt᷑ ꝙ ⁊ bo
minũ. ſaltẽ erũt.xviij.qð tñ nõ ponit᷑. tẽ om̃s
hoĩes ex vno boie ꝓceſſerũt. videt᷑ ꝙ q̃ntũ ẽ de nã
ſua ſint pares.̊ nõ videt᷑ ꝙ boibꝰcõpctit oꝛdo ꝑ na
turam. O ſi tu dicas ꝙ cõopetit eis ꝑ grãmi.cuʒ gr̃a

pᷣſupponat naturã.g ⁊ oꝛdo gr̃e oꝛdineʒ nature. ſi

nõ ẽ oꝛdo nature.nec gr̃e. ¶ Itẽ oꝛdines ãgeloꝝ di⸗
ſtinguũt᷑ penes vim ↄtẽplatiuã⁊ vim admiſtratiuã.
ſ̊ in aiabꝰexutis nõ ẽ ponẽ vim admiſtratiuã.& nec

ocdinũ diſtinctionem. ¶ Itẽ ſi ponat᷑ oꝛdo in glia.

dʒ poni oꝛdo coꝛrñdẽs oꝛdinatoibꝰ repertis in via.
S cñ in clero ſint miti oꝛdines.in religioſis ſunt etiã

multe oꝛdinũ diſtinctões.in ſctis etiã multi oꝛdines

vt oꝛdo pꝛiarchaꝝ.phaꝝ.aploꝝ ⁊c.videt᷑ ꝙ mlto/
& o.

y cũ ad ꝑfectã rõem oꝛdinis ↄcurrãt pᷣcellẽtia natu

raliũ ⁊ gratuitoꝝ ſibi coꝛrñdentiũ.in eis ſolũ ꝓpꝛie

perfecte ẽ ponẽ oꝛdinũ diſtinctionẽ in qͥbus ẽ h̊ duo

ſil cõcurrẽtia reꝑire.qm in angel gra coꝛrñdet na .
ture.⁊ creati ſunt i naturaliũ pᷣcellẽtia.⁊ btificati in ua. qꝛ in diſtinctione oꝛdinũ magis ↄſiderat᷑ ſtatus
Frc qꝙᷓ; operatio alicuiꝰ potẽtie. Ex bis manifeſta ſunt

differẽti donoꝝ pᷣꝛogatiua. bincẽ ꝗꝙ ꝓpꝛie iĩ eis oꝛdo
Thierarchia.m axie cũ illa pᷣꝛogatiua ita hẽat ſtabilẽ

/

R etiã inueſtigandũ ẽ ⁊c. ¶ S

—

lNrmanẽtiã ⁊ diuiſionẽ.ꝙ nullã admittat ðfuſio nẽ.

In hoibꝰ? vo et ſi ſit reperire pcellentiã in nalibus ⁊

etiã ĩ gratuit.tñ h duo vt plurimũ ſibi nõ coꝛrñdẽt.

tẽ oꝛdo ẽ nũc in

tñ rõ nõ cõcludit.nõ ẽ ibi

nõ poterit perueni
⁊ mgf nõ videt᷑ acceptare.qᷓ;uis ſicut pᷣdictũ fuit vi

qꝛ vbi melioꝛẽ nꝗ.frequẽter minoꝛ ẽ grã. ⁊ qͥ bodie
minoꝛ e in merito. cras foꝛtaſſis erit maioꝛ in pᷣmio.
iõ in hoĩbꝰpm ſtatũ pñtẽ nõ ẽ ꝓpꝛie oꝛdinũ diſtictio

Ivm gratuita. lic aliᷓ mõ m auctes ⁊ officia ⁊ ſtat
Semona oꝛdinet᷑ ecchia. Odm ẽ igit᷑ pꝛie ⁊ per⸗
ecte in ſol angeł wonẽda ẽ diſtinctio oꝛdinũ.in ᷣibꝰ

vo et ſi aliq̊ mõ reperiat᷑ in pñti.reperit iperfecte et

incerte. In futuro vo qᷓ;uis reperiat᷑ ſtabiliter. nõ tñ
reperit᷑ vndiq;. vt ſic opoꝛteat eos qͥ pcellũt in grã.pᷣ
cellere in nã. ¶ Ex his ptz rñſio ad rõnes ad vtrãq;
partẽ. Rões aut ꝓbãtes ꝙ nõ ſolũ angel cõpetit oꝛ
do. loquunt᷑ de oꝛdine gm q̃lẽcunq; cõpletionẽ ſiue

pfecta ſiue ſemiplenã. Rões vo ad oppoſitũ oñden
tes in hoibnõ ſit oꝛdo ꝓcedũt alia via.nõ em̃ cõ/
dudũt q; nullꝰſit ibi oꝛdo.ſ q; ipſa bumana natura

nõ hẽat tantã oꝛdinũ diſtinctõnẽ qntã hʒ angelica.
qꝛ hec hʒ ſolũmõ ꝑ qndã ↄfoꝛmationẽ ad illa. Illa
ro nõ cõcluc oꝛdo per naturã.g nõ per
grãm.Cũ em̃ ñ opoꝛtet grãm adeq̃ri nature.nõ opoꝛ

tet oꝛdinẽ gre pᷣſi upponẽ oꝛdinẽ in natura. qᷓ;uis grã

pᷣſupponat natur tqq; accidẽs pᷣſupponit ſubiectũ.
⁊ qꝛ grã nrã cõfoꝛmis ẽ gre angeloꝝ.qᷓuis natura ñ
ſit eiuſdẽ ſpẽi cũ eoꝝ natura.iõ ſi q̃ in nobᷣ erit oꝛdi/

mũ diſtinctio. attendit᷑ ꝑ ↄfoꝛmitatẽ ad oꝛdines an-
gelicos.ido nõ opoꝛtebit plures ⁊ nouos oꝛdines ex
boibꝰec̃.niſi foꝛtaſſis decimũ qͥ ad angeloꝝ pfectões

„

re. Hoc tñ qð nũc dictũ ẽ dubiũ c.

deatur ſat ꝓbabile. Hec illa rõ cogit de vi miſtrati

Ha. mn are zogaring ita Deat ſta que tangnnt᷑ in litera.
Diſtinctio.x.de miniſterio ⁊ miſſione ang

ꝛi gten

ꝛũ q;tum ad angelos miniſtrantes.

Supꝛa egit mꝗr de ↄſequẽtibꝰↄfirmationẽ angeloꝝ q;tũ ad diſtinctõʒ
oꝛdinũ.in hac vo pte agit qtũ ad miſteriũ.Et qm miſteriũ reſpectũ hʒ et ad eũ qui miſtrat.⁊ ad eum
cui miſtrat᷑.iõ ꝑs iſta duas bʒ partes. In pᷣma determinat de miſterio angeloꝝ q;tũ ad ipᷣos ãgelos
i⸗ es. In ſcda vᷣo determinat per ↄpationẽ ad hoies quibꝰ miniſtrãt.j.diſt. xj. Jlud q́ʒ ſciendũ eſt ⁊c.
¶ Pꝛima ꝑs in qua q̃rit quibꝰangel cõpctit miſtrare ſiue mitti hʒ tres partes. In pᷣma ponit diucrſ. as opi/

nion es cñ ſuis ↄſirmationibꝰ. In ſcda vᷣo parte mouet dubitatões ⁊ determinat. ibi. Nic oꝛit qõ ſi oẽs mit⸗
tunt et nuncij dei exiſtunt. In tercia vo parte illas duas opiniones reducit ad quãda cõcoꝛdantiã foꝛmans
quuaſi ex illis duabꝰopinionẽ vnã inter vtrãq; mediã.ibi.Alij vo dicunt tres oꝛdines ſupꝛemos ⁊c. HNarum

partiũ ſubdiuiſiones manifeſte ſunt in litera.

ritus celeſtes mittantur.

Dañßi. vij.

Ponit diuerſas opiniones cũ fuis ↄfirmationibus de hoc an omnes ſpi
9
Vc etiã inueſtigandũñ eſt. VUtrum oẽs illi celeſtes ſpũs ad exterioꝛa
Nnücianda mittant᷑: Quidã putãt aliqͥs in illa multitudine eẽ qͥ fo⸗
Aras ꝓ officio exeũt.alios qͥ intꝰ ſꝑ aſſiſtunt.ſicut ſcptũ ẽ in daniele.
Ailia miliũ miſtrabãt ei.⁊ decies centena milia aſſiſtebãt ei. Itẽ dyoniſi⸗
in hierarchia que ſacer pᷣncipatus dr.de pᷣlatione ſ pirituũ ait. Suꝑioꝛa illa

agmina ab intimis nunq; recedũt.qm̃ ea q̃ peminẽt vſum exterioꝛis officij

N.—— . . .

nunq; hñt. His auẽtibꝰ innitunt᷑ qͥ angelos mitti niſi infe⸗ ioꝛes) inficiant᷑.
—NOMOQbiectio contra illos b N
uibus obijcit᷑ qd E aias ait. Volauit ad me vnꝰde ſeraphin. ꝗ oꝛdo ſu/
perioꝛ ẽ ⁊ excellẽtioꝛ. Ideoqʒ ſi de illo oꝛdine mittuut᷑.nõ ẽ ambigendũ qͥn
etiã ⁊ de alijs mittãt᷑.Apls q; ait. Oẽs ſunt admiſtratoꝛij ſpũs ĩi miniſteriũ
miſſi. His teſtimonijs aſſerũt qͥdã oẽs angelos mitti. Nec dz indignü vide
ti.ſi etis ſuꝑioꝛes mittãt᷑.cũ ⁊ ulle qͥ creatoꝛ ẽ oim ad H inferioꝛa deſcẽderit.

a ¶ Auia illia natu⸗
ra ſpũs ſunt.aliqñ an
geli. id ẽ nuncij fiunt.
Contra. cũ ñ ſint tm̃
boni angeli ß etiã ma
li. videt᷑ ꝙ dednõ tm̃/
mõ bonos ſpũs.imo

etiam malos mittat.
Et boc videt᷑ ꝑ illu

qð di. iij. Reguũ vltio.

7

iic oꝛi᷑ queſtio ſi oẽs mittunt᷑ ⁊ nücij dei exiſtũt.ůre
vnꝰ tm̃ int nouẽ oꝛdines angeloꝝ noĩe cenſet᷑. Ad qð

—

4 Alouet dubitationes ? determinat ſi oẽs mittunk

cur vnꝰtantũ oꝛdo noĩe angeloꝝ cenſef. c

727 5

qͥdã dicũt oẽs qͥdẽ mitti.ſᷣ alios ſepius ⁊ q̃ſi ex officio

iniũcto.qͥ ꝓpꝛie angeli vel archangeli noiant᷑. Alios

ita.videt᷑ em̃ ꝙ deus

Et aFn in p.ſuꝑ
illud. par
gelos malos.ibi dicit
glo. ꝙ ãgeli mali mit/
tunt᷑. Et expᷣſſiſſime
Mathei.viij. Mitte

nos in poꝛcos.Ad op

poſitũ.qꝛ cũ intentio

maloꝝ angeloꝝ ſit ꝑ
dere oẽs.⁊ dei inten /
tio ſit ſaluare.non vi ⸗/

detur ꝙ aliq̃ modd de
beat eos mittẽ. imo

imiſſiones p an

miſerit angelũ malũ. 2

potius ipedire. Itẽ ſi

bos mittit. tũc g̊ ſunt
nuncij dñi. debent

dici angeli dñi. q ti
non dicit ſcripturs.

¶ NW. dom ꝙ in exer

plura reperies noĩa.q̃ vel vnius ſpũs ſunt ꝓpꝛia vel

o rarius mitti.ſcʒ maioꝛes.cã extra cõem diſpẽſatio
nẽ oboꝛta.qͥ cũ angelo:ũ miſteriũ ſuſcipiũt.etiKẽ nomẽ

vbi dñs dixit ad ſpfm aſſumũt. Viñ in ps. Qui facit angelos ſuos ſpũs qͥa

—

do dei. Raphael med

illi a natura ſpũs ſunt.aliqñ angeli.i.nuncij funt.
AMichael gabꝛiel raphael de ſuꝑioꝛi oꝛdine fuiſſe
tant᷑ a q buſdã ⁊ ſunt noĩa ſpirituũ ⁊ nõ oꝛdinũ. d
t putãt illi michael gabꝛiel raphael de ſuꝑioꝛi oꝛdie
fuiſſe. Michael inrerßtat qͥs vt deꝰ. Sabꝛiel foꝛtitu⸗
icina dei. Nec ſunt iſta noĩa oꝛ⸗

dinũ ſᷣ ſpirituũ.Et dicũt qᷣdã ſingulũ hoꝝ vniꝰ ꝓpꝛie
ac ſingularit᷑ ſpũs eẽ nomẽ. Alij vᷣo ñ vniꝰ ſingularir
⁊ determinate.ſᷣ nũc huiꝰnũc illiꝰ eẽ nomẽ.ſᷣm q̃litatẽ

coꝝ ad quẽ nũcianda vel gerẽda mittunt᷑.ſicut ⁊ de⸗

monũ q̃dã noia ſunt q̃ qͥdã putãt eẽ vniꝰ ꝓpꝛia.alia

Ho plibus cõia.Dyabolꝰqppe q grece ita vocat᷑ ⁊ cri

minatoꝛ interpᷣtat᷑ vel deoꝛſum finens.hebꝛaice dr ſa
than.i.aduerſarius.Dicit᷑ ⁊ belial.i.apoſtata ⁊ abſi-·

iugo.Dicit᷑ etiã leuiathan.i.additamentũ eoꝝ.⁊ alia

QAuõ determinẽt pᷣdictas auẽtes q̃ vident᷑ aduer⸗

ſari qui dicunt oẽs angelos miti. e

citio q̊ nos dvꝛabolus ¶ Qut aũt oẽs angelos mitti aſſerunt. pmiſſas auetes

exercitat duo conſide
rant᷑. ⁊ ptãs.⁊ vſus.
Pitãs a deo ei collata

eſt. vſus vᷣo ptãtis nõ

eſt a deo pcipiente. S

igit᷑ miſſio ꝓpꝛie dicit
imperiũ ⁊ auctẽ.iõ de

daniel ſcʒ ⁊ dyoniſij ita determinant.Dicunt᷑ ſupioꝛꝛa
agmina deo aſſiſté. ⁊ ab intimis nunqᷓ; recede.nõ qu
aliquãdo mittant᷑.ſ qꝛ rariſſime ad exterioꝛa ꝓdeüt.

neq; tũc ab intimis recedũt. dei pñtie et ↄtẽplationi
potius pmittẽte. qm̃ ſempꝑ aſſiſtunt.qdð etiã faciunt q frequẽter mittun.
Ex duabus opinionibꝰpᷣdictis terciã quaſi mediẽ

foꝛmat. f

wones ñ vicũt pzie (¶ Alij vo dicũt tres oꝛdines ſupmos ſcʒ cherubin ſerra

mitti a deo vt angeli.
⁸O potius dicũt᷑ angeli
dyaboli.qꝛ a ſuo pᷣnci

aũt illas auẽtes rñdẽ
dũ ẽ ꝙ intelligunt᷑ ñ
impatiue ſᷣ potiꝰper⸗
miſſiuee.

phin ⁊ thꝛonos ita creatoꝛi aſſiſtere ꝙ ad exterioꝛa n213
exeunt. inferioꝛes auteʒ tres ad exterioꝛa mitti. tres b
pe dirigunt᷑ ⁊ ei obe · vo medios int᷑ vtroſq; ↄſiſte.nõ mõ dignitate vel loo
dire intẽdũt. Ad oẽs

co.ᷣ etiã officio.qꝛ pᷣceptũ diuinũ a ſuꝑioꝛibꝰ accipiũt
⁊ deferunt ad inferioꝛes. Ideoq; cũ ſupmi medijs.et
medij imis.atq; hi hoibꝰ pᷣceptũ dei nũcient.merito

2 —. .. .

Erts vomedos atmmui mæg g modtj oluespecpeſ tumnſiaſaziontgaeeiüt ateſan ad utn
elu

res. Contra.ex boc videt᷑ ꝙ vnꝰan

s9 mittat alterũ.cui cõcoꝛdat expoſitio Gꝛeg. in moꝝ.arguẽs ex eo g9oᷣ

legit᷑ in zacha.ꝙ vnꝰangelus dixit ad aliũ.loq̃re ad pueꝝ illũ.vbi dicit Si a ꝓphetã angelꝰ angelũ mit⸗
ile p

tit. ⁊ quẽ ſecũ gaudere dedero.cõiter ꝓſpicit.⁊ vcet.⁊ erudit.Hoc etiã ꝑ
bus.vbi ſupioꝛes mittũt inferioꝛes.Ad oppoſitũ.ſi angeli mittunt᷑ ab angelis.
⁊ angelus ẽ miniſter angeli.⁊ angelus bʒ auẽtẽ ſuꝑ angelũ.ſi ̊ ſolus deus ẽ
dei dicunt᷑ angeli miſtri ⁊ nũcij.ſicut dicit᷑ in .qͥ facit angelos ſuos ſpñs.videtu
2 ¶ E. dum ꝙ mittere dicit auctẽ.põt igit᷑ dicere auẽtẽ ᷣncipalẽ.vel põt dicere ptã
. ti Si mittere dicat pᷣmã ⁊ pᷣcipuã auctẽ.ſic ſoliꝰdei ẽ mittere a
ferioꝛes.totũ em̃ miniſteriũ an

ſubiectã aucti pncipali.

⁊ miniſtri ſolius dei.Si autè mittere dica

—

eit Gꝛegoꝛius.⁊ oſtendunt autoꝛitates.⁊ ſic intelligit᷑ illud verbũ magiſtri in literna.

bat᷑ tã in demonib? cq; in boĩ/
G angeli ſunt nũcij angeloꝛũ.
es quẽ reſidet auctas.⁊ ſoliꝰ
rꝙ a ſolo deo debeãt mitti.
tẽ aliqͥ mõ.vel autoꝛitateꝰ
los tã ſupioꝛes q; in-
ngeloꝝ ad diuinã auctẽ ⁊ eius cõplendã voluntatẽ refert.⁊ idᷣo dicunt᷑ nuncij
t autoꝛitatẽ ſcdo mõ.ſic vnus angelus ab altero põt mitti.ſicut di ·

—

It ulofi

uralaich
nin n
ni ſnciſti

pisttitun

ſacnt
/ s
gunb alisſc
uncij toftojia
igloſosſps
lt ptelnrnun
ſahgigushin
ſmdi etiuua
ſennumnncige
Eiſos miuunt
tanitii⸗
tdcpitetſuntn
Wferstpectöes
rmtdieinas s
Fnſnnitt
roſain ii
Nngaun⸗

fulnſactt.

panncuifft
tteffzoflüit
eliameflirn
iffinn,
tte ſosautac
nane
Aangsoict

woliſtpeini
ſkiine
Cnoninit
ttgninti
ll tui
ſrii

W

—
2

.

cereꝑ ſeipᷣm. ſi de nobis pñtiſſimꝰeſt.⁊ oiĩa pᷣt facẽ
ſeipᷣm. gQ ad nos fruſtra mittit angeluʒ. ipſe nibij
Zune facit.& ⁊c. de? pꝛ miſit filiũ ⁊ ſpm̃ſctiñ
ad ꝓcurandũ nr̃am ſalutẽ.aut ꝗ̊ ſufficienter ꝓcurat᷑
ſalus nr̃a ꝑ filiũ ⁊ ſpm̃ſctm̃.aut nõ. Si nõ. ipfectꝰ
mediatoꝛ ẽ filiꝰet etiã ſpũſſanctꝰ qd ꝓphanũ eſt dicẽ.
Si ſe⸗ fruſtra mittit᷑ angelꝰ. ¶ Itẽ cũ angelꝰ mit⸗
titur ad nos.aut ad nos ↄuertitur.aut nõ. Si nõ.S
fruſtra mittit᷑. Si ſic. cñ nõ poſſit ſił⁊ ſemel moucri
diuerſis motibꝰ.ẽ deſinit eẽ beatꝰ. ¶ Htẽ videt᷑ ex H
gñari angelo pᷣiudiciũ.qꝛ q̃ntũcunq; quis ſit feruẽt
charitatis.feruẽtius mouet᷑ qũ mouet᷑ in deñ.qᷓ; qũ
mouet᷑ in ꝓximũ. feruẽtius mouet᷑ angelꝰ cuʒ deo

aſſiſtit q; cũ nobis miſtrat.ſᷣ cuʒ minuit᷑ feruoꝛ dile ſi

ctionis.minuit᷑ dilectio deuotõis.gᷓ miſſio angeloꝝ
ad nos ⁊ minuit ĩ eis feruoꝛẽ charitatis ⁊ delicias io
cunditat.gᷓ ⁊ in piudiciũ eoꝝ.¶ Itẽ hocipᷣm videt᷑
Aia q;uis bẽat plures potẽtias.tñ qꝛ ille potẽtie in
vna ſbᷣa ſimplici radicant᷑.cũ intenit vna. remittit᷑
altera. pari röne ĩ anget.cuʒ angelꝰ ſollicitat᷑ circa
ea q̃ ſunt vtutis miſtratiue.minuit eiꝰ cõtẽplatio.
⁊ dilectio. angelꝰbeatꝰlocat᷑ in celo empyreo
tãq; iĩ loco ſibi cõgruo ⁊ deputato.j appetit ibi eẽ. ſi
egredit᷑ extra empyreñ.aliquis appetitꝰ erit in eo

incõpletꝰ. videt᷑ ꝙ mifſio ĩ angel ponat incõpletio

nẽ.ſi ̊ angeli bti ſunt i ſtatu oimode ꝑfectõis.videt᷑

& ad deũ.

illũ. Alia etiã rõ cẽ.qꝛ qᷓ;uis vna ſ

DW Heb. ſ. os angeli noĩani debẽt. Et ob id foꝛte apls ait. om̃s c¶Hi ſpũs rmittn,
H Vuus adminiſtratoꝛes e: fi r mittim miſteniu. vel v eur Cbera. hocre⸗
hing oeéss nõ ſingulos oꝛdines ſᷣ de inferioꝛibꝰoꝛdinibꝰ ſin⸗ ſ⸗ Aur e ſpns mit⸗
ulos angelos cõplexus ẽ. Illud vo qͥ˖ Eſaias ait p tunt ad ſuñ officuz.
⸗ verba dyoniſij determinãt dicẽtis. Hhi ſpũs qui mit / aut ad nõ ſuũ.Si ad
Eſa.vſ. tunt᷑ ꝑcipiunt hoꝝ vocabulũ quoꝝ gerüt officiũ. Vñ ſuũ. cum g denoiet a
Dicunt illũ angeluʒ qui miſſus ẽ ad eſaiã.vt mũdaret ſuo:nõ dʒ ſoꝛtiri alis
. tiiincenderet labia ꝓphete fuiſſe de ordine inferioruz. noann amege
1 zHH Seld i dictus ẽ forte de ſeraphin. quia veniebat in⸗ q8 alienu. boc ek
2 Ccengdere ⁊ cõſumere delicta eſaie. mmoꝛdinatii. Be donm 8
j 222ðdN dboc teputatlef anead unn⸗ Pnereraa hcunro
2 dum duplicit eſt. aut ad ſuum ꝑ veritatẽ. qꝛ ad hoc deputat? eſt. aut ad ſuũ ꝑ appꝛopationẽ. ꝛimo mõ ois
e m qui mitik mitcit ad ſuũ cii i ad illud ad q ẽ idoneus. Scdo mõ mittit᷑ ale angelꝰ ad ꝑficiendũ illiꝰ
, voni vſum qð ſibi nõ appꝛopꝛiat᷑ ideo nec ab illo m pᷣmã impoſitionẽ nois denoiat᷑ nihilominus tñ ſoꝛtikt
nomen cõpetens illi dno. vt oſtendat᷑ ad quid mittaeckt. HMõ
D intelligentiã huiꝰ ꝑtis incidit hic qõ cir- ꝙ nullo mõ cõpetat eis mitti. 1 R. vm e abſq; q
. 2 tria. Dꝛima qõ vin boni angeli mittãt᷑. dubio bti angeli ad nos mittunt᷑ a deo. ⁊ ſi de ͥ po
1 Sodo q̃rit᷑ ad quid mittant᷑. Cercio qritur ſint aſſignani plurime rões.vna tñ potiſſima ſumit
i ꝗqliter illud officiũ exequant᷑.Circa pᷣmũ duo qᷓrunt ex lege charitatis.Hec em̃ miſſio ↄcoꝛdat charitati
U„ —DDumo qrit᷑ vta aliqui angeli mittant᷑. Scdᷣo qᷓnit᷑. diuine. et chanitati angelice. ⁊ humane. Chanitati di
4 vtꝝ oẽs mittant᷑. Aueſtio. j. a uine.qꝛ in boc manifeſtat diuina bonitas.qᷓntũ no
Circa quã ſic pcedit᷑ ⁊ oñditur ꝙ angeli mittantur. ſtrã ſalutt᷑ diligat.dũ nobiliſſimos ſpñs qui ei itimæ—
n Zucæ.j.Miſſus ẽ gabꝛiel angelus a deo in ci.⁊c.⁊ in charitate iungunt dirigit et traſmittit ad ꝓcurandã
ſs pluribꝰ alijs ſcpᷣture locis. Se⸗ angelus nomẽ eſt ſalutẽ nr̃am. Et cõpetit etiã charitati angelice. cum
ſ nuncij ⁊ officij ſicut dicit glo.ſuꝑ illud . Qui facit em̃ charitatis ardẽtis ſit maxie deſiderare alioꝝ ſa⸗
2 ãgelos ſuos ſpũs.& ſi vere ⁊ ꝓpꝛie dicunt᷑ angeli.ve lutẽ.obquã etiam dicit dñs ſicut dixit JIſaias. Ecce
d e ⁊ ꝓpꝛie ſunt nũcij. ſi nũcioꝝ ẽ mitti.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ ego. dñe mitte me.⁊ angeli poſſint nos iuuare ꝓ eo
. qnto aliquis hʒ maioꝛẽ charitatẽ.tãto ollicitioꝛ eſt Pice⸗ nos ſuo auxilio indigẽ.et malos ãgelos in/
circa eũ quẽ pᷣt iuuare.ſᷣ angeli bñt ꝑfectã charitatẽ deſinent᷑ nos ipu vare.iõ ꝙ ad nos mittant᷑ lex exi.
⸗ pñt nr̃am indigentiã ſubleuare. videt᷑ ꝙ ſint ſol· git charitat ang ice. Cõpetit etiã hoc charitati bi
liati nos adiuuare.ſ hoc nõ faciũt ꝓpꝛia aucte ſᷣ dei. mane.q qm ꝑuula ẽ q́;diu ſumꝰin via. indiget foue-
19 O videt᷑ ꝙ mittãt᷑ a dño. ¶ Itẽ angeli qtũ ad ſtatũ ri. et nutniri.a excitari. ⁊ qm̃ angeli ſunt cõciues ho/
ct dignitatẽ ſunt medij int nos ⁊ deuʒ. viqet᷑ ad minibꝰ. cũ nõ ſiut eis iñcti ꝑ ſititudinẽ nature q̃ exei
n deñ fert petitões nr̃as. ⁊ a deo nob reuelatões refe tat ad amoꝛc opoꝛtuit iungi ꝑ obſequiũ bñficentie.
rant diuinas.s hoc ꝓpꝛiũ nuncioꝝ ẽ.g c. Contra. vñ roõnes ad voc inducte cocedẽde ſunt. ¶¶Ad illud 5
1 Fruſtra mittit qͥs nunciũ vbi ipᷣe pñs ẽ ⁊ meliꝰpᷣt fa ¶qdð obꝛ in pꝛiũ q deus nobis pñs eſt.dm ẽ ꝙ qᷓ;uis

deꝛ ſit pñs.tñ ꝓpter cecitatẽ ⁊ caliginẽ intellectꝰ nr̃i
in q̃ ſumꝰipᷣm cogſcimꝰvt abſentẽ.⁊ qꝛ illi ſpũs ꝓpt
claritatẽ lumis et btitudinis pfectionẽ.ſꝑ vidẽt fa⸗/
cie ad faciẽ.⁊ ſunt ei pñtes quẽadmodũ illi qui ſunt᷑
in camera regis.indicãt bis qui ſunt cxteriꝰreg vo
luntatẽ.et ad hoc mittunt᷑ a ſuo dño.ſic incelligẽdii
eſt in ꝓpoſito. Nec valet.dñs ꝑ ſe pᷣt facere.s nõ dʒ

ad hoc nunciũ mittẽ. Multa em pßt ille qui pᷣeſt ꝑ ſe

facẽ.qᷓ tñ iniũgit ſᷣuo vel nũcio vt ſaluet᷑ in miſterio

et actionibꝰ ecẽs ⁊ cõgruꝰoꝛdo.¶ Acd illud q obẽ

ꝙ filiꝰ ⁊ ſpũſſanctꝰ ſufficienter pcurãt ſalutẽ nr̃am.
dom ꝙ 2 ſi ſufficient pcurẽt qᷓntũ ẽ ex ſe.nõ tñ exclu
dunt nr̃i arbitrij liberrate. Agincoe⸗ em̃ dei ſumus
icut dicit apłs. ⁊ qꝛ nr̃jm arbitriũ pigrũ ẽ.⁊ nõ bene

gre cooꝑat᷑.iõ indiget excitatoꝛe.ad hoc aũt nullꝰ

magis idoneꝰqᷓ; ſit angelꝰ.⁊ iõ ↄueniẽs vt ad nos

mittat᷑.nõ ꝓpt᷑ indigentiã ꝓcuratõis ſalutis nr̃e ee

pte filij vel ſpũſſcti. v

t negligẽtiã cooꝑatõnis ex
ꝑte nr̃i. ¶ Ad illud q

obẽ ꝙ ſi cõuertit᷑ ad nos nõ
m ꝙ illud argumẽtũ peccat dupłr. Pꝛio
quidẽ qꝛ nõ mouet᷑ erga nos niſi ꝓpt᷑ de.vñ motus
ciꝰnõ quieſcit i nob.ſ nos ſꝑ refert ad deũj.⁊ iõ mo/⸗
tus iſte nõ aufert motũ in deñ ſ̊ potius diſponit ad
75 a. vnica potẽtia ſił
⁊ ſemel nõ poſſit ſe couertere ad diuerſa ꝑ naturã.
pᷣt tñ ꝑ diſpenſationẽ diuinã ſiuc ꝑ grãm lecra cu⸗
K 3

UI

. 2

—

iuſmodi eſt gloꝛia. vñ angelus ſimul ⁊ ſemel ⁊ e no pbareq es tnielioꝛ ẽ oib angel nõ tm̃ inferioꝛibuis n
bis cogitat ⁊ de deo. ſic cti erit in btis. p boc patẽt ¶ ſupioub. Jõ opinio ſcda p oim ageloꝛ mitti. intli
duo ſequẽtia. ſc de amiſſione feruoꝛis charitatis. t¶ꝗ initit illi aucti apli. ⁊ H opinio dicit vᷣbũ apli nõ cẽ mngiint
remiſſione actõis vᷣtutis agẽtis.hᷣ em̃ veꝝ ẽ vbi vna· ↄꝛiuʒ vᷣbo dyo.qꝛ dicit ſupioꝛa agmina nõ mitti.aut Priee
dↄuer ſio ĩpedit alterã qd qdẽ nõ eſt in ꝓpoſito. iſtucd qꝛ nõ ita freqᷓnt mittũt᷑.aut nõ ex officio cõpetit eis 2 4
aaaftis claꝝ ẽ intelligẽ ei cape.quõ aia btificata mitti ſicut angeł inferioꝛis bierarchie. Sʒ qꝛ expoſi nnſſſft
8 ſit ⁊ ſemel intelligit mita. Ad illud qð vltio obꝛ de tio iſta vᷣbi dyo.videt᷑ eẽ valde extranea.cũ ipᷣe dicat u ſcãt
loco. dm qꝙ ſicut i pcedẽtibꝰbabitũ ẽ locꝰ nõ debet Tn i exterioꝛis officij nũꝙᷓ hñt.ſj ꝓ indubitanti cre igg 4
angelo ꝓpt᷑ eiꝰ neceſſitatẽ vel indigẽtiã.ᷣ ſolũ pter c ndũ ẽ eẽ veꝝ in hac ꝑte tã vᷣbũ apli ꝙ vᷣbũ dyoni. nſuing
AIndã ↄgruentiã. Hec aũt cõgruẽtia recõpenſari pt ¶ Jõ ẽ terciꝰ modꝰdicẽ , diſtinctionẽ vtrũq; verbũ ue
p maioꝛc.⁊ tũc nullã ponit ipfectionẽ vel indecẽtiã ſaluãs ⁊ ad cõcoꝛdiã reducẽs.⁊ ex illis duobus ex/ linckei
ſuijp̃ius abſentiã.⁊ ſic ẽ in ꝓpoſito. Plus em̃ dele· pᷣſſam veritatẽ eliciẽs.Diſtingui em̃ opoꝛtet ĩ miſſio uuart
ctat᷑ angelus iplere voluntatẽ dñi ſui.⁊ adiuuando ne.Eſt em̃ miſſio exterioꝛ q̃ ẽ ad nos.⁊ ẽ miſſio inte- muuſin
bhboeoiem placere o; lectet᷑ eẽ in empyreo. rioꝛ q̃ ẽ ad angelos.ſᷣ ꝓpt᷑ nos.Si de miſſiõe exterio Nefn
ͦUùU—U—ẽðr Queſtio.ij. bdb ra loqmur.ſic nõ cõpetit oibꝰ angel.qꝛ nõ cõpetit ſu trikfich
¶ Aitu oim ãgeloꝝ ſit mitti.Et vẽ ꝙ nõ. Dañ.vij. Mi perioꝛibꝰagminibꝰ ſicut dicit dyo.qꝛ ea q̃ peminẽt. ſilcnntan
ſlia miliũ miſtrabant ei.⁊ decies ⁊c.& ibi fit diſtinctio vſũ exterioꝛis officij nũq hñt.in qͥ ſignificat ꝙ; intel ufnftn
inter miniſtrãtes ⁊ affiſtentes.ergo nõ omniũ ẽ mi/ ligit de miſſione exterioꝛi q̃ ẽ ad nos.Si aũt itelliga Niſsſot
niſtrare.g nec mitti.¶ ¶ Itẽ dyo. in lib.de hierarchia mus de miſſione interioꝛi ꝗᷓ eſt ad angelos ꝓpt᷑ nos. iintbalq⸗
angelica. Supna illa agmina ab intimis nunq́; rece· ſic mitti cõpetit oibꝰ.qm ſuꝑioꝛes mittunt᷑ ad me-⸗ ei
dunt.qꝛ ea q̃ peminẽt vſũ exterioꝛis officij nũqᷓ bñt dios.⁊ medij ad infimos.du reuelãdo purgãt ⁊ illu aſecinfmin
Gtẽ rõe videt᷑. Plus diſtat actꝰ miſtrãdi ab actu minãũt ea qꝗᷓ nob expediũt.⁊ h̊ totũ ẽ ꝓpt᷑ nos.⁊ iõ ſi- ſacziffaned
dtẽplandi S miſteriũ a miſterio.⁊ B pʒ.qꝛ penes pꝛi gnant᷑ dicit apls.miſſi ꝓpt᷑ eos.nõ inqᷣt miſſi ad eos Catttuutſic
mmã dꝛiam fit diſtinctio hierarchiaꝝ.penes ſcaʒ fit Cõcedẽde ſunt rões oñdẽtes ꝙ nõ oi ineſt ad nos pleinoci
diſtinctio oꝛdinũ.ſi ́̊ ſm diuerſos oꝛdines diſtincta mitti. ⁊ pʒ ex iã dictis rñſio ad xerbũ apli.¶ Ad ill 11 Ffmabanget
ſunt miſteria. vt vnꝰoꝛdo miſteriũ alteriꝰoꝛdinis nõ qð obẽ de.vj.yſa.ddᷣm ꝙ angelꝰmiſſus nõ dꝛ eẽ vn⸗ Mrtti1s/
aſſumat.videt᷑ ꝙ aliqͥ oꝛdines angeloꝝ ita cõtẽpla/ de ſeraphin.qꝛ eſſet de ſupᷣmo oꝛdine.ſᷣ qꝛ mittebat᷑ oken Po
tioni aſfiſtat. ꝙ ad miniſteria cõplenda nõ mittant᷑ labia eiꝰincẽdere.⁊ hec rũſio ſumit᷑ a dyo.in li.de an cſetiütaliginn
nec exeãt. ¶ Itẽ maioꝛ ẽ oꝛdinatio ĩ hierarchia an/ gelica hierarchia.¶ Ad illud qð obẽ ꝙ miſſio cõpe/ 12 Iſoieſfn
gelica qᷓ; ſit in eccleſiaſtica. ̊ in eccleſiaſtica ita ſunt tit filio. cuilibet oꝛdini angelico.dm ꝙ non valet leintcleena
Ziginteitperblatio ꝙ nõ actioni. mſtofoꝛtiꝰ vi Miſſio em̃ aut ẽ ad redimedũ ⁊ ad ſaluadũ.aut eſt wnerintira
dert᷑ i bierſin ſupna. nõ oim angeloꝝ ẽ mitti. ¶¶ Ad ad miſtrãdũ. Pꝛima ẽ tãte dignitatis ꝙ nulli alij pᷣt NaGitpoſt
ooppoſitũ arguit᷑ ſic pᷣmo auẽte Hebᷣ.j.Oẽs ſunt ad cõpetẽ niſi ſoli deo. ſcda vo nõ ẽ tante dignitatis q; ſboepoſueni
miniſtratoꝛij ſpũs.miſſi ꝓpt᷑ eos qͥ hereditatẽ capiũnt cõpetat agmini ſupᷣmo d ſlud qd obẽ ꝙ ange/ iherbtucini
fſalutis. SS yſaie.vj. Aolauit ad me vnꝰ de ſera/ loꝝ oꝛdines oẽs reſtaurabũt᷑ ꝑ boies.dᷣm tã ad h̊ ltis Augege
phin.& aliqs ò oꝛdine ſeraphbin miſſus fuit ad yſaiã qᷓᷓ ad duo ſequẽtia ꝙ reuera oes angeli ſunt nob in Wplenan
Aphbetaʒ.ſ cõſtat ꝙ oꝛdo ſeraphin ẽ oꝛdo ſũmus.ᷣ adintoꝛiũ ⁊ oẽs nos iuuãt.vel mediate vel imedia/ Dg Bͤbti⸗
ſi ille mittit᷑ videt᷑ oẽs alij mittant᷑. ¶ Itẽ rõe vi te.ſiue i miſtrãdis reuelatiõibꝰ.ſiue in pferẽdis ſiue kgtina⸗
detur. Tantũ de? vilexit ſalutẽ nr̃am vt mittẽt fili’ offerẽdis nr̃is oꝛõnibꝰ.Dũ em̃ agmina ſupᷣma q̃ ſůüt it o ſn
⁊ ſpfnſctm̃. non fecit niſi qd decebat. ſi miſſio ad nobᷣ necia.inferioꝛibꝰagminibꝰreuelãt.⁊ dũ ſil cum nöͤſehzen
nos nõ derogauit filio. videt᷑ ꝙ nõ deroget alicui an illis ꝓ nobis ad deũñ interpellãt.⁊ petitões nr̃as deo datgelabi⸗
gelo. g vide oibꝰ? cõpetere. ¶ Itẽ de boib? aſſumũt exponũt.nõ vt deum inſtruãt.ſᷣ vt petitiones nur̃as di pbrfiſen
Qaa oes oꝛdines angeloꝝ. ſi qlibet angelꝰ dʒ reſtau igneis ſuis affectionibꝰ deo acceptas facit.ſicut ad 1 Atilai.
rationẽ ſui oꝛdinis ꝓcurare.et deꝰ dʒ ad h̊ mittẽ.vi/ uocati decoꝛis oꝛõnibꝰalioꝝ cam defendũt ⁊ oꝛnãt. Siiſ,o
gaetur q; oẽs angeli aliqũ ad nos mittant᷑. ¶ Item abſq; dubio.magnũ auxiliũ nob pᷣſtãt ⁊ ſic faciũt ad (aöeſtci
charitas angeloꝝ eminens faeit eos ſollicitarĩ circa oꝛdinũ ſuoꝝ repatõʒ.⁊ nibilominꝰſequũt᷑ charitat⸗ kittisen
ſaluteʒ nr̃am.⁊ ꝑ ̊ ad nos venire diuina iuſſione.ſi ſollicitudinẽ.⁊ efficaciꝰ nos aduuãt alij ipugnẽt. –
F in ſupᷣmis oꝛdinibꝰ ẽ maxia charitas.videt᷑ ꝙ ipſi· Snſequẽter q̃rit de ſcðo articu o ſcz ad quid iidgi
maxie ſalutẽ noſtrã ꝓcurãt. ⁊ eos maxie dʒ de? ad Amittunt᷑.Et ẽ pᷣma qõ vtrũ mittant᷑ ad accẽdẽ üch
nos mittẽ. ꝓmptioꝛ ẽ charitas ad adiuuãdũ dum nr̃m affectũ. Scdo vtꝝ mittant᷑ ad illuminan ni
ꝙ̃ᷓᷓ ſit neqcia ad nocenduz. ſi ab angel qͥ ccciderunt dum intellecoiii. Queſtio. ſ. c Lcn
te oibꝰoꝛdinib pugnarnur,/multo oꝛtiꝰ videt᷑ ꝙ ab ¶ O mittant᷑ ad inflamãdũ affectũ videt᷑. Angelus qͥ nilin⸗
angelis exiſtẽtib?de ſingul oꝛdinibꝰ adiuuemur. ſi miſſus ẽ ad yſa.ſicut dicit dyo.di eẽ vnꝰe ſeraphin Kin on
ad boc mittunt᷑ vt iuuet.pʒ ⁊c.¶ Nad hoc dᷣm ꝙ qꝛ miſſus ad incẽdendũ ⁊ iſamãdũ.ſᷣ inſlamatio re irenti
ſicut dicit mgr in l̃a.diuerie ſunt opiniones ꝓpt᷑ di/ ſpicit affectũ.S ⁊c.¶ act? bierarchiaꝝ. ſicut vult ſiin hj
uerſas auctes.qᷓ vident᷑ in hac mã ſibi Zꝛie.Eñ qͥdã dyo.de angelica hierarchia ſunt s arear re gſ ſh cct
aagerẽtes qbuſdã intelligẽtes eas ad l̃am. alias vo cere.S ſi purgatio reſpicit remotoõnè ſoꝛdiũ.⁊ ſoꝛdi/ RK
exponẽtes.foꝛinaucrũt ſibi opiniones varias.Qui/ datio reſpicit affectũ ꝙᷓtũ ad ocupie viciũ. videt᷑ eco niſtn
dam em̃ dixer̃t ꝙ ſoli angeli vltie hierarchie ad nos trario ꝙ angelꝰmittat ad iflamãadũ affectũ p amoꝛẽ ſi wai
mittunt᷑. ⁊ dicũt boc ſenſiſſe dyo.necẽ boc apim. ſctm̃ ⁊ mundũ.l( ¶Itẽ ̊ videt᷑ rõe. Bonũ ſm ꝙ bo⸗ acißf
ꝛ illa diſtributio quã facit apłis intelligẽda ẽ eẽ ac / uũ ẽ diffuſiuũ ſui.pᷣ angelꝰbeatꝰ ẽ ꝑfecte bonꝰ.¶ võt
comodata cũ dicit.oẽs ſt᷑ admiſtratoꝛij ⁊c.intelligit bonitatẽ ſuã diſfundẽ.ſ̊ bonũ vt bonũ reſpicit affe⸗ nſchi
tdeillis qͥ ſunt de vltia hierarchia. Sʒ qꝛ iſta expoſi ctũ. videt ꝙ cñ affect?nr̃ ſᷣm ſuſceptionẽ bonitat⸗/ N
tio ſenſui ⁊ intentioni apli nõ cõcoꝛdat.vult em̃ hoc bʒ ꝑfici ⁊ inſiamari.ꝙ ad hoc poſſit ⁊ debeat angel? Gah

iis mitti vt nrm affectuʒ inflamet ⁊ pficiat.¶ Itse nos eentias. ⁊ eas qᷓ vñt eẽntie. diuinũ pꝑticipant radiũ.
dahig wvilgem din nalibꝰ ꝙ illud qdð ẽ iſlamatũ.du alteri rei Ex hac l̃a manifeſte colligit ꝙ deus nos illuiat me⸗
Hinzni nnflamabili appꝛoximat.ipam iflamat. ſi affectus cdiantibꝰangelis. ¶ Itẽ in li. de motu coꝛdis ita diffi
Eoſchchgi . angelic?ẽ igne diuini amoꝛis inflamatꝰ⁊ repletus.⁊ tur aia. Aia eſt ſa incoꝛpea. intellectualis. ea illũia
H . in ſua miſſione nob appꝛoximat.g affectꝰnros infla tionũ q̃ ſut a pᷣmo. vltia reuelatõe pceptiua. & int re/
S mat. ¶ Ad oppoſitũ arguit᷑ ita. Scom affectũ nrm uelationẽ aie ad deũ cũ pcipit illũiationé. cadit ibi re
RM protiſſime ↄſiſtit libertas arbitrij.ſᷣ nihil niſi ſol?ꝰ deꝰ uelatõ media. hec nõ eſt niſi reuclatõ ſbᷣe ungeltee
ilaſin poõt ſup li. ar. cñ ſit ſub deo potiſſimũ. nulla creaatu & videt᷑ ꝙ aia illũinet᷑ a deo mediãte angelo. ¶ Itẽ
minem mraqntucunq; nobil 2 pfecta tinflamare vel pfice angeli ſunt lu miua ſpũalia. qꝛ intellectꝰ nr̃ agens
ea I aſfectũ nim. ¶ Ite im affectũ nfm marie coſiſtir lumẽ eſt. o ſe couertit ſup fantaſmata abſtrabit et
icie chug iuſticia ⁊ eq̃tas.i ſticia em̃ ẽ rectitudo volũtat ꝓpt depurat. ⁊ mõ illuminat. ſi angelic? intellectꝰ mł⸗
unrin, ſe ſeruata vt dicit Anphel. ſoliꝰ? ſũme iuſticie ẽ vo / to magis ĩactu ẽ qᷓ; nr.ꝗg multo mag intellectũ nrjm
ninſi luntatẽ nr̃am rectificare. ip̃ius ſoliꝰ ẽ affectũ inſla poſſibilẽ illuminare p̃t. Itẽ planũ ẽ ꝙ angeli mul
pnſſumnn mare. t⸗ m recta inflamationẽ affectꝰ cõſiſtit ĩ ta nobᷣ reuelãt ſpũalia.qᷓ no ſunt nata cadẽ ⁊ recipi.
lſurſ chanitate. ſi charitas vel ſpũſſanct). vel imediate nec in ſenſu. nec ſ imagine.g videt᷑ ꝙ imediate poſ
n gaffemti. ſpũſctõ.inflamatio affect? nri ab aliq̊ alio nõ pᷣt eẽ. ſint intellectui nr̃o ſilitudines impᷣmẽ.ſᷣ tal impſſio
ſiniingin tẽ ſm affectũ nr̃m maxie cõſiſtit aie nf̃e deifo· nõ pt eẽ ſine illũiatõe. τ (yté angel?de purgarc.
Gͤttlin mital.ſi ſoliꝰ?dei ẽ deifoꝛmẽ efficẽ.ſoliꝰdei ẽ affecti illiare.⁊ pficẽ. ſi hoc ſolũ ↄueniret ei ꝑ modũ exci
nisenn fmab aliqᷓ ĩſlamari. illud nõ ſpectat ad miſterin tatõnis.cu ſilr vnꝰ bo excitet alten. videl ꝙ bo dicek
Wndmtu 14 ungeli. E ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã eſt notandũ gꝓ illniare.purgare.⁊ ꝑficere. ꝙ ſi h nõ dẽ eẽ purgatoꝛ.
änenzitll affectũ nrm ifſlamari ab aliqͥ dupii põt intelligi. Aut nec Alaiacor leur angelꝰ. viget angel⸗ poſſit aiag
chi eng zi⸗ ita ꝙ inflamet᷑ ab aliq̃ ſicut a pᷣncipali agente ⁊ effj/ illũiare. mito plus p̃t ꝗgelꝰ btũs qᷓ; dyabolꝰ.
Gnſniſae ciente. aut ſicut ab excitte ⁊ adiuuãte. Et m iſtuz demon pti noð̃ varias cogitatões excitare ⁊ ab im
Sg Wocter duplicẽ modũ intelligẽdi intellexerũt aliqͥ affetum ferioꝛi ſuggerẽ. vr̃ ꝙ angelꝰillũiatꝰ ꝑ gloꝛiã.cuz ſit᷑
wip A nr̃m ab angeł inflamari ⁊ ꝑfici.ſᷣ pᷣmus intellect? eſt aia nfa ſu ios ⁊ luminoſioꝛ.ipᷣaʒ poſſit a ſuꝑioꝛi illi
niſtzifi bereticꝗ.ſcds catholicꝰ. Pꝛimũ intellectũ babueft minare. oppoſitũ. Aug. in lerrij:a. Mentẽ
olnefgntt gllliqͥ phoꝝ. Poſuef̃t em̃ ꝙ aia eſſet inſtrᷣm iutellig·? dicimꝰq̃ ita ad imaginẽ dei fcã ẽ vt imediate a pᷣma
bmümͤle tie. ⁊ intelligẽtia influeret ſuꝑ aĩaʒ ſicut influit agẽs veritate foꝛmet᷑.⁊ iĩ plibꝰlocis dẽ ꝙ int mentẽ ⁊ den
Pohifnſ 4 215 ſup inſtrm. AUñ dixerũt ꝙ; aia k3 oꝑationeʒ. nihil cadit mediũ. cũ itelligẽtia nra attẽdit ſᷣm aie
dn k aaialé. intellectualé. 1 diuinã. Mialẽ ex ip̃a. intellectua ſupᷣmũ. videt᷑ ꝙ ñ poſſit illũiari ab zgelo. ¶ Itẽ ſug
liuck lem ex influẽtia angelica.⁊ diuinã ex influẽtia diui / illud . Manꝰ? tue do.fe. me.⁊ plaſ.me ⁊c̃.dicit glo.
in,ullif⸗ na. Sʒ iſta poſitio ẽ ↄ veritatẽ catholicã ⁊ pis. Qui dey p ſemetipᷣm irradiat pias mẽtes. nõ vr ꝙ g an
Vierapieten eñm̃ hoc poſuerũt nõ intellexer̃t li.ar.nec aie dignita gelicũ miſteriũ. ¶ Zte faciliꝰẽ pducẽ foꝛmas coꝛpe
Köign tcẽᷓ. nec btitudinis ſublimitatẽ.q ſi intellexiſſent ſitut rales qᷓ;ᷓ ſit dare illiatõnes ſpuales.ᷣ angelꝰ foꝛmõ
ſis Mi btũs Aug. egregiꝰ coctoꝛ qͥ poſuit aiam mediate a nalẽ no pᷣt ꝓducẽ? tacq pᷣncipale agẽs.ſᷣ ſolũ exterius
ngiinendhn do cõpleri.⁊ moueri.⁊ btificari.dixiſſ ent vt beatus daroZeeſng onie llimiatione ſuͦale pot aic
cdtrts n, Aug. AUñ btũs Aug. vbicũq; de mẽte loquit iſtũ er⸗ dare. ¶ tẽ ſi angelꝰillũiat aiaʒ. aut illũiat imittẽdꝰ
irigticrft roꝛẽ extirpat.oñdens ꝙ ita imediate aia vßm mentẽ ei lumẽ ꝓpꝛiũ.aut creãdo nouũ.Si imittẽdo lumen
iniinſi vnit᷑ deo.ſicut ⁊ mẽs ãgelica. Si aũt intelligat ſec9o Apꝛiũ.cñ lumẽ ſuũ ñ ſit extra ipʒ. ̈ angel? ilabit᷑ aie
r:er mõ ſic hʒ veritatẽ.⁊ B mõ intellexit btũs dyo.in libᷣ. qdð ẽ ſoliꝰdei pꝛiũ. Si dando nouũ.aut ꝓducẽdo ex
uttiolibn v aufelleahieraꝛchia. p hũc etiã modũ ab angelo aliqͥ. aut de nihilo. Si ex aliq́.qᷓro ex q́. q cũ ñ ſit da
ſrnngi. di ꝓpha fuiſſe incẽſus.et ꝑ h̊ ptʒ rñſio ad duo pᷣma. ri. ſeqᷣt angeꝰ pducat ex nibilo.⁊ ita ꝙ ſit creatoꝛ
nsfuck ſari 16 ¶Ad illud vo qd obẽ ꝙ bonũ eſt diffuſiuñ ſui. vðᷣm . 4 tẽ ſi ãgeldilluiat aĩaʒ. aut p mediũ. aut ſine me⸗
rani mi diffuſio duply põt cea bono. Aut ꝑ modũ mitipli· diò. Si ꝑ mediũ. qro qd ſit il mediũ deferẽs ſpna-
. irleodtnl cctiõis.ſicut caloꝛ vel lumen dẽ ſe diffundere. Aut % lé illũiationẽ. ⁊ cñ H deferẽs ſpñalẽ illuiatõez ñ poſſit
uiitnii modũ vtilis opatiõis.ꝑ quẽ modũ dicit᷑ hõ bonitatẽ cæẽ niſi ſpũs.int᷑ aiaʒ illiiatã ⁊ ãgelũ illiantẽ Eponẽ
. Eiint lſuũ diffundere.dũ ad hoc opat᷑ ⁊ laboꝛat.vt alij loni medium. Et iteꝝ q̃rit᷑ de illo ſicut de pmo. vel enit
. ſ katẽ nõ ab ipſo ſ̃ a deo ſuſcipiãt.⁊ ꝑ hũc modũ intel/ abire ĩ ifinitũ.vel nõ ẽ ponẽ mediũ.Si g imediate i
. 6 ligenca eſt diffuſio in bonitate vel charitate angtica. lũinat ipam aiaʒ. ̊ vr ꝙ ſit i ia aia. ita illabit᷑ aie.
nnimi 17 Ad illud q obꝛꝙ inflamatũ iñctũ inflamabilil n ¶ Itẽ ita imediatenata ferrei deñ itelligẽtiavt w
Zei onẽ alicuiꝰ de mꝗ. Ibi em̃ qdð ẽ ĩ aetu.pᷣt educẽ aliqd rit illũiare intelligẽtiã. ¶ Juxta H̊ qᷓrit᷑ penes qͥd ac 18
ſue, qẽ in potẽtia. Qñ vᷣo aliqd bʒlinflamari ꝑ calon in cipiant᷑ iſti tres acto.vi illuiare. purgare. 2 pficere
nnin fuſionẽ. nõ bz veritatẽ.qꝛ H̊ mõ nõ inflamat᷑ aliqd ni Ad bec dᷣm ꝙ aĩaz q̊ ad ſupioꝛẽ poꝛtõʒ rõis illũia
inag ſiꝑ ↄiunctõnẽ ſui cũ pᷣn caloꝛis qd caloꝛẽ natũ ẽ in/ re.ſoliꝰdei ẽ Aꝛiũ.ſicut ĩ plibꝰloc oñdit Aug.quis
nn fundere.⁊ p hũc modũ eſt inflamari in ſpnalibꝰ. vbi aliqᷓ nõ itelligetes totiꝰvitat pᷣncipia. woſuert aliuch
nie, flama ẽ amoꝛ diuinꝰ.non ex ipᷣa aia ꝓductꝰ.ſᷣ potiꝰ a viczʒ intellectũ nr̃m nõ ꝑuenire ad lumẽ pᷣmũ.ß pfi⸗
iſcl u deo infuſus.⁊ iõ hũc caloꝛẽ no põt in nobis angelicꝰ ci⁊ illũiari a mo lumieꝑ lumẽ intelligetie mediũ.
in ſpũs efficẽ.q;ꝙᷓ aliqͥ mõ ad eiꝰ ſuſceptionẽ poſſt nos ſ̊ ẽ ſimplicit᷑ tãq; erroneũ reſpuẽdũ.cũ i multis lo
fi n citrre. DQueſtio h. d .cceiis blũs Aug.oñdat ↄꝛin.⁊ etia ſa cra ſcpᷣtura h̊ di -
riing Etrũ angelꝰ?mittat᷑ ad ülũiandũ nr̃m intellectũ. Et cat.ſicut Jobj.dẽ. Erat lux vera ᷓ iliñiat c. qð qͥdẽ
ickbn 4 AWYWſic vr̃.Quia ita dic dyo.in li.de anglica hierar.Oꝛ⸗ nõẽ lux crcature.hᷣ lux diuine ſapie c veritas eterna
niſfn Linatio cõgrue dilucidatiõis.claritatẽ pᷣmo appentẽ in qua bec aſaduertenda ſunt. ꝙ eſt qd intelligit. et
nn ⁊ in copioſis effuſiõibus excellẽtiſſimas manifeſtat qð cetera intelligere facit. ſeue Fidne:n iſto ſole

materiali reſpectu ſenſibiliuz. 2 D potẽtiſſimũ ſignũ

fuit ꝙ intellectꝰnr̃ in aſpectu ſummi luminis natꝰẽ

btificari.nec vnq aliq̃ pᷣt eẽ cõtentꝰqͥuſq; ꝓducatur

19 ad illiꝰ clarũ aſpectũ.Animã igit᷑ ad ſupmã ꝑtem

angel? nõ pt illuminare.s qᷓtũ ad inferioꝛẽ ꝑtẽ rõnis
poſuerũt catbolici tractatoꝛes aias nr̃as a btis an /
gelis ꝑ eoꝝ reuelatões illuminari.P aũt tripłr pᷣt in/

telligi. Ano mõ vt intelligat᷑ angelꝰinferioꝛẽ poꝛtio/
nẽ illuiare px modũ lumis irradiãtis.Alio mõ vt in/

telligat᷑ illuiare ꝑ modũ ſpeculi deferẽtł.Lercio mõ

vt intelligat᷑ illuminare ꝑ modũ lingue viuacit᷑ exp
mẽtis. Oẽs bi modi ⁊ ſi aliqͥ mõ ſint intelligibiles.
cñ angelꝰſit lumẽ ⁊ ſpeculñ.⁊ hẽat etiã ſpũalł int᷑ta

tionis ſiue locutõnis officiũ.ſuſtineri pñt.Lerciꝰ tñ

mod?ꝰintelligibilioꝛ ẽ. Nõ em̃ multũ bñ apparet qñ
angelꝰirradiat.nec qñ ſe offerat aſpectui aie. h̊ ſa-/
tis intelligibile ẽ qũ angelꝰpoſſit aie qd cõcepit ſug/
erere.⁊ ſieut doctoꝛ dũ exteriꝰloquit᷑ excitat intel/
ectũ.⁊ viã parat ad ——— viua ⁊ efficax lo⸗
cutio q̃dã ſua viuacitate ad itellectũ nr̃m bʒ igreſſũ
dũ ſonat i aure coꝛpis exteriꝰ.rõe cuiꝰetiã libẽtiꝰ au
dit hõ bonũ clericũ cuiꝰpᷣmo ẽ efficax ⁊ viuus.cũ ba/
beat aliqͥd latẽtis energie viue vocis actus vt dicit
Hiero.Sic et ſuo mõ intelligẽdũ ẽ ꝙ angelꝰh̊ poſſit
facẽ interiꝰ.⁊ ſic illuiare nõ lumẽ infundẽdo.nec ſo/
lum offerẽdo ſicut obiectũ vłſpeculũ.ſᷣ etiã viuacit᷑
itado ſicut toctoꝛ exterioꝛ ⁊ adhuc efficatioꝛi mõ
Dis viſis pʒ rñſio pꝛo magna pte ad obiecta ad
rãq; ꝑtẽ. Ma röes oñdẽtes ꝙ angelꝰnõ ppᷣt intelle
ctũ nrm illuiare loquũt᷑ de itellectu q;tũ ad ſuꝑioꝛẽ
poꝛtionẽ ſcʒ mentẽ.⁊ de illuminatõe que qͥdẽ ẽ ꝑ lu⸗/
minis ifuſionẽ.⁊ B ſoliꝰdei ꝓpꝛiũ ẽ ſicut p̃dictũ c᷑.vñ
21 rõnes ille cõcedende ſunt. illud vo qð obẽ de
dioni. iã pʒ rñſio.dico em̃ ꝙ loquit᷑ de illumiatione
22 ſcdo mõ non pᷣmo. ¶ Ad illud qð obꝛ de illa diffini⸗
tione aie.dm qꝙ vltima vel ſca reuelatõe dẽ aia il/
luminatões a deo ꝑcipe.nõ qꝛ angelꝰcadat medium
int᷑ deñ ⁊ aiam ꝑ modũ influẽtis.ſᷣ qꝛ ꝑfectiꝰ⁊ nobi/

20

lius illuminat᷑ a deo angelus qᷓ; aia ꝑ naturã.⁊ iõ dẽ

iſta illũiatio ſca.nõ oꝛdine cauſalitatis ſᷣ dignitatl.
23 illud qð obẽ ꝙ angeli ſunt lumia.doᷣm ꝙ veꝝ

ſ nõ iõ dicunt᷑ lumina qꝛ lumẽ ſuũ diffundãt ex/

24 terius ĩ alia. ̊ qꝛ intra ſe nitẽt. Mõ em̃ ẽ ſile de coꝛpo
rali lumie ⁊ ſpnali. Lumẽ em̃ ſpũale ꝓpt᷑ ſui dignita/
tem a fonte lumis imediate ꝓcedit.cũ nõ poſſit hꝛe
mediũ deferẽs. Lumẽ aũt coꝛꝑale ꝑ mediũ recipit᷑ ⁊
defert᷑.⁊ ſicut pᷣt deferri ⁊ recipi.ſic etiã pᷣt reddi.⁊ ſic
⁊S illuminatũ pᷣt illũiare.ſicut pʒ in lr̃a. E4 illud q
obẽ ꝙ mita nob reuelãt q̃ nobis ꝑ ſenſũ nõ expᷣmũt.
ddm ꝙ illud nõ cõcludit.q imediate influat in intel

lectũ.hoc em̃ pᷣt fieri ſi imediate intellectui ſuggerãät.

Mec adhuc illud opoꝛtet ſ̃ etiã pᷣt fieri mediãte vᷣtu
te fantaſtica.ſi g̊ videmꝰꝙ ego nõ poſſum tibi aliqd
oñdere niſi mediantibꝰſenſibꝰ⁊ viribꝰinferioꝛibus.
qꝛ intellectꝰtuus nõ ẽ natꝰa ſuꝑioꝛi aliq̃d reciꝑe niſi
a deo influẽte.cũ nihil ẽ in me adeo ſpũale.q̃n medi/
ante vᷣbo ſenſibili poſſim illud intelligẽtie tue depꝛo

mere.⁊ ita tecũ loq de ſpñalibꝰſicut de coꝛpoꝛalibus.

multofoꝛtiꝰpõt hoc angelꝰ facẽ in vᷣtute interioꝛi.qꝛ

eleuatioꝛ ẽ q; ſenſus exterioꝛ qᷓdã ſpnali locutione ?

26 Sneatnacheratatse Pa illð qd obꝛ.ſi ſolũ poſſʒ
p modũ excitãtis.tũc nõ po

gelus malus. tñ ex Hᷣ nõ vid

ſſet ampliꝰ q hõ vel etiã
malus angelꝰ.dᷣm ꝙ ⁊ ſi nõ poſſet alit᷑ qᷓ; h vel an-
adeãt᷑ in potẽtis 7

N
7
7

— 6 2 „eDſHbHee. . . . . ſehe
tute expᷣmẽdi.qꝛ ꝑ eandẽ viã SZtingit bñ ⁊ meliꝰ do ultn
ccere ſicut ptz. Per aures em̃ exterioꝛes addiſcimꝰ a nſbie iie
ſapiẽte ⁊ fatuo.sᷣ mito meliꝰnos docet qͥ lumẽ ſapie wlen ⸗
bʒ qᷓᷓ qͥ illa caret. ſic ĩ angelo itelligẽduʒ ẽ ſe bꝛe. Et ꝑ cmg .
ᷣ pateèt illa duo vltia. qꝛ nõ eſt ſile nec de boie nec de rang
demone.neut em̃ pᷣt inſtruẽ ita efficacit᷑.cũ nõ hẽant nunen
tantũ lumen ſapie. ¶ Ad illud qð vltio qᷓrebat᷑ quõ 27
fiat diſtinctio iſtoꝝ actuũ.dom ꝙ vnꝰmodꝰdicẽdi ẽ uil
wꝙ illi tres actꝰreſpiciũt intellectũ.vt purgatio ſit in aptic n
initio.illuiatio ĩ ꝓgreſſu.⁊ ꝑfectio ĩ fmino. Ael alit lnnit .
vt notent ibi tria ad q̃ oꝛdinat᷑ eruditio vel toctriua adnagen
q̃gelica. Pꝛimũ ẽ ad remotionẽ ipedimẽtoꝝ. Scom angiſe
eſt ad cognitionẽ veroꝝ.Terciũ ẽ ad dilectõʒ btöp. t
Ad hec aũt oꝛdinat᷑ ꝑ modũ excitãtis ſicut ſmo bñ ſütn ſonſot
pᷣdicãtis.⁊ iõ ñ irrõnabilr bonꝰ doctoꝛ ⁊ pdicatoꝛ dẽ Hütitzu
illuiare ⁊ purgare ⁊ ꝑpficere ſuoſ auditoꝛes.ſic expᷣſſe Pfitinue

btũs dyo.in li.de angelica hierarchia dat intelligi. ngellippe

C Anſequẽter q̃ri᷑ de tcio articulo ſcʒ qlit iniun finichemn
Actũ ſibi officin exequant᷑.⁊ cũ Bᷣ faciãt diſcurrẽ liſtiant
do ⁊ denũciãdo.incidit hic qõ de angeli motu ⁊ de lo bufnſſiuci

cutõe.⁊ qꝛ de motu ẽ dictũ i pꝰ li.di.xxxvij.nũc qᷓren aen⸗
dũ ẽ de locutõe ãgelica.⁊ ſuppoſito ꝙ cõpetat angetł ſi Meuo

loq abſq; aſſũpto coꝛpe.ſicut dicũt plures auẽtes et asegebi
ſcpᷣture locutõe ſpũali qᷓ qdẽ ẽ ſine wce.circa modũ mns tiplines
loq̃ndi duo q̃runt᷑. Pꝛimũ ẽ vtꝝ locutio angeli idẽ 1 ggohat⸗
ſit qd eiꝰcognitio.Scm eſt vtꝝ eadẽ locutio poſſit nieotich
eſſe a doo ⁊ angeooo. ſ ueſtio.ſ. e eñſeſtein
Circa quã ſic ꝓcedit᷑ 1 oñdit᷑ ꝙ ſß alis ãgeli locutio ſcinoamnn
nõ ẽ idẽ qð eiꝰcognitio pᷣmo ꝑ ill qð dꝛ.j.Coꝝ.xiij. nurſleghe⸗
Si linguis hoĩim loqr ⁊c̃.ibi glo.Angeli pᷣpoſiti ſigni ngiuhin
ficant minoꝛibꝰqð de dei wolũtate pᷣſentiũt.qdð fit ali ſiciigcon
qͥbus nutibꝰaut ſignis.ſi &̊ nutꝰ cognitõis aliud ẽ qᷓ; dthcgtiͤcz
cognitio.ꝗ̊ cognitio aliud ẽ qꝙᷓ locutio. ¶ Itẽ differt Altepzitlee
in agelo actꝰ vᷣtutis ĩtellectiue ⁊ oꝑatiue. pari rõe Kiwn
differt actꝰ? vᷣtutis cognitiue ⁊ interpᷣtatiue.ſi g cogi/ coligigi
tare ẽ actꝰ vtutis itellectiue.⁊ loqͥ actꝰvtutis interp/ Wüirerda⸗
tatiue.̈ nõ ſunt idẽ.¶ Itẽ nõ ẽ eadẽ ↄuerſio q̃ intel Wudign
lectꝰcõuertit᷑ ad ſe.⁊ q̃ ↄuertit᷑ ad alteꝝ.ſi ꝗ̊ cogitã ulattcein
do cõuertit᷑ intellectꝰad ſe.⁊ loquẽdo ↄuertit᷑ ad al- biezonu
terũ.g̊ cogitare ⁊ loqͥ in angelo nõ ẽ idẽ.vᷣ diuerſum 1ſoi netiͦ
ẽꝑ locutionẽ ẽ manifeſtatio cogitatꝰ angelici. rfogtnton
ſi ideʒ eſſet loqͥ ⁊ cogitare.quicqͥd cogitaret.alteri Suartapler⸗

maifeſtaret. nibil qð ẽ in vno ãgelo.lateret qð ect ſltanitenj

in alio. qᷣcqͥd ſciret angelꝰſuꝑioꝛis oꝛdis.ſciret ille uſns⸗
qui ẽ inferioꝛ? oꝛdis. qd ẽ plane falſũ. ⁊c.¶¶ Cõtra. 28 —
Dꝛeg.in moꝝ.diffiniẽs vocẽ angeloꝝ dicit.vox an l

geloꝝ i laude ↄditoꝛis ẽ admiratio ĩtime ↄtẽplatio igantri
nis.ſi ꝙ̊ admiratio ſiue ↄtẽplatio nõ ẽ actꝰdifferẽs a tciict⸗

1*

tcii

cognitõe.g nec locutio ſiue wciferatio. Itẽ dam̃. inin
nõ lingua ⁊ auditu indigẽt angeli.nã ſine mone w iain
ce ꝓlato tradũt ſibi ſuas intẽtiones.g videt᷑ ꝙ aut cüintn
locutio angelica nihil ſit. aut ſi aliquid ẽ nõ ẽ alið qᷓ; ifn 3
cogitare. ¶ Itẽ locutio ñ ẽ aliud q;ᷓ ↄceptꝰ maifeſta lien,
tio. angelꝰ at inqᷓtũ ẽ ſa cognitiua bʒ nam lumis et iſitſui⸗
ſpeculi. lux coꝛpalis ꝑ ꝙ lucet ſe maireſtat.⁊ ſpe/ uin il
culũ ꝑ h̊ ꝙ ſpẽm recipit ⁊ retinet ſpẽm repñtat. vr SS
q; angelꝰbocipᷣo ꝙ itelligit.cogitatõnes ſuas vecla/ ieſen⸗
ret. ̊ cũ cognitõis declaratio ſit locutio.idẽ eſt in eo ſine n
cogita?2 laruco Je⸗ loq̃ ñ ẽ alið qᷓ dicẽ.⁊ dicẽ ñ ẽ M
alidð q; vbũ gignẽ ſine foꝛmare.ſᷣ cogitatio nihil allẽ i t
eſt qᷓ; vbi foꝛmatio vel vᷣbi ↄceptio.ſicẽ vult Añbel. i gibe
⁊ Aug.ẽ cogitaꝰ nibil alið ẽ qᷓ itcrioꝛ locutio.ᷣ locu hing
tio qᷓ ↄuenit angelo ſm ſe eſt tm̃ intcrioꝛ & idẽ eſt qd ſin
cogitatio.¶ Itẽ ſi locutio differt a cogitatõc.cũ pꝛe⸗ 1 Uint

7

wgäinan
pitücc
gcherug
ntznitt
ngliſd
honegei
Aſ
sigliat
i Cot
ngiin
Gſorüteöfl
Nichs ilij
“
jufreng
aliege
ninmitt
iiffücin
dchetii
Gmir
lmnh
uit
ntſgrin
ſneihetd

1

29 angelo locutio ⁊ cogitatio. lictoꝝ intell
gentiã ẽ notãdũ ꝙ loqͥ dupłrẽ. Ano mõ loqui dicit

ſupponit eẽ. q̃ro q̃d addit ſupꝛa iõam. Si tu dieas
mihi ꝙ addit manifeſtationẽ qᷓ fit ꝑ qᷓndã ſpẽi obla/
tionẽ ⁊ trãffuſionẽ in alteꝝ qᷓ̃ſi in audietẽ.tũc videt᷑

cũ angelus ſuꝑioꝛis oꝛdinis nibil recipiat ab angelo

infenioꝛis.ꝙ angelꝰ inferioꝛis oꝛdinis nõ poſſit loq

alicui angelo ſuꝑioꝛis oꝛdis.qdð plane falſũ ẽ. Si em̃
p̃t angelꝰloqͥ deo.multomagis p:t loqͥ alteri angelo.
s locutio ꝗᷓ differt a cogitatõne addit aliqdð ſi/
n expᷣmẽs.ſi g̊ angelꝰvult ſpẽm itelligibilẽ quã bʒ

nſe alteni ãgelo manifeſtare loquẽdo.⁊ in ipo differt
locutio ⁊ cogitatio.opoꝛtet ꝙ differat ſpẽs q̃ intel-

ligit ⁊ ſignũ q̊ expmit.tũc q̃ro de illo ſig. aut eſt ſpẽs

aut res.Si ſpẽs. pari rõne indiget alio ſigno. 2 ſil
ꝗᷓrẽt de illo alio tcio.nec erit ibi ſtatꝰſicut nec ĩ pᷣmo
Si aũt ẽ res.aut itelligibił aut ſenſibił. Senſibil nõ.

qꝛ qcqͥd ẽ in angelo ẽ ſpũale.Si intelligibił.qᷓro q̃re

magis illã appᷣbẽdit angelꝰcui fit pᷣmo qᷓ; ißaʒ ſpem

ꝗ̃ẽ in itellectu angelico.⁊ iteꝝ illa res q̃ ẽin vno an-
gelo nõ p⸗t fieri in veritate ĩ alio angelo.ᷓ opoꝛtet ꝙ
at m ſilitudinẽ. ⁊ tũc pari rõe ſpẽs exñs i itellectu

var augeie grare ſui ſilem i alio.aut ſi ñ.q̃rit᷑ qre

nõ. ¶ Itẽ quõ pßt illud itelligi.⁊ qͥd ẽ ibi mediũ defe

reus.⁊ q ẽ ibi lux abſtrahens. ⁊ ꝗᷓ ẽ vis vel vᷣtus exci
tans ⁊ ipꝛimẽs.oia em̃ h̊ ⸗ eẽ necia ſi differt in

actũ in ſe ſne intrinſecũ.alio mõ actuʒ ad alteꝝ ſine
q̃dãmõ extri

mere ſiue exᷣmẽ. Pꝛio mõ locutio ſiue ĩ deo.ſiue ĩ
oie.ſiue i ãgelo.nõ ẽ aliud ꝙᷓ; cogitatio.ſco mõ pl?

dicit qᷓ cogitatõeʒ. differt ĩ diuer. In deo em̃ loqᷓ
ad alten & intellectuʒ notat effectñ ſ̃m reuelationẽ.
Hõ em̃ dẽ de nob loqͥ ſolũ qꝛ ĩtelligit.ſ etiã qꝛ reue

lãdo aliqͥd aliquã illuſtrationẽ in nob efficit. Unde
geg.i moꝝ.Dei locutio ad nos itrinſecꝰfacta videt
poti ꝙᷓ audit᷑.qꝛ dũ ſemetipᷣm ſine moꝛa ſᷣmonis in⸗
ſinuat.repẽtiua luce nr̃eignoꝛãtie tenebꝛas ilłuſtrat
In boie vo nõ ſolũ addit effectũ i alteꝝ.ſ etiã actũ
⁊ ſignũ mediũ.cũ em̃ hõ loquit᷑ alteri.nõ ſoluʒ cogi/
tat.ſᷣ cogitationẽ ſuã foꝛmado wcẽ ſenſibilẽ alij int
p̃ᷣtat᷑ ⁊ explicat. õ añt quare locutio bois nõ ſolũ
reddit actũ ſ̃ etiã ſignũ mediũ h ẽ.qꝛ iĩ aia aliꝰẽ actꝰ
ↄuerſionis ſupꝛa ſe.⁊ aliꝰactꝰↄuerſionis ad alteꝝ.⁊
in cogitatõe ↄuertit᷑ aia illud qð hʒ i ſe.in locutõe
vdo offert alteri.⁊ ita oꝑtet qꝙ aliꝰſit actꝰcogitare ⁊ lo
ra adit actũ locutio ſupꝛa cogitatoem ĩ hoie.
Addit etiã ſignũ.qꝛ aia qdiu ẽ cũ coꝛpe nõ eſt nata
ſuſcipe niſi mediate vi ſenſitiua. vñ qͥ amittunt vnũ

ſenſu. neceſſe bñt amittẽ vnã ſciaʒ.iõ ad h̊ ꝙ aia cõ/

ceptũ ſuuʒ alteri expᷣmat. optet ꝙ ipᷣm voci ſenſibili
oꝛgana foꝛmate. mediate via imaginaria ↄiũgat.

T ſic ſilitudo itelligibił ſiuc ſignatũ itelligibile.ꝑ illↄ

ſuñ ſignü ſenſibile mediantibꝰ xtutibꝰ ſenſitiuis ad
intellectuʒ alteriꝰ aie aſcẽdat.⁊ H̊ cõueniẽs ẽ vt ſicut
Nõ ↄpoſit ẽ ex aia ⁊ coꝛpe.ita eiꝰ locutio aliqͥd bʒ ſpi

rituale.aliq̃d coꝛpoꝛale. In ſpũalibꝰaũt ſbᷣijs medio

„

mõ ẽ.nã locuti ddit effee
ſpectũ.ſᷣ ñ addit ſenſibile ſignũ. Reſpectũ qͥdẽ ⁊ eſfe
ctũ addit ꝓpt᷑ H̊ q cogitatio ẽ de ſui nã ſecreta.⁊ ido

nunqᷓ fit manifeſta niſi ipᷣe cogitãs aliqͥd tãq; audi/
enti offerat. ⁊ ſe apiendo ſe qᷓi q̃dã nutu mediante
qðᷣ in ſe hʒ ad intellextũ alrslladeu ptingere
qꝛ nõ esdẽ ↄuer

faciat. Neceſſarisẽ etiã axt: nouu

*.ad pᷣdictoꝝ intelli

nſecũ. Pꝛimo mõ loqͥ idẽ ẽ qð vᷣbũ foꝛ
mare ſiue gignẽ.ſcdo mõ idẽ ẽ qdð vᷣbuʒ foꝛmatũ de/

o S cogitationẽ addit effectũ ſiue re

ſione ſe ſupꝛa ſe cõuertit.⁊ Z̊ alteꝝ vel ad alteu. ß tñ
nõ ẽ necriu ſenſibile ſignũ.nec deferẽs mediũ.qꝛ cuʒ
ipᷣe intellectꝰangelicꝰ ſine potẽtijs ſenſitiuis natꝰ ſit
ſuſciꝑe.angelꝰ loquẽs ſine ſenſibili medio natꝰ ẽ ſit
offerre.⁊ iõ ad loquẽdũ ſufticit ipi angelo ipᷣa ſpẽs in
telligibil qᷓ ex vtute itellectiua ipſiꝰangeli ꝑ vim w/
luntat pᷣt ad alteꝝ ptendi. ⁊ ſicut illa ſtẽs dũ eã ſibi
⁊¶ in ſe cõtuebat᷑ itellectꝰerat vᷣbũ interiꝰ.ſic dũ eã ꝓ
tendit ad alteꝝ efficit᷑ qᷓſi nutꝰ ⁊ vbuʒ exteriꝰ.⁊ qꝛ ta
illa ſpẽs qᷓ; ite ptendèo illã ad alteꝝ. ⁊ ĩa ꝓtenſio
ſpũalłẽ.iõ nõ indiget coꝛpali medio deferẽte.ᷣ qꝛ vir
tus illa finita ẽ. neceſſe ẽ ad hoc ꝙ vnꝰangelꝰintelle
ctũ alteriꝰangeli loquẽdo.hoc E illã ſpẽm ꝓtendẽoo
excitet. ꝙ finita diſtatia adinuicẽ diſtẽt. Ex his igit
pʒ ꝙ ſi nõ tm̃ differat in angelo locutio ⁊ cogitatio.
Intũ differt i wie. differt tñ aliqͥ mõ.iõ rões inducte
ad hãc ptẽ ↄcedẽde ſunt.¶ Ad ill qð obẽ de greg. 30
dom ꝙ greg. loquit᷑ de locutõe angeli in ↄꝑatòe ad
üPud guẽ loqui cogitare ẽ.qꝛ aurẽ eiꝰnihil latet
¶ Ad illud qð obẽ de dam̃.dᷣm ꝙ quis locutio an 51.
geli nõ differat a cogitatõe. ꝓpt᷑ hoc ꝙ vltra cogita⸗
tionẽ nõ dicat vocẽ ſenſibilẽ.nibilomiuꝰ tñ nõ ẽ oiĩio
indifferes.qꝛ ſi nõ addat vltra cogitationẽ exterius
ſignũ.addit tñ vlterioꝛẽ actuʒ atq; regulã rõne cuiꝰ
ↄcernit diſtantiã finitaz. quis cogitatio ⁊ intellectꝰ
ab oi giſfitia abſkrabar ſa lbe qð obꝛ de mani 52
feſtatõe lucis ⁊ ſpeculi.dm ꝙ nõ ẽ ſilłe.qꝛ lucis vel .
ſpeculi manifeſtatio ẽ nãlis.vñ nec lux pᷣt noſcẽ lucẽ
nec ſpeculũ ſuſciꝑe.qͥnetiã ſe manifeſtẽt.ſᷣ nõ ſic eſt
d angelica cogitatõe cuiꝰmanifeſtatio ẽ wluntaria
ſicut dicit Aug.ſuꝑ Geñ.ad lit. Ipſi angeli cogita/
tiones ſuas ad nutũ wlũtatis mõ occultãt.mõ cõi⸗
cant qbuſdã ſpũalibꝰobſtaculł oſitis vel remot!.ſi

cut ſenſibilit videm? circa coꝛpa. Ad illud qð obẽ ʒ3 3

ꝙ nibil alidð ẽ loqui qᷓ; dicẽ.dðʒ ꝙ ſicut loq ẽ duptr.
in ſe ⁊ ad alteꝝ.ſic etiã⁊ dicẽ.⁊ quis dicẽ in ſe idẽ ſit
qð cogitare vel cogitando intelligẽ.tñ dicẽ ad alteꝝ
vlterioꝛẽ bʒ actũ. illud qd obꝛ ꝙ ſi locutio ad ʒ 4
dit aliquid ſupꝛa cogitationẽ ꝙ tũc nõ poterit ange
lus ĩferioꝛis oꝛdis loqui ad angelũ ſupioꝛis.ddim 4 .
veꝝ ẽ ſi loqui addẽt influentiã veraʒ in alteꝝ.ſᷣ actꝰ
locutõis ſupadditꝰ actui cogitatõis nõ dicit niſi qᷓn
dã ſpei ꝓtenſionẽ ad alteꝝ.q quidẽ ptenſio nõ ẽ illiꝰ
ſpẽi impᷣſſiua.ſᷣ potiꝰexcitatiua intellectꝰ andiẽtis vt
Apꝛia vᷣtute ſuſcipiat ⁊ in ſeipᷣo faciat.vñ locutio ex
ꝑte loquẽtis nõ ponit niſi excitationẽ actiuaʒ. ex ꝑte
audiẽtis nõ niſi excitationẽ paſſiuã. Et ex hoc pʒ q̃d ʒ S
ſit auditꝰ angeli.⁊ quõ differat audire et vidẽ. nã tã
audire q; videreẽ in angelo intelligẽ. tũc videt cuʒ
ex ꝓpꝛio motu intelligit aliquid. tũc audit qñ ꝑ ob-
lationẽ ſpei intelligibil ab alio intelligẽte excitatus.
ipᷣm qð pꝓfert᷑ intelligit.⁊ ſic cõpetit angelo nõ ſoluʒ
eſpectu ſupioꝛis.ſ etiã reſpectu par vel inferioꝛis.
q; ſic audit ſuᷣmꝰangelꝰab ifimo.ſicut mgr̃ audire .B
pt a diſcipulo.ñ qꝛ ab eo ſuſcipiat doctrina ſiue illu-/
minationẽ.ſᷣ qꝛ meliꝰcogſcit eiꝰdefectꝰ p ſnijpᷣius de
tectionẽ. Aülu qd obꝛ ꝓꝙ ſi locutio differt a co
gitatione. ꝙ nutus differt a ſpecie.dᷣm ꝙ illud nõ ?
opoꝛtet ꝙ differat re.ſ̊ ſufficit cõparatõne.Eadẽ em̃
ſpẽs eſt q̃ cõſiderat᷑ in ſe.⁊ que põt ꝓtendi ad alten.
relatione differẽs.ſᷣ actus coſiderandi eazʒ in ſe(qui
quidẽ ẽ ogicatio) r ncta ptendédi ad alten qui eſt
locutio)eſt alius ⁊ alius.nã his actibꝰ intellectꝰ an
gelicꝰcadẽ ſilitudine diuerſimode vtit᷑ita ꝙ in vno

g0

¶Airũ eadeʒ locutio poſſet eſſe a deo ⁊ angelo. Et
ſic v

N

*

ala ſiltudo ⁊ intelligibił ſpẽs d ti ſꝑẽs ⁊ verbũ.in

altero vo nõ tm̃ ſpẽs ᷣ ctiã nutꝰ. Aerũtñ poſſet dici
q ſicut ſpẽs q̃ ẽ in ſpeculo dũ ꝓtendit ſe ad oculum
nõ eſt oino eadẽ ſᷣ ſe multiplicat.ſic etiã pᷣt intelligi
ſpuali mõ de ſpẽ ꝗᷓ eſt in intellectu angelico. Si ant
ꝗqrat᷑ de medio.ddm ꝙ uulla ẽ qõ.qꝛ cũ ſit actio ſpiri
tualis ⁊ intellectual.nõ indiget medio coꝛpoꝛali.Si
vo ꝗᷓrat᷑ de virtute ꝑ quã ſit ſiuc de luce ſpũali.dᷣm
ꝙ cocurrit ibi lux intellectꝰ angelici offerentis.⁊ lux
etiã ſuꝑne veritatis.vt ſicut in lucc coꝛpoꝛali ad im
mutandum viſum videmꝰ?cõcurrere ⁊ lucẽ incoꝛpo
ratã ⁊ lucẽ inſuꝑ influentẽ ⁊ abſolutã.vtpote luceʒ
ſolis. ſic etiã ⁊ in D cognitõe duplicẽ lucẽ cõcur
rere intelligamꝰ.ſm q in pluribꝰ locis innuit Aug.

Bnelkio j.

idet᷑. Apocal.j.loquẽs ꝑ angelum ſeruo ſcʒ Jo/⸗
hanni ⁊c.ſ̊ qñcunq;ʒ aliqͥs artifex agit ꝑ inſtrumẽtũ.

xæadẽ ẽ actio agentis ⁊ inſtrumẽti.ſicut cũ qͥs incidit
3 ſecuri.cadẽ eſt inciſio.g eadẽ eſt locutio dei ⁊ ange

i. ¶ Itẽ cũ loquit᷑ deus nobis p ꝓpbetã.locutio illa

dẽ ee dei ⁊ ſpũſſcti.⁊ ſirr locutio illa ẽ ipius ꝓphete.vᷣ

ↄſtat ꝙ nõ ẽ niſi vnica.̊ pari rõne cum deus loquit
nobis ꝑ angelos. ¶ Itẽ qñ audita fuit vox illa.hic
eſt filiꝰmeus dilectꝰ. Lucc.iij.ↄſtat ꝙ illa fuit locu/
tio dei.qꝛ nullus poterat h̊ vere dicere niſi deus.ſed
illa locutio fucceſſionẽ habuit ⁊ variationeʒz. fuit

ab aliqᷓ creatura ſpũali. videt ꝙ; vna ⁊ eadẽ locu/

tio poſſit eẽ dei ⁊ angeli. tẽ videt᷑ ꝙ nulla locu/
tio ſenſibilis poſſit cẽ dei qnetiã ſit angeli. Locutio

eñm ſenſibilis fit mediantibꝰ oꝛganis. ſi deus ꝑ ſeñ

põt currere.qꝛ curſus fit mediantibꝰoꝛganis coꝛpo
alin nõ hʒ deus.glſiłr nec ꝑ ſeipᷣm ſenſibilit loq̃.
ae ocutio ſenſibil dei. ſic ẽ dei ꝙ ãgeli. ¶ Coͤtra.
Diuerſaꝝ ſbaꝝ agentiũ. diuerſi ſunt actꝰ.ſᷣ̊ deus et

angelus oino ſunt diuerſi agentes.̊ diuerſas faciũt

pꝛie cõuenit deo vt ſubi

locutões.¶ Itẽ locutio dei nõ ẽ aliud q; vrbũ dei.⁊
verbũ angeli ẽ oino aliud ⁊ aliud. locutio dei an

geli ẽ oino alia ⁊ alia. ¶ Itẽ nullus actꝰqͥ ꝑ ſc ⁊ pꝛo
ſi dicat᷑ de creatura eſt

idẽ ꝓut d de deo ⁊ de creatura. ſicut pʒ. aliud em̃ eſt

intelligere bois. aliud intelligere dei. pari rõe alia
erit locutio dei. alia locutio angeli. ¶ Itẽ cũ deus lo

quit᷑ mentibꝰ nr̃is loquit᷑ aie qtũ ad ſupᷣmã ꝑtes.cũ

vSo angelus loquit᷑ ſuggerit ab lafer End videt᷑

ꝙ eadẽ poſſit eſſe locutio dei ⁊ an geli. ¶ Quxta boc

Iritur cũ angelꝰ appareat ⁊ loq̃t in ꝑſona dei. vtrũ

ſilr poſſit adoꝛari in ꝑſona dei.Querit᷑ etiã vtrũ ap/

paritiones oẽs in ſubiecta creatura qͥbus deus ap/

58 igs ſiniͦ eenoubaunboblatum ſcucoiunies
auc

32 paruit.⁊ locutões etiã facte ſint mediantibꝰangelis
ſione coꝛpoꝛali. imaginaria. ⁊ intellectuali. In viſio
ne intellectuali vidct᷑ deus in ſeipᷣo lucẽs.viſione ãt

Rey.dm ꝙ ſicut tripir dicimur videre deũ.ſcʒ vi/
imaginaria ⁊ coꝛpoꝛali videt᷑ deus in ſubiecta crea/
tura apparẽs.Sic etiã tripir dicimur audire.Aut ꝑ

litus fuit ⁊ in veteri ⁊ in nouo teſta.Aut ꝑ aliqð
ſignũ in interioꝛi ſenſu vel ĩ interioꝛi imagine foꝛma

tũ.Aut ꝑ aliqð inſpiratõisverbũ nr̃is mẽtibꝰinſtil/
latũ.Et ſicut tripłr audit᷑ ita etiã tripir dꝛ loqui.ſᷣm

ꝙ in nobis triplicẽ excitat auditũ.Sicut em̃ ſenſum
nr̃m ad ſuijpſiꝰappᷣhenſionẽ excitat mediante ſigno
ſenſibili. in ͥ apparet angelus cx ꝑſona dei. vel deus

appꝑet ex miſterio angeli.mentẽ aũt noſtrã ꝑ ſemet

vero qð obꝛ in ↄꝛiũ ꝙ diuerſaꝝ ſbaꝝ agen

————

ipᷣm infoꝛmat vt ipᷣm Acat cognoſcat. ſic in locu
tione intelligenduʒ ẽ. Mã locutio illa q̃ deus loquit
ꝑ ſignuʒ ſenſibile ſiue exterius ſiue interiꝰ.aut ſemꝑ
aut frequẽter fit ꝑ angelũ. ſicut dicit Gꝛeg.in moꝝ.
Ait em̃.cũ loquit᷑ deꝰnobis ꝑ angelũ.aliqũ vocẽ ſuã
rebꝰindicat.aliqñ imaginibꝰocuł coꝛdis oñſis.aliqũ
imaginibꝰ añ coꝛpoꝛcos oculos ex acre aſſũptis.ali/
qñ ſbijs celeſtibꝰ.aliqñ terrenis.aliqñ ſil celeſtibꝰ et
terrenis.⁊ de oibꝰexẽplificat.Locutio vᷣo qᷓ deus in/
ſpirat aliq̃d coꝛdibꝰnfr̃is.⁊ ſi poſſit fieri ꝑ angelũ ex/
citantẽ ab inferioꝛi ſicut dicit Gꝛeg. ꝙ nunqᷓ deꝰbu⸗
manis coꝛdibꝰ ita ꝑ angelũ loquit᷑.vt ipſe mẽtis ob
tutibꝰ pᷣſentct᷑.fit tñ pᷣncipalit᷑ ab ipſo deo. Pꝛimus
igit᷑ ⁊ ſcs modꝰloquẽdi ⁊ angeli ẽ ⁊ dei.ſ dei tanqᷓ
imꝑantis.angeli vo tanqᷓ; cxequẽtis.ita ꝙ ſermo ex⸗
cquentis referat᷑ ad ꝑſonã impantis. Hoc aũt pᷣt eẽ
dupfr. AUel cũ angelus loquit᷑ in pſona dei.ſicut cuʒ
foꝛmauit illã vocẽ Luc.iij.hic ẽ filiꝰ meꝰdilectꝰ.ſiue
ſicut locutꝰẽ ad moyſen.Exo.iij. Ael cũ loqͥt᷑ vt nũ⸗
cius dei ꝑferẽs illud verbũ q̃ſi a deo.ꝑ quẽ etiã mo/
dũ dẽ dñs loqͥ per ꝓphas.terciꝰvero modꝰloquendi
eſt ꝓpꝛius ipᷣius dei.⁊ ita nõ pᷣt eadẽ eẽ locutio dei et
qgeli pᷣm illũ modũ.Ex his pʒ rũſio ad qõnẽ ⁊ p ma
gna parte ad obiecta. Mã rones q̃ ꝓbant q; eadẽ lo⸗
cutio poſſit cẽ dei ⁊ angeli. pcedũt pᷣm eũ modũ lo/
cid hſm ꝙ deꝰ loquit᷑ ꝑ angeli miſteriũ.⁊ tũc ea/
dẽ eſt locutio.ſicut eadẽ ẽ oꝑatio.⁊ pᷣncipalit᷑ mouẽ
tis ⁊ inſtri.q;uis ſit ibi diuerſa relatio.⁊ oẽs ille rõcs
hac via ꝓcedũt vt pʒ.⁊ iõ ↄcedẽde ſunt. illud 39
iñ. diuer⸗
ſi ſunt actꝰ.ddm qꝙ illud intelligit᷑ de actu pᷣmo ⁊ im
mediato reſpectu virtutis agẽtis. Si em̃ intelligat
de ope oꝑato.ſic nõ hbʒ veritateʒ ſimplicit.maxie qñ
plura agentia nata ſt ↄcurrẽ ad vnũ effectũ.⁊ ſicẽ in
Poſito. Mã locutio angeli ſicẽ ab angelo vt nõ ex/
cludat ſᷣ includat oꝑationẽ dei.actio tñ dei qᷓ eſt idẽ
q ipᷣe deꝰ.nõ pᷣt eẽ eadẽ cũ locutõc ãgeli.ſᷣ iſtiꝰlocu
tionis effectꝰ.⁊ dei ⁊ angeli eẽ pᷣGt. ¶ Ad illud qð obẽ ꝗ0o
qꝙ locutio dei nõ ẽ aliud qᷓ; vbũ dei.ddm ꝙ ſicut pᷣus
dictũ ẽ.ſicut loqͥ ẽ interiꝰ⁊ exteriꝰ.ita ẽ ſermo iterioꝛ
⁊ exterioꝛ.Et ſᷣmo ſiue verbũ interiꝰnõ pᷣt eẽ idẽ cuʒ
bᷣmone vel vᷣbo ãgeli.ſᷣ pᷣmo exterioꝛ pᷣt. Sermo eĩ
interioꝛ dei ſiue vᷣ̈bũ eiꝰẽ ipe deꝰ.ᷣmo vᷣo exterioꝛ eſt
illiꝰ vbi effect?. ¶ R aliud dᷣm ꝙ loqͥ put deus dẽ 41
loqͥ ꝑ angelũ nõ cõpat᷑ ad deũ ſicut ad ſubicctũ ſ̃ ſi-
cut ad cam. Mõ cm̃ dẽ illa locutio eẽ dei.qꝛ ſit dei di
ſpoſitio. qꝛ ẽ ab eiꝰimꝑio.ipᷣe aũt obijcit de locutõe

interna ⁊ increata de q̃ nibil ad ꝓpoſitũ.i Ad illud ꝗ2ꝛ
qdð obẽ ꝙ ex alia ⁊ alia ꝑte loqͥt᷑ deꝰ⁊ angelꝰ.dom
obiectio illa ꝓcedit de locutõe ſᷣm tciũ modũ. 5
illud qð q̃rit᷑ vtꝝ ſilr cõpetat ei adoꝛari ex ꝑſona dei
ſicut ↄpetit ex ꝑſona dei apꝑere ⁊ loqͥ.ddm ꝙ ſic ſer
mo quẽ foꝛmat angelꝰin ſubiecta creatura duplrxp̃t
referri ad deũ. aut mediate. aut imediate. Mediate
cu angelꝰ ꝓnunciat tanqᷓ; ſi deꝰ ꝓnunciaret.imedia-
te qñ angelꝰ ꝓnũciat vt nũcius dei.ſic intelligendũ
eſt in apparitõe ſenſibili.qꝛ foꝛma illa aut pᷣncipalit
ducit in angelũ qͥ ẽ nũcius dei.aut pᷣncipalx ducit in
deũ.⁊ pᷣmo mõ pᷣt adoꝛari dulia.⁊ ſcdo mõ mõ põt
adoꝛari latria ſicut adoꝛauit abꝛahã. Ad illud qd 44
vltio q̃rit᷑ vtꝝ bmõi apꝑitões ⁊ locutões ſenſibiles
fiãt ſp mediãte miſterio ãgeli.de h̊ dubie rñdet aug.
in li.iij.de trini. Męgr tñ hãc ꝑtẽ innuit ꝙ oẽs fiant

mecdiante angelico miniſterio. ſiue fuerint in veteni

e

eetunintn
Afinneeℳ
Ateßſiin
etaginn
man

intiſigenee
4 1 an
fnisdu
ſingoret⸗
idvingi⸗

d 4

gut 5.4 XI

de teſtamẽto.ſiue in nono. Sed Gꝛcgo. expꝛeffius hoc per Gam edidit. qus circũſciptaz tꝑe per bumana
. Ma aſſirmat ꝙ oẽs fiant mediate rõnali aliqᷓ creatura. verba diſtinxit. ſeg de celeſtibꝰloquens.verba ſua qᷓ
öcn Ait em̃ ſic in moꝝ. Per ãgelũ loquit᷑ dñs.cũ ſuper / audiri ab homibus voluit.rationali adminiſtrante
Knllnie ne reuelationis verba audiunt᷑.ſicut dicit ob. xj. ceatura foꝛmauit. De hijs autẽ apertius habitum
ſlgifſgli Qanſficaui ⁊ iteꝝ clarificabo. Neq; em des qui ſine eſt in mo li. diſt. xvj. vbi habitũ ẽ de apparitõe ſiue
rriſhel te vi intime impulſionis clamat.in parte vocẽ ſuũã viſibi i miſſione. JUMdUU
hſſtcche iſtinctio. xj. De ange ſterio ⁊ miſſione ꝑ cõpationẽ ad hoĩem cui miniſtrant.
ndtidt dq ſcendũ ceſt q angcli boni ⁊c. Supꝛa determinauit mgr̃ de angeloꝝ miniſterio q;tũ ad ipᷣos
nngmü terminat angeloꝝ miſterio ꝑ ↄpationẽ ad boiem cui miſtrãt. Et
Wanmfrt, om̃e officiũ ſiue miſteriũ laudabile ⁊ bonũ debet hbꝛe pᷣmiũ.iõ ps iſta bʒ duas ptes. In pᷣma deter
it theni minat q̃liter angeli boibꝰmiſtrãdo eos cuſtodiũt. In ſcda qrit.vtꝝ angeli ex ipᷣo actu miſtrandi i meritoveł
henſen ininin pᷣmio ꝓficiãt. ⁊ incipit ſcdᷣa ꝑs ibi. Pꝛcterea illud ↄſiderari opoꝛtet ⁊c. (Pan pars bʒ duas. In pᷣma

Werſen, oñßqit ꝙ boni angeli deputant᷑ ad cuſtodiã. ⁊ mali ad exercitiũ hoĩm. In ſcda q̃rit et determinat vtꝝ ſinguli
Negtgnd depnutent᷑ ad cuſtodiã ſinguloꝝ.ibi.ſolet aũt qᷓri vtꝝ ſinguli. Si ſcda ꝑs pᷣncipal duas bʒ pᷣm duas opi⸗/
mahtuüt nmnieones ſm q̊s duplr determinat qõem /ꝓpoſitaã. In pᷣma ꝑte ponit pᷣmã opinioneʒ q̃ incipit.ibi.pᷣterea illud
ngſmdäicteh ↄſiderari opoꝛtet ⁊c. In ſcda ſcdam.ibi.Alij aũt dicũt a elos in ↄofirmatõe ⁊c. Subdiuiſiones aũt partiux

Lir ⁊ intellect?mgfi pʒ in lr̃a.nã totał intẽtio diſtinctõis vſat᷑ circa duo.vicʒ circa cuſtodiã ⁊ eivoñtia vl ãnexa.
— A ſtendit Ehont angeli deputant᷑ ad cuſtodiã.s' t
aiänn mali ad exercitiũ hominn. a —RNRNfe
— ALlud qq ſciendũ ẽ ꝙ angeli boni deputati ſũt M. XI D
igtutin i·ad cuſtodiã hoĩm. ita vt qᷣ electoꝝ habeat è“
ifränzt — gelũ ſui ꝓfectũ nun daͤis ſnaͤliß dele r
weintniti⸗ B. xviij. Gatũ. Vñ ĩ euãgelio veritas a puſi oꝝ ſcandalo phi „
nnn Nath. xv m. ers ait. Angeli eox ſp vidẽt faciẽ pfis. Angelos di⸗ ac inãquãq; aiamm
ndhs Hiero. (it eoꝛũ eẽ qbꝰad cuſtodiã deputati ſunt. Sup quem a nunsrertaea⸗
lgirafnn iiiuitat hr̃e angelũ ad ſui cuſtodiã deputatũ.inqens falſum. quia cum aĩ
ün Sꝛego. ita. Aagna dignitas aiarũ eſt vt ynaqueq; hẽat ab paruuli ĩ oꝛtu ſue na⸗
iniinn; dditu natiuitatis i cuſtodiã ſui angelũ delegatũ. Gꝛe/ tiuitatis nõ poſſit me
fnii goꝛius q; dicit. qᷣ ᷓ; vnũ bonũ angelũ ſibi ad cu⸗ nec erehi nee
isnie lldiavchprard: vnüi mald adexrerand Hx- Aſem ſie cyar biſapinne.
asili oẽs angeli boni nr̃m bonũ velint.cõiterq; ſaluti oĩim us ſeoceupat circau

ſtudeãt.ille tñ q deputatꝰẽ alicui ad cuſtodiã.eũ ſi bã⸗: lum pꝛo illo tpe. ſicut

. Slnd den D . ℳ . — . .
tei, Thob.iij,. liter hoꝛtat᷑ ad bonũ.ſicut legit᷑ de ãgelo thobie.⁊ de ſi aliqs doctoꝛ vellet

niwet Acc. xij. angelo petri in actibꝰaploꝛũ.Silr ⁊ mali angeli cum erudire paruulũ va⸗
iſit⸗ er . deſideret malũ hoim. magis tñ hoĩem ad malũ inci⸗ ac ſen dien⸗
gfin tttttat 2 ad nacenci foꝛtius inſtat ille qͥ ad exercitiũ eius Aucengs Finon ac
iwirant ðMU deputatus eſf. ſpm.
glitene (NAQuerit ? determinat vtrũ ſingulis hoĩbus ſinguli H
anen auAngeli an pluribus deputatus ſit vnus ad cuſtodiam viget᷑ ꝙ cũ in pari pi-
re vel exerctium. b l MVV Aulo ſit Pyer 15 nar
niiſi⸗ Queſtio ¶olet aũt q̃ri.vtrũ ſinguli ãgeli ſingul hoibe. an vn⸗ 2 e Etäg odin aß
Bele pfrlibaad cuſtodiã vel a exereitiu deputat“ ſit. Sʒ cũ Tain karas oꝛtů. Zy.
iüind ęlecti tot ſint q̃t ⁊ boni ãgeli ſt.ples ↄſtat eẽ oẽs ſit᷑ bo dom eꝙ ſicut dicit bie
D noos ⁊? malos hoies q; boni ãgeli ſint.Et cũ tot ſint ele ronymi auẽtas.ꝙ ad
imnt ii zt angeli boni. ⁊ ãgeli boni ples ſint q; mali.pleſq; cuſtodiã bominis an
cn ſint hoiĩes mali qᷓ́; boni.nõ ẽ ambigẽdũ ples eẽ bonos ngintelligant entr
n hoiĩes qᷓ; ſint mali ãgeli.⁊ ples eẽ malos hoĩes q; ſint een no ſolĩ neetlic⸗
atd Be'“. mali angeli vel boni angeli.Ideoq; dici opoꝛtet vnũ xx natiuitate ex vte⸗
mut ecundẽq; angelũ bonũ vel malũ pluribꝰhoĩbꝰdeputa ro. ſed etiã de natiui⸗
un niad cuſtodiã vel exercitiũ.ſiue eodẽ tꝑe ſiue diuerß tate in vtero. extunc
izen R tpibꝰ. YMW aũt dicim?ꝰeodẽ tꝑe vel diuerb tpibus.qꝛ vi eñm no ante debet an⸗
i⸗ s Aetur qᷣbuſdã ꝙ oẽs hoĩes qͥ ſunt ſimul in aliqᷣͥ tꝑe.ſin Selca cufodia circa
eeer guli ſingulos s gelos hfe pñt bonos vl malos.qꝛlic, decun dtanle e
in i maioꝛ ſit numerus hoim cõputatis in vnũ oĩbꝰ qͥ fue addlaprnapans te⸗
nin runt ⁊ ſunt ⁊ futuri ſunt.qᷓ; angeloꝛũ.tñ quia homies ſpicit ipinitum iᷓ coꝛ

decedẽtibus homibus ſuccedunt,= ideo nunqᷓ; ſimul pus. et idco nõ debet

ſpãlem angelũ ad ſui
cuſtodiã habere anq
ſpũs infundat᷑. NMon
debet etiã differre.qa

cerxtũc defendere ſᷣ⸗t et

adiuuare mag. tame
ßm tpa diuerſa. Ou
em̃ in vtero e puulus

pst interimi 7 daͤna/

ri. dũ eſt extra vteruʒ

ante adultã etatẽ mõt

a baptiſmate impedi

ri.dũ ẽ in adulta eta/

te ad diuerſa peccata
t ꝑtrabi. Cõtra bec
oĩa in his tribꝰ ſtati/

ſtodia ſibi deputari.
vt p eã ab his malis
poſſit erui.⁊ ab aduer
ſario defendi. ⁊ bi effe
ctus ſatis dicunt᷑ pla
ni qͥ ſunt ꝑ liberatio/

nẽ a malo. Atrũ aũt

paruuluſ ẽdiu caret
vſu rõnis aliquẽ oc/

cultũ cffectu babeat
ptũ ad habilitationẽę

⁊ directionẽ in bonũ.
aſſignare ẽ difficile. b
negare nõ eſt tutum.

b Cõſtat itaq; om/
nes angelos in cogni

tionem diuinoꝝ mi/
ſterioꝛũ ᷣm ꝓceſſum

tꝑis ꝓfeciſſe. NMoc vi
getur eſſe ð Gꝛego. qq
dicit in dyalogo.qͥd ẽ

qdð nõ videat qͥ vidẽ/

tem oia videt.ſi g̊ vi/

dent q̃ſi a pᷣnc pio tẽ/
poꝛis exemplar diui/
num. videt᷑ ꝙ in nul⸗
lins cognitione defe⸗
cerũt. Si tu dicas ꝙ;
intelligit de omnibus
̃ ſunt de neceſſitate
ſalutis.ſicut dicit ma
giſter in litera. Obij/
citur hoc. VUnũ ſo/
lum ẽ illud qð eſt de
cſientia ſalutis.g nõ
deberet dicere rõne il

lius ꝙ oia ſciant.q̃ſi

beatitudo eſſet ĩ mul
tis. Pꝛetcrea.ſi illud
exemplar diuinuz eſt
ratio oim.⁊ qͥ cogno/
ſcit rõnẽ rei cognoſcit

ipſam rẽ.videt᷑ ꝙ an⸗/

gelus om̃es res crea/
tas cognoſcat dũ illð
vnũ cognoſcit. ⁊ ſi p/

fecerunt m ꝓceſſum

ſunt in hac vita. angeli vo nunqᷓ; decedunt. ſed ſimul
oẽs ſunt.eſſe põt vt ſinguli hoĩim dũ in hac vita ſunt.

—

ſingulos habeãt angelos bonos vel malos ad ſui cu⸗
ſtodiam vel exercitiũ deſtinatos. Ceterum ſiue ita ſit

ſiue nõ.nõ eſt dubitandũ vnũquẽq; habere angelum

.

9

ſingularit.nec eſt mirandũ vnũ angelũ pluribꝰ homi
nibus ad cuſtodiã deputari.cũ vni homini pluriũ cu⸗

ſtodia deputetur. ita vt eoꝝ quiſq; ſuũ dicat᷑ habere

dominũ vel epᷣm vel abbatem.

*

clant in merito vel pᷣmio vſq; ad iudici’. c

Querit ? rũdet ᷣm pᷣmã opinionẽ.vtrũ angeli ꝓmſi

Fꝛcenen illud ↄſiderari opoꝛtet. Vtrũ angeli boniĩ

bug drbd angelicacau mio vel ĩ merito pficiãt vſq; ad iudiciuʒ. i merit

ꝓficiãt atq; qͥtidie magis ac magis mereant᷑ qbuſdã
videt᷑ ex eo qꝛ qͥtidie hoĩm vtilitatibꝰ iſeruiũt.eoꝛũq;
ꝓfectibꝰſtudent. Quibꝰ etiã nihilominꝰvidet᷑ ꝙ ⁊ in
pᷣmio ꝓficiãt ſcʒ in cognitõe ⁊ dilectöne dei. Licet em̃
(vt aiunt) ĩ ↄfirmatõe biitudinẽ acceperint et᷑nã atq;
pfectã. auget᷑ tñ qᷣtidie eoꝝ btitudo.qꝛ magis ac ma⸗
gis diligüt atq; cogſcunt. ⁊ eoꝝ charitas qᷓ deũ ⁊ nos

diligut. ⁊ meritũ ⁊ pᷣmiũ. Meritũ.qꝛ ꝑ eã et obſequia
ex ea nobis ipenſa merent᷑.⁊ in btitudine ꝓficiunt.et

ipa eadẽ eſt pᷣmiũ.qꝛ ea beati ſunt.¶¶ Et ꝙ angeli ꝓfi

ciant ĩ cognitõe ac ꝑ H̊ in btitudine.teſtimonijs ſctõꝝ

ↄſirmãt. Dicit em Eſaias ex pſona angeloꝝ.xpᷣi aſcẽ
dentis magnificẽtiã admirantiũ. Quis ẽ iſte ꝗͥ venit
de edom.tinctis veſtibꝰ de boſra:Et in pᷣs. Quis eſt

iſte rex glie. Ex qᷣbus apparet ꝙ myſteriũ verbi incar

naei pleniꝰcognouerft angeli poſt ĩpletionẽ q; an. Et

ſicut ĩ cognitòe huiꝰmyſterij ꝓfecefr̃t.ita dicũt eos in
deitat cognitõe ꝓficé. O at ĩ hmõi miſterij ↄgnitõe
ꝓfecerint euidẽter docet aplłs dicẽs. Que ſit diſpẽſa⸗
tio ſacri abſconditi a ſecuł in deo.vt innoteſcat multi:
foꝛmis ſapia dei ꝑ eccleſiã pᷣncipibꝰ⁊ ptãtibꝰin celeſti⸗

bus. Suꝑ quẽ locũ dicit Hierony.angelicas dignita
tes pᷣfatũ miſteriũ ad purũ nõ intellexiſſe.donec ↄple
ta eſt paſſio xpᷣi.et aploꝝ pᷣdicatio ꝑ gentes dilatata.
HPis aũt videt᷑ ↄtradicẽ Aug.ſuꝑ eundẽ locũ eple di⸗
cens. Mõ latuit angelos miſteriũ regni celoꝛũ.quod
opoꝛtuno tpe reuelatũ ẽ ꝓ ſalute nra. ollis a ſeculis
innotuit ſup̃ memoꝛatũ miſteriũ. qꝛ oĩs creatura non

ante ſecula ̊ a ſclis ẽ. Attende lectoꝛ.qꝛ vident᷑ diſſen
tire in hac ſnia illuſtres doctoꝛes. Ideoq; vt omis re⸗
pugnantia de medio tollat᷑.pᷣdicta verba Hoavymonẽ
ſequentes ita determinemus.vt illis angelis qᷣ maio⸗
ris dignitatis ſunt.⁊ ꝑ quoꝛũ miniſteriuʒ illa nũciata

ſunt. ex parte cognita a ſeculis ſuiſſe.vtpote familia⸗
ribus ⁊ nuncijs.Illis vero qͥ minoꝛis dignitatis ſunt

incognita extitiſſe dicamꝰ.vſq;quo impleta ſuut.⁊ ꝑ

eccleſiã pᷣdicata.⁊ tũc ab oĩbus angelis ꝑfecte fuerüt .

cognita.? Conſtat itaq; oẽs angelos in cognitoe diui

noꝛũ miſterioꝛũ ſᷣm ꝓceſſum tꝑis ꝓfeciſſe. VUñ nõ in⸗

ſibi deputatũ. ſiue pluribꝰſimul deſtinatꝰ ſit.ſiue vni

Pꝛima opinio

ꝙ pꝛoficiant in

Pꝛime opinio

nis pꝑ auctates

cõfirmatio.

Eſa.lxiij
ps.xxiij.

Hiero. ad eim
opinionẽ deter
minatio.

Aug.õ LHiero/⸗

nimi decmina/

tionẽ apparẽs

cõtrarietates.

Determin atio

pᷣdictaꝝ auẽtũ.

cõgruenter ipſi dicunt angeloꝝ ſciam ac beatitudinẽ
augeri vſq; ad futurã ↄſummationẽ.qñ in ſcientis ac

ſſhenlia

ilſtt⸗
gghlins.

hiiegerſi⸗
niſatenechii
rmnitu⸗

bepe.

ifientsit
ſibisſnehhnt⸗
cnelesnnan
rncengdo
Ailutcoti
anizeif
taminptale
huncaenpee
mnleager
latmmichi
Md in

ebnn

N
ben

XAX —
beatitndine ita ꝑfectiſſimi erũt.vt nec augeat᷑ ampliꝰ ctpis.qᷓ vr qꝙ; eoꝝ co/
J nec minuuerrk. FfFitio ſublaceat tra5
L Rñdet ſᷣm opinionẽ ſecũdã q dicit ãẽgelloo mutationitꝑali iiaz
iin quibuſdã pᷣmiſſoꝝ nõ ꝓfeciſſe. d nõ viderẽtur eſſe bi.
1 Alij aũt dicũt ãgelos in cõfirmatiõe tanta deitatis di * fe couſ⸗ OUYUWU
lectione atq; noticia fuiſſe pᷣditos.vt in his vlteriꝰ nõ a nabkaetſe aos HUMUM
n ꝓfecerit nec ꝓfecturi ſint. Pꝛofecerũt tñ in ſcia reꝝ ex a gra. Cognitio ver
terioꝝ ſicut ĩ cognitiõe ſacramẽti ĩcarnatiõis ⁊ hmõi. que eſt a natura du mʃ‧
ſed ñ in cõtẽplatiõe deitatis.quia trinitatẽ ĩ vnitate. plex ẽ. Quedã em̃ dẽ
atq; vnitatẽ in trinitate nõ pleniꝰ intelligũt ſiue intel eẽa natura. q; natu·
8 lecturi ſunt q; ab ipa confirmatiõe pceperũt. Ita etiã die nſa ta t oni

i Niugt
Chfanz

nõ quãtũ ad numeꝝ meritoꝝ. Plura em̃ bona fecerũt deficiunt. qꝛ ꝙ'tũ ad
i poſtea q̃ tunc nõ fecerãt. ſed eoꝝ charitas ex qua illa bac bñ vles ſpecies
n Pceſſerũt nõ ẽ aucta. ex qua tm̃ meruerũt anteqᷓ iſta tio a natura di coni
ei Quid ſit pꝛo/ adderent᷑.quãtuʒ poſtea his adiectis.Illud vero qd tio queẽ unsturakeg H
1 babilus. alijſupius dicũt ꝓbabilius videt᷑.ſcʒ ageli vſq; ad potẽtii ſiue ſit inna ⸗
n, Huic pbabilio iudicium in ſcia et alijs ꝓficiant. Quibus tñ vident᷑ ta ſiue ſit acqᷣſita. et
nos ri ſenietie obui obuiare quarũdã autoꝛitatũ verba. Ait em vſidoꝛus um ngc pfere⸗
nuu ant auctes. de ſum. bono. Angeli in verbo dei oĩa ſciũt anteqʒ fi: wisg nnleichicd .
tet ant.ſed nec oẽs nec oĩa ꝑfecte ãgelos ſcire dixit.et iõ periẽtiã et huſis⸗
hi ſuß Gꝛego. eos in ſcia ꝓficere non remouit.Gꝛeg.in li.dyalogoꝝ nẽ ſuꝑ bis q̃ denouo

nor Elun

c an det dicere ꝙ oĩa ſciant ãgeli.et nihil ſit qð neſciãt. Sʒ tio a gratia duplex ẽ·
* accipiendũ eſt hoc de his quoꝝ cognitio btm̃ facit co⸗ u4 a gacls fnn. J
gnitoꝛẽ.vt ſũt ea q̃ ad miſteriuʒ trinitatis et vnitatis dcta graten inen
nock ptinent. 30 rlee t) eetgen en den e erc. Gicut ẽ imébug
“ . EPtinerr. rMBä coꝛpalibus ponũtur
6 quedã virtutes influẽtes. quecdaz fixe. ſiue vita.quedã influẽs. quedã fixa.ſic intelligendũ ẽ et in ſpiritualibꝰ
mẽbꝛis ſiue ſpiritibꝰ ãgelicis. Quia gra fixa dẽ eẽ gratia cõfirmatiõis. Cognitio ꝓcedẽs ab hac gra eſt viſio
en eterne lucis in qua nec pꝛoficiũt angeli nec decreſcunt. Cognitio vᷣo q̃ eſt a gratia influente eſt cognitio reue⸗
Utionis. qᷓ ideo vocatur influens. qꝛ non ſemper reuelat deus myſteria. ſed pꝛo loco et tꝑc.ct m hanc intel ·½

i kppi⸗
in

la me ſcentian.⸗ cognitio ſolius verbi adeo ſufficit angelis.ſicut ſi baberent cognitione ois rei
u binun etiam in ꝑticulari.Ad illud ꝙ obẽ ꝙ vident omnem rõem. dm ꝙ ſpeculum eternum eſt ſpeculum volunta

„ chnignnn
e e⸗
m.
Röhe⸗

4 e Dintelligentiam huius ꝑtis circa duo incidit ſario.tanto gloꝛioſioꝛ eſt victoꝛia. ſed gloꝛioſiꝰ eſſet
ieen bic dubitatõ. Oꝛio circa qgeloꝝ cuſtodiã. Se homini vincere dyabolũ per ſeipſum q́; ꝑ angelicum
eundo circa eis annexa. ¶ Quantũ ad pꝛimũ ſuffragium. carentia angelici pᷣſidij auget gloꝛiaz.
S querũtur tria. Dꝛimo ꝗritur vtꝝ angeli deputani de igitur ab oppoſitis cuſtodia angelica minuit noſtr?⸗
gre Nenmn buerint ad cuſtodiã hõis lapſi. Secũdo vtꝝ ſibomo goꝛia. ſed deus nihil facit qð ſit noſtre gloꝛie detn/
ſun ſtetiſſet deputati fuiſſent ad cuſtodiã homis. Certio mentum. æc. ¶ Item hoc ipᷣm oſtenditur rationi⸗
vtrũ aliquis angelus deputatus ſit ad cuſtodiã xpi. bus ſumptis a parte angeli.maioꝛ eſt qui recumbit.
e e ꝙqui miniſtrat ſi angelus qui cuſtodit hominem
Fing an Auenio . x- a miniſtrat. bomo viatos eſt maioꝛ angelo beato.
¶ Circa quã ſic pcedit᷑ ct oſtendit᷑ q ãgeli non debue ſi boc falſum eſt. angelus nõ miniſtrat homini.igi/
rint deputari ad cuſtodiã bõis. Et pumo oñditur ra tur angelus non euſtodit hominem. aut in cuſtoddria
. tiõe ex ꝑte hominis ſic.Cui nulla pot fieri violentia. peruertitur oꝛdo. Mtem ſi angelus cuſtodit bomi /

dicũt eos in charitate nõ ꝓfeciſſe poſt cõſirmationeʒ.
qꝛ eoꝝ charitas poſtea nõ eſt aucta.et ſic dicũt eos nõ
ꝓfeciſſe in meritis.ſed hoc quãtũ ad vim merẽdi.ſed

ait. Quid ẽ qð ibi neſciãt vbi ſciẽtẽ oĩa ſciũt. Vbi vi⸗

ligit mgr̃ angelos magis pꝛofeciſſe.nõ quia apertius viderit verbũ.ſed qꝛ reuelatio aliqua facta ẽ eis a vbo.

ma mundi cõſtitutio

ageli non ꝓficiũt nec

ne.et quãtũ ad hauc

fiunt. Similit cogni /

Ad illud qdð obẽ non ꝓficiunt qꝛ vident oia videndo verbũ.dð.qꝙ illud dictũ ẽ non ꝑ ꝓpꝛietatẽ.ſed ꝑ equi

rium. et exemplar illudẽ voluntanie ductiuũ ideo quãtũcunq; quis in eo aſpiciat.nibil in eo videt niſi quã/

tum vult reuelare. Ad illud vero q obẽ de trãſmutatiõe tẽpoꝛis.dm.q et ſi cognitio beatitudis tꝑi nõ ſub

iaceat. tamẽ cognitiones.et affectiões.et etiã cogitatiões ãgeloꝝ circa res creatas nihil Pee Variar nreta.
qgel dicla ſufficiat.

Dicit em̃ Aug. ſuꝑ Geñ.ad l̃am. ꝙ deꝰ ſpũalẽ creaturã mouet ꝑ tꝑa nõ per loca. et h

4 nulla indiget cuſtodia.ſed li.ar.bumanũ ad peccatũ nem. aut boc babex a natura.aut a gratia.Si a natu.

nit DW non põt violentari.ᷓ non indiget ab angelo cuſtodi ra.cum eadem ſit natura in bonis et in malis.videtkt·
Dui ri. fruſtra ſunt angeli ad eius cuſtodiaʒ deputati. ß ꝙ mali ſint cuſtodes hominũ. Sia gratia. cum yng
8 deus nihil facit fruſtra. ⁊c. ¶ Itez quanto aliquis anima excedat aliaz in gratia. vidctur ꝙ vna debeat
i paucioꝛibus auxilijs intrinſecus tnpbat de aduer ad cuſtodiam alterius deputari. Stez boeon itit J

a pte ip̃ius dei. deꝰ em̃ cuſtos ꝑpfectus ẽ jm qð dꝛ in
ps.Ecce non doꝛmitabit neq; doꝛmiet ⁊c. & ſi ſuffici
ens eſt diuia cuſtodia. videtur q; ſuꝑfluat angelica.
aut ſi angelica ẽ neceſſaria.videtur diuina cuſtodia

cſſe diminuta. Item cuſtodia ẽ ad conſeruandũ in

bonum. vᷣ non minus eſt cõſeruare in bono qᷓ libera
re a malo.nam nõ minoꝛ ẽ virtus qᷓᷓ q̃rere ꝑta tu eri.

ſi non decuit hominẽ liberari nec erui ò ptãte dya
boli niſi ꝑ dcum.videt᷑ ꝙ non debeat cuſtodiri.aut

bonoꝛ diuinꝰ tranſfertur in angelũ.(¶ Sʒ cõtra Vſa.
lxij.ſuper muros tuos irlm ⁊c.glo.muri ſunt apli.cu
ſtodes ſunt angeli.¶ Item Ecẽ:.xvij.in vnamquãq;
genteʒ pᷣpoſuit rectoꝛẽ̃.glo.i.angelos. I9tem Math.
xviij. Angeli eoꝛũ ſemꝑ vident facieʒ patris mei.glo.
uon ſunt contẽnendi ad quoꝝ cuſto
angeli. ¶ Ex his auctibus colligit᷑ ꝙ angeli deputati
ſunt ad cuſtodiã hominuʒ. n hocipm onditur

ratione. Oꝛdo vniuerſi hoc exigit vt omne malũ ba.
beat bonũ ſibi oppoſitum. Quod confirmatur ꝑ il

lud qð dicit᷑.Ecci.xxxiij.contra malũ bonum.ſi ergo

temptamur angelos malos. vꝛ ꝙ defendi Zheamꝰ

bonos. lex vniuerſitatis hoc exigit.vt me/
dia reducant᷑ ad pꝛima.et poſtrema ꝑ media ad ſuũ

pꝛimũ pᷣncipium.et hoc confirmatur ꝑ illud qð dicit
Dioni.in li.de hierarchia ãgelica.lex diuinitatis ẽ in
nullo negligere oꝛdineʒ.ſed ꝑ pꝛia media.⁊ ꝑ media
poſtrema reducere.& ſi angelus beatus ſuperioꝛ eſt
mine viatoꝛe.vẽ ꝙ; homo mediante auxilio angeli
ad beatitudinem debeat ꝑuenire.auxilium aũt illud
maximeẽ in cuſtodiẽdo.ꝗᷓ ⁊c¶ Item lex pietatis hoc

exigit vt ſuſtentet᷑ indigens a potente.ſi gð homo via

toꝛ fragilis ẽ et indigens ſuſtentatiõe et cuſtodiente.
et angelus beatus foꝛtis eſt et potẽs.videt᷑ ꝙ bomo

cõmitti debeat angelice cuſtodieiRe.dm.qꝙ cõueni
ens eſt hominẽ lapſum deputari angelice cuſtodie.⁊

angelũ deputari ad cuſtodiendũ bominẽ.tũ quiaſꝛ de

cet altitudinẽ diuine potentie.tũ quia decet oꝛdineʒ
ſapientie.tũ quia etiã decet pulcedincʒ miſericoꝛdie.
Altitudinẽ nanq; decet diuine potẽtie duplici ex cã.

Ana ẽ.quia deus non ſolummõ vult honoꝛari in ſe

ſ etiam iu ſuis ſcruis.vñ non ſufficit altitudini diui/
ne potentie ꝙ augeli miniſtrent ſibi.ſᷣ etiaʒ quia ad

oſtenſionem exccllẽtis ſue potentie boc ab eis exigit
vt miniſtrent etiã creature ſue.Alia eſt ratio.quia cũ

deus habeat dyabolũ et eius demões aduerſarios.

magis decẽs eſt ꝙ ipᷣe eos vincat ꝑ ſuos miſtros. vt

per boc oñdat᷑ potẽtia manꝰ dei qua nõ ſolũ potens

eſt in ſe. ̊ etiã in ſcruis ſuis.et vt non indebite poſſit

vñs exercituũ appellari.Oꝛdinem vero ſapie ſilr de
cet.nã hic ẽ oꝛdo quẽ diuina lex in ſuis operibꝰ excqͥ

tur ⁊ cõſeruat.vt poſtrema ꝑ media dducat ad ſum
ma.qm̃ igitur angelus tũ rõe imoꝛtalis nature. tum
ctiã ratione gratie cõſummate mediũ tenet inter de
um ef hominẽ lapſuʒ.decens fuit vt deus hbominem

adiuuaret ct cuſtodiret ꝑ angelũ. Dulcedinẽ etiqꝗ de
cet diuie mie qᷓ apuit ſinũ homi lapſo.nec i aliq̃ ei de

fecit qd ſpectet ad ſalutis ſue ꝓmotionẽ.et iõ cũ ho/
mo lapſus eẽt venundatus vt faceret malũ.ei mini -
ſtrauit pcium ſanguis filij ſui ꝑ quem ẽ redemptꝰ vt
faciat bonũ.et quia bʒ aduerſarin impugnãtem. de/
dit ei miniſtrum cuſtodiẽteʒ vel cuſtodẽ auxiliantẽ.
vt ſic ex nulla ꝑte miſeria remaneret hũana.ſine diui
ne mie ſubſicio et beneficio. Cõpetebat igitur bomi⸗

-.

vllapie dar exbaetniplie roe vgeſic gyſtolia Sut

et alie rationes que in obijciẽdo tacte ſunt. Ratiöes
ad banc ꝑtem inducte concedende ſunt

qð pꝛio obꝛ.ꝙ bomini nõ p̃t fieri violentia.dᷣ m ꝙ ⁊
ſi non poſſit fieri violentia quãtũ ẽ ex ꝑte li. ar. poſſet
tamẽ fieri quãtũ eſt ex ꝑte ſui.Et iterum q;uis ange

lus non poſſit ſuſſicieut.li.ar.violẽtare niſi baberet
coõtrariam ptãtem arcentem a deo.poſſet tñ induce/

re et circũuenire ꝙ valde pauci cẽnt quos nõ deijce-

7

ret. et ideo pneceſſaria eſt cuſtodia angelica qᷓ cõpꝛi-
mat ptãtem dyabolicami ſaiq illud qdð obẽ ꝙ caren⸗
tia angelici pᷣſidij auget gloꝛiã et ttiumphũ. dom. qꝙ;

verum c&t ſi ita bene triupharet hõ abſq; ãgelo ſicut

cum adiutoꝛio angelico. nunc aũñt nõ eſt ita. Si em̃ ei
tris deeſſet angelicũ ſubſidiũ.multo frequẽtius vinceret
am mittuntur

qᷓ; vinceret.et multo melius ẽ cũ angelico pᷣſidio vin/

cere qᷓ; ſine pᷣſidio ꝑdere.Et iten pᷣſidium angeli non
excdudit li.ar.nec minuit de ſuba meriti vel pmij.vel
de nobilitate triũphi qtũ ad id qd ẽ ſubale. Ad illð
q obẽ ꝙ non cõuenit ex ꝑte angeli. qꝛ maioꝛ eſt q re

cumbit ꝙᷓ qui miniſtrat.dOm.qꝙ verũ ẽ qñ miſter re/

cumbenti miniſtrat ꝓpter ſeipᷣm. ſicut ſeruus regis
miniſtrat regi ppter eiꝰ dignitatẽ et imperiũ.ſ non

bʒ veritatẽ qñ aliquis miſtrat alicui hbabendo reſpe/
etum ad aliũ.ſicut aliquãdo magnꝰ miles deſeruit
nõ tm̃ regi ſed ctiã toti familie.nec aliquẽ abijcit nec
deſpicit. vt ei nõ tm̃ miniſtret ꝓpter vtilitatẽ ꝑpſone.

nec tm̃ conſiderat qͥs ẽ.ſed cuius ſeruus ẽ. ſic et in ꝓ

poſito itelligengũ eſt ſe habere. Angelꝰ em homi nõ
ꝓpt ſe miſtrat.ſᷣ ppter deum cuius gerit imaginem.

Ael aliter dici pot ꝙ verbuʒ illud intelligit᷑ de mini

ſterio ſubiectiõis non pᷣſidentie.cuſtodire aũthomi/
nẽ et ſi miniſteriũ dicat.magis tñ impoꝛtat angelum
pᷣſidere bomi ꝙᷓ eẽ ſbiectũ.
habeat a gratia vła natura.ddim.ꝙ ab vtroq;ʒ habzʒ.
Quia em̃ de natura ſua foꝛtioꝛ ẽ homine et poteuti/
oꝛ.et ſimilit᷑ in gratia eſt excellentioꝛ et ſtabilioꝛ. adeo
vt plus excedat hominẽ. qᷓ; excedit pedagogꝰ ꝑpuulũ.

iðiõ conuenit angelo.et ex natura ⁊ ex gratia vt bomo
ld illud qð obi ex 11
pte dei ꝙ dñs ẽ cuſtos perfectꝰ. dm.qꝙ; pfectio diui
ne cuſtodie nõ exdludit vtilitatẽ ãgłice. Sicut em̃ de
us opꝑatur in omnibꝰ rebus.et tñ eiꝰ opatio oꝑatio/

cõmittat᷑ eius cuſtodie et tutele

nes creaturaꝝ non excludit ſᷣ conferuat et adiuuat.

nec tamẽ eius opatio eſt imꝑfecta.aut opatio creatu

re ſuperflua.ſic intelligendum eſt de cuſtodia. Sicut
em̃ deus ꝓpter ſue bonitatis man:feſtationẽ.et oꝛdi

nis ſapie oñſionem.creaturis cõicauit poſſe oꝑari.et

in alias creaturas effectũ ſuũ impꝛimere.ipᷣo tamen
non deſerente ſed coopãte.ſic dedit ãgelis poſſe bo/
minẽ cuſtodire.cũ tamẽ a ſcruoꝝ ſuoꝝ cuſtodia ipᷣe
nunq; deſiſtat.qꝛ tale poſſe cõpetebat angelice natu⸗
re ⁊ gratie.⁊ vna iſtaꝝ cuſtodiaꝝ alteri nõ pᷣiudicat.
immo diuina facit ad ãgelice cuſtodie ꝑfectionẽ.an
gelica vero ad pfectionis diuine cuſtodie manifeſta-

tionẽ. Ad illud qð obẽ ꝙ deus ꝑ ſeipſum debuit re 12

dimere. ſeipſum debuit cuſtodire.dm ꝙ; non eſt
ſimile. Redimere em̃ eque magnũ eſt ſient condere.
⁊ ideo ſicut nullns debuit eẽ conditoꝛ niſi ſolus deꝰ.
ſic nullus alius debuit eẽ redemptoꝛ. cuſtodire autẽ

dicit aliquãdo eſftectuʒ beneficẽtie qui magis eſt ex·
terius q interius.⁊ iõ non ẽ tantus. MNec vʒ illud qʒ
obijcit᷑ ꝙ nõ minoꝛ eſt virtꝰ tueri bona qᷓ; acquirere ·
dicendum em̃ q; tunc illud verum ẽ qñ conſeruatio
et qcquiſitio ẽ in ptte eiuſdem virtutis

diülluc 7

illuc q; querit vty 10

aiſe
gicrfiuns ſot
nbatnlaere
nunniin
hoaitenulach
güatetß
lekcitunsin
irfantitsboi
Pratig mbommt
iiimmernibomin,

ntek⸗
ſohfelonags
lilnin
Gtuebeeutangci
ggnimnindchuit
Peigeldepuaäſan
Cropezrenamur
Kticchramaor
ntebangdoorſe
ricdicecuſodie⸗
Kich nſadlcin
oiſen
ſtaleu
lberz
nſoin nuls
Mlret robinui
ſſho oppcolue
iſmhooſtznic
Pceitclſbus
i bchgeinu
Noſi Egatn

—

— ühigechutne

Mpfnucscrn
kefäünche
Papcirm
Grämtllrir
glihendu
mpbcſtihe
ntſtgpſtf⸗
iniglcia
ſeünſi
ſrigfin
lugielodutb⸗
i Kngd⸗
igianne
ſtifnman
nginobet
eſhehie

gtſake
lanſ
eekgelr
Anenſben
Kſtit
Orguosſid,

–æꝗũ
aheti
mmunbi N,
oͤcktag⸗
dnitis ſie⸗
ngichfſin
ſiämnzin
menn,
igiſ⸗
nglgmice
Awnegitin,
maimüfn
tiibtbet
Dre wltele
isſemkittt,
Audrcirn
Sfimetrein
Witgen
nguüntß
rmneg,
wrctmincn
egi
narrahen
“
1nſtt
iidr mr
finſcrocgnd
uimnrolut
upriitn
aſatn P
titnmitnti
nitpſeihnic
narihhtn
ſr Cf
Gtmmien
unnſßln
gi ſiu,
iunnih⸗

af

S

=. =

E
S

=

SSeæ

=S =-=

=
—

rendũ qᷓ; ad condẽnan

14 ſunt rões ad boc inducte. 4
mo.qꝙ ãgelus dat᷑ homi ad cuſtodiã. ꝓpter ſupplen/
dos defectus. dm. ꝙ illa nõ eſt tota cã niſi large vo
cetur ſuppletio defectꝰ.ſiue q;tuʒ ad defectũ qͥ ineſt.

—

ueſtio in b
¶ Atrũ com etẽs fuerit angelũ deputari ad homiĩs cõ/

diti cuſtodiã. Et ꝙ non vꝛ. Angelꝰ deputat᷑ ad cuſto
diã homis ꝓpter ſupplẽdos eiꝰ defectus.ſed in ho/
mie ſᷣm ſtatũ nature inſtitute nulli erant defectus.g

gad eius cuſtodiã nõ debebat deputari aliqͥs angelꝰ.

homo ſm ſtatũ nature inſtitute nõ crat magis
nus ad malũ qᷓ; vnus angelꝰ in ſuis naturalibꝰ cõ
ſtitutus.g ſi angelus cõditus nullius cuſtodie ẽ cõ

miſſus niſi ſoli diuine. vẽ ſilr ꝙ nec hõ in ſtatu inno

centie conſtitutus.¶ Itẽ cuſtodia dicit quãdã pᷣſidẽ
tiam in cuſtodiẽte reſpectu cuſtoditi.ſᷣ aia hana ſo⸗
lus deus maioꝛ ẽ niſi depꝛauetur ꝑ culpã. &g ſi bõ in
ſtatu innocẽtie nulla culpa erat depꝛauatꝰ.nõ debu/
it ei ꝑ officiũ cuſtodie pᷣſidere aliqs angelus. Iteʒ
ſi ad cuſtodiã homis inſtituti deputatur angelicꝰ ſpi
ritus.g cum virtus hois ſit mõ ꝑ peccatuʒ multipłr
deiecta.vẽ ꝙ vni homi nõ ſufficiat vniꝰ ãgeli cuc. .
dia. ſi nunc vni homini lapſo ſuſſicit vnꝰ.vẽ qꝙ tũc
nõ idigebat cuſtodia alicuiꝰ¶ Cõtra.ſuꝑ illð Mat.

xviij. angeli eoꝝ ⁊c̃.glo Hiero. Magna dignitas eſt
giaꝝ.vt vnaqueq; ab oꝛtu natiuitat ſue hẽat ad ſui

cuſtodiã angelũ deputatũ.Si ergo deputatio ãgeli

ce cuſtodie pertinet ad dignitatẽ aie.cum aia pᷣm ſta

tũ nature iſtitute dignioꝛ eẽt qᷓ; ̃m ſtatũ nature lap/
ſe. vẽ ꝙ ſi nunc habeat ãgelũ ad ſui cuſtodiã deputa
tũ.ꝙ multo magis ie Be⸗ pꝓnioꝛ eſt deus ad miſe
. ſi homo in ſtatu nature
inſtitute habuit angelũ malũ temptãtẽ.g multo foꝛ
tius mia diuina debuit ſibi dare angeluʒ cuſtodiẽtẽ.
¶ Ntẽ ãgeli deputati ſunt nobis cuſtodes.vt ꝑ eoꝛuʒ
oꝑpationeʒ retrabamur a malo.ſᷣ hõ in ſtatu innocẽ/
tie indigebat a malo retrabi cũ poſſet peccare.g de/
bebat ab angelo ðð viatoꝛ cõmitti
tur ãgelice cuſtodie.vt ꝑ ſuſtentatiõeʒ et auxiliũ an/
gelicu.et ꝑ ſubſidiũ oꝑatiõis eiꝰ.poſſit ð bono i meli
us aſcendere.ſᷣ hõ in ſtatu inocẽtie ꝓficere poterat.
g̊ videtur ꝙ ad ipᷣius cuſtodiã ãgelꝰ deputari debe/

13 bat. ¶ E. d8ʒ. ꝙ ⁊ ſi ãgelꝰ deputatꝰ ad cuſtodiã ho/

minis in multis ꝓſit ei vt ſubueniat.ſpẽalit᷑ tñ ad hᷣ
deputat᷑ vt ab inuiſibili aduerſario defendat. Quia
em̃ hõ nõ hʒ colluctatiõeʒ aduerſus carnẽ et ſangui/

nẽ.ſᷣ aduerſus mũdi rectoꝛes et aduerſus ſpũalia ne

quicie in celeſtibus qui ſũt hoſtes iuiſibiles. debet ꝑ
oppoſitũ babere inuiſibiles adiutoꝛes ad ſuijpᷣius
defenſionẽ. Et qꝛ aduerſarius vndiq; nos ipugnat.
nã rationẽ ſeducit ꝑ aſtutias.volũtatẽ allicit ꝑ blan

lus ſpẽaliter ad hoc nobis dat᷑ vt hominẽ defendat
ab oppꝛeſſõe ↄtra violentiã.vt hõieʒ erudiat et diri
gat cõtra fallaciã.vt hominẽ cxhoꝛtet᷑ et inducat ad
bonũ contra blanditias. Quia igit᷑ aduerſarius no
ſter dyabolꝰ etiã homie inſtituto erat foꝛtioꝛ et aſtu
tioꝛ. et in ꝓpoſito malicie ꝑtinacioꝛ.iõ cõpetebat ho
mini dari agelicã cuſtodia q̃ cõpꝛimeret ptãtem ad/

uerſariã. nõ ſolũ ſm ſtatũ nature lapſe.ſᷣ etiã inſtitu

te. licet magis nunc ꝙᷓ; tũc indigeret.vñ concedende
Ad illud vero qdð obꝛ pꝛi

ſiue etia qtum ad defectũ qͥ põt ineſſe vt nõ inſit.et
licet in pꝛimo hoiĩe nõ eẽt defectus actualis.erat tñ

in eo defectibilitas.⁊ ſi ex ſe non haberet defectũ. in

dillud q;

moueri.

p̃ſidentibus et imoꝛtalibus cuſtodiri.
uerſitatis hoc exigit vt cõtra malũ ſit

buit babere bonũ angelũ ad cuſtodiã.

S taneßeinicari poterat ꝑ ſnũ aduerſarium.

a
gelo pᷣſidere.tñ ꝓpꝛie non dẽ ipᷣm cuſtodire.nam ille
ſolus indiget cuſtodia qui pᷣt impugnari.et ꝑ cuſto/

diã ſupare. vel abſq; cuſtodia ꝑdiere.et ille ſolus de-

——

bet cuſtodire qui no pᷣt expugnari nec perdere.⁊ bic
eſt ꝙ angelus põt deputari ad cuſtodiã hois inſtitu/

ti et nõ alteriꝰ ageli. nã ngelt ſimul oditi ſunt. et ſił
etiã qui beatificant᷑ beati
peccauerũt irrecuꝑabilit᷑ lapſi ſunt.et ideo angelus

cati ſunt. et ſimul etiã qui

non põt deputari ad cuſtodiã alteriꝰ angeli.qꝛ bonꝰ

poſt confirmationẽ nõ indiget.malo pꝰ obſtinatio/
nẽ nõ ꝓdeſt.añ vero cõfirmationẽ et obſtinationẽ ñ
erat qui poſſet defendere.nec erat qui poſſet impu/
gnare.cum oẽs eẽnt equaliter vertibiles. In homie

vero viatoꝛe ſecus ẽ. Hã homo erat in ſtatu vertibi

litatis et pugne in q̊ poterat amittere vel lucrari.an

gelus in ſtatu beatitudis erat ĩ quo nõ poterat com

ꝑ peccatũ coꝛrupta ſolus deus debet pᷣfici. dð. ꝙ ve
rũ eſt de ea pᷣlatiõe q̃ habet oppoſitazʒ ſeruitutem.ſic

em̃ hõ cõditus ſoli deo dicebat᷑ eẽ ſubiectus.et ſoliꝰ

dei erat ſeruus non alterius.Oe pᷣlatione vero q̃ at
tenditur ſᷣm excellẽtiã ſtatus.et ᷣm pᷣſidentiã reſpe/
ctu alicꝰ actus nõ hbʒ veritatem. ſic em̃ angelus pᷣeſt
angelo in qͥbus nũqᷓ; fuit peccatũ.d illud qd obẽ

wꝓꝙ et ſi hõ tunc habuerit angelũ ad cuſtodiã deputa/

tũ.ꝙ nunc vnus hõ debet babere multos.ddm.ꝙ il/

lud argumẽtũ nõ cogit.qꝛ effcctus angelice cuſtodie

dupli põt creſcere.vel ꝓpter multitudinẽ cuſtodien
tiñ.vel ꝓpter maioꝛẽ ſuccurſum cuſtodientis.et ido
licʒ hõ lapſus maioꝛi indigeat officio cuſtodie qᷓᷓ in/
ſtitutꝰ.tñ qꝛ ideʒ angelus ᷣm diuerſas opoꝛtunita/

tes põt magis et mag ſuccurrere ⁊ idigẽtias releua/

re.iõ nõ opoꝛtet ꝑ augmentatiõeʒ indigẽtie in cuſto
dito numeꝝ cuſtodum multiplicare.
r Queſtio.iij.

¶ tu aliquis angelus deputatus fuerit ad cuſtodiã

xpᷣi. Et ꝙ ſic vẽ ꝑ illud pᷣs.Angelis ſuis deus mã.de
te. vt cuſto.te in oibus vijs tuis. ſi hoc intelligit᷑ de
capite ſicut glo. exponit ibidẽ ptʒ. Mtem ſup illud
QLu.xxij.Ecce apparuit ei ãgelus dñi confoꝛtãs euʒ.

HBeda. in teſtimoniũ vtriuſq; nature et angaln euz
coõfoꝛtaſſe.et ãgelus ei miniſtraſſe deſcribi

it.ſi act⸗
cõfoꝛtãdi ꝑtinet ad officiũ angeli cuſtodiẽtis.vẽ ⁊c̃.

na! ¶Wtem vꝛ hoc rõe.qꝛ xpᷣs ſ̃m naturã bũanaʒ maxie
ditias. virtutes oppꝛimit ꝑ violentiã.iõ bonus ãäge-

ſm ſtatuʒ paſſibilitatis minoꝛatus ẽ paulominꝰ ab
angelis. ſi erat moꝛtalis et paſſibilis.et etiã mioꝛa-
tus ab ãgelis.indigebat et cõpetebat Se ab agelis
oꝛdo vni
onũ. cum igit
ep̃s habuit malũ angelũ ad exercitiũ et pugnã ſicut
egitur Math.iiij. ꝙ temptatus eſt a dyabolo.ꝗ de/
Ptem ad di/
gnitatẽ ſpectat bane anime ꝙ committat᷑ tam no/
bili cuſtodie ſicut ãgelice. ſi aia xpᷣi fuit nobiliſſima

oim̃. vr e ſibi maxie cõpetat cuſtodia qgeloꝝ. ¶ Iteʒ
ſapiens dñs illud qð hʒ carius. facit cuſtodiri dili/

gentiꝰ.ᷣ deꝰ carioꝛẽ hẽbat xpᷣm ꝙᷓ aliquẽ aliũ.g vẽ ꝙ;
ſi alij nõ deeſt ãgeloꝝ cuſtodia.ꝙ nec aĩe xpᷣi qᷓ inter
oẽs ⁊ ſuꝑ oĩa erat deo cariſſima.(¶ Contra.xpᷣs ab in⸗
ſtanti ſue cõceptiõis fuit beatus ⁊ ꝑfectiſſime btũs.

A ij

ſi ergo beati potius ẽ cuſtodire ꝙᷓ cuſtodiri.vꝛ ꝙ xpᷣo

☛☚

obꝛ ꝙ ãgelus nõ deputat᷑ ad cuſtodi/S
alterius ꝗgeli.dᷣm ꝙ et ſi angelꝰ poſſit alteri aan

d illud qd obꝛ ꝙ mẽti humane nõ eſt 16

7

☛

nullo tmõ cõpetat cuſtodia angelical Its s ab in⸗
ſtat 0

ſtãti ſue cõceptiõis et ſᷣm aiaʒ et õm

ꝛpꝰ fuit diui⸗

nitati vnitꝰ.tanta vnione q; maioꝛ nequit itelligi. S

xius.a nullo ãgelo debuit cuſt
. 3 bẽat ãgelũ ad ſui cuſtodiã.qᷓro v

ſi diuia virtꝰ q̃ oiĩpotẽtiſſima ẽ ꝑ oĩa ad nutũ ſue vo⸗

luntatig ꝓmpta erat.g̊ vẽ ꝙ nulla idigeret aliena cu
ſtodia die

tẽ qui ab alio eiker boe cuſtodit E
amõ illi obnoxius.S ſi xpᷣus nu i dʒ eẽ obno/
quodãm e e de rps

ex hoc incur/
rat aliq; damnũ.vłincomodũ.vl peccatũ.vel omit⸗-

tat aliqð bonũ.et cũ nulluʒ hoꝝ ſit.nibil tollit a xpo

18

abſentia ãgelice cuſtodie.& nibil adducit bſicẽtia . S
ſi ponit᷑ xpᷣs ab ãgelo cuſtodiri.vꝛ ꝙ; alic circa ipᷣm
tus ãgelꝰ ad cuſtodiã.tũ qꝛ xpᷣs nõ in igehat eů etiã
qꝛ nõ cõpetebat. Mon egebat. qꝛ aduerſariꝰ eius nec
poterat oppꝛimere ꝑ violẽtiã coꝛpꝰ diuitati vnituz.
nec poterat ſeducere ꝑ aſtucias intellectũ a xbo ple⸗
narie illuſtratũ.nec poterat allicere ꝑ blandicias af/

fectũ plenitudie gre cõfirmatũ.iõ xpᷣs nõ indigebat
ãgelo bono.nec q;'tũ ad defenſiõeʒ coꝛpis.nec q;tum

ad ſeruditionẽ rõnis.nec qᷓ;tũ ad incitatiõez affectio-

nis. Mon ſolũ aũt nõ indigebat angelica cuſtodia.ſ
nec etiã ei cõpetebat. Cuſtodia em̃ in cuſtodiẽte re⸗
ſpectu cuſtociti dicit pᷣſidẽtiã quãdã.etiqꝛ ãgeli xpᷣo
dño ſuberãt nõ pᷣerant.iõ nec aliqͥd officiũ pᷣſidentie

nullus qgelus debuit deputani ad cuſtodiẽdũ xpᷣm.
sß angeloꝝ multitudo debuit deputari ad eiꝰ miſteri
19 23

ipᷣis ãgelis reſpectu xpᷣi cõmitti debebat. reea
Edũ xp̃m.

um illud ꝗ obẽ in ↄtrariũ de pð. Angelis ſuis

de mã. de te. ⁊c.dð.qꝙ illud intelligit᷑ de capite rõne
mẽbꝛop. vñ ſicut dicit Aug. dyabol? male expoſuit
ſiue intellexit dũ capiti attribuit rõe ſui qd ſœiptura

20

attribuit ei rõe mẽbꝛoꝝ ¶Ad illud qd ob: ꝙ ãgelꝰ eñ
cõfoꝛtabat.dð.q ãgelus nõ cõfoꝛtabat eũ ↄfoꝛtatio

ne ptãtiua.ſicut cõfoꝛtat illos qͥs cuſtodit.ᷣ ſolũ mi/

21

minoꝛatus dicat᷑ rõe pa

22

niſteriali. ſicut ↄfoꝛtat armiger ſtrenuũ militẽ. Ad
uind as ob; d po zal gacdio minoꝛat vdgz c et ſ
ibilitatis. nũq tñ ſic mino⸗
ratꝰ ẽ vt aliqͥs ãgelus auderet ei pᷣſidere.cũ ita bene

ſit adoꝛãdus xps in cruce et in ſua infirmitate. ſicut

etiã cũ in ſua apparcbit virtute. illud qd obẽ
ꝙ babuit malü geli ad exercitiũ.dð.ꝙ illud exerci

tiñ ſolũ fuit exterius nõ interius. nec fuit ad ip̃ius
bationẽ. etiã potiꝰ ad nr̃am inſtructiõeʒ. et ad ad/
uerſarij cõfutationẽ.ex qͥ xᷣi dignitas nõ minuebat

manifeſtabat᷑.S nõ ſic ẽ in officio cuſtobtẽdi.nã ſi

angelꝰ ad eiꝰ cuſtodiã deputaret᷑.potiꝰ eẽt defectibi

25

litatis oñſio.qᷓ; virtutis ⁊ dignitatis manifeſtatio. vl
etiã alicuiꝰ inſtructio. ſllud qd obẽ ꝙ dignita

tis ẽ hr̃e cuſtodiã angelicã.vð.ꝙ qued ſunt digni/

tatis ſimpłr. qued vo ſic ſunt dignitatis vt etia an⸗
nexũ hẽant aliqͥd indignitat᷑ ſiue infirmitatis.cuſto

diri aũt ab agelo ita dicit dignitatẽ i aia ſpectu illa
rum creaturaꝝ que cõmittuntur angelice cuſtodie.

29

dia nũqᷓ eget. Et qꝛ aie xpi nõ ẽ attribuẽdũ aliqͥd qð
deroge eiꝰ beatitudini.⁊ iõ ſi ab ãgelo cuſtodiri ali/
zn dicat dignitatẽ.nõ tñ xpᷣo dʒ irue Ai

vt tñ dicat ipfectionẽ reſpectu beatoꝝ.qͥ aliẽ̃a cuſto/
b

i cuſtodito quãdã iportat gfectibilitatẽ. ill

qʒðᷣ obi ꝙ id qð carius ẽ.meliꝰ cuſtodit᷑.dð ꝙ veꝝ ẽ.
aßllucd gd magis ẽ carũ ita indiget cuſtodia ſicut il

*

lud qð minꝰ.ſic aũt nõ ẽ in ꝓpoſito. Mã xp̃i aia nõ
ſic indigebat cuſtodiri qᷓ peccareñ poterat. Ael alit

II

põ dici ꝙ deꝰ diligentius cuſtodit aiĩaʒ xpi aia
cuiꝰ alteriꝰ hõis.plus em̃ facit ꝑ n hi lali
faciat ꝑ ſe et ꝑ angelũ. ä
Onſequẽter ð ſcdᷣo articulo ſeʒ de ãnexis an
selice cuſtodie qᷓ̃rũt tria. Pꝛimo q̃rit᷑ vtꝝ an
elꝰ ꝓpt᷑ nr̃aʒ obſtinationeʒ ſubtrabat cuſto/
die bencficiũ. Scdo querit᷑ vtrũ ex nr̃a beatificatiõe
accreſcat ei nouũ gaudiũ.Tertio q̃rit᷑ vtrũ agelꝰ cu
ſtodiẽs i danati cuſtoditi icurrat alid Ztrimẽtũ.
d

—

ueſtio. j.
Circa quã ſic peedit oait — ſubtrabat ab
hoie cuſtodie bñficiũ ppter o inatiõez. ꝑ illud hie

relj.curauimꝰ babylonẽ et nõ ẽ curata. derelin jm?
eã ⁊c. ibi glo. Medici ſunt ãgeli.quos a nob repeli⸗
my.vu eoꝝ aſilio ñ acqᷣeſcimꝰ. Itẽ ꝑ aliq glo. oñdit
illud idẽ ibidẽ. Caue nequãdo relinquat te medie.
ſi em reliquerit. patʒ q; abſceſſio medi⸗ dãnatio tua
ſit. ãgelus hominẽ quẽ cuſtodit aliqñ derelinquit.
ßꝙh boc nõ ẽ niſi qñ obfirmat faciẽ ſuã ꝑ obſtinationẽ.
⁊c. Ntẽ Dañ. dicit ꝙ antixpᷣs carebit angelon p
idio. ̊ hoc nõ ẽ niſi qꝛ ipᷣe erit obſtinatus in mnalo. F
Ppᷣſidiũ cuſtodie obſtiatis ſubtrabat᷑ ab ãgelis.
Itẽ agelus neminẽ inuitũ põt cõpellere ad bonñ.
obſtinat? factꝰ ẽ inuitꝰ ad bonũ. fruſtra circa ipm
laboꝛat ãgelus. ſi ſtultus ẽ q̃ aliquid fruſtra facit.
maxie qͥ hoc nouerit.vẽ ꝙ, ꝓpter obſtinationẽ pdat
bhõ ãgelicũ pᷣſidiũ.¶ Itẽ maioꝛis benignitatis et mie
dey cꝙ ſit agelus. b deus ppt peccati cõmiſſiöez re⸗
linquit coꝛdis hũane habitachin. ̊ multoioꝛtiꝰ vi
ꝓpt obſtinationẽ ãgelꝰ ſubtrabat miniſteriũ. Itẽ
ꝓpt rebellionẽ et obſtinationẽ excõicat᷑ qͥs et chcit
extra cetu fideliuz. et ſubtrabit᷑ ei oꝛõnũ ecchaſtica-
rñ hñfitin. ſi tantꝰ ʒelatoꝛ iuſticie vel maioꝛ ẽ nga⸗
ᷓ ſit ecclie pᷣlatus.et pᷣlatus rebelli et obſtinato ſub⸗
trahit bñficiũ cõionis et oꝛõnis.vi ꝓ multofoꝛtiꝰ an
gelꝰ ſubtrahat pᷣſidiũ cuſtoditiöis. ſhee grauiꝰ pec-
cat ille cui ſuggerũt bona et facit mala.q; qͥ facit ma
la ſine aliqᷓ erboꝛtatiõe bonoꝝ. et boc ꝓpt᷑ cõtẽptũ.
Zobſtinat? in malo grauius peccat qᷓ; qũ cõtẽpta ex
boꝛtatiõe ãgelica pſiſtit ĩ malitia.qᷓᷓ ſi eẽt oino ab an/-
gelo derelict?. ſi ägelꝰ bonꝰ nõ dz aliqd facere q
vᷣgat in malũ eiꝰ quẽ cuſtodit.vẽ ꝙ exq obſtinatꝰeſt.
no debeat eũ ãpliꝰ cuſtodire. Cõtra. paratioꝛ ẽ bo
nus ãgelꝰ ad ↄſeruãdũ in bono.qᷓ ſit malus ãgelus
ad pcipitãdũ in malũ.ſᷣ malꝰ ãgelus quãtũcñũq; hõ

ſit bonꝰ vſq; ad moꝛtẽ nõ deſinit ipᷣm infeſtare. ̊ vz

nec bonꝰ.quatũcũq; malũ vſq; ad moꝛtẽ deſinat
cuſtodire. Maioꝛ ppoſitio mãifeſta ẽ. Minoꝛ ꝓba
tungꝑ illud qð dẽ in glo.thob.vj. ſup illud. appbende
hꝛachiã eiꝰ. Oyabolꝰ vſq; ad crucem ſecutꝰ ẽ xpᷣm.
E quto aliqͥs peioꝛ ẽ.tãto eſt pnioꝛ ad malũ. et
to ꝓnioꝛ ad malũ.tãto magis indiget retrabẽte.S
ſi ägekun oepmntnta d cuſtodiã ad hoc oꝛdinat᷑ vt re
xrabat a malo. vẽ q; non debeat ſubtrabi obſtinato.
tẽ de nemie deſperãdũ ẽ dũ ẽiĩ via. qtũcũq; qͥs
ſit obſtinatꝰ? nõ ẽ deſperãdũ de co. g ſi medicꝰ nõ re/
linq̃t egrotũ niſi illũ de qͥ deſpat.vr ꝙ agelꝰ nullũ re⸗
liquat qtũcũq; gbitinat,N zrei, egritudie coꝛꝑali
ſicẽꝙ q;uis aliqᷓ egritudo ſit incurabiłtñ ſi pt itẽdi.
putile ẽ hr̃e cõſiliũ medici.ſi ᷓ̊ nullꝰẽ adeo obſtina⸗/
ta in hac vita qͥn poſſit in eo malitia intẽdi.vr ꝙ cui⸗
libet cõpetat cuſtodia ãgeli.ſi ;̊ agelꝰ ñ ſubtrabit cu⸗
ſtodiã ab eo q̃ ẽ iloneꝰ cuſtodiri.vẽ ꝙ nullꝰ qᷓtũcũ⸗
P obſtinatꝰ bñficio ãgelice cuſtodie q;diu ẽ iĩ via de⸗

ſer he
Cphpttintcht⸗
lernenͤcoon⸗
cainhicpoſd
mnie
fotetode⸗
nun tonl
NllejOdi
ia o mema
ſchifciabhu
ichoenbaaans
lutügnaotot
irinccoptsad
egtein naue

ſchciccleeaute
attand
glßepecu⸗
ftmnddl Bond
ſfüluni uſe
Mhonenelzbai
cinluae et
htbonuod
lafcintclin
Wnidicti
fletöu 8
ibiudin.⸗
ehnec
clügdie
duunleieti
negepe
Ntzgdic
Pezinchrri
chtnigu
en de el
nſpntuti⸗
Pſtute

—

=2

4

eparinii,

47

ni giizttt
—
alittäinnt
sfignultnn
le
muniziſctn
the Niii
ufftheintr
iztittng
igti öſiut
Cin unnitp
gümgfl

sgiiig t

gnd toti
ſchihunft
mom dain
uun

anm
ziſunffig⸗
zinii
Gnatiſe
Gntitth⸗
Gientie
inulzcn⸗

iſccn

2g lictt nõ oino ipediati

Di.

25beat deſtitui. R. ad pᷣdictoꝝ ĩtelligẽtiã notãdũ q
cõiter tenet᷑ a doctoꝛibꝰ ſacre ſcripture.ꝙ angelꝰ nõ

oino relinqͥt obſtinatos qᷓ;diu ſunt viatoꝛes.nec tñ
adeo diligent᷑ cuſtodit ſicut cuſtodit bonos.aut me⸗/
diocrit᷑ malos.iõ cõiter dicit᷑ quodãmõ deſerit. et
quodãmõ cuſtodit. Explicatio aũt hꝰ pᷣt diuerſimo
de fieri. Mã aliquẽ cuſtodiri ab ãgelo h̊ pᷣt dupſir in/
telligi.vcl ſᷣm babitũ.vel ſᷣm actũ.voluerũt g aliqͥ di
cere ꝙ ãgelꝰ obſtiatũ ſᷣm actũ cuſtodiẽdi relinqͥt. ꝓ/⸗
eo ꝙ ipe cuſtodiẽti ãgelo nõ obedit.iĩmo ↄtra eiꝰ mo
nita faciem obfirmauit.qᷓ;'tũ vero ad habitũ nõ dᷣſe/
rit.qꝛ ſpy ꝓmptꝰ ẽ ei ſbᷣuenire.ſi q̊ mõ ipᷣm ad viã ve/
ritatis videat inclinari.⁊ hic qͥdẽ modꝰdicẽdi nõ ſuf
ficit.qꝛ nullꝰ ẽ adeo malꝰ et ꝑuerſus qͥn ãgelꝰ bonꝰ
poſſit ei aliq̊d bñficiũ cuſtodiẽdi largiri. 5 ſi ſp eſt ei

ꝓmptꝰ facere bonũ.vẽ ꝙ; nũqꝙᷓ; ſubtrabat oẽm actũ.
Et ideo ſcdᷣs modꝰ dicẽdi ẽ ꝙ duplex ẽ cuſtodic an
Eg actꝰ.vnꝰ reſpectu coꝛpis.alter reſpectu ſpũs.

Inꝰ? ↄſiſtit in repulſione hoſtis ne oppꝛimat coꝛpa.
alter in arcẽdo ipᷣm ne ꝑuertat alat⸗ Prent actꝰ effi⸗
cacia ẽ in ãgelo.ſecũdi vero nõ ſolũ ẽ in ãgelo.ſᷣ etiaʒ
in nobis.Quãtũ ad pꝛimũ actũ bonꝰ ãgelꝰ hõieʒ vſ

qʒ ad moꝛtẽ nõ dereliquit.qꝛ nõ patit᷑ ißm a demõe

oppꝛimi vel occidi.niſi q aliter exigit ficri ſnia diui
ni iudicij. Quãtũ vero ad ſcdᷣm actũ.qꝛ actꝰ illiꝰ cffi

catia nõ tm ẽ in ãgelo ſ̃ etiã in nobis.ſbtrahit cuſto/
die bñficiũ ab his circa quos videt ſe fruſtra exerce/

ri.vtpote ab excecatis ⁊ obſtinatis.qͥ nec recipiũt in

ſtructiõeʒ nec exhoꝛtatiõʒ. Sʒ cũ cuſtodia mag r ſpi
ciat aiaʒ q; coꝛpus.adhuc nõ videt᷑ oino ꝓpbabile q;

26 qgelus oẽm actũ cuſtodie ſubtrahat reſpectu aie.Et
ideo ẽ adbuc tertiꝰ modꝰ dicẽdi ꝓbabilioꝛ pᷣdictis.

ꝙ effectꝰ ãgelice cuſtodic.ct ẽ reſpectu boni.et reſpe/
ctu mali. Reſpectu boni cõſeruãdi.vel acqͥrendi.vel
augendi. Reſpectu vᷣo mali deſerendi.vel euitandi.
vel minuẽdi. Bonꝰ igit᷑ ãgelus obſtinatos nõ deſe/
rit q;tũ ad actũ cuſtodie qͥ reſpicit malũ.qꝛ ſp retra⸗
hit hominẽ ne labat᷑ in peius.et hoc oñdũt res pᷣdi
cte ſcdᷣo inqucte.et cõcedẽde ſũt. Quãtũ vᷣo ad actũ
q reſpicit bonũ obſtinatos deſerit.ct antixpᷣm nõ cu
ſtodit.et ſic intelligunt᷑ tres auctes ad illã ꝑptẽ indn/
cte. Ana q̃ᷓ dicit ꝙ ãgeli nos relinquũt et nos eos re/
pellimꝰ. Alia q̃ dicit ꝙ; abſceſſio ãgeli ẽ dãnatio infir
mi. Et tᷣcia Dam̃. qᷓ dicit ꝙ ãtixpᷣs carebit ãgeloꝝ pᷣ
ſidio. In oibus em̃ his intelligt᷑ ãgelꝰ terecere vel
abeſſe.nõ qꝛ nõ defendat ab aduerſario.vel nõ retra
bat a malo. qꝛ nõ cõſcruat ĩ bono.nec ꝑducit ad bo
nũ.et ꝑ hoc ptʒ rõ ſequẽs. Hõ em̃ ꝓbat ꝙ ãgelꝰ ſim
plicit᷑ dercliqͥt obſtinatũ.ſᷣ ſolũ q;ẽtũ ad effectũ cuſto

27 die qͥ ẽ in echoꝛtãdo et ꝓmouẽdo ad bonũ. il⸗
lud qð obꝛ ꝙ deus deſerit habitaculũ coꝛdis ꝓpter

pctm̃.dðᷣ.qꝙ nõ ẽ ſiłe.qꝛ pctm̃ pᷣuat grc habitũ ꝑ quẽ
diſponit᷑ aia vt hõ ſit di babitachm.⁊ iõ efficit coꝛ ho
mis ineptũ ad h̊ ꝙ in ipᷣo habitet deꝰ.Habitatio em̃
dei in eo in q̃ habitat reqͥrit dignitatẽ. Euſtodia vᷣo

ãgelica a cuffodito nõ exigit dignitatẽ.ſᷣ potiꝰ reſpi -
28 ct indigẽtiã ⁊ neccſſ tatez.A ill qdð obẽ ꝙ ccclig

—
2

ſubtrahit oꝛõnis bñficiũ ab cis qͥs excõicat.dʒ.ꝙ; h

facit ad ipoꝝ ↄfuſiõcʒ et coꝛrectiõeʒ.ſicut ptʒ.j.cum

agit᷑ de ercõicatõe. nũq tñ ſubtrahit oino oꝛõnũ be⸗
neficiũ. Sic et ĩ ꝓpoſito intelligẽdũ ẽ angeiꝰ iuſto
dei iudicio nõ cõpellit hõieʒ qꝙ ambulet in inuijs.⁊

abhomiatiõibꝰ.ct ignominie paſſioõibꝰ.hm ipetũ coꝛ

dis ſui. nũẽ tñ ſic ncngu mõ a malo retardet

lið vero qð obꝛ ꝙ ex boc

—

petm̃ hõis aggrauat᷑.dd.ꝙ ſicut peccatoꝛ ex dei mia

et patiẽtia theſaurizat ſibi irã.et ↄuertit miaʒ dei ad

cumulũ reatus ſui.et hoc nõ ẽ a deo.ſᷣ ab ipo pecca⸗
toꝛe.Si tñ iudicio ꝑmittẽte.ſic in ꝓpoſito intelligen⸗
dũ ẽ ſe hre. Põt tñ dici ꝙ nũqᷓ ſic cõuertit᷑ pctoꝛ in
malũ.qn meliꝰ ſit ſibi cuſtodiri qᷓ; deſeri.q et ſi cõtẽ⸗

ptꝰ aggrauat peccãt reatũ.tñ freqᷓntatio pctön quõ

*

hõ incurreret ſi ãgelꝰ doſereret.aggrauaret młtofoꝛ⸗/

tiꝰ q́; cõtemptꝰ. Credẽdũ ẽ cm̃ ꝙ; multis modis ãge
li qͥ nos cuſtodiũt. et ſtudeãt pmoucre ad bonuʒ· t

ſtudeãt retrabere a malo. qᷓuis H̊ nõ ꝑcipiat hbebetu⸗

do ſpũs nr̃i.ꝓpt᷑ qd multi ſuꝑbiñt.multi ſũt inãti.et

frequẽter ſibi attribuũt qdð ẽ ex bñfitio ãgelico.⁊ ex Hᷣ
minꝰ efficiunt digni vt dh gelie adiuuẽt. et ppt᷑ hᷣ
putile ẽ effectꝰ ãgelice cuſtodie noſſe ⁊ ite ligere. Cõ

4„

50

ſueuerũt aũt a mgr̃is effectꝰ xij.aſſignari qͥ eliciũt᷑ ex

ſcripturis. Pꝛimꝰ ẽ ꝓ delictis increpare. Judic.ij.

Aſcẽdit ãgelꝰdñi ad galgala ad locũ fiẽtiũ ⁊ ait Edu
xi vos ð tra egypti.et pꝰ.non audiſtis vocẽ meam.

Scðs ẽ a vinculis pctõꝝ abſoluerc.Actu.xij.Ange⸗
lus aſtitit.et pꝰ.ceciderũt catbene de manibꝰeiꝰ.hoc

tñ intelligẽduũ ẽ diſpoſitiue.Tertiꝰ ẽ ipediẽtia ad bo
nũ auferre.qð ſigt᷑ Exo.xij.vbi ãgelꝰ ꝑcuſſt pᷣmoge

nita egypti. Quartꝰ ẽ demões arcere.thob.vltio de-
moniũ ab vxoꝛe mea cõpeſcuit dic thob.ð̊ raphaele.
Quintꝰ ẽ docere.Dañ.ix. Nũc egreſſus ſuʒ vt doce

rẽ te ⁊ itellgercs. Sextus ẽ ſecreta reuclare.Geñ.x/⸗
viij.tres ãgeli miſteriũ trinitatis et vnitat expᷣſſerũt.
et ibi dẽ ſeqt᷑ Num celare poſſuʒ abꝛahã ⁊c. Septi⸗
mꝰ ẽ ↄſolari.thobᷣ.vj.foꝛti aio eſto.i ꝓxio ẽ vt a deo

via deducere et cõducere.thobᷣ.v.ego ducã et rfducã

curreris ⁊c. Octauꝰ ẽ in via di ↄfoꝛtare.iij. Reg.xix.
ſurge ⁊ comede.grãdis em̃ tibi reſtat via. Honꝰ ẽ in

eũ ⁊c. Decimꝰ ẽ hoſtes deijcere.yſa.xxxvij.egreſſius

ãgelꝰ dñi ꝑcuſſit in caſtris aſſirioꝝ ⁊c. Andecimꝰtẽ/

tatiões mitigare.et hic ſignat᷑ geñ.xxxij.vbi iacob

uctatꝰ ẽ cũ ãgelo.vbi bñdictiõc accepta cõfoꝛtatꝰ ẽ
pꝰ luctã.⁊ cinarcuit neruꝰ femoꝛis ciꝰ. Ouodecimꝰ

oꝛare et oꝛões deferre.thob.vltio.qũ oꝛabas cñ la
chꝛymis ego obtuli ⁊c.Hi oẽs ſũt eſrcctꝰ cuſtodic an

geli. ex qͥbꝰoibꝰ tã deo qᷓ; ãgelis debemꝰ eẽ obnoxij ⁊
grati. Aueſtio. ij. e
ficet᷑ gaudiũ.Et ꝙ ſic v.luc.xv.gaudiũ ẽ ãgelł di ſuꝑ
vno peccatoꝛe pniaʒ agẽte.qᷓ; ſupꝛa.xcix.iuſtis.Ex
textu pʒ ꝙ ex ↄuerſiõe pctõꝛis.ãglis di accreſcit gau
diũ. mltofoꝛtiꝰ ᷣ beatificatiõe eiuſdẽ¶ Ntẽ agelꝰin
miſtrãdo bõi aliqͥd meretur.ſ̊ ñ meretur illð qð hʒ.

ſicut ꝓpbatũ ẽ ſpra⸗s merctur hñdũ.ſᷣ qð rtribuitur

ꝓ merito hoc eſt gaudiuʒ.ergo meretur maius gau

diũ Item angelus habet pfectam chaꝛitatem. g

diligit ꝓximum ſicut ſcipᷣm.&ᷣ vbi cſt par dilectio de

pari bono.ẽ par gaudiũ.ſi g̊ ãgelꝰ diligit illũ quẽ cu/
ſtodit ſiẽ ſeipʒ.tatũ gaudʒ ð eiꝰ ſaluatiõe qtũ ſua.

§ vꝛ eiꝰ gaudiũ duplicarii¶ Itẽ vbicũq; ẽ dſiderij cõ
pletio.ibi ẽ gaudiũ ⁊ delectatio.ꝗ vbi ð nouo cõplet᷑
aliqd deſideriũ.ð nono accreſcit gaudiñ.ſᷣ ãgelꝰ deſi
derat illũ quẽ cuſtodit ſaluari.ᷓ cũ ſaluat᷑ neceſſe eſt
ipᷣm gaudere ð eiꝰ ſalute.̊ pᷣꝰ ð hoc ñ gaudebat.qꝛ

¶ Atu ex beatificatiõe cuſtoditi ãgelo cuſtodiẽti ãpli/

ñ erat. ᷓ vi ꝙ nouũ gaudiũ ſibi dcgeſeat ,Ne agek
cuſtodiẽtibꝰ hõics creſcere pᷣt cognitio ſicut ꝓbat in
lr̃a mgjr̃.ſ rõc creſcit cognitio.eadẽ rõc ⁊ dilectio.?

ſi dilectio.S gaudiũ et delectatio.tẽ in co qͥ oꝛdia

te gaudet. ſicut creſcit matcria gaudẽdi.ita creſcit ett

gaudiũ ſ̊ in ſuꝑna inlin creuit ccſeit mi gaudij cx

ppo et ei? mẽbꝛis qbꝰ miſtrãt ãgeli beati.̊ vi.ꝙ in ilł ctũ. nullũ tñ incõueniẽs eẽ vẽ ſi vceqat Zipedin o N iti
creſcat gaudiñ. M ãt materia gaudij creuit.pʒ.tũ ꝓ/ ſit ipᷣius qgeli aliqð accidẽtale gaudiũ. illð melius ſnn ae
pter xpᷣi exaltationẽ. tũ ꝓpter ruine ãgelice patiöeʒ3. Sclarabit᷑ ꝑ ſeqᷓns ꝓppbleem. enti iſe
tũ ꝓpt᷑ bõis ꝑditi reinuetioeʒ.q oĩa affectui oꝛdiaat Sienoi⸗ ff ſwin ie
ſũt mã gaudij.maxie affectui ãgelico cũ ſit maxie oꝛ/ ¶Atn ex danatioe cuſtoditi incurrat ãgelꝰ aliqð dc/ ſtetin⸗ ſft
dinat?. Sy cõtra. Btitudo ẽ ſtat?ꝰ oim̃ bonoꝝ ↄgreę ttrimẽtũ.Et ꝙ; ſic vi.iij. Reg.xx.ſcribit᷑cuſtodi viruʒ mmgeih
gatiõe pfectꝰ.ſ vbi ẽ ſtatꝰ ꝑfectus ibi nõ ẽ ꝓfecꝰ.g iſtũ.q ſi lapſus fuerit.erit aia tua ꝓ aia illiꝰ.ex qͥ col- nuii
Kin ãagelis btis ẽ pfectũ et plenũ gaudiuʒ.̊ nõ vĩ ꝙ ligit᷑ ꝙ dñs eo pacto cõmittit ad cuſtodiẽdũ ꝙ ſi cu- huf in
ex aliqᷣ ſuſcipiãt ineremẽtũ. tẽ gaudiũ ẽ de eẽntia ſtoditus amittit᷑.de manu cuſtodis reqͥrat᷑. Si ẽᷣ bõ hltanine
btitudis ſicut et charitas. ſi pt in eis creſcere gau⸗ ꝓdit᷑vẽ ꝙ ãgelus ipᷣm cuſtodiẽs incurrat ſalutis ſue gmſcchi
diñ.pᷣt in eis charitatis babit? ocſcere. ſ ſi charitas pericſin. ⁊ boc vꝛ dicere Oꝛig.ſuꝑ illud Mu.xxv.ini/ nhirſiſnn
t creſcere.pᷣt in eis alterari. ⁊ pᷣt in eis amitti. Ite, ciati ſut beel.glo. Pꝛeeſt ãgelꝰ bonꝰ qͥ ꝓ 8lictis cul miTenninn
onñ creatũ cõpatũ ad increatũ ẽ ſicut pũctꝰ ad line pat᷑.et ꝓ bñ geſtis landaeu er Vſa. xxxiij. Angeli Gtnichtt
sm . & ſi ãgelꝰ beatꝰ gaudet vnoquoq; ſicut gaudẽ pacis amare flebũt. coſtat añt q nõ ficbut niſi ppter mitagtgn
vdyũ c᷑.ipꝛopoꝛtionabilit᷑ plus gaudet ð deo q; gaude miſeriã ⁊ dãnationẽ hõim. ſi illis maxie cõpatiuntẽ iinnin
at ð aliqͥ creato. ſicut pnctꝰ adueniẽs linee ñ auget quos cuſtodiũt.v ꝙ ð dãnatiõe eoꝝ incurrãt gemi⸗ ſtü banl
lineã. ſic creatura cũ creatoꝛe ñ ẽ maioꝛ gaudẽdi mã. tũ et plactũ.et ita aliqd gaudij detrimẽtũ.i¶ Itẽ ſi op tüͤclitſt i
qᷓ ipa creatrix eẽntia ꝑ ſeipazʒ. cñ ãgelus gaudeat ꝭ poſitũ ẽ cꝗ oppoſiti.⁊ ꝓpoſitũ ppoſiti. ſaluatio bo Alictig n
ipᷣa veritate eterna.p ali creat nõ v ꝙ gaudi minũ cuſtoditoꝝ generat in ãgelis cuſtodietibꝰ gau⸗ sdoe⸗
um in eo == cit gaudiũ in ꝗgelo ꝓpr diũ et cõgratulatiõez. ̊ dãnatio generabit gemitũ et nibis⸗
btitudinẽ eiꝰquẽ cuſtodit.⁊ ille qͥ cuſtodit᷑ pt ixoedire cõpaſſionẽ¶ Itẽ ſicut cõplctio deſiderij dlectat ani mihon nul
ſuã btitudinẽ. pᷣt ipedire gaudij ãgelici fectionẽ. mꝗ. ita fruſtratio cõtriſtat. ̊ ãgelus qͥ cupit ſaluari digliͤſehnt
ꝙ ſi boc ẽ falſuʒ.cũ ſit ↄtra rõez vere btitudis.g ⁊ pꝛi eũ quẽ cuſtodit. gaudet cũ ille ſaluat᷑.qꝛ deſideriũ eiꝰ Poonttoangal
51 nn vg gauchh ngocle ceſcere. pᷣt itelligi du · iplet᷑. cũ ex ciꝰ dãnatiõe fruſtret᷑.vꝛ ⁊c¶ Iteʒ pena dueni ifte
plicit. vel exteſiue. vel intẽſiue. Extenſiue dꝛ ceſcere. arrij ſemp creſcit ꝓpt᷑ multitudinẽ eoꝝ qͥs ꝑ erroꝛeʒ duuqk inii
qñ qᷣs de pluribꝰ gaudet. Intẽſiue vᷣo qñ affect? ei?ꝰ ſuum trabit ad danatiõeʒ. ꝑ oppoſitũ ex nr̃a ſalua ftfilig n
de aliq̃ copioſiꝰ gaudet.Si & itelligamꝰ de ineremẽ tione creſcit ãꝗgeloꝝ pᷣmiũ nos cuſtodiẽtiuʒ. ſi nos ſopaulkwging
to gandij ᷣm pᷣmũ modũ.ſic abſq; dubio veꝝ ẽ.⁊ do danamur.cũ ipᷣi gloꝛaari debeãt i nobis ſiue dᷣ nob. Agrritoi
ctoꝛes cõiter boc ſentiat Tibis beztis ãgel accreſcit vã qꝙ patiãtur gloꝛie detrimẽtũ. Itẽ ãgeli mali gau ſaczdblejnri
gaudiũ.q;ꝛ ð pluribꝰ gaudent ſᷣm ꝙ plures ſaluant᷑ vẽt dũ pñt hominẽ ꝑtrahere ad ſupplicia.et bocẽ q; ſeNinttrbon
Si aut loqmur ð cremento gaudij q;tũ ad modũ ſe hõies odiũt qͥs exercitãt et tẽptãt. ſi boni ageli dili ufnptrim
32 cũdũ.ſcʒ quãtũ ad itenſiõeʒ.ſic diſtigueneũ eſt. MHã git illos qͥs cuſtodiũt.vẽ q; doleãt ꝑ oppoſitũiõ/ iszaicri c⸗
gaugiũ duplex ẽ. Eſt em̃ audliũ in qᷣ ↄſiſtit pᷣmiñ ſb⸗/ tra. Bonꝰ qgelus ẽ btũs. btũs ẽ cui ad nutuʒ cũcta ſaneteigleft
ſtãtiale. ct boc ẽ gaudiũ ð bono increato qð bʒ ãgelꝰ ſucccqũt.ei aũt qͥ hmõi ẽ nõ pᷣt aliqͥd accidere detri/ Gianinn
de deo et in veo. Eſt iteꝝ gaudiũ in q cõſiſtit ᷣmium mẽtũ. vẽ ꝙ ex dãnatiõe eoꝝ qͥs cuſtodiũt nullũ de Pbärilcdu
accidẽtale.et hoc ẽ gaus u qð bʒ ãgelꝰ de bono crea trimẽtũ ncbrrue Dre aͤgel⸗ bonꝰ volutatẽ ſuã di⸗ inſku
to . ſiue ꝓpꝛio ſiue alicno.Fuerũt igit̃ qͥ dixerũt ꝙ in uie volũtati cõfoꝛmat.ꝗ ſi deꝰ nõ vult ſaluare niſi p⸗ Uiſoenioe
agel btis creſcit vtrũq; gauciũ itenſiue.qꝛ nõdũ ſũt deſtinatos.vẽ q; nec ãgelus bonꝰ. ſi nullus pᷣdeſti/ Aſurfoiath
pfecte beati ꝙᷓuis beati cõfirmati.S qꝝ opinione vꝭ natꝰ dãnat᷑.nullꝰ dãnat᷑ quẽ ãgelꝰ bonꝰ nõ velit dã Clchbtöͤrſn
fuiſſe mgr.Sʒ qꝛ boenõ vrẽ ꝓbabile ſicut ſupꝛa ĩpꝛo mac. S vĩ ꝙ ex nulliꝰ dãnatiõe triſtet᷑.¶ Ntẽ doloꝛ et 1s tnlet rdinnt
batũ fuit di. v. vbi agit᷑ de couerſiõe ãgeloꝝ.iõ fuert triſticia nõ ẽ ſine pena.⁊ pena nõ ẽ ſine culpa pꝛeuia. ſiencönttr,
q̃ dixerũt ꝙ neutrũ gaudiũ in eis creſcit intẽſiue.ᷣ ſo f in btis ãgelis nuqᷓ; fuit culpa.æ nec fuit nec eẽ põt lneperie
lui extẽſiue.ſicut charitas eoꝝ ñ ẽ maioꝛ qᷓ; fuit ab ini triſticia. ¶tẽ ãgelꝰ nõ magis meret᷑ in miſtrando intgizo⸗
tio. quis ples nũc diligãt ꝙ; tũc. Sʒ qꝛ ill ñ v ad. bono qᷓ; malo.cũ ex volũtate eq̃lit᷑ dona miſtret vtri krſia en
hyuc multũ ꝓbabile ꝙ ãgel accreſcat mꝗ qͥn aliqͥ mõ q;.& ſi remũeratio penſat᷑ ᷣm meritũ.nõ minꝰ remu wifn
intẽdat᷑ zguchi i g ere modꝰ dicdi ꝙ an nerat᷑ agelꝰ cũ cuſtodit pᷣſcitũ q; cũ cuſtodit pᷣdeſtia/ tütinten
gelis nllo mõ accre cit gaudiũ ĩ qͥ ↄſiſtit pᷣmiũ cẽntia tũ. vr ꝙ ex illiꝰ dãnatiõe nullũ incurrat ãgelꝰ detri rf⸗ l
le.q; qᷓtũ ad ill pfecte bti ſũt.S adi iqͥ̊ ↄſiſtit pᷣ⸗ meti Juͤrta hoc q̃rit᷑ vtꝝ ãgelꝰ velit illũ quẽ cuſto in
min accidẽtale accreſcere pt.nõ ſolũ extẽſiue veꝝ eti dit ſaluari.cũ reuelatũ ẽ ſibi ipʒ cẽ pᷣſcitũ.Si nõ vult iani dr
am iteſine. ⁊ rõe boni ꝓpꝛij.⁊ roe coiũcti.qꝛ miſtran/ ipm ſaluari.ᷓ vꝛ cũ cuſtodire inuite.Si vult. vꝛ 3 iggntf
do alijs.bona oꝑa facũt.in qbꝰ pᷣmiũ accidẽtale me voluũtas eiꝰvolũtati diuie nõ ↄfoꝛmet᷑ nec ꝙ etiã im Eſichn⸗
rẽct᷑ ⁊ eti cõciues ſuos ad biſtudinẽ pducũt. ſuꝑ q; plene Btea cuſtodit pſcitũ. qro äd pᷣmi ei er boc cart
bus abſq; dubio gaudẽt et cõgratulat᷑. ⁊ hec poſitio reddit. Subale nõ.cõſtat.Accidẽtale nõ.vt vẽ.qꝛ i / Eeni
tercia vĩ eẽ ꝓbabilioꝛ. Et ſm banc ps rũſio ad pꝑtes lud ↄſiſtit circa ſaluatiõez eoꝝ qͥs cuſtodiũt. ſicut pʒ Abec⸗
oppoſitas. Mã rões oñdęẽtes q; ex nr̃a btificatiõe an in pᷣmio aureole.qdð hñt pᷣdicatoꝛes Gead pᷣdictoꝝ ʒ3 Duh
gel accreſcat gaudiũ.cõcludũt ſolũ ð gaudio accidẽ intelligẽtiã ẽ notãdũ ꝙ circa boc diuerſimode ſenſc· nfmmun
tali.qdð ẽ circa bonũ.in qͥ tñ nõ ↄſiſtit eẽntialis pᷣmij rũt diuerſi.Quidã em̃ dicere volucrũt ꝙ ãgeli bti ex mnerpjtidſt
augmẽtatio. Rões vᷣo ad oppoſitũ ꝓcedũt ſiue con donatiõe eon qͥs cuſtodiũt et ſi nõ incurrãt detrimẽ luldreſtct
dludũt ò gaudio ſubali rõe cuiꝰ ẽ ãgelꝰ ꝑfecte btũs. tũ gloꝛiecõcipiũt tñ gemitũ mie. Quãuis em̃ ſint ex ungſute
et ꝙ rñdet quãtitati habitꝰ.et ꝙ; ẽ bonũ icreatũ. 2 ſublimitate glie ĩmoꝛtales ⁊ ipaſſibiles.nõ tñ ſũt in⸗ ſinnntz
qdẽ nõ creſcit in co ſicut ille rões “ tia vo cõpaſſibiles.et hoc accipiũt er quodã verbo Berñ. W
r nõ cludit ꝙ bõ poſſit gaudiũ qgelicũ ipedire.qꝛ q vi hoc dicere.ct dicũt vbũ yſaie ſupius dictũ ſic in illidn
ſicut iã meliꝰ patebit.ſicut ãgelꝰ cõgratulat᷑ ð hõim telligẽdũ eẽ. Sʒ tñ illud nõ vꝛ intelligibile quõ aliqs Figelec
ſalute.vt tñ nõ triſtet᷑ ð vãnatiõe.ita nr̃e ſalutis ipe poſſit cõpati et nõ pati.nec illud vẽ ile ꝙ; ãgeli tſtfrees
HBlute vt tn no triſtet dangcioe. ita nie ſalutis ipe poſt cõpati et nõ pati. necillud vꝛ ꝓbabile ꝙ, ageln eictgt
dunẽti nullij in ogelieo gauclio yel ᷣmio ponit defe glic pietate et mig ſiectant ad repꝛobosci ipi mati irdi

euntgni

*

iindine

ilisienriin
ſini giiei⸗
geniiſſen
neen hie

tichsri
- „ „1,
Griinig

Hi inen

ei, iiſ

iaimän
nitrahede

z lnb ſün
ͦurikumruiß
fnlnzti
iiapzgn
Sirürt ah

=

dppoſtitla
,

=

m btimü
Zwutite fi.

Gii fönin tn
antip
Padtiifit
ziübie

54

55

37 ſibi

— —
— — 1
. 2 ι

. —

me zeleẽt iuſticiã et diuinã gloꝛã. vtpote qͥ i ſũt con
ſtituti in ꝑfecto ſtacl iuſticie. Pꝛopt᷑ qd dicit Gꝛeg.
repꝛobos nõ hñt cõpaſſionẽ iu
ſtoꝝ aie.Ait em̃ ſic. Juſtoꝝ aie et ſi bonitate nature
ſue miam bñt.iã tñ actoꝛis ſui iuſticie cõiũcte.tanta
rectitaudie cõſtrigunt᷑.vt nulla ad rpꝛobos cõpaſſiõe
moueant᷑.de btis loq̃t᷑. Et ꝓpt᷑ hoc ẽ alia poſitio.

in quadã omeł.q;

ãgeli cuſtodiẽtes ex dãnatioc eoꝝ q̊s cuſtodiũt nec

cocipiũt gemitũ.nec incurrũt aliqð gloꝛie dtrimẽtũ.

Bemitũ nõ cõcipiũt.ꝓpt᷑ plenitudinẽ gaudij.quod
adco ꝑfectũ ẽ vt nullo mõ ſuſcipiat admixtionẽ con
trarij. Detrimẽtũ nõ patiunt᷑.ꝓpt᷑ ſtabilitateʒ boni
adepti.nihil em̃ bñt qð poſſint amittere.nec ex ꝑte
meriti.nec ex ꝑte pᷣmij.cũ ſint in gloꝛia et in iuſticia
cõfirmati.Et qm̃ detrimẽtũ dicit amiſſionẽ alicꝰ bo/

ni habiti.iõ ex nullo euẽtu dtrimẽtũ aliqdð pnñt pati.

et cõcedẽde ſũt rões qᷓ̃ ad boc inducunt᷑. Ad illð ve
ro qð obꝛ ꝙ deꝰ reqͥret aiaʒ cuſtoditi de manu cuſto

dientis. dů.q; veꝝ ẽ cũ perit ꝓpt᷑ cuſtodis negligẽti /
am.Et qꝛ in btis ãgelis nulla cadit negligẽtia.iõ de

manu ipoꝝ nullꝰ dãnatus veqͥrit᷑. Et ꝓpterea vᷣbũ
Oꝛig.qd ſcqͥtunſi ſimplicit᷑ intelligat ẽ falſuʒ. Nul⸗
lo em̃ mõ n Helt boni culpabunt᷑ .nec in iudiciũ ad/
ducent᷑.niſi foꝛte qͥs dicat hoc debere intelligic

nifeſtãdũ q; repꝛobi ex malicia ſua fũt dãnati.nõ ex

ſuoꝝ cuſtodũ negligẽtia.Ael niſi qͥs intelligat vᷣbuʒ

Dag. vt ãgeli dicãtur ibi pᷣlati.et ꝑ hunc modũ vᷣbũ

Vſa.qð ſubſeqͥtur pᷣt intelligi vel exponi.vt ãgeli pa/

cis dicãtur ibi boni pᷣlati.Si tũ qͥs intelligit de aget
btis.vᷣm vitatẽ amaritudo fletus nõ indicat vitateʒ
doloꝛis.ſᷣ aliquã cõfoꝛmitatẽ indicat in ſigno vel af

fectu exterioꝛi.et pᷣt illð itelligi dictuʒ ꝑ autropoſpa/
ton.ſicut d deꝰ tactꝰ fuiſſe voloꝛe coꝛdis intrinſecꝰ

Beñ. viji¶ Ad illud qað obꝛ ꝙ ſi oppoſitũ ẽc
ti ⁊c.dd.q iſta maxia hʒ inſtãtiã vbi alteꝝ ineſt ꝑ na
turã ſiue ad modũ nature.ſicut et illa q oppoſita na

ta ſunt fieri circa idẽ.et qm̃ ãgelꝰ btũs ẽ ſuſceptibilis
ß nõ triſticie.iõ gaudere pᷣt de ſalute qᷓ;uis nõ
. dillud qð obẽ ꝙ fruſtratio de
ſiderij cõtriſtat.dð.qꝙ tũc deſideriũ fruſtratur qñ qͥs

gaudi tniſti
Kictet ex dãnatiõe.

aliqd appetit in oẽm euẽtũ ſiue abſolute et illud nõ

euenit.qñ vᷣo appetit ſub cõditiõe.et illa cõditio nõ
ſtat.ſi illud qdð appetit nõ euenit. ebe nõ dẽ deſi ½

——

deriũ fruſtrari. ct ſic ẽ in ꝓpoſito. Mã ãgelus appc/

tit eũ quẽ cuſtodit btificari.ſi ipᷣe voluerit fidelit᷑ ad/

berere xpᷣo.et hoc nunqᷓ fallit qͥn eueniat.et qꝛ illeqͥ
dãnat᷑ recedit ab appoſita conditiõeiõ in deſiderio
ageli nullã ponit fruſtrationẽ dũ nõ ad id puenit qð
elꝰ appetebat. Ad ill ꝙ obꝛ ꝙ ex nra ſalua⸗

2-

Z

dis cõtinuat. In ſcᷣa diuerſas ſctõꝝ opiniões ci

ſctõꝝ ⁊cc. In tertia alterã ex illis opiniõibus eligit et ex

7

vltima q̊ddã dubiuz determiat.ibi.Attẽde qꝛ bic dicit Aug.⁊c. Similit᷑ ſca ꝑs pᷣncipał in Se in ma bn .
In icda deter⸗

opinionẽ plus electã inqrit qᷓtuoꝛ hʒ ptes. In pᷣma determiat q̃lit᷑ fuerit infoꝛmis et confuſa enpeter⸗
vieb? vlin

miat vbi

dis vyt dicit Alcuiuus.

Ad illud qdð obẽ ꝙ ſi oppoſitũ ẽ cã oppoſi

rca ꝓductiõeʒ m

. bi fuerit locata. ibi.nunc ſupeſt qʒ ſco ꝓpõcbat᷑. In tercia vᷣo anticipãdo determiat b? diebꝰ
qt fuerit diſticta.ibi.nũc ſuꝑeſt vt diſtinctiõcʒ c. Quarto vo ⁊ vltio auẽte Alcuini gür mar ibſaiea: em̃

AXII

tide creſcit ãgeloꝝ pᷣmiñ. dð. ꝙ ven ẽ q; cłeſcit pᷣmi⸗
accidẽtale.nõ tñ ſequit᷑ ex boc ꝙ ex defectu ſalut in⸗
currãt ãgeli detrimẽtũ vł danũ.qꝛ detrimẽtũ vel ðã
nũ ẽ reſpectu rei iã habite. Si aũt ſit reſpectu rei ha⸗
bẽde. hoc ſolũ ẽ qñ ex ipedimẽto aliqᷓ remanet indi/
getia et ĩꝑfectio in eo q ipedit᷑. Sic aũt nõ ẽ in ꝓpoſi

to. Quia qᷓ;tũcũq; ille qͥ cuſtodit᷑ dãnet᷑.nihilominꝰ

tñ ãgelus bʒ ſuũ pᷣmiũ ſaluũ.⁊ q;ẽtũ ad gaudiũ qð hʒ

din deo et quantuzʒ ad gaudium quod habet in ſeipᷣo
ſiue de bono pꝛopꝛio. Gaudebit enim de boms opi.
bus q̃ circa illũ fecit quẽ cuſtodiuit. Et quãtũ etiam

ad gaudiũ qð bzʒ in altero.qꝛ cuʒ vnꝰ cadit.alt᷑ coꝛo

nã ſuã accipit.ſicut fuit expoſitũ in pᷣmo li. Jdo et ſi
ruina icn nõ repat᷑ ex illo quẽ cuſtodit.repat᷑ tñ

ex alio. Muis ppt᷑ culpã illiꝰ ne de eo gaudeat pa
tiat᷑ ĩpedimentuʒ.ct ex tali tropo foꝛtaſſis dicat Oꝛi
geñ.ipᷣm eẽ culpãaduʒ.nullũ tũ ex boc incurrit detri/

mernAdid ns obꝛ e ãgelꝰ malus gaudet ð dã

natiõe.g ⁊c.dð.ꝙ ñ ẽ ſile. Quia ſicut nõ ẽ repire ma/
lũ oino ipmixtũ bono.ẽ tñ repire bonũ oino iꝑmixtũ
malo.ſic repꝛobatio ãgeloꝝ aliq̃ͥ mõ admittit gaudi/

„₰

um Spurg glee btitudo nullũ patit᷑ ſecuʒ toꝛ
mẽtũ v
ach
ducent᷑ in iudiciũ nõ ad ſuaʒ cõdẽnationẽ.bᷣ ad ma/

tũ vel gemitu. Ex pᷣdictis patẽt illa duo q̃ vltio qᷓ
rebat᷑ ſcʒ de voluntate et pᷣmio ãgeloꝝ cuſtodiẽtiuʒ

malos.Aolunt em̃ malos q̊s nouerũt eẽ pᷣſcitos vo

luntate abſoluta dãnari.qtuʒ ãt in ſe ẽ vellẽt eos ſal
uari. et iõ nõ cuſtodiunt inuite. Quia qᷓis ſentiãt fe
fruſtra laboꝛare ad ꝑducẽduʒ eos ad ſalutẽ. tñ ſciũt

ſe fructuoſe laboꝛare ĩ hoc ꝙ retrahũt ne icurrãt ma
ioꝛẽ dãnationẽ. Quadruplex em̃ ↄſueuit pᷣncipał ef/
fectꝰcuſtodiẽtie aſſignari circa aias. AUnꝰẽ vt ꝓficiat
aia ĩ bonuʒ gre.Aliꝰ vt nõ cadat i maluʒ culpe.Ter

cius ẽ ſi cadat ꝙ poſtmoduʒ reſurgat. Quartꝰ ne to

tiẽs vel iĩ tatũ malũ cadat.q̃tiẽs vel ad qtũ aduerſa/
riꝰ incitat. Poſſet tñ alit᷑ dici ꝙ nõ ẽ ãgel reuelatuz.

q ex eis q̊s cuſtodiũt ſaluari debeãt vel dãnari. boc

4 „ ₰

ſuaaderc.et hic ẽ finis in alio.Sic ctiã duplex ẽ pᷣmũ
ageli accidẽtalc.vnuʒ qͥ gaudet de bonis opibꝰ q̃ fe⸗
Cit.ali q̊ gaudet ſalute eiꝰ quẽ cuſtodiuit.Et quẽ⸗

admodum artifex ſi hẽt finẽ pᷣmũ et caret ſcdᷣo.nibi⸗

lominꝰ ꝑfecte dẽ he methoduʒ.ſi ex cõtingẽtibꝰ ni/
hil omilſit. ſic ãgelꝰ qͥ fidelit᷑ cuſtodiuit cum qͥ ex ſu⸗
culpa dãnat᷑.ꝓfectuʒ hʒ pᷣmiuʒ et merituʒ duʒj ðᷣ bo
nis ſuis opibꝰ gloꝛiat᷑ Gaudiuʒ ãt illud qð ẽ mul⸗

tiplicatiõe bonoꝝ opeꝝ.nõ ẽ pᷣmiuʒ ſubale.cũ nõ ſit

ð ſũmo bono.ſ accidẽtale.nec tñ ẽ aureola.qꝛ nõ oẽ
pmiñ accñtale ẽ aurcola. illð ſolũ qð bʒ pexcellẽtiã
iſtictio xi.ðᷣ coꝛpał creat᷑e ꝓductiõe q;tũ ad pꝛicipiũ materiale.⁊ hec ꝓductõ dr creatio.
Ec de ãgelice cõditiõe ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ ð cõditiõe nature ſpũalis: in hac ſcdᷣa pte agit ð cõditiõe coꝛ
al. Et qm̃ creature coꝛpalis duo ſũt pᷣncipia.vicʒ male et foꝛmale.iõ ps iſta bʒ duas. In pms agit de
ꝓductioe coꝛpal creature ꝙtũ ad pᷣncipiũ male. et h ꝓductio dicit᷑ crcatio. In ſeda agit de ꝓcuctiõe
fp̃iꝰ qᷓtuʒ ad pᷣncipiũ foꝛmale.et h ꝓductio dꝛ diſtictio.j.di.xiij. diſtiction fu ia ps
ptinet pñtẽ diſtictiõeʒ ĩ qᷓ itedit agere ð materie reꝝ coꝛꝑaliuʒ ꝓductiõe.Et qĩ gen panewer matene co⸗
poꝛał due fucr̃t ſolẽnes opiniõcs.iõ ꝑs illa duas hʒ. In pᷣma vnã ex illis eligit. In ſea
materia illa tractat et inqrit.ibi.de qᷓ re puſq tractemꝰ ⁊c. Pꝛia ps bʒ quatuoꝛ pticulas.In pᷣma dict⸗
B ateric coꝛpaliuʒ cxplicat.ibi. Quidã naneg
lanat. ibi. Scᷣm hãc itaq; traditiõez ⁊c. In qᷓrta ct

à¾

Pꝛia ãt diſtictionis oꝑatio fuit ⁊c. Pꝛia ꝑs

a iuxta illã opinionẽ Z
In pma dicta dieö/

*%

58

39

40

tũ nõ ẽ certũ. De pᷣmio vo dð.ꝙ ſicut duplex ẽ finis
artificis. vn? in ſe.et alter in alio.ſicut ptʒ in retboꝛe
cuius finis ẽ loqͥ oꝛnate.et bic finis ẽ in ſe.⁊ alt᷑ alij p

chec ð angelice natu

BDicta dicendis contiuntaas.—
re cõditiõe dicta ſufficiãt. Mũc ſupereſt de aliaꝝ quoqʒ

reꝝ creatiõe .ac pꝛecipue de operum ſex dieruʒ diſtinctiõe nõnulla in mediũ
ꝓterre.Cum deus in ſapia ſua angelicos cõdidit ſpũs.alia etiam creauit.
ſiẽ oñdit ſupꝛadicta ſcriptura. Gñ.q̃ dicit in pꝛincipio deli creaſſe celum.i.

angelos.⁊ terram ſcʒ materiam quatuoꝛ elementoꝝ adhuc confuſa et infoꝛ

mem.q̃ a grecis dicta eſt chaos.⁊ hec fuit ante omnem diẽ.deinde elementa
diſtinxit deus. ⁊ ſpẽs pꝛopꝛias atq; diſtinctas ſingulis rebus ſᷣm genus ſu/
um dedit.que non ſimul vt quibuſdã ſanctoꝝ patrum placuit.ſed ꝑ inter /
ualla tempoꝝ ac ſex volumina dieꝝ vt alijs viſum eſt foꝛmauit.

a Yllã confuſaz ma⸗

teriam quatuoꝛ ele/

mentoꝝ quã nomie
terre ut Aug.ait con
tra manicbeos.iõ ap
pel. ⁊c. Cõtra hoc v‚
eſſe qdð dicit Hug. ꝑ
terrã boc elementuʒz
terre ſignari puto cũ
dicitur In pꝛincipio
crea.deus ce. et ter. S

non vꝛ ſignare illam

materiã infoꝛmeʒ in

ſuua generalitate. JYtẽ

ſi per terraʒ ſignatur
materia infoꝛmis.cũ
in illa conueniat celũ
et terra.v ꝙ non bñ

diſtinguant᷑ illa duo
Juxta boc ẽ queſtio
ꝓpter quid iſtis tti
bus nomibus illa in⸗/

foꝛmis materia ap/

re.abyſſi.⁊ aqᷓ.cuʒ nõ
magis eſſet ibi de ra⸗

tione terre et aque.
ignis vł aeris
ſint

dd. ꝙ ⁊ ſi mul

expoſitiones huiꝰ ðx/

bi in pᷣncipio cre.de.

ce.⁊ ter.qᷓtuoꝛ tñ ſũt

pᷣncipales.et ᷣm has

different᷑ exponit᷑ no

men terre. Ana ex/

expoſitio ꝙ ce.et ter.

vnam et candem ma
teriam nominant ſcʒ

materiam infoꝛnmem

omniũ coꝛpaliuʒ. ꝓ/

ut tamen de ip̃a de

bebãt fieri duoꝝ coꝛ
e um genera. icz ce
eſtia ⁊ elementaria.
vt ſit ſenſus. In pꝛin

cipio cre. deus ce. et
tcr.id eſt materiaʒ ex

q̃ debebat fieri ce. et
dia clemẽta. ⁊ iſta ex-
poſitõ ↄfirmat᷑ ꝑ ibᷣſe

(iuerhssopinionez inci pducionem mea

terie coꝛpalium explicat. b

¶ Quidam nanqʒ ſanctoꝝ patrum qui verba dei atqʒ
archana excellenter ſcrutati ſunt.ſuper hoc quaſi ad⸗
uerſa ſcripſiſſe vident᷑. Alij quidẽ tradiderunt omnia
ſimul in materia et foꝛma fuiſſe creata. Qð Aug.ſen⸗
ſiſſe videt᷑. Alij vero hoc magis ꝓbauerũt ac aſſeru98e⸗

runt.vt pꝛia materia rudis atqʒ infoꝛmis quatuoꝛ ele
mentoꝝ cõmixtionẽ atq; confuſionẽ tenẽs creata ſit.
Poſtmodũ vero ꝑ interualla ſex dieꝝ ex illa materia

rerũ coꝛꝑalium genera ſint foꝛmata ſᷣm ſpecies ꝓpꝛi⸗
as.Quã ſniaʒ SGꝛego.Hiero.Beda alij plureſqʒ cõ⸗
mendaãt ac ꝓferunt. Que etiaʒ ſcripture geneſeos.vñ
pꝛima huius rei ad nos manauit cognitio.magis con

gruere videtur.

(ars ex illis opinionibus eligit et expila
at

les condite ſunt. .

Geñ.i.

quõ ꝑ interualla tempoꝛis res coꝛpoꝛs·

pellat᷑ ſcʒ. nomie ter ¶Scom hãc itaqʒ traditionẽ.oꝛdinem atqʒ modũ crea

tionis foꝛmationiſqʒ reꝝ inſpiciamꝰ. Sicut ſupꝛa me

moratũ ẽ. In principio creauit deus celũ.i.ãgelicam

naturã ſed adhuc infoꝛmẽ vt quibuſdã placet.Et ter

rã.i. illã cõfuſam materiã q̃tuoꝛ elementoꝝ quã noie
terre vt Aug.ait cõtra manicheos.iõ appellauit mox
ſes. qꝛ terra inter omnia elementa minus ẽ ſpecioſa.et
illa inanis erat et incõpoſita ꝓpter omniuʒ elemẽtoꝝn
cõmixtionẽ.Eandẽ etiã vocat abyſſuʒ dicẽs. Et tene
bꝛe erãt ſuꝑ faciẽ abyſſi ⁊c̃.qꝛ confuſa erat ⁊ cõmixta.

ſpecie diſticta carẽs.Eadẽ etiã materia ifſoꝛmis dicta

ẽ aq̃ ſuꝑ quã ferebat᷑ ſpũs dñi.ſicut ſuꝑfert᷑ fabꝛican/

dis rebꝰ volũtas artificis.qꝛ ſubiacebat bone volũta

ti creatoꝛis.qð foꝛmãdũ ꝑficiẽdũq; inchoauerat.q ſi⸗

cut dñs et ↄditoꝛ pᷣerat fluitãti et confuſe materie. vt

diſtigueret ꝑ ſpẽs varias qñ vellet ⁊ ſicut vellet.hec
i dicta ẽ aqua.qꝛ oĩa que ĩ terra naſcunt᷑.ſiue aiĩalia.
ſiue arboꝛes.vel herbe.et ſilia.ab humoꝛe incipiũt foꝛ

1 ..

Auguſti.
Quare illa con
fuſa materies
vocctur terra.
abyſſus qug.

mari atqʒ nutriri. hHis omnibꝰ vocabulis vocata eſt

illa ĩfoꝛmis materia.vt res ignota notis vocabul inſi

nuaret᷑ ĩpitioꝛibꝰ.⁊ ñ vno tm̃. Nã ſi vno tm̃ ſignifica
ret᷑ vocabulo. Hh eẽ putaret᷑ qdð cõſueuerãt hõies ĩ ilo
vocabulo itelligẽ. Sub his g̊ nõibꝰ ſignificata ẽ mã

—J JJ—

illa confuſa et infoꝛmis q̃ nulla ſpecie cerni ac tractari quẽtẽ lf̃am. Subſe⸗
poterat.i.noibus viſibiliũ reꝝ q inde future erant ꝓp⸗ nt em erxpꝛimit q̃i
pter infirmitatẽ ꝑpuuloꝝ qͥ minꝰ idonei ſunt inuiſibilia Sake .rai⸗
cõpꝛehẽedere.et iñc erãt tenebꝛe.i.lucis abſẽtia.ꝰ Non pero er 3.
fſ. em̃ tenebꝛe aliqͥd ſunt.ſed ipᷣa lucis abſentia. ſicut ſi/ dareroltione vaing
lentiũ nõ aliqua res ẽ. ſed vbi ſonꝰ nõ ẽ.ſilẽtiũ dicit᷑. longinqua.qꝛ nomie
Et nuditas nõ aliqua res ẽ.ſed in coꝛpe vbi tegmẽtũ eccli vult itelligere na
nõ ẽ.nuditas dicit᷑. Sicut et inanitas non ẽ aliqd. ſed turo ſpnalẽ. nomine
inanis dicit᷑ locus eẽ vbi nõ ẽ coꝛpꝰ.et inanitas ẽ ab / kre naturã coꝛpalez.
ſentia coꝛpis. MVBUW⸗ e Euſus⸗ Zu pn.
uoddã dubium determĩat.ſcʒ quo ſenſu rAtancmics naemr
tenebꝛe dicant᷑ nõ eẽ aliqͥd et quomõ dicin et materiaʒ pꝛimã.et
tur eſſe aliquid. d H hec expoſitio ↄfirma
Attende qꝛ hic Augu.tenebꝛas dicit non eſſe aliquid. tur ꝑ litterã ſequẽtẽ.
4 cum alibi tenebꝛe inter creaturas ponantur que be⸗ in ſecndo die Haͤn
nedicũt dnm̃. Vñ dicit᷑. Benedicite lux et tenebꝛe do tmitur. gin peiteipio
4 mio. deoqʒ ſciendũ ẽ tenebꝛas diuerſis modis acci- tempoꝛis ſi q̃ fuit p⸗
8 pi.ſcʒ. vel ꝓ lucis abſentia.q̃liter ſupꝛa accepit Aug. ductio celi.nõ fuit ce
iuxta quã acceptionẽ nõ ſũt aliqͥd. vel ꝓ aere obſcura li coꝛpalis ſᷣ ſpũalis.
4 to ſiue geris obſcura qlitate.et m hoc aliq res creata crrln ernaliti aſi
lunt. Iceo ergo dicit tenebꝛas tũc fuiſſe ſup facẽ abii Aerpoſirto ante
retur. ſed nõdũ lucis gratia opus ſuũ deꝰ venuſtaue⸗: giterrenu clemeru r
4 tat. q poſtea in pꝛio die foꝛmata. deii tria alia demẽ
. — — qliter materia coꝛꝑaliũ ſᷣm opinionẽ ta.ꝗ ſili ſuꝑ onaetr
plus electã fuerit infoꝛmis et cõfuſa. e bulecrare, eaa nc
De qua re pꝛiuſq; tractem duo nobis diſcutiẽda oc⸗ bule crit erp Anbren.
currũt. Pꝛimũ q̃re illa materia ↄfuſa infoꝛmis dicaX. uepodein vnaper
an qꝛ om̃i foꝛma caruerit.an ꝓpter alið. Secũdo vbi mixtiõe cõfuſa circũ
ad eſſe ꝓdierit.⁊ quãtũ in altũ aſcẽderit. Ad illud er⸗ quaqʒ ſuſpẽſa.q̃ eo
go qð pꝛio poſitũ ẽ bꝛeuiter rũdẽtes dicimꝰillã pꝛimã 12 in altũ ptende⸗
materiã nõ ideo dictã foꝛe infoꝛmẽ.ꝙ nullaʒ oĩno foꝛ: bai Fuonſe; nüc ſũ⸗
n mã habuerit.qꝛ non aliquid coꝛpoꝛeũ tale exiſtere pt. nct Alig, ermt
1* quod nullã habeat foꝛmã.ſed iõ nõ abſurde infoꝛmez p litterq ſequẽtẽ con
oppellari poſſe dicimꝰ.qꝛ in confuſione et ꝑmixtione Rran. Anaſta ex⸗
„ quadã ſubſiſtens.nondũ pulcraʒ apertãqʒ et diſtin/ poſitio que cõioꝛ eſt
4 ctam receperat foꝛmam qualẽ mõ cernimus. Facta ẽ Em expoſitoꝛes pla-
ergo illa materia in foꝛma confuſionis ante foꝛmã di / nort ca irel
nudn ſpoſitonis. In fſoꝛma cõfuſionis pꝛius omia coꝛpalia uenautandα⁰
kue materialiter ſimul et ſemel ſũt creata.poſtmodũ in foꝛ bitaculũ i q̊ ageli ſũt
44 ma diſpoſitionis ſex diebus ſũt oꝛdinata. Ecce abſo / creati.pꝑ terrã vo ma
lutũ eſt qð pꝛimo in diſcuſſione ꝓpoſituʒ fuit. ſcʒ qua len emnni orvo
re illa materia dicat᷑ infoꝛmis. ”MM uceelehin ſurt “
S r L ſtriuz. Mec expoſitio
. ſeqnti e cõcoꝛdat.q̃ expꝛimit de illa materia facta eẽ coꝛpa celeſtia et elemẽtaria. Et ſi tu q̃ras ꝗre illa duo
diſtiguit. plana ẽ rũſio qꝛ celĩ empyreũ cõpletũ erat ĩmutabile.et hẽbat mẽſurari euiternitate cũ ſuis cõten
4 tis. materia vᷣo illa incõpleta erat ⁊ ſubiecta mutabilitati.tã ipa ꝙᷓ ea ꝗᷓ ex ipᷣa futura erãt.et iõ debebat men
. ſurari tpe. Et ꝑ boc pʒ ꝙ ſcriptura diſtinxit illa vuo valde rõabilit᷑ elegãter.cñ in pᷣmaria ↄditiõe dinerſas
haberẽt mẽſuras.ſᷣm q̃s adinuicẽ differrẽt. ſiue eoꝝ differẽtie innoteſcerẽt. et ꝑ h̊ patent duo obiecta pꝛima.
. 2 (Alugas q̃rit᷑ qᷓre his tribe noſp appcllata E.dðᷣ.ꝙ ⁊ ſi ad h̊ ſatis ſufficiẽt rñdeat uigf in lr̃a.pᷣt tñ dici ꝙ
mUInnſinuat᷑ ipa mã iformis iſtis tribꝰnõibꝰ ſub triplici ↄditiõe ſe br̃e in cõpatiõc ad foꝛm. Ipa em̃ mã dat foꝛ

ipit ſpecioſitatẽ et cõpletionẽ.et ꝑ ſe eſt quaſi tenebꝛa.ct iõ ſignat᷑ nomine abyſſi te zoſe. Ipa q̊z mã ad
3 foꝛma bʒ aptitudinẽ et inclinatiõex.et ita quãdã fluxionẽ qᷓ ſignatur nomie aque. b¶Hõ em̃ tenchꝛe aliqᷣd
ſut. Cotra. Si tenebꝛa nihil ẽ.gᷓ non ẽ alicubi.&ᷓ nõ vẽ ꝙ eſſent ſuꝑ faciem abyſſi. Itez tenebꝛa nihil dicit niſi
negationeʒ pᷣſetie lucis coꝛꝑalis.cũ g ab etno eſt verũ dicere ꝙ lux coꝛꝑalis nõ erat.ab et᷑no eẽt veꝝ dicere

me fixione. et ꝓpt᷑ hoc appellat᷑ noie terre ꝗᷓ int cetera elemẽta plꝰ bʒ ſtabilitate. Ipᷣa ctiã mꝗ a foꝛma re-

cy eẽt tenebꝛa. qd fal⸗
lum ẽ. Itẽ ſi tenebꝛa
nibil ẽ. et qð nihil eſt
nõ pᷣt ab alio diuidi.
§ nõ potuit tenebꝛa
diuidi a luce.cuiꝰ cõ/
trariuʒ babet᷑ in lra
geñ. Item ſi tenebꝛa
nihil e. et qd nihil eſt
nõ benedicit dñm. g
tenebꝛe nõ bñdicunt
dño. R. dom. ꝙ tene
bꝛe ſe accipiũt᷑ pᷣuati
ue.et qm̃ pꝛiuatio re
linqͥt cõſtãtiã alicuiꝰ
ſubiecti. tenebꝛa ſem
per aliqͥd pᷣſupponit
in obliquo.nũq;ᷓ eniʒ
ẽtenebꝛa niſi ſit ali⸗

Ande q tenebꝛa nõ
dicit tm̃ nõ exiſtẽtiaʒ

lucis.ſᷣ etiã cum hoc

addit aptitudinẽ coꝛ
poꝛis illuminabilis.

n tenehꝛa puatio⸗
nẽ dicit iceo dicit eẽ

facta.qꝛ vo aliqͥd po
nit in obliq iõ nõ eſt
et᷑na. Sig alicubi di⸗
catur e ten
hil ẽ. hoc dẽ q;tuʒ ad
illʒ qð dicit tenebꝛã

in recto. ſicut dẽ ceci⸗

tas nihil ẽ. Si vo di/⸗

latur ꝙ tenebꝛe ali/

tiõcz lumis. pꝛius
it lux ꝙᷓ eſſẽt tenebꝛe.

quid ſunt.vel ꝙ diui

ſee ſũt. vel bndicũt
dominũ. hoc dꝛ rone
ciꝰ circa qd ſũt.et ſic

patent obiecta. Sed
adbuc poſſz obijci ꝙ

babitus naturalit pᷣ/

cedit pꝛiuationẽ. & ſi
tenebꝛa dicit pꝛiua/

Pꝛcterea. nox ẽ dꝛia
tpis.S nõ ẽ pꝛiuatio

pura. ſ̃ ſcriptura di/

quid qd tenebretur.

tencbꝛa ni /

NYetermiĩat vbi illa materia fuerit locata. f·
Munc ſuꝑeſt qð ſecundo ꝓponebat᷑ explicare vbi ſc
illa materia ſubſtiterit.et quãtũ in altitudine poꝛrige
bat᷑. Ad qð ( nihil temere aſſerẽtes) dicimꝰ. Ailla pᷣ⸗
ma rerũ oim moles qñ creata S.ibidẽ ad eẽ videt᷑ ꝓdi
iſſe. vbi nũc foꝛmata ſubſiſtit. Eratq; terrenũ hoc ele
mẽtũ in vno loco eodẽ medio ſubſidẽs.ceteris in vna
cõfuſiõe ꝑmixtis.eiſdẽq; circumquaq; in mõ cuiuſdã
nebule oppᷣſſis.ita obuolutũ erat vt apparere nõ poſ
ſet qð fuit.Illa vero tria in vna ꝑmixtiõe cõſuſa. cir
cũquaq; ſuſpẽſa.eouſq; ĩ altũ poꝛrigebant᷑.quouſq;
nũc ſũmitas coꝛꝑee nature ꝑtingit.Et ſiẽ qᷣbuſdã vi⸗
det᷑. vltra locũ firmamẽti extendebat᷑ illa moles.q̃ in
inferioꝛi ꝑte ſpiſſioꝛ atq; groſſioꝛ erat. In ſuꝑioꝛi ve⸗

ro rarioꝛ atq; leuioꝛ atq; ſubtilioꝛ exiſtebat. De q̃ ra⸗

rioꝛi ſubſtãtia putãt quidã fuiſſe aquas que ſuꝑ fuma
mentũ eẽ dicunt᷑.Lalis fuit mũdi facies in pꝛincipio.
pꝛiuſqʒ reciperet ſoꝛmã vel diſpoſitionẽ.
Anticipando determinat quibꝰ diebus vel
in quot iſta materia ſiue mũdi facies in ipo
piaiꝛimoꝛdio fuerit diſtincta. g
¶ Munc ſupereſt vt diſpoſitionem illam qualiter ꝑfecta
ſit oꝛdine ꝓſequamur. Sex diebꝰ ſicut docet ſcriptu/⸗
ra geneſis diſtixit deus et in foꝛmas redegit ꝓpꝛias
cuncta q̃ ſimul materialitet fecerat. Perfecitq; opus
ſuum die ſexto.et ſic deinde die ſeptimo requieuit ab
omni opere ſuo.i.ceſſauit nouaʒ creaturẽ facere.Sex
enim diebus. ſex rerum genera diſtinxit. nihilq; po⸗
ſtea fecit. quod in aliquo iſtoꝛum non cõtineatur.ope
ratus eſt tamen poſtea ſicut veritas in euangelio ait.
Pater meus operatur vſq; nunc.et ego opeꝛoꝛ.
onfirmat quattuoꝛ eſſe modos diunne
operatiõis autoꝛitate alicuini. h

uatuoꝛ em̃ modis.vt ait Alcuinus ſuper Geñ. de

us operatur. Pꝛimo in verbo omnia diſponẽdo.Se⸗

Geñ.ij.

Joh. v.

cundo in materia infoꝛmi quatuoꝛ elementoꝝ de nihi

lo eam creando.vñ.Qui viuit ineternum creauit om

nia ſimul.Oia ſcʒ elementa.vel omnia coꝛpoꝛa mate

fu rialiter ſimul creanit. Tertio per opera ſex dierũ vari

as diſtixit creaturas. Quarto ex pꝛimoꝛdialib ſemi⸗
nibꝰ nõ incognite oꝛiunt᷑ nature.ſed note ſepiꝰ refoꝛ⸗
mãt᷑ ne ꝑeant.

.

cit q tenebꝛas appellauit noctẽ. v ꝙ falſum dicat cñ dicat ꝙ tenebꝛe non aliquid ſunt. Et ꝓ terea optet 4
diſtinguere q; tenebꝛa dupliciter pot impoꝛtare pꝛiuationẽ. Vno mõ qꝛ ſimplicit dicit lucis abſentiã.⁊ h mõ
nõ ſeqnit᷑ lucem. et ſic nibil ẽ foꝛmaliter oquẽdo.ſic etiã intelligit ſcriptura ꝙ tenebꝛe erãt ſuper faciẽ abiſſi.

et ſic intelligit Aug. cũ dic

7

t. tenebꝛe nõ aliqd ſũt. Alio mõ tenebꝛa dicit puationẽ lucis in vna pte cũ poſitiõe

illũinatiõis in alia.et hoc mõ tenebꝛa appellat᷑ vmbꝛa q̃ reſultat ex obiecto tob opaci.⁊ ſic tenebꝛa ſi ali
eſſe

quo mõ ſit pᷣuatio.nõ tñ eſt pꝛiuatio pura.⁊ ꝑ hũc modũ accipiẽdo a luce d‚
⁊ inuitat᷑ ad laudẽ creatoꝛis.⁊ ↄſequit᷑ habitũ lucis.

luce dr eſſẽ diuiſa. et ſignatur noie noci
Deus oꝑat᷑ pᷣmo in vbo oia diſponẽdo. Cõtra. om̃i

operationi rñdet aliquis effectus. ſi de? opatun oĩ di ponẽdo in verbo.cũñ oꝑatio iſta fuit ab eterno. vi ꝗꝙ
multa ꝓduxit ab eterno. Itẽ in ſapiente oꝑatoꝛe diſpoſitio pᷣcedit oꝑationẽ.g cũ deus ſit ſapiẽs in oibꝰ opi/
bus ſuis. vꝛ ꝙ nulla eiꝰ oꝑpatio debeat dici diſpoſitio. Re. dm. ꝙ alicuinꝰ indiget bic pio expoſitoꝛe. Multuz

enim loquitur impꝛopꝛie dum ipſam eternam diſpoſitionem vocat operationem.ipſe enim extendit nomen

operationis ad omnem ꝓductionem.ſed qm̃ pater generando et pꝛoducendo verbum. omnia in ipſo diſpo

ſuit. ideo largo modo ſed impꝛopꝛi

„

eip̃m ab eterno diſponendo in filio operari ditii.

Aehlin
rt un
Pimigih
nugfiii
inmnicn
fetän
ſtib n
iglfimnetis
tuh fntbn
tnlimmn
ſnagimn
ſtagatinſg
tf
giitinztie
iret
iſeAliin
figginihmnn
gngtaſeime
eſtaplenzns
ſunmi kiine
ſcgnateree
naobletden
niſantof,
nnnünenton
nuſtacpict
ſenpodrni
ntluißni⸗
lihlifnin
liaofimiͤti
inſaßöge
iihmmenigte

(Eirca quã ſic ꝓce

,—

—

õ

—
—

—

—

tẽ. Scvo vo circa e? quatitatẽ. Circa pᷣmũ qᷓruntur
tria. Pꝛio ꝗᷓritur vtrũ materia coꝛpaliũ creata ſit in

oimoda poſſibili᷑ate. Scdo vtꝝ creata ſit in pfecta

1

accctualitate. Lertio vtꝝ creata ſit ſub aliq̃ foꝛmaruz
inuerſitate. 4 .—
di

ueſtio.j. ⸗

„

maꝝ capacitas de a ẽ.vt oꝛdinatiſſmo dei muncre

cetera fonnærent᷑ ꝗᷓ foꝛmata ſũt. vẽ q; i materia ſᷣm
pᷣmo cõdita fiut.fucrit ſolũ foꝛmaꝝ capacitas et
tẽ Aug. in xij. li. ↄfeß.nõne tu dñe do

nlla foꝛma. ¶Ytẽ Aug ,01
cuiſti me.qꝛ puſq; iſta foꝛme materiã foꝛmares atq;

diſtingueres.nõ erat aliqͥd. nõ coloꝛ. nõ figura. non
coꝛpꝰ.nõ ſpũs.tũ nõ oino nihil erat infoꝛmitas ſine
vlla ſpẽ. Et pꝰ. Alud totũ ꝓpe nihil erat.qm̃ adhuc
oĩno infoꝛmce erat.iã tñ erat qdð foꝛmari poterat.Ex
bis duobꝰ? verbis expᷣſſe colligit᷑ ꝙ materia coꝛꝑaliũ

ſub oimoda infoꝛmitate et poſſibilitate ꝓducta fue

rit. ¶tẽ ꝙ illð ſit poſtibile Kontze e, ſne B
ꝛma.g poſſibile fuitt

0
eã fieri abſq; oĩ foꝛma.: ¶ Itẽ ad reꝝ ↄditiõeʒ cõcur⸗
rit duplex potẽtia.ſc; potẽtia actiua et potẽtia paſſi

ua.vłpotẽtia agẽtis.et potẽtia materie.ſᷣ poſſbile ẽ

poſterioꝛi.ſᷣ matenia pᷣoꝛ ẽ omi

potẽtiã agetis pcedere effectũ ⁊ natura ⁊ duratiõe.
poſſibjlitas vel capacitas materie.natu

poſſibile ẽ ꝙ poſſiblitas x
ra ct duratiõe pᷣexiſtat oĩ foꝛme

um vĩ ſic. Si aliqͥd vnũ repit᷑ in

in q̃ nihil erit de actualitate foꝛme. h̊ nõ fuit niſi in

m de ẽ agẽs oꝛdinatiſſinũ.& ab extrẽo in ex

* 7

tremũ ꝑuenit ꝑ mediũ.ſed mediũ int᷑ oino nõ ens 7

ens in actu ẽ ens oino in potẽtia. vr ꝙ deꝰ in ꝓdu/
ctide rey pᷣus de nõ ente fecit ens in potẽtia ꝙᷓ ꝓdu⸗
xerit aliquã foꝛmãF
Credo illã pᷣmã ma

ſtere pt. et h iõ migt dicit in lr̃a

Ea foꝛma. oẽ qd creat᷑ ſtatim p? creatiõ& ẽ. vel ẽ

foꝛtma vl hʒ foꝛmã.ſi igit᷑ñ materia creata fuic. vel fuit
ncipio. H

2

foꝛmata. vel huit fonnã in ſue Jbnrtüts
nõ fuit foꝛma. ac ¶Itẽ phus. Impoſi

leẽ mate⸗

niã ſepari ab oifoꝛma. ſi materia tpe pᷣexiſtẽt oĩ foꝛ
me.poſſet ab ea ſepari. non fuit creata i carẽtia ois
vnitas.bonitas.vitas.ſiue modꝰ. ſpẽs.
et oꝛco. ſũt in reb) ex ꝑte pᷣncipij foꝛmalis.ᷣ ipoſſibi
leẽ aliqͥd cẽ vł ꝓduci in q nõ ſit veſtigiũ creatoꝛis.
carer 0 nec ba⸗
beret extẽdi.nec locari.nec ee ĩ motu.nec in qᷣete.ſ ni

foꝛme.

—ↄ

ſpoſſibileẽ c alidd educat᷑ carẽs omi foꝛma. ¶ I
materia illa caret oi foꝛma.& et oi accidẽte.

—

dil tale i ren natura pᷣt exiſtere. & materian

in ſui oditiõe omi foꝛma arere Ht matenaa bo cip
888 &àμ ozsma. &eentialẽ hy depẽdẽtiã a fo;/

lſuz qð ẽ dẽ eẽ a foꝛma. eentialẽ

RD intelligentiã hui? ptis m duo qᷓ mgr̃ dter
2 minat de infoꝛmi materia coꝛꝑaliũ. circa duo
icidit dubitatõ. Pꝛio circa materic ifoꝛmita

ſic ꝓcedit᷑ ⁊ ondit᷑ ꝙ materia creata ſit in
oimoda poſſibilitate.ita q; nullã habuerit foꝛmã.pꝛi
mo pꝑ Aug.in li.itaſimbol.qui ait ſic. Pꝛio oim foꝛ/

niuerſo qd ↄſtitu/
tñ ẽ ex plunbꝰ naturis.et alterã illaꝝ ẽ ꝑ ſe inuenire.
ſilr otingit ꝑ ſe inuenire et rciiquã ad hoc ꝙ vniuerſi
tas ſit copleta.ᷣ res mũdane ꝑ naturã cõponunt᷑ et
foꝛmant᷑.etẽ inuenire purã foꝛmã in quã nihil eſt de
ptãte materie.vtpote deũ. crit repire purã materi

Hopꝑpoſitũ Hug.in li.& ſacra.
ia nõ iõ dictã infoꝛmẽ foꝛc.qꝛ
nullã oino foꝛmã herit. qꝛ nõ aliqd tte coꝛpoꝛcũ exri
tẽ Boeti?. Oẽ eẽ

5ͤpotuit

ſyheret. ipombile naturꝗ pter oẽm foꝛmã exiſtere.
41 Ad plictop itelligetia notadũ ꝙ duplr ẽ lo⸗

XII

qui de materia. Aut ſcm q; exſtit in natura. aut jm
Hſiderat ab aia. Si ſm ꝙ; ↄſiderat᷑ ab aia. ſic t cõ

ſiderari infoꝛmis.ſiue ꝑ puatiõcʒ foꝛme diſtictc. ſiu
dpuatioeʒ etiq ois foꝛme.et ſic docet Aug.xij. cõfeb.
Cxentig materie itelligere. Ha materia m eẽntiã ẽi
foꝛmis ꝑ poſſibilitatẽ oimodã.et dũ ſic ↄſiderat᷑.foꝛ
maꝝ ipᷣꝗ capacitas ſiue poſſibilitas eſt ſibi ꝓ foꝛma.

„,ʒ
7

Eſt iteꝝ loqͥ ðR materia ſᷣm ꝙy bʒ eẽ i natura.⁊ ſic nũſp

Eßpten locu et tos. ſue pter qetè et motũ.⁊ mõ nen·

ſolũmõ nõ ↄgruit imo etiã ipoſſibile ẽ materia infoꝛ

mẽ cxiſtere ꝑ pᷣuatiõc ois fome. Et h ẽ qd dicẽ nig
ct MHug.de ſctõ vict. et oẽs in h tractatoꝛes cõſenſeft

illa materia ꝗᷓ ᷣmo ꝓducta ẽ ꝑ ceationẽ. non futt
in oſnoda poſſibilitate ſiue in carẽtia ois foꝛme. vñ

cõcedẽde ſut roões ad bac ptẽ inducte. Ad illud qd &
obẽ ꝙ pꝛio facta ẽ oim capacitas.⁊ ſilr de eo qð dꝛ in
xij. ofe. dð. Aug. loqͥtur de pᷣoꝛitate nature nõ du

ratiõis. Scoõm em̃ oꝛdie nature pᷣus ẽ materia oimo

de iĩ potẽtia. qᷓ ſit ſub aliq̃ foꝛma.et ita oimode infoꝛ

mis q; aliqᷣ mõ founata. qꝛ foꝛmatiõeʒ hʒ aliũde.v I‚ͤ
foꝛmitatẽ ⁊ poſſibilitatẽ hʒ ex PꝓPpꝛia natura.nõ tñ pᷣt

uis ſit pꝛioꝛ ꝓquctiõe ſiue generatiõe. poſterioꝛ eſt
tñ in cõpletiõe.
materic.dd.ꝙ nõ ẽ ſile.qꝛ potẽtia agẽtis nõ ſic deb?é
det et eõpletur p effectũ ſicut potẽtia materie depen
det et cõpletur ꝑ actũ.¶ Ad illud qd obẽ ꝙ eſt rec
foꝛmã pꝑ ſe. ct materia.dᷣ.ꝙ ꝓpoſitio illa nõ hʒ ne
ceſſtatem ſ᷑ ſolum congruitatem. Peccatum eſt etiã⸗

nihil erit de ae . nin aſſumptione. quia foꝛma illa qᷓ cum materia facit
mũdi exoꝛdio.ᷓ vꝛ materia pducta ſit ſine oim foꝛ

compoſitũ nunꝙᷓ ſine materia repitur. Cuʒ em̃ dicic·
deus eſt pure foꝛma. equiuocat᷑ nomen foꝛme.quia

non dicitur ibi foꝛma pꝛout eſt perfectio materie ſed P

foꝛma nomiat ibi eſſentia que habet eſſe in omnimno⸗
da actualitate et completione.et nullo modo poteſt
peruenire ad alterius compoſitioncz. d illud q z0
obijcit de oꝛdine in pꝛoducendo.dom. ꝙ ad boc
ſemuet᷑ oꝛdo in pꝛoductione. non opoꝛtet qꝙ; quiciq;ʒ
habet voꝛdinem nature. habeat oꝛdinem durationis
ſucceſſiue. contra hoc em innumerabiles ſunt inſtan
Atrũ materia illa ꝓducta ſit ĩ pfecta actualitate. Et
ſic videtur pꝛimo ꝑ tex. Geñ. ij. Iſte ſunt genera ⸗
tiones celi et terre in die qua creauit deus celum et
terram ⁊ omne virgultũ agri.⁊c.ᷓ in codem die pꝛo⸗/
ductg ſunt ꝗᷓ pꝛius dixit ꝑ dierũ nũerum fuiſſe diſtin
cta. Itẽ Ecci.xviij.qui viuit ineternũ creauit oĩa ſil.
ſi oia ſimul ſunt Sa cornalia. Pnaliz omis
coꝛpalium dr̃a.¶ Item Job. xl. ecce bebemoth qucʒ
feci tecum.ſed behemoth eſt angelus pꝛimo factus.
et bomo vltimo dic factus. ᷓ omnia ſimul facta ſũt.
te¶ Item hocipᷣm oñditur ratione.ab agente perfe
cte potentie debet exire effectus m æ magis mani
feſtatiun? ſumme potentie.ſeq maioꝛis potetieẽ poſſe

quã foꝛmꝗ.nec poſſibilitas niſi ꝑ aliquẽ acũilld i· ⸗
ud qð obẽ q; pꝛiꝰ pᷣt eẽ ſine poſterioꝛi.dð.qꝙ illucG nada
hʒ vitatẽ qñ pꝛiꝰ a poſterioꝛi depẽdet.vel qñ ad ißun
neceſſariã bʒ oꝛdinatiõcʒ. vel etiã qũ illud qð ẽ pꝛius
in vna cõſideratiõe.poſteriꝰ ẽ in altera.oibus bis de
cauſis fallit pᷣdicta rõ in ꝓpoſito. Materia em̃ a foꝛ
ma depẽdet et ad ipᷣam bʒ neceſſariã oꝛdinatiõeʒ. et

illud qd obẽ de potetia agẽtis et S

ſemul omnia pducere q́; ſucceſſiue. & magis decla-
ratiua diuie potẽtie ꝓductio materie cũ ꝑfecta actus
litate foꝛme ſimul et ſemel ſibi collate.qᷓ poſtmodũ
ex illa ſucceſſiue educte.ſi ͤ deus oꝑatur m ꝙ eius
potentiã magis decet. v. ⁊c.¶ Item perfecte ſapien/
tis eſt oꝛdinate operari. ergo ſi cõfuſio repugnat oꝛ/
dinationi. videt᷑ ꝙ deus nibil ꝓduxerit cũ ↄfuſione.
eum ſit perfecte ſapiens. ꝓduxit igi᷑ ſub oꝛdine. ſed
oꝛdo chpponit diſtinctionẽ. S ⁊c. Item perfectus
effectus atteſtat᷑ perfecte bonitati in efficiẽte.ſi de?
eſt bonitatis ꝑfectiſſime.videt᷑ ꝙ ſtatim cum ꝓduxit
materiã. debuit ipᷣaʒ foꝛmis plene pficere cũ ipᷣe boc

poſſit. Si tu dicas ꝙ hooenõ cõcludit ꝗ ſtatim debu

It pficere.ſed ꝙ ex ratiõali cauſa. et potuit et debuit
differre. Obẽ contra hoc. quia natura ct ars opatur
ccitius põt. et de excellentia virtutis ⁊ bonitatis eſt
qꝙ officium ſuũ cõpleat velocit᷑.ſi ergo tam natura q;
ars eſt imitatrix diuine artis et virtutis.videt᷑ ꝙ deꝰ
cũ ſtatim cõplere botuent g nulla tẽpoꝛis moꝛa vel
durationis diſtulerit. ¶ Sed cõtra pꝛimo ꝑ tex. SGeñ.
arguit᷑ vbi dicitur. ꝙꝑ vj. dierũ ſpaciũ copleuit dñs
opꝰ qd inchoauerat. videt᷑ ꝙ nõ ſubito materia ſit
in ꝑfecta actualitate pꝛoducta ᷣm ſacre ſonipture ſen
tentiã. ſi igit᷑ maioꝛ ẽ huius ſcripture auctas q; om/
nis humani ingenij ꝑſpicacitas vt dicit Aug. magis
ſtandum eſt huic ſentetie.q́ᷓ omni perſuaſioni hũa/
ne. Si dicas qꝙ; rudibus loquebat᷑ legiſlatoꝛ.nec po/
euit ſib dicere qd ſil potuit deus facere.neutra iſtarũ
reipõſionũ videt᷑ ſufficiẽs.qꝛ ꝓpter ruditatẽ audito
ris non debet ei dare aliquis occaſionẽ deceptionis.
Moyſes aũt bene nouerat ꝙ ipi verba eius ad lr̃aʒ
intelligerent. ſcienter docehat eos id vnde poſſent
decipi ⁊ errare.¶ Item quis ſil non potuit omia vi.
cere.et opera illa expꝛimere.tamẽ potuit expꝛimere
ſimul omnia facta cẽ. tem Criſ.ſuper Joh.omel.
xxij. qd ſimul extitit per ſubaʒ materie.non ſmul ap/
ruit per ſpẽm foꝛme.ergo nõ videt᷑ ꝙ ſimul ꝓdu-
cta ſit ſub foꝛmis.Ad boc ſunt auẽtes cõiter ſauctoꝝ
et doctoꝝ. vt Ambꝛo. Joh. Hꝛego. Baſilij. Dioni.
Dañ̃.et alioꝝ pluriũ tã grecoꝝ ꝙᷓ latinoꝝ.¶ Item ꝑ
rationẽ videt᷑ hocipᷣm. Quãuis deus poſſet ſtati ho/
minẽ in beatitudine collocare.et vniuerſum in ea ꝑ/
fectione in qua erit pꝰ iudicium facere. maluit tamẽ

oꝛdinem ſeruare.no ſolũ in mundi eriſtẽtia ſed etiã
in decurſu.qꝛ efficacius ſic manifeſtatur eiꝰ ſapiẽtia.

ſimilit᷑ vĩ ꝙᷓ in pꝛimario reꝝ exitu non tãtũmõ ſer/
tzauerit oꝛdinẽ quãtũ ad ipᷣm eẽ. ſed etiã qtũ ad ipᷣm

ꝓducere ſiue facere. non videtur ꝙ oia ſimul pꝛo/

duxerit. ſᷣ ſucceſſiue. Itẽ diuia potẽtia non tm̃ ma/
nifeſtat in ꝓductiõe foꝛme.ſed etiam tãtũ et qpli/
us manifeffat᷑ in eductione materie materia aũt ᷣm
maioꝛẽ ſui capacitatẽ magis declarat efficientis po/
teſtatẽ.ſed tãto maioꝛ ẽ capacitas in materia. quãto
maioꝛ eſt in ea infoꝛmitas.ſi gᷓ ad manifeſtationẽ di/

nine potẽtie debuit materia ꝓduci capax ſᷣm ꝙ erat

pofſibile. videt᷑ ꝙ deus debuit eã pꝛoducere in tan/
ta infoꝛmitate in quãta materia poſſet aliquo modo
ſubſiſtere. non ſub pfeœta foma viſtinctioe. Ite
impofſſibile ẽ dies materiales ſil ee. impoſñbileH
intelligere ꝙ deus ſimul oia pduxerit et tñ ea pdu⸗
xit ꝑ vj. dies. opoꝛtet & m poſitionẽ ꝗᷓ ponit omia ſil
E pꝛoducta ſenariũ illũ dien inteiligere ſpuialiten. et

ita lucem ſpũalem et noctẽ ſpualẽ ſi becoia ſimul

Sducta ſunt.in pꝛimo inſtãti diuiſa ẽ lux a tencbꝛis.

II

id ẽ. boni angeli a malis non fuit moꝛa inter cre⸗
tionẽ et lapſum.qð ẽ ſupꝛa impꝛobatũ.et oſtẽſum eſt
ceẽ contra Aug. ¶ Item cñ ſacra ſciptura nuerat ope
ra.vj.dierũ.aut oꝛdinat qtum ad oꝛdinem duratio/

nis.aut quãtum ad oꝛdinẽ nature.aut quãtũ ad on

ture.gẽᷓ ꝓductio ſoł ⁊ lunc fuit añ ꝓductionẽ planeta
rũ et herbaꝝ. Reſtat igit hoc eẽ dictũ quãtũ oꝛdi
nẽ tꝑis ſiue duratiõis.¶ R.ad pᷣdictoꝝ intelligentiã

notandũ ẽ ꝙ circa hãc queſtionẽ diuerſe ſunt ſcõꝛũ
opiniones Quidam em̃ ſancti in bacqõe magis ſe/

cuti ſunt viam theologicã trahẽtes rõem ad ea q̃ fũt
fidei.Quidã verolinter quos pᷣcipuus fuit Aug. ma

gis ſecuti ſunt viam phᷣicaʒ ꝗ̃ᷓ illa ponit q̃ vident᷑ ma

dinem dignitatis. Si quãtũ ad oꝛdinẽ dignitatis. S—
cum homo ſit digniſſima creaturaꝝ. debuit eius ꝓ/
ductio attribui pꝛime diei. Si quãtum ad oꝛdinẽ na

11

gis rõni conſona.vñ et intellectũ ſcripture trabit ad

rõnis cõfirmationẽ et atteſtationẽ.vñ cũ videat᷑ rõ⸗

nabilius a ſumma potẽtia omia pduci ſimul.et mo/

ra tpis interiacentis nullius videat᷑ eẽ vtilitatis vel
neceſſitatis.poſuit oĩa ſimu l e ꝓducta.ſuã poſitio/
nẽ confirmãs ꝑ auẽtes ſacre ſcripture.et exponẽs il⸗
lud qð videtur ſibi cõtradicere.vicʒ de dieruʒ diſtiu⸗
ctiõe.oñdens ꝙ illi dies nõ fuerũt dies materiales
potiꝰ ſpñales.qͥ oẽs ſil potuerũt eẽ.⁊ Hͥ poſitio mul
tũ fuit rõnabilis.et valde ſubtilis.Aerũtñ qꝛ ad bãc

poſitionẽ vi intellectus ſcripture diſtrabi et ſecun

et mag meritoꝛiũ intellectũ nrm et rõeʒ oino ſcriptu

re ſupponere.qᷓ ipam aliqꝗ mõ diſtrahere. Ideo cõit᷑
alij doctoꝛes et qͥ pᷣceſſerũt Aug.⁊ qͥ ſecuti ſunt ſic in

tellexerũt et poſucrũt ſicut text? ilr̃a ſaqc ſenpture
geñ. ſonare vi. VUñ poſuerũt oĩa materialia coꝛpa ſił
æẽ creata in materia.ſᷣ ꝑ ſenariũ dieꝝ eẽ diſticta ĩ foꝛ

12

ma. Hãc poſitiõeð ⁊ ſi minꝰvideat᷑ rõnabilis ꝙᷓ alia.

nõ tñ ẽ irrõnabile ſuſtinere.Quãuis em̃ rõ nõ ꝑcipi/
at huiꝰ poſitiõis cõgruitatẽ ꝓut cõſideratiõi ſue in/
nitit᷑ pcipit tñ ꝓut ſub lũie fidei captiuat᷑. Eſt em̃
bpꝰ ſucceſſiue foꝛmatiõis et diſtinctiõis rõ qdruplex.

vicʒ.lr̃ał.moꝛał.allegoꝛica.⁊ anagoꝛgica. Aralis in

h.ꝙ deꝰ nõ tm̃ intẽdit facere
creature qð pᷣt recipe.vñ cũ poſſit dare btitudinẽ abſ

qʒ meritis.vult tñ q mereamur.ſic cũ poſſit ſtatim ꝑ

lit facere qð pᷣt. q;tũ etiã cõicare

ficere materiã. maluit tñ ipaʒ ſub qᷓdã infoꝛmitate

ficeret. et h i⸗ voluit ꝑ ſenariũ dieꝝ differe.vtig·
ectiõe nueri.ſił onñderet᷑ ꝑfectõ vniuerſi. Scom em̃
Aug.ſenariꝰ ẽ nũerꝰ ꝑfectꝰ.qꝛ cõſtat ex oibꝰ ſuis ꝑti-
bus aliquotis.ita ꝙ nõ oeficit.nec exeſcit.ptes aũt
aliquote dicunt᷑ q̃ ſumpte Rlike reddũt totũ Ro
moꝛalis ẽ vt ĩ erndiat᷑ hõ ꝙ ſicut natura coꝛꝑea ꝑ

ſeipſaʒ infoꝛmis exiſtit.tũc aũt foꝛmat᷑ cũ diuia boni
cas eiꝰ ifoꝛmitati tribuit foꝛmã.ſic aia foꝛnani nõ 6
ꝑ ſeipᷣaʒ.niſi deꝰ graʒ ſuã infundat. cui etiã nũer? ſe⸗
nariꝰ ateegaiartp merẽdi ꝑ vniuerſũ tpᷣs vitepᷣ
ſentis. vt poſtmodũ det᷑ bõi qͥes. Quia ñ puenit ad
pfectionẽ meriti. vſq; ad cõfirmatiõeʒ gre final. ptꝰ
quã nulla ſeqᷣt᷑ veſpa. et iõ dies ſeptimꝰ nõ bʒ ſibi aſ
ſignatũ veſpe ĩ ſcriptura. Allegoꝛica vᷣo mõ . qꝛ ſicut
expᷣſſe Aug. oñdit i illa pᷣma mũdi ↄditiõe ꝗᷓ ẽ diſtin

cta ꝑ ſenanũ totũ la; Scurſꝰ mũdi pñt ſᷣm.vj.eta

tes pᷣſignatur.vt pᷣmus dies etati pꝛie m̃deat.ſeun-
dus ſecñde.et ſic deiceps ſᷣm ane aaeer Aug.

ſuper Geñ.ad litterazʒ qdð hic lon⸗

MKatio autẽ anagogica eſt vt in illa vieꝝ. viſtineihe unf

ſeflariege⸗
aſet Eintn⸗
mntckincl
ſobctechltut
ttibnüfcke
thoſtis ucn
bui Aause⸗

agaicntorern

inaſe ttencit⸗
ſicgteltetui
is Adisd
cternn 10
Nioerotz wo⸗
pm diſimctonq.
ltabciopeo
bowrirgo

ſkcheautast
(obrlennc
tötis ſltat
(techitbiſkeni
Ertnaioispoti
ch Wootenti

keinpcucdedend
onebicfmani
ltinadictinctin
ctuü anteſant
gletdiuinon
ſlbiungkopdit

Nib tin
ka ntaofol

ſinunſetuipof
titghſumnuni
finnufifau

itnoſctlitzi
nſciegfenie

Wrünnniſonte
mglinrſti⸗
ſetnhtrin
entetditt
☚
nubiecdDngil
mtiſi
gltufkſtlingie
euain

Mhna ſkſi
aſnuan
Ctilttue
haaniinit
ynrecin
rnANenſt⸗
nent a uuri
witcitipn

tis oii e

unediſnhuin
dirin t
Bugtieantrtt
der inn rte
tünn
müatinfini
iucjiſich
r Füticrt
ſeunnudin

rlcſftmf

fiimirt
vcnaapß
Seͤninei
tut Gin⸗

intelligat᷑ pfectio cognitõnis in angelica nã btifica/
ta. ᷣm ꝙ plane oñdit Aug.ſuꝑ geñ. ad lr̃am quaſi ꝑ

totũ.OQð iõ vocat ad lr̃am.qꝛ expoſitiõeʒ iſtã quam

alij reputabãt anagogicã dixit legiſlatoꝛc intendiſſe

do lr am.nihil tñ ibi aſferẽdo dicit.ᷣ ꝓteſtat᷑ ipᷣe mõ

inq̃ſitoꝛio ſe ibi ꝓcedẽ. Et ſicut pʒ ex eiꝰintentõe ibi/
dem.mag volebat intellectũ ex ſcpᷣtnra elicẽ.ex quo
ſcpᷣtura non poſſet a vir phicis rider ncc pte B
aliqͥs nãli phia imbutꝰa fidei veritate retardari. ſiẽ

ſppe aliqñ fueꝛat retardatꝰ.magis inqᷓ qꝙᷓᷓ intellectum

13

pꝛincipalẽ exponẽ.quẽ ibi hũit legiſlatoꝛ.⁊ mag intẽ
dit oñdere qͥd gratũ fuerit. vel tũc potuerit.ꝙᷓ qd fa-
ctũ fuerit. Et in.xij.oↄfeſ.oſtẽdit᷑ ꝙ vna ⁊ eadẽ ſcpᷣtu/

ra multipir pᷣt intelligi. ⁊ in oibꝰſenſibꝰvere.q̃ꝝ nul⸗

lus ſpm̃ſctm̃ latuit.ex cuiꝰinſpiratõne ſcpᷣtura cdita
fuit. ⁊ in mãifeſte oñdit qꝙ alijs nõ ↄtradicit. Hac

igit᷑ poſitõez ſuſtinẽdo ad obiecta in ↄtrariũ rñden/

dum ẽ. ¶ Ad ill em̃ qð p obr de textu geñ.dðʒ ꝙ il⸗
lud dictũ ẽ ꝑ recapitulatoeʒ.⁊ iſte terminꝰdie.ibi cõ/
fundit᷑ vt tencat᷑ ꝓ diuerſis diebꝰ.vel tenet᷑ zeuma/
tice vt reddat᷑ alijs ſinglis mẽbꝛis illiꝰrecapitulatõ/
nis. ¶ Ad illð qð obr de eccleſiaſti. xviij. Qui viuit ĩ

cternũ ⁊c. dʒ ꝙp ſcpᷣtura facit vim int᷑ creare ⁊ facẽ.

in h̊ ocoꝛdãt q; oia ſut ſil ꝓducta in mã.⁊ iõ oia cõce

.

16

Mã creatões vocat ꝓductõeʒ ex nibilo.factõneʒ vo
ipam diſtinctõnez. ⁊ bñ ſigt᷑ geñ.ij.vbi dr ꝙ ceſſa⸗
uit ab oĩ ope ſuo qdð creauerat vt facẽt.om̃s igit᷑ ſcti

dũt ſił eſſe creata.b tñ nõ ſil facta.¶ Od illð qðe
de Job. xl. vᷣm qꝙ greg. exponit ꝙ tetũ dicit ibi ſiml⸗
tatez nõ tpis.5 ſiltatẽ rõnis.q.d.ecce behemoth quẽ

5 illð qð obr

feci tecũ.i. tibi ſiem ĩ ronis capacitate.A
obir ꝙ maioꝛis potẽtie ẽ dedaratiuũ ꝓducẽ miłta ſił.

dum ꝙ de potentiã ſuã magl intẽdebat manifeſta⸗

re in ꝓductõe de nõ eſſe ĩ eſſe.q; poſtmodũ in foꝛma
tione. ibi em̃ manifeſtat ſapiam ⁊ bonitatẽ. ⁊ vt ſigil
latim. ⁊ diſtinctim. ⁊ appꝛopꝛiatim in ꝓductõe effe/
ctuũ manifeſtaꝛet᷑ ꝑfectio potẽtie.ſapie.⁊ bonitatis.
placuit diuino actoꝛi pᷣmittẽ opꝰcreatõis.poſtmodũ
ſubiungẽ opꝰdiſtinctiõis.poſtremo vo opꝰ oꝛnatus

1 decoꝛatõis. Et in pᷣ manifeſtat᷑ potẽtia.in ſcdo ſapi
entia. in tercio vo bonitas pfecta. lʒ oia in qlibet ho
rũ manifeſtaꝛi poſſint a deo. ⁊ ideo ita bñ ſunt maife

ſfata pꝰↄſummatũ eẽ rerũ illa tria. ſiẽ ſi in pꝛincipio
ſtatim mã fuiſſet pducta.diſtincta.et oꝛnata.Et ꝑ hᷣ

patẽt duo ſequẽtia ꝗᷓ ꝓcedũt ↄſili via.vicz de bonita
te. ⁊ ſapic pfectiõe. Ille em̃ rones nõ ocludũt niſi ꝙ
de? mam in infoꝛmitate nõ debuit relinꝗre.q; eſſ

ↄtra oꝛdinẽ ⁊ ꝑfectõeʒ.ſᷣ dũ fecit infoꝛmẽ vt foꝛma/
ret. ⁊ impfectã vt pficeret. oñdit ⁊ ꝑfectiõeʒ ⁊ oꝛdinẽ

a ſe materie dari. Et ſi tu obijcias ꝙ ad ꝑfectõeʒ oĩm

hoꝝ ſpectat velociter effectũ ꝑficere.⁊ oꝛdinare.⁊ di

ſtinguere. dom ꝙ illud ven eſt vbi agẽs agit ẽm to/
tum ſuũ poſſe.vbi vᷣo ↄdeſcẽdit poſſibilitati ⁊ infir/

mitati ⁊ vtilitati aliene.nõ hʒ veritatẽ.⁊ ſicẽ in ꝓpo/
ſito. Sicut em̃ deꝰſacrã ſcripturã nob tradidit qua/

ſi rudi mõ ⁊ inepto.vt quilibet poſſet caꝑe ⁊ intelli/
gere.cũ tñ in ipſo ſint infiniti theſauri ſapie ⁊ ſcie.ſic

etiã in foꝛmatõne reꝝ quantũ decebat ↄdeſcẽdit mõ

nature ⁊ etiã eruditioni rõnalis creature.Et qꝛ in il

la vilatõne erudiebat᷑ hõ ſicut pꝛiꝰviſum ẽ.ideo pla-

cuit diuine potentic. bonitati. ⁊ ſapie rerũ foꝛmas ſb
dierũ ſucceſſione diſtinguere. cum poſſet cis ſubito

masgiani iſtinguere 1oꝛdinare.

mã elemẽtarẽ.ſᷣ ttencart⸗ ſüt

d illð qd

Terꝛa aũt erat inanis ⁊ vacua.ſᷣ ſi eẽ

paſſio.⁊ ita gen ꝛruptio ⁊ alterat
nõ erat dicega ma infoꝛmis. cn in tali ſtatu eẽnt oꝑa
tiões ꝗᷓ cõpetũt foꝛmis diſtinctis. ¶ e a pᷣdi.
intelligentiã notandũ ꝙ infoꝛmitatẽ illiꝰmaterie coꝛ
poꝛalis diuerſimode intellexerũt diuerſi.Quidã nã-
q; voluerũt dicere ꝙ materia illa diccret᷑ cahos ꝓpt
foꝛmaꝝ multitudinẽ ⁊ ↄtrarietatẽ.q̃ crat in ꝑtibus
materie.ita ꝙ ille ꝑtes nõ diſtinguebat᷑ adin

Atꝝ materia illa coꝛpaliũ creata ſit ſub aliq̃ foꝛtnaꝝ

diuerſitate:Et ꝙ ſic vr ꝑ textũ. In pꝛinci.cre.de.ce.⁊
terrã.g vr ꝙ in pᷣncipio ſue ↄditionis habuit foꝛmã
celeſtẽ ⁊ foꝛmã elemẽtarẽ.Si dicas ꝙ celũ ſtat ibi ꝓ

celo empyreo.⁊ terra ꝓ materia coꝛꝑaliũ.Obĩp te/

xtũ ſequentẽ.cõgregent᷑ aque in locũ vnum.⁊ appa/

reat arida. videt᷑ ꝙ tercio die terꝛa ſolũmodo mani

eẽ elemẽta. ¶ Itẽ hugo de ſctõ vict. noie terꝛe hter⸗/
re elemẽtũ ſignatũ puto.ſi erat ibi elemẽtũ terc.pi
rõne ⁊ alia elementa. Si tu dicas ꝙ ibi vocat elemẽ-
tũ terre.nõ qꝛ iam erat.ſ qꝛ futurũ erat. Obẽ ꝑ illud
qð ſubdit᷑.eratq; terꝛenũ hoc elemẽtum ĩ medio ⁊ in
vno loco ſubſidens ceteris in ↄfuſione ꝑmixtis.ſi er
go ꝑmixtio nõ eſt eiuſdẽ ſᷣ diuerſoꝝ.vr ꝙ ibi iã erãt
viuerſe foꝛme elemẽtares. ¶ Itẽ rõne boc vr. Pꝛie
foꝛme q̃ inſunt materie.ſunt foꝛme elemẽtares ſicut
pʒ.qꝛ vltra illas nõ eſt reſolutio niſi ad pᷣmã mam.S
ſi mã illa aliquã foꝛmã hũit coꝛpalẽ.vr ꝙ bũerit foꝛ/
pᷣme. vide
tẽ ↄſtãs ẽ ſᷣm poſitionẽ ſetõꝝ
ꝙ lux illa faciebat noctẽ ⁊ diẽ.Sᷣ diẽ nõ poterat face/
re niſi eẽt coꝛpus trãſparẽs ⁊ illũiabile. Noctẽ nõ po

feſtata fuit nõ in ipſo cabos videbant᷑ iaʒ

tur ꝙ ſil hũit oẽs.

terat facere niſi eſſʒ coꝛpus opacũ qð vmbꝛã ꝓijcẽt.
vr igit᷑ ꝙ in pᷣmaria ↄditiõe mã in quadã ſui ꝑte fuc

rit tranſparens. in quadã opaca. ⁊ ita ꝙ in ſe habuit
foꝛmas diuerſas. ¶ Itẽ nihil eſt in genere qð nõ ſit
in aliq̃ eius ſpẽ. & ſi illa erat qͥd coꝛpoꝛeũ.erat igit᷑ ali

qð coꝛpus. vel ſimplex vel mixtũ.ſed nõ erat coꝛpꝰ
ſimplex. qꝛ nec celeſte nec elemetare.̊ ꝑmixtũ.g ba/

bebat in ſe diuerſitatẽ foꝛmaꝝ. ¶ Itẽ mã illa eũ eſſz
imꝑfecta bẽbat aliquẽ aꝑpetitũ.aut ad vnã /foꝛaʒ.

aut ad plures. Si ad vnã. vr̃ ꝙ cñ deꝰ ↄpleuerit ap

petitũ eius ꝙ debuerit dare vna ſolã foꝛmã coꝛpale.
Si ad plures.&̊ cũ multifoꝛmitas appetituũ veniat

ex multifoꝛmitate diſpoſitionũ.⁊ multifoꝛmitas di/

cõdita fuerit ſõ foꝛmaꝝ diuerſitate. ¶ Sed Geñ.j.
in ma foꝛma/

rum diuerſitas.nõ eẽt inanis ⁊ vacua. ¶ Item alia

ſpoſitionũ ex multifoꝛmitate aner e vr eꝙ illa mã

tranſlatio. mã erat inuiſibilis ⁊ incõpoſita.ſ ſi eẽt ibi
foꝛma celeſtis ⁊ elementaris.eſſet ibi mã aliqͥ modo
⁊ viſibilis ⁊ cõpoſita.¶¶ N

bus cN Itẽ ſi ibi foꝛme plures erãt.
aut & erãt ꝑmixte.aut diſtincte.Si diſtincte.ergo nõ

erat mã illa infoꝛmis. Si ꝑmixte.g vꝛ ꝙ baberet foꝛ

mã mixtiõis.⁊ ita nõ erat infoꝛmis. magi foꝛ/

mata qᷓ; ſi haberet ſolã foꝛmaʒ elementarẽ.
miſcibilia pᷣcedũt mixtũ. ſi ibi erãt foꝛme pmixte.ꝑ
nam pꝛiꝰſunt cła ꝙᷓ illa mꝗ q̃ pᷣmo eſt ↄdita.g vr̃ oꝛ/

do pᷣpoſterꝰqñ deꝰex mã illa fecit elemẽta in ſeq̃nti-
bus diebus. Tie; ſi ꝑmixte ibi erant foꝛme.̊ mã
illa magis appꝛoximabat mixto pfecta mixtione qᷓ;
appꝛoximet elm. & magis appꝛoximabat acd opꝰ qͥn/

te diei ⁊ ſexte. q eloꝝ diſtinctio. S vrẽ ꝙ nõ debuit pꝛo
ductio illiꝰmãe determĩari in reꝝ pᷣmoꝛdio. (G En

ſi erat ibi foꝛmaꝝ diuerſitas.S videt᷑ ꝙ eẽt ibi actõ ⁊
eratio ⁊ coꝛruptio ⁊ alteratio.et ita

Re.ad pᷣdictoꝝ

uicẽ vᷣm

☛

8

loca determinata.nec ita ꝓpoꝛtõnaliter inuicẽ iunge
bant᷑ vt ex eis reſultaret aliqd mixtũ ↄpletũ.et ideo
erat ibi quedã ꝑmixtio.nõ ꝓpoꝛtõnis ᷣ ↄfuſionis.et
ſicut non erat ibi ꝓportõnalis mixtio.ita nec ibi erat
regulan actio.imo cuiuſdã pugne ↄfuſio.ita vt cali/
da pugrent frigidis ⁊ humida ſicc.⁊ ſic recte poſſet
mã illa chaos appcllari. Sʒ iſte modꝰ ponẽdi potiꝰ
eſt poeticꝰq; phicus.qꝛ mag ſequit᷑ imaginis fictõeʒ
qᷓᷓ rõnem.cũ ſᷣm iſtã poſitõeʒ ponant᷑ ela illaʒ mãm
ſic ꝓductã naliter pᷣcedẽ.qð nec rõni ↄſonat.nec ſa/
cre ſcripture.Et ideo ẽ aliꝰmodꝰdicẽdi rõnabilioꝛ q;
mã illa ꝓducta eſt ſub aliqᷓ foꝛma.ſ illa nõ erat foꝛa
ↄpleta.nec dãs materie eẽ ↄpletũ.⁊ ideo nõ ſic ĩfoꝛ/
mabat qͥn adbuc mã diceret᷑ infoꝛmis. Mec appeti/
tuʒ materie adeo finiebat.qͥn adbuc mã lias oens
appeteret.⁊ ideo diſpõ erat ad foꝛmas vlterioꝛes nõ
ↄpleta ꝑfectio.Et qĩ ad multas foꝛmas mã infoꝛ/
mis appetitũ ⁊ inclinatõeʒ hẽbat.ideo q;uis illa foꝛ
ma nõ hĩet in ſe naturas diuerſas.tñ mã ex diuerſis
ſuis ꝑtibus quandã diuerſitatẽ imꝑfectã hẽbat.nec
ex diuerſis actibꝰↄpletis.ſᷣ mag ex appetitibꝰad di/
uerſa.⁊ iõ ꝑmixta dr̃ ⁊ ↄfuſa. Sicut exemplũ ponit᷑
in embrione.ꝙ actu hʒ vnã foꝛmã ⁊ figurã quandã
maſſe carnis.illa tñ eſt diſpõ ad diuerſas mẽbꝛoꝝ fi⸗
guratõnes. Iſtud tñ nõ eſt oino ſile.qꝛ foꝛma illa nõ
erat tante actualitatis ſicut foꝛma embꝛionis.nec in
tanta ꝓpinqͥtate ad eductõneʒ foꝛmaꝝ ſequentiũ.ſic
foꝛma embꝛionis ad eductõnez mẽbꝛoꝝ.Foꝛma em̃
embꝛionis ẽ viſibilis.⁊ ꝑinde ad ꝑfecta nature ↄple
tionè ẽ ꝑducibilis.illa vo mã ſub tali foꝛma incõpo/
ſita erat ⁊ inuiſibilis.⁊ ad foꝛas ſubſequẽtes ſola di/
uina vᷣtute ⁊ opatõne Korengt ꝑduci.⁊ ideo ꝓpt᷑ im
fectõeʒ foꝛme illiꝰmã illa dr̃ infoꝛmis.⁊ ꝓpter incet⸗
minatũ appetitũ multaꝝ foꝛmaꝝ ↄfuſa dr̃ ⁊ ꝑmix/
ta. ⁊ H poſitio ſat vĩ eſſe inelligiis ⁊ ꝓbabilis. Et
iuxta hãc poſitõez ↄcedendũ eſt ꝙ mã nõ fuit creata
ſub foꝛmaꝝ diuerſitate.ſicut rõues ad h̊ inducte oñ
18 dunt. ¶ Ad illud ꝙ qð p obijcit᷑ in ↄtrariũ de textu.
ddm ꝙ celũ ſtat ibiꝓ empyꝛeo.Et ſi obijcit᷑ ꝙ ſcpᷣtu
ra ↄñter dicit terꝛã apꝑuiſſe nõ foꝛmatã eſſe.dð ꝙ ſi
cut artifex facit apꝑere effectũ ꝓducendo nõ on en
do ſolũ.ſic intelligendũ eſt ꝙ deꝰ?fecit terꝛam appere
nõ ſolũ ſepando elła ab inuict᷑.ᷣ etiaʒ ꝓducendo.ita

Ad illud vᷣo qd obijcit᷑ ꝙ hug. dicit ꝑ terꝛã intelli-
9 terꝛe.dᷣm ꝙ B dicit nõ ꝓpter foꝛmã terꝛe ꝗqᷓ ia⸗
ineſſet illi mstelzih zmrer dnud aptitudinẽ incom
letã q̃ inerat illi ꝑti mãe.ᷣ vt ꝓficeret᷑ poſtmodum
oꝛma terꝛe ꝑ eñ modũ ſᷣm quẽ ↄſueuit aliqͥd appel-
lari eiꝰnoĩe ad qd oꝛdinat᷑. Materia em̃ ills nõ po/
terat niſi q̃dãmõ balbutiendo deſcribi.qꝛ necdũ eſt
qð ᷣmo pfecte erplicet etiã intellectꝰin imagie de/
ficit. vñ ⁊ illud qð ipſe ſubiũgit de ꝑmixtõne.nd eſt H
⁊0 dictũ ꝙ ibi fuerit vera oppoſitaꝝ foꝛmaꝝ ↄiunctio.
b qꝛ nõ erat ibi ꝑfecte foꝛmaꝝ diſtinctiod d illud
qð obijcit᷑ ꝙ foꝛme ełares ſunt pꝛime in ma coꝛꝑali.

dom ꝙ de foꝛmis q̃ dãt mãe eſſe ↄpletũ verũ eſt. foꝛ
ma vo illa quã hʒ infoꝛmis mã nõ dabat ſibi eſſe cõ⸗

pletũ.⁊ ideo tam foꝛmas ſimplices qᷓ; ↄpoſitas ꝗᷓ eẽ
21 Ppletũ tnibuũt pᷣcdebat vel pᷣcedẽ poterat.¶ ¶ Ac il

lud qdð obhr ꝙ erat ibi coꝛpꝰopacũ ⁊ trãſparẽs.dð
nec erat ibi ꝑfecta opacitas. nec ꝑfecta tranſpentia.

erat tñ ĩ diuerſis ꝑtibꝰmãe ſᷣm q; ↄditoꝛ oꝛdiauerat

æ es diuerſas foꝛas pqucere aliqs diuerſus diſpö⸗

„

TEana fuit cũ diſtinctõe.⁊ diſtincto cũ ꝓductõe.

nis modus qui non ponebat diuerſitatẽ foꝛmian. ſi ⸗

in alia magis ↄpactũ ſalua foꝛme vnitate. ſic intelli⸗
gi dz in illa mꝗ q̃ foꝛmã bẽbat maxie ad multa poſſi

bilem. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ nihil eſt in gĩe q ñ 22

ſit in aliqᷓ eiꝰſpẽ.dm eꝙ illud verũ eſt de eo qð eſt in
gñe tanqᷓᷓ ens cõpletũ.ſᷣ mã illa nõ ſic erat coꝛporea
cy eſſet ↄpleta in gñe coꝛpoꝝ.ᷣ ſic hẽbat extenſioneʒ
⁊ coꝛpoꝛeitatẽ ꝙ nõ hẽbat foꝛme actualitatẽ ſicut di

ctum eſt pꝛiꝰ. end illud vo qd obijcit᷑ de diuerſita/2 3

te appetituũ.dom q; HH ſemꝑ ſequit᷑ foꝛmã
ↄpletam.S etiã attendit᷑ m appetent indigentiam
⁊ aliquã diſpõnem ſemiplenã. niſi foꝛtaſſis ſit talis
appetitꝰꝙ ↄſequat᷑ diſponem q̃ eſt neceſſitat:.ſᷣ tlis
nõ erat in illa infoꝛmi mã.ſᷣ̊ ſᷣm quandã maioꝛẽ ſub
tilitatem ⁊ raritatem in ꝑtibus materie erat diſpoſi

tio longinqua ad foꝛmas alias ⁊ alias.

M materie quantitate.circa quã triplex vᷣſat
inquiſitio. Pꝛimũ qtum ad numerũ. Scom q;tum

ad tpᷣs.Terciũ q;tum ad locum.
ueſtio.j.

— „
( Circa quam ſic ꝓcedit᷑ ⁊ querit᷑ vtrũ celeſtiũ ⁊ terꝛe/

ſtrium vna ſit mã q;tum ad eſſe. Supꝛa em̃ queſitũ

eſt ce vnitate materie q;tũ ad eſſentia.Et ꝙ ſit vna

videt᷑ cõiter ſᷣm expoſitoꝛes noie terꝛe cũ dr. In pᷣn/
cipio cre.de.ce.⁊ ter.⁊ intelligit᷑ mã omniũ viſibiliũ
citra celũ empyꝛeũ.S ſi illa vna fuit ⁊ habuit aliquã
foꝛmã vt ſupꝛa viſum eſt.g vr qp celeſtia ⁊ terꝛeſtria
ex vna mã qᷓtum ad eſſe ſint ꝓducta¶ Item mã il
la ex qua foꝛmata ſunt coꝛpa.nec habebat foꝛmã ce
leſtem.nec elemẽtaꝛẽ nec cõſequentem ad hoc.ergo
ſi aliquã bẽbat foꝛmã.hẽbat foꝛmaʒ ad bos cõem ⁊
indifferentẽ. videt᷑ ꝙ ſᷣm aliqð eſſe foꝛmale ſit po/
nere celeſtiũ ⁊ terꝛeſtriũ materiã eſſe coem. ¶ Item
extenſio ↄſequit᷑ nãm nõ ſᷣm ſuam eſſentiã.ſᷣ ſᷣm ali
qð eſſe.cũ ſit accñs.& ſi cõiter reperit᷑ extenſio i coꝛ
poꝛibus ſuꝑioꝛibus et inferioꝛibꝰ.g videt᷑ ꝙ vna ſit
mã cõis ᷣm eſſe in celeſtibꝰ⁊ terꝛeſtribꝰ. ¶ Iteʒ lux
eſt nã cõis reperta in om̃ibus coꝛꝑibꝰ taʒ celeſtibus
qᷓ; terꝛeſtribus.ſiue ſit ſuba ſiue accñs. ſi foꝛma iſta
coꝛꝑalis nõ eſt in mã niſi ᷣm aliqð effe.videt᷑ idem
qð pꝛius. ¶ Item pſpicuitas eſt nã ſilr repta in om̃i
bus coꝛpibus taʒ ſuꝑioꝛibꝰq; inferioꝛibꝰᷣm plus et
minus.ſᷣ pſpicuitas nõ tm̃ còſequit᷑ naturã ſᷣ etiam

foemã ⁊ eſſe materie nõ tm̃ eſſentiã. videt᷑ ꝙ ĩ om
nibꝰ coꝛpibꝰ ſiue gee ſiue terꝛenis eſt ponẽ na

turam vnã m eſſe. ¶ Item rari ⁊ denſi yᷣm eſſe po⸗
nit᷑ vna mã. pari rõne luminoſi ⁊ opaci.⁊ ſi boc.S
celi ⁊ elemẽti.¶ Contra.Coꝛruptibiliũ ⁊ incoꝛrup/
tibilium ſicut vult phᷣs nateria vna.
poꝛa ſuperioꝛa ſunt incoꝛruptibilia.⁊ inferioꝛa coꝛ/
ruptibilia.g 2. Item que habẽt eandẽ materiam
ſunt adinuicem tranſmutabilia. ſed coꝛpa terꝛeſtria
⁊ celeſtis nõ ſunt adinuicem tranſmutabilia. ⁊c.
¶ Item materia ſubiecta pꝛiuatõni.⁊ꝗᷓ nõ eſt ſub/
iecta pꝛiuatõni differũt ſᷣm eſſe.ſed in celeſtibus ma
teria nõ eſt ſubiecta pꝛiuatõni. in terꝛeſtribus vᷣo eſt
ſubiecta. ⁊c̃. Wen coꝛpus celeſte ⁊ clementare
nõ tm̃modo differũt foꝛma ac qualitate. ſed etiã diſ

cõtinuitate. ſi g&ͤ ↄtinuitas venit ab vnitate materie .
ßm eſſe.cũ iſta adinuicẽ ſint diſcontinua.qð pats.qi
vnũ mouet᷑.reliquũ quieſcit.vr ꝙ ᷣm eſſe celeſtium

⁊ terꝛeſtriũnõ poſſit eſſe mã vna. ¶ . dom ꝙ cuʒ

Inſequenter querit᷑ de ſcdo articulo ſc; de i

nõ eſt materia vna.ſed coꝛ⸗

lintglnn
ſpitinapnto
Clrgſenmd
ſaamtwint
ſſegrcdti:
ltndlfnunnd
voltepnins
lttvkunttrd
otmitnoit
tgfitnpri
fungkcſanäa
Piſerenotäaun
niatfncſeſtng
ugepccezefu
ſmneſcblicren⸗
Alrcattau⸗
1glsdta oer
ſommieri Due
Poriiͤſturſup⸗
toraſni ſinecn
bliß quato no⸗
nt conoͤen
Mlneronesoſi
riieie
4 4
tim nun
rienen
waendepin
ſatihnſchan
WN
ſitioſt)
Ronhage
hpene
nüegnor
uhiszff⸗
glnin
nfleicse
linoend

—

iſetſeſt
nareamt
rllus

emid:
K. „R „..
Ke

,„
eteetr n
onnk 1 N
„

inztnün:
ri amtich
riit önt
Ngut iſt⸗
itrptthofi
izet
Emnifenin
frotgion
mef hill
whinden⸗
Yhlütiun
iu tun
1,AadeeteR

Di.
querit᷑ vtrũ coꝛpa celeſtia et terꝛeſtria ſint ex eadetis⸗

materia m eẽ.Sᷣ dupli põt intelligi. Aut ſm eſſe qd
mã habuit añ ꝓductiõeʒ.ſic ſine dubio vna fuit ma/

teria coꝛpoꝝ celeſtiũ ⁊ terreſtriuz.qꝛ vna fuit moles

bñs vnã foꝛmã incõpletã.Si ſᷣm eſſe qð bʒ materia
poſt pductõeʒ qð quidẽ eſt eſſe ↄpletũ.ſic abſq; du/-
bio differt mã celeſtiũ ⁊ terreſtriũ q;tum ad eſſe.tuʒ
q; ſub vna foꝛma ẽ ſubiecta pꝛiuatoni.ſub alia non.
⁊B nõ ſolũ facit diuerſitatẽ in mã ᷣm eſſe ꝙtum ad
actũ.imo etiã q;tum ad potentiã oꝛdinatã ad actuʒ.

ꝗ̃quidẽ diuerſitas nõ ẽ in mã ſᷣm ꝙ ẽ foꝛmis elaꝛibꝰ

ſubiecta. NHam ⁊ ſi mã igni ſubiecta ⁊ seri bẽat alið
2 aliud eẽ eẽntiale.tñ qꝛ vtrobiq; ſbiecta ẽ trãſmuta

tioni 2 pꝛiuatõni.⁊ poſſibilis ad vtrũq; ideo dicunt᷑

bĩẽe vnã mãm ſᷣm eſſe.in celeſtibꝰaũt coꝛpibꝰ⁊ ełari/

bus nõ ↄtingit ̊ repire.Et ex bis patent obiecta ad

vtrãq; ptem. Pꝛime em̃ rõnes que oñdũt ꝙ celeſtia

coꝛpa ⁊ ełaria cõicant in mã ᷣm eſſe.loquunt᷑ ð mã
qᷓ;tum ad illud eſſe qd habuit añ ꝓductões.⁊ qᷓtum
ad ꝓpꝛietates q̃ ſequunt᷑ illud eẽ.ſicut ſunt extẽſio et
ꝑſpicuitat ꝑticipatio. VUltima tñ rõ nõ ocludit qᷓ ꝓ/
cedit ꝑ ſile de raro ⁊ denſo.⁊ celeſti et elari. Mõ ei eſt
ſile.qꝛ raꝝ ⁊ denſum ſunt adinuiceʒ tranſmutabilia.
nõ ſic coꝛꝑa celeſtia ⁊ elaria.⁊ loquoꝛ de ptãte tranſ-
mutandi vᷣm nãm.nõ ſᷣm vᷣtutẽ diuinã. Ratõnes
vo ad oppoſitũ pcludũt ꝙ mã ſᷣm eſſe.nõ ſit eadem

in celeſtibꝰ eeb eſor ductioneʒ.ſicut pʒ
rp

26 diſcurꝛẽdo ꝑ ſinglas. ¶ Ar poſſtet dici ⁊ q̃ſi in idem

redit.qm̃ q̃drupir põt intelligi eſſe vnitas in mãa.aut

q́;tum ad eſſentiã.aut q;tum ad effe incõpletum ⁊ a
ↄpletõne remotũ.aut ſᷣm eẽ incõpletũ ↄpletõni ꝓxi⸗
mũ.aut ſᷣm eſſe ſimpir ↄpletũ.⁊ ſᷣm h̊ diſtinguit᷑ ma
teria.ꝙ quedaʒ ẽ ſubiecta foꝛme ſubali tm̃. quedam
foꝛme ſubali et extẽſioni ſiue quãtitati.quedã foꝛme
ſubali ⁊ quãtitati ⁊ ↄtrarictati.quedam foꝛme ſbᷣali

⁊ quãtitati nõ ↄtrarietati.ſ̊ in oibus ſuis ꝑtibꝰ vni/

foꝛmitati. Pꝛimo mõ dĩ eſſe eadẽ mã ſpũaliũ et coꝛ/
poꝛaliũ ſicut ſupra fuit oñũſum. Scdo mõ celeſtiũ et
terreſtriũ.ſiue coꝛruptibiliũ coꝛpoꝝ ⁊ incoꝛruptibili
um.Tercio vᷣo coꝛpoꝝ cłariũ ⁊ adinuicẽ trãſmuta/
biliũ. quarto mõ coꝛpoꝝ ſpẽ ⁊ nã ſimiliũ. Pꝛimo igi
tur ⁊ ſcdo mõ eadẽ eſt mã celeſtiũ ⁊ tereſtriuʒ.ſicut
pꝛime rõnes oñdũt.tercio ⁊ quarto mõ nõ.ſicut cõ/
cludunt rõnes inducte ad oppoſitum.
¶ Aueſtio.iij. 2
¶ De infoꝛmi materia qtum ad tpᷣs ſue pductõnis.⁊
eſt qõ vtrũ ꝓducta fuerit in die.an añ oẽm diẽ.Et ꝙ
añ oẽm diẽ vr̃ pꝛimo ꝑ tex.geñ. In pꝛincipio cre.de.
ce.⁊ ter. ⁊c.ↄſtans eſt h̊ factũ fuiſſe añ ꝓductõeʒ lucꝭ

ſicut ipa ſcriptura inſinuat.S cũ luce cepit dies.g̊ añn

oẽm diẽ fuit ꝓductio infoꝛmis matcrie.¶ Itez au/

guſti. xij.ofeſ. Infoꝛmẽ mãm feciſti añ omnẽ diem.
Pꝛimo mo

¶ Ieem Hug.de ſctõ Aict.in li. & ſacra.
mẽto tpꝑis in qͥ creata eſt oim viſibiliũ ⁊ inuiſibilium
nã.neq; nox neq; dies fuit. ¶ Item rõne vr. Quali⸗

tas tꝑis dʒ rñderi q̃litati rei ꝓducte.ſᷣ mã pꝛima nec

eſt ꝓqucta oino ſub pꝛiuatõne foꝛme.nec ſub cõple/
uetst S ie
cti. &añ oẽm diẽ. ¶ Sʒ ↄtra. Geñ.ij.iſte ſunt genera

tiones celi ⁊ terꝛe qñ creati ſunt in die in qͥ fecit deus
ce.⁊ ter.⁊ qñ deꝰfecit ce.⁊ ter.tũc creauit illã pᷣmoꝛ/
dialem mãm. in die ip̃am creauit.¶ Item creatoꝛ

oĩm eſt deꝰlucis.̊ᷓ omia q̃ facit.facit in luce.&̊ ſi crea

vit mam.in luce creauit.⁊ ita in die.¶ Item arguit

¶ De üla infoꝛmi mã

ductio nec diei ↄpetebat nec no

maniches. Si reereauic aliquidin tenebas nt in

tenebꝛis. quõ babitãt lucẽ inacceſſibilẽ.ſi hᷣ̊ incõ

ueuiens eſt ip̃am creaſſe in tenebꝛis.⁊ creauit inte/

nebris vel in vie. ⁊c. ¶ Item nox et dies imediate
pluidũt tpᷣs.Sᷣ ma rerũ coꝛpaliũ ꝓducta fuit cũ te.

F cñ nocte vel cñ die. v non cñ nocte. cũ vie. ¶ K. ?

dᷣm ꝙ creatio ce.⁊ ter. ᷣm om̃s fuit añ oẽm diẽ.q;

R „4

tum ad oꝛdinẽ nãe.q;tum vo ad oꝛdinẽ tꝑis ſiue da

ratõnis diuerſimode ſenſerũt diuerſi. Quid ſenſe-/

rũt ꝙ nõ fuit aliq̃ moꝛa inter creatõez ⁊ diſtinctõnis

inceptõez. ĩmo ſtatim cũ ꝓducta fuit illa ma.⁊ lux 5
diẽ faciebat.nec fuit moꝛula aliqᷓ intermedia.(Aliſꝰ
aũt vr̃ ꝙ fuit moꝛa tꝑis interiacẽs inter terꝛe creati
onẽ.⁊ lucis factõeʒ.⁊ iſtud vr maglↄſonñ ſnie expo/
ſitoꝝ.ſicut patebit in diſtinctõne ſeaueei Janc u
potuit eẽ veꝝ.nec aliq boꝝ vſq;q̃q; certũ. Suſtinẽ 28

do tñ illud vltimũ.rñdendũ eſt ad pꝛimũ obiectum
de tex. Geñ.qꝛ creare eqͥuoce ſumit᷑ in ſcpᷣtura.et ibi
dr creatio ce.⁊ ter.vtriuſqʒ factio ſiue foꝛmatio.⁊ ſic
exponit aug.ſuꝑ geñ.ad lram.v.vbi innuit ꝙ creare

ce. ter. dr dupir. vel infoꝛmẽ mam facẽ.vel per foꝛ⸗ꝛ

mas ⁊ ſpẽs diſtinguẽ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ deus ⁊ 9
eſt in iuce.ddm ꝙ intelligendũ eſt dictũ eſſe lucẽ ſpi ·
ritualẽ nõ coꝛpalem q̃ eſt lux ſapie.⁊ in bac fecit qᷣc/
quid ꝓdi it.qꝛ oĩa in ſapia fecit.⁊ ideo qð obijcitur
de tenebꝛis coꝛpalibꝰnihil facit ad ꝓpoſitũ.qꝛ nõ ma

„

gis eſt deꝰin tenebꝛis in loco coꝛpꝑaliter tenebꝛoſo qᷓ;
in luioſo. ¶ Ad illud qd obijcit ꝙ nox 2 dies imedi- 3⁰
ate diuidũt tpᷣs.ddm ꝙ verñ eſt vᷣm eẽ qd hñt nunc.
85 quidẽ attendit᷑ m reuolutões coꝛpoꝝ celeſtiuʒ.
tũc erat ts ᷣm mutabilitatẽ qᷓ erat in materie ꝑti
bus.ꝗᷓ quidẽ mutabilitas erat abſq; pũtia coꝛpis laö⸗
minoſi.⁊ abſq; vmbꝛa coꝛpis opaci.et iõ tpᷣs illð nõ
erat bñs viciſſitudinẽ diei ⁊ noct añ foꝛmatõneʒ lu/
cis.Si qͥs aũt velit ſuſtinere oppoſitũ.plane poterit
ad rõnes ⁊ auẽtes ad oppoſitũ rñdere ꝙ inteligan-.
tur inſinuare oꝛdinẽ nature nõ tꝑis ſm quem infoꝛ
mis mã omnẽ diem anteceſſit. ðẽðÿ
Queſtio. iij.

₰

qᷓ;tum ad locum. Et eſt qõ vbi
habuit illa mã ſitum.Et ꝙ illa mꝗ coꝛꝑalẽ habuerit
ſitũ videt᷑. Hug.de ſctõ Vict. Erat terrenũ B elm in
medio vno loco ſubſidẽs.ceteris in vnã pfuſionem
ꝑmixtis.circũquaq; in modũ nebule opanſis.ſed
nõ potuit eſſe abſq; ſitu coꝛꝑali.S ⁊c.¶ Item ꝙ re
pleuerit locũ videt᷑.qꝛ celũ empyꝛeũñ ſiẽ dicit Geda.

cũ ipſa mã coꝛpalium fuit cteach. enene eſt ꝙ em

pyꝛeũ intra ↄcauitatẽ ſuã natum eſt omnia coꝛpoꝛa
alia ↄtinere. vel erat vacuũñ.vel ab illa mole coꝛpo
rea replebat᷑ ̊ nã nõ ſuſtinet vacuũ.õ videt᷑ moę
les illa replet locum. ¶ Item videt᷑ ꝙ bret ſurſum
⁊ deoꝛſum.qꝛ ſummitas eiꝰſicut dicit hugo.hoꝛtſige
bat᷑ quſq; nũc ſummũ creature coꝛpee ꝑtingit.ergo
erat ibi circũferentia ⁊ centrũ. ¶¶ Item mã illa ſicnt
mg dicit in la. in ꝑtibꝰſuꝑioꝛibꝰerat rarioꝛ.leuioꝛ.
2⁊ ſubtilioꝛ.in inferioꝛi paꝛte ſpiſſioꝛ ⁊ groſſioꝛ.ᷣ erat
ibi grauitas ⁊ leuitas.ſᷣ ſ̃m bas ꝓpꝛietates coporꝝa
hñt locari ſurſum ⁊ deoꝛſum. & redit idem qð pꝛiuſ.
Ad oppoſitũ. Hibil eſt . ſe in celo niſi qð eſt hic
2 nñc.⁊ nibil eſt h ⁊ nũc niſi qdð eſt hᷣ aliqͥd.⁊ nibil ẽ
aliq̃d niſi qd ẽ indiuiduũ.⁊ om̃e tale eſt ens ↄple-
tum. a pꝛimo.nihil eſt in loco niſi qð eſt ens cõple

tum. ̊ mꝗ illa nõ erat ens ↄpletũ.ꝙ in loco nõ babe⸗

bat ſitñ. ¶ Itez ꝙ, nõ replẽt loci vr. NHibil inane et

—

.
. .
. S 1 . * . V
. . .

vacuũ replet locuʒ. mãꝗ illa crat inanis ⁊ vacua.ſiẽ

vr in geñ. g locũ nõ replebat. Reẽ , nõ hẽet dfis
poſitoònis ſurſuʒ ⁊ deoꝛſuʒ vr.qꝛ iſte ſt poſitõnes ſᷣm
qᷓs diſtiguunt᷑ ⁊ oꝛdinant᷑ diuerſa coꝛꝑa mdi in vni⸗

anis ⁊ vacua.dm qꝙ vacuitas loci et vacuitas mqe

eſt equocè dicta. Nacuitas em loci ẽꝑ puatõeʒ coꝛ
poꝛis ↄtenti.ſ̊ vacuitas mãe ẽ ꝑ pꝛiuatõeʒ foꝛmeet
ↄplemẽti.Attendendũ tñ ꝙ ſicut locꝰdupłr dr vacu 34

uerſo.᷑ tũc nõ erat ibi diſtinctio nec oꝛdo.̊ nec erat us.Aut ꝓpaie.vt ꝑ pꝛiuatõneʒ oĩs coꝛpis. Aut large
ibi hmõi diuerſa poſi rio raritas ⁊ leuitas ſũt ¶ m vulgarẽ modu ꝑ pꝛiuatõeʒ coꝛpꝑis ſolidi ct ſenfi⸗
Apꝛietates ↄñtes foꝛmas elares.ſᷣ in ma illa nondũ bilis.ſicut dꝛ archa vacua ꝓpter abñtiã panis.⁊ doli/
erant foꝛme clares.& nec erat ibi que nec leue.gᷓ ne um vacuũ ꝓpter abñtiã vini.ſic etiã intelligendũ eſt 4
ſurſum nec deoꝛſi u3. cuz he poſitõis dr̃ie attendãtur in vacuitate mãe ꝙ dr̃ dupir vacua.aut qꝛ nõ hʒ ali
51 m illas. ſpꝛictates. ¶ R. dᷣm ꝙ cũ mã illa cẽt mo· quã foꝛmã.⁊ ſic nunq;; fuit vacua.aut qꝛ nõ hũit foꝛ
les bñs extẽſionẽ.⁊ celũ empyꝛen bꝛet ambiẽs.qꝙ ißa mã oimode pfectiuã.⁊ ſic quis eẽt vacua.tñ locum
in loco erat. ⁊ cñ cẽt ſua coꝛpuleta locum replebat. poterat replere.q; erat extenſa ⁊ coꝛpea. Ad illud 5
Rurſus cũ in ꝑtibꝰdiſtinctõcʒ quãdã br̃et ſᷣm ſubti quod obijcit᷑ ꝙ nõ habebat ſurſum ⁊ deoꝛ um. quia
litatẽ ⁊ groſſiciẽ.ſᷣ ſemiplenã.poſitõcs ſᷣm ſurſum et carebat oꝛdine ⁊ diſtinctõne ⁊ elari pꝛietate. Ad il/
deoꝛſum qͥdamõ ſ̃ impfecte hẽbat.⁊ iõ ↄcedẽde ſunt las duas ratões ſimiliter dm eſt. ꝙ ſicut illa tria p⸗
32 rõnes ꝗᷓ ad iſtã ꝑtem inducte ſt. Ad illð qd pꝛi poſita nõ habebat niſi impfecte ⁊ ſemiplene ratione
mo obiqcit᷑ in ↄtrariũ ꝙ nihil ẽ in loco niſi ens ↄple- cuiuſdam inclinatõnis ⁊ longinque diſpoſitõnis.ſic
tum. dᷣm ꝙ; ẽ falſum ſi intelligat᷑ de ↄpletõe pfecta. et ſurſum ⁊ deoꝛſum nõ habebat pꝛie. babebat taim̃ .
Embꝛio em in loco ẽ quis ſit qͥd incõpletũ. Nec va quodãmodo ſcʒ incomplete ⁊ pter quaſda⸗ʒ diſpoſi
let illa deductio. peccat em̃ in Hᷣ q dicit ꝙ om̃e qð eſt tiones qᷓs bẽbat ad gue ⁊ leue dicit em̃ mgr̃ leuioꝛeʒ
hᷣ aliquid ẽ ↄpletũ.̊ em̃ falſum ẽ.nã ipᷣm indiuiduũ fuiſſeĩ ſie uꝑioꝛi ꝑte ⁊ guioꝛẽ in inferioꝛi.nõ ꝙ iſtas p „ ..
⁊ foia indiuidualis bʒ eſſe ↄpletuʒ ⁊ minꝰↄpletum. pꝛietat es pfecte ꝑticiparet.S in quadã longinq et p. ,
35 lld illud qð obijcit᷑ ꝙ nõ implebat locũ.qꝛ erati- ambula diſpoõne. ſic ſupꝛa oñſum eſt expſſe. inherii
Diſtinctio.xiij.de ꝓductõne creature coꝛpꝑalis q́;dtum ad pꝛincipiũ foꝛmale.generale om⸗ ſiifee
nibus coꝛpibus qð eſt foꝛma lucis.Et dicit᷑ hec ꝓductio diſtinctioç.Rs. . nnmnknd⸗
Riuima aũt diſtinctõnis opatio ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ de pductõne nãe qᷓtum ad pꝛincipiũ mãle.in bac M
do hpte intendit agẽ de eiꝰↄpletõne ſiueffoꝛmatõne qtum ad pꝛincipiũ foꝛmale. Et qiñ duplex ẽ infoꝛ L
matio mãe coꝛpalis.queda gnalis.quedã ſpãlis.Gnalis ꝑ foꝛmã cõem oĩbus coꝛpibꝰ.⁊ h eſt foꝛa lu
cis. Spãalis vo pꝑ alias foꝛmas ſiue elaris ſiue mixtonis. Ideo mgr pᷣ agit de formatõne ſiue pductõne lucis.
in hbac ſcʒ diſtinctõne. Scdo vᷣo agit de pductõne cuiuſlibet alter fbꝛme coꝛꝑalis.infra dii.xiiij. dixit q deus
fiat fir. ⁊c. Ael alr.vt pꝛimo agat de eo qʒd eſt gñale pꝛincipiũ diffundẽdi in coꝛpibꝰ.hoc ẽ de luce. Scoo vo de
ſpalibus foꝛmis diſtingnẽtibꝰ. Pꝛimũ ſpectat ad opꝰpꝛime diei. Scom vᷣo ad oꝑa dierũ ↄſequentiũ. Diuidi ⸗

tur aũt ꝑs iſta in tres. In pꝛima determiat de lucis ꝓductõne in ſe. In ſcda in ↄpatõne ad eiꝰeffectũ ſcʒ dieʒ
quẽ faciebat.ibi.Hic notandũ ẽ ꝙ dies diuerſimode accipit᷑. In erciin ↄꝑatõne ad eiꝰpꝛincipiũ.ſcʒ ad rx
bum ꝑ qð fiebat.ibi. Pꝛererea inueſtigandũ ẽ quõ accipiendũ ſit ⁊c. Pꝛima ps bʒ tres pticulas. In pma
termiat qñ lux illa facta fuit.qꝛ añ oĩa alia. In ſcda vo q̃lis fuerit ibi. Sʒ querit᷑ q̃lis illa lux. In tercia vo
vbi facta poſita fuit.ibi.Si autẽ q̃rit᷑ vbi facta eſt lur. Sin ſcdᷣa ꝑs pꝛincipalis tres hʒ ꝑticulas. In pꝛima
determiat de ipᷣo effectu lucis ſiue de die q;tum ad ſpaciu. In ſcdᷣa q;tum ad modũ diſtinguẽdi. ibi. Hicẽ na⸗
turalis oꝛdo diſtinctõnis dierũ. In tercia q;tum ad ↄplementũ.ibi.Solet aũt queri quare factꝰẽ ſol. Si/
militer tercia ꝑs in qᷓ̃ determiat de lucis foꝛmatõne ꝑ ↄpatõeʒ ad ſuũ pꝛincipiũ qð quidẽ eſt pater opans per
verbũ habet tres partes. In pꝛima explanat qualiter intelligendũ ſit q; de dixit. fiat.ibi.pᷣterea inueſtigãduʒ
eſt ⁊c̃. In ſcdᷣa explanat iſlud qdð dicit ſcriptura ſcʒ patrem in filio.⁊ ꝑ filium operari.ibi.Hic queri ſolet quõ
accipiendum ſechn tercia vo remouet opinionem hereticoꝝ inſinuans aliam eſſe erxpoſitõnem verbi pꝛedi-

cti. et hoc facit ibi. Sed dicit bereticus hac ratõne boc poſſe ⁊cẽ.
NDeterminat qñ lux facta fuit.quia ante omnia alia. d
QNKinma aũt diſtinctõis oꝑatio fuit foꝛmatio lud ſiẽ oñdit ſcptura genñ. XIII
qↄmẽoꝛata rey infoꝛmitate.eaꝝ diſpõnem a luce inchoquit ſůdens. AIII.
RZixit deꝰ. fiat lux.⁊ facta ẽ lux.⁊ diuiſit luceʒ a teneb:. Apellauitqʒ
lucẽ diẽ.⁊ teneb:ꝛas noctẽ.Et factũ ẽ veſpe ⁊ mane dies vnꝰ.Congrue mũdi

oꝛnatus a luce cepit.vñ cetera q̃ creanda erant viderenr. ðUMUD in
MMualis facta fuerit lux illa.coꝛpalis an ſpüalis. b
Si qrit᷑ qlis illa lux fuerit.coꝛꝑalis ſcʒ an ſpũalis.Id rñdemꝰqð legimꝰtra⸗

ditum. Dicit em aug.qꝛ lux illa coꝛpalis vel ſpũalis intelligi põt. Si ſpũalis Aug. . an
accipit᷑.angelica natura intelligit.qᷓ pꝛiꝰinfoꝛmis fuit.ſ poſtea foꝛmata c. cũ De ſpñali luce
ad creatoꝛẽ ↄuerſa ei charitate adheſit. Cuiꝰinfoꝛmitat creatio ſupiꝰ ſigniß6ß⸗
cata eſt. vbi dictũ ẽ. In pᷣncipio creauit deꝰcelũ ⁊ terrã. hic vᷣo eiuſdẽ foꝛma
tio oñdit᷑ cũ ait.fiat lux.⁊ facta ẽ lux.lhec g̊ anglica natura pꝛiꝰtenebꝛe.⁊ po
ſtea lux fuit.qꝛ priꝰhũit infoꝛmitatẽ ⁊ imꝑfectõeʒ.deinde foꝛmatõis pfectöeez
⁊ ita diuiſit deꝰlucẽ a tenebri.Mã vt ait aug.ſup geñ.Hhuiꝰcreature infoꝛmi⸗ Aug.
tas ⁊? inpfectio fuit anteq; foꝛmaret᷑ ĩ amoꝛe ↄditoꝛis. Yoꝛmata vo ẽ qũ con Ea & coꝛpo⸗
uerſa ẽ ad incõmutabile lumẽ vbi. Si vo cotpalis fuit lux illa qð vtiq; ppa⸗ aliluce

enag 5denibio
wefn eſt. coꝛpus lucidum fuiſſe intelligit᷑ velut lucida nubes. qð nõ de nihilo
e de le dateria foꝛmalt factũ eſt vt lux eẽt.⁊ vim lucendi hr̃et.cũ q dies
dlcdufin pꝛima exoꝛta ẽ.qꝛ añ lucẽ nec Regfui nec lux.licet tps fuerit. ”MẽMB
an Nr i lux illa facta ⁊ vbi poſita fueirt. t
H Si aũt qi᷑ vbi eſt facta lux illa.cũ abyſſus eẽm terꝛe altitudinẽ teget?: Dici
ci en põt in illis ꝑtibꝰſacta qᷓs nũc illuſtrat ſolis diurna lux. HNec mirũ lucẽ in aqs
atet poſſe lucc᷑.cũ etiã nauta:ũ oꝑatõne ſepiꝰilluſtrent᷑.qͥ in ꝓfunduʒ merſi miſſo
nargii, ex oꝛe oleo aqs ſibi illuſtrãt. qᷓ mito rarioꝛes fuerũt in pᷣncipio qᷓ mõ ſunt. qͥa
rn iie nondũ ↄgregate fuerãt in vno loco. Facta & lux illa.vicem ⁊ locũ ſolis tene⸗
apaſäil, bat.qᷓ motu ſuo circũagitata.noctẽ diẽq; diſcernebat. bi ̊ primũ lucẽ aa
ntduinn paꝛuiſſe veriſile ẽ.vbi ſol qᷣtidiano curſu circũuectꝰaparet.vt eodeʒ tramite ⸗
errdl lux circũcurrẽs ac pꝛimo ad occaſum deſcẽdens veſpam facet. deinde reuo/
eng cata ad oꝛtũ.auroꝛã.i.mane illuſtraret. ita diuiſit deꝰlucẽ ⁊ tenebꝛas.⁊ ap⸗
dirſisſe tellauit lucẽ diẽ.⁊ tenebꝛas noctem. D ”
Nhwarf . e effectu lucis ſiue de die quẽ faciebat q́;tum ad ſpacium. d
Metultdi UHic notandũ eſt ꝙ dies diuerſis modis accipit᷑ in ſcriptura. DNicitur em̃ dies

aümfinn lux illa q̃ illo triduo tenebras illuĩabat.et dicit᷑ dies illuĩatio ipᷣa aeris. Dicit᷑

ute, QZualiter diſti· etiã dies ſpaciũ. xxiiij.poꝛap. qliter accipit᷑ cũ dici᷑. SFactũ eſt veſpe?⁊ mane
nün —— dies vnꝰ. πα ita diſtingue en Henen Vake da. ðð
M Loe n, ane. ⁊ ita fuit dies vnoexpletꝰ.xxiiũ.hoꝛanu uu··r·
Nimi ars Epede keſamane⸗ habuit veſpam ſ no mane. AMane em a Fti 8.
tpinchürhie vyvo⸗ dr finis pᷣcedent⁊ initiũ ſequẽtis diei.qð eſt aur 02. tura veſpa in eſpaz.
Eginci nec plenã lucẽ nec oino tenebras hʒ. Mane & pꝛimus Contra boc videt
tupb,tiei⸗ dies nõ hũit.qꝛ nec dies pᷣceſſerat qͥ ſequẽtis diei initẽõ ad ieiunij obſcruatio
ſuepchint, termiaret᷑.⁊ eo pᷣcipue.qꝛ luce aparẽte.mox ſuꝑ terrã nẽoO tet einnoreri
alins plenoatqʒ pclarus dies extittt. qnõ ab auroꝛa. 'apie. Sccdeue cei nocteſ.
n na luce inchoauit. ⁊ mane ſequẽtis diei ↄſummatus ẽ cõgrue ſi inecbemn ⸗—.
lleli Beda. Vnñ Beda ſuꝑ geñ. Decebat vt dies a luce inciꝑet.⁊ i ſieriũ re emptois eõ
4 uniin mane ſequẽtis diei tendet.vt oꝑa dei a luce inchoaſſe. putato die a veſpa in
— 2 in lucẽ ↄpleta eẽ ſignificarent᷑. Reliq aũt dies mane veſpamms hord
luin zin⸗ habuerũt ⁊ veſperã.quoꝝ quiſq; a ſuo mane incipis grssla cronos
Sgealsn vſq; ad alterius diei mane tendebe. pꝓuxit ad luceʒ. Rꝰ. 1
mmmiähhen ¶ De die q;tum ad diſtinguendi modũ.ſcʒ de natura d ꝙ vuplicez modũ
N lioꝛdine ↄputatõnis dieruʒ.⁊ de illo qui ꝓ miſterio in: ↄpułandi vie accipi ⸗·
kamter toductusef. e usinſchtura. rl.
inntie ¶ Mic eſt naturalis oꝛdo diſtinctõnis dierum. vt diſtin⸗ mẽin qᷓ dies pᷣce ns
ns guant᷑ atq; ↄputent᷑ dies a mane vſq; ad mane. Po/ rae egne⸗
ſiea vo in myſterio factum eſt vt dies cõputent a ve⸗ ti 5 nre..
ſpera ĩ veſperaʒ.⁊ adiungat᷑ dies pᷣcedenti noeniin cõ⸗ mq ve dict mof ſfi-
putatõne.cũ iux.̃ naturaleʒ oꝛdinẽ pᷣcedens dies ſejn⸗ gurabat᷑ lapſus futu
WI. ti nocti adiungi debeat.quia homo a luce ꝑ peccatum mus aluce ein en;
6. coꝛruit in tenebꝛas ignoꝛantie ⁊ peccatoꝝ.deinde per bras q Aumoce
Epꝑᷣ xpᷣm a tenebris ad lucem redijt. Vñ apls.Eramꝰ ali⸗ pietghe vickarterct.
pov. quando tenebꝛe.nũc autẽ lux ĩ dño. Pꝛimꝰitaq; dies ſtoditõne. in q̊ nor p⸗
nõ ab auroꝛa ſed a plena luce incipiens.⁊ poſt veſpe⸗ cedens onũcrat diei
P Beda ram paulatim occidente luce excipiens mane ſequen⸗ ſequẽti.⁊ B vult dcico
P tis diei expletus eſt. Vñ Beda. Occidente luce pau⸗ rea veſpa in veſag.
Nite latim ⁊ poſt ſpaciũ diurne longitudinis. inferioꝛes p⸗ vt Heediat * 8
kt tes ſubeunte. factum eſt veſpe.ſicut nũc vſitato cur⸗ eie autelig⸗
ſu ſolis fieri ſolet. Factũ eſt aũt mane eadẽ ſuꝑ terꝛa,z d̃o. Et qd obr deob. 2
redeũnte. ⁊ alium diem inchoante. ⁊ dies expletus eſt eruãtia leiunioꝝ. d
vvnus. xxiiij.hoꝛaꝝ. Fuitq; nox illo inno ind ene wtpus leenn Znera .
bꝛ:oſa. ꝗ poſt creata ſydera aliqua luce c aruitt. rKtigben 6 bbiar⸗
natone ieiunij debet fieri 'm pfoꝛmitatem ad diſtinctõnem temꝑis pꝛimi.in quo erat vnon Bclapſs

Pbe

mani.Et qd obijcituꝛ
ꝙ non dʒ terminari a
veſpa in veſpam.dðʒ
ꝙ pꝛima veſpa ponit
ibi inq;tum eſt noct⸗
pꝛincipiũ. ⁊ ſcdᷣa inc;ᷓ
tuʒ eſt finis dici. ⁊ ita

3 nocte ? die. Eicz ãt

Solet autẽ queri.

* — *

(Be die qtum ad ↄplementũ.ſcʒ.cur ſol factus eſt ſiiſ-
Hux uüla ſufficiehoaoerg. —
q̃re factus eſt ſol. ſi lux illa faciende

diei ſufficiebat. Ad qð dici põt.qm lux illa foꝛte ſuxꝑpio⸗

res ptes illuſtrabat.⁊ ad illuiatõeʒ inferioꝝ ſolem fie⸗

ri oꝑtebat. Vel potiꝰideo.qꝛ facto ſole diei fulgur au-

ctus eſt. Amplioꝛi em̃ multo luce radiauit dies poſtea

he due diſtinctões in q; ante. Si aũt querit᷑ quid de luce illa factuʒ ſit cum b
ſeptuꝛa maric eb mo non apareat. Pot dici aut de ea coꝛpus ſolis foꝛ⸗/
tur. qᷓtuoꝛ tñ modis n⸗ T* .
em oluerſop pputati mMatũ. aut in ea pte celi eſſe in ꝗᷣ ſol eſt.nõ ꝙ ipſa ſit ſol.
ones dies diſtigui co⸗ Fßſic eſt ei vnita vt diſcerni nõ valet.
ſueuerũt. Greci ei cx ¶ Q°uõ accipiendũ ſit illud verbum qs dixit deus.ſi
putant diẽ g mane in gat. an ſono vocis id deꝰ dixerit an aliter. g
mane. qꝛ tũc p appa⸗/ ( Pꝛeterea inueſtigandũ eſt quõ accipiendũ ſit qð ait.
eollaeee doade Bixit deus fiat, vtrüi tempaliter. velſono vocis illuch
tic incipiũt ſoleni, 2, dixerit. an alio mõ: Aug. ſup Beñ. tradit nec tempali
re. Aſtronomi xero a ter nec ſono vocis deũ locutũ fuiſſe.qꝛ ſi tpaliter ⁊ mu
meridie in meridieʒ. tabiliter.⁊ ſi coꝛꝑaliter dicat᷑ ſonuiſſe vox dei.nec lin·
qꝛ tũc ẽ ſol in maioꝛꝛ gua erat q̃ loqueret᷑.nec erat quẽ oꝑteret audire ⁊ in- Aug.
vtute. Sctã cccleſia a telligere. Bene vox dei ad naturã verbi ꝑ qð omfia
mmedi noere vſcg n0 facta ſunt refert᷑. Dixit & deus.ſiat ⁊c.nõ tꝑaliter.nõ c
Mane diẽ greca gẽs it intꝑaliter in qͥ erat.⁊ diſpoſuit ab eterno vt fieret in
incipit. aſtra ſeqntes tempe.⁊ in eo factumefff.
In medio luc. Judi ¶¶ ¶Auõ accipiendũ ſit qð dicit᷑ pater oꝑari in filio.vł
veſpe. ſct̊ Inchoat per filium. vel in ſpirituſancto. b
rnteſi, ten (Cic guer ſolet uo accibiendu ſit as dictk parerope
b¶¶ Si autẽ queritur rari in ſilio.vel ꝑ filiũ. vel in ſpũſancto. Hoc em ſcbtuu⸗·
qͥd de luce illa c. au txa frequẽter nobis ꝓponit.vt om̃is in ſapia feciſti diſe Ps.ciij.
de ea coꝛpꝰ ſolis foꝛa⸗

„ .

tum. aut in ea pte celi eſſe in qua ſol eſt. Contra Pꝛimũ videt᷑ eſſe falſum. qꝛ nõ eſt oꝛdo de pfecto ad impfe/
ctum.ſᷣ lux illa pfectiſſima erat ſiẽ dicit Daſ.q; opa pꝛime diei pfectioꝛa ſunt. Item tex.v eſſe ↄtrariꝰ.dꝛ em̃

ibi. Aidit deꝰlucẽ ꝙ eſſet bona.⁊ aug.explanat.vidit.i.placuit volũtati dei vt ꝓ modo ſui generis manẽt.qd

placuit vt fieret. adhuc manet lux illa in ſeipſa. Item ſi ſol factꝰeſt de illa luce.vñ facta ſunt alia luminaꝛia:

Si tu dicas ꝙ de illa luce. tũc vꝛ ꝙ vna ꝑs illiꝰlucis coꝛꝑis ceſſit in coꝛpa lumioſa.ꝗᷓ ſunt ſupꝛa ſoleʒ.⁊ in coꝛ⸗
oꝛa luioſa ꝗᷓ ſunt infra ſolẽ. ſi nullũ coꝛpꝰhʒ moueri oppoſit motibꝰ.nullũ etiã eſt coꝛpꝰ celeſte ꝗqð na hẽat
moueri motu recto.̊ oꝛbicłari.vr̃ ꝙ pꝛia luiariũ ꝓductõ fuerit ꝑ violẽtiã ⁊ pᷣter nãz. Scdm etiã vꝛ flm̃.qꝛ nõ

tot eſſe in ea ꝑte in que eſt ſol. pꝛio.qꝛ duo coꝛꝑa nõ pñt cſſce ſił.ſcdo etiã qꝛ ſol ſufficieter illuiat. vẽ ꝙ lux illa

q ſit ibi fruſtra.Reꝰ.ddim q cũ querit᷑ qͥq de illa luce factũ ſit.qᷓtuoꝛ modis ad h̊ ↄſueuit rñderi.q̃rũ duos tangit
miagſ in Ĩa. Dꝛimꝰ?eſt.qꝛ luiaribꝰ?celi fact lux illa redijt ad pᷣiacentẽ mam.qꝛ nõ erat facta niſi ad faciendã qn-
daam diſtinctõeʒ dierũ ſemiplenã. qua pfecta inde redijt vñ ſumpta ẽ. Sed h̊ poſitio eſt ↄtra ratõnem et con/
tra literã.qꝙ qñs deſtrueret opera ſex dierũ pꝛincipalia vel ꝙ ſineret perire. Scdᷣs modus dicẽdi eſt q illa lux
ſimplr manet in foꝛma ſua nõ mutata. nec diſcernit᷑ qᷓtum ad ſenſum ꝓpter ↄiunctõnem ſui ad ſolem. necta/
men eſt fruſtra.qꝛ ipſius ſolis auget effectũ. Sed qꝛ difficile ẽ aſſignare quẽ effectũ habeat cũ ſole. Ideo ẽ ter/
cius modus dicendi ꝙ ex ipſa factꝰſit ſol.⁊ in ea ſaluat᷑ tanq;ᷓ in re eiuſdẽ generis. Sed qm̃ nõ videt ſcriptu/
ra expꝛimere ꝙ de poſt pꝛimũ diem ꝓduxerit nouãꝗ luceʒ ſed ſolũmodo luiaria diſtinxit. Ideo eſt quarta opi/
nio ꝙ ex illa luce facta ſunt coꝛpa luminoſa inter q̃ pꝛincipatũ tenet ſol.nec fuit ibi aliq̃ violentia.qꝛ vnaque⸗
; creatura eñ locũ accipiebat quẽ ſibi dñs ꝑ nãm deputabat.⁊ ſic patent obiecta.qꝛ nec fuit illiꝰ lucis coꝛru⸗
ptio nec etiã violentia.ſed maioꝛ quedã ⁊ pfectio ⁊ diſtinctio. Oꝛ auteʒz dicit Dam̃.opus pꝛime diei fuiſſe ꝑ/
fectiſſimum. hoc dicit ꝑ comꝑatõeʒ ad alia coꝛpa que a luce habent recipere influẽtiam.nõ ꝑ compatõem ad
luminaria ꝗqᷓ ex ipſa luce ſunt foꝛmata. c¶ Dixit deꝰfiat ⁊c᷑.nõ tempaliter.nõ ſono vocis. in vbo ſibi co⸗/
eterno. Aidet᷑ ̊ eſſe falſum.ſtatim em̃ vt dixit deꝰ.res facte ſunt.ſicut dicit᷑ in .dixit ⁊ facta ſunt. cum p/
Quctio rerũ ſit temꝑalis. dictio nõ fuit eterna. Item in dictõne eterna.nõ dicit deus niſi ſemel ſicut dẽ in pial.
Semcl locutꝰeſt deus.ſed cũ pduxit opera ſex dierũ.in ꝓductõne cuiuſlibet opis dixit. illud dicere non eſt
cternũ.ſiue generaꝛe fili. Si tu dicas ꝙ illud dicere nõ fuit niſi vnũ ſolus.itcrat᷑ tñ ꝓpter multos effectꝰ.tunc
viget᷑ ꝙ ad dicere ſequit᷑ facere. ⁊ ſimul dixit.ᷓ ſimul omia fecit. ⁊ nõ ſimul fecit ſicut dicit ſcriptura et ſup ꝓ/
batum eſt. im ſimul dixit. Pꝛopter boc querit᷑ vtrũ diecre accipiat᷑ hic tꝑaliter xel ctemaliter. Et ſi eternali
ter. quo dictũ poſtit eſſe tꝑale. Et ſi tpalitcr. quõ dicẽ tpale potuit omnẽ crcaturã pcedere. Item qõ eſt vtruʒ
accipiat᷑ notoõnalr aut eentialr. Si accipiat᷑ notõnalr.quõ poncret cffecti.qut quo cffectus creatõnis quẽ de/

6iſ.
hebe,
ipnn

hieppanſtet
olndcen
Aropznif
yweſtin

tcenʒ
hoſte

nor.

iffbietg
ucgechiti9
tfi eſci⸗
itßffiff⸗
ilt ii
etleigif et
ilieihtenin
ſchiugcidi
han de⸗
ggingeſ,
4 ickeſcpaunt

ittniͤͤ

Beñ.j. d icd eſt in filio.?ꝰ In pꝛincipio id è in filio creauit de-ce⸗ us vicẽdo pduxit cõ/
Hebꝛe.. lum ⁊ ter:ã.Et illud. Per quẽ fecit ⁊ ſcla. Supꝑ illũ q Eetat toti ſainlezti 1
Ps.xxxij.· ps.locũ. Verbo dñi celi firmati ſunt ⁊c.diẽ aug.ꝙ; pf Rodinaman⸗ Ea⸗
“ oꝑat᷑ ꝑ verbũ ſuũ ⁊ ſpmſctm̃. Quõ & h accipiendũ ẽ. turã verbi qʒ ſacta
DSDutauerft quidaʒ hereiici prt̃ velut auctoꝛ ⁊ artifex ſunt omia. cũ verbu
filio ⁊ ſpũſctõ ĩ reꝝ oꝑatõne qſi inſtrumẽto vteret᷑.Ex dicat᷑ ꝑpſonali ſicut in
pᷣdict vbis erꝛãdi occaſionem ſumẽtes.qð velut bla hꝛimo li. oñſum eſt.
phhheiũ atq; ſane doctrine aduerſuʒ abijcit pia fides. BR dom ꝙ dicẽ vno 5
Nic aperit ex ·Mon ẽ itaq; intelligendũ iõ ſcpturã freq̃nt ↄmẽoꝛare alty, Kecrn ſr
ſenſ ariifi prfem opari iĩ ſilio vel ꝑ filiũ. tanq; fili nõ poſſet facẽ ſi cfrectũ in babitu nö 1
velg filium ei nõ poꝛrexiſſet pr̃ dexterã. vel tanqᷓ; aliqð inſtrm fue actu. Dicit enim vno

. He liut , — yY * „ — 2 5 „ „» — . RR— 2
ve E filium rit pr̃is oꝑant.S̊ᷣ potiꝰillis vbis pr̃em intelligi voluit mõ quaſi actũ exter
. cuim filio ⁊ ſpũſctõ oꝑari et ſine eis nihil faceee. us. ? ſic dicẽ ẽ aliuez

Remouet opinionẽ hereticã inſinuãs aliã eẽ expo⸗ tes enerin dus
ſitionẽ verbipdi. 1 65 r,eere tine
Sůʒ3 dicit hereticꝰ. hac rõne h poſſe dixiſſe filiũ oꝑari ꝑ creaturã pducẽdo in
pfeʒ vel i pr̃e ⁊ ſom̃ſctm̃ cũ vtroq;vł ꝑ vtrũq;.qꝛ filiꝰ q̃ ſe declarat. ſiue ali
H cũ pr̃e ⁊ ſpũſſanctꝰcũ vtroq; oꝑat᷑. Cui bꝛeuit rĩidet᷑.. quid inſpirãdo aie in
UM H Igeo iſtud dictũ eſſe ⁊ nõ iſtud. vt in pre monſtra: et᷑ 1 votpetars ſu de.
auctas. Hon em̃ pf a filio.ſ fili a pr̃e opat᷑.⁊ ſpũſſan⸗ c arc bis in ſchipru,

Qus ab vtroq;. Ideoq; etiã fili p ſpmſctm̃ legit᷑ oꝑa⸗ ra.⁊ ↄnotat effectum
üaai. q: i ſpüiſcto opat hocibma fllie hͦti vt onef. acruur Alio m die
expoſitio P filiũ oꝑari.qꝛ eum genuit oĩm opificẽ.ſicut dicit᷑ pa,: us.nihilominꝰtñ rela

ter ꝑ eum iudicare.qꝛ genuit iudicẽ. Ita ⁊ ꝑ ſpm̃ſctm̃ tum. ⁊ hoc mõ dicẽ cõ/

diclk opari ſue pater ſiue fliꝰ. qꝛ ab vtroq; pcedit ſpi Pationad verbic

Joh.Criſoſ. rituſſanctfactoꝛ oim. Uñ Yoh. Criſoß. in expoſitione Zom̃ia loquit.p quẽ
eeple. ad Hebꝛe. ſic ait. Hon vt hereticꝰ inaniter ſuſpi⸗ mocduʒ accipit in to.
S (atur tanq́; aliqð inſtem̃ patris extiterit filiꝰ.neq; ꝑ e’ü ſemel locuthelt deus.
Z pvrgater dicit᷑ feciſſe tanq; ipſe facere nõ poſſet.ſed ſicut glo.ibi. filiũ genuit in
ginnnin⸗ NAAAAicik poter iudicare ꝑ filium. qꝛ iudicem genuit. ſic eri demhe diſnotnlo ſe
enmini An dicit opari p ſilium. qr eum ↄſtat opicem genui/ nhabimm. ar vier im⸗
nas muii fe. Si enim cauſa eius pater eſt. m ꝙ pater eſt. multo poꝛtat diſpoſitõnem.
lubumm aopqplius coauin cauſa eſt que ꝑ filiũ facta ſunt.hec de 2Z ad dupõneʒ ſequit᷑
ugtin opere pꝛime diei dicta ſunt. op?. Tercio mo vicc⸗
i e dia nrnſeck
irin rit Anß. qꝛ dicẽ nõ eſt aliud ; vidẽdo intueri. ⁊ ſic qlibet pſona dicit ſe ⁊ alia. ⁊ huic dicẽ nõ rũdet vᷣbũ 100 2,
Hinntſt ptũ.q; ſm hũc modũ ide pt eẽ dicẽs ⁊ victu. Quelibʒ eĩ pſona ſeipᷣaʒ videt ⁊ ſeipᷣaʒ ituet⁊ ſicñ cõnõt effectũ
ufunticſ nec actũ. nec hitũ. Si qrit᷑ quõ accipiat᷑ dicẽ in re pductõe. vom ꝙ pt accipi p mõ ſq; put ↄnotat effectũi.
önenctaan⸗ actu. ⁊ tũc dicẽ idẽ ẽ q. ꝓducẽ.nec ẽ ibi nugatio cũ dz. dixit de fiat. qꝛ no tm impoꝛtat ipᷣaʒ actõeʒ ĩ ſe. ᷣ etiã ꝓ/⸗
ckg lae. ut ẽ ad ipiꝰmãifeſtatõeʒ. ⁊ pᷣmittit ſepᷣtura vᷣbũ dicẽdi vᷣbo ſacicdi.vt in h̊ oñdat ꝙ deus maxima facilitate ꝓ
uͤſcenpatn quxit ſingla.nõ qꝛ aliq̃ vox creata rerũ ꝓductõeʒ añcedat.Et ſic dicẽ in diuerſis diebꝰ pᷣt plurificari.nõ rõne
i de Nwin⸗ vncipalis ſigti ↄnotati.ſic pʒ.qꝛ pluriũ ꝓductoꝝ plłes ſt ꝓductões pa ſſiue. ⁊ rõne ↄnotati actia dici p̃t plłfi-
z inäbi caxi. Põt ⁊ nibilominꝰ accipi ſcdᷣo mõ.⁊ ſicẽ ſenſus.dixit.i.filinũ genuit in qᷓ oĩa diſpoſuit. ⁊ ꝑ quẽ oia pduxit.
Pucumnf ⁊ ſic expoĩt aug.cũ dic ꝙ vox dei ad nzʒ vbi p queʒ oia facta ſt refert᷑.Et ad ill dicẽ ſeqͥt creaturã fieri.ſiẽ aq
bugfag diſponeʒ ſeqͥ opꝰ.nõ imediate vt tũc ſit qũ qͥs pᷣ diſpoſuit.ſ p loco ⁊ tpe.ſicut dicent diſtõ oꝛdinauit.⁊ ſic eſt
eludn in poſito. nam de) pduxit nõ tũc cũ flli genuit in à diſpoſuit. ſicut gnando fili ab etemo diſpoſuit ſe pdu
N utiſir cturũ in tpe.ſic ꝓduxit in tpe. In ipa ei diſpõne dei eterna nõ ſolũ erat ꝙ res pducerent᷑ ſ etiã qñ ꝓducerẽt᷑.
tin 2 5 mõ dicẽ in diuerſis diebꝰdictũ eandẽ impoꝛtat diſpõnem. ⁊ eternã in q̃ ſij diſponunt᷑ eternalj q ſucceſſi/
he deſni une pducunt᷑ ey tpe. Sic igit᷑ pᷣ ⁊ ſco mõ pot hic accipi dicẽ.ſᷣ ſcdo mõ mag pꝛie.tercio aũt mõ non videt᷑ hic
gi art , accipi.qꝛ nõ conotat᷑ ibi alids effectꝰ?. nec actu. nec habitu. nec videt᷑ etiã illo tercio mõ mag ꝓpꝛie accipi actꝰ
AN np dicẽdi.nã ſicut dictũ fuit in pᷣ li.di.xxvij.dicẽ ꝓpꝛie nõ eſt ſine vᷣbo.ſiẽ nec ꝓpꝛie ibi dĩ eſſe locutio vbi nullꝰẽ ſer⸗
giunn mo. Hihilomin? tercixmod accipiedi diet no vi eſſe oĩo impꝛobãdꝰ p eo ꝙ ſat rõnabilr vr poſſe ocedi qꝙ qli
. u une bet pſona loquat᷑ ſe alteri. Si em̃ iſte actq eſt dicẽ ↄuenit cuilibʒ pſone create.pt ↄuenire cuilibʒ pſone incre
n⸗ ſi 5 ate. vel ve vł mõ trãſſũptiuo.iſte tñ modꝰ accipiẽdi nõ opetit ꝓpoſito.⁊ pꝑ ̊ patẽt q̃ obiecta ſt. d ⸗ pn⸗
pune, ii.iĩ filio crea. de. ce. ⁊c. Cõtra.Si ei crea mutatõ c.⁊i filio nibhil mutat᷑.g i filio nihil creat᷑. Itẽ q̃rit᷑ qre iſta ac-

terni ”” EE EEeeen enn, n S — 2krkk de
nt⸗ gen pit. pater eſt in filio ⁊ creat in ſilio.ita ʒ h pᷣpoſitio in. refert᷑ ad verbi eẽndi ⁊ ad verbũ opandi. hec aũt nõ

.

Ai.

I

recipit᷑ pater eſt ꝑ filium. q;ᷓuis iſta recipiat᷑ pater opatur ꝑ filii. Querit᷑ etiam quã babitudinemn impoꝛtat
6 hbec pᷣpoſitio ꝑ.cum dicit᷑ de pater creat ꝑ filium.Re.dm ꝙ bec pᷣpoſitio in.põt impoꝛtare cauſalitateʒ.⁊ po
teſt impoꝛtare identitatẽ. Cauſalitatẽ.vt cum dr.om̃ia ſunt in deo. Identitatẽ.vt cũ dicit᷑.pr̃ eſt in filio. Hec

aũt pᷣpoſitio ꝑ.quantũ eſt de ſe impoꝛtat cauſalitatẽ. Dico igit᷑ ꝙ ↄuenienter dicit᷑ deus oꝑari in filio.⁊ ratio

ne identatis.qꝛ pater oꝑans eſt in filio.⁊ ratõne cauſalitatis.qꝛ filius eſt cauſa effectꝰ ꝓducti a patre.⁊ ideo H̊
pᷣpoſitio in.cum ſuo caſuali accipit᷑ in diuinis cũ verbis abſolutis ⁊ cũ tranſitiuis rõne duplicis habitudinis
ſcʒ cauſalitatis ⁊ identitat.hec aũt pᷣpoſitio ꝑ.qñ impoꝛtat habitudinẽ cauſe ⁊ pꝛincipij nò recipit᷑ niſi in illis
verbis q̃ impoꝛtant aliquẽ effectum reſpectu cuiꝰfilius habet cauſalitatẽ.⁊ idco recipit᷑ ꝙ pater oꝑatur ꝑ fi⸗

„

lium. ſed tamen nõ reci
hec ſufficiant.

.

foꝛmatõne lucis q̃ᷓ eſt opꝰpꝛime diei querun

tur tria. Pꝛimũ eſt de ipſa lucis ꝓductione.

Scðdm eſt de ipſiꝰlucis effectu ⁊ illuſtratone.Terci/⸗
um eſt de ipſiꝰlucis eſſentia ⁊ nã in ſe.( inea pᷣmũ
duo querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ ꝑ illã lucem q̃ di/
citur eſſe opus pꝛime diei intelligat ſcriptura lucem
coꝛpalem vel ſpuũalem. Scdo dato ꝙ intelligat coꝛ⸗
poꝛalem.eſt qõ q̃liter faciebat diẽ ⁊ noctem.
Circa quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oſtendit᷑ ꝙ illa lux qᷓ dicit᷑ pꝛi
mo die fuiſſe creata nõ crat lux coꝛpalis. Lux coꝛꝑa
lis eſt ad decoꝛẽ ⁊ ad ↄplementũ celi ſiderei ſiue fir/
mamenti.ſi &̊ qd oꝛnat ⁊ decoꝛat aliqd coꝛpꝰ nõ põt
nec dzʒ ante ipᷣm fieri. cum ꝓductio firmamenti ſpe/

ctet ad opus ſcde diei.videt᷑ ꝙ pꝛimo die lux coꝛpa-

lis nec potuit nec debuit fieri.⁊ fuit facta lux coꝛxoꝛa
lis vel lux ſpnᷣalis.g̊ ⁊c. ¶ Itez in enũeratõne opeꝝ
ſex dierũ intendit ſcriptura explicare ꝓductõeʒ illo/
rum q̃ ↄſtituũt vniuerſum ſicut manifeſtũ eſt.gᷓ vel

creatura ſpnñalis vtpote angelꝰnon eſt de ↄſtitutůòne

vniuerſi.vel ſcriptura rerũ ꝓductõeʒ inſufficiẽter ex-
plicat ⁊ tradit.vel oꝑtet ꝑ aliquid ibi poſitum expꝛi⸗
mi.ſᷣ̊ pꝛimi duo modi ſunt incõueniẽtes.reſtat ergo
ꝙ ſcriptura explicat ꝓductõeʒ creature angelice.ſed

creatura angelica fuit in pꝛincipio creata ſicut oſten

ſum eſt ſupꝛa.ᷣ pꝛioꝛ oĩm creata eſt ſapia.g eins ꝓ/

ductio expꝛimit ꝑ opus pꝛime diei vel ſaltem foꝛma
tio.ſed opus pꝛime diei nõ fuit niſi ꝓductio lucl.g ꝑ

lucẽ intelligit ſcriptura naturã ſpalem. ¶ Neʒ lux
de ſpuũalibus ⁊ coꝛꝑalibus dicit᷑ ꝓprie.magis tñ pꝛo/
prie de ſpnñalibꝰq;ᷓ de coꝛpalibus. ſicut dicit Aug.ſu/

per geñ.ad lr̃am. Pꝛoprijſſime em̃ de lux eſt.⁊ q̃ ad

ipᷣm magis accedũt plus babẽt de nã lucis.g in ꝓdu

ctõne lucis illa crcatura debet pꝛincipaliter intelligi

cui pꝛincipaliꝰↄuenerit.ſᷣ hec eſt creatura ſpnalis.ꝗ
⁊c̃. ¶ Item lux iſta coꝛpalis eſt ad fomentũ planta/
rum ⁊ animaliũ.⁊ etiã ad ſolaciũ hominum..ſi g̊ pꝛi⸗
mo ⁊ ſcdo die nõ crant plante q̃ fouerent᷑.nec aima
lia nec homines quibꝰilla lux aliqð ferꝛet obſequiũ.
videt᷑ ꝙ deus fruſtra feciſſet eam in primo dieruz. q;
ſi deus nihil fruſtra facit.reſtat ꝙ ꝑ illam lucẽ nõ in/
telligit᷑ lux coꝛpalis ſed ſpũalis. ¶ Item lux illa que

pꝛimo die creata eſt.erat lux coꝛpalis.g diẽ ⁊ nocteʒ

coꝛꝑaliter faciebat.ꝗ̊ videt᷑ ex hoc ꝙ; ꝓductio ſoł fu/
erit ſuꝑflua. ¶ Item ſi lux illa fuit coꝛpalis.cum eſ/
ſet bona debuit a diuina bonitate in ſuo eſſe ↄfirma-
ri. ſic em̃ onie aug. vidit deus ꝙ eſſet bonum.i.qð
placuit vt fieret.placuit etiã vt in ſuo genere perma
neret.g videt᷑ ꝙ ſi lux illa ꝑfecta eſſet in pꝛincipio ꝙ
adbuc maneret.g ſi magne dlaritat eſſet illa.impoſſi
bile eẽt ꝙ ſenſum nr̃m latẽt. ſi igit᷑ lumẽ eiꝰnõ ꝑcipi/
mus ſenſu. ⁊ vſum eius nõ capimꝰintellettu.ipſa nõ
eſt.̊ nuncᷓ fuit. Sʒ ↄtra hoc obijcit᷑ ⁊ oſtenditur

DBintelligentiã buius partis in qua agit᷑ de

pit᷑ ꝙ pater ſit ꝑ filium. ſed bec planius dicta ſunt in pꝛimo li.di.xxxij. ⁊ ideo ad pᷣſens

ꝙ lux illa corpalis fuerit ꝑ textum pꝛimo. quia ante
foꝛmatõeʒ lucis pᷣmittit᷑ ꝙ tenebꝛe erant ſuꝑ faciem

abyſſi.& ſi ꝑ abyſſum intelligit᷑ materia coꝛpalis.lux

qᷓ facta eſt ad expulſionem illaꝝ tenebꝛaꝝ erat coꝛpo

ralis. Item hocipᷣm oſtendit᷑ ꝑ multos expoſito/
res.⁊ pꝛimo per Bedam.occidente luce paulatim.⁊
poſt ſpacium diuine lucis inferioꝛes ꝑtes ſubeunte
factũ eſt veſpere.ſicut nũc vſitato curſu ſolis fieri ſo⸗
let.S ſi hoc nõ põt intelligi niſi de luce coꝛꝑali.patet
⁊c̃. ¶ Item ꝙ de luce coꝛpꝑali intelligat᷑ videt᷑.Scri⸗

ptura numerat ſenarium dierum.⁊ ↄſtat ꝙ dies iſti
ofſmes ſunt eiuſdem nature.alioquin non eſſent inſi/

mul ↄnumerabiles.ſed poſt foꝛmatõeʒ ſolis a quar
to die inantea fueꝛũt dies coꝛpales.ſed tales dies nõ
poſſunt ceſſe niſi a luce coꝛpoꝛali.g ⁊c. Item ꝙ nõ

poſſit intelligi de luce ſpirituali videtur.quia diuiſio
lucis ſpiritualis a tenebꝛis eſt ſeparatio bonoꝛum a

malis. ſi ſimul eſt diuiſio lucis a tenebris.⁊ foꝛma⸗/
tio lucis.⁊ hoc fuit totum in pꝛime diei initio.videt᷑
ꝙ lapſus maloꝝ angeloꝛum fuerit abſq; aliquo ſpa
cio temꝑis interiecto.ſi ergo hoc eſt impoſſibile ſicut

ſupꝛa ꝓbatum eſt. patet ⁊c.¶ R. dom qꝙ in bac que 7

ſtione differenter ſenſerũt Aug.⁊ alij doctoꝛes.ſicut
etiam in queſtõne de infoꝛmis materie ꝓductione.
Augꝰ.em̃ voluit ꝙ ꝑ celum intelligeret᷑ natura ſpi/
ritualis infoꝛmis.⁊ quia lux reſpondebat celo.ꝑ cõ/
ſequens ꝑ ipam lucem ſpnalem. angelicam naturaʒ
foꝛmatam nixit intelligi ad literã.ꝑ diem vo dixit in

telligi ip̃am ↄſideratõnem augelicam.ꝑ ſeptenariuʒ
dierum ſeptemplicem ↄſideratõnem.⁊ ꝑ veſperam

diei. ↄſideratõnem creature in ſeantau a creatu⸗
ra eſt ſicut tenebꝛa.p mane vᷣo reductõnem ipſiꝰco⸗

gnitõnis creature in genere ꝓpꝛio.ad cognitiõeʒ que
eſt in ſumma luce.⁊ ad laudem ipᷣius dei.⁊ quia poſt
ꝑfectam ↄuerſionem a laude dei non ceffat.ideo ſe-

ptimum diem in quo eſt requies cõtemplatõnis di/
xit nõ habere veſperam. ¶ Ad hanc autem poſitio/
nem manifeſtandã ſatis ſcriptura confoꝛmat᷑ ſuꝑer
Geñ.ad literaʒ.vbi oſtendit ꝙ multa dicunt᷑ de illa.
vj. dierum enumeratõne.que magis competũt die/
bus ſpnalibus ⁊ luci ſpirituali qᷓ; luci materiali.pꝛo/
pter qð in ꝓductõne omniñ rerũ coꝛpoꝛaliũ dr.fiat.
fecit.⁊ factum.in ꝓductione vᷣo lucis non dicit᷑.niſi

fiat ⁊ factum eſt. Et huiꝰ ratio eſt.quia om̃s alie res S
a creatura ſpirituali habent triplicem modum eſſen

di.videlicet in ſua cauſa ꝓducente.⁊ in mente ratio/
nali.⁊ in coꝛpoꝛali materia ſubſiſtente. Creatura au.

tem ratõnalis non babet niſi duplicem modũ.vide/

licet in vbo ⁊ in ſe. Multa etiã ad boc adducit qͥ oñ
dunt ipᷣam poſitõeʒ eſſe ↄſonam tam fidei.qᷓ; ſcptu/
re.qᷓ; etiã rãtõni.⁊ ꝑ boc veritatẽ fidei ⁊ ſepture a re
cto ratõnis tramite nullatenus etiã deuiare oſtẽdit.

vñ ſup Geñ.ad literam libꝛo pᷣmo habemꝰ.ꝙ ᷣm fi

dem rñdendum eſt om̃ibꝰqͥ calũniari libn nr̃e ſalut⸗

e
ent
lon
hoocg
ei
in
i
in
ſtni
ſerbla
ſt
iſan
ͤp
lſeſgepe
ehcſef
ſcsq
on⸗
Ckincſfin
eſiüe
uun
in dir
dic ſti
gkbibe
puutoun
dlctugt.
Me:
Hhoglig.
twlptna
N
lhlain;
Nbſtuatuid
nuclcita⸗
uföhche
oletwen
ſeohglsat
gieſenlign
ſlccanick⸗
donee
ittjſgign
lenli uanie
ſcnangqu
inghi
Ulio
icfnenzn
higniſcin

ſlazfe
Utickzee
enliſunn

Aturfi
adöſen

,uig ante
lofagin
uls ſur
entcow
coſto⸗
ullemn
8ſchante
sfiiſ⸗
lnc
eio⸗
ngdſt
ncſarit⸗
lssne
alesdisſo
Nng
andinte
bororn
Potſoms
inito dic⸗
Gicnoſ
npüblefon
nqubege
wans iar
e gum
nmanhe⸗
atclode⸗
Hammann,
ſendoden
aſhtmnih
inſcham
ngasgenn⸗
cihmnihſh⸗
lopirocjct
m1c
cſt dtn
nheonis⸗
cnuten Noſto
formi ſpe
indanigl
Cnheit
kimanf,
celüheiil
eson NktN

tutfeloſn

nnnocinaen
Connotunh
tjnant⸗

S=
—

affectãt. vt quicq̃d ipſi de rerũ natura veracibꝰdocu/

mentis demõſtrare potuerũt.oñdamꝰlr̃is nfis non
eẽ ↄtrariũ.quicq̃d aũt de qbuſlibet ſuis voluminibꝰ
bis nr̃is lr̃is.i.catholice fidei ↄtrariũ ꝓtulerunt.aut

aliqᷓ facilitate aut vlla dubitatõne.credamꝰipᷣm eſſe
falſiſſimũ.Otumcũq; aũt hec poſitõ ꝓbabilis eẽt ⁊
rõnabilis.catholici tñ tractatoꝛes qͥ aug.ſecuti ſunt
viã aliã appꝛobauerũt magꝗ ſcʒ ꝙ dierũ diſtinctõ eſ/
ſet malis ſeu ſenſibilis.⁊ pꝛime diei oꝑatio cẽt infoꝛ
matio luc coꝛpalis ꝗᷓ tres dies fecit añ ꝓductõeʒ ſo/

lis.Et qꝛ iſtã ꝓductõeʒ mag inſinuat textꝰſcpᷣture.?ꝰ

maer. equunt᷑ expoſitoꝛes ⁊ illi qͥ Aug.libẽter ſecuti
ſunt.iõ

cit pᷣ eſſe factã.coꝛpalem lucẽ inſinuat.⁊ ↄcedende ſt

9 rõnes qꝗᷓ illud ꝓbat. Ad illud vo qð obr pᷣG ꝙ lux ẽ

ad decoꝛẽ ⁊ oꝛnatuʒ celi.ddᷣm ꝙ nõ qlitercũq;.S put

eſt in diſtinctõe opleta ſᷣm nũerũ ⁊ prietatẽ coꝛpoꝝ
celeſtiũ.ſtellaꝝ ſcʒ ⁊ planetaꝝ.⁊ B nõ fuit añ diẽ q̃r/

1o tum.¶¶ Ad illud qð obr ꝙ ↄditio anglice nature dʒ

in.vj.diebꝰexplicari.dðm ꝙ illud nõ optet explicite
dici. ſic etiã nec de lapſu nature anglice in ſcpᷣtura le
git᷑ hiſtoꝛialit᷑ ſß mag allegoꝛice.Et rõ huiꝰeſt. qꝛ ſcri
ptura pꝛincipalr intẽdit agẽ de oꝑibꝰreꝑatõis.ſicut
dicit hug. ⁊ ſpter illa vt meliꝰexplicent᷑ agit de lapſu
⁊ↄditõne.⁊ ratõne huiꝰdetermiat de his q̃ faciũt ad

hois ↄditõcʒ ⁊ ↄſeruatõeʒ.Et qꝛ in ſcriptura nõ agi

tut de lapſu nec de ↄqitõnc inſtituti.aliter poſſet di/
ci.ꝙ qꝛ ſcriptura tradebat᷑ genti rudi.q̃ vᷣſabat᷑ circa

ſenſibilia. ideo pᷣ in opibꝰ.vj. dierũ ↄditõeʒ ſenſibili
um inſinuat.nihilominꝰ tñ pᷣbens viã ꝑ h̊ ſenſibilia

ad intelligẽda ſpũalia.hec em̃ fecit ad illa inſinuan/
da. vñ nõ indocte ꝑ foꝛmatiõeʒ lucl intelligi põt foꝛ/
matio nature ſpũalis.pꝛincipaliꝰtñ inſinuat᷑ foꝛma⸗
tio coꝛpalis.⁊ ſic pʒ q̃liter ꝓceſſus ſcpᷣture qᷓuis vi⸗
deat᷑ eſſe vulgaris.tñ eſt ſufficiẽs ⁊ rõnalis. Ad il

11 lud qꝗð obijcit᷑ lux pꝛincipaliꝰↄuenit natuie ſpũa/

12 in li. de di. no.

1

li.dm ẽ ꝙ verũ eſt qtum ad ꝓprietatẽ vocabuli.nõ

—

eſt tñ verũ qᷓ;ẽtum ad vſum cõem. Nominata em̃ lu/
ce niſi determiet᷑ ꝑ añcedẽtia et ↄñtia.lucẽ itelligimꝰ
coꝛpꝑalem.pꝑ quã tñ ꝑducimur ad intelligendũ ⁊ ſpũ
alem. qꝛ cognitio nr̃a incipit a ſenſu.⁊ ſic docet dyoꝰ
¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ lux coꝛpalis
eſt ad fomentũ viuentiũ ⁊ ſolatiũ aialiũ.ddm ꝙ lux
coꝛꝑalis nõ ſolũmodo hʒ iſtã vtilitatẽ.ĩmo ctia ali/
as multas ꝗᷓ foꝛtaſſe nos latẽt.quaꝝ etiã vſum po/
tuit tũc hꝛe. ſicut multe creature hñt virtutes ⁊ vtili
kates qs nos ignoꝛamꝰ.⁊ tñ eas hẽe nõ dubitamus.
Poſſet tñ dici ꝙ vſus eiꝰfuit diẽ ⁊ noctẽ facere.non
ad aialium illuſtratõeʒ. ̊ ad diuinoꝝ operum diſtin
ctionẽ.vñ ⁊ ſi tũc nõ faceret ad illuſtratiões hbumani
ſenſus. facit tñ nũc ex ipa diſtictõe ad illuſtratiõʒ in/
tellect?. dñ ex illa intellectꝰ capit diſtinctõez diuino⸗
ru opern. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſuꝑfluũ fuit face/
re ſolẽ. d q falſuʒ c.qꝛ ⁊ ſi lux illa pfecte illuiaret et
diẽ faceret m ꝙ faciebat p illo tẽpe ad dierũ diſtin/
ctionẽ.placuit tñ deo rebꝰad maioꝛẽ pfectiõez dedu/
ctis vtpote ad oꝛnatũ lucẽ facere plenioꝛẽ.ꝗqᷓ etiã diẽ
faceret clarioꝛẽ. ⁊ ꝓpter ̊ ex ipſa ctiaz luce ſiue nube
lucida ſolẽ fecit in maioꝛi lumine ſicut dicet᷑ poſtea.
Et ꝑ hoc pʒ illud qð obijcit᷑ vltimo ſcs ꝙ illa lux de⸗
buit manere. dom em̃ verũ eſt qꝙ manet ſᷣm foꝛaʒ
⁊ nam.p̊ nõ opꝑtet ꝙ maneat ſm illũ ſtatũ bᷣm quem
paimo foꝛmata erat. manet aũt in ſole qui ex ipa foꝛ

1 ſitio iſta ſecuriꝰet vtiliꝰẽ ſuſtinẽda. Scom
hãc igit᷑ poſitõeʒ.ddm ẽ ꝙ ſcpᷣtura ꝑ lucẽ illã quã di

XIII

matus eſt. ſicut innuũt expoſitoꝛes. et melius patet
ſuper literam.
Queſtio. ij.

„

maſce.ꝙ faciebat emiſſionez radioꝝ ⁊ ↄtractõnem.

¶ Qusliter illa lux faciebat diẽ ⁊ noctem.Et dicit DH⸗

Ait em̃ ſic. In pꝛimis tribus dicbꝰreflexo vel cõtra⸗
cto lumine dñico pᷣcepto. dies ⁊ nox fiebat. Et baſiii
us in exam̃. Tũc autem nõ ſolaris coꝛpis motu.ſed
diffuſione pꝛincipalis lumis. mõ ſe ſubqucentis.mõ
denuo reducentis.ſᷣm diuinã pᷣceptõnem diem faci
ebat.noxq; reuertebat᷑. Beda aũt ⁊ alij expoſitoꝛes

*

latini dicũt diem ⁊ noctẽ faciebat ſua reuelatone.
hoc habitum fuit in aucte pꝛius poſita in la.occi/

dente luce paulatim ⁊c.
dum obijci᷑ ſic pꝛimo.ſcriptura dicit. diuiſit luceʒz a

Contra pꝛimũ dicẽdi mo

tenebꝛis. g ſimul fuerunt lux ⁊ tenebꝛe.ſed ſi lux ila
faceret diẽ ⁊ noctẽ ꝑ emiſſionẽ ⁊ retractiõeʒ raciox.
cñ nõ ſit ſimul emiſſio ⁊ retractio.nõ eẽt ſimul lucſis

⁊ tenebꝛaꝝ diuiſio. ¶ Item ſcriptura dicit ꝙ lux i /

la faciẽdo diẽ.faciebat veſi pe ⁊ mane.ſ ſi ſola emiſſii
one fieret dies.⁊ ſola ↄtractõne fieret nox.nunqᷓ; et
veſꝑpe ⁊ mane.ſ̊ ſemꝑ eẽt clarꝰd ies vel obſcura nox.

S ille modꝰdicẽdi non opetit ſacre ſcpᷣture. Item

emittẽ ⁊ ↄtrabere radios ſunt cooꝑatões oppoſite.
8cu ſole ptãtes rõnales ſint ad oppoſita. vĩ q lux il
la eẽt rõnalis ſuba.ſi ẽᷓ h̊ ẽ abſurde dicẽ.vr ⁊c.¶ ¶Itẽæ
ꝙ lux illuiet.iſte ẽ actꝰnãlis ⁊ neceſſariꝰ.ſi gnlla ſꝛba

7

põt ſei
lux vbi erat nõ poterat nõ illuiare. non poterat ra
gios ſuos ↄtrabere.
ſic. Ad hͥ ꝙ fiat motꝰ alicuiꝰcoꝛꝑis regłaris ⁊ vnifoꝛ
mis.nõ ſolũ requirit᷑ virtꝰmotoꝛis ſᷣ etiã ↄgrua diſ/

pᷣam pᷣuare ſua nccia ⁊ nali opatõne.videt᷑

Contra ſcdᷣm moduʒ obijcit᷑

poſitio ex ꝑte mobilis.⁊ ex ꝑte ſpacij.g ſi adhuc non

eẽt facta oꝛbiũ diſtinctio.vẽ ꝙ nulla fieret bꝰ coꝛpis
reuolutio. ¶ Item mãꝗᷓ ex oĩ ꝑte ſua erat vnifoꝛmis.
ſi gH mot?ꝰẽ ꝓpter aliquã diuerſitatẽ. vel ĩ eo q̊ mouet᷑.
vel i eo citca qd mouet᷑.vẽ ꝙ lux nõ moucret᷑.S non
faciebat diẽ ⁊ noctẽ ꝑ ſuũ motũ. Itẽ mã illa ex oĩ
ꝑte erat eqᷓ illuiabilis.& ſi lux illa vbiq; illuminabat
qcunq; moueret᷑.diẽ ↄtinue faciebat.ᷣ nunqᷓ; facie/
bat mane ⁊ veſpe.¶ Item ſi ꝑ ſuũ motũ faciebat di
em ⁊ noctẽ.cũ illa lux añ fuerit pducta qᷓ; mota. fuit
ꝓducta añ oẽm diem.j nõ erat opus pꝛime diei. Si
tu dicas mihi ꝙ ſil cepit eẽ. moueri.⁊ illumiare.q̃ro
vbi pꝛimo incepit moueri.aut eniz ex oꝛiente.aut ex
occidente aut ex aliqᷓ alia parte celi. Si ex oꝛiẽte.er⸗
go videt᷑ ꝙ pꝛimo fecerit mane ⁊ poſtea veſperam.
et hoͤc eſt vtra ſcripturã que dicit factũ eſt veſpere ⁊
mane. Si ex occidente.g videt᷑ ꝙ lux cepit in occaſu
qd eſt incõueniens.Si in aliq̃ parte alia.vt in meri-
die.tũc v ꝙ dies ille nõ habuit.xxiiij.hoꝛas.qdð ẽ cõ
tra expoſitoꝛes.⁊ ꝓpter h̊ eſt qð vbi lux illa ſit facta ⁊
q̃liter. N. dᷣm ꝙ ſicut pᷣtactũ fuit in pᷣncipio.du⸗
plex eſt modꝰdicedi.vnꝰpᷣm doctoꝛes grecos. vicʒ
Baſiliũ ⁊ greg.⁊ dam̃.alter ſᷣm latinos.Dixer̃t eniʒ
baſiliꝰ ⁊ dam̃.ꝙ lux illa emiſſione ⁊ ↄtractõe radioꝝ

9„

diẽ et noctẽ faciebat.G̊ aũt dicebat eſſei

—

n ptãte ipſi?

14

74

lucis.nõ ꝑ virtutẽ ꝓpꝛiam ſed per pᷣceptõneʒ diuinã.

⁊ buiꝰſimile legimus in ſcriptura Exoð.x. Extendit

moyſes mauũ in celum ⁊ facte ſunt tenebꝛehoꝛribi/

les in tota terꝛa egypti tribꝰdiebꝰ.Cõſtat em̃ ꝙ in il⸗

lo triquo ſol erat in emiſperio terꝛe babitabilis.⁊ in

terꝛa ieſſen. ⁊ in alias habitabiles regiones radios
ſue lucis emittebat.⁊ a terꝛa egypti radios ſue lucis

D 5
I.
ptrahebat. Sile etiã foꝛte factum eſt in paſſione dñi
vbi ſol ṽ obſcuratꝰfuiſſe.⁊ G̊ totũ factũ ẽ nõ nã ſed
diuio p̃cepto.⁊ ꝑ hũc modũ intellexer̃t doctoꝛes gre
ci fuiſe in illo ðᷣ triduo.⁊ ꝓpterea rones pꝛiꝰ inducte
de nali ptãte ĩ nullo cos ledũt. Auẽtes etiã ſacre ſcri
pture nõ vident᷑ ↄtrarie.qꝛ viuiſio illa lucla tenebrꝭ
nõ intelligit itum ad ſitũ localẽ.ᷣ qtum ad diſtin/
ctionẽ foꝛmalẽ.ſiẽ diſtinguit᷑ habitꝰa ſua pꝛiuatõne.
⁊ qꝛ ab ̊ habitu in pꝛiuatõeʒ ⁊ pceſſus erat ⁊ regreſ
ſus. qᷓtum ad regreſſuʒ in habitu dĩ̃ feciſſe mane. q
quidẽ fiebat radioꝝ emiſſione.q;tum vᷣo ad ꝓgreſſũ
in pꝛiuatõeʒ dr feciſſe veſpam.qð quidẽ fiebat radi/
oꝝ ↄtractõne. Aliꝰ modꝰdicẽdi vᷣm latinos docto
res q vẽ eẽ rõnabilioꝛ ẽ.qꝛ vᷣtuti nãli poſſibilioꝛ.ſc ꝙ
lux illa noctẽ ⁊ diẽ facicbat ſuo motu.ſiẽ ſol ſua facit
actõne. Intelligit᷑ em̃ lux illa facta fuiſſe vbi nũc eſt
ſol.nam ex illa foꝛmatꝰcredit᷑ eẽ ſol.ꝓducta aũt fuit
ſuꝑ eã ꝑtem ſupra quã nr̃m ẽ emiſperiũ.⁊ illð emiſ/

periũ illuiando fecit diẽ.⁊ ꝓgrediẽs ꝑueit ad occaſũ
⁊ fecit veſpe.⁊ pꝰdeinde regrediens ad oꝛtũ fecit ma
ne.vũ reſpectu vniꝰ⁊ eiuſdẽ emiſpij noctẽ ⁊ diẽ faci

ebat ſucceſſiue.reſpectu vᷣo emiſpij nr̃i ⁊ alteriꝰ ſil fa

ciebat diẽ ex vna ꝑte.⁊ noctez ex obiectu illiꝰ nature

denſe q̃ erat ĩ medio illiꝰ mae.q̃ q́;uis nõ eẽt adpuc ĩ
foꝛma ↄpleta.tñ in illa ꝑte ita denſata poſſet ꝓijcere
vmbꝛã.ſic in ꝑte ſupioꝛi ꝓ ſua raritate ⁊ q̃dã ſubtili⸗
tate poterat ſuſciꝑe lucꝭ influẽtiã. Et iõ vtrũq; eoꝛũ
inſinuãs ſcpᷣtura dicit.diuiſit deꝰ lucẽ a tenebn qtuʒ
ad exñtiã luctin vno emiſpio.⁊ tenebꝛe in alio.⁊ fa-/
ctũ eſt veſpe ⁊ mane q;tum ad receſſuʒ a nr̃o emiſpꝑe
rio.⁊ q;tũ ad regreſſum.Hũc igit᷑ modũ tanꝙ ꝓba/
bilioꝛẽ ſuſtinẽdo ad pꝛimũ qð obijcitur in ↄtrarium
ꝙ nõ erat ibi idoneitas ſpacij nec coꝛꝑis p quã fierz
motꝰalicuiꝰoꝛbis.dð ꝙ ſiẽ ſol ĩ claritate illꝗ lucẽ ex/
cedit.ita etiã in motꝰregłaritate ꝓpter oꝛbiũ diſtictõ
nẽ ⁊ ↄplemẽtũ.⁊ ſiẽ lux illa claritatẽ hẽbat ſufficiẽtẽ
ꝓ illo ſtatu.ſic etiã ſuꝑioꝛ ꝑs mãe q rarioꝛ erat ⁊ pu
rioꝛ.viã ſibi pbebat ad motũ habilẽ q;uis nõ eſſet in
tanta ꝑfectõe in quãta nũc ẽ ctber. 1Ad ill qð ob⸗
ijcit᷑ ꝙ mã ex oĩ ꝑte vnifoꝛmis erat.dð ꝙ et ſi ex om̃i
ꝑte cẽt influẽtiã lucleqliter nata ſuſciꝑe.illa tñ lux ñ
Botarat woi illuiare.ſicẽ ⁊ ſol nõ pᷣt.⁊ iõ cum ex vna
ꝑte illuiabat᷑.ex alia ꝑte erat obſcura.⁊ qꝛ ad lumen
vnifoꝛmit᷑ erat diſpoſita.cũ nõ poſſet ſil illuiari.oꝑ/
tebat iliumiari ſucceſſiue.⁊ ita oꝑtebat fieri noctẽ ⁊
diẽ. Si tu q̃ris q̃re deꝰ nõ fecit lucẽ ita ſufficiẽtem q;
vndiq; poſiet illuiare.dᷣ ꝙ ſi ſic feciſſet.ꝑ illã lucem
eẽt illuiatio.ſᷣ nõ hoꝛaꝝ diſtinctio.nec tꝑalis ſucceſ/
ſio. Diuine ãt diſpõni placuit mom q̃ſi carmen pul-
cerꝛimũ q̊dã decurſu tempoꝝ venuſtaꝛe.Ad illud

15 qð obijcit᷑ ꝙ ſp illuiabat. S ſꝑ diẽ faciebat.ddʒ ꝙ nõ

ſequit᷑.qꝛ nõ qcũq; illuiatio dies appellat᷑ ſ illuiatõ
ꝗ̃ eſt in nr̃o emiſpio.qᷓ mag dies dicebat᷑ q; illuiatio
alteri?ꝰemiſꝑij.no ꝓpter illð qð tũc erat ſolũ.ſᷣ ꝓpt᷑ id

16 qð futurũ erat. ¶ Ad illð qð obijcit᷑ ꝙ añ fuit ꝓdu/

cta ꝙᷓ; mota. dò qꝙ in die nali duo ſt᷑.vic; claritas aen

ſiue rei tranſpent.⁊ ſucceſſio tpis.Claritatẽ aũt faci
ebat lux radioꝝ multitudie in ꝑte mãe trãſpent.⁊ q

lux ſil eſt ⁊ lucet ⁊ illuiat.ſil cepit eẽ iſto mõ dies cuʒ
luce. Succeſſionẽ aũt tꝑis faciebat.vel ipa mutabi-
litas qᷓ erat in mã infoꝛmi añ ꝓductõeʒ luc.vel etiã
ipᷣa lux mota q̃ erat nubes lucida.⁊ ita vtroq; modo

ſuccefſio tꝑis vel ſił cum luce incipiebat vel añ.⁊ illa
luccelſio ad pꝛimũ diẽ ſpcctabat,.⁊ iõ quocũq; modo

dicat᷑ dies. foꝛmatio luck eſt opꝰ?pꝛimẽ diei.nõ qꝛ pꝛi-

cum luce. Muis cm̃ mot? ſequat᷑ eſſe ſ̃m naturã.tñ
duratõne põt ſimul cũ mobili inciꝑe.Et ſi qᷓ̃ras vbi

incepit moueri. dico ꝙ vbi facta eſt. ̊ de loco vbi fa/

cta ẽ due ſunt opiniones. ¶ Quidã em̃ dicũt q; lux 1
illa facta eſt in meridie.⁊ rõnem huiꝰaſſignãt dupli⸗-
cem. Anã qꝛ lux illa pᷣ faciebat veſpe. poſtea mane.ſi
cut dicit ſcriptura. & vr ꝙ pꝛiꝰtendẽt ad occaſuʒ. qᷓ;

rediret ad oꝛtũ. Alia eſt rõ.q; dei perfecta ſunt oꝑa.⁊
ideo diẽ ⁊ lucẽ fecit in ſua plenitudine.⁊ ita in meri/

die.⁊B mõ videt᷑ ſentire Beda et alij expoſitoꝛes q̃

dicũt pꝛimũ diẽ a plena luce cepiſſe.Et ſi tu obijcias

ꝙ tñc a pꝛincipio diei vſq; ad maue nõ ſunt.xxiiij.ho

re.rñdent ⁊ dicũt ꝙ; ſex hoꝛe buiꝰdiei pᷣceſſerant ſuc-

ceſſione tꝑis ꝑtrãſeunte ꝓpter ipſiꝰmaterie mutabi-

litatẽ.⁊ poſtmodũ.vj.hoꝛa q̃ ẽ in nũero ꝑfecta facta

Elux q̃ eſt coꝛpꝰpfectũ in ſui nã.plena ⁊ pfecta irra-
diatõe vtpote in meridie⁊ cũ eẽt tũc tpᷣs cq̃noxiale.
vſq; ad occaſum fuere.vj.hoꝛe.⁊ poſtmodũ vſq; acd

oꝛtũ ſequẽtis diei fuerũt.xij.⁊.vj.pceſſert añ foꝛma
tionẽ luclꝑ creatõeʒ celi ⁊ terꝛe.⁊ ita factꝰeſt dies na

turalis ꝑfectꝰ integer. ¶ Alia opinio ẽ ꝙ nõ fuerit

moꝛa tpis interiecta inter creatõeʒ ⁊ diſtinctõeʒ. im
mo ſtati pꝰ creatõneʒ celi ⁊ terꝛe ꝓduxit dñs lucẽ.ita
ꝙ poſteriꝰnã.ſᷣ ſil duratõne.⁊ iſti dicũt ꝙ lux illa ce/
pit in oꝛiente.⁊ ſua reuolutõe ꝑfecta tendẽdo ab eo/
dem pũcto in idẽ fecit diẽ nãlem.⁊ G vr̃ hug. ſentire

in li.de ſacra.Ait em̃ ꝙ nõ fuerit moꝛa interiecta int

creatõeʒ ⁊ diſtinctõis inchoatiõeʒ qꝗ̃ incepit in lucis
foꝛmatõe.⁊ illud vr̃ ſat᷑ ꝓbabile ꝙ ibi cepit lux illa ĩ
pꝛimo die.vbi ↄditꝰẽ ſol ĩ die.iiij. Credit᷑ em̃ ſol.iiij.
die ↄditꝰfuiſſe ĩ oꝛiẽte nõ in meridie.⁊ luna i occidẽ/
te. Et ſi tu obijcias ꝙ pꝛiꝰdebẽt dicẽ factũ eſt mane ⁊
veſpere. duᷣm ꝙ ſicut dicit męr̃ in lr̃a.mane dicit fi⸗
nẽ pᷣcedẽtis noci.⁊ ex h̊ dicit quãdã obſcuritatẽ ꝓpt
B cꝙ nõ tm̃ dicit diei initiũ.imo dicit noci ↄſũmatio
nẽ. Et qꝛ in pꝛia luc foꝛmatõe nõ pᷣcefferat nox.ſᷣ ſta

tim lux incepit ſm ſuã totã ptãteʒ illuiare.iõ dĩ diel
illa cepiſſe a plena luce. adeo ei lucebat ibi vbi cepit
ſicut ſi eẽt in meridie. Mec dr̃ feciſſe mane.qꝛ nõ pꝛe

ceſſerat dics. pꝛiꝰ veſpe qð eſt finis diei.⁊ poſtmo-
dũ mane qd ẽ finis noci.qꝛ pꝛiꝰfecit diẽ ⁊ poſtnodũ

noctẽ Et tã h̊ modꝰdicẽdi q; p̃cedẽs ſatt ẽ ꝓbabilis.

nec facile diſcernit᷑ qͥs eoꝝ nlabeae veritat.⁊ iõ qᷣcũ/
qʒ iſtoꝛum modoꝛum dicat᷑ non eſt facienda magna
Onſequẽter querit᷑ de eſſentia ⁊ quidditate lu⸗
cis coꝛꝑalis ĩ ſe. Et circa H̊ duo qrunt᷑. Primo

rit vtruʒ lux ſit coꝛpꝰvel foꝛma coꝛpis. Scdðo arit

vtrũ ſit foꝛma ſubalis vel accidentalis.
(QAueſtio. ſ. c
¶ Eirca quaʒ ſic pceditur ⁊ oſtendit᷑ ꝙ lux ſit coꝛpus.
Augꝰ.in li. de libe. arbi. ij. in coꝛpoꝛibus lux primum
ſocum tenet.¶ Item Aug.ſuper Geñ ad literã.lib.
vij. Anima omnẽ coꝛpoꝛeam materiã dignitate na/
ture pᷣcellit.per lucem tamen ⁊ aerem que in mundo
pꝛecellentia ſunt coꝛpoꝛa coꝛpus adminiſtrat.
Item Augẽꝰ.in epiſtola ad Aoluſiañ.iij. Homi⸗/

„*

num inquit iſte ſenſus eſt nibil niſi coꝛpoꝛa valenti ⸗
um cogitare. ſiue iſta groſſioꝛa videlzʒ humo: aut hin
mus. ſiue ſubtilioꝛa ſicut aer ⁊ lux. tñ coꝛpa.¶ Itẽ

H vr̃ rõne. In ſpiritibꝰẽ reꝑire ſpm̃ qͥ eſt pure lux.S

ſilit in coꝛpalib? vr ꝙ ſit repire coꝛpꝰ qd ſit purs lux.

ma dies ipᷣam lucẽ pᷣceſſerat.ᷣ qꝛ ſimul incepit dies

ſtileitaon⸗
Kenatenelan
nhinlii
Necroluen
oia

licecdiin
uchi⸗
nortcdnn
tltsſueſſi
kalaſpſeg
tinfenhtan
eqgcorc
ſugelac,
nionsti
duigefi
nſenſzln
ſginiefi

Hafſrad,
Geatchſdin
ſbugolei

arüne
inlin
einmni;
Mre
tirhn hin
tigin
epſeungtl
naeuſtz;
Pimſunten
nntn
ac gpeſtar
ütſachin
nmtöſinnitn
löeſonti⸗
fenumetueh,
enianinſen
nigmiſſtninn
icaßzschtnt.
NN1Girotitet
1icfaiüͤſten
weeimniaſtden
Nincgind igiͤſet
rutic:Ritig
Ont ilin
tikdcenk
Eegfecnmätb
Non. kDfimtr
ittmauti
mndcjiini
Nhieghitil

Werdiinin
nguhmaN,
tgisfen
iiniinif
rintmgi
tfmuni e
“
berenn ⸗
vcrihng

S.

Eniky vr lllud q eſt luioſum in coꝛpibꝰ ſit lux pu.

vf ꝙ lux ſit coꝛpꝰ.¶ Itẽ lux in ſole ẽ in plena actua

ra. illud ẽ coꝛpꝰcũ ſiẽ pʒ in ſole. S

litate ⁊ ptãte multiplicãdi ſe. nõ vr ꝙ ſit ermixta
poſſibilitati dſen aũt ſolẽ eſt. . coꝛpꝰ.g vꝛ ꝙ;
pura lux ſit coꝛpꝰ. ¶ Itez nihil mouet᷑ localr motu
dimẽſiuo ⁊ ſucceſſiuo niſi coꝛpꝰ.ſ lux illa q̃ pᷣ creata
fuit ſuo motu faciebat diẽ ⁊ noctem. erat coꝛpus.
d oppoſitũ. Dam̃. Lumẽ eſt qlitas nalis ipſius

mgnis. nulla qlitas eſt co:pa. c; lux nõ eſt coꝛpa. q⸗

litas coꝛpis. ¶ Itẽ dicit phs ꝙ foꝛa ẽ pꝛincipiũ agẽ/
di. &O illud qð maxie ẽ pꝛincipiũ agendi.illð maxic eſt
foꝛma.ᷣ lux int᷑ cetera coꝛpalia ẽ maxic actia. vr̃ ꝙ;

ſit pure foꝛa. ̊ nullũ coꝛpꝰẽ purę foꝛa.cũ om̃e coꝛpꝰ

18 ue ᷣm ꝙ coꝛpꝰ.g lux nõ eſt coꝛpꝰ.

19

20

21

22

ſit ↄpoſitũ.& lux nõ eſt coꝛpꝰ. ein auß ſuxꝑ geñ.
ad l̃am.Qux ẽ ſubtiliſſimũ in coꝛpe.⁊ ob ̊ aie vici/
niſſimũ.ᷣ qð eſt viciniſſimũ nobiliſſime foꝛme.illud
maxie ꝑticipat rõneʒ foꝛme. g vr̃ ꝙ ipſa lux ſit pure
foꝛa.¶ Item nulli coꝛpi opponit᷑ aliqͥd pᷣuatiue pᷣm
ꝙ coꝛpꝰ.ſᷣ luci ̃ᷣm ꝙ lux eſt opponit᷑ tenebꝛa pꝛiuati
R. dm qui
dam nõ attendẽtes nec interiꝰcõſiderãtes vᷣba aug.
dixef̃t lucẽ eſſe coꝛpꝰ ꝓ eo ꝙ poſuefr̃t aliqd coꝛpꝰpu/
re cẽ lucẽ.ita ꝙ in eo nihil eẽt admixtũ de tenebꝛoſi/
tate materie.ſicut ẽ coꝛpꝰſolare a qͥ cetera coꝛpa mũ
di recipiũt illuistões.ᷣ cũ ſupꝛa pbatũ ſit ꝙ nita ſba
ꝑ ſe exũs ſiue coꝛpalis ſiue ſpũalis ẽ pure foꝛa niſi ſo
lus de?. ſat Fi ẽꝙ nullũ coꝛpꝰpõt eẽ pure foꝛma
cñ etiã mullũ coꝛpꝰcarcat extẽſione.⁊ oĩs extẽſio fũ/
det᷑ ſupꝛa n ãm coꝛpaleʒ.nullũ coꝛpꝰpᷣt eſſe ſine mã.
⁊ iterũ nullũ põt eſſe pure foꝛma.ſi g lux foꝛmã diẽ.
nõ põt eſſe lux ipᷣm coꝛpꝰ.ſi em̃ lux eẽt ipᷣm coꝛpꝰ.cũ

lucis ſit ex ſeipa ſeĩam multiplicare.aliq coꝛp? poſ

ſet ſeiᷣm multiplicare ex ſe ſine appoſitõne materie
aliũde.qdð ẽ impoſſibile alicui creature.cũ mã nõ ba
beat educi niſi ꝑ creatõcʒ. Et ideo alr dðm ꝙ ſic bu/
moꝛ ⁊ caleꝛ dupir accipiunt᷑. Aliqñ em̃ dicunt ꝓpꝛie
tates ſiue qᷓlitates coꝛpec ſube.ſic dicũt᷑ humoꝛ ⁊ aq̃
⁊ caloꝛ ipſiꝰignis. Aliqñ noĩant ipam ſbam ſub tali
foꝛa ſic dicit aug.ꝙ humoꝛ ⁊ bumꝰſunt ela.⁊ phi di
cunt ꝙ caloꝛ eſt ſba qᷓdam ſubtilis.Sic intelligẽduzʒ
eſt a ꝑte lucꝭ.ꝙ lux põt dici in abſtractiõc.⁊ ſic noĩat
foꝛmã coꝛꝑis luioſi ꝑ quã illud hʒ lucẽ ⁊ agẽ.⁊ ſic di

cit Dam̃.qꝙ eſt qlitas ignis.Aliqñũ noiat in ↄcretiõe

ipᷣam ſbam ſcʒ luioſam.⁊ ſic accipit᷑ in illa diuiſione
ſcʒ ꝗ tres ſunt ſpẽs ignis.ſcʒ carbo.flama.et lux. Et

buc modũ loquit᷑ aug.qñ dicit ꝙ lux tenet pꝛimuʒ

ſocuʒ in coꝛꝑibꝰ.⁊ ꝙ lux ⁊ aer ſunt coꝛpa ſubtilioꝛa.

Aocat em̃ ibi lucẽ qd nos vocamꝰignẽ. ſicut ex vbis

ipiꝰaug.colligit᷑ expſie.Et ꝑ H̊ patẽt obiecta ad vtrã

qʒ; ꝑtem. Hã auctes ⁊ rõnes qᷓ dicũt ⁊ pbãt lucẽ cor
pus nõ eſſe ſ qlitatẽ.accipiũt lucẽ in abſtractõne ſiẽ
Py. Aauctes vo ꝗᷓ ad oppoſitũ inducunt᷑ loquunt᷑ de
luc

ce ꝓut accipit᷑ ↄcretiue.rõnes vo qᷓ ꝓbant qð ali/
qðᷣ coꝛpꝰſit pure lux.nõ ſunt cogẽtes. Ad iüllud.n.
qð obijcit᷑ de ſilitudine ſpũaliũ ⁊ coꝛpaliuz.nõ ẽ ſiłe.
qꝛ lux ſpñalis cõis eſt creatoꝛi ceeature ᷣm analo-
8914. 7 qꝛ creatoꝛ pure act?c.ideo pot repiri in ſpnali/
bus lux in oimoda actualitate.ita ꝙ nibil habeat de
poſſibilitate materle.nec de tenebꝛoſitate ignoꝛãtie.
Coꝛpalis vo lux nõ repit᷑ niſi in creatura.qᷓ ad ᷣ vt
ſe exiſtat.indiget ſuſtẽtari a mã. ⁊ ideo nõ põt inue
niri lux pura ꝑ oimodã excluſionẽ poſſibilitat mate

ic pot iñ inueniri pura lux ꝑ ercdiuſionẽ opacitatj et

ſitas.

fenebre. t ſic eſt in ſole.¶ Ad iulud qð obijeitur ſi
lux ſolis eẽt ꝑmixta mãe
fecte.dam
me.maxie
Ein Hle

——

Eabun

poſſʒ ſe multiplicare ꝑ/
ꝙ pñtia materie nõ tollit actualitatẽ foꝛ/
qñ coꝛpꝰmultum hʒ de ſpẽ ⁊ paꝝ de mã.⁊
ſtia lucis. q́;uis ſit ibi ma. nõ impe

it ab actõne ſua. Ea aũt qᷓ dicunt᷑ bie lucẽ incoꝛpa
tam bñt ꝑfectã ptãtem multiplicãdi ſe.nõ qꝛ lux ſit
ſolũ ibi in mã. qꝛ coꝛꝑa illamultũ bñt de mã

it dimẽſi

cula lucid

illud ꝗð obijcit᷑ ꝙ lux pᷣ creata mota

e⁊ ſucceffiue.dᷣm q; lux ibi vocat

⁊2 pa

nube/

a ꝗ vere coꝛpꝰerat.⁊ illa non fuit creata p

eo ꝙ fuit ex pexñte ma foꝛa lucis ſibi diuinitꝰ imp⸗
ſa vel educta. Sic igit᷑ ex pᷣdictis pʒ lux ꝓprie ⁊ ab⸗

Itru lux ſit foꝛma ſbᷣalis vel ace
ſubſtatialis vr. Pꝛioꝛ eſt gña
int om̃s foꝛmas coꝛpales deſcribit᷑
nõ vr accñs ſᷣ ſuba.aut illa oꝑatio

m foꝛa ſubalis ẽ nobilioꝛ qᷓ; accñtalis.
nobiliſſima foꝛa coꝛpꝑaliũ ſiẽ in mult locdicit aug. F
cũ multe alie foꝛme coꝛpales ſint ſbᷣe.vr ꝙ lux ſit for
ma ſbᷣalis. ¶ Gteʒ lux int᷑ oĩa coꝛpalia maxie aſſiſDat᷑

luci eterne.ſicut oñdit dyoꝰ.de di.no.⁊ maxie

tute ⁊ efficacia. ſi B̊ totu

ſicteloauéde nõ eſt coꝛpꝰpᷣ᷑ foꝛma coꝛpoꝛis.
Queſtio.ij.

cñtalis.Et ꝙ ſit foꝛa
tio ſube qᷓ; accñtl.ſᷣ lux
fuiſſe creara.g
uit inoꝛdinata.

ſ lux ẽ

in vir⸗

mag ↄpetit foꝛe ſubali qᷓ;

accñtali.vẽ ꝙ lux ſit ſbᷣa. Zre nullũ accñs ẽ cã ſbᷣe.

ſ lux coꝛpis celeſt eſt pꝛinci
tabilẽ ⁊ ſenſibilẽ qᷓ ſt foꝛmeſ
ſtantia. ¶ Item nullũ accñs
vt nullũ ꝑ ſe exñs.
agit.ᷣ coꝛpꝰluioſu
& vr ꝙ lux nõ ſit eia
nullũ accidens facit

2

„

accñs ſᷣ ſubſtãtialis foꝛa.

iñ educẽdi aiam vege/
ales. & vꝛ ꝙ lux ſit ſub⸗
eſt ꝑ ſemetipᷣm actiuũ.
S ſicut ꝑ ſe nõ eſt. ita etiã nec p ſe
m inqᷓ;tum luioſum ẽ ꝑ ſe actiuũ.

See

gradũ ⁊ nobilitatem in rebꝰᷣm

dr̃ias ſpecificas ꝓpter ſi nßt⸗ ꝑticipationẽ maioꝛeʒ ⁊

minoꝛem.ſed coꝛpa mũ
pant de luce ſunt m

ũdi ſᷣm ꝙ plus ⁊ minꝰpartici
agis ⁊ min? nobilia q́;tum ad eẽ

ſubſtantiale. ⁊ ſpẽ.⁊ differẽtia. ſicut pʒ reſpiciẽdo ga

„

dus in coꝛpibus mũdi. Eonibi eſt lucem eeac⸗
Co

cidens coꝛpi luminoſo.

ntra.nihil eſt de

tione accidentis niſi accidens.ſed lux eſt de ↄpoſitõ

ne coloꝛis.cũ coloꝛ nõ ſit aliud
coloꝛ ſit accñs.lux eſt foꝛa accñtalis.
ꝑ ſe obiectũ ſenſus niſi accñs.qꝛ om̃e

ſus ponit᷑ in tercia ſpẽ Aaratie⸗ ſ lux ſeipſa

⁊ ꝑcipit᷑ ſenſu viſus.⁊

tiun

cide
ta in

qᷓ; lux incoꝛꝑata. cũ
Item nibil ẽ
biectum ſen⸗

illud q̊ mediãte cetera ſen/
ſicut dicit aug. ſup geñ.xij.ad lf̃am.& lux eſt ac
n⸗ Ait em̃ aug ſic.viſus agit pura luce incoꝛpa/ 2
ubtiliſſimo aere. deinde lux mixta in gere cali/?5

ginoſo. deinde cum coꝛpulento bumoꝛe.deinde cum

terrena craſſitudine.⁊ ſic quinq; ſenſus efficit.

¶ Item q auget᷑ in aliquo ſalua eiꝰſubſtãtia ⁊ na⸗
tura ipſum eſt ibi accidens.ſed lux auget᷑ in coꝛpoꝛi
bus pᷣcipue lumioſis ſicut dr̃ Iſa.xxx.erit lux lune ſi
cut lux ſolis.⁊ lux ſolis ⁊c. lux nõ eſt ſuba ſᷣ accñs.
cũ ſubſtãtia nõ recipiat magis ⁊ minꝰ. ¶

rat a celeſti natura.nec

Item ſi lux in igne

ſpecifica differentia. Si eſt foꝛma citra vltimã.

nus eſt foꝛtna perfecta ꝙᷓ foꝛma ignis Peciñca

ignis nãlit᷑ lucet. ita ⁊ naturalr calet.nec maioꝛ ẽ vir
tus in ipſo lucẽ qᷓᷓ caleſcere ſiue calefacere.ſed calidi
tas eſt qualitas accidentsalis ipſiꝰignis.g ⁊ lumino
foꝛma ſubſtantialis.
aut & vltima ⁊ ↄpletina.aut citra vltimam. Si ẽ foꝛ
ma vltima ⁊ completiua.gꝗ̊ non videt᷑ ꝙ ignis dife-
.nec ꝙ aliqua luminoſa differane

2 5

24

„

ffoꝛma vltimo ↄpletiua ſit in re ꝑfectiſſima. non vꝛ pabiliter Scomitantis. maxime vbi eſt vebemotia lu nibniilt
in igne lux ſit nobiliſſima foꝛma.ſi g& in celo ẽ foꝛa cis. illud qð obijcit ꝙ auget᷑. dom q augmẽ/ʒ Keichzs in
vltima. vr ꝙ dignioꝛa ſiue nobilioꝛa ſint coꝛpa ela tum illud attendit᷑ rõne fulgoꝛis nõ rõne lucis q̃ eſt is oe
rnia qᷓ ccleſtia. q ſi falſum ẽ reſtat ⁊c. ¶ Nem i crea⸗ foꝛma ſubalis. a ſerone illiattenderet᷑. adbuc ratio neubtanni,
tun s qlitas ẽ imediatũ pꝛincipiũ actõnis. vñ foꝛma nõ valẽt.qꝛ qᷓuis foꝛma ſubſtãtislis ſm ſe nõ recipi/ glittn
ſubalis agit tanqᷓ; mediãtibꝰ pꝛietatib⸗ accñtalib?. at mag ⁊ minꝰ.bʒ tñ intendi ⁊ remitti bm ee ipſiin eii hn
g lur ẽ imediatũ pꝛicipiñ actõis. ̊ vr ꝙ lux ſit acchs. mã. hoc maxime verũ eſt in foꝛmis generalibꝰin q̃ Ninmeens0
26 ¶ Hy. notandũ eſt e in hac qõne ſapiẽtes opinan · bus magis ↄſiſtit coĩtas analogie ᷣm mag ⁊ minꝰ. hnuſfene
nnr atraria ſapiẽtibꝰ. Quidã em̃ dicẽ voluert ꝙ ux⁊ pꝛius ac poſterius.q; vniuecatõnis. 1A ils a8 zd ſinniil
eſt accñs coꝛpi luioſo.ſicut ſapia ſiue ſcia qᷓ ẽ lux ſpů obijcit᷑ ꝙ caloꝛ nõ ciconna ſubſtãtialis calidi.dðᷣm vnainllucft
alis eſt accñs ip̃i aie.⁊ coloꝛ ẽ accñs coꝛpi termiato. ꝙnd eſt ſimile. qꝛ nõ eſt tante dignitatis ⁊ ꝑfectõnis Pitipgtgtt 4
2 caloꝛ ẽ accñs coꝛpi calido. Dixer̃t em̃ ꝙ ſic ſe habz foꝛma caloꝛis ſicut foꝛma lueis.Et hoc pʒ.qꝛ foꝛma tucluniſbe
coꝛpꝰluioſum ad lucẽ.ſicut aia ad cognitiõez. ⁊ ſicut lucis plus re it a nã ↄtrarietatis. coꝛruptõis.⁊ al ſinstpenene⸗
coꝛpꝰterminatũ ad coloꝛẽ. ⁊ ſicut coꝛpꝰcalidũ ad ca⸗/ teratõnis. 7 illud qd obijcit̃ ꝙ nõ eſt foꝛma vl/ ʒ2 Gtfenho
loꝛe. qm ꝑ iam decoꝛat᷑ ꝓ ipam ſentit᷑. ꝑ ipᷣas opat᷑. tima in igne. vm ꝙ ſi lux ponit᷑ eſſe forma ſubſtan⸗ aokti dis
jillud ſi dicat᷑ foda nobilis. nõ intelligit qtum ad tialis cooꝝ ſpẽ diuerſoꝝ. vtpote celi ignis. neu. gentleht
cẽ pꝛimũ.ſᷣ qtuʒ ad eẽ ſcm. ſiẽ ſcia ⁊ ga nobiliſſime triꝰeſt foꝛmav timo ↄpletiua.ideo ex q̊ nõ ↄcludit itunigi
foꝛme ponunt᷑ qꝙuis accñtia eẽ dicant᷑.Et ſic p mazg ꝙ natura ełlaris ſit nobilioꝛ celeſti.nec ex h̊ põt etiaʒ otlvotus⸗
pte rõues euadũt. Sʒ qm̃ ſacra ſcriptura lucè int ce cludi ꝙ alia foꝛma ſit nobilioꝛ foꝛma lud.qᷓuis ſit iknt,riud
teras foꝛmas pure coꝛpales oↄmẽdat.⁊ catholici tra vlterioꝛ.Foꝛma em̃ lucis nõ ponit᷑ in codẽ coꝛpe cũ ſunlicayyl
ctatoꝛes.ſiẽ dyoꝰin.iiij.de di.no.⁊ Aug.in mult locł. alia foꝛma ſicut diſpoſitio imꝑerfecta q̃ nata ſit ꝑfici ſmiſkrſcknon
2 phi etiã pꝛincipatũ opꝑandi in coꝛꝑibꝰluci attribu⸗ ꝑ vltimã foꝛmã.ſᷣ ponit᷑ tanqꝙ; foꝛma ⁊ nã om̃is alte rſatiz Kont
unt. iõ lucẽ mag eẽ ſubam qᷓ; accũs ſentire viden᷑. rius coꝛꝑalis foꝛme ↄſeruatiua.⁊ dans ei agendi ef/ töirctms
Et ideo ẽ alia poſitio ꝙ lux eſt foꝛa ſubalis coꝛpoꝛũ. ficaciã.⁊ ſᷣm quam attendit᷑ cuiuſlibet foꝛme coꝛpa- r it
Fm cuiꝰmaioꝛẽ ⁊ minoꝛẽ ꝑticipatões coꝛꝑa bñt eriꝰ lis menſura in dignitate ⁊ excellẽtia. Et qdð obijcit 4 aicjri
2 digniꝰeẽ in gñe entiũ.vñn nobiliſſimũ coꝛpoꝝ ſicut ꝙ foꝛma vltimo ↄpletiua nobilioꝛ eſt. H̊ verũ eſt vbi 6 n
eſt empyꝛeũ ill eſt pcipue luioſum. infimij vo ſicut foꝛma illa bʒy ↄpleri ⁊ ꝑfici ꝑ vltimã. ſcʒ vbi foꝛa cõ⸗ gucen
terꝛa ẽ opacũ. intermedia vo m ꝙ ſunt mag ⁊ mi 2/ munis hʒ pfici ꝑ vltimã ⁊ ſpãlem. vel ꝙ hoc verita⸗ in 1
nus nobilioꝛa. pticipant pl?et minꝰ. Et ꝙ oĩa coꝛpa tem bhʒ vbi vtrach; foꝛma ſcʒ coĩs ⁊ vltima eſt in ſuo 6 i gt
nãm lucis ꝑticipẽt h̊ ſat᷑ᷣ de plano oñdit᷑.qꝛ vix ẽ conꝛ ww iſſimo eſt. e. ſic aũt lux nõ eſt niſi in celeſti coꝛwoꝛe. . iic
pus opacũ quin ꝑ multã tenſionẽ ⁊ politiõez poſſit Tüd Sobie⸗ ꝙ eſt ĩmediatũ pꝛincipiũ ope ʒʒ inn icke
ęgffici luioſum.ſic pʒ cũ de cinẽ fit vitꝝ.⁊ de terꝛa car/ ra di.dm ꝙ illud non cogit neceſſario vt vẽ. Foꝛ Kurilni
bunculꝰ. Atraq; aũt haꝝ poſitionũ masꝝ eſt. ⁊ qli / ma em̃ ſpaͤlis ꝑ ſe poſſe agẽ vi. Sʒ qꝛ exemplũ bꝰnõ nſluniicn
bet valde pbabilis. nec defacili impꝛobari p̃t. Si at defacili inuenit᷑ in alijs.q;uis nõ irꝛonabiliter creda- erin arr
interiꝰↄſiderare velimꝰ qᷓ iſtaꝝ poſitionũ ſit verioꝛ. tur in foꝛma lucis poſſibile eſſe cũ ſit maxime actia. ſſtaene Sie
inuenim?ꝙ vtraq; baꝝ fundata fuit ſupꝛa aliq ve/ ↄcedi põt ꝙ quis lux interius pficiens ſit ſubſtanti⸗ algkangenne
rũ. Aerũ eſt em ꝙ lux cũ ſit foꝛma nobiliſſima inter alis foꝛma. tñ fulgoꝛ le Aeorpiilud inſtrumentali⸗ —
coꝛpalia ſicut dicũt phᷣi ⁊ ſcti. vm cui⸗ pticipatõz ma ter oꝑat᷑ſentit᷑⁊ deputat. ad naturã accñtis ſicut pᷣ ninſtman
iſoꝛeʒ ⁊ minoꝛẽ ſunt coꝛꝑa mag ⁊ minꝰentia.ẽ ſbᷣalis dictum eſt ꝑtinere nõ indocte credi pöõt. anien
foꝛma. AHerũ ẽ etiã ꝙ cũ lux ſit ꝑ ſe ſenſibilis. ſit etiä Onſequẽter querit᷑ de lucleffectu ⁊ irradia/ Pigoclrſtaſcs
inſtrm̃ opandi. ſit etiã augmẽtabilis minuibil. ſal⸗/ tione. Et cirea h vuo qrunk. Paim o querit Cim
ua foꝛma ſubᷣali. ꝙ ipᷣa bʒ foꝛmam nature accñtalis. Avtrũ lumen qð emittit᷑ a coꝛꝑe luminoſo ſit Urnſigantte
iõ notandũ eſt ad intelligentiã auẽtum ⁊ rati / coꝛpus n q̃litas coꝛpis. Scdo dato ꝙ ſit q̃litas.eſt efpluntdi
onũ.qꝙ ſicut lux incoꝛpata ẽ pꝛincipiũ coloꝛis in ipſo qõ vtru ſit ſubſtantialis vel accidentalis. ohſchtegſt
coꝛpe terminato. qui quide⸗ coloꝛ ẽ accũs.⁊ paſſibi A eſtio.ſ. „ e tſtipnilir
IAlitas. ⁊ ſenſu ꝑcipit᷑.ſic etiã lux ẽ pꝛincipiũ cuiuſdã ¶ Lirca quam ſic pcedit᷑ et oſtendit᷑ pꝛimo qð lumen thflliiſutcan⸗
— lIgoꝛis qͥ ad modũ coloꝛis ẽ accñs.⁊ mediãte q lu / qð exit a coꝛpe luminoſo ſit coꝛpꝰ. Om̃e qd ꝑ ſe mo⸗ ſüttimnieſi
2 minoſuz coꝛpꝰa ſenſu apphendit᷑ Et m hoc dupkr uetur localiter dimenſiue eſt coꝛpꝰ. ſed radius ſi- ſbhſlerieni
põt lux accipi.no mõ djr lux ip̃a foꝛa ꝗ dat eẽ coꝛ/ ue lumen egrediens a ſole mouetur localiter vtpote Näkgſainnen
poꝛi lucido. ⁊ a q luioſum coꝛpꝰ pᷣncipalr ẽ actiuũ.ſi- ab oꝛiente in occidentẽ. tam radius ꝙᷓ lumen ẽ coꝛ hnſttinſttini
cut a p mouẽte regulãte. Alio mõ dẽ lux eẽ fulgoꝛ pus. Mem nihil reꝑcutit᷑ ⁊ repellitur a coꝛꝑe niſi L ſbiſeopefe
gꝗᷓ eſt circa coꝛpꝰluioſum qͥ ↄſequit᷑ exñtiã lucl in tali coꝛpꝰ.impoſſibile em̃ eſt nõ coꝛpus coꝛpe moueni. fisſctflenter
mãa. 1 qd etiã ẽ ſenſus obm.⁊ opꝑis inſtrĩ. ⁊ ſic patet luminis ⁊ radioꝝ fit repcuſſio ad coꝛpus opacũ. cr/ hutſiniſn
rñſio ad qõneʒ ꝓpoſitã. etiam ꝓ magna pte pʒ rñſio go tam lumen qᷓ radius eſt coꝛpus. Item impoſ⸗ ldntutn
ad obiecta. Roõnes em̃ oñdẽtes lucẽ eẽ ſubaleʒ fo' az ſibile eſt eſſe ↄfractõcʒ ⁊ interſecatiõe⸗ niſi coꝛpoꝛũ. iſſkie ſii .
pꝓcedũt ſᷣm pꝛimã viã ſicut pʒ intuẽti. Roõnes ât ad ſed ex repcuſſone luminis ad ſpeculũ cõcauũ fit ra/ ieni 3
ptem oppoſitã ꝓcedũt via alia except᷑ quibuſdã ad ioꝛum interſecatio ⁊ ↄfractio.S videtur ꝙ tam lu/ ieit nic
eſt de opoſitõe coloꝛis.dici pt ꝙ lux nõ vr eẽ de ↄpo⸗ menſionẽ eſt coꝛpꝰ.ᷣ lumen in medio bʒ trina dimẽ ice⸗ de

ſitõne coloꝛis tanq; pꝛincipiũ intrinſecũ. ſᷣ tãqᷓᷓ pꝛin ſionem. qꝛ diffundit bßm omnẽ poſitiõez. nec tm ẽ in iſine⸗
am penetrat aerem vſea ad ꝓfundũ. tngs dr

cipiñ effectiuũ.cũ accñtia ſimplicia ſint. foꝛma auteʒ ſupficie. imo etiam penetrat aerem f⸗ Nduau
20 ſubalis bñ̃ pot c& effectiuũ pꝛincipiũ accñtis. ¶Ad vr y lumen in mecio li coꝛhit⸗ ¶ Item eſto & nernn
² Uud qd obijcit ꝙ foꝛma ſenſibilis dom æ b no vf ſol eſſet. circa ib ſum eſſet ſpaciu vacuum. c ſol wo fiirfgat
rone ſue eſſentie. v rone fulgoꝛis vel caloꝛis c inſetẽs ſit cx vtute luclabſq; adiutoꝛio extrinſeco lumẽ ant⸗

brephgfnn
npss
ckfnnf
dtfanmſintn
cciaigis ⸗
cndrd ni
chnngbhi
Riomluc
minagngi
wimimmiti
Femtioſst
1 Aslods
aiſbaſnrg
talan. Hchten
bliarcihfei
eini ſifud
Uan Cgheſen
cis 1emah
Cniinaenr
incirigiti
igemihi
nnuinitt
ſäſtmmmnnct
Ylttnnath

õ

ſuum diffundere niſi babeat reſiſtens.⁊ in ſlo ſpacio

vacuo nullã hẽat reſiſtẽtiã.ibidẽ lumẽ ſuũ diffunde/
ret.vᷣ lumẽ illud nõ eẽt in alio coꝛpꝑe ſuſtinẽte. vꝛ q
eſſet ſuba per ſe ens.⁊ nõ ſpũalis.hoc cõſtat.g coꝛpo
ralis. Btras põt generare coꝛpus ẽ coꝛpus.ſed lu
men in medio diſtuſtenpot generare coꝛpus.ſ.ignẽ

ꝑ ſui multiplicationẽ.g̊ lumẽ in medio ẽ coꝛp

oppoſitũ. Phus in ſcdo de aia.lumẽ nec ẽ dergen

defluxus coꝛpis. ¶ Itẽ hoc rõne vẽ ꝑ ſuũ oppoſitũ.
maun eſ ophont tenebꝛa pᷣncipaliteꝛ.ſi &̊ pꝛiuatio
nõ ẽ coꝛpꝑis ſᷣ foꝛme.lumẽ nõ ẽ coꝛpus ſᷣ foꝛma. Itẽ

viꝑ motũ.nullũ em̃ coꝛpꝰ mouet᷑ ſubito ſᷣm locuʒ.ſᷣ

lux ſubito alterat.qꝛ in inſtãti ab oꝛiente venit in oc/
cidens.g̊ lumẽ nõ ẽ coꝛpꝰ. Si tu dicas ꝙ nõ mouet
ſubito ᷣ repente mouet᷑.i.imꝑceptibilitcr in aliqͥ ſpa
cio.in maioꝛi ſpacio poſſet ſentiri ſucceſſio.ſicut patʒ
in ſono.g̊ ⁊c̃. Sre nullũ coꝛpꝰ velocius mouct᷑ qᷓ
coꝛpus mobilis pᷣmi ꝓ eo ꝙ ille motꝰ ẽ ꝑfectiſſimus
oĩm motuũ.⁊ iõ velociſſimꝰ.ſᷣ lumẽ ab oꝛiẽte in occi

dens mito citius mouct᷑ qᷓ; moueat᷑ oꝛbis pᷣmꝰ.quia

lux in iſtanti.⁊ illud ſaltẽ.xij.hoꝛis.& lumẽ nõ ẽ coꝛpꝰ
Bes nullu coꝛpꝰ ſil ⁊ ſeł mouet᷑ ad oppoſitas ꝑtes.

ſ lumẽ ſił ⁊ ſeł mouet᷑ ad ꝑtes oppoſitas.qꝛ diffundi
tur ſurſuʒ ⁊ deoꝛſuʒ.añ ⁊ retro.a dextris ⁊ a ſiniſtris.

Onõ põt eẽ coꝛpus. em impoſſibile ẽ duo coꝛꝑpa
imꝑmixta.⁊ nõ ſeſe augmẽtantia ec ſil.Sõ lumẽ cũ ae/
reẽ ꝑmixtũ ⁊ ipᷣm acrẽ nõ augmẽtat.⁊ tñ ẽ ſil.g nõ ẽ
coꝛpus.M aũt impoſſibile ſit duo coꝛpa ſił eẽ.ph̊ᷣus
dicit.⁊ ad hoc ſunt rõnes q̃ pñt omitti ad pñs q̃ indu
cũtur in q̃rto vbi agit᷑ de penetrabilitate coꝛꝑis glio/
ſi. ¶ Itẽ nullũ coꝛpus bʒ ſuũ eẽ in fieri ↄtinue.ſᷣ lu⸗
men in aere hʒ ſuũ eſſe in fieri ↄtinue.qꝛ ↄtinue egre/

itur a ſole.ſicut dicit aug.S̊ impoſſibile ẽ coꝛpus eẽ.

Item ſi lumẽ ẽ coꝛpꝰ.aut ẽ ex aliq̃ͥ.aut ẽ ex nibilo.
ex nihilo.g eſt a creatoꝛe. lumẽ ẽ a ſolo deo cum
ipiꝰ ſit creare.Si ex aliqͥ.q̃ro ex q̃̊. aut ex coꝛꝑe a quo
cauſat᷑.aut ex coꝛpe in qͥ ſuſcipit᷑.Cõſtat ꝙ no ex coꝛ/
poꝛe in qð ſuſcipit᷑.qꝛ lumẽ nõ ꝓducit᷑ ex aere.tũc ei
ibi poſſct manere recedente ſole. Si ex coꝛꝑe a q̊ cau
ſatur. vꝛ 3 coꝛpꝰ lumioſum in emiſſione lumis ali
quid ꝑdat ð ſua ſuba ⁊ mãꝗ.⁊ ita vẽ ꝙ iam ſol deberet
eſſe ↄſumptꝰ.¶ R.dm ad pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt

notandũ ꝙ circa hoc q̃tuoꝛ ſuut opiniones. ¶ Qui⸗

dam em̃ voluerũt dicere ꝙ tam lumẽ qᷓ radiꝰ in me⸗
dio coꝛpꝰ eſt. egreſſus ipoꝝ radioꝝ ab ipſo ſole eſt.
ſicut egreſſus riuuloꝝ a fonte.Sicut em̃ a fonte ꝓce

qũt riuuli qͥ ſunt coꝛpa ⁊ eiuſdẽ nature cuʒ fontc. ſic

dicũt eſſe in radijs ſolis.Et ſi tu obijcias eis ꝙ vẽ ꝙ

ſuba ſolis ⁊ alioꝝ lumiariũ iam eſſet pene ↄſumpta.
dicũt ꝙ ſicut nõ ↄſumit᷑ ſuba fontis ꝓ eo ꝙ ſicut fit
emiſſio.ita fit etiã reſtauratio.ſic dicũt ꝙ nõ cõſumit
ſuba ſolis ꝓ eo ꝙ ſicut exteriꝰ emittit lumẽ ſuũ infe/
rius.ſic vtute radioꝝ vapoꝛes ad ſe trahit ſuꝑiꝰ ex qͥ

bus reſtaurat᷑.ſicut coꝛpa alimẽto.adeo vt nec defici

at nec dec eſcat. ⁊ hoc vꝛ ſenſiſſe Señ. Poſitio tñ iſta
Eẽõ phiam q̃ dicit coꝛꝑa celeſtia oĩno eſſe incoꝛpalia.

Secũcda vo poſitio ẽ.ꝙ lumẽ ẽ coꝛpꝰ ⁊ ſir radij.⁊ p

ceſſus ipoꝝ radioꝝ a ſole ẽ ſicut ramoꝝ a radice.ma
xime ſi ita eſſet ꝙ ſtatim radix poſſet ex ſe pꝛoducere
arboꝛẽ adiuta diuina vᷣtute.ſicut foꝛte fuit in pᷣma re
rñ cõditione.⁊ ſicut radix nõ diminueret᷑ ſi ita ꝓdu/
ceret arboꝛẽ.⁊ tñ dicerẽtur ſemꝑ rami ab illa radice
exire.nõ qꝛ de nouo cgrediãtur.ᷣ qꝛ cũ ſua oꝛigine cõ
tinuãtur. ſic dicunt ⁊ in ſolis radijs ſe bre. Cum em̃

XII.

deus ſolem tanqᷓ oꝛiginẽ ⁊ pᷣncipiñ lucis fecit. ſih cuz

hoc ramificationẽ radioꝝ ſibi dedit.⁊ ita ſol eõtinue
dr illos radios emittere.qꝛ illi radij nũq; ſetanent 4
ſua oꝛigine.S ſicut ſol mouet᷑.ſic radij circũferuntur.
nõ noui generãtur.eoſdẽ em̃ radios qͥs emiſit a pᷣnci
pio ſuꝑ terrã.emittit ⁊ etiã nũc.Sʒ eſto ꝙ ſol obſcu/
raret᷑ ſicut in paſſione xpᷣi credit᷑ eẽ factũ.vẽ q; opoꝛ/
teret extũc radios renouari ⁊ ita ð nouo creari ſi coꝛ
poꝛa eẽnt. Tercia poſitio eſt ꝙ tã lumẽ ꝙᷓ radiꝰ i me
dio coꝛpus ẽ.⁊ ꝓductio eiꝰ q;tũ ad foꝛmã a ſolec.qᷓ;
tum ad mãm eſt a creatoꝛc. Dicũt em̃ ꝙ hoc ſpectat
ad ꝑfectionẽ vniuerſitatis.vt ſicut ẽ aliq̃ creatura q̃

qᷓtũ ad mãm ⁊ foꝛmaʒ immediate ẽ a deo vt ãgelus.

q̃dam aũt q;tũ ad foꝛmã ẽ a deo immediate.⁊ q;tum
ad naturã ẽ a natura vt hõ. ſic ⁊ terciũ genus eſt qdð
qtũ ad foꝛmã ẽ a creatura.qᷓtũ ad nãm a deo.Sʒ il/
lud non vꝛ ꝓbabile.cũ nũqᷓ; eſſet mã pᷣter foꝛmã ali/

quã.Lieet aũt q̃libet harũ triũ poſitionũ ſpãliter di/

cat aliqͥd impꝛobabile circa oꝛiginẽ luminis ex lumi/
ne.om̃es tñ cõiter improbãtur ꝑ boc ꝙ dicũt lumen
in medio eẽ coꝛpus.tũ ꝓpter ipᷣius diffuſionẽ qᷓ ſubi/
to ẽ.tũ etiã ꝓpter exñtiam cũ aere q̃ imꝑmixta ẽ.tum
etiã ꝓpter ipius ꝓductionẽ q̃ necẽ a mꝗ nec vnqᷓ ſe/
parat᷑ ab eius exñtia.immo ſicut ↄtinue ẽ.ita ↄtinue
generatur.vt dicit Aug.q lumen habet ꝑmanẽtiã ꝑ
cõtinuã ſolis influentia.Et ideo ẽ q̃rta poſitio ↄcoꝛs
rõnm ⁊ phie.ꝙ lumẽ ⁊ radius ſi noiet᷑ illud pᷣciſe qd a

luce habet oꝛtũ.nec eſt coꝛpus nec coꝛpis defluxus ſi

cut rões ad hoc inducte oñdunt. Si aũt dicat᷑ radiꝰ
aer illuminatus ſm diametrũ.⁊ lumẽ aer illuminatꝰ
ſᷣm ꝓfundũ.ſic iſto mõ radiꝰ ⁊ lumẽ poterit dici coꝛ

pus. ꝓut tñ Ai ce lumẽ ⁊ radiꝰ in medio coꝛ/

pus nõ ẽ. illud &ͤ qd pᷣmo obꝛ ꝙ; mouet᷑ localr

dom ꝙ ſicut videmꝰ in ſpẽ gnãta a coloꝛe ꝙ duplici
ter mouet᷑.⁊ vnꝰ motꝰ ẽ ꝑ diffuſionẽ ꝓcedẽdo a coꝛ⸗

poꝛe obiecto vſq; ad ſpeculũ.aliꝰ aũt motꝰ ſᷣm ꝙ vr
moueri in ſpeculo ad motũ coꝛpis obiecti.⁊ pᷣus nõ
ẽ motꝰ localis ſᷣ gãationis.ſcdo vᷣo motu nõ mouet
ꝑ ſe ſᷣ ꝑ accñs.ſic intelligendũ ẽ in ꝓpoſito ꝙ motꝰ lu

minis qͥ ẽ ꝑ egreſſum ipiꝰ a coꝛpe lucido.non ẽ ꝓpꝛie

loci mutatio.ſᷣ magis luminis gñatio ⁊ diffuſio.⁊ peꝛ
hoc pʒ ꝙ fit ſubito in ſpacio qᷓntũcũqʒ magno.Mo⸗/
tus vᷣo alius qͥ ẽ ꝑ delatõem ipᷣoꝝ radioꝝ ſuꝑ terram

cũ ipᷣo ſole.iſte ẽ ſolũ ꝑ accñs.ſicut mouet᷑ vᷣtus ipſa

ad motũ ſui pᷣncipij influẽtis.⁊ tñ vᷣtus coꝛpꝰ nõ c.ſᷣ
intelligendũ ẽ de lumie qð ſe hʒ ad coꝛpꝰ lumioſuʒ p
modũñ vtutis influxe.Añ Dam̃.dicimꝰ ꝓpt᷑ lumẽ qð
ex ipᷣo ꝓuenit lucere ignẽ.⁊ nõ ponimꝰ miſteriale oꝛ
ganũ ignis eẽ qð ex ipᷣo ẽ lumẽ.vᷣtutẽ vᷣo mag nãleʒ.

¶ Ad illð qd obẽ ꝙ radij repcutiũt᷑ a coꝛpe.dom ꝙ;

reꝑcuſſio alicuiꝰ ab aliqͥ pt eẽ duplr.Quedã ex colli
ſione duoꝝ ſibi inuicẽ obuiãtiũ.ſicut pila reꝑcutit᷑ a

piete. Quedã ex ineptitudie patiẽtis ad ſuſcipiẽduʒ
vᷣtutẽ agẽt.⁊ ſic repcutit᷑ radiꝰ a coꝛꝑe opaco.Sol ei

ſiue qdᷣcũq; aliud coꝛpꝰ lũioſuʒ bʒ vtutẽ diffundẽdi
lumẽ vſq; ad ſpaciũ aliqd determiatũ.cũ ſit vᷣtut fiui

te.⁊ q;diu ſe ꝓtẽdit illa vᷣtus.młtiplicat᷑ lumẽ ſuſuſce

ptibile ſit idoneũ.cũ vo añ termiatõem illiꝰ vᷣtut ob
uiat aliqð coꝛpꝰ qð nõ ẽ idoneũ ad eiꝰ ſuſceptioncʒ.
hbocipᷣo ꝙ lumẽ ñ poterat ſe mitiplicare i anteriꝰ.mił⸗
tiplicat ſe retroꝛſuʒ.ñ ex vᷣtute coꝛpis reſiſtẽt. ex x/
tute pᷣmi mouẽt.vñ cũ fit reꝑcuſſio radij i aq̃ mota.
mouct᷑ radiꝰ.nõ qꝛ aqᷓ ſit pᷣncipiũ mouẽs.ſᷣ pᷣma vᷣtꝰ

radiũ ꝓqucẽs.q̃ occaſiõe accepta ab aqua doeee ra

34

35

wpwòꝭẽ .

diũ retraberè. ⁊ occaſione accepta ab eodẽ pot refle⸗/

37

58

VVVV——

ctionẽ variare ⁊ ita radiuʒ mouere.Ox em̃ dᷣ ipoſſi i⸗
bile ẽ nõ coꝛpus a coꝛꝑe repelli.dðm ꝙ ſi ẽ aliqᷣd ita
nõ coꝛpus ꝙ nõ ſit ſpns. hoc ẽ verũ. Si aut ẽ ita nõ
coꝛpus qdð qdem indiget coꝛpe deferẽte.ſic abſq; du/
bio repelli põt ſicut pᷣdictũ ẽ in lumine.⁊ manifeſtũ ẽ
in imagine qᷓ relucet in ſpeculo ꝓter appoſitionem
plũbi cñ vitro qð eſt coꝛpꝰ opacũ. Si em̃ eẽt ſolũmõ

vitrũ ꝑ fe qd ẽ coꝛpus pꝑeruiũ.trãſiret ſpẽs ⁊ nõ redi/
ret ad oculũ ſicut patʒz ſenſibile ꝑ exꝑimentuʒ;.¶¶ Ad

illud qd obẽ ꝙ fit ĩterſecatio ⁊ ↄfractio radioꝝ.dððm
qy boc dꝛ rõne aeris ↄiũcti.q ex vᷣtute radioꝝ ibi con
currẽtiũ hʒ ſbᷣtiliari ⁊ moueri.⁊ rõne illiꝰ dicũt᷑ etiaʒ

radij cõfringi.dũ ex młtiplicatõe ᷣm oppoſitas vias
p ꝓgreſſum ⁊ regreſſum fit qᷓdam multiplicatio ⁊ ag

gregatio lumis.⁊ ſpᷣtiliatio aeris circa coꝛpꝰ terſum.
ↄtingit effectũ radij intẽdi.⁊ ignẽ ibidẽ ꝑ caloꝛis

xot. acij intedi. v ign.
intenſioneʒ ex aere ſic ſtiliato gñari.Zid illud qð

obꝛẽ ꝙ lumẽ hʒ trinã dimẽſionẽ in medio.ddᷣm ꝙ di/

menſionẽ pᷣt hr̃e aliqͥd dupꝑlir.vel ex ſe.vel ex rõe eius

in q̊ ẽ. Si ex ſe.ſic ẽ coꝛpꝰ.Si aliũde.nõ opoꝛtet. Sic
39

em̃ halvt trinã dimẽſionem alledo in ceruſa ⁊ niue q̃
ſunt albe intra ertra d illud qd obꝛ ſi circa ſo
lem eẽt vacuũ ꝙ illumiaret.dm ꝙ lzʒz hoc alij dixer̃t.
tñ nõ vꝛ veꝝ nec ꝓbabile.phs em̃ oriũ ſentit in.ij.de
anima cũ dicit.ꝙ per vacuũ nõ ceſt videre.Et Augu.
ſilr in.xij.ↄfeſ.in pᷣncipio dicẽs ſic.vbi lux eẽt ſi eẽt ni
ſi ſupeſſet eminẽdo ⁊ illuſtrãdo. Ratõ ctiã eſt ð hoc.

qꝛ cñ lumẽ ſit foꝛma coꝛꝑalis.indiget medio deferẽte

Et ſi tu q̃ras qͥd impediat.dico ꝙ hoc nõ ẽ ꝓpter pꝛe/

ſentiã impediẽtis.̊ ꝓpter abſentiaʒ adiutoꝛij.ſicut ſi

nem qð è ſbiectũ eiꝰ.g ⁊c.

coloꝛ ẽ accũs iĩ coꝛpe trãſpẽti. ⁊c̃.

accñs eẽ nõ pᷣt.¶ G

dio. impoſſibile ẽ lumẽ eẽ accũs aeris.i¶N
cũ gnatur.ex ꝓpꝛijs pᷣncipijs ſubiecti bʒ oꝛtũ.⁊ cũ re
ſoluit᷑ reſoluit in ſuñ ſbᷣiectũ.ſᷣ lumẽ nec educitur ex
gerc.nec reſoluit᷑ in aerẽ.gꝗ̊ lumen nõ ẽ accñs aeris.⁊

Alliqs bñs magnã famẽ ⁊ carẽs cibo nõ pᷣt comedere.
40° qne
Wwlumẽ generat coꝛpꝰ.dm q; lumẽ nõ agit ꝓpꝛia vᷣ-/
tute ſᷣ̊ vtute coꝛpis lumioſi.coꝛpꝰ autẽ lumioſum nõ

nõ qꝛ impediat᷑.S qꝛ nõ adiuuat᷑.¶ Ad illud qð obꝛ

educit coꝛpꝰ q;tũ ad mãm ſᷣ ſolũmõ qᷓ;tũ ad foꝛmaʒ.

2 iõ cũ lumẽ ſit illud ꝑ qdð agit.nõ opoꝛtet lumẽ eſſe

trũ lumen ſit foꝛma ſubalis vel accñtalis.Et ꝙ;

coꝛpꝰ.ſᷣ ſufficit q ſit foꝛma coꝛpal. 4 W. ij. f
ſit Enn accñtalis vꝛ. Qð aduenit iam ↄpleto in eẽ

F accñtale.ſᷣ lumẽ aduenit aeri iã ↄpleto in eſſe. eſt

accñtale. ¶ Itẽ qð adeſt ⁊ abeſt pᷣter ſubiecti coꝛru/
ptionẽ ẽ accñs.lux abeſt ⁊ adeſt pᷣter aeris coꝛruptio/
teʒ ſicut ſe bʒ coloꝛ ad
coꝛpꝰ terminatũ.ita ſe hʒ lumẽ ad coꝛpꝰ trãſpens.ſᷣ

ſitoꝝ in ſubiecto exñs ẽ accñs.⁊ reliquũ ẽ accñs.ſed

obnubilatio accidit ipſi aeri.ꝭᷣ pari rõne ⁊ illumina⸗

tio. ¶ Contra. Impoſſibile ẽ duo accñtia eiuſdẽ ſpẽi

eſſe in eodẽ ſbiecto.qꝛ accñs nũerat᷑ ꝑ ſhᷣiectũ in q̊ ẽ.

F duo lumia ſicut dicit Dyo.ſunt in eodem aeris me

cõſtat ꝙ ẽ in aere. ſi eiꝰ nõ ẽ accñs.nullius ẽ accñs.
nullũ accñs trãſit a ſᷣiecto in ſbiectũ.ſᷣ radiꝰ

mutat᷑ ab vna pꝑte aeris in aliã.⁊ lumen ſiłr. glumen

Ité nulluz accñs manet immobile
moto eo in q̊ ẽ. ̊ radiꝰ manet immobilis moto aere.
radiꝰ accñs nõ ẽ.Si tu dicas ꝙ; hoc ẽ ꝓpter hoc ꝙ;

lumẽ in medio bʒ eẽ ſpũale ſicut ydolũ.obẽ ̊ hoc qꝛ

radiꝰ ⁊ lumẽ hʒ ibi opationem nalem ⁊ pᷣncpiũ opa
tieonis nãl is. g vꝛ ꝙ ſit ibi naliter ⁊ ↄcrete.nõ ſpnalit᷑

ẽſi vnũ oppo

tẽ accõs

2

zibiricte g ad5digzopintdlis is notadus

*

ꝙ circa hoc triplex ẽ modus dicendi.q̃n qͥlibet ſuppo
nit lumẽ in medio eẽ foꝛmã ſiue q̃litatẽ aliquã. Qui
daʒ em̃ dicũt ꝙ lumẽ in medio ẽ ſuba. exiſtit tñ ĩ me

dio ꝑ modũ accñtis.qꝛ nõ eſt ipi aeri ſbᷣalis.⁊ hoc di⸗

cũt ꝓpter hoc ꝙ gñatio luminis a luce ẽ ᷣm viã vni⸗
uocationis. ⁊ iõ cuʒ lux ſit foꝛma ſbalis in ſuo fonte.
dicũt lumẽ ſubam eẽ in medio.lʒ modũ eſſendi hẽat

accñtalẽ. maxime cũ luminis ⁊ lucis nõ videat᷑ alia

eẽntia ecẽ.ſᷣ ſolũmõ differre videat᷑ ꝑx modũ eſſendi.ſi
ue ꝑ eſſe. Sed qꝛ lumẽ in medio.ũẽ illud qð potiſſime
ſentitur ⁊ facit alia ſentire.ideo eſt ſcdᷣa poſitio q lu-
men ĩ medio eſt accñs.nõ em̃ cauſat᷑ a coꝛpe lumino
ſo niſi inqntũ fulgidũ ẽ. ⁊ ita ẽ accñs ꝑ ↄpationeʒ ad
pᷣncipiũ a q̊. Dicũt etiã ꝙ ẽ accñs ꝑ ↄꝑationẽ ad ſbᷣie
ctum in qͥ.qꝛ aducnit iam ↄpleto.⁊ pᷣt aleſſe ⁊ adeſſe
p̃ᷣter ſubiecti coꝛruptionẽa ita plenã rõnem accñtis
hʒ lumẽ in medio.nõ tñ ꝑ ↄpationẽ ad idẽ.Accñs ei
bʒ ↄpari ad ſubam ſicut ad ſbiectũ ⁊ cãm.lumẽ xo

⁊ ſi his duobus modis habeat ↄpari ad ſbhᷣam.nõ tñ

ad eandẽ.qꝛ ad aerẽ ↄpat᷑ ſicut ad ſbiectũ.qꝛ i illo.
ad coꝛpus luminoſum ſicut ad pꝛincipiñ.qꝛ ẽ ab illo.
Sed qꝛ lumẽ ꝓut eſt in medio exñs bʒ ſeipo ſentiri.
ita q; poſitũ ſupꝛa ſenſum.ſenſum facit.⁊ iten in ea/
dem ꝑte medij hʒ ſine ↄfuſione multiplicari pm poſi⸗
tionem Dyo. Ideo ẽ tercia poſitio ꝙ lumẽ in medio
nec ẽ ſuba nec accñs ꝓpꝛie.qꝛ nõ hʒ ibi eſſe nale ⁊ ma
terie ↄcretũ.ſᷣ ſpũale ⁊ abſtractũ.vñ dicũt ꝙ ſicut cõ

parat᷑ ſpẽs coloꝛis in medio ad coloꝛẽ exñteʒ ĩ coꝛpe

obiecto.ſic lumẽ in medio ad lumẽ exñs in coꝛpe lu-
minoſo.ſᷣ cũ lumẽ in medio nõ ſolũ halbeat opatõeʒ
ſpuũalẽ in aĩa.ſᷣ etiã nãlem in coꝛpa nalia.nõ ſoluʒ vẽ
eſſe in aere ꝑ modũ ſpũalem.ſiue eẽ ibi ꝑ modũ hitꝰ.
ſ etiã aliqͥ mõ eẽ nale.⁊ ita vẽ ꝙ illud nõ ſufficiat di/
cere qᷓ;uis videat᷑ eẽ valde veriſile. Pꝛeterea intelli⸗
gendũ ẽ ꝙ om̃es modi pᷣdicti aliqͥd veritatis in ſe cõ
tinẽt.⁊ ex oibus his elicit᷑ vna veritas integra.qð pʒ
ſic. Lumẽ em̃ in medio dicit vᷣtutẽ actiuã egredientẽ
a coꝛpe luminoſo.ſiue ꝑ quã coꝛpus luminoſuʒ agit
⁊ impmit in hec inferioꝛa.⁊ hec ẽ virtus ſubalis ipſi
coꝛpoꝛi.Et ð hac dicit Dam̃.ꝙ lumẽ qð ẽ ex igne nõ
aliqͥd miſteriale ipᷣius ignis vl accñtale.ſᷣ virtus ei
connãlis ⁊ ↄſubalis ſicut pʒ in autoꝛitate inducta in
pᷣcedenti ꝓblemate. ⁊ hec vtus nõ ẽ ſenſu ꝑceptibil.
nec ſolũmõ oꝑat᷑ in ſenſu viſus.ſᷣ etiam facit ad edu
ctionẽ ſenſuũ ĩ actũ ſicut dicit Aug.vij.ſuꝑ Geue.ad
lit. qd hitũ ẽ in qᷓdã autoꝛitate pᷣus indueta.Sic etiã
dicũt phᷣi ꝙ coꝛpꝰ celeſte mediãte ſuo lumine influit
vſqʒ ad ꝓfundũ terre vbi mineralia coꝛꝑa generari
bñt. ⁊ qtũ ad hoc verũ dicũt qͥ dicũt ꝙ lumẽ dicit ſb⸗
ſtantiã accñtaliter ad aerẽ ↄpatã.ſicut vᷣtus agentis
ad deferẽs qdãmõ ↄpat᷑ accntalit. Mõ ſolũ autẽ lu/
mẽ dicit illã vim actiuã quã nõ pꝑcipit ſenſus.ſᷣ etiaʒ

qndam q̃litatẽ ſenſibilẽ qᷓ ſenſus viſus efficit᷑ ſentiẽs

in actu.⁊ illa ẽ q̃litas acentalis in tercia ſpẽ q̃litatis.

⁊ ſm boc dicit Auicẽ. in li.de ſufficiẽtia nali.ꝙ lumẽ 41

ẽ affectõ Sorhis bñtis lucẽ cũ oppoſitum fuerit illi.ſ.
peruiñ.Et ſic verũ dicebat illa ſecũda opinio q̃ dice/
bat lumẽ eſſe accñs.nõ ſolũ ꝑ cõꝑationẽ ad aerẽ in q̊
recipit᷑.S etiã in ↄpatõe ad coꝛpꝰa q̊ creat᷑.qꝛ ab ipᷣo
oꝛit᷑ inqtũ illud ẽ fulgidũ ⁊ hʒ eſſe obiectum ſenſus.

Scm aũt vtrãqꝙ naturaꝝ iſtaꝝ i lumine reꝑtaꝝ.lu

mẽ ad aerẽ ↄpat᷑ nõ ſicut ad pᷣmũ ſubiectum. ß ſicut
ad deferẽs ⁊ aq mediñ.⁊ iõ ꝑ cõꝑationẽ ad ipᷣm acrẽ

ifoctzacit
n nolnj⸗
. Mncn

N
nn
ggints
i⸗ ni
ccitan
Nalicitntuit
ſginlaucnwa
ſthütbug fyore
enr Faunn
intinnmnii
nionancdu

W.A

can
Ntgend
Rgnttt⸗
ſuſciſtc⸗

Auͤanepet
ſſeſcgcdcz
Aücgztntgle
ne

Gmrhügiht
ſs ſcbie,.
unfrt tinte
emläglanftnt
ſaoginiitti
ohhebicſien
i vidagin⸗
akeigg
underisnoen
ſühirr ii⸗
hrrdanönn

Fitifat

hrmir
lilreirsſte
trstunis
slonmdiß
girinsſblefi
bnicgen
luiefind
Urnirtinunn
ſtimiutatc
gtipaun
ncuan Necn
elalunineiſte
uamg on
tgnidi⸗
iſorae
i ſiiutd
cht li l
autinn

.

nð babet mocũ erñdi nalem. P modã babit?. necẽ
foꝛma nãlis ſᷣ potiꝰ ſilitudo eiꝰ.ſicut ſpes in medio

nõ ẽ ꝓpꝛie coloꝛ.ſ vt coloꝛ ſiue ſilitudo coloꝛis.Ma

xima tñ bʒ appꝛoximationẽ ad illũ.⁊ adeo illi inniti⸗
tur vt non indigeat pᷣncipio extrinſeco ex q educat᷑.
Vñ lumẽ in medio nõ bʒ pᷣncipiũ male ex q.ſᷣ potiꝰ
oꝛiginale a qͥ fluit.⁊ ad qdð etiã redit cũ in medio deſi
nit eſſe.ſicut dẽ de ſilitudine.Et hoc mõ dicit ↄmẽta⸗
toꝛ ſuꝑ ſcᷣm de aia.ꝙ lux ẽ hitus diaphani.⁊ ꝙ eſt in
ipᷣo ſicut intentio ſiue ſpẽs vel ſiſitudo.⁊ ad boc veꝝ
dicebat tercis opinio. Ex bis igit᷑ pʒ ꝙ lumẽ i medio
inqᷓ;tũ dicit vim actiuã.dicit ſõam bñtẽ moduʒ acci/

dentis.inqtũ dicit q̃litatẽ ſenſibilẽ dicit accñs.ſᷣ ac

cidens illud relatũ ad aerẽ.nõ hʒ plene rõnẽ accñtis

nNalis.ſ ſilitudinis vel intẽtionis.q̃ ẽ ibi nõ ſicut i ſu⸗
hiecto ſuſtinẽte. ſicut in deferẽte. Ex bis patẽt rões

4²

ad vtrãq; ꝑtem. em̃ obẽ qð aduenit eẽ iã ↄple
to.⁊ recedit pᷣter ſubiccti coꝛruptõnem.bhoc oñdit q
bʒ moquʒ accñtis ſᷣm qð ẽ in medio. ¶ M vᷣo obꝛ.ꝙ
ſe hʒ ad moduʒ coloꝛis ⁊ ẽ q̃litas ſenſibilis.de lumie

* 7

— .
—

loqtur ſᷣm ꝙ in ſe bʒ nãm accñtis. Rones vo ad op⸗
poſituʒ qᷓ ꝓbant ꝙ nõ ſit accñs.qꝛ nõ numerat᷑ nie⸗
ratione ſubiecti.qꝛ nõ mouet᷑ ad motum aeris.qꝛnõ
cauſat᷑ ab aere.nec reſoluit᷑ in aerẽ.cõcludũt ſoluʒ p

nõ hʒ ibi plene rõem accidẽtis nãlis.qd cõꝑpat᷑ ad il

lud in qͥ ẽ ſicut ad ſbiectũ ⁊ cãĩm. ⁊ qd etiã ſuſtinet᷑ ⁊
dependet ab eo in qͥ ẽ pᷣncipaliter ⁊ ei ↄiungit᷑ inſepa
bili vinculo. boc ant nõ ẽ in ꝓpoſito.qꝛ lumen qᷓuis

ſit in aere cauſat᷑ a coꝛpe lumioſo.⁊ ab illo pᷣncipalit᷑

dependet.nec ẽ in aere ſicut in ſuſtentãte.ſed ſicut in

deferẽte. ⁊ iõ durationẽ ⁊ mutatõem ⁊ nueratõem po
cius recipit a lucido influẽte ꝙᷓ; ab aere ſuſcipiente.⁊
ob hoc dicit Dyo.plura lumiĩa cẽ in eodeʒ medio in/
cõfuſa. ⁊ ↄuelli ſiue ſepari abinuiceʒ pᷣm abſentatio⸗
nem coꝛpoꝝ illuminãtiũ. Diſtinctio em̃ illa ẽ pꝛopt

continnationem luminũ cum ſua oꝛigine a qua pꝛo⸗

cedunt naturaliter. ⁊ virtute eius agut quis in me⸗
dio ſiut quodãmodo ſpũñaliter ⁊ abſtracte. ⁊ ſic cete⸗
ra circa hoc queſita iam patent.

AQiſtinctio.xiiij.de pꝛoductione ſimpliciũ ⁊ inſenſibiliũ continentiũ.
Vrit quoq; deus. fiat firmamentũ ⁊c. Supꝛa egit męr̃ de ꝓductione illiꝰ foꝛme ꝗᷓ ẽ q̃ſi generale pᷣnci
iñ diſtinguendi ceteras coꝛꝑales foꝛmas.i hac ꝑte agit de ꝓductõc reꝝ qᷓ‚tũ ad foꝛas ſpãles.Et qm̃

opinionẽm.ibi.Quidam vo celũ ⁊c̃.Et

qᷣdã res ſunt ſimplices.qᷓdam mixte.ſiue q̃dã ſũt iſenſibi

4

les q̃dã ſẽſibles.iõ ꝑs iſta bʒ duas. In pᷣma

asit mgr de ꝓquctiõe ſimpliciũ ⁊ inſenſibiliũ. In ſcda vᷣo de ꝓductõe mixtoꝝ ⁊ ſenſibiliũ.j di. xv. dixit etiam
deꝰ. ꝓduca

quedã cõtenta.ideo ꝑs pꝛima bʒ duas.in pꝛima agit de ꝓductione ⁊ diſti

aqᷓ reptile ⁊c. Et qm̃ coꝛpa ſimplicia ſiue inſenſibilia ſunt in duplici dria.q̃dã em̃ ſunt ↄtinẽtia.

„

nctione coꝛpaliũ qᷓ;tũ ad res ↄtinẽ/

tes.in ſecũda vo qtũ ad res cõtentas.ibi.ſeqᷣtur dixit deus cõgregent᷑ aqᷓ ⁊c̃. Hꝛima ꝑs in q̃.ſ.agit᷑ de rebꝰ

cõtinẽtibus vt
cũda tangit
moueatur.

note de celis ⁊ celoꝝ diſtinctione bahet qᷓtuoꝛ ptes. In pꝛima determinat celoꝝ naturã. In ſe
onẽ de figura. ibi. qri etiã ſolet cuius figure. In tercia qrit de motu. ibi.q̃rit᷑ etiam ſi ſtet aut
quarta vᷣo remouet qndã dubitationẽ.ibi.poſt bec q̃ri ſolet qᷓre ⁊c. Om̃es be ꝑtes remanẽt in

diuiſe pᷣter pꝛimã.q̃ diuidit᷑ in duas.J n brnna determinat naturã celoꝝ ſᷣm veritatem. In ſcda ᷣm q̃rũdaʒ
1

Beca pceluz

eterminat celoꝝ naturã ſᷣm veritatem.
Ixit quoq; deus.fiat firmamentũ iu medio aquarũ.⁊ diuidat aq̃s
ab aqs.Diuiſitq; aq̃s q erant ſub firmamẽto ab his q̃ erãt ſupꝑ fir /

c bꝛeuiter tria inquirit mgr i bac ꝑte. celoꝝ naturã.figurã.⁊ motũ.

a

mamentũ.Sciẽdũ ẽ ꝙ illius celi deſcribit᷑ hic creatio.ſicut ait Be
dicit creari. da ſuꝑ Geñ.in quo fixa ſunt ſidera.cui ſuppoſite ſunt aq̃ in aere ⁊ in terra.
Pſal.ciij. ⁊ ſuꝑpoſite alie.de quibus dicit᷑. Qui tegis aquis ſuperioꝛa eius. In me⸗
De qua mate gio ergo firmamẽtũ eſt.i.ſidereũ celũ.qð de aquis factum eẽ credi poteſt.
factũ ſit c⸗ Criſtallinus em̃ lapis cui magna eſt firmitas ⁊ ꝑſpicuitas de aqͥs factus ẽ.
QAuö aaue pĩe Si quem vo mouet. quomõ aqᷓ nature fluide ⁊ in ima labiles ſuꝑ celu poſ/
eñe ſup celuz ? ſint ↄſiſtere.de deo ſcriptũ eẽ meminerit.Cui ligat aquas in nubibus ſuis
quales ſunt ile Qui em̃ infra celũ ligat aq̃s ad tpᷣs vapoꝛibꝰ nubiũ retẽtas.põt etiã ſuꝑ ce
Squc. li ſer narnranoertenuitote ſen glaciali Pigidete J
aqs ſuſpendere ne labãtur.Quales aũt ⁊ a di⸗ D
te ſint.ipᷣe nouit qͥ ↄdidit. Ecce oñſuʒ ẽ his Rcs qs 2 DReagliaaita 1
celi factũ ſit.ſ.illud in quo ſunt fixa ſidera.i.qð exce / Comem Er hoe vide
dit aerẽ.⁊ de q̃ materia.ſ.de aqͥs.⁊ q̃les ſint aq̃ qͥ ſuꝑ tur ſupponere aqᷓ
illud celũ ſunt.ſ.vt glacies ſolidatte. üllle ſint de ſe põdero⸗
Peremie⸗ celoꝝ naturã ſᷣm quoꝛũdã opinionem ſe.⁊ ꝙ ibi teneãtur
putãt celũ illud eẽ ignee nature.qͥbus ↄſentit Augu violentiã ſoliditatis
QAM½Quidã v̈o celũ qð excedit aeris ſpacia ignee nature aqs illas cõpat e.
Augu. ſuper dicuũt aſſerẽteſ ſuꝑ aerẽ purũ ignẽ eẽ.qͥ ðꝛ eẽ celum.de ditati.nõ ꝓpter gra
Gene. quo igne ſidera ⁊ lumiaria facta eẽ ↄiectãt. Quibus unitatẽ ß Ppt᷑ ↄtinui ⸗
Aug.oↄſentire vf. Utꝝ vo noĩe firmam̃ti celũ qð exce tatẽ ⁊ ſtabilitatẽ qꝛ m

it aerẽ an ipe aer hic ĩtelligat᷑.idẽ aug.qrit nec ſoluit ſluũt.nec refluũt.nec

Aagis tñ appꝛobare vr̃ celũ illud hic accipi qð ſpa⸗

dorſum deſcẽdunt.

cia aeris excedit.Aq̃s aũt q̃ ſuꝑ illud celum ſunt dicit

vapoꝛaliter trahi.⁊ leuiſſimis ſuſpendi guttis.Diceut

n 2

celũ minutioꝛibꝰ gut
tis ⁊c. Cõtra.ſi hocxe

pdpſſint gutte aqᷓ ema
nare. etiã illud eẽ
alterabile. ſi ſuſcipit nare vapo⸗
pegrinas impᷣſſiões. ¶¶Tangit queſtionem de figura celi.

gerẽ eleuat aqᷓs.vult

ſunt coꝛpales

A „

rũ ẽ.vꝛ firmamentuʒ
poꝛoſum eẽ. cũ ꝑ illð

b ¶ Sup ills leuius aer iſte nubiloſus exaltatõe fre aqs vapoꝛalit trahit.
⁊ ⅛ ſubtiles minutias ſuſpẽdit.⁊ poſt coꝛpulẽtiꝰ ↄglo
batas pluuialiter refundit. Si ergo põt aq̃ᷓ ſicut vide
mꝰ ad tãtas minutias ꝑuenire vt ferat᷑ vapoꝛalit ſuꝝx
gerẽ aqs naturaliter leuioꝛẽ.cur non credamꝰ etiẽs ſu b
per illud leuiꝰ celũ minutioꝛibꝰ guttis ⁊ leuioꝛibꝰ ima
nare vapoꝛibꝰ. v qͥqͥ mõ ibi ſint.ibi eſſe nõ dubitamꝰ.

Cc.

dom a h ꝙ ñ vult ¶ Queri etiã ſolet cuiꝰ figure ſit celũ. Sʒ ſ.ſ.q;uis auto

rũt.ſ̊ ꝑ ↄpationẽ na/

jſia minoꝛi arguerc firmitatẽ vł terminũ aq
ꝙ diuia vᷣtus aqs ſu
pꝛa firmamentũ ſin e

dicere ꝙ aq̃ᷓ mõ ꝑ ſb/ Eena ie .B3 ll GPue
mliarone ori⸗ ter res nĩi ſciuerint. ꝑ eos dicere noluit.niſi qð ꝓſit ſaluti
traſecãt celũ ſidereus. Querit de motucelii CC...—
qꝛ nũq; illuc aſcende ¶ QAQuerit᷑ etiã ſi ſtet an moueat᷑ celũ: Si moueat᷑ ingt ···

P. quõ ẽ firmamtũ: Si ſtat quõ ĩ ea fixa ſidera circũeůütꝛ:
ture q mõ vſq; ſup Sʒ firmamẽtũ dici poteſt nõ ꝓpter ſtationeʒ ſed ꝓprt gare diczt
intraſrroſſihil &Si git QAuare dicatur
rmit ũ aqꝝ intraſgreſſibilẽ. Si aũt ſtat. firmamentum.
nihil impedit moueri ⁊ circũire ſiheeer.
amenti ¶ Remouet dubitatõnẽ q̃re tacuit ſcriptura in opere
nature p̃iudicio po/ ſecñde diei quod in alijs dirit. e

„

tuit ↄſtituere cũ i ſu ¶ Poſt hoc q̃ri ſolet q̃re hic nõ ẽ dictũ ſicut iĩ alioꝝ dieꝝ

gis coꝛpꝰ ſubtiliare.
c ¶Põ em foꝛtaſ. ⁊c.

biate cemage ma. ovibe. vidit des e eetbonũ. Sacfm alias hicomeda
turt Ideo em̃ foꝛtaſſis nõ ẽ hic dictũ.qð tñ ſicut i alis c

£

Contra. vẽ iſta rõ ita fcm̃ c.qꝛ binariꝰpꝛĩcipiũ alteritatis ẽ ⁊ ſignũ diuiſiõis.

bñ eẽ ad oppoſitũ ſicut ad ꝓpoſitũ.cũ binarius plus accedat ad vnitatẽ ꝙᷓᷓ aliqs alius nũe . Rñdenduũ eſt

4 h lis.Et qᷓrutur hbic tria. Pꝛimo q̃ritur de celis
õtũ ad naturã. Scðda qõ eſt de eis q;tum ad

figuram.Tercia qð ẽ qᷓtum ad motoꝛis influentiã.
ꝛimũ qᷓrunt᷑ duo. Pꝛimo qrit᷑ de natura celi

Circa l r. PHamoa
criſtallini. Secũdo de natura celi firmamenti.

¶ Htrũ criſtallinũ celũ ſit de natura aqᷓ Et q; ſic v ꝑ
anutoꝛitatẽ ſcripture Gene.j.fiat firmamentũ in me
dio aquarũ ⁊ diuidat aq̃s ab aqͥs.q̃ aũt ſola diuiſio/
ne diſtingntur ſunt eiuſdẽ nature. ea qᷓ ſunt ſuper
firmamẽtũ ⁊ q̃ ſub firmamẽto ſunt eiuſdem nature.

Si tu dicas ꝙ firmamentũ ibi vocat᷑ nõſſolũ ſidereũ

ſed aer. obuiat textus ſeqns vbi dicit ꝙ ſtelle En⸗
ſunt in firmamẽto.obuiat etiã illud qdð ſcribit

tur. Bñdicite ſol luna dño.j aqꝗ ille ſunt ſuꝑ ſolem

2 luuã. Si tu dicas aqs illas eẽ ſpnales. obuiat ills
að dꝛ in ps.extendẽs celũ ſicut pellem.q tegis aquis
ſupioꝛa eiꝰ.ſᷣ ccluʒ extenſum ẽ coꝛꝑale. aq̃ qᷓ̃ tegunt
e

unt coꝛpales.¶ Itez boc vẽ autoꝛitate doctoꝝ. Aug.
ſuꝑ Geñ.ad lit.l·

ꝙ ſint ibi aq̃ ſed tñ nõ mãales ſed ſpũalcs. hoc dicit

HBaſilius.aquã illã intelligamꝰ aqua eẽ verã.g vẽ q
vere aꝗᷓ ille bñt ſpẽm ⁊ nãm aq̃. ſi tu dicas ꝙ foꝛ⸗
mã hñt aꝗᷓ.ſed tñ nõ ꝓpꝛietates.Contra boc ẽ verbũ
Begęe.qdð adducit mgr in Ira.qͥ infra celuʒ ligat aqs
ad tp̃ᷣs vapoꝛibus nubiũ retentas.põt etiã ſupꝛa celi
ſperam no vapoꝛabili tenuitate.ſed glaciali ſolidita⸗

te aquas ſuſpendere ne labãtur. ¶ Item rone vide⸗

añ.
iij. Bñdicite aꝗ̃ qᷓ ſuꝑ celos ſunt dño.⁊ poſtea ſubdi

atoꝛ ei indi
viuiſione aquarũ quedaʒ poſite ſunt ſupꝛa firmamẽ
tũ.quedã ſub firmamento.ita naturale ẽ illis eſſe ſu-/
E pꝛa firmamẽtũ.ſicut iſtis eſſe infra firmamentũ.ergo
eſie eas nõ dubitamꝰ.maioꝛ ẽ em̃ huius ſcripture au ſicut entibus ſupꝛa firmamentũ ſtultũ eſſet dubitare
toꝛitas qᷓ; ois bani ingenij ꝑſpicacitas.Si tu dicas

ns de aquis.q̃litercũq; ſint ibi.ibi

ag boc.ꝙ iſta rõ mgr̃i ẽ allegoꝛica.vera tñ ẽ. Quãuis em̃ binarius int᷑ nñeros minus ab vnitate recedat. pꝛi-
mo tñ bʒ roõnem receſſus in ſe.⁊ ꝓpt h̊ ꝑ ipᷣm intelligit᷑ diuiſio magis ꝙᷓ ꝑ alios nũeros.⁊ receſſus ab vnitate
virrtutis ⁊ pfectionis. Alia tñ rõ lralis ẽ.quã facit mgr in hiſtoꝛijs.qꝛ ſecũdo die notat᷑ facta eẽ diſtinctio aqᷣꝝ
ab aqͥs.ꝗᷓ diſtinctio ⁊ ſi inchoata fucrit in ſecũdo die.fuit tñ ↄſummata in tercio.cũ d ↄgregentur aq̃ in locũ
vnũ.Et qꝛ diuia viſio ſignat appꝛobationẽ poſt ꝑfectio leven

Et qꝛ diuia viſio ſignat appꝛobationẽ poſt nẽ.hinc ẽ ꝙ ſcriptura tacuit ſecũdo die verbũ vidẽdi.
Diintelligentiã huiꝰ ꝑtis incidit hic qõ de ce ins

tur.oꝛdo partiũ in microcoſmo ſiue in minoꝛi mũdo

reſpondet oꝛdini partiũ in maioꝛi mũdo.ſed bic vide
mus in natura coꝛpis bumani ꝙ ſupꝛa coꝛ quod eſt
calidũ ⁊ ignec nature.ponit᷑ cerebꝛũ qʒ eſt frigidũ ⁊

ggquee nature.g in maioꝛi mũdo ſupꝛa ſolẽ ⁊ alia coꝛ

poꝛa calefaciẽtia erit ponere naturã aqueã. ¶ Itẽ aq̃ᷓ

de ſui natura ẽ ꝑpſpicua.⁊ ꝑ boc apta ad ſuſceptionex
luminis.g ↄfoꝛmis ẽ nature celeſti.g apta ẽ vt de ad

poſſit aliqdð celũ fieri. ſi aliqd celũ babet fieri ex aq̃.

cuũ nullũ ſit infra firmamẽtum.celũ aqueũ vꝛ ꝙ ſit ſu

pꝛa firmamẽtũ.(¶ Nẽ ꝙ illð ſit poſſibile vꝛ pꝑ ronem.
quã facit Aug.ſuper Geñ.ad lit.Aqua ꝑ ſui ſubtilia
tionẽ põt eleuari vt ſit ſupꝛa aerem.&̊ maioꝛi ſubtilia
tione poterit amplius eleuari. ſi om̃e coꝛpus diui/
ſibile eſt in infinitũ ſi aſſit potẽtia diuidentis.poterit
ꝗqua tm̃ diuidi ⁊ ſubtiliari.ꝙ ſupꝛa firmamentũ na/
turaliter poterit conſiſtere. ⁊ ſi hoc.ergo ẽ aliqð celũ
aqueũ e elud eſt naturale vnicuiq; qdð cre
a pꝛima conſtitutione.ergo ſi in pꝛima

vtrũ aque poſſint eſſe infra firmamentũ.ſic nobis en
tibus infra firmamentũ ſtultũ eſt credere eſſe incõue
niens ſupꝛa firmamẽtũ eſſe celũ aqueũ.¶ Ad oppoſi⸗

tiũ arguitur ſic. pꝛimo autoꝛitate Auguſt. xiij. confeſ.

ſunt alie aque que ſupꝛa firmamentũ ſunt immoꝛta/

les ⁊ ab ofi coꝛruptione ſecrete. vꝛ ꝙ celũ aqueuz
nõ ſit de natura iſtius aꝗ. ¶ Item coꝛpus hñs ſpem
Qqqᷓ per naturã ẽ ponderoſum. ſi aliqdð celũ ẽ aquee

nature illudq ẽ poõderoſus.ſed põderoſum nõ opvitet

ploctnit
ſtponae
tptnr.
impunn
batilen
Gntbet
ntuaren⸗
tniutſini
ſenetitti
ſſtchen
.* ſot
gchet
meewien⸗
camunan
Nncpnig
ſchgactce
hien,
icnisnee⸗
Caltcendn
hognitualüf
Nchidpoſten
lenigreicd
bscitterpen
Hotu debetſſe
niſ cprerail
opirinftzin
lll eontaa
elltonipin
Cioſaneſunti
Uigciſicßig
1Aidntdidne
utncigude
ſirdohltuinin
uti miene:
ſitcigwcne
clrengſcnn
gnliͤſcintssn
ſpufimunan
apgles tlepe
ſsſat
nalbusgſeri
fmmneniti
hneteAug
liſrinnchie
baaklgiren
hndne lid
anmheht
Mterfinn⸗
Mugngthnnn
hnloniͤei
inieorſeze

Anxcin
frmmgnr.

ns fist
nitateftltr

Ceſſus btngte.

ntidimi

Eli
ſen ns it
tünliſi
wagatet
itifihd
muler u
wii
nutſicn
iniſn

Pefeidn

iniigi
ſceſignhn⸗
ullütn
at ii
ſrapsdr
n
agink
giaigtie
ggioaſmmn
tlidi
muih
nte
ſe
ei

tollocari niſi deoꝛſum p naturã. vẽ e inoꝛdinatuʒ

ſit ponere ꝙ aliquod ſit celũ aqueum qð ſit ſurſum.

Item coꝛpus mũdi oꝛdinat᷑ ſᷣm maioꝛẽ nobilita/
tem ⁊ minoꝛẽ.⁊ coꝛpus qð nobilius ẽ ſuꝑpius locat᷑.
5 ſi aqua minus nobilis ẽ qᷓ; firmamentu.ergo nũqᷓ;
locãda ẽ ſupꝛa firmamentũ. ¶ Item coꝛpa mũdi oꝛ
dinãtur ſub ⁊ ſupꝛa ſᷣm maioꝛẽ ſubtilitatẽ ⁊ minoꝛẽc.
⁊ ̃m maioꝛẽ raritatẽ ⁊ minoꝛc.ſᷣ aer ſubtilioꝛ ẽ qᷓ; aq̃
⁊ rarioꝛ.⁊ ſimiliter ignis.ergo nũq; aqua adeo pote/
rit rarefieri vt ſit ſubtilioꝛ aere ⁊ igne.ergo nunqᷓ; vr
ꝙ poſſit cõueniẽter ſupꝛa ignẽ ⁊ aerẽ collocari. Itẽ

babentiũ eandẽ naturã idẽ ẽ locus.qꝛ em̃ eadẽ ẽna⸗
tura glebe ⁊ totius terre.idem eſt locus glebe totiꝰ
terre.ergo idem ẽ locus huiꝰ aque ⁊ totius aque.j ſi

aliqua aqua naturaliter ẽ iuxta terraʒ.ergo ⁊ omnis
aqua.ergo vẽ ꝙ nullñ ſit celuʒ aqueũ. Si tu dicas ꝙ
nõ eſt querenda bic rõ nature.qꝛ boc fit virtute dine
otentie.Hac rñſionẽ refutat Auguſ.ſuper Geñ.ad
it.inquiẽs.nec quiſqᷓ; dicat hec om̃ipotẽtia dei fieri.
qualiter em̃ deus naturas f ecerit q̃ritur.nũqͥd vt de
bis ꝑ miraculũ ſue potẽtie operetur.
ad quid poſite ſunt ibi aq.Si ad refrigerandũ calo/
rem igneũ.qð quidẽ vꝛ ꝓpter hoc ꝙ ſaturnusqͥ ſu/
mus c inter planetas ⁊ velociſſime mouetur.⁊ ita ex
motu debet eſſe calidioꝛ.tñ frigidiſſimꝰ eſt.⁊ hoc non

niſi ꝓpter aqs illas vt v?. Obꝛ contra boc.quia aque
ille pñt infrigidare caloꝛẽ ſolis ⁊ alioꝝ o⸗Par. ergo
ita aliqam

eadẽ rõe pñt ab cis calefieri.ergo ⁊ ↄſumi.⁊ ita al.
totaliter coꝛrũꝑẽtur.qð ẽ inconueniens. Querit᷑ g̊

cuius nature ſunt ille aqᷓ.⁊ pꝛo quãto celũ illud dica

tur aqueũ.ſi em̃ ꝓpter naturã ſlenitatie ſ omne
celũ debet dici aqueñ. Kad pᷣdictoꝝ intelligentiaz
ẽ notandũ.ꝙ in hac q̃ſtione abta diuerſitatẽ poſitõ
nũ ⁊ debilitatẽ rõnũ.vix poteſt aliqͥd certuʒ dici.ſᷣ ex
quadã ꝓpꝛietate ⁊ ↄiectura ex diuerſis poſitõnibus
põt eligi vna quedã ſobꝛia.q̃ inter fidem ⁊ rõnem in
cedat quaſi quadã media via. Pꝛopter qð notãdũ ẽ
ꝙ aliqͥ ſeqᷓntes viam rõis ⁊ mũdane phᷣie.dixerũt q;

ſupꝛa firmamentũ qð eſt celuʒ ſidereũ.nulle ſunt aqᷓ

coꝛpales.⁊ ſcriptura ſacra intelligi debet de aqͥs ſpũa
libus.Oꝛ ſi alicubi in ſcriptura legat᷑ de iſtis aqͥs ma
terialibus ꝙ ſint ſupꝛa firmamctũ eleuate.tunc noie
firmamẽti intelligit᷑ aer.⁊ vtrũq; hboꝝ dictoꝝ eliciũt
ex verbis Aug. Pꝛimũ ex hoc qð dicit.xiij.ↄfeſ.ꝙ il⸗

le aqꝗᷓ ſint immobiles. Scom vᷣo ex hoc qdð dicit ſuper

Beñ.ad lit.ꝙ hoc põt intelligi de aquis q̃ ſuſpẽdunt᷑
in nubibus.Sed iſtã poſitioneʒ impꝛohat Baſilius
in exam̃.repꝛobat etiam ipſe textus qͥ̃ dicit ſtellas eẽ
poſitas in firmamẽto.ꝑ qð firmamentũ dixerat ſu/
pꝛa aquas ab aquis diuiſas.ſi &̊ firmamentũ illud ẽ
celũ ſidereñ.⁊ aque ille ſunt materiales.poſitio pᷣdi/

cta nullo mõ videt᷑ poſſe ſtare. Et ideo alij innitẽtes

textui ſacre ſcripture ᷣm ꝙ vẽ ſonare dixerunt. ꝙ ali
qð celũ ſurſum ẽ aquee nature.qð diuina diſpoſitio
ſurſum poſuit ad refrigerandũ ardoꝛẽ etheris.Et ad
om̃es rões ad oppoſitũ rñdent ꝑ hoc ꝙ deus in oꝛdi
natione mũdi plus cõſiderat finis vtilitatẽ qᷓ; foꝛme
qualitatẽ. ⁊ ideo ſicut in minoꝛi mũdo poſuit cerebꝝ
ſurſum ad caloꝛẽ coꝛdis mitigandũ. ſic ſupꝛa celũ ſi/
dereum poſuit celũ aqueum. ⁊ ibidẽ aq̃ᷓ ille quieſcũt
⁊ ſuſtẽtant᷑.vła ſua ſoliditate ſicut vꝛ Beda dicere.
vel ſua ſubtilitate.vl etiã dei virtute q̃ ſic oꝛdinauit.
Sed qꝛ credendũ ẽ opificẽ ſummũ coꝛpa mũdi opti
mo oꝛdine oꝛdinaſſe.nõ ſolũ videt᷑ ꝙ ioꝛdinãdo cõ/

¶ Htem quero

—

ſiderauerit finis vtilitatẽ etiã pfectõnis dignitatẽ.

ideo nõ vr̃ verũ elementũ aq̃ ſup firmamentũ collo/

caſſe.cũ ꝑ naturã ſit minus nobile. Et iõ ẽ terciꝰ mo
dus dicendi.ꝙ ſupꝛa firmametuʒ ſicut dicit ſcriptu-
ra ſunt.aq̃ q̃ tñ ñ bñt nãm ⁊ ſpẽm aq elemẽti cẽſent᷑

tñ aq noĩc ꝓpter ↄuenientiã in aliqᷓ ꝓpꝛietate Ande
notandũ ẽ ꝙ aqᷓ iſta tres bʒ ꝗpꝛietates.bʒ em̃ ꝑſpicu

itatẽ. hʒ frigiditatẽ. hz nihilominꝰ grauitatẽ.tum

ad naturã pſpicuitatis be aque ⁊ ille ↄueniunt.eo ꝙ;

—

hñt natura receptiuã luminis. ⁊ q̃dammõ retẽtiuã.
ſicut exꝑimẽto pʒ in aliqͥbꝰ lapidibus de nocte nõ
vident ꝑ ſe niſi ponãtur in aq. Mtũ ad naturã gra/

uitatis ſimplr̃ differũt.ille em̃ aqᷓ nullo mõ ſunt gra⸗

ues.nec appetũt eẽ deoꝛſum. Otũ vo ad nãm frigi/

ditatis ptim ↄueniũt. ptim dĩnt. Cõueniũt em̃ ĩ ꝙ
vtreq;ʒ ſunt frigide effectiue.drnt aũt in h ꝙ iſte ſunt
frigi foꝛmalit᷑.ille o mime. Et p̃m boc patet ꝙ no
men aqᷓ triolr̃ accipit᷑ in pᷣmaria reꝝ diſtinctõne.Ali
qn ꝓ ifoꝛmi materia. vt ibi. Spũs dñi ferebatur ⁊c.
iqn natura trãſparẽti ⁊ lumis retentiua. vt ibi.
fiat firmamẽtũ in medio aq̃ꝝ. Aliqñ ꝓ ipſo elemẽto
aqo.vt ibi.ↄgregẽtur aq̃ in locũ vnũ.⁊ ſic ptʒ ꝙ ſuꝑ
firmamẽtũ vere ſunt aꝗᷓ ſicut dicit ſcriptura.⁊ auto/
ritates ſctõꝝ illud intẽdũt ꝑſuadere. Ptʒ etiaʒ qꝙ nõ
ſunt ibi aqᷓ elares ſiue eiꝰ nature cuiꝰ ſunt aque iſte.

nec q;tũ ad coꝛruptibiitatẽ.nec q;tũ ad grauitatem.

nec ne ignobilitatẽ. nec q;tũ ad groſficiẽ.nec qᷓ;
tũ ad trãſfundendi poſſibilitatẽ.ſicut oñdũt rões ad
oppoſitũ adducte.Hãc aũt viã terciã ſatis ſuſtinere
poſſumꝰ ꝓbabilit᷑.cũ nihil videat᷑ ſibi obuiare. Hoc
aũt pᷣcipue attendendũ ẽ ne in incerta materia aliqͥd
certitudinalit᷑ aſſerat᷑.meliꝰẽ em̃ pie dubitare qᷓ;ᷓ ali/
qͥd temerarie diffinire. Ad illud vo qð vlterius q̃
ritur.ſ.qre noie aq̃ꝝ cenſeat᷑ celũ illud. cum nõ ſit de

natura aqꝗᷓ iam pʒ rñſio.Hoc em̃ dictũ ẽ ꝓpter cõue
nientiã nõ ſolũ in ꝑſpicuitate.ſᷣ etiaʒ in frigiditate.ſ

in ꝑſpicuitate foꝛmaliter.in frigiditate effectiue.Et ſi
tu obijcias ꝙ firmamentũ ↄuenit ſilr in ꝑſpicuitate.
arguis ab inſüfftetenti. Orꝛcteren non cõuenit eo mõ
firmamentũ cũ aq̃ in ꝑſpicuitate.pᷣm quẽ modũ celũ
aqum credit᷑ ↄuenire.Aqᷓ em̃ hñt ꝑſpicuitatẽ qᷓ non
tmmodo ẽ lumis ſuſceptiua ſicut ꝑſpicuũ acris.ſed
etiã qdammõ retentiua.ſicut ꝑ exꝑientiã oñdit᷑.cuʒ

§

metallũ aliq ponit᷑ in fundo vaſis in tenebꝛis.ſup

fuſa aq̃ liqda videbit᷑ ſub luce retẽta ab aq̃. Sic etiã

dicũtur ꝓbari rubini qͥ ꝑ ſe nõ lucent de nocte.Cõue

nit etiã cñ aqᷓ in frigiditate. effectiue ſicut dicit Ba

ſilius.nec tñ ex hoc vẽ ꝙ poſſit calefieri vel ↄſumi.ſi⸗
cut nec ſol qᷓ;uis calefaciat hʒ foꝛmalit᷑ infrigidari.ſᷣ
ſolũmõ ꝑ frigiditatẽ ei oppoſitã põt effectꝰ eiꝰ repꝛi
mi.⁊ ſic patent omn ia ꝗſita circa illius celi aquei na
turam. Queſtio.ij.§. b MMVMV
¶ De natura firmamẽti.⁊ẽ qõ vtrũ ſit eiuſdẽ natu/
re cũ igne elemẽto.Et ꝙ ſic vꝛ.pᷣmo ꝑ auẽteʒ ſcriptu
re q̃ nullã facit mentionẽ de ꝓductione ignis.& ſi ipᷣe
ẽ nobiliſſimũ elm.eiꝰ ꝓductio non debuit pᷣtermitti.
ꝓpterea vẽ ꝙ ſaltẽ intelligat᷑ noie celi Itẽ h̊ vẽ au⸗
toꝛitate Aug.qͥ ſuꝑ gñ.ad lit.⁊i li.de ci.dei dicit t̃ qᷓ
tuoꝛ eẽ coꝛꝑpa mũdi.ſ.humoꝛ ⁊ humus. aer ⁊ lux.ſi 4
firmamentũ ẽ aliqdð de coꝛpibꝰ mũdi. ⁊ nõ ẽ fra. nec
aqᷓ.nec aer. ẽ ignis.tẽ Husg.de ſcõ.vic.exponẽs
illud. In pᷣncipio crc.de.ce. ⁊ ter. dicit circa pᷣncipiuzʒ
libꝛi de ſacra.nãq; tra erat ipᷣm tre elin.⁊ celũ erat le
uis ⁊ mobilis circũfuſio reliqͥꝝ triũ q̃ in circuitu me-

Mn 3

*

dio iacentis terre ſuſpenſa ferebat᷑ ⁊ ilud opus oĩim
coꝛpm ſiuc celeſtiũ ſiuc terreſtriũ foꝛmandoꝝ mam
cõtinebat. ex boc vꝛ ꝙ firmamentũ ſit denã alicuius
clemẽti. ¶ Itẽ boc vꝛ roe. tm̃ qᷓtuoꝛ ſunt qlitates pꝛi
me. 5 qtuoꝛ debẽt eſſe coꝛꝑa qᷓ ſunt de conſtitutione
mũdi pᷣmaria.S vel firmamentu ẽ coꝛpꝰ mixtũ.vl eſt
de natura alicuius qᷓtuoꝛ eloꝝ.ᷣ nõ ẽ mixtum.nec de
nã triũ eloꝝ inferioꝝ. ẽ de natura ignis.¶ Itẽ tri/
plex ẽ ſpẽs ignis.ſ.ignis carbo.ignis lux.ignis flama.
ỹ natura firmamẽti ẽ vt natura lucis. vꝛ ↄtineri ſbᷣ
tercia ſpẽ ignis. ¶ Itẽ caliditas ineſt igni in ſũmo.
ſi aliqͥ ĩ maxime calefacit.ill hʒ naturã ignis.ſᷣ coꝛ/
poꝛa celeſtia maxime calefaciũt inferioꝛa ſicut ptʒ in

ſole. bñt igneã naturꝗ Eid oppoſitũ ẽ auctas p hi

in li. de ce.⁊ mũ.qͥ pᷣter H̊ qᷓtuoꝛ coꝛpa ponit eẽ coꝛpꝰ
v. ¶ Nem bocipᷣm rõne oñdit᷑.coꝛruptibile ⁊ incoꝛ/
puptibile ꝑ naturã nõ hñt eandẽ foꝛmã ↄpletiuã.ſed
firmamentũ ẽ incoꝛruptibile.ignis elm nalit coꝛrũpi
tur. nõ ſunt eiuſdẽ nature. ¶ Utcʒ coꝛꝑm bñtiũ di⸗
uerſos motꝰ nales diuerſe ſunt nature.bᷣ firmamen/
tũ ⁊ ignis hñt diuerſos motus nales.qꝛ ignis naliteꝛ
mouet᷑ motu recto.firmamentũ mouet᷑ naliter mo/
tu oꝛbiculari. ignis ⁊ firmamentũ ſunt alteriꝰ ⁊ al/
terius nature. Si tu dicas ꝙ ille motꝰ nõ ẽ nalis fir/
mamẽto.Obꝛ q hoc.qꝛ ſi aliqͥs motꝰ ineſt alicui coꝛ
poꝛi nõ nãlis.ẽ repire aliqd coꝛpꝰ cui ſit nalis. ſi h
eſſet ven.tũc eſſet ponere aliud coꝛpꝰ cui mag ↄueni
ret moueri oꝛbicularit᷑ qᷓ firmamẽto. qð falſum eſt.
ſi firmamentũ eſſet ignee naturc.& naliter in/
flamaret coꝛpa ſibi maxime ꝓxima. cũ igit᷑ ſit maxie
Intitatis. vẽ ꝙ ſtatim totũ acrẽ abſoꝛberet. Si tu di⸗
cas ꝙ a deo repꝛimit᷑ hoc nõ vꝛ.qꝛ ↄditoꝛ nature ſic
res quas ↄdidit adminiſtrat.ſicut dicit Augu.vij. de
ciui. dei. vt eas agere ꝓpꝛios motꝰ ſinat. Pꝛeterea ſi
poc ven eſſet.tũc mũdus nõ ſubſiſteret naliter.ſᷣ mi
raculoſe. ¶ Item nobiliꝰ coꝛpꝰ qð nõ hʒ orietatez
ꝙᷓ coꝛpꝰ qdð pʒ Zrietatẽ. ſi ponere ẽ coꝛꝑa hñtia õᷣri
etatem.erit ponere coꝛpꝰ a Irietate immune.ſ̊ hocñ
E niſi coꝛpꝰ celeſte.S firmamentũ nõ babzʒ priũ. nõ
erit de nã eius. ¶ Itẽ ſi aliqᷓ diuerſa rcducantur ad
ocoꝛdiã ꝑ aliqd.v⁊? ꝙ illud nõ habeat nam alicuiꝰ il
lon.ſ q potẽs ſit ſuꝑ oia.ſᷣ firmamentũ ſua influẽtia
facit eła Sria ↄcurrere ad coꝛpa mixta. non ẽ de nã
alicuiꝰ Aernatt. E. bic notandũ ẽ ꝙ in huiꝰ q̃ſtõis
determiatione vidẽtur ſancti ⁊ expoſitoꝛes ſacre ſcri
pture zdicere phᷣis. Cõiter em̃ phi pter qᷓ̃tuoꝛ ela po
ſuerũt eſſentiã qͥntã. quã dixerũt eſſe coꝛpꝰ incoꝛru/
ptibile ⁊ eleuatũ a Zrictate,⁊ ꝑ hoc eẽ pᷣncipiũ conci
iatiuũ ⁊ ↄſeruatiuũ.Sancti vo non vidẽtur ponere
niſi ſolũmõ qᷓtuoꝛ coꝛꝑa.⁊ ſentire vident᷑ nãm firma
menti eẽ igneã.ſ cũ recta rõ ſatis euidẽter pſuadeat
firmamentũ eſſe alteriꝰ nature qᷓ ſit aliqd elm.tũ ꝓ/
pter motũ qui nõ latet ſenſus nros.tũ etiã ꝓpter cf/
fectus varios.tũ etiã ꝓpt᷑ vniuerſi ꝑfectionezʒ.nõ ab/
ſurde credi põt phos in bac ꝑte ven ſenſiſſe.⁊ docto/
yes veritatiz ab eis in ſenſu nõ diſcrepaſſc.q;uis vo/
cetenus videãtur Sire. Sicut em̃ patz ex vᷣbis Aug.
in pluribꝰ locis ipe Aug.elm ignis denoiat a pfectio
ne lucis.nales eĩ phi maxime ignẽ notificãt ꝑ ꝓpꝛie
tatẽ caliditatis.⁊ qm̃ nã lucis repitur ⁊ i coꝛpꝑe qͥnto.
⁊ in igne elo.iõ ipᷣm firmamentũ ⁊ ignẽ dixit coꝛpus
vniꝰ nature eẽ.nõ inqᷓ; vniꝰ qꝛ habeãt vnã foꝛmãꝗ ſpe
ciei ſpecialiſſme.ᷣ qꝛ nam lucis ꝑticipãt m qᷓndam
roõnem gnalogie. qꝛ vo illud coꝛpusſ.firmamentum

ſubleuatũ ẽ a ha orietatis. ⁊ lucem participat in qu⸗
dam puritate.ignis vo nam habʒ prietatis.binc ẽ ꝙ
phi dixerũt igneʒ ⁊ firnamentũ alteriꝰ ⁊ alteriꝰ eſe
nature. In cuiꝰ teſtimoniũ adducũt ꝙ ignis qꝛ õria

tur terre.mouet᷑ directe motu ↄtrario.ſ.ſurſum.celũ

vo qꝛ ↄtrarietatẽ nõ hʒ mouet᷑ oꝛbicularit.ðis em̃ ſo/
lus mot? ẽ ſimplex qͥ caret ↄtrarietate.⁊ in hoc verũ
vixcrũt.⁊ ſanctisvt pᷣdictũ ẽ nõ ↄtradixerũt.vñ rões

oñdentes firmamentũ ⁊ ignis eim nõ ſint eiuſdẽ

nature. ↄcedende ſunt.¶ Ad ulud ꝗ̊ að obꝛ ꝙ ſcriptuꝰ
ra nõ facit mentionẽ de igne.dᷣm ꝙ ſilr nõ facit mẽ/

tionẽ de aere.in ſeꝑatione aũt aq a terra intelligen
da ẽ diſtinctio eloꝝ facta fuiſſe. ſicut infra meliꝰ pate

bit ¶ Ed illud qð obẽ de bugo.pʒ rñſio.iõ em̃ celũ cõ ð

pᷣhendit᷑ ſub igne ꝓpter ↄfoꝛmẽ lucis ꝑticipatõnem.

AVmñ ſicut dictũ ẽ ſupꝛa ꝙ celũ criſtallinũ cæſeri pᷣt no/
mine ad.qꝛ aliquã ꝗpꝛietatẽ eiꝰ in ſe bʒ.ſic ⁊ in ꝓpoſi
to intelligi pᷣt. Lriplex cm̃ ẽ ignis ꝓpꝛictaſ.ſicut dictũ
cẽ de aqᷣ.vna luminoſitas.altera caliditas.⁊ tercia le/
uitas ꝓ quaʒ mouet᷑ motu qͥ ẽ ſurſum. In ꝓpꝛictate
pꝛima ignis ⁊ firmamentũ coueniũt.in tercia ignis ⁊
firmamentũ ſimpir̃ dr̃nt.in media vo ꝑtim drnt p/

tim conuenlũt.Cõueniũt vtiq; in hoc ꝙ; tam ignis ꝙᷓ

firmamẽtũ ẽ calidũ effectiue. drnt vo in hoc ꝙ ignis
eſt calidus foꝛmaliter. firmamẽtũ vo mime. ſi em̃ bʒ
caliditatẽ infoꝛmantẽ. bret vtiq; ↄtrarietatez.¶ Ad 9
illudiq obẽ qꝙ tm̃ qᷓtuoꝛ ſunt pꝛime qlitates.dom ꝙ
ven è de q̃litatibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis ᷣm ↄtrarietatẽ.

⁊iõ nõ ſeqtur ꝙ oĩa coꝛꝑa qꝗᷓ ſunt in pᷣma oↄſtitutõne

mũdi hẽant aliquã illaꝝ qᷓlitatũ.ſᷣ ſolũmõ illa qᷓ bñt

ↄtrarietatẽ.Ad cõſtitutionẽ aũt mũdi nõ ſolũ h coꝛ

poꝛa reqͥrũtur. etiꝗ aliud qʒð ſit ſupꝛa H. ſcut pꝛius
oñſum e.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ lux ẽ ſpẽs ignis.ddðᷣm l

qꝙ nõ q̃cunq; lux ẽ ſpẽs ignis.p illa q̃ ẽ in mã trãſmu

tabili.⁊ hec ꝗᷓ hʒ caliditatẽ annexã infoꝛmantẽ eãdẽ

mãm.bmõi nõ ẽ lux coꝛpis qnti.quis aliqͥ mõ ſit iſti

cõfoꝛmis. Ad illud qð obꝛ qꝙ coꝛpꝰ qͥntũ calefacit l

rũdet᷑ ꝙ coꝛpꝰ.v.nõ calefacit ꝑ nam caliditatis quã

in ſe hẽat.ſ per vin lumis.⁊ hoc apparet cũñ ex ↄcur
ſu ⁊ reflexione radioꝝ circa ſpeculũ cõeauũ generat᷑

ignis. Et ſi obijcias ꝙ nihil dat altcri qð non hʒ. ſi

celũ nõ habeat i ſe nãm igneã.nõ magꝗ gñabit ignẽ q
gerem. Rũdetur ꝙ illud hʒ inſtantia in gãatione cqᷓ

uoca.ſicut pʒ qñ aliqͥd calefacit a motu.ſic ⁊ in ꝓpoſi

ve

to intelligit᷑ eẽ. Et ſi tu dicas qᷓre mag generat ignem

qᷓ; aerẽ.cũ nõ halxat cũ ipᷣo ↄfoꝛmitatẽ i foꝛma.ddm
ꝙ; ⁊ ſi nõ hẽat ↄfoꝛmitatẽ i ſoꝛma vltia.tñ ignis ma/
xime accedit ad eiꝰ nãm. Pꝛeterea cũ aliqͥd bʒ ptãtẽ
educendi multa q̃ ſunt in potẽtia in mã.eſto ꝙ ſit ad

illa indifferẽs. magis educit qð nobilius ẽ. Natura

em̃ ſemper deſiderat qð melius eſt.⁊ ideo cũ ignis ſit

nobilioꝛ. magis educit ignẽ. Sed adbuc manet qᷓſtio ¶ ?
ſi coꝛpa celeſtia calefaciũt ꝑ naturã luminis.vñ ẽ he

ꝙ luna humectat ⁊ ifrigidat.ſᷣ de hoc foꝛtaſſis aliqd

dicet᷑ infra. Ad pñs autẽ tm̃ ſufficiat ꝙ; generatio ca

loꝛis a coꝛpe celeſti in his inferioꝛibꝰ vel eſt ꝓpter ra

dioꝝ aggregationẽ a intenſionem ex qᷓ ſubtiliat᷑ aer
ſuſcipiẽs illuminationẽ.vel ẽ ab aliqᷓ vtute diuinitꝰ

ei data a pꝛima ſui cõditione totã ſpẽm cõſequente.

ſicut ponit᷑ in adamãtis vᷣtute.ꝗᷓ ⁊ ſi nõ faciat coꝛpa
celeſtia foꝛmaliter calida.qꝛ ſua materia nõ ẽ ad foꝛ-

–— „ „

mã ↄtrarictatis apta. influens tñ in hec inferioꝛa in-
flamat ea cũ ſint tranſmutabilia ꝓpter diſpõnem re⸗

ban
Sini
ſhiſin
uſtalni
ſertononcfan
ientectial
ſtgoinocon
iiinluſi
inhiaͤſtnide⸗
(Na
rfoncran
ſſckrorincitn
tifin
ſornobiaul
ltinalaſc⸗
fjſeicschtiti
(ſnata adca
Ncckfiram
aſinicape
—
ſoton ezati
finc rigalit

ſfcurlemann

huniniin
noliecnon⸗
ſnätlnsfign
tiriͤepbeip,
tciſrrſol
rimutiönme
mnapineypctte
hueberüttnage
eiaßife
wangantmuit
bennohccin
iihinetoo⸗
uvenpfrare
ketutſoltiniin
Ptſöſtapiu
ltfmnniniſß
ſtsginſͤefiiar
Narttentad
intneiti
ſbinecuit
WNN
Mozipi⸗
tplttmen
Cytnegtian
Mhrfln
ftor un⸗
htfmnichne
ffſchlcrtts

Schigſei⸗
Wiälan
Eumitcin
Nnfnnat 4
mnöcßttii
Eehrehnien.
Aiinirn⸗
hlctinpe
Pnſardii
Urantale
in Ainn
üinacige
egend,
mwudagen
mninlai-
zmamſ
mneiſtum
isfinzr.

Ningen inn

tnidtihüh⸗
ſtipubluner
krißieͤſint
Bisiinirifm
i
zeuitüͤft
Binatin
inchirnig
Nrrä
Anpnntß,
ng inii
ninginima
wulern go
Gicheuſpen
tiſmud

— —☛n9A

fifiigen

cͤniitpen
nnäͤch
aMn
nimna
iutpen

S,SE
=

Se⸗
-
☛ =

—

=-=

6úR

—

1

=—
S=
—

=—
=

=
☛ =

mn

1

17

S=

E

=

circa hoc q̃rũtur duo. Pꝛimo qritur vtrũ ce
lli babcãt figurã oꝛbicularẽ. Secũdo q̃ritur
vtrũ habeãt dextrũ ⁊ ſiniſtrũ. aueſtio. j. c
¶ ꝛ babeãt oꝛbicularẽ figurã vꝛ. Et pᷣmo exꝑiẽtia
ſenſus. Mã in quãcũq;ʒ ꝑtem fre vl aqᷓ qͥs videat.ce/
lũ ſp vr eq̃liter diſtare a terra.hoc aũt nõ eſſet niſi ha
beret oꝛbicularẽ figurã.gᷓ ⁊c·¶ Item videmꝰ ſenſibi/
liter moueri circularit᷑.ſᷣ motꝰ circularis non cõpetit
niſi figure oꝛbiculari.g celũ ẽ oꝛbicular figureſ Itẽ
ſimpliciſſimo coꝛpoꝛi ſimpliciſſima debet᷑ figura.ſed
celũ ẽ ſimpliciſſimũ inter coꝛpa.cũ ſit ſubtiliſimuʒ.
ſimpliciſſimã debʒ hr̃e figura.ſᷣ hec eſt figura circula
ris.g cc. ei coꝛꝑi qdð ẽ maxime ↄtentiuũ debe/
tur figura capaciſſima.ſᷣ celũ ẽ ↄtentiuũ oim ſicut di
nifeſte ↄuincit rõ ⁊ ſenſus.g ⁊c.
mo debet᷑ ꝑfectiſſima figura.ſᷣ celũ ẽ ꝑfectiſſimũ oim.
⁊ figura oꝛbicularis ẽ ꝑfectiſſima oim figurarũ.ſicut
ꝓbat᷑ in alia ſcia.maxime cũ i ea reꝑiat᷑ gfectio ſena
rij.ſexies em̃ tãtũ reꝑitur in circũferẽtia.q̃ntũ ẽ a cir/
cũferentia ad centrũ. ⁊c. ¶ Item coꝛꝑi vxlociſſimo
debet᷑ figura maxime ad motũ ydonca.ſ celũ ẽ velo/
ciſſimũ coꝛpꝰ.figura aũt maxime apta ad motũ ẽ oꝛ/
bicularis.& ⁊c. Nad oppoſitũ arguit᷑ pꝛimo ꝑ illud
ps.extendẽs celũ ſicut pellẽ.alia traſiatio.ſicut came
ram.ꝙ vẽ ꝙ celũ ſe habeat ad modũ tentoꝛij.⁊ ita vẽ
eſſe figure ſemicircularis.¶¶ Itẽ rõe vr.qꝛ in vniuer/
ſo nihil ẽ ſuꝑfluũ.ſᷣ oia facta ſunt ꝓpt᷑ boĩem. nihil
ponendũ ẽ qd nõ valeat ad hois vſum. ſ ſi celũ eſſet
ſemicircularis figurc. ſufficeret ad tegendã tram in/

cit Dam̃.⁊ figura oꝛbicularis ẽ capaciſſima ſicut ma
Ee coꝛpi ꝑfectiſſi/

hbabitatã ab boibꝰ.g vẽ ꝙ ſuꝑfluat aliꝰ ſemicirculus.

tẽ celi ſunt ſolidiſſime firmati. ſicut dꝛ in Job. ⁊
hoc innuit ipᷣm nomẽ octaue ſpere qꝗᷓ d firmamẽtuʒ.
g maxime ↄpetit cis figura ᷣm quã maxime ſtabiliũ

tur. hec aũt magis ẽ ſemicircularis qᷓ; circularis.& ⁊c

1;

¶Btẽ ſi celũ ẽ figure oꝛbicularis g aut aliq̃ ꝑs ccli erit
vacua.aut multo plus diſtabit coꝛpus xpᷣi ab aliqͥbꝰ
beatis.qᷓ; celũ a terra.⁊ ab vna circũferẽtia ad aliam
cũ fra i medio oſiſtat. ſi nõ ẽ cõgruũ ponere ꝙ aliq̃
pars empyrei vacua ſit a cõtinentia btõꝝ.nec pone/
re tantã diſtãtiã int᷑ xpᷣm ⁊ alia coꝛꝑa bta.vẽ empi
reñ nõ ſit oꝛbicularis figure.⁊ ſi hoc. nec criſtallinũ
nec firmamẽtũ.¶R. ddm ꝙꝙ ad iſtã qoem ſᷣm phiam
ſatis planũ ẽ rñdere.q;uis expoſitoꝛes ſacre ſe- cripture
de ea videant᷑ loqͥ dubie.hoc em̃ faciũt ꝓpt ipiꝰſacre
ſcripture reuerẽtiã.nõ audẽtes erplicare ꝙ illa dina
diſpõne voluit ſubticere.vel hoc faciũt ad reᷣmẽdaʒ
nr̃am curioſitatẽ.volẽtes nos ĩ his ꝗᷓ dicũtur i lege ⁊
Aphis ↄtẽtos cẽ.⁊ nihil vltra ̊ inqͥrere.Quia tñ cu/

rioſoꝝ inſtantia nõ deſiſtit.necrio hñt doctoꝛes ſacre

ſcripture multa determiare.qᷓ ſine ſalutis diſpendio
Pſſent defacili ꝑtrãſire. Pꝛopt᷑ qd ad pᷣdictã qõem
rũdent. ⁊ iuxta rõnis ⁊ ſenſus atteſtatõeʒ dicũt celũ
bfe figurã oꝛbicularẽ.⁊ hãc maximce ſibi cõpetere.tũ
rõe ſimplicitatis.tũ rõc capacitatis.tũ rõe ꝑfectõis.

14 tũ rõne mobilitatis.ſicut patz ptractãtii Ed illud &

extenſum vł ſicut camerã.dem ꝙ ſcriptura cõdeſcẽ/
dens puitati ſimpliciuʒ mõ vulgari freqnter loqͥt᷑.⁊
io cũ loqt᷑ de celo loquit᷑ de ipᷣo ᷣm ꝙ apparct ſenſui
urᷣo·⁊ dicit ad modũ pellis vel camere extenſuʒ qᷓtũ
adufm emiſperiũ.¶ Ad illud qð obꝛ q; ꝑs inferioꝛl
EFmifperij nõ ẽ vtilis aq vſum buanũ.dom ꝙ falſum

EOnſeqnter qrit de celis qtũ ad figuram. Et

XIIII

eſt. immo ẽ neceſſaria ſi celũ debet ſuper nos moueri

circulariter. ⁊ vna pars ſeruit nobis de die.alia bᷣuit

de nocte.¶ Ad illud qd obẽ qꝙ; celi ſolidimmi ſunt fir 5

mati.ddm ꝙ firmitas illa non excludit mobilitatem

quãcũq;.S ill ſolũ qᷓ aliquid mouet᷑ ſurſum ⁊ deoꝛ

ſum ſᷣm motũ rectũ.vñ firmũ dꝛ celũ.qꝛ nõ mouetur
ad locũ.nihilominus tñ ẽ mobile.qꝛ mouet᷑ circa lo⸗
cũ vel in loco.⁊ tali diſpõni cõpetit figura oꝛbiculan
magis q; aliqua alia. Ad illud qð qrit᷑. quõ empy
reum ſi circulare ẽ.vndiq; ſanctoꝝ eoꝛpibus replebi
tur.dm ꝙ ⁊ ſi nõ ſit certũ q̃liter ibi ſancti ⁊ ꝑx quem
modũñ locent᷑.tñ quocũq; mõ locãt᷑.ſiue ꝙ ſint i vno

ſemicirculo empyreo.ſiue ꝙ in toto.nihil iedit vtrũ

qʒ poni.Si em̃ in toto ſunt.virtuteʒ viſiuã habebũt
adeo potentẽ ꝙ xpᷣm videre poterũt vbicũq; ſit.ſi vᷣo
in media pte celi.altera nec ẽ vacua nec ſuꝑſua.ſicut
magnũ palatiũ nõ eſt vacuũ qñ ẽ vnꝰ magnus inha/
bitatoꝛ q;uis nõ impleat omnẽ ꝑtem. magnitudo ei
curie ⁊ ſpacioſitas ⁊ ſi non impleat᷑ totaliter.facit tñ
ad oñſionẽ regalis magnificentie.ſᷣ hoc meliꝰ ſciemꝰ
qñ videbimus. .
¶ Atrũ in coꝛpe celi ſit ponere dertrũ ⁊ ſiniſtrũ. Et
ꝓ ſic vĩ ꝑ illud qð dicit phᷣus in ſecũdo de ce.⁊ mun.
Ait em̃ ſic.eſt oꝛbi ꝓculdubio virtꝰdiuerſa.ſ.dextra ⁊
ſiniſtra.qm ſunt H inceptionis ⁊ ſtatus ex oꝑere
factionis ſue. ¶ Itẽ oñdit᷑ ꝑ rõnem ſuã ibideʒ. omis
motus finitus habet pᷣncipiũ a qͥ incipit.ſᷣ cuiuſſibet
celi reuolutio ẽ finita. ̈ habet aliquẽ ſitũ a qͥ incipit.
ſed dextra dĩ in coꝛꝑibꝰ vñ ẽ motꝰ pꝛin cipiũ.ſiniſtra

ad quã ẽ motꝰ finis. cũ celi ſint mobiles.celi habẽt

dextrũ ⁊ ſiniſtrũ.¶ Gtem dextrũ ⁊ ſiniſtrũ ſunt termi
latitudinis.ſicut ſurſum ⁊ deoꝛſum termini longitu⸗/
dinis. ⁊ ante ⁊ rctro termini ꝓfunditatis.ſed omne

coꝛpus ↄpletũ ⁊ terminatũ habet tres dimenſiones
⁊ terminos cit i aũt celi ẽ hmõi. g̊ vr

cy habeat dextrũ ⁊ ſiniſtrũ.
mouent᷑ coꝛꝑa celeſtia qᷓ; infe
tionẽ motus alia habent dextrũ ⁊ ſiniſtrum.ergo mi⸗
to foꝛtius coꝛpoꝛa celeſtia. ¶ Contra.ſicut dicit ppᷣs

em perfectioꝛi motu

in ſecũdo de celo ⁊ mũdo. in plãtis nec eſt dextra nec

ſiniſtra.ſed multo magis plante accedũt ad diſtincti
onẽ oꝛganiʒationis qᷓ; celũ. vẽ ꝙ celũ nõ hẽat dextꝝ
⁊ ſiniſtrum. ¶ Nein dextrum ⁊ ſiniſtrum cauſantur
in nobis vt dicit cõmentatoꝛ ſuper lib. de celo ⁊ mũ/
do.a qualitatibus actiuis ⁊ paſſiuis.ſcʒ ab abundã/
tia caloꝛis naturalis pꝛocedẽte a coꝛde.⁊ ſpũum plꝰ

Aueſtio.iij. 9

ioꝛa. ſed ꝓpter cõple⸗

—

vigentiũ in parte dextra qᷓ ſiniſtra.ſi igitur boc nõ eſt

reperire in celeſti natura.videtur ⁊c. ¶ Item dextrũ

⁊ ſiniſtrum pᷣſupponũt ſurſum ⁊ deoꝛſum.ſicut lati

tudo pꝛeſupponit longitudinem. ⁊ babet ſecum an/
nexa ante ⁊ retro.in celo autem nõ eſt ponere ſurſuʒ

1 deoꝛſum cum bec ſint contraria.non eſt etiam po/
nere ante ⁊ retro.cum ante dicatur vbi eſt ſunſum.ſi/

cut dicit phus. videtur ꝙ nõ ſit ibi dextrum ⁊ ſini⸗
ſtrum. ¶ Item nibil qð babet extra ſe pꝛincipiũ ⁊ fi

6

nem ſui motꝰ habet dextrũ ⁊ ſiniſtrũ.ſᷣ coꝛpꝰ celi eſft

4 rars AI Priactar bymõi.cũ motoꝛ eiꝰ ſit ſepatus.ergo nõ hʒ dextrũ⁊ ſi⸗
qð obĩ de ſacra ſcriptura.qᷓ dicit cclũ ſicut pellem eẽ

niſtrũ. ¶ mtem dextrũ ⁊ ſiniſtrũ ẽ vnũ pᷣncipium mo

tus.ſed vna parte circuli mota mouẽtur om̃es.crxo
non magis incipit motus ab vna parte circuli q;ᷓ ab

alia. ergo in circulo vel quelibet pars erit dextra vel
nulla.ſed celum eſt coꝛpus circulare qꝛ mouct᷑ circu⸗

lariter. ergo ⁊c. ¶ Item ſi aliqd coꝛpus habet dextrũ
⁊ ſiniſtrũ:illa ꝑs q ſemel ẽ dextra ſꝑ ẽ dextra q̃litercia

MUn

18

19

20

qʒ coꝛpꝰ illud mouet᷑ localiter ſi celũ bʒ dettrũ ⁊ ſi

—

mõ in alio loco.ſᷣm regioneʒ celi. derxtra celi aliqũ
oꝛiens.aliqũ occidẽs.qð nullo mõ cõcedi poteſt.

dinis. ⁊ ſurſum ⁊ deoꝛſum longitudinis.⁊ añ ⁊ retro
pꝛofunditatis.nõ tñ nõĩat terminos illos ſuimpir.ſ ꝑ
ↄpꝑationẽ ad motũ.vñ in nullo coꝛpe ponit᷑ pꝛopꝛie
dextra ⁊ ſiniſtra.niſi qd diuerſimode ſuſcipit motoꝝ
influentiã.ita ꝙ; pᷣmo in vna pte qᷓ in alia.vñ dextrũ
⁊ ſi.nõ ponit᷑ ee nec i lapide nec i plãta.nec etiã in ſta

tua ponũtur niſi ſiłitudinarie.qꝛ nõ hñt moueri loca
liter a motoꝛe ſufficente.in eis vo coꝛꝑibꝰ qᷓ mouent

ad locũ.⁊ magis i vna ꝑte qᷓ in alia ſuſcipiut moton
influẽtiã.pꝛopᷣe ponit᷑ dextra ⁊ ſi.ſicut i aialibꝰq̃ mo
uent᷑ motu ꝓgreſſiuo.⁊i qͥbꝰ vᷣtus coꝛdis ⁊ motoꝛl

mag viget in ꝑte dextra.cuiꝰ ſignũ ẽ maioꝛ foꝛtitudo

aialiũ i pte illa. ꝓpter q; ⁊ ꝑtem illã ppᷣmo mouẽt qñ
incipint ambulare.ſm b̊ intelligẽdũ ẽ ꝙ cũ coꝛpꝰ ce
leſte qddã habeat moueri ab oꝛiẽte i occidẽtẽ vł ecõ/
uerſo.ſicut firmamentũ ⁊ oꝛbes planetaꝝ.q̃ddaʒ vᷣo
mimẽé.ſicut empyreũ.ꝙ dextra ⁊ ſiniſtra celis ↄpetũt
ſatis ꝓpꝛic.nõ tñ vlit᷑. ↄueniũt em̃ oꝛbibꝰ mobilibꝰ.hᷣ

nõ oꝛbi imobili. Attendendum aũt ẽ ꝙ cũ ĩ aialibꝰ
in celo ponat᷑ dextra ⁊ ſiniſtra ᷣm rõem cuiuſdã con
foꝛmitatis.ſ.ꝓpter influẽtiã motoꝛis.differẽter tñ ac
cipiũtur ꝓpter diuerſam ↄpationẽ mobilis ad moto
rem.Quia em̃ aialia mouentur a motoꝛe ſibi vnito.
iõ dextrũ ⁊ ſiniſtrũ dicit diſtinctõem ĩ ꝑtibus aialiũ.

ita ꝙ illa ꝑs qᷓ mõ ẽ dextra nũq; ẽ ſiniſtra.qꝛ vnifoꝛ/
miter oꝑatur ad ipᷣiꝰ motoꝛ influentiã. ꝓ co ꝙ ipᷣm

hʒ ſibi vnitũ.⁊ nũq; ab eo maꝗ elongat᷑.coꝛpꝰ vo ce
leſt e motoꝛẽ bʒ ſeꝑatũ.cũ nõ ſit coꝛpꝰ aiatũ.ſicut po
ſtea videbit᷑ ⁊ iõ motoꝛ ſᷣm dei diſpoem pᷣnciꝑalit᷑ in

fluit ex aliqᷓ̃ ꝑte celi.⁊ credit᷑ ꝓbabilit᷑ ꝙ in ea ꝑte ex
q̃ motus coꝛpꝑm celeſtiũ pᷣmo nobᷣ apparet.vtpote in
oꝛiente.cũ oia coꝛꝑa facta ſint ꝓpt᷑ hoiem.⁊ qꝛ motoꝛ
ex illa ꝑte influit vnifoꝛmit᷑.q̃cuũq; ꝑs ibi veniat ime/

diatius ⁊ ꝓpinqͥus.ſuſcipit motoꝛis influentiaʒ.⁊ iõ
ſp ẽ ibi dextra.nec mutat᷑ cũ ꝑtibꝰ mobilibꝰ ꝓ eo ꝙ

nõ ẽ diſpõ abſoluta.ſ̊ relata ad motoꝛis influentiaʒ.

—

eẽ immobilis ꝓpt hoc ꝙ dicit ſitũ relatũ ad centrũ ⁊
circũferẽtiã mudi q̃ nũq;ᷓ pñt moueri.Ex pᷣdictis ptʒ

qð ꝓpoſita.pʒ etiã rñſio ad obiecta.Concedendũ eſt

em̃ ꝙ in celo ſit dextra ⁊ ſiniſtra.Et rõnes ad hoc in-

ducte ſilr ↄcedende ſunt.qꝛ ven ocludũt.lʒ tercia rõ5

Mrnptaa dimẽſiõnibꝰ ꝓcedat ab inſuffcienti. C
illu

facit pᷣncipalit᷑ membꝛoꝝ diſtinctio.hoc em̃ accidit ⁊

freq̃nter ↄtingit q eiuſdẽ diſpõnis ẽ aial in ꝑte dex ⁊
ſini.ſᷣ hoc facit influẽtia motoꝛis pᷣncipalioꝛ.⁊ minꝰ

pncipalis ſuſceptio.ſᷣm ꝙ attẽdit᷑ inchoatio motus

⁊ termiatio. ⁊ ſic repit in celo. ld illud qd obꝛ q;
dex.⁊ ſi.in nob ẽ a ꝗᷓlitatibus actiuis paſſiuis iã ptʒ

reſponſio ex pꝛedictis.quia dex.⁊ ſini.in animalibus
ↄcernũt ꝑtes deteriatas ꝓpt vnionẽ motoꝛis ad mo

bile.nõ ſolũ ꝑ moduʒz motoꝛis.ſᷣ etiam ꝑ modũ per
fectionis.⁊ iõ ad hoc ꝙ vna ꝑs mag ſuſcipiat influẽ
tiã motoꝛis reqͥritur diſpõ alia ⁊ alia.qᷓ qͥdẽ fit ꝑ q̃li-
tates actiuas ⁊ paſſiuas.in celo aũt nõ ſic ẽ ſicut oſtẽ

21 ſumẽ ſupꝛa. Ad illud qð obꝛ ꝙ dex.⁊ ſi.pꝛeſuppo/

e⸗ nile i poté
R.dZm.qꝙ q;uis dextrũ ⁊ ſi.dicant termios latitu

q̃ ſp manet fixa.⁊ pꝑ hunc modũ locꝰ cuiuſlibet rei dꝛ

vo qd obꝛ in Sriũ.ꝙ planta nõ hʒ dextrã ⁊ ſini
ſtram q;uis ſit oꝛganica.ddm ꝙ dextrã ⁊ ſiniſtraʒ nõ

1 tr. nüt ſurſum ⁊ deoꝛſutm.rñderi pᷣt ꝙ veꝝẽ ꝓut ſurſuʒ
niſtrũ. illa ꝑs qᷓ ſemłẽ dextra.ſꝑ ẽ dextra.ſᷣ nõ ẽ dare
aliquã ptẽ celi qᷓ mõ nõ ſit in oꝛiente mõ in occidẽte.

⁊ deoꝛſum dicũt terminos dimẽſionis.nõ aũt ẽ veꝝ
ꝓut dicũt inchoatõeʒ ⁊ minũ alicuiꝰtrãſmutatõis.

Scdm em̃ ſurſum ⁊ deoꝛſum opꝛie attendit᷑ augnæzæ

tum ſiue motus ad locũ.ſed m dex.⁊ ſini.attendit
motus in loco.⁊ ſi in celo ponat᷑ ex.⁊ ſini.nõ tñ opoꝛ

tet ſic poni ſurſum ⁊ deoꝛſum.Aliter poteſt reſpode
ri magis ſᷣm opinionẽ phi ꝙ ĩ celo eſt ponere ſurſuz
⁊ deoꝛſum. ⁊ añ ⁊ retro.ſicut ponitur dex.⁊ ſini.non

quia dicũt terminos diuerſoꝝ motuũ.ſed quia in eo

dẽ motu cõſiderat᷑ vltima triũ dimenſionũ.licẽt ma

gis ꝓpꝛie dex.⁊ ſini.Et hoc patʒ.ad hoc em̃ ꝙ celũ re

uoluat᷑ neceſſe ẽ ponere duos polos.quoꝝ vnus hʒ

rõnem ſurſum.⁊ alter rõnem deoꝛſum. Eſt etiã pone

re duo emiſperia.quoꝝ vnũ habet rõnem añ.⁊ alteꝝ

habet rõneʒ retro. Neceſſe ẽ etiã ponere ꝙ in emiſpe

rio vna pars ſit ex qua celeſtia coꝛpa pꝛimo appare⸗

re incipiãt.altera vᷣo pars ex qua deſinãt.⁊ boc totũ

defacili ẽ imaginari.ſi quis imaginet᷑ hominẽ qui p-

des babeat in wolo artico.⁊ caput in polo antartico.

⁊ habeat faciẽ verſam ad nr̃m emiſperiũ.ſtatim ima

ginatur harũ differẽtias poſitionũ.Ad illud quod
obijcitur ꝙ celũ habet extra ſe pꝛincipiũ ſui motus.⁊

ita nõ habet dex.⁊ ſini.dᷣm ꝙ illud veꝝ eſt qñ dex.?

ſini.nominãt partes determinatas.ſᷣ quando nomi/
nant oꝛdinẽ mobilis ad motoꝛis influentiaʒ non ha
bet veritatem.nihil em̃ facit ad boc vtrum ſit motoꝛ
intra vel extra. Ed illud qd obr̃ ꝙ vna pte circuli
mota mouẽtur om̃es.dom ꝙ veꝝ eſt. ſed tñ ex hocñ
ſequitur ꝙ eq̃ pꝛimo recipiãt motoꝛis influentiã.qð
patet cũ aqua mouet rotã. pᷣmo mouet illam parteʒ
quã a a vltimũ qð obr ꝙ pars dextra ſp
eſt dextra.iam patet rñſio.qꝛ hoc intelligitur de illo
dextro ⁊ ſiniſtro qdʒ dicit diſpõnem partiũ in cõpara
tione ad motoꝛẽ cõiunctũ.ſic ẽ in animalibꝰ.hoc aũt
mõ nõ ponitur in coꝛpibꝰ celeſtibꝰ ſicut pꝛiꝰ tactũ ẽ.

OEnſeqnter q̃rit᷑ tercio loco in cõpatione ad
C motoꝛis influentiã.Et circa boc duo q̃ruut᷑
Pꝛimo q̃ri᷑ vtrũ pꝛimuʒ mobile moueat᷑ a
deo immecdiate tm̃.an mediãte aliq̃ vᷣtute creata.Se
cũdũ ẽ vtrũ moueat᷑ ab igeneiaan Apꝛia foꝛ/
ma. . o.ſj. e
¶ Oꝛ celũ immediate moucat᷑ a deo oñdit᷑ pꝛimo p

25

14

phm.qͥ in li.de ce.⁊ mũ.dicit.cã pᷣma mouet cauſat“

pꝛimũ.cã aũt pꝛima nõ ẽ niſi deus.g ⁊c. Zte Boe
tius de conſoł.loquẽs ad dñm.ſtabiliſq; manẽs das
cũcta moueri.g vr̃ e maxime moueat illud qð ẽ pꝛi/
mũ mobile.hoc aũt ẽ celũ.̊ ⁊c. Item rõne vr. Pꝛi
mi mobilis motoꝛ debet eſſe pꝛimꝰ.ſ̊ pꝛimꝰ motoꝛẽ
immobilis omnino.quia nunqᷓ eſi ſtatus niſi in im/
mobili.ſed nibil eſt omnino pᷣmũ imobile niſi ſolus
deus. g motꝰ pꝛimi mobilis ſolus ẽ deꝰ pꝛincipium.
Itẽ ex motu ⁊ influẽtia celeſtis coꝛꝑis ẽ ↄſeruatõ
oim coꝛpm viuentiũ. ex motoꝛe eius erit conſerua-
tio omniũ ſpirituũ viuificantium.quia ſicut ſe habet

mobile ad mobile.ſic ſe habet motoꝛ ad motoꝛem.pß

ſolus deus eſt ille qui eſt cõſeruatoꝛ ⁊ viuificatoꝛ ſpi

rituũ.ergo ſolus ipᷣe mouet pꝛimũ celũ.i Sed con/
tra.immenſitas potẽtie ⁊ ſapiẽtie ⁊ bonitatis hocre
quirit.vt deus cõmunicet virtuti create actũ quẽ illa
eſt nata ſuſcipere.ſed actus qui eſt moucre ſᷣm locuʒ
quodcũq; coꝛpus natus ẽ ↄuenire vᷣtuti create. vꝛ
ꝙ deꝰ nullũ coꝛpꝰ moueat abſqʒ virtute alicuiꝰ crea
turc. ¶ Itẽ virtꝰ motoꝛis debet ꝓpoꝛtionan mobili.

gintiefite
Peuilili n
itnnu hin⸗
lifmueklc⸗
Gttintiͤfnie
iee nmnotir
forümmnut
netnimnndre
mmnmn
ſumibloig⸗
ſitcligoruen
timerinme⸗
Sthapbtue
heinthen dwot
ſtſtthaciina
edia norid
nitcpliaſrye
Geſun O/
lutelta do ne
linmatareſtat
lhi noucr ien
ſeile hico n
tcianſimulc̃
nimnsoenn.
nitchnoi
Perſtſſvcchioni
Midöctautur
fünoblenoncrn

AUumnobligac

iussäignonben
ideſbodahe
leitgniniebe
ſeeßpontitut
glininni
lſant inon
deet miſatponn
uhitouceſan
nerotolicf
iatlcocureft
tüſfijenlig
ontpünnrünn
lieng
lunoitr in
gnonanit bſ
ulnlottet⸗
ſiuſiſin
ſimſaiu
Ringinehiet
ltäſtnn

op gt
n Etgie
Mantilte
grgnnenipe
naan,
Krith

iantiie

ngahanni
Aie
ghüiinnge⸗

uafati
fanden

nfluarisund un.

xeytunln
g Nial
ſalkicni
wrsinfurni
move iunpn,
Giemam
rintar rlo
mmrinchhn
Aumibett
Pſanghmii
wnhrtote
faboeoqu⸗
ncbienelet
jmun
runn puie

„

. 4
Wtütt iry

groug allii
Nhe
ig tonodu
glulchepi
Pmnnen
Psganm tnn
Itnsniſtt
S
iitin
anle
bcui
gtutt

=

ſed virtus celi finita ẽ. virtus autẽ dei infmita ẽ. ᷓ ad

hoc ꝙ ſaluet᷑ in mũdo ꝓpoꝛtio debita vr ꝙ inter den

mouentẽ ⁊ celũ motũ ſit ponere aliquã vᷣtutẽ creatã
2 Knitzi ote phs dicit ꝙ ſi tãta virtꝰ mouet in tãto
tpe.⁊ maioꝛ in minoꝛi.⁊ maxima in minimo. ⁊ infini
ta in nũc. ſi deus infinite vᷣtutis ẽ.⁊ ipſe immediate

mouet celũ.vr ꝙ in inſtanti reuoluat ipᷣm ab oꝛiente
in occidẽs.qdð manifeſte falſum ẽ. Si tu dicas q; deꝰ

in mouẽdo nõ exercet totiꝰ virtutis ſue effectũ.quia
cũñ ſit mouẽs volũtariũ.pᷣt mouere ⁊ cito ⁊ tarde.tũc
redit pᷣma obiectio.qꝛ cũ actus iſte.ſ.mouere ſucceſſi
ue.ſit virtutis finite, erit natꝰ ↄuenire creaturc.ltẽ
ea q̃ ſunt immediate a diuina potẽtia ꝓcedũt in eſſe
bᷣm curſum mutabilem.vt patʒ in creatõe ⁊ iuſtifica⸗
tione ⁊ miraculoꝝ oꝑatione. ſi celũ immediate mo

netur a deo. motꝰ eius ẽ mirabilis nõ naturalis.ꝙ ſi
25 naturalis.nõ ẽ &̊ a deo immediate.

R.ad pᷣdicto/
atõe deꝰ opa/

rũ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ in om̃i 4

tur intime ⁊ immediatc.cũ dei volũtas ſieut dicit au

—„

1

quis aliꝗᷓ non neceſſario cogant.¶A illud xe
obꝛ de pho dici poſſet ſatis ꝓbabilit᷑ ꝙ ph̊s nõ intel

guſtinꝰ. ⁊ habitũ ẽ in pᷣmo li.ſit pꝛima ⁊ ſumma cau/
fa oim ſpẽꝝ ⁊ motionũ. In aliqbus autẽ ſic oꝑat᷑ vt
ipᷣe ſit tota cã.in aliqbus ſic oꝑat᷑ ⁊ mouet vt virtutẽ
agendi ⁊ mouẽdi cõicet creature.pᷣma qͥdem dicunt᷑
mirabilia.ſcda vᷣo naturalia vł voluntaria q́;tum ad

egreſſum. Oñ g qrit᷑ vtrũ motꝰ pᷣmi mobilis imme/

diate ſit a deo.nõ ẽ qõ vtrũ vᷣtus diuina intime oꝑet
⁊ immediate ſit a des ad illã mutatõnẽ exercendam.

qꝛ nihil moucet᷑ ſic niſi iſe moueat ⁊ cooꝑetur vᷣtuti
motiue. ſᷣ ẽ qõ vtũ motus pᷣmi mobilis ſit a deo tãqᷓ;

a tota cã.an ſimul cũ virtute diuia mouente moueat
aliq̃ virtus creata. Et ad iſtã qõem ſatis de plano rñ
deri p̃t.qꝛ cũ motꝰ ille ſit natus ↄuenire vᷣtuti finite
Apter ſui ſucceſſonẽ.⁊ dina bonitas ad ſui manifeſta
tionẽ cõicet creature qð ipᷣa nata ẽ ſuſciꝑe.qꝙ deꝰ pꝛi
mũ mobile mouet mediate aliqᷓ vᷣtute creata. ſicut ⁊
alia mobilia. ⁊ ↄcedende ſunt roõnes ad boc inducte.
illud vo qdᷣ

lexit ꝙ pꝛimi oꝛbis motoꝛ ꝑ modũ efficiẽtiſ eẽt deus.

ipᷣe em ponit vᷣtutẽ motoꝛis adeo ꝓpoꝛtionari mobi
li.ꝙ ſi minimũ vel modicũ coꝛpus apponeret᷑ coꝛpi

laſſaret᷑ virtus motoꝛis in mouẽdo.ſicut dicit in lib.

de ce.⁊ mũ.ſed ponit ꝙ; deus moueat pᷣmũ cauſatum
methaphoꝛice. ſicut finis ⁊ deſideratũ. aut ſi ponit
gmoueat ꝑ modũ efficiẽtis.nõ ponit ꝙ ipᷣe ſolus mo/

ueat ſed coopante vᷣtutemnobili ꝓoꝛtionata. AUnde

verbũ ſuñ pt intelligi eſſe dictũ ꝑ ne epeies
2q obꝛ de Boetio.ꝙ deus cũcta mouet. dom ex il ⸗
la autoꝛitate nõ ↄcludit᷑ ꝙ ſolus deꝰ cũcta mouet. ſᷣ
wWnõ mouẽt᷑ abſq; diuie vᷣtutis influentia. Nulla ei
virtꝰ? alicuiꝰ motoꝛis pᷣt vł modicũ oꝑari ſine bñficio
2⁊ auvlio eiꝰ qͥ penitꝰ ẽ immobilis.ſicut i pᷣmo li.oſtẽ
ſum fuit. in ſeqᷓntibꝰ oñdet᷑ cũ qᷓrit᷑ vtruʒ ois actio
28 ſit a deo. ¶ Ad illud qd obẽ ꝙ motoꝛ pᷣmi mobilis
pꝛimꝰ ⁊ immobilis.dᷣm ꝙ nõ opoꝛtʒ motoꝛẽ pami
mobiligs eſſe om̃imode pᷣmũ vł oimode immobilem.,.
ſed ſufficit q ſit pꝛimꝰ reſpectu alioꝝ motoꝝ ſiue

Nn.

nem ⁊ pꝛimariã influentie ſue infuſionẽ.

tutũ mouentiũ.⁊ ꝙ ſit immobilis ſᷣm cũ modum per

quem mouet. Mõ em̃ opoꝛtz eſſe ſtatũ in motoꝛe pꝛi

mi mobilis ſimplr. ſed in genere creaturap. Omnes

9 nec ꝑfectus ſtatus.

dut creature defectiue ſunt ⁊ reducũtur ad ibpᷣm de’.
„ qui ẽ pꝛimũ ⁊ finis ojm citra quẽ nec eſt ꝑfecta quies
Pillud qð obẽ ꝙ ſicut inſuẽ

leuitate ⁊ virtute poteſt ſurſum aſcei

a ꝓpꝛia foꝛra ⁊ nã. ¶

tia motoꝛis ðᷣſeruat meilia. ita influentia motoꝛis

motoꝛes alios.ddm ꝙ illud non opoꝛtet.qꝛ nõ ẽ cõ/
ſimilis ꝓpoꝛtio. ꝓ eo ꝙ oꝛdo eſt in coꝛpoꝛibus mũdi
hm tantã pꝛedominantiã ⁊ excellentiã ꝙ vnũ poteſt
influere in alteꝝ.ſpũs vo ratõnales qui ſunt viuifica
toꝛes ⁊ motoꝛes coꝛpoꝝ ſic hñt gradũ ⁊ oꝛdin em.vt
tñ ſᷣm ſuũ ſupᷣmũ a deo immediate ꝑficiãtur ⁊ foꝛmẽ
tur.⁊ hoc ẽ ꝓpter rõnem imaginis ꝑ quã immediate
ſunt ipᷣius dei capaces. Bueſnon. ff
¶ Atrum motus celoꝛum ſit a pꝛopꝛia foꝛma vł ab
intelligentia. Et ꝙ ſit a pꝛopꝛia foꝛma videtur.ſicut
vult philoſophus.natura eſt pꝛincipiũ motus ⁊ qui⸗
ctis in eo in quo eſt. ergo omnis motus eſt a foꝛma i
crinſeca.ſed motus celi eſt naturalis ſicut pꝛobat phi
loſophus.ergo eſt a pꝛopꝛia forma Itam leue ſua
virtut eſt ſun idere nullo im/
Pellonere⸗ ſimiliter graue deſcendere abſq; aliq̃ intel
i

ligentia mouẽte. ſi ergo foꝛma celi pfectioꝛ eſt ꝙᷓ; ele/

mentaris.⁊ figura eius aptiſſima ad motũ circularẽ.
videtur qꝙ; moueri poſſit a ꝓpꝛia foꝛma abſq; om̃i in⸗
telligentia. ¶ Nem plus ẽ mouere ſeipᷣm exeũdo lo⸗
cũ ꝓpꝛiũ qᷓ; non exeũdo.ſed virtus lucis ẽ ſe diffunde
re ꝑ coꝛꝑa alterius nature.⁊ etiã diffundẽdo redire.
ergo vꝛ ꝙ coꝛpꝰ celi multo foꝛtiꝰ ꝑ naturã lucis poſ/⸗
ſit ſe in ſuo oꝛbe mouere abſq; influentia alicuiꝰ ſpi/
ritualis ſubſtãtic.¶ Item motus animaliũ ẽ a foꝛ/
ma ꝓpꝛia ⁊ intrinſeca.g vel celũ nõ mouet᷑ ab intelli
gentia.vel intelligẽtia ẽ ipᷣius cceli ꝑfectõ ⁊ foꝛma.ſed
intelligentia aliq̃ nõ eſt ꝑfectio celi ſicut dicit Dam̃.
ij. li. c. v. celi ſunt inanimati ⁊ inſenſibiles.S ⁊c.¶ Itẽ
nullus motus neceſſarius pendet a volũtate creatu
re tanq; a pꝛincipali motoꝛe.ſed motus celi ẽ vnifoꝛ
mis ⁊ neceſſarius ſᷣm ſanctos ⁊ phos.̊ nõ ẽ a volũ
tate alicuius angeli vel intelligẽtie. 4 Item vᷣtus il ⸗
di

lius angeli vl intelligẽtie ẽ finita.ſed virtus finita in

mouendo recipit fatigationẽ ⁊ laboꝛc. maxinc cum
mouet illud quod nõ eſt ꝑ ſe mobile.aut g celum mo
uetur ꝗꝓpꝛia foꝛma. aut ſi mouet᷑ virtute intelligẽtie
neceſſe ẽ illã laboꝛare ⁊ laſſari. ¶ Contra.om̃e quod
mouet᷑.ab alio mouet᷑.ſ celũ ſᷣm ſe totũ mouet᷑.g vzꝛ
cꝙ pᷣter naturã ⁊ foꝛmam eius ſit ponere aliqͥd a quo

moueat᷑.boc aũt nõ eſt niſi angelus vel intelligẽtia.S
⁊c. Item ois motoꝛ eſt in actu reſpectu mobilis.⁊

totũ celũ ẽ mobile.ᷣ nihil idẽ ẽ ſimł in actu ⁊ poten/

tia. celũ nõ pᷣt moueria ſe ſiue ꝓpꝛia vᷣtute. ¶ Ptes

ois motoꝛ ſufficiẽs diſtat a mobili.cũ &̊ illa foꝛma ex
tenſa diſtat a mã. nulla foꝛma extẽſa pᷣt eẽ motoꝛ ſuf/
ficiẽs.ſᷣ foꝛma celi ẽ foꝛma coꝛpalis ⁊ extẽſa.⁊ motus
ciꝰ cũ ſit pᷣcipuꝰ int᷑ alios.motꝰeiꝰ ẽ a motoꝛc ſuffici-
ente. 5 nõ pt eẽ a virtute ꝓpꝛie foꝛme.¶ Itẽ
naãliter mouet᷑ ad locũ aliquez. ſi mouet᷑ ab illo loco
mouet᷑ pᷣter nãm.S ſi celũ mouet᷑ nãliter ab oꝛiẽte in

ẽom̃e q

occidẽs.ab occidẽte in oꝛẽs.nõ mouet᷑ ꝑ naturaʒ.

vẽ ꝙ celũ habeat motoꝛẽ aliũ qᷓ; foꝛmã ꝓpꝛiam Aſotẽ

omne quod moucet᷑pꝛopꝛia foꝛma.mouet᷑ ꝓpter ꝓ/

pꝛiam indigentiã.natura em̃ foꝛme nõ mouet niſi ꝓ
pter appetitũ rei q̃ naturalit᷑ idiget. celũ ſicut dicut
ſcti ⁊ phi nõ mouet᷑ ⸗ indigẽtiã ꝗꝓpꝛiã.g̊ nõ mouet᷑

Soẽ qð mouet᷑ a ꝓpꝛia foꝛma
naturalit᷑ mouẽte nuqᷓ; qͥeſcit niſi violent.ipſo exñte

in eadẽ diſpõne.ſed celũ qtum ad naturã ſue foꝛme
ſemp crit in eadem diſpõnc.aut ergo nõ mouet᷑ a p⸗

pꝛia foꝛaa natura. aut nũỹ geſcit. vcl ſi eſcit. violet
qeſcit.ſi ů̊ cclũ aliqñ qetabit᷑ ⁊ nõ violent.gᷣ motꝰciꝰ

g.

0 nð eſt a virtute foꝛme intrinſece. vom iy in bae
q̃ſtione due ſunt poſitõnes ꝓbabiles.cõcoꝛdes rõni
⁊ ſcripture.pᷣter illã terciã viã quã quidã phᷣi poſuiſ
ſe vidẽtur.ſ.ꝙ celi h̃ent animas.⁊ ꝙ celum eſſet ma
gnũ animal. ⁊ moueret᷑ a ꝓpꝛia foꝛma pfeetiua ſi⸗
cut mouet᷑ animal.⁊ hãc animã motricẽ poſuerũt re
i 2 dirigi a deo mediante intelligentia.ſᷣ hec poſitio
lſa eſt ⁊ erronea. Sicut em̃ dicit Dañ.celi ſunt in/
animati ⁊ inſenſibiles.⁊ ꝙ dicũt᷑ deũ aliqũ benedice
re.hoc ẽ dictũ ꝑ ꝓſopopeiã.⁊ iſta ẽ ↄueniẽs ſentẽtia
ſanctoꝝ.⁊ ideo Aug.retractat ill verbũ qð dixerat
in li.de immoꝛtalitate anime.ꝙ mũdus animat᷑.⁊ ſi
aliqͥ ſancti videãtur hoc dicere ſicut hiero.ſuꝑ Eccł.
hoc totũ intelligendũ ẽ dictũ methaphoꝛice. Hõ ſolũ
aũt hec poſitio ẽ contra catholicos doctoꝛes.ſ̃ etiaʒ
contra philoſophicos tractatoꝛes.qui ponũt qꝙ ſuba
intellectualis nõ vnit᷑ coꝛpi niſi mediãte vegetabili
⁊ ſenſibili.⁊ ita ſi cclũ ꝑficeret᷑ a ſubſtãtia ſpũali.ha⸗
lvret ſentire ⁊ vegetari.⁊ ita naturaliter poſſet coꝛrũ
pi. ⁊ ppter hoc iſta poſitione omnino reiecta intelli/
gẽdũ ẽ ꝙ duplex ẽ hic modus ſatis catholicus.Qui⸗
dam em̃ dicũt ꝙ celum mouetur a ꝓpꝛia foꝛma hoc
mõ.celũ habet qᷓntitattm ⁊ figurã.⁊ ꝑ hãc ẽ ad motũ
habile. habet nibil ominꝰ lucis ꝑfectionẽ ⁊ foꝛmaʒ qᷓ

inter ceteras foꝛmas coꝛꝑales ẽ maxime actiua.⁊ q/

ſiviã mediã tenens iter foꝛmas ſpũales ⁊ coꝛpales.
⁊ p virtutem huiꝰ foꝛme mouent᷑ coꝛpa celeſtia oꝛbi
culariter mito ſufficiẽtius q; clemẽta moueãtur mo/
tu recto.nec opoꝛtet ad motũ celi adhiberi miſteriuʒ
angeli vel anime ſicut nec ad motũ cuiuflibet elemen
taris nature. Mec obſtat illud ꝙ mouens debet eſſe
aliud a mobili.quia ſicut aimal ᷣm aliud ſui mouẽs
Gm aliqͥd ſui ẽ mobile.⁊ tñ totũ è mouens ⁊ mobile.
ſic ⁊ in celo intelligendũ ẽ ꝙ eſt mobile ꝑ naturã qᷓn/

titatis ⁊ figure.⁊ mouẽs ꝑ naturã lucis actiue. Hec

obſtat illud ꝙ recedit ab eodẽ loco ad quẽ mouet᷑.ce
lum em̃ pꝛopᷣe nõ halvt moueri ad locũ.ſᷣ potius cir
ca locũ.nec pars q̃ ẽ in oꝛiente mouet᷑ ad occidẽs.qꝛ
illũ ſitũ intendat determinate.ſᷣ qꝛ intẽdit moueri oꝛ
biculariter.qui ẽ motus cõpetens ſue nature.AVñ ſi/
cut dẽ in radio ꝙ pꝛoccdit ⁊ retrocedit ꝑ virtutẽ ſuã
cũ fit reꝑcuſſio ad aliqð coꝛpus ſplendidũ.ſic ẽ in p/⸗
poſito.⁊ per hoc rñdent ad om̃es obiectõnes.Difti/

cile tñ eſt ßm bãc poſitõem ſuſtinere quõ celũ moue/
tur a ꝓpꝛia foꝛma ⁊ naturali.⁊ illa pmanente qͥeſcat

p̃ter violentiã. Difficile ẽ etiã intelligere quõ nõ mo⸗
ueatur ꝓpter ꝓpꝛiã indigentiã ſi appetitꝰ ille ẽ i foꝛ

ma intrinſcca.⁊ iõ iſti ↄpellũtur ad hoc redire vt di

cãt ꝙ ad motũ ccli non ſuſticit virtus ꝓpꝛie foꝛme.ſᷣ
ſimł cũ ea reqͥritur iſluxus diuine potẽtie pᷣm ꝙ celũ

habet moueni ⁊ qeſcere. Sʒ tũc remanet q̃ſtio qͥd ſit
ille influxus. vtrũ dicat qͥd creatũ vel increatũ.⁊ ſiue
hoc dicat ſiue illud. nõ ẽ facile explicare q̃re deꝰ illũ

motũ exerceat ſine miniſterio ſpnalis creature.cum
illis ſit natꝰ cõuenire. Mec tñ defacili põt hoc impꝛo
bari ſi quis hoc dicat ꝙ defectum iſtius creature coꝛ

poꝛalis velit deus per ſemetipᷣm ſupplere.vt oñdat

ſec eſſe deũ celi ⁊ terre.⁊ ita dicat᷑ celu moueri virtute

2
1
pꝛopꝛia.p ſi aliqͥd deſit ſibi ad mouẽdi ſufficientiax.
ſuppleatur ab ipᷣa virtute diuina.⁊ ſic ſuſtniẽdo bãc
poſitõnem. rñſio ad obiecta ſatis ẽ plana. Alia vo po
ſitio ẽ ꝙ deus mouet mediãte intelligẽtia crcata.ſiue
mediãte angelo.⁊ hboc ↄpetebat oꝛdini quẽ deus con
ſtituit vniuerſo.de quo dicit augu.ſuꝑ Geñ. ad lit.q;
deus ſic mũdũ oꝛdinauit vt ſpm̃ pᷣficeret om̃i coꝛpoꝛi.
⁊ ideo ſicut ↄgruũ ẽ angelos deputari ad miſteni ho
minũ.ſic ctiã cõgruũ ẽ ipos deputari ad motũ ⁊ regi
men celoꝝ.cũ in hoc etiã miniſtrent homini viatoꝝꝛ.
⁊ diuine ſubſeruiãt maieſtati.⁊ boc videtur Auguſ.
ſentire in.iij. de lib.ar.loquẽs de angelica natura de qᷓ
dicit.qꝙ non ſua maieſtate cõtinet omnia.ſed inberẽ/
do illi maieſtati ⁊ eius imperijs deuotiſſime obtpan⸗
do.a quo.⁊ per quẽ.⁊ in quo facta ſunt omnia.⁊ bec
poſitio magiſtroꝝ eſt tam in theologia q;; in phia.qꝛ
concoꝛs pietati fidei ⁊ rationi plurimũ eſſe videtur.
Si igitur hãc poſitionem ſuſtinere velimus. defacili
poteſt ad obiecta in cõtrariũ reſponderi. Ad illud t
qdð pꝛimo obijcitur ꝙ; motus ille naturalis eſt. dᷣm
ꝙ motus ille per cõparationẽ ad pꝛimũ mobile.na/
turalis eẽ dicit᷑.quia natura eius ⁊ figura illi motui

oↄcoꝛdat.nec opoꝛtet ꝙ om̃e quod ẽ naturale ſit a pᷣn

cipio intrinſeco ſicut a tota cauſa.ſed ſufficit ꝙ vᷣtus
intrinſeca cooꝑetur virtuti actiue.Ad al Tanod 32
obijcitur de graui ⁊ leui.dᷣm ꝙ ad motuʒ grauis nõ
ſufficit ſolũmodo grauitas ſiue qualitas pꝛopꝛia.im
mo concurrit virtus loci attrahentis.⁊ virtus loci ex
pellentis.⁊ virtuſ coꝛpoꝛis qͥnti.pꝛopter illa duo mo
uẽtia que ponit philoſophus.ſ.graue ⁊ leue.⁊ remo/
nens pꝛohibens.⁊ quia hec ad motũ celi nõ poſſunt
ene.dBone ꝙ cõcurrat virtus ſpũalis ſubſtã-
re. illud quod obijcitur de diffuſione lucis.di/
cenduʒ ꝙ ille non ẽ motus localis.ſed magis motus 33
alteratõnis.vnde ſicut ignis poteſt caloꝛẽ ſuũ diffun
dere deoꝛſuʒ.tñ vᷣtute ꝓpꝛia nõ ſe mouct de loco ĩdq
ẽ.ſic etiã i celeſti coꝛꝑe itelligẽdũ ẽ eẽ. 19 illud qd 34
obẽ ꝙ ad ↄpletõem motꝰ facit ꝙ aliq̃d moueat᷑ a pn
cipio intrinſeco.dm ꝙ G̊ accidit.nõ em̃ hoc ẽ ꝓpter
vnionẽ motoꝛis ad mobile.ſᷣ ꝓpt ſufficiẽtiã motoꝛ/
qᷓ qdẽẽ ſuba ſpũalis diſtãs a ma. vñ diſtãtia motoꝛ⸗
q̃ qdẽ ẽ a mobili ⁊ ↄpletio motoꝛ illa ẽ q̃ fac ad mo
toꝛis ꝑfectõnẽ.hoc aũt mſtomag repit᷑ i motu celi
mouct᷑ ab ãgelo ſiue ab intelligetia ſepata ſᷣm ſubaʒ,ʒ
vnitã ſᷣm vᷣtutẽ.q; ſi moueret᷑ a ꝓpꝛia foꝛma. 55
illud qð obꝛ ꝙ neẽcriũ nõ pẽdet a volũtario.ddm q;
veꝝ ẽ de volũtate vᷣtibili.q;uis autẽ volũtas ãgeli ſit
P nam vᷣtibilis.tñ ꝑ gliam oino inuertibilis efficit᷑.⁊?
talẽ ſbᷣam intelligẽdũ ẽ cẽ motricẽ celi.q vt dicit aug.
ſumme maieſtati incõtinẽti inhereat ꝑfecte.Et q ta⸗
lis ſuba ſit motrix celi oñdit ipᷣiꝰ motus nobilitas ?
vnifoꝛmitas ⁊ neceſſitas.oñdit nibilominꝰ qͥes futu
ra.cũ ꝑſecta erit ſuꝑna ciuitas.ad quã fruendã fina
liter oꝛdinat᷑ ãgelica iriir 2 illud qð obẽ 36
cñ ſit vᷣtutis finite laſſat᷑.dðᷣm ꝙ laſſatõnem nõ facdcit
finitas ſ᷑ impꝛopoꝛtio motoꝛis ad mobile. vl örietas
vel ineptitudo ex ꝑte mobilis.q̊ꝝ nullũ ẽ ii pꝛopoſi/
to. ⁊ ſic patẽt queſita.

DSe pꝛoductione inſenſibiliũ contentoꝝ. D
¶ Beqtur dixit deꝰ ↄgregẽt᷑ aq̃ in locũ vnũ. Supꝛa egit mgr̃ de ꝓductione inſenſibiliũ cõtinẽtiũ.in hac ꝑte
agit de ꝓductione inſenſibiliũ ↄtẽtoꝝ.⁊ qꝛ bec ſunt i duplici dria.Quedã ci intra celos ↄtinẽt᷑.vt malia reſpe
ctu gñandaꝝ reꝝ ſicut ſũt ela. Quedã vo vt actiua ſicut ſũt celeſtia lũiaria. Jõ ꝑs iſta hʒ duas. In pᷣma agit

de diſtinctöe celoꝝ.

inctõe celoꝝ. ꝗu ſcda de ꝓducõc luiariũ. ibi. Seqᷣt dixit deꝰ fiãt luminaria.¶Pꝛia P duas. In p⸗
ma tertiat vitatẽ. In ſcdᷣa ſoluit dubitatõem.ibi.Si ãt qᷓrat᷑ vbi ↄgregate ſint aq̃.
duas. In pᷣma ↄpat pductõʒ lũiariũ opibꝰalioꝝ dien. J

Silr ſca gs pᷣncipal
n ſcda vᷣo deteriat ꝓpt᷑ qᷣd ſint fcã.ibi.ꝗᷓ iõ fcã ſũt

vt ꝑ ea illuſtret ⁊c. Et ſic duo ↄtinent᷑ iĩ ꝑte iſta.vʒ diſtictio eloꝝ.⁊ H ſat plana eſt q;‚tũ ad pñtem mam ꝑtinet.
Scum ãt ẽ foꝛmatio lũiariũ circa qð pla ↄcurt dubitabilia.vt textꝰ ſacre ſcripture plane intelligatur.

öcnst
ſeinenuzl⸗
rorech
eltaſiuntma/

mſuni

ſefalenic
iiiſtien ,
ſcmigtits⸗
cceitrlisa
izöicoeqde
imi
rgelgus
tüigttenite
ſoiſfoend
Netteneſczi⸗
ſehem dim
antainwn
leniogttrie
ſelöſerdii
huigunergt
xoſtngünenin
lſttffseuntt
ſennenn
mfatmnihri

teajgt
euinfmun
fotseſulee
.grprimun
ſgartlbent
Amid iri
nmnshüsſo
rnidutuaso;

––
wrinanalg
ueiſß
nuim 4
cn e
ipitbihſt
aghis

XIIII

—
— H

Agit de diſtinctione celoꝝ determinãs veritat qñ a Congregeut a]d
in

aꝗᷓ cõgregate ſunt in vnũ locum,. f ocuʒ vnũ ⁊ appa-

A GSedqtur. dixit deus Cõgregẽtur aq̃ in locũ vnũ 2 ap⸗ eat atida. Cötra. v?
De opè tercie pareat arida.Tercie diei opꝰ ẽ ↄgregatio aq̃ꝝ in vii me groeienlo⸗
diei. locũ.Cõgregate ſunt em̃ oẽs aq celo inferioꝛes ĩ vnã an motus ad locẽ
Beda matriceʒ.vt lux q̃ pᷣterito biduo aq̃s clara luce luſtra⸗ eſt entis cõpleti. aqᷓ
uerat.in puro aere clarioꝛ fulgeat ⁊ appareat terra qᷓ nõdũ erat ꝓducte.
coopta latebat.⁊ q̃ aqͥs limoſa erat fieret arida germi male dixit. in locum
b bus apta? Eodem em̃ die ꝓtulit terra herbã virente vnu cogr cerr. Itan
lignũq; faciens fructum. . vor abpreen
¶ Soluit dubitationẽ vbi ↄgregate ſunt aj. g iũ ſimplr ẽ coloꝛatũ.
Siĩ aũt q̃rat᷑ vbi ↄgregate ſint aq̃ q̃ totum texerãt ſpa Sterra nõ põt appa/
ciũ vſq; ad celũ. Potuit fieri vt terra ſubſidẽs conca / rere.male & diat. ap⸗
uas ptes pᷣberet vbi ſluctuãtes aqs reciꝑet. Põt etiaz pareat arida. Itẽ cũ
credi pꝛimarias aq̊s rarioꝛes fuiſſe q̃ ſicut nebula tege unt duo alia elemen
irtrst terras.ſᷣ ↄgregatione eẽ ſpiſſatas. ⁊ iõ facile ĩ vnũ nei ie.⸗
Zã om̃es 1 poſſe rdigi locũ.Cũq; multa ↄſtet eẽ maria ⁊ flumia. ptura q̃ nibil de eoꝝ
It in vnu laj in vnũ t locũ dicit ads ↄgregatas ꝓpter ↄtinuatöem diſtinctonce explicat.
multa ſent ma⸗ olm aqn qᷣ in terris ſunt.qꝛ cũcta flumina ⁊ maria ma Juxta hoc qrit q̃re
ra ⁊ flumina. gno mari iũgunt᷑. Ideoq; cũ dixerit aq̃s cõgregatas Aana t es antat
nmnn vnü loci. deinde dicit pluraliter. cõgregatões aqdy bem. elisgulotlter
ꝓpter multifidos ſinus eaꝝ quibus om̃ibꝰ ex magno tu dicas ꝙ boc ẽ ꝓpt

mari pꝛincipiũ eſt. ł—3— aãjruʒ diſꝑſionẽ. tũc
vẽ ꝙ male dicat. cõgregẽtur aq̃ in locũ vnũ. Item q̃rit᷑ q̃re eiin terre pꝛimo wcat aridã ⁊ poſtea wcat terrã.
cũ añ ſitpictũ. In pncipio creauit deꝰ ce.⁊ ter. ⁊c. Item cũ elm aq ſit inſipidũ ꝑ naturã.⁊ maria ſint falſa.nõ
vẽ ꝙ ↄgregatõnes aqᷓꝝ debeãt appellari maria.R.dðm ꝙ ſcriptura diſtinctõem elłoꝝ in bis verb valde expli

cat elegãter ſi qͥs attẽdat.qꝛ ei motꝰ ad ſitũ nõ ẽ niſi rei ↄplete ⁊ bñtis foꝛmꝗ.nec aliud fuit aq̃s cõgregari in

vnũ.q; ipi elo aq̃ dando ſpẽm vnã ⁊ indinationẽ ad locũ ſpẽi ſimul debitũ ym exigẽtiã foꝛme ⁊ inclinatõnis

ad ſitu dare locũ ↄgruũ.⁊ qꝛ locus aq̃ ẽ immediate eẽ circa terrã.dũ aq̃ ↄgregat.ab elementis ſuꝑioꝛibus.ſ.

aere ⁊ igne ſepꝑat᷑ g in ↄgregatõne aqꝝ tangit᷑ ꝑ ↄſeqns diſtinctio alioꝝ duoꝝ eloꝝ. Rurſus qꝛ aq ſunt nate
circũdare terrã. ⁊ ſi ex omi pꝑte circuiret terrã. ad inhabitandũ nobis ⁊ aialibꝰapta nõ eẽt.iõ ſic diſtinxit vt in
ſupioꝛi ſuꝑficie arida apperet. Rurſus ſi terra eẽt ab aq̃ oino ſeꝑata. ad germinandũ nõ eẽt apta.⁊ iõ deꝰ ſic

gr xefecit terre ſuꝑficiẽ. vt tñ ip̃iꝰ radicẽ aqᷓ implẽt.⁊ ꝑ decurſum fluuioꝝ etiã irrigaret.Et ꝓpter hoc tria dicit
ſcriptura. Pꝛimo ꝓpter eloꝝ diſtinctionẽ.ↄgregẽtur aꝗᷓ in locũ vnum.Secũdo vo ꝗpter ſupꝑficiei terre denu
dationẽ. ⁊ appareat arida. Lercio ꝓpter irrigationẽ quã ab aqͥs ſuſcipit vt germiare poſſit dic.vocauit aridã
terrã. ogregatõneſq; aq̃ꝝ appellauit maria. Ex bis patẽt obiecta. Qð em̃ pᷣmo obẽ de vᷣbo ↄgregãdi nõ valet.

qꝛ nõ ſecit deꝰ aqs congregari ſicut pᷣus exñtes.vᷣ ſicut dans eis foꝛmã ⁊ naturã ꝑ quã ſint apte nate in vnũ
locũ ↄcurrere.Silr pʒ illud qd obꝛ de apparitõe terre.qꝛ terra q̃ apꝑet nõ ẽ elm mixtũ.Silx᷑ pʒ illð qð obijcit
dæ diſtinctõne alioꝝ eloꝝ.qꝛ in his duobꝰ q̃ ſunt maxime ſenſibilia ⁊ tractabilia.claudit᷑ illoꝝ diſtinctio ꝗᷓ ſũt
ſenſibꝰ nr̃is occulta. Silr patz qᷓre aquã wcat pluralit᷑.⁊ terrã ſingularit᷑.ꝓpt᷑.ſ.eaꝝ diſpõem.humidũ em̃ p/

pꝛio termino ẽ male termiabile. qꝛ ſiccũ de ſui nã termiabile ẽ.iõ terrã vocat ſingtr.⁊ pus vocat eã aridaʒ.⁊

poſtea terrã.qꝛ pᷣmũ nomẽ dicit ꝓpꝛictatẽ elemẽti.vicz ſiccitatẽ.ſcᷣm do nomẽ dicit eiꝰvſum ſiue vtilitatem

quã bʒ ꝑ ↄmirtõem aqᷓ vt poſſit coli ⁊ fructificare.iõ dẽ terra q̃ſi trita.Sil᷑ pʒ de illo qd obꝛ de aqs.appellat᷑

em̃ maria.nõ qꝛ amaritudo ſit pᷣma qᷓlitas aꝗᷓ.S qꝛ ↄſeqͥ᷑ aquã i ſua ↄgregatõe ꝓpt᷑ groſſiciẽ ꝑtiũ q̃ remanẽt

fſ⸗tilioꝛibus eleuatis ſurſum vel penetrantibus in terre pꝛofundo ex qua ſubtiliatione dulceſcũt.

b ¶ Eodẽ em̃ die ꝓtulit terra berbã virentẽ.vẽ ꝙ factũ ẽ inoꝛdinate.ſi em̃ firmamẽtũ pꝛius factum ẽ qᷓ terra
pᷣus debuit oꝛdinari qᷓ; terra. Item cũ mineralia coꝛꝑa ſint ex terra ita bñ ſicut ligna.vꝛ ꝙ inſ̃ ufficiẽter deter⸗
minet ſcriptura ea qᷓ̃ vᷣtute diuina ꝓducũtur ex terra. Itẽ q̃rit᷑ vtꝝ tũc terra geꝛminauerit tribulos ⁊ ſpinas.
ſi em̃ tũc nõ ꝓduxit.vẽ ꝙ poſt pctm̃ fuit terra fecũdioꝛ ⁊ nouã recepiſſe potẽtiã ad ꝓducẽda talia.ſi vo tũc ꝓ
duxit.vẽ ſcriptura inſufficiẽs.qꝛ nõ expᷣmit.vꝛ etiã ſibi Zriari dũ in.iij.Geñ.dicit illa in penã hbois germinari.
maledicta terra ⁊c. R. dom ꝙ ſcriptura oꝛdinate expᷣmit.deꝰ oꝛdinatiſſime fecit.dũ eodẽ die ̊ terra ꝓducta
E ex ea berbas ⁊ ligna ꝓdire fecit.tũ ꝓpter erroꝛis remotõnẽ.vt dicit Baſiliꝰ.ne crederet᷑ ꝙ ſol eẽt cã pᷣncipa
lis terre naſcentiũ.ſicut dicit phᷣs.ꝙ terra ẽ mr̃ ꝑlataꝝ.⁊ ſol pi.tũ qꝛ plãt.
ſunt radicitus affixe trabẽdo ex ipa fomẽtũ ⁊ oꝛiginẽ.nõ ſic aũt ẽ ĩ oꝛnatibꝰ alioꝝ triũ.ꝑ hoc pʒ pmũ obiectũ.
Ad illud vo qd obꝛ de coꝛpibus mineralibꝰ.dᷣm ꝙ; qꝛ ꝓut recedũt a nã terre.q; latent ſub terra.nõ curauit
ſcriptura ſpalit᷑ exᷣmere.Ad illud qð obẽ de ſpinis ⁊ tribulis.dᷣm ꝙ tũc ꝓducte ſunt ꝓ eo qꝛ ꝑfecta fecundi
tas data ẽ fre.⁊ nulla herba ẽ tã vilis q̃ nõ ſit alicuiꝰ vtilitatꝭ ⁊ vᷣtutĩ.⁊ iõ cũ alijs virẽtibꝰ herbis ⁊ lignis fru/
ctiferis itelligẽdũ ẽ iſta ꝓduci.⁊ ſcpᷣtura ſᷣ illoꝝ gnalitate ↄpᷣhẽdit.Et qð obꝛ ꝙ gñata ſunt ĩ penaʒ pcti.dom

ſne⸗ ⁊ tribulũ gñari vbi ſemiat frumẽtũ Bẽ ĩ penã pcti ⁊ ex maledictõe tre.q cũ colit᷑ vt det fructũ vñ hj

——

ter. wti? ꝓqucit vñ o cruciet. Oꝛ anñt ĩ loc mit generet ſpina ⁊ tribnlꝰ.hoc nõ ẽ pena naturs.

lãte ⁊ berbe ſüt q̃ſi cõnãles terre dum ci

59

40

41

42

aut ſicut ſpeculũ. qd

W

II.

2

e cFunt luminaria ¶ Agit de ꝓductione luminariũ ↄꝑans ea oꝑibꝰ alio
in firmamento celi. rũ dieꝝn. bb“ “
QAuerit᷑ ꝗ ſint iſta lu Srau Dini deus Fiãt luminaria in firmamẽto ce: Deopꝑe quante
vii Ditn die lu.? diuidãt diẽ acnoctẽ. In pcedẽti triduo diſpoſita ?ꝭ dieiii.
ptura eplirat. fecit Vniuerſitatis huiꝰ mũdi machina ⁊ ꝑtibus ſuis diſtii
deus duo luminaria buta. Foꝛmata ei luce pꝛia die qᷓ vniuerſa illuſtraret.
magna ꝛc. vi eſſe in duo ſeàntes dies attributi ſunt ſupᷣme ⁊ iſime ꝑti mũ/
ſtatia. Dꝛimo.qꝛ iſa i firmamẽto.ſ.aeri terre ⁊ aq. Naʒ ſecũda die firma⸗
5 rmar⸗ mentũ deſupꝑ expanſum ẽ.Tercia vᷣo aq̃rũ molibꝰ int
to· Se umnare receptacha ſua collectis. terra ẽ reuelata. atq; aer ſere⸗
magnũ. cũ iudicio ſa natus. Quatuoꝛ aũt mũdi elemẽta illis diebꝰ ſuis lo⸗
pientuz multe ſtelle cis diſtincta ſunt ⁊ oꝛdinata.Tribꝰ aũt ſeqntibꝰdiebꝰ
ſint maioꝛes.Lercio oꝛnata ſunt illa q̃tuoꝛ elemẽta. Quarta eĩ die oꝛnatuʒ
Bon luna ns vre S firmamẽtü ſole ⁊ lune ⁊ ſtellis. Quinta aer in volati
pus opaci u ſui in. libus. 7 aque in piſcib'oꝛnamẽta acceperũt. Sexta ac
terpoſitione ſolẽ fa cepit terra iumẽta ⁊ reptilia ? beſtias. poſt qᷓ oĩa factꝰ
cit edipſari. Si tu di E hõ de terra ⁊ in terra.nõ tñ ad terrã nec ꝓpter terrã.
cas ꝙ luna dĩ lumia Fſ ad celũ ⁊ ꝓpter celũ.Quia & celũ ceteris elemẽtis p
re. no qꝛ ex ſe luceat. ſtat.pꝛiuſqʒ; alijs factũ ẽ.iõ añ alia oꝛnat᷑ in q̃rto die qͥ Ante ani e
qꝛ cũ luna ſit de natu Determinat qre lumiĩaria celi facta ſunt. i eſt. en
ra qnte eſſentie ſicut ue iõ facta funt vt ꝑ ea illuſtret᷑ inferioꝛ ꝑs ne eſſet
⁊ ſol. vẽ ꝙ ita debeat habitãtibꝰ tenebꝛoſa. Infirmitati hoim ꝓuiſum ẽ vt
lucere ſicut ſol. Itez circũeunte ſole potirẽt᷑ hoĩes diei noctiſqʒ viciſſitudi⸗
ſi lumẽ recipit. aut ſi ne ꝓpter doꝛmiẽdi vigilãdiqʒ neceſſitatẽ.⁊ iõ ne nox
cut coꝛpuſ trãſpens. indecoꝛa remaneret ſ̃ luna ac ſideribꝰcõſolarẽt᷑ hoĩes

ut alt ter minar quibus in nocte oꝑandi neceſſitas incũberet.⁊ qꝛ qdã
animalia ſunt que lucem ferre non poſſunt.

ptim bʒ nam termia imalia ſunt que lucem fetren un “
ti. ⁊ pꝑtim tranſpentis.Si recipit ſicut trãſpens.tũc v? ꝙ nõ obijciat ſe viſui ꝑ ſe.⁊ ꝙ etiam nõ poſſit occultare

ſolem. Si ſicut terminatũ. tũc duplex oꝛit᷑ incõueniẽs. Pꝛimũ ꝙ cũ coꝛpus terminatũ nõ ẽ niſi mixtũ.nõ põt

boc non ſol

43

luna eſſe coꝛpus terminatũ. Scom vᷣo ꝙ tũc nõ illuminabit᷑ niſi in ſuꝑficie. vẽ ꝙ parũ de lumine ſuſcipiat ⁊
parũ refundat. nõ debet dici lumiare magnũ.Si vo recipit ſicut ſpeculũ tũc ſimilit duplex ẽ inconueniens.
Pꝛimo ꝙ in luna debemꝰ videre imaginẽ ſiue ſpẽm ſolis ſicut vꝛ in ſpcculo.Aliud ꝙ tũc non debet luna illu⸗

minare oẽm partẽ.ſicut nec ſpeculũ imaginẽ offert ſm oẽm ꝑtem. Pꝛopter boc igit᷑ ẽ q̃ſtio qᷓre luna dicatur

7

eſſe luminare magnũ.⁊ q̃re magis lucet de nocte qᷓ; d die.⁊ qre magis lucet dũ a ſole elongat᷑ qᷓ; cũ ei appꝛo/

7 „

pinquat.ↄtrariũ em̃ debet eẽ ſi ab ipo recipit lumẽ.Ne.dm ꝙ circa luminaria celi qͥdam ftngularẽ tenẽt opi-

nionẽ. dicẽtes ꝙ coꝛpa celeſtia ſunt ex qtuoꝛ elemẽtis p̃dominãte in eis nã ignis ſiue celeſtis coꝛꝑis qdð dicũt

eſſe nature ignee.p̃dominãte inqꝙᷓᷓ nõ ſolũ ſᷣm q̃litatẽ.ſ etiã m qntitatẽ.⁊ ſᷣm ꝙ in eis magis pᷣdnat᷑ illa natu

7 ☛

ra. ̃m boc hñt loca magis ⁊ magis ſupᷣma.⁊ qm̃ in luna ꝗᷓ nob pꝛoximioꝛ ẽ minime dñatur natura ignea int

cetera luminaria. ⁊ plus repitur in ipᷣa de natura luminis ſi uſceptiua. hinc eſt ; luna parũ ꝑ ſe lucet. ⁊ ex pꝛe/
ſentia ſolis multũ ſuſcipit lumẽ adeo vt mereat᷑ dici luminare ⁊ magnũ lumiare.ꝓpter magni effcectũ lumis
quẽ bʒ in terris. In ſue aũt poſitionis fulcimentũ adducũt hoc ꝙ luna vr eẽ coꝛpus termiatu coloꝛatuzʒ. ⁊
ideo int᷑ nos ⁊ ſolẽ poſita radios ſolis nob occultat.⁊ ſoli oppoſita dũ ex ea ꝑte qᷓ nob opponit᷑ lumẽ ſuſcipit
2z iuferioꝛa illumiat. Sʒ ̊ poſitio ẽ ↄ cõem viã phoꝝ.⁊ ð cõem viã ſctõꝝ. Cõtra phᷣos naq; ẽ.qꝛ pbi dicũt ꝙ
mixta ex quatuoꝛ elementis ſunt coꝛruptibilia.⁊ ad hoc ꝙ ſit conueniens mixtio opoꝛtet 7 plus ſit ibi de na⸗
tura grauiũ ſm quantitatem. ⁊ ita luminaria celi ᷣm banc poſitioncm ⁊ eſſent coꝛruptibilia ⁊ eſſent grauia.

ſi tu reſpõdeas ꝙ illa ſublimata ſunt a natura coꝛruptibilitatis? grauitatis. ſicut coꝛpoꝛa bominũ gloſa.
kitquia non queritur hic quid faciat deus per gratiam ⁊ gloꝛiam. ſed qualia ſunt illa luminaria
condita per naturam. Contra õmunẽ viam ſanctoꝛũ eſt. quia ſi coꝛpoꝛa illa ſunt mixta nobili valde mixtio

ne mirxta ſunt.⁊ ſi hoc.ergo ſunt nata perfici ab anima.⁊ ſic ſunt animalia. ⁊ boc eſt cõtra Dañm̃. qui dicit ce/

los eſſe inanimatos ⁊ inſenſibiles. Hoc etiam eſt contra Hiero.adeo vt dicere aſtra eſſe animata dicat here/

ticũ. Ande hoc enumerat inter bereſes Oꝛige. Auguſti. autẽ retractat. quia dixerat in libꝛo de immoꝛtalitate

anime. non tamen omnino tanqᷓ falſum condẽnat. Ait enim ſic in libꝛo retractationũ.animal eſſe mundũ ſi/

pter bec ⁊ bis ſimilia bic modus nõ vẽ appꝛobaãdus. Scdᷣo mõ põt dici ßm phᷣm ꝙ lumiaria ꝓducta ſunt ex
agsregatõne lucis vl ſuoꝛum oꝛbium.ſicut em ſi caloꝛ diſperſus in vnũ colligeretur fieret intenſioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ.

cut plato ſentit alijq; plurimi non ratione certa indagare potui.nec diuinarum eienroen autoꝛitate ꝑſua/
deri po ũ us. temere dictũ repᷣben

deri poſſe cognoui. Ande tale aliquidia me dictũ quo accipi poſſit q; animal ſit m

„
—

do. nõ qꝛ boc eſſe falſum cõfirmo.ſed qꝛ nec veꝝ eſſe cõpꝛebendo. Oꝛ ſi tu dicas illa eſſe cõplexionata nontn

—

animata.quomõ verum eſſe poterit.oeũñ nobis cõ lexio ſit ad ſuſcipiendum animã pꝛoxima diſpoſitio. Pꝛo/

=

— —

, – –— — —

uant lunmeeñ
Pyerelogq tuach⸗
Gecihoscondun⸗
anizanuagls⸗
Gpt P

Ntſlogouininin
ſerotihlaniaß⸗
papſeiͤuat
fornatunwunn

ltidlurneſus

fandſteninaſe
n 1Mereſgl⸗
fagnüboco die
ſoge weri
iſuui dang
—
ahaclitcoor
nſaninem
W
Pmnſttadn

nrgnglii

rſiapeuttl
napkifirf,
9 ſunſz,

de

dlne
nen cag
ſaegiſch
a⸗

ntöwaaler
rümuritchu
Cincnumok.
umwalui⸗
rntn dan
gtzchim
hiniſ
tsnbgd
itlunn
,anigauir
larta,
gicfcilni
itarun
iluni ſtint
eßpnn
gsſthan
aedorg
Abmnifi
intamnn
phülkumn
R gun

poꝛaà lumiaria

Di. XII

ſic dum natura lucis in oꝛbibus repta virtute ſui opiticis in vnũ colligit. luminare zſtituik. m hoc lumia/⸗
re maius ⁊ minus eſt.ſm ꝙ maioꝛ eſt in eo lucis aggregatio.⁊ qm̃ luna inter coꝛpa celeſtia magis eſt nobis pꝓ
pinqua ⁊ eius oꝛbis.hinc eſt ꝙ tã ipſa ꝙᷓ; eius oꝛbis minus ꝑticipat de ꝑfectiõe lucis.qꝛ tñ multũ ẽ nature lu/
cis cõfoꝛmis. obiecta ſoli mltũ illuminat᷑.⁊ qꝛ hʒ denſitatẽ in partibꝰ.iõ radijs ſolis ꝑpuia nõ eſt.⁊ ꝓpt᷑es radi
os q̊s ſuſcipit refundit ex ea ꝑte ex qᷓ ſoli ſe obijat.⁊ cũ ſit nobis ꝓpinqua multũ nos illũinat.⁊ ꝓpterea ſacra
ſcriptura vocat ſolẽ ⁊ lunã duo lumiaria magna.⁊ hec poſitio ſatis eſt pbabilis.nõ tñ Wen 3in ſi naiaene.
QAuð ſunt ¶ QAð aüt ſubdit᷑. Et ſint in ſigna ⁊ tꝑa ⁊ dies ⁊ an⸗ greggtigc⸗ denſztioe
in ſigna ꝛtennos. quõ accipiẽdũ ſit queri ſolet. Ita em dictũ vider par teeni
quaſi quarto die cepiſſent tꝑa.cũ pᷣus triduũ ſine te at ad luminoſitatẽ ſo
nõ fuerit. Ideoq; tꝑa q̃ fiũt ꝑ ſidera nõ ſpacia moꝛaꝝ lis.vr ꝙ de ſe debẽt lu
ſed viciſſitudinẽ aeree q̃litatis debemꝰacciꝑe.qꝛ talia cere.ñ tm̃ ex lũis ſola.
motibus ſiderum fiunt.ſicut dies ⁊ anni quos vſitate ris ſuſceptõne.qd ad
nouimus. Sunt em̃ in ſigna ſerenitatis ⁊ tẽpeſtatis. ? culũ patet cẽ falſum
ed d en iſii, riz m 5 anni P Et iõ ẽ adhuc tercius
in tꝑa. qꝛ ꝑ ea diſtiguimꝰquatuoꝛ tꝑa anni.ſ.ver.eſta⸗ modus dicẽdi pᷣm ſã⸗
tẽ.autũnũ.hyemẽ.Vel ſunt in ſigna ⁊ in tꝑa.i.in di / ctos.ſ.dam̃.⁊ baſilij.
ſtinctionem hoꝛarũ.qꝛ puſqᷓ; fierẽt.oꝛdo tempoꝝ nul- ꝙ luminare nõ tm̃ di
lis notabat᷑ indicijs vel meridiana hoꝛa.vel qualibet cit lumen.ſed lucis x
Hoꝛa. hHec quarta die facta ſunt. biculũ ⁊ lucis vaſcu.
B W En. Ppeer qð Ecci.xlvj
ę , fddN3Zz oie dicit. vas admi
rabile opus excelſi.vnde ſicut lucerna qᷓ̃ d vehiculũ lucis habet in ſe duplicem naturã.ſ.lucis q̃ vehit᷑.⁊ coꝛ/
oꝛis qð vebit.ſic voluerũt dicere de luminaribꝰceli. Ait em̃ baſiliꝰſic. Hoc ſolare coꝛpꝰ effectũ eſt vehiculũ il
ipᷣmogenito lumini.ſicut em̃ aliud eſt ignis.aliud lucerna.ſic illi luci vehicula lumiaria ꝑpata ſunt. Itẽ dam.,.
ZLumiaribus illis pᷣmũ clarũ lumẽ ↄditoꝛ impoſuit.nõ vt impotẽs dare eis aliud lumẽ. vt nõ vacãs illð re
maneret.Luminare em̃ eſt nõ ipᷣm lumẽ ſ lumis receptiuũ.Scm igit᷑ baſiliũ ⁊ dam̃.lũiaria ſunt ↄſtituta erx
illa pꝛima luce q̃ facicbat diẽ ⁊ noctẽ.et ſui oꝛbis natura quadã aggregatiõe.diuia manu ad modũ vaſis ⁊ re

ell⸗

ceptaculi lucis coadunata. Munc igit᷑ modũ ſuſtinẽdo ꝓpter ſctõꝝ reuerentiã.⁊ qꝛ ſecuriꝰeſt vbis eoꝝ innitit

in hac mã in qua Bus ꝓcedit᷑ ex ↄiectura qᷓ; ex rõne certa.dm ꝙ luminaria inq;'tũ ↄſtituunt᷑ ex oꝛbibꝰ ſuius
aggregationẽ plꝰhabẽt idoneitatẽ ad ſuſcipiendũ q; ad diffundẽdũ.ꝙ vᷣo lucẽt hoc hñt ex lucis pᷣmo create
pfectiõe.⁊ iõ illud luminare cui deus multũ dedit de illa luce.maxime lucet.ſicut ſol iſte.cui minus dedit. mi
nus.⁊ illud cui minime.minime lucet ex ſe.s ſi lucet hoc eſt ex ſuſceptiõe ſolaris influẽtie. Et iõ voluerũt alij
dicere nõ tm̃ lumia oẽs ſtellas a ſole lumẽ wae. Quicud añt ſit de alijs ſtellis.tñ de luna ſatis plane appa
ret ꝙ ꝑ ſe nõ lucet.Et rõ buius eſt.qꝛ ad ſui cõpletionẽ modicũ fuſcepit de illa luce pᷣ creata.qꝛ vo eſt aggregs
tuũ ex natura ꝗᷓ multũ eſt apta ad ſuſcipiẽdũ lumẽ.cũ ſit coꝛʒpus magnũ ⁊ denſum ⁊ nobis ꝓpinquũ.bincẽ ꝙ

multũ de lumie ſuſcipit ⁊ multũ refundit qñ ex ea ꝑte illuminat᷑ qua ſe nobis opponit.hoc aũt eſt qñ eſt in P⸗

fecta diſtantia a ſole.ita ꝙ ſol eſt in vno emiſpio. ⁊ luna in alio.et bec eſt rõ q̃re ſcriptura appellat luiare ma
gnũ.⁊ quare ſol pᷣpoſitus ẽ diei.⁊ luna pᷣpoſita eſt nocti.Et ꝑ h̊ pʒ rñſio ad obiecta.Oꝛ em̃ dꝛ luna eẽ lumiare

magnũ.hoc nõ dicit᷑ ꝙ luceat ex ſe vel ꝙ ſit maius ꝙᷓ ſtelle.vᷣ qꝛ magis nos illũiat.Quare aũt magis illũiat d

nocte ꝙᷓ de die rõ iã dicta eſt. Ad illud vo qdð querit᷑ quale recipiat lumẽ. vtrũ ſicut trãſparẽs.vel terminatũ. 44
vel ſpeculũ. Ddm ꝙ luna nec nãm pfecte opace.nec pfecte tranſꝑentis.nec pfecte bʒ naturã ſpeculi. ꝑticpat

tñ aliquid de quolibet hon. Maturã tranſparentis qdãm pticipat cñ ex natura qnei copoꝛis cõſtet. ům
vᷣo opaci in eo ꝙ partes ille ita denſant᷑ vt nec radijs nec viſualibꝰ ſolaribꝰpᷣbeãt trãſitũ. Naturã vo ſpecui

bʒ in hoc ꝙ ſic recipit vt etiã reddat.nõ tñ oino reddit ſicut 13 eculũ.qꝛ nõ eſt coꝛpus terſuʒ ⁊ politũ.ſicut pꝑtʒ
aſpicienti ipᷣm coꝛpus lunare cũ eſt illũiatũ.ſpeculũ aũt reddit imaginẽ.qꝛ eſt coꝛpꝰpolitũ qð nõ eſt radijs ꝑ/⸗
uiũ.hec aũt magis ↄiecturãdo dicta ſunt qᷓᷓ aſſerẽdo.vt aliquis intellectꝰſanꝰ haberi poſſit de eo qð dicit ſcri

ptura. fecit deus duo luminaria magna ⁊c̃. O vo obꝛ ꝙ nõ ſunt poſita in firmamẽto ⁊c.dᷣm ꝙ firmamẽét,n

in ſcripturis Nlianiccilk large.aliqũ ſtricte.aliqñ em̃ vocat᷑.viij.ſpera in q̃ poſite ſunt ſtelle.⁊ ſic ꝓpꝛie accibDi

tur ibi. ⁊ poſuit i ellas in firmamẽto celi.aliqñ accipit᷑ large ꝓ natura qͥnti coꝛpꝑis qᷓ̃ diuiſit aq̃s ab aqs. ⁊ ſic
Ernarini firmamẽtũ in medio aquarũ.et poſt . fiat luminaria in firmamẽto ceeil.
cvr

tuc vr ꝙ añ ſolẽ ⁊ lun tꝑa nõ fucrũt.vel ſi in tꝑa.q̃r quare plłr dicta ſunt tꝑa cũ nõ ſit niſi vnũ tpᷣs. Itẽ qᷓrit
de ſufficiẽtia iſtoꝝ qᷓtuoꝛ q̃ enumerat.in ſigna ⁊ tpa ⁊ dies ⁊ annos.qꝛ ſiy ſũt in menſes ⁊ ſeptimanas. Si tu

dicas ꝙ daudũt᷑ ĩ his duobꝰ.ſ.dies ⁊ annos.̊ñ ſoluit.cũ ſilr dies ⁊ ãni claudi pñt in h̊ dicit ſig et tpa.Re
dom ꝓꝙ illug vᷣbũ duplr hʒ exponi ᷣm ꝙ duplex eſt vſus ſigni. Signum em̃ ⁊ eſt ad ſignandũ.⁊ eſt ad diſtin/ 46

guẽdũ. Si pᷣmo mõ accipit᷑ ſignũ.tũc eſt ſenſus.ꝙ illa lſiaria facta ſunt in ſigna.i.in ſignificationẽ futuron.⁊

variationẽ tpm.⁊ dieꝝ ⁊ annoꝝ.vt variatio tẽpoꝝ attẽdat᷑ in mutatiõe qᷓ;tũ ad caloꝛẽ acris frigus. varia

tio dierũ qᷓtũ ad lumẽ ⁊ tenebꝛas.variatio annoꝝ qtũ ad renouationẽ hoꝝ duoꝝ.⁊ ſic dicunt᷑ coꝛpa celeſtia
eẽ in ſigna nõ q̃rũlibet ſnenren eoꝝ q̊ꝝ ipᷣa ſunt qͥdãmõ cã ſicut imbꝛiũ ⁊ ventoꝝ.⁊ ſic exponit dam̃.vł etei,=,-
coꝝ Ea pᷣſignãt diuia puideutia.ſicut eoꝝ aduenir n iudicio ᷣm illud Luce.xxj.Erũt ſigna in ſo.⁊ u
ſtel. Alioꝝ vᷣo ꝗᷓ ſunt a ii.ar.nõ ſũt ſigna ex inſtitutione diuia ſᷣ potiꝰad illa ſignãda traxit bũana fixio ⁊ fal

lacia dyabolica. Si aũt ſcdᷣo mõ accipit᷑ vicʒ ab actu diſtinguẽdi.tũc eſt ſenſus.ſint in ſigna quaſi diſtinctiö»“es·
cepoꝝ ⁊ dierũ ⁊ annoꝝ.Hec aũt expõ diuine ſcripture vr eſſe magis cõſona.qð patʒ ꝑ añcedẽtẽ lr̃aʒ vbi v.

¶ Et ſint in ſig. ⁊ ta. ⁊ dies ⁊c Cõtra.ſi ſunt in ſigna.nõ vidẽt᷑ peccare qͥ ꝑ illa pᷣnoſticãt futura.⁊ ſi in toa 45

—— 5

. „ . — — a
Fiant luſninaria in firmnamẽte celi ⁊ diuidãt Ma ſocte. Hupler enim eſt motus lumiarius. AUnus qͥ eſt ad
motũ vltime ſpere ſuꝑ polos pꝛincipales ad oꝛientẽ in oꝛiẽs ꝑ occidẽs.qͥ motu reuoluunt᷑ ſemel q̃libet nali
die. ⁊ m hunc modũ diuidũt diẽ ⁊ noctẽ.ſicut dẽ in ꝑs.fecit ſolẽ in ptãtẽ diei.lu.⁊ ſtel.in po.noc.Aliẽ motꝰ
Apꝛius quẽ bñt nãlit᷑ in circulo obliqſ. in Ʒodiaco in q̃.xij.ſigna deſcribũt᷑.⁊ ſᷣm motũ planetaꝝ in illis ſignis
⁊ maxime ſolis.fit ſignatio ⁊ diſtinctio tẽpoꝝ ⁊ dierũ ⁊ annoꝝ. Diſtinctio tẽpoꝝ fit.qꝛ quatuoꝛ ſunt tpa an⸗

ni.ver.eſtas.autumnus.⁊ hyems.q̃ diſtingunt᷑ ꝑ motũ ſolis in Ʒ»odiaco ꝓut ad nos accedit ⁊ a nobis elögat

Diſtinctio vᷣo dieꝝ fit ſilr ꝑ eũdẽ motũ.qꝛ mõ dies creſcũt.mõ decreſcũt.Aliqñ dies ſi ſt maioꝛes noctibꝰ.ali/
qñ minoꝛes ſᷣm ꝙ ꝑ illũ motũ dupir accipit ſolſticiñ.ſ.eſtiuale byemale. ⁊ duplex eq̃noctiũ.ſ.vernale au/
tũunale. Sunt etiã motus in diſtinctiõe annoꝝ ſᷣm fuationẽ illiꝰmotus ſolis in obliqͥ circulo. Siliter ſuo mõ
luna eſt in ſignifieationẽ tẽpoꝝ ⁊ annoꝝ ⁊ dieꝝ.apud iudeos maxime ꝙᷓtũ ad ſolennitates. ſicut apud xpᷣia/
nos eſt ſol.ſicut dẽ Ecci.xliij.A luna ſignũ diei feſti. Si aũt qᷓ̃rat ꝗre eccia magis accepit feſta ſua ſm ſoleʒ qᷓ
Fm lunã exceptis duobꝰ.ꝓlixa eſt huiꝰqonis determiatio.et plane inueniri põt in li.aug.ad ianuariũ.hoc q́;
tũ ad pñs ſufficiat.ꝙ qꝛ ſinagoga in tenebꝛis noctis ambulat ⁊ minuenda erat.iõ a lũiari qdð nocti peſt. 2 q
minuit᷑ in ↄjſummatiõe accipiebãt ſuarũ ſolẽnitatũ diſtinctionẽ.qꝛ vᷣo ecclia iã ambulat in lumie ſicut de ipa

dꝛ Apoca. xij. Mulr amicta ſole ⁊ luna ſub pe.eiꝰ.iõ mẽſes cõputãt ⁊ dies ſolẽnes magis ᷣm motuz ſolis qᷓ

lune.excepto ſolo paſchate.⁊ ꝑ ↄñs pentechoſte. Paſchal em̃ ſolẽnitas nõ ſolũ celebꝛat᷑ in cõmemoꝛationeʒ

reſurꝛectionis pᷣterite. etiã in pᷣfigurationẽ reſurꝛectiõis future.⁊ in ̊ eccłia q̃dãmocdo eſt ↄfoꝛmis ſynago⸗

ge. vñ feſtiuitatẽ illã obuat a luna nõ iudaiʒãdo.ſᷣ potiꝰillã futurã ſolẽnitatẽ quã expectat ſᷣm ꝙ ſibi cõpe/
tit pᷣſignãdo.Hec aũt dicta ſunt ꝓpter illud qdð dicit ſcriptura. et ſint in ſigna ⁊c. Et ꝑ h̊ pʒ rñſio ad obiecta.
O em̃ dr̃ eẽ in ſigna.̊ eſt vel in ortcentton⸗ imbꝛiũ ⁊ ventoꝝ.vel in diſtinctõeʒ tẽpoꝝ.⁊ iõ dicit tꝑa płr pt᷑
variationẽ tẽpoꝝ in q̃tuoꝛ tꝑibꝰanni ſᷣm q̃tuoꝛ eło qlitates. ſubiungit dies ⁊ annos. vt ſicut ꝑ tpa nõbat᷑

vagriatio.ſic etiã ꝑ dics ⁊ annos poſſit notari motꝰilli terminatio.ita q; dies dicit terminationẽ mot? ᷣ mo⸗/
uet ſol motu firmamẽti. ⁊ annus terminationẽ motꝰ qͥ mouet᷑ in obliquo circulo.Et in h̊ patʒ ꝙ nõ dʒ poni
menſis ⁊ ſeptiana.qꝛ nõ tãgit᷑ ibi noua variatio nec noua termiatio. Et ꝑ G̊ patẽt oĩa qᷓ ſũt queſia.

/
ſ.

Sar oĩa luminaria celi locẽt᷑ ĩi vno coꝛpoꝛe ↄtinuo.

mamento ccli ⁊c. Sr hoc videt᷑ rõne. Quecunq;
coꝛꝑa diſtinguun

mouet totũ qd infra ipſam eſt ab oꝛiente in occidẽs.

bus ſm ſuũ totũ eẽ ↄtinna.ᷣ oꝛbes plãetaꝝ ſicut di

nõ eẽt ſi coꝛp? illud in
nuũ. ⁊c. ¶ Itẽ ſi olal pe
ſita ita ꝙ in vno coꝛpe ↄtinuo.tũc omnes ſtelle eẽnt
fixe et nulle erraticc.ſi alie dicũt᷑ fixe.alie crratice.

4

pꝛijs. Lercio vtrũ motꝰcopetat alicui celo ſiue ſtell.

tũ eſt vnifoꝛme.⁊ iterũ nõ eſt coꝛpus bñs termiataʒ

minaria ad oꝛnatũ celi.ſed vnuz eſt corpus aeris qðᷣ

nui.ſ oꝛbes planetaꝝ dicunt᷑ eẽ.vij:tã a nalibus ꝙᷓ; a

D intelligentiã huiꝰ ꝑtis omiſſa diſtinctöne pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ ſm cõem opini
qN elemẽtoꝝ.Circa ꝓductõʒ luiariũ duo q̃rũt᷑. onem loquentiũ circa hbanc materiã.ſiue naturaliuz
*

Pꝛimo de ip̃ᷣis lũiaribꝰ ꝑ ↄpatiõeʒ ad coꝛpꝰ
in q loumd deipio in⸗ banoe ad ea ĩ qᷓ opant᷑
(Nitrca pᷣmũ triaqjronk. Pamo q̃r vtrũ luminaria
poſita ſint in eodẽ coꝛꝑe ↄtinuo.an i diuerſis. Scoo
vtrũ moueant᷑ motu coꝛpis cõtinẽtis.an motibꝰ p/

ſiue mathematicoꝝ.luminaria locant᷑ in diuerſis oꝛ
bibus. hec aũt diſtinctio ſiue diuerſitas oꝛbiũ pᷣm me
lius intelligẽtes nõ venit ex diſtinctiõe foꝛmaꝝ.ſicut
diſtinguunt᷑ aer ⁊ aq̃.nec venit ex diſcõtinuatiõe ſu⸗
perficiei. ſicut diſtinguit᷑ lapis a lapide.S venit ex di⸗
uerſitate motuũ.diuerſitas aũt motuũ nõ tollit cõti

¶ Queſtio.ſ.

nifeſte apparet in aq̃.quõ ſᷣm diuerſas ſui ꝑtes ad di
uerſas mouet᷑ poſitiões.⁊ ſimilit᷑ in aere.ex boc taſñ
nõ diſcõtinuat᷑. Scom bhanc igit᷑ poſitionẽ doᷣm ẽ lu
minaria celi poſita eè in pluribꝰoꝛbibꝰ. in coꝛꝑe taĩ
vyno ↄtinuo.qdð ſcriptura vocat noie firmamẽti. ⁊ iõ
dicit oĩa lũiaria poſita eẽ in firmaimẽto celi.vñ rões
ad banc pꝑtẽ inducte ſunt ↄcedẽde. Ad illud quod
obꝛ ꝙ numerus eſt ex diuiſiõe ↄtinui.dm ꝙ vcrũ ẽ
de illo numero in qͥ nũerant᷑ coꝛpa eiuſdẽ nãe in ge/
nere entiũ.ſ̃ᷣ nõ eſt verũ de nũero numerant᷑ in ge⸗
nere mobiliũ.ad bunc igit᷑ nũerũ faciendũ ſufficit ſo

t ꝙ; ſic vr ꝑ tex.ſacre ſcpᷣture qͥ dicit oia lumiaria i
binuicẽè. diſtinguunt aut foꝛma.
aut ſupꝑficic.ſed coꝛpus celi a luna vſq; ad celũ ſtella

ſugficiẽ. gᷣ impoſſibile eſt iᷣm halvre pluralitatẽ ſiue
dels drigi oĩa luminaria ſita ſunt in eodẽ con
poꝛe. ¶ Itẽ ſi aliqna coꝛpa ſunt diſtincta abinuiceʒ.
ad motũ vniꝰ non ſeqͥ᷑ motꝰ alteriꝰ.ſᷣ vltima ſpera

g neceſſe eſt totã nãm celeſtẽ eẽ vnũ coꝛpꝰcõtinuũ.

pecõtinuñn. ob: ꝙ oꝛbes planetaꝝ mouent᷑ cõtrarijs motibꝰ ſpe
ẽ ſicut aues ſunt ꝓducte ad oꝛnatũ aeris.ita lu

re vltime.g diſcõtinuant᷑.dðᷣm ꝙ nõ ſeqͥt.hoc cm̃ nõ
habet veritatẽ niſi in coꝛpoꝛe ſolido.in coꝛpoꝛe enim
ſubtili ⁊ raro ſicut ẽ aqua ⁊ aer manifeſtã bʒ inſtãtiã
In his em̃ diſtinctio põt venire a virtute moter ſal
ua cõtinuitate mobil ꝓpter hoc ꝙ eſt maxime obe⸗
diens motoꝛi. nec habẽt ſupficiẽ ſic terminataʒ ſicut

vꝛnat᷑ oibꝰauibꝰ. pari rõne vnũ ceꝛpus celi qð oꝛ⸗
nat᷑ oibus luminaribꝰ. ¶ Ad oppoſitũ arguit᷑ ſic. nu
merus venit in coꝛpoꝛibꝰ eiuſdẽ nae ex diuiſiõe cõti -

mathematicis.g ſunt diſcõtinui.igit᷑ luminaria celi
nõ ſunt in eode coꝛpe cbtinuo. 4 Ne im oſſibile eſt

npoſ . ae flant in aera.ita ; vnus deſuꝑ.⁊ alt᷑ ſbt.
duo coꝛꝑa q̃ mouent᷑ diuerſis oino ⁊ diſpatis moti ⸗

Ad illud qð obꝛ de dam̃.ꝙ celũ planetaꝝ diſtigui

tur firmamẽto.dð.ꝙ diſtinctio celoꝝ plꝰ attẽditur

runt aſtronomi mouẽt ᷓ vltimã ſperã. à impoſſibi · EGm diuerſitatẽ ppꝛiã ⁊ motuũ qᷓ attẽgat ᷣm diſcon
le ẽ adinuicẽ ↄtinuari.¶ Itẽ dam̃.in nueratõe celoꝝ tinuationẽ coꝛpoꝝ. Iicet vtroq; mõ poſſit attẽdi. Añ
diſtinguit celum ſeptẽ planetarũ a celo ſtellaꝝ.ſᷣ hoc et rabanus in diſtinctiõe celoꝝ celũ ſidcreũ ⁊ ccum

ſunt planete ⁊ ſtelle eẽt cõti· planetaꝝ ſub eodẽ celo cõpᷣbendit. ¶ dillud qued
ſiaria cẽnt in fimamẽto po/ obẽ ꝙ ſi planete ſüt in firmamẽto ge nulle ſt ſtelle er⸗
tatice. dom &ꝙ nõ ſequit᷑.qꝛ in codẽ coꝛpe pñ̃t ↄtenta
diuerſimode collocari.ita ꝙ vnũ aligar inſepabilit᷑.

vr ꝙ poſite ſint in aliqͥ alio coꝛpoꝛe. Juxta bhoe q̃ri · treliquũ vᷣo minime.Et ſtelle dicunt᷑ fixe imediate po

tur quare deꝰ plures fecit ſtellas qᷓᷓ fecerat blnerae⸗ ſite in. viij. ſpera cuiꝰmotu mouent᷑. planete vᷣo ſunt
ſiue q̃re plures ſunt ſtelle fixe ꝙᷓ erratice: ¶ Hyo. ad in coꝛpoꝛibus q̃ mouẽt᷑ motu alio.iõ aſxectui noſtro

la motuũ diſtinctio.⁊ ſic in woſeo. ¶ Adillqa 1

. 48

nuitatẽ in eo qð eſt ſubtile ⁊ ad motũ habile. ſiẽ ma

babent coꝛpoꝛa ſolida.et illud ptz plane cũ duo ven

*2

4 1
ſo
ant. 2 nuie

eti :
ſvtniun,
ne iͤubinn
aͤtiritmeßel
blein men
Ctitutſtdun
tornmoſeli
flomiu
jigtettsothii
Cegrtonium
ſiupflemma
lliſtnitre ir
hlorirqruonat
etretunetat
ſonitenons 3
ſbebetotunmu
ſünnnſc

Gülanintune
mbefg
ot plonmenit⸗
ſnelaninruirca
li geernotlü
ltobmnorintuor
rfſctopongs
Ctuordifat
itatnonoſc
finntrcötnupen
tate lbn
ſhicifouemni ne
ſiccoſclotune⸗
RS
Armnicheit
toncst Nſiene
osfaͤpaſſceini
GlsSine
Nocnhrcitenc⸗
uutnnitplanen
aitcoroi,
iſriihnohie⸗
Mo gridtinrun
ſg ficginaloghn
Klöhlfutiatn
ckypdrönongr⸗
unninnn
ſpenpönone
uimnſui
Nnſenfn
Alkiiun
etnn

dtori ie⸗
dengife
ſitccn.
fügfnöng
miſienm
oeani idine
ſtisobiſt⸗
nctöeſonuti
tdiſcötinntit
widesttn
notvi höin
motübml
veſesſigti
in man
thbair
troeſmnmd
nmivallfiſs
muwoii
Nailk trn
immmnlitt⸗
(Mo
l
titboechis
ncdetlin
Uinte noint
Ucͤmmuneit⸗
eomiugi
Nning

54 dunt.

„

erratice vident᷑ dum ↄtra viam ſupioꝛis oꝛbis ince
d illud quod querit᷑ quare in vltima ſpe/
ra luminaria multa poſuit deꝰ.ad boc aſſignat p

tres rõnes.Et pᷣma rõ eſt.ꝙ ſpcra octaua maxime ẽ

cã vite inferioꝝ p ceteris ſperis.⁊ hoc nõ põt cẽ niſi
diuerſum lumen in diuerſis ſtellis. Secũda rõ eſt.
qꝛ nã tꝑauit vt daret inferioꝛibus ſperis que plures
babent motus ſtellã vnam.⁊ ſuꝑioꝛi que hʒ paucio/

res ſtellas multas.TLercia ratio eſt qꝛ motus influit

a ſuꝑioꝛibus oꝛbibꝰin inferioꝛes.qꝛ in infiuente dʒ
eſſe pꝛedominantia. vt oꝛbis ille ceteris pcelleret in-
ferioꝛibꝰ qͥs mouet.abundauit in coꝛpoꝛũ lumiariuʒ

multifoꝛmitate. Inter has aũt media rõ vr eſſe pꝛo

babilioꝛ in qua oñdit᷑ diuia ſapia q̃ multifoꝛmitateʒ

ad vnitatẽ reducit. et iõ illi ſpere q̃ plꝰaccedit advni⸗

foꝛmitatẽ motus dedit multitudinẽ coꝛpoꝝ.illis vᷣo
q̃ habẽt motuũ ultifoꝛmitatẽ dedit lũiariũ vnitatẽ
Aucnoi hb

9

¶ Atrũ luminaria mou eant᷑ in oꝛbibꝰſuis motibꝰpꝛo
ꝛijs. Et ꝙ ſic vr. Aues em̃ qᷓ ſunt ad oꝛnatum aeris

motu ꝓpꝛio mouẽt᷑ in illo. ⁊ piſces in aquis.& ⁊ pari
rõne luminaria in celis.¶ Itẽ motꝰ oꝛbiũ nõ ponit
niſi ꝓpter motꝰ lũiariũ.qꝛ circũſcripto coꝛpede ſe eqᷓ
liter habent influere ſiue moueant᷑ ſiue ſtent.ſed nꝗ
non facit ꝑ plura qð põt facere ꝑ paucioꝛa. nec facit
cum maioꝛi difficultate qdð poteſt facere cũ minoꝛi.ſi
idẽ facit motus ſideris qd facit motus totiꝰ oꝛbis.
vr nature cõſonũ ponere ꝙ ille ſtellc moucant᷑ ꝓpꝛijſ
motibꝰ. ¶ Itẽ ſi luminaria mouerent᷑ motu ſuoꝛuʒ
oꝛbiũ.cũ moueant᷑ motibꝰdiſpatis ⁊ quaſi in oppo/
ſitũ celo ſtellato.tunc vr ꝙ fiat ibi obuiatio 7 retar/
datio.cũ illud in qͥ mouẽt ſit vnũ coꝛpꝰ cõtinnũ.

te manifeſte videmꝰ ad oculũ in planetis eẽ ele

uationegs ⁊ depſſiones.⁊ ꝓgreſſones ⁊ retrogreſſio-
poſſet eẽ niſi ꝗꝓpꝛijs motibꝰmoueri bẽant.ẽᷓ

duo

ri ⁊ ita coꝛrupi.ſed qĩlibet hoꝝ eſt manifeſte impoſ-
ſibile. ¶¶Nẽ nã nõ deficit in neẽrijs. maxime circa ea
qᷓ̃ ſt i ipſa nobilioꝛa. & ſi in his ꝗᷓ mouent᷑ motu pꝛo
pꝛio ꝓuidit inſtrumenta. vtpote pedes ⁊ alas vl pé/
nas. vi ꝙ in celeſtibus coꝛpibꝰ debuerit dare iſta. S
iſta nõ habent ſicut pʒ ad ſenſum. vel natura i eis
deficit. vel nõ mouent᷑ motibꝰ ꝓpꝛijs. ¶ Itẽ ſtelle in
octaua ſpera nõ mouent᷑ niſi motu illi pere. ſi ita

collocat᷑ vnuſquiſq; planeta in ſuo oꝛbe ſicut ſtellei

rae Serk ꝙ nullũ lũiare ꝓpꝛio motu bẽat mo
ueri.

ſi luminaria aliqua mouent motu ꝓpꝛio
ad faciendũ ꝓsreſſionẽ vel retrogradationẽ.impoſ-
ſibuͦe eſt motũ celi eẽ vnifoꝛmẽ.ſi ͤ motus eſt vnifoꝛ

mis ⁊ ppetuus.vr ꝙ nihil ſit planetas moueri moti/

de bac qõne cõtrouerſia fuit inter nãles ⁊ i
maticos. Mathematici aũt marime ↄſiderãtes ap⸗
paſetiã vt illa poſſent ſaluare ſil cũ motꝰ ppetuitate
7 vnifoꝛmitate poſuerũt ecẽtricos ⁊ epyciclos.⁊ pla
netas moucri motibus ꝗpꝛijs in epyciclis.⁊ m bec
ſaluata motus vnifoꝛmitate.aliqn ↄtingit planetaʒ
dpmi.aliquando eleuari pᷣm moiũ ip̃ius planete in
cpyciclo.⁊ epycicli in ecentrico.⁊ ecẽtrici circa centꝝ

bus ꝓpꝛijs.⁊ aliqñ retrocedere aliqũ rc. Re

ꝛiũ q eſt er centꝝ mũdi.Ad obiectionẽ aũt natn

raliũ de coꝛpoꝛis illius cõtinuitate rñdẽt diuerſimo/
dicetes ꝙ nõ eſt incõueniens ſi coꝛpꝰillud ſcindit᷑

nes.
76. 5. Si motibꝰ ꝓpꝛijs mouent planetc. gFvl
o coꝛpꝑa crũt in codẽ. vel nece eſt eẽ vacuã viã ꝑxr
qua tranſit planeta.vcl neceſc eſt coꝛpus celi rarefie

ſil põt eẽ cũ alio coꝛp e. Poſitio vᷣo naliũ eſt ſicut ari

motu planete. qꝛ eſt nature igneè. Alij dicũt q; coꝛpꝰ
illud nõ ſcindit᷑ ⁊ planete ꝑtranſeũt. coꝛpus em̃ lůuis

ſto. ⁊ cõmẽtator.ꝙ plancte nõ mouẽt᷑ niſi motu ſuo

rũ oꝛbiũ.ſicut clauus fixus in rota mouet᷑ motu ro-/

te no ꝓpꝛio.⁊ hoc ponũt ꝓpter illius coꝛpis incoꝛru

ptibilitatẽ ꝓpter quã nõ põt ſcindi.nec tranſitũ pᷣbe

re alij coꝛpi. Ponunt etiã centrũ eſſe idẽ oꝛpiũ ſupe/

E

noꝛũ ⁊ inferioꝛũ.ſ.ccntꝝ mũdi ꝓpter rotunditatẽ ꝑfe

ctam oꝛbiũ ipſoꝝ qͥ circulariter mouent᷑.ita ꝙ vnus
nõ ſubintrat alterũ. Ponũt ctiã cũ hoc maioꝛẽ ⁊ mi⸗

gradationes.mõ ꝓgreſſiones.qꝛ cũ vnũ coꝛpꝰ mul/

—

tũ pᷣcedit alterũ ſua velocitate.alterũ vr retrocedere

Et hec oia vident᷑ valde ↄſona rõni.Et iõ lʒ poſitio

mathematicoꝝ ſm iudiciũ ſenſuũ videat᷑ eſſe verioꝛ.
q hm illã viã. pꝓcedẽdo ⁊ iudicãdo nõ fallũtur circa
motus coꝛpoꝝ ſuꝑioꝝ ſᷣm rem.tñ nõ opoꝛtet eẽ veri

noꝛẽ velocitatẽ in oꝛbibus.et ex boc babere mõ retꝛo

us.qꝛ falſum eſt frequenter via inueniendi verũ.ſe.d

rõnabilius videt᷑ pcedere ⁊ ponere nalis phs.iõ ſi il

lam poſitionem ſuſtinere velimus põt reſpõderi ad

ea q̃ obijciunt᷑ in oppoſituz. A illud cin qð obꝛ
ꝙ aues in aere ⁊ piſces in aquis motibꝰ ꝓpꝛijs mouẽ
tur.dð.q nõ ẽ ſile.qꝛ tã aer q; aq̃ ſt coꝛꝑa qᷓ pñt rare

fieri ſiue ↄdẽſari.Et p̃terea iſta ela nõ ſt᷑ ſic nata mo

ueri vt coꝛꝑa qᷓ ad eoꝝ oꝛnatũ ſpectant. q̃ ĩoꝝ mo/
tu ſuſſicienter poſſint tranſmutari localiter pᷣm q; ex

igit decoꝛ vniuerſi. Pꝛeterea ipᷣis aĩalibꝰ cõpetit mo⸗

tus pꝛogreſſiuus. ꝓpter ſui indigentiã.⁊ qͥ eſt ad aſſe
quendũ aliqð delectabile. ⁊ hoc in lumiaribꝰ celi nec
cõpetere põt nec debet. e illud qd obꝛ ꝙq motus
oꝛbiũ eſt ꝓpter motus lũiariũ.ddm ꝙ vcruʒ eſt. tñ cx

56

boc nõ ſequit᷑ ꝙ ſola luminaria debeaut moucri.nõö
em̃ ſic ſaluat᷑ integritas coꝛpꝑis quinti ſi ſtelle mouẽt᷑
motibus ꝓpꝛijs.ſicut ſi moucant᷑ oꝛbibꝰ ſuis. q;ꝛ iobd
p talẽ motũ coꝛpo:ũ celeſtiũ nõ fit aliqua mutatio
de loco ad locum ſ̃m totalitatẽ mobilis circa locuzʒ.

nec alicuius coꝛpis diuiſio.et hoc totũ ꝑfectõ ⁊ icoꝛ
ruptibilitas celi exigebat.( Ad
ueret᷑ motu oꝛbiũ vr ꝙ ſit retardatio ⁊ obuiatio.dð.
ꝙ nõ eſt obuiatio niſi qñ directe ᷣm lincam candem
coꝛpoꝛa mouẽtia ſibi obuiãt.hic aũt nõ eſt ſic.qꝛ oꝛ⸗
bes inferioꝛes ſunt ſub ſuꝑioꝛibus.ideo motus coꝛũ
eis nõ repugnat.nec etiam retardat ꝓpter maximã
mobilis ad motoꝛis obedientiã. ſAd illud aũt qd

obꝛ de illis retrogradatiõibus ⁊ ꝓgreſſionibus.dðʒ.

ꝙ ſicut tactũ ẽ ꝙ ⁊ ſi videant᷑ fieri ad ſenſuʒ. nõ eſt

niſi ꝑ maioꝛc ⁊ minoꝛẽ wlocitatẽ ipoꝝ oꝛbiuzʒ.quã ſi
quis bene ſciret explicare.hac via vnica poſſet ſalua
re illud ad qð ſaluãdũ mathematici ponũt circuloꝝ
⁊ cẽtroꝝ mititud

7 2

AWueſtio. iij.

¶ Atrũ cõueniat alicui oꝛbi moueri abſq; ſtellis:Et q;

nõ vr.qꝛ celũ empvreũ ponit᷑ a ſanct imobile Apter
ſui vnifoꝛmitatẽ.ſᷣ̊ celũ qð vłit᷑ caret ſtellis ẽ vnifoꝛ⸗

illud qd obꝛ ꝙ ſi mo

57

inẽ.ſj h̊ ad aliã ſciam ſpectat.

me. nullũ celũ qdð caret ſtellis ẽ mobile. tẽ vdi⸗

cunqq; eſt motꝰ ibi ẽ ↄtinuitas ⁊ variatio.ᷣ ↄtinuitaſ
̃ eſt in motu eſt a cõtinuitate magnitudinis. pi rõ
ne variatio motus ẽ a varietate mobilis.ᷣ coꝛpꝰcele
ſte qd caret ſtellis.nõ hʒ in ſuis motibꝰ varietatẽ.er-⸗
go nec mutabilitatẽ.¶ Itẽ ois motus eſt ꝓpter ali

quã indigẽtiã ſupplendã.vel in ipſo mobili. vel ĩ ali

quo inferioꝛi.ſᷣ celũ qʒ caret ſtellis nõ põt moueri ꝓ

pter ſui indigentiã.cũ nulla in motu illo eius indigẽ

Oo 2

7

tia compleat᷑. nec ꝓpter ſupplendã indigentiã in in/

ferioꝛibꝰ.qꝛ ita bene influit qᷣeſcẽdo ſicut mouẽdo.cet
vnifoꝛmiter.g vr ꝙ nullo mõ abſqʒ ſtellis celeſti coꝛ
poꝛi moueri cõpetat. SIte mot?ꝰ celi eſt gfectiſſimꝰ
oĩim motuũ.⁊ iõ eſt oim motuũ regula. ſi ꝑ motuʒ
mẽſurant᷑ oĩa qꝗᷓ ſt in genere illo.aia mẽſurat oẽs mo
tus per motum primi mobilis. ergo motꝰ pꝛimi mo
bilis maxime notus eſt ipᷣi anime.ſᷣ nullius coꝛpoꝛis

motus ẽ notꝰipi aie niſi ꝗqd hẽat aliqð iumiare.qꝛ nõ

depᷣbendit᷑ mot ꝰoꝛbis niſi ꝑ motũ luiaris. vr ꝙ nõ
ſit poſſibile aliquẽ oꝛbẽ moueri qͥ caret oĩ luminari.
pᷣcipue cũ motus lateat ſenſum nr̃m.⁊ ſacra ſcriptu/

ra vnifoꝛmis oꝛbis reticeat motũ.⁊ ſic videt᷑ ponẽ q

aliquẽ oꝛbẽ moueri ſupꝛa firmamẽtũ qdð eſt ocułno⸗
ſtris ↄſpicuũ ſit temerariũ.¶ Contra. Ois multitu⸗
do reducit᷑ ad vnitatẽ.g̊ motꝰ coꝛpis młtifoꝛmis re/

ducit᷑ ad motũ coꝛpoꝛis vnifoꝛmis.ſᷣ vnifoꝛme nõ ẽ
qʒ caret oi lũiari. vr ꝙ vltra iſtos oꝛbes in qͥbꝰ fũt
luiaria ſit aliq mobile celũ.¶ Itẽ mot? ille qͥ ẽ mẽ/

ſura oim motuũ eſt ille q eſt ab oꝛiente in oriens ꝑ
occidęes.qͥ eſt motus dici nalis effectiuus.⁊ cõpletur

xxiiij.hoꝛis.ᷣ dies nalis oĩ tꝑeẽ vnifoꝛmis. iſte mo
tus.g mobilc. ⁊c. ¶ Itẽ ſi eſt recta oꝛdinatio medij

ad extrema.nece ẽ mediũ ꝑticipare qͥdãmõ naturaʒ

vtriuſq; extre mi.ſ ccũ criſtallinũ ẽ mediũ int᷑ empy/
reñ ⁊ firmamẽtũ.cũ ꝗ̊ empyreũ ſit vnifoꝛme ⁊ imobi
le.⁊ firmamẽtũ ſit multifoꝛme ⁊ mobile.vr ꝙ criſtal

linũ ſit aut mitifoꝛme ⁊ imobile.aut vnifoꝛme ⁊ mo/
bile. ̊ mitifoꝛme ⁊ imobile eẽ nõ pᷣt.cũ varietas mo/
bilis a ad motũ. nece ẽ ꝙ ſit vnifoꝛme ⁊ mo

bile. ¶ Itẽ qñcũqʒ aliq plura ↄcurrũt ad ↄſtitutõeʒ
glicuiꝰ.nccc ẽ ꝑ vᷣtutẽ alicuiꝰilla ↄiũgi. qncũq; plu/

ra mobilia ↄcurrũt ad effectũ vnũ ↄfoꝛmẽ ꝑ ſuã iſlu
ciitiã. necc eſt ꝙ ↄiũgant᷑ ꝑ alicuiꝰ mobilis vnifoꝛmi

tatẽ.ſi &̊ vt planetaꝝ ⁊ ſtellaꝝ ↄcurrit ad ꝓductõeʒ

efſfectun in his inferioꝛibꝰᷣm quandã ↄfoꝛmitatem.

necce ẽ vltra illa eſſe aliq mobile ꝑ qd piũgãt᷑.qdð qͥ
Aẽ hẽat in toto ⁊ in ꝑtibꝰvnifoꝛmitatẽ.⁊ ita alicui oꝛ

bi abſq; ſtellis cõpetit moueri. Eſt igit᷑ qõ qͥs ſit ille

oꝛbis.⁊ ꝑ quã naturã ↄpetit ei moueri:Si em̃ qꝛ ce
Iũ ẽ ⁊cc.g empyreũ erit mobile.Si qꝛ celũ qd ẽ nõ tm̃

ptinens.ſᷣ etiã ↄtẽtũ.obr tũc de celo igneo ⁊ ethereo.

Iꝗᷓ qͥdẽ ↄtinẽt ⁊ ↄtinẽt.⁊ tũ nõ mouent᷑ oꝛbiculariter
Pur Hᷣ qr de ſufficientia ⁊ numero celoꝝ.⁊ cũ nã ce/
leſtis diſtinguat᷑ ab clari.quõ aliqᷓ dr̃ie celoꝝ ſumũt᷑

penes cela: Si tu dicas ꝓpter nãʒ pſpicui i eis reptã.

tũc cũ ꝑſpicuitas ſit in aqua.elm aqᷓ debẽt dici celuʒ.

59. miariũ ⁊ ſtellarũ varictate.⁊ ẽ celũ aqucũ ſiue cri-
ſtallinũ.ad cuiꝰcognitionẽ ⁊ ſi pauci phᷣi ꝑuenef̃t.qꝛ
coꝛpꝰillud latet ſenſux.rõcinãdo tñ ꝑuenerũt aliqʒ.et
illi qͥ puenerũt poſuerũt ipᷣm moueri.ſicut q̃dã aſtro

G. ddᷣm ꝙ eſt ponẽ aliqdð celũ moueri qð caret iu

nomi niſi ſunt ꝓbare.Cõiter tñ ad cognitiõeʒ exi/

ſtentie huiꝰceli puenerũt om̃es tractatoꝛes catholici

.

auẽcte ſacre ſcpᷣture diuinitꝰilluſtrati.q̃ ipiꝰexñtiã ex-
p̃ſſe declãt. motũ tñ eiꝰvel qͥctẽ ñ explicat.ſᷣ doctoꝛes
theologie rõnibꝰ ſuffulti cõit᷑ ponũt illud celũ moue⸗
ri.⁊ int᷑ illas rõnes potiſſima eſt illa rõ qᷓ ſumit᷑ ex ꝑ/

fectiõe vniuerſi. ex q etiã diſtinctio celoꝝ ⁊ nũerꝰ ro/

nabiliter pᷣt inueſtigari. Et h̊ pʒ ſic.celũ em̃ de ſua cõi

acceptõe dic aliquã nãz pſpicuã ⁊ ↄtẽtiuã. de ſua vᷣo

Apꝛia acceptiõe noiat naʒ pſpicuã ↄtẽtiuã ſupꝛa Sꝛie

60

tatẽ eleuatãꝗ. Scoᷣm pᷣmã acceptionẽ ccloꝝ. diſtiguũ
tura rabano.vij. celi. Matura em̃ ꝑſpicua ⁊ cõtẽtiua
aut ẽ lũis datiua.aut receptiua. Si eſt datiua.aut ẽ

II

— „
„
———E—
— .

vhifoꝛinis nõ mota ⁊ ſicẽ empyreũ. aut ẽ multifoꝛ⸗

mis ⁊ mota ⁊ ſic ẽ ſidereũ.aut ẽ vnifoꝛmis ⁊ mota

ſic eſt criſtallinũ.quarta dꝛia eẽ nõ põt.ſ.ꝙ ſit multi
foꝛmis nõ mota.pt᷑ ̊ ꝙ motꝰeſt paſſio ↄſequẽs nã

liter ad multifoꝛmitatẽ coꝛpis. Si aũt na pſpicua eſt

luis receptiua.aut ſcpabilit᷑.aut iſepabilit. Si iſepa/

bilit.aut ſᷣm circulũ ſuꝑion ſuꝑficici ⁊ ſic ẽ igneũ.aut

ſm circulũ inferion ſupficici in qᷓ coicat acri ⁊ tũc eſt
olimpiũ.qð qͥdẽ dꝛ olimpiũ ꝓpter olimpi mõt appꝛo
ximationé. Si aũt ẽ receptiuũ ſepabilit᷑ ſiẽ ẽ aer ꝗ il/
lũiat᷑ ex pñtia lũioſi coꝛpis.⁊ obtenebꝛat᷑ ex eiꝰabſen
tia. B ẽ duplłr. aut ſm ſuꝑioꝛẽ ꝑtẽ ⁊ ſicẽ etbereũ. aut

hm iferioꝛẽ ⁊ ſicẽ aereũ.⁊ i hac diſtinctiõe cõphẽdũt᷑

oia coꝛpa mòi pᷣter trã ⁊ aquã.Terꝛa em̃ nõ pᷣt cõp/
hendi noie celi.qꝛ caret tã ꝑſpicuitate qᷓ; ambiedi ca
pacitate.Aqua ctiã ſilr caret.qꝛ qis bẽat Pſpicuita
tẽ.nõ tñ ambit vndiq;.⁊ ſic ex iſta ſufficiẽtia ccloꝝ in
qᷓ oñdit᷑ ſapia ↄditoꝛis ⁊ ꝑfectio vniuerſitat᷑. manife

ſte appet ꝙ opoꝛtet ponẽ aliquẽ oꝛbẽ ſine luiariũ mł

tifo: mitate moucri. illud ꝓpꝛie dicẽdũ ẽ pᷣmũ mobi
le. Pꝛeterca diſtinctõ ⁊ ſufficiẽtia ſũpta ẽ pᷣm enũera

tionẽ rabani qͥ ceclos nũerat ſᷣm cõem acceptiõeʒ celi

ꝓut noĩat nãz ꝑſpicuã ⁊ ↄtẽtiuã.ſic em ↄphbẽdit nãʒ

celeſtẽ ꝓpꝛie dicta ⁊ ełarẽ lʒ nõ oẽm. Si aũt celũ vpe

dicat᷑ n celeſt.ſnã ꝑſpicua vndiq; ↄtẽtiua.ſic di 1
guit᷑ a qbuſdã phis p.viij.oꝛbes qͥ dixerũt. viij.ſperã
vltim.Alij ant ampliꝰ illiati in hac mã vltra. viij.

ſperã poſuer̃t nonã.Tercij ꝑfecti illũinati venef̃t ad

fectã oꝛbiũ diſtinctionẽ vt poncrẽt. x.ſperã in qᷓ eſt
q̃es ⁊ vita ſempiterna.vicʒ celũ einpyren.de qͥ ⁊ ſi an

guſ. vix aut nũqᷓ; loqt.beda tñ ⁊ rabanus ipᷣm eẽ expᷣſ

ſe teſtant᷑.hoꝝ aũt nũerũ et ſufficiẽtiã poſſumꝰſume

re ſic. Diſtinctio em̃ celorũ aut eſt ꝑ diuerſitatẽ pꝛia
rũ foꝛmaꝝ.aut ꝑ diſtinctionẽ motuũ ⁊ lũiariũ coten

toꝝ.Si ꝑ diuerſitatẽ foꝛmarũ.ſic diſtinguimꝰtres ce

los. Aut em̃ viget in eo nã ꝑfecte lũinoſitatis. ⁊ ſic ẽ
habile ad ſtatũ gloꝛie.⁊ ideo qͥetũ.⁊ ſic ẽ empyrcum.

Aut viget in eo nã ꝑfecte ꝑpſpicuitaſ. ⁊ effectiue frigi
ditatis. et ſic ẽ celũ criſtallinũ ſiue aqueũ.qdð qͥdẽ fa-
cit ad ↄſcruationẽ reꝝ coꝛꝑaliũ.⁊ iõ habile eſt ad mo
tũ. Aut viget in eo nã ꝑſpicuitatis vel lũinoſitat et

cffectiue caliditatis. ⁊ ſic eſt celũ ſidereũ.qdð qͥdẽ facit

ad tranſmutationẽ reꝝ inferioꝝ.iõ ẽ multifoꝛmie et
mobile. Si vo fiat diſtinctio celoꝝ penes diſtinctiõʒ
luiariũ. ſic eſt diſtinctio oꝛbiũ. Aut em̃ orbis ↄtinet
multitudinẽ ſiderũ. aut vnitatẽ. Si multitudinẽ. ſic

eſt cclũ ſtellatũ. Si vnitatẽ.cũ.vij.ſint plancte.ſᷣim q;

regit᷑ vniuerſitas tẽpoꝝ qᷓ in ſeptio dieꝝ claudit᷑vij
ſunt oꝛbes.⁊ ſic terciũ cclũ ſua miłtifoꝛmitate ↄtinet
viij.ſperas ſiue oꝛbes.⁊ duo ſũt pᷣcedentes.⁊ita ſt x.
vt ſic ꝑfectiõi ꝑtiũ vniuerſi. rñdcant ctiã ꝑfecti nũeri
ſcʒ denarij. Ex pᷣdictis igit᷑ pʒ ꝙ q̃litercũq; ſumat᷑ ſuf
ficiẽtia celoꝝ.ſiue ſub ꝓpꝛia appellatõe celi ſiue cõit᷑.

ponẽ ẽ celũ criſtallinũ moueri.qð qͥdẽ caret ſtell. Et
õ ad qõnẽ ꝓpoſitã rñdendũ ꝙ abſʒ ſtellis pt aliqs
oꝛbis moueri.ſ.celũ aqueũ qð ẽ pmũ mobile.⁊ quod

vnifoꝛmiter mouet᷑ ab oꝛiẽte in oꝛiẽs ⁊ ꝑ occidẽs.et

illiꝰ vtute trabit᷑ firmamẽtũ ⁊ om̃s oꝛbes inferioꝛes.

vt vno die nãli.ſ.ſpacio.xxiiij.hoꝛaꝝ ab oꝛiẽte in oꝛi⸗

ens reſoluat᷑.quis nr̃o ſenſui nõ appareat.⁊ aliqui

phi h̊ ſenſer̃t ꝙ firmamẽtũ ſit pᷣmuzʒ mobile.Aliqͥ tñ

phi dep̃henderũt ꝙ ipᷣm firmamẽtũ mouet᷑ motu ꝓ

Pao ia gi cẽtũ annis ꝓcedit vno gradu. Siue autẽ

ſit verũ ſiue falſũ.̊¶ tenẽdũ ẽ qð coĩt doctoꝛes teo
logie ponũt.ꝙ ẽ celũ aliqd mobile vltra firmamẽtũ.

3 ZRMN — —

61

roſe
64 us
bmii
unthinun
gtltiu
Abrnl
ftionnunn
ienunen ii
nint hiriin
etetißf
,ſhiutoel
ctoonf
wifronst.
lcpoteqynon
lileuotud
eiſteotnot
Piaolune
iifeniipſol⸗
getiadſpaan
Uſſeinciatb
4e Aallat⸗
bicis.
Onſegiu
end
Puinogrtnit
coni Gj
Loooqrma
Pror.

–— zin

flattut bo⸗
Feun Cöterai
Uſsserlntdi⸗
Mtmusſalſatn
iceprigfäi
Gegtnmäͤſn
ſe Nirans
Ciomaiſitüie

Plsſolisdeſtan

Xſeoniepr

(hoſtöelue.
af
Pplur talbzr⸗

umiduntslin
as
pegzin
ictiſak en
n
Mhünain
ſcrnlchei
nnatböfldi

Ari; mbi
Ebirhaie
iingtorn
nitn nn⸗
Kfneinit
biznini
ihniſncie
uict
echopdüttt

—-2

nGnit
gnſ

zotcitrüi
baenälrnti
llüinndint
uethoiinie
räidt
Wanusintii
daiefin

Kodininen

otii:liriitn
lüdins
i:ttimmnn
inn 1chnt,
Nigz
ölch
npnbüinſt
ſnippita
Gitulnint
nnlini
Nchchetier
Tulmnciſ
tginoring

—

R di

imittr e
ims 1nſt
nrcüͦgictun
tniginti

4

luirlii

iiartt

1, 66
Ng Cfti⸗
ninti
iggutst
Gabeintt
Atbetinhan
nti il
ieuci ne,
mirill
inerin
frnanem

„

62

33 ſcit. dom ꝙ falſum eſt.ſi em̃ quieſceret non moueret

2.

.
4

prus ſolis de ſua nã eſt luinoſum. luna vo quantũ eſt

64

Di.

1 ſtellis. Et cedẽde ſunt rõnes boe oñdentes.
h

abeat vnifoꝛmitatẽ p carentia diuerſitatis ꝑti⸗
um.hʒ tñ diuerſitatẽ ſᷣm rõnẽ dextri ⁊ ſiniſtri ꝑx com/
pationẽ ad influentiã motoꝛis.⁊ h̊ diuerſitas ſufficit
ad faciendũ motũ.Et ꝑ h̊ pʒ reſpõſio ad ſcᷣm ꝙ; nõ
eſt talis variatio in illo motu pmi mobilis qᷓ exigat
diuerſitatem lũis in ꝑtibꝰ.q̃n potiꝰcõcoꝛdat vnifoꝛ/
mitati. Mã ⁊ ſi motꝰdicat᷑ variatio reſpectu quietis.
motus tñ pᷣmi mobilis reſpectu alioꝝ ẽ vnifoꝛmis.
Ad illud qð obᷣr ꝙ eq̃liter influit cũ mouet᷑ ⁊ qᷣe-

oꝛbes inferioꝛes ſuo motu. nũc aũt cum mouet᷑. vis
motiua ab ipᷣo deſcendit in coꝛpa inferioꝛa. ¶Ad il-

lud qðò obꝛ ꝙ motus ciꝰdebet eẽ notiſſimꝰcũ ſit regu
la alioꝝ motuũ.dm ꝙ nõ opoꝛtet eẽ notũ ſenſui in

ctis.A

ſe. 5 ſuſſicit ꝙ notificet᷑ in effectu ſuo.ſicut etiam nõ
pcipimꝰ reuolutionẽ. viij.ſpere ab oꝛiẽte in oꝛiẽtẽ ma
nifeſte niſi ꝑ ſolẽ ⁊ alia liaria.p hũc modũ vnifoꝛmi
tas q;tũ ad ſpaciũ hoꝛaꝝ nobis motũ celi vnifoꝛmis
expᷣſſe indicat.hunc tñ ꝑcipimꝰ ꝑ varietatẽ diei ⁊ no
d illa vo q̃ vltio querebant᷑ iã pʒ ſolo ex pᷣ-
dictis.
c SOnſequenter querit᷑ de ipᷣis luiaribꝰin ↄꝑa/
Dione ad ca in q̃ agũt.Et circa h̊ q̃runt᷑ tria.
Pꝛimo qᷓr vtrũ in luiarib diuerſis ſit diuerſitas ꝑfe

ctionũ.Scðdᷣo q̃r vtrũ habeãt diuerſitatẽ impᷣſionũ.

Texrcio q̃r vtꝝ ex eoꝝ impꝛeſſionibꝰ cauſet᷑ diuerſi⸗
tas moꝝ. ſ ucſtio.eſ. K
trũ luiaria diuerſitatẽ habcant pfectionũ. Et ꝙ ſic
vf. ſicut vult ph̊s.ſol nõ eſt nomẽ indiuidui ſ̃ ſpecici
ſit᷑ ⁊ luna. Cõſtat aũt q ſol ⁊ luna ſunt impoſita di/⸗
uerſis.g ea ſunt diuerſa ſᷣm ſpẽm. ẽ nõ põt eſſe
niſi vnus ſol.ſicut dicit phs.ꝙ ſol eſt ex tota ſua mã.
ſ ſi ſol ab alijs lũiaribꝰnõ differt niſi ſolo nũero.non
eẽt ex tota mã ſua. differt ampliꝰq; nũero. differt
ſpẽ. ¶ INtẽ coꝛpus qdð ẽ naliter luioſuʒ. ⁊ coꝛpꝰ qdð ex
ſe ẽ opacũ.ſũt alteriꝰ⁊ alteriꝰ nature ᷣm ſpẽm.vᷣ coꝛ/

ſe opacũ coꝛpus eſt. qd pʒ in eclipſatiõe ſolis ex in

65 ſpẽ nõ ſint diſticta.
noõnadũ ꝙ cõis poſitio phᷣoꝝ

terpoſitiõe luneę. ſol ⁊ luna differũt ſpẽ.pari rõne ⁊
alij planete. ¶ Ite terꝛa oꝛnata eſt diuerſis lapidibꝰ
⁊ planti ⁊ aialibꝰ ſᷣm ſpẽm.j pari rõne vr q celuʒ ſit
oꝛnatũ diuerſis luiaribꝰ ſm ſpẽm differentibus.
¶ Sed õ. coꝛpis ſimplicis nõ bñtis admirxtionẽ alte
rius coꝑis ꝑtes ſunt omogenee ⁊ ad totũ ⁊ inter ſe.
ſ̃ celũ ſicut ꝓbat ppᷣs eſt coꝛpꝰſimplex nõ mixtũ.⁊ ſi

miiliter luiaria. nõ babẽt foꝛmas ſᷣm ſpẽm diuerſas

ſicut vult phs in li. de ce.⁊ mũ.ſ̊ maioꝛ ꝗ

tèʒ luiaria ſunt ex aggregatione lucis ſui oꝛbis.

minoꝛ nõ facit diuerſitatẽ m ſpẽm. ſolũ m nũeꝝ.
& luminaria celi nõ pficiunt᷑ dꝛuerſis foꝛmis ſᷣm ſpe
ciẽ. ¶ Itẽ flama maioꝛ ⁊ minoꝛ nõ differt ſm ſ peciẽ
muis ſit in vna maioꝛ aggregatio lũis qᷓ; in alia.& ſi

ſic vr̃ cſſe circa lumiaria celeſtia. v q no differãt foꝛ

ma ſpecifica. ¶ Iẽ nobiliſſima foꝛma qꝗᷓ fit in ſole ẽ
ſipſius lux.⁊ nobiliſſima foꝛma in vnaq̃q; re ẽ foꝛma
vltima.ꝙ lux eſt foꝛma cõpletiua ſolũ in ſpẽ ſua.vᷣ in

luce ↄuenit cũ oib alijs liiiarib⸗. igit vꝛ ꝙ lumia celi
B z Paicton intelligẽtiã eſt
ndũ ꝙ cõis poſiti it ꝙ int luia celi eſt re
pire diuerſitatẽ qtũ ad ſpẽm ⁊ foꝛmam.⁊ iſtud ↄcoꝛ

. 2*

at ſatis rõni recte. qᷓuis nõ oino recta moueat ratõ
ſdã ad ponendũ diuerſitatẽ ſ̃m ſpẽm in luiaribꝰcc

d illud vᷣo qð obꝛ in Sriũ ꝙ; ẽ vnifoꝛme.ddm ꝙq;

gregatio et

li. Poſuerũt eñ aliq ꝙ luiaria ſm ſpt erat nexrio

diuerſa. ꝓpter hoc ꝙ nõ habent nãm trãſmutabilez.
⁊vnũqdðq; erat ex tota ſua ma.ſᷣ h eſt ratõ falſa ⁊ va

na.⁊ pᷣncipiũ erꝛoꝛis.⁊ occaſio fuit aliqͥbꝰ ponẽdi in
omnibꝰboibꝰ aiam vnã.ſicut meliꝰ patebit infra.vñ
ꝙ trãſmutabilitas materie reqͥrat᷑ ad varictatcz ſᷣm
nũerũ.hoc nõ eſt generalit᷑ verũ. vtpote in diuerſita⸗

te ſm nãm q̃ attendit᷑ in aliqᷣbus pᷣm ſimultatez ſue

ꝓductiõis. ⁊ ſᷣm imediatũ egreſſum a Pme opifice.S
in his ſolũ hʒ veritatẽ qͥꝝ vnũ generat᷑ ex alio. Et iõ
bac rõne pᷣtermiſſa põt ſumi rõ diuerſitat illoꝝ luia/
riũ ex ꝑte qᷓdruplicis cãe. Et pᷣmũ cx ꝑte finis accipi⸗-
tur rõ. Sunt em̃ ꝓducta ꝓpter diuerſas influẽtias ĩ
bis inferioꝛibꝰ faciẽdas.⁊ ꝗpter oꝛnãdã celeſtẽ naãm.
et io copetebat diuerſas habere ſpẽs ⁊ virtutes.vt ex
diuerſarũ rerũ ↄiũctiõe reſultaret ꝑfectio in effectu.

⁊ex diuerſaꝝ ſpẽꝝ comꝑatiõe pulcritudo ↄſurgeret

₰

in oꝛnatu. Sumit᷑ etiã ro ex ꝑte cfficiẽtis.qͥ ſᷣn ſuam
potẽtiã ⁊ ſapiam ⁊ bonitatẽ diuerſa ꝓducit ſᷣm ſpeci
em ⁊ foꝛmã.vt qdð dari nõ poterat vni ſoli ꝑ ſe.daret
diuerſis in ſpecie. Sumit᷑ etiã rõ ex ꝑte mae.Sic eĩ
in mixtis ma ipᷣa m diuerſitatẽ mixtionũ aptat᷑ ad
ſuſceptionẽ diuerſarũ foꝛmaꝝ.ſic in coꝛpoꝛibꝰſimpli
cibꝰpᷣm maioꝛẽ raritatẽ ⁊ dẽſitatẽ in ſuis ptibꝰad di/
uerſarum foꝛmarum aptat᷑ ſuſceptioneʒ.ſicut patet
in elementis q̊ꝝ mꝗ pᷣm maioꝛẽ raritatem ⁊ denſita/
tem ſuſcipit foꝛmam terre.dum aũt rarefit.ᷣm plus
⁊ minꝰdiſponit᷑ ſuſceptioni ad foꝛmas alioꝝ cloꝛuʒ.
Der bunc modũ eſt intelligendũ in celo. Cum em̃ in
celeſti nã ſit repire rarũ ⁊ denſum. ſicut dicit᷑ in li.de

ſbᷣa oꝛbis.ↄtingit pᷣm maioꝛẽ raritatẽ ⁊ denſitatẽ.ma

teriam diuerſaꝝ foꝛmaꝝ eſſe ſuſceptibilẽ. Aliter tñ ẽ õʒ

rarũ et denſum in materia elemẽtari ⁊ natura celeſti
In elementis em̃ cauſant᷑ a frigido ⁊ calido diſſol/⸗
uẽte ⁊ ↄſtringente ꝑ res mac. In celo aũt cauſant᷑ ſo
lũmodo ſᷣm diuerſuʒ ptiũ ſitũ. In denſo em̃ ſunt par
tes ꝓpinqoꝛes. in raro aũt mag diſtãtes.qꝛ in denſo
ſunt cõpꝛchẽſe ⁊ magis vnite.in raro ſparſe. Sumit᷑
etiã rõ ex ꝑte foꝛme.lux em̃ eſt vna foꝛma cõis reper-

—

ta in oibus luiaribus.⁊ ſᷣm cuius Pricipationt maio

rẽ ⁊ minoꝛẽ.ſunt magis ⁊ minus nobilia.ct ideo cuʒ
iſtam foꝛmã diuerſimode participant. diuerſos ha/

bent gradus completiõis.ideo etiã diuerſas foꝛmas

cõpletiuas.Còcedendc ſunt igit᷑ ratiões oſtendẽtes
luminaria celi ᷣm ſpẽm eſſe diuerſa.qᷓeuis illa rõ pa⸗
rum valegt ꝙ ſunt ex tota ſua materia. ſicut iaʒ oſtẽ/
ſum eſt.
ddm ꝙ ſimplicitas coꝛpis tollit diucrſitatẽ q̃ oꝛtũ bʒ
ex mixtione in foꝛmis pficientibꝰ mixtũ.ſed nõ tollit
itllam diuerſitatẽ que venit ex diuerſitate foꝛm arum
ſimpliciũ tm̃.ſicut pʒ.ꝙ qᷓ;uis elementũ ſit coꝛpꝰ ſim

plex.nõ tñ oia elementa ſunt vniꝰ ſpeciei. Ad illʒ o 9

quod obijcit᷑ ꝙ ſunt ex aggregatiõe lucis.dm q; nõ
ibi tota rõ tangit᷑.ſed ſolũ tangit᷑ diſpoſitio ad diuer
ſitatẽ.iõ ſequẽs ratio nõ valet d flama maioꝛi ⁊ mi/
noꝛi.plus em̃ differunt luminaria qᷓ; flama maioꝛ et
minoꝛ.ſicut colligit᷑ ex ſuis virtutibus ⁊ oꝑationibꝰ
cõſ. Equetibus. e 8
cõpletiua.dm ꝙ; hoc eſt verũ reſpectu foꝛmarũ que
diſponũt ad ipᷣam.lux aũt potius eſt foꝛma pficiẽs il
las foꝛmas coꝛpoꝛales.qᷓ; ad eas diſponens.cum ſᷣm

eius ꝑticipationẽ maioꝛem et minoꝛẽ.foꝛme coꝛpa/

les ſiut magis ⁊ minus cõplete. Ael dicẽduʒ ꝙ lux ẽ
nobiliſ nma ſoenin co: Paliiſ co ſauc ſunt. ei eẽnee.
2?282o z

Ad illud vo q obẽ ꝙ eſt coꝛpus ſimplex. 68

d illud qð obꝛ ꝙ foꝛma vltima ẽ 70

71 faci

guſt. in. v. de ciuitate dei.

5

ſed nõ eſt verumn de foꝛtnis luminariutn celeſtiuz in

quibus virtus eius ⁊ natura complete ſaluat᷑.
diueria luminaria habeant diuerſas impꝛeſ
ſiones ſup coꝑalia: Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛimo aucte au/
Pon vſq; quaq; abſurde po
teſt dici ad coꝛpoꝝ drũtias afflatus valere ſidereos.
ſicut in ſolaribus acceſſibus ⁊ receſſibus videmꝰipᷣi-
us anni tꝑa variari.⁊ luminaribus incrementis ⁊ de
trimentis augeri ⁊ minni quedã genera reꝝ.ſicut mi
m aſtronomi dicũt ꝙ qᷓ⸗

*

rabiles eſtus occeani. Itt

dam ſtelle calefaciũt. quedam infrigidant. queda bu
mectant.⁊ quedam deſiccant.⁊ hoc oſtendũt per ſen

ſus exꝑientiã.igit᷑ videt᷑ ꝙ coꝛpa celeſtia impꝛeſſio/

nes diuerſas habeant ſuꝑ coꝛpalia. ¶ Item ad di/

uerſitatẽ foꝛmaꝝ ſequit᷑ diuerſitas vututuʒ.⁊ ad di/
uerſitatẽ virtutũ ſequit᷑ diuerſitas impꝛeſſionũ.& lu
minaria celeſtia differentia ſpecie ⁊ natura.diuerſas
efficiunt impꝛeſſiones ſuꝑ hec inferioꝛa. ¶ Item ſi
diuerſas impꝛeſſiones ⁊ virtutes non haberet.vide-
tur q; ntuerſeae in eis fruſtra eſſet.ſed nõ eſt fruſtra
Sτ. (Lontra obijcit ꝑ ſcripturã. Dicit᷑ em̃ Geñ.

I. ꝙ ſint in ſigna ⁊ tꝑa ⁊c.ſed aliud eſt ſignuʒ.⁊ aliud

eauſa ſigni.ſi igit᷑ luminaria nibil pñt niſibᷣm ꝙ deus
inſtituit.videt᷑ ꝙ nibil habeant in bis inferioꝛibꝰ ef/

ficere ſed ſolum ſignare. ¶Item Ham nos aũt dici
mus ꝙ ipſa nõ ſunt cãꝗ alicuiꝰ eoꝝ que fiunt.neq; coꝛ
ruptiõis alicuius coꝝ q̃ coꝛrumpunt᷑.& videt᷑ ꝙ nõ
habeant in his inferioꝛibus efficere aliquam impꝛeſ
ſionẽ.¶ Gtẽ ꝙ nõ babeant diuerſam impꝛeſſionẽ.vi
det᷑.qꝛ aut impꝛimũt foꝛmã quaʒ habent. ant foꝛmã
quã nõ habent. Yoꝛmã quã nõ babent non poſſunt
impꝛimere.qꝛ agens debet eſſe in actu reſpectu paſſi
ui. Si impꝛimũt foꝛmam quam babent.aut g foꝛmã

in qua cõicant.aut foꝛmas in quibꝰ differũt. Si foꝛ

mas in quibus differunt. videt᷑ ꝙ luna generet lu
nam.⁊ ſol ſolem.et hoc eſt falſum. Si foꝛmaʒ in qua
ↄueniunt. videt᷑ ꝙ oia luminaria candẽ babeãt im
pꝛeſſionẽ in his inferioꝛibus. ¶ Ntẽ ſol calefacit pt᷑
ſuum motum ex emiſſione radioꝝ.⁊ ita mediãte lu/
mine. ſed oia luminaria celeſtia comunicat in luce et
in radioꝝ emiſſiõe ⁊ in motu. videt᷑ ꝙ oĩa habeant
calefacere. nihil eſt illud dicere ꝙ quedã calefaciũt.
quedam nõ. ¶ Item ſol habet virtutẽ illuminandi
⁊ calefaciendi bec inferioꝛa.ſi ergo ſol plus cõicat de
virtute ſua lune qᷓ; alicui coꝛpi inferioꝛi.videt᷑ ꝙ lu⸗

bebent eaude impꝛeſſionẽ licet minus intenſam.

„

tem ignis inter omnia elementa maxime acce⸗

„—.

dit ad naturã celeſtem. ̊ omnia lumiaria celeſtiaĩplꝰ

cõicant cum igne.q; cũ aliqͥ elemẽtoꝝ. videt᷑ ꝙ ma
xime habeant effectũ ſupꝛa ignẽ ⁊ eiꝰqualitatẽ. vi⸗
det᷑ ꝙ oĩa in ſui actione ⁊ dñio qualitatẽ ignis inten
dant ⁊ foꝛtificent.⁊ ita videt᷑ ꝙ oia deſiccent ⁊ cale⸗

aciant. nulla infrigidẽt. . lumiaria celeſtia

impᷣſſionem habent ſuꝑ elemẽta ⁊ elemẽtaria coꝛpo

ra· impꝛeſſionẽ inqu nõ vnicã tm̃ ſed multimodaʒ.
Ratio aũt quare ſupioꝛa in hec inferioꝛa agunt ⁊ im
pꝛimunt. ⁊ rerũ qualitates intẽdũt eſt.qꝛ ſunt coꝛpo

ra nobilioꝛa ⁊ pᷣcellentia in virtute. ſicut pᷣcellunt in

ſitu. ⁊ igeo cum oꝛdo vniuerſitatis ſit vt potentioꝛa
⁊ ſuperioꝛa influant in inferioꝛa ⁊ minus potẽtioꝛa.
oꝛdini vniuerſitatis competit vt lũinaria celeſtia in/
fluant in elementa ⁊ coꝛpa elcmẽtaria. Status etiaz

oꝛdinis hoc reqrit. ꝙ ſicut in motu locali venitur ad

„ev

vnũ tmouẽs imobile.ita motu alteratiõis pᷣm quali/
tatẽ neceſſe eſt venire ad vnum alterans nõ alterabi
le ſm eaſdẽ qualitates.⁊ ideo cũ elemẽta ⁊ ex elemẽ⸗
tis cõmixta ſint m pꝛimas qualitates alterantia et
alterabilia. recte diſpoſuit diuia ſapia coꝛpa ccleſtia.
vtpote lũiaria q̃ inferioꝛa alterarẽt ſua influẽtia ᷣm
qualitates pᷣmas.ita ꝙ ipſa taʒ qualitatibꝰ qᷓ altera.

tionibꝰ illaꝝ eſſent carẽtia. Rõ vᷣo quare diuerſa im 72

pꝛimunt a quibuſdã ſumit᷑ ppter diuerſitatẽ quali/
tatũ.ſicut ſcribit᷑ in li.de ſbᷣa oꝛbis.ibi em̃ ſᷣm quoꝛũ/
dam opinionẽ dicit᷑ ꝙ lũinaria ccli.⁊ qualitates ha/
beant ꝓpꝛias.ſed nõ habent eas oino vniuoce cũ q̃li
tatibus elementaribus.ꝓ co ꝙ ᷣm illas agere pñt in

bec inferioꝛa.ſed adinuicẽ pati non pñt. Sed iſta rõ5

nõ videt᷑ cõöueniens.ſi em̃ eſſent equiuoce.tunc effe/
ctus coꝝ nõ concoꝛdaret qualitatibꝰclementaribus
et ideo melioꝛ ſumit᷑ rõ ex ꝑte diuerſitatis virtutuzʒ.
Quia em̃ conditoꝛ mundi coꝛpa ecleſtia incoꝛupti⸗
bilia poſuit ad regulandũ ⁊ regendũ coꝛruptibilia qᷓ

ſunt viuerſa ⁊ multifoꝛmia. dedit eis virtutes ↄñtes

ſuas ſpẽs.ſᷣm quas diuerſa luminaria aſpectũ babe⸗
rent ad diuerſa elementa.⁊ ad diuerſa coꝛpa minera
lia. Vnde qꝛ luna ex virtute ſibi indita cũ adiutoꝛio
lũinis aſpectũ hʒ ſuꝑ humoꝛẽ.iõ ꝑ ſuã influẽtiã hũi⸗
duʒ augmẽtat.⁊ ad eius pꝛeſentiã cxcreſcũt maria.
⁊ quaſi exeſtuant ⁊ effluunt.ad abſentiã vᷣo in ſinum
ſuum colligunt᷑ ⁊ refluũt.ſic etiã intelligẽdũ eſt et in
alijs luminaribus.Cõcedẽde ſunt igit᷑ rõnes oſtẽdẽ⸗

tes ꝙ luminaria in his inferioꝛibus babent diuerſas
d illud vo qð obꝛ ꝙ nullaʒ babẽt 75

impꝛeſſionẽ.qꝛ ſunt ſigna tm̃.dom ꝙ ſcriptura nõ di

cit ꝙ ſint ti in ſignificationẽ. qꝛ ⁊ ſunt in ſignificati⸗
onẽ.⁊ ſunt in efficaciã.magis tũ expᷣmit q ſint ſigna

q; ꝙ ſint ſigna cãc.p eo ꝙ nec cauſant ſufficient.nec
cauſant ncceſſario.⁊ ideo magis atribuit eis rationẽ

ſignoꝝ.⁊ ꝑ boc pʒ rñſio ad illud Oam̃.cũ dicit ꝙ; nõ

ſunt cauſa in his inferioꝛibꝰ.nõ vult em̃ negare quin
babeant influentiã. ſed ↄoc vult dicere ꝙꝙ nec ſüt pᷣn/
cipia inferioꝛa ſufficiẽtia. nec ſunt necria. opant᷑ em̃
vt cauſe vniuerſales.ꝗᷓ ꝑ pticulares indigẽt adiuua/
ri ⁊ pñt impediri. 24
munt qð habent.aut qð non babent. dom ꝙ pꝛimo
influũt vtutẽ ſuã quam habent.⁊ ꝑ illã generãt ⁊ au

gmentant foꝛma ⁊ ſpeciem quã no habent.Et cũ di

cit᷑ ꝙ nihil dat foꝛmã quam nõ habet.ddᷣm qꝙ babe/

re dicit᷑ duobus modis.vel virtualiter vel foꝛmalĩ.

⁊ad h̊ ꝙ impꝑtiat᷑ aliqͥd alicui ſufficit ꝙ hẽat virtua

liter. nõ opoꝛtet ꝙ babeat foꝛmaliter.ſicut mouẽs im
mobile dat motũ.q;uis ipᷣm nõ moueat᷑. ſic intaligẽ

dum eſt in ꝓpoſito. Pꝛeterea cũ ponunt᷑ coꝛpa cele⸗
ſtia impꝛimere in hec inferioꝛa. ⁊ diuerſas qualitateſ
generare.boc nõ eſt intelligendũ ꝙ eis dent ex ſe.ſed
educũt illud quod ẽ in potẽtia in actũ. Preterea nõ
eſt relligengd ꝙ dent ꝑ ſe ſolum.ᷣ adiuuãdo virtu
tem nature inferioꝛis.hoc aũt faciũt.tum ꝑ virtutexs
lucis in qua eõicant.tũ ctiã pter virtutes ꝓpꝛias pᷣm

qᷓs agunt in hec inferioꝛa.no vt ꝓducãt ſibi ſilia. ſeeld

litates ⁊ naturas cale⸗
facere.rñderi põt ꝙ; motus ⁊ lumẽ nõ eſt ſufficiẽs cã
caloꝛis.ſᷣ cã motꝰcñ wlocitate.⁊ lumẽ cũ radiorum
multiplicatione.⁊ qꝛ bec nõ ↄcurrũt in oibꝰ lumiari⸗/
bus.iõ nõ pñt oia calefacere. Poſſet etiã ad h̊ reddi

vt influẽdo u intedãt reꝝ inferioꝝ q̃/

rõ alia.q; boc nõ tm facit mot?⁊ lſinoſitas.s ctiÜs

illud qð obꝛ tercio.aut imp 74

Ad illud qð obꝛ ꝙ oim ſit cale⸗ 74

bekate
tauf
eli
uißln
ngtnut
gictich
Oſe nſen
nluck
luſtucti
bllunen
unmnit⸗
ohtolth
finnbusckl
cncnit
Amnerenn
ſchaicen
ſißältndut
ſicaarötin
zuircke
gocyiglen
ſtaſyecti tt
ataſronon
aͤgeincſea
Paterrhion
Dernicarent

Oürimr
ledilaſce
Fifckfenen
niſtsnegnen
dalidint⸗
gſtoteigus⸗
mmoͤſt rpen
tigfticktst
ſtoſotnathn
Nkizegtuun
eKmeſten
ckenenu⸗
Pogeöngcno
ſuunniſaibor
ninutt
biknuze
lechin
.
raſſinn

1

frutifan

giofez:
nyſnus⸗
ihfecintdick

fſtiönaing
Unbeſen
prinnifl
gloſtie
neſtſtin

ec ahrche
tannrbs
tredenen
amti
Mntis
ihrit⸗
Cücnnen
tütſülii
iantä
Neniennin
Entmetr
türsigien
Prrgißg
rörtcsln
Mdi dan
Aechnenn
rgriß⸗
tänn id
Ginpnun
r Diun
Apnim
mhäd⸗
4ng te
Irhrni
gitrimn
ei ſenn
—
rister
ucl
ie
ri
imnen
e
ernnl

,

die

u ee

W
cini

ve facit virtus pꝛia ßm qua ſtella vel planeta cale⸗
faciens.aſpectum habet ſup igneã naturã pꝛinciplr.
76 1 illud qð obꝛ ꝙ; ſol magis cõicat virtutẽ ſuã lu
14

cqᷓ; alicui inferioꝛi.dom ꝙ ſicut dicit phs.actꝰacti/

uon eſt in patiẽte pᷣdiſpoſito.Et boetius.oẽ qð rec
pit᷑ eſt in recipiente ꝑ modũ rccipiẽtis et nõ recepti.

Am̃ igit᷑ inferioꝛa ſunt receptiua lũis pariter ⁊ calo

luna nata eſt illuminari.ſᷣ nõ eſt nata calefieri.hinc ẽ

Ya ſole lumen recipit ⁊ rcfundit. caloꝛẽ vo non reci
pit nec refundit. ¶ Ad iliud qð obꝛ ꝙ natura ignis

plus cõuenit cũ natura celeſti.dm ꝙ de celeſtibꝰlu⸗
minaribus eſt loqui dupliciter.ſ.q;tum ad naturam

in qua cõueniũt.vicʒ q;tum ad naturam lucis.⁊ qᷓtũ

ad hanc verũ eſt dicere ꝙ vliter magis cõfoꝛmantur
igni q; alij elemẽto. Eſt ctiã loqͥ q;tum ad virtutes

— 7

ſibi ſpãliter datas ᷣm ꝙ deputant᷑ ad regimẽ inferio

rũ.et qꝛ nõ tm̃modo habẽt regere ignẽ ſᷣ ctiã alia coꝛ

poꝛa.hinc eſt ꝙ ex ſua inſtitutiõe pᷣmaria aliqᷓ ex cHis
mnagis ꝙᷓ ignẽ inſpiciũt ela alia.⁊ qꝛ ois actio attẽdit᷑
ſm aſpectũ vᷣtutis agentis ad patiẽs.ſicut dicũt me/

dici ⁊ aſtronomi. hinc eſt ꝙ quedã luminaria magis
ch igne in effectu cõicant.qᷓdaã vo diſcoꝛdãt.dũ pꝛinci
paliter aſpiciunt elemẽta ⁊ alia. Aſpectus aũt ipoꝛũ
eterminare a eſeentie.
AQueſtio. ijj. möumᷣ
¶ Ntrũ ex impꝛeſſionibus illoꝝ lũiariũ cauſet᷑ in hoĩ-
bus diuerſitas moꝝ.Et ꝙ ſic vr. Boe.in li.de ↄſola.
Fatũñ eſt rebus mobilibꝰinberẽs diſpõ.p quã ꝓuidẽ
tia ſuis queq; nectit oꝛdinibus.Siliter etiam aug.in
v. de ciui.dei dicit ꝙ fatũ eſt vis poſitiõis ſiderũ.qua

exiſtente.qũ quis ↄcipit᷑ vel naſcit᷑.cognoſcit᷑ q̃tis fu

turus ſit.Ex pꝛima auẽte hr ꝙ fatuz vere cſt. ex ſcda
hĩ ꝙ fatũ eſt vis ſtellaꝝ.ẽ ſi totũ regimẽ vite oſiſtit i
fato ſicut dicit boe.⁊ fatũ ẽ vis poſitiõis ſiderũ. ſicut
dicit Aug.tunc regimẽ vite ⁊ diuerſitas moꝝ pẽdet
ex virtute ſiderũ. Ite phs in li. de eloꝝ ꝓpꝛictatibꝰ
dicit ꝙ regna vacua facta ſunt.⁊ terre depopulatce ſt
apud cõiunctionẽ duap magnaꝝ ſtellaruz. ſ. iouis et
ſaturni.ſed hoc nõ eſſet niſi bella ⁊ lites hoim ex aſtij
penderent.ẽ ⁊c. ¶ Itẽ bocipᷣm vr p ſacrã ſcripturaʒ
Math.ij.magi cognoucrũt oꝛtũ regis ꝑ apparitiões
ſtelle. Et in ꝗohᷣ.ᷣdicit dñs.nõdũ venit hoꝛa mca. ſili
ter Johᷣ.viij. Memo appᷣbendit eũ.qꝛ nõdũ venit ho
ra eius.ſi g̊ natus fuit ſub ↄſtellatiõe.⁊ hoꝛã tꝑis ex-
pectauit in ſua paſſiõe.vr̃ ꝙ; multo foꝛtius om̃es alij
boies regi ⁊ gubernari habeant ⁊ diſponi p̃m ſtella⸗
rum virtutẽ. Seiiznn vr̃ exꝑientia. In moꝛtibꝰ
em̃ regũ vt dicũt aſtronomi ⁊ mathematici de mult
reqſiti m aſtrologie iudiciũ multa pᷣdicũt vera. boc
aũt nõ eſſet niſi moꝛes ⁊ affect boſn diſponerentur
ym virtutẽ ſtellaꝝ.̊ ⁊c. ¶ Itẽ hocipᷣm vf rõne certa
Ad vniuerſitatis oꝛdinẽ ſpectat ⁊ ad pfectionẽ regi
minis vt nihil caſu fiat reſpectu diuine puidentie. ̈
ſi deus regit ignobilia p nobilia. et coꝛruptibilia ꝑ in
coꝛtuptibilia.⁊ inferioꝛa ꝑ ſuꝑioꝛa.vr ꝙ nihil in bis
inferioꝛibus fiat qdð a ſtellaꝝ vᷣtute ⁊ influentia nõ ꝓp

cedat.⁊ ſi hoc ic. diuerſitas moꝝ cãt᷑ a virtu

te Slellaclanl.. ic itra. Deut.iiij. Solem ⁊ lunaʒ
⁊ omnis aſtra celi creauit dñs deus in miniſteriũ cũ⸗

ctis gentibns que ſub celo ſunt.ſᷣ qdð eſt creatũ in mi

aliter em̃ eẽt creatũ in dñiuz. nõ in miſteriuz.ſi igitur
aſtra celi ſunt creata in miniſteriũ S ex eis nõ pẽdẽt

niſteriũ hoĩs nõ pᷣdominat᷑ ei in regimine ⁊ virtute.

pꝛincdipaliter moꝛes bominũ.¶ Itẽ boc vr autoꝛita

etiã moꝝ

te ipſius ptolomei maximi aſtronotmi qᷓ dicit è ſapi.

ens homo dñabit᷑ aſtris.ſed hoc nõ eſſet ſi mo

mimũ cauſarent᷑ ex impꝛeſſioniboſtellan.S c. · JItẽE

bocip̃m vr̃ ratione oñſiua.qd recte oꝛdinatũ ẽt

hmõi.nõ tẽdit niſi ad rectũ.v celũ cũ ſuis ſideribus a

bonos moꝛcs. aut bonitas moꝝ nõ cauſat᷑ cx poſiti/
one ſiderũ. ¶

pima ↄditiõe rectiſſime oꝛdinatũ ẽ.& nũqᷓ; niſi ad bo-⸗
a lui⸗ 4 nos moꝛes ⁊ rectos tendit.ꝗᷓ aut om̃s hoies babent
ris.hinc eſt ꝙ ſol nõ tm̃ illũiat ſᷣ ⁊ inflamat.Auia vo
tẽ G̊ vx ꝑ rõnẽ ducentẽ ad impoſſibi

le.ſi em̃ diuerſitas moꝝ cãt᷑ a poſitõibꝰ ſideꝝ. cũ mo⸗/

tus eoꝝ ſi
eẽt nalit᷑ ⁊ necrio. nec erit li.ar. nec valebit cõſiliuʒ.
nec mexritũ erit. nec laus. nec vitupiũ.ſi h̊ igit᷑ ẽ maxi
mi incõucniès. impoſſi ibile ẽ diuerſitas moꝝ cau⸗
ſet᷑ a poſitionibꝰſi iderũ. R.dm qꝙ moꝛes bim :
euentus futuroꝝ a ſideribꝰ cauſari dupłr põt intelli.

t nalis ⁊ neceſſariꝰ.diuerſitas moꝝ ĩ hoibꝰ

Aut necrio et ſufficienter. aut diſpoſitiue ⁊ ↄtingent

Si pᷣmo mõ dicet᷑.ſic nõ tiñ eſt falſum. imo ⁊ hereti⸗

cũ ⁊ dyabolicũ figmẽtũ.qꝛ repugnat xpᷣiane religiõi.
repugt ſenſui.⁊ repugt etiã rõni. Chꝛiſtiane religiõi

repugnat dũ eſt veritatẽ fidei ⁊ honeſtatẽ moꝝ.ve

erꝛoꝛe nõ põt ſaluari.duʒ em̃ poit

ritas em fidei in H
oia a ſideribꝰnecrio euenire.tollit meritũ ⁊ oↄñter tol

lit hmiũ.tollit etiã grãm.⁊ p ↄñᷣs gloꝛiam. Honeſtas

noꝝ ꝑ hunc er:oꝛẽ piudiciũ patit᷑.dũ culpa pec
cant in ſidera refũdit᷑. ⁊ licẽtia male faciẽdi ſine repᷣ⸗

benſione ↄcedit᷑.⁊ hõ ad adoꝛandũ ⁊ colendũ ſidera
incuruat᷑. Et iſte ẽ finis hꝰerroꝛis peſſimi.qꝛ ad ydo⸗
latriã ꝑpducit.⁊ in ̊ pʒ ̊ eẽ cõmerciũ dyaboli q ma
xime ad hoc intẽdit hoiem ꝑtrabere vt faciat ſe ado⸗
rari ⁊ coli. Senſui etiã reput.qꝛ ſenſibili exꝑiẽtia in

eadẽ ↄſtellatõe ↄceptos ⁊ natos videmꝰdiuerſificari
in moꝛibꝰ. ⁊ euẽtibꝰ.⁊ nãlibꝰ ꝓpꝛietatibꝰ.⁊ iſtud ma⸗
nifeſte appet in iacob ⁊ eſau.qͥ ſi ↄcepti ⁊ nati.⁊ tñ ĩ
oibꝰhis ſunt diuerſificati. Appet etiã.qꝛ in oſtel latõ⸗
ne eadẽ naſcit᷑ filiꝰregis ⁊ filiꝰruſtici.naſcit᷑ ctiã hõ ⁊

aſinꝰ.naſcit᷑ feia ⁊ maſculꝰ.q nec cõicãt in moꝛibus.

nec in euentibꝰ.ec in nalibꝰ ꝓpꝛietatibꝰ. et hip̃m ꝓ

bat greg.in omel.ephie ſic. YFateri mathematici ſolẽt

qꝛ ſi qͥs ſub ſigno aqrij naſcit᷑. piſcatoꝛis in bac vita
miſteri ſoꝛtiat᷑. piſcatoꝛes vo gethõ vt fert᷑ nõ bʒ. qᷣſ
Fdicat ꝙ; nemo ſłᷣ ſtella aq̃rij naſcit᷑.vbi piſcatoꝛ oi/

no nõ hf: Dicũt ctiã ꝙ qͥ ſo ſigno libꝛe naſcũt᷑ trape

zete futuri ſt.in muli añt locis ſub libꝛa multi naſcũ

„*

tur vbi traplʒete penitꝰ i noꝛant᷑. Repugt nihilomi
norecte rõni.dũ ſuꝑioribꝰpᷣponit inferioꝛa.⁊ in ſe im

plicat ria. Suꝑioꝛibꝰnãq; pponit inferioꝛa.dñ boi

pᷣponit aſtra.qᷓ ẽ creatura digniſſima. ſic phs teſtat᷑.
Trecta rõ hoiem eẽ finẽ oim q̃ ſũt.Et iõ diẽ greg. TNi

tã qppe hoim ſolꝰqͥ ceauit ↄditoꝛ admĩiſtrat. nõ.n.

ꝓpter ſtellas hõ.ſᷣ ꝓpt᷑ hoiem ſtelle facte ſt.vũ igit hH
erꝛoꝛ moꝛes hoim aſtij ſubijcit.inferioꝛa ſuo ſupioꝛi.
⁊ ignobilia nobilioꝛibus pᷣponit. Mõ ſolũ aũᷣt h̊ rati

oni repugnat.p etiã qꝛ in ſe oppoſita implicat. Dicit

em̃ ꝙ qꝛ moꝛes hoim pendẽt ex aſtris ⁊ ↄſtellatõibꝰ.
iõ aſtra ſunt venerãda. ⁊ ↄſtellatiões obſeruãde.⁊ H̊
eſt poncre duo rontn Ant em̃ nece eſt euenire hoi
m ↄſtellatões ſideꝝ.aut nõ.Si nõ. nõ ſũt fata me
tuenda. Si ſic. ̊ nõ ſunt aſtra veneranda,. dũ g poit

fata eſſe metuenda.⁊ aſtra veneranda. poit duo con
traria. Itẽ aut euenit hoi ſm ꝙ ↄſtellatõ in ſuo oꝛtu
exigit. aut nõ. Si ſic. fruſtra ſunt ↄſeruande ↄſtella

tiões in actibꝰſuis.cũ ſᷣm pᷣmã ↄſtellatõnẽ nece ſit ei
bõa vł nꝛala enenire. Si nõ ĩ pma pↄſtellatiõe. pi rõ
ne nec in ſeãntibꝰ.igit᷑ nulle ſt obᷣuaqe. Dume,0
9 4

— —

bic ervoꝛ ponit ↄſtellationes effectum babere.⁊ po/
nit ↄſtellationes obſcruandas eſſe poſt bominis na/

tiuitatẽ. aperte videt᷑ ſibijpſi cõtradicere.et ſic iſte er⸗

roꝛ repugnat ſenſui ⁊ fidei ⁊ rationi.Noc aũt triplex
incõueniẽs quod dictũ eſt colligit᷑ ex verbis dam̃.et

grego. ⁊ aug. Scom igit᷑ hunc modũ dicendi.ſcʒ mo
xres boim ⁊ euentus futuroꝝ a ſtellis neceſſario ⁊ ſuf

ſficienter cauſari. falſitas incurrit᷑ ⁊ bereſis ꝑiculoſa.

Si añt dicant᷑ moꝛes hoĩm a diſpoſitionibus ſiderũ

variari diſpoſitiue ⁊ ↄtingenter.ſic põt habere veri/
tatẽ.qꝛ nec rõni nec fidei repugt. Planũ ẽ.n.ꝙ diſpõ
coꝛpis varia multũ facit ad variatõneʒ affectionũ ⁊
monꝝ aic.vt plimũ.n.aia ↄplexões coꝛꝑis imitat᷑.vñ

colerici ſunt iracundi. ⁊ ſanguinei ſũt benigni. ⁊ melã

colici ſunt liuidi. ⁊ flegmatici ſunt pigri. hoc aũt non

eſt necrio.aia em̃ ſuo coꝛpoꝛi dñat᷑.maxime qñ eſt ad

iuta ꝑ grãz. multos em̃ videmꝰ coler icos màſuetos.
⁊ melancolicos benignos.OQm̃ igit᷑ virtꝰ coꝛpoꝝ cele
ſtiũ oꝑpat᷑ ad mixtionẽ ⁊ qualitatẽ cõplexionũ.hinc ẽ
ꝙ; ꝑ cõſequẽs oꝑat᷑ qͥdãmõ ad q̃litatẽ moꝝ.valde tñ
de longinq̊.plus em̃ facit ad qᷓlitatẽ cõplexionis vir/
tus nature inferioꝛis.qᷓ; virtus ſideris. Ande Augꝰ.
v.de ciui.dei in ſolutiõe cuiuſdã qõnis de fratribꝰ du
obus q ſil infirmabant᷑ ⁊ curabant᷑.vñ hoc eſſet:ma
gis cõmẽdat rõnẽ ypocratis phᷣici qᷓ; aſtronomi.ypo
cras em̃ rñdit ꝙ hoc erat ꝓpter ſilitudinẽ cõplexiõis.

⁊ aſtronomꝰrũdit ꝙ erat ꝓpt᷑ idẽtitatẽ ↄſtellatõnis.

Meliꝰ em̃ rũdit phicus.q;ꝛ cãm reddit magis ꝗꝓpꝛiã
2 magis ꝓpiquã.Si g b mõ quereret᷑ vtrũ impᷣſſiões
ſiderũ aliqͥ mõ diſponãt ad varietatẽ moꝝ.rñdendũ
cẽt ꝙ ſic.verũtñ nõ diſpõne necria ⁊ ꝓxima ⁊ ſufficiẽ

tcc. ſ diſpõne remota ⁊ ↄtingẽte. Si aũt querat᷑ vtrũ

ſit cã ſufficiens.Rendẽdũ ẽ ſilit᷑ ꝙ nõ.qꝛ ↄꝛiũ dicẽ ẽ he
reticũ ſic pᷣꝰoñſuʒ ẽ.¶ Ad illud ̊ qdð obꝛ de fato.dð.
ꝙ de fato alit loqͥt᷑ boe.⁊ alit᷑ aug. Boetiꝰem̃ loqͥt᷑ de
fato pꝓut eſt aliqͥd ᷣm veritatẽ.⁊ ſic fatũ noiat oꝛdi/
nẽ in rebꝰmobilibꝰad diuinã ꝓuidẽtiã relatũ.oꝛdinẽ
inaquã nõ ſolũ ſᷣm nãʒ ⁊ cãʒ necriã.ſᷣ etiã ſᷣm liberta/
tcxcxẽẽ volũtatis ⁊ ↄtingẽtiã.Dicit em̃ ſic in li.de ↄſo.ꝓui
dẽtia cũcta ꝑiter.q;uis diuerſa.qᷓ;uis ifinita ↄplectit᷑.
fatũ vo ſingula dirigit in otſi oct fots⸗ tpibus
diſtributa. Et h̊ tꝑalis oꝛdinis explicatõ in diuie mẽ
tis adunata ꝓſpectu puidẽtia ẽ.eadẽ vᷣo adunatõ di
geſta atqʒ explicata tpibꝰ fatũ vocat᷑.⁊ ſic ptzꝭ ꝙ boe
tius fatũ accipit generalit᷑ ad egreſſũ ⁊ decurſuʒ oim
ren.ſiue volũtariaꝝ.ſiue nãliũ.ſiue necariaꝝ.ſiue cõ
tingentiũ.Aug.vo in.v.de ciui.dei accipit fatũ ſᷣm ex
timationẽ phoꝝ.qͥ vocãt fatũ vim poſitiõis ſideruʒ
⁊ ↄſtellatiouũ pm quã cũcta necrio eueniũt in his in

ferioꝛibꝰ.⁊ ſic fatũ nihil eſt.Et oñdit ipſe ꝙ nihil ſit.⁊

ita ceqͥuoce accipit fatũ boe.⁊ aug.⁊ ꝓpter hoc nõ fit

aſſi umptõ ſᷣ medio.ſᷣ magis equocationis acceptio.
Vpter quã tollẽdã de medio dicit Aug.in.vj.de ciui.
Wei. ꝙ ſi qͥs fatũ wcat oꝛdinẽ cãꝝ quẽ de? inſtituit.cũ

B; ſit verũ. ſniam teneat ⁊ lingu coꝛrigat.qꝛ ſᷣm cõeʒ
vſum accipit᷑ ſicut mathematici accixe ↄſueuerũt.
Aã illud qdð obꝛ ꝙ bella cãnt᷑ ex coiũctiõe ſiderũ.

Irxrit etiã deu

S= ¶Diſt. xv. de ꝓductiõe rerũ mixtaꝝ ⁊ ſenſibilium.
.ꝓducãt aque reptile ⁊c. Supꝛa egit magiſter de rer au enenwul.
um. in hac pte agit de ꝓductiõe mixtoꝝ ⁊ ſenſibili vt aialiũ.Et qm ad aialiũ ꝓductionẽ facta ẽ vni⸗
uerſitatis còplłetio.et ad cõpletionẽ ſequit᷑ ab oꝑe ceſſatio. Idco iſta ꝑs babet tres. In pꝛima agit de

Hm & illud vᷣbũ phᷣi nõ tribuit aliud ſideribꝰqᷓ qᷓn
dã diſpõnẽ ad tales effectꝰ ex qᷣbꝰbella generant᷑. Ex

motiõe em̃ alicuiꝰhũoꝛis põt aliqᷓ affectio in aia exci

dñari ſeipos ſubijcit.hinc ẽ ꝙ miti ſe ſubijciũt im/

tari quã tũ nõ neceſſe ẽ ponẽ.qꝛ aia põt eã repꝛime
re.ſ qꝛ multi ſt inſecutoꝛes paſſionũ.⁊ eis quibꝰpñt

pCᷣ̃ſſionibꝰaſtroꝝ.⁊ ideo frcq̃nt᷑ aſtrologi wra pᷣdicũt.S t

maxie circa hoies aialiter viuẽtes.circa vo ſpũaliter
ſapiẽtes q̃ͥ dñant᷑ paſſionibꝰ pauca pñt vera pᷣdicẽ.
imo ſiẽ dicit enaſrono n Prholoment Jnis
hõ dñabit᷑ aſtr.¶
ↄſtellatõne.dᷣm c fim̃ eſt. nec appꝛobauit ſtella ſub
cuiꝰregimie naſceret᷑.nec in patiẽdo expectauit hoꝛã
fatalẽ.ſ̊ i natiuitate appuit ſtella vt ſignũ.in paſſiõe
vo tpᷣs expectauit ſibi a deo pᷣdeſtinatũ ⁊ figur lega⸗
libꝰpᷣſigtũ.Et ſi q̃ras.vñ h̊ ꝙ magi ꝑ illã ſtellã cog
uerũt regẽ.dᷣm ꝙ h̊ nõ ſolũ hñana inuentiõe fuit.&ᷣ
ſue ment attẽtõne ⁊ diuia reuelatõne. Pꝛeterea illa
ſtella nõ fuit cũ alijs ſtellis creata.ſ̃ i natiuitate dñi
fuit pꝓducta.nec motũ hũit aliaꝝ ſtellaꝝ. ſicut dicit
Crib.nec fuiſſe credit᷑ in oꝛbibꝰaliaꝝ ſtellaꝝ.ſ longe
inferiꝰadeo vt directe apꝑeret ſuꝑ domũ. ill
qd obᷣr ꝙ mita vera pᷣdicũt.⁊ maxie h̊ apꝑet i ſtella
cometa q̃ apꝑet ex moꝛte regũ.dð ꝙ in bis q̃ ↄſide/
rant᷑ circa motũ celęſtiũ coꝛpoꝝ infallibilit᷑ pnñt vra
pᷣ̃dicẽ ⁊ ꝑ artẽ.ſiẽ de eclipſi ſolis ⁊ lune. In his vo q̃
ↄſiderant᷑ circa effectũ reꝝ inferioꝝ qᷓ eis ſbᷣſunt.p⸗
babilr ⁊ ꝑ artẽ pñt vera pᷣdicẽ.nõ tñ ſꝑ ſic circa tẽpe/

ſtates ⁊ ſerenitates ⁊ bmõi. In his vo q̃ ſt li.ar.fre/

quẽter ita dicũt falſa ſic ⁊ vera.⁊ ſi aliqũ vera videã⸗/
tur dicẽ.Bᷓ eſt vel caſu vel dyabolico inſtinctu. Naxʒ
dyaðĩ ſic dicit aug.ſe libẽter imiſcet in hmõi diuinatõ
nibꝰ. Hec valet id qð obijcit de ſtella cometa.qꝛ put
ſignificat moꝛtẽ reg nõ fit nã.ſᷣ dino iuſſu vt diẽ R
maſce.Si em̃ naliter fit.nõ vẽ rõ qᷓre mag appareat
in moꝛte pꝛincipis qᷓ; in moꝛte ruſtici.niſi foꝛtæe tu di⸗
cas ſiẽ volũt aliq̃ aſtrologi dicẽ.qꝙ ſtella aliq pᷣeſt pᷣn
cipi qᷓ in eiꝰmoꝛte diuino iuſſu ad ſe trabit ꝑtes cele
ſtes ꝗᷓ erãt in eiꝰcoꝛꝑe.quibꝰabſtractis a coꝛpe gnat᷑
diſſolutio in eo qd remanet.⁊ dum ſurſum trabunt
⁊ ſtelle appꝛoximãt faciũt comã.Sed tũc manet q̊o
quare ſimiliter nõ fit circa ruſticũ: Ideo ſecurius di
ci poteſt ꝙ cometa aut nõ ſignificat moꝛtẽ pꝛincipis
ſed ſolũ hoc accidit ꝙ moꝛiat᷑ in ciꝰ apparitiõe.Aut

ſi ſignificat. hoc fit diuino iuſſu quo magis eius moꝛ

tem pᷣnunciat.tum qꝛ eſt ꝑſona cõis.tũ qꝛ ex hoc põt
frequenter oꝛiri ꝑturbatio regni.in cuiꝰ cuſtodia ma
eis ſollictant᷑ angeli dũ bonũ cõe pᷣponũt bono ſpe⸗
illud qð regit᷑ ꝑfecte ſubijciat᷑ regenti.dvᷣm ꝙ boc v
rum cſt vbi regens aliquid regit ꝑx modũ dñantis nõ
ↄ modũ miſtrantis.vñ qꝛ bumani actꝰ regunt a di/
uina ꝓuidentia ſicut a dominante.nibil euenire põt
pᷣter ipſius ꝓuidentie intentionem ⁊ cognitionecʒ.et
ita nihil caſu.qꝛ vo ab aſtris dirigũt᷑ ſolumõ ꝑ modũ
miniſterij.iõ nõ opoꝛtet ꝙ ꝑ oia ſubdaut᷑ eis.nec hoc
exigit ꝑfectio vniueiii.

ductiõe reꝝ ſimpliciũ ⁊ inſenſibili⸗

ſernſibilium ꝓductione. In ſecũda de diuinoꝝ operum ꝑfectione.ibi.oibus aũt creatis atq; iſn itis ⁊c. In

terca agit de ſeptimi diei requietionc.ibi. Jã de ſeptime dici reqᷣe alidd nos cod opoꝛtet ⁊c.

Pꝛima ꝑs bʒ

Ad ill qdð obᷣr ꝙ dñs natꝰfuit ſbᷣ Sa

d illud qd obẽ ꝙ de ꝑfectione oꝛdinis eſt ꝙ S4

te t
ſolerde⸗
matöthe
gcnciait
fnutuus,
grüibii

Neche hn⸗
eN

ge⸗

.

Uennsteton
ſonuaant
Coriisra
Neitcbfmbe⸗
ſeginaniaſ
oltcudi
tilchen:e
cinnſbgen
ſomninlun⸗
Nun Arim
— ſcs⸗
einnockingin
ſun on
NN
lagemickt
Knoendariii
ſiknedſeinm
ntſaſunt
lſonitie
unne ninuhu
llgenirs
Kiiliglign
elutimmne⸗

iinn⸗

ſune i
ulu

nfiie
ukſdat⸗

ſarles

liſclicn

nntdeflt⸗
Perui
lmuer N
l ſardin
wiſnd
ebneiſc
ginneiſ
flbimne
e ti
abing
iltaut
sdoiklt
iiten
tuütund
anng
wiͤſaſnid
eng
iniſrun
ichniitf
rbr ol
sNs
pirnntmi
Sagtienne
Pyluneg
mums mt
gynti,
mscion
zgaborhe
baſodun
innn,
ne NAnoc R
iingtt

Deoge aͤn⸗

Di. X

duas. In pꝛima deterininat de pductione aialium eł aquis. In ſeda de pductiõe aialiñ ex ter:a. ibi. Seqt di

xit deꝰ. ꝓducat terra ⁊c. In ꝗᷓ ꝑte pᷣmo determinat veritatẽ.deinde ſoluit dubit

ſolet de venenoſis.Aliã ibi.Oe q̃buſdã etiã minuſ᷑.

matiõc hʒ duas. In pᷣma oñdit qualiter in ꝓductiõe hois facta ẽ 2 ↄſummata
ca eandẽ diſtinctionẽ explicat diuerſas ſnias catholicoꝝ tractatoꝝ.ibi. In hac em̃ reꝝ diſtinctione catholici
tractatoꝛes ⁊c̃. ¶ Similiter tercia ꝑs habet duas. In pᷣma vcritatẽ explicat. In ſcda qõnẽ monet ⁊ determi

nat.ibi. Sed querit᷑ quomodo ſeptimo die dicat᷑ deus ꝛc.

XVa

te diei.

Pe ope ſex⸗

*

Determinat de ꝓductiõe animaliũ ex ada. a
Ixrit etiã deus. Pꝛoducãt aque reptile aĩe vi
uẽtis ⁊ volatile ſuꝑ terrã ⁊c. Opus qnte diei
eſt foꝛmatio piſciũ ⁊ auiũ.quibus duo elemen
ta oꝛnant᷑.⁊ de eadẽ mã.i.de aquis piſces ⁊ aues crea

uit. volatilia leuãs ĩ aera.⁊ natatilia remittẽs gurgiti.

¶ Determinat veritatẽ de ꝓductiõe aĩaliũ ex tra. b
Seq̃tur dixit deus. Pꝛoducat terꝛa aĩam viuẽtẽ. iu⸗
menta et reptilia ⁊ beſtias terꝛe ſᷣm ſpẽs ſuas ⁊c᷑. Se⸗
xte diei opus deſcribit᷑.cũ tra ſuis aialibꝰoꝛnari dicit᷑.
MQAuerit vtrũ poſt peccatũ venenoſa anĩalia noxia
facta fuerint.an ꝓpter pctm̃ nocere ceperint prius fa⸗
cta innoxia. —C 1C

¶ QAueri ſolet de venenoſis ⁊ ꝑnicioſis aĩantibꝰ.vtruʒ

poſt pctm̃ hoĩs ad vindictã creata ſint.an potius cre/⸗
ata innoxia pctõribus nocere ceperint? Sane dici po⸗
teſt.ꝙ creata nihil hoĩ nocuiſſent ſi nõ peccaſſet. Pu⸗
niendoꝝ nanq; vicioꝝ ⁊ terrendoꝝ.vel ꝓbande vłꝑ⸗
ficiende vel ꝑfruẽde virtutis cã nocere ceperũt.Fuer̃t

creata innoxia. ꝓpter pctm̃ facta ſunt noxia.

atiões duas. Anã ibi. Queri

iliter ſcda ꝑs in ꝗᷓ determiat de operũ diuinop ↄſum

diſtinctio reꝝ. In ſcda vo cir

a ¶ Pꝛoducãt aqᷓ repti-
le aie viuẽtis. Contra.re
ptilia ⁊ natatilia diuerſa
rum ſunt ſpẽꝝ. cũ ꝓdu
cta ex aqͥs ſint natatilia.
nõ debent dici reptilia.
Itẽ cñ reptilia ſpectẽt ad
oꝛnatũ terꝛe.nõ videt᷑ ꝙ
ſpectẽt ad oꝛnatũ aque.
Itẽ videt᷑ hic eſſe nuga⸗
tio cum dicit reptile ani⸗
me viuentis.ois em̃ aia
eoipᷣo ꝙ eſt anima viuit.
Re. dom ꝙ in aialibꝰ dif
fert motus rependi a mo
tu gradiendi. Motꝰ em̃
rependi attendit᷑ pᷣm tra
ctionẽ.anial em̃ qd repit
anteriꝰaliquã ꝑtẽ ꝓten/
dens. etiã cum illa aliqᷣd
appbẽdẽs.coꝛpus trabit
totũ ſuũ poſt ſe.ſicut ptʒ
in vermibus. motus vo
gradiendi eſt ꝑx impulſio
onẽ.quantũ igit᷑ ea q̃ na
tant ſe trahunt ⁊ ꝓtẽdũt

anterius.⁊ extendendo ſe ad anterius. quaſi tenẽdo ſe ad ſoliditatẽ el groſſiciẽ aqᷓ trabunt totum coꝛpꝰſuũ.
ſicut patet in natantibus. hinc eſt ꝙ oia natantia dicunt᷑ reptilia.⁊ ſi ptingat ea aliquando gradi ſicut eſt in

cocodrillis ⁊ aliqbus que verſant᷑ in aquis ⁊ in terꝛa.denoiant᷑ tñ a motu qͥ eſt
petit eis ̃m habitationem in aquis. Aolatilia aũt nõ dicũtur reptilia quis vid
ſces in aquis. Eſt cnim diuerſus modus mouendi. quia impulſu magis mouen
volat. claudit᷑ aer in cõcauitate alan.et dũ ale applicãtur ad coꝛpus.

rioꝛi tractu. ⁊ ex illo impulſu coꝛpꝰ auis ꝓcedit anteriꝰ.et ideo volatilia ſub rep

etiam ſub genere greſſibilium.qꝛ nõ mouent᷑ virtute pedum.ſed virt

eis magis naturalis.ſ.qͥ com

eant᷑ ſe ferre in aera.ſicut pi⸗/
tur q́; tractu. Dum em̃ auis

violenter acr ꝑpellit᷑ ex ꝑte alaꝝ poſte-

tiliũ noie cõpꝛehendunt᷑.ncc

ute alarum. AUnde poteſt ſic ſumi diui/

ſio animalium q́;tum ad motum. qꝛ aial aut mouet ſe anterius trabẽdo.⁊ ſic eſt reptile. ſiue ſit in aquis ſiue
in terra.Aut impellendo.et hoc dupliciter. Aut pedibus ⁊ ſic eſt greſſibile. Aut alis ⁊ ſic eſt volatile.⁊ ſic ptz

S nne iſces dicunt᷑ rept
e.immo eſt in plus

pliciter. Ano modo quod ſetrabit vi oꝛis ſicut vermes.Alio mõ qð ſe trapit vi

cio modo qð ſe trahit vi penulaꝝ vt piſces.Quarto modo dicit᷑
tẽ coꝛpis applicat terre.q;uis habeat pedes.ſicut lacerte

ilia. ⁊ falſum eſt illud quod pᷣmo ꝗponit᷑ꝙ reptile diſtinguit᷑ contra aquati/
d illud quod obijcit᷑ ꝙ reptilia ſpectãt ad oꝛnatũ terre.dᷣm ep reptile dici᷑ quadru/

coſtarũ ſicut ſerpentes.Ler

t reptile large qð in mouẽdo ſe magnam par
⁊ ſtelliones.⁊ ſic m diuerſas acceptiões reptile pᷣt

ꝑtinere ad oꝛnãdũ diuerſa elementa.Ad illud quod querit᷑ quare dicit᷑ aic viuentis.dᷣm ꝙ vita manifeſtat᷑

maxume ꝑ ſenſum ⁊ motumiõ aia viuens appellat᷑ que viuit vita manifeſta

tum ⁊ ſenſum.talis aũt nõ eſt in plantis.ſed in aialibus.⁊ ideo ad dꝛñtiam plan

reptile aie viuentis.quaſi in plantis ſit aia virens.⁊ in aimalibus ſit aia viu

illa vo minime.

tinentur:? Pe. O

⁊ hec eſt illa que dat coꝛpi mo⸗

tarum dicit. ꝓducant aque

ens.quia hec mouent᷑ ⁊ ſentiunt.

b ¶ Producat terra animã viuentem iumenta ⁊ rept⁊c. Aidet᷑ ibi eſſe ſuꝑfluitas.qᷓa

m ꝙ terra inter cetera elementa minus eſt decoꝛa.ideo magis indiguit decoꝛari.Et iteruʒ. 2

quuuia ipa maxime pꝛeſtat pabulum aialibus inter cetera elementa. hinc eſt ꝙ plures animalium differentie

oimne animal bꝛutum beſtia eſt. Si tu dicas ꝙ beſtia vocat᷑ animal bꝛutum qꝛ nocet.tunc ſuꝑſtuit dicere re/
ptilia. Item in f. non ſolummodo enumerant᷑ iumenta ⁊ beſtie ⁊ reptilia.ſed etiam pecoꝛa.ergo videt᷑ hic
eſſe diminutio.querit᷑ igit᷑ de hoꝛum trium differentia et ſufficie
dque ſunt in mari contineaut᷑ ſub vna differẽtia animalis que eſt reptile. ſiliter
vyna difſferentia animalis.que cſt volatile.quare non ſimiliter omnia animantia

ntia. Qucrit᷑ ctiam cum omnia animantia

omnia animantia geris ſub
terre ſub vna differentia cõ

repiuntur in illa.oẽs aũt ille dꝛñtie reducuntur ad has tres differentias.quaꝝ numerus ⁊ ſufficientia poteſt

accipi dupliciter. vel ex parte motus ipſoꝛum aialiũ.vel ex pte finis Ex
uetur. aut mouctur tractu.⁊ ſic eſt reptile. Aut impulſu.⁊ ſic greſſibile.
natum bſuire.aut manſueſcere.
tis cõpꝛehendunt᷑ pecora. Ex

ꝑte mot?ſic. Om̃e enim aial qd mo
Et hoc eſt dupliciter. Aut eſt animal
PHꝛimo modo dicitur beſtia. ſecundo modo dicitur iumentum.⁊ ſub iumen/
ꝑte finis ſic. Aialia em̃ facta ſunt ppt᷑ hoĩem.aut igit᷑ ſũt oꝛclinata ad bois iu⸗

*

5
. £ rrarar

iramẽtũ.ſic ſunt iumẽta
quaſi iuuantia.aut ſunt
oꝛdinata ad bois exerci/
ciũ.⁊ hoc põt eſſe duplr.
qꝛ aut exercent n

manifeſte. ⁊ ſic ſũt beſtie
quaſi vaſtie.aut occulte

nocent ⁊ ſic ſũt reptilia qᷓ
occulte nocẽt ⁊ inſidian
calcaneo.hos aũt fines ⁊
ſi nõ baberẽt ſi hõ nõ ꝑec
caſſet in actu. habẽnt tñ
in aptitudnie. et ex ipſa
aptitudine melius erudi
ret᷑ tũc hõ in ſtatu inocẽ/
tie qᷓ; erudiat᷑ nũc ex actu
in ſtatu culpe.⁊ ſic pʒ ho

rũ triũ dꝛñtia ⁊ ſufficien/

tia.⁊ pʒ rñ ad obiecta.
c hac em̃ reꝝ diſti.
catho.tract.diſ.vt õ̊ dix.
inueniũt᷑.Cõtꝛa.cũ nõ ſit

deus diſſenſiõis ſ̊ pacl. ?

ſcpᷣture ſint in eodeʒ ſpũ
expoſite q̊ fuerũt ↄdite.ſi
cut dicit grego.vr ꝙ nul/
latenus poſſint diſſenti/
re. Itẽ verũ vero nõ op/
ponit᷑. ſi catholici tra/
ctatoꝛes diſſcentiũt. vnꝰ
bicit vcrũ ⁊ alt᷑ falſũ.ſed
intellectꝰſcpᷣture nõ pᷣt cſ
ſe niſi verꝰ. g cũ diſſenti/

unt.neceſſe ẽ alteꝝ ißoꝝł

depꝛauare ſcpturaʒ.⁊ ita
nõ erit catholicus tracta
toꝛ.ſᷣ potis hereticꝰ. Reꝰ.
dð.c& vis faciẽda eſt in H
qꝗð dicit mgt diſẽtire vi⸗/
dent᷑.videt᷑ em̃ aliqñ qð
eſt.⁊ vr aliqñ qð nõ ẽ. et
hbᷣm hunc duplicẽ moduzʒ
pᷣt intelligi vbũ mgr̃i.vt
catholici tractatoꝛes i ali
quo videant᷑ diſſentire ⁊
diſſentiant.in aliquo vi/
deantur diſſentiꝛe. non

tñ diſſentiãt. Aliqd eni,s

dicunt aſſertiue.⁊ aliq̃d
dicũt opinãdo. tũ ad
illud qð aſſertiue dicunt
in hoc nõ diſcoꝛdãt.quia
quod aſſerunt.ꝑ reuela/

7 — 9

tionẽ ſanctiſpũs di

–

Querit vtrũ minuta aĩalia tũc creata fuerint. d
¶ BZe quibuſdã etiã minutis aĩantibꝰ qõ ẽ.vtrũ ĩ pᷣmis

cõditionibus creata ſint? an ex rebus coꝛrupt poſtea

oxꝛta ſint: Pleraq; em̃ de hũidoꝝ coꝛpoꝝ vicijs.vłex⸗
alatõibus terꝛe.ſiue de cadaueribꝰgignũt᷑.QAuedã ecẽ
de coꝛruptiõe lignoꝝ ⁊ herbaꝝ ⁊ fructuuʒ.⁊ deꝰ autoꝛ

oĩm cẽ. Põt aũt dici ꝙ ea q̃ de coꝛꝑibus aĩaliũ maxime
moꝛtuoꝝ naſcũt᷑.cũ aĩalibus creata nõ fuerit. niſi po⸗

tẽtialit ⁊ mãlit. Ea vo q ex terꝛa vł ex ads naſcũt᷑ vel
ex eis qᷓ terꝛa germinãte oꝛta ſunt.tũc creata fuiſſe nõ

incõgrue dici poteef. ..
etmĩat de operũ diuioꝝ ↄſũmatiõe.oñdẽs q̃lit in
ductiõe hoĩs facta ẽ ⁊ ↄſũmata diſtinctõreʒ. e

taq; dñs et poſſeſſoꝛ.qͥ ⁊ oĩbus pᷣferẽdus erat.vñ ſeqᷣt᷑
Vidit deus ꝙ eẽt bonũ et ait. Faciamꝰhoĩem ad ima
ginẽ ⁊c̃. Sed anteqᷓ; de hoĩs creatõe tractemus.qð ſu
pꝛa bꝛeuit tetigimus pleniꝰ vᷣſa ntes clarius faciamus
Ervlieet diuerſas ſnias catholicoꝛuʒ tractatoꝝ de
.

eadẽ rerũ diſtinctione. f

¶ In hac em̃ reꝝ diſtinctõne catholici tractatoꝛes diſſẽ

tire vt ð diximus inueniunt᷑.Alijs dicẽtibus res crea⸗
tas eẽ atq; diſtinctas ſᷣm ſpẽs ſuas ꝑ interualla ſex di

erũ.Quoꝝ ſnie.qꝛ lr̃a geñ.magis inſᷣuire videt᷑. atq;

ibꝰaũt creatis atq; diſpoſit nouiſſime factus ẽ hõö

Quare pt⸗

omnia fact?
E hõ.

BGeñ.j.

catholica eccia magis appꝛobat.iõ hactenꝰſtudioſe do

cuimus quõ ex illa cõi mã pᷣus infoꝛmiteꝛ facta.poſtea
coꝛpꝑaliũ rerũ genera ꝑ ſex dierũ volumina diſtinctim
ſint foꝛmata.Alijs aũt videt᷑ ꝙ nõ ꝑ intualla tempoꝝ

facta ſint.ſʒ ſi ita foꝛmata ad eẽ ꝓdierũt.Qð aug.ſu⸗
per geñ.pluribus modis nitit᷑ oñdere.dicẽs ela qtuoꝛ

ita foꝛmata ſic mõ apparẽt ab initio extitiſſe.⁊ celũ ſide
ribꝰ oꝛnatũ fuiſſe. QQuedã vo ñ foꝛmaliter ſᷣ malit tũc
facta fuiſſc. Que pꝰꝑ tꝑis acceſſum foꝛmalit diſtincta

ſunt.vt herbe.arboꝛes.⁊ foꝛte aĩalia. Oia & in ipᷣo tẽ⸗

poꝛis initio facta eẽ dicũt.ſᷣ quedã foꝛmalit᷑ ⁊ ſm ſpẽs
q̃s habere cernimus.vt maioꝛes mundi partes.que⸗
dam vo materialiter tm̃. Sed vt dicunt. moyſes lo/

quens rudi ⁊ carnali plo.locutiõis modum lꝑauit te

deo loquẽs a ſili hoĩs qͥ ꝑ moꝛas tẽpoꝝ oꝑa ſua perfi⸗

it. ci ipe ſimul ſua opa fecerit. Elñ aug. Ideo inquit

moyſes diuiſim refert deũ illa oꝑa feciſie.qꝛ nõ potuit
ſilab hoĩe dici qð a ðo ſil potuit fieri. Itẽ potuit diui /
dẽ ſcpᷣtura loq̃ndi tꝑibꝰ.qð ᷣs oꝑandi tꝑibꝰ ñ diuiſit.

Illi q his auẽtibꝰ⁊ alijs hmõi ihentes dict q̃tuõ elem

bꝰ mũduũ in

mãꝗj et foꝛma

ita fuiſſe ſil.

alijs vᷣo ꝑ in
fualla tẽpo

rũ et dieruz.

hm q̃ expoſi
tio pꝛemiſſa

bucuſq; de

ducta eſt.

cũt.q̃ nõ eſt ſibi cõtrarius.in eo vᷣo in qͥ opinant᷑.diſſentire poſſunt. ⁊ aliqñ diſſentiũt. quis

opinio venit aliqñ ex ꝓbabili ↄiectura rõis in q̃ hõ frequent᷑ decipit᷑ deceptiõe potiꝰ q̃ ẽ pena qᷓ; culpa.a qua

vix aliq̃s tractatoꝝ catholicꝰimmũis fuit.⁊ iõ talis diſſenſio repᷣhenſibilis nõ eſt.q;uis em̃ diſcoꝛdẽt aliq mõöõ

iudicia. cõcoꝛdãat tñ deſideria. oẽs.n.catholici tractatoꝛes veritatẽ dicere volũt. Et ſic pʒ rñꝰ ad illud qð obr.
Aliter poſſet dici ſicut ſupꝛa tactum fuit.ꝙ et ſi diſſentire videant᷑.non tamen diſſentiũt.qꝛ nõ dicũt quid fu
erit in re.ſed quid congruum eſſe potuerit.nec dicunt quid legiſlatoꝛ.ſ.moyſes in illo verbo intellexerit.ſᷣ ma

gis quid ſpirituſſanctus intenderit qui eum illuſtrauit. et quoniam diuerſi modi pꝓducẽdi ſiue ſimul ſiue ſuc
iue congruere poſſunt diuine potentie.⁊ ſpũſſanctus in eadem ſcriptura multa ſimul intclligit.et facit ex

poſi

cis tenuit viam alioꝝ ſan

Ssf⸗ ——.—èð E »

toꝛes intelligere.ideo ⁊ ſi diſcoꝛdia videat᷑ inter doctoꝛes ᷣm exterioꝛẽ faciem littere.nõ tamen eſt viſcor
a ſm veritatem. et ideo ſignanter dicit᷑.diſſentire vident᷑.nõ diſſentiin

. nt. nõ dif it. vñ aug.in libꝛis ſuis in multis lo⸗/
ctoꝝ.ex quo patet ꝙ nõ erat eis cõtrarus.

pnsgi
che⸗

Se⸗
Apein.

0N

Mrp
omiaf
4 d.
1 beſi.
1
R

ſe
1R
ug
ed
ſe
1 füfem
e näkſ.
ie Uiwri

7

. . —⸗ * 8 *. „ *.
.
⸗R
„ . * .
.
. . —„ .
2 —
. .
.

aiauauaaa atq; celi luminaria ita foꝛmata ſimul eẽ ⁊ habuiſſe

JZJÿẽ
Apoc.iiij.

Zoh. v.

liter. ptim cauſaliteer.
Erplint yveritatẽ de ſeptime diei reqe.

¶ Gã de ſeptime diei reqe aliqͥd nos eloq opoꝛtet. Scqi⸗

ptũ eſt. qꝛ cõpleuit de die ſeptimo opꝰ ſuuʒ.⁊ reqeuit

die ſeptio.ab vniuerſo oꝑe qð patrarat. Reqeuiſſe dr
dey⸗ die ſeptimo.nõ quaſi opando laſſus.ſᷣ ab vniũſo
ope reqeuit.qꝛ nouã creaturaʒ facere ceſſauit. Reqᷣe⸗

ſce em̃ ceſſare dici᷑. Uñ in apoca. dr. Nõ habebãt req
em dicẽtia. Sctũs ſctũs ſctũs.i.dicere nõ ceſſabãt.Re

quieuiſſe ̊ deus dr̃.qꝛ ceſſauit a facie

q; mõ oꝑat᷑ ⁊ ego operoꝛ.illud vniũſe creature ↄtinuã

Ammiſtrationẽ oñdit. Die g ſeptimo reqeuit. vt nouã
creaturã vlteriꝰnõ faceret.cuiꝰmateria vel ſimlitudo

non pceſſerit.ſed vſq; nũc oꝑat᷑.vt qð cõdidit.cõtine/

rx ⁊ gubernare nõ ceſſet.

Scdm aliã
hãzʒ nihil ibi
Eqõnis quãõ
ſcqt᷑ aug.

Aueſtionẽ mouet ⁊ determiat. qualit accipiẽdum
ſit qð dicit᷑ de cõpleſſe opꝰſuũ ſeptimo die cũ tũc req⸗

euit ab omni opereſuo.

„—

ESzʒz qir quõ ſeptimo die dicat᷑ de cõpleſſe opaſuũ. cuz

ab oi ope illo die reqeuerit.nec aliqð genus nouũ reꝝ

fecerit.Alia trãſlatio hʒ.Cõſummauit deus die ſexto

ba ſua q nihil qonis affert.qꝛ manifeſta ſunt q̃ in eo
facta ſunt.⁊ oim ↄſummatio eo die gfecta ẽ.ſicut ſcri /

ptura oñdit cũ ait. Vidit deꝰcũcta q; fecerat ⁊ erãt val
de bona. ola quidẽ naturalit bona erant.nihilq; in ſui

illos ſex dies qͥs ſcriptura cõmemoꝛat. ſex rerũ gene/
ra.i.diſtinctiões appellãt.q̃ ſimul facte ſunt. ꝑtim foꝛ⸗

ndis generibus
geature.qꝛ vltra nous nõ ↄdidit. AUſq; nũc tñ vt veri
tas in euã gelio ait. opat᷑ pf cñ filio.ſ.ammiſtratione,ʒ
eoꝛũdẽ generũ q̃ tunc inſtituta ſunt. Creatoꝛis em̃ vir
tus cꝗ ſubſiſtẽdi eſt oĩ creature. g dr. Pat meꝰ vſ/

„
8 –
. / .
. 8

Mouã cresturz face

re ceſſauit. Contrariũ d

Hiere.xxxj. Nouũ faciet

vj. In xpᷣo em̃ ieſu neq;

circũciſio aliqͥd valet ne

qʒ; pᷣputiũ ſ̊ creatura no

ua.Re.doᷣm qꝙ nouũ dici

tur duplr. Ano mõ dicit

nouũ õ antiqͥtatẽ curſus

nature.⁊ cõſuetudinẽ rõ

nalis creature.⁊ ſic deꝰ ñ

ceſſauit in.vj.diebꝰ face

re nouã creaturã.immo

multa facit miraculoſe 2

mirabilit᷑ ↄtra ſolitũ cur

ſum nãe ⁊ ↄſuetudis hu/

mane. Et iſta noua dici

pñt.Alio mõ dẽ nouũ cu

ius nulla ſilitudo p̃ceſſit

nec etiã aliq pncipium
creatũ qð eẽt ipiꝰ ſemia

ſito ꝙ nouã creaturã fa/

cecre ceſſauit. et dĩ etiam
Ecxẽs.j. Mihil ſbᷣ ſole no⸗
uũñ. Mihil em̃ ꝓduxit cu.

riñ.et ſic dicit mgr i po⸗

ius nõ fecerit aliqᷓ mõ ſii
mile. vel cuiꝰnõ pduxe-.,.

itt pᷣncipiũ ſeiale ĩ oꝑRib
ſerx dierũ. ⁊ ſic pʒ ꝙ nõ

odictio aliq. Alit᷑ poſſet

dici reqͥeuit facerc no/

uã creaturã ꝗᷓ qͥdẽ ſit de
neceſſitate ꝑfectiõis vni ⸗

uerſi. pductio aũt xpᷣi cx

cedit vniuerſi ꝓplemètĩꝗ.

⁊ iõ pure gfe eſt.⁊ dꝛ de·e··

ullin nnstura vicij hñtia.⁊ ſunt bona q̃ adidit deꝰ etiã ſingu i pure ofecſ. 79: ve
la. Sil vo vniuerſa valde bona.qꝛ ex oĩbꝰ cõſiſtit vni ſedch mnlic ac
6 ann erſitatis ammirabilis pulcritudo. in qᷓ etiaʒ illud qdcit viin
Kat malũ dr̃.bene oꝛdinatũ ⁊ loco ſuo poſitũ eminẽtiꝰ cõè/ el¶IVllũ añt diem ſancti·
c medat bona. vt magis placeãt ⁊ laudabilioꝛa fint du ficaſſe ⁊ bñdixiſe dꝛ .
hHicrefit ohank malis. Sexio die facta Eoperũ conſũmatio. S Kücmdcketene za-
Aa qõnẽ pie i miſſa oꝛi᷑ qõ quõ dicat de die ſeptimo opꝰ ſuũ cõ de iar tp̃us. nõ magia
poſitz. ſcz j pleſſe. q hebꝛaica veritas habet. in qͥ tñ nihil nouum dʒ benedici dies ſeptinmnꝰ·
mõ verũ ſit creaſſe dr. niſi foꝛte dicat die ſeptimo cõpleuiſſe opus ꝙᷓ; ſcs. Itẽ cũ ſanctiſca
den gmo ſuũ. qꝛ im bñdixit ⁊ ſciſfcauit ſic ſpijcit ſcptura. Bñdi tio reſpiciat crcatura rö⸗
ppns aum. Kit diei ſeptie ? ſcificauit illũ. Opꝰem̃ ẽ bidictio ⁊ ſan nalẽ da eſt as vicit æ ltö5
. Qlliſicatio.ſic ſalomõ aliqd opis fec cũ tẽplũ dedicauit cacauit ron SS-
2 eęeIllu aut dieʒ ſctificaſſe ⁊ benedixiſſe dr. qꝛ miſtica Smieatioſit beneopan
linlinüti d frſreauieſccre. videt q ma⸗
n⸗ aſe Aſexto. in gu ovat eſt. diei. vij.in q̃ reqeuit.Reꝰ.dm ꝙ ſicut dies dicit᷑ eſſe malꝰ nõ ratione ſui.ſed quia ꝰ
o menſura eſt actionis male. ſicut dicit apls Epb.v. Redimentes tempus qm dies mali ſunt.ſic dies dicit ben
alhDedictus 2 ſanctus. quia eſt mẽſura alicuius oꝑationis in qua eſt benedictio ⁊ ſanctificatõ.Et nibil aliud efſt··
a ff Diem aliquem benedicere ⁊ ſanctificare. qᷓ; diem tali actioni vt menſuram deputari:.Quoniam igitur deꝰ om
e nig fecit ꝗpter hominis inſtructionem. vt bominem non ſolum verbo ſed etiã opere erudiret. ſicut ſex diebꝰ
uu ta dedit homini licentiã opandi ⁊ intendendi rebus inferioꝛibus.et ſicut ſeptimo die ab omni opere ceſfauit.
i zuin ſic voluit eꝙ ſeptimo die homo ab omni opere ceſſaret. et ei per contemp ationem inbereret. et inberendo qͥe
ſend ſceret. et qꝛ in hac inbeſione bomo obtinet a deo ampliationẽ bñdictõis ⁊ ſcitatis.ideo dies ſeptimꝰ d a deo.

Goniec benedict ſanctificatꝰ. nõ rõne ſui/ rõne ũli?að dñs deputauit in illo fieri: Et ſic patet reſpõſio ad obicets.

7
0
8

—;——

—

patet etiã quantũ deo placet ꝙ bomo ſibi ſoli intendat ⁊ in eo reqeſcat.dñ talẽ vacationẽ ſiue req̃etationem
benedixit ⁊ ſanctificauit. ꝓpterea in lege frequẽtiſſime iterat inter oig mãdata de obſeruantia ſabbati.
6 f MNutmerando dies vſq; ad. vij. ꝓcedimꝰ. Querit cũ ſtatus eſſe nõ debeat niſi in aliqua ꝑfectiõe.⁊ ſenariꝰ

potiꝰ dicat ꝑfectionẽ qᷓ ſe eptenariꝰ. vel etiã denariꝰ. vr̃ ꝙ aut infra. vij. debemꝰ ſtare. aut vltra.

rit᷑ etiã quare gentiles qui ſacrã ſcripturã nõ recipiũt.i ↄputatiõe dic er q; ad ſe
H̊ ẽ ꝓpt ſeptenariũ planetaꝝ.tũc ñ vr oꝛdo rectꝰ.q;ꝛ mars no ſeqᷣt᷑ imedi

ß ceteris benedictione ⁊ ſanctificatiõe eũ donauit. vñ
in lege dicit. Memẽto ſanctificare diẽ ſabbati. Et in⸗ Benedictio et
de eſt ꝙnumerando dies.vſq; ad ſeptimũ ꝓcedimꝰ:
7 dicimꝰ ſeptẽ eẽ dies qͥꝝ repetitõe oẽ tpᷣs agit᷑.nõ qͥn
alius ſit ab illis dies octauus ⁊ nonus ⁊ ſic de ceteris.
ß qꝛ in ſex diebus rerũ genera diſtincta ſunt. ⁊ in ſepti
mo licʒ nõ fuerit nouũ genꝰrerũ iſtitutũ.fuit tñ ĩ eo qſi
qͥdã nouus ſtatus ſanctificatiõis operũ ⁊ requietiõis
opificis. Poteſt etiã ſic exponi illud. Compleuit deus
die ſeptimo opus ſuũ.i.cõpletũ ⁊ ↄſummatũ vidit.

lune.Reꝰ.dðd. nume·
rus dieruzʒ pᷣfigit᷑ m
diuerſitatẽ mẽſurato/
rũ qͥbus ipſa mẽſura
appꝛopꝛiat᷑.Qm̃ igit
nuc dies ñ H
ad aliquẽ ſpalẽ effem̃.
ſolũ in pᷣmaria rerũ
cõditione in qua reꝑi
tur diſtinctio ᷣm. vij.
ideo numerus dieruʒ
ſm illũ numerũ ſemꝑ
terminat᷑.nõ ꝓpter ꝑ/
fectionẽ numeri vłtẽ

aut vlcra peedere. Que
ẽ ꝓcedũt: Si tu dicas ꝙ

f ſanctifica/
tio ſeptie diei.

poꝛis qd claudit᷑ in ſeptenario. ꝓpter pfectionẽ diuini oꝑis ⁊ qͥetis accipit᷑ ſic numerus Gentiles aũt nume
rum dierũ accipiũt penes dñium.vij.planetaꝝ.ſᷣm qs regi babet ⁊ diſponi ts.et qꝛ ſaturnus eſt pꝛimus in/

ter planetas.dicunt q dñat᷑ in pꝛima

boꝛa diei ſabbati. et ſequẽs planeta in da die. ⁊ ſic vſq; ad ſeptem bo/

ras.poſtmodũ fit regreſſus ad pꝛincipiũ.⁊ ſic eſt pꝓcedendũ.et poſtmodũ eplanet qͥ dñat᷑ in. xxv. hoꝛa.il/

le eſt pꝛincipiũ ſequentis diei.⁊ ab illo denoĩiat᷑ dies illa. ⁊ ſic deinceps ꝓcedẽd denoiant ſeptẽ dies. quaſi ſe
ptẽ planetas. et hoc patet ↄſiderãti oꝛdinẽ planetarũ. qͥ

ordine ſeruato in enumerãdo qñ ſaturnꝰ dñat᷑ in p⸗

ma boꝛa diei.ſol dominat᷑ in pꝛima hora ſequentis.et luna in pꝛima boꝛa tercij. ⁊ ſic ꝓcedẽdo vlterius. Hũc
aũt modũ denoĩandi dies nec oino tenemus ne videamur elemẽtis mũdi ſcruire.nec oino relinquimꝰ ꝓpter

ↄſuetudinẽ.vnde dñicã diem noiamus a nobis.ſabbatũ
eccleſia tñ loco illoꝝ noĩm ponit ſcda feria.tercia feria.
Diintelligentiam buius partis incidit bicᷓ/
8 ſtio circa duo. Et pꝛimo querit᷑ vtrũ ſenſibi/
lia ſiue aimalia facta ſint. Scoo querit᷑ q̊ͥ oꝛ
dine facta ſunt. ¶ Circa pᷣmũ querunt᷑ tria. Pꝛimo
querit᷑ vtrũ ſenſibilia qtũ ad aiam ſi int ꝓducta ex ali
quo vł ex nibilo.Scdo querit᷑ q;tũ ad coꝛꝑa.vtrum
ꝓducta fint ex quatuoꝛ elis an ex vno. Tercio queri
tur vtrũ in eaꝝ cõpoſi itõe.actiua pᷣdñent᷑ paſſiuis.an
econtrari.
AQueſtio.ſ. à
ſend ibiliñ ſiue irrõnabiliũ anime ꝓducte ſint ex
liq̃ oſtendit᷑ pᷣmo ꝑ textũ ſcripture qͥ dicit. Produ/
cant aque reptile aic viuentis ⁊c. Et paulopoſt.ꝓdu
cat terra aiam viuentẽ.ſi em̃ qd creat a ſolo deo ᷑. cũ
aq̃ accepit ptãtẽ ꝓducẽdi reptilc aie viuẽtis.nõ vide
tur ꝙ aial Im aliqð ſui pꝛincipiũ ſit ex nibilo. ¶¶ Itẽ
p auctẽ phᷣi in li.de aialibꝰ.xvj.ſolus intellectꝰ? intrat
ab extrinſcco. ſi aie bꝛutoꝝ fuiſſent ꝓducte ex nibi⸗
lo. tunc eſſent a ſolo deo.⁊ intrarẽt ab extrinſeco.
¶ tẽ bocißm vf rõne. qꝛ ex eo res ꝓducit᷑ in qd et
reſolnit᷑gᷣ nõ eſt aliqd qð nali reſolutiõe reſoluat᷑ in
nihil. igit aĩie bꝛutoꝝ aialiũ nõ ſunt in nihil reſolute
qñ aliqua aĩalia fuerunt coꝛrupta. nõ ꝓducte fue-
rũt ex nihilo. ¶ Itẽ ex eodẽ eſt aĩa iſtiꝰ bꝛuti qd nũc
eſt ⁊ pᷣmi bruti ꝑ ↄfoꝛmitatẽ.ſᷣ aia illius bruti gene⸗
rati ꝑ naturã nõ eſt ex nibilo.qꝛ tunc a natura nõ poſ
ſet ꝓduci.et ſic ſequeret᷑ ꝙ natura nõ onk et facẽ pe⸗
dieulupn quod cum nõ videat᷑ ꝓbabile.⁊ planũ ſit ſi

cut ex pᷣcedentibus apparuit ꝙ natura no pot a iq̃ᷣ
ex nibilo ꝓducere.reſtat ꝙ iſte aie bꝛutoꝝ aialium
non fuerunt ꝓducte ex nibilo. ¶ Item anima rati⸗
onalis quia ꝑ creationem ceducit᷑ in eſſe eſt immoꝛ/
talis ⁊ incoꝛruptibilis.eius em̃ ꝓductio nõ pendet
ex coꝛpe.ſ̃ ex pꝛincipio effectiuo.ſᷣ aie bꝛutoꝝ ꝑ nam
funt coꝛruptibiles. ẽ nõ ſunt ex nibilo ꝓducte. It

trefactionẽ

a iudeis.in alijs diebꝰ ſ. eruam? cõſuetũ moꝛẽ gẽtiliũ.
ſic deinceps.⁊ ſic pʒ reſponſio ad obiecta.

opus oꝛnatus pᷣſupponit opꝰdiſtinctiõis.⁊ pᷣſuppo-

nit opꝰcreatiõis.ſi igit᷑ in diſtinctiõe coꝛpoꝝ nõ fuit
noua creatio ſᷣ ꝓductio ex aliq̊. multofoꝛtiꝰ vr̃ ꝙ in

2.

oꝛnatu. ſi coꝛpus aialiũ ⁊ aie ad oꝛnatũ ſpectẽt.vi/

det᷑ ꝙ nõ ſint ꝓducte ex nihilo ſ ex aliq. Contra.
Si ex oucke ſũt ſenſibiliũ aie in pᷣmoꝛclio.qro

de illo ex àᷣ ꝓducte ſunt vtrũ illud ꝓductũ ſit ex aliq̃.

vel ex nibilo: Si ex aliq.ſiliter querat᷑ de illo. ⁊ ita vlł
erit abire in infinitũ. vdl erit poncre ꝙ ülud ex q ꝓdu

cta eſt aia ſenſibil. ab initio pductũ fuerit er nibilo. v
q rone illud ꝓductũ fuit ex nibilo. cadẽ roe ⁊ aia ſen
ſibilis. vr ꝛc.¶ Itẽ ſi anime ille pducte ſunt ex ali-
quo.illò aliqͥd aut erat ſpũale aliqd.aut coꝛꝑale.Si

coꝛpale.õ.ex coꝛpe nũqᷓ; põt ficri ſpũs.ſicut dicit au⸗
guſ. ſupꝑ geñ.ad lit.Si ſpuale.tũc qr de illo. aut viuc⸗
bat. aut nõ viuebat. et quẽ vſum habebat. Et iterum
ſi ſpñale.quare ex illo nõ poterat fieri aia rõnal: Si

F ad h̊ nõ ↄtingit ronabiliter rñdere ſicut inuit aug.
ſup Geñ.ad lit.ad boc incõueniẽtia ducẽs. ſequit e

HB ꝙ pꝛie amime ſenſibiliũ ex nibilo ſint ꝓducte te
ſi fuiſ ent ꝓducte ex aliqᷓ.cũ talis modus pdu co
petat virtuti nali.vr̃ tũc ꝙ cũ iaʒ eent coꝛpa ſupcele⸗

ſtia agẽtia ⁊ mouẽtia.⁊ mixtõnẽ opantia. ꝙ aialia
virtute nãe pñt. ducere. pᷣmaꝛia oꝑa no eẽnt pꝛia
diuie potẽtie.qð ẽ incõueniens. cu ipe ſit ſolꝰ vniuer

ſi ↄditoꝛ ⁊ pfectoꝛ¶ Itẽ videm?ꝰ nuc qda aĩalia igno

bilia ꝑ putrefactõnẽ gencrari.q̃ro igit a q̊ cducat eo
rũ aia: ⁊ vr ꝙ nõ poffit a nã. cũ nã ſit vis inſita rebꝰ
lijd ex ſilibus ſilia ꝓcreans.vr̃ etiã ꝙ; non poſſit virtute

—

coꝛpis celeſtis.qꝛ minꝰ nobile nõ põt ucere maius
nobile. ſuba aũt ſpũalis vt dicit aug. nobilioꝛ eſt om

ni coꝛpe. 5̊ opoꝛtet ꝙ educat᷑ a creatoꝛe imediate. S5
qʒ ſic educit.hʒ educi ex nibilo.ꝗ illoꝝ aialiũ ꝗᷓ p pu
her. generant᷑ aie creant᷑. ̊ multofoꝛti? aialiũ
tẽ pmo factoꝝ. ¶ Itẽ nos videmꝰ in alalibꝰ anuloſis

ate lunã.& nõ dʒ ſeq̃ dies mari pꝰdie

Antutfn,
irhloftliͦ
ineesſnpt
inerodianten
ſonerſchenoe⸗
dnddhage
ninisditnnuton
figle oſe o⸗
irhurgn
teinkinßei
ſfcis 4ban
liuͤttmtaudaä
Onultunn il
Nnlere
glcöaap ſef
ſcta Aauͤrnie
Pusaſenärin
Küſerintrades
Aictuetatüas
cpllsniulbe
ſoegtebuter⸗
Uinelt Mäter

nlingnuihn
trcoeciteße

ngiſtoiniuſt
titiccitguun
manrftang

m Seftoizde

ifnnugin
lhigtaroder⸗
muſagftii
pipegtien
topntüigün
Neſuennune⸗
lihiniani
ſſtliſhinie
llecin til
eltiitiia
Wonigtdin
Monnfieſn

unum
ſhumninir
N
Marſt

edne
Nre.
nd
e An

i

Berstüͤtſee

wumnscknuns

ſeſiglinn⸗
iktam un
neſcedes t
gſeun iiiß
cclideſenbe
ino eimir
Ncoſociwiini
doben
dirnufft
inhinfel
umaiftf⸗
S
leoeital

Gk

ducte fuerint i

naliter. qꝛ mã illa nõ pexiſtit an q8
ex eo pducẽdũ ẽ.s cũ illa cõcreat᷑ ⁊ cũ illa deſtruit. ⁊

— ———————è—́Dñ

& ad diuiſioſem coꝛpoꝛis remanet aĩa in ꝑtibus di
uerſis.S illa nõ põᷣt eſſe aia pᷣmo qꝗᷓ erat vna ſola.nec

a nã ꝓducta. cũ ſtatim ſit in qlibet pte.oꝑatio autẽ

nature fit cñ ſucceſſione. videt᷑ ꝙ ille ꝑtes aient
creatõe.ᷓ multofoꝛtiꝰ⁊ ſenſibilia ĩ pᷣmaria ꝓductoe

—

tẽ q bꝛutũ gnat bꝛutũ.aut traſfundit aiaʒ aut

nð. Si trffundit. cñ aia nõ ſit diuiſibił. dabit aiam
ſuã totã. in gñatõe moꝛiet᷑. Si nõ trãſfundit.cum

cefſy eivopatio ĩ ſemis deciſione. neceſſeẽ ponẽ alið

genꝰpꝑ qð aia educat᷑ hoc aũt nõ pᷣt eẽ femina.cũ ſit

magis Hncipium paſſiuũ q; actiuũ.ſicut vult phus.

nec aliud pᷣncipiũ actiuũ creatũ. ĩmediate ꝓducũt᷑

a deo.⁊ ita ex nibilo.igit᷑ multofoꝛtiꝰ videt᷑ ꝙ ſic pꝛo
Ry. ad pᷣdictoꝝ intelli
gentiã ẽ notãdũ ꝙ circa pductionẽ aĩiaꝝ aialiũ bꝛu/
taliũ diuerſi diuerſa opinati ſunt. Quidã em̃ dicere
vyoluerũt qꝙ aie bꝛutoꝝ ꝓducte fuerũt ex nibilo.quia

..

n pᷣmoꝛdio. F

nõ ex aliq̃ maliter. nec ex aliqͥ ſeminalit᷑. Mõ ex aliqᷣ

mãliter. qꝛ ſunt foꝛme pure. Mõ ex aliqᷣ ſeminalit. qꝛ

nõ habuerũt aliqd pᷣexiſtẽs. ⁊ iõ dicũt in pᷣma ꝓdu/
ctione eas ſimpłr fuiſſe creatas.ſ̊ deinceps in paga
tione nõ dicunt eas creari. potiꝰtraduci.nõ ꝑ deci-
ſionẽ ⁊ ſepationẽ ꝑtis aie.ſ ꝑ mltiplicationẽ. Sicut

em̃ candela exqͥ accenſa ẽ pᷣt ſe multiplicare ſine lu/

„ „ X .

inis diminutione. ſic imo multofoꝛtiꝰdicunt ſbaʒ

ſpũalẽ poſſe. Scda poſitio ẽ buic directe oppoſita.

ꝙ aie bꝛutoꝝ ꝓducte ſunt ex aliqᷓ malit᷑ ⁊ ſeminalit᷑.

Materialr inq̃ᷓ qꝛ ſunt h aliqd.cũ qlibʒ eaꝝ ſit mo
toꝛ ſufficiẽs.⁊ iõ ex mã ⁊ foꝛma dicunt eas cõſtare.

— %

illã añt materiã dicũt eẽ ſpũalẽ inſepabiliter iunctã

coꝛpoꝛali nature. vñ ſicut ex coꝛpoꝛali nã pꝓducunt᷑
coꝛpoꝛa aialiũ.ſic ex mã ſpũali ſibi anexa vt dicut fit

ꝓguctõ aian. ⁊ ſic fecit a pᷣmoꝛdio.xſi ic etiã facit
nũc nꝗ. Illa aũt mã cũ pᷣexiſtat foꝛme.ſeminariũ eſt

iius. ⁊ ſic dicũt aias illas ꝓduci nõ tm̃ mãliter ſed
etiã ſeminalr. cũ eis pᷣeriſtat mã ſpũalis.⁊ heat in ſe

—

aliquã potentiã actiuã ad ̊ vt ex ea fiat aia. ſicut ?
ãad ̊ ex ea fiant coꝛpoꝛa.Tercia poſi
tio ẽ ꝙ aie bꝛutoꝝ ꝓducte ſunt ex aliq̊ malit᷑ ̊ nõ ſe⸗
minalit. Mãliter inqᷓ qꝛ õſtãt ex ma. nõ aũt ſemi/

coꝛpalis

bi dicũt oẽs aias ſenſibiles non folũ a pᷣmoꝛdio.ſ ed

etiã nũc eẽ a creatoꝛe. nec tñ incoꝛruptibiles.qꝛ ipſe
creatoꝛ dat vnicuiq; durationẽ ſᷣm ꝙ cõpetit eiꝰna⸗
ture. Sʒ qm̃ oẽs be poſitões aliqͥd dicũt ipꝛobabile
Mã pᷣma dicit ꝙ aia ſeip̃am mitiplicat ⁊ trãffundit
ita tñ ꝙ aia nõ bẽat aliqͥd ex q fiat. ⁊ B ẽ ponẽ ꝙ foꝛ/
ma nãlis poſſit aliã foꝛmã ↄſifem ex nibilo ꝓducere
qð ẽ ipꝛobabile.⁊ S ipꝛobat ẽ di.viij. Scda vᷣo poſi

tio ponit aliquã maãm ſpũalẽ aie pᷣexiſtẽ ex q̃ educat᷑

aia vtute nature. ⁊ B ſatis eſt male intelligibile.quõ

0 - „

ſit aliqᷓ ſpnalis mã qᷓ non viuat nec vſum haat. quõ
etiã ſit aliq̃ ſpnalis mã et ex illa aia rõnalis fieri nõ

valet. et iten vbi e illa foꝛma ſpũalis.qꝛ nõ videt᷑ cẽ
in ſe. ſi aũt ẽ cũ mã coꝛpoꝛali.tũc videt᷑ ꝙ mã educa

tur de mã. q nibil videt᷑ eẽ dictũ. Silr tercia poſitio

ponit ꝙ mã aie ſenſibil ſibi concreat᷑ ⁊ ꝙ ſiml cũ ills

☚

deſtruat. Bautẽ ponẽ eſt ig auẽti phᷣi ⁊ rõni. mam
icui?ereature i nibil oino cedẽ. Si emñ ma coꝛ.
poꝛalis ingenita ẽ ⁊ ineoꝛruptibil. multofoꝛtiꝰ videt

ſqʒ; alicuiꝰcreature ĩ nih

ꝙ ſpnalis qᷓ dignioꝛ ẽ ⁊ nobilioꝛ m ꝙ ẽ ſub tali eſſe
Et ideo ẽ qrtus modꝰdicẽdi ꝙ aie ꝗᷓ ſunt pure ſenſi
biles. pducte ſunt er aliqͥ ſeminalit. no malit. Se⸗

ſike ex ſi

ſtit foꝛme tanq; ſemẽ ei qð

—,
— „ —

minaliter inq;. qꝛ foꝛtne ſunt gñabiles ⁊ coꝛruptibi/

les ꝑ nãm. et iõ ſicut alie foꝛme nales non ex nihilo

ꝓducunt᷑.ſ cuʒ aliqᷓ potẽtia actiua in mã ex q funt
taãch ex ſe eminaria. Bie etiã intelligẽdũ ẽ in aialibus
ſenſibilibꝰ? qᷓ ſunt foꝛme tm̃.cuiuſmodi ſunt ĩ bꝛutis
aialibꝰ. Et iõ ↄcedendũ eſt aias ſenſibiles ſiue aias
bꝛutoꝝ eẽ ex aliq̃.nõ inq; mãliter ſ̊ ſeminalr.qꝛ cuʒ
aia ſenſibilł ſit foꝛma.nõ bʒ mãm ptẽ ſui.ſ ſolũ fit ex

— „ „ „ .

potẽtia materie actiua qᷓ ab agente excitat᷑ ⁊ ſic ꝓfi
cit quſq; fiat aia.ſicut globꝰ ꝓficiẽdo fit roſa.Aliter
tñ nũc ꝓducunt᷑ ex illo ſeminario.⁊ alit᷑ in p᷑ moꝛdio
Quia nũc ꝓducũt᷑ ex ſeminario pᷣexiſtẽte ym ſuffici
entẽ actualitatẽ. in pᷣmoꝛdio vᷣo pducte ſunt ſil cum
illo ſemĩario. vel ſeminariũ illud aliq̃ mõ pexiſtit añ
diẽ qntũ in qͥ facta ẽ aialiũ ꝓductio.in die vᷣo qnto
eſt ad cõpletã rõeʒ eductũ.ita ꝙ data ẽ vtus actiux
nature vt poſſet deinceps aialia q; tũ ad coꝛpꝰ⁊ q;tũ
ad aiam ꝓpagare ⁊ mu tiplicare.Et qꝛ q̃dã ſunt aia-
lia maioꝛis pfectõis ⁊ oꝛganizatõis.qdaã vᷣo minoꝛ..
iõ diuina diſpoſitio rectiſſime oꝛdinauit vt q̃dã aia-
lia pducerẽt ex ſuo pᷣn ſeminario ᷣm maioꝛẽ actua
ſae. dipot ſunt illa q̃ gĩant᷑ ꝑ ꝓpagationeʒ.ita q
i. iſta ſunt aĩalia .—— vᷣo vᷣm

„ —

minoꝛẽ. vtpote illa qᷓ giant᷑ ꝑ putrefactioneʒ. qꝛ em̃

impfectioꝛa ſunt. minoꝛi indigent adiutoꝛio ⁊ vtute

vt ꝓducant᷑ ad eẽ Hec aũt poſitio rõnabilioꝛ ẽ ⁊ fir

mioꝛ. qꝛ cõcoꝛdãt in ᷣ tã Aug. qᷓ; phᷣs. Ait em̃ Aug.
ad oꝛoſiũ ſic. Semẽ cuiuſlibet arboꝛis q̃ndã vim hʒ

t. deinde ramnibilomin?ꝰ cũ ſtipite dilatet᷑ i fron

dibus. deinde in eiſdẽ floꝛibus decoꝛata fructificet.

Ita ẽ ĩ coꝛpe vt ita dicã quoddã ſeminariũ. vñ ſuo
tpe creante ꝓuidẽtia dei gli gña aialiũ oꝛiant. Et
boc idẽ bꝛĩ ſuꝑ Geñ.ad lr̃aʒ plane ⁊ diffuſe. HNoc etiã

vult phus in. xv). aialiũ. vbi oñdit ꝙ vegetabilis et
ſenſibil pᷣus ſunt i ſemine in potẽtia ꝙᷓᷓ educant᷑ in eẽ

2 ibi videt᷑ innuẽ ꝙ illð qdð foꝛmat mẽbꝛa nõ ẽ aliud

₰

q&ᷓ ipᷣa aie vtus.⁊ illã aiam vocat potentiã actiuã in-
trinſecã ipſi ſemini.ꝗᷓ cñ coꝛpꝰex ſemine ꝓductũ eſt
⁊ oꝛganiʒatũ vt poſſit ab eadẽ ꝑfici ꝓdit in actuʒ et
efficitur pfectio coꝛpoꝛis phiſici oꝛganici. Aut certe

illud qdð foꝛmat mẽbꝛa potius ẽ vᷣtus aie pꝛis ⁊ ma/

7.

tris.ex cuiꝰoꝑatione in bꝛutis aialibus ducit᷑ in eſſe

aia plis. ſecus aũt eſt in hoibus.vt.j. videbit᷑.⁊ hoc

ꝓbat ibidẽ pᷣs ex multis cõiecturis ⁊ argumẽtis.
ſõ dicit ꝙ res coꝛpales plene ſunt vᷣtute aic.⁊ B mul

tũ cõcoꝛdat vbis Aug.qᷓ dicit. terra pᷣgnãs ẽ ſemibꝰ
nõ tm̃ reſpectu arboꝝ. etiã reſpectu ialiit Haãe
igit᷑ opinionẽ ſuſtinẽdo. duᷣm ẽ aias ſenſibiliũ in pꝛi⸗

moꝛdio nõ eẽ creatas ex nihilo.ſicut rões ad boc in-

ducte oñdũt.habuerũt em̃ ſeminariũ p̈ncipiuz ex qᷣ
ꝓducte ſunt ⁊ nũc ꝓducunt᷑. ¶ Ad ſllud vo qð pꝛi S
mo obẽ ꝙ aie ſenſibiliũ pducte ſunt ex alic. ꝙ nlud
ſilr ꝓductũ ẽex alio.vdim ꝙ nõ opoꝛtet. ſeminał em̃
rõ ſiue potẽtia actiua ipᷣius materie eſt ipſi materie
concreata. nõ ex aliqᷓ ꝓducta. illa vᷣo ꝗᷓ ex illo ſemine
oꝛiunt Erens eti dici creari. ¶ Ad uls 33 qrit᷑
ſi eſt ex aliq̊ illud ẽ aut ſpñale aut coꝛ ale. dom ꝙ ñ
eſt mã ſpũalis.nec ẽ mã coꝛpalis.e q̃dã potentia
ſpũalis indita a creatoꝛe ipſi materie coꝛꝑali.⁊ ei in-
nitens. ⁊ ab ea dependẽs. ⁊ ꝓpt erea aia ſenſibilis in
bꝛutis gñat᷑ ⁊ coꝛrũpit᷑ ꝑ traſmutationẽ coꝛpoꝛalis

nature. Et ſi tu obijcias ꝙ aia ſenſibilis ẽ motoꝛ ſuf

2.

op

«sèͦůͦůL

——

aia fenſibilis nõ dẽ eẽ motoꝛ ſufficiẽs:quia ipᷣa pᷣmo
moueat coꝛpꝰqd pficit. qꝛ coꝛpꝰtotũ qð ẽ hoc ali/
qͥd vᷣtute aie q̃ ẽ foꝛma eiꝰmouet ꝑtẽ.⁊ mouẽdo ꝑtẽ
ſuã mouet totũ.ſicut pʒ in gdientibꝰ.Et q illð ven
ſit apꝑet.q; ſi aĩa ſenſibil poneret᷑ i coꝛꝑe qð nõ hĩẽet
pꝑtẽ mobilẽ niſi motu totiꝰſicut i lapide.nuniꝙᷓ illud
mouẽt. Ael alit᷑ dici pᷣt.ꝙ ad hoc q aliqͥd ſit motoꝛ
ſufficiens. nõ opoꝛtet ꝙ diſtet a mobili.ita ꝙ ſit ſba
altera differẽs ꝑ mãm ⁊ foꝛmã.ſ ſufficit ꝙ illa ſit foꝛ

ma in genẽ ſbe carens extẽſione ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidẽs.⁊ H

foꝛma ſic ẽ in vna ꝑte tota ꝙ tota ẽ in alia.⁊ ideo ſie
vnit᷑ iſti pti nmonet ꝙ etiã diſtet ab ea.⁊ ̊ diſtã
tia ſufficit ad h̊ ꝙ poſſit mouẽ eã. nec reqͥrit᷑ ꝙ bẽat
aliq mam. ⁊ ſic ẽ in aia ſenſitina in bis aĩalibꝰ q̃ hñt
10 buic oꝑationi oꝛgana apta. ¶ Zid illud qd obẽ ꝙ ñ
poſſit eã educere. dm ꝙ falſũ ẽ.qꝛ añqᷓ; pᷣcipet dñs
aquis ⁊ dicẽt.ꝓducãt aqᷓ ⁊c.aut ſeminariũ illud ſen
ſibiliũ aiaꝝ ⁊ ꝓducẽdaꝝ nõ erat.aut ſi erat nõ erat
in tãta vtute ꝙ poſſit ad ꝑfectionẽ venire.nõ em̃ pᷣt
creatura qͥcqᷓᷓ niſi ̃m ſtatũ ⁊ pᷣceptũ ſibi datũ a crea
toꝛe. vñ cũ pᷣus eſſet vñ fieri poſſet.pꝰ factũ ẽ diuino
11 iperio vt eſſet vñ fieret¶ Ad illud qd obẽ de aialibꝰ
q̃ giant᷑ ꝑ putrefactõeʒ. dm q ⁊ ſi ſint varij modi
ſoluẽcdi.qꝛ qͥdã dicũt ꝙ ẽ a celi motoꝛe.qͥdã ꝙ a crea
tione.pᷣt tñ ſᷣm phicã poſitionẽ plane rñderi.qꝙ ſicut
bumoꝛ fit ſemẽ ꝑ potentiã giatiuã. poſtmodũ fit
coꝛpꝰoꝛganicũ i matrice.ita ꝙ aĩa illa ſenſibil q erat
in potẽtia. educit᷑ ad actũ ꝑ vᷣtutẽ agẽtis pticularis.
⁊ adiutoꝛiũ coꝛpis celeſtis.ſic etiò in Poſito intel
ligendũ t.qꝙ cũ in terra iſta eſſet aliq̊ mõ ſeminariuʒ
illud.cõcurrẽtibꝰelemẽtis ⁊ adiuuante coꝛpe celeſti
vt genẽt᷑ caloꝛ viuificus.fit quoddã ſemẽ.ita ꝙ po/
tentia illa actiua q̃ pus latebat. adiuta ex actõe cele
ſi copis Hfici ⁊ venit ad ꝑfectionẽ ⁊ cõplemẽtũ.
ita ꝙ nec celũ nec motoꝛ celi dat ſibi foꝛmã vltimã.
5ỹß ſolũ adiuuat ⁊ excitat vt ꝓficiẽdo ad ſpẽm ↄpletã
pyueniat. Et ꝑ hunc modũ intelligendũ ẽ etia ĩ alijs
terre naſcentibꝰ. Et ſi tu obijcias ꝙ aia qᷓ ẽ in poten
tia nõ hʒ ſpẽm nec actum cõpletũ a ſe.nec pᷣt bꝛe ab
gAliq̊ qð nõ ſit ita nobile ſicut ipᷣa.⁊ nullũ tale ẽ coꝛ⸗
poꝛale.Odm q eẽ talis ſpẽi ẽ in mã.ſᷣ in potẽtia illa
eſſentia ẽ ita deterioꝛata ad foꝛmã talis ſpẽi ꝓducẽ
dã qꝙ nõ pt ex illa eẽntia ſine rõne ſeminali alia edu⸗/
ci.⁊ cũ in actũ educta ẽ.hʒ eẽ.⁊ bʒ tale eẽ. Oꝛ autẽ ſit
in actu h̊ hʒ ab extrinſeco agente qð erat ens ĩ actu.
⁊ ꝙᷓtũ ad ̊ nobiliꝰẽ ipſa q erat in potẽtia. Oꝛ aũt ſit
talis ſpẽi h; hʒ ab eo q huiꝰfoꝛme eẽntiã indidit ma/
terie.alioqᷣn nunqᷓ; na ip̃am ad eẽ ꝓducẽt.niſi deus
nõ opoꝛtet ꝙ educẽs illã foꝛmã in actũ ſit nobilius
illa foꝛma educta. ⁊ bmõi exẽplũ i multis p̃t poni ſi⸗
12 cut in nalibꝰ ⁊ in multis terre naſcẽtibꝰ.Et ꝑ hoc pz
rſio ad duo ſequẽtia.nã qð obijcit de diuiſione coꝛ
poꝛis anuloſi i apxtũ ẽ.qꝛ em̃ coꝛpanuloſũ ẽ modi/
ce oꝛganizatõis ⁊ qſi ↄſilis in ptibꝰ⁊ in toto.iõ in qᷓ
libet ſui pte ẽ aia in pxima ſui diſpõne ad G q; ſit in
ctu.⁊ iõ facta diuiſione.vᷣtute pᷣoꝛis foꝛme.⁊ bene/
ficio coꝛpis celeſtis. ſubito inducit foꝛma.plures ãt
ſunt modi alij dicẽdi circa h̊. Quidã em̃ dicũt ꝙ aĩa
multiplicat᷑ cũ ſit ſpnalis.ſicut punctꝰ aq diuiſionẽ
linee. ⁊ ſpecies ad diuiſionem ſpeculi.verũtñ in neu
cro hoꝝ intelligendũ ẽ illud idẽ qð fiat vnum fiat
13 plura. ⁊ iõ pcedes via eſt magj plana.¶¶ Aa vltimũ
ſiir ptʒ rpſio.ꝙ cũ aial giat᷑ ab aiali per ꝓpagationtẽ.

f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f f

“”s“äs

gut mixtio nõ ẽ quſq; cõcurrãt.iiij.elemẽta

⁊ ſi non decidatur anima ab anima. ficut coꝛpus de⸗
cidit᷑ a coꝛpoꝛe.qꝛ nõ ẽ aia diuiſibil vt coꝛpoꝛa.deci
dunt᷑ tñ cũ ipo coꝛpe ſpũs ⁊ caloꝛes.⁊ virt?etiã aialł
qᷓ adiuuat cũ vtute matricis ↄtinẽtis.vt illa potẽtia
actiua ꝗ erat ĩihumoꝛe ſeminario.ad actum copletũ
pueniat.⁊ ex h nõ ſequit᷑ ꝙ aia ꝓducat aliã aiam ex
nihilo.nec ꝙ ꝓducat ex aliq̃ ma.nec etiã q; ꝓducat
ex ſeipſa. J . Aueſtio. ij. b
¶ Atrũ coꝛpꝑa aialium cõpoſita ſint ex qtuoꝛ elemẽtis
an ex vno. Et ꝙ ex vno videt᷑ pᷣmo ꝑ ſcpᷣturã q̃ dicit
ꝓducãt aqᷓ reptile ⁊c. ⁊ ſirr ꝓducat terra anima vi⸗
uentẽ.ſi igit᷑ ſeptura ſufficient᷑ expᷣmit aialiũ mam.
cñ nõ expmat niſi ſimplicia elemẽta.pʒ ⁊c̃. Ztem
foꝛma dʒ ꝓpoꝛtionani materic. ⁊ coꝛpꝰaie foꝛma
aialiũ ẽ ſimplex. ⁊ coꝛpa debẽt eẽ ſimplicia. nõ ſt
ex qtuoꝛ elemetis. ̈ c. ¶ Itẽ qnto aliqd ad nãm
ↄwſitõis magis accedit. tãto minꝰeſt pfectũ.qd em̃
ſimplici?c potẽtius ẽ ⁊ ꝑpfectiꝰ.ſi igit᷑ aia ſenſibil eſt
foꝛmna valde potẽs ⁊ nobil.ẽ dʒ eẽ pfectio coꝛpoꝛis
ſimplicis ⁊ nõ ꝑmixti ex. iiij. elemẽtis. ¶ Itẽ coꝛpa
ad oꝛnatũ celi ſpectãtia nõ ſt᷑ facta alia mꝗ q celũ
qd oꝛnãt.g pari rõe ſi q̃dã aiĩalia oꝛnãt terra et qdã
js. qdã ſunt ex ſola tra. ⁊ qdã er ſola aqᷓ. ¶ Ite ſi
coꝛpa aialiũ oſtat ex.iiij elemẽtis.tũc videt᷑ q; cũ ele
mẽta ſperas hẽant diſtinctas.qꝙ elemẽta cõſtituẽtia
coꝛpꝰaialis ſint ĩ vnũ iũcta ꝑ violẽtiã. ſi § violẽtia ẽ
nam.ↄſtitutio cuiuſlibet coꝛpis aialis njm.qd
eſt ſecsven Es rgn ex eiſdẽ aialia ſũt ꝓducta tũc
ex qbus. pducunt᷑ nũc.ſᷣ nũc nõ pñt elemẽtavirtute
nature coadunari. nõ pñt coꝛpa aialiũ ex.iiij.elem̃
tis ꝓduci. Maioꝛ ꝓpoſitio ꝑ ſe manifeſta ẽ. Minoꝛ
ꝓbat᷑.qꝛ nõ ẽ in ptate nature ignẽ facẽ deſcẽgẽ. ſi em̃
deſcendẽt.cũ mediũ interſticiũ aeris ſit frigidiſſimũ.
necio hĩet ibi extingui.⁊ alia pła ſeq̃rent᷑ incõueniẽ·

—

tia. 5 ⁊c.¶ Ad oppoſitũ arguit᷑ ſic. Sẽſus ẽ opatio

aie ĩ copẽ ᷣim cõfoꝛmitatẽ oꝛgani ad obiectũ. qdli
bet aial bʒ actũ q eſt ꝑceptibiliiij.q̃litatũ q̃ radicat

in.iiij.elemẽtis.qᷓ qdᷣlibet aial cõſtat ex.iiij.elemẽtis.
Itẽ om̃e aial aliqͥ motu ẽ mobile.vł ꝓgreſſionis.
vel ↄſtrictõis.vel dilatatõis.ſ̊ nullũ elemẽtũ deſeẽ
ſic mobile. neceſſe ẽ aial ↄſtare er plibꝰelementis.
Itẽ qnto foꝛma ẽ ſpñalioꝛ tãto ẽpluriũ opationũ
pᷣncipiũ.ſᷣ aia ſenſibiliũ ẽ foꝛma valge ſpũalis. eſt
pncipiũ multiplicis opatõis.ſᷣ coꝛpꝰ datũ ẽ ad ſub/
miniſtrãqũ ei. neceſie ẽ ꝙ coꝛpꝰſit aptũ ⁊ idoneuʒ
ad diuerſas opatões. nõ eſt aptũ ad diuerſas opa⸗
tiones niſi ꝑ diuerſas vᷣtutes.nec ad diuerſas virtu
tes niſi ꝑ diuerſas nas.nec hʒ diuerſas nas niſi qͥa
ex diuerſis ẽ cõpoſitũ. ꝛc.¶ Itẽ qnto foꝛma poſte
rioꝛ ⁊ vlterioꝛ tãto nobilioꝛ.ꝓ eo ꝙ; anterioꝛa ſt mꝗ
lia reſpectu poſterioꝝ. nobilioꝛ eſt foꝛma mixti qᷓ;
foꝛma elemẽti.ſi g aia ſenſibilł cuʒ ſit foꝛma nobil dʒ
hꝛe coꝛpꝰnobile. coꝛpꝰaĩalis nõ tiñ ẽ coꝛpꝰſimplex
H oſtat ex diuerb elementis./ N. dm q; abſq; du⸗14
bio coꝛpa aialiuʒ bũñt in ſe nãm.iiij elementoꝝ ſicut
oñſu ẽ p.iiij.rões.tũ ꝓpt᷑ h̊ ſint idonea ad ſenſũ.tũ

Apt h̊ vt ſint idonea ad motũ.tũ ꝓpt᷑ hoc vt ſint ido
nea ad multiplicitatẽ oꝑatõis.tũ pt h vt i ſe heant
dignitatẽ cõplexionis.ꝗᷓ oĩa cõpetũt illi coꝛpi q pfi/
citur aia ſenſibil.⁊ Ipt᷑ h̊ dẽ bꝛe aliquẽ graqũ pfectũ
mixtõis vbi nõ tm̃ ſit mixtio ſᷣ etiã cõplexio. fecta
ꝗei
cñ ſit ſubtilioꝛ terra i decupla poꝛtõe penetrat ptes
certe.vᷣ nõ ꝑfecte ꝓ eo ꝙ aliquã hẽat groſiciẽ. Aer·

Clutio.
Pti⸗ inmt

nlepſenven
ühzenin
Utztugituc
anstpofic
ſitsiſfip h
ictnaitlui
teſautplun hin
tablomitbi
pistorbenoue
inbolataso⸗
titannos ſa
Ghigltcenan:
Pligdieiznen
finadueſſsfoen
ratͤaichten⸗
ſſakmcrgeein
töücelngerre
ipotirnnern
moanaiuſter
lenenet
ſtmmitocenir
NexA terki
ſernt gactone
niltsthajtift
gdeohsſ
ſnitnippert
itipoertciſib
lehasftnito⸗
Warönnei.
Wamilän
Gaalisuntä
iolaligfi
Uſßznige
fibſhlän
ſarnieht⸗
fiiſeuärn
Geges
elſehge
ſlitäppene
fenfupeneic⸗
ſilefin

A

in u hͤͤf

miittiin

Sailigizing
Nitonnne
Niinligiitĩ
mnittin
Nſrililſ
Cinini⸗
richr
werüsc
leſſ optſens
ni nutni
r hülsf
iinlib⸗
ntitichaz
uaſpce⸗
Nunſeoninn
sſslin
inn
Menonktn
fbem nng
tſemuctiß
jigine
ngien
Mmont
andeii
gwttih
Prittan
Hapſp,
Getge

enge⸗en
ap gesſing

Di.

vo qͥ ẽ ſubtilioꝛ in cẽtupla ꝓpoꝛtõe adbuc intimius
ſe ꝓfundat. ignis qͥ ſubtilioꝛ ⁊ rarioꝛ ĩ milleſima
ꝓpoꝛtõe. ſubtilitate ſua penetrat vſq; ad itima. ⁊ ſic
* alteratio plena uſq; ad minima ⁊ mixtio ꝑfecta.
qꝛ miſcibilia ſũt pfecte alterata.⁊ ſic pʒ ꝙ talit᷑ debet

15cõponi coꝛꝑa ꝑficiẽda ab aia ſenſibili. Ad illð vᷣo

obẽ de auẽte geñ.dm ꝙ illud dictũ ẽ ꝑ qᷣndã pᷣ/
inãtiã ſiue appꝛopationẽ.ſicut meliꝰ patebit.j.
dillud q obꝛ ꝙ foꝛma dʒ. poꝛtionari materie.
ddm ꝙ ven ẽ in cõditõibꝰqᷓ ↄpetũt magis ipᷣi foꝛme
gia aũt cũ ſit ſimplex in ſvᷣa multiplx ẽ in vtute.⁊ io

nõ ↄpetit vt coꝛpꝰei aſſilet᷑ i ſimplicitate ꝓ eo ꝙ ſim

plicitas coꝛpalis repugnat mitiplicitati vᷣtutis.et ꝑ

17 boc pʒ ſolutio. Ad illud qð tcio obꝛ ꝙ qnto aliqᷣd

ↄpoſitiꝰtãto min pfectũ.dð.qꝙ⁊ ſi hẽat vitatẽ i ſpi
ritibꝰqᷓꝝ ꝑfectio attendit᷑ ꝑ acceſſũ ad ſũme ſimplex
nõ tũ hðʒ veritatẽ in coꝛpibꝰin q̃bꝰ magnificat᷑ vᷣtus
ex ꝑtiuʒ magnitudine.ſicut magis vꝛit magnꝰignis
qᷓ; ꝑuus.⁊ plurificat᷑ ex ꝑtiũ miłtitudie.ſicut maioꝛis
vᷣtutis ẽ ſirupꝰcõpoſitꝰqᷓ liquoꝛ impmixtꝰ.⁊ iõ hõ qᷓ

int᷑ cetera aialia ẽ ꝑfectiſſimꝰ. int᷑ cctera ẽ ↄpoſitiſſi /
18 mus ſicut planiꝰvidebit᷑ inferiꝰ.

d illud qꝗð obĩ
de coꝛpibꝰ oꝛnãtibꝰcelũ.dom ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ illa nec

ꝓꝛijs motibꝰmouent᷑ nec ſpẽalibꝰ ꝑficiunt᷑.qͥbꝰde/

beat᷑ mitiplicitas oꝑationũ.vel diuerſitas ꝑtiũ ↄpo

10 nentiũ ⁊ oꝛganoꝝ ſicut potẽtia in aiabꝰ.¶Acd illud

qð obꝛ ꝙ ſit elemẽtoꝝ violẽtatio.dom ꝙ nõ ẽ intelli
gendũ ꝙ dñs i pᷣmoꝛdio cũ coꝛpꝑa aialin ↄpoſuit.ele/
mẽta ex diuerſis ſperis ↄcurrẽ fecerit.̊ em̃ nõ opoꝛ
tebat.qꝛ tã aq̃ qᷓ; terra nõ ſũt elemẽta pura.ſᷣ alijs ꝑ/
mixta ſᷣm eaꝝ ꝑtẽ ſᷣm quã facta ſunt ex eis aialia.tũ

etiã qꝛ ſi eẽnt pura ⁊ ſimplicia.iĩ vno elemẽto ſuut ce

ters i potẽtia.⁊ ex vno pnt fieri oia ſi aſſit vtus alte/
rans ⁊ actiua ſine aliq mutatõe locali.ac ꝑ hᷣ ſine ali

⁊0 ꝗ̊ violẽtatione.Et ꝑ h̊ pʒ rũſio ad vltimũ.qꝛ ſit qñ

fit mixtio elemẽtoꝝ.na nõ facit ignẽ qͥ ſurſũ ẽ deſcen

dere vel aerẽ. eũ ignẽ vel aerẽ.q vel ẽ in tra.vcl ge-

nerat᷑ ꝑ actionẽ alicuiꝰagẽtis.facit venire ad ↄſtõeʒ
aialis.⁊ B q̃ͥ dẽ fit ꝑ nãm.nõ ꝑ violẽtiã.qꝛ em̃ nã ſᷣm

ꝙ dicit phs.ſpꝑ deſiderat qð meliꝰ ẽ.mã qꝗᷓ ẽ ſub foꝛa
elemẽtari appetit eẽ ſub foꝛma mixti.⁊ q ẽ ſub foꝛa

mixti appetit eẽ ſub foꝛma cõplexõis.iõ cũ ex diuerſ
elemẽtis fit mixtio in vnũ.appetitꝰ nature cõplet᷑.⁊
violẽtia nõ infert᷑. Queſtip. iij. c
tꝝ coꝛpa aialiũ magis ↄſtent ex elemẽtis paſſiuis
ꝙᷓ actiuis.an ecõuerſo.Et ꝙ; magis ex elemẽt pafſi/
uis.illud vr̃ p ſcpᷣturã q̃ dicit ea facta ex tra et aq̃.Rᷣ
aũt nõ ẽ dictů ꝙ qdðlibet illoꝝ elemẽtoꝝ ſit alioꝝ aia
liũ ſenſibiliũ tota mã. dictũ ẽ ꝑ pᷣdominãtiã. Itẽ
ſicut vult phᷣs ex eiſdẽ oſtant aialia ex qᷣbꝰnutriunt᷑
H aialia maxie nutriunt᷑ ex aq̃ ⁊ tra ꝑ cibũ ⁊ potum.

S ⁊c. ¶ Itẽ ex eis maxie ↄſtituunt᷑ coꝛꝑa in qͥbꝰ ma

gis req̃eſcũt.qꝛ qcs attendit᷑ penes appetitũ.⁊ appe
titus intẽtio penes qᷓntitatẽ pᷣdñantis.ſi ego alia cle
mẽta maxie reqᷣeſcũt i aq̃ vel i fra.vr̃ ꝙ ex eis maxie

ſint ↄſtituta. Itẽ in ↄpoſitõe coꝛpis aialis mẽbꝛa

officialia fiũt ex ↄſilibꝰ.et ↄſilia ex humoꝛibꝰ.ſj ĩ bu/
moꝛibꝰ maxie dñat᷑ nã aquea.⁊ iĩ mẽbꝛis ſolidis ma/

rime dñat᷑ fra. ſi elemẽta nõ veniũt ad ↄſtitutõeʒ

coꝛpis aialis niſi ꝑ humoꝛes ⁊ mẽbꝛa.vfr̃ ꝙ oia aia/
lia ex his duobꝰelemẽtis ſint ↄſtituta.Ad oppo/

ſitũ arguit᷑ ſic.ſicut ph̊ᷣs vult vita maxie ẽ ꝑ calidũ/⁊

humidũ.j ſi oia aĩalia viuũt.in eis abundat ⁊ pᷣdo/
minat᷑ calidũ et bumidũ. illud elemẽtũ cui h pꝛin⸗
cipalit᷑ inſunt.hoc aũt elemẽtũ ẽ actiuũ.ſcʒ acr.g̊ ⁊c.

Itẽ ſicut vult Aug.ſuꝑ geñ.ad lit.li.iij.⁊ de aĩa et
ſpũᷣ.lux ẽ id q mediãte coꝛpꝰvnit᷑ aie.⁊ aia regit coꝛ/
pus.g ſi lux pcipue reꝑit᷑ in igne.vr̃ ꝙ i coꝛpe cuiuſli
bet aialnã ignis debeat pᷣdñari. ¶ Itẽ aia ſenſitiua

ſicut ẽ pᷣncipiũ ſenſus.ita ẽ pᷣncipiũ motꝰ. aialium

coꝛpa nõ tm̃ ad ſenſũ.vᷣad motũ debẽt eẽ habilia. ſᷣ
aĩialia guia ſunt mime ad motũ habilia.⁊ hec ſũt ele
mẽta paſſiua.g vr ꝙ aialium coꝛpa magis oſtent ex
actiuis qᷓ; paſſiuis. Itẽ nobili pfectõni dʒ rñdere
nobile pfectibile.ſᷣ aia ſenſibilẽ pfectio valde nobilł.
coꝛpꝰilliꝰmaxie ex his dʒ elemẽtis ↄſtitui q̃ ſũt no
bilioꝛa int᷑ coꝛꝑa ſimplicia.hec aũt ſunt elemẽta acti
ua nõ paſſiua.& ⁊c. Si tu dicas ad h̊ ꝙ aialiũ coꝛpa
plus ↄſtituũt᷑ ex elemẽtis actiuis qᷓ; paſſiuis ᷣm qn
titatẽ vᷣtutis nõ molis.obꝛ j hoc.qꝛ motꝰſeqͥt᷑ nam

p̃ᷣdñant ſᷣm q̃ntitatẽ.ſᷣ aues mouent᷑ ſurſũ.gᷓ vr

in eis m qᷓntitatẽ pᷣdñecnt᷑ elemẽta q̃ ſunt nata ferꝛi
ſurſũ.h̊ aũt ſũt actiua nõ paſſiua.vt ignis⁊ aer.⁊c̃.
¶ Itẽ volatilia ſũt ad oꝛnatũ aeris.ſᷣ oꝛnatꝰ ꝓpꝛie ⁊

debite collocat᷑ in eo qd oꝛnat᷑.nullũ aũt coꝛpꝰ ꝓpꝛie

⁊ debite oꝛdinat᷑ in aere niſi in q̊ dñant᷑ elemẽta acti
ua.& ſi auiũ coꝛpa ibi oꝛdinãt᷑ vt iᷣm oꝛnãtia.vr̃ ꝙ
in eis pᷣdñant᷑ actiua elemẽta.qꝙ ſi nõ ꝓpꝛie ibi locãt

qꝛ ibi nõ reqͥeſcũt ſ̊ mag in tra.vr ꝙ potiꝰdebeãt di

ci volatilia ad oꝛnatũ tre qᷓ aeris.cui ſcpᷣtura ᷣdicit.
R'. dom ꝙ ſᷣm ꝙ duplex ẽ qntitas vicʒ molis et

vtutis.ſᷣm hoc pᷣt dupłr attẽdi elemẽtoꝝ pdñantia.

vicʒ q;'tũ ad molẽ ⁊ q;tũ ad vᷣtutẽ.Si em̃ loqmur de
pᷣdñantia qᷓ;tũ ad molẽ.ſic ĩ coꝛpibꝰaialiũ pᷣdñantur
elemẽta paſſiua.⁊ iõ ex eis maxie dicũt᷑ cẽ facta. Si
aũt loqmur qᷓ;tũ ad quãtitatẽ vᷣtutis.cũ coꝛpꝰcom/
plexionatũ ſit natũ regi ab aia mediãtibꝰ elementis
actiuis.ſic pᷣdñant᷑ ĩ eis elem̃ta actiua. Nõ aũt huiꝰ

ſcʒ ꝙ elemẽta actiua ⁊ maſ⸗ hm hãc duplicẽ q̃nti
n vtutis ſc ⁊ molis viciſſim pᷣdñant᷑ ſumit᷑ ex
pte finis.finis em̃ iponit neceſſitatẽ bis qᷓ ſũt ad finẽ

tatem vᷣtutis ſcʒ ⁊ mo

2 1

22

finis aũt coꝛꝑis cõplexionati aia ẽ inq;tũ dat ei vitã

et ſenſũ ⁊ motũ.ad vitã aũt coꝛpꝰillud nõ eſſet habi
le ſi pᷣdñarent᷑ ibi elemẽta paſſiua qᷓ;tũ ad qntitateʒ

⁊ vᷣtutẽ. pt᷑ ſui groſſieiẽ ⁊ ſoliditatẽ.ſicut ſũt coꝛpa

mineralia. Silr nõ eſſet habile ſi pᷣpñarent᷑ ei elemẽ
ta actiua qᷓ;tũ ad vᷣtutẽ et molẽ.qꝛ ſtatim ↄſumerẽt᷑

elemẽta paſſiua.nec eſſet qð poſtet vegetari ab aia.

⁊ita opoꝛtuit qꝙ ex q̃dã mutua pᷣdñantia ↄſurgẽt q̃

dã mutua ꝓpoꝛtio ⁊ ↄcoꝛdia.ex q̃ coꝛpꝰillð eẽt aptũ

ad vitã ſuſcipiendã.⁊ animã q̃ eſt q̃ſi q da armonia

ad ſenſũ.Silr idoneũ nõ efſʒ niſi pᷣdñaret᷑ nã elem̃ti
paſſiui qtũ ad molẽ.qꝛ tactus ẽ pᷣmꝰ int oẽs ſenſus
gialis in q̊ ſenſu pᷣdñat᷑ fra.⁊ ita ſi nõ pᷣdñaret᷑ terra

in coꝛpe.nõ eſſet idoneũ ad tactũ.g nec ad aliquem
ſenſũ. Silr opoꝛtet ꝙ ad h̊ ꝙ ſit idoncũ ad ſenſuʒ pᷣ/⸗

vñetur i eo ignis q;tũ ad vtutẽ ſiue caloꝛcẽ.Caloꝛ em̃

et ſpũs ſunt inſtr̃a vᷣtutis ſenſitiue.⁊ hoc eſt qð dicit

Aug.ſupꝑ geñ.ad lit.li.iij.tactꝰqͥ ẽ qͥntꝰin ſenſibꝰt᷑re/

no elemẽto magis cõgruit.pinde ꝑ totũ coꝛpꝰ aian⸗
tis.q maxie ex tra ẽ.tacta ſentiunt᷑.⁊ pꝰ aia cui ſen

tiendi vis ẽ (cũ coꝛpoꝛcea nõ ſit)ꝑ ſubtiliꝰ coꝛpꝰ agi

tat vigoꝛẽ ſentiẽdi.inchoat nãq; motũ in oibꝰ ſenſi
bus ꝑ ſubtilitatẽ ignis.Et ita ex hoc pʒ ꝙ; ad hoc

coꝛpꝰſit idoneũ ad ſenſũ.neceſſe ẽ actiuoꝝ elemẽto/
rum⁊ paſſiuoꝝ eẽ mutuũ pᷣdominiũ.Sili ad hocq

ſit idoneũ ad motũ.neceſſe ẽ q elementa actiua vir⸗
tualit᷑ pdominẽt᷑.mediãtibꝰ qͥbꝰ aie vis motiua ad
mẽbꝛa pꝑtingat.neceſſe ẽ etiã ꝙ dñentur paſſiua pᷣm

qntitatẽ molis ex qbus cõſtituant mmeheſolich ad
-Pp 2

mouẽdũ idonea. Et bocẽ qð vicit Augꝰ.iij.ſup geñ.
ad lit.ignis oĩa penetrat, vt motum in eis faciat.Et

poſt. Jõ aũt caloꝛis pᷣuatõe cũ coꝛpꝰnimis frigeſcit

obtundit᷑ ſenſus.qꝛ motꝰ pigreſcit qͥ ex caloꝛe ineſt

coꝛpoꝛi.ſic igit᷑ pt᷑ motũ neceſſe ẽ eẽ mutuã actiuoꝝ

⁊ paſſiuoꝝ elemẽtoꝝ in coꝛpoꝛe aialis pᷣdñantiã.vt
mẽbꝛa ſint mobilia.ita q; vigoꝛẽ hẽant ⁊ agilitatẽ ex

aere etigne.ſoliditatẽ vᷣo hẽant ex dñio aque ⁊ terre

ſ̃m quãatitatẽ.Aqᷓ igit᷑ ⁊ terra in oibus elemẽtaribꝰ
ᷣm quãtitatẽ molis pᷣpñant᷑.Sicut em̃ aliqͥs artifex
miſcẽdo terrã cuʒ aqᷓ facit lutũ.⁊ ex illo cõponit ſta⸗
onaucus tre miſcet᷑ fit humoꝛ.et dũ

tuã.ſic dũ liquoꝛ aque
ille coagulat ꝑ nãm fit coꝛpꝰ oꝛganicũ. Duplxr ãt pᷣt

intelligi H̊ cõmixtio.aut ita ꝙ aq̃ pᷣexiſtenti fluxibili

imiſceat᷑ fra.aut ecõtra.vt terra pᷣmũ ſit q̃ſi arida.⁊ꝛ

23 ad ſuaꝝ ptiũ ↄtinuationẽ cõmiſceat᷑ aq. Et his due
bus modis ꝓducta ſũt aialiũ coꝛpa.et iõ qᷓdã dicũt᷑
eſſe ex aq̊s.qdã ex tra facta. Hoc aũt nõ ẽ dictũ.qa

1

I

Onſequẽter querit᷑ q̊ oꝛdine aialia ſunt pdu⸗
cta. Et circa hoc qᷓrunt᷑ tria. Dꝛimo querit᷑ de

oꝛdine ꝓductõis ex ꝑte finis. Scdᷣo cx ꝑte tꝑis.Cer

cio vᷣo eſt ꝑte ꝓductionis ⁊ quictis.
.ð Queſtio... „
UAtrũ oĩa ſenſibilia facta ſint
videt᷑ pᷣmo ꝑ ſepᷣturã Geñ.j.dñamini piſcibꝰmaris
⁊ volatilibꝰ ce.⁊c.Et poſt

manui nr̃e traditi ſunt.⁊ om̃e qd mouetur 2 viuit. S

oia ad vtilitatẽ hois facta ſunt. Itẽ apls.j.Coꝝ.

iij. Oia nr̃a ſunt.hoc dicit viris iuſtis.S pter viros

illa qᷓ facta ſũt ex aqͥs plus hẽant de aqᷓ q;tũ ad ſba,ʒ

q́; de terra.cũ oẽ coꝛpꝰaiantis ad ſui ↄſtoem plus re
cipiat de fra qꝙtũ ad ſvᷣam.tũ ꝓpt᷑ hoc ꝙ ipᷣa ẽ q̃ pbet

alijs ſoliditatẽ ⁊ ſtabilitatẽ.tũ etiã qꝛ ipſa hʒ as de
3

ſpẽ.⁊ multũ de ma.ſᷣ ꝙ dictuz ẽ aliqᷓ ex aq̃ eẽ

dico nõ qtũ ad pᷣdniuʒ actiue q̃litatis vel paſſiue.S

cta. H
eſt qꝛ magis in eis qᷓ; in alijs dñat᷑ nã aquea.hoc aũt

iuſtos oia qᷓcunq; facta ſunt.ſunt pducta. ⁊ aialia

ſenſibilia. ¶ Itẽ phs.hõ ẽ finis dãmõ oim coꝝ qᷓ

ſunt. ͤ et ſenſibiliñ. ¶ Gtez oia bona optant nõ qd/
cunq; ſ̊ ſummũ.ſicut vult dyo.et phᷣs.ſᷣ int᷑ creatu/

ras inferioꝛes ſolus hõ natꝰeſt imediate ad deũ per

tin gere. alie ereature oꝛdinant᷑ in finẽ mediãte ho
mine. ᷣ qdð in finẽ oꝛdinat᷑ alio mediãte ẽ ꝓpter ille.
goia ſenſibilia facta ſunt Ppe hoiem. ¶¶ Sʒ Z. Tãte
dignitatis ẽ eſſe rerũ finẽ ſicut eſſe pᷣncipiũ.h̊ᷣ ſenſibi
lium aialiũ ſolus deus fuit pᷣncipium ita ꝙ nõ bõ.S
eorundẽ finis eſt nõ bõ ſ̊ deus.. Item quedã ſunt
agialia ꝗᷓ nõ valent boi niſi ad eſum. q̃dã non valent

niſi ad veſtimẽtũ. ſi hõ ſtetiſſet his nõ indiguiſet.

qtũ ad aliquã cõfoꝛmitatẽ nature ꝑ quã illa qᷓ ex ad

24 ꝓducta ſüt in aqͥs magis delectãt᷑ eẽ. Et qm̃ humoꝛ
aqueus ẽ in duplici dꝛia. vicʒ in rõe humoꝛ fluctua
tis.⁊ i rõe vapoꝛis exalantis.iõ aq̃ ẽ pncipin duplic

generis aialiũ.ſcʒ nataliuʒ et volatiliũ. HNataliũ vᷣm

rõem humoꝛis.⁊ iõ illa remãſerũt in aqͥs. Aolatiliũ
rõe vapoꝛis.⁊ iõ cũ ille vapoꝛ ſit cõmixtꝰaeri ⁊ ferat
ſurſũ.volatilia ĩ aere ſubleuãt᷑.⁊ eouſq; pñt aſcendẽ
qᷓuſq; inueniãt aerẽ humidis exalationibꝰpingueſcẽ

tẽ.Et h ẽ qʒ dicit Aug.iij.ſuꝑ geñ.ad lit. Iſte ĩferioꝛ

acr qͥ excipit exalationes humidas maris ⁊ tre ⁊ ad
aues ſuſtinẽdas qͥdãmõ craſſat᷑.nõ uiſi ex aqͥs acci/

pit aialia. Qð em̃ eiꝰpumidũ ẽ h̊ poꝛtat alitũ coꝛpa
q̃ ita vtunt᷑ pennis volãtes quẽadmodũ piſces qui
buſdã ſuis alis natãtes.ꝓinde ſciẽt᷑ ſpũs dei ex aqͥs

dicit eẽ ꝓducta volatilia. Aqrũ em̃ na biptitũ locũ

ſoꝛtita ẽ. inferioꝛẽ ſcʒ in vnda labili.ſupioꝛẽ vo in au
ra flabili.illũ deputatũ natantibꝰ.iſtũ volãtibꝰ.ſic q̊

elemẽto cõgruos etiã duos ſenſus aialibꝰdatos vi
demꝰ.olfactũ exploꝛãdisvapoꝛibꝰ.guſtũ exploꝛãdis
liquoꝛibꝰ. EEx pᷣdictis igit᷑ pʒ rñſio ad qõem ꝓpoſi

tam.pʒ etiã rñſio ad obiecta.qꝛ in coꝛpibꝰ aialiũ p/

dñant᷑ elemẽta paſſiua qᷓ;tũ ad q̃ntitatẽ molis.ſicut

oñdũt rõnes ad ꝑtẽ pᷣma inducte.pᷣdñant᷑ nibhilomi
nus ⁊ actiua q;tũ ad quãtitatẽ vᷣcutis.ſicut oñdunt
Ad illud vo qð obz

25 rones q̃tuoꝛ in Zꝛiũ adducte.

q̃nto ꝙ in volatilibꝰpᷣdñet᷑ aer ᷣm quãtitatẽ.qꝛ aer

mouet᷑ ſurſũ.dm ꝙ cũ dẽ ꝙ motꝰſeqͥt᷑ nãm pᷣdñan

tis. B ven ẽ de motu nali qͥ debet᷑ coꝛpoꝛi rõe ſui pun

deris.nõ tñ ẽ veꝝ de motu aialis q̃ ẽ de vᷣtute ipſius
gie.coꝛꝑa aũt auiũ nature ſue relicta nũqᷓ; aſcendẽt

in aera bᷣ deſcẽdũt ad trã.q' aũt aſcẽdãt hocẽ ꝑ vim
aie ſuffragantib? ſibi pẽnis ⁊ ſpiritibꝰinterioꝛibus ⁊
26 vapoꝛibꝰ ĩ gere eleuatis.¶ Ad illud qð obẽ ꝙ aues

oꝛnãt aera. dom q; nõ dicunt᷑ oꝛnare aera.qꝛ ibi ma
gis qͥ eſcant q́; in fra.hoc em̃ ẽ falſũ.in fra em̃ qͥeſcũt

—

⁊ ab ea recipiũt alimentũ.ſ̊ rõ huiꝰ ẽ qꝛ auiũ actꝰ eſt

motus maxime in volatu.⁊ qꝛ illũ exercent in aera.

ideo dicunt᷑ aerea decoꝛare ⁊ oꝛnare. Dotiſſimũ em̃

actum ſuum ibi exercent.

& hbmòi aialia.aut facta eſſent fruſtra.aut nõ ſunt fa
cta ꝓpter hoiem. Si tu dicas ꝙ deus ea fecit quia pᷣ/
uidit hoiem eſſe lapſurũ.tunc videt᷑ ꝙ in voluntate
hois et ptãte cõſiſteret vtrũ illa aialia fruſtra eſſent
qd falſum ẽ. ¶ Itẽ ſi aialia facta ſunt ꝓpter boiem.
& nulla debent eſſe facta ↄtra hoiem.ᷣ multe beſtie

homini ſunt nociue.g non debuerũt fieri in ᷣmaria

eñ.ix.oẽs piſces maris

pter boiem. Et q ſic.

rerũ cõditione.aut certe fruſtra facte ſunt. Si tu di -
cas ꝙ beſtie nõ pñt nocere ſi hõ nõ peccaſſet.tũc vi

detur ꝙ poſt pctm̃ hoĩs fuit noua potẽtia eis tradi/
ta. ¶ Ite ſi aialia facta ſunt ꝓpt᷑ babitationẽ homis
decoꝛandã.cũ in ſtatu innocentie nõ deberet habita
tio fedari.videt᷑ ꝙ nõ debuerũt coꝛruptibilia aialia
fieri q̃ ſuis coꝛruptionibus ⁊ exalationibꝰinficerent
gerẽ. Si tu dicas ꝙ nõ coꝛrũperent᷑.hoc eſt ð Aug.
ſupꝑ geñ.ad lit. li.iij.qᷓ dicit tunc facta eẽ aialia viuen
tia de rapina.Ait em̃ ſic.q̃dam refectionẽ coꝛpis ſui

ex alioꝝ qᷓrunt coꝛpibus.vbi loqͥt᷑ de beſtijs. RẽE

cjs ſit de boc ſiue moꝛiant᷑ ſiue nõ moꝛiant᷑.vi/
etur ꝙ aialia q̃ alia deuoꝛãt hois habitationẽ deho

neſtent.cũ ea deſtruat q̃ ad ipᷣius faciũt decoꝛẽ ⁊ oꝛ

natum.¶ R. ad pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notandũ
ꝙ finis ad quã res oꝛdinant᷑ duplex eſt. Quidã em̃
eſt finis pꝛincipalis et vltimus.quidam eſt finis ſub
fine.Si pᷣmo mõ loquimur de fine.ſicut omniũ crea

turarum tam rationaliuʒ q; irrationalium finis eſt

deus.quia om̃ia ꝓpter ſemetipᷣm creauit altiſſimus.
omnia em̃ fecit ad laudẽ ſue bonitatis.Si autem lo
quamur de fine nõ pꝛincipali qͥ eſt finis quodãmo/
d. ct finis ſub fine.ſic om̃ia ſenſibilia alia facta ſunt
ꝓpter hominẽc. Et hoc inſinuat ph̊s cũ dicit. ſumus

finis nos quodãmõ omniũ eoꝝ que ſunt. Inſinuat

etiã ſcriptura multo excellẽtius cũñ dicit.faciamꝰbo/
minẽ ad ima.et ſimi.no.⁊ pᷣſit piſ.maris ⁊cc.quia em̃
bõ rõnis capax eſt.ido bʒ libertatẽ arbitrij.⁊ natus
eſt piſcibꝰ dñari.quia vo ꝑ ſilitudinẽ natusẽ in deũ
tendẽ iniediate.iõ oẽs creature rõnales ad ipᷣm oꝛ/

dinant᷑.vt mediãte ipo in finẽ vltimũ pducant᷑. xt

ſic concedende ſunt rationes oſtendẽtes animalia
Apter hominẽ facta cẽ.¶ Ad diſſolutionẽ aũt rõt
inqucunt᷑ in Sꝛiũ notandũ ẽ ꝙ alit᷑ oꝛqinant᷑ aia

Ad diſſolutionẽ aũt rõnũ

ſitheb
inſhui
Ghinrii
Sl
rt iui
panan⸗
un .
irion
minmn
ſotunet
Ctobrltu.
tigtont
libctendi

doceidt
ſͤiſcitfi
Ntecrc
scon
ſttennn
teſonto
ſsdin
hoceit
hüpotenti
hoſeamiſi
ſein,
Pbesioen
ſchrcig
fotirde⸗
huiede
ſaoni
ſaſini
ſliſce⸗
Mefſi
bo⸗
alinedi
len
Anühe
htnne;
bboiih
linita
nodadg
ctan
anne
wnin
tfrun
N
Win

Pea

nbene
mingſchin
1 Khige⸗
emmni,
Gcheapien
gteuftüii
ltinienenr
vuagur
tkiten,
riiai
rſil
inchüßee
nlgtͤ
Zmgit
un ͤmn
bisſiite

S=

=
= E

=

fuſten anttüit

=6ärꝛͤ

Aseſtgi
ce gun
ilufn
cnſun gyhin
Riminirttft
i iniinnn
win d⸗
iuuirtien⸗
Uupmrtncond⸗
tnhtninebons

— =

müer
Cneli iit

Atinifffem
aind
uniniayei
Pr is Nt
eminid,
btnininh
ütdtN
mückwnd

ſck Qiii

unckfeft

Eeſatornide.

nimn ii
Cetitiit
460 mt
ſnsgnii
ulufni
ai da in
ve⸗ it)⸗
narlun
rsti
awim,
nnpiſer
sttine,
ſaccn
im
nini n
OGiei

=
☛

7

29 Planũñ ẽ etiã ꝑ ̊ illud qð obẽ in ꝛiũ.

-

lia ad hoĩem vm ſtatũ innocẽtie.alit᷑m ſtatũ natu/⸗
re lapſe. Scom ſtatũ innocẽtie oꝛdinant᷑ ad hoĩem
fFm rõnẽ qdruplicẽ. DPꝛima rõ ad manifeſtandum
eiꝰ imperiũ qdð manifeſtarẽt dum ei ꝑ oia obedirẽt.
Scda ad decoꝛandũ hois habitaculuz. ꝑpulcrũ em̃

erat hitaculũ hois aialiũ multiplicatõne nõ ſolũ ar-

boꝝ decoꝛari. Tercia ad excitandũ hois ſenſũ.vt in
ipſoꝝ aialiũ naturis diuerſis.vidẽt hõ multifoꝛmi/
tatẽ ſapie cõditoꝛis.Quarta ad moderandũ eiꝰ affe
ctũ.vt dũ hõ vidẽt aialia ᷣm rectitudinẽ ſue nature
currẽ. ⁊ amare illud ad qdð nalit᷑ facta ſunt.ex h exci
taret᷑ ad amandũ deũ. Et ꝓpt᷑ has rõnes nõ ſolũmõ
fecit de?iumẽta.ſ etiã beſtias ⁊ pecoꝛa. oia em̃ faciũt
ad bois vtilitatẽ m rões pᷣdictas. Scom ſtatũ na-
ture lapſe oꝛdinant᷑ iſta aialia ad vtilitatẽ boĩs. ſed
alit᷑ beſtie.⁊ alit᷑iumẽta. Jumẽta em̃ ⁊ pecoꝛa oꝛdi/
nant᷑ ad releuandũ hoĩs indigentiã qtũ ad cibũ.et
qꝙtũ ad veſtimentũ.⁊ qᷓ;ẽtũ ad obſequiũ.ſicut ſunt ed

⁊ aſini.⁊ q;tum ad ſolaciũ.ſicut q̃dã aues ⁊ catuli ?

ſilia. ⁊ ſic facta ſunt ꝓpt᷑ boiem rõne q̃druplici. Silr
aialia ſiue beſtie noxie oꝛdinant᷑ ad hoiem ſm q̃dru
plicẽ rõem et vtilitatẽ quã ponit Aug.ſuꝑ Geñ.ad
lr̃am li.iij.dicit em̃ ꝙ aut penalr ledunt.aut ſalubꝛit
exercẽt.aut vtilit᷑ pbant.aut ignoꝛãter docẽt.Et ſic
pʒ ꝙ tã beſtie qᷓ; reptilia ⁊ iumẽta facta ſunt ꝓpt᷑ ho
minẽ.ſiue in ſtatu innocẽtie.ſiue ĩ ſtatu nature lapſe
d ülð em̃
qð obꝛ ꝙ eẽ finẽ ẽ magne dignitatis.ddim ꝙ veꝝ eſt
fine pncipali qꝗͥ ẽ finis carens fine.nõ aũt ẽ veꝝ de

30 fine qͥ ẽ finis qdãmõ.¶ Ad illud qð obꝛ de aialibꝰ ñ

valentibꝰ ad eſum ⁊ veſtitum. Rñderi pᷣt ꝙ illa fecit
deus qꝛ puidit hoĩem lapſurũ.eſto tñ ꝙ nõ laberet
nõ tñ erũt fruſtra.hẽent em̃ pᷣter releuationẽ indigẽ/

51 tie qᷓdruplicẽ vtilitatẽ.ſicut det᷑minatũ ẽ S.Acdil/

lud qð obẽ de beſtijs qᷓ ſunt ð hoĩem.dom q; bomie
ſtante nulla aialia ipᷣm offenderẽt.ᷣ oĩa ſibi mãſue/
ta eſſent.ſicut aliqñ diuino imꝑio fere crudeliſſime
ſctis dei mãſuete facte ſũt.vt leones danieli.ꝙ autẽ

noceãt vel offendũt h̊ eſt ꝓpt᷑ pctm̃ hoĩs.nõ ꝓpt᷑ no/

uã potentiã eis datã.ſᷣ ꝓpt᷑ dignitatis pᷣſidentiã ab
boie amiſſꝗ.vñ ſicut oculꝰſanꝰa ſole nõ ledit᷑.ſᷣ cum
efficit᷑ lippꝰſtatim offendit᷑.nõ ꝓpt᷑ mutationẽ factã

82 in ſole.s i oculo.ſic ⁊ in ꝓpoſito itelligi pᷣt.¶ Ad ills

qd obijcit᷑ ꝙ hoĩe ſtante nõ debuerũt fieri animalia
moꝛtalia. dicendum ꝙ ſicut animalia ſua vita babi/
bitationẽ hoĩis decoꝛãt ⁊ oꝛnãt.ſic etiã moꝛte ſua ex
ſucceſſione faciũt ad vniuerſi decoꝛationẽ.⁊ ſiẽ aĩa/

lia ſeinuicẽ iuuãtia ſunt rõ ſapie excogitãde.ſic etiã

aialia ſeſẽ offendẽtia.⁊ de carnibꝰalioꝝ aialiũ nutri/
mẽtũ ſumẽtia.qꝛ illa coꝛuptio aerẽ hois nõ inficẽt.
eius odoꝛatũ offendẽt. ſ̊ potiꝰ qdã ſucceſſione et
oꝛdine dũ aialia ſibi ſuccederẽt.vniuerſuʒ decoꝛarẽt
tãq́;ᷓ pulcerrimũ carmẽ in qͥ ſillaba ſuccedit ſillabe.
Silr dũ beſtia aliud aial comedẽdo occidẽt in hoĩs

bitatione diſcoꝛdiã nõ facẽt.ſ̊ potiꝰ occaſionẽ erudi
tiõis hoi pᷣberet. Et h̊ ẽ qd dicit Aug.iij.ſuꝑ geñ.ad

lit.nimirũ alie beſtie cibi ſunt alioꝝ.nec recte poſſu/
mus dicẽ ꝙ nõ eſſent alie qbꝰ alie veſcerent᷑. hñt eñ
oĩa qᷓ;diu ſunt mẽſuras.numeros.⁊ oꝛdines ſuos.q̃

ciũcta merito ↄſiderata laudant᷑.nec ſine occulta ( ꝓ cer. Prin corpis mmriruginte dedith
ꝓduci. cñ em̃ coꝛpꝰeius ſit cõpletiſſimũ inter cetera
coꝛpa. ⁊ quãto aliqͥd pletius tãto poſteriꝰ.poſt oĩa

fuo genẽ) moderatõe pulcritudis tꝑał ex alio i aliʒ
trãſmutant᷑.⁊ certe oĩibꝰtalibꝰiferioꝛis creature mo
tibus pᷣbent᷑ hoi ſalubꝛes ãmonitões.deinde planiꝰ
exẽplificat.Et ex his pð rũſio ad obiceta.
(Ducſtio⸗h. 2-

¶ Be oꝛdine pductõis ſenſibiliũ qntu eſt ex tte tpis.

et bꝛuta. ¶ Itẽ pᷣncipal dz pmo fieri. h
cpaliꝰopꝰfuit diei ſexti.gᷓ debuit añ fieri qᷓ fierẽt ſer
ſibilia ſiue bꝛuta.qð ẽ õ oꝛdinẽ ſacre ſcpᷣture.¶ Itẽ

AX

. . — “H””DMR
Et dicit ſcpᷣtura q; volatilia ⁊ natatilia facta ſunt in

vno die ſcʒ. v. greſſibilia vo cũ hoie facta ſunt die al
tero ſcʒ. vj. KLona iſtũ oꝛdinẽ obꝛ ſic pᷣmo ex ꝑte
ipᷣoꝝ aialiñ ſenſibiliũ ĩ ſe. Scdo vᷣo in ↄpatõe ad ho

minẽ.¶¶ ¶ðtra pᷣmũ obꝛ ſic. Uno die fuert oĩa elem̃/

ta diſtincta.nõ ſolũ aer ⁊ ignis.S etiã aq̃ ⁊ terra.igit
pari rõe a ſũmo opifice debẽt fuiſſe oꝛnata.igr i vno
die debuit fieri oꝛnatꝰ aeris ⁊ aq̃ ⁊ re. Btboichin⸗
ctio dieꝝ fit penes diuerſitatẽ opationũ. ſi tria ſũt
clementa que oꝛnant᷑ ex aialibus.et tria ſunt gene/
ra aialiũ.ſcʒ volatilia ⁊ natatilia ⁊ greſſibilia.videt᷑
q;/ ꝓduci debuer̃t ſaltẽ in tribꝰdiebꝰ.¶ Itẽ tra pꝛioꝛ
oibꝰ ꝓducta cẽ.g̊ pᷣoꝛ oibꝰdʒ eẽ oꝛnata.& illa q̃ terrã
oꝛnãt pᷣus ꝓduci debuerũt qᷓᷓ illa qᷓ oꝛnant aquã vel
gerẽ. ẽcñ ꝓducũt᷑ aialia oꝛnatia elementa.aut
ꝓducunt᷑ ſᷣm oꝛdinẽ dignitatis vt incipiat᷑ a ſupꝛe/
mo.aut ſᷣm oꝛdinẽ aſcẽſionis.vt incipiat᷑ ab ĩfimo.

Si pᷣmo mõ.j debẽt pᷣus fieri oꝛnatꝰ ignis qᷓ; geris.

Si ſcdo mõ.& pᷣus debẽt fieri oꝛnat? terre qᷓ; aqᷓ.q̃ꝛ
vtrũq; repugnat ſacre ſcpture.⁊ oꝛdinatõi ꝓductio

nig us det minate qᷓ;tũ ad ꝓductionẽ ipᷣoꝝ aialiũ.

Htẽ obꝛ oꝛdinẽ ꝓductòis aialiũ in ↄpatione ad
hoĩem.õ em̃ plus cõuenit cũ angel ꝙ; cũ beſtijs.

magis debuit ꝓduci eodẽ die cũ angelis.q; eogẽ die
ciũ beſtijs.S uctio hois ⁊ beſtiaꝝ nõ recte facta ẽ

in eodẽ die. Itẽ plus cõuenit irrõnale cũ irronali
qᷓ; cũ hoĩe ſiue rõnali.g& magis cõpetẽs fuit in eodeʒ
die ꝓducẽ oia aĩalia irrõnabilia.qᷓ; ſi ꝭꝓducẽ hoiem
Si⸗ pᷣncipaliꝰopus dʒ pᷣmo fieri.ſᷣ hõ pᷣir

poſteriꝰmagis indiget pᷣoꝛi qᷓ; ecõuerſo.ſᷣ bꝛuta aia/

lia magis indigebãt hoie.qᷓ; ho indigẽt eis ſᷣm illum
ſtatum. g& añ debebat hõ ꝓduci qᷓ illa in eſſe ꝓdirẽt.
dum q; in ꝓductõe ſenſibiliuʒ duplex attẽdit᷑ ʒ ʒ
oꝛdo.vnꝰſcʒ ſᷣm diſtinctionẽ diei a die.alius ſcʒ ſᷣm
oꝛdinẽ eoꝝ qᷓ eodẽ die pducta ſunt. Pꝛimꝰ aũt oꝛdo
attendit᷑ ᷣm exigentiaʒ finis et materie.⁊ qꝛ volati⸗
lia ex aqs ꝓducta ſunt put aqᷓ cõiter accipit᷑ ad bu/
moꝛẽ ⁊ vapoꝛẽc.⁊ ſũt ad oꝛnatũ nature pcucided

ſacra ſcptura dicit ea eẽ facta vno die. Quia vo greſ

ſibilia ñ ſolũ rõnalia ̊ irrõnalia ad oꝛnamẽtuʒ terre

ſpectaãt.⁊ ex eadẽ mꝗ ſũt ꝓducta ſcʒ terra.iõ ñ eodẽ
diẽ ß̃ alio a pᷣdictis facta ſunt.ita ꝙ ſicut vno die oꝛ/

nata ẽ nã celeſtis ſcʒ q̃rto.ſic vno die oꝛnet᷑ na elem̃
tar ꝑſpicua ſcʒ q̃nto.⁊ alia terra ſcʒ ſexto.⁊ ſicut nã
celeſtis pᷣcedit elemẽtarẽ ꝑſpicuã.⁊ ꝑſpicua opacã.
ſic naꝝ baꝝn oꝛnamenta ſunt oꝛdine tpꝑi coꝛrñdente

ꝓducta. Scs aũt oꝛdo qͥ ẽ inter ea qᷓ ꝓducta ſunt

eodẽ die attẽdit᷑ ᷣm pᷣcellentiã ꝑfectõis nature.pᷣus
em̃ ꝓducit᷑ qd ipfectũ ẽ.⁊ deinde qð pfectũ.qꝛ nõ eſt
oꝛdo vt a magis cõpleto ꝑueniat᷑ ad minꝰ cõpletũ.

⁊ iõ ſcpᷣtura pꝛiꝰdicit ccẽ ꝓducta natatilia die qͥnto.

q ſunt minꝰ ꝑfecta qᷓ; volatilia.⁊.ſiłr i ſexto die pꝛiꝰ

dicit eſſe ꝓducta irrõnabilia ꝙᷓ; hoiem. qᷓuis multi/
plex poſſit aſſignari rõ q̃re hõ poſt creaturas ẽ ꝓdu/

ctus. Occurrit ãt triplex rõ ad pñs q̃re pꝰoia pdu/
ctus ẽ hõ.ſc ꝓpter ꝑtiũ coꝛpis młtitudinẽ. ꝓpter aie
coꝛpis diſtantiã.⁊ ꝓpter totiꝰ cõpoſiti ꝑfectioneʒ.

Pꝛopter ꝑtiũ coꝛpis multitudinẽ debuit h vltimo

Sacernt. Dronter gien coꝛpis diſtãtia debuit
ieri poſt cetera.qꝛ em̃ diſtat aia a coꝛpe.et nõ ſolum

ſicut foꝛma a mã. etiã ſicut ſpnale a coꝛpali.⁊ ſicut

pꝑpetuũ a coꝛruptibili.iõ magna diſtãtia cgn debuit
b9 5

interuenire inter ꝓductionẽ boĩs q;tũ ad mãle pꝛin
cipiũ ⁊ cõiũctionẽ ſuaꝝ ꝑtiũ.vt ꝑ diſtantiã tꝑis in/
telligeret᷑ diſtãtia pᷣncipioꝝ ↄſtituẽtiũ.Et ꝓpt totiꝰ
cõpoſiti ꝑfectionẽ.poſt cetera debuit hõ ꝓduci.quia
em̃ de ſua dignitate ⁊ cõplemẽto finis ẽ oim coꝛpo/
raliũ.iõ poſt oĩa erat ꝓducẽdus.vt ſua ꝓductõe fini

ret ⁊ Slarc oĩa pᷣcedẽtia.tanꝙꝙᷓ finis cõplet qd ad
ꝛinari bʒ. ⁊ ſic pʒ ꝙ diuina ſapia ĩ ſalua

ipᷣm o
35 ſenſibiliũ bᷣuauit oꝛdinẽ ↄueniẽtiſſimũ. Ac illud
S qð pᷣmo obꝛ ꝙ elemẽta ſil ſunt diſtincta.dðm ꝙ ñ
eſt ſile.qꝛ diſtinctio nõ ẽ i vno elemẽto niſi reſpectu
alteriꝰ.iõ nõ pᷣt vnũ elemẽtũ diſtingui ab alio q̃ͥn al

terũ diſtinguat᷑ ab eo.nõ ſic aũt ẽ in oꝛnatu.oꝛnatꝰ

36 em̃ vniꝰelemẽti nõ necio reſpicit alteꝝ.¶ Ad illud
q obꝛ ꝙ tria ſt᷑ elemẽta q̃ oꝛnant᷑.S ⁊c.ðdim ꝙ et ſi
tria ſint.oꝛnatꝰtñ duoꝝ ſcʒ aeris ⁊ aq̃ nõ reſpicit il/
la vt duo ſũt. ſᷣ vt i vno cõicãt ſcʒ i nã aquesa ſicut S
determinatũ cẽ.⁊ iõ duoꝝ oꝛnatꝰ ad cãdẽ diẽ ſpectat.
2 pꝓductio aialiũ q̃ illa duo elemẽta oꝛnãt ĩ vno die
57 eſt facta. Ac illud qð obẽ ꝙ tra pꝛioꝛ eſt ꝓducta.
dõom ꝙ fal 1S in FEn geñ.tfra nõ accipit᷑ ꝓ elemẽ
38to ſ ꝓ mꝗ. ¶Ad illò qð obẽ de igne ꝙ qꝛ ẽ pcipuus
int᷑ elemẽta debẽt pᷣus oꝛnari.ddm ẽ ꝙ; ꝓpter q̃litatẽ
actiuã nõ pñt ĩ eo viuẽ aialia.⁊ ꝓpt᷑ nimiã diſtantiã
ꝗ nobis nõ eẽnt vſui hois apta.⁊ iõ nõ detminat᷑ eiꝰ
59 oꝛnatꝰ? nec pᷣus nec antea.Terre vᷣo oꝛnatꝰ oꝛdinãt᷑
poſtremo /ꝓ eo ꝙ ipᷣa ẽ infima ⁊ obſcura.⁊ iõ maioꝛi
indiget oꝛnamẽto. ⁊ ꝓpt᷑ ̊ oꝛnat᷑ plant et aialibꝰet
mineralibꝰ.⁊ in eiꝰoꝛnatu cõſiſtit totiꝰoꝛnatꝰcõple/
mentũ q'tũ ad biem q ẽ pcipuus int᷑ oia alia aialia
40 illud vo qð obẽ ꝙ bõ debuit ꝓduci cũ angelis
cũ qͥbus mag cõicat.ddin ꝙ et ſi mag cõicat qntũ
eſt a ꝑte aie.nõ tñ qᷓntũ ẽ a ꝑte coꝛpis.Similr᷑ ad ſc/
quens dm eſt ꝙ qᷓ;uis greſſibilia ⁊ volatilia magis
cõicẽt i foꝛmali ꝑfectõe.n tñ tãtũ cõicãt qᷓntũ ad ele/
mentũ ex q̊ ᷣnepalr ↄſtituunt᷑ ⁊ qd oꝛnat.qdð qͥdẽ ẽ
4A clemẽtũ tre.Ad illud qð obꝛ ꝙ pᷣncipaliꝰopꝰdʒ eẽ
pus.dm ꝙ falſũ c.qꝛ in eis q̃ ꝓducunt᷑ pᷣus ẽ minꝰ
pfectũ q; magis ꝑfectũ ſm oꝛdinẽ gñatõis.quis ma
42 gis pfectũ ſit pᷣus ſᷣm oꝛdinẽ dignitatis.¶ Ad illud
dqds obr ꝙ poſteriꝰindiget pᷣoꝛi.dm ꝙ ven ẽ qñ ali
oꝛdinant᷑ ita ꝙ int᷑ ea cadit oꝛdo eẽntialis.qñ vo e
oꝛdo ſoliꝰcõgruẽtie ſicut ĩ ꝓpoſito.nõ ẽ neceſſe ꝙ ba
beat veritatee. 2
Queſtio. iij. f
oꝛdine ꝓductõnis aialiũ ad quietẽ. Et q̃rit᷑ vtꝝ
deðppᷣuſq;ᷓ aialia pduxit ab oĩ ope qeuerit. Et ꝙ ſic vr
ſcpᷣturã Geñ.ij.reqͥeuit deꝰdie.vij.ab oi oꝑe qð pa
rarat. aialia ꝓducta v. ct. vj. &Q poſt eoꝝ ꝓdu
ctionẽ ſeq̃t̃ qetatio. S oĩis opatio q̃ ꝑuenit ad
cõpletionẽ hʒ qetẽ ſubſequẽtẽ.ſ. ꝓductio creaturaꝝ
coylet in ꝓductõe aialiũ.⁊ maxie hois.ẽ vr̃ ꝙ poſtq
de? die.vj.alia ꝓduxit.ꝙ deinceps reqͥeuit. e di
ſtinctio dieꝝ ẽ ad nr̃aʒ iſtructionẽ.b.vj.diebꝰ pmiſit

de? hieſ opari.ſeptio pᷣcepit qͥeſcẽ ⁊ ceſſaẽ ab oi ope.

ſis illud mãdatũ rõeʒ bʒ ex pmaria reꝝ er
ꝙ aialiũ pductionẽ ſubſecuta fuerit qes. ¶ Itẽ ois
creature ꝓductio finẽ bʒ et fminũ.& ſilłr dies oĩs in
3 lija auat hʒ xſperã..vij.diei pᷣm ſcpturã nõ
aſſignãt᷑ veſpe. pꝰ ſeptimũ diẽ n ſa dnt ꝓducta.
⁊ in.vj.die ꝓducta ſt᷑ aialia.g 2 ſc ra. Joh. v.
pꝛ meꝰ oꝑat᷑ vſq; mõ.⁊ ego oꝑoꝛ. ſi vſq; mõ oꝑatꝰ
eſt. vr ꝙ. vij.die nõ ceſſauit ab oꝑe. ¶ tẽ. vij. dies.
aut ẽ nouus dies pᷣter dies pᷣcedetes.aut nõ. Si nõ.
Fnõ dʒ alijs cõnumerari. Si ſic. ⁊ illũ fecit deꝰ.ᷣ cõ/
ſtat ꝙ nõ reqeuit ab oĩ oꝑe poſtꝙ; ꝓduxit aialia.Si

numerat᷑.eadẽ rõe ⁊ octauꝰdebẽt nũerari.

Ac illucd

qjeſcit. oĩs igit᷑ agẽs ꝑfect

— .

MEI * Herg Ern⸗ . 13 E re⸗
quies aut cõnotat aliquẽ effectũ aut nullũ.Si nullũ
ↄnotat.g ab eterno reqͥᷣeuit.igit᷑ añ reqͥeuit qᷓ aliq̃d

Si cõnotat aliquẽ effectũ.⁊ iſte effectꝰnõ fuit ĩ diebꝰ
pᷣcedẽtibꝰ. aliqᷣd nouũ ꝓduxiti die.vij.nõ reqͥe⸗
uit ab oiĩ oꝑe ſuo poſtq; ꝓduxit aialia die.vj. Iteʒ
deꝰ creat qͥtidie nouas aias ⁊ infundit coꝛꝑibꝰ.crea-
re aũt ẽ opꝰſoli deo ꝓpꝛiũ. nõ videt᷑ ꝙ ab opatione
rartpyvie d Ge⸗ aialia q̃dã ꝓducũt᷑ ꝑ putre
factionẽ.̊ᷣ ↄſtat ꝙ illa nõ ſunt ꝓducta in ſex diebꝰſi⸗

5

ctione nouaꝝ ſpẽꝝ i genẽ aialium. Itẽ qᷓdã aialia
gñant᷑ ꝑ cõmixtionẽ. ſicut mulꝰex eqᷓ T aſino.hec aũt
in ſex diebꝰnõ fuer̃t facta.nec in eẽ idiuiduali.nec in

pꝛias ⁊ nãs. vr ꝙ poſt.vij.diẽ nõ ceſſauerit a pdu

tu dicas e dies ille nõ viffert a p̃cedẽtibꝰniſi Sm nu
men. ſic differt. viij. ⁊. ix. ſic deinceps. Bar⸗

ꝓducẽt. ꝑenes reqͥ etationẽ nõ dʒ accipi aliqͥs dies

cut dicit Aug.iij. ſuꝑ geñ. ad lit. et hmõi bñt ſpẽs p-

ſua ſxẽ.ᷓ pꝰſextũ diẽ nõ ceffauit a ꝓductõe.non

ſolũ qtũ ad indiuidua.ſᷣ etiã q;tũ ad ſpẽs ⁊ genera.
ad dtcton itclligeni noranſct arti
ex pfect?. opus inchoat vt ad ꝑfectionẽ ꝑducat. ⁊ ſi
cut intẽdit ita facit ſi ꝑ oĩa ſufficiẽtia vᷣtutis agentis
ſibi ſuppetit.cũ aũt ad pfectionẽ deduxcrit.hʒ qdð in-
tendit.oẽ aũt opans pt᷑ a obtento eo ꝓpt qð agit

cũ igit᷑ de ſr ggens pfectiſſimꝰin pducẽdo ipᷣm vni⸗
uerſum. neceſſe ẽ & ipᷣm aliqñ qᷣeſcere.S cũ duplex ſit
agẽs.qͥddã qdð mouet᷑ ⁊ laboꝛat in ſua oꝑatõe.q̊ddã
vo qð nec mutat᷑ nec variat᷑.illud qdð pᷣmo mõ agit
ꝗeſcit ꝑ qͥetationẽ.qᷓ quidẽ ẽ puatio motꝰ⁊ laboꝛis.
ſicut ẽ agẽs creatũ.illud vᷣo qdð ſcdᷣo mõ agit ⁊ qͥeſcit
q̃etatione.nõ qᷓ ſit laboꝛis vel fatigatõis pᷣuatio.ſ q̃
eſt ceſſatio ab ope ꝓpt᷑ iius ꝑfectionẽ.⁊ ſic dꝛ deꝰab

oi ope qᷣeuiſſe cũ vniuerſũ ꝓduxerit ad eẽ ꝑfectũ.et .D
ſicdeuit cũ ad pfectũ eẽ dqurit. Dꝛopt qd noõnd ep 44

duplex ẽ ꝑfectio vniuerſi.vna ⁊ pᷣcipua ſᷣm eẽ pma/
nẽs.alia ẽ m ipᷣius eẽ decurrẽs. Pꝛima attendit᷑ in
cõpleta exiſtentia pᷣncipioꝝ.⁊ cõpleto nũero ſpẽn. ᷓ

q̃dẽ ſpẽs nãm gencris ꝑticipãt ſᷣm rectã ⁊ oꝛdinatãa

intẽtionẽ nature. Scda vᷣo ꝑfectio ↄſiſtit ĩ pductõe
eoꝝ q̃ ꝑ tpa decurrũt ⁊ ſibijpſi ↄñter ſucccdũt.ex cu
ius ſucceſſionis oꝛdinatõe reſultat qᷓdã vnitat pul⸗

critudo ⁊ ꝑpfectio. OQm̃ igit᷑ ᷣm pᷣmã pfectionẽ deus

vniuerſũ i ſex diebꝰad eẽ ꝓduxit ſcʒ qtũ ad cõpletã
exiſtẽtiã pꝛicipioꝝ.⁊ q;tũ ad cõpletũ numeꝝ ſpẽꝝ.iõ

dẽ reqᷣeuiſſe ab oi ope qd patrarat. Quia vo ↄtinue 45

opat᷑ ad reꝝ ſucceſſionẽ ꝑ ꝓpagationẽ ⁊ idiuiduoꝝ

—

mttiplicationẽ.iõ dꝛ oꝑari vſq; mõ.⁊ ex hbis pʒ rñſio

ad qõem ꝓpoſitã.¶ Cocedendũ ẽ em̃ ꝙ ad ꝓductio

45½

ſic opat᷑ vt aliqñ qeſcat.

nẽ aialiũ maxie hois ſecuta ẽ qͥes in die.vij.nõ quia

facta ſit laboꝛis fminatio.ſᷣ qꝛ facta ẽ opis inchoati

cõpletio.⁊ cõcedẽde ſũt rões Epbantez Ad ills
qð obꝛ in ↄꝛiũ de Joh̊.v.p meꝰopꝑat᷑ ⁊c.i pʒ rñſio.

obijcit em̃ de illa opatõe q̃ ſpectat ad oꝑationẽ vni/

uerſi m eẽ decurrẽs. nõ ym eẽ pmanẽs.Ac illud 406

qð obꝛ ꝙ fecit diẽ.vij.ddm qꝙ dies.vij.no fuit alius
ſxẽ a pᷣcedẽtibꝰdiebꝰ.imo q̊dãmõ iã erat i alijs pdu/
ctus.⁊ iõ ad pᷣmũ ↄplemẽtũ vniuerſi nibil addebat
rõe ſui.⁊ iõ eiꝰ ꝓductio nõ repugnabat quieti ſᷣm q;
q̃es dicit ceſſationẽ a ꝓductõe coꝝ q̃ ſunt de pꝛinci-
pali vniuerſi ↄſtitutõe.enumerat᷑ tñ cũ pᷣdictꝭ diebꝰ
magis qᷓ; dies.viij.vel.x.pt᷑ ceſationẽ ab oꝑe cõſti/

tuendi vniuerſũ.ſᷣm quã nõ attendit᷑ nũeratio die-

pʒillij enũerat᷑ dies nonꝰ.p fit regreſſus ad pꝛicpiũ

ꝙ nõ hñt tminũ.⁊ iõ.vij.dies nõ dẽ hꝛe veſperã.ne

. E
Papema
aioe oĩ

uufit
nii luqn
denſutifu
toſitpcl
Nſtot
alleeatbes
Aloünaniott
ſeigimöſun

Am
hepune

Poan

hungtupd

ſeſonhcde
ventnn

dogteytn
tdi
Ghek ſbiinge⸗
San
elhu eßne
ſonecanclnni
tagcinug

Pa
ſhon

ceo
leſeſ 8
aliensn
Cucten
Mmrialſuin
Ggilot
gocthaem⸗
leſtein

„

neßipfohed

.

ien 4 (Ad ulud qdobi ꝙ requieſcẽ ab ope aut Sͤnotat Pducl bi
fectĩ alique. aut nullũ. dom e hm A feadte Vgduei hñt. ſieut Ermes pducunt᷑ ex bumano coꝛpe
eggnte gertts erens 5c Bmama
t cöõtẽplationẽ ſibi inberẽdo qeſcẽ. vel qͥeſcẽdo ſibi i foꝛma degenerare.et iõ nõ opoꝛtuit H̊ in
Wi berere. Scom aũñt alios ſctõs viã ibi in· ſe. nec ĩ ſuo ſili ad pꝛi et 5 uõ owꝛtuit Hpdac in
Miig⸗ cit effectũ nõ qᷣ ſit iĩ di 82 viã coõem qͥeſcere di tñ ſunt ſupflu⸗ pꝛimariã ↄſtitutõem vniuerſi.nec
NNkſd it i die ſabbati. ſᷣ qͥ pᷣceſſit. vñ deꝰ d?ꝛ decoꝛã ua. qꝛ vniuerſũ q́; te es dii SfS
ni S d rg ondc vefn Eddcnoninsadt dacnue erdti ria r gierrſtoe, S0
de . ac om̃e opꝰſuũ i die.vij.nõ quia tũ ucunt. qda fuerũt ĩ pꝛima reꝝ diſtinctõ 7 *
keenn 8 w ebͤſuͦmatu onit. ( Ad fle ctionẽ a tũc deſcen cunt᷑ p caténé. vi nobſte ro. aie roales ꝗᷓ ſe; pdu
agen 45 oñdit..¶ Ad illud qð obꝛ de creatione ꝓducte ſũ né. iõ nõ bñt rõem ſeminalẽ. in ſilti ff
atck aaesmn Ecn crenn nũc ai Leenz ꝓducte ſũt qũñ pducta fuit aia ade alẽ. in ſili tñ
koen iap. dom cq cu creant nuc zie ron ales nõ creat᷑ no nõ ꝓducit᷑ no ucta fuit aia ade.pꝰcuiꝰ ꝓductõ
niſn ua ſpẽs.̊ nouũ indiuiduũ.̊ aũt indiuiduũ nõ ẽ de 5 ꝓducit᷑ noua ſpꝑẽs.qᷓ;uis pducant᷑ n Panctoe,
Ræj oↄſtitutõe vniuerſi pꝛimaria. ⁊ iõ . iduñ nõ ẽ de dua. Quedã ſunt ꝗᷓ ꝓducte ſũ ucant᷑ noua indiui⸗-
nütifi, eeeevne⸗enan iõ ꝑ qetationẽ in ſab- ad rõem ſeminalẽ Pducte ſũt in pꝛimis diebꝰ ꝙᷓtũ
Until 49 excludebat᷑ aiaꝝ creatio. ill q; obr trefactionẽ inalẽ. nõ in ſili.ſicut ea q̃ giant᷑ ꝑ pu
itiii panctot eoꝝ qᷓ ſũt ꝑ putrefactionẽ ⁊ cõmixtionz ſi efactionẽ. ⁊ ꝑ diuerſaꝝ ſpẽꝝ cõmixtionẽ.O Ppu-
giündei q̃ ſunt noue ſpẽs.dm ꝙ tã illa qᷓ gĩant᷑ ꝑ putrefa unt qᷓ ꝓducta ſunt ⁊ in rone ſeminali et in necam
iliri ctionẽ qᷓ illa qᷓ giñant᷑ ꝑ diuerſaꝝ ſpẽꝝ cõmixtione plante et bꝛuta aialia q ꝓducunt᷑ ꝑ ꝗꝓpa ſcr
P Jgiane dineniav ie em ad i tris reꝝ gña pñt cunt᷑ ꝑ ꝓagationẽ.Et
punchenn ꝓducta ſunt i ſuis pꝛincipijs ct ronibꝰſeminalibus f 6n ñt reduci oia ꝗᷓ fint. 2 ptrrea nõ
irg quis nõ ſint ꝓducta ĩ ſini ᷣm foꝛmã pꝛincipia enim a veug, ucẽ aliqᷓ de nouo m qd dr̃ pte
hran pqucca i ſin rin fonnd painQpia enin FRabenbr r ,1,2Ers. . ni⸗
miigeeng eoꝝ ſunt de ↄſtitutõe pꝛimaria vniuerſi.vtpote ſpẽs t ib ſole. dr̃ ab oĩ ope requieuiñ. .
ſile. cõplete ⁊ rões ſeminales.ſ iſtaꝝ ſpẽꝝ actualł pes 1 ucit qd pꝛius nõ fuerit. vel in ſili ſpẽ ſe. qꝛ nibil
cnigta adpꝛünaris oſtituti ſtan ſpẽn actual erntia ſeminali.qᷓ tũc erãt de pꝛimari ill ſẽ. vel in rõne
Krinum namari oſtitutionẽ vninainõ heceat. a: ſeg x ſic cerqt de pꝛimaria oſtitutone vniuerſi
ſ 4 “ ſunt degenerãtes.⁊ q̃ſi.ꝑ qndã gñationẽ iarnt anatone pducrongin die ſorto ſenuis
Niniii Dilſ.xvj.de ꝓductõne creature ↄpoſite ex ſpũali ⁊ coꝛp.
cifin. pꝛincipium effectiuum. reↄpoſite ex ſpũali ⁊ coꝛpoꝛali ſq; de homine in ↄpatione ad
– — Ja ra nſs ſenn⸗ F hois creatõe ⁊c. Terminat⸗ ouaboptmis ptib bů̃
umtieſ Morn ature ſpũalis ⁊ coꝛpal diuiſim. Hic ſeqt tcia ps in qᷓ demi⸗ i qbꝰmgr detminauit de cõ⸗
i Aqucti E Katae Badſe⸗ Zät ps iſta Wadeere no 8 äeene de pquetoe arurwre woſſte
Mlins a aai ad ꝑmanẽtiã ⁊ durationẽ.j. di.xix. S Et blura oõni inat de hoie qᷓtũ ad ipius pꝓ
anigtitt In pꝛia agit de ꝓductõe bois ĩ ↄꝑatõe ad pꝛi .di.xix.Solẽt plura q̃n de pᷣmi bvis ſtatu. Pꝛia ꝑ bs
rn dil. xvij. Hic de oꝛigine aie pła qri pꝛincipiũ effectiuũ. In ſcda vo pte ĩ ↄpatõ u. Pꝛia ꝑs hʒ duas
ifniij I. dil. xvij. Hic de oꝛiginc aie pła qri ſolent.¶ Pꝛia ꝑs ſpectat ad pñtẽ d 0 pte i ↄpatõe ad pꝛicipia ↄſtituti
mitſei PS veritatẽ narrat.ſcʒ qlit᷑ deꝰ ꝓduxerit boleʒ a a cent ad pñntẽ di.Et diuidit᷑ ĩ duas ꝑtes. In pꝛi iua
nuiſti⸗ a vo pte vitatẽ erplanat. ibi. ili? vo pꝛie i ꝛaginẽ ſuã i q ſiſitudinẽ bʒ ad pꝛincipiũ ſt Fen e. A
a cta dicẽdis. In ſcda vᷣo auẽtẽ o ꝓpꝛie imago dr. ¶ Pꝛia ꝑs hʒ tres pti piũ ſuñ efficiẽs. In
Nchtcrind⸗ cõper ibi. n ſcda vᷣo auẽtẽ ſacre ſcpᷣture iducit in ꝗᷓ ondi hʒ tres pꝑticulas. In pꝛia ↄtinuat mgr di⸗
Haana et᷑ ibi.in geñ.legit᷑.faciamꝰ . ucit in ꝗᷓ ondit᷑ ꝑ quẽ modũ hʒ S Diia deinuat ingf vi⸗
hufneehtn iiyſ. legit᷑faciamꝰ. In tcia ꝑte ſubdit illiꝰauct expoſitõʒ.ibi ꝓductꝰad ſuũ effectiuũ pꝛicipiũ
Rmmmi chhda c&a& ps pꝛicipal hʒ tres ptes. In pꝛia em ponit er expoſitõz. ibi. Ymago añt ⁊ ſilitudo in h̊ loco⁊c̃.
Ncrninfi ſioné pte 'm opinione pꝛia.ibi. verutñ h diſtinctio ⁊c. In tcia ð ucte auctis m alioꝝ opinionẽ. In ſe
muſtul eſemnane e Eriomhmataer isbisonitBeNigmt. Zuſe
iit en lin.. a toti tis bꝰ ↄſiſtit ĩ h ſc oñdẽdo ꝙ h factꝰ
nifinund W JIs excurſis q̃ ſu de hoĩs ct dicendis. a4a i. SVI
gßuiſt atq; oꝛdine eAplnafeni⸗ ſufeoin pmiſimꝰ effectui mancipre
e 1 ſch planare nuc ſuſcipim. vbi hecſiderãda videt aſiciam lvieza?.
—K de qlit ſit bn creataſit hõ et qliter inſtitut.et qlis cus ſact Päet Aerican.
a incre apſus. poſt „ e e e . uõ factꝰ*. Dein = erit de rõe quam
guin, poſra,l. vam o,isegaot ꝗᷓ ſit reꝑatꝰ.Hoꝝ autẽ pᷣmo et ſcdõᷣo reddit męgr ——
inuſi facultatis tractauimꝰ Jõ e ⁊ modũ inſtitutõis ſuꝑius ꝓ modulo nf̃e In eo q dicit facia⸗
¶ Inducit auẽtẽ ſ. cnneſt ar vł quõ factꝰ ſit diſcutiamꝰ. aane Pü deidscg
binſitn 4 parer ad ſuũ cfectiui peincipidi. Rait p que modũ hõ ꝓductus còᷣ ndſantaſtnt opa, d
Aĩ ¶In geſ. legit᷑. Faciamhoĩeʒ ad imaginẽ ⁊ ſilitudi ʒ aris. t tres ꝑpſone
iA YYdicit faciam. vna opatio triũ pſo ginẽ ⁊ ſilitudinẽ nr̃am ⁊c. In eo ita opate ſint ſim'oix·
ini 4 ginẽ ⁊ ſilitucinẽ nrãm. vna i ꝑpſonaꝝ oñdit᷑.in h̊ vo ꝙ dicit ad ima alia ſicut fecert hie,z
Saamß etnkittidk TEnadNe Pae möfrar Erbſo⸗ eric queadroclz:
Cai, ad fliü et ſpmnſanctu. Hon angelis vt qd putät. ncheuas ats wbere.
e Itẽ qrit᷑ q̃re i „„„ . ..ð e e.. icii bcc eret
Gic Ze ibnen in ꝓductõe hoĩs vtit᷑ legiſtatoꝛ verbo pꝛime pſone ſcʒ faci Ddiec in pducõt aliox
r inckenicn done ðòðð
G veſtigio.ſed etiã ᷣm imaginẽ.iõ emẽti.Reꝰ.dᷣm ꝙ; in ꝓductione bois nõ tm̃ erat ma ifr ſtatio erinlalte an
iiten acruio e zn in acinæ l tripus nſonis plutat arenbulf boj zcetae aterl enittioun r
gi, vRoonegrorlagataienön gecetnans ur aclerengntaftiten Ris is ungasnsnss onene
inh, us vtit᷑ verbo pꝛime ꝑſonc.⁊ iterũ qꝛ bec creatura Pcellit aas in

gradlu et dignitate.i „e n re
lu et dignitate.ideo ꝓductionẽ hois diſtinguit a pꝓductione beſtiaꝝ.licet ꝓpter cõuenientiã in oꝛnando

er N . „ „ „
ente⸗ terrq in opus vnius diei cõueniãt. ⁊ ſic patet rñſio ad queſita.
ſio ad queſi p 4

N. 2z eadẽ imagovel ſiſitudo. b
vei angeloꝝ nõ ẽ vna TMadcrionsEnnovo id .
b Dei⸗ angrlop n Subdlit pdicte auẽtis exp
p. . Contra. a
eſt vna ⁊c. Con S

is diuerſimode. c
ipit hic a diuerſis diuerſim
lus ſit imago tudo accipit᷑ hic a diuerſi
uũ uS lit
wic csſormat an⸗

elo p oñs cfoꝛmat

Ehõ. vel creata in q fa
nitatis eẽntia ad qu factꝰẽ hõ. vel creat
.i.trinita

üũt ⁊ ſilitudo in H̊ loco vel increata .

34 ncreatã em imagi⸗ a⸗
hõ. ⁊ ipſi hoĩ cõcreata. Incres no ee vnů ina⸗ “” hifnen
te oues bo einſj hoice Beda cũ dicit ſonis nõ angek Netic
geli imago dei. J t de ẽE intellexiſl iũ ꝑſonaꝝ.⁊? iõ ꝑſoni o relatuue Cſnlimd⸗/
Pnüopus ee ginẽ dei hor 1 mag r l envo go tciati fa 4 mn.
engelted vare etib ſenn Zinpꝛobaifi erit ad dsdapaitanaun.
eadẽ imago. Re. d3. lor emd/, uame gerit 7 ae dinẽ pᷣferebat.
2 eade HaSoe Nde fſi il ud dr cuioſilitudinẽ. ſius ſilitudinẽ pfe d qð
gelduluc emiEimg ad ẽ. ſicut imago ce ꝛope at imago dr id ?ex
nẽ ad illue finẽ 1 o; ccta cẽ̃. dã „ ñtabat. P ſumit᷑ ex aliqͥ.⁊ ex
go tanch im ipßm qdãmõ repñtabat ꝛie dñ qð ſumite iſiue al
gaemealaricftun. ißm ad Sicut exẽplũ ꝓp t iñ ? aliqu abuſiues nnpitim
inẽ imediatũ. n/ gliud fit. ſumit᷑ aliqd. Poni ipit imago eſſentia egeta ic
poffibile ſit deñ 2 an⸗ ̊ ſumit᷑ ali ꝛie accipit᷑ imago eſt. rt eae⸗
panencisreiebné emplar exq ſun X minꝰ ꝓpꝛie accipit im lligif. hintis
PAS ß. einplal a ointelligit. nſghuto
SFelñ Auſqe vltimũ. terũ p altero. ita vn imaginis in h loco int ionẽ. dð potitudi
imegliatuʒ ⁊ vltin initati. ſi tñ ea noĩe imaginis ſm alioꝝ opionẽ. i- inncoiſtmn.
ſpoſſibile ẽ eandẽ ima trinitat. ſi tñ ean. iducte auẽti ſᷣm a atu de tri⸗/ nngoſfomn.
n5 onit explan⸗ fis dr ſicut s in iſtinxerũt vt igk is
egeatwr. PHon pꝛie imago pfis dr ſicut? ita diſtinxerũt fliſte
2 2 m * . 6 filiũ.hoĩ „. 6G „ og G
aoe e von nnagenein loeo intelligenet apls dicẽs ?
. Eimaginẽ in ̊ loco in ũ dicerẽt. q̊s refellit ap ſ5 j. Cox.xj. lm
gelo eſt a deo. sſi eẽ imaginẽ in H loe factũ dicerẽt. s refel o.i.hõ cũ j. ſitiſeiuin
eeEn oons nẽ. 5 ad imaginẽ factũ .Hec nãq; imago non Hanfaſaif
leey ec va ginẽ. gamagin ⁊ glia dei. HHec nãe lioqn non lapkeiiddin
⁊ ãgeli ⁊ dei. . ſi ir qdẽ imago ⁊ glia d d filiũ dr fieri. alio i fili⸗ alty tiiimpn
let lllud qd o ngela lir qe imaginẽ nõ q̃ſi ad filiũ rãm dicet᷑.cũ filiꝰ Iterũ alioꝛum nicline
aliqͥs repñtat angelũ F fieri ad imaginẽn Quõ em̃ nrãm icacius B tra Iteri . Chmiomue
aliqs repñtat an F„ pf S ne nr̃fam. üut ⁊ alij ꝓſpicacius ⸗opinio. RES.
p ↄñs repñtat den.qᷓ; icet᷑ ad imagi , ſt aũt ⁊ alij ꝑſp niſctm̃ itelli⸗: obpinio nupnſterie
BS Ren rrt denek dicet ad imas o ſit. Fuerũt aũt dinẽ ſpmſctm̃ itelli ckihmeddnn
Ties repñta ãates qͥ p imaginẽ ſiliũ.⁊ ꝑ 5 plalit putauert d rifirzcig
raatura epntat ctates q p imaginẽ ſi 2 filij. Et iõ plalit . nẽ vo int
repñtat den erared e E εpris 7ni.Ete ad imagi ngnimrton
fteten⸗ tñ pᷣt in/ gerẽt. qꝗ mrugot nin dne ei din Eeẽ. et ad iirn
ferri ꝙ repſentet im⸗ ci nram. id refe Emeã.hoĩem vo et rüt. imaginẽ Mirifeo
negintc. intelligedũ eẽ meꝗ.ho ſſe tradiderũt.⁊ ima. ziitlefie
C (Fucr̃t nõnulliꝛc. unagine ilitu älitudinis. inionẽ. M rdere
unenister dixerin tij. (ſ omt explanga 1o licet rep:obabil pe anat. cõgru ſtugnnrin
Aug e ve oz anmn k diit⸗ rlernönanrken In qbus conſi Bnd
qs pdgeitin ginis fi⸗ qꝛ de m SSð 02 filitu 5 ie inẽ ſᷣm mẽtẽ. Acrat᷑ imago ⁊ ſent ſinn
mes fieri imag oꝛ ein ipo hoĩe imago ⁊ ſilit ei ⁊ ſilitudinẽ ſi ꝛi 2 i⸗ derat do. ſtin⸗
nest entiin ipo hoie d imaginẽ dei ⁊ ſilitudin Soꝛiã ⁊ i⸗ ſmilitu Pütnd
z rntee 4 act'ẽ g ho ad i q imagine 'm mẽoꝛi 2 näwhif
teat intelligi vi ie⸗ da. Fac ilib?añcellit. Sʒ ad imag E ſᷣm innocẽtiã iweneni
. q̃ irrõnabilibꝰañcellit. Ad ſilitudinẽ ſm in oſide⸗ Wante
Aut ocheara ant guron 7 dilectionẽ. Ad ſilitt. t. Uel imago ↄſide⸗ Pſrhinin
ſtat p re creata. ꝛo re telligentiã ⁊ dil nali nälit ſunt. Ptutis. vel erine
uat Pre iuſticiã ã in mẽte rõ is. ſiſitudo ĩ amoꝛex npeuin
eincest . veritatis. ſiłitude et imoꝛtal ⁊ in⸗ ſenmimnai
ceata. idè ẽ i a. kin cognitõe v ſititudo ĩ eẽntia.qꝛ ie. Aia facta q Uinriſaz
achm⸗ Poer ad wrago nuinli einttl oean “ —
Sifinnd mt nl d 2 imoꝛtalẽ ⁊ indiſſolu ãm. Fact'eſt &hõö6 uintttin
&ß illa nõ ẽ niſi filiꝰ. ſilis deo.qꝛ ĩn ꝛmꝗ. ſilitudo ad ns 6 pfis vel filij vł “ Nofſig
. ergaila gogs kntadnenreriimaänna evaahen Aus in xw ib. a
ſit recta. pt h ũ qᷓs pm animã ad ims ltatis. ita 7 m aĩaʒ tabul 7 pi Aug. in e. ſrechſer
iſtaꝝ expoſitionũ qᷓ ſſſcti ſᷣ totiꝰtrinitati Sicut imago dr ⁊ tabi la . S
, ni 3 at ſit ſpũ . eo Eẽ. Sicu Eſimul ⁊ tabu if inde
mgr i Ir̃a dei. qꝛ imago dei ĩ icturã ꝗqᷓ in ea ẽ ſimul?t. tiã Rerdici
ouplexẽ mod? expo⸗ ctura q ine ta pprer unaginẽ trinntanse Reſ
nenckile Anhr ck goAranagonoi⸗ Gciecinſioe correlarii:. t
ciam/bo. c vndintel illud in etmiata ↄcludit ↄcluſio⸗ ñi ad imaginẽ..·· eniſeti
iam . un. igta ocludita. o ñ ad imagin e
ligẽdo de imagine lit ¶ Ex vitate dermi inẽ. filiꝰimago ñ llisgũt ima⸗ lſtiä⸗
ceata. alt vo intelli⸗ hõ dr̃ imago⁊ ad imaginẽ.filiꝰi. inẽ.filiꝰaut im . cgti
cee denmaeinecraa hòd/ rea o ⁊ imago dr endesecins einulo
19. k. vnꝰẽ vt imago o nõ ad imagi 121 ñ genit?.nõ parilitat e tri. ugfenund
. Micnevn⸗ referat᷑ ad Snnnnitha creatꝰẽ a deo ei. Vñ Aug.in li. vij. d dinẽ age
idẽ. ſcʒ ad us qdã ſilitue lamholez a
tribꝰ pſonis. Sc eñ.legit᷑. Faciam
mog?ẽ vt imago ⁊ ſi⸗ In geñ.

nrãm. Faciamꝰ ⁊ noſtrã pluralr dixit.⁊ niſi ex relati / militudo referat᷑ ad
uis accipi nõ opoꝛtet vt facè intelligant᷑ pater ⁊ filiꝰ? idẽ.ſcʒ ad ꝑſonã filii.
ſpũſſanctꝰ.ad imaginẽ pris⁊ filij ⁊ ſpũſſcti vt ſubſiſte Terciꝰmodꝰ expon/
d iet hõ imago dei. Sʒ qꝛ nõ oĩno eq̃lis fiebat illa ima diẽ vt imago referaf
go tãq; nõ ab illo nata ̊ ab eo creata.iõ ita imago dẽ n de
ad imaginẽ. qꝛ nõ eqt parilitate. accedit dã ſi ſancu⸗ went ias
militudie. Filiꝰaũt ẽ imago.ᷣ nõ ad imaginẽ.qꝛ eq̃ giſter qͥs tñ nõ appꝛo
Oꝛ hͥ ⁊ in coꝛ pfis.Dictꝰ ẽ &̊ hõ ad imaginẽ ꝓpt imparẽ ſilitudinẽ. bat. licet ſuſtineri poſ-
po p̃t dici factꝰ Et iõ nr̃am.vt imago trinitatis eſſe hõ intelligat᷑.nõ ſint. Pꝛimum em̃ ar⸗
ad ſimilitudi / rrinitati eqlis.ſicut filiꝰpr̃i.Ecce oñſũ ẽ ſᷣm qͥd hõ ſit suit de ipꝛopetate.qꝛ

nem dei. ſilis deo ſcz fm aiam. Sʒ ⁊ in coꝛpe q̃ndã ꝓpꝛietatezʒ duena certis no 5:
hʒ qͥ hec indicat.qꝛ eſt erecta ſtatura ſᷣm quã coꝛpꝰaie filfitate e ſlno ent
. qð dicit ꝙ hõ non eſt

imago ſᷣ ad imaginẽ.TLerciũ arguit de incertitudine.qꝛ auctẽ ex ſcpᷣtura nõ bʒ.Ali?ꝰmodꝰexponẽedi ẽ de ima/
gine creata.⁊ iſte ẽ triplex. AUnꝰ qͥ ſicexponit.vt imago pᷣcedat ſilitudinẽ.⁊ dicit imago ẽ ĩ nalibꝰ⁊ ſilitudo
in gtuitis.Scds qͥ ſic exponit.vt ſi. ilencho cõcomitet᷑ imaginẽ.⁊ iſte ẽ q; imago ſit in potẽtia cogſcẽdi.ſilituto
4 in potẽtia diligẽdi. Lerciꝰmodꝰqͥ ſic exponit.vt imago ſeq̃t᷑ ſilitudinẽ ſᷣm rẽ.⁊ iſte dicit ꝙ ſilitudo ẽ in mꝗ. ⁊
imago ĩ foꝛma. Oẽs hos modos appꝛobat męf ⁊ ſuſtinet.⁊ ſatis vr pbabile ꝙ ſcpᷣtura de imagine creata in⸗
. telligat.iᷓuis etiã poſſit intelligi de increata. Aeꝝ ẽ em̃ ꝙ bõ pᷣdeſtinat?ẽ vt cõfoꝛmet᷑ imagini filij dei.nec iõ
2 magf illã poſitionẽ redarguit ꝙ hoc nõ ſit veꝝ.ſᷣ qꝛ illa imago nõ ꝓpꝛic ppᷣ˖hft dici nr̃a.vel etiã qꝛ nõ ſolũmõ filiꝰẽ
i imago nõ ꝗpꝛie pᷣt dici nra.vel etiã qꝛ nõ ſolũmõ filiꝰẽ imago.ſ etiã bõ cuiꝰↄꝛiũ dicebat᷑ i illo mõ exponẽdi.
Ad illud vo qð obẽ ꝙ imago ñ pᷣt ſtare ꝓ creata imagine. dom ꝙ imo.qꝛ imago accipit᷑ ĩ abſtractõe.⁊ ſic põt
P dici hõ fieri ad imaginẽ. ſicut tabula dr fieri ad imaginẽ qñ ſibi impᷣmit᷑ imago berculł.hincẽ ꝙ bõ nõ tiñn eſ᷑
4 kin imago. etiq ad imaginẽ.qꝛ nõ ſᷣm oẽ qdð ẽ imago.imo differt ab imagine.filiꝰvo ᷣm oẽ qd ẽ eſt imago pꝛis.
1 et iõ ſolũ ẽ imago.nõ ad imaginẽ. d i oĩno eqᷓlis fiebat ⁊c. Contra.qð creat᷑ nõ ẽ ꝑ nãm ſᷣ ꝑ artẽ.ſᷣ̊ q; ꝗʒ
e eſt ꝑ artẽ nõ vniuocat᷑ cuʒ eo qð ẽ ꝑ nam.imo eqᷣuocat᷑. eqͥuoce dẽ imago de filio dei et hoie. R. dom eſt q;
. imago de filio dei et hoie.nec dẽ eqͥuoce.nec dꝛ vniuoce.ſᷣ analogice ᷣm pᷣus ⁊ poſteriꝰ. QOg obꝛ eꝙ illud q; S
creat᷑ ẽ ab arte. dom ꝙ qᷓdã ẽ ars cuiꝰoꝑatio ↄſequit᷑ nãm. ⁊ opꝰ iſtiꝰ artis ſic ẽ artificiale ꝙ nõ ẽ nale.⁊ ideo
opus iſtiꝰartis cũ oꝑe nature i eodẽ noie faciũt equocationẽ.ſic hõ pictꝰ⁊ hõverus.Quedã ẽ ars q̃ ẽ funda/
mentu nature.⁊ opus illiꝰartis bñ ẽ nale.qꝛ fabꝛicat ipᷣm nã.⁊ talis ẽ ars cuiꝰopus eſt creare.⁊ iõ nõ opoꝛte
bit eẽ equocationẽ. Ael dm q iõ ẽ eqͥuocatio q dẽ bõ pictꝰ⁊ bõ verꝰ.qꝛ boc nomẽ hõ pᷣmo ⁊ pᷣncipalr im/
ponit᷑ hoĩ vero.⁊ iõ cũ dẽ de hoie picto alia ẽ acceptio ⁊ alia ſignatio.nõ ſic imago pᷣmo et pᷣncipalr imponit
di filio. ſed omi ei ꝗð exrpᷣſſe repᷣſentat altern. ”ä
D itelligẽtiã bꝰ ptis circa duo incidit h̊ qõ. cuiꝰq̃ plꝰẽ diſcõueniẽs qᷓ; ↄueniẽs.cũ ẽ oĩs creatura
ꝛio qrit᷑ qlit᷑ bõ ſit imago ſᷣm ↄſideratio⸗ plꝰſit deo diſſilis q;ᷓ ↄſilis.ſicut dicit Augꝰ.xv. de tri.
nẽ abſolutã. Scdo q̃lit᷑ ſit imago ᷣm ↄſide/ igit᷑ nulla pᷣt eẽ expſta dei ſilitudo. nulla pᷣt eẽ ima⸗

—

rationeʒ relatã. Circa pᷣmũ q̃runt tria. Pꝛimo q̃ri᷑ go ẽ vbicũq; ẽ imago ibi ẽ figuratio.umago em

e
ihkii Vtrnũ ſit imago dei vere. Scdo vtꝝ ſit imago dei natrr attẽdit᷑ iĩ figura. ſᷣ diuia eẽntia nullo mõ ẽ igurabil.
and Xexcio vtꝝ ſit imago dei pꝛie. ¶ Dõ. j. a SF nullo mo ẽ ꝑ aliquã imaginẽ repñtabilis.g nulla
fnna O bõ ſit imago wivereonit geñ.j.faciamꝰ ho.ad creatura ẽ imago dei.¶ Itẽ differt imago a wſtigio.
ima. ⁊c.hoc nõ ẽ niſi vᷣbũ trinitat.g ⁊c.¶ Itẽ Ecci. qꝛ veſtigiũ repñtat ſᷣm ptẽ.imago aũt ᷣm totũ.fed
xvij. dede tra creauit hoĩeʒ ⁊ m ima. ſu. fe.il.ſi igit nullũ finitũ pᷣt repñtare ifinitũ ſm totũ.cũ igit᷑ deus

boõ factẽ ſm imaginẽ dei. vᷣ ẽ imago dei. as ẽ ſit ifinitꝰ.et q̃libet crcatura finita.nulla creatura pt
maxie natũ vniri alteri.maxie natũ ẽ ei cõfigurari et eẽ imago dei. ¶ Itẽ q̃libet creatura diſtat a deo ĩ in⸗
Pfe oꝛmari.amoꝛ em̃ qꝛ vnit tranſfoꝛmare dꝛ amantẽ finitũ.deꝰem̃ qdlibet finitũ ercellit ĩ ifinitũ. ſi ifini⸗
in amatũ.ſicut dicit Aug.ſ cũ creatura rõnalł vt hõ. ta diſtãtia nõ ẽ maioꝛ.vna creatura nõ diſtat magis
maxie nata e vniri deo.⁊ in ipᷣm intẽdere ꝑ amoꝛẽ.–Sꝛ ; alia. ſil nec vna magis appꝛopinq̃t ꝙᷓᷓ alia.̊ vel
mnaie nat ẽ ei cõfigurari ⁊ aſſilari.ſi igit᷑ imago die ois creature ẽ imago vel nulla.ſ nõ ois eſt imago. F—
liticudinẽ expſt. 3. pʒ ⁊c. ¶ Itẽ qdð vere repñtat aliqd nulla ⁊c.iſ Reꝰ.ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ notadũ.q; G
6 y eiꝰnobilẽ actũ.⁊ ſm diſtinctõʒ et oꝛdinẽ.vere eſt imago dicit expſt. ꝗᷓ ſilitudinẽ. neceſſe ẽ aũt oẽm crea
ei imago.ſᷣ hõ vere repñtat deũ pᷣm eiꝰ nobiliſſinũ turã qqᷓmõ aſſilari deo.neceſſe ẽ etiã aliquã ad ↄple
zw. Actu qᷓ e intelligẽ ñ ſolũ em̃ repñtat deũ inqtũ ẽ ens mẽtũvniuerſi expᷣſſe afſilari deo.⁊ iõ oĩs creatura bʒ
⁊ viues.ſ eti inqtũ ẽ itelliges.⁊ iteꝝ repñtat diſtin rõeʒ wſtigij. ſᷣ aliq hʒ rõeʒ imagis. illa vicʒ q̃ aſſi=a,fß
ctione et oꝛiginẽ q ẽ iĩ pſonis qtũ ad meðꝛiã et itelli expᷣſe.H̊ ant ẽ rõnal creatura vt bo.⁊ iõ ↄcedẽdũ ẽ
gentiꝗ et wlutatẽ. g ho vere ẽ dei imago. Montra. bo ẽ imago dei.qꝛ ẽ eiꝰexpᷣſſa ſilitudo.¶ Ad qð itelli 7
nihil illð q fit ad ſeipᷣm. ho factꝰẽ ad imaginẽ dei gendũ notãdũ ẽ ꝙ qᷓdã ẽ ſilitudo ꝑ ↄueniẽtiã oimo.
⸗ ſicut dẽ geñ.. lo ñ ẽ imago. ¶ Iẽ vbicũq; imago dã in nã.et ſic vna pſona in trinitate eſt alteri ſiiss.
ibiẽ ſilitudo. vbicũq; E ſilitudo ibi ẽ idẽtitas aliqug. Quedã ꝑ pticipationẽ alicuiꝰnature vnibił ſicut höõ
vbicũq; at ẽ idẽtitas ibi ẽ ↄueniẽtia i aliqͥ fcio.ſi igr et aſinus aſſilant᷑ in aiali. Quedã vᷣo ᷣm ppoꝛtiona⸗
x geatura aliq̃ fcio ñ ↄueuiũt.creatura ñ pᷣt eẽ litatẽ.ſicut nauta ⁊ auriga ↄueniũt ſᷣm ↄpationẽ ac
ſilitudo dei. ita nec imago. ¶ Iẽ ñ q̃cũq; ſilitutdo ẽ illa qᷓ regũt.Quedã eſt ſilitudo ꝑ ↄueniẽtiã oꝛdinis
imago. ſilitudo expſra.b̊ mala ẽ ſilitudo expſſis ali- ſic exẽplatũ aſſiłat exẽplari. Dꝛmiſ ei duob?modis

—-2- 5

—,

10

Li.

nulla creatura p̃t deo aſſiłari.ſcdᷣis duobꝰmodiſ oĩs
creatura aſſiłat᷑. illa qᷓ̃ aſſifDat᷑ magis de longinq̃ bʒ
rõeʒ veſtigij.illa vo q de pximo hʒ rõeʒ imaginis.ta
lis aũt ẽ creatura rõnal vtpote hõ.Et B̊ pʒ ſic pꝛimo
de cõuenientia oꝛdis.deꝰem̃ vniuerſa ꝓpt᷑ ſemetipᷣm
opꝑatꝰeſt.ita ꝙ cũ ſit ſũma ptãs ⁊ maieſtas.fecit oia
ad ſui laudẽ.Cũ ſit ſũma lux.fecit oia ad ſui manife
ſtationẽ.Cũ ſit ſũma bonitas.fecit oia ad ſui cõica/
tionẽ. Mon ẽ autẽ ꝑfecta laus niſũ aſſit q appꝛobet.
Mec ẽ ꝑfecta manifeſtatio.niſi aſſit qͥ itelligat. Nec

pfecta cõicatio bonoꝝ.niſi aſſit qͥ eis vti valeat. Et

qm̃ laudẽ appꝛobarc.veritatẽ ſcire.dona in vſũ aſſu
mere.nõ ẽ niſi ſolũmõ rõnalis creature.nõ hñt ipſe
creature irrõnales ĩmediate ad deũ oꝛdinari.ſed me⸗

diante creatura rõnali.ipᷣa aũt creatura rõnał.qꝛ de

ſe nata ẽ ⁊ laudare ⁊ noſſe ⁊ res alias in facultatem
volũtatis aſſumẽ.nata ẽ oꝛdinari in deũ imediatce.⁊

qm̃ q̃nto aliqͥd imediatiꝰ oꝛdinat᷑ ad aliqͥd tãto ma/

gis cõuenit cũ eo ↄueniẽtia oꝛdinis.⁊ aia rõnalis et
qᷓlibet rõnał creatura co ꝙ capax dei ẽ ⁊ pticeps eſſe
põt.imediate oꝛdinat᷑ in iᷣm.maxie cõuenit cum eo
ↄueniẽtia oꝛdinis.⁊ qꝛ tãto maioꝛ ẽ ↄueniẽtia q̃nto
expᷣſſioꝛ ẽ ſiſitudo.hbinc ẽ ꝙ qᷓ;tũ ad G̊ genꝰſilitudinis
rõnalis creatura ẽ ſilitudo expᷣſſa.⁊ iõ imago ẽ.⁊ hoc
eſt qd dicit Aug.de tri.xiiij.ꝙ eo ẽ aia imago dei q̃ͥ ca

paxẽ ⁊ ꝑticeps eẽ pᷣt.qꝛ em̃ ei imediate oꝛdinat᷑iðo
capax eiꝰẽ vel ecõuerſo.⁊ qꝛ capax ẽ.nata ẽ ei cõfigu
rari.? ꝓpt᷑ h̊ fert i ſe a ſua oꝛigine lumẽ vultus diui /

ni. ⁊ iõ qᷓtũ ad ſilitudinẽ q̃ attendit᷑ ad cõuenientiã
oꝛdinis ꝑfecte dꝛ imago dei.qꝛ in h̊ ei aſſilat᷑ expᷣſſe.

ſilr in ſilitudine ꝗᷓ attendit᷑ in cõueniẽtia ꝓpoꝛtiona-
litatis vel ꝓpoꝛtionis.expᷣſſe aſſilat᷑ deo creatura rõ/

nal.⁊ iõ ſʒʒ eã recte dꝛ imago.OQð pʒ ſic.Cõueniẽtia

em̃ ꝓpoꝛtõis attẽdit᷑ ᷣm ſir ſe hꝛe.Silr ãt ſe hꝛe G̊ pt

eẽ duplr.vel in ↄꝑatione ad extrinſeca.vel i ↄpatõe
ad intrinſeca.tũc aũt ẽ ſilitudo expᷣſſa qñ nõ tm̃ ẽ ſi⸗
milis modꝰſe hñdi in ↄpatione ad extrinſeca.ſ ĩ cõ/
ꝑatione ad intrinſeca.Cõtingit aũt cõꝑare diuinaʒ
eſſentiã ad creaturã.ↄtingit etiã ↄꝑare ꝑſonã ad ꝑ/
ſonã.ois autẽ creatura aliquã ↄpationẽ hʒ ſᷣm quãꝗ
aliq̃ͥ mõ ↄfoꝛmat᷑ deo m ꝙ ẽ cã creature.ſic eſt ↄꝑa/
tio illa qᷓ ẽ ad effectũ ꝓductũ.Sicut em̃ deus ꝓducit
ſuũ effectũ.ſic ⁊ agẽs creatũ.licet nõ oino. Creatura
vo rõnał nõ ſolũ ſic ↄuenit.ſ̊ᷣ etiã qtũ ad itrinſecaꝝ
ſuaꝝ potentiaꝝ oꝛiginẽ ⁊ diſtinctionẽ.in q̃bꝰaſſilat
illi diſtinctõi ⁊ oꝛdini q̃ ẽ in diuinis ꝑſonis intrinſe/
ca diuine nature.Et h̊ oñdit Aug.in li.de tri. hoĩem
eẽ imaginẽ dei.⁊ B explanatũ fuit i pᷣmo li.vbi oñſuʒ

eſt ꝙ in aia rõnali ẽ vnitas eẽntie cũ trinitate poten

tiarũ adinuicẽ oꝛdinataꝝ.⁊ q̃ſi ↄſiſi mõ ſe hñtiũ. ſic
ſe bñt ꝑſonei diuinis.⁊ iõ eſt ibi expᷣſſa ſilitudo ꝓpoꝛ
tionis.⁊ ꝓpt᷑ G̊ ronalis cearuta E hõ ẽ imago dei.
His viſis ptz rñſio ad qõem ꝓpoſitã.⁊ etiã ad obie/

cta. Cõcedendũ eſt em̃ ꝙ hõ vere eſt imago dei.ſicut

oñdunt rões ad h̊ inducte. Ad illud qð obꝛ ꝙ hõ

eſt ad imaginẽ.g ⁊c.ddᷣm ꝙ nõ ſeqͥt᷑.qꝛ cũ dẽ factꝰad

imaginẽ.imago accipit᷑ abſtractiue.cũ dꝛ imago dei
imago accipit᷑ cõcrctiue.qꝛ ẽ imagine dei inſignitus.

ſic tabula in q̃ depicta ẽ imago.⁊ imago pᷣt dici ad
imaginẽ.ſic et in ꝓpoſito. NAd illud qð obꝛ ꝙ nõ eſt

aliqᷓ idẽtitas dei ad creaturaʒ. nec ſilitudo.dm q;
ſilitudo q̃ ẽ in imagine nõ attendit᷑ ꝑ idẽtitatem aut
eiuſdẽ nature pticipationẽ.ſᷣ ꝑ cõueniẽtiã in oꝛdine
⁊ ꝓpoꝛtione.qᷓ ſilitudo nõ exigit cõicantiã i tercio.qꝛ
in cõuenientia oꝛdinis vnũ ẽ ſilitudo altcriꝰ.in cõue

II

nientia ꝓpoꝛtõis nõ ẽ ſilitudo ĩ vno ſ̃ in duabꝰcõpa

tionibꝰ?. ¶Ad ill qð obẽ ꝙ imago ẽ ſilitudo expᷣſſa. 1 1

iã pʒ rñſio.qꝛ et ſi ma& ſit diſſilitudo ĩ ꝓpꝛietatibꝰab
ſolutis.multũ tñ magna ẽ ſilitudo i imediatõe oꝛdis
⁊ cõꝑatione ꝓpoꝛtõis.ex qͥbꝰ⁊ in qͥbꝰ duobꝰ expᷣſſio

ſilitudinis ↄſiſtit.qᷓ imaginẽ facit. ill̊ qd obꝛ 12
.

de cõfiguratõe.ddm q; imago coꝛꝑalis exigit cõfigu
rationẽ coꝛpoꝛalẽ.imago vᷣo ſpũalis cõſiguratõne ⁊
effigie ſpũali cõtenta ẽ.bec aũt ↄſiſtit nõ in qᷓntitate
molis.ᷣ in qᷓntitate vᷣtutis ſcʒ in potẽtijs.ita qꝙ ſicut
figura triangularis hʒ tres minos ⁊ tres lineas. ſic
etiã i imagine ſpũali.potẽtie ſunt ad modũ ᷑minoꝝ.
⁊ egreſſio vniꝰab altera q;tuʒ ad actum ſe hẽant ad

moũ linee ↄiungẽtis.. Ad illud qð obẽ ꝙ imago 1 3

repñtat ſᷣm totũ.dm qꝙ illud ẽ veꝝ de illa imagine
q̃ hʒ oimodã ꝑfectionẽ.⁊ ſic ſolꝰfiliꝰdei ẽ imago pa/
tris.de alia nõ ẽ veꝝ ꝙ repñtet m totũ ſimpłr.repñ

tat aũt q;tũ ad aliquã totalitatẽ.qꝛ cm̃ rõnał creatu
r ⁊ intellectꝰqͥdamõ ẽ oia.⁊ oia nata ſunt ibi ſcribi
⁊ impmi.oimq; ſilitudines depingi.iõ ſicut totũ vni

uerſũ repñtat deũ in q̃dã totalitate ſpũali.q̃libet ãt
alia creatura irrõnalł repñtat eũ ſolũ in ꝑte.qꝛ ſᷣm ſe
tm̃. cũ nõ ſit nata alia i ſe ſpnalit᷑ cõtinẽ. ita ꝙ nihil
ſit qd nõ ſit nata cognoſcẽ.hoc dico ꝓpt᷑ aiam ſenſi⸗
bile.qᷓ ⁊ ſi cognoſcat aliqᷓ.nõ tñ nata ẽ cognoſcẽ oia.

ed illud qdᷣ obẽ ꝙ qᷓlibet creatura diſtat a deo in 14

infinitũ.dðm ꝙ veꝝ ẽ & üla diſtatia qᷓ opponit᷑ ꝑti⸗
cipationi ⁊ adeq̃tioni.Cũ em̃ de? ſit infinitꝰ.nihil pᷣt

ci adeq̃ri. Cũ ſit ſimplex.nõ pᷣt aliquã nãm terciã cũ
gliqᷓ creatura ꝑticipare. ⁊ penes has ſilitudines nul

lo mõ attẽdit᷑ rõ imaginis i boie.s penes aliã dupli-
cem.ſcʒ oꝛdinis et ↄſilis hitudinis.ſᷣm quã rõnalis

nõ diſtat i infinitũ a creatoꝛe ſ valde appꝛopinqᷓ̃t ei

ſicut ſupꝛa oñſnm ẽ. QAucſtio. ij. b

¶ Atrũ hõ ſit imago dei naliter. Et ꝙ; ſic vr. QOð ineſt

alicui a pᷣma ſua oꝛigine ineſt ei nalit.ᷣ eſſe imaginz
dei cõuenit homini a ſua pᷣma ↄditõe. ineſt ei nalr.
Vtẽ qð ineſt oibꝰcõiter ⁊ inſeꝑabiłr.illud ineſt nã

liter. & imaginẽ ↄuenit hvniuerſalr ⁊ inſeꝑabilr.

⁊c. ¶ Ntẽ qð cõuenit alicui ſᷣm nales eius pꝛieta/
tes ↄuenit ei nalit᷑.õ̊ eẽ imaginẽ ↄuenit hoi ſᷣm itrin
ſecas potẽtias ⁊ nales.& cõuenit nalit᷑.Itẽ eẽ ima
ginẽ dei nõ ẽ boi accñs.ſᷣ potiꝰſhᷣale.ſicut cẽ veſtigiñũ
nulli accidit ereature.ſi ò hõ nõ ẽ imago dei nalis.–
nõ ẽ res nalis.ᷣ artificial.ſi &̊ boc ẽ plance falſũ ſcʒ -
hõ ſit artificiał.& nõ ẽ imago artificial.ſᷣ nalis. ⁊c.
¶eẽ aſinꝰartificiał nõ ẽ aſinꝰ verꝰ.g imago artifi/
cialis nõ ẽ imago vera.ſ̊ hõ ẽ imagovera.g nõ ẽ ima

go artificiał. ⁊ & artificialis vel nalis. ⁊c. ¶ Cõtra. 1 5

Hyl.in li. de ſynodo diffiniẽs nalẽ imaginẽ dicit.ima
go ẽ eiꝰrei ad quã imaginat᷑ ſpẽs indifferes.ſᷣ bõ nõ
eſt ſpẽs indifferẽs ipᷣiꝰdei. no ẽ imago nalis.¶ Itẽ
Aug.de. x. coꝛdis.ſicut di ert imago imꝑatoꝛis in fi⸗
lio ⁊ in nũmo. ſic differt imago ĩ filio dei ⁊ in boie.ſi
igit᷑ imago in filio imꝑatoꝛis ẽ nãlis.in nũmo ẽ arti
ficiał.videt᷑ ꝙ ſolus filiꝰdei ſit imago nalis.hõ vero
ſolũ artificialł.¶ tẽ hocipᷣm vf̃ rõne.ſicut ꝓpꝛiũ eſt
pſone filij eẽ filiũ. ita ꝓpꝛiũ ẽ eẽ imaginẽ. ſola pꝓſona
filij ẽ filiꝰ nãlis ⁊ nõ bo. pari rõne ſola ꝑſona filij ẽ
imago naãlis ⁊ ñ hõ.¶ Itẽ qd ẽ a wlũtate nõ ẽa na.

Hſ ꝓductio hois ẽ a volũtate dei. ñ ẽ a nã.ſᷣ ab oo hʒ

eẽ imaginẽ a qͥ hʒ⁊ ꝓduci.ſi igi᷑ aia hois ñ ꝓducit a
deo m nam ſ m voluntatẽ. ñ erit imago dei nãlis
ſed voluntaria.

Ite nnag⸗ dicit imitationẽ ⁊ lili⸗
tudinẽ. ſi aliqᷣd ẽ imago alicuiꝰ nalis.aſſitat᷑ cũ co

flaßtt
g inag⸗ 4
tpituc
ſemituin
ſotieß⸗
r laltulo⸗
itling
igirnin
itinnaſi
ct i
ſtiͤſcuim⸗
iitpchnen
ſttinezoſl
Nlud oo

igiönäli.
o inten
uleß qtüa
Utcß nün
inenit ſein
ligſolo⸗
Atoñ map
utinagintn
ulndſforiin

Mftiqntüen
Neragiiden
ſuflſton
ltnniſcidiin
ſeryctnnaisn
fiſteiggftnn
Piegtanaur.
nſöntümeg
eftägann
Pocitttün
whüinnetcin
ſbitnhinn
uiha olitnsf⸗
Etdeiten
Can gii
nanehe
ſpnitiur
D
Werclinirft
lher tlg,
iennlge⸗
lbtſui
ſbifftie
ſeninn
Meigagge⸗
hirgi
fnunitfh
ſinleni tz

nduhſin
luhafi
Pietedq h
luic
abſariſ
Rlbegci
ccteifn
rce
wnnihrtre⸗
wlhgſa
imolnes ſe
mmüͤtning.
mſebintal
diging .
Alumane
Wiimg
Wſnki
chtömkarn
mmfunbiſtt
öfartä
eßin iei
ſüngeafrt
kͤn ngnll
gindi⸗
untami
umntumn
ziuienigs

.

AMrainnnnlt

Uilintmia
“
sti⸗
ngi in

NX

ſiiceingn
Kiesickane
Giktlpit⸗
uugun
rtuifnin
lareeſtn
gurſiiiig
zan ötusgt
N.
nnitiniiin
uniuſin

1360 iis

lotn

S

3

26 imago nalis. ſo vom cũ imago dicat᷑ ab actu
m

in hã. ho cñ deo in na affilari nõ pßt. nõ pot eis eſſe

repntandi.naʒ imago refert ad/ ꝓthotipum.vt dicit
dam̃.⁊ repñtatio duplr poſſit cõuenire alicui.vel ꝑ
ſoꝛmãꝗ nalẽ.vel ꝑ foꝛmã artificialẽ.iõ duplex eſt ima
go.nalis ſcʒ ⁊ artificiał.⁊ cñ hõ nõ repñtet ꝑ foꝛmꝗ

artificialẽ. ꝑ ſuã formã nãlẽ. ⁊ potentias ei nãliter

12 inditas. iõ ho nõ ẽ imago artificial ſe nlis. Differt

18 imaginẽ cõnalẽ.nõ nãlẽ.i

aũt dicẽ imaginẽ nalẽ et cõnalẽ. Nã imago nalis eſt
q̃ repñtat ꝑ id qd hʒ a nã.ſiue cũ illo qð repñtat cõ/
ueniat in nꝗ ſiue nõ. Imago vo cõnãlis dꝛ qᷓ imitat
⁊ refert᷑ nõ ſolũ ꝑ id qð bʒ a nꝗ.ſ p ↄueniẽtiã iĩ eadẽ
na.⁊ is ſi eẽ imaginẽ cõueniat bõi.eſſe tñ ima inem
cõnalẽ nõ cõuenit hoĩ.ſ ſoli filio dei. Cõcedẽ
ſunt rõnes oñdẽtes ꝙ hõ nõ ẽ imago artificialſ nã
lis. Ad illud vᷣo qd obẽ in Sꝛiũ.dm ꝙ; Hyl.diffinit
dillud qð obẽ de Aug.
dom ꝙ nõ intendit ponẽ ſilitudinẽ qtũ ad nãle ⁊ ar
tificiale. qtũ ad cõuenientiã et diſcrepantiã in nã.
Sicut em̃ nũmꝰcũ imꝑatoꝛe in nã uõ auenit. ᷣ filiꝰ

19 eicõuenit. ſic in ꝓpoñito intelligendñ ẽ. ¶¶Ad illud
qð obꝛ q; ſola pſona filij eſt nalis filiꝰ.ddm ꝓ nõ eſt

⁊20 uenientia nature.

21 ducere. 4 Ad il obẽ ꝗ imago dicit ſilitudinẽ
in nꝗ. dem ꝙ h̊ determinatio nãlit᷑ addita alicui ter

ſile. Alit em̃ accipit᷑ naic ꝓut adiacet filio.alit᷑ ꝓut
adiacet imagini.nõ em̃ differt dicẽ filiũ nãlẽ ⁊ conã⸗
lem. ſicut differt i imagine. Et rõ huiꝰcẽ iſta. qꝛ filius
dicit vt a q̊ q̃ntũ ẽ de ſuo pᷣncipali intellectu. imago
dicit vt ad quẽ ideo nale dictum de filio ſignificat ꝙ
egreſſus filij ſit ꝑ modũ nature.et ita ꝙ cũ pie cõue
niat in nã. cũ dꝛ imago nalis.ſignificat᷑ q illa rep⸗
ſentatio eſt a nali pᷣncipio ſiue ꝓpꝛietate.et ꝓpt B nõ
dat intelligi ꝙ ſit int᷑ imaginẽ et eiꝰcuiꝰ ẽ imago cõ⸗
Ad illud qdð obꝛ ꝙ eſt a volun/
tate nõ a nã. dm q veꝝ ẽ ex ea ꝑte ex q̃ eſt a volun

tate. xñ cũ creatura a deo ꝓducit᷑ voluntarie.nõ dx
ab eo exire nãliter ſᷣ voluntarie.ex h̊ tñ nõ ſequit᷑ q

—

volũtarie repũtet.imo ẽ ibi accidẽs. M uis em̃ deus

volũtarie ꝓduxerit hoieʒ.tñ hʒ opationes nales.qꝛ

diuina volũtas fabꝛicauit et fecit ipſã nãm.no ſic ãt
eſt de volü 2
d illud qð obẽ ꝙ imago dicit ſilitudinẽ
mino qͥ quidẽ dicit hitudinẽ vt a q̃nõ vt ad quẽ. am
biguã reddit locutionẽ.qꝛ pᷣt dicẽ hitudinẽ vt in röe
cauſe vel in rõe finis.vñ h̊ ẽ duplex.iſte nãlit᷑ aſſikat
illi. vcl vt intelligat᷑ foꝛmalr qꝙ; amlat᷑ in eo qð hʒ a

Ua. vel vt intelligat᷑ foꝛmalr vt affilat᷑ in ipa natura

PDuꝛimo mõ accipiẽdo h ẽ vera. hõ nãlit᷑ afiłat᷑ deo.

ſcdᷣo mõ falſa.⁊ pᷣmo mõ ſequit᷑ ad hãc.bõ naliter ẽ
imago dei. alio vᷣo mõ nõ. eſtio. iij. c
Atru eẽ imaginẽ cõueniat hoĩ ꝗpꝛie. ita ꝙ nulli alij
Et “ ſic vr. In ſoliꝰhois ↄditõe dictũ E.faciãꝰ hoicʒ
ad imaginẽ ⁊c.ſᷣ hbec ẽ nobiliſſima ↄditio.q̃ ſi daret
glijs.nullo mõ debẽt pᷣtmitti.ꝙᷓ vr̃ qᷓ nulli alij qᷓ; hoĩ
eẽ ad imaginẽ ſuã ded egerit. qʒ ſi pᷣtermiſit & alijs.
2ꝛñ de hoie.ctũc eſt qõ q̃re ſcpᷣtura fecit. CAug.i
hmone de imagine.Ad imaginẽ ⁊ ſilitudinẽ ſuã deꝰ
itlũ creauit.loquit᷑ de hoie qð nulli alij creature de/
dit. Ire ᷣ videt᷑ ꝑ ronẽ.qꝛ qd p ſupabundãtiã dẽ.
vni ſoli cõuenit.ſᷣ imago dicit ſilitudinẽ expᷣſſiſtimã
in genẽ creature. opoꝛtet ꝙ conueniat vel vni ſoli
ſpẽi.vel vni ſoli indiuiduo. Itẽ eoipᷣo hõ eſt ima/
go dei. qꝛ imediate tendit in deuʒ. ſi ᷓ̈ vniuerſum eſt
oꝛdinatũ pᷣm oẽm ſui ptẽ. ipoſfibile eſt ꝙ aliq̃ creatu
te diuerſ. rü ſpep oꝛdinent deũ ex eq̊ et imediate.S

e igit

te artificis creati qͥ nalẽ foꝛmã nõ pᷣt ꝓ

äsl
õü
p

vel boa angelug erit eiuſdẽ ſæi. vel e? imaginẽ cot
uenit ſoli wi. ¶ Itẽ hõ eoipſo ẽ imago dei ẽ finis

oim alioꝝ.ᷣ hoc nõ pᷣt plibus diuer ſpẽ cõuenire.et
planũ ẽ ; angelo no ↄuenit. videt᷑ ꝙ eẽ imaginẽ
cõueniat ſoli vi. ¶ Itẽ qꝛ bo eſt imago dei fuit vni⸗
bilis diuine nature. vc aũt ẽ eius ꝓpꝛiũ. pꝛiuz eſt
hoi eſſe deiimaginẽ.
angelus ẽ imago dei. m anifeſtatio occulti lu minis.
¶Itẽ aia eo ẽ imago dei q̊ capax dei ⁊ pꝑticeps eſſe
põt. z̊ hoc cõpetit angclo ſicut aie. nõ ſoli hoi con/
uenit eſſe imaginẽ. ¶ Itẽ iſta ẽ nobiliſfima oim con
ditionũ naliuzʒ. vicʒ eñe imaginẽ.g nobiliſſima oim
cresturaꝝ bmõi ꝗꝓpꝛietatis nõ debuit eſte exps.ſi igr
creatura angelica ẽ hmõi. ptz ⁊c. ¶ Nẽ imago ineſt
aie ſm ſupioꝛẽ partẽ.ſicut in pᷣmo li.oñſumè. ſeg in
illa ꝑte ho ⁊ angelus hñt Susmerel⸗ videt᷑ ſilr q
in ounrdmD. I g eſte imaginẽ nõ

eſt pꝛium ſoli?homis .dom ꝙ ꝓpꝛiũ dꝛ duplr
Eſt em̃ ꝓpꝛiũ ſimpltr᷑.et pꝛiũ alicui. Pꝛopꝛiũ ſimpii

eſt qd cõuenit oi ct ſoli. pꝛiũ alicui eſt qð cõuenit oi
cõtento ſub illa ſꝑẽ.ita ꝙ qᷣbuſdã alijs cõuenit. qui/
buſdã vᷣo mime. ſicut eẽ bipedẽ pꝛie cõuenit hoi re
ſpectu q̃drupedis.nõ reſpectu volatiliũ.dom ẽ igit

Concr vyo de di. 10.dicit e

22

ꝙ ſicut eſſe rõnale vel intellectuale nõ eſt ꝓpꝛiũ hoi

ſimplr.:qꝛ cõuenit in hoc cũ angelo. eſt ꝓpꝛiũ reſpe⸗

ctu rerũ coꝛwꝛaliũ.ſic eẽ imaginẽ ꝓpꝛie couenit boĩ

reſpectu bꝛutoꝝ.nõ tñ reſpectu angeloꝝ. imo cõiter
cõuenit hoibus et angel.ſicut oñdunt röes ad ̊ in-
qucte. ¶ Ad illud ẽ qd pᷣmo obr in Sꝛiũ.dom ꝙ ſcri
ptura nõ determinat cõditionẽ angeli expᷣſre.iõ nõ ẽ
mirũ ſi nõ determinat eiꝰmodũ.nec dicit eã ad ima/
ginẽ eſſe factã.Si aũt q̃ras q̃re nõ determinat. hoc

23

Eterminatũ ẽ ſupꝛa di. xiij¶ Ad aliud Aug. dom ꝗy

Aug.non exdudit creatur
ee Rer viſibiles.qñ dicit ꝙ nulli alij crcature
decit. Itẽ hoc dicit pt aliquã ꝓpꝛietatẽ repꝛeſentaʒ
tionis quã deus dedit hoi. nõ alij ſi Pnᷣali creature.wxl
coꝛpoꝛali.nõ ꝓpter rõnẽ imaginis pᷣncipalẽ q̃ conſe
euenarurrrale aſE illud qd obꝛ ꝙ ẽ ſil
tudo expᷣſſſſima.dᷣm q; ſi platiuꝰ dupirpt exponi.
vno mõ ꝑ ſuũ poſitiuũ cũ hoc aduerbio valde vt al
biſſimũ.i.valde albũ.⁊ ſic intelligit᷑ cũ dꝛ ad imagi⸗

necr no ohoꝛtet iom angelũ ſupponi.Aliqn ſupia⸗
tiuus intelligit reſpectiue. tũc dicit erceſrum reſpe

bus. et ſic nõ accipit᷑ in ꝓpoſito.¶ Ad üllud q obz.
eoipo qͥ eſt imago ẽ finis.dm ip iſta nõ ẽ tota rõ.
imo qꝛ ſic eſt imago in aia ꝙ er ꝑte coꝛpis cũ oibus
coꝛpoꝛalibus hʒ qndã cõuenientiã.et iõ ſolus hõ dẽ
ois creatura. et oia ꝓpter ipᷣm q̃dãmõ fieri ⁊ ad ipᷣm
referri.¶ Ad illud qd obẽ de vnione. dom ꝙ et ſi rõ
imaginis ſit diſpoſitio ad vnionẽ.nõ tñ E diſpoſitio
ſufficiẽs de ſe mii cõpetat h̊ pſonali Apꝛietati.⁊ cul-
pabili infirmitati.⁊ h̊ eſt repire in hoie nõ in angelo
ſicut.j.meliꝰ patebit in tercio. Ad pñs añt ſufficiat
ꝙ quicqͥd ſit de vnibilitate.imago tñ vlr cõſequitur
ronalẽ creaturq ita ꝙ ois creatura rõnalis ẽ imago
dei veracit᷑ ⁊ nalit᷑. Et rõ buiꝰc cxpſſio ſilitudis chtũ
ad ↄueniẽtiã oꝛdis q̃ ᷓ in pᷣnꝰ qõis explanata fuit.
Anſequẽter q̃rit᷑ de imagine m ↄſiderationẽ
relatã. Et circa hoc qᷓrunt᷑ tria. Pꝛimo qᷓritur
vtrũ rõ imaginis pᷣncipali? repiat᷑ in angelo q; i aig.
Scðo vtrum pᷣncipaliꝰin viro ꝙᷓ in femina. Lercio
vtꝝ pᷣncipaliꝰ reperiat᷑ in cognitiua ꝙᷓ; in affectius

ctu oim ad ꝗ cõpat᷑.⁊ boc mõ e

ſpnũales.ſed creaturas

2

25

. „*

26

Utrũ roõ imaginis pncipalius repiat᷑ in angelo ꝙ in

„

culũ ſckitudinis. Bꝛes. Into ſubtilioꝛ eſt nã. tanto in

ſapiens artifex in nobilioꝛi tabula nobi

nobilioꝛi mõ imago diuinitatis inſcribi dʒ in ange

lo qᷓ in aĩia. tẽ ex eo dẽ creatura rõnalis imago

uinitatis ẽ eminẽtius impᷣſſa.⸗⸗

eo imago diuinitatis ſilius inſinuat unptn 2. (Ité

bit picturã.ſi igi᷑ imago in creatura ẽ q̃ſi qdã pictu
ra tabule impffa.ſicut migf dicit in l̃a. ꝑfectioꝛi et

dei q̊ capax dei ẽ.ᷣ angelicus ſpũs ca

xd. nge acioꝛ eſt qᷓᷓ hu⸗
manus.cũ ſit vtuoſioꝛ ⁊ ex

itioꝛ. in eo imago di

in memoꝛia. intelligẽtia. ⁊ volũtate.v memoꝛia ꝑfe/

ctioꝛi mõ bʒ actũ ſitũ in angelo q; in hoĩe.ſilr intelli
gentia ⁊ volũtas.memoꝛia em̃ ei?tenet ſine obliuio

ne. ⁊ intelligẽtia intelligit ſine inq̃ſitione.⁊ volũtas

omra i repntat ſummã trinitatẽ qð re/
pᷣſentat nõ ſo

5§ .

dirigit ſine retardatõe.q̊ꝝ oppoſita ſunt in aia. SF ?2c.

—

—

ſtinctionẽ. qꝛ in hoĩeẽ ꝑſonał diſcretio ꝑ oꝛigindʒ.in

angelis aut nõ. expᷣſſius repñtat trinitatẽ bõ q; an
Fes in q̊ eſt expᷣſioꝛ repntatio ẽ expᷣſſioꝛ imago
Itẽ euidẽtius imitat᷑ alteꝝ qð imitat᷑ qtuʒ

aa ſbam ⁊ modũ exiſtẽdi.qᷓ qd imitat᷑ ſolũ qtuʒ ad

alteꝝ. aia repñtat trinitatẽ ſummã.⁊ ꝓut ẽ ĩ ſeiᷣa.

⁊ ꝓut ẽ in rebus.vt ſic in qlibet ꝑte coꝛpoꝛis ſit tota

fſicut ſumma eẽntia ẽ in creatura. expᷣſſius imitat

imagine inſignit. S ⁊c. ¶ S

rum.ꝙᷓ qð altero mõ tm̃.ſed hõ repñtat deũ nõ ſolũ

deũ q; angelus.ſᷣ qd expᷣſſus imitat᷑.excellẽtius ſua

qð repñtat ipᷣm nõ ſolũ in ſe.ſ ſm ꝙ ẽ pᷣncipiũ alio-

vt ens ẽ in ſe.ſed etiã vt eſt pᷣncipiũ alioꝝ.qꝛ ſicut ex

9

vno deo oiĩa.ita ex vno homie om̃s hoics.ſicut vult
glo. ij. Coꝝ. xj. ſi qd expꝛeſnus repñtat roõnẽ imagi

9 „ „ 7

nis. ꝑticipat eminẽtius.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ plenius repꝛe/

ſentat aliqͥd qd repñtat deuz ꝑ maioꝛẽ acceſſum ad
ſuã totalitatẽ.ſed hõ repñtat deũ inqᷓtuʒ eſt exẽplar

⁊ ſpũaliũ et coꝛpoꝛaliũ.angelus aũt altero mõ tm̃.SF
in boie excellentioꝛi mõ reꝑit᷑ imago. ¶ Item qnto
exemplũ magis innitit᷑ exeplari.tanto magis cõfoꝛ⸗/
vterq; oꝛdinat᷑ in deũ imediate. qtuũ vo ad illud qð

mmatur ei.⁊ qᷓnto magis natũ ẽ vniri.tãto magis na⸗/

tiũ eſt cõfoꝛmari.ſed nã bumana vnit᷑ diuine in vni/

tate ꝑſone.qð quidẽ nõ facit angelica. ̊ expᷣſſioꝛ ẽ in

ercellentioꝛi Mit
angelus. . imago dei in hoie q; in angelo repitur ex.

imagin
Si extenſiue. ſic di

ea imago qeᷓ ſit in angelo.

ſi optimũ in vno genẽ eſt meliꝰoptimo in alio genẽ.

eſt ſimplir boc illo meliꝰ. xp̃ᷣs qͥ eſt optimꝰ int hies

oꝛi mõ inſignitꝰ ẽ imagine dei qᷓ; optimus

ccllentius. ¶R. ad p̃dictoꝝ intelligentiã ẽ notãdũ

ꝙ quidã voluerunt dicere ꝙ creaturã magis eſſe ad

7

xerũt ꝙ bõ magis repñtat deuzʒ qᷓ

angelus.qꝛ in pluribꝰrõne coꝛpoꝛis ſibi vniti vtpo/
te in ſpũalibꝰ⁊ coꝛpoꝛalibꝰ.⁊ in mõ exiſtẽdi in rebꝰ.

⁊ ᷣm etiã modũ ꝓ

4. 5 moo ducendi res. ⁊ ſic dicũt ꝓcedere
rõnes ad pᷣmã ptẽ.

Si aũt dicat᷑ vna creatura magis eẽ ad imagiueʒ qᷓ

alia intẽſiue.qꝛ expᷣſſius repñtat.ſic dicũt angelũ ma

gis eẽ ad imaginẽ dei q; ſit hõ.ſicut oñdũt auẽtes et

rões ad oppoſitũ. Et hᷣ inſinuat Oꝛeg.cũ dicit.qᷓnto

ſubtilioꝛ nã. tãto in ea imago trinitatis ſilius in/

la. Et eꝙ ſic videt᷑.ſuꝑ illud Eʒech.ᷣxxviij. tu ſigna⸗ p

E imago coſiſtit

entat nõ ſolũ qtũ ad ſbe vnitatẽ. etiã ꝙtũ ad di/
ſtinctionẽ ꝑſonaꝝ.ſᷣ hõ expᷣſſius repñtat pſonaꝝ di/

tẽ expᷣſſius repñtat deuʒ
boc angeli pᷣcellũt.qꝛ n

gente pᷣpoſuit rectoꝛes. glo.i.an

tẽ ꝑ ↄſiderationẽ phi.

nẽ dei dici põt duplr. vel extẽſiue. vel intẽſiue.

röones .Maã qð de xpo obẽ nõ va et. illuch
cem̃ ẽ ſingulare pᷣuilegiũ.nec eſt nature potius gre.

ſinuat᷑ imp̃ſſa.⁊ tõnes etiã cõſequẽtes oñdunt.q ſi⸗
cut excellentioꝛ eſt na angelica. e 4

excellentioten ca. ſic excellentioꝛes bʒ
potétias. maioꝛẽ h capacitatẽ.⁊ dignioꝛi mõ ẽ in
imagine dei inſignita. ⁊ m bãc viã plana ẽ rñſio ad

qõem ꝓpoſitã ⁊ ad obiecta.Sed licet iſte modus di

cendi ꝓbabił videat᷑.nõ tñ modicã bʒ calũniã rõne
vtriuſq; ꝑtis diſtinctõis. Ox em̃ dicat᷑ imago mag⸗
eſſe in hoĩe extẽſiue ꝙᷓ in angeł.hoc vᷣbo Aug. nõ coõ
ſonat. qᷓ rem imagin is dicit eſſe in aia pᷣciſe ſᷣm ꝑtẽ
ſupᷣmã. ſicut pʒ in.xiiij.⁊.xv.de tri. Silr ꝙ dicat᷑ vlx
expᷣmioꝛ eẽ imago dei in angelo ꝙᷓ; in aia ꝓpt᷑ maioꝛcẽ

dignitatẽ nature.boc nõ videt᷑ cõſonare glo.q̃ dicit
ſupꝑ illud.ij.ad Heb.ei qui modicũ minoꝛatus ẽ ab

angelis. ibi dicit go. ꝙ nã mẽtis bumane qᷓlem xpᷣs
aſſumpſit ſolus de?maioꝛ ẽ.Et Augꝰ.hoc innuit in
pluribꝰlocis.⁊ pie credit᷑ ⁊ cõiter ſentit᷑ ꝙ virgo ma
ria magis int᷑ oẽs angelos accedit ad n. Pꝛopte/
rea ẽ alius modus dicẽdi.ꝙ cũ expᷣſſio imaginis cõ⸗

ſiſtat in cõueniẽtia oꝛdinis ⁊ ꝓpoꝛtionis.intenſio di-
gnitatis imaginis cõſiſtit õm intẽſionẽ cõuenientie

vtũ ad ꝓpoꝛtionẽ vel oꝛdinẽ. Attendendũ aũt ꝙ cõ

ueniẽtia crcature rõnalis ad deũ im oꝛdinẽ qda eſt
te eẽ imaginis.⁊ q̃dã de bene eẽ. e eẽ imagis eſt
creatura ĩmediate oꝛdinet ad deũ. de bene eẽ vo eſt

ꝙ creatura q̃ ẽ imago pᷣponat᷑ alijs q̃ tenẽt rõem ve

ſtigij. ⁊ ꝙ alia oꝛdinent᷑ in ipaʒ tãqꝙ in finẽ. Et ſic tri 28

plex eſt oꝛdo in creatura rõali ᷣm quẽ ↄfoꝛmat᷑ deo.
Pꝛim?ꝰe imediate nata ẽ deo cõiungi.⁊ B ẽ eſſentia⸗

le imagini.⁊ in H̊ angelꝰ⁊ aia equipant᷑.qꝛ vtriuſq;

mens imediate ab ipᷣa pᷣma veritate foꝛmat᷑. Scðs
eſt q̊ pᷣponit atarura imago alijs creaturis.⁊ in
ſolũ beſtijs. etiã hoibꝰ re/
ctoꝛes ſunt deputati.ſᷣm illð Ecci.xvij.in vnaquaq;ʒ
os. ⁊ iſte ẽ oꝛdo q̊
creatura irrõnalis regit᷑ a deo mediãte rõnali.Ler⸗

cius ẽ oꝛdo q̃ creature irrõnales ad rõnalẽ oꝛdinãt

ana in finẽ ꝓpt᷑ quẽ ſunt facte. ⁊ mediate illo ĩ vlti⸗
mũ finẽ pᷣncipalẽ. ⁊ m hunc oꝛdinẽ magis cõuenit
bõ cũ deo qᷓ; angelus.magis em̃ facta ſunt ⁊ coꝛpoꝛa
lia ⁊ ſenſibilia ꝓpt᷑ hoiĩes q;ᷓ ꝓpt angelos.et ſic ptz ꝙ

rõ imaginis put attendit᷑ in cõueniẽtia oꝛdinis qtũ

ad id qd ẽ de eſſe in boĩe ⁊ angelo reꝑit᷑ eq̃liter.quia
eſt de bene eẽ ſcʒ qᷓtũ ad oꝛdinẽ reſpectu creaturaꝝ
ſe bñt ꝑ modũ excedẽtis ⁊ exceſſi.Angelꝰem̃ magis
cõuenit qᷓ;tũ ad oꝛdinẽ ſub rõe regimis.bõ vo mag

Ißtũ ad oꝛdinẽ qͥ attendit᷑ in rõe finis Conſili mõ re ⁊29

perimꝰ eqlitatẽ ⁊ mutuũ cxceſſũ in expᷣſſione ima-
ginis ꝗᷓ attendit᷑ m ↄueniẽtiã poꝛtõis. qꝛ qdã eſt
ↄuenietia bitudinis qᷓ ẽ de eẽ imaginis.q̃dã de bene
eẽ. Illa ẽ de eẽ q cõſiſtit in ↄpatione ad intrinſeca. ſi
cut ad potẽtias.⁊ in hac hõ ⁊ angelꝰ adequũt᷑.qꝛ ita
bñ ẽ diſtinctio ⁊ oꝛigo ⁊ eq̃litas ⁊ cõſbalitas in wotẽ⸗
tijs aie in memoꝛia ſcʒ intelligẽtia ⁊ volũtate. ſicut
in potẽtijs angeli. Illa vo ↄueniẽtia hitudinis ẽ de
bñ eẽ qᷓ akeeuck in ↄꝑatione creature rõnał ad ali⸗/
qd extrinſecũ.vtpote ad coꝛpꝰqð ẽ ipᷣa inferiꝰ. HMec
aũt duplr põt eẽ expᷣſſioꝛ.vel pꝛinatiue.vel poſitiue.
Si poſitiue.ſic aia ẽ imago expᷣſſioꝛ.q in h ꝙ cõiun/
gitur coꝛpi ita ꝙ p illud pncipiũ alioꝝ.⁊ p illud to
tũ inhitat.magis repñtat deũ ꝗ e nah oim.⁊ qui
vnꝰẽ in oibꝰ. Si aũt pᷣuatiue.ſic angelꝰmagis repꝛe

ſentat deñ. qꝛ de?ẽ ſpns pur? oino impmixt⸗ inde⸗
pendẽs a creaturis oibꝰ. ⁊ bec repntat angelicſpus

.—

Gelſfnno
inegtittun
itchtbene
günabmuan⸗
iniu⸗
teqſckinns
gtneellͤg⸗
nnerlutclie
ſscad imags
ſſitin picttt
bitudſnetiun
inoinlbrbſc
tudinefatoki⸗
anehitaw
ſtmnagsinupo
bfoo doppol
ſtſoneftiuu
ſrlrifichiſin
tglan
annoaiguigt
rnnile
ſickogwanc⸗
anömwaeps
RNränngeie
beſt ctecliton
Paliggdonüdi
Pnatnsneyſg
plor nide
lanißcuntſe
gletſepatire

HRr
gſcſiſ inn
tnhsſehrpi
Paltſckimne⸗
biemgr
Ncinſgnken
gniziinn
Venbkenede
ulvcnie
Mteim
Diyukigtar
ſſtpichhte
hkfnalt,
nlolnaffen
mutſhn
ſuniſffg

nuhln

mödn

gii
Rpoiti,
amifiin
Cikmmin,
–—
Krimagyn
öri
clefnge
Ranckff
naugi mini
nng,i
Mat
emn
terignon
WW
Nrrsinſon
üßnacnite
Qünmzt
kärnie
fipim in
Büzrinbind
ifngiſmi
cngtkilatn
cendn
Ginrgel
Ntsfitobtn
imummmnn
nustſtinh
üürinie
Bnninlieti
Niteüürllit
rinizbi⸗
äfrrurtan
rmnc i
nun,
witaſenc
gilinc
horn cunmt

30 Se N

aliqͥd donũ diuinitꝰ ſi

¶ Atrũ vͤncipali⸗ ſi

nẽ. vnihil nae diuie.5 magis

pũẽ a coꝛpe ᷣm actũ ⁊ aptitudinẽ ſepatꝰ. p tãto di

cit᷑ eſſe ſubtilioꝛ a gee. ⁊ in eo imago diuinitatis eſſe
expꝛeſſioꝛ. ⁊ ſic pʒ ꝙ q;tũ ad cõueniẽtiã ꝓpoꝛtõis que
eſt de eſfẽtia imagis inter boiem ⁊ angim pᷣt eẽ equa

litas. q;tũ vero ad illã q̃ ẽ de bene eſſe ſe hñt ſic exce

dẽtia ⁊ excefſa.Ex pᷣdictis igit᷑ pʒ rñſio ad qõnẽ ꝗꝓpo/
ſitã. Cñ em̃ querit᷑ vtrũ pꝛincipalius vl expꝛeſſius ſit
imago dei in angto q; in aia. rñdẽdũ ꝙ q́tũ ad aliqᷣd
eſt eq̃ pᷣncipalit᷑.q;tũ ad aliq̃d macis pncipalit᷑.qtũ
ad aliqd minus ſicut explanatũ eſt.⁊ in hor ; rñſio
ad rõnes ad vtrãq; ꝑtez ꝗᷓ ꝓcedũt ᷣm diuerias vias
veritatẽ pnt cõcludere.qꝛ nõ bñt oppoſiti/
cip̃t ꝙ nõ cogit. angelꝰ em̃ capacitatẽ gr̃c bʒ in ↄꝑa/
tõe ad ſurſũ.in qua cõꝑatõe nõ excedit nãm mentis

byũane. ꝙ aũt nã angelica dicat᷑ excedere banã. hoc

eſt in cõpatõe ad coꝛpꝰ ad qð nõ bʒ inclinatõem ßm
aia. ⁊ is maioꝛitas dignitatis in nã anglica reſpe/

ctu aie nõ facit ad excellẽtiã imagis ſiue illiꝰ capaci/

tatis ꝗᷓ eſt in nà hane mẽtis ſᷣm ꝙ aĩa eſt capax dei.
Silr nec ill qð ſequit᷑ cogit.qꝛ maioꝛ viuacitas me
moꝛie vel intelligẽtie potiꝰ facit ad intẽſiõeʒ ſi ilitudi
nis q; ad imagis maioꝛẽ expᷣſſionẽ. Silitudo em̃ cõ/

ſiſtit in ꝓpꝛietatibꝰ nalibꝰ.imago vero in oꝛigie ⁊ ba

πα 5

bitudine.et quis potẽtie in angel ſint viuacioꝛes qᷓ;

in aĩalibꝰ. ⁊ iõ ſilioꝛes deo.cũdẽ tñ hñt oꝛdinẽ ⁊ babi

tudinẽ ſicut oſtẽſũ eſt ſupꝛa.vñ magis ꝓpꝛie cõcedit᷑
angel? ſit deo ſilioꝛ q;; bõ. qᷓ; poſſit cõcedi ꝙ; angis

ſit magis imago. ⁊ hoc vult dicere auctas gꝛe. Eo⸗

nes vero ad oppoſitũ ꝓcedũt ⁊ cõcludũt maioꝛẽ ex/
pꝛeſſionẽ qntũ ad illud qð eſt accñtale imagini.cxce/

—

pta illa qᷓ füdat᷑ ſupꝑ vnionẽ.ad quã dòᷣ.ꝙ nõ cogit ꝓ

co c ſba cſt vnius capax ge ꝑ nam.pᷣt effici magis
capax pꝑ aliquã graʒ gꝛatis datꝗ.ꝗqᷓ diſponit ⁊ ampli⸗
at capacitatẽ nae ad ſuſceptõem gĩe gꝛatũ facientis.
vñ eſto ꝙ nã angelica eſſet magis capax gre qᷓ; hũa/
na nã ᷣm nalẽ potẽtiã.ſic videt rõnabilit eſſe ponen
dũñ vt nã angelica ſit excellẽtioꝛ.⁊ excellẽtioꝛi nãe de/
beat᷑ excellẽtioꝛ potẽtia ⁊ capacitas.nihilominus tñ
bi datũ gꝛatis. p̃t eleuari ca/
pacitas aie vſq; ad capacitatẽ angeli.⁊ quodãmodo

aqmplioꝛẽ.nã donũ gre gꝛatiſdate diſponit ad gꝛatiã

gꝛatũfaciẽtẽ. ⁊ ſic poſſibile eſt fuiſſe in xpᷣo ⁊ btã vir/
gine. ⁊ ſic patẽt bieera ad vtrãq; ꝑtẽ.
L Aucſio⸗ e
imago in maſculo qᷓ; in femia. Et
ꝙ ſic vꝛ.ſ.Coꝛ.xj.vir ẽ imago ⁊ glia dei. H autẽ vt di/

cit apłs.ſepat virũ a muliere. igit᷑ aut mir nõ ẽ ima/
go. aut ſi eſt imago noõ eſt ita expſſa ſic vir ¶ Ite glo.
ibi dic ad imaginẽ dei factꝰ ẽ vir nõ mulicr. iᷣ h nõ ẽ

₰,

dictũ niſi młr nllo mõ ſit ad efea facta. dictuzʒ ẽ

ꝙ minꝰ ẽ ad imaginẽ q; vir. ¶ Itẽ qꝛ bõ ẽ ad imagi/
ſculino qᷓ; femineo. magis eſt imago vir qᷓ mulier.
¶ Ntẽ aꝛ bõ ẽ imago dei oibꝰ ẽ plat? ſiue ppoſitꝰ. Fʒ
qð innuit᷑ in textu geñ.j.fa.bo.ad ima ⁊c.⁊ ſditur.

2 pſit piſcibꝰ ⁊c. ̊ pᷣſidere ſi ñ ↄuenit hoi in ſexu femi

neo ᷣ maſculino.vr ꝙ imago excellẽtioꝛi mõ ſit ĩ ma

ſculio ſexu ꝙᷓ i femineo. ¶õtra. geñ.. creauit ve. ho.
àd ima.⁊ ſi.ſcʒ maſculũ ⁊ fe.creauit illos.ſi igit᷑ mlier

creata ẽ ad imaginẽ dei ⁊ ad eꝗlitateʒ viri ſic innuit

Doumato eiy d latere. ⁊ tõ etiq qre foꝛmata ẽ cñ vicit.
tgciainꝰ adiutoꝛin ſite ſibi. vr igit g in viro 2 mliere

d ülò tñ qd obijcit᷑ de maioꝛi capacitate.di

it vnibił in ſexu ma/

XxVI

eqlit᷑ repiat᷑ rõ imagis. e⸗ imago attẽdit᷑ in boĩe
Fn ad ſupᷣmũ aiĩe.ſᷣ in ſupᷣmo aie nõ ẽ diſtinctõ aliq̃

m ſexũ. ſiue hõ ſit młicr ſiue vir equalit᷑ ẽ imago.
¶ Itẽ ſexus nõ variat ſpẽm. vir ⁊ mlier ſũt eiuſcd
ſpẽi.b imago cõſequit᷑ hboĩiem ꝙᷓtũ ad foꝛmã ſpẽi. nõö
tũ ad foꝛmã indiuidui. eqlit᷑ ẽ in viro ⁊ muliere.
ẽ imago creatõis nõ oꝛdiat᷑ ad imaginẽ recrea

tõis ſiue gꝛatificatõis.ſᷣ imago q̃ cõſiſtit ĩ gra ⁊ virtu

imago creatõis in qᷓ cõditus ẽ bõ.

tibꝰ ita excellẽter pᷣt eẽ in mliere ſic i viro.& pi rõe et

Re ad pᷣdictoꝝ z1

itelligẽtiã ẽ notãdũ ꝙ ſic ex pᷣcedẽtibꝰpʒ.imago qtũ

ad ſun eẽ pᷣncipalit᷑ cõſiſtit iĩ tia ⁊ eiꝰpotẽtijs.⁊ i bijs
potiſſime ꝓut hñt ad deũ cõuerti.⁊ q;tũ ad hboc non

ẽ diſtinctõ maſculi ⁊ femine.vᷣui ⁊ liberi.iõ imago qʒ

tñ ad id qð ẽ de cõplemẽto eiꝰ⁊ de eiꝰcẽ nõ magis re
ꝑit᷑ in viro qᷓ; in muliere. Mtũ ãt ad bñ eẽ ſiue ad da

rioꝛẽ expᷣſſionẽ cõſiſtit magis in aia ſm ꝙ ad coꝛpus

habet oꝛdinẽ ⁊ habitudinẽ. ⁊ quatũ ex ꝑte coꝛꝑis eſt
ſexuũ diſtinctio.⁊ ſᷣm ſexuũ diſtinctõem maioꝛ eſt re

pᷣſetatõ qtũ ad rõem pᷣſidẽdi ſiue qstũ ad rõem pᷣn/
cipiãdi.qꝛ virẽ caput mulieris.⁊ vir ẽ pᷣncipiũ mulie

ris.⁊ non vir ꝓpt᷑ mulierẽ.ſᷣ mlier ꝓpt᷑ viru.qʒtũ ad

bũc vtiq; modũ excellentioꝛi mõ reꝑit᷑imago in ſexu

maſculio q́; feminino.nõ rõne eius qð ẽ de eẽ ipius

.

cxreatõis.ſᷣ imago refoꝛmatõis ꝗᷓ qͥdẽ ẽ gra pᷣncipaliꝰ

in eo pᷣncipalit᷑ pſiſtit res in quo cõſiſtit eiꝰ f.

imagis.ſ rõne eiꝰ qd adiacet. Et ᷣm hoc ſatis plane
pᷣt rũderi ad obiecta. Rõnes em̃ oñdẽtes ꝙ non ma

gis ẽ imago vir q́; młlier ꝓcedũt de imagie qstuʒ ad

ſuũ pᷣmũ cẽ.ſic intuẽti pʒ. Rõncs vero ad oppoſituʒ

—

cecdũt de imagie q́ʒtũ ad aliquã accidẽtalẽ ꝓpᷣeta-
tẽ ſiue ꝑ relatõem ad coꝛpꝰ.

m a 9. ¶¶ Ad ille aũt quod diẽ ʒ2
apls ⁊ glo.ꝙ vir ẽ imago ⁊ glia dei.dð.ꝙ vir accipit
methaphoꝛice. ꝓ ſuꝑioꝛi ꝑte rõnis.⁊ mlier ꝓ ĩferioꝛi.

ſic exponit Aug. xiij.ð tri.Et ſi tu obijcias ꝙ apls lo/⸗
quit᷑ de viro ⁊ miiere ad lr̃am. dðʒ ꝙ loquitur ðᷣ eis

nõ ym ſe. ̊ ᷣm ſignificatõem. Air em̃ qꝛ foꝛtis ẽ ⁊ p/
ſidet młieri.ſupioꝛẽ rõnis ꝑtẽ ſignificat.mlier vo ife/
rioꝛẽ. Inde etiã ẽ ĩ mrionio ꝙ vir ſignificat ñ.⁊ mu
lier ſignificat eccliam ſiue aiam. B aũt ẽ rõne ſtabili/
tatis ex ꝑte vna. ⁊ infirmitatis ⁊ fragilitatis ex alte/

ra. ꝗᷓ nõ reſpiciũt imaginẽ m ſe. rone coꝛꝑis anne
xi. ⁊ ita nõ cẽnalit᷑ ſ̊ gccñtaliter. NcEed ditne⸗
dueſtio. iij. f

¶ Strũ imago pᷣncipaliꝰ ſit ĩ cognitia q; i motiua ſiue

affectia.Et q; pᷣncipaliꝰ ſit ĩ cognitia vr̃ ꝑ illð qð diẽ
Aug. imago ẽ i potẽtia cognoſcẽdi.⁊ ſilitudo iĩ potẽ/
tia diligẽdi. hoc nõ ẽ dictũ ꝙ oino ſit ĩ potentia co/
gnoſcẽdi. dictũ ẽ qꝛ pᷣncipaliꝰ ẽ ibi. ¶ Gtẽ imago pᷣ
mo ⁊ pᷣncipalit᷑ ↄuenit ipᷣi vᷣbo eterno.ʒ eißneitlte
magis cõuenit qd illi verbo eterno rñdet.hᷣ aũt ẽ ip⸗
ſa itelligẽtia qᷓ ẽ in ipᷣa potẽtia cognitia. SD ⁊c. ¶ Item
imago ↄſiſtit in memoꝛia intelligẽtia ⁊ volũtate.ſed
due iſtaꝝ potẽtiaꝝ ſcʒ memoꝛia ⁊ intelligẽtia tenent
ſe ex ꝑte cognitie. imago plꝰ ſe tenz ex ꝑte cogni/
tie qᷓʒ affectic. He⸗ imago dic quãdã cõfiguratõeʒ
q diſtinctõcz. ſᷣ affectie ẽ vnire.⁊ cognitie diſtiguere.
5 imago pᷣncipaliꝰ reſidʒ penes cognitiuã qʒ penes
affectiuã. ¶ Cõtra. imago refoꝛmatõis.rñdʒ imagini

— „

ẽ in affectia q; in cognitia.̊ ct imago creatõis Dee
pncipalit Putit rent ti nẽ
tũ.vᷣ imago cõplet᷑ in volũtate. et volũtas ſe tenzʒ ex
pte affectie. ⁊c ¶ Itẽ imago ẽ nobiliſſimũ in aia. S
conſiſtit penes id qð hi aia nobſiimiiind ligt ind
4

e e 8 enn r r ee e
en ,

2 ——,,,C —
— * —

2* — „2 4 —
volũtas ẽ nobiliſſimũ qd ẽ in aĩa. S bncipalit cõſiſtit ¶cognitie ſcz fides. Itnago em̃ pᷣncipalit reſpicit oꝛigi
imago penes rlue Lolgener. hoc aũt pꝛincipalit nẽ?z habitudinẽ. babitudo aũt ⁊ oꝛigo attedit inter Gnitteri
Itẽ ſilitudo ẽ in plus ſit memoꝛiã ⁊ intelligẽtiã ꝑ modũ ꝑentis ⁊ ꝓlis.et int lcuuh
o ex

reſpicit affectiuã.g ⁊c. litu ⸗ ellige 4 i
imago.nõ em̃ quelibet ſilitudo ẽ imago.ſᷣ ſilitu bec duo et volũtatẽ ſᷣm modũ donatõis ſiue pceſno atenennun

pꝛeſſa in zunda cõſtgn ace ꝛunieatſoe S vybicũq; ẽ nis. Inter ſiraſcibilẽ vero ⁊ ↄcupiſcibilẽ nec eſt talis ſoiufi
imago.ẽ ⁊ ſilitudo. ſilitudo nõ ẽ pꝛincipalit᷑ penes oꝛdo nec oꝛigo. cũ motꝰ iraſcibilis poſſit eſſe ſine co⸗ cnch
cognitõeʒ ſᷣ penes affectõem. cũ ſilitudo ſit in gꝛatui cupiſcibili et ecõuerſo. motꝰ aũt volũtatis nõ pᷣ̃t eſſe ſerin
tis ꝗᷓ maxime reſpiciũt affectiuã. pari rõneimago. ſine motu intelligeẽtic pᷣuio. nec actꝰ ſiſr intelligentie untſieti⸗
Juxta hoc querit᷑ que ſit drña inter imaginẽ ⁊ ſi⸗ ſine actu memoꝛie. in bijs dico qᷓ ſũt de rõne imagis. nindtor⸗
militudinẽ. cũ em̃ plꝰ ſit ſiſitudo q; imago. ſic onñ dit iõ in aſſignatõe imagis duo ſumũt mẽbꝛa ex ꝑte co
Ang. in li. lxxxiij.q.et ſuꝑius nõ debeat gnũerari ſuo gnitie.⁊ vnũ ex ꝑte affectie.hoc em̃ exigit oꝛdo ⁊ oꝛi
inferioꝛi.vr̃ ꝙ male Rr bõ factꝰ ad ima.⁊ ſi. Dtem go ⁊ diſtinctio. ⁊ ꝓpterea imago pᷣncipaliꝰẽ in cogni
cñ due ſint potẽtie ex pte affectõis.ſc; iraſcibilis ⁊ ca tia iᷓᷓ in affectia. ſilitudo vero p̈ncipaliꝰcõſiſtit ĩ vni⸗
cupiſcibilis. et due ex ꝑte cognitõis. ſcʒ memoꝛia ⁊ one aie ad deũ ꝗᷓ quidẽẽ ꝑ gram. Et qñ vnio et gFa –
telligẽtia. qõ eſt q̃re in rõe imagis potidaccipiut᷑ due vncipalit᷑ reſpiciũt affectiua. binc ẽ ꝙ ĩ imagie recrea 3
potẽtis ex pte cognitic. ⁊ vna ex pte affectie. Af ei tõis qᷓ quidẽ eſt in gꝛatuitis due ſit virtutes qᷓ reſpi⸗ i⸗
ꝙ potiꝰ debʒ eſſe ecõuerſo.cũ tres virtutes theologi ciũñt affectiu a3. ſc ſpes ⁊ charitas.penes duas vires
ce qᷓ refoꝛmat aiam ad imaginẽ ſic in ea ponãtur vt ſcʒ iraſcibilẽ et cõcupiſcibilẽ. vna vo qꝗᷓ reſpicit cogni Niopers
due ſint ex ꝑte affectie. ſcʒ ſpes ⁊ charitas.quaꝝ vna tiuꝗ. ſcʒ fides qᷓ̃ reſpicit rõnalem.qᷓuis ⁊ ſpes reſfoꝛ/ ſyntoſht
eſt in iraſcibili. et altera in cõcupiſcibili. ⁊ vna ex pte mãs iraſcibilẽ. p cõſequẽs refoꝛmat memoꝛiã cũ cõ⸗ lufu⸗
33 cognitie ſcʒ fides que cõit᷑ ponit in rõnali. ¶ dõᷓ ueniãt in actu eſt tenere. m hoc igit᷑ planũ è rñge⸗ ſdeii

de pᷣma nois impoſitiõe differt imago et ſilitudo. re ad qõnẽ ⁊ obiecta.Cõcedẽdum eſt em̃ de plano ꝙ
Imago em noĩiat cõfoꝛmitatẽ in quãtitate. ſilitulo imago pᷣncipalit reſpicit cognitiuã. ↄcedẽde ſũt etiꝗ
vo cõueniẽtiã in qualitate. Ymago noĩat quãdã con roõnes que hoc pbãt./ Ad illud vero qd obijcit᷑ de 34
figuratiõem. 2 ſta impꝑtat figurã que eſt quatitas in imagine refoꝛmatõis.d ꝙ nõ valet.qꝛ imago refoꝛ
litate vel qualitas in quatitate. ſilitudo vo dicitur matois potiꝰ eſt ſimilitudo quedã qᷓ ſit imago. ¶ S
ren viffererin eadè qualitas. Ex bac qt pꝛimania dif: em̃ Ipꝛie eſſet imago. eſſet capax dei ⁊ eſſet immꝛta
feretia tripler cõſueuit aſſignari modꝰ diſtinguẽdiĩ/ lig. nuc añt nõ eſt ſic. ⁊ ideo qꝛ imago recreatõis po/
ter in aginẽ 2 ſilitudinẽ cũ dicit᷑. faciamꝰ ho.ad ima. tis eſt ſimilitucdo ;ᷓ imago. magis pꝛincipaliter reſpi
⁊ ſi. Dum?eſt quẽ dic hugo ꝙ ſilitudo reſpicit nam. cit potẽtiaʒ affectiuã q; cognitiuq. qᷓuis refoꝛmat tq
imago reſpicit figurã. qꝛ ſilitudo dic ↄueniẽtiã ĩ q. cognitiuã ꝙᷓ; affectiuã. ¶ Ad illd q obijcit ꝙ cõple 3 5
litate nali. imago vo Pueinena idiſtictõe figurali. ag mẽtũ magis eſt in volũtate. do 2 ſi volutns vltia
modũ cuiuſdã triãgli.i q̃ ũt tres termi ⁊ tres linee. ſit in imagie. nõ tñ ſe hʒ ꝑ modũ coplemẽti ĩ rõe ima
qꝛ tres ſt potentie quaꝝ quelibet babitudinẽ bʒ ad ginis.imago em̃ dic oꝛdinẽ ⁊ oꝛiginẽ in potẽtijs ſicẽ llti
quũlibet.⁊ ſilr tres pſõe.⁊ potẽtia vel pſõa tenʒ röe, in pſ. onis.⁊ quẽadmodũ tercia pſona ñ ponit᷑ aliarũ
termi. hitudo vo vl imago tenʒz roõeʒ linee Scds mo coõpletiua nec alias cõplere. potius ab eis recipere.
dus diſtinguẽi eſt ꝙ imago ẽ in nalibꝰ. ſilitudo in ſic volũtas ꝓut ẽ ꝑs imagis.potius ↄſiderat᷑ in rõne
gꝛatuitẽ.q ſilt hʒ oꝛtũ ex illa pᷣma dꝛia. Oꝛ em̃ imago egꝛedicntis i in roõne cõplentis. ⁊ quia pꝛima rõ oꝛi
diẽ cõſiguratõez. ⁊ illa attẽdit᷑ ex pte naliũ potẽtiaꝝ ginis eſt ꝑx modũ nãe.que quidẽ conſiſtit in oꝛtu in

gie. ſcʒ memoꝛie.intelligẽtie.⁊ volutat .binc ꝙ ima telligentie ex memoꝛia. hinc eſt imago pᷣncipalius

go eſt in nalibꝰ.qꝛ nec ſilitudo dic cõueniẽtiã ꝗᷓ oꝛtũ reſpicit cognitiuã qᷓ affectiuaʒ. Ad ill q̃q obijcit᷑ ʒ6
bʒ a qualitate. ⁊ qualitas in qua aia ſilat̃᷑ deo bec efſt ꝙ imago cõſiſtit penes nobiliſſimũ in aia.dð qꝙ nobi gii
gra.iõ ſilitudo in gꝛatuitis dicit᷑ eſſe. Terciꝰ modus liſſimũ in aia duplicit᷑ p̃t accipi.Lel ſᷣm diſtinctöenm

diſtinguẽdi ẽ ꝙ imago eſt in potẽtia cognoſcẽdi.⁊ ſi⸗ potẽtiaꝑ ſcʒ affectiue ⁊ cognitic. vel ſm cognitiöem
militudo in potẽtia diligẽdi.. iſte modꝰ ſitr hʒ oꝛtu, ſtatuũ.ſcʒ ſi uꝑioꝛis poꝛtõis ⁊ inferioꝛis. Cũ ꝙᷓ dicit᷑
Ex drna pᷣma.Quia em̃ imago cõſiſtit in conueniẽtia imago ↄſiſtat penes nobiliſſimũ.hoc intelligit᷑ qᷓtus

Hʒ ↄfiguratõcʒ. et ofigurat attẽdit᷑ ĩ oꝛigie.hitudie. ad ſtatũ in ſupioꝛi ꝑte nõ qᷓ;tũ ad potẽtias.qꝛ imago Naſen

⁊ potẽciaꝝ diſtictõe.⁊ h̊ oꝛigo et hitudo pᷣncipaliter ↄplectit᷑ tã affectiuã q; cognitiuã.cũ vtreq; nate ſin
reſidet ex pte cognitie.iõ imago pᷣncipaliꝰ ponit᷑ ĩ co im mediate ferri ad deũ. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſi⸗ 37
gnitia. Silitudo vero dic cõueniẽtiã i qualitate.⸗ qꝛ militudo eſt in plus qᷓ; imago.dðᷣ ꝙ ſimilitudo ſi ac·
qualitas in qua pᷣncipalit᷑ aſſimilat᷑ aia deo eſt in vo cipiat᷑ in ſua gen eralitate in plus ẽ.ſi vero acccipiat
lutate ſiue affectõe. hinc eſt ꝙ ſiſtudo ponit᷑ pᷣncipa ꝛie ſicut accipit᷑ in ꝓpoſito nõ eſt in plus. immo di
lit᷑ in potẽtia affectia. ⁊ inde ẽ ꝙ in imagie creationis koritab imagie.ita ꝙ ⁊ ſi verãq; tã affectiuazʒ q; co
due ſũt potẽtie ex ꝑte cognitie ſcʒ memoꝛia ⁊ intelli gnitiuã rethitat. ag⸗ tñ pꝛincipaliꝰ reſpicit cogni
gẽtia. ⁊ vna ex pte affectie ſcʒ volũtas. Ecõtra vᷣo in tiuam. ⁊ ſimilitudo affectiuam. ⁊ ratio iam dicta eſt.
imagie recreatòis.q̃ quia conſiſtit in gra.due vᷣtutes ⁊ per hoc patet reſponſio ad illa duo que quereban

ſut er parte affectie ſcʒ ſpes et charitas. 2 vna erptee oerrr. irj.
lincno.Xvi,3 pꝓductõe hois qtũ ad pᷣncipia cõſtitutia.ſ. coꝛpus ⁊ aiam. pᷣmo viri.
Ic de oꝛigie aie plura q̃ri ſolẽt ⁊c. ¶ Supꝛa egit mgr̃ ð ꝓductõe hois in cõpatõe ad Bncipiũ cxera.
Pad vero pte agit ̊ ꝓductõe ciꝰqᷓtũ ad pꝛincipia cõſtitunia ſcʒ qtũ ad coꝛpꝰ⁊ aiam. Diuidit᷑ aũtiſta
eos in duas. In pꝛima determiat ð ꝓductõe viri. In ſcda vo ð pꝛoductiõe mulier ex viro.j.di.xviii. lyr,
quoq; paradiſo mulierẽ foꝛmauit ac in pꝛicipio. Daima ps hʒ duas. In pᷣma determiat de hois
albe. In ſcda de hois foꝛmati locatõe ibi. hoſem at ita foꝛmac ꝛc· Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma de·

6

e 4 4 NN
ül ☛£
f

— — — ——

— — —

mmpeninun
Nini ieſfen
lpmkfie
Whtiſtütpfii
Michiniiftn
nmni ieſil
ugenientin
tistpceftiee,
Nris mniinſe
tmapimit
ani
gimpfnepli⸗
ſaighe⸗
ſminin dont
Ainntici
winahiuͤn
ens ifdet
weinligki
tins gfna
iͤfmianmint
ltcddickg
zalniimhl
Gilwwonaii
ckugusinnn
ciechcch
,ntpbennienf.
gnogrtrmn

Anpücnt
,dülttt
NN AtM
mmirrhei

Pind

—

terminat de hois foꝛmatõe. In ſcdᷣa de hois foꝛmati locatõne.ibi.hoĩem aũt ita foꝛmatũ ⁊cẽ. ¶ Pꝛima pars

babet duas. In pꝛima deter

nat de ꝓductõe aie in ſe. In ſcdᷣa vero in relatõe ad coꝛpus.ibi. Sed vtrũ in

coꝛꝑe.an extra coꝛpus ⁊c.¶ 3 ars aũt illa in qua determiat de ꝓductõe aie in ſe hʒ duas. In pᷣma determi/⸗
nat veritatẽ. In ſcda remouet erroꝛẽ. ibi.putauerũt em quidã heretici ⁊c. ¶ Silr illa ꝑs in qua determĩat de
ꝓductõe aie in cõꝑatiõe ad coꝛpꝰ hʒ duas. In pᷣma vetermiat vtꝝ ðs creauit aiam in coꝛpe. an extra coꝛpꝰ.
ir ſcda qᷓrit vtrũ ðs fecerit hoiem in etate ꝑfecta.ibi.ſolet etiã q̃ri vtrũ s hoiem repẽte.¶ Silt ꝑs illa in qᷓ
determiat ð locatõe hoĩs iã foꝛmati bʒ duas. In pꝛima determiat ð loco eiꝰ in ſe. In ſcda vero determinat i
cõꝑatõe ad cõtenta.ibi.in boc aũt padiſo erant ligna ⁊c.

—
ñ coꝛpoꝛeis
inſtrumẽtis foꝛ
maſſe vł ſuffla/
ſſe Zs dicit.

eñ.ij. .—
R

Bererminat veritatẽ de ꝓductõe aĩe in ſe.vtꝝ de aliquo facta ſit an nõ.⁊
quãdo facta ſit.⁊ quã gram habuerit in creatõe. 9
SIc de oꝛigine aie plura queri ſolẽt.ſcilicet vnde creata fuerit.⁊ qñ.et
quã grom habuerit in creatõe.Sicut hoĩs foꝛmatio ſᷣm coꝛpꝰ deſcri⸗
it cũ dicit᷑. Foꝛmauit ðᷣs hoĩeʒ de limo terre.⁊ ita eiuſdẽ ſᷣm aĩaʒ fa⸗
ctura deſcribit᷑ cũ ſpᷣdit᷑. ⁊ inſpirauit in faciẽ eius ſpiraculũ vite. Coꝛpꝰ em̃ ð
limo terre foꝛmauit ðs cui aiam inſpirauit. Vel ſᷣm aliã lr̃am flauit vel ſuffla
uit.nõ ꝙ faucibus ſufflauerit.vl manibus coꝛpoꝛeis coꝛpꝰfoꝛmauerit. Spũs
em̃ ðs eſt.nec lineamẽtis mẽbꝛoꝝ cõpoſitus.Hõ & carnalit putemꝰ deũ coꝛ⸗
poꝛeis manibus foꝛmaſſe coꝛpus.vłfaucibus inſpiraſſe aĩaʒ.ſᷣ potius hoĩem
de limo terre ſᷣm coꝛpus foꝛmauit iubẽdo.volẽdo.i.voluit ⁊ verbo ſuo iuſſit
vt ita fieret.⁊ iſpirauit in faciẽ eius ſpiraculũ vite.i.ſbᷣam aie in q̃ viuerʒ crea

uit.nõ de materia aliq̃ coꝛꝑali vł ſpũali.ſᷣ de nihilo.

¶ Kemouet quoꝛũda hereticoꝛũ erroꝛẽ qͥ putauerũt aiam eẽ ð ſba dei. b
utauerũt em̃ quidã heretici deũ de ſua ſbᷣa aiam creaſſe vᷣbis ſcripture ꝑti⸗

nacit ſherẽtes.qbus ðr.ĩſpirauit vł inſufflauit ⁊c. Cũ flat inquiũt vłſpirat.

Reſponſio.
Eſa.lvij.

Opinio Augu.

Alioꝝ ſẽtentia

hõ ð ſe flatũ emittit.Sic ̊ cũ ðr deꝰflaſſe vł ſpiraſſe ſpiraculũ in faciẽ homis
ex ſe.ſpm̃ hoĩs emiſiſſe intelligitur de ſua ſõa. Qui h̊ dicũt ñ capiũt tropica
locutõe dictũ eẽ ſufflauit vl flauit.i.flatũ hoĩs ſcʒ aiam fecit. Flare em̃ eſt fla⸗
tũ facere.flatũ facẽè eſt aiaʒ facere. Vñ dñs ꝑ Eſaiã.Oẽm flatũ ego feci. Nõ
ſũt ꝙ̊ audiẽdi qͥ putãt aiam eẽ ꝑtẽ dei. Si em̃ h eẽt.nec a ſe nec ab alio decipi
poſſet.nec ad malũ faciẽdũ vł patiẽdũ cõpelli.nec in meliꝰ vł deteriꝰ muta/
ri. Featus & qͥ hoĩem aĩauit factus ẽ a deo.nõ de deo.nec de aliqua materia.
ſed de nihilo. r
eterminat de ꝓductõe aĩe in relatiõe ad coꝛpus vtrũ deus creauit aĩaʒ
in coꝛꝑe vł extra coꝛpus. o “́́ß
¶ Sed vtrũ in coꝛꝑe vel extra coꝛpus etiã inter doctos ſcrupuloſa qõ ẽ Aug.
em̃ ſuꝑ geñ.tradit aĩaʒ cũ angelis ſine coꝛꝑe fuiſſe creatã.poſtea vero ad coꝛ
pus acceſſiſſe.neq; cõpulſa ẽ incoꝛpoꝛari.ſed naturaliter illð voluit.i.ſic crea
ta fuit vt vellet.ſicut naturale nobis eſt velle viuere. Male aũt velle viuere.
nõ nature ſed volũtatis eſt puerſe. Alij vero dicũt aĩiam pᷣmi hoĩs in coꝛpoꝛe
fuiſſe creatã.ita exponẽtes verba illa. Inſpirauit ĩ faciẽ eius ſpiraculũ vite.
id eſt aĩam in coꝛꝑe creauit que totũ coꝛpus aĩaret.faciẽ tamẽ ſpaliter expꝛeſ
ſit.quia hec pars ſẽſibus oꝛnata eſt ad intuẽda ſuꝑioꝛa.Sed qᷣcqd de aia p⸗

mi hois eſtimet᷑.ð alijs certiſſime ſentiedũ eſt ꝙ in coꝛꝑe creẽtur.Creãdo em̃

infüdit eas deus.⁊ infũdendo creat. Dicẽdũ eſt etiã aĩam illã nõ ſic eẽ crea⸗

tã.vt pᷣſcia eſſet oꝑis futuri iuſti vel iniuſti.

Exo. vi.

MAuerit vtꝝ ðs fecerit hoĩem in etate ꝑfecta. d
¶Solet etiã queri vtrũ deus hoĩem repẽte in virili etate fecerit.an ꝓficien⸗

do ⁊ etates augẽdo.ſicut nũc foꝛmat in mr̃is vtero: Aug. ſuꝑ geñ. dicit.

adãa in virili etate cõtinuo factus eſt.⁊ hoc ſᷣm ſuꝑioꝛes nõ inferioꝛes cauſas.
id eſt m volũtatẽ ⁊ potẽtiã dei.quã nature generibus nõ alligauit.qualiter
et virga moyſi conuerſa eſt in draconem. Mec talia contra naturã fiunt niſi
nobis quibus aliter nature curſus innotuit.deo autem natura eſt quod facit
Non ergo contra diſpoſitõem ſuã illð fecit deus. Erat enim in pꝛima creatu
rarum conditõe ſichoĩem poſſe ſieri.ſed non ſibi erat neceſſe vt ſic fieret.hoc
QààNqr.
d

ôM

5 EE —
“”ͦ”èùẽʒ —õ 5 2 ” = R —
5

—w——

a ¶ In bñplacito cre
atoꝛis cuiꝰ c. Innu.
it mgr̃ ꝙ volũtas dei
necemitas eſt. Cõtra.
ex hoc ſequit᷑ neceſſa-
riũ futuꝝ eſt qd vult
et pᷣſcit. ꝙ ſi verũ e. cu
8s velit oĩa bona fu/
tura.nullũ bonũ futu
rũ euenit cõtingẽter.
perit libertas arbi.
Pꝛeterea falſũ videt᷑
dicere in hoc ꝙ ſbiun
git. multa etiã ᷣm in.
ferioꝛes cãs futura ſt
ſz in pᷣſciẽtia dei futu/⸗
ra nõ ſũt.q̃d em̃ futu/
rũ eſt erit. qͥd nõ ẽ ſu⸗
turũ in pᷣſciẽtia dei noõ
erit. ſił idẽ erit et nõ
erit. R* dð ꝙ; pᷣmũ vᷣ⸗/
bũ intelligẽdũ ẽ ð ne⸗
ceſſitate nõ ↄſequẽtꝭ.
ſed cõſequẽtie.qꝛ ne/
ceſfario ad velle di ſe
quit᷑ ip̃m volitũ ee vl
futuꝝ eẽ. Scom aute
verbũ intelligẽdũ eſt
ita ꝙ ꝑ boc ꝑticipiuõ
futuru ſignificet oꝛdo
effectꝰ ad cãs no eue-
tus. vt ſit ſẽſus. Mul
ta m inferioꝛes cãs
futura ſũt.id eſt oꝛdi/
nata fieri que im ve⸗/
ritateʒ vel pᷣſciẽtiã nõ

„ —.

ſũt futura quia no eueniũt. bů 0. bomo extra padiſũ creatus.

em̃ nõ erat in cõditõe creature. ſed in bſplacito crea⸗

toꝛis. cuius volũtas neceſſitas eſt. hoc em̃ neceſſario

futurũ eſt quod vult ⁊ pᷣſcit. Multa vero ſᷣm inferio⸗
res cauſas futura ſũt.ſed in pꝛeſciẽtia dei futura ñ ſũt.
Si aũ ibi aliter futura ſũt.potius futura ſůt ſicut ibi
ſũt.vbi pꝛeſcit ille qui nõ poteſt falli. Sic ergo factus
eſt adã non ſm inferioꝛes cauſas.quia nõ erat in rerũ
cauſis ſeminalibns vt ita fieret.ſed ſᷣm ſuꝑioꝛes.non

ↄtra naturã oꝑantes. quia in rerũ cauſis naturalibus

erat. vt ita poſſet fieir. ⸗ʒ“
. hoĩs foꝛmati locatõe in ſe.qui extra padiſũ crea
tus.in paradiſũ poſitus eſt.⁊ q̃re ita factũ ſit. e

¶ Hoiem aũt ita foꝛmatũ tulit deus.vt ſcriptura docet .

et poſuit in ꝑadiſo voluptatis quẽ plãtauerat a pꝛin/
cipio. Hijs verbis aperte moyſes inſinuat ꝙ homo
cxtra padiſũ creatus:poſtmodũ in ꝑadiſo ſit poſitus.

Quod ideo factũ dicitur.quia non erat in eo ꝑmanſu

rus.vel vt non nature ſed gꝛatie hoc aſſignaretur. In
telligitur aũt paradiſus localis ⁊ coꝛꝑslis in quo ho/⸗
mo locatus eſt. Tres em̃ generales de paradiſo ſentẽ⸗

tie ſunt. Vna eorũ qui coꝛꝑaliter intelligi volunt tm̃.

Alia eoꝛũ qui ſpũaliter tm̃.Tercia coꝝ qui vtroq; mo
do ꝑadiſũ accipiũt.Terciũ mihi placere fateoꝛ.vt ho⸗
mo in coꝛpoꝛali paradiſo ſit poſitus.que ab illo pꝛinci
pio plãtatus accipi poteſt. quo terrã omnem remotis

aquis herbas ⁊ ligna ꝓducere iuſſit. Qui ⁊ ſi pꝛeſẽtis

eccleſie vel future typũ tenet. ad literã tamẽ intelligẽ//
dũ eſt eſſe locũ ameniſſimũ fructuoſis arboꝛibus mag
nü.? magno fonte fecũdum. qð dicimus a pꝛincipio.

Tres ſñie ð pa
radiſo ſunt ⁊ q
ſüt.
A quo pᷣncipio
ſit plãtatus.

poſtmodũ in padiſo ſit poſitus. Cõtra. cu

em̃ ꝑadiſus eſſet locus habitatiõis debitꝰ hoi m ſtatũ innocẽtie.⁊ locus cõgꝛuus generatõi ⁊ ꝓductõi.viðt᷑

q; bomo debuit ꝓduci in ꝑadiſo Itẽ cũ tota terra eſſet tũc fructifera ⁊ ger trãquillus.videt᷑ ꝙ tota erat con
gꝛua vt inhabitaret᷑ ab boie. ſi bomo extra padiſũ eſt ꝓductus.videt᷑ ꝙ extra ꝑadiſũ ad habitãdũ debuit
relinqui. Itẽ ſi tota terra ꝓducta eſt ꝓpter hoiem. videt᷑ ꝙ ſi hõ ſtetiſſet. alia Bar terre a ꝑadiſo ſuꝑflue/

2 ret. ppter hoc eſt hic qõ quid vocetur bic ꝑadiſus in qua homo eſt poſitus.
notadũ ꝙ ficut dicit m& tres fuerũt de padiſo ſẽtentie. Quid em̃ dixerũt qᷣ
hõ crat locus coꝛpalis.qui ꝓpt᷑ ſuã amenitate padiſus dicebat᷑.nec eſt alia ꝑadi

ex dei amoꝛe ⁊ cognitõe ⁊ fruitõe e In hu
luce. xxiij. Hodie mecũ eris in padiſo Et illd qd vr del
poſitio ꝙ eſt padiſus ſpũalis. eſt ꝑadiſus coꝛpalis.

ad pᷣdictoꝝ intelligetiã eſt
adiſus illa ĩ qua erat poſitus
ſus niſi coꝛpalis. Alij vᷣo at/

tendẽtes ꝙ; beatiſficatio hboĩs eſt in ꝑadiſo que cõſiſtit in dei fruitione. nõ in coꝛꝑali amenitate. dixerũt hanc
ꝑadiſũ nõ eſſe locũ coꝛpalẽ. ſed ſpnalẽ. ⁊ oĩa illa ꝗᷓ dicũt de padiſo in geñ.dicta eſſe metbaphoꝛice.vñ bomo i

foꝛmatõe ſui poſitus dicit fuiſſe in padf u. nõ qꝛ fuerit localiter mutatꝰ. ſed qꝛ in ſpũali amenitate ⁊ delicijs

poſitꝰ. In huius aũt ſentẽtie aſſertõe adducut ills qð dici᷑ ve latrone
ucifero Eʒe. xxiij. In delitijs padiſi dei fuiſti. Tercia ẽ
aradiſus ſpũalis dicit ſtatũ vel quietẽ ⁊ amenitatem

deliciaꝝ ſpũñaliũ. ⁊ iſte pt eſſe ᷣm duplicẽ ſtatũ. ſcz eccſie triũpbãtis.⁊ ecclie militãtis.Eñ ꝑadiſus ſpũal du⸗

plex eſt ſiue dupliciter dicta

eſt. Ana eſt in ecclia militãte. altera in ecchia triũphãte. Vñ illa qᷓ ſũt dicta i geñ.

de padiſo ſpũali.pñt exponi metaphoꝛice. Paradiſus aũt coꝛpalis locꝰ?cſt deliciarũ ⁊ amenitatis.⁊ hec ẽ du
plex ſir ſᷣm duplicẽ ſtatũ.ſ pfectũ.⁊ imꝑfectũ. Sedm ſtatũ ꝑfectũ padiſus eſt empyreũ. Scom ſtatũ impfe
n

ctũ padiſus eſt locus quidã amenus in ptibus oꝛictis de quo dicit

am̃. Diuina ꝑadiſus eſt dei manibꝰ in

edem plãtatus gaudij. ⁊ exultatõis vniuerſe ꝓmptuariũ. In hocaũt loco decuit hoſem poni vt eſſet ei faci/ 5
litas pueniẽdi ad patriã. ⁊ vt deꝰ hoĩ oñderet beniuolẽtiã. cui locũ ameniflimũ ad inbabitãdũ pᷣꝑauerat.vt
ſic amenitas exterioꝛis bitaculi coꝛrñderet delicijs interioꝛibꝰ. q́l es habet aia ꝗᷓ eſt tẽplũ dei.⁊ bebat aia pᷣmi
boĩs. Extra aũt hũc locũ debuit bõ ꝓduci.vt meliꝰ cognoſceret dei bñficiũ.dũ ſe videret quaſi aliunde addu q
ctũ. ⁊ vt etiã oñdcret ꝑ boc ꝙ bõ nõ crat ibi fact? ad eternalit habitadũ.ᷣ tpoꝛalit᷑ ꝑegꝛinãdũ.Et qꝛ ds pᷣſcie/

—

bat bois caſũ.in padiſo voluit eũ collocare.vt p eiꝰeiectõe ð loco voluptatis cognoſceret ſeſibilit᷑ quãta bo
na ſpũalia amiſiſſet ꝑ culpã.cognoſcẽt etiã nihilomin? quata eẽt dria inter eũ qͥ oño obedit hũilit.⁊ eũ qͥ pʒ
Etemnit. Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad obiecta.Loc? em̃ padiſi cõueniẽter factꝰ fuit pꝛoppt᷑ boĩem inſtitutuzʒ.⁊ alia ꝗ

ðo N— *“Rr 53cäs „

— = =
=2 —

Aleſti⸗
e

Dlti,
bieiſt. na
ſchtitſe di
ttallg le
i.
. ln
141
Nnbü. d
P

3D
. 4
ui üu

niſchetüai,
Näiſäüffnai

Uffulniei

falhienmf
ſifine
ſchtattd
giglin
ſgitigufne
intetu
isenpt
WE

= =

S. = = = =
. = -
S.
S=
E;
—

— =
S⸗
☛R
S

=
= = S=.-
=
E.
==

Plslinng
iigctüſk
Cgtneuc
Atbritütti
rlaubipte,
nr uleic
uorims

s Aiotr
e oithane

ont fibae

Citue Ndcl G

Ncikene
nihu
tinmdnn
tigsfitn
Hiſunuin

α

E ⸗Intiqua trſlatio dicit ad oꝛiẽtẽ. Vnde volũt in oꝛiẽ tena ↄaueniẽt fuit fi/
Aualis ſit locꝰ tali ꝑte eſſe paradiſũ longo interiacẽte ſpacio vel ma⸗ cta ꝓpt hoieʒ quẽ s
adiſi 2 ybi. ris vel terre regionibus quas incolũt hoĩes ſecrete. et uiderat ee lapſurũ.

⁊ qꝛ ſił etiã vidrat ho

in alto ſitũ vſq; ad lunarẽ circulũ ꝑtingẽtem. VUñnec α0να úabn virat
viliuijillucpuenerſiut. oikchius a
De loco padiſi qtũ ad ↄtẽta. q ſũt ligna ꝑadiſi ine poſtmoduʒz rediturꝰ.
ge erat lignũ vite.⁊ lignũ ſciẽtie bõi ⁊ mali. f· Mec tñ ſi hõ ſtetiſtet.
¶ Inh at ꝑadiſo erãt ligna diuerſi generis.int qͥ vnuʒ alia ꝑs mdi ſupfluẽt.
erat qdð vocatũ ẽ lignũ vite.alteꝝ vo lignũ ſcie boni ? beſtijs buiẽtibꝰ ho

Quarẽ vocatũ nec vlla infirmitate vłetati imbecillitate ĩ deterius v? ſiẽ magna platea dco
ſirlignum ſa i occaſũ laberet᷑.Cignũ ãt ſcie bõi ⁊ mali.ñ a natura h̊ rat palatiũ.⁊ ſiẽ aula
tieboi 2 mali. Nomẽ accepit.ſᷣ ab occaſiõe rei poſtea ſecute.Arboꝛ eĩ (Ablait ioals parte .
üllla ſ erat mala. ſcie bõi ⁊ mali iõ dctã ẽ.qꝛ po ꝓhibi⸗ pa cc nnuit mer ſlo
tõeʒ erat in illa trãſgꝛeſſio futura.q̃ hõ exꝑiẽdo diſcẽet cũ padiſi ĩ alto ſitũ et
Ig eẽt ĩt obediẽtie bonũ.⁊ int ĩobediẽtie malũ.Nõ ꝙ vſq; ad lunarẽ circłʒ
ð fructu qͥ naſceret᷑ inde poſitũ ẽ illð nomẽ.ſᷣ ð re trãſ⸗ ptigẽetẽ.vr̃ hᷣ eẽ flin.pᷣ
greſſionẽ ſecuta.Cognouit eiĩ hõ pᷣuſq; tãget h̊ lignuz mo qꝛ int lũarẽ circłʒ
bonũ ⁊ malũ.ſ bonũ ꝑ pꝛudẽtiã ⁊ expiẽtia.malivo p azebe ſpera Pis.
ſi ᷣmi ꝑn/ pꝛudẽtiã tm̃. Qð etiã ꝑ exꝑiẽtiã nouit vſurpato iig⸗ poſſe viuẽ. Itẽ aer in
tes ñ peccaſſẽt. no vetito.qꝛ ꝑ exꝑiẽtiã mali didic qd ſit int bonũ obe ſua ꝑte ſuꝑioꝛi ẽ tãte
ñido min? ſice diẽtie ⁊ malũ iobediẽtie. Si vo pᷣmi ꝑẽtes obediẽtes ¶ſſᷣtilitat ꝙ ibi nõ pñt
bo e lis eẽnt.nec ↄtra pceptũ peccaſſẽt.ñ iõ tũ minꝰ dicet᷑ lig aues viuẽ.ſic dic Au.
decſet · mü ſcie bõi ⁊ mali:qꝛ ex eiꝰ iactu accidet ſi vſurpare 66 vaali Peus ſet
tur. A ligno àhõ ꝓhibit? ẽ q malũ ñ erat. vt ibpa öp⸗ Tiviuc boͤ bnc coꝛp⸗
Aug ſup Geñũ. ceptiↄſeruatõ bonũ illi eẽt.trãſgꝛeſſio malũ.Nec me aiale. Pꝛeterea ſi aʒo
llis oſiderat᷑ quatũ malũ ſit iobediẽtia q́; ̊ mõ. cũ ſcʒ cxt ille locꝰeleuatꝰ.cũ
iiõ reꝰfactꝰeẽ hõ ĩtelligit᷑.qꝛ ꝓhibitꝰ rẽ tetigit.quã ſi ñ maxie appꝛopiq̃rʒ ſo
Pbibit tetigiſiet. nec peccalſz nec penãa ſeſiſſʒ. Si em li inregt
venenoſa herbã ꝓhibittetiger.pẽa ſeqᷣt᷑.⁊ ſi nẽo ꝓ/ ns ex b eoterta ect in⸗

mali.Lignũ ãt vite dictũ ẽ ſiẽ docet Beda ⁊ Strabꝰ

qꝛ diuĩtꝰ accepit hãc vim.vt q̃ ex eiꝰ fructu comedet.
coꝛpꝰ eiꝰ ſtabili ſanitate ⁊ ꝑpetua ſoliditate firmaret᷑.

hibuiſſz. ſilr ſeqret᷑. Si etiã ꝓhibet᷑ res tãgi q̃ ñ tãgẽti pꝛa aqu. ſupꝛa ae/
rxẽ. (äe qp ſiẽ do

tm̃ ſᷣ ꝓhibẽti obeſt.ſic aliẽa pecunia.iõ ꝓhibitũ ẽ pec⸗

mi hitaclm pᷣbẽt.⁊ hi
taclʒy ſua inferioꝛitate
excellens oñdẽt.⁊ ſua
magnitudie dᷣcoꝛarʒ.

catũ.qꝛ ꝓhibẽti ẽ danoſũ.Cũ vo tãgit᷑.qð nec tãgẽti ctoꝛeſdicũt ꝑadiſi coꝛ
obeſt ſi ñ ꝓhibet᷑.nec cuilibʒ ſi tãgat᷑.iõ ꝓhibet᷑ vt ꝑ ſe ꝑatłſitꝰ eſt valde em i
bonüũ obediẽtie ⁊ malũ iobediẽtie mõſtret᷑. Sic pᷣimnꝰ nẽs ⁊ altꝰ.⁊ iuxta cq
hõ a re bona ꝓhibit penã ĩcurrit.vt non exre mala.s eergcrgenai.
ex ĩobediẽtia pẽa eẽ mõſtret᷑.ſiẽ ex obediẽtia palma. Eſt at tãte altitudis

vt illucñ oſcẽdãt vapoꝛcs ĩ aẽ eleuati.ſ fit ibi aer ms ⁊ purꝰydoneꝰſtatu
ibi cẽ ↄtẽperãtiã calor.et qꝛ ſecꝰ eq̃noxia ẽ ibi magna tẽpies tꝑis.ꝛ g

i ꝑpetuitatis.⁊ ꝓpt᷑ puritatẽ aeris
d vſq; ad lunarẽ circ̊ ꝑtigẽ G̊ ñ ẽ

dictũ bʒ ſitũ.̊ m quãdã ꝓpetatẽ.ſiue qꝛ ↄfoꝛmat᷑ i raritate.⁊ lũioſitate.⁊ trãqᷣllitate.ſiue qꝛ vapoꝛes qͥbus

dñat᷑ lña illuc ñ ptigũt.Et ſic pʒ ill. d n h̊ qt padiſo erãt ligna diuerſi generis ⁊c. Querit᷑ ꝓpt᷑ qͥd duo ex
ipis lignis noiat ⁊ ñ plura. Itẽ cñ lignũ iſið ð q̃ facta ẽ ꝓhibitõ ñ fuerit ſcie bõi ⁊ mali.niſi ꝓpt᷑ trãſgꝛeſſioneʒ

Age.i vẽ ꝙ ſic debuerit a ſui pᷣncipio noiari. Itẽ cũ lignũ vite illũ effectũ viuificãdi ñ habuerit.vẽ ꝙ; aut fru/

ſtra fuerit. aut ab illo effectu noiari ñ debuerit. Rñdẽdũ ꝙ vniuerſalitas lignoꝝ ſpᷣ tribꝰ differẽtijs cõphẽdit
Fʒ ꝙ ad triplicẽ vtilitatẽ hoĩs poterat oꝛdiari.aut ex pte coꝛꝑis.aut ex ꝑte aie.aut ex ꝑte piũcti. Si ex ꝑte coꝛ
is. ſic erãt ligna fructifera qᷓ pbebãt ei alimẽta ad coꝛpis ſuſtẽtacõʒ. Si ex ꝑte aie.ſic fuit lignũ ſcie bõi ⁊ ma

Rs ogiabat ad obedittie bois ꝓbatõeʒ. Si ex pte ↄiũcti.ſic erat lignũ vite qd faciebat ad vite hũane ꝑpe/
tuatõeʒ. De bijs ãt lignis duo noiata ſũt ꝓpt᷑ ſpeales effectꝰ. pt᷑ q̃d ⁊ dñs illa duo lig collocauit i medio ꝑa
diſi. ⁊ vnũ poſuit iuxta alterũ.vt ex vno ↄciꝑet hõ affcctũ amoꝛis.⁊ ex alio affectũ tioꝛis.⁊ vt q̃ſi oppoſita in/

xta ſe poſita eluceſcerẽt.⁊ faciẽdo abſtinẽtia ab vno.bẽe mereꝛct᷑ refectõeʒ ſufficiẽtẽ ab altero.Et h̊ ẽ qð dicit
Aug.ð ci.dei.loquẽs ð pᷣmis pẽtibꝰ.Statꝰimoꝛtalitatis eis ð ligno vite qͥd in medio padiſi cũ arboꝛe vetita
ſimul erat dei mirabil gra mõſtrabat᷑.tñ ⁊ alios ſumebãt cibos pᷣter vnã arboꝛẽ q̃ fuerat intdicta.Et ſic ꝑʒ qᷓ

ſit᷑ illa duo ligna ſpẽalit᷑ noĩiant᷑.vnũ ãt ſcʒ lignũ vite noiat vt ab effectu ñ quẽ fec.ſ̊ᷣ ad quẽ oꝛdinat᷑.Aſið vo

—
.

fſczʒ lignũ ſcie ab cuẽtu.⁊ vtrũq; ſatis ↄgꝛuit.qꝛ tã ille effectꝰ Fe euẽtꝰ valde notables erãt.Lʒ ãt lignũ vite
it d5em.

pmũ effectũ ñ habuerit iĩ actu.habuit tñ i hĩtu.nec tñ fruſtra fuit.qꝛ qᷓuis ex ipᷣo pᷣmꝰhõ ñ acccpit refectõem.
eiꝰ tñ poſteri recipiũt ĩſtructõeʒ.dũ ꝑ illð lignũ itelligũt xp̃ʒ. e¶ Aligno ; hõ ꝓhibitus cſt qð malſn⸗ crat.

———— — ñ””ð

Cõtra.videt᷑ ꝙ deꝰ incõueniẽter fecerit pᷣmũ.qꝛ ſicut ꝓbibere malũ eſt bonũ.ita phibere bonũ eſt maliũ. vr
ꝙ deꝰ fecerit male dũ ꝓhibuit illiꝰ ligni vſũ. Itẽ bñ ſciebat dñs ꝙ ipᷣi ꝓhibitõeʒ ſuã ñ huarẽt. ſi ſine lla p⸗
bibitione poterat eſſe ſalus.vr ꝙ nõ fecerit aliud ꝙᷓ laqueũ cis inijcere dñ pbibuit. Itẽ ſi oĩa facta ſut ꝓptex
hoiem. lignũ illò erat hois.ſᷣ nulli dʒ ſpᷣtrahi res ꝓpꝛia abſe bsce ꝙ deꝰ iiuriat? fuerit boĩ.1 cũ puni

8uerit phibẽdo qͥd ſuũ erat.in quo tñ nulla culpa pceſſerat.

põdẽdũ qꝙ deꝰ hoi illð lignũ ꝓhibuit ꝓpter

obediẽtie meritũ acqrẽdũ ex ꝑte hois.⁊ ꝗpt᷑ oñdẽdũ ſue iuriſdicõis dñiuʒ qð hẽbat in hoie.qꝛ ꝓbibuit ꝓpter
obediẽtie meritũ vt illð meritũ eẽt purũ ⁊ plenũ.⁊ bñ a tali re ꝓhibuit a q̃ nõ debẽt ceſfari niſi ſoliꝰ obedien
tie intuitu. ⁊ iõ a re bõa. Itẽ qꝛ ꝓhibuit ad oñdẽdũ ſue iuriſdiciõis dñium.iõ a tali re debuit ꝓhibẽ a qᷓbõ ñ
debẽt retrabẽ manũ niſi ꝓpt ſoliꝰ dei imꝑiũ.⁊ hͥ quidẽ fuit res bõa.⁊ ꝓptereaillð mãdatũ or̃ eẽ mãdatũ diſci
plic.qꝛ ad h̊ nõ obligat᷑ ex ſe ſiue aliqͥ rõis nalis dictamie.ſ ex ſola diuia pᷣceptõe. Muis ⁊ alia poſſit reddi rõ
ꝙ datũ ſit illð mãdatũ diuinũ vt ꝑ hoc diſceret cui deberet eẽ ſpiectꝰ. ⁊ quãtũ etiã diffeꝛret int eñ qui do obe
dit ⁊ eũ qͥ ↄtẽnit eiꝰ imꝑiũ. Mulla igit᷑ fiebat ex hoc hoi iniuria.iĩmo fiebat vtilitas dũ pᷣcipiebat᷑ ad eiꝰerudi
tõem ⁊ meriti amplificatõem.ꝙ ſi Zriũ euenit hoc fuit ex culpa ſua.ex q̃ ↄuertit ſibi bonũᷣ in malũ.ſic impijs
⁊ pctõꝛibꝰbõa ↄuertũt᷑ ĩi mala. Pꝛopt iſtiꝰtñ euẽtꝰpᷣuiſionẽ ñ debuit dᷣs dimittẽ dare tale mãdatũ.qꝛ oꝛdo et
decoꝛ qͥ attẽdit᷑ in oꝑibꝰ dei ᷣm regulã diuie ſapic.nõ dʒ intermitti ꝓpt᷑ incõmodũ alicꝰ ſpãlis creatuꝛc. Pꝛe
terea ex illo malo inde ſequẽte poterat s ⁊ ſciebat multo maius bonũ clicẽ. Et ꝑ boc pʒ m̃ſio ad obiccta.ex.
cepto pꝛimo.qꝛ nõ ẽ ſiłe.ꝓbibẽ em̃ malũ bonũ eſt.qꝛ nõ pᷣt aliqs malũ ꝑpetrare ſine culpa.ſᷣ ꝓbibẽ bonũ ñn ẽ
ſta malum.qꝛ abſtinẽ pᷣt hõ abſq; culpa.abſtinere em̃ a bono cõmodi cadit in genere boni boneſti Alia ſatis

patẽt ꝑ iã dicta.

ctiõe hois qtum ad duo. ꝛimo qᷓꝛit᷑ Z p
dvuctõe ipᷣiꝰquãtũ eſt ex ꝑte aie. Scdo quan/
tũ eſt ex ꝑte coꝛpis.Circa pᷣmuʒ querũt᷑ tria. Pꝛimo
q̃rit᷑ vtrũ aia pᷣmi hois ꝓducta ſit ð dei ſba. Scdo q̃
rit᷑ vtrũ aͤucea fuerit ex aliq̃ cã. Lercio q̃rit᷑ vtruʒ
ꝓducta fuerit añ coꝛpꝰ don auei come an extra.
eſtio... a
Maia hñana ſit ex dei ba oſtendit pᷣmo auẽte geñ.
j. Inſpirauit in faciẽ eiꝰ ſpi.vi.ſᷣ iſpiratõ ẽ ꝑ egꝛeſſũ
alicuiꝰ ab intrinſeco. ſic ſpũſſactꝰ qui ẽ eiuſdeʒ nãe
cũ ſpirãte.ſic hũanꝰſpũs qͥ fuit inſpiratꝰa do ẽ de nã

dina. Si tu dicas ꝙ inſufflatio vl inſpiratõ pᷣt eẽ rei

diuerſe ꝑ nãm. Obijcit᷑ qꝛ glo.dic ſuꝑ illʒ Joh.In⸗
ſufflauit in eos ⁊ dixit eis acci.⁊c.Aug.ic ibi ꝙ in h
oñdit ex ſe ꝓcedẽ ſpm̃ſãctũ.ſi &̊ deꝰ inſufflauit in fa⸗
ciez hois ſpiraculũ vite.vr ꝙ ſpm̃ hois ꝓduxit ex ſe

Itẽ Eccs.vltio. Donec puluis reuertat᷑i terrã vñ

7 „27 — ‚7 7

grat.⁊ ſpũs redeat ad deũñ qᷓ dedit illũ.ſi igit᷑ ſpũs re/
dit ad deũ ſicut puluis redit ad terrã.ſic bõ qtuz ad
carnẽ eſt fra.ita vr q; q;tũ ad ſpm̃ ẽ ð dei ſba. Itẽ
Actu.xvij. Genꝰem̃ dei ſumꝰſic quidã ꝓpharũ nrfoꝝ
dixeft. ̊ que ſũt eiuſdẽ generis ſut eiuidẽ nae. nos
et deꝰ ſumꝰ eiuſdẽ nãe.vᷣ nõ qᷓ;'tũ ad coꝛpꝑꝰ. q;tũ ad
aiam. aia eſt & dei ſba. (S rõe videt᷑. Oia coꝛpa

lia ꝓducũt᷑ ex aliqᷓ mã ꝗᷓ in oibꝰcoꝛꝑalibꝰ vna.g pi
rõe ſpũalia ꝓducũt᷑ ex aliq̃ ſpuᷣali nã q̃ in oibꝰ ſpiri/

tibꝰ ſit vna.̊ ſpũalis ſba in oibꝰ repꝑta ꝑ idẽtitatẽ ñ ẽ
niſi diuia.igit᷑ aia facta ẽ ex dei va Alze⸗ ſolꝰ de? eſt

imoꝛtal ꝑ nam. nulli ↄuenit imoꝛtalitas ꝑ nãm ni -
ſi jd eſt vel s vel ex deo.nlli ãt ↄuenit eẽ imaginem

dei niſi cui cõuenit eẽ immoꝛtalẽ ꝑ nam.ñ cim̃ imago

exẽt ſicẽ̃ dicit Aug.ſi moꝛtis termio clauderet᷑.ſi g aia
rõnalis nãaliter ẽ lnge F nalit᷑ eſt imoꝛtalis.g&̊ de dei

ſbᷣa pducta fuit. Itẽ deeſt lux ſpñalis qꝗᷓ ẽ fõs oĩs
illũinatõis ſpnalis.ſicut ſol eſt fons illũiatois coꝛꝑa⸗/

lis.̊ coꝛpa lũioſa ſũt ciuſdẽ nãe cũñ luce ⁊ cñ ſole. ꝑphi

Ioe pſs naliter loſi ſt eiuſd nac ci fote luc ſpua
lis. qcqd eſt eiuſdẽ nae cũ deo. vłẽ deꝰ vel deo⸗
⁊c. ¶ Cõtra. geñ.j.Faci.ho.ad ima.⁊ ſi.no.boc ñ ei
dictñ ᷣm coꝛpꝰ.gᷓ ſm aiam.igit᷑ aia hois facta c.⁊ cir

caà diuinꝗ nam nõ cadit factio vł mutatio. nõ eſt ex
tẽ ſi aia ẽ ex dei nã.cũ aia ſit ꝑs hbo-

mis.dei nã venit ad cõſtitutõeʒ hois.ſ̊ ꝑs ẽ minꝰno/

diiis . tot. deꝰ ẽ min? nobilis q;ᷓ ho hocẽflin 2

a D intelligẽtiã huiꝰptis incidit hic qõ ðg pdu

„ —„ 21 „ ⸗ „ 2
impiũ dicere.̊ ⁊c. ¶ Itẽ ſi aia ẽ ex diuia nã. aut ᷓbʒ
aliquã foꝛmã ſuꝑinductã illi nãe ex qua ẽ.aut nullaã.
Si nullaʒ. ̈ nõ vẽ eẽ nec facta nec a deo diuerſa.Si

gliquã. diuia nꝗ ẽ ̃ius aie mã. qͥd eſt male pᷣnci⸗

piũ alicuiꝰ eſt minꝰ cõpletũ ⁊ imꝑfectũ. deꝰ ẽ incõ/
pletꝰ ⁊ impfectꝰ ꝑ nãm.qdð ẽ blaſphemia¶ tẽ ſi aia

eſt ey dei ſba.⁊ aia depꝛauat᷑. ↄtingit diuinã ſbam

depꝛauari.⁊ ſi ↄtingit dei ſbᷣaʒ depꝛauari.& deꝰ ñ eſt
ſũme bonꝰ.cũ igit᷑ ronalis ſoũs peccare poſſit.ſic pʒ.
rõnalis ſpũs ñ ẽ ex deo. Itẽ ſi aia ex deo.aut igit
pꝓ gnatõeʒ.aut ꝑ ſpiratões. Si pᷣmo mõ. tũc aia nihil
glið ẽ qꝙᷓ verbũ.Si ſcoo.tũc aia nõ ẽ aliud qᷓ; ſpũs.ſic
igit᷑ ois hõ eẽt deꝰ. ¶ Itẽ ſi aia hois cẽt ex deo.aut ð
toto deo.aut ð ꝑte.Si ð ꝑte.& deꝰẽ ↄpoſitꝰ.⁊ hʒ ꝑtẽ

⁊ ptẽ.q̊d ẽ oĩno flʒ.Si ð toto.ſᷣ ds ẽ imẽſus ⁊ ifinitꝰ.

oipotẽs.q̊d nullꝰdubitat eẽ flim.
poſitio fnit qꝙ; itellectꝰ hũanꝰ nõ erat alið q; itellectꝰ
diuinꝰ.ſᷣ diuinꝰ itellectꝰ dicebat᷑ put ↄſiderabat᷑in
ſe. hũanꝰ vero ꝓut ꝑficiebat coꝛpꝰaliqͥd. ſᷣ cũ ds nul⸗

&c?libʒ hois aia ẽ imẽſa hoc. qͥlibʒ hõ ẽ

liꝰ ſit ꝑs ↄſtitutia ꝓpt᷑ ſuã ſũmã ꝑfectõeʒ ⁊ abſolutõ/

nẽ.poſitio hec fuit ſtulta ⁊ erronea.( Eſt ⁊ alia poſi⸗o
tio nõ minꝰ ſtulta ⁊ ipia manicheoꝝ videlicʒ ꝙ ſpũs
rõnab ſit dei ſᷣa ⁊ na.dicũt em̃ ꝙ in hoieẽ duplex aia
ſicut recitat Aug.in li.ð duabꝰ aiabꝰ.quarũ vna icli⸗

nat ad bõa.⁊ alia icliat ad mala.⁊ illa q̃ fac mala nũ⸗

qᷓ; p̃ᷣt facẽ bõa. ⁊ illa q̃ icliat ad faciẽdũ bonũ ẽ de dei

na.ſ̊ Hᷓ̊ poſitõ multipir a veritate ẽ aliena. Pꝛimũ.qꝛ

ponit deũ eiuſdẽ nãe eẽ cũ creatura.⁊ alicuiꝰ creatu-
re eẽ maz. cũ Hont creaturã fieri ex dei ſba.⁊ bãc po/
ſitõez ſequũt inumerabilia icõueniẽtia.⁊ B pᷣcipuũ ẽ.

q2 iplicat ĩ ſe duo oppoſita.dũ põit aiazʒ a do ec factã
cã eẽ & diuia ſbᷣa. Deuiat etiã a veritate i h̊ ꝙ põit iĩ

nobis duas aias.ᷣ huiꝰ ipꝛohatõ meli? tãget ifra. Et
iõ tercia poſitio ẽ vᷣa ⁊ catholica.qꝙ aia nõ ẽ ꝓducta ð
dei ſᷣa. s ei ad creaturas ſe hʒ ĩ rõe efficietis. ⁊ foꝛ/

mal. 2 finis.ſ̊ nllo mõ pᷣt ſe hr̃e in rõe mal qᷓntũcũq;

creatura ſit nobił. ⁊ iõ rõcs B ꝓbtes cõcedẽde ſũt.

Ad illð vo q̊d obijcit᷑ ꝙ inſpi.in fa.⁊c.ddin ꝙ iſpi 11

rare idem eſt ibi quod ſpiritum facere.⁊ factum coꝛ

poꝛi inſinuare. ſimilit᷑ ⁊ iſufflare eſt flatum hotninis

facere. ⁊ factum corpi infũdẽ. Vndęe ſic qñ ðs res p/
duxit vᷣbo ñ fuit ibi vox mãalis. ſic q iſuffiauit ñ fuit
mediãtibꝰ faucibꝰ ⁊ iſtrumẽt coꝛpalibꝰ.⁊ iõ ñ valet

illg ſite & Job. xxij.ad lr̃am ſufflauit. T illa iſofflatio 3

*vd ꝙ aliquoꝝ 9

tenicht al
noncnien⸗
ia Nri,
wen tvoetl
nagl
Göcl. ſn
pomtitück
icmw. ldeñ
nichen llo⸗
futierbocn
uiſi
hlun do qhti
Itltue gin
hpruatoczo
ineſuedicitg
wootmane
liſſoner tini
iidaneuiti
Pgfiſteölcen
ſwiaͤſtſogle
lauenm Cüitt
Eligeriaiän
pkuenini
keincligitüinn⸗
upansaͤg⸗
riärcondleid
cumporſtſn
ſgnie.

Enaz
ppong
ſtuolſii gie⸗
ſiononkan
dailſhtogin
gniz votnit,
Ghllti⸗
Daltiien
Miincteen⸗
D lelteutn

WIN
iſ

mni e
hirgtbeiif
rcEmätnige
ilpoſticlis
ainkeiigte
Pichni leſn
enicrigtanhe
plsgeneh
ſoagcbiane,

us bbiheiſte

berci Juſr

igduitiante⸗
den
aa dodtg
nüsticktürn
ungſcrisih
niſci
zerngdnniſe
ani

1

ſiigue

Böetiun

itbiilitid

musta

ewwt

niz ſbe ſtztii
1 Gwonar

=

Ni glrt
ictküin
igictet
me Cttnug
Cn idiſi

outwinggi

int ni ti
eliiflnuni
ifiiden⸗
inmn hinig

AOee

i wche
iänbiche

ſtüßtchetn⸗

uegtinbaſe
ͤteltigif⸗
agnnii⸗
iſeche 1
1 ur ei
S
pb
bn ni

EE
—
= =

S

—

S=

=S
=

1

14 pbũ apl
vno. rñd
ãat ex deo. illð em̃ vnũ ex qᷓ fiũt coꝛpalia eſt ens in po
tẽtia reſpectu illoꝛũ.deꝰ aut reſpectu nulliꝰpᷣt eẽ i po

15 diuia nã.

nt 16tdan

Di.

12 erat peeſſiõis ſpũs ſcti ſigẽtio Nco. Ad illud q
obijcit᷑ ̊ Ecẽs.⁊ ſpũs redeat ad dũ ⁊c.dð ꝙ ſicut coꝛ
pis reſolutõ ſtat cũ ꝑuetũ ẽ ad terrã. ſic mutabilitas
gie tũc mũ ſtat qñ piũgit᷑ ei ʒʒ quẽ fœtã ẽ. In ſolo ei

ðo iuenit ꝑ ſpm̃ quietẽ. Et iõ nõ vult ſapieus dicẽ q
ſpũs redeat ad deũ ꝑ coꝛruptõem ſicut coꝛpꝰ in ter/

13 rã. 5 eſt ſiſitudo q;tũ ad quietatõeʒ. IAd ille q̊d ob

ijat᷑ ꝙᷓ genꝰ dei ſumꝰ.dð ꝙ genꝰ duplr accipi poteſt.

Vno mõ ꝓpe.⁊ ſic dicũt᷑aliqͥ ↄuenire in genere.q̃ cõ

ueniũt in aliqua foꝛma ⁊ nã cõi.Alio mõ accipit᷑lar⸗

ge.⁊ ſic dicũt᷑ aliqua cõuenire in genere in quibꝰ eſt
aliqua cõueniẽtia ſpãlis ᷣm hitudinẽ analogie. ⁊ ſic

dicit Aug.xij. tri.ꝙ aja cognoſcit in quada luce ſui
gener.⁊ vocat illã lucẽ lucẽ icreatã quã dic eẽ ſui ge
— hoc ꝙ eſt ſpũalis ſicut aia.⁊ ſic intelli it
a illo qd obijcit᷑ ꝙ coꝛpalia ſunt ex aliqᷣ
ẽdũ eſt ꝙ hoc nõ ↄcludit ꝙ ſpũs rõnales fi/

tẽtia.⁊ iõ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ Pales ſbe ꝓducãt᷑ de
illð qͥd obijcit᷑ ꝙ ſolꝰ deꝰ eſt imoꝛta/
lis ꝑ nãm.dð q;tũ ſufficit ad pñs.qꝛ infra habebit ð
imoꝛtalitate. ꝙ; imoꝛtalitas ꝑ nãz dicta de deo intelli
gif᷑ ꝑ pꝛiuatõeʒ ois grc.ſiue gr̃a dicat aliqd ſuꝑaddi
tũ nae.ſine dicat gꝛatuitã inſluẽtiꝗ ꝑ quã cõſuat᷑nã.
qꝛ de? ſeipo ꝑmanet.aia aũt ⁊ ſi ſui nã ſit ad ꝑma/
nẽdũ ydonea.tñ nũq; ꝑmanẽt niſi cõbuaret᷑p gꝛatu/

16 1ita dei ueria A ills qd obijcir; s ẽ lux ſpũ̃al

dð ꝙ ñ ẽ ſile ᷣ luce ſpnali ⁊ coꝛꝑali oino. Fux ei ſpũa
lis qᷓ ðs ẽ cũ ſit ſipliciſſima.ñ pᷣt eẽ ꝑfectio reꝝ diuer.
ſaꝝ naturaꝝ. Cũ ãt ſit oĩpotẽtiſſima.pt pducẽ ⁊ face
rekcs creatã aliq̃ mõ ſibi cõfoꝛmẽ.q̃ tñ ſibi ñ ſufficit
poſtq; ꝓducta ẽ.niſi aſſit ei ſũma lucis influentia.Et
ſic intelligẽdũ ẽ in aia hbnana ꝙ ipᷣa bʒ lucẽ ꝓrſus cre
atã ꝑ qua cõplet᷑.q̃ a luce eterna ⁊ pducit᷑ ⁊ cõßuat.
lux at coꝛꝑalis ĩ diuerſis coꝛpibꝰ pᷣt reꝑiri vt ꝑfectõ.
cum non ſit foꝛma omnino ſimplex.ſed ſit nata con-

iũgi mae.

Queſtio.ij. b

¶ Atruz aia Ade pducta fuerit er mã. Et ꝙ ñ v pmo

p ph̊ᷣm q̃ dicẽ qꝙ; foꝛma ẽ ppoſitõi ↄtingẽs ĩ ſimplici eſ
ſetia ↄſiſtẽs.Si igitaia ronalł ve foꝛma ẽ.g ſimplex ẽ
ñ ↄponit᷑ ex ma ⁊ foꝛma. Otẽ ph̊s i pᷣncipio tercij
Z aialibꝰ.dic ꝙ itellectꝰ ẽ ĩpmixtꝰ Eamvl goe qð
bʒ mũs. potẽtiã bʒ paſſiuã. ſba itellectia ñ hʒ mãz.
Itẽ mgĩ i la.ſbam aiei q viuẽt creauit s ñ ma
aliqᷓ coꝛpali vl ſpũali.̊ nibilo.¶ Nẽ Bipᷣm vñ rõne
Subſtãcia itellectia nibil cognoſcit niſi abſtrabat᷑ a
mã.g i actu cognoſcendi fit afiłatõ cognoſcẽt ad co
oſciblłe ⁊ ecouerſo.& ſi ad ̊ ꝙ itelligatnccẽ ẽ q ab

AKirabit a mã. ⁊ ad H̊ ſha tcllit necẽ ẽ ꝙ ſit ꝑ

nun a mã ſeꝑata. ͤ aia Ade fuit hmõi. ⁊c. ¶ Itẽ q̃n
to foꝛma nobilioꝛ tãto ſimplicioꝛ. ſ aia int᷑ om̃es Pe
mas ẽ nobiliſſima. ſimpliciſſima.ſᷣ alie foꝛme ñ cõ⸗
ponunt᷑ ex mã ⁊ foꝛma. g multo foꝛtiꝰ nec rõnałaia.
Itẽ oẽ qð hʒ mãʒ ⁊ foꝛmã vt ꝑtes ↄſtitutias eſt ̊
aliqd. ⁊ ẽ copletũ. nibil ãt qð ẽ h̊ aliqͥd ⁊ ↄpietũ in ſe
venit ad ↄoſtitutõenn tercij. aia rõnalł venit ad cõſti
tutõeʒ tercij.ita ꝙ ex aia ⁊ coꝛpe fit vnũ p eẽntiam.
aia ñ ẽ h̊ aliqd.g vłẽ mã vłfoꝛma pura.ñ mãꝗ. S§ ſor
nã

mna2. Sed 2. in tercio ð aia dic ph̊s ꝙ ſi in oi

mã efficiẽs.ſic in aia ẽ intellectꝰ qͥ ẽ oia fieri.⁊ intelle⸗
ctus qᷣ ẽ oĩa facẽ.ſi igit potẽtia paſſiua ẽa mã.ꝛ⁊ eſt
Ste in ix. pme phie dic phs ꝙ ſiẽ ma

ẽ ſbicetũ foꝛmaʒ ſbaliũ.ſic ↄpoſitũ ẽ ſoiectũ accñtis.
aia rõnał eſt ſbᷣm ſciaꝝ ⁊ virtutũ.etiã ſm ſe ↄſira⸗

ta. ᷓ ↄpoſita ẽ ex mã ⁊ foꝛma Ephs i. viij. metba
iſice. o alið niſi gt᷑ maz. &

phiſice. opans ⁊ gnans nihil fac alis niſi tn
18s fac aiazʒ qᷓ ẽ alið qᷓ; ipe.necẽ ẽ ꝙ mãa vl ſit in deo
vel ſit in aia.ſᷣ ñ ẽ in So.& ẽ in aia.

vm ꝙ agit. ⁊ q̊ agit.ſᷣ aie m ſe coſiderate debet᷑ ppᷣa
oꝑatio. vr ꝙ ñ ſolũ ſit foꝛma.qꝛ
tuc ageret ſcipᷣa.& bʒ aliqͥd ð ma⸗ e Eoẽ illð qͥd ſᷣm
ſui mutatõeʒ ẽ ſuſceptibile Zᷣrioꝝ?
ſe exñs in genere.⁊ oẽ tale ↄpoſitũ ẽ ex mã ⁊ foꝛma.ᷣ

gia m ſui mutatõcʒ ẽ ſuſceptiua gaugij ⁊ triſticie. Sæ
ia rönalie tẽ aia rõna
nõ ſolũmõ vitã pᷣbet coꝛpi.S etiã ipᷣa viuit. aut igitur
ſua vita. aut ñ. Si ſic. ñ differt in ea viuẽs. ⁊ qᷓñ vi
uit. Et iten ſi ẽ ſua vita.ñ viuit ꝑ ꝑticipatõcʒ.ᷣ ꝑ eẽn
tiã.qᷓ duo ſũt Boetiũ ⁊ Aug. ponere ẽ in aia hm

aia rõnalis ↄpoſita ẽ ex mã ⁊ foꝛma.

ſe coſiderata aliqd qͥd det vitã. ⁊ aliqͥd qͥd recipiat. et
ſi H. eſt cõpoſita ex mã ⁊ foꝛma B pñt adduci
rões q̃ adducte ſũt ſupꝛa ad oñdẽ angelũ eẽ cõpo

ſitũ ex mã ⁊ foꝛms.¶ Rꝰ.ad p̃dictoꝝ inte ligẽtiã eſt

„ .

notdũ ꝙ circa h̊ diuerſi diuerſa opiati ſũt. Quidaz

vixer̃t nllã aiaʒ nec rõnalẽ nec bꝛutalẽ hꝛe maz. qꝛ
ſpũs ſũt ſimplices.aiaʒ tñ rõnalẽ dixerũt hic cõpoſi⸗

tõem ex q ẽ. Aqd ẽ.qꝛ ipᷣa ẽ boc aliqͥd. ⁊ nata ẽ p ſe et
in ſe ſᷣſiſtere. Sʒ cũñ planũ ſit aiam rõnialẽ pati poſſe

ct agere.⁊ mutari ab vna ꝗpꝛietate in aliã. ⁊ in ſeip̃æ
ſbſiſtere.nõ vr q illꝭ ſufficiat dicere ꝙ in ea ſit t̃ cõ
ronalẽ. bꝛutalẽ etis ex mꝗ ct foꝛma cõpoſitã ecẽ.cuʒ
vtraq; ſit motoꝛ coꝛpis ſufficiẽs.ſᷣ qꝛ aia bꝛutal ꝓpꝛiã
opꝑatõeʒ nõ habet. nec eſt nata ꝑ ſe ſſiſtere.nõ vidt
babeat mam intra ſe. Et ideo eſt terciꝰ modꝰ dicẽ

di tenẽs mediũ inter vtrãq; ſcʒ ꝙ aia rõnalis cuz ſit
B aliqͥd. ⁊ ꝑ ſe nata ſbᷣſiſtẽ. ⁊ agẽ ⁊ pati.mouẽ ⁊ mo⸗/

ueri. ꝙ habet intra ſe füdamẽtũ ſue exiſtẽtie. et pnci

piñ male a quo habet exiſtere. ⁊ fomalea quo habet

eſſe. De bꝛutali aũt ñ optct illð dicere ipa fundet
in coꝛꝑe.cũ igit᷑ pncipiũ a quo eſt fixa exiſtentia croz

ture in ſe ſit pᷣncipiũ mãle.cõcedẽdũ eſt aiam bũanã

mãm bre.illa tamẽ mã ſbleuata eſt ſupꝛa eſſe extẽſio
nig⁊ ſupꝛa eſſe pᷣuatiõis ⁊ coꝛruptiõis. ⁊ iõ dicit᷑ mqᷓ

ſpypũ alis. Et ꝓpterea. illi qui locuti ſũt ð mali pᷣncibio

chtũ ad eſſe extẽſionis.⁊ ꝓut habet eſſe ſo pꝛiuatiõe.

dixerunt aiam rõnalẽ nõ habere mam. nõ intẽdẽtes
8 mã in ſua generalitate. ſed ꝓut ad eã ſtat reſolutõ

..

phica.ſicut dictũ eſt de ſi

mplicitate angeli. Ande co⸗)
cedende ſſt rationes boc oſtẽdentes. iliud qd 18
obijcitur ꝙ om̃is foꝛma eſt ſimplex. ddin q;

qÿ autoꝛ il/
le diffiniens foꝛmã loquitur de foꝛma illa quecẽ foꝛ.

ma tm̃.non de cea quc eſt ſoꝛma et boc aliquid. vnde

vel diffinit ibi foꝛmã accidẽtalem. vel diffinit foꝛmã

vult dicere ꝙ aia nõ hẽat mãm. ꝙ nõ habeat immãm

piacẽtẽ.huiꝰaũt ratio habebit infra.ſcʒ.quare aia nõ
Hud q& 2 1

. ꝓdueta nec ꝓquait ex pᷣſaceti ma⸗
4¾%

tẽ hocipᷣm v
rone.oẽ creatũ cui gbet tet⸗ oꝑatõ hʒ duo diuerſa.

ſi pure foꝛma eſſect

oc aliqͥd ⁊ ſa p

1 .
poſitio ex q̊ eſt ⁊ q niſi addatur in ea eẽ cõpoſitis
mãe et foꝛme. Ideo fuerũt alij qͥ dixerũt ñ ſolũ aiaʒ

vlem. ¶ Ac illud quod obijcitur ꝙ intellectus ẽim 1 9
paſſibilis ⁊ impmixtus.dm ꝙ phs remouet ab in
cellectu mãm ſᷣm ꝙ conſideratur ſub pꝛiuationc et
ſe potentia ad trãſmutatiõem pᷣm eſie.non remouet
materiã vniuerſaliter imo ponit.cũ dicit ꝙ ĩ intelle/
ctu eſt natura qua eſt faccre et qua eſt fieni. Ad il-20
lud quod dicit magiſter in litera. dicẽdũ ꝙ mg non

obijcit᷑ a intellectia nibil cognoſcit niſi abſtraba
tur mã. d ꝙ boc ñ facit ꝓpter hoc ꝙ ipa ſit oino imã
lis.ſed ꝓpter hoc ꝙ res nõ pᷣt ei vniri ᷣm veritatem.
optet ꝙ vniat᷑ m ſilitudinẽ quaʒ aia abſtrabit a re.
Alia eſt etiã rõ.qꝛ intellectꝰ ꝑ ſilitudinẽ quã intclli/
git. debet fieri in actu intelligedi. illð aũt qͥd facit re⸗
cẽ in actu ſpẽs ẽ ⁊ foꝛma.iõ aia nõ cognoſcit rem niſi
ſpẽm eiꝰ ⁊ foꝛmã ſibi impmat.⁊ hoc nõ pt eſſe niſi il⸗
la abſtrabat᷑ a mã. nec ex hoc ſeq̃t᷑ q aia careat mã.
res em̃ abſtracta a mã ꝓpꝛia bñ pßt fieri in re alia que
ſuã habet ꝗꝓpꝛiã mam et foꝛmã. ſicut ſilitudo coloꝛis
22 in ſpeculo. illð q̊d obijcit᷑ ꝙ quãto foꝛma no/
bilioꝛ tãto ſimplicioꝛ eſt. dð ꝙ illð bʒ locũ in bijs ꝗᷓ
ſũt pure foꝛme.aia aũt nõ tm̃ eſt foꝛma.ĩmo etiaʒ ẽ h
aliqͥd. ⁊ iõ ſi cõpet᷑ foꝛma aie ad alias foꝛmas.abſq;
dubio ſimplicioꝛ erit qᷓ; alie foꝛme. Ipᷣa añt aia cum
ſit rõnalis.cũ ſit ꝑ ſe exñs.aliquã cõpoſitõem bʒ quã
alie foꝛme nõ ſũt nate ꝑ ſe hr̃e.dũ nõ ſũt nate ꝑ ſe exi
ſtere.nihilominꝰ tñ ipᷣa aia ſimplicioꝛ alijs foꝛmis di
23 ci p̃t. Eſt em̃ multiplex genꝰ? ſimplicitatis ſm quod ⁊
multiplex eſt genꝰ cõpoſitõis ptiũ. Sũt em̃ ꝑtes ſbᷣa
lers. ⁊ ſũt ptes quatitatiuc.⁊ cõpoſitio ex ꝑtibꝰ ſbᷣali/
pus. ⁊ ↄpoſitio ex ꝑtibꝰ quãtitauis.Et ſic ſimplex di
cit᷑ duplicit᷑. Aut qͥd caret ptibꝰ cõſtitutis.aut qdð ca⸗
ret ꝑtibꝰ qnatitatis. Muis igit᷑ aia ñ ſit alijs foꝛmis
ſimplicioꝛ q;tũ ad ꝑtes cõſtitutias.qꝛ tales ꝑtes be
ſpectat ad cõplemẽetũ ⁊ ꝑfectõem.hoc em̃ facit rẽ eſſe

ꝓ ſc.ſimplicioꝛ tñ eſt q;tu ad puatõem ꝑtiũ quãtitati

uaꝝ.ipa em̃ nec hʒ extẽſionẽ ꝑ ſe.nec hʒ extẽſioneʒ ꝑ
accñs.nec qtũ ad ſam.nec ꝙᷓtũ ad actũ ꝓpꝛiũ.Alie
tñ ꝑ accñs pñt habere extẽſionẽ ⁊ ꝑtibilitatẽ.vel ſᷣm
id ꝙ ſũt.vel ſᷣm id ꝙ oꝑant᷑.⁊ iõ qᷓtũ ad ̊ aia ⁊ maxi
24 me rõnalis eſt foꝛma nobilioꝛ. 2 illð qd obijcit̃
ꝙ cõpoſitũ ex mã ⁊ foꝛma.eſt ens ↄpletũ.⁊ ita nõ cõ
uenit ad cõſtitutõem tercij.dð ꝙ hoc nõ eſt veꝝ gnã
lit᷑.ſᷣ tũc qũ mã termiat oẽʒ appetitũ foꝛme.⁊ foꝛma
oẽm appetitũ mac.tũc eſt appetitꝰ ad aliqͥd extra.et
ita nec poſſibilitas ad cõpoſitõem q̃ pᷣexigit in cõpo/
fitõibꝰ appetitũ ⁊ inclinatõeʒ.licet aut aia rõnal cõ/⸗
poſitõem bẽat ex mã ⁊ foꝛma.appetitũ tñ hʒ ad ꝑfici
endũ coꝛpalẽ mam.ſicut coꝛpꝰ oꝛganicũ ex mã ⁊ foꝛ
ma cõpoſitũ eſt. ⁊ tñ bʒ appetitũ ad ſuſcipiẽdũ aiaʒ.
WRD— Aueſtio. iii. Cc.
¶ Str̃ aĩa Ade ꝓducta fuerit añ coꝛpꝰ.vel poſtea.Et
wꝙañ videt᷑ꝑ textũ geñ.j.aciamꝰbo.ad ima.⁊c.hoc
dictũ eſt. vj. die. poſt. vij.ſbdit᷑. YFoꝛmauit deꝰboiex
de limo terre.igit᷑ pma foꝛmatio ad aiam refert᷑.ſcdᷣa
ad coꝛpꝰ. pꝛiꝰfuit fctã aia q; coʒꝰ.¶ Itẽ hoc viðt
rõne. Sicut hõ ex pꝑte coꝛpoꝛis coicat cũ aĩalibꝰ bꝛu/
tis.ita ex pte aie coicat cũ angelł.g ſicut coꝛpꝰ hois ꝓ
ductum eſt codẽ die cum aialibus bꝛutis.ſic ſpũs eiꝰ
rõnalis debuit pduci eodẽ die cũ angeł.g ⁊c. tem
aĩa Ade ſe bʒ ad coꝛpꝰſicut euiternũ ad tꝑale.⁊ ſicut

cuñ ad tp̃s.ſ euũ eſt pꝛiꝰ tꝑe.⁊ euiternũ pꝛiꝰ tꝑali.S

dat vniri. Itẽ ſba ſpualis a coꝛpe nõ depẽdẽs qtũ
ad eſſe.nõ depẽdet q;tũ ad ꝓductiõem. ſᷣ ſpis rönal
Ade ab eiꝰ coꝛpe no depẽdebat qᷓ;tũ ad eſſe.& nec qᷓ;
tuz ad ꝓductõem.coꝛpꝰ aũt a ſpũ depẽdebat.qꝛ ſine
illo pmanere ñ poterat. g ſi abſolutũ eſt añ depẽdẽs.
pꝛiꝰ debuit ꝓduci aia qᷓ; coꝛpꝰ.( ¶ Itẽ maioꝛ ẽ diſtan
tia inter ſpnale ⁊ coꝛꝑale qᷓ ſit int᷑ coꝛpa miſcibilia.ſ
coꝛꝑꝗq miſcibilia pꝛiꝰ ꝓducta ſũt ſeꝑatim ꝙᷓ ſint ad ĩ/
vicẽ ad cõſtitutõem tercij mixta.g aia pꝛiꝰ debuit ꝓ

pꝛiꝰ videt᷑ Bal pꝓduci aia Ade q; corpꝰ cui debe

II

duci qᷓᷓ coꝛpi vniri. nõ eſt cceata in coꝛpe ſed extra.
tè tãto aliqͥd pꝛiꝰ dʒ ꝓduci quãto magis appꝛo
pinquat pᷣmarie rerũ oꝛigini.ſᷣ aia plus appꝛopinqᷣt
ad deñ qui eſt pᷣncipiũ oĩm qᷓ; coꝛpꝰ hũanũ.cũ ſit ei ſi
milioꝛ ⁊ ſimplicitate ⁊ ſpũalitate.ꝗᷣ ⁊c. ¶ Cõtra. geñ.
ij. Foꝛmauit deꝰ ho.de li.ter.⁊ inſpirauit in faciẽ eiꝰ
ſpiraculñ vite.OQð exponit᷑.id eſt ſpm̃ fecit.ᷣ ſpiracis
luʒ vite ſpirare.nihil alid eſt q; aiam hois creare. ſi
ſi pꝛiꝰ creauit coꝛpꝰqᷓ; ſpiraculũ inſpiraret.pꝛiꝰigitur
ꝓduxit coꝛpꝰ ꝙᷓ; aiam. Itẽ aia nalit᷑ eſt foꝛma coꝛ⸗
pis.ſᷣ nalis foꝛma aut ſil ꝓducit᷑ cuʒ mã. aut ſeqͥtur
mãm.igit᷑ aut aia nõ ẽ foꝛma nalis.aut ſic foꝛma nã
ꝓducta eſt poſt coꝛpꝰ.vl ſił cũ coꝛꝑe.ñ igit᷑ añ.(t
quãto foꝛma nobilioꝛ eſt.tãto vltimioꝛ.ſᷣ aia rõnalis

nobilifſima ẽ inter oẽs foꝛmas nales.i vltia.g pdu/

ci debuit poſt vegetabilẽ ⁊ ſẽſibilẽ. ¶ Itẽ oꝛcdliata ꝓ/
ductio ꝓcedit ab imꝑfecto ad ꝑfectũ.ſi & ꝑfectõ oim
operũ facta eſt i hoie.⁊ maxie q;tũ ad aiam.vr q ibõ
qᷓtũ ad aiam ꝓduci debuit vltio poſt oia¶ Itẽ ſi aia
ꝓducta eſſet añ coꝛpꝰ.cũ hr̃et vſũ li.ar.nibil eẽt im/
pediẽs nec retardãs.g̊ vr ꝙ añ vnionẽ ad coꝛpꝰ me/
ruiſſet vel demeruiſſet.g coꝛpꝰñ eſſet ꝑticeps oĩis me

riti ipius aie.nec aia deberet renumerari in coꝛpe.q;

ſe ꝓductã. Itẽ ſi aia Ade añ coꝛpꝰ eẽt ꝓducta.aut
appetiuiſſet vniri coꝛpi.aut ñ.Si ñ.g̊ vnio eiꝰ ad coꝛ
pꝰ nõ cſſet nalis.nec vnio eiꝰ ad coꝛpꝰ fieret ꝑ nãm.
Si ſic.appetebat igit᷑ coꝛpꝰ q̃̊d nõ hẽbat.ſi g̊ coꝛpus

ſi boc fum lSrsſi eſt aiam Ade añ coꝛpꝰſuũ ñ fuiſ⸗

ci deferebat᷑.ipᷣa in appetẽdo affligebat᷑g pena erat
ei añ culpã.¶ E.dð ꝙ quis circa iſtã qõnẽ videat᷑ 2

dubitaſſe egꝛegiꝰdoctoꝛ Aug.qꝛ vtraq; ꝑs viðt᷑ poſ/
ſe ſuſtineri ꝓbabiliter.⁊ oꝛdo cõgꝛuꝰpᷣuari vtrobiq;.
tenẽdũ tñ eſt tãqᷓ; veꝝ ⁊ magis cogꝛuũ ꝙ aia Ade p/
ducta fueꝛit ĩ coꝛpe.nec ds eã ꝓduxerit añ coꝛpis foꝛ
matõeʒ. Licʒ em̃ videat᷑ ſatis rõnabilit᷑ poſſe dici q;
8s añ coꝛpꝰaiazʒ eiꝰ ꝓduxerit.vt oñdẽt eã a coꝛpe nõ
depẽdẽ ſ̃ ꝑ ſe ſpᷣſiſtẽ. vt etiã cũ H̊ ꝑit᷑ oñdẽt ↄfoꝛmita
tẽ eiꝰ ⁊ nae anglice.taʒ in rõis capacitate ꝑ quã ẽ aia
imago.qᷓ;ᷓ in btitudine ad quã aia ⁊ angelꝰ hñt oꝛdia
ri. Lõge tñ rõabiliꝰvr̃ ponẽ ꝙ aia ꝓducta ſit ſtatim iĩ
coꝛꝑe.tũ qꝛ aia vnit᷑ coꝛpi vt ꝑfectio nalis cui nãliter
appetit copulari.ado vt ſine illo pena ſit ei eẽ ⁊ ab iſ
lo ſeq̃ſtrari.tũ qꝛ etiã vnit᷑ ſic᷑ motoꝛ mobli.ita ꝙ ſine
ipᷣo ñ pᷣt mereri nec dmereri.⁊ iõ ñ debuit añ coꝛpꝰꝓ
duci.ne añ clpã pũiret᷑.⁊ ne abſq; coꝛpe merẽt᷑ vł de
mẽt᷑.Muic ãt poſitõi ñ tm̃ ↄcoꝛdat rõ.imo etiã ſcrip-
ture ſufrragat᷑auctaſq̃ dic pꝰ ꝓductõeʒ ⁊ foꝛmatõeʒ
hois. du ſibi vite ſpiraculũ iſpiraſſe. Huic igit᷑ ꝑti tã⸗
qᷓ; ꝓbabilioꝛi ⁊ ſecurioꝛi adberẽdo ↄcedẽ poſſũꝰrões
hac pꝑtẽ aſtruẽtes 4
8 textu. d ꝙ alten coꝝ ẽ dictũ ꝑ recapitulatõeʒ. xel
pmũ ẽ vicku b ãticipatocʒ.meliꝰtñ ẽ dicẽ ꝙ ſoiptura
illò recapitulet vt addat. oꝛ
pꝰ ſił ꝓductũ ẽ cũ bꝛutis. ⁊c.dð ꝙ ñ ẽ ſile.ꝓductio
ci coꝛpis ſic ↄcoꝛdat ꝓductõi bꝛutoꝝ aialiũ. vt pdu/
ctõ ronal ſpũs ñ diſcoꝛdet. imo potiꝰ illoꝝ ipfectões
ſua dignitate cõpᷣuet.ꝓductõ vᷣo ſpũs ſi ieer p-
ductioni angeloꝝ.vt minime cõcoꝛdʒ ꝓductioni coꝛ
poꝛũ hũanoꝛũ.qui quidem ſpectat ad terre oꝛnatuʒ.

9

cyius oꝛnatus pꝛoductio. ſpectat ad diem ſextum.
Aaulud quod obijcit᷑ de cõparatiõe euiterni ad 28

tꝑale. dom ꝙ et ſi ſba euiterna ex parte poſt ſe plus
extẽdat qᷓ; tpalis.vtpote qꝛ caret finc.nõ tñ oꝑtʒ ꝙa

ꝑte ante. maxime ſi ſit talis ꝙ ſui ꝓductõe appetitũ

dill vo q̃d pᷣmo obijcit᷑ ĩ Zriũ 26

dillð qͥd obijcit᷑ ꝙ coꝛ/ 27

blrnitin

== =
—
—- „

— =
—₰
S=
=

nnlode
Geiſneätgon

omnntti ppr⸗

Pn mindtſyr
ichpetitfute
ſitöain Ade
Olnur,
eupo
lint mi
ſcnicccfi ſ
rdenicenatn

orincöpenoneee
Dop'epane⸗
ſſe Voolitneß⸗
iähuei
gpadiͤsfutäin
lenicch z
Nto Faintönake
iimonſblecer
iuclalocaitbt
tcli gichis A
dmncap/ia no⸗
pdericlcti
Ahnagt ntture
ſugerorcgis
ſüüllgortl
ihirlicgeni⸗
fechettnggrrnse
netznttigbn
Nenkolizd
fnalgftnnoͤcf⸗
necapendfec,
Kepbrricich
entſoſnis
ginſn

= r = =S
=-

Sr

kſcctcop,
inn
tclilaßdg
ſfnitſge⸗
lengacin
tcrſgth
ſelepee

14.
4
4

——,

— =

=

=
—
SS=

=
—
Se

Se
S.
=

tgi
mäultſeinn
tſefnmi
i
as ütöfels
uſen
Rorup,
lsdirdefn

in d

aſ
in idlicin⸗

ece
ſagccgobor
ummmincoe
ticpifinn
wWer orunt
i ce
ompforyin,
Uritn
chr ennt
taitifüiiti,
ngp
int
mmiahuſ
Ehir g
ichtiagen
mngguin
ugaalſtini
brdzaitit
lanithl
nalal
iii⸗
nzf
imoeiſe⸗
igtimi
ueigilti⸗

29 pus trãſmutabile. by tpe mẽſurarii

coꝛpꝰde nã celeſti. ⁊c.

rei tpalis bẽat terminare.⁊ ſic fuit in aia Ade.Et pᷣ/
terea ſi illð poſſt eẽ verũ de cuiterno qͥd pure hʒ ro/
nẽ euiterni.nõ tñ bʒ veritatẽ de eo qͥd ſic hʒ rõeʒ eui/

terni ꝙ etiaʒ tꝑalis.aia enim rõnalis inqᷓtũ aiat coꝛ
cit᷑ ꝙ aia nõ depedet a coꝛpe qᷓ;tũ ad eẽ. dð ⁊ ſi nõ
depẽdet a coꝛꝑe tãq; indigẽs eo ad ſui cõpuatõeʒs.de
pẽdet tñ ꝑ appetitꝰ ſui incliatõem quã hʒ ad ipᷣm ſic

mã ad foꝛma. ꝓpꝛiꝗ. ⁊ ido ſicut foꝛma ꝓducit᷑ in mã.
ʒ0 ſic aia Ade ꝓduci debuit in coꝛpe ꝓpꝛio.⸗
qð obijcit᷑ de coꝛpibꝰmiſcibilibꝰ.ddð q; ñ eſt ſile.quia
ela q̃ miſcẽtur nõ depẽdẽt adinuicẽ.et vnũ pᷣt hre eẽ

Ad illud

—

cõpletũ ſine altero.nõ ſic aũt de aia ⁊ eiꝰ coꝛꝑe.quoꝝ

51 vtrũq; ab altero depẽdet.¶ Ad illð qͥd obijcit᷑ ꝙ aia

oꝛigi pᷣme magis appꝛoximat.oð ꝙ cuʒ ðs ſit alpba

⁊0.pᷣncipiũ ⁊ finis.⁊ rõnalis creatura in vtraq; hitu
vine ſit ei ꝓpinqua. ꝓpꝛie tñ loquẽdo anglica nã piꝰ

ei appꝛopiquat in rõe pᷣncipij.⁊ hnana plꝰ in rõne fi

7

nis.iõ inter oẽs creaturas pꝛioꝛ oim creata ẽ ſapia ſi

ue creatura angelica ⁊ dignitate ⁊ oꝛigie.⁊ pꝰ oia ꝓ/
ducta eſt aia hnana tãqᷓᷓ finis oim ⁊ conſuatio. et iõ
qᷓuis multũ appꝛoximet do inq;tũ tenet rõeʒ oꝛigis.
non minꝰ tũ appꝛoximat deo quantũ bʒ rõeʒ finis.⁊
iõ cõpetẽtiꝰ fuit eãẽ ꝓduci poſteriꝰ q; pꝛiꝰ.¶ Nec di/
cta ſut ò aia Ade. na ð alijs aiabꝰ ifra loco ſuo q̃ret᷑.
Onſequẽter querit᷑ de ꝓductõe pᷣmi hois ex

c te coꝛpis. Et circa h̊ querũt᷑ tria.¶ Pꝛimo

erit᷑ vtrũ coꝛpꝰpᷣmi hois ꝓduci debuit pu

pure de nꝗᷓ elemẽtari. ¶ Cercio querit᷑ vtrũ cõditu

fuerit in e ali aut inequali.

re de na celeſti. rAia vtrũ ꝓductuʒ fuerit

SScaz Adte Queſtio.j. d
Mꝛ coꝛpꝰ Ade ꝓdu re de nã celeſti o
Kae Mobiliſfime foꝛme dʒ dari nobiliſſima mã.ſʒ

nobiliſſima inter foꝛmas eſt aia rõnał innocẽs ⁊ ab

les ẽ nã celeſt.g ⁊c· ¶ Itẽ motor ad moble dʒ eẽ ꝓ.
poꝛtio.ſᷣ aia rõnalẽ motoꝛ incoꝛruptibil.g debuit ei
dari impaſſibile coꝛpꝰ. ¶ Itẽ finis imponit neceſſi/

qʒ pctõ q̃lis fuit aia Z F nobiliſſia int᷑ nãs coꝛpa/

tatẽ hijs ꝗᷓ ſũt ad finẽ.ᷣ totꝰ Adã factꝰẽ ad ꝑceptõe,ʒ

btitudis.locꝰ añt btitudis ſpũalis eſt ipᷣe deꝰ.coꝛpalł
eſt celũ. ſi ſvnñs Ade nõ quieſcit niſi in deo.ſic debu
it ei dari coꝛpꝰ qͥd nõ quieſcit niſi in celo. Hoe ãt eſt
Itẽ ſpũs rõnalis ꝓut abſ.
culpa cõditꝰ fuit maxie erat potẽs ⁊ ydoneꝰ ad agẽ/

dã. ⁊ pfectꝰ erat cognitõis lũie.⁊ iõ ydoneꝰ ad cogno

ſcẽdũ.liber erat volatate ⁊ rectitudie.⁊ ido facilis ad
tẽdẽdũ in ſui optimũ. debuit ei dari coꝛpꝰ cui maxi
me cõpetit agere ⁊ ad cognitõem diſponẽ.⁊ qͥd mini

me bʒ retardatõeʒ. hoc ant ẽ lux ⁊ nã celeſt.g coꝛpꝰ

Ade pure ꝓduci debuit de celeſti coꝛꝑpe.(Sʒ õ.aia

ronalis qdammõ eſt oia.ſi igit᷑ coꝛpꝰdʒ ꝓpoꝛtionari
gie. coꝛpꝰ eiꝰ dʒ br̃e cũ oibꝰ ↄueniẽtiã.ſᷣ hoc ñ br̃et ſi

eſſet pure de nã celeſti. ⁊ ñ coiĩcaret clemẽtis.eꝛgo ⁊c.
Itẽ ala rõnalis qᷓ;uis ſit ſimplex in eẽntia.tñ ẽ mł/

eiꝰ hẽat varietatẽ ĩ ꝑtiũ cõpoſitiõe ⁊ oꝛgãiʒatõe.ſᷣ
ñ br̃et ſi eẽt coꝛpꝰ pure celeſte.ẽ ⁊c. ¶ Itẽ vegetabil

et ſeſibil diſponũt ad rõnalẽ.⁊ mag ad ipam appꝛo⸗

inqᷓnt q; nꝗ alicuiꝰ coꝛpis.nec alicui coꝛpi vnit᷑ rõ/
Panss potetia abſq; vegetabili ⁊ ſẽſibili nullũ igit coꝛ
us ẽ habile ad actũ vite rõnalis.niſi pꝛiꝰfuerit babi
lę ad actũ vite vegetabilis.tale aũt coꝛpꝰeſt cbabile.
et bmõi nõ pt eſſẽ pure coꝛpꝰ celeſte. ⁊c. ¶ Nie coꝛ

a uld qd obij⸗

quã in oibus ſuis oꝑibꝰ ſꝑ ſuat ſapia diu ¶

ci debucrit pure de nã celeſti oñ⸗

tiplex ĩ effectu.& ſi coꝛpꝰ ei dʒ coꝛrñdẽ.neceſſe ẽ q; co2ꝛ

XVII

—

poꝛi ſimplici debet᷑ vnꝰ motꝰ tm̃.ſiue illᷣ coꝛpꝰſit ce

ſte.ſiue ełare.coꝛpi aũt qͥd mouet᷑ ab aia debet motꝰ·
in oẽm driam. cñ aia ſit motoꝛ ſuſficiẽs. coꝛpꝰ Ade·
nõ potuit eſſe oino de nã coꝛpis ſimplicis. nec pu-
re d nã celeſti.

vdð ꝙ coꝛpꝰ Ade ñ fuit pure foꝛ

matũ de nã cele

Reqre-

„

bat em̃ h̊ oꝛdo hois ſiue in ſe.ſiue ad creat ᷓ infcri-

oꝛẽ. ſiue ad creatur parẽ.ſiue ad deũ finẽ.Oꝛdo ipᷣiꝰ
hois in ſeipo hoc requirebat.qꝛ em̃ hõ cõditꝰ fuit vt

natꝰ multa cognoſcere.nõ ſolũ cognitõe intellectiua
ſed etiã ſẽſitiua.iõ debuit ei dari coꝛpꝰmultifoꝛme.vt
diuerſa oꝛgana diuerſitati ſẽſuũ deſeruirẽt ad diuer·
ſa obiecta cognoſcẽda. Quia vo cõditꝰ fuit in verti/
litate li. arbi. vt potẽs viuere in iuſticia ⁊ moꝛi ꝑ cul/
pã. dari debuit ei coꝛpꝰ qͥq ñ eẽt tm habile ad viuẽ-

dũ.S etiã qdð poſſʒ fieri habile ad coꝛrũpẽdũ ſiue mo

celeſte.ſᷣ elare. Oꝛdo etiã bois ad creaturã inferioꝛẽ

cte ſut vt deuirẽt creature rõnali.ſicut ſupꝛa oſtẽſuʒ
fuit. facte ſũt etiã vt mediãte illa qdammõ pducant᷑
in finẽ.binc eſt ꝙ debuit fieri rõnalis creatura taliter

leſti ſicut innuit text? geñ. qui dicit euʒ H
foꝛmatuʒ de limo terre. nec debuit purc de na celeſti
foꝛmari.imo de nã ełlari.hoc exigẽte oꝛdie gꝛuẽtia

riendũ. ⁊ ita oꝛdo hoĩs ipiꝰ reqͥrebat vt coꝛpꝰ darck
boi multifoꝛme.⁊ ad coꝛruptõem poſſibile.⁊ iõ non

requirebat. Quia em̃ coꝛpales nature inferioꝛes fa

cõpoſita ꝙ obſequiũ inferioꝛũ creaturaꝝ eſſet ei vti
le.⁊ mediãtce illa crcatura nature infcrioꝛes qdam

mõ ꝓducerẽtur ad beatitudinẽ. ⁊ ideo vt nature in⸗

ferioꝛes poſſẽt homini deſeruire.⁊ in boĩe qdammõ
gloꝛificari. debuit hõ tã ex natura ſuperioꝛũ coꝛpoꝝ
ꝙꝙᷓᷓ ex natura elemẽtoꝝ conſtitui. Oꝛdo etiã ad crea2
turã parẽ.id eſt ad angelũ hoc requirebat. Sicut em̃

facta eſt vna rõnalis creatura ꝓpe deũ.⁊ in loco ſuß

mo.vt i empyreo.ſic debuit fieni alia rõnalł creaturai
loco infimo ſcʒ terra.⁊ iõ coꝛpꝰ eiꝰ ↄſtitui debʒ ex nãa
tali hitatõi ↄueniẽti.⁊ iõ magis ex nã ełari qᷓ; celeſti.
Oꝛco etiã ad deũ finẽ hoc reqͥrebat.debebat ei bõ ſbö
ijci. vt ꝑ bũilitatẽ ſiectõiſ aſcẽdẽt vñ ãgls ceciderat

ꝑ ſlimitatẽ elatõis.et iõ debuit ſibi daꝛi coꝛpꝰ cõſti/

tutũ nq inferioꝛi.vt ſeipᷣm puluerẽ reputãs.deo ꝑ
oia ſbiacẽt. Vñ ⁊ ſcriptura maluit eũ dicẽ ð limo ter

re ꝓductũ.vt ex h̊ hõ ꝓficẽt ⁊ aſcẽdẽt ꝑ hũilitat: me⸗

ritu. Et iõ cõcedẽde ſut rões q̃ ad ̊ inqucte ſũt Ad ʒ2.

ill vo qͥd obijcit᷑ in ↄriũ nobilitate foꝛme.ddin q

nohilitas mãe venit ex oꝛdie ad foꝛmã. Om̃ igit᷑ coꝛ

pꝰ magis erat oꝛdiable ad aiam qͥd erat cõſtitutũ ex

varietate nãe.q; coꝛpꝰqͥd eẽt pure celeſte.hĩic ẽ ꝙ; ⁊ ſi
illð ſit nobiliꝰ in ſe.tñ in relatõe ad foꝛmã coꝛp? cx di
uerſis elemẽtis ↄpoſitũ magis ẽ nobile.Eid illð qð
obijcit᷑ ꝙ moton ad moble dʒ eẽ ꝓpoꝛtõ.dð ꝙ quis
aia ſit imoꝛtal moꝛte nãe.qñ tñ creata fuit.moꝛi potu
it moꝛte cłpe.Et qꝛ coꝛpꝰdatũ ẽ ei ñ ſolũ ad viuificã⸗
dñ. ̊ etiã ad meredũ.iõ ñ ſolũ dari debuit coꝛpꝰaptũ

eiꝰ ĩmoꝛtalitati.̊ etiã aptũ eiꝰ vᷣtibilitati.⁊ iõ ñ ſoluʒ

necm ad ꝑpetuitatẽ.ſᷣ etiã poſſible ad moꝛtalitatcʒ.

onẽ.dð ꝙ ⁊ ſi factꝰẽ ꝓpt᷑ btitudine.ita tñ vt illic ꝑue
niret ꝑ merita ⁊ bõa opa.⁊ ita pꝛiꝰ eẽt viatoꝛ qᷓ; cop/
hẽſoꝛ. ⁊ qꝛ pꝛiꝰ oꝑtuit eñ traſie p viã q pueniret ad
patriam. ideo in pᷣmania ſui cõditione debuit ei dari
coꝛpus conueniens ſ̃m ſtatũ vie.Et qꝛ locꝰſibi depu
tatꝰ ad merẽð erat locꝰ i ferioꝛ ſcʒ padiſus terreſtri.
inde ẽ ꝙ cõpetebat coꝛpꝰ ſu nã terreſtri aſſumi⸗

35

¶ Ad illð qd obijcit᷑ ꝙ, bõ factꝰ ẽ ppt᷑ btitudis pcepti 34

5

de cõſtitutõe pᷣmi bois fuerit nã celeſtis.

—

Sncipalit᷑ de celeſti. Cũ ãt aſſumet᷑i gloꝛia. tũc coꝛpis

cius diſpoſitio erit variata.ſicut declarabit᷑ in q̃rto.

5 vbi agit᷑ de dotibꝰ coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ illð qðᷣ

obijcit᷑ ꝙ aia illa erat potẽs ad agẽdũ ⁊ ad cognoſcẽ
dñ ⁊ ad tẽdẽdũ i deũ.dð ꝙ ⁊ ſi erat potẽs ad actiõeʒ.
nõ tñ ita pfecte potẽs erat qͥn eſſet poſſibilis ad defe

—

ctũ.⁊ iõ nõ ſequit᷑ ꝙ deberet ſibi ad hec cõplẽda da/

ri coꝛpꝰ celeſte qð eſt incoꝛruptibile.ſed magis ełare

q̃d ex bona diſpoſitõe.⁊ cõplexiõe equali.et ydoneũ
ad agẽdũ.⁊ nihilominꝰſi bõ peccaret eẽt poſſibile ad
patiẽdum.

¶ Queſtio.ij. e

¶ Atrũ coꝛpꝰ ade ſiue coꝛpꝰ pᷣmi boĩs cõſtitutũ fuerit

de nã pure ełari.aut ſilł cũ nꝗ ełari.ad eiꝰcõſtitutõem
curreret nã celeſtis.Et ꝙ ſil cũ elłari cõcurrit nã ce/
eſtis ad coꝛpis hũani cõſtitutõem vr̃ velle Aug.ad

literã ſuꝑ geñ.qͥ dicit ꝙ aia mediãte luce coꝛpꝰ viuifi

cat ⁊ admiſtrat.Et eadẽ eſt rõ Auicẽne. ſi em̃ coꝛpꝰ
hũanũ ſic ↄditũ eſt vt natũ eët ab aia viuificari.vꝛ q;
ad eiꝰ cõſtitutõem cõcurrerit nã lucis.⁊ hec eſt nã ce
leſtis.S ⁊c. ¶ Itẽ phs in.xvj.li.de aĩalibꝰ dicit ĩ no/

bis eſt caloꝛ igneꝰ.⁊ caloꝛ celeſtis.qͥ q̃dẽ eſt caloꝛ vi/⸗

talis.ſᷣ nõ eſt accñs ſine ſbᷣa.g de coſtitutõe coꝛpoꝛis

noſtri eſt celeſtis nꝗ. Geẽ impoſſibile ẽ cõtraria ve
nire ad cõfoꝛinitatẽ ⁊ vnitatẽ niſi ꝑ vnũ
tũ a cõtrarietate.qꝛ ſi illud hꝛet grietatẽ.potiꝰ diſcoꝛ

itatẽ niſi ꝑ vnũ qdð ſit eleua/

diã faceret qᷓ; ↄciliaret. ſi igit᷑ nã coꝛpalis a pᷣrietate
cleuata nõ eſt niſi nã celeſtis.etiã in coꝛpe viuificabi
li.nccẽ eſt ↄria elemẽta cõciliari.maxime igit᷑ vidðt᷑ q
t om̃e
coꝛpꝰ mediãte aia rõnali q̊dãmõ hʒ btificari.ſᷣ nõ ꝑ/
tingũt ad btitudinẽ mediãate aia niſi q̃ ei vniũt᷑.nłla
tñ coꝛpa ei ↄiũgũtur niſi q̃ ſũt de cõſtitutõe ſui coꝛpo

ris.vfr igit᷑ ꝙ corpꝰ pᷣmi hois nõ tm̃ cõſtitutũ ſit ð nã

ełari.verũetiã de na celeſti. Zte in qͥlibet oꝛgão cu
iuſlibet ſẽfus dñat᷑ aliq̃d coꝛpꝰſimpliciũ ſicut oſtẽdit
Aug.ad lr̃am ſuꝑ geñ.cũ igit᷑ qͥnq; ſẽſus ſint in hoie.
vr ꝙ q̃ͥnq; coꝛpa ſint de eiꝰcõſtitutõe.g nõ ſolũ natu
ra eclemẽtaris ſᷣ etiã celeſtis Itẽ oꝛdo eſt in aſcẽdẽ/

do ⁊ in deſcẽdẽdo.ita ꝙ ab infimo ꝑuenit᷑ ad ſußmũ
ꝑ media.⁊ ecõuerſo. ſba ſpnalis maxima diſtãtia di
ſtat a nã coꝛpea ⁊ opaca.⁊ minus a nã ꝑſpicua.⁊ ad/

huc minꝰ a nã lũioſa q̃ eſt nã celeſtis.& vr̃ ꝙ nec coꝛ/

“c èͤt

niat ad cõſtitutõem coꝛpis nõ ad ↄſtitutõe,
coꝛpꝑis pꝛimi hoĩis. Itẽ nihil venit ad cõſtitutiõem

pus aie nec aia coꝛꝑi vniri debeat niſi nã lucis inter

ueniẽte. vr & ꝙ coꝛpꝰ pᷣmi hois nõ tm̃ de elari.ſ etiã
de celeſti na cõſtitutũ fuerit. ¶ Cõtra. Ex nilis coꝛpi⸗

bus oↄſtituit᷑ coꝛpꝰ vnicũ niſi qᷓ pñt adinuicẽ agere ⁊

pati.hec aũt ſola ſũt habẽtia orietatẽ.cũ igit᷑ nã q̃nti
coꝛpis talis ſit ꝙ nõ habeat ↄrietatẽ.nõ videt᷑ ꝙ ve/
is mixti. & nõ ad ↄſtitutõeʒ

mixti niſi coꝛpꝰ qð eſt miſcibile.miſcibile aũt non eſt

niſi coꝛpꝰrarefactibile ⁊ ↄdẽſabile.⁊ oẽ tale eſt coꝛru

ptibile.nã aũt qͥnti coꝛpꝑis eſt incoꝛruptibilis. ñ po/
tuit venire ad cõſtitutõem hũani coꝛꝑis.i Gtẽ coꝛpꝰ

bũanũ ſᷣm ſe totũ eſt ꝓpagabile.g m ſe totũ eſt gene
rabile ⁊ coꝛruptibile ꝑ nam.ſ nꝗ qͥnti coꝛꝑis nõ reci
pit gnãtõem nec coꝛruptõem.ᷣ non videt᷑ eſſe de cõ⸗
S ſi ẽ Z cõſtitutiõe.qᷓro vñ

ſtitutõe hñani coꝛpis. .
ſũpta ſit illa nã.aut em̃ de celo.aut de terra. Si ð ce/

lo. videt᷑ ꝙ ab ipᷣ celo fiat aliquarũ ꝑtiũ ſequeſtra
tio cñ generat᷑ bõ. Si de terra.cotra. nihil eſt ð terra
qð ñ ſit natũ ex ipᷣa ꝓduci.Sẽ na qᷣnti coꝛꝑis nõ ẽ nata

n.

duci ð nã alicniꝰ elemẽti. nec ð celo nec detena
pt ſumi illa nã. ñ ẽ ð ↄſtitutiõe coꝛpis bũani.Si tu

dicas ꝙ de celo venit ꝑ radioꝝ immifſõem.boc ñ v

conueniẽs.q; ipoſſibile eſt radiũ ſeparari a ſua oꝛigi⸗

ne.impoſſibile eſt etiã venire ad alteriꝰ ↄſtitutiõem.
cũ lumẽ in medio ſit ꝑ modũ ſpẽi ⁊ ydoli q̃ nullo mõ
veniũt ad ↄſtitutõem alicuiꝰrei naturał.¶ Itẽ ſi na
tura qnti coꝛꝑis venit ad ↄſtitutõem coꝛpis hois.qᷓ;
ro qͥd fiet de ea qñ coꝛpꝰ hũanũ reſoluit᷑. aut em̃ ten

dit ſurſũ.aut in ꝓpꝛia natura manet deoꝛſũ. aut coꝛ.
rũpit᷑ in aliqð eim. Sed ñ pᷣt cedere in aliq̃d elm.cuʒ

.

ſit ꝑ naturã incoꝛruptibil. Deoꝛſũ in ꝓpꝛia natura ñ
ↄuenit ſibi manere.cũ eiꝰ ꝓpꝛiꝰ locꝰſit eẽ in circumfe
rẽtia.non in cẽtro.Si ſurſu tẽdit. vr̃ ſpaciũ oꝛbiũ ce
leſtiũ aliqñ ãpliari aut ↄdẽſari Oꝛ ſitu dicas ꝙ cedit
in ↄſtitutõem alteriꝰcoꝛpis.nec bʒ corrũpi.cum & ex
coꝛꝑe hoĩs generãt᷑ vermes atq; buffões ⁊ ſerpẽtes.

ponẽt᷑ natura qnti coꝛꝑis eſſe de ↄſtitutiõe vermiuʒ
ſicut de oſtitutõe hoim.

t de oſtitutõe h⸗ tẽ quero ꝗpter qͥd natu
ra qnti coꝛꝑis veniat ad ↄſtitutõeʒ huani coꝛꝑiſ.aut
em̃ ꝓpter ↄmixtõem.aut pꝛopter aĩatõem.aut ꝓpter

ſéſũ.aut ꝓpter intellectũ. Si ꝓpter ↄmixtõem.tunc

S eſſet de cõpoſitõe cuiuſlibet mixti.Si ꝓpter aiama
tõem. tũc eſſet de natura cuiuſlibet plãte.Si ꝓpter ſẽ
ſificatõem. tũc eſſet de nã cuiuſlibet bꝛuti.Si & venit
boc eſt ꝓpter intellectũ ſolum. Scd j. Intellectus
nulliꝰ ꝑtis coꝛꝑis eſt actꝰ.ᷣ quãtũ ẽ de ſe ñ mag cxi/

git coꝛpꝰſuũ cõponi de nã celeſti qᷓ; de elari: R.ad ʒ36

pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ notãdũ ꝙ circa hᷣ ẽ triplex mo
dus dicẽdi. Quidã em̃ dicẽ voluerũt ꝙ nã celeſtis
nit ad ↄſtitutõem hũani coꝛpis ſic elm. ꝓ eo ꝙ nã ce
leſtis ñ eſt alia q;; nã ignis.⁊ iõ cũ ↄſtet ignẽ ad coſti-
tutõem hũani coꝛpis venire.dicũt coꝛpꝰ hũanum er
nã celeſti conſtitutũ eẽ.bec ãt nã ignis et ſi put alijs
ꝑmiſcet᷑ hẽat agere ⁊ pati.⁊ coꝛrũpi ⁊ gnari.⁊ G̊ ꝓut
eſt hic inferiꝰ. ꝓut tñ cſt in ſpera ſua trãqͥᷣllitatẽ ⁊ qͥ
tẽ babet. nec ſuſcipit corruptões.nec ꝑcgꝛinas imp̃ᷣſ-
ſiones. Et iſtã ſuã poſitõem ꝑ verba Aug.muniũt.
qᷓ negat eſſe quintũ coꝛpꝰ ꝓpter quatuoꝛ coꝛpa mũ/
di. Sʒ hec poſitio vie phice ⁊ coĩ apte repugnat.que
pᷣter quatuoꝛ coꝛpa mũdi ponit eſſẽtiã quintã ſupꝛa
oẽm contrarietatẽ eleuatã.qð valde rõnabile eſt.ſic
oſtẽſũ fuit ſupꝛa di.xiiij. Nec huic repugnat ſẽtentia
Aug. ſi recte intelligat᷑ ſicut ibi expoſitũ eſt. ¶ IYdeo
aliter voluerũt alij dicere ꝙ nã celeſtis venit ad con
ſtitutõem hũani coꝛꝑis.nõ ſicut vnũ ex elemẽtis.ſed
ſicut mediũ ligãs oia elemẽta ⁊ illa conciliãs.⁊ B di⸗
cũt exigere dignitatẽ ↄplexionis bũane.ꝑ quã coꝛpꝰ
hũanũ in ſua pᷣma conſtitutiõe habuit ela in optima

coõciliatõe.habuit etiã ydoneitatẽ ad hoc vt poſt me/

riti conſeruatõez inhabitaret in celeſti mãſione.⁊ ſic
debuit habere nam celeſtẽ et elarẽ de ſui cõſtitutiõe.
Elarẽ ſpee ſtatũ vie in qͥ cõpetebat ipᷣm hĩe coꝛpus
paſſibile. Celeſtẽ ꝓpter ſtatũ patrie in quo cõpetebat
ipᷣm habere coꝛpꝰ clarũ ⁊ impaſſibile.⁊ quẽadmodũ
in ſtatu vie nã elemẽtaris pᷣdñat᷑.ſic in ſtatu pꝛie erit
eõrio. Hoc aũt ⁊ ſi videat᷑ ſatis ꝓbabile eſſe dictũ.tñ

non modicã habet calũniã qualiteꝛ nã illa quinti coꝛ

poꝛis cũ ſit incoꝛruptibilis ⁊ carẽs contrarietate ve/
niat ad cõmixtõcʒ cum alijs elementis. Et iterum.ſi

venit. vnde venit.⁊ in quid cedit.difficile eſt aſſigna/
re. ¶ Et ido eſt tercius modus dicẽdi ꝙ duptr ẽ loqͥ 37

ð nã celeſti.aut ꝑ ꝓpꝛietatẽ.aut ꝑ cõfoꝛmitatẽ. Per

ctnicte
luſemurie
cſcetniu
Colttinbun
ſſifrifnin
Nofu tnen
nit nienti
Iirinck ich
hni tar ni⸗
uſbinttetirl
imnmnrtptie
ſcopsstienns
Geto pro belitt
ſfeuniendtan
ſtkcininieon
earu Cicſine
Utotctbarmons⸗
ſsclna his⸗
ci 1doeaa
Kirpeſuepacſen
ſcohifn fentt
Utgnisnit grt
Noltrifnfentn
eſoſitricnea
Caneſepintit;
Nenogzreponi⸗
ngnicſt apen
nbbinniloguürden
hrblis tinute⸗
blonkcorſis
hiintuae pen
niniſthennim
kagnnis piedic
wenon sfnſi⸗
ſucſeſeppſan
hoobick delced
enalircregnſt
fhiztbaecfllil
ſeritrale om
e Dagtortch

Ufiſenläſio
acnindzig
um lihini

lidchicidn
aititu
iſvobee
Cheſttice
ſenicre gli
atimn ſ 6
nku
agulbiͤr
tat
üßüdh
ihääcke
cgſenn

annſi n
enniͤccnas
r miunn
Wltckincfante
hüohi⸗
npgat
aniganze
Gunfictſchin
Nebunirfen,
Ean glrn
bianictga
miima
Doegzmmnicnm
enmn Songin
dapae Zagi
Ababuti Sefnt
Gaz. tds
ſtüedeſeſinit
Käecinit
garcabemhtn
uanitqgnidcee
sſchn voui
cgtargenec
dicitcptinn
rniigsſt
orin tgnihf
darſuriſieiſ
esggnri,
gtets Npmui.
er unmnati
ieg
necſni nmriſnn
nllniniiecfſi
nityrlmt
Glick en
ths elt l
mig aniti
iulluth
dint glian
intengin
in tacin
uuciniu
ſainnͤiimi

enccſen
uan
iileiſeuſin
iiſck
e linn
s i
mrzb ini
giiceil

chm 1

41 intra. ſed ſufficit ad c mau imflues extra. ¶ Ad il.
lud qð obijcit de btificatõe. dð q; coꝛpa dicũtur btiſi b

qꝗ2 coꝛpe hũano. ¶

.
Di.
Pßetatẽ na celeſtis r eẽ nã nti coꝛpis. ſic pfetã?
ſua foꝛma. vt nlto mõ hẽat appetitũ ad aliã foꝛmatõ
neʒ.ſic eſt actiua ꝙ nullo mõ pᷣt pati et corũpi.⁊ ſic ẽ
nã oꝛbiũ.⁊ ſtellaꝝ.⁊ firmameti.bec aũt nõ venit ad
conſtitutõem bũani coꝛpis ſᷣm ſbam 2 veritateʒ. ſed
ſolũ venit m virtutẽ. qꝛ virtus ſtellarñ ⁊ oꝛbiũ ifluẽ
do faat elemẽtoꝛũ cõciliatõem. que veniũt ad hani
coꝛpis conſtitutõem ſ̃m rẽ.dũ actio elemẽtoꝛũ regi/
mẽ et directõem bʒ ab influeutia coꝛpoꝝ ſupioꝛum.
Alio mõ dicit᷑ nã celeſtis ꝑ confoꝛmitateʒ. ⁊ ſic large
accipit᷑ et vocat᷑ nã celeſtis illud qð eſt ↄfoꝛme celo.
⁊ in ſilimitate. ⁊ in claritate. ⁊ in quadã ſplimatõe a
cõtrarictate.⁊ ꝑ hũc modũ ſpũs ui ſunt de cõſtitu⸗/
tõe coꝛpis viuentis.⁊ maxime hois.dicũtur eſie nꝗe

7

celeſtis ꝓpter ſbᷣtilitatẽ ⁊ lũioſitatẽ.⁊ Apter hoc etiaz

ꝙ ſoleuatöõem babent a nã Cõtrarietatis.dũ conſur/
guũt er cõmixtõe elemẽtoꝛũ in quadã harmonia ꝛcõ⸗
ſonantia. Et qm in coꝛpe bũano ſicut infra patebit
maioꝛ eſt harmonia qᷓ; in aliquo coꝛpe mixto. hincẽ
ꝙ eius caloꝛ.et ſpũs.⁊ lero magis cõfoꝛmãt᷑nãe

celeſti. ⁊ hoc mõ accipiẽdo nãm lucis ſiue nãm cele

ſtẽ large ſiue ꝑ cõfoꝛmitatẽ intrat conſtitutõem hua

ni coꝛpis. m veritatem magis qᷓ hßm conſtitutiõem
alterius mixti. ꝓpter bũane cõplexionis equalitatẽ 2

vignitatẽ. ᷣm veritatẽ tñ tã ſpus qᷓ caloꝛ qͥ dicũt᷑ nje
celeſtis ſũt de nã elari.qꝛ deꝑqũtur ⁊ reſtaurãtur.m

ꝙ expꝛeſſe phᷣi dicũt. Juxta bãc viã que ꝓbabilioꝛ ẽ

et planioꝛ pʒ reſponſio ad obiecta. Hã rones oñdäö

tes ꝙ nã qnti coꝛpis nõ venit ad conſtitutõem coꝛ⸗/
poꝛis hũani loquũt de nã celeſti pꝛie dicta. que ẽ in
coꝛruptibilis. ⁊ inalterabił.et imiſcibil. ⁊ ideo nõ eſt
miſcibilis ad conſtitutõem tercij. Rationes vero ad
oppoſitũ inducte ꝓcedũt vel de nã celeſti dicta Pc,.
foꝛmitatẽ.ſic due pꝛime auctes. vel ſi cöcludũt dena
qᷣnti coꝛpis ꝗpꝛie dicta.nõ oſtẽdũt ꝙ veniat ad cõſti

tutõem coꝛpis ſm ſbᷣam.ſed ſᷣm veritatẽ.alit᷑ nõ con J

ʒ8 dudũt.ſic pʒ diſcurrẽdo ꝑ ſingulas. Mã ad ill ad 5

mo obijcit᷑ de luce. dð ꝙ; eſt lux qnti coꝛpis. ⁊ lux ig⸗
nea.⁊ lux ex equalitate cõplexiõis generata ſiue con
ſurgẽs.⁊ hec eſt illa lux que facit coꝛpus eſſe ſuſcepti
Lile vite.alie vero minie. d ills qð obijcit de ca⸗
loꝛe.dðᷣ ꝙ caloꝛ celeſtis nõ dr qꝛ ſit in nꝗ celeſti ſicut
in ſbecto.qꝛ neq; illa calida neq; frigida eſt. ſed qꝛ ẽ

a nã celeſti ᷣm debitã Poꝛtõem.ita ꝙ facit ad cõſer H

,—

uatõcm. ⁊ talis caloꝛ in coꝛpe bũano eſt. ſed ex boeñ
ſequit᷑ꝙ nã celeſtis veniat ad cõſtitutõez coꝛpis hũa
de conciliatiõe iã pʒ reſpõſio.qꝛ non 2ciliat veniens

cõciliãdũ influẽs extra. (Adil,
cari mediate aia rõnali nõ ꝑ veritatẽ ſed ꝑ confoꝛmi
tatẽ. ⁊ iqeo ex boc non ſequit de cõſtitutiõe huani
coꝛpis ſit nã celeſtis ſᷣm yeritatẽ.ſed ſufficit ꝙ ſit vm
confoꝛmitatẽ.ita ꝙ aliqͥd ei confoꝛme reſpondeat in
e huan illð qdð obijcit de qnq; ſeſibus.·
dð ꝙ ſicut idẽ Aug.dic vnũ elemtũ dñatur i duob?.
ſicut aqua ſub rõne vapor dñatur in olfactu.ſbᷣ rö⸗

* 7

ſit excelſioꝛ inter coꝛpa ſimplicia ſᷣm ſe conſiderata .

non tamẽ excellit in gꝛadu in cõpatõe ad vlterioꝛem
foꝛmaʒ ſuſcipiẽdã.ſed is eſt oꝛdo ꝙ foꝛma elarꝭ vni

anime mediãte foꝛma mixtõis. ⁊ foꝛina mixtiois di

7

alia mẽbꝛa ĩ quibus regnat

XyvVII

ſponit ad foꝛmã cõplexionis. Et quia cũ bec in equsꝛ
litate harmonia ↄfoꝛmatur nqe celeſti. ivo habilig
eſt ad ſi uſceptõem nobiliffime influcntie ſcz vite. ⁊ ſic
in vnione aie ad coꝛpus rectꝰ ſeruat᷑ oꝛdo. Wagna
etiã eſt dignitas hũani coꝛpis ꝗꝓpter magnã harmo
niam et ꝓpoꝛtõnabilẽ coniñctionẽ ſuarũ partiuʒ. ob
quaʒ in ſtatu viatoꝛis confoꝛimis fit nature celeſti. in
ſtatu autẽ cõpꝛehbenſoꝛis ꝑficietur a deo.nõ tm̃ vt ſit
confoꝛmis.ſed etiã vt ſupꝛa celeſtez nam ſit exaltata
et ſublimata. vt ei congꝛuat potiſſime babitatio celi

empirei.

—

Queſtio. iij.

erñ coꝛpꝰ pᷣmi bois ↄſtitutũ it er elemẽtis ĩ cöple⸗

xioe ⁊ põe equali. Et qꝙ ſic videt᷑.quãto cõplexio et
poſitõ mag accedit ad equalitatẽ. tato nobilioꝛ ẽ.
⁊ quato nobilioꝛ eſt.tãto nobilioꝛis foꝛme ſu. cepti

ua. ſed cõplexio coꝛpis pꝛimi hois fuit ſi uſceptibil'no

biliſtime oꝛme ꝑ nam. q̃ etiaʒ non eret depꝛauata p
culpã.æ fuit cõplexio maxime nobilis.et ſi hoc.maxi
me equaliter. Stn tãto res cõplexionata ad du
rãdum habilio quõto eius cõplexio eſt equalioꝛ.in⸗
equalitas em̃ miſcibiliũ eſt via in coꝛruptõcm.ſ̃ coꝛ/⸗
pus Ade habile erat ad duradũ in ſempiternũ quã/

— „

tů eſt er ſua pꝛima conſiitutõe. videtur ꝙ in pfecta

Mu ſen te cõplexionis = cõpoſitiõis fuerit conſtitu

Itẽ vbi eſt inequalitas cõplexionis ibi neceſ
ſario eſt pugna.vbi vero pugna eſt. foꝛma nõ poteſt
ſic gubernare mãm. ſicut ſi eſſet ibi pax tranquilli/
tas.vbi autẽ hoc eſt ibi eſt aliqua penalitas. aut in
coꝛpoꝛe pꝛimi hois ꝑfecta fuit eloꝛum equalitas.aut
ante petm̃ fuit in eo aliqua lalitas.ſed nllo modo
pena pꝛeceſſit culpã.ãᷓ ⁊c. Yt coꝛpus Ade debu/
it fieni ꝓpoꝛtõnabile aie. ⁊ co q;qiu aia fuit immu⸗
nis a moꝛte culpe. coꝛpus eius fuit immune a moꝛte

nature.g pari rõne ꝙdiu aia fuit equalis in volũta⸗

*

te. coꝛpus fuit equale in cõplexione. ſed in aia pꝛimi

hois nulla erat obliqtas iuſticie i pꝛima cõſtiti tiõe.
imo pfecta innocentia.& nec in coꝛpe erat al iqua ine

dualitas. ſed concoꝛdia ⁊ amicicia pfecta. I Bed cõ⸗
tra. vita eſt ꝑ calidũ 2 bumidum. et ois operatio aie
in coꝛpoꝛe eſt per caloꝛẽ ſicut dicut nales medici.ſed

i coꝛpoꝛe Ade aia babebat editas opatiões. ergo
ia cal

magna erat ibi abunqãt aloꝛis. g pꝛedñabat᷑ cali
dum. ⁊ ſi hoc. ergo non erat ibi ꝑfecta equalitas coni

plexionis.¶ Itẽ ⁊ ſi cõplexio bois eſt deterioꝛata. tñ̃

itutoõ hug non eſt tota iter coꝛrupta. ſed nos videmus ꝙ coꝛ P
go ni m ſbam.ſed ſolũ qꝙ influat. Ad ills qð obijci-

„

nam eſt calidiſſimũ.⁊ epar ſimiliter. et quedam ſunt
. gma et melancolia. S
et tunc ita erat. Si ergo in coꝛꝑe Ade erat pꝛedñatio
humor. pari rõne 2 qualitatũ eloꝛuʒ. ergo non erat

ſbi ꝑfecta adequatõ miſcibilin. ¶ Item ſt eſſet ibip.·

mixtio ᷣm oimodam equalitatẽ. tm̃ eſſet ibidem

Gaui qutum de leui.ergo coꝛpus illud eſſet indiffe
rens ad gꝛauitatẽ ⁊ leuitatem.ergo ⁊ ad motũ ⁊ qui⸗

etem. ſi igitur nec eẽt natũ moueri.nec quieſcere. nec MW
ſurſum. nec deoꝛſũ eſie. ergo non eſſet coꝛpus natu/

„rale. Item ſi coꝛpus illud eſſet conſtitutũ ᷣm quã
ne hũoꝛis dñatur in guſtu. ſicut ipe dic. iij. ſ.t uper gef.
ba qð obijcit᷑ de oꝛdie.dd ꝙ et ſi na celeſtis

dam equalitatẽ.tunc quãtũ vnñ elm agerct. tãtũ re-
iquũ reſiſteret ⁊ iᷣm repelleret. ergo vnũ virtuten
ſuã et actõem in alterũ non ꝓfundaret. ⁊ſi hoc. non.
eſſet ibi alteratio.nec tranſmutatio. ac per boc nec
mixtõ. aut igitur coꝛpus Ade non fuit mixtum. aux-
ſi mixtũ.nõ fuit in ꝑfecta equalitate oſtitutũ. tẽ

—

ſi corpus Ade eſret cõſtitutũ in pfecta equalitate. S
ignis ſiue caloꝛ in eo non conſũpſiſſet.igitur alimẽto
non indiguiſſet.ſed cõſtans eſt 'm ſanctos. et maxi/
me bm Aug. ꝙ alimento indiguit. in equalitate mi
ſcibiliñ iõm coꝛpus conſtitutũ non fuit. Item cũ
Adam peccauit. non fuit ei ablatũ aliqui quod eſ/
ſet ex parte coꝛpoꝛis.ergo ſi pꝛius erat compoſitꝰ cõ
plexione eꝗ̃li. poſtea fuit ſilr. ergo poſt petiñ nlla fuit
in coꝛꝑe eiꝰ pugna. nec infirmitas nec moꝛtalitas.
A4 ꝙ ſiboc falſũ cſt. reſtat. ⁊c ¶ . ſicut diſttnguũt na/
les ⁊ medici duobus modis dicitur equalitas miſci/
biliũ in mixto. ſc a põdere.et a iuſticia. Equalitas a
põdere vt dicũt nõ eſt poſſibilis in rerũ nã. Equali-
tas cm̃ a põdere p̃t dici tripliciter. Ano mõ dicit᷑ eã
litas a põdere qñ miſcibilia adequãt᷑ ⁊ q;tũ ad quã/
titatẽ molis. ct qᷓtũ ad quãtitatẽ virtutis.et bec duo
ſũt imcõpoſſibilia nõ ſolũmõ ßm rẽ. etiã ᷣm intelle

ctuʒ. Et boc intellecto ꝙ elim qð plus hʒ i nã minus

habet de ſpẽ. et ecouerſo. Sicut eĩ impoſſibile eſt ꝙ
verũ aurũ equet᷑ argto in quãtitate ⁊ valoꝛc. ſic im
poſſibile eſt ela actiua ⁊ paſſiua equari adinuicẽ eq·

litate põderis aliqua mixtõe.Alio mõ pt dici equali cilicet ebet he
que a diſcoꝛdia ⁊ repugnatia miſcibiliũ erat aliena iĩ

tas a põdere ſm adequatõem miſ. cibiliũ in quũtita
te molis ſolũ. ⁊ adhuc eſt impoſſibilis. Pꝛimũ. quia
coꝛpus illud non eſſz durabile. ela em̃ actiua ſtatim

paſſiua ↄſumerẽt. ſi em̃ adequarẽtur in ſba.ado acti

ua excederẽt in virtute vt potius eſſet cõſumatio q;
miryxtio. nec tĩ coꝛpus illð nõ eſſet durabile imo etiã
nec eſiet leue nec gꝛaue. cũ motꝰ grauis vel leuis ſe⸗/
quit᷑ pᷣdñans qtũ ad equalitatẽ molis.⁊ ſi non eſſet
durabile. nec leue.nec gꝛaue.nõ eſſet de nae intẽtiõe.
nec nãe poſſibile. Lercio mõ dicit᷑ equalitas a põde
dere. equalitas a quãtitaie virtutis.⁊ ſic adhuc dicũt
talẽ equalitatẽ nõ eſſe in nã poſſibilẽ. Pꝛimo. qꝛ ſi eſ
ſet oimoda equalitas virtutũ. virtus vnius tin reſt⸗
ſteret quãtũ virtus alterius ageret.⁊ ſic nõ eſſet ꝓfũ
atio et cõfractio vſq; ad mima.ac ꝑ hoc nõ eſſet mi
xtio. Re ſi eſfet. coꝛpus illð careret oꝑatõc cali/
di et frigidi ⁊ aliaꝝ qualitatũ elariũ.igit᷑ fri

er diuerſis conſtitutũ.tale igit᷑coꝛpus nec eſt nature

pofſibile qꝛ repugnat nãe mixtois. nec etiã eſt ex in⸗

tentõe nãe. quia carẽt debita ſt ibi oꝑatõe. Et ſic quo/

cũq; mõ accipiat᷑ equalitas a põdere.nõ potuit eſſe
nec debuit in coꝛpe Ade.⁊ hoc ſatis apparet cuʒ coꝛ. 2.
õä ſtinctio. xviij. de ſoꝛmatõe mulier ð̊ viro.

codẽ quoq; paradiſo ⁊c. Supꝛa cgit ma⸗
eaiſter de foꝛmatiõe viri. bic agit de foꝛmatioe

dmulieris de viro. Diuidit᷑ aut iſta ps i duas
ptes. In quarũ pꝛima deteꝛmiat de pductõe mulie

ris ex pte co:pis. In cda er pte aie. ibi. quẽadmodũ
ꝛima ꝑps habet quatuoꝛ ptes.·

mulieris coꝛpus. ¶ Pꝛin bet qua
In pᷣma pte determiat ve ductõc coꝛpis mulieris
æx viro in cõpatõe ad cam finalẽ. In ſcda vero in co
patõc ad cãm mãalem.ibi. ſolet etia quen vtrũ de co/

—

ſta illa ⁊c. In tercia vero in cõpatõe ad cãm efficien

tẽ. ibi. illuq etia ſciri c. In quarta vero in cõpatiõe

ſtra eſſet

.

pus Age magis eſſet gꝛaue ỹlee magis eſfet ydo⸗

neũ ad agẽdũ qᷓ ad patiẽdũ igit᷑ nõ babuit equalita⸗

tẽ miſcibiliũ.nec qtũ ad quãtitatẽ molis.nec qtum
ad quãtitatẽ virtutis. ⁊ ita nõ babuit equalitatem a
põdere. Ande cõcedẽde ſũt rõnes hoc oſtẽdẽtes.qm̃
pcedũt iſta via ſicut patet cõſiderati. Eſt ⁊ alia equa
itas a iuſticia. et hec eſt equalitas ꝗᷓ attẽdit᷑ in cõmẽ
ſuratõe miſcibiliũ hᷣm poꝛtõem debitã. ⁊ ᷣm exigen
tiã foꝛme introducẽde.⁊ hec equalitas reꝑit᷑ in hoĩe.
quia nobilioꝛ debet eſſe in eius coꝛpꝑe ꝓpoꝛtio ⁊ bar/
monia miſcibiliũ ʒ q, diſponit᷑ ad nobilioꝛẽ foꝛmã.
hec añt equalitas nõ eſt equalitas pũctalis. ſed lati/
tudinẽ babet ⁊ gadus. ⁊ boc ̃m diuerſos ſtatꝰ. Eſt
em̃ ſtatus glie. ⁊ eſt ſtatus miſerie. eſt ſtatꝰ innocen
tie. Scom ſtatũ glie qui eſt pfectus vebet᷑ coꝛꝑi ha
no equalitas a iuſticia.equalitas inquaʒ ꝑfecta.in qᷓ
nec cadit diſcoꝛdia nec repugnãtia.nec actu.nec po/
tẽtia. Scom ſtatũ miſerie qui ẽ ſtatus impfectus de⸗
betur coꝛpi bois equalitas. ſed dimmuta.que pmi⸗
ſceri babet inequalitati ⁊ diſcoꝛdie.nõ ſolũ poſſibili⸗
tate.ſed etiaʒ quadã neceſſitate. Scom vero ſtatum
mediũ ſcilicet innocẽtie debet᷑ hoĩ equalitas media

actu ꝑ adiutoꝛiũ intrinſecũ aie gubernũtis.⁊ p adiu⸗
toꝛiñ extrinſecũ alimẽti nutriẽtis.erat em̃ hec equali
tas poſſibilis ad inequalitatẽ. ſiue ob defectũ virtutꝭ
cõtètiue. ſiue etiã ob defectũ alimonie.nullꝰ aũt boꝝ
defectuũ eſſe poterat in hoiĩe ſi ĩnõ pᷣceſſiſſet trãſgꝛeſ⸗/
ſio inobediẽtie. Et ſic patet ꝙ coꝛpus pᷣmi bois con-
ſtitutũ fuit in equalitate a iuſticia.quaſi media inter
equalitatẽ que nũc eſt in miſeria.⁊ equalitateʒ q̃ nũc

eſt in glia.ſᷣm c ſtatus aie exigebat. Et bãc cqualita

tẽ ꝓbãt in coꝛpꝑe fuiſſe pᷣmi hois rões inducte ad af-

firmãdã ptẽ iſt. ⁊ ideo cõcedẽe ſũt. verũ conclu⸗
vyüt. Si em̃ ex eis velint cõcludere oimodã equalita⸗

tẽ a põderc. rõnes ille ñ valerẽt. qꝛ illa equalitas ad

nobilitatẽ nõ ſpectat. Si aũt velint cõcludere equa/

litatẽ oimodã a iuſticia. adbuc nõ ↄcludũt. qꝛ et ſicoꝛ

pus haberet nobiliſſunaz foꝛmã.nõ tñ adbuc erat in
ſtatu ſuo nobiliſſimo ſicut erit iglia. ãt ſolũmõ cõ/
ludũt ꝙ ibi erat tãta equalitas a iuſticia.ꝙ nõ erat
ibi miſcibiliũ actualis repugnãtia.et hoc quidẽ ẽ ve⸗
rũ. Et ita pʒ rñſio ad totũ.

ad cãm foꝛmalẽ.ibi·ſed querit᷑ an rõ quã deus pᷣmis
opibus cõcreauit. Silr ſcdᷣa ꝑs pᷣncipalis bʒ qua/
tuoꝛ ꝑticulas. In quaꝝ pᷣma ponit opinionẽ quãdã
erroneã de ꝓductõe aic mulieris. In ſcda vero ſub⸗
iũgit aliã opinionẽ nõ minꝰ falſã.ibi. Alij aũt puta/
ueꝛt ⁊c. In tercia vero ponit veritatẽ catholicã. ibi.
catholica aũt ecclia. In quarta aũt ⁊ vltima falſita⸗
tẽ ipugnat.⁊ veritatẽ ↄfirmat auẽcte Hiero.⁊ Augu.
ibi. Dñ in eccleſiaſticis dogmatibꝰ ⁊c. Et ſic duo de/

7 —

termiant᷑ in ꝑte iſta.quorum pꝛimũ eſt foꝛmatio mu
lieris. Scom eſt ꝑfectio q;tuʒ ad aiam.

¶ De foꝛmatõe coꝛꝑis mulieris ex viro in cõꝑatõe ad cauſã finalẽ. ꝗ

. ————————

5

ES

eodem quoq; paradiſo mulierem foꝛmauit deus de ſba viri. ſicut
poſt plãtatũ ꝑadiſũ hoĩemq; in eo poſitũ.⁊ pꝰ vniuerſa aĩalia ad eũ

ducta. ſuiſ; noĩbus vᷣſignata. Gnecnit ſcriptura. Immilit ðs ſopoꝛẽ BGeñf. ij.
in adã.Cũq; obdoꝛmiſſet.tulit vns de coſtis eius.⁊ foꝛmauit eõ ĩ mlierẽ.

——2ſf — — — — —

nc
eren1
i

incdlonfni,
hücis ſedlat⸗
duaſcsſte. E
ckſtathinnocn
ndct chhibin
ennhgſecnin;
tanerntl. ſerce
tningfemsd
Cummnngregn⸗
nie öſcüfdi
e Sehnenim
iNicninsten
1tichläctnian
zegdanutst
nasanchhagt
ſechrinin
alinenenbüte
eſinoitti⸗

gccregnihel)

engendi

ſcutuninifi
prbfüle

wsfsinndrn
agwiond
”
rigugnittt
Pcircͤcnlgren⸗
i nätheſt

—

mincikunn
iihahäinnd

iiſtii id
õ

E
=r☛a

moͤide⸗
zigloͤh
Ge Arten
lih Nint
nnianli
gmtfin
.
n
nmn
nin

=
=

.

S.
S==

E
SS

6

==
—

==

1

4
7

—

=nr2,—d

= £
—
S=

S=
=
—

–
—
—

=—

=SSe

=

De ſacramẽto

Quare pꝛius

creauit virũ et

poſt mulierem

Hic attendendũ ẽ quare non creauit ſimul virũ et mulierẽ. ſicut ãgelos.ſed
pꝛius virũ.deinde mulierẽ de viro. Ideo ſcʒ vt vnũ eẽt generis humãi pꝛin

piũ.quaten⸗ in hoc et ſuperbia dyaboli cõfunderet᷑.et hõis humilitas dei
ſimilitudine ſublimaret᷑. Syabolus quippe alið a deo pꝛincipiũ eẽ cõcupie⸗

rat. ideoq; vt eiꝰ ſuꝑbia retunderet᷑.hoc hõ in munere accepit.quod dya⸗
bolꝰ ꝑuerſe rapere voluit.ſed obtinere nõ potuit.Etꝑ hoc imago dei in ho

mie apparuit.qꝛ ſicut deꝰ omnibꝰ rebꝰ exiſtit pꝛincipiũ creatiõis.ita homo

Quare muu

de latere cres⸗

Quare doꝛmi⸗

enti viro coſta

omnibus homibꝰ pꝛincipiũ generatiõis. Ideo etiã ex vno homie om̃s eſſe

voluit deus. vt dũ cognoſcerẽt ſe ab vno eẽ om̃s.ſe quaſi vnũ amaret.
Cũ aũt his de cauſiis facta ſit mulier ð viro.nõ de q̃libet ꝑte coꝛpis viri.
ſed latere eiꝰ foꝛmata ẽ.vt oñderet᷑.qꝛ in ↄſoꝛtiuʒ creabat᷑ dilectionis.ne

foꝛte ſi fuiſſet de capite facta.viro ad dñatiõneʒ videret᷑ pᷣferenda. aut ſi de

pegdibus ad ſeruitutẽ ſubijciẽda. Quia igit᷑ viro nec domina nec ancilla pa

*

rabat᷑ ſed ſocia.nec de capite nec de pedibus.ſed de latere fuerat ꝓducẽda.

vt iuxta ſe ponẽdã cognoſceret.quã de ſuo latere ſumptã didiciſſet.

n ſine cauſa doꝛmiẽti q; viro potius q; vigilati detiacta ẽ coſta deqᷓ
mulier in adiutoꝛiũ generatiõis viro eſt foꝛmata. ſed vt nullaʒ in eo ſenſiſ⸗
ſe penã monſtraret᷑.et diuine ſimul potẽtie opus mirabile oſtenderet᷑.que

homis doꝛmiẽtis latꝰ aꝑuit.nec eũ tñ a quiete ſopoꝛis excitauit.In quo eti

am ope ſacrm̃ xpi et eccleſie figuratũ ẽ. Quia ſicut mulier de latere viri doꝛ

mientis foꝛmata ẽ.ita eccleſia ex ſie acramẽtis que ð latere xpᷣi ĩ cruce doꝛmiẽ⸗

tis ꝓfluxerũt.ſ.ſãguĩe et aqᷓ qᷣbꝰ redimimur a pẽis atq; abluimur a culpis.

¶ De toꝛmatiõe coꝛpis mulieris ex viro in comparatiõe
ad cauſam materialẽ?́. Hb

—— ¶Solet etiã queri vtrũ de illa coſta ſine adiectione rei extrinſeca facta ſit mu

ex qᷓ ceata

9 °-5%

lier. Quod quibuſdã nõ placuit. Ceteꝝ.ſi ad ꝑficienduʒ coꝛpꝰ mulieris de⸗

us extrinſecũ augmentũ addidiſſet.maius illud eẽt qᷓ; ißa coſta. Ideoq; po

tius ð illo addito qᷓ; de ipa coſta mulier facta ðberet dici.ð quo plures acce

piſſz ſubſtãtie ꝑtes. Reſtat g vt ð ſola ipiꝰcoſte ſpſtatia ſine oĩ extriſeco ad⸗/
ditamẽto ꝑ diuiaʒ potẽtiã i ſemetipa mitiplicata mu⸗

à Mulieris coꝛpus

lieris coꝛpus factum dicatur. eo ſane miraculo quo factũ dicat᷑.⁊c. Aide
poſtes de quinq; panibus ieſu celeſti benedictiõe mul enn ni or⸗
niplicatis quinq; milia hominũ ſatiata ſunt. nt miraculoſa. ?2 gra
¶ De foꝛmatione coꝛpis mulieris ex viro in tia buins poſſet itro⸗
Ccoypmpatione ad cauſa efficientẽ. c duci q̃ſtio de miracu
¶ Illud etiam ſciri opoꝛtet. ꝙ cum angeloꝝ miſterio fa lis.ſᷣ ꝓpter ſuã ꝓlixi
Qaa ſit mulieris foꝛmatio.nõ c eis tũ tribuẽda creatio / tatẽ. ⁊ qꝛ paꝝ ptʒ ad

nis potentia. Angeli em̃ nullã poſſunt creare naturã.
ergo nec formare coſtam in mulierem.nec carnis ſup/

creetur. ſed non ideo creatoꝛes ſunt.ſicut nec agricole

ꝓpoſitũ.omittẽda ẽ
dqad pñs.hoc tñ ſolum
dixiſſe ſufficiat. ꝙ iõ
victũ ẽ mulierẽ de co

plementum in locũ coſte.nõ ꝙ nihil agant vt aliquid
ſta miraculo eſſe fa/

ſegetum vel arboꝛum. Solus deus.i.trinitas eſt crea ctam. non qꝛ factum
toꝛ. Facta eſt ergo femina a deo.etias ſi coſta miniſtra ſit cera ſolitum gur
ta ſi pen angellles. un n ama faer
¶ De foꝛmatione coꝛpoꝛis mulieris ex viro eſt virtute diuia ope

innn compatione ad cauſam foꝛmalẽ. dO

De caiaren la potentia et diſpoſitione ab eterno fuit. Et he dicunk
pꝛꝛimoꝛdiales caule.quia iſtas alie non pcedunt, b iſte

tius diſputat

ſciendum eſt omnium rerum cauſas in deo ab eterno

rante ſupꝛa naturã.

¶ Sed queritur an ratio quam deus pꝛimis oꝑibus cõ⸗ Si quis autem q̃rat

creauit id haberet vt ſᷣm ipᷣam ex viri latere Ecinain vempoc orue ſup
fieri neceſſe foꝛet.an hoc tãtũ vt fieri poſſet. Ad quod rzto ſibi virtute an

gelica. rñdet Aug.ſu
per geñ. ad litterã li.
ix.ita inquiẽs. Qua⸗
lxc miſteniuʒ exhibuc⸗

Ry

eſſe. Vt enim homo ſic fieret vel equus et hmõi. in di

.2

—ä

„

re ãgeli in illa foꝛma/-
tione mulieris. quis
audeat aſſignare.cer

tiſtſime tamẽ dixerim

ſupplementum illud
carnis in coſte loco.
ipſius femie coꝛpus
et animam. cõfigura

tionẽq; membꝛoꝛu;.

omia viſcera.ſenſus
omnes. et quicquid

quo ea creatura ⁊ bo

mo ⁊ femina erat.nõ
niſi illo opere dei fa⸗

ctum. qð deus nõ ꝑ

angelos ßᷣ ꝑ ſeipſum
oꝑatus eſt. Ratio ãt

potiſſima quare deꝰ

ita foꝛmauit eſt. tů qꝛ
mogdus ille foꝛmãdi
erat ſupꝛa poteſtatẽ

nature. tum etiam vt Mm

homo in vtroq; ſexu
ĩmmediate in euʒ tẽ-
deret. et ex ſe toto eũ

diligerz. a quo ſe noſ⸗

ſet immediate eſſe fa

ctum. Ratio autez qᷓ

rc ex vno homine de

us omẽs pꝛoducere

voluerit.licet in alijs
generibus animaliũ
boc non fecerit. ſumi
poteſt ex oꝛdinc.⁊ cõ
nexione.et ukien⸗
tione. Ex oꝛdine ve/

ro duplr. Pꝛio ex oꝛ/
ine coꝛpoꝛis ad ani

mã.vt ſicut oẽs anie
ronales imediate p/
cedũt ab vno pꝛinci/
pio.ſic oia coꝛpa bũa
na imediate exirent
ab vno. BZecundo ve
ro ex oꝛdine totiꝰ cõ/
iuncti ad alias crea/
turas. Quia em̃ ho/
mo mediũ teuet int
naturã ãgelicã ⁊ bꝛu
talẽ.cum ãgeli ſingu

lati a do ꝓducti ſint.

et creature bꝛutales
in duplici ſexu. in ma
ſculino ſcʒ et femini/

medio mõ.et ſic femi

na ex viro.Ex cõnexi

one ſimilit᷑ duplex ſu

mitur ratio. Pꝛimo
reſpectu totiꝰ ſpeciei
vlr. vt omnis diligat
omnez hominez tan
quam fratreʒ. Secij⸗

re talis fructus et hmõi.Et he

alias q̃ ſunt cauſe cauſarum. Cunq; vnũ ſit diuia po/
tẽtia diſpoſitio ſiue volũtas.et ideo vna omniũ pꝛin⸗

cipalis cauſa.tamẽ ꝓpter effectus diuerſos pluraliter

dicit Aug.cauſas pꝛimoꝛdiales omniũ reꝝ in ðo eſſe
inducens ſimilitudinẽ artificis.in cuius diſpoſitione
eſt.qualis futura ſit arca. Ideo ⁊ in deo vniuſcuiuſq;
rei future cauſa pᷣceſſit. In creaturis vero q̃rundã re⸗

rum ſed nõ omniũ cauſe ſunt.vt ait Aug. Quia inſe⸗

ruit deus ſeminales rõnes rebꝰ. ſᷣm quas alia ex alijs
ꝓueniunt.vt de hoc ſemine tale granum.de hac arbo
fe uoq; dicunt᷑ pꝛimoꝛ⸗
diales cauſe.et ſi non adeo Pbne. hi babet⸗ ameſe
cauſam eternaʒ.que ꝓpꝛie et vniuerſaliter pꝛima eſt.
Ylle vero ad res aliquas dicunt᷑ pꝛime que ſcʒz ex eis
ꝓueniunt. Ideo etiã pꝛimoꝛdiales dicunt᷑.qꝛ in pꝛia
rerũ conditiõe rebus a deo inſite ſunt. et ſicut creatu⸗
re mutabiles ſunt.ita et he cauſe mutari poſſũt. QAue
auũt in imutabili deo cauſa eſt. mutari nõ pöt.
mniũ ergo rerũ cauſe in deo ſunt.ſed quarũdã cau
ſe in deo ſunt et in creaturis. Quarundã cauſe in deo
tm̃ ſunt.⁊ illaꝝ reꝝ cauſe dicuntur abſcondite in deo.

quia ita eſt in diuina diſpoſitiõe vt hoc vel illud fiat.
qð nõ eſt in ſeminali creature ratione.Et illa quidem

q ᷣm cauſam ſeminalé fiunt dicũt᷑ naturaliter fieri. qꝛ
ita curſus nature hominibꝰ innotuit. Alia vero pter
naturam.quoꝝ cauſe tm̃ ſunt in deo.hec autem dicit
Aug.eſſe illa que ꝑ gratiã fiunt.vel ad ea ſignificãda
non naturaliter ſed mirabiliter fiunt. Inter que mulie
ris facturã de coſta viri ponit ita dicens. Vt mulierẽ

ita fieri neceſſe foꝛet.non in rebus cõditũ. ſed in ð
ece ene ſed in ðo ab
ſconditum erat. Omnis creature curſus hʒ naturales

leges.ſuper hunc naturalẽ curſum creatoꝛ hz apud ſe

calſe que in

eo ſuut pꝛopꝛie

dicunt ᷣmo⸗·
diales. quare

pluralit᷑ dixit.

O nõ oim̃ q̃ f

unt cauſe ſunt

in creatun.

O cãe etiam
ſunt iĩ creaturis

licʒ ipꝛopꝛie tñ
dicunt᷑ pꝛimoꝛ
diales.
Alia rõ q̃re di/

cunt᷑ pᷣmoꝛdia
lle.

Cauſan qjdam .

in des ⁊ in cres
turis.q̃dã i So

poſſe de omnibus facere aliud q́; eoꝛum naturalis rõ

habʒ. vt ſcʒ virga arida repẽte floꝛeat.fructũ gignat.
et in iuuentute ſterilis femina.in ſenectute pareat. vt
aſina loquatur et hmõi. ¶ Dedit auteʒ naturis vt ex
his etiam hec fieri poſſent.nõ vt in naturali motu ha

berent. Habet ergo deus in ſe abſcõditas quoꝛũdam
futuroꝛum cauſas quas rebus conditis non inſerutt.
eaſq; implet non opere ꝓuidentie quo nature ſubſi/

ſtüt vt ſint. ſed quo illas adminiſtrat vt voluerit.q̃s
vt voluit cõdidit. Omniũ ergo que ad gratiã ſignifi⸗
candã nõ naturali motu reꝝ ſed mirabiliter facta ſũt.
abſcondite cauſe in deo fuerunt. quoꝛũ vnum erat ꝙ
mulier facta eſt de latere viri doꝛmientis. Non habu⸗
it pꝛima reꝝ cõditio vt femĩa ſic fieret.ſed vt fieri poſ/
ſet. ne contra cauſas quas deus voluntsrie inſtituit.
mutabili voluntate aliquid facere putaretur.

Ponit opinionem quoꝛundam erroneam

»

de pꝛoductione anime mulieris. e

De getmio oße
pꝛouidentie.

Auemadmodũ mulieris coꝛpus de viri coꝛpoꝛe tra .
ductum fuit. ita putauerunt aliqui ipius animã de vy
Nnanume ꝓpogats/ et ommnes animas p̃ᷣter pꝛimamde

Ditdiget
ſthecucki
onulent
Apccioiſpist

gigoſfnnd

mifnſemn
Sheterif⸗

ccſrd

8oſninls
Giotgenn
nkanmn
defſocznve
lecknipen
lümnaren
ſtögnmiorran
tſeſlornn
inkmatſei
mgtpmm
galtſäſionn
hunftort

—— —
—

==
=
—
Se
=

— —
See =—
— =
—
=SG⸗
SE
S. =
S =

= =

+☛ͤ☛

SS
E
=2
=
☛

S
S=P=
E
E ==
S
=

2 =
= ==
= =
☛

☛
=2
„W

E
=-

——
—

—
E
=

2 —
—

——
=
=.

–
S- .

e Micun

den

4

i

OOVM

— ——ð

—

=

5

traduce eſſe ſicut coꝛpa.

= ubiungit aliã opinionẽ nõ minꝰ falſã. f
Alij aũt putauerũt ſił oẽs aĩias ab initio creatas.
(Sonit veritatem catholicã.
¶ Catholica aũt eccleſia nec ſil nec ex traduce factas eẽ
gnimas docet.ſed in coꝛpoꝛibꝰ ꝑ coituʒ ſemiatis atq;
foꝛmatis infundi.⁊ infundẽdo creari.
((Falſitatẽ impugnat et ↄfirmat veritatẽ au
tftoꝛitate Hiero. et Aug. h
¶ Ande in eccleſiaſticis dogmatibꝰ. Animas hoĩm nõ
eẽ ab initio inter creaturas intellectuales natas. nec
ſimul creatas (ſicut Oꝛigenes ſingit) dicimꝰ.neq; in
coꝛpibus ꝑ coitum ſeminari.ſicut luciferiani et cyrillꝰ
et quidã latinoꝝ pᷣſumptoꝛes affirmant.Sʒ dicimus
coꝛpꝰ tm̃ ꝑ ↄiugij copulã ſemiari.creationẽ vero ani⸗
me ſolũ creatoꝛẽ noſſe.Eiuſq; iudicio coꝛpꝰ coagula

xVII

do vo reſpectu vxo⸗

ris ſpecialiter. pꝛopt᷑
quodq vinculum rcli
quit homo patrem ⁊
matrem.⁊ adherebit
vxoꝛi ſuc.et ſunt duo
in carne vna.Ex ſig⸗

plex ſumitur ratio.
Pꝛima cex ſignifica/
tione allegoꝛica.qua
intelligimus per viꝝ
et mulierem xpᷣum ⁊
eccleſiam. Secunda
per anagogicaʒ. qua
per virum intelligi/
mus deum qui fuit
pꝛincipium omniuzʒ
rerum.

ri in vulua et compingi atq; foꝛmari.ac foꝛmato iam
coꝛꝑe animã creari atq; infundi vt viuat in vtero hõ
ex aĩa conſtãs et coꝛꝑe.et egrediat᷑ viuꝰ ex vtero.ple
nus hũana ſubſtãtia.hiero.etiã anathematis vincu

ps. xxxij.

lo illos condẽnat qͥ aias ex traduce dicunt.inducens
autoꝛitatẽ ꝓphete.Qui finxit ſigillatim coꝛda eoꝛũ.
hoc ſatis inquit innuit ꝓpheta ꝙ non ipam animo de

aĩa facit deꝰ.ſed ſigillati aias de nihilo creat.

D intelligentiã aũt buius ꝑtis circa duo inci
ſ dit bic queſtio. Dꝛimũ ẽ circa ꝓductionẽ coꝛ
poꝛis mulieris ex latere viri.Secundũ eſt cir/

ca ꝓductionẽ ſpñs ſiue anime eiuſdez mulieris. et ꝑ
oſequẽs oim̃ aiaꝝ qᷓ ſunt in poſteris.Circa pꝛimũ q;
runt᷑ tria. Pꝛimo qᷓrit᷑ vnde mulier foꝛmata fuerit.

Scdo qꝗrit᷑ vtrũ ſᷣm ſeminalẽ rõeʒ coꝛpꝰ mulieris in
coſta pᷣceſſerit.Lertio querit᷑ quid ſit õm rem ipᷣa ra
tio ſeminalis. Queſtio.ſ. e
Iñ fuerit ꝓpductum coꝛpus mulieris. Et dicit mgỹ
in la.et tractum ẽ de ſecũdo gñ.q mulier foꝛmata ẽ
de viro.et non de quacũq; bres de coſta ex qua mu-
lier eſt de viro doꝛmiente foꝛmata.et ſic tria tangũ/
tur in foꝛmationeę mulieris.ſcʒ ꝙ facta ẽ de viro.et ð
viro doꝛmienteet nõ de quacũq; ꝑte ſed ð coſta ciꝰ

ct oſſe. Contra pꝛimũ obꝛ ſic. geñ. . Fecit deus ho/
minẽ ad ima. et ſimili.ſu.maſcu.et fe.crea.eos.Si igi

tur deꝰ in pᷣmaria cõditiõe maſculũ et feminã ſimul
creauit.nõ vẽ ꝙ; mulierẽ de viro ꝓduxcerit. teʒ ſe

xuum diſtinctio ſpectat ad ꝑfectionẽ ſpẽi.ſᷣ alie ſpẽs
aialium in qͥbus ẽ diſtinctio ſexuũ ſimul et ſemel p/
ducte ſũt. ̊ ⁊c. ¶ Itẽ qð ſe babet p modũ materialis

ad alteꝝ.minus ẽ cõpletũ qᷓ; illud qð ex ipᷣo ꝓducit᷑.

ſi vir hʒ cõpletionè reſpectu mulieris.nõ mulier S
viro. ecõtra ᷣ mliere vir ꝓduci ðbuit Cotr
obꝛ ſic. Somnꝰ vel ſopoꝛẽ qͥes aialiũ virtutũ cũ itẽ/

ſione naturalium.ſᷣ in Adã nõ erãt ſenſus fatigati.

nec virtutes aiales. vẽ ꝙ ſomnus ille nõ fuerit ade

naturalis.ſi g̊ nihil debuit ficri circa Adaʒ niſi quod

eius nature cõgrueret.v ꝙ deus in eũ nõ debuit ſo⸗
poꝛẽ mittere vt de coſta eiꝰ ꝓduceret mullcre Core
tñ.

in ſepatiõe illiꝰ aut fuit aliqua leſio ⁊ afflictio.a
Di ſic.O̊ Adam añ paſſus ẽ penã qᷓᷓ cõmitteret cul/

pã.Si nõ.& ita bene potuit fieri de latere vigilantis

ſicut ð latere doꝛmiẽtis¶ Itẽ maioꝛi potẽtie atteſta

tur ſepare ꝑtè a toto ab homie vigilante ſine doloꝛe
q; doꝛmiente.magis igit᷑ eẽt manifeſta dei potẽtia ſi
abſq; doloꝛe ꝓduxiſſct mulierẽ de latere Ade vigilã
tis ꝙᷓ; cum ꝓduxerit de latere doꝛmientis. Itẽ con⸗
tra rercium obꝛ ſic. Sexꝰ muliebꝛis ẽ infirmioꝛ qᷓ; ſe/
xus virilis ꝑ naturã. de ꝑtibus eius infirmis debu
it fieri. nõ g de oſſe ̊ potiꝰ de carne.tẽ in textu po

ſtea ſubiungitur. Hoc nũc os ex oſſibus meis. ct ca

ro de carne mea.̊ nõ tantũmõ de coſta Ade facta ẽ.

ß etiã de carne la en coſta illa erat neceſſaria

Ade aut ſuperflua.Si neceſſaria.&̊ debuit alia coſta
reddi Ade pꝛo illa.Si ſuperflua. coꝛdus Ade non
fuit in pꝛima ſui pꝛoductione ꝑfecte foꝛmatũ.cuʒz ad
Uenor ſpectet nihil hr̃e ſuꝑfluuʒ vel diminutum.
tem ſi ſuꝑflua erat.g non opoꝛtebat carnẽ reple/
ri ꝓ ea.Eſt igit᷑ qᷓſtio quare mulier de viro.et ſi de vi
ro quare magis de doꝛmiẽte qᷓᷓ de vigilãte.et ſi ᷣ doꝛ
miẽte quare magis de coſta qᷓ; de carne fuerit pꝛodu
aNac pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ cum
ſapia dei admirabilis et laudabilis oñdat᷑ in oibus
operibꝰ ſuis.potiſſime tñ manifeſtat᷑ in foꝛmatione
creature rõnalis.Hoc aũt clarius apparet ſi cõſide/
ret᷑ oꝛdinis cõgruẽt:a.quam ſeruauit diuina ſapien/

tia dũ ꝓduxit mulierẽ ð latere viri. Cõgruũ erat em̃

mulierẽ ſic ð viro ꝓduci.tũ ꝓpter oꝛdis habitudinẽ

q̃ attendit᷑ int᷑ virũ et mulierẽ in hũana ſpecie.tũ eti.
am pꝓpter habitudinẽ ꝗᷓ attendit᷑ inter ea qui ꝑ virũ
et mulierẽ hñt ſignari. Vir em̃ et mulier ſᷣm ſuoꝝ ſe/

xuuʒ et ꝓpꝛietatẽ et naturã ſic facti ſunt vt inuicem
cõiungeretur.⁊ ex hoc vnꝰ in altero quictarct᷑.⁊ vnꝰ
ab altero ſuſtentaret᷑. Quia igit᷑ foꝛti vinculo et ſin/
gulari mulier cõiũgit᷑ viro.⁊ ccõuerſo.ideo vnꝰ ſexꝰ
ꝓductꝰ ẽ de altero.qꝛ vero iſta cõiũctio dat viro qͥe/
tationẽ.iõ ꝓducta ẽ de viro doꝛmiẽte.Rurſus.qꝛ
dat mulieri foꝛtitudinẽ et uſetatone hine Eꝙ muli
r 2

nificationc etiam du

er dicit᷑ eſſe facta ofſe. Et qꝛ in oibus bis ẽ q̃dã eq;/
litas mutue ſocietatis.iõ foꝛmata ẽ mulier ð oſſe nõ
quocũq; ſ̃ de coſta et eiꝰ latere.Et ſic ptð quõ modꝰ⸗
formatiõis rñdet ꝓpꝛietatibꝰ illiꝰ mutue cõiũctiõis
ꝗᷓẽ inter virũ et mulierẽ ᷣm rẽ. Cõſonat etiã nihilo⸗/

minꝰ his ꝗᷓ ſignãtur ꝑ mulicrẽ et virũ. Per virũ nãa/

q;ʒ et mulierẽ ſignat᷑ deus et aia. xpᷣs et eccleſia.ſupe⸗
rioꝛ poꝛtio rõis et inferioꝛ. Pꝛime ſignificatiõi cõpe/
tit foꝛmatio mulien ex viro ſm modũ pᷣdictũ.Quia
em̃ oẽs ſpũs rõnales imediate ꝓducunt᷑ a do tanqᷓ
a pᷣmo pᷣncipio et imcdiato.et deus in eis reqͥeſcit et

quaſi ſopoꝛat᷑ dum delitic ſue ſũt eẽ cũ falijs hoim. et

—

rõnalis ſpũs a diuio ſpũ inhab:tãte cõfoꝛtat᷑ ⁊ robo

rat᷑.optia cõſonãtia ↄfoꝛmat᷑ ſignũ ſignato ſᷣm ꝙ ꝑ

virũ ⁊ mulierẽ ſignificat᷑ deꝰ⁊ aia.Silr coꝛrñdet vᷣm
ꝙ; ꝑ virũ et mulierẽ ſignificat᷑ xpᷣus et ecclia. Ecclia
em̃ ex xpᷣo foꝛmat᷑.dũ de latere xpᷣi doꝛmiẽtis in cru/
ce ꝓfluxit ſanguis ⁊ aqᷓ.ex qbus in ſacris ecclie redũ
dauit efficacia ꝑ q̃ ſacramẽta fundat᷑ ecclia.et ſic vir
rñdet xpᷣo.doꝛmitatio rñdet moꝛti. ablo coſte aper/
tioni lateris.Cõcoꝛdat etiã foꝛmatio hec ſignificatio
ni. pꝓut ꝑ virũ et mulierẽ ſuꝑioꝛ poꝛtio rõis et inferi⸗
oꝛ hʒ ſignari. Sicut em̃ vir ẽ foꝛtioꝛ ⁊ mulier ẽ infir/
mioꝛ.ſic ſupexioꝛ poꝛtio et inferioꝛ.et ſicut mulier ex

viro. ſic inferioꝛ poꝛtio eſt ex conuerſione ſpiritus
ad hec inferioꝛa.dum autem ad hec inferioꝛa ↄuer-

tit᷑. ceſſat a vigilãtia tẽptationis.⁊ q̊dãmõ efficit᷑ in/

firmioꝛ ſemetipᷣo.et tẽdit ad molliciẽ mulieris/et iõ

q̃dãmõ ſepari dicit᷑.et os ei auferri.et exinde mulier

foꝛmari.Et ſic pʒ ꝙ magna fuit ↄgruẽtia oꝛdis obꝰ

uata in bꝰ foꝛmatiõc mulieris.ſiuei ſe.ſiue in ſigna/

to ꝑ ip̃am. His viſis de facili rũdet᷑ ad obiecta.D?
em̃ pᷣmo obꝛ de textu geñ.dð. ꝙ illud dictũ ẽ qtů ad ¶
ꝓductiõcʒ aie ᷣm quã nõ ẽ foꝛmata mulier ex viro.
iliud vero qd obz
de alijs ſpẽbus pʒ rñſio.nõ em̃ ẽ ſimile ꝓpter legem

B ex nihilo.ſicut infra patebit

mr̃imonij qᷓ nõ ita attẽdit᷑ in beſtijs ſicut in hõibns.

ꝗ illud qð obẽ ꝙ vir ẽ muliere foꝛtioꝛ.dð. q; ma/
Ta minꝰ ẽ nobile qᷓ; illud qð ex eo ꝓducit᷑ ß᷑m id

q; ẽ materiale.vir aũt nõ fuit materia mulieris ſm ſe
totũ.ᷣ ſᷣm aliqͥd ſui.ſcʒ; ſᷣm coſtã.et iõ q;uis vir ẽ no/

bilioꝛ. potuit tñ ex eiꝰ coſta coꝛpꝰ mulieris foꝛmari.

Mã nõ ẽ tãta ꝑfectio in vna coſta viri quãta ẽ i vno
coꝛpe mulieris.M ſi qᷓras q̃ᷓre m vir.
qᷓᷓ vir de muliere.dð ꝙ hoc aliqñ futuꝝ erat. ſicut in
ſcdᷣo Adã ſcʒ xpᷣo.et iõ vt ꝑfecta eent dei oꝑa.debuit
eæẽ ſilr et taliter de ſolo viro. Sic em̃ ſunt ipleti ſicut
dicit Anb.qᷓtuoꝛ modi eductiõis hõis in eſſe. AUnus
q ẽ de viro et muliere quẽ mõ obſcruat natura. Aliꝰ
qẽ nec de viro nec de muliere qͥ fuit in ꝓductiõe pꝛi

mi hõis.Tercius qͥJ ẽ de viro tm̃.et hic fuit in foꝛma/

tioni Eue. Quartꝰ? qui ẽ de muliere tĩ abſq; viro.⁊
hic fuit in ꝓductiõe xpᷣi de vᷣgine.Tũc aũt magis cõ
gruebat mulierẽ educi de viro.vt oñderet᷑ ꝙ vir ca⸗/
put ẽ mulieris.et ꝙ nõ vir ꝓpt᷑ mulierẽ ̊ mulier ꝓ/
pter virũ.et alia plura qᷓ pꝛius tacta ſi unt. 3 B
obijciunt᷑ de ſopoꝛatiõe.dð.ꝙ ille ſopoꝛ non fuit ex
laſnitudine.ᷣ fuit ex diuia imiſffiõe.ſicut dicit textus.
nec tñ fuit cõtra naturã.qꝛ ſi Adã ſtetiſſet eſſet vtiq;
in illo ſomnꝰ.non ꝓpter debilitatiõeʒ potẽtie ſenſiti
ue.̊ ꝓpter vigoꝛationem ꝑticule vegetatiue.qm̃ et

vtrãq; harum viriũ cõtingeret in Adã laſſari.tñ qñ
vna ceſſabat ab operatiõe.cõtingebat alterã vigoꝛa/

ri.dũ tota aia contra accũ vniꝰ vtutis itẽqit. Immi/⸗

ſi qras qᷓre magis mulier ð viro

d illa qᷓ

II

2

„
ſit añt deus ſopoꝛẽ in Adã nõ ppt᷑ boc q; non poſſet
ſepare coſtã a vigilate ſine doloꝛe et hoꝛroꝛe.bᷣ ppt᷑
ſignificatiõeʒ.⁊ ꝓpter etiã mẽtis Ade ſubleuatiõcʒ.
qꝛ ſicut dicũt ſancti Adã in illo ſopoꝛe młta pᷣuidit.
Vñ ſtatim cũñ euigilauit ꝓphetice locutus ẽ. et in h
multũ oñdit᷑ dei oipotẽtia q̃ ſic potuit ſepare coſtaʒ.
vt natura no amitteret quietẽ ſuã.Ex hoc patẽt illa
obiecta de ſopoꝛe. Pꝛimũ nõ valet.qꝛ ibi ñ erat ſom
nus ex laſſitudine. Scom ſilr nõ valet. qꝛ nõ ẽ factũ
ꝓpter leſionẽ hõis occultãdã.Lerciũ etiã nõ valet.
qꝛ ita bene manifeſta ẽ dei potẽtia dũ non excitauit
doꝛmiẽtẽ a ſomno.ſicut mãifeſta eẽt ſi foꝛmaſſet eaʒ
de latere vigilãtis ſine doloꝛe aliquo. Ad illa qᷓ obij
ciunt᷑ ꝙ non debuit fieri de oſſe. dð.ꝙ nõ tãtũmodo
mulier facta ẽ de oſſe ſiue de coſta.ſ etiã aliq̃ pticu/
la fuit ſumpta ðe carne Ade. ſicut ſeq̃ns lr̃a innuit.
Hoc nũc oſ.et ca.ð car.mea. Magis aũt fit denomi
natio ab oſſe.ſiue qꝛ illa fuit ꝑs pᷣncipalioꝛ.ſiue quia
vir mulieri confert robur.et mulier ꝑ viri conſoꝛtiũ
vigoꝛat᷑.vir aũt ꝑ mulieris cõſoꝛtiũ emollit᷑ et iõ dẽ
caro repleta ꝓ coſta.qꝛ vir dat foꝛtitudinẽ ⁊ ſuſcipit
infirmitatẽ. ſiue etiã qꝛ coſta illa locũ carnis occupa⸗
bat. nõ em̃ facta fuit in Adã vt in eo maneret. ſᷣ vt
ea foꝛmaret᷑ mlicr.Et ſic patẽt illa tria obiecta. Pꝛi/
mũ em̃ nõ valet.qꝛ mulier ⁊ ſi debilis ſit in ſe.tñ a vi
ro hʒ roboꝛari.et iõ magis dẽ eẽ facta de coſta qᷓ; de

carne. Scdm nõ valet.qꝙ em̃ mulier dẽ eẽ facta de co

10

ſta nõ intelligit᷑ pᷣciſe.ita ꝙ; nõ de carne.Tertiũ non

valet.qꝛ ſi illa coſta ſuꝑflua erat Ade inquãtum erat
indiuiduũ.erat tũ opoꝛtuna inquãtuʒ erat mulieris

pꝛincipiñ.ot iõ reſurget in muliere non in viro.ſicut
planiꝰ explicat᷑ in qrto. 5.ij. b

Atu mulier foꝛmata ſit de coſta viri m ronẽ ſemi/
nalẽ.Et ꝙ ſic vꝛ pᷣmo ꝑ textũ.Cõſummauit deus die

vj.om̃e opus ſun.Si & foꝛmatio mulieris fuit pꝰ di-
em ſextũ ſicut ſcriptura innuit.& aliq̃ mõ in illis ope

ribus.vj.dieꝝ mulier cõdita fuit.ſᷣ nõ erat niſi in co/
ſta. & in coſta erat vñ fieret mulier. ſᷣ qʒ ſicẽ i aliquo
dẽ eẽ in eo ᷣm rõeʒ ſeminalẽ.&
geñ.ad lr̃am.Oia q̃ cõſequẽtibus erãt euoluẽda tè/
poꝛibꝰ.pꝛimitꝰ deus ſil creauit cũ faceret mũdũ con

ẽAug. vj. ſup

ſũmata quidẽ.qm̃ nihil hñt illa in naturis ppꝛijs q/

bus ſuoꝝ tẽpoꝝ curſus agũt.qdð nõ iſtis cauſalit᷑ fa-⸗
ctũ ſit.inchoata aũt.qm̃ quedã erãt ſemia futuroꝛũ.
Sſiłr poſtea ꝓducèeda erat. ſemẽ mlien pᷣexiſtebat.
Hſ nõ niſi coſta. ̊ ⁊c̃. ¶ Itẽ vir dẽ eẽ imago dei qꝛ ex ip

ſo fiunt oẽs hoies ſicut oiĩa ſunt ex deo.ſᷣ nulla crea⸗
tura ẽ ex deo materialit᷑.& ſi recta ẽ aſſimilatio.ne/⸗
ceſſe ẽ ꝙ vir reſpectu mulieris nõ ſolũ hẽat habitudi

ex materiali ⁊ actiuo pᷣncipio ẽ ſᷣm rõeʒ ſeminaleʒ.S

⁊c¶ Itẽ vir ꝓductus ẽ de limo et mulier ð viro.aut

igit᷑ ẽ maioꝛ habitudo ⁊ cõueniẽtioꝛ coſte ad mulic-
rẽ q; viri ad limũ.aut nõ.Si nõ.g nõ magis attinet

nẽ pᷣncipij materiał̃ etiã actiui.ᷣ qð eſt ex aliqͥ ſicut

mulier viro qᷓ; vir limo.Si ſic. vltra rõcm paſſibił

fuit ibi aliquo mõ ratio actiui. ſi & hec ẽ rõ ſemialis.

gpparet qꝙ; ſᷣm ròeʒ ſemialẽ ex coſta fuit foꝛmatũ coꝛ

pꝰ mulieris.¶ Itẽ cũ deus ꝓduxit coꝛpus mulieris
de coſta.aut hoc fuit m naturã.aut ↄtra.Si ſᷣm na

turã.cũ natura qͥcquid facit faciat pᷣn rões ſemina-/

les.vẽ ꝙ ſemialit᷑ de coſta mulier ꝓducta ſit. Si con

tra naturꝗ. Cõtra. conditoꝛ nature vt dicit Aug. non

facit cõtra naturã.et idẽ ſuꝑ geũ.ad lr̃am. Mõ facit

deus cõtra cauſas qs bonas cõſtituit. qꝛ cõtra volj ⸗

lfrdalene
ebonituonhon
cenneura
niinnfn

Gutictntnnis
agtägzeleqe
ohnnöct es
pöͤſenmns
ficnsteigcri⸗
Uian Nſaneo
lonon nolengn
PCoſlavonarrr
ugnorriinu⸗
hoſieiini
taciizuegwi
Poft oauanecde⸗
ſcioneneatmuce
Uitcblaus cua⸗
ſtegaruesi
tkel
in gener
mno Noſtnüfte
Mkucinicas
minliſöed
ſcifnſfütscich
roherogiann
lifurinnic
nngſctinleif
ihltr ut
wü inni
enogfipcdih
nliuie
emtrt ͤi

—

den
drdri
eie
unfil
hunzii
utſoe
Eeni
Cbiietin
Aa aniiſe
hcäſöet⸗
dnmnanin
lmntſte
o Ahi⸗
Wgtöti
iainn
irfin
Mncging
lahtüignie
brmnirſi
manse
nonman
tnhin)
dcisſtiſin
kſmnilil
nlinniiſfn
ecnelmi
Ce. N

7

muetard

P
iosfug)N

gicüiig
Eir alift
jünntinin
mg ,e
iisallih⸗
hnifnnn.
naßaltt.
wgn
wönlacen
iſinind ,
ikirhhin
aöchgifſn
tmigöftnt
no 1
S
ißͤbin⸗
tcopls

Wükmmnn

1221.

tatẽ ſuã nõ facit.̊ ſi foꝛmatio Eue nõ potuit eẽ con/⸗
tra natura.fuit igit᷑ ſᷣm naturã.ſi hoc fuit.ẽ ſᷣm rõeʒ
ſeminalẽ ee ſi ꝓductio illa fuit cõtra naturã.̊ foꝛ
matio mulieris fuit miraculuzʒ.ſᷣ Aug.ſupꝑ geñ.ad lit
terã dicit ꝙ; deus in reꝝ cõditione nõ vtit᷑ rebus ad
miraculũ ſue potẽtie.ſᷣ pᷣm q; ꝓpꝛie cõpetit ipaꝝ reꝝ
nature. & ſi miraculũ nõ faciebat.ſᷣ opabatur pᷣm ꝙ;
natura exi j
lẽ rationẽ ſi eaʒ ꝓduxit ſᷣm exigẽtiã nature.Cõtra.
magf dicit in lr̃a et eſt auẽtas Aug. Illa q̃ ſᷣm cãʒ ſe

minalẽ fiũt dicunt᷑ naturaliter fieri. quia ita curſus

nature homibus inotuit.ſi S ꝓductio mulieris ð co
ſta nõ eſt ſm nature curſum. nõ erit ᷣm ſeminaleʒ
atiaeRen mgr in lr̃a.coꝛpus mulieris de coſta
factũ dẽ eo ſane miraculo q̊ de quinq; panibꝰ quiq;
milia hoim ſaturati ſunt.ſ illud nõ fuit ̃ᷣm ſemialeʒ
rationẽ. ⁊c ¶ Itẽ boc vi ratione.ſemẽ dicit pᷣncipi⸗
um actiuñ et intrinſecũ.vñ non dicit᷑ ſemen hõis bu
moꝛ quicũq;.ſ ille qͥ deciſus eſt a lumbis paternis.ſ
in coſta nõ erat vis actiua ad mulieris ꝓductiõeʒ.g
nec rõ ſeminalis.¶ Itẽ ſemen bʒ in ſe rõneʒ totius ⁊
ptiũ eius rei qᷓ ex ipo ꝓducitur.vñ Aug.v.ſuꝑ geñ.
ad lr̃am. In ſemie omia ꝓducta ſunt et fuerãt pᷣmi⸗
tus.non mole magnitudinis.ſ̊ in potentia cauſali.ſᷣ
in coſta illa non erat virtus ad ſingula mẽbꝛa foꝛmã
da. nõ erat ibi mulier ſᷣm rationẽ ſeminalẽ. tem
impoſſibile ẽ aliquid creſcerep virtutẽ creatã.niſi ꝑ
rarefactionẽ.aut appoſitionẽ.ſ̊ coꝛpus mulieris de
illa coſta ꝓductũ ẽ q; erat ĩa maius.nõ ꝑ coſte ra
refactionẽ.nec extrinſece materie appoſitionẽ. ſicut
dicit męr̃ in lr̃a.g̈ pductio illa ex s non fuit bᷣm
virtutẽ creature.ſᷣ ſolũ creatricis eẽntie.ſᷣ ſeminalis
ratio dicit virtutẽ creatã.nõ em̃ dicunt᷑ in deo res eẽ
ſeminaliter.g̊ bec ꝓductio mulieris ex coſta nõ fuit
bm ſemiales atones P bᷣm ſemiales rões atten
dit᷑ reꝝ ꝓpagatio et generatio.ſᷣ p̃m eductiõeʒ coꝛ/
poꝛis de coſta nõ fit ꝓpagatio in bumana ſpecie.g
ꝓductio alicꝰ coꝛꝑis hnani ex coſta nõ eſt pᷣm rõnes
ſeminalẽ. ¶ Pꝛopter hocẽ queſtio.cũ mgr dicit aliqᷓ
fieri ſm rões cales.aliq ſ̃m rões ſemiales.qᷓ ſit dria
inter hec duo.Si tu dicas ꝙ illa fiunt ᷣm rões cau/
ſales qᷓ fiunt m rões incõmutabiles vł eternas. illa
hm rões ſeminales q̃ ft pm exigentiã et virtutẽ po
tẽtiaꝝ inditaꝝ ipᷣis crcaturis.Obẽ ↄtra hoc ꝑ Aug.
dicit em̃ Aug.in vj.ſuꝑ geñ.ad lr̃ajam. Mibil bñt res
in naturis ꝓpꝛijs qdð nõ in pꝛimis diebꝰ cãlit᷑ factuzʒ
. Et iten. Cauſales ille rones q̃s mundo indidit cũ
pꝛimuʒ creauit.quõ inſtitute ſunt merito queri põt.
Et paulopoſt. In illis pᷣmis reꝝ cauſis quas mũdo
Pꝛimitus creatoꝛ inſeruit.non tm̃ poſuit ꝙ de limo
foꝛmaturꝰ? erat bominẽ. ̊ quẽadmodũ ꝓductur⸗.
rõnes cauſales nõ dicũt qͥd increatũ ſ creatũ. ¶ Ite⸗
ipe Aug rõnes cauſales q́s dicit inditas pᷣmis rebꝰ.
diſtingit contra incõmutabiles rões tã in v.ſuꝑ geñ.
ad ſr̃am q; in vj. Querit᷑ etiã qᷓ dꝛia ſit inter rõncs
ſemiales et naturales.et vẽ ꝙᷓ nulla.qꝛ Aug. dicit q;
ch arboꝛ germinat.de ſemine qͥtidie ẽ ꝓpagatio m
rationẽ ſemialem in fi.v.ſup geñ.ſᷣ hboc idẽ ẽ ᷣm rõcʒ
naturalẽtem opatio ꝗᷓ eſt a vi ſeminali aut ẽ na⸗
turalis.aut ẽ volũtaria.cũ em̃ non ſit a cauſa ꝑ acci-
dens.ct ſit a cauſa creata.neceſſe ẽ ꝙ ſit a natura vel
ab intellectu.ß non ẽ ab intellectu. a natura. om̃e
lit ſeminalit fit naturalit. Dari ratione cũ natu/
aſit vis ꝓpagatiua.et ꝓpagatio fiar mediãte ſemi

—

at.vẽ ꝙ mulierẽ ꝓduxerit m ſemina

—

ne. omne qð fit naturaliter. vẽ fieri ſeminalif. Re. 12.
ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notãdũ ꝙ cũ de bis rõni/

bus ſeminalibus egregiꝰ doctoꝛ Aug. in.v.et.vj.ſu⸗

per geñ.ad lr̃am ambigue loquat᷑.et ab ipo potiſſi/
me babemꝰ boꝝ nominũ vſum.nõ ẽ facile int᷑ bhmõi

vocabula recte diſtinguere. Ipe em̃ rones cales mõ
dicit rebus fuiſſe inſertas.mõ dicit q;tum ad aliqua

in diuina volũtate fuiſſe ſeruatas.poſſumꝰ tñ quan

tum ẽ de vi vocabuli dr̃iaʒ aſſignare in hunc modũ.

Cauſa em̃ cõis ẽ ad pᷣncipiũ intrinſecũ et extrinſecũ.
ſimilit᷑ et ratio calis qᷓtum ẽ de vi nomis.ſemẽ vero
dicit ᷣncipium intrinſecũ.et ita rõ cauſalis ſe exten-
dit ad rões creatas.quãtũ ᷓ ẽ de vi nomis vnũ ẽ cõo⸗/
mune reſpectu alterius.inquãtũ aũt adinuicẽ diſtin

guũt᷑ et cõnumerant᷑.ſic cauſa et cãlis ratio accipit
quãtũ ad pᷣncipiũ increatũ.ſemẽ vero et ſemialis rõ
ſpectat ad pᷣncipiũ creatũ. Differũt aũt cã ⁊ rõ cãlis.
qꝛ cꝗᷓ dicit pᷣucipium ꝓductiuũ.ᷣrõ vero cãlis dicit re

gulã dirigentẽ illud pᷣncipiũ in ſua oꝑatione. Silr ꝑ 1 5

bunc modũ differt ſemẽ et rõ ſeminalis. Regula aũt
agentis increati ẽ foꝛma exemplaris ſiue ydealis.re⸗

gula vero agentis creati ẽ foꝛma naturalis.et ita rõ/

nes cauſales ſunt foꝛme ydeales ſiue exemplares.ra

tiones vero ſeminales ſunt foꝛme naturales.Et ᷣm

hoc pʒ ꝙ ratiões cãles et pᷣmoꝛdiales idẽ ſunt re.dif

ferẽtes ſola rõne. Pꝛimoꝛdiales em̃ dicunt᷑ ꝑ pꝛiua/

tionẽ pꝛioꝛis.ſᷣ cãꝗles ꝑ poſitionem poſterioꝛis.et pꝛi
moꝛdiales inquatũ reſpiciũt deum vt pꝛincipiũ pꝛi/
mũ.cãles inquãtum reſpiciũt deũ vt finẽ vltimũ q̃ ẽ

cauſa cãꝝ.Similit᷑ naturales rões et ſemiales re idẽ

ſunt.ratione vero differũt.qꝛ em̃ ſemẽ dicit vt ex qᷓ̊.
et natura dicit vt a quo.rõ ſeminalis attẽdit᷑ inqua/
tum dirigit potẽtiã nature vt ex aliquo fiat aliquid.
naturalis vero vt ab aliquo fiat aliquid. Ael rõ ſe/
minalis reſpicit inchoationẽ et itrinſecam virtuteʒ.
quia mouet et oꝑatur ad effectus ꝓductioneʒ.natu

ralis vero concernit ꝓducentis ad ꝓductuʒ aſſimi/
lationẽ.et modi agendi aſſuetudinẽ.vñ appꝛopꝛiate

loquẽdo cũ magi ex vᷣgis fecerũt ſerpentes.hoc fuit

—

m rões ſeminales.cuʒ vcro ſerpentes generãt. bo

fit pᷣm rões naturales.licet vtreq; naturales et ſemi
nales cõgrue dici poſſint.
quis effectus fiat m rõnes cauſales aut ſeminales.
rñdendũ ẽ ꝙ aut ſicẽ a deo ille effectus ꝙ creatura

non hʒ in eo potentiã aliquam.aut ſi habet.hʒ ſolaʒ
potentiam obedientie.vtpote cũ mundus ſit de ni/

hilo. vbi nulla ẽ potentia creature.vel cum multi pa

nes multiplicãt᷑ ex pane vno.vbi ẽſola potẽtia obe⸗
dientie.et hec fiunt ᷣm rões cãles quas deus ſerua/

uit in ſua voluntate.qꝛ nõ fiunt ſᷣm exigentiã creati
re. ſᷣm exigẽtiaʒ diſpoſitiõis eterne.Si aũt ſic ꝓdu
citur effectus ꝙ ẽ in potẽtia nature.non ſolũ obediẽ
tie.ſᷣ etiã potentie ad actũ ꝓducere.ſic dicit᷑ fieri ſpᷣm

rõnes ſeminales.ſicut ptʒ cũ hõ generat᷑ ex homine.

vł arboꝛ ex arboꝛe. Sed attẽdendũ ẽ ꝙ illa potẽtia
nature ad effectus iſtos aut ẽ ꝓpinqua ⁊ ſufficiens.
ſicut ẽ in ſemine deciſio a lũbis ad generationẽ bũa⸗
ni coꝛpoꝛis.et ſic dicit᷑ ꝓpꝛie habere in ſe rõcʒ ſemia/⸗
lem. Aut ẽ remota et inſufficiẽs.ſicut ẽ in pane vłin
alimẽto vt ex eo fiat hõ.et ſic minus ꝓpꝛie dicit᷑ eſſe
ibi rõ ſeminalis. Mõ em̃ dicit᷑ in pane eẽ ratio ſemia
lis reſpectu hõis ꝓducẽdi.niſi valde large accipiat᷑.
Oð at ẽ ſc in remota diſpõe reſpectu eſtectꝰ. aut ꝑ⸗
ducit᷑ ad illũ effectũ mediãtibꝰ illis ad qᷓ bcbae oꝛcli⸗

WM igit᷑ querit᷑ vtrũ ali/ iꝗ

.

et ſucceſſtue in maria generatiõe. ſilr et dat vitnũ l9 ilini

nẽ imediatũ. aut mediate. Si mecdlate .tũc põt dici

effectus ille ſit õm rõez ſeminalẽ.vtpote ſi panis co ꝙᷓ tñ cecũ reducit ad viſuʒ.nec moꝛtuũ ad vitq. Si ntonn
medat᷑ et digerat᷑ et cõuertat᷑ in humoꝛẽ.et poſtmo/ den ſua virtute h elnceruegllricero Aec a ilumn
dvu in lübis ouertat in ſemẽ veinde in boies. Si t tuat. et moxuo vitã tũc dici facere cõtra naturi n
imediate ꝑducat᷑ ad effectũ.vtpote ſi de pane ſtatim cotra ſolitũ curſuʒ nature.et tũc dicit᷑ miraculũ D gtgnent
foꝛmaret᷑ coꝛpꝰ hõis.ſic nullo mõ dicit᷑ eẽ factũ im vero deꝰ facit aliqͥd cuiꝰ ſile natura facere non öter . fumtd
rões ſemiales v hᷣm rões cãles. qᷓ;uis em̃ ibi eẽt alii’ ad qð natura nõ bʒ oꝛdinẽ ſᷣm ppꝛiã vᷣtutẽ ſient = ungaitt
potẽtia actiua ad boc ꝙ inde fieret coꝛpus ꝑ multa deꝰ factus ẽ hõ vel qñ coꝛpꝰ moꝛtale factũ ẽ glo n niftgieſ
intermedia. tñ ꝙ imediate fieret hoc hũit in ſola He⸗ ſum. tũc facit ſupꝛa naturã.⁊ illud opꝰ ꝓ e leten inug nit
tẽtia obediẽtie.Cũ querit᷑ vtꝝ coꝛpꝰ mulieris fue 2nirabile.nõ miraculũ.Oñ i git in dpibns * ur. img tilin
rit in coſta ſeminałr. v. ꝙ ſi ꝓpꝛie accipiat᷑ rõ ſemi nature reꝝ nondũ erãt cõdite. nec curſus ea dderer⸗ uitins
nalis.nõ. Si aũñt accipiat᷑ large ꝓ quacũq; potentia minati.iõ tã in ꝓductiõe mulieris ex coſta vin ï i . maalusht
actiua exñte in materia. ſic pᷣt dici in coſta rõ ſemina ꝓductione aliaꝝ reꝝ oꝑabat᷑ ſupꝛa naturã.nõ in If —
lis. Rurſus ſi querat᷑ vtruʒ mulier facta ſit de coſta et iõ oꝑa illa mirabilia non miracla dici debebit Et mn ſi
Em roes ſemialcs.rñũdendũ ẽ ꝙ nõ.qꝛ coſta reſpectu boc ptʒ m̃ſio ad vltimũ obiectũ.qꝛ non fuit ppꝛi uſ ie
talis modi ꝓducẽdi.et reſpectu tãti coꝛpis ex ea foꝛ cõtra naturã.nec ẽ miraculũ dicendu. Patet eiz re⸗ ni gſt
mandi abſqʒ additione nõ habuit niſi ſolã potẽtiam ſpõſio ad illud qd ↄſueuit q̃ri q̃ dr̃ia ẽ inter mire ⸗ immmt
Oobediẽtie.vñ concedẽde ſunt rõnes ad hoc inducte. lIi et mirabile.et in qᷓ differt facere aliqͥd cõtran in 1 mant
15 ¶ Ad illud aũt qd pᷣmo obꝛ in cõtrariũ ꝙ nibil no rã et ſupꝛa. Poſtremo qliter ven ẽ ꝙ; Pranthi act ane enan
uñ fecit deus vltra diẽ ſextũ. dð. ꝙ illud argumẽtum cotra natura.et tñ miracula aliq mõ ſunt cõtra nat gibmmr
deficit dupix. Duo. qꝛ ct ſi fozmatio muiieris po diẽ ri.· Datet etia ᷓ diia ſit int röen moꝛdiales cales. uthlin
ſerxtũ narret᷑.nõ eſt tñ credẽdũ ꝙ tã lõgo tʒe viri foꝛꝛ ſemiales.et naturalas. Duo em̃ pᷣma mẽbꝛa icv. =
matio pceſſerit. ꝙ die ſexta de latere vin pꝛoducta maoꝛdiales rões et cãles differũt roe. Gilt duo vitn. ſnene
ſit. Illð aũt qð ſubdit᷑ intelligẽdũ ẽ ꝑ recapitulatio ſcʒ rõecs ſemiales et naturales. Duo vero mnénedis lngfͤſen
nsẽ. recapitulat em̃ ſcriptura vt addat. Deficit etiem ſcʒ rões cãales ⁊ ſemiales vno mõ ſe hñt ſicut geners ſrnen
in boc ꝙᷓ deus nõ dicit᷑ facere nouũ.non ſolũ in ̊ͥ q le et ſpeciale. alio mõ ſi fiat appꝛopꝛiatio.cãles ſũt qᷓ inno
oia ꝓducta ſint in rõe ſeminali.̃ qꝛ ꝓducta in ſuo ſi ſeruate ſũt in mẽte diuia. ſemĩales vero ꝗᷓ ũt rebꝰ n iit
mili. et hoc neceſſariũ ẽ dicere ꝓpt creationẽ aie q ñ ſerte. Et bincẽ ꝙ Aug.cles rões dicit eẽ rões ad ea r
exit in eẽ ſm ſeminalẽ rõeʒ.Et ꝑ hoc ptʒ rñſio ad lſſe qꝗ̃ fiunt miraculoſe et naturaliter. dicit etiã quaſdam ſa
quẽs.qꝛ foꝛmatio mulieris nõ fuit de cõſequẽtibus rões cãles in mẽte dinia reſeruatas.qſdã aũt eẽ rcbꝰ lgictanab⸗
ad oꝑa vj.dien.vel ſi fuit. cauſalit dicit᷑ fuiſſe facta. inſertas.vj.ſuꝑ geñ. Et ſic ptʒ ꝙ nulla ẽ ↄtrari 8 mniümmae⸗
qꝛ pceſſit potẽtiã obediẽtie in coſta. vel etiax aliqᷓ rõ “ ptʒ ꝙ nulla e oeraniecas. Eftewänri
ſeminalis longiqua. licet ſm illã mulier nõ ſit fama Duenio iij. c uinitüͤſan
16 ta. m potẽtiã diuinã Ad̃ ills ad obꝛ ꝙꝙ vir ẽ ima ¶ Quid ſit ro ſemialis m eentis et c coſtet eñ eẽ foꝛ⸗ ſkäk ii
go dei. qꝛ pᷣncipiũ oim̃ hoĩm.ddᷣ.q; nõ ẽ oimoda ſili mã.ẽ qð vtꝝ ſit foꝛma vlis.an ſingulan. Et ꝙ ſit foꝛ tfmiſgant
tudo.deus em̃ ẽ pᷣncipiũ ſufficiẽs rſpectu oim. vir ãät ma vlis videt᷑ pᷣmo 1 pbm n. vot de aialb vbe de⸗ fatn
nõ ẽ ꝑ ſe pᷣncipiũ ſufficiẽs reſpecu hoĩm. aliqͥ tũ mõ cit ꝙ pꝛiꝰ ẽ eß i;̈ bo. natura pducit foꝛmam ſpẽi ſecrinfn
tenet rões pᷣncipij.et hoc facit ad maioꝛẽ expᷣſſonem mecdiãte foꝛma generis.ſ illa ẽ rõ ſemialis medliãte ſeunſikl
inmaginis.ad cuiꝰ expſſionẽ aliqͥ mõ plificandã non natura puenit ad vltimũ cõplemẽtũ. rõ ſemialis ſinungi
1 ſolũ facit aſſilatio pfecta.ſ etiã aſſſato modica.d nõ ẽ aliud ꝙᷓ foꝛma vlis. tẽ quãto ẽ aliqͥd ſimpli/ mtinttenr
illud qd obẽ ꝙ maioꝛ erat cueniẽtia coſte ad mulie cius tãto pꝛiꝰ.ſ foꝛma qnãto vlioꝛ tãto ſimplicioꝛ.Sẽ nſmiliu
rẽ qꝙᷓ limi ad virũ. v ꝙ coſta duplr pt aſidrari. aut tãto pꝛioꝛ. in ꝓceſſu oꝛdinato id q; pꝛiẽ deueni nlwuihe⸗
in ſe.aut inquãtũ fuit ꝑs viri. In ſe quidẽ ita bñ di/ tur ad id qð poſteriꝰẽ g natura poedes ad genera⸗ untmlnlni
ſtabat a foꝛmatiõe coꝛpoꝛis mulieris. ſicut limus a tionẽ foꝛme ſingularis puenit ad ibam mediate vli. lnpnnhlnscſe
foꝛmatione coꝛpous viri. Si autem cõſideretur in · rõ ſemialis ẽ illa medite qᷓ huenit ad effectũ cople nnaiglmi
quãtuzʒ ẽ ꝑs viri.ſic qꝛ vir et mulier ſũt ꝑſone in qui/ tũ.ꝗgᷓ cc. ¶ Itẽ intellectꝰſi verꝰ ẽ intelligit ſicut ẽ in re. iggefmi
bus ſᷣt eẽ affnitas et attinẽtia.tal foꝛmatio faciebat alioqͥn ſi nõ m̃det ei ita in re ſicut intelligit falſus ẽ ⁊ rimminen
18 quoddã maius vinculũ attinetie eẽ int virũ ⁊ eilemẽ vanus.ſ tq rönalis phus qᷓ etiã methapbiſicꝰ dicit kunſmmn
* tũ tene. ¶ Ad ill qd obẽ q ꝓductio mulieris ᷣ co vẽias extrabi de potẽtia generis. optet ꝙ ita ſit in ſiffnnmmenn
ſta nõ fuit ↄtra naturã. d ꝙ dupli dicit᷑ nata. Ano re ſcʒ ꝙ foꝛme minꝰ vles exeãt in eẽ a foꝛmis magis gotetet
mõ dicit᷑ natura ofe illud qð cõpetit rei a ſuas natu vlibus. aut cõſideratio logici et pᷣi ẽ oino vana.ꝙ ſi Mhinfingi
tali oꝛigine et ſic cõpetit creature vt ex ea ꝓducatur H ẽ incõueniẽs. reſtat q foꝛme vles ſunt ille median- Plamgt
onmne qs veꝰ vult. Opꝰ em̃ reſpectu ſui artificis by tibꝰ qͥbus educunt᷑ ſingulares in eẽ.ſ hmði ſut rões ii
in ſe potentiã ꝑfecte cũ ꝑ oĩa ſubiacet eiꝰ volũtati.pꝓ ſemiales. ⁊c tẽ foꝛma pticulan dicit ens in actu 4 filltie
pter qd dẽ ꝙ ſpns dñi ferebat᷑ ſuꝑ aqs. et ↄtra banc cõpleto.qꝛ nulla p̃t vlterius fieri additio.materia ve funtngen
naturꝗ deus nũq́; facit. imo quicqͥd facit de creatu / ro dicit ens oino in potẽtia.ſ inter ens oino ĩ actu ⁊ ſtptn
na vm hãc naturà facit.⁊ ᷣm bũc modũ accipiẽdi na oino in potẽtia cadit mediũ ens qd ẽ ptim in actu⁊ ringin
cuvziller dcaſtan Efoꝛmata cõtra naturã. Alio prtim in potẽtia. bmõi aũt ẽ foꝛmma vlis qᷓ fſpectu ma titſmn
mõ dicit natura Hpaie vis inſita rebꝰ m q́s res na terieẽ ens in actu. reſpectu vlterioꝛis foꝛme ẽ ens in utigi
turales ꝑagũt curſus ſuos et motus ſolitos.et H̊ mõ potẽtia.igit᷑ ſi nõ puenit᷑ ab extremo in extremũ niſi reninnigi
accipiẽdo naturã aliqñ des facit cötra naturã. aliq̃ p mediũ materia nõ pducit ad acrũ cpleru niſi me iiieſe⸗
ſupꝛa naturã. Tuc facit cotra natur qñ facit alidd diãcibo fonmis vlibe ros ſemiales ſut le meglian kaenune
cuiꝰ ſile in natura et a natura ꝓduci bʒ.tñ alio mõ tibꝰ qͥbꝰ puenit᷑ ad actũ cõpletũ. tc. Itẽ ex boie ge ientniti
oino diuerſo. vt pty in hoc g naturg dat alicui viſu nerat᷑ hõ nõ aſin?. H at no e niſi ppter aliquã cõne ſüianun

ininän
inmiisi
nni
NSd
dmhitſregn
yrſemnagf
iloirt
Bdesdateigu
nalta datigi
rs iuit
cgli rs

mrüacziͤtrüt⸗

mingln in

mguut imn
liinſniont
lniiffin
Pgivititt
nniriipli

31,
ſ

8 ——

—

. 9*

nistiã ᷓ inter boiez et hoiez. et nõ inter böies ? aſi⸗

nũ.illa ant cõueniẽtia nõ ẽ niſi in foꝛma vlłi. rõ qua
re hõ 6 erat bõem ẽ foꝛma vlis.ſᷣ illa ẽ rõ ſemialis.

S ⁊c·¶ Itẽ boc vꝛ ꝑ deductiõeʒ ad ipoſſibile. ex eo in

cipit generatio in qd terminat᷑ coꝛruptio.et ecõuer/

ſo. ſi igit᷑ natura nibil ꝓducit ex nibilo. coꝛruptione
naturali nulla foꝛma naturalis cedit in nibil.cũ igit

eyv aere fit ignis.foꝛma aeris nõ coꝛrumpit᷑ in nibil.

nec materia. qꝛ materia nõ erat aliqͥd de eẽntia ipᷣiꝰ

foꝛme.coꝛrũpit᷑ & in aliquã foꝛmã.illa g̊ foꝛma aut ẽ

vlis.aut ſingularis.Si ſingular.aut g ẽ foꝛma ignis
gut foꝛma alia ab igne. Mõ alia ab igne.qꝛ in igne ge

nexrato nõ ſũt due foꝛme ſingulares ſ̊ vna tm̃. Si ẽ
fonma ignis. foꝛma aeris ⁊ ignis ſũt vna foꝛma nu
mero.qð ẽ ipoſſibile. Reſtat igit᷑ cuʒ nõ poſſit eẽ foꝛ/

ma ſingularis ꝙ ſit foꝛma vlis.ſi g̊ bʒ incipi genera⸗
tio ad qd terminat᷑ coꝛruptio.generatio vuiuſcuiuſ
qʒ rei naturalis incipit a foꝛma vli.ſed a quo genera
tio incipit ẽ generatio ſemialis.g generatio ſemialis
nõ ẽ alið qᷓ; Pamna vlis ? öͤtra p , in li.& aia. Ani

uerſale aut nihil ẽ aut poſteriꝰ.⁊c.ᷣ rõ ſemialł ſp pꝛi
oꝛẽᷓ. rõ ſemialis nõ pᷣt eẽ foꝛma vlis.

mialis no tẽ vleẽ ſp
ct vbiq;.ſ̊ rõ ſemialis reſpicit hãc materiã in q̃ fun/

dat᷑ detcrmiate.g rõ ſeminalis nõ pᷣt eẽ foꝛma vlis.

¶ Ntẽ rõ ſeminalis non pᷣ̃dicat᷑de eo cuiꝰ ẽ ſeminalis
rõ.nõ cm̃ pᷣt dici ꝙ hõ ſit ſemẽ.vel ꝙ coꝛpus hõis ſit

embꝛio.ſᷣ vle pᷣdicat᷑ de ſingulari.g rõ ſemialis nõ pt

eẽ foꝛma vlis. Itẽ ois opatio nature terminat᷑ ad
hoc aliquid.et ẽ circa boc aliqͥd. hoc aliqͥd autẽ dicit
foꝛmã cũ materia.vle aũt dicit foꝛmam tm̃.g foꝛma
vlis hm c; bwoi nec ẽ oꝑatiõis pᷣncipiũ.nec ẽ oꝑatio
nis tmin
& rõ ſemialis nõ pᷣt eẽ foꝛma vlis⸗

ſecei:Si foꝛmã generis.g in hõie ẽ ratio ſemialł re
4
l

ſtit in materia qᷓ; ſit res cõpleta in actu.& añ erit foꝛ/

ma hũanitatis in mã qᷓ ſit res cõpleta. hᷣ ẽ falſuʒ
non intelligibile ꝙ foꝛma hũanitatis ſit in aliqͥ et illl

non ſit res cõpleta. non ẽ ponere ꝙ foꝛma vlis di⸗
cat rationem ſeminalem¶ Item ſi foꝛma vlis reſpe⸗

ctu particularis eſſet ratio ſeminalis.cuʒ g bec albe

do dicat ſingularem foꝛmam. et albedo dicat foꝛmã
ſpeciei.et coloꝛ foꝛmã generis.ct qualitas ſenſibilis
adhuc foꝛmam ſupꝑioꝛis generis.et qualitas coꝛpa/
lis adpuc foꝛmam magis vleʒ.et qualitas adbuc foꝛ
mã vliſſimam.tunc natura in ꝓductione huius al/
bedinis pueniret mediantibus omnibus pᷣdictis.er
go pꝛius faceret qualitatẽ q; qualitatez coꝛpalem.et
qualitatem coꝛpoꝛalem pꝛius qᷓ; qualitateʒ ſenſibilẽ.
et qualitatem ſenſibilem pꝛius qᷓ; coloꝛeʒ.quod non

20 eſt intelligibile. ¶/Rad pꝛedictoꝛum intelligentiam
eſt notandum ꝙ cum ſatis conſtet rationem ſemina

lem eſſe potentiam actiuam inditam materie.et illã

potentiam actiuam conſtet eſſe eſſentiam foꝛme. cu,ʒ
ex ea fiat foꝛma mediante opatione nature que non

pꝛoducit aliquid ex nibilo.ſatis rationabiliter poni/

tur ꝙ ratio ſeminalis eſt eſſentia foꝛme pꝛoducẽde.

differens ab illa ᷣm eſſe completum et incompletũ.
ſiue m eẽ in potẽtia et eẽ in actu. Atꝝ ãt illa foꝛma
ſiue potẽtia actiua quã dicimꝰ rõʒ ſemialẽ ſit foꝛma
vlis h̊ nõ ẽ ita planũ.diuerſi em̃ ſũt mõi dicẽdi ſᷣm di
uerſas poſitiões qᷓs hñt diuerſi de foꝛma vli. Qui⸗
dã em dicere voluerũt ꝙ cũ vlia nõ ſint fictiões rea/

Cuius ſignum

ꝑ ſe.ᷣ rõ ſemialis dicit opatiõis pncipiũ.
“ l fe 1 Gesi rõ ſemial
vicit foꝛmã vleʒ. aut igit᷑ foꝛmã generis.aut foꝛmaʒ
pectu aſini. Si foꝛmã ſpẽi. bũanitas ẽ ratio ſemia
is huiꝰ hõis.ſ illud ẽ ratio ſemialis alicꝰ qd añ pᷣexvi

—

liter et em veritatem non ſol ſint in anima ſec eti

in natura.et quia omne quod eſt i natura habet fun
dari in materia.tam foꝛme vles q; ſingulares in ma

gularis per abſtractionem a materia et concretio/

teria habent eſſe. et ita non differut foꝛma vlis et ſin

neʒ in materia.ſed differũt ꝑ additioneʒ vnius ad al

teram.et per mags completuʒ et minus completũ.

.quia in cooꝛdinatione generuʒ et

ſpecieꝝ foꝛma ſpeciei eſt cõpletiſſima et compoſitiſfſi

ma.foꝛma vero generis reſpectu illius eſt ens in po/

tentia.et ſic magis in actu ꝑ differentiam ſibi addi/

tam. et ita cum ratio ſeminalis dicat foꝛmam ratiõe
incompꝑleta. dixerũt nihil aliud eſſe rationẽ ſemina/

lem q; foꝛmaʒ vlem. Hec autem poſitio pꝑuipenden-
da non eſt. magnoꝛꝝ enim eſt et concoꝛs eſſe videt᷑ et
aucti.et rationi.et ſenſui. Autoꝛitati.quia ipe comen
tatoꝛ dicit ſuꝑ metha.in.c.qñ autem in fundamẽto.
foꝛma ſuſcipit foꝛmas ſingulares mediantibꝰ foꝛ⸗
mis vlibꝰ. Roi etiã ↄcoꝛdat.qꝛ cũ ſingłare dicat ens

in actu.et materia ens in potẽtia.et foꝛma vlis qͥdã/
mõ dicat ens in actu ⁊ qͥdãmõ in potẽtia.rectũ vẽ et
ↄgruũ ꝙ materia ꝑducat᷑ ad foꝛmã cõpletã mediã/
tibꝰ foꝛmis vlibꝰ. Sẽſui etiã cõcoꝛdat.qꝛ ſicut vult
ph̊ᷣus in pᷣncipio phicoꝝ. Pꝛogreſſus nr̃e cognitio/

nis aſſilat᷑ ꝓgreſſui nature in ſua oꝑatiõe.ſᷣ nobis in

nata ẽ via ab vlioꝛibꝰ ad minꝰ vlia.& ↄſilit᷑ erit in na
tura.Si q̃ͥs ãt poſitiõcʒ hãc ſuſtinere velit.poterit ð

cliare rões ad oppoſitũ adductas.dicens ꝙ loqᷓnt᷑ &

vli p̃m ꝙ bʒ e abſtractũ in aia. et ſic pᷣdicte poſitioni

nõ obuiãt Alioꝝ vᷣo poſitio ẽ ꝙ vle foꝛma ẽc. nõ q̃ᷓ
libet foꝛma ꝓpꝛie vle ẽ.eſt em̃ foꝛma ptis ⁊ foꝛma to
tiꝰ.et vłe nõ ẽ foꝛma ꝑtis.ſ̊ foꝛma totiꝰ. AHia em̃ ñ dẽ

21

eẽ vle reſpectu vniꝰ bõis ſ potiꝰ hõ. Illã ãt dicũt e
foꝛmã totiꝰ.q̃ qͥdẽ dat eẽ toti.⁊ H̊ dꝛ eẽntia rci.qꝛ to/⸗

tũ eẽ cõplectit᷑.⁊ hãc foꝛmã cõſiderat methaphiſicꝰ.

foꝛmaʒ vo ꝑtis q̃ in genere nõ bʒ eẽ niſi ꝑ reductiõʒ

nõ ẽ dicere ꝓpꝛie vlłez. pᷣt tñ dici aliq̊ mõ vlis vadica
tiõe. cũ illa ẽ idns ad mita q pñt fieri ex ipᷣa.ſicut ca
dẽ eẽ vlis qꝛ pᷣt in mlta.et ſic illa potẽtia actiua q̃ ẽ in

mã q̃ dicebat᷑ rõ ſemiałp̃ᷣt dici vlis.ñ ppe vᷣm ꝙ vle
ↄſiderat᷑ a methaphiſico. large vt dicat qndã pᷣnci
pij indr̃iaʒ quã etiã oſiderat phᷣs.et h poſitõ magno
rũ ẽ et młtoꝝ.et mag eã appꝛobat via cõis.nec ime
rito.qꝛ cõcoꝛdat rõi.auẽti.⁊ ſenſui.Rõi qͥdẽ.qꝛ necei

ſeẽ ponere vles foꝛmas ꝓpt᷑ cognitiõeʒ ⁊ pᷣdicatõis

vnionẽ.ſi igit᷑ nõ ẽ itegra cognitio niſi totũ eẽ rei co/

gnoſcat᷑.et ñ ẽ cognitio niſi ꝑ foꝛmã.neceſſe ẽ aliquã

oꝛmam eſſe q̃ cõplectat᷑ totũ eſſe. hanc añnt dicimꝰ
eſſentiam. et hec eſt vlis foꝛma vt dicit Auicenna
Dicit em̃ ꝙ eẽntia nibil aliud eſt q; qdditas rei vlis.

Silr nõ ẽ vera vniuocatio niſi qñ aliqᷓ in vna foꝛma

22

cõmuni realit᷑ aſſimilant᷑ ꝗqᷓ ipᷣis eẽntialit᷑ p̃ᷣdica᷑.

foꝛma aũt in qua plura aſſilant᷑ nõ pᷣt eẽ niſi foꝛma
vlis.q̃ vero eẽntialit᷑ pᷣdicat᷑ de illis nõ pᷣt eẽ uiſi foꝛ⸗
ma totũ cõplectẽs.Foꝛma igit᷑ vlis nõ ẽ aliud qᷓ; foꝛ
ma totius.q̃ cũ de ſe nata ſit eẽ in multis vlis ẽ.pti/

culat᷑ ant non ꝑ additiõez vlterioꝛis foꝛne. ꝑ coiũ/
ctionẽ ſui cũ materia.ex qua cõiũctione materia ap/

pꝛopaat ſibi foꝛmã ⁊ foꝛma materiã.ſiẽ dictũ ẽ ſupꝛa.
Et qꝛ nunqᷓ; ẽ foꝛma hec ſeꝑata a materia.nũqᷓ; ẽ foꝛ

ma vlis ſine ꝑticulari.q;uis autem vnũ non ſit ſine

altero.differt tñ vnũ ab altero. q́;uis em̃ albedo nõ
oſſit eẽ ſine coꝛpe.differt tñ a coꝛpe.vnde iſeparabi
Heiano vonitientatéomnimodi Aconditetian
bec poſitio auẽti.dicit em̃ phᷣus ꝙ cuz dico celũ dico

Li.

foꝛmã.cũ dico boc celũ dico materiã. indiuiduũ ſu
per foꝛmã vlłem nõ addit aliquã foꝛmã ſed ſolũ ma/
teriã. Dicit em̃ Boetiꝰ.ꝙ ſpẽs ẽ totũ eẽ indiuidui.&
foꝛma vlis ꝗᷓ ẽ ſpẽs eſt foꝛma totius qꝗᷓ cõplectit᷑ totũ
cẽ. et qᷓ ẽ ſufficiens ratio cognoſcendi ꝙᷓtum ad eẽ ſſᷣ
ſtãtiale. et hoc melius tactũ ẽ ſupꝛa di.iij: Concoꝛdat

etiã ſenſui.alius eſt em̃ oꝛdo et modus in egreſſu ſpe

cieꝝ a genere.⁊ in eductiõe foꝛmaꝝ de potẽtia mate
rie. Maturał em̃ dicit ꝙ materia pꝛiꝰ ſuſcipit foꝛmã
ełarem.⁊ mediãte illa venit ad foꝛmã mixtiõis.⁊ me
diãte illa venit ad foꝛmã cõpletionis.qꝛ cõſiderat il/
lã potẽtiã materie ᷣm quã ꝑ oꝑatiõeʒ nat᷑e bʒ ĩ effe
ctũ ꝓdire. Methaphiſicus vo qͥ cõſiderat vles foꝛ/
mas ſine eẽntia in qͥbꝰ res ſingulares hñt aſſuari po
nit magis vle et minus.ſᷣm ꝙ plura vel paucioꝛa ha
bẽt aſſilari in illo. et illud in qͥ eſt pꝛia afſimilatio di/
cit eẽ genus generaliſſimũ.illud vero in quo ẽ ꝑfecta

affilatio dicit eẽ ſpẽm ſpecialiſſmã. et ꝓpterea dicit

ſpeciẽ addere ad genus.et hoc totũ inuenit in re.tdi
cit etiã genus ſimplicius ſpᷣe in pluribꝰ reꝑiri.⁊ hinc
Eẽ ꝙ genus in aliqͥ aſſilat᷑ deo mag qᷓ; ſpẽs in aliqͥ ecõ
uerſo.Deꝰ em̃ qꝛ nobiliſſimꝰ ẽ in fine totius nobili/
tatis.ſimul hʒ in ſe oẽm ꝑfectionẽ. ita ꝙ ipᷣe ẽ ſimpli
ciſſimus et oino incoꝛruptibilis. Eſt etiã ꝑfectꝰ ⁊ in
oĩmoda actualitate cõſtitutꝰ.creatura vᷣo vᷣm ꝙ põt
ſemiplene aſſilat᷑ deo.et quãtũ ad rõeʒ ſimplicitatis
et incoꝛruptibilitatis magis aſſiłlat᷑ ei qd ẽ mag vle.
quãtuz ad rõez actualitatis mag aſfiłlat᷑ minus vle.
Darũ qt duaꝝ poſitionũ q̃ ſit ꝓbabilioꝛ ⁊ verioꝛ dif
ficile ẽ videre ſtanti in ipᷣa cõi cõſideratione.deſcen/
dẽti vero ad ꝑticulares oꝑationes nature videbitur
cõſideratio phᷣi ⁊ methapbiſici diuerſificari.nec poſ/
ſe bñ ſimul ſibi coꝛrñdere.alit᷑ em̃ diffinit᷑ albedo..ſi⸗
cut pꝛius tactũ cẽ.aliter a natura ꝓducit᷑. Diffinitur
em̃ ꝑ genus ſuũ qð ẽ coloꝛ.et coloꝛ ꝑ genus ſuꝑius.
et ſic vſq; ad ſummũ generis ſui.S̊ natura in ꝓducẽ
do ñ ſeruat bũc oꝛdinẽ.ſᷣ ſic ꝓducit᷑ albedo ſicut exi/
git oꝑatio qualitatũ elariuʒ cũ virtute lumis.et ido
poſitio vltimo dicta cõioꝛ eſt et intelligibilioꝛ ⁊ ſen/
ſui vicinioꝛ.Hãc igitur iuxta viã cõmunẽ ſuſtinẽdo
rñdere poſſumꝰ ad qõnem ꝓpoſitã.ꝙ ſi foꝛma vlis
dicatur ꝓpꝛie ᷣm quã res eſt oꝛdinabilis in genere
quã methaphiſicꝰ bʒ cõſiderare.ratio ſeminalis nõ
eſt foꝛma vlis.Si autẽ dicat᷑ foꝛma vlis foꝛma exñs
Fm cẽ incõpletũ in materia.et indifferens ct poſſibił
ad multa ꝓducẽda.ſic põt dici ratio ſeminalis foꝛ/
ma vlis.Et ſᷣm hoc ꝑʒ rñſio ad obiecta qtũ ad vtrã
q; ꝑtem. Ratiões em̃ qᷓ ꝓbãt ꝙ rõ ſeminalis non ſit

foꝛma vlis loquũt᷑ de Fis ponetgeisen vero ad op/

poſitũ adducte loquũt᷑

oꝛma vli m aliã acceptio

neym. ᷣm quã foꝛma vlis dicit᷑ quecunq; foꝛma exñs

24
25

26 dαaut nunq, uin ſit indiuidu.

in potentia.ſiue ſit foꝛma totius.ſiue ſit foꝛma ꝑtis.

et hoc patet diſcurrẽdo ꝑ ſingula.¶ Mam illud qð pᷣ
mo obijcit ꝙ; pꝛius ẽ animal qᷓ; hõ.non cogit ꝙ rõ ſe/

minalis ſit foꝛma vlis ꝓpꝛie dicta.nã hõ et aial et qᷓ/
cunq; alia vlis foꝛma nõ dicit᷑ eẽ niſi ꝑ eductiõeʒ ali
cuius ſingularis.vũ autoꝛ.vj.pᷣncipioꝝ dicit ꝙꝙ natu
ra in his occulte oꝑati Ad illud qdð obijcit vle eſt
ſimplicius pʒ rñſio.verũ ẽ em̃ ꝙ vle eſt ſimpliciꝰ ᷣm
cam viã ſᷣm quã hʒ cooꝛdinationẽ ad id qð eſt minꝰ
vle.ſcʒ ſᷣm eẽ diffinitiuũ.ſᷣm aũt viã generatiõis non
hʒ cooꝛdinatiõeʒ.niſi ſolũ ꝑ accidens. accidit em̃ ꝙ
operationẽ nature pꝛius ſit aliqũ genꝰ qᷓ; ſpẽs. ſpe
dills qò ob;

—

p cõſiderationi phᷣice aliquid rñdet in re d. q; ven

e. vera em et realis ẽ ſilitudo inter petrũ et paulũ.et
ita neceſſe eſt ponere aliquid terciuʒ in quo aſſilant᷑.
ſimilit᷑ inter bõieʒ et aſinũ realis ẽ ſimilitudo. et io

cõſideratio phᷣica nõ ẽ vana.nec tñ optet ita eẽntias

rerum pꝛodud ſicut hñt cognoſci. ſuſficit em̃ ꝙ ſic ſe
habeãt ad eẽ ſicut ſe bñt ad cognitioneʒ. ſᷣ nõ optet
ꝙ ſic ſe habeãt ad ꝓductionẽ.i⸗
ma ꝑticularis dicit ens in actu cõpleto. dʒ. qꝙ illud
quo mediãte ꝑuenit᷑ ab ente in potẽtiã ad eẽ cõple/
tũ eſt quodãmõ ens in actu. quodãmõ in potentia.Gᷣ
B nõ ẽ quocũq; mõ ens in potentia. illud qdð bʒ oꝛ⸗
dinationẽ ad hoc.et hoc eſt potẽtia materie actiua.
que rõeʒ vlis nõ hʒ cũ ſit foꝛma ꝑticularis quis ſit q̊

dãmõ in actu.qdãmõ in potentia⸗ Aanud q obꝛ 2

ꝓ bomo generat hõieʒ nõ aſinũ.dð. ꝙ boc nõ ẽ ꝓpt
oꝛmã bũanitatis.ſᷣ hoc ẽ ꝓpt᷑ vim dataʒ illi nature
ad ꝓducendũ ſui ſiteAa⸗
em̃ ꝙ potẽtia illa actiua nõ ẽ foꝛma ſingularis nec ig
nis nec aeris.ſ ẽ indrns ad vtrũq;.et iò ex illa q̃libet
eaꝝ põt educi.et in illã q̃libet eaꝝ bʒ reſolui.⁊illa di
ci pᷣt rõ ſeminalis.

vltimũ pʒ rñſio.concedo

Skucte qᷓritur ſcdᷣo articulo ſcʒ de pꝛo

ductiõe aie ipᷣius euc.et ꝑ ↄſequẽs ois alteriꝰ
adie ab aia Ade.Et circa boc tria q̃runt᷑. Pꝛi/
mũ ẽ vtꝝ aie oim hõim ſint vna ſuba vl diuerſe. Se⸗
cũdo dato ꝙ diuerſe.q̃rit᷑ vtꝝ ſil vł ſucceſſiue ſint in
eſſe ꝓducte.Tercio dato ſucceſſiue.q̃ritur vtrum
gia ſit ex traduce. Sr d
irca quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oñdit᷑ ꝙ aie omniũ hõiʒ ſint
vna aĩa nũero nõ diuerſe.Omne ꝙ indiuiduatur et
multiplicat᷑ ad alteriꝰ multiplicatiõeʒ et indiuidua⸗
tionẽ ſubalit᷑ dependet ab illo.ſᷣ aia intellectiua non
depẽdet ſupᷣaliter a coꝛpe.cũ poſſit eẽ ſubalit᷑ ſine il⸗

lo. non indiuiduat᷑ nec multiplicat᷑ ̃ᷣm indiuidua

—

in cõplexiõe ⁊ nat᷑a duoꝝ hoĩm coꝛpa qᷓ eiuſdẽ coꝛ⸗
poꝛis mẽbꝛa diuerſa.vt caro mea carni tue.qᷓ; os me
um carni mee.ꝗ ſi aia vna põt eẽ viuificatiua diuer⸗/
ſoꝝ mẽbꝛoꝝ vniꝰ coꝛpis.ita ꝙ i illa mẽbꝛa diuerſas
hʒ ifluẽtias pᷣm eoꝝ diſpões varias.vẽ multofoꝛtius
ꝙ vna aia poſſit eẽ ꝑfectio duoꝝ coꝛpoꝝ ſibi ſimiliũ.
¶ Gtẽ mitiplicatio ĩ indiuiduis eiuſdẽ ſpẽi attẽdit᷑ p-

tionẽ coꝛpis vel multig lcntiez gius aſſilant̃

pter cõſeruatiõeʒ.vt ꝑpetuet᷑ eẽ in pluribꝰ qð nõ po

terat ꝑpetuari in vno.ſᷣ aia rõnalis ẽ icoꝛruptibil.ſiẽ
infra patebit. vẽ ꝙ in ea nõ ſit multiplicatio ᷣm nu
meꝝ.igit᷑ in diuerſis hõibꝰ ñ nũerat᷑.ſ ẽ eadẽ nũero.
eri aia itellectiua indiuiduaret᷑ ſm coꝛpꝰ.ꝑ cõſe
quẽs qð reciꝑet᷑ in illa indiuiduaret᷑ ſᷣm exigẽtiã coꝛ
ꝑpis.ſᷣ aia itellectiua ſuſcipit foꝛmã vlez vt ẽ vlis.ẽ ſi
foꝛma exñs in aia nõ idiuiduat᷑.pari rõe nec aia ꝓut
ẽ in hoc ae idiuiduari pᷣt ¶ Rtẽ ad boc ꝙ aia rõna
lis aliq̃d itelligat.neceſſe ẽ ꝙ ex ſe ĩtelligẽte et intelle
cto fiat vnũ.ſᷣ ↄtingit aias diuerſoꝝ hoim oino ideʒ
itelligere. ↄtingit vnũ et idẽ eis vniri. q̃cũq; vni ⁊
cidẽ ſũt eadẽ.inter ſe ſũt eadẽ aie pluriũ boim ſunt
vna et eadẽ ſuba nũero. Itẽ actꝰ et officiũ ſube ſpi/
ritualẽ regere ⁊ mouere ſubaʒ coꝛpaleʒ. g ſi nibil eſt
ocioſuzʒ in natura.nũꝙ; ẽ ponere ſubazʒ ſpnalẽ q̃ non
moucat coꝛꝑalẽ.ſ ſi diuerſe eẽnt ſube in diuerſis ho
mibꝰ.cũ ↄtigit eas ſeꝑari a coꝛpibꝰ ꝓpꝛijs. Sbenge⸗
ret eas aliq ab actu ceſſare.et ita ocioſas eẽ.ꝙ ſi ẽ
incõueniẽs.i⸗ Sucniẽs ẽ plłes hõies diuerſas animas
rõnales bielEot a. ſicut dicit phs. ꝓpꝛiꝰ actus bz

illð qd obẽ ꝙ foꝛ/ 27

29

i
naritit
eceſtietofn
itdiuctstes⸗
ſripoſtbierc
toͦcenpcin
ſtiſzprbnsp⸗
Neporümmnct
nüchenocint
Nigptarigfber
Fifcifaucänan
iveiclinin ind
nioſetütec⸗⸗
ſtriguradir
ſchaliſutinba
Petögcnitudbet
Ullefent fni⸗
Errücrstttto

ſthiünnain
niiotäcignd

Noitfelacpung
GciRicrund
bigaticeitche
fonofnt Piug⸗
ſdeaida dln
Nnübiumn gorn
Cintlai giiß
lloitciſcgd
bulnnisfomse
hiſtriſinn
nblsgtonti⸗
Waiß Gie
ſſonwrisngi
ſfenennrn

1

Punſtgunb

nſibſſictg
ſlkicſtiti
arſirin
,)
guem ii
nmeg mnden⸗
Nicgigciai
inuindang
ſtaiſitinl
Reisti
ncaiſign/
manaege
ninietin
iil nau dirt⸗

nis fituintns

cyr iinii⸗
nimgfi⸗
iimnpptlſ
Mianſnn
giadiin
uett
nifnei
kuang
ubeg
uit

:nntui

finihiz

NTAWʒèʒ

fieri in ꝓpꝛia materia.̊ aia rõna ẽ actus ⁊ endeli -
chia coꝛpoꝛis humani.ergo cum diuerſa ſunt coꝛꝑa
bumana. diuerſe crunt anime rõnales illoꝛum coꝛ

poꝛuz bfoctiuc te⸗ pfectiõez et ꝑfectibile neceſſe
eſt adin uicez c

ſi igit᷑ aia rõnalis eſt perfectio coꝛꝑis hũani. illa aia

rõnalis qᷓ ẽ ꝑpfectio iſtius coꝛpis nõ ẽ ꝑfectio alterius

coꝛpis.et ita ipoſſibile ẽ ꝙ ꝑficiat aliud coꝛpꝰ¶ Ite
ab codẽ eſt eẽ ⁊ eẽ vnũ ſiue eẽ diſtictũ.ſᷣ vnũqðq; hʒ

eẽ a ſua pfectiõe.& diſtictiõeʒ.ſi igit᷑ hõ ab hõie diſti/

guit᷑ & et ꝑfectio vnius hõis a ꝑfectiõe alteriꝰ.ſᷣ pfe⸗

ctio hois ᷣm ꝙ; ẽ hõ ẽ ipᷣa aia ronalis.ñ tm̃ bꝛutalis.

Sc. tẽ boc ip̃m vꝛ ꝑ dductiõcʒ ad ipoſſibile mul
tiplex. Quoꝝ pꝛimũ c.qꝛ ſi eadẽ ſit aia in multis ho/

mibꝰ.cũ vnꝰ ſit ſciẽs alter ignoꝛãs. vnꝰ bonꝰ? alt ma

lus.vnꝰetiã odiat alteꝝ.ſeq̃t᷑ tũc ꝙ duo ↄtraria erũt
in eodẽ ſubiecto ᷣm numenꝝ et in ca dẽ ꝑte.cũ nõ ha/

beãt diuerſas ꝑtes.et idẽ ipᷣm cõtrariabit᷑ ſibijpi.

ſi bocẽ ipoſſibile.reſtat ꝙ ⁊ illud ex qͥ ſequit᷑.ſcʒ vnã
et eãdẽ aiazʒ cẽ in pluribꝰ hõibꝰ.itẽ ſi vna et eadeʒ

gia ẽ in pluribus pꝰmoꝛtẽ.nihil plus hʒ iuſtus qᷓ; im

piꝰ.g bonũ manet irremuneratũ.et malũ ipunitũ.g
mũdꝰ ẽ inoꝛdinatꝰ.et deꝰ ẽ iniuſtꝰ.⁊ ſtultus ẽ qͥ facit
aliqð bonũ.& ſi hoc ẽ adeo ipoſſibile vt nõ tm̃ ſit cõ/
tra fidẽ ſᷣ etiã cõtra rõcʒ rectã.ipoſſibile ẽ plures ho/
mies eãdẽ aiaz rõnalẽ hre. tẽ ſi vna aia rõnalis ẽ
in diuerſis hbõibus.̊ pꝰ moꝛtẽ nõ ẽ magis beatꝰ vnꝰ
ꝙᷓᷓ alter.ſi igitur ad btitudinẽ nõ ꝑuenit᷑ niſi ꝑ virtu/
tẽ.et multi ſunt qͥ in hac vita nõ hũt virtutes. mlti

ſũt qͥ nõ ꝑueniũt ad btitudinẽ.ſi igi᷑ cadẽ ẽ oim aia.

nulli btificant᷑.S fruſtra fctũs ẽ hõ.fruſtra factꝰ ẽ eti/
am totꝰ mũdus.Kt ſi hoc ẽ oino falſuʒ et impiũ. falſũ
et iĩpiũ vnã aiaʒ cẽ in pluribꝰ. ad pᷣdictoꝝ intel
ligẽtiã ẽ notãdũ ꝙ in hac qõe multi phantes multa
dixerũt falſa ct vana.Quidã cm̃ phᷣi cree i ſerũt non
ſolũ eãdẽ eẽ aĩaʒ in oibꝰ hõibus. etiã in oibꝰ aiali/
bus.crediderũt cm̃ aiaʒ nõ eẽ aliud qᷓ; deũ.et hꝰ poſi
tionis fuit Pitagoꝛas et Varro.ſicut dicit Aug.in

li.de ci.dei.de Narrone.Maxie aũt hoc putauerũt

de aia huana ꝓpter ſui dignitatẽ et ſpnalitatẽ q;tum
ad intellectũ agẽtẽ.qtũ vero ad intellectũ poſſibiles
crediderũt eẽ idẽ qdð vle.qꝛ aia põt recipere oĩa.et ita

denudata ẽ a foꝛmis oibꝰ.hoc aũt ponere nõ ẽ phia.

mãifeſta inſipiẽtia.Cũ em̃ aia ſit variabilis et trãſ/
mutabilis.et bonitatis et malicie ſuſceptibilis.oino
de eẽ nõ pᷣt. Cũ iteꝝ ſit foꝛma nobiliſſima int᷑ natu/
rales fonnas dãs actũ et cõplemẽtũ coꝛpi.et diſticta
ab alijs foꝛmis naturalibꝰ.yle eẽ non pᷣt. ¶ Atij aũt
glit᷑ opinati ſũt ꝙ aia hũana ſiue itellectualis ſᷣm qð
intellectualis ẽ.vna ẽ in oibus.nõ ſolũ qᷓ;tũ ad intel/
lectũ agẽtẽ.ᷣ etiã q;tũ ad intellectũ poſfibilẽ.Et rõ q̃

mouit ad hoc ponẽdũ fuit ip̃ius aie imaterialitas et
icoꝛruptibilitas.Oꝛ em̃ imaterialis ẽ.et a coꝛpe noen

depẽdẽs.p coꝛpꝰ nõ pᷣt indiuiduari.cũ nec ſit coꝛpꝰ

nec virtꝰ in coꝛpe vt dicit phᷣs.Cũ ſit icoꝛruptibilis
nõ indiget multiplicari.cũ vna nũcro cõſeruari poſ-

ſit. Et hec fuit poſitio cõmentatoꝛis.ſuꝑ li.ð aia quã

etiã vult iponere Ariſto.et trabere ex vbis ſuis.tum
qꝛ ponit mũdũ eternũ.et ita hõies innũerabiles pꝛe/

ceſſerũt.tũ etiã qꝛ ponit ꝙ nulla ſit ſuba ſpnalis q̃ ñ
hẽat coꝛpus mouere.ꝙ ſi diuerſe aĩe eẽnt in diuerſis

hbõibus. aliqñ ceſſarẽt ab actu mouẽdi cũ ſepãt᷑. eẽnt
etiã infinite actu.cij motꝰ celi nõ habucrit pᷣncipiuʒ

e ꝓpoꝛtionabilia. nec perfectibile
excedit perfectionẽ.nec perfectio ipſuʒ perfectibile.

O

ſm phᷣm.Ad vitandas aũt obiectiões in ↄtrariũ ad

quctas diſtinguit cõmẽtatoꝛ tres pꝑtes in hũana aia.
cuius vᷣba ſunt hec ſuꝑ.iij.de aia.Opinãdũ ẽ ꝙ i aia

ſunt tres ꝑtes intellectus.qꝝ vna ẽ intellectꝰ recipi/

ens.ſcda aũt efficiẽs.tertia aũt factũ.et due illaꝝ ſũt
eterne.ſcʒ agẽs et rcipiẽs.tertia ẽ generabił et coꝛru⸗/
ptibilis. Aniaʒ ãt terciã quã dicit generabilẽ ⁊ coꝛru
ptibilẽ vocat intellectũ paſriuũ.et illud dicit ꝙ nibil

aliud ẽ q́; imaginatio. Vñ poſtmodũ ſubiñgit. Intel

lectus boſſin⸗ E coꝛruptibilis.et abſqʒ hoc nihil intel
ligit. Per intellectũ ãt paſſiuũ intelligo vtutẽ imagi
nariã.vñ vult dicere.q; ſicut in viſu ẽ coloꝛ.et ẽ lux.?⁊

ẽoculus vidẽs.ſic in intellectu ſe bʒ ꝙ ſpẽs imagina

rie ſũt ſicut coloꝛ.intellectꝰ agẽs ẽ ſicut lux.intellectꝰ
paſſibilis ẽ ſicut oculꝰ.et ſicut ex curſu illoꝝ triũ effi
cit᷑ viſus.ita ex curſu illoꝝ triũ efficit᷑ intellectꝰ.Et ſi
cut ex diuerſitate vel defectu coloꝛis cauſat᷑ diuerſi-
tas vel defect actus videndi.ſic ex diuerſitate exrñte
in ſilitudinibꝰ imaginarijs vel imaginatione cauſat᷑
diuerſitas in intellectu pluriũ.et defectꝰ etiã actꝰ in/
telligẽdi in eodẽ hõie.qꝛ nibil intelligimꝰ niſi in fan
taſmate.ect ꝓ tãto dicit phᷣs coꝛrũpi ĩtellectũ quodã
interius coꝛrupto.intellectũ inq; nõ quẽlibet.ſᷣ̊ ade⸗
ptũ.⁊ ꝑ hec q̃ dicta ſũt nitit᷑ declinare incõueniẽtia

qᷓ̃ ad hac opinionẽ ſequunt᷑.Quãtũcũq; ãt bãc opi/
nionẽ coloꝛet.peſſima ẽ et heretica.Eſt em̃ otra xpᷣia
nã religionẽ dñ aufert meritoꝝ retributionẽ.q̃ non
eẽt ſi oim aia vna eẽt.Eſt etiã cõtra rectã rõnesʒ.Pla

—

“

nũ ẽ em̃ ꝙ aia itellectiua ẽ ꝑpfectio hõis ſᷣm ꝙ homo.

Si g hõies nõ ſunt diuerſi ſolũ ſᷣm ꝙ aĩalia ſᷣ ſᷣm q
hõies.nõ ſolũ hñt diuerſas imaginatiões et aias ſen

ſibiles.ĩmo ctiã diuerſos intellectꝰ et aias rõnales.

Eſt eti ↄtra ſenſibilẽ expientiã.qm diuerſi hõies di
uerſas hñt et cõtrarias cogitatiõcs et affeciiões.O?
ſi tu dicas ꝙ hoc venit ex diuerſitate ſpẽꝝ exñtiuʒ in

imaginatiõe.hoc nihil ẽ.qꝛ nõ ſolũmõ diuerſificant᷑
in his itelligibilibus q̃ extrabunt᷑ a ſenſu.imo ctiã in

his qᷓ ſi Hreiuepnaon imaginationẽ.ſicut ſũt vᷣtutes
q̃ intelligunt᷑ ꝑ ſuã cẽntiã.nõ ꝑ ſpẽm imaginariã.ſi/
cut etiã ẽ ipᷣe deꝰ quẽ q̃dã diligũt.qͥdã cõtnũt.Hãc
igit᷑ poſitionẽ repudiado tanq́; hereticã ⁊ falſaʒ.dð.
ẽßm fidẽ et veritatẽ ꝙ diuerſi hõies diuerſas habẽt
aias rõnales.et cõcedẽde ſũt rões hoc ꝓbãtes.Ad
illud ãt qdð pᷣmo obẽ in cõtrariũ q; intellectus nõ de/
pẽdet a coꝛꝑc.igit᷑ ab eo nõ pᷣt indiuiduari.dðᷣ ꝙ in/
tellectus indiuiduat᷑ p̃m coꝛpis indigẽtiã.nõ tñ eiꝰ

*

indiuiduatio ẽ a coꝛpe ſᷣ a ꝓpꝛijs pᷣncipijs.materia
ſcʒ et foꝛma ſua.q̃s ð ſe hʒ ſicut in ſe ſubſiſtit.ſicut deo

terminatũ eſt ſupꝛa. ¶Ad illud qd obẽ ꝙ vna aia pᷣt
ꝑficere diuerſa mẽbꝛa.dd.ꝙ non ẽ ſunile ꝓ eo ꝙ oia

34

mẽbꝛa cõtinuant᷑ et reducunt᷑ ad vnũ pᷣncipalc mẽé/

bꝛum in coꝛꝑe.mediãte quo ẽ defluxus.motꝰ.et ſen⸗

ſus ad alia mẽbꝛa.vt ptzʒ in coꝛde.diuerſoꝝ ãt hoim

coꝛꝑa nõ ↄtinuãtur nec reducunt᷑ ad vnſ membꝛũ.

et iõ non pñt habere vnã ꝑfectiones.Ad illud qd

obꝛ ꝙ multiplicatio nũeralis fit ꝓpter cõſeruationẽ

ſpeciei.dð.ꝙ ſicut in pᷣcedentibus dictũ ẽ.hec non ẽ
tota cauſa nec pᷣcipua.iĩmo pᷣncipalis rõ ẽ ad manife

ſtationem bonitatis diuine.et hec pᷣcipue ẽ in aiabꝰ

q̃ multe ſunt.vt eis diſtribuat᷑ gratiaꝝ dei multifoꝛ

mitas.et cõpleatur illius ſuꝑne ciuitatis integritas
et numeroſitas ſid illud quod obijcitur ꝙ anima
recipit foꝛmã vniuerſalẽ vt ẽ vniucrſał.dð.q ⁊ ſi illa

quã aia recipit ſit vlis per indifferentiam ga multa

36

„

„

—

ſingularia cognoſcenda. tñ reuera illa ſpẽs ꝗᷓ ẽ in aia

eſt quoddã accñs ſingulare qᷓ qualificat et diſponit
ip̃am animã ⁊ in diuerſis aiabus diuerſificat᷑.ſicut
ſciẽtia ꝗᷓ in diuerſis cognoſcẽtibꝰ ẽ alia et alia.q;uis

3y ſit de re vnica. Et p hoc patet rũſio ad ſequẽs qñ di/

cit᷑ ꝙ ad actũ intelligẽdi requirit᷑ ꝙ ex intellecto ⁊ in
telligẽtie fiat vnũ.boc intelligit᷑ q̃tũ ad ſpẽm qᷓ vnit
intellectui.nõ q'tum ad ipᷣm obiectũ extrinſecũ.illa
aũt ſpecies ꝗᷓ intellectui vnit᷑ hʒ cõpationẽ ad intel/

——

lectũ in quo ẽ.et ad obiectũ ad qd c.et qð repᷣſentat.

cet q́;uis in cõparatione ad obiectũ habeat vnitatem

q̃damõ in diuerſis cognoſcentibꝰ.qꝛ ad idẽ inquãtũ
eſt ratio et ſimilitudo eiuſdẽ.tñ in cõꝑatiõe ad aniaʒ
in qua ẽ habet diuerſitatẽ.Et põt poni exempluʒ de

ſpeciebus receptis in duobꝰ ſpeculis.vel in duobus

38

oculi illud qd obẽ ꝙ ſube ſpũalis officiũ ẽ mo
uere coꝛpus.dð.ꝙ illud argumẽtũ duplicit᷑ deficit.
Pꝛimũ quidẽ qꝛ ꝓpter hoc nõ eſt ſuba ſpũalis pᷣnci
paliter facta.ceſſabit em̃ omis motus.qdð ignoꝛauit
phᷣs. vñ vana ẽ rõ ſua qñ affũpſit nũcꝝ motoꝝ vᷣm

numeꝝ mobiliuz ⁊ motuũ.mlto em̃ ſũt płes ãgeli qᷓ;

ſint oꝛbes ꝗᷓ mouent᷑.nõ em̃ facti ſũt ad h.ſ ad fruẽ

dũ deo. Deficit etiã in hoc ꝙ et ſi aia ſepet᷑ a coꝛpe.
reſumet tñ aliquãdo coꝛpus ſuũ ꝑ reſurrectionẽ qð
phs etiã ignoꝛauit.et iõ non ẽ mirum ſi in hmõi de/

‚/ *

fecit. neceſſe eſt em phantẽ in aliquẽ erroꝛẽ labi. niſi

adiuuet᷑ ꝑ radium fidei.
Queſtio.ij. e

¶ Vtrũ anime omniñ fuerũt ſimul pducte. Et ꝙ ſic vi

der Job. xl. Ecce behemoth quẽ feci tecũ.g Job fa/
ctus eſt ſimul cuʒ lucifero.ſᷣ non ẽ factum coꝛpus.g
facta aia. anima Job facta ẽ ſimul cũ lucifero.g

pari rõe et alioꝝ aie hominũ ꝓducte ſunt in pꝛimoꝛ

dio ¶ Item ãgeli ſimul ꝓducti ſunt et coꝛꝑa celeſtia
ꝓptẽr imoꝛtalitatẽ et incoꝛruptibilitatẽ.ſi &̊ anie rõ/
nales ſunt hmõi.vi.⁊c. ¶ Itẽ anime om̃s equalis ſũt
durationis cũ ãgelis ex pꝑte pꝰ.g pari rõne vẽ ꝙ ðbe/
ant eẽ cqualis duratiõis ex ꝑte ante.g̊ oẽs ſimul cuʒ
angelis fuerũt create¶ Iteʒ non ẽ anima ꝓpt᷑ coꝛpꝰ
ſ coꝛpus ꝓpter animã. potius coꝛpꝰ deberet foꝛ⸗
mari ᷣm exigentiã anie q; aia ꝓduci ſᷣm exigentiam

coꝛpoꝛis. illud ad cuius exigetiaʒ fit alterũ pꝛiꝰ eſt.
G qꝙ; om̃s anie anteqᷓ; ſua coꝛꝑa ſint ꝓducte fuer̃t.

tem repimus ſpũm qui ꝑ naturã ſuã ẽ oino ſeꝑa
tus. et ſpm̃ qui ꝑ naturã ſuã ſemꝑ eſt coniũctꝰ.ꝗ vr
ꝙ ſit repire ſom̃ qui ſit natus eẽ ſeꝑatꝰ et ↄiũctus.ta
lis ãt nõ ẽ niſi aia hũana.j̊ ſi aia huůana ð ſua natura

₰

56 ſeꝑata. vꝛ ꝙ ſepatim a ſuis rorpoite⸗ debueft

ſaret en ſil.
facte iunt ſigillatim et ſucceſſiue ſicut et coꝛꝑa

cręeate ſimul

oppoſitũ arguit᷑ ſic in ps. Qui
inxit ſigillatim coꝛ.e.glo.exponit id ẽ animas die
te⸗
Aug.in li.de eccłvog.Lenendũ ẽ ꝙ animę nõ ſunt
¶ Item boc vr ratiõe. Si aie eẽnt create

a natura.aut baberẽt vſuʒ rõnis.aut nõ.Si nõ.que⸗

ro quid impediret.et cũ nõ ſit dare. reſtat ꝙ ſi ſimul

condite fucrunt.ſtatim habuerũt vſum rõnis.⁊ ſi h.
g merucrũt vel demeruerũt.quoꝝ vtrũq; eſt contra

EPyr NRo · ix. Anteq́; boni vł mali aliqͥd egiſſent.⁊c.

tẽ ſi anime fucrũt ſimul create.aut volũt venire

ad coꝛpus.aut nõ. Si volunt. cum coꝛpa illa ſint in/

fecta et penalia. ſunt impic et ſtulte cũ veniãt volũ

tarie ad cõtrahẽdã culpã et penã. Si nolũt et mittũ

tur in coꝛpa. cum ſint innocẽtes fit eis iniuria. duʒ

Ante infligit᷑ pena q́; omittãt culpa ¶ Itẽ aia qdiu

eſt in coꝛpe.mole coꝛpis grauat᷑. melius eſt ei et ꝑp/
fectius ẽ eẽ extra carnẽ qᷓ; in carne.ſᷣ nõ ẽ oꝛdo ſ per/
uerſio ꝓcedere ad ſtatũ minus ꝑfectũ a ſtatu magis
pfecto.ſi igĩ᷑ deus et natura oꝛdinate facit quicquid
facit.nec oꝛdine nature nec puidẽtie diuine decʒ ani
mas ſimul creari et poſtmodum coꝛpoꝛibus vniri.
Ad hoc etiã faciunt rationes q̃ ſupꝛa dicte ſunt de
anima Ade.vbi oñditur ꝙ anima creata fuerit i coꝛ
poꝛe et non antc. ¶ R.ad pᷣdictoꝛũ intelligentiaʒ eſt
notandũ ꝙ circa hoc triplex eſt modus dicẽdi. Anꝰ
m eſtimationẽ aliquoꝝ ph̊oꝛum.alter ſᷣm inuentio
nem quoꝛundã hereticoꝝ.tcrcius ſᷣm inſtructioneʒ
ſanctoꝝ et doctoꝛum. Pꝛimus modus dicendi eſt ꝙ

anime fuerunt ſimul create in ſtellis cõpibus.⁊ poſt

foꝛmatis coꝛpoꝛibus ſibi ydoneis ad hec coꝛpoꝛa vi⸗
uificanda deſcendũt per lacteum celum et alios oꝛ⸗
bes planetarũ.et poſtmodũ coꝛruptis coꝛpoꝛibus il
luc reuertunt᷑.et poſtmodũ loco ſuo et tẽpoꝛe iteruʒ
deſcendunt.et cum deſcendunt obliuiſcunt᷑ pꝛiꝰ co/
gnitoꝝ.et cum aſcendunt obliuiſcunt᷑ maloꝝ que in
coꝛpoꝛe habuerunt.Hec autẽ poſitio Platonis fuit
et ſuoꝝ ſequacium.et hanc multuʒ nitit᷑ appꝛobare
Macrobiꝰ explanãs ſomniũ Scipionis.Sed vere
iſta poſitio plus eſt ſomniũ q; aliquod dictũ autenti
cum. Pꝛimum quidem qꝛ talis creatio et deſcenſus

59

ct aſcenſus nulla omnino põt habere certitudinem.

cum nemo poſſit hoc conuincere ratiocinando. ne-

mo etiam ſit qui poſſit dicere ſe taliũ recoꝛdari.Se/

cundũ vero qꝛ manifeſtã cõtinet abſurditatem.quia
dum ponit talẽ animaꝝ circulationem.ponit ꝙ ani/
ma nõ ſit vera coꝛꝑis pꝑfectio.cũ pᷣmꝰ actꝰ in ꝓpꝛia
materia hẽat fieri. Ponit etiã ꝙ nulla poſſit eẽ btitu
do. cũ illa ñ ſit vbi nõ ẽ ꝑpetuitas ⁊ certitudo.ſiẽ oñ⸗
dit Aug. de tri. xiiij. Scos modꝰ dicẽdi ẽ ꝙ aie hũa⸗/
ne ſił fuerũt create in celo cũ ãgel.vtpote qꝛ ſũt eiuſ/
dẽ nature.et poſtmodũ ad ſuggeſtionẽ dei tenebꝛaꝝ

peccauerũt.et merito illiꝰ peccati in coꝛpa ſũt detru

ſe tanqᷓ in carceres vt ibi purgent᷑.et cũ purgate fue
rint ad celeſtẽ patriaʒ reuocent᷑.Hec aũt poſitio eſt
hereticoꝝ qui dicunt᷑ manichei.et nõ ſolũ ẽ cõtra fi/
dem catholicã.ſ etiã cõtra phiaʒ.et etiã ſenſibilẽ ex/
periẽtiã. Contra fidẽ catholicã ẽ cũ ponat aias ante
peccaſſe qᷓ; coꝛpibꝰ ent vnite.cũ dicat aplus de Ja⸗
cob.⁊ Eſau Ro.ix.Anteqᷓ; aliquid boni et mali egii/
ſent. Ponit etiã nullã animã danari finalit.et ita ti/
moꝛẽ dei aufert de coꝛde. Contra phiaʒ ẽ duʒ ponit
aias circuire diuerſa coꝛpa.cũ ꝓpꝛia foꝛma in ꝓpꝛia
materia hẽat fieri.dũ etiã ponit ꝙ coꝛpus cõpat᷑ ad
aĩaʒ nõ ſicut ꝑfectibile ſᷣ ſicut carcer.ꝙ ſi veꝝ eſt. hõ
non ẽ vᷣa ſpẽs.cũñ ex aia et coꝛꝑe non fiat vnũ.Cõtra
rõeʒ et ſenſibilẽ exꝑientiã ẽ.quia videmꝰ aiaʒ quãtũ
cũq; bonã nolle a coꝛpe ſeꝑari.ſᷣm ꝙ dicit Apls. No
lumꝰ expoliari ſ̊ ſuꝑueſtiri.qð mirũ eẽt ſi ad coꝛpꝰ
naturalẽ aptitudinẽ et inclinatiões nõ haberet ſicut
ad ſuñ ſodalẽ.ſ̊ ſicut ad carcerẽ. Nidemꝰ etiã q ni/

hil nouimꝰ niſi ea q̃ pꝛiuſqᷓ; nati ſumꝰ didicimus.qð

nõ ect ſi aie nr̃e a pᷣmoꝛdio create fuiſſent.⁊ ĩ celo pec

caſſfent.multa em̃ alia ſcirent. Oꝛ ſi tu dicas ꝙ mole

coꝛpoꝛis oppꝛeſſe obliuiſcũtur.quero tunc quare in
ꝓceſſu tpis nõ recoꝛdant lig. Terciꝰ modꝰ dicẽdi
E ꝙ aie ñ ſũt ſil creatc.ſ̊ᷣ ſucceſſiue ꝓducũt᷑ i ſuis coꝛ/

pibꝰ.⁊ i h oſẽſerũt oẽs catholici tractatoꝛes.⁊ adeo

certũ ẽ ꝙ ñ licz alicui dubitare de aĩabꝰ alioꝝ hoim
ab Adã. Mã ð anima Ade vꝛ dubitaſſe Aug.ſuper

sunſ
4

atnhe
le he
orbne,n
ͦgnis nii
ii ultf
ltint ſe
mbignen
Eemenfrq
litnmii tſt
Maraitoe
iiti ge⸗
nAtciinco⸗
iutideitsl
gunfißſirgt
idcem o
tiltſerchen
Pttolaſenti
nbcon i vige
clocnik n⸗
ſi.ſtcligunt
Norcetpisſas
it nhjeliet
ildetgapic
ſhnut cop
uneq̃tos o⸗
Niftantſimi
N bddt
lul urri
hieiſdenei⸗
figipiſtſimla
kpenͤttiain
—
öſteſcnon
hetſdst
püiſin
gtitcnui⸗

—

=

Mticſsan
niegannhan
iitfininnöitni

bleſtlien

kſtiaſt
üimni⸗
e

. ſcetcit

cſhctgnig
w chuigi,
Auiſninlrg
eit n
ni chnisn
citinmnn
w
mſi⸗
jig gaeſtut
gitäneui

„9

Guc iliin⸗

— =
=

enilſta

Giimmriun
tünuprN ,
Ehnmaii,
Mun itlicint⸗
rmbimmi
Fuſemnh
eg ansck
r gir
nfrfuh⸗
nceoine

nec deliberatio veniẽdi vł nõ veniẽdi ad coꝛpꝰ.Alia

geñ. ad at.vtrũ fuerit ante coꝛpus vel in coꝛpoꝛẽ
creata.de iſtis ant nõ dubitat.ĩmo impꝛobat ꝙ; ante
coꝛpus ꝓducte fuerũt duplici roe mouẽte circa aias
alioꝝ boiʒ.quaꝝ nulla repit᷑ in aia ade. Pꝛia ẽ ꝙ aie
cũ coꝛpibus vniunt᷑.oꝛiginalẽ culpã cõtrabũt et infi
ciũt᷑ ita ꝙ nullã hñt culpã actualẽ. in eis nec meri⸗
tũ nec meritũ potuit pᷣced. nec liberi arbitrij vſꝰ.

vero rõ c.qꝛ aienr̃e a ſua pᷣma oꝛigine ſũt ignoꝛãtes.
nec nouerũt iſta q̃ ꝑ ſenſus addiſcũt.nõ em̃ addiſce-/
reẽ reminiſci.vt ꝓbãt ſcti et phi.et iõ aie noſtre bach
duplici de cã nõ pñt dici ante coꝛpa paucte en Poc
ignoꝛãtiã.tũ ꝓpter oꝛigialẽ culpa.q̃ꝝ neutra
aia Ade qñ in coꝛpꝰ fuit infuſa.⁊ iõ magis de illa du

bitauit qᷓ; de iſtis. Pꝛobabiliꝰ tñ ẽ de illa dicere ſicut

4⁰

41

ſupꝛa onſuʒ fuit ꝙ fuerit creata in coꝛpe.de iſtis aũt
nõ ſolũ debemꝰ opinari pbabilit ᷣ etis cogimur cre
dere fideliter. ꝙ an coꝛpus create ũ fuerũt. ⁊ boc om
nes catholici ſentiũt tractatoꝛes. ⁊ ſic qũ inuenit᷑ au
toꝛitas eoꝝ q̃ videat᷑ aliud ſonare.pie intelligẽda ẽ.
qꝛ vei loquit᷑ ̃m alioꝝ opinionẽ.vel ſi pᷣin ꝓpꝛiã lo
quit᷑.itelligunt ꝙ aia pꝛiuſq;; coꝛpi vniat᷑ creata ſit.
non oꝛche tpis ſed nature.et ſic intelligẽda ſunt vᷣba

—

Hꝛeg. naʒã eni.et vba Dam̃.⁊ vᷣba Aug.ĩ li.ð aia et

ſpñ.qᷓ dicit ꝙ cupiditas et iraſcibilitas pᷣus inſũt aie

i ipa vniat . oibus em̃ iſtis mag notat᷑ oꝛ
do nature q; tꝑis Cõcedẽde ſũt igit᷑ rões oñdentes
ꝙ aie nõ fuerũt ſimul create. illud qd obẽ pꝛi-
mo de Job dð.ꝙ tecũ nõ dicit ibi aſſociationẽ qtuʒ
ad ſimultatẽ duratiõis.ſᷣ dicit cõfoꝛmitatẽ ĩ ꝑticipa/
tiõe mõis.qſi diceret. feci tecũ.i.ſleʒ tibi. Ad illʒ qð
obĩ ãgeli ſũt ſimul creati qꝛ incoꝛruptibiles.dd.ꝙ

iſta nõ ẽ rõ tota.ſᷣ 4 ſunt incoꝛruptibiles ſᷣm q; non

42

ʒy ſuccefſued

44 cedat in itẽtione. hʒ tñ ſcqͥ in cxecutiõe.

bñt indinatiõcʒ ad alicuiꝰ alteriꝰ rei ꝑfectionẽ. ania
vo cũ ſit ꝑfectio coꝛpis.naturalẽ bʒ inclinationeʒ ad

coꝛpus.et io quis ſit incoꝛruptibilis et a coꝛpe ſepa/

bilis.dʒ tñ tũc ꝓquci qñ facta ẽ foꝛmatio coꝛpis ᷣm
exigẽtiã indinatiõis a coꝛpus quã non ẽ ponere in
ggelis.Qui aũt hãc inclinatiõeʒ negat eẽ in aiabꝰ in
diget fan Adiluda obẽ ꝙ ois aie duratio a ꝑte
poſt ẽ eq̃lis duratiõi ãgeli. et a pte añ.dð.ꝙ nõ ẽ ſi-
mile. qꝛ duratio euiterni a ꝑte pꝰeſt infinita.et infini
tũ infinito nõ ẽ maius.et io nulla ſuba ſpñalis incoꝛ
ruptibilis pᷣt aliã excedere qtũ ad durationeʒ ex pte
.q;tum aũt ad duratiõeʒ ex ꝑte añ ẽ finitas.⁊ ex il
a pte põt e exceſſus.et excedit duratio angeli dura
tionc aie ꝓpt᷑ naturꝗ aie ꝑ quã bʒ vniri ꝓpꝛio coꝛpi
vt hfeeritl E qꝛ coꝛꝑa nõ decuit ſil eẽ ſᷣ ſuccemiue
ꝓduciſpũs ſit humanos oꝑtuit nõ ſimul pduci ſᷣ
d illud að obẽ ꝙ coꝛpꝰ ẽ ꝓpt᷑ aiaʒ. dy.
ꝙ verũ cẽ. tñ nõ oꝑtet ꝓpter hoc qꝙ ania pᷣcedat ym
rem. b ſolum ſm intentiõeʒ e ne 5.
ill ꝗ
obẽ q deberet eẽ ſpũs qͥ mõ ſit ſepatꝰ mõ cor iunct?.
dðᷣ.q illa cõbinatio ñ ẽ ↄgrua. NHec dz eẽ pꝑ naturaʒ.
ſpns em qui naturalit᷑ oiungit᷑ coꝛpi nunq natus ẽ
a coꝛpe ſepari. Nec r penã peccati.cũ em̃ ſit ico2
ruptibilis m naturalẽ inſtitutiões.dʒ ei aptari coꝛ/
Pus incoꝛruptibile. cũ ñ poſſit ab eo ſepari abſq; do
oꝛe.et ideo illa tercia dꝛa ſpũs nõ dʒ naturalit᷑ repi-
ri. Poſſet tñ dici ꝙ cõpetẽtius ẽ animã manere poſt
coꝛpus qᷓᷓ qte.qꝛ icoꝛruptibile neceſſario excedit coꝛ/
ruptibile duratiõe ex pte pꝰ.ſj cõmetiri ſe põt dura⸗
tione ex ꝑte ante.et hoc quidẽ deccbat eẽ in aia ⁊ ooꝛ

it in

per deductionẽ ad incõueniẽs.aut em̃

—.

ta põt eẽ.

dhe.cñ ꝓpoxtio debeat eẽ pfectiõis ad pfectibile qus⸗

¶ Suppoſito ꝙ aie ꝓducant᷑ ſucceſſiue. vtu aia röéna

ſit ex traduce. Et ꝙ ſic vꝛ geñ. xlvij. Oẽs gie q̃ egreſ-
ſe ſunt de femoꝛe Jacob lxxij. Si tu dicas ꝙ aia non
ſtat ibi ꝓ ſuba rõnali ſᷣ p vita carnali ſiue boie exte-
rioꝛi. Obꝛ de geñ.ij. ꝙ in foꝛmatiõe mulieris nũqᷓ; dꝛ
ꝙ deus inſpirauerit in eã ſpiraculũ vire. g vꝛ ꝙ tota
mulier deaam ducta fuerit qtũ ad aiaz et qᷓtuzʒ
ad co us Ytẽ ae Eph.ij. Maſcimur oẽs natura i
lij ire.ß nõ ſumus filij ire ex ꝑte carnis ᷣ ex ꝑte anie.
nec ſumus filij ire. niſi qꝛ ſumꝰ filij Ade. aia nfa pꝓ
cedit ex aia Adeiſtẽ bocipᷣm v rõe.acrus genersn
diẽ entis cõpleti.tũc em̃ vnũquodq; cõpletuʒ ẽ cbuum
p̃·ht generare tale qᷓle ip̃m ẽ.ſ̊ aia humana inter omẽs
foꝛmas naturales ẽ pfectiſſima. ſi alia foꝛma natu
ralis hʒ potẽtiã multiplicãdi ſe in diuerſis materisss.
ſicut vna flãma in diuerſis candelis. multofoꝛtiꝰ? B
v eẽ in aia rõnali. vis generatiua pꝛincipal=ꝛre
ſidet penes aiazỹ. g ſi hõ generat bominè. cñ genera/
tio cõſiſtat in pductiõe ſimił pᷣncipalius ꝓducit ani
mã ꝙᷓ carnẽ. ſi caro Eex carne.multofoꝛtiꝰanima ẽ
ex traducetẽ eque magna vel maio: congruẽtis
eſt homis ad hominẽ qᷓ ſit bꝛuti ad bꝛuth.et ꝑfectiooo
eſt vis generatiua in homie ꝙ ſit in aliquo bꝛuto ani

mali. ſi ̊ bꝛutum totaliter pot ꝓducere bꝛutũ.⁊ qu"’ũãa

tum ad animã. et quãtum ad coꝛpus.non eſt neceſſe
animã bꝛutoꝝ creari.multofoꝛtiꝰ vẽ q; anima rona
lis poſſit traduci.et ꝑ coitũ ſeninan Pin hoc vẽ
duen nima röna?ß
eſt ꝑ ꝓpagationem.aut ꝑ creationẽ. Si p. ꝓpagatio
nem. habeo ꝓpoſitum ſcʒ ꝙ ſit ex traduce.Si p crean

tionem.cum deus cuiꝰ ẽ creare nibil poſſit vel debe⸗

at inoꝛdinate facere. vẽ ꝙ ſicut adultero nõ dat gra
tiam q immediate ꝓcedit ad ipᷣo.ſic etiam coꝛpi er
adulteriũ generato nõ debeat ifundere animã.q; ſi

infundat. vꝛ eſſe repᷣhẽſibilis et acceptare coitũ a. uil

terij./QÆtiontra. yſa. lvij. Omnẽ flatum ego feci.con

ſtat ꝙ de flatu coꝛꝑali non intelligit. gᷓ de flatu ſpiri
tuali qui eſt anima rationalis. ſi ſolus deus inſuf
flauit in faciem Ade rdeun vite.ita cxeat animagz
cuiuſlibet homis· Itẽ
lus intellectus intrat ab extrinſcco.ſ̊ ſi traduceretur
non intraret ab extrinſeco.g anima rõnalis non Eex
traduce.¶Gtem rõne vẽ. omne qd ẽ per naturã pꝛo⸗

pagabile.eſt ꝑ naturam coꝛruptibile.ſᷣ anima ratio/

nalis ſᷣm phos.⁊ ſm etiã omes leges et ſectas eſt in
coꝛruptibilis.g̊ non eſt ꝑ naturã ꝓpagabilis.g non
eſt ex traduce. Se ſi anima ẽ ex traduce.aut Fani
ma eſt ex carne.aut anima ex anima. Ex carne eẽ nõ

poteſt. qm impoſſibile eſt ex coꝛꝑe ficri niſi coꝛpus.

anima autem eſt non coꝛpus.ſicut multiplicit᷑ ꝓbat
phᷣus et Aug. Si ex anima. aut eroc toto. aut ex p
te.Ex ꝑte non.quia anima ẽ ſimp i ex toto.e
go cum aliquis generet aliquẽ cum det ci totã ani⸗

mam ſuam deſinit babere animã.⁊ deſij it viuere q;

ſi boc eſt manifeſte falſum. patet 4t anima ra
tionalis cum ſit ſubſtantia per ſe exiſtens et incoꝛru⸗
ptibilis habet materiam et foꝛmam.ſicut ꝓbatum ẽ

ſupꝛa. cum ergo pꝛoducitur. aut ꝓducitur ex mate-

ria pᷣiacẽte.aut ſimul cũ ip̃a ꝓducit᷑ ſua materia. Si
ſi cũ ipa ꝓduci᷑ ſua materia. neceſſeẽ vt ꝓducat

pbᷣs in. xvj. de anialibꝰ. So⸗

ex. Si ex toto. err2·

ex nibilo. a ſolo deo. Si ꝓducit᷑ ex materia Sacne

R

Ali.

2 êòõẽſꝭ

——

alau dignitatẽ. qꝛ cum aia ſit imago vei et nata ime⸗

xx q̃ro & illa materia. aut ẽ coꝛpalis. aut ſpnalis. S¶ diate ferri in deũ. et btificari in ipo diligẽdo eñ exto
erPalis⸗er ea nõ pt fieri aia. Si ſpnalis.aut bʒ foꝛ/ to coꝛde.totũ ſuũ eẽ imediate dᷣbuit ab ipo bꝛe.vt ip
mna aut no. Si no quõ pot eẽ in rep natura ſine foꝛſuʒ ex toto coꝛde teneret diligere Decuit etia boc p
ma. cn oẽ eẽ ſit a foma. Si bʒ. S vel ent agelus. ve pter aiaꝝ imoꝛtalitatẽ.cũ em ſolus ven ſit beat vl⸗ Puſn
Aaia. Mõ ãgelus cõſtat. 5 aia. ex eodẽ nõ fit idẽ nu/ tã in ſemetipo.et vitam indeficiẽtẽ. ſolus ẽ q pᷣt ꝓdu ſn/ine
Mero.ẽ ex ea nõ pt fieri aĩa¶ Itẽ ſi aia rõnalis ect ex cere pᷣncipiũ vite ꝑpetuũ.cum igit᷑ res incoꝛruptibi/ amn fuft
traduce. neceſſario opteret tuc veſcindi qñ deſcindi᷑ lis ſubſtatificari non poſſit in materia trãſmutabili. ctennt
ſemẽ.S multa ſemia ſũt q̃ nunqᷓᷓ ꝑpueniũt ad oꝛgani ⁊ opatio creature ſit ſuꝑ materiã trãſmutabileʒ. im⸗ Ptinnt
Satiões imo plura efindunt᷑ ad foꝛmã ꝓducat᷑. poſſibile ẽ aliquã creatur aiarn ronalẽ pducerc ct tin
S vel eẽnt aie rõnales ſine coꝛpibꝰ.vel piret taà nobi iõ eius Dauctigez de ſibi ſoli debuit reſeruare.Cö/ Cofenfit
iſis foꝛma. quoꝝ vtrũq; abſurdum ẽ dicere et impiũn. cedẽde ſunt igit᷑ röões ꝓbãtes ꝙ aie rõnales non ſint etrtner
A5 BBe. ad ßdictom int. ligẽtiã ẽ notãduʒ ꝙ circa bo ex traduce. a creatoꝛe¶ Rid illud qð obẽ i cõtrariũ 46 eoſte⸗
Iinriplex ẽ modus dicẽdi.Quidã nãq; dixerunt ꝙ ani de textu geñ. dð. ꝙ aia ibi accipitur ꝓ hbõie.et hõ dici nihimd
man pductio ẽ mediãte intelligẽtia. vt ſicut copus tur egreſſus de coꝛꝑe rõe ꝑtis coꝛpalis. HNec valet il⸗ ler on
celeſte ad ꝓductionẽ facit bumani coꝛꝑis.ſic etiã in- lud qð cõtra hoc obijcit ꝙ nõ dicit᷑ in ꝓductiõe aie nmuti
telligẽtia ad ꝓductionẽ aie. et boc plures ſenſerunt¶ Eue. inſpirauit in faciẽ e ⁊c.qꝛ cũ idẽ modus ꝓdu unto
ppi. ⁊ ſenſiſſe vẽ autoꝛ i libꝛo de cais. Rõ autẽ qᷓ mo cẽdi eẽt aiaʒ eue et anima enobratitrn 47 31
nit eos ad boc ponenduʒ fuit et diuia vnitas qᷓ non illud qð obz omes naſcimur natura filij ire. dð. ibß⸗
patiebat᷑ vt deꝰ imediate ꝓduceret multa.et diuina ẽ qꝛ aia cum vnit᷑ carni infecte. ſtatim inficit et cõtra i nios
imutabilitas qᷓ nõ patiebat᷑ vt deꝰ ꝓduceret noua. hit culpã oꝛiginalẽ.nõ q; ia traducat᷑S qꝛ traduci Wodime
5pᷣ h̊ tãq;ᷓ beretica abijciẽda ſũt et onſa ſũt eẽ falſa. ↄ. caro cui vnit᷑.quõ aũt hoc fieri poſſit infra determia na B
vi Zinb ill 8 cãis taqᷓ bereticum ẽ reſpuẽduʒ. bit᷑ cu aget᷑ de peccato oꝛiginali.. Ad üllud q obꝛ 49’,8
niſi qͥs intelligat ꝙ aia dicat᷑ creari ab intelligetia in & actus generãdi ẽ entis copleti.dð. ꝙ nõ ẽ cuiuſli i
hoc ꝙ aliquã illumiationẽ ſuſcipit mediãte ila. In/ bet entis cõpleti. eiꝰ rei q̃ hʒ naturã trãſmutabileʒ
telligẽtia em̃ ſᷣm phᷣm excedit aiaʒ in claritate cogni ex qua pᷣt ꝓduci.Et qꝛ aĩa nõ hʒ talẽ materiã.nõ pᷣt ſei⸗ e
tiois. et iõ dicit quidã ppᷣs ꝙ aĩa rõnalł creat᷑ in vm/ alia ꝓducere iuis ſit foꝛma cõpleta. illud qd 49 M 4)
bꝛa intelligẽtie. et ſenſibilis in vmbꝛa rõnalis.hoc ãt obẽ qꝙ; vis generatiua pncipaliter reſidet penes aiaʒ.
dictũ ẽ.qꝛ vna deficit a ꝑfectiõe alterius.non ꝙ vna dð.c et ſi ncipaliter reſpiciat aiaʒ ꝑ modũ mouent
HpVgucat᷑ ab altera. Eſt et aliꝰ modꝰ dicẽdi ꝙ aiarum et agetis pncipalit᷑ tñ reſpicit coꝛpus tanq; illud ex n
Hhaoductio ẽ ꝑ traductiõeʒ.vt aia traducat᷑ ex aia ſiut q̊ ꝓducit. et qm̃ deciſio põt fieri a coꝑe non ab aia. .
caro ex carne.⁊ ſiẽ ab vna cãdela accẽdũt᷑ multe.ſic binc ẽ ꝙ oꝛdinat᷑ ad pquctionẽ coꝛpis hũani.nõ ad
ab vna aia ꝑ ſui multiplicationẽ abſq; diminutione ꝓductiõeʒ aie rõnalis. Ad illð ꝙ obꝛ ꝙ bꝛutũ p̃t ꝓ g0
viuificant᷑ multa coꝛpa.et de boc aliqũ dubitauerüt ducere bꝛutñ. d. q nõ ẽ ſile. qꝛ aia bꝛuti eñ ſit fomna
chatholici tractatoꝛes. ⁊ Aug. maxie ſicut pʒ in li. ſu tm̃.et foꝛma coꝛruptibilis.pᷣt de potẽtia materie eclu
per geñ. ad lr̃aʒ. in li. li.ar.et in li.ftractationũ ybi ci. aia vo rõnalis cũ ſit hoc aliqͥd incoꝛruptibile. nec
eti dicit ꝙ nõ potuit ꝑuenire ad certitudinẽ iſtius educat᷑ de materia iacẽte.neceſſe ẽ eã ex nibilo edu
gqõnis. Ro aũt qᷓ potiſſime fecit eñ dubitare fuit traſ ci et ita creari. O aut nõ poſſit pduci ex materia pꝛe gyrniituch
fuſio oꝛiginalis peccati.verũtñ ipᷣe Aug. poſitionem iacẽti multiplicit᷑ oñdit Aug ſuꝑ Geñ.ad lr̃am.li.x. wancdi .
bãc expꝛeſſe repᷣbendit in li. de eccł.dog.cuiꝰ auẽtem q; illa materia pᷣeriſtẽs nec poſſit eẽ coꝑalis nec ſpi- “ h. .
mgf ponit in lra. ⁊ ipe iſtũ eundẽ modum impꝛobat ritualis. Kd illud qd obꝛ ð generato ꝑ adulteriũ. S4 liſe⸗ uu
ſupꝑ geñ. ad lr̃aʒ. Oſñ ſi ꝓpter oꝛiginale peccatũ ani/ Ddð.ꝙ in hoc oñdit potius laus diuie bonitatis qᷓ re nn cugoſt
ma trãſfundit᷑ ex aia. Aut aims xpi nõ eẽt de genere pꝛebẽſio.qꝛ beneficiũ qð diſpoſuit ſeruare ſiue conti odſatn
aliaꝝ aiaꝝ.aut habuiſſet peccatũ oꝛiginale.q vtrj nuare.pꝓpter peccata bominũ nõ mutat vel interrũ⸗ “ utear
q; falſuʒ ẽ et impiñ. Et ideo eſt tercius modꝰ vicẽdi pit.vnde cũ aia) infundit nõ ↄſiderat vitiũ.s cõſide- ſtmultin
catholicus et verꝰ ꝙ aie nõ ſemiant᷑.ſᷣ foꝛmatis coꝛ;⸗ꝛ rat naturã. Mec ẽ ſue de gratia qᷓ nõ reſpicit naturã Nruchlern
poꝛibus a deo greant᷑. et creado infundunt᷑. et inun Sbm ꝙ naturg eſt. magis :m ey ad deũ cõuerſa ẽ. Et uuntimn
dẽdo ꝓducunt᷑ aiaꝝ em̃ crcationẽ deus ſibi ſolum hoc patʒ rñſio ad obiecta.patẽt ctiã ea ̃ dicuntur le Nczen
debuit reſeruare.tũ ꝓpter eax imoꝛtalitates tñ ppt uin litter. ſunbid
. lnetio xix. de hominis duratioe et cõſeruatiõe quãtũ ad imoꝛtalitaten. uinthun
lent queri plura de pꝛimo hois ſtatu ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ ð hõis ꝓductiõe.i hac ꝑte agit 8 bois du . Giri
ratione et cõſeruatiõe. Et qm̃ bõ dupir bʒ in eẽ conſeruari.ſcʒ in ſe. et in ſuo ſili. in ſe x vitã et diuturni —
tatẽ. in ſili vo p filioꝝ ꝓcreationẽ.iõ ꝑs iſta hʒ duas. In pꝛima determiat de bois ĩmoꝛtalitate. In ſe ig turen
cida determiat de filioꝝ ꝓcreatiõe.j. di. xx. poſt bec videndũ ẽ qliter c. Pꝛima ꝑs hbʒ duas. In pꝛia deter⸗ 4 meitionn
minat veritatẽ. In ſcda difſoluit dubitatiões.ibi. Solet bic q̃ri cã pꝛimꝰ bõ ⁊c. Pꝛia ps hʒ duas. n pmap/ elreuwunio
te veritatẽ narrat. In ſca veritatẽ explanat. ibi. In pᷣmo ſtatu fuit coꝛpus hõis aiale ⁊c. Similit 8 ſcda bʒ ttunn,
vyuas. In pᷣma mouet vcterminãdã qõeʒ circa hõis imoꝛtalitatẽ. In ſcda vᷣo mouet aliã dubitatide que bʒ umcunih
oꝛtũ cx illa. t illã determiat ᷣm opinioes diuerſas.ibi.Sed adbuc q̃rit ſi non ect pᷣceptuj 3½ mgeiinng
Z vunnat Vriat de hrie hois ſiatu ane aſe ſi
. peccatũ ſcʒ qlis fuerit m coꝛpꝰ et m aiaz.: aõ 1 Uceickem⸗
Olent qͥri plura ð hominis ſtatu ante pctm̃.ſcʒ qualis fuerit homo DI. xix –M
P 1 1

pꝛiuſq̃ᷓz peccaret.⁊ in coꝛpoꝛe ⁊ in anima.moꝛtalis an immoꝛtalis.

luccdoiͤini⸗
Nuur phöghii
opls hantt
Nkin gin
gaüitinals
eguktam
hnmmnfiiit we
nddcizat

mihe Aiug
wur o;
Neri ntii in
guopernzidg
rien bit
bgfigtmiſt,
rntrunumt
ilmumgtuu
Athiigtili
amon
hsüft
üngin
usgi ilbl

n. Augge,

paſſibilis an impaſſibilis. De tmino inferioꝛis vite =
de tranſitu ad ſuꝑioꝛẽ.de mõ ꝓpagatõis filioꝝ.⁊ alia

te eius ſᷣm coꝛpus.⁊ mõ ꝓpagationis filioꝝ.⁊ de aliss maʒ põt ⁊ debet dici
Ouõ bõõ ĩ ᷣmo qᷣbuſdã inſpiciamꝰ. Pꝛimꝰergo hõ ſᷣm naturã coꝛpis animale. ſed coꝛpus
ſtatu.ſ.añ pec terreni.⁊ immoꝛtalis fuit quodãmõ ſᷣm aliqᷣd.qꝛ potu gloꝛioſuin ẽ hmõi.er
catum fuit hjm̃ it nõ moꝛi.⁊ moꝛtalis quodãmõ qꝛ potuit moꝛi. In il⸗ Po aiale dici pt.Qua
Hepus mota lo nãq; pꝛimo ſtatu habnit poſſe moꝛi ⁊ n poſſe moꝛi esrigupinen en
lis. In ſccdo Et hec fuit pꝛima hũani coꝛpis immoꝛtalitas.ſ.poſſe dicas q aia noiat ibi
vero ſtatu fuit nõ moꝛi. In ſcdᷣo vo ſtatu poſt pctm̃ habuit poſſe mo⸗ vitã camalẽ ſicut di⸗
moꝛtal ⁊ moꝛ ri.⁊ nõ poſſe nõ moꝛi.qꝛ in hoc ſtatu moꝛiẽdi ẽ neceſſi cit᷑ Jo.pxij. Qui amat
ni. * tas. In tercio ſtatu habebit poſſe nõ moꝛi ⁊ nõ poſſe dian Ganaeradg
ſtatu ent oino mld a utii garemn Piinet moꝛiẽdi impoſſibilitas. benſbale emo vf r
immoꝛtal.i.nõ ꝗð ex gra erit no ex natura tale coꝛpus nõ ↄpete
potens moꝛi. xplanat veritatem pdictam. . b frt ſtatui innocentie.
a ¶ In pꝛimo ſtatu fuit coꝛpus hoĩs aĩale.i.egenſ alino ¶ R. doᷣm ꝙ nomẽ
Quõ dr hõ fa / monijs ciboꝝ. Vñ ⁊ hõ factus ðꝛ in animã viuentem eneris aliqñ appꝛo/
ctus in animã nõ ſpũaleʒ id ẽ in aiam coꝛpus ſenſificantẽ.qð adhuc piatur ei qʒ ꝓ ſui in
vyiuentem. erat aiale. nõ ſpũale.qð egebat cibis vt ꝑ aiam viue/ nlertone vad und⸗
iiitt. Factus ẽ ergo in aiam viuentẽ.i.vitã coꝛꝑi dantẽ men ſpãle. vnd ſicut
b tiũ ꝑ ſuſtẽtamẽta ciboꝝ.⁊ tũc erat coꝛpus moꝛtale ⁊ i: aial appꝛopꝛiatur qͥ⸗
mottale. qꝛ; poterat moꝛi ⁊ poterat ñ moꝛi. Poſt pctm̃ dammoõ bis qͥ babet
Ro. viij. c o factũ ẽ moꝛtuũ.ſicut dicit aplus Coꝛpꝰ ꝓpter pec ctnrannlir⸗
CcLatũ moꝛtuũ ẽ.id ẽ neceſſitatẽ moꝛiẽdi in ſe hʒ. In re⸗ ecorpus saedeſt

appꝛopꝛiat᷑ beſtijs.

pus conſimilis beſtijs in hoc ꝙ indigebat refici cibis.qtum ad mentẽ vᷣo erat in h

multa q̃ nõ inutiliter ſciũturlʒ aliqñ curioſe q̃rat᷑. At
pꝛiuſq; ad animi q̃litatẽ ꝑtinẽtia ꝓſeqᷓmur.de qualita

ſurrectione vo erit ſpũale.ſ.agile ⁊ cibis nõ egẽs.⁊ ĩ⸗
moꝛtale.nõ ſicut in ſtatu pꝛimo fuit.ſ.ꝙ poſſit nõ mo⸗
ri.ſᷣ etiã ꝙ nõ poterit moꝛi. Vñ Aug.ſuꝑ Geñ. Apls

a ¶ In pꝛimo ſtatu
fuit coꝛpus hominis
aiale Cõtra. aiale de⸗
noiĩatur ab aia.crgo
om̃e coꝛpus hñs ani⸗

coꝛpꝰalimonijſ egẽs.
⁊ iſte modus dicẽdi
attendit᷑ vᷣm ꝙ aiale

ait. Coꝛpꝰ quideʒ moꝛtuũ ẽ ꝓpter pctm̃ ⁊c᷑. Pꝛius de venit ab aima.Et pʒ
limo terre foꝛmatũ ẽ coꝛpꝰ aĩale nõ ſpũale cũ q̃li reſur reſpõſio ad obiecta.
gemus. Renouabit᷑ em̃ a vetuſtate non in coꝛpꝰ aĩale Miio mñ poſſz dici li
le fuit. ſ in meliꝰ.i.ſpũale.cũ hoc moꝛtale induet im: aſale venibt ab hoe
moꝛtale in qð mutãdus erat adã.niſi moꝛtẽ coꝛpoꝛis. ꝙ ẽ aial.⁊ cũ animal

diceretur coꝛpus animale id eſt beſtijs ſimile.erat aũt adã in ſu

a cõditõne qtum ad coꝛ
onoꝛe ⁊ beſtijs diſſimilis.

ſed quia cum in bonoꝛe eſſet nõ intellexit immo peccauit. ideo cõpatꝰ ẽ iumẽtis inſipi.⁊ ſi.fac.ẽ illis.vt ⁊ nõ

ſolũ ipᷣe ⁊ eius poſteri beſtijs eſſent ſimiles indigentia cibi.ſed etiã in beſtialitate

tet pꝛo quãto dicitur adam habuiſſe coꝛpus animale.⁊ quõ diuidit᷑ contra ſpũale.

2 b ¶ Tunc erat coꝛpus moꝛtale ⁊ immoꝛtale.Contra.cũ em̃ moꝛtale ⁊ immoꝛta
oppoſita ſimul ⁊ ſemel ineſſent eidem. Item aimal eſſentiali diuiſione diuiditu

79

ppetitu mentis.Et ſic pa

le ſint oppoſita.videt᷑ q duo
rper moꝛtale ⁊ immoꝛtale.ſi

cut per rationale ⁊ irrõnale.ſi ergo impoſſibile eſt animal ſimul ⁊ ſemel eſſe rõnale ⁊ irrõnale.impoſſibile eſt

eſſe moꝛtale ⁊ immoꝛtale.i/ R.dðm ꝙ immoꝛtale duplir̃ dicit᷑. Ano modo pꝛou
iendi. ſic dicitur immoꝛtale quod non eſt potens moꝛi. ⁊ boc modo directe
le. ⁊ impoſſibile eſt eſſe circa idem. Alio modo pꝛout pꝛiuat actum ſolum. ⁊ tunc

moꝛi

t pꝛiuat actum ⁊ aptitudinẽ
opponitur ei quod ẽ moꝛta
dicit᷑ immoꝛtale.id eſt ptẽs

non moꝛi.⁊ hoc modo moꝛtale ⁊ immoꝛtale non habent oppoſitõneʒ. qm̃ potentie rõnales ⁊ ille que rõnali
bus ſubijciũtur ſunt ad oppoſita.⁊ ideo licct actus ſint oppoſiti.potentie tamen non ſunt oppoſite.Et ſic pa

tet reſponſio ad illa obiecta.pꝛocedunt em̃ ſᷣm

q; immoꝛtale pꝛiuat potentiam. Et ſi tu obijcias potentie

z diſtinguũtur per actus. ⁊ ita ſi actus ſunt oppoſiti.⁊ potentie ſimiliter. dom ꝙ illud habet locum in poten⸗

tijs naturalibus puris.vel ſi in alijs potentijs locum habet.intelli

„ 9%

git᷑ de actu qui circũ

plectitur totam potẽ⸗

tiam.cum autẽ potentia eſt ad oppoſita.vnus illoꝛum actuum potentiam totam non circũplectitur.
4 c ¶ Coꝛpus pꝛopter peccatum moꝛtuũ eſt. Cõtra.moꝛtuũ ⁊ viuũ opponũtur pꝛiuatiue.ergo ſi coꝛpus Ade
poſt peccatum viuebat.falſum eſt dicere ꝙ moꝛtuum erat.Si tu dicas hoc eſſe dictum quia neceſſitati moꝛi

endi erat aſtrictum.pari ratione cum haberet neceſſitatem ad putrefactionem deberet dici coꝛpus Ade eſſe
putrefactum. ¶ R. dum ꝙ ſicut dicit Auguſtinus in.xiij.libꝛolde ciui.dei.moꝛtuum poteſt eſſe nomen vel ꝑpti
cipium. ᷣm ꝙ eſt participium ſic ſignat moꝛtem infuiſſe.quia eſt participium pꝛeteriti tempoꝛis.⁊ tunc dici
tur eſſe aliquis moꝛtuus in quo moꝛs pꝛius fuit.ſᷣm autem ꝙ eſt nomen ſic denominat aliquem non ſolum
a moꝛe que infuit.ſed etiam a moꝛte que ineſt.ſicut dicitur aliquis albus ab albedine que ineſt.Et qm̃ moꝛs

nibil aliud dicit qᷓ tẽ

immo neccſſe ẽ ſimł

cſſe cum vita pꝛeſen

ti.⁊ idco ſignanter ꝑ

animalis peccãdo meruiſſet.Nõ ait apłs.coꝛpꝰ moꝛ⸗

dentiam ad non eſſ tale ẽ ꝓpter pctm̃ ſed moꝛtuũ.Illud em̃ añ pctm̃ moꝛ
o n renct ogd tale ⁊ imoꝛtale erat.qꝛ poterat moꝛi ⁊ nõ moꝛi. Aliud
lapſum. binc ẽ q cõo ut ẽ nõ poſſe moꝛi.Aliud poſſe non moꝛi. Jðo factũ
tinne eſt in moꝛte. ? Eꝑ pctm̃ nõ moꝛtale qð erat.ſed moꝛtuũ qð non fieret
ideo continue poteſt niſi peccaret.Aĩale em̃ nõ ẽ hoc coꝛpus ſicut pꝛimi ho
oici moꝛtuus.⁊ ideo mis fuit.ſed iã deterius eſt.Habet em̃ neceſſitatẽ mo⸗
dicic apoſtolt coꝛ⸗ riendi.Ecce hic euidẽter aꝑit Aug.ꝙ coꝛpꝰ hoiĩs ante
bus noeumn A Ppecti. moztale ? immoꝛtale fuit. 5 nõ qliter fiet in reſur
vbiſcit ꝙ moꝛ rectione.de hoc eodẽ Beda ſuꝑ geñ.ait. Hõ ẽ creden
tuñ ⁊ viuũ oppnun dum añ pctm̃ ita fuiſſe moꝛtua coꝛꝑa ſicut mõ.Ait em̃
tur. dᷣm ꝙ verum ẽ apls. Coꝛpus ꝓpter pctm̃ moꝛtuũ ẽ.ſᷣ lʒ fuiſſent ania
m ꝙ moꝛtuum ſim · lia nõdũ ſpũalia.nõ tñ moꝛtua.q̃.ſ.neceſſe eſſet moꝛi.
s om qg vieit eruag Aouct determinãda qõem circa immoꝛtalitatem.
lem ſeparationem ſi Vtrũ immoꝛtalitas quã habuit añ pctm̃ eẽt de cõditio
ue terminũ coꝛruptoõ ne nature an ex gratie beneficio. Cc.
nis. quando autẽ di ¶ Golet hic q̃ri cũ hõ pꝛimꝰ moꝛtale ⁊ imoꝛtale coꝛpꝰha
cit oꝛdinem ad ilum buerit. vtrũ ex cõditiõe nature ipᷣius coꝛꝑis habuerit
nnde eda⸗ VIriũq;. an alterũ bñficiũ eẽt gratie.ſ.immoꝛtalitas.i.
kone rütcn poſſe nõ moꝛi. Ad qð dici pt. qꝛ alteꝝ hẽbat in natura
dinat. q; oꝛdinat ad coꝛpis. i. poſſe moꝛi.alteꝝ vo.ſ.poſſe non moꝛi erat ei
oppoſitum vite. ⁊ ſi ex ligno vite.ſ.ex dono gre. Vñ Aug.ſuꝑ geñ.Quo⸗
ſimul poſſunt ſtare. dammõ creatꝰ eſt hõ imoꝛtalis.qð erat ei de ligno vi⸗

te.nõ de ↄditione nature. Moꝛtalis erat de cõditione
coꝛpꝑis aialis.imoꝛtalis bñficio ↄditoꝛis.õ em̃ imoꝛ

icipiuz buius verbi klale erat ꝙ omnino moꝛi nõ poſſet. qð nõ erit niſi cum
mnorior, anafz fuerit ſpũale. Apꝑte dicit ꝙ nõ natura.ſed ex ligno vi⸗
nec tenet foꝛmatio/ te hẽbat poſſe nõ moꝛi. Pꝛopter h̊ aliqͥ dicũt ꝙ niſi il/
nem alioꝛum partiei lo ligno vite vteret᷑.nõ ſꝑ viueret.qꝛ peccaret. Pecca
pioꝛum pꝛeteriti tꝙ ret em̃ ſi illo ligno nõ vteret᷑.qꝛ pᷣceptũ erat ei vtome⸗
boägans⸗⸗ dicit Au ¶geret de oĩ ligno ꝑadiſi.niſi de ligno ſcie boni ⁊ mali.

Sicut ergo peccauit ↄmedẽdo qð erat ꝓhibitum.ita

etiam peccaret ſi nõ ↄmederet quod erat iuſſum.

Aouet aliã dubitationẽ q̃ hʒ oꝛtũ ex illa.vtrum ſi nõ foꝛet pᷣceptũ vt de
Sm opiniões diuerſras. —
¶ Sed adhuc q̊̃rit᷑ ſi nõ eſſʒ pᷣceptũ vt de ligno vite ederet.⁊ alijs ⁊ nõ illo ve

ſceret᷑.nũqͥd poſſet nõ moꝛi:? Si ſꝑ viueret nõ vtẽs de ligno illo.nõ erat ei ex
illo ligno poſſe nõ moꝛi.Si vᷣo nõ poſſ ſꝑ viuere.id erat ei ex illo ligno poſ

ſe. Aliqͥ dicũt ꝙ ſi nõ fuiſſet ei pceptus veſci de illo ligno.⁊ alijs ⁊ nõ illo ve⸗
ſceret᷑.viueret ſemꝑ. Sic determinãtes illud qð ſupꝛa dixit Aug.erat ei de

ligno vite nõ de ↄditione nature tm̃.ſ.q̃ſi nõ ex ↄditõne nature ſolũmõ erat
ei.ſed etiam ex illo ligno. Alijs aũt videtur ꝙ ex ligno vite erat ei poſſe non
moꝛi.nõ ex natura. Ideo em̃ ðꝛ potuiſſe nõ. moꝛi.quia poterat vti illo ligno
de quo edens non moꝛeret.De hac vo hois immoꝛtalitate q̃lis fuerit Aug.

ſupꝑ geñ. q̃ſtionem mouens ſic ait. Querit᷑ quõ iĩmoꝛtalis factꝰ ſit hõ pᷣ alis

aĩantibus.⁊ quõ cũ illis cõem acceꝑit alimonisq. Sed alia eſt immoꝛtalitas
carnis quã in adam accepimus.alia quã in reſurrectione ſperamus ꝑ xpᷣm.
Ille factus eſt homo immoꝛtalis vt non poſſet moꝛi.ſi nõ peccaret.morere⸗

tur auteʒ ſi peccaret. Filij vo reſurrectionis nec poterunt vltra peccare nec

mori. Caro noſtra non tunc egebit refectione eboꝛuʒ.quia nulla poterit eſſe
defectio. aro ade ante peccatum ita immortalis creata eſt.vt ꝑ alimoniaʒ
gadiuta eſſet mortis ⁊ doloris expers. Sic ergo imm ortalis ⁊ incorꝛuptibi⸗

lis condita eſt caro hominis.vt ſuã immortalitatem ⁊ incoꝛruptionem per

Coꝛpus bomi⸗

nis ante pctm̃
moꝛtale ⁊ im⸗

Nñſio.qꝛ dꝛ al
teꝝ ſuiſſe de cõ
ditione nature
poſſe moꝛi.
alten ex gratie
dono. ſ. poſſe ñ
mou.

Aliqui dicũt ꝙ
ſi non vteretur
Acdam de ligno
vite nõ ſemper
viueret qꝛ pec/

Odpinio qꝛudã

Alioꝝ opinio.

Opinio Aug.

quõ immoꝛta-

lis fact? ſit bõ.

n bein
ſcatenoſm
netis ie

— — —— — ʒ—GN

—ð — — —

NVruehitgr

Weitntentu.
nabtlanusne
toatterpon
tan ueon⸗
i Gerioyy
Auttius

idin
nidi

innnet

nnmnſeſmnn

acan
Migtnon

ſueiin
filgzo, ſnn

bonf
ichfiſe
loninrd

XN.

obſeruantiam mandatoꝛum dei cuſtodiret. In qbus d Sumeret deli⸗ 5
mangdatis hoc continebatur. vt de illis lignis cõceſſis gno vite quo perfe/
manducaret ⁊ ab interdicto abſtineret. Per hoꝛũ edu cte immoꝛtalis factꝰ
liũ immoꝛtalitatis dona conſeruaret. donec coꝛpoꝛali dii glinn onte Vlter.
bus incrementis perductus ad etatem que conditoꝛi dabeck wogcer⸗
d placeret multiplicata pꝛogenie ipo iubẽtedſit umeret de mptible non poteſt
Cputpi ligno vite.quo perfecte immoꝛtalis factus cibi alimẽ dare incorruptoem.
engg, ta vlterius non requireret.Ecce his verbis videt᷑ Au ſed fructꝰ illius ligni
motle in, guſti.tradere ꝙ caro pꝛimi hominis immoꝛtalitatẽ in Rire erat coꝛruptibt⸗
nn ſe habuerit.que per alimoniam ciboꝛum conſeruaret᷑ aalir no po e na
vſq; ad tempus ſue tranſlationis in melius.quando go non poterat bo⸗ H
de ligno vite comederet ⁊ fieret omnino immoꝛtalis. mini pbere pfectam
Mon omnino ita vt non poſſet moꝛi. Ideo aliqui dicũt ꝙ immoꝛtali immoꝛtalitatez. Jtẽ
fieret bomo im tatem de natura habebat qua poterat non moꝛi.q̃ ali aut ille fructus ↄuer
moꝛtalis niſwi x oꝛum lignoꝛum eſu poterat conſeruari. ſed non pote / tebatur in coꝛpꝰ bu⸗
ticipato ligno, rat cõſummari niſi per aſſumptionẽ ligni vite. QAuod mmanuz aut ñ. Si nõ.
vite. Rſ ECOI. 4 B — 113 ergo nõ fficiebat nec
vie⸗ videtur Auguſti. ſentire ſuper Geñ. dicens. Hoc quo- ſuſtentabat. Si ſi⸗ 5
q; addo talem cibum illam arboꝛẽ pꝛeſtitiſſe. quo cor erat eiuſdem nature
pus hominis ſtabili ſanitate firmaretur. non ſicut ex cum carne reliqua. S
gi alio cibo ſed inſpiratione ſalubꝛitatis occulta. Hhic in⸗ videtur ꝙ immoꝛta-
tiiſtni nuere videtur ꝙ cum alijs cibis poſſet coꝛpus ſuſtẽta⸗ litatem pᷣſtare nõ po
ſum ri. hoc cibo indeficiẽte ſanitate firmaretur. Ex quo cõ onahie denc ul
Pen ſequi videtur. ꝙ ſicut in natura ſua habuit moꝛtalita⸗ botuiſſepꝛeſtarcpe⸗
ci teuſin quãdam ſcʒ aptitudinem moꝛiendi. ita aliquꝗ im fectam immoꝛtalita
1 mMoꝛtalitatem in natura ſua habuit. id eſt aptitudineyʒ tem. non quia ex p-
qua poterat non moꝛi. cibis adiutus. ſed ſi perſtitiſſet pꝛia vᷣtute poſſet coꝛ
immoꝛtalitatis perfectio eſſet ei de ligno vite. Sed qͥ pus homene facere
mii hocttadũt. quõ ſupiora pba Augu. dbus dicit æcrat ſieſolihs votemaen’
ſmwfmni immoꝛtalis ex ligno vite huic ſentẽtie nõ contradicãt uine. ſed qs vinute ſi
Aumdie Diiligenter inquirant. ” bi data habebat ac
pienoſent H Mã hoc diſponere. ⁊ diui
uerqed na virtus alli ligno tanq; ſacramento aſſiſteret. immoꝛtalitatem perficeret. Et ꝙ lignũ vite hanc poſſet ba⸗
e. bere virtutem vt ad immoꝛtalitatem diſponeret. ſatis patz in multis ſimilibꝰ.multa em̃ ſunt aromata vt mir
ra ⁊ balſamus que coꝛpus bominis diu a putrefactione conſeruant. Oꝛ vo ratione diuine virtutis aſſiſten⸗/
tis diceret᷑ coꝛpoꝛibus illis immoꝛtalitatem pꝛebere.ſimile habetur in ſacramentis que dicũtur cõferrc gra⸗
tiam.ꝙᷓuis non ipᷣam gratiam creent.ſed diuina virtus ipᷣis aſſiſtens.ſicut melius in quarto lib.explicari ha⸗
bet. Sic ⁊ in pꝛopoſito intelligendum ceſt.cum lignum vite eſſet pꝛimis hominibus in ſacramentum.ſicut di/
cit Auguſtinus. H MẽH J́JUDUD H
gniid id Dintelligentiaz huius partis in qua agitur ſoli deo conuenit per naturaʒ.anime bomis vᷣo non
de bominis immoꝛtalitate ſᷣm ſtatum inno/ cõuenit per naturam ſed per gratiam. Contra. gra-
Acentie.circa tria conſiſtit dubitatio. Et pᷣmo tia non repugnat nature.nec naturam variat ſed po
Aqueritur de immoꝛtalitate bominis qᷓ;tum eſt ex pir tius conſeruat.ſi ergo moꝛtalitas ineſt omni crcatu
Nr hn⸗ ttc anime. Secũdo quãtuʒ eſt ex parte coꝛpoꝛis.Cer re per naturam.immoꝛtalitas que eſt conditõ oppo
cai vᷣ0 quantũ cſt ex parte cõiuncti.Circa pꝛimũ que ſita nulli creature ineſt per gratiam. ergo nec anime
runtur duo. Pꝛimo vtrum anima rationalis per ¶ tem Damaſce.omne.quod a verſione incipit.in
naturam ſit immoꝛtalis. ¶Secũdo queritur vtru,ʒ v ſionem tendit. ſed anima rationalis a verſione i/
mnn⸗ omnis anima quantũ eſt de pꝛima conſtitutione na c pit cum ſit creata vt oſtenſum eſt ſupꝛa.ergo tẽdit ̃
Eioe ture fuerit incoruptibilis. verſionem.igitur non eſt immoꝛtalis.Si tu dicas ꝙ;

teunudit quantũ eſt de ſe. ſed tenetur ⁊ ſuſtentatur ma-
nu conditoꝛis. Contra hoc eſt illud Aug.vij.de ciui.
dei. Sic res quas cõdidit admiſtrat.vt eas agere pp
pꝛios motus ſinat.loqͥtur de deo. ſi ergo de ſe ad coꝛ
ruptionem tendit. diuine manus potentia non obſi.
ſtit. ¶ Item per autoꝛitatem philoſophi. Intellect⸗

„ Dueſtio.oſ. .—
Eirca quã ſic pꝛoceditur t oſtenditur ꝙ anima ra
tionalis non ſit naturaliter immoꝛtalis.pꝛimo p au
toꝛitatẽ Apoſtoli.j.Chim̃.vlti.Qui ſolus habet im/
talitatem. loquitur de deo. ergo immoꝛtalitas nõ cõ⸗
usnit alicui creature. Si tu dicas hoc eſſe dictum qꝛ

— —

coꝛtũpitnr quodam interius coꝛrupto. ſed non coꝛ
rumpitur intellectus niſi a coꝛuptione anime ratio

nalis. gᷣ̈ anima rationalis non eſt immoꝛtalis. ¶ It

hocipfum videtur ratõne. anima patitur in coꝛpoꝛc

p nãm. ſicut planũ ẽ.ſ paſſo mag ⁊ mag facta abij
cit a ſuba.a qᷓcunq; aũt ſba fit aliq abiectio fit etiam

aliqᷓ coꝛruptio ꝑ quã aliqua inde coꝛæũpũtur.⁊ omis

talis ſubſt antia eſt coꝛruptibilis.ergo anima ratõna
lis eſt coꝛruptibilis. 6 em anima rõnalis condo/
let coꝛpoꝛi patienti.ergd magis patienti magis con/
dolet.⁊ maxime patienti maxime compatitur. ergo
videtur ꝙ moꝛienti cõmoꝛiatur. ¶ Item ſi ſubſtan
tia eſt incoꝛruptibilis.⁊ operatio coꝛreſpondens illi
ſubſtantie.quia nũqᷓ; ſubſtãtia pꝛiuatur pꝛopꝛia ope/

ratione.ergo ſi deſtruitur ⁊ leditur operatio.deſtrui/

tur ⁊ leditur ſubſtãtia.ſed ad leſionem coꝛpoꝛum le/

ditur ⁊ impeditur actus ſubſtantie rationalis qui eſft

intelligere. ergo videtur ꝙ; ledatur ⁊ ipſa ſubſtantia.
ergo ſubſtantia ẽ coꝛruptibilis ⁊ moꝛtalis.(Ed op/
poſitum ſunt innumerabiles autoꝛitates.⁊ philoſo/

pboꝝ ⁊ ſanctoꝛum.⁊ ideo oſtendamus hoc rõnibus
At autem ſufficienter anime oſtendatur immoꝛtali/

tas.attendendũ eſt ꝙ anima habet coſiderari in oꝛ/

dine.habet conſiderari in ſe. In oꝛdine.reſpectu vni

uerſe creature.⁊ reſpectu diuine iuſticie. vel reſpectu
finis qui competit pꝛopꝛie natnre.Et in ſe q;tum ad

virtutem.q;tum ad actum. ⁊ Ferran obiectũ. ⁊ ſic

ſex modis conſiderari habet. ¶ Et pꝛima cõſideratõ

eſt m oꝛdinem quẽ habet inter cæaturas vniuerſi.
⁊ m hanc conſiderationem oſtenditur cius immoꝛ
talitas ex duplici ratõne. Pꝛima ẽ hec.in oꝛdine cre/

aturarum vniuerſi reperimus pꝛimam materiam ?
vltimam foꝛmaʒ.⁊ eque vel magis eſt de complemẽ
to vniuerſi vltima foꝛma ſicut ⁊ pꝛima materia.ſi igi

tur pꝛima materia eſt incoꝛruptibilis.ergo ⁊ vltima
foꝛma.S hec eſt anima rationalis.ergo ⁊c. Item alia

ratio ad idem. Ad hoc ꝙ vniuerſum ſit completum

neceſſe eſt reperire creaturarum differentias ſm per
fectam cõbinationem. ſed contingit reperire in vni/

uerſo ſubſtantiam habentem magnitudinem exiſté/
tem incoꝛruptibilẽ. vt coꝛpus celi.⁊ contingit reperi
re ſubſtantiam incoꝛruptibilem que nec eſt magnitu

do nec coniũcta magnitudini.ergo contingit reperi/
re ſubſtantiam mediam incoꝛruptibilem que non ſit
magnitudo.ſed coniũcta magnitudini.ſed hec ẽ ani/

ma rationalis.ex perfectione igitur oꝛdinis vniuerſi

. —

tatis colligitur animã eſſe immoꝛtalem. Ex ſecunda

conſideratione ſcilicʒ ex oꝛdime diuine iuſticie oſten
ditur ſic. Nullum bonum eſt irremuneratum.⁊ nul/
lum malum impunitum eſt apud euʒ qui iuſte iudi/

cat. ſed multa bona remanent irremunerata.⁊ mul/

ta mala impunita m pꝛeſentem vitam.ergo eſt po/

nere aliam vitam qᷓ; hanc.ſed bec nõ eſſet niſi anima
remaneret poſt coꝛpꝰ.ergo ⁊c̃. Si iu d.cas ꝙ hoc nõ

cogit.quia ſicut ſuſcitatur coꝛpus.ita poſſet aima ſu

ſcitari.non eſt conueniens talis inſtantia.cum enim
anima erx nihilo ſit creata.ſi coꝛrũperetur in nihil tẽ
deret.ergo non ſuſcitaretur ſed alia anima de nouo
crearetur. ¶ Item ad viuinam iuſticiam ſpectat q;
nibil bene ⁊ iuſte factum debet vergere in maluʒ exi⸗
tum.ᷣ pᷣm moꝛalem philoſophũ ⁊ ᷣm legem diuinã

⁊ ᷣm etiã omnes ſectas potius homo debet patimoꝛ

tem qᷓ recedere a veritate vite ⁊ a veritate iuſticie.
ſi omnino ꝑimeretur anima.ꝑimeretur omnino in⸗/

ſticia que eſt in ipᷣa.ergo talis moꝛtis ꝑpeſſo que iu/
ſta eſt ⁊ quã laudat omnis ratio recta. malũ haberet
ſimpliciter exitum.quod eſt contra diuinaʒ iuſticiã.

colligitur igitur ex oꝛdine iuſticie animã immoꝛtalẽ
efſe. Ex tercia conſideratione ſcilicz ex oꝛdine ipſius

anime ad pꝛopꝛiũ finem oſtenditur ſic. Remoto vl⸗/

timo fine qui pꝛincipaliter mouet.omnes alij fines
caſſi ſunt ⁊ vani.ſed finis vltimus omnis operatiois
rationalis eſt beatitudo perfecta.ergo ſi illa non eſt.
omnia quecũq; facit anima facit fruſtra. ſi ergo boc
eſt inconueniens.neceſſe eſt illum finem ponerc. ſed
beatitudo eſt ſtatus omniũ bonoꝝ congregatione ꝑ
fectus.vbi autem hoc eſt.neceſſe eſt eſſe immoꝛtalita
tem.igitur anima per naturam eſt apta nata ad icoꝛ
ruptionem ⁊ immoꝛtalitatẽ.
rationalis naturaliter appetit beatitudinem.ſed ni/
bil eſt ocioſum in fundamento nature. ergo ois ani⸗
ma rationalis nata ẽ ad beatitudineʒ peruenire.vbi

autein beaticudo ibi perfecta ſecuritas.⁊ vbi pfecta

ſecuritas ibi immoꝛtalitas.vbi em̃ moꝛs poteſt acci
dere neceſſe eſt timere. colligitur ergo ex oꝛdine ipᷣiꝰ
anime ad ſuũ finem ipſam babere inmoꝛtalitatem.
Et bec triplex conſideratio ſumpta eſt ſᷣm triplicem
oꝛdinem ipᷣius anime.ſcʒ ad finem pꝛopꝛiũ.ad diui⸗
nũ iudicium.ad totum vniuerſum.Ex quarta cõ/
ſiderationc ſcʒ ipius anime q;ẽtum ad pꝛopꝛiam vᷣtu-
tem arguit᷑ ſic. Nulla virtus malis ⁊ coꝛruptibilis
nata eſt ſuper ſe reflecti.hec per ſe manifeſta eſt. ani/
ma rationalis ſᷣm actum pꝛopꝛiũ nata eſt ſuper ſe re
flecti cognoſcendo ſe ⁊ amãdo.ergo virtus anime ra
tionalis non ẽ matcrialis ⁊ coꝛruptibilis.ergo ẽ im⸗
materialis ⁊ incoꝛruptibilis.ſcd ſi virtus eſt incoꝛru
ptibilis ſubſtantia. ergo ⁊c. ¶ Item omnis virtus qᷓ

per receſſum ⁊ impermixtionem cum coꝛpoꝛe coꝛru-

ptibili foꝛtificatur ⁊ potentioꝛ efficitur eſt incoꝛrupti
bilis per naturam. anima rationalis eſt hmõi. ſicut
patet.quia tanto magis releuatur ſpũs ⁊ homo inte

rioꝛ.quãto magis moꝛtificatur homo exterioꝛ.virtꝰ
igitur aimc rationalis eſt incoꝛruptibilis.⁊ ſic ex ſua

virtute colligitur anima rationalis eſſe immoꝛtalis

quinta coſiderationc ſcʒ qᷓtum ad opationem
arguit ſic. Cuiuſlibet ſubſtatie rõnalis 'm eſſe ⁊ du⸗
rationem pendentis ex eoꝛpoꝛe opatio pẽdet ex coꝛ⸗

poꝛe.⁊ anima rationalis pꝛopꝛiam operationem ba
bet ᷣm quã non pendet ex coꝛpoꝛe ſcʒ intelligere.qꝛ
nullũ oꝛganum ſibi appꝛopꝛiat.ergo duratio anime
non pendet ex coꝛpoꝛe. ſed ipa de ſe coꝛrũpi non ba/
bet cum nullam contrarietatem habeat. ergo de ſeẽ
immoꝛtalis ⁊ incoꝛruptibilis.¶ Item cuiuſlibet ſub
ſtantie coꝛruptibilis oꝑatio antiquatur ⁊ ſeneſcit in
tempoꝛe.ſed aime rationalis oꝑatio nec ſeneſcit nec
antiquatur in tempoꝛc.ergo iuueneſcit.quia in anti
quis eſt ſapientio. ⁊ in multo tempoꝛe pꝛudentia. ex
pꝛopꝛia ergo operatione colligere poſſumus animaã
rationalem eſſe immoꝛtalem. Ex ſexta cõſideratio
ne ſcʒ per comꝑationem ad obiectum pꝛobatur ani/
ma rationalis immoꝛtalis eſſe ſic. Meccſſe eſt pꝛowꝛ
tionem eſſe cognoſcentis ad cognitum ſiue potentic
ad obiectuʒ.ſed anima rationalis nata eſt cognoſce/
re ⁊ intelligere veritatem.veritas aũt ẽ incoꝛruptibi/
lis ſicut pꝛobat Aug.in ſolil.cũ ſit talis nature ꝙ ipa
negatio veritatis veritatẽ ponat.igitur anima rõna/

lis cuʒ ſit veritati ꝓpoꝛtionabilis ẽ immoꝛtalis.Hec

gutem ratio non ſolũ concludit animã cẽ immoꝛtalẽ

ſtem omnis anima

ſuſtceuct
abettiutee

eblilai

1mps n
Ninnfun

helm
olggetwan
iut
cberutionen.
innie
Pttefeinnor⸗
Nigonteſuen
Aprehica
orasftid
pbatomns
pnotaltatisa
nnodoſncꝛm
Nuonienclinein
ſsdböcnodn
niniainli e⸗
nitteecſttaton
ſtoſpponend
ulofuuutad
Hocoñ atco
uraisnul
ſbtotCrtſin
Gebentigeurbe
Cbobetpotckam
inetawerand
Cſeckicmraſ⸗
Caſtoonun
fotnitnsapn
MMonmiuscican
ſifuackudo⸗
ſitulſtofunn
ſögſtngner
Peſeciaſimiat
porcknonstn

tlligtore

Cockonmnaſue
Uſnlifelcht ui⸗
hlſnnnugn
tnogtiügiatt
fllunseten
Aenmügnen
ſclifdleͤͦc
lchnctanninn

S =—
= =ͤ

S=S
=

=

,—–— =

ck,onntzefi
dmnsgn
Baggaſlln
rfnſnien
nnngtge
fäidin
tckupunnin
Zemonnonn
derttucnneniz
narurr edeni
Wnezemnntt
ntis ttii
dichnos
racdcr olit,
rinmmnien
npakfn ſie
Gn Ers
Fm knnn

E

☛ =

üstut

Nerſelnmichcitz
Mrünnckirtt
aptnnn
ſumnerme
WACX,
unnckitengt

nnusckbri ſde

mrſistdothin
Uborochainen

ummhlstüti
Crtiscſe iträle.

Gnnascnnna
?
mwyninentn
velziudir

Dprto ne

Mihintt,
ſrier otrei
mngiſirit

1

Nennr:C

ancer n
mer)
n ean
eſuchtn

Vrutgtfbten

gimnim

snunckahn
Gnianſe
ſtn slnnte
tiemninſ
iticinne

- =
☛ ö= 2

=☛

quo eſt anima ſiue foꝛma tante digni

N
1
4

e
n
i

4

Di.

per veritatem intelligentie ſiue conſcientie.ſed etiaʒ

xper veritatem miſericoꝛdie ſiue iuſticie.de qua ſapiẽ.

I.iuſticia eſt perpetua immoꝛtalis.ac per hoc aima

que eſt iuſticie capax. Item omnis virtus coꝛru/
ptibilis ledit᷑ ab obiecto impꝛopoꝛtõnabilit᷑ excellẽti.

⁊ magis nata ẽ delectari in medio q; in extremo.ſed
anima rationalis intelligens maioꝛa ⁊ maxima non

Apter hoc peius intelligit minoꝛa. ⁊ mag delectat᷑ in
cognitõne ſumme lucis.⁊ ꝑceptõne ſapie deiqᷓ in co
gbgitione alicuius creati. Ex cõpatõne igitur ad obie

ctũ colligitur anima rationalis eſſe immoꝛtalis.ſi igi
tur ſubſtantia cognoſcitur per virtutem. ⁊ virtus ꝑ

operationem.⁊ operatio per obiectuʒz. cum m hanc

triplicem conſideratonem ipᷣius anime oſtenſum ſit
ipam eſſe immoꝛtalem. omnis anime conſideratio ſi
ue in oꝛdine ſiue in ſe aſtruit anime immoꝛtalitatem
R.ad pꝛedicta dm eſt ꝙ anima rationalis eſt im
moꝛtalis ſᷣm ꝙ dicit fides catholica. cui ↄcoꝛdat pbi

loſophia ⁊⁊ omnis ratio recta.licet aũt in cognitionẽ

imm oꝛtalitatis anime rõnalis multiplici via poſſe/
mus deduci ⁊ manuduci.potiſſimus tamen modus

txdeueniendi in eius cognitionẽ eſt ex conſideratõne fi

nis. ⁊ hũc modum pꝛecipue appꝛobat Aug. in xij. de
trini.⁊ in li.de ciui.dei. Nec immerito.quia finis im/

nit neceſſitatem bis qᷓ ſunt ad finem. NHec igitur po/⸗

ſitio ſupponenda ẽ tanq; veꝝ ⁊ certum.ꝙ anima rõ/
nalis facta ſit ad participandã ſummã beatirudinẽ.
hoc em̃ adeo certum eſt ex clamoꝛe omnis appetitꝰ
naturalis ꝙ nullus de eo dubitat niſi cuiꝰrõ eſt oino
ſubuerſa.Certiſſimũ em̃ eſt nobis ꝙ omnes volumꝰ

eſſe beati. ſi igitur beatus eſſe non poteſt qui bonum
qð babet potcſt amittere. quia hocipo iam habet vñ
timeat.⁊ vñ etiam doleat.⁊ ita vnde miſer exiſtat ne

ceſſe eſt igitur ꝙ ſi anima facta ẽ capax beatitudinis

ipᷣa ſit per natur immoꝛtalis. Et colligit᷑ eius im
moꝛtalitas ex parte cauſe finalis. colligitur etiam ni/

bilominus cõſequẽter ex parte cauſe foꝛmalis.quia
em̃ facta eſt ad participandã beatitudinem q̃ conſi/

ſtit in ſolo ſummo bono. facta eſt capax dei. ⁊ ita ad

ipᷣius imaginẽ ⁊ ſimilitudineʒ.ſed ſi eſt imago dei.ex-
pꝛeſſe ei aſſimilat᷑.hoc aũt non eſſet ſi moꝛtis termio
clauderet᷑.ergo cum de natura ſua ſit imago dei.non
poteſt moꝛtis termino claudi. ¶ Ex.boc etiam babe
tur ⁊ colligitur ratio ex parte materie.quia em̃ ipſuʒ
itatis ẽ vt ibßam
animã reddat dei imagine inſignitam.q̃ eſt conditio

nobiliſſima. materia ꝗᷓ huic foꝛme vnitur tanto appe

titu ei coniũgit᷑.⁊ ita eius appetitus in ipᷣa terminat

ꝙ nullatenus queat aliã foꝛmã appetere.cũ optima
colligantia iũgantur adinuicem. Deniq; ex pte cau/
ſe efficientis colligit. QOm̃ qð bona rõne iũctum eſt.
diſſolui velle nõ eſt dei. hinc ẽ ꝙ deus qui fuit anime
actoꝛ.eſt continuus anime conſeruatoꝛ. Et ſic patet

„ 6„

ratio immoꝛtalitatis anime ex qᷓdruplici genere cau

ſe.q;uis pꝛincipaliter ſumatur ex fine. ⁊ iſte ſunt ratõ

nes oſtendentes nõ ſolũmodo quia eſt immoꝛtalis/
ſed etiam ꝓpter quid ẽ immoꝛtalis. Rationes vᷣo ſu
perius inducte oſtendunt qꝙ; anima eſt immoꝛtalis.2

7 verũ concludũt.⁊ ideo concedende ſunt. id g

qð pꝛimo obꝛ in contrariũ de Apoſtolo. dom q; apo
ſtolus dicit ſolum deũ habere immoꝛtalitatem. quia
ſolus deus poteſt ſumme ſe perpetuare ſine alterius
iuuamine.anima aũt ⁊ ſi ſit õm ſuã oꝛigineʒ ydonea

ad immoꝛtalitatem.nõ tamẽ poteſt ſufticiẽter ſe con

„

titum.
nẽ. dom qꝙ; tendẽtia illa nõ ẽ p aliquẽ appetitũ vtutl.

ginale pᷣncipiũ alicuiꝰ

lem. ſi

leſionẽ factã interiꝰ in oꝛ

tinuare in eſre niſi conſeruct᷑ a ſummo autoꝛe.⁊ illa

conſeruatio eſt a gratuita dei bonitate. nec repugnat
nature ipᷣius anime qtum ad pꝛincipia ex quibꝰ con
ſtituitur. ſed potius conſeruat illoꝝ pꝛincipioꝝ appe
illud qð obꝛ de Daſ.qꝙ tendit in xerſio

ſß potius pꝑ defectũ vanitatis qᷓ creatura ẽ ex nihilo.

Hic aute defectũ ſumma veritas ⁊ ꝑtãs ſua pñtia ⁊
manutenẽtia excludit a creatura. Et quia ſic pñs eſt

aie rõnali quãꝗ fecit vt eã nũq; deſerat qͥn ſit in ea per

potẽtiã.pñtiã.⁊ eſſentiã.iõ aia rõnalis nuqᷓ; pᷣt coꝛrũ

pi. Mec valet inſtãtia quã obijcit de vbo Aug. Aug.
em̃ intelligit de motibꝰ qᷓ ſunt a nã ſᷣm ꝙ nã dicit oꝛi
al⸗ ectꝰ?. nõ m ꝙ dicit defectũ.
⁊ ſic intelligẽdũ ẽ etiã ꝙ grẽa nam pficit ⁊ ei nõ repu/
gnat. ⁊ hoc meliꝰ explicatũ ẽ in li.. i.viij. ¶ Ad illð
qð obꝛ de pho.q intellectꝰ coꝛrũpit᷑ ⁊c.dom ꝙ illud
vᷣbũ phᷣi debet piñ hĩe intellectũ.nõ em̃ credendũ ẽ ꝙ
phᷣus wlucrit dicere intellectũ eſſe coꝛruptibilẽ. cum
oſtea ꝓbet ipᷣm impaſſibilẽ. incoꝛruptibilẽ.⁊ imoꝛta
icut i tercio de aia expᷣſſe pʒ. ᷣ vult dicere qp opa
tio intellectꝰ quã hʒ in coꝛpe impedit᷑ ꝓpter aliquaʒ

rius vᷣtutis ſenſibilis. ⁊ qᷓtũ ad hoc veꝝ dixit. ſicut pʒ
⁊ manifeſtũ ẽ ſenſui.¶¶ Ad illud qb obẽ ꝙ aia patit᷑

rũderi pᷣt duplr. Dꝛimu qͥdem. qꝛ paſſio eiꝰ nõ ẽ per

ipius leſione ſ ꝑ ↄpaſſionẽ reſpectu coꝛpis leſi.⁊ loc
nõ ponit aliqd de ſuba eiꝰ abijci. de ſuba cui bʒ vni
ri.Alit᷑ põt rñderi ꝙ aia nõ ſolũ in coꝛpe ſᷣ etiã extra

coꝛpꝰ hʒ pati.nec tñ ſeqͥtur ꝙ habeat coꝛrũpi.nõ em̃
eſt illa coꝛruptio ꝑ partis adeptõem. ſed ꝑ quietis ⁊

pacis ↄtinua impeditõem.hoc aũt in q̃rto plae
terminatũ cſt cũ agit᷑ de penis aiarũ dãnataꝝ.¶Cd
illud quod obẽ ꝙ aima coꝛpi cõdolet.ddm ꝙ; illa cõ⸗
paſſio nõ ẽ niſi ſalua cõiunctiõe aie ⁊ coꝛpis.Et qi

moss ſeꝑat illã ↄiunctõem.iõ nõ opoꝛtz ↄpaſfioneʒ

moꝛtis cõicare.qꝛ illa ↄſeq̃ntia nõ tenet niſi manẽte
cauſa. Pꝛeterea illa ↄſeq̃ntia nõ tenet.ſi aia maxime
ↄpatit᷑ coꝛpi maxie patienti.q ↄmoꝛiat᷑ moꝛiẽti.aia
em̃ cñ ſit capax leticie.ẽ capax ⁊ doloꝛis.ſᷣ cum ſit ca
pax vite.nullo mõ ẽ ſuſceptibilis moꝛtis. d ills
qð obꝛ ꝙ opatio aie ledit᷑ vł impedit᷑.ddim ꝙ boc eſt
p accñs ſoln.qꝛ em̃ aia magna inclinatõe inclinat᷑ ad
coꝛpꝰ.⁊ coꝛꝑi ſuas oꝑatões cõicat.⁊vtutes ſenſitiue

ipi vᷣtuti intellectiue imediate ſubmiſtrat.inde eſt ꝗ

leſis oꝛganis coꝛpoꝛeis.⁊ impeditis viribꝰſenſitiuis.

opatio intellectꝰ qdiu ẽ in coꝛpe hʒ impediri ipᷣo in/

tellectu nullatenꝰ in ſe leſo.qdð ex boc pʒ. ꝙ ſtatim cũ
a coꝛpe ſepatur bʒ ſuũ S ↄpletũ.⁊ hec ſuſficiãt ᷓ

tũ ad ꝓpoſitũ. Aueſtio. ij.

¶ VAtrũ oĩs aia vtpote bꝛutalis nõ ſolum rõnalis ex

pꝛima ↄditione fuerit imoꝛtalis.Et ꝙ ſic vꝛ Eccs.ij.
And ẽ interitꝰ hoĩs ⁊ iumẽtoꝛũ.ſᷣ hoies ⁊ ſi intereat
q;tũ ad coꝛꝑa.nõ tñ intereũt qtũ ad aias. pari rõe
nec bꝛuta aialia. hrem Sap.j.Deꝰ moꝛtẽ nõ fecit
nec delectat᷑ in ꝑditõe viuoꝝ.igit᷑ moꝛs non ẽ intro/
ducta niſi ꝓpter pctm̃.g ſi hõ nõ peccaſſet.nec moꝛe/⸗
ret᷑ ipe.nec moꝛeret᷑ bꝛutũ aial.ſᷣ hoc non ecẽt niſi aie
bꝛntoꝝ ecnt immo:tales.gᷓ c. ¶ Item boc v rõe. p
bato ꝙ aia petri ſt imoꝛtalis.ꝓbat᷑ ꝙ ois aia ſit im-
moꝛtal ꝑ ypotheſim.nõ ẽ maioꝛ rõ de vna qᷓ; de alia.
loqndo de aiabus rõnalibꝰ.g pari rõe loq̃ndo de aiʒ
bus ſenſibilibꝰ.ſi vna aia ſenſibilis eſt immoꝛtalis.&
⁊ om̃cs.ſᷣ aia ſenſibilis hũana ẽ ummotalle g nuqᷓ;
6 5

8

gano imagimatõis.vł alte-

11

12

*
5 . i 1 *

eſt rönalis ſiue ſenſibili. ergo cum in hac cõicet bõ cũ
bꝛutis. anima ſenſibilis bꝛutoꝝ aĩaliũ ꝑ naturam eſt
im moꝛtalis. Sten oĩs anima qᷓntũcunq; parũ ba
beat de nobilit ate excellit om̃e coꝛpus.ſicut vult Au
guſti. ergo magis accedit ad dei ſimilitudinem. aliqᷓ

coꝛpa per naturã ſunt immoꝛtalia. ſicut Aee cele

13

ſtia.· ergo multofoꝛtius aic bꝛutoꝝ aialiũ. ¶

pꝛimuũ. ¶ Itez ſi .
ergo deberẽt om̃ia coꝛpoꝛa bꝛutoꝝ redire ſicut ⁊ coꝛ/

tẽ ſub⸗
ſtantia cuius virtus ⁊ oꝑatio nõ ſeneſcit in tꝑe.non
coꝛrũpitur in tempꝑe. ſed aia ſenſibilis ẽ hmõꝛ. quia ſi

cut dicit phus.ſi ſenex aecigerr oculun iuuenis.ita

videret ſicut iuuenis. ⁊c. ¶ Item qꝛ hõ ſeruit deo ẽ

dignus remuneratione. ⁊ ideo neceſſe ẽ ponere ani/

mã cius immoꝛtalẽ vt remuneret᷑ poſt moꝛtẽ. pari
rati ne cũ bꝛuta animalia ſeruiãt homini. ⁊ per hoc
ceo in homine. vẽ ſimiliter ꝙ ipa debeãt remunerari

rtannl foꝛma ẽ ſepabilis a coꝛpꝑe niſi qᷓ habʒ
o

ationem ꝓpꝛiam pꝛeter coꝛpus.ſed nullus ſpiritꝰ

bꝛutalis ẽ hmõi.ergo ⁊c. Maioꝛ manifeſta ẽ.tum qꝛ

phus dicit. tum etiã qꝛ nulla eſt ſubſtantia qᷓ om̃i ca
reat oꝑatõc.cũ nulla ſit ocioſa. Sca manifeſta ẽ ad
ſenſum. ¶ Item omnia bꝛuta aimalia facta ſunt ꝓ-
pter vſum hominis.ſed vſus bominis ẽ in veſcendo
cis ⁊ veſcitur eis dũ ea occidit.ergo facta ſunt ad hoc
vt nõ tm̃ ſeruiãt homi ꝑ vitaʒ ſed etiã ꝑimoꝛtẽ.ſᷣ hoc
non eſſet ſi aie eoꝝ eẽnt immoꝛtales. ergo ⁊c.¶¶ Itẽ
anime immoꝛtali debet᷑ coꝛpus immoꝛtale quatũ eſt
ex inſtitutione pꝛima.ergo ſi anime bꝛutoꝝ erãt im/
moꝛtales.habebãt coꝛpoꝛa immoꝛtalia. ſed cõſtat q

bꝛuta nõ peccauerũt.ergo debyrẽt adbuc eſſe immoꝛ

talia. Ox ⁊ ſi hoc conſtat eſſe falſum.patet etiam ꝙ ⁊
¶ Iteʒ ſi anime bꝛutoꝝ eſſent immoꝛtales.

poꝛa hominũ.ſed ſi hoc. eſſet impoſſibile ꝙ oĩa eſſent
in terra. cũ innumera beſtiaꝝ multitudo ⁊ animaliũ
cõtinue ſibi ſuccedit.ergo incõueniens ẽ dicere bꝛu⸗/
toꝝ aias eſſe immoꝛtales. ¶ R.ad pᷣdictoꝝ intelligẽ
tiam ẽ notandũ ꝙ aliqui dicere voluerũt bꝛutoꝛum
aias eſſe immoꝛtales.ꝓ co ꝙ cedem anime ſunt que
viuificant coꝛpa bꝛutoꝝ ⁊ coꝛꝑa hominũ.tñ merito
peccatoꝝ ſuoꝝ de coꝛpe ad coꝛpus circũcundo per/
tranſeãt. Et hec poſitio quoꝛũdã phᷣoꝝ ⁊ bereticoꝝ
fuit ſicut dictũ eſt ſupꝛa ⁊ iam impꝛobata ẽ ſupꝛa ta-
ꝙᷓ; heretica.⁊ pꝛoꝛſus abijcienda eſt iſta poſitõ tanqᷓ
vilis ⁊ derogãs dignitati creature rationalis.dũ po/
nit rõnales ⁊ beſtias eſſe pares.in hoc em̃ indicat ꝙ

ſui inuentoꝛes ⁊ defenſoꝛes ſunt bomines beſtiales.

dũ aias ſuas credũt vel beſtiarnm fuiſſe. vel futuras
eſſe. Yuerũt ⁊ alij qui dicere voluerũt ꝙ anime bꝛu/
toꝝ nec ſunt adco coꝛruptibiles ſicut alie foꝛme que
bñt ↄtrarietatẽ.ſed qᷓntuz eſt de ſui natura nate ſunt
cõtinue durare niſi inpedimentũ ſue duratõnis ba/
beant ex coꝛpoꝛe ſine quo nõ pñt ſubſiſtere.huiꝰ aũt
impedimentũ durationis introductũ eſſe dicũt ĩ coꝛ
poꝛa bꝛutoꝝ ꝓpter pctm̃ hoim. ſi em̃ Acdam nõ pec⸗
caſſet. nullũ aial bꝛutũ decederet. Ande ſicut merito
peccati bumani q̃ ad eius obſequiũ facta ſunt deteri
oꝛata ſunt.ſic ⁊ bꝛuta aialia facta ſũt moꝛti obnoxia
Sed iſtud pꝛima fronte obuiat ei qʒ dicit Auguſti.
ſuꝑ Geñ, ad lr̃am li.iij.q ſi bomo nõ peccaſſi.nihilo
minus eſſent animalia viuentia de rapina.ꝗᷓ ad ſuaʒ

vitam ſeruandã alia interficerent aialia. Repugnat
NKeizin rõni.cũ nulla ratio dicat congruũ eſie ouẽ in/
erfici ꝓpter hoc ꝙ homo peccauit.cum nullo modo
ei in peccato cõicauerit. nec pctm ſuũ in ouẽ traſtu⸗/⸗

R

derit. Repugnat etiã imaginationi ſenſibili. vbi em̃
cẽnt tot aialia qᷓ multiplicata eẽnt ſuꝑ terrã ab initõ

mũdi vſq; ad finem.ſi nulla eẽnt moꝛtua.Oꝛ ſi tu di

cas ꝙ nõ eẽnt multiplicata ſi hõ non peccaſſet.quõ
ctiã verũ eſſet qð dꝛ eis Geñ.j.Creſcite ⁊ mult.⁊ re.
aquas.Qð ſi dictũ ẽ de piſebuscur nõ intelligendũ
ẽ dictũ eẽ de alijs aialibꝰ.

iſta tanq incõueniens reſpuenda ẽ. Et idco dom eſt
tercio mõ ꝙ nulla alia aia niſi rõnalis immoꝛtalis ẽ.
⁊ rõ huiꝰ apparet ſi aſpiciamꝰ ad finẽ ꝓpter quẽ cre
ature facte ſunt.exqͥ fine ponit᷑ in rebꝰ ꝑpetuitas vł
coꝛruptibilitas ſᷣm eaꝝ exigentiã.Cũ aũt oẽs creatu
re facte ſint ꝓpter deuz iuxta illud. vniuerſa ꝓpter ſe⸗
metipᷣm oꝑatus ẽ dñs.ſola creatura rõnalis facta ẽ
ad fruendũ deo.⁊ vt btificetur in ipᷣo q̃ ſola ẽad ima

ginẽ. Alie vᷣo creature ꝗᷓ ſolũ tenẽt rõnem veſtigij. fa-

cte ſunt vel ad manifeſtatõem diuine bonitatis.vel
ad obſequiũ creature rõnalis. Manifeſtatio aũt di⸗
uini exemplaris ⁊ bonitatis dei ẽ in ꝓductõe vniuer

ſi.qd ẽ quoddã exemplatũ cõplete repñtãs illud ex/

cmplar. ⁊ ꝓpter repñtationis cõpletionẽ.cõpletã de/

bent hr̃e ⁊ ꝑpetuã durationẽ. Aniuerſum aũt dupli 14

citer hʒ ec. vicʒ. decurrẽs ⁊ ꝑmanẽs. Eſſc decurrens
nõ põt eẽ ꝑpetuũ.qꝛ neceſſe ẽ ꝙ aliqñ ſit qctum. Eſſe
vo ꝑmanẽts ẽ ꝑpetuum. Ille igit᷑ partes qᷓ reſpicũt
vniuerſum q;tũ ad cẽ pꝑmanẽs.ſicut ſunt oꝛbes celo/
rũ ⁊ eloꝝ ꝑpetuitatẽ hñt. Ille vo q̃ reſpiciũt qꝛtũ ad
eſſe decurres. vtpote ꝗᷓ cõſiſtunt in gencratõnc ⁊ coꝛ
ruptõne.q̃lia ſunt mineralia.plãte.⁊ aialia bꝛuta.nõ
debẽt hr̃e eẽ ꝑpetuũ ᷣ terminatũ.qᷓ qſi qdã tranſitu
ſuo.⁊ qᷓdam inueteratõne ⁊ innouatione.moꝛte ⁊ vi
uificatone decoꝛãt vniuerſum. Et ſic patet ꝙ bꝛuta
aialia q;tũ ad coꝛpus ⁊ aiam coꝛruptibilia ſunt ꝑ na
turã.inctũ facta ſunt ad repñtandũ diuinã bonita

tem ⁊ ſapiam.Et hec rõ ſumpta eſt a fine pꝛincipali.

Eſt ⁊ alia rõ ſumpta a fine nõ pꝛincipali inq;tũ.ſ.cre
ature in qͥbus ẽ ſola rõ veſtigij facte ſunt ꝓpter crea-
turã rõnalem.ſ.hoicm.Quedã em̃ facte ſunt ꝓpt᷑ hk

minẽ ſᷣm oẽm ſtatũ ſiue vie ſiue patrie.q̃dam ſolum

ſm ſtatũ patrie.⁊ cũ ſtatus pꝛie ſit pꝑpetuꝰ debẽt eſſe
ppetua.⁊ talia ſunt qᷓ integrãt hbomis habitaculũ.ſi/
cut cclũ ⁊ q̃tuoꝛ cla. Illa vo q facta ſunt ꝓpter homi
nẽ m ſtatũ vie.cũ ille ſtatꝰ ſit ꝑtrãſitoꝛiꝰ ⁊ hẽat finẽ.
debẽt eẽ coꝛruptibilia.talia aũt ſunt aialia bꝛuta que
fctã ſũt ad ſupplẽdã coꝛpis indigẽtiã ſᷣm eũ ſtatũ i q̃
iudiget cibis ⁊ alimonijs. Et ſic ↄcedẽde ſunt rõnes
oñdętes aias bꝛutales eẽ moꝛtales ex ſua pᷣma ↄditi

one. Ad illud q pᷣmo obr̃ de Ecẽs.ꝙ vnꝰ ẽ interi !ð

1.

tus ⁊c.ddm ꝙ loqͥtur q;tũ ad exterioꝛẽ intelligẽtiã.
⁊ ꝓpterea ſbiũgit.Quis nonit ſi ſ.ſ.Adam a fur.q.d.
Hõ nouit hõ qͥ ãbulat ſᷣm intellectũ carnalẽ,qͥᷣ ca ſo/
la ↄſiderat q̃ exteriꝰ apparẽt.bõ aũt ſapiẽs nouit q
illud attẽdit qd ipᷣe Eccsi fine dicit. Scito ꝙ ꝓ om̃i

errato adducet te de i iudiciũ.¶ Ad illud qð obꝛ de 16

li. Sapᷣ.doᷣm ꝙꝙ loqͥtur vł de moꝛte dãnatõis eterne.
vł de moꝛte tpali in eo cui moꝛs ẽ pena.tale aũt ẽ ſo/
lũ aial rönis capax.qð ſicut ſolũ natuʒ ẽ eẽ miſeꝝ. ſic
ſolũ natũ ẽ pᷣmiari.ſolũ natũ ẽ puniri.qꝛ ſolũ ipᷣm eſt
cui data ẽ vis diſcretiua int᷑ bonũ ⁊ malũ.veꝝ ⁊ fal/
ſuʒ. Vñ ⁊ ſi beſtia woleat cũ occidit᷑ vł ledit᷑.nõ tñ pu
nit᷑ mõ em̃ ẽ capax miſerie. ſolus em̃ illeẽ miſer qᷣ vel
ſcit ſe miſerũ.vł ſcire debʒ cũ malũ hʒ. ai

obzꝛ ꝙ aia ſenſibilis hois ẽ imoꝛtalis. ddin ꝙ nõ ᷣ ſile

ealijs aialibꝰ. nũqͥd ꝓpter culpã hois fa-
cta ſunt fecũdioꝛa.qᷓ oĩa ſi incõuenientia ſunt.poſitõ

illud q; 17

gugite⸗
Prpauaſckaat
Aunitttinn
ſatngeta
Cnoebieönece
ftiorbofeton
Chne tamn
Ctegranfcs.
mpupeincn
ltmwingon
toſgote⸗
fſohabehrt
ttabardff
Ptickuni
Ufupiunornn
nhrzqp
lardyoati⸗
to
ain
nn ſni
en ioten
cnſöhn⸗
W

nmmn ilsſgi
Enpnſlghen
wuſmhenſchi,
Nunraltugtt
Dmiſnhi
in anieriun
““
mnisGnI
tiguiſting
lekmajti
DW Hõü
Neiwiſtiiſi
funtincponte
1gäetiiml
Bnnormrmen
in Ceerytu
monmuiryn
imivi
eucktirgunl.
niinzie
iurint tn
ücieſnr
irpmriint
inshlelid
janurguhe
müm irii
Eiriilugt
Getifnitti

l

lsaluimn
teg Mim
mewebthan

ilunff

tr̃ iN
H
i 4 4

=
= —

—
=
=
=
—
E
— ——

E
= —=—

☛ =
Se

—
= = —
=

—
—
ESN
—
—
—
—
==

185

19

20

non peccaſſet coꝛpus eius diſſolui potuiſſet.tali rõe.

centie ꝑmanſiſſet.

Di.
ſeuſibile em̃ in bomine nominat potentiã.ſ. aie röna

lis. ſicut ifra patebit. ſenſibile vᷣo in bꝛutis nominat
foꝛmã ꝗᷓ ſubſtãtificat᷑ i materia trãſmutabili.⁊ quia

¶ Ad illud adð obẽ ꝙ aia ſenſibilis ẽ nobilioꝛ om̃i coꝛ
ꝛe. dᷣm ꝙ maioꝛ nobilitas ⁊ minoꝛ nõ facit ad ma

ioꝛem durationẽ creature.magis cm̃ nobilis ẽ etiam

m ſtatũ nature lapſe hõ q; ſit lapis.tñ lapis plꝰ du/

rat mõ.ſed hoc facit pꝛiuatio coꝛrũpẽtis cauſe.⁊ hãc

habet aia ſenſibilis ꝓpter hoc ꝙ fundat᷑ ⁊ pendet ex
coꝛpe ↄpoſito ex orijs.ſupꝛa quã ↄrietatẽ ſbᷣlimata ẽ
natura celeſtis.

ne eius in quo radicat᷑.ſ.rõne coꝛpis.rõne cuiꝰ ctiaʒ
habet coꝛrupi.⁊ hoc ex ↄditione ſua pꝛimaria.
illud qð obẽ qꝙ; bꝛuta ſeruiũt hoibus.dom qꝙ ſeruitiũ
remunerabile non eſt niſi illud qdð eſt laudabile.ſola
añt potentia rõnalis ⁊ deliberatiua in qua cõſiſtit ar
bitrij libertas è in qua cadit laus ⁊ vituperiũ.⁊ ideo
quantũcũqʒ obſequiũ ſit magnũ ⁊ vtile.nõ eſt diguũ
remuneratione niſi factũ fuerit ex arbitrij libertate.
iasen decet remũerani animas bꝛutoꝝ.Et ſic patet

Onſeqnter q̃ritur q;'tũ ad ſecũdũ articulum
de immoꝛtalitate Ade ex parte coꝛpoꝛis. Et
circa hoc q̃runtur duo. Pꝛimo ꝗᷓritur vtruʒ
5pcccãte poſſet coꝛpus ade diſſolui. Secun

Aueſtio. j. c.

vite in vita ppetuari. o.j.
r ꝙ etiam ſi Adam

Circa quã fic ꝓcedit᷑ ⁊ oñ

do queritur vtruʒ ipᷣa Bcr per eſnm ligni

Adam in ſtatu innocentie habebat coꝛpus moꝛtale.
ſicut męr dicit ⁊ Aug.in lit.ergo coꝛruptile.ſᷣ omne
coꝛruptibile ð neceſſitate coꝛrupetur.ſicut vult ph̊s.
qᷓ;uis nõ om̃e generabile de neceſſitate gencret᷑.ergo
coꝛpus Ade coꝛruptum fuiſſet.eſto ꝙ in ſtatu inno/
tez ↄtrarietas ẽ cauſa pugne.
⁊ pugna in copoſito cauſa diſſolutionis.ergo in il/
lo ſtatu in quo põt eſſe contrarietas.põt eſſe diſſolu/
tio.ſed coꝛpus Ade etiã ſ̃m ſtatũ innocentic ex ↄtta

terat habere diſſolutionẽ. ¶ Item cuicũq; ſtatui cõ/

rijs habebat cõpoſi ne ſtatu illo manẽte po/

petit reſtauratõ.cõpetit deperditio.ſed coꝛpoꝛi Ade
in ſtatu innocentie cõpetebat reſtauratio ꝑ ſumptio
nem ciboꝝ.ergo ⁊ eidẽ coꝛpoꝛi ſm ſtatũ innocentie
inerat deperditio.ſed cuicũq; ineſt deperditio ineſt ⁊
cõſumptio.⁊ in quocũq; ponitur cõſumptio ponit᷑
⁊ coꝛruptio.ergo coꝛpus Ade in ſtatu innocentie ꝑſi
ſtens diſſolui poterat ⁊ coꝛrũpi.nulla culpa interue/
niente⸗ Item cõſtans eſt ꝙ Adam nõ poterat vi/
uere niſi comederet.cũ haberet coꝛpus animale. ſed
poterat nõ comedere.crgo poterat abſq; vllo pecca
to coꝛpus ęius deficere. Si tu dicas ꝙ peccaret i nõ
comedendo.qꝛ tenebat cenadere i trans ſemꝑ
tenebat᷑ comedere.qꝛ ſignemus aliquã hoꝛã in q̃ te-

nebat᷑in illa hoꝛa aut Adam eſuriret.aut nõ.Si eſu

riret.ergo pateret᷑ anteq;ᷓ peccaret. Si nõ eſuriret.S

natura nõ indigeret.cũ natura bñ diſpoſita tempo/

re neceſſitatis cibũ appetat.S nõ teneret᷑ tũc comede
re.nec alias.̊ nnqᷓ;ᷓ. ¶ Item ſi Adam ſtetiſſet. aliqͥs
& fllijs eius poterat peccare.ponat᷑ ergo ꝙ peccaſſʒ
ſed poſſibile ẽ virũ iuſtũ a peccatoꝛe inſidiãte interfi

ci abſq; ſua culpa.ſicut Abel interfectus ẽ a Cayn.ꝙ
poſſibile eſſet Adam ſaltẽ doꝛmientẽ ab eo iugulari.

endet ex illa q;tum ad eſſe.coꝛrũpitur illa coꝛrupta

Ad illud qd obẽ ꝙ aima ſenſibilis
nõ ſeneſcit.dm ꝙ verũ ẽ quãtũ ẽ ꝑ ſe.ſeneſcit tñ rõ/

culpa fuiſſet p̃ambula.

⁊ ſic iugulatꝰ interiret.culpa ſua nulla interueniẽtt.
Itẽ impaſſibilitas ẽ dos coꝛpoꝝ gloꝛificatoꝝ.ſed

929 ade in ſtatu innocẽtie glificatũ nõ erat. in ſta
tu illo pſiſtẽs impaſſibilitat nõ bẽbat. ꝑſiſtedo in
ſtatu illo.moꝛi ⁊ nõ moꝛi poterat. coꝛpus ade erat
diſſolubile aia nõ peccante.¶ Sed õ. Iſido.de trini.
dicit. Si hõ in paradiſo innocẽter viueret.nec ignis
en vreret. nec aqua mergeret.nec abſentia aeris ſuf-/
focaret. nec oia q̃ nocẽt moꝛtalibus impedirent. vẽ
ꝙ ipo ꝑmanentc in ſtatu innocentie coꝛpus eiꝰ non
erat reſolubile.
6 oꝛdi niſi ꝑ culpam.
nulli g põt ineſſe nec pena. nec moꝛs.nec coꝛruptõ.ni
ſi cui pꝛius ineſt culpa.igit᷑ aĩa nõ peccãte impoſſibi⸗

le fuit diſſolui coꝛpus Ade.¶ Item ad boc ꝙ debite
coõſtituat᷑ aliqd cõpoſitũ neceſſe ẽ materiã ⁊ foꝛmaʒ

ꝓPoꝛtionari adinuicem.ſi igit᷑ aia vt foꝛma ⁊ ꝑfectio
vnita ẽ coꝛꝑi.impoſſibile erat coꝛpus illud reſolui ?⁊
coꝛrũpi.niſi aliq coꝛruptio pꝛius incideret ex ꝑte aie.
ß coꝛruptio qᷓ pot incidere ex ꝑte aie nõ ẽ niſi culpe.g
impoſſibile fuit coꝛpus Ade reſolui ⁊ pati niſi in aia
up et pambu em ſtatus innocẽtie me
dius erat inter ſtatũ gloꝛie ⁊ ſtatũ miſerie.ᷣ diſſolu/
tio corꝑis oino opponit᷑ ſtatui gloꝛic.cum igit᷑ ſtatui

cſolubile. IYtem moꝛs ẽ pena peccati.ᷣ om̃is
pena ẽ oꝛdinata.pena aũt nõ oꝛdin

gloꝛie nõ opponeret᷑ directe ſtatꝰ innocẽtie. Adam iĩ

ſtatu innocẽtie pſiſtẽte coꝛpus ciꝰ nõ fuit reſolubile.
tem ois paſſio ẽ ab aliqͥ repugnãte ⁊ pᷣdñantc.ᷣ

Adam in ſtatu innocentie exñte.vel oia ↄcoꝛdarẽt ci

vel ſubiacerẽt.igitur nihil poſſet coꝛpus eius ledere.
nec aliquã paſſionẽ inferre.ergo coꝛpus eius nõ eẽt
paſſibilc nec diſſolubile.¶ Itẽ impoſſibile ẽ ſtãte re⸗
ccitudine alicuiꝰ ipᷣm obliqri.ſᷣ rectitudo oĩs ↄſiſtit ĩ
ſubiacẽdo deo ⁊ pſidẽdo alijs creaturis tã coꝛꝑi ſuo
q; etiã bꝛutis. ſpũ rõnali ſtante in puritate innocẽ
tie ⁊ obediẽtie.impoſſibile fuit coꝛpꝰ ab eiꝰ volũtate
recedere.ſᷣ aia ſemꝑ appetit vniri coꝛꝑi.g̊ impoſſibi/
le fuit coꝛpus in tali ſtatu diſſolui. K pᷣdictoꝛũ
intelligentiã ẽ notandũ.q; quẽadmodũ iuxta vbum
phᷣi bec ẽ duplex.aliquid ẽ nũc immoꝛtale.qꝛ aduer⸗
bium põt determinare hoc qð ẽ immoꝛtale rõe actus
moꝛiendi.vel rõne potẽtie.ita ⁊ locutio pᷣcedẽs.vtrũ
coꝛpus hominis eſſet diſſolubile ſiue poſſet diſſolui
ipᷣo nõ peccãte.diſtingui debʒ. Illi ei ablatiui abſolu

21

ti pñt determiari hoc vᷣbũ poſſet. vel hoc vᷣbũ diſfſol

ui. Si hoc verbũ poſſet determinãt. veritatẽ hʒ locu⸗
tio.Eſt em̃ ſenſus ꝙ adã dũ exiſteret i ſtatu innocen⸗

tie poſſe hẽbat vt coꝛpꝰ eiꝰ diſſolucret᷑. Si aũt abla/

tiui illi referantur ad actuʒ qͥ eſt diſſolui.ſic locutio ẽ

falſa.Eſt em̃ ſenſus ꝙ adam poſſet diſſolui in ſtatu i

nocentie.ita ꝙ ſimul cſſet innocẽtia ⁊ moꝛt ſiue coꝛ⸗

ruptionis pena.⁊ hoc eſt impoſſibile pꝛouidẽte oꝛdi⸗

ne diuine iuſticie.que nullam inoꝛdinatõnem in vni
uerſo ſuſtinet.Si ergo pena deoꝛdinata ẽ niſi pꝛece/
dat culpa.⁊ coꝛpoꝛis diſſolutio non poteſt aie pure ⁊
innocenti nõ eſſe pena. incõueniẽs vꝰ ⁊ oꝛdinẽ di/
uine iuſticie ꝙ coꝛpꝰ hois diſſolueret᷑ i ſtatu innocẽ/
tie.⁊ B ſcti dicũt.⁊ rõnes ad boc inducte oſtendũt.⁊
iõ ↄcedende ſunt.qꝛ vx ↄcludũt Ad illud qdð pꝛi
mo obꝛ ꝙ om̃e coꝛruptibile neceſſitate coꝛrũpetur.

22.

dom qꝙ phᷣus loquit᷑ de illo coꝛruptibili cuiꝰ regimẽz

nõ ſbᷣiacet volũtati ſ̊ ſoli ytuti naturali.⁊ illud de ne

ceſſitate habet coꝛrũpi.quia habet cauſam coꝛruptõö

nis intra ſe.coꝛpꝰ aũt ade ⁊ ſi eẽt moꝛtale ⁊ coꝛrupti

bile, tñ volũtati mb gcchat croꝛ lue diuſein ce. 2
3

23

ſtatu manente mutuo nõ repugnarent.⁊ ideo ꝓpter
illam compoſitionẽ coꝛpus illud diſſolui neceſſe nõ

24

75

76

27

⁶

—

iõ niſi wlũtas deoꝛdinaret᷑.coꝛpꝰ ills nũq; coꝛrũpet᷑.

Ad illud qd obẽ ꝙ componi ex cõtrarijs ↄpetebat
coꝛpoꝛi ᷣm illũ ſtatuů. dom
ria in cõpoſitione coꝛpoꝛis vᷣm ſtatũ naturel⸗
ter m ſtatũ nature inſtitute. Scom ſtatũ cm̃ nature
lapſe non ſolũ agunt in aliqdð extrinſecũ ſed ctiaʒ ad/
inuicem mutuo agũt ⁊ patiũtur.nõ ſolũ in ipa cõſti/
tutione.ſed etiam poſt conſtitutũ eſſe. In ſtatu autẽ
innocentie taliter cõmixta fuerũt ⁊ ꝓpoꝛtionata ĩ pꝛi
ma cõpoſitione.⁊ ad tantã concoꝛdiã educta.vt illo

crat. M illud quod obijcitur cr voſt ſtatñ innoce⸗
tie in illo coꝛpoꝛe fiebat deperditio.ddᷣm ꝙ ſicut na/
tura vniuerſalis patit᷑ elemẽta coꝛrũpi ſᷣm partẽ.ſed
nullo mõ patitur coꝛrũpi m totũ.ſic ⁊ natura bñ ĩ/

ſtituta in bomie regulata ab oꝛdine iuſticie ⁊ pꝛudẽ/

2

tie admittebat deperditionẽ fieri in bomine ſᷣm aliq;

partem ꝓpter ſtatum animalitatis in quo erat. nul
8 modo patiebatur coꝛruptionẽ fieri in toto. Sicut
em̃ fiebat coꝛruptio ⁊ deperditio.ita etiam fiebat re/
ſtauratio. ⁊ ideo non cõſequebatur diſſolutio.¶Ad
illnd quod obijcitur q; Adam a cibo potetat abſtine

re. dem qꝙ nõ poterat abſtinere a comeſtione.quan/
do eſſet locus ⁊ tempus.tum quia ſibi expᷣſſe pᷣceptũ
erat vt comederet de lignis paradiſi alijs a ligno ſcie
boni ⁊ mali.tum etiã qꝛ ſi dñs non pᷣcepiſſet.natura
bene inſtituta dictaret que dictat nullũ debere manũ

ſibi inijcere. Mec valet illa obiectio quã obijcit de fa

me. debebat em̃ famẽ pꝛeuenire.⁊ ipᷣe bñ ſciebat holꝛa
⁊ indigentiã ſue nature.quã ſi ptranſiret cõmitteret

⁊ peccaret. ¶ Ad illud quod obꝛ ꝙ peccatoꝛ põt oc/
cidere innocentem. doᷣm ꝙ verum eſt m ſtatum na
ture lapſe in quo omnis homo merito peccati oꝛigi⸗
nalis ẽ moꝛtis debitoꝛ. VUñ permittere innocentem
occidinon eſt contra oꝛdinẽ diuine iuſticie ᷣm ſtatũ
pꝛeſentem.in ſtatu autẽ illo qꝛ nulla culpa pᷣceſſerat.

nem adinittere nõ debebat. Terd ilud quod obꝛ q;
impaſ ibilitas ẽ dos coꝛpoꝝ g oꝛificatoꝝ. dom ꝙ ve
rum eſt ſᷣm ꝙ impaſſibilitas pꝛinat ⁊ actum ⁊ poten
tiaz paſſionis ?m omnẽ ſtatũ.illa aũt impaſſibilitas
coꝛpoꝛi Ade non incrat niſi m ſtatuʒ determinatũ.

⁊ ideo perfecta non crat.nec dos dici debehat.

¶ Dueſtio.i. „
¶ Atrum Adam peccante coꝛpus eius poſſet ppe/

tuari ꝑ eſum ligni vite.Et ꝙ ſic vꝛ. Pꝛimo ꝑ textum

BGeñ̃.iij. Mũc igitur ne foꝛte ſumat de ligno vite ⁊ vi-

uat ineternũ.hoc dictũ eſt de Adam poſt peccatuz. SF

ſi poſt peccatũ ſumpſiſſet.ineternũ vixiſſet. ⁊ coꝛpus
eius perpetuũ fuiſſet. Utem hocipᷣm vr ꝑ Richar.
de ſancto victo.qui de Adam ait ſic.Habuit añ pec⸗

catũ coꝛruptionẽ᷑.poſt peccatũ coꝛruptionẽ.ſed vtro

qʒ mõ ꝑ eſum ligni vite potuit ſuſtentari. ¶ Itẽ boc
pꝛobat᷑ per exꝑimentũ.Enoch em̃ ⁊ Helyas ſicut di
cũt glo t autoꝛitates ſanctoꝝ in padiſo cõſeruant᷑ ꝑ
eſum ligni vite vſq; ad antixpi aduentũ.ſed qua rõe
vſq; ad illud tẽpus cõſeruari pñt.eadem rõne ⁊ dein
ceps. pari rone ⁊ coꝛpus Ade. ¶ Item nõ fuit ma
ioꝛis efficacie lignũ ſcietie boni ⁊ mali ad coꝛpꝰ per/
dendũ q; lignũ vite ad coſeruandũ.ſed ꝑ eſum illius
ligni coꝛpus hois factũ eſt diſſolubile. pari rõne ꝑ
eſum alterius ligni poterat coꝛpꝰ coꝛruptibile ſolida

ri ⁊ ꝑpetuari.ſicut ecõtra alteriꝰligni comeſtio e⸗

alio mõ ſe habent ↄtra
m ſtatũ nature lapſe. ali

. at. minus diſſolui neceſſe eſſet.
oꝛdo diuine iuſticie talem deoꝛdinationẽ vel punitõö

—
ſanu ⁊ ſolidũ reddidit diſſolubile ⁊ infirmũ. E
poſt peccatum ſi ſpns hominis iungeretur fonti vite
diſponcret᷑ ad perpetuã beatitudinẽ ⁊ vitã immoꝛ/
talem. ergo ſi lignũ vite coꝛpale ſic ſe habebat ad coꝛ
pusſſeruandũ.ſicut lignũ vite ſpnale ſe babet ad ſpi⸗
ritũ.v⁊ ꝙ ſi homo penituiſſet.⁊ de ligno vite guſtaſſʒ.
q coꝛpus eius eſſet factũ indiſolubile.¶¶ Item ho⸗
mo bene cõplexionatus ſi nõ habet impedimentum
extrinſecũ viueꝛe pᷣt vſq; ad ↄſumptõeʒ radicalis bu

migdi.ſi igit᷑ illud humidũ poſſet reſtaurari.poſſʒ coꝛ

hus eius imperpetuũ incoꝛruptũ ſeruari.ſi ergo illꝭ
liguũ vite ſicut dicũt doctoꝛes habebat vim reſtaurã
di humidũ radicale.videtur ꝙ ſi bomo de illo come/
diſſet.q coꝛpus eius ineternuʒ poſſet durare.etiam

poſt cõmiſſionem culpe.Sed ↄtra. Ro.vj. Stipẽ

dia peccati mo:s.ergo ſi poſtq; homo peccauit neceſ
ſarium fuit ipᷣm peccaſſe.neceſſariũ fuit iᷣm moꝛi.Sẽ
neceſſarium fuit coꝛpus eius diſſolui.igitur nõ pote
rat perpetuari ꝑ eſum alicuius ligni. Etem ſent⸗
tia data fuit Geñ.iij.Quacũq; die co.⁊c. Si igit᷑ illã
ſententiã nulla vᷣtus creata pᷣt infirmare.quãtũcũq;

homo comederet de ligno vite neceſſe erat ip̃ᷣm moꝛi

iij. Puluis es ⁊ in pul.⁊c. Item homo ꝑ peccatũ
ſimilis factus ẽ iumentis inſipientibus.ſed iumenta
ſi comederent de ligno vite nõ ꝓpter hoc coꝛpoꝛa eo⸗
rnm fierent indiſſolubilia.ergo ſi homo qᷓ;tum ad cõ
ditionem moꝛtis iumentis ſimilis effectꝰ eſt per cul
pam.quantũcũq; de ligno vite comederet.coꝛpus eiꝰ
diſſolui neceſſe eſſet. ¶ Item non minus eſt de moꝛ
tali immoꝛtalẽ facere qᷓ; de moꝛtuo viuũ.ſed moꝛtuũ

⁊ coꝛpus eius reſ. dnui oe dicit alius textꝰgeñ.

ſuſcitare hoc eſt virtutis ſolius dei ⁊ virtutis infini/

te.ergo coꝛpus diſſolubile ad indiſſolubile reducere
boc eſt ſolius virtutis diuine.ergo ſi homo poſt pec-
catum de illo ligno comederet. coꝛpus eius nihilo/

dom ꝙ eadem

qua diuina iuſticia non patitur innocentem puniri

⁊ moꝛi.non patitur etiam malum remanere impuni
tum.⁊ ideo diuinũ decretum fuit vt ſi bomo manda
tum dei tranſgrediendo peccaret.⁊ ipᷣi actoꝛi ſuo in/
obediẽs exiſterct.ſpiritus carnis dominiũ amitteret.
⁊ ſicut volũtas a deo receſſerat.ſic anima in vita coꝛ/
pus ipſum deſereret.⁊ diſſolutũ in ſuam oꝛiginẽ vñ
ſumptum erat rediret. Et quoniaʒ diuinũ decretum
erat inuiolabile.hinc eſt ꝙ poſtq; homo peccauit.qᷓ;
tumcũq; de ligno vite ederet.coꝛpus eius non fieret
indiſſolubile.ita ꝙ moꝛtem poſſet euadere.ideo con
cedende ſunt rationes boc oſtendentes. ¶ Ac illud
quod obijcitur in contrariũ de textu.ddᷣm ꝙ eternuʒ

nõ dicit ibi vite interminabilitateʒ. ſed vite quandã
diuturnitatex. ſicuti ſepe conſueuit loqui ſcriptura.
cꝓuis autem lignum vite illud coꝛpus non poſſet ꝑ

petuare.poterat tamen adeo naturã ipᷣius adiuua/
re ⁊ vigoꝛare vt diutius viueret.Ex hoc ptʒ rñſio ad
ſe juentia.ſ.ad verbũ MRichar.⁊ ad illud gquod obꝛ de
Enoch ⁊ Helya. Vtrũq; em̃ nõ cõcludit vite inter/
minabilitatem.ſed ſolũ quandã diuturnitatẽ.quã ⁊
ſi liguũ vite poſſet homini lapſo ↄferre ꝑ ſibi diuini/
tus collatã virtutẽ.nõ tñ poterat ineternũ ↄſeruare.
qꝛ diuinũ decretũ infirmare nõ poterat.⁊ coꝛpꝰ hois
peccãt᷑ ad h̊ poſt pctm̃ habile ñ crat.⁊ illò lignũ i ſolo
eo ꝙ diſpõʒ hẽbat. ad eiꝰ effectũ efficaciã hebat. Ad
illud qð obꝛ per ſile de ligno ſcie boni ⁊ mali.dᷣm q;

30

ctonini⸗
eciurgidu
nngigi hel
Gnpitnuſ
unantbumd⸗
ſfcotertetnn
tſurumnature
loeſetetun
ſotttittäisd
nentiangot
Opeong dſon

O
onnioqt
do Pn
teſerbominana
Unnse
Uuregonola
(Quc

tundainme
ganummricci
hoſenatcttcino
fotlierepenens
rüchnc
Cnn(Donness
aanatn
uborinlteſen
ſtentbonnoenn
Ouni
Gcrrinnegst
hocfonlie
ſctihoeti finn
Miugigonnr
llttapipen
ſgnmnig⸗
miſe
locſepcht⸗
monanritnn
fohrunn
honsfuebonick
icfiannun
faſA
ſäippnü
ſlpeganie
erlletmngf
tznliontni
Kiauft
Wgtadlen,
oge N
iemans
i ſcnßze

Ninpelineun

cngialob
noßc
ſnmiſopith
Uinrctaurz
fadunne gan
n enſ⸗
Gnoggtantſch
üfüfnmi,

ſuigmtͤze
NaKGßel
RZõ
naſtatin
Naklinmn.
3 niu
dinne
Prdrannt⸗
Pfbewimg
miscifi

EcNNCNe

nnonminscket
nortd ui t mui
iusn:umdsi⸗
Ciuddttt,ae
Cawihmte⸗
nancls hlr
Amtenmoeitpon
irttibonenu
õ
Snmimint
i un agen
nuniniin
wopacuuri/
* ſet
taugtinen
mmWne
us. iettnuni
otoan n

D

ncmi ne⸗
mar urii
r lihhiii

—

Rlud ſile deficit duplr. Pꝛimo qꝛ illl lignũ ſcie boni
⁊ mali nõ fecit coꝛpoꝛa illa eſſe diſſolubilia.ſᷣ ſolũ ho

minis culpa ⁊ diuina ſentẽtia. Secũdo vo qꝛ coꝛpus

Ade anteq; peccaret nõ habebat neceſſitatẽ ad ꝑma

nendũ.nec neceſſitatẽ ad coꝛrũpendñ.ſᷣ poſtq homo
peccauit coꝛpus eius ſubiectũ fuit neceſſtati moꝛiẽ/
di.⁊ ideo ꝑ eſum ligni vitẽ nõ poterat leruan dich
illud qð obẽ de coniũctione ſpũs ad fontẽ vite ſpũa/
lis ⁊c.ddðim ꝙ illud ſimile deficit dupliciter. ꝛimuʒ
quidem qꝛ voluntas facilius vertit᷑ ⁊ reuertit᷑ qꝙᷓ; na

tura. Secũdo vᷣo quia fons vite ſpũalis multo potẽ

tioꝛ eſt ſupꝑ animã qꝙᷓ illud lignũ eſſet ſuꝑ coꝛpus.⁊ iõ
non ſeqͥtur ꝙ ſi diuinus ſoũᷣs recreat ⁊ viuificat ani

mam.ꝙ lignũ vite refoꝛmet ⁊ conſolidet coꝛpus ĩ ſta
32 tum pꝛiſtinũ

Ad illud qð obijcitur ꝙ lignũ vite re
ſtauraret humiduʒ radicale.dᷣm qꝙ ⁊ ſi per ſui eſum

ſufficienter reſtauraret humidũ in coꝛpoꝛe bominis

m ſtatum nature inſtitute.nũqᷓ; tamẽ in ſtatu natu/

re lapſe ſic reſtauraret quin ſemꝑ aliqua deperditio
fierct.⁊ ita qᷓuis diutius conſcruaret.nihilominꝰ ta
men aliquando illud radicale humidum deficeret.⁊

coꝛpus ad diſſolutionem perueniret.

Onſequenter querit de immoꝛtalitate pꝛimi

bropmis qᷓ;tũ ad coniũctũ.Et circa hoc q̃runt᷑
duo. Pꝛimo q̃ritur vtruʒ illa immoꝛtalitas
ineſfet bomini a natura vel a gr̃a. Sccũdo q̃rit᷑ vtꝝ
illa immoꝛtalitas cſſct eadem ꝑ eſſentiam cũ immoꝛ
talitate gloꝛioſs. MMMM
((AQueſtio.eſ. n .
AEe illa immoꝛtalitas eſſet a natura vel a gra

t ꝙ a natura videt᷑. Illud ẽ nobis naturale qd no⸗

bis innaſcit᷑ ⁊ cũ quo nati ſumus.ſᷣ homo cũ illa im/
moꝛtalitate ꝓductus ẽ.⁊ illa immoꝛtalitas indita ẽ
homini a ſua conditione.& fuit ei naturalis vel a na/
tura. ¶ Item moꝛs nõ poterat ineſſe bomini niſi p/

cedent᷑e culpa.ſicut pꝛobatũ ẽ ſupꝛa.ſᷣ culpa nõ pote/

rat homini ineſſe.niſi deoꝛdinaret᷑ natura.ſi &̊ moꝛs
inerat homini ↄtra naturam.immoꝛtalitas inerat ei
p. naturã. Prem ꝑ hoc homo crat immoꝛtalis per
qð erat innocẽs.ſᷣ innocẽs erat ex cõditione nature.
eſto em̃ ꝙ nullã haberet gram.nibilominꝰ tñ habe/
ret innocẽtiã.g̊ immoꝛtalis erat ex cõditõne nature.
nõ ex bñficio gre. ¶ Item immoꝛtalitas aie cõſiſtit ĩ
ↄtinua ↄiũctione aie ⁊ coꝛpoꝛis.cõtinua aũt ↄiũctio
anime ⁊ coꝛpis ẽ ꝑ continuũ appetitũ vnius ad alte
rũ.ſᷣ aia habet continuũ appetitũ ad coꝛpus.⁊ ccon⸗/

mini ꝑ naturã.¶ Otem idẽ eſt pꝛincipiũ ꝑ quod dat
res eſſe ⁊ per qð in eſſe cõtinnat᷑.ſed aia ronalis q̃ eſt

uerſo ꝑ naturãꝗ gra.g̊ immoꝛtalitas inerat ho/

foꝛma ꝑ natura immoꝛtalis ⁊ incoꝛruptibilis coꝛpo
ri dabat naturaliter ſui eſſe ↄplementuũ. ⁊ ipius coꝛ
poꝛis ſiue homis eſſe naturalit᷑ ↄtinuabat.ſed a quo

ineſt ei continuatio.ab eodẽ eſt immoꝛtalitatis ꝑpe/
tuatio. ⁊c. ¶ Item naturalc eſt bomini comedere
ea qᷓ ſibi apponũtur.ſᷣ homo ꝑ eſum ligni vite ⁊ alio
rũ lignoꝝ paradiſi vitã ſuã poterat perpꝑetuare ſicut
dicit Aug.⁊ magiſter.g videt᷑ ꝙ om̃is ꝑpetuatio ine

rat homini ꝑ naturã. ¶ Ged ↄtra.Augu.ſuꝑ Geñ.?
mgr dicit in Iſr̃a.Creatus ẽ homo immoꝛtalis quod
inerat ei de ligno vite.nõ de ↄditõc nature.moꝛtalis

7 * —

erat ↄditione coꝛpis aialis immoꝛtalis bñficio cõdi
toꝛis. Et iten ipe Aug.expᷣſſius dicit.ꝙ ſicut pᷣſcituʒ
ſuit filijs iſrabel ꝙ in.xl.annis veſtimenta eoꝝ nõ x

XN.

—

W

teraſceret. ita pſituz fuit Ade vt nõ moꝛeret.¶ Itẽ
ſuꝑ illud Lu.x. Expoliauerũt cuʒ ⁊ plagis impoſitis

⁊c. Glo.exponit de pꝛimo boie quẽ dicit expoliatum

fuiſſe gratuitis.⁊ vulncratũ in naturalibꝰ. ſi moꝛ/

talitas nõ fuit vulnerata ſᷣ ſimplr̃ ablata ipi bomini
p culpã. nõ inerat ei a natura ſ̊ a gra. ¶ Item hoc
vẽ ronc.pꝛietates naturales non derelinquũt ſubie

ctũ ꝓpter culpã.ꝗ ſi immoꝛtalitas inerat homi a na-
tura.uon vr ꝙꝙ debuerit eñ relinquere ꝓpter culpã. qꝙ

ſi eã amiſit. ptz ⁊c. ¶ Item impoſſibilc ẽ duo oppo/

ſita ineſſe eidẽ p̃m endã pᷣncipia naturalit᷑ cauſantia

q̃ nõ inclinãt ad oppoſita.ſᷣ hõ per naturã ſuã pote/
rat moꝛi.aut ergo imoꝛtalis non crat.aut ſi erat.non
erat ꝑ naturã ſed per gr̃am ſolũ.ꝗ
e naturã ꝓpꝛiã erat nobiliter cõplexionatũ.ᷓ mol/
es ⁊ teneras carnes habebat.ſed naturalit᷑ molle ce

Ntèm coꝛpꝰ? Ade

dit duro.igit᷑ ꝑ naturã coꝛpꝰ ade vulnerari poterat

⁊ ſecari.̊ ꝑ naturã Adam nõ erat imoꝛtalis. ¶ YIte
ignis naturaliter ↄſumit coꝛpus ex elementis qtuoꝛ
conſtitutũ.⁊ coꝛpus aiale ꝑ naturã indiget aſpiratio
ne ⁊ reſpirationc.ꝗ ſi hõ caderet in aqua vel in ignẽ.

⁊ nõ moꝛeret᷑.hoc nõ eſſet p virtutẽ nature.ſed potiꝰ

contra vel ſupꝛa.nõ ergo eſſet a natura ſed potius ex

gra ¶ E. dum ꝙ ſicut dicit mgf in lit. circa boc mul⸗

35

tiplex ⁊ varia fuit opinio. Quidam em̃ dicere volue

rũt ꝙ immoꝛtalitas pꝛimi hominis eſſet a natura.q/
dam ꝙ eſſet a gra.vtraq; aũt harũ opinionũ habuit
galiqua efficacẽ růnem mouentem.⁊ vtraq; habet ali

quid vritatis.licet vna plus habeat qᷓ; altera. Sicut 4

em̃ cũ dꝛ homo ẽ beatificabilis duo tangũtur.⁊ apti

tudo ⁊ diſpoſitio.ita etiã cũ dicit᷑ homo ẽ immoꝛta⸗/

lis. VUnðò ſicut h quodãmõ poteſt dici beatificabilis

poſito. Pꝛout em̃ hoc quod eſt beatificabile impoꝛ/

tat aptitudinem ſic ineſt bomini per naturam. homo

enim a natura ſua habet aptitudinem ad beatitudi/
nem.ſᷣm autem q; impoꝛtat diſpoſitionem ſufficien

tem ⁊ pꝛopinquam per quam quis venit ad beatitu
dinem ſiue ſufficientem oꝛdinem ad actum. ſic ineſt

homini nõ per naturã ſed ꝑ gratiam. per quã ſuffici

enter diſponitur ad gloꝛiam.nec ſine illa poteſt ſuffi

cere natura. Sic ⁊ in ꝓpoſito immoꝛtalis q;tum ad

per naturam. quodammodo per gratiam.ſic in ꝓ

ſtatũ innocentie dici poterat homo per naturam.im

moꝛtalis etiam per gratiam.quia a natura habebat

aptitudinem. ſed a gratia habebat cõpletionem. Et
hoc patct ſic. Tripliciter enim poteſt moꝛs homini

contingere.aut per elementoꝛum pugnam ⁊ diſſolu
tionem.aut per bumidi conſumptionem.aut per ex/
trinſecam lceſionem. Jmmoꝛtalitas ergo dicit pꝛiua/

tionem huius triplicis modi moꝛiendi quantum ad

actum⁊ potentiam in beatis.qui dicuntur immoꝛta
lcs.quia non poſſunt moꝛi.q;tum ad actum vᷣo ſolũ

in hominibus inſtitutis.qui dicuntur immoꝛtales
quia poterant non moꝛi hoc triplici genere moꝛien⸗
i. habebant em̃ aptitudinem cuadendi boc triplex

genus moꝛtis per id quod habebant a natura. Maʒ
coꝛpus valde bene erat complexionatuʒ.⁊ anima de

ſe incoꝛruptibilis erat que illud coꝛpus regebat ⁊ cõ
ſeruabat.⁊ ita ydoneus erat pꝛimus homo ex his eõ
ſtitutus ꝙmnunqᷓ deficeret ter elementoꝛum pugnã.
ſed tamen illud non ſufficiebat.hoc enim non poſ/

ſet linima peccatrix facere ſi poneretur in conſimili

coꝛpoꝛc.Et idco datum fuit illi anime donum gratie

p quũ poſſet coꝛpoꝝ pᷣſidere.⁊ illud agere.⁊ elcmẽta

quaſi in quadã amicitia cuſtodire.⁊ hoc qᷓdiu vellet

ſuo actoꝛi ſubiacere. Hoc aũt donũ gre vocat Anſel.

iuſticiã oꝛiginalẽ.Et ſic patet ꝙ qᷓtum ad immoꝛtali

tatem cõtra pꝛimũ genus moꝛiẽdi aptitudinem ba

bebat a natura.ſed cõplemẽtũ a gratia.Similiter q;
tum ad ſecũdũ genus moꝛiendi qð eſt ꝑ humidi con
ſumotionem.vis em̃ nutritiua potens erat ad ↄuer
tendũ alimentũ ſibi ſufficiẽs.⁊ elemẽta efficacem hba
bebãt virtutẽ ad nutriendũ.⁊ ex boc hõ ydoneꝰ erat

vt cõſeruaret᷑ in eo ſinc coꝛruptione naturale humi/
dum.ſᷣ qꝛ bumidũ radicale paulatim conſumit᷑.nec

põt reꝑari ꝑ qdᷣcũq; alimentũ.ideo data ẽ virtus ſrx

cialis cuidã ligno qð dictũ ẽ lignũ vite.p cuius ſumͦ

ptionem reparetur bumidũ radicale. ⁊ hoc quidem
nõ fuit ex ↄditione nature.ſᷣ ex bñficio conditoꝛis.ſi

p̃cauẽda.nec babebat nociua cxtrinſeca.⁊ iõ ydonei
tatez habebat vt ꝑ nullius leſionẽ incurreret moꝛtẽ.

verũtamen ꝙ beſtie ⁊ ſi qua animalia ſunt qᷓ nocere

poſſent.ipᷣm minime lederent.nec in ſomno.neci vi/

cut dicit Aug. Similiter etiã q;tũ ad terciũ genꝰ qð
37 aᷣdem fit ꝑ extrinſecã leſionẽ. Adam em̃ foꝛtis ⁊ po-
tens erat ad repellendũ nociua. ſapiẽs ⁊ diligens ad

gilia. hoc non erat a natura.ſed a dei ſpãli pꝛouiden

tia. ꝗᷓ ita eũ cuſtodiebat vt ſub pedibus eius oia ſub
iacerẽt. vt nihil cuperct ipᷣm offendere.⁊ ſi cupet non

valeret.Et ſic patʒ q immoꝛtalitas qᷓ fuit in ſtatu in

nocentie qᷓ;tũ ad aptitudinẽ fuit a natura.q;tum ad
coõplementũ fuit a gra.⁊ per hoc ꝓ magna parte ptʒ
rũñſio ad obiecta nes em̃ que pꝛobant ꝙ nõ fuit
ſimolr̃ a natura. cõcedende ſunt.quia veꝝ cocludũt.
38 0 A id vo qdðᷣ obꝛ ꝙ fuit a naiura.qꝛ fuit ei innata.
ddm ꝙ nõ omne qð ineſt homini a pncipio ſue nati
uitatis naturale ẽ.niſi extendat᷑ hoc nomẽ naturale.
multa em̃ bona gratis data cõcreant᷑ ⁊ dant᷑ cũ na/
39 tura. ſicut planũ eſt. ⁊ ideo illud nõ valet. ¶¶ Ad ills

–

quod obꝛ ꝙ moꝛs non poterat interucnire niſi puia

culpa.ddᷣm ꝙ nõ erat ſolũ pꝛopter naturam.ſed pꝛo
pter beneficiũ gratie qd erat nature ſupadditũ.quia

em̃ oꝛiginalis iuſticia faciebat naturã immoꝛtalẽ eẽ.

⁊ hãc non poterat perdere niſi per culꝑaꝗ. ideo moꝛs
40 nõ potcrat interuenire niſi per culpã. ¶ Ad illud qB

obꝛ ꝙ innocentia erat a natuꝛa. & ſimiliter immoꝛ/

talitas.dm ꝙ innocẽtia duplicit᷑ pᷣt dici. Ano mõ

pꝛiuatiue.quia pꝛiuat culpã.Alio mõ poſitiue.quia

ponit iuſticiã ↄtrariã. Innocentia aũt nõ erat cauſa

immoꝛtalitatis ſᷣm ꝙ dicit puram pꝛiuationẽ.ſᷣ ſᷣm
qꝙ impoꝛtat oꝛiginalẽ iuſticiã merito cuius erat i aia

.

àꝗi vis totius coꝛpis contentiua.¶ Ad illud quod obf
ꝙ cõtinuatio vite eſt ex coniũctione anime ⁊ coꝛpis.
ddm ꝙ ad cõiunctionẽ vite nõ ſufficit appetitus.ſi/

cut ad beatificationẽ nõ ſufficit appetere beatitudi/
nem.ſed neceſſaria ẽ vlterius virtus ad ſatiſfaciẽdñ
appetitui.oĩs em̃ natura appctit eſſe ⁊ durare.nõ ſo/
lum boim.ſed etiã bꝛutoꝝ.nõ tñ in oibus ẽ immoꝛta

litas.⁊ ideo nõ ſeqͥtur ꝙ ſi a natura ſit cõtinuatio ap

42 petitus.qꝙ a natura ſit ↄtinuatio immoꝛtalitatis.Et

per boc patet rũſio ad aliud qð obꝛ ꝙ; ab eodẽ eſt da

tio eſſe.⁊ cõſeruatio.ddᷣm em̃ ꝙ ſi illud ſit veꝝ de cõo⸗/
ſeruatione qᷓ̃ ẽ ad tempꝰ.nõ tñ ẽ veꝝ de ꝑpetuatone.

multa cm̃ ſunt q̃ pñt eſſe dare ⁊ tñ nõ pnñt ꝑpetuare.

¶ Ad illud qð obẽ ꝑ eſum ligni vitc alioꝝ lignoꝛũ

poterat in eſſe cõſeruari.dm ꝙ iſta nõ erat tota cꝗ.

immo neceſſaria erat diuina virtus ꝓtegens.⁊ ꝓhi /
bens nociua.⁊ interioꝛ virtus cõſeruans ⁊ conciliãs

I.
—

cõtraria. Pꝛeterea ꝙ lignũ vitẽ talem effectum balẽ 44
ret ſpeciale donũ erat dei.ſicut etiã ꝙ tanto tempoꝛe
veſtimenta ⁊ calciamenta populi iſrahel potuerunt

ſibi pꝛebere obſequia.Et ſic patet illud.

Weſtio. ij. f
¶ Mrum eadem eſſet immoꝛtalitas innocentie per
eſſentiam cum immoꝛtalitate gloꝛie ſi homo ſtetiſſet
Et ꝙ ſic videtur.Auguſti.de vera religio. Per xm
recuperamus quod perdidimus in Adam. ſed illa i⸗
moꝛtalitas quã recuperamus per chriſtũ eſt immoꝛ
talitas gloꝛioſa.ergo ⁊c. ¶ Item potentia materie
diſpoſita.eſt eadeʒ per eſſentiam cum ſeipᷣa indiſpo/

ſita. ſed immoꝛtalitas innocẽtie ⁊ immoꝛtalitas glo-

rie ſic ſe hbabent ſicut potentia indifferẽs ⁊ potentia
diſpoſita diſpoſitione quc eſt neceſſitas.cum igituri
ſtatu innocentie poterat moꝛi ⁊ nõ moꝛi.in ſtatu glo
rie neceſſe habeat non moꝛi. ergo ⁊c. ¶ Nem li. ar.
confirmatum ⁊ non confirmatum eſt idem per eſfſen
tiam.ſimiliter ⁊ charitas.ergo pari ratione ⁊ immoꝛ
talitas.ſ̊ ſicut ſe habet hec moꝛtalitas ſic ⁊ illa. ⁊c.
Item moꝛtalitas in ſtatu innocentie non eſt alia
a moꝛtalitate in ſtatu miſerie.quia non eſt poſt pec-
catum data noua potentia.nec ablata. ergo pari ra.-
tione in ſtatu innocẽtie ⁊ in ſtatu gloꝛie non eſt alia

⁊ alia immoꝛtalitas.i¶ Item ſi homo ſtetiſſet tranſ

ferretur ad immoꝛtalitatem ita ꝙ nullius pꝛopꝛieta

tis nobilis in eo fieret deperditio. ergo cum immoa/

talitas in homine diceret conditionem nobilẽ.ſi trãſ
ferretur. illa immoꝛtalitas nõ amitteretur. ſed non
ſunt in eodem homine due immoꝛtalitates ſimul et

ſemel.ergo immoꝛtalitas innocentie ⁊ immoꝛtalitas

glorie nõ differrent.¶ Sed cõtra.quod babet aliud
⁊ aliud pꝛincipium pꝛoximũ differens per eſſentiam
eſt differens per eſſcntiam.ſed immoꝛtalitas in ſta/
tu innocẽtieę ⁊ in ſtatu gloꝛie habẽt aliud ⁊ aliud pnn
cipium differens per eſſentiam.quia illa eſt a gloꝛia.
iſta eſt a gratia gratis data.ergo differunt per eſſen/
tiam. ¶ Item non eſt tranſitus ab eodem in idem.

ſed tranſitus eſt ab immoꝛtalitate innocentie ad im/

moꝛtalitatem gloꝛie.ergo illa immoꝛtalitas ⁊ iſta nõ
ſunt eadem. ¶ Item quoꝛum oppoſita ſunt diucr-
ſa.ipᷣa ſunt diuerſa.ſed immoꝛtalitas ſtatus innocẽ/
tic non opponitur moꝛtalitati cum ſimul ineſtent ei
dem. Adam enim ⁊ moꝛtalis erat ⁊ immoꝛtalis.ſed
immoꝛtalitas gloꝛie opponitur illi.ergo non eſt ea/
dem cum illa immoꝛtalitate ¶ Item licet vita Ade
eſſet vna ⁊ continua ſi ſtetiſſet in via ⁊ patria.ſtatus
tamen vite ⁊ conditio eſſet alia ⁊ alia.qꝛ conditõ ani

malitatis ⁊ ſpũalitatis non habent idẽtitatem ſ̊ po

tius oppoſitionem ⁊ diuerſitatem.ergo cum immoꝛ
talitas non dicat ſolum vitam ſed potius conditio/
nem vite ſᷣm ſtatuʒ animalem ⁊ ſpũalem.videtur
immoꝛtalitas ſit alia ⁊ alia. SFen hocipᷣm videk
per illud quod dicit in littera. Aia eſt immoꝛtalitas
quã amiſimus.alia quꝗ in reſurrectione ſperamus.
Et hac auẽte expſſe colligit᷑ ꝙ alia ſit imoꝛtalitas vie ·
⁊ alia patrie.:N.ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notan/ gs
dũ ꝙ cũ idem ſit ſignatum in pꝛincipali ⁊ deriuatiuo

ſiue in abſtracto ⁊ concreto.idem eſt ſignatum buiꝰ

quod eſt moꝛtale.⁊ eius quod eſt immoꝛtalitas. m

moꝛale autem dẽ quod ẽ aptum natũ ſiue potẽs nõ
moꝛi.imoꝛtalitas igit᷑ idẽ ẽ qd potẽtia ſiue aptituldo
ad nõ moꝛiendũ.⁊ hec potẽtia ad nõ moꝛiendũ non

oet⸗ ſrut
hfrͤtif
legttmittui
lieupchtuel⸗
ſeodit
ſieſteſetpin
finpmmuß
AAtt usdian
Gnuincnians
Göwtaceſun

Arvtlugeſen

ſpltztuclecſ

arPincpit

Gialudaald
porentincotentl

Plnanut

Mbenidan
tde paren
dhengnone
ittita nnien
ſngaſedd
Nhſdüragsbe
Ntamwns

nalaounfii

Ninſtifzi⸗

ihnnl

nn 7 aliud qᷓ potentia anime in regẽdo ⁊ ↄtinuãdo coꝛ n⸗galiter diſpoſita. binc gra. inde vo = illud qd 47
u pus vt nũꝙ; deficiat nec ab ea ſepctur.bec aũt poten obꝛ ꝙ nõ eſt tranſitus ab eodẽ in idẽ. dm ꝙ tranſi⸗

tia cõſequit᷑ ipm liar. ⁊ ei ↄfoꝛmat᷑. Añ ſicut in ſta tus ab bac immoꝛtalitate ad illã ẽ ꝑ diuerſiſcationẽ
tu innocentie bõ poterat peccare ⁊ nõ peccare.ſic aia ſtatuũ.qꝛ ẽ traſitus a ſtatu i ſtatũ.⁊ iõ ſicut qd moue⸗
poterat coꝛpus cõtinere ⁊ nõ cõtiner. ⁊ hõ poterat tur a ſtatu impfectõis ad ſtatũ ꝑfectõnis nõ dẽ aliud

Nlreo. moꝛi ⁊ nõ moꝛi.Quia vo in ſtatu gloꝛie impoſſibie ẽ ⁊z aliud.ſ̊ ſtatus di alius ⁊ alius.ſic ĩ pꝛopoſito intel⸗48
mern li ar peccare impoſſibile eti aiam coꝛpus deſerere ligendũ. (¶Ed illud qd obꝛ ꝙ vñt diuerſa oppoſita.
rhen .“ Et quia in ſtatu miſerie neceſſe babʒ peccare.⁊ aliqm ddm illa diuerſitas oppoſitionis venit ex rõne ſu/
ntter in peccato eſſe.ſaltẽ in ſua oꝛigine.ideo impoſſibilc ẽ peraddite diſpõnis. ſicut intelligit᷑ i lilertate arbitrij
iicn, aiam coꝛpoꝛi vnitã ↄtinuare quẽadmodũ ipᷣius lib. ꝗᷓẽlibertas a coactiõe.a culpa.⁊ a miſeria.Libertas
tunn ar. potẽtia in ſtatu innoeẽtie ⁊ gloꝛie ẽ eadem ꝑ eſſen eñm̃ a culpa ſuꝑaddit aliquã diſpoõnem. l. gram. liber⸗
*R tiã. differẽs ſolũ ßm Karn vdiſßonen ſuꝑadditã.ſic tas aũt a miſeria ſuꝑaddit aliq diſpõnem.ſ.vel inno
rli illa potẽtia cõtinuãdi ⁊ regendi coꝛpus qᷓ dꝛ immoꝛ centiã vel gliam. rõc q̃rũ diſpõnũ hʒ opponi diuerp.
„ 4 talitas. ꝑ eẽntiã ẽ cadẽ. differẽs ſola ſuꝑaddita dipo Sic ⁊ immoꝛtalitas glie ſupaddit vltra imoꝛtalita-
niganet ſitione.Et iõ cũ q̃rit᷑ vtrũ immoꝛtalitas innocentieæ tẽ innocẽtie. ſicut diſpõ q̃ ẽ neceſtas ſupꝛa diſpoem
Vanmin gloꝛie. ſiue vie ⁊ patrię ſit eadẽ.rñderi põt ꝙ eadeʒ ẽ qᷓ ẽcongruitas. id qð obr̃ ꝙ imoꝛtalitas dicit 49 H
Munſeg Ftũ ad potentiã. alia qtũ ad diſpõem ſupadditaZ. ↄditõem vite ſiu ſati vom ꝙ veꝝ ẽ.ſ̊ nõ pᷣncipalit
c Ael vt ꝓpꝛius dicamus.vna ⁊ eadẽẽ.s altera ſiue aa immo pᷣncipalius dicit potentiã coꝛꝑis cõtentiuã ſi⸗
Cnhmiß tcrata. ſicut coꝛiſcus albus ⁊ niger idẽ eſt. ſ alteratꝰ. cut pᷣdictũ c. ⁊ iõ rõ illa nõ cogit. ¶ Ad vltimũ.ſ.au/ 50
unketim Et iõ ↄcedende ſunt rõnes oñdentes ꝙ hbec immoꝛ/⸗ toꝛitatẽ mgr̃i iã patʒ rñſio.qd em̃ dr q ſit alia alia. Z
Vletluft qb talitas ⁊ illa ꝑ efſentiã eſſent vna Ad rönes vo ad aut intelligitur hoc eſſe dictũ quia eſt altera ⁊ altera.
ammcklit oppoſituʒ facile eſt rñdere. Mam ad illud qð ptima aut intelligitur cſſe alia ⁊ alia.nõ qᷓtum ad ipam po
nnaee obijcit ꝙ pꝛincipiũ ꝓximũ huiꝰ immoꝛtalitatis ⁊ il · tentiam quã pꝛiucipaliter impoꝛtat ipſa immoꝛtali⸗
mn luius é aliud 2 aliud plana ẽ rãſio. q; pᷣnipiuz pcipuũ tas.ſed ᷓtuin ad diſpoſitionẽ ſupadditam. Et ſic pzy
inn ſeʒ potentia cõtentiua eſt vna ⁊ eadẽ.licet ſit aliter ? reſponſio ad qᷓſita. 3
oſtenſan “ ”U H
inc ¶Diſtinctio. xx. de hominis duratione ⁊ ↄſeruatõne qtũ ad filioꝝ ꝓcreationem.
dld ſt bec videndũ qliter pꝛimi parẽtes ⁊̃. Supꝛa egit mgr̃ de duratione immoꝛtalitatis. in bac parte
glirrwinit igit de ꝓcreatione poſteritatis. Acl alit᷑ ⁊ in idẽ redit. Supꝛa egit de cõſeruatione indiuidui. hic agit
etimeng ↄſeruatione ſpi.qᷓ quidẽ ẽ ꝑ filioꝝ ꝓcreationẽ. Diuidit᷑ aũt cspare in tres ꝑtes. In pma deter⸗
ttlia minat qjliter pꝛimi parẽtes filios pcreaſſent. In ſecũda determinat q̃les filij naſcerẽtur. ibi. Si vo q̃nt᷑ q̃es
wehnn ſinon peccaſſet ⁊c̃. In tercia bꝛeuiter epilogat q̃ pꝛimo determiata ſunt. ibi. Calis erat bois inſtitutio ante
wwſhhun petĩ. ¶ Pꝛima ꝑs habet duas. In pᷣma determinat de mõ generatõnis. In ſecũda de tpe tranſlationis.ibi.
hnitpnſi Determino vo tꝑis quo tranſferrẽtur ⁊c̃. Similit᷑ ſecũda ꝑs pꝛincipalis habet duas. In pꝛima determinat
udtnlit ꝗles naſcereutur filij qᷓtum ad coꝛpus. In ſecũda quales naſcerẽtur en ad animã.ibi.⁊ cũ de coꝛꝑe buma
e ʒo von ſit abſardũ ⁊c. Aliaʒ ꝑtiũ ſubdiuiſiones ⁊ continentia manifeſta ſnnt in litter.
— ðDMU e erminat de mõ ꝓcreatõnis fil ioꝝ ſi nõ peccaſſent pꝛimi par ẽtes ⁊ q̃⸗
rultuot riö les naſcerentur filij. ”MB H L
tnginti „ „ „ Oſt hec videndũ ẽ q̃liter pꝛimi parẽtes ſi nõ peccaſſent filios prre
nulirſore Opio q̊eundã. aſſent.⁊ quales ipᷣi filij naſcerẽtur. Quidã putãt ad gignendos fili/
min ? os pꝛimos homines in paradiſo miſceri non potuiſſe niſi poſt pcetm̃
nunad Dicentes concubitñ ſine coꝛruptione vel macula non poſſe fieri. Sed añ pec
Pmif (catũ nec coꝛruptio nec macula in homine eſſe poterat. quoniam ex peccato
Gontie .co gerz q, Pec conſecuta ſunt. Ad quod doᷣm eſt ꝙ ſi non peccaſſent pꝛimi homines.ſi⸗
Eumte Raſ nera , ne omni peccato ⁊ macula in paradiſo carnali copula ↄueniſſent.⁊ eſſet ibi
panin dan opiniςe. thozus immaculatus. 7 ↄmixtio ſine ↄcupiſcentia.atq; genitalibus mẽbꝛis
nns ſicut ceteris imperarent.vt ibi nullum motum illicitũ ſentirent. ⁊ ſieut alia
in in r membꝛa coꝛpoꝛis alijs admonemus.vt manuʒ oꝛi ſine ardoꝛe libidinis,. ita
eiet⸗ Augu. ſuper Senitalibus vterent᷑ mẽbꝛis ſine aliquo pꝛuritu carnis.Hec em̃ letalis egri
— Su ibꝛo, tudo mẽbꝛis hũanis ex peccato inheſit. Senuiſſent itaq; filios in paradiſo
nniati Hi Hd:o xx,. per coitum immaculatum ⁊ ſine coꝛruptione.Cur nõ credamus pꝛimos ho
* mines ante peccatum genitalibus membꝛis ad pꝛocreationeʒ imperaſſe vo
Aiumnum tuiſſe.ſicut ceteris in quolibet oꝑe ſine voluptatis pꝛuritu vtũtur: Incredi
ſmin bile enim non eſt deum talia feciſſe illa coꝛpoꝛa.vt ſi non peccaſſent.illis mẽ
ni bꝛis ſicut pedibus imperarent.nec ctum ardoꝛe ſeminarent. vel cum doloꝛe
ſe joti

n, gerẽt.ſʒ poſt pctm̃ motũ illũ meruerũt quẽ nuptie oꝛdinãt.ↄtinẽtia cohibʒ.

1aà (Infirmitas em̃
pꝛona in ruinã turpi
tudinis.excipit᷑ hone
ſtate nuptiali. Con/
tra. ex boc videt᷑ ꝙ ñ
poſſit actus ille ſine
peccato ⁊ turpitudi/-
ne exercrei. Sed con
tra boc ẽ.quia omis

. . . . — —
- . õ
S
. SS
= –— . —-——- ₰△
— —

Infirmitas em̃ pna in ruinã turpitudinis. excipitu a
honeſtate nuptiali.⁊ qð ſanis ẽ officiũ.egrotis ẽ rene

diũ. Emiſſi quidẽ de paradiſo cõuenerũt ⁊ genuerũt.

ſedꝰ potuerũt in paradiſo eis eſſe nuptie honoꝛabiles b
7 thoꝛus immaculatus.ſine ardoꝛe libidis.ſine labo⸗

uare in paradiſo non coierunt duobus modis

ſoluit. b

actus qui eſt in pꝛe·¶¶ Cur ergo non coierũt in ꝑadiſo. Quia creata muliere

cepto poteſt fieri ſine
peccato. ergo ⁊ coitꝰ
Pe. dom eꝙ bic nõ di
citur de turpitudine
ſonat in culpã. ſed
que magis ſonat ĩi pę
nam. vel ſi de illa itel
ligitur. tũc nuptie ita
cxcipiũt pꝛonitatem
carnis ꝙ; act? ille abſ
q; omni peccato pot
leri. vñ qdᷣ dicit ma/
giſter ꝙ nuptie oꝛci /
nant actũ illum. non
eſt intelligendũ rõne
oꝛdinationis ꝗᷓ fit in
actu illo. ſed qͥ ineſſet
niſi eſſet mr̃imoniũñ.
& hoc autem diffuſi⸗
us agetur in quarto
in tractatu e matri ·

2 b Potuerſt in p⸗

mox traſgreſſio facta . ⁊ eiecti ſunt de padiſo. Ul q:
nondum deus iuſſerat vt coirẽt. ⁊ poterat diuina ex, c
pectari autoꝛitas vbi cõcupiſcẽtia nõ angebat. Deus

ðo nõ iuſſerat.qꝛ caſum eoꝝ pᷣſciebat.de qbus hõ ꝓp/
pagãdus erat. Ecce expᷣſſe habes de modo ꝓpagatõ

nis filioꝛum.

Beterminat de tꝑe tranflationis.vtrũ natis filijs ꝑ

ſucceſſiones an ſil oẽs trãſferẽdi cſſent.
¶ De termio vo tꝑis quo trãſferrẽt᷑ ad ſpũalẽ celeſtẽq;
vitã certũ ailqͥd ſcriptura nõ tradit. Et iõ ambiguũ /
vtu petes genitis filijs. pfectaq; hũani officij iuſtica.

ad melioꝛẽ ſtatũ trãſfeꝛret᷑ ſ ꝑ moꝛtẽ ſ ꝑ alquã mutati
onẽ.an pꝛẽs ĩ aliqͥ ſtatu vite remanerẽt.ligno vite vtẽ

tes. donec filij ad eũdẽ ſtatũ puenirẽt.⁊ ſic ipleto nue/

ro oẽs ſił ad melioꝛa trãſferrent᷑ vt eẽnt ſicut ſcti ãgeli

i celis. de quo Aug. ambigue diſſerit ſuꝑ Gñ. ita ingaui Aug.

ens. Potuerũt pꝛimi hoies ĩ paradiſo filios gignere.

noõ vt moꝛiẽtibꝰ pfibus ſuccederẽt filij. b in aliqͥ fome
ſtatu manẽtibus. ? de ligno vite vigoꝛem ſumẽtibus.

radiio eis eſſe nnptie bonoꝛabiles. Cõtra. videtur ꝙ ſimiliter ſint honoꝛabiles in ſtatu ecclcſie cum ſit ſacra/
mentum masgnũ.ſicut dicit aplus Epbe.v. cum etiam appꝛobẽtur a iure naturali.Si tu dicas ꝙ bonoꝛabili⸗/
tms nuptiaruſm attenditur eYtum ad actum illum tunc queritur quare magis actus ulc honeſtun ⸗ caſtus fit
cum pudoꝛe q; alius actus in quo eſt culpe deoꝛdinatio.magis em̃ verecundatur quis de actu illo honeſte ?

—

caſte facto.qᷓ; de alio actu inoꝛdinato. vtpote cognoſcere vxoꝛem qᷓ percutere ſeruñ.R.dm ꝙ eſt loqui de nu

ptijs qtum ad ſignatum.⁊ q;tum ad fructum.⁊ qtum ad actum.⁊ q

☚2

tum ad bec tria honoꝛabiles erant ĩ pa

radiſo.in ſtatu vo miſerie qᷓuis ſint bonoꝛabiles qtum ad ſignatum? fructum. habent tamen pudoꝛem an/
nexum qᷓ;tum ad actum.quia omnis homo vtens ratione actum illum erubeſcit exercere coꝛam alijs. etiam

7

3 cum pꝛopꝛia vxoꝛe. Rationem autem buius aſſignat Auguſtinus in.xiiij.de ciui.dei.quia cum ratio deberet

dominari coꝛpoꝛi. magis crubeſcit ꝙ ipᷣa ſubijciatur alicuĩ parti coꝛꝑis.⁊ q aliqua pars coꝛpoꝛis dominetur

n gi inosdinate vorminctur ei ideo magis verocdatur de ardoꝛec libidinis qᷓ eſtin actuilloc e gprur
batione furoꝛis que eſt in conuiciãdo ſeruo.

. 7

Mondum deus iuſſcrat vt ooirent. Hoc videtur eſſe falluz. uia dicit Geñ. . Creſcite mul.reple tena
Conſtat ꝙ boc dictum eſt qtum ad actum generatiue.ergo ⁊c. Juxta boc queritur. ſi mandatuʒz illud om̃es

obligat ꝙ ſi ſic. ergo videtur ꝙ tranſgreſi ſunt auia non coiernnt in ſtatu innocentie. Si non. ergo videt ꝙ
poterant cõtinue ſeruare virginitatem. J fem quero vtrum illud mandatum maneat adhuc.ꝙ ſi manct.er/⸗
go non licet alicui ſeruare virginitatem quod eſt contra apoſtolũ qui dicit. Coꝛinth. viij. Aolo vos omnes
eſre ſicut ego ſum. loquitur de caſtitate. Si non obligat modo.quero.quando reuocatu⸗ eſt. ANidet᷑ etiam ꝙ

—

mogo ſint melioꝛis conditionis bomines qᷓ; tunc.quia modo poſſunt ſeruare virginitatem.tunc autem non

poterant. G. dom ꝙ illud mandatum vatum fuit viro ⁊ mulicri in ſtatu innocentie. ſed cum eſſet mandatuz
affirmatiuũ non obligabat ad ſemper.ſed pꝛo loco ⁊ tempoꝛc.determinatio autem tempous dependebat ex
reuelatione diuine voluntatis. qu quia deus nondum eis reuelauerat.ideo dicit magiſter ꝙ nondum iuſſe⸗
rat. Ad illud quod queritur vtrum illud mandatum fuerit rcuocatum. doᷣm ꝙ; aliter obligabat tempoꝛe na

ture inſtitute.aliter nunc.tunc enim omned ee n cratt
gat omnes pꝛo eo ꝙ ſunt multi qui ſufficiunt illud implere alijs conſilium vi

tunc enim omnes obligabat.quia omnibus erat in officium. nunc autem non obli
ginitatis ſeruantibus. hoc aut

conſilium competit ſtatui nature lapſe. non autem nature inſtitute. quia tunc cum nulla eſſet pꝛonitas.non

7„ . * 9

eſſet maioꝛ virtus conti

—

ſiet maioꝛ virtus continere q; nubere. ⁊ omnes ad cultum dei generarent. nunca opt
arquitatem oennino continere magne vinutis eſt ⁊ dignitatis Et ſicpatent ca quc obijcutur.

tez pꝛopter difficultatem

Orlgrie⸗

pebei i

=

inanns.

biyno
T

ſtigvop⸗
Phripattra;
Pit diſti⸗
con⸗

— —ꝑ—

pi R„
xxx

d ?filij j50
. mero ſine netigene⸗ ſtatũ. donecvimpleto nu⸗ t
in q̃ oĩno regẽti ſpũi coꝛpoꝛa in aliã q̃li pleto nu⸗ d (myletol
ſine coꝛpoꝛeis e deſeruirẽt. ſol 4 itatẽ traãſirẽt. ro⸗ Blet nume/ 5
filijs cedere Sr ner iuae Ela puũ viuificante tio eẽ iget hec poſi
ra trafferrent. no ſiani officij iuſticia. adn i n eic pentihſi tã⸗
hic habe nõ ꝑ moꝛtẽ ſ ꝑ ali iuſticia. ad melio/ wegtia con diner
„N. mꝰode trãſi . P aliqua muta 2— 10/ retur q̊ 02 differ
. 7 oꝛa. ſᷣ̈ „Ecce numer?ꝰ i u3
Dete . tru ſimul trãffera d4. incertũ nobᷣ e impleret᷑.Et
Determinat qle fferant an x ſucceſſi nob iterũ ſi ſpes q t.Et
pfectioneʒ ſte q̃les naicerẽt᷑ filij qᷣntũ iones. affligit aia ᷓ differt
Qual Pmus fl 5 katureer vſum mẽb jqntũ ad coꝛpꝰ. vt in eis eſſe videtur
ales naſ. us fuit cond ꝛoꝝ h po. vty ficti et al
Dunleonaſt⸗ i do ai⸗ ncns. d. abeintes alo do mernsenon ia⸗
tyi quales ſi nõ peccaſſet hõſ hõ merus elccton nn⸗
coꝛpus. rũ vicʒz ſicut i peccaſſet h , 1s electoꝝ futu/⸗
e ſito tri P⸗ cuncta f. . * ecti exiſt 5 ilij in ¹ paciũ cõ s Pa.
tripartita facẽ poſſent. Rñ lerẽt. qᷓ amb né tineri. hoc
. ſubücit diſti 5 naſci opoꝛteb⸗ nt. Rñder „ ulare et 6 videt᷑ eſſe.
8 erent. an puuli ⁊ i nẽ ſtature ⁊ mẽ 6. Sed abſq; a tranſferrẽtur
. . 1 1⁊ in minoꝛi e mẽbꝛoꝝ vſum bſq; alijs 2 glificarẽ
e/ mẽbꝛoꝝ offi ninoꝛi etate cõ ris ri ſum ha⸗ cur. hoc nõ Sincare
i fit Penecktone Kan p interualla nnnn vti poſſent erntegse e cõ⸗
gui 1 de autoꝛibu tature ⁊ vſum mẽb eo mõ quo nunc tudinẽ dei ſi magi
6 (A *7 8D diffinitũ nõ h ꝛoꝝ recepturi eẽnt nes ſi pectat om
er. nbigua Auguſtini abemus.. eẽnt. ſic ſimul gloꝛificari.
nuere ꝙ filij guſtini verba 2 . cut faciet in die iu
E filij ⁊ puuli ponit. vbi tñ videt i cij in reſurrectõ iudi
d t ſuꝑ hoc Aug⸗ ipoſent mẽbꝛoꝝ vti ueß Pier in⸗ alt Et vandt ge.
4 2 * l be 2
K Ede hoĩes nõ pe ſeg loquit᷑. oanerne e ter ꝙ iſta ſca o pints
— mna q nec lingua aſſeiir vefrales ſnoseſſent ba babuidꝛ k: o d
S ꝓpter vteri! nec manibus.nec pedi eſſent ha⸗ te rönes oſtendunt.
tninteh naſcl. Sed uis neceſſitateʒ foꝛte necheelbeptereur ner obſot ſeart⸗
— hoc paruulã eigna ne coꝛpis ſit Neerat Punlo mnultate glonkegto⸗
n raroiporau òè al niſuneg⸗
vt hoc omittã. pot ox nate ius filios pote⸗ nem coꝛpoꝝ ctio/
mim n t hocomittã. poterat certe eii. tos grandes coꝛpoꝝ (quã de-
mnmmnetn libus pſſtitit. qn pull arcertk eis Pſiareqů s fact. Sz vaitadinle i⸗ prer
ſcunt qͥꝝ pulli quis ſint paruuli multis aĩa btitudinis t
Muanſunnin nt᷑ currut ? matrẽ ſeq int paruuli. tñ 8aia⸗ bui? dinis collatönẽ
gannuͦ niin ad inceſſu atrẽ ſequunt. Econtra.l mox vt na igrõ erpſſius babe
d inceſſum pedes contra.h tur ſius habe
Retirße pedli pabiles: viurn eqnn negauenaeal e in arro in tracta⸗
Pen Wgilcg.r nuti⸗ ſe magnis omhor ſaltẽ ad ſcal e Ee nrerar.
utlti mentis cogmun he Slugete oeccgiatmain renlfüeas Logede“
Gm op fte r inſinuari ꝙ filij eti⸗ as carnis. His x irmitati tu ulis pꝛimoꝝ pen/
airen buti, n abſurde placu ſicije membroꝛj wgeeer ge⸗
0ticn rentur. ? per acceſſi urde placuit ꝙ filij .⸗ pcede verbu Aug.
gan Sed cũ Aug.ſu et vicio imputan⸗ in alijs ſicut kozlcatt mentig on
gane vöoõnabilite g. ſub aſſertione d putanduů. f rgrruit iᷣ neltes ca
bisu mn . les uros paruos.ac dein it pꝛimoꝝ parentũ fi nõ ir⸗ mana i natura hu⸗
– ege qua ⁊ nũc natiui indep interualla tẽ ũ filios na bilio⸗ arcrtloꝛ in
inninht ſtature incre tiuitatẽ humanã a tẽpoꝝ eadem q̈ bꝛutal. et
. ſemnen in illis ex membꝛo⸗ linatãà cernimꝰ ſtatim qñ aliũ fet?
e ſo ſicut mõ ecpectaret᷑ etas ad vſum recce ſtatim qñ naſcuntt
—R icut mõ in nobi as ad ambulandũ pturos. vt pärambular tur
eim ß conditioni is.qð vtiq; nõ eſſet ndũ ⁊ loquendu Priunviderun mito⸗
Valcbat nect rure ſcut actbo aonine imputandi. boim Beibon Tn
c tñ illud erat ex vici inere penitꝰ non giſter nullã iſta ene
cio. b ex nã cõditi , monn intenaikaf t1
onis. 2 dubiñ eſt vt afferẽ
velſicefet., mibo ſic
ſic eſſet. nibilomi

viuere ſine oohia Valentium pbare eos poſſ
eos poſſe

nus tñ banc opinio

nem appꝛobat tanqᷓ
Ttc

ꝓbabilioꝛem que di/
cit paruulos paulati
ue ꝓficere et creſcere
ad vſum membꝛoꝛũ.
Mec hoc dicit ſine ra
tiõe. Leneritudo em̃
membꝛoꝝ debet᷑ ꝓli
hominis pter boni/
tatem cõplexionis et

congruentiaʒ nature

que ꝓcedit a debilio/
rum complexione ad
foꝛtioꝛes.vnde ꝑuuli
habent tenerioꝛa mẽ
bꝛa qᷓ; adulti.ꝓceſſus
autez in incremento
nõ eſſet miraculoſus
ſed naturalis.etiã tẽ/
pvꝛe nature inſtitute.
⁊ ido rõnabiliter ma
giſter hunc modũ di/⸗
cendi magis appꝛo/
bat. Uerbum autem

”M
1 — 1ʒ1 —————————=

Ad hoc autẽ opponit᷑ ita. Si nõ peccarent nõ moꝛe⸗

rentur. nõ peccarrnt ſi nõ comederent. Poterãt igi⸗
tur ſine alimonia viuere.Ceteꝝ ſicut ſup diximus nõ
ſolũ peccarent ſi deligno vetito ederent.ſ etiã ſi con⸗

ceſſis non vterent᷑.quia ſicut erat eis pᷣceptũ non illo
ligno vti.ita alijs veſci. Pꝛeterea cõtra naturalem ra

tionc facerẽt q̃ intelligebant de illis eſſe edendũ qð et
naturalit᷑ appetebant. EE
pena peccati.ſi nõ peccarent.famẽ nõ ſentirent.ſᷣ ſine
fame ſuperſluũ videret᷑ comedere. Vñ putant quidã

eos cibis nõ indiguiſſe ante pctm̃.quia non poterant

eſurire ſi nõ peccaſſent.Ad qð dici põt.ꝙ fames vere
defectus ẽ ⁊ pena pcti.Eſt em imoderatus appetitus
edendi.cui nõ ſubiacuiſſet hõ ſi non peccaſſet.ſᷣ ꝓcul/

dubio peccaret niſi hũc defectũ cibo pᷣueniret. Habe/

bat em̃ naturalẽ appetitũ ⁊ modeꝛatũ cui ita ſatiffaci/⸗

endũ erat ne defectũ famis ſentiret. Sicut g̊ nõ ex vi /

cio ſᷣ ex nature cõditione erat ꝙ ante pctm̃ hõ cibis in

Aug.pᷣcedens intelli

gitur de infantia ra/

tione incõmodoꝝ cõ

comitantiũ eam.non
rationc imꝑfectionis
membꝛoꝝ. Ad illud

qð obijcit᷑ de illis ge⸗

neribus animaliũ nõ
valet.quia alterius
ſunt cõplexionis ⁊ oꝛ
ganiʒationis.
f¶ Per interuallum
tpis in ſenſu ⁊ cogni/
tione ꝓficere ⁊c.Cõ/

Et cũ de coꝛpoꝛe humano nõ ſit abſurdũ vel incõue/
niens hoc exiſtimare.queri ſolet.vtrum de ſenſu aĩie ?
cognitione veritatis eodeʒ mõ ſentiendũ ſit.vt ſcʒ hi

digebat.ita nõ ex vicio eſſet ſᷣ de natura.ſi hoĩs cõdi

tio in pncipio ſuo.i.in pᷣmo ꝑente a ꝑfecto inchoata in
ſubſequẽti ꝓpagatione a modico ad maioꝛa ꝓficeret
vt ſcʒ per interualla tẽpoꝛis.ſtature coꝛpoꝛee incremẽYæę—

ta vſumq; membꝛoꝝ ſuſciperert.

luales naſcerent᷑ filij ;tũ ad animã. Vtrũ ſicut
ſtatura coꝛpoꝛ ita etiã ſenſu mẽtis paruuli naſcerẽt᷑.

⁊ per acceſſum tꝑis ꝓficerent ſenſu ⁊ noticia veritati.
an ſcʒ mox nati in his eſſent ꝑfecdit. h

qui ſine pctõ naſcerent᷑.ſenſu ⁊ intelligẽtia mẽtis im/

tra. videt᷑ falſum qB

hic dicit de puulis.cũ
em̃ anima rõnalis ſe

neſcit in tpe nõ vide/

tur ſᷣm conditionem
tꝑis alterari.ergo vi/

detur ꝙ ꝓpceſſu tẽpis

nõ efficeretur magis
ſciens.cũ nõ haberet
in ſcientia ꝑ tꝑa alte/
rari. Item deus fecit

animã ade perfectaz

ſciẽtia. ergo pari rõe
feciſſet animã filioꝛũ

ſi ipſe ſtetiſſet. Rꝰ.di/

cendũ ad hoc ꝙ h̊ eſt
ꝓbabilioꝛ poſitio ꝙ
gliquo mõ ꝑ interual
la tempoꝝ in ſenſu et
cognitõne pfeciſſent.
Anima em̃ duz eſt in
coꝛpoꝛe cõplcxionem
coꝛpoꝛis imitat᷑. Et
qm̃ infantia eſt mol/
lis.⁊ fluida cõplexio
cerebꝛi.ideo non põt

ibi eſſe foꝛtis impiſio em̃ ex duplici natura cõpactus ẽ hõ,.ita illi duo bona

¶ De hois tranſlatione in melioꝛẽ ſtatũ.et de duobꝰ

perfecti exiſterẽt.⁊ ꝑ acceſſuʒ tꝑis in his ꝓficerẽt vſq;
ad ꝑfectionẽ.an mox cõditi pfectionè ſenſus 2 cogni⸗
tionis ꝑciperẽt.Ylli qui ſentiũt ꝑuulos natos in ſtatu
ra coꝛpoꝛis ⁊ vſu membꝛoꝝ per acceſfum tꝑis ꝓfectu⸗

ros.nõ diffiten eoſdẽ in exoꝛdio natiuitatis ſenſu im

perfectos exiſtere.⁊

gnitione ꝓficere vſq; ad perfecttum.
d ug ſententia opponunt quidi. i

Ad quod quid owponũt dicẽtes. Si mox nati nõ ha
erent perfectioneʒ ſenſus ⁊ intelligentie.ignoꝛantia

in eis eſſj.ignoꝛãtia autẽ peccati eſt pena.Sed qͥ hoc

dicunt nõ ſatis diligent cõſiderant.quia non oĩis qui
aliquid neſcit vel minus ꝑfecte aliqᷣd ſcit:ſtatim igno

rantiã habè ſiue ĩ ignoꝛãtia eſſe dicẽdus eſt.qꝛ igno⸗
rantia nõ dicit᷑ niſi cũ id qdð ſciri ⁊ non ignoꝛari debet
neſcit᷑. Caliſq; ignoꝛantia pena pcti ẽ cũ mens vicio
obſcurat᷑.ne cognoſcè valeat ea q̃ ſcire deberet.

bonis.altero hic dato.altero ꝓmiſſo. k

¶ Calis erat hoĩs inſtitutio ante pctm ſᷣm coꝛpoꝛis cõ⸗

ditionẽ.De hoc autẽ ſtatu tranfferẽdus erat cũ vni⸗

uerſa poſteritate ſua ad melioꝛẽ dignioꝛẽq; ſtatũ.vbi

celeſti ⁊ e᷑no bono in celis ſibi parato frueret᷑. Sicut

ẽopponit᷑.Cuʒ fames ſit

per interuallũ tꝑis in ſenſu ⁊ co⸗.

m.

Slaodo ltio
crca

f

Quõ ignoꝛan/
tia dicit eſte in

“

Nümnui
wled
—
Kuuret
ntoci ed

caiſumi⸗
keptnefuetegut
hobiſgdiun
goſeotebnian
Gonuſevnd
ſs prnüti
geundonchene
ollirchiir⸗
cougne
uukigtpfon
Mbnuslbicveg

ichelbaor
Antdebitn
(inhegnefuiſe
ſuchtitanecſe
Cpriin lucin
Aionmmnin
Gfmianuie
tbninninuiie
a
tcngeſnieen
Muunigatu
uktknani
ſaprneni
ianifi
kinn
lntni

acqi

ReH

zudakcet

cceptum de comeſtione. Scdo modo ſic. At quoddã pᷣceptũ reſpiciat coꝛpus.⁊ hoc

7
7
1

—

Feckeg ke foꝛtis cõuerſio ſuꝑ illas. AUnde ſicut facies nõ relucet in aqua mota.ſic paruuli nõ eſfent ydonci

⁰.

i. XX

—

ſtatim ad vſum cognitionis.Qð 5 obꝛ ꝙ aia nõ alterat᷑ in tpe.veꝝ eſt qᷓntũ eſt de ſe.ᷣ rõne coꝛpoꝛis cui con
iungit᷑ qd creſcit ⁊ in tꝑe foꝛtificat.Ad illud vᷣo qð obꝛ ꝙ haberet habitũ.dom ꝙ ⁊ ſi hꝛet ſciaʒ ꝙtũ ad habi
tum.nõ tñ hiet qᷓtũ ad actualẽ ↄſiderationẽ ꝓpter oꝛgani ineptitudinẽ.ſicut etiã nõ babẽt doꝛmiẽtes. AUnde

ſicut ꝓnuli baptiʒati dicunt᷑ hᷣe virtutes in munere.nõ in vſu vel in actu.ſic intelligendũ eſt paruulos illos

ſciam habuiſſe. ⁊ poſt
mDocdu coplexione fa-
conditoꝛ a pꝛincipio pparauit vnũ tẽpoꝛale. alteram cta habili ad conſide.
. HS r en 7 1 randuz ſtatim eſſent
eternum. vnũ viſibile. alterũ inuiſibile. vnũ carni.al⸗ in actu pſiderationis
terum ſpiritui.Et quia pꝛimũ eſt qð eſt animale.dein ſine penuria ⁊ latvꝛc.
de qð eſt ſpũale.tẽpoꝛale ac viſibile bonũ pᷣus dedit. ⁊ potiſſime veꝝ eſſet
inuiſibile autẽ ⁊ eternũ ꝓmiſit. ⁊ meritis querenduʒ in cis illud vrbũ phi
Oꝛ rõem nalẽ ¶Ppoſuit. Ad illius aũt cuſtodia quod dederat. ⁊ ad i q vicit g in ſecedho
2 ceptũ d'dit lud ꝓmerẽdũ qd ꝓmiſerat naturali rationi in creatio pmudls ꝛ ſciens cum
Ens bon dobͤ ne anime hominis indite qua poterat int bonũ ⁊ ma⸗ fſeſſio ⁊ uves dicatur
q acceperat ee lum diſcernẽ vpceptũ addidit obediẽtie.ꝑ cuiꝰ obſer/ tra motũ ⁊ fluxibili
pmerendũ qq uantiam datũ nõ ꝑderet.⁊ ꝓmiſſũ obtinèt.vt ꝑ meri: tatem complexionis.
pmiſſum erat. tum veniret ad pꝛemium. 4Pacecpii addi-
dit obediẽtie.Querit

q̃re dñs addidit pꝛc-⸗

ceptũ ſuꝑ pꝛeceptũ.⁊ q̃re tot fuerunt pᷣcepta que bomini dedit.et iterũ quare pᷣceptũ obedientie ſiue diſcipli

ne potius fuit negatiuñ qᷓ; affirmatiuũ. Reſpondendũ eſt ad boc bꝛeuiter ꝙ tria dñs fecit eis pᷣccpta in pꝛin/
cipio. Anũ ſcʒ qd fuit. Creſcite ⁊ multiplicamini.Aliud fuit.De ligno paradiſi comedite.Lercin fuit.De li
gno ſcientie boni et mali nolite comedere. Numerus autẽ ⁊ ſufficientia iſtoꝝ pᷣceptoꝝ põt ſumi dupliciter.
Ano mõ ſic.Quoddã em̃ eſt pᷣceptũ qd oꝛdinat ad deũ.⁊ iſtud fuit pꝛeceptũ obedientic. Quoddã qð oꝛdi/
nat ad ꝓximũ.⁊ illud fuit pꝛeceptũ de multiplicando genere.Quoddã qdð oꝛdinat ad ſeip̃m. ⁊ hoc fuit pꝛe/
eſt pꝛeceptũ de comeden/⸗
do. Quoddã reſpiciat animã. et hoc eſt pꝛeceptũ de abſtinendo qð eſt obedientie meritũ. Quoddã cõiunctũ

et hoc eſt

pꝛeceptũ de conſimili multiplicando. Pꝛeceptũ autẽ diſcipline fuit negatiuũ.vt facilioꝛ eſſet eiꝰob

ſeruantia. et hõ non poſſet de tranſgreſſione vel omiſſione habere excuſationẽ. Et in hoc terminat᷑ total illa

pars huius libꝛi que eſt de bominis conſtitutione.

D intelligentiã huius ꝑtis que eſt de pcrea
tione liberoꝝ in ſtatu innocentie quedã inci

aunt dubitabilia.Et pᷣmo querit᷑ vtꝝ in ſta
tu innocentie fuiſſet ſexuũ cõmixtio. Scðdo vtruʒ in
illa cõmixtione eſſet ſeminũ deciſio. Lercio vtruʒ in
illa ſeminis deciſione eſſet delectatõis intẽſio.Quar
to vtrũ in illa cõmixtione eſſet integritat coꝛruptio
Quinto vtrum in omni coitu eſſet ꝓlis generatio.
Sexto vtrũ equalis eſſet ꝑ generationẽ maſculoꝛuʒ

„

et feminarũ multiplicatis.
„ RDU Auechn . a S
¶ Circa quã ſic pceditur ⁊ oñditur ꝙ et ſi hõ ſtetiſſet

facta eſſet ſexuũ cõmixtio. Pꝛimo ꝑ textum. Geñ.j.
Faciamus ei adiutoꝛiũ ſimile ſibi.ſed vir nõ indige
bat adiutoꝛio mulieris niſi qtũ ad actũ generatõis.
nec poterant ſimul aliquẽ generare niſi ſimul com/
miſcerent᷑. ⁊c̃. Aug. xiiij. de ciui. dei. Quiſqs
dicit nõ coituros.nõ genituros hoics niſi peccaſſẽt.
qui aliud dicit niſi pter numeroſitatẽ ſanctoꝝ ne
ceſſariũ fuiſſe Pecm. 460 boc eſt incõueniens ponere.
ctiã ſi homo nõ peccaſſet vir ⁊ mulier ꝑ cõmixtionẽ

ſexuñ generarent. ¶ Itẽ diſtinctio ſexuũ non eſt niſi

IApter gencrationẽ.ſᷣ in pᷣmaria ſui cõditione diſtin⸗

ctio fuit in humana ſpccie ſicut in alijs.& ſi ſexus di

9

idet᷑ ꝙ ſi bᷣ ſtetiſſet vir et mulier cõmixti eẽnt.

AIter vir habuit vim generatiuã.ſed planũ eſt
Plem intra ſe cõcipere nõ poterat.nec cũ baberet lo

cum in quo fetus vegetaret᷑.nec viã ꝑ quã egredere
tur.ergo videtur ꝙ ad hoc ꝙ generaret neceſfariuʒ

moꝛi. nec mulieri poterat cõmiſceri. ꝗ

ſtincti ad vnũ officiũ non cõcurrunt niſi cõmiſcean/

erat ſibi cũ muliere cõmiſcere ⁊ cõuenire. Ser 3.
Aug.de bono cõiugali. Nuptie nõ niſi moꝛtaliũ eſſe
poterunt.cõſtat hoc dictũ eſſe q;tũ ad cõmixtionem
ſexuũ.ſi g&̈ manente ſtatu innocentie hõ non poterat
ẽ dam̃.
Poterat deus genus hoc abſq; generatione multi-
plicare ſi hõ mandatũ ſuũ ſeruaſſʒ vſq; in finẽ.ergo
videt᷑ ꝙ ſi hõ ſtetiſſet.ꝙ vir mulicri cõmiſceri nõ ba/
beret nec filiũ ꝓcreare. em ad hoc data eſt vis
generatiua vt que nõ poſſunt cõtinuari in ſe conſer-
uentur in ſuo ſimili.S̊ homine ſtante imperpetuum
cõtinuari poſſet. ̊ nõ videt᷑ ho generaret. ¶Iteʒ
cõmixtio ſexuũ eſt opus carnale.ſed pᷣmi pent᷑es cũ
eſſent ſpũales nõ erant dediti oꝑibus carnis.nec im

pediebant᷑ a quiete cõtemplationis. non videt᷑ ꝙæ

natura ſtante haberẽt inſimul cõmiſceri dicẽ
dum qꝙ in ſtatu innocentie abſq; dubio hõ haberet
generari ex hoĩe.et hoc atteſtat᷑ auẽti ſcripture ⁊ iu/
dicio rõnis recte.idicit᷑ em̃ hominibꝰin ſtatu inno/

centite ſicut ſcribit᷑ Geñ.j.Creſcite ⁊ multiplicamini

⁊ replete terrã.Et alius textus dicit mulierẽ in ad/

iutoꝛium viri eſſe factã. Rationi etiã recte hoc con/

ſonat que dicit potentiã generandi ſpectare ad com

pletionẽ nature. vſum vᷣo generationis ad comple

mentũ et ꝑfectionẽ ciuitatis ſuperne.Et quia in ſta
tu innocentie natura ꝑfectioꝛ erat q; in ſtatu vic.et
ſi hõ ſtetiſſet.ſuperna ciuitas ſuoꝝ ciuiũ numeroſi
tate nequaqᷓ; fraudata eſſet. ponendũ eſt ꝙ homo
in ſtatu innocẽtie gencrarc poterat et genuiſſct. Et
quia nec vir ꝑ ſe nec mulier ꝑ ſe ſuffeciſſet ad gene-/
Tt 2

10 eſſet generatio ⁊ ſexuũ cõmixtio.

Ai.

randutn. ideo p cõmixtionẽ fieret iunetio vni? ad

alterũ. ⁊ mutuũ ſibi pᷣberent auxiliuʒ in ꝓcreatione
ꝓlis ad multiplicandũ genus bumanũ.Et ideo cõ/
cedende ſunt rationes oſtẽdentes ſi bõ ſtetiſſet ꝙ

qd pꝛimo obijcit᷑ in cõtrariũ de verbo Aug. vin li. de

bo. cõiu.ddᷣm ꝙ moꝛtale nõ vocat᷑ ibi qʒd habet ne

ceſſitatẽ in moꝛiendo. ſᷣ moꝛtale dicit᷑ generalit᷑ pꝛo
vita animali in qua ſola põt fieri generatio.quia in
ea ſolũ põt fieri eciſio ⁊ reſtauratio.⁊ quia bec im/
moꝛtalitas eſſe poterat in ſtatu innocentie q;uis nõ

11 in ſtatu gloꝛie.io patet illud. ¶ Ad illud qð obijcit

dæ verbo dam̃. dm ꝙ dam̃.non vult dicere ꝙ non
eſſet generatio ſi hõ ſtetiſſet.ſed ꝙ nõ eſſet ꝑ eũ mo/
dum ꝑ quẽ eſt modo.ſcʒ cũ libidine⁊ feditate. Pꝛete

r. gisl nõ dicit quid deus faceret.ſed qͥd facẽ poſſʒ.
12 (2 illud qð obijcit᷑ ꝙ ideo data eſt vis generati /

ua ꝙ ꝑpetuentur coꝛruptibilia.dᷣm ꝙ illa nõ eſt ra
tio tota.immo rõ pᷣcipua ⁊ ᷣm fideʒ quã ignoꝛauit
pbus eſt ꝓpter multitudinẽ numeri electoꝝ.qð deꝰ

ſſic diſpoſuit facere ſucceſſue ꝓpter cõgruentiã mul/

tiplicem. ſicut ſupꝛa tactũ eſt.tũ videlicet ꝓpter diui
ne generationis manifeſtationẽ.tũ etiã ꝓpter homi
num maioꝛẽ cõiunctionẽ vt magis adinuicẽ ſe dili/
gerent.tũ etiã ꝓpter vniuerſi decoꝛẽ ⁊ ꝑfectionẽ.que
nõ ſolũmodo attendit᷑ ſᷣm eſſe ꝑmanens.immo etiã

pm eſſe decurrens.decurſus autem in rebus irrõna⸗/
libus debet eſſe ᷣm oꝛdinẽ ⁊ gentia ad res rõna/
133 les ꝓpter quas facte ſunt. ¶

d illud qd obijcit᷑ ꝙ,
cõmixtio ſexuum eſt opus carnale.dam ꝙ carovno

mõ ſonat in vicium.ſicut illud Gal.v.Caro cõcupi.

aduer.ſpi. Alio mõ caro dicit naturam ſicut illud
Eph. v. Nemo carnẽ ſuã odio babuit.Et ſic carna/
le poteſt dici dupłr. Ael a carne ſᷣm ꝙ dicit naturã.
vel a carne gm ꝙ dicit viciũ.⁊ hoc vltimo mõ in pꝛi
mo ſtatu ſexuũ cõmixtio nõ eſſet carnale opus.eo ꝙ
nõ eſſet ibi vicioſitas.eſſet tñ opus carnale ſᷣm ꝙ ca
ro ſonat in naturã.⁊ nihilominus eſſʒ ſpuale opus.

⸗ Queſtio.ij.
¶ Nrum in illa cõmixtione eſſet ſeminũ deciſio. Et
ſic videt᷑.generare eſt de ſbᷣa ſua aliquẽ ꝓducere.ſed
nemo ꝓducit aliquem de ſbᷣa ſua niſi det ei partẽ ſiſᷣe

quia natura ⁊ opus nature.cõcoꝛda t ſpñi ⁊ grstie.

ſbᷣe nõ dat niſi decidendo a ſe.ergo ⁊c̃. Itẽ filius a
patre ⁊ matre generat᷑ nõ tm̃ effectiue ſed ctiã mate
rialiter.S̊ qñcunqʒ aliqua duo ſunt materia vniꝰ.ne/
ceſſe eſt adinuicẽ vniri ⁊ cõmiſceri ſᷣm ſe tota.vxel ſᷣm
aliquid ſui.illud autẽ in quo vniunt᷑ nõ ſoluʒ babet
rõem materialis.ſed etiã effectiui.⁊ tale vocamꝰ ſe/

ſue.cũ dare totũ nõ ꝑoſſit niſi ſolus deus.partẽ autẽ
6

men. igit᷑ ſi bõ ſtetiſſet. generatio nihilominus efſet

p cõmixtionẽ ſeminũ. ¶ Itẽ vir ex ſuo coitu mulie/
rem fecundaret.ſed hoc nõ eſſet niſi aliqͥd imparti/
retur mulieri.ſed ↄſtat ꝙ nõ impartiret᷑ neceſſariũ.
quia nã illud ſibi reſeruat.g̊ impꝑtiret᷑ alimẽti ſuper/

fluum. ⁊ hboc eſt ſemen.ergo fieret ſeminũ cõmixtio.

tem a pᷣmaria cõditione habuerũt vir ⁊ mulier

vaſa ſuſceptibilia⁊ idonea ad bumoꝛis ſeminarij ge
nerationẽ ⁊ deciſionẽ ⁊ ↄmixtionẽ.⁊ illa ſunt qᷓ ſunt
oꝛgana virtutis generatiue. in giatione ꝓlis na
nitatis nutritiue.

turale eſt ſemen deſcindere.g ſi bõ generarct tũc m

qd cõpetebat nature.in ſtatu innocẽtie fuiſſet com/

mirtio ſeminũ. ¶ Sed anen eſ ſup gul nutri⸗
menti. vbicunq; aũt eſt ſuꝑſluitas ibi eſt vicioſitas.

illud autem

tur ꝙ in generatione ſemen nõ emitteret. ¶

„IHI
ſed in natura inſtituta nõ erat vicioſitas. nec ſu/
fluitas.igit᷑ nec humoꝛ ſeminarius. ¶ Itẽ ſemen eſt
ſuꝑfluitas tercie digeſtionis.ſed ſi hõ ſtetiſſet nõ eẽt
in co ſuperfluitas ſcòe digcſtionis.vtpote ſtercus ct
vꝛina.̊ nec ſuꝑfluitas tercic. Pꝛima patet ꝑ pᷣm.
ſcda manifeſta eſt.qꝛ ille ſuꝑfluitates nunq ſunt ſi⸗
ne feditate ⁊ ignominia.& ſi feditas ⁊ ignominia nõ

ſunt in homie niſi ꝑ culpa. nullo mõ eſſet in eis talis

ſuꝑfluitas. ¶tẽ ſi eſſet in eis ſemen.aut eſſet con/
ueniens ꝓpꝛie cõplexioni.aut nõ. Si nõ.&̊ nõ videt᷑
ꝙ de co deberet vel poſſet ples generari. Si ſic. ſed
nã nãaliter tenet qð eſt ſibi cõoueniens.⁊ ſi expellit.h̊ᷣ

nõ eſt ꝑ naturã ſed ꝑ violentiã. ſi in ſtatu innocen-

tie hõ hominẽ generaret non violent᷑ vᷣ lſeride .
* 7 7 em *
actualis deciſio partis a parte eſt via ad coꝛruptõʒ.
hõ in ſtatu innocentie ad coꝛruptionem nõ tende

bat. generãdo ſemen nõ deſcindebat. ¶ R. dom 14
ꝙ cũ generatio ꝓlis quatũ eſt de oꝛdine ⁊ ptãte na-

turc habeat fieri ꝑ cõiunctionẽ et cõmixtionẽ duoꝝ
ſexuũ in boibus.g reſpectu ꝓlis ſe habẽt x modum
materialis et efficientis.ita ꝙ rõ mãilis plus reſidet
penes mulierem.⁊ efficientis vel actiui plus reſidet

benen virũ.neceſſe eſt ad generationẽ aliquas ꝑticu
4

sD tã a muliere ꝙᷓ a viro decidi.in q̃bus eſſct virtus

⁊ rõ ſeminalis reſpectu coꝛpoꝛis pꝛopagandi. Quia

igit᷑ hic eſt oꝛdo nature nõ ſolũmõ lapſe.ſᷣ etiã inſti-

tute.ideo dᷣm eſt ꝙ in ſtatu innocentie 7 vir ⁊ mu /
Ad illud q 1

lier ꝑ deciſionẽ ſeminũ generaſſent.
obijcit᷑ in ↄtrariũ de ſeminis ſuꝑfluitate.ddin ꝙ eſt
ſuꝑfluitas reſiduitatis.⁊ eſt ſupfluitas impuritatis.

Supfluitas reſiduitatis eſt in ſemine.⁊ hec ſuꝑflui⸗

tas neceſſitatẽ nõ excludit.immo idẽ ipᷣm qð neceſ/
ſariñ eſt.eſt ſuꝑfluũ.ſed neceſſariũ ſpeciei.ſuꝑfluũ in
diuiduo.neceſſariũ virtuti gencratiue.ſᷣ ſupſuũ nu-/

tritiue. ⁊ bec ſuꝑfluitas nõ repugnat bonitati ⁊ com

plexioni nature.qꝛ nõ ſonat in viciũ ſᷣ in cõplemẽtũ

Efſt ⁊ alia ſuꝑfluitas impuritatis.ſicut ſtercus ⁊ vi

na. defluxio reumatis. ⁊ emiſſio ſudoꝛis.⁊ cõſimilia.
⁊ hec eſt in duplici differẽtia.Quedã venit ex debili⸗

tate virtutis cõtentiue ⁊ cõuerſiue.ſicut ſudoꝛ ⁊ reu

ma. ⁊ talis non fuiſſet in adã.pterea quia virtutes
nales in ipſo erant in ſuis operationibus efficaces.
Alia vo eſt que enit ex nutrimẽti qualitate.⁊ nutri

menti puritate. ⁊ hec fuiſſet in adã.q̃lis eſt ſuperflui

tas egeſtionis ⁊ vꝛine.que ſunt ꝓpter ſepation᷑ pu/

ri ab impuro.vt illud qð purũ ⁊ ydoneñn eſt afſuma

tur in alimentũ.illud vo qð eſt minus ydoneũ abij/
ciatur cxterius.licet nõ cũ tanto fetoꝛe ⁊ feditate ſi⸗

cut nũc. ⁊ hoc ſatis indicant vaſa ⁊ inteſtina ⁊ voꝛa⸗
mina q̃ ſunt homini a ſua pᷣma cõditione naliter de
putata. ¶Et bos patet rñſio quaſi ad oia obiecta.

Mã pꝛimũ qð obijcit ꝙ vbi eſt ſuꝑfluitas ibi eſt vi/

cioſitas nõ valct. quia nõ habet veritatẽ de ſupflui-
tate reſiduitatꝭ q́lis eſt ſuperfluitas ſeminis. Sc⸗
cundum aũt qð obijcit ꝙ ſuperfluitas ſcde digeſtio
nis eſt cum feditate ⁊ ita cũ pena.ſimiliter nõ valet.

quia quis illa ſepꝑatio puri ab impuro ſit in nobis
cñ feditate.in iſtis eſſet ſine aliqua fetoꝛis coꝛruptio

ne. in atteſtationẽ virtutis potentie cõuerſiue.⁊ pu/

quia ſemen cũ ſit ſuperfluũ nutritiue.eſt neceſſaniu,ʒ
generatiue.⁊ nõ cõuenit cũ natura vt ſaluans ipᷣam

in ſe. ſed vt ſaluans eam in altoro.⁊ ideo natura nõ

iliter terciũ nõ multũ co git

Sen
Günnuſenint
Gicgſenn
tſpeftientt
ſotiüvdenite
iocerdipoſti
Vnsn
utn⸗worthall
ſfotnioꝛet
leomaioreſſe
Weoratoe
ienientiſenin
neeſeincon,
woſuminimnn
iuanenna re
penirharcnn

Amnriniceſert

fupeg eimoco

enaplieogane
ickiſciotfacl

ſeisgunmin
GCesciſetune
ictetntonsinte
Atadetinaan
Nicens
ngokaatacne⸗
beſet Aateis⸗
aiſetmnorden
Augbiit ali
galtlgyplan
nuumnscnirn
Hutnodiahi
lincitaull
Wenronsiron
Nintonangi
ſifiſrginin
nſthtnsdhir
Ntrtcheetn

Myſrurniut

nnloet⸗
intütkii
chmfnmin⸗
ſtüatndi
chitſnlet
fbecktizeeh
puntiapunr
cletiinſenin
ſinmgnäͤne
uſchſnenen

4

unconmit
6 Krgligeni
Crihtnr;

ncnalteſten,
ocfiii
nan Sſeſ
eng aſ enlih
lin keninnn
Narßain i
mirnt. de
ſwun mn;
ian ſſceel

H

ltuiſin
kuͤnisie
—
mlinsgen
Ciiridecſefnn
unoleigitt
mnocent:ninn
ſenr. ſdllg
litkr det
Pfluitzsimins
ſenine Mirti
mſpeniiiit
nantirigtit
dnutdri
nmcifichi
Lsaeſangt⸗
Hcns iſtin
Dutifmig
iulnrütetn
urinis
Wuudin
1 ulendhn
ibitgneii
Prlytn⸗
ugin
nsſnän
oneiſtne
rinfinnten
dnortdi
indeu .

in guſtu ⁊ tactu appoſito ſibi cõueniẽti

apßpetit ſibi illud retinere.ſed in alterũ tranſfundere.
⁊ q;uis nõ cõueniat nature generãatis in ſe vt ſic eſt.
cõuenit tñ nature generati. Similit᷑ vltimũ nõ cogit

qð dicit ꝙ deciſio eſt via ad coꝛruptionẽ.hoc em̃ lo/
cum babet vbi eſt deciſio ꝑtis neceſſarie cum quadã
violentia.⁊ vbi eſt deciſio ſine reſtauratione.hoc au
tem nõ eſt in ſeminis deciſione ſicut oſtẽſum eſt. Et
ita omnia obiecta poſſunt ſolui ꝑ diſtinctionẽ pꝛius

factã. ⁊ alia etiam plura media que ad boc poſſent

adduci.
Queſtio. ij.

Atrũ in illa ſ⸗ emi nis emiſſione eſſet delectationis in
tenſio.Et ꝙ ſic videt᷑. Matura bene diſpoſita deſide

rat ſuperſluũ emittere.g̊ melius diſpoſita magis de/
ſiderat illud emittcre. natura inſtituta multo me-
lius erat diſpoſita qᷓ; natura lapſa.̊ vis generatiua

multo magis deſiderabat ſemen emittẽ qð eſt ſuꝑ/

fluum.ſᷣ vbi maius cſt deſideriũ ibi in completio ne
mito maioꝛ eſt delectatio. ergo in ſeminis deciſione
multo maioꝛ eſſet tũc delectatiõis intenſio qᷓ ſit mõ.
delectatio eſt ex cõiunctione cõueniẽtis cum
cõuenienti ⁊ ſenſu eiuſdẽ.⁊ ivᷣo dicunt nales delecta
tionẽ eſſe in coitu ꝓpter tranſituʒ humoꝛis ꝑ locum
neruoſum in qͥ maxime viget ſenſus. ſi g tanta erat
tũc cõuenientia vel maioꝛ qᷓ; ſit mõ.⁊ ſenſus tũc ma
gis vigebat qᷓ; mõ.videt᷑ ꝙ in ſeminis deciſione ma

loꝛ tunc qᷓ; nũc eſſet delcctationis intenſio. ¶¶ Item

vnaqueq; virtus cognitiua delectat᷑ in facilitate et

cõplemẽto ſue oꝑationis.hoc ꝑ ſe ven ẽg qᷓnto ma

ioꝛ eſt cõpletio ⁊ facilitas.tanto maioꝛ eſſet delecta⸗
tio.ſᷣ vis gñatiua in q̃ viget ſenſus tactus.facilius ?ꝰ
cõpletius exiſſet tunc in actũ ſuũ qᷓ; nũc.g̊ maioꝛ eẽt ver
cõuerſione ſuꝑ delectabile.in ſtatu aũt nature inſti/

ibi delectationis intenſio. ¶ Itẽ oculus ade pᷣus
delectabat᷑ in aſpectu lucis.⁊ auditꝰ in auditu cantꝰ
ſonoꝛi.qᷓ; aſpectus vel auditꝰhois lapſi.g i röne
m

beret delectari.̊ cũ cognouiſſet vxoꝛẽ vel cũ come/
diſſet. maioꝛẽ delectationẽ babuiſſet. ¶ Sed conta.

Augꝰ.vicit de ciui.dei.q ſi hõ nõ peccaſſet.ſic mẽbꝛa

genitalia applicarent᷑ adinuicẽ.ſicut mõ applicatur
manus oꝛi.ſ in applicatione manus ad os.aut nul/
la aut modica habet᷑ delectatio.g̊ pari rõne videtur
ꝙ nec in cõtactu illoꝝ mẽbꝛoꝝ. ¶ Itẽ ſi tanta eſſet
delectationis intenſio tũc q̃nta eſt nũc.cũ mõ ſit de⸗
oꝛ dinatio in actu gñandi ꝓpter delectatõnis intẽſio⸗/
nẽ.tũc fuiſſet giatiua deoꝛdinata.g nõ eſſet genera/
tiua inſtituta ᷣ deſtituta. ¶ Itẽ ſi in actu illo natu
ra ſtante eſſet delectationis intenſio.cum foꝛtificata
vna virtute minoꝛat᷑ vſus alterius.videtur ꝙ ſicut

nunc in illo oꝑe abſoꝛbet᷑ vſus rõnis.ita ⁊ tũc.ſᷣ bo

oꝛdinata. inoꝛdinata ⁊ ſubuerſa. Item ſi tanta
eſſet tũc delectatio in pñtia ⁊ cõiunctione ſexuũ q̃n-
ta eſt nũc.g ſimilit᷑ tantus eſſʒ apꝑetitus in abſentia
qntus eſt nũc.ſᷣ vehemẽtia ⁊ deſiderij appetitus ex/
citat pꝛuritũ.⁊ pꝛuritus vchemẽtia facit mẽbꝛa illa
inobediẽtia rõni repugnantia.& in ſtatu ante lapſũ
eſſet pugna ⁊ cõtrouerſia.qð eſt ↄtra oẽs ſanctos.⁊
cõtra fidẽ ſinceram. Reſtat g ꝙ tpe nature inſtitute
A⸗ commixtione nõ erat delectatio intenſa.

nõ poteſt cẽ ſine bois buair rnand eautr

6 ¶K intelligendũ eſt bic duplicẽ modũ eſſe dicẽdi.

Quidã em̃ dicere voluerũt q; tanta vel maioꝛ erat
delectatio tunc qᷓ; nũc.⁊ tamè non erat immodera/
ta.Tanta erat ꝓpter nãalis virtutis ꝑfectõnẽ.imode

to plꝰ?ba-

–R
„*

XX

rata nõ erat ꝓpter inferioꝝ vᷣtutũ ſubiectionẽ. Rõ

em̃ dominabit᷑ illi delectationi ⁊ eã deferebat in ſuũ
finem.ideo nõ abſoꝛbebatur nec erat ibi repugnan/
tia.Et per hoc volunt ſoluerc obiccta. Eſt et alius
modus dicendi qui magis concoꝛdat verbis Augu
ſtini.⁊ pꝛobabilitati rõnis.ꝙ in deciſione ſeminũ.et
cõmixtõe ſexuũ.tꝑc nãe inſtitute aliqua fuiſſet dele/
ctatio. moderata tñ ⁊ mẽſurata ᷣm ꝙ exigebat hoĩis

rectitudo. ⁊ ſ̃m ꝙ eã volebat tꝑare ratio hois.⁊ ido

non erat tãta quanta eſt mõ. Nũc em̃ qꝛ virtus illa

maxime cxiuit rõis imꝑiũ.dũ ratio amiſit oꝛiginalis
iuſtitie vinculũ ⁊ retinaculũ.ꝑ qd imꝑabat viribꝰDin

ferioꝛibus.ideo laxatis habenis toto impetu ⁊ cona
tu ſe pᷣcipitat in delectabilc ſibi oblatũ.nõ ꝓpter intẽ
ſionem virtutis mouẽtis.ſed ꝗpter defectũ virtutis
retardãtis. Ande ſicut equus laſciuꝰrupto freno v

locius currit ⁊ impetuoſius qᷓ; cũ infrenatur ⁊ deti

netur a ſuo ſeſſoꝛe.licet non habeat maioꝛẽ virtutẽ.
ſic ⁊ in ppoſito intelligẽduʒ eſt ſe habere.et boc ẽ d
dicit Aug.dð ci.dei. Nuptie ille digne felicitate ꝑidi
ſi (ſi peccatũ nõ fuiſſet) ⁊ diligẽdam ꝓlem gignertt.
et pudẽdam libidinẽ non baberẽt. Et ido cõcedẽde
ſũt rationes oſtendẽtes ꝙ nõ eſſet tunc tãta delecta

tionis intẽſio quãta ⁊ nunc.cuʒ mõ tanta ſit vt mo/

dum ⁊ oꝛdiem debitũ non obſeruet. illů & q 17
obijcitur in contrariuʒ ꝙ natura deſiderat emittere

ſupfluitatem. d ꝙ verũ eſt. ſed illud deſiderium bʒ

terminũ ⁊ limitem.⁊ in natura inſtituta illuʒ termi:

num non exiuit. nũc aũt exit.⁊ ratio pꝛius tacta eſt.

¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ delectatio venit ex cõiun⸗1 8
ctione conueniẽtis cũ conueniẽti.et ſenſu eiuſdẽ.dd

ꝙ non tm̃ venit ex coniũctione.ſed etiaʒ ex virtutis

—

tute ⁊ ſi eſſet coniũctio conueniẽtis cũ conueniẽti ⁊
ſenſus.non tamẽ tãta eſſet virtutis incuruatio ⁊ in-
clinatio quanta ⁊ mõ.⁊ ideo nõ eſſet tam impꝛoba
et tã intenſa delectatio. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vir I¶ ·
tus delectat᷑ in cõpletione ⁊ facilitate ſui actus.ddʒ
ꝙ verũ eſt.ſed tamẽ adbuc iſta delectatio terminuʒ
pꝛefixuʒ debet habere.⁊ haberet vtiq; ſi hõ ſtetiſet.
Et qm̃ illũ merito peccati egꝛedit᷑.hinc eſt ꝙ ampliꝰ
delectat᷑.qᷓ;uis delectatõis mã non ſit maioꝛ. 20
illud qð üelsg amplius delectaret᷑ bõ in ſenſu vi
ſus ⁊ auditus.dd.ꝙ verũ eſt de delectatione nãli.ſʒ
non eſt verũ de delectatõc curioſitatis. Mec eſt ſimi
le de delectatione q̃ eſt in viſu ⁊ q̃ eſt in tactu.qm̃ vi
ſus delectat᷑ in obiecto quod eſt nobile.⁊ magis ac
cedit ad nãm ſpũalem.ſimiliter ⁊ auditus.⁊ ideo iu
beatis delectatio viſus potiſſime intẽdetur.tactus
vero delectatur in re magis gꝛoſſa ⁊ mali.⁊ ideo in/
tenſio ſue delectatõis magis repugnat ſtatui ſpiritu
ali. ⁊ magis reddit boiem carnalẽ ⁊ aialẽ qualis eſt
hõ in ſtatu miſerie.Et ſic pʒ ꝙ illud non eſt ſile.
jueſtio.iiij. d
¶ Atrũ in illo coitu eſſet integꝛitatis coꝛruptio.Et q;
non videt᷑ pꝛimo ꝑ Aug.xxiij.ð ci.dei.Sine vlla coꝛ
ruptione integꝛitatis infüderetur maritus gremio
mulieris. videt᷑ ꝙ ſi hõ ſtetiſſet.nulla eſſet integꝛi⸗
tatis coꝛruptio. Been⸗ vbi coꝛruptio eſt integrita
tis in re habente ſenſum eſt paſſio ⁊ doloꝛ.quia do/
loꝛ eſt ſenſus diuiſionis partium.ſicut dicit philoſo
phus.ſi ergo i actu illo fuiſſet integritatis coꝛruptio

cum eſſet in re habente ſenſum. nibilominus eſſʒ ꝑ

cõſequens doloꝛis paſſio.ſed hec paſſſo potea
t 5

. . „
1 *°
2 õũ

cſte in natura ſtante. ergo nec integritatꝭ coꝛruptio.

nuam dauſam hoc

21

tem vbi eſt coꝛruptio integritatl ibi eſt amiſſio
virginalis dignitatis.ſed ſi homo ſtetiſſet.in actu nõ
fuiſſet alicuius dignitatis amiſſio.ergo nec integri/
tatis violatio. Srern coꝛruptio integritatis ẽ pꝛin
cipium veſtructionis ⁊ diſpoſitionis ad moꝛtẽ.imoꝛ
talitas em̃ integritatẽ dicit ⁊ pꝛiuat coꝛruptionem.

ſi ergo ſtatu illo manente tam vir qᷓ; mulier erãt im

moꝛtales.ergo integritatẽ per coꝛruptionẽ aliquam
nõ poterant ꝑdere. contra. Impoſſibile eſt
ſemen ſuſcipi ⁊ emitti niſi ꝑ apertionẽ viarũ.ſed in
actu gñationis fuiſſet ſeminũ cõmixtio.ergo fuiſſet
⁊ viarum apertio.ſi igitur in apertione viarum inte
gritatis virginalis eſt violatio.igitur ⁊c.¶ Item q⸗
uis naturalia ſint deterioꝛata.nõ tamẽ ſunt ablata.
ergo ſicut modo cõmiſcet᷑ maritus vxoꝛi.ita ⁊ tunc.
ſed nunc nõ poteſt miſcen ſine coꝛruptione inte/
gritatis.ergo nec tunc. ¶ Item ꝙ aliqua virgo con
cepit hoc eſt miraculum.? ꝓpꝛium ſolius matris xp̃i.
ſi ergo miraculum eſt ſupꝛa naturã.videt᷑ ꝙ natura
ſtante nulla mulier poſſet cõcipere virginitate ma/⸗
nente ⁊ coꝛpoꝛis integritate. ¶ Item mulier non
poſſet parere ſalua vxoꝛis integritate.quia fetus nõ
poſſet niſi ꝑ apertam poꝛtam exire.exire em̃ per ia/
ſolius ꝓpꝛium xpᷣi et nature
impoſſibile.ſi g eſſet integritatis coꝛruptio in partu.
pari ratione in conceptu. ¶ E'. dicendũ ꝙ ꝓpoſita
queſtio plus habet curioſitatis qᷓ vtilitatis.quia ta
men habet oꝛtum ex verbis Auguſtini. ideo intro/

duucta eſt maxime ꝓpter erplanationem illius verbi

22

qð dicit ꝙ maritus cõmiſceretur vxoꝛi ſine vlla coꝛ⸗
ruptione integritatis.qð quidẽ nõ videt᷑ eſſe intelli/
gibile.ſi em̃ mulier ꝑmaneret integra.nunqᷓ; eſſet vi⸗
ri ad mulierẽ carnis commnirrio. opeer qð intelli
gendum eſt ꝙ integritatis coꝛruptio tria dicit. ſcili/
cet dauſtroꝝ apertionẽ.penalẽ paſſionẽ.⁊ fedam de

lectationẽ.pꝛimũ eſt nature.ſcm eſt pene.tercium

vo eſt coꝛruptionis vicioſe que tenet mediũ int᷑ cul/

pam ⁊ penam. Si igit᷑ vir cognouiſſet vxoꝛẽ in tem
poꝛe nature inſtitute.fuiſſet ibi clauſtroꝝ apertio.ſi/

cut oſtendunt rõnes ſco inducte.non tamẽ fuiſſet
ibi penalis paſſio ac feda delectatio.quia vis genera
tiua nec eſſet coꝛrupta nec eſſet infecta.immo obedi

rent rõni illa membꝛa.ſicut dicit Augꝰ.ſicut obedi/

unt os.manus.⁊ lingua.vnde ſicut manus aperit᷑
clauditur. ⁊ os aperit᷑ ⁊ clauditur.nec eſt ibi paſſio
Yel pena.nec delectatio feda.ſic fuiſſet in natura in/

ſtituta.nec turpius fuiſſet tunc loqui de iſtis mẽbꝛis

ꝙᷓ ſit loqui de alijs.nũc em̃ turpc eſt loqui ꝗpter hoc
ꝙ natura hoꝛret ⁊ erubeſcit actũ illum röne fedita/

tis que in ipſo conſiſtit. Et ſic patet reſponſio ad ra-

tiones ad partẽ oppoſitam.oẽs em̃ ꝓcedunt de coꝛ
ruptione ſᷣm ꝙ coꝛruptio ſonat in violentiã ⁊ pena/
litatem. ⁊ in delectationẽ ⁊ in feditatem.⁊ ſic minuit

vignitatem viene hoc patet pertractanti ſin

ulas.
(Birum in qualibet cõiunctione viri ⁊ mulieris eſſʒ

ꝓlis gencratio.Et ꝙ ſic videt᷑. Matrimonium pꝛo
tempoꝛe innocentie erat ſolum in officiũ nõ in reme
dium. ſed officium conſiſtit in pcreando plem.ergo
ſolum ad boc erat.ſi ergo vir ⁊ mulier nò coniunge⸗

bantur matrimonialiter.niſi ꝓpter qd erat matrimo

nium. videt᷑ ꝙ nunq;; cõiuncti eſſent quin ꝓlem ge-/

tẽ qui debitũ petit in ſtatu nature la-

— —

pſe pter neceſſitatẽ plis pcrcande peccat ſaltem

venialiter.ergo ibi nunqᷓ; vir peteret debitũ p̃ter ne
ceſſitatem pꝛolis pcreande.aut ſi peteret peccaret ⁊
caderet a ſtatu innocentie. ergo illo ſtatu manente
nũqᷓ; cognoſceret vxoꝛẽ quin ex ea ſuſciperet ꝓlem.
cum ibi actus nõ eſſet pᷣuatus debita intentione.nec
intentio debito fine. pᷣuatio em̃ intentionis recte nõ
eſt ſine culpa.pᷣuatio vero vtilitatis intente non eſt
ſine pena. quoꝝ neutrum erat in natura inſtituta.
tẽ nunqᷓ; homo comediſſʒ quin ex illa comeſtio
ne ſumpſiſſet refectionem.nec vnqᷓ; nutritiua in ſuo
actu pꝛiuata fuiſſet ꝓpꝛio effectu. ergo pari ratione
generatiua in ſuo actu nunqᷓ; caruifz debito fructu.
ſed fructus eius eſt ples.ergo ⁊c. ¶ Itẽ nunqᷓ bo/
mo ſeminaſſʒ terrã quin ex ea collegiſſet fructũ tꝑa/
neum.ſterilitas em̃ nõ fuit in terra niſi ꝓpter homi⸗/
nis culpam.ergo ſi venter mulieris ita erat alienus

a ſterilitate ſicut terra tꝑe nature inſtitute. igik nũq;

mulierẽ cognouiſſet quin ex ea debitum fructũ ſum
pſiſſet. ¶ Sed contra.vis nutritiua ſemen admini/
ſtrat generatiue.ergo cũ bomo cõtinue nutriret᷑ hu⸗
moꝛ ſeminarius adminiſtrabat᷑.ergo vel opꝛtebat
hominẽ extraoꝛdinarie pollui.vel naturã grauari ex
tentione ſeminis.vl aliqũ mulierem cognoſcere qñ
nõ eſſet apta gñare.vtpote qñ ꝓlem haberet in ven⸗
tre.ſi ergo pᷣma duo membꝛa ſunt incõuenientia.re/
ſtat ergo terciũ ſcʒ q; vxoꝛẽ aliqñ cognouiſſet quan/
do ꝓlem nõ generaſſet. ¶ Item ſicut comedere eſt
actus naturalis.ita etiã ⁊ coire.ſed homo naturalit
appetit comedere nõ ſolũ in ſtatu nature lapſe.ſed
etiã inſtitute.ergo pari rõnc naturaliter appetebat
coire.ſed hõ tẽꝑe nature inſtitute debebat appetitui
nature ſatiſfacere.cũ natura eſſet oꝛdinata.⁊ oꝛdina
te appeteret.alioquin penam ſentiret.ergo videt᷑
ſiue mulier poſſet cõcipere ſiue nõ.vir pᷣter neceſſita
tem ꝓlis generande aliquãdo mulierẽ cognoſceret.
ponatur ꝙ adã cognoſceret vxoꝛẽ ſuã pᷣgnan
tem.quero aut peccaret.aut nõ. Si nõ.igit᷑ non crat
neceſſe ꝙ in omni coitu generaret. Si ſic. Cõtra.ſan
ctius erat tunc matrimoniũ q keose nature lapſe.?⁊
eque magne ⁊ maioꝛis efficacie.ſ ꝓpter bonũ matri⸗
monij excuſatur coitus a culpa.etiã quãdo nulla eſt
ꝓlis generande neceſſitas. ergo videt᷑ ꝙ multofoꝛ/
tius tunc. ¶ Itẽ nõ erat maioꝛ inoꝛdinatio in con/
tactu illoꝝ membꝛoꝝ q; in admouendo manum ad
os.ſʒ manus admoueri poteſt ad os ſine aliquo pec-
cato ⁊ pᷣter neceſſitatẽ.ergo videt᷑ ꝙ adam potuit co
gnoſcere vxoꝛẽ ſuam abſqʒ peccato pᷣter neceſſitatẽ

ꝓlis generzuae e dicen dum ꝙ vir in quolibet 23

actu quo cognouiſſet vxoꝛẽ ſuſcepiſſet ex ea plem.
Et ratio buius eſt.quia ↄgruentia oꝛdinis exigebat.
⁊ pfectio virtutis ad hoc ſufficiebat.Exigebat nãq;
hoc cõgruentia oꝛdinis duplicis.ſcs virtutis genera
tiue A Frartione vtriuſq; ad ſuum finẽ. Ais em̃ ge/
neratiua oꝛdinẽ habebat ad rationẽ.oꝛdinẽ inqᷓ per-
fecte ſubiectionis.⁊ ideo in actũ nõ exibat niſi ᷣm ꝙ;
ratio dictabat. ratio autẽ recta⁊ oꝛdinata dictat nul
la re eſſe vtendum niſi ad id ꝓpter qð eſt.⁊ quia vis
generatiua data fuit homini ad ꝓlis multiplicatio/
nem.ideo recta ratio nunqᷓ dictaret.⁊ vis generati⸗/

ua nunq exiret in actũ niſi ꝓpter ꝓlis giationẽ.boc

em̃ cõgruentia oꝛdinis exigebat. Perfectio aũt vir/

tutis aderat que ad hoc ſumciebat. Quia em̃ vis .
naratiua in viro ad generandũ erat potens ⁊ ſum/

caglen⸗

gtnune
rnitogten
Pnkſ
engfuieb
ſen nocienepo
igtüninina
a hae noocke

etmmieeutnafe

diäigummit
aifii
ntl lui
Nsognnon
ſatoneſimiss
Ghotbusdten
Menneisadcnt
unnck
lyetöckſeie
fohinsnrite
torgorin

Steqltugonia

=
ſ̃ptagprolalned
eaun
Uerſöpetortqui
mumoſticcgon
0teineriten
ſclecinauerr

ecnarucaͤſsi

ſolctäintenetin

„Ueiggaml,⸗
hitbimaierd

osdöng
ungtnihor
lannmt⸗
cocteun
hanelinmrs
ſante M
lini iͤtie
neuingi

de nennn
nalinefmn
mnem iſi
nntrllent,
nchnuninn
ccn puiſe
niſizinfin
nunt
unſrfuig
nnii gete,

dsc AS
nuſttuteigii

Wnfiitg
Nnſenenmgi
Honnenmnti
pg
nmigu,
mncgln
ienerin
nagreuiegn⸗
miunt
tnun ett
urgwur
mrer mun
ſedmn ali
enepntg
rztuſt
nuciggeſr,
emnibisge
Gͤigimmet
C
inrnunle!
Sperwninin
ehell
nuigmnir
Gartpih,
hbnmn
vſuenog
uumptc⸗
Pie un

erhnscngin
ibnmg

n
dertrcſſe

Di.

ciens. nec babebat impedimẽtũ. ſimilit᷑ in muliere p

ſuo loco ⁊ tꝑe.ido cũ oꝛdinate cognoſcẽt vir vxoꝛẽ᷑.

ſemp ex ea ꝓlem ſuſcipet ꝓpter exigentiã duplic/ oꝛ

24 tes cõcedende ſunt.

dinis. ⁊ ſufficientiã duplicis virtutis.ſcʒ gñantis. et
cõcupiſcẽtis.ſiut pᷣdictũ eſt. Añ rõnes boc oſtẽden/
illud g& a; pᷣmo obijcit᷑ in
ptꝛaniũ ꝙ nutritiua ſemꝑ deſeruiret giatiue.dᷣm q;
ita eſſet natura ade oꝛdinata vt nunq; de cibo ſume

ret niſi adeo temꝑate ꝙ ſuꝑfluitas tercie digeſtõnis
que quidẽ dicit᷑ ſemẽ nõ eſſet ſufficient᷑ coadunata
onn veniret hoꝛa debita generãdi.Adam em̃ in

25

atu innocẽtie poſſe nature ſue cognouiſſet.⁊ ſuffi
cientiã alimẽti.⁊ tẽpus ⁊ hoꝛã qñ gnare debuiſſet.et
ita viuere modeſte ⁊ ſobꝛie ꝙ nec ad ſuphabundan/
tiam.nec ad indigentiam dedlinaret. illud qð
obijcit᷑ ꝙ naturaliter appetẽt coire ſicut comedẽ. di
cendũ ꝙ nõ eſt ſimile.quia actus comeſtionis eſt oꝛ

Qinat? ad ſalutẽ indiuidui in qͥ ↄtinue fit deꝑditio.
actus vᷣo gnationis ad cõſeruationẽ ſpeciei ⁊ multi/
plicationẽ ſimilis que nõ opoꝛtet continue fieri. ſed

tẽpoꝛibus determinatis.⁊ ideo nõ ſic eſet appetitꝰ

naturalis ad coitũ ſicut eſt ad cibũ.nec ita cõtinuus

nec ita frequẽs. Si em̃ in viris caſtis etiã tpe nature

lapſe nõ eſt ſic inclinatio ad coitũ ſicut ad cibũ.mul

to minus nec in adã erat.Oꝛ aũt ita intendat᷑ appe

26

titus vis generatiue. hoc potius ẽ coꝛruptõnis natu
re qᷓ; inſtitutionis pᷣmarie. illud qð obijcit ꝙ
ſi cognoſceret pᷣgnantẽ nõ peccaret.dᷣm ꝙ pᷣgnans

nõ cognoſci ſine deoꝛdinatione.vel que ſit.vel q̃
videt᷑.Et quia in ſtatu innocẽtie deoꝛdinationẽ ti⸗

mere nõ poterat.quia nõ erat ibi titillatio nec pꝛuri

tus.ido ſi tũc cognouiſſet. ſi ſciuiſſet ſe inutiliter co⸗
gnoſcere inoꝛdinatus fuiſſet.⁊ ideo peccaſſet. Nec ẽ

ſimile qð inducit de matrimonio in ſtatu nature la⸗

pſe.quia nũc nõ ſolũ eſt in officium ꝓcreande ꝓlis.

ſed ctiã in remediũ vitande foꝛnicationis.ſicut me/

27

lius in quarto li.patehit. ¶ Ad illud qð obijcitur ꝙ;
nõ ect ibi maioꝛ deoꝛdinatio qᷓ; in admouẽdo manũ
ad os.dm ꝙ ſimilitudo illa attendit᷑ qᷓtum ad boc

ytrũq; mẽbꝛoꝝ rõni ſubiacebat.⁊ vtrũq; concu/

iſcentie pꝛuritia ⁊ ardoꝛe carebat. in hoc tñ diſſimi
itudo eſt. quia magis opoꝛtebat actũ illũ ad finẽ de/

Qe

bitum oꝛdinare.qꝙᷓ qualecunq; motũ manus vel pe⸗

qis. nter determinationẽ vſus illoꝝ membꝛoꝝ ad
ꝓductionẽ ꝓlis.vſus autẽ manus vel pedis nõ eſt
ita determinatus. ⁊ ideo nõ opoꝛtet cũ tanta delibe/

rtione exercei.
— Duaſio. Tvleima. f 2
¶ Etrã equalis fieret multiplicatio viroꝝ ⁊ mulierũ.

caſſet.

Et ꝙ ſic videtur. Natura ſic ꝓcederet in gñando ſi⸗
cut deus eam inſtituit.ſᷣ deus cũ ꝓduxit naturã hu/
manã.ꝓduxit maſculinã ⁊ femininã in pari nume/
ro.ergo ſimiliter ⁊ natura in pari numero multipli/
(S generatio hominis nõ poterat conti/
nuani niſi ꝑ maſculinũ ⁊ feminũ.⁊ ita neceffaria eſt
ad generationẽ mulicr ſicut ⁊ maſculus. ergo videt᷑

ꝙnatura equaliter intendẽt vtrũq; ſexũ.ſed ſicut in

tendebat ita multiplicabat.ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſicut vir

intendit ſe ſaluari in ſimili ſcʒ in viro queʒ generat.

ſic ⁊ mulier in cõſimili ſcʒ in muliere. 5 natura eque
bene eẽt oꝛdinata in muliere ſicut in viro.ergo ſi vir

nõ fruſtrat᷑ ſua intẽtione.ſilr nec mulierigit᷑ qᷣt con

Aeret maſculos ad conſeruationẽ ſexus virilis.tot

conciperet feminas ad ↄſeruatiouẽ ſexus mulicbꝛis.

intẽ

viriiqᷓ; mulieres.

ſigderarcet. plures pduceret viros qᷓ; mulieres.

;‚—

tẽ in ſtatu innocẽtie ſicut quilibet comedẽt. ita

„
pꝓlem multiplicaret.cũ omnibꝰ eff⸗ et dictũ.
Creſcite ⁊ mitiplicamini ⁊c̃. quilibet habẽt vxoꝛẽ.

ſi ergo matrimoniũ requirit ꝙ ſint duo i carne vna.

tot eſſent viri qᷣt mulieres.nec plures nec paucioꝛes
ed cõtra. ſicut dicit phs in li.de animalibꝰ. Fe/
mina eſt vir occaſionatus. videt᷑ eſſe pᷣter nature
tẽtionẽ. tꝑe nature inſtitute cũ natura eẽt recta.
nihil ꝓduceret᷑ p̃ter intẽtionẽ ipius. videt nul/
la mulier generaret᷑.vel ſaltẽ pauce.igit᷑ plures eẽnt
Itẽ ſicut vult phᷣs. MHatura ſem
per deſiderat qd meſins ẽ.ſ ſexus virilis ꝑfectioꝛ eſt
⁊ melioꝛ qᷓ; ſexus muliebꝛis. natura magis deſide⸗
rat gnare virũ q; mulierẽ.ſi g ſic ꝓduceret ſᷣm ee⸗
tẽ
gñatio maris eſt ꝓpter vigoꝛẽ virtutis generantis ⁊
ſeminis deciſi. ſicut dicunt nãles ⁊ medici.ſ in ſtatu
nature inſtitute virtus generatiua ⁊ ſemen deciſi um
completã ⁊ ſufficientem haberet virtutẽ. ſe emp xel

pluries maſculos gñari cõtingeret. Beẽ cũ ſemen

viri p̃ᷣdominat᷑ ſemini mulieris.tunc ad ꝓpꝛiã natu⸗

ram trahit ⁊ cõuertit. ſ̃m oꝛdinẽ nature maſculus
potẽtioꝛ ẽ femina. natura ſtante ſemꝑ vel pluries

„

vinceret ſemẽ virile.g ꝑlures generaret natura ma-

ſculos q; mulieres.ſ/ N. dom ꝙ ſi b ſtetiſſet. equa 2 &

liter natura multiplicaret viros ⁊ m ulieres. Ratio-
uem aũt huiꝰfacile ẽ acciꝑc a parte finis ad quẽ. ſed

difficile ẽ acciꝑe a ꝑte pᷣncipij a q̊. Aꝑte nãq; finis

ad quẽ.rõ eſt in ꝓmptu.Cũ em̃ diſtinctio ſexuũ eſ⸗ 5
ꝓPter multiplicationẽ generis humani ⁊ cõpletõnẽ
numeri electoꝝ.⁊ illa mitiplicatio ad oẽs ſpectaret.
⁊ hoc ſolũ ſᷣm legẽ matrimonij ĩ q̃ t̃ vna erat vniꝰ.
neceſſe eſt ſi nã ſecifi et tot fuiſſe mulieres q̃t viros.
cũ nulla mulier careret viro.⁊ nullus vir carẽt vxo⸗
re.nec vna eſſet pluriũ.nec plures vniꝰ. Rõnẽ aũt a
ꝑte pᷣncipij effectiui aſſignare ẽ difficile. põt tñ ſic in-

ueſtigari.deſcendẽdo ad pᷣncipia alteriꝰſcie ſcʒ nalis

2 medicine qᷓrũ vtraq; famulari hʒ thcologie. Ma⸗/

gna ẽ em̃ q̃ſtio apud nales ⁊ medicos de diſtãtia ge

„

nerationis maris ⁊ femine.⁊ cũ q̃rit mõ maſcu

lus mõ femina gñatur.triplex rõ reddit᷑ a diuerſis.
Vna a ptc vaſis ſuſcipiẽtis.ſi em ſuſcipit᷑ in ꝑte dex
tra.dicũt qꝙ ibi gñatur vir. ꝓpter foꝛtẽ caloꝛẽ qui ibi
viget.ſi in ꝑte ſiniſtra.ſic gnari hʒ mulier. Scda rõ
redditur ex ꝑte cõmixtionis vtriuſq; ſexus ſcʒ viri ⁊
mulieris. Si em̃ pᷣdominat᷑ ſemẽ viri.tũc trabit᷑ ad
nãim viri ⁊ giat᷑ maſ culus.ſi vᷣo ſemẽ mulieris tũc
trahit᷑ ad ſuꝗ naturã ⁊ gñat᷑ ſexus femineus. Ter/
cia rõ reddit᷑ ex ꝑte virtutis ſeminis virnilis. Si em̃
ſemẽ virile fuerit vᷣtutis foꝛtis ex concurſu triplicis
caloꝛis ⁊ ſpũs in ipſo exiſtẽtis.tũc fit foꝛtioꝛ coagu/
latio ⁊ cõplexio.⁊ gñat᷑ ſexus vigoꝛoſus.i.maſculus
Si aũt fuerit vᷣtutis debilis.tũc fit coagulatio mol/

lioꝛ ⁊ fragilioꝛ. ⁊ generat᷑ ex eo ſexꝰ ifirmioꝛ ſcʒ femi
neus. Hec aũt ratio f̃cio dicta pᷣncipalioꝛ ẽ int᷑ iſtas

tres. nec alie bñt cfficaciã niſi ad iſta. Mã ſicut vult
phᷣs.pᷣncipalr mouẽs in generatõe ſiue marꝭ ſiue fe
mine ẽ ſemẽ virile.⁊ iõ nec ſoemẽ mulieris ꝓpꝛie hʒ ſe
mini viri pᷣdñari.niſi H̊ dicat ꝓpt᷑ debilitate ſeminis
virilis q̃ accedit ad cõfoꝛmitatẽſ. eminis muliebꝛis.
Mec locus matricis facit ſexuũ diuerſitatẽ pᷣncipalr
ſicut pᷣncipalr mouẽs.ſ̊ ſicut coopans pᷣncipalr mo
uenti.que quidẽ eſt foꝛtitudo vel debilitas in vtute

4

29

virilis feminis. Si autẽ querat que at tari diuer⸗ 30

— ——

ſitatis in debilitate 2 virtute virilis ſeminis.ð triplex
etiaʒ rõ poteſt reddi. Ana eſt ꝓpter caliditatẽ ⁊ bo⸗
nitatem mẽbꝛi a quo fit ſeminis generatio.⁊ per qd

fit ſeminis tranſfuſio.ita ꝙ; nec excedit in caliditate.

nec declinat ad frigiditatẽ.tunc em̃ ſemen qð ab illo

membꝛo tranffundit᷑ eſt foꝛtis virtutis ⁊ vigoꝛis.ſi

autem membꝝ ſe babet oppoſita diſpoſitione. tunc

eſt virtutis debilis. Alia ratio poteſt ſumi ex parte
exterioꝛis adiutoꝛij.vtpote alimenti et venti ⁊ tem/
poꝛis.que multũ faciunt ad vigoꝛationẽ vel debilita
tionem virtutis. Boꝛeas em̃ ſuo flatu virtutẽ vigo/
rat dum ea recludit interius.ſed auſter debilitat dũ
eam exalare facit.ſic etiã facit cibus ⁊ tẽpus.⁊ q ex
terioꝛes diſpoſitiones cõcurrunt.que virtutẽ habẽt
vigoꝛare tunc ſemen eſt foꝛtis virtutis.quando vᷣo
ſunt in cõtraria diſpoſitione.tunc ſemen eſt virtutis
debilis. Lercia ratio ſumit᷑ ex parte anime. AVis em̃
generatiua multũ confoꝛmat᷑ accidẽtibus anime et
imaginibus ſᷣm ꝙ experimentũ patet. Mam ex me/
moꝛia delectatiõis frequẽter fit excitatio pꝛuritꝰ car
nis.⁊ ex imaginatione foꝛti in ſomnis.ſit effuſio ſe/
minis ſicut fit ad pᷣſentiã mulieris.⁊ vis foꝛmatiua
que eſt pᷣcipua virtus in ſemine multuzʒ adiuuat᷑ ab
imaginatiua.ſᷣm ꝙ exempla ponunt᷑.⁊ ſunt in ſacra
ſcriptura.⁊ etiã in medicina.vt patet in ouibus Ja-
cob geñ.xxx.⁊ narrat᷑ pꝛo exẽplo ꝙ mulier que gna
num aſpiciebat.que a viro cognoſcebat om̃es filios
gnanos cõcipiebat. Inter has autẽ rões cũ omnes
ſint bone et faciant ad ſeminis vigoꝛationẽ ſᷣm ſta/
tum nature lapſe.pᷣcipua tñ ſumit᷑ iam ex parte cõ/
plexionis membꝛi.alie due ſunt ſicut ammiculãtes
ſolũ vel impedientes.ſed tẽpoꝛe nature inſtitute in
qua coꝛpus ſubiectũ erat anime.pᷣncipalis ratio ſu/
mitur generatõnis maris ⁊ femine a parte virtutis
animalis moucntis ⁊ imaginantis.¶ũ em̃ vir inten
deret ⁊ vellet generare viruʒ tunc vigoꝛaret᷑ virtus
naturalis eius in agendo.⁊ eſſet ſemen maioꝛis vir
tutis.⁊ generaretur ſexus vigoꝛoſus ſiue maſculus.
qñ vo vellet ⁊ imaginaret᷑ generare ſexũ femineum.
tunc minus foꝛti impꝛeſſione ageret in naturã infe/
rioꝛem coꝛpoꝛalem.⁊ tunc ſemen eſſet minus foꝛte.
⁊ generaretur ſexus femineus.⁊ ideo in tempoꝛe na
ture inſtitute generatio maris ⁊ femine ſubeſſet vo/

luntati rõnali.Et qm̃ ratio dictaret omnia facienda

eſſe oꝛdinate.⁊ tot ꝓducere mulieres quot viros.vt
quilibet vir haberet adiutoꝛiũ ſimile ſibi ᷣm exigen/
tiam legis matrimonij.ideo tunc viros et mulieres

ꝓduceret in numero equali.nunc aũt quia genera/

tiua nõ omnino ſubeſt virtuti animali.i.imaginarie

II

— —

nec etiã rõnali. licet ei aliquo mõ cõſoꝛmet᷑ſ magis

variatur penes diſpoſitionẽ mẽbꝛi ⁊ exterioꝛis adiu
toꝛij.binc eſt ꝙ nõ eſt certa det᷑ninatio numeri.nec

in viris nec in feminis generãdis.imo qñ credit ge,/
nerare maſculũ generat feminã.⁊ qñ credit genera⸗
re feminã generat maſculũ.⁊ aliqui plures babent

feminas.aliqui plures maſculos.Sic igit᷑ patet ꝙ ſi

hõ ſtetiſſet.in equali numero fieret multiplicatio vi⸗
roꝛum ⁊ mulierũ. AUnde rõnes hoc oñdentes conce

dende ſunt.¶ Aa illud qd pꝛimo obijcit᷑ ꝙ femina ʒ

dicit᷑ vir occaſionatus.dm ꝙ; płᷣs non vult dicere
qꝙ; femina ſit pᷣter nature intentionẽ.ſᷣ ꝙ virtus na⸗
ture aliquẽ defectũ habet in ꝓductione mulieris re/

nature ſicut ꝓducunt᷑ in eodẽ coꝛpoꝛe quedã mem

bꝛa magis foꝛtia quedã minus.ſic ꝓducunt᷑ in eo/

dem.quedã indiuidua vnius ſexus.quedã alterius.
⁊ ideo licet ille defectus qui oꝛdinẽ nature coꝛrũpit.

ſpectu ꝓductionis viri.ille autem defectus nõ reu
gnat oꝛdini nature potiꝰ ſaluat. Scᷣm em̃ oꝛdinẽ

vtpote eſt ille qui eſt cauſa defectus mẽbꝛi vel bone

cõplexionis.ſit pᷣter nature intentionẽ.generatio tũ

mulieris nec eſt pᷣter naturã.nec cõtra naturã.ſ ſᷣm
naturã.

cſſet ita ſufficienter ſalus nature in ſolo virili ſexu ſi
cut eſt in virili ⁊ muliebꝛi.⁊
derat vtrũq; qᷓ; alterũ ſolũ.

la rõ debet ſane intelligi ad hoc ꝙ valeat.ꝓpꝛie enim

loquendo nunq; ſemen mulieris pᷣdñatur ſemini vi

ri.̊ ido dicit᷑ p̃dominari ſemen mulieris.quia ſemẽ

¶ Ad illud qdð obijcit᷑. natura ſemꝑ deſide/
rat illud qð melius eſt.vdm ꝙ nõ intelligit᷑ ꝙ ſempꝑ
deſideret melius ſimplłr. ̊ melius in oꝛdince.licet aũt
ſerxus maſculinus melioꝛ ſit in ſe qᷓ; femineus.nõ tñ

ideo natura magis deſi⸗
P̈ alter Ad illud qð obijcitur 3
qꝙ ſemen viri pᷣdominat᷑ ſemini mulieris.ddm q il/

viri adeo eſt virtutis debilis ꝙ magis eſt ydoneum

ad ꝓductionẽ ſexus muliebꝛis qᷓᷓ virilis.hoc autem
potuit eſſe in ſtatu pᷣmo ſicut pᷣtactũ eſt.Et ꝑ boc pa
tet rũſio ad illud qð obijcit᷑ de foꝛtitudine caloꝛis et

virtutis.gradus em̃ ibi fuiſſent pᷣm oꝛdinẽ rõnis.et

ſm exigentiã finis.ita ꝙ vir aliqñ oꝑaretur actione
magis foꝛtiſicata in ꝓductione viri.aliqñ minus foꝛ

tificata in ꝓductõe mulieris.Si qͥs autẽ vellet dicoꝝ

re ſicut aliqui eſtinnant ꝙ mulier ſemꝑ gemellos cõ
ciperet. ita ꝙ dextra pars attraberet qð eſt maioꝛis

virtutis de ſemine ad generationem ſexus virilis.?

pars ſiniſtra qð eſt virtutis magis debilis ad gene-
rationem ſexus feminei.tũc facile eſſet ad ea que ob
iecta ſunt reſpondere. Hoc autẽ nec defacili ꝓbatur.

nec etiã repꝛobatur certitudine rationis.⁊ ideo mo

dus ſoluẽdi phabitus videt᷑ eſſe magis rõnalis.

iſtinctio.xxj.De hominis lapſu ſeu peccato pꝛimoꝝ parentum ⁊ eoꝝ temptatione.
E Igens aũt dyabolus hbo. ⁊c. Cerminata pᷣma ꝑte pᷣncipali huiꝰtotalis libꝛi in qᷓ̃ egit mgr̃ de hoĩs cõ/
v*

letope⸗ſeg ſcdᷣa ꝑs pᷣncipalis in qᷓ agit de lapſu.Et qm̃ lapſus hois eſt ꝑ pctm̃.⁊ pctm̃ bois ẽ tri

plex. Quodcdã in q̊ ſan⸗ coꝛrũpit nam.⁊ hoc fuit pctññ homis pᷣmi.Quoddã in qͥ nã coꝛrũpit ꝑſo/
nã.⁊ hoc ẽ oꝛiginale.Quoddã 11
pᷣ ma determinat mgjr̃ de pctõ pᷣmoꝝ ꝑentũ. In ſcdᷣa vo determinat de pctõ oꝛiginali qdð ab illo futt cauſatũ.
l.diſt. xxx.in ſuꝑioꝛibꝰinſinuatũ ẽ ⁊c̃. In tercia vo de pctõ actuali.j.diſ.xxxiiij.poſt pᷣdicta de pctõ actuali ⁊c̃.
ꝛima ꝑs in qᷓ determinat de pctõ pᷣmoꝝ ꝑentũ hʒ duas. In pᷣma determinat modũ trãſgrediẽdi. In ſcda
vo vt ondat᷑ hois culpa oñdit᷑ ꝙ h habuit potentiã reſiſtẽdi. Siue in pᷣma detminat de culpa ꝑ qu cecidit.
in ſcdᷣa de potẽtia ꝑ quã ſtare potuit.ſ.diſ.xxiiij.nũc diligẽter inueſtigari opoꝛtet ⁊c̃. Et qm̃ culpa ſiue pctin
ade cõꝑationẽ hʒ ad dyabolũ tẽptantẽ.⁊ ad boiem cadentẽ.⁊ ad deũ ꝑmittentẽ.iõ pᷣma ꝑs bʒ ge ptee. S
pᷣma determinat de dyaboli tẽptatõe. In ſcda determinat de hois trãſgreſſione.j.diſt.xxij.hic videt᷑ diligẽter
inueſtigandũ ⁊c. In tercia vᷣo determinat de dei ꝑmiſſione.j.diſ.xxiij.pᷣterea q̃ri ſolet ⁊cc. ¶ Pꝛima ps conti

vo in q̊ pſona coꝛrũpit ſeipam.⁊ hoc ẽ actuale. Jõ pꝑs iſta habʒ tres ꝑtes. In

net pñtẽ di. ⁊ põt diuidi in tres ꝑtes. In pᷣma migr determinat q̃re pᷣmi pentes fuerũt tẽptati. In ſcda vᷣo de

fminat gñalr modos tẽptãdi.ibi. Poꝛro ſciẽdũ ẽ duas cẽ ſpẽs tẽptatõis. In tcia vᷣo cõcludit ꝓpt tẽptatõcm

en fe
ginſprus ve
Qrreiglin
ſomwont.

Nru
Uigrm
Ane diens
ſſoponsaa⸗
licans
Alinanubus,

4

ne ginen
Conemit,
matene ſͤm
rchli
Porqulän
ſcpcaniine
dgbctien

mmentne r .

snihith
nnegn
änmii
enaunſnr
oinclegt gin

iusioteltae

ſeäfningti

reinſoonle

vnaturimne
Adiludginer,

imuligns dn

Galer an
noöcin hu
nagsc en
SösN
ewicksr
türindirant
ira/
ennaipininzf
Sesuuteni

rapwndr6

Grccktmims
mlnosriiis
hisd ⸗
ſendamc
tnnontnn
rni
iblin
.
niucnit i
atztenu

* —

cambulã remiffbilitatz buthani pecrati ibi Haotno ergo ſola erterioꝛ tẽptatione. Duab vltimis parti
s rqmanẽtibus indiuiſis. pꝛima ps bʒ tres pꝑtes. In pᷣma determinat te tẽptatione pᷣmi bois qtũ ad mo/

tiuũ. In ſcda vo q;tũ ad inſtrumẽtu.ibi.Sed qꝛ illi ꝑ violentiãæc. In tercia vo determinat qᷓ;ẽtũ ad ꝓgreſffũn.

ibi.Lẽptatio ãt boc mõ factac. Et ſic in ꝑte iſta tria determinant᷑.ſcʒ modus pᷣme tẽptatõnis in ſpali.modi
cti cuiuſlibet teptationis in generali.poſtremo vᷣo qualitas ⁊ quantitas peccati bumani.ibi. Homo ergo
qui ſola exterioꝛi tẽptatione vc. 6ròM

eterminat de tẽptatione pᷣmi hominis qntũ ad motiuũ. a

Idens igit᷑ dyabolus hominẽ per obediẽtie humilitatẽ poſſe aſcen
dere vndgeipleper ſuperbiã coꝛruerat inuidit ei.⁊ qui pꝛius per ſu⸗
erbiam dyabolus fuerat.id ẽ deoꝛſum lapſus.ʒelo inuidie facuus ẽ
ſathan.id eſt aduerſarius. VUntdle ⁊ mulierẽ tẽptauit in qua minus q; in viro
rationẽ vigere nouit. Eius em̃ malicia ad tẽptandũ virtutẽ timida.huma/⸗
nam naturã in ea parte vbi debilioꝛ videbatur aggreſſa eſt. Vt ſi foꝛte illic
Allllliquatenus pᷣualeret.poſtmodũ fiducialius ad alterã (que robuſtioꝛ fuit)
Quare ad fe- pulſandã vel potius ſubuertendã accederet. Pꝛimũ & ſolitariaʒ feminã ex /
minã pꝛius ve ploꝛauit.vt in ea pᷣmũ oẽm ſue tẽptationis vim experiret᷑.
nie. ¶ Determinat de tẽptatione pᷣmi hominis qntũ ad inſtrumentt.
Quare i aliena ¶ Sed quia illi per violentiã nocere nõ poterat.ad fraudẽ ſe cõuertit.vt d o⸗
foꝛma venit. lo hominẽ ſupplantaret.quẽ virtute ſuperare nequiret. Ne auteʒ fraus illiꝰ
nimis manifeſtaret᷑.in ſua ſpecie nõ venit.ne aperte cognoſceret᷑ ⁊ ita repel⸗
leretur. Iteꝝ ne nimis occulta foꝛet fraus eius que caueri nõ poſſet.⁊ homo
ſimul videretur iniuriã pati ſi taliter circũueniri permitteèt eum deus vt pie
cauere nõ poſſet.in aliena quidẽ foꝛma venire permiſſus eſt dyabolus ſed
in tali in qua eius malicia facile poſſet depꝛehendi. Vt ergo in ꝓpꝛia foꝛma

nõ veniret.voluntate ſua ꝓpꝛia factum eſt. Vt autẽ in foꝛma ſue malicie cõ
gruenti veniret.diuinitus factũ eſt. Venit ergo ad hominẽ in ſerpente.qui
foꝛte ſi ꝑmitteret᷑ in columbe ſpecie venire maluiſſet. Sed nõ erat dignum
Vt ſpirit malignus illam foꝛmã homini odioſaʒ faceret.in qua ſipũſſanctus
Diene vo nin ahppariturus erat. /Mon ergo niſi per ſerpente temptare pmiſſus fuit dya
tis accefſit. bolus. vt ꝑ illud qð foꝛis erat. aſtuciã tẽptatis animaduerte femina quiret.
Quare dictus dyabolus em̃ per ſerpentẽ tẽptabat in quo loquebat᷑.¶¶ Jo ſerpẽs dictus ẽ
eſt ſerpens cal eæẽ callidioꝛ cunctis animantibus terre. Quia vt ait Auguſtinꝰ. Mali ange
lidioꝛ cunctis li licct ſuꝑbia deiecti.natura tamẽ ſunt excellẽtioꝛes omnibns beſtijs ppter
animantibus. eminentiã rationis.qis ſerpens non rationali anima.ſ ſpiritu dyabolico
poſſit ſapientiſſimus dici. Hon eſt ergo mirum ſi dyabolus ſpiritu ſuo im/
plens ſerpentẽ ſicut vates implebat.ſapientiſſimũ reddiderat omniũ beſtia
rum.quẽ tamẽ ad temptandũ nõ elegit dyabolus.ſᷣ per qð animal ꝑmiſſus
Aug. fuit temptauit. Vnde Auguſtinꝰſuꝑ geñ.Hõ eſt putandũ ꝙ dyabolus ſer
pentem per quẽ tẽptare elegerit.ſᷣ cum decipere cuperet nõ potuit.niſi per
qð animal poſſe ꝑꝓmiſſus eſt. Nocendi em̃ voluntas
ineſt cuiq; a ſe. ptãs a deo. Sic aũt loquebat᷑ dya/ 2 oaucbatur dya z
bolꝰ ꝑ ſerpentẽ ignoꝛantẽ.ſicut ꝑ energuminos vel ꝑ bolus per ſepenrein
phanaticos loquit᷑. Serpẽte em̃ velut oꝛgano ẽ vſus Geosinos. Eban,
frrrra. dyabolus mouet
Z üecrnerguminos me⸗
diante virtute ſenſibili.ergo videtur ſimiliter ꝙ mouerit ſerpentem ad foꝛmandum locutionẽ mediante ſen
ſibili virtute. hoc autẽ non videtur poſſibile.quia imaginatio ſerpentis non erat capax ſermonis ⁊ locutio⸗/
nis. ergo illa mediante non poterat vox articulata foꝛmari. Juxta hoc queritur a qua virtute ſit illius lo/
cutionis foꝛmatio pꝛincipaliter. et vtrum data ſit noua poteſtas ſerpenti.vtrum etiã fuerit miraculuʒ ſicut
fuit in locutione aſine ad balaam.Reꝰ.dicendum ꝙ ad locutionis foꝛmationem iſta tria concurrunt. pꝛimo
inſtrumentoꝛum aptitudo et conuenientia.ſecundo modo virtus motiua.⁊ tercio mõ virtus directiua cu⸗
ius regimine ſeruatur wx articulata.et hec tria ſunt in bomine complete a ſui ſatura.in bꝛutis vero anima
libus reperiuntur incomplete. HNabent enim quedam animalia oꝛgana apta. licet non complete ad voꝛ-
cis foꝛmationem. Habent etiam vim fenſibilem motiuã. Habent etiam vim excogitatiuam ſiue imagina⸗

.

tiuam. rne cuius erudiunt᷑ ad aliquas voces pnunciandas. nõ tñ eſt in ete cõplete. ſed cum adeſt vis rõna
lis qᷓ poſſit ⁊ regere ⁊ mouere.tunc illa potentia incõpleta ad actũ habet reduci.⁊ ſic fuit in illa pᷣma tempta
tione.Mã dyabolus excitabat vim motiuã.⁊ adiuuabat ⁊ dirigebat.vt poſſet illas voces articulatas foꝛma
re.ita ꝙ ſerpenti nõ eſt data noua ptãs.vᷣ ptãs ſuꝑioꝛ aſſiſtebat.vñ ꝓpꝛie miraculũ nõ crat.licet qͥs rõnabilr
admirari poſſet cũ eſſet ſupꝛa ptãtẽ irrõnalis creature talia verba foꝛmari. Licet igit᷑ maioꝛ ſit aptitudo in
energuminis rõne vis motiue ⁊ oꝛganoꝝ in loquẽdo qᷓ; in ſerpente.qꝛ tũ virtus pᷣncipalr mouẽs vtrobiq;.

⁊ dirigẽs infoꝛmãdo
eſt virt?demonis.ido
dicit mgr̃ eodẽ modo
locutũ eſſe dyaboluz
ꝑ ſerpentẽ quõ loqui
tur p hominẽ demo/
niacu.Ad illud quod
obijcit᷑ ꝙ imaginati/
ua vis ſerpentis non
erat capax locutiõis.
dom ꝙ ven eſt de lo⸗
cutione qᷓ;tũ ad ſigni
ficationẽ.ſᷣ uõ eſt eꝝ
qᷓ;tũ ad vocis expᷣſſio
nem. Ael poſſʒ dici ꝙ
q́;uis motꝰ ſerpentis
cooꝑaret᷑ ad moduʒ
lingue.ñ tñ ↄgnitiua

cooperabat᷑ ad vocis

eArticulationẽ. ⁊ ꝑ hoc
patẽt ea que queſita
ſunt.

2 b Callidiſſimus tñ
eſt dictus ꝓpter aſtu⸗
ciam dyaboli.Cõtra.
ſi hec eſt rõ quare ſer-
pens dictus eſt calli/
diſſimus.pari rõne ſi

dyabolꝰ aliud quod/

cunq; animal aſſum/

pſiſſet callidiſſimum

diceret᷑. ergo nõ eſſet
ratio quare magis il/
lud animal aſſũpſiſſʒ
iᷓ aliud. Rꝰ.dicendũ

ꝙ calliditas attendit᷑

in cognitione oꝛdina
ta ad nocenduʒ ⁊ ſe
ducendum. Et quo/
niam duplex eſt no/
cumentum.videlicet
ſpirituale ⁊ coꝛpoꝛa/
le. duplex poteſt eſſe
calliditas.aut in no/
cendo coꝛpoꝛalit.aut
in nocendo ſpiritua/
liter. Calliditatem in
nocẽdo coꝛpoꝛaliter
homini. habet ſerpẽs
nature ſue induſtria.
loquendo ſaltem ſᷣm
ſtatum nature lapſe.
Calliditatẽ vo nocen
di ſpũalr nõ bʒ a ſe. H
a dyaboli pñtia.et de
loquit᷑ Aug. ⁊ ma⸗
giſter i litera.Et quia

4

mouens naturam eius ad expꝛimendum ſonos ver /
boꝛum ⁊ ſigna qbus ſuã monſtraret voluntatẽ.Ser/⸗
pens ergo nec verba intelligebat.nec ronalis ẽ factꝰ.

vcallidiſſimus tñ eſt dictus ꝓpter aſtutiã dyaboli.Lo

cutus eſt aũt ſicut aſina balaam.ſᷣ hoc dyabolicũ.illð
angelicũ fuit.boni em̃ ⁊ mali angeli ſiir oꝑantur. hic
queri ſolet qᷓre mulier nõ hoꝛruit ſerpentẽ. Quia cuʒ
nouerit creatũ eſſe.ipᷣm etiã officiũ loquendi a deo ac⸗

cepiſſe putauit.

b .
Nume.xxij.

Quare mulier

nõ hoꝛruit ſer⸗/
pentem.

¶ Determinat de tẽptatione pᷣmi hoĩs q;tum ad pio

greſſum vel tẽptationis modu.

¶ Cẽptatio autẽ hoc mõ facta eſt. Stans coꝛã femina

hoſtis ſuꝑbus.nõ audet ĩ verba ꝑſuaſionis exire me/⸗
tuens depᷣhendi.ſᷣ ſub interrogatione cã aggreditur.
vt ex rñſione colligeret q̃liter in malicia ꝓcedere poſ⸗
ſet. Cur inquit pᷣcepit vobis deus.vt nõ comederetis

de ligno ꝑadiſi?:Qui rñdit mulier.De fructu lignoꝛuzʒ

que ſunt in ꝑadiſo veſcimur.de fructu vdo ligni qð eſt
in medio ꝑadiſi pᷣcepit nobis deus ne comederemus
2 ne tangeremus.ne foꝛte moꝛiamur.In quo verbo

dedit locũ tẽptandi cũ dixit ne foꝛte moꝛiamur.vnde

mox dyabolꝰ dixit ad mulierẽ. Nequaqᷓ; moꝛiemini.
ſcit em̃ deus ꝙ in qͥcunq; die comederetis ex eo.ape/

rientur oculi veſtri.⁊ eritis ſicut dij ſcientes bonum ⁊

malũ.Attende oꝛdinem ac ꝓgreſſum humane ꝑditio

nis. Pꝛimo deus dixerat. qcunq; die comederitis ex

eo moꝛte moꝛiemini.Deinde mulier dixit.ne foꝛte mo
riamur. nouiſſime ſerpens dixit nequaq; moꝛiemini.
Deus affirmauit.mulier quaſi ambigẽdo illud dixit.
dyabolus negauit.Que ergo dubitauit ab affirman
receſſit. ⁊ neganti appꝛopinquauit.
ui ad ſuã ꝑſuaſionẽ pleniter ſuffultiendã.i.vt ma⸗
lum qð intendebat libere ꝑſuaderet.⁊ malum qð mu
lier tinuit negando remouit.⁊ repꝛomiſſionem addi⸗
dit.Et vt eius perſuaſio citius reciperet᷑.ꝓmiſſioneʒ
duplicauit. Vnã nempe comeſtionẽ ſuadens.duo in
pꝛemio ꝓpoſuit.ſimilitudinẽ dei.ſcientiãq; boni ⁊ ma

li ſpondens. Vbi tribus modis hominẽ tẽptauit.ſcʒ

gula in ꝑſuaſione cibi cũ dixit. In quocũq; die come⸗
deritis. Inani gloꝛia in ꝓmiſſione deitatis cum dixit.
Eritis ſicut dij. Auaricia.in ꝓmiſſione ſcientie.ſcien⸗

tes bonũ ⁊ malum.Gula eſt immoderata cibi auidi /

tas. Vana gloꝛia amoꝛ pꝛopꝛie excellentie. Auaricia

immoderata habendi cupiditas.que nõ eſt tm̃ pecu/⸗
nie.ſed etiam altitudinis ⁊ ſcientie cum ſupꝛa moduʒ

ſublimitas ambitur.

rogatione exoꝛ
ſus eſt 4

Auare ab int⸗

*

ba ſapetis
Rñſio mulien.

Agddit ſerpens

nactus fiduciã

ex vᷣbis mulie⸗

ris ꝓmiſſio
falſam. ne

De vᷣſutia dya

boli qͥ vt faciliꝰ
ſuaderet malũ

remouit. ⁊ bo/

nũ in pollicito
duplicauit.

Quõ ho tribus
moglis tẽptatꝰ

eſt. Hula. Va/
na glia. Auari⸗

.

Aeleemi
grtirrne
goft

eletyt⸗
ſoinmone
N ſ

rütenone
geiaroſolütit
ttopicantu
neteptatons
AAmeriui tia
lir a ſhenalin
goliſavona
ſſliger novio⸗
Clltenti
Nitimgintn
hAſobrp
ciontgoin
Inpütnckeng
lumtic
galtgutßi
Pafuringe
bollackitnii

—— = = = S=

Hguriͤſcke

fobunmgn
Nanntondlaaue
tbanſtack
Wponengritt
ruglppl
Aueggonece
utmſer
unoin
ſalbaeſni
Zenitin

nnncſfe . — . . ”ä „ „
linn Detertninat generales modos tẽptandi qui duo ſpñ alia debent ſigniit⸗
mnchrfn unt. d ᷓðU avri ꝑ coꝛpoꝛalia ſibi
ugi l 4ðdUD Gatced cä les
ſt ine peroſrſend ſj eſꝭ dj »ſpeëg tptatianta ntont ex ſe babeat callidita
Ddaieſt atei. Bonno ſciend eſt duas eſſeſpes teptarioni inteni ctebobetalldia
3 E ſit e rem ſcz et exterioꝛẽ.Exterioꝛ tẽptatio eſt qũ nobis ex⸗ angdi coꝛpoꝛalitcr. cõ⸗
aao eatio cta trinſecus malũ viſibiliter ſuggeritur verbo vel ſigno gruñũ fuit ꝑ ipᷣm dya⸗
quo nt. aliquo vt ille cui fit ad cõſenſum peccati declinet. ?⁊ ta bolum erxerccre calli-
Que ſit tepta lis tẽ ptatio tm fit ab aduerſario. Interioꝛ vo tẽpta / itatẽ ſuã contra ho/
oſia. o eſt. qñ inuiſibiliter malũ nobis intrinſecus ſugge⸗ nene noretal ſpi⸗
quo fiat. ritur. ?⁊ hec teptatio aliquado fit ab hoſte. aliqñ acat⸗ tieutliter evin hunc
9 ne. Mam 7 dyabolus inuiſibiliter mala ſu ggerit, ⁊ ex telligi põt ſctura.
Püneg carnis coꝛruptione ſuboꝛitur motus illicitus ⁊ titilla e
Qem tio pꝛaua.ideoq; temptatio que fit ex carne non eſttiiii···
nenit ne peccato. Que autẽ eſt ab hoſte niſi ei conſentiatur 44 n e ona 5
àA . S — „ „R 1. .„ 8„ „ — „ . „ „ temptatio nõ eſt niſi
eierſoene ad culpã perducit niſi mediante interioꝛi.ergo nõ videt᷑ ꝙ abinuicem babeant diſtingui.
te ſudiuidit interioꝛẽ in eam que eſt ab hoſte.⁊ in eã que eſt a carne. videt ꝙ diuiſio illa ſit inſufticiens.
quia nõ ſolũ tẽptatio eſt ab hoſte ⁊ camne ſed etiã a mundo.ſ̃m illud. 1Job j. Hmuc qg eſtin mundo aut
1 Ant eſt cõcupiſcentia carnis ⁊c. Querit᷑ ergo de ſufficientia hoꝝ mẽbꝛoꝝ. Et cũ alibi legant᷑ plures alie diſferen⸗
Wwing tie teptationis. querit᷑ quõ diſtinguunt᷑ ab illis. R.dom q tẽptatio quinq; modis cõſiderari põt.ſcʒ q;tum
t. e ad motiuũ.q;tũ ad inſtrumentũ.q;tũ ad effectũ.q;tũ ad gradu.⁊ qᷓ̃tũ ad modũ.Etũ ad motiuũ. vel genera
liter vel ſpecialiter. Si generaliter ſic diuiditur tẽptatio in eã que cſt ab hoſte. a carne. ⁊ a mundo. vt dicit
in quadã ſequentia. mundus caro demonia. diuerſa mouent pꝛelia. Et ſpãliter vt dicat᷑ motiuũ qð ſe offert
dn õ ſolũ per modũ obiectiſed etiã ad iuducit ⁊ excitat o modũ impulſiui. ſic eſt illa diuiſio quã ponit mag?
j ng ſter in litera. ꝙ teptatio alia eſt ab hoſte.alia a carne.quoꝝ vtrũq; habet ad malũ incendere. Si autẽloqua-
47 mur qtũ ad inſtrumentũ. ſic dupliciter põt conſiderari. aut generaliter. aut ſpecialiter. Si generaliter.ſic eſt
llla diuiſio Gꝛego.qꝙ tẽptatio quedã eſt per vicia.quedam per flagella. Si ſpaliter.ſic eſt illa diuiſio tẽptatio/

nnẽ eſcam abhominata eſt ⁊c. vbi dicit ꝙ multiplex ẽ tẽptauo.Qua

Aim .Uis quã ponit glo. in pſal. ſup illud. Or

– mum pꝛima eſt emoꝛ ſiue neſcientia vie veritatis. Scda difficultas vincendaꝝ cocupiſcentiarũ. Tercia tediũ
1 gizi nl⸗ boni. Quarta tẽpeſtas ſeculi. Si tercio mõ ſcʒ q;tũ ad effectũ cõſideret᷑ ipſa tẽptatio.ſilr du põt ↄſiderari.
riſng aut gñaliter aut ſpãliter. Si generalit.ſic ẽ illa diuiſio ꝗᷓ ponit᷑ in glo.ſuꝑ illud.j.Coꝝ. eptacio vos non

n B. 2c. vbi d in glo. ꝙ teptatio alia dyabolica. alia ẽ humana. Et differunt. q; ſicut ibi e innuit᷑ tẽptatio dyx
acn bolica eſt qᷓ malũ hʒ exitũ.⁊ que terminat᷑ ad mostale petm̃. Cẽptatio vᷣo humana dẽ ꝗᷓ exitũ piculoſum nõ
hʒ. quia vel ibi eſt pctm̃ veniale.vel nulla ẽ ibi culpa.ſm ꝙ oñdit᷑ in glo.vbi dꝛ ꝙ tribus modis bʒ fieri tẽpta
tio bumana. Si ſpaliter. ſiceſt illa Aug. de toctrina xpiana. ꝙ dyabolus tẽptat. aut vexando carnẽ.aut vul
t nerando nãlia. aut expoliando gratuita. bic em̃ onunt ſpaliter effectus teptationis dyabolice. Si aũt qᷣrto
mõ conſideret᷑ tẽptatio.ſcʒ qtũ ad gradũ.boc põt eſſe dupłi.aut generalit.aut ſpãliter. Si gñaliter.ſic ẽ illa
qua ponit mgf in litera. tẽptatio alia eſt exterioꝛ alia interioꝛ. Si ſpãliter. ſic eſt illa quã ponie Gꝛego.⁊ babeę
tur in glo. ſuper illud Jacobi. j. Anuſquiſq; tẽptatur a cõcupiſcẽtia ⁊c᷑. ꝙ tẽptatio tripir perficit᷑. ſuggeſtio⸗
ne. delectatione. cõſenſu. vbi notant᷑ gradus in pgreſſu teptationis explicite.qui ponebant᷑ in diuiſione pᷣus
habita implicite. Der teptationẽ em exterioꝛẽintelligimꝰ ſuggeſtionẽ per interioꝛẽ intelligimus illa in quæ
eſt delectatio vel conſenſus. Et per hoc patet reſronſio ad illud qð pꝛimo obijcit ꝙ illa mẽbꝛa adinuicẽ non

Neiſtun diſtinguunt cum vnũ oꝛdinetur ad alterũ. Si autẽ quinto modo conſideret᷑ tẽptatio ſc qtum ad modum
Miitfcg d teẽptandi.hoc ſimiliter aut erit generaliter. aut ſpãliter. Si generaliter. hoc põt eſſe vel explicite vel implicite.
ru· Si uplictte ſiceſt lla que wonit in glo ſuper t. Qui habitat in adiutoꝛio. vbi dicit q; queda eſt teptatio le.
mu / uis 2occulta. qued grauis ⁊ occulta. qucd leuis t manifeſta. qued gramis 1maniieſta. Si autẽ explicite.

ün lin ſic eſt illa quã ponit Berũñ.per ſeptẽ membꝛa. Quarũ pꝛima eſt impoꝛtuna.ſcʒ que pcaciter inſiſtit. Secũda

an cie e; iud aim vubietatis nebula inuoluit. Cercia eſt ſubita ſc que iudici ronis uenit. Quarta occmi
ta que ſcʒ xeliberationis oꝛdinẽ pterfugit. Quinta violenta que vir es noſtras tranſcrẽdit. Seyta frauqulen⸗
DMe ta. que ſcʒ animũ ſecucit. Septima perplexa. que varijs vicijs impet it. In hac em̃ diuiſione explicant᷑ dini
nbinl cultates 2 gratuitates teptationum ſiuc modoꝝ tẽptanchi. v latentie que in pꝛioꝛi diuiſione implicite clau
buantur. erutamen tam bec diuiſio ᷓ pcedens moclis tẽptationis in ſua generalitate conſideratur. S
aute conſideret᷑ ſpãliter tẽptatio ꝓut contrabit᷑ ad tẽptationẽ dyaboli.ſic modi cius poſſunt dupir aſſigna⸗
n ri. Ael implicite.⁊ ſic diuncke Aug.in quodã ſermone. yabolus tẽptat vt leo.tẽptat vt dꝛaco. Vel explicite

4 ⁊ ſiceſt illa diuiſio Gꝛego. ſup Job. xl.ſuꝑ quẽ locũ dicit Gꝛego.ſic.Yideli famulo dũs cunctas hoſtis calli
di machinationes inſinuat.ſcʒ ꝙ; op ꝛimendo rapit.inſidiando circũuenit. minando terret.ſuadendo blan
ditur. deſperando frangit. ꝓmittendo decipit. In bac autem diuiſione explicantur modi quos Auguſtinus
clauſerat ſub his duobus verbis. ꝙ temptat vt leo.temptat vt dꝛaco.Et ſic patet ratio aſſignandi diuerſas
diuiſiones temptationis. m diuerſas eius conſiderationes.patet nidilominus reſponſio ad obiceas.

Li. I R

4 d ¶ Teptatio autemn Teẽptatio aũt carnis interioꝛ difficiliꝰvincit᷑.qꝛ inte⸗ d· eſunin
carnis ⁊c. Contra. c rius oppugnãs de noſtro cõtra nos roboꝛat᷑. nn
dyabolus poſſit car / ¶ Concludit ꝓpter tẽptationeʒ pambula remiſſibili pnaft⸗
ne mouere ie, tatem humani pecca. e DS ”l Aukmii
tẽptatio qᷓ eſt ab bo/ ¶ hõ & q ſola exterioꝛi tẽptatõne pulſatus cecidit.täto vri ſellt
ſte ſine peccato eẽ nõ grauius plectẽdus erat.q̃nto leuioꝛi impulſu fuerat neehenin⸗
poſſit. Item cũ nõ ſit ꝓſtratus. Et tñ qꝛ aliqusẽ licet modicã cadendi occa⸗ itn
in noſtra poteſtate tẽ ſionẽ habuit.idcirco ꝑ dei grãm iuuari potuit ad ve⸗ nurſta
bar e e niã. vt qͥ ꝑ aliũ ceciderat.ꝑ aliũ erigeret᷑. Qui & inci⸗ netthol
ſens Onalin nobis tationẽ habuit ad malũ.nõ iniuſte repatoꝛem habuit geerbonic⸗
culpam niſi ei conſen ad bonũ. Dyabolus vo qꝛ ſine alicuiꝰ tẽptatione pec ſtstopet
tiatur. ficut ergo ten cauit. ꝑ aliũ vt ſurget iuuari nõ debuit.nec ꝑ ſe potuit englnſuc⸗
tatio boſtis cui nõ cõ et iõ irremediabile pctm̃ eiꝰ extitit. petm̃ vo hoĩs ſicẽ lniſtuie
ſentiur eñ materia paliũ huit initiſ ita p alii no icogrue hut remedil. Oareps gructu
d de virtutis. tn Pꝛeterea angelican atura qm nõ tota pierat.ſᷣ ex par QAuan eb non bemrac
riedeen bor eit le perſtiterat nõ redepta. pumana vo tota perierat. genpens. Anmm mni
queſtio quare tenta- ⁊ ideo ne penitꝰperderet᷑.ex parte ẽ redẽpta.vt ince iinpentaven
tio carnis eſt magis ruina ſuppleret᷑ angelica. Uñ Aug. in ench. Placuit ¶ Aug. in Eych. ileugtd
ſemper cũ peccato ᷓvniuer ſitatis creatoꝛi ⁊ moderatoꝛi.vt qm̃ non tota d in tee ogmunck
. hg hoſtis. R. di multitudo angeloꝝ deũ deſerẽdo perierat.ea q̃ perie ainiſen
cenda e tenatio ar rat in perpetua perditione remanet. Que aũt cũ deo neihun
ſallentis gue conſue illa deſerẽte perſtiterat. de ſua certiſſime cognita ſem⸗ tilt otat
uimus appellare pꝛi⸗ per felicitate gaudet. At vo creatura rõnalis q in ho fltifucnotuu⸗
mum motũ. et qm̃ in minibus erat.qm̃ pctis atq; ſupplicijs tota perierat. neytol it⸗
illo impulſu ſenſuali ex parte poterat reparari. AUnde angelice ſocietati ſputalgnii
tas mouet᷑ inoꝛdina. ſuppleretur qð ruina illa minuerat.hoc em ꝓmiſſum Unurin⸗
ten pꝛerer guſs dral eſt ſanctis ꝙ erunt equales angelis dei. ́è́”èMƷMdẽe unituai
to carnis nnnc 7 in (ud etiã notandũ ẽ ꝙ nõ ſoli viro pceptũ videt᷑ eſſe ¶Oꝛ nõ ſoli vro ttnmun
nobis quin ſie in no⸗ datü cũ ipſa muller teſtat᷑ ſibi etiã eẽ mandatũ dices. Pacrebiuin fuit tünrint
bis aliqua inoꝛdina -⸗ Pꝛecepit nobis deus ⁊c. Supᷣ tñ legit᷑ ante factã mu datum. efumnaninied
tio. ita aliqua venia lierẽ deũ dixiſſe viro. De ligno ſciẽtie boni ⁊ mali ne ſan haggir
lis culpa. Centatio comedatis.Hõ dixit.ne comedas. Foꝛte ꝗꝛ facturus Aug. ſuꝑ Geñ. ſuunſpnuen
nobaſtsonnie eſ erat mulierẽ de viro. ſic cepit. vt per virũ ad mulie⸗ Pamen
ne aliqnn vilectione remn perueniret mandatũ. qꝛ mulier que ſubiecta viro ulntaſn
inoꝛdinata in nobis fuit.nõ niſi mediãte viro diuinũ debuit accipere pꝛe/ . nütſnn
exiſtente. ⁊ ideo dictt ceptum. VUñ aplus. Si qd diſcere voluerint.domi vi⸗ j.Cox.xiiij. itotiönau
magiſter ꝙ tentatio ros ſuos interrogent. Si q̃rit᷑ quõ loqui potuerũt v-· Quõ loqui po⸗ ſi miensor
boſtis poteſt eſe ſine loquentẽ intelligere qui nõ didicerãt inter loquentes tucrũc loquYs iimelm
peccato. tentatio vo creſcendo vel magiſterio. dicimꝰquia deus eos tales tem itelligere. Muntiugin
etiam poſſy reddi rö. cerat qͥ poſſent loqui ⁊ diſcere aba ijs ſi eſſent. kn,
quoniã eſt in potefta· SSSSͦ«ͦůĹ MVMM Uncettögte
te noſtra. ed̊ poſuun ä 6 Aiene
mus ad libitum noſtrũ domare ideo potius imputatur nobis in culpã carnis impulſio qᷓ dyabolica ſugge/ thinn
io. Ouomno⸗l autẽ carnis impulſus ſiue pꝛimi motus debeant dici eſſe peccatum.j.ſuo loco magis expſſe nngiͤe
Pintelligentia huius partis circa tria inci· ia videtur pꝛimo per ſllud qð dici᷑ Sap̃.·ij. Inut / nkn
a. dit bie queſtio. Pꝛimo querit᷑ de tentatione dia dyaboli moꝛs introiuit in oꝛbem terrarũ.introi⸗ mniut
imoꝝ parentuũ. Secundo querit᷑ de diuer· tus autẽ moꝛtis fuit per tentationẽ ⁊ ſeductionẽ ho flönhin nun
ſitate tentationum. Zercio vero incidit bic queſtio minis. ergo 3 tentandũ bominẽ inuidia dyabolu, rinzen
circa quantitatẽ et qualitatẽ peccati qd ex illa tenta cõmouit. ¶ Itẽ Gꝛegoꝛius in moꝛal. In paradiſo ptnigzie
tione eſt ſecutũ Circa pꝛimuz querunt᷑ tria. Dꝛimo dyabolus inuidens homini ſupꝑbie vulnus inflixit. ſittgin ite
queritur de tentatione pꝛimoꝝ parentũ ꝙẽtũ ad mo· xexrgo cum vulnus inflixenit per tentanone. tentatio ettic
tiuum. Secundo qᷓtũ ad inſtrumentũ.Lercio ꝙẽtũ fuit inuidia.¶ Itẽ dyabolus tentando hominẽ fa/ olnt W
ad oꝛdinem et ꝓgreſſum. ius eſt bomicida. m ꝙ dicit Jaco. viij. Ylle bomi Ganczi
(((Qucſtio.o../ a— cida erat ab initio.ſed bomicidiũ pꝛocedit ex odio. niuuten
3 ¶ Circa quã ſic ꝓceditur.⁊ quenit᷑ quid mouerit dya ocgdium autẽ peedit er inuidia agc⸗ pꝛincipio ten/ N in
— bolum pꝛincipalr ad tentanduũ hominẽ. Et ꝙ inu/ tatio hominis in qua dyabolus fuit homicida pꝛo/ lentn

Qnrthim
1. Muſtp
1,. Ehs
K

Du
l
N 1 8

me
N
ho
ai

ceſltt ek inuidia. ¶Jtem qui deſiderat caſumn alteri⸗
ſine ſuo fructu nõ mouet᷑ ex amoꝛe cõmoditatis pꝛo
pꝛie.ſed ex odio felicitatis aliene.ſed dyabolus caſũ
bominis deſiderabat. ⁊ abſq; ſuo fructu ſicut cõſtat.

ergo mouebat᷑ odio felicitatis humane ad temptan
dum hominẽ.ſed tale odiũ nõ eſt aliud qᷓ; inuidia.er
go ⁊c. ¶ Ged ↄtra.⸗
ris vel ſuperioꝛis.ſᷣm ꝙ dicit Grego. ſupꝑ ill

reputationem.ſed dyabolus nõ reputabat hominez
ſuꝑioꝛem ſibi.ergo videt᷑ ꝙ ei nõ inuidebat.q ſiim

temptabat.hoc nõ erat ex inuidia. ¶ Item inuidia ẽ

reſpectu boni qð qͥs aliquo modo põt acquirere.ſed

vyabolus nõ poterat venire ad eternam beatitudi/
nem.qꝛ lapſus erat irrecuꝑabiliter. ᷓ videt᷑ ꝙ ꝓpter
¶ Item inuidia

illius acq̃ſitionẽ nõ inuidebat boi. ui
eſt reſpectu boni quod deſiderat᷑.nullus em̃ inuidet

alicui de aliquo.niſi cum illud amat ⁊ cupit.ſed dya/

bolus nec cupiebat mandatis dei obedire.nec ad ſu-

ſui deſperationem. ergo videt᷑ ꝙ hoc in bomine non
inuideret.̊ ⁊c. ¶ Itẽ inuidia nõ eſt niſi reſpcctu eiꝰ
quod natum eſt diminuere bonuʒ ꝓpꝛium.ſed beati⸗
tudinis acq̃ſitio nullius bonum poteſt diminuere.g
nõ eſt aliquid quod ab aliquo inuideri poſſit.̊ vide

tur ꝙ ſi dyabolus aliquo appetitu cadere fecit.ex in/

uidia motus nõ fuit. ¶ .ddm ꝙ ſicut pꝛetactum

fuit iſta duo peccata ſunt que maxime poſ ident mẽ
tem dyaboli. ſupbia ⁊ inuidia. AUnde ſicut habitũ fu/

it ſupꝛa.⁊ aug.dicit.Ex his duobus qͥ pꝛuus erat luci
fer. dyabolus factus eſt. ⁊ ſunt quaſi bec duo inſepa/
bilia. ita ꝙ vuũ cõicat᷑ ad alterẽ. Suꝑbus em̃ amat
excellentiam. ⁊ ita nullum vult habere parem: ac per
hoc ſtatim appetit excellentiã ſingulariter poſſidere.
et ideo ſtatim vel actu vel habitu inuidet.cum nolit

bonum conſimile bono quod appetit ab alio cõmu/

nicari. Mens igit᷑ dyaboli ab his duobꝰ vicijs poſ/
ſeſſa. vicʒ ſupbia et inuidia. videns hominẽ in ſtatu
quo poterat cadere ſub dyabolicam poteſtatem.⁊ in

quo poterat aſcendere ad ſuꝑnam felicitatẽ ex q̃ ip̃e

ceciderat.⁊ ex ſupbia motꝰ eſt ⁊ ex inuidia ad ipᷣm tẽ
ptandũ.Ex ſuꝑbia nanq; vt ipᷣm ſibi ſubijceret.ex in
uidia vᷣo vt ipᷣm a ſupna felicitate impediret. Et ſuꝑ
bia fuit mouens pᷣmũ.inuidia vo ſicut mouens ꝓxi
mũ et immediatũ.Eſto enim ꝙ non poſſet dminiũ
ſuꝑ hominẽ acquirere.adhbuc ſtuduiſſet ipᷣm a ꝑadiſi
gaudijs impedire. Mam ſcriptnra dicit ⁊ eius expo/
ſitoꝛes dyabolũ ad tẽptandũ homiem ex inuidia mo
tum eſſe. Et cõcedende ſunt rõnes hoc oſtendentes.
Ad illud quod pᷣmo obijcit᷑ ꝙ inuidia eſt reſpe/
ctu ſupioꝛis vel paris.dom ꝙ nõ ſolum eſt reſpectu
ſupioꝛis qui eſt ſupioꝛ.ſed etiã eius qui poteſt eẽ qᷓ;
uis ant dyabolꝰin ſtatu illo nõ reputaret hoiĩem ſu/

fimaret ad ſtatum gloꝛie. in quo ſtatu ipᷣm ſuperioꝛẽ

ſe nõ dubitaret. Põt etiã dici ꝙ tunc reputabat ipᷣm
ſupioꝛẽ ſe in h̊ ꝙ poterat ꝑuenire ad illã gliaʒ ad quã

7 dyabolus aſcendere non poterat. OEd illud quod

cuis illud quod põt obtinere.ſed etiã illud quod na

inuidet alijs viſum ⁊ ꝓgreſſum.licet aũt dyabolꝰ nõ

tus eſt baberc qᷓuis nõ poſſit.ſicut truncatꝰ ⁊ cecus

poſſit ad beatitudinẽ guenire.tñ habebat ad boc na

ed ↄtra. Omnis inuidia eſt feſpecto a-
Paoruulũ occidit inuidia.ſuꝑioꝛis inquam ſaltẽ pᷣm

mentum mediũ. Et dicit᷑ in geñ.i

erioꝛem ſe.inuidebat tamen ne merito obediẽtie ſbᷣ

obijcit q inuidia eſt reſpectu boni quod põt acquiri
Rendẽdũ eſt ꝑ interemptionẽ.qꝛ nõ ſoluʒ inuidet ali

—

reſpectu boni deſiderati. Odm ꝙ inuidia non tm̃ ve⸗

nit ex deſigerio alicuius boni pꝛiuati.imo ex odio bo
ni alieni.Quia tñ deſideriũ boni ꝓpꝛij videt᷑ eẽ pꝛinci

pium omnis pcti.ideo poteſt aliter dici ꝙ inuidia nõ

ſolummodo eſt reſpectu eius boni quod deſiderat᷑pS
etiam reſpectu eius boni cuiꝰobtentu minuit᷑ hnnu,
deſiqeratum. vel eſtimat᷑ minus.Et quoniã dyabolꝰ
deſiclerat ſingulariter efferri. iõ exaltationẽ hois eſti⸗
mabat ſuũ bonũ impedire.et ideo inuidebat.⁊ ex in-/

turalẽ aptitudinem. Ad illud qð obẽ ꝙ; inuidia ẽ S

uidia oppugnabat.Et ꝑ boc pʒ rñſio ad vltimũ.qꝛ ⁊ 9

ſi hois gloꝛificatio ⁊ exaltatio ſᷣm veritatẽ alicuiꝰ bo
nun nõ diminueret.tñ ſᷣm extimationẽ falſaʒ credi po

tuit eſſe alicuiꝰboni diminutiuuzʒ.⁊ ex illa extimatio

ne oꝛiri inuidia. Affectiones em̃ nõ tm̃ oꝛiunt᷑ ex iu-

dicijs certis.ſed etiam ex ſuſpicationibus ⁊ extimati
onibus fallis.

—

bedire. ‚(Me temptatione pꝛimoꝝ parentũ q;tum ad inſtru/
pernam patriaʒ aſcendere.nec amicus dei eſſe ꝓpter 6

Z

entut ij. ꝙ dyaboltẽpta⸗
uit hoiem ꝑ ſerpentem. Et ꝙ iſte modꝰ nõ fuerit cõ/
ueniẽs oſtendit᷑ pꝛimo ſic. Oto temptatio eſt occul-

tioꝛ.tanto eſt ad decipiendũ efficacioꝛ. ſi & dyabolus

q́;to maioꝛi calliditate poterat hominẽ decipe cona/
bat᷑. videt᷑ ꝙ ipᷣm debuiſſet temptare ſpũali tempta/

tione abſq; alicuius coꝛpis aſſumptione. Itẽ tan

to temptatio eſt efficacioꝛ q;to temptãs eſt in ſugge⸗

rendo effabilioꝛ.ſed actus locutionis ꝓpꝛie debet᷑ hu
mane effigiei. videt᷑ ꝙ dyabolꝰ ad temptãdũ maꝗ
debuit aſſumere effigiẽ hoĩs qᷓ; bꝛuti animalis.cũ bꝛu

tum animal ſaa locutione potius ecẽt ad terroꝛem qᷓ;
ad ꝑſuaſionem. ¶ Item q;to temptãs magis ſimu⸗
lat ⁊ induit ſpeciem ſanctitatis.tanto magis pᷣualet
in tẽptando.ſed multa ſunt animalia que magis ſu/
is ꝓpꝛietatibus ſanctitatẽ pꝛetendunt qᷓ; ſerpens. ſic
columba ⁊ agnus. vr̃ ꝙ illa magis debueꝛit aſſume
re dyabolus ad tẽptandũ.¶ Itez inſtrumentũ ſiue
oꝛganũ debet ↄfoꝛmari exercitio ꝑ ipᷣm facto.ſᷣ tẽpta
tio erat ad decipiendũ.g dyabolus debuit aſſumere

aial maxime doloſum ⁊ callidũ.ſᷣ plus eſt de doloſita

te in vulpe qᷓ; in ſerpente.̊ magis debuit aſſumere
vulpẽ qᷓ; ſerpentẽ. oppoſitũ ſunt rõnes.ᷣ qm̃
verũ cõcludũt pñt claudi in rñſione.Reꝰ.Ad pᷣdicto
rũ intelligentiam eſt notandũ.q; modus ille tẽptan-
di nõ tm̃ fuit ex dvyabolica clectione ſicut dicit Aug.
ſ etiam ex diuina pꝑmiſſione.nõ em̃ licuit dyabolo tẽ
ptare oino quo vellet ⁊ poſſet.ſᷣ eo mõ q̊ dñs ꝑmitte

ret.Conceſſit aũt diuina ſapia q̃ omnia oꝛdinat ⁊ gu

bernat ⁊ ꝑmiſit ꝙ dyabolus temptaret hominẽ in ef

figie aialis bruti.⁊ nõ c e erpentis. ſic enim
exigebat cõgruentia oꝛdinis.

em̃ homo tempta/
ret᷑ a dyabolo in effigie bꝛuti animalis cõgruuʒ erat.
tum reſpectu opꝑis.tũ reſpectu finis intenti.tũ etiam

gie aialis bꝛuti. Reſpectu finis intenti ſimiliter ↄgru

um erat.qꝛ ad boc oꝛdinabat᷑ temptatõ vt homo effi

ceret᷑ ſilis aiali bꝛuto.cũ ↄtẽpto bono incõmutabili.
adhereret bono commutabili ⁊ ibi quieſceret.ct ivo
ad bec inſinuandũ in ſpecie animalis bꝛuti debuit tẽ
ptari.Reſpectu diuini iudicij etiã congruuʒ fuit.qm̃

dñs iuſtus ⁊ fidelis nõ pmittit boieʒ temptani vltra
qð poſſit.⁊ ideo ſic patit dyabolũ in teupentene la⸗

V

☛☚

reſpectu diuini iudicij. Reſpectu opis.qꝛ homo natꝰ
eſt inclinari ad bonũ vt nunc. maxime ex ꝑte ſenſibi/
li bꝛutali.⁊ ideo cõgruũ erat ipᷣm temptari in effi/

₰

1

N 5 W

tere. vt nibilominus poſſit ab bomine depꝛebendi.? dyaboli. ⁊ ꝙ; etiam debeat a deo hmitti. oꝛdo em̃ de/ nlrudni
ideo nõ paſſus eſt ꝙ dyabolus boĩem temptaret om ſtructionis cõtrarius eſt oꝛdini coſtructõnis.ᷓ enim nnln nn
nino in ſpecie cõſimili.⁊ ꝑ hoc nõ in ſpecie vel effigie ſunt vltima in componẽdo.ſunt pꝛioꝛa in reſoluẽdo. fteretn te
bumana.ſed potius bꝛutali. Triplex igitur congru/ ſeo mulier fuit vltimo facta ⁊ foꝛmata.ergo videt᷑ allo: 1 t⸗
entia oꝛdinis exigebat. vt bomo a dyabulolo in bꝛu / via defoꝛmationis ⁊ coꝛruptionis a muliere debuit agg –
12 tali effigie temptaret᷑. Hac etiã triplici congruentia babere exoꝛtum.ergo temptatoꝛ debuit cã pꝛius ag/ nnt
exigente ꝑmiſſus eſt homo tẽptari a dyabolo.non in gredi.¶ Iẽ tẽptatio cxterioꝛ debet ofoꝛmari interio ſioen nt tohi
quolibet aiali bꝛuto.ſed in ſerpente. Pꝛimũ rõne o ri.ſᷣ in tẽptatione interioꝛi ꝑctm̃ aſcendit a ſenſuali- no . 5
ris.qꝛ em̃ tẽptatio fiebat ꝑ ſuggeſtionis ingreſſum qᷓ tate ad ſuꝑioꝛẽ partẽ mediãte inferioꝛi poꝛtione rati ncenui b
intrat ad coꝛ ad modum ſerpentis.⁊ ibi virus pecea onis.ſi ꝗ̊ ſuꝑioꝛ poꝛtio eſt vir. inferioꝛ ẽ mulier. ſicut utſehnleef
ti diffundit. ex quo homo habet ſpñaliter moꝛi.ido vt tẽptatio interioꝛ ꝓcedit ad virũ mediãte muliere.ſic S
erxterioꝛ effigies opi reſponderet interioꝛi. cõgruũ fu ¶⁊ tẽptatõ exterioꝛ. tẽ cautus pugnatoꝛ citius ag ſin ſu
it hoiem a dyabulo tẽptari in effigie ſerpentis. cuius Feclitu⸗ in bello illum quem poteſt expugnare faci/ dunangni
eſt ſerpere ⁊ venenũ diffundere.⁊ diffundendo homi lius. ſi & mulier facilius poterat expugnari q́; vixr. ttigtpentbel
neum interimere. Reſpectu etiam finis intenti cgru vidct᷑ ꝙ ꝓgreſſus tẽptatonis pucnire debuit ad vi/ iu uicenudiß
um erat.qꝛ em̃ intendebat dyabolus faciẽ bois et caa rum mecdiate muliere. ¶ Item facilius eſt alicui ex- ingzudbeeindu
put ⁊ ſuꝑioꝛẽ mẽtẽ cõuertere deoꝛſum.⁊ totũ ꝓſter· pugnare foꝛtem inimicum ꝑ domeſticum qᷓ; etimm ꝑ ſtiemunge
nere.et ſic ꝓſternẽdo ad malũ finẽ deducere. ꝓponẽ/ nſeipſum.ſed vir erat foꝛtis ⁊ ſpnali mente pꝛeditus. Afaonu onnl
do ſibi pꝛemiũ aliquod delectabile.ideo ꝑmiſſus eſt ergo nõ videt᷑ ꝙ dyabolus auſus fuerit eum tẽptare Peglggrſeni
tẽptare in ſerpente.qͥ pᷣm totum coꝛpus ſuũ hʒ terre ſeipſum ſed ꝑ ſuum domeſticũ. ergo mediante mu uckincohecon
in ſuo inceſſu adberere. Congruũñ etiaʒ erat reſpectu liere temptatio ꝑuenit ad virũ. ¶¶ Sed contra. Pec Aedblitatsconn
diuini iudicij.qꝛ em̃ ex illa tẽptatõne.diuino iudicio catum nõ tm̃ eſt in carne.ſᷣ ⁊ in dei imagine.ſ.aia.ſed faqtancancſen
inter temptatũ ⁊ temptaãtẽ debebat inimicicia cxoꝛi· mulier ⁊ vir equaliter ſunt ad imaginem dei.quia in Egtenatnenin
ri.iõ temptatio hois in ſerpente debuit fieri quẽ pt? anima non eſt diſtinctio ſexus.ergo vr ꝙ tẽptatõ nõ ſhcurataa malut
lapſum maxime exboꝛret.⁊ qͥ maxime ſua calliditate magis debuit inchoari a ſexu muliebꝛi q; a virli. nocgt. Aduu
inſidiat᷑ hominẽ ledere.Et ſic patet multiplex cõgru Itẽ mulier nullam babebat pꝛonitatem ad pecca buitogboe gnta
egeentia quare dyabolus pmiſſus eſt hoieʒ temptare in ti ſicut nec vir.⁊ ita erat recta ſicut vir.nec caro eiꝰ ttboeſauit ghꝛe
13 effigie ſerpentina. ¶ Ad illud gQ quod pᷣmo obꝛ ꝙ tẽ aliquo modo animam incuruabat. ergo videt᷑ ꝙ ita ſabartannin
ptatio tãto eſt efficacioꝛ q;'to occultioꝛ.dð.qꝙ ⁊ ſi dva difficile erat mulierẽ ſicut virum eijcere.nulla igitur Huſßeeu alissti
bolus ſe manifeſtaret exterioꝛibus in effigie ſervent. ratio videt᷑ eẽ ob quam tẽptatõ dyaboli magis incipe fnquotnamie.
nihilomin? tñ in illa manifeſtatione plus ſe occulta / ret a muliere. ¶ Item vitupabilius eſt vinci a muli/ Cbuncattor. (G
bat q; manifeſtabat.vnde mulier nõ credidit eum qᷓ ere q; a viro.gloꝛioſius eſt vincere virũ qᷓ; muliereʒ. tttnanmlaet
loquebat᷑ in ſerpente eſſe aduerſariu.ſed etiam poti - ſi ergo dyabolus maxime refugit vituꝑium ⁊ auidiſ⸗ Pnenocktnuie
us bonũ cõſiliariũ.⁊ ideo ita occulta erat illa tenpta me querit gloꝛiam. videt᷑ ꝙ magis tẽptatõnẽ a viro Plucuntoſucunb
tio.ſicut ſi dyabolꝰ loqueret᷑ ad coꝛ interius.Alit᷑ re qᷓ; a muliere inchoauerit. Itẽ natura audacium ẽ Cayrotimehune⸗
ſponderi poteſt ꝙ iuſto iudicio dei nõ eſt ꝑmiſſus tẽͤ libenter foꝛtibus occurrere.ſed dyabolus eſt audaciſ 1bügutchtutnte
pptare interius.qꝛ nõ habebat poſſe ingredi interius ſimus ⁊ ꝓcaciſſimus.⁊ maxime pᷣſumens de ſuis vi⸗ Mbict gucaast
niſi hõ pberet ſibi aditũ.⁊ ideo temptauit ab exterio ribus.& videt᷑ ꝙ dedignatus fuerit pᷣmo aggredi mu glucpenunckt
ri ꝑ ſenſum.⁊ voce ſenſibili magis ꝙ, voce ſpirituali. liebꝛẽ ſexum.nõ igit᷑ vix ꝓbabile ꝙ pꝛius tẽptaue loittötſickan
24 non em̃ debebat aliter pmitti. ¶ Ad illud de maioꝛi rit mulierẽ ꝙᷓ virum. ¶ W'. dom qꝙ ſicut dicit ſeptu/ 17 lletiotme
abuffabilitate iã patet reſponſio.verũ eſt em̃ ꝙ ſi fuiſfſet ra ⁊ magiſter dicit in lr̃a.non eſt dubitandum quin alinanpotusc⸗
in effigie bumana affabilioꝛ fuiſſet.ſ̊ᷣ diuina puiden temptatio dyaboli a muliere inchoauerit.⁊ ꝑ eaʒ p/ hniſhithhnſian
tia nõ debuit hoc ꝑmittere.ſᷣ cautelã dyaboli debuit uenerit ad viruʒ. Ratõ autẽ huius ſumit᷑ ex parte ſa griſ glenen e
tꝑare.⁊ ideo cõceſſum eſt ſibi coꝛpus ſerpẽtis qð tñ̃ prientie dei.et ex parte aſtutie dyaboli.Ex pte ſapiẽtie brotcte bii⸗
habebat faciem virginis.ſicut dicit Beda.⁊ reliquũ dei.dominus em̃ tali oꝛdine ꝑmiſit dyalolum tẽpta/ Dlanan
coꝛpus erat ſerpentis.vt ſic ex vna parte poſſet late- re.tum ꝓpter viri exercitatõnẽ.tũ etiaʒ ne mulier ha n nods
15 re:ex altera dephendi. Ad illud qð obijcit᷑ de amica beret excuſatõnẽ. tum etiam ꝗpter eruditõnẽ noſtra. Ouctairmn
bilitate iam ptʒ reſponſio.qꝛ ſic debuit ꝑmitti oſten / Pꝛopter viri exercitatõnẽ.qꝛ ipᷣe adeo foꝛt erat ⁊ ſpi tonſetan⸗
di effigies amicicie.vt poſſet depꝛebẽdi writas inimi rituali mẽte pꝛeditus ꝙ non ſolum poterat reſiſtere ſuoregechihhe
cicie. nam temptatoꝛ q; effigiem amicicie pᷣtendebat. ſerpẽtis tẽptatõni.ſed etiam ſuggeſtioni mulieris.⁊ ſcigatenen
m veritatẽ inimicus erat.ideo huic oꝑi animal ma ideo foꝛtioꝛi tẽptatõne ꝑmiſſus eſt tẽptari. Pꝛopter pniiccobe
xime competebat qð baberet aſpectũ humanũ.coꝛpꝰ mulieris vo remouendã excuſatõnem pᷣmo debuit Ciuteagi⸗
vo eius aialis qd natuz eſt homini eẽ maxime inimi ab ipſa temptatio incipere.nam ſi vir pᷣmo peccaſſʒ. ametihtn
16 cum. (Ad alud qð obꝛ vltimo de calliditate.ddm cum vir ſit caput mulieris ⁊ dominet᷑ ei.non cẽt mul nenanen G
ꝙ ⁊ ſi ſiut aliqua aialia callidioꝛa ⁊ pꝛudẽtioꝛa.tamẽ tum mirandum ſi mulier ei conſentiret. immo ma- ilinne tant
in n ocẽdo ⁊ inſidiando hoi ſerpens ceſt animal calli / gnum haberet excuſatõnis coloꝛem. Pꝛopter noſtrã iſtnin
diſſi mũ.Et qꝛ calliditas temptantis erat ad hominẽ eruditõnem etiam hoc permiſſum eſt.in illo em̃ mo/ ae
offendẽdũ.hinc eſt ꝙ inter cetera aialiaB magis ꝑmiſ/ ndo temptandi ſenſibili cognoſcimus nos modum æ Cuii Au
ſus eſt temptare ꝑ ſerpentem. DPpVprngreſſum temptatõnis inuiſibilis.⁊ ſicut ille a ſer rz ſeſt
—AAueſtio. iij. c te venit ad virum mediante muliere.ſic iſte a ſenſus lfnſnc
e temptatione pꝛimoꝝ parentũ q;tum ad oꝛdineʒ litate peruenit ad ſuperioꝛẽ poꝛtõnẽ ratõnis median negn etln
2 ꝓgreſſuz. ⁊ dicit ſcriptura ⁊ magiſter in litera ꝙ tẽ te inferioꝛi.Ex parte ſimiliter aſtutie dyaboli poteſt 4 W ellt
ptatio incepit a muliere.⁊ ꝑ mulierẽ venit ad viruʒ. ſumi ratõ. Dyabolus em̃ attẽdebat mulierẽ eẽ mino een ſolenu
Et videt᷑ ꝙ bic modus ꝓgrediẽdi competat aſtutie ris ſapiẽtie.⁊ debilioꝛis ↄſtãtie.⁊ importunioꝛis ad ekighe

ii berentie.QAuia minoꝛis ſapiẽtie.erat facilioꝛ ad ſedu
Wnitſii cendum. ⁊ ideo dyabolus ſeductoꝛ ꝑ eam voluit ſibi
mniga facere tranſitum ac viam. Quia debilioꝛis conſtãtie.
Erictt facilioꝛ crat ad puertenqũ. ⁊ ideo dyabolus expugna
täin⸗ toꝛ aggreſſus eſt hominis ciuitatem ex ea parte ex qᷓ
mmin erat aditus minus munitus. Quia vo importunio⸗
ackrſig ris erat adberentie. oogitauit dyabolus ꝙ ſi ipſa pꝛi
inutann mo vinceret᷑.nõ quieſceret quouſq; ꝑuerteret viruzʒ.
fminlain Ande dicit᷑ Ecẽs.vij.de mulere que laqueꝰ eſt vena
ürnln toꝝ.⁊ ſagena coꝛ eius.vincula ſunt manus illius.p/
Nncin 4. raea atolnu alentns ſinpaldor incepit a ſexu fe/
nergute mineo. Et ſic patet ꝙ ſicut dicit ſcriptura ꝑ omnem
– modum congruũ fuit temptationem incipi a mulie
urmitg re.tũ qꝛ boc dyaboli aſtucia expetebat. tum qꝛ hoc di
discktin uina ꝓuidentia diſponebat. Ande concedende ſuut
er ang, 18 rõnes ad boc inducte. ¶ Ad illud aũt quod pᷣmo ob
un ijcit in ↄtrarium ꝙ q;tum ad imaginem nõ eſt ſexuũ
— differentia. dom ꝙ licet in viro ⁊ muliere repiat᷑ ma
uuen go eque expꝛeſſe quãtũ eſt de nã ipſiꝰ aic.qꝛ tñ aia q;
ſ pin diu eſt in coꝛpe complexionẽ coꝛpis imitatur ex rati-
amde one debilitatis compoſitionis ⁊ ſexus. cõtrabit ani⸗
mnluh ma quandam cffeminationem. ⁊ ꝓpterea quantũ eſt
nnd gu ex ꝑte nature niſi ſit foꝛtitudo maioꝛis gratie faciliꝰ
Ganchunß incuruat᷑ ad malum ſexus femincus.⁊ pterea illud
muihii Nl 19 nõ cogit.¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ mulier nullam ba-
Apntum buit ad hoc ꝓnitatem. dom ꝙ verum eſt. non tamẽ
1ſarpt gan ex boc ſequit᷑ ꝙ haberet equalex ſtabilitatẽ.q;uis em̃
bargedign nõ haberet curuationem in affectu.nec deceptionem
mahcgnlan in aſpectu. facilius tamen poterat in boc incidere qᷓ
ödntnuent vir.in quo ⁊ natura erat foꝛtioꝛ.⁊ gratia credit uid⸗
–B ⁊0 ſe abundantioꝛ.¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ vitupabile
mnmrminlan. eſt vinci a muliere ⁊c.dðᷣm ꝙ verum eſt.verumtamẽ
itmin uid⸗ gloꝛioſius eſt mulierem luctando ſi upare.qᷓ; cum vi/
wthnititid ro luctando ſuccumbere. Et quia dyabolꝰ ſi incepiſ/
uun uini ſet a viro.timebat ne viriliter ſibi reſiſteret. ideo ma⸗
nhrsctu 21 ioꝛi cautela ſtuduit gloꝛiam adipiſci. ¶Ad illud qd
riinabdiisf obijcit᷑ ꝙ audaces libentiꝰ aggrediunt᷑ foꝛtes.doᷣm
l q illud verum eſt vbi eſt audacia ſine aſtucia.dyalo-
blgnipihn lus aũt nõ tm̃ eſt audax ⁊ ꝓcax.immo etiam aſtut? 2
eiatnitiſt! fallax.⁊ ideo temptando nõ aggreſſus eſt viam diffi
6ntendin fi cilioꝛem. H potius efficacioꝛem. Pꝛeterea nõ pmitte⸗
RK bat᷑ ſibi totam ſuam exercere potentiã.cũ em̃ nõ vin
sinitntt cat niſi volentem. eſt debilis in pugnando.⁊ ideo nõ
ibrinin a foꝛtioꝛi ſed a debilioꝛi ſuã inchoauit temptationẽ.
R Onſequenter querit᷑ circa ſecundum articu
ingumlon lum de modis temptationis in generali. Di⸗
5 inti uidit aũt magiſter temptationem in eazʒ que
* iß eſt ab boſte. ⁊ in eam que eſt a carne.ſed cum de tem⸗
i ptatione que eſt ab boſte aliqualis poſſit haberi no⸗/
namn,. ticia ꝑ ea que determinata ſunt ſupꝛa de poteſtate de
Ethn nunn monũ.ideo hic querit᷑ de temptatone que eſt a came
girnſ Et circa hoc poſſũt queri tria. Pꝛimo querit᷑ vtrum
ſtnenonn carnis ſit tẽptare. Secundo querit᷑ vtrum temptati/
nin⸗ ken onem carnis a temptatione dyaboli contingat ſepa/
S LTercio queritur cui iſtarum temptationum diffi⸗
onm iman, cilius ſit reſiſter. .
n mon ueſtio. ſjſ.

nckn . ¶ Circa pꝛimũ ſic pceditur ⁊ oſtendit᷑ ꝙ carnis ſit tẽ⸗
n ptare YJaco.j. Anuſquiſq; temptat᷑ a cõcupiſcentia

1sinl ſua abſtractus ⁊ illectus.ſed concupiſcẽtia que ma⸗
ulintn rime abſtrabit ⁊ illicit eſt coõcupiſcentia carnis. 5 ac᷑.
itnu 22 Caſſiodoꝛus diffiniens temptationem. di/
ninill, cit ꝙ temptatio eſt aſſimilatio boni ad fallendum.ſᷣ
mniun gppetitus carnalis facit bonum vt nunc.credi eẽ bo

tingit ſpiritum temptari a carnali appetitu.

ergo nulla caro temptat.

—

nũ ſimpliciter.⁊ hoc decipit ⁊ fallit ſpiritum. ergo co
afnan: FItem
temptatio dyabolica nõ cſt aliud q; ſuggeſtio.ſed ſi /

CLut dyabolus ſuggerit bomini mala. ita ⁊ carnis pu
gentia que eſt deo inimica. ſi dyabolus dicit᷑ tẽpta⸗

re cum ſuggerit mala. eadem ratione ⁊ caro cum ſpi

ritum trabit ad carnalia. ¶ Itez dyabolus impugtt

nos temptãdo.nec eſt aliud dyaboli tẽptatio qᷓ eius
impugnatio.ſed ſicut impugnamur a dyabolo.ita ?zd

a carne impugnamur et impellimur. videt᷑ ; ſiut

temptamur a dyabolo.ita vere ⁊ ꝓpꝛie temptemur a
carne.

BZSed õ. Hugo de ſancto victo. Temptare 23
eſt callide expiri. et quaſi quibuſdam blandis conati

bus ꝓbare.ſed expimentum ſumere hoc eſt ſoliꝰ ſb⸗-⸗
ſtantie rationalis.g non videt᷑ eſſe carnis.

tẽ tt6⸗
ptans differt a temptato.nullus em̃ temptat ſeißm.,.
ſed qͥ temptat᷑ eſt bomo carnalis.cuʒ igit᷑ homo car
nalis a carne ſua nõ differat ꝑ ſubſtantiam. videt̃
nullus homo temptet᷑ a carne ſua. nec ab alia ↄſtat.
Item ꝑſuaſio oꝛdinata
ad decipiendũ potius eſt ſoppiſticatio q; temptatio.
temptatio em̃ eſt ꝑſuaſio oꝛdinata ad ſumendũ expe
rimentum.ſed caro vicioſa directe inclinat ad malũ.
⁊ ſua inclinatione ſeducit ſpiritum.gᷓ carnis ꝓpulſa⸗
tio potius debet dici ſophiſticatio q́; temptatio.
tem qñcunq; aliquis actus de aliquibꝰſubiectis
dicit᷑.dicit᷑ im aliquod commune in eis reptũ.ſᷣ deꝰ
temptare dicit᷑ in ſcriptura.⁊ dyabolus.⁊ homo.⁊ ca
ro.g ſᷣm aliquod commune debet dici.ſed caro nõ vi
det᷑ aliquo modo cõmunicarc in aliquo cũ deo ⁊ cuz
ſpũ angelico.ergo videt᷑ ꝙ ei nõ poſſit cõpetere tem/
ptatio.aut ſi competat hoc erit equiuoce ⁊ m aliuz
modum dicendi. ſi ſic eſt.tunc eſt q̃ſtio m quẽ mo
dum dicit᷑.et qualiter illa carnis impulſio temptatõ
appellat: Aon hoc vocabulũ tẽptare mul/ ⁊ 4
tas habet acceptiones.ſicut dicunt illi qui ſignificati
ones vocabuloꝝ ſtudioſe rimati ſunt.ſi tamen veli/
mus eius pꝛincipalem ⁊ pꝛccipuam ſignificationem
acciꝑe.temptare ꝓbare eſt. vnde temptatio dici põt
quidam tactus quo illud quod tangit᷑ ꝓbat᷑.ſicut ce
cus dicitur temptare quando ſuo tacto vult aliqua,
certitudinem habere de aliqua re quam tangit. Per
bunc modum in ſpiritualibus temptatio dicit᷑ qui⸗
dam tactus ad ꝓbandum oꝛdinatus. Hoc auteʒ po 25
teſt eſſe quadruplicitcr. Aut quia ille qui pulſat intẽ
dit ꝓbare ⁊ appꝛobare ſiuc ꝓbatuʒ oſtendere.⁊ boc
modo temptat deus.ſᷣm ꝙ dicit᷑ Sap¶p̃.iij. Deus tem
ptauit illos.⁊ inuenit illos dignos ſc. Aut ille qͥ pul/

ſat intendit pꝛobare ⁊ repꝛobare ſiue repꝛobum fa/

cere.et ſic temptat dyabolus ſᷣm ꝙ dicit᷑ Actuum.v.
Cur temptauit ſathanas coꝛ tuum mentiri ſpiritui/

ſancto.Aut qꝛ ille qui pulſat intendit ſolum pꝛoba/

re ⁊ experimentum ſumere de co quod eſt in homine.
et ſic tptat homo cautꝰ.et de hoc Ecci.xxx. Ex mul/
tis loquelis temptabit te.⁊ ſubridẽs interrogabit te
de abſconditis tuis.Aut quia et ſi pulſans nihil intẽ

dat.ad eius tamen pulſationẽ ſequit᷑ approbatio vel

repꝛobatio hominis.⁊ ſic temptat caro vel carnalis
cõcupiſcentia. De qua Jaco.j. Anuſquiſq; tempta/

tur a concupiſcentia ſua abſtractus ⁊ llectus.A car

ne em̃ ſiue a carnis concupiſcẽtia homo pulſatur ⁊ q̃

ſi tangit᷑.cui tactui ſiue pulſationi ſi conientiat ꝓba/
tur ⁊ repꝛobatur.ſi vo diſſentiat ꝓbat᷑ ⁊ approbatf᷑.
⁊ ſic recte ⁊ ꝓpꝛie carnis unnpulſſto tenpratt⸗ dici po⸗
„?4 paeEarms! renppra

X 1

teſt. Ande ationes boc oſtendentes cohcedende

26 ſunt. Ad illud quod obijcit᷑ in contrariuʒ ꝙ tem/

R7 ſpũalis cſt ⁊ diuine legi ſubicctus.

28

29 mus ſopbiſticus. alius temptatiuus.¶A

ptare eſt exꝑiri. Odm ꝙ illa rõ ab Hug. nõ aſſignat
niſi ꝓpꝛie de temptatione dyaboli. ſi autem quis ge/
neraliter velit eam intelligere.vt ſe extendat ad om/
nem temptationem que ad malum indlinat. tunc di
cemus ꝙ intelligit᷑ ꝑ cauſam.vt ſit ſenſus ꝙ ꝑ tẽpta/⸗
tionem fit exꝑientia ⁊ ꝓbatio.vt cum homo dignus

ſit appꝛobari. ⁊ hec tm̃ non fit a dyabolo.ſed etiaʒ a

carne. Si aũt velit dicere hoc eſſentialiter eſſe dictũ.
tunc dicemus ꝙ nomine carnis nõ intelligit᷑ coꝛpus
ſolum ſed ratio carnalis.⁊ ideʒ ipſe homo ſᷣm ꝙ car/
nalis eſt ⁊ ad carnem ↄuerſus ſeipᷣm temptat ᷣm ꝙ
¶ Ad ulud quod
obijcitur ſecundo ꝙ temptãs differt a temptato ᷣm
ſubſtantiam. Od.qꝙ ſicut iudicare ⁊ iudicari ſũt actꝰ
diuerſarum perſonarum. nibilominus tamen eades
perſona ᷣm aliam ⁊ aliam ſurꝛeptionem põt ſeipſaʒ
iudicare.ſicut ſemetipᷣm homo iudicat.⁊ ſuꝑioꝛ poꝛ/

tio inferioꝛem iudicat.ſic etiam intelligendum eſt ꝓ

ſpũaliter ipſa ſenſualitas temptare põt rationem.ſi/
ue homo exterioꝛ interioꝛem.⁊ ita cuʒ caro temptat
ſpũm non idem temptat᷑ a ſe.ſed alius ab alio.illa ta
men reperiri habent in eadem ꝑſona.Ad illud qð
obucit᷑ ꝙ ꝑſuaſio oꝛdinata ad decipiendum potius ẽ
ſopbiſticatio q; temptatio.dici poteſt ꝙ tẽptatio lar
ge dicta compꝛehendit ⁊ ſophiſticationem ⁊ tempta
tionem ꝗꝓpꝛie dictam. Sophiſtica enim perſuaſione
M bomo de alio expimentum ſumere.⁊ ita nõva
tt illa obiectio. qꝛ temptatio pm ꝙ hic accipit᷑ cõtra
deceptionem ⁊ ſopbiſticationem non diuidit᷑.Aliter
tamen poſſet dici ꝙ temptatiõis nomen magis trãſ-
latum eſt a temptatione materiali in qua eſt quedaʒ
pulſatio ᷣm ꝙ cecus dicit᷑ temptare.qᷓ; a temptatio⸗
ne illa que eſt in ratiocinationibus.p quem modum
diuidit᷑ ↄtra ſophiſticationem.vt dicat᷑ alius ſilogiſ/
d vltimuz
patet reſponſio ex Prediceis allquod enim cõmũe re
xerit᷑ in omnibus ill
di.vicʒ tactu quodam pulſare.ad quem conſequitur
pulſanti pꝛobatio.⁊ hoc pᷣus explanatum eſt.

9

¶ Verum ↄtingat temptationem carnis a temptatiõe

dyaboli ſepari:Et ꝙ ſic videt᷑. Quecũq; diuiduntur
ex oppoſito vnũ poteſt eſſe ſine altero ſiue ſeꝑari po
teſt ab altero.ſed temptatio carnis diuidit᷑ cõtra tẽ/
ptationem hoſtis.ergo ⁊c. 6 Item dyabolus tẽpta⸗
unit hominem pꝛimñ.⁊ temptauit chꝛiſtuzʒ.ſed nec ca
ro chꝛiſti nec caro hominis pꝛimi ad malum impelle

bat. neuter a carne temptabat᷑.ergo cuz temptarẽé

tur a dyabolo.temptatio que eſt a dyabolo ſeꝑatur
a temptatione que eſt a carne. ¶ Item eſto ey dya/
bolus nunq; nobis mala ſuggereret.nihilominꝰ ſen
ſus uoſtri ad malum ab adoleſcentia pꝛoni eſſent.
omni temptatione dyaboli circumſcripta. adhuc ho
mo temptaretur a carne ꝓpꝛia. ¶ Item aliud eſt in/
quinamentum carnis.⁊ aliud inquinamentum ſpiri
tus.ſed dyabolus impellit ad peccata ſpiritualia.ca/
ro vo ad peccata carnalia.ergo cum peccatum ſpiri
tuale poſſit eſſe ſine carnali.et ecõuerſo.videt᷑ ꝙ tem
ptatio carnis ſequeſtrari habeat a temptationc dya/
boli. ¶ Item quecunq;ʒ duo ſic ſc habent ꝙ vno con
tingit mereri ⁊ alio demereri.illa ↄtingit ab inuicem
ſeꝑari.ſed temptatio hoſtis eſt materia exercẽde vir

is de quibus dicit᷑ actus temptã

tutis teinptatio vo camnis ſemper eſt a eulpt vel cñ

culpa.ſicut dicit magiſter.ergo vna iſtaꝝ ſequeſtrari
babet ab altera. tem temptatio carnis ⁊ hoſtis
differunt ſicut dicit magiſter in litera. ſicut temptatꝭ
exterioꝛ ⁊ interioꝛ.ſed quod eſt exterius ſequeſtrari
habet ab eo quod eſt interius.ergo ⁊ temptatio car/
nis ab ea que eſt a dyabolo.M ſi tu dicas ꝙ tempta
tio que eſt ab hoſte eſt ita interioꝛ ſicut temptatio q̃
eſt a carne.per hoc non effugit᷑.qꝛ cum deus fidelis
nõ pmittit bominem temptari ſupꝛa id quod poſſit.
ct alter iſtoꝛum modoꝛum ad exercitandum ſuſſici/

at.nec homo ſimul poſſit eſſe intentus circa diuerſa
videt᷑ ꝙ alio ⁊ alio tempoꝛe fiat circa nos temptatõ

carnis ⁊ temptatio dyabolica.Sed contra.qꝙ tem

ptatio carnis habeat eſſe ſine temptatione boſtis vi /

detur.ſuper illud cõ. Diuerte a malo ⁊ fac bonũ.glo.

hicro. Mala omnia ab inſtinctu dyaboli pcedunt.
ſicut bona ab inſtinctu dei.ergo nullum peccatuzʒ fit

in quo dyabolus non interponat partes ſuas.ſi ergo
temptatio carnis via eſt ad peccatum. videt᷑ ꝙ non
poſſit eſſe ſine temptatione dyaboli.
ſtrumenti non eſt ſine motu pᷣncipalis motoꝛis.ſed

caro eſt ſicut iuſtrumentum in temptando reſpectu
dyaboli. ſicut dicit᷑ ſuꝑ illud Job.ix. Terra data eſt
in manus impij.id eſt caro in manus dyaboli. ergo
titillatio carnis non eſt abſq; impulſione dyaboli.ſi
tem et ſi nõ ſit
ponere pꝛimum maluʒ qd non ſit ab alio. eſt tamen
pouere malum quod eſt initiu omnis mali. ſicut di
citur Ecci.x. Initiuʒ omnis peccati ſuperbia. Si igi

igitur hec eſt temptatio.patet ⁊c.

tur dyabolus rex eſt ſuꝑ omnes filios ſuperbie.⁊ pa

ter omnis mendacij.videtur ꝙ nullum ſit peccatum
quod aliquo modo non ꝓcedat ab ipſo.et ita ad nul

lum malum impellit caro abſq; dyabolo.ergo tẽpta

tio carnis non ſeꝑatur a temptatione hoſtis.¶ Itẽ

ꝙ temptatio hoſtis non ſcꝑctur a temptatione car/
nis ſimiliter oſtenditur. Gai.v. Manifeſta ſunt ope⸗
ra carnis.que ſunt foꝛnicatio.adulterium.contentio

nes.emulationes.ire.rixe.inuidie ⁊c.ibi enumerant

peccata carnalia ⁊ ſpiritualia. ergo videtur ꝙ om̃ia

peccata pꝛocedant a carne.igitur ad nullum malum

inclinat temptatio boſtis abſq; temptatione carnis

Item generatio tranſtert᷑ a coꝛpalibus ad ſpiri/

tualia.ſed in coꝛpoꝛalibꝰ impoſſibile eſt generari ali
quid a patre ſine matre. ergo nec in ſpiritualibus. ſʒ
pater omnis peccati dicitur eſſe dyabolus.mater vᷣo
caro ſiue cõcupiſcẽtia.ergo ⁊c. Pꝛima ꝑ ſe patet.ſe/

cunda manifeſtatur ꝑ illud qdð dicit᷑ Ezech.xvj. Pa

ter tuus amoꝛreus ⁊ mater tua cethea. Per amoꝛre
um em̃ necigie dyabolus.per cetheã vᷣo cõcupiſcẽ
tia.Et expꝛeſſius dicit Gꝛego.ſuꝑ Leuiti.xix.¶oncu
piſcentia eſt mater omnis peccati. et dyabolus pat᷑.
ergo ⁊c. ¶ dyabolus non poteſt temptare bo/
num angelum nec malum. neq; ſpiritum ſeꝑatum.
ſed ſolum ſpiritum carni coniunctum. ergo videtur
ꝙ aditum non babeat ad mentem niſi per carnem.
ergo abſq; carne non temptat.ergo non contingit te
ptationem dyaboli a temptatione carnis ſeꝑari.

¶ W.. dom e cum dicimus temptatõnẽ eſſe a crne

vel ab hoſte hoc dupliciter poteſt intelligi.Aut ſicut
a mouente pꝛimo.aut ſicut a mouente pꝛoximo ⁊ im
mediato.Si ſicut a mouẽte pꝛimo.ſic temptatõ car-/

nis nunc poteſt eſſe abſ; temptationc hoſtis. quia.
omnis carnis temptatio eſt ex eius coꝛruptione que

tẽ motꝰ in⸗

uttht
potiſinett
7
ſein c
ſenbig
liuee
ſtckſepnn.
tnekeſenc⸗
o Ginrtiſce
Uunnteſcltn.
uminn.
fnmignaaie
ilaradslus
üchiumnn
cundifantat
Prabolusti
lintcaro.9
ſeſftoylanon
(nis teptati
nconcodendun
thinter vnamm
Mnpoſtteſeſt
aintzgliir
turinotuni
notor onino.
ſtcſealbeanra
anochapen⸗
Ptoucſatintn,
hnererten
ſumtunctonpt
drenin
tneſtichnnna
Cemmegädee
ſantittrunenen
notobebeten
1 (Alndros
opnomid
Dihchiuminne
Clgantepereri
fünliggerer
onnemli ſ
nurzene di
Cnagſentune
Konnmnaſennn
ſonngtchmnn
iumengt
eegte tht
fareßiitliee
lartofafe
hewoeha,

omorehhſsft
entiehnige
nelaiet,
Dulunggangſt
emeſugſc,
nn di gi
l Zinct
ahlls netgtsſ
enpunte ſchen
boir Londts
munus djabol o
mpulicvedphel
(Nnc ſrot
ſtabalorcttann
onnnisal. ſont

Ctſirta

sfüics apchen
uulomſtaumn
udihch
NeNwervi
nmngti

Curten

lemiin
Alin
Nidttihiane
pA
runhnna
doprMN
timnuii
KlchmN
cufmintsß

dꝛtñ habuit a pꝛima hoſtis temptatione. temptatio

potiſſime quado is tẽptat᷑ in quo non eſt carnis coꝛ
ruptio.ſicut fuit in adam ⁊ in chꝛiſto.vel quando ex
illa tẽptatione nulla oꝛitur incuruatio. Quando/vo
temptatio boſtis ad peccatũ ptrahit.cũ nullũ pecca-
tũ ſit in nobis quod non habeat oꝛtũ ex concupiſcẽ
tia aliqua.ſic temptatio dyaboli a tẽptatione carnis

nõ poteſt ſepari. ſic igitur iudicandũ eſt ſᷣm q; tẽpta/

tio dicit᷑ eſſe a carne vel ab hoſte tanqᷓ; a mouente pᷣ

⁊ pꝛopꝛie ſicut accipit magiſter in litera.ſic ſequeſtra

mo. Si autẽ ſic dicatur eſſe ſicut a mouẽte pꝛoximo

tur. ⁊ diſtantia foꝛmali. ⁊ diſtantia temꝑali. Diſtãtia

bolus.⁊ ad aliud viciũ impellit hec.⁊ ad aliud ille.⁊
pꝛincipium mouens eſt aliud ⁊ aliud. Sequeſtrant᷑
etiam diſtantia tempoꝛali. quia aliquo tempoꝛe ve/

xat dyabolus ⁊ inſtigat ad aliquod vicium ad qð nõ

inclinat caro.⁊ aliquando poteſt eſſe econuerio. Et

ſic iſto vltimo modo accipicndo ꝓpꝛie tẽptationem

carnis ⁊ tẽptationẽ hoſtis vt accipit magiſter in lite

ra.concedendum eſt eas ab inuicem ſepari.vt nõ ſo

lum inter vnam ⁊ alteram ſit differentia. ſed etiam

0 tiones. p⸗
5 ijqcitur in ↄtrariũ q; omne ſtinctu dya⸗
boli. intelligendũ eſt ſicut a mouente pꝛimo.nõ ſicut
g motoꝛe

52 (

tiones que hoc pꝛobant.

vna poſſit eſſe ſine arel concedende ſũt ra/
al

alũ eſt ab inſtinctu dya/

pximo. Nam abſente dyabolo pecca:ũ o
teſt eſte a libe. ar. vel voluntate ꝓpꝛia.vel attrahente

carnis concupiſcẽtia.¶ Ad illud quod obijcit p ca
ro mouet ſicut inſtrumentũ.dᷣm ꝙ hoc verũ eſt qñ

dyabolus vexat carnẽ.⁊ vexando carnem verxat ſpi/

nittutm. ⁊ tunc temptatio carnis ⁊ dyaboli non ponũt
in numerũ. Cõtingit tamen carnem mediante ſenſu
alitate ſibi coniuncta ſpiritum noſtrum ad malũ in/
dinare etiã dyabolo nõ mouente. ⁊ tunc non mouet
ſicut inſtrumentum ſed ſicut mouens pꝛimuʒ. ⁊ hoc

modo habet ſequeſtꝛari a temptatione dyaboli.
illucd quod obijcitur ꝙ pctm̃ dyaboli eſt initi/
um omnis mali.ddm ꝙ hoc nõ eſt intelligendũ ꝙ; ſit

pꝛincipium immediatũ reſpectu cuiuſlibet peccati.

quia ante peccatũ eius nõ fuit aliud. ⁊ ipſum fuit in-

itium illius peccati oꝛiginalis. ex quo eſt initium ad
ta ſunt a carne.dom ꝙ caro ſumit᷑ ibi large ꝓ omni

omne malũ.¶Ad iũllud qð obijcit᷑ ꝙᷓ omnia pecca/

concupiſcentia que inheſit anime ex coniunctiõe ſui

temptatio dyaboli nõ poſſit eſſe abſq; temptatione

ad carnem.⁊ ſic nomine carnis intelligitur concupi

ſccentia que eſt mater omniũ maloꝝ.et ſine hac dy
34

bolus non generat in nobis aliquod peccatum. Et ꝑ
boc patet reſponſio ad ſequens obiectum de genera
tione ſpirituali. accipit᷑ em̃ ibi caro ⁊ concupiſcentia
large. ſicut oſtenſum eſt. Ex illo tamen non ſequit᷑

carnis.non enim omnis temptatio dyaboli eſt pec⸗

ſequit᷑ culpa. ¶

c illud qd obꝛ ꝙ nõ temptat niſi
hominẽ carna

n. dᷣm ꝙ boc nõ eſt qꝛ tẽptatio dya

cati generatio. frequenter enim temptat. ita ꝙ nulla
1

boli pendeat a tẽptatione carnis.ſcd qꝛ nõ poteſt ali

quem temptare niſi quando habet vertibilitatem li.

I

roboꝛa
re quãꝗ diffieilius eſt vincere. ⁊c.
Mulla peſtis efficacioꝛ q; familiaris inimicus.ſed in⸗
imicus carnis eſt multo familiarioꝛ qꝙ; dyabolꝰ.ergo

Ad illud quod pꝛimo ob te
tioni que eſt ex carne.

ar. ⁊ eſt in ſtatu merendi vel demerendi.⁊ in quo po.
teſt ſeduci. et boc ſolum eſt quando Pirieus rationa
lis eſt coniunctus carni moꝛtali. Ex illa tame
non concludit᷑ ꝙ caro in tẽptatione dyaboli ſit cau/
NAſpꝛecipua.ſed ſolũ cauſa ſine qua non.

a tamen ratöe

Si aũt intelligat᷑ comꝑatio fieri reſpectu degaſernz
. v

tamen hoſtis põt eſſe abſq; tẽptatione carnis. tunc ¶ Cui iſtarum temptationũ ſit difficilius reſiſtere: Et
Vtemptationi carnis videtur ꝑ illud quod magiſter

dicit in r̃a. Cemptatio carnis interioꝛ difficilius de⸗
interius oppugnans de noſtro contra nos
ſed illius temptationi difficilius eſt reſiſte/
em Seneca.

„

eius temptatio crudelioꝛ ⁊ periculoſioꝛ. ac ꝑ hoc ad
vincendum difficilioꝛ. ¶ Itẽ quanto temptatio eſt
ad nocenqũ efficacioꝛ. tanto difficilius eſt reſiſtere tẽ

iſtantia f .Diſt ptationi.ſed temptatio carnis efficacioꝛ eſt ad nocen
foꝛmali.quia alio modo teunege caro.⁊ alio mõ dya

dum q; temptatio hoſtis.qꝛ cum temptatõ boſtis ſit
exercende virtutis materia. tẽptatio carnis nunqᷓ; ẽ
ſine culpa.ergo ⁊c. Item tanto diſficilius eſt reſi⸗/
ſtere alicuius ꝑſuaſioni quanto ille qui pſuadet ma/⸗
gis amat᷑.ſed homo multum diligit carnẽ. multuʒ
odit dyaboluʒ. g multo difficiliꝰeſt ei reſiſtere impui⸗

ſioni carnis.qᷓ; ſuggeſtioni dyaboli ſiue temptationi.

Montra. quanto impugnans eſt foꝛtioꝛ.tanto cius
impugnationi difficilius reſiſtit᷑.ſed dyabolus ẽ ho/

ſtis foꝛtiſſimus.ſicut dicit᷑ Job.xl. Mon eſt poteſtas

ſuꝑ terꝛam que ei poſſit comꝑari.ergo difficiliꝰeſt eiꝰ
temptationi ſiue impugnatõni reſiſtere.qᷓ; ei tempta
em quanto temptans cſt
verſutioꝛ ⁊ callidioꝛ tanto difficilius eſt eius laquc⸗
os ⁊ cautelas cuadere.ſed dyabolꝰeſt veriutiſſimus.
ergo difficilius eſt eius illaqueationi ſiue temptatio/
ni reſiſtere q; temptationi carnis. tẽ qᷓ;to inimi/
cus eſt oraatio: tanto minus põt hõ eiꝰ impctũ de/
clinare.ſed dyabolus eſt hoſtis ſpnalis ⁊ occultꝰ.ca⸗
ro vᷣo eſt hoſtis manifeſtus.ergo temptatio ſiuc pꝛe-

maioꝛi igitur difficultate ei reſiſtit᷑᷑. ¶ Itẽ faciliꝰſupe
rat᷑ quod eſt in noſtra poteſtate qᷓ; qd nõ ẽ in noſtra

lium dyaboli maioꝛis eſt piculi e s carnis.cũ

poteſtate.ſed caro in noſtra poteſt ate eſt. naʒ ipſam

poſſumus moꝛtificare ⁊ cum vicijs ⁊ concupiſcẽtijs
crucifigere.dyaboluʒ vo minime.& multo facilius eſt

reſiſtere cius temptationi qᷓ; ſit reſiſtere temptatio/

ni dyaboli. ¶ Item ſpiritus magis adheret bon o

pꝛio qᷓ;ᷓ bono carnis.ſiue bono interioꝛi qᷓ; bono in

rioꝛi.ſed dyabolus ſuggerit ⁊ inclinat ad bonum in/
terius dum temptat de pctis ſpũalibꝰ.caro vo ad bo

num inferius dum temptat de peccatis carnalibꝰ. ſi

ergo difficilius repellit᷑ quod eſt maioꝛis adherentie.
difficilius repellit᷑ temptatio boſtis que eſt de pecca-⸗
to ſpñali.q; temptatio carnis que eſt de peccato car⸗
nali. ¶ Item difficilius eſt reſiſtere violentijs ꝙᷓ blã
gicijs.quia violentum importat de ſua ratiõe impoſ
ſibilitatẽ ſiue difficultatem reſiſtendi.ſed dyabolꝰ tẽ

ptat violentando ſicut dicit Hug. caro aũt temptat

blandiendo. difficilius ſuꝑat᷑ dyabolus ꝙᷓ; ſuꝑctur
caro. ¶R. ad pꝛedictoꝝ intelligentiam notandũ ẽ 36

cum querit᷑cui temptationi ſit difficilius reſiſtere.
vtrum temptationi carnis vel hoſtis:dupliciter põt

iutelligi. Aut reſpectu eiuſdem peccati. aut reſpectu
alterius.Si reſpectu eiuſdem peccati.vtpote peccati
carnalis.ad quod inſtigat caro.inſtigat ⁊ dyabolus.
tunc reſ⸗ pongenaumelfch temptatio carnis eſt diffi⸗

cilioꝛ ꝓpter coniunctionem carnis ad ſpiritũ ob quã

magis incuruat animam. ſic intelligit magiſter in
litera.et rationes ꝓbant ad pꝛimaʒ partem inducte

3

57

58

59

”l

1
6⁶ 1 — *

peccatoꝛum.vtpote temptatio carnis iutelliga? reſpe⸗

etu carnalium. ⁊ temptatio hoſtis reſpectu peccato⸗

Du⸗ ſunt qui mag ni
ad peccata larna la elpote ad luxuriã qᷓ; ad ſupbiã.
⁊his difficilius eſt reſiſtere temptationi carnis qᷓ; tẽ/

ptationi hoſtis.Quidam aũt ſunt qui pꝛonioꝛes ſũt

ad peccata ſpiritualia qᷓ; ad carnalia.vtpote illi ꝗ¶ ma
gis deſiderant honoꝛes qᷓ; voluptates.⁊ his vifficiliꝰ

eſt reſiſtere temptationi hoſtis q; temptatiõi carnis.

Si quis aũt ſit indifferens ad vtrunq;.⁊ equaliterꝓ
nus quantũ eſt de ſe. ci quodammodo temptatio car

ptatio carnis erit difficilioꝛ ꝓpter maioꝛem ⁊ magis

intrinſecam ⁊ magis cõtinuãa adherentiam. tempta-

rio vo hoſtis difficilioꝛ ꝓpter maioꝛem boni ꝓmiſſi
apparentiã.⁊ ꝓpter latẽtioꝛem inſtigantis fallaciaʒ.
Sicut em̃ Grego.in Omel.oſtendit.boſtis antiquꝰ
multa que ſunt vicia ſᷣm veritatem palliat ſub ſpecie

virtutum.Si igit᷑ querit᷑ que harũ temptationuʒ ſit

ad vincendum difficilioꝛ.⁊ ſi reſpectu eiuſdẽ peccati

intelligat᷑.rñdendum eſt ꝙ temptatio carnis.ſi reſſ-

ctu diuerſoꝝ. ſic ſe babent ſicut excedentia ⁊ exceſſa.
ſicut oſtenſum eſt.⁊ ſic ꝓcedunt rões ad vtrãq; par/
tem. Si gũt querat᷑ que earũ magis excedat alteraʒ.

ddðm ꝙ omnis caro coꝛrupit viam ſuaʒ.et homines

ex maioꝛi parte carnales ſunt.⁊ deſiderijs carnis ob/
ſequunt᷑.ꝓpter quod difficiliꝰeſt reſiſtere temptatio/
ni carnis qᷓ; hoſtis.Et ad rationes illas que obijciũt
in oppoſitũ ꝙ hoſtis ille eſt foꝛtioꝛ ⁊ aſtutioꝛ ⁊ occul
tioꝛ.facile eſt reſpondere.qꝛ nõ ꝑmittit᷑ temptare ſᷣm
totam ſuam potentiam ⁊ aſtutiã.immo repꝛimit᷑ po
teſtate diuina.Ad illud vo quod obijcit᷑ ꝙ caro ẽ
in noſtra poteſtate.dom ꝙ ct ſi in noſtra ſit poteſta/
te ᷣm oꝛdinem nature.tñ ꝓpter ꝑpuerſitatem cõcupie
in multis ⁊ regnat ancila.⁊ ſeruit dña.nimiꝰ amoꝛ

carnis facit ventrem deum eſſe bois.⁊ ideo non ẽ in

noſtra poteſtate quouſq; liberemur de poteſtate coꝛ

poꝛis huius adiuuante gratia dei ꝑ ieſum chꝛiſtũñ do/

minũ noſtrũ.Lanta cm̃ eſt vis amoꝛis.vt amantem
amato quodãmodo ſubijciat. Ande ⁊ ſi filius ſit in
poteſtate patris.nõ eſt tamẽ patri facile occidere wl

affligere filium.ſic in ꝓpoſito intelligendum eſt.quia

nemo vnq; carnem ſuam odio habuit. ſed nutrit et
fouct eam.
magis adheret.ddm qꝙ et ſi magis adhereat ſpiritui
bin ſeis eſt.non tamen magis adberet ſ̃ᷣm ꝙ car/
nalis e

lud quod obꝛ ꝙ dyabolus temptat violentijs.dðm
ꝙ nulli infert violentiam ſimpliciter.violẽtare tamẽ

dicik quodammodo ꝗpter immiſſionem aliquaꝝ tri

bulationũ que nõ ita mouent affectũ ſicut carnis in/
citamenta.niſi caro ibi interponat partes ſus.
Nn nſequenter qᷓ;tum ad tercium articulum

c querit᷑ de quantitate peccati pꝛimoꝝ ꝑentũ.
3 Et circa Gquerunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vtrũ

pꝛimũ peccatũ potuerit eſſe veniale. Secundo que/

ritur vtrum fuerit remediabile ſiue remiſſibile.er
cio querit᷑ vtrum inter cetera genera peccatoꝝ fue/

rit magis grauce.

AQueſtio. j.

¶ ANtrum pꝛimum peccatum hominis fuerit vel potu

rit eſſe peccatum vcniale: Et ꝙ ſic videtur. In egreſ

rum Puſenalifi ſeſe habent vt excedentia ⁊ exceſſa.
dam enim bomines ſunt qui magis ſunt pꝛoni

gu tio car peccato moꝛtali.
uis eſt difficilioꝛ.quodãmodo temptatio hoſtis.Lẽ=

peccare venialiter.

d illud quod obꝛ ꝙ bonum interius

t. nunc aut fere omnes homines carnales ſt.
nec ꝑmauet ſpũs dei in homine.qꝛ caro eſt.Ad il/

——
„ èòè

ſua rectitudine pꝛius curuar aliquid in paruia obli⸗

quitate qꝙ; magna.ſed obliquitas magna eſt cã moꝛ
talis.⁊ parua eſt culpa venialis.ergo cũ cecidit a ſta
tu rectitudinis innocentie. ꝑ veniale tranſit ad moꝛ
tale.ergo pꝛius peccauit venialiter q; moꝛtaliter.
em conenſum uuegect it appeti
tus.nibil em̃ eligimus niſi pꝛius illud appetamus.Sᷣ
ante conſenſum pꝛimi hominis fuit appetitꝰ.ſed ilie
appetitus erat ad illicitum. ergo erat peccatum. ſed

Item conſenſum ſiue electionem p

non moꝛtale.quia nihil eſt moꝛtale citra conſenſum.

»

tem contingit aliquid dili

ergo veniale.pꝛius Gian peccauit peccato veniali

inoꝛdinate ⁊ ſupꝛa

igit᷑ ab extremo in extremum ꝑuenit᷑ ꝑ medium.pᷣuſ

dilexit homo aliquid inoꝛdinate ſub deo qᷓ; ſupꝛa de/
um. ſed pꝛimũ eſt moꝛtale.ſecundum veniale. ac.

Si tu dicas ꝙ homo in pꝛimo ſtatu exiſtens non po

tuit peccare vełnialiter. oſtendit᷑ q ſic. Pꝛimũ.qꝛ ve
bum ocioſum eſt peccatum vcniale quantum eſt de

genere ſuo cũ non ſit ↄtra aliquod mandatũ.ſᷣ adam

potuerat verbum ocioſum dicere ⁊ cumvxoꝛe ſua io
cari.g potcerat in ſtatu illo venialiter peccare.¶ Jtẽ
quod poteſt in maius poteſt in minus quod eſt oꝛdi
natum ad illud.ſed adam poterat peccare moꝛtalit᷑.
ſed peccatum moꝛtale eſt maius q; veniale.cũ igitur

adam potuit pꝛimo peccare moꝛtaliter. potuit pᷣmo

etne⸗ ſtatum comprehenſoꝛis.et ſtatum in quo

peccare venialiter. vtpote ſtatum viatoꝛis.et ta
tum in quo contingit peccare moꝛtaliter ⁊ nõ venia

liter. ſicut ſtatum angeli lapſi.ergo erit ponere ſtatuʒ
in quo contingeret peccare venialiter et non moꝛta/

liter. ſeg hic non eſt ſtatus niſi hominis inſtituti.er/
go ⁊c. Sed contra. Peccatum veniale.veniale eſt
Apter impulſionem ⁊ pꝛonitatem quam homo babʒ

ad illud.ſed pꝛimus homo nulluʒ habuit impulſuzʒ.

ergo non potuit pꝛimo committere veniale peccatã.
Mem in pꝛimo bomine nullus erat motus bꝛuta
lis.ſed quilibet erat ſᷣm deliberationem rationis.ſed
peccatum committere cum deliberatione ratõis vwbi
nulla eſt pꝛonitas non poteſt eſſe niſi moꝛtale.& c.
¶ Mtem regnum anime a deo oꝛdinatum erat.ſicut
dicit Aug.ꝙp ſi ipſa ſeruaret oꝛdinem ſub deo.nihil ex
iret eius imperium.ergo impoſſibile fuit hominẽ pec

care niſi pꝛius a deo ſe auerteret. ſed hoc eſt per moꝛ/
tale.ergo ⁊c̃. em angelus ꝓpter dignitatem ſui

ſtatus non ſolum peccauit moꝛtaliter. ſed etiam irr
mediabiliter. ergo ſi ſtatus innocentie excedebat ſta
tum miſerie in magna pꝛecellentia.videt᷑ ꝙ illud qGqd
in nobis eſt modo modicum ⁊ leue.in ſtatu illo eſftet
magnum et graue.nulla igitur eſſent ibi leuia ⁊ mi
eccata.ſed omnia eſfent grauia ⁊ moꝛtalia.

nuta pecca nia eſſent gra
omne peccatum aufert innocentiam. ſᷣ ꝗqð

gquferebat homini innocentiam auferebat immoꝛta-
litatem.et quod auferebat immoꝛtalitateʒ inferebat
moꝛtem.et quod inferebat moꝛtem erat moꝛtale.er
go a pꝛimo.nullum peccatum poterat eſſe in pꝛimo

homine quodq non eſſet moꝛtale. ¶ Item ſi adã pꝛi-

mo commiſiſſet veniale.quero vtrum potuiſſet pꝛni
tere. an non: Si non. ergo fuiſſet irremediabile. Si
ſic.ergo pꝛopter veniale peccatuʒ doluiſſet.ergo pai

. eum. contingit etiam iulgde,
ligere oꝛdinate et ſub deo.ſed inter bec duo cadit me
dium. vicʒ diligere aliquid ſub deo ſed inoꝛdinate. ſi

5 Mtem eſt ponere ſtatuz in quo
nõ poteſt peccare aliquis venialiter. nec moꝛtaliter.

Ckſatden
Guttecrre
ſchorſelona
Itcnbin
ſoſuarevnt
Cöctolaaur⸗
Ptergopt⸗
Ptorociun
hunntten
ttiisiuſ
Glipeioriq
auniectbe
Ba
taegnmin
Ruſeioenen
guratnen
Pochrnner⸗
füngituht
lunnlun
paonrnin
iliacfec
ehrbrntdor
topetgaut
nranaecſe,
Gncscbeborott
mgnuoch
umomnn
hiunnlun⸗
hanggue

ioiſnn
nfandcs
Unciicelen,
eerir
mtumng
Memntrit
wrzammin⸗
—
Umimscuchdrn
Mrfunt

õ

mun gtinn
tpatzid
scimni
“
etnntn
emmim tit
owatporni

4

onimns itnt
mWüeis
rmunhn
Azocbuett
nun wae
Asenmn
n nit
aud
Auimas

mnodle

Niihetiil
Ngurtſt

iig Aeinn

ute ltut
atiniit
Cor iiant
uulm
nmmmnu,
uſctuin⸗

Gtiinge

rinen

itenH

rant. (

E 1 “
2

ſwilis factus eſtet et ſi paſnbilis. ergo et moꝛtalis. cũ

eadem eſſet in eo ratio paſſibilitatis ⁊ moꝛtis.ergo
moꝛtale.vel eſſe irremediabile.vel ꝙ aliquid eſſet x
niale ⁊ inferret moꝛtẽ.que duo ſimul ſtare non pote·
ead paedictoꝝ intelligentiam eſt notanda

runt ꝙ adam pꝛimo peccato peccauit moꝛtaliter. co
tuiſſet tamen peccare venialiter.non tamẽ omni ge-
nere venialis. Quoddam enim eſt veniale ex genere
actus.ſicut dicere verbum ocioſum ⁊ mendacium io
coſum.vel cxire in vſum diſſolutum. et boc eſt veni /
ale non ſolum cum pꝛcuenit rõnis iudicium.ſed eti
am cauſa ſubſequitur.⁊ hoc peccato dicunt Adaʒ pᷣ⸗/
mo peccare potuiſſe. Eſt et aliud genus venialis ecc

cati quod dicitur veniale a veniendo.qꝛ venit ex ſur/

4ꝗo ones que hoc oſtendunt.

41 tebat eſſe ſanum. vel moꝛtuum.

4

nem oꝛiginalis iuſticie.quo inferioꝛ potentia ita ſub

debat᷑ ſuperioꝛi ꝙ nibil appeteret abſq; eius imperio

et dictamine.et hec poſitio ſatis fuit pꝛobabilis.Ve⸗
runtamen cõmuniter non ꝗꝑpꝛobant eam doctoꝛes
theologie.nam impꝛobabilitatem habet ſi quis attẽ

dat ad perfectionem ſtatus.et regulam rectitudinis
in qua erat.a qua etiam cum nullum haberet impel⸗
lens exire non poterat.niſi ↄptemnendo diuinam iu /
ſticiam. et fedando ſuam innocentiam. et corumpẽ
do naturam ſuam. que omnia faciunt pꝛimam cul/
pam ade non venialem ſed moꝛtalem fuiſſe.nec po⸗/

tuiſſe aliter eſſe. Et ideo eſt cõmunis opinio quaʒ ho

die appꝛobant doctoꝛes.ꝙ in ſtatu innocẽti

tum veniale eſſe potuit. Ande concedende ſunt rati
ndunt. (Ad illuq ergo quod obij
citur ꝙ pꝛius eſt peruenire dpornain obliquitateʒ
q; ad magnam.dm ꝙ verũ eſt vbi eſt curuitas pau
latiua ⁊ per ſucceſſonem.ibi autem potius fuit fra/

ctio ꝙᷓ curuatio. vel ſi curuatio dici debet. ergo ince
pit in conſenſu qui fuit moꝛtale peccatum. et ita int

rectitudinem ⁊ illam obliquitatem nõ intercedit me
dium. Et ſi tu queras vnde hoc: dico q boc non fuit
pter immediatã oppoſitionẽ rectitudinis ad pctm̃

moꝛtale.ſed quia i.
. vel ſecundum qᷣ
obijcitur ꝙ appetitus pꝛecedit co S8m .
verum eſt. ſed appetitus qui pꝛeceſſit conſenſuʒ pꝛi⸗/

moꝛum parentum non fuit libidinoſus. ſed natura/

lis. extunc autem incepit eſſe libidinoſus. quando

voluntas deliberatiua conſenſit. et tunc incepit etiaʒ

„

eſſe moꝛtalis. et ita nõ ante cepit peccatum eſſe qᷓ eẽ

moꝛtale. TAd illud quod obijcitur ꝙ mediuz eſt in

Z

ter diligere oꝛdinate ſub deo et inoꝛdinate ſupꝛa deñ.
doin ꝗꝙ et ſi ſit medium comꝑando ſtatum ad ſtatũ
impliciter. comparando tamen ad hominem illum
non cadebat medium. Ratio autem buius erat pꝛo⸗
pter magnam appꝛoximationem ad deum. ob quam
nibil poterat inoꝛdinate diligere quin per lvc deo in⸗

iuniain faceret. ac per boc ſupꝛa deum viligeret.
uae obiſcitur poterat dicere verbuz
noluz quod eſt veniale. dom ꝙ verbum ocioſum ei
iſſet mrrale pꝛogeer ſtatus pfectionem. Ande q3

2 Agdillud
ocioſuʒ quo
dicitur aliquod peccatum eſſe moꝛtale generaliter ſi

4

iu q̊ nõ poſſi

bet homo i
ct quod omni caret excuſatione non eſt dignum re
miſſione.
remiſſionem eſt irremiſſibile. ergo peccatum eſt ire

t de c in ſtatu tie pꝛimo
peccato peccauit moꝛtaliter.nec pꝛimum eius pecca

n nauanſe q̃dẽ vel opoꝛ
ſenſum. Hm ꝙ

—

uæ d gelere ſui gctus. hoc intelligenduʒz eſt reſpecua

nature lapſe. Ad illud quod obijcitur. quod põt 4
in maius poteſt in minus.idm ꝙ illud non eſt vo

rum. quia nõ eſt bominis potentia aliquando ita oꝛ/ H
dinata ad minus ſicut ad maius.vnde maius eſt o
minem moꝛi qᷓ; febꝛicitare.facilius tamen poteſt ali
quis alicui inferre moꝛtem qᷓᷓ febꝛe m. ſic et bomo pꝛi ·

mus citius potuit ſe occidere qᷓ deliberare.id eſt pꝛiꝰ

moꝛtaliter q;ᷓ venialiter peccare. ¶ Ac illud qd obij⸗
citur ꝙ quartus ſtatus eſſe deberet in quo poſſet tm̃
venialiter peccare.dᷣm ꝙ illum ſtatum nullo modo
couenit eſſe. Oꝛ enim aliquod peccatũ ſit veniale ali
cui hoc eſt ꝓpter magnam pꝛonitatem quam habet

ad peccandum. difficultatem quam babet ad bene HS
faciendum. ⁊ vbi bec ſunt eſt facilitas ad moꝛtale. et
Jo. qꝛ? x 1 ita nunq eſt ponere ſtatum in quo peccet venialiter
reptione ⁊ pꝛonitate nature coꝛruptc.et hoc pꝛeue
nit non ſubſequitur iudicium rationis.et tali pecca⸗
to dixerunt adam peccare non potuiſſe ꝓpter oꝛdi-

9

t peccare moꝛtaliter. ẽ tamẽ ponere eco

uerſo ſtatum.iſ.in quo contingit peccare moꝛtaliter ·

non venialiter ꝓpter defectum penitentie. huiuſmo⸗

di autem eſt ſtatus demo num.

—

¶ Nrum peccatuùm quod pꝛimo ſecutum eſt ex tẽpta⸗
tione illa fuerit remiſſibile vel irremiſſibile: Et ꝙ ir⸗ H
remiſſibile videtur. Aug. de mirabilibꝰ ſacre ſcriptu·
re.loquens de angelo dicit ꝙ; reſurgere non potutt.
auia de ſublimiſſimo ſtatu cecidit.ſed homo cecidit
nobiliſſimo gradu ⁊ ſtatu quem potuit habere in
via. ergo ſi enang reſurgere demon.pari ratione

nec homo. em peccatum ad quod nullam ha/

inationem nullam babet excuſatönes.

ſed peccatum quod omnino ineptũ eſt ad

miſibile quod fit ſine aliqua indinatione. ſed tale fu
it peccatum quod conſecutum eſt ex pꝛima tempta⸗
tione. ergo ⁊c.
inficit eſt incuràbilis.quia omnino ſanitatem ⁊ pꝛin

n morbus qui totam naturam

cipium ſanitatis expellit. ſed peccatum quod ex pꝛi -
maria temptatione ſubſecutum eſt totam naturam
humanaʒ infecit. videtur igit᷑ ꝙ fuerit moꝛbus inceu·
adam anteqꝙᷓᷓ peccaret non ſolũẽ ba-⸗

rabilis.¶ Itei
buit naturalia.ſed etiam gratuita.ſicut oſtẽditur in/

fa.· ⁊ hoc innuit glo. Luce.x. vbi dicit ꝙ bomo vuine
ratus fuit in naturalibus.et expoliatus gratuitis. a

ta ſed ſoluʒ naturalia. ſi·

gelus vo non habuit gratuita ſed ralia. ſ
cut oſtenſum fuit ſupꝛa. ergo maioꝛem coꝛruptione,

fecit peccatum hominis in bomine q;ᷓ peccatum an-/⸗
geli in angelo. ſed peccatum quod magis coꝛrumpi
minus eſt aptum ſanari. ergo ſi peccatum angeli fu

it irremediabile. multo foꝛtius peccatum bominis.

Seg contra. Penitentia eſt via ad veniam. ö pꝛi⸗-

mus parens poſteꝙ; peccauit. potuit penitere.qd oↄ.

quia doluit ⁊ penituit.ergo potuit veniam :

Item vignum

hominis eſt remiſſibile.S ⁊c.

„

bominis totamnaturã bumana infecit: ſi irremnii ,⸗
ſibile fuiſſet. tota humana natura damnata fuiſet.k
diuina ꝓuidentia ⁊ diſpoſitio qᷓ bominẽ fecerat pp
beatitudinem fuiſſet fruſtrata. ⁊ ita eſſetñ anan.

eni miſeri·
cordiam ienenne Speccatum eius fuit remiſſibile.
Item vi ſt ꝙ qui ab alio deiſcitur ab alio
adiuuetur. ſed homo cum peccauit alio temptante
deiectus eſt. ergo debuit ipſum babere pꝛeſidiũ et aaiad
iutoꝛium ad feui ſer gt babito peccatum
Gtez peccatum bmi

: — 2

Ntem non eſt maioꝛis ſtabilitatis culpa q gratia. obijcit᷑ ꝙ bomo nullam habuit inclinationem. dom nii⸗
nec demeritum qᷓ meritum. ſi culpa age fuiſſet ire et ſinõ habuit inclinatiuum interius. habuit ta enptue
miſnbilis. gratia pꝛecedens fuiſſet inamiſſibilis. ergo men impulſiuũ exterius.ratõne cuius aliquo modo nruͤneennt
ſi gratiam potuit amittere.pari ratione votuit a cul · fuit petm̃ eius excuſabile.eſto tñ ꝙ excuſabile nõ eẽt tntiotenhte
pa reſurgere. Queſtio eſt igi ꝓpter quidl remiſſibile in ſe.nibilominus excuſabile factũ eſt qũ bomo ince⸗ lcnotence
fuit peccatum bumanũ.no angelicum: ¶ R.dom pit de ſua tanſarellionewlere e illud qð obꝛ ꝙ 48 nnun
) pꝛimũ peccatum hominis qð ex temptatione dya tota nꝗ ẽ coꝛrupta.dð.ꝙ ⁊ ſi coꝛrupta ſit tota qẽtum n egpal⸗
boli ſubſecutuz eſt remiſſibile fuit. Et ſi querat᷑ rsꝛtio ad totã poſteritatẽ que ſemialit ex adã ꝓcecdit. nibi nuc l
buius. dm ꝙ; ex tribus rationibus. vna poteſt ra lominus tñ remanſit ipſi ade ſemen in quo benedi/ ermfie
tio ſufficiens colligi. Remiſſibile nanq; fuit peccatũ ccte ſunt omnes gentes.i.xpᷣs in quo nulla fuit coꝛru⸗ unge ftdis
pꝛimi hominis.quia erat in carne moꝛtalis.in volũ/ ptio.immo mẽbꝛũ ſaniſſimũ fuit.⁊ ideo ſua cauteri/ in ſutcs
cate vertibilis. in tranſgreſſione excuſabilis. Carnis ʒatione cetera mẽbꝛa a fece peccati curauit. Reman ſnn⸗ rnüpe
moꝛtalitas faciebat remiſſibilitatem. potuit enim di ſit etiam in homine aliqua naturalis rectitudo.vtro z n
uina iuſticia ſeueritatẽ et equitatem ſui iudicij in b⸗ te ſinderiſis que nõ fuit in eo extincta.qua mouente n
mine exercere pꝛeter eternam damnationẽ in boc 2 inſtigante. potuit peccatũ deteſtari.⁊ deteſtãdo ad uug catun
hominem peccatoꝛem moꝛti tradidit. ⁊ hominis in/ deñ reuerti.⁊ reuertẽdo curari. illud qð obꝛ ꝙ 49 nunſoh nini⸗
nocent moꝛteʒ ꝓ ſatiſfactione ſuſcepit.vt ſic exerco hõ hũit naturalia et gratuita qñ peccauit.DOdm ꝙ ⁊ aul
ret᷑ in bomine ſeucritatis vindicta ꝓ culpa ꝓpetra ſi aliquod donũ amiſerit in peccando qð lucifer non ue
ta. vt quẽadmodum homo voluntarie peccando de prerdidit. quia non habuit. tamen rectitudo non eſt ſan enck
um deſeruerat. ⁊ ſeipᷣm moꝛte culpe occiderat. ſic ſpi adeo obliquata in hominc ſicut fuit in dyabolo.⁊ nõ iaupi
iitus inuitus deſereret coꝛpus.⁊ moꝛs exigat᷑ in p- tam impꝛobe ⁊ ꝑtinaciter adbeſit ei quod appetijt ſi ſgettucin
na.ſicut commiſſa fuerat in culpa. Angelus autem ꝑ cut angelus qui nullum babuit retardatiun. ſatg muim

naturam immoꝛtalis erat.nec moꝛi poterat niſi moꝛr ¶ Queſtio. ii,j. i
te eterna.non enim erat alia via exercendi in ipſum ¶ Atrum peccatum quod ex illa tem ptatione ſubſecu
iuſticie ſeueritatem.niſi ꝑ moꝛtez damnationis eter tum eſt. fuerit grauiſſimũ oim peccatoꝝ:?Et q ſic vi
ne.⁊ ſic carnis moꝛtalitas multuʒ facit ad hoc ꝙ ꝑec det᷑.Aug.xiiij.de ciui.dei. Magna fuit in pꝑccãdo in,
catum hominis eſſet remiſſibile. Aoluntatis vertibi iquitas. vbi tanta fuit in nõ peccando facilitas.Ex q̊ᷓ
litas ad hoc nibhilominus faciebat.qꝛ enim bomo cõ verbo clicitur tale argumentũ. Abi maioꝛ eſt ad ob-

ditus eſt in vertibilitate arbitrij que non tm̃ debebat diendum facilitas.ibi maioꝛ eſt culpa in ↄptemnẽdo. es Pypuiman
eſſe in co ad momentum ſed etiam ad tẽpus diutur- ſed pꝛimo homini obedire fuit facilimũ.ergo in trãſ hhauulte bi
num.qꝛ longo tempoꝛe debebat eſſe viatoꝛ. binc ẽ q greſſione illa fuit peccatum maximũ. (Renm Aug. ogeuter dr
ſicut gratia adueniens eius volũtati nõ abſtulit vᷣti / ibidem. obedientia ſecundi hominis eò eſt pꝛedicabi Puninquelberp
bilitatem ad malum. ſic culpa ſuꝑueniens nõ abſtu/ lioꝛ quo factus eſt obediens vſq; ad moꝛtẽ.Ex q̊ ver chalinaundee⸗
lit potentiã reuertendi ad bonum.⁊ ſicut potuit tũſ/ bo poteſt elici tale argumentũ.ſicut qui eſt obediens unllnderigton
redi ita potuit conteri. ⁊ ſicut ꝑ culpaʒ peruenit ald vſqʒ ad moꝛtẽ habet maximũ meritum in obediẽdo ckiniicnd
rram diuinam. ſic per penitentiam redijt ad gratiaZ3. ⁊ eſt maxime laudabilis ſicut fuit filius dei. ſic qui ſic Ctavgluntuen
NHoc aũt angelus nõ habuit. ſicut oſtenſum fuit ſu/ eſt inobediens vt etiam nõ deſiſtat ꝓpter timoꝛẽ moꝛ eſertet S
pꝛa diſt. vij. ꝓpter bꝛeuitatẽ ſpacij merendi poſtq vo tis maxime culpabilis eſt et vituperabilis.ſed talis Dupoppgren
luntas eius vertibilitatem habere non poterat.ſicut fuit inobedientia pꝛimoꝛũ parentum qui cõminati/
ibidem oſtenſum eſt. Excuſabilitas etiaʒ in culpa fa one moꝛtis nõ timuerũt tranſgredi diuinũ manda/
cicbat ad peccati hominis remiſſibilitates;. Quia emf tũ.g vr ꝙ illud pctm̃ fuerit maximũ. ¶ Itẽ tãto gra NXII
aulio ſuggerente cecidit. dignum fuit per alium ſuble uius eſt pctm̃ qᷓ;to magis coꝛrũpit.qꝛ peccatũ eſt coꝛ Drſtonacſ
uari. ideo competebat ſibi mediatoꝛẽ habere.⁊ qͥa ruptio modi. ſpecici.⁊ oꝛdinis.ſed peccatum pꝛimo/ . ul
lapſus nõ poteſt reſurgere ſine manu ſubleuante. et rum parentũ fuit maxime coꝛruptiun.qꝛ non ſolum an 3
inimicus nõ poteſt reconciliari ſine mediatoꝛe inter· ipſos coꝛrupit.ſed etiã totum genus bumanũ. fuit “ eſt ᷣ
ueniente. binc eſt ꝙ peccatum bominis fuit remiſſij oim pctoꝝ maximũ. ¶ Itẽ tanto grauiꝰ eſt petiñ q⸗ itie
bile.non peccatũ angeli.quia homo ꝑ alium cecidit. to maioꝛ pena punit᷑ ꝑ iuſtũ dei iudiciũ.ſed peccatũ
aglium debuit babere adiutoꝛem ⁊ releuatoꝛem. ange pꝛimoꝝ parentũ fuit pena moꝛtis ⁊ exhereditatiõis
ius vo non. quia cecidit ꝑ ſemetipſum. et hec eſt ra in ſe ⁊ in ſuis poſteris. ⁊ hec maxima eſt oim penaꝝ.
tdti quam magiſter reddit in litera. Et ſic patet ꝙ tri· ergo illud peccatũ fuit maximũ. Wes cõtra. Mi/ h
plex eſt ratio quare peccatum hominis remiſſihile fu nus eſt petm̃ remiſſibile ꝙ irremi ibile. ſed peccatu
ti. et iſte tres concurrentes reddunt vnam rationem illud fuit remiſſibile.vt ſupꝛa pꝛobatum eſt. multa
ntegamnterbes tamen pꝛecipua eſt ratio ꝗᷓq me aut peccata ſunt irremiſſibilia ergo ac.¶ Nem gra⸗
io loco poſita cſt. ſ. vertibilitas voluntatis poſt la uiꝰ ẽ petm̃ qdð nullo mõ ẽ excuſabile q; qd aliquã bʒ
pſum. per quam homo ſuſceptibilis erat penitentie. excuſationẽ.ſed pct̃ pareut pꝛimoꝝ aliquã habet 4
mediante qua ad veniã poterat ꝑuenire. Conceden excuſationẽ in hoc ꝙ factum eſt ad alienam inſtigati Peignie
Ael ſunt igit rationes oſtendẽtes petm̃ hois qð ex pꝛi oneʒ.peccatũ autẽ in ſpiritumſanctum coloꝛez excu Aiela
A46 ma temptatione ſecutũ eſt fuiſſe remiſſibile. Ad ſationis nõ habet. ergo pe m̃ illud nõ fuit pctm̃ gra- tecſinide,
illud quod obijcit᷑ cecidit de nobiliſſimo ſtatu.vö. uiſſimũ. Item tanto grauius eſt pctm̃ ito ex ma lun nulire
qꝙ qᷓ;uis bomo eſſet in ſtatu ſublimi.nõ tñ ſic dicit᷑ de ioꝛi libidine cedit.ſed in pꝛimis pentibus regnauiet fulae

ſublimiſſimo ſtatu cecidiſſe ſicut angelus. Angelus minime libido a voluntatis impꝛobitas cun coꝛuy i
Ecj pꝛoximus erat gloꝛie.adeo ꝙ vno ſolo motu con natura eſſet munda ⁊ ſalua.g videt᷑ ꝙ illa tranſgreſ/
uerſionis ad deum poterat effici gloꝛioſus.non ſic fu ſio ex inobedientia non fuerit maxima. ¶ Itez gra⸗
47 it de bomine. ⁊ ideo non eſt ſimile. ¶/Ad illud quod uius eſt peccatũ qð eſt õ naturã ⁊ rõnẽ ⁊ inſtitutõeʒ

ticſee
u dine⸗
stigndſ
kaaſcleni
ictcibenett
igſchfn
nſttzgin
ir dobenet⸗
wonllafitgen,
oſn aug,
Mann enn
lsfuinlen⸗
ncn guunute
1ſäco
W
cant Qnngt
Mhoclackerton
nnntugovonck
endwo.rn⸗

Kagulnpenti
mrm.

Utngtanencinien
aum Cgſen
aſutn tihi⸗

NCandofuclts

Abiminckrtk
kalpanomnid.
tiacliniapunt
mni ſud
Nninsgiftte,
iormmtihi
iim gifintan
õ
itiusmilecni

ſingonntiaſn

mamnis ſei
Paumdichnitn
cu uninn
iee G

”

Gushmmni⸗
ngur ctoan,
i uti
tstchenlund
mackcinpo
n SN

viuinatn q; quod ſolum eſt contra diuinum manda

tum.ſed peccatum pꝛimoꝛum parentuʒ quod ex illa
temptatione ſecutum eſt nec fuit omnino contra na
turq nec ↄtra rationem.ſed ſolum ↄtra diuinaʒ inſti
tutionẽ.naʒ nec natura nec ratio ꝑ ſe dicebat de illo

ſunt contra naturã ⁊ rationẽ ⁊ inſtitutionẽ diuinazʒ.

que nos Ppiamus peccata contra naturam.ergo
non videt᷑ ꝙ illa pꝛimoꝛũ parentũ tranſgreſſio omni

5So um peccatoꝝ fuerit maxima.¶ E. dᷣm ꝙ cũ mult!

modis poſſit dici peccatũ vnum grauius ⁊ maius al
tero.ad pꝛeſens tamen attendendũ eſt ꝙ tribꝰ mo/
dis dicit᷑ vnũ peccatũ eſſe grauius altero. Aut ꝓpter
maioꝛem libidinẽ.aut ꝓpter maioꝛẽ ingratitudincʒ.
aut ꝓpter maioꝛẽ coꝛruptionẽ. Si pᷣmo modo loqua
mur.ſic peccatum illud nec fuit maximum ſimplici/
ter.nec maximũ omuis peccatoꝝ.ex maioꝛi em̃ libi/
dine dyabolus peccauit.et etiã multi filij adã ex ma
ioꝛi libidine peccant qᷓ; peccauerit pꝛimꝰ parens. Si

vᷣo ſecundo modo dicatur peccatũ maius.ſ.q;tũ ad

ingratitudinẽ.ſic peccatum ade nõ fuit maximũ ſim
pliciter. maximum tamen fuit omniũ humanoꝛum.

tres. In pꝛima determinat de genere pꝛimi peccati generaliter. In ſecunda vo de gener

(S ſtinctio. xxij.de hominis tranſgreſſione.
Ic videt᷑ diligenter inueſtigandum ⁊c. Supꝛa egit magiſter de lapſu hominis in compatiõe ad dya/
bolum temptantem.in hac vo partc agit q;tũ ad bomi

2 —a

Maximũ nanq; ſimpliciter non fuit. quia dyalolus
ex maioꝛi ingratitudine peccauit.cuʒ plura bona in

ſua creatione perceperit. ⁊ de ſublimioꝛi ſtatu lapſus
fuerit. fuit tamen maximũ omniũ bumanoꝝ.quia in
nobilioꝛi ſtatu ⁊ altioꝛi erat qᷓ; aliquis poſteroꝛũ ſuo

rũ qui lapſus fucrit in peccatũ.et ideo maxime iudi/
catur fuiſſe ingratus. Si aũt dicat᷑ tercio mõ pecca⸗
tũ maius altero ratione maioꝛis leſionis.ſic quodã/
modo fuit maximũ omniũ ⁊ quodãmodo nõ. Ma/

ioꝛ em̃ leſio dupliciter poteſt intelligi et eſre.ſ.inten/

ſiue.⁊ extenſiue. Intenſiue loquẽdo peccatũ ade nõ

fuit maxime leſionis.quia nõ adeo depꝛauauit volũ

tatẽ ſuã ſicut multa peccata depꝛauãt Extenſiue vo

loquendo peccatñ illud maxime leſionis fuit.qꝛ nul⸗

ſurn pece tu eſt quod tot pſonis nocuerit. ⁊ in tot ꝑ

tranſcat.ſicut illud peccatũ quod ꝑpetratũ fuit ex tẽ
ptatioe pꝛimaria.⁊ ita quodamodo fuit grauiſſimũ.

quodãmodo non.Ex hoc patet reſponſio ad ratio/

nes ad vtranq; partem adductas. vtreq; em̃ ſᷣm di⸗
uerſas vias verum concludunt.ſicut aſpicienti ſatis
planum eſt. olpletantt igtm

„

nẽ tranſgredientẽ. Diuidit᷑ aũt pars iſta in du

zzs partes. In pꝛima determinat de peccato pꝛimoꝝ parentũ qtum ad genus. In ſecunda vo qtum
dQng radicẽ. vtrũ.ſ.fuerit ex induſtria.an ex ignoꝛãtia.ibi.His aũt oppõi ſolet hoc modo.

Dꝛima pars babz
eccati viri ⁊ mulie

ris ſpccialiter. ibi.Et talis quidem elatio in mente mulieris. In tercia vo determiat quis coꝝ peccauerit ma
gis grauiter.ibi.Ex quo manifeſte animaduerti poteſt ⁊c̃. Quelibet aũt harum partium diuidi põt in duas.
Mai in qualibet pꝛimo determinat veritatem. In ſecunda remouet dubitationem. ¶ Scda vo pars pꝛin/
cipalis in qua determinat de peccato qtum ad radicẽ diuidit᷑ in tres partes. In pꝛima Inquirit vtrum pecca

tum illud ex ignoꝛantia ꝓceſſerit et ꝑ illam excuſari babeat. In ſecunda vo querit vnde pꝛoceſſerit pᷣmi ⸗ .
cati malicia.ibi. Solet etiam queri cum ſine vicio eſſet natura ⁊c. In tercia vo inquirit cũ peccatum illu

ec

erit a voluntate.vtrum pꝛimo ante voluerit q́; peccauerit. ibi. Si vo querit᷑ vtrum voluntas peccatuʒ illud
pꝛeceſſerit ⁊c. Subdiuſiones partium ⁊ intellectus ſatis apparet.pꝛimo em̃ magiſter determinat de ipſa cul/
pa pᷣmoꝝ parentum in ſe.ſcdᷣo vᷣo ꝓut comꝑari habet ad radicem ignoꝛantie. B

XXII

Opinio quoꝛan
daʒ qui dicunt
elationẽ pᷣceſſiſ/
ſe in aio hois.

dũ ꝙ hõ dẽh

Beterminat veritatẽ de genere pꝛimi pcti generalirt. 9
Ic videt᷑ diligẽter inueſtigãdum eẽ qͥ fuerit oꝛigo ⁊ radix illiꝰ pcti:
Quidã putãt quãdã elationẽ in aĩo hoĩs pᷣceſſiſſe.ex q̃ dyaboli ſug
geſtiõi oſenſit. Qð videt᷑ aug.innuè ſuꝑ geñ.ita inqdens. Mõ ẽ putã
jcet᷑ niſi pceſſiſſet in eo q̃dã elatio cõpmẽda.vt ꝑ humilitatẽ pctĩ
ſciret q;falſo de ſe pᷣſũpſerit.⁊ ꝙ nõ bñ ſe hʒ natura ſi a faciẽte receſſerit. Itez

in eodẽ. Quõ vbis tẽptatoꝛis credet mulier deũ ſe a re bona ⁊ vtili phibu⸗
iſſe.niſi ineſſet eiꝰmẽti amoꝛille ꝓpꝛie ptãtis.⁊ de ſe ſuꝑba pᷣſũptio.q ꝑ tem⸗
ptationẽ fuerat ↄuincẽda aut ꝑimẽda.Deniq; nõ ↄtẽta ſuaſiõe ſᷣpẽtis aſpe/
xit lignũ bonũ eſu.decoꝝ aſpectu.nec credẽs ſe inde poſſe moꝛi. foꝛte puta/
uit deũ alicuiꝰcã ſignificatiõis illa dixiſſe iõ mãducauit.⁊ dedit viro ſuo foꝛ
taſſis cũ aliqᷓ ſuaſiõe quã ſcpᷣtura intelligẽdã reliqt. vel foꝛte nõ fuit ſuaderi
nece cũ eã moꝛtuã eẽ illo cibo nõ videret vir. Sicut ̊ nõ eſt ꝑmiſſus dyabo

Aug. ſup gene.
Oꝛ aliter locu⸗
tus eſt dyabo/
lus in muliere
ꝙ; in ſerpente.

dei ꝑ virũ venit ad mlierẽ.ita dyaboli tẽptatõ ꝑ mlierẽ trã d v-
muliere vo q̃ rénal erat nõ ipe ẽ locutꝰ vt ĩ ſerpẽte.ſᷣ ꝑſuaſio eiꝰ.quis inſti/⸗
ctu adiuuaret interiꝰ qð ꝑ ſerpẽtẽ gerebat exteriꝰ.Ex pᷣdictis tẽptatõis mo⸗
dus atq; ꝓgreſſus inſinuat᷑.necnõ etiã qð pᷣdiximus innui videt᷑.ſ.ꝙ tẽpta

lus tẽptare femina niſi ꝑ ſerpẽtẽ.ita nec virũ niſi ꝑ feminã. vt ſicut pceptum

—

ſiret ad virü. In

tionẽ pꝛeceſſerat aliqua elatio ⁊ pᷣſumptio in mẽte hominis.
¶ memouet dubitationẽ an elatõ pceſſerit in mente hos. b

ſi ita fuit.non ergo alterius ſuggeſtione pꝛius peccauit.cum

eautoꝛitas tradat ideo peccatum dyaboli incurabile eſſe. quia nõ ſuggeſtiõe

ſed pꝛopꝛia ſuperbia cecidit.hominis vᷣo curabile.quia nõ per ſe ſed ꝑ aliũ
cecidit.⁊ ideo per alium reſurgere potuit. Quocirca pꝛedicta verba Augꝰ.
pium ac diligentem lectoꝛem efflagitãt.que ſic intelligere ſane quimus. MNõ
deüceret᷑ homo in actum illius peccati.vt ſcʒ lignum vetitũ ederet.⁊ in has
miſerias per temptationem dyaboli.niſi elatio compꝛimenda pceſſiſſet.-non
vtiq; temptationem ſed opus peccati.Talis em̃ fuit oꝛdinis ꝓceſſe us. Dya/
bolus temptando dixit.Si comederitis eritis ſicut dij ſcientes bonũ et ma⸗

lum.quo audito ſtatim menti mulieris ſurrepſit elatio quedam ⁊ amoꝛ pꝛo⸗

Quomodo in-
telligenda ſint
verba h di

illa

7

Aige temptati
onis oꝛdinem.

pꝛie poteſtatis.ex quo placuit ei facere qð dyabolus ſuadebat ⁊ vtiq; fecit.

Suggeſtione igit᷑ peccauit.qꝛ temptatio pᷣceſſit.ex qua in mente eius oꝛta ẽ
elatio quã peccatum oꝑis ſecutum eſt ⁊ pena peccati.

¶ Beterminat veritatem de genere pcti viri et mulieris ſpãliter. c
Ertanie quidem elatio in mente mulieris fuit ꝓ certo qua credidit ⁊ voluit
habere ſimilitudinem dei cum equalitate quadam.putans eſſe veruʒ qu.od
dyabolus dicebat.Et ideo ſpecialiter mulierem cõmemoꝛat Augꝰ.inquiẽs

Quomodo crederet mulier dyabolo niſi eẽt in mente eius ſuperba pꝛeſum⸗

QAue fuit elatõ

ptio.Et quod ibi ſequitur.ſcʒ que ꝑ temptationẽ fuerat cõuincẽda vel peri:· “

menda.ad mulierem referendum eſt. vt intelligat᷑ que mulier non elatio fue

rat ꝑ temptationem ⁊c̃. ”Ʒ”cR
¶ Remouet dubitationem que fuit elatio viri.an crediderit vel voluerit
uod mulier. dW

tio menti eius ineſſe ilico poſt temptationem ex qua voluit lignum vetitum

experiri.cum mulierem nõ videret moꝛtuam eſca illa ꝑcepta. Vñ Aug.ſuꝑ

Geñ.Cum apoſtolus adam pꝛeuaricatoꝛem fuiſſe oſtendit dicens.In ſimili
tudinem pꝛeuaricatiõis ade.ſeductũ tamen negat vbi ait.Adam non eſt ſe⸗
ductus ſed mulier. VUnde ⁊ interrogatus nõ ait.mlier ſeduxit me.ſed dedit
mihi ⁊ comedi.Mulier vᷣo dixit.Serpens ſeduxit me. Hhanc aũt ſeductio/⸗
nem ꝓpꝛie vocauit apis ꝑ quã id quod ſuadebat᷑ cũ falſum eẽt verum puta
tum eſt.ſ.ꝙ deus lignũ illud ideo tangere ꝓhibuerit.quia ſciebat ceos ſi teti⸗

giſſent ſicut futuros deos.tanqᷓ; eis diuinitatẽ inuideret.qui eos homĩies fe⸗
cerat. Sed et ſi virũ ꝓpter aliquam mentis elationem que deũ latere nõ po
terat ſollicitauit aliqua expiendi cupiditas.cũ muliereʒ videret accepta illa
eſca nõ eſſe moꝛtuã. nec tamen eũ arbitroꝛ( ſi iã ſpũali mente pꝛeditus erat)

vllo mõ credidiſſe quod dyabolus ſuggererrt.
Neterminat veritatẽ quis eoꝝ peccauerit magis grautter. e.
¶Ex quo manifeſte animaduerti põt.qs eoꝝ plus peccauenit.adã.ſ.vel eua:

Plus em̃ videt᷑ peccaſſe mulier que voluit vſurpare diuinitatis equalitatẽ

⁊ nimia pᷣſumptione elata credidit ita eſſe futurum. Adã ⁊o nec illud credi/⸗

dit.⁊ de pnia ⁊ dei miſericoꝛdia cogitauit.dũ vxoꝛi moꝛẽ gerẽs eius ꝑſuaſio
ni conſenſit.nolens eam contriſtari ⁊ a ſe alienatam relinquere ne ꝑiret.arbi
tratus illud eſſe veniale non moꝛtale delictum. Vnde Aug. Apoſtolus ait.

adam non eſt ſeductus. Qð vtiq; ita accipi poteſt.vt intelligat᷑ nõ eſſe ſedu

ctus pꝛioꝛ.ſ.vt in eo in quo mulier.vt.ſ.crederet illud eẽ verum.eritis ſicut

dij. ſed putauit vtrunq; poſſe fieri.vt vxoꝛi moꝛẽ gereret.⁊ ꝑ penitẽtiam ve
niam haberet.Minꝰg peccauit qͥ de penitentia ⁊ dei miſericoꝛdia cogitauit
Poſtq; enim mulier ſeducta manducauit eiq; dedit vt ſimul ederent. no⸗
luit eam contriſtari quam credebat ſine ſuo ſolatio contabeſcere. et a ſe

let queri vtrum illa talis elatio ⁊ amoꝛ ꝓpꝛie poteſtatis in viro fuerit ſi⸗
cut in muliere: Ad quod dicimus.quia adã non fuit ſeductus eo modo quo
mulier. non enim putauit eſſe verum quod dyabolus ſuggerebat. in eo ta⸗/
men fuiſſe ſeductus credi poteſt ꝙ commiſſum veniale putauerit quod ꝑem
ptoꝛium erat. Sed nec pꝛioꝛ ſeductus fuit.nec in eo in quo mulier.vt credet
deum illud lignũ ideo tangere ꝓhibuiſſe.quoniam ſi tangerent ſierent ſicut
dij. Veruntamen pᷣuaricatoꝛ fuit adam vt teſtat᷑ apłs. Poterat em̃ aliq̃ ela⸗

Oꝛ adaʒ nõ fu⸗
it ſeduct? ſicut
mulier. ſ. vt cre
dyabolꝰ ſua de
bat. ⁊ tamen in
aliquo fuit ſe/
ductus.ſ.vt ve
niale putarct
peccati.
ANucte ↄfirmat
q dixerat.

Quzã apls vo/
caucrit ſeducti

onẽ qua mlier
ſeducta eſt non

Aug. ſup Geñ.
j.Thim.ij.

c
Pins
M

Eeuci
–

al⸗

Oer nint⸗
Hdar aucns

Nerfoctun
ſe grole⸗
iſeſatz
loni⸗

ißt

onnce
genuſ
nbintce
wetoe
t.

.

uchii
.

Msoinen

Ori⸗
ſr ſ
mltc
1 enph
t
1 rdret
ſ
Anler
Ae
1 Küen

1

In adã eſt de

Ex pena etiam
plꝰ peccaſſe p. . . nu cen
uerit.qꝛ grauius punita eſt. cui dictum fuit. In doloꝛe

bat᷑ mulier.

Geñ.iij.

Deter minatio

vdicte auẽtis.

De viro etiam
legit᷑ ꝙ volue/
rit eſſe ſicut deꝰ
Ps. lxviij.

DPã lxxxj.

Philip.ij.

Quorundam

ſentẽtia ꝙ adãa
ambierit eẽ vt

deus ſed nõ cre

dgiqit poſſibile.

Alioꝝ ſentẽtia
Apter Euam
de viro ſumptã

ia dictũ putat.

Per ſimilitudi

nem oſtendit.

4

5*

alienatam omnino interire. Hon quidem carnali vietus concupiſcẽtia quaʒ

nondum ſenſerat.ſed amicabili quadam beniuolentia. qua plerũq; fit vt of⸗
fendatur deus.ne offendat᷑ amicus.quod eum facere non debuiſſe diuie ſen
tentie iuſtus exitus indicauit. Ergo alio quoda mõ ipe etiã deceptꝰeſt. In⸗ H
expertus em̃ diuine ſeueritatis in eo falli potuit. vt veniale crederet eſſe cõ/
miſſum.ſed dolo illo ſerpentino quo mulier ſeducta eſt nullo modo arbitroꝛ

illuʒ potuiſſe ſeduci. Ex his datur intelligi ꝙ mulier plus peccauerit. in qua

maioꝛis tumoꝛis pꝛeſumptio fuit.que etiam in ſe 2 in ꝓximum ⁊ in deuz pec
cauit.vir aũt tm̃ et in ſe ⁊ in deum. Inde etiam colligit᷑ ꝙ mulier plus pecca

¶ Remouet dubitationem oꝛtam ex verbis aug.q
bus pᷣdicte ſententie aduerſari videt᷑. f

Segq huic videtur ↄtrarium quod aug.ſuꝑ geñ.de vi
ro ⁊ muliere peccatũ ſuum excuſantibꝰ ait.Dixit adaz
mulier quam dediſti mihi dedit mihi d

di.non dicit peccaui. Suꝑbia enim habet ↄfuſiois de

mulier cõſitet᷑ pctm̃.ſed refert in alterũ dicẽs. Serpẽs

decepit me ⁊ comedi.in impari ſexu.ſed pari faſtu.Ec

vtriuſq; fuiſſe faſtum in excuſatiõe peccati.⁊ etiam in
eſu ligni vetiti.ſed diſparem ⁊ in muliere multo maio

ce hic dicit Aug.qꝛ parem faſtum habuit mulier cum
viro.pariter ergo ſuꝑbierunt ⁊ pariter peccauerunt.

Sed hoc ita determinari poteſt vt dicamus pareʒ

rem in eo ꝙ credidit ⁊ voluit eſſe ſicut deus.quod non
vir. Verũtamen ⁊ de viro legit᷑ ꝙ voluit eſſe ſicut de⸗

us. Dicit em̃ Aug.ſuper illũ locum pſalmi.Que non

⁊ perdiderunt felicitatem. Itẽ ſuꝑ illum locum. DLeuſ

rapui tunc exoluebam. Rapuit adam ⁊ eua pᷣſumens
vt dyabolus de diuinitate.raꝑe voluerunt diuinitatẽ

quis ſimilis tibi. Qui ꝑ ſe vult eſſe vt des. puerſe vult
eſſe ſimilis deo.vt dyabolus qͥ noluit ſubeſſe.⁊ homo

qui vt ſeruus noluit teneri pꝛecepto.ſed voluit vt nul

lo ſibi dominante eſſet quaſi deus. Item ſup illũ eple
locum. Hon rapinam arbitratus eſt ſe eẽ equalẽ deo.

qꝛ nõ vſurpauit qð ſuum nõ eſſet. vt dyabolꝰ ⁊ pꝛim⸗

homo. Ideo quibuſdam videt᷑ ꝙ etiam adam ambie
rit eſſe ſicut deus.nõ tamen credidit id fieri poſſe.⁊ iõ
falſuʒ eſſe quod dyabolus pꝛomittebat cognouit. Et
licqʒ diuinitatis equalitatem ↄcupierit.non tamẽ adeo
exarſit.nec tanta ẽ affectus ambitione ſicut mulier q̃ il

lud fieri poſſe putauit.⁊ ideo magis illud ambiẽdo ſu
ꝑbiuit. Virum aũt aliq̃ foꝛte ambitiõis ſubreptio mo

uit. ſed nõ ita vt illud verũ vel poſſibile foꝛe putaret.
Alijs autẽ videtur ideo dictum eẽ ꝙ adam illud volu
erit.quia mulier de eo ſumpta illud voluit.ſicut inqui
unt. Peccatum dicitur ꝑ vnũ hominẽ intraſſe in mun
dum.id eſt in humanam naturam. cum tamen mulier

ante virum peccauerit.quia ꝑ mulierem intrauerit de
yiro factaʒ. Uel potius ideo ꝑ homineʒ dicitur intraſ

nus D peccauit vir q;; mulier.

eligno cne “
a ¶Si vir nõ peccaf 1
öfeſſioni ilitatem. Nec etiam ſet. bumal m gen⸗
foꝛmitatem.non cõfeſſionis humilitatem. m minithe peccatis coꝛ

paries filios c.

ſet.humanum genns

ruptũ periret. Cont᷑.

ita ↄtrahit homo maſ

ſam carnis a mulicre

ſicut a viro ⁊ mag?.ſi

ergo oꝛiginale pecca/⸗
tum contrahimus er

coꝛruptione maſſe dã

nate.ita ↄtraberet oꝛi

ginale peccatũ ex coꝛ/

ruptione mulieris ſi/
cut ex coꝛruptione vi
ri. E. dom q; qꝛ pꝛin/
cipale pꝛincipiuʒ pa

gatiõis reſidet nes
virum. poteſtas puã/

di iuſticiam maxime
enes virũ reſidebat.
et deus hanc viro ſer⸗

unandaʒ commiſerat.

⁊ ideo ſi vir nõ peccaſ
ſet. poſteri oꝛiginali iu
ſticia non carerent.
Ad illud ergo qð ob

iſcitur de muliere. re

ſpõdet᷑ dupliciter. xl

ꝙ bomo tunc er par

te mulieris contrabe/

ret coꝛruptionẽ pena
litatis. non coꝛruptio
nem feditatis que pᷣn

cipaliter habet oꝛtuʒ

ex parte viri.vel certe

J pꝛobabilius vi
et. vir mulieri cõmi⸗
xtus amplius nõ eẽt.

ſic em̃ deus aliam no
uaʒ foꝛmaſſet. boc ſal -
ral uo. ſententia dam⸗
ſe. quia etiam peccante muliere ſi vir non peccaſſʒ. pbu
manum genus minime peccatis coꝛruptuʒ ꝑiret. Mi⸗

natiõis moꝛtis ⁊ coꝛ

ruptionis permanſii .

*

2 b ¶ Tribus modis vt Iſidoꝛus ait petm̃ geritul. ſc ⁊c Beda dici
ꝓpter pꝛimũ petm̃.vicʒ.infirmitas.ignoꝛantia.malicia.⁊ concupiſcẽtia. cũ omnia iſta ſint peccatoꝝ pꝛinci/

pia. videt᷑ diuiſio Iſido. inſufficiens eẽ que ponit tm̃ tria membꝛa. Itez ſicut ignoꝛantie opponit᷑ induſtria.

——

ita infirmitati opponit᷑ potentia. ſicut ponit᷑ aliud genus peccati eſſe ex ignoꝛãtia.⁊ aliud eſſe ex induſtria.

ſimiliter deberet aliud poni ex infirmitate. aliud ex potẽtia.Rꝰ. dem ꝙ iſta diuiſio peccati accipit penes coꝛ

ruptionem virium anime.ita ꝙ ignoꝛantia reſpicit rationalem.infirmitas iraſcibilem.⁊ malicia reſpicit con

cupiſcibilem. ⁊ vocat S “ l!
bic idem peccatuõ ex nauirit vtrũ pctm̃ illud ex ignoꝛantia ꝓceſſerit.⁊
iquſtria ⁊ ex malicia. an per eam habeat excuſaaiir. gQ YUMUĩ
io cũ omns vires mo⸗ „k 1 ber u. N
iue ſub bis cribus c? Mis aũt opponi ſolet hoc mod o. Tribus modis( vt b
p̃bendi pñt. omne te Iſidoꝛus ait)pctm̃ gerit᷑ſ.ignoꝛãtia. infirmitate. idu
catum qð fit in ſtatu ſtria. Et grauius eſt infirmitate peccare q́; ignoꝛãtia.
nãe lapſe ad iſta tlia grauiuſq; induſtria q;ᷓ infirmitate. Eua aũt videt᷑ ex
Znea Hane nechucr. ignoꝛãtia peccaſſe.qꝛ ſeducta fuit. Adam vo ex indu⸗
e oſcen ſtria. qꝛ no fuit ſeducto. vt apls ait. (¶Ad quod dicim⸗
tia. vgin q illud mẽe· ꝛlicet eua in hoc ignoꝛantiam deliquerit ꝙ putauit
bꝛum noõ diſtinguit verũ eſſe qð dyabolus ſi uadebat. nõ tñ in h̊ qͥn noue⸗
alia. q; ſicut idem Be rit illud dei eẽ mandatũ ⁊ pctm̃ eſſe ↄtra agere. Et iõ
da dicit. concupiſcen. excuſari a pctõ ꝑ ignoꝛãtiã nõ potuit. ¶Eſt em igno c
tia r onnrs bis ẽ rantia que excuſat peccantẽ.et eſt ignoꝛãtia talis que
contracta. ideo pe n excuſat. Eſt aũt ignoꝛantia vincibilis.⁊ ignoꝛãtia
inuincibilis.Excuſatio ois tolli᷑. vbi mandatum nõ

nes concupiſcentiam
non ſumit᷑ aliqua dif

ferentia. cum oia pec- ignoꝛat᷑. Eſt aũt ignoꝛãtia triplex.⁊ eoꝝ.ſ.q ſcire no⸗ Triplexẽ
cata pcedant ab ipſa lunt cũ poſſint.que nõ excuſat.qꝛ ⁊ ipſa pctm̃ ẽ.Et eo⸗ Snorantis ⁊c
Sicut enim dicit Au rũ qui volũt.ſᷣ nõ poſſunt.que excuiat.⁊ eſt pena petĩ excuſat.
guſt dum ler pꝛohibʒ no petm. Et eoꝝ qᷣ quaſi ſimpliciter neſcit nõ renuẽ/
eupicentem bo tes vel ꝓponentes ſcire. que neminẽ plene excuſat. ſ
Ad illud quod obijci ſic foꝛtaſſe vt minus puniat. Uñ Aug.ad valentinũ.
tur ꝙ potentia oppo⸗/ Eis auferk excuſatio qͥ mandata dei nouerüũt qua ſo⸗ èð
nitur infirmitati ſicut lent habere hoĩes de ignoꝛantia.Et licʒ grauiꝰ ſit pec ¶ Abi non fit er

induſtria igneꝛantie. care ſcienter q; neſcienter. nõ ideo iñ ↄfugiendum eſt d cuſatio.

Soin g incuſtna ns ad ignoꝛantie tenebꝛas. vt in eis quiſq; excuſationem
5 omitnt ſeia. Qua⸗ reqrat. Aliud eſt em neſciſſe. aliud ſcire noluiſſe. quia ĩ

eis qͥ intelligere noluerunt.ipᷣa ignoꝛantia pctm̃ eſt.in

re aũt ꝑeccatũ ex mali els ꝗq mtell get erunr P.&Sainge Pi euk
a eis v qͥ nõ potuerunt. pena pcti. Ignoꝛãtia vo qᷓ nõ

cia dicat᷑ ex induſtria

infra patebit. cu age eſt eoꝝ q ſcire nolũt.ᷣ qͥ tanq; ſimpłr neſciũt. nullũ ſic
tur de heccato in ſom excuſat. vt eterno igne nõ ardeat. ſed foꝛtaſſe vt min⸗

5*

Eſt autem ignoꝛantia ac Innuit magiſter ignoꝛantia eoꝛum qui ſcire nolunt duin poſſint n excuſat.

Lontra.quia ſicut dicit pᷣs omnes homines naturaliter ſcire deſiderant. ſed quod naturale eſt nullo modo

affueſcit in contrarium. ergo videtur ꝙ nullus homo ſcientiam reſpuat. Item ſic ſe babet ſcientia ad intelle
ctum ſicut ſe habet pax ad affectum.ſed quia pax eſt ꝑfectio affectus.nullus eſt qui nõ appetat pacem. ſicut
dicit Aug. ꝓPter pacem enim bellant omnes quicunq; bellant.ergo videtur ſimiliter ꝙ nullus ſcientiam re/
ſpuat. R. dm ꝙ ſicut contingit aliquid noſſe in vniuerſali ⁊ ignoꝛare in particulari. ſic contingit aliqd l⸗
petere in vniuerſali.⁊ tamẽ contemnere in particulari.Et boc patet. omnis homo appetit beatitudinem.illã
tamen beatitudinem quam chꝛiſtiani expectant multi ſunt qui aſpernantur et recuſant.et pꝛimus quidẽ ap⸗/
petitus eſt a voluntate naturali. ſecundus eſt a voluntate electiua. ⁊ pxr bunc modum eſt ⁊ in ꝓpoſito.Et ſi
omnes bhomines natura ſcire deſiderent ⁊ velint eſſe ſcientes.ſcientia tamen mandatoꝛuʒ dei plurimi aſp/
nantur. Et ſic patet reſponſio ad illa duo obiecta.nam ſcientiam recuſare boc non eſt nature ſed voluntatis
electiue. Et ſic etiã ⁊ ſi pacẽ in vniuerſali nullus recuſet. tamen hunc modum pacis vel illum multi refugiũt
et ideo confugiunt ad bellum. hvhfſhf f f 112121 —
4 d ¶ Mon ideo tamen confugiendum eſt ad ignoꝛantie tenebꝛas. Contra. cum ignoꝛantia ſit pura pꝛiuatio.
nibil appetat᷑ niſi ſub ratione boni ⁊ vtilis.videt᷑ ꝙ ignoꝛantia non Hoſſe affectari vel ad eam confugi. Pꝛe
terea nibil amatur niſi cognitum. ſed ignoꝛantie tenebꝛe non cogno cunt᷑.ergo videt᷑ q ad eas nullus confu
giat. Re. dm ꝙ quedã appetunt᷑ ꝓpt aliqͥd appetibile ⁊ delectabile qð habent in ſe ſicut bona ſpiritualia et
coꝛpoꝛalia. Quedam appetuntur ꝓpter bonum quod ad ea conſequitur et ex ipſis elicit᷑.ſicut aliquis appe
tit anguſtias ⁊ tribulationes.ex quibus ꝑuenit homo ad perfectionem in merito et premio. Quedam appx

doꝛus ait peti geritut.ſcʒ cc. Coutra. Meda dicit ꝙ quatuoꝛ ſunt nobis inflicta

eltni

ſlere⸗

Z

ekinhcſenci
gltutfp⸗
Ginſöobomneri
ſcuengtari⸗
noicannotot
gtonſng
—
Nepenapusiin
l

1

eboro,
talgen
4 in

hentfen

=
SE=
S==
— =

=

2
S
.
= =

C
=

=
E

=☛
—
—

Si
☛
E =
S
=
—

= =
SE
=.
—
B

=,= =. =
So E
— —
=
E

E

Uten
vogtilen

Di GXI

. „, — —
di tuntur Ppter cõparatõem maioꝛis mali.·ſicut aliquis ne Apiatur ꝓijcit ſe de alto. xillud ꝓpꝛie nõ eſt appe⸗
ni⸗ i, tere ſed ad ipm cõfugere. ⁊ per bũc modũ intelligedum eſt eſſe in Ppoſtto. quia em̃ bomo timet depꝛebendi
tri ſcelere. ideo — ñ wonir ad iuos ne arguat obera eius. Et qꝛ nõ cõtingit fugere lucẽ niſi in tenebꝛis
MU ⁊ tenebꝛas.ido oculꝰadu teri obſeruat caliginẽ.⁊ qui vult male facẽ. diuinoꝛũ mãdatoꝛũ reqrit ignoꝛãtia.
nnae nõ quia illam ꝓpter ſe apppetat. ſed quia refugit ſceleris depꝛebẽſionẽ ⁊ amat delectatõem quã amat in ſce
Nieg èr ́ððUNẽ leris perpetratione.
en io en ri alio 5
ardeat. NHNon igitur mulier excuſatõem habuit ð igno cã extitit vt fierz dete
aOKUe re,S. nieꝛ LContra.ſic videt
G M rantia. cũ ⁊ mandatũ nouerit.⁊ peccatũ eſſe ſecus age ꝙ bomo non pecraſ⸗
“H enan gnordtcertet. ELeeiniſi opabols ſinſ.
¶ QAuerit᷑ vnde ꝓceſſerit pꝛimi pctĩ malicia cũ natu⸗ ſet. ⁊ boe videt᷑ falſij
ra hominis eſſet incoxrupa. hbh quia homo babebat
olet etiã q̃ri cũ ſine vicio eſſet natura hominis.vn⸗ li.arbi. vertibile er 80
de cõſẽſus mali ꝓceſſerit: Ad quod reſpõderi poteſt. circũſcripta oi tẽpta-
LLecdien PeE äs toe dyaboli. in malũ
quia ex libero arbitrio ꝓpꝛĩe volũtatis fuit. In ipſo poterat cõſentire. ac
em̃.⁊ in alio cauſa extitit vt fieret deterioꝛ. In alio.qiꝛ per hoc peccare. Itez
in dyabolo qui ſuaſit. In ipᷣo.quia volũtate liberi ar / Aug. ꝓbat ꝙ alio au⸗
bitrij conſeẽſit.⁊ cũ liberũ arbitriũ ſit bonum.ex re vti⸗ toꝛe nullus poteſt fie
; bona malus ille conſẽſus ꝓuenit. ⁊ ita ex bono ma⸗ ni derenoꝛ in pᷣncipio
lũ manauit.De hoc aũt in ſequẽti plenius tractabimꝰ d GKmge enne
(C(Cũ oꝛigo mali ⁊ in qua re coaleſcat inueſtigabi. permori. Moinosenmg
Wr uin an volũtas pceſſerit illð peccatůũü. i non poteſt. par equa-
Bi vero queit᷑ vtrũ voluntas illud peccatũ pᷣceſſerit. li non pꝛeualet. ſupe/
D Dicimus quia peccatũ illud ⁊ in volũtate ⁊ in actu cõ rioꝛnon vult. qꝛ nihil
ſiſtit:? volũtas actũ pꝛeceſſit.ſed ip̃am volũtateʒ alia upenis bono ni⸗
hominis volũtas mala nõ pꝛeceſſit. atq; ex dyaboli ꝑ viebonni gannn.
ſuuaſione ⁊ hominis arbitrio illa voluntas mala pꝛo⸗ rare. Be dom ꝙ abſ⸗
Dit. qua iuſticiam deſeruit ⁊ iniquitatem inchoauit. et qʒdubio nul la tẽpta-
ipᷣa volũtas iniquitas fuit. H tione pellente bomo
Airſtt U HMcB . peccare poterat.ſicut
d almn patet in lucifero qui peccauit ſiue impulſu alieno. qui etiam excellentioꝛ erat homine pꝛimo.magiſteꝛ autem

loquitur ſupponendo modũ peccandi m ꝙ bomo lapſus eſt. videlicet ad ſuggeſtiõem dyaboli. ⁊ ideo dicit
ꝙ in ipᷣo hbomine ⁊ in dyabolo erat ꝙ homo fieret deterioꝛ. ſed ⁊ aliter ⁊ aliter. quia dyabolus ſoluʒ erat euz
inducens.⁊ quaſi adminiculas.ſed homo fuit cauſa efficiens ⁊ conſũmãs. Et quia omne peccatũ quod faci⸗

mus qͥdammodo habet oꝛtũ a peccato pꝛimo/ ir⸗ coꝛruptõem que inoleuit petr᷑ oꝛiginalis trãſfuſiõeʒ. hinc
eſt ꝙ non ſolum pꝛimus parens deterioꝛatus dicit᷑ fuiſſe a dyabolo.immo etiã omne peccatũ dicitur eſſe ab
ipo. Inde Hiero.ſuper hicremiã in oꝛiginali dic. Quicquid peccam us.quicquid nocte ⁊ die maloꝛum opeꝝ
perpetramus.imperium eſt demonũ.quia vel omne peccatũ ꝓcedit ex ſuggeſtione demonũ immediata. vł ex
illa ſuggeſtione demonuʒ pꝛimaria. Et ſic patet illud quod magiſter dicit in litera. Nec obſtat illud Aug.qui
1e. intelligic de pꝛincipali agente. volens oſtendere ꝙ coꝛruptionis pꝛimaric nullus potuit eſſe pncipalis actoꝛ.
ſittügnti nec ipe homo. dni Hꝛulig 8 actoꝛ

ctel S intelligentiam buius partis circa duo in.· ¶Impoſſibile erat hoieʒ deoꝛdiari ĩ potẽtia ſupioꝛi ni
Gatn unn cidit bic queſtio. Pꝛimo igitur quer itur de ſi pꝰ ð oꝛdiaret᷑ ĩ iferioꝛi. ñ poterat pꝛidioꝛdiate co/
er on ulpa pꝛimorum parẽtum in ſe qᷓtum ad in / uerti ad bonũ interiꝰ vł exteriꝰqᷓ; ↄuertẽt᷑ ad bonũ i-

oꝛlinatoem affectus. Sccudo vero queritur in om fenis ſed ↄuerti ioꝛdinatc ad bonũ inferius hᷣ eſt ſuꝑ
nungt⸗ prajratione ad ignoꝛatiam intellectus.Et circa pᷣmuʒ bia. ᷓ pꝛimũ peccatũ mulieris non potuit eſſe niſi ſu

dentubn queruntur tria. Pꝛimo queritur quo genere peccati perbia.Item mulier voluit mãducare pomũ.hoc
tnugil, mulier peccauerit. Scdo vtrũ quod mulier appetiit non fuit, bte famẽ vel appetitũ delectãdi in cibo.
tpnine vir cõcupierit. Lercio vero queritur quis boꝝ gꝛaui cũ nulla eſſet in guſtu eius deoꝛdinatio.igit᷑ hoc fuit
aſeng uuus peceauerit. .— Aquia aliquid ſpẽale ꝑ illius cibi cõmeſtionẽ intende
S“õ l aueſtio. j. gagag bat. boc aũt non erat niſi eſſe ſicut deus quod dyabo
unmutis irca quꝗ ſic ꝓceditur. ⁊ oſtẽditur q; mulier pecca/ lus ꝓmiſerat. τ. ¶ Sed cõtra.videt᷑ ꝙ pꝛimũ pec
uerit peccato ſuꝑbie.Ecci.x. Initiũ ois peccati ſuꝑ/ catũ mulienis fuerit inobediẽtia. Dꝛimo quia bocĩ.
ſenpne bia. Et iterũ Ecci.xxv. A muliere initiũ eccati. ergo nuit textꝰ Geñ.iij. Quis indicauit tibi ꝙ nudoeſſes.
mniel mulier peccauit peccato ſupbie. tẽ Aug. in li. de niſi quia de ligno quo pᷣccperaʒ tibi vt non cõmege/
Nbn virgi. Oyabolus in celo voluit eſſe ſicut deus.cadẽs res. comediſti. Scdᷣo quia hoc confirmat Apls o.
Hoßn⸗ 9 aũt ꝑſuaſit homini ſimilitudinẽ ſue voluntatis. ergo v. Sicut ꝑ vnius inobediẽtiam peccatoꝛes cõſtituti
ſorlpen ſi perſuaſit mulieri.⁊ mulier rdenel conſeſit. pecſuüt multi ⁊c. Et iterũ.ꝑ vniꝰinobediẽtiã moꝛs intra⸗
Oene cuit igt peccato ſuperbic.

Itẽ hoc videtur fone uit i mom. Poſtremo Sorcryieiſus veglart Aug.

ve vera relig. vbi ait. Adam qpter trãſ⸗ gꝛefrionẽ ino⸗

———

—

moderatus appetitus cibi reficiẽtis ſuauiter. Conſi ? e1 Etho
bedientie de paradiſo eiectus eſt. Si &̊ pꝛimũ pecca derans igitur dyabolus hãc eſſe viã ad bier Tang eſ
tum bois fuit inobediẽtia. non ergo videt᷑ ꝙ fuerit mulierem in culpã.pꝛimo ꝓmiſit dignitatis exceilẽ. knlhin
ſuperbia. ¶ Itẽ ꝙ peccatũ pꝛimũ ſuerit gula videf̃. tiam. Eritis ſicut dij. Scdᷣo ſbiũgitur cognitõis abũ nſolaiii
pꝛimo ꝑ boc quod innuit Geñ.iij. Aidit igit᷑ mulier dẽãtia.ſcientes bonũ ⁊ malum. Poſtremo pꝛetendit muſt
ignuz ꝙ eſſet ad veſcẽdum ſuaue.Scdo boc confir ſuauitatis exꝑientiam.cũ oſtendit lignũ pulchꝛũ vi⸗ ſ
mat cuageliuz. quia xp̃s pꝛimo fuit tẽptatꝰ a vpabo ſu ⁊ ad veſcẽdũ ſuaue.OQm igit mlier dyabolice ſug⸗ hiiiif uun
lo ð gula. ſic legit. iiij. Math. dic vt lapides iſti ⁊c. , geſtioni conſenſit.ideo pꝛimo in appetẽdo eſſe ſicut nn
eo oꝛdine tẽptatõis tẽptauit boiem quo tẽptauit cri deus.fuit ſuperbia. Deinde in appetendo ſcire bo/ infuti
ſtũ. ſicut ſancti dieiͦt. oſtremo b erpꝛem⸗ decla nuz ⁊ malum quod non oꝑtebat.⁊ ſcire plus qᷓ; op⸗ ifiiil
rat Ambꝛo.in illo hymno. Quando pomi noxialis tebat.fuit auaricia. Poſtremo in exꝑiendo ſuauita⸗ flunt ⸗
moꝛte ĩ moꝛ. coꝛ. ſi igit᷑ů peccatũ pꝛimũ fuit gula.ᷣ nõ tem ligni vetiti.fuit gula.⁊ in hoc fuit trãſgꝛefſionis eruſi
fuit ſuꝑbia. cũ ſint diuerſa peccatoꝝ genera.⁊ vnu,ʒ rea.⁊ culpa inobediẽtie inuoluta. Et ſic patet ꝙ pec it⸗ N
et iqẽ ſimul ⁊ ſemel in viuerſis generibus eſſe ñ poſ · catum mulieris inchoatũ fuit in ſuꝑbia. pgꝛeſſũ ba g ſchnikn
ſit.¶ Itẽ videtur ꝙ pꝛimũ peccatuʒ mulieris fuerit buit in auaricia.cõſũmatiõem habuit in gula. Patz ſnrſcpanr⸗
gauaricia.pꝛimo ꝑ textũ Gcn.iij.Eritis ſicut dij ſeiien ctiam ꝙ inoꝛdinata fuit qtum ad triplicem poten/ itdemuie
tes bo. ⁊ ma.hoc ꝓmiſit dyabolus.⁊ boc pꝛimo ceci tiam. ſcilicet q;tum ad iraſcibilem dũ appetijt alta: nii Sſten
dit in mulieris appetitũ.⁊ appetere multitudinẽ ſciq;tũ ad rõnalẽ dum appetijt ſcire occulta.qtũ ad cõ kfitſehanet
entie plus qᷓᷓ debet boc eſt auaricie.ſicut dicit Gꝛeg. cupiſcibilem dum voluit deguſtare ſuauia. AUnde ex tneſun
Deinde boc confirmat Apls.j.Tbimo.vlti.Radix illo peccato pullulauerũt radices oĩm peccatoꝛum. Etnrſaborlan
oim maloꝛũ eſt cupiditas.ſed peccatũ mulieris oim (E bijs igit patet reſpõſio ad queſita. Rõnes em̃ ſi0ue
alioꝛũ peccatoꝝ radix fuit. Poſtremo bocipᷣm expᷣi oſtẽdentes ꝙ pꝛimũ peccatũ fuit ſuꝑbia verũ cõclu⸗ nnhheſnhl
ſe declarat glo.ſuꝑ illud ᷣ. Que nõ rapui ⁊c.vbi di · dunt. quia ab illo fuit inchoatio. Rones ſimilit oſtẽ nnlierdieſite⸗
cit ꝙ Eua voluit rapere diuinitatẽ. ſi &̊ rapia eſt pee dentes ꝙ fuerit inobedientia. gula. ⁊ auaricia. veruz caneiſſctaun
catũ auaricie.pꝛimũ peccatũ Euc fuit in genere auas ↄcludũt. licet nõ fuerit ibi auaricia ꝗpꝛie dicta ſʒ ꝙ lſyekienrpn
licie. ñ in Sen ſuꝑbie. Itẽ videt᷑ ꝙ pꝛimũ pecca/ dicitur eſſe appetitus pecunie. fuit tamẽ auaricia ſʒ anrilplusi
tũ fuerit infidelitas. Pꝛimo quia boc inſinuat textꝰ ꝙ eſt appetitus ſufficiẽtie. ⁊ in ipa fuit peccati pꝛo/ ſefinelpusrt
Geñ.iij. vbi dixit mulier Me foꝛte moꝛiamur.dubi geꝛeſſus.ſed in peccato gule ⁊ inobediẽtie fuit conſũ⸗ Ahefnniſeum
tauit igitur de verbo vei.ſi ergo dubitare ð eo q de matio in actu videlicet cõmedendi. Gula enim erat ſnpiimie
bemus credere boc eſt infidelitatis. pecatũ infideli inqtũ in illo cibo inoꝛdinate delectari volebat. in⸗ iGrpentort
tatis pꝛimo cõmiſit. Sco boc cõfirmat euãgelium obecientia cũ in actu ipᷣius cõmeſtionis cõtra diui/ plporduinn
luce.j. Beata ꝗᷓ credidiſti. victũ eſt virgini Marie. nũ imperiũ faciebat. Et hoc expꝛeſſe dicit Gꝛego. in isgoiimite
ſi ergo ſalꝰ reſpõdet ꝑ oppoſitũ õ quadam omel.vbi oſtẽditur ꝙ tribus peccatoꝛũ ge i. Poncbliſug
incepit a fide Maric.videt᷑ qꝙ illa inceperit ab infi· neribus tẽptauit dyabolus xpʒ. ſicut pꝛius tẽptaue Ueck oorwir
delitate eue. Poſtremo boc expꝛeſſiꝰ declarat mgr. rat mulierem. ⁊ in illis tribus a tpo deiectus eſt. ſic Coſlinideſan
habitũ ẽ i diſtinctiõe pᷣcedẽti in ꝓgꝛeſſu tẽptatõis. ꝓ illa tria mulierem deiecerat. Mec eſt incõueniens üpnebonowen
vbi dic ꝙ mulier cuʒ dubitauit.ab afſrmate receſſit plura genera peccatoꝝ ſᷣm ꝓgꝛeſſuʒ concurrere ad nlingiGiude
ct negãti appꝛopinquauit.ſed hoc non fuit ſine cu / Enum flagitium ppetrãdum. Facilimũ enim eſt de ſcoemmſplu
pra infidelitatis. igitur infidelitas fuit pꝛimũ mulie· peccato in peccatum ruere. ſicut contingit de motu olvoitnperdui
ris peccatuʒ. non & pꝛimo peccauit peccato ſupbice. vnius virtutis ad motuʒ alterius aſcendere. 2 9 lceapeeſedit de
Si foꝛte tu dicas ꝙ pluribus generibus peccato. illud igitur ſolum reſtat reſpondere quod obiectum nornaſiniri
rũ ſimul ⁊ ſemel peccauerit. hoc nõ videtur poſſibi/ eſt de infidelitate.non cm̃ concedẽdqum eſt muliere⸗ günliubock
le. cum ſimui a ſemel non poſſit ſe pluribus ↄuerſio peccato infidelitatis peccaſſe. niſi infidelitas accipi ftngsouibteni
nibus T auerſionibus vcoꝛdinare. dcquid de bocatur valde largc. uod bheſtur g mulic vi 10 ſulmm
ſit. planũ eſt ꝙ pꝛimũ peccatũ vni ſoli conuenire pᷣt. xit foꝛtc. dic poteſ ꝙ foꝛte eſt ibi nota euẽtus.nõ du ſeginnbon ,f
GScũ ꝑ ſuꝑhabũdãtiã dici babeat. ¶ Edð ꝙ ſicut in / bitatiõis. Sed quia magiſter dicit expꝛeſſe ꝙ; nota ẽ icſeſarpwne
nuit textus. ⁊ expꝛeſſe dicit Apls pꝛincipale pecca/ dubitatiõis. idleo poteſt aliter dici. ꝙ reuera mulier Mipninstiligh
tum bominis ꝑ quod lapſus eſt fuit inobediẽtia. ⁊ non dubitauit verum eſſe quod dominus dixerat. nſeoemnign
uod deriuatur moꝛs in oẽs poſteros Añ ⁊ ad boc hoc dubitauit qualiter dominus intelligebat. vtrus 6an tmiin
dyabolus ipᷣm inducere intendebat.quod patet per ſcilicet intelligeret de moꝛte corpoꝛali.vel ſpũali.vel Ner Porc
vncipium ſue interrogatois. cur pᷣcepit vobis deus alio quocunq; modo. æ illa dubitatio nec fuit pena. Ultn ginfin
⁊c. Sed qm nemo oꝑatur ad malũ aſpiciẽs.nec ap/ vec fuit culpa.ſed quedam neſcientia q̃ dyabolo tᷣ/ Urchtſegſigin
petit malũ niſi ſub ſpecie boni.ideo clare depꝛeben/ peanei pꝛcbuit viam. Mec cogit illð quod obijcit de ignineun
dens dyabolus ꝙ non poſſet mulierem in peccatuʒ de beate Marie. nam ⁊ ſi fides in conceptiõe filij twiigi
pꝛecipitare. niſi pponeret aliquod appetibileilla in dei non modicũ tenuent locum. bũit tamẽ hũilita⸗ Pnitfnati
teptado ꝓpoſuit fallaciter ad ꝗᷓ omms hõ ſm veni cis vſum pꝛcambulũ mcione cuius dicit vingo veo nucfehnit
tatem eche naturaliter. Maturaliter em̃ omnis bo / placuiſſc. ſicut ipa dic geſhcri⸗ deus bu. an. ſ. Nec. chrc in
mo beatitudinẽ appetit qᷓ eſt bonũ copioſũ ⁊ gloꝛio opoꝛtet etiam oĩno per cũdem oꝛdinem reſpondere tun
ſum ⁊ delicioſũ. ideo ois bõ naturalit᷑ appetit cxce reꝑatõem deſtructioni.immo frequẽter eſt econtra noe epule
lẽtiam. ⁊ ſufficiẽtiam.⁊ leticiã.⁊ in oꝛdinato appeti · nio.ſicut via reſolutõis ⁊ cõpoſitõis oppoſitis mo/ eanlinnnieg
tu conſiſtit iuſticia. in inoꝛdinato vᷣo conſiſtit cupa. dis habent terminari ⁊ inchoari.ſic ⁊ in ꝓpoſito po duſetintde
Mam ſuperbia non eſt aliud q; immoderatus appe teſt intelligi. — aeſin
titus excellentic. Auaricia non eſt aliud ꝙᷓ; immole? QAadραͤf. b nnki uen
ratus appetitus ſufficiẽtie. Gula non eſt aliud q; im ¶ Atrũ qð mulier appetijt. vir etiã ↄcupierit. Et ũ b nent

nnmigi

itduggeſitt
Wutnglahe
Angionget
dlkääni
mſnincit
sdinggann
Achein oss
tinduriit
d Kraſtlit
alanunau
unc gitdinf⸗
e futtminnu
iniöaſitſtun
inobecittiiti⸗
dlendi inanet
edelem thrit
cömwckenninti
taneſenutig
ngnbusfum⸗
oz ſarpeſi
Nsa ommtl
u Hackamen
weinnmn
n Fuiniantn
ſaranruge
isat

õ

nutinncktue
niiileruuß⸗

tmuunytuin/

Stonainbd
uthſgmmd
Nagnucann
6wwrinnsdat
entdlgti

„7

Peronentſo⸗

11 cere.

videt᷑.j. Lbimo.ij. Air non eſt ſeductus ſʒ mulier.
ſed ſi adã voluiſſet eſſe ſicut deus quẽadmodũ mu/⸗
lier. vtiq; circnuentus fuiſſet. ſi g circũuentus vł ſe⸗
ductus non fuit. id quod mulier appetijt non cõcu⸗
piuit. tem Aug. ſup geñ.ad litera. Mõ arbitroꝛ
virũ ſi ia ſpũali mẽte pᷣditꝰ erat credẽ q̃d dyabolꝰ p
mittebat. ſi g adam gꝛam habuit. patet ⁊c. ¶ Itẽ ſi
adã appetijt eſſe ſicut deus.cũ adhuc multo mino/
rẽ bret ſimilitudinẽ q; lucifer. vidᷣt ꝙ Ruiꝰ peccauit
Adam ꝙ lucifer. ſi peccatũ luciferi fuit irremiſſibi
le.⁊ peccatũ homis fuiſſʒ irremiſſibille.qð ſupꝛa im
pꝛobatũ eſt. Sii Adã appetijt eſſe ſicut deus.
aut ̊ ſuggerete muliere.aut ſuggerẽte ſerpẽte. Non
ſuggerẽte ſerpente.quia ipe Ada non cõqueritur de
ſerpẽte.ſed de muliere.Geñ.iij. Mulier quã dediſti
mibi ⁊c. Si ſuggerẽte muliere. ſicut mulier dece/
pta fuit a ſerpente.ita vira muliere.ſicut igit᷑mulier
dixit. ſerpens ſeduxit me.ita vir dixiſſet. mulier dece
pit me. ſed hoc non dixit. ſed dixit. mulier dedit mi/
bi ⁊c. Oꝛ ſi tu dicas ꝙ ita fuit.q;uis ſcriptuꝛa nõ ex/
pꝛimat.Hoc ſimpliciter apparet impꝛobabile.nam
ſi mulier dixiſſet comede.quia eris ſicut deus.cũ ip/
ſa comediſſet.⁊ abſq; dubio non eſſet ſicut deug.nl-
la roõne videtur ꝓbabile ꝙ vir ei credidiſſet. ¶¶ Sed
contra.ſuꝑ illud t. Supꝑbi iniqui.⁊c. Si homo ſug
geſtione ſerpẽtis vt deus eſſe noluiſſet. non letalis
culpe tranſiſſet ad nos bereditas Si tu dicas h̊ eſſe
dictum q;tũ ad mulierẽ. obijcitur de viro ꝑ illud qd
dicit Gꝛego.in moꝛal.Et babetur in gloſa Job.xij.
per ſe ꝑcipere diuinitatẽ adam credidit.⁊ immoꝛta/
litatis gloꝛiã amiſit.ꝗ̊ adã idem quod mulier appe/
tijt. ¶ Item phil.ij. ſuꝑ illud. Mon rapinã arbitra/
tus eſt. glo. Mon vſuꝛpauit quod ſuũ non erat.ſcili
cet equalitatẽ dei ſicut dyabolus fecit.⁊ pꝛimus hõ.
5§ pꝛimus homo voluit eſſe ſicut deus. ⁊ hoc voluit

mulier. & ⁊c. Si tu dicas ꝙ pꝛimus hõ ſtat ibi ꝓ mu

liere. Cõtra.ſuꝑ illud . Que non ra. ⁊c. Adã ⁊ eua/
voluerũt rapere diuinitatẽ ⁊ amiſerunt felicitatem.

e expꝛeſſe dici᷑ de vtroq;.¶ Itẽ hoc videt᷑ rõne.
maten aſſimilatõem ba. t vir ad deñ qᷓ; muli/
er. ſi ſimilitudo eſt mater felicitatis.videt᷑ ꝙ mul⸗
tomagis credibile fuit virũ appctere eſſe ſicut deus
q́; mulierem. ¶ Iteʒ multo ſapiẽtioꝛ erat lucifer qᷓ
eſſet pꝛimus homo. & ſi cũ tota ſua ſapicntia lucifer

voluit eſſe ſicut deꝰ.nec ſapiẽtia impediuit ſuꝑbiaʒ.

multo minus videt᷑ ꝙ boc ſapiẽtia impediret buma
na. ſi boc mulier appetijt. nõ ẽ impꝛobabile ꝙ vir
cõcupierit· maxie cñ gloſe ⁊ auctes videatur hoc di
dð ꝙ iſta eſt queſtio facti circa qua no pt

multũ efficaciter rõtinari.⁊ ſcriptura non determi/

nat expꝛeſſe.⁊ ſãcti ſuꝑ hoc loquũtur varie.ideo ſũt

bic opinioncs diuerſe.Quidã em̃ ꝓpter auẽtes indu
ctas dicũt ꝙ Adã idem ipᷣm qð mulier appctijt cõ/
cupiuit.ſed non credidit ſicut mulier. ⁊ ꝓpter hoc fa
ctus eſt ſuꝑbus.ſed tamẽ non dicit᷑ fuiſſe ſeductus.

Appetere em̃ poteſt aliqͥs aliquid ⁊ tamẽ nõ crede-

re ad hoc ꝑuenire. multa quidẽ cupimus ad q̃ ñ ſpe
ramus os ꝑuẽturos.quia nõ quid poſſit ſed q̃ͥd ve
lit attendit ambitõis flagitiũ. Et iſtam poſitõem ſu
ſtinendo reſpõdent ad rones ad vtrãq; ꝑtem. Sed
quia verbis beati Aug.bec opinio nõ conſonat.im/
mo expꝛeſſe videtur ſetire cõtrariũ.ſicut pʒ ex auẽti⸗
bus eius adductis ĩ litera.nec videt᷑ eſſe credible q
vir appeteret aliquid ad qð crederet ſe non poſſeꝑ/

XII

Ser cũ ante illud pcccatũ valde oꝛdinatus eſſet.

eo eſt alia poſitio ꝙ vir in appetibili ⁊ pᷣncipali
otiuo non fuit cõfoꝛmis mulieri trãſgꝛediẽto. licʒ
eẽt ei cõfoꝛmis in trãſgꝛeſſione mãdati diuini. vter
q; em̃ inobediens fuit.ſed aliter vir qᷓ; mulier ad in/
obedientie culpã ꝑlapſus eſt. Mõ em̃ vir pomũ co⸗
medit ꝓpter appetitũ exceilentie in ſui aſſimilatõne
ad deum.nec ꝓpter appetitũ ſufficiẽtie in multoꝛuzʒ
cognitoe.nec ꝓpter appetitũ ſuauitatis in cibi degu⸗
ſtatione. ſicut fecit mulier. fuit tamen in viro quedã
ſuꝑbia.quedã auaritia.⁊ quedam laſciuia ꝑ quas ꝑ
ductus ẽ ad inobediẽtiam. Quodã em̃ modo ſuꝑbi
uit dũ ſe nimis magni pꝛecij eſe apð deũ eſtimauit.
⁊ tanti vt ꝓpter comeſtionẽ illius cibi non incurre⸗
ret gꝛauitatem alicuius ſupplicij.ſed defacili conſe-⸗
queret᷑ veniã de offenſa. Fuit etiam quedam auari
cia dũ curioſe ſcire voluit quid ſibi eueniret. dũ cibũ
vetitum deguſtaret. Fuit etiã quedam laſciuia non
carnalis delectatõis.ſed cuiuſdam amicabilis affe⸗
ctionis.q̃ frequẽter fit vt offẽdatur deus.ne countri⸗
ſtetur ꝓximus. hoc aũt fecit adam dũ comedere vo
luit ne ſuas delicias contriſtaret.hoc eſt ne mulierẽ
offenderet. AUnde ⁊ dominꝰ ipᷣm arguit ꝙ obediuit
voci mulieris.⁊ ꝑ hoc ꝑductus eſt ad inobediẽtiã ⁊
tranſgꝛeſſionem madati dei.⁊ bec tria trabuntur ex
verbis Aug.ſuꝑ Geñ.ad literã.q̃ adducit magiſter
in litera. Pꝛimo em̃ dicit ꝙ non eſt putãdum ꝙ ho
mo deijceretur niſi pꝛeceſſiſſeet in eo quedam elatio
cõpꝛimenda.Et iterum dicit.voluit Adam lignũ ve
titum exꝑiri cũ non videret mulierem moꝛtuã eſca
illa ꝑcepta. Et iterum.noluit eam contriſtare. quaʒ
credcbat ſine ſuo ſolatio ↄtabeſcẽ ⁊ a ſe alienatã in⸗

terire. Concedẽdum eſt igitur ꝙ adam non a petijt

eſſe ſicut deus quẽadmodum mulier.ſicut oſtedunt

rationes ad hoc adqucte. Si autẽ dicatur alicubi 12
appetijſſe ſe eſſe ſicut deũ. boc eſt dictum triplici rõ,
ne. Aut quia diuinũ contempſit imꝑium.⁊ volũtatẽ

ſuam diuine pꝛetulit iuſſioni.2 ſelſibi tanqᷓ; deo ſbie
cit.⁊ ex hoc deo equiꝑari velle. Aut dictum eſt quia
mulier de illo ſumpta appetijt ſicut deus eſſe.⸗ per
ſynodochẽ quod eſt partꝭ attribuitur toti. Unde ſã/
cti. ꝙ appetijt alter. frequẽter loquũtur ſynodochi/
ce.⁊ attribuũtur vtriq;. Aut poteſt hoc tertio modo
dictum intelligi.quia ipᷣe cum eſfet mulieri pꝛepoſi⸗
tus ipam non ↄpeſciuit.vnde ſibi imputatur culpa
mulieris. Mulier autẽ intelligenda Eappetiſſe ſe eẽ
ſicut deus.non per omnimodã equalitatem.ſed per
quãdam ſbᷣlimatõem in dignitate ſupꝛa bumanum
modũ.quod cũ vir nõ cõpẽſcuit.immo potius eius
voluntati paruit.ſibi peccatuʒ mulieris imputatur.
et voluiſſe eſſe ſicut deus refert. Et ſic patet reſpon
ſio ad auctes que pꝛius inducte ſi unt. ⁊ per hac viaʒ
determinari poſſunt ſiꝗ alie circa iſtam materiã cõ/

ſimiles inueniãtur. Ad illud ergo quod obijcitur i ʒ

ꝙ maioꝛem aſſimilatõem habebat vir q; mulier.dᷣ
ꝙ ⁊ ſi maioꝛeʒ haberet aſſimilatõem. habebat tamẽ
pꝛecellentiam virtutis ⁊ cognitõis reſpectu mulien?
qᷓ ouo non patiebantur hoiem ita trabi a modica ſi

militudine ſicut mulierem. Ad illud quod obijci/i4

2

tur ꝙ angelus erat ſapiẽtioꝛ bomine. dom ꝙ; veꝛuʒ
eſt de cognitõe innata. non tamen verũ eſt de cogni
tione gꝛatuita. credit᷑ em a doctoꝛibus ꝙ pꝛimus bo
mo ante lapſum habuerit gꝛatiã. ſicut melius oſten
det᷑ infra. ð lucifero vo credit᷑ ꝙ gꝛatiã Keathfacetez

6

non babuit. ſicut determinatũ fuit ſupra⸗

Queſti o. iiij.
Ouis corũ gꝛauius peccauerit. Atrũ vir aut muli/
er. Et ꝙ vir gꝛauius peccauerit videt. Gꝛauiꝰ ẽ pec-
catum vbi maioꝛ eſt ingꝛatitudo.ſed vbi maioꝛa ſũt
dona ibi maioꝛ eſt ingꝛatitudo in peccãdo.ſcd adaʒ
pꝛecellebat mulierem in naturalibus datis ⁊ gꝛatui
tis. ergo cuz peccauit. magis ingꝛatus fuit. igitur ⁊c.
tem maius eſt peccatũ quato peccans cſt in al/
tioꝛi gꝛadu conſtitutus.gꝛauius em̃ peccat pꝛelatus
qᷓ; ſᷣditus codem genere peccati. ſed vir crat caput
mulieris ⁊ ei pꝛepoſitus.ergo videt᷑ ꝙ peccaucrit g⸗
uius. ¶Htem taãto gꝛauioꝛ eſt culpa quanto ibi ma/
ioꝛ eſt cotemptus.ſed maioꝛ eſt contẽptus in tranſ⸗

geſſone mandati immecdiate ſuſcepti a domino q

mediante alio.ſi ergo mãdatuzʒ ꝑ virum peruenerat
ad mulierem.videtur ꝙ magis contempſerit vir q;
mulier. ergo ⁊c. ¶ Itẽ tanto gꝛauioꝛ eſt culpa quan
to maioꝛ eſt ibi leſio ⁊ coꝛruptio.quia peccatum de
ſe coꝛruptio eſt. ſed peccatum Ade masgis fuit coꝛru

ptiuũ qᷓ; peccatum Euc.quia ex peccato Ade fuit to

tius poſteritatis coꝛruptõ.ſᷣm ꝙ dicitur Ro. v. Per
vnius inobediẽtiam peccatoꝛes conſtituti ſunt mul
ti. c. ¶ Ged cõtra. Aug.ſuꝑ Geñ.⁊ magiſter refert
in litera. Deccauerunt impari ſexu. ſed pari faſtu. ſʒ
vbi eſt par faſtus ibi eſt par traſe⸗ gefſio. ergo non vi⸗
detur ꝙ magis peccauerit vir qᷓ; erd Zeen ſi⸗
cut in bonis quod ſimilius eſt melioꝛi. eſt melius.

ita qð ſimilius ẽ peioꝛi ẽ peius per ſe loquẽdo.ſ pec

catum Eue ſimilius fuit peccato luciferi q; peccatũ

Agde ꝓpter maioꝛem clatõem ſuꝑerbie.ergo maius

fuit peccatum Eue qꝙᷓ Ade. ¶ Itẽ tanto gꝛauioꝛ eſt
culpa quãto maioꝛi digna eſt pena.ſed mulier mag
fuit punita qᷓ; vir ſicut patet Heñ.iij.⁊ a deo qui iu/
ſte punit. ̊ amplius peccauit mulier q; vir. Ites
gauius peccat qui pcccat in ſe ⁊ in alterum qᷓ qᷣ pec
cat in ſe tm̃.ſed mulier peccauit in ſe ⁊ in virum duʒ
pertraxit eum ad peccatũ. Air aũt peccauit in ſe tm̃
peccato actuali loquendo. gꝛauius peccauit mu
lier ꝙᷓ vir. ¶ M dom q ſicut pꝛedictum fuit ſupꝛa.

5peccatum poteſt dici gꝛauius alterum altero tnbus

modis. videlicet ingꝛatitudine. libidine.⁊ ex conſe/
quenti cotruptiõe. Si igit᷑ loquamur de maioꝛi gꝛa
uitate q;tuʒ ad igꝛatitudinẽ.gꝛauius peccauit vir q;
mulier. ꝓ eo ꝙ abundãtioꝛa dona ſuſcepit. ⁊ ido cũ
benefitioꝛũ oblitus benefactoꝛem ſuũ contempſit ⁊
offendit. magis ingꝛatus fuit. ⁊ in ſui ingꝛatitudine
maioꝛi. culpabilioꝛ extitit.Si aũt loquamur de ma/
ioꝛitate q;tum ad libidineʒ.ſic ampliꝰ peccauit mu/
lier ẽᷓ vir. ꝓ eo ꝙ magis impꝛoba voluntate pecca/
uit dum cocupiuit deo aſſimilari. ⁊ ardentius appe

.

lus ci ſuggeſſit. ⁊ ideo ꝓpter volũtatem magis im/

7

pꝛobam mulier peccaui

ad boc culpabilioꝛ viro fuit. ¶ Si at loquamur de

maioꝛitate culpe q;tum ad coꝛruptõem conſequenꝰ

tez. diſtingnẽdũ eſt. quia aliquid poteſt dici coꝛrum

6 pere duplicitcr. Aut per modum cauſe.aut per mo-
dum occaſionis.Si per modũ cauſc.ſic quia pecca

tum viri fuit cauſa tranſfuſionis peccati in poſteros
⁊ ita eoꝛrupit ſe ⁊ alio s.maioꝛ cõſecuta eſt ex pecca/

to viri coꝛruptio. ⁊ q;tum ad hoc culpa viri dicitur

„ „

fuiſſe gꝛauioꝛ. Si vero per moduʒ occaſionis. ſic qꝛ
peccatuʒ mulieris fuit occaſio peccati viri. ⁊ ita per

tijt dum credidit hoc ſe obtinere poſſe quod dyabo⸗

t ex maioꝛi libidinc.⁊ qtum

ex ignoꝛantia. credidiſiet d
t gauiter offedere,/ tãtas penalitates incurre. cu

.
2
7 „
4 .

—
—

–

conſequens oĩm alioꝛuʒ. boc modo mulier poteſt di

ci ceteros coꝛrupiſſc.non ſolum poſteros. ſed etiaʒ
virum ſuum. AUnde non ſolum peccauit in ſc.ſed eti
am in pꝛoximum.Et q;tuʒ ad hoc dici poteſt in mu
liere gꝛauius fuiſſe peccatum. Per banc diſtinctõc,
reſponderi poteſt ad rationes q̃ ad vtrãq; partem
adducuntur ꝓ eo ꝙ ſm diuerſa membꝛa buius di/
ſtinctiõis pꝛocedunt. a

ſatis conditionibus ex parte peccati.Si igitur pen/
ſemus conditões ex parte peccantis.gꝛaui ꝰ peccaſ⸗
ſe dicitur vir q; mulier.tũ ꝓpter donoꝛum pexcellẽ⸗

tiam. tum ꝓpter ſtatus pꝛeſidentiam.quia mulieri/

quodãm odo pꝛelatus erat. Si aũt penſatur condi/
tiones ex parte peccati. gꝛauius peccauit mulier q;
vir. tum pꝛopter impietatem in deum.tum pꝛopter
iniquitatem in ꝓximum. Deum em̃ ſua ambitione
inhonoꝛauit.⁊ pꝛoximũ ſuggeſtione ſua deiccit.vᷣm
hoc ꝓcedunt rationes ſimiliter ad oppoſitas ꝑtes.
Quod aũt dicit Aug.ꝙ pari faſtu peccauerunt.boc
intelligitur non qtum ad interioꝛem affectõem.ſed
qᷓ;tum ad exterioꝛem mãdati tranſgꝛeſſioneʒ ad qð
vterq; eoꝝ cqualiter obligabatur. Vel par faſtus di
citur non per omnimoda equalitatem.ſed per quã-

dam cõfoꝛmitatem.⁊ ſic ex dictis colligitur ꝙ pecca

tum Euc aliquo modo excedebat peccatum Ade.
⁊ aliquo mõ econuerſo.Si aũt aliquis querat quod

coꝛum magis excedebat aliud. Ad boc dð eſt ꝙ cuʒ

peccatum Eue excedit peccatum Ade in cõditioni/
bus qᷓ reſpiciunt peccatũ eſſentialiter.vtpote in ma/

ioꝛi impꝛobitate libidinis.in hoc ꝙ ⁊ maius ⁊ mag-
ambiuit. peccatũ Eue magis excefſit ⁊ gꝛauius fuit

ſidtmpliciter loquendo. Et huius ſignũ eſt. quia mag-

punita fuit.⁊ ſi ad infernũ deſcẽdiſſet maioꝛem e 4
nã babuiſſet. Mec obſtãt rõnes ad oppoſitũ addu/
cte. quia ſumũtur a cõditõibus peccãtis ꝗᷓ nõ faciũt

peccatũ gꝛauius ſimpliciter.ſed quodãmõ.i

Snſequẽter querit᷑ peccato pᷣmoꝝ pentũ
S in relatõe ad ignoꝛãtiã ex pte intellectꝰ. Et
Qccirca h̊ qrũtur tria.¶Pꝛimo q̃rit᷑ vtꝑ petm̃

pᷣmoꝝ parẽtũ fuit ex ignoꝛãtia. Scdo vtꝝ ignoꝛan⸗
tia aliquo mõ ſit cuipa. Tercio querit᷑ vtꝝ ſit culpe

excuſatoꝛia. 1. Kio.e. p
(üra quã ſic ꝓcedit.⁊ oñdit᷑ ꝙ pctĩ pᷣmoꝝ pentũ
fuit ex ignoꝛãtia.ad minus pctĩ tmulieris.Geñ.iij.
Serpẽs ſeduxit me ⁊c.ſed vbi eſt ſeductõ ibi eſt ſcie
pꝛiuatio. vbi aũt boc eſt ibi ignoꝛãtia.& ⁊c. ¶ Item
qui dubitat de aliquo ð quo debet eſſe certus.potiꝰ
dicit᷑ illud ignoꝛare qᷓ ſcire. ſed mulier de verbo dñi
debuit eẽ certa qð dixerat. roc die com. moꝛ.mo.
et de hoc dubitauit cũ dixit.ne foꝛte moꝛiamur. g ex
ignoꝛãtia peccaſſe ragie qui credit moꝛtale pctm̃
eſſe veniale.ignoꝛat veritatẽ diuini iuris. ſ adã cre.
didit pctm̃ illud eſſe veniale.ſicut dicit Aug.⁊ mr
adducit in litera. Arbitratꝰ eſt illð eſſe veniale non
moꝛtale n yiger ꝙ tã vir q; mulier peccaue/
rit ex ignoꝛãtiaſ Itẽ om̃e pctm̃ aut cſt ex ignoꝛatia.
aut eſt ex infirmitate. aut ex malicia. Sed peccatum
pꝛimoꝛũ parẽtum non fuit ex malicia. quia tunc ect
peccatũ in ſpm̃ſãctum. Mec cx infirmitate.quia nul
lam habebat pꝛonitatem ad peccandum. ergo ſuit
tẽ ſi Adã ⁊ Eua credidiſſẽt deuʒ

iter poſſet dici ⁊ quaſi in 12
idem redit. ꝙ peccatum poteſt dici gꝛauius altero.
aut penſatis conditõibus ex parte peccãtis.aut pẽ

ulcͦn

ſuitufuſte
Prnutio
serpg
guolitana.
cunalhaſ⸗
ltuiporiti
nautcimn

(rtr herco

Miunntuſet
mmüpitren
ſanluneci ceea

heruant vid
in
becenaaſe
iconlediet⸗
reſtigradl
fiamntaoay
hinnmunn ſr
ſhaekvadoplu
Pargaeatigtig
Uricriniru⸗
ſanſcitcimn
fiohünealhef
Pinan
Gtickbpludn
erſgortinant⸗
tͤmmyelgyee
Muſtia od̃
ſte neaui
egautaen⸗
ghnmiͤcn digp
uin
pfeaon⸗
rifn
cedgur
firrni,
urnhge
Vpümn
fungitänte
Ppiindi
ſecni
lEtwane
ſehunemnn

WE

Uffitcringne⸗

=

—
=
— =
=

ddunſt hon
him
dtiszi
nnpiͤc

=

N
Nkuie
A
dähtn
ſatmenhu
u werg
nentutntg

Dſe datgin

Dl
Aeſlecſen,
Man San
ansenni
Momz
ern unl
Baplncnt⸗
dummm
mäfumnien
Wnindan
rncghitenn,
Gorn Anter
gnrsalenen
Jüinie
i Arnee
oriiummten
Geuſt: uf
an miin

Sn

on en
=
Genitzkii,

iceönA

4 i.

—
=
=

—
=
S
E
— =.
= =

— — —
5
S
=☛ ☛ S

=
S==

=
==
S

☛

nullq haberẽt ad peccatũ pnitatem. nullo mõ vidt᷑
Weulpã cõmiſiſſet.ſi ůͦ culpa cõmiſcrunt. videt q/ B
ſgnoꝛauefen ia er ſgnoꝛdtia vacanar iſ Bed 5.
ſi peccaucrũt ex ignoꝛãtia. aut illa ignoꝛãtia fuit pe.
na. aut culpa. Si culpa. ꝙ culpa fuit in eis añ pꝛimã
culpã quod ẽ impoſſibile. cũ inplicẽtur bic duo op
ſita. Si pena. pena fuit añ clpa. ¶ Itẽ ſi fuit ibi ig
noꝛantia. aut & iuris.aut facti. Non facti.quia bene
ſciebãt ſe de ligno vetito comedere nõ debere. Hon

iuris.quia bene ſciebãt ſe debere deo obedire.⁊ con
tra eius imꝑiñũ n umz facere.nulla g videt᷑ in eis
ignoꝛãtia fuiſſe. Itẽ ſi fuit ibi ignoꝛatia. aut ̊ vo
luntaria. aut iuolũtaria. Si volũtaria. g videt᷑ ꝙ iã
volũtas eoꝝ in appetendo ignoꝛãtiã eſſet inoꝛdina
ta. Si iuolũtaria.ergo videt᷑ ꝙ nullo mõ debuit eis
imputari culpa.ſi g eſt imputata.nõ videt᷑ ꝙ fuiſſet
ex aliqua ignoꝛãtia. ¶ Itẽ ſi fuit ex ignoꝛãtia. aut S
innata.aut cõtracta. aut inflicta. aut ꝓcurata. Non
eæx ꝓcurata. nec contracta. nec inflicta.g fuit ex igno
rantia innata.ſed non decebat deũ facere nãm bũa
nam cũ ꝓnitate ⁊ impotẽtia.q̊ pari rõne non debu-⸗
it eam facere cũ cecitate ⁊ ignoꝛãtia.ſi ̈ ex ignoꝛan/
tia peccaucrũt.videt᷑ ꝙ boc poſſit imputari deo.
(ehn ſi aliquo mõ dicitur ex ignoꝛãtia peccaſſe mu
lier. boc eſt quia a ſerpẽte ſeducta fuit. ſed vir nõ fu-
it ſeductus.ſic dicit Aplłs. ex ignoꝛãtia peccatũ eiꝰ
non ꝓceſſit.ſi &̊ radix peccati in viro ⁊ muliere non

fuit altera ⁊ altera.videt᷑ etiã qꝙ nec mulier peccaue
18 rit ex ignoꝛantia.

¶ Ręꝰ d ꝙ peccatũ eſſe ex ignoꝛã
tia poteſt dici dupliciter. videlicet ppꝛie. put diſtin
guitur peccatũ ex ignoꝛãtia ↄtra peccatũ ex infirmi
tate ⁊ ex induſtria.⁊ hoc mõ ignoꝛantia dicit pꝛiua-
tõem ſciẽtie qᷓ non cõpetit bomini ex natura.ſed me

rito pꝛime culpe fuit contracta.⁊ hoc mõ peccatum

peimoꝝ parẽtum non poteſt dici ex ignoꝛantia. nec
cõtinet᷑ ſᷣ illa diuiſione q̃ dicit᷑ ꝙ oẽ peccatũ aut eſt
ex ignoꝛãtia. aut ⁊c. illa em̃ diuiſio peccati eſt ʒ ſta⸗
tñ nature lapſe. Coiter aũt dicitur peccatũ eſe ex ig
noꝛãtia. quod cõmittit᷑ aliqua neſcientia exñte circa
peccãtẽ. rõne cuius nec conſiderat gꝛauitatẽ culpe.
nec gꝛauitatem penc.⁊ ſic peccatũ pꝛimoꝛũ parẽtuʒ
ex ignoꝛãcia dici poteſt fuiſſe.quia tã in viro qᷓ i mu
liere fuit quedã neſciẽtia qᷓ non fuit pena.ſed quedã
nalis imꝑfectõ magis reperta in muliere qꝙᷓ in viro.
Mulier em̃ ignoꝛauit vtrũ ſerpẽs ſibi verũ vel fim
ſuggerẽt. ignoꝛauit etiaʒ ſeueritatẽ dine iuſticie. Air

at alten hoꝝ dicittignoꝛaſſe.videlicʒ diuie iuſticie ſe/

ueritatem. in hoc ꝙ eſtimauit de illa trãſgꝛefſione ci
to veniã inuenire. inexptus em̃ erat ſeueritatẽ diui

ne iuſticie. Aterq; tamen cognoſcere potuit ꝑ ſcien.
tiam quã hẽbat ſe male facere. Etſſic large accipien/
do ignoꝛãtiam dici poteſt peccatũ pꝛimoꝝ parẽtum
fuiſſe ex ignoꝛãtia. ⁊ magis peccatũ Eue qᷓ; peccatũ
Age. Et hoc condludũt rones ad pꝛimã ptem indu-

.

cte. Pꝛopꝛie vero accipiendo ignoꝛãtiã pz ꝙ dic pe

n3. ⁊ hoc ꝓut dicit neſciẽtiam eius rei quãꝗ bõ debe/
ret ſcire bm exigẽtiam. ſic peccatũ pꝛimoꝛũ parẽtum
non fuit ex ignoꝛantia. ſicut oſtẽdũt rõnes adducte

ad ꝑtem contrariã. ⁊ boc patet diſcurrẽdo ꝑ ſingu/

19 is⸗ Auod em̃ obijcit᷑ aut eſt pena aut culpa. dici
a diuiſio non eſt ſufficiens niſi accipiat᷑ igno
rantia ꝓpꝛie. NMam nõ ſolũ hõ pꝛimo inſtitutus ſed

pt ꝙi
etiã angel?btũs aliqᷓ ignoꝛat.cu mita innoteſcãt pᷣn
cpatibus ⁊ ptãtibꝰ ꝑ ecdeſiq. Andc talis ignoꝛãtia

rantia iuris qtũ ad pncipale.ſe

radice. quia ignoꝛãt
radice.ſed q: quodãmodo talis neſciẽtia occaſionẽ
pᷣbuit ad peccadu.

nec culpa nec pena eſt. quia eſt reſpectu boꝛum que

quatũ eſt de pꝛima cõditione natu/

ris aut facti. dom ꝙ non fuit ibi vꝛie loquẽdo igno

rantia iuris eỹtũ ac e ſec tu ad aliquid an
nexn.vtpote q;tũ ad ſeueritatẽ iudicis. Similiter ñ

non debet ſcire qu
e 1 illud quod obijcit᷑ ꝙ aut fuit ignoꝛãtra iu/ꝛ0
een

fuit ibi ignoꝛantia facti q;tum ad pᷣ ncipale.quia be-

ne ſciebat ſe guſtare lignũ vetitũ. fuit tamen in mu/

liere quedã iguoꝛãtia qᷓ;tum ad id qð credebat aff⸗/

qui ꝑ illud.videlicet aſfimilatõem ad deũ.⁊ ita non

fuit ignoꝛãtia pꝛie dicta ſ. ed cõiter.¶ Ad illð quod 21

obijcit᷑ ꝙ ignoꝛãtia aut erat volũtaria aut inuolun

tana. d ꝙ iſta non eſt diuiſio ꝑ immediata. ſi large

accipiat᷑ ignoꝛãtia. aliquis em̃ eſt qui cogitat de eo

quod ignoꝛat. ⁊ tunc nec circa illud afficit volunta

rie. nec inuolũtarie. ⁊ ſic erat de illa ignoꝛantia Eue.

dillud qð obijcitur ꝙ aut erat innata aut con/2 2

tracta ⁊c.dem ꝙ illa ignoꝛãtia dicebat quãdam ſciẽ
tie incopletõem ⁊ impfectõem q̃ inerat aiabꝰ pꝛimo
rum paretum ex defectu ꝓpꝛie nature.pꝑ hoc ꝙ ani/
me eoꝛu non erãt in omnimoda lucis plenitudine.i

tali aũt ſtatu decuit hoiem ſic ficri. qꝛ ſicut infra pa⸗

tebit pꝛius debuit eſſe viatoꝛ qᷓ; ↄpꝛebẽſoꝛ.nec tamẽ

ex illa ignoꝛãtia dicit᷑ hõ fuiſſe in tenebꝛis vel in ceci
tate.quia ſufficiẽs lumẽ habebat ad incedẽdum per

viam iuſtitie.⁊ ideo non eſt ſimile de pnitate. Pꝛo

nitas em̃ non ſolũmodo dicit imꝑfectõem.ſed etiaʒ
quadam nature curuatõem.ac ꝑ hoc deoꝛdinatõeʒ.
¶ Ad illð quod vltimo obijcit᷑ ꝙ vir non peccauit 25

ex ignoꝛãtia quia non fuit ſeductus.dᷣm ꝙ non ſo⸗

lũmodo mulier ignoꝛaſſe dicit᷑ ppterſi eductõeʒ.ſed

etiam quia ignoꝛauit pene ſſequẽtis acerbitatem.

2 licet in Adã non fuit ignoꝛatia ilius ſeductõis.fu
it tamen ignoꝛãtia ꝑ inexpientiam diuine vltionis.
⁊ ideo aliqua ignoꝛãtia ſiue neſciẽtia fuit in adã. li⸗

₰

2. „

gnoꝛãtia nõ poteſt ibi eſie tãqᷓ; ex vna

cet minoꝛ ꝙᷓ in Eua. Mec valet illud quod obijcit᷑ q̊

ueſtio.ij. e

¶ Htrũ ignoꝛãtia in aliquo bomine poſſit eſre culpa.
Et ꝙ ſic videt᷑.j. Cofr̃.xiiij.ignoꝛãs ignoꝛabit᷑.ſ̊ nul

lus ignoꝛatur a deo niſi ꝓpter culpam.g ⁊c.

ſuper illud fõ. Moluit intelligere. ⁊c Olo. Aug. Ig⸗

noꝛãtia in hijs qui intelligere nolũt ẽ peccatũ.¶itẽ

nHne videt᷑ cognoſcere credẽda ⁊ opanda eſt actus
virtutis ſalicet fidei ⁊ prudẽtic. bec ignoꝛareẽv/
tutibus pᷣuari.ſed pꝛiuatões virtutũ ſũt vicia ⁊ pec-

cata. aliqua ignoꝛãtia eſt culpa. Item non face⸗
re ea que homo tenet᷑ facere eſt peccatum. ſimilit᷑ ñ

diccere.ſilr ñ amare ea q̃ hõ tenet᷑ amare ẽ peccatuʒ.

Gͤſimiliter neſcire qð tenet᷑ ſcire eſt peccatum.ſᷣ mi/
ti ſunt qui ignoꝛãt ea q̃ tenẽtur ſcire. vtpote ca ſine

qjuibus ſaluari non poſſũt. & in talibus ignoꝛãtia ẽ
culpa. ¶ Item cerroꝛ eſt peccatũ.aut § röõne cius qd
ponit.aut rõne eius quod pꝛiuat. Mon rõne eiꝰ q

ponit.quia peccatũ pꝛiuatio eſt non poſitio. Si rõe
eius qð pꝛiuat. ſed erroꝛ pꝛiuat ſciẽtiam. ⁊ pꝛiuatio

ſciẽtie eſt ignoꝛãtia. ignoꝛãtia eſt culpa.· ¶Contra.

Aug. in Ench. dicit ꝙ inflicta eſt nobis ignoꝛãtia rei

ru agẽdaꝝ. ⁊ cõcupiſciẽtia noxiaꝝ. ſed nullũ pecca-
tũ eſt nobis inflictum.g ignoꝛãtia nõ eſt peccatum.
tẽ rõne videt᷑. In oi peccato eſt auerſio a bono

incõmutabili ⁊ cõuerſio ad cõmutabile.ſ iguoꝛãtia

XE3

nulla eſt ad bonũ cõmutabile cõuerſio. ignoꝛãtia
non eſt culpa. Aenullñ peccatũ remanet poſt pe
nitẽtiã. ſed ignoꝛatia remanet in boie poſt peniten/
tiam ⁊ contritõem. ignoꝛãtia non eſt culpa. Si tu
dicas ꝙ remanet actũ tranſit reatu. g tũc videt᷑ q;
ignoꝛãtia non eſſet culpa actualis ̊ oꝛiginalis.Sed

—

non eſt oꝛiginalis. quia manet poſt baptiſmũ. ⁊ ho

melius patebit.j. Nec actualis. non ega ſſaie
oẽ peccatũ eſt in affectu.cũ oẽ peccatũ ſit volũtariũ.

ſed igneꝛãtia eſt in intellectu. ignoꝛãtia non ẽ pec
catũ. ¶ Itẽ ſi ignoꝛãtia eſt peccatũ.g ignoꝛare ẽ pec

care. ſ de viro ignoꝛãte veꝝ ẽ dicẽ ꝙ i oi ĩiſtãti igno/
rat. i oĩ inſtãti peccat.& tot ſũt i eo pctã qͥt ſũt iſtã/

tia. ꝙ ſi h ẽ flm ⁊ impoſſibilc.reſtat ignoꝛãtiã pctiñũ̃

24 nõ eſſe. ¶ E ad pᷣdictoꝛũ intelligẽtia eſt notãcũ q;
cũ pꝛiuatões cognoſcãtur ꝑ babitus.cognitio igno⸗/
rãtie pẽdet ex cognitõe ſcic.Attẽdẽdũ ãt ꝙ q̃dã ẽ co
gnitio aliq̃ꝛũ qᷓ nec ẽ nccia ad vᷣtutem.nec ẽ nccia ad

ſalutem. ſic artiũ mechanicaꝝ ⁊ liberaliũ.⁊ talis co

gnitio nec cſt virtus. nec de eſſe virtutis.⁊ illa igno/

rãtia ꝗᷓ eſt huius cognitõis pꝛiuatio culpa nõ eſt. ſi /

ue ſit ignoꝛãtia negatõis ſiue diſpoſitõis.ſiue etiam
ſit volutaria ſiue nõ. Alia eſt cognitio credibiliuʒ et
oꝑabiliũ.qꝗᷓ ad ſalutẽ neccſſaria eſt in adulto. ⁊ becẽ

cognitio fidei ⁊ ꝓuidẽtie.⁊ ad hãc cognitõem habẽ/

9 —

ius aũt cognitõis pꝛiuatio pᷣt duplicit᷑ in nobis eſſe.
Aut manẽte tentõc.tũc eſt ibi culpa.qꝛ cũ quis tene

25 dam tenemur. qꝛ ſine hac nullꝰ pᷣt recte viuere Mu

tur ad aliquid ⁊ illud nõ implet. ex hocipᷣo culpat᷑ ⁊

dignus eſt pena. Si aũt ſit in nobis pꝛiuatio nõ ma
nẽte tentõc.vtpote cũ nõ pᷣt ſcire.⁊ impotẽtia excu⸗/
ſat ab obligatoe.ſic pꝛiuatio buiꝰ cognitõis culpa ñ
eſt. ſicut in furioſis.⁊ õ hoc ignoꝛãtia q̃ dicit pꝛiua
tõem cognitiõis ad ſalutẽ neceſſarie.vno mõ petĩ
26 Kſt. alio vero mõ minime. Aiter pt dici ⁊ quaſi in
idẽ redit ꝙ pꝛiuatõ cognitõis ad ſalutem neceſſarie

dupliciter pᷣt eſſe. Aut ita ꝙ in nobis.ſʒ nõ a nobis.
et hoc modo culpa nõ eſt.ſed magis pena.⁊ cũ non

ſimus eius pꝛincipiũ. in ip̃a nec meremur. nec deme
remur. Aut ita q eſt in nobis ⁊ a nobis.et ſic culſpa

eſt. Moc aũt pᷣt eſſe tripliciter. Acl cũ in via veritat
exñtes volũtarie ab ea recedimus. ⁊ ĩ erroꝛis fouea
nos pᷣcipitamꝰ.⁊ H̊ puatõ pᷣt dici ignoꝛãtia erronca
q̃ ẽ ĩ bereticꝭ. Ael cũ ad viã veritatis valẽtes ꝑtinge
re.cupimꝰ in tenebꝛis ambulare.⁊ hec pᷣt dici igno/
rantia affectata. Aut qꝛ ex quadã pigꝛicia ⁊ negligẽ
tia nõ curamꝰ veritatẽ addiſcere.⁊ hec dicit᷑ ignoꝛã
tia craſſa ⁊ ſupina.⁊ quelibet iſtaꝝ eſt culpa.licet pᷣ/
ma maioꝛ qᷓ; ſca.⁊ ſcdᷣa qᷓᷓ tercia.Et ſic cõcedende
ſũt rõnes oſtẽdentes ꝙ ignoꝛtia aliquo mõ pt eſſe
culpa. ¶ Ad ill qð obijcit̃ in cõtraniũ ꝙ ignoꝛau
2tia eſt nobis inflicta. dᷣm ꝙ; ꝓut nobis inflicta ẽ pe
na eſt ⁊ nõ culpa. ꝓut tamẽ volũtas nr̃a aliquo mõ
deoꝛdinat᷑ circa illã (ſicut pꝛius dictũ eſt) incipit eẽ
culpa. Sicut paſſiones ſãctis martyribꝰ illate pene
erãt cõſiderate pᷣm ſe.ↄꝑate tamẽ ad volũtatẽ ſãcto
rũ libẽter eas pferẽtes ꝓ amoꝛe xp̃ᷣi erat eis merito/
rie. Atrũ aũt aliquo mõ ſit culpa ꝓut ſcz ↄtracta eſt
videbit᷑ infra cũ aget᷑ de oꝛiginali peccato.¶ Ad il/
28 lud qð obijcit᷑ ꝙ in ignoꝛãtia nõ eſt cõuerſio.dʒ q
ven eſt ꝓut eſt pura pꝛiuatio.ꝓut tamẽ ipᷣam cõco/
mõ dicit᷑ eſſe culpa nõ pꝛimo.¶ Ad ulð qd obijcit
29 qꝙ ignoꝛãtia remanet poſt penit.

mitat᷑ aliquo mõ noſtra affectio 4 bz veritatẽ.et HB

is.dð ꝙ nõ rema/

*

net ꝓut habet rõem culpe.ſc rõne volũtatis cõco⸗ tiri
mitatis vel quodamõ eã cauſãtis.ſed ſi remanet h̊ nanſie n
cſt inq;tũ habet rõnẽ pene ex oꝛiginali cõtracte.ido hininni
itũ ad pꝛimũ in quo babet rõem actualis trãſit nõ nuſi c
ſolũ actu. ſed etiã reatu. cũ quis penitet. qᷓtuʒ vo ad elnnin
ſcðʒ quodãmõ remanet. ⁊ ita videt᷑ ignoꝛãtia rema – gon
nere actu. ⁊ in hoc habet quãdã appꝛoximatõeʒ ad ltine ſi
peccatũ oꝛiginale. m id tñ ꝙ culpa eſt actuale poe ki ii
catũ eſt. Ac ill ad obijcit ignorutia eſt in intel y». i Ain
lectu. dm ꝙ illa ignoꝛantia qᷓ opponit᷑ cognitõi vir nnini
tutis ad quã tenemur nõ tm̃ reſpicit intellectũ. ſ eti ilu rh
am affectũ.ſicut ⁊ virtꝰ ſibi oppoſita. VUñ nõ ti di⸗ peceh
cit ſciẽtie carẽtiã. ſed ctiã voluũtatis incuriã ⁊ negli/ Uvſfiües
geriamn ad leieis heipieda Ad iis as obnik c in z inſunlten
quolibet inſtãti ignoꝛat. dð ꝙ ignoꝛare nõ dicit᷑ eſſe irggrtateen
culpa.niſi eatenus qua quis tenet᷑ ſcire qd ignoꝛat. auſnſut⸗
iõ ⁊ ſi ĩ qibet inſtãti ignoꝛet ⁊ in quolibet teneat᷑.qꝛ alßſei
tmñ pᷣceptũ affirmatiuũ non obligat ſemꝑ ſᷣ ꝓ loco ⁊ lerſimdet
tꝑe.ignoꝛãs ignoꝛãdo nõ peccat.niſi in illo inſtãti ⁊ mmitnſnen⸗
tpe in quo tenet᷑ noſſe vel addiſcere qð ignoꝛat.iõ qᷓ Giciſe Coindn
uis ſp dicat᷑ ignoꝛare.non tñ ſꝑ dicit᷑ peccare.· Pttinbar 4
SDueſtio iif. . fft’n ſctenusnai
¶ Atrñ ignoꝛãtia ſit culpe excuſatoꝛia.Et q ſic videt Mofomm.
.Tbi.ij.Miſcdiam cõſecutꝰ ſuʒ.qꝛ ignoꝛãs h̊ feci. nni ociſomt
ſi ergo ignoꝛãtia fuit rõ quare ꝑuenit ad miſcdiam. hͤngrthunt
videt᷑ ꝙ ignoꝛãtia excuſabilẽ fccrit eiꝰ culpã.· Itẽ boocklcahra
ſciẽtia aggꝛauat culpã.ſicut dicit᷑.luce.x. Seruus ſci ſahhiperiau
ens vo. do.ſ.⁊cc. ꝑ oppoſitũ ignoꝛãtia alleuiat. ̊ ex aenenid
cuſat.¶ Itẽ oẽ peccatũ eſt volũtariũ.gᷓ qdð diminu/⸗ nt öettnhißl
it de rõnc volũtarij diminuit de rõne peccati.ſed ig gitpanihzeml
noꝛãtia diminuit de rõne volũtarij.qꝛ volũtarin eſt ſinifotuin
vt dicit ppᷣs cuius pᷣncipiũ eſt in ipo cognoſcẽte ſin mninifutunlen
gularia. ac. ¶ Itẽ ſic ad reſiſtẽdũ pctõ requirit᷑ſoꝛ ſitdicickfutiu
titudo.ſic etiã requirit᷑ cognitio.ſed defectꝰ foꝛtitu Mitt fmf tidB
dinis vtpote infirmitas excuſat culpã. g ſi:milit᷑ vi/ Cgtnigüna
der ꝙ defect? cognitõis ſcʒ ignoꝛãtia. ¶ Itez qð iu güngthiegizn
ſua plenitudine oino tollit culpã.citra plenitudineʒ tegisſtirian⸗
aliquo mõ diminuit.ſed cũ aliqͥs ſimplicit᷑ eſt igna/ lsgeeengtgen
rus.ſicut ꝑuulus ⁊ furioſus. nibil qdð faciat imputa bckgirgene
tur ei in peccatũ.ſicut dicit Berñ.⁊ alij doctoꝛes.g „Neegntognihr
videt᷑ ꝙ ois ignoꝛãtia.pctõ ꝑpetrato aliquo mõ pꝛe ilsanni
beat excuſatoõis parrocni. dt bera. Rſico .in li. de iuſgifmning
ecci.inſtitutõe.Mullꝰ in culpa maioꝛ eſt qᷓ qui deuʒ mnitiliiragie
neſcit. g videt᷑ ꝙ ignoꝛãtia nõ excuſct ſed aggꝛauet. enicge
Itẽ ſup illud Ko. ij. An ignoꝛas ⁊c. Ambꝛo.glo. luguriie
ꝛauinime peccas qꝛ ignoꝛaſ.g videt᷑ignoꝛãtia gꝛa ſhuurdenie a
uare cuſpa ht⸗ ignoꝛãtia de ſe malũ eſt.ſed malum iſnnen a⸗
additũ malo facit maius maluʒ.ᷓ videt᷑ ꝙ ignoꝛan⸗ antſn Waa
tia pctin augeat nõ excuſet. ¶ Itẽ ſcia nec augz nec S
minuit meritũ.ᷣ ſola gr̃a ⁊ charitas.& pari rõne nec ſehtcie nhot
ignoꝛantia auget nec diminuit demcritũ. nõ exeu/ n ſtc
ſat pctm̃. ⸗ eſto ꝙ vnꝰ ſciẽs peccet ex aliquãta lch ecran
libidine. alter ignoꝛãs ex tãta libidie.ſi eqlis eſt ibi nganer

libido. equalis dʒ eẽ punitio. vr̃ q eq̃lis ſit vtro⸗
biq; excuſatõ vł accuſatõ. nõ magis excuſat vłac-
cuſat ignoꝛantia qᷓ; ſcia. Eſt igit᷑ qõ ꝓpt᷑ quid magi ſoe
excuſat iguoꝛãtia qᷓ; ſcia.Et cũ tã ignoꝛãtia q; infir/
mitas excuſet. ſilr eſt qõ qᷓ iſtaꝝ magis excuſet. Rur uinninch
ſus cũ ſint multe drñe ignoꝛãtie.cũ h̊ querit᷑ ꝗ earũ

cxcuſet et qᷓ nõ.⁊ qᷓ magis ⁊ q minꝰ ad pᷣdictoꝝʒ2 demnnimng
intelligẽtiã eſt notãdũ ꝙ oiĩs ignoꝛãatia aliquo mõ ex ueglionfn
cuſat pctĩ.⁊ rõ huiꝰ eſt.qꝛ minuit de rõe volũtarij. guhenhagie
minuit etiã de rõe ↄtẽptꝰ.Ceteris em̃ paribꝰmagis aatutbi

ↄtemmit qͥ peccat ex induſtria ꝙᷓ qͥ ignoꝛãter peccat enuin
higeg

ngin
Niätumn
Ppmacez,
kacnne Pee⸗
Kückiniueck
kagtͤni⸗
nitif
Ainid
nanüͤnnegi,
Dzcigni
mrnodiitcͤ
rcicett
ulhataeig
tſemiſo

Mntlonfiee.

necdigeni,
te n

wieſttf
iiphich
mt
nta hid
klucer eu
oritu dal
tniiRen
fönepettige
Ni g: Münit
iocoghiui
cüpadten
ſecdeieinn
tclli ifain
mtn. Ißt
biamgaug
icfntne
itni en
marrot
ltu.
–
Cckodas
intn
Pobägigenn
unaug
mpign ſlul
wniein
telthedn
gicheinn
mifuint
elng
gin, .

tor,

Birckien

e

33 petm̃.

—

1
4 .
Di.

Et iter. cũ volſtariũ includat in ſe cognitõcm. qd ᷣ
uat cognitõeʒ — rõne volũtarij.Quia g̊ pec

m quãtitatẽ libidinis ⁊ cõtẽptꝰ.⁊ ig/

catũ mẽſurat᷑
eſt

noꝛantia diminuit de rõne boꝝ.generalit᷑ veꝝ

ois ignoꝛãtia inq;ẽtũ hmõi excuſat pctm̃.⁊ ſi tãta ſit

ꝙ; pᷣuet oino rõem volũtarij ⁊ rõem cõtẽptus excu/

ſat a toto.ſi vero nõ oino pꝛiuct.excuſatia tãto.Cõ⸗/

cedẽde ſũt igit᷑ rões oſtẽdẽtes ꝙ ignoꝛantia excuſat
Ad ulð g Wobhalkin Brin 8 Iſido.gꝛauilſ⸗
ſime
infidelitat ad alia peccatoꝛũ genera.⁊ ipᷣm in ſe val

de gꝛaue eſt. qꝛ nõ eſt ſine magna aie deoꝛdinatõe.ni
bilomin?tñ cũ quis ignoꝛãs aliqd facit ⁊ in incredu
litate. ſicut dicit Aplłs de ſe.minꝰ gꝛauiter peccat qᷓ;

ʒ( ille qui facit ex certa ſcientia.¶ A illud Ambꝛo. qꝙ

gꝛauiſſime peccat qͥ ignoꝛat.dð ꝙ G̊ dicit᷑ nõ rõe ma

ioꝛis culpe.ſʒ rõe infirmitatis magis ꝑiculoſe.qꝛ cũ

nõ habeat ſciam de moꝛbo ſiue culpa.nõ querit me-
dicinã.⁊ ita ſp remanet moꝛbꝰ.⁊ boc ẽ qͥd dic Aug.

in li.cõfeſ.Eo inſanabiliꝰ peccabã.q̃̊ me nõ peccare

35arbitrabar. ¶ Ad illò qð obijcit ꝙ malũ additũ ma

lo facit maius malũ. d

ʒcᷣ culpã ꝑpetratã excuſat.

rãtia vt dictũ eſt fuit ſupꝛa.

„

illð hʒ veritatẽ cũ maluʒ

malo cõfoꝛmatur. Malũ aũt pene cum ſit inuolun

tariũ.nõ cõfoꝛmat᷑ malo culpe qð eſt volũtariũ.⁊ iõ
nõ auget.ſed potiꝰ diminuit.Et qm̃ ignoꝛãtia in no
bis nõ eſt ſic culpa qͥn ctiã aliquo mõ ſit pena.ideo
Ad illð qͥd obijcit᷑ ꝙ ſcia
nõ auget meritũ.d ꝙ illò nõ ſequit. Quãtitas em̃
meriti nõ eſt a nobis ſed a gra dei.demeritũ vᷣo ⁊ eiꝰ
quãtitas oꝛtũ bʒ a volũtate li.arbi.⁊ iõ qͥd fac ad rõ
nẽ volũtarij.facit aliq mõ ad augmẽtũ pcti.⁊ ſier qͥd

diminuit.facit ad alleuiatõeʒ Aani dd bg

peccãtes ex pari libidie equalit᷑ puniũt᷑.dð ꝙ h̊ non
cogit qͥn ignoꝛãtia excuſet. qꝛ ſi ille qͥ ignoꝛat peccat
ex tãta libidie ex qnta ille qͥ cognoſcit.i ſtatu ignoꝛã

tie exñs ſi hr̃et ſciaʒ peccaret multo maioꝛi.⁊ita ga

uius peccaret ⁊ auiꝰ puniret᷑.⁊ iõ ignoꝛãtia q̃ ĩip/
ſo eſt excuſat pctm̃.excuſat inq; ⁊ minuit quãtitateʒ

peccati.nõ quã hʒ.ſed quã br̃et ſi ignoꝛãtia nõ eſſet.
illᷣ qdð querit᷑ qᷓ̃ magis excuſet. Atrũ ignoꝛã⸗

tia vel infirmitas. Rñderi pᷣt ꝙ duo fũt de rõe volũ⸗/

tarij.videlicet cognitio ſingulariũ ſiue cixcũſtãtiaꝝ.

⁊ ꝙ opatòis pᷣncipiũ ſit intrinſecũ igit᷑ ignoꝛãtia ex⸗
cuſat.qꝛ pꝛiuat ð rõe cognoſcẽdi.infirmitas cxcuſat
qꝛ pꝛiuat de rõe ꝑfecte pᷣncipiandi.⁊ qm pᷣuato pᷣoꝛi
puat᷑ poſteriꝰ ⁊ nõ cõuertit᷑ ⁊ cognoſcere p̃ambulũ

eſt ad facere. plus tollit de rõe volũtarij ignoꝛantia
q́; infirmitas vel impotẽtia. ⁊ ið magis excuſat cete

ris paribꝰ.Adeo tñ pᷣt infirmitas pᷣcellere.⁊ ignoꝛã
tia parua eſſe ſiuc ex culpa nr̃a ꝓcedere ꝙ erit ecõ/

uerſo. Vñ ⁊ ſi in generalitate loquẽdo verũ eſt dicẽ

exceſſa.

at qͥ deu neſcit. d ꝙ Iſido.ibi ↄpat pctm̃

illd q̊d obijcit᷑
8 nem pꝛo culpa
cuſet ſbᷣſequẽtem culpã diuerſimode qui

mittat. non tamen eſt adeo gꝛauis ſicut

q magis excuſet ignoꝛãtia q infirmitas. deſceden/
do tñ ad ſpẽalia peccata pñt ſe hr̃e ſicut excedẽtia et
d illð qͥd querit᷑ qᷓ ignoꝛautia excuſet ⁊ 39

quãtũ.ddð q; eſt ignoꝛãtia facti. ⁊ ignoꝛatia iuris. Ig
noꝛantia facti pᷣt eſſe dupliciter. aut adhibita debita

diligẽtia. aut nõ. Si adhibita debita diligẽtia. excu/

ſat a toto.ſi nõ adhibita nõ excuſat a toto ſed a tan/

to. Si aũt ſit ignoꝛãtia iuris.hoc pᷣt eſee duplicit᷑. aut

eſt vincibilis.aut nõ vincibilis.Si vincibilis.tũc eſt

ignoꝛãtia qᷓ eſt culpa. Et bec aut eſt ex cõſenſu vero.

aut ignoꝛantia affectata. ⁊ iſta ſic ex vna ꝑte excuſat
ex alia ꝑte magis aggꝛauat. Aut eſt ex negligẽtia

⁊ ignauia.ſicut ignoꝛatia craſſa ⁊ ſupina.⁊ iſta ſi ali⸗
quo mõò excuſet. nõ tñ ita excuſat vt ſempiterno ig/

ne non ardeat.ſicut dicit Augu.⁊ magiſter in litera.
SDi autem ſit ignoꝛantia inuincibilis.hoc poteſt eſ/
ſe dupliciter. Aut iſta ignoꝛantia eſt in nobis intro/
ducta per culpam pꝛeambulam. aut pꝛeter oẽm cul
pam.Si pꝛeter oẽm culpam. aut ſimpliciter priuat

cognitõem iuris.ſicut in infãtibus ⁊ furioſis qͥ om/

nino carent vſu rationis.⁊ hec excuſat a toto. VUn⸗/
de dicit Berñ. ꝙ pueris.infãtibus.⁊ doꝛmientibus.
nihil quod faciunt imputatur. Aut non tollit omni
no vſũ rationis.ſed ſemiplenũ. ⁊ tũc non excuſat a
toto.ſed a tanto.ſicut eſt in hijs qui non ſunt piene

furioſi.ſed aliquo modo babẽt lucida interualla. et

in pueris qui aliquãdo ſunt capaces pꝛecepti.lʒ nõS
plenc. Si autem ignoꝛãtia eſt introducta per culpã
ꝓpꝛiam.ſicut eſt in ebꝛio ⁊ furioſo.quoꝛũ verq; ſe p

cipitauit in hoc per culpam fuã.ſic non excuſat a to

to ſed a tanto.quia ſicut dicit phᷣs.iij. Ethicoꝛuin.c.
viij. Ebꝛius habebit duplices maledictões.maledi/
ctionem ſcilicet R culpa pꝛeccdenti.⁊ malcdictio/
ſequẽti. Quãtum ãt Eaeren er

minant. Quidam em̃ dicunt ꝙ nec ebꝛius nec furio
ſus qui vſu rationis caret cõmittere pᷣt nouã culpã.
ſed ex inoꝛdinatoe ſequẽti aggꝛauatur culpa pꝛima.

poteſt em̃ culpa aggꝛauari ex euentu ſequẽti. Alijs

añt videtur ꝙ nec excuſet quin nouã cu pain com/
men eſt illam face
ret ex certa ſciẽtia. Pꝛimꝰ tamẽ modus dicẽdi pꝛo/

babilioꝛ eſſe videtur. Ex bijs patet ꝙ lotb non om/A0O

nino excuſatura culpa inceſtus cum cognouit fili/
as ſuas. Pꝛimum quidem. quia non fuit in eo ple/

na ignoꝛqtia. licet em̃ dicatur in textu ꝙ non ſẽſerit.

quando filie accubuerunt. hoc dicitur qꝛ non diſcre
uit. Secundo vero quia in illam ignoꝛãtiam perue⸗
uit per ebꝛietatem.quã debuiſſet vitare.⁊ ideo ſãcti
dicunt eum fuiſſe culpabilem. licet ex alia ꝑte dicãt
cum fuiſſe aliquatenus excuſabilem.

¶ Diſtinctio.xxiij.de dei pmiſſione in actu tẽptandi

cõparatõe ad dyabolum temptãtem ⁊ hoiem

Neterea queri ſolet.cum deus homninem ⁊c̃. Supꝛa egit magiſter de lapſu pꝛimoꝛum parẽtum in
hoiem tranſgꝛediẽtem. in hac parte agit de lapſu pꝛimoꝛum
parẽtum in cõparationc ad deum ꝑmittẽtem.⁊ quia non eſt equuzʒ permittere aliquem inſcium ab
aſtuto circũueniri. ideo vt oſtẽdatur pꝛima permiſſio eſſe iuſta. pars iſta duas habet.in pꝛima determiat cu-

deus hominem temptari permiſit.in ſecunda vero determinat quantum et qualẽ cognitõis habitum ei de
dit. ibi.⁊ quidem ᷣm aiam ⁊c. Pꝛima parte remanẽte indiuifa.ſcdᷣa diuidit᷑ in tres ꝑtes.in pᷣma determinat
qualiter bomo ce gnitõem babuit. vtru ꝑ diſciplinã ⁊ ſtudiũ.an ꝑ diuinũ donũ. In ſcda vo determinat q̃ꝛũ
cognitõem habuit.ibi.fuitq; pᷣmus hõ an lapſũ triplici cognitõe p̃ditus.Et illa ꝑs bʒ tres. In pᷣma determi⸗

nat qualẽ cognitõem babuit de rehꝰ creatis. In ſcda q̃lẽ cognitõem habuit de deo.ibi
toꝛs ⁊c. In tercia qualem cognitõem habuit de ſeipᷣo.ibi.poꝛro ſui cognitõe ⁊c̃.

9

cognitõem qͥq; crea⸗/
Xr 4

am deter

rrH

. — „7
. . .
2 .
—◻
6 HPFbübk föfö

—
.
4
. 4 . „ ——— 2

. 4
. —r.-
„

12aMon eẽt laudabi Determinat quare deus ꝑmiſerit hominem tẽpta⸗ XX —
le hoiſi iõ bene viuc riſſciens euʒ eſſe caſuum. . ANO III. ſcunmennt
õä .MABeterea queri ſolet cur deus hoſem tẽptaig emhin
ret. Sʒ Z. ſiboc verã ¶¶P AMmiſerit quẽ decipiẽdum foꝛe pꝛeſciebat. Sed ¶ Aug. ſugꝑ Gene geimnnn
eſſet tũc videt᷑ ꝙ vita ſñ eſſet laudabile homini ſi ideo bene viuere neſim. a uinn
nfa in gloꝛia laudabi· poſſet. quia nemo male viuere ſuaderet. cum in natu ilami
lis non erit.vbi nemo ra poſſe. ⁊ in ꝑtãte haberet velle nõ conſẽtire ſuadéetti mnuunt
mae viuẽ ſuadebie· deo iuuãte. ⁊ d gloꝛioſius eſt non ↄfẽtire peccato q; t db
ebeſto den woſf ptari non poſſe. ¶ Aouẽtur etiã quidã dicẽtes. Cur Dinlodehae
ſet. nibilomin? mere ⸗ creauit deus quos futuros malos pᷣſciebat: Quia pꝛie ſiebat aelae
ri potuiſſet. ſed ſi me uidit quid boni de malis eoꝛũ eſſet facturus.Sic enis futuros.
reret᷑ eẽt laude oign? cos fecit vt relinqueret eis vnde aliquid facerent. et S
⁊cc. dð ꝙ laus ſi culpabiliter aliquid facerẽt. illũ ðᷣ ſe laudabiliter op
quedã eſt que reſhe antẽ inuenirẽt.A ſe hahẽt volũtatem malã.ab illo na
eanc tncht noble kurã bonã.? iuſtaʒ penã. Fruſtra & dicitur. non debe⸗
cſt. ⁊ bec poſſet eſſe in ret deꝰ creare qͥs pꝛeſciebat malos futuros.ſciebat en
boie ⁊ ſi nullꝰ iᷣm tẽ bonis ꝓfuturos.⁊ iuſte ꝓ mala volũtate puniendos.
ptaſſet. Quedã aũt ẽ Addunt etiam talem hoiem deberet facere qui nollet
laus ꝗᷓ nõ reſpicit opꝰ omnino peccare. Cõcedimus quidẽ melioꝛem naturãẽ
woillentelſen e eſſe q̃ omnino peccare nollet. Concedãt ⁊ ipi non eſſe
ſitin erpugnatse ad malam qͥ talis facta eſt. vt poſſz non peccare ſi vellet.
uerſarij ⁊ repoꝛtatise ⁊ luſte punitaʒ q volũtate nõ neceſſitate peccauit.Cũ
triũphi. de boc loquif ergo hec bona ſit.illa melioꝛ.cur non vtrãq; faceret vt
Apls.ij. Lhio.ij. Mõ vberius laudaret᷑ de vtraq;:? IYͤlla em̃ deſ. ãctis angel.
coꝛonabit᷑ niſi qͥ legi· hec de hominibus eſt. Itẽ inquiũt. Si deus vellet. et
cer. Et ne hat lmge illi boni eſſent. Et hoc quidem cõcedimus.ſed melius
pagent illa uo obie Voluit. vt quod vellent eſſent. Et boni quidem nõ in⸗
cxta. qꝛ ꝓcedũt de lau fructuoſe. mali vero non impune eſſent. Iteʒ inquiũt
vde ym pꝛimũ modux. Poſſet deus volũtatem eoꝛũ vertere in bonum. quuas
2 b lorioſius eſt n ops eſt.poſſet reuera.Cur non fecit: quia noluit.Curr R
Oſetire peccato tᷣÿ noluit: Ip̈e nouit. Mon debemus plus ſapẽ q optet. Mo. xij. Ri
. ren oſſe CGat. ¶ Determinat qualiter homo cognitõeʒ habuit. vy· naae
bp ucro ſicd gonioſ. P dilciplinã ? ſtudiu. an p diuinũ donn. b
oꝛ eſt hõ q́; Hte, ¶ Et quidem ſm aĩam ronalis fuit homo habẽs diſcre /
in ſtatu glorie hõ no. tõeʒ boni ⁊ mali. Sciẽtiã quoq; rerũ creataꝝ ⁊ cogni
poterit tẽptari.in ſta tõem veritatis.q̃ pꝛime ꝑfectioni cõgꝛuebat.mox con
tu vie ht. gloꝛioſioꝛ ditus non incõgꝛue accepiſſe putat᷑.⁊ ad illã ñ ſtudio
Al ſtat vie ae · vel diſciplia aliqua p interualla tẽpoꝛis pfeciſſe. ſ ab
A nnſcria gloꝛia. exoꝛdio ſue cõditõis diuinitꝰ illã ꝑcepi»ſſe. .
PRe oð ꝙ verbũ mgri ¶ Determinat qualeʒ cognitiõem habuit homo ante
intelligedum eſt cerra lapſum de rebus creattis. c “
eũ qui efficit᷑ gloꝛioſi· ( Fuitq; homo pꝛimus ante lapſũ triplici cognitõe pᷣdi
oꝛer merito ſuoꝛum tus.rerum ſcilicet ꝓpter ſe factarum. creatoꝛis.⁊ ſui. hucnuu
oberi 10 nodve. Werum quippe cognitiõem hoĩem accepiſſe ꝑſpicuuʒ lumah
Ilẽ ineenſio gloꝛice eſt. cuʒ non ipe creatoꝛ vel angelus aliquis.ſed homo fnnn⸗
ſtelligẽda ẽ i bo ꝓppo omnibus animatibus nomina impoſuerit.vt oſtende iiun
ſito ñ qtũ ad pᷣmi ſõ retur ꝙ ſinguloꝛũ noticiam homo ipᷣe habuerit.Que ſenengf
ſtãtiale. q;tu ad ali· em̃ ppter illum creata erant. ⁊ ab illo regenda ⁊ dipo Urrlgſen
qus aceigetals “ nẽda erãt. hoꝛũ oĩʒ s illi ⁊ ſcietiam tribuit.? ꝓuid.⸗.n.n—n«“ ermſtlin
Alaudat i uſte Ee tiam atq; curam reliquit. Quia vt ait Apls no eſt uu .cop. ix. maumin
grꝛedi et ñ e trãſgꝛeſſꝰ ra deo de bobus.Quoꝛum alioꝛũq; animalium deuus anntubr
⁊c. ⁊ i ñ valʒ iliꝭ q homini curam reliquit.⁊ ꝓuidẽtiam vt dominatioinn —
obijcit ſcgo. ¶ Hac eius ſubijcerẽtur ⁊ ratione illius gubernarẽtur.vt ſcWi. ſuſini
nut ſcictia ec. Innuit ret illis neceſſaria ꝓuidere.a quibus emolimẽtum de galuſfin
mar ſcctiaʒ reum hebat reciꝑe. Hãc aũt ſciẽtiam hõ peccãdo ñ ꝑdidit. c Nnnante

.
N creatarum bomo non perdidit. ⁊ ꝓpterea in ſcriptura de ea non eruditur. Contra. videtur eſſe falſum. con/
ſtat em̃ ꝙ nos qui ſumus filij Ade rerum naturas ignoꝛamus.⁊ ignoꝛãtes naſcimur.nec noſſe poſſumus ni
ſi cum magna difficultate diſcamus.Similiter ſcᷣm videtur eſſe falſum.quia in ſacra ſcriptura habetur ð ꝓ½
Aike ductione oim rerum in operibus.vj.dierum.⁊ qualiter ꝓducte ſunt.⁊ qualiter etiam diſtincte ſunt. Nꝰ do ʒ
lein. ꝙ ⁊ ſi bomo merito pꝛimi peccati excecatus ſit ⁊ factus ſit ignoꝛans tam in cognitõe vniuerſitatis Ppt ipſuz
create.qᷓ; in cognitõe vie ſalutis ſue.plus tamen excecatus eſt in ſcdo qᷓ; in pꝛimo. Nam ad cognitõem natu/
ralium rerum multũ poteſt ꝓficere ꝓpꝛio ſtudio atq; ingenio.ſed in cognitõe modi perueniẽdi ad vitaʒ per
“ ſeipᷣm plus deficit qᷓ; ꝓficit.niſi diuine reuelatõis inſtructione dirigat᷑.⁊ ꝓpterea magis data eſt nobis ſcrip/
Andg tura diuinitus ⁊ ꝑ ſpmſãctũ reuelata in cognitõe fidei ⁊ moꝝ ꝙᷓ in cognitoe ꝛerũ naturalium. lic ois veritas
tinn JUB M H eſſe dicat. ⁊ tato in
tn“ cut nec llaz qua carnis neceſſaria pꝛouidẽtur. Etid telligedi eſt verb ß⸗
circo ĩn ſcriptura homo de huiuſmodi non eruditur.ſ ine diceu (t. bij .
de ſcientia anime quam peccando amiſit. cit᷑ de amimõe cogni
H Determinat qualẽ cognitõem habuit de deoõo. d tõis. vcꝝ eſt ꝙ amiſit
¶ Cognitiõem quoq; creatoꝛis pꝛimus homo habuiſſe babitũ.non tñ amiſit
credit᷑. Cognouit em̃ a quo creatus fuerat.nõ eo mo⸗ naturale iudicatoꝛiũ
do cognoſcẽdi quo ex auditu ſolo percipit᷑. quo a cce⸗ & ſin no aeobi
dentidus abſens queritur. ſed quadam interioꝛi aſpi⸗ ac peoqurtioem rern.
ratione qua dei pꝛeſentiaʒ contemplabat᷑. non tamen do qꝙ ñ determiat ibi
ita excellẽter ſicut poſt hanc vitam ſãcti viſuri ſũt.ne/ trerũ ſpeciales nãs et
B Hqᷓ ita in enigmate qualiter in hac vita videmus. cãs.ſᷣ hoc explicat qaG
MVMB DD eie aea ſna vide
¶ Qualem cognitõem habuit de ſeißſo. e oint enornn pn et
oꝛro ſui cognitõem idem homo talem accepiſſe vi- fũmã. ⁊ oia et facta p
detur.vt ⁊ quid deberet ſuperioꝛi.⁊ quid equali ⁊ ĩfe⸗ verbũ ⁊ repata ꝑ ver
rioꝛi non ignoꝛaret.Conditõem quoq; ſuam ⁊ oꝛdinẽ bũ.d Si at qᷓrat vtꝝ
. ſcilicʒ qualis factus eſſet.⁊ qualiter incedere deberet. 5 nuitzner q
quid agere. quid cauere intellexit. Si hoꝛum noticiaz ond Raurd E ie⸗
non habuiſſet. non eſſet reus pꝛeuaricatõis. neq; ſeip-⸗ ca m Aoͤrra. S eiñ
fuum cognouiſſet. 5S verũ cẽt. cũ nos mł
Pꝛimꝰ hö d laũt queratur vtruʒ homo ſcientiã habuerit eoꝛũ ta ſ̃ſciamꝰ de futuris
o ñ fuit pꝛeſcius que circa eum futura erant.ideſt ſi ruinaʒ ſuam pꝛeſci ·⁊ ſãcti pres pᷣſciuerũt
futuroꝛum.· eerit. et ſimiliter pꝛeſcierit bona que habiturus fuiſſet aduẽtũ xpi ⁊ ꝓphete
Uuiuifſiin obedientia perſtitiſſet. Reſpõderi poteſt ꝙ ei ma-⸗ ir vi Ada no fuit
gis faciẽda indicta ſũt qᷓ; ſutura reuelata. Accepit ei mus bocie, Si tu di
ſcientiam ⁊ pꝛeceptũ eoꝛum q facienda fuerant.ſed nõ cas ꝙ ̊ nõ eſt incõue
habuit pꝛeſcientiam eoꝛum q̃ futura erant. HNon fuit ꝙ& niẽs ꝗpt gꝛatuitã re/
ho6 pꝛeſcius ſui caſꝰ.ſic ⁊ ð angelo diximꝰ. Qð Aug. uelatoem que in noſ
ſuper Geñ. aſſerit ratione vtens q; ſupꝛa poſuimus. * iberi vt alicd
Hoec de ſcientia hominis q́tum ad pꝛimum ſtatum ꝑx Zda Obijek otrab.
H tinet. dixiſſe ſufficiat. —RHr gguia ſen ſir po⸗
=J rMMMUJMM—NBle M S niuũt adã in ſopoꝛe illo
captus eſt.⁊ ad celeſtẽ curiam dicitur fuiſſe ꝑductus.et hoc innuit textus ꝙ ſtatim poc ermicflatenn Pphc
G tice locutus eſt. Hoc nunc os ⁊c̃. Si engo vere locutus eſt pꝛophetice.pꝛecognouit quid ſignificabat mulic⸗/
rxis ⁊ viri coniunctio. ⁊ mulieris de latere viri foꝛmatio.Et pꝛimum ſignat criſti incarnatiõöem. Secundum
paſſionem.igitur poſt cognouit criſtum incarnãdum ⁊ criſtum paſſurum.ſed redemptio ⁊ reparatio pꝛeſup
ponit lapſum.ergo pꝛecognouit Adam lapſum futurum ſuum remedium.
Shej dom ꝙ magiſter non loquitur de quibuſcunq; futuris.ſed de hijs que ſpectabant ad ſtatum ſuum. vt/
pote de lapſu ⁊ confirmatiõe.confirmatõem enim pꝛeſcire non potuit ꝙ non erat manſurus.lapſum autem
ſcire non debuit.⁊ rationes ſupꝛa aſſignate ſunt cum hoc queſitum fuit de angelo.um ergo obijcitur ꝙ pꝛe
ſciuit incarnatõem.dupliciter reſpondetur. Ano modo ꝙ boc eſt falſum.⁊ ſi enim ſciret mulicrem factam vt
coniũgeretur ſibi per coniugij ſacramẽtũ.non tamen opoꝛtuit ꝙ ſciret incarnatõem ⁊ paſſiõem pꝛo co ꝙ cõ/
iugium tempoꝛe innocentie.non ſignificabat coniũctiõem criſti et eccleſie qᷓtum ad matrimonij coniũctõeʒ.

ſed ꝑ charitatẽ ⁊ dilectöem. ¶ Alius eſt modus reſpõdendi.q ſicut Joſepb pᷣcognouit ſuũ pᷣncipatũ.non tñ

pᷣcognouit ſuã vẽditõem. ⁊ fuit añs ad illud.ſic Adã noſſe potuit aliquid quod ſpectabat ad hanc nae exal-
tatõem. ſicut fuit xpᷣi incarnatio.ita tñ ꝙ ignoꝛabat poſteritatis ſue lapſũ ꝑ ſuam pꝛeuaricatõem.vel quia de

us non reuelauit.vel quia ipᷣe non pertractauit.

/ .
ẽ

intelligẽtiaʒ huiꝰ ꝑtis circa duo incidit h

lis diſtinctõis intẽtio. ¶Pꝛimo qrit᷑ ð tẽ
ptatõis pme ꝑmiſſione.Scdᷣo querit᷑ de pꝛimoꝝ pa
rẽtum cognitõe.Circa pꝛimũ querũt᷑ tꝛia. Pꝛimo q̃ᷓ
rir̃᷑ vtrũ deꝰ debuit hoiem facere inexpugnabilẽ. an
taliter ꝙ poſſet expugnari. Scdo querit᷑ vtrũ bomi
nẽ quẽ pꝛeſciebat expugnãduʒ.debuit ꝑmitere ꝑ tẽ/

ptatõʒ ipugnari. Tercõ vtꝝ tẽptatõis pugna a vir

iuſtis debeat deſiderari. ¶ Queſtio.j. a
¶ deꝰ debuit facere hoĩem impeccabileʒ ſiue inex-
pugnabilẽ.oſtẽdit᷑ pꝛimo ꝑ diuinã bonitatẽ.quia vt
dicit DOyoniſiꝰ.optimi eſt optima adducere.ſed me-

—

lioꝛ eſt nã rõnalis q̃ nõ pᷣt pecccare qᷓᷓ q̃ p̃t.ẽ videt

decuerit deũ oꝑptimũ facere boiem.⁊ ad peccãdũ im
poſſibilẽ.⁊ ita iexpugnabilẽ. ¶ Iteʒ bocipᷣm videt᷑
ꝑ diuinã liberalitatẽ. Ad excelletia ei liberalitatis ñ
ſolũ facit dare multa ⁊ magna ſed etiã dare veloci/
ter.ſed donũ gꝛatie cõfirmatis ⁊ beatificãtis.B ma⸗/

ius eſt q; donũ cuiuſlibet gꝛatie gꝛatũfaciẽtis. ſi de

us h̊ dare homi diſpoſuerat.⁊ ex pꝛima ſui cõditiõe
ad boc ydoneꝰ erat.videt᷑ ꝙ ſtatim cũ eũ fecit debu
it ei boc donũ dare.ſed ſi boc haberʒ efſʒ inexpugna
bilis. ̈ ⁊c. ¶ Itẽ bocipᷣm oſtẽdit᷑ tercio ex ꝑte ſapiẽ
tie. Maioꝛis em̃ ſapietie eſt ſcire mala pꝛecauere qᷓ
poſtꝙᷓ facta ſũt remediũ adbibcre. ſi diuia ſapien/
tia maxime manifeſtãda erat in hois cõditõe.videt᷑
ꝙ talẽ debuit eũ facere.⁊ tantã ſibi cantelã adhibe/
re ꝙ nõ poſſit in malũ incidere.
dit᷑ ex ꝑte diuine potẽtie.quãto em̃ potẽtia maioꝛ ẽ
tãto velotiꝰ operat᷑.magis igit᷑ diuina potẽtia ma/
nifeſtat᷑ in oꝑpatione ſubita qᷓ; in oꝑpatõe ſucceſſiua.ſi
igit᷑ hois gꝛatificatio ⁊ cõfirmatio ⁊ gloꝛificatio eſt
immecdiate a deo.videt᷑ ꝙ deꝰſubito.⁊ in eodẽ inſtã

ti in quo hoĩem fecit.debuit eũ gꝛatificare.⁊ in gꝛa/

tia cõfirmare.ac ꝑ boc inexpugnabilẽ facereSed
cõtra.Gloꝛia eſt bonũ laudabile.ſed nullꝰ eſt laudã
dus in eo qð habet niſi habeat illð ꝑ merita.& ſi deꝰ
fecit hoiem ad hoc vt ꝑueniret ad ſtatũ gloꝛie ⁊ pꝛe/
mij. videt᷑ ꝙ debuit facere hoĩiem in ſtatu meriti.ſed
ſtatus meriti ⁊ pᷣmij debẽt eſſe diſtincti ſicut ſtatus
vie ⁊ patrie ſᷣm legẽ cõeʒ. ⁊ dõa vie.⁊ patrie.ſi igit
habere impoſſibilitatẽ ad peccãdũ ſpectat ad ſecuri
tatẽ beatitudinis. videt᷑ ꝙ a pᷣncipio nõ debuit ho/
mini dari.ꝗ debuit expugnabilis fieri. ¶ Itẽ ad ple
nã ꝑfectõem vniuerſi decuit fieri oẽm creaturã que
rõne recta potuit excogitari ſicut dicit Aug.in iij. ð
li.arbi.ſed rõnabiliter cogitari pᷣt ad ꝑfectioneʒ vni/
uerſi ſpectare creaturã q̃ haberet libertatẽ ar.⁊ reli/
cta eſſet in manu cõſilij ſui.hãc igit᷑ decuit fieri.⁊ in
ſtatu vertibilitatis cõſtitui.ſed hoc niłi creature ma
gis cõpetit qᷓ hoi.S ⁊c. ¶ Itẽ vniuerſũ ex oppoſitõe
mali ad bonuʒ decorat᷑ quaſi quibuſdã antitetis ſic
dicit Aug.⁊ Ecci innuit᷑.xxxiij.cõtra malũ bonũ ⁊c.
Si g deus vniuerſũ venuſtare debuit ⁊ decoꝛare.vi⸗

det̃ ꝙg hunc decoꝛẽ vniuerſo nõ debuit auferre.ſʒ ſi

feciſſet hoiem inexpugnabilẽ.iã bic decoꝛ non eſſet.
Sc̃. ¶ Itẽ hoc videt᷑ quarto.qꝛ deꝰ vniuerſũ fecit
ad ſuiipius manifeſtatõem.⁊ ſicut deꝰ eſt ſůme po/
tẽs ⁊ ſapiẽs.ſic eſt ſũme iuſtꝰ ⁊ miſericoꝛs. tale de

buit facere vniuerſũ inquo manifeſtaret᷑ eius ſüma

iuſtitia ⁊ ſũma miſericoꝛdia.ſed ſũma iuſtitia nõ ma

infeſtat᷑niſi in ſeueritate punitõis maloꝝ.ſũma mi/

R. queſtio vᷣm duo circa q̃ verſat᷑ ᷣncipalit᷑ to⸗

ẽbocipᷣm oſtẽ

ſericoꝛdia nõ manifeſtat᷑ ꝑfecte niſi in liberatõe mi⸗
ſeroꝝ ⁊ remiſſione delictoꝝ. hec aũt non poſſẽt eſſe
niſi rationalis creatura facta eſſet in ſtatu in qͥ poſſs
peccare ⁊ expugnari.g diuina iuſhitia ⁊ miſericoꝛ⸗
dia exigebat hoiem vertibilẽ ⁊ expugnabilem fieri.
Re ad pꝛedictoꝝ intelligẽtiam notãdum eſt ꝙ et
ſi ĩa operatio non indigeat appꝛobatione. ꝓ eo
quicquid deus facit bene facit ⁊ recte facit.verũta⸗
men ad exercitãdam deuotõem in mente fidelium
⁊ cõpeſcẽdã rabiẽ in oꝛe blaſphemantiũ ⁊ deum in

ſuis oꝑibus inculpantiũ.quadꝛuplex poteſt rõ aſſi-

gnari quare deus fecit talem hoiem vt poſſit ab ad-
uerſario expugnari. Et pꝛima eſt manifeſtatio di⸗
uine potẽtie. Aoluit em̃ deus oſtendere bomini. qꝛ
ſicut ſine eo factus non fuerat. ita nec ſine ipᷣo ꝑſiſte
re poterat.vt igitur bomo noſſet ꝙ diuinum poſſe
non ſolũmõ eſt oĩs potentie cõſeruatiuũ. ſed etiã q;
ipᷣm ſolum cſt qð non poteſt deficere nec expugna⸗
ri.ideo placuit ſibi crcaturã rationalẽ facere vertibi
lem ⁊ expugnabilẽ.nec ipᷣaʒ confirmare quouſq; ex-
perimẽto diſceret qꝙ ipᷣe ſolus eſt in quo nõ cadit nõ
poſſe.¶ Secũda ratio eſt manifeſtatio diuine ſapiẽ
tie. maioꝛis em̃ ſapiẽtie eſt oſtenſiuuʒ ſcire oꝛdinare
bona cuʒ malis.⁊ eligere bona ex malis.qᷓ; oꝛdinare
ſolum bona cũ bonis.⁊ idco cũ non deceret eum ibi
mala facere.debuit taleʒ facere creaturam q̃ poſſet
in operãdo deficere ⁊ maluzʒ cõmittere. vt deus ma

la illa oꝛdinãdo ſuã ſapiẽtiam declararet. Tercia

ratio ſumitur ex maniteſtatiõe diuie miſericoꝛdie. qᷓ
potiſſime manifeſtata eſt cũ vnigenitum filiũ ſuum
traderet ad liberatõem ſerui. Duar⸗ ratio ſumi
tur ex manifeſtatõe diuie iuſtitie.q̃ potiſſime mani/
feſtatur in hoc ꝙꝙ deus retribuit vnicuiq; ſᷣm opera

ſua.pꝛecipue in eterna punitõe maloꝝ.hec aũt retri

butio ⁊ punitio.⁊ pꝛefata miſericoꝛdie liberatio nõ
eſſet niſi deus crcaturam rationalem ⁊ pꝛecipue ho
minem in ſtatu vertibilitatis feciſſet. ⁊ ita potẽtem
impugnari ⁊ expugnari.⁊ ideo congꝛuuzʒ fuit deum
boiem in ſtatu tali facere.⁊ concedende ſunt rõnes

ad boc inducte. ¶ Ad illud quod pꝛimo obijcit᷑ ꝙ 10

deus debuit facere hoiem optimũ. dð ꝙ eſt optimũ
ſimplicit.⁊ eſt optimũ in oꝛdline.Cũ aũt dic Dyoni⸗
ſius.q optimi eſt optima adducẽ.nõ intelligit abſo
lute ſed in ordine.⁊ iõ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ hõ debuit
fieri in optimo ſtatu ſimpliciter.ſed in ſtatu in q̃ op-
time ſaluaretur vniuerſitatis oꝛdo ⁊ pulcritudo.et
ſic factus eſt cũ pꝛoductus fuit ĩ ſtatu vertibilitatꝭ.
vt oꝛdinato pꝛoceſſu perueniret a merito ad pꝛemi⸗
um.ab imꝑfecto ad perfectum.ab inferioꝛi ad ſupꝛe

mum. ¶ Ad illud quod obijcitur de ſũma liberali/l 1

tate.ddm ꝙ ⁊ ſi deus ſit liberaliſſimus.tamen libe/
ralitas non pꝛecludit viam iuſtitie ⁊ ſapientie.ideo
ſicut dona ſua diſtribuit largit᷑ vt tñ nõ excludat᷑ ſa
piẽtie recta ordiatio.⁊ iuſtitie iuſta retributõ.iõ non
ſtatim debuit btificare ⁊ cõfirmare.ſed merita hois
expectare.
pᷣcauere maluzʒ ⁊c.dᷣ qꝙ fſim eſt.imo multo maioꝛis
ſapie eſt moꝛbuʒ bñ curare qᷓ; nãm a moꝛbo pᷣſerua⸗
re. Vñ Aug.in Ench.mcliꝰiudicauit ds de mal bõa
facere.qᷓ; mala nlla pmittẽ.⁊ maioꝛi etiã ſapiẽtie at/
teſtatur(vt pꝛedictũ eſt) ſic res oꝛdinare.vt ex ſup/
uenienti etia deoꝛdinatõe non deturparẽtur ſ rerũ

oꝛdinatio decoꝛct᷑¶ Ad illð q obr̃ ð potẽtia. do 13

dq illud qð obijcit᷑ ꝙ maioꝛis ſapie eſt i 2

urri laſtic
leiuta ilud ⸗
Mniniirar ten
ſeit tncedehui
linmanndͦſl
lusvolutboien
Nulocupdchutt
iuan otni
ſoportenr ina n
groulnutnuna
(ſmpbac onie
Neldreaeabot
Ptorepumibos
mnippinscſapre
ſincpoſartaicl
rchi
Pusdeta ſedehun
Nuͤckdwef
oneialrpone
deͤflreuſen
eriitornite
ſnobainimn,
ſöcktnttiure
ſeanliminn
onincgti

Aulhleie
täfmningn

Wlkzntetee
ſchnatanit⸗
ſumhai

n idan
tor
mmitendie

7

9

— = S=
=—

Nunnmnegii
buhlaſſteß⸗
tintline
llurlan⸗
eaeraint
Atnen

winthentan
go⸗ i;
ngnteg
Ulcgnot ſin,
Kihiei

= —,ũN vk v

—

ntpoſſthag
nmniſfton
tbnnie
nuſueßt ſi

Nduinun eſe

mii ſctii
Wneglen,
mafneg,
fmmngal
Fnchordeten
oduneſgi
RZ
namiszzacen
Vnondaacan
raramint⸗
öminar te
dechmme ai
dilienid
wigcinntäten

ni
inn

rmangzn
emosän
cirni
omontanet
ſſa thn

vorgztnuon

uadncrieris
tpnd aiſei,
ni vyfhni
CiniO
lniulzith
uigtia
Gnſmbgon
rninnn
kunſerhitt,
mnnfel
büinien

ſnatmnait
S
rüüctti
tnmmmmüi
nuugin 4
De(,
mannne,

bet qð directe ad bonũ hoiĩis oꝛdiatur.videt᷑ ꝙ S

.
Gueſäalbmn⸗

in oĩbus operibus diuinis manifeſtat᷑ diuina poten
tia. ea tamen que ſpectãt ad hois gratificatõeʒ ⁊ glo/
rificatõem plus ſũt ad manifeſtatõem diuine miſeri
coꝛdie ⁊ iuſticie ꝙᷓ potẽtie.ideo maioꝛ eſt cõguentia
in ꝓpoſito qᷓ; in oppoſito.nibilominus tamẽ q;tum
ad Kau⸗ modũ ex ipᷣa hũana infirmitate ⁊ indigen
tia plus innoteſcit boi diuina potẽtia.ꝙᷓ ſi nũqꝙᷓ con/
ſpexiſſet vertibilitatẽ in rõnali creatura. 5

¶ Vitrmz Dehenit ꝑmittere hoiem impugnari.Et q;

ſic videt᷑ ꝑillud qð dicit mĩ in litera.nõ eſſet lauda-
bile bñ vere niſi eſſet qui male viuere ſuaderet.ã ſi
debuit ꝑmittere oẽ qd faciebat ad bũanã laudẽ ãpli⸗
ãdaʒ.debuit igit᷑ ꝑmittere boĩiem impugnari ꝑ ſug/
geſtionẽ dyabolicãa. ¶ Itẽ m rectũ iudiciũ ronis et
atteſtatõem apli.ij. Lhimo.j.Mõ coꝛonabit᷑niſi qui
legit. cer.ſi ᷓ̊ bõ ꝓducẽdus erat ad coꝛonã glie.videt
ex recto ꝙ ſtatui debuẽit in cõflictu tẽptatõnis
pugne. ſicadmiſtrare res ꝛci
dere vt ſalua ſit lex quã indidit eis a pᷣmaria cõditõ/

ne.iuxta illud Aug.vij. de ci. ſic res quas deꝰ cõdidit

adminiſtrat vt eas agere ꝓprios motꝰ ſinat.ſed deꝰ

fecit ⁊ facẽ debuit hoiem in vᷣtibilitate.ar.⁊ relinquẽ

eũ in manu cõſilij ſui.⁊ ſimiliter luciferũ. ſi dxabo/
lus voluit boiem vexare.⁊ bõ voluit ei ſetire.deus
nullũ eoꝝ debuit impedire. ¶ Ite faciliꝰ erat bomi
vincere aduerſariũ q; dyabolo vincere hoiem.hõ em̃
nõ poterat vinci niſi volẽs. pugna illa de ſe magis
erat oꝛdinata ad victoꝛiã hois q; ad victoꝛiã dyabo
li.gꝙ̊ magis ad bonũ qᷓ; ad malũ.ſi ̊ᷣ deus ꝑmittẽ de/

ptatione pꝛimi hois aduerſariꝰ nõ erat arcẽdꝰ¶ Cõ⸗

mitteret filiũ aggꝛedi bel

tra.impius eſſet pater qui ꝑ lliñ agg
lu in quo ſciret eñ eſſe ab alio ſupandũ.ſed deꝰ noue
rat adã illa tẽptatõe eſſe ſuꝑandũ.g videt᷑ ꝙ nõ tãqᷓ
pius pater ſe babuit dũ ꝑmiſit eũ ſuꝑari a dyabolo.
¶ Itẽ nõ eſt bonꝰ pᷣlatus nec paſtoꝛ qui ꝑmittit ouẽ
oꝛderi a lupo ⁊ capi dũ pᷣt ijßm repellere ⁊ arcẽ.ſed
deꝰ pᷣlatꝰ ⁊ paſtoꝛ Pbigcrabd cũ videret lupuʒ atꝛo⸗
citer inſiſtere.videt᷑ ꝙ nõ debuit ꝑmittere ab aduer/
ſario boiem impugnari ſiue impeti a lupo. ¶ Nem
nõ eſt rectꝰ iudex qui bellũ coõſtituit inter eos qͥ non
ſũt equaliter foꝛtes.ſed dyabolꝰmulto foꝛtioꝛ erat vi
ribꝰ ꝑ nãm qᷓ; hõ.cũ nõ ſit ptãs ſuꝑ terraz ꝗᷓ pofſit ei
Sori icd eria erat obſtinatioꝛ in malicia qᷓ; bõ
eſſet cõfirmat? in gatia.ſi igit᷑ deꝰiudex equus eſt nõ
debuit ꝑmittere eos inuicẽ cõfligẽ· ¶ Itẽ nõ eſt foꝛt⸗
poſſeſſoꝛ qui ꝑmittit aliũ inuadere atriũ ſuũ.cuʒ em̃
foꝛt armatꝰ cuſtodit atriũ ſuũ.in pace ſũt oia q̃ poſ
ſidet. cũ hõ in pꝛimo ſtatu atriũ ⁊ tẽplũ effet dci.et
vñs ipe cuſtodirʒ.aut deꝰnõ fuit foꝛtis armatꝰ ⁊ cu/

ſſcos. aut ñ debuit pmittere aduerſariũ vexare ⁊ iua/
14 dere hoiem ꝑ cõflictũ ⁊ pugnã tẽptatõis.

Rrau p
dicta dom ẽ ꝙ cũ deus poſſet aduerſariuʒ phibẽ ne
boiem tẽptaret.decuit tñ ipᷣm ꝑmittere.Et rõ cõde.
cẽtie haberi pᷣt ex rõnibꝰaſſignatis in pᷣcedenti pble/
mate in quo oſtẽſuz eſt ꝙ dens debuit facere hoiem
in vᷣtibilitate li. ar. Dꝛet᷑ has tñ rões aſſignari pᷣt ra
tio.pᷣmo ex oꝛdie qui attẽdit᷑ ex ↄꝑatõe virtutis ad ꝓ
ꝛiũ actũ. Sic em̃ s res oẽs admiſtrat vt eas agere
ꝓpꝛios mot? ſinat.⁊ iõ tã hoĩem qᷓ; dyabolũ cõſtitu⸗
it in libertate ar.⁊ in manu cõſilij ſui reliquit.⁊ vtrũ⸗
q ꝑmiſit agere qdð voluit.ſiue hũc in tẽptãdo.ſiue il/
lu in coſetiedo.hoc em̃ cõpetebat regimini in conſer⸗

tẽ decet deũ ſic admiſtrare res ⁊ eis pui

ſitoA

debeat affectuoſe deſiderari

uatõe oꝛdis qui attẽdit᷑ ex cõꝑatõe virtutis ad ie
actum. Scda vero ſumit᷑ rõ ex oꝛdie qui attẽdit᷑ p
cõꝑatõem boni ad ſuũ oppoſitũ. in quo gloꝛioſioꝛ et
laudabilioꝛ oſtẽdit᷑ virtus. ſiue ex ipᷣa pᷣdicta ↄpatõe
ob quã relucet ⁊ magis apparet.ſiue ex cuiuſdã no/

bilis triumphi aſſecutoe ob quã foꝛtificat ⁊ vigoꝛat᷑.

iõ vt virtꝰ hois reluceret ⁊ ꝓficeret. decuit den pmit
tere ipᷣm ab aduerſario impugnari. qꝛ vel tũc vel pꝰ
ex ipᷣa tẽptatõis impulſiõe.manifeſtada erat foꝛtitu⸗
do ⁊ eminẽtia charitatis.de qua dicit Apls.q; neq;

moꝛs.neq; vita. neq; pᷣncipatꝰ.neq; ptãtcs ab ea po

terũt ſepare Ro. viij. Cercia rõ p̃t ſumi ex oꝛdie qui
attẽdit᷑ ex cõꝑatõc moꝛbi ad ſuũ remediũ. Quia em̃
peccatũ hoĩs nõ debebat carere remedio pꝓpt᷑ bocꝙ;

tota in ipᷣo hũana nã erat.ſic debuit deꝰ hoicm omit

tere peccare.ꝙ decẽt ipᷣm eidẽ redẽptoꝛẽ pᷣſtare. iõ

magis diſpoſuit deꝰ hoiem peccare alio ſuggerẽte et
impellẽte ꝙᷓ volũtate ꝓpꝛia incuruãte.qua foꝛtaſſis

incuruatõe bõ cecidiſʒ. ⁊ ſi nũq; aduerſariꝰ piſtifera

ſuggeſſiſſet. Quarta rõ pᷣt ſumi ex oꝛdine qͥ attendit᷑
p cõꝑatõcʒ meriti ad pꝛemiũ. Quia em̃ nemo dignꝰ
E coꝛonani niſi qͥ certat legittime.ideo decuit deũ ho
minẽ militẽ ſuũ in cãpo certaminis pꝛius examina/⸗
re qᷓ ipᷣm in glia exaltare.⁊ quia cxaminatio cõſiſtit
in conflictu ⁊ pugna.ꝑmittere debuit hoiem a dya/

ipo reddi. ad pꝛeſẽs tamẽ iſte ſufficiãt.
qd pꝛimo obijcit᷑ in contrariũ ð pietate paterna.dᷣ
2 ſi deus ſit pater pius.eſt tamẽ iudex equꝰ.⁊ ido
ſic decebat deũ erga boiem pietatem paternã oſten⸗
dere.vt tamẽ nõ amitteret officiũ ptatis iudicarie.⁊
ideo quicquid de homine pꝛenoſſet.ſuſtinere debuit

bolo impugnari. Sũt ⁊ alie rõnes que ut de h⸗/

cx.

ill8 at 1

§

ipᷣm ab aquerſario impeti tẽptatõis bello.(Ad ill 16

qd obijcit᷑ de bonitate pᷣlatõis.dð ꝙ pꝛelatus debet

oueʒ a moꝛſu lupi eriꝑe. ſiue qꝛ ad boc tenet᷑ ex lege
charitatis.ſiue quia ex malo neſcit eligere bonũ ma.

ioꝛis vtilitatis. vtriuſq; hoꝝ oppoſituʒ reperitur in
deo ſi Aubtecnehae⸗ ideo illa ratio nõ cogit in ꝓpo

ꝙ ⁊ ſi dyabolꝰ foꝛtioꝛ ⁊ aſtutioꝛ eſſct qᷓ; hõ.in pugna

tamẽ tẽptatõis nõ eſſet foꝛtioꝛ immo mito debilioꝛ.

ſiue ex generali lege tẽptatõis qua nemo vincit᷑ niſi
volens.ſiue ex fidelitate dei qui nõ ꝑmittit aliquem

tẽptari ſupra id qd poſſit.immo facit cũ tẽptatõe ꝓ

uẽtum.⁊ ideo impulſus tẽptatõis pᷣmarie. cũ fieret
⁊ ſeruata dei fidelit.
tra oꝛdinẽ ptãtis iudiciarie.
de foꝛtitudine armati cuſtodietis.d ꝙ ⁊ ſi deus ho
mincʒ foꝛtiter cuſtodiret. non tamẽ cuſtodiebat in⸗

uitũ ſiue inuolũtarium. quia non acceptat deus ſer

uitiũ coactũ ſed liberale ⁊ volũtarium.⁊ ideo ſi ho/
mo cũ deo ſtare vlouiſſet.nullus violenter de manu
dei eñ auferre potuiſſct.ſed quia ipᷣe ab eiꝰ cuſtodia
ſe ſᷣtraxit.ideo deus ſuã cuſtodiã denegauit.et ex ̊
aduerſariꝰ eũ inuaſit.ĩmo nõ ex defectu dei cuſtodi/
entis.ſed ex ingꝛatudine hominis cuſtoditi.
Aueſtio.iij. c

¶ Acruʒ tẽptatiõis impulſio deſiderari debeat a viro

iuſto. Et ꝙ ſic videt᷑. Jaco.j.Om̃e gaudiũ exiſtima
te fratres cũ in varias tẽptatões incideritis.Si tẽ
ptatio cñ pᷣſens eſt.eſt ma gaudẽdi.cũ abſes eſt vꝛ ꝙ
te in . ꝓba me do.
et tem. Hec ſancta anima petebat ⁊ recte.ſed nibil
debet hõ a veo petere niſi qð debet deſiqerare.g ⁊c̃.

tate. ⁊ tẽptatõis lege.nõ fuit con
Ad ill quod obijcit᷑ 1 8

.
*

lud qdð obijcit de rectitudine iudicis.dð 17

tẽ hoe videtur rõne. Omne em̃ illud qdð facit ad
virtutis exercitatõem eſt appetẽduʒ. ſed tẽptatio eſt
hmõi. VUñ Gꝛeg.ſãctꝰ vir ſe tẽptari poſt virtutes de/
ſiderat.ne ex cõfidẽtia virtutũ toꝛpeſcat.Si igit᷑ tem
ptatõ virtutes exercitat.pʒ ⁊c. ¶ Itẽ oẽ illð qð facit
ad gꝛatie ꝓmotõem eſt appetẽdũ.ſ̊ᷣ tẽptatio ẽ hmõi.
UVñ.j.Coꝝ.x.faciet cũ tẽptatõe ꝓuẽtũ ⁊c.ſi igit᷑tẽpta
tio ꝓmouet ad bonũ.viqet᷑ ꝙ ad ip̃am anbelare de/
beat deſideriũ iuſtoꝛũ. Itẽ oẽ illud qd eſt opus ct
effectꝰ diuine acceptatõis eſt appetẽdũ.ſed tẽptatõ ẽ
hmõi. VUñ hob. vltio.quia acceptꝰ deo eras neceſ-
ſe erat ⁊c. EWie oẽ illud ꝑ quod ꝑuenit᷑ ad meritoꝛũ
cõſũmatiõem eſt appetẽdum. ſed tẽptatio eſt bmõi.
ODð pʒ.qꝛ nulla eſt maioꝛ tẽptatio qᷓ illa q̃ ẽ ꝑ flagel

la.tribulatio aũt patientiã oꝑatur.patiẽtia vero opꝰ

pfectũ hʒ. videt᷑ ꝙ quicũq;ʒ vult eſſe ꝑfectꝰ.appete/

19

re debet tẽptatõis gulſ 1 Sr cõtra.nihil eſt de
ſiderãdũ cuius ↄriũ eſt cõtinue
viri iuſti illã petitõem debẽt facere.⁊ nę nos indu.in
tem. nullus debet appetere tẽptari. ¶ Itẽ nihil eſt
appetẽdũ qdð diligẽter eſt pꝛecauẽdũ.ſed tẽptatõ dili
gẽter ẽ pᷣcauẽda ſicut dñũs monet Mathei. xxvj. AVi⸗/
gilate ⁊ oꝛ.ne intre.in tem.g ⁊c. ¶ Itẽ nibil eſt appe
tẽdum cui nõ debeat ſe hõ offerre ſpõte.ſed tẽptatio/
ni non debcet ſe hõ ſponte offerre ſicut dicit᷑ ſuꝑ illud

Math.iiij. Ductꝰ eſt ihs ⁊c.glo.ductũ eſſe ibm com

memoꝛat.vt nos inſtruat.ꝙ nõ ſpõte oꝑteat in tem/
ptatõeʒ inſilire. ¶ tẽ nibil appetendũ eſt qð noſtre
ſalutis aduerſarius optat.ſed dyabolꝰdeſiderat nos

tẽptare.g̊ videt᷑ ꝙ nullꝰdebeat tẽptatõem appetere.
R ad pᷣdictã qõnem via duplici reſpõderi pᷣt.⁊ vtra
qʒ ſatis ꝓbabiliter. AUno mõ ſic.vt dicamus ꝙ cũ tri
plex ſit tẽptatõ ſiue a triplici pncipio. Ana ſcʒ a deo.
glia a dyabolo.alia a carne. Pꝛima temptatõ ſimpli
citer appetẽda eſt.qꝛ deꝰ nõ tẽptat nos niſi ad bonũ.

Altera vero tẽptatio q̃ ſcilicet eſt a carne ſimpłr fu
gienda eſt.quia illa nõ pᷣt eſſe abſq; peccato.ſicut ſu/

p⸗ꝛa dixit mgr̃ di. xxj.Tercia vero qᷓ eſt a dyabolo. ali

quibus fugiẽda eſt.aliquibus appetẽda eſt. Hijs em̃

qui virtute foꝛtes ſũt.nec defacili in tẽptatõem indu

ci poſſũt.⁊ ſi tẽptãtur.appetibile ẽ tẽptari ad ſue vir

tutis exercitiũ ⁊ cumulũ meritoꝛuʒ.infirmos vo mi/
nime. qꝛ timere pñt ne cx ipᷣo impulſu in tẽptatiõem
inducãt᷑.q oẽs debent refugere.nã ⁊ ſi tẽptari malũ
non ſit. in tẽptatiõem tñ induci ſy malũ eſt.qꝛ hoc eſt
a tẽptatõe ſuꝑari.Et hoc ẽ ꝙ dicit Aug.xiiij.de ci dei.
ſicut ſe habet firmitas ⁊ infirmitas electoꝝ.ſic metu
unt cupiũtq; tẽptari.Et ſʒ hãc diſtinctõem ad rões

ad vtrãq; ꝑtem inductas pᷣt de facili reſpõderi ꝓ eo

20 ꝙ m diuerſas vias ac une ga modus dicẽ/

di eſt ꝙ dupliciter eſt loqui de teptatõe.Aut ſub ꝓpᷣa

rõe.⁊ ſic tẽptatio eſt impulſus ad illicitũ ſᷣm ꝙ de ea
fit ſermo in ꝓpoſito.loquimur em̃ bic de temptatõe

dyaboli qᷓ fit ꝑ mali culpe ſuggeſtionez.qua dyabolꝰ
hoiem ad malũ nitit᷑ incuruare.non de tẽptatõc dci
q̃ fit per flagellatiõem. qua deus vult illos quos ac/
ceptat appꝛobare.⁊ ꝓbatos oſtẽdere.hãc igit᷑ tẽpta
tõem ſm ſe conſideratã nullus debet appetere.imo
abboꝛrere ⁊ refugere maxime conſiderãdo finẽ.Ali/

ter eſt cõſiderare tẽptatõem ꝓut eſt mã exercẽde vir/⸗
tutis.⁊ ſic a viris iuſtis defiderari poteſt. ab eis po/
tiſſime qui in charitate feruẽt adeo ꝙ ignis dcuotõö/
nis ipoꝝ plus inflamat᷑ ex pꝛeſentia contrarij ꝙᷓ ex/

appetẽdũ.ſed om̃es

Atrũ ſi hõ ſtetiſſe

einguat. Ab eis aũt qui ſũt modice charitatis nõ ſic

deſiderari debʒ. Et eſt exemplũ.quia veẽtus pflãs foꝛ

nacem magis ⁊ magis acccdit.ſed cãdelq extinguit.
et ideo tẽptatõis impulſus ⁊ ſi quãtum in ſe eſt refu
giẽdus ſit ab oibus ⁊ ab infirmis potiſſime ſicut ro/⸗

nes ad ſcdam ꝑtem inducte oſtendũt. inqtũ tamen

eſt virtutis exercende ma a viris feruẽtibus ⁊ perfe⸗
ctis appeti poteſt ſicut oſtẽdunt rõnes qᷓ ad pᷣmam
ptem inducũtur. Illud tamẽ genus tẽptatõis potiſ-
ſime appetũt viri iuſti quod eſt in flagelloꝛũ ꝑpeſſio/
ne. ſicut paſſus eſt Job ⁊ Lbobias.ſicut etiam paſti
ſunt martyres ab inpijs elo dyabolico excitatis. ct
ad hoc oſtẽdendũ ꝓcedũt rõnes que ad pꝛimã ꝑtex
inducũtur.ideo cõcedende ſũt. ll
Vnſequẽter q;tum ad ſcdᷣo ꝓpoſitũ querit᷑&
Cognitõe pꝛimoꝛũ pentum.⁊ incidit hec que
Mio circa tria. ¶ Bꝛimo em̃ querẽdum eſt &
cognitõe pꝛimoꝛũ ꝑpentum qtũ ad ꝓfectũ. Scdo qᷓ
rendũ eſt qᷓtũ ad defectum. Tercio querit᷑ de ipᷣa co
gnitõe qᷓtũ ad cõplemẽtum et ſteau.
Buctia d
et. in cognitiõe ꝓfeciſſet ꝑ tẽpoꝛum
interualla.⁊ q nõ videt᷑ pᷣmo ꝑ verbũ NHugo.in li.de
ſacra. Reruʒz oim q̃ cũ hoie ⁊ pter hoiem facte ſunt
ꝑfectã cognitõem hoiem accepiſſe nulli dubiũ eẽ dʒ.
ſi g ſtatim ꝑfectã cognitõem habuit. vlterius pfice
re non potuit. ¶ Itẽ hocipᷣm oſtendit᷑ rõne quã fa/⸗
cit iße Hugo.nomen debite impoſitũ eſt nae rei ex/
pꝛeſſiuũ.nullus igit᷑ pᷣt res oẽs nominare niſi is qui
oĩm rerũ plenã habet cognitõem.ſed adã oibus no/⸗
mina impoſuit.nec illis rebus alia ſunt aliquãdo ꝑ/
fectioꝛa noia imponẽda.videt᷑ igit᷑ ꝙ adã ꝑfecte co/⸗
gnouerit oĩa creata.& in cognitiòe non ꝓfeciſet ſi in
ſtatu ſue cognitõis ꝑmãſiſſet.¶ Itẽ nullus bene re⸗

. 7

gi⸗ ⁊ gubernat ea quoꝛũ naturas ignoꝛat.ſed omnia

fuerũt cõmiſſa regimini ⁊ gubernatõi Ade ſᷣm ꝙ dr
in geñ. ⁊ in wõ. Omnia ſbie. ſb pe. eius ⁊c. A ſui igitur
ↄditõe pᷣmaria habuit pᷣmus hõ rerũ cognitiõeʒ.ᷣñ

ꝓfeciſſet ad illã ꝑ diſciplinã ꝑ tempoꝛuʒ interualla.
USee qcqͥd hõ addiſcit.addiſcit mediate via ſẽſus,

memoꝛie.⁊ exꝑientie.ita ab interioꝛi ⁊ exterioꝛi.ſi igi
tur hõ in ſtatu innocẽtie didiciſſet.per inferioꝛa ⁊ ex
terioꝛa ad ꝑfectõem vcniſſet.ſed talis oꝛdo nõ cõgꝛu
it nãe inſtitute ⁊ bene oꝛdinate.ſed ſolũ lapſe.cũ om̃i
creature pꝛecſſet.videt᷑ ꝙ nihil ſeſibiliũ in ſtatu il/
lo didiciſſet. ¶ Sed cõtra.Adã in ſtatu illo ꝑ inter/
ualla tẽpoꝛũ ꝓfeciſſet ad gram. alioquin peioꝛ eſſcet
cõditõ ſua qᷓ; noſtra.cũ nos multiplicãdo merita.crę
ſcamus in gratia.̊ pari ròne ꝑ interualla tempoꝛuʒ
pfeciffet in rerũ noticia. ¶ . aut adã ſciebat q̃ vẽ/
tura erant.aut non ſciehat. Si ſic.̊ pꝛeſciuit lapſuʒ
ſuũ ⁊ quid ex illo poſter ſuis cſſet euẽturum.qð pla

ne apparet eſſe falſum. Si futura non cognoſcebat.
⁊ rerum nature variãtur in tꝑe.ergo multa incipie/

bat cognoſcere ſᷣm tempoꝛũ variatõem.ergo ꝓfcciſ.
ſet in cognitõe. ¶ Item nec adã omnia viderat nec
omnia audierat. eſto igitur qꝙ videret aliquã rẽ quã
pꝛius non vidiſſet.cum viderc ſit cognoſcere ſicut in
telligere. videturꝙ ſicut neceſſario ſequit᷑ ꝙ incepit
intelligere. incepit cognoſcere.ſimiliter ſi incepit vi/
dere. incepit cognoſcere.ſi ergo multa ſẽſibilia vidiſ⸗
ſet que pꝛius non viderat.videtur ꝙ multa didiciſſ
ſenſibilia per tempoꝛũ interualla. ¶ Item ſi bomo

6 SE
5
d *

2. „

nſtat
onaltmitutt
eGinonkeb⸗
,atninnanen
cicnz il n
tetrpa tupdte
pafteochz
iiubinache
pointligenunnee
nurainnan
lenoaniufni⸗
cogntonegſqu
ſrdmqun
Nuenteß ſannden
tniͤfen ennzn⸗
ſuginitonine
nadunnoci
Pihwvtiſcendl⸗
Gtpotertrcͤ
vepoterutſimpl
tloen ognoſeet
tertätunat
toöſigernrdec⸗
atoradindicnnd
gitonezohubti

yberer tumiturhr

Nynotalalahiͤen
trig ann
Gicnefer unnai
ſtoͤnineſ feane.
ſentariuroluntan
linorpatgeppmi
Gelidiscüüne
ecmimanadboeg⸗
ſtigtarſeondun
ettſgennmns
tgisfansſanin
tiangclincogten
funſeuor gfan
inorccarpuncoi
todeiſpir ſe⸗
fonen, Phun öne
Ntdehtoefer
locſtchnsona

nſcplcͤniſtfut

bnmniganmen
nſircheniarmn
ſetllfinint
nolun ai⸗
uliſpi hince
nuciclizfith
ecAumdd
trnimin
ſenafie
nnne
nſſhnsen

giſehihen
hühegain
Padaicnſrin
dſenl hüi;
ie tgugi
npeſticktütig
Snoniunrtis
enlaltichun,

igi ii

ir uſtii
BPnurſkemni
ri Aringn
Nas Diiſor
richiti,
mpnzimmd
Guncdürniſit
nuitantiſt
einntzi
lalsarh hccr
bülplift
üntu⸗
tend gng,
locun vnſſe
Ncnnane
tnia tenpel
diſichi
aptaut
tnamn g
Nnond—N
nan
ninai
Caaugni ie
oninin
uifiu

lun
1ſyrinn

22 ſtatu innocentie multa addiſcere potuiſſet.

S 1.
— —

ſtetiſtet. aut vnus bomo ſciret voluntatẽ et cognitio

nem alterius aut non.Si ſic.g̊ fruſtra egerẽt ſermo/

ne.Si non.ẽ cuzʒ poſſet ab alio konnr⸗e
8

pᷣdictoꝝ intelligentiaʒ ẽ notandum ꝙ ꝓfectus ſciẽ/

tie triplici via põt conſiderari.vel a parte ſcibiliũ.vel

a parte modoꝝ cognoſcendi.vel a parte maioꝛis ha
bilitatiõis in cognoſcendo. Scom pᷣmũ modũ loq̃n
do intelligendum ẽ ꝙ quedaʒ ſunt res qᷓ fiunt curiu

naturali.qᷓdam q̃ curſu miraculi.quedã q̃ fiunt vo/

luntario curſu ſᷣm ꝙ determinat Aubß. In eaꝝ igit
reꝝ cognitione q̃ quidem curſu naturali fiunt nõ ꝓ/
feciſſet Adam q;tum ad noui habitus acquiſitionẽ.
Accepit em̃ ſicut dicit Hug.⁊ męr in lr̃a ab exoꝛdio
omniũ reꝝ plenaʒ noticiã.et hoc etiã oñdunt rõnes
q̃ ad pꝛimã ꝑtem inducũt᷑.pficere tñ potuiſſet quã

tum ad alium modũ cognoſcendi.et quãtuʒ ad ma/
ioꝛẽ habitũ ſciendi. Quãtum ad aliũ modũ etiã ꝓfi

cere poterat.qꝛ qd nouerat ſimplici noticia. cogno/

ſcere poterat ſimplici experientia.et qd nouerat in/

tellectu. cognoſcere poterat et ſenſu. Pꝛoficere etiaʒ
poterat q;'tum ad maioꝛẽ habilitationẽ.qꝛ ex frequẽ
ti cõſideratiõe eoꝝ q̃ nouerat.pꝛomptioꝛ fuiſſet ⁊ pa
ratioꝛ ad iudicandũ de his rebus qnaꝝ babebat co/
gnitioneʒ ꝑ habitũ innatũ. Et ſi em̃ pꝛimus hõ non
haberet tarditatẽ bebetudinis ꝑ aggrauationẽ coꝛ/
poꝛis moꝛtalis.hẽbat tñ ſpũs eius quãdã minoꝛem
velocitatẽ ꝑ vegetationẽ coꝛpoꝛis aĩialis.et ſic in co/
gnitione reꝝ naturaliũ Adã quodãmõ ꝓfeciſſet.q/

dãmõ minie ſi ſtetiſſet. In eaꝝ vero reꝝ cognitione

q̃ fiunt curſu voluntario et mirabili ſiue ſuꝑnatura
li ſimpłr ꝓficere potuiſſet.non ſolũ q;tum ad modũ

cognoſcẽdi.ſ etia in acquirendo nouã cognitionem.
Mec mirũ.qꝛ ad hoc ꝙ cognoſceret diuina myſteria

indigebat ſuꝑna illuſtratione.ad hoc vero ꝙ cogno⸗/

ſceret ſecreta alterius indigebat ipᷣius detectiõe. nec
talis ꝓfectus ſtatui innocẽtic derogabat.cũ etiã bea
ti angeli in cognitione diuinoꝝ miſterioꝝ et hũano/
rum ſecretoꝝ ꝓficiant.ppter qð dicit᷑ Ephe.iij. At

innoteſcat pꝛincipibꝰ et ptãtibus ꝑ eccleſiã multifoꝛ

mis deci ſapia. Et ſic patet reſponſio ad ꝓpoſitã que
ſtionem. Mam rõnes ad pꝛimã ꝑtem inducte pce/

dũt de cognitiõe reꝝ naturaliũ.et ſic intelligit Hug.

iilis em̃ rebus nomia impoſuit Adã. et illaꝝ rerum
cura ſibi cõmiſſa fuit. Altima tamẽ ratio de ꝑfectiõe
ab interioꝛi et exterioꝛi non cogit.qꝛ dicit Aug.i vij.

muſice.obiectũ exterius non agit in aniaʒ nec ip̃am
pficit.ſed ipᷣa anima ſeipſam mouet occaſione ab ex/
terioꝛi accepta.et infoꝛmãdo ſeipᷣaʒ magis agit ĩ ob
iectũ q; agat᷑ ab ipᷣo.et hoc fuiſſet in Adaʒ multofoꝛ
tius et nobilius q; ſit poſt lapſum. Vñ illa ratio nõ
cogit ꝙ Adam nõ potuiſſet reſpectu eoꝛuʒ q̃ cogno
ſcebat nouũ modum cognitionis acquirere.nec pꝛe
cedentes rõnes hoe aſtruũt q; Adam non poſſet ma
gis habilitari in cognoſcendo ꝑ frequẽtiã in conſide
dho Rones autem q̃ ad ꝑtem oppoſitã inducun
tur oñdunt q; Adã ſi ſtetiſſet ꝓficere potuiſſet in co
nitione reſpectu eoꝛuz q̃ ſunt voluntaria et mirabi
ia. De alijs autem ſcʒ de bis q̃ naturaliter fiunt nõ
cõcludunt ꝙ Adã acquiſiuiſſet cognitionẽ nouam.
vñ illa pꝛima ratio de cõꝑpatione gratie ad ſciam nõ
valet.qꝛ pfectio gratie non tm̃ eſt ex dono ſᷣ etiaʒ ex
merito.pfectio autem cognitiõis in Adã erat ex do/
no. et ſi ſtetifſet nõ ſolum in ipo ſed etiaʒ in poſteris

R. ad

bet᷑. S. xxij. diſ. ¶

nõ indocte credit᷑ a pluribus ſuniliter fuiſſe ſaltes q;ᷓ
tum ad habitũ.et hoc dico ꝓpꝛietatem infantic. Ad

alia ſatis plana eſt rñſio ꝑ iã dicta.

¶ De cognitione pmoꝝ parentũ qᷓ;tum ad defectum.
et hoc eſt quere vtrũ ſi ſtetiſſent in ſtatu innocentie
aliquãdo decipi poſſent. Et ꝙ ſic videt᷑ Geñ.iij.dixit
mulier.ſerpens ſeduxit me. Sed cõſtat ꝙ mulier nõ

cõſenſit niſi quia eſtimauit eſſe verum qd ſerpens di

xit. ſed ante conſenſuzʒ non peccauit. S anteqᷓ;ᷓ pecca/

ret decepta fuit. Seon Aug. ſuꝑ gen.ad lr̃aʒ.et ha⸗

beret. ſed cõſtat q illud fuit falſum. et hoc credidit
anteq; peccaret. quia aliter non peccaſſet. ac ſyhtez
mgr.S.diſ.xxj.loquens de muliere ⁊ ſerpẽte dicit. ꝙ
mulier non hoꝛruit ſerpenteʒs.qꝛ cuʒ nouerit eẽ crea-
tuʒ.etiam officium loquẽdi a deo accepiſſe putauit.
ſed conſtat hoc falſuʒ fuiſſe qd putauit.ᷣ ⁊c.¶ It
videt᷑ ratione.ſi Adã ſtetiſſet doꝛmiuiſſet vtiq; et ba
buiſſet alias opationes naturalcs. cum ſomnũ ſit
ex naturali motu fumoſitatũ et fantaſmatũ circa oꝛ⸗
ganũ fantaſie Adã ſomniaſſet. ſᷣ ĩ ſomno ſimilitudo
rei accipitur ꝓ veritate.et vbicũq; hoc ẽ ibi eſt dece/
ptio.g ⁊c. ¶ Item naturale eſt quicqͥd videtur. vẽ
ſub angulo.et quãto a remotioꝛi aliquid videtur.tã/
to minoꝛc generat ſpeciẽ et videt᷑ ſub angulo acutio

ri.g ita ꝑuus videretur ſol ipi Ade ſicut et nobis.S

ſicut decipitur ſenſus noſter in iudicãdo de quãtita-
te ſolis.ita videtur ꝙ decipetur ſenſus Ade. ¶ Ite

ponatur ꝙ aliquis homo peccaſſct Adaʒ ignoꝛante

et aſſereret ei falſum. aut Adaʒ ſciret ipᷣm dicere fal-

ſum aut non. Si ſic. tunc ſciret occulta coꝛdis ſui.qᷓ
noſſe in alio eſt ꝓpꝛium ſolius dei. Si neſciret eẽ fal

ſum. neſciret ipm eſſe mendacem. crederet ipſuz
veracem effe.aut male iudicaret de ũlo. Si crederet
ipſum eſſe veracem.crederet ipᷣm dicere verum.ᷣ ne
ceſſario decipereturi Sed cõtra. Aug.vera ꝓ falſis
appꝛo bare non eſt natura hominis inſtituti ſed pe/
na danati.ſed cum quis decipitur appꝛobat veꝝ ꝓ
falſo vel econuerſo.̊ nunqᷓ hoc fuiſſet in bomine ſi
pſtitiſſet in ſtatu noeri zr⸗ Aug.in Ench.xj.
c. Ipſe ꝑ ſeipſuʒ erroꝛ eſt. aut magnus in re magna.
aut ꝑuus in re parua.tñ ſemper eſt malus. et vbicũ
qʒ eſt deceptio ibi eſt erroꝛ vel magnꝰvel ꝑuus. nõ
põt eſſe in aliquo quin in eo ſit malus.ſed in Adam

in ſtatu innocẽtie nec eſt malum culpe nec maluʒ pe
ne. 5 c. Gtẽ Aug. . Hic homics fa
atq; fallunt᷑.miſerioꝛeſq; ſunt cũ mẽtiendo fallũt.q;

tẽ Aug.i Ench. ca.ix. Hic homices fallũt

cñũ mẽtientibus credẽdo fallunt᷑.O videt᷑ ꝙ vtrobiq;
ſit miſeria. licet maioꝛ in fallendo.& ſi in ſtatu inocẽ
tie non erat miſeria.videt᷑ ⁊c¶ Itẽ in ſtatu innocen-
tie nihil homo pateret᷑ vel ageret contra naturã.ſed
deceptio eſt contra appetitũ nature rationalis.vnd
Aug.in Ench.vſq; tiñ ratiõalis creatura refugit fal/
ſitatem.et quãtum poteſt deuitat erroꝛeʒ.vt falli no
luerit.etiam quicunqʒ amat fallere. Adam igit᷑ hoc

naturalit recuſabat.& in ſtatu innocẽtie decipi non

poterat. ¶ Itẽ in Adã oẽs vires inferioꝛes ſubiecte
erãt volũtati.alioqͥn rectꝰ oꝛdo nõ ſeruaret᷑ in hõie
in ſtatu innocẽtie. ſi hõ nolebat eriplne aſſenti⸗
re falſo.vẽ ꝙ nunqᷓ in ratione eiꝰ fuiſſet deceptio vel
ad falſum inclinatio qdiu pmanſiſſet in ſtatu illo
pᷣmo.¶ Itẽ maioꝛis indignitatis ẽ falli in aia 4 pati
Vy 1

xij. viſ. Credidit Adam vtrũq; ficri poſſe. vt
et vxoꝛi moꝛẽ gereret.et vt ꝑ penitentiã veniam ba/

.

.

H
R

I. „

Li. II

r

—

in coꝛpoꝛx. vnde decuit xp̃ aſſumere paſſionẽ in ooꝛ mo eſſet qui bominẽ circnueniret aut paralogiʒaretc. git
poꝛe non deceptioneʒ in mente.ſed ſi Adaʒ ſtetiſſet. Mam vnuſquiſq; loqueret᷑ veritatẽ cuʒ ꝓximo ſuo. 8
nulla fuiſſet in eo coꝛꝑalis paſſio.g nulla fuiſſet ĩ eoo aut ſi eſſet. diuine inſpirationis reuelatio ſiue per ſe rimngin⸗
25 peceptio KR. ad pꝛedictam queſtioneʒ defacili pt ſiue ꝑ angelum ſuccurreret ne falleret᷑. ſicut virtꝰſuc iacknin
reſpoderi.rationes etiã diſſolui quadã facili diſtin / currebat ne lederet᷑.et ſic Adam ſtante nulla fuiſſet uceintgne,
ctione. Poſſet em̃ ſic dici ꝙ deceptio quedam eſt cir in eo deceptio nec ab intrinſeco nec ab extriſeco. vñ Cnitugnn
ca ſcibilia.qᷓdam vero circa opinabilia. Scibilia aut rationes hoc ꝓbant concedende ſunt. ¶ Ad illud 26 mpintloa⸗
dico illa qᷓ certa rõe compꝛchendi poſſunt.ſicut ſunt autẽ quod obꝛ de ſeductione mulieris et etiam viri. ccptineguun
illa de quibus ſunt ſciẽtie liberales. Opinabilia ve dupliciter põt reſt õgeri. Ano modo ſic ꝙ illa ſedu⸗ ncagutnh
ro illa voco q̃ non babent cognoſci niſi ꝑ quandam cdio fuit falſa cree ulitas. et ſi pceſſit peccatum inobe icnftnasane
coniccturã. ſicut ſecreta aliene conſcie. ⁊ futura con /· ientie et ambitionis.ſecutum fuit peccatum pᷣſum/ ſeckicnsbe⸗
tingentia q̃ fiunt caſu vel foꝛtuna vel voluntate libe ptionis.merito cuius cecatus ẽ oculus ratiois vt iaitean
ra. In pꝛimis aũt Adam falli non poterat.qꝛ omni falſum eſtimarct eſſe veri. Satiz eĩ mulier audita ihitit⸗
um cognitionẽ habebat. In ſcdᷣis vero duplicit᷑ con ꝓlatione ſerpentis de ſeipa pᷣſumpſit. et ſimilit᷑ vir cteeten⸗
tingit aliquem falli.aut ita ꝙ adheret firma creduli- audita ſuggeſtione mulieris et ideo mulier exiſtima ntonnilon
tate. aut ꝙ adberet qualicũq; eſtimatiõe. Et pꝛima uit ꝑ comeſtioneʒ aſſequi poſſe excellentiam. et vir ſoleuiſoc be
deceptio vocatur erroꝛ ꝓpꝛie.⁊ hec in pꝛimo bomie tranſgreſſione mandati inuenire veniam. Unde de/ ltorutſtnst
ſtate non fuiſſet. Scda vero poteſt dici opinio in q̃ ẽ ceptio ſiue erroꝛ ſecutus fuit Bcentumn elationis in ntocicebat de
acceptio vnius ꝑtis ſine pꝑleno aſfenſu credulitatis. vtroq;.licet plus in muliere. liter poteſt vici ꝙ du/ 27 Uerttunarure
et hec põt dici quedam eſtimatio falſa.et bec fuiſſet plex eſt iudicium. Quoddam ẽ ſpeculatiõis.et illud ſtitugterturn
in adam abſqʒ culpa et pena.maxime cuʒ ex hac eſti non eſt pars li. arbi.nec in eo conſiſtit peccatũ.et hu⸗ incigti
matione nec incideret in peccatũ.nec incurreret dã/ ius iudicij erroꝛ poſt eccatuʒ eſt. non ante. Eſt ⁊ ali zutt rntoneſa
num. et ᷣm hanc diſtinctiõeʒ diſſolui poſſunt růnes ud iudicium in agencis et in his q̃ ſpectant ad veri/⸗ nftööfitn
ad vtrãq; partem inducte. Mam ratiões oñdentes tatem vite.et illud iudicium eſt li. ar. et boc nunqᷓ eſt ionentisffche
qꝙ; in Adam potuit eſſe deceptio fere omnes pcedũt ſine voluntate.et buius iudicij erroꝛ bene põt ee cul tbouctivſe
de deceptione ᷣm ꝙ dicit᷑ qualiſcunq; eſtiatio.ſRa pa. vel pᷣſumptionis.vel infidelitatis. vel alicuius al ire ſindun
tiones vero ad oppoſitũ ꝓcedunt ſm ꝙ deceptio di teriꝰ. Et bec fuit ðceptio qua mulier pꝛimo decepta 28 ieinrclaeme
cit firmam credulitatem.vt non ſolum quis decipia fuit et ipᷣe Adam. et in iſta deceptione non pmanſit —
tur putãdo falſum eſſe verũ.ſed etiam appꝛobando in ſtatu innocentic.immo cecidit.et per hoc patet re ucmnrinſchi
falſum eẽ verum vel econuerſo.et talis eſt deceptio ſponſio ad duas auctes pꝛimo inductas Ad illud 2 9 Raketann
q̃ eſt erroꝛ ¶ Sed licet hoc qð nunc dictuʒ eſt ſatis ꝓ ¶ꝙ tercio obꝛ de auẽte magiſtri.ꝙ mulier putauit ſer Vnhuc
babile videat᷑non tñ plene ſatiſiacit rationi.nec con pentem babere vſum loquendi.dm. ꝙ aut iutellli⸗ diinedckan
coꝛdat verbis Aug.in Ench. c. viij. Cum nihil aliud git ꝙ talis putatio fuit in muliere poſt peccatũ. aut 1 nigptini
ſit errare qᷓ veꝝ putare qð falſum eſt.et falſuð q ve ſi ante fuerit.nõ putauit ꝙ hoc officium baberet de erlönci
rum eſt. vel certum habere ꝓ incerco. incertum pꝛo terminate.virtute ſibi naturalit᷑ data. ſed aliqua la/ ſe nachümn
certo.ſiuc falſum ſit ſiue verũ.idq; tam ſit in animo tente virtute ꝑmittente diuina pꝛudẽtia ꝗqᷓ om̃s res ſndlu
defoꝛme atq; indecens.qᷓ pulcrum atq; decoꝛuʒ eſſe gubernabat ſicut creauerat. MNec miruʒ ſi non expa ʒ0 ingeente
ſentimus. vel loquẽdo vcl in aſſentiendo eſt. eſt. nõ. uit. quia nonduʒ erat in ip̃a muliere paſſio timoꝛis. ann arn 4
non. Et ꝓfecto ob hocipᷣm vita iſta miſera eſt q̃ vi vñ mulier aſpiciendo ſerpenteʒ falſum ꝓ vero non . uinke
uimus ꝙ; ei nonnũq; vt non ↄmittat᷑ erroꝛ eſt necelſ -/ a Nalezuira aliquã ibi virtutem latentẽ ignoꝛauit kine cG
ſarius. Ex boc vero colligitur ꝙ Aug. vocat erroꝛcʒ d illud qð obꝛẽ de ſomnio. dm ꝙ in ſtatu inno/ 31 —–D
generaliter omneʒ deceptionẽ.et illum dicit indeco/ centie non fuiſſet ſomniuʒ ex ꝑpeſſione fantaſmatũ . 7
rum et indecentem. et ad vitaz miſeram ꝑtinere. Et ad modũ pꝑturientis.ᷣſicut dꝛ Eci.xxiiij Hoc em̃ ve⸗ e eud
in libꝛo de vtilitatc credendi expꝛeſſe dicit ꝙ nullus nitqꝛ vVires inferioꝛes non ſunt ſubiecte ratiõi.⁊ coꝛ 1 imnc⸗
erroꝛ abſq; vicio eſſe põt. Ideo dom eſt ꝙ et ſi in ſt pus nõ obecdit ſpiritui.ſ ſi fuiſet. boc eſſet qꝛ abal- —
tu innocentie fuiſſet in homine alicuiꝰ neſcientie im tiſſimo mitteretur aliqᷓ viſitatio in qua homo nõ de ai lungſu
pꝑfectio ſ cut oſtenſum fuit. s. diſ. ꝓxima pꝛecedenti. ciperet᷑ immo potius illuſtraret. Pꝛeterea eſto ꝙ eſ ngeuſch
24 non tñ in eo fuiſſet deceptio. Deceptio em̃ vltra ne ſet ibi ſomniũ. non ſequit᷑ ꝙ eſſet ꝓpter hoc ibi dece i hnunni
ſcientiã addit iudicij obliquationẽ.hec non fuiſſet in ptio. deceptio em̃ reſpicit ratiõis vſuʒ.ĩ ſomnijs au/⸗ e heenh⸗
Adam in ſtatu innocentie.ſicut necin eo fuiſſet paſ/ tẽ rõis vſus nõ eſſet. aut ſi eſn et purgaret potius de/ 8 nuncht,
2SRſio coꝛpoꝛalis.Et hoc põt intelligi ſic.ſicut em̃ duplr ceptionẽ fantaſie qᷓ ei conſentiret. potiꝰ em̃ diceret hen kiri
contingit aliquẽ pati. aut paſſione intrinſeca. aut ab ratio in ſomnis homini ſomniãti.tu ſomnias. qᷓ; di⸗ VD
extrinſeco illata. ſic contingit aliquẽ duplicit᷑ vecipi. ceret qdð vides ẽ veritas.Eid illud q obꝛ ð viſu dðᷣ 52 hrlkunmn
aut ꝙ iße ſeipᷣm ꝑalogiʒet.aut palogiʒet᷑ ab alio.neu ꝙ nulla eẽt deceptio.qꝛ bene noſceret Adaʒ q; res a ſin
trũ autẽ boꝝ in Adam fuiſſet. Sicut em̃ nulla fuiſ re motioꝛi apparet eſſe minoꝛ.et iõ nõ iudicaret vbᷣm nlnnigin
in eo paſſio intrinſeca.quia virtus anime regitiua ꝑ/ aneri oculi tm̃.ſᷣ penſata diſtãtia medij.et iõ nõ grtige
fecte ſuo coꝛꝑi pꝛeſidebat ⁊ ipᷣm conſeruare poterat. falleret᷑ ſ hr̃et iudiciũ rectũ.¶ Ad vltimũ iam patz re ʒ r ſidcn
ſic nulla fuiſſet deceptio veniens ab extrinſeco.quia ſpõſio ex pᷣdictis.qꝛ vel Adã manifeſto ſigno depꝛe⸗ ſillnat
iudicium rationis omnibꝰ potẽtijs ſenſitiuis pᷣſide· bẽderet iſtũ peccaſſe.qdð ſatis vꝛ ꝓbabile. cũ magna aemangn
bat.necipᷣei cõtrariũ rõi moucbat᷑ ſ̃ potiꝰab eo ſuf valde trãſmutatio facta fuerit in natura Ade ꝑ com ednlanen
ficiẽter dirigebat᷑.quẽadmoquz etiã pati non pote miſſionẽ culpe.et tũc nõ crederet ei nec diſcrederet. W
rat paſſione illata.ſiue qꝛ nullus in tpꝑe illo eẽt qui in niſi quatenus alias videret ſibi credendũ foꝛe. Aut allnn
ferret. ſiue qꝛ ſi adeſſet. diuina virtus eum ꝓtegeret ſi non depᷣbenderet eñ peccatoꝛẽ.vbi ſua nõ ſuffice- ſadrtggun
ſicut ſupꝛa determinatũ eſt. Sic etiã in ſtatu illo ne ret cautcla.ſuccurreret diuine puiqẽtie cura diligen Nrteie

iiit

Monsin
acknig
alnise
nitteetnit,
amme
vähemen,
klunahezt
garmharſtt
Atarsttiai,
mulieunn
aobem ente
Arapign
ie 4
1gmlogerurk
ni
lerpiſtein
Nofainton
m lin⸗
1 ng iss
Henmzirngnn
ing
wlent gout
wrgutmid
yr iurtſinn
inülnifſt
Ptt d 40
eſſt enl
gubon wde
Penachet
dehi
Ngiomis⸗
Gnien⸗
t cjnin

tpbnis 5696

ier Mete

Di.

tifnma. qᷓ nec ꝑmiſiſſet eum ledi. nec pmiſiſſet falli.ſi

voluiſſet eius enaln her ſtcr ſubijci.

„
ℳ—

¶ Queritur quãtũ ad cognitioõis ade cõplemẽtũ et ſta
tñ.et eſt queſtio vtrũ Adam deũ cognouerit in ſtatu

innocẽtie eo genere cognitiõis q̊ͥ expectamꝰ deũ co/
gnoſcere i ſtatu gloꝛie.Et ꝙ ſic vi.mgr̃ Hugo ð ſan
cto victo.in li.ð ſacra.Cognouit eũ creatoꝛẽ ſuũ.nõ

ea cognitione qua mõ a credentibus abſens fide q̃/

ritur.̊ ea qua tunc ꝑ pꝛeſentiã contẽplationis ſcien

ti manifeſtatus cernebatur.ſed manifeſte deũ cerne
viſi⸗ 8 ez mgr.iiij.li.diſ.ſ.
ca.Triplici ãt de cauſa ⁊c. Honmo qͥ ante peccatũ ſi

re hoc eſt viſionis beate. ⁊c̃

ne medio deũ videbat ⁊c.ſed videre deũ ſine medio

hoc eſt videre facie ad faciẽ.et hec ẽ viſio gloꝛie.g ⁊c
Item Exo.xxxiij.loquebat᷑ dñs ad moy.facie ad fa/
ciẽ ſicut loqui ſolet homo ad amicũ ſuũ.ſᷣ multo ex/
cellentioꝛ fuit ſtatus nature inſtitute qᷓ; lapſe.ſi & ſi/
ne medio videbat᷑ deus a moyſe.multofoꝛtiꝰ ab ho

mine in ſtatu nature inſtitute.Si tu dicas hoc fuiſſe

in ſubiecta creatura.obẽ qð dꝛ Numec.xij.palã et nõ
ꝑ figuras et inigmata deum videtteʒ bocipſum
oſtendit᷑ ratione.ſicut volũt ſancti coiter. Adam nõ
ſolum fuit cõſtitutus in paradiſo ſpũali q;tuʒ ad de
licias mentis. fruebatur em̃ deo ſicut dicit Dam̃. et

Aug.⁊ hoc etiã de ſe planũ ẽ.homo em̃ in tꝑe natu/

re inſtitute ipᷣm deum in ſe ⁊ imediate amabat.ẽ ſi

ita facilis ẽ intellectus ad cognoſcenqũ ſicut affectꝰ
ad amãdũ ꝑ naturã.videt᷑ ꝙ ſicut deũ in ſeipſo ama
bat ita etiam ⁊ in ſcipſo videbat. teʒ omnis ania

recta deſiderat videre deũ.Sᷓ Adaʒ hoc deſiderabat.
aut igit᷑ deſideriũ eius nõ implebat᷑.⁊ ita iam afflige

bat᷑ qdð nõ ẽ ↄueniẽs.aut aliquo mõ deum videbat.

⁊ non videbat viſione imaginatiua nec coꝛꝑali. in/
tellectuali.ſ hec eſt viſio q̃ vẽ deꝰ in ſua eẽntia.& ⁊c.

¶ Ptem mẽte bnana nihil deo ꝓpinquius cuʒ eſt ab

omni peccato imunis.ſ̊ mẽs Ade in ſtatu nature in/
coꝛrupte nõ babebat aliquã peccati maliciã.nec ocu
lus habebat aliquã obſcuritatis nubẽ.gᷓ videt᷑ ꝙ in
ipſum deum imediate aſpectũ ſuũ figere poterat. et

becẽ viſio quã expectamus in gloꝛia vt videamꝰ ip/

34 ſam dei ſubam. ⁊c. ¶ Itẽ in gloꝛia nõ alit᷑ videa/
tur q́; videbat᷑ ab Adam oſtendit᷑. aut em̃ in gloꝛia

videt᷑ deus imediate.aut mediate. Si mediate. ſ ſic
poterat videri ab Adam in via. Si imediate. oſten/
dit᷑ boc eẽ falſum ꝑſuaſiõc ſumpta cx triplici medio.

quaꝝ pꝛima ẽ ꝙ cognoſcẽs ſuꝑ cognoſcibile dbʒ ba⸗

bere potẽtiam quantũ ad illud ꝑ qð cognoſcit.ᷣ in/
tellectus creatus nõ põt ſuper ipam lucem increatã
in ſe quãtumcũq; eleuet᷑ ꝑ gratiã ſiue pꝑ gloꝛiam. qꝛ
cr ümpoſbdec intel
lectus ipᷣam lucẽ increatam videat in ſeipſa. Mꝛ ſi di
cas rationẽ iſtam non cogere.quia potentia cogni/
tiua plus ẽ in ſuſcipiendo qᷓ; in agendo. Oſtenditur
hocipᷣm ſcda ꝑſuaſionc.quia cognoſcentis ad cogno

illa ſemper in infinitũ e

ſcibile debet eẽ ꝓpoꝛtio.maxime in ea cognitione in

qua eſt magna delectatio.ſi & illius ſumme lucis re
ſpectu intellectus noſtri eſt exceſſus impꝛopoꝛtiona
bilis.et tantus vt ꝑ nihil additũ poſſit ei ꝓpoꝛtiona

ri noſter intellectus quin ſemꝑ excedat in infinituz.
videt᷑ ꝙ nunqᷓ; in fonte lucis intellectus noſter poſ-

ſit contemplari deum O ſi tu dicas ꝙ non requiri

tur ibi ꝓpoꝛtio quantitatis ſed ſoluʒ confoꝛmitatis.

oſtenditur hoc idẽ ꝑſuaſiõe tercia.ſi em̃ in gloꝛia deꝰ

—

XIII
—

videt᷑ in ſeipſo et abſq; omni medio.cũ ipᷣe in ſenul/
lam habeat diuerſitatem. oino videret᷑ ab omnibus

vnifoꝛmiter. ꝙ ſi conſtat eẽ in gloꝛia dꝛias pᷣmioꝛuʒ.

non videtur ꝙ abſq; omni medio deus a gloꝛificata
anima vẽ.ſi igitur videt᷑ ꝑ mediũ.⁊ ſic videbatur ab

uit q̊ cogniture ſunt anime dbeate.
xxxiij. Hon videbit me homo et vi
non intelligit᷑ de vita ſpũali ſᷣ & vita aiali.ſi igit᷑ adã
in ſtatu innocẽtie vita aiali videbat. deũ videre nõ
poterat.¶ Itẽ Job.j. Deũ nẽo vidit vnqᷓ niſi inge-
nitus ⁊c.ſi
Snec Adã.
⁊c. O:eg.Quantũcuq; mens in cõtemplatiõe pfece
rit.ſemꝑ qð infra deũ eſt videt. vẽ ꝙ cum aliqui ho

Adam. reſtat ꝙ adain eo genere * nitiõis cogno

ed cõtra Exo.
et. cõſtat ꝙ hoch

nullus vnq; vidit deũ añ aduentuz xpᷣi. .
ſuꝑ ill Iſai.vj.Aidi dñm ſedenté

mies ꝑueniant ad eminentia gratie ꝗᷓ fuit in Adam.,.

cta. tem viſio dei ẽ tota merces. qui viſionẽ dei

⁊ nullus in pᷣſenti ꝑ actum cõtẽplatiois deũ videat.
S nondũ habebat illam viſionẽ quã expectat aia ſan

babet. plenã hʒ mercedẽ. et qui hoc babet. bʒ plenaz

gloꝛiã.et uullus talis põt cadere. ſi igit᷑ Adam ceci

dit.& deum in ſeipſo non vidit.

ei Item lux increata
pfecta delectatiõe delectabat aſpicientes.g ſi Adaʒ

illã ſummã lucem aſperxiſſet.pfecte in ea delectatus

fuiſſet.gẽ̊ nunq;; ab eo auerti ↄſenſiſſet.i

Itẽ ſtatus

vie et ſtatus patrie debẽt eẽ diſtincti.g pari rõe con

tẽplatio vie et cõtemplatio pr̃ie.ſᷣ Adãa erat viatoꝛ.
non erat compꝛebẽſoꝛ.g non eo genere viſiõis vi/
ad pᷣdicto ʒ

debat qua videre expectamꝰin pria.
rũ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ cõiter om̃s ponũt co/
gnitionẽ quã habebat Adã de deo mediaʒ inter co⸗

gnitionẽ q̃ eſt in ſtatu miſerie et cogiitiõeʒ ꝗᷓ erit in

ſtatu gloꝛie.ᷣ in modo ponendi plurima ẽ dꝛia. Qui

dã nanq; initentibꝰ auctibꝰ male intellectis et rõni⸗

bus ſophiſticis dixerũt deũ nũq; immediate videri
nec in via nec in patria.Dicit em̃ Crib. Ipm qui deꝰ

eſt non ſolum ꝓphete.i nec etiã angeli vidẽt.Et alie
reperiuntur auctes conſimiles quas male intelligen

tes ⁊ putãtes hoc dictũ eẽ ꝙ deꝰ imediate videri nõ
poſſit ꝓpter ipꝛopoꝛtionabilitatez lucis increate ad
oculum mentis create.dixerũt ꝙ deus ꝑ q̃ſdaʒ lugu
bꝛationes videri hʒ.et in ſtatu vic.⁊ in ſtatu innocen
tie videbat᷑.⁊ in ſtatu gloꝛie.ct in illis luminoſis in/
fluentijs dixerũt deũ in bis ſtatibꝰ videri magis cla
re et minus clare ſᷣm qꝙ deꝰ magis ſe oculo nro vult
cõtẽꝑare et clarioꝛibus theophanijs oñdere. E:
iſta poſitio heretica ẽ et repꝛobata.nec imerito.qꝛ et
cõtra rõeʒ eſt.cũ aia quieſcerc ꝑfecte nõ poſſt donec
in ſeipᷣ̃a videat deũ.Et contra ſacrã ſcripturã.naʒ.j.
Coꝛꝝ.iij.dꝛ Tũc cognoſcã ſicut et cognitꝰ ſuʒ. Et.j.
Job.iij. Aidebimꝰ eũ ſicut ẽ.Et hocipᷣm etiã inuere
auẽctes doctoꝝ repiunt᷑.quibꝰ oibꝰ adherẽdo erroꝛ
iſte repꝛobãdus c.et auẽtes ſique videant᷑ eẽ ꝓ ipo
om̃s exponẽde ſunt.qꝛ loquũt᷑ de cognitiõe cõpꝛchẽ
ſiõis qua dẽ aliqͥd cognoſci totalit᷑.et hac cognitiõe
deꝰ ſibi ſoli cognoſcibilis ẽ ſicut ĩ li.iij.patebit.Se⸗

cũdꝰ aũt modꝰ dicẽdi ẽ ꝙ deꝰ a purgatis mẽtibꝰ nõ

ſolũ in pꝛia.ſᷣ etiã in ſtatu innocætie.et in ſtatu vie in

ſeipſo videri hʒ.nec ẽ dꝛia niſi in gradu.ꝙ clariꝰ ct ꝑ
fectius in ſtatu gloꝛic videbit᷑.et minꝰ pfecte in ſta⸗

tu innocẽtie.et mime in ſtatu nature lapſe.Dꝛia aũt

iſtoꝝ graduũ venit ex boc ꝙ aia in ſtatu gloꝛie ẽ om/
nino a ſarcina coꝛꝑis abſoluta.aut oino bʒ coꝛpꝰ ſpi

rituale ꝙ nullo mo impediat ipᷣam quin vocke ime⸗

*

2

56

57

3

Ti.

diate in deum tendere ⁊ m totũ ſuuʒz poſſe.in ſtatn
vero nature lapſe qꝛ babʒ coꝛpus coꝛruptibile ⁊ ani
male.impedit᷑ et aggrauat᷑ ex terrena inbabitatione
ne poſſit in ißam lucem tendere ꝑfecte.in ſtatu vero
nature inſtitute ſe bẽbat medio mõ. qꝛ coꝛpus Ade
et ſi nõ eẽt ſbicctũ neceſſitati moꝛiendi et paſſibilita
ti. erat tñ indigens alimonijs. ⁊ oꝑtebat aiaʒ circa re

gimẽ et vegetatiõeʒ ſui coꝛꝑis aliqũ occupari.⁊ ido

nec adco excellenter intuebat pꝛimus ho veũ ſicut
viri iutuent᷑ in goꝛia. nec adco exiliter ſicut viri ſan
cti intuent᷑ in pñti miſeria. Hanc aũt ſuã poſitioneʒ
ex auẽtibus Aug.eliciũt qui dicit in plunbꝰ locis in
li.de tri.ꝙ etiã in pñti vita notioꝛẽ pᷣt bõ habere deũ

ĩ fratrẽ.⁊ boc in libꝛo viij.⁊ alibi dicit.ꝙ a purgatis

mẽtibus cernit᷑. Docet etiã in viij.li. ↄtuitũ verita
tis ⁊ bonitatis intueri deũ. Sed hec poſitio et ſi non
ſit adeo veritati aduerſaria ſiut pꝛima. nibilominꝰ
tñ dictis ſctõꝝ nõ ↄſonat. Sicut em̃ dicit Dyoniſiꝰ
in li.de myſtica theolo.q excellẽtiſfimꝰ modus cõtẽ/

plãdi ẽ ignote aſcẽdere.qꝛ nec ipᷣe moyſes valuit de⸗
um videre.⁊ iõ introductus dẽ fuiſſe in caliginẽ. Vñ

Dyoni.vocat eos indoctos qͥ dicũt ſe noſſe cũ qͥ po/
ſuit tenebꝛas latibulũ ſuũ.Et etiã Gꝛeg. dicit ꝙ quaͤ⸗
tũcunq; mens in cõtemplatiõe ꝓfecerit.non ꝑpuenit
ad cõtuitum dei.Et cõiter doctoꝛes in hoc cõcoꝛdãt
intelligẽtes illud qð dicit Apls qꝙ qdiu ſumus in

coꝛpe.pegrinamur a dño.⁊ ꝑ fidem ãbulamꝰ non ꝑ

ſpẽm. Vnñ ſiq̃ auẽtes illud dicere inueniant᷑ ꝙ deꝰin
pñti ab bõie vr et cernit᷑.nõ ſunt intelligende ꝙ vꝛ in
ſua eẽntia. in aliquo effectu inferioꝛi cognoſcit᷑.
ſicut iam melius patebit.niſi foꝛtams in his qͥ rapiũ

tur.ſicut credimꝰ fuiſſe in paulo.qui ſpãlitate pᷣuile/

ſtatũ viatoꝝ ſuꝑgrediuntur.nec ibi aliqͥd agũt ſᷣ
ol

ũ aguntur. Tercius aũt modꝰ dicẽdi eſt ꝙ in pa/
tria videbit᷑ deꝰ imediate et plene quantũ

nã remunerationẽ.imediate aũt qꝛ nullã hẽbat vela
minis interpoſitionẽ.et hoc vidẽt᷑ ſonare vᷣba mgfr̃i

HNug.Aerũtñ nec ſic intelligendũ ẽ ꝙ bomo in ſtatu
innocẽtie videret deũ in ſua eẽntia ſiue facie ad faci

em. Huic em̃ obuiãt rõnes et auẽtes pꝛius inducte.

Et iõ eſt quartꝰ modus dicẽdi ad hoc ꝙ reuera co⸗
gnitio ſtatus inocẽtie media ẽ inter cognitionẽ ſtatꝰ
gloꝛic.ct ſtatus miſerie.ſicut et locus ꝑpadiſi medius
eſt inter banc vallẽ miſerie et patriã celeſtẽ et quẽad
modũ pꝑadiſus terreſtris plus ſe tenct ce terra qᷓ; cu
celo. ſic ade cognitio ſiue ſtatus innocẽeie plus con/

foꝛmis ẽ cognitioni ſtatus pñtis ꝙᷓ futuri. Añ in ſo⸗
lo ſtatu gloꝛie videbit᷑ deus imediate et in ſui ſuba.

ita ꝙ nulla erit ibi obſcuritas.in ſtatu vero innocen

tie et nature lapſe vi deus mediate ſpeculo.ſᷣ differẽ
ter. qꝛ in ſtatu innocẽtie Nehar vers ſpeculũ cla
rũ.nulla em̃ erat in anima peccati nebula.ĩ ſtatu ve/
ro miſerie vĩ ꝑ ſpeculũ obſcuratũñ ꝑ peccatũ pᷣmi bo⸗
minis.et ideo nunc v ꝑ ſpeculuʒ et ĩ enigmate. Eni

na em̃ ſicut dicit Aug.in xiiij. ð tri.ẽ ſimilitudo ob
8 ſcura. Añ nota ꝙ qdruplex ẽ modus cognoſcẽdi de

um vicʒ. . ſidem.ꝑ contẽplationẽ. ꝓ apparitionẽ.et
ꝑ aptaʒ viſionẽ. Et pꝛimũ.gratie cois.ſecũdũ ẽ gra⸗
tie excellentis.tercium gratie ſpãlis.et quartũ gloꝛic
cõſummãtis.Et ſufficietia iſtoꝝ modoꝝ ita colligit᷑.
omnc em̃ qð cognoſcit᷑ cognoſcitur ꝑ aliquid pñs.ſi
igit dens cognoſcit meceſſe ẽ aliquid pſens itel⸗

eir gee
videntis.in ſtatu vero miſerie mediate ⁊ ſemiplene.
in ſtatu vero innocentie medio mõ ſcʒ imediate ⁊ ſe
miplene.Semiplene inqꝙᷓ; quia ñ recepat adhuc ple

AI

lectui cognoſcat᷑. p̃ſens aũt voco boc m ꝙ; Aug. vo

cat.ꝙ pᷣſens eſt intellectui ad videndũ. Aut igit co⸗

gnoſco deñ ꝑ hoc ꝙ eſt pᷣſens mihi. aut ꝑ hoc q; ẽ pꝛe

ſens alij. Si ꝑ boc ꝙ ẽ pꝛeſens alij.ſic eſt cognitio fi⸗
dei. Quod em̃ deꝰ ſit trinus et vnus.hoc ego credo
dei filio qui hoc enarrauit ⁊ pdicauit.⁊ ſpũiſancto 4
hoc inſpirauit.Quod em̃ credimꝰ debemus auẽti ſi
cut dicit Aug. de vtilitate credendi. Si ãt cognoſco
deũ ꝑ hoc ꝙ ẽpᷣͤſens mihi.hoc põt eẽ triplicit. Aut .
hec ꝙ eſt pꝛeſens mibi in effectu ꝓpꝛio.⁊ tunc ẽ con

templatio.qꝗᷓ tanto eſt eminẽtioꝛ. quãto effectum di⸗

melius ſcit cõſiderare deum in exterioꝛibꝰ creaturis.
Aut ẽ pᷣſens mihi in ſigno ppꝛio.et ſicẽ apparitio ſi
cut apparuit deus Abꝛabe in ſubiecta creatura qꝗᷓ i
ſum deum figurauit. et ſicut ſpũſſanct⸗ apparuit in
columba. Aut ẽ pᷣſens deus in lumie ſuo ⁊ in ſeipᷣo.⁊
ſic eſt cognitio qua vẽ deus in vultu ſuo ſiue facie ad
faciem. et ſic ẽ aꝑta viſio ꝗᷓ tota dicit᷑ merces omniẽ
meritoꝝ. Pꝛimũ igit᷑ et vltimũ genus cognitiõis ſta
tui inocẽtię nõ cõpetebat. Pꝛimũ ppter cognitiõeʒ
enigmaticã.et ꝓpter hoc ꝙ cognitio fidei vt pluri/
mũ eſt ex auditu.ſᷣm ꝙ innuit aplus. Altimũ vo ibi
cẽ non poterat ꝓpt᷑ ſummã ꝑfectionẽ.iõ homini nõ
exhibebat᷑ ſ potius in pᷣmiũ ꝓmittebat᷑. Medij ve
ro duo ſcʒ cõtemplatiõis et apparitionis vtriq; ſta⸗
tui cõmunes eſſe poterunt.maxime cognitio contẽ/
plationis q̃ in vtroq; ſtatu cſt.ibi tñ potiſſime vige⸗
bat. tũ ꝓpter anime puritatem. tum etiam ꝓpt᷑ car/
nis et inferioꝛum viriũ ſubiectionẽ.quibus duobus
vt plurimuʒ anima carct in ſtatu nature lapſe.iõ nõ
poteſt ad illum gradum contemplationis attingere.
NRationes igit᷑ monſtrãtes adam deum non cogno⸗
uiſſe eo genere cognitionis quã expectamꝰ in gloꝛia
ſunt concedende.ad eas aũt q̃ ad oppoſitũ adducãũ⸗/
tur ſatis facile eſt rũdere. ¶Ad illas em tres auctes
pꝛimo inductas iam patet reſponſio. omnes em̃ in-

uine gratie magis ſentit in ſe bomo.vel quãto etiam

telliguntur de contemplatiõis cognitione. non ꝑ re-

motionem cuiuſcunq; medij.ſed ꝑ remotionẽ vela/
minis ⁊ obſcuritatis. q́lis eſt in his qͥ aliqͥ vicio pec/
cati ſunt infecti. ¶ Ad ill ãt qd obꝛ qꝙ imediate de/ ʒ9

um amabat.dð ꝙ non ẽ ſimile. Amoꝛ em̃ ſicut vult

Berñ.multo plus ſc extendit qᷓ; viſio.ex ſola em̃ eſti
mationce ſequit᷑ aliqũ dilectio. Et ipᷣe etiaz dicit in li.
de amoꝛe dei. ꝙ vbi deficit intellectus ibi ꝓficit affe
ctꝰ. Et rõ buius c᷑.qꝛ viſio eſt ſolũmõ rei pñtis.ſᷣ di ꝗo
lectio nõ ſolũmõ rei pñtis ſᷣ ctiã abſentis. Pꝛeterea.
viſio non picit qlemcunq; modũ cognoſcendi.ſ mo
dũ cognoſcendi cõpletũ. dilectio vero et pfecta põt
eẽ et imꝑfecta.iõ quãuis imediata dei dilectio ſit in
via.nõ tñ optet q; viſio ſiue cognitio ĩmediata. 41
illud qdð obꝛ ꝙ adam deſiderabat deñ videre ⁊c.dðð.
verũ eſt ſi ſic deſiderabat videre ꝙ aliquã cogni/
tionẽ hẽbat in qua reficiebat᷑.⁊ aliquã expectabat in
remunerationẽ et pᷣmiũ.Et illã quã expectabat erat
cognitio pꝛie. illã vero quã hẽbat erat cõtemplatio
vic qᷓ̃ erat viſio ſpeeu Een tu qᷓras vtrũ erat vi ꝗ42
ſio intellectualis vel coꝛpalis.dðᷣ q; intellectualis.
non ipᷣius diuine eẽntic in ſe.ſ alicuiꝰgratie vel influ
entie.et illã in ſeꝑ expientiã noſſe et videre potcrat.
ſicut ſentit anima ſancta qñ liqueſcit eũ ſpõſus allo/
Juit᷑ eaʒ illud qdð obꝛ ꝙ mens hũana in illo ſta ꝗ43
tu erat deo imediata.dð. qꝙ imediata erat quãtuʒ ad
eẽ nature.qꝛ nulla natura ẽ ea ſuꝑioꝛ.qtum vero ad

ſtati non erat imeqiata. Ad vltenioꝛc om ſtacũ ꝓmo

ueteci ol
Pfuſtuaiguaan
Catheulczun⸗
Glek nzden
Mkhriaficmndn
Gcclgtiplctera
Aunxirens,autg
ſonizfetettaat
ſicanimi
tifentia gore
tpeuminſeipt
ſens et dipol
toſtin deun a⸗
ibonagicbm
nporionanigui
onftlttuutin
oliaeuequaner⸗
Eioemort nin
Slksgnaumnnnt
Pupdumm ng
Gpnuoponchun
Nanr erneünn

(dannditiani

tnkeSclonetuns
Cenneſenidan⸗
onggenragsi
Flafennel
4 o
mounmmnag⸗
Arnmm
Waenina
uis
Udelbaoz
wapint⸗
nocn nete

pi .
Monnirie

N

nanginen

mirchi Nh
Panaonsht
nine cogne
bitiorin⸗
umain gr
Oni quibude
tunarunelgkiß
mplatonenie
vundaneen
uggu
Klsitsi
Horio. Miß
SG
ormuiſt⸗
nbsitifuig
Satigintun ,
Auchſun
iui
ſeatzdlii
nit gitii

ſrhftsd

ons nan
gllfn

4 cet. boc pᷣuilegium ẽ ſpale non legis Cis.¶¶ Ad ills pariſieñ toe Epi Guilbelmi et

tt qualitatiue quantuʒ ad ſimilitudines expꝛeſſam.
45 gradibus pᷣmioꝛum in futura gloꝛia. Et ſic p ſi

tus fuit in q̃ po

—

uenda erat. tũc em̃ erat in ſimilitudine gratie. per . fuit non ẽ ſanum nec habet rationẽ.quia lumen ill&
ducenda erat ad deifoꝛmitate gloꝛie. in qua nõ ſo⸗potius eſt ſaluatiuum ᷓ; coꝛruptiuũ. vñ ercellentia
lum aſpiceret diuinũ effectũ.ſᷣ etiazs ibᷣm vultum de ¶ ÜUlius in nullo obeſt ſed potius cõfert. ⁊ qꝛ ax gau
ſideratũ.Cocedo GSuond oculi aſpectus in dium et lux illa ſuperat omnem ſeuſum. ideo boiuo
enmfiGhoeiſta ad nihil aliud aſpiciat. attñ non totus vndiq; completur. vt nihil aliud querat. po⸗
ꝓficiet vel videbit ipᷣius lucis cdaritatẽ.imo potius tius abſoꝛbeat᷑ ipa noſtra intelligentia ab eminẽtia
eleuabit in caligineʒ. ⁊ ad hãc cognitiõeʒ eleuabit᷑ p lucis. ſicut ⁊ ipa noſtra an ectio a toꝛrẽte voluptatis.
oim̃ oblatiõez ſicut Oyoni. dicit ĩli. myftica theo. ⁊ et boc.5. determinatũ fuit in pꝛimo li. diſ.j.de fruitio
vocat cognitionẽ iſtaʒ doctã ignoꝛãtiã.Hec em̃ ẽ in ne. Miunc aũt ꝓ firmo tenendũ ẽ q; et ſi adam de
q̃ mirabilit᷑ inflamat᷑ affectio.ſicut eis patet qͥ ali/ um in ſua ſubſtantia non videbat in ſtatu innocen/
tiens cõſueuerunt ad anagogicos cleuari exceſus. tie.videbitur tamẽ in gloꝛia in ſua ſubſtãtia. nec licʒ
hunc modũ cognoſcendi arbitroꝛ cuilibʒ viro iuſto huius Strari ſentire et dicere. Naʒ hoc ẽ vnus de
in via iſta eẽ querendum. ꝙ; ſi deus aliquid vltra fa decẽ articulł repꝛobatis ab vniuerſitate magiſtroꝝ
le non legis c . Odonis cãcellarij.et
qð querit᷑ vtruʒ deus in pria videat᷑ ꝑ medium an fratris Alexandri de hales patris ⁊2 magiſtri noſtri.
ſine medio.rñdendum eſt ꝙ videre ꝑ mediũ hoc poͤt qui vt euitent ſubſcripti ſunt. Pꝛimus articulus eſt
intelligi tripliciter. aut ꝑ mediũ diſponẽs.aut ꝑ me· ꝙ diuina eſſentia in ſe nec ab
dium deferens. aut ꝑ mediũ deducens. Per mediũ videbitur. Secundus eſt ꝙ licet diuina eſſentia vna
diſponẽs recte et catbolice ponit᷑ deũ in patria eſſe ſit in patre et filio et ſpũſancto.tamẽ vt in ratiõe foꝛ
videndũ.qꝛ anima in patria mediante deifoꝛmitate me vna eſt in patre et filio.et non vna in his et ſpũ⸗/
et influentia gloꝛie diſponetur ad hoc ꝙ clariſime ſancto.et tamẽ foꝛma idẽ eſt ꝙ eſſentia diuiua.Ler-
poſſit deum in ſeipſo videre. Deifoꝛmitas em̃ gloꝛie cius eſt ꝙ ſpũſſanctus vt amoꝛ vel nexus non ꝓce/-
ſufficiens eſt diſpoſitio ad hoc ꝙ anima deum in ſe it a filio ſed tantũ a atre. Quart? eſt ꝙ anime glo
poſſit videre. Ad h̊ em̃ ꝙ videat nõ optet ꝙ aia po- rificate non ſunt in ado empyreo cũ angelis.nec coꝛ
tens ſit in deum agere. videre em̃ potius eſt in ſuſci⸗ Fon gloꝛificata erũt ibi.ſed in ſolo aqueo vel criſtal-
piẽdo qᷓ; in agẽdo.maxie cuʒ videt᷑ lumẽ. MNec oꝑtet lino quod eſt ſupꝛa firmanentũ. Quintus eſt ꝙ ma⸗
eam ꝓpoꝛtionari quãtitatiue.ſ̊ quantum ad infini · lus angelus in pꝛimo inſtanti ſue creationis fuit ma
tatem vt ſit tanta quãta deus in virtute eſt. ſed ſufſi · lus et nunqᷓ; fuit bonus. Sextus eſt ꝙ angelꝰ in vno
. inſtanti poteſt eſſe in diuerſis locis ⁊ etiam vbiq; ſi
ſm cuius maioꝛẽ ⁊ minoꝛẽ ꝑticipationẽ erit oꝛdo in

no q̃ non ſunt deus.Octauus eſt ꝙ pꝛimum nunc ?

ponatur deum videri ꝑ medium diſponens. ꝑſuaſio creatio paſſio non eſt creatoꝛ nec creatura. Monus
nes qꝗᷓ pꝛus ponebantur diſſoluuntur.et veritas ex eſt ꝙ qui habet melioꝛa naturalia plꝰ habebit de ne
plicatur. Per medium autem deferens nullus poſu ceſſitate de gratia et gloꝛia. Decimus eſt ꝙ malꝰ an/
it deum videri.cum ipᷣe ſit immediatꝰ rationali crea gelus nunq; habuit vnde ſtare poſſet. nec etiam adã
ture. Sed ꝑ medium deducens ſiue contẽpans po/ in ſtatu innocentic. li omnes erroꝛes a pꝛedictis ꝑp
ſuerunt aliqui deum videri.ne ꝑ excellentiam lucis ſonis ꝓhibiti fuerunt et excõmunicati. et pꝛopterea
obtunderetur acies intellectus.⁊ potius deijceretur ſunt tanq; peſtiferi euitandi. ſ DM
ſ letificaretur. Sed hoc ponere ſicut pꝛius tactum M HW
Pincui xxiiij.de adiutoꝛio ꝑ quod homo ante lapſum ſtare potuit.ſcʒ de libero arbi
trio quantum ad alias potentias comparatur. H
( Anc diligenter inueſtigari oꝑtet ⁊c. Supꝛa determinauit mgꝗr̃ de culpa ꝑ quã hõ cecidit. in hac pte
determinat de auxilio ꝑ qð ſtare potuit. Et qm̃ hoc auxiliũ ſcʒ li.ar. habet triplicit᷑ ↄſiderari.vicʒ in cõ
patione ad alias potentias aie.et in ſe. et in cõpatione ad pfectionẽ gratie.iõ ꝑs iſta hʒ tres ꝑtes. In pꝛia de/
terminat de libero arbitrio in cõꝑatiõe ad alias potẽtias. In ſcda vero determiat de ipo m ſe. j. dil. xxv. Jã
vero ad ꝓpoſitũ redeamꝰ. In tercia vero determinat de ipᷣo ꝑ cõꝑationẽ ad gr̃am.infra diſ. xxvj. bec eſt gra
oꝑans et coopans.Et qm̃ m cõpationẽ li.ar.ad potẽtias aie attendit᷑ pgreffus et cõſũmatio peccati.iõ pꝛi
ma ꝑs bʒ duas. In pꝛima determiat de li.ar.inq;tũ ad alias aic potẽtias cõpat᷑. In ſecũda vero determinat
qliter in hõie tẽptatiõis oꝛdo ⁊ ꝓgreffio õſũmat᷑.ibi. Illud quoq; pᷣtermittendũ nõ ẽ ⁊c. Hꝛima pꝑs tres bʒ
ꝑticulas. In pꝛia terminat ad qͥd datũ fuerit illud auxiliũ hõi. In ſcda vero qʒ ſit illud adintoꝛinʒ. ibi. hic
cõſiderandũ ẽ qd fuit illð adiutoꝛiũ c̃. In tercia vo ad maioꝛẽ explanationẽ ſbiũgit diſtictionẽ pᷣdictoꝝ.ibi.
eſt em̃ ſenſualitas q̃dã vis ⁊. Quelibʒ aũt baꝝ ptium diuidi põt in duas. In pᷣma determiat veritatẽ. In ſe
cũda remouet dubitatiõeʒ. ibi. quõ rectã et bonã volũtatẽ ⁊c. Silr ſcda ꝑs in qᷓ determiat qð fuit adiutoꝛi-
um duas hʒ ꝑtes. In pᷣma explicat qd fuit illud adiutoꝛiũ nõiando. In ſcda diffiniẽdo.ibi.li.vo ar. eſt facul
tas ⁊c. Silr tercia ꝑs in q̃ diuiſionẽ ponit potẽtiaꝝ duas hʒ ptes. In pᷣma aſſignat dꝛiaʒ ſẽſualitatis ad rõeʒ.
In ſcda vo oñdit viã ꝑ quã cognoſci poſſit et diſcerni illa dꝛia.ibi.quicqd in aia nr̃a. Sic totalis hꝰ Eticule

ſnia circa duo verſat᷑.vicʒ circa adiutoꝛiũ qð fuit homi collatũ.et circa diſtinctiõeʒ potentiarum.

1.

Oꝛin gra

jjj Betermiat veritatẽ ad quid datũ fuerit illud adiutoꝛiũ hõi. a
bEVnc diligẽter inueſtigari optet quã gratiã vyl potẽtiꝗ habuerit hõ an
ee caſum. Et vtrũ ꝑ eam potuerit ſtare vel nõ. Sciendũ ẽ ergo ꝙ höi/

tuit ſtareb non i in creatiõe( ſicut de ãgelis diximꝰ) datũ ẽ p gratiã auxiliũ.et collata ẽ po
preofteen. non tentia ꝑ quam poterat ſtare.i.non declinare ab eo quod acceperat.ſed non
wprooterat ꝓficere intãtum vt ꝑ gratiã creatiõis ſine alia mereri ſalutẽ valerz.

bomine nec ab angelo 47

voluerit. Septimꝰ eſt ꝙ multe ſ ũt veritates ab eter ··

10 cõſentixe . c. Cõ⸗ .

Poterat quideʒ p illud auxiliũ gratie creatiois fliſte⸗

re malo.ſed non ꝑficere bonum.poterat tñ ꝑ illud bũ

„

rat ꝑ illã crea/⸗

Ok etiam pote,

ira ſi bocverum eſt. viuere quodãm. qꝛ poterat viuere ſine peccato. nõ noigerca ve⸗
tũc cũ nullũ fuiſſet in poterat ſine alio gratie adiutoꝛio ſpiritualiter viuere qãmodo.
Acda unpelles N. q̊ vitã merẽt᷑ eternã. VUñ Aug.in Ench. Sic factus Auguſti.
o Ns ssnes borctus vt er mancre in ea rectiuudie poſſet non ſneg
babuit iteriꝰ ipellẽés diuino adiutoꝛio.et ſuo fieri puerſus arbitrio. Utrů⸗
ad malũ cũ dyabolo libet hoꝝ elegiſſet.dei volũtas fieret vel ab illo vel de rat.
in tẽptatiõe reſtitit. ? illo.Et qꝛ ſuã maluit facere volũtatẽ qᷓ; dei.de illo fa⸗ Wa
in opibꝰ ſuis nullux cta ẽ volũtas dei. Itẽ in eodẽ. Sic hõleʒ pꝛiꝰ opꝑtebat
bũit rerrabene elin fieri. vt et bene poſſet velle et male. Hec fruſtra ſi bñ-
enrationenccin nec impune ſi male. Idẽ quoq; in libꝛo ð cocrectiõe et
aliqᷓ opatõe. qð oino gratia ait. Si hoc adiutoꝛiũ vel ãgelo vł homi cũ pꝛi
nefariũ ẽ dicere. Jtẽ mũ facti ſũt ofuiſſet.qm̃ nõ talis natura facta erat. vt
exẽplũ eiꝰ vᷣ eẽ ma/ ſine diuio auxilio poſſet manere ſi vellet.nõ vtiq; ſua D
ſiñ cñ ſubiungit · ſout ¶(ulpa cecidiſſet. Defuiſſet quippe adiutoꝛiũ ſine quo oöiti⸗
zaglis no ſetmeoo manere non poſſet. Ydẽ. Dederat des homi bonã vo ſapaii
Eim eſt cbtra veritate lutatẽ. in illa qppe eũ fecerat rectũ. dederat adiutoꝛiũ Ugluts
et cõtra Aug qui vi / ſine quo nõ poſſet in ea manere ſi vellet.⁊ p qð poſſʒ.
cit in li. de conectise ¶ Vt aüt hoc vellet.in eiꝰ dimiſit arbitrio. In eodẽ.Ac
et gra. ꝙ ã gli qͥ aliss cepꝑat poſſe ſi vellet.ſed non habuit velle quo poſſet.
aqdetib remaſerut. Mã ſi habuiſſet ꝑſeueraſiet. His teſtimõijs euidenter
bun⸗ reſore eenntt. moſtrat᷑ ꝙ hõ rectitudinẽ et bonã volũtatẽ in creatio
F vẽ ꝙ ſtãdo merue· ne accepit. atq; auxiliũ quo ſtare poterat.alioqui nõ
2 rũt¶ Ad boc dici poſ ſua culpa videret᷑ cecidiſ,ſſe.
ſet ꝙ ẽ meritũ dimii / ¶ RKemouet dubitatiõeʒ qlis fuerat illa rectitudo
ſiis penẽ ſiue ſatiſfa ecett bonitas volũtatis in qͥ creat? . b
ctoꝛiũ.et ne mdalis ES ed quõ rectã et bonã volũtatẽ habuit hõ ſi ꝑ eãẽ nec Anitz
vumũ req· mner eri vitã valuit. nec ea ſtare voluit. Quia nec aaai Agztegi
rie penalitas et vit quid mali ea tunc volebat.et ad tps ſtare voluit. ſel iltſhe.
ficultas. Av ſcom ve nõ pſeuerãter.et iõ recta et bona fuit tũc volũtas hoo
ro ſufficit ſola cbari· minis. ¶ Ad hoc aũt ꝙ diximꝰ hõieʒ nõ poſſe ꝓficere Obiectio cõtra
tas. Mg'r aũt intelli vel mereri ꝑ gratiã creatioõis.ſolet opponi ſic. Per il bpoc qð dictuʒ ẽ
git de merito ſom ß lud auxiliũ gratie creatiõis potuit ſtare ĩ bono qð ac: bominẽ nõ po-
D a ilud mentu, ceperat. Dotuit ergo reſiſtere teptationi. Sʒ reliſtere tuiſſe pſicetct.
ſatiſfactionis nunc ẽptationibꝰ atq; ſuggeſtionibꝰ malis meritũ ẽ ac bo „. .
fuiſſet in Adam nec nũ remunerabile. Oinne aũt bonũ meritũ ꝓfectꝰ et. Mirpr
psofectus in eo ſi ing Per gratiam g creatiõis ꝓficere potuit ſine adiectioo .—
Aſatu innocẽtie pmã ne alteriꝰ gratie. Ad qð dicimꝰ qꝛ reſiſtere malo ⁊ nõ a Reſpõſio.
ſiſſet. pdicta d cõſentire tẽptatiõi nõ feciſſet illi meritũ et ſi nõ cõſen-
vicet Rel edà ali. liſſet. qꝛ nihil in eo erat qð ad mal ipelleret. ſicut ane
3 ber vi et diceduz. gelis qui nõ ceciderũt nõ fuit meritũ qð ſteterũt.i.qꝙ

meritoꝛiuz genere n5 coꝛruerũt. Nobis aũt meritũ ẽ aliqñ ſi malũ nõ fa,
opiſ. vẽ meritoꝛiũ ex cimꝰ ſed reſiſtimꝰ.ibi dũtaxat.vbi cã ſubeſt qᷓ̃ nosid
radice charitat. Me facere monet.qꝛ ex peccati coꝛruptela pꝛoni ſunt ad la
ritoꝛi genere op pſuʒz greſſus noſtri. Vbi aũt nõ interuenit cã nos ad
dꝛ qů ẽ opꝰ virtutis „. —— E . . 2 b Heę , „
de e boc auũt ẽ ardu- malũ ipellẽs.nõ meremur ſi ab eo declinamꝰ Decli; b
um et difficile. Alio nare em̃ a malo ſeꝑ vitat penã.ᷣ ñ ſẽꝑ meret pal¹iu.
mõ v meritoꝛiũ omne opꝰ quodcũq; ſit. dũ tñ er radice chanitatis pcedat. Ault igit mgr dicere gy in reſiſtẽ
do tẽptatiõi Ade non fuiſſet meritũ.ſi nõ habuiſſet gratiã.nec pꝛimo mõ nec ſecũdo.ſi vero reſtitiſſet ex cha/
ritate meritoꝛiũ fuiſſet ſco mõ non pꝛimo. In nobis aũt ſemꝑ ẽ meritoꝛiuzʒ vel vtroq; mõ vel altero ꝓpter
difficultatẽ ad bonũ et ꝓnitatẽ ad malũ.Et ꝑ hoc ptʒ rñſio ad obiecta.qꝛ ꝓcedũt de merito ᷣm ſcdam dꝛiaʒ.
vicʒ eo qð ẽ meritoꝛin rõe radicis. ehalluare a malo ſemꝑ vitat penas.ſᷣ nõ ſemꝑ meret palma —
4 Lontra. aut em̃ declinat quis a malo ex charitate.aut nõ.Si non.ſimilit᷑ nec facere bonũ extra charitate m-
retur palmã. non ẽ dꝛẽia inter declinare a malo et facere bonũ. Si ſic. cum omne illud qd fit ex charitate ſit
meritoꝛiũ. ptz ⁊c Si tu dicas ꝙ nõ meret᷑palmã ex genere operis qꝛ nõ eſt dim̃cile.hoc non ſoluit.qꝛ licʒ nõ
ſit difficile hoͤi i ſtatu inocetie tñ vificlei ſtatu. nate lapſe. ñ ſp meret palmã. Ite dclingre g malo e vng

rp
sgräͤſe
Newuo
nc⸗

Ane

n Nitin
1 s
16 Wn

r Mi

=
—

=

„*

Xiardd ſit.

Oꝛ bꝛuta ania⸗
lia nõ hñ̃t li. ar.
Gappetitũ ſen-
lalitatis.

De rͤne bʒ
duas ptes qua
H ad officiga.

mur rebꝰ tpalibꝰ.ſeie ðputat᷑.Cũ vo diſſerimꝰðꝭ natu
ra mẽtis hũane. ð vna qdã re diſſerimꝰ.nec eã in hec
duo q̃ cõmemoꝛauimꝰ. niſi ꝑ officia gemiamꝰ. Carna
lis ãt vł ſẽſuał aie motꝰ qͥ ĩ coꝛꝑis ſenſꝰ ĩtẽdit᷑.nobᷣ pe

et aphrilta lenſualitatis.

„

Di.

A

—

arbitrij libertatem. o

Mic conſiderandũ ẽ quod fuerit illud adiutoꝛium ho
mini datuz in creatione quo poterat manere ſi vellet.
Illud vtiq; fuit libertas arbitrij ab omni labe et coꝛ/
ruptela immunis.atq; voluntatis rectitudo.et omni

um naturaliñ potẽtiaꝝ aie ſinceritas atq; viuacitas.
¶Explicat qð fuit illud adiutoꝛiũ diffiniẽdo. ð

¶Liberũ vero arbitriũ eſt facultas rationis et volũta
tis qua bonũ eligit᷑ gratia aſſiſtente.vel malũ eadem
deſiſtente.Et dicit᷑ liberũ quãtuʒ ad volũtatem qᷓ ad
ytrũlibet flecti põt. Arbitriũ vero quãtũ ad rõneʒ cu⸗
ius ẽ facultas vel potẽtia illa.cuius etiã ẽ diſcernere
inter bonũ ⁊ malũ.Et aliqñ quidẽ diſcretionẽ habẽs

boni et mali.qð malũ ẽ eligit.aliqñ vero qð bonũ eſt.

Sed qð bonũ ẽ niſi gratia adiuta nõ eligit. malũ ve/
ro ꝑ ſe eligit.Eſt em̃ in aĩa rationali volũtas natura⸗
lis qua naturaliter vult bonũ.licʒ tenuiter et exiliter.
niſi gratia iuuet.q̃ adueniẽs iuuat eam et erigit vt ef⸗

ficaciter velit bonũ. Per ſe aũt põt velie malũ effica⸗

citer. Illa ergo rõnalis aie potetia qua bonũ vel ma⸗
lũ põt velle.vtrũq; diſcernẽs.hiben arbitriũ nũcupae᷑
qð bꝛuta aĩalia nõ hũt.qꝛ rõe carent.hñt tamẽ ſenſuʒ

¶ Eſt em̃ ſenſualitas q̃dã vis aĩie inferioꝛ ex qua ẽ mo/
tus q intẽdit᷑ in coꝛꝑis ſenſus atq; appetitꝰreꝝ ad coꝛ
pus pꝑtinẽtiũ. Ratio vero vis aie ẽ ſupioꝛ.que( vt ita
dicamꝰ) duas habet pꝑtes vel dr̃ias.ſuꝑioꝛẽ et inferio
rẽ. Scòm ſuꝑioꝛẽ ſuꝑius cõſpiciẽdis vel cõſulendis
ſtedit. Scm ĩferioꝛõ ad tꝑaliũ diſpoſitõeʒ ꝓſpicit.

¶ñdit viã ꝑ quã cognoſci poſſit et diſcerni illa
differẽtia. f

nõ ſit cõe cũ beſtijs. ad rõeʒ ꝑtinet. Qõð ãt in ea reꝑis
cõe cũ beluis.ad ſẽſualitatẽ ꝑtinet. Et vbi nobis gra

dati in cõſideratiõe ꝑtiũ aĩie ꝓgrediẽtibꝰpꝛimũ aliqᷣd

occurrit qð ñ ẽ cõe cũ beſtijs.ibi icipit rõ. Hoc ãt Au-

gu. docʒ in.xij.li.ð tri.ita dicẽs. Videamꝰ vbi ſit q̃ſi

AIagddã hõis exterioꝛis ĩterioꝛiſq; cõfiniũ. Quicqͥd em̃
hẽmꝰĩ aio cõe cũ pecoꝛe recte dr̃ ad exterioꝛẽ hõicʒ ꝑ⸗
tinere. Moõ em̃ ſolũ coꝛpꝰexterioꝛ hõ ðputabit᷑.ᷣ adiũ
cta q̃d vita ſua q̃ cõpages coꝛpis ⁊ oẽs ſẽſus vigent
Ib' iſtruct“ ẽ ad exterioꝛa ſẽtiẽda. Aſcẽdẽtibꝰ g̊ itroꝛ
ſũ qᷣbuſdã gradibꝰ cõſideratiõis ꝑ aĩe ꝑtes vbi ĩcipit
aliqd occurrere qð ñ ſit nobᷣ cõe cũ beſtijſ.ibi ĩcipit rõ.
yvbi hõ ĩiterioꝛ iã poſſit agnoſci.Rõis ãt ꝑs ſuꝑioꝛ eter
nis rõibꝰ cõſpiciẽdis vł ↄſulẽdis adhereſcit. Poꝛtio
fierioꝛ ad tpalia gubernãda ðflectit᷑. Et illa rõis iten
diatur. vt B mag
iuoteſcat q̃lit᷑ ad finẽ

coꝛibuſq; cõis ẽ.qͥ ſecluſꝰ ẽ a rõe ſapierõi ãt ſcie vici⸗
nus eſt.

E xplicat qd fuitill adiutoꝛiũ nominando.ſeʒ

⸗=

os iuſticie ſicut face⸗
rex bonũ.g ſicut vnuz
E meritoꝛiũ.ita et retii
gquũ.M'. dicendũ ꝙ

declinare a malo du-
plicit᷑ dicit ſieut non
velle malũ. AUno mõ

puatiue.ſicut dẽ doꝛ⸗

miẽs nõ velle maluʒ
qꝛ nõ hʒ aliquã affe/
ctionẽ ad malũ.Alio
mõ cõtrarie.vt dicat᷑

uõ velle malũ. qꝛ re⸗
ſpuit.et cõtraria affe
etiue afficit᷑ ↄtra ma

5

lũ.Sic etiã dedktinare

a malo duplr dẽ. Et
ſi dicat᷑ ↄtrarie.tunc
eſt meritoꝛiũ.Si ve⸗/
ro pꝛiuatiue.vitat pę
nã.qꝛ ſi nõ peccat nõ

punitur. non tñ me/
retur palmã. qꝛinoꝝ

eſt ibi aliq; opꝰ me/

ritoꝛiũ. et pꝛimo mõ

eſt gs iuſticie.ſecũdo

mõ nõ.qꝛ non Kape.
eſt fa

beꝝ vo ar.

cuiltas ⁊c.q̃ malũ eli
git᷑ gratia deſiſtente.
Ligdetur male dico
re.qꝛ ſi boc verũ eẽt.
tunc li. arbi. gratia d
ſtitutũ ſp cõſentiret

ni ĩ diffinitõe li.ar.qꝝ
ſiẽ dicit phᷣus.peccat

„. differetigk diffinie alich pei.
¶ Muicqͥd & in aia nfa nobis cõſiderãtibꝰ occurrit qd

oꝛa et ꝑ ea ad qᷓ n hHy
pᷣncipalit᷑ oꝛdinari.ſi

SEli.ar.ð ſe quãtũ ẽ &ᷣ

pꝛia ↄditiõe ſua ñ oꝛ

diatad malũ.nõ dbʒʒ

viffiniri ꝑ electioneʒ
iliffinit h li. ar.ñ ſim/
in ſͤm ſtatũ nat᷑e

d. q; mgr

lapſe. ⁊ qꝛ i ſtatu na/
ture lapſe defectũ hy
icliatiõez ad malũ.

i65 nõ tãtuʒz diffinit p

electiõz boni ad qua
oꝛdiat᷑ mediãte gr̃a

ß etiã ꝑ clectionẽ ma
li i quã cadit ex defec

tibilitate ꝓppꝛia. nec
pooit᷑ ibi electio mali

F: oadinar. em̃
ad illð puenit niſi ꝑ
gr̃e adiutoꝛiuʒ.⁊ ſic

pʒ rñſio ad vtrumqʒ

obiectũ.
74

. diu N—R- 272 — 7„ Ü?
tur duo. Pꝛimo querit᷑ vtꝝ dari potuerit bomini ſi
ue alicui creaturc adiutoꝛinzʒ qð eſſet naturaliter in-

.
„
Li.

—

Ointelligentiaz buius ptis circa duo incidit
bic queſtio. Pꝛimo querit᷑ de adiutoꝛio bomi
hi collato per qd poſſet reſiſtere. Secundo querit᷑ ð
Rione otentiarũ anime. Circa pꝛimum querun

flexibibile. Secundo querit᷑ vtrũ datum fuerit ei ad
iutoꝛium ꝑ quod poſſet abſq; auxilio gratie tempta
tioni reſi ere. eſti .

0.. 4 —— „ „ 7
Oꝛ bomiui dari potuerit adiutoꝛiũ ſiue li.ar.inflexi/

bile ꝑ naturam hoc eſt abſq; gratia ſupaddita oſten

dit᷑ pꝛimo a ſimili.contingit em̃ reperiri lucem coꝛ/⸗
poꝛalem quam impoſſibile eſt ꝑ naturam in ſe obnu
bilari. ſicut lucem empyrei vel lucem ſolis. Si ergo
lux ſpiritualis multo pꝑmanentioꝛ eſt qᷓ coꝛpoꝛalis.
videt᷑ ꝙꝙ ania hũana potuit fieri in ꝑfectione tanti
luminis ꝑ naturam ꝙ nullo modo poſſet obſcurari

nec ꝑ ignoꝛantiam nec per culpaʒ. Item contingit
regire aliquam ſubſtãtiam coꝛpalem intranſmuta/

tes.ſicut eſt coꝛpus vltimũ ſcʒ empyꝛeum.et boc nõ

babet ſolum per gratiam ſed etiam ꝑ naturam.gꝗ̊ pa

ti ratione poſſibile eſt ſubſtantiã ſpiritualem ꝑ natu
tam in tanta ſtabilitate fieri.ꝙ; nullo modo valeat

permutari a rectitudine naturali.ſi em̃ hoc repitur di

in ſubſtantia co ali. multofoꝛtius repiri põt in ſub
ſtantia dignioꝛi. ¶ Vtem gratia eſt pfectio nature.⁊ .
fectio confoꝛmatur ſuo pfectibili. ſi gratia confoꝛ/
mationis omnino reddit naturam impoſnbilem ad
peccandum.videt᷑ ꝙ anima humana naturaliter ca
pax ſit talis ſtabilitatis et inuertibilitatis. Si dicas

ꝙ; non eſt capax talis inuertibilitatis niſi mediante

gratia. obijcitur cõtra hoc ꝙ tal vertibilitas ad ma/
lum. aut eſt eſſentialis ipᷣi nature aut non.Si eſt eẽn

eſt eëntialis. videtur ꝙ in tali non vertibilitate ad
malum poſſit natura rationalis fieri ſalua ſua natu-
ra et nulla ſupaddita gratia. ꝓpter hoc ẽ queſtio. cũ
tam li.ar.hominis ꝙᷓ; gratia ſit creatuzʒ ſicut patebit
infra. ad quid dari poteſt inflexibilitas ad maluz ipᷣi
gre et ñ pᷣt dari creature rationali. videtur em̃ rõne

conſimili ꝙ ſi põt dari vni ꝙ poſſit dari alteri Jte, l

licet omnis creatura ꝑ ſe vertibilis ſit in natura. ali⸗
que tamẽ tales creantur a ſua oꝛigine ꝙ impoſſibile
eſt eas coꝛrũpi.et hoc habent ſine aliquo achen na/
turalibus.ſicut patet in ſubſtãtijs ſimplicibꝰ.vñ an⸗
geli et anime ꝑ naturam ſunt immoꝛtales..gꝙ pari ra-
tione videt᷑ ꝙ alique anime poſſunt creari ꝑ naturã
ad malum inflexibiles.videtur igitur fuiſſe poſſibile
tale adiutoꝛium a deo conferri per quod naturaliter
ad malum non poſſet inflecti. Sed cõtra.iſta duo
ſunt cõuertibilia ſicut vult Sam̃.et etiaʒ Aug.viczʒ
eſſe creabile et eſſe vertibile.ſic ergo in omni creatu/
ra neceſſe eſt eẽ aliquaʒ vertibilitatem. ſed in ſubſtã
tia ſpirituali non eſt vᷣtibilitas ᷣm ſubſtãtiã.ergo ne

ceſſe eſt ꝙ ſit vm electionem. igitur impoſſibileẽ ſub

ſtantiã creatam habere li.ar. per naturaʒ inflexibile.

tẽ non eſt ꝑ naturam magis artatus affectus qᷓ
intellectus.ſed intellectus eoipſo q; intellectus ꝓgna

turã ſuam eſt natus omnia intelligere. ᷓ pari ratio
ne affectus per naturam ſuam eſt potẽs hoc vel illx

appetere e go eſt ab vno oppoſicoꝝ in alteru tranſi⸗

re. ergo omnis affectus creatus quantum eſt dena⸗
tura ſua non ſolum bonum conceſſuʒ ſed etiam ꝓbi

bitum poteſt velle et pꝛeeligere. ergo ⁊c. Item ſi
li. arbi.creatum hocipo ꝙ libemuz eſt dominak actui

ſuo. hocipſo ꝙ creatum eſt debet aliquid ſuo creato

ni. videlicet honoꝛem.ergo ſi dominat᷑ ſuo actui. põt

non reddere qð debet. ſed hoc eſt peccatum. ergo ne
4 ceſſarium eſt li. arbi. nantũ eſt de ſua natura e ſle

xibile ad peccatum.i tem ſili.arbi.per naturaz ſu/
am eſſet inflexibile ad malum. ergo ſtare in bono et

facere bonuʒ eſſet ei naturale.ergo omne opus egre

diens a li.ar. ect in genere opcris naturalis. et nullũ

eſſet laudabile. per nulluʒ etiam opus qʒð faceret eẽt
liberuz arbitrium ad gloꝛiam oꝛdinabile.ſed boc eſt
contra naturalem li.arbi.inſtitutionem.ergo impoſ⸗

ſibile eſt alicui creature dareli.arbi.per naturam in/

flexibile. ¶ R. dom qꝙ impoſſibile futt bominem vel 7

aliquam creaturam rationalem per naturam habe/

reli.arbi. inflexibile ad malum. hoc em̃ repugnat na⸗
iam em intranſmt ture ipᷣius creature rationalis.⁊ a parte pꝛincipij ini
bilem quatuʒ ad ſubſtãtiam ct quãtum ad ꝓpꝛiecta/

tialis. et a parte termini finalis.et boc patct ſic.ſi emñ̃
li. ar. creature rationalis fieret naturaliter ad maluz
inflexibile. aut hoc eſſet ꝓpter ipᷣius artationem ad
bonum. aut pꝛopter ipᷣius determinationeʒ. Si pꝛo
pter artationem vt ſic faceret bonum ſicut lapis ten
dit deoꝛſuʒ.iam certe li.arbi.nec eſſet liberũ nec opꝰ
eius eſſet laude dignum.et ita ineptum eſſet ad finẽ
pꝛopter quem eſt factum.videlicet ad laudis et glo/
rie pꝛiemium aſſequendum. Si autem inflexibile eẽt
ad maluʒ pꝛopter determinationeʒ.quia ſic potens
eſſet per pꝛopꝛiam naturam et bonum vt non poſſet
deficere in malo.ſicut eſt de li.arbi.diuino qdð ad ſola
bona determinatum eſt. iam tale li.arbi. caret vani/⸗
tate per naturam ſuam.ergo iam non eſſet creatura

alis & vi r ieſt een nec pꝛoductum ex nihilo. cum omnis creatura vani-
tialis. & videt᷑ ꝙ ꝑ gratiam non poſſit auferri. Si nõ

tati ſubiecta ſit. et ita hoc eſſer contra naturam pꝛin⸗
cipij initialis quantuz ad quod dicimus creaturam
rationalem ex nibilo eſſe pꝛoductam. Repugnante
igitur natura rationalis creature. et ex parte initial

pꝛincipij.et ex parte finalis termini. impoſſibile fuit

hominem vel aliam quamcũq; creaturam rationa/
lem li. arbi. habere per naturam ad malum inſlexibi⸗
e.vnde concedende ſunt rationes hoc oſtendentes.

Ad illud quod pꝛimo obijcitur de luce coꝛpoꝛali. S

dicendũ ꝙ non eſt ſimile.tum pꝛopter boc ꝙ fons lu
cis coꝛpoꝛalis reperiri poteſt i genere creature.fons
autem lucis ſpiritualis non rcentur in genere crea
ture ſed eſt ipſe creatoꝛ.iuxta illud Ecci.ſ. Yons ſa/⸗
pientie verbum dei in excelſis. Tum etiam quia lux
coꝛpoꝛalis reſpectu actus lucendi babet artationem
adeo vt lucere eius non ſit laudabile ſed pure natu/
rale.non ſic eſt de rectitudine et operatione creatu/
re rationalis ſiue voluntatis gliberatiue. Ad ill

quod obijcitur ꝙ aliqua ſubſtantia coꝛpoꝛalis per
naturam eſt intranſmutabilis ⁊c. iam patet reſpon⸗/

ſio per hoc ꝙ non valet ſiue non decet creaturaʒ ſpi
ritualem ſic eſſe artatam ad opus ſuum ſicut coꝛpa⸗

lem.ſiue etiam quia non tenet ſummũ lin genere ſpi⸗

ritus.ſicut aliqua creatura coꝛpoꝛalis tenet ſummũ
in genere coꝛpoꝛuz. Aerũtamen dici poſſet ꝙ omne

coꝛpus mutabile eſt aliquo genere mutationis ſicut

vult Auguſtinus. ſiue quia ipſum mutatur in ſe.
ſiue quia aliqua mutantur in ipſo.et hoc vltimio

ohfeti⸗
Soityrn⸗
Kewenn
cddott.N.
iiimn
ganglu
ula⸗
gchcna n
hurgn
Cperlarn⸗
ſebgurnonen
tgnuntin
öülteen
figbnbiche
üpoſntt
Kheinotit
Etunltaeim
finneblectt
Mudoneeri

ſArmmin
hoſeregon
ſefi Vartir
lipprretla
antonni
tecſudiniliue

tnreränna
Poſrſeiſtordre⸗
lusgaern
Gaumdtoi⸗
Ilesonnne⸗
tnnepeonedn
ſacchtin
inpecchrs
Nfcchim
Wibonnidri
nhenalz
Pmaneeporon
tichfclingt
bltuniinfe
alutiſimn⸗
ſucltüicfrei
W
cue
rr Dur⸗
mck
licägzen
niicr

*

I

tan 10 modo mutatio poſſet eſſe in anpyreo. (Ad ſlud ſtrũ in lr̃a qui dicit q babuit vnde ſtare poſſet ſ non
W qð obr de gratia confirmãte. dð ꝙ gratia dicitur ee habuit vnde poſſet bccre. P. do & gliquẽ poſſc 13
pniin fectio nature nõ ſolum qꝛ adiuuat ſ etiã qꝛ defectu reſiſtere virtute ꝓpꝛia tẽptationi dyabolice abſq; oĩ
utfpon⸗ eiꝰ exdudit.vñ in omni natura creature rationalis gratia intelligi poteſt dupliciter. Aut ita ꝙ cxcludat D
Kioni Ealiquis ðᷣfectus naturalis qui ꝑ graʒ habʒ excludi. cotinuatio diuine influẽtie. aut ita ꝙ excludat᷑ appo
umngen quãatũcunq; illa natura ſit in genere cxeature ꝑfecta. ſitio noue gratie. Pꝛimũ ſimpir ẽ impoſſibile. nuncq;
Annig H et iõ non ſequit᷑ ꝙ ſi aliquid conuenit alicui ꝑ gratiã em̃ li.ar. male ſuggeſtioni reſiſteret. niſi deus ſue bo
en 11 ꝙ cõueniat ꝑ naturã¶ Et ſi obijciat᷑ ꝙ de potuit da uitatis influentia cõtinua in bono cõſeruaret. Secũ
ritene te nature qð dedit gralie.d ꝙ natura nõ potuit ſu/· do mõ vVeritatẽ habet ꝓ ſtatu innocẽtie. Sicut enim
Ns ſcipere. ſicut em̃ alia ẽ natura oꝑis moꝛalis.alia ope⸗· magiſter dicit in Ir̃a. Magna erat in pᷣmo homie li.
nls en ris naturalis.nec ꝓpꝛietas oꝑis moꝛalis põt cõueni ar.ab omni labe et coꝛruptiõe imunitas.atq; natura
dſece re opi naturali niſi naturale deſineret eẽ naturale.ñ liñ potetiaꝝ anime ſinceritas 7 viuacitas.⁊ ꝑ h pote
Mlelebag eñ̃ poöt laus et vituperiũ qᷓ ꝓpʒietas oꝑis moꝛalis rat euitare 2 repellere ſuggeſtionẽ dyabolica nec in
mapin hm ꝙ hmõi cõpetere opꝑi naturali inquãtũ tale.ſic ⁊ itgebat ad boc apponi ſibi nouã gratiaʒ. cum reſpe⸗
wnmnni⸗ 12 in ꝓpoſito intelligẽdũ eſt ſe babar An illud qag cau huius nulla eſſet in eo difficultas ſicut dicit ma⸗/
tboriten e obꝛ de imoꝛtalitate patet rñſio ꝑ pᷣdicta. Quod eniz giſter in Ĩa. et rationes ondunt qᷓ̃ ad pꝛimam ptem
WRRMW naturaliter ẽ immoꝛtalc ex hoc nõ eſt laudabile vel inducunt. et iõ concedẽde ſunt. ¶Ad illud gꝙᷣe Aug. 14
M vituꝑabile. et ita ſi li. arbi.inflexibile creatum eẽt. nec de vera moceẽtia iam pʒ rũſio. dicit em̃ q; nulla crea⸗
nemnh, laudis nec vituꝑij capax eet. tura rõnalis põt ſine diuino adiutoꝛio ↄſeruari.non
Rl Atrũ datum fuer voumni ntrale adintonige ad reſiſtéqus peccato fitei neefſanis gratia Fdiu
RK”l ¶AVtrũ datum fuen bomini naturale adiutoꝛiñ ꝑ qd ẽz in innocentia. quia in quocũq; ſtatu ẽ neceſfaria
—K poſſet abſq; omni gratia temptationi reſiſtere. Et ꝙ cẽ ſibi diuine bonitatis influentia. Ad illud qd obẽ 15
zung ſic vi. L. arbi. vt dicit An.ẽ ptãs ſeruandi rectitudi eadẽ ſũt naturalia in nobis et in pꝛimo bõie. dd
– nẽ ꝓpter ſc. li.arbi.eſt potẽtia naturalis. ꝑ natu⸗ et ſi eadeʒ ſint ᷣm ſubam.tñ infirmata ſunt et vulne
–R ralem potentiꝗ abſq; addita gratia hõ poterat ſerua rata ⁊ deterioꝛata.·ct id nõ ſeqͥt ꝙ tantũ poſſe hẽant
ng 4 re rectitudinẽ ſiue iuſticiã. Sed puando rectitudinẽ quãtũ habuerũt qñ natura crat inſtituta. / Ad ilud 16
r b temptatiõi non ↄſentiret imo reſiſteret et ſuparet. S qd obẽ ꝙ tẽptationi rſiſtere boc ẽ victoꝛiã obtinere.
niluct; ſe⸗ ponat᷑ hõ in puris naturalibus.aut igitur dem ꝙ plus eſt aduerſarium ſuꝑare qᷓ eidem reſiſte
umitiin poſſet reſiſtere dyabolo ſuadenti aut non. Si non.⁊ re.Ad boc em̃ ꝙ aliquis aduerſarium ſuperet opti⸗
eui n nullus peccat in co qð vitarce nõ põt.& ſi conſentiret mũ eſt ꝙ oppoſitum aſſcquat᷑ ad quod aduerſanius
mtunoſt tẽptationi dyabolice n õ peccaret qð eſt impoſſibile. ptrahere intendebat.hoc autem ſolum ẽ quando ho
mcn Si ſic. ꝑ naturale adiutoꝛiũ ſine gratia ſupaddita mo non tãtũ reſiſtit aduerſario voluntarie. verum/
an ſupare poterat aduerſariũ IItẽ natura nulli dat eẽ etiam meritoꝛie. Lunc em̃ recte vincit dyabolus. qñ 17
ncſagum guin etiã det ei aliquã potẽtiã pmanendi. cũ non de ex vexatione temptationis ꝑ quaʒ intendebat incur
sgarunen iciat in neceſſarijs. vñ ſicut aliquid naturaliter pꝛo/ uare ad demeritum. bomo ꝓficit ad merituʒ. hoc au
matunee GH pagat.ſic eti naturali virtute in cẽ cõſeruat᷑ ſi li. tem li.ar. facere non põt niſi ꝑ gratie adiutoꝛiũ.quis
annnsgrn arbi. homini datũ ꝑ naturã ꝓpꝛiã innocens erat et ꝓ ſe poſſit refugere peccatũ.Si em̃ abſq; gratia pec-
n imune a culpa. ꝑ naturã ꝓpꝛiã abſqʒ omni gratia catũ refugeret.meritoꝛiũ ſibi non eſſet. et tñ tempta/
canil Pmanere poterat in ſua innocẽtia. ⁊cẽ̃¶ Item recti tioni reſiſteret. et ꝑ hoc patet rñſio ad ſequens.quia
niaſſtli tudo volũtatis ſolo actu voluntatis ſer t.qui eim̃̃ magiſter non loquit de quocũq; ꝓfcetu.ſed de pfe/⸗
mumm un rectus eſt.obliquꝰ eẽ nõ põt qdiu vult eẽ rectus.ſed ctu ĩ merito in quo nõ ſempꝑ pficit homo cũ facit opꝰ
Pinittn nihil tantũ ẽ in volũtate nr̃a qᷓ; ipa voluntas. nibil bonum bonitate moꝛali min aſſit gratia ſpũſſ ancti ſi
aunintnn facilius hõi recto q velle rectitudinẽ.ſi li. arbi. bo cut melius iufra patebit. ⸗ .
Enc mis quatũ eſt de ſua cõditiõe pᷣmaria rectũ erat. abſ. Onſequenter querit᷑ de ſcdo vicʒ de diuiſiõe
nbnginel q; omni gratia ſupaddita rectitudinẽ ſeruare pote- potentiag anime. et circa hoc pñ̃t quatuoꝛ ꝗqᷓ
narm i rat. et ſic aduerſario reſiſtere.et temptatiões ſupare. ri. Pꝛimo queritur de illa diuiſionc potentia
müpoetn Bz contra. Aug. de vera innocẽtia. Humana na/ rum anime qᷓ eſt per cognitiuam et affectiuaʒ.ſiue *
a tura et ſilin illa integritate in qua cdita ẽ ꝑmaneret. rationẽ et voluntatem. Secũdo querit᷑ de illa q̃ẽ *
mtimgul nullo tñ mõ ſeipam creatoꝛe nõ adiuuãte ſeruarʒ. S poꝛtionem ſuperioꝛẽ ct inferioꝛem. Lercio queritur
bbrnttn uatncq; homo hẽret li. arbi. ad hoc vt pmaneret. de illa qᷓ eſt per deliberatiuum et naturale. Quarto
iinet neceſſariũ ei erat gratie dunefef⸗a ſi tůc et vltimo queritur ad plenioꝛem explanationem de
Latr ſoccrae otetia naturetẽptatiõi rſiſtere natura/ illa diuiſione ꝗᷓ eſt per poſſibilem et agentem.
nur ia ſunt cadem in nobis et in ipo. ſi temptationirre — „
– ſiſtere eẽt a nobis naturam poſſibile. fruſtra frean Qucſtio.j. DD
n in teptationem. ꝙ ſi abſurſum ẽ dicere. ptz ⁊c ¶Itezʒ erum intellectus ⁊ affeetus.ſiue ratio et voluntas
es W ilrute Ppaia poſſet hõ abſq; omni gra tẽptqtioni ſint potentie diuerſe per eſſentiam. Et ꝙ non videt
ſun nn, reſiſtere.poſſet etiã victoꝛiã de inimico obtinere. ſeld Aug.ix. de trini. dicit qꝙ; hec tria ſc intelligentia. me⸗
ninnn victoꝛie rñdet coꝛona.ᷣ abſq;ʒ omi gra potuiſſet me moꝛia et voluntas ſunt vna mens. vna intelligẽtia.
no⸗ e reri et puenire ad gloꝛiã.ꝙ ſi euidenter falſum E. re-· vna vita.ſed hoc non eſtet ſi eſſent diuerſe per cſſen
ii 8 r eiten tẽptationi reſiſtere hocẽ opꝰde ſelau tiam. ⁊c. ¶ Item phus in iij.de anima.dicit ꝙ in
nunns dabile. b iciens opus laudabile nõ põt nõ ꝓficere. tellectꝰ ſpeculatiuꝰ extenſione fit pꝛacticꝰ.ſ extẽſio

mti igit ſi virtute ppꝛa babuit vnde poſſet ſtare virtute nõ yaniat potẽtiã ꝑ eẽntiã. S ceadẽ ẽ ꝑ cẽntiã itelligẽ
R pꝛis babuit vnde poſſet ꝓficcre.qd ẽ contta magi tia peculatiua et practica. cognitius et motina.

g£
Ti.

t potẽtie diſtinguunt᷑ ꝑ obiccta ſicut dicit pbeo.

ergo pꝛima ratio diſtinguendi ẽ ex ꝑte obiectoꝝ.
nõ eſt maioꝛ diſtinctio in potentijs qᷓ in obiectis.ſed

verum ſub rõe veri ẽ obiectũ intellectꝰ.bonũ ſub ra⸗

tione boni ẽ obiectũ affectꝰ.cũ igit᷑ eadẽ ſit ꝑ eẽntiaʒ

bonitas et veritas ſpũalis creature.g eadeʒ erit per

cẽntiã rõ ⁊ volũtas.. Ntẽ mag cõfoꝛmat᷑ imago ſũ/
me trinitati q́; confoꝛmet᷑ veſtigiũ.ſᷣ in ſumma tri/
nitate nulla ẽ dꝛia entialis.ſᷣ ſolũ ſᷣm relatiõeʒ.ſi igi
tur vᷣitas ⁊ bonitas ſola relatione differunt in crea/
tura et non eẽntialit᷑.multofoꝛtiꝰ v ꝙ ratio et volũ/
tas ſola relatiõe babeãt dicneui, B⸗ ad omnẽ de
lectationẽ neceſſario cõcurrit ſenius.delectatio em̃
E cõiunctio cõuenientis cũ ↄueniẽti et ſenſus eiuſdẽ.
H conſtãs ẽ ꝙꝙ voluntas hʒ delectari.g̊ bʒ delectabile
cognoſcere et ſentire.igit᷑ ĩa erit potentia ſenſitiua.
e ad omnẽ habitũ virtutis necefſario cõcurrit

amoꝛ et mecdlij inſpectio. Sicut em̃ vult Aug.de mo⸗/

ribus Ecclie. omnis virtꝰ ẽ amoꝛ. Et ſicut vult phᷣs.
virtus ẽ inſpectrix medij.ſi ̊ virtutes ſunt in volun
tate.& actus volũtatis ẽ mediũ inſpicere et amare.ſᷣ

pꝛimũ ptinet ad vim cognitiuã.ſcm ad affectiuaʒ.

S eadẽ eſt potẽtia cognitiua et affectiua.¶ Itẽ lumi/
ni et caloꝛi in coꝛpibus coꝛrñdet cognitio.et amoꝛ in
ſpiritibꝰ.ſ̊ᷣ ſol ꝑ eandẽ virtutẽ illuminat et calefacit.
calefactio em̃ generat᷑ ex radioꝝ inltiplicatiõe.& mil⸗

tofoꝛtiꝰ vẽ ꝙ ſi ſua ſpnal potẽtioꝛẽ.qꝙ ꝑ eandẽ vir/

tutẽ cognoſcat et diligat. ⁊c ¶ Itẽ optimũ vniuſcu
miſq; rei non põt eẽ niſi vnũ.ſᷣ optimũ in ania ẽ illud
vᷣm qð imediate cõiungit᷑ Sdo.Hoc aũteſt intellectꝰ
et affectus.ſiue rõ et volũtas. nõ ſunt diuerſe potẽ

tie ̊ vna.Si tu dicas ꝙ inter omnes potentias pꝛin

cipatũ tenet volũtas.cet illa eſt q̃ intimius adheret.

Obꝛ contra hoc.qꝛ virtus vnita plus põt q; multi/

plicata.ſi igit᷑ aia vna potentia ſola tenderet in deũ.
pꝓfectius vniret᷑ q;ᷓ ſi intẽdat pluribꝰ.g ſi optimo mõ
facta eſt ad ꝑueniendũ in finem.vẽ ꝙ vna ſola potẽ⸗
tia ſit ratio et voluntas ᷣm eẽntiam. ¶ Sed contra

Aug.in.xj.de tri.dicit aiam eẽ ad imaginẽ qͥ ad vni/

tatẽ eẽntie et trinitatẽ potcntiaꝝ.& ſi vera eſt ibi tri⸗
nitas.vera ẽ ibi potentiaꝝ diſtinctio. non ſolũmõ
diſtinguunt᷑ relatiõe ſᷣ ctiaʒ ᷣm id qð ſunt abſolute.
Prem ſi cadẽ potẽtia ꝑ eẽntiã eẽt ratio et volũtas.
cut vna eẽntia eſt in patreet filio.g ſicut pater non
p filiũ dꝛ intelligere ſ ctiam ꝑ ſeipᷣm.ſic volũtas non
ſolum intelligeret ꝑ intelligentia.ſᷣ etiam ꝑ ſeipſam.
falſum igit᷑ diceret Aug.xv.de tri.cũ dicit ꝙ uibil vo
lumus niſi ꝑ voluntatẽ.nihil intelligimꝰ niſi ꝑ intel.
= Aug.ix.de trini.c.iiij.lo⸗
quẽs de ratiõe et volũtate ſiue noticia et amoꝛe ait
ſic.Admonemur ſi vtrũq;ʒ videre poſſumꝰ hoci aia
exiſtere.⁊ tanq; inuoluta inuolui vt ſentiãt᷑ et nucrẽ
tur ſubalit᷑ vel vt ita dicã eẽntialit¶ Iteʒ ſola diſtin
ctio relationũ in creatura nõ ẽ diſtinctio reꝝ. v in di
uinis eſt vera diſtinctio ꝑſonaꝝ.& ſi in aia non ẽ di/
ſtinctio potẽtiaꝝ niſi ſolum ſᷣm relationem.aia non
eẽt illius ſumme trinitatis ſilitudo expſſa.et ita nec
imago. qꝙ ſi boc liunettara leananaur
creature eſt ꝙ cum vigoꝛat᷑ actus vnius potẽtie.mi
noꝛatur actus alterius.ꝓpter hoc ꝙ potetie radicã⸗
tur in eadẽ ſuba.gᷓ multo foꝛtiꝰ actus vniꝰpotẽtic in
tenſus remittit alteꝝ actũ eiuſdẽ potentie.& ſi ratio
et voluntas eẽt eadẽ potentia.cũ intenderet᷑ cogni/
tio.minueret᷑ affectio.gᷣ quãto clarius deuʒ videre⸗

quãtulum diligẽter optet inſiſtere.

cõſequẽter et iſta

nus. tanto minus amaremꝰ.qʒ ſi oino falſum ẽ re⸗
at c

differunt eentialiter. ſicut patet in igne. pari ratiõc
vbicunq; potentia cognoſcẽdi et amãdi foꝛmaliter

reꝑiunt᷑ in creatura.eentialiter diſtinguunt᷑. ſic re.
piuntur in aia. ⁊c. ¶ Py. dðʒ eꝙ et ſi pᷣdicta g ply

cõtineat curioſitatis qᷓ; vtilitatis. ꝓpter boc ꝙ ſiue

ren vbicunq;ʒ lux et caloꝛ ſunt foꝛmaliter.

vna ꝑs teneat᷑.ſiue altera.nilłũ pᷣiudiciũ nec fidi nec

7

tentijs anime plurimũ loquunt᷑ de potentiaꝝ di

moꝛibꝰ? generat᷑.Aerũtũ qꝛ ſcti et alij qͥ tractãt ð t.

ctione.et qꝛ etiã pluriũ qõnum dtermiatio pedet ex

p̃dicte qõnis termiatione.iõ determinatioileiꝰ ak/

ꝙ iſtius qõnis terminatio ex illiꝰ qõnis tractatione
pendet qua querit᷑ de comꝑatione potentie ad ſub/
ſtãtiã aie.vñ vᷣm ꝙ illa varic dtermiat᷑ a diuerſis.ſic
Auidã em̃ dicere voluerũt ꝙ po
tentia aie non eſt aliud qᷓ; ip̃a relatio vel ipa aia rela
ta ad actũ.et hi ponũt ꝙ oẽs aie potẽtie ſint vnũ ꝑ

eẽntiam.nec ẽ in eis aliqua dꝛia niſi ſolũ ſᷣm relatio
nẽ ad actum aliũ ct aliũ.et hoc confirmare nituntur

p Aug.in li.ve aia ct ſpiritu vbi vẽ hoc expᷣſſe dicere
et ſentire· Et ſi tu dicas ꝙ ille liber non ẽ Aug.per

hoc non euaditur.qꝛ hocipᷣm in li.de trini.dicit ð po

tentijs anime ꝙ ſunt vns eſſentia.vna vita.Aliqui
vero dicere voluerũt ꝙ potentie anime non tm̃ di/
cunt modum ſiue relationẽ.ſᷣ etiã dicũt ꝓpꝛietates
inherẽtes ipᷣi anime q̃ ſunt de genere accidetaliũ.vt/
pote in ſecunda ſpecie qualitatis videlicet naturalis

potentie et impotẽtie.et iſti dicunt ꝙ potentie in aia

differunt eẽntialiter. ſicut diuerſe foꝛme accidẽtales
exiſtunt in codem ſubiecto.et hoc confirmare nitun
turꝑ quoddã verbum Hug.q dicit in quodã libello

quẽ fecit de trinitate.vbi dicit ꝙ noticia et amoꝛ nõ

vere ſunt qd ipᷣa mens.ſ quaſi affectiones quedã et
foꝛme ipᷣius.quibus nõ ſit boc aliquid eſſe.ᷣ ad eſſe
tantũ ei ꝙ eſt hboc aliquid. Etiam ſunt qui dicunt ꝙ

potentie anime nec adeo ſunt idem ipᷣi anime ſicut

ſunt eiꝰ pꝛincipia intrinſeca ct eẽntialia.nec adeo di

uerſa vt cedant in aliud genus ſicut accidẽtia.ſed in
genere ſubſtantie ſunt ꝑ reductioneʒ.et iſti dicunt
cum potentie ſimpliciter non dicant alism eẽntiam
qᷓ; ſubſtantiam anime.ꝙ non ſic differũt eẽntialiter
ipᷣe potentie ꝙ ſint diucrſe cẽntie.Et iterum cũ non
ſint oino idem cum anime cẽntia. dicunt ꝙ non ſunt
omnino idem ꝑ eẽntiam.⁊ ideo quaſi medium tenẽ
tes inter vtrãq; opinionẽ dicunt q̃ſdam aie potenti

as ſic differre adinuiceʒ vt nullo modo vici poſſint
vna potentia.nec tñ concedũt eas ſimplx diuerſifica

ri ᷣin eẽntiam.ita vt dicant᷑ diuerſe eentie. ſᷣ differ/
re eſſentialiter in genere.ita vt dicantur diuerſe po/
tentie ſiue diuerſa inſtrumenta eiuſdem ſubſtantie.

¶ Quelibet autem dictaꝝ poſitionum ſuos habet de

enſoꝛes. nec eſt facile rationibꝰ cogentibus eaꝝ ali/
quã ipꝛobare.qꝛ hec poſitio vltio dicta cõcoꝛdat vie
cõmuni et auẽtibus tractatoꝝ.et magis ſobꝛia eſt ct
rationi conſona.ideo iuxta hanc terciam poſitioneʒ
ad ꝓpoſitam queſtioneʒ rñũdendum eſt. ꝙ intellectꝰ

ſiue affectꝰ ſiue ratio et voluntas nõ ſunt vna potẽ/
tia ſ̊ diuerſe.et hᷣ ſẽſerũt pᷣdeceſſoꝛes nr̃i.ſenſiſſe etiã
vẽ Aug.ſicut expꝛeſſe apparet i auctibꝰ ſupꝛadictis.

omnes etiam quotquot diuidunt anime potentias

pꝛima diuiſione diuidunt in cognitiuam et affe/

aiuam ſiue motiuam. ¶ Rurius cum quis ad

otandũ igiẽ

— = de
S==
Se.

neißttiͤ 6
dſecrepnumgt
tmnnn ſuun
nunnunn
Potoniuf
Nintenloon
nenmmircnan
nuͤchitle
Gibucit il.
itcrbinin
hengenai
dtaguuptune
ſcinenacsc
cucürclignta
itepainoſimilt
tmliſatſian
Moucſosactust
icmurckoza
Piueſönſecun yt
tagenacicter⸗
nuttabocmatt
hieiraligipot
oreint igt na
ſtſctlerondiucnia⸗
Gomcnide Aug
ſiunctgiödian
ſechruradcant,
matititainden
ſimbeumns Augt
oſtotbintlcauct
Cingiete
igichaschs⸗
wpoenuſͤckie
inqtüritnsn
giſicenennae
ncſeghfert
enicincli
Nrtpoinwciidantt
Ahnftttüne
hſſummhid⸗
kelefflän
lhteſelun
nſctlencinnon

=

EAltczctioine

kgen

==-= =
—

igines ion

D

.

4

=. .
=.
— —
—
—
—
—

E S
S=.
—
,
SE —

=
EE☛E
—, 5
E. E
E
+☛☛..
S-

XXIII

tbmi ſemetipm redit volens quaſi quodam etxperimento. go iſllam ſummã trinitatẽ q;; veſtigiuz. cũ in illa ſum⸗
Ponti diſcere potentiaꝝ qs habet in ſe ↄuenientiam et dif᷑⸗ maa trinitate ſit vera diſtinctio in ypoſtaſibꝰ et perſo
Uſomi ferentiam. inueniet ſe in cognoſcendo et amando nis. ſi anima ẽ expꝛeſſa dei imago. debet in ſe habe⸗/
unt ſere recurrere ad diuerſa iſtrumẽta. Vnde ↄſiderati vſ u re trinitatem in qua ſit vera diſtinctio.alioquin non
daecnri manifeſto iudicio apparebit ꝙ maioꝛ eſt erit expꝛeſſa ſimilitudo. Illa aũt dꝛia qᷓ eſt in creatu
Thoegu. ꝛia intelligentie ad voluntatẽ qᷓ ſit intelligentie ad ra pure ſᷣm habitudinẽ et relationẽ non dicit diſtin⸗
Inerſdinee memoꝛiã vel etiam iraſcibilis ad cõcupiſcibilẽ. Me ccionẽ niſi ſolum quãtum ad modũ. iõ et ſi talis di/
racit moꝛia em̃ et intelligẽtia negociant᷑ circa idem.ita vt ſtinctio ſufficiat in ratione veſtigij.amplioꝛ tñ debet
mrin ditir iſta acquirit. illa conſeruat. vcl illa offert et iſta eſſe in ratione imaginis. et ideo illa ratio non cõclu⸗
dohütet dijudicat. Similiter concupiſcibilis et iraſcibilis in dit. oteſt etiam alit᷑ dici.ꝙ ratio veſtigij ſumit 2 ½
ntöehe ſe habent ꝙ concupiſcibilis acquirit.et iraſcibilis de ex comꝑatione creature ad creatoꝛe.qᷓ attendit᷑ pm
bentüg fendit.et quia vtrumq; hoꝛum neceſſariuʒ eſt ad ꝑ- trelationẽ effectu ad cm. et qꝛ illa cõparatio ſcz q̃ ẽ
mangone fectionem actus cognitionis et affectionis. ideo me⸗ creature ad ereatoꝛc ſm triplex genus cauſeẽ omni
Nne it⸗ moꝛia et intelligentia potius dicunt᷑ diuerſe vires ꝙᷓ moge ip̃i creature eſſentialis. ideo non differunt in
ldiaſis ſe diuerſe potẽtic.ſimilit iraſcibilis ⁊ cõcupiſcibilis.Et ipſa creatura veritas et bonitas eẽntialiter. ̊ ratio
ig eſt exemplũ.ſicut ſi aliquis baberet diuerſa iſtrumẽ imaginis attendit᷑ in creatura ſm q; ip̃a compatur
iraſ ta ad diuerſos actus pᷣncipales.vt ſecurim ad ſcin/ ad deum in ratione obiecti. eo em̃ imago dei quo
dein wi dendqũ.et martelluʒ ad fabꝛicãdum.poſſet tamẽ nihi capax eius et ticeps eẽ poteſt.et quia ſᷣm caſdeʒ po
güf ne lominus ipa ſecuri vti ex vna ꝑte ad ſcindendũ. vt / tentias habet anima ferri in deum.⁊ etiam in res ali
mmntiana poteex pte acici. et ex alia pte ad alium actum illi c as cognoſcendas iõ non ſunt adeo eẽntiales ipi ani
Ntſeden ſonum.iuxta hoc materiale exemplũ qð nõ eſt ꝑ im me ratio ⁊ voluntas ſicut pꝛedicta. ⁊ iõ non optet q
meAn nia ſimile. intelligi põt in potentijs ſpuũalibus ſei⸗ tanta ſit conuenientia inter intelligentia et volunta
emidinig cecende ſunt igit᷑ rones et auctes on dẽtes mationeʒ tem. quãta ẽ inter veritatem ſubalem et bonitatem.
murin Nii 19 et voluutatem diuerſas eſe potẽtias. illud g Ad illud quod obẽ ad delectationeʒ concurrit 24
ine oncig, qð pꝛimo obꝛ de Aug. ꝙ ſunt vna cẽntia vna vita. ſe ſus. dom. q verum ẽ.ſed non optet ꝙ ille ſenſus
ici gitt rũdendum eſt ꝙ iõ dicunt᷑ eſſe vna eſſentia poter h ſit ipius volütatis q̃ delectat. ſed ſufficit ꝙ ſit ratio⸗
accetlit ꝙ i vna eẽntia radicant᷑. ⁊ adeo adperẽt illi itrinſecꝰ nis aſſociantis. Sicut em̃ oculus videt ſibi et pedi.
cicctums vt non cadãt in aliud genus. et ideo ad ſlliꝰ expᷣſſio⸗ cet tamen eſt aliud oꝛganum ꝙ pes.ſic ratio ſibi vidʒ
Tcrntet nẽ vtitur beatus Aug.tali pᷣdicatione. Ox vo iſta ſit et voluntati.et voluntas ſibi unpert⸗ et ratiõi. Et q;
dmmemis 4galtio ab intellectu et ſenſu illius verbi diſtoꝛta illud ſit verum patet ꝑ aucẽtem ug.pꝛius inductaʒ
fimurum colligitur ex ip̃is verbis beati Aug.in. xv. detri. vbi dicit ꝙ nihil intelligimu iſi p intellectũ. nihil vo
tingntiit dicit e iße deus eſt tres pſone.ſ in creatura habens lumus niſi ꝑ voluͤatc d,Acnu quod obẽ ꝙ em 25
ugun tres potentias nõ eſt ipᷣe potentie.et hoc E diſſimili · nis virtus ẽ amoꝛ et inſpectrix medij.dom c inſt i⸗
nsg tugo quedã trinitatis create trinitatis icreate. Cũ cere meclium eſt dupliciter. aut per modum conſi⸗
ick ich igit ibidem explanet verba pꝛius poſita qualit᷑ ſunt derationis.ant per modũ inclinationis. Pꝛimo mo
ſach intelligenda.ex ipᷣo verbo Aug colligit᷑. ꝙ cum dixit do inſpicere medium non eſt cuiuſiibet virtutis pᷣm
gine mẽoꝛiq ct intelligẽtiã et volũtatẽ vnã eẽ eẽntiaʒ. nõ ſe ſed per concomitantiã. quia ſicut ratio videt ſib i
imrin⸗ dixit ꝑ oĩmodã identitatẽ.ſᷣ per quandã intrinſeca,z et alijs potentijs. ſic pꝛudentia ct fides diſcernunt
un d adherẽtiazʒ.et hũc modum loquẽdi credendũ eſt ba⸗ ſibi et alijs virtutibus. Si autem ſecundo modo di⸗
tuitn. buiſſe autoꝛem libꝛi de aia et ſpiritu.ſiue fuerit Aug. catur inſpectrix medij quia per inclinationem ad il⸗
Gaſtiaung ſiue alius.qm̃ ſi aliter intelligeret᷑ valde impꝛobabi / lud tendit. ſicut lapis tendit deoꝛſum. et medicina
uncken liter videret᷑ eſſe locutꝰ.ſequeret᷑ em̃ ex verbis illis vna dicitur habere aſpectum ad talem humoꝛẽ pur
hiiin ꝙ vnũ et idem ect ratio ĩterioꝛ.et exterioꝛ ſenſus.qd gandum.ſic non ſolum eſt cognitionis immo etiam
vendin 9 Sre rationẽ eſt vt etiam refugiat ipᷣe auditꝰ. affectionis.et ideo ex boc non conduditur ꝙ eadem
20 Ad illud qð obꝛ ꝙ intellectus ſpeculatiuꝰ exten ſit potẽtia affectiua et cognitiua. Sa illð quod obz 2 G
u i ione fit pꝛacticus.dd.ꝙ; ſicut in capło de mouẽte pʒ de comparatione luminis et caloꝛis iaʒ patet reſpo/
muß ſi iij. de aia phᷣs dꝛiaʒƷꝰ aſſignat inter pꝛacticum intelle ſio per rationem adductam in contrariuʒ . quia hic
haunen ctum cet appetitũ.nec vnqᷓ; dicit intellectũ fieri appe/ non habet veritatem.cum ſint in aliquo infoꝛmati/
un titum. bene dicit intellectum ſpeculatiuũ fieri pꝛa ue.ſed ſi babet veritatem.hoc eſt ſolum cum ſunt in
anne cticum.qꝛ ille idẽ intellectus et i la eadeʒ potentia qᷓaliquo effectiue. Pꝛeterea bie plures negant ꝙ; ſol p
nducſe, dirigit in cõſiderando. poſtmodum regulat in opin eandem virtutem qua illuminat calcfacit. et poteſ
en übten⸗ do. volun tas añt non ẽ intellectus pꝛacticus ſ̊ c ap eſſe ꝙ verũ dicant ſicut oſtenſum eſt. S. diſ. xiiij Ad 272 —
ntineg, .. petitus ratiocinatꝰ.ct iõ non ſequit᷑ ex boc ꝙ; ſola ex illud quod obẽ ò optimo anime.dm.qꝙ eſt optimũ
sen tenſione rõ fiat voluntas.vel ꝙ intellectus fiat affe⸗ quantum ad eſſe pꝛimum. et eſt iterum optimum
ncͤatſt 21 ctus. ¶ Ad illud q8 obẽ ꝙ potentie differunt ꝑ obie qtũ ad eſſe ſecunduʒ.et ſi optimũ quantum ad ceſſe
butt cta. v ꝙ imediatius diſtinguunt᷑ potentie ꝑ actus pꝛimum vnum ſit vtpote foꝛma vltimo completi/
Cungln q; ꝑ obiecta. Ad dꝛiam aũt potentiaꝝ cſſentialẽ ſu ua. tñ quantum ad eſſe ſecundum non opoꝛtet ꝙ ſit
ſctc Ar ficit diuerſitas obiectoꝝ vᷣm rationẽ.et iõ quãuis ve vnuz. niſi intelligatur eſſe vnum.quia ex multis eſt
intgt ruʒ et bonũ non differat eẽntialit᷑. nihilominꝰ tñ qꝛ collectum.ſicut ad aliquod bene eſie multa concur⸗
S cognoſcere et amare abſq; dubio ſunt actus differen.·runt. Et ſic quoniã potentia creature artata eſt. non
bfipnas, tes.potentie ꝗᷓ ſunt ad hos actus.pꝑ ſeipas diuerſita potuit creatura habere poſſe perfectum niſi eſet in
enun 22 tebabent. (E llud qd obẽ de veſtigio.dm. q; il- ea potẽtiaꝝ mltitudo. ex q collectione ſiue aduna-
mme An ratio potius ẽ ad oppoſitũ ſi quis recte intelligat tiõe vna ſi upplẽte fectũ alteriꝰ reſultaret vnũ poſſe

nr & ad ꝓpoſitum. Quia em̃ mag repꝛeſentat ipa ima cõpletum.ſicut mãifeſte aiaquerti poteſt in oꝛgano

ͦ MNWʒN ü

ℳ%%

—

humani coꝛpis.quoꝝ vnũquodq; indiget a virtute

28 alterius adiuuari. Et ſi obijciat᷑ ꝙ potẽtioꝛ eſſet aia

ſi virtus eẽt vna.qꝛ tũc eẽt magis vnita.dðᷣ.ꝙ qᷓ;uis
veritatẽ bẽat ex cõpatione potentie ad vnũ actũ.nõ
tñ hʒ in compatiõe ad diuerſos.aut certe ſi veritatẽ
habet cõꝑpando potẽtiam ad idẽ.non tñ ẽ verũ com-
pando ad diueria. Aen ẽ em̃ ꝙ ſi homo haberʒ vnũ
oculũ.virtuoſius videret ille q; mõ videat dũ habet
ſocium.nunqᷓ tñ ita bene videret ſolus ſicut videret
ipe et ſocius eiꝰ.ſic et in ꝓpoſito intelligendũ ẽ ſe ba
bere.⁊ ideo magis ẽ completũ poſſe aie ex multis po
tẽtijs collectũ.qᷓ; ſi eẽt ſimpłr vnitũ.qꝛ vna potentia⸗/
rũ alterã nõ diminuit ſᷣ adiuuat. ⁊ ꝓpter mutuũ ad
iutoꝛiũ et qhãmõ ſociale obſequiũ aliqñ dicit᷑ poſſe
aie eẽ vnũ.autctiã habitus exñtes in anima cẽ vnũ.
non qꝛ hoc dictũ ſit ᷣm ipᷣaꝝ potẽtiaꝝ et habituũ ꝓ⸗
pꝛiã rõeʒ et ſpẽalem naturã.ſᷣ qꝛ hoc dictuʒ eſt ꝑ qqn
dam collectionẽ.Ad pfectũ em̃ poſſe aie concurrunt
oẽs potentie.Et ad ꝑfectã habilitatõeʒ oẽs virtutuʒ
habilitates. Vñ ſi aliqua aucẽtas inueniat᷑ qᷓ videat᷑
ponere vnitatẽ potẽtiaꝝ anie et virtutũ. intelligẽda
ẽ ſᷣm modum pᷣicriptũ.vicʒ ſᷣm quãdã collectioneʒ.
Si iteꝝ inucniat᷑ qᷓ dicat potentiã aie eſſe aie eſſenti
am. intelligẽda ẽ ꝑ rectitudineʒ ad idem genus. Si/
cut em̃ q̃dam ſunt in genere ꝑ ſe.aliqua ꝑ r̃ductiõeʒ.
Illa ꝑ ſe ſüt in genere q̃ ꝑticipãt eẽntiaʒ cõpletã illi
us generis. vt ſpccies et indiuidua. Illa vo ꝑ redu/-
ctiõem qᷓ non dicũt completã eſſentiã.et hec ſub qͥn/
q; mẽbꝛis cõtinent᷑.quedã reducunt᷑ ſicut pᷣncipia.
quedã ſicut cõplemẽta.quedã ſicut vie.q̃dã ſicut ſili
tudines.q̃dã ſicut pꝛiuationes.Sicut pꝛicipia dupli
citer. aut eſſentiãtia.aut integrãtia.vt pꝛincipia cẽn/
tiantia.ſicut ſunt materia et foꝛma in genere ſube.vt
pncipia integrãtia ſic ꝑtes ſube ſũt in genere ſubep
reductionẽ. Si reducunt᷑ vt cõplemẽta hoc pᷣt eẽ du

plicit. aut em̃ ẽ cõplemẽtũ ꝑ modñ actus et ſic ẽ actꝰ

pꝛimus qͥ reducit᷑ ad idẽ genꝰ cñ ſuba cuiꝰ ẽ actꝰ vt
viuere.et eẽ ſube ad genꝰ ſube.Aut ꝑ modũ aptitu/
vinis.et ſic differentie cõpletiue ad idez genus redu
cunt᷑ cum ſpecie.Si aũt reducunt᷑ ſicut vie boc põt
eẽ duplicit᷑. Aut ſicut vie ad res.et ſic motꝰ et muta
tiones.vt gencratio reducit᷑ ad ſubaʒ. Aut ſicut vie
a rebus.et ſic habẽt reduci potẽtie ad genꝰ ſube. Pꝛi
ma em̃ agẽdi potẽtia q̃ egreſſuʒ dĩ habere ab ipᷣa ſb/
ſtãtia ad idẽ genꝰreducit᷑.qᷓ nõ adeo elongat᷑ ab ipᷣa
ſuba vt dicat aliã cẽntiã cõpletã.Si aũt ſunt ſilitudi
nes ſic ſũt in genere ꝑ reductionẽ.et reducũt᷑ ad ide⸗
genꝰ ſub quo cõtinent᷑ qͥꝝ ſunt ſilitudies.vt ptʒ in ſi
militudie albedinis et coloꝛis.q̃ quidẽ nõ eſt albedo
vt albedo.nõ ẽ coloꝛ ſᷣ vt coloꝛ. Poſtremo qꝛ pᷣua
tiones nõ babẽt eẽntiã aliquã niſi ꝑ habitũ.in eodeʒ
genere eẽ habẽt in quo et habitꝰ ꝑ reductionẽ.Et ſic
patet rñſio ad omnia qſita.
R (NQueſtio. ij. d „ ——
De illa diuiſione potẽtiaꝝ aie q̃ ẽꝑ. ſuꝑioꝛẽ ⁊ inferio
rẽ poꝛtionẽ.et ẽ queſtio vtrũ ſuꝑioꝛ poꝛtio ⁊ inferioꝛ
ſint diuerſe potẽtie.Et ꝙ ſic vꝛ. Sicut dicit Aug. xij.
de tri. inter ſupioꝛẽ poꝛtionẽ rõis et infcrioꝛẽ ẽ cõiu/
gium.qꝛ bec dꝛ vir et hec dꝛ mulier.ᷣ nõ eſt cõiugiuʒ
eiuſdẽ ad ſe.ſᷣ diuerſi ad diuerſuʒ.cũ igit᷑ int᷑ hec duo
ſit coiugiuz inquãtũ ſũt potentie.& in genere poten/
tie ſunt diuerſe. Itẽ ſicut in pluribus locis in li.de
tri. dicit Aug. imago nõ cõſiſtit in rõe qtum ad infe/
rioꝛem ꝑtem ſᷣ qᷓtnm ad ſuꝑioꝛẽ̃. eẽ ad imaginẽ nõ

s

ẽ accidẽs potẽtijs aĩe.̊ eſt eis cẽntiale.cum igit᷑ ſuꝑi
oꝛ poꝛtio et inferioꝛ differãt ꝑ eẽ ad imaginem.et per
nõ cẽ ad imaginẽ.vẽ ꝙ ſint potẽtie ꝑ eẽntiã diuerſe.
ẽ ſicẽ vult Aug.ſuꝑioꝛ poꝛtio ſe hʒ ad iferioꝛẽ ſi
cut regens ad rectũ.regens aũt et rectuʒ ſunt adinui
cẽ relatiue oppoſita.ſi & relatiue oppoſita nõ poſſũt
eẽ circa idẽ.neceſſe eſt eẽ aliã potentiã q̃ regit.aliaʒ q̃

regi t᷑. ¶ Itẽ nihil ᷣm idẽ agit ⁊ patit᷑.ſᷣ ſuꝑioꝛis poꝛ

tionis ẽ mouere inferioꝛẽ.⁊ inferioꝛis ẽ moueri.g im
poſſibile ẽ ꝙ cõcurrãt in eandẽ potentiã. ⁊c It
ſi rõ ſuperioꝛ et inferioꝛ nõ differrẽt niſi qꝛ hec iten/
dit eternis et illa intẽdit tpalibus.ᷓ non plus differ
rent qᷓ; oculꝰ aſpiciẽs ſurſum et aſpiciẽs deoꝛſum.ᷣ
nullo mõ diuidit᷑ oculꝰ in ſuꝑioꝛẽ ⁊ inferioꝛẽ.pꝛo eo
qꝙ aſpicit ſurſuʒ et deoꝛſuʒ.g nec ratio ſic diuidi de/
beret.ſi ̊ diuidit᷑.ꝗ̊ rõ ſuꝑioꝛ et inferioꝛ nõ differunt
penes actꝰ ⁊ aſpectꝰ ſ̃ etiã penes id ꝙ ſũt.(¶ tẽ ſi ſo
lũ penes aſpectꝰ diuerſos et actus eẽt ibi dꝛia.cũ rõ
angeli aſpiciat ſuꝑioꝛa et inferioꝛa.vẽ ꝙ deberet di⸗
uidi in ſuꝑioꝛẽ et inferioꝛẽ.ſᷣ talis diuiſio in potẽtijs
angeli nõ ↄſucuit aſſignari.ampliꝰ g differũt qᷓ vᷣm

actus et aſpectus.& redit idem qð pꝛius ꝙ ſunt di/
uerſe potentie ſᷣm id ꝙ ſunt. Sed contra Aug.dicit

xij. de tri. Cum diſſerimus de narura mẽtis bumãe.
de vna quadã re diſſerimꝰ.nec eã ꝑ hec duo q̃ com/
memoꝛaui niſi per officia geminamꝰ.ſermo pꝛeceſſe
rat de ſuperioꝛi poꝛtione rõis ct inferioꝛi.S ⁊c.
anima ſicut dicit phus ſᷣm intellectuʒ quodãmodo
eſt omnia. ſed hoc non eſſet niſi potẽtia intellectiua

cum ſit vna nata eſſet cognoſcere omia.ſi ̊ dicit᷑ ra-

tio ſuperioꝛ inquantũ cognoſcit ſuperioꝛa.⁊ inferioꝛ
inquãtum cognoſicit inferioꝛa.& non ẽ alia ⁊ alia po
tentia. ¶ Item idẽ eſt habitus qui dirigit animã ad
amoꝛẽ dei et ꝓpximi.vtpote charitas.g multofoꝛtiꝰ
eadẽ potentia qua conuertimur ad deum et ad ꝓxi
mũ.ſed hec eſt ratio ſu perioꝛ et inferioꝛ. ⁊c. Item
lux increata ſe habet ad creatas ſicut ſe habet lux ſo/
lis ad coloꝛes.ſicut.dicit Aug.in li.ſolil.ſed eadem ẽ
potẽtia ſenſitiua q̃ cognoſcimꝰtã lucẽ q; coloꝛc.ſi er-
go intellectiua potẽtia multo largioꝛ eſt ⁊ liberioꝛ qᷓ
potentia ſenſitiua.videt᷑ ꝙ vna et eadem potẽtia ſit

qua conuertatur anima ad lucẽ eternaʒ et ad hec tẽ/

poꝛalia.(¶ R. dð.ꝙ diuiſio rationis in ſuꝑioꝛeʒ poꝛ
tionem et inferioꝛẽ non eſt adeo ꝑ diuerſa membꝛa
vt hec et illa ſit potentia alia et alia ſicut ratiões oſtẽ
dunt ad ſecũdã ꝑtem inducte.nec eſt ꝑ membꝛa ita
conueniẽtia vt non ſit in eis differẽtia niſi ſoluʒ ᷣm
aſpectus.Eſt em̃ differẽtia in eis ſᷣm diſpoſitiones.⁊
m officia. Scᷣm diſpoſitiões.quia hec foꝛtis et illa
debilis. Scm officia.qꝛ bec regit.et illa regitur.Ra
tiõe diuerſe diſpoſitiõis in debilitate et foꝛtitudine
hec vocat᷑ vir et illa mulicr. Ratione diuerſitatis in
officio et regimine hec vocatur ſuperioꝛ qꝛ regit.et il
la inferioꝛ quia regitur.talis autem diſpoſitionũ di/
uerſitas oꝛtum bhabet.non ex diuerſitate nature.ſed
ex diuerſa comꝑatione eiuſdem potentie. Dum em̃
ratio noſtra ad ſuperioꝛa cõuertit᷑.purgat᷑ et ilumi
natur et perficitur. Dum leges eternas conſpicit et
immutabilitateʒ diuine virtutis.in bono foꝛtificat᷑
et vigoꝛatur. Dum autem ad bec inferioꝛa conuerti
tur. vtpote ad ſenſibilitateʒ et carnem. quodãmodo
trabitur ct emollitur.et ideo ſunt eiuſem nature ra/
tio ſuperioꝛ et inferioꝛ. diffcrentes m foꝛtitudinis ⁊
debilitatis diſpoſitionem. Et quia vna oꝛit᷑ ab alte/

n,
tuti
Muctein t
unnſeh
inis
ptitlnt “
1 ienſinucſ
tiſk afn
phone
ittchdaückt
Cerſetuate⸗
inmnatit
iul nutn
Ctalimg
oeporoc,
Ginago
noverſot
aporion
ſtratioſch
Dauld.
adonre
hnlipoten
oſcöm
tteetcrcugue
unncwid⸗
zigilonpriaudin
tſraltärnononn
n erulc
cerſcendao
ſcgtgrbifnin
wnineſene
ddacenten
ccunmdat r
fönmonats Zu
liabcho nldiun
ſſtneninapem⸗
geſöfcpinrum

iſennritti
Afhii
ſiriüninng

1

==
= =

=

4

—

==
=S
=

☛
=
S

—
=

7

4
3

—
=—
S=

4
1

——

6

.

1

SSE
SS
—,ĩ—

—

—
SE—
S=

1

— =—
S—

=

=.

=

-

S=
=—

8

=

merdidert
muenunn

Eertted
Kcgtiglr
–
Eugnieneldern
ligſegnstinn⸗

Mobsdft⸗
Edehrſin 5
ſnipoen
ednci de⸗
modſſent
N
ß
adceu⸗
duloingin
bediienif
Ppnusgſutt
Ccnm Bgne
mmas uni
loherddcen
mdſonut
otiti incken
ormia ſsin
upenon tiint
oniiin
Pidiigtniit
1rs. unft
netg

4

ſarſchtaln⸗
iolkone
luiftiſe
zurcktlhog
aln iiii
nnaaitul
itipiun oo
hunt entn

rttceſti⸗

i terbutt
iſt 8
oltonds⸗
tirtc
tlunnin ,
tucfunt
Grdiugſttel
grugſtitl
nnihoſton,
riatuntſ

Aunn
nn i

ra. ⁊ ei piungit᷑ tanqᷓ; adiutoꝛium ſimile ſibi.recte BH

dicit᷑ vir ⁊ illa dicit᷑ mulier.⁊ inter eas dicit᷑ eſſe con
iugiũ. Diuerſitas aũt officioꝝ ſimilit᷑ nõ venit ex di⸗
uerſitate naturarũ.ſed ex diuerſitate diſpoſitõnum.

Quia ei bec foꝛtis eſt ⁊ illa debilis.hec intelligens et

51

35

54

55

356

aſulens diuinaz voluntatem. illa vo exequens ope/

„

tionis ⁊ inferioꝛ ⁊ ſi aliquo modo recte ↄdiuidãtur.

tamen diuerſe potẽtie nõ ſunt.iſta em̃ membꝛa vide

licet ſupius ⁊ inferius eſſentiaʒ potentie nõ variant
ſed diſpoſitõnes ⁊ officia. ⁊ hboc inſinuãt ipa noia.

32 14 illud ergo qd obijcitur de ↄiugio iam patz re

ſponſio.hoc em̃ dictũ eſt relatiue.nõ qꝛ ratio ſuperi/

oꝛ ⁊ inferioꝛ ſint diuerſe potentic.ſed qꝛ cum vna ab

altera cducat᷑ natura tñ nõ differunt.ſed ſibijnuiceʒ
ↄiungunt᷑ quaſi ad mutuũ obſcquiũ.¶ Ad illud qð
obijcit bec eſt ad imaginẽ ⁊ illa nõ.dðm ꝙ cũ ne/
gamus inferioꝛẽ poꝛtõeʒ ratõnis eſſe ad imaginem.
nõ hoc dicimꝰ.qꝛ imago nõ ſit in illa potentia.ſed qͥa
nõ attendit᷑ ᷣm ↄuerſionem illã.vnde nõ remouet᷑

ratio imaginis a poꝛtione inferioꝛi ſm id ꝙ eſt ima/
go ⁊ m id ꝙ eſt ratio.ſed ſolũ ᷑ᷣm comꝑatõneʒ ſupꝑ/
d illud qd obijcit᷑.ꝙ regens ⁊ rectum

additam.
ſunt da ita. doᷣm ꝙ veruʒz eſt. ſed ex boc nõ ſequit
diuerſitas in ſpñali potentia.in es maxime que na/
ta eſt reflecti ſup ſeipam.⁊ talis eſt ratio ⁊ volũtas.
¶ Qð obijcit᷑ ꝙ relatiue ppoſir nõ poſſunt eſſe
circa idem. dᷣm ꝙ verũ eſt 'm idem ⁊ ad idem. cuzʒ
añt aliquid compꝑat᷑ ad diuerſa.nihil impecdit ĩ eo re
periri ſimul relationes mutuas ſine repugnantia et
oppoſitõne. Pꝛeterca iliud habʒ locum in relatiuis

ſm eſſe ⁊ nõ m dici.Et ꝑ boc pʒ reſponſio ad illud
qð ſequit᷑ ꝙ nibil ᷣm igem agit ⁊ patit᷑.hoc verũ eſt
de actõne ⁊ paſſione phᷣica.de paſſione aũt ſpiritua/

li qua dicimꝰidem a ſe moueri ⁊ regi veritatẽ nõ ha/
bet. cum dicat Anſcl.voluntateʒ eſſe inſtrumentum
En mouens.
ocedo em̃ ꝙ illa
uerſitatem in aſpectu. ſed ctiaz in diſpoſitõne ⁊ offi-
cio que nõ repitur in angelo vel in oculo.ſicut ptʒ ꝑ

ea qᷓ pᷣdicta ſunt.⁊ iſta ſufficiant.
Bl eſtio. iijſ.

iuiſio nõ ſolum attendat᷑

c

uerit᷑ de illa diuiſione potentiaꝝ aie.qᷓ quidem eſt

p naturale ⁊ deliberatiuum.et querit᷑ vtrum diuiſio

voluntatis per naturalem ⁊ deliberatiuã ſit ꝑ diuer/

ſas potentias.Et ſic videt᷑. Dam̃.cum diuidit po/
tentias anime pꝛimo diuidit in tbeleſim ⁊ huliſim.i.
in naturalem ⁊ deliberatiuam.⁊ poſtea ſubdiuidit ꝑ
alias potentias. ſi maioꝛ differentia eſt inter pꝛima
membꝛa. videt᷑ ꝙ naturalis volũtas et deliberatiua
ſit potentia alia ⁊ alia. ¶ Ntem diuiſio ſubſtantie ꝑ

ratõnale ⁊ nõ ratõnale variat ipſam ꝑ eſſentiã.ergo
diuiſio potentie ꝑ hmõt differẽtias facit potẽtias eſ/
ſentialiter differꝛe.ſed talis eſt diuiſio potentiaꝝ aie

p naturalem ⁊ deliberatiuã.ergo ⁊c. Minoꝛ ꝓbatur
boc ꝙ ſicut dicit phus.ratõnales potentie ſunt ad

oppoſita. ſed quãcdo aliqua potẽtia naturaliter mo/
uetur ad aliquid. nõ mouet᷑ ad oppoſitũ.ergo potẽ/

tia vt eſt naturalis nõ eſt rõnalis. ¶ Item cum diui
dimus creaturã ꝑ coꝛruptibilem ⁊ incoꝛruptibileʒ.

diuerſificamꝰ eam eſfentialiter.ergo pari rõne cũ di

uidimus potentiam ꝑ mutabilem ⁊ immutabilem.

re. ⁊ ideo bec regit ⁊ illa regit᷑.⁊ ex boc illa ſuperioꝛ ?ꝰ
iſta inferioꝛ appellat᷑.Et ſic patet ꝙ ſuꝑioꝛ poꝛtio ra

tentia que oꝛdinat in finem ⁊ in id qd e
eſt alia ⁊ alia.ſed voluntas noſtra vt eſt in finem eſt
naturalis.qꝛ naturaliter vnuſquiſqʒ appetit beatitu
dinem vt
tur ad finem eſt deliberatiua. ergo ⁊c. ſ

d duo vltima iam ptʒ ehsſo.
m di ⸗

cticum.intellectus em̃ ſpeculatiuꝰ
cefficit᷑ pꝛacticus.videlicet dum ↄiungit᷑ voluntati ⁊
operi in dictãdo ⁊ regendo. Aliqñ vo fit diuiſio po/

SS

Eatt eſrentialiter variamus.ſed potentia que mone/ .

tur naturaliter ad ſuum obiectum mouet᷑ vnifoꝛꝛmni
ter. deliberatiua vo vertibiliter. ergo ⁊c.

ai ter ergo c. (Item po⸗
tentia in qua cõicamus cuʒ bꝛutis ñ põt eſſe eadem
cum potentia in qua differimus. ſed in naturali ap-

petitu in bꝛutis ↄuenimus.⁊ in rõnali diſferimꝰ.er/

go ⁊c.ſicut em̃ bꝛuta naturaliter appetũt ſui eſſe oon
ſeruatõnem.ſic ⁊ nos appetimus. ¶ Sed ↄtra.potẽ

tie que babẽt idem obiectum ⁊ ſub eadem rõne non

babent diuerſitatem. ſed naturalis voluntas ⁊ deli/
beratiua idem habent ꝓ obiecto videlicet bonũ.na-

turaliter em̃ bonum appetimus.⁊ ex deliberatõe eti g

tem po/

am cum bene oꝛdinati ſumus.ergo ⁊c. em po.
finẽ non

in rem oꝛdinata. ſed potentia ꝗᷓ oꝛcdina
inem eſt de c. 6(Item eadẽI
potentia cognitiua eſt qua cognoſcimus aliquid na

turaliter ⁊ per acquiſitonem.ergo pari rõne eadem

eſt voluntas qua aliquid appetimꝰꝑ naturalem in-

ſtinctũ. ⁊ per deliberatõnis arbitriũ. ten omne
n

qð eſt aliqᷓ natura babet oꝑationem naturalem. ſed

voluntas deliberatiua eſt aliq̃ natura. ergo bʒ ope

ratõnem naturalem.ſed voluntatis actꝰeſt velle.er.

go voluntas deliberatiua aliquid vult naturaliter.
ſed volũtas que vult aliquid naturaliter eſt natura

lis. ergo volũtas deliberatiua eſt volũtas naturalis.
R dom ꝙ, cũ diuidim ꝰappetitũ in nalem et deli/3
beratiuũ.ſiue in quãcunq; aliã potentiã hoc duplici
ter poteſt intelligi. Aut ita ꝙ appetitꝰnalis ⁊ delib
ratiuꝰdiuerſitatem habeant in obiectis.vtpote cum

vnũ eſt appctibile ſolũ a ſubſtãtia rõnali.aliud autẽ B
eſt appetibile a bꝛutali. ⁊ boc modo bene ↄtingit na⸗

turalem potentiã ⁊ deliberatiuã eſſe diuerſas pot⸗

tias. Alio modo poteſt diuidi appetitꝰſiue potẽtia ĩ

nalem ⁊ deliberatiuaʒ.ita tñ ꝙ non ſit differentia in

obiectis. ſed in modo appctendi.vt cum appellam2
ſinderiſim eſſe volũtatem naturalem. que quidẽ na
turaliter indinat ⁊ inſtigat ad bonũ honeſtu.⁊ mur-

murat ↄtra malũ ⁊ voluntatẽ deliberatiuã ⁊ appeti

tum. quo poſt deliberatönem aliquãdo adberemus
bono. aliquãdo malo.⁊ ſic diuiſio potentie per natu

ralem ⁊ deliberatiuã non variat eã ᷣm eſſentiam p

tentie ſed ᷣm modum mouẽdi. et boc modo diuidit
Hañm̃.nõ qꝛ naturalis ⁊ deliberatiua ſint diuerſe po
tentie. ſed qꝛ vna eſt potentia diuerſimode ↄmouẽs.

⁊ boc ſum̃cit ad diuiſionem potentiaꝝ. Ande notã/ʒ8
dum eſt ꝙ multis modis ↄfueuerũt autoꝛes diuiſio

„ Z

nem potentiaꝝ anime accipe. Aliqñ ſn naturã ip/
ſarum potentiaꝝ. vt cum diuidunt᷑ potentie anime

in vegetabilẽ. ſenſibilẽ. ⁊ rõnales. vei ipſa rõnalis in

intellectiuã ⁊ affectiuã. Aliqũ vo ſm officia. vt cum
diuidit᷑ ratio in ſupioꝛem ⁊ inferioꝛes. Aliqũ ſm ſta

tus.vt cum diuidit᷑ inccilectus ir Pocnlati a nan⸗ ð
m alium ſtatum

tentiaꝝ ſᷣm aſpectus.ſicut d iuidit᷑ potentia cogniti⸗

ua. in rõnem. intellectũ. intelligentiã. Fin ꝙ aſpicit
ad inferiꝰ. ad nar.⁊ ad ſupius.Aliqũ vᷣo

fit diuiſio in inuentiuã.⁊ iudicatiuã. Inuenire emn ⁊
iudicare ſunt a ct? potentie cognitine aainngs oꝛdi

F

nati. Aliqñ vo fit diuiſio potentiarũ aie ſ̃m modos

bus his modis diuerſificatis vtunt᷑ autoꝛes diuiſio-
ne potentiaꝝ aie.⁊ in ſolo pꝛimo mõ diuidẽdi atten
dit᷑ ꝓpꝛie potentiaꝝ diuerſificatio. ¶ Cõcedendum
igit᷑ eſt ꝙ naturalis volũtas ⁊ deliberatiua põt eẽ ea
dem potentia.qᷓ quidẽ ſᷣm aliũ ⁊ aliũ modũuũ mouen/
di ſic ⁊ ſic appellat᷑.Eadem enim potentia qᷓ appeto
beatitudinẽ ⁊ q̃ appeto virtutẽ ſiue facẽ H̊ bonũ vel
illud ad beatitudinẽ oꝛdinatũ.q̃ vt appetit beatitu
dinem dicit᷑ nalis.q; immutabiliter appetitꝰ eiꝰ? ad
beatitudinẽ inclinat᷑.vt vo appetit h̊ vel illud bonũ
facerc.deliberatiua dicit. ⁊ ſin iudiciũ rõnis põt ad
39 Ptrarium inclinari. ¶ Ad ülud â qð pꝛimo obijcit
diuiſione potentiaꝝ facta a Dam̃.iaʒ patet rñſio.
Ipſe em̃ vt ibidem pʒ in ſua exemplificatõne potiꝰiĩ

heac diuiſione diucrſitatẽ modoꝝ mouendi attendit

40 diuerſitatẽ potentiaꝝ mouentiuʒz. Aoilud q8
obijcit᷑ ꝙ volutas nalis eſt irrõnalis.qꝛ nõ eſt ad op
poſita. dm ꝙ cum dicit᷑ ꝙ ptãtes nales ſunt ad op-

poſita boc nõ intelligit᷑ de om̃ibus oppoſitis ſᷣ de ali

quibꝰ.ratõnalis em̃ volũtas ita oꝛdinat ad aliquid
I nullo mõ appetit ſuũ oppoſitũ.vt pʒ in oꝛdine vo
luntatis nr̃e ad beatitudinẽ ⁊ felicitatẽ.licet aũt de/
terminate inclinet᷑ ad beatitudinẽ.ad multa tñ gua
gAppetibiliũ illa ⁊ eadem voluntatis potentia eſt in/

determinata.ita ꝙ nata eſt moucri in oppoſita.⁊ p/

Frere ſic eſt naturalis vt tñ ñ deſinat eẽ rõnalis ⁊ de
iberatiua. Si autẽ eſſet ſic eterminata ad vnum ꝙ

nullo mõ poſſet i oppoſita.ſicut ẽ potẽtia calefaci?⸗

di ⁊ illuminadi in igne.tũc eſſet pure nalis.⁊ nõ eſſʒ
41 deliberatiua ſiue ratõnalis. tillud qð obijcit᷑ de
incoꝛruptibilitate.dm ꝙ nõ eſt ſile de incoꝛruptibi⸗
litate ſube ⁊ immutabilitate potentie.incoꝛruptibili

tas em̃ in ſuba d abſolute.⁊ ivᷣo eſſe coꝛruptibile et
incoꝛruptibile directe opponunt᷑.ſunt etiã incõpoſ-
ſibilia circa idem. Mutabilia vo immutabilia po-
tius accipi poſſunt reſpectu diuerſoꝝ obiectoꝛuz. vt ſi
patcet cum aliqᷓ volũtas eſt immutabilis reſpectu fi-
nis qd eſt ad finẽ.⁊ ideo nõ opꝑtet cporſtias ad h̊ͥ mẽ

0
bꝛa eſſentialiter diuerſificari. Ad illud qdð obijcit

4² de naturali appetitu in bꝛutis iam pʒ rñſio.quia cuzʒ

dicit̃᷑ nos cõicare cum bꝛutis in potentia nãli et ap/
petitu.ibi diſtinguit᷑ naturalis potẽtia a ronali. non

ſolum q;tum ad modũ appetendi.ſed etiã qtum ad
appetibile. ⁊ penes boc ↄtingit diuerſas differentiaſ

1 7

potentiaꝝ accipere.

Queſtio. iiij. vltima.

Ad maioꝛẽ cuidentiã p̃ecdentium querit᷑ de diuiſio.

.

ne potentiaꝝ aie ker agentem ⁊ poſſibilem ᷣm quas

dDitſterentias intellectꝰ noſter diuidi ↄſucuit. Eſt igit

queſtõ vtrũ agẽs intellectꝰ⁊ poſſibilis ſint vna potẽ

tia vcl viuerſe. Et q diuerſe videt᷑. malis cauſa nun-
y ſimul incidit in idem cum alijs cauſis ſicut vult

pꝓhs.ſ ſicut ſe bʒ materia ad foꝛmã vel efficientẽ. ita

ſe habet intellectus poſſibilis ad agentẽ. ſicut phᷣus
dicit. , intellectus poſſibilis et agens ſunt potentie
diuerſe. Item pꝛima diuiſio potentie eſt ꝑ actiuã
⁊ paſſiu.ſcut innuit ps in li.ix. pꝛime phie ſed in-
. her nehte pꝛimo diuidẽtia eſt maxima differen/
it i

.

n illo genere. inter potentia actiuã ⁊ paſſi

fuarm eſt maxima potentiaꝝ differentia. impoſſibi⸗
læeſt vnã potentiã eſſe poſſibilem ⁊ agentẽ. ¶ Item

———MW
. .
.

tia ſimul ⁊ ſemel.ſᷣ aia ſm intellectũ agentẽ eſt conti
nue in ſuo actu. ſᷣm poſſibilem aũt non.ergo ⁊c.
Nteʒ impoſſibile eſt idem ſᷣm eſſentiã eſe illumi⸗/
nans ⁊ illuiatũ.ſ̊ intellectus agens ſe hʒ ſicut lux.in
tellectus poſmbilis ſicut illuiatũ a lucc.gᷓ ⁊c. ¶¶ Sed
ↄtra. in ppatuis nõ differt eſſe ⁊ poſſe ſicut vult phᷣs.
& nec act? ⁊ potentia. multo minꝰ nec potentia acti/
ua a paſſiua.ſed aia eſt ꝑpetua ⁊ ciꝰintellectus.ᷓ nõ
eſt differentia potentie poſſibilis ad agentẽ. tez

in imaginatõne ꝗᷓ eſt multo magis materialis vtus
q; intellect᷑a.nõ ſunt due potẽtie imaginatiue quaꝝ
vna ſit actina altera paſſiua. ſi multo potentioꝛ eſt
virtus intellectiua qᷓ; imaginatiua. videt᷑ ꝑ agen/
tem ⁊ poſſibilem nõ hẽat diuerſificari. ¶ Item po⸗
tentia receptiua ⁊ abſtractiua in coꝛpalibꝰpñt ↄcur/
rere in vnitatẽ oꝛgani.ſicut patet in oculo catti qͥ po
teſt ſpẽm ſuſciꝑe ⁊ eã a ſe de nocte facere.o pari rati/
one.imo multo foꝛtioꝛi videt᷑ ꝙ intellectsagẽs ⁊ oſ
ſibilis reꝑiant᷑ in vna potẽtia ſpẽali. iem intclli
gere ẽ vnus actꝰ? ſe.a potẽtia vna ſimplici.ᷣ ad
noſtrũ intelligẽ ↄcurꝛũt intellectus poſſibilis ⁊ intel
lectus agẽs. nõ ſunt diuerſe potẽtie. ¶ Item intel
lectus poſſibilis aut intelligit aut nõ. Si nõ.̊ nj de
bet dici intellectꝰ nec potẽtia intellectiua. Si intelli⸗
git. g aliq mõ eſt potẽtia actiua. nõ vẽ ꝙ intellectꝰ
poſſibilis ſit alia potẽtia ab agẽte. ¶ Iteʒ intellectꝰ
agẽs aut intelligit aut nõ. Si nõ. nõ debet dici itcl⸗
lectus potẽtia intellectiua. Si ſic. cũ intellectus non
poſſit intelligẽ aliud a ſe niſi ſpẽm illiꝰbẽatiſe ⁊ pe-
nes ſe. ⁊ cũ oẽ illud qð ẽ ſuſceptibile ſpẽi ſit aliqͥ mõ
poſſibile.g nõ diuidit᷑ ꝑ eſfentiam a poſſibili. N.* 4
ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ pnotandu. ꝙ varijs mo⸗
dis temptauerũt pᷣdeceſſoꝛes noſtri afignaꝛe differẽ
tiam intellectꝰ poſſibilis ad agentẽ.Quidã em̃ dixe⸗
runt ꝙ differũt ſicut due ſube.Alij dixerũt ꝙ differt

ſicut due potẽtie. Tercio mõ dixerũt alij q differũt
icut habitꝰ ⁊ potẽtia. Quarto mõ dixcrũt alij q dif⸗
ferũt ſicut potẽtia abſoluta ⁊ ↄpata.¶ Pꝛ mꝰautez
moddicendi qᷓ d ꝙ differũt ᷣm ſubam.dupir babʒ
intelligi. Quidã nanq; dicẽ voluerunt ꝙ intellectus
agẽs ſit intelligẽtia ſepata. intellectꝰ aũt poſſibilis ſit
gia coꝛpi ↄiuncta.Et modꝰiſte ponẽdi ⁊ dicendi fun
datus ẽ ſuꝑ multa vᷣba phoꝝ qᷣ poſuerũt aiam ratõ⸗
nalẽ illuſtraꝛi a decima intelligẽtia. ⁊ ꝑfici ex ↄiũctio
ne ſui ad illã. Sʒ iſte modus dicẽdi falſus eſt ⁊ crꝛo⸗
neus ſicut ſupꝛa impꝛobatũ fuit di.viij. N ulla enim
ſuba tantã potentia bʒ illuiandi et ꝑficiẽdi aiam ꝓ/
pꝛie intelligẽdo. ĩmo ſᷣm mentez immediate bʒ a deo
illumiari ſicut in multis locis Augꝰ. oſtendit. Alius
modus intelligẽdi eſt ꝙ intellectus agens eẽt ipᷣe de
us.intellectus vo poſſibilis eẽt noſter animus.⁊ iſte
modus dicẽdi ſuꝑ vᷣba Aug eſt fundatus.qui in plu
ribus locis dicit ⁊ oſtendit ꝙ lux que nos illuminat.
magiſter qui nos wcet.veritas que nos dirigit deus

eſt. iuxta illud Joh̊. Erat lux vcra que il.om.ho.⁊c.

Iſte autẽ modus dicẽdi ⁊ ſi verum ponat ⁊ fidei ca

tholice oſonũ.nihil tñ eſt ad ꝓpoſituʒ.quia cum ani⸗

me noſtre data ſit potẽtia ad intelligendũ ſicut alijs
creaturis data eſt potentia ad alios actus. ſic deus
q́;uis ſit pꝛincipalis opans in opatõne cuiuſlibʒ cce
oꝑatõnem ꝓpꝛiam.ſic credendum en indubitañnter

modos impoſſibile eſt idein m idem eſſe in actu ⁊ in poten·
mouẽdi.⁊ ſic eſt illa q̃ eſt ꝑ nalem ⁊ deliberatiuã.Oi⸗

uſtmaſat
hintdicind
ſeigincl
ckiedate
Ppiat zütin
ntgintclec /
ngivout
nſolisepun
tplattimuret⸗
iulc gnlſn
idlntackonn
lnigciuck
Euiſeui
luglenceggisi
eckrſoosn⸗
laiubdizi⸗
koncicinned⸗
apcde⸗
OAincd Aetriis
ſcligtuulgi⸗
Moberogrig
dfimnidfadii.
tclgchors
an turgon
Ploſtgtin
lſ antigp
nnigar
ſglgle
Uffnikiepe
tmaleginiͤe
ſaſtöninein
wcinlini,
ſtuüht
Mhindgonrz
reg
Ueftatitraner
inln
lrnoggr
iulsEtſen
lbanghi
finngſiͤki
D
umiſit
eli
Palzi
achmnift
Mägiie

endaldentin
Nſick ffntt

bulat un
alſe
umlmͤf
Wseſtliͤn
Mert ſn
troGliee
htellenung eet
nöigiun
ne. (Nnd
ösnöͤdentid
icCiindlrtn
on llchirien
thie

S ☛ S

=S
S

=

n gi
umdi gin
origunfi
Aimi ifi
—
Prt Dirhu
iumi,
nrgitdens
nthi eiisft
Hiftaiaugifin
eitiambd
giackgüct
ifalusckiene
iiz Puleain
agicicienn,
mmedietehirn
galodA
nopeeckte
girungii
nunelit
enelunn
eſnnttdn

q humane aie nõ tm̃tnodo dederit intellectuʒ poſſi/
bilem ß etiã agentẽ.ita ꝙ vterq; eſt aliqͥd ipſiꝰaie.Et
ꝓoſituz
eſt. q̊ ſcʒ dẽ ꝙ intellectꝰ agẽs ⁊

ideo pꝛimꝰmodꝰafſ na driam tanqᷓ;
imꝑtinẽs obmittendꝰ 37
poſibilis differũt ſicut due ſube.¶ Scoðs mod? dicẽ
di q̊ ſcʒ dẽ ꝙ differ̃t ſicut due potẽtie duplr põt intel/
ligi.⁊ vno mõ falſe.alio mõ vere. AUnꝰmodꝰintelligẽ
di ⁊ dicẽdi ẽ ꝙ itellectꝰpoſſibilis ſit potẽtia pure mã
lis q̃ ineſt aie ex ꝑte ſue mãe.intellectꝰvᷣo agẽs ſit po

tentia pure foꝛmalis qꝗᷓ ineſt aie ex ꝑte ſue foꝛme.⁊ DH
B i. qᷓ dicit ꝙ iutel⸗
4⁴ lectus poſſibilis ẽ qͥ ẽ oia fieri.intellectꝰ agẽs qͥ ẽ oia

7

modꝰdicẽdi vr̃ fundari ſuꝑ vᷣba p

facere.ſicut ↄtingit in foꝛma ⁊ mã reꝑire. Sʒ h mo/

dus dicẽdi nõ ↄſonat veritati. Si em̃ intellectꝰpoſſi

bilis cẽt potentia pure paſſiua.⁊ ſe tenẽt ex ꝑte mãe.
in om̃ibꝰpoſſet poni in quibꝰẽ reꝑire mãale pꝛincipi/
um. Pꝛeterea ſicut oculꝰnõ dr̃ viſus.ſic talis poten/
tia nõ debẽt dici intellectꝰ. Aliꝰ vo modꝰintelligẽdi

eſt vt dicat᷑ ꝙ intellectꝰagẽs ⁊ poſſibilis ſint due in

tellect? dꝛie date vni ſube q̃ reſpiciũt totũ ↄpoſituʒ.
Appꝛopꝛiat᷑ aũt intellectꝰagẽs foꝛme.⁊ poſſibił ma
terie.qꝛ intellectꝰpoſſibilis oꝛdinat᷑ ad ſuſcipiendũ.
intellectꝰ agẽs oꝛdinat᷑ ad abſtrabendũ.nec lintelle-
ctus poſſibilis ẽ pure paſſiuꝰ.bʒ em̃ ſupꝛa ſpẽm exñ/
tem in fantaſmate ſe ↄuerti.⁊ ↄuertẽdo ꝑ auxilium
intellectꝰ ageni illã ſuſciꝑe ⁊ de ea iudicare.Silr nec
intellectꝰ agẽs eſt oino in actu.nõ em̃ põt intelligere
aliud a ſe niſiadiuuet᷑ a ſpẽ qᷓ̃ abſtracta a fantaſma/
te intellectui bʒ vniri. Añ nec poſſibilis intelligit ſi/
ne agente nec agẽs ſine poſſibili.Et iſte modꝰdicẽdi

verꝰeſt ⁊ ſuꝑ vba phᷣi fundatꝰ.dicit em̃ agentẽ ⁊ poſn

ſibilẽ eẽ duas dꝛias intellectꝰ.vñ ſicut duo intelligi
mus nccio in medio ad h̊ ꝙ abſtrabat᷑ ſpẽs ab obie⸗
cto.vicʒ lucẽ ⁊ dyafaneitatẽ.ita ꝙ; ꝑ vnũ abſtrahit ⁊

aliud defert ⁊ ſuſcipit.ſic ⁊ in ꝓpoſito ↄfoꝛmiter pGt

itelligi ita ad vnũ actũ H̊ duo ↄcurꝛere.vt h̊ ſine alia
nõ hẽat opatõeʒ ſuã ↄplete.Cerciꝰmodꝰaſſiandi
driam q̊ dr ꝙ diffeft ſicut boreri et habitꝰ dupir bʒz
intelligi. Ano mõ vt intellectꝰagẽs dicat᷑ habitꝰqui

dam ↄſecutꝰex oibus intelligibilibꝰ.intellectꝰvo poſ
ſibilis intelligat᷑ idem ipᷣe put ẽ in potẽtia ad acqui/
rendũ cognitõeʒ ꝑ fantaſmata. Et HB modꝰponendi
fundari v ſuꝑ vᷣba Boecij.qͥ dicit ꝙ ſummã retinẽſi
ſingula ꝑdit.Qdð voluer̃t aliqͥ intelligi ſic.ꝙ intelle⸗
ctus nr̃ dicat᷑ hᷣe apud ſe cognitõez babitualẽ inna/

tam.alioquin nõ poſſet ꝑ vtutẽ ſuã abſtrabẽdo etiã
a ſenſibꝰ⁊ a fantaſmatibꝰ facẽ intellectũ poſſibilem

actu intelligentẽ.om̃e em̃ ꝗð deducit alterũ de potẽ/

tia in actũ eſt ens in actu. Sʒ iſte modꝰdicendi vᷣbis
phᷣi nõ ↄſonat qͥ dicit aiam eſſe creatã ſicut tabulaʒ
raſam.nec hĩe cognitõnes habituũ ſibi innatã.S acq̃
rere mediãte ſenſu ⁊ expientia.Aliꝰmodꝰdicẽdi ẽ vt
dicat᷑ intellect? agẽs diſerꝛe a poſſibili ſicut habitꝰa
potẽtia.nõ qꝛ agẽs ſit pure babitꝰ.ſᷣ qꝛ eſt ptẽtia ha
bitualis.Et iſte modꝰdicẽdi pbabilis ẽ ⁊ verꝰ.⁊ ſuꝑ
vba phica ⁊ catholica fundatꝰ.Aerũ em̃ eſt ̃m dyo
niſium.ꝙ ſube intellectuales eoipᷣo ꝙ intellectuales
ſube lumia ſunt. ꝑfectio ⁊ ↄplementũ ſube intelle/
ctualis lux ẽ ſpiritalis.igit᷑ illa potẽtia qᷓ ↄſeq̃t aiaʒ
ex pte intellect? ſui qnocag lumẽ ẽ in ipſa.de qͥ lumi/
ne põt intelligi illud x;. Signatũ ẽ ſuꝑ nos lu.vul.t.

dñe. Et h̊ lumẽ vꝛ phᷣ̊s intellexiſſe eẽ intellectũ agen

tem. dicit em̃ ꝙ ille intellectꝰqͥ eſt oia facẽ ẽ ſicut ba

to intelligendu eſt.

bitus quidã vt in lumie.quodam em mõ lumẽ facit
coloꝛes potentia. actu coloꝛes.ᷣ ſicut bi.iij. de anima.
Nuiꝰaũt ſimile põt poni in oculo catti q non ſolum
bʒ potentia ſuſcipiẽdi ꝑ natuꝛã ꝑſpicui ſicut alij oocoz
li.S etiã potentiaʒ faciedi in ſe ſpẽm ꝑ naturã lumis
ſibi inditi. ¶ Quartꝰ aũt modꝰaſſigndi dꝛiam inter
poſſibilẽ ⁊ agentẽ.qͥ ſcʒ differt ſicut potẽtia abſoluta

⁊ cõꝑata.dupir hʒ intelligi. Ano mõ vt intelligat᷑ ꝙ

vna oino ⁊ eadẽ eſt potẽtia intellectꝰagẽtis et poſſ

bilis differẽs ↄpatone ſola.vt agẽs ſit put ẽ in ſe cõ/

6

ſiderata.poſſibilis vo put vnit᷑ coꝛpoꝛi ⁊ fantaſma/⸗

tibus. Et h̊ modvicẽdi v fundan ſuꝑ vba phi. qui
vult ꝙ intellectꝰ agẽs ſemꝑ eſt in ſuo actu.poſſibilis

vo aliqñ ſic.aliqñ nõ. Oꝛ em̃ aia laſſet᷑ et ꝑturbet᷑ in
actu intelligẽdi hᷣ eſt ex ↄiunctõne ſui ad coꝛpꝰ.Sed
h modꝰponẽdi deficit a veritate.qm̃ aia ſepata bʒ i

tellectũ q̃ eſt oia facere.hʒ etiã intellectũ qͥ eſt oĩa fie
ri.&̊ hʒ agentẽ ⁊ poſſibilẽ etiã cũ ſepata
ctus poſſibilis nõ inerat ei ſolũ ex ↄiunctõne ſui cuʒ
coꝛpe.Aliꝰmodꝰintelligẽdi pᷣdictã dr̃iam ẽ vt dicat

itellectꝰ agẽs differꝛe a poſſibili ſic potẽtia abſoluta a
2pata.nõ qꝛ ſit oino eadẽ potentia ↄpatõe differẽs.

ſᷣ qꝛ cum ſit alia ⁊ alia intellectꝰ dr̃ia. vna eſt ꝑ quaʒ
oꝛdinat᷑ aia ad ſuſcipiendũ.altera vᷣo ꝑ quã oꝛdinat᷑
ad abſtrahendũ.⁊ ita vna de ſe quodãmõ cõpleta et
habilitata.alia vᷣo indigens habilitatõne ⁊ ↄplemẽ/

to. cum ſit nata ad illud ↄplementũ venire median/

te auxilio coꝛꝑis ⁊ coꝛpalium ſenſuum.ineſt ipᷣi ani/
me ſᷣm ꝙ habet inclinari ad coꝛpus.Et ex hoc ↄtra⸗
bit vuplicem poſſibilitates.vnam reſpectu actus.qꝛ
nõ eſt ſemꝑ in actu ſuo ꝓpter impedimentuʒ a parte
coꝛꝑis.alteram reſpectu fantaſmatũ a quibus exci/
tari habet.⁊ hanc poſſibilitatẽ nõ habet niſi ex ↄiun
ctione ſui cuʒ coꝛꝑe.qᷓ;uis ſit potentia de natura ſua
qua eſt om̃ia fieri.que non ſolum eſt in anima ↄiun/

cta ſed etiam in anima ſeꝑata.Sic igit᷑ patet quõ ex

multis modis dicendi eliciunt᷑ quidã intellectꝰ diſfe
rentie inter intellectum agentem ⁊ poſſibilem.Cum
em̃ ſint quatuoꝛ pꝛincipales modi aſſignandi diffe/

rentiam inter hos intellectus.⁊ quilibet ſubdiuida/

tur in duos ſicut in ꝓſequendo monſtratuʒ eſt. ſolũ-
modo tres modi digni ſunt appꝛobari.quoꝛũ vnus
ab altero nõ diſcoꝛdat.ſed vnus oꝛtum babʒ ex alte

ro. Quia em̃ diuerſe differẽtie ſunt intellectus.què

⁊ ſi reſpiciãt totum ↄpoſitum.vna tamen magis re/
ſpicit anime ↄplementum.alia vᷣo materiale pꝛinci/
pium.hinc eſt ꝙ vna nõ ſolum tenet ratõnem poten
tie.immo etiam potentie habitualis.altera vᷣo tenet
pure ratõnem potentie.⁊ binc eſt ꝙ; vna dicit᷑ cõue⸗
nire anime m ſe. altera vᷣo in comꝑatõne ad coꝛpꝰ.
⁊ vna ſempꝑ eſt in actu.vltera vᷣo non.nõ quia ſemꝑ
anima actu intelligat ꝑ intellectum agentem.ſed qꝛ
ſicut lumen coꝛpale ſemꝑ lucet ⁊ de ſe pꝛomptuʒ eſt
ad illuminandum.res aũt illuminabilis nõ ſempꝑ il⸗
luminat᷑ ꝓpter aliquod impedimentũ.ſic ⁊ in ꝓpoſi⸗
Concedende ſunt igit᷑ ratiões
oſtendentes intellectuʒ agentem ⁊ poſſibilem duas
differentias eſſe intellectiue potentie.licet alique ex
eis nõ ſint multum cogentes. 1
obijcit᷑ ꝙ nõ differt poſſe ⁊ eſſe in ppetuis.ddm q; H̊
intelligitur de eſſe ſubſtantiali ⁊ de diffeꝛentia nõ vᷣm
naturam ſed d diſtãtia ſᷣm tempus.quia in eis ma/

teria temꝑe nõ pᷣcedit actum. ⁊ ideo nibil e ad ꝓ-
2

F§ intelle/

Ad ülud aũñt quod 45

2

5.

poſitum. quia intellectus poſnibilis nõ dici᷑ poſfibi
46 His reſpectu eſſe pꝛimi ſed actꝰſecundi. Ac

Ad illð qdᷣ
obijcit᷑ de imaginatõne ꝙ nõ differt potentia actiua

⁊ paſſiua.dici põt ꝙ magis differt qᷓ; in intellectu.qꝛ

oꝛganum coꝛpale in quo recipiunt᷑ fantaſmata eſt ei
loco potentie paſſiue.ipſa vᷣo vis imaginaria eſt lo/
co potentie actiue. Aliter põt dici ꝙ nõ eſt ſunile. qꝛ

cum ſpẽs defert᷑ a ſenſu vſq; ad imaginationem. nõ

exit genus abſtractõnis.que quidem fuit in ſenſu ꝑ/
ticulari.ſed cum ſpecies puenit ad intellectum. no/
uum genus abſtractõnis ibi exigitur ⁊ aliud genus
luminis.ideo magis indiget potentia actiua diſtin/
cta a poſſibili ipſe intellectus q; imaginatio vel ſen/
nreiſea ill qd obijcit᷑ de oculo catti.dð ꝙ ⁊ ſi po/

47 tentia receptiua ⁊ abſtractiua poſſint concurꝛere ad

48

vnius oꝛgani ↄpletõnem.nunq tamen concurꝛũt in

eandem vniꝰoꝛgani diſpoſitõeʒ. Alia em̃ eſt diſpoſi/

tio in oculo catti ꝑ quam recipit ſcilic ꝑſpicuitas.⁊

alia ꝑ quam abſtrabit ſc luminoſitas. ⁊ alterius et
alterius nature. Sic et in potentia intellectiua. et ſi
Pehtant ad ↄplementũ ⁊ ꝑfectõnem potentie intel-

lectiue.potentia ꝑ quam recipit et potentia ꝑ quam
nbſtrahit.nõ ſunt tamen eiuſdem nature.nec ꝑ ean/

dem naturã iuſunt anime. ⁊ ideo nõ ſunt vna diffe⸗

rentia potentie ſed diuerſe. illud quod obijcit
ꝙ intelllgere eſt actus vnus et ſimplcx. dom ꝙ et ſi

intelligere poſſit quodam genere ſimplicitatis dici

(ilnd quo

habeat fieri ꝓgreſus culpe.ibi.nũc ſu

actus ſimplex.nibilominus tamen ad noſtrũ intelli/
gere ↄcurait recipere ⁊ iudicare.ſiue abſtrabere ⁊ ſu/
ſcipere.⁊ bi ſunt plures actus adinuiceʒ oꝛdinati ex

quibus reſultat vnus actus ꝑfectus.ſic et in poten/

„

—

tijs intelligẽdũ eſt ſe babere. q;aà ſi ſint diuerſe dife⸗
rentie intellectus.attamen in ſuis actionibus adin-

uicem oꝛdinate ſunt ⁊ ↄiuncte ad actuʒ intelligendi
ꝑficienduz.ſicut materiale foꝛmale pꝛincipium ad
vnum eſſe ↄpoſiti ↄſtituendum.
citur ꝙ intellectus poſſibilis intelligit. et intellectus
agens ſimiliter recipit. dðm ꝙ intellectus poſſibilis
nõ eſt pure paſſiuus ſicut ſupra oſtenſum eſt. babet

em̃ potentiam ſe ↄuertendi.nec tamen eſt adeo acti

uus ſicut agens.quia nõ poteſt ſua conuerſione nec

ſpẽm abſtrabere.nec de ſpecie iudicare. niſi adiuto/

rio ipſius agentis. Similiter nec ipſe intellectꝰ agẽs
operationem intelligendi poteſt pficere niſi foꝛmet
acies intellectꝰ poſſibilis ab ipſo intelligibili.ex qua
foꝛmatõne eſt in plenioꝛi actualitate reſpectu eiꝰ q8
debet cognoſcere qᷓᷓ erat pꝛius cum carcbat ſpecie.et
ita cũ cogitamꝰde intellectu agẽte ⁊ poſſibili ñ debe/
mecogitare q̃ſi de duabꝰſubijs.vel q̃ſi de duabꝰ potẽ
tijs.ita ſepatis ꝙ vna ſine alia hẽat opatõnem ſuã ꝑ
ficere. ⁊ aliquid intelligat intellectus agens ſine poſ⸗
ſibili.⁊ aliquid cognoſcat intellectus agẽs.qd tamẽ
homo cuius eſt intellectus ille ignoꝛet. Hec em̃ va/
na ſunt ct friuola vt aliquid ſciat intellectus meꝰqd
ego neſciam.ſed ſic cogitande ſunt eſſe ille due diffe⸗
rentie ꝙ in vnam opatõnem completam intelligen/
di veniant inſeꝑabiliter. ſicutlumen ⁊ dyafanum xe
niunt in abſtractõnem coloꝛis. HNec ſunt bic ſequen
da ↄmuniter verba philoſ. pppo, quia ꝓ magna p-
te decepti ſunt in influentia intelligentie ſuꝑ anima⸗ʒ
quã nõ adimittit fides catholica.

Hic determinat qualiter in homine temptatõnis oꝛdo 1 pgreſſio ↄſum mat.
qʒ pᷣtermittendum ⁊c. Supra egit magiſter de diſtinctõne potentiaꝝ anime ad li. ar. manifeſtatio

nem. In hac parte quia ſecundꝰgradus potentiaꝝ eſt oꝛdo ⁊ pgreſfio temptatõnum.determinat qualiter et

7

quo oꝛdine peccatũ ꝑ vires anime pgredi babeat ⁊ ꝑuenire ad ↄſummatõnem.Diuidit᷑ auteʒ ps iſta in tres
partes. In pꝛima determinat qualiter peccatum in viribus anime babeat pgreſſum ad ↄſummatõnem. In

ſecunda vᷣo pᷣdeterminata repetit ad maioꝛem explanatõnem.ibi.itaq; vt bꝛeuiter ſummam pſtringam ⁊c.

In tercia vo pᷣdeterminata epilogat ad faciliorem rem emoꝛatõnem.ibi.hec de anime partibꝰ interſuimus
⁊c̃. Quelibet haꝝ partium diuidi poteſt in duas ſᷣm duo capitula que in quolibet ↄtinent᷑. Haʒ pꝛima paꝛs

habet duas. In pꝛima determinat ↄnexionem ⁊ oꝛdinem virium anime. In ſecunda vo determinat qualiter
eſt oſtendere quõ per ⁊c. Similiter ſecũda pars habet duas. In pꝛi⸗

ma explanat ⁊ circumloquitur aſſimilatõnem virium anime in ↄſummatõne peccati ad pꝛimam temptatio

nem. In ſecũda vᷣo ponit quandã ſimilitudinem oſtendens ꝙ mulier ſine viro damnari nõ poteſt. ibi. nec ſa

ne cum ſola cogitatone ⁊c. Similiter tercia ⁊ vltima pars duas babet. In pꝛima bꝛeuiter epilogat ⁊ ratõem
ſue digreſſionis aſſignat. In ſecunda vᷣo multiplicitatem buiꝰnominis ſenſualitas ad maioꝛem euidentiam
explicat ⁊ manifeſtat.ibi.nõ eſt aũt ſilentio pᷣtermittendum ꝛc. .

¶ Determinat qualiter pctm̃ in viribꝰanime hẽat ꝓgreſſum ad ↄſummatio⸗
nem.oñdens ꝙ talis eſt oꝛdo peccãdi vel cadendi in nobis q̃lis fuit in pᷣmis

hoibus.ſcʒ ꝙ in nobis eſt vir ⁊ mulier ⁊ ſerpens.

llud q; ptermittendum nõ eſt ꝙ talis nũc in vno hoĩe temptatõnis eſt oꝛ⸗

do ⁊ ꝓgreſſio.qualis tũc in pᷣmis pᷣceſſit ꝑntib⸗

Vt em̃ tũc ſerpẽs malũ ſua⸗

ſit mulieri.ipaq; aſenſit.deinde viro ſuo dedit.ſicq; ↄſummatũ eſt pctm̃.ita

⁊ nũc in nobis ꝓ ſerpente ẽ ſenſualis motꝰaie.
P viro ſuꝑioꝛ rõnis poꝛtio.Et hic ẽ vir qͥ ᷣm
eſt mulier q̃ ᷣm eundẽ dicit᷑ gla viri. at; in
yYelut quoddã ſpũale ↄiugiũ nãliſq; ↄtractꝰ.q̃ͥ ſupioꝛ rõnis poꝛtio qſi vir dz
pelſe ⁊ dñari. Inferioꝛ vo q̃ſi mlier dʒ ſbeſſe ⁊ obedire. Ideo vir ᷣm aplimñ
Pʒ hr̃e velamẽ.ſ mlier. Et ſic in cũctj aimãtibꝰnõ ẽ reꝑtũ hoĩ adiutoꝛiũ ſile ſi
bi.b de illo ſumptũ qð ei foꝛmaret᷑ in ↄiugiuũ. ita in ꝑtibꝰaie q̃s cũ pecoꝛibus

ꝓ mliere inferioꝛ poꝛtio rõnis.

plm dr imago ⁊ glia dei.⁊ illa Se ſp liin
ter hüc virũ ⁊ hac mulierẽ eſt gio vin 2muli⸗
eris in nobis.

d illud qd obij 49

Pderi S
erchite⸗ oli
ſn. M

ickrotn
nuſnen
Fulinisag
ſenide.

ii
R
Gintclgee
hncpime

kitlan
usoſſbll
unck r

ckatchz

loſheſc

Chliaind⸗
tdlcechi

N Nfdt

Ugigan

chen 606

Crchntgdec

ühlid

ſlontzeni
crinmnſi
Lisſtee,
nesti
wa becher

ndlentedn
teſelcduedck.

nintcnint
gpſnn
nmaören.),

girnpnt

Winofrinms
Pyur
mmurgat e
ens
Nutbiaad
ttnee
den

uß
.

gummi
n chß.

Teſtimonio

Aug ita eẽ oñ⸗

Geñ · j.

Oñ pctĩ ſit N
niale. .
ñ mlier mã⸗
ncat cibũ ve/
titum.

AQñ eſt moꝛtale

petiñ in guſtu
mulieris. et q
veniale.
9

.. 7

habemꝰↄmunes.nullũ menti noſtre ſimile eſt adiutoꝛiũ.Vñ Aug.in eodem
Illud noſtrũ qð in actõne temꝑalium tractandoꝝ ita verſat᷑ vt non ſit in no
bis ↄmune cum pecoꝛe.ratõnale eſt quidem.ſed ex illa ratõnali mente q̃ ſub⸗
heremus intelligibili ⁊ incommutabili veritati tanq; ductum et inferioꝛibus
tractandis gubernandiſq; deputatum eſt. Sicut em̃ in omnibus pecoꝛibus
non eſt inuentum viro adiutoꝛium ſimile ſibi niſi de illo detractum in coniu⸗/
gium foꝛmaret᷑.ita menti noſtre qua ſupernam ↄſulimus veritatem.nullum
eſt ad vſum rerum temꝑalium quantum nature hominis ſatis eſt ſimile ad/
iutoꝛium ex anime partibꝰquas ↄmunes cum pecoꝛibus habemus. Ideoq;
ratõnale noſtrũ non ad vnitatis diuoꝛtium ſeꝑatum.ſed in auxilium ſocieta
tis quaſi deriuatum in ſuo diſpartit᷑ officio. Et ſicut vna caro eſt duoꝛum in
maſculo ⁊ in femina.ſic intellectum noſtrum ⁊ actõnem ſiue ratõnem ⁊ appe
titum ratõnalem.vel ſi aliquo modo ſigniſicantiꝰdici poſſunt vna mentjna⸗
tura ↄplectit᷑.vt ſicut de illis dictum eſt.erunt duo in carne vna. ſic de his di
ci poſſit.duo in mente vna.Ecce ex his aperte intelligi poteſt qualiter ĩ ani /
ma hoiĩs exiſtat imago illius coniugij.⁊ qualiter in ſingulis noſtrũ ſpũaliter
ſint ülla tria.ſcʒ vir.mulier.ſerpens. .
Determinat qualiter in nobis fieri habeat ꝓgreſſus culbeo.

¶ Muc ſuꝑeſt oſtendere quõ ꝑ hec tria in nobis ↄſumet᷑ peccati ꝓgreſſus. Vbi

agnoſci poterit ſi diligenter intendat᷑ qͥd ſit in aia moꝛtale vel veniale pctm̃.
Vt em̃ ibi ſerpẽs ſuaſit mulieri.⁊ mulier viro.Ita ⁊ in nob ſenſualis motus
cũ illecebꝛã pcti ↄceperit.quaſi ſerpẽs ſuggerit mulieri.ſcʒ inferioꝛi parti ra⸗
tionis.i.ratõni ſcie.q̃ ſi ↄſenſerit illecebꝛe.mulier edit cibum vetitũ. Poſt de
eodem dat viro cũ ſuꝑioꝛi parti ratõnis.i.ratõni ſapie eandem illecebꝛã ſug⸗

gerit. quaſi ↄſentit.tũc vir etiã cũ femina cibũ vetitum guſtat.Si g̊ in motu

ſenſuali tm̃ pcti illecebꝛa teneat᷑.veniale ac leuiſſimũ ẽ pctm̃. SD
Si vo inferioꝛ ꝑs ratõnis cõſenſerit.ita vt ſola cogitatõnis delectatõne ſine
volũtate ꝑficiendi teneat᷑.mulier ſola mãducauit non vir.cuiꝰauẽte cohibet
volũtas.ne ad opus vſq; ꝑueniat.Si vo aſſit plena volũtas ꝑficiendi. vt ſi
aſſit facultas ad effectũ ꝑducat᷑.vir quoq; mãducat.qꝛ ſuꝑioꝛ ꝑs rõnis ille⸗
cebꝛe ↄſenſit.⁊ tũc eſt damnabile ⁊ graue peccatum. Z
Qnñ aũt mulier ſine viro guſtat.aliqñũ eſt moꝛtale.aliqñ veniale pctm̃. Vt ei
dictũ eſt tũc mulier ſine viro guſtat.cũ ita delectatõne cogitatõnis pctm̃ te⸗
net᷑ vt faciendũ nõ decernat᷑.vt cum quidã terminus ⁊ menſura pctõ adhi⸗

betur a viro vt nõ liceat mulieri effrenata libertate in

pctm̃ ꝓgredi. Si g̊ pctm̃ non diu teneat᷑ delectatõne Sra pen *. In/ 50
cogitatõnis. ſed ſtatim vt mulierem tetigit.viri auẽéte mum non gin tenca.
repellat᷑.veniale eſt.Si vo diu in delectatõne cogita⸗ tur in delectatõne ve⸗
tionis teneat᷑.⁊ ſi volũtas ꝑficiendi deſit moꝛtale eſt. niale eſt.ſi vo diu ĩ de⸗
⁊ eo damnabit᷑ ſimul vir ⁊ mulier.i.totus homo.qꝛ lectatõne cognitõnis
⁊ tunc vir non ſicut debuit mulierem cohibuit.vñ põt teneat᷑.⁊ ſi voluntas
dici oſenſiſſe. PPflliciendi deſit. moꝛta
¶ NKepetit pꝛedetermin ata ad maioꝛem explanatio/ ei e ena
nnem. B . i faciat moꝛtale. Sʒ
N¶ taq; vt bꝛeuiter ſummatim ꝑſtringam qñ peccatum sↄtra. circumſtãtia nõ
ita in anima ↄcipit᷑ vt illud facere diſponat vel etiam mutat genus peccati.
ꝑficiat.aliud frequẽter.aliud ſemel.vel etiam quando S ſi moꝛa tpis eſt cir-
delectatõne cogitatõis diu teueat᷑.moꝛtale ẽ. Cuʒ do ſenrenunc fa⸗
in ſenſuali motu tm̃ eſt vt pᷣdiximꝰ.tunc leuiſſimũ eſt. niale modele. Item
qꝛ ratio tũc nõ delectat᷑. Ideo aũt ſupꝛa dixi aliud fre moꝛtale excedit veni⸗
. . ale in infinitũ.ſed cir/

cumſtantia nõ aggrauat in infinitũ. ſi moꝛa tempis circũſtantia eſt. videt᷑ ⁊c. Juxta hoc querit᷑ quanta mo

ra tpis faciat pctm̃ qdð erat veniale eſſe moꝛtale.⁊ vtrum hoc ſit in alijs generibus pc

5 ¼ ſicut in pctõ carnis

—+ — „ , — — to
iterũ qñ quis dubitat vtrũ moꝛtalr vel venialiter peccauerit ꝗliter ſit ei ↄſulendũ.Reꝰ.dᷣm ꝙ moꝛa tẽꝑis
quantũ eſt de ſe nõ facit vt qð pꝛiꝰerat veniale fiat moꝛtale.ſᷣ ſolũ occaſionalr.vicʒ qꝛ inducit ↄſenſuʒ verum

vel interpᷣtatiuũ. Luc añt inducit ↄſenſum verum qñ ex diuturnitate delectationis creſcit libido 23

eo vt hõ 1

veclit oĩno in vicioꝝ delectatõne ꝑſiſtere ⁊ moꝛari.Cũc vᷣo inducit ðᷣſenſum interpꝛetatiuũ.q botno aduer⸗
tens periculũ delectatõnis retente.negligit eam reprimere.boc em̃ nõ eſt ↄtemptu ſalutis ꝓpꝛie.p eo
diſcrimini ſe exponit. Illa em̃ delcctatio ſubintrat ſicut ſerpens ⁊ venena di undit.ꝑ que ratõnalis ſpiritus
interit moꝛte culpe.Sicut igit᷑ ſalutem ſuã coꝛꝑalem negligeret qui ſerpentem iuxta ſ- eſcienter collocaret.ſic
in tali delcctatõne auertens periculũ vel debens auertere voluntarie verſat᷑.exponit ſe diſcrimini q negligit
repdllere.⁊ ꝓ tanto di 4 . SWZUMã
cit męr̃ ipſum pecca quenter.aliud ſemel.qꝛ?quedã ſunt q̃ ſi tantũ ſemel fi⸗ b
remoꝛtaliteꝛp h̊ vʒ ant. vel facienda diſponant᷑.damnãt.quedã vo non.
rñſio ad obiecta.quia ”ñs 1 r. Hoe 4
boc nõ facit moꝛa de niſi ſepius fiãt vel ſacienda decernãtur. vt de ocioſo⸗
ſe.ſed ratõne conſen · verbo ⁊ hmõi.hec Augꝰ.in.xii.li.de trini.tradit ita. Auẽte Auguſ.
„ſus vel contemptus. Sicut in illo ↄiugio pꝛimoꝝ hoĩm ſerpens manducã⸗ ita eſſe confir-
Ad illud vo qð queri dum pſuaſit. mulier aũt non manducauit ſola ſed vi⸗ mat. gzi
tur quanta moꝛa hoc ro ſuo dedit ſil manducauerũt.ita et in quodã ſecre/ g⸗
lrtenmigat es. to oiugio q in vno hoie gent ? dinolcit· cuz ranioni
ta moꝛa boc faciat in ſcie que in rebus tꝑalibus agendis rõcinãdi viuacita
qua adeo creſcit dele· te verſat᷑.animalis ſenſus ingerit quandaʒ illecebꝛaʒ.
ctatio et libido ꝙ ſu· tũc velut ſerpens alloquit᷑ femnnn.

peruenit ↄſenſus.vel Huic aũt illecebꝛe ↄſentire. de ligno vetito eſt edẽ. S o⸗ n
adeo eſt repelledi ne· iſte ↄſenſus ſi ſola cogitatõnis delectatone ↄtent“ eſt. nule eus iitgeg
gligentia ⁊. ꝓpꝛie ſalu/ S n eo it ſenz 3 . Utth
tis inducia ; ſupue⸗ ſuꝑioꝛi vo auẽte ita retinent᷑ mẽbꝛa vt non exhibeant᷑ 4
nit ↄtemptus ⁊ ↄſen· arma iniquitatis pctõ.ſic habendum eſtimo. velutl / gii
ſus interpᷣtatiuꝰ. Si gnum vetitũ mulier ſola comedent.Si aũt in cõſenſu ein
guũt in ſpali queratur illo decernit᷑ quodq; pctm̃ vt ſi ſit ptãs etiã opere im⸗ S ll⸗/

quanta ſe ſe⸗ moꝛa. pleat᷑. intelligenda eſt mulier dediſſe viro ſuo ſiłeden
N r nl uʒ illicitũ cibũ. Neq; em põt petm̃ non ſolũ cogitan⸗
ſpacij. nõ põt vna re· dum ſuauiter verũ etiã ꝑpetrandũ efficaciter mẽte de⸗
ſponſio dari.quia ali · cerni.niſi ⁊ illa mentis intentio penes quã ſumma po⸗ “
quando eſt maioris. teſtas eſt mẽbꝛa in opus mouendi vel ab opere cohi / “
Aliquando minoꝛis. bendi male actõni cedat.

bm diuer ſos ſtatus ꝰ ¶ Ponit quandã ſimilitudinẽ oñdens q; mulier ſine
5 ione⸗ gloner, em Viro dãnari nõ põt.i.moꝛtale nõ eſt qð in ſola delecta⸗
nat ſientia vel lecrd. tione tenet cogitatiies. k
ſed potius cõſcicntia Girlec ſane cũ ſola cogitatiõe mens oblectat᷑ illicitis.nõ
rrecta ⁊ punctio. Be/ quidẽ decernẽs eſſe facienda.tenẽs tñ ⁊ volens liben⸗
ne añt aduertit cõſciter. qᷓ ſtatim vt attigerũt animũ reſpui debuerũt.negã
entia recta ſe nõ mo⸗ qum eſt eſſe pctm̃.ſᷣ longe minꝰqᷓ; ſi et oꝑe ſtatuat᷑ in
hamn eclas er enn⸗ plendũ.Et ideo de ralibꝰq; cogitatõnibꝰ venia peten
ſenſus ſuperuenit vel da eſt. pectuſq; ꝑcutiendũ ⁊ dicendũ.Dimitte nob de⸗ Math. vj.
ptemptus.ꝙ ſi nõ aGd
uertat.aliqñ pter te/

n

nebꝛas ⁊ inuolutõnes affectionũ.ſecurioꝛem partem Febeteigerez conftqi piue ſic ⁊ dolere quaſi peccaret
3 Moꝛtaliter. Ad illud qð querit᷑ vtruʒ ita ſit in omnibꝰgeneribus peccatoꝝ.ddm ꝙ in omnibus peccatis dele⸗
ctatio moꝛoſa vigilanter ⁊ ſtrenue vitanda eſt. Camen verbum Aug.pꝛecipue videt᷑ intelligi in peccato car V
nis qð habet ex carnis incentiuo delectatõnem magis ſibi ↄiunctam ⁊ ad quam homo facilius incuruatur.
ideo cum magna diligentia eſt vitanda. nõ ſolum aũt hoc.ſed etiam om̃e peccatũ. Multa em̃ frequenter cre/
Aunt cſſe venialia que moꝛtalia ſunt. ⁊ difficillimũ eſt in talibus diſcernere. ⁊ ideo quaſi a facie colubꝛi neceſ/
ſe habet bomo qui vult ſaluari peccatum fugere. “
b¶ Ouedã ſunt qᷓ ſitm̃ ſemel ft vel faciqa diſponũt᷑ danant. qdã vo ñ niſi ſepisfũt. Cõcra. multiplicatio 54
actuũ non mutat genus. ergo ſi pꝛimũ peccatum veniale eſt. ⁊ ſecundũ ⁊ tercium. ergo nunqᷓ; faciunt vnum
moꝛtale. Pꝛctcrea. qdᷣlibet veniale ſtat cum gratia. ergo ſi nullã aufert gratiam.nullam aufert vitaʒ. nunqᷓ
damnant venialia q;tumcũq; multiplicent᷑. Ad boc bꝛeuiter reſpondendum eſt ad pᷣſens q iſta queſtio deter
minat in.iiij. di. xvj. ideo ad pᷣſens tm̃ dixiſſe ſufficiat. ꝙ plura venialia nõ determinãt nec faciũt moꝛtale quã
tum eſt de ſe. ſed ſolum diſpoſitiue. ex frequenti em iteratõne venialium augetur libido.⁊ frequenter interue
uit ↄtemptus. ⁊ ꝓ tanto iutelligendum eſt verbum magiſtri eſſe dictDum. 14

—.—

——
— — — — ——— ——

„„

.
ee n
bnalsßen
Neoloar.
niicine

Air dn
6 ſſe Cſt⸗

Winlee,
dmicbe.

Seiñ. ij.

sgeltoOH „
ginpganet.
lusinanu4
frpann
iecnnaüH

nnitſiecſe
caunten
nfezfmAH
iutin
—

Luc.xxij. B3 VII6 vt dicti co
21uiitt. mepellit aũt illũ hõ ſi padiſum mentis cu
Poſuit em̃ hoiem deꝰi ꝑadiſo vt oꝑaret᷑ ⁊ cuſtodiret.
q ſic eccle dr in cantic canticoꝝ. Oꝛtꝰↄcluſus.fons ſi
AInatꝰ. qͥ vtiq; nõ admittit᷑ ꝑuerſitat ille ꝑſuaſoꝛ.ſᷣ tũ
mulierẽ decepit.Nõ em̃ etiã rõ nr̃a deduci ad ↄſen⸗

—

—

bita nra. HNecq; em̃ ſie in illis duobꝰpmis hoĩb⸗ pſonã
ſuã quiſq; poꝛtabat.Et ideo ſi ſola mulier cibũ edidiſ
ſet illicitũ.ſola vtiq; moꝛtis ſuppli cio plecteret᷑.ita dici

põt in hoĩe vno.ſi delectatõibꝰillicitis a qbus ↄtinuo

ſe deberet auertẽ cogitatio libẽter ſola paſcat᷑.nec faci

enda decernant᷑ mala.ſ tñ ſuauiter in recoꝛdatõne te⸗
neant᷑.qſi mulierẽ ſine viro poſſe dãnari.Abſit G̊ cre⸗

gere. hic quipe vna pſona ẽ. vnꝰhõ eſt. totuſq; dãäna
bit᷑. niſi hq ſine volũtate oꝑandi.ſ tñ cũ volũtate ai /
mũ talibꝰoblectãdi.ſoliꝰcogitatõis ſentiunt᷑ eſſe pctã.

mediatoꝛis gĩam remiitant᷑. Iqeʒ q; in libꝛo ð ma/⸗
nicheos de h̊ eodẽ ſic ait. Apłs dic. Scom pᷣncipẽ ptã

tis aer huiꝰ.ſpũs qͥ nũc oꝑat᷑ in filijs diffidẽtie.Non
ergo viſibilit᷑ eis aparet.aut q̃ſi coꝛpoꝛeis locſ accedit
ad eos ⁊ oꝑat᷑.Sʒ miris modis ꝑ cogitatõeʒ ſuggerit
quicqd poõt. qbus ſuggeſtõnibꝰreſiſtẽdum eſt. Nõ em
ignoꝛamꝰaſtutias eiꝰ. Quõ em̃ acceſſit ad iudã qñ ei
ꝑſuaſit vt dñũm traderet. Nunquid in loc.aut ꝑ hos

oculos ei viſus ẽ. Sʒ vtiq; vt dictũ eſt in coꝛ eiꝰintra⸗

5

ſionẽ pcti põt.niſi cũ delectatio mota fuerit in illa ꝑte

Animi qᷓ dz obtempare rõni tanq; rectoꝛi viro. Etiã in
ynocq; nrm nihil aliud agit᷑ cũ ad pctm̃ quiſq; dilabi⸗
tur. qᷓ; tũc actuʒ eſt i illis tribꝰ.ſerpente.mliere ⁊ viro.
mMã pᷣmo fit ſuggeſtõ.ſiue ꝑ cogitatõneʒ.ſiue ꝑ ſenſus
cco:pis. vel vidẽdo. vel tangẽdo. vel audiẽdo. vłgu/
ſtando.vel olfaciẽdo. Que ſuggeſtio cũ facta fuerit.
ſi cupiditas nr̃a nõ moueat᷑ ad peccãdũ.excludit᷑ ſer⸗
pentis aſtutia. Si aũt mota fuerit.q̃ſi iam mlieri pſua
ſum erat.ſᷣ aliqñ rõ viriliter etiã ↄmotã cupiditatẽ re⸗

frenat ⁊ ↄpeſcit. Qðõ cũ fit.nõ labimur in pctm̃.ſᷣ cum

aliquãta luctatiõe coꝛonabimur. Si aũt rõ ↄſentiat.⁊
dʒõð libido ↄmouerit faciendũ eẽ decernat.ab om̃i vita
btã tanq; de ꝑadiſo expellit᷑ hõ. Jam em̃ pctm impu⸗

tatur etiam ſi nõ ſubſequat᷑ factũ.qũ rea tenetur in cõ
ſenſione ↄſcienti. 227
Beeuiter epilogat et ratõnem ſue digreſſionis aſſi⸗
Alat. quare ſcʒ hec de aĩe ꝑtibus diit. 1!
¶¶ Wec de aie ptibiterſeruim⸗. vt ipſiꝰaie natura pleni⸗
cosſceret᷑.⁊ ſᷣm quãẽ ſui poꝛtõeʒ in ea ſit liberũ arbitri /½
urn intelligat᷑.ſcʒ ſᷣm rõnẽ q̃ om̃e pctm̃ moꝛtale geri᷑.
F nõo oe veniale.illud ſcʒ qð in ſolo motu ſenſualita⸗
tis exiſtit. ”ò”ò”ùMU
Abultiplicitateʒ huiꝰnoĩs ſenſualitas ad maioꝛem
euidentiam manifeſtat. m—
c HNõò eſt aũt ſilentio pᷣtereunduʒ ꝗ ſepe in ſcotura noĩe
fenſualitat.nõ id ſolũ in aia qð ẽ nobᷣ cõe cuʒ pecore.
etiã inferioꝛ poꝛtio rõnis q̃ tpaliũ diſpõni intẽdit in⸗

1

₰—

telligit᷑. Qð diligens lectoꝛ in locis ſcripture vbi de

ipſa ſit mentio vigilanter annotet.

ſtodiat.

GXIIII

c¶ Sepe in ſcriptu/ 55

ra nomie ⁊c̃. Hoc nõ

vigdet᷑ tationabiliter

dictum.quia cum ra/

tionalis poꝛtio diui/
ditur ↄtra ſenſualita-
tem.nullo modo vide
tur ꝙ rõ ſenſualitatis
nomine debeat cenſe⸗
ri. Item queꝛit᷑ de hůc
ꝓdicit ꝙ ſepe boc in
ſcriptura reperit᷑.cuʒ
em̃ phi de viribus aĩe

ſufficienter tractaue/

runt. ⁊ nullam menti
onem fecerunt de ſen
ſualitate.vñ eſt hoc ꝙ
ſacra ſcriptura ⁊ do-/

ctoꝛes ſacre ſcripture

hoc noie vtunt᷑: Jux
ta hoc eſt qõ vtrũ no/
mine ſenſualitatis in
telligatur vna vis vel
plures.⁊ vtrũ intelli⸗
gatur vis cognitiua
aut motiua.O em̃ i/

telligatur vis cogniti
ua videt᷑ ꝑ hoc ꝙ di⸗

cit᷑ a ſenſu.ſenſus em̃
vis cognitiua eſt. Oꝛ
aũt dicat᷑ motiua vi/⸗
detur pꝑ hoc ꝙ in ea
habet eſſe peccatuʒz
ad malum babet in /
clinare.Re.d ꝙ ſcriw
ptura diſtinguit ho⸗
minem interioꝛem et
exterioꝛem.ſicut habe
tur.ij. Coꝛin. iiij. Et ſi
is qui exterioꝛ eſt no/

ſter homo coꝛrumpi/

tur.interioꝛ tamen re
nouakt de die in diez.
Exterioꝛeʒ auteʒ bo/
minem vocat nõ ipᷣimn
coꝛpus tm̃.ſed coꝛpꝰ
cumviribus anime ꝑp
quas habet his ſenſi⸗
bus intendere ct i eis
inherere. Interioꝛem
autẽ hoiem vocat ip/
ilum ſpm̃ rõnaleʒ hm

25 4

—

H

quem habet circa celeſtia ſeipſum occupare.ſm boc intelligendum cſt ꝙ homo babet potentias anime ꝑ q̊s
ↄuertit᷑ ad ſpũalia.⁊ babet potentias ꝑ quas ↄuertit᷑ ad ſenſualia.⁊ ille virtutes ꝑ quas ↄuertitur ad ſpualia
inſimul collecte vnũ poſſe ꝑfectum aie integrant.⁊ quedam ptãs reſultat interioꝛis hois regitiua.que quidẽ
vocat᷑ arbitrij libertas.in qua ↄſiſtit meritum ⁊ laus ⁊ vituperiũ. Scm aũt ꝙ bomo habet ↄuerti ad h̊ ſen/
ſualia.ſic habet ⁊ ſuas potentias qᷓ ſimiliter in vnum ↄcoꝛdantes integrant quaſi vnum pꝑfectum poſſe circa
iſta ſenſualia. ⁊ hoc noie ſenſualitatis cenſet᷑ ſcriptura que ſimul ↄpꝛebẽdit ſenſibiles cognitiuas ⁊ motiuas.
ſicut ⁊ arbitrij libertas vt videbit᷑ infra.⁊ boc eſt qd habitum eſt ſupꝛa e.di.ꝙ ſenſualitas eſt quedã vis aime
inferioꝛ ex qua eſt motus qui intendit᷑ in coꝛpis exterioꝛis ſenſus.atq; appetitus rerum ad coꝛpus pꝑtinenti/
um.⁊ ideo ↄpꝛchendit ex ſua ꝓpꝛia acceptòne ſenſitiuã ⁊ motiuaʒ ⁊ bꝛutalem.Et qm̃ inferioꝛ poꝛtio rationis
ꝑ pctm̃ multũ trahit᷑ a ſenſualitate.⁊ homo ↄpꝑatus ceſt iumentis inſipientibus et ſimilis factus eſt illis.ideo
inferioꝛ poꝛtio ratõnis aliqñ in ſcriptura noie ſenſualitatis cenſet᷑ ꝓpter nimiã ↄuerſionem ſui ad ſenſualia.
⁊ ꝑ hoc patet rñſio ad omnia obiecta.Ad illud tñ qd queritur quare phᷣi nõ vtunt᷑ hoc nomine.ddm ꝙ ſenſu
alitas nõ tm̃ nominat ipſam potentiã ſenſualem q;'tum ad ꝓpꝛiam naturam.ſed etiam inq;tum reſpectu rati
onalis habet quandã rebellionem que ex pctõ oꝛiginali in hoie traducit᷑.Et quoniam nõ ꝑuenerũt ad cogni⸗
tionẽ oꝛiginalis peccati nec lapſus bois.ideo nõ vtunt᷑ hoc noie ſicut ſacre ſcripture.

Hintclligentiã hui? ptis querunt᷑ tria. Pꝛi⸗
mo querit᷑ qualiter petm̃ hẽat fieri et eſſe in
õnis ſuꝑioꝛis. Scdo qualiter hẽat fie

eri in inferioꝛi. nſuali⸗
tate.Circa pꝛimũ querunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ

in ſuꝑioꝛi parte ratõnis hẽat eſſe pctm̃ ſᷣm ſe. Secũ/

do querit᷑ vtrum poſſit in ea eſſe veniale.
u⸗hoj. g
¶ Circa quã ſic ꝓceditur.⁊ oſtendit᷑ ꝙ in ſuꝑioꝛi par/
te ratõnis ſm ſe hoc eſt abſq; inſtinctu inferioꝛis ꝑ/
tis nõ Boſ⸗ eſſe peccatum.pꝛimo ꝑ illud Aug.ↄtra
manich. vbi ſic ait. Ratio noſtra deduci ad oſenſum

illa parte animi que debet obtemꝑare rationi tanq;

rectoꝛi viro ſuo.g nunq; peccat ratio ſuꝑioꝛ.niſi pec

catũ pᷣcedat in parte inferioꝛi. ¶ Item phs in. iij. de

aia. Intellectus ſemꝑ eſt rectus.fantaſmata autem
recta ⁊ nõ recta.g intellectus quantũ eſt de ſe nunq;
erꝛat. nec ſupioꝛ poꝛtio deuiat a veritate iuſticie. ni
ſi incdinet᷑ per ſenſualitatem ⁊ inferioꝛem poꝛtõneʒ.

tem peccatum eſt per ↄuerſionem ad bonũ cõ/
mutabile.

ſed ſuperioꝛ poꝛtio ratõnis dicit᷑ inq;tum

puertit᷑ ad eterna.inferioꝛ inq;tum ↄuertitur ad tẽ/
poꝛalia.g impoſſibile eſt peccatũ eſſe vel fieri in no/

rioꝛis. ¶ Item ratio ſuꝑioꝛ dicit᷑ inq;tuʒ legibꝰeter⸗

bis kant ratõnis ſuperioꝛis abſq; actu infe

nis intendit.ſᷣ ipoſſibile eſt aliquem peccare niſi d/
clinando a legibus eternis.exrgo impoſſibile eſt pec/
catum in ſuꝑioꝛi parte ratõnis eſſe ᷣm ſe. ¶ Item
mulier eſt media inter ſenſualitatem ⁊ rationem ſu/

perioꝛem.ſed ſenſualitas ſemꝑ mouet ad bonum vt

nũc quantum eſt de ſe.ergo ratio ſuperioꝛ quantum
eſt de ſe ſemper mouct ad bonum ſimpliciter. ſᷣ vir⸗

tus que mouct ad bonum ſimpliciter in mouendo
non pcccat. in ſuperioꝛi parte ratõnis quantuʒ eſt
de ſe peccatũ eſſe nõ poteſt.
uertitur ad deum purgat᷑.melioꝛatur.ct ꝑficitur.ſeð

ſuꝑioꝛ poꝛtio ratõnis attenditur inq;tum ↄuertitur

ad deum.ergo cum peccatum fedet ⁊ obnubilet.pec

catum in ſupioꝛi parte ratõnis ſᷣm ſe eſſe nõ poteſt.

BSʒ ↄtra. Hiere.ij.Filij mẽpheos ⁊ tapbnes ↄſtu
prauerunt te vſq; ad verticẽ.ſi ergo vertex ſᷣm ꝙ ſan
cti exponunt dicit᷑ ibi R mentis ſiue ſuperioꝛ poꝛ
tio ratõnis.videtur ꝙ in illa habeat ꝑ peccatũ ↄſtu/

prari ⁊ fedari. ¶ Item Aug.xiij.de trini. Uir mãdu
cat qñ ſuperioꝛ poꝛtio ratõnis cõſentit illecebꝛe.ſed
eius eſt peccare cuiꝰeſt ↄſentire.ſi igit᷑ hoc eſt ſuperi

oꝛis partis.pʒ ⁊c. ¶ Item cõtingit aliquem peccare

ercio qualiter hẽat fieri in ſenſuali-

em anima qñ con/

pctõ infidelitatis.ð diſcredendo aliquos articulos qᷓ

ſunt reſpectu diuinitatis.ſed ad illos articulos ſolũ
ſuꝑioꝛ ratõnis poꝛtio ſe extendit. in illo genere pec
candi poꝛtio ſuꝑioꝛ ꝓpꝛie culpam ↄmittit. czli.

ar. ↄſtat eſſe vertibilc.ſed li. ar.maxime cõſiſtit in ſu/

perioꝛi poꝛtõne ratõnis.cum ibi maxime ſit iudiciũ
⁊ imperiũ.&̊ videt᷑ ꝙ in ſuꝑioꝛi poꝛtõne rõnis etiam
ſm ſe ſit vᷣtibilitas ad malũ.igit᷑ ⁊ pctm̃. ¶ Itez ſu⸗

perioꝛ poꝛtio rõnis eſt illa qᷓ diſcernit ⁊ iudicat tam

de agẽdis q; de credendis.ſᷣ iudiciũ creature quãtaʒ

eſt 8 ſe abſq; gr̃a deficit ab his ꝗᷓ ſunt fidei catholice.
mich. vl m Sb ſe põt erꝛare ⁊ ab illis declinare.et ſi hoc. põt ꝑ ſe
peccati nõ poteſt.niſi cum delcctatio fuerit mota in

peccare. ¶ Item angelꝰcũ peccauit pꝛimo pctõ ap/

petijt equiperari deo in potentia. et mulier ſimiliter

iu ſapientia. ſed hoc eſt appetibile ſolum partis ſu/

perioꝛis. ergo videt᷑ ꝙ tam petm̃ hominis qᷓ; angeli
inceꝑit a ꝑte ſuꝑioꝛi ratõnis. in ſuꝑioꝛi parte ratio
nis ym ſe peccatũ habet fieri ⁊ eſſe.¶ Rꝰ.ad pᷣdicto

rum intelligentiã eſt notandũ ꝙ aliqui dicere volue

runt ꝙ ſuperioꝛ poꝛtio ratõnis nõ eſt aliud qᷓ; ſinde-
riſis.⁊ ꝙ ipſa ſupioꝛ poꝛtio quantũ eſt de ſe ſemꝑ eſt

recta ⁊ foꝛtis.niſi incuruet᷑ ⁊ emolliatur per poꝛtio/
nem inferioꝛem.⁊ ideo dixerũt peccatum in ea non

eſſe ſm ſe.ſed ſi peccat hoc ſolum dicũt eſſe ↄſentien

do inferioꝛi parti.ſiue nõ ↄpeſcendo eius deoꝛdina

tionem. Sed bec poſitio tripliciter deuiat a veritate.

Pꝛimo in hoc ꝙ dicit qð idem eſt ſuperioꝛ poꝛtõ ra
tionis ⁊ ſinderiſis.qdð plane falſum eſt. cuʒ ſuperioꝛ
poꝛtio ratõnis ⁊ inferioꝛ pertineant ad arbitrij liber

tatem ſicut dicit Augꝰ.⁊ ides nominant potentiam

veliberatiuam.ſinderiſis autem potentiam natura/

lem nominat.que ſemꝑ vnifoꝛmiter ad bonuʒ incli⸗
nat. Scdo vo a veritate deuiat in hoc ꝙ dicit in ſin⸗
deriſi aliquo modo eſſe peccatum. boc em̃ plane fal/
ſuʒ ẽ.ſicut infra manifeſtabit᷑.⁊ glo.dicit expᷣſſe Eʒe/
chie.ſ. Tercio vᷣo a veritate deuiat in hoc ꝙ dicit ꝙ;

in ſuperioꝛi parte ratõnis ſm ſe culpa nõ poteſt eſſe
niſi ab inferioꝛi pcedat ⁊ tribuatur ſibi occaſio.Hoc
enim cõtra ratõnem eſt.cum in illa poꝛtõne cõſiſtat
arbi. libertas.⁊ ita per naturam inſit ei ad malũ ver⸗
tibilitas.⁊ ita poſſibilitas ad peccandum.Eſt etiam
hboc ↄtra experimentũ.quia ratio ſuperioꝛ nõ ſolum
babet iudicare ſᷣm leges eternas.ſed etiam habʒ iu/
dicare pᷣm lumen ꝓpꝛium ⁊ ̃m lumen ſibi ab inferio
ri acquiſitum.Et q;uis aſpiciendo ad leges eternas
non peccet iudicando.tñ ſ̃m ea q̃ ꝑcipit a ſenſibus

vel etiam pᷣm lumen fidei datum ⁊ innatum põt de⸗

ficere et erꝛaꝛe.maxime in ſtatu nature lapſe.Eſto

spo
teg
ſiuchconn⸗
pibe
ſingte
ſog plee
ſltalickgn
nbttſinn
lotictoen
nnſu ntpe
Getintagten
ocrindhmmi
Erpeſtiſphen
gCohickcin
Puigon
eiup nodi
nalbeton
jtcitüintel
1Gelludͤt
nonutabier
Kheincifton
numnonuale
opiinchnueni
Ptalglir⸗
pliguont uin
Alſnoupueciß
tledötderünnn
Cmntoſreſoinge
ficigͤleri
ſeſtuchunüiſmn
Ciogrcimci
ſeſöginsut⸗
Gliatichhnen
ſltterdbrin
löſetgneucin
oligemat,.
Poronßnetane
guturſneiten
fnsgeckſiri
ſpniurt ins
icf ſohitjun⸗
WS

Mols
Maldsſo
logagepe
nint. Pot
mecͤſſkint⸗
umtſt iltii
tnefönscin
ir tindaren
geatutecan
tficaihte
aſboe in
eimo Nen
tinwlicrinie
ungenuh⸗
omins
ngenunmn
ſfin
nnnucn
jintlntt
unge r⸗
um Varo
e nn
õ
urimi
vßa
⸗ in
lmwimiir
neporennun
gan mmuntd
6twngin

ñ̃ q ſibi pohnat᷑ credibile ⁊ aliquis articulus fideiĩ.
vtpote articulꝰde trinitate ⁊ vnitate. cũ iſte nõ ſoluʒ
repugnet ſenſui ⁊ imaginatõni.ſ etiã diſcrepet a nã/
li iudicio rõnis.ſi nr̃ intellectꝰbᷣm lumẽ ꝓpꝛium nihil
aſpiciẽdo ad ꝑtes inferioꝛes iudicaret.deficeret ⁊ di
ſcrederet ⁊ peccaret. Et ꝓpter Bᷣ eſt aliꝰmodꝰdicendi
ſcʒ ꝙ duplex ẽ genꝰpcti.quedaʒ em̃ ſunt pctã carna-
lia.quedaʒ ſpnalia.Si loqmur de pꝑctis carnalibus.
ſic fatendũ eſt ꝙ nõ ↄtingit eẽ pctm̃ in ſupioꝛi parte

rõnis abſq; inferioꝛi. Si aũt de pctis ſpũalibꝰfiat ſer

mo. tüc ↄcedenduʒz eſt ꝙ pctm̃ bʒ fieri ⁊ e (licet non
ſempꝑ fiat) in ſuꝑioꝛi ꝑte rõnis ſm ſe.⁊ rõnes q̃ h oñ
dqunt ſunt ↄccdende.⁊ ꝑ boc pʒ m̃ſio ad illud qð pꝛi
mo obr in cõtrariũ. Nam aug.in ꝓpoſita auẽte loqͥt
57 de ꝓgreſſu in ꝑpetratõnem pctõꝝ carnalinũ.Ad i
lud qð obijcit᷑ ꝙ intellectꝰſemꝑ ẽ rectꝰ.dðim qy vbũ
phi intelligenduʒ eſt in hbis ad qᷓ mouet potentia in⸗
tellectiua ꝑ modũ natuꝛe.i his vo ad q̃ mouet ꝑ mo
dum deliberatõnis nõ bʒ veritatẽ. vñ idẽ vocat ipſe
ſm veritatẽ intellectũ qd nos vocamꝰ ↄſciam naleʒ

58 (d illud qd obijcit᷑ ꝙ pctm̃ eſt ꝑ ↄuerſionẽ ad bo

num ↄmutabile rñderi pot dupłr. Pꝛimo ꝙ nõ ſolũ
eſt pctm̃ q fit ↄuerſio ad illud qdð ſᷣm veritatẽ ẽ bo
num ↄmutabile.ſᷣ etiã qñ fit ↄuerſio ad illud qð eſt
bonñ incõmutabile ⁊ appetit᷑ vt ↄmutabile. Aliter
põt dici ꝙ ſuꝑioꝛ poꝛtio ⁊ ſi differat ab inferioꝛi in h
ꝙ ipſa ↄuertit᷑ ad ſuꝑna.nihilominꝰtñ babʒ cõuerti
ad inferioꝛa ꝓut diſponit ⁊ regit inferioꝛes potẽtias.
et ſic põt deoꝛdinari male eas regendo.ſiue frena la/
59 xando.ſiue ſuo imꝑio incuruãdo.Ad illud quod
obijcit̃ ꝙ rõ ſuꝑioꝛ intendit legibus eternis.ddᷣm ꝙ;
iſte eſt actꝰ nobiliſſimꝰſuꝑioꝛis ꝑtis.ᷣ non ſemꝑ bůc
actũ cxercet.imo etiã intendit ſibi ⁊ ad ſe conuertit᷑.
⁊ ſic põt nimis ad ſe ↄuerti.ac ꝑ H̊ a deo auerti.et de/
6o uiare a legibus eternis.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ ſen
ſualitas ad bonũ inclinat.vt nũc. doᷣm ꝙ; ſenſualitaſ
nõ ſemꝑ mouet᷑ inoꝛdinate.⁊ pᷣterea eſto ꝙ ſemꝑ in⸗
oꝛdinate moueret᷑.nõ tamẽ ex boc ↄcludit᷑ ꝙ ſuꝑioꝛ
poꝛtio rönis ſemꝑ oꝛdinate moueat᷑.alia em̃ vis affi
gnatur ſᷣm quã ſemꝑ oꝛdinate mouct᷑.vtpote ſinde
61 riſis que eſt ſcintilla ↄſcie.¶ Ad illud qd obijcit 5
2 ſuꝑioꝛ poꝛtio rõnis dicit᷑ inqtum auertit. doᷣm ꝙ;
nõ eſt verũ inqᷓtum actu cõuertit᷑.ſed inqtum ẽ na/
ta cõuerti. Pꝛeterea inoꝛdinate ↄuerti potiꝰ ẽ auer/
ti q; conuerti. Cum aũt dicit᷑ ꝙ cõuerſio ad deũ pur/
gat. illuminat. pficit. hoc intelligi᷑ de oꝛdinata con
uerſione quã nõ eſt ſemꝑ neceſſariũ inuenire in acti⸗
one ſuperioꝛis poꝛtõnis.
ueſtio.ij. .— b —
¶ ANtrum in ſupioꝛi poꝛtione rõnis poſſit eſſe veniale
peccatum.Et ꝙ ſic videt᷑.qꝛ cõtingit circa aliquẽ ar/
ticulũ fidci ex ſurꝛeptione dubitare. Et cõſtat ibi eſſe
pctm̃ cum ſit motꝰad illicitum. Cõſtat etiã eſſe in ſu
perioꝛi parte. cũ ſit circa articulos fidei reſpectu eter
nopꝑ. Conſtat etis eſſe veniale.cum ſit ex ſurꝛeptõne.
⁊c. ¶ Item tũc peccat ſuꝑioꝛ poꝛtio ratõnis ⁊ vir
fomecdit qñ eſt plenus cõſenſus.⁊ pᷣbent᷑ arma iniqͥ
tatis peccato.ſed ↄtingit aliquẽ plene ↄſentirei ver⸗
bum ocioſum ⁊ mendaciũ iocoſum.⁊ bec non ſunt
Biſi peccata venialia.S̊ ⁊c. ¶ Item ſuꝑioꝛ poꝛtio ra⸗
gionis eſt coꝛrupta ſicut ⁊ inferioꝛ. cum oꝛiginale om
nes vines aic inficiat ⁊ debilitet. ſi pctm̃ veniale po
teſt eſſe in alijs viribus qᷓ ſubſunt li.ar. ꝓpter coꝛu⸗

btionẽ quã acci
te inferioꝛi. Rlen, cõtingit ꝙ aliquis in cõuerten⸗
do ſe ad deum ꝑ amoꝛem eſt negligens.ſed nõ mag?
tenet᷑ homo ad boc mandatũ q; ad alia. ſi neglige⸗
tia in alioꝝ mandatoꝝ obſeruatõne eſt venialis.er⸗-
G0 ⁊ negligentia in amando deũ eſt venialis.ſe ed hoe
t in ſupioꝛi ꝑte rõnis. ⁊c. ¶SGed ↄtra. Aug.⁊ mæ
giſten in lr̃a recitat qñ ſuperioꝛ ꝑs ratõnis conſentit
ill ecebꝛe tũc eſt pctin damnabile. videt᷑ ꝙ quãdo/
cunq; peccatum ſuperioꝛeʒ ꝑtem attingit ſtatim fit
moꝛtale. ¶ Item penes ſupioꝛem partem rationis
reſidet regula directõnis in toto regno anime.ſed fa
cta obliquatõne in regula iam nõ remanet aliqua re
ctitudo nec ſpecies rectitudinis.igit᷑ cum ſi upioꝛ poꝛ
tio ratonis peccat.deoꝛdinat᷑ tota anima. & ſi plena
Ftinato n eſt abſꝙ moꝛtali peccato.videt᷑ ⁊c.

—

tem nulla creatura eſt excellentioꝛ anima q;tuʒ
ad ſuperioꝛem poꝛtõnem.ſicut aug.in multis locl in
nuit ⁊ dicit expᷣſſe.ſed angelus ꝓpter ſuam dignitatẽ
nõ poteſt peccare niſi moꝛtaliter. ᷓ videt᷑ pari ratio/
ne ꝙ nec peccatuʒ veniale poſſit eſſe in ſuꝑioꝛi par-
te. Item nibil eſt adeo veniale qð nõ fiat peccatũ
moꝛtale dum placet.ſed ↄplacentia tunc vere dẽ.qñ
ſuꝑioꝛ ꝑs rõnis ad culpaz incuruat᷑.hoc autem ẽ cñ
ipſa peccat. nõ videt᷑ ꝙ aliqd peccatuz poſſit in es
eſſe quin ſit moꝛtale. ¶ . ad pᷣdictoꝝ intelligentiã
eſt notandũ ꝙ aliqui dicere voluerũt ꝙ in ſuperioꝛi
poꝛtõne ratõnis nõ poteſt eſſe niſi moꝛtale peccatũ.
⁊ boc ꝓpter elongatõnem ſui a carne ⁊ a ſenſualitate
in qua cõſiſtit initium ſuggeſtõnis male.⁊ ex cuiꝰ p⸗
nitate habet eſſe peccatum veniale pᷣm ſtatum natu
re lapſe. ⁊ hi dixerunt ꝙ cum ſint tres gradus in po⸗
tentijs anime coꝛreſpondentes ſ gpenti. mulieri.et
viro.videlicʒ ſenſualitas.poꝛtio inferioꝛ.⁊ ſuperioꝛ.
Senſualitatis ẽ tm̃ peccare venialiter.ſuperioꝛ par/
tis tiñ moꝛtaliter.inferioꝛis partis vtroq; mõ.Cum
em̃ ſit media inter vtranq;.naturam ſapit vtriuſq;.
Sed quia planum eſt in ſuperioꝛi poꝛtione ratõnis
poſſe eſſe aliquo modo motus inoꝛdinatos ex ſurꝛe⸗
ptõne.planum eſt etiam in ea eſſe coꝛruptõnem ali⸗
quam ex oꝛiginali contractõne ideo alijs videt᷑ pꝛo/⸗
babilius ⁊ melius ꝙ peccatum veniale in ratõne ſu⸗
perioꝛi habeat eſſe. vnde ↄcedende ſunt ratõnes bvoc
oſtendentes.¶ Ad illud ergo qd obijcit᷑ quanto ſu⸗
perioꝛ ꝑs rõis comedit damnabile eſ⸗ et moꝛtale pꝑec
catum.ddm qꝙ illud intelligit᷑ de pleno cõſenſu.et hG̊
reſpectu illius peccati cuius actus eſt in ꝓhibitõe.ſi⸗
cut eſt de peccato foꝛnicatõnis. Ad illud quod ob
ijcitur ꝙ penes ſuperioꝛem partem reſidet regia di⸗
rectõnis.ddᷣm ꝙ regula directõnis nõ tollit᷑ per qua
lecunq;ʒ peccatum.ſed per illud qð inducit diuinum
contemptum ⁊ auerſionem a deo. hoc autem nõ eſt
in quolibet peccato ſuperioꝛis partis.vtpote in illo

it ex oꝛiginali. eadem ratõne in pa?

65

64

65§

qð ex ſurꝛeptone committit᷑. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ c

ꝙ nulla creatura ſit ſuꝑioꝛ anima pᷣm mentem. dam

ꝙ et ſi nulla ſit ſuperioꝛ ᷣm oꝛdinem efficientis ⁊ fi-

nis.eſt tamen aliqua maioꝛis dignitatis ⁊ excellen⸗
tioꝛis nature.⁊ ꝓpter hoc minoꝛem babz excuſatio⸗
nem. Pꝛeterea nulla natura ratõnalis in ſtatu inno
centie poteſt peccare venialiter vt ſupꝛa oſtenſum
eſt. nulla autem natura rationalis lapſa de culpa po
teſt conſequi veniam niſi hbomo pro ter fragilitateʒ
crnis.et ideo non valct illud quod obijcit de an

67gelo. ¶ Ad illud qð vltimo obijcic̃ ꝙ pplacentia fa⸗

cit de veniali moꝛtale.ddᷣm qꝙ ↄplacẽtia nõ dicit ibi
quamcũq; inclinatõezʒ.ſᷣ plenũ ↄſenſum ⁊ delibera/
tum cuʒz quadã plena quietatõne.⁊ ita ex hoc nõ cõ/
dudit᷑ ꝙ om̃is deoꝛdinatio ſuꝑioꝛis partis cadat in
genus peccati moꝛtalis.
Irca ſcòᷣm pꝛincipale ſc; q̊ querit᷑ quõ pec/
C catũ bẽat fieri ⁊ eſſe in inferioꝛi pte rationis
eſte in i

duo querunt᷑.Pꝛimo vtrũ aliqð petm̃ hẽat
ioꝛi ꝑte abſq; ſenſualitate. Scdo querit

vtrum pctm̃ moꝛtale poſſit eẽ in ea parte ratõnis.ſu

perioꝛi nõ peccante.
Aueſtio. j.

¶ Cixca quã ſic pcedit᷑ ⁊ oſtendit᷑ ꝙ nulluð pctm̃ poſ/

ſit eẽ in inferioꝛi ꝑte rõnis abſq; ſenſualitate.pꝛimo

p auẽtem aug.ↄtra manich̊.vbi ait ſic. In vnoquo/

qʒ noſtrũ nibil agit᷑ nũc cum ad pctm̃ quiſq; dilabit᷑.
qᷓ tunc actũ eſt in illis tribus.ſerpente.muliere.⁊ vi/
ro. ſi pctm̃ illð icepit a ſerpẽte.⁊ſẽſualitas ẽ ſerpẽs
vt ipſe dicit.om̃e pctĩ incipit a ſenſualitate. ¶ Itẽ
ſicut omnẽ ↄſenſum pᷣcedit delectatio.ita omnẽ de/
lectationẽ pᷣcedit aliq ſuggeſtio.ſᷣ nullũ pctm̃ rõnis

eſt abſq; aliqᷓ delectatõne.&̊ nec delectatio ſine ſugge

ſtione.ſuggeſtis aũt nõ eſt niſi ꝑtis ſenſualis vel ſer/
pentis. nullum pct̃ eſt in inferioꝛi ꝑte ratõnis qd

nõ incipiat a ſenſualitate.¶ ¶ Item inferioꝛ rõ nõ ꝑec

cat niſi qꝛ abbeti bonũ vt nunc. ſᷣ vis q̃ appetit bo/
nuz vt nũc eſt ſenſualitas.& nõ peccat niſi pᷣuia ſen-
ſualitate. Item nihil eſt in intellectu qd pꝛius nõ
fuerit in ſenſu.&̊ pari rõne nibil eſt in rõne qdð pꝛius
nõ fuerit in ſenſualitate.&ſi ratio deoꝛdinat᷑.neceſſe
fuit ſenſualitatẽ pꝛius deoꝛdinari. ¶ Item om̃ia pꝑec
cata actualia oꝛtum habẽt a pctõ oꝛiginali.⁊ potiſſi/

me a ↄcupiſcentia qᷓ ex oꝛiginali pcõ nobis inoleuit.

ſ tam oꝛiginale pctm̃ qᷓ;ocupia ineſt aie ex ↄiunctio
ne ſui ad carnẽ.vis aũt ſᷣm quã anima ↄiungit᷑ car/
ni eſt ipſa ſenſualitas.ꝙᷓ omne pctm̃ anime incipit a
ſenſualitate.igit᷑ abſq; ea in inferioꝛi parte rõnis pec
catum non põt fieri. Sed ↄtra.magis eſt diuncta
ſuꝑioꝛ poꝛtio inferioꝛi qᷓ; ipſa inferioꝛ poꝛtioſſenſua/
litati.cum ratio ſuꝑioꝛ ⁊ inferioꝛ ſpectent ad eandeʒ
potentiaʒ ⁊ natura.ſi g̊ pctm̃ põt fieri in ſuꝑioꝛi par/
te ratõnis abſq; inferioꝛi ſicut ſupꝛa ꝓbatum eſt.vi/
detur multofoꝛtius ꝙ poſſit fieri in inferioꝛi abſq;
ſenſualitate. Item poſſibile eſt inferioꝛem parteʒ
rõnis peccare pctõ ſpũali.appetendo aliqdð ſpiritua⸗
le bonũ.ſed ſenſualitas nõ appetit niſi bonũ ſenſua/
le.S põt peccare inferioꝛ poꝛtio abſq; ſenſualitate.
Item quicqͥd poteſt virtus inferioꝛ. poteſt vᷣtus
ſuperioꝛ. ſi ſenſualitas põt de ſe moueriinoꝛdinate

ad aliqð appetibile ſine viribus ſuꝑioꝛibus.multo/

foꝛtius ſuꝑioꝛ potentia.vtpote rationis pars inferi/
oꝛ.inoꝛdinate moueri poteſt abſq; ſenſualitate.
¶ Item in dyabolo no cſt ſenſualitas.cum non ha/
beat ↄiungi cum carne.ſed ↄſtat ꝙ ipſe babet pꝑecca/
re nõ ſolum in deum.ſed etiã in hominẽ.ſi gpctm̃ in
creaturam attendit᷑ ſᷣm aſpectum ratõnis quem vo
camus inferioꝛẽ ptem rõnis.vi ꝙ abſq; ſenſualitateę
otingat illã poꝛtõeʒ peccare. ¶ Itez querit᷑ iuxta hᷣ
d eſt inferioꝛẽ poꝛtõeʒ rõnis comedẽ.⁊ qñ delecta/
tio tranſit a ſenſualitate in rationem. Si tu dicas·
B eſt qñ rõ anertit ⁊ ꝑcipit ſe delectari.tũc duplex
ncõueniẽs.Anũ ſcʒ qꝛ frequẽter bõ ↄſũmat pctiñ ⁊
nihil cogitat niſi de appetibili.nec aduertit ſe dele⸗

ctari vel triſtari.⁊ ita vi ꝙ aliqͥs poſſit peccare moꝛ⸗
taliter.ita ꝙ inferioꝛ poꝛtio nõ comedat. Alið etiam

7

incõueniẽs ↄcludit᷑.qꝛ cũ ꝑciꝑe delectatõʒ nõ ſit ma

lũ.nec pcti augmẽtatiuũ.iam vẽ ꝙ ꝑceptio rõnis pꝰ
ſuggeſtõnẽ ſenſualitat culpã nõ agguat.qð plane et

manifeſte falſum nemo eẽ dubitat. ¶ Be. ad pdicto/g

rũ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ ſiẽ inuit mꝗr̃ in fine bꝰ
di. ſenſualitas duplx põt accipi.Aliqñ accipit᷑ ꝓ vi q̃
appetit bonũ vt nũc.⁊ hec nõ eſt ſolũmodo in parte
ſenſuali.imo etiã in rõnali.⁊ ſine motu ſenſualitatis
hoc mõ dicte nunqᷓᷓ ↄtingit pctm̃ eſſe in inferioꝛi paꝛ
te rõnis.ſemꝑ em̃ cum peccat.bonũ vt nũc exoptat.
Alio mõ dẽ ſenſualitas vis aie ſenſualis q̃ intendit
in coꝛꝑis ſenſus.ſicut habitũ ẽ ſupra.⁊ ſine hbac ↄtin
git eſſe pctm̃ in inferioꝛi ꝑte q;tum ad pctã ſpũalia.
qᷓ;tum aũt ad carnalia vix aut nunq;. In caꝛnalibus
aũt coꝛruptio venit ex feditate carnis ⁊ ↄcupia par/
tis ſenſualis.⁊ ita in eis peccatum incipit a ſerpente
ſiue a ſenſualitate ⁊ pꝑuenit ad mulierẽ.Lũc aũt dici
tur eſſe in ſenſualitate qñ quis ex appᷣbenſione dele/
ctabilis oblectat᷑ ⁊ inclinat᷑ ante aduerſionẽ ⁊ pꝑerce-
ptionez ſue delectatõnis.hoc eniʒ ex ſurꝛeptõne eſt.
nec dr ratio aliquo mõ ꝓpter illam delectatõeʒ de ve
tito cibo guſtaſſe.ſᷣ tũc ratio comedit ⁊ pctm̃ in ea eẽ
incipit qn pꝰdelelectatõnis aduerſionẽ ⁊ ꝑceptiõem
ſenſualitati delectãti ↄdelcctat᷑ ⁊ in deiectatione ꝑſi⸗-
ſtit. extũc em̃ ſcʒ pꝰdelectatõnis aduerſionẽ ratio co⸗
medere dẽ.⁊ pctm̃ tranſire a ſenſualitate in ipᷣaʒ.qm̃
⁊ ſi iudicare de delectabili et in eo delectari h ſit ꝑtis
ſenſualis.ꝑcipere tũ ipſam delectatõeʒ interioꝛẽ hoc
eſt ꝑtis rõualis.Et ideo rõ comedere dr ſi pꝰ talẽ ꝑ⸗
ceptõneʒ parti ſenſuali ↄdelectet᷑. Sic igit᷑ ↄcedo q;
aliq̊ genere pcti peccaꝛe põt inferioꝛ poꝛtio rõnis abſ
qʒ ſuggeſtõne ſenſualitat.ſicut rõnes ad ſcdam ꝑteʒ
adducte oñdunt.Aliqͥ vo genere pcti vix aut nunqᷓ
peccat.vtpote carnalis niſi motꝰſenſualitatis pꝛece
dat ⁊ trabat.⁊ qᷓ;ẽtum ad h̊ pcti genꝰloquit᷑ aug otra
manich.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio ad pꝛimũ qdð obr in cõtrariũ.
Ad illud qð obr ꝙ oẽm delectatões pᷣcedit ſugge/
ſtio.dð.ꝙ ſi ſuggeſtio large accipit᷑ ad oẽz appᷣhenſi/
onẽ boni vt nũc ſub rõne appetibilis.ſic veꝝ ẽ ꝙ pᷣce
dat oẽm delectatõʒ. Si vo accipiat᷑ ſtricte ꝓ illo mo
tu ſerpẽtino ꝑtis ſenſualis.ſic nõ bʒ vcritatẽ in om̃i/
bus pctis.h ſolũ in petis carnis.⁊ ꝑ h̊ pʒ rñſio ad ſe/
quens.q̃ dẽ ꝙ ſenſualitas ẽ appetitiua boni vt nũc.
ibi em̃ accipit ſenſualitas large.⁊ ſic vt poſtenſuʒ eſt
abſq; ea nõ põt eẽ pctm̃ in inferioꝛi poꝛtõne ratiõis.
qᷓuis eſſe poſſit abſq; ſenſualitate dicta pꝛic.ſaltem

pan ſpuale. ¶ Ad illud qð obijcit ꝙ nibil ẽ in intel
lectu qð pꝛius nõ fuerit in ſenſu.ddm qꝙ verũ cſt vel
in ſe vel in ſuo ſili.multa tñ fingit hõ q̃ nunqꝙ vidit.
multa etiã poſtq vidit cogitat.ita ꝙ illa cogitatõ nõ
excitat᷑ a potentia ſenſitiua mouẽte.ita etia intelligi
põt de rõne ⁊ ſenſualitate.Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ
om̃ia pctã hñt oꝛtum ab oꝛiginali ↄcupia.ddm ꝙ et
ſi oẽ pctm̃ q̊dãmõ ex oꝛiginali oꝛtum hẽat.⁊ oꝛigina/⸗
le ex carne.nõ tñ oꝑtet oẽ pctm̃ tanqꝙᷓ; ex ꝓximo mo/
uente oꝛtum hĩe ex carne vel ex ſenſualitate. ꝓ eo ꝙ
petm̃ oꝛiginale nõ tantũ inficit partem ſenſualem⁊
coꝛrumpit.verum ↄcupiſcentia reſperſa eſt in omni
bus viribus anime.⁊ ideo ſiue ſenſualitas ſit pam/
bula ſiue non. omnia mala noſtra dicunt᷑ venirc ex
dcupiſcentia.

59

70

71¹

e
ſnnnit
ſeñncſin
efinin
oceurnin
ſtonin⸗
Apcutttit
cplieronettt
gnincii,
ngtgunne
ni cn
ſſthgunda
Elgtuscens
itſoneutte
pnigſ Nen
ſologgtense
crdtanu
gicninfgiot
ugsptuck
auneroina
c(hboctpulerni

paartoſo;
Plnz
leet
Gnnerabt
Cuiggatendir⸗
ſckenutenulan
ſſggarick o

Eſrorn oroe

Egrum;
tchrincige
. Grpſ
ſeſetelalen
nſuca
neſautdet
ſthoſcbieckai
Cleſaleikiina
ſlegnogitn
Pibckpueren
lipieſtcagtri
Uirſmſiff⸗
bſporilse⸗
wit fini,
ſſhinenitg;
ſenlefnr
dttpami
Rgonrinlen
nltntll⸗
ſrziten
nuzmtihin
Phonne
hachintnn
ſtls ͤr⸗
nlt
ſoenepon
☛
unnehtnn

— SSe

SS

=
=
S=S

—
S
=

=
=
=
E

4

S-

— —
S

tgaiee
Z
mizzüſtn
Gdfinen
dgu
nbinn
1 nſltrs
nihfrnin

P nicqott.
Usiitendi

lnedic
pei ſiͤi
Manae

enNhign

cntſin
iini
aianene
Weitirene⸗
zainninc.
ndte
Cittinvd
fone:gchin

dicen
MuaſonenGH

Altatenif
Acomkins
ntöcinmmnite
agen iet
esnge
eNii
Minntilte
baine
Gahtinm

Nigiuti 9

lalenegie
fin, unn
minineft
Hozfifonlſ⸗
uuboni Kue.
rieoſct
Ntnpiclie
giblinit,
Nngreicht
gtäit

¶ trum ps inferioꝛ pofſſit peccare moꝛt: ich u.
perioꝛi:⁊ ꝙ ſic vide᷑ Auguſ.dicit ⁊ habet᷑ in lr̃a.Si

perioꝛis.

ſibile eſt peccare moꝛtaliter.

merito moꝛtali

ri poꝛtõne ratõnis. ⁊c.

ueſtio. ij.

noꝛtalr abſq; ſu/

pctm̃ diu cogitatõne delectatõnis teneat᷑.⁊ ſi volun

tas ꝑficiendi deſit moꝛtale eſt. Sed tũc vir non dicit᷑
comedere niſi qñ adeſt volũtas ꝑficiendi.g ſola mu/

liere comedente ↄtingit peccare moꝛtaliter. Aez
Aug. dicit ⁊ habetur in lra.ibi.nec ſane ⁊c. ꝙ ſi ſola

mulier comedit.totus bomo damnat᷑.ſed boc non

eſt niſi ꝑ pctm̃ moꝛtale.̊ ſola muliere comedente cõ

tingit peccare moꝛtaliter. ¶Item ſupioꝛ poꝛtio ra-
tionis dicit inq;tum nata eſt aſpicere ſuꝑioꝛa.ſed cõ
tingit peccatũ aliquod cõmittere.ita q/ nõ cogitemꝰ

de legibus eternis.g ↄtingit aliquem peccare morta
liter ſolo actu inferioꝛis paꝛtis.nihil faciente actu ſu

nibil cogitans de offenſa dei. ſed inferioꝛ poꝛtio ẽ pᷣm
qu oꝛdinamur ad deũ. ↄtingit peccare moꝛtaliter
ex actu inferioꝛis ꝑtis ſine actu ſuperioꝛis. Item

magis ꝓna eſt ad peccatũ inferioꝛ poꝛtio q; ſuperi/

oꝛ. cum ex piunctõne ad ſenſualitatem mollioꝛ ſit.⁊
ob hoc mulier nũcupet᷑.S ſi ſuꝑioꝛ poꝛtio ratõis po-

ed ↄtra. Aug xij. de trinita. ⁊ babetur in lr̃a.ibi.
nec ſane ⁊c̃.dicit ꝙ; cum mens ſola cogitatõne oble/

ctatur.de talibꝰcogitatõnibus venia petenda eſt.pe/

ctuſq; ꝑcutiendũ.⁊ dðᷣm. Dimitte no.debi.⁊c.ſed ta/

lis eſt pnia venialium.& q;diu mul ercoinedli abſq;

ier
viro. peccatũ eſt ſolum veniale. ¶Item impoſſibile
eſt inferioꝛem poꝛtõeʒ damnari abſq;ʒ ſuperioꝛi.ſ ſu-
ker⸗ poꝛtio nunq; damnat᷑ ſine culpa.g impoſſibi

le eſt inferioꝛẽ poꝛtõcz abſq; ſuꝑioꝛi peccare moꝛtali

ter. ¶ Item impoſſibile eſt eſſe peccatuz moꝛtale ſi⸗

ne ↄſenſu.ſed ↄſenſus reſidet penes iudicem ⁊ arbi/

trum Kimclpalen ic autemn eſt ſupioꝛ poꝛtio rati⸗
onis ſicut dicit Aug.⁊ habet᷑ in litera.g̊ ⁊c. ¶ Item

impoſſibile eſt aliquẽ peccare moꝛtaliter ſine auerſi⸗/

one.ſed eiꝰeſt auerti cuiꝰeſt ↄuerti.hoc aũt eſt ſupe/
roꝛis ꝑtis. inferioꝛem poꝛtõez abſq; ſuꝑioꝛi impoſ
em nunq;ᷓ meretuꝛ
aliquis in cogitatõne boni niſi ꝓponat illud faceꝛe vł
ↄplere ſi poſſit.ꝗᷓ ſimiliter nunq; aliquis demeret᷑ de
is peccati in cogitatõne mali niſi ꝓpo⸗
nat illud pficere ſi poit voran⸗ nõ eſt ſine ſuperio/
eſt veniale.ↄſentire in illð nõ facit peccatũ moꝛtale.
ſed delectatio carnalis citra ↄſenſum eſt veniale.er/
go ↄſentire in delectatõeʒ ita ꝙ nõ ↄſentiat᷑ in opus
non erit moꝛtale.ſi &̊ ↄſenſus in opus eſt ſuꝑioꝛis ꝑ/
tis.ſicut dicit NAug.nunqᷓ; eſt peccatũ moꝛtale in in/
ferioꝛi parte abſq; ſupioꝛi. Oꝛ aũt ↄſenſus in venia/

le nõ faciat moꝛtale ꝓbatur ꝑ boc q ↄſenſus in ver/⸗
bum ocioſum ⁊ mendaciuʒ iocoſum nõ eſt moꝛtalis

ſed venialis. Si aũt tu dicas e nõ eſt ſimile.quia de
lectatio carnalis via eſt ad moꝛtale peccatum. Tũc
ego quero quare potius ↄſenſus in delectatiõem at/
tribuit᷑ inferioꝛi parti q; ſuꝑioꝛi.⁊ q̃re ↄſenſus ĩ opꝰ

potius appꝛopꝛiatur ſuꝑioꝛi. Cum enim inferioꝛis

partis ita bene ſit regere membꝛa ſicut et affectõnes
⁊ alia.videt᷑ ꝙ ita bñ ſit in ptãte inferioꝛis ꝑtis pᷣbe/

re arma iniquitatis peccato.ſicut etiam in delcctatõ

nem ↄſeutire. Ideo eſt queſtio que diffcrentia fit in-

ter peccare ⁊ comedere. ⁊ vtrum comedere ſit idem

qð oſentire.⁊ quãdo dicat᷑ mulier comedere.⁊ quã⸗
do viris qñ mulier comegendo peccet moꝛtalitr.et

em frequenter offendit quis pximum

em qñ aliqd peccatum

añ venialiter. Mon em videt illud verbũ aug de co⸗

meſtione viri eſſe generalr veruz. qꝛ tuc com edit vir
qñ pbet arma inictat petö. Muita eniʒ ſunt pctã q̃ᷓ

ↄſummant᷑ in ſola cogitatõne iniq̃.⁊ tũc comedit.et

nulla mẽbꝛa coꝛpis pᷣbent᷑ arma iniqᷣtatis. cum illa
petm̃ nõ hẽat exerceri ꝑ mẽbꝛa coꝛpis. N.ad pᷣdi/72

„—

eaz ntolligentis eſt notandũ ꝙ ⁊ ſi poſſibile ſit mu

lierẽ comedere ſine viro.nõ tñ eſt poſſibile mulieres

peccare moꝛtaliter ſine viro.ſiue inferioꝛem poꝛtõeʒ
B ſuꝑioꝛe. 7 hoc patet ſic. Aliud em̃ eſt peccatum 73
moꝛtale ↄmittere.aliud cibũ vetituz degu karc. Pec

abſq; ſuꝑioꝛe.⁊ hoc

Ccatum em̃ moꝛtale dicit deoꝛdinatõeʒ a deo.que ẽ cũ

oſenſu ⁊ ↄtemptu.inoꝛdinatio aũt talis eſt ꝑ ↄtem/
ptũ.⁊ hᷣ eſt ſupioꝛis eis. e cñn eſt auerti cuiꝰ ↄuer
ti. cõſentire aut ad illaʒ potentiã ſpectat apud quam
reſidet iudiciaria ptãs ⁊ regimis auctas.hec autẽ eſt

ſupioꝛ Pans rõnis.⁊ iõ impoſſibile ẽ aliq; pctm̃ eſfſe
moꝛta

oꝛtale in no qð ſuꝑioꝛi poꝛtõni nõ imputet᷑et in
q ipa nõ deoꝛdinet᷑ ꝓpter nãm pcti moꝛtalis.q̃ exigit
ibi eẽ ⁊ ↄotemptũ auerſionis.⁊ ↄſenſum deliberatõis.
quoꝝ vtrũq; ẽ ſuꝑioꝛis ꝑtis.Eſt etiã rõ ex iſtaꝝ wotẽ

ꝛ poꝛtio ratõis po- tiaꝝ ↄncxione.qi int᷑ ſupioꝛẽ poꝛtiõeʒ ⁊ inferioꝛem
enreegain. unleofant wiact ꝙ inferioꝛ. lexↄi ⸗ ri

—

x ↄiugij ẽ.⁊ iõ vna tenet᷑ alteraʒ regẽ ⁊ repꝛimere.

Mõ ſic añt eſt inter ſenſualitatẽ ⁊ inferioꝛẽ poꝛtõey.

⁊ ꝓpter h cum inferioꝛ poꝛtio eorgiunk negligenti

Vin 4 debuit eã repꝛimẽ imputat᷑.⁊ ꝑiter cũ illa cul/
pabi

lis iudicat᷑.ſic igit᷑ pʒ ꝙ impoſſibile ẽ inferioꝛes
oꝛtoeʒ ronis abſq;ʒ ſuꝑioꝛi peccare moꝛtalr. poſſibi

letñ ẽ vnã eaꝝ abſq; alterã comedẽ. ⁊ B qꝛ comeſtio
dicit ↄuerſionẽ ad delectatõeʒ a ſenſualitate oblataʒ

hm actũ inferioꝛ poꝛtõnis. ita tñ ꝙ non ↄuertit᷑ ᷣm
actũ ſuꝑioꝛis.⁊ ita ↄtingit comedẽ mulieres viro nõ
deguſtate. Et B pʒ ſi attẽdamꝰ ꝓgreſſus tentatiõis ?2 7

2

lectatõis. Pꝛimo em̃ delectabile offert᷑ ſiue pcipit᷑

Sedo vᷣo delectatio aduertit᷑.Cercio vo in id ad qd

trabit delectatio ↄſentit᷑.vel diſſentit᷑. Delectabile ꝑ
cipere eſt ſenſualitatis delectatõneʒ aduertere.dele-
ctationem aduertere.eſt inferioꝛis partis rationis qᷓ
interioꝛes motus ⁊ affectꝰhabʒ dijudicare ⁊ cogno⸗
ſcere. B ãt nõ ẽ poſſibile ſenſitiue. Diffinire ãt an ce
ſit amplectẽdũ vel reſpuẽdũ.̊ᷣ eſt ſupioꝛis ptis in qᷓ

reſidet auẽtas iudicare ptãtis.Cõtingit igit᷑ delecta

—
8

ri ad apohengone electabi e, aduerſionẽ delectati

onis.
Cõtingit iterũ delectari pꝰappᷣpenſionẽ delectabilł ⁊
ꝑceptõeʒ delectatõis i plenũ ↄſenſuʒ delibatõis.et G̊
ẽ inferioꝛ pꝑtis.⁊ aliqũ moꝛtalc.aliqũ veiale.⁊ tũc d
comedẽ ſola mlier. Ctingit iterũ tercio delectari pꝰ
appᷣhenſionẽ delectabil. ⁊ aduerſionẽ delectatõnis.
poplenũ aſſenſuʒ deliberatõis.⁊ tũc dꝛ comcdẽ vir.⁊
tũc ẽ moꝛtale pctm̃.qᷣꝝ actoſt i repꝛobatõʒ ꝓpt plenũ
ↄſenſuʒ ⁊ deoꝛdinatòeʒ. Vñ cum tentatio inchoct ⸗
ſenſualitate.planũ ẽ eẽ veiale.Cũ ↄſũmat᷑ in ſupioꝛi
ꝑte rõis.planũ ẽ eẽ moꝛtale.Cũ vo ſola mir comedit
põt cẽ moꝛtale ⁊ veniale.⁊ iõ dubiũ ẽ diſcernẽ qñ ſit
moꝛtale vel veniale. Põt tñ diſcerni h̊ mõ.qꝛ cũ pci 7
pit᷑ delectatio.aut ſtatim repellit᷑aut retinet᷑. Si ſta 5„
tim repellit᷑.tũc leue ẽ pctm̃. Si vo tenet᷑.h̊ᷣ pot eſſ-
tripłr. Aut qꝛ placet ipᷣa delectatõ ⁊ opis ↄſuimatio.
ſita ꝙ ẽ volũtas delectãdi in cogitatõe ⁊ etiã in opꝑe ſi
facultas adeſſet.⁊ tũc eſt wiplen ſenſus peccatẽũ
moꝛtale.ſil ocurꝛẽte viri⁊ m ie vcomeſtõc. Aut plac,
delectatõ.ß tñ diſplicet pcti ↄſummatõ.⁊ tũc ẽ ↄſenꝰ
ſus ſemiplenꝰ.⁊ tũc d mãducare mir. nibilominus
tñ peccat moꝛtalr cum in illam oſcntit delectatoõnez.

eſt ſenſualitat.⁊ abſq; dubio ẽ veiale pctm̃

—

Aut verũq; diſplicet.ſcʒ ipſa interioꝛ delectatð. ⁊ olk ſatmm culpabilem. vt ſepe dictum eſt.

ris ↄſũmatio.⁊ tũc aut aduertit periculũ.aut nõ ad/
uertit. Si non aduertit periculũ delectatõnis nec re
pellit eam. peccat.ſed nec moꝛtaliter. grauiꝰ tñ pec/
cat qᷓ;ᷓ ſi ſtatim ⁊ viriliter repuliſſet. Aut aduertit pe/
riculũ.⁊ delectatõeʒ illam nõ repellit.ſᷣ mentẽ in tali
bus cogitatõib? reuolui ſinit.⁊ tũc dicũt mgri ꝙ pec
cat moꝛtalr.qꝛ quis nõ ſit ibi ↄſenſus verꝰ.eſt tamẽ
ibi ↄſenſus interpᷣtatiuꝰ.et comedit ſola mulier.ni/
hil ominꝰtñ pctm̃ illud imputat᷑ viro.qꝛ cũ eam ↄpe
ſcere debuiſſy ⁊ teneretur.nõ tñ ↄpeſcuit. Hoc tñ qð
nũc vltimo dictũ eſt.nõ eſt vſq; quaq; certuʒ. Negaãt
em̃ aliqͥ eſe moꝛtale in negligetia repꝛimendi vbi cſt
diſplicentia qtumcũq; qͥs periculũ aduertat.ſ tñ ſe
curioꝛ via tenẽda ẽ. quicqd ſit rei veritas. Et ſi cui H
ↄtingat.ſanũ eſt ↄſilium ꝙ de ipſo vt de moꝛtali pe/
niteat.in dubijs em̃ ſecurioꝛ via cligenda eſt.Et no/
ta ꝙ nõ de quacũq;ʒ delectatõne loqmur.vtpote ð il/
la qua qͥs delectat᷑ cogitãdo de pulcritudine mulicr.
Hpßᷣ de illa qᷓ ſurgit ex cogitatione illiꝰopis nepharij.ct
ſic pʒ ꝙ mulierẽ cõtingit comedere ſine viro.ꝓ eo ꝙ
vir ſolu dicit᷑ comedere qñ plenꝰↄſenſus adeſt.⁊ tũc
dicunt᷑ arma iniqͥtatis pꝛeberi pctõ.qꝛ totꝰhõ ibi ad
pctm̃ incuruat᷑ ſiue ſit pctm̃ carnis ſiue ſpũs. Pecca
re aũt nõ dicit᷑ moꝛtalx ſine viro.qꝛ non poterat eſſe
pctm̃ ſine viri ↄſenſu vero vel interpᷣtatiuo. Conce/
dende ſunt igit᷑ ratõnes oñdentes ꝙ inferioꝛ poꝛtio
abſq; ſuꝑioꝛi nõ põt peccare moꝛtalr. licet due vltie
nõ cogãt. Ille em̃ oſtendũt ꝙ mulier nõ põt comedẽ
ſine viro.ꝑ boc ꝙ ↄſenſum in delectatiões dicũt non
eſſe pctm̃.qð abſq; dubiñ falſum ẽ.m qꝙ dicit Aug.

JJ5õ in lr̃a. Mec valet qð obᷣr de ↄſenſu in mendaciũ.vel

77 eſt ad moꝛtale pctm̃.

de ↄſenſu in verbũ ocioſum. Pꝛimũ nõ valet.qꝛ plu

ra requirunt᷑ ad bonũ ↄpſummandũ qᷓ; ad malũ ꝑpe/

trandũ. vniꝰ cm̃ circũſtantie defectꝰ oꝑatõneʒ defoꝛ/
mat. Scdm nõ valet.qꝛ nullũ ibi eſt periculũ in dele⸗
ctatõne venialis.ibi feet periculũ.cũ delectatõ via
Ad iullud vᷣo qð vltimo que/
rebat᷑ iam pʒ rſio ex pᷣdictis.vicʒ.q̃ dr̃ia eſt inter co
meſtionẽ ⁊ culpe moꝛtalis ↄmiſſionẽ. Patet etiã qñ
vir dicit᷑ comedere.⁊ qñ mulier. Pʒ etiaʒ qñ mulier
in comedẽdo peccat moꝛtalłr.⁊ qn venialr. Pʒ etiaʒ

quare ↄſenſus in delectatõeʒ attribuit᷑ mulicri.⁊ cöo/

ſenſus in opꝰviro.qꝛ ↄſenſus in oꝑis ꝑpetratõne eſt

plenaniꝰↄſenſus.Cõſenſus vᷣo in delectatõneʒ abſq;

ge cſt ↄſenſus ſemiplenꝰ.Si autẽ pctĩ ↄſiſteret in
0

a delectatõne.tũc ↄſenſus in delectatõez poſſet eẽ

plenarius pſenſus.⁊ tũc nõ tm̃ eſſet ſuꝑioꝛis ꝑtis.bᷣ

etiã inferioꝛis.vñ nõ tm̃ dicit᷑ vir ↄſentire qꝛ vir mo

uet exterioꝛa mẽbꝛa. ſᷣ qꝛ mouet᷑ volũtate plenaria.
⁊ hanc circũloquit᷑ Aug.in eo ꝙ dicit virũ comede/

78 re cũ arma iniquitatis pctõ pᷣbet. Ad rõnes auteʒ

7

q̃ adducunt᷑ ad oppoſitũ quibꝰoſtendit᷑ ꝙ comedẽs

mulier ſine viro moꝛtalr peccare põt plana ẽ rñũſio.

Mam pꝛime due auẽtes loquunt᷑ de comeſtõne.non
9 & culpe ↄmiſſione. ¶Ad illud vᷣo qð obir tercio ꝙ
ſupioꝛ poꝛtio rõnis bʒ pueriad vplon dom nd
ſolum acteius eſt ad ſu
nere ⁊ ſentẽtiare de his qᷓ fiñt in regno aie.⁊ ↄpeſcere
ires inferioꝛes.⁊ ideo cñ nõ ↄpeſcit imputatur ſibi.
Acd duo ſequentia ſiliter py rñſio. Illis em̃ duabꝰ
ratõnib? oñdit᷑ q; petm̃ põt eſſe in inferioꝛi poꝛtione
13 nis ab in ſupioai. genegt gentia cohibendi infe
rioꝛem ꝑtem in ſui motus deoꝛdqinatiõeʒ redqdit ip⸗

*

alutztePoſſi eſſe moꝛtale.

ſenſualitas. ac. m
ſenſualitatis. ⁊ tñ in nullo ſuo actu peccant.& petin
nunqᷓ; eſt in nobis ex deoꝛdinatõne ſenſualitatis.er/

m ꝙ nõ lentib?hanc qoõͤnem vlteriꝰ dup
ꝑna. etiã actus eiꝰẽ diſcer

I

Vnſequenter circa terciũ quomõ peccatum
habeat fieri ⁊ eſſe in ſenſualitate duo querũ/
ur. Pꝛimo em̃ querit᷑ vtrum in ſenſualitate

poſſit eſſe pctĩ veniale. Scdo querit᷑ vtrũ in ſenſu/

—

eſtio.eiff. —
¶ Circã quã ſic ꝓcedit᷑ ⁊ oſtẽdit᷑ ꝙ in ſenſualitate poſ/
ſit eſſe veniale pctm̃. Pꝛimo ꝑ illud aug.xij.de trini.

q recitat męr̃ in F̃a.Si in motu ſenſuali tm̃ pcti il/

leccbꝛa teneat᷑.veniale eſt. ¶ Item ſuꝑ illud ꝓuer /

bioꝝ. xxv. Septies in die ⁊c. glo.ꝑ neceſſitatem ⁊ fra
gilitatẽ carnis ſingulis diebꝰ vel inuiti vel volentes
peccamꝰ.Si peccamꝰinuiti voluntate ratõnali.il⸗
lud pctm̃ nõ eſt in voluntate ratõnali.ſed ſolũ in ſen

ſualitate. em rõne videt᷑.motꝰad illicitũ eſt in/

oꝛdinatus.⁊ ita repᷣhenſibilis ⁊ malus.ſᷣ primi mo/

tus ſunt hmõi.g̊ pꝛimi motꝰſunt pctã.ſᷣ pꝛimi motꝰ

ſunt in ſenſualitate. ⁊c. ¶ Item om̃e qð eſt oꝛdina

bile ᷣm relatõneʒ iuſticie.qñ deoꝛdinat᷑ hʒ in ſe cul/

pam. ſᷣ ſenſualitas oꝛdinabilis eſt ſm relatõnem iu/

ſticie ⁊ ↄtingit eam oꝛdinari in motibꝰ ſuis.videtur
igit᷑ ꝙ ipſa efficiat᷑ culpabilis.
ciui.dei.diſtinguit triplex genꝰ cauſe.Quedam eſt qᷓ
tm̃ facit. ⁊ hec eſt deus.Quedã que tm̃ fit.vt uature.
Quedã que facit ⁊ fit vt arbi.libertas ſiue volũtas.

In pꝛima cã nõ põt eſſe pctiñ ꝓpter ſui dignitatem.

Contra. Aug. v. de 8 1

In ſcda vo põt eſſe pctm̃ ꝓpter ſui artatõeʒ.cum igi/

tur ſenſualitatis ſit potius moueri qᷓ; mouerce.agi q

em in
culpis differimꝰ a bꝛutis. impoſſibile eſt in nobis
eſſe pcm̃ ſᷣm illud qdð cicamꝰcum bꝛutis.hoc autẽ ẽ
em ſtulti et furioſi bñt vſum

agere. videt᷑ ꝙ in ea pctm̃ non poſſit eſſe. I9t

go nullũ pctm̃ in ſenſualitate ponendũ eſt. ¶ Rem
in ea ſola potentia nata eſt eſſe cuipa ſᷣm quã homo
capax eſt laude ⁊ vituꝑio.ſ qtum ad ꝑtem ſenſualẽ
hõ nec eſt aa nec vituꝑio.̊ ſᷣm illað nõ põt

eſte culpa.¶R'. ad buiꝰ intelligentiã notanduʒ ẽ ꝙ

82

cum querit᷑.vtrũ pctm̃ veniale poſſit eſſe in ſenſuali

tate. rñdet᷑ cõiter ꝙ ſenſualitas põt duplr ↄſiderari.
aut in ſe.aut put eſt oꝛdinabilis a rõne ⁊ ſub ratiõc.

Si in ſe ↄſideret᷑. hoc mõ bʒ vſum in furioſis.⁊ hoe

mõ dicit aug. ꝙ in ea cõicamꝰcũ bꝛutis.et ſic ñ põt in
ea eſſe pctm̃ ſicut rõnes ad ſcdam ꝑtem oſtendunt.

Alio mõ eſt loqui de ſenſualitate pᷣm qꝙ ipſa oꝛdina-

bilis eſt ad rõnem et ſub rone.et hoc mõ bʒ regulari
ſm regulã iuſticie. ⁊ ſicqñ mouet᷑ ad illicitũ.ipſa eiꝰ

deoꝛdinatio põt eſſe pctm̃.⁊ ſic cõiter tenet᷑ ꝙ ⁊ ſi in

ſenſualitate ᷣm ſe ↄſiderata pctĩ eſſe nõ oſſit. pot
tamen in ea eſſe pctm̃ vt eſt ad rõnem oꝛdinata.⁊ ꝑ
hoc determinari pñt argumenta ad vtranq; ꝑteʒ in

ducta. Tamen adhuc reſtat queſtio qualiter in ſen/ 8 5½

ſualitate põt eſfe pctm̃ ⁊ culpa.cum nullo modo po
natur in ea eſſe virtus vel ga a teren dlerutenl w
. ex apparebit modꝰ
dicendi. Fuerſit nanq; aliqͥ qui dixerunt qꝙ etiam in
ſenſualitate oꝛdinata ad ratonem non oino ponen/
dum eſt eſſe peccatum ſed aliquo mõ ſm qͥd. Pc
em̃ duo dicit.vicʒ actum.⁊ deoꝛdinatõeʒ circa actuʒ

Et licet petm̃ dicat᷑ eſſe in ſenſualitate rõne actꝰ ſÜò/

ſtrati. et rõne motus.tamen ipſa deoꝛdinatio eſt in
ratõne que minus cauta ⁊ ſollicita fuit pꝛeuidere ne

Dam 84

„ *

ſefon
innt
TtietMpinile⸗
ahinmtnn
ſaſtonstmisf
Ande gir
Pds ilnid
maletufüif
nmiſtif
tetooftepenerl.
gitaütenatten
Autpauteſche
elilctutöerc
Pfitrringl
hodiguſcponi
MMenitdſtnenen
Nictinicnti
nvekitinfigiant
oſcheinrstan
nzinnialer,
Cherilarumer⸗
tümeizarockcäln
Eiſoſalanecheoc
itnootidinort
Penoecincoe
Eebcilegſpontad
ſenſtiltnento⸗/
ſicaimpntal⸗
firchftinadnn
ſligtncſorcdunt

haſlturcſepoſt

faſlen Rentan
gſen
Folporonens,
ftneſatipaciin
iopenntonenat⸗
Eeſaialirie
Pngtſisſponin⸗
iſfätüintt,

SS

—

= = ö

mnäintlig

Kli
Prahunris,i
ifgtikfi ne⸗
gifingti⸗

lefitpe
antle
hentee

öperein
enonei
nſnſnlla

rmnſcnen

ondnn
mnltch Nii⸗
3 M
ſtuentf
idolttes
r ͦnai
oſläigten
lletickig⸗
spinimd⸗
ipünine
eckorin
mi bzunſeal⸗
rdröneni
dsan
n Ard
ſeArcki,
tnftrtunt.
tasſue Mis
rſoidigtnen
nrigan
mereg;
na
ſolcuuhs
ma nmri
innſni in
anr Neñ
Maltungt⸗
i Gn
fnaribone
unſiil
fnnroge

wrnthin

enſiul
l
erlb tude⸗
S
gfriſan⸗
otour.

gtetinn

törpden
. Hacn

migii
ſiiſſſen,
—–
nng inſe
auimnt
–
mgnn f
nuntemmt

85

talis motus inoꝛdinatus in ſenſualitate inſurgeret.

vel etiam minus diligens eſt repꝛimere. ideo illa de

oꝛdinatio peccatoꝝ venialiũ ponit᷑ in ipᷣa rõne q̃ ſen
ſualitatẽ neglexit regere.imputat᷑ em̃ ei in veniale nõ
in moꝛtale. pꝛopter h̊ ꝙ tenebatur ipᷣm cõpeſcere ex
niugij.ſicut tenetur ratio ſuperioꝛ inferioꝛem.

lege
Segd iſte modus ddði minus ſufficiens eẽ v?. Pꝛimo

quia ſᷣm hoc om̃ia peccata venialia potius eſſent ex
amiſſione qᷓ; ex inoꝛdinata inclinatione. Secũdo.qꝛ

quedam ſunt venialia que ratio vitare non poteſt ſi

cut dicit Auguſtinus.⁊ oſtenditur infra. Lercio vᷣo

quia ibi ẽ deoꝛdinatio vbi eſt ⁊ actus qui deoꝛdinat᷑.

⁊ita ſi motus ⁊ actus peccati in ſenſualitate ponit᷑.
in ea debet poni ⁊ inoꝛdinatio. ¶ Pꝛopterea ẽ alius
modus dði ꝙ ẽ loqui de peccato inq;tum babet rõ/
nem culpe.⁊ inqtũ hʒ rõem vicij. Inqtũ bʒ rõeʒ cul
pe ſic opopnit᷑ gre. ⁊ facit illũ eſſe dignũ vituperio.⁊
hoc mõ om̃e pctm̃ ẽ a li.ar.Alio mõ ẽ cõſiderare pec/
catũ inqtũ tenet rõem vicij.⁊ ſic dicit inoꝛdinationẽ
alicuiꝰ potentie reſpectu actus ſibi debiti ᷣm ſuã na
turalẽ inſtitutõnẽ.⁊ qꝛ talis deoꝛdinatio habʒ eſſe in

ſenſualitate.ita e illa dẽoꝛdinatio ẽ via ad opus vi/

determinat, ibi: Sed aliter accipitur li.ar. ⁊c.

tupio dignũ.ſic ponit᷑ in ſenſualitate eſſe pctm̃. Per
hac aũt diſtinctionẽ mantifeſta ẽ qõis intentio ⁊ oim
obiectionũ pᷣcedentiũ ſolutio.Hoc aũt melius deter
minabit᷑ infra qñ aget᷑ de ſubiecto vᷣtutis ⁊ gre.⁊ de
oppoſitõne vᷣtutis ⁊ culpe. ¶ QAueſtio. ij. m
Aru, in ſenſualitate poſſit eſc pctm̃ moꝛtale.Et

nc . ſict e
etiq actus in quo eſt cõſummatio peccati.g̊ ſicut po/
nit᷑ in ſenſualitate eſſe pctm̃ veniale ꝓpter pꝛimũ mo

tũ.ita ponendũ ẽ eẽ moꝛtale ꝓpter actũ cõſummatũ.
¶ I˙Item in eodẽ in quo ẽ diſpoſitio natus ẽ eſſe babi
tus.ſᷣ veniale diſponit ad moꝛtale.&̊ cũ veniale poſſit
Item iuſticie

eſſe in ſenſualitate vt oñſum ẽ.vẽ ⁊c.
oꝛiginali opponit᷑ culpa moꝛtalis.ſᷣ illa oꝛiginalis iu
ſticia nõ tm̃ fuit in adam ſᷣm rõnem ſᷣ etiã ᷣm partẽ
ſenſualẽ.qꝛ totꝰ oꝛdinatꝰ erat.gᷓ vẽ ꝙ moꝛtalis culpa

in ſenſualitate eſſe poſſit. cum oppvſita nata ſint fieri

circa idem ¶ Item ſicut ſuperioꝛ poꝛtio rõnis ſe ba
det ad bonũ.ita ſenſualitas declinat ad malũ.ſ in ſu
perioꝛi poꝛtione rõnis põt eẽ moꝛtale pctm̃ ex ſurre/
ptione ſicut ſupꝛa oñſum ẽ. ccõtra ex pᷣmo cõſenſu
⁊ ꝓcti pꝑpetratione.moꝛtalc pctm̃ deſcendere poterit
vſqʒ ad ſenſualitatẽ.vt ſicut ſenſualitas cõicat wiale

pctm̃ ꝑti rõis ſupioꝛi. ita ⁊ ſupioꝛ ps cõicat moꝛtale

petm̃ ſenſualitati.(¶ Sʒ õ. ↄpletiuũ moꝛtalis pecca⸗

ti inqntũ hmõi ẽ auerſio a deo.ſ ſolius rõnis ẽ a deo

auerti. cñ eius ſolius ſit ad deũ conuerti.g ex ſola rõ⸗
ne pᷣt eẽ pctm̃ moꝛtale.
moꝛtale pctm̃.ſᷣ cõſenſus ẽ ſolius ptis rõnalis.ᷓ ⁊c̃.
tẽ culpa moꝛtalis 2 F⸗ mutuo ſe expellũt. g bñt
eẽ circa idẽ.̊ gra gratũfaciẽs cũ i ea attẽdat᷑ imago
ſilitudis nõ hʒ eẽ niſi ĩ roc. nec culpa moꝛtal. ¶ Itẽ
ſi culpa moꝛtalis cẽt i ſenſualitate.̊ nõ cẽt niſi qꝛ p
ipaʒ ꝑppetrat᷑.O qñ aliqͥs ꝑpetrat homicidiũ ꝑ gladiũ

Am vero ad

pticulas. J

ic vẽ.ſicut pꝛimꝰ motꝰ habʒ eſſe in ꝑte ſenſuali.ita

tem ſolus cõſenſus facit

Wð

⁊ manũ.pctĩ homicidij erit ĩ gladio ⁊ manu ꝙ ſi fln
ẽ dicere.abſurdũ ẽ etiã dicere pctĩ moꝛtale eẽ in ſen
ſualitate. ddm ꝙ moꝛtalc pctm̃ nec ĩqtũ culpa
nec inqtũ viciũ ponẽdũ ẽ eẽ i ſenſualitate.⁊ rõ huiꝰẽ
qr alit᷑ viciat pctm̃ moꝛtale qᷓ; pctm̃ Vclale Parch em̃
moꝛtale viciat ⁊ deoꝛdinat deoꝛdinatõe ꝑfecta vt ita
dica.q quidẽ cõſiſtit iu auerſione a deo.⁊ ciꝰ ↄtẽptu.
⁊ deliberationis cõſenſu.hec aũt ſolius ronis ſunt.⁊
iõ moꝛtale pctm̃ in ſola rõe ↄſiſtit.deoꝛdinatio auteʒ
venialis nõ ẽ deoꝛdinatio cõſummata ſᷣ inchoata.⁊
qꝛ deoꝛdinatio inchoari bʒ in potẽtia inferioꝛi.⁊ con
ſummari iĩ ſuꝑioꝛi.binc ẽ ꝙ veniale pcti inqtũ viciũ
ẽ. in ſenſualitate reꝑit᷑.non em̃ directe opponit᷑ hitui
vᷣtut ſicut vicinñ moꝛtał pcti.ſᷣ ſolũ ex q̃da iclinatõe ⁊
coparatione ad terminũ ad quẽ diſponit. Aicioſitas
aũt ⁊ deoꝛdinatio moꝛtal ſimplir̃ excludit habitũ vir⸗
tutis.⁊ ꝓpterea om̃e peccatũ moꝛtale in ratione po/
nit᷑ ⁊ nullũ in ſenſualitate.⁊ ↄcedende ſunt rões hoc
oſtendẽtes.Ad illud qd obꝛ pꝛimo ꝙ actꝰ moꝛta/

lis peccati ẽ in ſenſualitate.ſicut pᷣmꝰmotns.ddm ꝙ;

86

87

⁊ ſi contingat vtrũq; in ſenſualitate repiri.aliter tũ

alit. Mã pᷣmꝰ motꝰ in ſenſualitate repit᷑ ita ꝙ ibi ſu⸗
mit oꝛiginẽ.⁊ potiꝰ ẽ ſenſualitatis rõem excitantis qᷓ
a rõne excitate ⁊ mote.actus aũt moꝛtalis peccati ſic
reꝑpitur in ſenſualitate ꝙ; oꝛiginẽ ſumit ab imꝑio rõ/
nis.⁊ eſt ſenſualitatis potius mote qᷓ; mouentis. Et
quoniã deoꝛdinatio ⁊ vicioſitas ibi ponitur eſſe pec
catum vbi ſumit oꝛiginem.⁊ vbi eſt in ratione actio/⸗
nis.non in ratione paſſionis.hinc eſt ꝙ ex pꝛimo mo
tu exiſtente in ſenſualitate ponit᷑ ibi eẽ pctm̃ eniale.
cx actu aũt peccati ꝑ ſenſualitatẽ ꝑpetrato nõ ponit
in ea eſſe peccatũ moꝛtale ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ diſpo
ſitio T habitus in eadẽ potẽtia habent ficri.dom ẽ q;
veꝝ ẽ de illa diſpoſitõne que ẽ eiuiſdem nature cum
habitu.⁊ de qua tranſit in habitũ.ſicut ſcia diſpoſitõ
fit ſcientia habitus.de illa aũt diſpoſitione que ẽ alte
rius generis ⁊ diſponit ſolũ per quãdam oꝛdinatio/

88

nem veritatem nõ babet. Actus em̃ vniꝰ potẽtie põt

eſſe diſpõ ad eliciẽdũ actũ alteriꝰ potẽtie.ſicut cogni
tio ad affectionẽc.⁊ ſic in ꝓpoſito habet eſſe.ideo non
valet Ad illud qð obijcit᷑ de iuſticia oꝛiginali dðᷣm
ꝙ de oꝛginali iuſticia duplr̃ ↄtingit loqui.aut inqtũ
dicit habitũ quẽdam regulantẽ naturã in ſtatu inno
centie.aut inq;tũ dicit oim viriũ rectificationẽ plena
riã. Pꝛimo mõ oꝛiginalis iuſticia hʒ eẽ i ſola rõne.⁊
ſic opponit᷑ ei culpa. Scdo mõ nõ ſolũ bʒ eſſe i rõne
ſed etiã in viribus inferioꝛibus.⁊ ſic nõ ſolũ hʒ aufer
ri ꝑ culpã.ſed ctiam per penaʒ ſiuc per aliqᷣd qð aliq̃̊

mõ hʒ rõem culpe.aliquo mõ rõem pene.⁊ tale ẽ ve

niale peccatũ. Ad illud qð ob ꝙ ſicut ſe habʒ ſen/
ſualitas ad illicituʒ.ſic ſe hʒ rõ ad lumen.ddm ꝙ illa
comꝑatio nõ valet ꝓpterea ꝙ plus poteſt virtus ſu/
perioꝛ qᷓ; inferioꝛ.ideo ⁊ ſi ſuperioꝛ potentia poſſit in
duere actum ⁊ diſpoſitionem infcrioꝛis.⁊ negocia/
ri circa eius obiectum. non tamen ſequit᷑ ꝙ poſſit cẽ
econuerſo. H

inctio.xxv. De libero arbitrio ſm ſe ſiue in generali. . .
m oſitũ redeamꝰ ⁊cc. Supꝛa egit męf de li.ar.in ↄpatõe ad alias potentias.hic vᷣo agit
deli. ar. ſm ſe. Diuidit᷑ aũt iſta ꝑs ĩ duas ꝑtes. In pᷣma vdetermiat qͥd ſit li. ari ſe ſiue i gñali. In ſcda
determiat de libertate ar.ſm differẽtes eiꝰ ſtatꝰ i ſpãli.ibi.Ex pᷣdictis ꝑſpicuũ ⁊c. Pꝛima bʒ duas
n qꝝ pᷣma mgr ponit li.ar.aſſignatõem. In ſcda ad pᷣdicte aſſignatõis explanatõeʒ qᷓndã mouct

dubitatõem. ibi. Et qͥdẽ ᷣm pᷣdictã aſſignatõem ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma determinat qͥd ſit li.ar. Jn

ſeda vo ex illa diffinitõe elicit ꝙ li. ar.nõ ẽ pñtiũ nec pᷣteritoꝝ.ſ̊ futuroꝝ.⁊ hvꝝ nõ q̊ꝛulibet.ſᷣ futuroꝝ ↄtingè⸗

22

0

tiũ.ibi. Hoc autẽ ſciendũ ẽ.qꝙ li.ar.⁊c. Silr ſcda ꝑs bʒ duas. In qrũ pꝛima mouet dubitationcm. In 0

332

90

.

22

¶ Determinat quid ſit liberũ arbitrůü. a
Aum vo ad pꝓpoſitũ redeamus.ſ.ad li.arbitrj

Os pbi diffiniẽ⸗
vixerũt eſſe libe/

rũ de voluntate iudi

ſit ᷣm artẽ phicã afſi

ciñ. Aidetur ꝙ talis
diffinitio a phis aſſi⸗
gnata nec ſit bõa.nec

gnata. Phus em̃ in
vj. LZopi. repᷣhbendit
diffinitionẽ equicolã
in qᷓ ſůt tot vocabula
ex parte diffinitiõis.
quot ex ꝑte diffiniti.
vtpote ſi quis diffini
ens tunicã nigraʒ di⸗

cat eꝗ eſſe collobium

liben iudiciũ. pꝛo co

atrũ.Sic ⁊ in pꝛopo

ſito. Si tu dicas qqñn

eſt diffinitio ᷣ nomi⸗
nis interpꝛetatio.tũc
ẽ qõ qre li.ar.potiꝰxo
cat᷑ ſic qᷓ; dicat libeꝝ

iudiciũ. Itẽ vẽ ꝙ ad
phos ñ ꝑtincat diffi
nire li.ar.qꝛ cũ aia ſit
imago dei. m li. arb.
vt dicit Rich. 1 me⸗
diante lib. arb. mere⸗
tur.ph̊i autẽ non co
gnouerunt aiam eſſe
dei imaginez nec me-

riti oꝛiginem.vẽ ꝙ li.
arbi.nec ſciuerũt nec
potuerunt diffinire.

Re. dom eꝙ ſicut pᷣdi/

ctũ ẽ pᷣdicta notifica/

tio potius dꝛ nomis
interpꝛetatio q; diffi
nitio. magis autẽ fa⸗
cultas illa cenſct hoc

noie vt dicat᷑ li.ar.qᷓ;
ꝙ iudiciuʒ impoꝛtat
actũ rõnis regulatũ
ᷣm regulas veritat⸗

ſiue ſupne legis.arbi
triũ vᷣo ipoꝛtat actuz
ratõnis regulatũ m
imperiũ voluntatis..
AVnñ ille dꝛ iudex cuiꝰ ẽ m iura cãm terminare. Ile aũt dẽ arbi

esẽ liberũ de voluntate iudiciũ.quia poteſtas
ipᷣa ⁊ habilitas voluntatis ⁊ rõnis quã ſupꝛa diximꝰ
eſſe libeꝝ arbitrium. libera eſt ad vtrũlibet.quia libere
poteſt moueri ad hoc vel ad illud. Liberũ ergo dici
arbitrium q́;dtum ad voluntatem.quia volũtarie mo⸗

tractatuʒ Qðò philoſophi diffiniẽtes dixerũt

yel mala iudicat vel iudicare valet.
¶ Ex diffinitione li.ar.elicit ꝙ li.ar.non eſt pꝛeſentiũ
nec pᷣteritoꝝ.ſed futuroꝝ.⁊ hoꝝ non quoꝛũlibet. ſᷣ fu⸗

ueri. ⁊ ſpõtaneo appetitu ferri poteſt ad ea que bona

turoꝝ contingentiiꝗ6. b

—

Boc autem ſciendum eſt ꝙ libeꝝ arbitriũ ad pñs vel

ad pᷣteritum non refertur.ſed ad futura contingentia.
Qõð em in pᷣſenti eſt.determinatum eſt.nec in poteſta
te noſtra eſt vt tũc ſit vel non ſit qñ eſt.poteſt em̃ non
eſſe.vł aliud eſſe poſtea.ſed non poteſt nõ eſſe dũ eſt.
vel aliud eſſe dum id eſt qð eſt.ſed in futuro an hoc ſit

vel illud ad poteſtatem liberi arbitrij ſpectat. Hec tñ

omnia futura ſub poteſtate liberi arbitrij veniũt. ſᷣ ea

tantũ q ꝑ li. ar. poſſunt fieri vel non fieri. Si quis em
tale quid velit ac diſponat facere qð in eius nullatenꝰ

ſit poteſtate. vel quia ſine ipſius diſpoſitione eque ſie
ret. in hoc ipe libeꝝ non habet arbitriũ.
Mouet duhitationeʒ qua quis poſſet ſollicitari an

rificati ſunt. c

Et quidemſm pᷣdictam aſſignationem in his tm̃ vi⸗
getur eſſe li. ar. qui voluntatem mutare ⁊ in contrariñ
poſſunt deflectere. In quoꝝ videlicet poteſtate eſt eli

gere bonũ vel malũ.⁊ vtrũlibet ſᷣm electionem facere

vel dimutere. Scom ꝙ nec in deo nec in his omnibꝰ.
q tanta beatitudinis gratia ſunt roboꝛati.vt iam pec.
care neqant li.ar.eẽ nequit.Sed qð deus li.ar.habe⸗

at Aug. docet in li.xxij.de ciui.dei.ita inquiẽs. Certe
deus ipe nũqd qm̃ peccare non põt.ideo li.ar.habere

negãdus ẽ. Ambꝛo. q; ĩ li.de tri.ait. Paulus dicit qꝛ

oĩa opat᷑ vnꝰ atq; idẽ ſpũs.diuidẽs ſingul ꝓut vult.

id eſt ꝓ libere volũtatis arbitrio.non pꝛo neceſſitatis

obſequo.

„

ſupꝛapoſita deſcriptio li.ar. cõueniret deo. vel qͥ glo⸗

De gradibꝰ li -
beri arbitrij pm

quos eſt i deo.

in ãgel. ⁊ i ſctis

Aug.

j. Coꝛint. xij.

t q̃ ad ꝓpꝛiũ volũtatis nutum cãm terminare

bxʒ. Et qm̃ li.ar. qntũ ẽ de ſe decernere hʒ de agẽdis iuxta volũtatis nutũ magis q; iuxta iuris pccptũ.hincẽ ꝙ
mag. pꝛius noiatur ꝑ nomẽ arbitrij q; p nomen iudicij.Ex hoc igit᷑ ⁊ ex pᷣdictis colligit᷑ ꝙᷓ magna fuit ſapiẽ
tia in eis qui impoſuerũt nomina. HNon em̃ ſine cauſa hec facultas duplici noie cenſetur.nec ſine cauſa voca

35 peritia.⁊ per hoc patent obiecta. b¶ Scom pᷣdictam aſſignationem in his tm̃ videtur eſſeli.ar.qui volun
tatẽ mutare ⁊ in ↄtrariũ pñt deflectere. Cõtra.ſi em̃ li.ar.nõ tmñmõ ẽ in hoie ſᷣm ſtatũ viatoꝛis.immo etiã hßm

cabulum ſpectans ad rationem ſignificatur ſubſtantiue.vocabulũ ſpectans ad voluntatem vocatur adiccti

ue. Mec ſine cauſa vocabulum ſpectans ad rationem potius dicitur eſſe arbitrium q; iudiciũ.Eſt em̃ liberũ

arbitrium facultas duar

um potentiarũ.ita q; ratio habet ſe in ratione materialis.⁊ decernere ſe habet ad nu

tum ⁊ imperiũ volũtatis. (3 illud ergo qd obijcitur ꝙ non eſt philoſopboꝝ li.arbi.cognoſcere.dom q de
li. arbi. eſt loqui dupliciter. aut m ꝙ eſt pꝛincipiũ operum moꝛaliu.aut hm qꝙ; eſt pꝛincipiũ operum gratuito/
rũ.Et Prano modo eſt de conſideratione phoꝛum.illoꝝ maxime qui verſati ſunt circa moꝛes cõponẽdos.q̃ꝝ

li. ar. e

pꝛincipiũ ſm regulam ⁊ dictamẽ iuris naturalis quod eſt vnicuiq; impꝛeſſum. Sccũdo modo eſt de

conſideratione theologoꝝ.quia ſic habet aſpectum ad diuinam gratiam.cuius gratie cognitio eſt per fidem
catholicã.ſine qua ofia opa hoim vana ſunt ⁊ ſi ctiã videant᷑ laudabilia.⁊ in hac ↄſideratõne defccit phoꝝ

Ncitber 2
iiu aa

A

Urnecnt e⸗
miiat e
iet e
eſt qt
holum
ergo⸗
ſeinie
lusf
fnat
n
gai
nuun
Aci
etne

WW
D
lnchfnidir
fſesnſittgri⸗
fifttuntlinnt⸗
Cbſtgtornnrrgt
nctcöhbeigan
Eiftinstſi
nuutlingn⸗
nmninfnn

Apndb
mmnffn
Actid
i is

17
*

,

,

oitti .

Di

XxXxV.

¶ Beterminat motam dubitationem oſtendens qua⸗ ſtatuʒ cõpꝛebenſoꝛis
liter deus. ãgeli.⁊ qui iam beati ſunt. habẽt li.ar. d ¶2 beatitudinis. ſicut
c ¶ Sed aliter accipit᷑ li.arb. in creatoꝛe qᷓ; in creaturis. &terminatũ fuit ſu⸗
BDei etem̃ liberũ arbi.dicit᷑ eius ſapientiſſima ⁊ omni⸗ aad.Bdica al
è potens voluntas.que non neceſſitate ſed libera boni on videtur eſſe con
Hiero. tate omnia facit pꝛout vult. IJdeoq; iero. attendes grua. Pꝛeterea non
non ita eſſe libeꝝ arbitriuʒ in deo ſicut eſt ĩ creaturis. ſolũmodo bij qui ha
ab ipo videtur liberum arbitriuʒ excludere in omelia bent volũtatem ver/
quadã de filio pꝛodigo dicẽs.Solus deus eſt in queʒ aen abi qui
peccatum non cadit nec cadere poteſt. Cetera cuʒ ſint HHõ Pee lite
liberi arbitrij. in vtrãq; partem flecti poſſunt. Dũ ait rum de wlũtate iudi
K cerera indicat lib.ar.ſicut eſt in ceteris nõ ita eẽ in deo ciũ.ergo falſum dicit
Angeli 2 beati Angeli vo ⁊ ſancti qui iam cũ domino feliciter viuũt. masgiſter qui dicit ꝙ
babent li. arbi. atq; ita gratia beatitudinis confirmati ſunt vt ad ma pdicta aſſignatio ſo/
luum flecti non velint. nec poſſint.libero arbitrio nõ ca zun tis gcnie Qur
Aug. rent. VUnde Au guſtinus in libꝛo. xxij. de ciui. ait. Si⸗ tibilem. Jurta boe 4
cut pꝛima immoꝛtalitas fuit quã peccando adam ꝑdi ritur cuʒ diuerſe aſſi
dit poſſe non moꝛi.ita pꝛimũ liberum arbitrium poſſe gnationces li.arbi.po
nõ peccare.nouiſſimũ nõ poſſe peccare.Idẽ in enche. nant᷑ a ſanct.⁊ vniꝰ
Sic opoꝛtebat pꝛius hominẽ fieri vt bene velle poſſet rei ſrdl e viifnno.
2 nmale. Poſtea vo ſic erit vt male velle nõ poſſit. nec gonu vifterctig. Au⸗
O liberius erit ideo carebit libero arbitrio. Multo quippe liberius guſti. ei diffinit ſlicut
teghe⸗ erit arbitriũ quod omnino non poterit ſeruire pecca / babitũ ẽ in diſ. pccdẽ
to.neq; aut voluntas non eſt.aut libera dicenda non ti ſic. Libeꝝ arbitriũ
eſt. qua beati ſic eſſe volumus.vt eſſe miſeri non ſoluʒ eſt facultas ratõis ⁊
nolimus. ſed nequaq; pꝛoꝛſus velle poſſimus. Sicut vo rarte au⸗ ſonn
ergo anima noſtra nũc habet nolle infelicitatẽ. ita nol ceſarbi. viſfinit ſie.
le iniquitatem ſemper habitura eſt. Sed oꝛdo ſeruan⸗ Ziberũ arbitriũ ẽ po
dus fuit quo deus voluit oſtẽdere qᷓ; bonñ ſit animal teſtas ſeruandi recti
rönale quod etiam peccare poſſit.qʒuis ſit melius qd tudinem pꝛopter ſe-
peccare non poſſit. Ecce his verbis euidenter aſtruit ipᷣaõ. Beꝛñ. in li. de li.
ꝙ poſt beatitudinis confirmationeʒ erit in hoiĩe li.ar. e: Aheri arl.
quo peccare nõ poterit.⁊ nuc in angelis ẽ ⁊ in ſanctis ſũtatis inamiſſibiles
q cñ dño ſunt.⁊ tanto vtiq; liberius.quãto a pctõ im⸗ libertatcʒ.⁊ rõnis in
munius ⁊ ad bonũ ꝓniꝰ.Quo em̃ qᷣſq; ab illa ſerui/ eclinabile iudiciuz.
Zo. viij. tute de q ſcriptũ ẽ. qui facit pctm̃ ſeruꝰẽ pcti.longius Queritur igitur que
20½ abſiſtit. tãto in eligẽdo bonũ liberiꝰ hʒ iudiciũ. Vñ ſi ſit iſtarum rõnũ dif⸗
diligẽter ĩſpiciat᷑ Iibeꝝ vr̃ dici arbitriũ.q; ſine coactõ Krenkea: de ſin gulis
H ne ⁊? neceſſitate valet appetere vel eligere qð ex rõne vtile En par acit ad
doecrelerit poſituz. Re. dom q;
verbum ꝓpoſitum magiſtri non refertur ad illam notificatõcm philoſophoꝝ in hac dikmilone ꝓpoſitam.

alia ẽ rectitudo q̃ ſeruat᷑.alia

li.ar. eſt liberũ de volũtate iudicium.ſed ad illam refertur que poſita fuit in pꝛecedenti diſ.Liberũ arbitrium
eſt facultas volũtatis ⁊ rõnis qua bonũ eligitur ⁊c.⁊ q;tum ad illam dicit mgr̃ ꝙ non contingit li.arbi.aliter

à niſi ᷣm ſtatum ſolũ mutabilitatis. Ande nota ꝙ li.ar.poteſt tripliciter cõſiderari.Aut in ſui generalitate ſᷣm

ꝙ conuenit creature ⁊ creatoꝛi.⁊ ſic diffinitur ab Anſcl.cũ dẽ li.ar.eſt poteſtas ſeruãdi rectitudinem ⁊c̃. Aut
hᷣm eſſe qdð habet in creatura non cõcernendo ſtatũ.⁊ ſic eſt diffinitio illa Berñ.Li.ar.ẽ cõſenſus ⁊c̃.Aut qᷓ;tũ

d ſtatũ viatoꝛis ⁊c.ſic ẽ illa Aug.li.ar.ẽ facultas ⁊c. Pñt tñ nibilominꝰ pᷣdicte notificatões aliter diſtingui

abinuicẽ.Li.ar.hʒ ↄpari ad actũ.bʒ ↄpari ad actũ ⁊ obiectũ.hʒ tercio mõ opari ad actũ ⁊ obiectũ ⁊ finẽ vlti
mũ.tũ ad pꝛimã diffinitionem ſiue ↄſiderationẽ diſtinguit᷑ a Berñ.q;tũ ad ſcdam ab Aug.q;tũ ad terciã
ab Anb. ⁊ pʒ ↄſiderãdo ipᷣas notificatões.vñ An.diffiniẽs li.ar.nõ ſolũ dicit ipᷣm eẽ potẽtiã ſeruãdi recti/
tudinẽ.ſᷣ etiã addit ꝓpt᷑ ſe.ꝓpt᷑ em̃ dicit cãm finalẽ.⁊ refert᷑ hoc qʒd ẽ ſe ad rectitudinẽ.Sʒ hic attendendũ ẽ.q;
f quã ſeruãda ẽ.Hec em̃ ẽ creata.illa increata.qꝛ tñ vna intelligitur in altera
hoc relatiuũ ſe cum refertur ad rectitudinem creatam poteſt ſupponere pꝛo rectitudine increata in ipa crea/⸗

ta rectitudine intellecta.ſicut pꝛima veritas in omni veritate.⁊ pꝛima bonitas in omni bonitate.

c ¶ Sed aliter accipit᷑ li.ar. in creatoꝛe qᷓ; in creaturis. Contra hoc eſt qd Anſel.de li.arbi.dicit q; eadem de

bet eſſe diffinitio lib. arbi. in homine ⁊ in deo.ſicut eadem eſt ratio homĩs ⁊ aſini in animali. Item hoc vide
per rationem quꝗ ipᷣe aſſignat ꝙ li.arbi.eſt poteſtas ſeruandi rectitudinem q̃ nõ tm̃ conuenit regten in mo
422

EEe
= —

IHI

dtiã creature. Item ſi anima m li. ar. maxime deo aſſimilatur. videt᷑ ꝙ li.ar. in deo ⁊ in homine ſit cõfoꝛmiter
HP.qꝙ eſt loqui de li.ar. ᷣm generales conditiones.ſic li ar.dicit facultatem liberam a coactione.⁊ oꝛdinatã ad 1 n .
rectitudinis obſeruantiã. ⁊ hoc mõ reꝑitur in crcatura ⁊ deo confoꝛmiter ⁊ ᷣm eandem rõnem.non confoꝛ/⸗ man ahft
mitate ⁊ vnitate vniuocationis.ſed potius analogie ⁊ conſimilis babitudinis que inter deũ ⁊ creaturam eſſe e üuin
poteſt. ſicut in pꝛimo li. in pluribus locis oſtenſum fuit.Alio modo eſt loqui de li.ar.pᷣm ꝓpꝛietates ſpeciales Ij. uinuit
⁊ ſicli. arb. eſt facultas que quidem non eſt ſubſtantia rrei ſed qdam habilitas.ſic etiam eſt poteſtas ſeruandi ciunm
rectitudinem ꝙ non eſt ipa rectitudo. ⁊ ideo poteſt a rectitudine obliquari qᷓntum eſt de ſe in creatura.in deo clitnienru
añt li. ar. eſt ĩa diuina eſſentia.eſt etiam ipᷣa iuſticia.ideo nec obliquari poteſt nec mutari.⁊ q;tum ad has cõ motmeten
Aitiones ſpeciales dicit magiſter in lit. aliter in deo.aliter in ceteris creaturis repiri. tnuctſi
. dintelligentiam buius partis incidit bicqᷓ eſt in homine.& ſi li. ar. inueniret᷑ in bꝛutis.nobiliſ/ jtrckpcvonin
ſtio quid ſit li.arbi.pᷣm rem.Et qm̃ eius qͥddi mũ qð ẽ in hoie reꝑiretur in illis. eq̃ nobilia eſſent lanmonsde
tas ⁊ natura cognoſcitur in aſſignando ↄue bꝛuta aialia ſicut võnalia ſunt.qꝙ ſi boc ẽ incõueniẽs VNtustrdbt
ari. co⸗ ghand 2 40 P tnconenies q ne e⸗
nientiam ⁊ dr̃iam ipᷣius ad voluntatem ⁊ rationem. pʒ ⁊c. ¶ R dðm ꝙ abſq; dubio li.ar.repꝑitur in ſolis tonosagien
ideo de ipᷣo querendũ eſt in comꝑatione ad volunta rõnalibus.⁊ rõ huius ſumitur tũ ex parte libertatis. gerunnce
tem ⁊ rõnem.Ad hbuius aũt comꝑatõnis dilucidatõ tũ ex ꝑtc arbitratõis.Ex ꝑte libertatis.libtas em̃ op⸗ rbeeguaffſo⸗
neunm circa ſex contingit dubitare. Pꝛimo em̃ querit᷑ ponitur ſeruituti.Añ iulla ſola potentia dꝛ eſſe libera c namie
vtruũ li. ar. ſit in ſolis babentibus ronem ⁊ wlũtatem qᷓ dominiũ habet plenũ tam reſpectu obiccti qᷓ reſi ſprnhin
Secũdo dato ꝙ ſic. queritur vtrũ ſit potentia diſtin · ctu actus ꝓpꝛij.illa aũt potẽtia dominiũ habet ex li/ edanai
cta cõtra rõnem ⁊ voluntatem.an non. Lercio dato bertate reſpectu obiecti q̃ nõ ẽ artata ad aliqð genꝰ —
ꝙ; non. aqu eritur vtrũ cõplectatu: ſimul rõnem ⁊ w/ appetibilis.ſed nata ẽ oĩia appetibilia appetere.⁊ oĩa i Gnonauis
luntatẽ. Quarto dato ꝙ ſic.ꝗᷓrit᷑ vtrũ cõplectatur il/ fusibilia reſpuerc. Tria aũt ſunt q̃ ſunt in appetiti/ kele⸗ ſdul
las duas potentias per modũ potentie aut per mo / bus.⁊ quoꝝ oppoſita ſunt in fugis. vicʒ bonñ. confe 7 nwſiuc
dũ babitus.Quinto dato ꝙ ꝑ modum habitus.que rens.⁊ delectabile.⁊ noie boni ibi intelligit᷑ honeſtũ hn
ritur vtrũ ille babitus addat aliquid per eſſentiã r⸗j Cũ ſaut bonum ↄferẽs ⁊ delectabile nata ſunt appeti n R
ni ⁊ volũtati.Sexto ⁊ vltimo q̃ritur m quãꝗ iſtaruxʒ ab irrõnalibus.bonũ honeſtũ a ſolis rõnalibus põt oet
duaꝝ potentiaruʒ pꝛincipalius inſit anime libertas appeti. ideo i eis ſolũ reꝑitur vᷣtus q̃ nõ eſt ad aliqd kan; 3
arbitrij. vtrum videlz ſᷣm rõnem aut ᷣm volũtatem. genꝰ appetibilis artata.ac ꝑ hoc hñs libertatẽ reſpbe- nnA
Queſtio. j. 4 ctu obiecti. In eis etiã ſolis repit᷑ potẽtia bñs liber/ gnmſinliis
¶ ¶Atrũ li. arbi. ſit in ſolis hñtibus rõnem. an etiã ſit tatem reſpectu actus ꝗpꝛij.ꝙ patzʒ. Mã volũtas i rõ tbtnlline
in bꝛutis animalibus. Et ꝙ ſit in animalibus bꝛutis nalibus nõ ſolũ cõpeſcit manũ exterioꝛeʒ vel pedẽ.S kanülunn
vꝛ. Illa potentia libera dẽ eſſe cuius eſt eligere bonũ ctiã cõpeſcit ſeip̃am ⁊ refrenat incipiens odire freq̃n Alc udcdi
⁊ fugere malũſed banc potentiã videmꝰeẽ in bꝛutis. ter qdð pᷣus diligebat. ⁊ ex ſui ipius impio ⁊ dominio ahuntngal
ſicut patet in oue que fugit lupũ ⁊ querit paſtoꝛeʒ.S In bꝛutis aũt aialibꝰ ⁊ ſi aliq̃ͥ mõ ſit repire dominiũ amnithnctf
⁊c. Item illa potentia libertatem habʒ que potẽs reſpectu actꝰ exterioꝛis.qꝛ bñ refrenãt aliqñ ſicut pʒ oudanfemuur
eſt in oppoſita. ſed in bꝛutis animalibus eſt potẽtia in aialibus domeſticis.reſpectu tñ actꝰ ꝓpꝛij inferio⸗ mgſcleiknnnifl
ad faciendũ oppoſita.qꝛ mõ oſtẽdũt benignitatẽ.mõ ris vicʒ appetitug dominij nõ eſt. Añ ſi aliqd amat fagſtiigiidle
ferocitatẽ. mõ vadunt.mõ veniũt. ergo talia anima/ nõ põt illud nõ amare. licet a pſecutõne alicuius rei uditbimrni
lia a libertate ar.nõ ſunt alien I gte illa pottẽia ẽ amate arceãtur timoꝛe alicuiꝰ paſſiõis inflictiue.Et ietſorhtttn
libera qᷓ eſt dña ſui actus. hec aũt ẽ que põt ſeiam ĩ ideo dicit Oam̃.ꝙ magis agũtur qᷓ agãt. ac ꝑ hoc cũ upimkian
ſuo actu refrenare ⁊ cõpeſcere.ſed talis potentia re· nõ poſſint actũ ꝓpꝛiũ repꝛimere.reſpectu actus pꝛij tmiepftnäz:
peritur in bꝛutis animalibus. ꝙ patet. qꝛ ab hbis que nõ hñt libertatẽ. nec reſpectu obiecti.⁊ is deficiente uoſtimpſirti
appetunt. diſciplinã ↄpeſcũtur.ſicut planũ eſt i aia eis libertate.li.arbi.nõ pñt ꝑticipare.Similiter etiaʒ ptrolltponan
libus domitis ⁊ domeſticis. ⁊c. ¶ Item illa poten/ rõ ex parte arbitratõnis. Arbitriũ em̃ idẽ ẽ qd iudi/ 8 te
tia libertatem babet in mouendo cuius motus inci- cium. ad cuius nutũ cctere virtutes mouent ⁊ obe⸗ ſhrirſign
pit a pꝛincipio intrinſeco. hic em motus eſt potentie diũt. Judicare aũt illius eſt jm rõnem ↄpletã cuius ſim hſef
perfecte in mouendo. ſed in animalibus brutis a pn ẽ diſcernere inter iuſtũ ⁊ iniuſtũ.⁊ inter ꝓpꝛiũ ⁊ alie/ Etnlu linis
cipio intrinſeco incipit. c. ¶ Item illa potentia li- nũ.nulla aũt potentia nouit qͥd iuſtũ ⁊ qͥd iuiuſtum M
bera ẽ pᷣcipue cuius eſt gerere ꝓuidentiam.non ſolũ niſi illa ſola que eſt particeps rationis ⁊ nata eſt co/ igetin
mõ circa pñtia. ſed etiam circa futura. ſed talis eſt n gnoſcere ſummã iuſticiã a qua eſt regula oĩs iuris. H hlitfunſä
bꝛutis animalibus. ſicut patet in foꝛmicis ⁊ alis aia auũt ſolum eſt in ea ſubſtantia q ẽ ad imaginẽ dei qlis nuikimnc
libus irrõnalibus. ⁊c¶ Itẽ illa potẽtia mag ptici/ eſt tm̃ ſuᷣſtantia rõnalis. Nulla em̃ ſeſtatia diſcernit kunbehemnt 1
at libertatẽ que nõ põt ſedigi in ſeruitutẽ q ꝗᷓ vot. qͥd ꝓpꝛiũ ⁊ qͥd alienũ niſi cognoſcat ſeip̃am ⁊ actum niſtftri
ed pomines in ſeruitutẽ redigũtur. ſed qᷓda anima ſuũñ ꝓpꝛium.ſ nũqᷓ aliqua potẽtia ſeißam cognoſcit gllateſ 6
lia bꝛuta nequaq;ᷓ domari pñt. ſicut dracones ⁊ le vcl ſupꝛa ſeipᷣam reſlectitur que ſit alligata materie. ultſnzzne
nes.ᷓ vẽ ꝙ talia maxime babeant arbitrij libertatẽ. Si igit᷑ om̃es potẽtie ſunt alligate materie ⁊ ſubſtã/ munſlns
¶ Ged contra. Li. arbi.ſic diffinitur ab Aug. Libeꝝ tie coꝛpali pᷣter ſolã rõnalẽ.ſola illa ẽ qᷓ pot ſe ſup ſe⸗ urnid
arbitrium eſt facultas rõnis ⁊ voluntatis. ſicut habi ipᷣam reflectere.⁊ iõ ipa ſola ẽ in qua ẽ plenum iudi/ ſnglerf mihen
tum ẽ ſuꝑꝛa diſt.pᷣcedenti.ſed in nullo eſt facultas ra cium ⁊ arbitriũ in diſcernẽdo qͥd iuſtũ ⁊ qͥd iniuſtũ. wiinu d
tionis in quo non ſit ratio. ⁊ hec ẽ in ſolis rõnalibus. qd Apꝛiũ ⁊ quid alienũ.Cam igit᷑ rõne libertatis ꝙ nec N
§7 lar Ran omne qð habet li.ar.ẽ laudabile ⁊ rõne arbitrationis.li.ar.in ſolis ſubijs rõnalibꝰreꝑi/ mnte⸗ ſhsinns
vituꝑabile.ſed ſola rõnalia ſunt digna launde ⁊ vitu/ tur.⁊ cõcedẽde ſunt rõnes q̃ hoc oñdũt. Ad rõcs vo mnaetd
perio.pena ⁊ pᷣmio.ᷓ ⁊c. . tem omne qð habet li. ad oppoſitũ plana ẽ rñſio per iam dicta.¶ Ad illud ꝰ ſſo
arbi. natum eſt conſiliari 2 deliberare. boc aũt eſt ſo cñm̃ qð pꝛimo obẽ q bꝛuta pꝛccligũt bonũ malo.dvᷣm fi iä
lius rõnalis. ⁊c. ¶ Item li. ar. eſt nobiliſſimũ quold & verũ ẽ de bono cõferẽti ⁊ delcctabili. non eſt ver enneci
Kilnd
Pahe

ſtäe
ncnonn,
ceunne
Knse
Nsſeng
eni
kunatb;

huts liſß
ngucen
iicni
Fnpturutt
unelborns.
ulbaseſi
udicſelben
nchlciin
mühdde 8
mihnipn
iugunge
anaimicnfe
ilräigi chl 1
lennine
Nis inlmg
Bitöcund
bislbenniſſt
oriutfebe⸗
5 Mitürsio
nnongtt t
enptnin
innranni
mlßfſay
gmininn
Gilaiitm
tine nouusr
ſosiſfiemt
u i
itöior
ehnindn
iigid
gnnar. che
ngiaus
n miͦti
frigünſun
iornmncke,
cglcsiel
ramine⸗
Karunton
1imtn
iznal
alieri teton.
Enugr if
biſeleſe

12

10

11

14 ar. ¶ Ad illud quod obẽ

volũtatem. Et qꝙ ſic vĩ. Berñ.de li. ax.

de bono boneſto. reſpectu cuius pꝛie li ar. conſiſtit.
illud ſimiliter qd obr ꝙ bꝛuta pñt ad oppoſi/

ta moucri patʒz rñſio.qꝛ nõ pñt moueri in omnia op/

poſita.ſed ſolũ in illa q̃ ſunt infra dignitatem li.arbi.
Ag illud quod obẽ ꝙ bꝛuta dñantur actibus ſuis
qꝛ pñt ſe repꝛimere.dom q; nõ dñantur actibꝰ interi
oꝛibus.licet dñentur exterioꝛibus. ⁊ ſi em̃ opꝛimant᷑
ab actu. nõ tamẽ retrabũtur ab appetitu. Ael aliter
potcſt dici.ꝙ ⁊ ſi etiam retrahantur ab actu ſuo.non
tñ hoc eſt per dominium ꝓpꝛiuz. ſed ex imaginatõne
mali exterioꝛis qdð adeo exterret vt magꝗ retrahat qᷓ;

appctitus attrahat. ideo ſicut appetendo ⁊ pꝛoſe/

uendo magis agũtur qᷓ; agant. ſic etiaʒ in abi inen⸗
5 vel ſe repꝛimendo magis repꝛimũtur qᷓ; repꝛimãt
Et ꝑ boc ꝑatet rñſio ad aliud qdð dicit.ꝙ pꝛincipium
motus cſt ab extrinſeco in bꝛutis aimalibus. Dici ei
poteſt ꝙ ⁊ ſi pꝛincipiũ motus extcrioꝛis pꝛocedat ab
intrinſeco.tamen appetitus interioꝛ potius habz oꝛ
tum ab exterioꝛi appetibili q;ᷓ ex imperio appetitiue
virtutis. Vñ non quicũq; motus ab iutrinſeco facit
potentiã liberã.ſed ille motus quo vis motiua mo/
uet ſeip̃am. volũtas em̃ ⁊ li.ar.vt dicit Anſel.è inſtru
mentũ ſeipᷣm mouens. illud qð obr ꝙ li.ar.eſt
ꝓuidere.odðm q; ꝓuidentia q̃dam contingit ex actu
deliberationis ⁊ pꝛecognitionis.q̃dam ꝓuenit ex in-
ſtinctu naturali. Pꝛima ẽ libertatis arbitrarie ⁊ĩ ſo/
lis reperitur rõnalibus.Secunda vᷣo ẽ naturalis ſa⸗
gacitatis ⁊ induſtrie. natura em̃ pꝛudentiſſima eſt.⁊
bec repitur in bꝛutis animalibus.⁊ talis nõ ponit li.
ꝙ qᷓdam animalia bꝛuta do
mari non pñt.dðm ꝙ aliqð animal non poſſe redigi
in ſeruitutẽ hoc poteſt eſſe duplr̃.aut rõne volũtarie
libertatis. aut roõc naturalis ferocitatis. Pꝛimo mõ

impoſſibile ẽ hominẽ redigi in ſeruitutẽ. q;uis em̃ ali

quis poſſit aliquẽ cõpellere qtum ad actᷣ exterioꝛẽ.
quantũ tñ ad interius velle nemo poteſt alterũ com
pellere ſicut patebit infra. Secũdo mõ beſtie alique

ſunt indomabiles nec poſſunt redigi in ſeruitutẽ. q:

7

tanta.ẽ eoꝝ ferocitas ⁊ impetus ad ea q̃ ſunt feroci-
tatis vt non poſſint affuefieri ad ea qᷓ ſunt lenitatis.
⁊ ideo ratio illa non co?t.
Aueſtio. ij. b
it potentia diſtincta cõtra rõnem ⁊
loquens depo
tentia li.ar. Quid ſimilius eternitati qd nõ ſit eterni
tas: Si & cternitas nec reſpicit rõnem nec volũtatẽ.
vẽ ꝙ li. ar.ſit aliqua potentia pᷣter bag Jan rõlre
ſpondet filio.volũtas ſpirituiiſ. ancto.g ſi in nobis eſt

Atrum li. an

ponere aliquã potentiã refoꝛmandã coꝛrñdentẽ pꝛi.

9.

ẽ in nobis ponere aliquã potentiã pᷣter rõnem ⁊ vo⸗
luntatẽ que ſpectat ad refoꝛmatõem.talis añt nõ eſt

niſi li. ar. aτ Otem ad pductionem opis iſta tria

ſunt neceſſaria. vicʒ poſſe. ⁊ ſcire.2. velle. ſi ſcimus ꝑ

rõnem. volumus pvoluntatem. videt q in nobis ſit
ponere tercia potentiã ꝑ quã ſimꝰ potẽtes.hanc aũt
dicimus li.ar.facultatẽ.& ⁊c. z cũ lapis deoꝛſuʒ

mouet. iſta tria reꝑiũtur. intentio. appetitus.⁊ ptus.

dicmmus em̃ ꝙꝙ lapis intendit deoꝛſum moueri cum
natura ſit operans per intentionẽ. appetit etiam de⸗
oꝛſum moueri.habet nibilominus virtutẽ p quã de/
oꝛſum mouet᷑. videt᷑ ꝙ illa tria ſit repire in anima
rõnali. ſi ergo rõnis eſt intengere. volũtatis appetc-/
ecrit poncre terciã potentiã cuius ſit virtualit a e⸗

46

re. hanc aũt dicimus agrbitrij facultatẽ. ⁊c. ¶ Meʒ

iudicans p̃eminet iudicato.⁊ mouens peminet mo/
bili. ſed li. ar. eſt liberũ de volũtate iudiciũ. ergo li. ar.

eſt iudicare de volũtate. Similit li. ar. eſt mouere oẽs

vires anime.⁊ rõni impare vt diſcernat. volũtati vt
appetat. videtur ꝙ ſit tercia potẽtia ab iſtis diſtin/
cta. S

pꝛehendit virtutes cognitiuas.⁊ wlũtas affectiuas.
non videtur ꝙ ſit cõöueniens ponere terciã potentiã
ab hbis differentẽ. ¶ Item actus li. ar. eſt iudicare.
de om̃i eo qd iudicamꝰ.ꝑ rationem iudicamus.ᷓ nõ
videt᷑ ꝙ li.ar.ſit potentia a rõne ⁊ volũtate diſtincta
em alia potẽtia circũſcripta.remanente ſola wo
luntate ⁊ ratione poſſumus cõſcntire.quia poteſt pᷣ/
cedere deliberatio ꝑ actũ ratiõis.⁊ ſi ubſequi pꝛcopta/
tio ꝑ actũ volũtatis.ſi & conſentire ẽ actus li.ar.vide
tur ꝙ li.ar.non ſit alia potentia a ratõne volũtate.
tem li. ar. eſt mouere. aut igitur mouet volunta
tem aut non. Si nõ. nõ videtur eſſe plene libeꝝ. Si
mouct volũtatem. ⁊ eſt alia potentia. gᷓ volũtas mo⸗/
uetur ab alia potẽtia. ſi mouet᷑ ab alia poten tia.Sᷓ nõ
eſt libera. ſi volũtas in nobis ẽ maxime libera. vide
tur ⁊c̃. em eadem eſt potentia cognitiua qua in
tdligo aliqd. ⁊ intelligo me itelligcre. eadẽ virtus ẽ
⁊ non alia qua volo aliquid.⁊ volo me velle illud.ᷣ
potentia qua volo me vclle illud ẽ li.ar. potẽtia qua
volo ẽ volũtas. li.ar.non eſt aliud a volũtate.iR.ꝰ

ad pᷣdicte qõis intelligentiã notandũ ẽ ꝙ ſuꝑ bac qꝗ⸗

ſtione diuerſe fuerũt doctoꝝ poſitões. Quidã em̃ di
cere voluerũt ꝙ ſicut mens duplir̃ accipit᷑.aliqñ cõit᷑
⁊ ſic ↄpᷣhbendit memoꝛiã.intelligẽtiã ⁊ voluntatẽ.ali⸗
qñ gpꝛie. ⁊ ſic diſtinguit᷑ ) intelligẽtiã ⁊ volũtatẽ. ſic
li. ar. duplr̃ accipit᷑.ſ.cõiter ⁊ ꝓpꝛie. Cõiter. ⁊ ſic nõ di
ſtinguit Z rõem volgeatez. Propeic. ſic Zð rõem ⁊
volũtatẽ hʒ diſtingui.⁊ ẽ vᷣtus impans rõni ⁊ volun
tati.⁊ vtrũq; regẽs ⁊ mouẽs.cuiꝰ actꝰ pꝛimiꝰ nõ ẽ di⸗
ſcernere ⁊
duo mouẽs ⁊ regẽs.ille vicʒ q̊ dẽ q velle diſcernere
Wl velle ſe velle. ⁊ iſte actꝰ pᷣambulus ẽ ad rõem ⁊ w
lũtatẽ.⁊ iſta potẽtia coꝛrũdcet pꝛi. p eo ꝙ actꝰ eiꝰ ma
xime potẽs ẽ ⁊ pꝛimꝰ.cũ nõ moueat᷑ ĩ moueat.⁊ iõ
a ſanct dẽ facultas ſiuc ptãs volũtatis ⁊ rõnis.i.po
teſtas facilit mouẽs wlũtatẽ ⁊ rõem.⁊ ↄſiſtit in iſtis

Sec otra.potentic anime rationalis ſufficien-
ter diuidũtur ꝑ cognitiuas ⁊ affectiuas.& ſi ratio cõ

4

velle actus reflexus ſuper bec duo. ⁊ bbe

tribꝰ qᷓdã rõ imaginatõnis ex ꝑte motiue.qᷓ pᷣncipali

terꝑ gram in via. ⁊ ꝑ dotes in pꝛia habet refoꝛmari.
ijs aũt alit᷑ vẽ ꝙ cũ rõnis ⁊ wlũtatis ſit reflecte
re ſe ſuꝑ ſe.⁊ iſte due potẽtie ſufficiãt ad oẽs actꝰ? aie
ꝑficiẽdos.vicz ad iudicandũ.⁊ fugicndũ.⁊ eligendũ.
ꝙ fruſtra poneret᷑ in aia aliqᷓ potentia differens ab
iſtis. Si igit᷑ natura nihil facit fruſtra. potẽtie aie rõ/

nalis ſufficiẽter diuidunt᷑ ꝑ cognitiuas ⁊ affectiuag.

ſiue ꝑ rõem ⁊ volũtatẽ.⁊ iõ dicũt q; li. ar.nõ ẽ potẽtis
ab his duabꝰ ꝑotẽtijs diſtincta.Quclibet aũt baxꝝ po
ſitionũ multũ hʒ ꝓbabilitatis.⁊ ſi velimꝰ vtrãq; ea/
rũ intelligere diligẽter ⁊ pie.inueniemꝰeas abinuicẽ
nõ diſcoꝛdare.ſ̊ᷣ ad vniꝰ veritatis maioꝛẽ expᷣſſoneʒ
ↄcurrere.Cũ em̃ dicimꝰ aliquã potẽtiã diſtingui ab
alijs hoc ẽ duplr̃.aut ſᷣm rẽ.aut ſᷣm roõem. Scom rẽ.
ſic diſtinguit intellect? ⁊ affectꝰ. Scom rõem. ſic di⸗
ſtinguit᷑ rõ vt ẽ cognitiua ⁊ motiua.i.dictãs moueri
vel diſponẽs ad motũ. Loq̃ndo igit᷑ de diſtinctione
hm rõem dici pt li.ar.q̊̃dãmõ diſtingui a rõe ⁊ volũ/
tate. in hoc. ſ. ꝙ li. ar. noiat in rõne mouẽtis.volũtas
ðvo ⁊ rõ in rõe moti. Hec in H in
H ga 3

„
Ti.

ronc exeqntis.⁊ ex iſta ꝑte ꝑ qᷓndat rõem appꝛopᷣa
tionis inuenit᷑ in aia q̃dam rõ imaginationis.⁊ per
hũc mocũ intelligit᷑ pꝛima poſitio.⁊ rõnes currũt q
ad pꝛimã ꝑtẽ inducũtur. Mõ em̃ ↄcludũt diſtinctio/

nem li. ar. a rone ⁊ volũtate ſᷣm rem ſᷣ ſolũ ᷣm rõem

⁊ appꝛopꝛiatõem.ſicut pʒ diſcurrẽti ꝑ ſingulas.Lo/
quendo aũt de diſtinctione potẽtiarũ ſᷣm rem. ſic li.
arbi. nõ dicit potentiã diuerſam vel diſtinctã a roͤne
⁊ volũtate.ꝓ eo ꝙ potentie aie rõnalis ſufficiẽter di
uidũtur ꝑ cognitiuã ⁊ motiuã.⁊ om̃es actus aie per
bas potentias qᷓ ſunt cognitiua ⁊ affectiua ſiuc rõ ⁊
volũtas exerceri pñt. ſicut rõnes q̃ ad hoc inducunt
oſtendũt.Cũ em̃ tam rõ qᷓ; volũtas ſit nata ſuꝑ ſe re/
flecti.cũ noio volũtatẽ vt volentẽ aliqͥd.⁊ volũtatem

vt volentẽ ſe velle. non dico potentiam aliam ⁊ aliã

m rem. Mouens em̃ ⁊ motũ in ſpnᷣalibus nõ opoꝛ
tet differre m ſubam.qꝛ ſicut dicit Anſel.volũtas ẽ

inſtrumentũ ſeipm mouẽs.⁊ rõ etiã ẽ virtus ſeipam

cognoſcens pari rõne.⁊ ideo ſi aliqua ẽ ibi diſtinctõ
hec eſt ſolũ ſᷣm rõnem.⁊ ſic patet rñſio ad q̃ſtõnem ⁊
ad rõnes ad vtrãq; ꝑtem. Concedo em̃ ꝙ li.arb. ſᷣm
rem dicit potentiã diſtinctã a rõne ⁊ volũtate.cõce/
do tñ nibilominus ꝙ aliquã diſtinctionẽ habet vᷣm

rõnem. rõne cuius dẽ facultas vtriuſq;.quãta aũt ſit

diſtinctio melius patebit infra.Ad pñs aũt tantum
dixiſſe ſufficiat ꝙ nõ eſt tanta diſtinctio ꝙ non faciat
ipᷣm eſſe aliã potentiã in genere potentie a rõne ⁊.vo

17 luntate realiter diſtinctã.Et ꝙ obicit ꝙ ẽ ſimiliꝰ eter

18

nitati. ⁊ appꝛopꝛiatur patri.⁊ ẽ virtus a qua ẽ poſſe.
totũ illud non ponit niſi ſolũmõ diſtinctionẽ qndaxʒ

ſᷣm quandã appꝛopꝛiationẽ ⁊ quãdam rõnẽ.Et hoc

pats. quia ipa rõ includit in ſe intelligentiã ⁊ẽ memo
riam. ⁊ ita aliq̃d ꝑ quod aſſimilat᷑ pꝛi ⁊ aliqͥd ꝑer qʒ

aſſimilatur filio. ꝓpa volũtas includit in ſe iraſcibi/

lem ⁊ concupiſcibilẽ. ⁊ ita potentiaʒ ꝑ quã appetit.?
potentiã ꝑ quã poteſt.⁊ ideo nõ opoꝛtet li.ar.cẽ ali/

quã aliã potentiã pᷣter has. ¶ Ad illud qð vltimo
obꝛ ꝙ iudicans pᷣeminet iudicato. ⁊ mouens moto.
ddm ꝙ non opoꝛtet in ſpũalibus.loquendo de pꝛce/

minentia qꝗ̃ facit diuerſitatem ſᷣm eſſentiã.Sicut em̃

ſepe dictũ ẽ.eadem eſt vis q̃ vult aliquid. ⁊ q̃ vult ſe
velle.⁊ q̃ iudicat ſe iudicare. alioquin eſſet in infini
tũ abire.nihilominus tamẽ ſoꝛtit᷑ quaſi dignius offi
ciũ dũ eſt in rõne iudicãtis qᷓ; cũ ẽ in rõne iudicati.cũ

eſt in rõne mouentis qᷓ; cñ eſt in růne moti.
eſtio.iij. UCcge

¶ Ntr li. ar. cõplectatur ſimul ⁊ rönem ⁊ volũtatẽ

Et ꝙ ſic vi. Augu. de.v.rñſionibus.cũ de li.ar.loqui

mur.nõ de ꝑte anime loquimur.ſ de tota.gᷓ non tmj/
mõ cõpbendit cognitiuã. immo etiã affectiuã. ¶ Itẽ

Dam̃.li.ar.libẽ appetit.libere iudicat.libere impat ⁊
facit.libere diſponit.libere vult.libere eligit.ſed hec
concernũt actus rationis ⁊ voluntatis.ergo ⁊c.Bi
tu dicas hoc eſſe dictũ per cauſaʒ. hoc nihil ẽ.qꝛ ipſe
idem dicit in eo cõiugate ſunt virtutes cognitiue ⁊
vitales.cõplectit᷑ & li.ar.⁊ vim motiuã ⁊ vim cogni/
tiuã. em hocipm vꝛ ꝑ diffinitõem li.ar.quã po/
nit Berũ. in li. de li. arbi.qð diffiniẽs dicit ꝙ li.arbi.

eſt conſenſus wlũtatis ob inamiſſibilẽ libertatẽ.⁊ ra

tionis indeclinabile ivgicinn ſimul cõplectitur ratõ
nem ⁊ volũtatem. ¶ It

rõnis ⁊ volũtatis.ſᷣ facultas volũtatis ſurgit ex ipſa

volũtate. facultas rõnis ex ipa rõne . facultas voli

—

biliter appetit. ⁊c. ¶
impoſſibiliũ. li.ar.ẽ poſſibiliũ tm̃.ᷓ ad plura ſe extẽ
dit voluntas SFleri li. ar.nõ ↄpᷣhendit in ſe rõnẽ ⁊

2 volütatem. nꝑ aliã diffinitionẽ Aug.
quã mgr ponit di.pᷣcedenti q̃ talis cẽ.li.ax.ẽ facultas

tatis ⁊ rõnis cõpꝛehendit vtrãc potentiã. li.axbi.
ẽ facultas talis.g̊ ⁊c. ¶ Item hocipᷣm v rõne.quia

peccatũ ⁊ culpa ẽ in ſolo li. arbi.ſed aliquod peccatũ

eſt in rõe.vt peccatũ infidelitatis.aliqð in volũtate.

F li. ar. comphendit in ſe rõem ⁊ volũtatem.⸗ Nie⸗
ogice

gra ⁊ vtus eſt in ſolo li.ar.ſᷣ tres virtutes theo
dieũtur eſſe in rationali.cõcupiſcibili.⁊ iraſcibili. li.

ar. oẽs illas potẽtias habet ↄplecti. ¶ Sed cõtra.li.

arbi.nõ põt cogi.rõ aũt põt cogi.& li.ar.rõnem ipᷣam

nõ comphendit. Ox aũt rõ aliqñ cogat᷑.planum eſt.

Oe li.ar.nõ poſſit cogi hoc iudicat ibm nomen.ſi em̃
poſſet cogi nõ eſſet liben. ¶ Item rõ eſt eoꝝ q̃ ſunt

a nobis.⁊ q̃ nõ ſunt a nobis. li.ar.ſolum ẽ reſpectu

eoꝝ q̃ ſunt a nobis.q in plus ẽ rõ qᷓ li.ar. li.ar.cõpᷣ
hendit in ſe rõnem. Blem non opꝛehendat vo/
luntatẽ videtur.volũtas noſtra reſpectu aliquoꝝ eſt
impꝑpmutabilis.ſed quicqͥd li.ar.nr̃m appetit pmuta⸗-
tem volũtas ẽ poſſibilium 2

wluntatẽ. ¶ Item rõ ⁊ volũtas ſunt diuerſe poten
tie. li.ar.eſt vna potentia cũ habeat vnũ actuʒ.vicʒ
cligere ſiue couſentire.g impoſſibile ẽ li. ar. compᷣhben
dere in ſe rõnem ⁊ voluũtatem.¶ Item ſi li. ar. appꝛe
hendit in ſe rõnem ⁊ volũtatem. aut ſicut ꝑtes ſbie/
ctiuas.aut ſicut ꝑtes integrales.Si ſicut ꝑtes ſubie/
ctiuas. tota rõ li.ar.ſaluat᷑ in rõne.⁊ tota rõ in vo/

luntate.cũ igitur alia potentia ſit rõ ⁊ alia voluntas.

⁊ numerato inferioꝛi numerat᷑ ſupius.vẽ igit᷑ ꝙ in qͥ
libet homine ſint duo libera arbi.qdð manifeſte falſuʒ
ẽ. Si aũt ſicut ꝑtes integrãtes.Sʒ õ.ex duobus po/
tentijs nũqᷓ; fit vna tercia potentia.maxime cum ille

potentie manent diſtincte.⁊ actus eaꝝ ſunt adinui/
cem oꝛdinati.ita q; vnus ẽ añ alteꝝ.ſi ̊ rõ ⁊ wlũtas

ſunt potentie diſtincte. ⁊ actus eaꝝ ſunt oꝛdinati ad⸗
inuicẽ ſᷣm pꝛius ⁊ poſteꝛius.v ꝙ li.ar.ex his integra

ri non poſſit tanqᷓ ex pꝛincipijs cõſtitutiuis.⁊ ita vęʒ
ꝙ li. ar. volũtatẽ ⁊ ronẽ nõ poſſit cõpꝛehendere.¶ R. I 9
ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notandũ ꝙ li.ar.ſił'ophè⸗
dit ⁊ rõncʒ ⁊ volũtatẽ.⁊ hoc non ſolũ manifeſtat ißa
noiatio.ſ̊ᷣ etiã notificatio.manifeſtat etiã ſue ꝓpꝛieta

tis inquiſitio. Noiatio manifeſtat.Dẽ em̃ libeꝝ ⁊ dẽ
arbitriñ.⁊ arbitriũ ẽ ipius rõnis.libertas vᷣo ipiꝰ vo
luntatis.ad cuius nutuʒ ⁊ imꝑiũ moueri hñt cetera
q̃ ſunt in nobis.⁊ hoc ẽ qð dicit Augu.de quinq; rñ/
ionibus. Li.ar. dẽ ab arbitrãdo.qꝛ a rõnali ꝑte quid
eligat.quidue recuſet nomẽ accepit.Hoc etiã patʒ ꝑ

eius notificatõem.dẽ em̃ eſſe facultas rõnis ⁊ volun
tatis.ſiue conſenſus rõnis ⁊ volũtatis. Poſtremo il
lud amplius manifeſtat᷑ ꝑ ſue ꝓpꝛietatis inq̃ſitionez
Li.em̃ ar.ſiue noĩet potẽtiã ſiue habitũ.noiat ipſam
potentiã ſiue dñam vel dñium ipᷣius
planum eſt ex ipo nomine libertatis.Attendendum ?⁰
aũt ꝙ dñium alicuius potẽtie põt eſſe duplłr. aut re
ſpectu obiecti.aut reſpectu actus. Dominiũ potẽtie

tentie. ⁊ hoc

reſpectu obiecti attendit᷑ in hoc ꝙ poſſit in illud ⁊ in
amplius.ſicut econuerſo qui poteſt ferre.x.modios.
dominiũ habet ſuꝑ tres modios ad poꝛtandũ.qꝛ pꝛe
ualet ad illud qd de facilitate poꝛtat. Dñium aũt po
tentie reſpectu actus ẽ attendendũ in hoc ꝙ potẽtia
poteſt eſſe in actu ⁊ ceſſare ab actu ſᷣm ſuũ imꝑiuʒ.⁊

FSm ꝗpꝛiũ motũ.¶ Ad boc aũt ꝙ aliqua potẽtia ho

dñium habeat. neceſſe ẽ qꝙ ipᷣa poſſit mouere ſeip̃am

⁊ poſſt actum ſui ſup ſeipſam refcctere. Miſi ẽ

inminn
aiſi tnn
nmniͤnn
Goosbonunn ti
fipimngen
iigninndnn
eiftamtſenge
nitgieſetii⸗
gitluinde⸗
eſrigliniun⸗
ſepraglartpe
tüigllar ttit
ltnscrehüone
1hlengg ghene
ohrtchninn⸗
ſſwolmnn rmr⸗
Purninu iut
noſatrirane⸗
nginngiuau
itporfriſutüun
Kirögtücmu
llakkſirienn ine⸗
iſigeſchücti⸗
enrüfinti
Kihngtetüon
welfenätiii⸗
faidbantüten
Ntgatguis ötoni
talltuitftnii
teplait icni
tiotihaltxrin
ing ſoc ien
Enrinsoſilittan
ſichtustiglite
ſcauhfrigenen
fiignmnaſnndͤ
bectsien orc
tan tbimni,
ſiieiſin
nmiſannin
ulͤriiinn

änl.
Plnuncg.
tonenſic
ſtegiſn
unneehpern
Nsli. 6
Nchanttto,
wnigore
Matna⸗
iwdlinnn
Aponſegi
wäbirſeife
mdeſeete
Amdmnz,
kiliron
Nmnſlamg
utſras be
Aſatsſte
e 1tonſint
5talaen
ius viigirt⸗
5 duche⸗
Amapintont
6ean iunnin⸗
litnin
wintpunt
irqunth
cnemt an

iglN

ümmnitß
traiſe ge⸗
Dichlbetn
mrs o
rcingf,
ianai
Doeca
sfönis M
s Peftem
Pii ithen

Anbin
degin⸗
Doneüoet
ſni⸗
ſmetnus

inlchie,

poſtet ſeipam ſuꝑ actũ ſuũ reflectere. nũq; poffet ilůũů
refrenare.niſi poſſet ſeißm mouere non poſſet in illũ
exire qñ vellet.Reflectere aũt ſe ſuꝑ ſe boc ẽ virtutis

cognitiue ſublimate a materia.que quidem eſt ratõ.

mouere aũt ſe hoc eſt virtutis appetitiue rationẽ cõo⸗/

ſequentis.ad hoc igi᷑ vt illud dominiũ ſit in ania ne
ceſſe eſt ꝙ babeat rationẽ ⁊ voluntatem. Mam ſi rõ
nem tm̃ haberet ⁊ non volũtatẽ ꝑ quã moueret.poſ-/

ſet ſe ſuꝑ actũ ſuũ refletere.ſed nõ poſſet mouere vcl
imꝑare.Si vo appetitũ ſuũ haberet ⁊ nõ rõnem.poſ
ſet vtiq; mouere ⁊ in actuʒ exire.ſed qꝛ natura poſſet
ſe in actũ ſuũ reflectere.non poſſet vtiq; refrenare.⁊?
ita dominiũ nõ haberet.Sicut igitur ex cõcurſu vᷣtu/
tis duoꝝ hominũ reſultat q̃dam facultas ad poꝛtan

dũ vnũ lapidem quẽ nõ poſſet ferre alter eoꝝ.⁊ ſicut
ex cõcurſu pꝛiſſamilias ⁊ mr̃iſſamilias ad diſponen/

dũ regimẽ domus reſultat vna poteſtas.ita ꝙ altera
nõ ſufficeret.⁊ ſicut ex cõcurſu vᷣtutis manus ⁊ oculi
reſultat ptãs ſcribẽdi ad qd altera illaꝝ ñ ſufficeret.
ſic ex cõcurſu rõnis ⁊ volũtatis reſultat q̃dam liber
tas ſiue qͥddã dñium ad aliqͥd faciẽdũ ⁊ diſponẽdũ.

⁊ ſic patet ꝙ li.ar.rõem cõplectit᷑ ⁊ volũtatẽm. Patʒ

etiã qꝙ cũ li.ar.ſit q̃dam ptãs ſiue quoddã dñium re

ſultaus ex cõiũctione iſtarũ duaꝝ potentiaꝝ.ſ.rõnis

⁊volũtatis.q; optime noiatur ꝑ hoc ꝙ; dẽ li.arb.non

21

22

vno noie ſ cõpoſito.vt vnũ nomẽ rñũdeat rõni ⁊ alte
rũ voluntati. Optime aũt diffinit᷑ cũ dẽ eſſe facultas

rõnis ⁊ wlũtatis.facultas em̃ nõ tm̃ noiat potentiã.
immo facultatẽ potentie.exqua nõ tm̃ potens ẽ.im
mo etiã pᷣpotens ẽ ad cxeũdũ in actũ.⁊ ideo facultas

dicit poteſtatẽ ſiue dñium qð quidẽ dꝛ eſſe rõnis ſil⁊?-
volũtatis.qꝛ nõ eſt vnius niſi cõcomitãte altera.Cõ/
cedende ſũnt igitur rõnes ꝓbantes ꝙ li.ar.rõnezʒ cã
ꝛehendit ⁊ volũtatẽ. Ad rõnes vᷣo ad oppoſitũ faci
28 em̃ obꝛ ꝙ nõ cõpꝛehendit totam rõ
nem ⁊ totã voluntatẽ.dom qꝙ veꝝ eſt. cõpꝛehendit

eẽ rñdere

ſolũ ipᷣam potentiã cognitiuã inquãtũ iñcta ẽ affecti

ue.⁊ affectiuã inqntũ iũcta ẽ cognitiue.vnde dicit af

fectũ deliberatiuũ vel deliberationẽ volũtariã.Et p/
pterea quia rõ nominat ipᷣ̃am potentiã cognitiuam

vt oꝛdinatã ad affectiuã.⁊ volutas ipᷣam affectiuam
vt regulatã ⁊ rõcinatã a cognitiua.hinc ẽ ꝙ li.arbi.
potius dẽ facultas volũtatis ⁊ rõis.qᷓ; intellectus ⁊

affectus. Mõ em̃ ↄpᷣbendit totã cognitiuã.ſicut due
pꝛime rönes oñdunt.nec totã affectiuaʒ.ſicut oñdũt

due ſeq̃ntes.ſᷣ aliquid huiꝰ ⁊ aliqͥꝗ illius.ſicut oſten
dũt rõnes ad pᷣmã ꝑtem inducte.

uis actus li.ar. vtpote eligere ⁊ cõſentlre vnꝰ eſſe vi/⸗

2

deatur. nibilominꝰ tñ implicat in ſe actus diuerſos.
Coõſenſus em̃ dicit ↄcoꝛdiã alioꝝ duoꝝ.⁊ dicit cõcur
ſum actuũ rõnis ⁊ voluntatis in vnũ.Eligere em̃ in/

cludit in ſe rõis iudiciuz a voluntatis appetitũ. ita
uẽadmodũ cõſentire ⁊ eligere.⁊ ſi vnꝰ actus eſe vi

atur. diuerſos actus i ſe incdludit.ſic li.ar. ⁊ ſi vide/
atur vna potentia.tñ diuerſas in ſe potentias cõple/

ctit᷑.ita ꝙ ex cõcurſu illaꝝ ſeinuicẽ adiuuantiũ reſu-

tat in nobis regimẽ poteſtatis ꝑfecte. Ad illud qð
vltimo obꝛ vtꝝ complectatur eas ſicut ꝑtes integra
les aut ſubiectiuas.dᷣm ꝙ; nõ cõplectit᷑ eas oino ſi⸗
cut totũ integrale.nec oĩno ſicut totũ vniuerſale.ſed
ſicut totũ potẽtiale.qd ꝑtim hʒ naturã totiꝰ integri.

ꝑtim totius vlis.Lotius integri in hoc ꝙ in vna illa
rum potentiaꝝ nõ poteſt ſaluari abſqʒ altera. Hatu

lont . Ad illud qð obẽꝛ
li. ar.ẽ potentia vna cũ habeat actũ vnũ.ddm q qʒ

ram vo totius vniuerſalis habet. quia exillaꝝ con⸗

curſu adinuiceʒ quãlibet illaꝝ denominat. Vñ ſicut
duo homines facultatẽ habẽt ferẽdi lapidẽ quẽ neu/
ter per ſe habet.⁊ illa facultate potẽtia cuiuſlibet co/
rũ dicit᷑ cſſe facilis.nec tñ ẽ vna ſine altera. ſic intelli
gendum eſt in ꝓpopoſito. Et rurſus ſicut ſimilitudo
eſt in vno ſine altero.⁊ tñ quilibet eoꝝ denoiatur ſil.
nec dicutur eẽ due ſimilitndines ſed vna.ſic libertas
vꝛ eſſe in rõne ⁊ volũtate.ita erach la potentia
rũ ẽ libcra ex cõiũctione ſui cũ alia.nec tñ iunt in eis
due libertates ſᷣ vna.⁊ ſic patẽt obiecta.
. eſtio.iiij. d ðð
¶ Rdum li.ar. cõplectatur ronem ⁊ volũtatem per
mòdum potentie.an per modũ habitus.Et ꝙ ꝑ mo⸗
dum potentice vẽ pꝛimo per Anſcl.in li. de li.arbi.vbi
ſic ait. Libeꝝ arbi.ẽ ptãs ſeruandi rectitudinẽ.ſᷣ po/
teſtas ẽ in genere potẽtie. ⁊c. ¶ Item Berũ. de li.
ar. Tolle li.ar.iam nõ erit qð ſaluet᷑.ſᷣ ſaluari nõ dẽ
niſi potẽtia vel ſuba rõne potentie. li. ar. vel eſt no⸗
men ſube vel potẽtie.v nõ eſt ſubſtatie. ẽ potentic.
tem in nobis ẽ ponere aliquã potentiaʒ q̃ ſemꝑ
inclinat ad bonũ ſimplr.vtpote ſinderiſim.⁊ aliqus—
q̃ ſemꝑ inclinat ad bonũ vt nũc qᷓntũ eſt de ſc.vtpote
ſenſualitatẽ.gꝗ̊ eſt ponere potentiam medio mõ ſeha
bentẽ. hanc dicimus li.ar. & ⁊c. tem omne qð ẽ
ſuſceptibile babitus ẽ potentia. li.ar.ſuſceptibile ẽ
abira bepore gre.g ẽ potentia. aũt libeꝝ arbi.ſit
ſuſceptibile gre patet ꝑ Aug.qui dicit ꝙ gr̃a ſe bʒ ad
li. ar.ſicut ſeſſoꝛ ad = Aug.in enche.
Li.arbi.male vtẽs homo.⁊ ſe ꝑerdit ⁊ ĩᷣm.ſed nulla
otentia peccando perdit᷑.gᷓ lib.ar.non eſt potentia.
ten li.ar. ſic diffinit ab Aug.cuius diſinitio po⸗
ſita ẽ di. pꝛecedenti. Libcꝝ ar.ẽ faeultas volũtatis
rõnis.ſed facultas eſt illud quo potentia efficit᷑ faci-
lis. cũ om̃e illud qð reddit potentiã facilẽ ad opus
reddat eã habilẽ.⁊ tale ſit habitus.videt᷑ ⁊c. ¶ Ytez
Berñ.d li.ar.Li.axrbi.ẽ habitus animi liber ſuil.ſ̊ ſi
hec diffinitio recte aſſignata ẽ.vẽ ꝙ.li.ar.eſſentialiter
ſit habitus.ſed nõ niſi rationis ⁊ volũtatis.ergo ⁊c.
Ptan li. arbi. non eſt aliud ſicut dicit męr̃ in lfa
phi diffiniũt qᷓ; liberũ iudiciũ.ſed liberũ iudiciũ non
eſt potentia. ſed actus vel babitus.ergo ⁊æc. ¶ Item
potentie non eſt potentia.nec potentia dicitur eſſe in
potentia. ſed li. ar. eſt facultas rõnis ⁊ volũtatis.⁊
in rõne ⁊ volũtate.ergo non videt᷑ ꝙ ſit potentia ali
qua.⁊ eſt potentia vel babitus.ergo ⁊c. ¶ Itez om̃e
qð habet diminui ⁊ augeri potius babet rõem habi/
tus qᷓ; potentie.ſᷣ li.ar.ẽ bmõi.ſicut mgfr̃ dicit in lĩrſja.
E libertas ẽ in beatis qᷓ; in confirmatis. .

' dðm.ꝙ cũ querit᷑ vtrũ li.ar.ſit nomen babitus ⁊
vel potentie.hoc duplr̃ põt queri. Aut ita ꝙ querat

vtrũ pꝛceiſe nominet babitũ.vel pꝛcciſe nominet pp
tentid. ⁊ talis qᷓſtio parũ bʒ difficultatis.ꝓ eo ꝙ fere

om̃ia noĩia potentiarũ aie aliqũ accipiũtur pꝛo potẽ⸗
tijs. aliqñ pꝛo habitibus.aliqn pꝛo actibus.Sicut ei
vult phus.intellectus vocatur aliqñ potentia.aliqũ;
habitus intelligẽdi.aliqñ actus.Et Anſel. dicit ꝙ wo

ſũtas aliqñ dẽ inſtrumentũ.aliqũ affectus.aliquãdo

vſus.⁊ iõ hoc ĩ ꝓpoſita qõne nõ intẽdit᷑. Alio mõ pe
intelligi pꝛedicta qõ vt hoc inquirat᷑.vicʒ cui pᷣmo ⁊

pꝛincipaliter nomen li. ar.imponat᷑ ſm ꝙ de eo ſacri

doctoꝛes loquũtur.Et ad iſtam queſtionem triplex ꝭ5

modus rñdendi ꝑ diuerſos. Quidam em̃ ſenſerũt ꝓ

li. ar nõ ẽ potentic ꝗᷓ ſebʒ ꝑ moquʒ vlis ad rationen
Aaa4

LI.

⁊ volũtateʒ.⁊ ↄpᷣhendit eos ſicut totũ vlłe ↄpᷣbendit
ꝑtes. AVUnñ ſicut potẽtia rõnalis rõni ⁊ volũtati dẽ eſſe
cõmunis.ſic etiã ⁊ libertas ar.ſᷣm iſtũ modũ ddi.ſed
iſtud ſupꝛa impꝛobatũ ẽ.Si em̃ nominaret potentiã
vlem ad rõnem ⁊ volũtatẽ.iam cum rõ vel volũtas
ſint diuerſe potẽtie rõnalis.iam eſſent in eis diuerſe
libertates.⁊ duo li.arb.eſſent in quolibet homine.Et
ideo ẽ alia poſitio ꝙ li.ar.nominat potentiã ex volũ/
tate ⁊ rõne conſtitutã ad aliquid faciendũ ad quod
neutra illaꝝ ꝑ ſe poterat.Et qꝛ vna iuncta alteri non
tm̃̃mõ reddit potentiã potentẽ. etiã habilẽ ⁊ facilẽ.
hinc ẽ ꝙ li.ar.nõ tm̃mõ noiat potentiã.ſᷣ etiã nomiat
habilẽ potentiam ⁊ facilẽ.Et ꝓpterea nomẽ illud qᷓ;
uis ſit nomẽ impoſitũ potentie.v tñ eſſe nomen ba⸗
bitus. Sʒ qm̃ difficile ẽ intelligere qualiter ex duabꝰ
potentijs vna cõſtituat᷑.vel quõ li.ar.loquendo foꝛ/
maliter ⁊ ꝓpꝛie ſit due potentic. maxime cum non dẽ
cẽ rõ ⁊ volũtas.ſed facultas volũtatis ⁊ rõnis. Ideo
ẽ tercius modus dði ꝙ li.ar.ẽ nomẽ pꝛincipaliter im
poſitũ babitui.⁊ boc plane manifeſtat iſa nomis im
poſitio.Arbitriũ em̃ nõ dicit potẽtiã ſ̊ habitũ. Ma/
nifeſtat etiã ipᷣa notificatio.nõ em̃ dẽ li.ar.eſſe poten
tia facilis.ſed facultas potentiaꝝ. Quẽadmodũ aũt
cum dico potentiã habilẽ.dico potentiã habilitataʒ.
ſic cum dico facultatem potentic.dico habitũ eiuſdẽ

Quoniã igitur li.ar.pᷣm ꝓpꝛiam ſuam aſſignatõnem

facultas wlũtatis ⁊ rõnis recte eẽ dẽ.hinc eſt ꝙ li.ax.
ꝛincipaliter dicit habitũ.⁊ cõplectitur rõnem ⁊ vo/
untatẽ.nõ tanqᷓ; vna potentia ex bis conſtituta.ſed
tanq; vnus habitus.qui quidem dr̃ facultas ⁊ dñiũ
qui ↄſurgit ex ↄiũctiõe vtriuſqʒ.⁊ potens ẽ ſuꝑ actũ
vtriuſq; potentic ꝑ ſe ⁊ in ſe ↄſiderate. Concedende
ſunt igit᷑ rõnes oſtendentes ꝙ li. arbi.nominat habi
tũ.verũ em̃ ↄcludũt.qꝛ habitui pᷣncipaliter imponit᷑.
vñ eſſentialiter loquẽdo.hec eſt vera.li.ar.ẽ habitus
anime.ſiue facultas voluntatis ⁊ rationis. Ad ea
mo que in contrariũ obiciũtur defacili rũdetur. Con
cedo em̃ ꝙ li.ar.aliquãdo ſupponit potentiã ⁊ acci/
pitur pꝛo potẽtia.ſed hoc non eſt de ſua pꝛincipali ſi/
gnificatione.ſed ſicut nomẽ potentie trahitur ad no
men babitus.ſic nomen habitus frequenter ad no/
men potentic. ſepalen⸗ ad vtrãq; ꝑtem obiecta.
Enum li.atbi.aliquid addat ſupꝛa rationẽ ⁊ vo/
lũtatem.Et ꝙ ſic videtur.Omnis habitus adcdit ali
quid ſupꝛa potentiam.ſed li.ar.eſt habitus ſicut pꝛo
batum ẽ. aliquid addit ſupꝛa pot
bitus rationis ⁊ volũtatis.gᷓ ⁊c. e ſicut ſe ba⸗
bet potentia ad ſubſtantiam.ſic ſe habet facultas ad
potentiam.ſicut em̃ ſubſtantia per potentiam dꝛ po/
tens.ſic potentia per facultatem dẽ facũis.ſed potẽ/
tia addit ſupꝛa ſubſtantiazʒ.ergo ⁊ facultas ſupꝛa po⸗
tentiam cuius eſt facultas.ſed li.arbi.eſt facultas vo
luntatis ⁊ rationis.ergo ⁊c̃. em omne qd cõtra
hit aliquid addit ſupꝛa illud.ſed li.ar.nõ complectit
omnẽ actũ volũtatis nec omnẽ actũ rõnis.⁊ ſi hoc.g
aliq̃̊ mõ ↄtrahit.ſi igi᷑ om̃e ↄtrahens aliqͥ mõ addit.
vẽ ꝙ li.ar.ſuper rõnem ⁊ volũtatem aliquid addat.
em intellecto ꝙ aliquis habet rõem pᷣter volũ
tatẽ.nõ hʒ li.ar.ſi &̊ nõ ſaluat᷑ in rõne per ſe nec in vo
luntate.vẽ ꝙ aliquid addat ſupꝛa vtrãq;.¶ Sed cõ/

tra.omnis habitus qui addit aliqͥd ſupꝛa potentiaʒ

determiat potentiã ad aliquẽ actũ.ſ li.ar. potiꝰ am/
pliat ſbiectũ ſiue potentiã in q̃ ẽ reſpectu actuũ ꝙᷓ; ad

tiam. ſed eſt ha

—
4

dat. ⁊c. ¶ Item li. ar. qntum ẽ de ſe reſpicit actum

moꝛis.ſed nullus habitus moꝛalis qͥ addit aliqͥd ſu/
pꝛa potentiã eſt indifferens ad bonũ ⁊ ad malum.li.

arbi. eſt. ad bonũ ⁊ ad malũ indifferens.ᷓ ſupꝛa ratõ⸗
nem ⁊ voluntatem nihil addit. ſ

dit aliquid ſupꝛa ipam.ſed impoſſibile eſt eſſe vel iu/

telligere aliquez habere volũtatem ⁊ rationem qͥ nõ

intelligatur habere li. ar. li. arbi. ſuper rõem ⁊ volũ
tatem nihil addit nouũ. Item eq̃ eſſentiale eſt ani
me habere li. ar. ſicut eſſe ad imaginem dei.ſed cũ di/
co animꝗ eſſe ad imaginẽ dei.nõ dico aliquid additũ
ſubſtantie ⁊ potentijs.g pari rõne nibil ſupaddo rõ
ni ⁊ volũtati cũ dico animã hr̃e li.ar. ¶ Item ſi lib.
ar. adderet aliquid ſupꝛa rõem ⁊ volũtatẽ. aut & illᷣ
hbret oꝛtũ ab eis aut nõ. Si nõ.&g eẽt habitus infuſus
vel acquiſitus quod abſurdũ eſt dicere. Si ſic. cuzʒ
illud quod addit ſupꝛa alteꝝ ⁊ oꝛtum babet ab eo de
pendẽtiã bʒ ab illo.⁊ qdð dependet ⁊ oꝛtũ bʒ ab alte/
ro.potius habet ab illo regi qᷓ; ipᷣm regere.potius hʒ
ſubijci qᷓ; dñari.iõ li.ar.in hoie nõ imparet.

tatem.cñ vnũ accidẽs non poteſt eſſe in ouobꝰ ſubie
ctis.vẽ ꝙ ille habitus haberet plurificari ꝓpter mul-/
tiplicationem ſubiecti pꝛimi.⁊ q plura arbitria cẽnt
in vno boie.qð om̃ino deuiat a recta ratõe.i¶Rad

tus reddat potentia facilem. ⁊ tribus modis habeat
potentia eſſe facilis.tribus modis habet babitus ad
potentiam comꝑari.Quedam nanq;ʒ potentia reſpe

ctu alicuiꝰ ẽ facilis ꝑ ſeip̃am.vt patet cũ dicit᷑. mens
eſt nata ad meminẽdũ ſuiipᷣius vel intelligenduʒ ſe.

⁊ tunc talis habitus nõ differt a potentia pᷣm rem ᷣ

hᷣm rationem ⁊ modũ dicendi.⁊ tunc non addit ali/

quid ſm eſſentiam ſᷣ ſolũ ſᷣm rõem.Quedã·ẽ poten/
tia que reſpectu alicuius actus eſt habilis per aliqͥd

ſui.ſicut potentia intellectiua ad cognitionem figu/

rarũ geometricarũ non eſt habilis per ſeipᷣam.ſ.ſciẽ/
tiam geometricã.ſᷣ poteutia per aliqd accidẽs qd hʒ
eſſe in ea.⁊ tunc babitus talis addit ſupꝛa potentiazʒ
non ſolum ſᷣm rationem ſed etiam ſᷣm eſſentiã ⁊ rẽ.
Aliqua vᷣo potentia facilis eſt ad aliquẽ actũ per ſe/

ipᷣam.nõ tñ ſola ſ̃ cũ alia.⁊ ſic potentia rõnalis ſine
aliquo habitu ſuperaddito ex ſola coniunctione ſui

cum appetitu nata eſt in actũ cõſentiendi ⁊ eligendi

exire.⁊ hoc modo habitus vł facultas non addit ali

quid diuerſum ſᷣm eſſentiaʒ.nec addit ſolum ᷣm ra
tionem intelligendi.ſᷣ medio modo addit ſm eſſe.qꝛ
non addit aliquid abſolutũ ſ̊ reſpectiuũ.ſicut ptʒ cũ

dico rõnem per ſe.⁊ rõem aſſociatazʒ ſiue adiunctam
volũtati.nõ addo aliqͥd nouũ ſupꝛa rõnem ſᷣm ſe.Sõ

ſolũ coniũctionem ſui ad alteꝝ qᷓtũ ad aliquẽ ↄſeq̃n

tẽ actũ. Vñ ſicut qũ plures ↄcurrũt ad trabendã na/

nem 2 n nibil addit. Item poſſibile eſt
intelligere potentiã circũſcripto omni habitu qui ad

ubiſcie l. ant 1 ez ſi
li.ar. diceret habitũ qui adderet ſupꝛalrõnem ⁊ volũ

25
pꝛedictoꝛum intelligentiam eſt notanduʒ ꝙ cũ babi

uem. vel ferendũ lapidẽ.potentia vnius reddit potẽ

tiam alterius facilem. ita ꝙ nulla noua virtus vłba
bilitas aduenit potentie alicuius trahentis in ſe.ſic ?
in pꝛopoſito intelligendum eſt ſe habere.⁊ binceſt
li. arbi.⁊ ſi accidens videatur inq;tum ſonat rõonem

babitus ̃m rem. tñ nõ ẽ accidẽs potẽtie ſuꝑadditũ.

Et iteꝝ licet habitus.qꝛ tñ nõ dicit habitũ vnius po

tentie abſolute ſ᷑ cum relatõne vnius ad alterum.in

duabus aũt potẽtijs ſeu reſpectu duarum potẽtiaꝝ
põt eẽ vnꝰ.non em̃ ẽ habitus ſupadditus per gratie
infuſionẽ vl ꝑ innatã diſpõem.ᷣ potius dicitur eſſe

iini,
Nerlentt⸗
punittti
tinot,tniu
ſnckreritcl
efipttuckh
toletüetnrgon
mnNnn
inporfcſepen
honcnstunetig
cucd unſi

lutqodod
Anrwi
ſtogon alcuius⸗
tonisnvolütetn
Häöliarb..pontar
Ciufibetactns g
cragore ih
ipvocſeer ue⸗
arine
atonnausar
Nonleutam wiin
ſcſeaonas
Criiglguo tücun
ſinibarmumn tie
Mtumncanglatten
Cnondictpehbiuma⸗
lodung tateid
Nnscgaickcicggrſu
ngs wwantider
ni wwennbehiin
Aeſnbinsmine

Giaſen
nnonont wiituen
tminigniugtin
lonltpentunen
nnronen udicfe
lnſuiafaſiſbtn
lgiiduofntfn⸗
Etümmlenmirg
hrümnmnüfoſene
eſenche
inſcnahichi
linitzſthnsl⸗
gtuchnprvan
7
afen
urnialen
acntit ave

ſpftied
rng
etcſeun

4

nucnmnqß
denn
Gntige ctani

ndiſedcid

Pigniagdii
blſrnccon
ien ſlb.
re gi
dartnir
Aſc. ;
icten
aun
ecgenieh⸗
mun
Purdantech
cſennuchſſbe
nüani penn⸗
Nunanndt,
mnie ſc 4
tandtzgaiti

bus tolset

Sbartto
mqg otutche
ndi e nes
irtl enit.
wnmnuſtnn⸗
Wlsſe iis
wümnmnfi⸗
rſmſa⸗
tinupnn
cun
lgingiſe⸗
u inioſſt
nltt l
onaldt i
ſon inn
itfncſeg
znüſarpdh

zivesdundn

udtitigi

”õ

Uapitue
nsnſit
Paettiat.
n ber in

6 naturalẽ aptitudinem.

28 bl

ſi ergo iudicantis eſt regere iudiciũ. patet ⁊c̃.

—

habitus quo ratio ⁊ volũtas ſuis actibꝰdñant᷑ qcqd
in eis ex ſua naturali oꝛigine. ꝓ co ꝙ naturalit᷑ iſte

due potẽtie in eadẽ ſubſtantia ſunt radicate.nec con

tingit vnã ab altera ſeparare. Concedẽde ſunt igitur
rationes oſtendentes ꝙ li. arbi.ſᷣm eſſentiã nibil ad/

dit ſupꝛa ratonem ⁊ volũtatem. addit tamen aliquo
modo ſᷣm eſſe.ſiue ſᷣm relationẽ.que quideʒ non po/
nit aliquã nouã qualitatẽ eſſe in rõneè vel volũtatę.ſ
ponit rõnem ⁊ wlũtatem ad vnũ actũ cõcurrere ſᷣm
dillud qð obẽ ꝙ omnis
babitus addit aliquid ſupꝛa potentiazʒ. dom ꝙ illud

non eſt ven intelligẽdo de additione eſſentiali.maxi/

me vbi potẽtia eſt babitualis ꝑ ſcipſam. illud

27 quod obijcitur q omnis potẽtia addit ſupꝛa ſubſtã/

tiam & c. dm ꝙ nõ eſt ſimile. ꝓ eo ꝙ facultas eẽn/
tialioꝛ poteſt eſſe potentie q; ſit potentia ſubſtatie.ni
hbilominus tamẽ aliqua potẽtia ẽ que ad idem genꝰ
poteſt reduci cum ſubſtantia ſicut habituʒ fuit ſupꝛa
D illud quod obijcit᷑ ꝙ li.ar.aliquo modo cõtra
rationem ⁊ volũtatem.ddm ꝙ boc non eſt ꝑ ad/
ditionem alicuius abſoluti.ſed ꝓpter concomitãtiaʒ

rationis ⁊ volũtatis que ſimul concurrũt ad domi/

niñ li. arbi.non tamẽ ſe concomitant᷑ in pꝛoductõne
cuiuſlibet actus ꝓpꝛij.Aliquid em̃ appetit appetitus
circa qd non ẽ deliberatio.⁊ aliquid nouimus ⁊ cre
dimus eſſe veꝝ ſiue voluntas velit credere ſiue non.

29 QAd vltimũ iam patz rñſio.qm̃ illud non cõcdludit
Qgditioncʒ alicuius qualitatis nouc ſuꝑ rõem ſᷣ ſollũ
ↄcomitantiam volũtatis.qm̃ ſine volũtate rõ libera
nõ eſſet eel econuerſo. Si aũt iſte due potentic ponã

tur in aliquo q́;dtũcunq; nude.neceſſe ẽ ponere in eo

arbitrij libertatem. ⁊ ſic planuzʒ eſt ꝙ li.arbi.⁊ ſi dicat

babitum complectẽtem ratõnem ⁊ volũtatem. non
tamen dicit habitum actualem. immo potius dicit il

laꝝ duaꝝ potentiarũ dominiũ naturale reſpectu eiꝰ

actus qui eſt eligere ſiue conſentire.⁊ ꝓpterea ſancti
magis vocant libeꝝ arbitriũ facultatem vel poteſta
ten qᷓ; vocant habilitatem oſtendẽtes dr̃iam eiꝰ ad
aglios habitus anime.
¶ Atrũ li. ar. ſit habitus ſiue facultas reſidẽs penes
rationem ⁊ wlũtatem cõiunctim.i.penes qua iſtarũ
potentiarũ pꝛincipalius nobis inſit. Et ꝙ pꝛincipali
us inſit penes rationem.videtur pꝛimo per ipᷣam no
minationem qua dẽ eſſe li.ar.Si em̃ adiectinũ ponit
rem ſuã circa ſuũ ſubſtantiuũ.⁊ pꝛincipalius dicitur
gliquid de alio ᷣm abſtractionem qᷓ; ᷣm concretion
⁊ habitus ille nominat arbitriũ libeꝝ nõ libertas ar
bitraria. arbitriũ vᷣo ſe tenet ex parte rationis.videt᷑
ergo ⁊c. ¶ Item phus dicit ꝙ ratõ nata regere ira
ſcibilem ⁊ Sneupfſeioflenn fec voluntas conſiſtit in

illis duabus viribus.ſ.concupiſcibili ⁊ iraſcibili.&̊ ra

tio nata eſt regere voluntatem ⁊ rationem.ſed li.ar.
eſt magis regens ꝙᷓ; rectum. ergo magis ſe tenet ex ꝑ

te rõnis q; volũtatis.Si tu dicas ꝙ philoſophus in/

telligit de iraſcibili concupiſcibili bꝛutali.non de il/
la in qua conſiſtit ĩa voluntas.Contra boc eſt ipſa
littera.dicit em̃ ꝙ li.ar.eſt libeꝝ de volũtate iclein.
eʒ
facto vltimo iudicio rationis ſemper volũtas moue

9

tur ſᷣm illud.ergo ſi pꝛeit tanq; iudicans.⁊ illud ſeq/

tur tanq iudicatum.cum libertas magis reſideat pe
nes illud quod pꝛcit ⁊ imperat.qᷓ penes illud qð ſeqͥ
tur ⁊ obedit.videt᷑ ꝙ li.arbi.plus tenet ſe ex ꝑte ratõ

nis qᷓ; tuntarte ſalen lib. arbi. eoipo liben eſt qᷓ
poteſt ſeipᷣm reſtringere ⁊ repꝛimere.ſed repᷣffio actꝰ
voliti non ẽ niſi per iudicium rationis.quia niſi exa⸗
men rationis interueniat.ſemper voluntas ſequitur
impetum affectionis.ergo libertas magis eſt penes
ratiõnem qꝙᷓ; voluntatem.i Sed cõtrali.arbi.eoipᷣo
dicitur liberũ.quia immune eſt a coactione. penes
illud maxime eſt li. arbi.quod magis elongatura na
tura coactionis. ⁊ talis potentia eſt voluntas nõ ra/
tio.in multis em̃ contingit rationem cogi.non ſic vo
ungrern er o . ſſieen li. arbi. eſt illud qð eſt ĩ no
bis imperatiuũ.ſed magis eſt imperatiua in nob vo
luntas qᷓ ratio.quicquid enim ratio dictet ſemper il⸗
lud fit qd voluntas pꝛeoptat. ergo ⁊c. tem li. ar.
illud ex qͥ pꝛincipaliter cõſiſtit ĩ nobis meritum vel
demeritum.ſed meritum vel demerituʒ pꝛincipaliter
conſiſtit penes voluntatem.ergo ⁊c. Pi i. arbi.
eſt in nobis potentiſſimũ. ſicut dicit Berũ.⁊ plures
autoꝛitates boc ſonant.ſed nihil adeo eſt in poteſta
te noſtra ſicut eſt volũtas ⁊ actus volendi.ergo vide
tur q; e enes voluntatem reſidet in nobis li⸗
bertas 4 dm ꝙ cum li.ar.ſit facultas ſiue domi/

niũ ex qua redditur potentia facilis. non ſolũ ad mo
tum ſed etiaz ad mouendũ ſeipᷣm.ſicut ratio mouen⸗

di ſe inchatur in ratione ⁊ cõſummatur in wlũtate.
ſic ⁊ arbi. libertas reſidet penes rationem ⁊ volũtatẽ
ita ꝙ in vna illarum potentiarum inchoatur ⁊ i alia
cõſummatur.ideo dicũt motum inchoandi in rõne.
ſᷣ nõ mouet᷑ appetitus niſi p̃ambulo cogitatu.neq̃qᷓ;
em̃ poſſumꝰ amare niſi cognoſcamus. ⁊ idco ad hoc
ꝙ motus fiat pꝛeit cognitio diſponens.⁊ ſubſequit

virtus perficiens.qᷓ;tũcunq; em̃ pꝛecedat cogitatus

nũcqᷓ tñ motꝰ ſeqͥtur.niſi ixßm imperet volũtatis affe/
ctio.⁊ ſicut volũtas nõ habet moueri ad obicctuʒ ac/
ceptando vel refugiendo illud niſi p̃ambulo cogita/
tu. ſic ctiã nõ habet appꝛobare vłreſpuere.ſiue elige/
re ⁊ refrenare actum ꝗꝓpꝛiũ niſi rõnis actus pꝛecedat
qui dictet ipᷣm eſſe bonũ vel malũ.pficiendum vel re
frenandum.ex tali em̃ actu pꝛeambulo voluntas in
actu ſuo incipit complacere vel diſplicere.⁊ ſic patet
ꝙ libertas arbi.ſiue facultas que dicitur li.arbi.iĩ ra/
tione inchoatur.⁊ in voluntate cõſummatur.⁊ qñq;
penes illud pᷣncipalit᷑ reſidet penes qd ↄſummat᷑.iõ
pᷣncipaliter libertas ar.⁊ dominiũ in volũtate ↄſiſtit

Et iteꝝ.qꝛ illud in quo res inchoatur ſe bʒ ꝑ moduʒ ʒ 1

materialis.illud in quo ↄſummat᷑ ſe hʒ ꝑ modũ foꝛ/

malis.⁊ adiectiuũ reſpectu ſubſtantiui ſe hʒ ꝑ modũ

infoꝛmãtis.⁊ iõ in noiatione illius poteſtatis nomẽ

rũdens rõni fignificat᷑ ſſtantiue.nomen vᷣo rũdens

volũtati ſignificat᷑ adiectiue.⁊ ꝓpter hoc magis vo/
catur iſta facultas li. arbi.qᷓ; arbitraria libertas.⁊ per
hoc patcet reſpõſio ad pmũ obiectũ in ↄriũ. Ad ꝛil/
lud vᷣo qð obꝛ ſcdo q rõ regit iraſcibileʒ ⁊ cõcupiſci
bilem. dm ꝙ ⁊ ſi vis iraſcibilis ⁊ cõcupiſcibilis in/
telligat᷑ de appetitu bꝛutali.ſiue de potẽtia appetiti
ua rõnali.vtrũq; tñ bʒ regere rõ ꝑ modũ diſponẽtis
⁊ conſulẽtis quãtum ẽ de fe. M ant regat ꝑ modum
imꝑatis hoc non eſt niſi mediante volũtate que dat
ei autoꝛitatẽ.volũtas aũt nõ dicit aliã potentiam ꝑ
cſſentiaʒ a cõcupiſcibili ⁊ iraſcibili.ſed nominat ipᷣm
appetitũ vt rõcinatũ ſiue rõni cõiũctum.⁊ ſic eius re
gere eſt ⁊ imperare. Concupiſcibilis aũt ⁊ iraſcibilis
eandem potentiã noiant afſectiuã.inq;ntũ tñũ habẽt
regi.⁊ ita dicuntur inferioꝛes.non q;tum ad naturã

Se⸗

3 5

potentie s q;tum ad officiũ. ⁊ hinc eſt ꝙ liar. õm rem

cõpꝛebendit iſtas tres potentias.videlicet.rõnalem.
iraſcibilem. ⁊ ↄcupiſcibilẽ.ſicut dicit Aug. de q̃nq; re
ſpõſionibus.Cũ & li.ar.loquimur.nõ ð parte anime
loqͥmur ſᷣ de tota.hinc eſt etiam ꝙ cñ cetere virtutes
nõ indocte ponãtur in li.ar.nõ huic obuiat illud qð
conſueuit dici ꝙ tres virtutes tbcologice ſunt in rõ/
nali.ↄcupiſcibili.⁊ iraſcibili.volũtas em̃ vt iam dictũ
eſt nõ nominat aliquã potentiã ſ eſſentiã ⁊ naturaʒ
ab iraſcibili ⁊ cõcupiſcibili.licet alio mõ noiet.(Ad
illud qd obẽ ꝙ rato iudicat ⁊ wlũtas ſequit᷑.ddin q;
duplex ẽ iudiciũ rõis. Quoddã eſt in ſolo dictamie.
⁊ hoc eſt rõnis ᷣm ſe. Aliud ẽ ſᷣm iudiciũ diffinitiuũ
vt fiat vel nõ fiat.⁊ illud nũqᷓ; eſt ſine volũtate.tũ
cũq; em̃ ratio delibeꝛet.in eaʒ ꝑtẽ determinat diffini
tiuũ iudiciũ quã pꝛeoptat volũtas.Et ideo cũ dicit᷑
ꝙ wlũtas ſequitur iudiciũ.ſi intelligat᷑ de iudicio qð

—

ſequatur volittas neceſfario. Si auts intelligatur de
iudicio diffinitiuo. ex boc non ſequitur ꝙ voluntas

ſequatur pꝛincipaliter f alienie immo potiꝰ actũ
alienũ trabit ad ꝛiñ.
refrenatio eſt mediante actu rõnis.d

eſt refren atio. Oꝛtũcunq; em̃ ratio dictet actũ volũ⸗
tatis eẽ malũ.nũqᷓ; tñ volũtas ſe retrabit niſi velit.⁊
ideo ſicut poſſibilitas ſcribendi pꝛincipalius dẽ eſſe
in manu q; in oculo.licet ad eum concurrat vis ocu
li ⁊ vis manus.ſic intelligendũ ẽ in ꝓpoſito. Ex di
ctis igitur patet q̃d ſit li.ar.pᷣm rẽ.⁊ qualiter ſe babe
at ad rationem ⁊ ad volũtatem.Si em̃ om̃ia q̃ pᷣde/
terminata ſunt inſimul conferant᷑ in vnũ.puto ſatis
noſſe i quetari intellectuz. ſi quis aũt in aliquo pꝛedi
ctoꝝ quieſcere velit reliqua non pertractans.nõ ita
euidẽter innoteſcet ei que ſit li.ar.q̃dditas ⁊ eẽntia.

illud qd vltimo obꝛ
actus rõnis requiritur.ſed nũqᷓ; ab illo pꝛincipaliter

conſiſtit in ſolo dictamine.nõ eſt ſemꝑ veꝝ ꝙ ad illð
e libero arbitrio ſᷣm differentes eius ſtatus in ſpeciali.
¶ Ex pꝛedictis perſpicuum ⁊c. Supꝛa egit magiſter de libero arbitrio.ſᷣm id quoꝗ eſt in generali.in hac par
te agit de diuerſis ſtatibus eius in ſpeciali.oſtendens ꝙ ſᷣm diuerſos eius ſtatus diuerſi ſunt libertatis gra/
dus.pꝛo ceo ꝙ; libertas arbitrij.minui habet per peccatum.Et quoniam non omnis libertas babet diminui.
ideo pars iſta continet es narticulas ſn pꝛima aſſignat magiſter gradum libertatis in bomine ̃m di⸗
uerſos ſtatus. In ſecũda vᷣo aſſignat diuerſas differentias libertatis.ibi.Eſt nãq; libertas ar.triplcx. In ter
cia vo bꝛeuiter epilogat oſtendens quo genere libertatis li.ar.intelligi debeat minui per peccatum.ibi.Ex pᷣ/
dictis iam apparet in quo per peccatum ⁊c. Pꝛima pars habet tres ꝑticulas. In pꝛima determinat gradus
litertatis. In ſecũda vᷣo aſſignat ſtatus diuerſos bomisi quibus libertas habet augeri ⁊ diminui.ibi.Et pñt
notari in homine quatuoꝛ ſtatus ⁊c. In tercia vo determinat per quid minui habet ar.libertas.ibi. Vñ ma⸗
nifeſtũ eſt ꝙ pᷣter alias penalitates ⁊c̃. Similiter ſccũda ꝑs tres habet partes ſᷣm triplicem libertatis differẽ
tiam. Pꝛimo em̃ agit de libertate a coactione. Secũdo de libertate a culpa ſeu peccato.ibi.Eſt ⁊ alia libertas

7

a peccato. Tercio de libertate a miſeria ibi. Eſt iteꝝ libertas a miſeria ⁊c. Aliaꝝ autem partiũ diuiſiones ma
nifeſte ſunt in la. 1

DHeterminat gradus libertatis arbitrij in homine ſᷣm diuerſos ſtatus ſiue
¶ Ex pꝛedictis ꝑſpicuuʒ fit ꝙ maioꝛ fuit libertas arbitrij pꝛima q́ʒ ſecũda.
⁊ tercia multo maioꝛ qᷓ; ſecunda vel pꝛima. Pꝛima enim libertas arbitrij
fuit in qua poterat peccare ⁊ non peccare. Vltima vero erit in qua poterit
non peccare ⁊ non poterit peccare.media veꝛo in qua poteſt peccare.⁊ non
poteſt non peccare.ante reꝑationẽ etiam moꝛtaliter.poſt reparationem vxᷣo
ſaltem venialiter. M ””M
Aſſignat quatuoꝛ ſtatus homis in quibus libertas arbitrij habet auge⸗
ri ⁊ minui

Et poſſunt in homine notari quatuoꝛ ſtatus liberi arbitrij.ante peccatũ em̃
ad bonũ nil impediebat.nil ad malũ impellebat. Hon habuit infirmitateʒ
qd malũ.⁊ habuit adiutoꝛiũ ad bonũ. Tũc ſine erroꝛe rõ iudicare.⁊ volun⸗
tas ſine difficultate bonũ appetere poterat. Poſt peccatũ vero añ reꝑatio/
nem gratie pꝛemit᷑ a cõcupiſcẽtia ⁊ vincit᷑.⁊ habet infirmitatẽ in malo.vſᷣ nõ
habet grãm in bono.⁊ ideo põt peccare ⁊ nõ põt nõ peccare etiã damnabili
ter Poſt reꝑationẽ vero añ ↄfirmatõem pᷣmit᷑ a ↄcupia ſed nõ vincit᷑.⁊ ha⸗
bet quidẽ infirmitatẽ in malo.ſed.grãm in bono. vt poſſit peccare ꝓpter li⸗
bertatẽ ⁊ infirmitatẽ.⁊ poſſit nõ pccare ad moꝛtẽ ꝓpter libertatẽ ⁊ gratiam
adiuuantem.nondũ habet poſſe omnino non peccare vel non poſſe peccare
ꝓpter infirmitatem nondum perfecte abſoꝛptam.⁊ ꝓpter gratiam nonduʒ
plene cõſummatã. Poſt cõfirmatõem vero infirmitate penitus ↄſumpta.⁊
gratia ↄſummata.nec vinci poterit nec pᷣmi.⁊ tũc habebit nõ poſſe peccare.
BDeterminatꝑ quid minui habet arbitrij libeꝛtas. g
¶ Unde manifeſtum eſt ꝙ pꝛeter alias penalitates ꝓ peccato illo iucurrit ho⸗
mo penam in coꝛruptione ⁊ depꝛeſſione liberi arbitrij. Per illud nanq; pec⸗
catum naturalia bona in ipo homine coꝛrupta ſunt. ⁊ gratuita detracta.

34

X

I

ute
ewe

amüfeſi⸗
tnielir

ptlis ieſe.

unnt con

ſn En
ulitp ſetin

moffuq
n putoſas
Kalgoget
kamns hoͤn

müübunte

wennsg
Lwhadenn.
ubonineind,
8
Nrminguis
Nmimnh
nas n
nlibartsfi
Eknuben⸗
Anüdinians

d .
N
oninn

Aug.

XXV.

— —

—

Hic eſt em̃ ille qͥ a latronibꝰ vulnerat eſt 2 ſpoliatus. Vlulneratus quidem
in naturalibꝰbonis qbus nõ ẽ pꝛiuatus.alioqn nõ poſſet fieri repatio. Spo
liatus vo gratuitis q̃ ꝑ gram naturalibꝰ addita fuerãt. Hec ſunt data opti-
ma ⁊ dona perfecta.Quoꝝ alia ſunt coꝛrupta ꝑ pctm.i.naturalia.vt inge,/
nium.memoꝛia. itellectus. Alia ſubtracta.i.gratuita.quãq; ⁊ naturalia ex
gratia ſint.Ad generalem dei qiuppe gratiam pertinent. Sepe tamẽ hmoi

ſit diſtinctio cum gratie vocabulum ad ſpeciem non ad gen
Coꝛrupta eſt ergo libertas arbitrij ꝑ pctm̃ ⁊ ex parte
perdita. Vñ Aug.in enche.libero arbitrio male vtẽs

homo ⁊ ſe perdit ⁊ ipſum. Cum enim libero arbitrio

peccaretur. victoꝛe peccato amiſſum eſt ⁊ liberum ar⸗
bitriũ. A quo em̃ quis deuictus eſt.huic ſeruꝰ addict

eſt. Ecce liberum arbitriũ dicit hominẽ amiſiſſe.nõ qꝛ

poſt peccatum nõ habuerit libeꝝ arbitriũ. ſed qꝛ liber

tatem arbitrij perdidit. non qdem omnẽ. ſed liberta/

tem a miſeria ⁊ a peccato.

b Agit de libertate arbitrij a cogctione. h

Yoho. yiij ·

Roma. vj.

Johã. viij.

aunabe⸗ hãc libertatẽ. ſ. peccato ⁊ ꝑ qᷣd k
Gſtam libertatem que eſt a peccato illi ſoli nũc habẽt

nanq; libertas arbitrij triplex. ſcʒ a neceſſitate.a

peccato. a miſeria.A neceſſitate ⁊ ante pctm̃ ⁊ poſt eq̃

libeꝝ ẽ arbitriũ.Sicut em̃ tũc cogi nõ poterat.ita nec
modo.Ideoq; volũtas merito apud deuʒ iudicatur.
que ſemꝑ a neceſſitate libera eſt ⁊ nunq; cogi põt.vbi
neceſſitas ibi non eſt libertas.vbi non eſt libertas.nec
volũtas.⁊ ideo nec meritum.hec libertas in omnibus

eſt tam in malis q;; in bonMis.
¶Egit de libertate a peccato ſeu culpa. i
R

tate ſed a peccato.Qui enim facit peccatum ſeruus ẽ
peccati. ercattem Einne

quos filios per gratiaʒ liberat ⁊ reparat.non ita ꝙ pe

nitus ſint ſine peccato in hac moꝛtali carne. ſed vt in
eis peccatum non dominetur neq; regnet.Et hec ẽ ve

1a ? bona libertas ꝗ bonam pantt ſ⸗ eruitutẽ. ſ. iuſticie.
Vñ Auguſti. in encher᷑.ait.Ad iuſticiã faciendã non

erit aliquis liber niſi a peccato liberatus.eẽ iuſticie ce⸗

tra hoc. quia pꝛocedunt de libertate intelligendo quantum ad eſte. . b ¶Eſt na
ſcilicet. a neceſſitate.a peccato.a miſeria. Aidetur ꝙ iſta diuiſio ſit ſi uperſlua.

perit ſeruus.⁊ ipſa eſt vera libertas ꝓpter recti facti le
ticiam.ſimul ⁊ pia ſeruitus pꝛopter pꝛecepti obedien⸗
tiam.Eſt alia libertas nõ vera.male ſeruituti adiũcta
que eſt ad malũ facienduʒ.vbi rõ diſſentit a volũtate

r alia libertas a peccato.ſ.de qua dicit apłs. vbi
ſpũs dñi ibi libertas. Et veritas in euangelio. Si fi/
liꝰvos liberauerit.vere liberi eritis.hec libertas a ſer
uitute peccati liberat.⁊ ſeruos iuſticie facit.ſicut econ
uerſo ſeruitus peccati liberos iuſticie facit.vnde apo⸗
ſtolus.liberati a peccato ſerui facti eſtis iuſticie.Et itẽ
Cum ſerui eſſetis peccati.liberi fuiſtis iuſticie.hãc li⸗
bertatem peccando homo amiſit. IJdeoq; Auguſ.di⸗
cit ꝙ homo male vtẽs libero arbitrio.⁊ ſe ꝑdit ⁊ ißn.
quia perdita eſt per peccatum libertas. non a neceſſi /

us refertur.
a Zoꝛrupta eſt er/
go libertas arbitrij ꝑ
peccatum ⁊ ex partę
perdita. Obijcitur. H
eſt contra Berũ.qui
dicit in libꝛo de li. ar.
MHec miſeria amitti/
tur.nec culpa minui
tur. Item in codẽ li.
loquens de lib. arbi.

ſui omnino diminu/

tionem vel defecctum
non patitur.Et iterũ
ipᷣe ibidem dicit. Li /
bertas li.arbi. de ißfo
quo cõdita eſt ſtatu
aliquatenus nõ mu/
tatur.ſed cqualit᷑ qn/
tum in ſe eſt a celis.?
terris.⁊ inferis.poſſi
detur.ergo male aſſi
gnat magiſter diuer-
ſos gradus libertat/
arbitrij. Item ſi liber

tas arbi.poteſt ꝑ pec
catum diminui.cum

non ſit infinita.aliqũ
poterit amitti.ergo ſi
impoſſibile ẽ ceatu
ram rõnaleʒ abſq; li
bertate arb.cẽ.ipoſſi
bile ẽ ipᷣm per pecca
tuz diminui.R.ad B

dom ꝙ eſt loqui deli

bertate arb. q;tuz acd
eſſe ⁊ q;tum ad ben
eſſc. Si loquamur
tum ad eſſc.ſic libeꝝn·
arbi. nõ poteſt vimi⸗

nui per pctm̃. Si lo

qmur q;tum ad bene

eæẽ.ſic excludit malu—,
dupplex. videlicet cut

pe ⁊ pene.Et qᷓ;tũ ad
hoc liber.qrbi.poteſt
diminui. ⁊ hec liber
tas per ꝑccatum tol

li poteſt ſicut in dam

natis qui neceſſario
ſunt ſbiecti malo cul

pe ⁊ pene. ⁊ per boc
preatent obiecta con/
nq; liberũ arbitriũ triplex.
Cum enim non ſit niſi du⸗

uiſionum mẽbꝛa. R. e 2— GV 2
ndn. d Bimiliter etiã queri ſolet vtrũ illa libertas vera queẽ

56

57

.
plex maluz. ſ. culpe ?
pene. vꝛ ꝙ nõ ſit niſi
duplex libertas.cum
& libertas dicat ere/
ionẽ ab aliquo ma
o. vꝛ ꝙ nõ debeat ee

niſi duplex libertatis

dria. Itẽ cũ ñ ſit t̃
malũ culpe ⁊ pene.
etiã tentatõnis.vide
tur pᷣdicta diuiſio eẽ
diminuta qᷓ omittit
vnã differẽtiaʒ que ẽ
libertas arbi.a malo
tentatõnis. Si tu di
cas eam cõtineri ſub
libertate ar.a miſeria
Cõtra. cũ Ber. in li.

de li. ar. diuidit liber

tatẽ ar.in li.arbi.⁊ cõ

ſilij ⁊ cõplaciti.queri

tur ꝗᷓ ſit inter has di
uiſiões dꝛia. et penes
q̃d ſumãtur harũ di/

dom ꝙ ſicut ex pᷣce/

dentibus colligi põt

arbi. libertas.⁊ pua/
tiue dꝛ ⁊ poſitie. Pꝛi
uatiue dꝛ ꝑ opatonẽ

ad illud reſpectu cu-/
ius dẽ libeꝛtas vt a q̊

Poſitiue ꝑ ↄpatone
ad illud reſpectu cu/
ius dẽ libertas vt ad

qð.LZibtas ãt oppo-

nitur ſeruituti.ſerui/
tus aũt duplex ẽ. vi/
delicet ſeruitus coa/
ctionis.⁊ ſeruitꝰ ſbie
ctionis. Seruitꝰ aũt

ſubiectõnis poteſt eẽ

ſ duplici differẽtia.

Sm e duplex eſt ma⸗

lum.ſ.malũ qð pati/
mur.⁊ hoc eſt maluʒ

miſerie. ⁊ in boc attẽ
ditur libertas a miſe
ria.Et malum quod facim

iudicãs nõ eſſe faciendũ qð voluntas appetit. Ad bo

nũ v⁊o faciẽdũ ↄcoꝛdat rõ volũtati.⁊ iõ ibi vera liber
tas ẽ ⁊ pia.De libertate aũt ad malũ ⁊ ſeruitute mala

ait Aug.in Enchef. Seruo addicto peccato q̃ poteſt

eſſe libertas niſi qñ eũ peccare delectat? Liberalit᷑ em̃
ſeruit qui ſui domini volũtatẽ libenter facit.ac ꝑ hoc
ad peccandũ ltber eſt qui peccati ſeruus ef.
ueſtio de libertate ad malũ an ſit ipſa libertas li
beri arbitrij. l

¶ Hic queri põtvtruʒ hec libertas qua quis liber eſt ad

malũ ſit libertas arbitrij. Si em̃ libertas arbitrij ẽ.bo
num quidem eſt.quia libertas arbitrij bonum natura
le eſt. Quibuſdã videt᷑ ꝙ ſit ipᷣa libertas arbitrij.que
ſemꝑ bona ẽ.ſed ꝓpt᷑ peccati ſeruitutẽ ad malũ fit libe
rioꝛ ⁊ pꝛonioꝛ.⁊ ideo dicit᷑ nõ eſſe vera libertas.qꝛ ad
malum eſt. Alijs aũt videt᷑ ꝙ hec libertas ad malum
quã ſupꝛa ↄmemoꝛauit Aug.non ſit ipᷣa libertas arbi

trij.ſed ſit quedam pꝛonitas peccandi ⁊ curuitas q̊ ex
peccato ẽ.⁊ mala eſt.

AQueſtio alia de libertate ad bonũ.an ipſa ſit liber⸗

tas arbitrij an non. m

ad iuſticiam faciendam ſit ipᷣa libertas arbitrij? Qui⸗

dam dicũt illam eandem eſſe.ſed repatam ꝑ gratiam.

qua iuuãte libera eſt ad bonuʒ. ſine gratia vo non eſt
libera ad bonũ. Vñ Aug.in Enche. Iſta libertas ad
bene faciẽdũ vnde erit homini addicto ⁊ vendito ſub

peccato niſi eum redimat qui dicit. Si filius vos libe

rauerit.vere liberi eritis.Quod anteq; fieri in homie
incipiat.quomõ quiſq; de libero arbitrio gloꝛiatur.qͥ
nondum eſt liber ad operãduʒ bene:? Ecce aperte oſtẽ
dit liberũ arbitriuʒ per gratiã adiuuari.vt ꝑ illud be⸗
ne operetur quis.Ideoq; dicunt illam libertatem ve⸗
ram q̃ eſt ad bñ faciendum.cuius ſupꝛa meminit Au/
guſtinus eſſe libertatem ipſam arbitrij gratia dei ad⸗
iutam.Alij vo putant non eſſe ipᷣam arbitrij libertatẽ

ſed aliã quãdam q̃ ex gratia ⁊ libero arbitrio in mẽte

hominis deo oꝑante incipit eſſe cũ repatus eſt.

4Vo⸗ determinatio vtriuſq; qõnis qua ðꝛ libertas
ad bonñ ⁊ ad malũ eſſe libertas arbitrii. n

.

fe m quolda.

Pe. m quoſdã.

Joh. viij.

B acimus. boc ẽ malum culpe. ⁊ in hoc attenditur tercia libertatis differentia. Et ſic pz
ꝙ libertas ſᷣm ꝙ conſideratur per comꝑationem ad illud a quo.libertas vabet diuidi in tres differentias.qᷓ

ſunt libertas a neceſſitate.a culpa.⁊ a miſeria. Si aũt cõſideretur libertas per ↄpationem ad illud ad quod
ſcʒ ad actum in quem exit.hoc poteſt eſſe aut pꝛout ſimpliciter cõſiderat᷑ reſpectu actꝰ volendi.⁊ ſic dẽ liber-
tas ar. Aut pꝛout cõſiderat᷑ reſpectu actꝰ volẽdi ad finẽ relati q d vſus vel vti.⁊ ſic attẽdit᷑ libertas conſilij.
Aut reſpectu actus volendi quietati.qͥ qͥdem dr̃ actus fruitõnis.⁊ penes hũc attendit᷑ libeꝛtas cõplaciti.Et

ſic pʒ ſufficiẽtia vtriuſq; diuiſiõis.⁊ diuerſi modi ſm qͥ̊s pᷣdicte diuiſiões bñt aſſignari. Poſſẽt tñ ad vnã cõ

munẽ rõem oiuidẽdi reduci ſic. Eſt em̃ ↄſiderare libertatẽ ar.ꝙᷓtũ ad eẽ.⁊ qᷓtũ ad bñ eẽ.Si qᷓtũ ad eẽ.ſic vo
catur a magiſtro libertas a coactione.⁊ a Berñ.libertas ar.ab vno poſitiue ab altero pꝛiuatiue.Si qtuʒ ad

bene eſſe.cũ ad bñ eſſe concurrat duplex bonum.videlicet bonũ rectificans ⁊ bvnñ delectans.ſiue bonũ oꝛdi

nans ⁊ bonũ quietans.⁊ per oppoſitũ excludat᷑ duplex malũ.videlicet malũ defoꝛmans ⁊ malum affligens
ſic eſt duꝑlex differentia.quarum vna ſumitur reſpcctu boni dirigẽtis.⁊ hec dicitur libertas conſilij a Berũ.

⁊a magiſtro libertas a culpa. Alia vo ſumitur reſpectu boni quietantis.⁊ hec a Berñ.vocatur libertas com

placiti. ⁊ a magiſtro libertas a miſeria. Idem enim ipſum quod Berñ.nominat poſitiue ſiue per compara⸗
tionem ad terminũ ad quem.magiſter nominat pꝛiuatiue ſiue per comparationem ad terminum a quo.Et
ſic patet diuiſionum ſufficientia.patet etiam rñſio ad obiecta. Pꝛeter em̃ malum culpe 7 pene eſt aſſignaꝛe

gtnt
atve

ingo,

Kfnah

ieruſes
mafmmnk
gudludns
di:ſciſbe/
Uhmemi
Netschertb
alti ib
fünel
negiin
sſfunin
lnalmn n,
ganifi .
minbon
ſer nnpic
unzco⸗ .
mutſih

Ro. viij.

NRo. vij.

Ro. ix.

libertas a culpa vel a miſeria. ſed libertas a coactione ab illa li. arbi. bz denoĩari. Et qu

WVerum nobis magis placet vt ipſa libertas arbitrij

ẽB

—

ſit ⁊ illa qua quis liber eſt ad malũ.et illa qua qͥs liber
eſt ad bonũ faciendum. Ex cauſis em̃ varijs ſoꝛtit᷑ di⸗

uerſa vocabula. Dicit᷑ em̃ libertas ad malũ faciendũ

afiq; ꝑ gram ſit reꝑata.ſᷣ cũ ꝑ grãm fuerit repata.dr li

bertas ad bonũ faciendũ.qꝛ añ grãm libera eſt volun

tas ad malũ.pꝑ grãm vo libera fit ad bonũ. Semꝑ er⸗

go voluntas hois aliqͥ mõ libera eſt.ſᷣ nõ ſꝑ bona eſt.
NMõ em̃ eſt bona niſi a pctõ liberata. eſt tñ a necitate li
bera. Vñ aug.in li.de gra ⁊ li.ar. Sempꝑ in nobis vo/
luntas libera eſt.ſᷣ nõ ſemꝑ bona eſt. Aut em̃ libera ẽ
iuſticie qñ ſeruit pctõ.⁊ tũc eſt mala.Aut a peccato li⸗
bera eſt quando ſeruit iuſticie.⁊ tũc eſt bona.

¶Agit de libertate a miſerii. U 0
¶ Eſt iterum libertas a miſeria. de qua apłs ait.Et ipſa

creatura liberabit᷑ a ſeruitute coꝛruptionis in liberta⸗
tem gloꝛie filioꝛum dei.Hanc libertateʒ habuit homo
ante peccatum.qꝛ omni carebat miſeria.⁊ nulla tange
bat᷑ moleſtia.⁊ plenius habebit in futura beatitudine
vbi miſer eſſe nõ poterit.Sed in hac vita que eſt inter
pꝛimũ peccatum ⁊ vltimam confirmationem. nemo a
miſeria liber eſt.qꝛ pena peccati non caret.
Bꝛeuiter epilogat oſtendens quo genere liberta
tis li.ar.intelligi debeat minui ꝑ peccatũ.

¶ Erx pꝛedictis iam apꝑet in qͥ ꝑ pctm̃ ſit imminutũ vel

coꝛruptũ liberũ arbitriũ.qꝛ ante peccatũ niła erat hoĩ

difficultas.nullũq; impedimentũ de lege mẽbꝛoꝝ ad
bonũ.nulla impulſio vel inſtigatio ad malũ. Nũc aũt

ꝑ legẽ carnis ad bonũ impedit᷑.⁊ ad malũ inſtigat᷑.vt

nõ poſſit velle ⁊ ꝑficere bonũ niſi ꝑ grãʒ liberet᷑ ⁊ ad⸗
iuuet᷑.qꝛ ait apłs. Pctm̃ habitat in carne.libeꝝ ̊ arbi
trium cũ ſemꝑ in ſingulis ſit liberũ.nõ eſt tamẽ ꝑit᷑ li⸗

berũ in bonis ⁊ in malis.⁊ ad bona ⁊ ad mala.liberiꝰ

em̃ eſt in bonis vbi liberatũ eſt.qᷓ; in malis vbi libera/
tũ nõ eſt.Et liberiꝰẽ ad malũ qð ꝑ ſe põt.qᷓ; ad bonuʒ

quod niſi gratia liberet᷑ ⁊ adiuuet᷑.nõ poteſt.
¶ NDe libertate q̃ ſit ex gratia ⁊ q̃ ex natura. q

¶ Mibertas g a peccato ⁊ a miſeria ꝑ gratiã eſt. libertas

vo a necitate ꝑ naturã.vtranq; libertateʒ nature.ſ.et
gre notat apls.cũ ex ꝑſona hoĩs nõ redẽpti ait. Vel/⸗
le adiacet mihi.pꝑſicere aũt bonũ nõ inuenio.ac ſi dice

ret.habeo libertatẽ gratie.iõ nõ ẽ apud me ꝑfectõ bo⸗
ni.Nam voluntas hoĩs quã naturalit᷑ hʒ nõ valet eri

lum. niſi ꝑ gratiã liberet᷑ ⁊ adiuuet᷑. Liberet᷑ quidem
vt velit.⁊ adiuuct᷑ vt perficiat.AQuia vt ait apoſtolꝰ.

MNon eſt volentis velle.neq; curꝛẽtis currere.id ẽ ope

rari.ſed miſerentis dei.qͥ operat᷑ in nobis velle et ope
rari bona.cuius gratiam nõ aduocat hominis volun

tas vel operatio.ſed ipſa gratia voluntatem pꝛeuenit

pꝛeparando vt velit bonum.et pꝛeparatã adiuuat vt
ꝑficiat.

gi ad bonum efficaciter volendum.vel opere implen-

differentiain terciaz li
bertatis arbi.que nõ

ſumit᷑ reſpectu mali.
vtpote illa que atten-

ditur q;tũ ad eẽ.⁊ ma
lũ tẽptatõis quodam
mõ habet reduci ad

malum culꝑe.q̃damo

do ad malũ pene.d
malũ culpe inqᷓ;tũ ſb/
intrat interiꝰ.ad ma/
lũ vᷣo penc inqᷓtũ affli
git exterius.⁊ ſic facit

quartum membꝛũ ab

illis tribus diuerſum

C Aeruʒz nobis ma

gis placet vt ipᷣa li.ar
bi. ſit ⁊ illa. q quis li/
ber eſt ad malũ.⁊ illa

qua qͥs liber eſt ad bo

nũ: Hoc vr eẽ ð anſ.
q dicit ꝙ ptãs peccã/

di nõ eſt libertas nec

gs libertatis. Itez vi
etur etiaʒ eẽ ↄtra ra
tioncʒ.qꝛ vnumqdq;
debet denomiari a ſuo
optimo.⁊ libertas q̃ ẽ
ab oĩ miſcria ⁊ culpa.
hec eſt ab oĩ miſeria.
li.ar.debet denomiari
ab illa. Item ſi liber/
tas arbi.dẽ nõ ſolũ qꝛ

eſt in bonũ ſᷣ ctiaʒ qͥa

poteſt in malum.cum
in beatis nõ poſſit in
malum.videt᷑ ꝙ equi
uoce dicat᷑ libertas ar
bi. in viatoꝛibꝰ ⁊ in be
atis. Sʒ contra h̊ eſt.
qꝛ comꝑatio ᷣm ma/
ius ⁊ minus eſt reſpe

ctu ſolius vniuoci.ſi

equiuoce diceretur
li.arb. in beatis ⁊ i no

bis.nõ eẽt maioꝛ liber

tas in btis qᷓ; i nobis.

qð eſt ð ingrm lin l̃a.
q different gradus li

bertat aſſignat. Pro

eer por eſt qõ vtruz

ilertas a coactõne.⁊

culpa.⁊ a miſeria di/
cant᷑ equiuoce vlł vni
uoce. ⁊ cui pꝛimo no/

men libertatis impo/

nat᷑: R.dðm ꝙ cum

nomen imponatrei a

Apꝛietate que ẽ ſibi in

herẽs inſeparabilit᷑ et
cẽntialiter.⁊ libertas
eẽntialis li.ar. non ſit
oniam bhec in creatur

quantũ eſt de ſe indifferens eſt ad bonũ ⁊ malũ/ideo magiſter de hac intclligens.dicit in ir̃a Sibcre quaæ

4⁰

—— 4
. „* *
. N 2
Poe

—

li ap wenominat liberui. n eſt libertas ad bohũ tm̃ etis ad malũ nõ ꝙ ncipaliter reſpiciat malũ. qꝛ de ge

—
7

nerali nois ſignificatione nõ determinat᷑ ad bonũ.licet pᷣncipaliꝰreſpiciat bonũ 4 malũ.Et ꝑ hoc pʒ rñſio ad

ꝛimũ obiectũ.Ad illud vo qd ob: ꝙ denomiatio dʒ fieri ab optimo.ddm ꝙ illu

verũ eſt de optimo nõ q̃cũ⸗

q; ſed eẽntiali ⁊ inſepabili.Ad illud qð querit᷑ vtrũ dicat᷑ libertas equiuoce vel vniuoce.dðm ꝙ nec ſic.nec
ſic. ̊ ᷣm quandam analogiam.que ꝓpter ↄuenientiã cũ vniuoco recipit compationẽ ſm magis ⁊ minus.p/

7 2

pter conuenientiam cum equiuoco recipit quandas diſtinctionẽ multiplicitatis.analogũ enim mediũ tenet

atione.et circa hoc querunt᷑ ſex. Pꝛimo

7

querit᷑ de li.ar.in comꝑationc ad ſubiectum. Secun/
dao querit᷑ de ipᷣo in comꝑatione ad actuʒ. Lercioꝰo
querit᷑ in cõꝑationc ad obiectum. Quarto in cõpati
one ad aliquod agens creatũ.Quinto in comꝑatiõe

ad mouens.Sexto ⁊ vltimo in cõꝑatione ad coꝛpꝰ
coniunctum.
¶ Queſtio. j.

Deli.ar.in compꝑatione ad ſubiectum vtrũ in oibus

2 7

in quibus eſt ſit equaliter. aut m magis ⁊ minꝰ: Et
ꝓp ſit in omnibus equaliter videt᷑ pᷣmo ꝑ Bcrñ.in li.

e li.ar. Manet libertas voluntatis taʒ plena in bo/
nis qᷓ; in malis. in bonis oꝛdinatioꝛ.tam integra q̊ʒ
ſuo modo in creatoꝛe qᷓ; in creatura.
Zibe.arbi.cunctis ꝑiter ratione vtentibꝰ competit.
nec magis eſt in lonis qᷓ; in malis.Et ratione ſubiũ
git. ꝙ nec auget᷑ gratia.nec minuit᷑ culpa. ¶ Itẽ lib.

ar coipſo dicit᷑ liberũ quo eſt a coactione immune.S

ſi libertas arbi.in quolibet vniuerſaliter pꝛiuat coa/
ctionem. ⁊ omnimoda pꝛiuatione nõ eſt magis ⁊ mi

nus repꝑire.arbi.libertas in omnibus in quibus eſt.
equaliter eſt.

tem magis et minus eſt ꝑ ꝑmixtio
nem vnius ad alterum.ſed li. ar.nullo modo poteſt

ꝑmiſceri in aliquo ſeruituti ſibi contrarie.que quidẽ

cſt ſeruitus coactionis. nõ videt᷑ ꝙ poſſit ſᷣin mag⸗

quibus inuenit᷑.
ſeruandi recti
ptãs ſeruandi rectitudinem in bonis qᷓ;ᷓ in malis.in
confirmatis qᷓ́; in non cõfirmatis. liberũ ar.contin
git 'm magis ⁊ minus participari. ¶ Item libertas

Sed contra. Libe. ar. eſt poteſtaſ

vel minus e⸗K .S equaliter eſt in omnibus in

arbi. cſt quedam nobilis dignitas in anima rationa/

li.ſed in nulla ꝓpꝛietate dignitatis crcatura põt equa
ri creatoꝛi.ergo impoſſibile eſt libertatẽ arb.int᷑ crea
turam ⁊ creatoꝛem equaliter repiri.¶ N.

tatem.ſed vis cognitiua multo ꝑfectius reꝑit᷑ in deo

qꝙᷓ; in creatura.⁊ in vna creatura plus qᷓᷓ in alia.ſimi/
liter ⁊ vis appetitiua.̊ pari ratione ⁊ illa facultas
ex qua potentia rationalis ⁊ potentia voluntatis li/
bere eſſe dicunt᷑. ¶ Item liberius eſt illud in quo ca

dit nullum genus ſeruitutis.qᷓ; in quo poteſt aliq

genus ſeruitutis cadere.cuzʒ igit᷑ aliqua ſint que nul/

lo modo poſſunt ſubijci.nec peccato nec miſerie. que
dam vo que eis ſubiecta ſunt ⁊ ſeruiunt.videt᷑ ꝙ ab

his ⁊ illis liberũ ar.non participet᷑ equaliter ¶RB.

ad pꝛedictoꝝ intelligentiam eſt notandũ.ꝙ cum qr

vtrum libenꝝ ar.ſit equaliter in omnibus.nõ eſt que/

ſtio de ipſo 'm ꝙ dicit᷑ liberum ea libertate que eſt a
miſeria vel a culpa.hoc em̃̊ modo planume
rus eſt in vno qᷓ; in alio.ſed eſt queſtio de li.ar.ſᷣm.q;

dicitur libertas a coactione.ſic em̃ videntur autoꝛi/
tates ſanctoꝝ ſibijnuicem repugnare.Et ꝗpterea ad

contrarietatem que videt᷑ de meqio diminuenda in/

inter vniuocũ ⁊ equocũ.⁊ ſic patent ea que queſita ſi unt.

Bintelligentiã buius partis. cũ ſupꝛa babi -
tum ſit de libe. ar. in ſe. querit᷑ hic de ipſa cöo⸗/

Itẽ in eodẽ.

tudinem.ſicut dicit anſel.ſed maioꝛ eſt

Itez libertas
ãrbi.eſt facultas que fundat᷑ ſupꝛa rationem ⁊ volũ

̈ libe

deli. ar. penes id
oppoſitũ penes i

telligendũ eſt ꝙ li.ar.ſiue libertas arbi.⁊ dicit cõꝑa/
tionem ad illud a quo.⁊ ad illud ad quod. Per com
ꝑationem ad illud a quo dicit᷑ pꝛiuatiue ſiue negati⸗
ue.dicit᷑ em̃ liberũ a coactione.ꝓ eo ꝙ eſt ab om̃i co/
actione immune. Per comꝑationem ad illud ad qð
dicit᷑ poſitiue.ꝓ eo ꝙ libertas ar.eſt quedam facul/
tas ſiue poteſtas ſeruandi rectitudinẽ. hec autem fa
cultas ꝓut pꝛiuationi coactionis ↄiuncta eſt. habet
quandam dignitatem.dignitatis em̃ eſt ⁊ poteſtatis

non poſſe cogi. Et ſic in li.ar.intellectu tria claudũt᷑. 4²

vicz.a coactione immunitas.excellentie dignitas.et
poteſtas ſiue facultas. Mtum ad pꝛimũ li. ar. in om-
nibus in quibus eſt equaliter ſe babet ſicut dicũt au
toꝛitates Berñ.et oſtendunt rationes ad hoc indu/
cte.pꝛo eo ꝙ in omni in quo ponit᷑.ſimpliciter ⁊ vni
uerialiter omnem excludit coactionem. ꝓptera dicit
Berũ.ꝙ ita plene eſt arbi.liber.in creatura ſuo mo/

do ſicut in creatoꝛe.quod et ſi non poſſit intelligi ve/
raciter eſſe dictum de aliquo quod dicit᷑ per poſitio/

nem. poteſt tamen intelligi de eo quod dicit᷑ ꝑ omni
modam pꝛiuationem. Mtum ad ſccudũ vieʒ q;tum

ad excellentie dignitatẽ eſt equaliter in comꝑatione

crcaturarum adinuicem.ect inequaliter in compatio
ne cresturaꝝ ad creatoꝛcm. Dignitas em̃ li.ar.incre
ati ſuꝑexcellit omnẽ dignitatem li.ar.creati.qꝛ illa ẽ
dignitas ſumma.⁊ omnis dignitas creata eſt digni/
tas infra illam. ⁊ ꝓpter illam. et ſic inequalitas ineſt
libertati ar.q;'tum ad dignitatem ꝓut conſiderat᷑ in
creaturis ⁊ creatoꝛe. Prout aũt conſiderat᷑ in crca/
turis relatis adinuicem.ſic habet in eis repiri equa/
liter. ꝓ co ꝙ; omne li.ar.immediate eſt ſub deo cõſti/
tutum.⁊ qdᷣlibet eſt ſuarũ oꝑationũ poſt deũ pꝛimuʒ
pꝛincipiũ.Attendit᷑ em̃ m rationalis creature ſupᷣ/
mũ quo ſolus deus ſuꝑioꝛ eſt. ſicut vult aug. Otum
aũt ad tercium vicʒ q;tũ ad facultatez.aut ad ſeruã/
de iuſticie poteſtatem.ſic inequalitas reꝑit᷑ nõ ſoluzʒ
in creaturis ⁊ creatoꝛc.ᷣ etiã in creaturis cõpatis ad
inuicem. Vna enim creatura multo potentioꝛẽ altę
ra in rectitudine ſeruanda. ſicut beata qᷓ; miſera.⁊ B
eſt q dicit anſel.in li.de li.ar. Libertas arbi.alia eſt a
ſe.que nec eſt accepta ab alia.nec facta eſt.que eſt ſo/
lius dei. Alia eſt a deo facta et accepta que eſt angelo
rum ⁊ hominũ.Facta aũt ſiue accepta.alia eſt habẽſ
rectitudinem quã ſeruat.alia carens.Habẽs.alia te/
net ſeꝑpabiliter. alia inſeꝑabiliter. Carens aũt. alia ca
ret recuꝑabiliter.alia irrecuꝑabiliter. Ex hac diuiſio
ne anſel. apparet gradus libertat non ſolum in cre-
turis reſpectu creatoꝛis.ſᷣ etiam in creatun adinuicẽ
relatis. Sumitw᷑ em̃ hͥ diuiſio libertatis ſᷣm id qð ẽ in

ea poſitõis.⁊ hoc mõ ↄtingit eã ſᷣm plus ⁊ minꝰ ĩ ba

bẽtibꝰli. ar.repiri.⁊ ſic ꝓcedũt rõnes pᷣus adducte.
Ptzʒ igit᷑ ex pᷣdici rñ ad qõnẽ ꝓpoſita.ptʒ nihilomi/
nꝰ rñꝰ ad obiecta.qꝛ rõnes qᷓ ꝓbant eq̃litate arguũt
8 dicit pꝛiuationẽ.Renſiões vᷣo ad
itũ penes id qð dicit poſitionẽ. ⁊ iõ vtreq; oce
dende ſunt.qꝛ diuerſis vijs ↄcludunt.

ict auabentiſce
imnus ſcd nen
ltweprſecolie
itimmurlis
Eitwbuobens
lboberns⸗
ſi tentsblirrin i
ensconnnganes
imncknenuüſne
Sualtſoſeboa
ſnidenortrarodloge
tgenan enieta
lrcpecksrörlig
nincleinetio
ſcnnackrunznget
Uenguötbitrngt
nucſnor umi
Dgatrſütanie
PAbtonglann
Gabgtitcheͤi
dmntutenliĩ
CCggonstinmue
uſclanlimnn
lrzti poer⸗
nſerletnscppe
nigtiinimun
W
totuntod,
wagnnide
Aigefiatpen
hlkthingens

ien
Nepzifſn
eimonöz
kecſc e
Simins

negätene

2y 6hr⸗
bchein
ſeſtenegn⸗
lududs
elunhal,
er uent
ck abe
atrhue
umncnchi, 4
ne diits
unülgion⸗
aſian drn
Naubweindr
ſngletge
nen. pandct
earun hon
voſitinclgt
at per gien
in condue⸗
tterin conpe
r genighi
enrickeg
inenbalisit
nt anſcnin
Nnidart nan
ncsnne
tckib aociß
lsgvun ii
lrug N
zuN.
tht ͤbl
Nvchhtonl
Nonaii
zömien
Prialnce
nckauck⸗
luckti
stit 1
,Ginu
Grcunhr,
nranid
fniihii
ſotnici
uniine
enhlon
lanmhnit
höcs o ge
etaßN

Meli. ar. in compꝑatione ad actũ.Et querit᷑ vtruʒ ſit
actuũ ↄtingentiu ⁊ neceſſarioꝝ.an ↄtingẽtiũ tm̃: Et
ꝙ ſit ↄtingentiũ tm̃ videt᷑ ꝑ magiſtꝝ in.ij.ca.buiꝰ di.
vbi ait ſic. Hoc aũt ſciendũ ꝙ li.ar.nõ refert᷑ ad pꝛe-

45

44

Di.

Queſtio.ij.

ſens.vel ad pᷣceritũ.ſᷣ ad futura ↄtingentia. Item
li. ar.eſt reſpectu eoꝝ actuũ q̃ ſunt a nobis.⁊ eoꝝ de
quibus ↄſiliamur.Si igit᷑ nõ cõſiliamur de neceſſa/
rijs ⁊ impoſfibilibus.ſed de cõtingentibus.⁊ ea q̃ ſũt
in nobis poſſumus facere ⁊ nõ facere.vr̃ ꝙ ſoli actꝰ
contingentes ad li.ar.habeant ptinere. ¶ Ntẽ li. ar.
eſt ptãs rõnalis.ſᷣ ptãs ratiõalis eſt indifferẽs ad fa
ciendũ ⁊ nõ faciendũ.⁊ nibil quod exit a potẽtia ditf/
ferenter ſe habente ad G̊ ⁊ ad eiꝰoppoſitũ ẽ necrium

ſß ↄtingens.g ⁊c. ¶ Itẽ necriũ ⁊ volũtariũ ex oppo/

ſito diuidũt᷑.ꝗ ſi actus li.ar.eẽt necrius.nõ eſſet volũ
tarius.ſi ergo oĩs actus li.ar.eſt voluntariꝰ.videt᷑ ꝙ
nullus ſit necriꝰ. ¶ Sed ↄtra.Aug.in ench̊. Erit bõ
ſic vt velle male nõ poſſit.nec tñ iõ carebit lib.ar.Et
pauilo poſt.neq; aũt voluntas nõ eſt. aut libera dicẽ/
da nõ eſt.qua beati ſic eſſe wlumus.vt eſſe miſeri nõ
ſolũ nolumus.ſed nequaqᷓ; pꝛoꝛſus velle poſſumus.
⁊ ex hoc expꝛeſſe colligit kareſtres pectu actꝰ ne/
ceſſarij ⁊ immutabilis. ¶ Itẽ li.ar.eſt in deo.⁊ ange/⸗
lis.⁊ in hoibus beatis.ſᷣ deꝰ eſt imutabilis ꝑ naturã.
angelꝰvo ⁊ hõ beatus ꝑ gloꝛiã.& in ipſis li.ar.neccſ/
rio ⁊ immutabiliter in ſuũ actũ exit.igit᷑ nõ ſolũ ẽ re
ſpectu actus contingentis verum etiam neceſſarij.
n

tẽ non eſt meritũ ſine actu li.ar.ſed iſte q fecit bo
m vult ſe feciſſe.⁊ hocipſo meret᷑.ſi igi᷑ bunc fecii/

ſe bonũ demonſtrato illo qui fecit eſt necrium.li.axb.
eſt reſpectu actꝰnecrij etiam ſᷣm ſtatũ meriti. Itẽ
li. ar. eſt poteſtas nõ alligata eoipᷣo ꝙ li.eſt.ſi igit᷑ po/
tentia intellectiua eoipᷣo ꝙ; noek alligata põt cogno
ſcere neceſſaria ⁊ ↄtingentia. cũ volũtas.vel arbi.li
bertas ad nihil aſtringat᷑.vr erit reſpectu actuum
neceſſarioꝝ ⁊ ↄtingentiũ ſimul. ¶ . dom ꝙ li. ar.
dupliciter põt conſiderari.Aut ſᷣm ꝙ liberũ.aut ſᷣm
ꝙ deliberans. Si loquamur de ipſo ᷣm ꝙ liberuz. ſic

cõcedo ꝙ põt eſſe nõ ſolũ reſpectu cõtingentis.ſᷣ eti ·
am necrij.ſicut patet in deo ⁊ in xpᷣo.⁊ in angelis eti

bomibus beatis.Cũ em̃ duplex ſit neceſſitas.videli/
cet coactionis ⁊ immutabilitatis. Meceſſitas coacti

onis repugnat libertati arbitrij. Meceſſitas vo imu⸗

tabilitatis nõ. ꝓ eo ꝙ ar. dicit᷑ liberũ.nõ qꝛ ſic velit h
vt poſſit velle eius oppoſitũ.ſᷣ qꝛ om̃e quod vult ap

petit ad ſuiipius impium. qꝛ ſic vult aliq̃d vt velit ſe

velle illud.⁊ iõ in actu volendi ſeipᷣm mouet ⁊ ſibi do
minatr᷑.⁊ ꝓ tanto dẽ liberũ quis imutabiliter oꝛdine
tur ad illud.Si aũt loquamur de li.arb. ᷣm ꝙ delibe⸗
rans vtrũ hoc fiat vel nõ fiat.ſic act? eius de quo deli

berat eſt ↄtingens. Nullus em̃ deliberat de neceſſa/

rio ⁊ impoſſibili.actꝰtñ ille poteſt eẽ circa necriũ.xel
circa ↄtingens. In li.em̃ arbi.eſt ↄſiderare actũ vo⸗/

lendi ⁊ ipſum volitũ.Et inqtũ li.ar.eſt deliberãs ne/
ceſſe eſt ꝙ ↄtingentia ſit circa vtrunq; iſtoꝝ vel circa

alterũ. Circa vtrũq;ʒ.vt cum qͥs deliberat vtrum ve-
lit intrare religionẽ.vel diligere inimicũ. Circa alte-/
rum.vt cum quis deliberat vtꝝ debeat conſentire v
diſſentire aꝑpetitui naturaliter inſerto. vtpote appe
titui beatitudinis.Sic igit᷑ actus li.ar. deliberantis.
uis pofſit eſſe circa neceſſarium.ſemꝑ eſt ↄtingẽs.,.
Actus vo li. ar.vt liberũ eſt.nõ ſolũ põt eẽ circa necei
ſarium.ſed etiã neceſſariꝰin ſe.⁊ ꝑ hoc pʒ reſpõſio ad

verũ eſt

Be li. ar. in cõpati

nũ ⁊ malũ.g malũ eſt obᷣm li.ar.ſᷣm ꝙ liberũ.

SSõG
*

ꝓpoſitam queſtionem. atet etiam reſponſio ad ob/

iecta. Mam rõnes q̃ oſtendunt ꝙ li. ar. poteſt eſſe re
. ſpean actus neceſſarij.cõcludũt de li.ar. ſᷣm ꝙ libeꝝ

cut manifeſte apparet pꝑtractanti. Autoꝛitates vo
⁊ rationes ad oppoſitum intelligunt᷑ de li.ar.ᷣm q;

deliberans ⁊ cõſilians.alit᷑ nõ cogũt.¶Mã qð pᷣmo ꝗS

ßm ſtatum viatoꝛis.ſic mßgr in lr̃a ſeiᷣm exponit.
imiliter quod ſecundo obijcit᷑ ꝙ libe.ar. eſt eo- 46

rum de quibus cõſiliamur.hoc em̃ verũ eſt de lib.ar.
ſm ꝙ tenet rationẽ deliberantis.Et ad illud qð obij 47
cit᷑ ꝙ rõnalis poteſtas eſt ad oppoſita.d. ꝙ illð nõ

eſt verũ de oĩ ptãte rõnali.ſicut iã in ſequenti ꝓble/

mate melius patebit.ſed hoc eſt verũ de rationali po

teſtate ᷣm ſtatum mutabilitatis ⁊ vertibilitatis.ᷣm

quẽ ſtatũ intelligit᷑ verbũ phᷣi. Ad illud qð obijci/S

tur ꝙ necriũ ⁊ volũtariũ ex oppoſito diuidũt᷑.dð.

ſm aũt ꝙ necariũ dictũ eſt a necitate mutabilitatis.
nõ diuidit᷑ ð voluntariũ.niſi voluntariũ dicat᷑ a vo .ũf
luntate deliberante ⁊ ↄſiliante.⁊ hoc modo bene vce
do ꝙ volũtariũ eſt ↄtingens.⁊ hoc nõ obuiat ſᷣ poti
us conſonat ei qd dictum eſft.
Queſtio.iij .
ione ad obiectũ. Et eſt qõ vtrũ lib.
r.ᷣm ꝙ liberũ poſſit in malũ:Et ꝙ ſic vr.e nullo

vitupꝑat᷑ quis nec laudat᷑.niſi de illo quod eſt a li.ar/

bi. m ꝙ libeꝝ. li. ar. põt in pctm̃ ſᷣm ꝙ libeꝝ ⁊ i ma
lum. ¶ Itẽ actus li.ar.ſᷣm qꝙ liberũ eſt eligere.ſed li.
ar. de ſe cũ eſt grẽ̃a deſtitutũ bʒ eligere malũ.bonũ au/

tem nõ eligit niſi ꝑ auxiliũ gre.g li.ar.quãtũ eſt de ſe

lus hʒ obiectũ malũ qᷓ; bonũ. ¶ Itẽ ptãtes ratõna
es ſunt ad oppoſita ſᷣm ꝙ hmõi.ſ li.ar.vᷣm qꝙ liberũ
eſt ptãs rationalis.& eſt ad oppoſita quãtũ eſt de ſui
natura.ſed nõ eſt ad oppoſita que ſunt dulce ⁊ ama
rum.verũ ⁊ falſum.⁊ ſilia.ẽ ad oppoſita que ſane to
tẽ

li.ar. poteſt facere malũ.aut igit᷑ ſeio. aut alio.Si

alio.quero mediante quo.et nõ eſt dare.tunc em̃ eẽt

querere.vtrũ illud eſſet liberũ.aut nõ.et ſi nõ eſſet li-
berũ.iam in opere ſuo nec eſſet laudabile nec vituꝑe

rabile. ⁊ ita nec peccare poſſet.Si aũt eſſet liberũ.

vel erit abire in infinitũ.vel eſt dare ꝙ libe.ar.ſeipſo
peccet. Si igit᷑ ſeipo põt in malũ.⁊ ſeipᷣo eſt liberuʒ.
F li. ar. m ꝙ liberũ bʒ ꝓ obiecto ipᷣm maluʒ. By8
ↄtra. Anſel.de li.ar.qdð libertati oppoſitũ eã minuit
⁊ ſeꝑatum auget.nõ eſt libertas.nec ꝑs libertatis.ſed
ptãs peccandi eſt hmõi vt dicit.⁊ ex boc cõcludit᷑ ꝙ

ptãs peccandi nõ eſt libertas nec pars libertatis. Si
igit᷑ malũ nõ eſt obiectum niſi ptatis peccandi.li.ar.

ſm ꝙ hbmõi nõ hbʒ ꝓ obiecto malũ. Itẽ poſſe pec
care plus dicit impotentiam qᷓ; potentiã.⁊ plus di/
cit defectum qᷓ; complementũ. li.ar.ſᷣm q; liberũ.eſt
ſub deo potentiſſimũ. li.ar.ſᷣm ꝙ libeꝝ nõ bᷣʒʒ obie-
ctũ malũ ſiue pctm̃.¶ Itẽ ſi malũ eſt obiectuʒ li.ar.
m ꝙ liberũ. vbicunq; eſt libertas ar.ẽ ptãs ad ma
lũ. vel in deo eſt ptãs ad malũ.vel in ipſo nõ eſt lib.
ar. ⁊ qꝛ vtrũqʒ boꝝ eſt impoſſibile ⁊ ↄtra Aug.reſtat
⁊c. ¶ Itẽ li.ar.nunqᷓ; facit nec appetit maluʒ niſi ſõ

ratione boni.ſed vinũ qꝛ nõ appetit᷑ niſi ſub ratione

dulcis.ipᷣm ꝑ ſe nõ eſt appetibile.ſed dulce.ſi ̊ malũ
non appetit᷑ niſi inqtum apparet bonum.ſolum bo
num eſt obiectum li.ar. ¶ Item vnaqueq; potentia

b 2

eſt completioꝛ cũ coniuncta eſt —SZ

ſm ꝙ necriũ dictũ eſt a necitate coactioniss

So tet reſponſio ad pꝛimum obiectum. ſ

S2 men eligit malum niſi inq;tum apparet bonũ.

actu q cñ nõ eſt ↄiuncta. ergo ſi malum eſſet obie/

ctum li.ar.ſᷣm q liberũ.ergo inſufficienter diffiniret

ab anſel. cum dicit᷑ ptãs ſeruandi rectitudinẽ. Si tu
dicas ꝙ bonũ eſt obiectum ꝑ ſe.⁊ maluʒ ꝑ accidens.
boc non ſoluit.qꝛ nõ ſufficienter diffinit medicinam.
qui dicit eam eſſe ſcientiam ſani.niſi addat eius op/
poſitum.licet medieina ſit ſcia ſani ꝑ ſe.⁊ egri ꝑ acci/

q dens. ¶ Ro. dùm ꝙ de li. ar. eſt loqui dupliciter. Aut

hm cõem rationem ſᷣm quam reꝑit᷑ in creatoꝛe et in
creatura.⁊ ſic obiectum eius eſt bonum ⁊ equuzʒ. ma

lñ vᷣo nõ eſt obm niſi ⸗ dicat hoc eſſe obm. quia li.

ar.illud reſpuit ⁊ deteſtat᷑. Hic auteʒ vocat᷑ obiectũ
illud qd intendit li.ar.ꝑ actum ꝓpꝛiuʒ ſiue qdð efficit.
Alio modo ↄtingit loqui de li.ar.ſᷣm ꝙ repit᷑ in crea
tura.et ſic eſt loqui de ipſo dupliciter. Aut inqẽtuʒ li/
berũ.aut inq;'tum deficiens.Si inq;tum liberum.ſic

natum eſt exire in actum cquitatis ſuſceptibilem et
equitate infoꝛmatum.Si aũt loquamur de ipſo inq;ᷓ

tum deficiens.ſic liberum ar.inq;tum liberum arbi/
trium põt ⁊ exit in actum deliberatiuuʒ.qꝛ deficiens
exit in actum defoꝛmatum.⁊ ita malum. Sic ̊ patzʒ
li. ar.pᷣm qꝙ liberũ eſt habet obᷣm bonũ.⁊ exit in bo
nũ nõ in malũ.ſicut rationes ad pꝛimã partem indu

cte oſtendunt. Mibilominus tñ inq;tum cum liber/

tate habet defectibilitatem põt in malũ.ita ꝙ mali/
cia non eſt obicctum li.ar.nec a li.ar.ſᷣm ꝙ liberum.

ſed ſᷣm ꝙ deſiciens.actus aũt ſubſtratus cum ſit deli

beratiuus exit a libero ar.ſᷣm ꝙ liberum et per h̊ pa

cit ſolis operibꝰli.ar.deberi laudem ⁊ vituꝑeriuʒ. hoc
non ſolum verum eſt de his que li.ar. reſpiciunt m
ꝙ liberum.ᷣ etiam ſᷣm ꝙ defectiuum.ſic tm opus ab
eo veniens eſt vituperio dignũ ratione defoꝛmitatis
que nõ habet cauſam efficientem ſed veficientem. ſiẽ

51 infra manifeſtabit᷑. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ li.ar. de

ſe eligit malum. dom qꝙ et ſi ſufficiat ad eligendũ ma
lñũ ꝓ eo ꝙ facilius eſt deficere qᷓ; ꝓficere.nõ tñ ad ill
oꝛdinat᷑ pꝛincipaliter.quoniam hoc nõ ↄuenit ei ſᷣm
nature ꝓpꝛie cõplementũ.ſed potius ſᷣm ꝓpꝛie natu
re defectũ. Pꝛeterea ⁊ ſi de ſe eligit malum.nun Pe
illud qð obꝛ ꝙ rationales poteſtates ſunt Fa
ta.ddm ꝙ et ſi verũ ſit in rõnalibus poteſtatibus de
fectibilibꝰ⁊ creatis.nõ tamen verũ eſt in rõnalibꝰpo
teſtatibus in quibus nõ poteſt eſſe defectꝰ.Abſit em̃
ꝙ illud ph̊icum verbũ ſit verũ.quo dicit᷑ ꝙ deꝰ põt
pꝛaua agere.hoc em̃ eſt ↄtra veritatem ⁊ contra au/
guſ.ſicut in.j.li.oſtenſum fuit.et inferiꝰ ſuo loco oñ/
det᷑.Oꝛ em̃ dicunt᷑ rationales poteſtates eſſe ad op
poſita.hoc non eſt qꝛ ſunt rationales.ſed qꝛ ſunt de/
ficientes.maxime ſi in eius oppoſitis intelligat᷑.q̃rũ
vnũ eſt pꝛiuatio alterius.ſicut ſe babet bonũ ⁊ malũ.
⁊ ita ex hoc non ſequit᷑ ꝙ liberũ ar.ſᷣm ꝙ liberũ poſ9/

3 ſit ad malum. Ad illud quod obꝛ ꝙ li. ar.ſcipᷣo po/

teſt in malum. dᷣm ꝙ et ſi ſeipſo poſſit.nõ tñ poteſt
ſeipſo ſufficiente ſed potius ſeipſo deficiẽte.ſeipſo.n.
poteſt deficere.nec opoꝛtet aliquid aliud interuenire
ad hoc ꝙ exeat in malũ.

ueſtio. iiij. K
¶ Deli. ar. in compatione ad aliud agens creatum. Et
eſt queſtio. vtrum li. ar. ab aliquo agente creato poſ-
ſit cogi: Et ꝙ ſic videt᷑. Cam dam̃.qᷓ; phᷣs dicunt
quedã ſunt oꝑationes beun volũtarie.ptim inuolũò⸗
tarie.et qdã mixte ex volũtario.⁊ iuolũtario.ſicut ia

28 aut obij⸗/

care. vi

II

ctare merces in mare.⁊ ſimilia. Si igit᷑ inuoluntariũ

eſt illud qð eſt ꝑ violentiã.aliquas opationes exeun
tes a li.ar.contingit ꝑmiſceri violentia.ergo ſi cõtin⸗
git magis ⁊ minus ꝑmiſceri.ↄtingit eas ſimplicit᷑ eẽ
inuoluntarias ⁊ coactas.& li.ar.cogi põt in actione
ſua.¶ Item maioꝛ virtus põt inferre violentiaʒ mi
noꝛi.ſed qð põt inferre violentiã põt compellere.er/

go minoꝛ virtus a maioꝛi poteſt compelli.ſed aliqua
virtus potentioꝛ eſt li.ar.viatoꝛis.vtpote angeli.er/
go ſaltem ab angelo li. ar. noſtrũ poteſt cogi. ¶ Ites

ſi aliqua virtus põt impediri ab actu ſuo.poteſt vio
lẽtari.⁊ ſi ſufficienter pot impediri.ſufficiẽter põt vio

lẽtari.⁊ ſi ſufficient pᷣt violẽtari pᷣt cogi.cũ igit᷑li.ar.
ab actu ſuo ⁊ vſu impediri poſſit.ſicut pʒ ꝙ dyabolꝰ
põt auferꝛe vſum li.ar.⁊ facere furioſum.ergo videt

ꝙ ab eo li. ar. noſtrũ poſſit compelli vel cogi. ¶ Ite
quando radius eſt iunctus aque. mota aqua neceſſe
eſt moueri radium.ſed multo maioꝛi vinculo coniũ

gitur anima coꝛpoꝛi qᷓ; ↄiungat᷑ radius aque. mo⸗/
to coꝛpoꝛe neceſſe eſt moueri affectus aic.ſi igit aliqᷓ
virtus creata põt coꝛpus tranſmutare.poterit ꝑ cõ/
ſequens li.ar.vertere et compellere ipſo nolente.
GBeen ſicut ſe habet iutellectus ad verũ.ita ſe ba/
bet affectus ad bonũ.ſed intellectus compelli põt ad
credendũ aliquod verum. ⁊ affectus ad amanduʒ

bonũ.ſi ergo liberũ ar.nõ dicit aliud qᷓ; rationẽ ⁊ vo

luntatem.videt᷑ ꝙ et ipſum compelli poſſit ꝑ actio/

nem alicuius agentis creati. Item agens creatuʒ
ſua actione poteſt li.ar. cogere coactione inducente.
que eſt diſpoſitio reſpectu coactionis ſufficientis.ſʒ

diſpoſitio ꝑ frequentem ſui iterationem et intenſio/

nem poteſt fieri neceſſitas.ergo videt᷑ ꝙ ſi voluntas

poſſit cogi coactione inducente.ꝙ ꝓceſſu tempoꝛis

compelli poſſit coactione ſufficienti ꝑ actionẽ alicu/

ius creature. Sed ↄtra. Berñ.de li.ar. Aoluntas
pꝛo ingenita ſui nobilitate nulla cogit᷑ neceſſitate.ſi
igit᷑ voluntas a nemine poteſt cogi.⁊ hoc non eſt ob
aliud niſi ꝓpter li.ar.libertatem. ergo li.arbi.a nulla
creatura poteſt cogi. Item ſi aliqua creatura poſ-
ſet li. ar.hominis cogere.boc maxime competeret ipᷣi

dyabolo. de quo dicit Job. xl. Non eſt poteſtas ſuꝑ

terram que ei poſſit comꝑari.ſi ergo dyabolus li.ar.

nr̃m nõ põt cogere.qꝛ tunc faccret nos continue pꝑec
ꝙ nulla alia creatura poſſit ipſum coge/
re. ¶ Item nulla maioꝛ compulſio poteſt fieri li.ar.
hominis qᷓ; ꝑ cõminationem moꝛtis.ſed moꝛtis cõ/
minatio ad compcllendũ li. ar.nõ ſufficit ſicut patet

in martyribus.ſanctis. ⁊ alijs. a nulla creatura po⸗/

teſt compelli.¶ Itẽ ſi li.ar.eſt ſᷣm id quod eſt ſupꝛe
mũ in anima.cum ipſius ſit regere ⁊ mouere omnes
potentias.ſed eo qð ſupꝛemũ eſt in anima.ſolus deꝰ
maioꝛ eſt.ergo nulla creatura poteſt ſuꝑ illud. nulla
igit᷑ creatura poteſt in hominis liberuʒ ar. compel/

lendum. R. ad pꝛedictoꝝ intelligentiam eſt notã 54

dum ꝙ eſt loqui de li.ar.q;tum ad actum exterioꝛem
et q;tum ad actũ interioꝛẽc.ſiue q;tũ ad actũ ꝓpꝛiũ.⁊
qᷓ;tum ad actum alienũ.Si loquamur de li.ar.qᷓ;tuʒ
ad actum exterioꝛem.ſic reſpectu talium actuum o

teſt interuenire coactio.poteſt em̃ quis compelli vt

genua coꝛam ydolo flectat.⁊ vt manibus ꝓpꝛijs tbu

ra altaribus imponat vel incẽdat.Si aũt loquemur
qᷓ;tuʒ ad actũ interioꝛc̃.qui.ſ.eſt velle vel eligere aut

ↄſentire.ſic reſpectu talis actus poteſt li.ar. aliqͥ mo
do induci poteſt ⁊ impediri.ſednullo modo poteſt

ttcttbinfen
ſhibineckegl
Pprtonebon
noneconiunc
cns pri a
Pithlbenunt
ſberumnolia
ſupenorinulon
ſeoeuatn
NNMt
ſionmimarn
apeellgge rae
ccitauannee
dlunano putd
Mrſngnioroen
utnduonns
eſctctvler
Alberntsdigt
odWomron
ulinon ner
Pltannagne
jehecggere
etanenir,
ſcknntsſtae
Epoſckintua⸗
lbeontaui,
tmgiſbern
ellaunbee
anmpoſtilaſe
unnnnncſe
Gfagöttri
e e
enedin
aicung
Maranin

ſleronihe⸗

inc D
eee
monagnn
accſiͤn
ſichlii

en agt
enanign
hnpckare,

ern .

ion
giterpötfin
chigklie
Po drß
nhori
og. Ds
Gagnneenſe
Vnend n
nnsnnpeg
wieſigtiig
emari⸗
rwa.
Awinſ
Panaickr
ms umn
dönnir
diwſtnn
anagesdenj
none indhr.
isſuffichns;
Nden et ün -
cigier
khanrn
nngmir
Rlrürs
kuſer⸗
ernncth
oplam
ignovnng
SSõ
nckonftſ
vNolpl
bamnnene
ſepn ⸗
Nctfeni.
d wors⸗
futſant at
lramnsd
conſnd⸗
touatorNOmGI
mimtcher⸗
giguan

N
mungni

66

58

59

57 ſolum inucentis.

iunctus. ddʒ qy non eſt ſimile.

60

D

4 —

compelli. Induci quidem poteſt. quonmiaz amat ali/

uda ſe.⁊ quod infra ſe eſt. Ande ꝑ obliuionem alicꝰ
rei amate vel ablationem põt induci ad ↄſentiendũ
in aliquid multum efficaci ꝑſuaſione.p quẽ moduʒ
ydolatre tẽtabant ſanctos martyres ↄſentire in ydo

latria.mõ ꝓmittendo delectabilia. mõ infligẽdo tri/
ſtia. Iſta tamen inductio longe diſtat a coactione ſi
cut ꝓbat ipſe exitus.qꝛ nec blandimentis allici. nec
toꝛmentis terreri adeo potuer̃t vt a veritate iuſticie

mutarent᷑.et ſic li.ar. induci poteſt. qꝛ amat aliquid
infra ſe. vtpote vitam tempoꝛalem vel aliqd cõſimi
le õ creatũ oferre vel auferre. Po⸗/
1

teſt etiam impediri

onem ſui ad coꝛpoꝛalem naturam.que ſubeſt virtu

ti creature.vnde bene poſſet aliquis alium ita lede/

re ꝙ vſum li. ar. amitteret.ex hoc tamen li.ar.nõ co⸗/
geret. Coactio em̃ ponit li.ar.actum ⁊ vſum. ſed li⸗
gatio vel impeditio tollit.Et iterũ impeditio ꝓueni
re poteſt ab inferioꝛi. coactio ꝓucnire habet a ſupe-
rioꝛi.binc eſt ꝙ li.ar.et ſi poſſit induci ab agente cre
ato ratione boni exterioꝛis amati.⁊ poſſit impediri
ratione coniuncti coꝛwꝛis.non põt tñ cogi reſpectu
actus ꝓpꝛij. Hanc em̃ dignitatem habet li.ar.vt in/

quãtũ liberum ſoli deo ſit ſubiectum. ⁊ qꝛ inquantũ
liberum nulli agenti creato ſubeſt. cum coactio ſit a
ſuperiori.nullum agens creatum poteſt ipſum coge

re. Vnde ↄcedende ſunt rationcs hoc oſtendentes.

ãd illud aũt quod pꝛimo obijcit᷑ in ↄtrarium ꝙ

illud intelligit᷑ de actione exterioꝛi.⁊ qᷓtum ad illam
poteſt interuenire coactio. Pꝛeterea intelligit᷑ ibi de

inuoluntario ꝓut dicit᷑ inuolũtarium ꝑ violentiaʒ.

non inquã ꝑ violentiam coactionis ſuffcientis ſed
¶Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ maioꝛ ꝓ

tus poteſt violentare

equalitatem. nec vna nata eſt p̃m iſtam ꝓpꝛietatem

in alteram agere.et ꝗꝓpter hoc nec alteram violenta
re nec cogere.Cum em̃ dicit᷑ ꝙ maioꝛ virtus põt vi/
olentare minoꝛẽ.hoc veritatem babet ſi ſᷣm ꝙ maioꝛ
eſt nats ſit agere in minoꝛẽ. illud qð obꝛ
ar. poteſt in ſua actione impediri.dᷣm qꝙ verũ eſt. tñ
ex boc non ſequit᷑ ꝙ poſſit cogi. Impedimentũ em̃
pꝛiuat actũ libertatis.ſed coactio ponit actũ li.arbi.
⁊ ſimul cum hoc ponit ꝙ non ſit libertatis.⁊ iſta ſt
incompoſſibilia. ſicut ſi poneret᷑ aliquis actꝰ eẽ vo⸗
luntatis ⁊ non eſſe volũtarius.
infra. et iõ ratio illa non cogit.
tur ꝙ aqua mota neceſſario mouet᷑ radius ei con/
ctus. dʒ q not p eo ꝙ radiij müleibii
eatio eſt naturalis.nec poteſt lux ſeipſam nõ multi⸗
plicare eum inuenit materiam ſibi aptã. ct ſicut mi-/
tiplicatio radij eſt naturalis. ita ⁊ reflexio eius eſt
naturalis et repercuſſio.et pteren cum aqua mo/
uet᷑. Alio modo ſuſcipit᷑ rach
modo reflecti.liberum autem arbi. pꝛeeſt coꝛpoꝛi cã
in ſuum actum voluntarie exit.⁊ ſeipo eſt ꝓpꝛij actꝰ

variatio.nõ ex hoc ꝙ aliqua fit mutatio in coꝛpoꝛe

coniuncto. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de compatiõe in/
tellectus ad verum. ⁊ affectus ad bonũ.dom q et ſi

aliquo modo ſit comꝑatio conſimilis.nõ tamen eſt

oimoda ſimilitudo.qm̃ ſicut oñſum fuit ſupꝛa li.ar.

plus ſe tenet ex parte motiue ꝙᷓ; cognitiue.⁊ ideo co

—

ri ꝓpter inclinationem⁊ coniuncti

violentare minoꝛem iaʒ pʒ mſio.qꝛ qʒtũ
ad libertatis dignitatem. ſicut oſtenſum fuit in pꝛi/
mo ꝓblemate.omnes creaturas rationales habent

li. teſt

melius videbitur
dillud qð obijci

iõ neceſſe eſt iᷣm alio

actio plus repugnat affectioni qᷓ; repugnet cogniti⸗

oni.⁊ ꝓpterea equ ꝙ ſi intellectus poteſt co
dom ꝙ et ſi inductio videat᷑ eſſe quedaʒ coactõ. ma

gi ꝙ ⁊ affectus. illud qð obr ꝙ poteſt induci.

*

xime ſᷣm humana iura que dicunt ꝙ illud qð fit cã

metus non eſſe babendũ ratum.maxime de eo me
tu qui poteſt cadere in conſtantẽ viru. ꝓ eo ꝙ cõſide
rant exterioꝛa oꝑa.ſᷣm veritateʒ tamen iſta inductõ

quo. poti⸗ .
tatis. Mon em ita plene vult aliquis quãdo vult ex
inductione ſicut quando vult abſolute. ſicut ptʒ de

ſtat cum libertate voluntatis. nec ei repugnat in ali
otius repugnat plenitudini amoꝛis ⁊ volũ/

iactatione merciũ in mare.nihilominus tamen ſal/

uatur ibi rõ libertatis ⁊ voluntatis.vnde talis me-/
tus apud deum non excuſat a culpa.ſicut apꝑte patz

„

in negatiõe a petro facta.⁊ ꝓpterea non ſequit᷑ ꝙ ſi

poſſit a creatura induci ꝙ poſſit cogi. Nec valet qð

*„%

obijcit de diſpoſitione que habet fieri necitas ꝑ ite/

*

rationem.hoc em̃ verum eſt reſpectu virtutis natu
ralis. ⁊ actus qͥ determinat᷑ ad vnam differentiã cõ/

62

trarietatis.non aũt verum eſt reſpectu wluntatis qᷓ

Abſoluta eſt. ⁊ quantum eſt de ſe vertibilis eſt. Pꝛet⸗

ea illud locum babet in eo genere diſpoſitionis que
eſt eiuſdem generis ⁊ ꝓpꝛietatis.vt eſt diſpoſitio ꝓ/

eſt ſupꝛa.⁊ ſic patent obiecta.
NQueſtio. v.

xima ⁊ remota.ſic añt nõ eſt in ꝓpoſito vt oſtenſuʒ

eillud: d pꝛimo obijci rium ꝙ (eli ar. in compatõne ad mouens pꝛimũ.ſ.D ad ipᷣm
eſt actio mixta ex voluntario et inuoluntario.dd. q

deum. Et eſt queſtio.vtrũ li.ar.poſſit a deo cogi? Et

ꝙ ſic videt᷑ Luce.xiij.Exi in vias et ſepes et compel

le intrare vt impleat᷑ domus mea.ſi in domũ dei ñ
contingit intrare niſi ꝑ vſum li.ar.⁊ dominus intra
re compellit.videt᷑ ꝙ li.ar.cogit.

chꝛiſtum non itur niſi ꝑ libe.ar.actum.ſi igit᷑ li.arb.
non venit ad filium niſi trabat᷑ a patre.⁊ tractus eſt
motus violentus.ſicut dicit phᷣs.li.ar.a deo violẽta/⸗
tur ⁊ cogit᷑. ¶ Item ꝓuer.xx.Sicut diuiſiones aq̃ꝝ
ita coꝛ regis in manu domini.quocũq; voluerit incli
nabit illud.ergo ſi li.ar.inclinatur ad vnam partem
ↄtradictionis.quantũcũq; ad illam inclinet᷑.deꝰpo/
li. ar. ad volendum. ¶ Item omnis creatura eſt in
pfecta obedientia reſpectu creatoꝛis. ſi li.ar. aliqͥd
creatum a deo eſt. neceſſe eſt ipᷣm eſſe in ꝑfecta obedi

entia reſpectu dei. ̊ ſi aliqua virtus poteſt a deo cõ⸗
pelli. poteſt ⁊ virtus li. ar.ſᷣ deꝰ de alijs creaturis põt
facere ↄtra ꝗꝓpꝛiam naturã.ergo ⁊ deli.ar. põt facere
otra pign lbert e ergo põt ipᷣm compellere.

tem plus põt facere i.ar.diuinũ ſuꝑ bumanuz
qᷓ; poſſit li.ar.humanũ ſuꝑ aliquod bꝛutum. ſed ho⸗/

mo poteſt aliquod bꝛutum cogere ad aliquam ope/

ꝑfecte facere ꝙ velit oppoſitum. poteſt cogere

r. cogit. Item Joh. vj.
Memo venit ad me niſi pater traxerit illum. ſed ad

rationem inferendo ſibi violẽtiam. ergo multofoꝛti

us virtus increata põt cogere voluntatẽ noſtram.
Sed 5. Aug. ſup Geñ. ad r̃am. Tam nõ põt de?
facere ↄtra naturam quam bonã inſtituit.q; nõ põt
facere ↄtra voluntatẽ ſuam.ſi igit᷑ deus volũtarie li.
ar. dedit bomini. impoſſibile eſt eñ de li.ar. facere cõ/
tra inditã ſibi libertatẽ.ſed ſi ivpſum cogeret.otra eiꝰ

libertatem faceret.& li. ar.cogi a deo eſt impoſſibile.

¶ Itẽ aug. xix. de ci. dei. Illiid ẽ vnicuiq; rei natura
le qd de ipſa facere diſpoſuenit pipotẽtis volũtas.g
ſi nullum naturale eſt ꝑ violentiam.nihil quod facit

deus eſt violentũ.ſi igit omnis coactio eſt ꝑ violen-

—

SGS “ . „ „ .*
. ☛ . l =èl A f

.
ſã. qcq̃d deꝰ de li. arbi.faciat.nulla põt ſibi a deo in ⸗ tute mouente. repugnantia manente. ad aliqͥd vo mun ahi
ferri violẽtia.ac ꝑ hoc nulla coactio. volũtas lendo inclinari.et hec duo oppoſita implicat ſicut o⸗ ln penn
bocipſo li. ar. vult. quia cũ vult. vult ſe elle. ſeißm ſtenſum eſt. Uoluntas igit᷑ induci poteſt ab agente ⸗ ſececfl.
mouet. impoſſibile eſt voluntatẽ aliqͥd velle plene creato. mutari vo ab alio non poteh niſi ab agete in⸗ ichee⸗ ponn
quin illud velle ſit a voluntate ſeip̃a mouente.⁊ n creato.cogi vo ab aliquo nõ pt. Et ꝓ tanto dic bern mhufn⸗
voluntas velit ſe velle. impoſſibile eſt li. arbi. cogi. bar.qꝙ libertas voluntatise ita plena ſuo modo ĩ nn ganmns
nõ ſoli ab aliquo creato verũeti neca deo. ¶ Itey creatura ſicut in creatoꝛe.⁊ ꝙ in omnib'repit᷑ equa- rnme mnn
nibil aliud ẽ dicere aliquẽ facere aliqd ex coactione liter. Hoc em ſicut ſupꝛa explicatum fuit intelligit gnncilirt
ĩ ꝙ faciat illud inuitꝰ. li.ar. vel voluntatẽ cogi ad qtum ad coactionis pꝛinationem.et ꝑ hoc manife⸗ i lſndti⸗
aciñ ꝓpꝛiũ nõ eſt aliud q; ꝙ voluntas aliqd velit in. a eſt rñſio ad autoꝛitates ⁊ rationes.Ox em̃ dicit᷑ ſe elat
uita. b ſi eſt inuita reſpectu alicuius illud nõ vult. S ſcriptura deũ voluntatem bomis compellere.et vo/⸗ ſiuhril
wlũtatẽ cogere nihil aliud eſt facẽ niſi facẽ wlũtatẽ luntatem hoĩs trabere. ⁊ voluntatem hoĩs ad qdcũ um
ſimul et ſemel vellc et nolle.ſi igit duo otradictoꝛnia cqq; voluerit inclinare. ſicut oñdunt ille tres pꝛime au ſpan ſnud
ſimul eſſe nõ tm̃ eſt impoſſibile creature verũetiam toꝛitates.hoc intelligit᷑ nõ qꝛ volũtatẽ cogat.ſ qꝛ vo ſe nh
Neatrici eſentis patee z.. K chutune aliqᷓ virtus luntatem creatam nõ ſolũ inducit ſicut agens crea-/ ne engi
cogitur qñ ad oppoſitũ ſue inclinatõnis mouet᷑.ſed tum. verũ etiam immutat.ĩmittendo affectiones va vlu⸗⸗ asl
li arbi. eoipſo ꝙ liberũ ita natũ ẽ inclinari ad ynſum rias.in qua immiſſione nõ eſt coactio. ꝓ eo ita w nnichn
oppoſituʒ ſicut et ad reliquũ.& libertas eius ſaluat᷑ luntarie volo illud qdð deus imittit ſicut illud qdð ex —V ſ4
in indlinatione ad vtrũq; oppoſitũ. ſiue ad hoc in / meipſo volo. ſed ſi aliquid volo.volens volo.nõ in/ lu⸗ tade
clinetur ſiue ad illud.ſi ꝗ̊ coactio excludit libertatẽ. uitus.⁊ ita in volendo ad nibil compelloꝛ. Ad il- nthui 1
ct libertas nõ exdudit᷑ ad qcunq; indinet᷑. igit ex lud qd obi de gfecta obediẽtia creature. vd.cy er hac giglithkruf
nulla inclinatione cogi põt li.ar. nõ ẽ alius modus ratione potius poteſt cõcludi oppoſitũ q;ᷓ ꝓpoſitum iguntnnng
ibm cogendi niſi inclinando ipᷣm ad aliqð volituZ. Quia em ibi eſt obedientie pfectio. lib. ar. reſpectu gingtunn⸗
gimpoſſibile eſt iom cogi nec per mouens creati. dei ad omne qd deus voluerit ſc habet moueri ſicut fgirpuſ
653 necꝑ heg mů.( ad pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt pila ad omnẽ partẽ. ideo qͥcq̃d de ipᷣo vel circa ip̃ᷣm mahea
notandũ ꝙ cũ querit᷑ vtrũ li. ar. poſſit cogi eo faciat.nõ compellit nec violentat.nec etiam aliã ore aug
illud põt intelligi duplr. Aut ita intelligat ꝙ poſ / ature violentiam inducit q;tum ad illam potentiaʒ fiognanhhen
ſit auferri libertatẽ. et auferendo libertatẽ ſupduce obeclicntie. Ftum aũt ad otentiã ſpecialis nature. ſpyrphmi/
re coactionẽ.⁊ hoc mõ nulli dubiũ eſſe debet qn de? lbene aliquando infert violentiam in miraculoꝝ ope ſin pun 1
poſſit hoc facere quantũ eſt de imenſitate ſue poten ratione.ſed talis violẽtia infert᷑ virtuti naturali nõ windann n
tie. Alio mõ vt intelligat᷑ ꝙꝙ deus cogat li. arbi.ſalua volũtati. qꝛ virtus naturalis ſic eſt determinata ad gaſtms
ꝛietate libertatis et eius natura. et boc mõ nõ ſo- vnum. vt ſi trabat ad oppoſitum boc eſt violetiaz üigfinmnche
lum eſt impoſſibile. etiã nõ intelligibile. ꝓ eo ꝙim Volũtas vo vertibilis ẽ ad vtrũq; oppoſitũ. ſiqut leſnnen
licat in ſe duo ↄtradictoꝛie oppoſta. Ex hoc em̃ q tota et pila habet vertibilitatem ad motum. ſu 66 falk,naära
i. ar. eſt. ſi aliqd vult libere vult. et ex boc ꝙ volun/ lillud quod obijcitur ꝙ ꝑlus põt libe.ar. diuinũ ſu: ngſge natu⸗
tarium eſt. ſi aliquid vult volũtanie vult. ⁊ ſeipo mo bominẽ vel bumanũ ⁊c.ddᷣm q veruʒ eſt in bis que Pflciasfati
uente vult. Ex boc añt ꝙ cogit. ſi aliquid vult ſerui · poſſe eſt potẽtie. poſſe aũt cogere brutum hoc eſt po effa'ind ti
liter vult. et ſi quid vult inuite vult. et ſi aliquid vult tentie.ſed poſſe cogere li.ar.manens liberuʒ bhoc eſt Cbcrtoittslerin
ab alio vult. qꝛ violentum eſt cuius pꝛincipium ẽ ex inoꝛdinationis ⁊ impotentie ſicut pꝛius oſtenſuʒ eſt * cimminde
tra nibil conferente vim paſſo. ergo.li. ar. cogi nõ eſt Coactio enim non ſicrepugnat natute brutali ſicut Nyrnteckbeen
aliud qᷓ; actum li. ar.ſimul ⁊ ſemel eſſe liberũ et ſerui repugnat libertati arbi.et ꝓpterea illa obiectio non ſtcptincnentr
lem.eſſe voluntarium et non voluntariũ.eſſe a ſe et cõcludit. ſitpali annni
non a ſe. Si igit᷑ impoſſibile eſt qð claudit in ſe vttr,ä Aueſtio vj. t tſteufee
cq; partem ↄtradictionis.non tm̃ eſt impoſſibile crea Deli.q ar. n compatione ad coꝛpus coniunctum. Et bonſemnsint
ture. verum etiam creatrici eẽntie.qꝛ illlud poſſe nõ eſt queſtio.vtrum ter ineptitudinem coꝛpoꝛis liga intozunggan
eſt poſſe. ſicut in pᷣmo li. oſtenſum eſt. planum eſt ꝓ ri habeat q;tum a vſum: Et ꝙ ſic videtur. Bernpᷣ. berſtedeck
li. ar. m modum intelligendi a deo cogi eſt impoſſi deli. ar. Aeſanis ⁊ infantibus ⁊ doꝛmientibus nihil aleiligti,
bile Ande cõcedende ſunt rationes ad boc inducte quod agant imputat.ſed hoc nõ eſt niſi qꝛ carẽt vſu ninsiin,
64 Ad mntaligenetam ant rationũ ad oppoſitũ addu li.ar. ⁊ Poc nõ eſt niſi ꝓpter aliquod impedimentuʒ intfinin
ctarũ notandũ eſt qꝙ differt dicere voluntatem indu a parte coꝛpoꝛis.ergo ⁊c̃. Etem locipᷣm videt᷑ ex/ bfiini
ci. ⁊ voluntatem mutari.⁊ voluntatẽ cogi. Tuc em emplo. quia vir caſtus ⁊ ſanctus cuiꝰ caſtitas ẽ ma/ mnitinan,
induci dicit᷑ añ aliqua ꝑſuaſio fit 4 diſtonit yt ad egna. frequenter in ſomnis conſentit operi peccati. Gnfciſi ht
aliquod appetibile inclinet᷑.que ſi valde intenſa ſit. quod nullo modo faceret tẽpoꝛe vigilie. ergo in ſom kinifr nat
nomen coactionis ſoꝛtit᷑. ꝗqᷓuis nõ ſit vera coactio ſi nis ligatur actus liberi ar. ſed boc nõ eſt niſi ꝑ laffi⸗ gihe W.
eſp oſtenſum eſt. Lunc aũt voluntas mutat̃ tuginem ⁊ ineptitudinem ex parte coꝛpoꝛis.ergo ⁊c ſort genn⸗
quando ipſa volente vnũ potenti virtute. affectio j ¶ tem deficiente ꝛioꝛi deficit id quod poſteriꝰeſt. nis: Nren
mittit᷑ ei ad ↄtrariũ.⁊ de nolente fit volẽs. ita ꝙ vng ſi ergo impeditur iquis actus qui pꝛeambulus eſt minunan
actio expellitur ⁊ ↄtraria inducit᷑.ſicut patet cũ deꝰ ad vſum liberi ar. ꝑ ineptitudinem coꝛpoꝛis. neceſ- aſtuſtn
de amatoꝛe tempoꝛaliũ facit tempoꝛalium contem- ſe eſt et vſum liberi ar.impediri. ſed actus pꝛeambu Atmnntka
ptoꝛem.⁊ bec dicit᷑ eſſe quedam compulſio ⁊ tract lus ad liberum ar. eſt operatio intellectus que ꝑ in- ficech
diuina.dum voluntas ab eo ſeꝑatur.cui ꝑ amor glu eptitudineʒ coꝛpoꝛis impeditur. ſicut patet in doꝛ⸗ lenün
tinum foꝛtiter iungebat᷑.Lunc aũt voluntas dr̃ co mientibus ⁊ freneticis.et pbv̈s dicit ꝙ intellectꝰ coꝛ/ 4 D
gi quando intelligit ipam inuitam aliquid velle. et rumpit᷑ quodam interius coꝛrupto.⁊ boc docet ipſa ourſie
nepugnante aetu voluntatis deliberatiue. aliena vir experientia. ergo ⁊c. ¶ Itẽ ſicut bomo laſſat᷑ in ſen/ gnn
Mgndo⸗

ugii
hlenſe⸗
nithm
nltbgti
urddde
n io maf
binkenn
fentuig
Obor unſe⸗
Ochdit
palere o⸗
is icde
reoprinen
ccthire
Kigsgen⸗

ſicionmn

nlun
anlndce
wewtin
an A
mnfttn
Müzgfun
dalhetchen
Ni
kiouain
neraimlic
gilangentg

ſpecalan
n miraaleg

rmuinammli
deamint
Nriſe
Cri i
lberuii
enzcrwg
ehnmdh
senNt
—

=

Cturbnelian

S

luobeno

RW
mo
n int

müicgcrae
einoen

nem. Qui

lendo. ita etiam laſſat᷑ in cogitando ⁊ in meditãcð.

₰

ſed qꝛ coꝛpus laſſat᷑ in ſentiendo.ideo gealigen guie/
te ſomni in quo impedit᷑ ab opationibꝰſenſuũ.& pa/
ri rõne neceſte eſt li.ar. ꝓpter laſſitudinem coꝛꝑis ab
actu et vſu ꝓpꝛio impediri. Sed ↄtra.iij. Reg.iij.
refert hiſtoꝛia ꝙ dñs in ſomnis apparuit ſalomom.
et merito pctitionis quam fecit. dominus dedit ei ſa

pientiã multam nimis.ſi g mereri aliquid apud den

et ſapicutiã ſuſcipere eſt vſus li.ar.in ſomnis. videt

ꝙ ꝗꝓpter laſſitudinẽ ⁊ ineptitudinẽ coꝛpoꝛis ⁊ quietẽ

in ſomnis li. ar. ab actu ſuo nõ habeat impediri.

¶ Item Gre. ſup illud Yob. Lerꝛebis me ꝑ ſomnia

loquens de nocturnis illuſionibus. Hec malignos
ſpus agere ſuꝑna diſpenſatio benigne ꝑmittit in ele
ctoꝝ coꝛdibus.ne ipſe ſaltem a paſſionis pᷣmio ſom
nus vacet. & ↄtingit in ſomnis mereri.ergo ꝓpter in⸗
eptitudinẽ coꝛpoꝛis li.ar.nõ amittit vſum ꝓpꝛiñ.
J tem aia q;tum ad ꝓpꝛiã oꝑationem ſine lib.ar.
lius partis coꝛꝑis eſt actus.nec illam oꝑationeʒ
gxercet ꝑ aliquod oꝛganũ.g quantũcũq; coꝛpale oꝛ/

—

ganũ vel ledat᷑ vel fiat inepti.li. ar.nõ ꝑdet vſuʒ ſuũ

e quanto magis aĩa recolligit᷑ ab exterioꝛibus
interioꝛa. tanto magis viget oꝑatio interioꝛ.ſ cũ

ligant᷑ oꝛgana ſenſuũ exterioꝝ.recolligunt᷑ vires aie
ad exterisꝛibus ad interioꝛa. tunc magis debet vi/
gere oꝑatio interioꝛ.ſed penes hunc attendit᷑ li.arb.
vſus. quando coꝛpus efficit᷑ ad ſentiendũ ineptũ.
vtpote ꝑ ſomnũ.li.arb.tunc debet babere potiſſime
vſum ꝓpꝛium. . tẽ videre futura hoc eſt ratiõis
maxime eleuate.ſed in ſomnis potiſſime fit reuelatõ
et pꝛeuiſio futuroꝝ. potiſſimꝰ actꝰ rõis viget ĩ ſom/
nis dũ eſt ineptitudo ex parte coꝛpis.pari rõe ⁊ vſuſ
li. ar. [Ytem multo magis pendet ex coꝛpꝑe vis fan
taſtica ? imaginatiua qᷓ; rationalis virtꝰ ⁊ intellecti⸗
ua. 5 ſi ꝓpter ineptitudinẽ a parte coꝛpis que qͥdẽ eſt
in freneticis.vel etiã in ſomnis.nõ impedit᷑ oꝑatio
fantaſtica.ĩmo etiã viget.vr ꝙ nõ debeat impediri
operatio intellectiua.Eſt igit᷑ queſtio cũ operatio li.
ar. vel etiam intellectus nullo modo pendeat ex coꝛ
poꝛe.vnde eſt hoc ꝙ impedit᷑ ⁊ ligat᷑ ꝓpter aliquam
ineptitudinem factam circa coꝛꝑale oꝛganũ.Et iteꝝ
ſi impedit᷑ cum minus pendeat ex coꝛpoꝛe qᷓ; virtꝰ
fantaſtica.vñ hoc eſt ꝙ magis perdit vſum ſuũ ra/
tio in ſomnis qᷓ; fantaſtica vel imaginatio.Et iterũ.

cC ratio qtum ad actum li.ar.maxime ſit potens et
libera. vnde boc eſt ꝙ ꝓpter ineptitudinem ex parte

coꝛꝑis facilius tollit᷑ vſus li.ar.qᷓ; aliqs actus ratio/
nis. In ſomnis em̃ homo aliquis hʒ rõnales motꝰ.
⁊z in furioſis ſimiliter boc videmus.qꝛ multa dicũt q̃
nõ pp̃t dicere niſi rõnem haberent ců ad interroga/

ta rñdent.in neutris tñ dicit᷑ vſus li.ar.eſſe. Oia hec
67 difficilẽ faciunt queſtionem
ſtionẽ facile ſit reſpondere cum querit᷑.vtrũ li.ar.li/

¶ R.. ꝙ et ſi ad hanc qᷓ

get᷑ ꝑ coꝛꝑis ineptitudinẽ qᷓtũ ad vſum.qm̃ ipᷣa exꝑe

rientia hoc plane docet ⁊ manifeſtat ꝙ ligat᷑ in par

uulis ⁊ doꝛmientibus ⁊ furioſis.ad illaʒ tñ queſtio/

nem qᷓ hanc ſubſequit᷑.vicʒ quare ligat᷑ li.ar.ex coꝛ/

poꝛis ineptitudine cũ nõ ſit potentia alligata oꝛga/
no. valde difficile eſt reſpondere ⁊ eiꝰ aſſignare cau/
ſam. Intelligendũ tamen eſt ꝙ eſt quadruplex mo/
dus ſatiſfaciendi huic queſtioni. Quidam em̃ dicere
voluerunt q; vſus rõnis vel etiam li.ar.impedit᷑ ⁊ li

Bat᷑ ex co di ineptitudine ꝓpter anime conuerſio/
lam vo ꝓpter obſequij coꝛpꝑalis pꝛiuatio/

doloꝛem multum refugit.
conuertit᷑ ad coꝛpoꝛalia qᷓ; in vigilia.ſi ergo ↄuerſio

hẽ.Cerciꝰvᷣo modꝰddi eſt ꝙ; ꝓpter opatõis rõnalis
q̃ndã cõicationẽ.Quartus ant modꝰ eſt ꝓpt coꝛpis
⁊ aie vnionẽ ad tercij ↄſtitutionẽ. DPꝛimo ꝓpt᷑ ↄuer/
ſionẽ dixerũt aliqͥ aiaʒ impediri ab actu rõnis exñte

ineptitudine ex ꝑte coꝛꝑis. Aut em̃ eſt coꝛpꝰ ineptũ

ex aliqua leſione interioꝛi.ſicut eſt in furioſis ⁊ frene
ticis. tunc anima ceſſat ab operatione intelligendi.
Apter hoc ꝙ; nimia compaſſione cõuertit᷑ ad coꝛpuſ
ratione nobilis oꝛgani leſi.Aut eſt ineptum imper/
fectione que eſt in membꝛis ⁊ oꝛganis.ſicut cſt i par
uulis.⁊ tunc aia adeo eſt intenta gubernationi coꝛ/
poꝛis ⁊ rebus qs ꝑ ſenſum coꝛpis ꝑcipit.ꝙ qᷓſi obli-
uiſcit ſui.et ideo ex nimia ↄuerſione ad coꝛpus ſuũ
q̃ eſt ex oꝛganoꝝ leſiõe.ſiue ex imꝑfectione.cõtingit
vſum rationis ⁊ liberum ar.impediri.Sed hic mo/
dus dicendi non plene ſatiſfacit.videmus em̃ ꝙ ve⸗
bemens doloꝛ ex parte coꝛpis in extremitatibus fa/
ctus rationis vſum nõ impedit.⁊ tamen anima illũ
in ſomnis nõ maꝗ

eſt que in vigilia vſum rõnis nõ tollit.pi ratione vi/
det ꝙ nec auerſio que eſt in ſomnis circa regimẽ coꝛ
oꝛis. ¶Et ideo eſt ſcðs modus dicendi.videlicʒ q
i. ar. a ꝓpꝛio vſu babet impediri ꝓpter pꝛiuationem
obſequij coꝛꝑalis.et ſi em̃ oꝑatio intellectus nõ fiat
oꝛganũ.nibilominꝰtñ virtutes ſenſitiue ipſi intel-/
ectiue faciunt aliquod obſequium ad hoc ꝙ exerce⸗
at ſuum actum. Dupliciter em̃ obſequit᷑ vis fanta/
ſtica intellectui in actu intelligendi.in hoc vicz ꝙ of⸗
fert illa fantaſmata intellectui poſſibili.ſicut obiectũ
offert ſpeciem oculo.⁊ in hoc etiam ꝙ intellectꝰexci/

tari habet ab inferioꝛi qᷓdiu eſt ↄiunctus coꝛpoꝛi. et
ideo quando leſio eſt ⁊ ineptitudo ex ꝑte oꝛgani po⸗

tentie ſenſitiue ⁊ fit ꝑturbatio fantaſmatum.impe/
dit᷑ vſus li.ar.⁊ intellectus ꝓpter hboc ꝙ aufert᷑ ſibi
debitum obſequium.ſicut oculus meus põt impedi
ri ab actu videndi ꝗꝓpter obſcurationem aliquam fa
ctam in re viſibili qᷓ habet mibi offerꝛe ſpeciem ⁊ vi/
ſum meũñ excitare.Sed iſte modus dicẽdi adhuc nõ
lene ſatiſtacit. ꝓ eo ꝙ nos videmus oꝑationẽ intel
ctus impediri non facto impedimento in oꝑe exte
rioꝛis virtutis ſenſitiue. vtpote imaginis ⁊ fantaſie.
Et iterum cũ intellectus ⁊ memoꝛia intelligibilis ali
quas ſpecies in ſe babeat abſtractas quas in ſe ⁊ pe
nes ſe conſeruat.quas anima ſecum trabit cũ a coꝛ/
poꝛe ſepat᷑.videt᷑ ꝙ cum obſequio fantaſie ⁊ fanta-

ſmatum circumſcripto.intellectus vſum babere de/

beat reſpectu eoꝝ quoꝝ babet in ſe babitum. ⁊ boe

plane falſum eſt. qn bomo impedit᷑ a cõſideratõe eo⸗
rum que nouit ſicut ab inquiſitione eoꝝ que no no/

uit pterea eſt tercius modus dicendi.ꝙ ope/
ratio liar. ⁊ rationis ex coꝛpoꝛis ineptitudine halet
impediri ꝓpter quandam cõicationẽ opationis.Cõ
municat aut quodãmodo potentia intellectiua oꝑe⸗
rationẽ ſuam coꝛpori coniuneto. cum communicet
ei eſſe. et ex eis fiat vnum ꝑ eẽntiam.nõ ſolum inq;
tum anima eſt vegetabilis ⁊ ſenſibilis.ſed etiam in/⸗
qᷓ;tum rationalis.Aia em̃ rationalis adueniens coꝛ
poꝛi bumano ſicut ex ſua vnione facit ipm eſſe ani⸗
mal ⁊ aiatũ.ita facit eẽ boiem.⁊ iõ ſicut aliquã opa/
tõnẽ coĩcat coꝛpi iqᷓtũ facit viuũ.⁊ inqtũ facit aĩal.
ſic etiã cõicat aliquã inq;tuʒ facit homiem.licet non

oino vnifoꝛmiter. Differenti em̃ mõ coicat aia coꝛpi 6o

que reſpiciunt potentiam vegetatiuam.⁊ ſenſitiuaʒ.

68

et operationes potentie intellectiue. Mã opa ſenſiti
ue ⁊ vegetatiue ſic coicat coꝛpoꝛi vt ſit in coꝛpoꝛe et

per coꝛpus.ſit etiam in coꝛpoꝛe vt non ſine coꝛpoꝛe.

non em̃ nutrit aia niſi mediãte oꝛgano coꝛporeo.nec
nutrit niſi q;diu eſt in coꝛpoꝛe. Intelligere aũt ſic cõ

mũicat anima coꝛpi vt ſic intelligat cũ coꝛꝑe aliquo

modo agente.vt tñ nõ intelligat ꝑ coꝛpus.ſic intelli/

gat etiam in coꝛpe.vt tñ ctiam intelligat cum eſt ſe⸗

pata a coꝛpe.Quia vᷣo dum eſt in coꝛpe cõicat ei rõ/

nalem comꝑationem.ideo facta inoꝛdinatiõe ex pte

ꝛpis hʒ illa opatio impediri. Sed iſte modus dicẽ

di calumniã bʒ in hoc qd dicit ꝙ opatio intellectus
Alio modo cõicatur coꝛpoꝛi.cũ nò videat᷑ verum.
⁊ ph̊s ↄtradicere videat᷑ expꝛeſſe in.xvj.anialiũ.vbi
dicit ꝙ intellectus eſt ab extrinſeco ꝓpter hoc ꝙ nul
lo modo eſt imixtus coꝛpoꝛi.Et hocipᷣm dicit in.iij.
de aia. Et iteꝝ.⁊ ſi cõcedat᷑ ꝙ homo intelligat.nullo

tñ mõ cõcedit᷑.nec de toto coꝛꝑe nec de parte ꝙ intel
ligat. Vñ videt᷑ ꝙ hoc dicat᷑ de toto ↄiuncto rone pi
ſcʒ anime.ſicut cũ dicit᷑ hõ eſt albus.hoc dicit᷑ ſoluʒ

Et ꝓpterea eſt quartus modꝰdi
cendi.q.ſ.oꝑatio aie in coꝛpe impediri hʒ ꝓpter coꝛ/
poꝛis ineptitudinẽ. Et huiꝰrõ eſt vnio anie ⁊ coꝛꝑpis
ad vnius tercij conſtitutionẽ qð eſt vnũ ꝑ eẽntia. et
cui debet᷑ ꝓpꝛia opatio ſᷣm ꝙ eſt vnũ.hec aũt opera/
tio nõ eſt viuere tm̃.nec ſentire ſiue mouere.ſᷣ ratio/
cinari ⁊ intelligere.Et ꝓpter ipſam vnionem nõ tm̃
pendet anima ex coꝛpoꝛe qᷓ;tum ad actum ſentiendi
ſed etiam aliquo modo q;tum ad actum intelligen⸗
di q;diu eſt in coꝛpe.ſed longe aliter⁊ aliter. Otũ ad
actum vegetandi ⁊ ſentiendi.ſic ꝑꝑndet vt nullo mo
= do poſſit eos exercere ſine coꝛpe.nõ aũt ſic de actu in
telligendi. Sic ctiam pendet vt illos actus cxerceat
coꝛpus ⁊ ꝑ oꝛganũ coꝛpoꝛeũ.nõ ſic aũt eſt de actu
intelligendi.et ideo actum ſentiẽdi dicit᷑ cõicare aĩa
coꝛpi. Ande nõ abſurde oino dicit᷑ oculus videt.nõ
ſic aũt dicit᷑ de actu intelligendi. Dicit᷑ aũt aia ſenti⸗
re ꝑ coꝛpus nõ intelligere ꝑ coꝛpus.qꝛ cum duo cõ/
currant ad actum intelligendi ⁊ ſentiendi. vicʒ reci⸗

ratione coꝛpoꝛis. E

pere et iudicare.in ſentiendo receptio ſpẽi eſt a coꝛ⸗

poꝛe.ſed iudicium eſt a virtute.⁊ in intelligẽdo vtrũ
q; eſt a virtute intellectiua.vicʒ ab intellectu poſſibi
li ⁊ agente.Et ꝓpterea intellectus dicitur vis nõ alli
gata materie.⁊ opationeʒ hanc poteſt habere.cñ eſt

ſepata a coꝛpoꝛc.qdiu aũt eſt in coꝛpe nõ oĩno intel
ligit pꝛeter coꝛpus.Sicut em̃ eſſe anime in coꝛꝑe ali
quo modo pendet ex coꝛpe.q;uis nõ pendeat eẽ iſßiꝰ

aie in ſe.ideo ad hoc ꝙ aia ſit in coꝛpoꝛe.neceſſe ẽ coꝛ

pus debite complexionatum eſſe.⁊ ad illiꝰcõplexio/

nis coꝛruptionem ↄtingit aiam nõ amplius eẽ ĩ coꝛ/
poꝛe.ſic q;diu aia eſt in coꝛpoꝛe.intelligere ſuũ nõ eſt
ſine coꝛpe ⁊ ſine aliqua diſpoſitione ex parte coꝛꝑis.
cuius autoꝛitas conueniat actui intelligẽdi.ſicut cõ
grua diſpoſitio reondeheefric anuͤne in coꝛ/
poꝛe ⁊ pfectioni eiuſdem. Illa aũt auẽtas attendit᷑

hm illud qdð eſt ſuᷣmũ in coꝛpoꝛe.⁊ qtũ ad nobiliſſi

mos ſpũs qui locuʒ habent in nobiliſſimis oꝛganis

70 coꝛpꝑis.Et qm̃ cum aliqͥd aufert᷑ ab aliquo.pꝛius au
fert᷑ ab eo illud qdð eſt in eo excellentiſſimũ.⁊ cũ glic

virtus debilitat᷑.pꝛius aufert᷑ ab ea ſummũ qᷓ illu

qð eſt citra ſummũñ.hinc eſt ꝙ in leſione coꝛpoꝛis ci
tius colligit᷑ illud p̃m quod coꝛpus cõfoꝛmabat᷑ op

rationi intellectiue q; illud m qd ↄfoꝛmabat᷑ opa

tioni ſenſitiue. ⁊ iõ fumoſitates aſcendentes ad cere

—

brum que ꝑturbant ſpũs in ſomnis vel in pueñ vel

in freneticis.vel quecũqʒ alia leſio oꝛganoꝝ in quibꝰ

reſident ſpũs ſubtiliſſimi coꝛpales.facilius impedit
vſum rationis ꝙ imaginationis.Et ſic patet ro qua
re impedit᷑ ex ineptitudine coꝛpis rõnis vſus.⁊ q̃re
impedit᷑ nafis q; vſus inferioꝛis virtut.Ex bac ea 71
dem rõne colligit᷑ quare magis impedit᷑ ratio q;tuʒ
ad vſum li.ar.qꝙ qtuʒ ad alios actus rõnales quos
in ſomnis ⁊ furioſis aliqñ dinoſcit᷑ babere.Actꝰ em̃
li.ar.reſpicit potentiam rõnalem ꝓut eſt in oimoda
⁊ ꝑlena libertate. Liberũ em̃ ar.vicit dñium potẽtie
reſpectu actus ſicut ſupꝛa determiatũ eſt. Et qm̃ cuʒ
impedit᷑ aliqua virtus opatiua. pᷣmo aufert᷑ ei actꝰ
ille qᷓ ei inerat m ſuam plenitudinẽ.ſicut patet cum
aliquis infirmat᷑ in pede.faciliꝰei aufert᷑ potẽtia ve
lociter curꝛendi q; potentia ambulandi.ſiue facilius
impedit᷑ hic actus qᷓ; ille.ſic ⁊ in ꝓpoſito faciliꝰ⁊ fre
quentius ↄtingit auferꝛe vſum libertatis q́; quẽcun
qʒ actũ poetntie intelligendi. Concedende ſunt igit
rõnes oſtendentes ꝙ li.ar.ex ineptitudine ex ꝑte coꝛ
poꝛis hʒ impediri qtũ ad ſuũ vſum.ſicut impedit᷑ in
infantibus ⁊ furioſis ⁊ doꝛmiẽtibus.Ad ulud qð 2
pꝛimo obꝛ in ↄꝛiũ de petitiõe ſalomõis qᷓ fuit in ſom
nis. dᷣ. ꝙ illud fuit aut gratie ſpãlis ⁊ pꝛiuilegij nõ
legis cõis ꝙ in ſomnis potuit mereri ⁊ dignus fuit
exaudiri. Aut certe boc dicit᷑ non e deo ddꝛmiendo

placuerit.ſed qꝛ aut vigilando ⁊ illud pꝛecogitando

deo placuit quod in vigilia placuerat.dñs ꝑ reuela-/
tionẽ manifeſtare voluit in ſomnis.frequentiꝰem̃ in

ſomnis q; in vigilia apparere cõſueuit. Et ꝑ hoc ptʒ

rñſio ad ſequens verbũ greg.Oꝛ em̃ dicit ſanctos vi
ros in ſomnis mereri.hoc dictum eſt qꝛ occaſiõe ſũ
pta ab eo qd patiunt᷑ in ſomnis.poſtinodũ merent᷑
in vigilia.ſicut vir ꝑfectioꝛ demereri dicit᷑ in polluti
one nocturna quã ſua cogitatione ꝓuocauit. vel de
cuiꝰrecoꝛdatõne poſtmodũ delectat᷑. ¶ Ad illud qd 7
obꝛ ꝙ aĩa ſᷣm oꝑatiõeʒ intellectiuã nõ eſt actꝰ alicꝰ
partis coꝛꝑis.iã pʒ rñſio ex pꝛedictis. OMuis em̃ nõ
oꝑet᷑ ꝑ oꝛganũ coꝛpale.nibilominꝰtñ ad hoc ꝙ ania
opꝑet᷑ in coꝛꝑe neceſſe eſt coꝛpus ſᷣm nobiles ſpũs et
nobilia oꝛgana in debita actualitate et diſpoſitiõe eẽ
ſicut pꝛius oſtenſum eſt. Et qm̃ bec diſpoſitio tollit
coꝛꝑis ineptitudinem.ideo p cõſequens actus rõ/
nis ⁊ vſus li.ar.impedit᷑. ¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ aia in q
ſomnis reuocat᷑ ad interioꝛa.ddm qꝙ verũ eſt.ſᷣ non
qᷓ;tũ ad oẽs opatiões interioꝛes.ſᷣ q;tũ ad opatiões
naturales. NHam ſomnꝰ eſt quies virtutũ aialiuʒ cũ
intenſione naturaliũ.et ideo nõ ſequit᷑ ꝙ vſus rõnis
vel li.ar.in ſomnis intendat᷑.cũ hec potius ↄtinean-
tur ſub viribus aialibus qᷓ naturalibus.¶Ad illud 75
quod obſꝛ ꝙ in ſomnis aia videt futura.dom qꝙ ſicut
determinatũ eſt ſupꝛa diſ.vij.in ſomnis nõ eſt pꝛeui
ſio futuroꝝ niſi viſitatio emittat᷑ ab altiſſimo.ſicut
dr̃ Ecci.xiij. Magis añt dñs viſitat in ſomnis eᷓ in c

vigilia in reuelando futura. Tum ꝓpter hoc ꝙ aia in

vigilia eſt diſpſa ad exterioꝛa ſenſibilia cõpꝛebẽdẽda
n qꝛ etiam dñs qͥ poſuit tenebꝛas latibulũ ſuuʒ
ad ſuiipᷣius occultationẽ.mag vult in ſomnis qᷓ; in
vigilia reuelatõnes emittere. Lum qꝛ etiã magis in
ſomnis agit᷑ hõ qᷓ agat.⁊ in reuelatiõe diuina plꝰſe
habet homo ꝑ modũ ſuſcipientis qᷓ; agentis. Cum
qꝛ etiam in ſomnis medium tenet homo inter moꝛ
tuum ⁊ viuentem.et ita quodammodo a vita hmõi
recedit.de qua dũs Exoð.xxiij.dicit.Mõ videbit me

4
.

Somucgnſen

ncorr

wholtconhe⸗
ſengrticunſt
ungeate go⸗
elar oulimtid
DsJpumd
ſelfo fnnan
ngium hi
Emninat onta
Ungemncum .
ihnwuütpein

De

tomo et viuet. Ex boc ergo nõ poteſt ocludi q; vſus anime quietationem.Et ſi obijcias q; non ſic impe/
cns be.arbi.ſit in ſomnis.quis ibi contingat reuelati · ditur quin aliquo modo habeat vſuʒ ſuum fantaſia
tenn ones kieri.qm in ſomnis magis agit᷑ anims qᷓ; agat. ergo nec debet impediri ſuꝑioꝛ potentia.iam ptz re
oſis 7 ſed in vſu li.ar.mag agit q; agit᷑ N illud qd obꝛ ſponſio ex bis que ſupꝛa dicta ſunt. facilius em̃ aufer
bran ꝙ vis fantaſtica non impedit᷑ in ſomnis.vᷣm ꝙ ⁊ ſi tur omnis potentia in ſomno ⁊ citra ſomnũ.⁊ ꝓpter·
intpin videat᷑ fantaſia mag in ſomnis qᷓᷓ in vigilia vigere. ca in ſomnis plus quietant᷑ virtutes aiales q; natu/
fc g nihilominus tamẽ aliquo modo impediri babet. po rales. motus aũt et decurſus illox fantaſmatum na⸗
ger Ae⸗ tentioꝛ eſt em̃ homo in vigilia ad imaginandum om turalis eſt. et idco non ſic impedit᷑ vſus fantaſie ſicut
atot ne quod vult ꝙᷓ in ſomnis.licet motus imaginatiue vſus potentie intellectiue. Ad queſtiones aute; que
fn gline non ita appareat in vigilia Pter Zucrbonc⸗ e ne. ſequunt᷑ plana eſt reſponſio ex his que pᷣdicta ſunt.
atfſe, a4 exterioꝛa. ⁊ in ſomnis medij motus ſentian Pt
ii Diſtinctio. xxvj.de li.ar.ↄꝑato ad auxiliũ gr̃e.det᷑mĩans quantũ poſſit li.ar. cũ gra.
kttae. Ec eſt gratia operans ⁊ cooperans ⁊c. Supꝛa egit magiſter de li.ar. ſiue de adiutorio bomini collato
iſieel in ſe. in bac vo parte agit de ipſo comꝑato ad auxiliuʒ gratie. Diuidit᷑ aũt iſta pars in duas ꝑtes. Jn
Gfalrft⸗ pꝛima determinat quantum poſſit li. ar. cum gratia. In ſecunda quantum poſſit circumſcripta gra/
sögninn tia infra diſt. xxviij. Id vo inconcuſſe ⁊ incuntanter teneamus ⁊c. Pꝛima pars habet duas partes. In pri/
kackntt ma determinat de adiutoꝛio gratie oꝑpantis ⁊ cooꝑantis collato li.ar. ꝓut illud adiutoꝛiũ cõpat᷑ ad li.ar. In
wängeen ſeecunda pꝛout comꝑatur ad babitum gratuitum ⁊ vſum ſibi debitum.infra diſt. xxvij. Hic conſiderandum
ſcrintit eſt cum pꝛedictum ſit. Pꝛima pars babet duas. In pꝛima determinat quid ſit ſiue cuius efficacie ſit illud ad
8latlugn iutoꝛium gratie quod ſibero ar.ſuꝑaddit. In ſca vo determinat de eodẽ adiutoꝛio qtum ad volũtatem ſi/
iͤnſn ue ad li. ar. oꝛdinat᷑.ibi. Ipſa tamen eadem voluntas quedam gratie dona pꝛeuenit. Pꝛima pars hʒ tres par
tul ticulas. In pꝛima determinat quid ſit illud adiutoꝛium li.ar.ſupadditum q;tum ad actum ſiue effectum. In
midhufit ſecunda vo q;tum ad ſubiectum.ibi.Aoluntatem Sarn aug. in li. de duabꝰ ⁊c. In tercia vᷣo qᷓẽtuʒ ad ipſuʒ do-
wdmna num gratuitum.ibi.Et ſi diligenter intendas A imilit᷑ ſca pars pꝛincipalis tres habet partes. J n pri⸗
udoretnd mnma determinat veritatem.ibi. Ipſa tamen eadem ⁊c. In ſecunda vᷣo remouet dubitationem. ibi. Mon eſt ta
Ri¶ men ignoꝛandum ⁊c. In tercia vᷣo parte ſubiungit veritatis recapitulationem.ibi. Illius em̃ gratie ꝑcipien-
fenantii de ⁊c. Harum aũt ꝑtium ſubdiuiſiones manifeſte ſunt in litera.
cutbben rMN „ð 2“ .
Fituns, ¶ Determinat quid ſit illud adiutoꝛium libe.arbi.ſuperadditum qᷓ;tum
geiriii XX adl actum ſiue effectum. M
zen VI Ec eſt gratia operans ⁊ cooꝑans.Operans em̃ gratia pꝛeꝑat hoĩs
rann DWB voluntatem vt velit bonum. SGratia cooꝑans adiuuat ne fruſtra ve
Eiiagg H it. Vn de aug.in li.de gratia et li.ar. Cooꝑando deus in nobis per⸗
amt Aug. d operando incipit.qꝛ ipſe vt velimus oꝑatur incipiens.qui volen
usc̃ tibus cooꝑatur ꝑficiens.vt ergo velimus operat᷑.Cũ aũt volumus ⁊ ſic vo
zeetaum lumus vt ꝑficiamus.nobis cooꝑat᷑.⁊ tñ ſine illo vel opante vt velimus. vł
hinfit cooꝑante cum volumus bona pietatis opera nihil valemus. Ecce his ver/
ie bis ſatis aperit᷑ que ſit operans gratia.et que cooperans. Operans em̃ gra
g H nia eſt que pꝛeuenit voluntatem bonaʒ. Ea em liberaf̃ ⁊ pꝛepꝑat᷑ hominis vo
girii luuntas vt ſit bona.bonũq; efficaciter velit. Cooꝑans vo gratia voluntateʒ
rickstet iam bonam ſequit᷑ adiuuando. Vnde Aug.cõtra Julianũ hereticũ qui bo
icgriͦs nam voluntatem ex libero arbitrio tm̃ eſſe dicebat.atq; hominẽ ꝑ liberũ ar /
ninliycl, bitriũ poſſe bonũ velle ⁊ oꝑari ſine gratia aſſerebat ait. Apertam de commẽ
oſi RBo. ix. datione gratie apoſtolus ſententiam pꝛotulit cum ait. Non eſt volentis ne⸗
e NG6G currentis.ſed dei miſerentis.Hec ſi attenderes iuliane non extenderes cõ
lucin V tra gratiam merita voluntatis humane. Non enim ideo miſeret᷑ deus alicu
ücn AfuGlllus. quia voluit ⁊ cucurrit.ſed ideo voluit ⁊ cucurrit.quia miſertus eſt deꝰ.
ſinn ſa Ps.xxxvj. Paratur enim voluntas hominis a deo ⁊ a domino greſſus hominis diri⸗
abrmsin, Agruntur. Ideoq; congrue ait. Mon eſt volentis neq; currentis.ſed miſerenn
Negun Dei. Hon quia hoc ſine voluntate noſtra agatur. ſed quia voluntas noſtra
abiſt nnnil boni agit.niſi diuinitus adiuuetur. Vnde alibi aplus ait. HNon autẽ ego
niin ſed gratia dei mecum. MHon ideo dicit.quia nihil boni agebat.ſed quia nihil
ſen boeoeoni ageret. ſi illa nõ adiuuaret. his teſtimonijs aperte inſinuatur.quia vo
wuh MM luntas hominis gratia dei pꝛeuenitur atq; pꝛeparatur vt fiat bona.non vt
n fiiat voluntas.quia et ante gratiam voluntas erat. ſed non erat bona et re/
D Lcctta voluntas MV

II

—

a Soluntas eſt amimmi motus ⁊7. Sicut dicit phs. peccat qui diffinit id quod eſt in quiete ꝑ id quod eſt in
mo

5 voluntas eſt in potẽtia. ᷓ male diffinit᷑ cũ dĩ voluntas
Tergo plus mouere qꝙᷓ; moueri.ſi motus ſonat in paſſionẽ.vr̃ ꝙ volũtas nõ debeat dici animi motꝰ.ſ
ꝙ ſicut dicit anſel. Aolũtas dicit᷑ eqͥuoce ad voluntatẽ inſtrumentũ.⁊ volũtatẽ affectionẽ.⁊ volũtatẽ vſum.

Et aug.nõ diffinit hic vo

diffinit voluntateʒ ꝓ

ut accipit᷑ ꝓ vſu qᷓ; ꝓ
potentia. Ratio huiꝰ
eſt. qꝛ potentie mani/
feſtant᷑ ꝑ actus. et iõ
cognita volũtate.vſu
pꝓ conſequens cogno/
ſcit᷑ voluntas poten/

2 tia. Ad illud quod ob

ijcitur ꝙ vſus volun⸗/

tatis non eſt paſſio ſyʒ

actio.et ita non debet
dici motus. Dom ꝙ

motus nõ tãtũmodo
accipit᷑ paſſiue.immo

etiã accipit᷑ actiue.et
pꝛeterea omnes actio
nes anime quodam/
mogo paſſiones ſũt.

b ¶Bratia volunta/
tem pꝛeueniens ⁊ pꝛe

dilectöõne. Uidetur p
ſta notificatio gratie

nõ ſit conueniẽs.Cuʒ
em̃ gratia ⁊ virtus di
uerſas habeant noti/
ficatõnes.nõ videtur

o vnum babeat noti

ficari ꝑ alterum. Iteʒ

cum gratia non ſolũ
modo ponat in aima

fidem et charitatem.
ſed etiam ſpem. vide-
tur inſufficienter dice
re magiſter cum dicit

ỹ eſt fides cum dile⸗/
ctiõe. Juxta hoc que-⸗

ritur cum viuenſe dif⸗
finitiones ⁊ notifica/
tiones gratie aſſignẽ/

tur diuerſimode. pe/

nes quid ſumitur ra/

tio ⁊ diſtinctio harum.

4

luntatẽ ꝓut accipit᷑ ꝓ potẽtia.ſed ꝓut accipit᷑ ꝓ vſu.Et ſi tu queras.quare magis
¶ Determinat q ſit illud adiutoꝛiũ li:ar ſupaddi

2

tũ q;tum ad ſubiectum.

¶ Voluntatẽ ipſam Aug.in li.de duabꝰ aĩabus ita dif⸗

finit. Voluntas eſt aĩ motus cogẽte nullo.ad aliqᷣd

non admittendũ vel adipiſcẽdũ.hec aũt vt nõ admit

tat malum ⁊ adipiſcat᷑ bonũ pᷣuenit᷑ ⁊ pparat᷑ dei gra⸗
tia. Vnde apls gratiã pꝛeuenientẽ ⁊ ſubſequentẽ cõ⸗
mendans.i.oꝑantem ⁊ cooꝑantẽ vigilanter dixit.Nõ

eſt volentis neq; currentis.ſᷣ miſerentis dei.ſᷣ nõ ecõ⸗
uerſo.non eſt miſerentis dei ſed volentis ⁊ currentis.
Nam ſi vt quibuſdã placuit qð dictũ eſt ita accipiat᷑.
nõ eſt volentis neq; curꝛentis ſᷣ miſerentis dei.tanqᷓ;

diceret᷑.nõ ſufficit ſola voluntas hominis ſi nõ ſit etiã

miſericoꝛdia dei.ecõtra dicit᷑ nõ ſufficit etiam miſcðia
dei ſi nõ ſit etiã volũtas hoĩs.ac ꝑ hoc ſi recte dictum

eſt illud.qꝛ id volũtas hoĩs ſola nõ implet.cur nõ eti⸗

am aotrario recte dicit᷑.nõ miſerentis eſt dei.ſed volẽ

tis eſt hoĩs.cũ id miſericoꝛdia dei ſola nõ impleat.hho
mo em̃ credere vel ſperare nõ poteꝛit niſi velit.nec per
uenire ad palmã niſi voluntate currat. Reſtat &̊ vt iõ
ita recte dictũ intelligat᷑.vt totũ det᷑ deo qͥ hoĩs volũ/

tatem bonam pᷣuenit.⁊ pᷣꝑat adiuuandã.⁊ adiuuat pᷣ⸗
paratã. nolentẽ pᷣuenit vt velit.volentem ſubſequitur

ne fruſtra velit. Ecce his verbis ⁊ alijs pᷣmiſſis euidẽ/
ter tradit᷑.qꝛ voluntas homis pᷣꝑat᷑ ⁊ pꝛeuenit᷑ gratia

dei yt velit bonũ.⁊ adiuuat᷑ ne fruſtra velit.

cta mereat᷑ ⁊ ꝑfici.voluntate comitante non ducente.
pediſſequa nõ pꝛeuia.Ecce hic aperte habes ꝙ gratia
pꝛeuenit bone voluntatis meritum.et ipſa bona volã

¶ Æνbona voluntas comitat᷑ gratim c

7 ☛

¶ SGtaq; bona voluntas comitat᷑ gratiã nõ gr̃a volunta
tem. Vñ aug.ad bonifaciũ papã ſcribens cõtra pelaf2/
gianos inq̃t. Cum fides impetrat iuſtiſicationẽ ſicut
vnicuiq; deus partitꝰeſt mẽſurã fidei.nõ grãm dei ali

quid meriti pᷣcedit humani.ſᷣ ipᷣa meret᷑ augeri.vt au⸗

megiennn eſt gratie non pꝛeuia.

Determinat quid ſit illud adiutoꝛium li.ar.ſuꝑ /
dagditũ q́;tum ad donum gratuitũ. d
(Et ſi diligenter intendas.nihilominus tibi mõſtrat᷑
it ĩa gratia volũtatem pᷣueniens ⁊ pꝛeꝑans.ſ.fides

*

42

eſt ai motus. Itẽ velle plus eſt agere qᷓ pati.
volũtas nõ debeat dici animi motꝰ..döm

oluntas qd

Bẽa volutate,z
b uenienz-
eſt fides
lectione.

cuz di

e. dicendum ꝙ magiſter nõ intendit in illo verbo notificare gratiam gratumfacien

tem q;tum ad ſuam eſſentiam.ſed intendit eam notificare quaſi per poſterius.et quodammodo per effectũ.

Cum em̃ habitus cognoſcatur ꝑ actus.et
ctum ⁊ affectũ.ideo ꝑ illas hʒ gratia notificari.et qꝛ in illos actus nõ exit
virtutum.vicʒ fidei ⁊ charitatis.ideo notificans gratiam dicit.q gratia ni
4 ne. ꝓ eo ꝙ ꝑ illos duos hitus dẽ aia in actꝰexire ꝑ q̊s innoteſcit nobis gr̃a.

*

actus gratie duplex ſit õm duplicem potentiã.videlicet m intelle
gratia niſi mediantibus habitibus
il aliud eſt q; fides cum dilectio/
Ad illud vo qð q̃r de pluralitate

diffinitionu. dð. ꝙ gra bʒ chan ad ſuũ pᷣncipiũ.bʒ ↄpari ad ſuum ſubiectum.habet comꝑari ad ſuũ oppoſi

tũ.habet comꝑari ad ſuũ

ectũ. habet ⁊ ↄpationẽ ad ſuũ pᷣmiũ.⁊ ſ̃m has diuerſas ↄꝑatocs diuerſe reꝑiun

tur eiꝰnotificationes. Scm cõꝑationẽ ad ſuũ pᷣncipiũ eſt illa Jſido.Gr᷑̃a eſt miſcdie donũ diuine. per quod

R ⸗

Kene eplas. Gfa ẽ 4itor aie ad Wcni, ant ad fuñ ſbm
cctatio coꝛdlis ncs * ndefnatan n ſiceſt la .
Neo er cõpationẽ no naroe⸗ er nwn Hear oi dar ſun alud toõ
. cij dilecti 6e: Der Daise; 3 ns tionẽ ad ſuũ ud ſo. vt exhil er
Angz; ü dil illa. afae ef R een ilapet fack
Bo, zilectione gdeocha gianiudoohe Ses Rekce Snre varteie.
4. Ro. iij —,. icati ſumus ug. in ““”èẽ ie. Scom HBia eſt ſani i glo
cit apls qui dici ex fide ?t tractan autẽ oes cõpatiõe met.
pencar en⸗ rata heerch tanen grans vmlczed Tangke nis ankt
Qõ em̃ ne dicat ſibi em̃ ideo dixi ibi ait em̃ eſt. Gra ẽ is qᷓ talis
Non di es mere de iuſtifica e fides ip gratis data ſi aa 80
. 1Cor üij. de nicatpepo ſtandelten on eiicl aimd⸗ 2ð
ar acnena⸗ cig. cũ dlrerit 1don k⸗ red onu eins op
eſt. Hic a ua iuſtifica id hab dez ti ia notificatio .
onis. ⁊ ipſ. perte oſtendi ificatus es qð tie qua dẽ icatio ⸗
nis. 7 ipſa eſt grati it ꝙ fi es. gratis ti non mueſt⸗ di. Gfa ẽ ma⸗
Vol as ⁊ pꝛeꝑat beneficiũ c cauſa iuſtifi ag⸗ itatẽ. qᷓ ſu us ad vti
vo ipſa tas e aua uglnenen bemt gaeLord
unlaets eſt dvi ati lberet aſcrn viuit᷑. orne aris t manne
Ze beneficio ſi nn nemie nõ pot. unet vadiuneten qua beu ia⸗ e denlad Gatte .
Nolutas ierg I. ic; neat Whenias neficium quo Hoc viui
e dande ef anolbe⸗ Honahomans beren lkagt iuc
euidente 8 xpi rectei. erat̃ ⁊ p ominis volũ Ex be is tibi vata eſt.
uidenter oſte te intelligit᷑. ſi ꝛepat᷑. Et illu tas c vf valle dicẽ⸗
poſt illã rui endit dicẽ igit. ſicut Et illud aug. 1 mg elle dicẽ
ruina Es. J aug. i L be⸗ te fi ngr ꝙ m ce
ipſum. ſea am a ſeruitu pᷣm arbitriũ li in encheri. ſ. ide fit i median
um. ed per ſol ruitute itriũ lib eri. ſed it iuſtificatio.
ta eſt lib per ſolam dei peccati eranduz eſt ↄtrariũ h ficatio.
erat dei gratiã nec omni ʒ eſt ab eodẽẽ buid . qa
p quam li ⁊ volun tiã que in fi nino perſe 1 dẽ e aie iuſti a
quam liberatur tas pꝛepat᷑ in fide chꝛi per ſe io a q̊ eſt vi uſtifica
in fi beratur arbi pꝛeꝑat᷑. E chꝛiſt t vinin viuificatio.
nlde chrici. narbinin.⸗ Doe een hte⸗ valecan nuin cte ig.
ad ninat . V „0 m ait i tu eſt. 5 t. imo moꝛ
a haluntatenue Fud adliber alitn genn aafebag:
Btas dong qie iele eri adacnateg q;tum iß Sitnine Fis⸗
e. a men eaden nit HH Ealeirones alerenetr
Hn men dem zedi dei vona ge rone aclicte gre
minis m nde em vonntedde queda e naß tribuit al wru nõ e .
i. ijjs. 2 miſeri a iuuat. Nã AQue aũ volütas ho nie Fies ſepe
ſubſequ iſericoꝛdi t. Mã vtrũ ũt nõ pꝛecedi uſtificatõnẽ. trat
. niſericoꝛdia ei p ũq; legit᷑ ꝛzecedit lsit ofomnakan intel
Flwwlins ſebſque me. Nol pueiet me. git᷑ ĩ ſancti .ffoꝛmi oꝛmata. aut de
ubſe olenteʒ qui me. ⁊ miſeri ctis elo ifoꝛmi. Mõ aut de
an re pini qt᷑ ne fruſt ez quippe pᷣ iſericoꝛdi 10 ꝛ i. Mõ de ifoꝛmi.
tilsch ust inimicis n tra velit. C puenit yt veli lia dei 2 eã nibil mẽm i.
in eis op. oſtris nolentt ure elit. v el Perramd. i
N. R eis opetur nolentib m admo olen defe ipetramꝰ. Si
o. i re vt accipi ur et velle: ibus pie vi nemuroꝛ oꝛmata H nõ Si
gui o. x. taccian min Ae⸗ Itẽq; ceee niſi ve⸗ da pe —H
ſg4 nec nafrydinuo:Yndennis . imonenurkee Snaennii
lufrid bona h mis. ſed d 7„:2 e apls ait. mus.a „ p iuſti icat PBeo d
OOH done omini dei miſerenti ait. NMõ a quo t iſtificati d.
sinf comitat᷑ gf is vol erentis. i 6 eſt vole npecet en lict:
omita voluntas q̃dã 8. Ex hi olent i põt dici. N plici.
ni nit a a osnunaneee qda tis. Erhisandaner 1 iuciicario H
eſſe ex volt ubitatöns 0 ate. .qꝛ eã pue/ deatio dicif i inſlici
Gis Rox. (Aonelttnignor; bitatonẽ oni er eo quod due⸗ ka Erini⸗
dek ꝙ 18 oꝛandũ quod e ERE7 Ne d dicit᷑ fidẽ cia exercitat dẽ i iuſti
de cre noſireürnſes alibi aug⸗ ff ẽbñã mgfi katio: ſic ver
adiuſt ciam aius — ackiene inihnt
ita ſux Yoh. tract oſtoli. Coꝛ ia exercitaf in uſti
racts. Jdeo no Aante de operlee
ind —ρ 4 1
ficatõz. i.

Ai. n.

ꝓfeetum iuſticie que

conſequit᷑ ex bonoꝛũ

opeꝝ ⁊ meritoꝝ mul⸗
tiplicatione.qd nõ cõ
tingit eſſe ſine fide et
charitate. Sine fide ei
ſicut dicit᷑ Hebꝛe.xj.
impoſſibile eſt place/
re deo. ſine charitate
ctiã impoſſibile eſt. ſi⸗
cut dicit᷑.j.Co.xiij.
Si aũt dicat᷑ iuſtifica
tio iuſticie infuſio.ſic
adhuc habet veritatẽ
licʒ nõ ita plene. Aut
em̃ eſt infuſio iuſticie
in paruulo.aut in ad/
nlto. Si i paruulo.ſic
ðꝛ eſſe iuſtificatio ꝑ fi/
dem non ꝓpꝛiã ſᷣ pen
tum. vel totius eccle/
ſie ſicut dicit Aug.ad
6 bonifacium. Si autẽ
ſit iuſtificatio in adul

to.ſic cũ quatuoꝛ con

currãt ad iuſtificatio/
nẽ.ſ.gratie infuſio.cõ/
tritio.motus li.arb.et
peccati remiſſio.ſicut
dicunt magiſtri. ⁊ mo
eus li.ar.ſit motꝰ qͥ p/
tinet ad vᷣtuteʒ fidei.
nõ incõuenienter dici
tur adultus ꝑ fidex iu
ſtificari. nec huic ob/
ſtat quod iuſtificat᷑ .
grãm. Illa aũt quatu
oꝛ necrio reqͥrunt᷑ ad
iuſtificatõnem impij.
et iõ aliqñ homo dici⸗
tur iuſtificari ꝑ grãzʒ.
aliqñ ꝑ fidem.aliqñ ꝑ
pniam.qꝛ peccati re
miſſio pᷣſupponit illa
tria.⁊ ꝑ hoc patẽt ob/
iecta. Iſta em̃ melius
explanant᷑ in.inij.diſt.

ſimpliciter apłs ait credit᷑.ᷣ coꝛde credit᷑.qꝛ cetera po

teſt homo nolens.credere nõ niſi volens.intrare eccle
ſiã ⁊ accedè ad altare põt nolẽs.ſᷣ nõ credere. Itẽ ſuꝑ

Geñ.vbi laban ⁊ batuel dixerũt. Vocemus puellaʒ ⁊
queramꝰeiꝰvoluntatẽ.dicit expoſitoꝛ.qꝛ fides eſt vo/
luntatis nõ necitatis. Ad qð rñdentes dicimꝰ.nõ hec
ita accipienda foꝛe vt ex volũtate hoĩs fides intelliga
tur ꝓuenire.cũ ipſa ſit ꝓpꝛie dei donũ.vt ait aplus.et
ex ea bona hominis merita incipiant. Per hãc em̃ vt
ait aug.ſuꝑ ps.lxvj.iuſtificat᷑ impiꝰ.i.fit de impio pi⸗
us.vt deinde ipᷣa fides incipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari.vñ
oĩa bona merita incipiunt.Sed potiꝰ hec ideo ita di⸗
cta ſũt.qꝛ nõ eſt fides niſi in eo qͥ vult credere.cuiꝰbo⸗
nã voluntatẽ fides pᷣuenit.nõ tꝑe ſᷣ cã ⁊ natura. Vnð

aug.ſupꝛa cõgruent dixit.ꝙ bona voluntas in eis do

nis eſt que nõ pꝛecedit.⁊ ipſa iuuat.qꝛ ea iuuat quibꝰ
pᷣuenit᷑ dũ eis ↄſentit ad effectũ boni ⁊ in eis eſt.qꝛ tẽ⸗
poꝛe ab eis nõ pꝛecedi᷑̃. . .
¶ Quedam adhuc addit que grauioꝛẽ faciũt que⸗
ſtionem.ſ.ꝙ cogitatio boni pꝛecedit fidẽ. g8

¶ Ceterũ hanc q̃ſtionẽ magis acuunt ⁊ vrgẽt vᷣba aug.

qͥbus in li.de pᷣdeſtinatione ſcõꝝ vtit᷑ ꝑtractans illud
apli. Mõ ꝙ ſufficientes ſimus cogitare aliqd quaſi ex
nobis.Attendant inquit hic.et verba iſta ꝑpendant.
q putant ex nobis eſſe fidei ceptũ.⁊ ex deo eẽ fidei ſup
plementũ. Commendans em̃ iſtam gratiam que non
datur ſᷣm aliqua merita ſed efficit oĩa bona merita in/
quit.non ꝙ ſuffcientes ſimus cogitare aliquid boni.ſ.

ex nobis.Quis aũt nõ videat pꝛiꝰ eſſe cogitare qᷓ; cre⸗
dere: Nullus qᷣe credit aliquid niſi pus cogitauerit
eſſe credendũ.Si ergo cogitare bonum nõ eſt ex nob.

vt hic apls tradit.nec credere.qᷓ;q; ⁊ ipᷣm credere nihil

eſt aliud q; cum aſſenſione mentis cogitare. hic vide
tur inſinuare ꝙ cogitatio bona pᷣcedat fidem.⁊ ita bo⸗

na voluntas pᷣuenit fidem nõ pᷣueniat᷑.qð pᷣdictis ad⸗
uerſari videt᷑. Ad h̊ aũt dicimus ꝙ aliqñ cogitatio bo
na ſiue voluntas pꝛeuenit fidem.vᷣ nõ eſt illa bona vo
luntas vel cogitatio qua recte viuit᷑. Illa em̃ ſine fide

⁊ charitate nõ eſt. Nam vt ait aug.ad anaſtaſiũ. Si⸗

ne ſpiritu nõ eſt voluntas hominis libera.cum cupidi
tatibus vincat᷑.nõ eſt libera ad bonum niſi liberata fu
erit. Non autem liberatur.niſi ꝑ ſpiritumſanctum dif⸗
fundat᷑ charitas in cordibus.non eſt libera voluntas

niſi eam liberet gratia ꝑ legem fidei.i.nõ eſt libera ſine fide oꝑante ꝑ dilecti⸗
onem. et illa ſufficienter bona eſt. Mon eſt em fructus bonus qui de charita/
tis radice non ſurgit.Si vo aſſit fides oꝑans ꝑ dilectõnẽ fit delectatõ boni.
NSeilla cogitatione boni que pꝛecedit fidem plene diſſerif. h
Eia autem cogitatio ſiue voluntas que fidem ⁊ charitatem aliaſq; iuſtiſica
iones pꝛecedit nõ ſufficit ad ſalutem.nec recte ea viuit᷑.hac voluntate con
cupiſcitur illa bona voluntas que eſt magnũ bonũ.iſta vᷣo non.Alia ergo il
la eſt voluntas ſiue cogitatõ.alia iſta.Et ſicut illa iſtam pꝛecedit.ita illã pꝛe
uenit intellectus. Unde Augꝰiſtam diſtinguens ſuꝑ illum locũ põ.Concu⸗
piuit anima mea deſiderare iuſtiſicationes.ait.Concupiuit deſiderare inqᷣt.
non deſiderauit. Videmus enim ratione nonnunqᷓ; q; vtiles ſunt iuſtiſica⸗

Geñ.xxiij.

fe' cũ determi

natione.

ii.Coxꝝ.iij. G

Quid ſit credẽ

Determiatio.

Põ. cxvij.

—.. — Dð

— — — —

— —

) Dirclignti
8 rrnacſtn
rbiexg
uelngarabe
figrſtaiitarea⸗
eCchedungei
lentrtiſecün
ſareberc itins⸗
neulinann
rülſtagnocng
oms
.. ſ
Ariniis
in wreñ doh
ſpg Gigt
flaprfatsſue⸗
Ggiduiigne
oſtgeontfit
miklsiͤt
ſätgtage⸗
unsdn
aga
ne
finttifnag
nisngitnil
nnlingam
utßbiniign
Miattſcnohnt
bii mni

1 ————.fn — —
— — „ s

Di. XxVI
—

tiones dei. 5 infirmitate ppediti aliqñ nõ deſiderama. Pꝛeuolat g intellect.

ſeqᷣt tardus aut nullus affectꝰ. Scimꝰ bonũ nec delectat agere.⁊ cupimꝰvt
ein HW delectet. Sic iſte olim deſiderare cõcupiſcebat.qᷓ bona eſſe cernebat.cupiẽs
eęeon hfe delectationẽ.qͥꝝ potuit videre rõnem. Oñdit itaq; qᷣbus q̃ſi gradi/
Nin bus ad eas pueniat᷑. Pꝛius em̃ ẽ vt videant᷑ qᷓ ſint vtiles ⁊ honeſte. deinde
WR väyrt eaꝝ deſideriũ concupiſcat᷑. Poſtremo vt ꝓficiente gr̃a delectet eaꝝ oꝑa

Secũdũ verba tio.q̃rũ ſola rõ delectabat. ¶ Attende hũc oꝛdinẽ grãꝝ quẽ hic diſtincte aſ⸗
Aug. graꝝ oꝛ; ſignat Aug.q̃liter ſcʒ intellectꝰbonoꝝ pᷣcedit ↄcupiſcentiã eoꝛundẽ.⁊ ipᷣa cõ
dinẽ exponit. cupiſcẽtia delectationẽ.q̃ fit ꝑ fidẽ ⁊ charitatẽ.q̃ habita vere bona ẽ volun⸗
tas q̃ recte viuit᷑. Ipſaq; fidei comes cẽ̃.nõ pᷣuia. Qui verba Aug.pꝛemiſſa
F̃m hãc diſtinctionẽ cõſiderat.nullã ibi repugnãtiã foꝛe aiaduertit.nõ igno
rans ctiã ante gratiã pᷣuenientẽ ⁊ oꝑantẽ q̃ voluntas bona pᷣparat᷑ in hoie.
pꝛecedere quedã bona ex dei gr̃a ⁊ libero arbitrio.quedã etiã ex ſolo libero
arbitrio.qͥbus tñ vitã nõ meret᷑.nec gratiã qua iuſtificat᷑. 4“
(¶Subiungit veritatis recapitulationem. i
llius em̃ gratie ꝑcipiende que voluntatẽ hoĩs ſanat.vt ſanata legẽ imple⸗
at. nulla merita pᷣcedunt. Ipa ẽ em̃ q̃ iuſtificatus impius fit iuſtus.q pꝛius
erat impius.meritis autẽ impij nõ gfa ſ pena debet᷑.nec iſta eſſet gra ſi non
daret᷑ gratuita.dat᷑ aũt gratuita.qꝛ nil boni ante feceramꝰvñ hoc meremur.
Oꝛ ab hoĩe bo- Non negamus tñ multa añ hãc gratiã ⁊ pᷣter hãc grãm ab hoĩe fieri bona ꝑ
na fiunt ꝑ li.ar li.arbi.vt tradit Aug.in rñſionibꝰ cõtra pelagianos.vbi dicit homines per
bitri ſiue gra. liberum arbitriũ agros colere.domos ediſicare.⁊ alia plura bona facere ſi/⸗

ne gratia cooperante.

Ci⸗

DO intelligentiã huiꝰ ꝑtis ſuppoſita grẽ enti Itẽ deus eſt equus ponderatoꝛ.ergo nõ magis acce
4 tate ⁊ neceſſitate.qꝛ hoc.j.queret᷑ ſuo loco. ptat vnũ hominẽ qᷓᷓ aliũ.niſi aliqd donũ ⁊ aliqd bo⸗
guerit᷑ bic de gẽe quidditate. Hoc em̃ inqui num ſit in vno qð nõ eſt in altero.hoc autẽ vocamꝰ
e in l̃a.⁊ circa hoc q̃runt᷑ ſex. Pꝛimo querit᷑ ipſam gratiã.̊ gratia a rons Bala circa ipſum

vtrũ gra ſit aliqͥd circa acceptantẽ.vel circa accepta gratificatũ ⁊ acceptatũ a deo. Sed cõtra Dañ.j.
tum: Scðdo dato ꝙ gr̃a ſit aliqͥd circa acceptatum, Dedit dñs gratia danieli in ↄſpectu pᷣncipis eunu/
lerit᷑ vtrũ ſit dnũ increatũ.Lercio.vtrũ ſit in ge choꝛum ⁊c̃.Sed cõſtat ꝙ tũc nihil nouũ collatũ eſt
nere ſpᷣe vel accidẽtis.Quarto querit᷑ vtrũ ſit in ge danieli ad boc qdð acceptarct᷑ ab illo eunuchoꝝ pᷣn/
nere accidẽtis coꝛruptibilis.Quinto q̃rit᷑ vtrũ pᷣmo cipe.ſi ergo deus ẽ benignioꝛ ⁊ ad acceptandũ ꝓm/
QAkod inſit cẽntie aie aut potentijs. Sexto ⁊ vltimo qᷓritur ptioꝛ.videt᷑ ꝙ nihil opoꝛteat in bomine poni ad hoc
vtrũ inſit ad modũ ꝑfectõis t̃.an etiam per modũ qð acceptetur a deo.ſi igitur gratiã dei habere nõ eſt
motoꝛis. aliud qᷓ; deo eſſe acceptũ.videt᷑ ⁊c. re ldanus
H 4 eſtio.,j. a eceerxrperimento ꝙ homo bomini efficit᷑ gratus ex ſolo
demint ¶ gratia dei aliqd ponat circa gratificatũ ſic oſten aſpectu. nec aliqᷣd dat bomo homini cũ ſuſcipit illũ
ditur. dicit᷑ em̃ Joh̊.j.de plenitudine eius accepimꝰ in gratiã ſuã.ergo pari rõne nõ opoꝛtet aliquid dari
gratiã ꝓ gra. Si igit᷑ qd accepimꝰin nobis ẽ.diuina bhomini vt ſuſcipiat᷑ in gratiã dei. ¶ Itez ois ille eſt
gra in gratificatis ſiue acceptatis a deo hʒ eſſe Itẽ alij gratus q eſt ab eo dilectus.ſᷣ dilectio dei nõ po/
.Coꝝ.xij.Diuiſiones graꝝ ſunt.idẽ aũt ſpũs diui/ nit circa dilectũ aliq̃d nouũ.qm̃ dilexit nos ante mũ
dens ſingulis ꝓut vult.Hoc aũt nõ eſſet niſi gẽe d di oſtitutionẽ.ſicut dꝛ ad Ephᷣ.j.Oilexit etiam nos
num in ſingulis aliqͥd poneret. ⁊c. Si tu dicas hoc cũ adhuc peccatoꝛes cſſemus.Sicut dicit᷑ Rom̃.v.·
eſſe dictũ de gratia gratis data.tũc arguit᷑ a minoꝛi. ergo pari rõne nec illa tẽptatio ſiue gratificatio ali -
ꝙ ſi gratia gratis data aliquid ponit in gratificato. quid ponit circa gratificatũ. Itẽ ſolis pᷣcibus ali
multomagis gra gratũfaciens q̃ maioꝛis ẽ efficacie. cuius ſine aliquo munere interueniẽte poteſt quis
⁊ magis reddit ip̃m gratificatuʒ deo acceptabilem. amicus ⁊ gratus effici alicui cuius pꝛius erat inimi
ie⸗ gra gratũfaciete efficit᷑ qͥs dignꝰ ſupna btitu cus ⁊ odioſus.ſi igit᷑ hoc eſt in hominc.cũ deus mul
dine.ſᷣ ois dignitas aliqͥd ponit in eo in qͥ eſt. Sð digni to ꝓnioꝛ ſit ad miſerendũ qᷓ; homo.videt᷑ ꝙ multo⸗
tas retributionis eterne aliqͥd ponit ĩ eo qͥ dignus ẽ. foꝛtius poſſit hoc reperiri circa gratiã dci. tem
boc aũt nõ ẽ niſi gra.gᷓ ⁊c. ¶ tẽ culpa ex q̃ deus bo ſic ſe habet gratia ad gratificatũ.⁊ acceptatio ad acd
minẽ odit ⁊ repꝛobat ponit aliquã defoꝛmitatẽ i co eptatũ. ſicut ſe babet laus ad laudatũ.ſed laus ni-
q̃ repꝛobat᷑. pari rõne gra ob quã deus aliquẽ dili bil ponit circa laudatũ.ſed circa laudantẽ.ergo nec
git ⁊ appꝛobat.aliqͥd ponit in co qͥ acceptat᷑. tẽ gratia circa gratificatũ.ſed circa gratificantẽ.
ↄtingit aliquẽ qui non eſt gratus deo fieri gratũ.ſend babundantioꝛis charitatis eſt diligere ⁊ acceptare
i⸗ boc nõ eſt ꝓpter mutationẽ aliquã factã ex parte dei eum qui minus eſt dignus amoꝛe. ſicut inimicũ qᷓ;
5 acceptantis.g hoc ẽ ꝓpter mutationẽ aliquã factaz amicũ.ergo diuina charitas ⁊ bonitas nõ ſolũ acce-
ex ꝑte hois acceptati.ſ̊ talis mutatio nihil ab homi/ ptat bonos ſed etiã quantũcunq; malos.nõ ſolum
ne tollit. ergo aliqͥd circa hominẽ acccptatũ ponit. dignos.ſed etiã quãtũcunq; indignos.ergo Zrmn⸗
cc

” 22?2?—– Sannn
cccceptatio ſiuẽ gratificatio nõ videt᷑ aliquid ponere veritatis infallibilis equitgs. uni inn
ycirca ipᷣm acceptatuʒ aut Sratificatũ. (rnan è Aueſtio. ij. b .— tu⸗ oai⸗a
gratia diuina aliquid ponit circa gratificatũ ſiue ac¶ Suppoſito ꝙ gr̃a aliqͥd ponat circa gratificatũ.qrit᷑ fnin gai
ceptatum. Et ratio buiꝰeſt. quia diuina voluntas in vtrũ illud ſit creatũ vel inc eatũ. Mꝛ ſit increatũ vi⸗ ruf *
acceptando nõ afficit᷑.diuina veritas in appꝛoban / detur ꝑ illud qð dicit Oam̃.in li.de ſpũſancto. Dici⸗ lcn
do nõ fallitur. ⁊ neutra earũ in gratificando mutat᷑. mus ſubſtantiã donoꝝ dei cſſe ſpiritũſanctũ.nec eſti ntlit,
Quia diuina voluntas in acceptando nõ afficit᷑ nec mare debemus ſpm̃ſanctũ ſᷣm ſpᷣam eſſe diuiſum. g ſcoct ſvi
acceptat aliquẽ ꝓpter nouuʒ affectum. neceſſe eſt ꝓ multitudo bonoꝝ dicat᷑.impaſſibilis em̃ eſt ⁊ indi/ nie .
acceptet ꝓpter aliquẽ effectũ.⁊ ita aliquis effectꝰ po uiſibilis. ſed iuxta differentes intellectus multis do⸗ titos⸗ u
nitur eſſe circa eũ qui acceptat᷑. Quia veritas diui· noꝛum vocabulis nuncupat᷑. Si igi᷑ ſpũſſanctus Eeapf⸗
na in appꝛobando nõ fallitur.ideo non pᷣfert num nũ increatũ.xreſtat q gratia gratũfaciens dicit qͥd ige
alteri.nec appꝛobat magis vnũ ꝙᷓᷓ alterum.niſi quia increatum. Itẽ hoapm oſtendit᷑ ꝑ effectus ſiue Potar nihit
babet in ſe aliquid qð Kuiagis dignũ appꝛobatio/ actus gratie quos dicit᷑ habere in gratificato.qui ex Ctitctocatn.
ne diuina. Neminẽ aũt acceptat niſi quẽ appꝛobat. diuerſis autoꝛitatibus nouẽ eſſe colliguntur. Gꝛatie insgftſusſa
⁊ etiã nemo eſt gratus vel deo acceptus niſi in ſe ba eñ eſt creare.gratie eſt animã infoꝛmare.viuificare. loten
beat aliquid per qdð fit appꝛobatione dignus.Quia illuminare.aſſimilare.vnire.ſtabilire.acceptabilem urnigeati
vo voluntas non mutat᷑ in acceptando.nec veritas deo reddere.⁊ affectũ ſurſum ducere ⁊ eleuare.Ex Ptic nleta
in appꝛobando.cũ aliquis de nouo incipit appioba pmo actu arguitur ſic. Eodẽ recreat deꝰ quo crcat. ſepnm üuntic⸗
ri vel acceptari. ⁊ nulla cadit mutatio ex parte dewi ac ⁊ equalisvirtutis vt dicit Aug.eſt recreare ⁊ creare. Mnigwniae⸗
ceptantis vel appꝛobantis. neceſſe eſt ꝙ aliq̃ cadat ſi ergo deus ſeipſo creat nõ ꝑ aliqnid creatũ.ergo ſe/ Prhoelntellgin
mutatio ex parte acceptati ⁊ appꝛobati.ſᷣ hoc nõ eſt ipſo recreat ⁊ refoꝛmat nõ ꝑ aliquid creatũ.ſed illud nugatisditn
quia aliquid ei aufert.eſt ergo mutatio. quia alid qð recreat eſt gratia. ergo E ſcdo actu arguik biiiddlento
donũ ſibi a deo confert᷑.⁊ ſic patet ꝙ gratia aliq d ſic.paris virtutis eſt refoꝛmare mentẽ q;tũ ad affe mmigfi Cai
num ponit circa ipᷣm gratificatum. AUnde ↄcedende ctum.⁊ q̃tũ ad intellectũ.ſᷣ mens immcdiate a pꝛi tentũß agne
8 ſunt rõnes hoc oſtendẽtes. ¶ Ad illud qdð pᷣmo obij ma veritate foꝛmat᷑ qᷓtũ ad intellectũ.vt dicit Au⸗ pCeri tnentu au
citur in ↄtrarium de gratia bumana.de qua dicit᷑ guſtinus.ergo ⁊ immediate qtũ ad affectũ a pꝛima ſanitcennu⸗
deus dedit gratiã danieli ⁊c.dðm ꝙ illud ſimile deri bonitate.ſed animã fsꝛmare qtũ ad affectũ eſt ipſiꝰ tiſdsaug
cit in tribus oditionibus pᷣaſſignatis.Lum quia hõ gratie.ergo gratia non eſt aliud qᷓ; bonitas ſumma. ſinechetsfnef
in acceptando afficit᷑.tũ quia iudiciũ eius frequẽter ¶ Ex tercio actu vel effectu arguit᷑ ſic.Si viuificare pmnginlizqui
dæcipitur.tum etiã quia cũ de nõ acceptando fit ac animꝗ eſt actus gratie gratũfacientis.⁊ deus animiꝗ ſperinmnsni
ceptans in ſeipſo mutat᷑.hoc aũt in deo nõ ponitur. viuificat ſeipſo nõ ꝑ mediũñ creatum.ergo gratia nõ Gttagmunun
⁊igdeo nõ eſt ſimile. Et ꝑ boc patet pᷣmũ ⁊ ſcdᷣm ob/ eſt aliud qᷓ; deus. Minoꝛ ꝓbat᷑ ꝑ Aug. qui dicit ꝙ ſilcäͤdlctone
9 iectum. ¶ Ad illud qdð obijcit᷑ de dilectione ꝙ non ſicut coꝛpus viuit anima.ita anima viuit xo. ani/ ſrgnagrare
ponit aliquid in dilecto.doᷣm ꝙ nõ eſt ſimile p eo ꝙ mWas ſeipſa viuificat coꝛpus.ergo deus ſeipſo viuifi/ nſe didezn
dilectio ſe extendit no ſolũmodo ad pᷣſens.verũetiã cat ſpiritũÿ. ¶ Ex quarto actu vel effectu arguit᷑ ſic. fenchiggmt
ad futurũ. Ande nõ tm̃ diligit nos deꝰ dilectione tẽ ¶ Si ſol ꝑ ſui eſfentiã eſſet pᷣſens oculo.nõ eſſet neceſ. ögteck ümm
oꝛali.ſ etiã eterna.acceptatio vᷣo ⁊ gratificatio ſo ſaria aliqua luminis influentia ad hoc ꝙ efficeret ſerlitaiams
hin ad pᷣſens ſe extendit.⁊ ideo effectũ nõ ſolum in oculus luminoſus. ſi igit ſol iuſticie deus eſt pᷣſens gincpoſomit
habitu ſed etiã in actu ponit circa ipᷣm acceptatum omni creacure.⁊ eſſentialiter eſt in anima vniuſcu/ ntonerlifenn
10 ⁊ gratificatũ.¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ ſole pᷣces re iuſq;.videtur ꝙ nulla influentia luminis ſit neceſſa icizdin
conciliant.dm qꝙ illud locũ habet vbi recociliatio ria ad illuminationẽ anime.ſi ig tur impoſſibile eſt tiifnenln
fit ꝑ mutationẽ affectionis. vt cũ aliquis qui alicui deũ aliquid faccre fruſtra. videt᷑ gratia illuminãs H
pꝛius erat iratus.ꝑ pᷣces alicuius mitigat᷑. hoc autẽ animã nihil aliud ſit q; diuina eſſcntia. quin/ Miigetie
circa deñ nõ ponit᷑. ⁊ ſi aliqñ in ſcpᷣtura dici videat᷑. to actu vel effectu arguitur ſic. Si coloꝛ eſſet ſua ſi / —
figuratiue intelligendũ eſt. videlicet ꝑ antropoſtpa- militudo.nõ eſſet neceſſaria noue ſimilitudinis ge/ ſntſin hna
11 ton. ¶Ad illud qð obijcitur de laude. dom ꝙ ſicut neratio ad boc ꝙ oculus confoꝛmaretur ipſi coloꝛi. iiin hlei
laus creature nõ ponit aliquid circa laudatũ ̊ cirea maxime ſi coloꝛ ipſe eſſe poſſet in oculo.ſed in deo ſiuti nkon
laudantẽ.ſic etiã gratia qua vnus homo alteruʒ ac ¶ Apter ſuam ſimplicitatẽ non differt veritas ⁊ ſimili⸗ aene
ceptat. eus autẽ qui nõ verbo cũ laudat ſ̊ appꝛo/ tudo.ilius em qui eſt ſimilitudo patris.eſt ciuſdẽ in ſus
batione.laudando aliqͥd ponit circa laudatũ. Ende eſſentie cum patre.ſi ergo gratia eſt deo aſſimilare. ⁊ Cih⸗ unmn.
ex boc nõ ſequit᷑ ꝙ gratia diuina nibil ponat. Poſſy gratia eſt ſimilitudo rei.impoſſibile eſt gratiam eſſe gtitn npeſbie⸗
F deei cpns Kſicgiſe de laude ⁊ gratia.quia laus re aliud a deo¶ Er ſcxto actu vel effectu arguitur ſic. gri betuin
ſpicit ꝑſonã extrinſecã cui laudatus ipſe manifeſtꝰ mediũñ vniendi plus cõiungit᷑ vtriq; extremoꝝ qᷓ ex M
efficit᷑. ſᷣ acceptatio reſpicit bona intrinſeca ex àbus tremum extremo.ſed deus eſt intimus anime.ergo en lunhgpr
2 vna pſona reddit᷑ alteri accepta. ¶ Ad illud quod impoſſibile eſt q inter deũ ⁊ anima cadat aliqò me/ kitetti
obijcit᷑ ꝙ maioꝛis charitatis eſt acceptare eũ qui mi dium vnitiuũ qʒ ſit ab vtroq; extremoꝝ diuerſum. denn lcien
nus eſt.dᷣm ꝙ acceptatio non tm̃ reſpicit opus vel ſi igitur gratie eſt vnire anima deo. cum gratia non edeun
effectũ ſiue ronũ largitatis. etiã iudiciũ veritatis. ſit anima.neceſſe eſt gratiã eſſe duum. ¶Ex ſeptimo uenigrggm
Qui em̃ alterũ acceptat.ipᷣm etiaʒ appꝛobat.Et qm̃ actu vel effectu arguitur ſic. Impoſſibile eſt vanita denneiſclch
diuina veritas ⁊ eq̃tas nõ pᷣt appꝛobare niſi bonũ ⁊ tem per vanitatẽ ſtabiliri. ſed ſi abilitur ſtabilitur 6 ergnit
equũ.nullus qᷓ;diu manet in ſua iniqͥtate pᷣt eſe deo per veritatẽ.Si igit᷑ omnis creatura vanitas c.aut acllcetin
acceptus.⁊ ſi etiã multa beneficia a deo ſibi impen/ gratie nõ eſt ſtabilire anim.aut nõ eſt aliquid crea/ W
dantur. Et ſic patet ꝙ rõ ſua nõ cogit.quia ſic eſt di tum.ſed gratie eſt ſtabilire animã in bonũ.hoc pla/ Kckdräfte

uine largitatis immenſitas.vt non excludat᷑ diuine

num eſt. ergo gratia nõ eſt tonũ creati ſed increati.

Ryuicn.
chrhien

emengen
Caenia

doeniſcul d
e
cidiſ

imnctiren,

lecti Ndeti

dtaferi,ſin
daferidipe

bonitis im .

ſic Ginin
tis.1 ni
mneceun
NDug au
mwviurnin
dus ſbſoß
ſcſm miſe
onddſenad

Abergchaf

eruckii
mitufnud
miniſt ee
rinyſtle
Tnic nins
E
ſecer at⸗
lendinoge
lo.l nden
Cirotiini,

Nbfimin

eckgnmnei
nmin ,
usmine an

atricd

opduch
utu N
Se
laim
cihe A
Adae⸗
i eh
Gtkcen

tam. videt᷑ ⁊c̃.

¶ Ex octauo actu vel effectu arguit᷑ ſic.Eodeʒ ipſo

acceptat deus aliquẽ quo amat.ſᷣ pater ⁊ filius dili-/
gunt nos ſpũſancto ſicut ſancti dicunt.⁊ habitũ fuit

in pᷣmo libꝛo.nõ aliquo creato.g acceptat nos ſpiri/
tu ſancto nõ per aliqd tonũ creatuz.ſi igit᷑ gratia eſt
illud quo deus animã acceptat ⁊ reputat animã gra

ſic. nihil poteſt mentẽ noſtrã ſupꝛa ſe eleuare niſi il/
lud qð eſt mẽte ſuꝑius.ſᷣ ſolus deus maioꝛ eſt men/
te rõnali.ergo ſolius dei eſt ipſam ſupꝛa ſe eleuare.ſᷣ
iſte actus vel effectus dicit᷑ eſſe gratie.g impoſſibile
eſt gratiã gratũfacientẽ eſſe aliquid a deo diuerſum.
His nouẽ rõnibus colligit᷑ ꝙ gratia non eſt donum
creatũ ſed increatũ. ¶ Ad oppoſitum arguit᷑ pꝛimo
rõnibus oſtenſiuis.ſcdo rõnibus inducentibꝰad im
poſſibile. ¶ Ad oſtendendũ autẽ gratiã gratũfacien
tem eẽ donũ creatũ.pꝛimo adducat᷑ robur autoꝛita/
tis. ⁊ ſco violẽtia rõnis. Dicit᷑.j.Coꝝ.xij. Diuiſio/
nes gratiarũ ſunt.idẽ autẽ ſpũs.ſed nõ eſt diuiſio do
ni increati.g doni creati.g ⁊c. Oꝛ ſi dicas autoꝛitatẽ
iſtã debere intelligi nõ de gratia gratũfaciente.ſed de

gratia gratis data. Obijcit᷑ tunc ꝑ verbum Aug.ad

bonifaciũ dicentis.Gratia meretur augeri vt aucta

mereat᷑ pfici.Circa igit᷑ iſtud tonũ cõſiſtit meritum

⁊ augmentũ.ſᷣ augmentum nõ conſiſtit niſi circa do
num creatũ.meritũ autẽ nõ ↄſiſtit niſi circa donum
gratie gratũfacientis.g gratia gratũfaciens eſt quid

creatũ. O ſi dicas augmentũ illud attendi in gratia

nõ ᷣm id qð eſt ſ̊ ſᷣm effectũ.Adducit᷑ ad hoc auto/

ritas magiſtri in lr̃a quã ſumit ex verbis Aug.ibi.et

ſi diligenter intendas nibilominus tibi monſtratur
que ſit ipſa gratia wluntatẽ pꝛeueniens ⁊ pparans.
ſcʒ fides cũ dilectione.Si ergo fides eſt donũ creatũ
reſtat ꝙ ⁊ ipſa gratia voluntatẽ pᷣparans donũ crea
tum ſit. ¶ Itẽ bocipᷣm rõne oſtendit᷑.⁊ ex omnibus
iſtis actibus gratie aſſignatis vna colligit᷑ ratio. Si

eñ̃ gratie eſt refoꝛmare ⁊ infoꝛmare et viuificare.et

ſic de alijs.cũ omnis talis actus ſit ab aliquo ſicut a
pꝛincipio foꝛmali. Hon em̃ eſt infoꝛmatio.nec refoꝛ
matio nec viuificatio.⁊ ſic de alijs.Si nõ foꝛma.ne/
ceſſe eſt aliq donũ poni in aia qð ſit aie ipᷣius infoꝛ

matiuũ.ſᷣ deus nullo mõ poteſt eſſe foꝛma ꝑficiens.

uis poſſit ſe habere in rõne foꝛme exẽplaris.ergo

prer donũ increatũ qð deus eſt. ad hoc q; aia grati /
ficetur. neceſſe eſt ponere donũ creatũ.Huius auteʒ
rõnis neceſſitas colligit᷑ ex nouẽ medijs.ex quibus

nouẽ pñt foꝛmari argumẽta. ſed tantũ valet illa in
vnũ mediũñ colligere.quãtũ diuiſim explicare.Hijs

igit᷑ rénibus oſtenſiuis apparet gratiã gratũfacien/

tem eſſe donũ creatum. Itẽ hoc videt᷑ ronibus du/
centibꝰ ad impoſſbile.quaꝝ pꝛima hec eſt. Aut gr̃a
gratũfaciens ponit aliquid creatũ in gratificato.cũ
deus de nõ grato facit gratũ.aut nihil.Si nihil.ergo

nulla fit mutatio ex ꝑte creature gratificate. ergo fit
mutatio ex ꝑte gratificantis.qd eſt impoſſibile.Et

ſterũ.ſi nihil creatũ poneret no eſſet melioꝛ ille q eſt
deo gratus iy ille qui nõ eſt gratus. ſi igit hoc eſt im
poſſibile ponere ꝙ; gratus deo non ſit melioꝛ qꝙᷓ; non
gratus.⁊ impoſſibile eſt ꝙ ſit melioꝛ niſi aliquã bo/
nitatem habeat quã alter nõ babet.⁊ boc nõ poteſt
eẽ niſi quid creatũ.neceſſe eſt ꝙ gratia aliquid crea/

tum ponat in gratificato. Si igit᷑ ponit aliqͥd crea/

tum. aut eſt donũ ſiue aliquis habitus.aut eſt actus
ſiue doni vſus. Si eſt donũ vel aliqͥs habitus.habeo

xnono actu vel effectu arguitur

ꝓpoſitũ ſcʒ ꝙ gratia in gratificato ponit aliq donũ

creatũ. Si vᷣo eſt actus vel vſus.& nõ plus ponit in
gratificato ꝙᷓ; in nõ gratificato.niſi qñ opatur.gᷓ non

erit gratia in paruulis baptizatis ⁊ in iuſtis doꝛmiẽ⸗
tibus magis ꝙᷓ in nõ baptizatis ⁊ in bominibꝰ pec⸗
catoꝛibus.ꝙ ſi hoc falſum eſt ⁊ alienũ a fide.neceſſe
eſt gratiã aliqd donũ creatuʒ in gratificato ponere.
¶ Itẽ bocipm oſtendit᷑ alia roõne.tam ex fide ꝙᷓ ex
autoꝛitatibus opoꝛtet ſupponerè ꝙ impoſſibile eſt
aliqd meritum eſſe ſine gratia.⁊ hoc melius manife
ſtabitur. . Hoc igit᷑ ſuppoſito.quero tunc aut gra/
tia eſt aliqua ꝓpꝛietas liberi arbitrij. aut omnino no
minat aliq ſubſtantiã diuerſam.Si eſt aliqua ꝓpꝛie⸗
tas li. arbi.habeo ꝓpoſitum. videlicet ꝙ gratia in li.
arbi.eſt aliq donum creatũ. Si gratia nõ eſt aliqua
ꝓpꝛietas.nõ eſt li.arbi.ſed deus cum li.arbi.non eit

tius agitur qᷓ; agat.⁊ mouet᷑ q; moueat.⁊ ſi hoc.ſicut
motus ſurſum nõ attribuitur lapidi.nec eſt ex eo læ
pis laudabilis vel vituperabilis.ſic opus meritoꝛiũ
nullo mõ eſt li.arbi.attribuendũ.⁊ ita non li.arbi.ex
illo erit aliquo pᷣmio dignũ.ꝙ ſi hoc eſt impoſſibile
⁊ falſum.reſtat igit᷑ ꝙ illud falſum eſt quo dicit᷑ gra
tiam nõ eſſe aliqd donũ creatũ.iRe.ad pꝛedictoꝛũ

intelligentiã eſt notandũ ꝙ circa hanc queſtionẽ ſa/

pientes opinant᷑ ↄtrariũ ſapientibus. In bac enim
queſtione aliquid eſt qdð fides determinat. aliqͥd qdᷣ
ratio non inueſtigat. YFides ⁊ ſcriptura determinat
q; abſq; gratie dono impoſſibile eſt placere deo. de⸗
terminat etiã ꝙ abſq; dono increato qð eſt ſpũſſan/
ctus homo non poteſt fieri deo acceptus nec aſſumi
in adoptionẽ filioꝝ dei. ⁊ ideo oẽs recte intelligẽtes
cõcedunt in iuſtis eſſe gratie donũ.credunt etiam in
eis eſſe donũ increatũ qð eſt ſpũſſanctus.⁊ hoc a fi/

de ⁊ a ſcriptura determinat᷑.⁊ ideo qui ↄtrariũ huiꝰ

ſentiret eſſet hereticus.Sed vtrũ pᷣter tonũ increa⸗

tum ſit in nobis ponere donũ creatũ per qð ſimus
deo accepti vel nõ.quia nõ expꝛeſſe determinat᷑ ſcri/

pture autoꝛitate.inueſtigat᷑ a doctoꝛibns rationum
ꝓbabilitate. Et quoniã tam habitus qᷓ; dona qᷓ etiã
virtutes cognoſci habent per ꝓpꝛias oꝑationes.ido

ſm diuerſam cõparationẽ actuũ ⁊ effectuum gratie

ad ipſam grãm.diuerſe ſunt ſuꝑ hoc doctoꝝ opinio
nes. Sicut em̃ pᷣtactum fuit in opponendo.grẽ eſt

recreare.gratie eſt refoꝛmare.gratie eſt viuificare.il/
luminare.aſſimilare.vnire.ſtabilire.acceptũ facere.
ſurſum leuare.Hos igitur actus quidã comparaue

runt ad grãm ſicut ad pꝛincipiũ effectiuum.Et quo

niam deus ſufficit ad hos actus vel effectus ꝑficien

dos in rõnali creatura.⁊ ſolum deũ decent ꝓ ſua di/
gnitate.⁊ ſoli deo ſunt poſſibiles ꝓ ſua difficultate.
ideo dixerunt ꝙ donum creatũ ponere ad hos effe/
ctus ꝑficiendos in homine eſt ſuperfluũ ⁊ indecens
⁊ impoſſibile.Alij vero cõparauerunt effectus pꝛe/

dictos ad grãm ſicut ad foꝛmã.neceſſariũ em̃ ẽ ꝙ vi
uificatio ⁊ refoꝛmatio ab aliquo eſt ſicut ab infoꝛ/

mante.Et quoniã nec eſt poſſbile nec decens deum

eſſre foꝛmã perfectiuã alicuius creature. ideo pꝛeter

donum increatuʒ qd comparat᷑ ad hos actus tanqᷓ;

pꝛincipium effectiuũ.cõueniens eſt ⁊ opoꝛtunũ po/

nere conum creatuʒ per qð anima infoꝛmet᷑.Hanc
aũt poſitionẽ pꝛeferendã credo pꝛioꝛi.tum quia ſe/
curioꝛ.tum quia etiã rõnabilioꝛ.Securioꝛ nacq; eſt.
quia conſonat cõmunitati magiſtroꝝ.⁊ erbis expo

in opus meritoꝛiũ qdð eſt ſupꝛa ipᷣm in merendo.po⸗

15

16 trarium facile eſt reſpondere.

. l
—

ſitoꝛũ.⁊ pictati ſanctoꝝ.Doctoꝛes em̃ piſieñ.cõmii/
niter boc ſentiunt ⁊ ſenſerunt ab antiquis diebus.
Verxrba etiã expoſitoꝝ hoc pꝛetendunt qui grãm in
ſacramentis dari ⁊ vſu virtutis augeri dicunt. Pie
etiam mentes ⁊ bumiles huic poſitioni conſentiunt
pꝓ eo ꝙ et ſi donũ gratie nõ poſſit ita ꝑcipi a q̃cunq;.
viros tamẽ ſanctitate pꝛeclaros aliquando nõ latet
diuine bonitatis influentia quã intra ſemetipſos po
tius experiendo q; ratiocinando cognoſcunt. Hoc
etiã piarum mentiũ eſt vt nibil ſibi tribuant.ſed to/
tum gratie dei. Ande q́;tumcunq; aliquis det gratie
dei.a pietate nõ recedit.etiã ſi multa tribuendo gra/
tie dei.aliquid ſubtrabat poteſtati nature vel li. arbi.
Cum vero aliquid gratie ſubtrabit᷑.⁊ nature tribui⸗
tur qʒ eſt gratie.ibi poteſt periculum interuenire.⁊
Apterea cum iſta poſitio que ponit gratiaʒ creatam
⁊ increatam plus gratie dei tribuat qᷓ;ᷓ alia.vel maio⸗/
rem ponat in natura noſtra indigentiam.hinc eſt c
pietati ⁊ humilitati magis eſt cõſona.⁊ ꝓpterea e
magis ſecura.Eſto em̃ ꝙ eſſet falſa.quia tamẽ a pie
tate ⁊ bumilitate nõ declinat.tenere ipſaim nõ eſt ni/
ſi bonum ⁊ tutum. Pꝛeferenda eſt igit᷑ hec opinio
pꝛioꝛi ꝓ eo ꝙ eſtſecurioꝛ ⁊ magis recedit ab erroꝛe
pelagij.Quis em̃ negare ſecure audeat i noſtra gra/
tificatõne aliqd donũ creatũ nobis a deo cõferri?Ci
mere em̃ debet vnuſquiſq; ne foꝛte negando donum
gratie creatc.efficiat᷑ aduerſarius increate. Pꝛefe/
renda eſt etiã quia rationabilioꝛ. Sicut em̃ in oppo/
nendo oſtenſum eſt. rõnabiliter tales effectus ⁊ actꝰ
nõ poſſunt cogitari in nobis eſſe.quin ſint ab aliquo
ſicut efficiente.ab aliquo ſicut infoꝛmante. Quõ em̃
actus verus refoꝛmationis et viuificationis erit in
anima niſi ſit aliqua foꝛma complẽs a qua anima in

foꝛmetur.Et ideo ſᷣm hanc poſitioneʒ cõparat᷑ ipſa

gratia creata influentie luminis.⁊ pꝛincipiũ eius cõ
paratur ſoli. AUnde ⁊ ſcriptura vocat deuʒ ſiue xpᷣm

ſolenʒ iuſticie.quia ſicut ab iſto ſole materiali influit

lumen coꝛpoꝛale in aere ꝑ qð aer foꝛmaliter illumi/
natur.ſic a ſolę ſpirituali qui deus eſt.influit lumen
ſpnñᷣale in animã.a q̊ aia foꝛmalit illuminat᷑.⁊ refoꝛ/
matur.⁊ gratificat᷑.⁊ viuificat᷑. Añ inter oia coꝛpo
ralia maxime aſſimilat᷑ gratie dei lumis influentia.
Sicut em̃ eſt quedã influentia que aſſimilat coꝛpo⸗/
ra ipᷣm ſuſcipientia ipſi fonti luminis q́;tum ad pꝛo⸗/
pꝛietatem.ſic gratia que eſt ſpiritualis inſluẽtia que

mentes rationales fonti lucis aſſimilat ⁊ cõfoꝛmat

Hec autẽ influentia recte dicit᷑ gratia.tum quia da/
tur ex mera libertate nulla nature cogente neceſſita

te. Mõ em̃ oꝛitur ex pꝛincipijs ſubiecti.nec a deo exit

de neceſſitate.ſed ſua mera benignitate. Tum ctiaʒ
quia gratũ facit. Dum em̃ hominẽ deo confoꝛmat ⁊
aſſimilat.reddit ipᷣm deo amicũ.⁊ facit deo eſſe pla/

citum ⁊ acceptũ. Tum etiã quia facit hominẽ gra⸗

tis facere ea que facit. Affectꝰ em̃ hominis recuruꝰ
eſt ⁊ mercẽnarius ꝙᷓtũ eſt de ſe. Añ qð facit.intendẽ
do ꝓpꝛium comodũ facit.ſed cũ diuina gratia ſuper/

uenit.ſic hominẽ totũ gratũ facit.vt ſiue ad vtilitatẽ
ꝓximi ſiue ad honoꝛẽ dei velit totũ gratis impende
re. Et ſic patet ꝙ talis influentia valde rationabilit
gratia nuncupat᷑. Igitur hanc poſitionẽ ſuſtinendo

tanq; ſecurioꝛem ⁊ rationabilioꝛeʒ.ad obiecta in cõ⸗
Sina em̃ quod di/

cit dam̃ ſubſtantiam donoꝛum dei eſſe ſpũmſanctũ.

et ſi que alie autoꝛitates inueniunt᷑.intelligende ſũt

cauſam ⁊ appꝛopꝛiationetmm.qꝛ ſpũſranctus eſt to/
num in quo oia alia dona donant᷑.⁊ qui eſt fons oi/
um donoꝝ. Mõ aũt excludit᷑ donũ creatũ ꝑ illudver
bñ. Sic etiam cum quis tenet equũ ꝑ frenũ dicit᷑ te-
nere equũ.nec ſic excludit᷑ tentio freni.qꝛ tenẽdo fre
nũ tenet equũ.Sic ſpũſſanctus cum dicit᷑ ſubſtãtia
donoꝝ non excludit᷑ donum creatum.imo indudit᷑.
Mõ em̃ ob aliud dicit᷑ nobis dari ſpũſſanctꝰ niſi ex
eo ſic eſt in nobis a deo vt habeat᷑ a nobis. Lunc
aũt habet᷑ a nobis qñũ habitũ babemus quo poſſu/
mus eo frui.⁊ hoc eſt donũ gratie creatum. Et ſic pʒ
rñſio ad illam autoꝛitatem ⁊ ad ↄſimiles.L¶Ad illsᷣ
vᷣo quod obijcit᷑ de actu ſiue effectu recreationis q;
eſt a ſolo deo. Dom ꝙ verũ eſt e eſt a ſolo deo ſicut
a pꝛincipio effectiuo.nibilominus tñ qꝛ recreatõ eſt
rei iam exñtis ꝑ aliquam diſpoſitionem nate refoꝛ/
mari.idem eſt recreatio ⁊ refoꝛmatio.et ꝓpterea nõ
tiñ reſpicit pꝛincipium effectiuũ q̊ ⁊ pꝛincipiũ infoꝛ/
matiuũ.nõ ſic eſt de creatiõe que ſimpliciter eſt de nõ
ente.in qua ſimpliciter eſt ꝓductio rei nõ ſᷣm quali/
tatem alteratio. Per banc viam reſponderi põt ad
omnes rationes ſequentes.om̃s em̃ pcedunt ſᷣm ꝙ;
actus illi cõꝑant᷑ ad gratiam ſicut ad pꝛincipiũ effe/
ctiuum.hoc aũt modo nõ ſunt a gr̃a creata ſicut pꝛi
us dictum eſt. ⁊ iſtud melius patet ſi quis diligenter
ptractare voluerit.pᷣtermittit᷑ tamen ad pꝛeſens cau
ſa vitande pꝛolixitatis.¶ Ad illud tamen quod ob/
ijcit᷑ de vnione.dᷣm ꝙ gratia nõ vnit q;tum ad eſſe
ꝛimũ quo deus eſt cuilibet creature intimus eẽntia

iter. potentionaliter. et pꝛeſentialiter. ſed gratia eſt

medium vniendi ꝙtũ ad cognitionẽ ⁊ amoꝛcʒ.⁊ q́;
tum ad hũc m nzule iſtat de? a pctõꝛibus.
Aueſtio. iijſ. c

¶ Atrum gratia . it in genere ſubſtantie vel in genẽ ac

cidentis:Et ꝙ ſit in genere accidentis videt᷑. Om̃e

quod aduenit ſubſtantie iam complete eſt accidens.
ſed gratia aduenit ſubſtantie iam complete.ſ.aie rõ
nali.ergo gratia eſt acciden Aten quod adeſt ?æ
abeſt pꝛeter ſubiecti coꝛruptionem eſt accidens.ſed

gratia eſt hmõi.ſicut patet.qꝛ multi iuſti efficiuntur
peccatoꝛes ⁊ econuerſo. ⁊c. ¶ Item omne
pit magis ct minus eſt accidens.ſed gra recipit ma/

gis ⁊ minus.qꝛ maioꝛ eſt in vno qᷓ in altero.et in eo
dem ipᷣo ſᷣm diuerſa tpa magis intẽdit᷑.S c.Pꝛe
terea.aut gratia eſt ſubſtantia aut accidens. Si eſt
accidens.habeo ꝓpoſitũ.Si ſubſtantia.aut ſubſtan
tia materia. aut ſubſtantia foꝛma.aut ſubſtantia cöo/

poſitum. Suba materia non.hoc cõſtat. Subſtãtia

tem omne qð reci

—

7

18

cõpoſita nõ.qꝛ tunc nõ eſſet anime vnibilis. Subſtã

tia foꝛma nõ.qꝛ tunc ex gratia et anima ficret vnum

ęẽntiam.& ſi nõ eſt ſubſtantia.reſtat ꝙ ſit accidẽs.

¶ Item ſi eſt ſuba. aut oPali at ſpnalis. Mõ coꝛ
poꝛalis.hoc ↄſtat.Si ſpũali
aut aia rõnalis.ſed ↄſtans eſt ꝙ gratia creata nec eſt
deus.nec eſt angelus.nec rationalis ania.& reſtat ꝙ
gratia creata ſit in genere accidentis.

S8. aut deus. aut angelus.

Item nulla

ſubſtantia eſt habitus.ſed gratia eſt quidã habitus

animã decoꝛans ⁊ oꝛnãs.ſicut dicit᷑ ſuꝑ illud cg. At

exhilaret faciem in oleo.gratia eſt quidam nitoꝛ ani
mi ⁊c̃.g̊ᷓ gratia nõ eſt ſubſtantia.et eſt ſubſtantia vel
ed ↄtra. Mullũ accidens eſt no-
bilius ſubſtãtia.ſed gra eſt nobilioꝛ aia quã ꝑficit et

accidens.g ⁊c.

cõplet.ſicut ꝑfectio ẽ nobilioꝛ pfectibili.& grã nõ eſt

accidens⸗ ẽ accidẽs vel ſa.o ⁊c. ¶ RNẽ nullũ acci

ifinſuſihf
u)tut
utolegigain
cinaintetoſe
liötlednert⸗
4 oraſh .
ſegann ef
Ncderis ni
Aicene/
ncinal d
ſhiei/ lali
ſuochetan
ein unenitaer
nſatutſhii
tii iunen
imi guiztſian
Kaͤnztcſellotnp
Grpagitpiier
ſatgttüchktee⸗
ſirtſposthäsn
Jarahngtini
nnonſtlonn
lenegeni
nnenicktögnun

Auuzcaſnone

gllſt intcif⸗
euucabgdar
ſeglaiſifngi
ler ninio
felcici
pwiafint

fnann,
ichſnn,
nigiine
8fenidäit,
Nicntgnͤhe
tdck ſibſiin
inoindude,
iſmaſnſen
nobis Nine
vann vſi⸗

un Etſep;
6 0
legentionis
ſcdoſant
eregendeſt
nennne ,
a een d
Pnahiinfed
micnntdnd
drapofngol,
Gpeneaiien⸗

cn gainttne

unipinhiſſü.

1Gagenſatnt
teſigusdictr
man doriben

Gdtunatti

Vnititmgd.
toreinangzi
Aliter. guid
tone 1mit

Wacins

ſmntetigit
S
marliß
Imn golnic
õ
Glruſicfaun
oteonu
tginnn in
iaumait
ulas,
muan iütn
Geſbſtuntn0)
Gt Obbſtin
ninafieein

egſtta
uſasſ 4

nsattMil⸗
nu
smin Elckre
ini
t udi hip
npltolt
iinm orNR

rc binnn
MM 277
iigligien 4

S

nſi

seno,

mmmmee 222ðẽðẽ
S

Di.
dens eſt ſbe ſimilius qᷓ; ſa.ſᷣ grã inter ceteras crea/
turas eſt deo ſimilioꝛ. ⁊ deus eſt ſba.g grã eſt in gene
re ſpᷣe. ¶ Itẽ nullũ accidẽs eſt ſtabilius qᷓ; ſhᷣa.ꝓ e9
ſpᷣa pᷣbet fulcimentũ accidenti nõ ccõuerſo. ᷣ grã
ilit ifam animã ⁊ cõfirmat in bono.nec põt ipᷣa
grã aliquo mõ incuruari in malo.ſi igit᷑ aia eſt ſba.
grã eſt ſba. ¶ Itẽ ois foꝛma q̃ eſt pᷣncipiũ vite eſt
in genere ſbᷣe.łᷣ grã eſt pᷣncipiũ vite ⁊ nobiliſſime vi⸗
te.g grã eſt in genẽ ſbᷣe. ¶ Itẽ tria ſunt genera bono

rum.ſcʒ bona media.bona minima.bona maxima.

ſicut vult Aug.in li.de li.ar.ſᷣ bona minima et bona
media ſunt in genere ſbᷣe.gẽ̊ multofoꝛtiꝰ ⁊ bona ma/
xima.⁊ grã eſt de bonis maximis. ⁊c.i¶ Itẽ omne
accidẽs qdð ineſt alicui vt accidẽs.aut ineſt ꝑ ſe. aut
p accidẽs.ſi igit᷑ grã ineſt aie vt accidẽs. aut igit᷑ in⸗
eſt ꝑ ſe aut ꝑ accideus.Si ꝑ ſe.ᷓ habet oꝛtũ ex pꝛo/
pꝛijs pᷣncipijs ſubiecti. iam nõ erit grã.ſ nalis pꝛo
pꝛietas.Si ꝑ accidens.ſᷣ om̃e ꝑ accidens reducibile

eſt ad ꝑ ſe. ſi grã ineſt aie ꝑ accidẽs.erit alis ſubie-/

ctum cui inerit ꝑ ſe.ꝗᷓro igit᷑ qͥd ſit illud.ſi aũt nõ eſt

19 dens vel ſba. 5 ac.

aliq tale dare.reſtat ꝙ grã nõ eſt accidẽs.⁊ eſt acci/
dens v .dom qꝙ ponẽtes gram donũ
eſſe creatum. neceſſe bñt ponere grãm eſſe in genere

accidẽtis.Ad cuiꝰintelligentiã notandũ eſt ꝙ eſt ali

in coꝛuo cõparat᷑ ad ipᷣm coꝛuũ ſicut ad ſubiectum
⁊ cãm.lumen in aere.vel ſpẽs in ſpeculo.cõparat᷑ ſo
lum ſicut ad ſubiectũ.non ſicut ad cãm.quia ⁊ ſi ibi
recipiat᷑.aliunde tñ hʒ oꝛtũ.Tale autẽ accidens qð
cõparat᷑ ad aliqͥd ſicut ad ſubiectũ.et ad aliud ſicut
ad cãm p̃t eſſe ſub tri

Sicut a pari.vt ſimilitudo ſpeculi in ſpeculo. Sicut
a ſuꝑioꝛi.vt lumen ab aere illuminato.Tale aũt ac
cidens qð hʒ oꝛtũ a ſupioꝛi inqᷓ;tũ accidẽs eſt. cõple
mentũ eſt nõ auant ac eſ epᷣmũ.vᷣ q;tũ ad eẽ ſcom
Quia vᷣo a ſuꝑioꝛi eſt. bʒ nobilitare ſubiectũ in hoc

wW.Wiungit ipᷣm ⁊ cõfoꝛmat ei qð eſt ipſo ſuꝑius.⁊ ſi ſit

tale accidens qd oꝛtũ hʒ ab ente ſi ußmo. ſi eius infu
ſio vel oꝛigo ſit ſm ꝑfectã influentiã. nõ ſolũ bʒ no/

bilitare.verũetiã cõſumare ⁊ q̃etare.⁊ hoc non facit

⁊0 tes gram eſſe accidẽs.

itſt de bonitate. ꝙ alio mõ dr gia eſſe bona. alio mo⸗

2 1 no increato.ſicut pᷣdictũ ẽ. ¶ A

tm̃ ronc ſui. verũetiã rõne eius a qͥ pcedit in quo re

boc cõpleta btitudo.Cõcedende ſunt g rões ꝓban/
illud qð obꝛ pᷣmo in cõ
trariũ ꝙ accidẽs nobilius eſt ſba.dm ꝙ illa rõ defi
cit tripfr. Pꝛimũ quidẽ quia nobilitas ſpᷣe ⁊ accidẽ

tis. ⁊ bonitas ſbe ⁊ accidetis ꝗpꝛie nõ hñt cõparari.
Accidẽs em̃ bonũ dẽ nõ ſibi ſ alij.nõ ſicut oꝛdinatũ

5/ðſicut rõ oꝛdinãdi.ſ ipſa ſba bona ẽ tanqᷓ bonitat·

pticipatiua.Alius etiã defectꝰeſt ibi.qm̃ ⁊ ſi nullum
accidẽs nobilius ſit ſᷣa ꝓut accidẽs ↄpat᷑ in ſe qᷓtũ
ad eſſentiã generis.ſiue q;ꝛtũ ad eſſe pᷣmũ.nibilomi/
nus tñ ꝓut accidẽs ↄſiderat᷑ in ſubiecto.et includit
eſſe ſubiecti.quandã nobilitatẽ ſupaddit qᷓ‚tũ ad eẽ
ſcᷣm.Derciꝰetiã defectꝰ eſt.qꝛ ꝙ grã dicat᷑ nobilioꝛ
gia ⁊ pfectio aie.boc nõ ẽ rõne ſui tm̃.ſᷣ qꝛ vnit bo⸗/
dillud qð obẽ ꝙ nul
lum accidẽs ſimiliꝰ eſt ſõᷣe q; ſja.ddm ꝙ ſicut dictũ

triplici differẽtia. Quoddã em̃ ẽ
qdð babet oꝛtũ ab inferioꝛi.quoddã qð hʒ oꝛtũ a pa⸗
ri.quoddã qdð habet oꝛtũ a ſuꝑioꝛi. Sicut ab inferio
ri.vt ſpẽs lapidis in oculo vel etiã in intellectu nro.

inberentis ꝑ. ſe.

peritur ois ꝑfectio.⁊ bonoꝝ oim aggregatio.ac per

aruptihc Ers opponit beebe
ſaliu

detur ꝙ; grã ſit icoꝛruptibilis.

XXVI

wo gre. ſic etiaz alio mõ aia deo aſſimilat᷑. ⁊ alio mõ

à. Aia em̃ deo aſſimilat᷑ ſicut diuine ſilitudinis ſu⸗
ſceptiua.grã vo ſicut ipſa ſilitudo vel donũ affimila
tiuũ.vñ nõ eſt ↄꝑatio ꝓpꝛie int᷑hunc modũ aſſimi/
landi et illũ.Alius ẽ etia defectꝰ.qꝛ cũ aia aſſimilet
deo ꝓpter grãm.et vbi vnũ ꝓpt᷑ alterũ. vtrobiq; tm̃

vnũ.ſic nõ ẽ maioꝛ vel minoꝛ aſſimilatio dicenda in

aia gratificata ꝙᷓ in gra gratificãte. Cerciꝰetiã defe/
ctus ᷑.qꝛ et ſi ſa plus aſſimilet᷑ ſbe in rõne entis.ni
bil tñ ꝓbibet acodens plus aſſimilari alicui ſbe ſub

rõne ꝓpꝛietatis.ſicut aia ſapiens plus aſſimilat᷑ deoo

inqtũ eſt ens ꝑ ſe ꝙᷓ ipſa q̃litas ſapie.nibilominꝰ tñ

deo inctũ eſt ſapens plus aſſilat᷑ aia inqtũ eſt ſapi
ens ce; inq;tũ eſt ſba.ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligendũ eſt.
dillud qd obꝛ ꝙ nullũ accidẽs ẽ ſtabilius ſba.
dom ꝙ ven eſt de illo accidẽte qdð cõparat᷑ ad aliqͥd
ſicut ad ſubiectũ ⁊ cãm. de eo vo accidẽte qd aliũde
bʒ oꝛiginẽ nõ hʒ veritatẽ. ſicut ptʒ in radio exeunte
a ſole qͥ firus permanet aere moto. Et qꝛ grã eſt tale
accidẽs.iõ illa rõ nõ bʒ locũ in ꝓpoſito. Ed illud
qð obẽ ꝙ grã eſt foꝛma q̃ eſt pᷣncipiũ vite.ddm qil⸗
lud bʒ veritatẽ de foꝛma q̃ dat viuere.qd ſpectat ad
æẽ pᷣmũ.grã ãt eſt foꝛma dans vitã qᷓ;tũ ad eẽ ſcʒᷣm.

inte ſiue q;tũ ad bene eẽć. ⁊ iõ illud ñ valet. nõ em̃ fit vnũ
qð accidens q ↄparat᷑ ad aliqd ſicut ad ſubiectuz,
⁊zad cqm. aliqð qð ſolum cõparat᷑ ad aliqd ſicut ad
ſubiectũ.⁊ ad aliud ſicut ad cãm. vᷣbi grã. Migredo

ꝑ eſſentiã ex gratificato et grã.ſicut fit vnũ ꝑ eẽntiã
ex coꝛpoꝛe viuificato ⁊ aia viuificante.¶Ad illud
qd obẽ de bonis maximis ⁊ minimis ⁊ m
ꝙ illa diuiſio bonoꝝ ẽ pᷣm acceptioneʒ boni q aliqd
dẽ bonũ qꝛ bonũ alij ⁊ vtile.ſicut pʒ er verbis Aug.
ibidẽ.quia bona maxima ſunt illa qᷣbus nõ cõtingit
male vti.⁊ ivo ad gradũ bonitatis ſᷣm eũ modũ per
quẽ ibi loquit᷑ Aug.nibil facit vtrum bonũ illud qð
dẽ maximũ ſit in genere ſbᷣe vel accidẽtis.

ſe ineſt in genere ſubiecti. ̊ nõ ꝑ ſe in genere cauſe.
Et quia ꝑ ſeẽ in genere ſubiecti.iõ nõ eſt querendũ
aliud ſubiectũ cui ꝑ pᷣus inſit.Quia vo nõ ineſt ꝑ ſe
in genere cauſe.iõ nõ ineſt oi aie. nec ex pᷣncipijs aie
hʒ oꝛiginẽ.ideo quodãmõ habet natura accidentis
nberentis ꝑ ſe.quodãmõ naturã accidẽtis inheren
tis per accideens·

z riſt m Aucſtio üiſ. „ͦ
¶ Atrũ grã ſit in genere accidentis coꝛruptibilis. an

incoꝛruptibilis. Et qꝙ ſit accidens coꝛruptibile vide

tur. Omne accidens qð eſt in ſubiecto variabili ſm

ꝙeſt variabile eſt coꝛruptibile.ſ grã eſt in ſubiecto

variabili.vtpote in aia ſᷣm libertatẽ arbitrij in q̃ cõ-
ſiſtit mutatio ⁊ vertibilitas.g ⁊c. tommnedct.
dens qð hʒ oppoſitũ potens ineſſe ſuo ſubiccto eſt
öõt ineſſe
aie viri iuſti eſt in ſtatu vie. ⁊c. ¶ Btẽ omne
accidens qð eſt aliunde et nõ habʒ cãm in ſubiecto.
põt ab illo ſeꝑari.ſed grã eſt in aia et non hʒ oꝛtũ ab
aia. põt ſeꝑari ab ipſa.ᷣ poſt ſepationẽ nõ poteſt in
eſſe cõſeruari. grã nata eſt coꝛrumpi. ¶ Itẽ omne
accidens cuiꝰcõſeruatio pendet ex conuerſione vo/
lentis ad deũ eſt coꝛruptibile.cuʒ voluntas poſſit a
deo vrti. ſed grã eſt hmõi. ⁊c̃. ¶ Sed ↄtra.Anima
coipſo ꝙ eſt imago dei eſt incoꝛruptibilis.nõ em̃ eſſ⸗
imago dei ſicut dicit Aug.ſi moꝛtis termino claude
retur.gcũ in grã conſiſtat imago refoꝛmationis.vi⸗
gra ſit ẽaccidẽs qð eſt
in ſubiecto nõ a ſe ſed ab alio no mouet᷑ neceſſario

ad motũ eius in quo eſt. ſicut pʒ de ſpẽ eſtete in ſpe

cec 3

2 5

24

nuũ ſit in genere ſt d ill 2 5†
gqð querit᷑ vtrũ inſit aie ꝑ ſe. aut ꝑ accidẽs.ddin ꝙ ꝑ.

28 ptio.

culo ⁊ lumine exiſtẽte in medio.s grã ẽ in aĩa hõ a ſe
5 a deo. nõ videt᷑ ꝙ ad mutationẽ ſeu ad variatõ,
aie coꝛrumpat᷑. ¶ Itẽ his q̃ ſuut coꝛruptibilia dedit
diuina vᷣtus ꝓpagandi potentiã.igit᷑ aut grã non eſt
coꝛruptibil. aut ſi coꝛruũpit᷑ bʒ vim ꝓducendi grãm
ſibi ſimilẽ.ſed grã nõ põt ſibi ſimilẽ ꝓducere ſicut in
p̈mo li. oñſum ẽ. non eſt coꝛruptibilis de ſe. ¶ Itẽ
omne qð coꝛrũpit᷑ in tꝑe.ſui diuturnitate ſeneſcit in
tꝑe.ſed grã qntomagis durat in hoie tanto ꝑfectioꝛ
eſt ⁊ ſtabilioꝛ.⁊ magis renouat ſpm̃. grã no videt
coꝛrũpi. ¶ Itẽ ſi grã coꝛrũpit᷑.aut coꝛrumpit᷑ a deo.
aut a li. ar. aut a pctõ.A deo nõ.cũ grãm coꝛrũpi ſit
malũ.A li.arbi.nõ.cũ nullũ ſubiectũ coꝛrũpat ſuam
pfectionẽ. A pctõ nõ.quia pctm̃ eſt pura pᷣuatio.et
modica grã põt ſuꝑ oẽm culpã.ergo cũ nihil habeat
coꝛrũpens.videt᷑ ꝙ ſit incoꝛruptibilis. ¶ Itẽ ſi coꝛ/
rumpit᷑.aut coꝛrumpit᷑ in aliqͥd. aut in nihil. Si in
aliquid.q̃ro in qͥd. nec eſt quid dare.cũ nõ ꝓducat
ex aliquo.ſed de nihilo.Si in nihil.Contra.nibil qð
coꝛrumpit᷑ cedit oino in nõ ens.ſi igit᷑ grã nobiliſſi/
mũ eſt int᷑ oĩa accidentia.⁊ deus nõ ꝑmittit alia acci
dentia in nõ ens cedere.videt᷑ ꝙ nec de grã ꝑmittat.

26 R*. dm ꝙ cũ grã ſit accidens nõ pᷣt eſſe pᷣter ſubie/

ctum in quo eſt.⁊ cũ in ſubiecto in quo eſt nõ poſſit
ſimul cñ culpa ſubſiſtere. ⁊ ipſi ſubiecto in q̊ eſt grã
cõtingat culpã ineſſe.ncceſſe eſt grãm eſſe quid coꝛ/
ruptibile. Rurſus cũ F nõ ꝓducat᷑ ex aliquo ma/
terialiter.ſed ſit ſimplir donũ gratuitũ.⁊ oino deſur/
ſum deſcendens a patre luminũ.⁊ omne qð coꝛrum
pitur in id cedat vnde pducit᷑.neceſſe eſt grãm ſicut
ex nibilo ꝓducit᷑.ſic in nibilũ redigi cũ corumpit᷑.
CTalis autẽ modus coꝛrũpendi nõ ſolũ cõpetit gra/
tie rõne ſui initij.ſed etiam rõne eſſe ꝓpꝛij ſiue modi
exiſtẽdi. Rõne inquã ſui initij.quia ſicut dictũ eſt ſi/
cut ex nibilo ꝓducit᷑ita in nihil redigi᷑.quẽadmo/
dum in alijs accidentibꝰcõſimiliter reperit᷑ qd in id
redeunt vñ exeunt cũ ꝓducunt᷑ Competit etiã hoc
ei rõne eſſe ꝓpꝛij ſiue modi exiſtendi. OQOm̃ cũ gratia
nõ cauſet᷑ ex pꝛincipijs eius in quo eſt.ſed aliud ba/
beat ꝓ ſubiecto.aliud ꝓ cauſa.quẽadmodũ eum lu
men coꝛrumpitur.vel ſimilitudo in ſpeculo.vel ipſa
ſpẽs in aia.non coꝛrumpit᷑ illud in qͥ eſt.nec redit ad
illud a quo eſt.ſed q̃ntũ eſt de ſe in nihil cedit.ſic grã
uia nõ hʒᷓ eſſe in materia ꝑ modũ nature.ſed ꝑ mo
dumn habitus.vt pꝛius habitũ eſt.nec ex pᷣncipijs aie
ꝓducit᷑.cũ coꝛrumpit᷑.in nibil redigit᷑.⁊ ꝓpterea pec
catũ in quo fit grẽ coꝛruptio dẽ eſſe nibil.⁊ inter oẽs
coꝛruptiones ſummo autoꝛi ⁊ conſeruatoꝛi oim bo/
noꝝ maxime diſplicere dinoſcit᷑. Concedende ſunt
22 igit rõnes oſtendẽtes ꝙ gra coꝛumpit.¶ Ag illud
ergo qð pmo obẽ in ↄtrariũ ꝙ in grã reperit᷑ rõ ima

ginis ſicut in aia.dm q aliter ⁊ aliter reperit᷑ ima-
S0 bicribl. s eñ eſt ima go vei gꝛ cnar dei eſt et

Pticeps eſſe põt. vita ꝓpter beatitudinem facta.⁊ ad
bcatitudinẽ apta.que inquã beatitudo nõ põt ineſſe

niſi ſe imoꝛtali.ideo neceſſe eſt animã imoꝛtalẽ eſe
Gꝛatia vᷣo ex hoc ſolo dẽ imago.quia eſt imaginis re

foꝛmatio.⁊ qm̃ illa imago ꝑ grãm refoꝛmata poteſt

defoꝛmari. binc eſt ꝙ ga bot coꝛrũpi.nec valet illa
enõ

ratio.ꝗquia bincind cõſimilis imaginis acce-
illud qd obijcit᷑ ꝙ accidẽs qð nõ hʒ oꝛtũ
a ſubiecto nõ mutat᷑ ad mutationẽ ſubiecti.dm
hoc nõ eſt ꝓpter boc ſolũ ꝙ babeat oꝛtũ aliunde.ſ.
quia nõ dependet ab co in quo eſt. ſicut patet in ra/

„7

—

dio lumine. Gꝛatia autẽ nõ ſolũ dependet ab eo a

diu habet faciẽ ſuã ſiue mentẽ ad deũ conuerſam. 29

Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ rei coꝛruptibili debet dari
virtus ꝓpagandi.dm ꝙ illud verũ eſt qñ illa res ẽ

nata talem virtutẽ ſuſcipere.⁊ qñ etiã illa coꝛrupti/

bilitas ineſt rei ex defectu ꝓpꝛie nature.neutrũ autex
boꝝ cõpetit grẽ. Nam grãa nata eſt imediate ab ipᷣo
deo ꝓcedere.nec aliquo mõ coꝛrumpitur niſi ꝓpter
auerſionẽ mentis noſtre a rectitudine veritatis eter

ne.Et ꝑ boc patet reſponſio ad ſequens qð obijcit᷑ 30

q omne qð coꝛrumpit᷑ ſeneſcit in tpe.hoc em̃ñ veruzʒ

eſt de eo qd habet cam coꝛruptõis intra ſc. Ad il/ 3f

lud qð querit᷑ a quo coꝛrumpit᷑.vtrũ a deo vel a pec
cato.vel a li.arbi.dm ꝙ ipſa gratia deficit in ſeipſa.
Si autẽ querat᷑ ratio huiꝰ quare deficit.hoc eſt pꝛo/
pter auerſionẽ mentis humane.Cũ em̃ grã nõ ſalue
tur niſi ex cõtinuatione influentie a bonitate diuina
ſuꝑ faciem mentis noſtre.qñ anima a deo auertitur
ꝑ peccatũ.influentia nõ continuat᷑.⁊ ꝑ ↄſequẽs grã
coꝛrumpit᷑.⁊ ideo quodãmodo grã per peccatũ dici

tur coꝛrumpi.nõ ꝙ pctm̃ agat in grãm.ſed quia ani

ma ꝑ peccatũ ſe auertente.⁊ deo ceſſante influere.ne

Recn gan m lapea eſcere ſſ d illud qd obij/ 52
k cedit

citur ꝙ nihil qd coꝛrumpit᷑ cedit omnino i nõ ens.
dm q illud habet veritatẽ in accidentibꝰqᷓ babent
eſſe nature.⁊ in eis que cauſant᷑ ex pꝛincipijs ſubie/

cti. ꝓ eo ꝙ cũ coꝛrumpunt᷑ accidentia.manent nihi
lominus ⁊ ſaluant᷑ illa pꝛincipia.⁊ ideo cũ talia acci
entia coꝛrumpunt᷑.nõ oino annihilant᷑. In his vo

accidentibus q̃ habent eſſe habitus.ſicut ſimilitudo
in aia. ⁊ lumen in aere.nõ babet veritatẽ. Non enim

ſilitudo hois moꝛtui q̃ eſt in aia tua.ſi de aia tua de/

leatur ⁊ coꝛrumpat᷑.redit ad hbominẽ illũ.vel cũ lu⸗/
men coꝛrumpit᷑ redit ad ſolem. maxime ſi H
luminis fiat ꝑ coꝛpoꝛis interpoſitionem. Miſi foꝛte
qᷣs dicat ad oꝛiginẽ ſuã redire ꝓ eo ꝙ adbuc ſaluat
in ſuo pᷣncipio effectiuo qd põt ꝓducere illi ſimile.
Quia igit᷑ grã babet ſe ad modũ habitus.⁊ ex nibi/
lo ꝓducit᷑ vt pꝛius habitũ eſt.ideo illa ꝓpoſitio non
babet hic locũ.Et ſi tu q̃ras vnde hoc eſt ꝙ deus ꝑ/
mittit pire tã nobile accidens.ſatis facile eſt rũdere.
Similis em̃ queſtio eſt ſi querat᷑ cũ deꝰ diligat ami/
cos ſuos.⁊ plus diligatvnã animã ſanctã qᷓ; diligat
celũ ⁊ terrã.qͥd eſt ꝙ ꝑmittit animã ſanctã a ſe ſepa⸗
rari.⁊ nõ ꝑmittit celiũ ⁊ terrã coꝛrumpi.Ad boc re/
ſpondebit qui ſane intelligit.ꝙ boc curſui rerũ con/
gruit. ⁊ deus ſic res quas cõdidit ãminiſtrat.vt eas
agere ꝓpꝛios motus ſinat. Et ꝓpterea quia tbeſaurꝰ
grẽ habet᷑ in vaſis fictilibꝰ. quis ſit valde nobilis.

.—

tamen defacili amittitur qñ pꝛocellis tentationum

concutitur.
(Aueho.. e

trum grã Parn inſit ſubſtantie anime vel wten/
tijs. Et ꝙ, pꝛmo inſit ſubſtantie videt᷑. Nulla poten

tia anime eſt cõtinue in ſuo actu.ſed grã eſt cõtinue

⁊ gratũ.ergo grã nõ eſt in potentijs anime. Item
Aeſ vita aie.ſicut dicunt ſanctoꝛũ autoꝛitates et
etiã doctoꝛes.ſed viuere cum ſit actus ſubſtantialis

nõ ineſt ſubſtantie ꝑ potentias.ſed potentijs ꝑ ſub

ſtantiã. ergo ſi pᷣmus actus grẽ eſt viuiſicare. videt

pꝛius reſpiciot ſubſtanti ᷓ potentisv. IIem

in ſuo actu. quia ↄtinue reddit bominẽ deo acceptii⸗

eunng
.
nicliriicl
genrinptlgt
gtſenr potan
mninſ nlsae
Erſtuagten
rmmank.
ntnimß
uuldartani.
Uepecltnget⸗
wpteiotn⸗
60
wlorrſeſora
loiabin/
Nti ugyſtin
Antltgari⸗
rtcnnapelunt
uttiigne
ſwügpgtan
fitſnre
Cltnetn oemn.
fistaiits

R

accldens babet numerari ꝑ ſuum ꝓpꝛiũ ſubiectum.
igitur ſi grã pꝛimo eſt in potentijs.cuʒ potentie ſint
multe.neceſſe eſt grãm in anima multiplicari. ſi er/
o in vna anima vna tm̃ eſt gra.videt᷑ ꝙ grã pꝛimo
it in ſubſtantia qᷓ in potentia. Ziem in grã ⁊ vir/
tutibus cõſiſtit imago refoꝛmationis.ſed imago re/
foꝛimationis reſpondet imagini creatõnis.cũ igitur
imago creationis conſiſtat in vnitate eſſentie ⁊ trini
tate potentiarũ.⁊ tres ſint habitus virtutũ qui reſpi
ciunt tres potentias.videt᷑ ꝙ ſit aliquid vnũ qð re/
ſpiciat ipſam anime eſſentiam.ſed nõ eſt niſi gratia.
ergo Beana operatio exit a potentia.ſic ꝑ
tentia oꝛitur a ſubſtantia.ergo ſicut nõ placet nec ac
ceptatur a deo aliqua oꝑatio:niſi pꝛius acceptetur ⁊
gratiſicetur potentia.ſic impoſſibile eſt acceptari po
tentiã niſi pꝛius acceptetur ſubſtantia. ergo cum per
grãm ſiat acceptatio.per pꝛius eſt grã in ſubſtantia
in potentia. e in paruulis baptiʒzatis eſt deꝰ
per inbabitantẽ grãm. ſicut dicit auguſtinꝰde pꝛeſen
dia dei ad dardanũ.ergo cum in ipſis nulla ſit poten
tia expedita.gratia nõ reſpicit pꝛimã expeciitionem
potentie.ſed potius viuificationem ſubſtantie.⁊ ſio
per pꝛius eſt in ſubſtantia q; in potentia. ¶ Sed cõ⸗
tra. Auguſtinus dicit q; grã ſe habet ad liberũ arbi/

mnium ſicut ſe eſſoꝛ ad equũ.ergo reſidet in animia ra-

tione liberi arbitrij. ſed liberũ arbitriñ nominat po/
tentiam. ergo magiſter in litera adducit

autoꝛitatẽ auguſtini in qua diuidit grãm in pꝛeueni
entem ⁊ ſubſequentẽ.⁊ vtrãq; iſtaꝝ diffinit per com

parationem ad voluntatẽ.ergo videt᷑ ꝙ pꝛimum et

Apꝛum mrieth grareeſ ipſa voluntas. ſed bec eſt

potentia.ergo vi ꝙ gratia ꝑ pꝛius inſit poten
tie ꝙᷓ; ſubſtantie. ¶ Nem ſicut inter potentiã ⁊ actũ
cadit medius habitus. ſic inter ſubſtantiã babitũ
cadit media potentia.cum igit᷑ gratia ſit in anima
vt habitus ⁊ qualitas quedã.videtur ꝙ ei inſit me/
diante potentia.ergo pen pꝛius eſt in potentia qᷓ; in
ſubſtãtia. ¶ Itez oppoſita nata ſunt fieri circa idẽ.

ſed gratia v gratia opponit᷑ culpe inq;tum culpa.
ſ igitur culpa pꝛimo ⁊ ꝗꝓpꝛie reſpicit ar.li.pari ratio/

eAne ⁊ gratia.igitur ꝑ pꝛius erit in potentia qᷓ; in ſub/

ſtantia. ¶ Itẽ gratia cum ſit donũ de ſurſum deſcen
dens.ineſt anime ſᷣm ſuum ſupꝛemũ.ſed ſupꝛemum

anime ſicut vult Aeiguſtinꝰ eſt ivpſa mens.mens au

tem nõ eſt ipſa ſubſtantia anime.ſed potius potẽtia

ergo videt᷑ ꝙ gꝗatia ꝑ pꝛius ſit in potentia.
e Gababet riſtere in anima ᷣm cõuerſionẽ

ᷓ̃ in ſubſtantia. ¶ Item gratia nõ eſt in anima ſᷣm
ſipſam. ſed bm in laentian ab aliqn

. entiam ab aliquo pꝛincipio q
eſt omnino ab eo diuernſum. cum igit᷑ anima ſuſcipit
gram.aut habet aliquã potentiã ad ſuſcipiendã gra
tiam.aut non. Si nõ habet potentiam ad hoc.ergo
nunq; eam ſuſcipiet. Si autẽ habet potentiam me/
diante qua ſuſcipit. aut illa erit ratio. aut voluntas.
aut aliqua alia potentia ab his diuerſa.ſed nõ eſt c
nere potentiã aliam in anima pꝛeter cognitiuam et
affectiuã. ergo videt᷑ ꝙ mediantibus illis grã ſuſci/
piatur ab anima. Item ſi grã ineſſet anime vᷣm
ſubſtantiã.cuʒ poſſibile ſit abſtrabi per intellectum
ſubſtantiã a potentijs. poſſibile eſſet intelligere ani

mam eſſe gratiã ſuis potentijs abſtractis.ſeq omnis

pſius anime ad deũ.⁊ amitti habet ſᷣm auerſioneZ.
ſ igit illud ſm qð anima pꝛimo auertitur ⁊ ↄuertit
eſt potentia. vi (Sne per pꝛius ſit in potẽtia

= sä

anima giata eſt diſpoſita ad gloꝛiã ergo poteſt inte;
ligi per cõſequens anima gloꝛioſa abſtractis poten/
tijs.ſed potentijs abſtractis aia nec videt nec amat
dum. ergo impoſſibile eſt animã gloꝛioſam ponere
que nec deum videt nec deum amat.ſed ſi hoc eſt im

poſſibile. ergo illud ex q̊ iſtud ſequit᷑.¶ R.ad pꝛe/ ʒ4

dictoꝛum intelligentiã eſt notandũ ꝙ cõmunis opi
nio tenet grãm pꝛimo reſpicere anime ſubſtantiam.
⁊ virtutes pꝛimo reſpicere potentias.vt ſic per gra/
tiam in virtutibus fiat refoꝛmatio imagins create.
due conſiſti in trinitate potentiarũ ⁊ vnitate ſub/
antie. Hec autẽ poſitio poteſt dupliciter intelligi.
Ano modo vt intelligat᷑ ꝙ deus pꝛius influat gra⸗
tiam in cſſentiq? poſtmoum inſi entia illa in ſub
ſtantia redundet in potentias. vt ſic ſit confoꝛmitas
gratie ad anima.ſiue ꝓut conſiderat᷑ ̃m rationem
imaginis.ſiue ꝓut conſiderat᷑ vt perfectio coꝛpoꝛis
Anima vt eſt perfectio coꝛpoꝛis rõne ſubſtantie veł
eſſentie reſpicit complexionis cequalitatem. ratione
vero potentiarũ reſpicit oꝛganoꝝ diuerſitatem. Et

7

iterũ anima in ſe ⁊ viuere habet ⁊ agere.ſed viuere
Meipſan ⁊ ꝓpꝛiam foꝛmã.agere vero ꝑ potentiam
Der hunc modũ ſi gratia in ꝑficiendo confoꝛmatur
anime ſub rõne gratie.pꝛius debet reſpicere ipſam
anime ſubſtantiã. ⁊ ꝑ virtutes debet eſſe pfectio po⸗
centiarũ. Et ſm hunc modũ dicendi cũ dicit᷑ grã re⸗
ſpicere ſbam. ⁊ virtutes potentias.non tm̃ intelligit
eſſe dictũ ꝑ appꝛopꝛiationẽ. verũetiã ꝑ ꝓpꝛietatem.

Alios mõ poteſt intelligi pᷣdicta poſitio per appꝛobz

tionẽ quandã.nõ qꝛ deus pᷣus influat grãm in ſbam
qᷓ; in potentiã.ſed quia cũ aia ſuſcipiat grãs ⁊ virtu⸗
tes mediante potẽtia.⁊ tam grã qᷓ; virtus inſit aie ꝑ
Roeenrca tirereñ ineſt hec illa. Nirtus em̃ dicit ꝑ
onẽ reſpectu operis.grã vero dicit pfectionem

reſpectu dei acceptantis. Et qm̃ reſpectu operũ.po⸗/

tentie diſtinguunt᷑. hinc eſt ꝙ vtutes potẽtias reſpi
eiunt vt diſtinctas.⁊ tunc ſunt in actu.qñ potentie
ſunt in actu. Potentie aũt inꝙᷓtũ cõparant᷑ ad den
acceptantẽ.vnica acceptione acceptant᷑ eũ ipſa ſfb=a
euiꝰſunt.⁊ ſᷣm vnã naturã in eis repertã.⁊ hinc eſt
grã eſt vna ſicut ⁊ ſbᷣa.⁊ eſt ſemꝑ in actu cõtinuo
⁊ pᷣmo dẽ reſpicere ſbaʒ.nõ quia ſit in illa abſq; po/
tentia.vel ꝑ pꝛius qᷓ; potentia.ſed quia habet eſſe in
potentijs vt cõtinuant᷑ ad vnã eſſentiã.virtus vero
dicit᷑ eſſe in potentijs.quia in eis eſt vt referunt᷑ ad
oꝑationes diuerſas.⁊ hic modus intelligendt ma⸗
gis cõſonus eſt verbis Auguſtini qui dicit ꝙ grã ſe
habet ad liberũ bang eſ. r e equũ.Etiam
graãm cooperantẽ ⁊ oꝑpantẽ deſcribit ꝑ cõparationẽ
ad voluntate. Magis ecia eſt coſonus roni⸗Sr em̃
intelligimus grãm tanqꝙᷓ; habitũ quendã ⁊ influen⸗
tiam que ineſt anime ad deũ conuerſe.cũ talis habi
litatio ⁊ influentie ſuſceptio ⁊ conuerſio non poſſit
intelligi niſi per potentiã.nõ videt᷑ poſc recte intel-
ligi quõ gratiaſit in anima abſtracta potentia. tur
ſus ſi gratia eo dici᷑ gratia.quia gratificat.⁊ eoipſo
q; gratificat habet oppoſitionẽ ad culpam.cũ oppo
ſita ſ̃m ideʒ nata ſint ineſte: ſ̃m idem ipᷣm ꝙ anima
nata eſt gratificari. nata eſt ⁊ culpari. culpatio autẽ
7 laus ⁊ vituperiũ ineſt anime pꝛimo ſm liberũ ar-
bitrium. ac ꝑ hoc ⁊ gratie donũ. Mon em̃ q̃cunq; ac
ceptatio gratificatio:dr. ſed illa ſola qua deus ſic ac-
ceptat animã vt reputet eaʒ remuneratione dignã.
⁊ talis reſpicit iᷣam arbi.libextatẽ.⁊ ichen⸗ grã ineſt

4 4 . 2 ”
EE öö

5
1

anime pᷣmo ſm libertatẽ ar. ⁊ bui?ſignũ eſt.quia ad
eas ſolas potentias ſe extendit arbi.libertas. Conce
dende ſunt igit᷑ rones oñdentes ꝙ grã ineſt aie ßm
potentias. Ad rõnes aũt ad oppoſitũ facile eſt rñde
5 reꝑ iam dicta. QVð em̃ obijcit᷑ ; grã eſt continua
in ſuo actu.nõ obuiat ei qð nũc dictũ eſt. Muis em̃
potentia in relatione ad opus nõ ſit in ſuo actu con
tinuo.⁊ ſic nõ habeat pfici grã ſed virtute.in cõꝑa/
tio ne tñ ad ſbᷣam in qᷓ eſt. eſt in ſuo actu cõtinuo.ita
em̃ debet᷑ quoddã viuere ⁊ quidam actus cõtinuus
ipſis potentijs m ꝙ cõtinuant᷑ ipſi ſᷣe quẽadmo/
en Tipſi ſbᷣe.⁊ idco ᷣm hanc cõpationẽ a grã ſunt

g6 pꝓfectibiles. Aliter etiam poſſet hbic dici ꝙ duplerx eſt

actus ipſius foꝛme.vnus qͥ eſt a foꝛma ꝑ modũ in/

foꝛmantis.⁊ alter qͥ eſt a foꝛma ꝑ modũ efficientis.

ſicut albedo ſnbiectũ ſuũ dealbat.⁊ oculum diſgre/
gat. Quantũ ad pᷣmũ eſt ois foꝛma in actu cõtinuo.
quia ille eſt actus vt babitus. Quantũ vᷣo ad ſcᷣm
nõ. Sic ⁊ grã q;uis ſit in ſuo actu cõtinuo q́;tum ad

illũ actũ quẽ habet ꝑ modũ infoꝛmãtis.nõ tñ eſt in

actu cõtinuo qᷓ;tũ ad illũ quẽ habet ꝑ modũ pᷣueni/
entis ⁊ ſubſequẽtis.ſiue cooperantis et operantis.
3 7 Ad illud qð obijcit᷑ de actu viuificandi.doᷣm q;
ect ſi vita ſᷣm ꝙ dicit eſſe pꝛimũ.pᷣus reſpiciat ipſam
eſſentiã potentiã.non tñ opoꝛtet de vita ᷣm ꝙ di⸗
cit eſſe ſcᷣm. Cum em̃ ſit accidens ſuꝑadditũ nõ tin
eſſentie ſᷣ etiã potentie.habet aie ineſſe potẽtia me/

Aieante.ſicut coloꝛ dicit᷑ eſſe in coꝛpoꝛc.ita ꝙ pᷣmo in
48 ſuperficie. Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ accidẽs nume
dom ꝙ verũ eſt qñ ea que ſubijciunt᷑

ratur ꝑ ſham. dom q t
diuerſa ſunt.⁊ ſubijciunt᷑ vt diuerſa.qñ vero ꝑ ean/

dem naturã ſubijciunt᷑.nõ opoꝛtet eſſe in accidente

diuerſitatẽ.⁊ ſic grã eſt in potentijs aie inqᷓtũ conti

nuant᷑ ad vnã ſbam.⁊ inqtũ cõicant in libertate ar

bitrij ſicut pᷣus dictũ eſt. AUñ ſicut vna ſanitas dicit
eſſe in oibus mẽbris hois.quia eſt in ipſis ſᷣm ꝙ ad
vnã oꝛiginẽ reducunt᷑ ⁊ ᷣm ꝙ in cõplexione conue/
niunt. ſich in ꝓpoſito intelligendum eſt. ¶ Ad illud
329 qð obijcit᷑ de cofoꝛmitate imaginis creationis ⁊ re-
foꝛmationis. dom ꝙ cum defoꝛmatio imaginis non
poſſit eſſe niſi ꝑ potentias.ſic nec refoꝛmatio.⁊ iso
imago refoꝛmationis inqᷓ;tũ hmõi ſufficienter refoꝛ

mat ipᷣam animã cũ ineſt ei ꝑ ſuas potẽtias. Doten
tijs em̃ foꝛmatis ⁊ ꝑfectis.per oſequẽs ꝑficit᷑ ⁊ foꝛ
mat᷑ ipa ſbᷣa.iõ ad ꝑfectã refoꝛmationẽ aie nõ opoꝛ/
tet aliqͥd poni qð ꝑ pᷣus ſit in ſpᷣa 12 potẽtia.niſi h

40 dicat᷑ ꝑ appꝛopꝛiationẽ quandã.

ꝙ; deus nõ acceptat actũ niſi pᷣus acceptãdo poten/

tiam. dm ꝙ nõ ẽ ſile. ꝓ eo ꝙ potẽtia pᷣt eẽ ſine actu
⁊grã in potẽtia abſq; merito oꝑis.ſha aũt abſq; po

7 2 — — „₰

tentia eſſe nõ pᷣt.aſi poſſit intelligi.nõ tñ pᷣt intelligi
abſq; potentijs diuina dona ſuſciꝑe.in qͥbus donis
Cxecoꝛari dẽ facies aie.eo genere decoꝛis ꝑ queʒ deus
41 ceptat. A
ſi potẽtie in dũ in
gre ⁊ virtutuũ.nibilominꝰ?tñ ydonee ſunt nõ ſolũ per
donũ grẽ ß etiã ꝑ babitꝰ vᷣtutũ decoꝛari ⁊ pfici.Et hᷣ
meliꝰdedarat᷑ in quarto cũ agit᷑ de effectu baptiſma
tis qnẽ bʒ in puulis. ¶ Queſtio. vj.
¶ At grã ↄpet᷑ ad animã in rõne motoꝛis.⁊ ꝙ ſic vi

detur ꝑ auctem Aug. quã mgr̃ adducit in Ir̃a. grã

pᷣ̃ueniens eſt q̃ pᷣuenit bone voluntatis meritũ.⁊ re/

ſpectu cuiꝰ ip̃a volũtas bona pediſſequa ẽ nõ pᷣuia.

igit᷑ grã reſpectu volũtatis ſe bʒ ꝑ modũ excitantis

d illud qd obꝛ

vltimũ qð obẽ de ꝑuulis.dom ꝙ et
ulo nõ ſint ydonee ad cxeũdũ in vſũ

II

impantis ⁊ regentis.⁊ oẽ tale ſe bʒ iu rõne moto/
ris. ⁊c. ¶ Itẽ Aug.grã ſe bʒ ad li.ar.ſicut ſeſſoꝛ ad
uu.ſ ſeſſoꝛ ẽ motoꝛ equi.g grã eſt motrix li.arbi.
tẽ hoc videt᷑ rõe. Plus ẽ potentiã aliquã ſupꝛa
ſe erigere qᷓ; ißfam mouẽ.ſᷣ grã eleuat potentiã li.ar.
ad 82 meritoꝛia ꝗᷓ ſunt ſuꝑ ipᷣam.& eſt li.ar.motrix
Btẽ plus grã ſuꝑ li.ar.qᷓ; li.ar.poſſit ſuꝑ ſeipᷣm.
li. ar. eſt inſtrm ſeipm mouẽs.ſicut dicit Anᷣhel.et
volũtas mouere pᷣt ſeipam.g multofoꝛtius moueri
p̃t a grã. ¶ Itẽ om̃e qð ẽ pᷣncipiũ vite ꝑfecte ẽ ᷣnci⸗

piñũ motus i eo qð viuificat.ſᷣ grã eſt pᷣncipiũ vite in

agĩa. & ⁊c. itra.volũtas eoipo ẽ libera q̊ mouet᷑

ex ſeipſa. cũ igit᷑ grã ſit a voluntate.ſi grã mouet vo

luntatẽ.aufert ei libertatẽ.ſᷣ ↄſtans ẽ ꝙ grã volũtati
libertatẽ nõ aufert.̊ ipſã nõ mouet.¶ Itẽ ois mo⸗
toꝛ ſufficiẽs ẽ hoc aliqͥd.⁊ ſbᷣa cõpleta vdiſtans a mo/
bili.& aut grã nõ mouet li.arbi.aut ſi mouet ẽ ſba.ſi
igit᷑ grã creata nõ pᷣt eẽ in genẽ ſbᷣe ſᷣ in genẽ accidẽ/
tis. τ (Se ſi grã mouet li. ar. aut mouet nãaliter.
aut violent᷑.aut volũtarie.Si nãliter.ꝙ̈ oꝑa merito⸗/
ria erunt nãlia. Rurſus ſi nalit᷑ mouet.ſemꝑ mouet

cqtũ ẽ de ſe.g nunqᷓ; qͥeſcit hõ ab oꝑibus meritoꝛijs.

Si violent᷑. nec ſaluat᷑ ibi rõ meriti.nec li.arbi.q̊ꝝ
vtrũq; pʒ eẽ falſum.Si volũtarie.ſᷣ nihil mouet vo
luntarie niſi babeat cognitioneʒ ⁊ voluntatẽ.̊ grã
ↄgnoſcit ⁊ vult.⁊ ita ẽ ſbᷣa rõnalis.igit᷑ vel grã ſi mo
uet li. arbi.nõ eſt aliqͥd creatũ.vel ſi eſt aliqͥd creatũ
nõ mouct li.ar. ¶ Itẽ ſi mouet li.ar. aut ſicut motoꝛ
motus.aut ſicut motoꝛ non motꝰ.Si tu des ꝙ ſicut
motoꝛ motus.ẽ cũ nibil ᷣm idẽ moueat᷑ ⁊ moueat.
grã m ſe hẽbit aliã ⁊ aliã nãm ꝑ quã moueat᷑⁊ mo
ueat.ᷓ nõ erit accidẽs ſimplex.Si ſicut motoꝛ ñ mo
tus.ſᷣ talis motoꝛ nõ ẽ qͥd creatũ. vel grã non ẽ qͥd
creatũ.vel nõ mouet li.ar. ¶ Itẽ idẽ manens idẽ in
creaturis ſemꝑ ẽ natũ facere idẽ. ſi grã eſt qͥd cea
tum.⁊ mouet li.ar.cũ Kan variet᷑.ſemꝑ ad idẽ in/
clinabit li.ar.g nunqᷓᷓ facit hõ ꝑ grãm niſi vnũ opus
meritoꝛiũ.ſi igit᷑li.ar.mõ excitat᷑ ad vnũ genꝰ oꝑis.
mõ ad aliud.videt᷑ ꝙ aut illa excitatio nõ ſit a grã.
aut gra nõ dicit aliqͥd creatũ.aut grã mutat᷑ ⁊ varia
tur ſicut li. ar. Aivoin ꝙ abſq; dubio ſicut auto/a2
ritates ſanctoꝝ dicũt.neceſſe ẽ ponẽ li.ar.a grã mo⸗/
ueri ⁊ excitari.Ab ipᷣa em̃ grã oꝑante pᷣuenit᷑.⁊ a co
opꝑante ad oꝑa meritoꝛia eleuat᷑.ita ꝙ reſpectu ope
ris meritoꝛij grã eſt ſicut pᷣncipalis motrix.⁊ volun-
tas ſicut pediſeq̃. Qualit᷑ aũt ipᷣa grã cũ ſit accidẽs

aie ipſã habeat mouere.hoc hʒ difticultatẽ.Ad huiꝰ

aũt difficultatis explicationẽ duplex ẽ modus dicen
di ſiue intelligendi. ſᷣm quẽ li. arbi.dẽ a grã moueri.

Anus modus dicendi eſt ꝙ grã mouere dicit᷑ iibeꝝ

axitriũ.quoniã ipſa eſt diſpoſitio ad quendã ſpiri/
tualem motũ.Sicut em̃ pondus in coꝛpoꝛibꝰdiſpo
nit ad motũ.ſic ⁊ ſuo modo pondus in ſpiritibus.
gratia autem eſt quoddã ſpirituale pondus datum
anime per quod babet ſurſum tendere. ⁊ quoniam
libeꝝ arbitrium eſt natum ſeipᷣm mouere ſᷣm actus
in quos poteſt de ſc.cum eſt adiutum⁊ infoꝛmatum
gratia excellentius mouet ſeipᷣm.ita ꝙ cũ libero ar-
bitrio ſit mouens ⁊ motũ.gra diſponit ipᷣm ſub ra/

tione mouentis.⁊ ꝓ tanto dicit᷑ grã mouere liberuʒ

arbitriũ.quia li.arbi.grã infoꝛmatũ mouet ſeipſum.
p quẽ modũ amoꝛ dicit᷑ moucre hominẽ ad magna
oꝑa facienda.Alius eſt modus intelligendi ᷣm quẽ
liberũ arbitniũ dicit᷑ a gratia moueri. Oꝛatia em̃ cſt

—.

ſatguti
mhlur⸗
auntute
ſimun
tifrii
ſuger
ttranti
unopekt⸗
frimetl
loceeg⸗
Kehüſtneii
nundant
Gnnws he⸗
ocnpate
ooconpen
auchper
Guslian
ttionnt
riarbinud
Ppteinſor
inbabetvoln
ſhna matent
ndliberont
ücsofrnc⸗
perheberin ⸗
EVengunzckt
iſgoinvobi⸗
atigboeno⸗
Mronenckperg
Cnggopenn.

enalcpenmn
Mnoopr
nice
cͤhutpon
behens;
Gerktonoge
tentalmotnd
dubgrmuns
Fehihheritan
ſarſcpainus
Uthberdusot
pmophinigne
fung wonm
unrngis
liconi

ſeit,
nſäng
enlen.
ii inn
Nentüſe.
iarnen
ſtitii
ar Aiſde
Kismona
ürrigni⸗
apii Nei
cnänouct
Namonerpo
Viwoline
Koisto⸗
thnsnno⸗
wleti aſi
neeneuoli⸗
Mbanältr.
tionnnt
naſengnne
umarlatids
zubi nana⸗
1wnriggi
igt giitn
ſcknigtoui
Aanſarmnte
)Snwgtor

norct tnt.

inacitm

7

inniimichis
ni
ttonoſt 101,
imurii rn
NAlMaN.
nrönenk/10
1enhenn epe
omt polun⸗

11*
„2

ſt icdis
eti ibin
agaͤmolcn
wuaedel i
cveniißn⸗
irariin
4 *
4
4 olim
mor un

ſicut quèdã influentia pcedens a luce ſuperna. que
ſemꝑ habet cõiunctionẽ cũ ſua oꝛigine.ſicut lumen
cum ſole.⁊ quia ſemꝑ ſue oꝛigini coiungit᷑.ideo non
tm̃ attribuitur ei operatio rone ſubiecti in quo.ſed
etiã rõne ſubiecti a quo. AUnde ſicut lumen non ſo⸗
lum operat᷑ cũ aere.ſed etiam operat᷑ in ipᷣm aerem
ratione continuationis cũ ſuo fonte.ſic ⁊ gratia nõ
ſolum operat᷑ cũ libero arbitrio.ſed etiaʒ operat᷑ in
liberũ arbi. ⁊ liberum arbitriũ mouet. Ande nõ eſt
aliud dicere gram liberũ arbitriũ mouere. q;; grãm
eſſe ſpũſſancti inſtrumentũ ad mouẽdũ liberũ arbi/
trium. Aterq; boꝝ modoꝝ intelligendi cõueniens
eſt ⁊ rectus. nec vnus ſine altero ſufficit. NHam pꝛi/
mus competit gratie cooperanti ſiue ſubſequenti.
Scdus competit gratie operanti ſiue pꝛeuenienti.
Gꝛatia em̃ operans liberũ arbitriũ pᷣuenit ⁊ mouet.
quia deus illam infundendo voluntatẽ hbominis ſa⸗
nat ⁊ pparat. Gꝛatia vo cooperans ſiue ſubſequens
liberũ arbitriũ dicit᷑ mouere.quia voluntas tali do/

tie ⁊ libero arbitrio

quod querit᷑ aut mouet

uere ſeib̃m. J

t⸗ 2 ſt alis autẽ motoꝛ non
no gratie infoꝛmata mouet ſeipam. Hanc em̃ poten euſt gratia vt pꝛedictũ eſt.¶ Ad illud qð obijcitur
tiam habet voluntas ſc; mouendi ſeipſam. quia eſt idem manens idem ſemꝑ dicendũ ꝙ illud fallit

potentia materie nõ alligata.ſicut ſupꝛa oſtenſi um ẽ⸗
cum de libero arbitrio agebat᷑. Concedende ſunt igi
tun rones oſtendentes ꝙ grã ad libeꝝ arbitriũ com-
parani babet in rõne motoꝛis.Ad rõnes añt ad op/
44 poſitum plana eſt reſponſio er iam victis.¶Acl ill
em̃ qð pꝛimo obijci᷑ de wluntate q ſeipſan mouet
Dicendũ ꝙ hoc nõ obſtat.immo cõſonat ei qð dici/
tur ꝙ mouet᷑ per gram. Sicut em̃ voluntas mouet cut coniun.
ſeipſam ad opera nãlia. ſic adiuta per gratiaʒ mouet em̃ gr̃a eli
ſeipſam ad opera meritoꝛia. Acl õm alium modum operetur.

habitus. In ſcda vero cõparat vnũ habitũ a
cõparat
tem ⁊ a
dis⸗ D pᷣma ꝑte mouet qoõnes ⁊

„

pᷣmittit quedã pambula ad determinati

Comparat gram pᷣuenienteʒ ad ſubſequentem m
identitatẽ ⁊ diuerſitatẽ.inqrens vtrũ vna eadẽq; ſit

gratia que dicit᷑ oꝑpans ⁊ coopans. a

oꝑantẽ ⁊ pᷣuenientẽ voluntatẽ hoiĩs liberari

pparari vt bonũ velit.⁊ ꝑ grãm coopantẽ

7 ſub

Queſtio ꝛ ſubſequenteʒ adiuuari ne fruſtra velit. vtrũ vna et
e.adez ſit gratia.i. vnũ munus gratis datũ qð oꝑetur
⁊ cooꝑetur.an diuerſa.alteꝝ oꝑpans ⁊ alteꝝ cooꝑans.
R'. Auibuſdã non irrõnabiliter videt᷑ ꝙ vna ⁊ eadeʒ ſit

gr atia.i.donũ.eadẽ virtus que oꝑat᷑: coopat.ſ pprt
a diuerſos eius effectꝰ ⁊ drĩ opans ⁊ coopans. Opans
eEceñm gratia dicitur inq;tum liberat ⁊ pꝛeparat volun/

diſtat a mobili. Ddm qy üll
in quo moueri eſt vere pati.ſicut eſt in motu coꝛpo⸗
rali. ⁊ de eo motoꝛe qui eſt tota cauſa efficiens. to/
ta cauſa motus.Zalis aũt motoꝛ nõ dicit eſſe
tia.ꝓ eo ꝙ nõ mouet niſi
ſtrumentũ.ſicut pꝛius fui

Ic conſiderandũ eſt.cũ pꝛedictuʒ ſit ꝑx gratiãẽ
liberat ⁊c.

WVI

.
—
— . —

us meritoꝛiũ attribuit᷑ gra/
illud qð obijcit᷑ ꝙ motoꝛ
ud intelligit᷑ in eo motu

naturaliter ⁊c.dom q; mo⸗/
uet voluntarie nõ a voluntate qua ipſa gratia ſit vo
iens. a voluntate qua deus gram influens eſt vo⸗
lens. ⁊ a voluntate qua liarbi.gratificatũ vult mo/⸗
Ad ulud qð querit᷑ vtrum ſit motoꝛ ꝗ
motus vel nõ motus patet reſponſio. Illa em diui
ſio motoꝛis eſt de motoꝛc q̃ eſt hoc aliquid.⁊ eſt ſub
ſtantia. ⁊ eſt motoꝛ ſufriciens.t

in deo. ideo m ꝙ deus mouet per gram. per ean-
dem grãm poteſt excitare ad diuerſa opera. Scom
vero ꝙ liberũ arbitriũ ſeipſu
diuerſa opera. eſt in ipſa co
uerſitas m quas oꝛdinarih
genera.⁊ idco q;uis gratia n
tamen ad diuerſa ratione v
cut coniuncto ſine quo non poteſt mouere. nunqᷓ;

m mouet per gram ad

gnitionis ⁊ affectõnis di

abet ad diuerſa operũ

5 varictur in ſe. mouet
ariationis in motoꝛe ſi/

git opus meritoꝛium niſi voluntas ſibi co

Diſtinctio.xxvij. De adiutoꝛio gratie ꝓut ↄparat᷑ ad habitũ gratuitũ ⁊ vſum ſibi debitũ.
Ac conſiderandũ eſt cũ pꝛedictũ ſit ⁊c. Supꝛa egit mgr̃ de adiutoꝛio gratie in ſc. bic vᷣo agit o
cõparatione.Oiuidit᷑ aũt ꝑs iſta in duas. en Oparat vnam differentiã gratie ad aliã ſub röne
abitũ ad aliũ ſub rõne vſus.vſus autẽ gratie eſt meritũ. AUnde
mo gram pᷣuenientẽ ad ſubſequentẽ m identitatẽ ⁊ diuerſitatẽ. Sco vᷣo cõparat grãm ad virtu
merendi efficacia.ibi. Si vo querit᷑ quõ ipſa gratia pᷣueniens mereat᷑ ⁊c.

git de ipſo in

Et illa ſeda ꝑs diuidit᷑ in
e aouie ationẽ. In ſcda vᷣo incipit diſfolue⸗
re.ibi. Hic videndũ eſt qͥd ſit virtus. vbi vt cõiter aſſignat initiũ diſ. xxvij.qᷓ melius ſignaret᷑ aliquantuli
ſicut ſignauimus.q; ibi vbi ſignat᷑ fit (ſicut apparet) terminatio pᷣoꝛis qonis pᷣmiſſe. Illa igit᷑ ps in q̃ ſol
uit habet duas ptes. In pma ſoluit ad pꝛedictã qõem ſ̃m opinionẽ cõioꝛẽ. In ſcda vo
rum opinionẽ que minꝰtenet cõiter.ibi. Alij vᷣo dicunt virtutes eſſe bonos vſus ⁊c̃.
pᷣma maf̃ determinat. In ſcda epilogat.ibi. Ex pᷣmiſſis i innoteſcere ⁊c. Dꝛima ꝑs
tionẽ duoꝝ dubioꝝ. Pꝛimo em̃ determinat illã qõem qua qrit᷑ cõpatione gre ad vi uté. S
minat illã qöem ꝗᷓ querit᷑ de ↄꝑatione gr̃e ⁊ vᷣtutis ad meritũ. Pꝛimu facit ibi. Lic vidẽ du d
Scm facit ibi. Cu g ex gra dicant᷑ eſſe bona ⁊c. Subdiuiſiones aũt ꝑtiũ manitfeſte ſunt in litera

uantulũ añ

determinat pᷣm alio/

Pꝛima ps hʒ duas. In
bʒ duas m determina
virtute. Scdo vᷣo deter·

ſit vᷣtus ⁊c̃.

Pe⸗

a Operans enim

intelligendi. deus p grãm mouet voluntaté. nec ta⸗
men hoc volũtati repugnat.quia voluntas vult ſic
moueri a deo. Unde ſic mouet᷑ a deo ꝙ mouet᷑ etiã
a ſeipſa.⁊ ideo omne
.

45

5 dicit eſſe gra⸗
ſicut diſpoſitio. vel ſicut in
t explanatum. Ad illud 4

48

gratia dicit᷑ inqtum

bijcitur
Gꝛegoꝛius in moꝝ.
diſtinguens gratiam
pᷣucnientem ⁊ ſubſe/

quentem dicit ita c

gratia pꝛeueniens at

tenditur q;tũ ad do/
na nature.ſubſequẽs
gautem q́;tum ad to/
na gratie.ergo ſi idez

„

2 — —
—

4

eſt gratia opans ⁊ cooꝑans.videt᷑ ꝙᷓ opᷣans nõ dicat᷑ illa qᷓ bois voluntatẽ liberat. Si foꝛte tu dicas q alio
mõ accipit᷑ ibi pueniẽs ⁊ ſubſequẽs.tũe eſt qõ de rone iſtoꝝ noim quare ſcʒ ſic noiat᷑ vt dicat᷑ quedã pꝛeueni
ns. quedã ſubſequẽs. qᷓdã oꝑans ⁊ qᷓdã coopans. vr em̃ ꝙ oĩs gratia ſit copans.qꝛ nulla oꝑatio debet᷑ foꝛ
ens . pᷣuenies dicit᷑ ꝑ cõparationem

me alicui ꝑ ſe niſi cũ ſubiecto.videt᷑ etiã ꝙ nulla debeat dici pᷣueniẽs. Aut

ad actũ.aut ꝑ ↄpationẽ ad ſubiectũ.Si ꝑ ↄpationẽ ad actũ ſic oĩs foꝛma dicit᷑ pᷣueniẽs.quia oĩs foꝛma pᷣce/

nis. vocationis. iuſti⸗/
ficationis. ⁊ magnifi
cationis. Pꝛimo em̃

dit actũ ſuũ. Si ꝑ ↄpationẽ ad ſubiectũ.ſic nulla debet dici pueniens.cũ nulla ſit ante ſubiectũ ſuũ.Eſt igitur
qõ cũ gratia a diuerv “
diuerſimode dicat᷑.⁊

bmõi noĩa diuerſino tatem hoĩs vt bouũ velit.Cooꝑans inq;tũ eandẽ ad⸗
geernononk. Vn hes iuuat ne fruſtra velit.ſcʒ vt opus faciat bonũ.Ipᷣa em̃
doʒ ꝙ cũ grã vna ſit. Sratia no eſt ocioſa.ſed meretur augeri.vt aucta me⸗
multiplices tñ bʒ di / reatur perfici.

uiſiöcs öm diuerſas Comparat gratiã ad virtutem ⁊ ad merendi effica

oſiderationes.babet ciam. inqᷣrens qᷣd ſit ipſa gra.⁊ quõ meretur augeri.?
em̃ grã cõpari ad ſu de tribus generibus bonoꝝ.
Bneiinn adehabet ¶ Di vo queratur quõ ipſa gra pueniens mereatur au⸗
in quo. bʒ nibilo⸗ geri ⁊ ꝓfici.cũ nullũ meritũ ſit abſq; libero arbitrio.?
minus opari ad ſuu, qd ſit ipſa gra an vtus an nõ. ? ſi vtus an act'vel nö.
oppoſiiñ 3 qd. Habz Vt hoc aꝑte inſinuari valeat pᷣmittendũ eſt tria eſſe b
ↄpari ad ſuũ effectu, genera bonoꝝ.Alia nanq; ſunt magna.alia minima.
ad auẽ odinat. Der alia media. vt Aug. ait in.j.li. retracta. Tirtutes in⸗
earlont ad ſanr n quit qbus recte viuit᷑ magna bona ſunt. Spẽs auteʒ
ſt gram pdeſtinato⸗ guoꝛulibet coꝛpoꝝ ſine qbus recte viui põt mima bo⸗

na ſunt. Potẽtie vo ai ſine ᷣbus recte viui nõ pᷣt me⸗
dia bona ſunt.Itẽ virtutibꝰnemo male vtit᷑. Ceteris
deus grãm pꝛeparat.

ſo offert. tercio cõfert. ⁊ qᷓ̃to complet. Et ſm boc attendit᷑ pꝛedicta diuiſio que ſumit᷑ de eo qð dicit aplus
Roma.viij. Scm aũt q grã ↄpat᷑ ad ſuũ ſubiectũ.ſic diuidit᷑ in grãm cogitatõis.voluntatis.⁊ ꝑfectionis.

pm triplicẽ potentiã eius ſbᷣe in q̃ eſt grã.vicʒ ſᷣm intellectiuã.⁊ affectiuã.⁊ opatiuaʒ.Et hec diuiſio ponit᷑ a

Berã.in li.de li.arbi. Scom aũt ꝙ ↄpat᷑ ad ſuũ oppoſitũ ſic ẽ illa diuiſio grẽ.qꝛ eſt grã ꝓtectõis.liberatõnis.

⁊ ſaluatõis.Sumit᷑ em̃ bec diuiſio ᷣm q grã adiuuat ↄ multiplex malũ.vic malũ tentationis ſiue pugne.

malũ ꝑſecutionis ſiue miſerie.malũ culpe ⁊ malũ ſequele.A pmo ꝓtegit.a ſcdo liberat.a tercio extrahit.et a
qrto ſaluat.Et bec diuiſio ſumit᷑ ꝓ eo qð dẽ Eſa.xxxſ. Pꝛotegat dñs exercituũ iudcã ⁊ hieruſalẽ.ꝓtegens et
liberans.tranſiens.⁊ ſaluãs.Scom ↄpationẽ ad effectũ ad quẽ eſt.diuidit᷑ in puenientẽ ⁊ ſubſequentẽ. ſiue
oꝑantẽ ⁊ cooꝑantẽ.que ſunt dꝛie grẽ ᷣm effectus qͥs hʒ in ipſam voluntatẽ.Dicit᷑ em̃ grã pᷣueniens initum
ipſam voluntatẽ facit bonã.⁊ ideo pᷣuenit.qꝛ nõ eſt a li.ar.ᷣ potius infundit᷑ ab ipſo deo.Cooperans vᷣo ſiue
ſubſequens dicit᷑ inq;tũ adiuuat li.arbi.reſpectu boni oꝑis eliciendi.Et notandũ ꝙ ſᷣm ꝙ nomen grẽ diuer⸗
ſimode accipit᷑ſic etiã ⁊ iſte due differentie pᷣueniens ⁊ ſubſequens.Accipit᷑ em̃ grã vno mõ largiſſime.⁊ ſic

oↄpꝛehendit dona nalia. ⁊ dona gratuita. vtraq; em̃ deſurſum eſt. ⁊ boc mõ grã hʒ diuidi in pᷣuenientẽ ⁊ ſub⸗
ſequentẽ ita ꝙ pᷣueniens vocant᷑ tona nalia. ſubſequens vero dona gratuita. ⁊ ſic accipit Oꝛego.in moꝛalibꝰ

Alio mõ accipit᷑ gratia minus cõiter.⁊ ſic cõpꝛebendit gratiã gratis datam ⁊ gratũfacientẽ.⁊ tunc diuidere
grãm in pᷣuenientẽ ⁊ ſubſequentẽ nihil aliud eſt q; diuidere grãm in gratis datã ⁊ gratũfacientẽ.Et ſic diui/
dit Berñ.cũ dicit ꝙ quedã eſt gratia que ſeminat cogitatũ.⁊ hanc vocat gratiã pᷣuenientẽ.Quedã que ꝑfi/
cit bonũ.⁊ hanc dicit gratiã ſubſequentem.Ait em̃ ſic in li.de libero arbitrio.Hec tria in nobis oꝑatur deus

ſcʒ cogitare.velle.pficere. Pꝛimũ ſine nobis oꝑatur.Scom nobiſcũ.Et terciũ ꝑ nos.Accipit᷑ ⁊ gratia ſtricte

⁊ ſic compᷣhendit gram gratũfacientẽ ⁊ gloꝛiã.⁊ tunc diuidere gratiã in pᷣuenientẽ ⁊ ſubſequentẽ nõ ẽ aliud
qᷓᷓ diuidere in grãm ⁊ gloꝛiã.⁊ ſic diuidit Auguſtinꝰin libꝛo de natura ⁊ grã cum ait. Gꝛatia pᷣuenit vt pie vi⸗
uamus.ſubſequit᷑ vt cũ illo ſo viuamus. Nunc pᷣuenit vt vocemur.tunc ſubſequit᷑ vt gloꝛificemur.Accipit

etiam gratia magis ſtricte.⁊ tunc nominat ſolum grãm gratũfacientẽ.⁊ tunc diuidere eam per pᷣuenientem

⁊ ſubſequentẽ.hoc eſt ᷣm duplicẽ effectum gratie qui poteſt diſtingui tripliciter.vel ita vt vnus cffectus ſit
ↄtra malũ ⁊ alter ad bonũ.Vel ita ꝙ vterq; ſit ad bonũ.ſed vnus competat gratie ſᷣm ꝙ infoꝛmat.alter ᷣm
ꝙ mouet. vel ita ꝙ vterq; attribuatur gratie moucnti.ſed vnus in ingreſſu.⁊ alter in ꝓfectu.Et ſic tripliciter
exponitur ab Auguſtino in libꝛo de natura ⁊ gratia. Ano modo ſic. Gꝛatia pᷣueniens.hominis voluntatem

liberat ⁊ p̃parat.ſubſequens vero inq;tum eadem adiuuat. Secundo modo ſic. Gꝛatia pᷣueniens pꝛeuenit
voluntatem vt ſanemur. ⁊ ſubſequit᷑ vt ſanati vegetemur. Tercio modo ſic. Gꝛatia pᷣuenit voluntatem vt
velit. ⁊ ſubſequitur ne fruſtra velit.⁊ per hoc patet reſponſio ad obiecta. .
b ¶ Pꝛemittendũ eſt tria eſſe genera bonoꝝ.Alia nãq; ſunt magna ⁊c. Aidetur iſta diuiſio boni eſſe inſuffi/
ciens.quoniã multe ſunt alie bonoꝝ differetie. Eſt em̃ bonũ foꝛtune.⁊ bonũ nature.⁊ bonuʒ gratie ⁊ gloꝛie.

Si tu dicas ꝙ iſte differentie reducunt᷑ ad has.querit᷑ tunc ſub qua iſtaꝝ ↄtineat᷑ bonũ qdð deus eſt ſiue ipᷣa

Slnnd
vale vti i
ſuntboſun
Eetipffar
tautsn

Peniften
ninug ,d⸗
ſnrcͤſni

pctſcl

ſcdrchi

=
.
,= = S=⸗
☛ =
= =
— —

— = =
— = = =
Se e

—.
= = =
—
E£
ten
E

S-E.
S
- S.
=☛ S=
S. ——

—
— E
=
=

icee
lägen
Mtodhiſn
arnta

Neräropan
sſommie,

roghaigis
Erat giniis
eiutae:
ws wins.

nsſoe a .

guoanthte
nli nte
itſencni i
mnenn
unagigi⸗
ſinmitſie
unedliine
niledin
Atüeſi
sgnunen
2 „ 64
nuiuiil

—,.j f –—

RVII

gia. Si tu dicas ꝗ ſub magnis bonis. Contra. magna bona ſunt vt dicit qbus nõ ↄti
qs male vti.ſicut cũ digit ie aliud. & nõ ↄtinet᷑ ſub magnis bonis. ter

male vti.videlicet cũ r

—

ſunt bona magna. falſum igit᷑ dicit cũñ dicit ꝙ bong magna ſunt q̃bus nõ ↄtingit male vti. ¶Itẽ videt ma⸗

le exẽplificare de virtutibꝰ.nã aliqͥs põt de vᷣtutib? ſupbire. põt etia vtutes
eſt abuti. ̊ videt᷑ ꝙ vᷣtutibꝰ poſſit abuti. ᷓ ſub magnis bonis nõ pñt ↄtineri.R.ddm

Pꝛemiſfas au
toꝛitates ↄſide
rari ⁊ cõferri iu
bet vt poſſit ſol
ui qð qrebat᷑

⸗ * „„ .
8, cxviij.
—„22 —* —
. . 4.„

ro in abſtractione. altero in ne phᷣ
da ẽ bona. Item redarguit᷑ pᷣdicta diffinitio a defectu ↄuertibilitat

—

gre ⁊ donis ⁊ alijs habitibꝰaie. Itẽ redargui pt a falſitate in

autẽ bonis.i.medijs ⁊ minimis nõ ſolũ bene ſ etiam

male quiſq; vti poteſt.Et iðo virtute nemo male vti⸗

tur. quia opus virtutis eſt bonus vſus iſtoꝝ qᷣbꝰ etiã
nõ bene vti poſſumus. HNemo aũt be ne vtendom ge

vtitur. Non ſolũ autẽ magna.ſ̊ etiã media ⁊ minima
bona eſſe pᷣſtitit bonitas dei. Ecce habes tria geuera
bonoꝝ diſtincta.

In qbus bonis ſit liberũ arbitrium.
QAuerit᷑ autẽ in qbus bonis cõtineat᷑ liberũ arbitriũ

De hoc Aug.in.j.li.retracta.ita ait. In medijs qͥdẽ
donis inuenit᷑ libeꝝ voluntatis arbitriũ. quia ⁊ male
illo vti poſſumus. tñ tale eſt vt ſine illo recte viuere
nequeamus. Bonus autẽ vſus eius iã virtus eſt que

in magnis reꝑit᷑ bonis.qbus male vti nullus poteſt.

Et quia bona ⁊ magna ⁊ media ⁊ minima ex deo ſũt.
ſequit᷑ ꝙ ex deo ſit etiã bonus vſus libere voluntat.

q virtus eſt. ⁊ in magnis numerat᷑ bonis. Attende

diligent q dicta ſunt ⁊ confer in vnũ.Sic em̃ aperiet
qð ſupᷣ qᷓrebat.Dixit equidẽ opus vtutis eſſe bonuʒ
vſum.illoꝝ bonoꝝ qᷣbus etiã nõ bene vti poſſumus.i.
medioꝝ in qͥbus poſuit libeꝝ arbitriũ.cuiꝰ q́; bonum
vſum dixit eſſe vᷣtutẽ. Qð ſi eſt.nõ ẽ opus vᷣtutis qð
inien aliud eſt vtus.aliud opus eius.

cterminat queſtionẽ q̃ querit᷑ de cõparatõne gfe

ad vtutẽ ſoluẽs ſᷣm opinionẽ cõmunioꝛẽc. d

WHic videndũ eſt qͥd ſit ↄtus.⁊ qͥd ſit actus vel opus

eius? virtus eſt vt ait Aug.)bona q̃litas mẽtis qua
recte viuitur.⁊ q̃ nullus male vtit᷑.quã deus ſolus in
hoĩe oꝑat᷑. IJdeoq; opus dei tantũ eſt. ſicut de vᷣtute
iuſticie Aug.docet ſuꝑ illũ locũ pᷣs. Feci iudiciũ ⁊ iu⸗
ſticiam.ita dicẽs. Juſticia magna vius animi ẽ.quã
nõ facit in hoĩe niſi deus. Ideoq; cũ ait ꝓpheta ex ꝑ/

ſona eccleſie.feci iuſticiã.nõ ipam vᷣtutẽ (quã nõ facit
hõ)ᷣ opus eius intelligi voluit. Ecce aꝑte inſinuat᷑

bic ꝙ iuſticia in hoĩe nõ eſt opus homis ſ dei.qð ⁊ de
alijs virtutibus itidẽ intelligendũ eſt.

7

eyx

Apter laudẽ bumana amare.⁊ boc
Aug. cũ diuidit bo⸗

nũ ꝑ iſtas tres diffe-

tinet ſub m⸗ arguit᷑ ex boc.ſi deo ↄtingit
ad aliud. ⁊ deus ẽ optim?ꝰ int᷑ oia bona.᷑ omn 9 bonis ↄtingit male vti. nulla

3

rentias ſcʒ p bonum

maximũ ⁊ minimũ ⁊
infimũ. non generalr
accipit diuiſionẽ boni

b eius boni qð eſt bo

num alicui.et boc eſt

bonũ ꝑ qð ↄtingit ali

guo mõ in finẽ oꝛdi/
nari.⁊ ido diuidit hic

bonũ vtile. Et ꝓpter
hoc cũ triplex ſit diiiz

boni vtilis ꝑ qd quis

oꝛdinat᷑ in finẽ.tripli
cem boni ponit dꝛia,z

Aliqd em ſic eſt vtile 4
ad finẽ.vt tñ ſine illo

oſſit ad finẽ pueniri.

ſicut ſunt bona coꝛꝑ

ralia.Aliqͥd aũt ẽ ita

vtile ad finẽ.vt tñ ſi⸗
ne illo nõ poſſit ad fi/⸗

neʒ pueniri.ꝑ ipᷣm tñ

pᷣt q̃ͥs a fine deoꝛdina

ri.ſicut ẽ li.ar.quo cõ

tingit male vti. Ali⸗/

qjd eſt ita vtile ꝙ ſine

ipſo ad finẽ nõ pᷣt per
ueniri. nec ꝑ ipʒʒ ↄtin/
git aliq̃ mõ a fine de⸗
oꝛdinari. ſicut ẽ vtus
gratuita.Et qm̃ ĩ pꝛi/

mo bono minima eſt.

vtilitas. In ſcdo vo
maioꝛ.in tcio maxia.

hinc ẽ eꝙ diuidit bo⸗

nuz has tres dꝛias.
ſcʒ per bona minima.
media.et magna.Et
pz diuiſionis ſufficiẽ⸗
tia.⁊ rñſio ad illð qʒ
obẽ de ſummo bono
qð deus ẽ.
vo qd obẽ q; vᷣtutibꝰ
ↄtingit male vti. dðʒ
tis modis.ſicut dictũ

fuit in pᷣmo li.videlicet ſicut inſtrumẽto ⁊ habitu directiuo.vel ſicut obiecto. Pꝛimo mõ nullo mõ cõtingit
male vti virtute.quia virtus quantũ eſt de ſe ſemꝑ ad bonũ dirigit.nec vnqᷓ; ꝑ
lum.quia virtus eſt bonꝰvſus voluntatis ſicut dicit Aug. Scdo mõ ↄtingit mal
quid ita bonũ circa qd nõ poſſit ſe li. ar. deoꝛdinari inoꝛdinate amando iliund. c E
bona qlitas mẽtis ⁊c. Aidet᷑ bec notificatio pᷣmo redargui poſſe a mõ pᷣdicandi. NHib
p̃dicari hʒ de altero in ↄcretione.ſicut dicit phs.ſi ̊ virtus ẽ bonit

virtutẽ aliqͥd oꝛdinat᷑ ad ma/
i virtutibus.nec eſt ali
lirtus eſt vt ait Augꝰ.
il em̃ qð pᷣdicat᷑ de alte
as.nullo mõ vtus dicẽ
is in pᷣdicando.qꝛ hec tota rõ ↄuenire pᷣt
ꝙ dicit quã deꝰin nobis ſine nobis opat᷑ hoc

em eſt Aug. q dicit qᷓ eauit teſine tc.no iuſtificat teſinetc.⁊ Bern. dicit. ꝙ ad opus noſtre ſalutis duo
cõcurrunt.ſcʒ deus ⁊ liberũ arbitriũ. Juxta hoc querit᷑ cũ vniꝰ rei vna ſit diffinitio.⁊ differenter diiniatur

a diuerſis ipſa virtus.quõ ille difſinitões diſtinguant᷑.Re.ddm ꝙ vᷣtus accipit᷑ cõiter.

Adilli 5

Sedm e& cõiter acci/

pitur. ſic cõpꝛebendit

moꝛalẽ virtutẽ ⁊ na/
turalẽ.⁊ ſic duplr hʒ
diffiniri. aut in ↄpara
tione ad actũ. aut in
cõpatione ad actũ et
finẽ vltimũ. Pꝛimo
mõ diffinit᷑ a pho de
ceęelo ⁊ mũdo.cũ dicit.
virtus eſt vltimũ po/
tentie de re. Secũdo
mõ diffinit᷑ ab eodeʒ
in. vij. Ethico. virtus
eſt diſpoſitio perfecti
ad optimuʒz. Iſte em̃
due ſunt notificatio/
nes virtutis in ſua ge
neralitate ꝓut cõpꝛe
bendit virtutẽ naleʒ
⁊ moꝛalẽ.Alio mõ cõ
ſideraturvirtus ꝓpꝛie
put ↄpꝛebencdit mo/
ralem tm̃.extenditur

tñ ad politicam⁊ gra

tuitã. Et ſic duplr bʒ
ↄſiderari.Aut ꝑ com
parationez ad ipſum
actũ.Aut ꝑ ↄpationẽ
ad pᷣncipium directi/
uum. Si ꝑ ↄpationẽ
ad actum. ſic diffinit
a pho in Ethi.virtus
eſt habitus qui pꝑficit
babentẽ. ⁊ opus eius
bonũ reddit. Per cõ/
parationẽ aũt ad pᷣn/
cipiũ directiuũ.ſic dif
finit᷑ ab eodẽ pho ibi
dem.Airtus ẽ habi/
tus wluntarius i me

dio conſiſtens. recta

rõe determinat? ꝓut
ſapiẽs determinabit.
Et ſᷣm hoc etiã diffi/
nitur a tulio per alia
verba. Virtus ẽ habi
tus mentis in modũ

nature rõni ↄſentiẽs

Scdm hãc duplicem
ↄpationẽ diffinit ab
Aug. virtus moꝛalis
pꝓ alia vba idẽ ſignan
tia in lib̊.de ſpũ ⁊ aia

ſic. Virtꝰ ẽ habitꝰ mẽ
tis bene cõpoſite. In
li.de qᷓntitate anime.
Virtus ẽ eq̃litas vite
rõni vndiq; ↄſentiẽs
He due notificatões
ſi qs attendit realiter
idẽ ſunt cũ pᷣdictis.?
tã iſte qᷓ ille ſunt illiꝰ
virtutis qᷓ ꝑ aſſuetu/

—
ein. e —
Ide grã fidei Epheſis ſcribẽs aplus.ſilr fidẽ nõ ex
hoĩe ſ̃ ex deo tm̃ eſſe aſſerit inq ens.Gꝛatia eſtis ſalua

He ſide itidem dicit ꝙ nõ eſt ex homine ſed ex deo

ti per ſidẽ.⁊ hoc non ex vobis.dei em̃ donũ eſt.Qð a

ſanctis ita exponitur.hec ſcʒ fides nõ eſt ex vi nature

noſtre.quia donũ dei pure eſt.Ecce ⁊ hic aperte tra⸗
ditur.ꝙ fides nõ eſt ex libertate arbitrij.ſiue ex arbi⸗
trio voluntatis.qð ſuꝑioꝛibus cõſonat.vbi dictũ eſt.
gratiã pᷣuenientẽ vel operantẽ eſſe virtutẽ que volun
tatem hois liberat ⁊ ſanat. Vñ Aug.in li.de ſpiritu ⁊
litera ait. Juſtificati ſumꝰnon per liberã voluntatẽ.ſ
per gratia xpᷣi.inõ ꝙ ſine voluntate nr̃ᷣa fiat.vᷣ volun⸗
tas noſtra oñditur infirma ꝑ legẽ.vt ſanet gratia vo/
luntatẽ.⁊ ſana voluntas impleat legem.
¶ De gratia q̃ liberat voluntatẽ.q ſi virtus ẽ.nõ eſt
ex libero arbitrio.⁊ ſic nõ eſt motꝰmẽtis. f

Si igit᷑ gratia qͥ ſanat ⁊ liberat voluntatẽ mentis ho

minis virtus ẽ.vel vna vel plures.cũ ipᷣa gratia non
ſit ex arbitrio voluntatis.ſᷣ eã potius ſanet ac pᷣparet
vt bona ſit.cõſequit᷑ vt vᷣtus nõ ſit ex libero arbitrio.
⁊ ita nõ ſit motus vel affectus mentis.cũ oĩs motus
vel affectus mẽtis ſit ex libero arbitrio.ſᷣ bonꝰ ex gra
tia eſt ⁊ libero arbitrio.malꝰ vo ex libero arbitrio tm̃
Vt em̃ ait Aug.in li.retracta.hõ ſponte ⁊ libero ar/⸗
bitrio cadere potuit.nõ etiã reſurgere.Idẽ in libro de
duabus aiabus. Aie ſi libero ad faciendũ ⁊ nõ facien
dum motu animi careant.ſi deniq; his abſtinendi ab
oꝑe ſuo poteſtas nulla cõcedit᷑.eaꝝ pctm̃ tenere non
poſſumus.Hhic aꝑte oñdit᷑ ꝙ motus animi ſiue ad bo
num ſiue ad malũ ex libero arbitrio eſt. Ideoq; ſi gra
vel vᷣtus motus mẽtis ẽ.ex libero arbitrio eſt. Si vᷣo
ex libero arbitrio vel ex ꝑte eſt.iã nõ ſolus deus ſine
hoiĩe eã facit. ꝛopterea quidã nõ ĩerudite tradũt
virtutẽ eſſe bonã mẽtis q̃litatẽ.ſiue foꝛmã que animã
infoꝛmat.⁊ ipᷣa nõ eſt motus vel affectus animi.ſ ea li

berum arbitriũ iuuat᷑.vt ad bonũ moueat᷑ ⁊ erigat᷑.?⁊

ita ex virtute ⁊ libero arbitrio naſcit᷑ bonꝰ motus vel
affectus ai.⁊ exinde bonũ opus ꝓcedit exterius.Sic

Aug.

NLic aperit ad
qd pᷣdicta ten/
ant vt innote
ſceret an vᷣtus
ſit motus men
tis vel nõ.

pluuia rigat᷑ terra vt germinet ⁊ fructũ faciat.nec plu

uia ẽ tra.nec germen.nec fructꝰ.nec tra germẽ vel fru
ctus.nec germẽ fructꝰ. Ita gre tre mẽtis nr̃e.i.libero
arbitrio voluntat.infundit᷑ pluuia diuine bñdictõis
.i.inſpirat᷑ gra.qð ſolus deꝰfacit.nõ hõ cũ eo.q̃ riga⸗

tur voluntas hoĩs vt germinet ⁊ fructiſicet.i.ſanat᷑ ⁊

7

pᷣparat᷑ vt bonũ velit ᷣm qð dr oꝑans.⁊ iuuat᷑ vt bo

num faciat ſᷣm ꝙ dr cooꝑans.⁊ illa gr̃a vtus nõ incõ

grue nominat᷑.qꝛ voluntateʒ hominis infirmã ſanat
2 adiuuat. òMßſ
¶ Veterminat queſtionẽ q̃ querit᷑ de ↄꝑatione gfe et
virtutis ad meritum.

„ .

¶ Cum ergo ex gratia dicunt᷑ eſſe bona merita ⁊ incipe

re.aut intelligit᷑ gratia gratis dans.i.deus.vel potiꝰ

gratia gratis data.que voluntatem hominis pᷣuenit.

Non em̃ eſt magnũ ſi hec a deo dicerentur eſſc a quo

thppboſe nr

Ehe.

is⸗

Ag

„— — w— — · — —

zel
ſtüteum

Certünmdte
NNnGn

ſtnnouſnn
owno.

Aug.

Qualit bonuz

merituʒ in hoie
oſtituit᷑.⁊ quid
ſit pᷣmũ bonuz

meritum.

natur atq; iuuatur volũtas hoĩs vt ſit bona.
bona volũtas gꝛatie pꝛincipaliter eſt. ⁊ etiã gra
tia eſt.ſic ⁊ omne bonũ meritũ.

—⏑

eipᷣa etiam donũ dei eſt.⁊ hominis meritũ. immo

gratie. quia ex gratia pꝛincipaliter eſt ⁊ gratia ẽ. Vn/
de Aug. ad Sixtũ pꝛeſbyterũ. Quid eſt merituʒ ho⸗

minis ante gram.cũ omne bonum noſtrũ meritum nõ
in nobᷣ facit niſi gratia.Ex gratia em̃ vt dictuʒ eſt que

pꝛeuenit ⁊ ſanat arbitriũ hominis.⁊ ex ipo arbitrio ꝓ⸗
creatur in anima hominis offectus ſiue bonus motus

mentis. ⁊ hoc eſt pꝛimũ bonũ hominis meritũ. Sicut
aratia. ex fidei virtute ⁊ hominis arbitrio gene⸗ codem
verbigratia.ex fi. homi gene⸗ Darnoit bona vo⸗
lũtas. In cõparatiõe

ratur in mente motus quids bonus ⁊ remunerabilis.

ſcilicet ipᷣm credere. Ita ex charitate ⁊ libero arbitrio

H alius quidam motus bonus ꝓuenit ſcilicet dilige.bo⸗

nus valde.Sic de ceteris virtutibus intelligẽduʒ eſt.
2 ſti boni motus vel affectus merita ſunt ⁊ dona dei.

quibus meremur et ipoꝛum auginẽtatõem ⁊ alia q cõ⸗
ſensren hic ⁊ in futuro nobis apponũtur.

„ * . ,

2 gia..
Cũ ergo dicitur ſides mereri iuſtificatõem ⁊ vita eter⸗
nam. ex ea rone dictuʒ accipit᷑ quia per actũ fidei me⸗

retur illa. Similiter de charitate ⁊ iuſticia ⁊ ð alijs ac/
cipitur. Si em̃ fides ipᷣa virtus pꝛeueniẽs diceret᷑ eſſe

mentis actus qui eſt meritũ,.iam ipᷣa ex libero arbitrio

oꝛiginem haberet.quod quia non eſt. ſic dicit᷑ eſſe me⸗

ritum. quia actus eſt eius meritũ ſi tamen aſſit chari⸗

tas ſine qua nec credere nec ſperare meritum eſt vite.

Vnde apparet vere quia charitas ẽ ſpũᷣſſactus qͥ ani

me qualitates infoꝛmat ⁊ ſ ãctificat.vt eis anima infoꝛ

metur ⁊ ſãctificetur.ſine qua anime qualitas non dici

tur virtus.qꝛ nõ valet ſanare animꝗ.
muneribus virtutũ ⁊ de gꝛatia que non eſt ſed
facit meritum.

¶ Ex muneribus itaq; virtutum boni ſumus ⁊ iuſte vi⸗

imus. ⁊ ex gꝛatia que non eſt meritũ ſed facit.non tñ

ſine libero arbitrio ꝓueniunt merita noſtra ſcilicet bo-⸗
m affectꝰ.eoꝛũq; ꝓgreſſus atq; bona opera ꝗ deus re⸗
munerat in nobis. ⁊ hecipᷣa ſunt dei dona. VUñ Aug.

erarin nodig. hecken de tanfs.
ad ſixtũ pꝛelbyterum. Cum coꝛonat deus merita nta.
nihil aliud coꝛonat q́; munera ſua. Unde vita eterna
que in fine a deo meritis pꝛecedẽtibus redditur. quia

et eadem merita quibus redditur non a nobis ſunt. ſʒ

i8 iã. recte ⁊ ipᷣa vita gra nun
in nobis facta ſunt per gratiã. recte ⁊ ipa vita gra nun
cupatur. quia gratis datur. Nec ideo gratis. quia no
meritis datur.ſed quia data ſũt per gratiaʒ et ipa me⸗

rita quibus datur.

qua ratione dicitur fides mereri iuſtificatiõem

, , —
ſunt omnia.ſed potius eius gꝛatia gꝛatis data intelli⸗
giturex qua incipiunt bona merita.q̃ cum ex ſola gꝛa
tia eſſe dicãtur. non excluditur liberum arbitriũ.quia
nullũ meritum eſt in homine quod non ſit per liberuʒ
arbi. Sed in bonis merendis cauſe pꝛincipalitas gra⸗
tie attribuitur.quia pꝛincipalis cauſa bonoꝛũ merito⸗
rum eſt ipᷣa gratia.qua excitatur liberũ arbitriũ.⁊ ſa⸗

dinem bhabet acquiri.
Tercio mõ poteſt cõ
ſidcrari virtus mag

pꝓpꝛie pꝓut accipitur
ꝓp virtute gꝛatuita.et
ſic quadꝛupliciter pt
cõpꝑari.videlicet ad fi
nem. ad ſubiectũ. ad
actũ.⁊ ad ſuũ pᷣncibi

um. vʒ quadꝛuplex ge

nus cauſe.videlicʒ fi-

nalis.foꝛmalis.mate/
rialis.⁊ efficictis. In
cõparatõe ad finẽ ſic

diffinitur in ſolilo. ab
Aug. Virtus eſt rõ re

cta ad ſuũ finẽ pueni
ens. In cõparatione
vero ad ſbᷣiectũ qd i/

foꝛmat qð eſt ipa vo⸗
luntas. ſic diffinit᷑ ab.

eodem de ciuitate dei

vero ad actũ ꝓpꝛiuʒ

ſiuc cõplemẽtũ ſic da

tur illa de moꝛibꝰ cc/
cleſie. Virtꝰ eſt oꝛdo
amoꝛis ſiue amoꝛ oꝛ/

dinatus. In cõpara⸗

tõe vero ad ſuũ pᷣnci
ium effectiuum dat
illa que ponit᷑ a mgẽo
in litera. Nirtus ẽ ho

na qualitas mẽtꝭ .
In qua diffinitiõe H

qꝙ dicit᷑ qualitas mẽ/
tis ponit᷑ p genere et

ſBiuguntur tres drñe

Per boc ꝙ dicit᷑ qua

recte viuit᷑.ſcꝑatur a

bonis coꝛpalibꝰ. Peꝛ
hoc ꝙ dicit᷑. q̃ nemo

male vtit᷑.ſcpat᷑ a p

pꝛietatibus ſpũalibꝰ

2 naͤlibꝰ. Per boc qt
ꝙ ſbiũgit quã de? in
nobis ſine nobis oꝑpa

tur.ſcepat᷑ a ꝓpᷣetati/

bus ſpnalibꝰ ⁊ cõſuc⸗,

tudinibus. q̃ᷓ et ſi ſint

boni vſus potẽtiaruzʒ

aie.ñ ſũt tñ ꝑ ifuſionẽ

ſegd ꝑ acquiſitõem.Et

ſic pʒ intellectꝰhuius

diffinitõis ⁊ diſtinctõ

ab alijs! Ad illð q

obijcit᷑ qꝙꝙ non dʒ dici

bona cuʒ ſit bonitas.
dd.ꝙ in pᷣmis intẽtõi
bus ẽ pᷣdicatõ reflexa
Apt᷑ ſimplicitatẽ.̊ ãt

nõ hʒz locum in hije qᷓ

ſüt determinati gene⸗
51

ris.de qbꝰ phᷣs loqf. Epilogus.
h ci or albedo ẽ colo· ¶ Ex pꝛemiſſis iã innoteſcere nobis aliquatenus poteſt
8 rara. Ai uis 135 n qualiter gratia pꝛeueniẽs meret᷑ augeri.⁊ alia.⁊ quid
i hrac, put R ipa ſit.an virtus.an aliud.⁊ ſi virtus.an ſit actus vel
ſtiguit dõa et alios non. Oſtẽſum enim eſt ſupꝛa ex ꝑte quoꝛũdam ꝙ ipᷣa
hit?gtuitos.ſ ꝓut no eſt virtus.quia virtus nõ eſt actus ſed eius cauſa.nõ
mie vᷣtut claudit᷑ ois tamẽ ſine libero arbitrio. Unde qð ſupꝛa Aug.dixit.
qlitaſ aie gtuita g bonũ vſum liberi arbitrij eſſe virtutẽ.ita accipi poteſt
k⸗ . deet Kuceden id eſt actum virtutis. Alioquin ſibi contradicere vide

retur.qui etiã opus virtutis ſupꝛa dixit eſſe bonũ vſũ

ſ. expedite donoꝝ. vᷣ Z
tk. pe eoꝛum quibus non bene vti poſſumus.in quibus po/

pfctẽ btitudinũ. ſicut

9 alibi mãifeſtabit᷑. Ad ſuit liberũ arbitrium. Si vero bonus vſus liberi arbi⸗
Vltimũ dð ſanoß⸗ trij opus virtutis . iam virtus non eſt. cũ gᷓ̊ bonum
ñ pᷣuat ex ꝑte li. ar. d vſũ eius virtutem eſſe dixit.noĩe virtutis ipᷣi m
ſpoẽʒ ſuſceptiuã ißiꝰ ſignificautt. xu. ipius vſum
vtutl. ptãtẽ effectiaʒ cauire⸗. .

idẽ vſus eſt virtutis ⁊ liberi arbitrij ſed virtutis pꝛincipaliter. m
¶ gdem nepe vſus bonus ex virtute eſt ⁊ ex libero arditrio.ſ ex virture pꝛinci
paliter. Et bonus ille vſus in magnis bonis annmeraãdꝰ eſt. Illa aüt gra pᷣ
ueniẽs q̃ ⁊ virtꝰ eſt.nõ vſus liberi arbitrij ẽ.ſed ex ea potiꝰ eſt bonꝰ vſus libe
ri arbitrij que nobis ẽ a deo.nõ a nob. VUſus vo bonꝰ arbitrij ⁊ ex deo ẽ ⁊ ex
nobis. ⁊ ideo bonũ meritũ eſt. Ibi em ſolus deꝰ oꝑatur.hic deꝰ⁊ hõ.hoc me
ritũ ex illa puriſſima gra ꝓuenit.qð apls notauit dicẽs.Gra dei ſũ id qð ſũ.⁊
gratia eius in me vacua nõ fuit. Super quẽ locũ Aug.ita ait.Recte gratiam
noĩat.pᷣmũ em̃ ſolã gratiã dat deꝰ.⁊ nõ niſi gratiã.cuʒ nõ pꝛecedũt niſi mala
merita. ſed poſt ꝑ gratiã incipiũt merita bona.Et vt oñderet etiã liberũ arbi
triũ. addit. ⁊ gratia eiꝰ in me vacua nõ fuit.Et ne ipᷣa volũtas ſine gratia dei
putet᷑ aliqͥd boni poſſe.ſubdit. Mõ aut ego ſolꝰ ſcʒ ſine gratia ſed gratia dei
mecũ.i.cũ libero arbitrio. Plane cũ data fuerit gratia.incipiũt eẽ noſtra me
rita bona. ꝑ illã tñ.qꝛ ſi ula defuerit.caditho.
¶ Soluit qõnẽ ſcðo motã ſᷣm opinioneʒ qͥ minꝰ cõmunit tenet᷑ q̃ dicit virtu
tes eſſe bonos vſus liberi arbitrij.i.actꝰ mẽtis. n
¶Alij vero dicũt virtutes eẽ bonos vſus naturaliũ potẽtiaꝝ.ſñ tñ oẽs.ſed tã/
tũmõ interioꝛes qui ĩ mẽte ſũt. Exterioꝛes vero qͥ ꝑ coꝛpꝰgerunit᷑ñ virtutes
eẽ dicũt. ̊ oꝑa virtutũ.Et iõ qð Aug.dic opꝰ vtutis eẽ bonũ vſũ naturaliũ
potẽtiaꝝ. de vſu exterioꝛi aceipiũt. vero dicit bonũ vſum liberi arbitrü
vtutẽ eẽ.⁊ in magnis numerari bõis.ð vſu interioꝛi intelligũt.Et vtutes ni⸗
hil alið eẽ q; bonos.affectꝰvłmotꝰmẽti aſſerũt.qͥs ðs in hoie fac ñ hõ.qꝛ licʒ
illi motꝰ ſint liberi arbitrij.ñ tñ eẽ qunt niſi ðs ipᷣm libet ⁊ adiuuet gratia ſua
opante ? coopãte.quã dei gratuitã volũtatẽ accipiũt.qꝛ ðs ẽ ꝗ oꝑat᷑ in nopᷣ
velle ⁊ oꝑari bonũ. . ð
¶ Quibꝰ auẽtibꝰ muniũt ꝙ vtutes ſint motꝰ mẽtis.. o
¶ ꝛ qt vtutes ſint motꝰmẽtj.teſtionijs ſctõꝝ aſtruũt.Dic em̃ Aug.ſuꝑ Johj.
Quid ẽ fides? Credẽ qð ñ vides.Credẽ ãt motꝰmẽtcẽ.Idẽ ĩ li.ii.ð doctria
xpᷣiana. Charitatẽ ãt voco motũ ai.Si vo charitas ⁊ fides motꝰaĩ ſt.vtutes
motꝰ ai ſt. Quibꝰ ⁊ alij rũdẽtes pᷣmiſſa vba Au.ita itelligeda foꝛe iqũt. Fi
des ẽ credẽ qð ñ vides.i.fides ẽ BI d credit᷑ qð ñ viðt᷑.Itẽ eharitas ẽ motꝰaĩi
ii. gra qᷓ mouet᷑ animꝰ ad diligẽdũ.Et ꝙ h ⁊ hijs ſilia ſic accipiẽda ſit.ex hijs
cõijcit᷑ qͥ alihi augu.ait.Nã ĩ pmo libꝛo qõnũ euãgelij iqᷣt.Eſt fides qͥ credũt
ea qͥ ñ vidẽt᷑ qᷓ ꝓpe ðr fideſ.Itẽ i.xiij.li.ð tri.Alið ſr ea qͥ credũt᷑.alið ẽ fideſq̃
credũt᷑. Ex quibꝰ vbis ſic argumẽtãdo ꝓcedũt.Alið eſt credere.alið illð qð
credit᷑. Pꝛedictũ ãt ẽ fidẽ id eſſe qͥ credit᷑. Sie ̊ credere nõ eſt ſides.qꝛ credè
nõ ẽ id qͥ credit᷑. Addũt qͥʒ. Viriꝰopꝰdei tm̃ eſt quã ipᷣe ſolꝰ facẽ̃ in nobis.pᷣa
Snõ eſt vſus vel actꝰ liberi qrbitrij.ſed credere eſt actus liberi arbitrij.nõ eſt
ltaq; virtꝰ. Pꝛemiſſis alijſq; rõnibꝰ ac teſtimonijs innitũt᷑ vtriq.hoꝝx qt iu⸗
ditiũ diligetis lectoꝛis relinquo examini. ad alia ꝓperẽs.

O gaa pueni

ens ꝗᷓ virtꝰ itel⸗
ligit᷑ nõ ẽ li. ar.
vſus.ſᷣ ex ea bo
nus vſus li. ar.
⁊ oia bõa mer
rita

Opinio illa mi
nů cõmunit te⸗

— =
- S=

S

apet toöof
lt tginpoſin
mütmt ſblogete
ſ.irocodrn⸗

Gtghoſchtalt
ago diiſioge
nclicſtodiuen
ie Non /C
hjurüleganec
ſiccoduicin
On diaolon
ptuariftae
grtacſenuadboc
ümögenägane
egnnsdateregui
ſirnenoſcöeng
Meßntitcnnone
Wnltgiatg enig
narploglhachen
tfngntactͤ
femitadfingin
Categeifrctts⸗

(nbabiusdin

6 nbnͤfpen

mWopucnarott

liiguritiſrant⸗

aiugſenatiuai
nſcneridetboann
ſin . D
nneton
Nhiückilari
ndtaſon men

—,ĩG
=

E
=☛Ni.

=

hn aytdictt
gtrertebitii

☛
Se

R⸗ =
= = = = =
S. = =
☛ = S
S= = *

S
=.[—
=
— e
=+☛ß
☛

Wertit

iſdile,
iusger

4 miein

4

=. =. - ☛ι

— S —

1ahüte

mroln
oͤrnnitr
K.

6

1.

cõparatõe gꝛatie.duo querũtur pᷣm ꝙ gꝛatia
liciter cõꝑari habet. ¶Dꝛimo querit de
gꝛatia in cõparatõe ad aliũ habitũ. Scoo veroque/
rit᷑ de gꝛatia in cõparatõe ad merendi exercitiũ. Cir
ca pꝛimũ querũtur tria. Pꝛimo querit᷑ de vna drña

öfautie in coparatõe ad aliã. Scoo vero querit᷑ de ip

ſa gꝛatia in cõparatõe ad virtutẽ gratuitam. Lercio
vero querit᷑ de ipᷣa gꝛatia in cõparatõe ad gliam.
õ ueſtig.. 2
¶ Atrũ gꝛatia gꝛatufaciẽs diuidi babeat ꝑ drñas di⸗
uerſas ꝑ eſſentiꝗ. Et q ſic videt᷑. Magiſter in litera
ſumẽs auẽtem Aug.diuidit gꝛatiã in puenientem ⁊
ſpᷣſequẽtem.ſi igi᷑ recta diuiſio debet eſſe ꝑ. oppoſi.
ta.⁊ oppoſita nõ poſſũt fieri circa idẽ ſimul ⁊ ſemel.
videt᷑ igit᷑ ꝙ impoſſibile ſit vnã ⁊ eandẽ geam eſſep
ueniẽtem ⁊ ſſequẽtem.O ſi tu dicas iſtã diuiſionẽ
eſſe ſoſũmodo ꝑ drñas q;tũ ad actum ⁊ effectũ.non
tũ ad habitum.ↄtra hoc eſt quod dicit᷑ in glo. ſuꝑ
Exodi.xxxij. Si inueni gr̃am ⁊c.ibi.glo. Non vna
gꝛatia ſufficit ſanctis. Ana em̃ pꝛecedit vt dñm dili⸗
gant ⁊ cognoſcãt.altera ſbᷣſequit᷑ vt ſe mũdos cuſto
diãt. ergo diuiſio gꝛatie in pꝛeueniẽtem ⁊ ſbᷣſequẽtẽ
non ſolu eſt ꝑ diuerſos vſus.ſed etiã ꝑ diuerſos ha-
bitus. ¶ Iem. j. Cor̃. xij. Diuiſiones gꝛatiaruʒz ⁊c.
Si igitur ille gꝛatie q̃s ibi diſtinguit apls diuiſe ſüt.
⁊a ſpũſãcto diuidũtur.videt᷑ eſſẽtialit᷑ diſtinguã/
tur. Si tu dicas ꝙ loquit᷑ de gatijs gꝛatis datis.nõ
de gꝛatia gatũfaciẽte. Obijcit᷑ contra boc.qꝛ plura
ſunt neceſſaria ad hoc ꝙ quis babeat gꝛatiam gꝛatũ
faciẽtem.qᷓ gꝛatiã gꝛatis datã.& ſi ad ꝑfectiõez vſus
gꝛatie gꝛatis date requiritur habituũ multitudo.mł

tofoꝛtius ad ꝑfectõem gꝛatie gꝛatũfaciẽtis. Ptem
um dici⸗

hocipᷣm videt᷑ ratione. Si vnum oppoſitoꝛ
tur multipliciter. ⁊ reliquũ qd illi opponitur.ſed cul
pa eoipſo ꝙ culpa eſt opponitur gꝛatie gꝛatũfacien⸗
ti ſjm ꝙ gꝛatia eſt. cũ multe ſint drñe culparũ que
foꝛmaliter diſtinguũtur. videtur ꝙ multe ſint drñe
gatie gꝛatũ facientis que eſſẽtialiter diuerſificẽtur.
Ween babitus diuerſificãtur ꝑ actus.ſed ad gꝛa/⸗
tiam ſᷣm ꝙ hmõi ꝑtinet aiam curare. ꝑtinet etiaʒ a
malo pꝛeſeruare.ptinet etiam in bonis eã foꝛtifica⸗
re.ſi igitur iſti ſũt alij ⁊ alij actus ſᷣm quos ctiam me
dicine coꝛpoꝛales adinuicẽ diſtinguũtur.quia alia ẽ
medicina pᷣſeruatiua. alia curatiua. alia reſtauratia.
pari rõne videt᷑ hoc conuenire gꝛatie.¶¶ Item ſicut
ſe habet ſciẽtia reſpectu cognoſcendoꝝ.ſic ſe bʒ gꝛa
tia reſpectu meritoꝝ.ſed ſcientia reſpectu dinerioꝛũ
cognoſcibiliũ eſt alia ⁊ alia.g videt᷑ ꝙ gꝛatia que eſt
pꝛincipiũ diucrſoꝝ meritoꝝ ſit alia ⁊ alia.bec auteʒ

eſt gra gatũfaciens. ⁊c. Sed õ.pꝛima diuiſio gꝛa

tie gꝛatũfacientis eſt in pꝛeueniẽtem ⁊ ſbõſequẽtem.
ſed iſta mẽbꝛa vt dicit magiſter in litera non faciunt
diuerſitatem habituũ ſed effectuũ.ᷓ nec aliqua alia
mẽbꝛa gr̃am diuidentia.¶ Item eadẽ eſt lucis ĩflu⸗
entia que fugat tenebꝛas ⁊ illuminat aerẽ. in ſpua
libus eadem eſt influẽtia que culpam expellit. ⁊ ad
bonum diſponit.ſed pꝛima eſt gꝛatia pꝛeueniens.ſe-

cunda ſubſequens.ergo videtur ꝙ tm̃ vna gꝛatia ſit

in anima. ¶ Item vnius acceptati vna eſt accepta-

tio. ſi igit᷑ gꝛatia gꝛatũfaciens non eſt aliud qᷓ; ifa ac

cæptatio ſiue ratio acceptandi qua anima acceptat
a deo. videt q homine vnã tĩ ſit ponẽ gr̃aʒ
gatũfaciẽtem. ¶ Item imago recreationis reſpon⸗

intelligẽtiam huius partis in qua agitde

ctiuũ pᷣncipiũ.⁊ ad ſbᷣicctũ.⁊ ad finẽ imediatũ ⁊ vl/
timũ. AUnde rõnes q̃ hoc oſtẽdũt cõcedẽde ſũt Aa
illud vero quod pꝛimo obijcit᷑in contrariũ diuiſio
ne magiſtri quãꝗ ponit in litera.d q illa diuiſio gꝛa⸗

XxVI

det imagini creatõis.ſed ad imaginẽ creatõis nõ ſo⸗
u requirit᷑ potẽtiarum pluralitas. ſed etiaʒ eſſentie
vnitas ad quã reducat᷑ illa pluralitas.ᷓ ⁊ in imagi
ne recreatõis neceſſe eſt ponere aliqueʒ babitũ vnũ
in quo vniũtur oẽs habitus virtutum. hic aũt nõ eſt
niſi gꝛatia gꝛatũfaciẽs. ⁊c. Itez vnus hõ oibus
virtutibus idem ⁊ equaliter meret᷑ ⁊ in oibus equa
liter acceptat᷑ boc aũt non eſſet niſi vna eſſet rõ ac-

ceptandi ipᷣm hoiem ſᷣm ſe⁊ in oibus actibus ſuis.

D

hec aũt nõ eſt niſi gꝛatia gꝛatũfaciẽs. ⁊c. IRe dʒ 10

, in vna anima eſt tĩ ponere vnam gẽam gꝛatũfa⸗
dentem. Ratio aũt huius ſumit᷑ ⁊ ex parte pᷣncipij
effectiui. ⁊ ex parte ſbiecti. ⁊ ex parte finis vltimi.Ex
pte pᷣncipij effectiui. Qm̃ gꝛatia eſt influẽtia a do p- I1
cedens in ip̃am aiam. ſ̃m quã deus totaz aiam ſibi
aſſimilat. Ande quia vnius rei vna eſt ſimilitudo.iĩ
vVna anima. vna reperit᷑ gꝛatia ꝓcedens ab effectio
pᷣncipio.Ex ꝑte ſbiecti ſimiliter neceſſe eſt gram gꝛa

tũfaciẽtem eſſe vnã.ꝓ co ꝙ; gꝛatia cõparat᷑ ad aiam

ſicut pᷣncipiũ dans ei vitam ineſſe ſco. Et qm̃ vniꝰ
viuificabilis vna eſt vita ſiue pᷣncipiũ viuificãs. bic
eſt ꝙ in vna anima tm̃ debet eſſe vna gꝛatia. Exꝑ/
te finis tam pꝛimi ꝙᷓ vltimi qᷓᷓ etiã intermedij ratio
ſumit᷑.Gꝛatia em̃ eſt ad hoc ꝙ faciat hoĩem deo ac/i2
ceptum.Eſt etiã ad hoc vt per ip̃am ꝑueniat bõ ad
vnum ⁊ ſũmum bonũ. Eſt etiaʒ ad hoc vt opus a li.
arbi. egꝛediens fit meritoꝛium apuod deũ. Qm̃ igit

deus nõ acceptat boiez ſᷣm quid.ſed ſi acceptat. to⸗

tum acceptat. ⁊ opera eiuſoem bominis m vnum
ſtatũ ſunt equaliter meritoꝛia. ⁊ merces oim merito

rũ eſt vna.hinc eſt ꝙ neceſſe eſt ponere in vno homi

ne gꝛam eſſe vnam.eęxigẽte etiam cõparatõe ad effe/

g£

13

tie eſt penes effectus quos habet in nobis. quoꝛum

vnus accipit᷑reſpectu mali a quo liberat.alter reſpe

ctu boni ad quod oꝛdinat. AUnde notãdũ ẽ ꝙ nomẽ

gꝛatie equiuocat᷑.vt aliquãdo accipiat᷑ ꝓ habitu.ali
quando ꝓ effectu babitus.⁊ in ꝓpoſita diuiſione ñ
accipit᷑ pꝛo habitu ſed pꝛo effectu. Der hũc etiã mo

dũ accipit᷑ in illa glo. in qua dicit᷑ ꝙ non vna gꝛatia
neceſſaria eſt ſãctis ⁊c̃.id eſt non vnꝰ effect? gꝛe tm̃.
Et ſi tu obijcias ꝙ babitꝰ diuerſificant᷑ per actus et
effectus.dð ꝙ ill babet veritatem in actibꝰ pmis.

quoꝝ vnꝰ ad alteꝝ non habet oꝛdinari.ſic autẽ non
eſt in ꝓpoſito.qꝛ actꝰ gꝛatie pꝛeuenientis. oꝛdinẽ bʒ
d ill qd obijcit᷑ d auẽte I 4

ad actũ gr̃e ſbᷣſequẽtis.i
apli. dðm ꝙ ſicut in opponẽdo pꝛedictũ ẽ hoc intel-

ligit᷑ de gꝛatijs gꝛatis datis.ille em̃ multiplicãtur ꝓp

ter hoc ꝙ oꝛdinant᷑ ad oꝑa exterioꝛa.ita ꝙ ſm pᷣmã

⁊ immediatã rõem effectus diuerſos reſpiciũt.gꝛa⸗

tia aũt gꝛatũfaciens inqtũ buiuſmodi non babʒ re⸗
ſpicere oꝑa exterioꝛa ſicut interioꝛa.niſi mediãtibus
babitibꝰ virtutũ ⁊ donoꝝ. aut ſi illa reſpicit. hoc nõ
eſt niſi inqᷓtũ cõſiderãtur ſbᷣ vna rõne.videlicet ſub
rõue meriti. ⁊ io nõ tenet ill quod ↄñter obijcit ꝙ
maioꝛ eſt pfectio gꝛatie gꝛatũfaciẽtis qᷓ; gꝛatie gꝛatis
— Exen ſit intẽſiue.non tamẽ opoꝛtet ex⸗
tenſiue. Adi
S cc.reſpõderi poteſt qꝙ illa ratio deficit dupliciter.
Pꝛimũ quidẽ.qꝛ ill intelligit᷑ de muliplicatioe nz
m diuiſionẽ ꝗᷓ ẽ in ꝑtes ſbiectiuas.ſed ᷣm diuerſag
d 2

ill8 q obijcitqꝙ, culpa multiplicatur. 1 5

Ni.

acceptões ſiue ſignificatões. Cum em̃ irrationale di
uidatur contra rationale. non opoꝛtet ꝙ tot ſint rõ/

nalia quot irrationalia. Scoo etiã deficit.qꝛ vni bo
no nata ſunt opponi plura m
16 tipharie. ⁊ bonuʒ vno modo.

cũ malum ſit mul

ꝙ actus gꝛatie ᷣm ꝙ gꝛatia eſt diuerſificantur c.
dom. ꝙ ⁊ ſi actus illi diuerſi ſint tanta diuerſitate ꝙ
in coꝛpalibus diuerſis rebus attribuũtur.quia alte-

rius medicine eſt curare.⁊ alterius pꝛeſeruare.i ſpi/

ritualibus tñ nõ ſic diuerſificãtur vt inucãt diuer⸗

ſitatem habitus.tũ ꝓpter ipoꝝ actuũ ⁊ effectuũ oꝛ

dinem. tũ etiã ꝓpter ipſius habitus ꝑfectõeʒ.ex qua
babʒ vt poſſit multo melius in plures effectus ſine

ſui mltiplicatõe. qᷓ narnra co⸗Pillg ho poſſit ex di /
1 uerſarũ naturarũ coniũctione.¶Ad illt
cit᷑ de ſcientia plana eſt reſpõſio ꝑ iaʒ dicta.non ein

dillud qð obij/

eſt ſimile.tũ quia ſciẽtia dicit habitũ habẽtem reſpe
ctuʒ ad exterioꝛa cognoſcibilia ʒ ſpẽales ⁊ ꝓpꝛias

cõditiones ⁊ naturas.tũ etiam quia aliquo mõ ſci⸗.
tia creata creari dicit᷑ ex rebus extra.tuõ etiam qui⸗

ad ipam maxime ꝑtinet diſtinguere.Oppoſita autẽ
barũ ꝓpꝛietatũ ⁊ conditõnũ reperiri habent in gꝛa⸗/

tia. ſicut poteſt baberi ex bijs qᷓ pꝛedicta ſunt.⁊ ideo

non plurificat᷑.ſed in anima vna reꝑitur vna.
nueſtio.ij. b
cõparatõe gꝛatie ad virtutẽ gꝛatuitaʒ.⁊ eſt que/
ſtio. AUtrũ gꝛatia gꝛatũfaciens ⁊ virtus gꝛatuita dif,
ferãt ꝑ eſſentiã.Et ꝙ ſic. ANidet᷑pꝛimo per illð quod
magiſter dicit. ⁊ babitũ eſt in lectione pꝛecedenti.ꝙ
gꝛatia gꝛatũfaciens eſt fides cũ dilectõe. ſi & fides et
charitas virtutes ſũt.vr ⁊c.
ſunt eedem.ipᷣa ſunt eadẽ.ſed gꝛatia ſic diffinitur ab
Iſido. Gꝛatia eſt diuine miſericoꝛdie donũ ꝑ quod
bone volũtatis eſt exitus. Sed hec diffinitio conue-
nit virtuti gatuite. ⁊c. S tem cadẽ eſt ꝑ eſſentiã
gꝛatia operãs ⁊ cooperas. ed gꝛatia cooꝑpans in li.

luntati coopari. idem eſt virtus ⁊ gꝛatia.¶ Item

arbi. non eſt aliud ꝙᷓ; virtus nor anned, Zenn
quoꝛũ effectus ⁊ actus ꝓximus ⁊ immediatꝰeſt idẽ.

ipᷣa ſunt eadeʒs.ſed gꝛatie actus reſpectu ſbiecti ẽ ani
mã viuificare. reſpectu dei eſt acceptã reddere.reſpe
ctu opis eſt im opus meritoꝛiũ facere.oia hec vir/
tuti cõpetũt. Nam dicit᷑ Ro. j. Juſtus ex fide viuit.
Et beb. xj. Sine fide impoſſibile eſt deo placere.Et.
I. Cor.xiiij. Si charitatẽ non habeo.nihil mihi pꝛo/
deſt. 5 ſi pꝛimi effectus gꝛatie virtuti att ribuũt᷑.gꝛa
tia ⁊ virtus ſunt vnus ⁊ idem habitus. R ſi ba⸗
bitus ſunt viuerſi.vnus nõ denominat alterũ.ſʒ gꝛa
tia virtutẽ denoĩat. Dicit᷑ em̃ virtus gꝛatuita. ergo
gꝛatia ⁊ virtus non differũt in eſ⸗ entia. c. ¶Itẽ
circũſcripto om̃i alio habitu. ſi quis babeat fidem ⁊
charitatẽ. babet vnde deo placeat. ⁊ vnde ei etiã ſer-
uiat. ſi igitur illud qd facit deo placere eſt gꝛatia gꝛa
tũfaciẽs. omni babitu circũſcripto.itellecto ꝙ q̃s
babeat fidem ⁊ charitatem. habet gr̃am gꝛatũfatien
tem. ̈ gꝛatia gꝛatũfaciẽs non eſt aliud per eſſentiaʒ
differens a virtute. Sed ʒ. Anſ.de concoꝛdia pꝛe
deſtinatõis ⁊ li.ar.rectitudinẽ voſũtatis nullus ha/
bet niſi dei gꝛatia pꝛeueniẽte.ſed virtus non eſt alis
qᷓ; rectitudo volũtatis. virtus eſt a gꝛatia pꝛeueni/
ente.ſed in creaturis differt effectus a cauſa ꝑ eſſen/
tiam. virtus gꝛatuita eſſentialiter differt a gꝛatia.

¶ Vteʒ queciqʒ ſic ſe hbabẽt ꝙ vnũ eſt mediñ opan/

Ad illud qð obijci

per cardinalem ⁊ theologicã. ⁊c. ¶

ens nullo modo.S c.

tẽ quoꝝ diffinitiões

MW

di reſpeetu alterius üla differunt p eſſentiatn. qaent⸗

bil creatũ agit ſeipo.ſed gꝛatia ĩ opus bonũ ⁊ ĩ actũ

determinatũ mouet mediante virtute.S gꝛatia et v⸗
tus gꝛatuita differũt per effentiã.

Itez quecunq;

ſic ſe hbabent ꝙ vnũ illoꝛum babet actũ continuũ.et
reliquuz habet actum interpolatũ illa differunt per

eſſentiam.ſed gatia ⁊ virtus ſũt hmõi.quia gꝛatia ẽ

in actu ↄtinuo.continuo em̃ viuificat ⁊ aiaʒ do red⸗

dit accepta. virtus vero non eſt cõtinue in ipo actu.
5 ⁊c. ¶ Item quecũq; ſic ſe babent ꝙ bñt diuerſas

drñas diuidentes.illa differũt per eſſentiã.ſʒ gꝛatia

diuidit᷑ per pꝛeueniẽtem ⁊ ſbᷣſequẽtem.virtus vero
er l . em quecun⸗/
q;ʒ ſic ſe babẽt ꝙ vnũ remanet reliquo recedente.illa

ſunt ꝑ eſẽtiam diuerſa.ſed virtus aliquo mõ rema/

net poſt perpetratõem culpe.gꝛatia vero gꝛatũfaci/
moc ·¶ ¶ Ieʒ quecũq; duo ſic ſe ba
bent ꝙ vnũ remanet indiuiſũ.reliquũ vero diuidit᷑

7 multiplicat᷑.illa eſſẽtialiter differunt.ſed gꝛatia in

vna anima eſt vna ſicut oſtẽſum eſt ſupꝛa. virtutes
vero multe.ſicut oſtẽditur.ſ.⁊ aplłs dic.j.Cor.xiiij.
IHunc aũt manẽt fides ſpes ⁊ charitas.tria bec ⁊c.
neceſte eſt igit᷑ gram ⁊ virtutes gꝛatuitas differre ꝑ
eſſentiaʒ. e
ꝙ circa boc diuerſi diuerſimode ſẽſerunt. ¶ Quidã
eñ̃ dicere voluerũt ꝙ gꝛatia nihil aliud eſt qᷓ; virtꝰ.
Intellexerũt em̃ q gꝛa nõ eſt aliud qᷓ; queda rectifi-
catio potẽtiaruʒ anime reſpectu eius ad quod ſunt.
Hanc aũt rectificatões quia ſupꝛa naturã eſt.nõ pᷣt
facere niſi deus. Et qm̃ talẽ rectitudinẽ faciendo in
anima dat virtutes ipᷣis potẽtijs.vt rõnali fidẽ.con
cupiſcibili charitatẽ. ⁊ iraſcibili ſpem.ideo dicũt gꝛa
tiã crcatã nibil aliud eſſe ꝙᷓ virtutẽ gꝛatuitam.diffeꝛ
re aũt ſola ratione ddi.quia gr̃a dicit᷑ inq;tum deus
ꝑ illã rectitudinẽ aiam acceptat ⁊ appꝛobat.virtus
vero inq;tũ anima ſic rectificata habet exire in oꝑa
ardua ⁊ laudabilia. A vero dixerũt ꝙ gr̃a ⁊ vir
tus gꝛatuita eſſẽtialiter differũt ſicut pᷣncipiũ ⁊ pᷣnci
piatum.⁊ ſicut ſba ⁊ virtus.Sicut em̃ potentia ani-
me nõ eſt ipᷣa aie eſſẽtia.ſed potius emanat ⁊ ꝓcedit
ab illa. ſic virtus qᷓ̃ ꝑficit potẽtiã non eſt ipᷣa gr̃a que
pficit anime ſbam.ſed potius aliquid egꝛẽdiens ab
ipᷣa. vt ſicut anima eſt quoddã totũ potentiale.ſic et

gꝛatia ſit quoddã totũ potẽtiale.eſt em vna ſʒ ſe in-

iỹtũ reſpicit ipam anime ſbam. eſt tamẽ oꝛigo pluri-
um inq; tum influit in ipᷣas potẽtias.AVñ dicũt illas
virtures nõ ſolũmodo differre inqtũ ſũt virtutes.ſᷣ
etiam inqᷓ;tũ gꝛatuite.vt ſit alia gra ſpalis a qua fi /
des dicit᷑ gꝛatuita. alia a qua ſpes. alia a qua chari/
tas gꝛatuita nũcupat᷑. Quelibct aũt haꝝ poſitionũ
⁊ ſi ꝓbabilitatẽ babeat.nihilominus tamẽ ſi quis in
terius aſpiciat. videbit aliquo mõ vtrãq; a veritat/

7

tramite veclinare. Mam puma que dicit ꝙ gr̃a nibil

aliud eſt qᷓ virtutis habitus.neceſſe babet dicẽ aut
ꝙ omnes virtutes ſint vna virtus. aut ꝙ in vno bo
mine ſint multe gꝛatie gꝛatumfacientes.quoꝝ vtrũ

qʒ eſt impꝛobabile.⁊ vnũ eſt impꝛobatũ ſupꝛa.⁊ ali/
ud eſt ſatis impꝛobabile. videlicet ꝙ om̃es virtutes
ſint vna virtus. ⁊ ipꝛobat᷑ ſuo loco. Heceſſe hʒ etiaʒ
dicere. aut ꝙ gratia gꝛatũfaciẽs non totalit᷑ tollitur
pꝑ culpã. aut ꝙ poſt peccatũ nihil remanet de virtu⸗
te aliqua. Et pꝛimũ hoꝝ eſt cõtꝛa cõem doctoꝛũ ſen⸗

tentiam. ſcom vero eſt cõtra ſenſibilem cxꝑientiaʒ

ad pᷣdictoꝛũ intelligẽtiã eſt notãdũ i S

cerhrogle⸗
uli
Cignonne
Gtitot
ſantholtn
lenopotete⸗
Farcclrine
geinainteriu
ſfon daiturbe
Gugnoci
niſetper
kin non
Alnentolätl
cntij ſotſoco⸗
Mmilunanduuen
leſveſiininpla
ſnuo intal ai
ſoscitohiunmt
ſigcſtti din⸗
er Sinitag
nuti
0ſhtnitſcacöe
Prie Oimntan
inedaäuckhe⸗
ſitesgorcsoſin

gtisatutunben

vospinoch
ſuckſcescidie
reſcinſcto⸗
ſtunn aalauon⸗

Nocraud, Aen

Gtane timneiw⸗
Pütlickpra
Ngtugmuche
tina ogger
mloltiwnine

tcheotonpenr⸗

megropei
plliurg

R
7„

=
EE
S
—
=
S=

Nehcat gee
15 heiſ

ezneg.

icontn N

möigungene
taidott
hntehiomn
robitdute
efanüß
tan Nrnsren
Gnqgean⸗
onregenel
l
odgurifti/
uig doſeſebe
auu oddirice
mn ſgatni
diaens
gedeß Ci⸗
dunns ubei⸗
Spwuns din
Urclskniͤcktnid
eGnn.
idi udckät.
Aludczancinuß
custteobr.
npnnmickiſ
ctindnſunget
isſtinii0
len dwnid
imianmunoſ
ninuktiiums
Etmyrh ins
ubehrnenc
NNiritgchnint
iangnagigfte
Schtnen
auscnnnttot
Gwnckhegr
iiitcginet
mnimnteſet
cmñ ußli⸗
teniniphlni
i Cinarſ
üstguf⸗
Auaqon,

üͤthir Mipi⸗

jinetmiihei
no wigzr
enatghin

14

tſeheſi
ms Autgiüfn .
catts ge
,rvoi

14

⁊20 per cauſã.

-

22 oꝛdinat᷑.

2

laeo modus iſte dicẽdi nõ moclicã babet ealũniatn.
Alius etiã a veritate deuiare dicit᷑. Pꝛimo in eo ꝙ
ponit ꝙ gratia pꝛimo exiſtat in ſ̊a. ⁊ poſtinodũ in/
ſuat in potẽtias.hoc em̃ impꝛobatũ ẽ ſupꝛa.Secũ/
do vero in eo ꝙ ponit in vno ⁊ eodem bomie eſſe di
uerſas gratias gꝛatũfaciẽtcs.⁊ hocipᷣm ſuꝑꝛa impꝛo
batũ eſt. Anus em̃ eſt decoꝛ qui datur faciei anime.
ex quo non oiſh⸗ acceptat᷑.immo etiam babitus
eius ⁊ opera. ¶Et ideo eſt tercius modus dicẽdi.qꝙ;
quẽadmodũ cum dico lumẽ ⁊ coloꝛem illuminatũ.
dico aliã ⁊ aliã foꝛmã.licet vna ſit oꝛdinata ad aliã.

⁊ quodãmõ altera cõpleat᷑ ex alterius pꝛeſẽtia. Si⸗/
militer intelligẽdum eſt de gratia ⁊ virtute gratuita

Quẽadmocdum em̃ coloꝛ qualitas eſt coꝛpoꝛis ter/
minati q̃ a pꝛeſẽtia luminis influxi venuſtatur ⁊ cõ/
pletur vt poſſit mouere viſum.ſic virtus que eſt ha/
bilitatio potẽtie.abſq; gratia gratũfaciẽte iufoꝛmis
eſt. ſicut coloꝛ ſine lumie.ſed ea adueniẽte ex qua to/
ta anima in ſe ⁊ ſuis potẽtijs decoꝛat.foꝛmari ⁊ vi/
uificari dicũtur habitus virtutũ ⁊ effici deo accepti.
Et quẽadmodũ ex lumie infuſo et coloꝛe nõ fit vnũ
eſſentiã ſed per oꝛdinem. Et iterũ lumen inqᷓtũ il
uminat aera coniũctum coꝛꝑi terminato.⁊ inqꝙ̃tuʒ

coloꝛem reddit luminoſũ.non eſt aliud ⁊ aliud ꝑ eſ-
ſentiã.ſed ſola cõparatõe differẽs ⁊ ſᷣm eſſe. Et ſicut

vnũ lumen diuerſos poteſt coloꝛes ad actũ reduce/

re ſine ſui mitiplicatõe. ſic i influẽtia gratie ⁊ habitu

virtutis intelligẽdum eſt eſſe.ſcilicet ꝙ gratia ſuꝑpue
niens cũ habitu virtutis queʒ ifoꝛmare dicit᷑ nõ fac
vnũ ꝑ eſſẽtiã.ſed ideo infoꝛmat.quia ad finem ſuuʒ
oꝛdinat. Similiter gratia a qua anima dicit᷑ eſſe do
grata. ⁊ a qua aliqua virtus dicit᷑ eſſe gratuita non

dDiffert niſi ſola cõparatõe.ſicut pꝛimũ expoſitum eſt

ĩ lumie. Similiter vna eſt gratia a qua oẽs virtutes

gnime dicũtur eſſe gratuite. Cõcedẽdum eſt igit᷑ ſic

rõnes plures oſtẽdunt.qꝙ habitus gratie gratũfaciẽ

19 tis. ⁊ virtutum babitus ſunt diuerũ.¶ Ad illud er/

go quod pꝛimo obijcitur de mgr̃o qui dicit ꝙ gra/
tia eſt fides cũ dilectione.dʒ ꝙ illa pᷣdicatio nõ eſt
per eſſẽtiam ſed ꝑ quãdam cõcomitatiam ⁊ ſignifi/
cãtiam.⁊ aliquo modo poſſet reduci ad pᷣdicatõem
d illud qð obijcit᷑ ꝙ diffinitio gratie
cõuenit virtuti.ddᷣm ꝙ illa notificatio vel nõ eſt p/
pꝛia.vel ſi eſt ꝓpꝛia.nõ eo mõ cõuenit virtuti quo dẽ
de gꝛatia. gratia em̃ eſt ſicut donũ pꝛimũ.excellẽtiſſi⸗
mũ inter dona creata.⁊ ſic donũ quod cõplectit᷑ to/

tam bonitatẽ donãtis.ſic aũt intellecta hac notifica

2 1 tione non competit virtuti. ¶Ad illud quod obijci

tur ꝙ gratia cooperãs eſt virtus.dicẽdum ꝙ ille ac
tus non aſſignatur gratie ſᷣm ſe.ſed ʒ ꝙ eſt oꝛdina/
tiua virtutis.⁊ ſic dicit᷑ li. ar.cooꝑari. Nec ex boc ſe/
quit᷑ ꝙ idez ſit q virtus.immo ſi ſic argucret᷑ eſſet
ꝓↄñs.ſicut ſi ita argueret᷑.coloꝛ mouet vſũ.⁊ lux mo/

uet viſum. coloꝛ nõ differt a luce.Et per boc patet
reſpõſio ad ſequens.qm̃ viuificare.⁊ acceptũ redde
re. ⁊ opus meritoꝛiũ facerc.aliter cõpetit virtuti.ali·
ter gratie. Gratie ei competit pꝛimo.virtuti vero ex

oↄñi. videlicet:quia ab influentia gratie foꝛmatur et
Ad illud qð obijcitur ꝙ ſi habitus ſunt
diuerſi. vnus nõ denoiat alteꝝ.dð ꝙ eſt denoiatio ꝑ
inbherẽtiam.ſic albedo.albũ denoĩat coꝛpꝰ.⁊ denoia
tio ꝑ circũiceſſionẽ quãdã in qua aliq̃ duo ſic ſe hñt
wv vnũ babz oꝛdinare alterũ.ſᷣm ꝙ dicit volũtas de⸗
liberãs.⁊ iuſtcia pꝛudens.⁊ ꝑ hũc mocdũ virtꝰ dicit

acceptat: Ge“

eſfe gratuita. ¶ Ad illo qd obijcit᷑ ꝙ circũſcripto oĩ 23
habitu c.dð̊ ꝙ a charitate nõ pᷣt circũſcribi gra. qꝛ
ſp noiat charitas virtutẽ foꝛmatã. Si quis ãt voca
ret cparitatẽ habitũ amoꝛis quo natus eſt bõ diligẽ
den ꝓpter ſc.⁊ ſuꝑ oia.ſic ⁊ quaſi mõ no poſſit abſq;
gra repꝑiri.pᷣt intelligi ſicut in adã ⁊ in pꝛimo angelo
ante lapſuʒ fuit.vt ſupꝛa di.iij. patuit. Et ſic patet q;
gra eſt alis q; virtus.pʒ ctiã ꝙ eſt aliud qᷓ; potẽtiaꝝ

rectificatio. MHa in hoĩe qᷓtũ ad ſtatũ innocẽtie erat
potetiarũ rectitudo anteqᷓ; eſſet gre gratũfaciẽtis in

fuſio. ⁊ hoc melius videbit᷑.ĩ. cũ aget de neceſſitate
gfe ᷣm ſtatũ innnocẽtie.
Aueſtio. iij.

¶ De gratia in cõparatõe ad gloꝛiã. Et eſt q. Atrum

differt ꝑ eſſẽtia.⁊ ſic.videt᷑. Gr̃a gratufaciens et
ſi nõ ſit fides.tñ nũqᷓ; eſt ſine fide.qꝛ ſine fide impoſ/

ſibile eſt placere deo.gloꝛia aũt nullo mõ cõpatit᷑ ſe⸗

cũ fidem.& neceſſe eſt gẽam ⁊ gloꝛiã ꝑ eſſẽtiaʒ differ

re. ¶ Itẽ ga gratũfaciens ſe babet ad gloꝛiã ſic via

ad te minũ.⁊ ſicut id qd eſt ad finẽ.ſi igit᷑terminus
neceſſario diſtinguit᷑ a via. ⁊ finis ab eo qð eſt ad fi
neʒ diſtinctõe eſſẽtiali.pi rõne videt᷑ ꝙ gꝛa ⁊ gloꝛia.

¶ Itẽ ſicut ſe babet culpa ad ſuppliciũ ita ſebabet

gra ad pꝛemiũ.ſed culpa ⁊ pena eterna differũt eẽn
tialiter. ̊ ꝑi rõne gratia ⁊ gloꝛia. ¶ Itẽ coꝛruptibile

⁊ incoꝛruptibile differũt ꝑ eſſẽtiã.ſed ga ẽ coꝛrupti⸗-

bilis ⁊ amiſſibilis.ſicut ſupꝛa oſtẽſũ fuit:gloꝛia vero

oino eſt incoꝛruptibilis. c. ¶ Itẽ qð eſt coguoſci
bile ab habẽte. differt per eſſentiaʒ ab eo qdð non eſt
cognoſcibile.ſed gloꝛia ab oĩ eo qui habet eã cogno/

ſcitur.nullus em̃ eſt gloꝛioſus qui neſciat ſe eſſe glo⸗
rioſum. gratia nõ. differt ꝑ eſſẽtiazʒ a gloꝛia.¶Sed

cõtra. Sicut ſe habet charitas vie ad charitatẽ pa⸗

„

trie. ſic ſe habet gratia ad gloꝛiã.ſed charitas vie nõ

differt ꝑ eſſẽtiam a charitate patrie.ſicut em̃ dicitur

j.Cor. xiij. Charitas nũqᷓ; excidet.̊ pari rõne gratia
a gloꝛia. ¶ Itez xpᷣs ab inſtati ſue cõceptõis babu/

it gloꝛiã.⁊ habuit gꝛatiã.ſʒ gratia illa quã habuit fu-

it ad cognoſcẽdum ⁊ amãdum deũ.ſtatim em̃ cũ cõ

ceptus fuit cognouit ⁊ amauit cognitõe ⁊ delectati
one cõpꝛehẽſionis. igitur in ipᷣo gratia non differe/
bat a gloꝛia.
rem Fm eſſẽtiam.ſed gratia dicit affimilatõem anie

tem perfectũ ⁊ imꝑfectũ nõ variãt

ad deum ſm ſtatũ impfectõis.gloꝛia vero ſᷣm ſtatũ
perfectõis. ⁊c. ¶ Item aut gloꝛia reddit acceptuʒ
deo. aut ñ. Si nõ. nõ tãtuʒ placet deo gloꝛia quãtũ

gratia. g& nec ſtatus patrie quãtum ſtatus vie.quod

eſt incõueniens. Si ſic. ̊ cum iſte ſit

ſt inco cum iſte ꝛius actꝰgra
tie. neceſſe eſt gloꝛiam eſſe gratiã.J

quãdo ali

quis de gratia trãſit ad gloꝛiam. aut perdir gratiam
aut non. Si perdit gratiã. ̊ videtur ꝙ deſinat eſſe
gratus deo. ⁊ q gloꝛia ⁊ gratia habeant adinuicem

repugnãtiam quoꝝ vtrũq; falſũ eſt. Si non perdit.
cũ gratia ſit vita anime.ſicut oſtẽſum eſt ſupꝛa.et in

vna aia tm̃ ſit vna.aut gloꝛia non erit vita.aut gra/

tia ⁊ gloꝛia erũt idem ꝑ eſtiam.ſed conſtat q; glia ẽ
. ¶ Ducſtio eſt igitur qualiter ſe bẽat gra⸗
tia ad gloꝛias.ſi em̃ ſunt idẽ.qualiter trãſcũt ab vna
adalia.⁊ quare ſoꝛtiũtur diuerſa noia. Si vo diuer/
ſa ſunt. vt quid gloꝛia appellat᷑ gratia. Unde ẽ ctiaʒ
iſta diuerſitas.cũ diuina gratia omni ſtatui cõueni⸗

t. ſiue ſtatui vie ſiue ſtatui patrie. vtroſq; em̃ deus

eptat: dʒ ꝙꝙ tã gꝛatia gratũfaties ꝙᷓ; gloꝛia 2 4
noĩiat diuinã influẽtiam ꝑ quã anima baher deum
s

et deus babitat in aia. Habere aũt cotingit duplici⸗
ter. Ael pfecte. ⁊ ſic habet hõ deñ in rõe quieſcẽtis.
UVel ſemiplene.⁊ ſic habet hõ deũ in rõne tendẽtis.
Pꝛimũ ſcilicet quies. oↄpetit ſtatui patrie.ſcm ſcili
cct tẽdẽtia cõpctit ſtatui vie.⁊ ideo paimi eſt giodie,
ſcom eſt gratie. Et qꝛ pꝛimũ eſt pꝛemij.ſcᷣm ent me-
riti. ideo gratie attribuit᷑ actus merẽdi. gloꝛie vero
actus regnãdi.Om̃ igit idem pᷣt eſſe ꝑ effẽtiam ma/⸗
is pfectũ 1 minus fectũ.hinc eſt ꝙ gratia ⁊ gloꝛia
vm ꝙ diſtinguutur im moduz habedi deuz differũt
ſolũ ᷣm ſtatũ. Et qm̃ nos babere deũ non eſt alið q;
eũñ babitare in nobis.iõ gratia ⁊ gloꝛia nõ ſolũmo⸗/
do diſtin guũtur õm modũ habẽdi deuʒ.ſed etiq ſᷣm
rõem abitãdi deũ in nobis.Cũ tamẽ dico deũ ba⸗

*

bitare in hoie. duo ex boe dico.ſcilicet diuinã digna⸗

tõem qua boĩem acceptat ⁊ ſibi confederat.⁊ ꝑ ↄñs

bpũanã exaltatõez. ex qua homo ea que dei ſũt exccl-
lẽter ꝑticipat.Et ideo illa influẽtia per quã deus in
nobis habitat dicit᷑ eſſe gratia m pꝛimã ↄpatõem.
videlicet. inqᷓtũ deus bomini condeſcẽdit.⁊ dicitur
eſſe gloꝛia ẽtum ad ſam. Ad ſcdᷣam cõparatiõem
Fm boc videlicet ꝙ hõ per illã inbabitatõem ſubli/
mat᷑ ⁊ ad magna conſcedit. ſm iſtam cõſideratiõeʒ
2 ſm iſtu moduʒ. gratia ⁊ gloꝛia nõ differũt niſi ſola
cõparatõc. AUnde vita eterna noĩatur gloꝛia. ⁊ noia.
tur etiã gratia Ro. vj. Gratia at dei vita eterna. Et

ſic patet reſpõſio ad qonẽ ꝓpoſità. Concodeduz eſt

eñrm̃ ꝙ gratia Karglacene Bc nõ differũt ꝑ eſſẽ

tiam. ſed ſi differũt aliquo mõ. hoc eſt m cõparatõ/
nẽ aliam ⁊ aliã. ⁊ ſic ſimul ſũt in eodẽ.ſicut in beatis

et in xpo. qui dicũtur babere gram ⁊ gliam. vel ᷣm
ſtatum aliũ ⁊ alium ᷣm ꝙ ſucceſſiue eidem inſunt.

2* 7

quia pꝛimo ineſt gratia in ſtatu vie. ⁊ poſtmodum

—

26

25 et poſtmodũ cõſũmai

gloꝛia in ſtatu Patrie dr o em̃ gratia inchoatur.
Z illud ergo quod pꝛimo

1
obijcitur in cõtrariũ q dr imul eſt ců fide. vð p
boc eſt rõne ſtatus. Fides em̃ qᷓ dicit enigmaticam
viſionẽ ſimul poteſt ſtare oũ gratia 'm ſtatũ impfe/
ctionis. non aũñt pᷣt ſtare ſᷣm ſtatũ plenitudinis.qui
excudit omne qð eſt ex ꝑte. AUnde ex illa röne nõ pᷣt
concludi ꝙ gra ⁊ gloꝛia differãt p eſſẽtiam ſiue bm
babitũ. ſed ſolũ ᷣm ſtatũiſAd illð qð obijcit᷑ ꝙ gra
tia ſe habet ad gloꝛiã ſicut via ad terminũ. ddʒ ꝙ; B
dicit᷑ rõe ſtatus et additois eius qð gloꝛia ſuperad/
dit gratie. ſicut ꝑfectũ addit᷑ imꝑpfecto cũ ip ꝑducit

ad cõplemẽtum. ⁊ q;tũ ad ſtatũ benc concegeda en
wꝙV diuerſitas eſſe poteſt inter gam ꝛ gloꝛa. ¶ Ad ü⸗
27 ſud quod obijcit᷑ ꝙ ſic ſe habet culpa ad ſuppliciu

⁊c.dm qꝙ; nõ ẽ ſimile.quia culpa pꝛincipaliter ineſ

ex pꝑte anime. ſuppliciũ vero aliqð ex parte coꝛꝑis.

conſiſtit in ſtola coꝛꝑis erit ab ea diuerſa.

gra aũt ⁊ gloꝛia inſũt anime ab eodẽ.⁊ jm idẽ. ⁊ ad
idem. videlicet in cõparatõe ad denʒ. Poſſet tñ dici
wꝙ aliqua culpa pena eſt.ſicut videbit᷑.ſ.⁊ ita aliqua
pena differt a culpa. ſic etiã in gloꝛia. Illa cm̃ i qua
cõſiſtit pᷣmiuʒ ſbale eadẽ eſt cũ gratia.ſed Jenis n
il

28 qð obẽ ꝙ coꝛruptibile ⁊ icoꝛruptibile varist eſſẽtiã.

2 gfcente. dm ꝙ illud nõ concludit drñam ſ̃m eſſenti

dð ꝙ ill nõ bʒ locũ niſi vbi coꝛruptibilitas ⁊ incoꝛ
ruptibilitas venit ex natura pꝛincipioꝝ cõponẽtiũ.
boc añt non eſt in ꝓpoſito.qꝛ immutabilitas gloꝛie
venit deſurſũ.coꝛruptibilitas gratie deoꝛſũ.vidclicʒ
a li. ar. vertibilitate. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ de cogno

am. ſola em̃ drñs im ſtatũ pᷣt facere vt videat quog

ꝑ gratiã contingit mereri ipᷣm gratie donũ. 4 t
tunc eſt perfectio in actibus ⁊ babitibus anime qn-
do agens reflectit ſuꝑ ſeipᷣm.tunc em̃ quis perfecte

illud per quod meret᷑.

eſt per gratiã mereri iᷣm donum gratie.

l

— —

pꝛius videri nõ poterat. ſicut aliquis non cognoſcit
affectõem ſuã quãdo nõ eſt intẽſa.ſed qñ poſtmodũ
intẽditur. tũc defacili depꝛehẽditur ⁊ cognoſcitur.
Item coloꝛ in tenebꝛis nõ eſt viſibilis. ⁊ in lumie eſt
viſibilis. ⁊ tamẽ coloꝛ nõ differt eſſẽtialiter.ſic nec di
uerſitas modi cognoſcẽedi reſpectu ge ⁊ gloꝛie babʒ
eas diuerſificare eſſentialiter. Et ſic patet reſponſio
ad omnia queſita. l

Onſequẽter querit᷑ de gratia in cõparatiõe
ad meriti exercitiũ.Et circa boc tria querũt
DBDPuñmsõ queritur vtrũ ꝑ gam cõtingat me⸗
reri ipᷣm gꝛatie donũ.Scdo querit᷑ vtrũ ꝑ gram cõ⸗
tingat mereri ip̃m gr̃e augmẽtũ.Tertio querit᷑ vtꝝ
per gram contingat mercri ipius gratie cõplemẽtũ.
videlicet gloꝛie pemſiuium.
eſtio.f. d 4

¶ Vetrũ p gꝛatiã contingat mereri ipᷣm gratie donũ iã

habituz. Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛimo ꝑ ſimile in coꝛꝑibus.

Bonus em̃ miles ſtrẽnue militãdo meretur equũ a

domino ſuo ſibi gratis datũ ꝑ vſuʒ ipius equi.ergo
ſi tãte eſt efficacie vſus rei ſpnalis i merẽdo rẽ ſpna/
lem.ſicut rei coꝛpalis in merẽdo rẽ coꝛpalẽ.videt᷑ ꝙ
ꝑ gratie bonũ vſũ.meꝛeat᷑ quis donũ gre iã aceptũ
¶ Itẽ að pᷣt in maiꝰ pᷣt in minꝰ.ſed per vſuʒ gratie
cotingit mereri gloꝛiã babẽdã. multofoꝛtiꝰↄtingit
mereri graʒ iã habitã. ¶ Itez vnuſquiſq; magis eſt
efficax ad merẽdum ſibi qᷓ; alij.ſed viri iuſti in q̃bus
eſt gratia.oꝛãdo merẽtur alijs pᷣmã gratiã. ſicut diẽ
Aug.de pꝛedeſtinatõe ſãctoꝛũ.g multofoꝛtiꝰ homo
bene vtendo dono gratie efficit᷑ dignꝰhabitu gratie
quẽ accepit. O autem vnuſquiſq; magis ſit cfficax
ad merẽdum ſibi ꝙᷓᷓ alij ꝓbatur ꝑ illud qð dicit᷑ ſuꝑ
illud Math. ix. Uidens ihs fidẽ illoꝝ.ibi glo. Quꝗ
tũ valet vnicuiq; fides ꝓpꝛia.ſi tantũ ꝓfuit aliena:
q.d. multo plus. ¶ Iteʒz qtum placet deo petitio ⁊
oꝛatio ꝓ habẽdo.tantũ placet ei gratiarũ actò ꝓ iaʒ
babito.ſed aliquis ex charitate oꝛans meret᷑ obtine
re quod petit.ſi petit pie ⁊ ꝓ ſe.perſeuerãter ⁊ ad ſa
lutem. pari rõne qͥ gratias agit ⁊ pie ⁊ perſeueran
ter ex charitate.dignus efficitur eo quod iã accepit.
Dem ſicut ſe habet charitas ad amãdũ. ſic ſe bʒ
gratia ad merẽdum.ſed per charitatẽ nõ ſolũmodo
contingit amare alia. ſed etiam ipᷣam charitateʒ. ſic
vult Aug. ⁊ in pꝛimo libꝛo habituz eſt. ergo p ⸗
Diez

intelligit quãdo intelligit ſe intelligere. ergo non vi⸗
detur eſſe ꝑfectum meritũ.niſi quis mereatur etiam
Scd contra. meritũ pꝛe/

miũñ relatiue dicũtur. ſicut pater dicit᷑ relatiue ad fi-

lium. ergo ſicut idẽm non poteſt eſſe pater ſuiip̃ius.

ſie vnum ⁊ idem nõ poteſt eſſe meritum ſuiipᷣius.&
per gratiam nõ contingit mereri ip̃ius gratie donũ
babitum.¶ Item meritũ ⁊ pꝛemium habent oꝛdi/
nem ſicut via ⁊ terminus.⁊ ſicut diſpoſitio reſpectu
eius ad quod diſponit. neceſſe eſt ꝙ meritum pꝛe
cedat pꝛemium vel tẽpoꝛe vcl natura.g r

tẽ gra⸗

tuitum ⁊ debitum opponũtur.ſed quãto aliqd ma/

gis cadit ſbᷣ merito. tãto magis habet rõem debiti. ſi⸗
igitur vſus gratie nõ aufert ipᷣi gratic eſſc donũ gra

tuitum. imo potius addit.videtur ꝙ ꝑ ipᷣm vſũ gra

tälttor/
itü
Aiutuc
ſmn anin
nur
ewireen.
inmn
ain
4
niniiun
cnnnipo⸗
innm in ni
Aunrund
Gnci aſond⸗
Cluntuncanen
icohu fue
ifgenfunn
kpcunau
Cnctotneoippr
nummü
etpnmi,f
llonococpat
tsiannoͤeſe
Nlieizumgeti⸗
gertot non
gitoeſengnu
Fltin tn
tolort umpcr⸗
guigi hortin
ſegtodt henin
rit udve
rüdeſinltudnen
tckſcnucauaee
Netnöengemtn id
Cnübebtunnae
ſoateckdcten
Cicgechenohun
graſtiunbehtun
ſdinidtennge
hounſarinuge

Ceitalcheznd
igen ſeil⸗
hinnis oickn
Uefmtrennian
lotnioni.

Apoog
ſkee
ungmiidd
gManitope
ſopkani ticz
uufndnngn
atmignen,
tnnguntif
fugminon
Weenvrir
ler hthng⸗
ptinlberit
luin glmn
unghenti
Prboeirln
lauet
agfnbbi

düing
Uiſette⸗
Negiedih
N lcherie

nimde
Nernceeit
cgrte
enogti

ecoenit,

gie ddi
gleincahan.
omaruntni⸗
Hhusenlapp
inihnißin⸗
iagglrici
wügtänhi
herſgue
minierſugt
Uuicuig nuzss
dmnüfni

mägriſadd

muitſenheto
dtehngrt
lz mngeſecfel
lupati
Araigo
i utar
Audegei
nnmi dgi
wosationch
rinand

1erenen

Gcnogiiucnt
lanut ſel
iiſint
mcntnß ſ
Kde
Cnoni. 905
ebusautnec⸗
usſeft
obeten
Sngengtin
üittuiſ

bẽdam. ꝙ ipᷣe poſſit ſibi mereri gratiã habitaʒ. Oð

tie nullo mnodo dtingat mereri gratie donũ. ¶ Itẽ
quãtũ vnũquodqʒ placet deo tantũ eſt meritoꝛium.
ſed vſus gratie non placet deo niſi ꝓpter ip̃am gra⸗/
tiam. ergo non plus meret᷑ vſus gratie cũ gratia q̃ʒ
gratia per ſeipſam. ſed donum gratie eoipo ꝙ babe/⸗

tur non meretur ſe.ergo pari rone nec vſu gratie cõ/
30 tingit mereri iam habitum gratie donũ.ſR. dom ꝙ-

vſum gratie conſequẽtẽ nõ contingit mereri ꝑ babi
tum gratie pᷣccdẽtem.nec qᷓ;tum ad meritũ congrui.
nec q;tum ad meritũ condigni. Quãtum ad meritũ
congrui nõ. ꝓ eo ꝙ vſus gratie ad ipᷣm habituʒ non
cõparatur ſicut meritũ ad pꝛemium.tum quia non
oꝛdinatur ad ipᷣim bhabitum ꝓmerẽdum ſed ad alis.
tum etiã quia non habet oꝛdinari ad illud niſi ſicut
ad ſuum fundamẽtum ⁊ oꝛiginem. Meritũ aũt om
ne ſiue congrui ſiue condigni oꝛdinatur ad pꝛemiũ
tãq; quedam via ⁊ diſpoſitio pꝛeambula.multomi/
nus vero qtum ad meritũ condigni per vſũ gratie
contingit mereri ip̃m donũ gratie qð eſt ipius vſus
principium.tũ quia ipᷣa gratia qtum eſt de ſua pᷣma
rõne ⁊ pꝛimaria infuſione.ſic habet rõeʒ gratuiti.vt
nullo modo cõpatiatur rõem debiti. Si em̃ eſſet ex
meritis.iam nõ eſſet ex gratia. Lum cetiaʒ qꝛ ſi vſus
gratie ip̃am gratiã mereretur.quãto magis ipᷣa be/
ne vteret᷑.tanto minus ꝓ ipᷣa teneret᷑ eſſe eo gratꝰ.
ꝙ ſi hoc repugnat perfectioni meriti.planum eſt ꝙ;

gratiã nõ ↄtingit mereri. Hec merito ↄdigni.qꝛ tũc
tolleret᷑ ꝑfectio gre ⁊ ꝑfectõ meriti.nec merito con/

grui.qꝛ ñ ſalueret᷑ ibi oꝛdo qͥ int᷑ meritũ ⁊ pᷣmiuʒ de.
bet attendi. Ande rõnes que hoc oſtẽdunt cõceden
illud vero quod pꝛimo obijcit᷑ in con
trariũ de ſimilitudine meriti in coꝛpoꝛalibus.dð q;
non eſt ſimile.quia equus quãtum eſt de ſui rõneñ
dicit rõem gratuiti.ideo ſalua ſua rõne poteſt quis
eum iã babitum mereri. Pꝛimũ aũt gratie donũ eo
iſpo ꝙ tale eſt dicit quid ſimpliciter gratuitũ.ideo
quicquid bomo faciat.nunqᷓ; illud meretur.nõ ſolũ

qquia ſit iam habitum.ſed quia gratuitum. Ande et

ſi aliqui dixerunt ꝙ contingat mereri gloꝛiam iã ha
bitam.ſicut in angelis.non credo tamen aliquos re
ſenſiſſe ꝙ contingat mereri gratiã iã

cte intelligẽt igat mereri gr⸗
52 babitam. ES illud quod obijcit᷑ ꝙ ſi aliquid po/

teſt in maius poteſt in minus.ddᷣm ꝙ illud non ha.
bet veritatem niſi quãdo aliquid oꝛdinatur ad ma/
ius ⁊ ad minꝰ ↄſimili oꝛdiatõe.ſic ãt ñ ẽ in ꝓpoſito.
Mã vſus gratie oꝛdinat᷑ ad merẽdũ gliaʒ.n ad me/

; rẽdũ gratiã.pꝛo eo ꝙ ipᷣaʒ pᷣſupponit tanq fũdamẽ
33 kum.

d illud quod obijcit᷑ ꝙ aliquis meret᷑ alij
pꝛimam gratia.dom ꝙꝙ non eſt ſimile. Pꝛimũ.quia
gꝛatia in viro iuſto preceſſit gratiam infũdendaʒ vi

ro peccatoꝛi. vſus em̃ gratie in eodez homine ſequi

habet ipᷣm donum graruitum. Pꝛeterea cum quig
meretur alij gratiam. donuʒz gratie non perdit ex H

rationem gratuiti. qm̃ ratio gratuiti attẽditur in ba
bitu gratie in comparatione ad eum cui dat᷑. Quã/

tũcunq; autem vir iuſtus oꝛet ꝓ peccatoꝛe ꝙ pecca
toꝛi detur habitus gratũfaciens. non poteſt eſſe ſi/
ne gratuita liberalitate diuine miſericoꝛdie.Et ideo
non ſequitur ꝙ ſi vnus alij poteſt mereri gratiã ha/
autem dicitur ꝙ plus valet vnicuiq;ʒ fides ꝓpꝛia qꝙᷓ
aliena. hoc intelligitur reſpectu meriti ꝓpꝛie gꝛatie.
illud quod obijcitur ꝙ gratiaruʒ actio ita eſt

ʒq eſticax pꝛo habito ſicut oꝛatio pꝛo habẽdo.ddʒ ꝙ; ⁊

operũ exercitiũ. vi
gmẽtum.

gugmẽtum.

tuitum quauta

ſi gratiarũ actõ ita ſit deo accepta pꝛo pꝛeterito ſicut
oꝛatio pꝛo futuro. ex boc tamen non ſequitur q; gꝛa
tiarum actio ſit oꝛdinata ad merẽduʒ iam habituʒ.
pꝛo eo ꝙ ipᷣa gratiarum actio ⁊ laus ꝓ beneficijs ac
ceptis plus tenet rõnem pꝛemij qᷓ; rationem meriti.
ſed ſi tenet rõem meriti. oꝛdinatur ex diuina libera/

litate potius ad donum ꝓmerẽdum.qᷓ; ad pꝛomerẽ

dum iam babitum.(¶ Ad illud quod obijcit᷑ de cõ/35
paratione charitatis ad amoꝛem.⁊ gratie ad meri/
tum. dm ꝙ non eſt ſimile. Meritum em̃ de ſua ra-
tionc impoꝛtat oꝛdinem in relatione. amoꝛ vero im
poꝛtat actum potentie non alligate materie.⁊ quia
idem non habet ad ſe referri ⁊ oꝛdinari.ſed actꝰpo/
tentie non alligate materie habet ſupꝛa ſe reflecti:
hinc eſt ꝙ amoꝛem contingit amari. ſed merituʒ nõ
contingit mereri. Et per hoc patet reſpõſio ad il- 36
lud quod vltimo obijcicbatur.illud em̃ veritateʒ in
eis actibus non habet.qui quidem impoꝛtant rela⸗/
tõem ⁊ oꝛdinem.⁊ ſimul cũ hoc aliquam imperfecti
onem.actus aũt merendi rerſpectu actꝰ gloꝛioſi im-
perfectõem aliquam dicit ⁊ oꝛdinẽ ⁊ relatõem.ſicut
pꝛius oſtẽſum eſt. ⁊ iõ illud nõ valet.

r8— ¶ Ducſtio i. e
ESn per gratiã contingat mereri gratie augmẽ/
tum.Et qꝙ ſic videtur.pꝛimo per Aug ad Bonifaci

um. Gratia meretur augeri. vt aucta mercatur per-
fici. ¶ Item hoc videtur rõne. Omnis habens gra

tiam habet vnde poſſit ꝓficerein merito.ſed pꝛofe-
ctus in merito non eſt niſi per augmẽtum gratie.er⸗
go gratia ſuupius augmẽtuʒ mereri poteſt. ¶ Ite,
peccans vno genere peccati merctur incidcre in ali
ud genus peccati vnde efficitur peioꝛ. ſicut peccãs

peccato ſuperbie.meretur incidere in peccatũ luxu/⸗
rie.ergo pari rõne qui bene vtitur gratia per bonoꝝ
erurmeren vt fiat ſibi gratie au
tem laudabilioꝛ eſt qui ſe extendit ad
opus perfectõis cum minoꝛi adiutoꝛio.qᷓ; qui fe ex/
tendit cum maioꝛi.ergo ſi habens minoꝛem gratiaʒ
ſe eleuat ad opera equalis perfectõis cum eo qui b—

Z

maioꝛem.videtur q tãtundem vel amplius apð de

um mereri habeat. ergo ſi nulli fit retributõ niſi ᷣm

quãtitatem gratie.videtur qꝙ talis mereataugmen-

tum i gratia.ſtẽ qui petit pie ⁊ ꝑſeuerãt᷑ ꝓ ſe ⁊ ad

ſalutẽ meret᷑ exaudiri.ſed qui petit ge augmẽtũ cõ
tinue h̊ mõ petit.g videt᷑ ge augmẽtũ mereri. Sʒ

3ʒ. Meritũ nõ eſt reſpectu eius qd oino eſt impoſſi
bile. ſed gram cũ ſit foꝛma ſimplex augeriẽ impomi/
le.g impoffibile ẽ mereri gr̃e augmẽtũ.
tũ nõ eſt reſpectu eius a eſt i nobis.ſᷣ qð ẽ ab alio.

tẽ meri⸗

ſed hñs gratiã ꝑ virtutẽ eius qð habet pᷣt i maiꝰbo⸗/

nũ pꝓficere.nõ ſolũ em̃ hʒ vnde poſſit ſtare. ſicut dic
Aug. ſ etiã vnde poſſit ꝓficere. ſi igit᷑ ꝓfectꝰ gratie
ↄſiſtit ĩi eius augmẽto. ſicut ꝓfectus gratie ẽ in eius
ptãte.ita videt᷑ ꝙ ⁊ augmẽtũ.i nõ videt᷑ ad ̊ ↄcur
rere meritũ. ſi
generis ⁊ nature.ſed gratia que pꝛimo datur q;tum
eſt de natura ſui eſt ita gratuita ꝙ non cadit ſb̊ me/

tem nihil augetur niſi ꝑ rem eiuſdẽ

rito.ſicut ſupꝛa oſtẽſum eſt.⁊ Aug.dicit.iiij ðᷣ tri.q

meritis reddit᷑ nõ eſt gratia. Si igit᷑ nõ ↄtingit me/

reri ipᷣm gratie donũ.nõ contingit mereri ipᷣius gr̃e
ẽ deus remunerat opus pʒʒ quan/
titatez radicis. tãtum meret᷑ quis ꝑ opus gra/
illa gratia ex qᷓ exit opus.ſi igitur
DoD4

—

„

.
Nl. — s P
. edit illã. vẽ ꝙ mi tia p̃ charitatem.meret᷑ de cõgruo pᷣmaʒ gꝛam. ibi eſt emſ̃ eCtichn
gatia augmẽtata &cedit illã.vr ꝙꝙ minoꝛ gratia per itatem.n cog 4 Sai. ii eſt emn ebicſei
ſuũ opus nõ poſſit mereri ſuipius augmẽtũ.te, quedã ↄgruitas.q; facit quod in ſe eſt. nõ eſt tamen iintiie .
ſi aliquis meretur aug:nẽtum.tũc ſi deus non quge ↄdignitas.quia inimicus areſt zindignus pane 4 Gprthen .
ret ei gꝛatiã eſſet iniuſtus.⁊ cũ auget opus illud eſt veſcit᷑.Aut em̃ eſt ibi dignitas cuʒ indignitate.ſicut ſl ,
remuneratũ. videt᷑ ꝙ opus illud non eſſet dignu, quãdo vir iuſtus meret᷑ peccatoꝛi pꝛimã gꝛatiã. Di ntignen⸗
remuneratõe gloꝛie. Si igitur hoc eſt falſũ ⁊ impoſ/ gnitas em eſt ex ꝑte viri iuſti qui eſt amicus dei. et ien teut
ſibile. vt ꝑ augmẽtum gratie auferatur efficacia me dignus a deo exaudiri. ſed in dignitas eſt ex ꝑte pec uutkfiſal
rendi gratia. impoſſibic eſt poncre ꝙ augmẽtũ gra catoꝛis.⁊ iõ nõ eſt ibi plena rõ meriti. Aut eſt ibi di⸗ lcpplofon
3 tie mereri contingat.¶Re dð ꝙ ſicut dicit Aug.abſ gnitas cuz gradus inferioꝛitate.⁊ ſic hũs gram mio⸗ nnimmpeie
q; dubio tenẽdum eſt ꝙ gꝛatia meretur augeri.quis rem meret᷑ ꝑ bonũ vſũ ꝑuenire ad gre cumulũ. et h ithiineni⸗
at ſit modus augẽdi ⁊ modus merendi. difficile eſt modus merẽdi ⁊ ſi deficiat a merito cõdigni.⁊ cõti/ pietenonar⸗
aſſignare. Cũ em̃ multi ſint modi agendi.quis eoꝛũ neat᷑ ſ̊ merito congrui. maxime tamẽ inter ceteros ucigi doſe
cõpetat gratie non eſt facile diſcernere.Cõtingit em modos pᷣdictos meꝛendi accedit ad ꝑfectõem meri⸗ toninitetoi
aliquid augeri ꝑ immixtõem cũ cõtrario.ſicut dicit᷑ ti.⁊ ideo quaſi mediũ tenet inter meritũ congrui et unigona 1e1
ꝙ albius eſt quod eſt nigro impmixtius. Contingit meritũ cõdigni. Ex pꝛedictis igitur haberi poteſt qᷓ ßürtmungn
nihilominus aliquid augcri ꝓpt᷑ hoc ꝙ minoꝛi ſuc/ lit᷑ gr̃a augetur.⁊ etiam qualiter augeri meret᷑. Un/ Gnitgichn
cedit maius.ſicut dies augeri dicũtur. Cõtingit etiiã de auctes ⁊ rõnes oſtẽdentes ꝙ gr̃a meretur augeri o i. Non
aliquid augeri ꝓpter aggregatõem multoꝝ.ſicut u concedende ſunt. Ra ilud aũt quod obijcitur in ꝗo eſüurginn
men augetur in aere ꝓpter multitudinẽ candelarũ. contrariũ ꝙ cum ſit ſimpler non poteſt augeri. ddʒ incötigtfit
ex quarũ concurſu fit aggregatio luminũ. Cõtingit ꝙ gratia non eſt oino ſimplex.ſed ſolum per pꝛiua⸗ 1ſcon ſo
etia aliqͥd augeri per achncem. ſic auget᷑ coꝛpꝰ per tões partiũ quãtitatiuaꝝ quãtitate molis.non aũt ctana g0.
alimẽtum. Contingit etiã aliquid augeri per magni per pꝛiuatõem ꝑtiũ quãtatiuarũ quantitate virtu. irtdlmm
ficatõem rei in ſeipᷣa.ſicut augmẽtata fuit coſta cu, tis.⁊ quãtum ad tale genus ꝑtium eſt ibi augmẽtũ. Noogauar
ð ea fctã fuit eua.⁊ ſicut augmẽtati fuer̃t quinq; pa non q'tum ad pꝛimũ.Ael poteſt dici ſᷣm vltimũ mo ehehti,⸗
nes. cñ de eis quinq; milia boim paſti ſũt. Cõtingit dum dicẽdi ꝙ augmẽtum quod attẽditur per acceſ- luſnuri
etiaʒ ſexto mõ aliquid augeri ꝑ acceſſuʒ ad ſuuʒ ſũ/ ſum ad ſũmuʒ nõ ponit compoſitõem.ſed quãdam nen ſtaiovo⸗
mũ.ſicut aliquid dicit᷑ magis pulcrũ ⁊ magis lumi mmaioꝛis ſimplicitatis ⁊ vnitatis ꝑfectõcm.⁊ i o nõ uan lir
noſum quod magis accedit ad ꝑfectõem pulcritudi repugnat gratie rõne ſimplicitatis eſſẽtie.( Ad ills 41 Hn nanc
nis ⁊ lucis.Omnibus hijs ſex modis dixerũt aliqui quod obijcitur ꝙ ꝓfectus eſt in poteſtate gratie.dð nnn
gaʒ augeri.Sed pꝛimi tres modi impꝛobari poſfüt ꝙ quidã eſt ꝓfectus accidẽtalis.vtpote qui attẽdit karu
defacili.⁊ in pꝛimo libꝛo impꝛobati ſunt aliquo mõ in feruoꝛis intenſione.vel habitus radicatione.vel hummno
di. xvij.cũ agitur de charitatis augmẽto. Eodeʒ em̃ opꝑm multiplicatõe.⁊ hic ꝓfectꝰeſt in poteſtate gra⸗ el ſruͤch
mõ tam chantas qꝙᷓ gra hñt augeri.Lres autẽ mo/ tie.⁊ ſᷣm hũc ꝓfectum gratia non dicitur augeri p/ ſeriſmnora
di ſequẽtes ſunt ſatis conueniẽtes.nec impꝛobari 8 pꝛie.quia non efficit᷑ homo dignꝰ maioꝛi pᷣmio ſba mineadbin⸗
facili poſſũt. n in tñ eoꝛũ famoſioꝛ eſt. ꝓ eco liꝑ illum. Alius vero eſt pꝛofectus qui reſpicit pꝛe/ ie ſmet
mmagis cõſonat ſactoꝛũ auẽtibus qᷓ̃ vidẽtur dicere miũ ſbᷣale.ſm qð dicit᷑ homo dignus maioꝛi pᷣmio. nmituhilt
in augmẽto gratie infudi nouã gr̃am cũ loquũtur ¶⁊ hic nõ eſt in poteſtate gratie.ſed in ſola illius pote anunnwint
diuerſa ſacramẽtoꝝ efficacia. Sunaliter aũt hic mo / ſtate cuius eſt gratiã infudere.⁊ ideo hũc gratia nõ Gntenichac⸗
dus valeat ſuſtineri i.j.li.di.xvij.dictũ fuit. Altimꝰ facere ſ̊ mereri dr.⁊ pencs hũc effectũ attẽditgꝛatie Gohoneeipuid
aũt modus nõ eſt minus intelligibilis q aliqs pᷣdci· augmẽtũ.¶ Ad illð qdð obr̃ ꝙ augmẽtũ gfe eſt eiuſ/¶2 eniſcnidang
ctoꝝ.immo vſᷣm bũc modũ dicẽdi obiectões q̃ funt dẽ generis cũ gia pᷣmo data.dð ꝙ ⁊ ſi ſit eiuſdẽ nãe Nereſcloitgn
circa gratie augmẽtum facilius declinari pñt.Quã⸗/ cqtũ ad rõem bhabitus.drña tñ eſt quãtũ ad ſtatũ. p giagninmnin
uis em̃ augmẽtum per appoſitõem videatur repu // eo ꝙ ſupponit gie initiũ.Et qꝛ eiuſdẽ geneꝛis eſt cũ nenſhlndtn
gnare ſimplicibus.maxime tñ in ſpũalibus quanto ga pꝛimo data.ideo nõ pᷣt mereri merito cõdigni ſʒ niiſoneneng
gliquid eſt ſimplicius.tãto fit virtute maiꝰ.augmẽè merito congrui.Quia gram pᷣſupponit.maioꝛi con oinmnitunion
tũ tamẽ ꝑ acceſſũ ad ſummũ valde videt᷑ eis conſo gruitate meret᷑ quis gratie augmetũ qᷓ; gꝛatie initiũ nnociercnncen
num. Auoalihau hoꝝ modoꝝ triũ ſequẽtiũ di ſicut ſupꝛa dictũ fuit. Ad illð qð obijcit᷑ qͥ remu/ 4 5 Ala Catſkäſa
catur.non eſt magna vis faciẽda.ſed ꝓ certo haben neratio attẽdit᷑ jm quãtitatẽ radicis reſpõdẽdũ eſt Eflcämurntah
tes gůam dei in nobis augeri poſſe.laboꝛare debemꝰ ꝙillud intelligit᷑ in merito cõdigni. in merito autes hm gbortet
qualiter in nobis augeatur ꝑ bona operaPer illa ↄgrui locũ nõ bʒ. Et ꝑ hunc etià modum rñdẽdum mngipetheni
em̃ vt dicit Aug.meret᷑ augeri.vt aucta mereat᷑ ꝑfi eſt ad ill qð vltimo opponit᷑ Peliunhadols⸗
38ci. Modũ aũt merẽdi ge augmẽtũ ſic videre poſu On ſtio. iij. f unn Middic
mus. Contingit em aliqd mereri ex Suo. cõtin/ Atrum contingat per gratiam mereri ipius gratie fnüinlarepen,
git aliquid mereri ex condigno.Lũc eſt meritum x complemẽtum.hoc eſt ipʒ pꝛemium gloꝛie.⁊ hoc qᷓ; ſitzwntizcö
ↄdigno.qñ rõ meriti reꝑitur ibi ꝑfecte ⁊ plene.⁊ tũõc tũ ad meritũ cõdigni.quia de mcrito congrui non ẽ ſwon
eſt queda cõmẽſuratio ⁊ adequatio meriti ad pᷣmĩ dubiũ. Et ꝙ ſic videt᷑.j.Thimo.iiij. De reliquo re/ wmanmgme
Et quia hoc nõ pᷣt eſſe cum gratia auget᷑.hinc eſt ꝓ poſita eſt mibi coꝛona iuſticie quam reddet mihi do Faegueunchh
non pᷣt qͥs mereri gr̃e augmẽtũ merito ↄdigni.ſi igi. iminus in illa die iuſtus iudex. Si ergo quod reddit᷑ ſcigtion. 0
tur contingit ipᷣm augmẽtũ gr̃e mereri.hoc eſt neri hm iuſticiã meritis debetur.⁊ reſpectu eius pꝛeceſ/ een
to cõgrui. Meritũ aũt cõgrui dicit᷑ i quo eſt aliqua ſit meritum. ergo ſi talis coꝛona quam expectabat Ptian 1 .
diſpoſitio cõgruitatis reſpectu eins ad quod diſpo- apoſtolus eſt gloꝛic pꝛemium. videtur ꝙ contingat tfarin
ſitio oꝛdinat᷑.que tamẽ deficit a rõne oↄgruitatis. Et mereri per gratie donũ. ¶ Nẽ zach.iiij. Adequ abit D ndan
hoc pᷣt eſt. e tripliciter. Aut em̃ ẽ cõgruitas ſine digni gram gratie.Et exponũt ſancti ⁊ doctoꝛes ꝙ adeqᷓ/ 1 R
tate. ⁊ ſic peccatoꝛ ꝑ bona oꝑa in genere facta extra bit gratiam patrie gre vie.Et hoc expꝛeſſiꝰ hbabetur Ne naſce⸗

Di.

W j. In qua mẽſura mẽſurati fu. re vob. SZDopus eſñ meritoꝛiũ cõpatõem babet ad pᷣncipiũa 45
t Matb. vij. In na rninethrel ibi cõtingit re quo exit. ⁊ ad finẽ ꝓ quo fit.⁊ ad ſtatũ in quo fit. SRSi·
en iik vbieſt a⸗ i. videt ꝛc. ¶ Itẽ ſicut ſe babz loquamur de ipo ꝑ copatões ad pꝛincipiũ. ſic opus
i PHerin Rentnc habet gꝛatia ad gloꝛiã.ſed ꝑ cu ⁊ oꝛtũ habet a volũutate libera.⁊ oꝛtum habet a gꝛa⸗
i culpa beg Nſe e quis eternã dãnatõem.g̊ peꝛ tia. Et inquotum oꝛtũ babet a volũtate libera ẽ me
– pꝗ ex concione õdigno meret᷑ quis eternã beatitu ritoꝛiũ merito cõgꝛui.ſic em̃ quodãmõ nr̃m eſt. q̃ſi
Bien zinen rrecque anpo eſt gulvinci aelnerſariß altenius generis eſt ꝙ ſit im pꝛemiũ quod debet ei
at Snen WMac e⸗ qui vincit᷑ eſt dignus ignomi retribui. nctun at oꝛtum habet a Ka wen⸗
H n. K pmnictie ſen npari dign? ẽ gꝛatia reddat boiem acceptum deo. 2 ſit id vin⸗
epmni, nia. ſi ergo ille q ꝑmittit ſe a anrofgresvdian me Hts. ad hoc vt ſit oralfata vel ducat ad deũ. opꝰ
amitß eteno unnoped: Rant ber ſeruitium qd bo illud eſt meritoꝛium merito condigni. Si aũt cõpa/
— Norge Eümar ARiocqaurſpi Sinhgt es enns opus meritoꝛium ad eum Pra ano ſe bocti
engan mo raelt deo0 m it. Si aliquid. cñ pꝛemiumit eſte ou liciter. vel ad largitatem diſpẽſantis.vel ad
Nuinnd⸗ quleuseſt aut dee ſent Eian guic n eirn n verchaecn pollicẽtis Sisompparetur ad largitatem
aanmi maioꝛis dignitatis q; meritu. us meritoꝛium diſpẽſantis. ſic eſt meritoꝛium merito cõgꝛui.naz p
ſodec3 tia niſi gloꝛia.⁊ ꝑ nihil poteſt opus meri dilpe ic eir merlt dico ob
hnpugfi a ari niſi per gloꝛiã.g̊ loquendo de ſue liberalitatig immẽſitate decet ipᷣm ꝓ moie
nni na eenn vering it ꝑ earn gliã mereri. ¶Ged ſequio retribuere magnũ pꝛemium. Si vero copare
nnarumn nento ain Su⸗ condigne paſſiones buius tur ad veritatem pollicentis. exquo ꝓmiſit ⁊ quo/
alchzannt cõtra. Ho. viij. kian ue reuelabit᷑ in nobis.ꝭ̊ per dammõ ſe voluntarie obligauit.ꝙ tanto operi tan/
chug tpis ad futur⸗ zaſtfin oris mereri merito condi tum reddit pꝛemium.ſic opus illud meritoꝛiñũ ẽ me.
hunſanh, eas nogcot ne. eSt Eda peccati moꝛs.gratia rito condigni. Si aũt tercio modo cõparemus opꝰ
Nnds mi gni. Item Ro. R lh dicere gra dei vita eter meritoꝛiuʒ ad ſtatum. boc poteſt eſſe dupliciter. aut
umum daete⸗ gloe el⸗ Fn ſ crerns. ſua mi / ñtum ad tꝑis opoꝛtunitatem. aut qtum ad operis
anenii va vtletell gaemns veñ̃ Kenoſhrs Sſi non ꝑ/ difficultatem.Si qᷓ;tum ad tꝑis opoꝛtunitatẽ. uia
daſrſtrin⸗ ſeratõe nos ꝑducere nawiget 22 — vigetu· nunc eſt tempus ſeminadi ſicut dicit apłs.⁊ qͥ facit
tüinen duch nos noſtris mertitis. vi bet dum regdit obli opa meritoꝛia ſemen pijcit in terram bonã. cdngau
intcin b rõem. nullũ ſeruitiñ gaa debe luce xv.Quis x· uum eſt vt ex hac terra fructũ magnũ ſuſcipiat. ⁊ iʒo
Rün hi ſhrelculſtin aue, b och ad iaen qð rrecte deus ci qui in pꝛeſenti dimittit modicũ.ꝓmit
cſaſtü rhn habens ſeruns ece ſe Evickecuray non obli / tit reddere centuplum. Si aũt conſideret operis ar
teinen poteſt facere. totũ vebet be A d.g nibil meremur duitas.quia opus tale ſic eſt in voluntate facientis
R get deum ad redcẽgum ſibi⸗ e llum finitũ qd vt ſit ſupꝛa vires.⁊ homo eleuetur in faciendo ipᷣm
a auc vei merito condligni. 1Mren ſed opera facta ſupꝛa ſe ⁊ bono ꝓpꝛio pꝛeponat bonũ eternuz. binc
tintinn Sa fes Bssren honn oilbar eimn cui fũt ad eſt ꝙ tale genus operis ernaranunaratte eſt di⸗
— E gꝛatis. t. Hnesd —+m = „ . 1/ i⸗
ſer qd pᷣus. . is acci cõparatõe ad volũtatis libertatem. ⁊ diſpenſatoꝛis
uirhiit io dati Taccepti.ſed deus nibil poteſt nobis acei cõpara tatis liberta Matons
i mno dati vaccenteee dev acr d ren liberalitatem. ⁊ tpis opoꝛtunitateʒ. eſt meritoꝛium
Etnli ere. quia bonoꝛũ noſtroꝛũ non indiget. ̊ pꝛemium liberalitatem. ⁊ tꝑis opo eſt merito
Ea . rroen n ceon ine . atũ vero ad gꝛatie dignitateʒ.
Uſchünse pert. ſt excellẽtifſimũ non poſſumus ex con merito cõgꝛui.Compat Grae
M ul atie quod eſt exce irra ſ n is veritatem. ad ſuiipᷣius difficui⸗
Bl 4⁴ dicne ncclapd ſt : Rerc oge Aride, enneauſſeti ve merito Signi⸗ per hoc ſol⸗
ümrn nem aliqui doctoꝛes ſenſerũt diuerſimode. Quidaz ofint wt aurtegaa vera btem inducte. p
– diaerapolucſe g ie men n eiget Binocd oßiür aer gen peeunc. Ma; roõnes que ꝓ
n ku obligatõem in retribuente. poteſt al · bant ꝙ per gram contingit mereri pꝛemiñ eternuin
ng⸗
a n onee Konto elie nnogecſk. celeſt glo⸗ tionũ. Illa tamẽ ratio qᷓ fit de ncach anls gan 4 ⁰6
m menſuran. ideo dixerut ꝙn , n ead penã. ⁊ gre ad gliaʒ. nõ cogit. tum quia loꝛia
at moun riam mereri exr congigno. ſed ſi meret. hoc et gr nenebhins erellit 1 bono qᷓ; pena in malo. tum eti
iöenknn congꝛuo. Et ad iſt ſuam poſitõem aſtruẽqam m 2 am qꝛ facilius eſt deſcẽdere q; aſcẽdere. Rões vero
igne tis fulciũtur autoꝛitatibus ſacre e rue nc⸗ . 4 oppoſitũ pcedũt m aliã viã videlicet put opus
vſchcin poſitoꝛum. qui hoc ſentire vident᷑. Se e⸗ et hm bxzʒ copari ad volũtatẽ nr̃am. ſic em̃ nõ eſt de ſe ſuffi/
nnanun ptura etiã ſepe reperit᷑ ꝙ de⸗ deinik in ce 2 retri· ciẽs ad merẽdũ. MHã oẽs iuſticie nĩe ſicut panus mẽ
miti dpae ſa 3 Tol Tandatuttr e ⁊c. et ſtruate. Pꝛout etiã hʒ cõpari ad tiberaleate diuina .
bptio x. Math. dic. Colle quod tuum eſt t. e. Ir lli pᷣt obligari. ſed qͥcqͥd facit. ex mera liberali/
IAlulura coſimilia reperiũtur. ideo lloanm bonrioeſt Aretaet. abor modo concludunt verum ꝙ non ſit
Gmißioht ꝙ gliaz non tm̃ cõtingit aen nen Seg ſed ibi meritum condigni. aliter em̃ rationes ille non co
grute, em̃ merituʒ reperiri poteſt in gꝛatia gꝛat *R* Mam ꝙ dicitur ꝙ paſſiones buius tꝑis nõ ꝗ
niennin en conterge mereiin⸗ ſuratio. ⁊ in deo q̃dã ca ſunt condigne ⁊c boc verum eſt inq;tum ſunt com/
Denau ⁊ gloꝛie quedam eſt cõmenſura er ſua mneig be / paſſiones.ſunt tamen cõdigne inqtũ fiũt ex charita
ntptpn dit obligatio. non ex neceſſitate.ſed ex ſua mera be· paſſione b? paſſionibꝰdat efficaciam 2 valoꝛeʒ.
ne jani luit ꝓmittere ⁊ pactũ firmare cu, te ꝗᷓ actionibꝰ⁊ paſſionii micaciatn 2
apthll nignitate. qua voluit ꝓPmit eis retrin Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ deus nõ ꝑqucit nos ad ꝗ48
gn⸗ js qui eum diligũt ꝙ ſeip̃m mercedem eis retribu nis meritis erponedunn ſti sag in
cn hijs gui eum j us cõ am noſtris meritis exponẽdum eſt. boc in
n cut in abꝛabam apparet. Si aũt velimus cõ⸗ gloꝛia . mét Doci
ungn erſieut n alna m ddi ſit verioꝛ. inueni telligitur m ꝙ merita mere cõpantur ad volũtatezʒ
anner ſiderare quis iſtoꝛũ modoꝛum dði ſit verioꝛ.ij j.re mnãam. nõ 'm ꝙ hñt oꝛtñ a gra.¶ Ad ill quod obij⸗ .
e unt mus ꝙ hm diuerſas ↄparatões operis meritoꝛij. re at y totũ quod bõ facit debʒ veb. dom q ⁊ ſi opus
n tii/ peritur in eo ⁊ meriti congeui. ⁊ merituʒ condigni. ct ꝗ toti q⸗

.
PI

ſllud ſit debitũ inqᷓtũ eſt creature. eſt tamẽ gꝛatuitũ
inqᷓtũ fit ex gꝛatia ⁊ charitate.Et ideo ſicut ratõ de/

biti non tolſit rõem gꝛatuiti. ſic etiã nec tollit růnem
5So meriti.Et ſi obijcit᷑ nec opus gꝛatuitũ nec debitũ

51

illa ꝑs.ibi. In expoſitõe quoq; quaꝛũdã ꝓpoſitõnũ ⁊c.

tiã li.ar.in fideli calli⸗/

ditate ſuppõebat 7. rũ arbitrium ſine gꝛatia pꝛeneniẽte ⁊ adiuuã⸗
Cõtra.videt᷑ ꝙ veru, kelon ſufficere ad ſalutẽ ⁊ iuſtitiã obtinẽdaʒ.
dixerit pelagꝰ. Si ei nec meritis pᷣcedẽtibus gr̃am dei aduocari. ſiẽ pelagi
Keatna balenn et. e ana hereſis tradit. Nã vt ait Aug.i.j.li.retractatõnũ
en ttele vigek Moui heretici pelagiani liberũ ſic aſſerũt volũtati ar /
ad boc det᷑ ga li. ar. bitriũ.vt gꝛatie dei non relinquãt locũ.quã ſᷣm meri⸗
vt facilius poſſit exri / ta noſtra dari aſſerunt. Pelagianoꝝ hereſis oĩm recẽ Que ſit bereſis
re in bona oꝑa.Si tu tiſſima a pelagio monacho eſt exoꝛta.hij dei gꝛatie pelagianoꝝ de
dicas ꝙ in hoc nõ re· pꝛedeſtinati ſumus.⁊ qua meruimus de poteſtate te⸗ Sa ⁊li ar.
Phech E⸗ oeg nebꝛaꝝ erui intantũ inimici ſũt.vt ſine hac credãt ho.
Ee erbi le eolerebat. Minẽ poſſe facere omnia diuina mãdata. Deniq; pe⸗ a
videt᷑ ꝙ in boc etim lagius a fratribus increpatus ꝙ nihil tribueret adiu⸗
verũ dicebat.qm̃ ſi ſo toꝛio gꝛatie dei ad eius mãdata facienda.non eã libe⸗
lius potẽtie eſt poſſe. ro arbitrio pꝛeponebat.ſed infideli calliditate ſuppo⸗
⁊ gꝛatia nõ eſt poten/

1

ſe. E nullus aliꝰ

poteſt obligare deũ.ddm ꝙ ⁊ ſi nõ poſſit deꝰ nobis
obligari in rõne dati ⁊ accepti. ſicut oſtẽdit rõ vlti/
ma.obligari tamẽ dicit᷑quodãmodo ex ſua mera be
nignitate qua voluit pꝓmittere ſeipᷣm diligẽtibus ſe.
Pꝛeterea meritũ cõdigni non neceſſario ponit obli
gatõem in retribuẽte.ſed ponit ſufficiẽtẽ oꝛdinatõcʒ
eius qui remunerat᷑ ad ibam remuneratõem medi
ante aliqua laudabili oꝑatõe.gꝛatia aũt ſufficiẽtẽ oꝛ
dinatõem ponit in viatoꝛe ad obtinẽdam gliam.tũ
ratione ſue dignitatis ex qua totũ hoĩem reddit deo
⁊ acceptũ ⁊ carũ.tũ etiam rõne diuine pactionis.tũ

rõne ardue oꝑatõis ſicut pꝛius tactũ eſt. Et ſic patʒ

reſponſio ad duas rõnes ſequẽtes.Hã qð obijcitur
quod gꝛatis fit non obligat.dm. eſto ꝙ nõ obligʒ.

minis.

ꝓpter hoc tamẽ nõ tollit᷑ a merito quin poſfit eẽ c
dignũ. Pꝛeterea ⁊ ſi non obliget eũ cuiꝰ eſt retribue
re ⁊ remunerare ſeruitiũ ſibi factum penſata ppꝛia

vtilitate. obligat tamẽ eũ quodãmõ qui retribuit pẽ

ſata ſeruitutis fidelitate. Ande magis meret᷑ apud
deũ qui ſeruit ei ex amore filiali ⁊ liberali.qᷓ; qui ſer.
uit amoꝛe mercẽnario expectãs mercedẽ ⁊ retribu⸗
tiõcm. Si aũt aliquis obijciat ꝙ non poteſt ibi eſſe
meritũ cõdigni.quia nõ eſt ibi comẽſuratio.dð ꝙ et
ſi nõ ſit cõmenſuratio ꝑ omnimodã equalitateʒ. eſt
tamẽ cõmenſuratio ꝑ quãdam cõueniẽtem ꝓpoꝛtõ

nabilitatem.ſicut fructus recte dicit commenſurari

ſemini. quando tantum excedit ſicut cõueniebat fe/
cũditati ſeminis ⁊ rerre germinãti. Ande ſicut ali/
quis non eſſet cõtentus ſi de ſemine nõ reciperet de-
cuplũ.ſic nullus poſſit eſſe cõtẽtus ex opibus meri/
toꝛijs factis. niſi ꝓ eis reciperet pꝛemiũ ꝑfectum qð
cõplet ⁊ terminat totũ deſiderium.

Iſtinctio. xxviij. de poteſtate liberi arbitrij hominis lapſi quã hʒ gra circũſcripta.
D vero icõcuſſe ⁊ incũtanter ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter quãtũ poteſt li.ar.cum gꝛatia. in hac
ero ꝑte determinat quãtũ poteſt li.ar.ſine gꝛatia.Et diuidit᷑ hec pars in duas. In pꝛima determi
nat de ptãte li. ar. hominis lapſi quam babet gꝛatia circũſcripta. Scðo vero determinat li.ar.pꝛimi
truʒ gꝛatia operãte ⁊ cooꝑante eguerit.j.di.xxix. Poſt hec conſiderãdũ eſt vtꝝ ⁊c. Diuidit auteʒ

pars iſta in tres ꝑtes. In pꝛima quia pelagiani errabãt circa ptãtem li. arbi. ponit illius hereſis impꝛobatõ/
nem. In ſcda vero reſpõdet ad pelagianoꝝ argumẽtatões.ibi. Oꝛ vero dicunt ſine gꝛatia ⁊c. In tercia vero
ſbᷣiungit catholice veritatis expꝛeſſionẽ.ibi. Id & de gꝛatia.⁊ li ar.indubitãter teneamus ⁊c. Media pars di

uidit᷑ in tres ꝑtes ſm tria media.a quibus ſumũtur tres rõnes quibus

reſpõdet. Pꝛimo em̃ reſpondet

ad illud quod pelagius dicebat nullũ eſſe culpãdum ſi non vitat vel non facit illud qð eſt ſibi impoſſibile.ex
quo ſumũtur due rõnes ad quas magiſter rñdet duabꝰ. Scdᷣo vero rñdet ad illud qð pelagiꝰ dicebat ꝙ ni/
hil ẽ tã in nia poteſtate qᷓ ip̃a volũtas.qdð etiã ab ipo Aug.pelagiꝰ aſſũpſerat.ibi.Alibi etiã Aug.dic ꝙ buic
gꝛatie ⁊c. Certio vero rñdet ad illud qð pelagius dicebat. Oꝛ credimus nim eſt.qdð aũt bonũ opamur illius
eſt ⁊c. Quod etiã extraxerat de verbis Aug.ex duobus locis.⁊ ideo magiſter rñdet in duobus. c. Et incipit

a ¶ Beniq; pelagius

guit magiſter verbuz te
pelagij dicẽtis ꝙ; gꝛa⸗

a frutribꝰ ⁊c. Redaꝛ bonn impꝛobatõem hereſis pelagiane q circa po⸗ XXV
tatem li. ar. erraaoat. a dORNO
D vero incõcuſſe ⁊ incũtanter teneamus llbe

tia.g& ñ dat nouũ poſ⸗/

babit? aufert potenti
am ei in quo eſt. gryf
ꝙ nec gra. aut ſi ĩ gẽ̃a
hoc eſt. quero q̃re ma
gis in ipſa qᷓ; in alijs.
R dd. ꝙ adaz eſt

II

nebat dicens.ad hoc eam dari hominibus.vt que fa/
cere per liberũ arbitriũ iubẽtur.facilius poſſint imple⸗
re per gꝛatiam. Dicendo vtiq; facilius poſſint.voluit
credi.⁊ ſi difficilius.tñ poſſe homines ſine gꝛatia face
re iuſſa diuina. Illam vero gꝛatiam dei ſine qua nihil
boni poſſumus facere.non eſſe dicunt niſi in libero ar
bitrio.quod nullis ſuis pꝛecedentibus meritis ab illo
accepit noſtra natura.ipᷣo ad hoc tm̃ iuuante nos per

— —
WWWW —

guluzi
näten ri
KRaanmatn
clenchre⸗
ne Uotcgeed
gopihisn,
mügſanh
lan.
angngigbe
Ppimdan,
wrimi nan
a Räia
Sisithe⸗
un Nun
Mugg
Demäthe
eſſbinſtien

Palpg.

leni gnim
thhügmi
duhts

Oeſtbaus
Ntimd d

tin

li.ar. recte viuꝗ
tur

—

ſuã legẽ doctrinam vt diſcamus que facere ⁊ que

Pij. xvur.

ſperare debeamus. Non aũt ad hoc per donum ſpuſ /
ſancti.vt q̃ didicerimus eſſ. e facienda faciamus. Ac p
hoc diuinitus nobis dari ſcientiam confitẽtur. qua ig
norantia pellitur.charitatem aũt negãt diuinitus da⸗
ri qua pie viuit᷑. vt ſcilicet ſit donuʒ dei ſcientia q̃ ſine
charitate inflat.⁊ non ſit donum dei ipᷣa charitas.que
vt ſcientia non inflet edificat.Deſtruũt etiam oꝛatões
quas facit eccleſia ſiue ꝓ infidelibus ⁊ doctrine dei re⸗
ſiſtentibus vt cõuertãtur ad deuʒ.ſiue ꝓ fidelibus vt
Aaugeatur eis fides ⁊ perſeuerent in ea. hhec quixpe nõ
ab ipo accipere.ſed a ſeipis homines habere cõtẽdũt.
bgratiã dei qua liberamur ab impietate dicẽtes ſʒ me
rita noſtra dari.paruulos etiaʒ ſine vllo pcti oꝛigina/
lis vinculo aſſerũt naſci.
¶ Refpondet ad pelagianoꝛuʒ argumẽtatõeʒ qua di
cunt nullum eſſe culpãdum ſi non vitat vel facit illud
quod eſt ſibi impoſſibile.ex quo ſumũtur due rões.q̃s
magiſter duobꝰ impꝛobat reſpõſis. b
¶ Oꝛ vero dicunt ſine gratia hominem ꝑ liberum arbi⸗
trium oĩa iuſſa implere.hmõi inductionibus muniũt.
Si inquiũt non poteſt ea facere homo que iubẽtur.
non eſt ei imputãdum ad moꝛtem. Sicut tuipᷣe Aug.
in li.de li.ar.aſſeris.Quis inquis peccat in eo qð nul⸗
lo modo caueri poteſt: peccatur autẽ.caueri ergo po⸗
teſt. oc teſtimonio Aug.pelagius vſus eſt diſputãs
aduerſus eum. immo aduerſus gratiam.ſicut Augu.
in li. retracta. illud ⁊ alia hmõi retractans ↄmemoꝛat
inquiens. In hijs atq; huiuſmodi verbis meis. quia
gratia dei cõmemoꝛata non eſt de qua tunc nõ ageba
tur. putant pelagiani ſuam nos tenuiſſe ſententiaʒ. ſʒ
fruſtra hoc putant. Voluntas quipe eſt qua peccat᷑ꝛ
recte viuitur.quod hijs verbis egimus. ſʒ ipa niſi dei
gratia liberetur. ⁊ vicia ſuperet ⁊ adiuuet᷑recte a moꝛ
talibus viui non poteſt. Ecce aperte determinat ex qᷣ;
ſenſu illa dixerit inimicos gratie refellens.

Pꝛima rõ pela
gij ꝙ ſine gia ꝑ

Re ad pꝛimam
rationem.

ten nos videmus ꝙ bomo poteſt mereri gratiam hominis per obſequia ſibi im

n

habitus qui oꝛtuʒ ba
bet a potentia.ſicut il
le qui per affuefactõ/
nem acquiritur ab eo
in quo eſt. ⁊ de tali ba
bitu veruz eſt ꝙ non
dat nouam potẽtiaʒ.
ſed pꝛioꝛem potẽtiax
habilitat. Eſt ⁊ alius
habitus qui deſurſuz
deſcendit.⁊ non ſolũ
dependet ab eo in q̊.
ſzʒ magis ab eo a q̃̊. et
talis habitus hʒ potẽ

tiam nobilitare. et pᷣt

etiam illud in quo eſt
mouere ⁊ ſupꝛa ſe ele
uare roõne illius a q̊ ꝓp

cedit. ⁊ talis habitus

eſt ipſa gꝛatia. Et qm̃

pelagius non attribu

ebat plꝰ habitui gꝛa⸗
tie qᷓ;ᷓ alijs habitibus.

hinc eſt ꝙ Auguſti. 2

magiſter arguunt eũ
tanqᷓ; hereticum. Et
per hoc patẽt ea que
obiecta ſunt. b
ratiã dei qua libera
mur ab impictate di/
centes ſᷣm merita no⸗-
ſtra dari. Nidet᷑ ꝙ ve⸗
rum dixerit perillud
quod dicit Hiero.de
ꝓdigo filio.nulla ma
ioꝛ iuſticia eſt qᷓ; igno
ſcere penitẽti.⁊ ad mi
ſericoꝛdiam reuerten
ti miſcricoꝛdie ſinum
aperire. Si ergo iuſti
cia retribuit vnicuiqʒ;
Hʒ merita. videtur q;

homo reuertendo ad

diuinam miaz merea
tur ſibi gꝛatiam dei.
ſa. ergo pari ratio⸗

videtur et multofoꝛtius ꝙ mereri poſſit gratiam dei. Meſ ponſio dicendum ꝙ gꝛatiam pꝛimam non

contingit mereri.tum quia eſt fundamentum omnis meriti ⁊ pꝛincipium.tũ etiam quia eſt vomũ pure gra

tuitum.niſi enim quis habeat gratiam dei.nibil apud deum mereri poteſt merito condigni.quia ſine illa ni/

hil acceptat deus in operibus noſtris. Rurſus ipa eſt ita donum gratuitum ꝙ non redditur meritis. Sicut
enim dicit appłs Ro. xj. Si gꝛatia eſt ex meritisiam gꝛatia non eſt gaatia. Ex hoc patet quãtuʒ pelagins ad-
uerſabatur diuine gratie.qui dicebat aliquem eam pofſſe mereri. Auferebat enim ipſi gratie ſuam dignitatẽ
et excellentiam. dum eam meritis li.arbi.ſupponcbat.Auferebat etiam ſuam efficaciam.dum poteſtatẽ me⸗

rendi alij qᷓ; gratie attribuebat.

Aa illud verbum Hiero.dem q iuſticia ibi dicitur diuine bonitatis cõdecentia nõ pꝛout reſpieit merito

gentiam.

Ad illud quod obijcitur de gꝛatia bominis.dm ꝙ non eſt ſimile. tũ quia acceptatio bominis non eſt ita

mere gratuita ſicut diuina. tum etiam quia non eſt ita eque pondcratrix ſicut illa.
Si aũt queratur vtrum aliquis in ſtatu gratie cxñs po⸗,

it ſibi mereri primam gꝛatiam poſt recidiuuz. ⁊ boc

oꝛando ⁊ petendo.vt ſi caderet.deus illum releuaret.dm ꝙ non poteſt ex merito cõdigni.ſed ſoluʒ ex meri/

. —

to cõgrui. Mam meritum ugſeni implicat in ſe ꝑſeuerãtiam.ꝓ eo q; õ equens moꝛtificat ⁊ in ob
3

liuionẽ ducit bona opera pꝛius facta. c ¶ Si iniquiunt nõ poteſt ea

cẽ hõ q̃ iubẽtur.nõ eſt ei imputãdũ

ad moꝛtem. Vr̃ ꝙ verũ dicat pelagiꝰ.quis mgr̃ õdicat.Nã Hiero.dixit. Anathẽa ſit qᷓ diẽ deñ pᷣcepiſſe ipoſ
ſibile. ſi pᷣcepit er nciliar. vf ꝙ pelagius verũ dicat. Itẽ Aug in qda ſᷣmõe.Seruũ pigꝛũ ñ dãnaret.ſi ea
q fieri nõ poterat imꝑarct. redit idẽ qð pus. Queri᷑ ? ꝓ quãto vᷣbũ il babeat veritatem ꝙ nullus pec⸗

cat in eo qð nõ pᷣt fa/⸗
cere vel vitare.N

dð ꝙꝙ poſſe qͥd facer

vl vitare duplicit ali⸗
cui pᷣt attribui. Uno
mõ dicit᷑ aliqͥs aliq̃d

poſſe qꝛ pꝑ ſeipᷣm ſin

gliquo alieno ſuffra/
gio pᷣt illʒ.ſicut aliq̃s
pᷣt comedere quando
eſt ſanus ⁊ hʒ cibuʒ.
Alio mõ dicit᷑ aliqͥs
aliquid poſſie nõ ſolũ
qꝛ pᷣt illud ꝑ ſe ⁊ in ſe.
ſed qꝛ poteſt cuʒ alio
gquog ſibi pᷣſto eſt. et
boc modo accipiẽdo
poſſe. omne qð deus
pcipit in noſtra ptãte
eſt.quia ipᷣe qui pꝛeci.
pit pᷣſto eſt pꝛebẽ gra
tiã adiuuãtem ꝑ quã
poſſumus pꝑficẽ.Alio
mõ accipiẽdo poſſe.ñ
oẽ qð pꝛecipit eſt i no
ſtra poteſtate. non tñ
ex hoc excuſat᷑ aliqͥs.

ſicut ſi pꝛecipet dñs b

uo ꝙ daret ſibi ad bi/

bẽduz.⁊ ipᷣe nõ habe

ret aquã.ſi poſſet eaʒ
acquirere nõ excuſa/⸗
ret᷑.ſic ⁊ in ꝓpoſito ĩ/
telligẽduʒ eſt. Pꝛimo
mõ accipiẽdo poſſe.ſi
ue aliqͥs poſſit in ſe.ſi
ue ꝑ dinũ auxiliũ itel⸗
ligit Aug. ⁊ hoc inſi/

nuat eius verbũ. NHũ

quid quis peccat ĩ eo
quod nullo mõ euita

re pᷣt: Et ſic intellexit

etiam Hiero.cum di⸗
xit illũ eſſe anathema

qui dixit deum pꝛece
piſſe impoſſibile. Pe

lagius aũt accepit pꝛi

mõ mõ.⁊ ido crrauit.

⁊ plus attribuit li.ar.
q̃ poſſit.Aliter etiam

ↄſueuit rñderi ꝙ pᷣdi

cta verba intelligant
de impotẽtia nali.nõ
de illa impotentia in

quaʒ ex culpa ſua bo-⸗

mo ſeipᷣm intruſit. ſic

ponit Anv. exẽplũ de

ſeruo q̃ debuit irc ad

nũdinas.⁊ pᷣcipitauit

ſeipz in foueꝗ. pᷣmus
modꝰexponẽdi.erro⸗

rẽ pelagij mag exdu
vit. d (Mibil ta eſt
in ptaͤte oſtra ꝙᷓ ipa D

dit. d

Sinmiliter et innitebatur pelagius verbis Aug. cõtra
gram qui in li.de duabus animabus dicit. Peccati in
quit reum tenere quẽq;. quia non fecit quod facere nõ
potuit, ſumme iniquitatis ⁊ inſanie eſt. Hijs auditis
exilijt pelagius dicẽs. Cur ergo paruuli ⁊ illi qui non
habent gram ſine qua non poſſunt facere mãdata di⸗
uina rei tenẽtur?

¶ Hoc aũt qua occaſione dixerit in li. retractationuʒ pe⸗

lagio reſpondẽs aperit. Id em contra manicheos di
xit qui in homine duas naturas eſſe cõtendũt. Vnam

bonã ex deo.alterã malã ex gente tenebꝛarũ.que nun

qᷓ; bõa fuit.nec bonũ velle pᷣt.qð ſi eſſet.nõ videretur

ei imputãdũ eſſe ſi nõ bonũ facerert.
¶ Relpodet ad illud quod pelagius dicebat &ν nihil

eſt tã in noſtra poteſtate q; volũtas.ac ſi diceret bonũ

vel malũ operari in nr̃a voluntate ẽ ſine gr̃a dei. c

¶ Alibi etiam Aug.dicit ꝙ huic gratie cõtradicere vide

tur qua iuſtificamur. Ait in libꝛo contra adamantium
manichei diſcipulũ Miſi quiſq; volũtatem ſuam mu/
tauerit. bonum operari nõ poteſt.quod in noſtra ptã⸗

te eſſe poſitum dominus docet vbi ait. Aut facite ar/⸗

boꝛem bonam ⁊ fructus eius bonos ⁊c᷑. Quod Aug.
in retractationibꝰnõ eſſe contra graʒ dei quam pᷣdica/
mus oſtendit. In poteſtate quippe hominis eſt muta
re in melius voluntatem. ſed ea poteſtas nulla eſt niſi

a deo detur de quo dictum eſt. Dedit eis ptãtem fili⸗

ergo modo dat ptseten.
Sic etiam intelligẽdum eſt quod in eodem ait ſcilicet
in noſtra poteſtate eſſe vt vel inſeri bonitate dei vłex

cidi eius ſeueritate mereamur. Quia in poteſtate no⸗

Secũda rõ.x

reꝰpeccati non

eſt qui nõ fecit
qd facere non
potuit.

Pe ad ſecũda,ʒ
rationem.

ℳath. xij.

JZoh.j.
os dei fieri. Cum em̃ hoc ſit in poteſtate quod cum vo ·
lumus facimus nihil tam eſt in poteſtate noſtra ·
ipᷣa voluntas.ſed pꝛeparatur a domino voluntas. o

ſtra non eſt niſi quod noſtram ſequitur volũtatẽ. ſuuce

cum preparatur a domino. facile ſit opus pietatis etis
illud qð impoſſibile ⁊ difficile futt.

eſpoõdet ad illð quod pelagius dicebat. Qð cre/
oimus noſtrum eſt. ꝙ aũt bonum operamur illius eſt

⁊c. qi

ſter duo ponit reſponn.

Gn expoſitione quoq; quarũdam ppoſitionum eple
ad Ro.quedam Aug. interſerit. que vidẽtur huic do⸗

ctrine gratie aduerſari.Ait em. Quod credimus nrjm

eſt. quod autem bonuʒ operamur illius eſt qui creden

tibus dat ſpmſanctum.Et paulo poſt. Moſtrũ eſt cre⸗
dere ⁊ velle.illius aũt dare credentibus ⁊ volentibus
facultatem bene operandi ⁊ ſom̃ſanctum. Que quali
ter intelligi debeant. Aug.in li. retractationuʒ apit di

cens. Vlerũ eſt quidem a deo eſſe quod operamur bo⸗

num. ſed eadem regula vtriuſq; eſt. ⁊ volendi ſcilicet

2 faciendi.⁊ vtrũq; ipius eſt.quia ipᷣe pꝛeparat volun
tatem.⁊æ vtrumq; noſtrum eſt.quia non fit niſi volen/

od traxit ex duobus locis ab Aug ad qd magi⸗

Pꝛima ratõ pe

lagij.

He ad pm rõö.

ribus nobis. Ila itaq; pꝛofecto non dixiſſem.ſi im

Stancktni
Pchyj
aleic,

rtolen.

cuturE
Amniirmntn
u
firclecictcoag
ſtogſtunwel
gehingnöiral
ſnistoennlgt
naiͤni
mnigpheinsciind
ifeanrantmmund

Ditlict⸗
odepeilt
Crabocquannrd

ſtliaptanizgan
ocuent itunpot
Gagurumu
aſeperugerin
Genc⸗ ſtmnpo
Ethieſnnuntinen
önmeraimr

Nrcurgore
Gagniec

icpuldante⸗

ſon

Pretrgiſtcrj
ergean
klmtigenin
lnthſcogrnan
Pchggetsnatn
Chunwtliſftann
Puseſral
Pnnmngt
inpingoer
waltbi⸗De

DDiir I

Meat ſccirem etia ipſam fidẽ inter ſpũſſancti munera reꝑiri. voluntas. Hoc vi eẽ
zain Secunda ratio ¶ Mlud etiaʒ diligenter eſt inſpiciẽdũ qð Aug in li. falſum p ietiar.
en Pelagi. ſentetiaꝝ ꝓſperi ait.ſcʒ qꝛ poſſe habere fidẽ.ſicut poſ// SFaclius mn é Ponn
49 ’J H ., natura & bominũ Pabere aſirfdz eunare et magnos
S. adſeedde, ſenabere cariare naturachomini tohcresutfidẽ Haborerdeſre Eii
Raoneri. icht paberecharuat?. gt atia ẽ fideliũ. Quod nõ ita micũ diligere ſuum.
eè dictü eſt taq́; ex libero arbitrio valeat haberi fides v facilius ẽ ctiã oia bo
☛ charitas.ſed qꝛ aptitudinẽ naturalẽ habet mens ho⸗ na ſua viſpergere q;
tlen, miĩs ad credẽdũ vel diligendũ que dei gratia pꝛeuen⸗ voluntatẽ ſuã ſubiu⸗
ta credit et diligit. qð ſine gratia non valet. Sare. Itẽ ſi hoc verũ
Subiungit catholice veritatis expᷣſſionẽ. e eet. 6 Si ci böie⸗
8 go de gratia et libero arbitrio indubitãter tenea berd ſbrno ponlel
mus.qð Hiero.in explanatione fidei catholice ad da / ſe facere talem qualẽ
maſum papam iouiniani et manichei ac pelagij erro vellet. Re'. ad h̊ dici 7
res collidens docet. liberũ inquit ſic confitemur arbi- pot ꝙ illud intelligi
triũ. vt dicamus nos ſemꝑ indigere dei auxilio.Et tã tur de auxilio gratie
illos errare qui cũ manicheo dicunt hõieʒ peccatũ yxi / rad es itan nceg
tare nõ poſſe.q; illos qui cũ Jouiniano aſſerũt homi⸗ volecino recipit im⸗
nẽ non poſſe peccare.vterq; tollit arbitrij libertatem. pedimentũ ſi habeat
Nos vero dicimꝰ hominẽ ſemꝑ et peccare et nõ poſſe auxiliũ gratie.ſ quã/
peccare.vt nos ſemꝑ liberi ↄfiteamur eẽ arbitrij. hec tũ ad opus cxterius
“ üülulultt fides quã in catholica eccleſia didicimus.et quam ipeclimentuz recipit.
ll eig . l ſumus velle. non tñ
omnia facere.Et ſic vĩ Aug.intelligere includendo auxilium gr̃e non excludendo ſicut excludebat pclagiꝰ
Aliter põt reſponderi ꝙ velle in nobis duplicit᷑ accipit᷑. Ano mõ vt nominat actũ potentie affectiuẽ. vt eſt
9 quedã potẽtia naturalis. Alio mõ vt nõiat actũ li. arbi. Pꝛimo mõ velle aliqd idẽ ei qd affici circa illð.Alio
M mõ velle.idẽ eſt qð eligere. Añ ſᷣm bos duos actus diſtinguit᷑ in nobis voluntas appetitus. volũtas eligẽ/

tic. nõ qꝛ ſint in nobis iſte due volũtates eẽntialiter differẽtes. qꝛ modus volendi ẽ aliter et aliter. Dico igit

2 ꝙ verbũ Aug. nõ intelligit᷑ de volũtate appetitꝰ. ꝗqᷓ aliañ adeo adheret alicui rei vt vix vel num poſſit ab ea
ſepari. hoc intelligit᷑ de volũtate eligẽtie.qua aliquis vult ſ. evelle qd vult vel nolle. ⁊ boc ſemꝑ in noſtra po
teſtate eſt. nõ tñ ſequit᷑ ex boc ꝙ iuſticia ſit in nr̃a voluntate.quia non eſt efficax niſi inquãtum pᷣualet volun

tati appetitus.et ülli nõ pualet niſi ꝑ gratiam. Vñ multi ſunt peccatoꝛes qui vellẽt eſſe iuſti ct vellont ꝙ nun

7

iᷓ affectarent mala.nihilom

nꝰ? tamen in ſua remanent iniuſticia. quia non adiuuantur a gratia diuina.

Dintelligentiam buius ꝑtis incidit hic que
1 lo de ptate liberi arbitrij circumſcripta gra.
Circa hboc querũtur duo. Pꝛimo queritur q;ũ poſ-
ſit li. arbi. abſq; gratia gratum faciẽte. Secundo ve
D ro querit᷑ quãtum poſſit p ſe abſq; gratia gratis da/
ta. Circa pꝛaimum querunt᷑ tria. Oꝛimo querit᷑ vtrũ
i. ar. ſine gratia gratũfaciente poſſit a culpa reſurge
re. Secundo vtrum poſſit abſq; gratia gratũ facien
te a jquerſarium vincere.Lercio queritur vtrum poſ
ſit dei mandata implere. M
rMMDẽ Drcti. e
um liberum arbitriũ abſq; gratia gratũfaciente

ümunie poſſit a culpa reſurgere.Et ꝙ non videt pꝛimo per
ſa. ill quod dicit᷑ Ro.iij. Juſtificati gratis per gratiã

ipſius. Et pauloante.Ex operibus legis non iuſtifi⸗/
cat᷑ omnis caro. Et expꝛeſſius ad Thitũ iij. Non ex
operibus iuſticie qᷓ fecimus nos.ſed m ſuam miaz

6f6 2.igitur gratia gratumfaciente circumſenipta. non
Naußni poteſt li. arbi.ꝑ ſe reſurgere a culpa. ¶ Item Bal. ij.
cn, Mon abijcio gratiam dei.ſi enim ꝑ legem iuſticia.er

go xpᷣus gratis moꝛtuus eſt.ſi ergo virtute li.ar.poſ/
ſet bomo ad iuſticiam redire. videt᷑ ꝙ fruſtra xpᷣus
moꝛtuus eſſet. ꝙ ſi hoc eſt impium dicere. patet ⁊c.
¶ Bem nemo petit ab alio quod babet in ſua pote⸗

*

ſtate. ſed impius petit in v. Sana animam meam

—

q; pcœaui tibi. Docet etiã nos ipſe faluatoꝛ petere

in oꝛatione dominica. Et dimitte nobis debita no⸗
ſtra. S c Item boc oſtenditur ratione quam facit
Berñ. Cum aliquis de impio fit pius.ð malo fit bo
nus. et cum de malo fit bonus melioꝛat᷑.nullus tũ
habet poſſe ſuper ſe. ergo nullus poteſt ſcipſum me/
lioꝛare ꝓpꝛia virtutc.ergo nec abſq; gratia dei a cul
pa reſt BroereDrenm omni peccato offendit᷑ deus qͥ
eſt ipſa iuſticia

et omne peccatum fit contra man
datum dei. ſed tanta eſt oſſenſa quantus eſt ille qui
offenditur. Cum igitur ipᷣe ſit infinitus.offenſa babʒ
aliquo modo ratioeʒ inf:miti.ſi igitur li.arbi. ptãtis
finite eſt. impoſſibile eſt ꝙ in pꝛiſtinum ſtatum rede
at. niſi reducatur per diuinam miam.que ſua gratui
ta bonitate condonet culpam.ſiue remittat offenſã.
boc autem vere fit ſine gratia. ergo ⁊c. ¶ Irem pec/

catum eſt pꝛiuatio vite ſpuialis et hꝛiuatio lucis .·ſcd
vita ſpũalis non poteſt redire ad animam niſi a fon

te vite.nec lux niſi a fonte lucis.ergo impoſſibile eſt

„

ꝙ anima reſurgat a culpa.niſi dus qui eſt fons vite
et lux ꝑpennis ſua benignitate eam viuificet et illumi

net. hoc autem non eſt niſi ꝑ donum gratie:ergo ⁊c̃.

Sced contra. Dam̃. Peccatum eſt ab co qð eſt hᷣm

naturam.in id quod eſt pꝛeter naturam auerſio.ſed
facilius eſt vnicuiq; rei moueri ᷣm naturam qᷓ; pꝛet
naturam. ſi li:arbi.virtute ꝓpꝛia peccando poteſt
moueri pꝛeter naturaʒ.virtute ꝓpꝛia redire pozent
ce

ad naturã . ſicut potuit cadere.ita et rſurgere. Itẽ
maioꝛ eſt virtus li.arbi.q; nature.ſᷣ natura cũ infir⸗
mat᷑ ſanari poteſt abſq; auxilio medicine.̊ multo/
foꝛtius cũ li.arbi.infirmat᷑ per culpam.ſanari poteſt
abſq; omni graeia en abſq; gratia gratũfacien/⸗
te de ignorate poteſt fieri bomo ſciens.non ſolum
in his qᷓ ſubſunt nature.&ᷣ ctiam in his q̃ ſunt ſupꝛa
naturã. pari rõne abſq; gratia gratũfaciente pote-
rit homo ficri iuſtus de peccatoꝛe¶ Itez peccatoꝛ in
moꝛtali peccato exiſtens põt deſiderare et velle iuſti
ciam. ſeq nihil aliud eſt eſſe iuſtum qꝙᷓ velle iuſticiaz.
quia iuſticia eſt rectitudo voluntatis.tunc em̃ volũ/
tas recta eſt cum vult iuſticiam. peccatoꝛ in moꝛta
li peccato abſq; gratia gratũfaciente iuſtificari põt.
¶ Item p eandem vim ꝑ quã quis mouet᷑ ad aliqͥd

quieſcit ibidem. ſi aliquis non mouet᷑ ad cuſpam

tu dicas ꝙ non põt velle.Contra.ptãtes rationalis

10

1

remittatur. et peccatoꝛ deo reconcilict᷑.neceſſe eſ q
aliquid ipᷣi peccatoꝛi tribuat᷑ ꝑqd moꝛbꝰ peccati ſa-

niſi voluntate.non quieſcit ibi niſi ꝑ voluntatem et
qdiu vult. ſi nõ vult in culpa ꝑſiſtere abſq; gratia
gratumfaciente.videt᷑ ꝙ poſſit a culpa r̃ſurgere. Si

ſunt ad oppoſita ſicut dicit phus.et voluntas q;diu
eſt in via vertibilis eſt. ſicut voluntarie potuit cul
pã appetere.ſic pᷣt volũtarie a culpa reſurgere. Itẽ
inter culpam et gratiã media eſt innocẽtia ſicut me/
lius patebit.j.ꝙᷓ cum poſſit ab aliquo haberi innocẽ
tia ſine gratia.ſicut habita fuit ab Adam in pꝛimoꝛ/
dio.ct innocentia habita deleat᷑ culpa.videt᷑ ꝙ gra/
tia gratumfaciente aliquis poſſit a culpa reſurgere.
¶ MW. dom. ꝙ in huius queſtiõis determinatiõe alit᷑
ſenſerunt phᷣi. aliter ſenſerunt heretici. aliter ſenſert
tractatoꝛes catholici. Phi em̃ ignoꝛantes qualiter
eccat offendat᷑ diuina maieſtas.et qualiter ꝑ ipᷣm
adimat᷑ potentiaꝝ habilitas.dixerũt ꝙ bomo ꝑ ex/
ercitationem iuſtus poterat effici.ſicut ꝑ inoꝛdina/
tionem a recta ratione factus erat iniuſtus. Unde ⁊
phᷣus dicit ꝙ pꝛauus ad melioꝛes exercitationcsjde
ductus. a natura multũ eitr aut perfecte in con-
trarium habituʒ reſtituit. Heretici vero aliqd lumẽ
fidei habentes cognouerũt ꝙ per peccatũ offendit
maieſtas diuina ⁊ quodãmodo danificatur.exceca⸗
ti tũ non conſideraucrunt qualiter ex culpa natura
iufirmat᷑.⁊ ido dixerunt ꝙ ad boc ꝙ li arbi.a culpa
reſurgat non eſt ſibi neceſſaria aliqua gratia curss.
ſed ſufficit ſola gratuita dei mia. que inclinatur ad
remittendum peccata noſtra. pꝛopter ſatiſfactiones
quã xpᷣus ſibi facere voluit.dum ſe in cruce ꝓ nobis
obtulit. Sed hec poſitio non tantũ a veritate Sficit.
ſed etiam dum contraria implicat ſeipſaʒ deſtruit.
Dicit em̃ ꝙ ad hoc ꝙ li.arbi.a culpa riurgat neccſſe
eſt ꝗy deus ſibi culpam remittat.et tamẽ nonẽ neceſ
ſe ꝙ aliquid ſibi retribuat. vel circa ipʒʒ faciat. Si em̃
deus non mutatur.et iteꝝ.ipᷣe iuſtus iudex eſt vt ni/
hil acceptet.niſi tantũ quantũ valet ad hoc ꝙ culpa

netur. Catholici vᷣo tractatoꝛes et luce fidei et auẽte
ſcripture cognouerũt ꝙ peccatũ et dei ẽ offenſiuũ.et
quodammõ vãnificatiuũ.dum homo ſe tranſfert de
ſeruitio dei ad ſeruituteʒ dyaboli.et etiam imaginis
defoꝛmatiuũ.Et iõ dixerunt q; ad hoc ꝙ li.arbi.fſur
gat a culpa neceſſaria eſt gratia. non ſoluʒ pᷣm ꝙ gra
ſa dicit gratuita voluntas dei. nec etiam ſᷣm q; dici
tur liberalis paſſio xpᷣi.ſed etiam ſᷣm ꝗ dicit babit⸗

tatem. boc autem ſcdo modon

animi. Gꝛatuita em̃ voluntas dei cõcurrit ad boc q;
fiat offenſe remiſſio. voluntarie em̃ nobis condonat

offenſam. Liberalis autem paſſio xpᷣi cõcurrit ad G̊ᷣ

ꝙ fiat moꝛbi curatio ⁊ imaginis refoꝛmatio.ct iõ ad
hoc q homo reſurgat a culpa.multum ꝑ omneʒ mo
dũ neceſſaria eſt ſibi gratia. Concedende ſunt igitur
rationes oñdentes qꝙᷓ bomo abſqʒ gratia gratũfaciẽ
te non põt a culpa reſurgere Aclaͤlud vero qð pꝛi/
mo obꝛ in contrariũ ꝙ motus in id qð eſt p̃m natu/
rã.facilioꝛ eſt qᷓ; ie qui eſt in id qd eſt pᷣter naturaʒ.
dom ꝙ illucd verum eſt de illo motu qui eſt m nacu
ram.ita ꝙ ſubiacet ptãti nature.et de illo etiam mo/
tu qui eſt pꝛeter naturam.ita tñ ꝙ non coꝛrũpit᷑ nec
diminuit᷑ ibi nature ptãs.ſicut ẽ in motu lapidis ſur
ſum. Facilius em̃ regreditur deoꝛſum qᷓ; alendenk.
tũ qꝛ moueri deoꝛſum eſt in eius ptãte.tũ etiaʒ quia
ꝑ motum ſurſum nihil diminuebat᷑ vel adimebatur
de eius grauitate. Mon ſic aũt eſt in ꝓpoſito.tuʒ qꝛ
moueri ad iuſticiam eſt ꝑ virtutẽ ſupꝛa naturã.tum

etiam qꝛ motus ad culpaz diminuit habilitatẽ li.ar.

Per peccatũ em̃ non ſolum homo expoliat᷑ gratui⸗
tis. etiam vulnerat in naturalibus. Et ꝑ h
rñſio ad ſequens qð obijcit᷑ de ſimilitudine ſanitat

nature ad ſanitatem voluntatis. non cem̃ eſt ſimile.

Mam ſanitas coꝛpoꝛalis ẽ in poteſtate nature.ſani/
tas ſpũalis vero eſt ꝑ aliqͥd qð eſt ſupꝛa naturã.Cũ
autem aliquid infirmat᷑ coꝛpaliter.non oĩno nature
ꝑimitur virtus que erat pꝛincipiñ ſanitatis. et ideo
a tali infirmitate ad ſanitatem naturaliter p̃t fieri re
greſſus. In peccato vero perditur ipᷣa gratia dei et

7

iuſticia.ꝑR quam erat ſpũalis ſanitas.et ꝓ tanto dici

tur graue peccatũ eſſe moꝛtale.qꝛ aufert homini pᷣn/

12

cipium vite.Et ꝓpterea ſicut de moꝛtuo non poteſt

fieri viuus niſi virtute miraculi et ſupꝛa naturaʒ. ſic
nec de poccatoꝛe põt fieri iuſtus naturaliter vd vo⸗
luntarie.ſ mirabiliter. ¶ Ad illud qdð obẽ de ignoꝛã

☛

te ꝙ põt fieri ſciens ſine gratia gratufaciente. doʒ. cp

non eſt ſimile. ignoꝛantia em̃ inquantũ bꝰmõi potiꝰ
dicit defectum pene qᷓᷓ culpe. Tñ ignoꝛans ſᷣm ꝙ ig⸗

—

noꝛãs ñ diſplicet deo.peccã

s ãt ᷣm ꝙ peccãs diſpli

cet deo.⁊ iõ culpe recte opponitur gratia que reddit

deo acceptum.ſicut ignoꝛantia opponit᷑ ſcientie. Et

qm oppoſitũ expelli bʒ ꝑ ſuũ oppoſitũ.iõ non ſequi

tur ꝙ ſi ignoꝛantia habʒ expel i ſine gratia.ꝙ ſimilit
culpa. ( illud qð obẽ ꝙ peccatoꝛ manẽs in moꝛ
tali põt velle iuſticiã.ddm.q aliquid velle ẽ duplici⸗
ter.vel exiliter et ſemiplence.ſicut dicitur.vult et non
vult piger. Ael plene et ſufficienter. ſicut dicit Apo
ſtolus. Phil. ij. Deus opatur in nobis velle et per/
ficere. Pꝛimo modo põt eẽ in peccatoꝛe.et talis vo⸗
luntas non facit aliquem iuſtum. Secundo mõ non

0

põt eſſe ſine gratia pꝛeueniente et adiuuante volun

öt voluntas iu

Et ꝑ boc patʒ 1 3

4

§

on
ſticie reddere animã iuſtam. (ckilud qð obẽ ꝙ 16

eandẽ vim ꝑ quam aliquid mouetur quieſcit. dᷣm.
verum eſt in eo motu qui eſt ad aliqð cõplemen⸗
tum. hoc autem non opoꝛtet eſſe in motu coꝛruptio

nis et deſtructionis. Aliquis em̃ interficit᷑ ꝑ violen-

tiam.non tñ opoꝛtet ꝙ ꝑ illam eandem vim in moꝛ⸗
te ꝑſiſtat.Et qꝛ peccatũ coꝛruptio dicit᷑.nõ opoꝛtʒ ꝙ;
quis pꝑſiſtat in peccato ex ſolo actu volũtatis.ſicut ꝑ
actum voluntatis ſe in peccato pᷣcipitauit. ſicut ptʒ
in eo qui ſe voluntarie interficit.v volũtaric ſe di

iGeife
tninin
tababetinno
meiſitul
nrluſ
reugvcſanus
Gtiepotitfſmüͤſ
ſodeſetinonpet
tnrönmutihim
Mneſcttameoc⸗
elytaugnetun
i laaratlui
Uerinnun pn e
Crunedejer e
leporiiticie
fintbum ehn⸗
gredtif tilt
näningedrch⸗
Sigdotluonderr
Prroboſtsbom
ſtſenrincgecen

Pedcssmateſorus

Choſtdedſtott
ſerinomlign
edeuineoratſb
tösbonoizſtd⸗
nog mepoſtui⸗
nſon Do⸗
o Icnpinde.
Knnicdin
Mogetunſuung
dtc
Mrnorsbucde
nſöfalgsvnat
netezicige
tichgmugen
lungltge Pen
Gonögticftiie
teabuglolbbo
tig igutlog
ryſnertnh
ſikglanchi⸗
Plibsri
nnpanepnn
nſingnin

nahirdile

uennneini
ſupummiſ
Nonoinonun

ſunitatis, ti d

ralterßtſi

fiageedt

8, ptumni
iathonui⸗
ortuo n
tſupaungt
emlin un,
lcöctingri
Liftigt ⸗
mti phig
Guumz ſii⸗
ab
anrcoefallt
ntlannc.
iioin
7tiginli
mazitn l5
cleideplc⸗
Nrrueatpo
r er
Weahe⸗

gratls .
nco tönq

Guunteon⸗

Di.

— —

17 mergit. ¶ Ad illð qð obꝛ ꝙꝙ deus poſſit r̃ſtituere in⸗

nocẽtiam.et ita delere culpã abſq; gratia.dð.qꝙ hoc
verã eſt.̊ largitas diuinc mie ſic cernit auferre ma
lũ ꝑ quod bomo diſplicet.vt ſimul daret᷑ bonũ ꝑ qð
homo do placeret.nec vnqᷓ; expellit culpã qͥn ſancti
ficet ipᷣ̃am aiaʒ. vt in ea habitet ꝑ gratiam. Unde ni
hil ẽ medium vᷣm tẽpus inter iuſtũ et impiũ. exqͥ em̃

65.ij. b

homo naſcit᷑.neceſſe ẽ animã eiꝰ vel eẽ ꝑuerſam per
3

Bibarn .vl erectam ꝑ gratiã. e

rum liberum arbi.abſq; gratia gratũfaciente poſ

aduerſarium ſuũ vincere.Et ꝙ ſic videt᷑ Geñ.iiij.

dictũ ẽ Cayn.ſubter te erit appetitꝰ tuꝰ.et tu dñabe
ris illiꝰ. Sʒ cõffat ꝙ Cayn ia erat i moꝛtali peccato.
& in ſtatu illo poterat dñari appetitui ꝓpꝛio.ᷣ nullã
victoꝛiã habet in nobis aduerſarius niſi ꝑ noſtrum
appetitũ.ſi igit᷑ abſq; gratia gratũfaciẽte Cayn ſuꝑa
re poterat ꝓpꝛiũ appetituzy. vẽ ꝙ poſſet etiam vin/
cere aduerſariuõ. tem Berñ.in li.de li.ar. Libeꝝ
arbi.ẽ potẽtiſſimũ ſub dco.Et ibidẽ dicit.ꝙ li.ar.oi/
no defectũ non patit᷑.quare potiſſime in ipᷣo cterne
et incõmutabił imago deitatis vꝛ. Nã ⁊ ſi hẽat initi/

um.neſcit tamẽ occaſum. nec de iuſticia vel ð gratia

accipit augmẽtum.nec de peccati miſeria detrimen/
tũ. ſi li.ar.adiutũ gratia et iuſticia poſſit ſupare ad
uerſarium.pari rõe vꝛ ꝙ poſſit per ſeiõm. tẽ ſpũs
luxurie deijcit᷑ vel vincit᷑ ꝑ cõtinẽtiã. et ſpũs iracun
die ꝑ patiẽtiã.et ſic de alijs.ſᷣ continẽtia ⁊ patientia
poſſunt haberi abſq; gratia gratũfaciẽte ꝑ gratiam
gratis datã. videt ⁊c. ¶ Item difficilius ẽ vincere
ſeipᷣm qᷓ; vinccre dyabolũ.ſicut em̃ habitũ fuit.⁊ ma
giſter dicit ſupꝛa di.xxj. Yoꝛtioꝛ ẽ tentatio carnis qᷓ;
tentatio hoſtis.ð homo abſq; gratia gratumfaciente
põt ſcipᷣm vincere et moꝛti exponere.ſicut ptʒ in hbe⸗

reeticis. multofoꝛtius ebaei gratũfatiẽ/

te poſſit de dyabolo triũphare. Itẽ aduerſarius no

ſter in quo nulla ẽ gratia gratumfaciẽs frequẽter pᷣt

nos deuinccere et ſibi ſubiugare.ſi & nõ eſt peioꝛis cõ
ditiõis homo qᷓ; ſit dyabolus.vẽ q abſq; aliquo do/
no gratie poſſit quis aduerſariũ vincere. Sed con/
tra.j.Coꝝ.xv. Deo gratias qui dedit nobis victoꝛi/
as ꝑ Jeſum xpᷣm do.n. Igit᷑ ſine auxilio xpᷣi nemo
põt de inimico babere victoꝛiã.ſi g xpᷣs auxiliat᷑ no-
bis ꝑ gratiam ſuam ꝑ quã nos iuſtificat.vẽ.⁊c. Itẽ
Ro. vij. Infelix ego home.quis me liberabit de coꝛ
poꝛe moltis huiꝰ? Et rñũdet. gratia dei ꝑ Jeſuʒ xpᷣʒ

Do.n. ſi & nullus vincit niſi qui liberat᷑ a lege peccati

rium vincerc

rona gloꝛie niſi ei qui h gratiam gratumfacientem.
Snullus abſq; gratia põt dyabolu deuincere. Ptez

et moꝛtis.videt᷑ ꝙ; abſq; gratia dei ꝑ Jeſuʒ xpCj que
quidẽ eſt gratia gratumfaciens non poſſit aduerſa/
(Feemſ up illud põ. Infirmati ſũt ⁊c̃.
glo. nõ potẽtes reſiſtere vicijs ꝑ ſe. Deo em̃ deſiſten/
te ab auxilio.laboꝛare põt homo non vincere.ꝗ̊ vi
det᷑ ꝙ abſq; auxilio gratie gratũfacientis non cõtin/

gat vincere tentatiõez. ſi tu dicas hoc intelligen/

dum eẽ de gratia gratis data nõ gratũfaciente ſolũ.
dicit᷑ ꝑ aliam glo.ſuꝑ illud põ. JImmiſſiõcs ꝑ ange-
los malos ⁊c. Oyabolus ptãtem hʒ in peccatoꝛe ſi/
cut in ꝑccoꝛe ꝓpꝛio.ergo cum non poſſit a peccato

erui niſi per gratiã gratũfacientẽ. non põt niſi ꝑ illã
erui a

tãte dyaboli. ſine illa non põt ipᷣm deuince
tem vincẽti debet᷑ coꝛona.ſᷣm ꝙ dicit᷑ Apocł.
iij. 5 nulli pugnanti cõtra aducrſariũ debet᷑ co/

.

ꝓ eo ꝙ ex hoc nullã aſſcquit᷑ palmã.

cõſcientic ꝑuerſitate.et obſtinationis ꝓ

XXVIII
VIII

quicquid bomo faciat et quicqͥd etiam caueat.qᷓdiu
eſt ſine gratia gratũfaciente manet iĩ culpa.ſicut pꝛi/
us oſtẽſum eſt.ſᷣ cñ manet in culpa.ſeruus ẽ dyabo/
li.ſeruꝰ ẽ etiaʒ peccati.et ſi ſeruus eſt dyaboli.victus
ẽa dybaolo.ſᷣm ꝙ dicit᷑.ij. Pet᷑.ij.igitur abſqʒ gratia

gratũfaciẽte ipoſſibile ẽ ð dyabolo triũphare. N.ad 18

pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notandũ q differt dicere ali/
quẽ reſiſtere aduerſario.et aliquẽ vincere aduerſari⸗
um. Plus em̃ ipoꝛtat victoꝛia qᷓ reſiſtentia. Reſiſtẽ
tia nanq; cõſiſtit in hoc ꝙ quis non cõſentiat ſugge⸗
ſtioni dyabolice. victoꝛia cõſiſtit i aſſequẽdo oppo/
litũ eius qd dyabolus intendebat Intendebat aũt
dyabolus hominẽ reddere inimicum deo. et facere
dignum cterno ſupplicio. Tunc igit᷑ vicit homo ad/
uerſarium.quando ſic reſiſtit tentationi. vt efficiat
maioꝛ dei amicus.et mereat᷑ regnũ cternum. Et qĩ
hoc abſq; gratia gratũfaciẽte eẽ non põt.iõ cõceden-
dũ ẽ ꝙ q̃ſquis ꝑ gratiã gratis datam poſſit dyabolo
reſiſtere vt ei non cõſentiat ſuggerenti. tñ abſqʒ; do/⸗
no qð reddat hominẽ acceptũ do ipʒʒ vincere nõ p̃t.
vt cõtra eius intentionẽ ꝓficiat dignitate meriti.vel
in merito cõdigni.et cõcedende ſũt rõnes qᷓ hoc oſtẽ
dunt. ill vero qdð obꝛ de eo qð dictũ ẽ Cayn.
ſubter te erit appetitus tuus.⁊c. Ddm ꝙ et ſi in po/
teſtate eius eẽt appetitũ refrenare vt in actum pecca
ti non ꝓcederet.etiam abſq; gratia gratũfaciẽte.nõ
tñ ex hoc ſequit᷑ ꝙ poſſit aduerſariũ deuincere.qꝛ et
ſi ſine gratia bockierct. eſſet ibi reſiſtentia ꝑ quã vi
taret penam.nõ tñ eſſet ibi victoꝛia ꝑ quam merere
tur palmam.
tiſſimũ ſub deo.et ꝙ non auget᷑ nec minuit᷑.Ddm q;
quẽadmodũ fuit ſupꝛa expoſitũ hoc intelligit᷑ quan/
tũ ad pꝛiuatiõeʒ actiõis.nõ quãtũ ad potẽtiam ſer/
uãde rectitudinis.Ad illud qð obꝛ ꝙ ſpũs luxu/ꝛ21
rie vincit᷑ ꝑ cõtinentlam. Odm ꝙ et ſi ꝑ continentiã
que ẽ abſqʒ; gratia gratũfacicnte.poſſit quis reſiſtere
ſpiritui luxurie.illa tñ reſiſtẽtia triũphus pici nõ p̃ᷣt.

obẽ ꝙ põt quis vincere ſcipᷣm ſine gratia gratũfaciẽ/

te. Odm ꝙ falſum c.quãuis em̃ hercticus qui expo/

nit ſe moꝛti videat᷑ ſeipᷣm vincere.non tñ ẽ ibi victo/
ria ſᷣ deiectio . Superat᷑ em̃ ab erroꝛis lpzobita te. et
unditate. ꝓ
pter hoc magis meret᷑ ↄfuſionẽ et ignominiã ex illa
moꝛtis ppeſſiõe qᷓ; gloꝛiã.
bolus põt vincere bomin? àbſq; gratia. Ddm ꝙ vi/

ctoꝛia dyaboli cõſiſtit in ſubiugãdo ſibi hominẽ per
peccatũ.victoꝛia vero homis conſiſtit in pmcrendo

illud qd dyabolus amiſit.et iõ ſicut facilius ẽ pecca/
re qᷓ; in bono ꝓficere.ſic faciliꝰ ẽ dyabolũ ſuꝑare ho/
minẽ.q; hominẽ aduerſariũ vincere. Pꝛeterea dya/
bolus non vincit hõieʒ niſi volentẽ et conſentiẽtem.
dyabolus aũt nũꝙᷓᷓ vincit᷑ volens.et iõ non fequitur

ꝙ ſi dyabolus põt repoꝛtare victoꝛias de hõie abſq;

gratia.ꝙ ſimiliter poſſit eẽ econuerſo. imo nõ eſt ſi/
mile ſicut oſtenſum eſt. 1Oõ. iij. c
Atrũ abſq; gratia gratufaciẽte li.ar.poſſit oia mãda
ta implere. Et ꝙ ſic vi. Deut.xxx. Mandatũ qð ego
p̃cipio tibi hodie.non ẽ ſupꝛa te.neq; ꝓcul poſitũ.⁊c̃

Et poſt. Sʒ iuxta eſt ſermo valde in oꝛe et in coꝛde

tuo vt facias illud. hoc aũt non eſſet ſi obſeruantia

mãdatoꝛum cſſet ſupꝛa poſſe li.ar.ergo videt᷑ ꝙ abſ
q; gratia gratumfaciente qᷓ eſt ſupꝛa poſſe li.ar.con/

Eec?

—

d illud q obẽ ꝙ li.ar.dicit᷑ poten 2⁊ o

dillud qd 22

d illud qð obẽ ꝙ dya/23

.

II
tingat muͤhata veiſeruari c impler .? St⸗ hoc vĩ au ta ſit neceſſitas gratie gratũfacientis.qꝛ non ſolum?z ul
toꝛitate noui teſta. Math. xj. Jugũ meñ ſuaue eſt. ⁊ neceſſaria ad fmiſſionẽ peccatoꝝ.verũ etiã ad victo Ettum i
onus meũ leuc.hoc aũt non cẽt ſi mdatũ dei eẽt ſu qriã tentationũ.et ad obſeruãtia⸗x mãdatoꝝ diuinoꝝ. gatig⸗
pꝛa poſſe li.ar. & ⁊c. Item hoc vĩ roõne. Multo be / Lultiplicit em̃ errauit pelagius qui dixit li.arbi. ſenitiun
nignioꝛ deus ſuis i ſit bomo.ſᷣ homo põt mãdata donum poſſe habere vt nõ indigeret gratia gratum⸗ D
bomis buarc abſq; gratia Frarnfaciente ſunt gra/ faciente. Hacigit᷑ poſitione tãcq beretica repudiata. aigien
uia et multa.g vr ꝙ multofoꝛtius poſſit ſeruare mã/ iploꝛãda eſt gratia dei ꝑ quã deleant᷑ peccata.et vin turliatph
data diuina.¶ Itẽ in mãdatis dei aut pᷣcipiunt ipßa cantur dyabolica tentamẽta.et impleant᷑ diuina mã nfnütla⸗
genera oꝑum.aut pcipiunt᷑ oĩa foꝛmata oꝑa. Si pci- data.non ſolum ᷣm genus opis. etiã m intentio/ lercunbiſen
piut᷑ opa ſoꝛmata. qui honoꝛat patrẽ naturali pie· nem mandãtis. Hon ſolum ad vitationẽ pene.verũ ſignigetei
tatc. non faciens illud ex charitate.vĩ illud mãdatuʒ etiã ad meritum gloꝛie. Nam ⁊ ſi pꝛimus mod? ob⸗ ſeunehilen
omittere quo pᷣcipitur. honoꝛa pa.et ma. et peccare ſeruãdi põt eſſe per gratiã gratis datã. ſcðs tñ modꝰ pciboni diß⸗
moꝛtaliter.qd abſurdũ ẽ dicere.Si igitur ipa genera non põt eẽ abſq; gratia gratũfaciente. ſicut pᷣus on/ onmnisptisnatut⸗
opꝑum ſunt in pᷣcepto.et hoc cõſtans ẽ ꝙ poſſumꝰ fa ſum eſt. Et vᷣm hanc viam ꝓcedunt rõnes que oſten ſechopollain
cere abſq; gratia gratũfaciẽte.vẽ ꝙ diuina mandata dunt abſqʒ gratia gratũfaciente enaaeaiul im⸗ Ptiarpuunm
abſq; dono gratie gratũfaciẽtis cõtingat iplere Itẽ pleri non poſſe e.vñ et concedende ſunt illud qd 2 5 fomnigrata pun
nihil difficilius eſt q; animã ſuã ponere ꝓ alio. Ma obꝛ de Deut. ꝙ mandatũ non eſt ſupꝛa ominez ſecd ſtrcglere ig
ioꝛẽ em̃ charitatẽ nemo hʒ ⁊c.ſicut dꝛ Joh.xv. abſ pꝛope.dm. ꝙ hoc intelligit de obſeruãtia quãtũ ad ſuponee i
ꝙ; gratia gratũfaciẽte põt quis moꝛtem ꝓ alio ſubi · genus opis. Si autẽ intelligat᷑ de obſeruantia quan ltelifuted
re.& multofoꝛtius oia genera alioꝝ mãdatoꝝ (A tũ ad intentionem mãdatis.tũc dicit eſſe pꝛope.nõ frrüindden
oppoſitum arguit᷑ ſic. Ycre.x.dꝛ. Scio dñe q non eſt qꝛli.ar. poſſit in illð ꝑ ſe ſine dono gratie. quia gra⸗ ſfitihötfare
homis via eius.neq; viri vt ambulct et dirigat greſ / tia dei pꝛeſto eſt vnicuiq;.nec aliquis caret gratia. ſtfuedit⸗
ſus ſuos.̊ quicũq; implet diuia mãdata dirigit greſ gratia deſit ſibi. b qꝛ ipſe deeſt gratie. ſAd illud q 26 Ncerdgeunugt
ſus ſuos. non ẽ in ptate homis diuina mãdata im/ obꝛ ꝙ mandata dei leuia ſunt et ſuauia. d. ꝙ hoc in tungugaulc
plere. Sen Actuũ.xv.boc ẽ iugũ qð neq; nos ne/ ntelligit᷑ in reſpectu babentis charitatem. homini em̃ ih:potc eem⸗
qʒ patres noſtri poꝛ. po.ᷣ ꝑ gratiam do.no. Jeſu xpi habenti charitatem eſt facile diligere inimicum. nõ ſeniprugus
credimꝰ ſaluari.Et loquit᷑ ibidẽ ð mandatis legis.OA babẽti ẽ valde difficile et quaſi impoſſibile. Et ẽ ex⸗ irmnicfaing
diuina mãdata obſeruare non cõtingit abſq; diuina emplum in auibus que leues ſunt ad volandum qñ nio mſelunr⸗
gratiali Gtem obſeruatio mãdatoꝝ di facit bominẽ habẽt pennarum abundantiam. quando vero pen- rrifungkeni
di amicũ. Añ Jo.xv. Vos amici mei eſtis ſi fe. ⁊c. k nis pꝛiuatur graues ſunt et volare nõ poſſunt. Jdo ſnnlutfichii
nullus põt effici dei amicus abſq; dono charitatis pominꝰ dicit mandata ſua eẽ leuia.qm̃ volẽtibus il⸗ lätusngleſt
gratic gratũfaciẽtis. impoſſibile eſt abſq; hmõi do la ſeruare ⁊ conuerti ad ſe dat charitatem et pennas liromigrudet
no mãdata dei Kuan iſ⸗ obſeruãtia mãdatoꝛuʒ virtutum.per quã poſſunt volare.et ſe ſuꝑ ſeiõosfa rnchiihttni
dei facit bominẽ dignũ vita eterna. Añ Math. xix. ciliter eleuare. Ad illud qðᷣ obꝛ ꝙ homo poteſt im 27 ſininalzitri
Si vis ad vitã ingredi ſerua mãdata.ᷣ nullꝰ põt vi plere mandata ominis. ⁊c.dvᷣm ꝙ non eſt ſimile. qꝛ cum d ine
tã mereri eternã abſq; dono gatie dei. vt dꝛ ſRo. vj. bomo indiget obſequio hominis. et plus cõſiderat mſriten .-
Gꝛatia dei vita eterna. abſq; illa nemo pot diuina actum exterioꝛẽ q; intentionẽ interioꝛem. Deus aut dodchtr⸗
obſeruare mãdat itern ſicut fundamẽtũ legis ve⸗ qui bonoꝝ noſtroꝝ non indiget. et magis intuet coꝛ gaſmli ſtche
teris eſt timoꝛ. ita fundamẽtuʒ euãgelij eſt amoꝛ. ſi · da ꝙᷓ facies.opus hominis non acceptat. niſi pꝛius lein ne
cut inſinuat Apo. Ro. viij.et expꝛeſſe dicit Aug.ẽ ſi acceptabilis ſit ei hominis voluntas per quã fiunti *R aſun⸗
cut madata legis veteris obſeruani nõ potert abſq; la opai¶ Ad quartũ et vltimũ argumẽétum ſatis pla/28 .
vcitimoꝛe.ſic mãdata euagelica impleri non pñt abſ na cſt reſpõſio ex pꝛedictis. Dꝛobant em̃ q; manda⸗ anenern
qʒ charitatis amoꝛe.ſᷣ donũ amoꝛis nonẽ abſq; do/ ta dei ſeruari poſſunt abſqʒ gratia gratũfaciẽte qu⸗⸗ ſordutir⸗
2⁊4 no gratie gratũfaciẽtis. abſe bmoi dono no conti tũ ad genus oꝑis.et hoc quidem veꝝ eſt. Mam poõt 6 niniculn,
git diuina mãcdlata impleri. (R* dð. ꝙ mandata di bomo mandatũ illud. bonoꝛa patrem tuũ.⁊c. abſq,ʒB unchuni
duplicit᷑ contingit ĩplcri. Ano mõ qᷓtũ ad genꝰ ope gratia implere. vt ſic vitet penam. Poſſet etiam face hetlalodmgn
ris. Alio mõ q;tum ad intẽtionẽ mãdãtis. Si loqua/ re ct alia mandata. adiutꝰ aliqua gratia gratis data, ſenbulgdh
mur de intẽtione mãdatoꝝ qutũ ad genus operis. et non ſolum facere aliqua que videntur ardua.ſᷣ eti lenhhmul
ſic ꝑ gratias gratis datas cõtingit ea impleri.ſicut p am pati terribilia. In his tñ omnibus iplent᷑ mãda 8 d Audte
fidé maãdatũ de adoꝛatiõc.et ꝑ quadaʒ naturalẽ pie ta vm intẽtiõem et acceptatiões diuinam. m ꝙ expſ Enoſti
tatẽ et denotionẽ mandatuz de pentum honoꝛatõe. ſe dicit Apls.·ij. Cop.xiij. enumerãs multiplex genꝰ cteſrtuigr
cet ſic de alijs. Alio mõ eſt loqui de impletione man/ opis pꝛio.pꝰ h ſubingit. Si charitatẽ ñ habuero ni / mnenltgeni
datoꝝ qtum ad intẽtionẽ mãdãtis. et ſicqꝛ deus p/ hil mihi pꝛodeſt. Et boc fuit qð pelagiꝰ nõ cõſidera abetzugien
cipit mandata ad boc q voluntas nr̃a cõfoꝛmet᷑ vo uit. ꝓpter qð in erroꝛẽ cecidit.et credidit aliqueʒ ex Etickmnätü
luntati ſue. et hec non põt eſſe abſq; charitate. ct cha ſimplici madatoꝝ obſeruãtia qtũ ad exterioꝛa opzʒ eortgnidet
ritas eẽ non põt abſq; dono gratie gratũfacientis. dignũ cẽ Vita eterna. qdᷣ cõtra fidem piã et ſanam. Cimſunlgn
mãdata dei ſᷣm intentionẽ mãdãtis abſq; hmõi do/ ſicut ls explicat in auẽte pꝛemi. enäiumg
noñ pñt obſeruari.Et hoc ẽ qd dicit Apls Ro.xiij. nſequẽter querit᷑ de ptãte li.ar. quantuʒ ſe dulamilli⸗
Qui diligit pximũ legem impleuit. Et itex Plenitu erteit abſq; gratia gratis data. Et circa hoc ekumie
do legis ẽ dilectio.Et.j.Chimo.j. Finis pꝛecepti eſt gquerũt tria. Pꝛimno querit᷑ vtꝝ li.arbi.abſqʒ üiſi fungt⸗
charitas de coꝛde puro.⁊c. Hocipᷣm etiã inſinuatur Sat gratis data poſſit ſe ad gratia graeüfaclentcx “ talatünini
Deut.vj. vbi poſt enumerationẽ mãdatoꝝ dcalogi. ufficienter diſponere. Secũdo querit᷑ vtlꝝ omni gra Ninchifn
ſubdit᷑ mãdatũ charitatis.quo dẽ. Oiligas dñm denñ tia deſtitutus poſſit alicui tentationi reſiſtere. Ler⸗ inrhetone
tuũ cx toto coꝛqe tuo.⁊c. Datet igi᷑ ex pᷣdictis quan cio q̃ri᷑ vtꝝ poſſit ꝑ ſe abſq; oiĩ gra i bonũ i genere. Giſter

Atonſeln:
Enuth ueſtio. ſ.
edun ¶ Ackum li.ar. deſtitutũ gratia gratis data poſſit ad
nſtlen gratiã gratũfacienteʒ ſufficienter ſe diſponere. Et q;
gtagenn ſic videt᷑.Zach.j.Conuertimini ad me et ego ↄuer/
atpncin tar ad vos dicit dñs. Si igit᷑ deũñ ↄuerti ad nos non
ſbachaf ẽ aliud qᷓ; gratiã imꝑtiri.anteq; aliqua gratia confe⸗
ſenk iini ratur li. ar:põt ad en cuerti. ſe couertedo ad deuz
öfn iren . diſpoſuit ſe ad gratiã. ⁊c. ¶ Itẽ Boetius. MHatura-⸗
toniene ef liter eſt nobis inſerta veri boniqʒ cupiditas. igit᷑ om
mus moqob⸗ ni gratia gratis data circũſ. cripta. ſalua anime rona/
icotn lis natura. pot li.ar. verũ bonũ deſiderare.ſ dſiqerã⸗
eſar usoß⸗ do verũ bonũ diſponit᷑ ad donũ gratuitů. 5 ꝛc. ¶tẽ
dchcpeoft omnis ptãs naturalis naturalit᷑ appetit ſuã ꝑfectio
tngtinn in⸗ nẽ coipo quo illa indiget et ab ea nata ẽ cõpleri. Si
Anz igit li. ar.aptum natũ eſt cõpleri p donũ gratie ⁊ glo
dudettingſſt rie.omni gratia pꝛiuatuz perfectionẽ gratie deſide/
Nitngticie rabit et queret. ſi igit᷑ hoc ẽ ad gratiã gratũfacientex
Mirumaqen ſe diſponere. vẽ ⁊c. ¶ Item ſufficient ſe ad gratiã diſ
tiche henſ̃ ponit qui facit qʒ in ſe eſt. facere aũt qd in ſeẽ dẽ bõ
Tresenag, ñ facit illud qð ẽ in ſua ptate. li. ar. omni gratia de
Gcrgen itutũ põt facere qʒð in ſe eſt. nullus em̃ dubitat qͥn
e ſe l poſſit facere qð p̃t.oᷣ abſqʒ omni gratia põt ſe diſpo⸗
M nere ad gratia gratumfaciẽtẽ. ¶ Item li. arbi. veſtitu⸗
irmn. Mtic tum gratia gratiſdata. aut põt aliquid. aut nihil. Si
Vreinmnin nibil poteſt. ̈nnmo eſſet inculpandus ex hocg nõ
poſſbie bi ſe pꝛepat ad gratiã. Si aliqd põt. vocet᷑ illud q põt
lutn a. tũc verũ eſt dicere ꝙ li. ar. põt in a.ſᷣ faciẽdo.a. to/⸗
uncoreng to ſuo poſſe ſe pꝛeꝑat ad gratiã. et quicũqʒ ſic ſe pꝛe/
elöofintin parat. ſufficienter ſe diſponit.S Wien omne pec/
Zelin catum non tĩ ẽ expulſiuũ gratic.ſᷣ etiã nociuũ natu
nNllal re.̊ omnis natura refugit ſibi contrariũ et nociuuð.
nrn Sli. ar. omni gratia deſtitutũ et ſibi relictũ p naturã
raſſnlei habet deteſtari peccatũ et refugere. deteſtãdo ⁊ re-
igbonnnuita . fugiendo culpã ſe diſponit bõ ad gratiã.S ⁊c̃ ⸗ ed
ngnmcfin contra. Aug.in li.de eccle.dogma. Manet ad querẽ
s ghzüi, dam ſalutẽ libertas arbi.ᷣ hac manẽte. eſt in homi⸗
tmen AMi nis voluntate vt eligat.ſed vt ſequatur.vel vt agat
empzintſ occaſionẽ ſalutis.hocẽ inſpiratiõis dei. ̊ vẽ ꝙ nũqᷓ
umr ni li.ar.nr̃Dm põt ſe ad viã ſalutis pꝛeparare niſi adiuue
p hi l tur ꝑ aliquã gratiã gtis datã. S timoꝛ ſeruilis ẽ
nninnitiſi illud quo mediate declinat᷑ a malo ſicut dꝛ Pꝛouer.
Arißfnuut, j. In timoꝛe declinat omnis a malo.ſ timere builit᷑
griuing eſt donũ dei.et nullus põt ſe diſponere ad gratiã ni/
14 Hnm ſi declinet a malo. nullus põt ad gratiã ſe diſpone/
mni t ſ re ſine aliquo dono gratie. (Item diſpoñtio ẽ eiuſdẽ
oſecimtu generis cũ eo ad ad diſponit. ad bonũ gratuitũ nõ
rugnoditt põt quis ſe diſponere niſi ꝑ aliqͥd gratis datũ.g im/

aurmimiti poſſibile 0 illud ſe diſponat li. ar. omni gratia
te

shli titi ſtitutũ. tẽ diſpoſitio puenit illð ad qdð diſponit.
tiumfndef ſi li. ar. poͤſſet ſe ad gratiã gratũfaciẽtem ꝑ ſeip̃ di/
Gltnic ſponere. poſſet gratiã pᷣuenire.ſi ̊ boc eſt cõtra na
mijnant 29 turã gratie pꝛeuenientis.vꝛ ⁊c. ¶ Eead pꝛedictoꝝ in
Nugli ſcn telligentiã eſt notaãdũ q vix aut nunq; ii.ar. ſtituit
tact aipit omni gatia gꝛatis data. Om nomis gre gratis date
in amtad nõ ſolummõ intelligimus illa que enumerat Apls.
nüc nn I.Coꝝ.xij.Alij datur ꝑ ſpm̃ ⁊c.ſᷣ etiaʒ vocat᷑ hic gra/

tis data quicquid illud ſit q ſuꝑadditũ eſt natura/

tiar gung⸗ libus.adiuuans aliquo mõ et p̃paras voluntatẽ ad
1 Guler babitũ vel vſum gratie.ſiue illud gratis datũ ſit ba⸗
imiti bitus. ſicut timoꝛ ſeruilis. vel pietas aliquoꝝ viſceri
iuntg bus inſerta ab infantia. ſiue ſit etia aliquis actus ſi
ir Innig cut aliqua vocatio vel locutio qua deus excitat ani/

mã homis yt ſe requirat.Sine bac quidẽ gratia gra

apitur via ad diſſoluendũ need il 533
lud vero gobẽ e inſerta eſt nobis veri boniq;

obijcitur ꝙ natura appetit ſuam per

tis data vix aut nunqᷓ aliquis hñs vſum li. ar. kepit᷑.
et ſine bac ↄcedendũ eſt li.ar.nñũqᷓᷓ ſe diſponi nec poſ
ſe ſe diſponere ad gratiꝗ gratumfaciẽtem. ſicut dicit
Berũñ. xpꝛeſſe in li. de li. ar. c. xvij. Conatns li. ar. ad
bonũ caſſi ſunt ſi a gratia nõ adiuuant᷑.et nulli ſi nõ
excitant᷑.Et poſtmodũ dicit ꝙ gratia excitat li.arbi.
dum ſeminat cogitatũ.Si igitur pꝛima diſpoſitio q̃ᷓ
fit a gratia gratũfaciente eſt cogitatio.et hec nõ ẽ abi
q; dono gratie gratis date. ipoſſibile ẽ ꝙ li.ar.oi gra
tia deſtitutũ ad gratiã gratũfacientẽ diſponat ſeipʒʒ.
NRatio aut huius ẽ hec.non qꝛ gratia gratũfaciẽs ne 30
ceſſario pexigat diſpoſitiõcʒ gratie gratis date. ᷣ qꝛ
ipᷣa eſt quid diuinum.et res exñs ſuꝑ li.ar.et etiaʒ ſu
per naturale iudiciuʒ. iõ li.ar. nunq;ᷓ aſ urgit. nec ad
cognoſcendũ gratiã. nec ad petendã. niſi aliquo mõ
a ſurſum excitetur.et ꝑ additionẽ gratie gratis date
qð tenet quaſi mediũ inter donũ gratie gratũfacien⸗
tis et naturalẽ voluntatẽ li.ar. ZTenendum ẽ igit᷑ ꝙ
li. ar. ſi excitet᷑ per aliq; donũ gratie gratis date. põt
ad gratiã gratũfacientẽ ſe de cgruo diſponcre. ſi ãt
omni tali munere contingat ipᷣm deſtitui. nũqᷓ; poſſſ-
ad illa diſponi. Aũ rõnes boc oñdentes concedẽde
ſunt. Ad illud aũt qd pꝛimo obẽ in cõtrariuʒ ꝙ li. ʒͥ 1
ar. eſt conuerti ad den.dom ꝙ li. ar. lapſum nüch ad
deũ cõuerteret᷑.niſi aliquo munere gratie excitaret᷑.
q quia pꝛeſto eſt. iõ dicit dñs.Conuertimini ad me.
Hoc em̃ ipo ꝙ inuitat et vocat.exhibʒ homini aliq
donũ gratuitũ ꝑ qdð excitet᷑.excitatuſq; aliqualit᷑ ad
ipᷣm conuertat᷑.et conuerſus ꝑ gratiã gratũfaciẽtem
deo acceptet᷑.et ex boc dꝛ deus conuerti ad ipſum.
Vnde ſi quis velit attendere oꝛdinẽ li. ar. et gratie di ʒ 2
uine. expꝛeſſe inſinuat Aug.j. li. de eccle.dogma. po/
nens quatuoꝛ gradus inter quos gratia pꝛeuenit li.
arbi. Ait em̃ ſic. Initiũ ſalutis noſtre deo miſerante
habemꝰ.vt acquieſcamus ſalutari inſpirationi nr̃e
ptãtis eſt.vt adipiſcamur qdð acquirẽdũ admonitio-
ne cognouimus diuini eſt muneris.vt non pᷣuemur
iam adepte ſalutis munere ſollicitudinis nre eſt. et
celeſtis pariter adiutoꝛij. In hoc g verbo ſi quis dili
genter inſpiciat. inſinuat᷑ valde clare quantuʒ poſſit
li. ar. reſpectu gratie. Nam cum ſint in ſalutis opere
iſta qᷓ̃tuoꝛ vicʒ inuitare. acquicſcere. adiuuare.per/
manere. Pꝛimum eſt inſpirationis dei.ſcdᷣm liberta
tis arbitrij. tercium muneris diuini.quartũ ſollicitu
dinis noſtre et diuini piter adiutoꝛij. Et ꝑ hoc ſatis

„—d

ſerta eſt nobis x 1cupi
vitas. m qꝙ verum ẽ generalit᷑. vt aũt cognoſcat̃
in ſpẽali qʒ ſit illud bonũ.et deſideret᷑ ⁊ requiratur.

boc non eſt abſq; dei dono. Et illa etiã generalis cu

piditas nõ ſuffcit ad diſponendum ad gratiaz. ſicut
patet in phis qui beatitudinem multum deſideraue
runt.nunqᷓ; tñ gratiã dei adepti ſunt. H d illud q 34
fectionem. ⁊c.
Doum ꝙ verum eſt de perfectione illa qᷓ eſt infra ter⸗
minos nature.non autem opoꝛtet de illa que ſuper
naturam eſt. Aut ſi de illa intelligatur. eo modo ap/

petit quo cognoſcit. per ſe auteʒ non cognoſcit in ſpe
ciali. ſed tm̃ in generali.ſic autem cognoſcendo et

appetendo non ſe diſponit ſufficienter ad donñ gra⸗
enen pꝛius oſtenſum eſt. ¶Ad illud qd obẽ ꝙ ſuf 5 §
ſicienter ſe diſponit qui facit quod in ſe eſt. Dm ꝙ

facere quod in ſe eſt poteſt dupliciter intelligi. Ano

Eee5

86 Et per hoc patet rũſio ad ſequẽs.

ꝙ aliquis ſuſcipiat donũ gratie.

—

modo poſitiuẽ.quia facit aliquid oꝛdinatum ad gra
tiã. et tantũ facit quantũ poteſt.et hoc mõ veritatem
babet ſermo pꝛedictus. Alio mõ põt intelligi pꝛiua⸗
tiue.vt dicatur facere qdð in ſe eſt.qꝛ facit qð pᷣt.quã/

uis illud non ſit oꝛdinatũ ad gratie ſuſceptionem. et

boc modo li.ar.gratia deſtitutuzʒ poteſt facere quod
in ſe eſt. et ſic pꝛedictus ſermo nonhabet veritatem.
uod em̃ queri/
tur aut poteſt aliquid aut nibil.Ddm ꝙ aliquid poſ
ſe. illud aliquid nibil eſt reſpectu gratie ſuſcipiende.
ſicut poſſe comedere aliq poſſe ẽ.nihil tñ facit ad B
illud qd obꝛ ꝙ
li. ar. põt deteſtari culpaʒ virtute ꝓpꝛie nature.d.
e dupliciter contingit deteſtari culpã. Aut qꝛ eſt of/
fenſiua maieſtatis et equitatis diuine.aut q; eſt leſi/
ua ꝓpꝛie nature. Pꝛimus modus deteſtandi diſpo/
nit ad gratiam gratũ facientẽ.nec vnqᷓ eſt abſq; do/
no gratie gratis daite i ſtatu nature lapſe. Cognoſce
re em̃ ꝙ per culpã offendit᷑ deus donuʒ dei eſt.Alio
mõ eſt deteſtari peccatum inquãtum eſt leſiuũ natu
re.ſicut aliquis deteſtat᷑ foꝛnicationẽ.qꝛꝑ ipᷣam ami
ſit viſum vel incurrit aliũ moꝛbum.et talis dteſtatio
poteſt eẽ a virtute nature. hec non diſponit ad gra
tiam gratũ facientẽ. Et ſic patẽt queſita. Patet etiaʒ
qualiter errauerit pelagius qui li.arbi.non ſolum di
xit habere potentiã diſponendi ſe ad gratiã gratum

facientem.S̊ etiam merendi eam ꝓpꝛia virtute. Du/

pliciter em̃ mendax fuit.et in hoc ꝙ dixit pꝛimã gra⸗
tiam ſub merito cadere.et in hoc ꝙ dixit etiã li. arbi.
ꝓpꝛijs viribus ad gratiam poſſe ſe diſponere.

Queſtio.ij. E .„ . .
Mtrum li. ar. omni gratia deſtitutũ poſſet alicui ten/
tationi reſiſteꝛe.Et ꝙ ſic v. Gꝛeg.in moꝛali. Debilis
eſt hoſtis qui nõ vincit niſi volẽtẽ.Sʒ qd aliquis vo
luntarie facit põt non facere. ſi voluntarie quis cõ
ſentit aduerſario.põt etiam gratia deſtitutꝰ nõ con/
ſentire.ac per hoc tentationi reſt ere he li. arbi.
omni gratia deſtitutũ adhbuc libeꝝ eſt.ſi liberuʒ eſt. S
non põt cogi. ᷓ poteſt repugnare ſuggeſtioni dyabo/
lice. et ſi hoc.igit᷑ et reſiſtere non ſolum vni ſ̃ etiã om
ni tentationi.¶ſtem bonũ potentius ẽ qᷓ; quodlibet

malum. li.ar.omni gratia deſtitutũ adhuc habʒ na
turale iudicatoꝛiũ qð ineſt ei per naturã. cum illʒ

ſit bonum. ꝑotentius eſt et peccato.et cõcupia. et tẽ/
tatione dyabolica indinãte ad malum.et ſi hoc.g pᷣt
non ſolum vni ſed etiam cuilibet tentationi reſiſtere
Item cum ſit triplex poſſe.vicʒ gratie.nature.⁊ vi/
cij. ᷣm ꝙ dicit᷑ ĩ glo. Col. vij. poſſe gratire addit ſupꝛa
poſſe nature.ſ poſſe vicij diminuit.̊ poſſe nature ẽ
ſupꝛa poſſe vicij. circumſcripta omni gratia.manẽ

te ſola naturali otentia. vẽ ꝙ li. ar. reſiſtere poſſit vi

cio impellẽti. ¶ Nẽ ſicut li. ar. vertibile eſt ad malũ.
ita qullibet creatura vertibilis eſt in non eſſe. mul/

te creature conſeruant᷑ in eſſe ſine aliqua gratia gra-

tis data ꝑ naturalia pꝛincipia et dininã pꝛeſentiã.g
pari rõne videtur ꝙ per li.ar. gratia deſtitutũ.ꝓpꝛia
vᷣtute abſq; aliquo dono gratie ſupꝛa appoſito poſ/
ſit aliquis caſum in peccatũ effugere. Item demo/
nes habent ſibi data integra et ſplẽdidiſima.g mul/
to foꝛtius li.ar.hominis lapſi. li.ar.non lapſuʒ per
ſe poterat tentationi reſiſtere. pari ratione vẽ ꝙ li.
gr. lapſum hoc poſſit.etiã ſi ſit omni gratia ᷣſtitutũ.

———

Si foꝛte tu dicas ꝙ et ſi ſit integrum quãtũ ad natu
ram potentic.infirmatum tñ eſt et diminutũ quãtuzʒ
ad habilitatem cõſequentẽ adeo vt non poſſit reſiſte
re. Lunc ego qucro aut põt aut non poteſt. Si põt
habeo ꝓpoſitum.Si non poteſt.et nullus eſt incul/
pandus in eo qð vitare non põt.& aut li.ar.nõ reſi/
ſtendo tentationi non peccaret. aut in peccando nõ
eſſet vituꝑabile.ſed vtrũq; hoꝝ eſt impoſſibile. re/
ſtat alterũ ſcz ꝙg poſſit tentationi reſiſtere. ¶ Sed cõ
tra. Math. vj. Et ne nos inducas in tentationẽ. dici
tur in oꝛatiõe dominica.ſed nullus ab altero poſtu/
lat qdð põt ꝑer ſeipᷣm.ſi g homo ſapienter petit a do.
vẽ ꝙ hoc nõ poſſit homo ꝑ li.ar. abſqʒ aliquo dono
gratie gratuito.¶tes Aug. diffiniẽs li. arbi. ſicut ha
bitũ ẽ ſupꝛa.diſ.xxiiij.dicit ꝙ libeꝝ ar.eſt facultas vo
luntatis et rõnis qua bonuʒ eligit᷑ gratia aſſiſtente.
et malum gratia deſiſtẽte. Si igit᷑ hec ratio recta eſt.
niſi aſſit diuina gratia.li.arbi.malum eliget. nulli
tentationi reſiſtet.¶ Item ſupꝑ illud Ro. vj. Aelle
adiacet mihi.glo.naturale eſt quodãmodo velle bo/
nũ per ratiõeʒ.Sed tale eſt hoc velle ꝙ ſemꝑ vi car/
nis ſuꝑatur.g videt᷑ ꝙ abſq; adiutoꝛio gratie ſemꝑ
cũ tentatur conſentiat homo culpe.¶ Itèm li. arbi. in
pꝛeeligendo ſemꝑ ſequitur affectũ pꝛedominantem.
et hoc expꝛeſte determinat Anb.in li.de li.arbi.⁊ per
experientiam eſt manifeſtum.ſed abſq; gratia ſalteʒ
gratis data li.ar.coꝛrupto regnat amoꝛ ꝓpꝛij boni.
videt᷑ ꝙ ſemper illud pᷣeligat quantũ eſt de ſe. niſi
gratia diuina aſſiſtat. & idem qð pꝛius. Itez moꝛs
non ineſt nobis niſi per peccatum. ᷓ vbi eſt neceſſi⸗
tas moꝛiendi.niſi aſſit gratia dei eſt ſimpliciter ne/
ceſſitas peccãdi.ſed vbi eſt neceſſitas peccandi nõ ẽ
ptãs reſiſtendi tentationi.ſi igi᷑ hanc habet li.ar.p/
ut gratia deſtitutũ.patet ⁊c.¶ Otem habens pedem
claudum cum ambulat neceſſe habet claudicare. ſi
pes ſpnalis eſt habens affectuʒ deoꝛnatũ ⁊ obliquũ.
neceſſario daudicat in ſuo actu. & neceſſario li. ar.
gratia deſtitutũ.cũ ſit lapſuʒ et obligatũ.pꝛecipitabi

tẽtationi reſiſtat. R..ad pꝛedictoꝝ intelligentiã eſt
notãdũ ꝙ aliqui ſenſerũt li.ar.ſᷣm ſtatũ in quo nunc
eſt abſqʒ munere gre omni poſſe tentationi rcſiſtere
ꝓpꝛia virtute.qꝛ ſi hoc non eſſet. peccatum ei impu⸗
tari non deberet. Sʒ hec poſitio plane falſa eſt. et cõ/

tur in peccatũ.c alarkinch dono gre

tra ſacrã ſcripturã.et contra ſctõꝝ teſtimõia. Si emm̃

nemo põt reſiſtere tentationi de luxuria niſi per con
tinẽtiã.nemo tentationi de infidelitate niſi per fidẽ.
continentiam aũt et fidem nõ contingit habere abſ/
qʒ dono gratie diuie.iuxta quod dicit᷑ Sapᷣ.ix. Mõ
poſſũ eẽ cõtinẽs.⁊c.j.Coꝝ.xij.Alij datur fides in eo
dem ſpũ. planuʒ ẽ ꝙ ipᷣa ſacra ſcriptura dicit ꝙ li.ar.
abſqʒ munere gr̃e non põt omni tẽtationi reſiſtere.
Hoc etiã multiplicit᷑ ꝓbat Aug.in li.de ꝑfectiõe iu/
ſticie homis.et de natura et gratia.et in li.de vera re
ligione dicit expꝛeſſe q; qui nõ vult ab alio ſuꝑari.ne
ceſſe habet alij inuidere.et ita vir ſuperbꝰ ueceſſe bʒ
peccare aliqñ peccato inuidie.ſimiliter et in alijs ge
neribus peccatoꝝ intelligendũ eſt eẽ. Et ꝓpterea il
la poſitio pelagij tanq; erronea repudianda eſt. Hoc
autem fuit qð decepit pelagium ꝙ li.arbi.nunqᷓ de
ſtituitur omni gratia gratis data.et ipᷣe poſſe gratie.
attribuit ipſi nature. Superbia em̃ excecatus neſci/
uit diſtiguere int᷑ vona naturalia ⁊ gratuita

te
lnnli
nchtulp⸗

trucſ
Cenunpin
Juniſchen
Gletnmman
gunuiin
clutuelunn
rlem
ſenauciſeft
hnitliudn
Nucegeteetft
kaan
i. c
ugrtn
Gtpetareimmun
6Piuscn vi
Gſ nancꝛute
Prurkliuns Gec
flianinſtit
Pturzlebeberin
Haturale enurn
gmnintmlocnin
in tmenvurrtn
ſubeſfncunn r
Ntarſe baer
ſopoghr ugvene
toltroncunfrmn
ermmnpacautb
nii i orpoctb
Dtwl ninadornt
ebontirctorrn
fgianignüduünn
hakhonwdaal
üiusneisoe
nhanpnin
PMecnmion
Noſprwrtet
iutginhusan
nucgborgnm
ſpeningenz,
antornoniinat
tuippeſiici
niinit
Pipcrnttn n
inni
niſtinn
cinintil
er ecſing
ſalfüiintei
tſznnan

N

hoſttce
ſerc,g
ullockincl
npetancon
tre. S
chintdne dig
balmd poſt,
nratado.
Pod
Sladiſand
Nckflu⸗
Fua iſſtore
nunn
nag ill
la⸗ ll

Wrahhtledr
dertentia⸗
nn gintiemn
himin
mnWonraner.
lidelene
labſcgrig
amnan gde
nius. Fons
ick ſunplarr
bikt
Z
Nonti nigi
n Funl.
tigtiwe
almt ſ
ntriigom
mrrn ie⸗
aumaitpr
nrlluckatc⸗
aruniſgc
.
sis
rn icesn

39 eas diſſoluere!

40 gratia poſſit reſiſtere.Ad illu

rum vero poſitio fnit li. ar. lapſum ommi gratia de

ſtitutum nulli poſſʒ tentationi reſiſtere. ꝓ eo ꝙ lap/

ſum eſt.et in lapſu ſuo adeo eſt infirmatum ct obli/
quatum.&ꝙ niſi aſſit diuie miſericoꝛdie donum incur
uatur ad eſſe malum quod ſibi ſuggerit᷑ et confert᷑.
Et innuitur ꝑ illam gloſam. qᷓ dicit ſuper illud ps.
Immiſſiones perange.ma. yabolus poteſtatem

habet in peccatoꝛe ſicut ĩ ꝓpꝛio pecoꝛe.Et ex boc ar/

guunt ꝙ niſi amt diuinum auxilium.faciet illud pꝛo

voluntate ſua ruere de peccato in peccatuʒ. Iteʒ

alia glo. ſuper.j.Abac. Heſciebam eum tantã pote/
ſtatem accepiſſe vt viribꝰ eius nemo poſſit reſiſtere.
Hoc intelligendum cſt eſie dictuʒ ꝑ ſe abſqʒ auxilio

diuine gratie.Et ſi tu obijcias.ꝙ tunc homo culpan

dqus non eſſet. reſpõdent per illud qð dicitur in glo.
Po.vij. Mõ ego operoꝛ ſed quod habitat in me pec/

catum.ibi.glo. Munquid quia inuitum hbomineʒ di/
cit peccare.immunis videri debet a crimine? nõ vti
qʒ. Ipſius em̃ vicio et deſiderio hec cepta ſunt.quia

em̃ mancipauit ſe per aſſenſum peccato.iure domi/
natur illius.Sed illud valde durum videtur dicere

p li.ar.in ſtatu tali nulli poſſit tentationi reſiſtere.cũ
naturale habet indicatoꝛium et quendaʒ inſtinctum

naturalẽ remurmurantẽ contra malũ.cũ non ſit eti⸗
am in malo confirmatum. Ideo eſt tercia via medi⸗/

unm tenens inter bec duo extrema q li. ar: omni gra⸗
tia deſtitutum. nec omni poſſit tentationi reſiſtere.

nec neceſſe habeat omni tentationi ſuccumbere.
Mon poſſit inquam omni reſiſtere ꝓpter ſuam in/

ſtabilitatem et infirmitatem Juxta ulud Zreno.iij.

Peccatum peccauit hieruſalẽ. ꝓpterea inſtabilis fa
eta eſt. Et glo.ſuꝑ illud Treno.iij. Miſericoꝛdie do

mini ⁊cc. MHon poteſt homo diu ſtare contra inſultus

dyaboli.niſi mia domini adiuuetur. ANñ ſi continge/

ret hominẽ reſiſtere vni tentationi.tãtũ poſſent mul

tiplicari ꝙ niſi diuinum auxilium adeſſet.neceſſe ha
beret homo deijci. ſicut ponitur exemplum in foꝛa/

minibus nauis ꝑ que ingreditur aqua. Põt etiaʒ ex

emplum poni in pugile.qui cum ſe cooperit ex vna

parte contra ictuʒ. et exaltera diſcooꝑit.a magis ex/

perto pugnatoꝛẽ leditur. Sic et dyabolus frequen/

ter facit pluribus quibus pᷣtendit tentationẽ de luxu
ria.et ex hoc ꝙ non cõſentiunt.facit ipos pꝛoſilire in
ſuperbiam.nec vnqᷓ; poteſt euitare homo quin in ali

quam tentationẽ incidat.et hoc ꝓpter ſuam inſtabi/
litatẽ. Pꝛopt᷑ ſuã etiã infirmitatem neceſie haberet

in aliquam tẽtationẽ inciderc. Cuz em̃ ſit obtenebꝛa/

tus ignoꝛantia.et alligatus carnis concupiſcẽtia.t/
tationẽ camis ⁊ infirmitatis non poſſet euadere q̃n
etiam aliqñ conſentiret.niſi adiuuaretur aliquo mu

nere diuine gratie. Per iam dicta patet reſponſio ad
queſtionẽ ꝓpoſitã. patet etiam parte rñſio ad ob/
ſecta. Ille em̃ rõnes que ſcdo ꝓbant ꝙ contingat tẽ
tationi reſiſtere.ſi concluderent de tentatiõe in par/

ticulari cõcedende eẽnt.qꝛ vero concludunt qꝙ; con/
tingat abſq; gratia omni tẽtatiõi reſiſtere.iõ opoꝛtet
illud g& q obꝛ pꝛio ꝙ dyabolus
nõ vincit niſi volentẽ. Dd.qꝙ verũ eſt. alia tñ ſunt q̃ᷓ
ſic volumus ꝙ ad illas volutas noſtra neceſſario in
clinat᷑ ꝓpter coꝛruptionẽ oꝛiginał culpe.niſi aſſit ali/
qð munꝰ gratie ꝑ quod releuet᷑ et dirigat᷑.ideo quã⸗
uis vincat volentem. non tñ ſequitur ꝙ; homo abſqʒ
q obꝛ & li. ar. non

NXXVII

poteſt cogi iam patet reſponſio. Mon em eſt ibi coa⸗

ctio.ſed tanta eſt ad malum inclinatio et voluntatis
pꝛonitas. ꝙ niſi eſſet aliud ſuſtẽtans. neceſie haberet

motu voluntatis aliqñ in malum incidere.Ad ills
quod obijcitur ꝙ bonum eſt potentiug malo. Dam

ꝙ verum eſt per ſe loquẽdo.ſed quando bonũ ſubij/

cit ſe malo.malum tunc oꝑatur per virtutem boni.
et ſufficit ſibwi bonum. et per bunc modum in homie
babet regnare peccatum ſicut dicit Aplus. Mon re/
gnet peccatum in veſtro moꝛtali coꝛpoꝛe.Et per hoc
patet reſponſio ad ſequens quod obijcitur de poſſe
nature et de poſſe vicij. Poſſe em̃ vicij pꝛeſupponit
poſſe nature.et ipſam naturam deoꝛdinando efficit

41

42

ipſa natura potentius. ſicut videmus in aliquo moꝛ

bo qui abheret virtuti naturali. Ad illud qð obij/
citur ꝙ vertibilitas nature ſtabilitur abſqʒ munere
giatie ſuperaddite. Odm ꝙ non eſt ſimile. quia et ſi
natura pꝛopter defectum ſit vertibilis in non eſſe.tñ

7
5

totum quod ini

tit. ideo ſola diuina pñtia per pꝛopꝛiam naturam cõ
ſeruat creaturas. Li. autẽ arbi. lapſum indifferenter

4 3

n. pſa eſt naturaliter et dterminate ap
petit eſſe. Et quia deus conſeruat rem ſm ꝙ appe⸗

appetit licita et illicita.et ꝓhibita et conceſſa. et cu,

magno impetu ad malum tendit.ideo ad boc ꝙ ſta⸗

biliatur neccſſariuz eſt ei aliquod donũ gratie. Ad a.

illud quod obijcitur qꝙ; li. ar. integrum eſt. reſponden

dum èé ſicut dicebatur in opponendo ꝙ boc intelligi
tur quantum ad eſſentiam potentiarum.non quan⸗/

tum ad perfectionem habilitatum conſequentium.

Et ſi queratur vlterius.vtruʒ poſſit reſiſtere vel nõ.

Dðm ꝙ de aliqua tentatione per ſe non poteſt.ſi tũ

conſentiat non eſt a culpa immune. ꝓpter hoc q; ad
iutoꝛiũ gratie ſibi pꝛeſto eſt ſi vellʒ ſuſcipere. Pꝛopt᷑
hoc etiã qꝛ ex ꝓpꝛia ſua culpa deuenit in illã neceſſi
tatẽ.Et hocẽ qð dicit Aug.ꝙ qꝛ bomo noluit vitare
peccatũ dũ potuit.inflictũ eſt ei vt nõ poſſit cũ velit.
Hot etiã dicit mgr ſupꝛa di.xxv.ꝙ poſt peccatuʒ añ

reꝑatiõeʒ gre.li.ax.pᷣmit᷑ a cõcupia et vincit᷑.⁊ iõ pᷣt

peccare et nõ 1
ꝙ rões cõcludentes li.ar.ꝑ ſe poſſe reſiſtere tẽtatiõi
nõ cogũt de neceſftate. Eares vern ad oppoſi⸗
tũ quibꝰ oñdit᷑ ꝙ nõ poſfit tẽtationi reſiſtere.facile ẽ
rñdere.Si em̃ ↄcludant ꝙ neceſſe br̃et aliqñ cadere.
8 plano ſũt cõcedẽde.Si aũt aliqs ꝑ eas velit argue
re de li ar.ꝙ in oi tentatiõe ſuccũberet. rũderi pᷣt ad
pmũ oꝛõe ꝙ illud petit᷑ nõ qꝛ nõ poſſit alicui ten/
tatiõi reſiſtere.ᷣ qꝛ nõ põt oi reſiſtere ꝑ ſe. Ad illud
q obẽ ꝙ li.ar.cligit malũ gra deſiſtẽte. DOdʒ.qꝙ illud
nõ intelligit᷑ ſemꝑ ſᷣ aliqñ ¶
nature ſemꝑ ſuꝑatur. Odʒ.ꝙ illud non intelligit᷑.qꝛ
in omni tẽtatiõe diſcedat homo a naturali rectitudi
ne voluntatis.ᷣ qꝛ illa rectitudo nõ ẽ tante virtutis
ꝙ; poſſit abſq; gratia dei eripere hõieʒ a ſuitute pec-
cati: Acd illud q obꝛ neceſſitate moꝛiendi.dʒ q;
neceſſitas moꝛiẽdi ñ ieſt homi ꝓpter peccatũ qd in⸗
eſt. pꝑter peccatũ qd infuit. Eñ illud nõ cõcludit
; neceſſarium ſit hõiez peccaxe. q neceſſariũ ſit bo
minẽ peccare vel peccaſſe. illud qð obẽ ꝙ li.
arbi.ſequitur affectum pꝛedominantem. Odm. ꝙ; af
fectus non pᷣdominat᷑ in homie reſpectu cuiuſſibet
mali qdð ſuggerit᷑.ſicut patet in auaro cui ſuggeritur
bonoꝝ ſuoʒum diſſipatio.vel ꝓdigo bonoꝝ ſuoꝛuʒ
retentio.et iõ nõ ſequit᷑ ꝙ cõſentiat omni pej e
60 4

t nõ peccare.etia danabilit᷑.Et ſic pt-

45

46
¶ AHd illud qad obẽ ꝙ velle 4

49

J „7

terea qui afficitur circa aliquid in habitu. põt in ali/
qua conſideratione magis affici circa eius oppoſitũ
in actu. ſicut homo frequenter iraſcitur circa rẽ quã
So multũ diligit: Ad illud qð obẽ de claudicatione pe
dis. Ddm ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ actus ambulatiõis nũ/
ᷓ ſeparari põt a diſpoſitione claudicationis in pede
Aando non ſic aũt eſt de actu affectiõis reſpectu de/
oꝛdinationis que ẽ in li.ar.ꝓpter multitudinẽ motu
um et aſſectuũ qͥ cõſurgũt in nobis ex diuerſitate cõ
ſiderationũ ſicut pꝛctactũ eſt. ob quã mõ mouet᷑ bõ
ad vnũ.mõ ad eius oppoſitũ.et iõ aliqũ motu recto.
aliqñ obliquo. Per hec aũt que dicta ſunt patet re/
ſponſio ad obiecta.et ad ↄſimilia que obijci poſſunt
1 in hac materia. ¶Ad illas aũt duas gloſas q̃ in ſol-
uendo adducte ſunt.quibꝰ vꝛ innui ꝙ li.arbi.abſqʒ
omni gra tentationi poſſit reſiſtere.intelligende ſũt.
nõ qꝛ dyabolꝰ plenũ poſſe habeat ſup bominẽ quã/
tũ ad actũ tentandi.et ꝙ homo nullo mõ poſſit ei re
ſiſtere.i hoc intelligit᷑ q;tũ ad boc ꝙ poſſe hʒ in eius
moꝛte ad infernalia ſupplicia nullo impediẽte ꝑtra/
here.ita ꝙ homo viribus eiꝰ non põt reſiſtere.

(⸗N1ueſtio. iij. f „
Saum li.arbi. omni gratia deſtitutũ poſſit in aliqd
onũ in genere.Et ꝙ ſic vẽ. Airtus ↄſuetudialis nõ
dat nouam potẽtiã voluntati.ſ̊ ſolum reddit eaʒ fa⸗
cilem. ſi igitur voluntas bñs virtutẽ conſuetudinalẽ
poteſt in bonũ in genere.et bonũ ex circũſtantia.vi⸗
detur ꝙ tunc poſſit carere virtute.licet cum difficul/
ePean bꝛutũ bꝛuto ꝑ naturã põt coinpati.g et
bomo bomini ꝑ naturã põt compati circumſcripto
omni bono gratie.et ſi pot compati et miſereri pot ⁊
elynam largiri. et hoc eſt bonum in genere dare ele⸗
moſynã indigenti. ⁊c. ¶ Irem viciũ non foꝛtificat
naturã.ſᷣ homo vane gloꝛioſus põt pꝛedicare euan/
gelium vel facere aliq opus bonuʒ in ſe. & ſi hoc pᷣt
bomo depꝛauatus vicio inanis gloꝛie. multofoꝛtius
põt dor er pratenarure Itci viff alius eſt aua/⸗
ro dare omnia q̃ habet q́; dare ꝑtem eoꝝ que habʒ.
ſed auarus abſq; omni dono gratie põt fieri ꝓdigꝰ.
⁊ diſſipare oia bona ſua. multofoꝛtius abſq; omni
dono gratie vnã elemoſynam.cum illud ſit multum
faciliꝰ. tẽ aut li.arbi.omni gratia deſtitutũ põt in
gliqð bonuʒ. aut non. Si non. nullius eſt potentie.
Si põt in aliqdð.cũ pꝛincipiũ qð eſt voluntas diſtin/
guatur a pꝛincipio qð eſt natura.illud nõ tm̃ erit bo
nũ naturale.ſᷣ etiã bonũ moꝛale.ſᷣ minimũ inter oĩa
bona moꝛalia eſt bonũ in genere. ⁊c. ¶ Sʒ contra.
dominus Joh̃. xiiij. Sine me nihil Paeeſtis facere.
glo. Mec parũ boni. Igit᷑ abſqʒ auxilio gratie dei lt.
arbi.non põt ꝑficere aliquid boni. tez.ij. Coꝝ.iij.
Mon ꝙ ſimus ſufficientes cogitare aliquid ex nob
quaſi ex nobis.Si igit᷑ bonũ cogitare hoc eſt initiuʒ
omnis boni.eæt hoc non poſſumꝰ ꝑ nos. nulluʒ bo/

num poſſe põt li.arbi.diuina gratia deſttutũ.¶ ¶ Itẽ
Aug.ad bonifa.papã.MHõ pᷣt bomo aliqͥd boni vel/

le niſi adiuuet᷑ ab eo qui malũ non põt velle
Iſido.Sciãt fẽſoꝛes li.ar.nibil boni li.ar.poſſe.ni
ſi viuine gratie iuuamine ſuſtentet᷑ redit ideʒ ſicut
pꝛius. Icem Berñ. ſup Cañ.omel.xxxiij. Sciãt in/⸗
quit hoſtes gratie.nec ad bonũ cogitãdum ſufficere
coꝛ bumanũ.Et expꝛeſſus in li. li.arbi.Lria in no
bis deus oꝑatur.cogitare.velle.⁊ ꝑficere. Dꝛimum

II

2T
ſine nobis. ſcᷣm nobiſcũ.terciũ ꝑ nos.( Item in eo⸗
dẽ li.ca.viij. Aelle ſiquidẽ in nobis ẽ ex li.ar. non ãt
oſſe qdð volumus nõ dico velle bonũ.aut velle ma⸗
um.ᷣ velle tm̃. Ex his omnibꝰ auctibꝰ cõcludit᷑ q

tũcunqʒ paruũ.i¶E.ad pᷣdictoꝝ inteiligentiaʒ ẽ no 52
tand. opus aliqð tripliciter põt dici bonuʒ. Ano
mõ dẽ aliqͥd bonũ ſimplr.et hoc ẽ bonũ qð ẽ oꝛdina⸗
tũ in finẽ. et tale eſt bonum qð eſt meritoꝛiũ.et in hu
iuſmodi bonũ non põt li.arbi.lapſum abſq; auxilio

li. arbi. gratia i⸗ nõ poſſit in aliq; bonũ quã/
8

gratie gratũfacientis. Scdo mõ aliquid dꝛ bonuʒ ex

hoc ꝙ aliquo mõ de congruo diſponit ad bonum. et
tale ẽ bonũ qʒ fit extra charitatẽ.nihilominꝰ tñ cum
recta intentiõe.et in tali nõ põt li.arbi.abſqʒ mune⸗
re gratie gratis date ꝑ qð illuminet᷑ et dirigatur ⁊ cx
citet᷑.vt velit facere aliqᷣd qdð ſit deo placitum. Et ꝙ
ad hoc ſit munꝰ gratie neceſſariũ expꝛeſſe innuitur
ſapᷣ.viij.vbi dicitur. Sciui qm̃ aliter non poſſuʒ eſſe
continens niſi deus det.et hocipſum erat ſapia.ſcire
cuius donũ hoc eẽt. VUñ non eſt pꝑuũ donum gratie
cognoſcere ipᷣm munus gratie.et cognoſcere q ſine
gratia homo ſaluari nõ põt. Tercio modo dẽ aliqͥd
bonũ qꝛ in finẽ eſt oꝛdinabile.et habet aliquam oꝛdi
nationem intra ſe ſiue ex tranſitu ſuꝑ materiam de/
bitam. ſicut paſcere eſurientem.ſiue ex debita circũ
ſtantia ſuꝑaddita.vicz cum boc faciat cum exigit tẽ⸗
pus et locus et opoꝛtunitas¶ Ad illud aũt genꝰ bo⸗
ni cõplendũ.et ſi gratia gratis data ſit ncceffaria ad
hoc ꝙ fiat faciliter.circũſcripto tñ omni munere gra
tie. ⁊ li.ar.relicto in puris naturalibus.per naturale
iudicatoꝛium et inſtinctum poſſet in tale bonum ðo
ſibi cooperante.ſicut cooꝑatur alijs creaturis. Maʒ
ſine pꝛimo agente nullũ agẽs põt agere.ſicut ſuo lo/
co infra manifeſtabitur. cum aget᷑.vtruʒ ois actio ſit

a deo.Ad pñs autem tantuʒ dixiſſe ſufficiat ꝙ li. ar.

ſola dei cooꝑatione.abſq; aliquo munere gratie(li⸗
cet diekiellute voren exire in aliq bonum moꝛale.p
illud tñ nec diſponitur ad gratiam.nec ad gloꝛiaʒ.qꝛ
non eſt in finem vltimũ oꝛdinatũ.̊ᷣ tm̃ oꝛdinaabile.

et iſtud concludunt rõnes ad pꝛimã ꝑtem inducte.⁊

ideo cõcedende ſunt. In bonuz aũt qdð ducit ab bo/
nũ ꝑfectuʒ. ſiue merito congrui.ſiue merito ↄdigni.

non põöt abſqʒ auxilio dei.ſicut expꝛeſſe dicunt auto
ritates ſanctoꝛum ad contrariumadducte.et ſic oẽs

intelligende ſunt. Et ꝙ iſto modo debeant intelligi
planum eſt. Mam ſi li.arbi.in ſolis naturalibus ſuis
relinquatur.adhuc remanebit ei rationis iudicium
per quod cognoſcit pentes eſſe honoꝛandos.et con/

ſtat ꝙ ſi habet boc naturale iudicatoꝛiuz.per illud ꝑ

quod poteſt noſſe parentes eſſe honoꝛandos.per il
lud poteſt cogitare.et cum habeat naturalem inſtin

ctum poteſt velle.et cum habeat exterioꝛa oꝛgana ſi

bi ſubſeruientia poteſt opere implere.ſed pꝛout illʒ

facit iudiciuzʒ rationis recte.abſq; munere gratie nõ

dirigit ad obtinendum finem qui deus eſt.et merce/
dem eterne beatitudinis.quam noſſe non poteſt niſi
deus reuelet.Et pꝛopterea dicuut ſancti ꝙ nec cogi-
tare. nec velle.nec facere.poteſt bonum abſqʒ iu/
uamine diuine gratie.quia loquuntur de beno ſᷣm

& eſt oꝛdinatum ad aſſequendum beatitudinem.

Si autem intelligantur autoꝛitates de alio bono.
tunc nomine gratie non eſt intelligendus aliquis
babitus ſuperaqditus naturalibus.ſeq intelligitur

hit tüiſfi
ntrtaheh
feli ſan
bi Mente
miech N 4
cgitotd B
Noctr horcn
s mtun
cepenchen

Nrſiſtrata Don
vbchnuc ont⸗
gutlatta⸗
thuchiclun
geſo onpet⸗
ticdigen
etans eſne
ehötagucthruͦ
epatanihlot
todata uſnee
Gtiſediſponcren⸗
Cetaintiß

(tnaien
ohtennktam.
Kat
Eerlopleinbag
rin
fiingtepecaun.
Enn b. Pülus
ſboninsmelapſe
Nooagrcſſclerr
pnintaiuffole
Mogtvedaſenpure
itgbcividlg
taomaunaldn

dWN

chirn⸗⸗
ite cget⸗
ſchennre ñ
gatinoh 9
anii U
rrr

— = = = ☛– =

=

o
ir g;

gnanedc
hNcini
licöbeni
ilonttz⸗
Nahenzſin
uncgeonig

☛

=

—
,

S

8

=
—

H“M

ntniig

nahſczauni
nanienuze
Kaldnunn
Amißtian
norute
Rann. 6
eeinnnin
Emnſdſtzeſe
mmanfwaſͤ
W dun gat
gergi
wmonchdii
datigunag
uſin nugin
ſueg Muci
fatangt
Bntüth
Ntaſt acint
momnman
talibuspetnn
ſaintleimmd
r uisonſt
eriarine
iſeſtſurgin
Woſnunorgn!
Ghetuntec
n agent

ti st aueti.

mnigenilnen

nüßz mußn
iunmi Myi
Mucrelecs
wenr irtlg
umhelis
Konisiadcun
nncsdicd
mizhalh
manog
tuumlenhſi
min wri
gen innl
Smmmtgn
ſdasckaſilt⸗
aſentgttii
tlani li⸗
bonn 10

nnn

D.

gratuita dei influẽtia ꝑ quã cetera cõſcruat et adiu/
uat vt cõpleãt opationes ſuas. Et ſic intelligit᷑ illud
verbũ Joh.xiiij. Sine me nihil poteſtis facere. Et il

lud Iſaie.xxvj. Omnia opa noſtra in nobis.o.e.do⸗/

mine. et ↄſilia.Et ſic intclligẽdũ ẽ illud qð dẽ in li.de
cognitiõe dei.ꝙ nullꝰ pᷣt aliquid addiſcere niſi deus
doceat. Hoc em̃ non dicit᷑ qꝛ omnis cognitio fit infu
ſa. qꝛ lumẽ creatũ non põt ꝑficere oꝑationcʒ ſuam
abſq; cooꝑatione lumis increati ꝑ qdð illuminat᷑ ois
bomo qui venit in hũc mũdũ.Et hoc mõ intelligen/
da ſunt verba Dyoni.et alioꝝ ſanctoꝝ qui dicunt q;
ois cẽntia et oĩs vita a pꝛima vita.et ois intelligẽtia

a pꝛia intelligentia.et ois bonitas a pꝛima eſt bonita

te. HNec em̃ dicta ſunt.non qꝛ deus ſit tota cauſa. ſed

qꝛ ſine ipᷣo non põt agere aliqua virtus creata.Pa

tet igit ex pᷣdictis quatũ ſit neceſſaria li.arbi.gratia
gratũfaciens. qꝛ ſine ea non põt a peccato reſurgcre.

nec põt aduerſariũ vincere.nec pot mãdata dei im/

plere. Patet nibilominꝰ quãtũ ſit neceſſaria gratia
gratis data.qꝛ ſine ea nõ põt li.ar:ad gratiã gratũfa/

ciẽtẽ ſe diſponere.nõ põt etiã oiĩ tentationi reſiſtere.
nõ põt etiã in aliq bonũ quãtũcunqʒ modicũ qʒð ſit

oꝑante ſᷣm ſtatũ nature inſtitute.

XXIX

oꝛdinatũ ad ſalutẽ. Et licet poſſit in aliq bonñ mo⸗

rale.vix aut nunqꝙ; faceret niſi nalnj pot peccati oꝛi⸗
gSinalis coꝛruptiõeʒ.Et ex bis manifeſte cõuincit᷑ er

5

roꝛ pelagij et ſuperbia qua ſe contra diuinã gratiaainm
erigebat.et ingratus gratie dei.ſibi qd erat gre vſur

pabat. et dum hoc agebat. ſeĩm a munere diuie gra

tie elongabat.et ꝓpterea erroꝛ iſte cauẽdus ẽ nõ mo

dicũ. Añ Berñ.in li. li.ar.c xviij. Cauẽdũ eſt. ne cñ
boc ſit bonũ ꝓpoſitũ.inuiſibilit intra nos aut nobiſ-
cũ excitari ſentimꝰ.aut volũtati noſtre attribuamus

que infirma eſt. aut dei necefſitati que nulla eſt.ſᷣ ſoli

gratie qua quis plenus eſt. hec li. ar. excitat cuʒ ſemi⸗

nat cogitatum.ſanat cum inuitat affectũ.roboꝛat vt

ꝑducat.ſeruat ne ſentiat defectũ. Sic aũt cuʒ li. arbi.

opat᷑.vt illud pꝛimo pᷣueniat. in ceteris cõitetur.acd

boc itaq; pueniens vt ſibi deinceps coopet᷑ ita tñ q;
Fetia ceptum piter ab vtroq; ꝑficit᷑ vt mixtim non
igillatim. fimul non viciſſim per ſingulos pꝛofectus
operentur.non partim gratia.non ꝑtim li.ar.̊ᷣ totuʒ

ſingula opere indiuiduo pagunt. totuʒ quide boſc.

¶ Diſtinctio. xxix. de poteſtate li.ar. pꝛimi hominis vtrũ eguent gratia opãte et coꝛ

catum.ibi. In illius quoqʒ peccati penam.⁊c. Pꝛima pars habet duas. In pꝛima inq̃rit magiſter vtrum

ar.hominis ante lapſum gratia eguerit. Secũ

vero vtrum in ſtatu illo gratiam et virtutes habuerit. ibi.

Pꝛeterea queri ſolet vtru bomo ante lapſum.c. Similit᷑ ſecunda pars pꝛincipalis duas babet. In pꝛia de⸗
terminat cuiuſmodi pena homo fuit punitus ppter peccatũ.vicz pena expulſionis de paradiſo. Abi etiã ex

planat verba ſcripture circa hãc materiã. In ſecũda remouet dubitatiões que ex dictis hʒ oꝛiginẽ.ibi. Põt

aũt queri vtrũ de ligno vite.⁊c. Et ſicterminat᷑ illa totalis pars in qna egit magiſter 8 pꝛimi hominis lapſu.

et quantum ad peccatum ꝑ quod cecidit.et quantum ad adiutoꝛium per quod ſtare potutt.

△ 5

et totũ illa.̊ vt totũ huic vel in hoc ſit. totũ ẽ ex ils.

ſt bec conſiderandũ. ⁊c. Supꝛa oñdit magiſter quantũ li. ar. indiget auxilio gratie m ſtatum natu
e lapſe.in hac ꝑte inquirit vtrũ eguerit gratia oꝑante et cooperante m ſtatum nature inſtitute DOi/ͤ
uiditur añt pars iſta in duas partes. In quaꝝ pꝛima determinat de auxilio gratie qð collatũ fuit ho/
mini ante peccatum. In ſecunda ꝑ oppoſitũ determinat de ſupplicio pene qdð inflictuʒ fuit homini baſt pfe

1 ¶ Inquirit vtrum liberum arbitrium homis añ lapſuʒ eguerit gratia
Dl. XXIX. operante et coopite. a M

Oſt hec cõſiderãdum eſt vtrũ hõ añ peccatũ eguerit gratia operã⸗

Oꝛ oꝑãte ⁊ co ¶ Ste et cooperãte.Ad qð bꝛeuiter dicimꝰ.qꝛ nõ cooperãte tm̃.ſed etiã
gpershie ne operante gratia indigebat.nõ quidẽ ſᷣm oẽm oꝑãdi modũ oꝑantis

eguerit ̃m oẽ gratie. Oꝑat᷑ em̃ liberando et pparãdo volũtatẽ homis ad bonũ. Egebat
anarar, da vr pꝛeparet ad volendũ efficaciter bonũ qð ꝑ ſe nõ poterat. Nõ em̃ poterat
bonũ mereri ſine gratia.vt Aug.in ench.euidenter tradit. Illã inquit imoꝛ
tHalitatẽ in qua poterat nõ moꝛi natura humana ꝑdidit per liberum arbitri⸗
um. hanc vero in qua nõ poterat moꝛi acceptura eſt ꝑ gratiam. quã fuerat
ſi non peccaſſet acceptura ꝑ meritũ. Quauis ſine gratia nec tunc vllum me

ritũ eſſe potuiſſet.quia et ſi iᷣm peccatum in ſolo erat arbitrio cõſtitutũ.nõ

tamẽ iuſticie habende vel retinende ſufficiebat liberum arbitriũ.niſi diuinũ
pꝛeberet᷑ adiutoꝛiuʒ. Ecce his verbis ſatis oſtendit᷑ ꝙ ante peccatũ homo
indigebat gratia oꝑante et cooperãte. Hon em̃ habebat quo pedẽ mouere
poſſet ſine gr̃e oꝑantis et cooꝑãtis auxilio.hũit tñ quo poterat ſtare.

.

Atrũ hõ ante lapſum gratiã et virtutes habuerit. b

7

itaq; homo ea.nõ vt liberaret volũtatẽ ſuã que peccati ſerua nõ fuerat.ſed

¶ Pꝛeterea queri ſolet vtrũ homo ante lapſum virtutem habuerit. Quibuſ /
Diam videtur ꝙ non habuerit.id ita ꝓbare conãtibus.Juſticiã inquiũt non

habuit.quia pᷣceptũ dei cõtẽpſit. Nec pꝛudẽtiã.qꝛ ſibi nõ ꝓuidit. MNeq; tẽ⸗/

perantiam.qꝛ aliena appetijt. Nec foꝛtitudinẽ.qꝛ pꝛaue ſuggeſtioni ceſſirx.

Picimus Adaz qᷓ

ſuũationis peccati. ſic
cuʒ cõſũatio peccati

Li.

—
—

/II
— —

7 à Quibus rñũdentes dicimus Adã quideʒ nõ tuncha-⸗ a
dem nõ tũc habuiſſe buiſſe has virtutes qñ peccauit ſed ante.et tunc ami⸗
bas ”t ſiſſe Q multis ſanctoꝝ teſtimõijs cõpꝛobat᷑. Ait em
.ndba. Aug.in quadã omelia. Adaʒ pdita charitate malꝰ in
buit eas quãdo pec- uentus ẽ. Item pꝛinceps vicioꝝ dum vicit Adam de
cauit. an amiſit eass limo terre ad imaginẽ dei factũ.pudicicia armatum.
cᷓ peccaret. ſᷣ vᷣtutes temꝑantia cõpoſitum.charitate ſplendidum. pꝛimos
n pñt amitti ſine p parentes illis donis ac tantis bonis expoliauit parii½
to dan — terq; ꝑemit. De hoc eodẽ Amb. ad ſabinũ ait. Quã/ Ambꝛo.
guerit vtru bõ quẽ⸗ do Adam ſolus erat non eſt pᷣuaricatus.quia eiꝰmẽs
do peccauit erat ſapi deo adherebat.Suꝑ pᷣs.qᷣʒ dicit. &ρ homo ante pec⸗
ens vel ſtultꝰ. Si ſa⸗ catum beatiſſimus auram carpebat ethereã. Sʒ quõ
piẽs. nõ peccabat. ſine virtute beatiſſimus erat: Aug.qᷓ; ſuper Geñ.di / Augu. ſuper
Situe cit. Adam ante peccatũ ſpiritali mente pᷣditum fuiſſe. Geñ.
catii o8. otus HMon eſt ergo dubitandum hõieʒ ante peccatu virtu⸗
commiſſois peccati tibus fulſiſſe. ſed illis ꝑ peccatũ expoliatũ fuiſſe.
Ade põt duplicit de ¶ Determiat cuiuſmõi pena hõ fuit punitꝰ ꝓpter
termiari. Aut ym in⸗ peccatũ.ſcʒ pena eiectiõis ð padiſo —
chogrioͤe aurfunc En lilius quoq; peccati penã eiectus eſt de paradiſo
ſarioomm. iſtoin iſtũ miſeriaꝝ locũ. ſicut in geñ. legit Nunc ne fſo: b Seß. iij.
giſtri bʒ vcritatẽ m te mittat manũ ſuã ⁊ ſumat de ligno vite.et comedat
mntellectũ differétey. et viuat in eternum.emiſit eũ deus de paradiſo volu
Si em̃ intelligat᷑ de ptatis.his verbis inſinuari videt᷑ ꝙ nunqᷓ; moꝛeret᷑.
initio.vt ſit ſenſus.ñ ſi poſtea de illo ligno ſumpſiſſet. S
buit virtutes añ peo ((πμooodo intelligendum ſit ulud ne ſumat
chatdy. vmo „„— „wiligno vite et cedat et viuat ineternũ. d
iſte intelligit᷑ ñ ba⸗ ¶¶ Sed quia per peccatum iam moꝛtuum coꝛpus habe⸗
buit vᷣtutes q̈tuʒ ad bat.illa verba ex tali intellectu accipi poſſunt. Deus
vſum. licʒ baberz vir modo irati loquens.de homine ſuꝑbo ait. Videte ne
tutes q;dtum ad habi foꝛte mittat manum ſuam ⁊c̃.id ẽ.cauete vos angeli
e in beceati ſi ne comedat de ligno vite quo indignuseſt. de quo ſi
virtutes bfiezdanz,⸗ ꝓſtitiſſet comederet et viueret ineternuʒ. Sed modo
mõ vtute caruit. ba ꝓpter inobedientiam indignus eſt comedere. Et ſi⸗
buit bm babitũ.b̊ ca⸗ cut verbo dixit.ita opere exhibuit. Emiſit em̃ eum c
ruit ſjm vſum. Si ät deus de paradiſo voluptatis in mundum iſtum lo⸗
intelligat de tpe con cum ſibi congruum.ſicut plerunq; malus cum inter

fuerit in inſtanti. et ſimul ſũt peccatũ ↄſmari ⁊ eẽ.ſic etiã pᷣdictus ſermo vitatẽ bʒ.Mõ ſolũ ꝓpterh̊ ꝙ Adã
tũc nõ habuit virtutes q;tũ ad vſum.verũ etiã q;tuʒ ad habitũ. Si em̃ habuit tu nobercotmcohſat q non
eſſe

habuit virtutis habitum. Sicut em̃ in peccato ſimul ẽ conſmari et cõſũmatum eſſe.ſic et in habitu virtutis
ſimul ẽ amitti et amiſſum eſſe.et ſi amiſſus eſt nõ habetur. Planũ eſt igitur q quando peccauit.vᷣtutes non

babuit.nec tñ ex hoc ſequit᷑ ꝙ non amiſit. Amittere em̃ in his q̃ ſubito amittunt᷑ nõ ponit habere in actu ſᷣ
prabuiſſe de pᷣterito et non babere de pñti.hoc aũt meliꝰ manifeſtat᷑ in qrto tractatu de iuſtificatiõe ĩpij. Et
p boc patẽt illa duo que obiecta ſunt. b ſn
tra. Si hoc ven eſſet. ſequeret ꝙ Adam Pheim peccato nõ incidiſſet in neceſſitatẽ moꝛiendi.qdð eſt contra
textum.in qᷓcun t

ic g& ne foꝛte mittat manũ ſuã et ſumat de ligno vite.⁊c.Con

die coederi.moꝛ.mo.

₰ —

lignũ vite ſignũ crat illiꝰ ligni vite qd xpᷣs c.qð ẽ in medio pꝑa/

diſi eccleſie. iſtð lignũ potiꝰ obeſt q;ᷓ ꝓſit illis qͥ indigne ſumũt.ꝗᷓ v ꝙ ſi Adã cõediſſʒ dð illo lieo potiꝰ? ſibi
ra

nocuiſſet q; ꝓfuiſſz.& nõ viueret i eternũ..R.dð.q vᷣbũ illò ẽ vbũ dñi loquẽtis ad ãglos. AUñ

. .Ge. d bů i ſupplẽda ẽ
ſic. NMũc ſupple videte ne mittat manũ ſuã ⁊c. Hoc ãt dixit dñs.ñ ꝙq;

q ieternũ viueret. ſi pꝰ pctĩ ð illo

ligno cõederet. qꝛ lõgioꝛi vixiſſ tpe. Añ vᷣbũ illð pᷣt itelligi fuiſſe vbũ mie.qꝛ dñs volebat ipᷣm diu viuere in

calamitate pñtis vite in quã retruſus erat merito culpe ſue. Ael pᷣt eẽ vᷣbũ nigoꝛis iuſticie.Et q: Adam guſtã
do cibũ ligni vetiti ſe indignuʒ reddiderat ad ꝑcipiẽdũ effectũ ligni vite.ideo dñs in vᷣbo pᷣmiſſo in quo fert

ſniaʒ ↄtra eũ.indicat ſe Adã duplici bono pᷣuari.vicz ligni eſu.⁊ ligni effectu.ñ qꝛ pꝰ pctm̃ poſſʒ ad illũ effe/

ctũ ꝑuẽire. qꝛ merito pcti vtrũq; meruit amittere. Et ſic patẽt illa qᷓ obiecta ſũt. Aerũtñ illò qð obijcit ð ſa/
Emẽto altan ñ ẽ ſile.qꝛ iſtiꝰ ſacri ẽ efficacia ſpẽal.⁊ ei ðbet᷑ fuerẽtia ſingłlan Eecr een excelletie.nllim

aũt hoꝝ repitur in eo qui mãducat et bibit indigne.non ſic aũt erat in illo ligno vite. c Emiſit em̃ eũ deus

ſom

1

del
in
u
N
Piginn
etif tegde
6 zunit
nctnnimn
(anmfnß
giheitſieg

9

Mho.

Agin

Geñ . iij ·

ho.

152

noꝝ ↄgregatõe pellit᷑ põdere pꝛaue ↄſuetudis pᷣſſus.
Be ſanmeo gladio añ paradiſuʒ poſito. e
¶ Me vero ad illud poſſet accedere.collocauit deus an
te paradiſum cherubin et flammeũ gladiũ atq; verſa
tilem ad cuſtodiendam viam ligni vite. Quod iuxta
litterã põt hoc modo accipi. Quia per miniſteriũ an⸗
geloꝛum ignea cuſtodia ibi conſtituta fuit. Hoc em̃ xp
celeſtes poteſtates in paradiſo viſibili factum eſſe cre
dendũ eſt. vt per angelicuʒ miniſteriũ ibi eſſet quedaʒ
ifignea cuſtodia. non tamẽ fruſtra. ſed quia aliquid ſi/
AInificat de paradiſo ſpũali. Cherubin em interpᷣtatur
plenitudo ſcientie.hec eſt charitas.quia plenitudo le
gis eſt dilectio. Sladius autẽ flammeus pene tempo⸗
rales ſunt.q̃ verſatiles ſũt.quia tẽꝑa volubilia ſunt.
Illa ergo ad cuſtodiaʒ ligni vite ideo poſita ſunt an/
te paradiſum.quia ad vitam non redit᷑ niſi per cheru
bin ſcʒ plenitudinem ſcientie.i.charitatem.et per gla
dium verſatilem.i.tolerantiam paſſionuʒ tẽpoꝛaliũ.

Determinat dubium oꝛtum ex pꝛedictis. an ſcJ
hõ añ peccatũ comederit de ligno vite.t
teſt autem queri vtrum de ligno vite ante pecca/
tum comederit homo. De hoc Augu. in li. de baptiſ.
par.ſic ait. Recte pꝛofecto intelligunt᷑ pꝛimi homines
ante malignam dyaboli ꝑſuaſioneʒ abſtinuiſſe a cibo
vetito.atq; vſi fuiſſe cõceſſis.hhis verbis oſtẽditur ꝓ
de ligno vite ante peccatum ſumpſerint. quibus pᷣce⸗
ptum erat vt de omni ligno paradiſi comederint. niſi
de ligno ſcientie boni et maiul.
(ſe uare non ſunt facti immoꝛtales ſi come
derunt de ligno vite. ð
Auare ergo perpetua ſoliditate et beata immoꝛtali//
tate veſtiti non ſunt. vt nulla infirmitate vel etate in
deterius mutarent᷑. Hanc em̃ virtutem naturaliter il⸗
d lud lignum habuiſſe diciturꝰ Sed foꝛte hoc non con/
ferebat niſi ſepc de illo ſumeret᷑. Potuit ergo fieri vt
dDdelillo ſumeret ſemel ⁊ non ſepius.qui ꝑ aliquã moꝛã
in paradiſo fuiſſe intelligitur. cum ſcriptura dicat euʒ
ibi ſopoꝛatum fuiſſe.quando coſta de latere eiꝰ aſſum
pta eſt. et inde foꝛmata mulier. et animalia ante eum
ducta quibus nomina impoſut.

2 — —

reſtrẽ eẽ. qſi exulẽ in mũdo ſeipm reputaret.et pñtẽ vitã cõtẽnẽdo ad bona inuiſibilia

deraret. ⁊ ſic ad illã ꝑueniret. Si em̃ tpalia amaret. ipedi
ↄcupia q ẽ in valle miſeric.qto mag tũc amaret ſi eẽt i
ptꝰect. aãta em̃ extũc adberẽtia qͥeti tpali ibererz. vt n

7

bonos viuere ceꝑit.ſi in melius mutari noluerit. ð bo

de paradiſo volupta

9 „

tis. NUidetur qꝙ hoc ñ

doebuit deus facere.

cum em̃ deus ſit ma
ioꝛis mie qᷓ ſit hõ.ct
nos videamꝰ pecca⸗
toꝛes ſuſtineri intra
eccleſiã ꝗͥ ẽ ꝑadiſus
quedã.nõ vꝛ ꝙ deus
debuiſſet eñ eijcere.
potius lõganimiter
ad penitẽtiã expecta
re. Iteʒ qucro quare

dicit mundũ iſtũ fu/

iſſe ſibi locuz ↄgruũ.
Aut em̃ erat deterio⸗
ratus.aut nõ. Si nõ
erat terioꝛatus.nõ
videtur ꝙ eẽt habita

tio ſibi congrua poſt

oↄcupiſcẽtiã.Si dete

rioꝛatus erat. videk
ꝓy magis debuiſſʒ de

terioꝛari locus ille in

quo peccauerat qᷓ; il
le in quo non pecca⸗

uerat. Juxta h̊ queri
tur ð quo ſeruiat iſte
locus bomini.qꝛ mõ
non ſeruit. nec pꝰ diẽ
iudicij ſeruiet.ẽ̊ vide
iur ꝙ fruſtra factꝰ ſit
locus iſte.R. dom.
deus de padiſo ho
minẽ eiecit equo iu
dicio.ita ꝙ ſimul fuit
ibi mia ⁊ vitas. Aeri
tas nanq; fuit ibi.qꝛ
ſicut angelus de pa/
diſo celeſti eiectus ẽ.
quia ibi peccauerat.
et ſe indignuʒ illo lo⸗
co reddiderat. ſic ct

homo de amenitate

padiſi terreſtris cijci
debuit. Miſcricoꝛ/
dia etiã ibi fuit. vt bö
in loco maioꝛis cala/

mitatis exñs. et ſcis

ſe extra padiſum ter/
aſſurgeret. ct illa deſi /

ret᷑ ne ſpũñalia appᷣhẽderet.⁊ ſi nunc amat coꝛruptꝰ
illiꝰ ꝑadiſi amcnitate poſtq; moꝛbo ocupie coꝛru/
ũqᷓ; eternã reqͥrerʒ.ct iõ cũ eo ẽ actũ miſericoꝛdit᷑ ⁊ iu

ſte. Et ꝑ p̊ patẽt dubitatões pᷣmiſſe.pʒ etiã ꝙ ñ ẽ ſile ð padiſo ecclic.pʒ etiã ꝙ locꝰ iſte mag ẽ ↄgruꝰ ſtatui mi

ſerie.etiã ſi vterq; dterioꝛatꝰ eẽt.
ſionẽ nob pᷣbet reqͥrẽde Pu⸗Sein
ferebat ⁊?e Innuit mggr ꝙ lignũ il umcret᷑.
fecta ponit hõiem extra ſtatũ aialitatis.ſed frequens comeſtio ponit h m in ſtatu
litatis. ꝑ frequẽtem vſum ligni nõ ꝑduceret᷑ ad ꝑfectam imo:talitatez. Item frequentatio alicuius rei non

„

variat effectum ſm ſpeciẽ. ſed ſolum confirmat vel intendit. ſi vnica comeſtio
dd.q męf bic dubioſe loquit᷑.nec ſine cauſa.vtraq; eniʒ pars po
m vite vnica comeſtione conferret immoꝛtalitatem. Mec huic ob⸗

ſum. qꝛ imoꝛtalitas ꝑ

tem.videt᷑ pari rõe ꝙ nec frequẽtatio.
8 teſt ſuſtineri ſatis ꝓbabiliter. lcʒ lign

„9

ↄſiſtat ſũma etiã ꝑfectio totiꝰ vtilitat bhůane. d

9

Poſtrẽo pʒ ꝙ locꝰ ille fruſtra nõ c.mitũ em̃ facit ad nr̃aʒ eruditiõeʒ.⁊ occa

foꝛte hoc nõ con⸗

ðnõ ↄferebat imoꝛtalitatẽ.niſi ſepe de illo ſumcret᷑. NHoc em̃ videt᷑ eẽ fal⸗

7

t hõiem in ſtatu aia

o nõ poterat faccre ĩmoꝛtalita

7
7
—— 9

— —

—

uiat qdᷣ dñs pceperat Ade ꝙ ð omni ligno paradiſi comederet. pcptũ em affirmatiuũ non obligat ad ſemg.
ꝓloco et tẽpoꝛe. Põt etiam intelligi non cõferret illũ effectum vnica comeſtiõe ſᷣ pluribus.ct hoc qꝛ li-
gnum illð non cõferebat imoꝛtalitatẽ ſicut cauſa imoꝛtalitatis pꝛincipalis et effectiua. ſᷣ ſicut diſpoſitiua.Et

quẽadmodũ videmus in
mel ſumpta. ſic et in ꝓpoſi
pꝛincipale effecti
Sintelligẽtiã huius ꝑtis in qua agitur ð gra/
X tie adiutoꝛio m ſtatum nature inſtitute.inci
Rit bic queſtio circa tria. Pꝛimo querit᷑ vtrũ

bomo ante peccatũ gratia eguerit. Secũdo queritur
mpvtu ante peccatũ gratiã habuerit.Tercio querit᷑ de

quãtitate gratie quã in illo ſtatu habuit.Circa pꝛi
mũ querũtur duo. Primo querit᷑ vtrũ homo in ſta/
tu innocẽtie circũſcripto dono gratie eẽt do acceptꝰ.

meritoꝛiũ.

Secũdo querit᷑ vtrũ abſq; gratia poſſet exire in opꝰ

¶ Queſtio. . 4

¶ Dtrã abſq; dono gratiebomo eẽt deo aceeptꝰ in ſta

tu innocẽtie.Et ꝙ ſic vꝛ. Geñ.j. Aidit deus cũcta q̃

fece.et erãt valde bona.ſᷣ ſummo bono non põt nõ
cõplacere illud qd eſt valde bonũ.ſi g&̊ hoc inter cete
ras creaturas infeꝛioꝛes pꝛicipatum obtinebat.vẽ q;
ipe valde bonus erat.et ſi hoc.g̊ deꝰ illũ acceptabat.
Steʒ Sap̃.xj. Diligis omnia dñe.et nihil odiſti eo/
rum que feciſti. ö̊ homo in ſtatu innocẽtie nihil habe

bat qð eẽt dignũ odio.et totũ qd hẽbat a deo factuz
erat. ̊ deus ipᷣm totaliter diligebat. ᷣ qð ſic a deo di

ligit᷑ ab eo acceptatur.S ⁊c.¶ Itẽ H Ego
diligentes me diligo. ð bomo ſm ſtatũ nature inſti/
tute diligebat deũ ꝓpter ſe ⁊ ſuper oiĩa.qꝛ rectꝰ crat.

vꝛ ꝙ etiam pᷣter omnẽ gratiã deus eũ amabat.⁊ ſi

boc. deo acceptus erat. ¶ Item artifer creatus cõ
placet ſibi in oꝑe ſuo.et illud acceptat qñ ipᷣm fabꝛi/

cat ᷣm voluntatẽ ſuam. deus qͥ eſt ſummꝰ artifex
bominẽ foꝛmauerat ad imaginẽ ſuã.et optima rõne
eæũ cõdiderat.S vẽ ꝙ ex naturalibus ſibi datis hõ do
placebat. ¶Btẽ nibil ẽ qd plus faciat animã carã do
et acceptã qꝙᷓ; ꝙ ſit tota pulcra et nulla ſit in ea macu

la. aia Ade in ſtatu innocẽtie tota erat pulcra.nul/
la erat in ea macula.qᷓ;tum erat ex naturali ↄditiõe.
Sabſqʒ omni gra ſuꝑpadcdita deo erat accepta e;
aut deus poterat facere aliquã creaturã ita bonam
qꝙ; ex puris naturalibus ſibi placeret.aut non. Si nõ.

v ꝙ non cẽt oipotẽs.Si ſic.ᷓ non vẽ ꝙ ad hoc ꝙ na

tura placeat deo neceſſariũ ſit ſupaddi donuʒ gr̃e. ſi
igit᷑ homo pꝑfecte cõditus fuit ᷣm exigentiã ſtatꝰ? na
ture.vẽ q; deo placebat abſq; omni dono gratie ſuꝑ-
aachie. e cõtra.Heb.xj. Sine fide ipoſſibile ẽ
placere do.ſj̊ fides eſt donũ ſuperadditũ nature ſᷣm
ꝙ dr.j.Coꝝ.xij. ſine dono gratie nature ſuꝑaddite
nullus põt placere de
donum dei nature ſupadditu.ſm q;.j.ſubiu git᷑.ix.
c. Mitte illam de celis ſanctis tuis ⁊c.ꝗ abſq; dono
gratie nature ſuꝑaddite impoſſibileẽ dei amicuʒ eẽ.
Peern Dyo.in li.de angelica ierarchia.lex diuinita
tis eſt inferioꝛa ꝑ media.et media ꝑ ſuꝑioꝛa reduce⸗

re. h̊ media bona ſunt potentie naturales.bona ma/

xima ſunt gratia et virtutes quibꝰ non ↄtingit male
vti.ꝙ ᷣm rectũ oꝛdinẽ aia non pᷣt ad deuʒ redire nec

nullus p ſtem Sap̃. vij. Monminem
diligit deus niſi illũ qui cũ ſapia inhabitat.ſᷣ ſapia ẽ

medicina ꝙ frequentata viſponit ad ſanitatẽ ad quã nõ ſufficienter viſponeret ſe/
to intelligenduz ẽ. Et per hoc patẽt ꝗᷓ obiecta ſunt. ꝓcedunt em̃ ac ſi lignũ vite eẽt
uum imoꝛtalitatis. De effectu aũt iſtius ligni planius habitũ ẽ ſupꝛa.Hec ãt dicta ſufficiãt.

deo placere.niſi pficiatur ꝑ dona virtutuʒ et gratie.
¶ Itẽ nibil excellentiꝰ ẽ m naturã in bomic ꝙᷓ; ipa
imago.ſᷣ imago indr̃ns eſt ad hoc acceptandũ et nõ
acceptandũ.& ad hoc ꝙ; aliqua aia a deo acceptetur.
neceſſe ẽ vltra naturalia eẽ aliq donum nature ſug
adairum ſoib quotieſenag deus aiaz acceptat. eam
in ↄiugium ſibi deſponſat. Añ et aiaʒ dicit ſponſam
ſuam in Cant.Sʒ ꝙtũcũq; aliqua creatura ſit excel-
lens.ſempꝑ in infinitũ ẽ deo inferioꝛ.g nunq;ᷓ digna ẽ
in ↄiugium uſſumi.niſi deus ex mera liberalitate cõ⸗
deſcendat.et hoc ẽ pꝛeſtare gratiam. ⁊c.¶ Itẽ cum
deus hominẽ acceptat.filin ſuũ reputat ſᷣm qꝙ dẽ Jo

hãnis.j.ecit eis ptãtem fi.dei fi. Sʒ creatura quã

tũcunq; ſit nobilis ſemꝑ ẽ dei ſerua.ſᷣ ſuus non põt

adoptari in filiũ quin fiat ei gra.̊ ipoſſibileẽ q; aliqᷓ
eatura acceptet᷑ a o ſine munere gre ſupadadite.
Re'. ad pᷣdictoꝝ itelligẽtiã ẽ notãdũ ꝙ; dupꝑir cõtin /
t

dicere aliqͥd acceptari a deo. Uno mõ q̃dã acce/
ptatione generali.vt idẽ ſit acceptare aliqͥd qdð repu
tare bonum. et in bono cõſcruare.et hac acceptatio
ne non tm̃ acceptat᷑ creatura rõnalis.ſᷣ etiã oẽ opus
dei. Eſt etiã alia acceptatio ſpãlis qua dẽ deus acce-
btsre illud q dignũ reputat eterna beatitudie. ⁊ ta
i acceptatiõe nõ acceptat deꝰ niſi creaturã rõnaleʒ.
Alla em̃ ſola ẽ que eiꝰ capax et ꝑticeps eẽ põt.HNanc
aũt creaturã rationalẽ tũc acceptat.cũ cõſecrat in tẽ
plum.et adoptat in filiũ.et aſſumit in ↄiugium. Nã
aie ſancte qᷓ deo placent.et dicunt᷑ tẽplũ dei.et dicũt
filij dei.et dicunt᷑ ſponſe dei.ſᷣm qð colligit᷑ ex nouo

et veteri teſtamẽto. Pꝛimũ genus acceptatiõis non

requirit ſuꝑaddi donũ gr̃e vltra ea q̃ ſunt de cõditio
ne nature. Scom vero genꝰ acceptatiõis nõ põt nõ
eẽ gratuitũ.tũ ꝓpter gratuitã dei ↄdeſcenſionẽ.tum
ꝓpt᷑ creature exaltationem vltra terminos ſiue ſta/
tus nature. Gꝛatuita nãqʒ cõdeſcenſio in hmõi acce
ptatione neceſſaris requirit᷑. Oꝛ em̃ deus imẽſus ha
bitare velit in aia vt in tẽplo.qꝙ iterũ velit ſeruũ rpu⸗
tare ꝓ filio.ꝙ ancillã ſuã aſſumere vclit in cõiugiũ.
hoc nemo dubitat eẽ mere gre et cõdeſcẽſionis libe⸗
raliſſime.Creature etiam ſublimatio in tali accepta
tione vltra ſtatum nature reꝑitur. Oz enim creatu/
ra conſecretur in templũ.adoptetur in filium. aſſu/
matur in cõiugiũ.hoc eſt ſupꝛa naturale cõplemen/
tuz omnis creature.et ideo nec cõſecratio.nec adop
tatio.nec vnio aie ad deũñ fit ꝑ aliquam ꝓpꝛietatem
nature.ſᷣ ꝑ aliqd donũ gratie ſupaddituʒ qd animã
cõſecret vt ſit tẽplũ.aſſimilet vt ſit dei filia. faciem
decoꝛet anime vt apta ſit eſſe dei ſponſa. hec autem
omnia facit gratia gratum faciens.cui eſt adco iun/

cta dei confoꝛmitas.vt nullo modo poſſit deo diſſi/

milis fieri. Adeo iuncta ſpũalis venuſtas. vt nullo
modo poſſit defoꝛmari. et ideo reddit animam deo
aceeptam. Et eſt ratio acceptandi ſm illas tres pꝛo/
pꝛietates pꝛedictas.q̃ quideʒ conueniunt ei non ſm

tropum aut tranſſumptionem.ſed ſᷣm veritateʒ aut

neteg tih⸗
lunattan
ugtud d
unenuhunne

miantnllie

gemnnin
muginh
ſuttumn:
orr giudnen
Gtanmurpun
gmlilstczboe
tintietiuns
glalut
iotcctenature
tiͦn
Gotorerbion⸗
eruiteligunt
tonnogum
Ctnefnnon
guden Vtr
Neehludr
Hinqiludi
ertockabig
ſcrrnnturaln
chemuſarof
Atcdobir
ihrmngin
ir: zſuntugt
enlariuauct
tigilatgna
or kngtacraä
Fnucmuͤn

=
—S

(ſAuolcidien

Kacſatanpuen
Clicſcſne maain,
uupllafudegnec
Gecilangiamen
ſpllucſicratin
kkauitumntmmin
tn. Atinggo⸗
mnunnmiroe
ſemoeſige,
manmntznigeng
Vpſemreartn
nt e in

Ntnn
uade
tdheſte
dfliii

nzctgrte
hanect
gencictrd
Wnagten,
hunmutneſn⸗
Bentlt enn
dthooten
tunttſteeg

„

zum gate.⸗
Limmgani

Wilbollaec

Choni i
Nruriitge
ebrun
nalis ciin

gen
nnbernen.

ii gami,
gechsiiln
Prnt itn
mitizun
mithiuthi
ncalzitte
Sõ

naguriſn.

ienn
tmnimz il
Mus oit
iuoinioi
niſctſnün
ereincuge.
iis be
Gtoigtiinch
. K. cincern
onufiun 6
umrurigen
ntuiet
um hun
lim hri

Lene 6
Di.
ſm propꝛietatem. Et ſic patet q homo in ſtatu in/
nocẽtie gratia gratũfaciente indiguit ad hoc vt deo
placeret. Et bec neceſſitas ſumpta cſt ex parte modi
acceptandi. Poſſet nibilominus ⁊ alia ratõ ſumi ex
parte acceptantis. Deus em̃ qui omnia fecit in gloꝛi
am ſuam.⁊ nullius indiget laude.potiſſime requirit
a creatura ratõnali honoꝛeʒ.Et quia honoꝛẽ deo ex/
bibemus qñ in ipſum om̃ia referimus tanqᷓ; in om/

nium autoꝛem ⁊ finem.nõ decreuit deus homineʒ ꝑ/

ducere ad ꝑfcctõnem gloꝛie ꝑ aliquid qd oꝛtum ha/

beret ex nature pꝛincipijs.ſed ꝑ munꝰ additum na/

turalibus.vt ex hoc homo magis deo gratus exiſte⸗

ret. ⁊ totius ſalutis ſue opus deo attribueret. Et ſic

go ⁊c. Dm qꝙ illud intelligitur de dilectõne charita

inducte. ¶ Adr 8) vo
reſpondere ex his que dicta ſunt. Hã due pꝛime au/

patet ꝙ nemo põt acceptari a deo abſq; munere gra
tie ſupaddite nature.⁊ ↄcedende ſunt ratõnes ad h̊
d ratõnes vo ad oppoſitum planũ eſt

toꝛitates intelligunt᷑ de acceptatõne ⁊ dilectõne ſᷣm
generalem modum.nos autem loquimur hic de ac-⸗
ceptatione ᷣm moduʒ ſpecialem quo deus acceptat
ipſam animam vt reputet eam dignam cterna glo/
ria. as illud quod obijcit᷑ ego diligentes me dili/

tis quę nõ eſt abſqʒ gratia.⁊ hec plurimum differt a
dilectõne naturali qua homo diligebat deum ꝓpter

ſe ⁊ ſuꝑ omnia ſicut oſtenſum eſt ſupꝛa diſt.iij.

Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ artifex creatus ↄplacct ſibi

iu opere. dm ꝙ iſtud eñ verum de illa generali acce

ptatõne ⁊ ↄplacentia qua aliquis reputat aliqͥd eſſe
bonum. ſed de illa acccptatõne qua aliquis ſic acce/
ptat aliquid vt reputet ſe illi obligatum ad retribu/
endum aliquid magnũ.veritatem nõ habet.hãc em̃
ſolum ↄtingit reperire circa opus diuinum qd habʒ
libe arbi.⁊ circa qð nata eſt eſſe laus ⁊ vitupcrium.
Ad illud qð obijcitur qꝙ; natura inſtituta abſqʒ oĩ
Bratia eſſet tota pulcra et ſine macula. dicendum ꝙ;
et ſi eſſet ſine macula.non tamen eſſet tota pulcrha
ea pulcritudine que eſt a gratia. Pulchritudo enim
gratie eſt ſancti amoꝛis cõciliatiua pᷣm ꝙ dicit gloſa
ſuꝑ illud xõ. At exhilaret faciem in oleo.glo. Gratia
eſt quidam nitoꝛ anime ad cõcilianduʒ ſanctũ amo⸗
rem. ¶ Ad illud qð obijcitur. vtrum deus poſſet ta⸗
lem naturam facere ꝙ eſſet ei accepta abſq; munere

gratie. dᷣm ꝙ ⁊ ſi ipſe poſſet omnia tanqᷓ; omnipo/

tens.natura tamẽ non eſſet capax.vnde impoſſibili
tas venit ex parte ceature. Si em̃ hoc faceret.nibil

aliud eſſet facere q; ꝙ faceret donum gratie donum

eſſe nature. ⁊ gratiam eſſe naturam. Hoc autem im
poſſibile eſt. cum tonum gratie ſit vltra termios na⸗/
ture. Añ ſicut impoſſibile eſt ꝙ bomo fiat a deo bea
ma⸗ naturam q;uis poſſit creari beatus.quia bca/
titudo ↄſiſtit in bono qdð eſt ſupꝛa omnem naturaʒ.
ſic etiam intelligendum eſt ⁊ in gratia. ¶ Pꝛeterea.

eſto ꝙ poſſet facere.nõ tamen decreuit.qꝛ nõ decuit.

H dete Honl⸗ in cuiꝰpᷣiudicium deus neminem acco

„—

Et ratio huiꝰdicta eſt.videlicet vt ex boc diuina ſer-/

Pezt. onſeruet᷑ etiam nihilominꝰipſa gratia q̃ nul/
o modo põt nec debet eſſe ingrata.⁊ ideo ſic dʒ dari
vt reputet᷑ eſſe gratis dttta. —
eſtio ſj. b

¶ Ahum bomo in ſtatu nature inſtitute poſſet in opꝰ

meritoꝛiuʒ exire abſq; tono gratie: Et ſic videtur
Ausuſtin li. de natura ⁊ gratia. Quis neſciat ita fa⸗

eternum.

ctutn botinem vt in co li. arbi. iuſte viuendi p poſ-/
ſibilitate ⁊ capacitate ſua ↄſtitueret᷑.g videt᷑ ꝙ ex li-
bertate arbitrij naturali poſſet iuſte viuere.ergo et
opera meritoꝛia fecre iIren Dam̃. Manentes
in eo qd eſt ̃m naturam.in virtute ſumꝰ.ſed opera
virtuoſa ſunt meritoꝛia.& lib.arbi.in integritate ſue
nature manens abſq; om̃i gratia poterat facere ope
ra meritoꝛia. ¶ Item dei pfecta ſunt opera. ⁊ perfe/
ctum eſt aliquid(vt vult plaeun attingit pꝛoprie
virtuti.g̊ ſi bomo ꝑfectus cõditus eſt. poterat exire

in opatonem ꝓpter quam factus eſt. bec autem ẽ oxe

ratio ꝑ quam puenit᷑ ad gloꝛiam. ⁊c. ¶ Itez in oi/
bus creaturis diſtantibus a ſuo termino ad quẽ oꝛ/
dinant᷑ data eſt virtus ꝑ quam poſſint ad illũ finem
uenire.ſicut patet in igne.qui cum deoꝛſum eſt.ſua
euitate põt ſurſum ferꝛi.ergo aut libe.arbi.miſera/
bilius fuit inter ceteras crcaturas.aut ſi alie creatu/
reꝑ naturam habent potentiam ꝑueniendi ad ſuuʒ
finem.videt᷑ multofoꝛtius ꝙ ⁊ hoc homo poſſet per
virtutem nature ante ſtatum miſerie. een natu
ra nihil facit fruſtra. nec deficit in neceſſarijs.vᷣ nihil
eſt maius neceſſarium homini qᷓᷓ illud ſine quo non
poteſt beatificari.g̊ cum poteſtas merendi hmõi ſit.
videt᷑ ꝙ hec incſſet ei ꝑ naturaʒ om̃i gra circũſcpᷣta.
¶ Btẽ circũſcpta gra intelligamꝰboiem in ſtatu na⸗
ture ſeruare diuina mandata. aut igit᷑ meret᷑ aliqͥd.
aut nihil. Si nihil.ergo fruſtra operat᷑.ſᷣ fruſtra ope

rari non poteſt eſſe ſine aliqua pena. hoc autem non

Pterat eſſc in natura inſtituta.Si aliquid meretur.
cum opus rectum ſit ad beatitudinem oꝛqinatũ.vi/
detur ꝙ ex nar allone mereri poſſit pꝛemiuʒ
Contra. Ro. vj. Gratia dei vita eterna.
Et glo. Mihil aliud in nobis deꝰ coꝛonat qᷓ; ſua mu/
nera.tam ex textu qᷓ; ex glo.colligit᷑ ꝙ vitam cternã
non ↄtingit mereri abſq; gratia. ¶ Item deus nul/
lo tmodo indiget bonis noſtr. ſi acceptat bona no
ſtra. hoc non eſt ꝓpter aliquam ſuam vtilitatem.ſed
ſi eſt. hoc eſt ꝑ meram benignitatem. igit᷑ niſi diuina
iuſticia ↄdeſcendat ꝑ gratiaz. impoſſibile videtur q;

reputet aliquem dignum gloꝛia ꝗꝓpter aliqua opera

que faciat. ¶ Item meritum ⁊ pꝛemium debent eſſe
ꝓpoꝛtõnabilia.ſed natura q;tumcunq; eminens.im
pꝛopoꝛtõnabilis eſt ⁊ alterius generis eſt qᷓ; ſit bea/
titudo Glote git go ſibile eſt mereri gloꝛiam per
pura naturalia. Item nobilioꝛ eſt ſubſtantia q;
operatio.ſed deus nunq; acceptat hominem abſq;
munere gratic.ergo nec oꝑerationem hominis repu
tat meritoꝛiam.niſi ꝓcedat a libe.arbi.⁊ a gratia.
¶ W. dm ꝙ non ſolummodo gratia neceſſaria eſt
ad merendum ſᷣm ſtatum nature lapſe.ſed etiaʒ ᷣm
ſtatum nature inſtitute.licet ſᷣin ſtatum nature lap/
ſe magis indigeat libe.arbi.dono gratie. In ſtatu nã

qq nature inſtitute neceſſaria crat gratia. tamen pꝛo
pter conditõnem retribuentis. quoniam ꝓpſe deꝰbo

noꝛum noſtroꝛuʒ non indiget.ideo nec acceptat ho/
minem Tanrer oera nc aliquod meritum obliga/

re poteſt ipſum ſᷣm ratõnem dati ⁊ accepti.ideo ad

.

hoc ꝙ aliquod bonum opus creature ad remunerãa

dum deo complaceat.neceſſe eſt ꝙ ipſiꝰ gratuite bo⸗
nitatis influentia in operante pꝛecedat.p quam cre/

atura ipſi creatoꝛi grata exiſtat. Similiter ꝓpter con

ditõnem retributõnis impoſſibile erat libe.arbi. me
reri ſine auxilio gratie gratumfaciẽtis. de illud

p̃miũ qd meremuv eſt beatitudo cterna. Beatitu/

do aũt eterna ↄſiſtit in babendo eum qui eſt om̃e et

ſummũ bonũ.⁊ qui eſt ſuper omnẽ nãm exaltatus.ꝰ

lucem babitat inacceſſibilem. ⁊ ideo impoſſibile eſt
ꝙ homo merendo ad illud ſummũ bonu aſcendat ⁊

perueniat.niſi ꝑ aliqd adiutoꝛiũ qð ſit vltra naturã.
ſic em̃ homo in ſtatu nature inſtitute abſq; dono G/
tie mereri nõ potuit.tũ ꝓpter conditionẽ retribuen/
tis. tum ꝓpter conditionèe retributõnis. In ſtatu o
nature lapſe nõ ſolũmodo indiget gra ad merenduʒ

ꝓpter bas conditõnes ſed etiam ꝓpter ↄditionẽ ope

rantis ⁊ oꝑatõnis meritoꝛie. Oꝑans em̃ in ſtatu na
ture lapſe ſemꝑ eſt in peccato ⁊ dei aduerſariꝰ et ini-
micus.niſi a peccato relcuetur per gtie donũ.et ideo
quicqᷣd faciat.niſi voluntas eiꝰpꝛeueniat᷑ a gra que
eo reconciliet.nihil meret᷑ merito ↄdigni.pꝛo eo

dei eſt aduerſarius ⁊ inimicus.deus autẽ opera non

acceptat.niſi pꝛius acceptet perſonaʒ.ſicut innuitur

BGene.iiij. Reſpexit dominus ad abel ⁊ ad munera
cius.pꝛius dicit ad abel.⁊ poſtca dicit ad munera.
Pꝛopter ↄditõeʒ etiam oꝑatõnis neceſſaria eſt gra/
tia.qꝛ nulla eſt operatio meritoꝛia niſi recta. ⁊ nulla
eſt recta niſi fiat ex recta intentõne.⁊ nulla poteſt eſ-
ſe recta intentõne niſi que ſummũ bonum omni bo/
no pꝛeponat.nulla aũt intentio poteſt hoc facere in
ſtatu lapſe nature ſine dono gratie.⁊ ꝓpterea qualẽ/
cunq; vel qnantãcunq; faciat homo operatõeʒ.abſ/
q; gratia nõ meret᷑.quia nõ penſat deus quantum.
ſed ex quãto boc faciat. Patet igit᷑ ꝙ multiplex ẽ ne
ceſſitas gtie ad merendũ.ſcilicet ꝓpter ↄditiones re/
tribuentis ⁊ retributõnis.oꝑantis ⁊ bone opatiõis.
ita ꝙ hec quadruplex neceſſitas ↄcurait ad ſtatũ na/
ture lapſe.⁊ duplex ad ſtatum nature inſtitute.⁊ oc
eſt qdð magiſter dicit in litera.ꝙ homo indigebat gra
tia ogerãte ⁊ cooperãte ſᷣm ſtatum nature inſtitute.
licet nõ ſᷣm omnẽ modũ gr̃e operãtis.Ad illud &
qd obijcit᷑ in ↄtrarium de autoꝛitate Augu.⁊ Dam̃.
ddðm ꝙ illud dictũ eſt nõ qꝛ poteſtas libe.arbi.⁊ na/
ture ſit ſufficiens in opus meritoꝛium.ſed qꝛ natura
bene oꝛdinata ↄcoꝛdat cum gr̃a.et diſcoꝛdat cũ cul/
pa. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ dei perfecta ſunt opera.
13 ddm ꝙ eſt pfectio q;tum ad eſſe pꝛimũ.⁊ eſt pfectio
qᷓẽtum ad eſſe ſecundũ.Et ꝑfectio qdtum ad eſſe ſecũ

12

dum duplex eſt. Quedã em̃ eſt que babet oꝛtũ a pfe-

ctione m eſſe pꝛimũ. ſicut illa ꝑfectio que attendit

in accidentibus que oꝛiunt᷑ ex pꝛicipijs ſubiecti. Eſt

glia pfectio q;tum ad eſſe ſecundũ que nõ cauſatur
a pfectõne ſ̃m eſſe pꝛimũ.ſed potius eſt ſupꝛa illud.
ſicut eſt ꝑfectio in eſſe gratuito vcl gloꝛioſo.que qui⸗
dlem ceſt in nobis.nõ ex nobis ſed ex deo. Cum &̊ dici
tur ꝙ dei ꝑfecta ſunt opa.hoc intelligit᷑ qtum ad eẽ
pꝛimũ.⁊ q;tum ad eſſe ſecundum qð cauſat᷑ ab illo.
MNtum aũt ad illud eſſe ſecundũ qð nõ cauſat᷑ a per
fectõne ſᷣm eſſe pꝛimũ veritatem nõ habet. Mon em̃
fecit deus om̃s bonos ⁊ gloꝛioſos.ſed illos ſolos be/

atificauit quos pᷣdeſtinauit ↄfoꝛmes fieri imaginis

filij ſui.hoc em̃ diſponit dare ꝑ merita tanqᷓ; bonum
laudabile. Et ratõ huiꝰaſſignata fuit ſupꝛa.xxiiij.di.
3 4 Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ alie creature poſſunt ꝑerue
mnire in fineʒ ad quẽ ſunt ꝑ virtutem nature.dam 2

noõ eſt ſimile.qꝛ finis creature rõnalis eſt ſummũ bo

num.qð eſt ſupꝛa omnẽ naturã. inis vo aliaꝝ cre
aturaꝝ eſt bonum creatũ qð eſt infra terminos na⸗

ture.ideo creatura vationalis magis indiget dono

gratie vt poſſit ꝑuenire ad ſuũ finem qᷓᷓ alie creatu

re. ¶ Ao illud qð obijcit᷑ ꝙ natura non deficit in ne/ lS
cefſarijs.iaʒ patet reſponſio ex pᷣdictis.hoc em̃ intel-
ligit᷑ de neceſſarijs que quidem attendunt᷑ qᷓtuʒ ad
epꝛimũ.vel itum ad eſſe ſecundum.qdð cauſat᷑ ex
pꝛincipijs nature. Otum vo ad illud eſſe ſᷣm qð eſt
ſuꝑꝛa naturam.neceſſe eſt naturam deficere.⁊ taleẽ
eſſe gratuitum ⁊ gloꝛioſum. nullum tamen cx hoc fit
nature pꝛeiudiciuʒ.quia deus defectum nature ſu/
plet. ⁊ ſemper pꝛeſto eſt cum ſe offert tempus ⁊ locꝰ
ill q& 16

ↄplere ⁊ dareqð natura non poterat.
obijcit᷑ vltimo.vtrum homo merercet᷑ aliquid vel ni

hil ſi faceret mandata dei ⁊c.dðᷣm ꝙ non mereretur

aliquid de ↄdigno ſed de congꝛuo.⁊ ſic merendo diſ-

poneret ſe ad gratiam.⁊ ideo nõ operaretur fruſtra.

Ex pᷣdictis patet quãtũ bumana natura in ſtatu in/
nocentie eguerit gr̃a. ””M
tu innocentie habuerit gratiã gratumfaciẽ/
NAem. Et circa boc querunt᷑ duo. Prin:o que
ritur vtrum habuerit gratiã ante lapſum. Secundo
queritur vtrum ſimul temꝑe ↄditus fuerit in gratu-
itis naturalibus. L .
(LQueſtio.ſ. CQ
trum homo ante lapſum babuerit gratiam. Et ꝙ;
ſic videtur. Luc.x.Qui etiã expoliauerũt eum ⁊ pla
gis impoſitis ⁊c̃. Exponunt ſancti et glo.ꝙ pofl⸗
uerunt eum gratuitis.⁊ vulneraucrunt in naturali⸗
bus. g ſi boc intelligi᷑ in pꝛimo homine.pꝛimus ho⸗
mo non tm̃ habuit naturalia ſed etiaʒ gratuita ante
peccatum. ¶ Item Berñ. Cum videret patrem no⸗
ſtrum oim hoim emulus charitate circumdatum.⁊
omni virtute veſtitum.⁊ hoc accepiſſe terꝛenum ho
nem.qdð ipſe per ſuperbiã amiſit.inuidit inſatiabilis

homicida.Ex hoc igit᷑ patet ꝙ pꝛimus homo ct cha

ritatem babebat ⁊ omnẽ virtutem. ¶ Item Adam
poſt ſopoꝛem ꝗꝓpbetauit.ſicut innuit᷑ in textu Geñ.⁊
in glo. hoc autem nõ fuit niſi quia introductus fuit
in illo ſopoꝛe in ſecretum celeſtis curie.ſicut plures
dicũt autoꝛitates.ſed nulluʒ decebat illuc introduci
ui non haberet gratiã gratumfacientem.ergo ⁊c.
T em a deo recepit mandatum diſcipline. ſed ſi il
lud mãdatum ſeruaſſet abſq; gratia.nibil meruiſſet.
Si igit᷑ illud mandatũ datum eſt ſibi in meritũ obe⸗
dientie.videt᷑ ꝙ deus nõ dedcrit ſibi in pꝛeceptũ pꝛc

ter gratie adiutoꝛium.alioquin dediſſet in malũ.qdð
nullo modo decet facere deum.

tem peccatũ ade
arguit᷑ fuiſſe maxime ingratitudinis.ſed nullum do⸗
num in via cſt maius gr̃a gratumfaciente. ſi maioꝛ
ingratitudo fuit in pctõ ade qᷓ; in peccato alioꝝ po/
ſteroꝛũ.⁊ poſteri eius poſt acceptum donum gratie
deum offendũt. videt᷑ ꝙ ipſe ante peccatum babuit
donum gratie gaunſacknri S ↄtra. de? ſci/
ci

ebat ipſum ſtatim eſſe lapſurum.& ſcicbat ꝙ illð gra

tie donum in nullo eſſet ſibi vtile.ſed potius eſſet ſi

bi in nocumentuz. Si igit᷑ ſapiens artifex non debet

aliquid fruſtra facere.vel etiam qd vertat᷑ in operis

ſui damnũ ⁊ nocumentũ.videt᷑ ꝙ nõ dederit illi gra⸗
tiam. ¶ Item adam quia iuſticiã oꝛiginalẽ babuit
quãdo peccauit ⁊ voluntarie ꝑdidit.nunqᷓ; eam re/

cuperauit. pari ratõne ſi habuiſſʒ donũ gratie gra/

tumfaciẽtis.nec ipſe.nec aliquis poſteroꝝ eꝰ grat/

SInſequenter queritur vtrum bomo in ſta⸗

eni
gnniing
,hltuen
ha ann
itiitftun
crtgin⸗
Aruöbebueg
iſna ſ
anen
ſagheant
ſi ſigtbe
a
enmmiue
ſonncknama
Coiuot
tucktonulas
Uuffnsck g⸗
Mtetaiama
nigan dſtn
ſpiitlutgfan
lellorüct not⸗
iſechino.Qu
ſtutgfam gar
thghyſusan
ukki
inllusgfnsg
ielkoni ptar⸗
Uißbunbepuiſeg.
pnigteg
ſodate APl
Afmgamunf
Fctesſancnng
Ttunfctateiar
Nlen 1buiceti

önizchihitt⸗
renort obab

limſagadan⸗
Rtarpchntoqun
imſpboopfgren
ſeneniſetnang
innlnuiente hn

ningda
ickingi
undfene iti⸗
unummzgit
inn Mureſen

n ete
nan. Dlen
Cc Uggniren

Ingnon naon
meſenancn
Wohertmfk,
Mnrmniſent,

umnnhewit⸗
imlgin n

4
bihrtnn
eint
ſanciczent
neriu
mwohnupns
uſocizun

direcn⸗
õ
—
nmgmt
mmemn ade
tuminimbi
cgu rndnati
tsanr ing
Npr uintt
unnet.
nnißirinſ
ſiunoniche
binguoſr,
vitunni
npaan!
Eugahm
ſ6conrseten
nnann ie
vunm vungt
en bton

ogm recupaſſct.videt᷑ ante lapſum eam nõ babuit
¶ Iem adam babebat optima naturalia.2 nullaʒ
habebat ꝓnitatem ad malum.nec difficultatem ad
bonũ.& ſi charitatẽ ⁊ gratiã habuiſſet.totaliter deo
adheſiſſet.&̊ nunqꝙᷓ; in pctm̃ cecidiſſet.ſed cõſtans eſt
ꝙ cecidit.̊ gram ante lapſum nõ habuit.¶ ytẽ lu⸗
cifer nõ habuit gr̃am gratũfacientẽ ſicut pꝛobatum
fuit ſupꝛa.ſi & adam gr̃am gratũfacientem habuit.

⁊ ab illa cecidit.& de altioꝛi gꝛadu cecidit q; angelus.

g videt᷑ ꝙ peccatũ eius fuit ineurabilius qᷓ; peccatũ
angelicũ.ſi igit᷑ hoc conſtat eſſe falſum. Adam ante
peccatum nõ babuit gratie donum. ¶ Item pꝛiꝰde⸗
bet ꝓbari aliquis qᷓ; in amicuʒ aſſumi.boc nõ ſolum
verum eſt in amicicia bumana. verum etiã in amici
cia diuina. AUñ dicit᷑ Heb.viij. Abꝛabã pr noſter ten
tatus eſt.⁊ ꝑ multas tribulatõnes pbatus.dei ami/
cus effectus eſt. Si igit᷑ nullus babet dei gram quin
habeat dei amiciciã.videt᷑ ꝙ ante tentatiõcʒ adã nõ
babuit gr̃am.ſed ſtatim poſt tentatões peccauit.cr/

17 go nõ babuit gr̃am ante lapſum. ¶ M.. ad pᷣdictoꝛũ

intelligentiã eſt notandũ ꝙ; circa boc duplex cõſue/
uit eſſe opinio. Quidam em̃ dicere voluerũt ꝙ adã
nõ habuit gr̃am gratumfacientẽ. ꝓ eo ꝙ nõ videtur
qedibile ꝙ lapſus cſſet.ſi tale adiutoꝛi babuiſſet.
Ad auẽtes aũt ⁊ rõnes reſpondẽt dicentes ꝙ adam
babuit multas gras gratis datas.⁊ naturam babu⸗
it valde bonã. ⁊ ꝓpterea ſancti aliquãdo vident᷑ di⸗
cere ipſum habuiſſe gratuita ante lapſum. non quia
babuit donũ gratie gratumfacientis.ſed donum gra
tie gratis date.⁊ ꝑ illud poterat tentatõni reſiſtere.
⁊ad gram gratumfacientem ſeipſum diſponere.Sʒ
qm̃ auẽtes ſanctoꝝ expꝛeſſe vident᷑ dicere de ratia

gratu mfaciente.ſicut patet in illis que mgr̃ adducit
in litera. ⁊ buic etiã ↄſonare videt᷑ ſcripturc auẽtas
⁊ ratõnis pbabilitas. Ideo eſt alia opinio commu/
nioꝛ ⁊ verioꝛ ⁊ pbabilioꝛ quã etiam magiſter ſuſtiet
in litera. ſcʒ ꝙ adam ante lapſum gratiã gratumfaci
entem babuit.ꝑ quam nõ ſolũ malo reſiſtere.ſed eti/

am in bono ꝓficere potuit. ⁊ illa gratia adiutꝰita be-

ne meruiſſet mandatũ dñi obſeuando.ſicut demeru

it tranſgrediendo. Hanc igit᷑ opinionem ſuſtinẽdo
ↄcedere poſſumus ratõnes que ad pꝛimã ꝑtez indu

18 cunt. ¶Ad illud aũt qð obijcit᷑ in cõtrarium ꝙ de⸗

us ſciebat ſtatim ipſum lapſuꝛũ.dom ꝙ ꝓpter h̊ non
Abuit dimittere donum gre ſibi date duplici ratõne
Pꝛimo quidẽ quia ſimul cũ hoc pᷣſciebat bonum
debebat de lapſu eius elicere. Sco vᷣo qꝛ deus in cõ
ferendo gratiã nõ attendit futura peccata.ſ̊ idonei/
tatem pᷣſentem ad gratiã.ſicut patet.cum oꝓfert gra⸗
tiam in tꝑep̃ſcitis.⁊ cis quos ab eterno repꝛobauit.
⁊in vtroq; eoꝝ ↄmendat᷑ dei largitas et ſapia.et ar/
guit᷑ hominis ingratitudo ⁊ iniuſticia. in boc q;

19 benefico ⁊ tam a benigno ſe auertit ſine cã. ¶ d
illud qðᷣ ob

bijcit᷑ ꝙ nõ potuit recuꝑare oꝛiginalem iu
ſticiam quã habuit qñ peccauit.ddm ꝙ non eſt tota
ratio ſcʒ ꝙ voluntarie amiſit iuſticiaz illã.ſed ſimul
cũ ho? facit.ꝙ iuſticia oꝛiginalis non tm̃ reſpiciebat
voluntatem deliberatiuã. ſed etiã reſpiciebat natu/
ram iuſtitutam.gr̃a añt reſpicit ipſam voluntatẽ li⸗
beram vt eſt libera. Et qm voluntas defacili vertit᷑
reuertit᷑.natura aũt cum coꝛrupta eſt nõ ſic defaci
li releuat᷑. binc eſt ꝙ magis põt recuꝑari gr̃a qᷓ; pꝛi-
ma iuſticia. ꝙᷓuis vtraq; fuerit ꝑ peccatũ amiſſa. Eſt

⁊ alia ratio quare nõ recuꝑat᷑ oꝛiginalis iuſticia. ſed
bec manifeſtabit᷑ infra cum aget᷑ de oꝛiginali pecca⸗
to.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ſi adam babuiſſet grati⸗
am ꝙ inſepabiliter deo adbeſiſſet. dᷣm ꝙ boc nõ op
tet.qꝛ li.ar.habens gr̃am.moueri põt pᷣter gratie in⸗
clinationẽ. ⁊ frequẽter mouet᷑nihil ↄſiderans de eo
ad qð mouet gra.vñ frequẽter ↄtingit ꝙ homo ma⸗
gne charitatis inoꝛdinate afficit᷑. ꝓ ceo ꝙ nõ ſemper
actualiter fert᷑ in illud ſummũ bonũ circa qð habet
immenſuʒ deſideriũ.ſic intelligendũ eſt accidiſſe ipſi
ade. Quis em eſt homo habens charitatem. qui pec
caret ſi deum pꝛe oculis ſemꝑ haberet.⁊ actu cõſide⸗
raret quantũ deus amabilis eſt. ⁊ quantum nephas

20

eſt ipſum offendere. ¶ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ lucifer 2

nõ habuit gr̃am gratumfacientem. doᷣm ꝙ verũ eſt.
ex hoc tñ nõ ſequit᷑ ꝙ homo peccauerit maioꝛi ing⸗
titudine. ꝓ eo ꝙ lucifer ꝓximioꝛ erat ſtatui gloꝛie.ſi/

mul em̃ recepiſſet gr̃am ⁊ gloꝛiã. Homo vo ſic cõdi⸗

tus fuit vt longe ante gloꝛiã haberet gr̃am.⁊ ideo po
ſitus eſt in terꝛa quaſi longe a celo diſtans. ac ꝑ hoc
in tranſgrediendo.nec adeo cecidit & alto vt lucifer.
nec adeo fuit ingratus. nec adeo ꝑ peccatũ depꝛaua
tus. utuc
tari qᷓ; in amicũ aſſumi.dm ꝙ illud intelligit᷑ de illa
amicicia que facit deo boĩiem ꝓbatum⁊ familiarem.
ꝑ quẽ modũ dicit ipſe dñs aplis Joh.xv. Vos autẽ
diri amicos ⁊c. De amicicia autẽ large dicta hoc nõ
poteſt intelligi apud deũ.licet poſſet intelligi de ami⸗
cicia apud hoies.ꝓ eo ꝙ niſi deus gram daꝛet.in ꝓ/
bando potius repꝛobaret qᷓ; appꝛobaret. nõ em̃ ba/
bemus vñ poſſumus ꝓbari a deo niſi ꝑ eius donuʒ.
non ſic eſt aũt de bomine reſpectu hbominis.⁊ ſic pa-
tet r .
m

bomo ſimul tempe ↄditus fuerit in gratui

—

eſtio. ij. d

6. ⁊ naturalibꝰ.Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ text᷑. Geñ.j. Facia⸗

mus hoiĩeʒ ad ima.⁊ ſi.nr̃aʒ.Sed ſicut exponit Aug.

⁊ habitũ eſt ſupꝛa di.xvſ. Imago eſt in naturalibus.

⁊ ſilitudo in gratuitis.& ſi bõ factus eſt ad imagineʒ
⁊ ſilitudinẽ.vẽ ꝙ ↄditꝰfuit ſil in nalibꝰ⁊ gratuitis.

tem Eccł.xvij. Deus de terꝛa creauit hoiem. Et

poſt. ⁊ ᷣm ſe veſtiuit illũ virtute.igit᷑ a ſui ↄditõe pꝛi
maria virtute fuit veſtitus.⁊ ſi hoc.redit idem quod
pꝛius. ¶ Item Dam̃. Fecit deus hboĩem innocentẽ.
rectũ.virtuoſum.ſine ſollicitudine.ſiue triſticia.om̃i
virtute decoꝛatum.om̃ibus donis oꝛnatum.& videt
; homo in gratuitis fuerit ↄditus. Iten boc vi⸗
detur rõne. Oeus fecit hoiem q;tum ad etatem pfe-
ctum. ⁊ q;ẽtum ad ↄditõeʒ ab exoꝛdio ſue ↄditiõis.g
pari rõne vẽ ꝙ fecerit eũ ꝑfectũ qtum ad volũtatis
rectitudinẽ.ſᷣ volũtatis rectitudo ↄſiſtit ĩ wono gr̃e.
Sv ꝙ donũ gr̃e babuerit in initio ſue ↄditõnis.
¶ Item adb boc ꝙ alicui det᷑ gra. requirit᷑ diuina li/
beralitas.⁊ recipientis idoneitas.ſed deus in pᷣmoꝛ/⸗
dio cũ adam ↄdidit liberaliſſimus erat.⁊ adaʒ a ſue
ↄditõnis pꝛimoꝛdio ad ſuſcipiendam gram idonei⸗

tatem he e ab ipſo ↄditõis pꝛimoꝛdio deꝰei gra,z

ↄferebat. Sʒ ↄtra.Aug.dicit hõ in ſue ↄditõis pᷣ/
moꝛdio habuit vñ poſſet ſtare.ſᷣ nõ vñ poſſet ꝓfice/
re. ¶ Item mgfj dicit ſupꝛa di.xxiij. Poterat hõ per
auxiliũ gre creatoꝛis reſiſtere malo.ſᷣ nõ ꝑficere bo/

num. pſ ſi habuiſſet gratiã gratumfacientem ab exoꝛ-

dio creatõnis. potuiſſet vtrũq;.g ſi non pora peſ

qð obijcit᷑ ꝙ pꝛus debet homo tẽ/ ? ⁊ꝰ

MB

23

Li.
cete p bonũ.pʒ ⁊c. ¶ Item magis ↄuenit gra cñ glo
ria qᷓ; natura cũ gra. ſᷣ in hoie gratia pᷣcedit gloꝛiam.
pari rõne imo multofoꝛtioꝛi natura pᷣceſſit tempo
re donũ gratie. ¶ Item ꝑ gram fit mrimoniuʒ inter
deũ ⁊ aiam.ſ̃ lex inr̃imonij eſt vt non fiat abſq; mu/
tuo ↄſenſu. videtur ꝙ nulli adulto gra debeat dari
niſi pᷣcedat ↄſenſus.ſi g̊ adam pꝛius fuit qᷓ; cõſentire
poſſet.̊ nõ babuit ſimul naturã ⁊ graʒ.¶ Item do⸗
num gre infructuoſum eſt niſi a deo recognoſcat᷑.ne
mo em̃ in ſe gram reſeruare põt.niſi ꝓ illa deo gratꝰ
exiſtat.igit᷑ ſi magis tenet rõnem gratuiti qd eſt na/
turalibus ſuꝑaddituʒ qᷓ; qd eſt naturaliter inditum.
⁊ donum gratie eſt mere gratuitũ.ꝗ videt᷑ ꝙ non ab
ipſa creatõne.ſᷣ poſt donũ gr̃e fuerit homini collatũ.
an pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ circa
boc duplex fuit opinio.Quidã nanq; dicere volue/
runt ꝙ hõ fuit creatꝰnõ ſolum in naturalibꝰ.veruʒ

etiam in gratuitis.tum ꝓpter dei liberalitatẽ.tũ etiaʒ

24

25

ꝓpter bois idoneitatẽ. Sʒ qm̃ ſanctoꝝ auẽtes vidẽ/
tur ſonare ↄtrariũ. Ideo eſt alia opinio cõioꝛ ꝓba
bilioꝛ ꝙ bõ pꝛius temꝑe habuit naturalia q; haberet
gratuita. Vñ ſᷣm hanc in ſtatu innocentie diſtinguũ
tur duo tꝑa.qddam cm̃ fuit tᷣus in quo tm̃ habuit
naturalia.quoddã vo in q̊ habuit ⁊ naturalia ⁊ gra⸗/
tuita. Scᷣm diuerſitatẽ huiꝰduplicis tꝑis diſſoluit᷑
apparens ↄtrarietas in aucẽtibus ſanctoꝝ. Mã que-
dam vident᷑ dicere ꝙ hõ babuit gr̃am.quedaʒ vo ꝙ;
nõ.⁊ vtreqʒ; verũ dicũt ꝓ diuerſis tpibus. Rõ autem
quare dñs voluit pꝰnaturalia dare gram cuʒ poſſet
dare ſimul.ſumit᷑ ex triplici oꝛdinc.vicã ab oꝛdine ſa
pientie.bonitatis.⁊ iuſticie.Oꝛdo ſapie hoc require⸗/
bat. vt ſicut eſſe gratuitũ eſt alteriꝰgeneris qᷓ; eſſe na
turale.ſic in diuerſis tpibus homini cõferꝛet᷑.⁊ ſicut
clemẽta mundi pꝛius tꝑc fuerunt creata ⁊ diſtincta
89 oꝛnata. pter oꝛdinẽ ſapie ↄmendandũñ.ſic etiam
leret circa boiem qui eſt minoꝛ mundꝰ.Oꝛdini etiã
bonitatis hoc ↄꝑetebat.hoc em̃ oꝛdine dicit᷑ aliquid
oꝛdinari in ſuũ finem.tũc igit᷑ gratia homini oꝛdina
te dat᷑.qñ dat᷑ ei ſᷣm ꝙ eſt vtilioꝛ ⁊ fructuoſioꝛ.Tan
to aũt gra dei eſt nobis vtilioꝛ ⁊ fructuoſioꝛ.quanto
ꝓ ea deo gratioſioꝛes exiſtimꝰ.⁊ ideo ſic debuit dari.
vt ex ipſo oꝛdine danqi cognoſceret᷑ donuʒ illud eſſe
gratuitũ. pterea nõ fuit a creatõne indita.ſᷣ nature
lam pꝑfecte ⁊ ↄſtitute fuit ſupinfuſa. Oꝛdo etiã iuſti-
cie hoc requirebat.eꝰem̃ m legẽ cõem requirit ali
quam diſpoſitõeʒ ⁊ pparatõeʒ a parte noſtra ad hoc
ꝓ infundat alicui gram.ſiue eo cni infundit.vt ĩ ad/
ulto.ſiue in alio adiuuante ſᷣm ꝙ ↄtingit in puulo.⁊
ideo gratia nõ fuit homini ↄcreata.ſ dilata fuit q̃uſ-
q; homo ꝑ actũ ⁊ vſum rõnis quodãmodo ſe diſpo
neret ad illam ſuſcipiendã.vt ſic verificaret᷑ illꝰ Au
guſti.in pꝛimo homine.qui creauit te ſine te.non iu/
ſtificat te ſine te. Patet igit᷑ ꝙ multiplex oꝛdo bᷣ exi/
gebat vt homo pꝛius fieret in naturalibꝰ. qᷓ; donis g̊
tuitis oꝛnaret᷑.⁊ ↄcedende ſunt ratõnes q̃ hoc oſten

26 qunt. ¶ Ad illud qd obijcit᷑. Faciamꝰhoieʒ ad ima⸗

ginem ⁊ ſimili.⁊c.ddm ꝙ ſimilitudo attendit᷑ ibi in
gratuitis gratis dat. VUel dm ꝙ ded vẽ feciſſe homi
nem ad ſuam imaginem ⁊ ſimilitudinẽ.nõ quia ſta/
tim cum dedit imaginem.ſimul etiam dederit ſimili
tudinem.ſed quia alterum dedit ſcq; imaginem.et ad
alterũ habilem fecit.vicʒ ad ſimilitudinẽ. quã poſt/
moqumꝓ loco ⁊ temꝑe ei deqit. AUnde quantum eſt

Ex vi verbi nõ põt Icludi ꝙ ſimul ⁊ ſemel fueritĩ bo

mine imago dei ⁊ ſimilitudo.Et ꝑ hoc patet reſpon/
ſio ad duas auẽtes ſequentes.Eccle.vicʒ ⁊ Dam̃.qꝛ
ſic intelligunt᷑ nõ quia deus ſtatim vt bominẽ cõdi/
dit virtute veſtiuerit ⁊ oꝛnauerit.ſed qꝛ tũc od,

tum fecerit.⁊ nõ longo poſt temꝑe ↄpleuit.Ad il/ꝛ27

lud qð obijcit᷑ de ꝑfectõne etatis ⁊ cognitõnis.ddm
ꝙ nõ eſt ſimile.qꝛ ꝑfectõ etatis et cognitõis nõ tãtũ
elongat᷑ a ꝑfectõne nature ſicut ꝑfectio gratie. An/
de homo ꝑ vim nature ſibi inditam põt ꝑuenire ad
ꝑfectam etatem ⁊ ꝓficere ad cognitõeʒ.ſed nunqᷓ; px
teſt ꝑ ſe homo in habitũ gratie.niſi deꝰinfundat me⸗/

ra ſua benignitate.( Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ bõ erat 28

idoneus.⁊ deus erat liberaliſſimus. dom qꝙ deꝰma/
ioꝛem idoneitatem expectabat.que quideʒ ↄpeteret
oꝛdini ſapie.⁊ bonitati.⁊ iuſticie.ſicut pꝛiꝰ oſtenſum
eſt. ⁊ ideo nõ ſtatim gratiã dedit.ſed diſtulit. ꝓ eo q;
deus ſic oꝑatur liberaliter. vt tñ ſua liberalitas non
excludat ſapiam nec iuſticiaaz,zx.
Onſequenter qᷓ;dtum ad tercium articulum
querit᷑ quantã gr̃am pꝛimus hbomo habuc⸗
rit.Et pꝛimo eſt qõ de quantitate gr̃e pꝛimi

bominis ſ̃tum ad conoꝝ multitudinẽ. Scðdᷣo queri

tur q;tum ad donoꝝ magnitudinem.
cſtio.j. e
¶ AUtrum homo habucrit tot virtutes añ lapſuʒ quot
babuit poſt lapſum.Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛimo ꝑ Dama.
dicentẽ ꝙ de?kecit hoĩiem omni virtute circũdatum.
⁊omnibus bonis oꝛnatũ.g nõ videt᷑ ꝙ aliquis ha/
bitus virtutis q̃ fit in nobis deeſſet eidẽ. ¶ Item cx
ꝑte cognitònis. Non cognoſcimꝰplura q; adam co/
gnouit.nec plures in nobis habemꝰſcientias. ̊ pa/
ri ratõne ex ꝑte affectõnis nõ videt᷑ ꝙ plures in no/
bis habeamꝰhabitus virtutũ qᷓ; habuit pꝛimus ho/
mo. ¶ Item onexio eſt in virtutibꝰ. ſicut ſancti di/
cunt ⁊ ſuo loco oñdet᷑ in tercio.g ſi adam habuit ali
quã virtutẽ.neceſſe fuit ꝙ om̃s habuerit.̊ tot habu

it quot nos habemꝰ. Item aut aliquã virtutẽ ha

bemus quã non bhabuit adam.aut non.Si nõ.j tot
virtutes habuit quot nos habemus. Si ſic.aut ergo
illius virtutis fuit adam capax.aut nõ.Si nõ.g vide
tur ꝙ ꝑ peecatum crcuerit in nobis boni capacitas.
qð abſurdũ eſt diccre.Si ſic.cum deus daret gratiã
ade ſᷣm capacitatẽ ſuam.videt᷑ꝙ omnẽ virtutẽ quã
nobis ↄfert poſt lapſum. ⁊ ipſi ade ↄtulerit ante la/
pſum. Sed ↄtra.virtus foꝛtitudinis ↄſiſtit in ꝑpeſſi
one terꝛibiliũ.ſed in adam in ſtatu innocentie nõ po⸗
terat eſſe talis ꝑpeffio. nec foꝛtitudo. ¶ Item tem
perantia ↄſiſtit in coercendis pꝛauis carnis paſſio/
nibꝰ. ⁊ tales nõ poterãt reꝑiri in natura inſtituta.er
go nec manil gten pnia oↄſiſtit in deteſtatõe ma
oꝝ ꝑpetratoꝝ.ſᷣ nullo mõ ↄtingebat in ſtatu inno/
centie de malis ↄmiſſis dolere.& tũc nõ poterat eẽ in
bomine virt? pnie. ¶ Item qꝗᷓ bʒ donum pſeuerãtie
nõ cadit a iuſticia.ſ̊ adã a iuſticia ricic. pſeucrã/⸗
tiã ñ habuit. Hanc añt multi hñt in ſtatu nature la-/
pſe. non om̃is virtus que nũc eſt.fuit in ſtatu inno
centie. R. dᷣm qꝙ cum fit ↄpatõ multitudinis do
noꝛum gratie ad ſtatum nature lapſe. et ſtatum na/
ture inſtitute. hoc põt intelligi vel de donis gre gra⸗
tis date.vl de donis gratie gratum facientis. Si in/
telligatur de donis gratie gratis date.ſic ſe babent ſi⸗

cut excedentia et exceſſa. pꝛo eo aliqus dona gra-

29

1

epedt
ten
uoror
Mtotpohen,
Plucheron
luoncne
Gutiſone
ſAaludn
orihtunad
Anckginc
niueircaf⸗
zunepbebin
rſartrton
ecunmde
Utaii tonot
lunponares
nicrozetfn
uatocäkpe
bhpoftit
ſtoſotono/e
ninſolunf
odzitcebi⸗
o nood
loenochn
igſcoobll
boinbonorlgin
Mtusdiotſtaum
ghrecitoſegut
Ghecongane
il mbab
Pingfmritgba
keummmriue
tegtmmign
Wrssſaundepe
nitakrcfintoa
en
ſtnnnn
Pperhiei
mofarie
ſuiheaicridien

—

IX
—

iinz, tie gratis date habuit adam in ſtatu illo.vtpote im / pugnat᷑ boto ſm ſtatum nature lapſe qᷓ; ̃m ſtatu,
c, moꝛtalitatem ⁊ impaſſibilitatem.que nõ babuit ali- nature inſtitute. ſi bas pugnas vincit. gloꝛioſiꝰtri⸗
nndug quis poſteroꝝ eius.⁊ aliqua dona gratie gratis date umphat. ⁊ ſi gloꝛioſius triumphat.maioꝛẽ meretur
R habent poſteri ſui que ipie nõ habuit.ſicut gratiã ſa coꝛonã.ᷓ ⁊c. Item pſbẽs dicit ꝙ ars ⁊ virtus ẽ cir/
. Nhe nitatñ. ⁊ oꝑatiõeʒ virtutũ.⁊ genera linguaꝝ.⁊ conſi ca difficilia. ſi oc ꝑ ſe verũ eſt.quãto actus virtutꝭ
Mat milia. Ratio autem huiꝰ diuerſitatis venit ex hoc. ꝙ eſt difficilioꝛ. tanto virtuoſioꝛ.⁊ quãto virtuoſioꝛ.tã
githnsdin alia dona expediebant illi temꝑi. ⁊ alia ↄpetunt iſti. to ad merendũ cfficacioꝛſi ᷓ maioꝛ eſt difficultas in
Mpsn tii Si autẽ loquamur de donis gratie gatum facientis. pficiendis diuinis mandatis nũc qᷓ; eſſet in ſtatu na
ao gne n ſic quia illa dna ↄnexionem babent q;tum ad habi ture inſtitute.videt᷑ maioꝛ ſit merendi efficacia.
ehuenffead tus ⁊ q;tum ad actus qui pfectõnis ſunt.ſic ↄcelen ¶ ¶ Item ſi homo ſtetifet. aut xpᷣs nõ eſſʒ incarnatꝰ.
glannn dum eſt.ꝙ in equali multitudine fuerũt in pꝛmo ho aut ſi eſſet incarnatus.nunqᷓ; eſct paſſus.ſed chꝛiſt?
Vrfnitn. mine in qua reperiunt᷑ in eius poſteritate.Hoc dico ſua paſſione nõ ſibi meruit ſed nobis.et tam merita
Ga gidee q;tum ad babitus ⁊ qᷓtum ad actus qui ꝑfectionis noſtra qꝙᷓ ſacra efficaciam habent a paſſone et eius
6 new ſunt. ſicut ratõnes ad pꝛimaʒ partem induqte oſten/ fide.ſi igit᷑ inter om̃ia quecunq; deo placere poſſunt
degic ent dunt. tum vo ad actus qui habent impfectõnem boc fuit deo acceptiſſimũ ꝙ xp̃us ſe obtulit boſtiam
ſarpbͤeſcin annexã.non ↄtingebat virtutes ſᷣm ſtatum illum in deo ⁊ patri.⁊ inde ſumũt efficaciã merita noſtra.⁊ il
ort go gIllam ponere.Et ꝑ boc patet reſponſio ad tria obie lam efficaciam nõ habuiſfent merita in ſtatu nature
s ien cta. quoꝝ eſt vnũ de foꝛtitudine.alterũ de temperan/ inſtitute. videt᷑ ꝙ nõ effent efficacioꝛa. na⸗
tia. ⁊ terciũ de penitentia. que om̃ia ꝓcedũt ſᷣm actꝰ tura non deficit in neceſfarijs. vt dicit pᷣs. ſed ſi bc
ngrunmnan babentes impꝑfectõnem aliquam annexã.que q̃dem eſt verum in natura creata. multo magis verum eſt
ums dMetin impꝑfectio nõ ↄpetit alijs virtutibus ſm omneʒ ſta/ in natura increata.⁊ ſi diuina puidentia non deficit
mnrgiſ ʒ0 fum. ſed ſolum ſᷣm ſtatum pᷣſentis miſerie.¶ Ad il/ bobus de quibus minus cura eſt.ẽ̈ multo minꝰ nec
tndne Scet lud añt qdð obiſcit᷑ de pſeuerantia. dᷣm ꝙ pſeueran / deficit bomibus. ſed natura bumana magis indiget
B tia vno modo dicit poſitum pſeuerandi in bono. ? adiuuaꝛi ꝙᷓ indigeret ante lapſum. ergo videt᷑ ꝙ nũc
. boc modo eſt virtus.vel diſpoſitio ↄſequens virtu/ deus det homini foꝛtius ⁊ efficacius adiutoꝛiũ.ſi igi/
iteszilig tes inſepabiliter. Alia modo ꝑſcuerantia eſt ↄtinua tur efficacia meritoꝝ attenditur m magnitudinem
ler in ie tio in bono vſq; in finem. ⁊ ſic nõ dicit babitum. ſend charitatis ⁊ gre.videt᷑ ꝙ nunc dona gratuita in me/
Ninnteitn potius dicit ſtatum. ⁊ bũc pꝛimus homo nõ habuit. rendo ſint maioꝛis effcacie. ¶ E. dom e efficacia 3 1
ick guat ex hoc tñ nõ ſequit᷑ ꝙ aliqua virtute caruerit pꝛo eo meriti pꝛincipaliter ex tribus venit. videlicet ex difri
Kſacch temꝑe quo in gratia ꝑmanſit.Si quis aũt querat cu cultate operis.ex pꝓmptitudine voluntatis.⁊ ex ma⸗
ncn , iuſmodi actus babuerũt virtutes in pꝛimo hbomine gnitudine charitatis. Difcultas operis multuz fa⸗
ben ſursſſ⸗ qui impfectõneʒ babent annexã in actibus ſuis ſᷣm clt ad meritum. et adeo facit vt homo qui eſt multo
l ſtatum nature lapſe. dom actus illi in ſtatu inno/ minoꝛis charitatis qᷓ; angelus.poſſit mereri vt ꝑue
öbetttnmnet⸗ centie plurimũ ofoꝛmes erant actibus quos in pꝛia niat ad ſublimitatem angelicam. m ꝙ colligitur ex
— virtutes ſunt babiture.cuiuſmodi aũt ſunt iſti deter illo qdð dicit᷑ Math.xj.de Jobãne bat tiſta. Qui mi⸗
kium tii minat ingf in tercio li. viſ.xxxiij. ⁊ ibi ſuo loco deter· noꝛ eſt in regno celoꝛũ mrior Mco- thon em̃ eſt du .
en n mina kur bitandum quin Johannes ſit exaltatus ad oꝛdines
nigi nim ¶ Atrum don o.h. tuita fnerinte f ercellentium angeloꝝ. ⁊ tñ m ſtatũ vie minoꝛis ca
umguͤſt trum dona gratuita fuerint eque maene effcacie ritatis erat ; aliquis eoꝝ.¶ Pꝛomptitudo etiã vo
masgnih . 21 . mine ao merendũ ante lapſum ſicut ſunt poſt luntatis plurimũ facit.ſed voluntas pmpta ſᷣm illꝰ
uniii n Ang„ S q ſiase maioꝛis efficacie tũc ꝙᷓ nunc v. qð habet. accepta eſt ad meritum. Mtumcũq; enim
bngnin. Auato pfectioꝛ ẽ cognitio. tanto ꝑfectioꝛ ẽ dilectio. ſit in homine gratia.niſi ſit voluntas gratie ↄſenta
menk gnu . r maioꝛ ẽ ecs tato opꝰnr̃jm eſt deo accepta- nea.nunq; eliciet opera meritoꝛia.et quanto magis
mifimtni. dili P oſitõ pʒ ꝑ ille. ꝙ quantũ cogſcis tantũ voluntas gratie ſubiacet ⁊ ↄfoꝛmatur.tanto magis
n zuic cogeitts ltet e ceieclarioa homo in oeribus meritoaijs erercet. /agnitu
tton it cognltio, der̃ ꝙ charitas ad merendum fuerit do chaꝛitatis eſt pꝛincipalioꝛ inter omnia que faciũt
hnmnanitbl Em giorſt z albius eſt qð eſt nigro impmixtiꝰ. ad meritum.quia ſm illius quantitatẽ attendit᷑ re⸗
nn nn 5 tß eſt meritoaiũ qd minus habet in ſe de deme· muneꝛatio pꝛemij ſubſtãtialis. Dondus em̃ amoꝛis
anei⸗ ſideſe iia merita noſtra quedamodo pmirta eſt qd rat valoꝛem operibus meritoꝛijs. Si igit fiat
s ſunt cu be.ßm illud Eſa. xliiij. Om̃s iuſticie veſtre ſi ↄpatio efficacie merendi in donis gratuitis ᷣm ſta/
num ttin cut pann menſtruate. Si g in adam ſᷣm ſtatum in / tum poſt lapſum.⁊ ſᷣm ſtatum ante lapſum.reſpon⸗/
nint, L nocentie merita oĩno fuiſſent imꝑmixta culpe.vide- gderi põt ꝙ q;tum ad pꝛimam ↄditõnem.videlicʒ q;
nin i tur ym ſtatum illu dona gratuita erant multo ma tum ad diffcultatem. cfficacioꝛes ſunt virtutes nuc
mtnmi oꝛis efficacie. Weem meritum eſt cum gratia et li. õᷓ tũc fuerunt. NHuũc em̃ magis impugnatur ⁊ impu⸗
ynun gen arbi. quanto igit᷑ libe.arbi.magis gratie obedit. tan- gnando ꝓbatur ⁊ examinat᷑ virtus q; tunc.ſicut pa⸗
cdt to gratia efficacius in actum ſuum eęrit.ſed tũc natu tet in ſanctis martyꝛibus.Et ſic pꝛocedu iones
n ra magis erat obegi ſuum exit. ſed tũc natu tet in ſanctis martyꝛibus.Et ſic pꝛocedunt rationes
utn in nagis crat obediens gratie q; nuc cum eſt coꝛru/ oſtendentes wna gratuita ad merendum eſſe nunc
cnei ſten pta. tunc cona gratuita erant ad merendũ efficaci cfficacioꝛa. tum autem ad ſccundã ↄditõnem ſcʒ
utun/ nng o:a. em amoꝛ viſibilium ⁊ ſollicitatio circa ter · q;tum ad ꝓmptitudineʒ voluntatis.efficacioꝛes fu
ginte, rena impedit bomiem ne iungat deo pfecte.ſi igitur iſſent virtutes in merendo tunc qᷓ; nunc.p eo ꝙ vo⸗
Namn ſo L m gaen paimo nulla vigebat in homie ↄcupiſcentia. luntas tunc quaſi ↄtinue fuiſſet in bonis operibus
mnin ert * ÿ̈ deo pfectius 1 diuturniug adherebat. et ita deo placentibus ſine retardatoͤne. nunc auteʒ ſiue ex
teb mad merendũ diſpoſit?erat. ¶ Sed ↄtra.ij. bi · laſſitudine.ſiue ex ſurreptõne frequenter ceſiat a bo
aud o.ij. HMon coꝛonabit᷑ niſi qui legit. cer. ſed mag im nis operibus. et mmrencſk aliuamdo teämns nhoclita

2 viam. ¶ Si aũt querat᷑ vlterius de maioꝛitate effica

Rinctõnem diſtribuentis que cognitõneʒ noſtraʒ la⸗

rerminat quid ſit oꝛiginale — ſcda vᷣo qualiter traducat᷑.infra diſ.xxxj.Mũc ſuꝑeſt inueſtigare ⁊c. In

Tt. II

aliquando inutilibus.tum ꝓpter difficultatem adbo ⁊æ interceſſoꝛ p nobis interpellat quem decet exaudi⸗
num. tum ꝓpter ꝓnitatem ad malum. Et q;tum ad ri in om̃ibus ꝓ ſua reuerentia. Ande cum appareat
banc ↄditonem ꝓcedunt rationes ꝓbantes ꝙ dona vultui dei ſemꝑ interpellandũ ꝓ nobis.⁊ ꝓ nobis in
gratuita in ſtatu nature inſtitute fuiſſent ad meren/
dum efficacioꝛa. ⁊ ꝑ hoc patet reſponſio ad vtranq
ptem.ꝓcedunt em̃ ſᷣm diuerſas vias ſᷣm quas ſe ba
bent dona gratuita in merendo ſicut excedẽtia ⁊ ex/
ceſſa.⁊ reperit᷑ in eis ſᷣm diuerſas cõditões maioꝛ et
minoꝛ efficacia.⁊ ſic nulla eſt inter rationes illas re
pugnantia. Atreq; em̃ verũ ↄcludunt ſᷣm diuerſam

bile videt 6 maius munꝰ gratie tribuat᷑ nobis qᷓ; ſi
ipie nõ fuiſſet in
expꝛeſſe videt᷑ innui Joh̊.vij.cum dicit᷑ ꝙ ſpũs non/
dum erat datus.qꝛ ibeſus nonduʒ erat gloꝛificatus.
Vñ cum aſcendit in altuʒ tũc dedit dona hominibꝰ.
Ex hac igit᷑ triplici ratone quaꝝ vna eſt in omenda/
tione miſcdie.⁊ ſcdᷣa in ↄmendatõne ſapientie.⁊ ter/
cie q;tum ad terciã ↄditõnem.tunc reſpondendũ eſt cia in anehdarzne diuine iuſticie.ſatis rationabili/
ꝙ aut fit ↄparatio ꝑticularis ꝑſone ad ꝑticulares ꝑ/ ter colligit᷑ nũc magis ſint efficacia dona gratuita
ſonam. aut ſtatus ad ſtatum. Si pꝛimo modo. dðm ad merendum qᷓ; in ſtatu innocentie.nõ ſolum ratõ/
eſt ꝙ ſe habent ſicut excedentia ⁊ exccſſa. Satis em̃ ne difficultatis.verũ etiam ratõne gratie ⁊ charitat.
ꝓbabiliter credi põt ꝙ aliqui ſunt qui habent maio q́;uis non abſurde dici poſſit ꝙ maioꝛ efficacia erat
rem gratiã aliquibus qui fuiſſent in ſtatu innocẽtie tũc qᷓ; nunc ratõne pꝛomptitudinis voluntatis.Et
ſi adam ſtetiſſet.alij vo minoꝛem aliquibus.ſicut di
ci ↄſueuit cum ↄpatur ſtatus legis ſcripte ad ſtatuʒ
legis euangelice. Si aũt ↄpetur generaliter ſtatꝰ ad
ſtatuʒ. tũc non videt᷑ vſq;quaq; certum in quo ſtatu
dominꝰhomini maius munus chaꝛitatis ⁊ gratie tri
buiſſet.ꝓ eo ꝙ vᷣm diuerſas ↄditõnes reperit᷑ maioꝛ
⁊ minoꝛ idoneitas in homie ſuſcipiente. Et qð plus
Eſt.magnitudo gratie diſtribute plus attẽdit᷑ ᷣm di/

ducũtur.ſicut patet intuenti.aliter em̃ nõ cogunt.

lectio.qꝛ maioꝛ cognitio.ddm ꝙ verum eſt de dilecti
one vm ꝓꝙ ſe tenet ex parte gratie animã eleuantis.

tione expimentali.hec aũt non magis viguit in pᷣmo
tribu parente.qᷓ;ᷓ in viris ſanctis qui fuerũt ⁊ ſunt in ſtatu
xet. Mec em̃ pars pbabilioꝛ videt᷑ ⁊ magis autoꝛita/
tibus ↄſonat.vt dicamꝰꝙ deus maioꝛa munera gra
tie elargitus eſt homini lapſo qᷓ; dediſſʒ homini ſi in
ſſét. tum quia homo maioꝛi

erat magis impmixtum in ſtatu innocentie. dom ꝙ
hoc venit ex hoc ꝙ voluntas nõ eſt ita ꝓmpta ꝓpter
grauitatem carnis ↄiuncte.⁊ ꝓnitatem ↄcupie con/
tracte.⁊ ratio illa ꝓcedit ex ꝑte ꝓmptitudinis volũ/
tatis.ſiliter ⁊ due ratõnes ſequente.

ſtatu innocentie pmanſi
adiutoꝛio gratie indiget.tũ etiam quia decet deuʒ de
analo maius bonum elicere q; ſit illud honum quod
and malam nocet.tum ctiam quia mecliatoꝛ

¶ Diſtinctio.xxx.quid ſit oꝛiginale pctm̃ qð a pctõ pꝛimoꝝ parentũ fuit cauſatum.

* .

ſuperioꝛibus inſinuatum eſt ⁊c. Pars iſta in qua magiſter determinat de hominis lapſu diuiſa

ram. in altera vo natura ꝑſonam.in tercia vo ꝑſona coꝛrumpit ſeipſam. Et pꝛima quidem cõſiſtit
n peccato pꝛimi parentis. ſcda in peccato oꝛiginali.⁊ tercia in peccato actuali. Pꝛima igitur paꝛte
aggredit᷑ hic magiſter ꝑtem ſcam. Oiuidit᷑ aũt pars iſta in ꝑtes quatuoꝛ. In quaꝝ pꝛima de/

tercia vᷣo qualiter deleat᷑.infra.di.xxxij. OQm̃ ſupꝛa dictũ ẽ pctm̃ oꝛiginale eſſe vitiũ ⁊c̃. In quarta vo determi/

nat.vtrum pcti oꝛiginale multiplicet᷑ ⁊ intendat᷑ ꝑ peccata ꝑentũ pꝛimoꝝ .j.di.xxxiij. Pꝛedictis adijciẽduʒ
eſt ⁊c. Pꝛima ꝑs que ↄtinet pᷣſentem di.diuidit᷑ in tres ꝑtes. In pꝛima ponit ꝑtem ꝓhemialem. In ſecunda
Aterminat ꝓpoſitum pꝛincipale.ibi.Hic pꝛimo videndũ eſt ⁊c. In tercia determinat quandaʒ incidentẽ du
bitatõnem de veritate humane nature.ibi.Ad hoc aũt qꝙ diximꝰ in adam fuiſſe ⁊c. Pꝛima ⁊ tercia ꝑte rema/

nente indiuiſa. media ꝑs diuidit᷑ in tres. In pꝛima inquirit vtrũ pctm̃ pꝛimoꝝ ꝑentũ ſit oꝛiginale vel actuale
In ſcda ſuppoſito ꝙ ſit oꝛiginale.inquirit vtrũ ſit pena vel culpa.ibi.Oð diligẽter inueſtigangñ eſt quid ſit
⁊c. In tercia inquirit vtrũ ſit ↄcupia vel alia culpa.ibi. Mũc ſuꝑeſt videre quid ſit illud pctm̃ ⁊c̃. Harum au⸗
ASomantem atmatales eckenggn l
Ponit ꝑtem ꝓhemialeʒ oſtẽdens ꝙ ꝑ adã peccatum ⁊ pena tranſijt in po⸗

n ſupioꝛibꝰinſinuatũ eſt licet ex ꝑte(nõ em̃ ꝑfecte ſufficimꝰ expo⸗
tnere ) qliter pꝛimus homo deliquerit.⁊ quã ꝓ pctõ penam ſubierit.
gquibꝰadijciendũ eſt pctm̃ ſimul ac penꝗ ꝑ euʒ trãſiſſe in poſteros.

Qum intrauit.ita in oms hoies moꝛs ꝑtranſtt.
EBDeterminat ppoſitum pꝛincipale.oñdens vtrum illud pcetm̃ fuerit oꝛigi⸗
hRale. vel actueoleeee.— bb
WMic pꝛimo videndũ eſt qð fuit illud pctm.oꝛiginale ſcʒ an actuale.⁊ ſi de oi
ginali intelligat᷑.ↄñter quid ſit oꝛiginale pctm.et q̃re dicat᷑ oꝛiginale.et quõ
Ptranſierit vel ꝑtranſeat in oms duigẽter inueſtigandũ eſt. Quibuſd pla⸗

cuit de pctõ actuali ade illud acciꝑe.aſſerentibꝰhoc aplin ſenſiſſe cum inferi⸗

cruce oblatus fuerit.⁊ quotidie offerat᷑valde pba/

t incarnatꝰvel ꝓ nobis oblatus. Et hoc

bac via ꝓcedunt rationes que ad pꝛimam ꝑtem in

Mam illud qð pꝛimo obijcit᷑ ꝙ maioꝛ erat tũc di/ 33

Et ſi obijciat᷑ ꝙ vtraq; ↄmenſurat᷑ cognitioni.dðm 34
q illud nõ eſt verum de om̃i cognitõne.ſed de cogni/

nature lapſe. ¶ Ad illud vo qð obijcit᷑ ꝙ meritum 3ʒ 5

fuit in tres ꝑtes ſ̃m triplicem differentiã coꝛruptõnis peccati.in quaꝝ vna ꝑſona coꝛrumpit natu

taplus oñdit inquiẽs. Sicut ꝑ vnũ hoiem pctm̃ in hũc mun / Ro.v.

⸗=
S==
= =
–☛ —— —,. =. — –— — — ☛. — — — —

Di. XXX

t. Sicut d inobedientiaz vniꝰ hois ꝛes conſtituti ſunt multi. ita ?c.
nn Euidenter inquiũt etiam ipſo noĩe expꝛimit aplus petñi tuz actu⸗
e nem intrauit in mundũ. ſq; inobedientiam. nobedientia vo peccatuʒ actu⸗
of Alc.. etm intraſſe in mundũ diungt. “
n (Hoc an deminralſe in mundũ nõ traductõne gasmis ſnnnngineen
NSl. 2 q; in i eccaſſe dicunt.quia omnibꝰille cana
hiians ricatõnis.omneſq; in illo vno p ũt quidam heretici qui dicti ſunt pelagiani.
ns⸗ l, eit ſer m heretici qui dicti ſunt pelagiani
donnd.,. cxemplũ extitit.Hoc male ſenſerũt qui 1. morar diceno Been w ent
in li memoꝛat dicens. Scienduʒ eſt
nnenc⸗ De quibus Aug.in li. de baptiſmo puuloꝝ ↄm diriſſe peim delmne ron⸗
B T iſſe pctm̃ pꝛime
nun⸗ ffaige os quoſdã qui noĩati ſunt pelagiani dix j etiz ĩ puuk
n inquit perericos quoſdq qui . le tranſiſſe. vñ etiã ĩ ꝑuu
tuorhi, vonis in alios hoĩes nõ ꝓpagatõne b̊ imitatõne tranſiſſe. vñ etiã ĩ un
ionis in alios hoĩes nõ ꝓpagatõne ſ imit. 2 eſſe
– orone credere ꝑ bapriſeni . ui Gigin l SHS n dens ao ureſtſe
r oino ↄtendũt. eis dicit᷑.qꝛ ſi apłs pctm̃ imitat in li. Sap. df. Inui⸗
Aunns dia dyaboli moꝛs intrauit in oꝛbe õäs itantur aut euz
öne ßi ne. ↄtinuo ſubiũxit ſcriptura. Imitan r 5
unRn-, ctum ꝓpagatõne ſᷣ imitatõne.oↄtinu dam tꝑ inobedientiaʒ tranſgre/
e m quotqͥt ꝑ inobedientiaʒ tran
— qſunt ex ꝑte ipſius.Imitant᷑ quidẽ ada eſt voluntate peccantibus.
arinh Jinuni d tũ dei. Sed aliud eſt qð exempluʒ eſ volun canmd
Wis iunf᷑ manda 2 n eſt igit᷑ accipiendum pctm̃ ade
auann i apir illud eſſe pctm̃ oꝛiginale quod tranſit in oſtaog. ſiuit inom
n ?xt eſt illud pctm̃ originale vt apene firg enerded adam tranntntmc
tſusttn nes p eius carnẽ viciatã cupilcentialiter generattos. rij ſjr ne
digung nes Rppoſlro petm pꝛimoꝝ ꝑentũ ſit oꝛiginale.inquirit verll ſit pena vel
ocenmen S ́èlü
n cuulusq.. ſit. De hoc em̃ ſcti doctoꝛes ſub obſcuri/
W ligẽter inueſtigandũ eſt. qd ſit. De hoc em̃ ſctĩ docto R em ei
an Quoꝛundã de bguee unt⸗a, ſ. glaſiici doctore Garis ſee ne — ainprar
mß NH tel. ſ pene p pctõ pᷣmi hoĩs.i. Jasononces g
oꝛiginali pecca ginale petm̃ eſſe reatũ pene p eto en ed uali pctõ. qꝛ ꝓ illo
1e „ gil en⸗ eter ꝛimi homis actuali p de P ne
to opinio noxij ⁊ addicti ſumꝰpene tpali ⁊ eterne ꝓ pꝛimi! k. Juxta hoꝝ ſentetiam
vt alüt om̃ibꝰdebet᷑ pena eterna.niſi ꝑ gram liberent. Juxta hoꝝ ſet tenam
ari sgigt oinit dever penacterd'nl eſſe nec penã. Culpa nõ eſſe ipſi faten⸗
slpndii optet dici oꝛiginale pctm̃.nec culpam aebire Sene e d vctm ẽ. cũ de⸗
nnte tur⸗vena c; m eos eſſe nnoe⸗ tta etenneketnf⸗ amtit/
g itũ pene nõ ſit pena.nec oꝛigir ͦ ſepe nolari reatu. reatu ibi intelli/
en bitũ pene nõ ſit pena.necoꝛiginal. noiari reatu. ? reatũ ibi intelli
ul Pictt drinalereid ſe⸗ aſſeft pctm̃ oꝛigiale dici nn,
igree k ut (vt dictu ẽ)o Aate Hehe. ene ſic 6 iniqͥ ꝑntis aliquãa/
n unrorouuni vuͤto e en. PPcto ihid entisaliaua⸗
Plant ⸗ Moꝛiginale petm̃ eſt culpa autoꝛitatibus ꝓbat. ijs edocet᷑ ſuꝑ Exodi.
, H“ beſetõꝝ teſtimonijs edocet᷑ ſuꝑ Exe
wtnnd (Sʒz oꝛiginale pctm̃ culpa ſit.pluri Erenmnoegs in pctis nati ſumꝰ
enm Exo.xij. G g. Pimogenitl ſnimutabie ore regeaſti Ssi n :volun
etene Bꝛeg⸗· bold-. Paunogenn cepti culpa oꝛiginalẽ nobiſcũ traxim⸗. Uñ 2 volun
n . . . iir mapensimoniamar Mene chlp⸗ oꝛigialẽ dixit nos trasiCi ln ori
ibrnn E n . Aug. q; in li. de natura ⁊ gra.de h eodẽ ſica ö ſũt. vel
gnale peiſß aupa cee. Rugech in . denaet⸗ vel in adã.qꝛ ſine pctõ nõ ſũt.vel
og. (yt ait apls)peccauerũt.vtiqʒ vel in ſeipᷣ

is moꝛiboad diderũt. Petĩ em̃ primi bo-
mina noſan, ar eeanit ges nnaon gerco deidtez i pcii oꝛigi
. n ſi de coꝛpe moꝛtuo leminat. cu vin Ree
ſcepim.. Idem ſup pᷓ] Q necorden tatibꝰↄceptũ dicit dauid.qꝛ in omi
. , s naſcit z moꝛtis. deo igit᷑ ſe in iniq vecepin di cik. niſt nahẽs pe
ſenus. perm trabit. ctm itaq; oꝛiginale ange gns em⸗ Kinn mmeener
adlcedi, actpiikahnt Eindem gechs dognotbusſenpumek- Sumimeter:
unail,, nullatenuo ubues omnembommem n inbditc, mornch Vierg. rob d
engte n pitur. cum oꝛiginali peccato naſci.imp Ff

2

ceG 8

*
Ai.

———— —

a ¶ Etrca iſtã lĨaʒ no
tandum. q cum mgr

noiet pctm̃ oꝛiginale
octo noibus.ſcʒ oꝛigi
nale pctm̃.legem car/
nis.ↄcupiſcibilitatex.
fomitẽ.ↄcupiazʒ.legẽ
membꝛoꝝ.languoꝛez
naturc.tyrannũ.quõ
viſtinguant᷑ illa noi/
na. DOm ꝙ oꝛiginale
petm̃ habet compara
ri ad id a quo eſt.⁊ ſic

dicit᷑ oꝛiginale pctm̃.

quia eſt ab oꝛigine.di
citur etiaʒ lex carnis.

qꝛ ↄtrabit᷑ mediante

carne. NHabet etiã cõ/⸗
pari ad illud ad qð ẽ.

ſiue ad qd inclinat᷑.?
boc vel in diſpõne re⸗

mota. et ſic dꝛ ↄcupi/

ſcibilitas. AVel i diſpo

ſitiõe ꝓpinquioꝛi.⁊ ſic

dicit᷑ fomes. Al etiazʒ
i diſpõne pxima.⁊ ſic
dꝛ ↄcupia. Habʒ etiã
pↄpari ad illud ꝑ qd i⸗-
clinat.⁊ ſic dẽ lex mẽ‚

bo Hʒ etiaʒ ↄpari
ad illud cõtra qð. Et
duplr. vel iniqtum
difficilẽ reddit ad bo⸗/
num. ⁊ ſic dẽ languoꝛ

nature. vel ineỹtuz p⸗/
dominat᷑ voluũtati vt

curuet eã in malũ. et
ſic dĩ tyꝛannus. Et ſic
pʒ ꝙ ſᷣm diuerſas cõ/

*

patiões di

2

*

ba

uerb noia=–e

——
4 —

natura ire naſci filium. a qua nullus liberat᷑ niſi ꝑ fidẽ
mediatoꝛis dei ⁊ hoim. Hhis et alijs auẽtibus euidẽter

oſtendit᷑ pctm̃ oꝛiginale culpam eſſe.⁊ in omibꝰↄcupi

ſcentialiter genitis trahi a parentibus.

Inquirit vtruʒ pctm̃ oꝛiginale ſit ↄcupiſcentia vel
alia cupaoa. .

(Munc ſuꝑeſt videre quid ſit ipᷣm oꝛiginale pctm̃. Qð

cum nõ ſit actuale.nõ eſt actus ſiue motus aie vel coꝛ⸗
poꝛis. Si em̃ actus eſt aĩie vłcoꝛpis.actuale itaq; pec
catum eſt. Sed actuale nõ eſt.nõ eſt &̊ actus vel motꝰ

Quid g oꝛiginale pctm̃ dr̃.fomes peccati ſcʒ ↄcupiſcẽ

tia vel ↄcupiicibilitas que dicit᷑ lex membꝛoꝝ.ſiue lã/⸗
guoꝛ nature.ſiue tyꝛannꝰqui eſt in membꝛis noſtris.ſi
ue lex carnis. Vñ Aug.in li.de baptiſmo ꝑuuloꝝ.Eſt
in nobis ↄcupia que nõ eſt ꝑmittenda regnare. Sunt
⁊ eiꝰdeſideria que ſunt actuales ↄcupie.que ſũt arma
dyaboli.que veniũt ex languoꝛe nature.Languoꝛ au
tem iſte tyꝛannus eſt qui mouet mala deſideria. Si er
go vis eſſe victoꝛ tyꝛanni.atq; inermẽ inimicũ inueni⸗

re.non obedias ↄcupiſcentie male. His verbis oſten /
ditur fomitem peccati eſſe ocupiam.

.

7

HMoie aũt ↄcupiſcentie non actuʒ ↄcupiſcẽdi ſᷣ vicium
pꝛimũ ſignificauit.cum eam dixit legem carnis. Un⸗
ge idem in tractatu de verbis apli ait. Semꝑ pugnaẽ

in coꝛꝑe moꝛtis huius.quia ipſa ↄcupia cum qua nati

ſumus.finiri non põt q;diu viuimꝰ. Quotidie minui

põt. finiri non põt. Que aũt eſt ↄcupiſcentia cum qua
nati ſumus. vicium vtiq; eſt qdð puulum habilẽ cõcu⸗
piſcere facit. adultum etiam ↄcupiſcenteʒ reddit. Si⸗
cut em̃ in oculo ceci in nocte viciũ cecitatis ẽ.ſᷣ nõ ap⸗
paoret nec diſcernit᷑ inter videntẽ ⁊ cecũ niſi luce veni/

ente. ſic in puero viciũ eſſe nõ apparet donec etatis p⸗
fectioꝛis tempus occuratt.

Æpadeam oꝛiginale pcetm in oms intrauit. cupia. i
his dat intellig

* *

2 t intelligi quid ſit oꝛiginale pctm. ſcilʒ vicium ↄcupiſcentie. qð in
om̃s acupiſcentialiter natos ꝑ adam intrauit eoſq; viciauit. Vñ Aug. in li.

de baptiſmo puuloꝝ. Adam pᷣter imitatõnis exemplũ.occulta etiã tabe car⸗
nalis ↄcupie ſue.tabiſicauit in ſe oms de ſua ſtirpe venturos. Vñ apoſtoluſ
recte ait.In quo om̃s peccauerũt. Circũſpecte ⁊ ſine ambiguitate dicit hoc
apls. Siue em̃ intelligat᷑ in quo hoie ſiue in quo peccato ſanũ eſt. In adam
em̃ oẽs peccauerũt vt in materia. nõ ſolum eiꝰ exemplo vt dicũt pelagiaui.
ODñm̃s em̃ ille vnus homo fuerãt.i.in eo materialiter erant.AManifeſtum eſt
itaq; om̃s in adam peccaſſe. quaſi in maſſa. Ipſe em̃ ꝑ pctm̃ coꝛruptꝰ.quos
genuit om̃s nati ſunt ſub peccato. Ex eo igit᷑ ſicut cuncti ↄſtituti ſunt pecca
tones. ita ⁊ in illo vno peccato qð intrauit in mundũ.recte om̃es dicunt᷑ pec⸗
caſſe.quia ſicut ab illo vno homine.ſic ab eodem vno peccato immunes eſ⸗
ſe nõ poſſunt, niſi ab eius reatu ꝑ xp̃ᷣ baptiſmũ.abſoluant᷑.Alia g̊ ſunt pꝛo/⸗
paia peccata in quibus tm peccant quoꝝ peccata ſunt. Aliud hoc vnuʒ in q
Wuͤr ieeer quo om̃es peccatoꝛes ↄſtituti ſunt.

dientia ꝓceſſit.

gSE èêèͤ EEEE .
è

ð ſit illud peccatum in quo om̃es peccauerũt. ſcʒ ouginale as ex inobe

—

„

AQuid noie ↄcupiſcentie intelligat que dieik fomes

bapt. ꝑuu.quõ

intelligat in j
om̃s peccaueſt

*

Porp⸗

Autioin

1

Acho ul⸗

.

Nan

L
as

S=

f —— — — — ---—

— — — —
. . = S=

Sü

R =- S=

Lutulr

e ucgO
itclin 1=G
fsauu

— ê

Vo. v.

DBDiA. XXX
oe eſt oꝛiginale pctm̃ quo pctõꝛes naſcunt᷑ om̃s ↄcupiſcẽtialiter geniti.
dʒð ex adã ſiue ex eiꝰinobia emanauit ⁊ in poſteros demigrauit. Vnð aplus
ↄñter.pꝑ inobiam vniꝰhoĩs.multos diẽ ↄſtitutos eẽ pctõꝛes.q̃ eſt actuale pec
catũ.Cũ aũt dixerit ꝑ vnũ hoĩem pctm̃ intraſſe in mòm.⁊ in eo om̃s peccaſ⸗
ſe.qð de originali dictum eſſe opoꝛtet acciiàcm.
Er q̊ͥ ſenſu dictũ eſt ꝓꝑ inobedientiam vniꝰmulti ſunt ↄſtituti pctõꝛes. k

ES8 D ait. ꝑ inobedientiã vniꝰmulti ↄſtituti ſũt pctõꝛes.eo ſenſu dictũ eẽ in⸗
telligendũ eſt.qꝛ ex inobedientia ade.ſcʒ ex pctõ actuali ade ꝓceſſit oꝛigina/
le q̊ om̃s pctõ:es naſcunt᷑.vt ⁊ in illo eẽt.⁊ in om̃s tranſiret.

pctm̃ oꝛiginale in adam fuit ⁊ in nobis eet. m
ñn Aug.Juliano heretico nullũ pctm̃ in ꝑuulis eẽ ↄtendẽti rñũdens aperte
aſſerit pctĩ oꝛiginale ex volũtate ade ꝓceſſiſſe.ac ꝑ eiinobedientiã in mom

Queſtio Julia intraſſe.Querit em̃ Julianꝰ ꝓ quid pctm̃ inuenit᷑ in ꝑuulo.ita inquiẽs.Non

ni. peccat iſte ꝗ naſcit᷑. Nõ peccat ille qͥ genuit. MHõ peccat ille qͥ ↄdidit. Per q̃̊s

F. Aug. igit᷑ rimas inter tot pᷣſidia innocentie pctm̃ fingis ingreſſuʒ. Et rñdet ſancta

pagina. Per vnuʒ hoĩem pctm̃ intrauit in mundũ.ꝑ vniꝰinobedientiam ait

pctm̃ intrauit in mundũ.pctm̃ vel ex volũtate eſt.vel ex natura ẽ. Si ex vo/⸗
luntate eſt.mala eſt volũtas q̃ pctm̃ facit. Si aũt ex natura ẽ.mala eſt natu /

Queſtio Julia Apls.Quid querit ampliꝰ:qͥd querit aꝑtiꝰ: Iteʒ inqͥt Julianꝰ. Si ꝑ hoĩem

„*

luntate ſit? Rñdeo /ꝓꝛſus ⁊ oꝛiginale pctm̃ ex volũtate eẽ.qꝛ h̊ͥ ex voluntate
pꝛimi hoĩs ſeminatũ eſt vt in illo eſſet.et in omnes tranſiret.
¶ Obiectio quoꝛũdã ↄtra id qð ſupᷣ dictũ ẽ om̃s in adã fuiſſe hoies. n
¶ Ad hoc aũt qð diximꝰin adam fuiſſe om̃s hoies.quidam verboꝝ ſectatoꝛes
ſic obijciũt dicentes. Non om̃is caro q̃ ab adam traducta eſt.in eo ſimul exi⸗
ſtere potuit.qꝛ multo maioꝛis quãtitatis eſt qᷓ; fuit coꝛpꝰade. In qͥ nec tot eti
am athomi fuerũt qͥt ab eo hoĩes deſcenderũt. Quocirca verũ non eſſe aſſe⸗
rũt ſu ham vniuſcuiuſq; in pꝛimo fuiſſe paꝛente. H
Quõ om̃es dicunt᷑ in adam fuiſſe qñ peccauit ſᷣm rõnem ſeminalẽ.⁊
ex deo deſcenderint.ſcqʒ lege ꝓpagationis. do
¶ Quibꝰrñderi põt.ꝙ mãliter atq; caliter.nõ foꝛmalłr dr fuiſſe in pꝛio hoĩe oẽ
qð in hũanis coꝛꝑibꝰnãliter ẽ.deſcẽditq; a pᷣmo ꝑnte lege ꝓpagatõis.⁊ in ſe
auctuʒ ⁊ multiplicatũ ẽ nulla exterioꝛi ſbᷣa in id tranſeũte.⁊ ipᷣm in futuro re⸗

gy. Aug. ra. Eui rñũdeo. ex volũtate pctm eſt. Querit foꝛte. VUtu oꝛiginale pctm̃ ex vo

uõ

Quõ p tpaga⸗ ſurget. Fomẽtũ quidẽ hʒ a cibis.ſᷣ nõ ↄuertunt᷑ cibi in hũanã ſbᷣam.q̃ ſqʒ ꝑ ꝓ

tionem deſcen· pagatõẽeʒ deſcẽdit ab adã. Trãſmiſit em adã modicũ qͥd de ſba ſua in coꝛpa

dit. ſilioꝝ qñ eos ꝓcreauit.i.aliqd modicũ de maſſa ſbe eiꝰdiuiſum eſt.⁊ inde foꝛ⸗

matũ coꝛpꝰfilij.ſuiq; multiplicatõe ſine rei extrinſece adiectõne auctũ ẽ᷑. Et
de illo ita augmẽtato aliqͥd inde ſeꝑat᷑ vñ foꝛmant᷑ poſteroꝝ coꝛꝑa.et ita p⸗
gredit᷑ ꝓcreatõnis oꝛdo lege ꝓpagatõis vſq; ad finẽ hũani generl.Itaq; di⸗
ligẽter ac ꝑſpicue intelligẽtibꝰpʒ om̃s ſᷣm coꝛꝑa in adã fuiſſe ꝑ ſeminalem ra
tionem.⁊ ex eo deſcendiſſe ꝓpagatõnis lege. l
NEenihil extrinſecũ ↄuertit᷑ in humanã ſbᷣam q̃ eſt ex adam.
Math. xv. ⁊o nihil extrinſecũ in humani coꝛꝑis naturã trãſeat.veritas in euãgelio
.— ſignificat dicẽs.Om̃e qð intrat in os in ventrẽ vadit ⁊ in ſeceſſuʒ emittitur.
Qð etiã rõne oñdi põt hoc mõ. Puer qͥ ſtatim poſt oꝛtũ moꝛit᷑. in illa ſtatu⸗
ra reſurget quã habiturꝰerat ſi viueret vſq; ad etatem.xxx.annoꝝ.nullo vi⸗
cio coꝛꝑis impeditꝰ. Vñ g illa ſuba q̃ adeo parua fuit moꝛtua.in reſurꝛectõe
tam magna erit.niſi ſui in ſe multiplicatõne? Vñ axparet ꝙ etiã ſi viueret.nõ
aliunde.ſᷣ in ſe augmentaret᷑ illa ſuba.Sicut coſta de q̃ facta eſt mulier.⁊ ſiẽ
panes euãgelici.MNõ inficiamur tñ quin cibi ⁊ humoꝛes in carnẽ ⁊ ſanguineʒ

tranſeunt. ſed nõ in veritate humane nature q̃̊ a pꝛimis deſcendit ꝑentibus.

dſſola in reſurꝛectõne erit.reliqua vo caro in quẽ cibi tranſeũt tanq; ſuꝑflua
in reſurꝛectõne deponet᷑.q tñ ciboꝝ aliarũq; reꝝ ſomẽtis coaleſcit.

2

6
.
D intelligentiam buius partis ſm tria que
determinat magiſter in litera incidit hic que
ſtio circa tria. Pꝛimo nanq; querit᷑ de oꝛigi
nalis peccati entitate. Scdo de quidditate. Lercio

⁊vltimo de veritate humane nature. Oꝛtum ad pꝛi/

mum articulum querunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ
coꝛruptio que eſt in natura humana inſit ei ex pᷣmo
oꝛtu ſue conditõnis.vel ex merito pꝛime tranſgreſſi⸗
onis. Scdðo dato ꝙ merito tranſgreſſionis.eſt q̃ſtio.
vtrum ꝓpter pctm̃ ade humana natura ſit coꝛrupta
penaliter im̃.an etiã pcnaliter ⁊ culpabiliter.
Aucſtio.j. 9
Atrum coꝛruptio quã videmus in humana natura
inſit ei ex ſue conditõis pꝛimoꝛdio.an ex peccati me
nito. Et ꝙ non inſit ex ſue conditõnis pꝛimoꝛdio.ſed
ex peccati merito.videt᷑ tam ex oꝛdine diuine iuſti/
cie.q; ex oꝛdine ſapicntic.qᷓ; ctiam ex oꝛdine bonita
tis. Eſt em̃ triplex oꝛdo in creaturis.quia per iuſtici
am fit remuneratio oꝛdinatõnum ⁊ meritoꝛum.per
ſapientiã vᷣo ordinatio partiũ ad ſcinuicem. ꝑ boni/
tatem vᷣo oꝛdinatio rerum in ſuũ fincm. Ex parte di
uine iuſticie arguit᷑ ſic. Nullus affligit᷑ pena niſi pꝛe
cedat culpa.ſed nihil aliud eſt pena qᷓ; paſſio inuo/
luntaria in ratõnali creatura. ergo nullo modo talis
paſſio fuit in homine antequã pꝛcccſſit in eo culpa.
igitur talis coꝛruptio non ſuit in bumana natura a
pꝛimoꝛdio ſue conditõnis.ſed ex merito tranſgreſi-
onis. ¶ Item a ſumma equitate iuſticie nulla pꝛo/
cedit curuitas vel obliquitas.ſed humana natura ñ
ſolum coꝛrupta eſt coꝛruptõne penalitatis.verũ eti/
am coꝛruptõne carnis.quia videmus homies ex coꝛ
ruptõne ſibi indita inclinari ad malum. ergo nunqᷓ;
a diuina iuſticia ꝓceſſit ꝙ humana natura ſit coꝛru/
pta in ſui pꝛimoꝛdio.ergo ſi coꝛrupta eſt.hoc eſt ſolũ
peccati merito.Ex oꝛdine aũt ſapientic arguitur ſic.
vbicunq; eſt ſumma ſapientia ibi eſt ſumma pulcri/
tudo.ſicut exponit aug.in li. de trini.ibi.qualiter ſpe
cies appꝛopꝛiat᷑ filio.ſed a ſumms pulcritudine ni/
hil ꝓcedit fedum aut turpe.nibil qd ratõnaleʒ offen
dit aſpectum.ſed in hbomine ratõne vtente ſunt aliqᷓ
paſſioncs ↄnaturales de quibus ratõnabiliter eru/
beſcit.̊ paſſio talis nunqᷓ fuit in bo mine a ſua pri/
ma oꝛigine.⁊ fuit ſic.vel merito tranſgreſſionis.ergo
⁊c̃. U Item vbicũq; intelligi᷑ ſumma ſapientia.in/
telligit᷑ ſumma veritas.⁊ ſumma equalitas.ſᷣ̊ a ſum
ma equalitatc nulla debet ꝓcedere impꝛopoꝛtiona-
bilitas.ſed duratio ⁊ ↄſeruatio coꝛpoꝛis ſm ſtatũ pᷣ/
ſentis miſerie cſt impꝛopoꝛtõnabilis aie que eſt eius
foꝛma.qꝛ hoc eſt temꝑalc.illud ꝑpetuũ.̊ nunqᷓ; bu/
mana natura ſic ꝓducta fuit in ſui pꝛimoꝛdio a ſum
ma ſapia. videt᷑ ꝙ cecidit ex ꝓpꝛia culpa.Ex oꝛdine
diuin e bonitatis arguit᷑ ſic. Aſumma bonitate nibil
ꝓcedit qð ſit magis ꝓpinquũ ad malũ qᷓ; ad bonuʒ.
cum vniuerſa ꝓpter ſemetipᷣm ſumma bonitas ope/
retur.ſᷣ ſenſus ⁊ cogitatõnes bominuzʒ ꝓna ſunt ad
malum ab adoleſcentia ſua pᷣm ꝙ dicit ſacra ſcriptu
ra. in illa coꝛruptõne in qua eſt nõ fuit humana nãꝗ
a ſumma bonitate pducta. ¶ Item nihil qð ꝓcedit
a ſumma bonitate eſt dignum maledictõne.ſed mul
te ſunt in nobis paſſiones digne maledictõne. ꝓpter
guas tam Job q; Hicremias maledixit diei ſue in qᷓ
natus eſt. ⁊ in lege maledicebant ſteriles mulieres.
§ nõ videt᷑ p bumana natura in ea coꝛruptõne qua

nunc eſt creata ſit a ſumma bonitate.videt᷑ igitur ꝙ

in hanc coꝛruptõnem et ſtatum deuenit merito cui

pe. cum boc fit ↄtra oꝛdinem bonitatis. ſapientie.et
iuſticie. ↄtra quem oꝛdinem inconueniens eſt deum
aliquid facere. Ser ↄtra.pꝛimo oſtendit᷑ ꝙ h̊ nõ
repugnet oꝛdini diuine iuſticie.quia nõ eſt maioꝛis
innocẽtie homo q; ſit ouis vel agnus.ſed ouis moꝛ
talis ⁊ paſſibilis ꝓducta fuit a deo.ita ꝙ in nullo ex
hoc derogatur diuine iuſticie.g pari ratòne videtur
ꝙ ſi talem ꝓduxiſſet hominẽ qualis nũc eſt.nõ vide⸗
retur in aliquo derogari eidem. em ꝙ nõ repu/
gnet oꝛdini ſapientie videt᷑.ſᷣm idem exemplar ᷣm
qd deus ꝓduxit hominem de terꝛa. pduxit etiaʒ alia
animãtia ⁊ coꝛpoꝛa mixta.ſed hoc nõ repugnat pul⸗

„ „ 7 22.,

critudini diuini exemplaris ꝙ ex quatuoꝛ element

ↄpoſita ſunt coꝛruptibilia.imo hoc facit ad oꝛdineʒ
vniuerſi.ſicut in pluribus locis oſtendit Aug.g non
videt᷑ eſſe ↄtra oꝛdinem ſapientie.ſi deus eaſdem ꝓ⸗
pꝛietates et paſſibilitates a natura indidit homini⸗
bus quas etiã dedit alijs aialibus. m cꝙ nõ ſit
ↄtra oꝛdinẽ bonitatis diuine videt᷑. Ad ſummi em̃
bonitatẽ ſpectat dare vnicuiq;ʒ inclinatõeʒ ↄpetentẽ
ſue nature.ſed ſicut aia rõnalis delectari bʒ in bono
ſimpliciter.ita ⁊ ſenſibilis in bono vt nũc.⁊ ſicut ter
ra bʒ quicſcere deoꝛſum.ita ⁊ ignis ſurſum.ſi igit᷑ de⸗
us om̃ibꝰdedit ꝓpꝛias inclinatõnes. igit᷑ a pꝛmaria

hois ↄſtitutõne erat diuerſitas appetituũñ in ſenſibi⸗

li ⁊ ronali.erat nibilominus appetitꝰdiuerſus in ele
mentis coꝛꝑa ↄſtituentibꝰ.ſi igit᷑ diuerſitas pᷣme in/
clinatõnis facit rebellionẽ. ⁊ diuerſitas ſcde inclina/-
tõnis inducit temptatiõem.videt᷑ ꝙ ſi hoc mõ cõdi/
tug eſſet.in nullo derogaret᷑ oꝛdini bonitatis diuine
(Brem ꝙ talis fuerit bõ ↄditus.vẽ poſſe ꝑſuaderi

ex rõne ſumpta ſᷣm pꝛincipia nalis phie.Cum enim

homo ſit minoꝛ mundꝰ ꝗꝓpter quẽ oia facta ſunt. de⸗
bet bꝛe nalem ↄfoꝛmitatẽ ad mundũ maioꝛẽ qͥ ꝓpter
ipᷣm factꝰcſt a ſua pꝛimaria ↄditõne.ſed ita videmꝰ
in maioꝛi mundo ꝙ inferioꝛes oꝛbes cõtrario motu
mouent᷑ oꝛbi ſuꝑioꝛi ſm ꝙ dicũt ph̊ᷣi nãles.ergo pa/
ri rõne videt᷑ ꝙ in hoĩe ꝑ naturã poꝛtio ſenſitia mo/
ueat᷑ ↄtra iudiciũ ratõis.ſᷣ hec eſt coꝛruptio q̃ in no
bis eſt maxime inoꝛdinata.ſi igit᷑ hec eſt a pꝛima cõ/
ditõne.videt᷑ ꝙ ois alia. ¶ Item hoc videt᷑ alia rati
one ſumpta ꝑ pꝛincipia moꝛalis phie.dicit em̃ moꝛa
lis ph̊s ꝙ virtus eſt difficilimoꝝ opatiua.nec eſt ali⸗

qua virtutis laus vbi nulla eſt difficultas.ſi ergo ho-
mo fuit ↄditus ad virtutem diſpoſitꝰ.videt᷑ ꝙ a ſua

pꝛima ↄditõne babuit difficultatẽ faciẽdi bonũ ⁊ vi

tandi malũ.⁊ in tali fuiſſet diſpoſitꝰ ꝙ ois virtꝰbĩe

poſſet in eo ſuũ vſum.&ᷓ vꝛ creatꝰfuiſſe cũ hmõi coꝛ/
ruptõnibus.¶ Item boc vꝛ ratõne ſumpta ſᷣm pᷣn/
cipia theologic.dicit em̃ ꝑ ſcripturã ſpũſſ.ꝙ via per.
ueniendi ad gloꝛiam ⁊ ſublimitatem eſt ꝑ ignomini
am ⁊ humilitatẽ.via ꝑueniendi ad coꝛonam eſt ꝑ tẽ/

tationẽ ⁊ pugnã.via pueniendi ad quictẽ ⁊ tranqͥlli

catem eſt ꝑ laboꝛes ⁊ tribulationcs.ſi igit᷑ bõ debuit
ſic fieri ꝙ eſſet diſpoſitus ꝑuenire ad gloꝛiã.⁊ victo/
riã ße cẽ ꝑpfectã.vẽ ꝙ bũñana nã in penalibꝰ⁊ coꝛru
ptibilibꝰiĩ qᷣbꝰnũc ẽ a ſue ↄditõis pᷣmoꝛdio fuẽit ↄſti

tuta¶ Hdðᷣ ꝙ abſq; dubio nã bnana i baſ tẽtatõeſ/
deiccta ẽ merito pene pᷣuaꝛicatõis.nõ iſtituta a pᷣmoꝛ

dio ſue ↄditõis.boc em̃ veritaꝗs pᷣdicat.ſacre ſcpᷣture
quẽtas ↄfirmat.rõis ꝓbabilitas mãifeſtat.Fides h̊

fope,
uumil
vecntii qcre
lgit
tigidenton.
tianchtl
allceinfenotes.
mtebinono⸗
Ascucuqin
ltick boni
Cemirteinqus
Ctinodicere?
ſepetlanemen
ſitppſoſet
güͤneſnüpꝛin
Pioponcntu
rigticmi
atholceqcoco
ſcnittantemnt
bbunun
Cörabiebommmn
ͦeribus noſh
Crtmhulteront
(itscnebocoftia
bpunoobict q
floperantdone
Mrochgrinins⸗
ſrinficcagen⸗
borinechiar
tennonmnee
glioniblſactuu⸗
itiacansck
6 hoſemickp⸗
Nuc volobick
Apnetüfzgusſun
nieppepgai
ntanpeniin
ſckimente
tilonorit
luünimne
ntgtontu

1

nock mans
sſcligen
ginnuloer
rwie diſene
nürcktöie
otepu⸗
namnplrfin
üntenzai
—
Racpen
—
matdu in
1 nädtbont
Nmngrit
i Aſmmi
Z
amiznen
1o tnüctlart
ns iiniii
nes. ginenm
ppctnigſk⸗
ctit dunist⸗
t digieszftet⸗
ſes eic⸗
lioiewnicc⸗
nuniasaui
iſoſegiacen
elnain
ufagrſun d,
üntiipe
Geanten
scömmd non
Rnsog
Vroſoſtnnd
Myrtgni
Ackivmih,
rikalun,
neteñnon
nlanacckl⸗
alnsſiagg
Gn vin
ſcedibordt
istinti
ſecübndien
eiunpuint
ſihiſg unn
enckoonm
guici iid
4 Ffihi

Fm oꝛdi

clamat 2 dicit filiũ dei paſſum eẽ.vt nos a moꝛte eri

peret in quã nos induxerat pꝛimus parens. Sacre
ſcripture autoꝛ:itas ↄfirmat.quisa dicit᷑ Geñ.ij.quali

ter homo ꝑ culpam inobedientie penam moꝛtalita-

tis incurrerit. NRatio autem hoc manifeſtat ſicut pꝛi
ns in opponendo monſtratũ eſt.tũ ex oꝛdine qui re/
ſpicit diuinaʒ iuſticiã.qᷓ; etiam ex oꝛdine qui reſpicit
ſapientiã.qᷓ; ex oꝛdinc qui reſpicit bonitatẽ ſummã.
Attendendũ eſt tamen ꝙ rõ in inquirẽdo dupliciter
põt ꝓcedere.aut ꝓnt eſt adiuta radio fidei.⁊ ſic ꝓce

dit aſpiciendo ad cauſas ſupioꝛes.aut. put iudico ꝓ
pꝛio relieta eſt.⁊ ſic ꝓcedit reſpiciendo ad naturas ⁊

cauſas inferiotes.Acquirit em̃ ꝑ viã ſenſus et exꝑi/
entie. Pꝛimo modo rocinant᷑ doctoꝛes catholici ⁊ fi

cles circa ea ꝗᷓ ſunt fidei.⁊ ſᷣm hũc modũ rõcinãdi
multũ eſt h̊ ↄſonũ ratõni ꝙ deus in tanta miſeria et

calamitate in qua nũc eſt hominẽ a pꝛincipio nõ fe/

cerit.ĩmo dicere ↄtrarium magne impietatis videt᷑

cſſe pie ⁊ ſane menti. Secũdo modo ratiocinãdo /
ceſſerũt philoſophi qui nõ aſpexerũt in hominis cõ/

ditõne ſuũ pꝛincipalem actoꝛem.ſed aſpexerũt pꝛin/⸗

cipia ↄponentia ⁊ opatõncs quas hʒ ꝑ virtutẽ natu

re.⁊ ſᷣm hũc modum ratio potius diſcoꝛdat veritati
catholice qᷓ; cõcoꝛdat.Et bec eſt ratio quare phi qui
fuerũt tante veritatl indagatoꝛes nõ puenerunt ad
lapſus humani ↄditõnem.quia cis videbat᷑ eſſe val
de rõnabile bominẽ ſic fuiſſe oditũ.cum tñ catholi/
cis doctoꝛibus nõ ſolũ fide.ſed etiã rõnum cuidètia
certitudinaliter eiꝰↄtrariũ appareat cſſe verũ. Unð
⁊ rõnes que boc oſtẽdunt ſunt ↄcedendc. Ad illð
qð pꝛimo obijcit᷑ ꝙ deus fecit paſſibilem ouẽ que
tñ nõ peccauit.dðᷣm ꝙ nõ eſt ſitłe de bomine ⁊ ð oue.
bomo em̃ qui rõnis ꝑticeps eſt.capax eſt beatitudi/
nis ⁊ iuſticie.⁊ ꝑ oppoſitũ culpe et miſerie.Vñ ſicut
in homine obligaꝛi culpa eſt.ſic ⁊ pati pena eſt.iĩ oue

autem neutrum contingit reperiri. ideo paſſibilitas

ouis nihil facit ad oꝛdinem nec cõtra oꝛdinem diui/

ne iuſticie. cuius eſt ↄſiderare meritoꝛum exigentiã.
nõ ſic autẽ eſt de paſſione in natura bumana. (Ad

illud quod obijcit᷑ ꝙ ſᷣm idem exemplar alia gencra

animaliũ facta ſunt coꝛruptibilia.dom ꝙ non eſt ſi⸗

mile pꝛo eo ꝙ alia animalia ab homie nõ babẽt foꝛ/

mã completiuã incoꝛruptibilem. in ſolo zutem boie
ꝛia eſt immoꝛtalis ꝑ naturaʒ.ſicut oſtenſum fuit ſu/

pꝛa. ⁊ ideo mortalitas in aliſs animalibus nõ ponit
aliquã ꝓpoꝛtõnem ꝑfectibilis ad ſuã pfectõneʒ ſicut

ponit in homie.ac per hoc nec ita repugnat moꝛtali⸗

tas in alijs aialibus oꝛdini quẽ ſapia dei ſeruat in re/

rum ↄditõne ſicut moꝛtalitas reperta in bomine.
a ulud qð obijcit ꝙ ſumme bonitatis eſt dare
vnicuiq; inclinatiõeʒ ſuam.ddᷣm ꝙ hoc verũ eſt ſal/

uo oꝛdine qui attendit᷑ inter res ſm ꝙ compant᷑ ad

inuicem. qm bonitas nõ p̃iudicat ſapicntie.ſed quia

nẽ nature coꝛpus debet eſſe ſubiectũ anime.
⁊ ſenſualitas ſubiccta debet eſſe rõni. ſic debuit deus

re inclinatõeʒ taʒ coꝛpoꝛi hoĩs qᷓ; ſenſualitati car/

tzis ꝙ in nullo piudicaret᷑ rectitudini rõnis.⁊ hinc ẽ
ꝙ ⁊ ſi ſenſualitas bonũ vt nũc appeteret.nulla tam̃

erat rebellio in pꝛimo hoĩe.quia tm̃ appetebat ſicut
ratio dictabat.nũc autem eſt rebellio.quia pᷣter iudi
ci rõnis frequenter appetit.⁊ ꝓpter hoc bꝛutales ef
cti ſumus ⁊ iumentis inſipientibus comꝑati. cum
tamen homo ĩ pꝛimoꝛdio ↄditꝰ fucrat in honoꝛe et .

ferioꝛ ſuperioꝛẽ. nũc autẽ in nobis nõ ẽ ſi

dſtituti. Si foꝛte dicas ſicut dicunt pelagiani ꝙ; P

dighitate rõnis.Et ꝑ boc manifeſta eſt reſponſio ad 8
ſequens obiectũ quod obijcit de diuerſitate motuũ
oꝛbiũ celeſtium.qꝛ ⁊ ſi videat᷑ ibi eſſe ptrarietas.nõ
tamen eſt ibi ↄtrarietas.imo oꝛdinatio recta.pꝛo eo
ꝙ ſpeꝛa ſuperioꝛ mouet ſemꝑ inferioꝛem.⁊ nunqᷓ in-
c ꝓ eo ꝙ vi⸗
demus aliã legem in membꝛis noſtris repugnantes
legi mentis noſtre.⁊ captiuantẽ nos in ſeruitutẽ pec
cati. a illud qð obijcit᷑ ꝙ virtus eſt difficilimoꝝ ꝰ
opꝑatiua.dðm ꝙ; quedaʒ eſt difficultas que venit ex

genere opis.quedã vo que venit ex defectu opcran/

tis. Pꝛima difficultas eſt de eſſentia virtutis. Virtꝰ
em inqꝙtum virtus circa magna cõſiſtit ⁊ ardua.hec
aũt difficultas in pꝛimo fuit ſic. IHomo em̃ ita ꝑfecte
deo obediuiſſet. ⁊ ita ꝑpfecte deo adbeſiſſet.ſicut perfe
ctio virtutis obedientis ⁊ amicicie boc requirit.⁊ ſic
de alijs virtutibus. Eſt ⁊ alia difficultas que venit ex
defectu opantis. ⁊ iſta quidẽ non eſt de eſſentiavirtu
tis.imo accidit virtuti ᷣm ꝙ virtus eſt.⁊ ideo ad hoc

ꝙ”bhomo eſſet virtuoſus nõ opoꝛtuit hanc difficulta
tem repcriri in bomine in pꝛimo:dio. Et q illud ſit
verum hoc planũ eſt. quãto em̃ aliquis magis pꝛofi

. . „

cit in virtutc.tanto magis oꝑatur cum minoꝛi diffi/
cultate ex parte ſua.ſi igit hec difficultas eẽt de vir⸗
tutis eẽntia.ſᷣm ꝙ homo ꝓficeret. minueretur in eo

virtutis excellentia.qd falſum nemo eſſe dubitat.
¶ Ad illud aũt qð obijcit᷑ de vig pueniendi ad ſalu/lO
tem ſ̃m ſacre ſcripture inſtructonem. dom ſcpᷣtu/

ra ſacra tradita eſt homini lapſo. et documenta tra/
dit ꝑ que ꝑducatur ad patriam ſᷣm q; competit ſta/
rit homo fieri vt ꝑ hanc viam deueniret.tales eniʒ in
ſe ſunt valde aſpere. Si em̃ hbomo nõ peccaſſet.non
cum aſperitate ſed cum om̃i lenitate pueniſſet ad ſu
um finc. Et eſt ſimile. quia ſanitas ↄſeruatur per bo⸗
na cibaria ⁊ ſuauia.ſed non recuꝑatur niſi per poti/

tui pᷣſenti.ideo ex bis nõ poteſt argui ꝙ talis debue/

ones amaras.

¶ ANtrum merito pꝛime tranſgreſſionis bumana natu
ra fuerit coꝛrupta penaliter tm̃. an etiam culpabili/

ter. Et ꝙ culpabiliter coꝛrupta ſit videtur. Ro.v. Si
cut per vnum bominem peccatum intrauit in mun

dum. ⁊ per peccatũ moꝛs.ita ⁊ in om̃es hoĩies moꝛs

ertr ſit in quo om̃es peccauerũt.Ex iſto verbo col
igitur ꝙ om̃s in adam fuerunt infecti ⁊ peccatoꝛes
. * 7 „ . 2 . er⸗
tranſit per imitationem. Contra.Eph̊.ij. Eramꝰna/
tura filij ire ſicut ⁊ ceteri. ſed nemo eſt filius ire niſi ꝑ
culpam.ſi eꝛgo per culpã om̃es eramus filij irc om̃s

per naturã ↄtrahimus culpã.ergo in ccteris natura

humana culpabiliter eſt infecta. ¶ Item Jobh. iij.

Miſi quis renatꝰfuerit ex aq̃ ⁊ ſpũſ. ⁊c.ſed nullus ꝗ

pꝛcmio eterno excludit᷑ niſi ꝓ pctõ.ſi igit᷑ om̃es non
baptiʒati excludunt᷑ ſiue ſint parui ſiue adulti. ergo
om̃es exquo nati ſunt habent culpam.ſed non cul/
pam quam fecerunt. cum buic ſententie ſubiaceant
ante vſum rationis.ſicut patet in paruulis incircũ/
ciſis. Geñ.xvij.igit᷑ hec eſt culpa que ꝑ naturaleʒ ge⸗
neratõeʒ reperit᷑ in quolibet.g ⁊c. heez ſi tota na⸗
tura eſſet in vna ꝑſona.coꝛrupta illa pſona q;;tuʒ ad
eſſe.neceſſe ẽ totã nãm coꝛrũpi qᷓ;tũ ad cſt. e. & pi rati
one ſi coꝛrupet᷑ qtum ad bñ eẽ. coꝛrũpet᷑ tota nã qᷓ;
tum ad bñ effe.ſic em̃ ſequit᷑ſi adam moꝛit᷑.bõ mo⸗

5
. . 3

-——— ———. G0V[ꝛ——————

ritur. cum igitur tota natura eſſet in adam qñ pecca

uit. videt᷑ ꝙ tota in eo peccauerit.ac ꝑ hoc tota in oi

bus ⁊ ſingulis culpabiliter infecta fuerit. 3 ez ve
nenato fonte.ꝑ ↄſequens venenant᷑ ⁊ riuuli a fonte
ꝓcedentes.ſi igitur om̃s homines ꝓceſſerũt ab adã
ſicut rami a radice.⁊ riuuli a fonte.⁊ ipſe coꝛruptus
fuit moꝛbo ↄcupiſcentic qui fuit in eo culpa.videtur
ꝙ ceteros coꝛruꝑit eodem coꝛruptõnis genere.⁊ ita
culpabiliter.¶¶ Item ſicut ſe habet innocens reſpe/
ctu innocentis generãdi.ſic pcccatoꝛ reſpectu pecca
toꝛis.ſed ſi adam ſtetiſſet in ſua innocentia om̃es fi/
lios genuiſſet inocẽtes. tota humana natura ceſſet
innocens ⁊ pura quantum eſſet ex ipſo.hoc ſat pla/
num cſt. ergo pari ratõne cum peccauit.totam bſa/
nam naturam ↄſtituit peccatricem. ita ꝙ om̃es fili/
os gigneret peccatoꝛes. Brerm ula adamm pecca/
uit factꝰeſt moꝛtalis.⁊ quia moꝛtalis eſt.neceſſe fuit
ꝙ generaret om̃es filios moꝛtales.ſed ſicut ſe habet
effectus ad effectum.ita ſe habet cauſa ad cauſam.ſi
igit᷑ cauſa moꝛtalitatis fuit culpa.⁊ moꝛtalitas ꝑſo/
ne ade totam naturam bumanã fecit moꝛtaleʒ. ⁊ to
tam coꝛrupit penaliter. pari ratõne videtur ꝙ culpa
ade totam naturam humanã infecit culpabiliter.et
om̃es ex illos excuntes coꝛruꝑit culpabiliter. ſi igit
culpa que om̃ibus ineſt ꝑ naturam eſt culpa oꝛigina
lis. colligit᷑ ex omnibꝰhis ratõnibꝰ ꝙ ſit ponere cul/
pam oꝛiginalem. ¶ Sed cõtra. Ezech. xviij. Filiꝰnõ

oꝛtabit iniquitatem patris. ⁊ pater ⁊c.ſi igit᷑ hoc ẽ

ex diuina. ̃m diuinam legem quilibet peccat ſibi et
nõ alij. Juxta illud Pꝛouer.ix.Si ſapiens eris.tibi
metipſi eris.ſi autem illuſoꝛ.ſolus poꝛtabis maluʒ.
igit᷑ nõ videt᷑ ꝙ ex peccato patris filius habet infici
culpabiliter. Thehn tam in nouo qᷓ;ᷓ in vcteri teſta/
mento nuptie ↄceſſe ſunt taqᷓ; bone ⁊ licite.ſᷣ ad nul
lum bonũ neceſſariũ ↄſequit᷑ malum. ſed ad nupti/
as neceſſario ſequeret᷑ malum ſi ples culpam ↄtra/
heret a ſua oꝛigine.& vel nuptie ſunt male et illicite

qʒ eſt ↄtra ſacram ſcripturam ⁊ fidem xpᷣianam. v

nõ eſt ponere peccatũ oꝛiginale. ¶ Item coꝛrupta
re trãſmutabili ⁊ minꝰnobili.nõ ꝓpter hoc coꝛrum
pit᷑ qd eſt intranſmutabile ⁊ maius nobile.ſed ꝑſo/
na hominis cſt tranſmutabilis ⁊ minꝰ nobilis q; na

tura.tota em̃ natura ſpeciei ꝑpetua eſt ⁊ magis no

bilis qꝙ vna ꝑſona ſingularis. impoſſibile fuit eam
a ꝑſona ade totaliter etiam per culpam infici.
Btem in malis generaliter eſt verum ꝙ malũ ha/

bitum ppᷣecdit malus actus.qᷓ;uis econtrario ſit ĩ bo-
nis.ergo habitualis coꝛruptio nature oꝛitur ex actu

ali culpa ipſius nature.ſed natura quantuʒ eſt de ſe
ſemꝑ eſt recta ⁊ nõ peccat.quia peccatũ ꝓpꝛium eſt
Aꝓpꝛie voluntatis.g̊ non videt᷑ ꝙ tota natura infecta
fuerit. vel etiam potuerit infici. ¶ Item nullum na-
turale eſt culpabile.ꝓ eo ꝙ naturalibus nec lauda/
mur.nec vituꝑamur.ſed oꝛiginalis coꝛruptio eſt na
turalis cum ſit eadez apud om̃s.g videt᷑ ꝙ iſta duo
ſint incõpoſſibilia ꝙ aliqua coꝛruptio ſit culpabilis.
⁊ ꝙ ſit oꝛiginalis.̊ nõ videt᷑ ꝙ natura tota a ꝑſona
potuerit culpabiliter infici.¶¶ Item nullum neceſſa
rium eſt voluntariũ.ſed coꝛruptio oꝛiginalis eſt ne⸗
ceſſaria. nõ eſt voluntaria. ſed om̃is culpa eſt afte/
ctio voluntaria bm ꝙ dicit Aug.in li.de li.arbi.ergo
impoſſibile eſt oꝛiginalem coꝛiuptõnem eſſe per cul
pam. redit igit᷑ idem qð pꝛius ꝙ nulla culpa ſit a na

culpabiliter.

. II

———G
tura. ⁊ ꝙ; natura bumana in adam no fuerit infecta

hoc eſt natura in omnibꝰhominibus ſeminaliter ab
adam deſcendentibꝰcoꝛrupta eſt.non ſolum penali⸗
ter ſed etiã culpabiliter.hoc em̃ manifeſtat viſionis
dei carentia.ratõnalis erubeſcentia.ↄcupiſcentie pᷣ/⸗
dominantia. Carentia viſionis dei hoc manifeſtat.
qꝛ nullus debet eterno bono ad qdð factus eſt pꝛiua/
ri.niſi in ſe habeat aliquid ꝑ qð indignus ſit diuino
aſpectui pñtari.tale aũt nõ eſt niſi culpa.ſi igit᷑ om̃s
quotq̃t ſunt viſione dei pꝛiuant᷑.niſi ꝑ baptiſmũ flu-/
minis vel flaminis renaſcant᷑.planũ eſt ꝙ om̃s quot
quot ſunt ↄtrabũt ex ſua oꝛigine culpam. Erubeſcẽ-
tia etiã ratõnis hoc manifeſtat.nullus cm̃ ratõnabi⸗/
liter erubeſcit de his paſſionibꝰquas hʒ a natura.ni⸗
ſi inſint ei ꝑ aliquã culpam. ſᷣ omnis hõ naturaliter
erubeſcit ex genitaliũñ membꝛoꝝ motu.Ex boc igit
ratio colligit᷑ et manifeſtat᷑ ꝙ quilibet in ſeipſo non
tm̃ penaliter.ſᷣ etiaʒ vituꝑabiliter et culpabiliter eſt
coꝛruptus quantũ eſt de ſua oꝛigine. Pꝛedominan-
tia ↄcupie hoc euidentiſſime manifeſtat.certuʒ cm̃ ẽ
ꝙ tuc aia hoĩs eſt oꝛdinata.qũ ſpũs eſt ſub deo.⁊ ca/
ro ⁊ virtutes aiales ſunt ſub ſpũ.⁊ ſequunt᷑ eius im
periuʒ.ab oppoſitis igit᷑ tũc aia hominis eſt ꝑuerſa.
qñ caro ⁊ virtutes aiales pᷣſunt ſpũi ratõnali.Et hec

quidem verum eſt de plano.nõ tm̃ modo ſᷣm fidem.

verum etiã ᷣm phiam. Sed in hoie vigoꝛ ↄcupie et

lex membꝛoꝝ quam vnuſquiſq; babet a natiuitate.
captiuat ſpm̃ ⁊ eipᷣdominat᷑.Ex hoc igitur claruʒ et
apertũ eſt ꝙ aĩa cuiuſlibet hominis a natiuitate per-
uerſa eſt ⁊ inoꝛdinata.ſed ſicut oꝛdinatio in bomine
⁊ rectitudo iuſticia eſt.ſic peruerſitas ⁊ inoꝛdinatio
culpa eſt. ſi igitur natura cuiuſlibet bominis ꝑ legeʒ
ↄcupiſcentie ꝑuerſa eſt a ſua oꝛiginc.in quolibet ho/

mine indubitanter ponendum eſt eſſe peccatum oꝛi

ginale.quantũ eſt de ſua prima natiuitate.⁊ de H ne/

mo dubitat.niſi qui neſcit quantus ſit vigoꝛ ↄcupie

⁊ qualiter ſpũs ratõnalis deo debet ſubeſſe.Conſtat
em̃ ꝙ nõ ſubeſt ſpũs noſter pfecte deo niſi diligat ix/
ſum ſuꝑ oĩa ⁊ ꝓpter ſe. Planũ eſt etiã ꝙ nullꝰ in ſta⸗
tu naturc coꝛrupte deum diligit ſuꝑ omnia ct ꝓpter

ſc ſine dono gratie.imo neceſſario vincit᷑ a vigoꝛe cõ

cupiſcentie vt magis amet ſe vel aliquod bonũ ap/
parens. Planũ eſt igit᷑ ꝙ anima cuiuſlibet hominis

in ſua natiuitate peccatrix eſt. cum ſubuerſa et inoꝛ/
dinata ſit. ſicut onſum eſt. Et idco dicit apls Ro. vij

in ꝑſona hominis lapſi. Aideo aliaʒ legem in mem/
bꝛis meis repug.le.mẽ.m.⁊ cap.me.in le.pec.Et ex/
clamat. Infelix ego bomo.quis me liberabit a coꝛ/
poꝛe moꝛtis buius.Et reſpondet. Gfa dei per ibeſuʒ
xpᷣm. Hanc igitur legem ⁊ oꝛdinatõnem ad deum ſi
quis velit attendere.nullo mõ dubitabit hominem
eſſe peccatoꝛẽ a ſua natiuitate.ĩmo ita certum eſt vt
dubitari nõ poſſit de oꝛiginali.ſicut etiam nec ð actu

ali. Hoc tamẽ ignoꝛauerũt phᷣi ⁊ etiam aliqui here/

tici. quia neſcierũt attendere in qͥ attendit᷑ rectitudo
aie ⁊ iuſticie.⁊ ꝓ quãto aia dici debet ad deũ oꝛdina-
ta. Conſtat igit᷑ ꝙ tota humana natura coꝛrupta eſt

nõ ſolũ penaliter etia culpabiliter. A q̃ aũt coꝛru/
pta fuerit. hoc planũ eſt ex ipſa ſcriptura. qꝛ ab ada⸗ʒ

Potuit aũt adã totã naturã coꝛrumꝑe ⁊ culpabilẽ
cere ſuo peccato triplici ↄditõe ↄcurꝛente. Pꝛima
eſt.qꝛ nõ tm̃ erat hũane naturc indiuiduũ.ſe totiꝰ

—☛

RK vom ꝙ abſq; dubio tota natura

2

ülluinnocen
Coninätn

elornitennnt
chotſeicsfun
ctabunmudun
(etialpablie⸗
fanuptn pond

Nalpatnuab⸗
fonesigturaai
luszeöpinok
Prns Oonn ll
uctrriſgnlns
=
nunlunifut an⸗
Krocſandmant.
fatnnytaonon
Pamneronnrick
Vordosnnͤlli⸗a
Koinbissſannecd
chicesſantchetk
nui onerm
Nockerni nid
Mianckſcgin
lngeorfonein
cnſkuaimteg
Gcligconptyn
oNphurtmgsron

fiitſaybahrcit

tininentgann
Cltiſt peltognt⸗
Wupeſtnaeztnn
fllenemntnie
ie uiricz
onmns Brede
Contotalbeni
Nluefngan
shſen
fwcanropon
D

itenmpatugt
Untninaman
uinlcäti
ſncfarder
nongüpnc
gißßyannf⸗

Ulcdciſeni
CReut
laftoluen

=
S
—,

dirtie
donann

ſnindinh

nſclumpent,
iccr ien
Nahneß
we tnifckn.
iansckpeinn⸗
Uls ſtdiito
haligreßs
dhapnſnüf⸗
ſtgoßsgnet
n Eubece⸗
1schrmönd⸗
Samunn⸗
6bd neturalte
drn Erdarſgt

berin ſigon

alpeblicrck
ne. Polammm
nicknemzüt
isckſubote⸗
1ſcgvunt on

wmmnsckun
iiraönal

zmocofmnftnn

ierigo: ee t

Abct anatiute
ccigturant
isamtuttut⸗
Winatonbenn
ſinst md
ct bomnine, eig
gncinguin⸗

tcſeedn

mutnendt
ms ſero e
N abeſeo

dpniltH

nignntz
pemnucr
raH
ro bot /,
itatonins
uaſcin,
aneun
logeniunen⸗
lnib
lbernitzc
Smggief

nmn

Di.
bumane nature pꝛincipiũ. Scda .qꝛ non tm̃ fuit ſi⸗
bi datũ mandatuz ſicut ſingulari perſone.ſ tanq; ſti

piti totius humane nature. hoc beue indicat textꝰ.

quia mandatuʒ illud deſcendit ꝑ virũ ad mulierem.
Tercia.qꝛ adam innocentiã ⁊ immoꝛtalitateʒ ſuſce
perat pꝛo ſe ⁊ pꝛo tota ſua poſteritate.vnde ipe inno
cens immoꝛtalis. generaſſet immoꝛtalem ⁊ innocẽ
tem. Quia igitur ipᷣe crat omniũ pꝛincipiuz. tranſ/
greſſus eſt mandatũ qð ei datũ erat m ꝙ crat pꝛin-
cipiũ.⁊ amiſit illã iuſticiã ⁊ innocentia.qua debebat
om̃ibus poſteris cõſeruare.binc ẽ ꝙ per ipᷣm oꝛigina
li iuſticia ſumus pꝛiuati. ⁊ in eius infectõe ceteri ſunt
infecti. nõ tm̃ penaliter ſed etiã culpabiliter. tũ ꝓpter
debitũ oꝛdinationis qᷓ debet eſſe in nobis.tũ ꝓpter ca
rentiã illius innocentie quã debemus habere.tũ pꝛo
pter pᷣdominãtiã cõcupiſcentie.p qua anime noſtre
ſunt inoꝛdinuate ⁊ iniuſte.⁊ ſi iniuſte ſunt ⁊ inoꝛdina/
te. neceſſe ẽ eas ſumme iuſticie diſplicere. Patet igit
tota bumana natura coꝛrupta eſt nõ ſolũ penalit᷑.
ſed etiã culpabiliter. Patet nibhilominus a quo fue/
rit coꝛrupta. quoniã a pꝛimo parente. Qualiter autẽ

illa culpa traduci habeat boc determiabit inle Ra

13 tiones igitur ad pꝛimã partem cõcedẽde ſunt. G
illud & qdᷣ pꝛimo obẽ ꝙ filius nõ poꝛtat iniquitatem
patris. Dm c illud intelligi᷑ de peccato quo pater
peccat vt ſingularis perſona. ſicut melius manifeſta
bitur infra. idco locũ nõ habʒ in tranſgreſſione pꝛi
ma.qꝛ illa nõ fuit oino ſingularis perſone. ſicut expla
14 natñ eſt ſupꝛa. ¶ Ac illud qd obꝛ ꝙ ad bouũ nõ ne/
ccffario cõſcquit᷑ malũ. Odm ꝙ veꝝ eſt ꝑ ſe loquen/
do. vñ ad nuptias nõ neceſſario ſequitur genite pꝛo-
lis coꝛruptio inqᷓntũ eſt ibi maris ⁊ femine coniũctõ

naturalis.S̊ inqᷓntũ illi coniũctioni adiũcta eſt coꝛru

ptio in bois ſemine ob peccatũ pꝛimi parentis. Et ſi
tu obijcias ſicut obicit hereticus q; qualitercũq; ſeq
tur malũ.omittendũ eſſet illud bonn. Ddm ꝙ illu
nõ eſt ven. niſi quãdo maluʒ pponderat bono.nunc
autẽ non eſt ſic. qꝛ in generantibus nõ eſt vlla culpa.
in generato vo melius eſt ſic eſſe ꝙᷓ non eſſe. maxime
5 cum ſubueniatur eiꝑ gram baptiſmalẽ. Ac illug
qð obẽ ꝙ coꝛrupto minus nobili ⁊ tranſmutabili nõ
coꝛrũpitur magis nobile ⁊ ꝑpetuũ.Ddm ; illud ve
rũ ẽ ⁊ locuʒ habet qñ illud qð ẽ magis nobile ⁊ ꝑpe/
tuũ.nõ dependet a minus nobili ⁊ trãſmutabili.non
ſic aũt ẽ in ppoſito.qꝛ tota natura bumana depende/
bat a perſona ade qtum ad exiſtentiaʒ. VUñ ſi adam
fuiſſet moꝛtuus.totũ genus humanũ eſſet coꝛruptuʒ
16 in eo. ¶ Ad illud qd ob ꝙ malũ habitü pᷣcedit ma/

lus actus. Odm ꝙ boc veꝝ cſt.verũtamẽ ex hoc non

opoꝛtet ꝙ malũ babitũ naturc.pᷣcedat malus actus
nature pm ꝙ natura. ſed ſufficit q pꝛecedat malus
actus pſonc.ꝓ co ꝙ natura ⁊ pſona ſunt indiuiſa.⁊
idco coꝛruptio pſonalis põt effici naturalis.qð oſtẽ
dit Anſel. de cõcep. virgi. Poſſet tñ dici ꝙ ⁊ ſi natu⸗
ra in ſe non peccauerit. tñ ꝓut erat in adam. ipſe em̃
peccauit inqntum erat omniũ bom inũ pꝛincipium.
17 ¶Ad ülud q obẽ ꝙ nulluz naturale cſt culpabile.
HSom qꝙ ſicut dicit Aug.diffeꝛt diccre naturã.⁊ natu
ram coꝛruptã.poteſt igit᷑ aliquid eſſe naturale ꝗð cõ
ſequit᷑ iaʒ naturã ſᷣm inſtitutionẽ.⁊ aliquid eſſe na
turale qd cõſequit᷑ iõam naturã ᷣm còzruptionem.
Dico igit᷑ ꝙ illud qð ẽ naturale qdð cõſequit᷑ naturꝗ

„

ßm inſtitutionẽ nullo mõ ẽ culpabile. illud vo quod

. —

ſic ẽ naturale ꝙ cõſcquitur naturã ᷣm coꝛruptõneʒ.

Sẽcun

XXX.

illud qdð obꝛ q; nullũ neceſſariũ volũtariũ ẽ.Ddm q;
⁊ ſi hoc reſpectu ciuſdẽ veritateʒ poſſit hre.tñ reſpe/

ctu diuerſoꝝ nõ neceſſe ẽ ꝙ habeat veritatẽ. Qð em̃

neceſſariũ ẽ vni.volũtariũ põt eſſe alteri.⁊ ſic ẽ in oꝛi
ginali. qd qͥdem ⁊ ſi nobis ſit neceſſariũ. Ade tñ fuit
volũtariũ.⁊ rõne illius volũtatis nobis imputaturi

pctm̃.vñ dicũt᷑ oẽs peccaſſe in io. Hoc aũt melius

oñdet᷑ cũ manifeſtabit᷑ qᷓlit oꝛiginale pctĩ traduci᷑.
NEOnſcqnter ꝗ̃rit᷑ de ſcdo vicʒ qͥd ſit oꝛigina/
le pctĩ.Et circa hoc duo qᷓrũtur. Pꝛimo ꝗᷓ6
ritur vtrũ oꝛiginalc pctm̃ ſit concupiſcentia.
do queritur vtrum ſit ignoꝛantia.
Aueſtio.. c

Peccatũ.i.fomes peccati nõ eſt aliud q; concupiſcẽ-/

tia. Si igitur fomes peccati peccatũ cẽ.⁊ nõ ẽ peccatũ
actuale.reſtat ꝙ ſit oꝛiginale.¶ It

ctuale. reſtat ꝙ ſit e em Ro. vij. Con-
cupiſcentiã neſciebã eſſe peccatũ ⁊c.glo.Concupia ẽ
vnde omnia mala ꝓueniũt. Si igitur illud quod eſt
oꝛigo omniũ maloꝝ ẽ oꝛiginale peccatũ.vꝛ ꝙ oꝛigia/
le pctm̃ nihil aliud ſit q; concupia. ¶ S.

petim̃! tem hocipᷣm
videt᷑ rõnc.Quales ſunt actus.talcs ſunt habitus.ſᷣ

aulpabile . atale eſt oꝛiginale z ſic patz illud. Ad 18

Aitn oꝛiginale pctm̃ ſit ↄcupia. Et q ſic vꝛ. ſRom̃.
iij. Mon regnet pctm̃ in vro moꝛtali coꝛpe. Ibi glo.

cõcupiſcere ẽ pctm̃. neceſſitas concupiſcendi mala

eſt peccatũ.ſed neceſſitatẽ cõcupiſcendi a natura cõ/

le. vꝛ ⁊c. ¶ Item in omni pctõ eſt conuerſio aliq̃ ad
cõmutabilc bonũ.vlł in actu.vł in habitu. ſi igit᷑ pec/
catũ oꝛiginale eſt pctm̃.ergo ibi eſt aliqua conuerſio

re d pctm̃ qd a natura ᷣhit᷑ ẽ pctim̃ oꝛigia

inoꝛdinata ad bonũ cõmutabile. ſed conuerſio inoꝛ-
dinata ad bonũ cõmutabile nihil eſt aliud ꝙᷓ concu/

piſcentia. ergo neceſſe eſt pctm̃ oꝛiginale concupiam

eſſe. ¶ Sʒ ↄtra Ro. vij. Petm̃ occaſione accepta ꝑ
mandatũ opatũ ẽ in me omnẽ concupiam. MHoc aũt
nõ põt intelligi de ꝑccato actuali.intelligitur ergo de

oꝛiginali.ſi 2 operãs nõ eſt operatũ.igit᷑ concupi
ſcentia non eſt oꝛiginale pctm̃ nec econucrſo. ¶ Itez
Beda dicit ꝙ quatuoꝛ ſunt nobis inflicta pꝛopt᷑ pꝛi/
mũ peccatum.videlicet ignoꝛantia.iufirmitas.mali/
cia.⁊ quartũ ex his conflatũ concupiſccntia.ſed qð ẽ
inflictum pꝛo peccato non eſt ipᷣm peccatum.crgo ſi
hec merito oꝛiginalis peccati ſunt nobis inflicta m
ꝙ dicit Beda. ergo ⁊c. ¶ Item concupiſcentia ma/

net cũ gratia. oꝛiginale peccatũ nõ pᷣt manere cũ gra⸗

19

tia. ergo oꝛiginale peccatũ non ẽ concupiſcentia. Si

tu dicas ꝙ concupiſcẽtia manet cũ gra inqntum eſt

remiſſa. ⁊ ſic eſt pena.inqᷓntũ eſt aũt intenſa non ma

nct. ⁊ ſic eſt culpa. Contra. Magis ⁊ minus non di/

„

uerſificant ſpecieʒ. ergo ſi concupiſcentia remiſſa nõ
eſt culpa ſed pena.pari ratione videtur ꝙ; nec conen

piſcentia intenſa. Item cbeupia poſtq; remiſſa ẽ
intendi põt ⁊ in pꝛiſtinũ dñium reuocari. ſicut expi/
mento patet. ſi igit᷑ oꝛiginale petm̃ cſſet iterabile.tũc
⁊ baptiſma. qdð eſt ↄtra inſtitutiouẽ eccleſie. Eſt igit
q̃ſtio quid ſit oꝛiginale pctm̃ ꝑ ceſſentiã Et cũ a ma/

giſtro dicatur ⁊ ab Aug.cẽ cõcupia. ſicut pat⸗ in lra.

Ab Anlel. añt in li. de cocep.virgi. dicatur eſſe debite
iuſticie carentia.q̃ſtio ẽ quomõ :ſta duo vᷣba pñ̃t eſſe
ſimb ⁊ ſemel wra. ⁊ in qno hoꝝ vcrboꝝ magis expli⸗
catur quid ſit oꝛigialis cupa
ale pctm̃ non dicit om̃imodã pꝛiuationem.eo ꝙ; non
tiñ dicit auerſionem. immo etiam conuerſionem q̃n

dam.non ctiam dicit omimodã boni d:iuagionem.

90.

ddm e ſicut actu⸗/

29

immo relinauit aptitudinẽ ⁊ aliquẽ actuʒ pꝛiuando
arcũſtantiam erga ipᷣm.ſic etiã in oꝛiginali ſuo mõ ĩi/
telligendũ eſt. AVñ ſicut non dẽ peccatũ actuale eẽ in
aliquo ex hoc ſolo ꝙ careat iuſticia.qꝛ tũc lapis dice

retur peccatũ habere.ſᷣ ex hoc ꝙ aliquã ii iclinationẽ
babet ad aliqᷣd.in qua cñ deberet eſſe iuſticia nõ rep
ritur. Sic etiã oꝛiginale pctm̃ dẽ eſſe in aliquo nõ ſo/

lum quia caret iuſticia oꝛiginali. ſᷣ etiam qꝛ curuita/
tem habet ⁊ neceſſitatẽ ↄcupiſcendi.vñ quẽadmodũn

vicemus in egritudine copali vtpote in paraliſi .
talis moꝛbus ineſt ex qᷓdam diſſolutione virtutis ita
tñ q; nõ om̃ino pꝛiuat᷑ virtus motiua ſicut i moꝛtuo

ſed aliquo mõ manet.non potens membꝛũ regere.⁊
tim ex defectu manꝰ tre/

ita ſequit ꝑtim ex potõne. ptim e⸗ manꝰ tre/
mulatio.ſic intelligendũ eſt tam in actuali q; in oꝛigi

nali peccato. Quẽadmodũ ſi quis q̃reret qͥd cẽt pec.

catũ carnis.duplir̃ poſſet ci notificari.vicʒ rõne incli
nationis deoꝛdinate vt dicatur eſſe immoderatꝰ ap
ptitus rei tractabilis ſᷣm carnẽ.Et rõne pꝛiuatõnis

boni. vt dicat᷑ eſſe pꝛiuatio caſtitatis ⁊ continentic.⁊

littera.ꝙ oꝛiginale peccatum eſt cõcupiſcentia.⁊ hec

21

22

2

24

25

4

vtroq; mõ rñdetur ſic ↄuenienter.Sic cũ querit᷑ qͥd

ſit oꝛiginale pctm̃.recte rñdet᷑ ꝙ ſit concupiſcentia i/

moderata.recte etiã rñdetur ꝙ ſit debite iuſticie carẽ
tia.⁊ in vna iſtarum rñſionũ clauditur alia.licet vna
notificet ipᷣm oꝛiginale rõne eius qʒ eſt in ipo habẽs
modũ conuerſionis.altera vᷣo rõne pꝛiuationis.Cõ/
cedendum eſt igit᷑ ſicut rõnes oñdunt.⁊ mgf dicit in

nõ qᷓcunq;.ſᷣ concupiſcentia put claudit in ſe debite

iuſticie carentiã. hec aũñt eſt concupiſcentia immoe
rata ⁊ intenſa.adeo vt ſit carnis ad ſpũm pᷣdominã/

tia. ⁊ talis ſemꝑ ẽ iũcta carentie debite iuſticie. ⁊ ᷣm
ꝙ nobis ineſt ab oꝛiginc dꝛ peccatum oꝛiginale.Et Hᷣ
eſt qð dicit glo.ſuꝑ illð. Beati quoꝝ remiſſe ſunt ini

quitates.glo.iniquitatem dicit fomitem.q̃ ante ba

ptiſmũ nõ tm̃ pena ẽ ſed culpa.poſt baptiſmũ vᷣo pe
na tm̃ eſt ⁊ nõ culpa.Cũ em̃ delet᷑ oꝛiginale.nõ delet

vt oino nõ ſit.ᷣ vt nõ ſit pctm̃. Concedende ſunt igit

ſatis planũ eſt rũdere per ea q̃ dicta ſunt. Ad illud
eñ qð obꝛ pꝛimo ꝙ pctñ operatur concupiam.ddᷣm
ꝙ illud intelligit᷑ de ↄvcupia q;tum ad actũ quẽ dicit
oꝑari mandatũ.qꝛ occaſionaliter excitat nobis ipᷣazʒ
ↄcupiam q̃ ſe balet ꝑ modũ habitus.ilAd illud qʒ
obẽ ꝙ cõcupia ẽ nobis inflicta ꝑ pctm̃. Dm qꝙ; non
intelligit᷑ de concupia pꝛout ẽ remiſſa.⁊ ſic ſoꝛtit᷑ rõ/

rõnes q̃ boc oſtendũt. Ad rõnes aũt ad 1 oſitum

nem pene.⁊ hoc mõ nõ ẽ oꝛiginalis culꝑa ſed ipᷣiꝰ ſe-
qucla.¶ Et ꝑ boc patet rñſio ad ſequens qð obijcit
ꝙ manet ſimul cũ gra.nõ em̃ manet ꝓut dictum eſt

in opponendo ꝓut intenſa eſt. quia ſic dicit anime ꝑꝓ

uerſionem. ac per hoc oꝛiginalis iuſticie pꝛiuationét.
ꝛout aũt eſt remiſſa ꝑ gratie pñtiam hoc non dicit.
¶ Et ſi obijcias g magis ⁊ minus nõ variat ſpeciẽ
Hm q ⁊ ſi iſtud locũ habeat in naturalibus.nõ tñ
babet veritateʒ in moꝛalibus.qm̃ virtutes ⁊ vicia in
moꝛibus attendũtur penes medietatez ⁊ eius extre/
ma q̃ ſunt ſuꝑfluũ ⁊ diminutũ.⁊ hoc non ſolũ ven ẽ
apud moꝛalem phᷣm.ſed etiam apud theologũ.qͥ di-
cit ꝙ amoꝛ creature citra deũ vel ſub deo nõ eſt pctm̃
moꝛtale.ſi vᷣo ſupꝛa deũ intendat᷑.moꝛtale peccatum
efficitur. Aaflud vo qð obꝛ ꝙ concupiſcentia re/
miſſa iterũ poteſt intendi. Odm ꝙ ⁊ ſi intendi poſſit
intendatur hoc ẽ per peccatum actualc.concupiſcẽ
tia vo intenſa nõ diccbat᷑ eſſe peccatũ oꝛiginale. niſi

pꝛout ſic cõtrabebat᷑ a pꝛima oꝛigius 0
teſt eſſe niſi ſemel. q;tũcũq; ⁊ quotienſcũq; concupia

rantia. ¶

cupiſcentia. ſic etiam debxt dici ignoꝛantia. ¶ Sʒ cõ⸗
tra. Beda dicit ꝙ quatuoꝛ ſunt nobis ꝓpter peccatũ

teſt eſſe oꝛiginale peccatum. uis ex⸗
quo actu ſuo cadit in furiã.illa furia non dicitur ĩ eo

naliũ
¶R.

giue. ⁊ qꝛ boc nõ po

intenditur. oꝛiginale peccatum non iteratur.

¶ QDueſtio. ij. d

„

4 Atrum peccatum oꝛiginale ſit i noꝛantia Et.
een er heunk ⸗ S e

elicta iuuen. ⁊ igno. mec.
glo. IJIguoꝛantie mee oꝛiginale peccatum quod eſt in
paruulis. Et pauloante. delicta ignoꝛantie dicit ea qᷓ
ſunt in paruulis qui peccato oꝛiginali tenẽtur.Itẽ

Nugo. in li. de ſacramen.in.vij.parte.Oꝛiginale pec

catũ eſt viciũ quod naſcendo cõtrabimus per igno/

rantiam in mente.⁊ concupiſcentiam in carne. ergo

videtur ꝙ oꝛiginale peccatum ſit ign oꝛantia.O ſi tu

dicas hoc eſſe dictum per cauſam. Obuiat illud q
ↄſequenter dicit HDug. in eadem parte. Iſta quatuoꝛ

mala in homine apparẽt. ſuperbia.ignoꝛantia. moꝛ/

talitas. ⁊ ↄcupiſcentia. Superbia mẽtis tm̃ culpa ẽ.

moꝛtalitas carnis pena tm̃.ignoꝛantia vo culpa ⁊ pe

na. ſed non niſi culpa oꝛiginalis.ergo ⁊c. ¶ Item oꝛi
ginale peccatũ maxime babet deleri ꝑ fidei ſacramẽ-
tum.ergo directius opponitur ipi fidei que eſt in co⸗
gnitiua ꝙᷓᷓ virtuti alicui exiſtenti in affectiua. ſi ergo
ignoꝛantia dicit pꝛiuationem virtutis dirigentis co/

gnitiuã. igetur peccatum oꝛiginale ſit ꝓpꝛie igno
tem pena rñdet culpe.ſed oꝛiginali pctõ
Apꝛie debetur pena carentia viſionis dei. ergo ſi hoc

oꝛiginale.ꝙ ſi hoc veꝝ eſt. redit idem qdð pꝛins
ſicut peccatum eſt in concupiſcendo ea que non funt
appetenda.ſic peccatum eſt in diſcernendo ea q̃ ſunt

dicit pꝛiuationẽ ex partc etnag uav er

credenda. ergo ſicut babere neceſſitatem ad concupi

ſcendũ eſt culpa.ſic habere neceſſitatem ad diſcernẽ⸗

dũ eſt culpa. in ꝑuulis vtrãq; neccſſitatem habʒ.⁊

non habet niſi oꝛiginale. ergo ſicut ponitur oꝛigina-
le peccatum in paruulo cſſe cocupiſcibilitas ſiue con

iuflicta.ſ.ignoꝛantia ⁊ infirmitas ⁊c.ergo cũ peccatũ
moꝛtalce nõ dicatur infirmitas.pani ratione nec igno
rantia que eſt pena ꝓ ipo inflicta.¶ Ytem Auguſti.

ad Valent᷑. Ignoꝛantia in bis que ſciri non wterũt
pena peccati eſt. Si ergo ignoꝛantia in paruulis eſt

inuincibilis.videtur ꝙ ſit pena ⁊ nõ culpa.maxime

cum videamus paruulos ꝓpter ignoꝛantiã excuſari

ab omni culpa.·¶ Item oꝛiginale peccatum deletur
in baptiſino.ſed eque bene ẽ ignoꝛans paruulus ba/
ptiſatus ſicut non haptiſatus.ergo ignoꝛantia nõ po
eem ſi aliquis ex ali⸗

eſſe culpa ſed ꝑena.ergo pari ratione.ſi aliquis ex pꝑec

cato pꝛimi pareutis in ignoꝛantiam cecidit. non de/
bet dici culpa oꝛiginalis ſed eius pena. Et poteſt hic

eſſe locus a maioꝛi.quia magis debet imputari igno
rantia in culpaʒ in quã incidit ex actu ſuo qᷓ; ex actu

alieno. ſcen cũ peccatũ oꝛiginale ſit concupiſcen-

tia. vt pꝛobatuʒ eſt ſupꝛa ⁊ Auguſtinus dicit. ſi eſſet
ignoꝛantia. cum concupiſcentia ⁊ ignoꝛantia ſint di⸗

uerſoꝝ gencꝝ.tunc in quolibet eſſet pluralitas oꝛigi

Miñ boocasosum oſtendetur inferius falſum eẽc.

adultis ipſam videlicet peccatum non eſſe. niſi ꝓut

habet voluntatem cõcõmitantem.ſic econtra cogni/

tio non eſt virtus niſi ei ſit iñcta affectio. Sic per hũc
modum intelligendũ eſt eſſe in ꝓpoſito.ꝙ ignoꝛãtia

tée

dm ꝙ ſicut ſupꝛa dictum eſt de ignoꝛantia in ⁊26

atchduditraro
Ppteratenbirn

ſun,roclonapt

erborponims
ſtugeſennan /
nioniurtr
ntfheniſehaun
Glisrfirnune
Cnaglentürdi
niim auatmo⸗
tanotfian n
ciant dihohn
ctficermasfti
enagstin
ſaunitpecen
lſentumthorini
ſnotgnnechen
tanhoecumae
ſpiſbietgom
lſteutfnuſcrin
llſtoiginepe
aptlaratdchtri

kſeneſtiggen⸗
nheerrüiguin
Pitenatnebin
nünfottanbn
laßt noi
ienſerin

————
2

Pgop ſi pure dicat nelciẽtiam ſic tm̃ eſt pena. ſi vo dicat ne· nitate doctoꝝ autenticoꝝ videlʒ mgfi ſententiarum
mindin ſcientiam vt ẽ coniũcta concupiſcentie ſic eſt culpa. ⁊ Hugo. Ait em̃ mgr in lir̃a ſic. Oinne qð eſt in hbi⸗/
pꝛo eo ꝙ talis ignoꝛantia oppoſitũ habet cum virtu nis coꝛpoꝛibus.naturaliter deſcendit a pꝛimo paren
ſeiciohur. te ⁊ gratia. Gratia em̃ adueniens in animã nõ ſolũ/ te lege pagationis.⁊ in ſe auctũ ⁊ multiplicatum eſt
unmte modo rectiſcat affectionem per charitatem.ſed etiã nulla extenioꝛi ſuba in id trãſeũte. Silit mgi Hugo
Nnnſin cognitiuam per fidem. Mon em̃ põt dirigi voluntas de ſancto victo. in fi.vj.ptis. De ſubſtantia coſte ĩ ſe
auantti niſi parit dirigatur ⁊ ro.⁊ libertas arbi.ſimul in rů diiuina virtute abſqʒ extrinſeco additaimnento multi⸗
annagi ⁊ volũtate conſiſtit. hoc igitur mõ concedi poteſt pec Plicata cꝛpus mulieris factũ amamool 6Re
ni os etiGnetenes jadnamspmt tem generaetne emrrt N Netnrener
ahalepe⸗ 2 glo. 7 ut ron NEr en
5ä 27 bancher. ſ acgramne q8 bi de carentia viſio multiplicatã cernimus.vt mita hominũ milla ex eo
cnuche nies dei. Ddm eꝙ illa ratio dupliciter deñeit. Prnu⸗ en ereuiſſe videninus, emn aiii analur
n quidem quia carentia viſionis dei non tm̃ debet᷑ pec ſecũdo autoꝛitate anctoꝝ. Dicit em̃ Anſcl. i
lutes catis que reſpiciũt cognitiuã.immo que reſpiciũt at ...õs Pemeibut.⸗ s
me Zranna fectiuã.cum viſio ſit tota merces q̃ redditur omnibꝰ tota natura humana in illis erat ⁊ nihi Jne ip
nchmunum⸗, virtutibus ⁊ operibus meritoꝛijs. Secũdo vᷣo quia rn manneen 6,2 Artipea Ee J8 mai e Du.
Knudiſalhi⸗ tciũ dicimus paruulos puniri carentia viſionis.in hoc ix. up Heiz a dicit. os emus in a 13 n
. Sedn tote tentionis.Rationes aũt que ad oppoſitũ indu- xpᷣ 0 m. in Agam. 5
Wnſcfan cũtur pꝛocedũt de ipᷣa ignoꝛantia hm ꝙ dicit puram ingn an omniu poſtcroꝝ caro fuit in ſir am.
kdeectn n neſcientiam. ſic eſt pena. nõ culpa. Scom em̃ qhabz 7 1 Etzn eecu nnor Benerattng en daenern.
win ſenmſ, iñũctam concupiſcentiam culpa eſt.nec tamen ex boÜfm ¶ Item gor vicle Sõ esdies a egunn
huumnsdrenr ſequitur ꝙ in nobis ſint plura peccata oꝛiginalia ſi- ri qd mos intrat ii me 1 t⸗ aconon
nanei nen cut cdudit ratio vleuna. pꝛo eo q; vbi ponitur onñ emi ron ecnſtienat. E Watbvi. Omme
alhellngti⸗ Aꝓpter alterũ.ibi vnũ tm̃.Cum ergo dicimus ignoꝛan tur.pꝛolis coꝛpus conſtituat᷑. Et Math.vij. Omne
nioneiefin tiam rõne concupiſcentie eſſe peccatuʒ oꝛiginale. nõ cxtrinſecũ introiens in bominẽ non poteſt cũ coinqͥ⸗
ntienimhi Apcer boc ponimus in nobis plura oꝛiginalia diffe nare.quia nõ intrat in coꝛ ſed in ventrẽ.⁊ in ſeceſſum
kingaſ rentia ꝑ eſſentiam.ſed hoc ponimus ꝙ cũ oꝛiginale pugave omnes eia Go,tenſienus bu⸗
ncdan ſit vnũ.deoꝛdinat ⁊ viciat totam animaʒ.non ſolum do muene eſen eun in mens . enbie vecer 5
diſcnohgii ſim affectiuã.ſed etiam ſᷣm cognitiuam.ita tñ ꝙ pᷣn / fuit ⁊ digeſta.per occultos meatus quos greci poꝛos
ccſſtutnian cipalius affectiuã.vnde magis notificat᷑ oꝛiginale ꝑ vocãt ad infcrioꝛa dilabit᷑⁊ in ſeceffum vadit. Itẽ
cocſ in piſcentiã debite iuſticie carentiã qᷓ; per igno bocipᷣm videtur ratione.pꝛimo ꝑ veritatem genera/
tumgin concupiſcentia ⁊ debite iuſticie carentiag e perig “ 5 ſubſtantia aliquid p⸗
. iſcentia qᷓ; debite iuſticie ca tionis. Generare em̃ eſt de ſua ſubſtantia aliquid ꝓ
eneſtnt⸗ rautiin.quia tan cocuhte en eſt culpa. ⁊ i? ducere.ſi ergo omnes vere ⁊ recte dicũtur ab adam
ſatnaet, eei norfficant Pn: iginale eu: a en eulpa a 5 aucere erg ormnes v ſumꝰ de ali ex ei? ſubſta⸗
ugltio m gicant de ipo dicatione p eſſentiã. igno den zt a agac ſed qua ratione manus mea vel pes vel
ä
rnwhegnn Ancdemagis Hdicatut æe pecœato oꝛigiali fn gipſa aliquo oe⸗ ſingula membꝛa vidern gitur ꝙ to⸗
tutaiſi onnria nechencſt Faet anſam be e⸗ — hominis ex eodem Kinmeneſl
mnennu? eſſentiam. hoc inſinuat im verbũ Hugo. cuz dicit imſtamtmn 2ſiboe mhil extrinſecum tranſit in vir
n n t ipm oꝛiginale eſſe vicin cutraxwimua p iqnoꝛan- con ane jature per actum vitutis generatiue
pefnigti am Mocctiam odꝛacipe anſel iu iid ee conceh. Wlem boeipm vicernr per egem cconatoni qm̃
Auim⸗ ordiiegennotrrn cmikicae⸗oeie Tennoes vderupper egen conarsns a
hutenſe luſticia ⁊ iniuſticia in volũtate conſiſtit. Et ſic patet ſtipes non ge eite orimatev ſti in ochnt. a Ka⸗
cuntinnlini quid ſit oꝛiginale peccatum ꝑ eſſentiã.quoniã ẽ con. dente.neca alerechoe ſen neſt ob alud niſi pter
. —NWh ͥ/ð cupiſcentia ⁊ debite iuſticie carentia.ptz etiam qu?à uicem contraber zan a rer vig rgnose .
Na oꝛiginale peccatum ab Hugo.dicit᷑ eſſe ignoꝛantia.⁊ vnitatem carnis ⁊ ſanguinis.ergo viclet᷑ ꝙ no⸗
mupnlluitt/ o coſeq ſ erfluitate nutrimenti.ſed de ſubſtãtia patris ꝓles
rmmnͦt 3Kanse gucnd rra p nsadaen benereturzus ſolũ de ſubſtãtia pꝛis primi.iĩmo eti
mingugi Dlalcgumalennen e Etag ue Concut, pfis remoti. alioquin vana erit lex cognatõis. quod
6 mane Arant ad boc ꝙ aliquid dicatur de venitate bu nõ ſolũ ẽ cõtra veritatẽ ſacre cerei r 5.
niee manen ure. materia videlicz ⁊ foꝛma.ad quartum tra dictame natne APRen yni. cniqh aie pꝛiuz
unnche e libꝛũ ſpectat dicere de veritate bumane nature ex ꝑ tionẽ reſurrectionis.neceſſe em̃ 3
hgu eniff te foꝛme.vbi agitur de reſurrectione. Ad bũc vᷣo lo/ coꝛpus reddi. eſto igit᷑ ꝙ aliquis nutritus de cami/
nminn n wectar n gni it⸗ enat bus humanis generet ꝓlem.ſi ſolũ ſemen de alimen
wa. cum ſpeetat inquirere de veritate humane nature ex b nis geneer em. . a
ru ingan parte materie.vbi inquirit mgr.vtrũ aliquid extrin / to ſumptũ ẽ.cũ huius alimentũ eſſet de veritate coꝛ
eſtchcgqax palcimode ſſit tranſire. Ci oꝛis alteriꝰ boĩs.rediret ad pꝛimũ coꝛpus.& iſte nõ
. Ntſcſt ſeciũ in veritatem bunane netde erani . Ci Raargere qui generatus cſt ex illo ſemine.cũ anima
nturulrni a hoc igit duo qrenda ſunt. Pꝛimo ueſtur eituy ſer aretur ꝓpꝛio coꝛpe.ſi igitur hoc ẽ impoſſibile.re/
an aliq̃d tranſeat in veritatẽ bumane nature ꝑ actũ ge- pꝛiuaretur. pe. ſi igitur he ſſibile. re⸗
ue . udo q̃ri ñ aliquid tranſeat i ſtat ⁊ illud impoſſibile eſſe.videlz ꝙ aliquid extrinſe
SS neratiue. Secũdo ꝗᷓritur vtrũ aliquid tranſeat in ve ſtat ⁊ illud in kaminc. angetue Gturar aßtnopar.
ning lne ritatem bumane nature ꝑ opus nutritiue. cũ tranſeat in ſeminc.augetur igitur qd a ᷣm
Gmmutan eſfo.ſ e te deciſum fuit in ſeipo ſine alterius appoſitõe. Sed
an afot . Duſto.ſ. e contra. philoſophus in li. de animatibus dicit ꝙ ſe⸗
vtcn Atrum aliquid tranſeat in veritatẽ humanc na⸗/ co rei tänreterne erteigktt,
unoß, ture ꝑ actum generatiue. Et ꝙ nõ videt᷑ pꝛimo auto men ẽ ſup e enb
ſn Sgg

—
—

que dicũt circa ſuam ſcientiã credendũ eſt. cũ deter⸗
minare de generatione bominis ꝑtineat ad phᷣm na
turalẽ.credendũ ẽ.ꝙ ſemẽ ſit ex ſuꝑfluo nutrimenti

ſic ꝙ aliquid extrinſecuʒ in veritatẽ humane nature

4

poſſit tranſire. Pten ſuper illud Luce.xj. Beatus
venter ⁊c. Glo.in.

terlinearis. Ex eodem fonte. ⁊ lac

nutriendis.⁊ ſemen pꝛocreandis pueris emanat. de

ſcmine ergo virginis potuit cõcipi.qui eius lacte po

tuit enutriri. ¶ tem Aug.in li. de vera reli. Alimẽ/⸗

ta coꝛpoꝛi nõ apta ꝑ congruos meatus eijciũtur.q̃ꝝ
aliud feculẽtiſſimũ reddit᷑ teꝛre ad alias foꝛmas aſſu

mendas. aliud per totũ coꝛpus exalat.aliud totiꝰani
malis latentes neruos accipit ⁊ inchoatur in ꝓlem.
neruos aũt vocat ſeminales rõncs. Per iſtam auto

ritatẽ erpꝛeſſe colligitur ꝙ ſemen ſit ex alimento. Si

foꝛte tu dicas ꝙ; Aug.intelligit q;tum ad partẽ ſemi

nis m naturaʒ. Obuiat ipᷣa autoꝛitas ꝗᷓ dicit ꝙ ali/

mentũ accipit neruos.i.ſeminales rõnes. illa em̃ ꝑs

dicitur eſſe pars ſᷣm ſpeciem ſuꝑ quã fundat᷑ virtus

actiua ⁊ conuerſiua. In eadem aũt autoꝛitate ſubiũ
git qꝙ ex illo alimento ſic traducto oia membꝛa foꝛ/

re radicali.
tum as fit pn
additionem.ſi g ex illo ſemine qdð ab Adam deciſum

mantur.⁊ planũ eſt m medicos qꝙ; membꝛa radica.

em hocipᷣm vẽ rõne. omne augmen

lia ex z ſpẽm habẽt foꝛmari ſiue ex humo
turam.vel fit ꝑ rarefactionẽ.vel fit ꝑ

fuit om̃es homines naturaliter ꝓducti ſunt.neceſſc

eſt illud cẽ actum. vel per rarefactionẽ.vel ꝑ additio
nem. 5 per rarefactionem non poſſet.qꝛ nec tot atho

mi fuerũt in ills ſeminc quot bomines ſunt ex eo p/
ducti.ſi & actum eſt. hoc eſt per additionẽ. aliqͥd igit
extrinſecũ intrat in coꝛpis humani cõſtitutione. QS
ſi tu dicas terciũ modũ augendi eſſe ꝑ multiplicatio
nem nature poſſibilẽ.Obijcitur cõtra hoc ꝑ Hugo.

de ſan. victo.qͥ dicit ꝙ facere aliquid in maius ᷣm ſbß

ſtantiam ⁊ quantitatem ſine appoſitione hoc eſt ſoli

deo poſſibile. ¶ Item impoſſibile ẽ aliquẽ per virtu
tem nutritiuã nutriri niſi apponat᷑ aliquid extriuſe/
cũ ꝑ qð quis nutriat᷑.S pari rõne impoſſibile ẽvirtu/

teem augmentatiuã augmentare ſubam niſi addatur

de nobilitate agentis ẽ ꝙ poſſit aliã naturã a

⁊ pfecta.⁊ ratio ſeminalis in ipᷣo eſt maxime actiua.

aliqͥd extrinſecũ ꝑ qdð augmentet᷑.aut ſi poteſt in ſe⸗/
ipᷣa augeri.quare non põt ꝑ ſeipᷣam nutriri. 4 Itez
trahere.⁊ in ſe conuertere.ſicut ignis conuertit in ſe
agerem.ſi g̊ potentia generatiua in homine cõpleta ẽ

vidct᷑ ꝙ poſſit agere in extrinſecã materiã.⁊ in ſe cõ

uertere. ⁊ rõnem ſeminalẽ cõicare ei.⁊ ſi hc.ꝑopus
8 virtutis generatiue in virtutem humane nature põt

aliqͥd extrinſecũ tranſirc. ¶ E. intelligendũ eſt hic q;

ſicut expꝛeſſe patet in lr̃a opinio mgfi ſentẽtiaꝝ fuit

nihil extrinſecũ in veritatem humane nature ꝑ ge

nerationẽ trãſcat. Mec aũt poſitio multũ apparet cẽ
Pꝓbabilis.ſi quis attendat verba ſanctoꝝ.⁊ ſimul cũ

boc cõditionem reſurrectionis ⁊ legem cognationis

NHanc igitur poſitionem quidã ſuſtinuerũt dicẽtes.

œ talis multiplicatio ſine extrinſeci appoſitione ihbu

mana natura fit p virtutem ſuꝑnaturalem. alij ꝙ Bͥ

fit ꝑ virtutẽ ſi ame tercij ꝙ hoc fit ꝑ virtutem

elementarẽ.

uat animaꝝ creatõnẽ ꝓptereaꝝ immoꝛtalitatem.ſic

ctiã ſubſtantiã coꝛpoꝝ humanoꝝ multiplicat ⁊ au /

gmeutat ſine additõne extrinſeca. ſicut mſtiplicauit

panes euãgelicos.⁊ ſicut multiplicauit coſtam de ꝗᷓ

Ami dixerũt ꝙ ſicut deus ſibi reſer

.
— ——W .
„

foꝛmata eſt eua.⁊ hoc quia coꝛpoꝛa humana ſunt ad
immoꝛtalitatem oꝛdinata. non tamen dicitur facere
miracula ſic multglieſdo gui hoc facit quaſi face/
ret per naturam.

naturam. Matura em̃ alendo ⁊ nutriendo qᷓ⸗
ſi fouet extrinſecus.ſed deus eſt qui nutrimentũ pꝛe/
ſtat intrinſecus.Huic aũt modo dicẽdi obuiat ⁊ ſen
ſus ⁊ ratio ⁊ autoꝛitas.Senſus obniat.quia ſic vide

mus hominẽ ex bomine ꝓducl.ſicut aſinũ ex aſino.

⁊ ſicut plantam ex planta.ſi igitur alia coꝛpoꝛa natu
ralia fint ex materia addita. ⁊ ſenſus noſter ñ fallit᷑.
iudicandũ eſt ſimiliter eſſe circa coꝛpa humana.Ra⸗

tio etiã obuiat.quia nõ ẽ generatio naturalis niſi ea

in qua natura eſt vere agens ⁊ vere pꝛoducens ſibi
ſimile.ſi igitur multiplicatio bominis ex homine eẽt
ꝓ virtutem ſupꝛa naturam.⁊ non per virtutem ipᷣiꝰ
nature.generatõ hominis ex homine non eſſet natu

ralis.⁊ ſi hoc.nõ eſſet generatio era. Repugnat etiã

autoꝛitas.Dicit em̃ Auguſti.x.ſuper Geñ.adir̃am
ꝙ nos fuimus in adam ᷣm coꝛpulẽtam ſubſtantiaʒ.
ſed ſi coꝛpoꝛa noſtra cducerentur ex ſemine adeꝑ v/

tutem ſupꝛa naturam. iam in ipᷣo deberent dici ſicut

⁊ xpᷣs eſſe ſolũmodo vſᷣm coꝛpulentam ſubſtantiã.nõ
vm rationem ſeminalẽ.cũ ſeminalis ratio dicat vim

actiuã. ¶ Alij vo ſuſtinent pᷣdictam poſitõnem dicẽ

tes q; talis multiplicatio eſt per virtutem ſupercele/
ſtem. coꝛpus em̃ quinte eſſentie ſiue luminoſum na/
tũ eſt ex ſe emittere lumen.⁊ ſeipᷣm multiplicare.nõ
educendo naturam luminis ex illo coꝛpoꝛe qdð illu/
minat.ſed ſimul multiplicare materiam ⁊ foꝛmã.ſic

in ꝓpoſito dicere wluerũt.ꝙ quia in natura buma

na multum eſt de natura quinte eſſentic. põt ipſa in
ſeipᷣ̃a multiplicari.Huic etiam modo ddi obuiat ſen

ſus.⁊ ratõ.⁊ autoꝛitas.Senſus.quia nullũ coꝛpꝰ ce

leſte multiplicat lumẽ ſuũ in ſe.ſed ſi multiplicat mi-⸗
tiplicat extra ſe ⁊ i materia ej trinſeca.Et iteꝝ.nõ vi/
demus ꝙ ſol in multiplicando generet ſolem vel p/
ducat ſolem.igit᷑ ſi vIͥm naturam celeſtem attenditur
iſta multiplicatio in humano ſemince.nec multiplica
bitur in ſeipſo.niſi aliquo extrinſeco ſuꝑaddito.nec
ex tali multiplicatione homo ꝓducitur ab homine.

ſicut nec ſol ꝓducitur a ſole. Ratio etiaʒ obuiat. qſᷣ

multiplicatio ꝑ virtutẽ creatam eſt ab aliquo ſimili

aↄctiuo.ſi ergo foꝛme tm̃ eſt agere.⁊ foꝛma nõ aſſimi/
latur materie.ſed alteri foꝛme. impoſſibile eſt igitur

aliquid multiplicari per virtutem creatam qtuʒ ad
pꝛincipium materiale. nec materiam elementarem.

nec celeſtem. Autoꝛitas etiam repugnat. qm̃ lumen
egrediensa coꝛpe luminoſo coꝛpus non eſt. necha /
bet in ſe matcriã.⁊ boc ſupꝛa planius oſtenſum fuit

diſti. xiij. vbi ⁊ autoꝛitates ad hoc inducte ſunt. Diſi
cile eſt etiam explicare ſᷣm iſtam poſitõnem qualiter

natura quinte eſſentie intret conſtitutionẽ bumane
nature. Et niſi boc ſane intelligatur ſicut explanatũ
fuit ſupꝛa di. xvij.non poteſt defacili ſuſtineri. Cer⸗
cij vo ſuſtinent qꝙ talis multiplicatio ſit per virtutc,
inferioꝛis nature. cõcurrente ſimul potentia ſuſcepti

ua ex parte materie.⁊ actiua ex parte foꝛme. Matc⸗/

ria em̃ quãtum eſt de ſe non habet extenſionem. ſec
ꝙ extendat᷑ tantũ vcl plus hoc eſt rõe foꝛme ſibi ad/
iuncte. Ande qᷓntũcunqʒ parũ ponatur de materia –

aliquo coꝛpe.capax eſſet valde magne extenſionis.ſi

eſſet aliqd agens qdð poſſet foꝛmã tante extẽſionis i

pꝛimere. Ex pꝑte vo foꝛme ẽ ibi poſitio multiplicandi

ſibi ſimile. et hinc eſt. ꝙ cñ ſemẽ aciunat 2 cofouet x

ſnetſomaco
nsginpe
ehadlraman
heetnateraſubt
ſoneiuſun era
ctſer pen
anttnnihus
Ctalbigerm.
Unllnpe/pe⸗
Conini deen
Mechprareal
rbtgfuarrch
bgldtnn
Uicloquendum
ſeſuehm ſubſt⸗
ainvnoparue
Dßmneſeſuelu
ſinoſtconſide

n abticpoſtoni

Ppinxſan⸗
nſickendlont
Kuitinerefn
Lri gisir⸗
Nnuzounetn
luuoꝛigufin
nimnains Quin
harſonifnit
Gütgeckdei
ieppti
üdſirüinett
llilenptthe
genuffti
untenifit
ſohicfman
tängfniri
tceenhnten
llnsflungin
—
itagigne
umah
eſicit
Tuſneaſtenn
talfen luf
tſecotp⸗
adc

twcheeng ſ
gbeniece
ren 60
eloneſſangen
1bongetij
NSlfn
unſüſtnng
girmens
dWrdaſer
Manſibtmnäs
nsnegarfn
ungfätnd
rmmumied
ſuemmint,
Pnme
llochrgͤl⸗
aimini
guitinunnhn
de cſe ahen
weNur
Wimiplartt
nntſenſc⸗

Cckenatmdnt

nienamutg
ooſrdate
Enipctlit
cbimmini
tümnitſin
wihick ion
orrin ith 4

mrI..

Gtwrckite,

iseſtinſt
enhcrutde
iünmau

altin

eninibone
tmadnihandt
miutclun

HDi.

alimentũ extrinſecuʒ. vis illa ſemialis in ſua materia

öt ſeipᷣa multiplicare ⁊ creſcere.nullo repugnãtc.⁊

eo nõ opoꝛtet aliquid extrinſecũ in veritatẽ buma
ne nature tranſire.Et hoc vꝛ Auß ſentire cuz dicit. ꝗ
ex vno ſemine ſegetes ſegetũ. ⁊ ſi
puloꝝ educi pñt.ita ꝙ nibil repitur poſtea in omni/

bus iüllis.qd pꝛius nõ fuerit inuiſibiliter in ſemine il/

lo pꝛimo. Muic autẽ poſitioni ⁊ ſi ronabilioꝛ ccteris
vigdeatur. nibilominus tñ ſicut in pdictis repugnat

ſenſus ⁊ ratio ⁊ autoꝛitas. Senſus quidẽ pꝛimo re/
pugnat. Mam ſi in hijs q̃ generant᷑ crementũ fieret

multiplicationẽ abſqʒ additamẽto.tũc mũdus iſte

eſſet multo maioꝛ qᷓ; fuerit a pꝛincipio.⁊ viſibilit᷑ cre

ſceret quotidię. Mon em̃ poſſet dici ꝙ ꝑ reſolutionẽ

decem grana frumenti reducant᷑ ad vnu. Ratio etiã
repugnat.quia materia non ẽ ſubiectũ tranſmutatio

nis niſi ſub aliquo eſſe. AUñ ⁊ ſi materia coꝛpaliũ per

intellectũ abſtrabi poſſit a foꝛma coꝛpoꝝ.nũqᷓ; tamẽ

per virtutẽ alicuius creature põt expoliari om̃i cxten
ſione ⁊ foꝛma coꝛpoꝛea.ꝓpter qdð in pluribꝰ locis di⸗
cit Aug.qꝙ impoſſibile ẽ ex coꝛpoꝛe ficri ſpũm.⁊ ſuper
Geñ.ad lram.⁊ in li.de immoꝛtalitate anime.Si igit
hec materia ſub tali eſſe ſtatum habet et determina/
tionẽ in ſua extenſione vltra quã natura non poteſt
ꝓcedere. eo ꝙ; ſicut dicit pᷣus.Omniũ natura cõ
ſtantiũ terminus eſt ⁊ ratio magnitudinis ⁊ augmẽ-

ti. Et alibi ꝙ ex vno pugillo terre põt generari ignis

29

in millecupla ꝓpoꝛtione.ex vno tñ pugillo non pñt
generari niſi decem aque.ſi hoc inquã ita ẽ. impoſſi/
bilc eſt ponere ꝙ aliqua res coꝛpalis in ſeipa augea/
tur abſq; ſua rarefactione.⁊ alterius appoſitõne.hoc
dico opatione nature.Et attendẽdũ eſt bic ꝙ longe
aliter loquendum eſt de materia ſᷣm eſſentiam.⁊ m
eſſe ſiue ᷣm ſubſtantiã.nec eſt doᷣm ꝙ tãtũ ſit de ma/
teria in vno paruo lapide.ſicut in vno monte.Loq̃n
do m eſſe ſiue ſubſtãtiam.qᷓ;uis in materia ᷣm eſſen
tiã nõ ſit conſiderare tatũ ⁊ quantũ.⁊ ſic rõ nõ ↄcoꝛ/
dat buic poſitioni.Autoꝛitas etiã obuiat. dicit enim
Hugo.in.vj.parte vbi diſtinguit ſex opa.Quoꝝ pꝛi⸗
mũ eſt de nihilo aliquid facere. Secũdũ eſt de aliquo
aliquid facere ᷣm ſubſtantiã ⁊ quãtitatem in maius

Terciũ opus ẽ de aliquibus aliquid facere ſᷣm ſub/

ſtantiã ⁊ qnantitatẽ in minus. Quartuʒ opus eſt de
aliquo aliqua facere.nõ tñ m ſubſtãtiã ⁊ quantita/

tem in maius.Quintũ opus eſt de aliquibus aliqua

facere non tñ ſᷣm ſubſtantiã ⁊ quantitatẽ in minus.
Sextũ opus eſt de aliquo nihil facere.e bis ſex ge/
nẽribus opeꝝ ſubiũgit ꝙ pꝛimũ opus ⁊ ſccũdũ ⁊ ter
ciũ ⁊ vltimũ ſunt ſoli deo poſſibilia.Cum igitur talis
multiplicatio vt ibidem dicit ꝑtineat ad ſcᷣm genꝰ
operis.non g fiet virtute nature inferioꝛis.Oꝛ ſi iſta
autoꝛitas nõ ſufficit.oñditur hoc autoꝛitate Aug.v.
ſuꝑ Geñ.ad lr̃am circa finem li.vbi ſic ait. Illa qᷓ/ ꝓP/
cucũtur ex ſemine.in ſemine omnia fuerũt pꝛimitus
nõ mole coꝛpoꝛee magnitudinis.ſed in potentia cau
ſali.nã illa magnituto.copia terre humoꝛiſq; ↄgeſta
eſt. ſed illa in exiguo grauo mirabilioꝛ pꝛeſtantioꝛq;
valuit adiacens humoꝛ cõmixtus terre tanq; mate/
ries verti in ligni illius qualitatẽ.⁊ ramoꝝ diffuſio/
nem.⁊ folioꝝ viriditatem.nõ igitur ſcmẽ in ſeipᷣo au
getur ſine alterius appoſitõnc.Adhuc expᷣſſius ſuꝑ
Beñ.ad lr̃am in fi.decimi. Quid abſurdius qᷓ; puta⸗
re vllum eſſe corpus manente ſue nature quantitate
qdð vndiq; creſcat niſi rarefiat. ſi quãtitas ſeminis

ue ſiluaꝝ.populi po

XXNX.

—EEEEEE

deciſi mauet ⁊ non rarefit ⁊ vndiqʒ creſcit hoc nõ po
teſt eſſe ſine appoſitõne materie niñi hoc fiat mirabi⸗

liter. Quocũq; igitur p̃dictoꝝ modoꝝ ſuſtineat᷑ opi

₰

ſe quilibet adaptet᷑ plurima occurrũt dilklenlia p.
pter q̃ multi recuſant opinionẽ mgfi ſuſtinerc in iſta
parte. SDecũda opinio circa iſtam poſitionẽ ẽ ali/

quoꝝ ſcqᷓntium verba naturaliũ ⁊ medicoꝝ.⁊ dicen

tiũ ꝙ; mediante virtute generatiua non ſolum aliqͥd
tranſit in veritatẽ humane nature.immo tota veri/
tas pꝛolis generate eſt ex extrinſeco addito.qꝛ eſt ex
ſuperfluo nutrimenti. hoc aũt dicũt eſſe. quia modꝰ
operãdi.oꝛdinatus ẽ ⁊ delectabilis ⁊ expeditus.Oꝛ/

dinatus.quia ibi incipit opatõ generatiue. vbi ceſſat

operatio nutritiue. Matura em̃ ꝑ pꝛius intendit ſibi
qᷓ; alij.⁊ ideo materia generationis ẽ ſuꝑfluitas vlti⸗/

mi cibi. que quidem ⁊ ſi ſit ſuperflua nutritiue. eſt tñ

neceſſaria operi generatiue. Modus etiã iſte eſt de/
lectabilis.qin natura delectatur in emiſſione ſupflui.
Tq triſtatur ⁊ dolet in emiſſione neceſſarij ⁊ ſibi coiun/
cti. ſi g natura maxime delectatur in opere generati/

ne.materia generationis ẽ ex ſuperfluo nutrimenti.

Mogus etis iſte ẽ expeditus.quia cũ tercius cibus
ſit in potentia pꝛoxima vt cõuertatur in ſingula mẽ/

bꝛa.ſi natura debet ex aliquo humoꝛe fabꝛicare coꝛ/

pus.fabꝛicat ex illo.ſᷣ cum nõ fabꝛicet ex neceſfario.
reſtat ꝙ fabꝛicet ex ſuꝑfluo. Om̃ igitur natura opat
quantũ põt bꝛeuius ⁊ delectabiliꝰ ⁊ oꝛdinatius.ideo
dicũt calem modũ pꝛocreandi vicʒ ex ſuꝑfluo nutri/

menti maxime eſſe conuenientem nature. Conuenit

etiã vt dicũt hoc diſpõni diuine. ⁊ oꝛdinationi coꝛpo
rũ ad reſurrectionẽ.Cũ em̃ ſemen non reſurgat in ge

nerante ſed in genito. non videt᷑ humoꝛ ille fuiſſe de

generantis veritate.ſed potius de humidi ſuꝑ fluita/

te. Licet aũt hic modus dicendi multum videatur ꝓ

babilis attendenti verba philoſophi.obuiat tamẽ ei
ſicut ⁊ alij modo dicẽdi ⁊ ſenſus ⁊ ratio ⁊ autoꝛitas.
Senſus quidem. quia videmus pꝛolem aliquando
aſſimilari ꝓauo.⁊ ſicut aſſimilatur pꝛoauo ita poteſt
aſſimilari ei qui pꝛeceſſit vſq; ad generationem deci/
mam. ergo ⁊ ſic deinceps.ergo videturꝙ aliquid ſit ĩ
iſto pꝛimo filio traductum a parente pꝛimo. Et iteꝝ

cũ videamus hominẽ ex coitu attenuari.⁊ ex frequẽ

tatione talis actus moꝛtem accelcrari.videtur ꝙ nõ
ſolum in ſemine ſit ſuperflui emiſſio.immo q; etiam

alicuius humidi radicalis. ⁊ ita pꝛoles non tm̃ eſt de
ſuperfluitate alimenti.ſed etiam de veritate generã/
tis. Ratio etiam obuiat.quia ſi ſolum eſſet pꝛoles de
ſuperfluitate cibi patris.non eſſet vera generatio.cũ
generatio ſit de ſubſtantia generantis. Mon cẽt ve⸗

ra cognatio.immo magis attineret homo: poꝛco de
quo ſumptũ eſt nutrimentũ qᷓ; patri generanti. Au/
toꝛitas etiam repugnat.quonia expᷣſſe dicit Auguſt.
ſuper Geñ.ad lram q; omnes fuimus in Adam ſᷣm

coꝛpulentam ſubſtantiam ⁊ im ſeminalem rõnem.
Et qd maius eſt apoſtolus dicit ꝙ omnes in adam

peccauimus. Et ꝙ leui in lũbis erat abꝛabe quando

decimatus. fuit ad Hcb. vij. Ex bac igitur poſitione

ſi pertractetur ſequi vidctur ꝙ ſi om̃ino eſſet pꝛoles
de ſuperfluo nutrimenti.non eſſet generatio nec co/

gnatio vera.Ex pꝛccedenti vᷣo ſi ponatur ꝙ nibil de

alimento tranſit in pꝛolem. ſequi videtur ꝙ non ſit
generatio naturalis. ¶ Si igit᷑ pꝛo certo babcnduz
ẽꝙ generatio hoĩs ab hominc ⁊ vera cſt ⁊ narn ralis
96 3

öö . . . . .. .

nio mgri.ſiue etiaʒ om̃es modi ↄferentur i vnũ.ſiue

eſt. neceſſe babemus viã medi inter vtrq;ʒ barum

poſitionũ tenere.vt dicamus ꝙ; aliquid de ſuperfluo

z0

nutrimenti tranſit in ſemẽ.nec tñ ſemẽ oino eſt de ſu
perfluo nutrimenti.immo aliquid eſt ibi de humido
radicali.⁊ ex vtroq; habet ſemen ꝓpagari. Vñ ſicut

videmus circa nutritiuã ꝙ ẽ humiditas radicalis ⁊

nutrimentalis. vtpote illa que fluit. ſic intelligenduʒ

cſt etiã circa vim generatiuã ꝙ in ipa ẽ aliqua humi

ditas radicalis.⁊ ctiam aliqua fluens ⁊ refluens.⁊i

generatione pꝛolis vna currit cum alia. Zranſmiſit

igitur adam qñ generauit pꝛimũ filiũ aliquid de illa

radicali humiditate.⁊ illud modicũ ꝑ virtutem natu

re toti coꝛpoꝛi filij fuit cõmixtũ cõmixtione perfecta.

qʒꝛ nullaʒ partem erat ſignare in coꝛpe filij in qua nõ

eſſet aliquid de illo humido qð a patre traduxit. Si

igitur filius ade in generãdo pꝛolem ſimiliter aliqͥd
veſcindebat de ſuo hũido radicali.neceſſe erat ꝙ ali⸗
quid tranſmitteret de eo qd ſumpſerat a pꝛc.⁊ ſic de

Aa fucrit ibi totaliter materia omniũ nroꝝ coꝛpoꝛuʒ.
ſed quia ibi erat aliqnta materia ⁊ rõ ſeminalis ſiue

inceps. ⁊ pꝛo tanto dicũtur om̃cs fuiſſe in adam.nõ

potentia cõuertendi ad ſe aliã naturã. ita vt ſuffice/

ret ad omniũ pꝛocreationẽ.addito ſibi illo in qͥ poſſʒ

nihil fieret ð illa totali paſta.⁊ ſimilit᷑ ſi illa pa

mentũ qð cõmiſceret cõmixtione perfecta toti Laſe.
a co⸗
miſceretur adhuc alij maioꝛi paſte.⁊ ſic ꝓcedendo.

quaſi innumerabiles panes fermentati poſſent fieri
ex modico fermento ꝑ appoſitionem rei fermẽtalis.
ſic ⁊ in ꝓpoſito ex modico ſemine.ꝑ appoſitõem hũo
ris ſuſceptibilis rõnis ſeminalis poſſent innumera/

biles homines ꝓpagari. Et iſte modus ſatis ↄſonat
rationi.nec repugnat verbis phi.⁊ ſumptus eſt ex vᷣ/
bis Aug.ſicut patet aſpiciẽdo autoꝛitatẽ pꝛius poſi/
tam que ſumpta ẽ de li.de vera religi.vbi dicit ꝙ ali/
mentũ accipit latẽtes humoꝛes totius aialis.⁊ icho/
atur in pꝛolem. Et modũ explicat in fi.v.ſuꝑ Gene.
ad lłam ſicut patzʒ in autoꝛitate pꝛius poſita.vbi oñ

Qitur ꝙ ex modico ſemie generat᷑ arboꝛ magna. JIgi

tur huic mõ dicendi tanq; magis intelligibili ⁊ maꝗ
conſono phᷣie ⁊ ſacre ſcripture magis adhbereo. Cre-

do em̃ beatũ Auguſti. hoc ſenſiſſe ſicut ex verbis eiꝰ

poſſum colligere.Et ſᷣm hũc modũ ſaluatur veritas
cognationis ⁊ generationis.ꝓ eo ꝙ aliquid radica/
le a parentc traducitur in pꝛolem. Suſtinetur nihilo
minus gencratio ⁊ ꝓpagatio eſſe naturalis.qꝛ hec fit

per alimenti additionẽ.Et ideo cõcedende ſunt ratõ

nes oſtẽdentes ꝙ aliquid de alimento tranſit in ve⸗
ritatem humane nature mediãte opꝑe nutritiue.quia

nõ ſolũ illud radicale qd a pꝛe decidit᷑ fit de veritate

32

„ ℳ„—

pꝛolis. ſᷣ ctiã illud cñ alimẽto ſuꝑfluo ſibi iuncto.ita
ꝙ illud qð crat ſuꝑfluũ vni.ſit neceſſariũ altcri.vtrũ

31

giſtri cõmuniter non aſſentiũt. nec ego ipᷣos bñ intel

qʒ em̃ crat fundamentũ fabꝛice totius coꝛꝑis genera
ti. illud aũt qð pᷣmo obꝛ in cõtraniũ de autoꝛi/
tate Hug.⁊ mgr̃i.Ddðm ꝙ verbis eoꝝ in hac pte ma

ligo.nec tñ affirmo illos falſum dixiſſe. hb magis intel
ligo aliaz opinionẽ. ¶ Ad illud qd obẽ de autoꝛitate

Anſel. ⁊ Aug.iam patet reſpõſio. dicũt em̃ ꝙ in adã

fuimus non quia nulla alia materia cõuerſa ſit iĩ coꝛ
pus noſtrũ niſi illa q̃ fuit in adam.ſed ſi qua alia cõ/
uerſa ẽ. boc non eſt niſi per cõiũctionẽ cum illo quod

ab aclam fuit deciſum. Et ſi tu dicas e ipe Anſel di⸗

l AQe ee,

pꝛolis pertranſeat.

menti adauctum ud qe
ge reſurrectionis.reſpondent aliqui ꝙ homo nõ po/
teſt generari de carnibus alterius bominis.pꝛo eo ꝙ
glimentum ⁊ illnd qdð conuertitur in ſemine debz eẽ

eit ; tota humana uatura erat in adam. Dum ꝙ; Hᷣ

non dicit qtum ad exñtiam poſſibilem. ſᷣ q;tum ad
exiſtentiam actualem.quia nihil actu erat de verita/
te bumane nature.niſi qð in adaʒ erat.aliquid tamẽ
poſſibile erat ad hoc ꝙ fieret de veritate nature bu/

illud qð obijcitur de autoꝛitate domini in euangelio.

mane. ſed hoc oꝑatione ⁊ virtute carnis ade. Ad 33

⁊de glo.dm ꝙ hoc nequaq; intendit nec textꝰnec
glo. ꝙ homo totum egerat quod manducat.ſed quia

cum homo manducat.fit ſeparatio puri ab impuro

per digeſtiones interius factas.⁊ puruzʒ ⁊ nature cõ
ueniens interius retinetur. ⁊ impurum exterius ex/
pellitur. ⁊ pꝛo tanto dicebat dominus ꝙ nibil quod

intrat in os hominem coinquinat.⁊ ſic veriſſimũ eſt
verbum domini ßm ꝙ valet ad pꝛopoſitum. Poſſet
tamen dici ꝙ ſeceſſus ibi non tm̃ vocatur via infcri/

oꝛ per quã currunt egeſtiones.ſed om̃es meatus ſb/

tiles per quos fit ciboꝛum decolatio.Et glo. dicit q
greci vocant illas poꝛos.⁊ ita non ſe euitur ꝙ totum
alimentum exterius exeat. ⁊ de illo nihil in veritatez

ratio eſt de ſubſtantia generantis iam patct reſpon/

ſio. Dico enim ꝙ aliquid de radicali humiditate pa/
ſe multiplicare.Et eſt cxemplũ ſi aliquis baberet fru

rentis tranſit in pꝛolem.⁊ ratione illius ſaluatur ibi
veritas generationis.nec tamen opoꝛtet ꝙ ſit idẽti⸗
tas ſᷣm totum generantis ad genitum. Sicut enim
generans non dat ſe totum ſed partem ſui.ſic ⁊ geni

tus non exiuit a generante pᷣm totum.ſed ᷣm aliquã
partem.nec illud totuʒ qð a generante traxit fuit ra
icale ipſi generanti. ſed aliquid eſt additum radica
q illud qð obijcitur de lege co 5

li vt poſſit augeri. a⸗
gnationis iam patet reſponſio.ita bene enim ſaluat

lex cognationis ſi traducitur filius a patre trabẽdo

ab ipo bumoꝛem radicalem cum additione extrinſe
ci. ſicut ſi de extrinſeco nihil adderetur.immo multo
verius.Additio enim extrinſeci facit vt linea cõſan/

guinitatis aliquando timetur. ⁊ qui magis diſtant a
ĩpite minoꝛis conſanguinitatis vinculo coniñgan/

tur. Et ſi obijciatur ꝙ ſi traducitur aliquid de radica
li.ꝙ pari ratione poſſet totuʒ traduci.⁊ ꝙ neceſſe ſit

illud eſſe multiplicatum in ſe. cum etiam tot athomi
non fuerint in coꝛde ade.quot pꝛoceſſerunt ex eo bo

mines. Ddm eꝙ ſemen ⁊ eſt quantum mole.⁊ eſt n
tum virtute.⁊ quãtitas virtutis ſe tenet ex parte foꝛ

me.⁊ poteſt dici ratio ſeminalis.⁊ hec cum ſit foꝛma.

multiplicabilis ẽ.̊ᷣ ẽ.poteſt ſimilẽ ſibi inducere ĩ ma
teriam ſibi appoſitam. Quantitas vo molis.⁊ qᷓuis
parua ſit.poteſt tamen adeo extendi vt cõmiſceatur
valde magne qntitati ꝑ cam naturã qua om̃e coꝛpꝰ
in infinitum diuiſibile eſt.⁊ ſic magne quantitati po
teſt cõmiſceri.⁊ totum trahere ad naturam ſuam.et
ex illa totali quantitate poteſt aliquid fieri qd non ſi
eret de ipo ſemine per ſe.⁊ quotcunq;ʒ fiant ex illa to
tali quantitate. dicuntur facta per ſe. Nec tamẽ opoꝛ
tet ibi diſtingucre diuerſas partes ex quibus diuer/
ſa fiant in illo ſemine pꝛimoꝛdiali ſed ſolum in pꝛoxi
mo. pꝛo co qꝙ; uchſee aitianen ſuperflui nutri/

„ .

illud qð

in potentia reſpectu cius in qð conuertitur.caro aũt

hominis ſm ſpeciem eſt in actt/ ⁊ igeo non poteſt in

Ad illud qdð obijcitur ꝙ gene 3 4

obijcitur de le/ 37

ofusſip
ſau
D
oluoticden
gcovenncorou
dndlcye⸗
ſeicrogltenue
fnimmordin
Cußenut. Crn
hein go
ſence Quocie
chonio Tud
ntuzinquand.
Gt urgtan
leuisdicun

gocitregengant

Ncritti alcrg
leſmnanoan ſu.
antue on
ngetaaruat
rſbunitas
ſelltsgonatctur
dlclisbuniditn
iͤllabunidtns⸗
Getnta Eneern
msardblis⸗
bumictnoingen
Wruceft⸗

tſcerponsfin

Nlauraiinggt
nitureticcin
Golonpaus au
Ghunnuicfane

Mnlomch

lmer

wo Drgſkont
arei
honſnutnb⸗
witzoplte⸗
gkligimting
Uneſtongntn
Cnerwenbid
nuta
ticnisnutnan
ſingingn
bſclubic
nchſietpoenn
ſnin vent
inſdnſ

eg nbblne
ſcreiſimi
Nſtun. e
NCr inlt⸗
omeonenmes
dagenan
ſepimoten
bihlnmnng

erngſtii
man Jaltgi
Nanctiilttgn
Nunttſtii
ammitn
chaännia
Zcbnanlgo
nlmrannhlur
zurtti
Aune anuc
inno t
uſtlnaniien⸗

dinngsdſtnmn n

alochnie
rnigildtntatt
d19 nuſet
cumcrzhon
lmmratht
untwe ui
ca enehe
canmithens.
binchcrim
olsaihnis
1Könicen
in
epenrt
unin

fengiu
unie

„7

VNemic

per multas tranſmutatõnes videt᷑ ꝙ ex ea poſſet fie

ri ſemen. Alij vo dicunt q; caro hominis ſit poſſibi
lies acl omneʒ tranſmutationem ſicut ⁊ alia ꝙ de illa
proſſit generari ſemen. ⁊ tũc reſurget in ipᷣo genito ꝓ
eo qꝙ ad ipᷣm habet eſſentialioꝛem comparationem.
⁊ dominus ſupplebit illi aliũde addendo ſiue multi
plicando virtutem ſuper naturam ſicut facit in par

uulo.Secd qua ratõne dicitur de vna parte ꝙ poteſt

conuerti.eadem ratione de qualibet. ⁊ ſic poteſt ho/
38 mo totum coꝛpus ſuũ amittere. Ideo cſt terci? mo⸗/
AQuus dicendi qꝙ; caro hominis ſ̃m ſpeciem non poteſt

fieri caro alterius hominis ſᷣm ſpeciem pꝛepter ne/
ceſſariam oꝛdinatõnem quã habet ad anima q̃ ibam
viuificauit. Utrum auteʒ illa oꝛdinatio fundetur in
appetitu vel prouidentia conditoꝛis. difficile eſt di/
ſcernere.Quocũq; tamen modo fit.ad hoc eſt plana

relſponſio. Iſtud autem planius inuenitur determi -

Raiudi quarto.vbi manifeſtatur quid in quo reſur
gat. Reſurgit autem ſemen in genito non in generã
te.q;uis dictum ſit hic ꝙ ſemen ſit de radicali humi/

59 ditate generantis. Aliter enim ſemen eſt radicale ge

neranti.⁊ alter generato.Quia generanti cſt radica
le m partem ſui.eſt etiami radicale reſpectu virtut
generatiue.non reſpectu virtutis nutritiue.virtꝰ au

tem generatiua ⁊ eiꝰ humiditas ẽ oꝛdiata ad aliud.

vnde ſi humiditas generatiue decidatur ab aliquo.ſi
ue alius generetur ſiue nõ.nũqᷓ;ᷓ reſurget in eo.⁊ hinc
eſt ꝙ q;uis in emiſſione ſeminis fiat deciſio alicuius
radicalis humiditatis.nulla tamen eſt ibi pena.quo
niã illa humiditas per naturam crat ad alterum oꝛ/
dinata. Ande ⁊ mouet ibi modus operandi expedi
tus ⁊ delectabilis ⁊ oꝛdinatus.⁊ hoc totum eſt ꝙ illa
humiditas in generante erat ad alterum. In genito
vo quia ex ca fabꝛicatur totum coꝛpus.eſt ſicut to/
tius coꝛpoꝛis fundamentum.⁊ tunc quando anima
vnitur.aia incipit eſſe vere ⁊ ꝓpꝛie de veritate hũane
nature.tũc em̃ pᷣmo icipit hr̃e neceſſitatẽ ad reſurre⸗

ctionem.pꝛius autem ſolum erat poſſibile. AUnde ſi
qua mulier faceret aboꝛſum ante anime vnioneʒ.il/

lud nullo modo reſurgeret.

(Sruz aligni tranſeat in veritatem bumane na/

ture mediante opere nutritiue.Et ꝙ nõ videtur.pꝛi/

mo per Auguſti.qui.xxij.de ciuita.dei dicit q paruu
li reſargent in perfectione coꝛpoꝛali ⁊ in etate virili
quã habituri erant.pꝛo eo ꝙ iaʒ totuzʒ in ratione ba
bebant q;uis non haberent in mole. hec eſt ſententia
verboꝛuʒ.ergo ſi tam magni ſuſcitabũtur paruuli ſi/
cut illi qui multuʒ comederunt. videtur ꝙ ſumptio
alimentoꝛuʒ veritate, humane nature non augeat.
ac per boc nihil de illis in humani coꝛpoꝛis veritatẽ
pertranſeat. ¶ Item ibidem dicit Auguſtinus ꝙ ſi
aliquis nutriatur de carnibus humanis.caro illa nõ
reſurget in eo qui nutritur.ſ in co in quo pꝛimo fuit
caro.ſed nihil eſt de veritate alicuius niſi qd reſurget
in co.ſi ergo caro que eſt per alimenta generata non
reſurget in eo in quo eſt. videtur ꝙ nibil extrinſecum

tranſeat in veritatez alicuius mediante opere nutri

tinc. ¶ Mem ſoluz illuc dicitur eſſe veruʒ qd halvxt

—

Aliumn botninetn tranſmutari. Scd illud nõ videtuy aetus ſibi per naturam conuenientem. ergo üllud ſo⸗
ſufficere.pꝛo eo ꝙ ex carne poſſunt generari vemes. lũe be am conuenientem. ergo illud ſo/
poſſet ⁊ per conſequens generari planta ⁊ fructus.
⁊ tunc eſſet in potẽtia reſpectn carnis humanc.⁊ ita

lũ eſt de veritate carnis buaue qð babet actũ ↄueniẽ
tem tali carni.ſᷣ caro hñs actũ ſibi cõuenientẽ poteſt
aliã carnẽ in ſe cõuertcre. ⁊ d caro ſm ſpẽm. & illud

ſolũ tranſit in veritatẽ carnis humane. qð tranſit in

veritatẽ ſᷣm ſpẽm.ſicut vult phᷣus.alioquin eſſet au⸗

gmentũ in infinitũ. mediante illa virtute nibil trãſ

2

it in veritatem humane nature. Item illud eſt ſo⸗

lũ de veritate alicuius in quo rei ſubſtatia ſaluatur.
ſed ſola bumiditas radicalis ẽ illa qᷓ manet qu con/
tinuari opoꝛtet vſqʒ in finẽ.& illud ſolũ tranſit in ve⸗

ritatẽ humane nature.qdð trãſit in humiditatẽ radi-
calem. nihil põt trãſire in bumiditatẽ radicalẽ me⸗
diante nutritiua ſicut dicunt medici. glioquin poſſet

homo iuueneſcere ⁊ vitam ppetuare.gᷓ mediãteę bac

vitrtute nec traſit in vcritatè bumane nature. ¶¶ Itẽ

qdð p naturam generat᷑.põt ⁊ ꝑ naturã coꝛrũpi. qð
mediate oꝑe generatiuc ꝓficit ⁊ creſcit. põt ⁊ minui
⁊ dcreſcere.ſi gð mediante vi nutritiua aliqͥd in veri⸗
tatẽ humane nature tranſiret. illud poſſet deperdi.⁊
ſic continue nouũ reſtaurari. contingeret aliqñ ꝙ bõ
aliud coꝛpug haberet. ſicut videmus in aqua ꝗᷓ exit
de fonte. Cõtra. Aug. de vera reli. In huiꝰ viſibilis
coꝛpis ſtructurã alimenta q̃ apta ſunt aſſumũt᷑.non

aopta vo p ↄgruos meatus eijciũtur.Si g qð ẽ de coꝛ

poꝛis huius ſtructura ⁊ integritate ẽ de bũane natu⸗
re vcritate.vẽ ⁊c. ¶ Item ome qð reſurget ẽ de vcri
tate humanc nature.ſ̃ illud in qð tranſit alimentuʒ
mediãte oꝑe nutritiuc reſurget vtpote capilli.math.
x. capillus de capite vr̃o nõ peribit. ̊ c. ¶ Item ve
ritas carnis nõ eſt aliud qᷓ; vera caro.ſᷣ vera caro eſt
cui debet᷑ operatio camis.potiſſima aũt carnis opa⸗
tio eſt viuere per animã.ſed in hanc carnẽ tranſit alꝭ
mentũ mediante vi nutritiua.quia tota caro bomis
viuit.& ⁊c. ¶ Item vbichq; ẽ nutritio ibi ẽ cõuerſio
⁊ aſſimilatio ⁊ vnio.ſᷣ vbi ẽ aſſimilatõ ⁊ vnio.eiuſdẽ
nature fit illud cui vnitur ⁊ illud qd vnit᷑. ſi hoc fa
cit virtus nutritiua conuertendo alimentũ.vr ꝙ ꝑr
ipᷣam aliqd de alimẽto in veritatẽ hũane nature trat
it. ¶ Item ſicut ſe b gencratiua ad ꝓductionẽ ꝓ/
lis ſiue generati.ſic ſe bʒ nutritiua ⁊ augmentatiuæ
ad ꝑfectõem ⁊ ↄſeruatõem nutriti augmẽtati. ſi

aliqd trãſit ĩ veritatẽ bũane nature generati mediam

te generatiua.ſiłr ⁊ aliqͥd trãſibit ĩ ritatẽ hũane na
ture nutriti mediãte nutritiua ⁊ augmentatiua. Eſt
igit᷑ qõ qͥd ſit veritas hũane nature.⁊ q̃ dꝛia ſit inter
veritatẽ hũane nature.⁊ carneʒ ſᷣm ſpẽm.Et rurſus
q̃ ſit dꝛia int᷑ carnẽ ᷣm ſpẽm ⁊ camẽ pſᷣm mãm. Et q̃⸗
re mag dicat᷑ vᷣitas hũane nature qᷓ; veritas nature
aſinine.Hec oia valẽt ad itelligẽda ea q̃ dicũt᷑ i q̃rto

in qõne de reſurrectione. Re. voᷣm ꝙ pᷣter generalẽ 40

intentõem q̃ veꝝ diuidit᷑ ↄ falſum.ſᷣm quã intentio/
nem res vera dẽ q̃ hʒ mãm ⁊ foꝛmã ⁊ actũ ſibi cõue/
nientẽ.ẽ ⁊ alia intentio veri duplr᷑̃. AUna qua veꝝ d
cõtra ꝑmixtũ.altera vᷣo q̃ veꝝ dꝛ cõtra vanũ.Et pꝛi⸗
mo hoꝝ modoꝝ dicit᷑ veꝝ qð eſt pᷣmũ ⁊ imꝑmixtuʒ
Altero mõ dẽ veꝝ qð ẽ ꝑmanẽs ⁊ fixũ.Cũ g loquũt

autoꝛitates de humana natura.loquũtur ſub voca-.
bulo veritatis vocãtes eã verã.Mõ ẽ em̃ aliud diczẽ
veritatẽ humane nature q; humanã naturaʒ veraʒ.

Sic autẽ vocant eaʒ loquẽtes de natura humana ex

parte coꝛpis.ꝓ co ꝙ coꝛpꝰ hũanũ pᷣter hoc ꝙ babetł

foꝛmã ⁊ oꝑatoem ſibi conuenienti ſicut ⁊ alia coꝛꝑa
SBgos 4

-2

41¹

4²

12 =—
—

–

naturalia habet oꝛdinationem ad moꝛtalitatem. ?
ita quãdã imꝑmixtionẽ.in hoc ꝙ nõ pot tatũ trãſmu
tari. quin tandez reddatur animeqᷓ im viuificauit.
Habet nibilominus quandã fixionẽ ſiue incoꝛrupti
onem. p eo ꝙ neceſſe eſt iᷣm aliquãdo fieri immoꝛ/
tale. Ratõne igitur oꝛdinationis ad incoꝛruptõnem

ex qua ineſt coꝛpi bumano non tm̃ debita oꝑatio ſed

etiã imꝑmixtio ⁊ qdam incoꝛruptio.dꝛ coꝛpus hu/
manũ veꝝ. Illud g pꝛeciſe ⁊ ꝓpꝛie ẽ de veritate bũa/
ne nature.qð eſt oꝛdinatũ ad incoꝛruptionẽ ⁊ reſur/
rectionẽ. Aliqͥd aũt oꝛdinat᷑ ad reſurrectionẽ du/⸗
plicit. vł de neceſſitate vel de congruo. Illud aũt oꝛ-
dinatur in nobis ad reſurrectionẽ de neceſſitate in q;
conſiſtit fundamentũ ⁊ fabꝛica coꝛpoꝛis noſtri.⁊ hoc
eſt illud cui pꝛimo anima vnit᷑⁊ tale tractũ eſt a ge⸗
nerãtibus.⁊ in tale nihil põt trãſire opere nutritiue.
hm ꝙ nutritiua opatur poſt anime vnionem. Illud
vo oꝛdinatur in nobis ad reſurrectionẽ de congruo
in quo conſiſtit fabꝛice noſtri coꝛpoꝛis cõplementũ.
⁊ hoc eſt qʒ facit ad quantitatẽ coꝛꝑis ꝑfecti.⁊ ſic ali
quid de alimento poteſt conuerti in veritatẽ huma/
ne nature mediante vi nutritiua ⁊ augmentatiua.qᷓ
oꝛdinantur ad complendam coꝛꝑis fabꝛicã.q̃ incho
ata fuit mediante vi generatiua. cui cõpetit oꝑari.qᷣ
uſq;ʒ anima infundatur.⁊ extũc ſeqᷣtur oꝑatio nutri-
tiue ⁊ augmentatiue ad conſeruandũ ⁊ complendũ
coꝛpus. Huic ant modo dði ↄcoꝛdãt tam naturales
phᷣi q; medici. Naturalis em̃ phus diſtinguit in ho/
mie duplicẽ carnẽ. carnẽ ſm ſpẽm. ⁊ carnẽ ſᷣm mate
riã. Et vocat carnẽ ſᷣm ſpẽm illã qᷓ̃ hbabet vim actiua
⁊ potẽtiam cõuertendi alimentũ in carnis naturam.
Carnem vᷣo ſᷣm materiam vocat illã q̃ ſic eſt caro vt
tamẽ non poſſit aliquid in carnem conuertere ꝓpꝛia
virtute. Dicit etiã ꝙ virtus nutritiua ⁊ augmentati
ua nõ conuertit alimentum in carnẽ ᷣm ſpẽm i ßm
matecriã.quia ſi aliter eſſet.tũc nũq; ſtaret augmẽtũ.
cuz augmẽto em̃ carnis creſceret ⁊ vtus augmẽtãdi.
boc añt non ſic eſt. ⁊ ita caro ᷣm ſpẽm ſolum eſt a ge
nerantibus ſiue mediante generatiua. ꝙᷓuis caro ſᷣm
materiã.ſ.qᷓ fluit ⁊ refluit poſſit eſſe mediante nutriti
ua. Et eſt exemplũ de vino generato in vite qd habʒ
potentiã cõueriendi aquã.ſed illa aquainõ habet po/
tentiã conuertendl aliam aquã.qꝛ ſi hoc.tũc ſemper
poſſet quis apponere aquã ⁊ maneret vinn. hoc ant
nõ ſic ẽ.quia tatũ põt poni de aqua ꝙ vinũ amittit x
tutem ſuã. Sic ⁊ in ꝓpoſito intelligenduz eſt ꝙ virt?
coꝛpoꝛis fabꝛicatiua.poteſt dare pꝛimo carni poten/
ciam cõucrtendi.⁊ illa cõuertit quouſq; tãtũ adueni
at de carne õm materiã.quãta erat ibi potentia con/
uertendi.ſicut videmꝰ in vino.tũ ex ꝑte caloꝛeitatis.

tum ex parte extenſibilitatis ip̃ius carnis ſjᷣm ſpeci7.

Et hinc eſt ꝙ vnus bõ magis augmẽtatur ꝙᷓ alter.⁊
aliquãdo ſtat augmentũ.qꝛ caro ſupadueniens in fi
ne quaſi aquoſumſfacit ſicut dicit phs. quẽadmodũ
aqua ſupinfuſa vino.Scᷣm bãc diſtinctionẽ carnis
diſtingui poteſt in theologia veritas humane natu/

——

re duplicit᷑ ſicut dictũ ẽ. Similit᷑ medicus diſtinguit
in hac duplicem humiditatẽ.videlʒ radicalem ⁊ nu/
trimentalem.⁊ dicit ꝙ humiditas radicalis ẽ illa in
qua caloꝛ ſuſtentificat᷑.nutrimentalis vo ẽ illa q̃ pꝛe

bet ipᷣi caloꝛi fomentũ.Dicũt igit᷑ ꝙ humiditas radi

calis ẽ ſolũ a generãtibꝰ ⁊ mediãte oꝑe generatiue.
nã nutritiua in hãc hũiditatẽ nõ pᷣt.ſi em̃ poſſet tũc
hõ iuueneſceret.⁊ vitã etiã ſuã imꝑpetuũ ↄtinuaret
ſi illud humidũ renouari poſſet.quod cũ conſtat fal
ſum eẽ.dicũt ꝙ alimentum mediante nutritiua non
tranſit in illud humidũ.⁊ hinc ẽ ꝙ illi qͥ laboꝛant ter
cia ſpẽ ethice in qua ẽ illius hũidi cõſumptio libera/
ri non pñt.vt dicũt. In hũiditatẽ aũt uutrimẽtalẽ q̃ᷓ
caloꝛi pabulũ pꝛebet poſſibile eſt alimentum cõuer⸗/
ti mediãte oꝑe nutritiue.Et eſt exemplũ in lampade
ardente in qua ẽ hñiditas olei.⁊ humiditas lichni.⁊
humiditas lichni aſſimilatur hũido radicali.qm̃ ex
quo ↄſumit᷑ reſtaurari no põt.⁊ in illo lichno flama
ſuſtentificat᷑.hũiditas vo olei aſſimilat᷑ humiditati
nutrimentali qᷓ pabulũ pꝛebet igni.⁊ impedit ne cito
lichnũ ↄſumat᷑.⁊ illa hniditas aliqũ auget᷑.aliqũ mi
nuit᷑.aliqñ ↄſumit᷑.aliqñ reſtaurat᷑.Et iuxta hac du
plicẽ hũiditatẽ diſtinguũt duplr̃ theologi hbũane na/
ture veritatẽ.ſicut pꝛius dictũ ẽ. Et ꝑ boc patzʒ rñſio
ad qõem ꝓpoſitã.patet etiã rñſio ad obiecta. Mã rõ
nes q̃ ad pꝛimã ꝑtem inducũtur.vicʒ ꝙ nihil trãſit ĩ
veritatẽ nature hũane mediãte oꝑe nutritiue pꝛoce/
dũt ſᷣm ꝙ de veritate humane nature dẽ eſſe aliquid
qð ẽ de neceſſitate oꝛdinatũ ad incoꝛruptionẽ.⁊ boc
mõ benc concedendũ ẽ ꝙ nihil tranſit in veritatẽ nu
triti. Rones vᷣo ad oppoſitũ ꝓcedũt de venitate bu/⸗
mane nature ᷣm qꝙ ülud dẽ eẽ de veritate quod ẽ oꝛ/
dinatũ ad reſurrectionẽ de congruo.tale autem ẽ nõ
ſoluʒ qð trabit᷑ a gencrãte.ſed etiã tota illa caro que
reperitur in homine in cius moꝛte.maxime ſi nõ fa/
ciat ad coꝛpis defoꝛmitatẽ. NHec hoc impedit ꝙ do/
minꝰ paruulos ſuſcitabit in perfecta quãtitate. Di/
cit em̃ Aug.qꝙ ſupplebit virtus diuina vbi deficit na
tura.vbi vo natura ſufficientẽ ꝑauit mãm. deꝰ non
agit ſupplẽdo ſᷣ refoꝛmãdo. Mec valet illa ratõ.qꝙ ſi
deus ſupplet i reſurrectione ſine additamẽto.qꝙ nũc
ſimiliter fiat ſinc additamento.qꝛ illa crit oꝑatõ mi/
rabilis ⁊ ſupꝛa naturazʒ.hois vo generatio ⁊ augmẽ
tatio qᷓ nũcẽ naturalit fit.⁊ iõ illa rõ quã mgr̃ addu/
cit in lr̃a nõ cogit.imo ſicut apparet aſpiciẽti arguit
a maioꝛi affirmãdo. Illa vo q̃ vltio qᷓrebãt᷑ iã plana
funt ꝑ ea qᷓ dicta ſunt.pcedendũ ẽ igit᷑ ſicut ex pᷣcedẽ

tibꝰ appet ꝙ aliqͥd extriſecũ trãſeat i veritatẽ buane

nature.ſõ mediãte oꝑe generatiue trãſit i eritatẽ. ꝓ/⸗
ut veritas ꝓpꝛie dẽ ᷣm ꝙ dicit nccriam opatõem ad
incoꝛruptõnẽ.mecdiãte vo oꝑe nutritiue trãſit aliqͥd
in veritateʒ hũane nature ꝓut veritas dẽ large.vicʒ
ꝙ dicit oꝛdiatõem ad reſurrectõeʒ de ↄgruo.⁊ ſic q
ẽ de vitate vniꝰ pᷣt reſurgẽ i alio m q; maifeſtat᷑ i q̃r
to. His viſis ſat plana ſunt ea q̃ dicũt᷑ in ſr̃a.

Piſtinctio.xxxi. QAualiter peccatum oꝛiginale a parẽte traducitur in pꝛolem.

Vnc ſupereſt inueſtigare ⁊c.Supꝛa oſtendit magiſter qd ſit pctm̃ oꝛiginale.in hac parte intẽdit ma⸗
nifeſtare qualiter a parente traducitur in pꝛolem. Diuiditur aũt pars iſta in tres partes. In quaruʒ
ppꝛima magiſter falſitatem impꝛobat. In ſccũda veritatẽ explicat.ibi.Eſt em̃ pctm̃ oꝛiginale vt ſupea
₰ℳ₰/

diximus concupia. In tercia vo veritatẽ epilogat vt addat.ibi. Jam oñſum ẽ qͥd ſit oꝛginale pctm̃ ⁊c.
ma ꝑs bʒ duas In pᷣma ponit falſam opinionẽ circa oꝛiginalis traductõeʒ. In ſcda ſbiũgit eiꝰ impꝛobatõeʒ

*.

—

43

44

45

46

ibi. Hoc aũt fides catholica reſpuit.vbi oñdit᷑ qoꝛigiale nõ hʒ traduci ꝑ traductõem aic. Silr ſca pars pᷣn
cipalis duas habet.In qꝝ pᷣma determinat xeritatẽ.oñqẽs ꝙ oꝛiginale traqucit᷑ meqiate came.In ſecunda

ßõ

etetktn

sboeghatn
nückgn

herth,
mtonen art
ſiſ eſtauſa
finpaßti
e,

==
41. —¶— — — —w0. ——, —

—
—

dunt ter
nali
Ewaͤn
äinlen
an
dalic
lcnſini
Ebunicte
itnean
i titin
Cinnbien
S
Nbeepuzi⸗
chn ſie
Geilnit
enuntued⸗
rerickicn
omnpenitde
aſturarnine
iet
wiurggin
arummih
mhange
muntitüfe
eneitd4
Gsſidcſetin
itin N
Auluntig
Ctnang
hortnoͦt,
otu
ningn⸗
on git
tütüͤhn
ſargfett
rtni bunt
Kiwnn
n Nne
ierüriit
vln
naui
iii
itnl

n.
vmtüttin
nts ah
4 vndej
rone

u niſe

Di. XXXI.

So remouet dubitatõnem.ibi. Hic queri ſolet vtꝝ cã peti oꝛiginalis ⁊c Similiter tercia pars pꝛincipalis dii⸗
as habet. In pꝛima determinata epilogat ⁊ explanat. In ſecada vo dubitationem mouet ⁊ determinat. ibi. F
ad hoc opponitur hoc modo.Et ſic huius diſtinctionis intentio verſatur aincipaliter circa duo. Quoꝝ pꝛi·
mũ eſt ꝙ oꝛiginale non poteſt traduei mediante anima. Secundũ eſt qualiter traducit᷑ mediante carnne
¶ Point falſam opinionem circa traductionem peccati oꝛiginalis ꝙ a pa⸗
iiIitẽè tranſeat in filios non ſolũ ſᷣm carnẽ ſed etiam m aninm.
XXXI — Vnc ſuꝑeſt inueſtigare qualiter illud pctm̃ a patribus traducatur
ZgA NZ NA n Nin filios.ſ.an ſᷣm ſolam anima.an ſᷣm carnẽ.ſiue ſᷣm vtrũq;. Puta⸗
Aerũt quidam ſᷣm animã trahi pctm̃ oꝛiginale nõ ſolum ſᷣm carneʒ.
qꝛ nõ ſolũ carnem ſᷣ ⁊ animã ex traduce eſſe arbitrati ſunt. Sicut em̃ in gene
ratione ꝓlis de carne paterna ſubſtãtialiter trahit᷑ caro. ita etiam de gignẽ?
tis anima animã geniti eſſentialiter deduci ab his exiſtimabatur. IJideoq; ſi
cut de coꝛrupta carne caro coꝛrupta ſeminatur.ita etiam de anima peccatri /
ce anima peccatrix coꝛruptione oꝛiginali infecta ab illis trahi dicitur.
Ponit falſe opinionis impꝛobationem. oſtendens ꝙ oꝛiginale nõ habet
tntaduci ꝑ traductionem anime. b H’
¶ Hoc aüt fides catholica reſpuit.⁊ tanqᷓ; veritati aduerſum damnat.q̃ non
gnimas ſ carnẽ ſolã (ſicut ſupius diximus)ex traduce eſſe admittit. Hõ er⸗
go ſᷣm animã ſᷣ ̃m carnem ſolam pctm̃ oꝛiginale trahit᷑ a parentibus.
¶ Oſtendit veritatẽ ꝙ oꝛiginale traducit᷑ mediante carne. c —
Eſt em̃ peccatum oꝛiginale(vt ſupꝛa diximus)concupiſcentia.non quidem
actus ſed vicium.ipſa concupiſcentia eſt lex membꝛoꝝ vel carnis q̃ eſt moꝛ
bidus quidam affectus vel languoꝛ qui cõmouet illicitum deſideriũ.i. car⸗
2 nalem cõcupiſcentiam que lex peccati dicit᷑. Que dicit᷑ manere in carne.nõ
Cauſam coꝛru qn in anima ſit.ſᷣ quia ꝑ coꝛruptionem carnis in anima ſit. Caro em ꝓpter
——— peccatum coꝛrupta fuit in adam adeo vt cuʒ ante peccatũ vir ⁊ mulier ſine
anima pctin fit incentiuo libidinis ⁊ concupiſcentie feruoꝛe poſſent conuenire.eſſetq; thoꝛꝰ
immaculatus.iam poſt peccatum.non valeat ſieri carnalis copula abſq; li⸗
bidinoſa concupiſcentia.que ſemper viciũ eſt ⁊ etiã culpa niſi excuſetur per
bona coniugij. In concupiſcentia ergo ⁊ libidine concipitur caro foꝛmada
in coꝛpus pꝛolis. Vnde caro ipᷣa que concipitur.in vicioſa ↄcupiſcentia po
luitur ⁊ coꝛrũpitur.ex cuius contactu anima cũ infundit᷑.maculam trahit q̃
polluitur.⁊ fit rea.i.viciũ concupiſcẽtie q̃ eſt oꝛiginale peccatũ.Ideoq; ipᷣm
Oꝛ ꝓpter coꝛi/ peccatum dicitur manere in carne.Caro ergo que in concupiſcentia libidis
ruptionem car ſeminatur.nec culpam habet nec actum culpe.ſed cauſaʒ. In eo ergo quod
nisq eſt cau ſa ſeminatur coꝛruptio ẽ.In eo aũt qdð naſcitur. cõcupiſcentia viciũ eſt. ¶nö
earnt. Ambꝛ0. de verbis apoſtoli ſic ait. QAuomoõ habitat peccatum in carne. cum
nõ ſit ſubſtantia ̊ pꝛiuatio boni? Ecce pꝛimi hominis coꝛpus coꝛruptuʒ eſt
per peccatum.ipᷣaq; coꝛruptio ꝑ conditionem offenſionis manet in coꝛpoꝛe
robur tenẽs diuine ſententie date in adam. cuius conſoꝛtio anima macula᷑
peccato. Per id ergo ꝙ facti cauſa manet.inhabitare dicitur pctm in carne.
hec eſt lex carnis. Idẽ. Non habitat peccatũ in anima ſ̃ in carne.quia pec⸗
cati cã ex carne ẽ.nõ ex aĩa.qꝛ caro ẽ ex oꝛigine carnis pcti.⁊ ꝑ traducẽ oĩs

Aug. Ccaro fit cã pcti.aĩa vo nõ traducit᷑.⁊ iõ in ſe cãm pcti nõ hʒ. Aug. q́; ex car⸗

nee petm̃ aiam ↄtrahere in ſermõe qͥdã de vbis apli oñdit dicẽs. Viciũ ↄcu⸗-
priſcẽtie ẽ qð aia ex carne cõtraxit. Natura qᷣppe humana nõ oꝑe dei cuʒ vi
ceio pꝛimitus ẽ inſtituta. ſed ex volũtatis arbitrio ꝑꝛioꝝ hominũ venienti vi /
cio ẽ ſauciata.ita vt nõ ſit in carne bonũ.ſed viciũ quo inficitur anima
emoue dubitatõeʒ q qrit᷑ an oꝛiginal pcti cã ſit culpa an pena.
¶ Hic queri ſolet vtruʒ cauſa peccati oꝛiginalis q̃ dicta ¶Hic qri ſolet vt-·
eſt eſſe in carne culpa ſit vel pena ſiue ailquid aliuld? beerouginal di
CLulpa eſſe non poteſt. quia culpa non eſt in re irrati cta cicanοα7 ſitul
PAEREX SeE aiſjanom anz; pa vl pẽa. obẽ ꝙ ñ vẽ
nali. Si enim culpa eſſet in carne ante infuſionem ani igerñdẽ ad qõs pſ
me.actualis eſſet vel oꝛiginalis. Sed actualis ibi non Fari afſoſne nec

.
. .
.

vterminat ep ſit eul⸗
pa. nec deteꝛminat ꝙ
ſit pena.⁊ vꝛ ꝙ neu⸗/
trũ ſit. Culpa nõ ẽ cõ
ſtat. Pena nõ vꝛ eẽ.

7

quia pena in ea ſola

natura nata ẽ eẽ in ꝗᷣ
2 miſeria nata ẽ eẽ.⁊
miſeria ĩ ea ſola in ᷣ
etiaʒ beatitudo ẽ na-

ta eẽ.bec aũt eſt ſola

ratõnalis cꝛeatura.S
ante aduentũ aie nec
põt eẽ pena nec cul⸗
pa. een p omni
pena aliquis punit᷑.
ſed pꝛo illa coꝛrupto
neqꝗᷓ eſt iu ſemine añ
aduentũ anime nul⸗/

lus punitur. nõ vr

eſſe pena. Sed in cõ/
trariũ ẽ.qꝛ cũ ſit coꝛ/
ruptio ſequẽs ex cul⸗
pa. ⁊ oĩs talis ſit gẽa.
vꝛ tal coꝛruptõ ee pe
na. Item cum omis

maledictõ ſit ne v
culpe. ⁊ ſemẽ eꝛat ma

ledictũ ſᷣm ꝙ dicitur

nit in li.yponoſticuʒ.
38 mtc. Rndendũ ẽ ad
boc bꝛeuiter ꝙ magr
ad iſtam q̃ſtionẽ rñ/
det valde caute ⁊ rõ

nabiliter. Mec em̃ ſu

ſtinet ꝙ ſit culpa.nec
tñ negat.nõ em̃ actu
aliter ẽ pena vel cul/
pa coꝛruptio illa ſiue

feditas. qm̃ pena ſub

roõne pene.⁊ culpa
rõne culpe ſunt ↄtra
ſubam rõnalem.nec
tñ negat ꝙꝙ ſit culpa
xel pena.qꝛ ad vtrũq;

oꝛdinem babet. ⁊ vtrũq; quoda

Li.

eſt. nec oꝛigiualis culpa eſt.quia ipᷣa cauſa eſt oꝛigina
lis peccati.Si aũt pena eſt.que eſt illa paſſibilitas vł
moꝛtalitas vł alia coꝛruptio:HHos em̃ defectus carni
ineſſe conſtat. Ad qð dici põt.qꝛ multiplex deſfectꝰcar
nis.⁊ pꝛecipue pollutio q̃dam.quaʒ ex feruoꝛe coiꝛus
parentũ ⁊ ↄcupĩa libidinoſa ↄtrahit caro dũ concipit
cauſa ẽ oꝛiginalis pcti.q̃ recte viciũ ſiue coꝛrupꝑtio car
nis appellari poteſt. Querfeditas maioꝛ vf eſſe in caꝛ
ne ↄcupiſcẽtialter traducta q; in ea vñ traducitur. Et
ꝙ viciũ vel coꝛruptio ſit in carne añ ↄiũctionẽ anime.
effectu ꝓbatur. Cũ anima infunditur q̃ ex couptõnę
carnis maculatur. ſicut in vaſe dinoſcitur viciũ eẽ cũ
vinũ infuſum aceſcit. Ne aũt miremur ⁊ intellectu tur
bemur audientes peccatũ oꝛiginale filios traducere a
parentibus iam ꝑ baptiſmũ ab illo peccato mũdatis.
diuerſarñ ſimilitudinũ inductione id poſſe fieri inſinu
at Ang.in li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ ita inquiens. Quõ
pꝛepucium per circũciſionem aufertur. manet tñ in eo
quẽ genuerũt circũciſi. Quõ etiã palea qᷓ opere hüs /
no tanta diligentia ſeꝑatur.manet tñ in fructu qui de
purgato naſcitur tritico.ita peccatũ qð in parentibus
ꝑ baptiſmũ mũdatur. manet in eis quos genuerunt.
Ex hoc em̃ gignũt qð adhuc vetuſtũ trahũt. non ex
hoc qð lex inouitate ꝓmouit eos inter filios dei. Mõ

tu p⸗ em̃ ge rentes filios ᷣm i
Saß. rij. Aug erdo em̃ generant pa lios ſᷣm illam generationem

qua denuo nati ſunt.ſed potius ſᷣm illam qua carnali
ter ⁊ ipᷣi pꝛimũ ſunt generati.

¶ QAuare dicat᷑ oꝛiginale hic dr cũ epilogo. e
¶ Yam oñſum ẽ qd ſit oꝛiginale pctm̃.⁊ qualiter a parẽ
tibus in filios.⁊ ꝑ carnẽ in animaʒ tranſeat.Ex qbus
etiã innoteſcit quare dicat᷑ oꝛiginale pctm̃.ideo.ſ.qꝛ
ex vicioſa lege oꝛiginis nr̃e in ̃ ↄcipimur.ſ.carnis libi
dinoſa cõcupiſcentia traducitur. vt ſupꝛa dictum eſt.
Mon em̃ qꝛ ex carne tracta ab adam ↄcepti ſumus.iõ
peccatũ traximus. qꝛ ⁊ xpᷣi coꝛpus ex eadeʒ carne foꝛ⸗
matũ ẽ.q̃ ab adam deſcendit.ᷣ eiꝰ conceptus eſt cele⸗

Fecitaſ tracta

ex libidine coe

untiũ dici põt

vicium vl coꝛ⸗
upti.

b

Per ſim ilitu⸗
dineʒ oñdit nõ
abſurde dici fi⸗
lios trabẽ pec/
catum a paren
tibꝰ ec müdis.

mmodo eſt cauſa. Anima em̃ ex cõiunctione ſui ad car

nem ratione illius feditatis contrahit penam culpam.licet culpam pꝛius contrabat per naturam. q; meri/

tum pene ideo magi

ſter vt vtrũq; compᷣhen

vc at eam vicioſitatem ſiue carnis feditatem.⁊ per boc pa-⸗

tcet reſponſio ad vtrãq; partem.quia quodam modo dicendi eſt pena.quodam modo vᷣo non.
b (Gegitas maioꝛ videtur eſſe in carne cõcupiſcẽtialiter traducta qᷓ; in ea de qua traducitur. Contra.ſi hoc

verum eſt. cuz oꝛiginale contrabatur ex illa feditate. videtur ꝙ& maius ſit oꝛiginale in vno qᷓ; in alio. Itẽ nul

la ꝓpꝛietas eſt intenſioꝛ in cffectu qᷓ; in cauſa.quãdo eſt vniuoce in vtroq;. ergo ſi feditas in carne traducts

cauſatur ab eo a quot
voum qꝙ cum dicit magiſter g m

9

raducitur. non videtur magiſter dicere verum cum dicit ꝙ maioꝛ eſt biccib. (. 2
in/

aioꝛ ſit feditas in carnee e traducitur ꝙᷓ in carne a qua traducitur.ho

tendit qᷓtum ad carnem queẽ in alijs membꝛis. 1 ꝗᷓ deſerult alijs membꝛis iᷓ membꝛis generatiue. Hoc aũt

„

dicit. quia in illa potentia eſt quedam fontalis infectio. ꝓpter quã ſemen ibi genitum ⁊ per illam viam deſce⸗

9

dens maioꝛiinfectione inficitur ꝙᷓ alij bumoꝛes. qd manifeſtat pꝛuritus ⁊ feruoꝛ coitus ſicut ipe dicit in ifa.
Ange non vult dicere ꝙ ſemen ex quo generatur pꝛoles ſit magis infectum ꝙᷓ ſemen ex quo generatus pa-

ter. nec tñ ſequitur ꝙ; maius ſit oꝛiginale in pꝛole ꝙᷓ fuerit in patre.Et ita patz reſponſio ad

illud.ſed hoc pls

nius explicabitur cum agetur infenus de quantitate oꝛiginalis. c ¶ Mon em̃ qꝛ ex came tracta ab Adam

4

Chpolti⸗

Etom.

— —— — —

— —

. bꝛatus nõ lege peti.i.cõcupia carnis. Vñ ⁊ caro eius ccepti ſumus. idee

he e 4 . . — — .
ſirn — 227272 5 manhſirt fuit. immo opꝑꝛtione ſ.ſ. Noſter vᷣo conce pæccatũ cõtraximus
iniß JDM, . 8 nõ fit ſine libidine.⁊ ideo nõ ẽ ſine pctõ. Qð eui ⁊c̃. Querit᷑ hic vtruʒ
dung, r Sinet Aug. oſtendit in li. de fide ad petrum dicens. ſi aliqs homo fieret.
AQAQuia duz ſibi inuicẽ vir mulierq; milſcentur. ſine libi / e er e ru⸗

naſeentig nõ põt ſine pctõ eſſe ↄceptus. vbi pecca/ berct oꝛiginale Et
iii puulos nõ traſmittit ꝓpagatio ſed libido. NHec ſe non videt᷑ mgr̃ dice
Cciditas humane nature facit hoĩes cũ pctõ naſci. ſed re in lra ⁊ wcipᷣm vi

feditas libidinis quã hoĩes hñt ex illius iuſtiſſima cõ er Bugenteer con

Aiiine non eſt i cubit c fi
le non eſt parentũ ↄcubitꝰ.ob hoc filioꝝ ex eoꝝ car rationis. vtrũ cocra⸗

. Plal.l. demnatione pcti. Ideo btũs Haui
Pia⸗ Qe ti⸗ deo btũs Dauid ꝓpter oꝛiginale cit. Qudis terrenner
Nn d pclſm quo naturalit obſtricti ſunt filij ire dicit H ini⸗ if Mareonke
wgiiüß guitatibus ↄceptus ſum.⁊ in pctis ↄcepit me mr̃ mea. mõ.niſi ꝑ ſemis ſpar
ui Er hoc itaq; apparet ex lege cõceptionis traduci oꝛ ſionẽ ꝛ poſt. ſemen
B AIIinale peccatuz. quia niſi conceptio ſic fieret in carne. vidciatum é ſicut ſen⸗
G Anima ex camnis ↄiũctione ↄcupie viciü non traheret ſitum ẽ Seme ẽma⸗
anins iectio quoꝛũdam nitentiũ CcEHEicdictũ ab initio. Et
H tcariarie Gcalnan⸗ nitenill pꝛobare peccatũ nõ poſt clarius. Niciuʒ
ASGrs ſie E ugiSdSſc contrabi non põt p/
DOVoppoſitio Sʒ ad hoc opponit᷑ hoc mõ. In ipſo ↄceptu vbi dici thoplaſti eiſeniie
,Rrtrranſmitti pcĩ ꝓpagatur caro. nec tũ infunditur aia cffuſione. Si eꝛgo ali
Exro re. En phiſicos.ſed efigiato coꝛpe. Qðd eniam mopſes in ter foꝛmaretur q;ᷓ er
Exo.xxj.· Exoõ.aperte ſignificat vbi ait de percuſſura mulieris ſtam viã.nõ videtur
pꝛegnãtis. Si quis inqui cnIIUI . ꝓcontraberet oꝛigi⸗
egnaus., 1 quis inuit percuſſerit mulierẽ pꝛegnã nale. Sed cotrartnz
tem ⁊ aboꝛtum fecerit.ſi adhuc infoꝛme fuerit puerpe eius videtur. ꝙ ſi to⸗
riũ.mulctabitur pecunia.ſi autem foꝛmatũ fuerit.red, ta caro Ade coꝛru
det anim pꝛo anima. Foꝛmatum vo intelligitur pꝛio pta fuit ⁊ fedata me-
pela anima animatũ.⁊ infoꝛme quod nõdum hʒ aiaʒ. ito culpe. vi pani ra
In ipo ergo ↄceptu ci caro ꝓpagat᷑ nõdũ infunditur ☛ Bre ans
guch ſolute. aia. Quõ ergo ibi pctm̃ tranſmittitur. cũ peccatũ nõ pte ſicut ſi ſiae eſe⸗
W c wutoe. poſſit eſſe vbi anima non eſt: ¶ Ad qð dici poteſt. qꝛ mine. Pꝛeterea totũ
in illo cõceptu dr̃ peccatuʒ trãſmitti.nõ qꝛ pctm̃ oꝛigi- coꝛpus ꝓlis fabꝛica,
hgle ibi ſit.ſed qꝛ caro ibi ↄtrahit id ex quo pctm̃ fitin tum ẽ cr ſemine.⁊ cc
Anima cũ infunditur. Et vtrũq; vocatur cõceptus.ſcʒ ſtat ꝙ ſeditas illa nõ
⁊ cũ caro ꝓpagatur foꝛmãq; coꝛꝑis humani recipit.⁊ Recornalſarennd.
cuz anima inft unditur. qð aliqñ etiam dr natiuitas.qñ S ſi anima oꝛiginale
quid natum eſt in te.ꝓpꝛie aũt natiuitas dicitur in lu⸗ contraxit q̃ iſcta eſt
, ceum editio. pitno ili coꝛpoꝛipa
bperet illa anima que coniũgeretur coꝛpoꝛi ex ſſſ ve ſtin illa ..I ratone vr ꝙ cõtra⸗
cheisdcs Agam tenent cconeraberetoꝛ inal poꝛi illa carne foꝛmato.niſi in illa foꝛmatione eſtet purificatio.Re.q̃/ 3
dan conman ginalc ꝓpter hoc ꝙ non ſolũ ẽ coꝛruptio ⁊ fedatio i ſedite ne. Alii
minn, vo tenent oppoſitũ.dicentes ꝙ ⁊ ſi ſit bus mẽbꝛi o ctno in parte ſed i tota came. Alij/
. tenent oppolitu. d Y 2 ſi ſit in omnibus mẽbꝛis coꝛruptio penalitatis coꝛruptio tñ feditatis qã eſt
ada anapi oꝛiginalis in parte generatiua conſiſtit. Quodeunq; boꝝ dicatur non eſt ma 4 a vis ſoicg. r
””M bult on nule peagt ce legem ꝗpagationis ex ſemine infecto. niſi xp̃s ſolus dequo dictũ eſt nonbea D
n 3õse e. Ncta fuiſſet ex coſta vini poſtq; gccauit. penalitatẽ aliquã habuiffy
netnet, no tñ pctĩ oꝛiginale. MHec valet q8 obꝛ de coꝛruptione.nã ⁊ ſi in oibus mẽbꝛis r als Niana abuſſſ
Ein ſoloſe.„F.E eruprlonc. ng en oibus. o ſit penalitatis. coꝛ/
ze ruptio tñ feditatis ẽ in ſolo ſemine rõne infectionis pncipalis qᷓ ẽ in vi generatina. Aane ar vis lla er o!
Genn gis infecta alia determinatum eſt ſupꝛa. d ¶ In iniquitatibus con Cnrcaie vis la ſet ma⸗
do videtur colligi ꝙ actus matrimonialis nũ be ee r Ptus ſum ac. Contra. Ex illo ver
rrüen Orligi ꝙ actus matrimonialis nũqᷓ; peccato habeat fieri.⁊ hocipᷣm videt᷑ autoꝛii
. L . dei. Re e e E Habearnen. 1 50 idet᷑ autoꝛitate Augu
ndedD xiiij.de ciui.dei. Genitales coꝛpoꝛis partes ita libido ſuo iuri mancipauit. vt moueri ſ i
uun it. Et ad valcriũ. Honeſtas concubitus non eſt ſin bicinis. Dec oner o da cant ſiiga defue⸗
ttn mälnſcfatin den concubitus non eſt ſine ardoꝛe libidinis. Scd contrariũ huius 61 mntn
m. dei poteſt abſq; peccato impler eme in huius eſt. quia omne
rti Nabochie q; peccato impleri. ergo pꝛolem abſq; peccato pꝛocrcare poteſt h der
. Aa hoc bꝛeuiter dom eſt ꝙ act ereEePo Proleimn abſch ge 20. poteſt homo ad cultuʒ dei.
ſadlle . rande bꝛol cit ꝙ, accus matrimonialis poteſt fieri abſq; omni gccato. maxime cum fit cauſa ene⸗
pꝛolis vel reddendi debiti. ⁊ illud verbũ pſalmiſte intelligi maxume cum fit cauſa gene
ci cato acruali in paene rnite d verbu pſalmiſte intelligitur de peccato oꝛiginali in pꝛole.n Pe *
p imiliter verbum Auguſti.intelligitur de libiqine pꝛout pꝛuritus carnis.nõ t

9

ẽinpꝛobitas volũtatis.⁊ boc modoplus eſt pena qᷓ eulo⸗ & een uI
xematnimonio. boc⸗ od plus eſt pena ꝙᷓ culpa. Et de bc planius determinat᷑ in quarto tractatu

4.

Ointelligentiã eoꝝ q in hac parte dicũtur i⸗
cidit bic qſtio circa duo. Dꝛimũ eſt vtrũ oꝛi/
aginale traduci poſſit mediãte ſenſibili poꝛtõ

nie. Secudũ ẽ vtrum traduci habeat mediãte carne.

Circa pꝛimũ querũtur tria. Pꝛimo querit᷑ vtrũ ſen/
ſibilis anima in bominibus ſit a generante. Secũdo
queritur cui parti anime pꝛimo inſit peccatũ oꝛigina
le. Zercio qucritur vtrũ per oꝛiginale maioꝛ fiat ĩ no

2

bis coꝛruptio generzriue q; alterius potentie.
e

ueſtio. j. a
¶ Atrã aia ſe “ in hoib? ſit a generãte. Et ꝙ ſit
a generante. vꝛ pᷣmo pꝑ vᷣbũ phi in.ij.de aia. vbi dicit.
ꝙ ſenſitiue pꝛima mutatio ẽꝗ generãte. ̊ pꝛima mu/
tatõ ſenſitiuè ẽ illa qᷓ eſt ad eſſe.ꝗ̊ vẽ ꝙ paꝛs ſenſitiua
in nobis educat᷑ in eſſe a Senate Ran xvj. ani/

malium. Solus intellectus intrat a extrinſeco. ſo

——

lus intellectus intrat per creaturã. videt᷑ ꝙ anima
ſenſitiua in nobis educat᷑ de pꝛincipijs materie ꝑ ge
nerationẽ. ¶ Ntem ſicut operatio anime ſenſitiue in
bꝛutis pendet a coꝛpꝑe.ita etiã ⁊ in bominibus. VUñ ſi

cut bꝛutũ impedit᷑ ab oꝑatõne videndi leſo oꝛgano.

ſic etiã bõ. vᷣ qdð ſimilit᷑ ſe babet ad opatõnẽ.ſilr ſe hʒ
ad generationẽ. & ſi in bꝛutis eſt aia ſe enſibilis nõ per
creationeʒ ſᷣ per generationẽ. ſicut cõiter tenct᷑. ⁊ ſu/
pꝛa oñſum ẽ diſti. xx. videt ꝙ in homine ſimiliter ſit
ꝑ generationẽ. em ſicut in generatione bꝛutoꝝ
pꝛius ẽ animal qᷓ; quus.ſic etiã in generatione hois

pꝛius ẽ animal q; homo.S pꝛius habet opationẽ ? cut. in bꝛutis. in . ati 1
tiua. videtur ergo ꝙ nec in bomine.aut igitur erit in

fectõnẽ intellectiue. Et buius ſignũ ẽ.qꝛ embꝛio pᷣus
nutritur ⁊ ſentit᷑ qᷓ perficiatur anima rõnali.S videt᷑
ꝙ añ pꝛoductionẽ rõnalis.educaturin nobis ſenſibi
lis.ſed hoc non eſt ꝑ creationez. per generationem.
¶ Item anima ſenſitiua eſt in potentia materie.ali-
oquin nũqᷓ; ab agente naturali in his qᷓ per putrefa/

ctionẽ generantur poſſet pꝛoduci in eſſe.ſi ᷓ eque po

tens vel magis potens eſt vis generatiua in hbomine

—

ᷓ ſit in bꝛuto.⁊ bꝛutũ poteſt ꝑ vim generatiuã aiam

ſenſitiuã ad eſſe pducere:multofoꝛtius igit᷑ hoc vide
tem ſi in nobis eſt ſenſitiua ꝑ cre

tur in hominèe.
ationem. in bꝛutis per generationẽ. nõ videt᷑ ꝙ ſit
in nobis vel in ip̃ᷣis vniuoce. ſi hoc.animal dicetur
equiuoce de aſino ⁊ de bomine. ꝙ ſi hoc eſt inconue/
niens. reſtat ꝙ ſi in bꝛutis eſt per generationem ꝙ; ſi
militer in bomine. ¶ Sed contra Aug. in li. de ſpuů

anima. Cum recedit anima a coꝛpoꝛc.ſecũ trabit ſen

ſum.⁊ imaginationẽ.⁊ rationem.⁊ intellectum.S ni/

bil quod ſeꝑatur a coꝛpoꝛe eſt per enerationẽ. ſenſi

bilis autẽ in hoie eſt hmõi. g ⁊c Herin in li.de eccle.
dog. Anime animaliũ non ſunt bſtantie. ſed cũ car
ne ipᷣa carnis viuacitate naſ. cuntur. ⁊ cũ carnis moꝛ/
te finiũtur.aia vo bñana nõ cũ carne moꝛitur.qꝛ nec
cum carne ſeminat᷑ ¶ Item phᷣus in.ij.de anima di
cit ꝙ ſenſitiuũ eſt in intellectiuo ſicut tetragonus in
pẽtagono. ſi ergo ab eodem pꝛincipio eſt tetragonꝰ
a quo eſt pentagonus. ab eodeʒs erit anima ſeuſitiua

⁊intellectiua.ſed intellectiua non eſt a generante vt

monſtratum fuit ſupꝛa. ergo nec ſenſitiua. ¶ Item

quecunq; ſunt idem in ſubſtantia. ab eodem pꝛinci-

pio educunturin eſſe. ſed anima ſenſitiua ⁊ intelle-
ctiua in eodem homine ſunt idem in ſubſtantia. quia
vnius perfectibilis vna eſt perfectio.ergo ſi rationa
lis non eſt per generationem. videtur ꝙ nec ſenſibi⸗
lis. ¶ Item que ſimul coꝛrũpuntur ſimul etiam ꝓ/

ducunlur.ergo pari ratione que ſimul ſeparantur ſi

II. S

mul ⁊ infundũtur.ſed recedente anima ratõnali nul
lo mõ remanet potẽtia ſentiẽdi in coꝛꝑe. ſicut amit
tit᷑ potentia ſentiendi in receſſu aie.ita infunditur in

rru nenn⸗ itur a generatione.ſed a creatõne

j tem cũ intenditur oꝑatio ſenſus. minuit᷑ opatõ
intellectus.⁊ ecõnerſo.ſicut patʒ ꝑ exꝑientiam.& ne/

ceſſe ẽ ſenſum ⁊ intellectũ.vel eſſe vnaʒ potentia.v

eſſe potentias eiuſdẽ ſi ubſtantic. ſe ed quodcũq; eoꝛuʒ
ſit. eo⸗ dem mõ habent ecduci in eſt. e. cũ igitur rationa/
lis nõ ſit ex traduce.videtur ꝙ nec poꝛtio ſenſibilis i

bomine. M ſi tu dicas ꝙ vna retrabit alteram ꝗpter

ꝛdinem ⁊ vnionem in vno perfectibili.non in vna
ſubſtantia anime. Obijcitur contra hoc.quia anima
rõnalis aut poteſt ſentire.aut non. Si non poteſt. S
videtur ꝙ non poſſit coꝛpus viuificarc. O ſi põt ſen
tire. reſtat ꝙ, potentie iſte fundantur in eadem ſub/
ſtantia. Si tu dicas ad hoc ꝙ duplex eſt in nobis ſen
ſitiua. Ana a generante.⁊ hec coꝛrũpitur. Alia a crcã
te. ⁊ hec cuʒ anima ſeparatur.Obijcitur contra boc

quia natura non facit per plura aporeſ facere per

paucioꝛa.ſi ergo ſenſitiua illa que eſt a generante ſuf
ficit in bꝛutis ad ſentiendum.multofoꝛtius illa q̃ eſt
a creante ſufficit homini.ergo non eſt aliam poncre
ſenſitiuam que fit a generantc. Oꝛ ſi tu dicas ꝙ ẽ ibi
non ad ſentiendũ. ſᷣ ad diſponẽdũ coꝛpoꝛa ad ſuſce/

ptionem rationalis. hoc non videt᷑ ſufficere. quia ſi

talis anima eſt ſubſtantia eque cõpleta in homine ſi
cut in bꝛutis.⁊ in bꝛutis non caret operatione ſenſi

nobis ponere duplicem actum ſentiendi ſimul ⁊ ſe⸗
mel. aut eſt ponere ꝙ ſenſitiua ſit in nobis a creatõe.

9

ſed pꝛimũ manikteſte cſt falſuz.reſtat igitur ꝙ vltimũ

veru ſit. ¶ We. dom ꝙ circa hoc triplex ẽ modus dði.

Aliter em̃ ſenſcrũt hic quidam beretici.aliter viden⸗

tur ſenſiſſe pb oſeht alite etiã bic ſenſerũt docto⸗
res catholici. ¶ Quidam em̃ beretici ſenſerũt eſſci

nobis aimas diuerſas. ita ꝙ ſit vna a deo bono. ⁊ al-/

tera a deo malo.⁊ ex boc dixerũt ꝙ venit in nobis cõ
trouerſia ⁊ rebellio appetituũ. ita qꝙ caro cõcupiſcit
aduerſus ſpiritum.⁊ ſpũs aduerſus carnem.qꝛ vna
illarum animarũ ſc; que eſt a bono deomnõ poteſt fa
cere malũ. altera vo ſcʒ illa que eſt a deo malo nõ po
teſt facere bonum. Hũc modum dicendi tanqᷓ here-
ticum repꝛobat Auguſtinus in lib. de duabus aiabꝰ

7

oſtendens ꝙ iſta poſitio implicat in ſe duo contradi

ctoꝛia. dum ponit talẽ rebellionẽ eſſe in homine. ⁊ po

nit ſil cñ h̊ bominẽ Recci ⁊ hominẽ penitere poſſe.
Hãc ctiã poſitõeʒ facile eẽt impꝛobare bm viã phie.
qim i vno pfectibili neceſſe ẽ vnã eẽ pfectõem. ⁊ cum
l ſit vnũ qͥd ꝑ cſſentiã.im oſſibile eſt ab om̃ino di/
uerſis pꝛincipijs in eſſe ꝓduci.ſi Snoſtra rationalis

eſt a deo bono.ſcnſibilis noſtra non poteſt eſſe a deo
malo. ¶ Quidã autẽ dixerunt ꝙ ratõnalis ⁊ ſenſibi
lis ſunt in nobis due ſube. nõ tamen ſunt due auime

ꝓ eo eꝙ anima eſt nomen officij. ⁊ ille duc ſubſtantie
oꝛdinate ſunt ad vnius coꝛꝑis pfectõnem. ita ꝙ, vna
diſponit ad alterã.vna tñ illarum ẽ p generationem
ſcz ſenſibilis.⁊ huius ſignũ eſt ꝙ dependet a coꝛpoꝛe
eſt ꝑpfectio alicuiꝰ ꝑtis coꝛpꝑis.rõnalis vᷣo que nul⸗
lius ptis coꝛpis eſt actus ẽpꝑ crcationẽ. Sʒ hůc mo⸗
dũ ddi reſpuit Auguſt. in li. de eccc. dog. dicẽs. NM on
duas aias in vno boie eſſe dicimus. ſicut Jacob? 2
alij ſyroꝝ ſcribũt. vnã animalẽ ꝗ animetur coꝛpus ⁊
mixta ſit ſanguini. ⁊ alteraʒ ſpũalem que ronem ad/

wifab
nnegred
ſeGen den
zsſnſoe⸗
ihoi Eic
nat eNi
zundicmni⸗
nbt uñoe
eiantgſn
ritetnn
ezorae
zuchofibſtut
ſoſenteſar
utchtſectd
keboninen
ctntinde
ſſſtrrireli
altptihto
onctdipoſc
toſanſtine
ſüanii Kdid
geamnset
ſckiafftite
1ſenſorltue
ſualtuodiar di⸗
ffam nim⸗
fuenmecattllol.
Gtlctamaution
egccens ciſ
eheſtttenalte
gonhicnenete⸗
fnoeninepane
Nſcbiegoded
ſtnlamſit⸗
toro unm
duckinſant
tumeneſtbie
ſan Lauudoi
ſonnanti
gbeinckemin
ngolentalti
lenieacnt⸗
ſtilſaninit
yſtuoiegue
ſeſcuctnen;
nnehüifun
mamſädan
Petilini⸗
ncbedmare
Mtonchieze
N
Plagit Nattu
ninnhhnn
Uncknitfri

ſſidlacken

gioſteletiei
filangtn
ſfuruite
gſkſnſtiie

3 4 uros

ilize

tünchsſe
Angci
danenbee
Ncinrde
aemis
Krmnäch

atimn ee

tindapgeh
cpeni
erſunen du
carul
opnn
cautiguet

mtiondirde.

nnhotaui⸗
itn ten
madunn
heſiinn
a id
unng
ru chp
e oͤhin
niiſuf
nrnu
numi
—Z
Noonndi
nmui
Noitath
hrtüſfa
Ficr in
teiinn
win nuind⸗
uc
aſunnun
Reſttu
tmne
wen
snnin

7 poſitum facile eſt reſpondere.

8 ꝗ qͥdẽ babet eſſea generante. ¶ Ad bꝛ ꝙ
olus intellectus intrat ab extrinſeco.ddᷣm ꝙ ibi vo/

miniſtret. Et ſi tu dicas gnegat vuzs eſte animmas.

non negat duas cſſe ſubſtantias.ꝑ litteram ſequen/
tem apparet ꝙ negat duas ſubſtantias eſſe. Ait em̃
ſic. Sed dicimus vnam eandẽq; aiam in hoie q̃ coꝛ/
pus ſua ſocietate viuificat.⁊ ſemetipᷣam ſua ratione
diſponit. Et expꝛeſſius in li.de ſpũ ⁊ anima dicit.q;
vna ⁊ eadem anima dicit᷑ ſenſus dum ſentit.⁊ ratio

dum diſcernit. Et iterum dicit ꝙ anima cum recedit

trabit ſecũ potẽtias ſenſitiuas. Doctoꝛes aũt theolo

„

ge dicunt ꝙ ſenſibilis ⁊ rationalis in hoĩe eiuſdem

unt ſube.⁊ ab eodem pꝛincipio habent educi in eſfſe

videlicet a creatoꝛe.ꝓ eo ꝙ in nobis non nominant
diuerſas fubſtantias ſed diuerſas potentias eiuſdẽ

ſubſtantie.ſicut aug.vbi de hac materia loquit᷑ inſi /

nuat expꝛeſſe.et hoc ideʒ valde eſt rationabile pone
re in homine vnam ſbᷣam pꝑficientem q̃ dat ei vitam
⁊ ſenſum ⁊ intellectum. Hec repugnat illud verbis

6 pbi ſi recte intelligant᷑. Pꝛopter qdð notandũ ꝙ ſen

ſualitas tribus modis accipit᷑. Ano modo ſenſuali-/
tas dicit diſpoſitionem ex parte carnis ad actuʒ vir
tutis ſenſitiue.et hoc modo accipit᷑ in li.de anima ⁊
ſpñ.ca.xiij.vbi dicit᷑. Aia que vere ſpas eſt. ⁊ caro q̃ᷓ
re coꝛpus eſt.in ſuis extremitatibꝰfacile iungunt᷑.
id eſt in fataſtico aie que coꝛpus nõ eſt ſed coꝛpi ſile
2 ſenſualitate carnis que fere ſpũs eſt. Alio mõ ſen/
ſualitas dicit diſpoſitionem ex parte carnis ad ſenti
endũ cum virtute ſpũali mouente.nõdũ aia carnem
ꝑficiente.et talis ſenſualitas eſt in embꝛione añ ipſiꝰ

completam aiationem. ibi em̃ nõ põt eſſe ſubſtantia

anime ꝑficiens.cũ ſit ꝑfectio coꝛpis phiſici oꝛganici.
nec poſſit actualiter exiſtere niſi coꝛpe exñte in debi/
ca complexione ⁊ oꝛganizatione.poteſt tamen ibi eẽ
virtus anime patris que quidem eſt in ſcmine. ſicut
in ſubiecto deferente.ſicut virtus motoꝛis defertur
ſimul cum lapide ꝓiecto.⁊ iõ hec ceſſat quando opꝑe
ratio eius ↄſummat᷑.qdð fit quãdo coꝛꝑi oꝛganiʒato
inducit᷑ aĩa ſenſitiua ꝑficiens.ſiue educat᷑ de poten/
tia materie ſubito.ſiue cũ rõnali infundat᷑ ab extrin
ſeco. Tercia vᷣo ſenſualitas eſt que nõ tm̃ dicit diſpo
ſitionem cum virtute mouente.ſed etiam babilitatẽ
que ineſt ex anima ꝑficiẽte. Pꝛimo ⁊ ſcdᷣo mõ accipi

endo ſenſualitatẽ ſic eſt in nobis a generante.qꝛ cuʒ

ſemine decidunt᷑ caloꝛes ⁊ ſpũs ꝑ quos caro diſpo/
nit᷑ ad ſentiendũ.tranſfundit᷑ etiam ſimul cũ hoc ali
qua virtus aie que mouet et regit⁊ oꝑat᷑ vſq; ad foꝛ
me inductionem. Lercio modo ſenſualitas eſt in ho
mine ab aia pficiente.que q̃dẽ nõ habet eſſe ꝑ gene/
rationem.ſed ꝑ creationẽ. His viſis patet rnſio ad
queſtionẽ. Concedendũ eſt em̃ ꝙ aia ſenſibilis non ẽ
in nobis ex traduce.ſicut oſtendunt rõnes ad ſcdaʒ
partem obiecte.Ad rõnes vᷣo que adducunt᷑ in op/
d illud am̃ quod
obᷣꝛ ꝙ ſenſitiui pꝛima mutatio eſt a generante.dom
ꝙ loquit᷑ de ſenſitiuo jm q; nominat ſbam.nõ ſᷣm ꝙ;
nominat potentiam ſube incoꝛruptibilis. Vel etiaʒ
boc dicit᷑ ratione illius ſenſualitatis ſco mõ dicte.
¶ Ad illud qdð obꝛ ꝙ

cat᷑ intellectus ſubſtantia intellectiua.⁊ qꝛ eadeʒ eſt
ſubſtantia intellectiua et ſenſitiua boĩs.ideo ꝑ hᷣ nõ
TKi ſenſitiua hominis.ſed ſenſitiua brutalis.

¶ Ad illud quod obꝛ ꝙ operatio ſenſitiue pendet ex
coꝛpoꝛe.ddm ꝙ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ aia dependeat.q̃̊

niam in eadẽ aia reꝑit᷑ oꝑatio que ei põt competere

pꝛeter coꝛpoꝛa. bec autem nõ cõuenit ipſi animè niſi
Fm ꝙ animat.⁊ ita ᷣm ꝙ coꝛpoꝛi iuncta eſt.et ꝓpter⸗

ea pendet ex coꝛpoꝛe.nec aia vtit᷑ illa potentia poſt/

qᷓ a coꝛpe ſeꝑat᷑.nec ſequit᷑ ꝙ ſit ocioſa.qꝛ ſubſtantia

illa aliam habet operationẽ.hoc aũt planiꝰ inuenit

229222

determinatum in.iiij.in qõne de cognitiõe anime ſe/
ꝑpate. ¶ Ag illud quod obꝛ ꝙ pꝛius eſt animal q; h.
ðm qꝙ h̊ dẽ qꝛ pᷣus repit᷑ in embꝛionc oꝑatõ aialis

q́i¶0wY operatio bois.pꝛius em̃ mouet᷑ ⁊ ſentit q; ratioci
net᷑.ſed boc eſt a ſenſualitate ſcdo modo dicta.pꝛo/

ut eſt a virtute mouentc.nõ ꝓut eſt a virtute ꝑficiẽ/
te. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ ꝙ anima ſenſibilis eſt ĩ po
tentia materie.dm ꝙ verũ eſt ſᷣm ꝙ ania ſenſibilis
nominat ſubſtantiam generabilem ⁊ coꝛruptibileʒ.
ſed nõ ꝓut nominat potentiam ſube incoꝛruptibil.
Et quia anima ſenſitiua in bꝛutis hmõi ſbᷣazʒ noĩat.
binc eſt ꝙ bꝛuta ſuã animaʒ ſenſitiuã educũt de ma/
teria ſicut ⁊ in his que potiſſime generant᷑ ꝑ putre/
factionẽ.ſenſibilis vᷣo in homine dicit potentiã rõna

lis ſubſtantie.et ideo ab eo ſolo ꝓducit᷑ a quo ſuba

rationalis.et ideo ꝙ ſenſibilis nõ poſſit ꝓpagari i h
mine ſicut in bꝛutis.hoc nõ eſt imꝑfectiõis ex ꝑte vir
tutis generantis.ſed rõne imꝑfectõis q̃ ↄſiſtit in ſen
ſitiua bomis.¶ ¶ Ad illud quod obꝛ ꝙ nõ eſt vniuo/
ce in homine ⁊ in aſino.Ddim ꝙ aliqͥd ꝓduci ꝑ gene
rationẽ.⁊ aliquid ꝓduci x creationẽ no tollit vniuo
cationem.ſicut ſi deus mõ crearet vnũ hominẽ.eiuſ⸗
dem ſpẽi eſſet cum alijs bominibus.ſi igi᷑ maioꝛ re-
quirit᷑ vniuocatio in ſpẽ ꝙᷓ in genere.planũ eſt ex B̊
ꝙ diuerſus modus ꝓducendi aiam ſenſibilem in ho
mine ⁊ aſino nõ facit bominẽ ⁊ aſinũ equiuocc dici.
Et ſi tu obijcias ꝙ ſenſibilis in homine noiat poten
tiam.⁊ in aſino noiat ſubſtantiam.ergo equiuoce di
cit᷑.dᷣm ꝙ in aſino etiã poteſt nominare ſubſtãtiã.
⁊ poteſt noiare potentiam.pꝛincipalius tamen no/
minat potentiam.qꝛ nomen eiꝰ ſumptuʒ eſt ab actu
ſentiendi. In bomine ſimiliter nomiare poteſt et ſoᷣ
ſtantiam ⁊ potentiam.ſᷣ put noiat ſubam non dici
tur aliquid diuerſum a ronali.eadem em̃ eſt ſubſtã/
tia que facit hominẽ ⁊ ſentire⁊ ratõcinari.qᷓ;uis alia

12

et alia ſit potentia. Et ſic pʒ ꝙ ex hoc nõ tolli᷑ vniuo
catio in genere aialis reſpectu rationalis et irratio/

nalis.
Queſtio.ij. b

£

¶ MRactione cuius partis pꝛimo inſit anime peccatum

oꝛiginale:Et qꝙ pꝛimo inſit rõne potentie vegetati/
ue vr.qꝛ oꝛiginale ineſt anime ex cõiunctione ſui ad
carnem coꝛruptã.ſed aia maxime vnit᷑ carni ſᷣm po
tentiam vegetatiuã que eſt pꝛima potẽtia in ipſa.er-
go vr̃ ꝙ pꝛio inſit ei rõne potentie vegetatiue. Itẽ
hoc vr alia ratione. Potentia generatiua eſt ipſius
anime vegetabilis.ſᷣ illa eſt mediante qua oꝛiginale
tranſfundit᷑.⁊ que maxime ꝑ oꝛiginale pctm̃ inficit᷑.
ſicut patebit inferius. videt᷑ ꝙ ratione vegetabilis
pmo ⁊ pꝛincipaliter inſit aie culpa oꝛiginalis.O⁊ ãt
rõne partis ſenſibilis videt᷑.Oꝛiginale em̃ ſicut di/
cit aug.eſt concupiſcentia. ſed ↄcupiſcẽtia pꝛimo et
pᷣncipaliter in parte ſenſibili radicat᷑.qm̃ ↄcupia di
cit appetitum boni vt nunc pᷣuia cognitiõe. et h cõ⸗
petit parti ſenſitiue.& vr̃ ꝙ oꝛiginale pctm̃ pᷣmo ba/
beat fieri in aia m illã partẽ. Ntẽ in actuali ꝑpe/
tratione pari vigente petm̃ ꝑuenit ad rõnẽ mediã
te ſenſualitate.ꝓ eo ꝙ; ꝑuerſio hoĩs incipit ab inferi
oꝛi ⁊ àa cõuerſione ad bonũ cõmutabile.ergo ſi pctm̃

oaaginale incipit ab inferioꝛi videlicet à carnis infe

* „ 4 .

ctione.⁊ aiam ab inferioꝛi babet inficere.vr̃ ꝙ pᷣmo
habeat anime ineſſe rõne potentie ſenſitiue. Oꝛ aũt
ꝛimo inſit ratione partis rationalis videt᷑.Oꝛigia/

le em̃ eſt carentia debite iuſticie.ſed iuſticia habʒ eſſe

in ſola rõnali voluntate pꝛimo ⁊ pꝛincipaliter.ſicut
dicit Anſel.in li.de cõceptu virgi. oꝛiginale pecca/
tũ pᷣmo ⁊ ꝑpꝛincipaliter rõe partis rõnalis bʒ anime
ineſſe. ¶ Item oꝛiginale pctm̃ eſt pctm̃ moꝛtale.er/

go ꝑ ipᷣm aia èſt a deo auerſa.ſed auerti eſt ipſiꝰ poꝛ/

tionis rõnalis pᷣmo ⁊ pꝛincipaliter.ꝭ̊ videt᷑ ꝙ oꝛigi/
nale peccatũ pᷣmo habeat ineſſe anime ratione ratio
nalis botentie. /Se qy pꝛimo inſit ipſi anime rõe
ſlue ſubſtantie vel eẽntie vr.qꝛ oꝛiginale cõtrabit᷑ in

disa ex vnione ipſius ad carnem.ſed ꝑ pꝛius ꝑ natu/

ram vnit᷑ ſubſtantia anime ipſi coꝛpoꝛi qᷓ; potẽtie oꝛ
ganis.pᷣus em̃ eſt viuere qᷓ; moueri.g pꝛius ꝑ natu/
Fam inficit᷑ aie ſubſtantia qᷓ; inficiant᷑ potentie.ergo
ſi boc verum eſt.oꝛiginale pꝛimo ineſt anime ex par
te ſue ſubſtantie. See oꝛiginale cũ ſit vnum inficit
omnes potentias anime. ſed nihil vnuʒ eſt cõmune

omnibus potentijs aie niſi eius ſuba.g oꝛiginale p

mo eſt in anima rõne ſue ſube.Eſt ergo queſtio ſᷣm

q quid oꝛiginale pꝛimo inſit aie.vtrum.ſ.rõne ſubſtan

1;

tie. aut potentie:et ſi potentie.vtruʒ vegetatiue.aut
ſenſitiue. aut intellectiue.¶¶ R. ad predictoꝝ intdlli
gentiam eſt notandum ꝙ aliqui dicere voluerũt oꝛi
ginale peccatũñ ſic traduci ⁊ cõtrabi ab aima vt pꝛi/
mo inſit aie rõne ſubſtantie ſue que pꝛimo carni cõ/
iungit᷑.⁊ cõſequenter mediante ſubſtantia ab ipᷣo po

tentic inficiunt᷑.pro eo ꝙ non vniunt᷑ potentie car-
ni infecte niſi ꝑ vnionẽ ſubſtãtie.⁊ ſicut vna eſt gra⸗

tia que refoꝛmat aiam ⁊ eius potentias.q̃ inquã di/

cit᷑ vna.qꝛ pꝛimo reſpicit anime ſubſtantiã vt dicũt.

ſic eſt vnũ oꝛiginale quod omnes potentias aie infi-

xit ⁊ deoꝛdinat.ſed ſi iſtud quis ita intelligeret ꝙ per
oꝛiginale peccatum pᷣmo baberet infici ſuba ᷓ potẽ

ie.ita ꝙ oꝛiginale inſit aie nõ rõne potentie ſᷣ ratiõe

ſpſius ſubſtantie vnite.hoc nõ vr intelligibile.Lum
qꝛ oꝛiginale eſt carẽtia debite iuſticie.iuſticia aũt cuʒ
ſit rectitudo voluntatis eſt pꝛimo in voluntate.ZLũ
xtiã qꝛ oꝛiginale eſt ↄcupiſcentia.ↄcupiſcere aũt nõ
xſt actus ſubſtantic niſi rõne potentie.TLuʒ etiaʒ qꝛ
in oꝛiginali eſt deoꝛdinatio ipſius aĩe. Deoꝛdinatio
Oũt nõ eſt in aia niſi rõe potentic.qꝛ ꝑ ipſam põt or/

Qinari ⁊ deoꝛdinari. AUnde ſicut ſupꝛa dictum eſt de

gratia ꝙ ipſa reſpicit ſubam.nõ qꝛ poſſit eſſe in ani/

me ſubſtantia circũſcripta potentia. ſed qꝛ eſt in po/
txentijs anime ſᷣm ꝙ ↄtinuaut᷑ ad vnã ſubſtantia.ſic

⁊ in ꝓpoſito intelligendũ eſt.vt oꝛiginale pctm̃ dica/

ſubſtantiam anime pꝛout eſt vnita carni infecte. ita

14

tur ſubſtantiã aie reſpicere.qꝛ ineſt potentijs.nõ ex
actibus ꝓpꝛijs.ſed ꝓut continuari habent in vnam

tamen q; pꝛimo inſit ipſa deoꝛdinatio potẽtie qᷓ; ſub

ſtantie. Hon em̃ dicit᷑ ſubſtantia oꝛdinata vel deoꝛ/

dinata niſi ratione potentie.Hoc & ſuppoſito oꝛi
ginale inſit anime pꝛimo ratione potentie.intelligẽ
qum eſt ꝙ dupliciter eſt loqui de oꝛiginali peccato.

Aut pꝓut eſt culpa reddens aĩam deo odioſam. Aut

Put eſt vicium eoꝛiovs pſarn potentiam. Pꝛio
modo accipiendo. pꝛie ineſt anime ſᷣm li.ar.et ma/

xime ſᷣm voluntatem. Jpm em̃ ſolum eſt ſᷣm ꝙ ani/

ma culpat vel laudat᷑ cum eſt in actu. ꝛ Fm eſt cul
paabſlis vel ſaudbilis g ſuo oꝛtu. Scdo nodo acci-

bren aie vi 972% auis pec

. ——

3

— .

piendo ſcʒ put dicit vicium deoꝛdinans botentiaz.

ſic fomentum iſtius deoꝛdinationis oꝛtum bʒ a car⸗

ne.ct rõnalis motiua curuari babet ꝑ appetitũ ſiue
cõcupiam ſenſitiue qᷓ ad illicitum impellit ⁊ mouet.
ſic dm eſt ꝙ pctm̃ oꝛiginale ſiue viciũ quod naſcen
do contrabimus ineſt anime pꝛimo ratione partis

ſenſitiue.et ſic patet rñſio ad ꝓpoſitam queſtionem.
patet et in parte rñſio ad obiecta. Concedo enim ꝙ

oꝛiginale ꝓut eſt vicium in nobis. pꝛimo inchoat a
parte ſenſitiua.qꝛ modus coꝛrumpendi econtrario
eſt in nobis ꝙ fuit in adam. Ibi em̃ ꝑſona coꝛrupit

naturã. et ratio partem ſe enſibilem. et voluntas car
nem. et ſic cum ecõuerſo ſit in nobis.oꝛiginalis coꝛ/

ruptio aſcendit ad partem ronalem mediante poꝛti
one ſenſibili m ꝙ eſt vicioſitas. lic m ꝙ; eſt culpa
habeat eſſe in ſola parte rõnali in qua eſt libertas aꝛ

bi.vnde quatuoꝛ rationes medie verũ cõcludunt et
cõcedende ſunt. ¶ Ad illud vo qð pᷣmo obijcit᷑ de

parte anime vegetatiue.dᷣm ꝙ vnio ad coꝛpus nõ
eſt tota cã ↄtrabendi oꝛiginale.ſed vnio cũ poſſibili
tate ad deoꝛdinationem. Mõ em̃ coꝛrumpit᷑ ꝑ oꝛigi
nale m ꝙ eſt vicium niſi quod eſt ad iuſticiam aliqᷓ
modo oꝛdinabile.ct qm̃ vegetatiua plus tenet mo/
dum agendi naturalem q; voluntarium. binc eſt

oꝛiginale nõ ſic reſpicit vegetatiuam ſicut reſpicit ſẽ

n
iuncta.Ad illud vᷣo qð obijcit᷑ de vi generatiua iã
patet rñſio.qꝛ in ea viget coꝛruptio.non ſolum quia
ſit potentia anime vegetabilis.ſᷣ etiam qꝛ rõne ſen/
ſus adiuncti poteſt delectatio ⁊ cõcupiſcentia deoꝛ⸗
dinari. illud vᷣo qðᷣ vltimo obr ꝙ pꝛimo ſit oꝛi
inale petm̃ in anime ſubſtantia ⁊ ꝑ vnionẽ.dᷣm ꝙ;
icut tactuʒ eſt vnio nõ eſt tota cauſa. ſed requiritur
ibi cñ hoc poſſibilitas ad deoꝛdinationeʒ peccati.ta/
lis aũt nõ eſt in ſubſtantia ſed in potentia vt predi/⸗
ctum eſt.¶ Ad illud vᷣo qdð obijcitur de vnitate oꝛi⸗
ginalis. dm ꝙ hoc nõ cõcludit ꝙ oꝛiginale pᷣmo ſit
in ſubſtantia q; ſit in potentijs ſᷣm ꝙ continuantur
ad vnaʒ ſubſtantiã.ſicut pꝛius explanatũ eſt de gra.

ſitiuam A oteſt eſſe appetitus ⁊ delectatio cõ/

hoc aũt melius explanabit᷑ infra cum aget᷑ de vnita

te oꝛiginalis peccaaiiit. =
— AMueſtio.iſj.
Aitrm maioꝛ ſit infectio generatiue ꝑ oꝛiginale q al-
terius potentie:Et ꝙ ſic videt᷑. Illa vis eſt in nobis
magis coꝛrupta ꝑ pctm̃ in qua maioꝛ eſt rebellio et
inobedientia.ſ talis eſt potẽtia generatiua. ſicut pʒ.
qꝛ mẽbꝛa illa nõ ſubiacẽt iperio rõis.& vẽ ꝙ illa vis
eſt magis coꝛrupta. ¶ Item illa vis eſt magꝗ ꝑ pctm̃
infecta in cuiꝰactu eſt maioꝛ erubeſcentia.ſᷣ maioꝛ ẽ

16

erubeſcẽtia in actu potẽtie generatiue qᷓ; in actu al-

terius potentie. ꝛc. ¶ Itẽ illa vis eſt magis in no⸗
bis coꝛtupta cuiꝰactui magis necria eſt medicina.ſ
talis eſt generatiua cuiꝰ actus nõ põt fieri abſq; pec
cato niſi excuſet᷑ ꝑ ſaccrm mr̃imonij. d nõ ↄtin
git in alijs anime potẽtijs. ⁊c̃. 3² illa vis mag
eſt in nobis coꝛrupta ĩ cuiꝰ actu maioꝛ ẽ incuruatio.
ſed talis eſt potẽtia gencratiua.nã in eiꝰactu totalit᷑
abſoꝛbet᷑ rõ ⁊ efficit᷑ home totus caro. maioꝛ eſt in
ea coꝛruptio. ¶ Itẽ illa vis magis eſt in nobis coꝛ-

upta in qua magis regnat ↄcupia.ſᷣ talis eſt vis ge

neratiua ſicut pʒ ꝑ pꝛuritũ qͥ ſentit᷑ in mẽbꝛis genita
libus.& illa vis maxime int ceteras coꝛrupta vr per
Sʒ3. p ꝗ quis peccat per

atsmanimee

6teroſuenitdi

geiſta vocom

teynurtitn

fonitqvaremm
tnaſunt orh
ſnnpbne in
lsamptol
Npeoepoſene
Aan deenitai
giemſttrunſfn
ſeminechnattin
glladiscvectu
Netinlertini⸗

ſctuntic

ſoctpuoruien
Aunnocobzvis
gnnczſaſustae
ſwaimaigla⸗
lUrnminee

dinisnewon

ngludnsſa
rilig ern
hſenuktgn
nast
tae
ſifanggne⸗
Pentugnil
1 ſeſalpiniti
peroodi

flinönt
fngnizich

nckime⸗
Wodtdneg

rwaiig

cpbt

n ſtl
rumouc
linl
mgnstec tn
mrun birec
unſalt chit⸗
nstdlth
fnngatni,
Kormnſeungi
Setmngirſe
5ðõ
dorgnwſi
Gtpminipg
lußt
HH

dntueti, 9

Gigtneproſt
ngcntmuumn
gmickagt.
antge deſi

rockihehs
cclo
ig e
tmn NNn

ttn

öznan
nagsen

gcin
eliſe
oriinanu
nsrutcqü
ctu rte
tlut ſit
nirigni
in
⸗ born
ferkann

tgtigv“

„

19

titudinis neruoꝝ. hinc eſt ꝙ modica coꝛruptio rõne

Spẽtratuin fuit magis p nutritiuath ꝙ;o gcherati-

uam.imo minime ꝑ generatiuã. vr ꝙ nutritina ma/
gis debuerit eẽ caita: As illa potentis eſt ma
gis coꝛrupta q̃ minus põt refrenari.ſᷣ magis põt ho
mo compeſcere appetitũ potentie generatiue ꝙᷓ; po/
tentie nutritiue. vr̃ ꝙ vis nutritiua magis coꝛrup/
ta ſit. ¶ Itẽ ſi coꝛruptõ aie eſt ex carne.vr ꝙ ſülla vis

potiſſime ſit coꝛrupta q̃ pꝛimo in carne ⁊ ꝑ carnem

exercet ſuam oꝑatõnẽ.ſᷣ talis eſt potentia nutritiua.

longe em̃ ante nutrit᷑ hõ qᷓ; generet.⁊ pᷣꝰappetit dele
ctabilia guſtus ꝙᷓ; delectabilia tactus.ergo vr idem
quod bae.ſNien augmentatiua tenet mediũ in
teꝛ nutritiuam ⁊ generatiuam. pꝛius em̃ eſt nutriri.
⁊ poſtmodũ augeri.et tercio generare.ſᷣ inter om̃cs

vires aie augmẽetatiua minime coꝛrupta eſt. g ſi me

diũ ſapit naturam extremoꝝ.vr ſilr ꝙ et generatiua
minime deberet eẽ coꝛrupta.
rit᷑ quare inter omnes ſenſus plus bʒ tactꝰde coꝛru/
ptione:et q̃re inter oẽs potentias aie vegetatiue.ge
neratiua inter ceteras eſt in nobis magis coꝛrupta:
as. ꝙ abſq; dubio inter ceteras potẽtias ſen/

uales maxime coꝛrupta eſt vis generatiua. vñ ſicut

cõiter ↄſueuit dici.alie vires ſolũmõ dicunt᷑ coꝛru/
pte.iſta vᷣo coꝛrupta dr̃ ⁊ infecta pꝛopter cõcupiſcẽ/
tie pruritũ ⁊ vebementiam que reſidet in ipſa. Ra/
tio aũt quare magis inficit᷑ vis generatiua qᷓᷓ alia po
tentia ſumit᷑ ex hoc ꝙ ipſa eſt vis nõ ſolummodo de

ſeruiens ꝑſone.ſed etiam deſeruiens nature.⁊ iõ oꝛi
ginalis coꝛruptio ſiue viciũ quod ineſt nature ex coꝛ

tions nerſout ꝑ pꝛius reſpicit illam potentiã qᷓ;
aliam. Deſeruit aut vis generatiua nature inq;tum
p ipᷣam fit tranſfuſio ſeminis in ꝓlem.Et qm̃ in illo
ſemine eſt radix infectionis ⁊ conupeionis. hbinc eſt
ꝙ ülla vis que eſt illius vis adminiſtratiua plus ha/
bet in ſe de infectione ⁊ coꝛruptõne oꝛiginali.Et rur
ſus. qꝛ dorentie genrratiue⸗ in nobis iunctus eſt ſen/
ſus.et potentia ſenſitiua reſpicit ipᷣm hoiem in ſe.q̊
dammodo bʒ vis iſta deſeruire ꝑſone. Et qm̃ inter
omnes ſenſus.tactus eſt maxime malis.⁊ appꝛehbẽ/
dens cũ maioꝛi adherẽtia ſenſibilitatis ad ſenſibile.
⁊ bec maxime viget in mẽbꝛis genitalibus rõe mul/

magnitudinis ſenſus plꝰinficit illã potẽtiã qᷓ; infice/
ret aliã.⁊ ꝓpterea maxime in ea regnat pꝛuritꝰ ⁊ cõ/
cupiſcentia.Et qꝛ poſt ſenſum tactꝰ.ſenſus guſtus ẽ

maxime materialis inter alios. hinc eſt ꝙ inter aliaſ

20

21

vires magis ſentit᷑ inoꝛdinatio circa actũ nutritiue
ſiue guſtatiue.Ex bac igit᷑ rõne duplici vna colligit᷑
rõ ſufficiens quare aia ꝑ viciũ oꝛiginale plꝰinficit᷑ in
generatiua qᷓ; in alia potentia.Et qꝛ hoc ꝓbant rõ/
nes qᷓ ad pꝛimã ptẽ inducũt᷑.iõ ↄcedẽde ſunt.Ad
illð g& q pᷣmo obꝛ in ↄtrariũ ꝙ nutritiua dʒ mag pu

niri ꝓpt᷑ pctm̃.qꝛ pctm̃ fuit pᷣmo ꝑpetratũ ꝑ eã.dm

ꝙ illa ratõ tenet m ꝙ pctm̃ ade reſpiciebat ꝑſonaʒ.
nõ ᷣm ꝙ reſpiciebat naturã.⁊ verũ eſt.qꝛ tũ ad il/
lꝗ vim acrius fuit punitus.qꝛ fame ⁊ ſiti.⁊ etiã eius
poſteri puniunt᷑ ꝑ ieiunioꝝ abſtinẽtiã in qͥbꝰ eſt ma
ioꝛ pena qᷓ ſit in carnis eneria AA illud qð obr
ꝙ nutritiua minus põt refrenari. Odm qꝙ aliquã po

tentiã minꝰpoſſe refrenari.hoc eſt dupliciter.vel rõ/

ne vehementie appetitus ⁊ delectationis.vel rõe in/
digentie naturalis. Et qꝛ nõ põt defacili refrenari ꝓ
pter vehementiã appetitus ⁊ inclinationis.magis ẽ

viciata ⁊ coꝛtupta.Quis vᷣo hoc bʒ rõe indigẽtie na

tẽ iuxta hoc que/

teſt facere aiam peccatricem.

turalis.nõ ſequit᷑ ex boc ꝙ magis coꝛrupta ſit. Cum

&O dicit᷑ ꝙ nutritiua minus põt refrenari.hoc non eſt
ratione maioꝛis vehementie appetitꝰ.ſᷣ hoc eſt rõne
indigentie naturalis.qꝛ nõ põt ſuſtentari ſine cibo.
nõ ſic eſt de generatiua in qua nõ eſt impꝛobitas ap/
petitus ꝓpter neceſſitatẽ.ᷣ ꝓpter coꝛruptiõis fedita/
tẽ.hinc eſt ꝙ pᷣmi motus generatiue potiꝰ dicuntur
peccata qᷓ; pmi motus nutritiue. Ad illud qð obꝛ
ꝙ nutritiua magis vnit᷑ carni.⁊ ꝑ pus hʒ actũ ſuum
in carne.ddm ꝙ ex hoc nõ ↄcludit᷑ ꝙ coꝛrũpit᷑ inten
ſius.ᷣ ꝙ eius coꝛruptio ſentiat᷑ diuturnius. Pretea
vnio nõ eſt tota cã ſicut pꝛedictũ eſt.

tatiua pura mouet naturaliter.nec hʒ ſenſum coiun
ctum rõne cuiꝰſentiat᷑ delectatio.Et qm̃ nõ ſubiacet
voluntati.iõ ꝑ pctm̃ nõ hʒ deoꝛdinari.Rurſus.quia
ſenſum adiũctũ nõ hʒ.binc eſt ꝙ nõ eſt in ea delecta/
tio cõcupiſcẽtie.nõ ſic aũt eſt in nutritiua ⁊ generati

ua. vtraq; aũt haꝝ ſubiacet volũtatis imperio.vtra

qʒ harũ hbʒ ſenſum adiunctũ.Et qꝛ plus eſt in ptãte

voluntatis abſtinere a coitu qᷓ; a cibo.⁊ ſenſus tactꝰ

q̃ maxime materialis eſt viget ĩ oꝛgano generatiue.

binc eſt ꝙ in ea maioꝛ eſt coꝛruptio.nõ ſolũ reſpectu

potentiaꝝ aie vegetabilis.ſ̊ et reſpectu potentiaruʒ
gie ſenſibilis.Et ꝑ boc ꝑtʒ illud qd vltimo q̃rebat᷑.
Onſcequenter circa ſecundũ pꝛincipale quo
ſcʒ querebat᷑.vtrũ oꝛiginale tranſfudat᷑ me/
diante carne ꝓcedendũ eſt. Et circa boc tria
querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ aia poſſit iufici a car/
ne. Scdo querit᷑ vtrũ hoc ſit ex volũtate aliqua ⁊ ap
petitu aie. Tercio q̃r vtrũ talis infectio fiat ex ꝓꝑa⸗/
gatione vel libidine.

ueſtio.j.

¶ Atrum aia inficiatur a carne:Et qᷓ ſic ṽ pᷣmo ꝑ au

toꝛitatẽ apli Ro.vij. Scio ꝙ nõ habitat in me. h eſt
in carne mea bonũ.ibi glo. Per ↄditionẽ coꝛruptio
offenſionis manet in coꝛpoꝛe.robur tenens diuine
ſententie date in adã.cuiꝰcõſoꝛtio aia maculat᷑ pec/

cato.Ex hoc expꝛeſſe colligit᷑ ꝙ caro inficit ſpirituʒ.
¶ Item aug. de verbis apli. Viciũ ↄcupie

8 apli. Viciũ a. qð aia
ptraxit ex carne. ¶ NMẽ bocipᷣm vr̃ rõne. Pctm̃ oꝛigi

nale bomini ineſt ex hoc ꝙ traducit᷑ ex pᷣmo ꝑente ĩ
quo omnes poſteri dicunt᷑ peccaſſe. nõ dicit᷑ filius

naſci ex patre niſi ſolummodo rõne carnis quam ex

eo trahit.ergo ſi ania efficit᷑ peccatrix. hoc eſt a coꝛru

ptiõe carnis.¶ Itẽ nulla ꝓpꝛietas traducit᷑ ab vno
in alterũ niſi mediante aliqua ſubſtãtia deferente q̃ᷓ
ſit cõis vtriq;.ſᷣ nulla ſubſtãtia eſt cõis patri ⁊ pꝛoli

niſi ſola carnis ſubſtantia. ̊ impoſſibile eſt pctm̃ pa

tris in aiam filij deſcendere niſi mediante carne.
¶ Item mala diſpoſitio exiſtens in carne põt indu⸗
cere obliuionẽ in memoꝛiam.⁊ dementiam in intelli
gentiam.ergo pari ratione in voluntatem poteſt in/
duccre cõcupiſcentiam.ſed GSeupceti in aia ẽ pec
catum oꝛiginale ſicut oſtenſum fuit ſupꝛa.& caro po/
tem aia incta car/
ni paſſibili efficit᷑ paſſibilis ⁊ dolens.g pari ratione

coniuncta carni infecte ⁊ laſciue maculat᷑ ⁊ efficitur
enen iſcens.ſi ergo ↄcupiſcentia peccatum eſt.ptz

Contra. anſel.de ↄceptu.virgi.ca.vij. Mõ ẽ ma
gis culpa in ſemine qᷓ ſit in ſputo vel ſanguine.ſi qͥs
mala voluntate expuit.aut ex ſanguine ſuo aliquid

emittit.ergo ſi nibil poteſt dare alij qd non habet.vi

tem aug.in

get᷑ ꝙ caro non poſſit aiam inficere. u

i Adillud qd 23
obẽ de potẽtia augmẽtatiua.ddm ꝙ potẽtia augmẽ

„ 5

i.

vjſ. muſice. Omhe agens pꝛeſtantius eſt patiente. et

efficiens materia. ſed anima pꝛeſtantioꝛ eſt carne. g

nullo modo caro põt in aiam agere.igit᷑ nec ipᷣaʒ in/

ficere. ¶ Ieem ſicut vult phs.neceſſe eſt agens ⁊ pa
tiens in materia cõicare.ſed caro ⁊ anima nõ cõmu⸗/
nicant in materia.igit᷑ caro non poteſt agere in ani/
mam. nec ipſam coꝛrum daed⸗ multo ſpũali⸗
oꝛ eſt anima q; radius.ſed radius ex cõiunctiõe ſua
ad coꝛpa immũda nõ habet infici. nec aia ex ↄiun/
ctione ad carnem infectaʒ põt infici. ¶ Ram nulla
coꝛruptio maioꝛ eſt in eſfectu q;ᷓ ſit in cauſa.ſed coꝛ/
ruptio que eſt in carne nõ eit culpabilis.qꝛ culpa vt
dicit anſel.eſt in volutate.ſi ergo minima culpa pei/
oꝛ eſt ꝙᷓ quantacũq; pena.et plus bʒ de ratõne mali

ſicut dicit aug.in ſermone de innocẽtibꝰ. igit᷑ ex pe/

nali infectione carnis impoſſibile eſt culpam in ani/
ma generari. ¶ Nẽ coꝛruptio que eſt in carne.aut ẽ

. pena.aut culpa. Hõ eſt culpa hoc cõſtat.Si pena.g

24

iuſta eſt. ſed nibii iuſtũ eſt cauſa iniuſti m ꝙ hmõi.
Scoꝛruptio que eſt in carne cum ſit pena.nõ poterit

eſſe pꝛincipiũ inficiendi aiam culpa.¶¶ E.dð.qꝙ abſ
qʒ dubio ſicut dicunt ſancti ⁊ tenent doctoꝛes.ania

ↄtrabit peccatũ oꝛiginale mediante carne. Quõ añt

nocpoſet intelligi nitunt᷑ ad boc diuerſi diuerſimo⸗
dqc.Quidam enim dicunt ꝙ ex bocipᷣo ꝙ aia vnitur

carni moꝛtali ⁊ paſſibili quam non poteſt regere.ef-/

ficit᷑ concupiſcens.et ſic contrabit maculam oꝛigi/
nalis culpe.quia ipᷣa concupiſcentia ſiue neceſſitas
cõcupiſcẽtie reddit aiam ꝑuerſam.Et qm̃ caro moꝛ-
talis hbabet ꝓpagari ex carne moꝛtali. ⁊ moꝛtalitas
fuit in carne pꝛimi parentis ꝓpter pctm̃ inobediẽtie.
hinc eſt ꝙ oꝛiginale pctm̃ in nos dicit᷑ tranſire a pri-
mo parente.et hoc ex ipius hug. verbis extrabunt.qͥ
dicit in. vij.pte.j.di.li.ſui.vbi ait ſic.Quia caro moꝛ/
talitate ꝑcuſfa eſt.ipſa ſui languoꝛis infirmitate diſ/
ſoluta.extra menſuram pᷣme diſpoſitionis deſideria
extendit. Quia caro humana a parentibꝰcũ moꝛtali
tate ſeminat᷑.in eoipſo ſeminata ſubiacet moꝛtali
tati.viuificata poſtmodũ carnalis cõcupiſcẽtie ſub/

iecta inuenit᷑ neceſſitati.vnde ipᷣa moꝛtalitatis infir

mitas cã eſt quã ſeqͥt᷑ ↄcupiſcẽs neceſſtas. Hucuſ/

cʒ verba hugo.que vident᷑ illud dicere quod pꝛius

dictum eſt. Sed qm̃ in chꝛiſto fuit moꝛtalitatis infir

mitas.nõ tñ fuit i eo ↄcupia vel oꝛiginalis culpa.nõ
videt᷑ iſtud plene ſatiſfacere.nec totã cauſam quare
caro inficit aiam aſſignare.Eſto em̃ ꝙ aliquod coꝛ/

pus a fomite purificaret᷑ remanente tñ moꝛtalitate.

ſicut in beata virgine fuit.ſi aia tali coꝛꝑi iungeret᷑.
nõ videt᷑ ꝙ ↄtraberet oꝛiginale.licet illud coꝛpus ſit
paſſibile ⁊ moꝛtale. B
ꝙ cum peccatum oꝛiginale nõ ſit pott̃tia vel aliqua
eſſentia.Sᷣ potius pꝛiuatio ⁊ iuſticie carentia.nõ con

trahit illud anima a carnc.ita ꝙ caro aliquid in ani/

mã agat vel influat.ſᷣ qꝛ pꝛebet ipi aie obſtaculũ rõ/

ne cuius aia debita iuſticia pꝛiuat᷑.⁊ pꝛiuata illa iu/

in tota ſua poſteritate. binc eſt q aia bocipſo ꝙ tali

ſticia. impetu cõcupiſcẽtie deoꝛſum fert᷑.cũ nõ babe/
at retinaculũ.⁊ ita ſequit᷑ ↄcupiſcẽtiã ex debite iuſti
cie carentia.⁊ ſic debite iuſticie carentia. pᷣcedit ipᷣaʒ
cõcupiam ꝑ naturã. Pꝛebet aũt caro ipᷣi anime ob/
ſtaculum vel offendiculũ vt nõ babeat illam iuſtici/

am ex hoc ꝙ ꝓpagata eſt a pꝛimo ꝑente.Ande ex cẽ

ſunctione aie ad talem carnẽ ille qui naſcit᷑ dicit᷑ eſſe
filius ade.Et qꝛ adam offendit deũ nõ tm̃ ꝓ ſe ſᷣ etiã

catũ ſenſit carnis ſue rebel

t ſõ alij aliter dicere voluert

—,—

II

——

catni cõiungit᷑ ⁊ ſpectat ad genus ade. indigna efſi

cit᷑ vt deus ſibi iuſticiam apponat.⁊ cũ illam debeat

habere et nod habeat. culpabilis eſt et rea. ⁊ ꝑ conſe

quens efficit᷑ cõcupiſcens ⁊ vana.ſicut manus pali/

tica ex diſſolutione virtutis regitiue efficit᷑ tremulio

ſa. Et illud videt᷑ trabi ex verbis anſel.de ↄcep.virg
ca.v.vbi ait. HMõ eſt iniuſticia talis res qua inficiat
⁊ coꝛrũpat᷑ anima vt coꝛpꝰ veneno.⁊ que faciat ali/

quid ſicut videt᷑ qũ malicioſus homo mala facit ope

ra. Nam quemadmodũ cum indomita fera muptis
vinculis diſcurrendo ſeuit.⁊ ſi nauis gubernatoꝛ di
miſſo gubernaculo dimittit eam ventis ⁊ motibus
maris.nauis vagat᷑ ⁊ inuchit᷑ in quelibʒ pericula.di

cimus ꝙ; hoc facit abſentia cathene aut gubernacu/

li.nõ ꝙ abſentia hoꝝ ſit aliquid.ſic cũ malꝰ ſeuit da/
mamus.qꝛ operat᷑ iniuſticiã.nõ q; ipſa ſit vlla eſſen/
tia.Et iterũ infra ca.xxiij. Spoliauit ꝑſona naturaʒ
no iuſticie in adam.⁊ natura egens facta om̃es ꝑ-
ſonas quas ipſa de ſe ꝓcreat eadem egeſtate pecca/
trices ⁊ iniuſtas facit.Hoc mõ tranſit peccatũ ꝑſo/
nale ade in omnes qͥ de ilo ꝑpſonaliter ꝓpagant᷑. Ex
his verbis videt᷑ colligi poſſe intellectus qui pꝛiꝰ di
ctus eſt. Se tamen adbuc illud nõ videt᷑ plene in/
tellectui ſatiſfacere.qꝛ eſto ꝙ aĩa illa que creat᷑ in coꝛ
poꝛe extra coꝛpus crearet᷑.⁊ nihil vltra ſibi daret᷑ qᷓ;

dat᷑ cũ coꝛpoꝛi infundat᷑.non diceret᷑ oꝛiginale habe
re peccatum.imo pura ⁊ innocens.igit᷑ opoꝛtet intel

ligere ꝙ aliquo modo coꝛruptio redundet in animã

ex carne.Et pꝛopter boc eſt tercius modus intelli/

gendi ꝙ in carne ade ꝓpter peccatum dupliciter fuit
coꝛruptio. Ana ſcʒ pure penalitatis.et ex bac aia cũ
coniungit᷑ coꝛpoꝛi contrabit paſſibilitatem. Alia w
ro fuit coꝛruptio vicioſitatis ſiue feditatis.ꝑ quã ca

ro eſt ſpiritui rebellis.⁊ ex bac anima ↄtrabit cuſpa

oꝛiginalem. quoniam talis vicioſitas quaſi medius
tenet inter culpam ⁊ penam.Et boc eſt quod magi/
ſter dicit in litera.⁊ ꝙ ſonant ſacre ſcripture verba.
ꝙ ex feruoꝛe coitus pentum ⁊ cõcupiſcentia libidi/

noſa cõtrabit caro feditateʒ quandã cũ cõcipit᷑. que

eſt cauſa rginalie Hercatliet recte vicium ſiue coꝛ/
ruptio carnis appella
tem quomodo anima poſſit infici coꝛruptõe culpa/

bili ex tali feditate hec tria ſupponẽda ſunt tãqᷓ; ma

nifeſta.quoꝝ vnũ eſt ꝙ feditas carnis poteſt facere
carnẽ rebellem ſpũi.quod Faeote in adaʒ.qui ⸗ ec
ionez. Scom eſt i 4 8
anima vnita cami ꝓpter coniunctionem ipᷣiꝰ ad car

nẽ. vel trahit eam ſurſum. vel ab ipſa trabit᷑ deoꝛſuʒ
ꝓpter vinculũ qð eſt ipſius carnis ad animã.Terci
um eſt illud ꝙ aia ꝓpꝛia virtute nõ poteſt regere carr
nem rebellem.niſi iuuet᷑ ꝑ diuinam gratiã pᷣm ꝙ erx·
cdamat apls. Infelix ego hbomo ⁊c. Ex bis igit᷑ tribꝰ

ſuppoſitis necrio ſequit᷑ ꝙᷓ ſi anima tali carni vnit᷑.

ꝓab ipſa trabit᷑ deoꝛſum ⁊ ꝑ ↄcupiſcentia incurua/

tur.ſᷣ giam incuruari nõ eſt aliud q; eam puerti.per-
uerſitas aũt in ſubſtantia rationali que eſt capax iu

ſticie nõ eſt aliud qᷓ; iniuſticia ⁊ culpa. Ex hoc igitur
clarũ eſt ꝙ feditas que eſt in carne põt animam ſibi

vnitam facere peccatricem. Et qꝛ illa feditas a pꝛio

arente traduci habet in om̃s poſteros genitos ſm
legem ꝓpagationis.binc eſt ꝙꝙ mediate carne ad om

nes tranſfundit oꝛiginale.hoc aũt melius explanat᷑
ꝑ euidentiam exemploꝝ. AVidet᷑ em̃ ꝙ caro de ſe nõ

volet. nec eſt in ca paſſio doloꝛis ante aduentũ ani⸗

„

leck penſſtulee
care,

(Kſtannlebent
ri poteſt. Ad intelligenduz au 2 5 7 Ae

ſeäiefof
taminſe⸗
1zieimnotdi
Ge amoſn
ſcnliterme
mniͦloccuoz19
(Nron chog
ienis un i
wberfenetan⸗
ſruneipoen
nenaninatil
eigvorns1l
eronpoſumus
i sſo⸗
potumtegime
ninencompeeri
ſutincumn vitu
bicſemod

ſeuen

ſtätumade
ſnſeſchhtum
letteg abilsr
eſtgincopen
motbusalpe
pusregent re

frctitudſeni

ſyofiaturoeraan

if
Ktotrplatedadt
fmi Aonolop
agtinbecinſen

lteſdooiaſon

1Ctntnunicutate
musameniſe
gcü nociagen

Minn ſpern

trbityteninde

cfinlanin d
ſenpſiouen
aggoſßmn wont
Akfultpepteq
Amacrensi⸗
Lemmenger⸗
ſgtten
Oagprlsonnt⸗
1 ſcnyrienne
. le tumizgt⸗
R

ton munng
Nſngſi,
rani gſ⸗
gig
e
kaucrigtn
Umnii;
igterrin
alunkgunni
s Modsirdi
umdpünin
tsdkuiid
hium ur
1
Buti noi,
deuing

ciichi ti
eriumſecd
nunliemdhu,

Khe e.
hi

me qᷓuis poſſit ineẽ inſciſio. Ponat᷑ igit᷑ animã vni
ri carni inciſe ⁊ leſe.ſtatim cum ei vnit᷑ habet doloꝛẽ
⁊ dicimus doloꝛẽ aggenerari in aia.nõ inciſionẽ. Si
igit᷑ carnis inciſio pot facere aiam dolentẽ. quare nõ
ſimiliter carnis quedaʒ fedatio ⁊ reſolutio facit ani
mã laſciuaʒ ⁊ ↄcupiſcentem q;diu habitet in carne.
¶ Item eſto ꝙ aliquod coꝛpus ineptum eſſet ad ra

tionis vſum. ſſicut eſt coꝛpus in ea diſpoſitione quaʒ
habet freneticus ⁊ furioſus.in tali coꝛpe nec dicitur

furia nec ignoꝛantia.ſed quedam diſpoſitio mala.ſi
tamen anima tali coꝛpoꝛi infunderet᷑.ſtatim efficere
tur ignoꝛans ⁊ furioſa.qᷓ;diu eſſet in carne illa.qua/
re non poſſumus ſimiliter intelligere ⁊ in cõcupiſcẽ/

tia. Rurſus.eſto ꝙ aliquod membꝛum foꝛmaret᷑ ad
motum ⁊ regimen anime ineptum ⁊ inhabile.vtpu
ta in ea complexione quam babet mẽbꝛũ ꝑaliticuʒ.

ſtatim cum virtus motiua vniret᷑ membꝛo illo dice
ret᷑ ibi eſſe moꝛbus paliſis.⁊ eſſet virtutis diſſolutõ.
⁊ ↄſequens tremulatio.virtutis aũt diſſolutio nõ
eſſet qtum ad coꝛruptioneʒ ipſius virtutis motiue
in ſe.ſed q;tum ad ineptitudinem oꝛgani quod opoꝛ
tet regi ab illa virtute.Sic et in ꝓpoſito intelligẽduʒ
eſt ꝙ in coꝛpe ante aduentum anime nõ eſt actualit
moꝛbus culpe.ſed iuncta anima que debet ipſũ coꝛ/
pus regere ꝓpter carnis ineptitudinem caret anima

rectitudine virtutis regitiuc. ⁊ illa carens tremulo/

26

28

29
50

51

ſa efficitur per actum cõcupiſcentie.⁊ ſic patet val
de eſt veriſimile ꝙ oꝛiginale poſſit cõtrahi in anima
ex carne. ¶ Aa diſſolutionem obiectoꝝ pᷣnotandũ
eſt ꝙ tripliciter dicit᷑ aliquid agere in alterum. Ano
modo ꝑ pᷣdominationẽ.ſicut ptrariũ agit in ſuũ con
trariũ.Alio modo ꝑ influentiam.ſicut coꝛpus ſupe/

rius agit in hec inferioꝛa. Tercio mõ ꝑ colligantiã.

ſicut qñ duo ita ſunt vnita ꝙ vnũ trabit ad ſe alterũ
⁊ communicat alteri ꝓpꝛietates ſuas.Cum ergo dici
mus carnem inficere animã.hoc intelligit᷑ q;tuʒ ad
terciũ modũ agendi.ſcʒ ꝓpter colligantiam quaʒ hʒ
ad aiam. ꝓpter quam dum deoꝛſum tendit.eã ſecum
trahit. vt enim dicit Greg.qꝙ qͥ labenti innitit᷑. nece
eſt vt cum labente labat᷑.His viſis patent ea q̃ oba
ſunt, ¶ Ad illud em̃ quod dicit Anſel.ꝙ peccatũ nõ
eſt in ſemine.dm ꝙ hoc dicit qᷓ;tuʒ ad exñtiã actu
alem ipſius peccati.quod quidẽ eſt defoꝛmitas aſpi
ciens ip̃am voluntatem ſicut ſubiectum ꝓpꝛiũ.non
aũt vult negare qͥn ibi ſit cã ꝑeccati.imo aſferit.ſicut
patet ex verbis ſuis ſequentibus. ¶ Ad illud augꝰ.
ꝙ omne agens pꝛeſtantius eſt patiente. Ddm ꝙ in/
telligit de agente ꝑ influentiã.ꝑ hunc aũt modum in
oꝛiginalis ↄtractione nõ dicimꝰ carnẽ agere in aĩaʒ.

ſicut pꝛedictum eſt. illud phi ꝙ agens ⁊ pati/
ens debent cõicare.dom ꝙ ipſe intelligit de actione
qua ↄtrariũ agit in ↄtrariũ ꝑ pꝛedominantiã.¶Ad

illud quod obr ꝙ multo ſpnalioꝛ eſt anima qᷓ; radiꝰ
Ddm ꝙ et ſi aia ſit ſpnalioꝛ.tñ magis ẽ alligata car/
ni q́; radius aeri ſiue coꝛpi illumiato.ideo magis cõ/
trabit eius ꝓpꝛietates.ſiue paſibilitatis.ſiue Fain.
Fgau⸗ Otrabat ꝗpꝛietates illumiabilis.
illud qd obꝛ ꝙ maioꝛ eſt coꝛruptio in effectu qᷓ in cã
dom ꝙ iſtud dupliciter fallit. Pꝛimo qũ aliud non
ſe habet in ratione ꝑfecte cauſalitatis.ſed ſolũ in ra/
tione inſtrumenti ⁊ deferentis. Nam ſi velimꝰ cõpa
re coꝛruptionem aie ꝑuuli ad pᷣmã cauſam.videliczʒ
ad aiam ade.repiet᷑ in adam eque magna vł maioꝛ.
Hericit etiam ex boc ꝙ magnitudo coꝛruptionis in⸗

XXXI

tendit᷑ frequenter ex nobilitate ⁊ dignitate coꝛtupti
bilis.qꝛ tanto maius eſt viciũ ⁊ coꝛruptio peioꝛ.qto
natura pꝛeſtantioꝛ.ſicut Aug.dicit.et hinc eſt ꝙꝓ qñ
anima coꝛrumpit᷑ a carne.maioꝛ eſt in ea coꝛruptio
; in carne fuerit. ⁊ hoc eſt rõne nobilitatis ſubiecti.

dillud quod obꝛ ꝙ pena nõ eſt cã culpe.doᷣm ꝙ 32

verum eſt de illo quod eſt pura pena.talis aũt coꝛru
ptio vicioſa in adam ſubſecuta cſt ex culpa.qꝛ ex hoc
ꝙ peccauit.caro eiꝰdiſſoluta eſt nõ ſolũ diſſolutione
oꝛdinatiõis ad moꝛtẽ.ſ etiã faciente rebellionẽ.⁊ fa
ciente ↄcupiſcere qdð nõ licet.⁊ ideo qꝛ talis vicioſi/
tas ⁊ a culpa eſt et ad culpã.poteſt quodãmodo cã/
re pctm̃ in anima.hoc autẽ nõ facit aliqͥd ipſi aie im/
pertiendo.ſed potius rebellando.et deo ſubtraben/
do. Et boc mõ intelligit magiſter aiaʒ infici a carne.
⁊ extraxit h̊ ex vbis aug.⁊ his vᷣbis aug.ↄſonãt vᷣba
an. Mõ em̃ vult anſel.dicẽ ꝙ carẽtia debite iuſticie
pᷣcedat neceſſitatem ↄcupiſcedi.cũ ecõtrario ſit oꝛdi
ne naturali.eo em̃ ipſo pꝛiuat᷑ anima illa iuſticia q̃
neceſſitatem ↄcupiſcendi habet ex carne coniuncta.

ſeg boc intelligit q;tum ad actum cõcupiſcendi.Si-

militer verba Hug.intelligenda ſunt ꝙ caro inficiat
animam non ſolum ratione paſſibilitatis.ſᷣ etiã ra/
tione adiuncte feditatis ⁊ vicioſitatis.quaʒ in ſemi⸗
ne eſſe manifeſtat ipſa coꝛruptio que ſentit᷑ in actu
generatiue virtutis.et in mẽbꝛis illis reſidet pꝛinci/
paliter.qᷓ;uis oĩa lia i ſint paſſibilia ſicut illa.
io. ij. e

¶ Altrum originale ↄtrabatur in ania ex carne ex aliã

appetitu et voluntate aie:Et ꝙ ſic vr. Primo ꝑ rati
onem aug.quam facit in li.lxxxiij.q.oſtedens ꝙ nul/
lus põt ab alio fieri deterioꝛ.ſ ſi fit deterioꝛ hoc erit a
ſeipᷣo. Ait em̃ ſic. Si fit deterioꝛ.aut & a ſuperioꝛi.aut
a pari.aut ab inferioꝛi. Ab inferioꝛi nõ pᷣt.A pari nõ.
qꝛ ei illud nõ pᷣualet.A ſuꝑioꝛi nõ.qꝛ ille aut eſſet bo
nus aut malus.Si bonus.ergo nunqᷓ; faceret ipſuʒ
detcrioꝛem. Si malus.j iam inferioꝛ eſt ⁊ deterioꝛ.
Similiter arguit᷑ in ꝓpoſito.⁊ ex hoc ſequit᷑ ꝙ aima
nõ poſſit fieri mala niſi coopante voluntate ꝓpꝛia.
igeen omne pctm̃ ab aliqua wluntate eſt.ſola.n.
voluntas eſt pcti pꝛicipium.& oꝛiginale qð eſt in paꝛ
uulo.aut eſt a voluntate ꝓpꝛia.aut eſt a volũtate ali
ena.Si a voluntate aliena.vtpote ade.cũ in adã nõ
fuerimus niſi m qͥd. non eſſet oꝛiginale peccatum
in homine niſi ſᷣm qͥd.ergo ꝓpter ipᷣm nõ deberemus
eternaliter viſione dei pꝛiuari. M ſi boc falſũ eſt. nõ
ergo ſolũ fuit a volũtate aliena. Reſtat g ꝙ ↄtraba/
tur a voluntate ꝓpꝛia. ¶ IAtẽ ſuperiꝰ nõ patit᷑ ab in⸗
ferioꝛi niſi merito culpe. vel niſi ei ſe ſubijciat mera
voluntate.ſed aia cum vnit᷑ carni ante vnionẽ non
habet culpam.g ſi inficit᷑ a carne hoc nõ eſt abſq; ꝛo
luntaria ſubiectione ipſius anime. ¶ Item ſi ange⸗

lus intraret coꝛpus infectum.non diceret᷑ ex hboc cõ
trahere oꝛiginale.ſi igit᷑ anima contrabit.hoc nõ eſt

niſi ꝓpter aliquem appetitum quem habet ad car/
nem. ¶ Item ſi anima innocens poneret᷑ in igne in/
fernali nunq; arderet.ergo ſi nõ eſt magis actiua ca
ro qᷓ; ignis.ſi inficit᷑ a carne.hoc non eſt niſi ꝓpter af
fectionem ipſius anime ad carnem.et ſi hoc verũ ẽ.
oꝛiginalis culpa cõtrabit᷑ mediante appetitu anime
et voluntate.¶ Sed contra. Peccatum quod con/
trahitur a voluntate anime eſt peccatum actuale.&
peccatum quod contrahunt paruuli nõ deberet di⸗
ci peccatum oꝛigiuale ſed actuale. Wtemn ſi pecca/

tum oꝛiginale eſſet à voluntate ipſius anime. pu/
niendum eſſet pena actuali. Si ergo non punit᷑ pe-

na actuali ſed pena damni ſicut infra videbit᷑. ergo
nõ videt᷑ ꝙ a voluntate anime cauſ. et. Pen na/
tura ⁊ voluntas ſunt pꝛincipia diſpata.ità ꝙꝙ effectꝰ

qui ſunt a natura et qui ſũt a ꝓpoſito ſunt alij ⁊ alij.

ſi ergo oꝛiginale peccatuzʒ eoipſo dicitur oꝛiginale ꝙ
eſt a natura.igit᷑ non eſt a volũtate ꝓpꝛia. ¶ Item
peccatum quod eſt a ꝓpꝛia voluntate.per ꝓpꝛiñ actũ
eſt cõmiſſum.nullum aũt pctm̃ ꝑ ꝓpꝛiũ actũ cõmiſſũ
ſine ꝓpꝛio actu dimittit᷑.ergo ſi originale ↄtrahit᷑ ex
anime voluntate.nunqᷓ; in paruulis ꝑ baptiſmũ de/
leret᷑. Oꝛ ſi hoc eſt ↄtra fidem.reſtat een oꝛigi
3

nale nõ ↄtrabit᷑ ꝑ anime voluntatem. ſi cõ⸗
trabit᷑ per voluntatem.aut ꝑ naturalem. aut ꝑ deli-
beratiuam. Mon ꝑ deliberatiuam. quia in ipſo inſtã
ti creationis vnit᷑ anima carni. Mon ꝑ naturalẽ. qͥa
naturalis voluntas ſempꝑ eſt recta.⁊ ſic mouet᷑ ſcðʒ
wꝓꝙeam inſtituit actoꝛ deus.ergo nullo mõ põt eẽ
cati pꝛincipium. redit ergo idem quod pꝛius. IRE
voõom ꝙ cum querit᷑ vtrum oꝛiginale ↄtrabat᷑ ex vo/
luntate vel appetitu anime.boc tripliciter põt intel/
ligi. Contingit em̃ hoc taliter intelligere ꝙ ſpectet ad
hereſis ꝑpuerſitatem.taliter vt ſpectet ad rationis ꝓ/

babilitatem.et tercio etiã mõ vt ſpectet ad fidei veri

tatem. Cum enim duplex ſit in anima appetitus vi/
delicet naturalis ⁊ æliberatiuus. ſi ſic intelligatur
ꝙ anima pꝛius deliberet de carnis infectione ⁊ ei cõ/

iungatur voluntarie ex deliberatiõe.et ex boc cõtra/

bat culpam oꝛiginalem. ſic intelligere hereticum eſt.
ꝓ eo ꝙ doctoꝛes catholici dicunt ꝙ anima creando
infundit᷑.⁊ infundendo creat᷑.Et apłs Roma.ix.de
Jacob ⁊ eſau loquens dicit.Anteq; aliquid boni vlł
mali egiſſent ⁊c̃. Eſt et alius in anima appetitꝰnatu
ralis.et ꝑ bunc appetitum dupliciter poteſt intelligi
contrabi oꝛiginale. Ano modo vt ſic intelligatur cõ
trabi ex carnis coꝛruptione ⁊ appetitu anime.ꝙ coꝛ
ruptio carnis eſt ſicut materialis.̊ naturalis appe/
titus anime ad coꝛpus q̃ eſt ad ipſam vnionẽ.⁊vni/
onem antecedit natura.q;uis nõ antecedat tempo/
rc.ſe habet in rõne efficientis.ꝓo modo quo eſt dice/
re peccatum habere cauſam efficientez.et ſic dicitur
cõtrahi oꝛiginale pctm̃ a carne infecta mediante ap
petitu. ꝑ quez anima carni alligat᷑ ⁊ quodammodo
cei condeſcendit. ac ꝑ H̊ ei ſe ſubijcit.⁊ ſubijciendo ſe
puertit᷑ nec tamen ex hoc dicet᷑ culpa illa eſſe acta.ſᷣ
contracta.nec ꝑpſonalis ſed naturalis.qꝛ ille appeti/
tus eſt naturalis.nõ tamen cauſat pctm̃ ꝑ ſe.ſed cuʒ
coꝛruptione carnis adiuncta.que a pꝛimo ꝑente ꝓpa
gat᷑.Hoc ⁊ ſi ꝓbabiliter eſſe dictum videat᷑.videtur
tamen in boc a veritate deuiare ꝙ pꝛincipalem cau/
ſam ↄtractionis oꝛiginalis ponit ex parte anime. cũ
ſancti ⁊ toctoꝛes dicant oꝛiginale peccatum traduci
pꝛincipaliter a pꝛimo parente.a quo non ꝓpagamur
niſi ſᷣm carnem. Alio modo poteſt intelligi peccatũ
contrahi ab anima ꝑ naturalem appetitum ipſius
anime ad carnem.ita vt pꝛincipalis ratio ponat᷑ ex
parte carnis.⁊ appetitus ille naturalis ſit cauſa ſine
qua non. et hoc quidem habet veritatem et neceſfe ẽ
ponere. Nunq; enim caro poſſet animaʒ inficere ni
ſi anima baberet naturalem colligantiam ad ipſam
Maturalis aũt colligantia nonenknin appetitum
ſipſius anime ad coꝛpus.p quẽ aima adeo alligatur
carni.vt(ſicut dictum fuit ſupꝛa) niſi virtutem habs

at ꝑ quàm camnem regat. neceſſe babeat deoꝛſum fer

ri cum carne.ac ꝑ hoc captiuari in ſeruitutem pecca

ti. ꝓpter hoc ſimpliciter concedendum eſt peccatum
oꝛiginale eſſe cõtractum.et nullo mõ debʒ dici actũ.

quod hocipᷣm nomen indicat ꝙ dicit᷑ peccatum oꝛi/
ginale non actuale.dicit᷑ naturale non voluntariuzʒ.
Ande ↄcedende ſunt rationes que ad ſcdam partẽ

inducunt᷑. ¶ Ad illud vo quod obijcitur ꝙᷓ; no põt 34

fieri bomo malus ab alio. dom ꝙ aug. ibi loquit᷑ de
alio agente.quod quidem eſt ita aliud ꝙ nõ eſt natu
raliter alligatuʒ ei quod debet fieri deterius. Sic au-
tem non eſt in ꝓpoſito.nam caro naturalem bʒ col/

3 nnian eu Hiitn naturalem appetitum vniꝰ
illud qd obijcit᷑ ꝙ pctm̃ oꝛiginale 35

ad alterum.

aut eſt a voluntate pꝛopria.aut a voluntate alicna.

dm ꝙ a voluntate aliena.Ad illud vo quod ſubiũ ʒõ

git ; non fuimus niſi ᷣm quid in illo adam. dom q-
verum eſt ꝙ fuimus in potentia cauſali.ſed quẽad/
modum ſᷣm quid reductum eſt ad ſimpliciter ꝑ oꝑe
rationem nature ( Mam cum pꝛius eſſemus in potẽ

tia.nunc ſumus entes in actu)ſic oꝛiginale peccatũ

q erat ſᷣm quid ante ipſiꝰpꝛolis generationẽ.in ipᷣa
pꝓlis ꝓpagatione ex vnione anime ad coꝛpus inci
it eſſe peccatum ſimpliciter.nec requirit᷑ ibi actua/

lis vel noua deliberatio.ſᷣ ſuffici

tio. ſufficit ipſa poꝛpagatio 2
anime ad carnem Snuncno af illud quod obij 37
cri

citur ꝙ ſuperius nõ patit᷑ ab inferioꝛi.dom ꝙ lllud
habet veritatem in his inter que nõ ẽ naturalis col-

ligantia.et ideo non habet locum in ꝓpoſito.cum na

turalis colligantia ſit anime ad carnem ſicut dictuʒ

eſt ſupꝛa. Poſſet tñ dici ꝙ adaʒ aliq̊ mõ meruit.ſed

de hoc meliꝰpatebit cũ aget᷑ qualiter ſaluat᷑ diuia iu

ſticia ĩ vnione aie ad carnẽ. Ad duas vltias rati/ ꝗ38

ones iã pʒ rñſio ꝑ ea q̃ iã dicta ſunt.Mã ſi angelꝰ x
neret᷑ in carne infecta.⁊ aia innocens poneret᷑ in fla
ma.nec ille inficeret᷑.nec illa pateret᷑.ᷣ hoc nõ eẽt p/
pter defectum appetitus deliberatiui. ꝓpter ̊ ꝙ nõ
eẽt ibi appetitꝰ nec colligãtia natural.⁊ ſine bac nõ

põt aĩa in carne infici.ſicut pꝛius dictũ eſt.q;uis hec

nõ ſit cauſa pꝛincipalis. Conſilis em̃ appetitus natu

ralis ſaluaret᷑ in anima ad carnem ſi homo ſtctiſſet

et tñ anima nullã culpam contraheret.
¶ Atrum caro ipſa inficiat᷑ ex pagatione tm̃.vel ex ꝓ
pagatiõe ⁊ libidine:Et ꝙ ex libidine vr. Pꝛimo au⸗
toꝛitate aug.de fide ad pe. Pctm̃ oꝛiginale nõ trãſ-/
mittit ad paruulos ꝓpagatio ſ libido.ſi & aia ex fedi
tate carnis ↄtrahit oꝛiginale.illa feditas eſt iu carne
nõ ex ꝓpagatione ſ̃ ex libidine. Se mgr in litera.
Pollutio quedam eſt in carne qua in f.
parentũ ex ↄcupia libidinoſa ↄtrabit caro dũ ↄcipi
tur. Ex hoc appet ꝙ feditas illa in carne nõ eſt ex ꝓ
pagatione ſed ex libidine. er ye ue beara virgi⸗
ne ↄceptus eſt ex maſſa hũani generis.et tñ nec ba/
buit illã feditatẽ in carne.nec oꝛiginale in aia.& taliſ
feditas in carne nõ eſt.qꝛ caro ex carne educit᷑.ſᷣ qᷣa
ciũ libidine ſeminat᷑.¶ OItẽ ſi nunqᷓ; nã lapſa eẽt ni/
bilominꝰ eẽt ꝓpagatio carnis ex carne.nec eẽt in eo
feditas.nec pctm̃ oꝛiginale ꝑ ↄñs.& ſi in ꝓpagatõne
hoĩs ex hoie eſt traductio oꝛiginalis.hoc nõ eſt rõne

ipſiꝰ ppagatõis ſᷣ rõne adiuncte libidinis. ¶ Itez ſi

fieret ꝓpagatio abſq; libidine.iã nulla eẽt inoꝛdina

tio ex pte virtutis generatiue.⁊ ſi nulla cẽt inoꝛdina
tio ex parte virtutis generatiuc.nulla eẽt fedatio in

1 feruoꝛe coitꝰ

niretſe
gecin tnin⸗
rienk haeni
npoant
u
galfei
ne l
ctorzare:
ſehe ,o⸗
gncianne
ecoqrchai⸗

ichtielhigi
gioignal.
Nainagleqje
caberetongen
ſteinegeneni⸗
Fe miceſet
ptotoꝛginals⸗
lcck trlisco
ponat ſenen⸗
et lulom.
Nhennu mulc.
Nhotlls tolexta
Cablortiporore
Negenaet ſneco
ſeckinetone⸗
Uſcciatename

roengpetaos

((mni
kinbee⸗
Awnpan⸗

ſeusdiunenn
ineuftcehhi
unbatgium
muofüſtgulir
bbioleri
Choagtan
Ms pimon
Nardusrue in
grftgrti
ongiini
ſliin
trdelrin D
tnle iif

mtie en

chosſniͦ

lundr

etun n
cngigt
neſeni
menlasſ
Nngilin

toſ wNnen
—

i li
noehanmne

lin wpoſton

armonſard,

Alter ſarinun

Wödussſtiz 3

inr niſay
memntt
wtisayiͦ⸗
ruifmnßfi
mr trhri⸗
cipperele

mw foſt

tr

bmutf9
Eii Peran

gngeüͤti⸗,

ütigiti

hnscti ane.

Uiſnntan⸗

bted h

ganetuckc/

.

ſemine.et ſi hec nõ eſtet.nulla eſſet feditas in carne.
nec in anima ↄtraberet᷑ oꝛiginale.ſi &̊ caro inficit᷑ et

viciat᷑.hoc nõ eſt ex ꝓpagatione tm̃ ſᷣ etiam ex libidi
ne. ¶ Sed ↄtra. Oꝛiginale pctm̃ ↄtrabimus.qꝛ in
adam peccauimꝰeo modo quo in ipſo eramꝰ.in ipᷣo

nũt eramꝰ ſᷣm ꝓpagationẽ nõ ſᷣm libidinẽ.g tã oꝛi/

ginale q; carnis feditatẽ ꝓpagatione cõtrabimus.nõ
libidine. ¶ Itẽ libido reſpicit parentcs ꝓximos.ſed

oꝛiginalis traductio reſpicit pᷣmos ꝑentes. VUñ non
dicimur pᷣhere oꝛigiale a ꝑente ꝓximo ſed ab adã.g
vr ꝙ ipſa libido que eſt in coitu nihil faciat ad traſ/

fundendũ pctm̃ oꝛiginale. Ze poſſibile eſt viugeſ

ſanctos ex charitate coire abſq; omni pctõ.ſᷣ vbicũ

q; eſt libido.ibi eſt voluntatis impꝛobitas et aliqua
culpa.g poſſibile eẽt eos generare abſq; libidine.igi
tur ſi traductio feditatis carnis vel oꝛiginalis pecca
ti eſſet rõne libidinis.ꝓles ſic genita nõ haberet cul

pã oꝛiginalẽ. ¶ Itẽ ſi traductio oꝛiginalis eẽt rõe li⸗

bidinis. illeqͥ cum maioꝛi libidine naſcere᷑ maiuſ

cõtraberet oꝛiginale.ſᷣ natus ex adulterio cũ maioꝛi

libidine generat᷑ ꝙᷓ ille qui naſcit᷑ ex tꝛo legitimo.S
vr̃ ꝙ maioꝛ eſſet in ea oꝛiginalis culpa.ſi igit᷑ coꝛru/

ptioe oꝛiginalis pcti omnes coꝛrumpunt᷑ equaliter.
videt᷑ ꝙ talis coꝛruptio nõ traducat᷑ ꝑ ineRe
ponat᷑ ꝙ ſemen deſcinderet ð lumbis viri ⁊ infunde

ret᷑ vaſculo mulieris.ita ꝙ nec vir ſentiret delectati/

onem nec mulier.eſſet ibi ꝓlis ↄceptõ abſq; libidie.

ergo talis pꝛoles nõ haberet pctm̃ oꝛiginale.ꝙ ſi hoc

eſt abſurdũ ponere et intelligere ꝙ aliq̊s ex ſemine
adic generet᷑ ſine coꝛruptione niſi in eo ſolo qui ↄce/
ptus eſt in virgine ꝑ virtutem ſupra naturã.nõ vide
tur feditatem carnis ſiue oꝛiginale peccatum tranſ/

39 mittere ad poſteros libido.ſed ꝓpagatio. ¶ K'. dð.

ch licut expꝛeſte dicie aug in li:defickad pet᷑. et magrt
dicit in litera. Feditas carnis ⁊ cõtractio oꝛiginalis
nõ tm̃ eſt ex lege ꝓpagationis ſed etiam ex feditate
libidinis. Ande augꝰ. dicit. Peccatum in paruulos
non tranſmittit ꝓpagatio ſed libido.nec feditas na/
ture humane facit homines naſci cũ pctõ.ſᷣ feditas

libidinis.Ad cuius verbi intelligẽtiã ⁊ etiaʒ obiecto 4o

rũ notanqũ ꝙ libido tripliciter dici᷑. Ano modo li/
bido dicit᷑ impꝛoba voluntas.Scom quẽ modũ di/
cit aug.in li.d libe.ar. Hihil em̃ videmꝰ in toto ma
lefaciendi genere niſi libidinem dominari. eſt volũ
tatis impꝛobitatẽ.Alio mõ libido dicit᷑ delectatio ĩ/
moderata ſᷣm ꝙ dicimꝰmaioꝛẽ eſſe libidinẽ in opere
virtutis generatiue qᷓ; alterius potentie.Lercio mõ
dicit᷑ libido coꝛruptio vicioſa quam dicimus eſſe in
ſemine et etiam virtute generatiua pᷣter actũ generã
di. ᷣm quam ipa vis generatiua dicit᷑ eſſc coꝛrupta
et infecta.Omnibus his modis ↄtingit libidinẽ eſſe
circa actũ generatõnis bumane.qm̃ ibi eſt coꝛruptõ
vicioſa.⁊ delectatio imoderata.⁊ volũtas impꝛoba.
Sine pꝛima tamen libidine hoc eſt impꝛoba volũta
te ↄtingit generari frequenter.ſine ſcda hoc eſt imo/
derata delectatione vix aut nunqᷓ;.ſine tercia nunqᷓ;.
ſi ſit generatio ᷣm legem nature.Cum ̊ dicit᷑ ꝙ pec/
catum non tranſmittit ad poſteros ꝓpagatio ſed li⸗
bido.hoc nõ intelligit᷑ de libidine pᷣmo et ſcðo modo
ſed tercio.et per hoc pʒ reſponſio ad rõnes que ad/
ducuntur ad vtranq; partem. NHam pꝛime anẽtes ⁊
rõnes que oñdũt oꝛiginale tranſfundi ꝓpter libidinẽ
loquunt᷑ de libidine in acceptiõe tercia. Ratiões oOo

ad oppoſitũ ꝓcedunt de libidine ⁊ acceptiõe pꝛima

et ſca. ⁊ B ptz ꝑtractãti om̃s ⁊ ſingulas.

(WMiſt. xxxij. qualiter pctm̃ oꝛiginale deleat᷑ ſeu curaZ.

AVoniam ſupra dictum eſt oꝛiginale pctm̃ ⁊c. Supꝛa oſtẽdit magiſter qualiter pctm̃ oꝛiginale tradu/
cit᷑.in hac parte intendit oſtendere qualiter curatur. Diuidit᷑ autem ꝑs iſta in duas partes. In qua
rum pꝛima determinat magiſter quomodo oꝛiginale peccatum deleri habeat in baptiſmate.að qͥdex

eſt oꝑpus diuine miſcdie.Scdo vᷣo determinat qualiter in ipſius aie infuſione et punitiõe ſaluet᷑ rectitudo di-/
uine iuſticie.ibi.Solet etiã queri qua iuſticia teneat᷑ ⁊c̃. Hoc aũt facit.qꝛ vniuerſe vie dñi mia ⁊ veritas.et iõ
iuxta benignitatem mie.manifeſtari etiã opoꝛtebat eqͥtatẽ iuſticie. Pꝛima pars diuidit᷑ in tres partes. In pᷣ
ma oſtẽdit qualiter in baptiſmo deletur pctm̃ oꝛiginale ex parte anime.Scdo vo qualiter curari hẽat ex ꝑte

carnis.ibi.Solet aũt bic queri vtrum ⁊ ipſa caro ⁊c̃. Lercio vo determinat de pena q̃ remanet in vtroq;.vi/

delicz de ↄocupiſcentia.ibi. Pꝛeterea queri ſolet vtrũ ↄcupia ⁊c. Similiter ſcda pars pꝛincipalis tres habet

partes. In pꝛima parte determinat vtrũ deus ex iuſticia debeat culpã oꝛiginalẽ aie imputare. Scdo vo que⸗

rit. cur deus vult aiam illã coꝛpi maculato ↄiungere.ibi.Si vᷣo qr cur deꝰqͥ fecit aiam ⁊c. In tercia vᷣo deter/

minat qualis creat᷑ aia a ſuo autoꝛe.ibi. Hic a quibuſdam ſolet queri vtrũ aia talis ⁊c. Et ſic in vniuerſo ma/
giſter in pñti diſt. duo pꝛincipaliter determinat.q̃ᷓꝝ vnũ eſt qualiter oꝛiginale pctm̃ deleat᷑ ꝑ opus diuine mi /

ſericoꝛdie. Alterũ vo eſt qualiter ↄtrahat᷑ ſalua equitate diuine iuſticie.Et oia que determinant᷑ in parte iſta

a. 8

Voniam ſupꝛa dictum eſt oꝛiginale pctm̃ eſſe
viciũ ↄcupie.aſſignatũq; quõ a parentibꝰ tra
Nhat᷑ ⁊ oꝛiginale dicat᷑.ſuꝑeſt inueſtigare quo⸗
modo in baptiſmo dimittat᷑.cum etiaʒ poſt baptiſmũ
remaneat concupiſcentia que ante fuerat. vnde vide⸗
J tur vel peccatum oꝛiginale nõ eẽ ↄcupia.vel nõ remit
Aug. a tiin baptiſmo. Aanet igitur vt ait auguſ.in coꝛpoꝛe
moꝛtis huius carnalis ↄcupiſcentia. cuiꝰ vicioſis deſi
derijs nõ obedire pᷣcipimur. Que tñ ↄcupia quotidie

ppi reduci ad tria. Quoꝝ pꝛimũ eſt qualiter delet̃ oꝛiginalis culpa. Scom a quo ſit ipſa cõcupia.Lerciũ vᷣo
eſt qualiter ad infuſionem aie ⁊ oꝛiginalis culpè imputationc ſaluet᷑ diuina iuſticccda.

ait aug. ⁊c. Obyjcitur
CLuũ poſt baptiſmũ nõ

XXXII ¶ Auõ oꝛiginale pctĩ deleat᷑ in baptiſmo ex parte a ¶ Wanctigit vt
XX= 1 anime. —

debeat remanere i no
bis niſi pena pꝛomo/
uens. ⁊ ↄcupꝑia ſit ma
gis pena ſuffocans qᷓ;
ꝓmouens.non debet
remanere in coꝛpoꝛe
moꝛtis huius. Oꝛ au⸗
tem ſit pena ſuffocãs
ptyʒ in lr̃a ſeq̃nti q̃ dr̃ᷣ
Lbh 4

elus deſiderijs noxijs

nõ obedire pᷣcipimur

8„

—

minuit᷑ in ꝓficientibus ⁊ ↄtinentibus. ſed licet rema/

neat cõcupiſcẽtia poſt baptiſmũ.non tamen dominat᷑

—

Si igit᷑ deſideria ↄcu · ⁊ regnat.ſicut ante.imoꝰꝑ gratiã baptiſmi ↄcupia mi vb
nctie ſunt voa ct tigat ⁊ minui᷑. vt poſt dnari nõ palear niſi quis red⸗
ierg vñ q ſit pena dat vires hoſti eundo poſt ↄcupiſcẽtias.nec poſt bap
fuffocans. Iẽ actus tiſmũ remanet ad reatũ.qꝛ nõ imputat᷑ in pctm̃ ſᷣ tĩ

Oꝛiginale pec⸗

cõcupie ligat růnem pena peccati eſt. ante baptiſmũ xo pena ẽ ⁊ culpa.
maxime in ope virtu⸗ Buzik ergo ratione pctm̃ oꝛiginale dicit᷑ dimitti in
b

tis generatiue. talis paptiſmo.qꝛ ꝑ gratiã baptiſmi vicium ↄcupie debili⸗ catũ duobmo
Beus ſoltocaon tat atq; extenuat᷑ ita vt iam nõ regnet niſi ↄſenſu red cis vemiceilen.
Eẽtia que remanet pꝰ dant ei vires.qꝛ ⁊ reatꝰipſius ſoluit. VUnde aug.in li. et ſolutiõe rea⸗
baptiſmũ nõ eſt pena de bapti. paruuloꝝ. Gratia ꝑ baptiſmũ id agit᷑. vt ve tus.
ſuffocans.q;ꝛ nõ pᷣclu- tus homo crucifigat᷑.⁊ coꝛpus pctĩ deſtruat᷑. non ita
dit aditũ vite ſpnal. vt in ipſa viuente carne ↄcupia reſperſa ⁊ innata repẽ
ſtat e ſimul cñ &re te abſumat᷑ ⁊ nõ ſit. ſed ne obſit moꝛtuo que ineratna
e n. no tñ p̃ualet. to. Nam ſi poſt baptiſmũ vixerit.in carne habet ↄcu⸗
qꝛ ſubter nos ẽ appe piſcẽtiam cũ qua pugnet eamq; adiuuante deo ſuꝑet
titus noſter. ⁊ nos do ſi tñ nõ inuacuũ grãzʒ eius ſuſcepit.HNõ itaq; hͥ pꝛeſta
minari poſſumꝰ illiu in baptiſmo.niſi foꝛte miraculo ineffabili creatoꝛis.yvt
Remanet aũt h cõcu ſex pcti que eſt in membꝛis ꝓꝛſus extinguat᷑ vt nõ ſit.
ſckria e nc ſed vt quicqͥd mali ab homine factum. dictũ.cogitatũ
uens. maxime qtũ ad ꝙ eſt. totũ aboleat᷑. ac velut factũ nõ fuerit habeatur.
exercitiũ pugne. qᷓ fa Ipſa vo cõcupiĩa ſoluto reatus vinculo. quo ꝑ illam
cit ad augmentũ me· dpyabolus aiam retinebat.⁊ a ſuo creatoꝛe ſeꝑabat ma
riti et coꝛone. qd bene neat in certamine.Ecce hic aperte oſtendit ea ratione
ſignificatũẽ in ingreſ dimitti in baptiſmo.nõ qꝛ nõ maneat poſt baptiimmluyxx
ſu filiox iſrkin terꝛan ſed qꝛ reatus in baptiſmo abolet᷑. ¶ Deinde idem iße ¶ Auẽtes de alto
Pcoein acnerte⸗ oñdit eo modo etiam dimitti.qꝛ baptiſmi gratia oon.
rios cum quibus pu· cupiſcæẽtia ipſa mitigat᷑ ⁊ minuit᷑. in eodẽ li.ita dicẽs.
gnare poſfent. ⁊ ꝑ à Lex carnis quã apls appellat pctm̃ cũ ait.Hõ regnet Ro. vj.
deus eos ꝓbaret. vtꝝ pctm̃ in veſtro moꝛtali coꝛpoꝛe.nõ ſic manet in mẽbꝛiſ
ipſi deũ viligerent an eoꝝ qui ex aqua ⁊ ſpũſancto renati ſunt tanq; non ſit
nõ. ut pt in li iudi eius facta remiſſio. vbi omnino plena fit remiſſio pec⸗
Gißtners ac qs mo- catox. s manet hoc vicium ↄcupiſcentie in vetuſtate c
uet᷑ hõ occaſiõe cõcu/ UVMW
pie in ſe relicte.ſᷣ he¶ in

ueniri pñt li.iiij.diſ.iiij. Der boc pʒ reſponſio ad duo obiecta. Mã cupia nõ ſuffocat niſi ei obedire limus.
⁊ licet in actu generandi vſus rõnis impediat᷑.nõ tñ eſt ibi ſuffocatio.qꝛ talis actꝰpõt eẽ meritoꝛius.
b ¶ Per grãm baptiſmi ⁊c̃. Contra.Aut em̃ gratia baptiſmi habet oppoſitũ.aut nõ.Si ſic.ergo vna nõ põt
ſtare cũ altera. adueniente gra recedit ↄcupia.nec minuit᷑. Si nõ opponit᷑ ei. vr̃ ꝙ ipᷣam non diminuat.
Itẽ ſi ↄcupia minuat᷑ ꝑ grãm.S cum ſit finita vr̃ ꝙ aliqñ totalit᷑ auferat᷑.qdᷣ eſt aug.in lr̃a qͥ dicit ꝙ boc nõ
2. pꝛeſtat᷑ niſi miraculo ineffabili.vt lex pcti pꝛoꝛſus extinguat᷑. Ideo eſt hic qõ.vtrũ fomes in aliquo totaliter
fuerit extinctus:ſꝰ.ddm q ſicut dictũ eſt ſupꝛa ↄcupia duo dicit. Dicit em̃ appetitũ imoderatũ boni ↄmu
tabilis.⁊ ſic dico ꝙ iſta imoderantia circa appetitũ poteſt eẽ dupliciter. Aut ita ꝙ rõ captiuet᷑ ⁊ aia ꝑuertat
vt necitatẽ hẽat pᷣponẽdi bonũ cõmutabile bono incõmutabili.a ſic dĩ eẽ ↄcupia intenſa.⁊ h̊ mõ tenet tõnẽ
culpe.ratione vicʒ illiꝰ 0ſmmoderantie.Alio mõ ↄcupiĩa dicit imoderãtiã.nõ qꝛ rõ ſuccũbat ſenſualitati.ſed qꝛ
ſenſualitas nõ ꝑfecte obtemꝑat rõni.⁊ hoc mõ tenet rationẽ pene. Pꝛimo mõ qꝛ tenet rõnẽ culpe directe op
ponit᷑ ipſi gratie.⁊ ideo gratia ſupueniens aufert illã imoderantiã.ꝓ eo ꝙ talis immoderãtia ponebat debi
te iuſticie carentiam. Aliã aũt imoderantiã que ſicut dictũ eſt dicit rõnẽ pene nõ tollit gratia in ſuo aduentu.
pter boc q; nõ opponit᷑ foꝛmaliter ei.ſ qm gratia ⁊ ↄcupia relicta reſpectu eius ad qð inclinant quandã ha
bent oppoſitionẽ.binc eſt ꝙ; ſᷣm ꝙ homo plus exercitat᷑ in gratia.magis ⁊ magis remittit᷑ ↄcupiſcẽtia.nũqᷓ;
tñ oĩno tollit᷑ cõcupia.qꝛ ſy remanet radix eiꝰin boie niſi auferat᷑ ꝑ donũ gre ſpeciale.ſicut in virgine credit
fuiſſe poſt ↄcẽptionẽ filij dei.ſed hoc magis habet locũ in tercio cũ qr de ſanctificatiõe virginis. Der h aũt qᷓ
3oe dicta ſunt patẽt oba. Gra em̃ ⁊ ↄcupia quodammõ opponũt᷑.⁊ q̊ddãmodo nõ ſicut oñſum eſt.Ad illud qð
obẽ ſcdᷣo ꝙ ↄcupia eſt finita. aliqñ totaliter aufert᷑. Dm q; hoc verum eſſet ſi cõcupiſcentia diminueret᷑ qᷓ;

Z

tum ad cauſam.ſᷣ ſolũ minuit᷑ qᷓtũ ad exercitiũ ſiue ꝑ cõꝑationẽ ad illud ad quod eſt.et ideo nunꝙᷓ totaliter

tollitur.ſicut habilitas anime nunqᷓ;ᷓ totaliter ꝑ peccatum adimit᷑.et hoc melius infra videbit᷑.

Wanet boc viciũ cõcupiſcẽtie in vetuſtate carnis tãq;ᷓ ſuꝑatũ ⁊ gemptũ.niſi illiↄſen.q̃dã.reui. et in re⸗

6 —,
— . s —R —A
õä äl =ZðDòðũ .

Muüdooh

is dinite

eennaöe ſi

rlcöenn,

5

heleeltus.

pfuſ hhe
Gdinindaen.
nctbeend
Ncpotetlte
Gni dri m

nugen
bnötmanan

Gnhaitin

aloedrettc⸗
iale ⸗

inſoscon

Nir
“

i. . . .—

—

carnis tanq; ſupatum ⁊ pemptum.niſi illico conſenſu
qdðᷣammodo reuiuiſcat.⁊ in regnuʒ ꝓpꝛiũ dñationẽq;
reuocet᷑.Hic aperte inſinuat᷑ in baptiſmo cõcupiſcenti
am debilitari.ex quo ⁊ dicit᷑ dimitti.nõ ſolum ideoqꝛ
reatus ibi ſoluit᷑. Quẽ remiſſiõis modũ alijs etiã plu
ribus teſtimonijs ſcriptura edocet. Ait em̃ aug. ↄtra
Julianũ.Cex in membꝛis vicium carnis eſt.quod ex
pena pcti ⁊ ex traduce moꝛtis ꝓuenit. Sed lex iſta qᷓ
eſt in membꝛis.remiſſa eſt regeneratõe ſpirituali ⁊ ma
net in carne moꝛtali. Remiſſa eſt.qꝛ reatus ſolutꝰ ẽ ſa⸗
cramento quo renaſcunt᷑ ſideles. Manet aũt qꝛ oꝑat
deſideria ↄtra que dimicant etiam fideles. Idẽ in ſer⸗
mone quodam de cõcupia carnis. Per gratiã baptil/⸗
matis ⁊ lauacrum regenerationis ſolutus eſt et ipe cõ
cupiſcẽtie reatus.cuʒ quo eras natus.⁊ quicqͥd antea
conſenſiſti male cõcupiſcẽtie.ſiue cogitatione. ſiue lo⸗
cutione.ſiue actione.dẽ in li.de nuptijs ⁊ cõcupiſcẽ⸗
tia. Concupiſcentia carnis licet in regeneratis iam nõ
deputet᷑ in peccatũ.quecunq; tñ pꝛoles naſcit᷑ obliga
ta eſt oꝛiginali peccato. Itẽ.Dimittit᷑ ↄcupia carnis i
baptiſmo nõ vt nõ ſit.ſᷣ vt non imputet᷑ in peccatum.
d Hoc eſt em̃ nõ habere peccatũ.nõ eſſe reũ pcti.. Quõ
O alia peccata pꝛetereunt actu ⁊ remanent reatu vt ho
micidium ⁊ ſilia.ita ecõuerſo fieri põt vt cõcupiſcẽtia
pꝛetereat reatu ⁊ remaneat actu.Ex pꝛedictis euiden⸗
ter monſtrat᷑quõ pctm̃ oꝛiginale ĩ baptiſmo remittat᷑
¶ Auomodo oꝛiginale peccatü curet᷑ in baptiſmo
ex parte carnnis. b—c—v
Solet aũt hic quuri.vtrũ et ipſa caro in baptiſmo ab
illa feditate ꝓurget᷑.quã in cõceptiõe ex ↄcupia libidi
4 noſa cõtraxit: Quibuſdam videt᷑ ꝙ ſicut aia a reatu
omẽ mundari punificat᷑ ita ⁊ caro ab illa pollutione purgat᷑.vt ſicut
1 s polueſo duobus complet᷑ myſteriũ baptiſmi.ſ.aqua ⁊ ſpiritu.
u non. itg ibi duo purgent᷑. aia.ſ.a reatu.⁊ caro ab illa conta
giione. qd qdẽ ꝓbabile eſt. Alij vo putãt tĩ aiam ibi
mundari.carnem vo non ab illa feditate purgari. Si

AAe

Ouidã dicunt

Daints, o remanet illa feditas vſq; ad ꝓcreationem filioꝛuʒ
ſ negsnt. que fit in toncupiſcẽtia carnis. videtur natura carnis
magis ac magis coꝛrũpi.et magis corrupta videt᷑ ca⸗
ro ꝓlis qᷓ; parentis.quia de carne pollutionem quam
habuit a conceptu retinenti.trahit᷑ polluta.⁊ in cõcu/⸗
piſcẽtia cõcipit᷑.vñ ⁊ polluit᷑⁊ ita ex duplici cĩã ↄtami
HS nat᷑.vñ maioꝛ videt᷑ pollutõ carnis in ꝓle qᷓ; fuerit in
Pe. llox.

pente.Ad qð illi dicũt.qꝛ licʒ caro klis ex earne feda
ſeminet᷑.⁊ in cõcupiſcentia cõcipiat᷑.nõ tamẽ feditatẽ
maioꝛem trahit.qᷓ; caro vnde ſemiat᷑ habuerit.Quã
uis etiam ſi fedioꝛ atq; immũdioꝛ ſit caro prolis.et iõ
magis coꝛrupta qᷓ; caro ꝑentis.non inde( vt aiunt)fit
pꝛeiudiciũ veritati.qꝛ nec abſurdũ eſſe dicũt.ſi carnis

lnõ APpꝛiut reuocet᷑.
oc vr falſum eẽ.qꝛ
cũ ↄcupia ꝓut regna/
bat dicebat᷑ eẽ oꝛigia⸗
le pctm̃ ab aug.vr q;
ſi reuocet᷑ in regnũ ꝓ
pꝛiũ poſt baptimmum
ꝙ oꝛiginale peccatuʒ
reuertat᷑.ꝙ ſi boc fal/
ſum eſt. pʒ ꝛc. Itez qᷓ
ſunt diuerſoꝝ geneꝝ.

vnũ nõ auget alteꝝn. S

illicitus oſenſus ẽ cul
pa.ↄcupia relicta ẽ xx
na.g nõ auget᷑ ꝑ ↄpſen
ſum illicitũ. Re. ꝙ cõ/ A
cupia auget᷑ ꝑ ↄſenſũ
illicitũ ſicut dicit aug.
et hoc duplici ex cau/
ſa. Pꝛimo.qꝛ gra ex·
pellit᷑. ex cuius pñtia
ratio ſenſualitati pꝛc⸗
erat. ⁊ ꝑx ↄñs remitte/
bat acupia. Alia ẽ rõ
qꝛ potentia ex frequz
tia actꝰ mag ꝓmpta
efficit᷑ ad exeundũ in
actũ ↄſilem.⁊ qꝛ actꝰ
illicitꝰ dicit actũ ↄcu⸗
piſcẽdi.hinc ẽ ꝙ ↄcu/
piſcentia auget᷑ aba-
ctu illicito quaſi a ſili
Ad illud g qðò obꝛ *§
tũc redit oꝛiginale ꝑc
catũ.dᷣm ꝙ; hoc non
ſequit᷑ duplici ex cj.
ꝛimo qͥdẽ qꝛ ↄcupi
cẽtia regnãs nõ dicit᷑
petm̃ oꝛiginale niſi in
qtũ bʒ regnũ ⁊ dñiuʒ
ab ipſa hois oꝛigine.

c aüt illud bʒ ꝑ illici
tũ actũ.nõ bʒ rõnẽ oꝛi

ginalis pcti ̊ᷣ potius
actualis.Alia eſt etiã 6
rõ.qꝛ aliter diminuit
ↄcupia ꝑ baptiſmuʒ.
aliter auget ꝑ illicitũ
ↄſenſum. Per baptiſ
muz em̃ ſic diminuit᷑
vt auferat᷑ illud qᷣ
foꝛmaliter erat pecca

tum oꝛiginale. vicʒ ca

rentia debite iuſticie.
Ibi em̃ abſoluit᷑ qͥs a
debito oꝛiginalis iuſti
cie ad qua omnes te
nebant ex ipᷣa obliga
tione ade.ſed ꝑ illici/

eum conſenſum angeri dẽ p eo 4 dũ bomno peccat magis em̃ciẽ ꝓnus ad malũ ſalt intenſiue qch ad all.

quod pcti genꝰdetermiatũ.Ad
⁊ ſi ſint diuerſoꝝ geneꝝ in genere mon.nõ tñ in genere nae. vtriu
ut eſt pena nõ ſit eiuſdẽ genaich 6 cupia ꝓut ẽ culpa foꝛma

llud q obr ꝙ ſũt diuerſoꝝ gener ↄeupia ꝓut eſt culpa ⁊ putẽ pena. d. 7
triuſq; em act e ↄcupiſcẽ. Pꝛetca ⁊ ſi vcupia p
it loquedo. qꝛ tñ ẽ pena vicioſa. ad illã de ſe oꝛdi-

nat. ⁊ p vna augmẽtat᷑ ꝑ alter⸗ ex W.t.ßꝰꝗñN7979 . s
9 Aus alia pcta pᷣte. ⁊c ontra. Si ↄcupiq remanet aetu.è in oꝛiginali nõ tĩ pſiderat reatus verum

. ⅞1 8

natura magis in poſterioꝛibꝰcoꝛrupta trahat᷑.neq; ex

dasz actus. debz di⸗
ci pctm̃ actuale. Iteʒ
falſum vr᷑ dicere cum
ait ꝙ alia pctã trãſe/
unt actu ⁊ remanent
reatu.cũ em̃ dimittũt
pctã actualia in bapti
ſmo. trãſeũt ⁊ tũ ad
enã ⁊ qtũ ad culpã.
in pnia etiã tranſeũt
qᷓ;tũ ad reatũ pene et
ne. Et ſi tu dicas ꝙ re
manet reatꝰ ad penã
ſatiſfactoꝛiã ⁊ tpalem
Obi ſilr de oꝛigiali pꝰ

cuius deletionẽ in ba

8

erſnare remanet ob
igatio ad moꝛtẽ ⁊ ad
alias penas tẽpales.
R. ddm e mgr large
vocat hic actũ.nõ ſo/
lum ipᷣm actualẽ mo/
tũ.ſᷣ etiã ꝓnitatẽ illã

pm quã bõ oꝛdinatur

ad actũ.Et iõ dẽ oꝛigi
nale pctm̃ remanere
actu.qꝛ cũ ſit ibi pua/
tio oꝛiginalł iuſticie.ꝑ
quã hõ eſt reus caren

tie viſionis dei.ſic etiã

ꝓnitas.pꝑ quã bõ oꝛ/
dinatus ẽ ad actũ cõ/

aupiſcendi iõ aufert
illa pꝛiuatõ iuſticie o/

riginalis.⁊ relinquit᷑
illa inclinatio babitu
alis.Ad illð vo quod
obꝛ de tranſitu actua⸗
li. Ddm qꝙ mgr̃ nõ lo
quit᷑ de tranſitu qͥ ẽ ꝑ
pcti deletionẽ.ſᷣ ꝑ pꝑec-
cati ↄſummationem.
⁊ꝑ quẽ modũ pꝛeſenſ
⁊ pꝛeteritũ dicit᷑ tranſ

ire. ideo dicit ꝙ trãſit

qtũ ad actuʒ ⁊ rema⸗
net q;tũ ad reatũ.qͥa
actus eſt in fieri ᷣ rea

tus in qcte.

e Ad a8 oidi 2 In

nuit mgr. ꝙ aia nõ eſt
talis quale deus fecit.
Cõtra.in ſubita oꝑa/
tione ſil eſt fieri ⁊ fa/
mentũ eſt necriũ. de?
facit animã. ergo eſt.
Et illud.deus facit ta
lem animam. ergo ta/
lis eſt. igit mgr̃ impli

— —
— —

ipſa magis coꝛrupta. anima magis inficit.

ex quo autoꝛe ſit.deo.ſ.vel alio.

¶ Pꝛeterea queri ſolet.vtrũ ↄcupiſcẽtia que poſt baptii
mũ remanet.et tm̃ penalitas eſt.ante baptiſmũ do pe

na erat ⁊ culpa.ex deo autoꝛe ſit vel ex alio: Ad quod

¶ De pena cõcupiſcẽtie que remanet in carne ⁊ aia

bꝛeuiter rũdentes dicimus.qꝛ inq;tum pena eſt. deuz

habet autoꝛẽ.inqᷓ;dtum vo culpa eſt.dyabolũ ſiue ho⸗

minẽ habet autoꝛem.

trü deus ex iuſticia debeat culpam oꝛiginalez

anime imputare.cum nõ poſſit vitare. d

Solet etiam queri qua iuſticia teneat᷑ illo peccato a

innocens a deo creata. cũ nõ ſit in poteſtate ſua illud
vitare: Mõ em̃ ꝑ liberũ arbi. illud cõmittit᷑.qꝛ nõ pꝛiꝰ
eſt aĩa q; illi peccato eſt obnoxia. Ad hoc quidã dicũt

ideo aĩam ream eſſe illius peccati licet mũda a deo ſit

creata.qꝛ cũ infundit᷑ coꝛpoꝛi cõdelectat᷑ carni.ex quo

pctm̃ cõtrahit. Oõ ſi eſſet.iã nõ oꝛiginale ſed actuale

potiꝰ diceret᷑.g recte põt dici imputari aĩe illud pctm̃
qð ex coꝛruptione coꝛꝑis ineuitabilit trahit. Quia vt
ait aug.in li.de ciui.dei.MHõ fuit coꝛruptio coꝛꝑis que
aggrauat aĩam cã pᷣmi pcti ̊ pena.nec caro coꝛrupti⸗/
lis aĩaʒ peccatricẽ fecit.ſᷣ peccatrix aĩa carnẽ coꝛrupti⸗
bilẽ fecit. ¶ Ilud etiã nõ imerito queri põt.vtrũ pec
catũ originale debeat dicivolũtariũ vlł neceſſariũ:Et
necariũ põt dici.qꝛ vitari nõ põt. Vñ ⁊ ꝓpha dic.De
neceſſitatibꝰmeis erue me.Et volũtariũ nõ incogrue
appellat᷑.qꝛ ex voluntate pᷣmi hoĩs ꝓceſſit.vt augꝰ.in

j.ui. retracta. oñdit dicens. Illud qð in paruulis dicit᷑

oꝛiginale pctm̃.cũ adhuc nõ vtant᷑ libero ar. volũtat
nõ abſurde vocat᷑ volũtariũ.qꝛ ex ᷣma hois mala vo
lũtate cõtractũ.factũ eſt quodamodo hereditarii.
Duare deus vult aiam coꝛpi macula
re.ſciens eã inde maculari.⁊ iõ damnari.

4 ☛ * ‚

¶ Si vo ãr cur de? q fecit aiam ipſam ſinem⸗ cula. ꝛ ſcit

cat vuo oppoitailra.

Itẽ qᷓro.aut deꝰ fecit
aiaz iuſtã. aut iniuſtã

*

eã ex coꝛpis ↄiũctione maculã pctĩ ↄtrahere.et aliqũ
ante baptiſmũ ſeiungi ab ipo coꝛꝑe ⁊ ſic damnari.eam
coꝛpꝑi iũgit? Rñdemꝰ ex altitudie iudicioꝝ dei id ꝓue
nire. nec iniuſte id a deo fieri. Ipe em̃ nõ incõgrue hũa
ne ↄditiõis modũ quẽ a pᷣnꝰ iſtituit( lʒ pctã hoĩm int /
ceſſerit) ſine imutatiõe ↄtinue ſeruat. Coꝛꝑa de mãa
ncipio ſine vicio facta mers aiaſch de nihilo creãs.
eoꝛũ q; cõiunctione hoĩem ꝑficiẽs.Cũ g vtraq; hois

natura a deo ſine vicio ſit inſtituta. licet a ſe ſit pctõ vi

ciata.non iõ immutabilis deus humane cõditionis pᷣ⸗

mariam legẽ mutare debuit.ſiue ab hominũ multipli

7

NAualis creat᷑ anima a ſuo creatoꝛte f
dic a quibuſdam queri ſolet. vtrũ aĩa talis ſit ante ba

3 4

hoc modo. AHia in coꝛꝑe creat᷑.in cuiꝰ ↄiũctõe peccato

maculat. Quãcito & eſt pctm̃ hʒ. nec pꝛius fuit.q; pecc

catũ habuerit. nõ eſt & talis qualis a deo creat᷑.Creat᷑

em̃ a deo innocens ⁊ ſine vidoet nunqᷓ; talis eſt. Ad

Queſtio.

B.e. quoꝛundã
e.

Originale an

ſit neceſ⸗

o ↄiunge /

ptiſmũ qualis a deo creat᷑e Qð nõ eſſe ꝓbare conan-

S

arium
vel voluntariũ

zibhintn
gtife
ſnnu

eflligetti
atoci wich⸗
ſe.fſMrte
tilgectnenn
Ngtecggna
iſhuimatn
billrinnn
inginfu ir „

1

==
e

==
S=
⁵=
S
=
—

2

=–

S=
= =

E cene
f

in

—

ðM

gig
—

—

XXXII

Atteĩ nuſticiath. T hoc eſt falſutn. nõ em iuſticis cteata fuit cuſn illa anima. Si iniuſtz. talis eſt. Stalis eſt ais

als deus eã fecit. Pꝛopter boc eſt qõ qualẽ deus fecerit illã aĩam:et nõ vr ꝙ poſſit dari ꝙ fecerit eam iniu
Iſtsam.cum ſumma iuſticia nõ poſſit facere aliquid iniuſtum. Mõ videt᷑ ſiliter ꝙ fecerit eam iuſtam.qꝛ cũ in p/

mo inſtanti fuerit iniuſta. ſimul fuiſſet iuſta ⁊ iniuſta. ⁊ bec ſunt incõpoſſibilia. Hõ enim videtur ꝙ poſſit da
mam. R. dm qꝙ cum querit qualez deꝰ
ligi dupliciter. Aut qᷓtum ad bonitateʒ na

ature.ſic concedendum eſt ꝙ fecit animam

ri medium circa hec.qꝛ hec duo ſunt immediate oppoſita circa ani
ſecenit animam qtum ad bonitatem et maliciam. hoc poteſt intel
ture. aut qtum ad bonitatem moꝛis. Si q;tum ad bonitatem n

An aie ex cxa⸗

töne ſint eqles

in donis na/ f
turalibus.

one mala qᷓ ponit eẽa deo m ep actio. nõ
cia nõ eſt a deo.

gie. f P
telligendu memoꝛandũq;

quod dici poteſt qꝛ nõ oino talis eſt qualẽ eã deus fe/

cit.Deus em̃ bonꝗ eam fecit.⁊ bonitatem ei ſine coꝛru
ptione indidit. Et dicit᷑ ills natura is bonitas quã in

creatione a cõditoꝛe ſuſcepit.quã bonitatẽ ꝓpter pec⸗

catum penitus nõ amiſit.ſed viciatã habuit.quã de⸗

mfĩ ſine vicio fecit. Si em̃ res bona nõ eſſʒ anima.in ea

malũ eſſe nequiret.cũ nõ poſſit malũ eſſe niſi in bono.
vt poſt dicet᷑. Mõ ergo oĩno talis eſt aia qualis a deo

eſt creata. Sicut quis pollutas habẽs manus nõ tale
habuit pomũ quale ego dedi mundis manibus. Ego
em̃ dedi mũdũ.¶ Ilud q;; nõ incongrue queri ſolet.

vtrũ omnes aie ex creatione equales ſint.an alie alijs
excellentioꝛes? Pluribus nõ irrationabiliter videt᷑ ꝙ
ex ipſa creatione alie alijs excellant in naturalibus do
nis.vt in eẽntia alia alijs ſit ſubtilioꝛ.⁊ ad intelligẽdũ
memoꝛandũq; habilioꝛ.vtpote acutioꝛi igenio ⁊ ꝑſpi
cacioꝛi intellectu pꝛedita. Qð nõ impꝛobabiliter dicit

cum in angelis ita fuiſſe ↄſtet. Et licet naturalibꝰ do/
nis alie pᷣ alis polleant.attñ ante baptiſmũ a coꝛpoꝛe

diſcedentes parẽ penã.et poſt baptiſmũ ſtatim equa/

lem coꝛonã ſoꝛtiunt᷑.qꝛ ingenij acumen vel tarditas.
Spmiũ vel pen in futuro nõ collocatt.

em̃ eſt a deo m ꝙ iuſta.qꝛ nõ eſt iuſta.nec ſᷣm ꝙ iniuſta i,
F eſt a deo ſ̃m bonitatẽ nãe ꝑ quã eſt indifferens ad vtrũq;.ↄſili mõ intelligẽdũ ẽ in creatõne
uribꝰnõ irrõnabilit᷑ vr ⁊c. Innuit ꝙ ex ipᷣa creatiõe vna aia eſt ſubtilioꝛ alia in eſſentia. ad in/
habilioꝛ. Contra.hoc em̃ vr eſſe falſum.qꝛ ſicut dicit Greg.Om̃s hoiĩes nã pariter

bonaz. ⁊ adhuc bona
eſt. Si qtum ad boni
tatem moꝛis.ſic dðm
eſt ꝙ de? nec fecit ea,z
bonã nec malaʒ. Bo/

nã em̃ nõ fecit.qꝛ ho/

nitatẽ illã aie non de/

dit obſiſtente infectio
ne ex ꝑte coꝛꝑis.cui a/
nima in eodẽ inſtanti

vnita fuit in qͥ creata.

Mõ fecit eã malã. qͥa

Gꝙᷓuis ania ab inſtanti

ſue creatiõis mala ſit

boc tñ nõ eſt a So cre
ante ſᷣ a carne inficiẽ/

te. ⁊ iõ dicit mg hanc

nõ eſſe ↄcedẽdã. ania
eſt talis q̃lẽ deus eã fe

cit.ſᷣ potiꝰ ecõuerſo.ñ

qꝛ de? dederit ei actua

lem iuſticiã. ̊ qꝛ dedit

ei bonitatẽ nature ad

habẽdũ iuſticia oꝛdia
tã.a q iuſticia pꝛiuat᷑
carnẽ infecta. Et ſic
patẽt oba. Per hunc i0
aũt modũ rñdenduʒ

eſſet ſi qᷓreret᷑ de acti/

m ꝙ iniuſta.qꝛ iniuſti/

genuit.g ſil ⁊ ab ipa creatiõe aie pares ſũt.Hic q̃ri põt vtrũ ſubtilitas iugenij ⁊ hbilitas ad memoꝛãdũ veiat

ex ꝑte coꝛpꝑis.an ex ꝑte aie:Et qꝙ ex ꝑte aie vr magiſter in lr̃a dicere. Sʒ
at᷑ ꝑ tꝑa.mõ dementioꝛ eſt. mõ ad intelligẽdũ acutioꝛ.Hoc aũt nõ põt
lerici nãliter ſunt maioꝛis ingenij qᷓ; flegmatici. ſi h
dicit mgr̃ in l̃a.ſatis ꝓbabile ẽ qꝙ in ipᷣa creatiõe ſit
Sytũ ad pᷣuationẽ oꝛdinis nãliũ in pᷣcellẽtia. qtũ⸗
at iſta pꝛecellentia naliũ.vtrũ ex pte aie. an ex ꝑte coꝛ

õriũ huiꝰvr̃.qꝛ vr ꝙ ipᷣa aia q̃ nõ vari
eẽ niſi ex ꝑte coꝛpis. Itẽ videmꝰ ꝙ co/
dicit cõplexionẽ ex parte coꝛpis.vr ⁊c.Rꝰ: dim ꝙ ſicut
ꝛecellẽtia in aiabus.Et ꝙ dicũt᷑ eẽ pares h nõ intelligit
pᷣuationẽ oꝛdinis in dñio ⁊ ſeruitute.Si aũt qr̃ vñ xeni⸗
ꝑis.ddᷣm ꝙ cũ aia nõ ſit ꝓpt᷑ coꝛpus ſ᷑ coꝛpus ꝓpter aiaʒ

iſta pᷣcellẽtia ex pte aie venit. In h̊ aũt pᷣcellit vna aia alterã.nõ rõne pꝛincipij ex q̊.cũ ſit ex nihilo.ſᷣ rõne ſapi

entie cõditoꝛis ꝗᷣ

bilitatũ qᷓ aie in

bilitatũ ſui
impedit. pter ho
ſitionẽ ex ꝑte co

pꝓducit oĩa ᷣm oꝛdinẽ debitũ. Mõ eſt tñ negãdũ qͥn multũ faciat coꝛpꝰ ad exercitiñ illaꝝ ba

creatiõe inſunt. Ande diſpoſitio bona coꝛpis multũ expedit. ſicut ecõtrario mala multũ

ciudicant᷑ colerici boni ingenij.qꝛ aia qtũ ad vſum illius habilitat iuuat᷑ ꝑx ↄueniẽtẽ diſpo
ꝛpis. Attñ nõ eſt illa rõ principalis boni ingenij.qꝛ videmꝰ aliqũ homies ↄtraric complexio/

nis ingenioſos eſſe. AUnde videmus hoies ad diuerſa exercitia aptos.quoſdaʒ ad artes mechanicas.quoſdã

*

liberales. iteꝝ
lia. Si querat᷑ rõ

quoſdã ad mathematicã.qͥſdã ad methapbiſicã.q̃ſdam ad naturalia.quoſdã ad rationa
buiꝰ.Rendebit theologus qꝙ hoc eſt ex diſtributione donoꝝ dei.a q̃̊ nõ tm̃ ꝓcedũt dona gra/

tuita.imo dona naturalia. ⁊ oĩa talia gratie vocant᷑ a ſanctis.⁊ de hmõi elrir illud.ſ. Petri.iiij. Anuſqͥſ/

qʒ ſicut accepit grãm in alterutrũ illã admiſtrantes ⁊c. Maturalis añt reſpon

bit ꝙ hoc venit ex diuerſa di

ſpoſitione er parte coꝛpis.vel qtũ ad complexionẽ. vel ꝙtũ ad oꝛganiʒationẽ.vterq;ʒ tñ bene.ſᷣ theologꝰme/
lius.qꝛ pꝛincipalioꝛẽ aſſignat càm.vñ ⁊ ppᷣs in li.de aialibus cñ affignat cãs diſpoſitõis mẽbꝛoꝝ.vbi nò inue

*

ria. Pꝛimo em̃ querit᷑ de deletõe oꝛiginalis

nit cãm pᷣncipalem ex ꝑtenature recurrit ad diſpoſitõem ↄditricis ſapie.
4 D intelligẽtiaʒ huiꝰ ꝑtis incidit hbic qõ ciraa Tercio qr de eqtate vdiuine iuſticie in infuſiõe ⁊ pu/
nitione anime. Circa pꝛimum queruntur du.
Scðdo qr̃ de moꝛbo ↄcupie remanẽte. Primo queritur vtruʒ baptiſmus deleat originale

—

1

.
Li.
q́;tum ad culpam que eſt in mente. Scðdo vᷣo vtruʒ
deleat q;tum ad eius cauſam que eſt in carne.
— 2 eſtio.. 3
¶ Atrũ baptiſmus deleat oꝛiginale ꝙᷓtum ad culpax⸗
Et ꝙ ſic videt. Job.iij. Niſi quis renatus fuerit ex
aqua ⁊ ſpirituſancto nõ intrabit in regnum celoꝛñ.
boc aũt nõ eſt ꝓpter culpam actualeʒ in paruulis.
ſi hoc eſt. erit ꝓpter culpam oꝛiginalem. ſed poſt ba/
ptiſmum nõ pꝛiuat᷑ paruulus regno celoꝝ.̊ neceſſe
eſt ꝙ in baptiſmo tollat᷑ illud quod reddebat homi
nem indignum viſione dei.̊ ⁊c. We o vj.⸗Du
cunq; baptizati ſumus in cpꝛiſto icſu.in moꝛte ipiuſ
baptizati ſumus.Et poſt. Qui em̃ moꝛtuus eſt pec/
cato.iuſtificatus eſt a peccato.glo.i.ꝑ baptiſmũ moꝛ
tui ſumus peccato.ſicut chꝛiſtus ſemel moꝛtuꝰeſt p-
ne. ¶ Itẽ bocipᷣm vr rõne. Baptiſmus em̃ eſt ſacra
mentũ veteris ⁊ etiam noue legis.& ſicut in baptiſ/
mate bomo lauat᷑ exterius.ita vere lauat᷑ interius.
ſi ergo in baptiſmo exterius vere lauat᷑ puer. videt
ꝙ interiꝰ a ꝑeccato oꝛiginali mundet᷑. ¶ Itẽ in bap⸗/
tiſmo efficit᷑ homo mẽbꝛũ chꝛiſti ⁊ regenerat᷑ gene/
ratione ſpũali.ſi ergo mẽbrũ chꝛiſti eẽ nõ põt qs q;/
diu manet in pctõ moꝛtali.vr ꝙ ꝑ baptiſmum oꝛigi
nale deleat᷑ qtum ad culpam. ¶ Sed ↄtra. Impoſ/
ſibile eſt deleri maculam peccati ſiue defoꝛmitatem
amoueri ꝙdiu manet pꝛiuatio boni q̃ debet ineſſe.Yꝰ
in homine poſt gabtiſinenn manet carentia illiꝰoꝛi/
inalis iuſticie. ꝗqᷓ fuit in Adam in ſtatu innocentie.
ꝑ baptiſmũ nõ delet᷑ macula oꝛiginalis culꝑe. Ma
ioꝛ manifeſta eſt ꝑ ipᷣaʒ peccati diffinitionem.minoꝛ
manifeſta eſt ꝑ ipſaʒ exꝑientiã.qꝛ manifeſte videmꝰ
ꝙ poſt baptiſmũ caro ſpiritui nõ ita ſubijcit᷑ ſicut in
qdam ſubijciebat᷑. ¶ Itẽ impoſſibile eſt maculã pec
cati deleri qdiu manet actus peccati ſicut eſt mani/
feſtum. Munq; em̃ alicui remittit᷑ peccatũ foꝛnicati-
onis qdiu eſt in actu foꝛnicandi.ſed poſt baptiſmũ
manet oꝛiginale q;tum ad actum.ſicut dicit magr̃.S

impoſſfibile eſt q in baptiſmo deleat᷑ qtũ ad macu/
Mem ocupiſcere poſt baptimmum
culpa eſt. q̃les ſunt actus tales ſunt habitus. cõö⸗

lam ⁊ reatum.

cupiſcẽtia qᷓ remanet poſt baptiſmũ ẽ culpa.s nõ eſt
culpa actualis.̊ ẽ culpa oꝛiginalis.igit᷑ ꝑ ba tiſmũ
oꝛiginalis culpa nõ delet᷑ qᷓtũ ad maeula. Se cul
pa ẽ meritũ pene. ſi oĩno ceſſat culpa.oĩno debet re
moucri pena. Si igit᷑ poſt pctm̃ remanet pena debi⸗
ta oꝛiginali.vtpote moꝛs ⁊ ↄſiłes pene.non videt᷑ ꝙ
baptiſmũ fiat deletio oꝛiginalis culpe qᷓtũ ad ma/
culã.Oꝛ ſi tu dicas ꝙ macula pcti deleta. põt rema/
nere läs tenens in aia. ⁊ obligatio ad penã ꝓ cul⸗/
pa pᷣus facta.videt᷑ tũc ꝙ oꝛiginaleremanet ꝙtũ ad

reatũ.igit᷑ male dicit mꝗr̃ cũ ait ꝙ oꝛiginale tranſit

12 reatu ⁊ remanet actu. ¶ Ky. ꝙ ſicut dicit mgr̃ in l=ſa

et accipit a verbis Aug. duplici rõne dẽ oꝛiginale re

——

mitti in baptiſmo.qꝛ ꝑ grãm baptiſmi viciñ cõcupie
debilitat᷑ atq; extenuat᷑ vt iã non regnet.⁊ qꝛ reaatuz-

ipſiꝰſoluit᷑.Ad buiꝰaũt verbi intelligentiã notandũ

ꝙ illud verbũ dupłr põt intelligi.⁊ vtroq; mõ ſatis
ꝓbabilit. AUno mõ ſic ſicut dicit aug in li.de baptiſ.

puulo. Oꝛiginale ẽ ↄcupia ſiue viciũ ↄcupie.⁊ hoc/

2— 22 *

im dicit mgr in IFa. Hec aũt ↄcupia ꝓut dẽ eſſe oꝛi

Knglepam nonr appetitũ boni cõmutabilis inten
um ⁊ inoꝛdinatum. Et rõ huiꝰ eſt iſta.qm oꝛiginale
pctm̃ nõ tm̃ eſt culpa.ſᷣ etiã culpa moꝛtalis. Inqti

culpa ẽ.dicit pᷣuationẽ oꝛdinis debiti.inq;tũ moꝛtalł

vt intelligam

— ee e e L de e „ 2 S 2 —’ „ .
eſt. nõ t̃ dicit boni debiti pꝛiuationẽ. ſy etiã dicit oꝛ
dinis et iuſticie ſubuerſionẽ. Ad hoc igit᷑ ꝙ ↄcupia

in aliq̃ dicat il oꝛiginalẽ.neceſſe ẽ ꝙ dicat neceſſi
i

tatẽ ↄcupiſcendi.ſiue appetitus imoderantiã cũ de/

bito nõ ↄcupiſcendi et cũ dñio.ita ꝙ carnalis appe-

titus pᷣſit ſpiritui.Et qꝛ vtrũq; boꝝ eſt in boĩe ante

baptiſmũ. hʒ em̃ debitum nõ ↄcupiſcendi.qꝛ ad boc

tota humana natura in adam fueratlobligata. nec il
la obligatio alicui fuerat relaxata.Habet etiã domi⸗
niũ.qꝛ gratia deſtitutus vincit᷑ lege membꝛoꝝ. hinc
eſt ꝙ babet in ſe oꝛiginale ctm̃. cum aũt homo bap
tiʒat᷑.tunc gratia infundit᷑ ex merito paſſionis chu/
ſti cuius eſficit᷑ membꝛum.ꝑ baptiſmũ ab illo debito
abſoluit᷑.gratia vᷣo erigit animã ⁊ dat ei potentiam

vt non vincat᷑ a cõcupiſcentia.⁊ ꝑ hoc aufert ei do/

miniũ. Et hinc ẽ ꝙ qꝛ in baptiſmate tollit᷑ ↄcupiſcẽ/
tie dominiũ.⁊ ſoluit᷑ nõ ↄcupiſcẽdi debitum.qꝛ om̃i
no aufert᷑ ratio culpe ab ipſa cõcupiſcẽtia. licet aliq
modo remaneat. et hinc eſt ꝙ magiſter dicit ꝙ oꝛi/⸗
ginale in baptiſmo tranſit reatu et remanet actu.qꝛ
⁊ ſi remaneat cõcupia.nõ tñ remanet ꝓut eſt culpa
et obligatoꝛia ad penam. Ninc ẽ igit᷑ ꝙ magiſter di/
cit duplici ratione in baptiſmate peccatum oꝛigina/
le deleri. et qꝛ vicium cõcupiſcẽtie extenuat᷑.et qꝛ re⸗
tus ſoluit᷑. Aiter eran poteſt intelligi verbũ illd
8s ſicut ſuperius dictum fuit in oꝛigia
li culpa repiri confoꝛmitatem quandam ad culpam
actualem. Sicut em̃ videmus in culpa actuali.et

eſt ↄuerſio ⁊ eſt auerſio.⁊ in ipſo actu peccandi.et in

ipſo babitu peccati.eſt pꝛiuatio habitus boni. et q̃;
dam habilitatio ad actum peccati.ſic in oꝛiginali in⸗
telligimus eſſe debite iuſticie carentiam ⁊ cõcupiaʒ.
Et quemadmodum in actuali pꝛiuatio habilitatis
bone eſt ipᷣm peccatum foꝛmaliter loquendo.ipᷣa vᷣo
habilitatio ſiue ꝓnitas ad actum peccati non eſt pꝑec
catum niſi materialiter loquendo.ꝓ eo ꝙ nõ eſt cul
pa niſi qdiu manet ibi pꝛiuatio.ſic intelligendũ ẽ in
oſito.Et quemadmodum in actualis peccati de/
letione. cum gratia infunditur ſtatim moꝛit᷑ culpa.
inq;tum erat defoꝛmitas ⁊ pꝛiuatio.nihilominus tñ
ſimul cum boc manet quedam pꝛonitas ad actuʒ.li
cet remiſſa.in his potiſſime qui peccauerunt pecca/

to conſuetudinis. Sic quando gratia baptiſmalł in /
fundit᷑ anime.ſtatim remouet᷑ oꝛiginale peccatum.
eatenus qua erat carentia debite iuſticie.etiam cum
ſtatim gratia eſt in anima.ſimul cum ea eſt et iuſti/
cia. cõcupiſcentia vᷣo non omnino tollit᷑ ſed minuit̃
ꝓ eo ꝙ ꝓnitas ad culpam ſimul poteſt ſtare cũ gra

tia. qꝛ ſicut dictum eſt nõ erat ipᷣm peccatum loquẽ-
do foꝛmaliter ſed materialiter. Ande cum excludit

carentia debite iuſticie ꝑ grãm baptiſmalem. rema/

net cõcupiſcentia ratiõe pene. Et binc eſt ꝙ dicit ma
giſter ꝙ tranſit reatu ⁊ remanet actu.qꝛ iã no eſt cul

pa ꝑ quã bomo ſit vignus pena.ſed pena eſt ex pꝛe-

cedenti culpa relicta. Pꝛo tãto dicit ꝙ oꝛiginale pec
catũ duplici ratione dicit᷑ remitti in baptiſmo. et qꝛ
concupiſcentia extenuat᷑. et quia debitum ſoluitur.
Soluitur nanq; debitum dum per iuſticiam gratie
recompenſatur iuſticia oꝛiginalis innocentie. Con/
cupiſcentia vᷣo remittit᷑.duð poteſtas datur ſpiritui
gratiam regendi ⁊ vincendi carnem. Concedende
ſunt igitur rationes oſtendentes peccatum oꝛgina/

le q́;tum ad culpam deleri in baptiſmo. ¶ Ad illud 13
ergo quod pꝛimo obijcit᷑ in ↄtrariũ ꝙ manet pᷣuatõ

ntolaqe

ugfehnt⸗

Kan
tpot⸗
Dados
osone
gaenutan
nopora la
ſceraln
Piaslen
macbut
bytinoch
fängpen
line
mntonüße
Nteinguggt
niunnin
ncur
Cuſertui
Uuudküren
iceease
ke
fuhoſe
giigtin⸗
icicjſe
nicn
iſnutitin
Keginen

nna

idn
egdn

miih

Nnigt

unel
Pebrtide
Eneniigi
maükhig
hnſinec
miplen
Mai ptann
Neuſran
dhiun gcñt
in ei
zindet en
mmmgn
auchch
uanieen
uutnran
oantn
binic;
ntunz
rant
ogliͦt
. cloi
glegeed
unntich,
hndininef
mmt un

tunnu
zerini

nackgiſ,
üſi n
–
nen
RK

eutet
6
ner n

14

—

dꝛiginalis iuſticie.rñdet᷑ ꝙ debitũ ſoluit merito paſ⸗
ſionis xpᷣi.⁊ recõpenſatio fit grã ſpũſſancti quã deꝰ
dat aie. ⁊ quãꝗ etiã plus acceptat qᷓ; iuſticiã innocen/
tie.¶¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ manẽte actu nõ põt deleri

N. °
— —

culpa.dm ꝙ verũ eſt de actu in q̃ conſiſtit plena rõ5

culpe.ſicut in actu foꝛnicationis ↄſiſtit ↄjſummatio

illius pcti. Actus aũt oꝛiginał pcti vocat᷑ bic ↄcupia
ſiue neceſſitas ↄcupiſcendi.ſᷣ hec non manet ꝓut in

ipſa eſt illiꝰpcti ↄſummatio. Sicut em̃ dictũ eſt.nec
manet q'tũ ad dominiũ.nec manet qᷓ;tũ ad concupi

ſcendi debitũ. AUnde ſicut in aliquo caſto poſt dele/

15

ſcendi exire.ſalua nibilominꝰ caſtitate.ſic ⁊ in ꝓpo/

ſito intelligendũ eſt eſſe. ¶ Ad iũllud qð obẽ ꝙ cocu/

boc nõ ſequit᷑ ꝙ illa ↄcupia qᷓ ꝓuocat ad cõcupiſcẽ/
dum ſit pctm̃.ſᷣ ſufficit ꝙ ſit pctm̃ vel ex pctõ relicta

Onñ ergo dicit᷑ qles ſunt actus tales ſunt habitꝰ.
hoc intelligit᷑ de habitibꝰgeneratis ex actibꝰfrequẽ-

tatis.ſicut de habitibꝰcõſuetudinalibꝰ. Concupiſcẽ
tia vo illa que poſt baptiſmũ remanet.nõ eſt genera

ta ex freqᷓnti ↄcupiſcibilitate. ſ̊ ex carnis coꝛruptöe.

ꝛideo nõ hʒ rõem culpe pene.quia vo ad malũ in
inat. potiꝰ vicioſitas qᷓ; penalitas appellari debet.

16

ſequens remoueri pena. vᷣm ꝙ illud veꝝ eſt de pe⸗
na eterna ⁊ eius reatu.de alijs vᷣo penis tꝑalibꝰ hoc

non opoꝛtet. ſicut manifeſtũ eſt in ſacro pnie.in quo
ſi deleat᷑ culpa in cõtritione. nibilominus tñ obli/

tur hõ ad ſatiffactionẽ.q;uis em̃ deus remittat of
enſam.adbuc tñ querit emendã.Et ſi tu obijcias q;

in baptiſmo eſt plena remiſſio vnde delent᷑ actualia

ꝓtũ ad penã ⁊ culpã. ⁊ ita multofoꝛtius oꝛiginale.
dboc ſatis planũ eſt rñdere.ſed huiꝰ qõnis deter/

minatio nõ ſpectat ad locũ iſtũ.ſᷣ ad quartũ li.in ea

¶ Vtrũ oꝛiginale pctm̃ p baptiſmũ deleri babeat qᷓtũ

tatẽ. ad pꝛeſens obmittendũ eſt.

ꝑte in qua agit᷑ de baptiſmo ꝙᷓtũ ad effectũ.⁊ ibi de/
terminatum inueniet᷑.quare hõ in baptiſmo a qui/
buſdam penis abſoluitur.a quibuſdã vero minime.
Et quia ſuperfluitas vitanda eſt ⁊ ſingula ſuis locis
tractanda ſunt.tum ꝓpter oꝛdinem.tum ꝓpter bꝛeui

ueſtio. ij. b

ad cam. Et ꝙ ſic videt᷑ ꝑ verbũ dam̃.q dicit ꝙ duo
ſunt in baptiſmo.coꝛreſpondẽtia duobꝰ q̃ ſunt in h
mine. Ait em̃ ſic.Qm̃ duplex eſt hð ex aia ⁊ coꝛpoꝛe.

duplicẽ dedit purgationẽ ꝑ aquã ⁊ ſpm̃. Spũ quod
ßm imaginẽ ⁊ ſimilitudinẽ eſt renouãte. aqua etiaʒ

ꝑ ſpũs grãm coꝛpus a pctõ purgante ⁊ a coꝛruptõe

liberante. Si igit᷑ hec coꝛruptio eſt cauſa oꝛiginalis
peti tranffundẽdi.videt᷑ ꝙ oꝛiginale petm̃ nõ ſolum
deleat᷑ qtũ ad culpã ſed etiã qtũ ad cãm.¶ Ite poe
tentioꝛ eſt xps in ſatiffaciendo q; fuerit ada in coxri’i
pendo. ſicut dꝛ Ro.v. Mon ſicut delictũ ita et vnũ. a oꝛig ſpectu alterius ꝓpa
baptiſmuʒ non deletur oꝛiginale q́;tum ad cauſam

Erxr quo innuit ꝙ multo maius fuit donũ qᷓ delictũ.

—

tẽ nõ remouet᷑ effectus ꝑſiſtente cauſa.

neceſſe ẽ ꝙ ⁊ cãm oꝛiginalis pcti excludat ab ipſo.et
ſihoc.videt᷑ tunc ꝙ ba nnamrd in

alterũ oꝛiginale pctm̃. nõ ſufficienter curat

ꝙpurificet
hoſt dele p bapciſmi aut ſi veletur q;;tu ad culpã. deletur ſimi
tionem ⁊ dimiſſionẽ pcti luxurie manere põt aliqua
pꝓnitas carnalis ↄcupie.⁊ etiã aliqñ in actũ cõcupi

Poſitũ eſt
piſcere poſt baptiſmũ eſt pctm̃.ddm ꝙ veꝝ eſt. ſᷣ ex

reditarius. videt᷑ ꝙ nõ deleat᷑ quin auferat᷑ illa coꝛ/

ad radicẽ.

4

neceſſe
deletio oꝛi

50 ſi delictũ ade nõ tm̃ potuit inficere hoiem in ſe.
ꝓut eſt pᷣncipiũ alteriꝰ.videt᷑ ꝙ baptiſmi ſacem
noõ tim̃ curet hoiem in ſe.ſᷣ etiã put eſt alterius pꝛin
bium. LPténo! enece .
ſi baptiſmũ remouet ipᷣn oꝛiginale pctm̃ ab hoie.

A

—

moꝛbũ qui relinquit radicẽ moꝛbi. S aut xp̃s nõ eſt
medicus ꝑfectus.aut ſi feccus medicus eſt.ꝑ medi
cinã ſacri baptiſmi nõ ſolũ expiat᷑ oꝛiginale q̈tũ ad
culpam ſed etiã qtũ ad cãm.⁊ ſi boc.ꝗᷓ baptizatꝰ2c.
Itsẽ tales ſunt fructus qᷓlis eſt arboꝛ. ⁊ tales ſunt
rami qualis ⁊ radix. Añ ⁊ dñs math.vij. Mon põt

arboꝛ bona fructus malos facere.Et aplus Ro. xj.

Si radix ſancta ⁊ rami ſancti. g ſi oꝛiginale deletum
eſt in parente. parens eſt purificatus. videt᷑ ſimiłr

et. ꝓles.⁊ ſi hoc.aut oꝛiginale non delet

lit qtũ ad cãm. Si tu dicas ꝙ baptiſmus nõ purifi/
cat hominẽ ab oꝛiginali inqᷓtũ eſi coꝛruptio natura
lis. ſed inqtũ eſt coꝛruptio pſ. onalis. Contra.ſi op/
cauſa oppoſiti.⁊ ꝓpoſitũ eſt cauſa poſiti.

ſed ꝑſona coꝛrupta coꝛrũpit naturã. pari rone ꝑ/

ſona ſanata ſanat᷑ ⁊ natura. / Iteʒ ſi aliquis curet

aliquẽ a lepꝛa. quia lepꝛa eſt moꝛbus hereditarius.

hocipſo ꝙ a lepꝛa curat dat ei potentiã generandi
filiũ ſanũ.ergo pari rõne ſi oꝛiginale moꝛbus eſt be/

ruptio ꝑ quã oꝛiginale in alterũ traſfundit᷑. Sea
contra. Baptiſatus etiq poſt baptiſmuʒ ſentit in ſe
motus ↄcupiſcentie.ſed ↄcupiſcentia oꝛtũ babet ex

ellari d carnis Kaicaccer illa eſt cauſa oꝛiginalis pcti in ple.
d illud qð obijcit᷑ ꝙ, remota culpa debet ꝑ con

5 curat moꝛbũ oꝛiginalis pcti qtum
dradi Pie c oꝛiginalis pcti reſidet penes car
nem. ſed grã ſpnſſancti reſpicit pꝛie ipſam mentẽ.
ergo ſi cauſa oꝛiginalis pcti nõ opponit᷑ ipſi gratie.
videt᷑ ꝙ ꝑ grãm baptiſmalẽ non babeat remoueri.
tem ſi baptiſmus curaret oꝛiginale non tm̃ in⸗
quantũ eſt moꝛbus pſonalis.ſed etiã inꝙᷓtũ eſt moꝛ
bus naturalis.igit᷑ parente baptizato.nõ opoꝛteret
ꝓlem baptixari. Si igitur vnũquẽq; in ꝓpꝛia pſona
baptiʒari. videt᷑ ꝙ in baptiſmate nõ fiat
ꝛiginalis q;tum ad caãm et radicem moꝛbi.
em ꝗpter peccatũ oꝛiginale habemus ignoꝛan
tiam in mente. ⁊ cõcupiſcentiã in carne.ſᷣ baptiſmꝰ
nõ tollit homini ignoꝛãtiã que ſe tenet ex parte men

baptiſmu

tis. ergo multo minus nec illa coꝛruptionẽ que ſe te

net ex parte carnis.ſed illa eſt cauſa oꝛiginalis.c.

¶ W. dm ꝙ dupliciter eſt loqui de cauſa oꝛiginal.
aut ſ̃m conſiderationẽ vnius hominis in ſe.aut per

comparationẽ ipſius ad alterũ ex ipſo ꝓpagandum

Si pᷣmo modo loquamur.ſic ſemꝑ cum deletur pec

catum oꝛiginale.deletur ⁊ cauſa oꝛiginalis peccati.

tum ad hoc vt nõ poſſit deinceps peccatum oꝛigi/

nale cauſari in anima baptizati. Remittit᷑ eni quo/

dammodo feditas carnis.⁊ ꝑ conſequens impꝛobi⸗

tas ſue tyrãnidis rõne cuius habebat ſpiritũ in ſer/

uitutem peccati redigere.qð quidẽ nõ poteſt facere

poſt baptiſmũ ꝓpter auxiliũ gratie qdð ibi datur ſpi/

ritui. ꝑ qdð pꝛeſidet carni. ⁊ ita effectus illius gratie
quodamodo redundat in carnẽ. Si aũt loquamur
de cauſa oꝛiginalis reſpectu alterius ꝓpagandi.ſic ꝑ

ſiue radicem. Et ratio buius potiſſima vt credoeſt.
quia coꝛruptio que eſt cauſa oꝛiginalis peccati ꝓpa

gandi.eſt coꝛruptio nature conſiſtens penes vim q̃ᷓ

babet radicari in carne. AUnde oꝛiginale put eſt vi/

cium ꝑſone reſpicit voluntatẽ. ꝓut autẽ eſt vicium
nature reſpicit generatiuã virtutẽ ⁊ carnẽ.grã autẽ
ſacramẽtalis ꝗꝓpꝛie reſpicit coꝛruptionẽ ꝑſone.oↄtra
vro coꝛruptionẽ nature nõ habet oꝛdinari ete⸗
ii

æbinc eſt cũ infundit᷑ gratia baptiſ malis. deletur
wꝛigmnalis culna bm ꝙ erat petm̃ ius aie. remanet
tamẽ aliquis languoꝛ in carne qᷓ eſt cauſa oꝛiginalis
18 in ple. Si autẽ querat᷑ quare remediũ grẽ ſacramen

talis oꝛdinat᷑ directe ↄtra oꝛiginale ꝓut coꝛrumpit

*

pſonã. ⁊ nõ ꝓut coꝛrumpit naturã. dom ꝙ ſummꝰ

medicus boc inſtituit rone congrua exigente. tum

ex parte medici. tum er parte egroti.tum ex ꝑte me/
dicamenti. Ex parte inquam medici.quia ſic dñs de
buit nos curare.vt falutẽ noſtrã vnuſquiſq; ab ipᷣo

immediate recogitaret. ⁊ ideo vnũquẽq; voluit cu/
rari à ſuo baptiſmate immediate ⁊ in ſe.et ꝓpterez

baptiſmus delet oꝛiginale in boĩe ᷣm ꝙ eſt indiui⸗
duum.non ſᷣm ꝙ eſt alterius pꝛincipium.vt ex boc

vnuſquiſq; reddat obſequiũ deo debitũ.⁊ magis re/
cognoſcat ſaluationis ſue beneficiũ.Ex parte etiam
oti cõgruentia erat.deus em̃ neminẽ vult ſaluari
niſi ſalua arbitrij ſui libertate.⁊ ideo talẽ efficaciam

medicamento dedit. vt ſalua eſſet libertas ⁊ meritũ

liberi arbitrij. Ideo etiã vt fides habeat locũ.occul-

tat dñs ſacramẽti ſui effectũ. ⁊ ideo nõ cuyat᷑ natu/

re moꝛbus. Ex parte etiaʒ medicamenti rõ eſt. quia
virtus regeneratiua in ſacramẽto eſt ipſa fides. vñ
a fide paſſionis dicunt᷑ facr̃a habere eſficaciã. Om̃
ergo hec virtus regeneratiua pᷣncipalit᷑ reſpicit vo/

luntatẽ ⁊ mentẽ.virtus aũt generatiua deciſionẽ car
nis a carne. binc eſt ꝙ baptiſmus ſanat ſiue curat
oꝛiginale ſᷣm ꝙ eſt moꝛbꝰ ꝑſone. dũ in ea datur gra
3 quã rectificat᷑ pſonalis voluntas.remanente nihi
lominus coꝛruptione in carne ⁊ in vi generatiua.qᷓ
cauſa eſt tranſfundendi oꝛiginalẽ culpam. Et ſic pa

tet ꝙ ꝑ baptiſmũ deletur oꝛiginale pctm̃ qtũ ad cul

pam.nõ tamẽ remouet᷑ cauſa tranſfundendi oꝛigi/
nale in pſonã alteraʒ.ſicut rõnes oſtendunt que ad

ſecundaã partem inducunt᷑.⁊ ideo concedende ſunt.
19 ¶¶ Ad illud & q; pꝛimo obijcit᷑ de damaſ. ꝙ caro et

ſpnñs purgant᷑ in baptiſmo. Dm qꝙ dam̃.intelligit
carnẽ purgari.quia feditas carnis aliquo mõ remit-

titur.nõ q; oino tollatc illã remiſſionẽ ſiue diminu

tionẽ feditatis.purgationẽ vocat. pter boc ꝙ non
eſt amplius cauſa culpe in eo in quo eſt. nõ tamen

ꝑ baptiſmũ oino feditas deletur.cũ nõ tm̃ pꝛuritus

coitus ſit in paganis.verũetiã in xpᷣianis. Dꝛobabi⸗
le tamẽ eſt ꝙ illa feditas ꝑ baptiſmũ remittat᷑.vul/

go em dicit᷑ ꝙ paruuli baptiʒati non ita fetent ſicut

20 alij nõ baptizati. ¶ Ac illud qd obẽ ꝙ pna Magis
fuit ſufficiens ad ſatiſfſaciendũ ꝙ; adaʒ ad conũpen
dum. Sdm ꝙ verũ eſt.vcrũtamẽ quia nõ dedit om
nem virtutẽ ſacr̃o quã dare poterat.ſᷣ quã dare con
gruebat. ideo etſi ſumicientiot eſſet.nõ tñ dedit virtu
tem ſacro curandi oẽm coꝛruptionẽ.ſed ſolũ coꝛru/

ptionẽ pſone. ſic enis congruebat vt pus oſtenſum

*1 eſt. Ad ilud
manente cauſa.

⁊ cõſeruante.nõ

illud qd obijcit᷑ ꝙ nõ remouet᷑ effectus ꝑ
de efficiente tm̃. Uerum eſt etiã de

exiſtentia cauſe in ea diſpoſitione in qua ꝓducit effe
ctum. Meutro autẽ iſtoꝝ modoꝝ remanet cauſa oꝛi
ginalis.ſiue quia feditas ipſa nõ eſt cauſa conſerua⸗
tiua oꝛiginalis.cũ oꝛiginale ſit in anima ſeꝑata.ſiue
quia nõ remanet in ea diſpoſitione ⁊ intenſione ßm
22 quꝗ anima ex ipſa trabit oꝛiginale. ¶ Ad illud qd
obijcit᷑ ꝙ non ſufficienter curat moꝛbũ qui relinq t

raglcein. Dran boc verũ eſt n radix moꝛbi relin
quitur que poteſt cauſare vulnꝰ in eo qui curat᷑.nõ

dm ꝙ verũ eſt de cauſa efficiente

AII

poſſit iterare moꝛbũ illũ circa eũ qui baptizat᷑. Poſ-
ſet tamẽ ⁊ aliter dici ꝙ vtile eſt relinquere radicem

ſic autẽ relinquit radix oꝛiginalis tccati que quidẽ?

alicuius egritudinis.quia vna egritudo frequenter

curat alterã.Hmõi autẽ coꝛruptio que remanet in

carne. occaſio eſt vitandi multa mala. ⁊ ꝑ cõſequs

ctatu de effectu baptiſmi. ¶ Ad illud qdð obijcit
ſi radir ſancta eſt ⁊ rami. d Nur .

ſe loqᷓndo.vt ſi radix ſãcta ſit ̃m ꝙ radix.baptiſinꝰ

m ꝙꝙ illud intelligit᷑ er

faciendi multa bona.ſicut oſtendit᷑ in quarto in ra
25

autẽ etſi ſanctificet hominẽ.nõ tamẽ ſanctificat eu,ʒ

m ꝙ eſt pꝛincipiũ alterius.quia remediũ illud c
rat moꝛbũ pſone nõ nature ſicut oſtenſum ẽ. ¶¶ Ad
illud qð obijcit᷑ ꝙ curato lepꝛoſo datur ei virtus /ge
nerandi ſanũ. Odm ꝙ nõ eſt ſimile. Lepꝛa em̃ ſic eſt·
moꝛbus hereditarius ꝙ nõ eſt alius moꝛbus vt coꝛ

rumpit ꝑſonã ⁊ vt coꝛrumpit naturaʒ.eo ꝙ totum

bhominẽ inficit ex parte carnis.nõ ſolũ q;tũ ad nutti
tiuam. ſed etiã qꝙ;tũ ad generatiuaʒ.⁊ ideo lepꝛoſus
generat lepꝛoſum.quia ita coꝛruptus ẽ in eo hbumoꝛ
generatiuus ſicut nutritiuus.⁊ qñ homo a lepꝛa cu
ratur.vterq; humoꝛ ſimul in ipſo ſanat᷑.Sed in oꝛi/ 2

ginali peccato eſt coꝛruptio perſone ⁊ nature.ita ꝙ;

iſte coꝛruptiones ſunt diuerſe.Coꝛruptio em̃ pꝑſone

ꝙ ab illa cauſat᷑ reſpicit generatiuã virtutẽ. Eſt em̃

reſpicit liberã voluntates. coꝛruptio vᷣo nature ym

natura vis inſita rebus ex ſimilibus ſimilia pcrcãs.

ideo qᷓ;uis vna iſtarum coꝛruptionũ per baptiſmiõ

curetur.non opoꝛtet ꝙ curetur alia.⁊ hinc eſt ꝙmui

dificatus per baptiſmũ generat immũdum.Quali/
tas em̃ ꝓlis genite plus confoꝛmat᷑ diſpoſitõni vir⸗

tutis geneꝛatiue qᷓ; diſpoſitioni voluntatis libere. et

ideo exemplificat Aug.qꝙ ſicut circumciſus generat

pꝛepuciatum.et ex ano mũdo generatur granum

cum paleis.⁊ hoc i
pagatiua ⁊ rõne ſeminali.ᷣm quam bec ꝓpagãtur.
ido ſimiliter intelligẽdum eſt in hominibus.ꝙ quia
coꝛruptio remanet in vi generatiua.q;uis voluntas

curetur per gratiã. bomo generat m id in quo aſſi·

milat᷑ ade.nõ m id in q̃aſſilat xpᷣ.⁊ iõ ꝓducit filiũ
ſimilẽ ade pᷣuaricatoꝛi.magis qᷓ; ſuo redẽptoi.-

querũtur duo. Pꝛimo queritur i quo ſit cõ-

u quo ſit concupiſcẽtia tanqᷓ i

VDnſequẽter queritur de ſecundo pꝛincipeari
ſcilicet de moꝛbo cõcupiſcẽtie.Et circa hoc

quia omnia iſta erant in vip

cupiſcentia tanqꝙᷓ in ſbiecto. Secũdo queritur a quo
ſit tanꝙ a pꝛincipio effecttuu.
— eſtio. j.

—E0
n ſbiecto. videlicet.

vtrum ſit in anima vel in carne:Et ꝙ in carne vide

tur. Ad Ro. vij. dicit apłs. Aideo aliã legẽ in men⸗

bꝛis meis repug.le mẽ.m. Glo. AVideo aliã legeʒ. ih

eſt fomitem peccati qui regnat in memb:is meis.t
in oculo ad concupiſcẽdumin manu ad operãquz.
Sten Hug.ð ſanꝰ-
cto vict. Aitiũ oꝛiginis humane duplici coꝛruptiõe

g concupiſcentia eſt in oculo.

7 7

inficit naturam.ignoꝛãtia mentem.⁊ concupiſcẽtia

carnem. Si igitur ignoꝛãtia eſt in mente tanqᷓ inſb
iecto. videt᷑ Hnpiſttti ſit in carne tanqᷓᷓ in ſub⸗
m ſicut ſe habet lex mentis ad mẽtem.

mente tanqꝙᷓ in ſbiecto. pari ratione et lex carnis

ſcentia ſicut dicitur Roma. vij.ergo ꝛc. ¶ Itẽ con
cupiſcentia carnis nõ eſt in anima niſi ꝙdiu anima

in carne tanqᷓ; in ſbiecto.ſed lex carnis ee .

ita ſe habet lex carnis ad carnem ſed lex mẽtis eſt in

Krtitten
goſbiegan
aquelcn
eſtats⸗
reſaruißi
Ghalenn
pk o
ligur
ücknpet
ſgiigleng
oouſante,
ſirobihte
eenllusſe
ſctopinllo
gitoſctcogit
Pacupicent
ſutnnäzinſubie
crõctaroſe⸗
Ctencamenn
nuxcroßteraa
ſatadlerean
Phabertinanimn
ccpiſcentid
cupſſeentueſe
gauwz ſueſen
ſs ſuei lenaus
iooringo
iun wobberomnt
lubabetaſeinni⸗
–—
is Ao nöſum
Eublisfmtan
aecenmnia
aptccntucrai

ick cſeincane⸗

Qedinamecke
ſomalterinſet
Cauſallerꝛſorn⸗
rinſcinlltte
upilorhaty
avaulglterde
lManapinecri⸗
mähta⸗
scunciſec⸗

9 nlimtahter
mmiſn⸗

ſinaanin
S

Käpensge
ucßſtc
sn
S.

üzinne

echhais

Veltotn.
MNin

i dlnni
Lemmring
ĩ
donimmfn
timmiG
nmniimtni
lurmatgti
imnin u⸗
miaptcnfn
wbrusbnrd
uncirar
wrg.
ſoman
r e.
nndtsgne
insu
nde,

jrücratfmi

choNnn
iebauh
migoſto⸗

onri —

t.
inn üt,
guaneſt⸗

Niſcg o
cntronunt

⸗
inn,
ggumit

⁊5 habeat in anima vt in ſubiecto ꝓpꝛio.¶

ʒo ⁊ virtute appetitiua.

—

eſt vnita cami.ſi ergo ꝓpꝛietas ſaluari babet in pꝛo

pꝛio ſpiecto.videtur ꝙ concupiſcẽtia ipſa non ſit in
aia que ſeꝑabilis ẽ a carne.iĩmo in neſßſe. Itẽ
cuiꝰeſt actus.eius eſt ⁊ babitꝰ.ſᷣ carnis eſt cõcupiſce

re ſicut dĩ Gal.v.Caro cõcupiſcit aduerſus ſpm̃.er/

go ↄcupiſcentia eſt a carne. ¶ Sed õ.Aug.de vᷣbis

apli. Aiciũ ↄcupiſcẽtie eſt qd aia ꝑtrabit ex carne.hᷣ

ſllud q; aia ꝑtrabit ꝗpꝛie eſt in aia. g̈ cõcupiſcentie
viciñ eſt in ipſa ſicut in ſubiecto. 1 Aug. in li.

lxxxiij.q.Concupiſcentia eſt turpis affectio qua aia

inferioꝛa ſectat᷑.que magis ꝓpꝛie cupiditas dicit᷑
aſfectio babet eſſe in anima tanqᷓ; in ſubiecto.̊ ⁊c̃.
¶ Item illius ſolius eſt cõcupiſcere cuiꝰeſt cogno/
ſcere. ergo in illo ſolo eſt cõcupiſcentia in quo eſt co/

gnitio.ſed cognitio eſt in anima tanqᷓ; in ſubiecto.er

go ⁊ cõcupiſcentia.¶ tẽ in illo ſolo eſt ↄocupiſcen/
tia ek. in ſubiecto in quo poteſt eſſe culpa.ſed ta/
le nõ eſt caro ſed anima.ergo ⁊c. ¶ Itẽ anima rece-
dente a carne.nõ plus cõcupiſcit caro qᷓ; lapis.ani/
ma vero pᷣter carnẽ ↄcupiſcere poteſt ⁊ deſiderare.
ſicut ⁊ dolere.ergo videt᷑ ꝓpꝛie ꝙ cõcupiſ. t eſſe
dom ꝙ
cõcupiſcentia dupliciter accipit᷑. Ano mõ dicit᷑ con
cupiſcentia eſſe deſideriũ nimis intenfum ⁊ immo/
deratuʒ. ſiuc ſit reſpectu boni interioꝛis.ſiue exterio
ris.ſiue inferioꝛis.Et hoc mõ accipit᷑ ad Roma.vij.
vbi dicit᷑ in glo. Bona eſt lex. que dum concupiſcen
tiam ꝓbibet. omnia mala ꝓhibet. ⁊ ſic concupiſcen
tia habet eſſe in vi anime appetitiua.ſiue dicat᷑ vis

appetitiua bꝛutalis.ſiue dicat᷑ vis appetitiua ratio

nalis.Alio mõ ſumit᷑ concupiſcentia ꝓ appetitu de

lectabilis ᷣm tactum. ⁊ ſic accipit᷑ Eccli.vij. Pꝛo⸗/⸗

pter ſpeciem mulieris multi perierunt.⁊ ex hboc con

27 cupiſcentia quaſi ignis exardeſcit. HNec ↄcupiſcẽtia

dicit᷑ eſſe in carne.⁊ in ſenſualitate.⁊ in rõnali parte
SDed in carne eſt cauſaliter. in rõnali vero parte eſt
foꝛmaliter.in ſenſualitate vero vtroq; mõ.vidclicet
cauſaliter ⁊ foꝛmaliter. Ideo dico ꝙ in rõnali parte
2 in ſenſualitate eſt foꝛmaliter.quoniã actus qui eſt
vcupiſcere ſicut vult Aug.eſt ꝓpꝛie ipſius aie. deo
vero cauſaliter dicit᷑ eſe in carne.quia caro infecta
iuncta anime ex ſua infectione reddit eam ↄcupiſcẽ
tem. AUnde ſi quis vellet ꝓpꝛie ſubiectũ cõcupiicen/⸗
tie carnalis aſſignare.nec tm̃ diceret carneʒ.nec tm̃
diceret animã.ſed ipᷣm cõiunctũ.vt ſicut ſentire eſt
actus cõiuncti.ſic etiã actus ↄiuncti eſt delectari car

28 naliter 1 ↄcupiſcere. Pꝛopter qd nota ꝙ caro dupli

citer ſumitur in ſcriptura. Aliq dicit᷑ caro homo ex
terioꝛ carnalis ⁊ ſenſibilis.⁊ ſic cõpꝛehendit carnem
ch potentia anime ſenſitiua.Et hoc mõ ꝓpꝛie eſt ſub

iectum concupiſcentie carnalis.Alio mõ dicit᷑ caro

ps hominis cõſtitutiua.Et hoc mõ nõ eſt conceden
dum ꝙ ↄcupiſcentia eſt in carne niſi dicat᷑ ineſſe ſi⸗
cut in cauſa. Rõnes igit᷑ oſtendẽtces ꝙ ↄcupiſcentia
magis ie eſt in anima ꝙᷓ in carne ↄcedende ſunt.
Ad illud aũt qd obijcit᷑ de verbo apoſtoli. Aideo
aliã legem in mẽbꝛis meis ⁊c̃.Hdm ꝙ membꝝ non
tm̃ vocat᷑ caro ibi exterioꝛ. etiã accipit ibi ꝓ carne
d illud qð obiſcit᷑ de hug.
reſponderi poteſt ſimilit᷑ ꝙ carnẽ accipit ꝓ homine
carnali.vt ſi caro dicat᷑ iᷣm coꝛpus.tũc intelligit de
p̃dicatione cauſali.vt cõcupiſcentia dicat᷑ carnẽ in/
ficere.i.carnis feditas vel coꝛruptio ex qua concupi

5l ſcentia ipſa oꝛitur. ¶ Ad illud qd obijcit de lege car

obijcit᷑ ꝙ in anima ſeparata nõ eſt cõc

Pen Kenle⸗ tanqᷓ a pꝛincipio. Et eſt

ᷣ ofe qð iuſtũ eſt. eſt a deo. ᷓ ⁊c.

XXII

nis. Dicendũ ꝙ caro accipit᷑ ibi p homine carnali ?2
exterioꝛi.Et ſimiliter in vltima autoꝛitate qua dicit᷑
Caro concupiſcit aduerſus ſpiritũ. d illud qd 32
piſcentia car
nalis. Dicendũ ꝙ ex boc nõ ſequit᷑ ꝙ caro ſit Pꝛiuzʒ
ſt ubiectũ concupiſcentie. ſed ex hoc bene ſequitur æꝙ
concupiſcentia non ineſt anime niſi vt carni vnite.
Ag vltimũ iam patet reſponſio ex bis que dicta
unt. Cũ em̃ vicit᷑.caro cõcupiſcit aduerſus ſpm̃. ca⸗
ro ibi ᷣm ꝙ glo. exponit dicit᷑ bõ carnalis ſiue ſen⸗
ſualitas carnis.

Aueſtio. ij. dD

queſtio vtrum ſit a deo. Et ꝙ nõ vidæ. Roma. vſ.
Aetus homo noſter cruciſixus ẽ. Glo. Vetus ho eſt
fomes q ex nobis eſt. nõ a deo. rẽ Augein li.x.
rñſio. Credite malum ex dyabolo. bonuʒ ex deo nõ
libiginem. ſeg libido ⁊ ↄcupiſcentia idẽ ſũt.ergo ⁊c᷑.
m dei filius aſſumpſit omne qð in noſtra na/

tura plantauit.ſed cõcupiſcentiã nõ aſrumpſit. ergo

ocupiſcentia no eſt in nobis a deo.¶ Itẽ omne qᷣ
eſt a deo eſt bonũ. ⁊ de ſe ad bonũ oꝛdinatũ.ſed con⸗
cupiſcentia malũ eſt ⁊ ad malũ oꝛdinata.cũ eiꝰvſus
ſcʒ actus ↄcupiſcendi ſit malus.ergo videt᷑ ꝙ cõcu.
piſcentia nõ ſit a doo. ¶ Item fomes inqtum bmõi
cauſa oꝛiginalis in ꝓle.⁊ ita eſt cauſa oꝛiginalis

neceſſaria ⁊ determinata ꝙ nõ attendit᷑ ibi libertts

wluntatis.ᷣſed qdð eſt cã alicuiꝰrei neceſſario ⁊ deter
minate oꝛdinate ad malũ.eſt cã mali. Si igit᷑ fomes
eſſet a deo.tũc ſequeret᷑ ꝙ pctm̃ oꝛiginale eſſ̊ a do.
ꝙ ſi boc ẽ falſum. reſtat ꝙ ⁊ pᷣmũ. ¶ Sʒ ↄtra. Aug.

deli. arbi. Ois pena pcti iuſta ẽ.⁊ fuppliciũ noĩat᷑.F

2cupia qᷓ remanet poſt baptiſmũ pena ẽ. iuſta eſt.
ð iuſtũ e oĩs pena aut
eſt acta. aut inflicta. aut ↄtracta.ſ̊ fomes no ẽ pena
acta.qꝛ eſt in puulis aca boni vel mali egerunt.
Mon ẽ pena ↄcta.qꝛ fuit in adã qͥ nõ ꝓccſſit ex alio
Dener Keltat igit᷑ ꝙ eſt pena inflicta.ſᷣ ois talis p.-
na ẽ a diuina iuſticia. ̊ c. ¶ Itẽ ↄcupia dicit amo
ris intenſionẽ. amoꝛis aũt intenſio dicit poſitioneʒ.

ſ om̃e qð dicit iea poſitionẽ eſt ab illo a q̊ pcedit

eius ẽ auferre dñiũ cuiꝰẽ ⁊ da⸗

—

om̃e ens.g ⁊c.

re. ſi deus dedit dominiũ hoi vel ſpiritui rõnali ſuꝑp

vires inferioꝛes.videt᷑ ꝙ illiꝰſolius fuit auferre.ſed
auferre dñiũ nõ eſt aliud qᷓ; infligere deoꝛdinationẽ
cupꝑie in ſenſualitate. ob quã caro ↄcupiſcit aduer⸗
ſus ſpm̃.⁊ ſpũs aduerſus carnẽ.Si g illud dominiũ
a deo eſt ablatũ.videt᷑ ꝙ ↄcupie viciũ ab ipſo ſit in/
flictũ. r⸗ ; beſtie hoi nõ obtꝑant.hoc eſt ex diui
na diſpoſitione ſᷣm quã ſapienter oia regunt᷑.ergo
pari rõne ꝙ vires inferioꝛes nõ obediunt ſupꝑioꝛi.G̊

eſt ex vltione diuina.Et ꝙ iſtud veꝝ ſit.młte auẽétes

fanctoꝝ vident᷑ dicere.que innuunt ꝙ ideo rebellio
boi eſt inflicta.qꝛ h fuit rebellis deo.hec aũt rebellio
nibil aliud eſt q;; ↄcupiſcentie viciũ. ¶ E.dicengũ 3
ꝙ dupliciter eſt loqui de ipſa cõcupiſcentia. aut pm
ꝙ eſt pena.aut ſᷣm id ꝙ eſt ↄcupia.Si loquamur de
ipa ſᷣm ꝙ ẽ pena.ſic dicit oꝛdinẽ ad culpã.⁊ hoc mõ
habet cãm ꝓmerentẽ ⁊ cãm oꝛdinantẽ. Meret᷑ em̃
hõ habere talẽ rebellionẽ ex ſua culpa ⁊ inobedien⸗
tia. Deus vero hoc malũ ad aliud pᷣexiſtens oꝛdinat
ex ſua iuſticia. Alio modo eſt loqui de ↄcupiſcentia
ſm id quod eſt.⁊ ſic concupiſcentia duo dicit. dicit
em̃ appetitum.dicit nibilominus in actu appetitus

—

exceſfum. Appetitus inquã ille ſubſtratus bonus ẽ
⁊a deo eſt. exceſſus autẽ ille in appetendo.⁊ ſi videa
eur eſſe poſitio.plus tñ eſt pꝛiuatio.nec bʒ cam effi⸗
cientẽ ſed deficientẽ. ⁊ idco quia deus nullius eſt cõ
æficiens. hoc mõ nõ ponit᷑ eſſea deo.ſed potius a li
bero arbitrio ꝑ culpa deficientem ⁊ a dyabolo inſti/
gante.Oꝛ aũt ↄcupiſcẽtia rõne exceſſus pᷣuationem
dicat. uis videat᷑ dicere poſitionẽ boc planum eſt
Hoc em̃ ẽ ↄcupiſcentia reſpectu virtutis appetitiue
qð eſt ꝑaliſis reſpectu motiue.Et quẽadmodũ mẽ/
bꝛum paliticũ tremulat ⁊ mouet᷑ velociſſime.⁊ boc
nõ venit ex virtutis augmento.ᷣ potius ex virtutis
detrimento.nec ex virtutis foꝛtificatione. ſᷣ potius
ex diſſolutione.ſic ⁊ in cõcupiſcentia intelligendum
eſt ꝙ appetitus in amoꝛe rei tẽpalis exardeſcit.nec
põt ſeipᷣm ↄtinere.imo in cõtinuo motu ⁊ cõcupiſcẽ
tie iteratione cõſiſtit. HHoc inquã intelligendũ eſt ꝓp/
uenire ex defectu retinaculi.ſicut mouent᷑ fere rupt⸗
vinculis.⁊ naues deſtructis gubernaculis.Concedẽ

ge ſunt igit᷑ rõnes oſtendẽtes ꝙ cõcupiſcentia non

34

35

56

ſit a deo ꝓut ↄdudunt de ↄcupiſcentia ſᷣm id qð eſt.
Aillud vo Aug. qͥ dicit ꝙ; ois pena iuſta eſt. vi⸗
cendũ ꝙ intelligit de pena ſub rõne pene.ſic em̃ iuſta
eſt rõne iuſte oꝛdinatõis ad pᷣcedentẽ culpã. Poſſet
tñ dici ꝙ intelligit de pena q̃ pure pena eſt.hoc eaq̃
ita pena eſt qꝙ nec eſt culpa.nec de ſe oꝛdinata ad cu
pam.⁊ ideo nõ habet locũ hic auctas illa.¶¶Ad illð
qd obẽ ꝙ ois pena.aut eſt inflicta.aut acta.aut con/
tracta.dm.qꝙ ↄcupiſcentia in adã fuit acta.ꝓ eo ꝙ
peccando ſeipᷣm pᷣuauit oꝛiginali iuſticia. et induxit
in ſe cõcupiſcẽtiã. In nobis vo eſt pena cõtracta.ꝓ
eo ꝙ a pentibus ↄhimus carnẽ infectã.que facit cõ
cupiſcentiã eſſe in aia ſibi vnita.¶ Ad illud qð obꝛ

. *

ꝙ; oĩs poſitio a deo eſt.⁊ ↄcupia dicit poſitionem *.

dum c ſicut claudicatio ⁊ tremulatio poſitionẽ di/

cit quandã.quia ponit actũ ⁊ virtutẽ ꝓgreſſiuã. di/
cit etiã nibilominus defectũ ⁊ pꝛuationẽ.Claudica
tio em̃ defectum in crure ponit. tremulatio vo defe⸗
ctum in virtute mouẽte ſiue ineptitudine circa mo-
bile. Sic ⁊ in ꝓpoſito mtellige⸗ ů eſt eſſe vt pᷣus ex⸗
planatũ eſt. Et rõne eius qð eſt ibi poſitionis.abſq;
dubio a deo ẽ. rõne vero eiꝰ qd eſt ibi defectꝰ⁊ pꝛiua

37 tionis nõ eſt qᷓrenda cauſa eficiẽs ſᷣ deficiẽs. d

illud qd obẽ ꝙ eius eſt auferre dminiũ cuiꝰeſt dare
Doum ꝙ ipſe cui datũ eſt dñiũ ex mala cuſtodia po/-
teſt amittere. Et ſic intelligendũ eſt hminẽ ꝑdidiſſe
dominiũ illud qd habebat rõ ſuꝑ vires inferioꝛes.⁊

boc nõ quia ablatũ ſit ei violenter.ſed qꝛ cuʒ eſſet in

ſua poteſtate tale dominiũ in ſe ↄſeruare.⁊ pꝛia in/

curia ⁊ negligentia noluit ⁊ amiſit.ſicut bõ dum pec

cat a ſemetipſo fugat grãm diuinã. deus dicit᷑ aufer

re.qꝛ iuſto ſuo iudicio vltra nõ apponit. dũ bõ red/

38 dit ſeipᷣm indignũ ad donũ dei ꝑcipiendũ. Et ꝑ hoc

A .

etiaʒ poſſet rñderi ad ſequens obiectũ de amiſſione
dominij beſtiaꝝ. Poteſt tñ ⁊ aliter dici ꝙ nõ eſt ſimi
le.quia ꝙ beſtia nõ obtꝑat bomini boc nõ ponit cul
pam.nec in beſtia que nõ ſubiacet.nec in homine qͥ
nõ pꝛeſidet.ſecus tñ eſt in ſenſualitate ⁊ rõne. Cum
em̃ ſenſualitas rõni repugnet mouendo ⁊ inclinan⸗
do ad illicitũ. ipſa talis repugnantia eſt ei culpa.et
ideo ꝓpꝛie nõ debet dici talis rebellio eſſe a deo.nec

deũ inflixiſſe ↄcupiſcentiã.Et ſi alique tales auẽte⸗
inueniant᷑.intelligẽde ſunt ⁊ exponẽde vt loquant

de ↄcupia ſᷣm ꝙ ẽ pena.Et ſic patẽt obiecta.

Onſequenter querit᷑ de tercio videlicet de eq̃/
tate diuine iuſticie. m quã animã tali carni in
undit ex qua cõtrabit reatũ dãnationis eterne.Et
circa hoc qrunt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ deus illaʒ
maculã quã anima ↄtrabit.de iuſticia debeat ſibi im
putare.Scdo querit᷑ vtrũ deceat diuinã iuſticiã ani
mam tali carni ſociaare.

¶ Atr illã maculã quã anima ↄtrabit ex carne debe⸗
at deus ſibi imputare.Et ꝙ nõ videt᷑.Aug.in lib.de
duab? aiabus Z manicheos. Reum tenen quẽquã.
qꝛ nõ facit qd facere nõ põt.ſumme iniqᷣtatis ⁊ inſa
nie eſt. Si igit᷑ aia ꝑuuli in ſuo oꝛtu habere non põt
iuſticiam. videt᷑ ꝙ nullo mõ ſit ei oꝛiginalis macula
imputanda. ¶ Item ſicut gloꝛia reſpicit meritũ. ſic
ctiã pena reſpicit demeritũ.ſed meritũ ꝗpꝛie cõſiſtit
circa actũ.g ⁊ demeritũ. nibil imputadũ eſt alicui
ꝓ demerito qdð nõ fit ex actu ꝓpꝛio. ¶ Item in eo qðᷣ
ineſt alicui naliter. nec eſt laudãdus quis.nec vitu/
perandus.ſed talis culpa ineſt puulo ex nali cõiun/
ctione anime ⁊ carnis.igit᷑ p illa nec eſt puulus lau
dandus.nec vituperandꝰ.igit᷑ macula illa quã con
trahit nõ debet ſibi imputari ad penã. PBes pmor

eſt deus ad miſerendũ qꝙᷓ ſit h.ſed bõ aliĩ habʒ exex

ſatũ ex inipoſſibilitate.nec punit eũ qui nõ eſt rõnis
capax. ſi g talis cõditio reperit᷑ in ꝑuulo. videtur 4
nihil qð ſit in ipſo debeat ei imputari a dño.¶ Sed

cõtra.Actuale peccatũ reddit hominẽ indignũ ꝓpt

hoc ꝙ eſt ibi pꝛiuatio alicuiꝰboni qð deberet ineſſe.
ſ oꝛiginale peccatũ in boc cõicat cũ actuali.qꝛ in eo
eſt pꝛiuatio alicuiꝰboni qð deberet ineſſe.vtpote oꝛi
ginalis iuſticie.& oꝛiginale peccatũ facit eũ in quo ẽ

dignũ eſſe pena.ſed omne tale eſt a iuſto iudice im /

utãdũ.g ⁊c̃. ¶ Itẽ oꝛiginale ſicut pus pbatũ ẽ ma
um culpe eſt. ̊ culpa deoꝛdinat vniuerſum niſi ſb/
ſequat᷑ pena in qua oꝛdinet᷑ ſᷣm ꝙ vult Aug.ergo ſi
diuina iuſticia nõ debet dimittere aliqͥd inoꝛdinatũ
in vniuerſo.debet igit᷑ punire oꝛiginale peccatum in
uocũq; reperiatur.ſiue in paruulo.ſiue in adulto.
tem iuſtũ eſt ꝙ deus ab omni anima exigat ho/
noꝛem ſibi debitũ.cum igit᷑ pulcritudo imaginis in
creatura rõnali ſpectet ad honoꝛẽ dei. deus a q̃cũq;
creatura rõnali exigit illã pulcritudinẽ.ſed qui iuſte
exigit aliquid ab aliquo.ſi caret illo.recte imputat ei
ad penam.ſi ergo qͥcunqʒ babet oꝛiginale peccatum
caret illa puerfenginccna anima deberct habere.

ergo oi tali debet imputari ad penã a ſumma iuſti/

cia. ¶ Item ſicut ſcds adam fuit exemplũ obedien-
di.ſic pꝛimns adam fuit exemplũ pᷣuaricandi. ſicut

apoſtolus innuit.ergo ſicut habens imaginẽ ſecũdi

ade eſt dignus gloꝛia.ſic habcus imaginem pꝛimi
eſt dignus pena.ſed omnis qui regenerat᷑ in baptiſ
mo xpᷣi hocipſo ꝙ habet imaginẽ xpᷣi(videlicet gra.
tiam baptiſmalez) reputat᷑ a deo diguus gloꝛia eter
na.qᷓ;uis nibil boni vel mali fecerit.ergo ꝑ oppoſitũ
omnis qui generat᷑ ab adã.cũ hocipſo gerat imagi/
nem eius.debet a diuina iuſticia reputari indignus

gloꝛia ⁊ reus pena. ¶ .dicendum q abſq; dubio 59

deus imputat oꝛiginale peccatũ ipſis paruulis i de
meritũ.quia in reatũ pene.ſaltem pꝑene damni.Noc
aũt exi
do. ⁊ iu

„ „

7„

cie rectitudo.Altitudo diuinc potẽtie boc

gi diuine potentie altitudo.⁊ ſapie pulcritu-

exigit.ob quã deus ſemꝑ debet querere ſuã gioꝛian
⁊ honoꝛẽ.⁊ ideo ſi anima rõnalis bonoꝛem deo non

giulnune
mmer
ſouneraun
pennnit n
Otctonaiot
mettifen⸗
zrohnatteſa
kopturzllar
ſichllueiut
ſpiniuſtaun.
Cacpeu vir..
gkntos bert
ſocheraigare⸗
ſobarur ncci⸗
henaſai inea
rlum ſanari
ſededit:05
farmunau
gane boccñe
muſicu Y
ocrt uil
frundeadss
Nnckqrtoc
iatmoinre
Gleul dinpo⸗
Uiicnamnon
a Wrntadnan
ftterenpüͤdte
noſſbliwien
ltabonnig
ſifuterpolun⸗
tiun dſatin⸗
tpemulopee⸗
ſuarnoͤpott
hetthorhaein
ſibahentidtbin
sdit
Gatnsfite
urenaguls;
fotircfiomu
mnlicnenen
ſtthrulnn

lleſtnenie

henngin,
funplcamene
nſoneonn

WN

ller
icn
mogene
midig
dhenſcin
Müicfitäi

taanedhe
cmn gleg.
Mitnestiur
rponpot
ulsmmal
tnenii ſe
i wedſt

Fmnuang
es Necin⸗
arniln
Ati lozln
nlagiien
i Ngen
wiübtien
iiſöcktis
1goua iten
n mſt

igdr.

icnlgin
incſentn
iͦfurängi
triturir
R
ewücinnid⸗

gnräem

Nrüiitinii
um
hiridin
ianinnggtd
inchimgle⸗

mi wpsdtig

hitauute

vrmtei

um

a iet.

ſumm iſ

g&
reddit.cum in ſe nõ habeat decus imaginis diuine
per qð deus bonoꝛari habet.neceſſe eſt ꝙ deus dede
cus culpe.recompenſet in decoꝛe iuſticie. Pulcri/
tudo etiã ſapientie hoc requirit.quia nõ patitur ali⸗
uid turpe vel inoꝛdinatũ reperiri intra vniuerſum
E quoniã omne peccatũ ſiue ſit actuale ſiue contra
ctum eſt pꝛiuatio modi.ſpeciei.⁊ oꝛdinis. neceſſe eſt
ꝙ inoꝛdinationẽ nature recompenſet deus ꝑ oꝛdi/
nem pene.vt ſic pulcritudo vniuerſi ex nulla parte
remaneat deturpata. Rectitudo etiã diuine iuſticie
hoc requirit.quia deus id a creatura crigit qʒ ei de-
dit.quoniã igi᷑ deus bumanã naturã in pꝛimo ho/
mine iuſtã fecerat. voluntatis iuſticiam nõ ſolum a
pᷣmo parente.ſed etiã ab omnibus poſteris (in qui/
bus natura illa reperit᷑)debet exigere. In quocũq;
igit᷑ eſt illius iuſticie carentia.merito ſibi imputatur
a diuina iuſticia. Et hoc eſt qd dicit Anpᷣhel.in li.de
conceptu virgi.ca.xxviij. Dicendũ ꝙ aliter deus er/
ga ifantes debeat agere.⁊ aliter bomo. Nam bomo
nõ debet exigere a natura qð ſibi non dedit.⁊ qdð ſibi
nõ debetur. nec iuſte redarguit bomo hominẽ cum
culpa naſci.ſine qua ipſe nõ extitit.⁊ de qua non niſi

per alium ſanatur. Ocus vero recte exigit a natura

q ipſe dedit ⁊ qd ſibi iuſte debetur.Sic igitur patet

ꝙ decet deum culpam imputare anime quã cõtraxit

ex carne. hoc em̃ exigit tam potentia ꝙ ſapientia.qᷓ;
ctiam iuſticia. I9deo cõcedende ſunt rõnes que boc

qꝗo oſtendunt.¶Ad illud ergo qd pꝛimo obijcit᷑ in con

trarium de verbis Aug.in li.de duabus animabus.
Dðdm eſt ꝙ ratio iſta dupliciter deficit. Pꝛimo qͥdeʒ
quia ex malo intellectu auctis ꝓcedit. Auguſtinus
em̃ loquit᷑ de impoſſibilitate que ineſt ſimpliciter bo
mini ex natura.non de ea in quã homo intruſus eſt
per voluntatẽ ⁊ culpã.ſicut ſupꝛa diſt. xxviij. poſitũ
fuit exemplũ de ſeruo eunte ad nundinas. Hec aũt
impoſſibilitas ſeruandi rectitudinẽ iuſticie.nõ fuit
indita honiini ex cõditione nature.ſed potius intru
ſa fuit ex voluntaria tranſgreſſione ade. ESecũdo
etiam deficit in aſſumptionc. ꝓ eo q; deus nõ impu/
tat paruulo peccatũ oꝛiginale ex hoc ꝙ non facit qd
facere nõ poteſt.ſed ex boc ꝙ nõ babet qð babere de
bet. ⁊ hoc bene imputat᷑ homi ſᷣm illud Luce.Om/
ni babenti dabitur ⁊ abundabit.nõ habẽti vero ⁊c̃.
Et apis dicit. Ignoꝛans ignoꝛabit᷑. ⁊ Mathei.vij.
glo. Eiectus fuit bõ a nuptijs nõ ſolum ꝓpter enoꝛ/

mitatem actualis pᷣuaricationis.ſed etiam ꝓpter ca

rentiã veſtis nuptialis. qua quia caret homo in oꝛi-
Sinali conceptus.niſi veſtiatur in baptiſmate.nõ ꝑp/

mittitur aulam ſuperni regis intrare.exigente hoc il
41 lius ſuperne aule dignitate.¶Ad illud vo qd obij/

citur ꝙ demeritũ reſpicit actũ.dm ꝙ ſicut ꝑuuli ba
bentes gram digni ſunt vita eterna.ꝓ eo ꝙ illã gra
tiam ꝑ ſacramenta xpii qͥ eis vitaʒ eternã ſua gratia
⁊ paſſione ꝓmeruit.ita ꝙ alia eſt grã in ꝑuulis qᷓ; in

xpᷣo. Sic ⁊ in ꝓpoſito intelligendũ eſt ꝙ maculã pec

cati ↄtrahit anima ex ſua generatione in ipſa ꝓpaga
tione.⁊ hoc ab ipſo adã.qui ex actu ſuo naturã bu⸗/
manam fedauit.⁊ ideo in ipſo dicimur peccaſſe ⁊ de
meruiſſe.⁊ ꝑ eius inobedientiã peccatoꝛes cõſtituti
eſſe. Alia tñ eſt in nobis culpa qᷓᷓ fuerit in ipſo.habet

tamẽ hec rationem demeriti ab illa ex qua ꝓceſſit. ?

boc eſt qd dicit Anphel. de ↄcep.virgi. ca.xxvij. Oꝛi/
ginale Hac aliud intelligere nequeo in ꝑnulis niſi
ipſam factã ꝑ inobedicentiam ade iuſticie debite nu/

XXNXII

ditatem. quã omnes ſunt filij ire. qm̃ ⁊ naturã ac/

cuſat ſpontanea quã fecit iuſticie deſertio.nec excu/
ſat ꝑſonã impotetia recuperandi.quã comitat᷑ bea-

titudinis nuditas. vt ſicut ſunt ſine omni iuſticie ræ
ctitudine.ita ſint abſq; omni beatitudinc. Acd illð
vero qdð obijcit᷑ ꝙ nõ eſt aliq̃s laudandus vel vitu⸗

perandus ꝓ eo qdð ei naturaliter ineſt. Odm ꝙ ſi in

telligatur de natura inſtituta. nec eſt laudandus nec
vituꝑandus.nec apud deũ nec apud hoies.quia ipᷣe
deus naturã inſtituit.nec debet culpare qð fecit.Si

„

vero intelligat᷑ de eo qd naturaliter ineſt ᷣm ſtatum

4²

nature lapſe.ſic dico ꝙ nõ eſt homo apud bomines

vituperandus.ſicut dicit Anpbel.⁊ babitũ eſt in re⸗
ſponſione.quia boies q;tũ ad talia pares ſunt.nec de

bet homo qð nõ dedit ab homine exigere.Apud vo

deu qui aliter naturã inſtituit vitupandus eſt. quia
in ſe nõ habet qð deus ab ipſo iuſte exigit. JIlud igi
tur verbũ phᷣi qdð dicit p naturalibus nec lauda/

mur nec vituperamur. aut eſt intelligendũ de natu/

ralibus quantũ ad nature inſtitutionẽ. aut ſi de alijs
intelligat. hoc intelligit᷑ ꝙᷓtũ ad iudiciũ humanum.
nõ ꝙtum ad iudiciũ diuinũ. ¶ Ad illud qd vltimo
obijcitur ꝙ ꝓnioꝛ eſt deus ad miſerendũ qᷓ hõ. dicen
dum ꝙ veru eſt ꝓ eo ꝙ plenã miſericoꝛdiaʒ pᷣſtat ei
cui ſibi placuerit miſereri.nibilominus tamè diſtri/
ctiſſime iudicat.ſicut ex illo verbo colligit᷑ in Ma⸗
thei.xij. De omni verbo ocioſo reddent hoies rõem
in die iudicij. AUnde multa ſunt pctã q̃ apud boĩes
tolerant᷑ ⁊ nõ puniunt᷑.vtpote ſunt ſpũalia ⁊ inte/
rioꝛa.de quibus opoꝛtebit in die iudicij nos reddere
rõem. Miſericoꝛdia em̃ viã iuſticie nõ pᷣcludit.
Aueſtio. ij.

¶ Ntrũ deceat diuinã iuſticiã animã tali carni infun⸗

dere.Et qꝙ nõ videt᷑. Non eſt vere innocens qui .
teſt alium a culpa releuare ⁊ nõ releuat.ergo multo
foꝛtius nõ eſt vere innocens qͥ poteſt alterũ pᷣſ- erua⸗
re a culpa ⁊ nõ pᷣſcruat.ſed creatoꝛ poſſʒ animã quã
creat a culpa pꝛeſeruare.ſi eã tali coꝛpoꝛi nõ infun/

deret.ergo videt 5 eam infundendo tali coꝛpoꝛi fa-

ciat minus iuſte.¶¶ Itẽ idẽ eſt aliquid facere in ſe.=
facere aliquid.quo facto neceſſe eſt illud fieri. Ande

idẽ eſt hominẽ interficere.⁊ facere.quo facto.bomo

neceſſario moꝛiat᷑. iur = feneſtrã dicit᷑ domũ
illuminare.ꝓ eo ꝙ facit aliquid quo facto domꝰillu
minatur.ſᷣ animã infuſam macularce carne neceſſeẽ
eam cffici ꝑccatricẽ.igit᷑ idẽ eſt animã peccatricem
facere.⁊ animã tali carni infundere.ſed nullo modo
decet diuinã iuſticiã animã peccatricem facere.ergo
nullo modo decet eam infundere. ¶ Itẽ minus ma
lum eſt affligi quãtacunq; pena tempoꝛali q; macu/
lari culpa moꝛtali.ſed nullo modo deceret diuinam
iuſticiam animꝗ in ſue creationis pᷣmoꝛdio anteqᷓ;
vniret᷑ coꝛpoꝛi in penã demergere infernalẽ. immo
diceret᷑ ipſi anime facere iniuriaʒ quã innocentem
vexaret in pena.ergo.multofoꝛtius indecens eſt di/
uine iuſticie. ⁊ iniuria videt᷑ fieri ipſi anime.ſi cõiun
gatur carni maculate ex qua ↄtrahit maculam oꝛigi
nalis. Itẽ etſi caro poſteroꝝ aliquo modo fuerit
in adam.anime tamẽ nunqᷓ; ſunt ex anima ade pa⸗
gate.ſed immediate a deo ꝓducte ſunt.ergo videtur
ꝙ adã nihil eis meruit nec meruit.igit᷑ ſicut nõ de
cuiſſet diuinã iuſticiã animã ade infundere coꝛpꝛi
maculato in pᷣmaria rerum conditione.ſic nec nunc
videt᷑ ꝙ debeat eam tali carni ſociare. ¶ Itẽ ſi ali/

ii
1 5

43

64

qua anima baberet vſum voluntatis a recuſaret ta

li coꝛpoꝛi vniri.nõ eſſet iuſtũ qꝙ deus illã (ipſa reru⸗/
ſante )in illo coꝛpoꝛe incarceraret.igit᷑ ſi aie cõditio
nõ deterioꝛari debet. quia cũ creat᷑ caret vſu liberta/
tis arbitrij. videt᷑ nullo mõ ſalua rectitudine iuſti

cie ſociari deberet carni maculate. ¶ Ytẽ nõ eſt vera
iuſticla niſi vbi cõiuncta eſt miſcdia. Mam vniuerſe
vie dñi miſcdia ⁊ veritas.ſᷣ cũ deus infundit animã
carni maculate quam fſcit de coꝛpoꝛc exire anteꝙᷓ baʒ
ptizetur vel poſſit cõuerti ad den huic nullã facit mi
ericoꝛdiã. S videt᷑ ꝙ in tali opatione nõ cõmendet᷑

diuina iuſticia qᷓ derelinqͥt miaʒ. ¶ Sed iuga eſt
i

45⁵

vt cõditoꝛ nature ſatiſfaciat appetitui nali quẽ natu
re inſeruit.ſᷣ̊ eoꝛpus ab adã ꝓpagatũ ꝑfecta oꝛgani/
ʒatione oꝛganizatũ appetit vniri aie ronali. ſi nihil
põt ſatiffacere illi appetitui niſi ſolus deus. videt ꝗ

ad diuinã iuſticiam ptineat illi coꝛpoꝛi animã infun

dere. ¶ Itẽ iuſtuũ eſt ꝙ gubernatoꝛ cõſeruet res eo
mõ quo nate ſunt ↄſeruari. ſpẽs bumana nata eſt
cõſeruari ſicut ⁊ ſpẽs alioꝝ anunaliũ ꝑ ꝓpagationẽ
bhoiĩs ab hoĩe.igit᷑ m ꝙ coꝛpoꝛa ꝓcurant᷑.iuſtum eſt

deñ aias illis infundere.g qliacunq; ſint coꝛpoꝛa ex

adã ꝓpagata. aie debẽt illis coꝛpoꝛibꝰ ſociani. ¶ Itẽ
iuſtñ eſt adiutoꝛẽ oĩm in co qð pᷣcipit alteri auxiliũ

ſuũ impendere.ſᷣ deus pᷣcipit homini filios ꝓcreare.

⁊ hõ nõ põt ſine diuino adiutoꝛio ꝑficiente ⁊ cõplen
te. qũð inchoat pficere ⁊ cõplere dando foꝛmã cõple
tiuã. qͥtienſcunq; ⁊ quõcunq; hõ generat.ſi non eſt
defectus ex ꝑte hois pᷣparantis coꝛpoꝛa.videt᷑ ꝙ iu/
ſtum ⁊ equũ ſit deũ auxiliari infundẽdo aias.¶¶ Itẽ
iuſtũ eſt equũ retributoꝛẽ ꝓ enoꝛmi crimine totã ꝑx
ſteritatẽ in ſeruitutẽ redigere.ſicut legibꝰ humanis
videmus ꝓ crimine leſe maieſtatis exhereditari to/
tam poſteritatẽ.ſi &̊ adã pater oim boim inexcuſabi
liter ⁊ 3 excellentiſimũ dñm peccauit.videt᷑ ꝙ iuſtũ
ſit oẽs poſteros eius in miſeriã ⁊ ſeruitutẽ redigi.ct
ſi boc.iuſtũ eſt aias coꝝ koaine infectis ⁊ pena/
libns copulari. ¶ E. ad pᷣdictoꝝ intelligentia ẽ no⸗
tandũ ꝙ iuſticia duplicit᷑ conſucuit accipi. Ano mõ
dicit᷑ inſticia ipius diuine bonitatis cõdecẽtia.Alio
mõ dicit᷑ iuſticia ꝓut cõſiderat meritoꝝ exigentiaʒ.
Si dicat᷑ iuſticia diuine bonitatis condecentia. ꝑoc
mõ decet diuinã iuſticiã animã rõnalem iufundere
carni ex rafatenn ex hoc ꝙ eſt rerũ conditoꝛ.
tũ ex hoc ꝙ eſt cõſeruatoꝛ.tũ ex hoc ꝙ eſt ꝓuiſoꝛ ſi
ue adminiſtratoꝛ. Conditoꝛẽ decet appetitui noſtro
ſatiſfacere.⁊ ideo cunʒ natura in adã viciata.coꝛpus
foꝛmat babens appetitũ ad animã rõnalem. ad di/
nine bonitatis cõdecentiã ſpectat illũ appetitũ ſup
plere ⁊ ꝑficere. Conſernatoꝛẽ etiã decet rẽ ſic conſer
uare ſᷣm ꝙ nata eſt cõſeruari. Si g ſpecies bumana
q̃ in adã inchoata eſt nata eſt cõſeruari ꝑ ꝓpagatio/⸗
nem bominis ex boie. cũ habeat hõ coꝛpꝰ animale.
nec poſſit in ſolis coꝛpoꝛibus ↄſcruari abſq; anima-

bus.ad diuine bonitatis ↄdecentiã ſpcctat inquatũ

deus eſt natnre cõſeruatoꝛ.animas coꝛpoꝛibꝰinfun/

dcre nature legis ꝓpagatis. Gubernatoꝛẽ etiã decet

ſic rem adminiſtrare ſᷣm ꝙ inſtituit.⁊ nature ſue in⸗

didit virtutẽ ⁊ potentiã ad mouendũ ⁊ oꝑandum.

Apter qdð dicit Aug.in.vij.de ciui.dei. Sic res quas

condidit adminiſtrat.vt eas agere ꝓpꝛios motus ſi/
nat. Quoniã igit᷑ deus ſie inſtituit humanã naturã.
vt adam pᷣpararet coꝛpoꝛa.⁊ ipfe illis coꝛpoꝛibꝰ an
mas infunderet.a iterũ ipᷣm adam inſtitnit in ſtatu

mutabilitatis. in quo ſeʒ poſſet effici moꝛtalis T ins
moꝛtalis.ex bis duobus colligit᷑ neceſſario ꝙ ad di/

uine bonitatis cõdecentiã ſpectat inꝙtũ eſt rerũ ad
miniſtratoꝛ ꝙ aias talibus coꝛpoꝛibꝰ infundat. Si

em̃ in pᷣmaria cõditione ſic inſtituit.⁊ ſic decreuit.vt

coꝛpoꝛibus ꝓpagatis ab adã.animas rõnales infun
deret.⁊ iteꝝ ſic debet adminiſtrare res vt eas agere
ꝓꝛios motus ſinat. vt ſalua ſit lex inſtitutiõis.⁊ lex
adminiſtrationis.q̃liacunq; adam coꝛpoꝛa ſibi pa

get. dũ tñ ſint diſpoſita ad animã rõnalem.decet den

animas his infundere. Hec ex hoc culpat᷑ deus in

aliquo.Et eſt exemplũ ſatis manifeſtũ. Pꝛomiſiſſeỹ
alicui quotqͥt tolia faceret de aliquo arbo:e implere

ea vino.⁊ radix illius arboꝛis ſic inficeret᷑ vt oia do/

lia ex illa arboꝛe facta vnũ inficerẽt qð illis infunde

retur.nõ eſſet culpa mei infundẽtis vinũ in talia do/

lia.quia ego facio qdð debeo ⁊ ꝓmiſi.ſed eius culpa
eſt qui radicẽ arboꝛis infecit.⁊ i.
uit. Et ſic patet ꝙ ſᷣm ꝙ iuſticia dicit᷑ diuine bonita
tis cõdecentia. hoc exigit.videlicet vt aie talibus coꝛ
poꝛibus infundant᷑.Si aũt iuſticia dicit᷑ pꝛie vᷣm q;
reſpicit meritoꝝ exigentiã. ſic nulla eſt q̃ſtio vtrum

deus animã tali coꝛpoꝛi infundat iuſte vel iniuſte.

Juſticia em̃ hic nõ reſpicit rerũ cõditionẽ. ſ reſpicit

retributionũ diſtributionẽ. ¶ Aliud aũt eſt animaʒ 46

creare ⁊ infundere.⁊ aliud ꝓ meritis ſibi rctribuere
Cũ em̃ cam creat.nõ Eader⸗ qͥd aĩa meruit. ſᷣ ani/
ma appetitui naturali vniri appetit. Poſſet tamen
dici ꝙ et ſi nõ ſit aſſignare iuſticiã iſto mõ pᷣm ꝙ ba/

betur reſpectus ad ipſam animã in ſe.cõtingit tamẽ

repire in cõparatione ad demeritum ade.Et boc eſt

dicit Anßhel. in lib. de concep. virgi. ca. xxviij. Si

quis vir ⁊ vxoꝛ ad magnã quandã dignitatẽ ⁊ poſ-
ſeſſionẽ nullo ſuo merito ſʒ ſola gratia ꝓuecti ſunt.
ſi crimen graue inexcuſabiliter cõmittant.⁊ pꝛo eo

iuſte deijciunt᷑.⁊ in ſeruitutẽ redigunt᷑.quis dicet fi

lios quos poſt damnationẽ genuerũt eidẽ nõ ſubia

ccre ſeruituti.̊ potius ad bona que pentes amiſerũt

iuſte gratis debere reſtitui: Cales ſunt pᷣmi pentes
⁊ eoꝝ filij. qs iuſte ꝓ culpa ſua de beatitudine in mi
ſeriã deiecti in eodeʒ generant exilio.de qbus tanto

diſtrictius debet eſſe iudiciñ.q'to delictũ eoꝝ poteſt

ꝓbari impꝛobius. Sic igit᷑ patet quõ decet diuinaʒ
iuſticiã infundere animas coꝛpoꝛibus ꝓpagatis ab
adam.⁊ concedende ſunt rõnes que hoc oſtendunt.

eſt vere innocens qui poteſt alium releuare a cul⸗

„

a ⁊&. Sicendũ ꝙ iſtud verũ eſt de eo innocente qui

nec ſcit vel nõ poteſt mala ex bonis elicere. vel cuiꝰ

ctiã nõ eſt vniuerſaliter naturã regere. ⁊ ideo locum

in ꝓpoſito nõ babet. Mam deus mala pꝑmittit nõ ſo
lummodo oꝛiginalia verũetiam actualia. tũ quia ſic
res quas comkidet adminiſtrat vt eas agere ꝓpꝛios
motus ſinat.tum etiã quia nouit de malis eliccre bo

na. ¶Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ qui facit quo facto ne AS

ceſſe eſt alterũ fieri. dicitur illud facere.dicendum ꝙ;
hoc veritatem babet quando effectus conſequens
directe conſequitur ad illud faetum intermedium.
⁊ hm oꝛdinem operis.⁊ſᷣm intentionem agentis.ſi/

cut eſt in eo qui aperit feneſtrã vt illuminet᷑ mus.

Mon ſic autẽ eſt in ꝓpoſito.tum quia deus nõ inten
dit infundere anima carni ad hoc vt contrabat cul/
pam. Tum etiã quia infuſio anime in carnẽ non di
recte oꝛdinat᷑ ad anime maculationẽ.niſi ſolum per

ta dolia pꝛepara

¶ Ad illud ergo qdð pꝛimo obijcitur in contrariũ ꝙ 47
P

cheenn
*

ugere N
arteckan
dperi
45 farminl .
ni⸗
rotand
echeus
imal⸗
niorgie
turynlabi
artne ulae
ſaauuonin⸗
zcaroad pint
lcoporcol
leturnis cpten
pteſclians,
nrganinand
lrtna Aen.
entueno⸗
ereng noc
ſeettencditadt
it generarea
ſinlleſtiinſ
Ctpierali
Prrateponutt
welu 1
uicktluan
cſeil
cvebeber i
ſckſmnde gris
ltobabarct70
lecſetpſgzpen
ſenauſofor
ſtogninannan
Unaturusli
annthenn
ſang doercſe
fumcknamr
onceentzin
düue bontnn
etgamn z
copyubus inin
Noltunslah

(Ani

rut

ipgtenſin
ffl ouer

7

ltaazszoan
i
liſlidininite
nock nge
Uihnſans
a⸗ git der
na ion
nt Puernt⸗

— — —

Nhgi accidens. videlicet ratione feditatis introduete in
aͤtit arnẽ ex culpa ade. ⁊ ideo talis effectus extraneus ẽ
ini operationi diuinc.⁊ ideo ratio illa peccat ſᷣm acci/
Eauic q9 dens. Ad illud qd obijcitur ꝙ ſi deus poneret ani
me mam in inferno nõ faceret iuſte. Dicendum ꝙ non
nlcgſfiu eſt ſimile.quia cum dico animã poni in inferno hoe
W nõ attendit᷑ ſᷣm oꝛdinẽ nature.cum talis locus non
le ſit debitus aninie ꝑ naturã. Si ergo ibi oꝛdinate po
Naſcig natur.neceſſe eſt ꝙ ponat᷑ ſᷣm iuſticiam que reſpicit
enndi meritoꝝ exigentiam.ſed anima anteqᷓ; coꝛwꝛi infun
glun datur nulla babet merita.⁊ ideo ſi in inferno collo-
oniſs caretur.nulla eſſet ibi iuſticia.nõ ſic aũt eſt ex parte
Nkinr iſta. quia anima naturalẽ habet appetitũ ad carnes
ſtud ⁊ caro ad ſpiritũ.⁊ ideo ſᷣm oꝛdinẽ nature anima in
istfinee tali coꝛpoꝛe collocatur.nec debet infringi appetitus
füntlad naturalis ꝓpter aliquod accidens pᷣternaturale.vt/
trseln 5S0 pote feditatis vel penalitatis.¶Ad illud qð obijci⸗
wapcn tur ꝙ anima nõ ꝓpagatur ex anima. ergo nibil mere
duindain tur vna alteri. Dicendum ꝙ et ſi potentia virtutis
tüetihse generatiue nõ ſe extendat plus qᷓ; ad carnis ꝓpaga/
Raä iein e tionem ꝑ modum cefficientis.intentio tamẽ nature
chiftonmmmn ſe extendit ad totũ compoſitũ.homo em̃ non inten/
uſenl tuarr dit generare carnẽ ſed intendit generare bominem
auii ſh ſimilẽ ſibi in ſpecie. ⁊ ideo omnes dicuntur filij ade.
ütcnng Et ꝓpterea licʒ adam nõ potuerit demereni aie vt ſe
toſbitnee parate.potuit tamẽ ci demereri vt carni vnite.⁊ isvo
i nentin ratio illa non valet. Poſſet tamen ⁊ aliter dici ſicut
ePoſta tactñ eſt 4 lla anime infuſio nõ reſpicit merita pꝛe-
tomöfittn 5§1 cedentia. illud qð obijcitur de anima ſepara/
ſecötig ta que haberet vſum libere voluntatis. Dicendũ
MZ nõ eſt ſimile.quia ſi talis anima vſum libere volun/
nami⸗ tatis haberet.⁊ coꝛpꝰ?tale reſpueret.infuſio illa poſ
Pngein, ſet eſſe abſq; pena.⁊ ita culpa pᷣcederet eius infuſio
nui nem. aut ſibi fieret iniuſticia. Mon ſic aũt eſt in ꝓpo
aas ſito.quia cum anima coꝛpoꝛi vniri apꝑetat.illavnio

ing eſt naturalis.licet accidentaliter exr boc ↄtrahat cul
ge 52 pam ⁊ penam. Aad illud quod obijcitur ꝙ iuſticia
nchn ſemꝑ debet eſſe iuncta miſericoꝛdie. Dicendũ ꝙ ve⸗

wunii rum eſt. nam iuſticia m ꝙ dicitur diuine bonitatis non debct aſpicere ſolum ad illud quod pꝛeſentiali
ſurfnihals condecentia iuncta eſt miſericoꝛdie.que quidẽ dici᷑ ter videt.verumetiã ad antecedẽtia ⁊ futura. quia
Mrmdkiſn diuine bonitatis affluentia. ⁊ vtraq; in ꝓpoſito ha ſPicut pulcritudo metri non percipitur vna ſillaba. S
verifmm bet reperiri. In hoc oñ ipſo ꝙ dxeus animas talibus in verſus integritate.ſic pulcritudinẽ diuinoꝝ ope/
Miarnm coꝛpoꝛibus infundit. manifeſtat᷑ affluentia diuine rum ⁊ laud abilitatem reſpicere uon poteſt qui reſpi
— bonitatis.qua ſolem ſuũ ſuper bonos ⁊ malos oꝛiri cit ea in parte. ””́”́M
uſtnnr. ¶ Di. xxxiij.vtrum originale pctm̃ ꝑ pctã pximoꝝ ꝑentũ multiplicet᷑ et intenida.
tanenn eclictis adijciendũ videt᷑ ⁊c. Supꝛa oñdit mgr qualiter pctm̃ oꝛiginale ꝑ baptiſmũ delcatur. In
nran ac ꝑte intendit inqͥrere vtrũ oꝛiginale pctim̃ ꝑ pctã ꝓximoꝝ pꝑentũ multiplicet᷑ ⁊ intendat᷑.Diuidi
ice tur aũt pꝑs iſta in tres ꝑtes. In qrũ pᷣma mgr̃ mouet qõem ⁊ detminat m alioꝝ opiuionẽ. In ſcdᷣa
ninin eterminat m veritatẽ. ibi. Alioqͥᷣn ſibijpſi Zdicere oſtẽderet᷑ Et paꝝ antc. Ecce ꝑſpicuũ fit lectoꝛi. In ter.
yre 4 cCia vo ꝑte diſſoluit q̃ndã apparentẽ ſcripture auctẽ.ibi.Et licet pctis ꝑentñ ⁊c. Pꝛima ꝑs hʒ tres pꝑtes. In
un ma mgfr̃ mouet qõem. In ſcda detminat m alioꝝ opinionẽ.ibi.De hoc Aug. in ench. ambigue diſerit ⁊c.
tannnn In tercia vᷣo quia illa opinio videbat᷑ ſuꝑ verba aug.eẽ fundata.ſubiungit modũ ꝑ quẽ aug.illã queſtiones
eniscin, diſſoluit.ibi. vo in actuali pctõ ade plura ⁊c.vbi apparet qꝙꝙ Augillã qõem ꝑtractat ambigue ⁊ qſi inſo/
tanfintt lutã illã dimittit. Sil ſcdᷣa ꝑs pᷣncipalis bʒ tres. In pᷣma oñdit mgr ꝙ pctin oꝛiginale nec multiplicat᷑ nec
Grncund intendit᷑ ꝓpter pctã ꝓximoꝝ ꝑentũ.⁊ hoc rõne ſumpta ex ꝑte pene.Scdo vo quia oꝛiginale pctim̃ oꝛtũ bʒ a
mns i pctõ pᷣmi ꝑentis detminat de grauitate actualis pcti ade ibi. Hic q̃ri ſolet vtrũ petm̃ tranſe greſſionis ade *.
nunut In tercia añt determinat de illiꝰpcti remiſſione.ibi.Si vᷣo q̃rit᷑ an illud pctm̃ ⁊c. Silr tercia ꝑs pᷣncipalis hʒ
Ntortptel tres ptes. In pᷣma ꝑte mgr mouet dubitationẽ qᷓ ↄſurgit ex apparẽti Sꝛietate. In ſcdᷣa ꝑte derminat illã ap
Prinnme. parentẽ õꝛietatẽ exponẽdo auẽtes qᷓntũ ad intellectũ ſ̃alẽ.ibi.Sed vt ait HNiero.ne lex ⁊ ctc ⁊c. In tcia
unuhm vo explanacdo q;tũ ad intellectũ miſticũ ſiue moꝛale ibi. etiã miſtice intelligẽdũ cẽ oñdlit. Et ſictria pꝛc⸗
enkich, cipue determinat mgr in la.videlicet q̃liter pctã pentũ habeãt imputari poſteris.⁊ iteꝝ cuiꝰqᷓntitatis ⁊ in⸗
— tenſionis ſit culpa oꝛiginalis.⁊ poſtremo ſimul cũ hoc determiuat qliter babeat puniii. Jir 4

S ——

ficit. nc pter tranſqreſſionẽ ade ſubtraxit manum

a cõſeruatione humanè nature. Scom autẽ ꝙ iuſti/

7

cia reſpicit meritoꝝ exigentiã.ſic etiã habet miſeri⸗
coꝛdiã coniunctã.ſed neutro modo ꝓpꝛie loquendo
babet locũ in ꝓpoſito.niſi cõoparemus ad peccatum
ade. Mam per cõparationẽ ad peccatum ade eſt ibi

EeKicla anii us ꝓ ſua tranſgreſſione totã poſter?·

tatem ade puniuit.Et etiã miſericoꝛdia.quia eã nõ

onmmnino dlcuit. quis adã boc ex ſua tranſgreſſione
mereretur. immo multis ipſoꝛuʒ poſteroꝝ reſtituit

grãm.Alijs vero qui moꝛiuntur ante baptiſma.⁊ ſi
nõ pꝛeſtet beneficin gratie.beneficiũ tamen aliquod
impendit miſericoꝛdic in hoc ꝙ conſeruat eis eſſe
nature. Melius eſt em̃ ſic eſe q́; omnino nõ eẽ. Pa
ratus etiã eſſet eis impendere beneficiuzʒ gratic ſi p/

ducerentur ad baptiſmatis ſacramentũ. O autem 5 5

non ꝑducuntur hoc venit ex defectu naturc.Et ſi tu
queras cum deus hoc pꝛeſcirct quare animã coꝛpo/
ri illi infunderet.vel cum p̃ſciret etiã adam lapſurũ.
⁊ coꝛpoꝛa humana coꝛrupturũ.quare ſic ⁊ non alit᷑

Pagationem hominis inſtituit. cum taliter woſſet
inſtituere. vt nullo modo pꝛoli fieret piudiciũ a pa⸗

rente. Dm ꝙ in rerũ conditione plus penſat᷑ oꝛ

d diuine ſapientie. q;ᷓ penſetur oꝛdo iuſticie vel mi/
ſericoꝛdie. Oꝛdo autẽ diuine ſapientie hoc exigebat

vt rationales ſpũs immediate exirent a deo ad cu/

ius ſunt imaginẽ.⁊ omnes homines ꝗꝓpagarent᷑ ex
vno homine multis de cauſis ſicut ſupꝛa diſt. xxiij.

aſſignatum eſt. ⁊ q;uis deus videret aliquod maluʒ
inde ꝓuenire.nõ tamen debuit oꝛdinẽ quem requi/
rebat diuina ſapientia immutare. Eliciendo em bo
na ex malis ſubſequentidus.totum reducit ad oꝛdi/
nem ſapientie competentẽ.⁊ dum ex magnis malis

maioꝛa elicit bona. commendabilioꝛ redditur ⁊ po
tentia. ⁊ ſapiẽtia.⁊ bonitas.pꝛopter quod exclamat

Gꝛegoꝛius ⁊ dicit.O fclix culpa que talem meruit

babere redemptoꝛem.Et ideo ſi quis velit attende/

re quantum ſit commẽdabilis deus in operibꝰſuis.

.
¶ Mouet qõem an pctã oĩm pᷣcedentiũ patrũ paruuli oꝛiginaliter trahant XXXIII
vt peccatumade. XAe
Regdictis adijciendũ videt᷑ an pctã pᷣcedentiũ patrũ ad ꝑuulos tra⸗ Mouet qõem
) ſeant.ſicut illud pᷣmi hoĩs delictũ in om̃s carnalit᷑ genitos diximus
tredundaſſe.⁊ ſi parentũ trãſeunt in ꝑuulos.vtrũ oĩm qui fuerũt ab
adam vſq; ad ipſos.an aliquoꝝ ⁊ nõ omnii.
Ahotã queſtionẽ determinat ſᷣm alioꝝ opinion?mß. b ==W
¶ De hoc Aug.in ench.ambigue diſſerit.videt᷑ em̃ appꝛobare pctã ꝑentũ pieꝛ Opinio Aug.
cedentiũ imputari ꝑuulis.nõ oĩm tñ qui fuerũt ab adã.ne impoꝛtabili ⁊ ni /
mia ſarcina in pena eterna grauarent᷑ ꝑuuli.ſed tm̃ eoꝝ ꝑentũ qui eos a qr:-/⁊
ta gnatione pᷣceſſerũt. Qð ↄfirmat illis verbis quibꝰin Exoð.dñs ait.Ego Exo. xx.
ſum deus viſitãs iniqtates patrũ vſq; in terciã ⁊ quartã generationẽ.quaſi
pctã parentũ ꝓximoꝝ tm̃ paruulis imputent᷑.⁊ nõ alia.qð eſt ꝑ moderatio .
nem diuine miſerationis. . ꝙ nõ illud ſolũ pᷣmi hominis delictũ puulos Opinio alioꝛũ
teneat.ſᷣ etiã alia.illi qbus ita videt᷑ ex eo cõfirmat.ꝙ etiã ꝑuuli nõ mõ ma / ꝙ pctã pentnʒ
ioꝛes dicunt᷑ baptiʒzari in remiſſionẽ peccatoꝝ ꝑ pluralẽ numerũ nõ per ſin / craſcũt in ꝑuu⸗
gularẽ in remiſſionẽ peccati.Et dauid de legitimo matrimonio pꝛocreatus los
dicit. In iniqtatibus conceptus ſum.⁊ in peccatis concepit me mater mea. ps.l.
Non dicit in iniqtate vel pctõ.vnde putãt nõ tm̃ illud vnũ pctm̃ oꝛiginale. .
ſ etiã plura q̃ in pctõ ade reꝑiri pñt.⁊ alia ꝑentñ peccata ꝑuulis imputari.
onit modũ per quẽ Aug.illã qõem diſſoluit.vbi

Apparet ꝙ eam ꝑtractat ambigue

1 Pe tinqt idligi (eA v in actuali pctò ade plura notari valeant pctõã.
Kanſg emione ade. Aug.in ench.inſinuat. poſſunt inquit intelligi plura ꝗ

Contra. ſi boc erum peccata in vna traſgreſſione ade.ſi in ſua quaſi mem
eſ. tunc pari rõne in bꝛa diuidat᷑. Nam ⁊ ſuꝑbia eſt illic.quia homo in ſua
quolibet vno pecca potius eſſe qᷓ; dei poteſtate dilexit.Et ſacrilegiũ.quia
to eſt multitudo pec deo nõ credidit.Et homicidiũ.quia ſe in moꝛtẽ pꝛeci⸗
catoꝛum. ſi conſidere pitauit.Et foꝛnicatio ſpiritalis.quia integritas men⸗

tut arng gnani tis humane ſerpentina ſuangae coꝛrupta eſt. Et fur⸗ Punece
ctõ quà Aug. ponit tum. quia cibus ꝓhibitus vſurpatus ẽ. Et auaricia. .
in litcra. Quilibs em̃ quia plus q; ſufficere illi decuit appetiuit.⁊ ſi qͥd aliðᷣ
cum peccat interficiit in hoc vno pctõ inueniri pt. ¶ Deinde de pentũ pce. hi⸗
animã ſuã.q; pctiñ ẽ denniũ pctis vtrũ ꝑuulis imputent᷑ magis opinando „rrorrri
ataelgeiliencrleg qᷓ; aſſerendo diſceptat ita inqens. Parentũ pctis par⸗ yn

niudnf & eſt bi bomi Uulos obligari. nõ ſolũ pᷣmoꝝ hoĩm.ſ̃ etis ſuoꝝ de q⸗
umn c6α bus ipſi nani ſunt. nõ impꝛobabilit dr. Ylla quippe di⸗
de alijs. Itẽ ſi fuit ibi uina ſnĩa.reddã pctã patrũ in filios.tenet eos ante re
pluralitas pctõꝝ.er generationẽ vſq; adeo.vt etiã de legitimo matrimo/
go videt ꝙ in qlibet nio ꝓcreatus dicat. In iniqtatibus ↄceptus ſum.⁊ in
Sunto ſe mlrendt peccatis cepit me mater mea. Mon dixit in iniqtate
cas ꝙ nõ fuit tranſſu vel in pctõ. cuʒ ⁊q hoc recte dici poſſet.Sed iniqͥtates Aini
ſum oꝛiginale ratöne ⁊ pctã dicere maluit.quia ⁊ in illo vno qð in oẽs ho⸗ Ni piin
oĩm.ᷣ rõne alicuius. mines ꝑtranſijt.atq; tã magnũ eſt vt eo mutaret᷑ hu⸗
querit᷑ ͦ tunc rõe c/ mana nã.reꝑiunt᷑ ſicut ſup diſſerui plura pctã.⁊ alia
ms vncebaliter fuerit pentũ que non ita pñt mutare naturã.reatu obligant
“ ule vel mobic. flios. niſi gra dei ſubueniat. Sʒ de pctis alioꝝ pentũ
vel inobedientie. E& Abus ab ipᷣo adã vſq; ad patrẽ ſuũ ꝓ generationibꝰ
ꝙ rõne inobedientie ſuis quiſq; ſuccedit.nõ ĩmerito diſceptari pᷣt.vtꝝ oĩm
videt᷑ Roma.v. Per malis actibꝰ⁊ multiplicatis delictis oꝛiginalibꝰqͥ na⸗
inobedientiã pecca ſcitur implicet᷑.vt tanto peius qᷓnto poſterius quiſſicd·n·
umn m anee naſcat᷑. An ꝓpterea deus in terciã ⁊ qrtam generatio Cide opinio/
gula. videt ipſan nem de pctis pentũ poſteris eoꝝ cõminet᷑.qꝛ irã ſua, nes vanas.
textum. Quacuq; die q;tum ad ꝓgeneratoꝝ culpas nõ extendit vlteriꝰ mo
comederitꝭ moꝛ.mo. deratione miſerationis ſue.ne illi qᷣbꝰregencrationis

Aii,A

Eon.

tidiiod
Kri dorm
1iäͤtndu⸗
ſs

iel

s.

grã nõ ↄfert᷑ nimia ſarcina in ipſa eterna dãnatõe pꝛe
merent᷑.ſi cogerent᷑ ab ipᷣo initio generis humani.om
niũ pᷣcedentiũ ꝑentũ ſuoꝝ oꝛiginalr pctã ↄhere.⁊ pe/
nas ꝓ eis debitas pendè. An aliqͥd aliud de re tanta

ſcpᷣturis ſctis di igẽtius ꝑſcrutatis ac tractatis valeat

vel nõ valeat reꝑiri.temere affirmare nõ audeo.Ecce
ꝑſpicuũ fit lectoꝛi Aug.ſuꝑioꝛa dixiſſe nõ aſſerendo.
ſed diuerſoꝝ opiniones referendo.
Oſtendit ꝙ pctm̃ oꝛiginale nec intendat᷑ nec multi

L Aer ꝓpter pctã ꝓximoꝝ pentũ q;tũ ad penã. d

Nume. xxj.

Maih. j.
Exo.xxxij.

ioquin ſibijpſi dicere oñderet᷑.qͥ in eodẽ libꝛo om
niũ mitiſſimã dicit eſſe penaʒ ꝑuuloꝝ.qͥ oꝛiginali tm̃
tenent᷑ peccato.his verbis.Mitiſſima ſane pena eoꝝ
erit qͥ pᷣter pctm̃ qð oꝛiginale ↄtraxerũt.nullũ inſuper
addiderũt.⁊ in ceteris qͥ addiderũt tanto qᷣſq; ibi to/⸗
lerabilioꝛẽ hẽbit dãnationẽ quãto hic minoꝛẽ habuit
iniqͥtatẽ.Ecce hic aꝑte dicit ꝑuuloꝝ penã oĩm aliarũ
penaꝝ eſſe leuiſſimã.& ſi eſt.non g pctis patrũ pᷣce/⸗
dentiũ obligant᷑ niſi ade. Si em̃ ꝓ pctis ꝑentũ actua⸗
libus eternalit᷑ punirent᷑.⁊ ꝓ ſuo oꝛiginali nõ iã min⸗
f foꝛte magis q; ißoꝝ ꝑentes punirent᷑. Non g ꝓ pec
catis pentũ actualibꝰ.nec etiã ꝓ actualibꝰpᷣmi ꝑentis
F ꝓ oꝛiginali qð a ꝑentibꝰ trahit᷑ ꝑuuli dãnabunt᷑.ꝓ
eo nullã aliã ignis mãlis vel ↄſcie vermis penã ſenſu
ri.niſi ꝙ dei viſione carebũt imꝑpetuũ. VUno g̊ ⁊ non
pluribꝰpctis ꝑuuli obligati ſunt. Vñ etiã ea qͥbꝰ illa

opinio muniri videt᷑.ſcʒ ꝙ pctã ⁊ iniqtates in guulis

aliqñ ſcpᷣtura eſſe ſignificat vtens plurali numero.ita
determinat Aug.in eodẽ li.Quia in ſcötura ꝑ ſingu⸗

larẽ numeꝝ plalis numerꝰſepe ſignificari ſolet.vt ibi.
oꝛa &̊ ad deũ vt auferat a nobis ſerpentẽ.non ait ſer /
pentes qͥs patiebat᷑ ppłs.Et ecõuerſo ꝑ pluralẽ ſigni
ficat᷑ ſingularis numerꝰ.vt in euangelio.Moꝛtui ſũt
em̃ qui qrebant animã pueri.nõ ait.moꝛtuus ẽc.cũ lo⸗
queret᷑ de herode.Et in Exoð. Fecerũt deos aureos
cum vnũ fecerũt vitulũ.de qͥ dixerũt. Iſti ſunt dij tui
iſracl.ita ⁊ illud oꝛiginale vnũ.plurali numero ſigni⸗
ficatur.cũ dicimꝰꝑuulos in pctõꝝ remiſſionẽ baptiſa⸗

ri.⁊ in pctis vel in iniqͥtatibus concipi.

BDeterminat de grauitate actualis pcti ade. e

(Mic queri ſolet vtrũ pctm̃ trãſgreſſionis ade. ex quo

tati cupiditas reſiſtebat.quod de pena trãſgreſſionis
poſtea ſecutuʒ eſt. his aliſq; vtunt᷑ auẽtibus qͥ illud

ꝓceſſit oꝛiginale.⁊ in qͥ plura ſuꝑius notata ſunt pctã

grauius fuerit ceteris pctis. Quibuſdã ita eẽ videt᷑.
quia illud pctm̃ totã humanaʒ naturã viciauit.ſicut
Augꝰ. dicit in ench̊. Illud vnũ pctm̃ in loco ⁊ habitu
tante felicitatis admiſſum.tã magnũ eſt vt in vno ho
mine oꝛiginalr(vt ita dixe rim) radicalit totũ genus
humanũ dãnaret᷑. Idẽ in li.de ciui.dei.Canto maio⸗
ri iniuſticia violatũ ẽ illud mandatũ.quanto facilioꝛi

poterat obſeruãtia cuſtodiri. Nondũ em̃ ipſi volun⸗

pctm̃ ceteris alioꝝ hoĩm pctis grauius eẽ dicũt. Qð

etiã rõne oñdere labo:ant hoc mõ. Magis nocuit il⸗
lud pctm̃ q; aliqð alioꝝ.quia totum humanũ genus

XXXIII

Et rõ concoꝛdare vi/

detur. quia oꝛiginale

peccatuʒ tranſfundit᷑
mediante ꝓpagatõne
carnis.g tranffundit᷑
roe peccati carnalis.

S ſi non fuit ibi pctinñũ

carnale niſi gula. er/
go ⁊c̃. M autẽ fuerit
ſupbia videtur auẽte
Hug.in.vij. ꝑte pᷣmi
li.de ſacra. Pꝛopt ela
tionẽ animus obſcu⸗/⸗
ratus ẽ.qꝛ em̃ ꝑ ela/
tionẽ tumuit.ignoꝛã/⸗
tia ꝑcuſſus.lumen xe

ritatis amiſit.Et paꝝ

ante hoc. Quia ſpũs

ꝑ ſuꝑpbiã creatoꝛe,

tumens obe lientiaʒ
ñ tenuit.idcirco crea⸗

toꝛ ſpm̃ ignoꝛantia.

carnẽ vero cõcupiſcẽc

tia damnauit.Queri
tur ergo rõne cuiꝰbo⸗
rum oꝛiginale pꝛinci/
paliter tranffundat᷑:
cum omnia hec dicat
Aug.fuiſſe in pꝛimo
peccato. R*. dom. q;

pctm̃ ade ſicut ⁊ alia

peccata in vno gene/
re eſt pᷣncipaliter.ni/
bilominus tñ ex qdã
adaptatiõe ᷣm diuer

ſos effectus ⁊ circum

ſtantias diuerſa dẽ in

ſe claudere pctõꝝ ge/

nera.nõ qꝛ in ipſa ſit

culpaꝝ multiplicitas

loquẽdo eſſentialiter

ſ ꝑ q̊ndã adaptatio/

ram. Mihilom inꝰ tñ

ſicut ð explanatũ fuit
in cõſummatõe ⁊ per/
petratione vnius pec
cati contingit diuerſa

repire pctã.vt ſuꝑbiã
vel auariciã in pᷣmoꝛ

dio.⁊ gulã i ꝓgreſſu.
⁊ inobediẽtia in con/

moꝝ pentũ.⁊ marxie

eue. Ad illud g qð qᷓ;/

ritur vtrũ rõne hoꝛũ

oim vel rõe alic? iſtoꝝ

ſummatione pcti pꝛi-

ſpãlit᷑ trãſfundat᷑ oꝛi-

ginale petm̃. Dico

rõne oim ß different.
nã ſuꝑbia reſpicit illã

q̃ſi cauſalr.⁊ gula q̃ſi

trãſfuſionẽ oꝛiginaliſ/

mãliter. ⁊ inobedien /

uidia moꝛs introiuit
In oꝛbẽ terraꝝ. Scdo

mõ generalitate.⁊ ſic pctiñ pᷣmi ꝑei

— „
Li. —

viciauit. ac moꝛti vtiq; ſubdidit.qð nullo alio p cto fa

tia Iſi foꝛmalx. Dec v ꝛti bdidit.qð null. 5fa
catũ em̃ ade foꝛmal cctum eſt. Maioꝛẽ & effectũ mali habuit illud pctm̃ S·
loãndo fuit pctm̃ in / aliqð aliud.¶ Ad qð dici pᷣt.qꝛ licʒ illud pctm̃m huma ſe.ad pꝛioꝛem
obeetie natier de nã nãm mutauerit ĩ neceſſitatẽ moꝛtis.⁊ in totũ genꝰ obimonem.
Naimh gule.s guſalit humanũ reatũ diffuderit nõ ẽ tũ putãdũ hipᷣm pctim b
qꝛ fuit pt acq̃rendã ade grauiſuiſſe pctõ in ſomſctm̃.qð neq; hic neq; in .
excellentiã fuit pct̃m̃ futuro (vt veritas ait) dimittit᷑.c vo totã humanã Matb. xij.
ſupbie. Et ſic pʒ rũſio nãm coꝛrupit.nõ iõ eſt qꝛ grauiꝰfuerit cũctis aljs pce
ad obiecta. catis.ſᷣ qꝛ ab hoĩe cõmiſſum eſt.qñ in vno hoĩe tota c
L., 3, humana nã ↄſiſtebat.⁊ iõ tota in eo coꝛrupta ẽ.Ma⸗
mon⸗ eñ puta ioꝛẽq; effectũ mali intulit q;tũ ad multiplices defect⸗
videt falſii.qꝛ maius ꝗex eo manauerft. nã q;tũ ad penã eternꝗ. qu gra⸗
malũ ẽ qd coꝛrumpit uioꝛem nõ meruit.quã plures poſtea meruerũt ꝑ alia
totã nãm ꝙᷓ qð corꝛñ pctã.immo alios grauioꝛẽ ꝓmeruiſſe credimus iram
pit vnã ſolã pſonã.5, q; adam meruerit.
petm̃ ade totã coꝛtrů ¶ Determinat de remiſſione actualis pctiade. f
Pereent na foi n, Si vo querit᷑ an illud pctm̃ fuerit dimiſſũ pᷣmis penti
bbnam 2ge den bus. dicimeos ꝑ pniaʒ veniã ↄſecutos. Vñ Aug. in
bec qõ detminata li. de baptiſmo ꝑuuloꝝ ait. Sicut illi pᷣmi ꝑentes po/
ir 5ͤ cum agebat᷑ de ſtea iuſte viuẽdo credunt᷑ ꝑ dñi ſanguinẽ ab extremo
pctõ ade. Pꝛopt᷑ qd liberati ſupplicio.nõ tñ in illa vita meruerũt ad para
notandũ ꝙ młtis mo qiſum reuocari. ſic ⁊ caro pcti etiaʒ remiſſis pctis.i d
aKctgmed. homo in ea iuſte vixerit.nõ cõtinuo meret᷑ eẽ moꝛtt
Pꝛimo mõ canſalita perpeti qu traxit de ꝓpagine peccaiil.
te. ⁊ ſic pctm̃ dyabol i Aouet dubitationẽ oꝛtã ex apparenti ↄtrarietats
dẽ eſſe maius.cuiꝰdin- in exodo ⁊ eʒechiele. g

itis dẽ fuiſſe maius.qꝛ in totũ genꝰbumanũ ſe diffudit. Lercio mõ enoꝛ⸗

mitate.⁊ ſic pctm̃ iude dẽ eſſe maximũ.qꝛ vendidit deũ.Quarto mõ intitudine.⁊ ſic pcm̃ illiꝰdꝛ eſſe maius
q ꝑlura ꝑcepit dona gãn. Quinto mo piculoſitate. ⁊ ſic pctm̃ ignoꝛãtie dĩ ẽ maximi.qꝛ ꝑiculoſum. Sexto
mõ inſeꝑabilitate.⁊ ſic pctm̃ cupiditatis dẽ eẽ maximũ.qꝛ cũ alia vicia cũ hoie cõſeneſcat.ſola auaricia iuue⸗

neſcit. Septimo mõ ipoꝛtunitate.⁊ ſic ſupꝑbia dẽ effe maximũ.qꝛ etiã ex ipſis bonis oꝑibus ↄſurgit. Octauo

mõ ꝓnitate.⁊ ſic luxuria dẽ eẽ grauiꝰad quã boies magis ſunt ꝓni. Nono mõ maioꝛis grẽ impugnatione.⁊
ſic petm̃ in ſpm̃ſctm̃ dĩ eẽ maximũ.Decimo mõ rõne maioꝛis offenſe.⁊ ſic pctm̃ ydolatrie dĩ eſe maximum.
Andecimo mõ rõne facilitatis reſiſtẽdi.⁊ ſic icit mgr ꝙ pctm̃ ade fuerit grauiſſimũ. Duodecimo mõ rõne
impꝛobitatis atq;ʒ libidinis.⁊ ſic cuiuſq; generis pctĩ maius pᷣt fieri ab altero.Hi duodecim modi ↄſueuert
a woctoꝛibus aſſignari:Foꝛtaſſis ⁊ alij apparebũt modi.ᷣ iſti ſufficiant tãqᷓ; magis ↄſueti.Et per hoc patet
reſponſio ad illud qd obijcitur. = DMRB ,B
c ¶¶ Quia ab bomine commiſſum eſt quando in vno homine tota natura ane eonſictrrerideo tota
in co coꝛrupta eſt. Obijcitur. Ex boc enim videtur ꝙ ſi adam perpetraſſet aliud peccatum qꝙᷓ illud. cum in eo
eſſet tota nã. ꝙ totã nam coꝛrupiffet. Sed contra. ponat᷑ ꝙ adam ſolo ↄſenſu peceaſſet. tunc coꝛpus actum
peti aie nõ cõ:caſſct. caro nõ fuiſſet infecta. nec oꝛiginalis culpa trãſfuſa. Itẽ pnia in integrũ reſtituit ea
que mens ꝑdidit.qᷓ;uis nõ reſtituat ea q̃ ſunt coꝛpoꝛis.j ſi h tm̃ Fenralita Hecaaſ et. oino ꝑ pniam reſurge⸗
4 ret.nõ ergo videt᷑ ꝙ oꝛiginalẽ culpã trihfunderrt. Dropter hoc eſt qõ.vtrũ ſi peccaſſet alio genere pcti.oꝛigi⸗
nale tranſfudiſſet.Re.dm.qꝙ circa hoc duplex fuit opinio. Quidã em̃ dicere voluerũt ꝙ cũ omne petm̃ ſit
SSõ legis diuine.⁊ celeſtiuʒ inobedientia maudatoꝝ.⁊ ꝑ omne pctm̃ auertat᷑ aia a deo ⁊ fiat ei rebel/
is.ꝙ quocunqʒ genere pcti adã peccaſſet. rebellionẽ carnis ⁊ ſpũs incurriſſet. Itẽ cũ omne pctm̃ ſit iniuſti/
cia.quocunq; genere peccaſſet adã. pꝛiuatꝰfuiſſet iuſticia quã habebat. Itẽ cũ omne pctm̃ moꝛtale ſit moꝛs.
4 quolibet incurriſſet carnis moꝛtalitatẽ. Cũ igit᷑ iſta faciant oꝛiginale tranſfundi.tennerũt ꝙ adam trãſfu⸗
iſſet oꝛiginale Jeun genere pcti peccaſſet. ⁊ hoc videt᷑ ſonare verbũ mgri. Scoᷣm bãc poſitionẽ defacili re
ſpondet᷑ ad illud qd obijcit᷑.quia ſicut videmus ꝙ ꝓ pctis ſpnalibus caro cruciat in inferno.⁊ hoc quia ni/
bil aliudg eſt carnẽ cruciari qᷓ; voluntatẽ cruciari in came.Sic ⁊ in ꝓpoſito voluerũt dicere q; eſſe potuit vt
pctõ * omiſiſſet ſpaliter. puniret᷑ coꝛpoꝛaliter. Alius modus dicendi eſt ꝙ ſi adam moꝛtaliter peccaſſet.⁊
mandatũ illud nõ fuiſſet traſgreſſus.no trãſtſunderet oꝛiginale. Et ratio huiꝰ eſt. quia ꝓ ſola tranſgreſſione
illius mandati cõminatus eſt ei dñs moꝛtẽ.ſicut patet.ij Geñ.Et vᷣm hãc poſitionẽ verbuz magiſtn qð dicit
in litera intelligit᷑ pᷣuppoſita trãſgreſſione illixmandati cui adiuncta erat moꝛtalitatis pena. Dꝛimus tamẽ
modus dicendi videt᷑ eſſe pꝓbabilioꝛ. Ouis em̃ ſcriptura nõ cõminetur moꝛtẽ niſi ꝓ illa inobedientia. non
abſurge tñ illa cõminatio intelligit᷑ ſe extendere ad oẽm moꝛtalẽ culpãa. OQd aũt iſtoꝝ verius ſit dubiũ ẽ. nec
wi ẽ mag vis faciẽda.qꝛ modica ẽ vtilitas.⁊ nulls ſciẽdi necitas. dð¶ Si bo i ea iuſte vixeritñ ↄtinue meret

otr

fyiͦti⸗

Et licet pctis parentũ niſ ade puuli nõ obligent.nõ

eſt tñ diffitendũ pctã parentũ in filios redũdare. ſicut

XXXIII

quam traxit a ꝓpaga

Exo.xx,· ds in Exodo ad mopſen ait.
in Exodo en ait. ſz e.
tes Vintans e moyſen ait. Ego ſũ deꝰ foꝛtis ʒelo/ tione peccati. Coͤtra.
qrtã generati tates patrũ in filios vſq; in terciã et boc videtur inconue
Rnnd. 1 erationẽ. hijs qͥoderũt me. pis bis aperte nulla nena Ceb ,
Eʒech. xyiſſ. Irtaa. aa vrecdit pcta patrũ ſup fllios tcios et nulla pena debet bo
ʒzech. xviij. qrtos. Huic ãt videt aduerſari qd di at Ie UMuni niſi mentto cul⸗/
Sror Huios aduerſari qð dñs ait ĩ echiele pe tlvmoicame 2⸗
Quid eſt qð int᷑ vos ꝑabolã vertitis in ezechiele pe. 2 vmo ĩ carne a⸗
a E. vertitis in puerb eo poteſt iuſte oind ⸗
dicẽtes. Patres comeder̃t vuã in ꝓuerbiũ iſtö deo poteſt iuſte viue⸗
obſtupeſcunt. Viuo ego wrelncniten dentes fliog or irviemn eſ⸗
pabola becin pucrbiſiin iſael. Ecceoẽe be vnn eono ſt meneu alea
vt aia patris. ita ⁊ aia filij mea ẽ. Aia q peccauerit ip uius pene nec moꝛtis.
tabit iniquitatẽ filij. Juſticia iuſti ſup eũ eri pr̃ nõ po: moꝛs debetur cuilibʒ
5 ede. cia iuſti ſuꝑ eũ erit.⁊ iuſto En
tas impij erit ſuꝑ eũ.hhis verbis videt᷑ de⸗ . dn baee i o vati wigertir
y vet g male olxeri in lege. Siem peta pangen. uent irmart dlbus
. in terciã ⁊ quartã generationẽ. iniuſticia vide ui moꝛtui ſunt pꝛo
tur dei eſſe vt alius peccet ⁊ alius puniat᷑:. Quõ enim oſcne nerlartont.
. uge E aliũ peccare ⁊ aliũ pctã lugere: enin us u ceganne
(NBeterminat illã apparentẽ cõtrarietatẽe .1. latrocimno. Juxta
¶ Sed vt ait hiero. Ne lex ⁊ ꝓphete.i.exodus cato ouginali. ? vni⸗
chiel. imo ipſ. PplcR exodus et eʒe/⸗ gin ali. ⁊ vni
dinaenn ipſe deus qͥ ⁊ hic ⁊ ibi locutus ẽ.in ſentẽtijs cum eſt in bomie oꝛi ⸗
diſcrepare videant᷑.attendamꝰſinẽ illiꝰauẽtis exodi. ginale peccatum. que
dicto em̃.reddo iuiqᷣtate j in Ffli „ 1,1, xodi. iuſticia facta fuit la⸗
ocderitme p a euideterofdit noides punftifimo vieneged S
derut me. q euldeten ondit. nõ ideo puniri filio R. dicendum. q;
qꝛ peccauerũt patres. ſed qꝛ eis ſiles qq beredg mnulia vnc iuſticia a
AeSn SSe e Geel s qdã heredit nulla vnqᷓ iuſticia ab
malo deũ oderũt. Illud & qð ĩ bereditanrio coluit bonine a debe⸗
ntb ſere Nre F n ĩ exodo dñs dicit(ſicut ſoluit hominẽ a debi /
an lhiero. radit) no i ſonat as mlrleſtimat. nec ſtcut to moꝛtl p eo ,om.
i⸗ uic ꝓuerbio. Patres comederũt vuã acerbã ⁊e. J⸗ nis iuſticia que eſt in
ce lud em̃ exodi hiero.ſuꝑ Eʒech.? Aug.ſuꝑ pᷣ C. Yl⸗ nobis ſeſgiae voun⸗
er laudẽ meã ne tacueris. deſiijs pcta petru imirantib-⸗ eenn reſt pſongiis:
0en acelpiega eanſent de ijs pctã patrũ imitantibꝰ moꝛe vero ẽ pena na
Gegne piẽdũ cenſent.ſuꝑ s deus dr reddere pctã patꝝʒ turalis.⁊ ita per nul⸗
Krum. qꝛ punit eos.eo ꝙ imitant᷑ pctã patrũ.non qꝛ patres lam iuſticiað dignus
umniß peccauerunt. Non itaq; coꝛrigit deus in ꝓpheta.qð eſt homo a moꝛte ab.
g an ante dixerar mniege, ſecano iſeeſtinee dunſdaped agcgen
vinn Enketalgs am an elernmn ſi apert. visntaes tqnonE
Q iem aescomedetumae ddin Aeninamene morre lerante rune
1ndte terciã ⁊ qrtam malox illu erunt ⁊c.¶¶ Verũtñ ſi de imitatoꝛibꝰ pʒꝛopter illius ſenten
anu Eeneratione er malo illud accipit᷑. qre terciã ⁊ ̃rtã generationẽ tm̃ tic firmitacem qua di
mummn lre im̃ parro cmemmoꝛauit. cũͦ in qlibet generatõe rei teneant᷑ qui ctum eſt Geneſis. iij.
iäu cõmemoꝛat. vecara han inittſk: q̃re patres cõmemoꝛauit. cũ Puluig e in pul /
untene memNt· 2z illi oẽs mali ſint.qͥ quoꝛũlibet maloꝝ pctã imitant. eti er. c. tung
ing Segd ideo pfes ſi ter molen maloxꝝ pctã imitant᷑. etiam vt fides locDim
Sed ideo pfes ſpãliter noĩauit qꝛ maxie patres filij habere poſſit.Ad &
nm an imitari ſolent. qͥs pᷣcipue diligũt.Et terciã ⁊ quart . Iinciqt it⸗ i⸗
niſtint generationẽ? i6 pcipue diligũt. Et terciã ? quartam iliud quod obiſcitnrrx
jüt⸗ generationẽ iõ cõmemoꝛauit. qꝛ ſolent pr̃es interdũ mareynibus. Hicẽc
in tãdiu viuere. donec filios tercios ⁊ q̃rtos habeãt.qui daaeIndas no
umtin, patriũ iniqtates vidẽtes. eoꝝ ĩpietatis heredes p imi Mo rbn. d
S ttationẽ eficiunt᷑. Scom hũc modũ recte intelligi᷑ ad igrenzunen
iann literam qd in Exodo dicif. mcllisit ad Nadenerrene
tfun otieaure s ntij VVryres auté quia moꝛ
ng . ¶ Exponit auẽtes pᷣdictas qᷓntũ ad ſenſum miſticuz nii voluntarie ſuſti⸗
i na A5 etiã myſtice intelligẽdũ eẽ oñdit᷑ ex eo ꝙ ꝑabola gere potuerunt. imq
mni df. Si em pabola eſt vt ait hiero. aliuck Vbee bola 2moꝛti pꝛo Chꝛiſto ſe
aliud ſenſu cõͤti vt ait Hien bis ſonat. ante tempus obtule
Saun MU Plcnen ſu cõtinet. Vñ aliq ita ediſſerũt. Patrẽ in no runt. moꝛs que ale⸗
un⸗ is eſſe dicunt leuẽ punctũ ſenfnũ.ſcʒ pᷣmũ motũ ſug s eſet pena. fuit

2
—

¶ Ad ülud & laʒaro.
dom ꝙ pꝛima moꝛs

crãſmittere ſatiſfactõnis iuſticiã.

reis valde meritoꝛia: geſtionis vel cogitatiõis.
qꝛ deꝰ eã valde repu/
tat pᷣcioſaʒ ex hac du
plici cã que tacta eſt.

cãm SaichSego qᷓ;tũ ad quantitatẽ

concomitantẽ.Cercio vᷣo q;tũ ad penã ↄſequentẽ.

Circa pᷣmũ q̃runt᷑ duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ pentes

Pximi pñt tranſmittere ad ꝓlem pctã ſua actualia.
an a ſolo ꝑente pᷣmo trãſfundatur oꝛiginalis culpa.

Scðdo querit᷑ vtrũ pᷣmus parens Pornert in ꝓlem
traſmittere icut trãſmiſit pꝛe/
uaricationis culpam.

u eſtio.fſ. a

¶ Atrũ peccata parentũ ꝓximoꝝ filijs imputentur ⁊

ad eas tranſmittant᷑.Et ꝙ ſic videt᷑ pᷣmo autoꝛitate

Erodi.xx. Ego ſum deus zelotes vindicans peccata
patrũ in filios ⁊c.ſi &̊ deus nõ vindicat niſi ꝓ culpa.

⁊ vindicta tranſit a patre in filiũ.pari rõne videt᷑ ꝙ
culpa. Itẽ boc videt᷑.iij. Regn.xiiij. Ego inducã
malũ ſup Jeroboam ⁊ ſuꝑ vniuerſam domũ eius.
Et ibi habet᷑ quõ tota poſteritas pter pctm̃ patris
fuit cõſumpta.g videt᷑ ꝙ pctã pximoꝝ parentũ fi/
lijs imputent᷑.¶ ¶ Itẽ boc videt᷑ rõne. In babentibꝰ
ſimbolũ facilioꝛ eſt trãſitus.ſed maius eſt ſimboluʒ

⁊ cõuenientia pentis ꝓximi ad ꝓlem qᷓ; ꝑ entis re/

moti.ſi igi᷑ parens remotus potuit culpam trãſmit

Apinquis.

tere in 1 Br aare foꝛtius videt᷑ de parentibus

cõicare qð hbʒ a ſe qᷓ; qd habet ab alio. videt᷑ ꝙ mul

tofoꝛtius ad ꝓlem poſſit trãſmittere pctim̃ qð cõmi-
ſit. ſi trãſmittere pot pctm̃ qð aliũde ↄtraxit. ¶tẽz
pꝓctm̃ ade iõ tranſit ad poſteros.quia in adã fuimꝰ
auit.g pari rõne ſi parens ꝓximus pec⸗
cauit qn ꝓles eius erat in lumbis eius.ſimilit᷑ videt᷑

cũ ipſe

ꝙ pectm̃ ꝑentis ꝓximi in ꝓlem trãſfundit᷑.¶ It

ratio quare pctm̃ oꝛiginale tranffundit᷑ eſt.quia eſft
infectio virtutis generatiue circa actũ generandi.F
ſi aliqð pctm̃ cõſiſtit circa actũ generationis. videt

ꝙtale debeat in ꝓlem trãſfundi.ſed tale eſt pcccatũ

Qdlulterij. ᷓ videt᷑ ꝙ ſaltẽ illud peccati genus debeat
Imn poſteros redundare.ac ꝑ hoc pcti oꝛiginale in/
(Sas⸗ Erch Auin Fi

tendere ⁊ multiplicare.¶
nõ poꝛtabit iniquitatẽ patris.& ſi hoc nõ eſt verũ de

tabit. 2 ſi pet⸗

le pctm̃. ⁊c.

ſit iniquo parente.patet ⁊c.

pinquia.¶ Itẽ parens ꝓximus tranſmittit pctm̃
in filin qd aliunde ſuſcepit.ſ̊ magis vniannl põt

Filiũ vo ſi cogitatõ cõceꝑit

petm̃ in notat᷑ ↄſenſus ⁊ delectatio mulieris.Nepo⸗
tẽ ſi qd cogitaueris atq; cõcepis.oꝑe cõpleueris.vel
complere decreueris.in qͥ notat᷑ cõſenſus viri ſiue pa⸗
tratio peccati. Pꝛonepotẽ aũt ſi nõ ſolũ feceris ſᷣ in eo

fuit ad manifeſtãdu, gloꝛieris.⁊ hec eſt quarta generatio.nõ qꝛ tres pᷣceſſe/
gloꝛiã dei.⁊ illud ſu- rint.ſed quarta dicit᷑.qꝛ quarto loco a pꝛimo motu qͥ
pliciũ recõpenſatũ eſt eſt quaſi pr enumerat᷑.Deus &̊ pᷣmos ⁊ ſcðᷣos ſtimuloſ
ↄñs benef⸗ ic, aB cogitationũ qͥs greci ꝓpateis vocãt(ſine qᷣbꝰnullꝰho
ipſo erat⸗ va mninñ eſſe pot)no puniet eternalit. Sed ſi cogitata qͥs
i r meli erat ei ſi facere decreuerit. ⁊ qᷓ fecit coꝛrigere noluerit.qᷓ ſũt moꝛ
bis moꝛi· qᷓ ſi ſmel talia pctã ⁊ tercia ⁊ quarta generatio. ¶ Ad ꝓbandũ O pꝛimi mo⸗/
moꝛtuus fuiſſet. ideo So vt ait Hiero.ꝙ pꝛimus pulſus cogitatõis nõ puni tus nõ puniun
c hoc alicui pᷣſtatux gt᷑ eternalr a deo illud de geneſi afferendũ eſt. Cham tur eternalr.
Re ſoſeitet naagn . em̃ peccauit irridens nuditateʒ patris.⁊ ſniam nõ iſe Geñ.ix.
nerini g inferri up- Ffilius eius chanaan accepit. Maledictus chanaan.
plicium. ſeeruus erit fratrũ fuoꝝ. Que em̃ iuſticia eſt. vt pater

peccauerit ⁊ filiꝰpunitꝰſit: Sʒ ĩ miſterio illud dictũ ẽ.

1 agetkur huiꝰ partis circa tria incidit
* bic queſtio.Et pᷣmo querit᷑ de oꝛiginali qᷓtũ

Aꝓpinquos.¶ Itẽ Gal. vj. Anuſquiſq; onus ſuũ poꝛ
entũ redundarent in ꝓlem.nõ poꝛ/
taret vnuſquiſq; onus ſuũ.iĩmo etiã alteriꝰ.ergo ⁊c̃.
Iterũ alibi. Anuſqͥſq; rõem reddet deo ꝓ ſe. tẽ
Anbßhel. de cõcep. virgi. ca. xxiiij. Parentũ ꝓximoꝛũ
pctã ad oꝛiginale pctm̃ nõ eſtimo ꝑtinere.ſᷣ ſi trãſ/
funderent᷑ a parente in plem.ptinerent ad oꝛigina/
Iteʒ nõ eſt maioꝛ rõ quare trãſfun/
dit iniuſticiã q́; iuſticiã.ſed pꝛ ſanctus nõ generat fi
lium ſanctũ.⁊ baptiʒatus nõ generat baptiʒatũ.ſi/
cut oſtẽſum fuit ſupꝛa. pari rõne parens ꝓximus
pctm̃ ſuũ nõ trãſmittit ad ꝓlem. Ezte nullũ pctm̃
tranſmittit᷑ a parente in ꝓlem niſi mediante carne.
ſed pctã actualia que cõmittunt᷑ carnẽ nõ immutãt
nec noua infectione inficiunt. videtur ꝙ ad ꝓlem
tranſmitti nõ pñt. Itẽ ſi peccata actualia trãſmit
terentur a parente in ꝓlem.& filius ſemp eſſet peioꝛ
patre.⁊ dignus maioꝛi punitione.ſi & eſt magne cru
delitatis ⁊ impietatis dicere ꝙ ꝑuulus natus peioꝛ
.dom ꝙ peccatum 8
parentũ tranſire ad ꝓlem põt intelligi triplicit᷑.aut
punitione.aut imitatione.aut trãſtuſione.Si puni/
tione.vt ꝓles puniat᷑ peccato parentis.ſic attendẽ
dum eſt ꝙ duplex eſt punitio.vna eterna.alia tẽpo/
ralis. tum ad puuitionẽ eternã nullo mõ tranſit.
videlicet ꝙ aliqs damnet᷑ ꝓ ſolo pctõ parentis. Añ
Anbhel.de concep.virgi.dicit ꝙ ꝑuuli nõ damnant
ꝓ culpa ade tm̃.ſed ꝓ culpa ꝓpꝛia quã habent.licet
nõ habeant eã agendo ſ cõtrabendo.Si autẽ loqua
mur de tꝑali punitione.ſic quia pater punit᷑ in filio.

parente r. de adã. faltẽ veritatẽ abet circa

ſicut ad literã videmꝰa ſcriptura oñdit.bene tranſit

eccatũ parentis in ꝓlem ſiue ꝓle volente ſiue no-⸗
lente. ⁊ boc eſt de ſeueritate diuine iuſticie. Alio mõ
dicit᷑ pctm̃ tranſire a parente in ꝓlem ꝑ imitationẽ.
⁊ ſic pctm̃ dyaboli quodãmõ tranſiuit in genus hu/
manũ.⁊ pctm̃ ade in poſteros.⁊ pctã ꝓximoꝝ pa/
rentum in filios frequenter ꝑtranſeunt. iuxta illud
Sap̃.ij. Inuidia dyaboli moꝛs intrauit ⁊c.nõ tamẽ
tranſit in oẽs.ſed in eos qui imitari volunt.Lercio
mõ dẽ pctm̃ trãſire a parente in ꝓlem.⁊ hoc tranſfu⸗

ſione.ſicut infectio noua cauſari habet ab alia infc/

ciocevenel
ſoniſlarcetin
gtbaneſii
etnetaltats
neckgiil
ſtglrterpa
forunong
rctü̃caroti
iiclius oulpe
nullusparene
englenanfk
ldecheeyfine
tiad ougnal
ginenuſc⸗

In ſhomn trudn

ſuntraninire
Atruleſtone
Nunnatoteide
pulspane ibi
ermertabon
ſcicacoens⸗
ſnumiliose
ntonentrc
bolatonidust
1ahüna gue

10 grop gonpi

gnafeſpnie
enc

nalengtuen
esahpani
niuotani a
huntonitin

amne gerpe⸗

gſcclacktut
akzockain
its ſeris⸗
gillllene
1rſtgnesb
Ktölgzin
ttghgtiͤcef
Kheßzglann

engſoneſ

Rbeccauitd
necigt
ſign 1cn
Nuütinati

Ohitite
mföhmn
unn.
hait

lentin
n Annä
er 8

Daigmü

oetilri⸗
tinemuttgt
NAigaeriſt⸗
iri
Nrigti/
s ouns
nlin
tedumnon⸗
mizöinmt
ngr
nignlimin
glmaſen
scmpee

Alsnune en

ctione.⁊ boc mõ pctm̃ tranſfundi hʒ in plem a ſolo
pmo pente. Ratio aũthuius ẽ.quia duo ſunt in pec
cato.videlicet pᷣuatio debiti.⁊ conuerſio indebita.⁊

Sm boc duo ponunt᷑ in pctõ.defoꝛmitas ⁊ macula.
Macula nãq;ʒ ponit᷑ ex cõuerſione.ſᷣ defoꝛmitas ex
debiti pᷣuatione manente obligatione.Ad hoc igi/

tur ꝙ aliquis poſſit pctm̃ ey patre ↄtrahere.neceſſe
eſt ꝙ in illo poſſit ad aliquid obligari.⁊ poſſit eo bo
no ad qð obligatur in ipſo pꝛiuari.⁊ ꝙ poſſit etiam
maculari.hoc autẽ ſolũ fuit in pᷣmo parente.Ad ali
quid em̃ tota humana natura ⁊ oẽs eius poſteri in
illo obligati ſunt.videlicet ad babendã rectitudinẽ
iuſticie.ſiue non cõcupiſcendũ.⁊ in illo ꝑ eius auer/
ſionẽ illa rectitudine pꝛiuati ſumus.⁊ quia illa obli/
gatio carnẽ ſuã infecit infectione feditatis.⁊ paſſio/
ne moꝛtalitatis.⁊ caro noſtra habet ꝓpagari ex illa.
binc eſt ꝙ in illo habemus infici.⁊ ab illo traducimꝰ
ſingulariter pctm̃ ſᷣm plenã rõem. In illa autẽ po/
ſteroꝛuʒ noua obligatione obligant᷑ filij in parente.
nec etiã caro trãſfundenda inficit᷑ noua infectoͤe ex
alicuius culpe actualis perpetratione.Et hinc eſt ꝙ
nullus parens ꝓximus poteſt in ꝓlem ſuã culpam
actualẽ tranſfundere.Et hoc eſt qdð dicit Anᷣbel.in
li. de eepvirgi ca. vin Poreneh ꝓximoꝝ pecca/
ta ad oꝛiginale pctm̃ nõ eſtimo ꝑtinere. Qulppe ſi
adã nequiſſet ad eos quos generaturꝰ erat iuſtici/
am ſuam traducere. nequaquam poſſet iniuſticiam
ſuam tranſmittere.Moc auteʒ intelligit quãtuʒ eſt
de tranſgreſſione culpe.ad quam conſequit᷑ eterna
damnatio.ſed de tranſitu q;tum ad pꝛiuationẽ tem
poꝛalis pene ſubiungit in fine capituli. Mon nego

Apter merita bona parentũ.filijs multa ⁊ magna be

neficia coꝛpoꝛis ⁊ anime impendi.⁊ ꝓpter pctã pa/
rentum filios ⁊ nepotes vſq; in terciã ⁊ quartã gene
rationem (⁊ foꝛſitan vltra) diuerſis in hac vita tri/
bulationibus flagellari.⁊ ea ꝑdere bona in coꝛpoꝛe
⁊ anima.que foꝛſitan cõſequerentur ſi iuſti fuiſſent.
Io quoꝝ excmplũ longũ eſt hic inſerere. RW hijs igit
patet reſponſio ad queſtionẽ ꝓpoſitã. Concedendũ
em̃ eſt ꝙ peccata actualia pꝛimoꝝ parentũ ad oꝛigi/
nale nõ ptinent.nec cũ oꝛiginali tranſfundunt᷑ ſicut
rönes 263 partẽ ſecundã inducte oſtendunt. Mihilo
minus tamẽ alio mõ tranſeunt qᷓ;tum ad vindictã
⁊ punitionẽ tẽpoꝛalẽ.ſicut pᷣmo ꝓbatur auẽte Exo.

111 deinde exemplo. ¶ Ad illud vo qd obijcit᷑ ꝑ rõem

q facilioꝛ eſt tꝛãſitus in habẽtibus ſimbolũ.ðvᷣm ꝙ;
illud veꝝ eſt qñ vtrobiq; equalit᷑ ſaluat᷑ rõ pꝛincipij
agẽtis. Deccãs aũt actualit᷑ ñ hʒ ptãtẽ viciãdi ꝓlẽ.
niſi ille ſolus in quo habuimꝰobligari.⁊ in quo tota
12 maſſa generis humani potuit viciari. ſicut oſtẽſum
eſt.⁊ iõ illarõ nõ cogit. Ai qð obr. Trãſmit⸗
tit quod aliũde ſuſcepit.ððʒ ꝙ ex boc non ſeqͥtur qꝙ
trãſmittat illud qð eſt a ſe. Deccatũ em̃ quod aliun
de ſuſcepit eſt peccatũ naturale.ſed pctm̃ qð ipᷣe fac

eſt pctm̃ ꝑſonale.coĩcatio aũt alicuius ꝓpᷣetatis per
vie ã generatõis plus reſpicit veritatem nature.qᷓ; ac
13 tum pſone. ſicut ſupꝛa oſtẽſuz eſt. ¶Ad illud quod

obijcit ꝙ iõ peccauimus in adã.quia fuimus in ipᷣo
dñ peccauit.ddʒ ꝙ iſta non eſt tota cauſa.ſed ſimul

cuʒ boc exigit᷑ ꝙ in pꝛimo ꝑente oẽs poſteri poſſent

obligari. ⁊ caro oim poſteroꝛũ poſſet infici ⁊ fedari.
hoc aũt in alio qᷓ; in adã non habet reperiri.ideo pa
14 tet ꝛc. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ pctm̃ adulterij at

tendit᷑ circa actũ generatiue.dðm ꝙ ⁊ ſi crca actuʒ

NXIII

generatiue attẽdatur. non tamen dicit coꝛruptiõem

quc ſit in ipᷣa virtute generatiua m ſe.ſed que cõſi-

it circa volũtatem ronalem. ⁊ ita circa pſonam. et
Pter hoc culpa adulterij ſᷣm qꝙ culpa in ꝓlem trãſ-
ndi non habeſ. Nibilominus tñ quia circa actuz I 5
generatiue cõſiſtit.plus imputat᷑ ꝓli qᷓ; alia peccata
paretum.vnde vilis ⁊ abiectus reputat᷑ ille qͥ eſt na

tus de adulterio. ⁊ etiã ſᷣm leges buanas heredita/

te paterna reputatur indignꝰ. Ande illud peccatuzʒ
plus redũdat in plem qᷓ; alia actualia. non tamẽ ſic
redũdat in culpa pꝛimi ꝑentis qui poſteritatez ſuã
non tm̃ obligauit ad ignoꝛãtiam et penam.ſʒ etiam
fedauit peccati oꝛiginalis macła.ob quã quilibʒ cũ
naſcitur dignus eſt ira ⁊ indignus viſione dei.
Queſtio.ii.. b

¶ Utrõ pꝛimus parẽs ꝓ poſteris ſuis ſatiſfacere potu

erit. ſicut potuit eos ex culpa ſua viciare Et q ſic vi
detur. Quia dicit An.de concep.virgi.ca.xxiiij. Si

adam nequiſſet ad eos quos generaturus erat iuſti

ciꝗ ſuaʒ pduccre. nequaq; poſſet ad eos iniuſticiam
trãſmittere.ſi ergo hoc veꝝ eſt.ſequit᷑ ꝙ ſi adã potu
it ſua culpa filios reddẽ culpabiles. ſua ſatiſfactiõe
potuit eos facere excuſabiles. ¶ Item oẽs in adam
peccauerũt.quia fuerũt in adã peccãte. pari rõne

ſi oẽs fuerũt in adam ſatiſfaciẽte.videt᷑ ꝙ omnes in

ipo ſatiſfecerũt.ꝑ locũ a ſimili.¶Itẽ hipᷣm vr rõne
Si oppoſitũ eſt cauſa oppoſiti.⁊ ꝓpoſitũ cã ꝓpoſiti.
ſed ade traſgreſſio fuit cã noſtre coꝛruptõis.&̊ videt᷑

ꝙ eiꝰ iuſtificatio ⁊ ſatiſfactio fuerit cauſa noſtre re/
dẽptõis.Sicut igit᷑ in adam peccauimus. ita videt

ꝙ in eo ſatiſfecimus.Et iſte tres rõnes ſũpte ſunt ꝑ
locũ a ſimili. em hocipᷣm oſtẽditur per locuʒ a
minoꝛi. Pꝛonioꝛ eſt deus ad miſerẽdum qᷓ; ad con/
demnãduʒ.ſed diuina iuſticia pꝛo trãſgreſſione ade
cõdemnauit totã poſteritatem pena moꝛtis.i mul⸗/
to foꝛtius diuina miſericoꝛdia ꝓ ſatiſfactõe ade de-

buit reddere gram iuſtificatõis. Mtez potẽtioꝛ eſt

gra in bono q; ſit culpa in malo.ſed culpa ade potu
it totam poſteritatem inficere ⁊ reddẽ deo odioſaʒ
multo foꝛtius gr̃a que fuit collata ade potuit totã
Pontentais repare ⁊ reddere deo grataz. ¶ Itẽ vᷣm
eges hũanas tutoꝛ potius poteſt cõditiõem pupilli
melioꝛare q; deteꝛioꝛare.ſi & mito maior benignita
tis eſt lex diuina qᷓ; ſit humana.videtur ꝙ potiꝰ cõ/
ditio in pꝛimo ꝑente de peioꝛi potuit fieri melioꝛ. q
8 melioꝛi deterioꝛ.ergo ſi tranſgrediẽdo potuit trãſ-

fundere culpam. multo foꝛtius potuit traͤſmittẽ iu⸗

ſticiã. ¶ Sed contra.ſtatim adam cum peccauit ab
immoꝛtalitate cecidit in neceſſitatem moꝛiẽdi.ergo
ſi gratia ſupueuiens non aufert immutabilitatẽ di/
uine ſentẽtie. remanſit igitur poſt gratiaʒ moꝛtalis.
ſed moꝛtalis ð neceſſitate generat moꝛtalem. quã/
tumcũqʒ adã ſatiſfaceret generaret filios ſuos moꝛ
ti obnoxios. ſed nulla creatura rõnalis eſt moꝛti ob
noxia niſi ꝓpter culpam.g nunqᷓ;ᷓ potuit ſatiſfacere
quin trãſmitteret culpam. Item iuſticia oꝛigina/
lis conſiſtit in qu dam mẽtis ⁊ carnis integritate.ſᷣ
quia virginitas oicit incoꝛruptõeʒ mentis ⁊ carnis.
exquo ſemel perditur. nunq; per ſatiſfactõem pt re-
cuperari.g pari rõne neq; oꝛiginalis iuſticie donũ p
ſatiſfactõem recupꝑatur.ſi ergo ex illius iuſticie pᷣua⸗
tione eſt in nobis sba culpa.impoſſibile fuit q;

₰

adam ſatiſfaceret pꝛo poſteritate ſua. eʒ om̃is
ſatiſfactio pcccatoꝛis fundat᷑ ſuper gratiam gratuʒ
KRkRk 1

uarc. ¶ RX c9 ern ena
16 in adam potuerit ſatiſfacere.ſicut in eo potuit vicia
ri.hoc tripliciter poteſt intelligi. Aut ita ꝙ adaʒ po-

facientẽ. ſed gratia gratum faciens nunch pᷣt traſire

ab vno homine in alium.ſicut in pꝛimo libꝛo ꝓbatũ
eſt. ſed gratia immediate a ſolo deo datur. videtur

igitur ꝙ in pꝛimo parentęſatiſfacere nõ potuerit ge

nus bumanuũ. ¶ Item efficacioꝛ eſt in vnoquoqʒ fi

des ſua ſibi ⁊ gratia qᷓᷓ ſit alij.ſed adam nõ potuitꝓ
ſeipᷣo ſatiſfacere.ſed opoꝛtunum fuit filiũ dei pati ſi
cut oſtẽdit Anſ.in libꝛo.Cur deus homo.& non vi/
detur ꝙ potuerit ſatiſfactõis iuſticiam in alios deri
R dð.qꝙ cũ queritur Atruʒ tota poſteritas

ſteris cõmunicaret ⁊ culpam ⁊ ſatiſſactiõem ſimul.
Aut ita ꝙ cõmunicaret ſatiſfactõem ſed non culpã.
Aut ita in ſe ſatiſfacẽt ⁊ ꝓ ſe ꝙ poſteris nõ cõmuni
caret culpã. Pꝛimi duo modi ñ ſolũ ſũt ipoſſibiles.
etia ñ intelligibłes.qꝛ claudũt in ſe duo oppoſita.
Si em̃ adã ↄmunicaſſʒ poſteris ſil culpam ⁊ ſatiſfa/
ctõem.ſimul eſſent culpabiles ⁊ ſatiſfacerẽt.ꝗ̊ ſimul
eſſent iuſti ⁊ iniuſti. Similiter ſi cõmunicaret ſatiſfa
ctõem ⁊ non culpam.& innocẽtes ſatiſfacerẽt.⁊ hoc
ſimiliter non eſt intelligibile. Non em̃ fit ſatiſfactio

niſi ꝓ offenſa.⁊ ſi adam nõ cõmunicaret poſter cul

m ipᷣi baberent omnimodam innocẽtiaim.⁊ ſi B.
ocum nõ baberet in cis ſatiſfactio aliqua.pꝛo inno⸗/
centi em̃ ſatiſfacere non eſt intelligibile. Lertiꝰ aũt
modus dicendi videlicet ꝙ ſic ſatiſſaceret ꝓ culpa
ſua adam vt ſua ſatiſfactione impediret᷑ infuſio oꝛi⸗

2

ginalis culpe.⁊ ſi intelligibilis ſit. impoſſibilis tamẽ
lir ipᷣi ade.⁊ ratio huius melius ĩ tercio reddet᷑ cũ

agetur de modo redẽptionis humane.Ad pꝛeſẽs ãt
boc dixiſſe ſufficiat ꝙ adam ſic ſatiſfacere non pote/
rat vt impediretur trãſfuſio culpẽ oꝛiginalis in po/

1 ſteritatem ſuã.Et ratio buius ſumitun a parte ipi

us ade.⁊ a parte gratie.⁊ a parte coꝛruptiois natu/
re.A partt ade.quia ipᷣe debitoꝛ moꝛtis erat.⁊ dignꝰ
penalitate ⁊ miſeria. et ideo quancunq; moꝛtem vel
penã ſuſtineret.ꝓ trãſgreſſione ſua deo ſatiſfacẽ nõ
poterat ſufficiẽter. A parte vero gratie per quam ſa⸗

tiſfaciebat ratio ſumit᷑.qm illa gratia erat gratia pe
nitentialis. que quidem reſpiciebat ip̃am volũtates
pſone.⁊ ideo per ipᷣam non curabatur moꝛbus cõeu

piſcentie qᷓ radicabatur in carne.⁊ ꝓpterea quantũ/
cunq; ſatiſfaceret remanebat natura coꝛrupta.⁊ ita

neceſſitas ad tranſfũdendum oꝛiginalẽ culpam. Ex
parte vero nature ſumitur ratio.quia cũ natura hu/

mana tota in ipᷣo viciata eſſet.tanti penſabatur illa
coꝛruptio narrequätl pꝛecij eſt tota humana natu
xa.⁊ ideo quicquid adam faceret.longe inferius eẽt
eo qʒ exigebat deus ad tante coꝛruptõis ⁊ damnati

onis recoõpenſatõem.⁊ ideo ꝓ illa non poterat ſatiſ
facere. Poſſet nibilominus aſſignari ratio ex parte

diuine offenſe.q̃ cum eſſet infinita.rõne eius quia ẽ
contra infinitũ non recipiebat recõpenſatiõem niſi
aliquis ſatiſfaceret qui eſſet infinite bonus. Et ideo
non indocte dicunt aliqui ꝙ non ſoluʒ ſatiſfactio ꝓ
peccato ade.ſed etiam ꝓ quocũq; alio peccato fun/
data eſt ſuper meritũ ⁊ ſatiſfactõem xpᷣi.in cuius fi

de ⁊ ſacramẽtis deus parcit quibuſcũq; pꝑcit.⁊ ideo

contingit omnes de plenitudine eius accipere.⁊ ip/
ſum dici caput totius eccleſie.tã finalis q; pꝛimitie.
atet igitur ꝙ guocha modo dicatur. impoſfibile
uit adam ꝓ po
illud quod obijci

F 1. eris ſatiſſacere. Ande concedende
18 ſunt rõnes boc oſtẽdentes. ¶A

tur de verbo Anb. ꝙ ſi nequiſtet iuſticiaʒ pducere
⁊c.dᷣm ꝙ anſ.loquitur ibi de iuſticia oꝛiginali.⁊ il
lam dicit ꝙ adam ⁊ ſeruare poterit poſteris ⁊ tran.
fundere. Hoc aũñt intelligẽdum eſt ſane. non qꝛ aliqᷓ
qualitas qᷓ eſſet in anima ade ꝑ multiplicatiõem ad

poſteros deſcẽderet.ſed quia anima ade innocẽs cõ

iuncta fuerat carni pure ⁊ immaculate.⁊ ſi ſtetiſſet.

anima potuiſſet illam carnẽ ſeruare.⁊ a coꝛruptõne
moꝛtis.⁊ a coꝛruptõe libidinis. ⁊ hec ꝛectitudo erat
oꝛiginalis iuſticia. Si aũt in bac adam pꝑſtitiſſet. cũ
generaret poſteros.carnẽ immaculatã tranifũderz.

Et ſimiliter dũ anima creata a deo innocẽs tali car⸗

ni vnirctur.illud idem poſſet.⁊ eãdem rectitudincʒ
haberet.quã habuit anitna ade.⁊ ꝑ hoc oꝛiginalem

iuſticiam. ⁊ ꝓ tanto oꝛiginalis iuſticia tranſfũdi dici

tur.quia ſi hanc habet pater.neceſſe eſt ꝙ bãc babe.
at filius.⁊ hoc eſt ex rõne bone diſpoſitiois ex part⸗
carnis quã oꝛiginalis iuſticia ↄcernit.nõ ſic eſt ð iu⸗
ſticia ſatiſfactiois que volũtatem reſpicit nõ carnis

integritatem.¶ Ad ülud quod obijot᷑ ꝙ ſicut fummꝰ 9
in adam peccãate.ita fuimus in ipᷣo ſatiſfaciẽte.dm

e non eſt ſimile.quia peccatũ ade ꝓ co illã iuſtici

am oꝛiginalem pꝛiuabat.non tm̃ reſpicicbat ꝑpſonãä.

ſed etiam naturã.ſed quia illa ſatiſfactio illã innocẽ

tiam non reſtituebat. ꝑſonam non nam reſpiciebat.
⁊ideo nõ ſic in poſteros redũdare potuit ſatiſfactio
ſicut redũdauit trãſgreſno.(¶ Ad illud quod obijci

tur ꝙ ſi oppoſitum eſt cauſa oppoſiti ⁊c.dð ꝙ iſtud
intelligẽdum eſt in hijs oppoſitis quoꝛuzʒ vtrũq; eſt

aliqua natura. ⁊ in cis q̃ recte ſunt oppoſita.⁊ ſm il

lud in quo opponũtur.Er rõne huius triplicis cõdi

tionis illa ꝓpoſitio nõ habet locum in ꝓpoſito. Pꝛi

mum quidẽ quia culpa non dicit aliqua poſitõnem
ſed potius pꝛiuatõem. Scdo vero qꝛ iuſticia ſatiſfa

ctionis non directe opponit᷑ culpe oꝛiginali.ſed po/

tius originali iuſticie.⁊ ſi illa oꝛiginalis iuſticia fuiſ-
ſet in adam generãte.fuiſſet cauſa oppoſiti.Tercio
vero quia culpa ipᷣius ade opponitur ipᷣi ſatiſfactio
ni inꝗtum coꝛrũpebat ꝑſonam.non inq;tum coꝛrũ/
pebat nãm. ⁊ inqtum coꝛrũpebat perſonã merituʒ
erat cterne dãnatõis.iqtũ vᷣo coꝛrũpebat naʒ pᷣnci/
piũ erat vniuerſalis coꝛruptõis. Juſticia g ſatiſfacti

onis auferebat ab ipo adam meritũ eterue dãnatio

nis. ⁊ ʒ ill opponebat᷑ ei.⁊ erat cauſa oppoſiti vi
delicet eterne beatitudinis ꝑ modum meriti.vitiuʒ

gũt coꝛruptionis nõ auferebat.nec eius opꝑpoſitum
cauſabat.quia ᷣm illud non ardonetr ei.Acilꝛ 1

lud quod obijcitur ꝙ ꝓnioꝛ eſt deus ad miſerẽdum
qᷓᷓ ad condẽnandum.dm q illud veruʒ eſt vbi mi.
ſericordia ſic habet locum ꝙ non excludit iuſticiaʒ.

iuſticia aũt requirebat maioꝛeʒ ſatiſfactiõeʒ q; adãʒ

poſſet facere. ⁊ ideo miſericoꝛdia ꝓ illa modica ſatiſ⸗
factione ade non debebat toti generi bumano dona
re offẽſam.ſed quod nobis ⁊ ſibi deerat decebat euʒ

ſupplere.quod ⁊ fecit.cũ ꝓpter miniam charitatem

ſuam filiũ ſuum vnigenitum miſit in ſimilitudinem
carnis peccati.⁊ cum eſſemus moꝛtui peccato.coui⸗/

uificauit nos xpᷣo. ¶ Ad ill quod obijcit᷑ ꝙ potenti 22

oꝛ eſt gratia qᷓᷓ ſit culpa.reſponderi poteſt duplicit᷑.
Pꝛimo ꝙ illud intelligẽdum eſt reſpectu illius effe/
ctus ad quẽ gratia oꝛdinat᷑.gratia aũt gratuzʒ faciẽs
ipi ade collata non oꝛdinabatur ad remouẽduʒ caxr

nis coꝛruptõem.ſed volũtatis deoꝛdinatiõem.quia

7 2 *

refoꝛmatiua erat imaginis.nõ reparatia carnis. M

ð sä UU

—

ptinetn
onocol
tlum Vta⸗
aig nonenne
te⸗ n
tlüniatnn
z husntiuil⸗
ſigotohne
Galfrte⸗
ſunintle
ladiſpuet
tenftonmſ
fienent
tclitigumnch
eni
güttutee
ecvittatscont
ſgutao Sed
tsdicoe En
epurn.

norglein
ſerzi
ſepcm nobuse
llminhe
ieſcutſeoem
ſctirpleim ud
ſtpuncdennalte.
Ppiſanzttpien
ſenbochnoſt
aückiancbspot
ncalluin
cheteKcurge
(Fonboaßnn
Gallpamongn⸗

onnnitnoc caren

perehpogerqit
igcaretapſons
Oignnls fel
ſerioronnecñ
chhapicetan.
bbaredieckannen
gernipepnuan
tnotreteinn
Albeofeneunin
ſaſsclgnthotc
Pſ nnuse
armnpotsn
ehiut ſͤ⸗
teſpgtotriſt
Mick ick
ſotginintef
iGatpyter
rgagſnich
fürmn
paſin gliego
lrid
ffinemliſc
ſfno ſeſne
ſiangmnleye
Wnnattero
ſlcaſccoe

angni
en
erge
Meinhis
etſfefe,
Alncdn
nolhtſe ci

weq; Alaar⸗

nlldtudng

NNRgnen
armfilti
obiehee
Nüsgnn
liſectdi⸗
tigſatiin
docglintd

ehne .

limm
ninſchad.
ontiuſin
lludgrtcha⸗
ſniNi
aunci
toppinefnt
itpicriif
ni in
ins hinn
gutuuſni
wniſce⸗
leüttuſ
winand
Föiid
rämnand
wiuinun
vahneni⸗
zufuſt
Me
ggtitn
nand ti

ine

hilominus tamẽ in repatione carnis potẽtioꝛ eſt ali
quo modo qᷓ; culpa. dum ꝑ gaʒ meret᷑ homo ſcdaʒ
ſtolam. Aliter poteſt dici ꝙ ⁊ ſi gratia potẽtioꝛ ſit qᷓ
culpa.non tamẽ ſequit᷑ ꝙ totũ refoꝛmet quod culpa
deſtruxit. Multo em̃ facilius eſt deſtruere q; cõſtru
ere. Ande vnus malus cibus aliquãdo plus coꝛrũ/
pit nãm qᷓ; cẽtum bone medicine poſſint eã repare.

23 q;uis medicie ille ſint valde potẽtes ⁊ vᷣtuoſe.

l c
¶ Etu oꝛiginale in oibus repiatur equaliter. Et ꝙ ſic

iliud quod obijcitur de lege pupilloꝝ.dom ꝙ adam

non ad poſteros cõpatur ſicut tutoꝛ ad pupillos.ſp-
ſicut pater ad filios. Ande ſicut pater facilius pᷣt bo
na ſua diſſipare ⁊ deſtruere.⁊ per conſequẽs beredi
tatem filioꝛum ſuoꝝ deuaſtare qᷓ; poſſet illã poſt de

uaſtatõem ⁊ conſũptõem reparare.ſic ⁊ in ꝓpoſito
intelligẽdum eſt ſe babere.
Onſequẽter circa ſcᷣm articulũ queritur ð
quãtitate oꝛiginalis. Et circa hoc duo que/

ne quãtitatis continue.Atꝝ vnũ oꝛiginale poſi it eẽ
abſq; altero. Scðo querit᷑ qᷓtum ad rõnem quanti/
tatis diſcrete. Atrum videlicet ſit ponere vnũ oꝛigi/

nale vel pluun. .

„

vigetur. Anß. de oꝛiginali akell⸗Yanboe,

le pctm̃ in oibus eſtimo eſſe equale.¶ Item bocipᷣʒ
videtur rõne.Oꝛiginale pctm̃ eſt caretia debite iuſti
cie.ſicut ſepe dictum eſt.⁊ quilibet illa iuſticia coꝛpa
li eſt ſimpliciter nudatus ⁊ puatus.& ſi equalit᷑ oẽs
ſũt pꝛiuati.equaliter coꝛꝑali macula ſũt infecti. S in

quibuſcunq; reꝑitur oꝛiginale pctm̃.equaliter repit

em bocipᷣm oſtẽditur ꝑ cauſã.Oꝛiginale pec/
catũ eſt in nobis ppter ade inobediẽtiam.ſed inobe
dientia ade vna fuit.⁊ equaliter oẽs poſteros reſpi/
ciebat. videtur ꝙ oẽs equalit᷑ culpabiles faciebat.
SFern hocipᷣm videtur ꝑ penã. Omnes em̃ habẽ
tes culpam oꝛiginalẽ equaliter puniuntur.videlicet
omnimoda carẽtia viſionis dei.ſi igit᷑ quãtitas pe/
ne reſpõdet quãtitati culpe.videt᷑ ꝙ ſi eſt equalitas
in carẽtia viſionis dei.ꝙ ſit equalitas in coꝛruptone
oꝛiginalis.i Itẽ hocipᷣm ꝓbatur ꝑ concupiam an
nexã. oꝛiginale em̃ pctĩ ad oẽ malũ reddit ꝓnum ꝑ
concupiſcẽtiam. ETnde dũ lex ꝓbibet concupia)ʒ.ꝓ
bibere dicit omne malũ. oꝛiginale pctiñ vnũqueł/
qʒ coꝛrũpit vniuerſaliter.ſed vłem coꝛruptõem non
cõtingit repire vm magis ⁊ minus.immo in oibꝰ in

quibus repitur.in termino reꝑitur.S videt᷑ ꝙ oꝛigi /

nalis culpa nõ pᷣt eſſc maioꝛ in vna ꝑſona qᷓ in alia.
Eteʒ ſi maius ẽ oꝛiginale in vno ꝙᷓ; ĩ alio.aut hoc

eſt ex actu ꝑentis.aut ex actu ꝓlis. Ex actu parẽtis

eſſe nõ poteſt. Mã ſicut ꝓbatũ eſt ſupꝛa. pctm̃ parẽ.
tis in pleʒ nõ trãſit. Ex actu vero ꝓlis eſſe nõ pᷣt. ſic

planũ eſt. videt᷑ ꝙ nullo mõ oꝛiginale in vno ꝙᷓ in
ed cõtra. Anſ.de cõcep.
virgi. Sicut ppter nãm naſcit᷑ coꝛrupta perſona.ita

alio repiatur intẽſius.

nã ꝓpter ꝑſonã efficit᷑ magis peccatrix.ſed pctm̃ q8
inficit nam eſt peccatũ oꝛiginale.̊ videt᷑ qꝙᷓ oꝛigina-
le pctm̃ in aliquo poſſit fieri maius ⁊ intẽſius¶ Itẽ
boc videt᷑ rne. MNullũ malũ eſt in ſũmo.quia ihil

eſt ſũme malũ.ſcd oꝛiginale pctm̃ malũ eſt. non eſt

in ſũmo.ſed quod eſt citra ſůmũ. ⁊ intẽdi pᷣt ⁊ auge/
ri. oꝛiginale pctm̃ intẽſibile eſt. igit poteſt maiꝰ in
vno ꝙᷓ in altero repiri. ¶ Itẽ oꝛiginale petſñ eſt con⸗
cupiſcẽtia.ſed ↄcupiſcẽtia poteſt intẽdi ſicut ⁊ pᷣt re⸗/

rũtur. Pꝛimo querit᷑ de ipo oꝛiginali ſbᷣ rõ/

gatõ

— —

—

mitti. ⁊ aliquãdo intẽditur ſicut patet . ergimẽtuz
₰ — . . „ „ 2 — Je
videt᷑ ꝙ pctm̃ oꝛiginale intẽdi valeat.vt ſit maius

in vno qꝙᷓ in alio.vel etiã intẽſius in eodẽ ᷣm ſtatus
diuerſos. u
contrahit oꝛiginale.ſed caro nõ eſt infecta in ſũmo.
et quod nõ eſt infectũ in ſũmo.dũ tranſit ꝑ viam in/
fectõis pᷣt magis ⁊ magis infici. Si igit᷑ caro noſtra
trãſit per viã infectõis dũ ꝓpagat᷑.videtur ꝙ magis

magis inficit᷑.ac ꝑ boc quotidie oꝛiginale pctĩ au

gmẽtatur.¶ Itez ois ꝓpꝛietas quãto magis appꝛo/
pinquat ſi 65 cauſe eſt intẽſioꝛ ⁊ foꝛtioꝛ.⁊ ctäro 4
gis elõgat᷑ debilioꝛ.ſed coꝛruptio originalis ab adã
ꝓducit᷑ tãqᷓ a fotali pᷣncipio ⁊ radice.g videt᷑ ꝙ q̃n
to aliquis eſt ade ꝓximioꝛ.ꝙ tanto oꝛiginalis culpa
ſit in eo intẽſioꝛ. ¶ Item vna aia melioꝛa babet na⸗
lia ꝙᷓᷓ alia. ſicut in pcedẽti diſ.babitũ eſt.ſed tãto coꝛ
ruptio peioꝛ eſt.quato eſt in melioꝛi nã.ſicut Augu.
dicit et expꝛeſſe rõ manifeſtat.pt᷑ dignitateʒ ciꝰ qd

coꝛrumpitur. oꝛiginalis coꝛruptio peioꝛ eſt in vna

anima q;ᷓ in altera.⁊ ſi hoc.videt᷑ ꝙ culpa ſit intẽſioꝛ

Reo. dom ꝙ ſicut ſi adã ſtetiſſet oẽs equaliter eſſent 2 4

innocẽtes.ita nũc cũ adã peccauit oẽs facti ſũt eqli
ter peccatoꝛes.⁊ ita culpa oꝛiginalis in oibus reperi

tur equaliter.ita ꝙ nõ eſt maioꝛ in vno qᷓᷓ in altero.

nec etiã intẽdi habet in codem ſbiecto. MA.
intelligẽtiam notãdum eſt. ꝙ iſta tria cõcurrunt ad
oꝛiginale pctm̃.ſcilicet debite iuſticie carẽtia.concu-
piſcentia. ⁊ carnis feditas.⁊ pꝛimuʒ eſt ipi oꝛiginali
eſſentiale. ſcoᷣm vero male.⁊ terciũ cauſale.ſicut ſu/
pꝛa explanatũ fuit. Si igitur oꝛiginale deberet auge
ri. ex aliquo iſtoꝝ opoꝛteret illud intẽdere. cum aũᷣt

nullũ hoꝝ intẽdi habeat.in oibus equaliter habet

reperiri. Quãtum ad carẽtiam nãqʒ debite iuſticie
nõ poteſt intẽdi.iſta em̃ carẽtia non pᷣt eſſe maioꝛ in
vno 7 in alio niſi triplici de cauſa.Aut quia ſit obli⸗
oꝛtioꝛ. aut quia ſit ibi maioꝛ pꝛiuatio.aut quia
modus priuãdi ſit deteſtabilioꝛ. NMullo iſtoꝝ modo
rum maioꝛ habet eſſe carentia in homine vno iꝙᷓ in

alio. Mõ eſt em̃ obligatio foꝛtioꝛ.quia oẽs equaliter

obligamur in adã. Mec pꝛuatio maioꝛ.quia eodeʒ
dono ſcilicet oꝛiginalis iuſticie oẽs per oꝛiginalẽ cul
paʒ nudamur. Hec modus pꝛiuãdi deteſtabilioꝛ.qꝛ
oẽs pꝛiuati ſũt ꝑ vnã inobedietiam ade.⁊ ſic oꝛigia
le rõne carẽtie debite iuſticie nõ recipit magis ⁊ mi/

nus.ſed in oibus equaliter eſt. Similiter nec q;tum 26

ad concupiſcẽtiã intendi habet.Si em̃ intẽdit᷑ appe
titus vel cõcupiſcẽtia reſpectu alicuius deteſtabilis
in alio.hoc pᷣt eſſe tripliciter. Aut ex cõplexione.aut
ex aſſuefactõe.aut ex vinculi refrenãtis ↄfractione.
Pꝛimo mõ abſqʒ; dubio ↄcupiſcẽtia augeri pᷣt.ſicut
Fte de concupiſcẽtia carnis ꝗqᷓ magis feruet in co/
ericis ⁊ ſãguineis ꝙᷓ in melãcolicis.ſed talis inten/⸗
ſio nihil facit ad culpã. Mõ em̃ eſt culpabilis.ſʒ nãł
vł penalis. Similiter ⁊ ſecundo mõ concupiſcentia
intendi pᷣt in eodem boie.ſicut patet in eo qui aſſue

factus eſt luxuriari ⁊ bona cibaria comedere.qꝙ; ma

gis eſt ꝓnus ⁊ ardẽtius cõcupiſcit qᷓ; qui talia ñ gu/

ſtauit. ſed hec intẽſio nõ facit ad oꝛiginale pctm̃.ſed

potius ad actuale.quia nõ dicit᷑ oꝛiginaſe pctiñ con
cupiſcẽtia quocũq; mõ.ſed ſolũ ꝓut ab oꝛigine con
tracta eſt.Lercio mõ ñ pᷣt intẽdi.ſed in oibꝰ hʒ eq̃lit

reperiri. ꝓ eo ꝙ illud retinaculuʒ oꝛiginalis iuſticie
merito culpe ade in oibus eſt confractum. Et qm̃ ʒ
iſtũ tercium modũ attẽditur quãtitas oꝛiginalis ex

AXRkk 2.

tem feditas carnis eſt ratio quare aia

d cuius 2 5

27 equaliter. Similiter q;tum ad feditatẽ que

pte concupiſcẽtie. binc eſt ꝙ qtum ad concupiſcen⸗
tiã oꝛiginalis culpa in oibus in quibus eſt reperitur
in car

ſoꝛ dom & ꝛ ſi feditas camis put eſt coruptio p?è/

nalis intẽdatur ⁊ creſcat.ſicut patet in lepꝛoſis ⁊ ſe⸗

minifluis. ⁊ alijs fedis infirmitatibꝰ oppreſſis. put

ne non habet eſſe maius ⁊ minus oꝛiginale.⁊ h̊ pa/ tamẽ ipa eſt pᷣncipium oꝛiginalis.babet equaliter re an
tet.nã ꝙ aliqua ꝓpꝛietas intẽdat᷑ requirit᷑ idonei / periri in ſingulis.quia ab vno ſolo ⁊ pᷣmo fonte pce iu
tas ad intẽſionẽ tam ex parte ſuſceptibilis.q; ex pte dit. ¶ Ad illud vero quod obijcitur ꝙ ꝓpꝛietas in/2 gſon i
Apꝛietatis que itẽdit᷑.qᷓ etiã ex ꝑte agẽtis.⁊ ſi aliqd tenſioꝛ eſt cũ appꝛopinquat ſue oꝛigini.ddm q ill ſtunud⸗ o
boꝝ defuerit.ꝓpꝛietas illa nõ habet intẽdi.ſicut pa· xerum eſt de ꝓpꝛietate que quidem dicit naturaʒ ⁊ nen
tet conſiderãti.Oia aũt hec deficiũt in ꝓpoſito.He poſitõem. ⁊ de illa qᷓ babet continuari cum ſua oꝛigi nitiun
fectus em̃ eſt ex ꝑte ſuſceptibilis.nã ſicut ſpeculum ne.ſicut eſt in virtute mouente.⁊ luminis effuſione nuie
nouũ inficit᷑ a muliere mẽſtruata.ſed poſtiꝙᷓ muete aliter non habet veritatem ſicut patet. naz candela WE
ratũ eſt. ex aliquo aſpectu nõ recipit nouã infectio inflanimata ab alia. ita bene inflamabit ficut inflã/⸗ Mn it
nẽ. ſic hũana na in ſtatu pꝛimoꝛdiali quaſi noua ex· 2mabat illa. vtrũ q; enim deficit in pꝓpoſito. tum quia punt
iſtens infici babuit a corꝛuptõe pſone. poſtmodum illa carnis feditas plus vicit rõem pꝛiuatois q; poſi ſiſiruaſe
vero quaſi inueterata.ex noua coꝛruptiõe non reci tionis.tum quia etiam illius feditatis tꝛãſfuſio eſt ꝑ ttgnigii.
pit nou infectõem Defect/ etiã eſt er pte agentis. generatõem. in qua generatum pꝛimũ ⁊ ſcm habʒ Peri oion
quia nullus eſt poſt pꝛimũ hoiem cuius trãſgreſſio eæãdem vim quã habebat generãs pꝛimũ./ d üll 3 5 ſthletoton
reſpiciat obligatõem pſone. hinc eſt ꝙ talis culpa ñ quod obijcitur ꝙ vna anima babet melioꝛa natura. inniſehot
babz inficere carnẽ coniũctꝗ. Defectus etiã eſt ex ꝑ lia ꝙᷓ alia.d ꝙ ⁊ ſi hoc verũ ſit ⁊ concedẽdũ.tamen ieraeipone
te ꝓpꝛietatis intenſibilis. Illa em̃ qꝛuʒ potẽtia ẽ in quãũtum ptinet ad puritatez innocẽtie oẽs aie equa⸗ ricaopy
termino non hñt recipere maius ⁊ minus ſicut vult les ſunt.⁊ quia illius pꝛiuatõem directe reſpicit oꝛi⸗ niahßßf⸗
phᷣs. Feditas aũt carnis ſm ꝙ eſt pᷣncipium cõtra/ ginalc. binc eſt ꝙ licei alia naturalia ſint excellẽtio peſtgſi
ctionis oꝛiginalis oꝛtũ habʒ ex caretia oꝛiginalis iu · ra.non tamẽ ꝓpter hoc intẽditur coꝛruptio oꝛigina plresinncbis
ſticie.⁊ quia carẽtia illa nuditas q̃dam eſt.⁊ nudo ñ lis culpe Qudao em̃ dicitur ꝙ tãto peioꝛ eſt coru⸗ Wagſrllen
eſt recipere magis nudũ.ᷣſicut oꝛiginalis iuſticie nu· pttio quãto melioꝛ eſt nã. hoc intelligitur m ill vm Apnodfcn
ditas nõ recipit magis vel minus. ſic nec carnis fe· qð nãà per viciũ coꝛrũpitur.aliter eĩ non babet veri ſeyeñ Air
ditas. Et ſic patet ꝙ ex ꝑte feditatis carnis oꝛigina- tatem. quia frequẽter ille qui habet melioꝛa natura⸗ hoͤtffte muſe
le nõ habet intẽdi vel augmẽtari in eodẽ vł in diuer lia non bhabet ita grauia peccata ſicut ille qui babet als lpañ
ſis val ex ge⸗ concupiſcẽtie. vel carẽtia debite iuſti / mninus bona ⁊ in codem genere peccattii. tnouinirn
cie.ſicut oſtẽſum eſt.nec ſũt plura ↄcurrẽtia ad oꝛigii Aucſkio i.. d itrrotgiipe
nale. manifeſtũ eſt igit ꝙ oꝛiginale pctm̃ in oibus in ESiers ſit ponẽ vnũ oꝛiginale vel plura. Et q; vnũ ſo⸗ ſmnitclaci⸗
gquibus reꝑitur habet efaanlit. cceclede ſũt lum videt᷑ pꝛimo auẽte magiſtri in litera.c. Alioqͥn. fimöminre
28 rõnes hoc oſtẽdentes. ¶ Ad illud qd pᷣmo obiſeat¶vbi ſic ait. Ano peccato non plunibus paruuli obli ſuarfnm
de Anſ ꝙ nã ꝑ ꝑſonaʒ efficit᷑ magis peccatrix. dam gati ſunt. Benn boogna editur rone ſumpta a urdctglpe
ꝙ nã accipit᷑ dupliciter. Ano mõ dicit᷑ nã vis inſita cauſa. quia peccatũ oꝛiginale contrabit ꝓpter ade (cſtdieſ⸗
rebus ex ſimilibus ſimilia ꝓcreãs. Alio mõ dicitur inobedientiã.ergo ſi vna tm̃ culpa fuit eius inobedi Wtproplie
nã ipᷣm cõmune. bijs duobis modis diſtinguit᷑ na entia.videtur q in quocunq; reperitur ſit vnicum ⁊ Aepcntena
tura cõtra ꝑſonã.Et cũ dicit᷑ nã coꝛrũpit ꝑſonã.ac/ nullo modo plura. ¶ Item bocipſi Sdit nae⸗
ura cotra ꝑf . n. ac⸗ nullom 1. Pit pſum oſtẽdit röne znapn nen
cipit᷑ nã ꝓ vi ꝓpagatiua. ⁊ coꝛruptio ꝑſone dr illa q ſũpta a pena. Oꝛiginali em̃ debetur ſolũ carẽtia vi⸗ Cttautiuni
reſpicit volũtatẽ rõnalem. Cuʒ aũt dicit Anſ.ꝙ na/ ſionis dei.⁊ hec eſt vna pena.ſed multis culpis mul detatöneau
tura efficit᷑ ꝑ ꝑpſonã magis peccatrix. accipit nm ꝓ te debẽt reſpondere pene.ã ⁊c. ¶ Item hocipᷣm oñ. ſenotgaen
cõmuni ꝓut conſiderat᷑ in ſuppoſito.⁊ hoc patet ꝑꝓ ditur in cõparatione ad ſequelã. Oꝛiginale em̃ non utreongzie
exemplũ ſuũ quod dicit. Sicut adaʒ peccãte peccat ſolũmodo eſt ab oꝛigine.ſed etiã oꝛigo eſt ⁊ pꝛincipi Fboeipnian 6
bomo. ſic adam magis peccante magis peccat hö. uz3 omniũ maloꝛũ. Si g q ꝑ ſuperabũdantiã dicit Arieſien
⁊ hboc mõ nã non habet coꝛrumpi ſolum ꝑ peccatu, vvni ſoli cõuenit. ⁊ ſtatus eſt ꝑ reductõem ad vnum. ſtari irtin
doꝛiginale. ſz etiaz ꝑ petm̃ actuale. ex igit ñſeqd xiqetur ꝙ oꝛiginale pctm̃ no ſit niſi vnũ ſolũ. ¶ Gtẽ insln
29 oꝛiginale babeat eſſe maius ⁊ intẽſius.¶ Ad illð qd hocipᷣm videtur in cõparatõe ad ſbiectum. Oꝛigia⸗ ſocrcigie
obijcit ꝙ nullũ malũ eſt in ſummo. dom ꝙ eſt ſum / le em̃ eſt in anma rõne coniũctionis ſue ad carnem. ſante
mũ ſimpliciter.⁊ eſt ſũmũ in genere.⁊ quis non cõ⸗ ſi ergo vna eſt caro cui anima coniungitur. ⁊ vnica ſcinene
tingat reperiri ſũmũ malũ ſimpliciter. eſt tamen re- vVnione vnituꝛ. ⁊ vnitas eſt in anima ᷣm ꝙ carni vt ſerßſrſfi
perire malũ ſũmũ in ꝓpꝛio genere.ſiẽ videmus ali / ꝓfectibili vnitur.videtur ergo ꝙ ncceſſario peccatũ müſgliäi
quem ita pꝛiuatũ viſu ꝙ non poteſt eſſe magis.ſic ? oꝛiginale ſit vnũ. ¶ Item bocipm oſtẽditur per cõ⸗ Piſine
in Ppoſito poteſt intelligi q, oꝛiginale pauat ſimpli· paratõem ad oppoſit.· Oaiginale cmñ peccatũ ca⸗ itr
ater iuſticiã oꝛiginalem. ⁊ ideo eius infectio ẽ in ter rentia debite iuſticie.ſed debita iuſticia cuius oꝛigia chan
mino. Poſſet tamẽ dici ꝙ ⁊ ſi non eſſet in ſũmo.nõ le pctm̃ eſt pꝛiuatõ in homine nõ erat niſi vna.quia i ndgt
tamen ſequit᷑ ꝙ poſſet intẽdi.quia poteſt eſſe defe· in vno innocente vna eſt innocẽtia. ⁊c.¶ Sed cõ⸗ g gunkot
ccus ex ꝑte ſui ſuſceptibilis vel ex ꝑte agẽt:.⁊ vtrũq; tra boc arguitur pꝛimo auẽte ſuper illud te. Ecce in narhlien
o bic deficit ſicut ſupꝛa oſtẽſum eſt. Ani dquod iniquitatibus cõ äõ tmnüplonle
50 bicde pꝛa oſtẽſum illud quod iniquitatibus cõceptus ſũ.glo.iniquitates ſũt pecca Pilnii,
obijcit᷑ ꝙ concupiſcẽtia poteſt creſcere.dm ꝙ verũ ta oꝛiginalia.⁊ multe auẽtes ſũt ad hoc in la.i/Ntẽé mmliie
eſt intẽſiue ſed non extẽſiue.illud tamen cremẽtum bocipᷣm videt᷑ rõnibꝰ ſũt tis ꝑ eandẽ viazʒ ꝑ qu ſu/ W
nibil facit ad oꝛiginale pctm̃.cũ non ſit niſi vel ex c mebãtur ad oppoſitu. & pᷣmo rõne ſũpta a cã. Oꝛi Wumnud
51 plexione. vel ex aſſuefactione ſicut oſtẽſum eſt¶ Ad ginale peccatũ eſt in nobis ppter peccatũ pᷣmoꝝ pa uchür
lllud quod obijcit᷑ ꝙ feditas carnis poteſt eſſe ma/ trentũ.ſ adã ⁊ eus plura comiſerut peccata.i̊ vide⸗ tenn
unut

kaitt⸗
ulugtliß,
monan
dhanon,
luninlinn
nnabetl
mätanan

arle.

C.

un. Geib

lren Nei.
ndusmi
go
irainel
nwiman:
Nüctd
lsllhont

ni
ggtatchan

niggnnf
hinmi l
nu nun.
ii e
mun Oicn⸗
enhanen.
gtu
fnganit
chunoci
tidmge
ſiarng,
acisngt
Cniitr gu
i o⸗
stun
aſitheut
u
inſ,
ſuuili
Möine
aie

iIur ep plura ſint in nobis oꝛiginalia. quia qua ratõe

redundat in nos peccatũ viri. eadeʒ rõne mulieris.
tẽ bocipᷣm videt᷑ rõne ſumpta a pena.quia vni
ſpe vnica debet reſpõdere pena.ſed multa gene/

ra penalitatũ ad oꝛiginale pctĩ ↄſequũt᷑. vt fames.

bis per petĩ oꝛigſale eẽ inflicta. ſc;. infirmitatẽ. ig⸗
noꝛatiã.cõcupiſcẽtiã.⁊ maliciã.vr igit᷑ ꝙ ſᷣm diuer/

ſa penalitatũ genera ſit diuerſitas oꝛiginaliũ.ſytẽ

bocipᷣm vr̃ ꝑ cõparatõeʒ ad capitalia ſpᷣſeq̃ntia.Ha

pitꝰ em̃ diuerſificãt᷑ ꝑ actꝰ.⁊ actꝰ ꝑ obiecta. ſi ̊ oꝛi/

giale pctm̃ reddit hoiem ꝓcliuũ ad vij.petã capita
lia q̃ ſũt diuerſoꝝ geneꝝ.vꝛ ꝙ in q̃libet hoie ſit mul/
titudo oꝛigialiũ. ee m oñdit᷑ ꝑ cõꝑatiõeʒ ad
ſbiectũ.qꝛ oẽs vires aie inficiũt᷑ ꝑ oꝛigiale pctm̃.ſed
mitiplicatis coꝛruptibilibꝰ.młtiplicaãt᷑ coꝛruptões.
⁊ in diuerſis potẽtijs diuerſi ſũt habitꝰ.g in vnoq̃;
hoie necẽ ẽ ponẽ mitiplex oꝛigiale ¶ Ntez hipᷣm vr ꝑ
ↄꝑatõcʒ ad oppoſitũ.qꝛ ꝑ oꝛigiale pctm̃ ẽ pᷣuatõ oĩʒ

vtutũ cñ ꝑ ipᷣʒʒ fiat icuruatõ aie ad vicia oibꝰvtutibꝰ

54

55

oppoſita. ſi plures ↄtingit in nobis reꝑiri vᷣtutes.
plures in nobis ↄtingit repiri culpas oꝛigiales. Reꝰ
dd.ꝙ ſiẽ vult mgr̃ Nug.Oꝛigiale pctm̃ dupir dicit᷑.
Ano mõ dr origiale pctm̃ qð ẽ oꝛigo oim pctõꝛũ.et
ſic pctm̃ Ade dr oꝛigiale pctiñ.⁊ H̊ mõ oꝛigiale pctm̃
nõ tm̃ ẽ vnũ ſpẽ.verũ etiã vnũ numero.Alio mõ dr
oꝛigiale pctm̃ qð ẽ in nobis ab oꝛigie.⁊ a qͥ etiã cete/
ra vicia ſumũt in nobis oꝛiginẽ.⁊ ̊ mõ querimꝰh̊ ʒ̊
vnitate oꝛigial pcti. Ad huiꝰ igit᷑ qõnis dilucida/
tõem intelligẽdũ ẽ ꝙ cũ q̃rimꝰ ð vnitate alicuiꝰ.aut
ꝗ̃rimꝰ ð vnitate ᷣm ſpẽm ⁊ foꝛmã cõem. aut qᷣrimꝰ
vnitate ᷣm numeꝝ ⁊ ſuppoſitũ.Si pᷣmo mõ loqᷓ/
mur oꝛigiali pctõ.ſic vnitatẽ hʒ ſᷣm ſpẽʒ eo mõ .
ꝙ; pcetm̃ r br̃e ſpẽm. AVnitas ãt iſta in oꝛigialipctõ
venit pᷣncipalit ex parte boni qð pᷣuat. ⁊ ex ꝑte pcti
ade ꝑ qð introductũ ẽ.h eſt ex ꝑte oppoſiti ⁊ ex ꝑte
pncipij. Ana eni ẽ ᷣm ſpẽm oꝛigialis iuſticia ⁊ inno
cẽtia.cuiꝰ pᷣuatõ ẽ oꝛigiale pctiñ. Ana etiã fuit iobe/
diẽtia rõne cuiꝰ totũ genꝰhũanũ ẽ coꝛruptũ.⁊ iõ vᷣm

ſpẽm oꝛigiale pctiñ ẽ vnũ in nobis. Si at loqmur
vnitate oꝛigialis q;tuʒ ad numeꝝ.ſic dðʒ.ꝙ in vno

hoie ẽ vnicuʒ. Et rõ buiꝰ ẽ.qꝛ pcm̃ dupłr numerat᷑.
Aut rõne ſbiecti in q̊.ſic in diuerſis homibꝰ diuerſa
ſũt pctã. Aut rõne actꝰ ꝑ quẽ hõ culpabil efficit᷑. ſic
q̃ pluries luxuriatꝰ ẽ plura hʒ pctã. MNeutro iſtoꝛuʒ
modoꝝ oꝛigiale pctm̃ młtiplicat᷑. ̊ remanet indiui
ſi.na in vno hoie vna ẽ aia q̃ ꝑ oꝛigiale pctm̃ inficit
te vniꝰ hois vna ẽ generatõ in q̃ᷓ ⁊ ꝑ quã oꝛigia
le pctm̃ trãſfũdit᷑.⁊ iõ origiale pctĩ in vno hoie eſt
vnũ ſolũ q;'tũ ad vnitatẽ ᷣm ſpẽm.⁊ qᷓ;tũ ad vnita/

ʒ6 tẽ ʒ numeꝝ.Et ocedẽde ſũt rões qᷓ oſtẽdũ

3ʒ nñ ad malũ ꝗᷓ cx oꝛigiali pctõ naſcũt᷑.

illð & q8 pᷣmo obr ðᷣ glo.in oriũ. Iniq̃tates dic pctã
oꝛigialia.dð qꝙ ſic dic m ꝙ frequẽter i ſcriptura ac
cipit᷑ plurale ꝓ ſingulari ⁊ ecõuerſo.ſicut mgr̃ exem
plificat in litera. Rõ ãt quare ſcriptura oꝛigiale cuʒ
ſit vnũ pluralit᷑ noĩat.ẽ ꝓpt᷑ mitiplicitatẽ incliatio/
Ad illð qð
obẽ ꝙ oꝛigiale pctiñ ortũ hʒ a pctõ pᷣmoꝝ pentũ.dð

ẽEꝙ quẽadmodũ in generatõe ꝓlis pꝛ ⁊ m ſũt quaſi

vnũ pᷣncipiũ opletiuũ ita ꝙ neut᷑ eoꝛũ p ſe ſufficit q;
uis ſint diuerſe pſone ⁊ diſticte.ſic ⁊ in oꝛigialis pcti
traſfuſiõe itelligẽð ẽ. ⁊ ſic pctm̃ ade ⁊ pcm̃ eue fuer̃t

diuerſa. ꝓut tñ in oꝛigiali pctõ inficiebat᷑ in vtroq;

vis generatia.vnũ pcti oꝛigiale in ꝓle cauſabãt.ita

XXXIII

& ſicut pᷣncipalit᷑ virtꝰ generatia reſidet penes vix.
ſita etiã trãſfuſio oꝛigialis pᷣncipalit᷑ attribuit᷑ viro.
Mibilominꝰ tñ vtriqʒ attribuit᷑ ſuo mõ.vñ friuola
illa qõ qua q̃nit᷑ vtrũ trãſfũdẽt᷑ oꝛiginale ſi tiñ vir
vel tm̃ mulier peccaſſet.qꝛ cũ ad generatõeʒ duo cõ

currãt tãqʒ; vnũ pᷣncipiũ.ñ pateret᷑ s ꝙ vir incoꝛ/

ruptꝰ mulieri coꝛrupte ↄmiſceret᷑ vł ecouerſo. De/
bet eni ſiue in ſtatu nãe inſtitute.ſiue ĩ ſtatu nãe coꝛ

lierẽ ſuſcipietẽ. cũ in actu illo efficiãt vna caro
ill q obt ð mtip icirate penari dg vni
reſpõdet vna pena pᷣncipalis.plures ãt poſſũt eẽ ñ
pᷣncipales. Pꝛincipalẽ at dico penã eternã.ñ pᷣnci⸗
palẽ penãꝗ tꝑalẽ qᷓ dãmõ ẽ ad bonũ oꝛdiatiua. Ael
pᷣncipalẽ voco illã ꝗᷓ pᷣmo ꝓ culpa infligit᷑ñ pᷣncipa
lẽ vo qᷓ ad iſtã ↄſeq̃t᷑.Oꝛigiale aũt vna pena eterna
punit videlicet carẽtia viſionis dei. Anica etiã pe⸗
na tꝑali pᷣncipalr videlicet moꝛtalitate caruis.ſʒ ad

rupte ᷣuari ꝓpoꝛtio ⁊ ↄfoꝛmitas viri agẽtis ad mu/
a;
lpe

moꝛtalitatẽ inlte ↄſequũtur penalitates. ¶ Ad ill ʒ ↄ

qð obꝛ ð młtiplicitate inclinatõnũ.ddʒ qꝙ; ſicut vna

coꝛda rupta qua mlta colligãt᷑.ſeqͥt᷑ laxatio młtoꝛũ.

⁊ tñ vna ẽ ibi pᷣma coꝛrupto ⁊ laxatio.ſic intelligen⸗
dũ ẽ ⁊ in ꝓpoſito.qꝛ iuſticia innocẽtie ꝑ oꝛigiale pec⸗

catũ pᷣuata. oẽs vires aie relaxãtur.vna tñ eſt coꝛru.

viriũ.dð ꝙ verũ ẽ.ſᷣ ſicut gr̃a ponit᷑ eẽ in viribꝰ aie
ꝓut tñ cõtinuãtur ad vnitateʒ ſbᷣe aie.⁊ ido vna eſt
gra in oibꝰ viribꝰ.ſic ⁊ oꝛigiale pctiñ ẽ coꝛruptõ plu
riũ viriũ.ꝓut tñ ille vires i vnitate ſbᷣe vni carni ha⸗
bẽt vniri. Et ſic intelligẽduʒ ẽ illð vᷣbũ qð ab aliqͥbꝰ
ↄſucuit dici.ſcʒ ꝙ oꝛigiale ineſt aie ſᷣm ſuã eẽntiã.Rᷣ
eni ñ ẽ intelligẽdũ ꝙ ipᷣam ſbᷣam aie oꝛigiale pus re/
ſpiciat q; potẽtias. Maã riũ huiꝰ dicit Anb. in li.de
ↄcep.vᷣgi.ꝙ tã iuſticia qᷓ; iniuſticia pᷣmo ẽ in volũta/
te.⁊ loquit᷑ ibi expᷣſe ð pctõ oꝛigiali.Et ſic intelligẽ⸗
do ꝙ oꝛigiale pctm̃ vt culpa c.ſit pᷣmo i volũtate.vt
viciũ.ſit in pluribꝰpotẽtijs ad vnã ſbᷣam ↄtinuatis.
intelligit᷑ hꝛe vnicũ ſbiectuz.ſicut vnitas vna ponit
eẽ in oibꝰ mẽbꝛis eiuſdẽ coꝛꝑis.ſicut vult Aug.non
ſic ãt ẽ & pctõ actuali. Nã pctã actualia diuerſas po

tẽtias reſpiciunt.ᷣm ꝙ ad diuerſos actꝰ cõpant᷑.vñ

⁊ diuerſos actꝰ introducũt᷑ in eẽ. ⁊ ꝓpterea ſʒ di⸗
uerſitatẽ potẽtiarũ habẽt differre.ñ ſicẽ & oꝛiginali
pctõ qð ↄᷣbit᷑ ex vnione aie ad carnẽ.

Mã oꝛigiale pctiñ pᷣmo ⁊ pᷣncipalit᷑ vtutibꝰ ñ oppo
nit᷑.ſ̊ opponit᷑ iuſticie oꝛigiali ð qua ſepe dictũ ẽ.et
illã pᷣuado ꝑ ↄñs inclinat ad diuerſa vicia.⁊ ſic incli
nãdo cñ oibꝰ vᷣtutibꝰ bʒ repugnãtiã.vñ rõ illa ñ co⸗
git. qꝛ ñ arguit ꝑ ill qd opponit᷑ directe.ſed ſoluʒ ꝑ
id quod opponit᷑ ex ↄñti.

GSInſequẽter querit᷑ qtũ ad terciũ articuluʒ
c8 pena oꝛigiali. Et circa h querũt᷑ duo. Pꝛi

mo querit᷑ vtrũ decedẽtes etiã in ſolo oꝛigi
nali puniãt᷑ pena ignis mãalis. Scdo querit᷑ vtrum
puniãt᷑ pena interioꝛis doloꝛis.an ſolũ carẽtia viſi⸗/

onis dei.
¶ Atrũ ꝑuuli decedẽtes in ſolo oꝛigiali puniãt᷑ pena

ignis mãlis.Et ꝙ ſic v.Aug.de fide ad pe.Firmiſ⸗
ſime tene ꝑpuulos q̃ͥ ſine ſacramẽto baptiſmatis S̊

ſeculo trãſeũt. eterni ignis ſupplicio ſempiterno pu

Aug.Quiſq̃s ita viuẽ incipit vt ante

niẽdos.
S Rkk 3.

keid loquẽdo eſſẽtialit᷑.plures ãt intelligẽdo cauſa/
illᷣ vpo qd obr ꝙ ẽ coꝛruptõ diuerſarum 40

Ad illud q 41
vltimo obr̃ ð cõpatõe ad oppoſitũ iã Manluce 16

ð M

E *

aniat vitã ꝙᷓ ab eius ſcilicet oꝛiginalis obligatõe ſol

uat᷑.ſi vnius diei vel vnius hoꝛe ſpacio anima vixit

in coꝛpe. neceſſe eſt eã cũ eodẽ coꝛꝑe interminabilia
debene ſupplicia ſuſtinere. Ex hoc expꝛeſſe colligit

oꝛiginali non tm̃ debet᷑ carẽtia viſionis.ſed etiaʒ
Tn oms. emn bocipᷣm videt᷑ rone. Paruulii
Pae vita multas ſuſtinẽt penalitates ⁊ afflictiones.
aut iuſte aut iniuſte. Mõ iniuſt e boc cõſtat.qꝛ oĩs

pena iuſta eſt. Si iuſte.& meret᷑ hoc oꝛiginalis cłpa.

ſi ᷓ culpa nõ debet remanere impunita. Toꝛiginale

meret᷑ penã ſẽſus.videt᷑ ꝙ paruuli pena ſẽſibili cru

cient᷑. ¶ Itẽ illud eſt magis vignũ puniri in q̊ͥ mag⸗

reſidet cauſa peccati.ꝑ que eſ̃ quis peccar p illa dz

toꝛqueri.ſed traductio ⁊ cauſa oꝛigialis peccati ma/
reme refiger penes carnẽ.̊ vr̃ ꝙ illa potiſſime debʒ

puniri.ſi ̊ aia merito illius culpe digna eſt dei viſio

ne pꝛiuari. multo foꝛtius caro digna eſt eternis ſupp

plicijs cruciari. ¶ Itẽ puulis nõ reſtituũtur coꝛpo/
Regeara bachaͤt igit᷑ coꝛꝑa paſſibilia.ſed oẽ paſſi
bile neceſſe eſt aliquando pati.vel ab extrinſeco.vel

ab intrinſeco.maxime cũ appꝛoximat᷑ agẽti actiuo.

. uloꝝ coꝛpa aliquãdo patiãtur et affli/
Sice⸗ d 5. Kug n enc. Witifſima ſane eoꝛũ
erit pena ꝗᷓ pᷣter pctm̃ quod oꝛiginaliter traxerũt ni-
lũ inſuꝑ addiderũt.ſed ſi ꝑuuli carerẽt viſione ei et
punirẽtur igne mali nõ haberẽt mitiſſimã penã. Si

igit᷑ nemo dubitat eos viſione pᷣuãdos.videt᷑ nullo

eſſe ipſos coꝛpoꝛali ſupplicio puniendos.
ege⸗ og in ſatn. alioqͥn. pꝛo oꝛiginali peccato
qð a parẽtibus paruuli traxerunt. nullã aliam ma
terialis ignis vel cõſcientie vermis penã ſenſuri ſũt
niſi ꝙ dei viſione carebunt imppetuũ. ¶ Item boc⸗
ipſum videt᷑ ratione. Iniuſtũ eſt plus exigere in pe
na qᷓ comiſſuz eſt in culpa. ſi S paruulus nullo actu

ſuo diuinũ ptempſit imperiũ.videt᷑ ꝙ nullũ debet᷑ ſi

bi eternale toꝛmentum. ¶ Item acerbitas pene re/

ſpondet quantitati delectationis.iuxta illud apoca.

det quanttan deectaronSne i⸗ cn
Quãtũ gloꝛificauit ſe in delicijs ⁊c.ſed aia que ði
cta fuit coꝛpꝑi paruuli infirmanti ⁊ debili nullã dele/

ctationẽ inoꝛdinatã in coꝛꝑe ſenſit.S vr̃ ꝙ ſibi nõ de
beat᷑ acerbitas pene ſenſibilis. r bouibute coõ⸗

tinue ⁊ eternaliter in toꝛmentis &ẽ qᷓ; oino non eſ. 6,
is deus aiam quam creauit ſine ꝑpetratioe alicuiꝰ
eccati eternis ſupplicijs deputaret. nulluʒ videret᷑

ibi beneficium preſtare. nec miſcdia ſimul cũ iuſti⸗

ia curreret. ꝙ ſi hoc eſt incõueniens dicere apð pa-
er miſericoꝛdiaꝝ.vr 2c. ad pᷣdictoꝝ intelligẽ
42 tiam eſt notandũ qꝙ bic duplex eſt opinio. Quidam
em̃ attẽdẽtes rigoꝛẽ diuie iuſticie ac ſentẽtie qua deꝰ
boiem ꝓ vno modico moꝛtali in ̊ momentanea et
quaſi nulla fuit delectatio hbominẽ cruciat eternalit.
dicũt ꝙ paruuli cremabunt igne materiali lõge mi
nus ꝙᷓ illi qui peccauerunt peccato actuali. Et hoc
dicunt ſenſiſſe Aug. cum dixit in encherið. penã par
uuloꝛum eſſe mitiſſimam. Et in libꝛo de fide ad pe.
Paruuli cruciabunt᷑ cterno ſupplicio. Mitiffimaʒ
em̃ illam vocat penã non abſolute.ſed reſpectu alia
rum. MNec in boc derogat᷑ vt dicũt diuine miſericoꝛ.
die.qᷓ;uis plus manifeſtet᷑ iuſticie q; miſi ericoꝛdie ꝓ
eo ꝙ minus malũ eſt in tali pena eſſe q; oino nõ cẽ.
cum non ſit ibi tanta boni pꝛiuatio ſicut manifeſtat
aug. in libꝛo de lib.arb. ⁊ hoc dicunt eſſe conueniens
vt ſicut in oꝛiginali ꝑccato erat carentia debite iuſti
cie ⁊ cõcupiſcentia.ſic etiã in pena eſſet carẽtia viſio

nis dei ⁊ afflictio ignis eterna. Sed cum valde durẽ
illud dicere videat᷑ ꝙ veus tã dure ⁊ taʒ aſpere agat
cũ paruulis ſic ecedetibus.qui oino nõ potuerunt
vitare nec moꝛtẽ culpe.nec moꝛtem nature.pᷣſertim

cum videamus deũ cũ impijfſimis ⁊ ſceleratiſſilis

pctõꝛibus in multis miſericoꝛdit᷑ agere. IJdeo ẽ alia
poſitio mitioꝛ que magis ↄcoꝛdat pietati fidei ⁊ iu
dicio rationis.ꝙ qꝛ paruuli decedẽtes cum oꝛigina⸗
li carẽt iuſticia ⁊ ſpuſſancti gra q̃ eſt pignus beredi/
tatis eterne.pᷣuant᷑ ineternu dei viſione.qꝛ vo in car
ne fuit feditas.iõ ponẽt᷑ i loco vili vtpote infernali.
ꝛ nõ habuerũt in ſe actualẽ delectationẽ peccati.
nec in ſpũ nec in carne.iõ nõ ſentiũt pene ignis acer
bitatẽ. HNunc modũ dicendi magis appꝛobãt magi⸗
ſtri cõmuniter. ⁊ iõ ipʒʒ ſuſtinẽdo ᷣm opinionẽ mgfi
ſicut ptʒ ĩ litera.rõnes que ad hanc partem inducũ
tur cocedo.¶ Ad illud ̊ qd pꝛimo obijcit᷑ in Zꝛiuz 43
de verbis aug. dom ꝙ aug.in verbis illis nõ inten⸗
dit dicere qꝙ; paruuli ſenſibiliter crucient᷑. S intendit
eoꝝ penã manifeſtare qʒtũ ad carẽtiã viſiõis dei.et
qᷓstũ etiam ad vilitatẽ loci.Et hoc valde abundãter
expꝛimit plus dicẽs ⁊ minus volẽs intclligi. Mec ſi⸗
ne cauſa loquitur ſic. hoc em̃ facit ad extirpãdam il/
lam bereſim que dicebat paruulos nulla pena puni
ri. AUnde ſicut in moꝛibus documẽtũ cſt ꝙ qui vult
ab vno extremoꝝ ꝑuenire ad mediũ.quaſi debet de⸗
clinare ad illud extremum ſicut tocet phus. Sic eti
am beatus Auguſt. vt illam bereſim extirparet que
dicebat paruulos ab om̃i yxęna immunec. vt ad me-
dium reduceret vicz ad penam carẽtie viſionis.ſim
pliciter aſſeruit eos cũ alijs pctõꝛibus eternalit᷑ dã/
nari. Iſtum aũt ſuũ intellectũ explanauit in enche.
vbi dixit penã eoꝝ eẽ mitiſſimam. ſicut dicit magr
litera. ¶Ad illud quod obijcitur ꝙ paruuli multas
penalitates ſuſtinẽt in hac vita. dom ꝙ ⁊ ſi tpaliter
puniri ꝓ pctõ oꝛiginali ſit iuſtũ.nõ tamẽ ſequitur q;
eternaliter.Et rõ huius eſt.qꝛ ꝑene tpales nõ tm̃ ſũt
punitiue.ſed etiaʒ ꝓmotiue.vnde deꝰ nõ tm̃ affligit
inimicos ſuos.verũ etiã amicos. ſicut patet in tbo/
bia ⁊ Job. ⁊ ido in afflictiõe tpali.ſcueritati iuſticeie
ↄiũcta eſt benignitas mie.que duo eleganter repiri
debẽt in oi punitiõe dei ⁊ remuneratione.ſic ant nõ
cotingeret in pena eterua repiri.hoc em̃ parũ eẽt de

rigoꝛe iuſticie.ſi aias puuloꝛũ ignis gehennalis ſup⸗

9

plicio cruciaret.¶ Ad illud qð obr ꝙ in carne maxi
me reſidet cauſa peccati. dð ꝙ ⁊ ſi cauſa peccati q/
quo mõ reſidcat in carue.boc eſt ꝑx modũ cuiuſdaʒ
habitus.nõ ꝑ modũ actꝰ.tñ caro nõ facit aiam par-
uuli ↄcupiſcetẽ ſed cõcupiſcibilẽ.⁊ ꝓter hoc nec ip/
ſa nec anuma in ipſa debet actuali cõbuſtione ignis
toꝛqueri. ſed ſicut aia pꝛiuat᷑ viſione dei.ſic etiã caro
puat᷑ ſtola ſua.⁊ in loco vili ⁊ tenebꝛoſo ponit᷑. cum
collocãda eſſet in celo cmpyreo.ſi a talł feditatis coꝛ
ruptõe fuiſſct ſanata ꝑ baptiſmi efficaciã.( Ad illð 4
qð obr̃ ꝙ ꝑuuli nõ babẽt coꝛꝑa dotata.ſʒ potiꝰpaſ/
ſibilia.dð ꝙ aliqͥd nõ pati ab aliqͥ dupliciter ↄtingit
Aut ex virtute quã bʒ in ſe.aut ex oꝛdine diuie iuſti
cie. Dico igit᷑ qꝛ coꝛpa ꝑuuloꝝ ſũt paſſione caren
tia.⁊ hoc nõ eſt ꝓpter virtutẽ reſiſtẽdi quã habeãt in
ſe. ſed potiꝰ ꝓpter oꝛdinẽ diuine iuſticie.ſᷣm cuiꝰ re
gulã ignis inſernalis agere habet.cũ ſit inſtrumẽtuʒ
diuine iuſticic. Vñ ſicut idẽ ignis magis eruciat ma
ioꝛẽ peccatoꝛẽ qᷓ; minoꝛc̃.ſic ⁊ in eodẽ igne patiũtur
coꝛpa coꝝ qui peccauecr̃t ꝑctõ actuali.ꝑuuloꝛũ vero

144

in fet
nldi vnite
coeton⸗
ſtenteinac

J ſinbatw

tinecity
ls oegnd
iocitefflae
(uutiguigane⸗
ſovediuna.ſi
lignibchtnit
ſtgerihenin
Pulludcnent
gobonoſted
mordeſede
ggrerfmo
lik ſonedtn
heten.6
ſluiconeu
cncoeñgfien
Gonesouuloi
aliberuch
Uliegtigin

ute
lrn
ugerde
cſtiti
mmi 8
Kinodele
allopotfi
faroͤa
gidolgeſi⸗
glmnſitpo
ſn gda

Gin
Wpn
nrſin
ſchnſtz
d Nnin
Cn ſtit
anoigt,

Cusbert

eboiner
okigfmna,
Meſgse
Ppwhär,
nchingini
Nnm idi
mi ziiz
wriiznt
inisit
Ainir
Swumnfn
ücegn

en

uugitcrn
inenrg
munrke
Närttiaai
dwt
rrn
Pymultuis
ngtitate
aniſcninrg
miotdſi
Wüifig
iangente
ctnilte
cpnn
ine MNin
ñmici
anlsſ/
fuanenn
MMaeand/
s ainſc
battimg
S“
Phuſteneſ
Kuſetich
wopid
hulliun,
i eli
R—K
gar i
airmitn
ſri
Aii 6
iufs
iſtummn
munni
ietrie

SS êðſMßc M M ðð

. 5 5 RKZ
sU

.êẽl

to:pa in iis ignibꝰ infernalibꝰ volutẽtur paſſio⸗
nẽ nõ ſeẽtiũt. ⁊ tñ nõ hñt impaſſibilitatis dotẽ.qꝛ n⸗õ
ſuꝑant vim ignis ꝑ hoc qd habent a virtute ꝓpꝛia.
4 Et ſi tu obijcias mihi ꝙ dñt pati paſſiõe veniẽte ab

itriſeco vtpote fame ⁊ ſiti.cũ ñ habeãt coꝛꝑpa Pant
lia ⁊ imoꝛtalia.dð ꝙ ſicut dãnatoꝝ coꝛpꝑa cũ ſit paſſi

bilia ⁊ defectibilia.tñ diuina virtute ſuſtẽtãte ꝑpetu

ãt᷑ in vita vt ab ignibus nõ cõſumãtur. ſic ⁊ pꝑuulo
rũ coꝛpa eadẽ virtute diuina ita cõtinuãtur.vt nõ in
digeant cibo nec potu.nec tñ hñt illã firmitatẽ ⁊ ſoli
ditatẽ quam babebũt coꝛꝑa gloꝛio.
ueſtio.ii... f

¶ Atrũ puuli decedẽtes in ſolo oꝛiginali puniãt᷑ aliqͥ

doloꝛe interioꝛi. Et ꝙ ſic vr ꝑ illð Joh. Chriſo.q dic
cexcdudia bõis eternis.⁊ alienũ effici ab bijs quepᷣ/

ꝑata ſũt iuſtis tãtũ generat cruciatũ.tãtũ doloꝛeʒ vt
etiã ſi nulla extrinſecꝰ pena toꝛqueret.hec ſola ſuffi/

ceret. ſi puuli excludentur ſicut adulti.v ꝙ maxi.

me cruciabuntur iterioꝛi doloꝛe ⁊ gemitu. Gtẽ quã

docũq; aliqͥs deſiderat ⁊ illo puat᷑.neceſſariũ eſt il/

lũ triſtari ⁊ volere.ſed oẽs hoĩies naliter deſiderant

beatitudinẽ.& ſi aie puuloꝝ eterna beatitudine pꝛi/
uãtur.vr ꝙ ex boc neceffario triſtẽtur. ¶tẽ anima
ꝑuuli dũ vnit᷑ carni cõtrabit cõcupiſcẽtiã.cũ g̊ ſepa/
tur a coꝛꝑe remanet in ca infectio illa cõtracta.⁊ ip/
ſa pᷣt exire in actũ.hoc cõſtat. pᷣt ↄcupiſcere.ſᷣ ↄcu/
pilcẽtia ſp eſt vel cũ delectatõe vel cũ pena.Cũ dele⸗
ctatione cũ bʒ qdð deſiderat.cũ pena.ſi nõ bʒ.& ſi aie
puuloꝝ delectatõibus erũt pᷣuate.vẽ q; doloꝛibꝰ in/

terius erũt afflicte.¶ Itẽ ꝑuuli decedẽtes cũ oꝛigia

li.⁊ antiqui patres in limbo exñtes.vtriq; puabant᷑
viſione diuina.ſi ̊ amplioꝛi debebãt pena puniri ꝑ

uuli qui habebãt culpã q; pꝛes qͥ nulla bẽbat culpa.
vr ꝙ ex ipᷣa carẽtia viſionis dei aliquã triſticiam aie

puuloꝝ babeãt.¶ Itẽ maioꝛ doloꝛ ẽ qñ qͥs Fen ali

quo bono ſine cã q; qũ; pᷣuat᷑ ex cã aliqua. ꝑi rõne

maioꝛ dʒ eſſe doloꝛ qũ pᷣuat᷑ ex minoꝛi cã q; qñ pᷣua
tur ex maioꝛi.ſi & aie ꝑuuloꝝ ex minoꝛi cauſa pꝛi/

uãt᷑ viſione diuina qᷓ; aie adultorũ.vẽ ꝙ magis dole
ant iteriꝰ. ¶ Itẽ aie ꝑuuloꝝ ꝑ nãz bñt affectões.et
affectões necẽ è equietari vel ꝑ eas aiaʒ affligi.inqᷓ
etudo em̃ affectionũ nõ modica eſt afflictio.ſed affe

ctiones ꝑuuloꝛũ nõ erũt quietate.alioqͥn iã eſſẽt in

quadã beatitudine.ſolꝰ em̃ deꝰ eſt qͥ quietat deſide

riũ aic. vẽ ꝙ ſi aia erit in affectionũ varietate ⁊ in/
ceualne⸗ ꝙ erit continue in doloꝛe ⁊ afflictione.

ed mgf in litera.nullã aliã penã ſẽſuri ſũt pir

nuli ignis malis vel ↄſciẽtie vermis.niſi ꝙ dei viſio
ne carebũt in ꝑpetuũ.̊ vꝛ ꝙ nõ hẽant doloꝛem ine/

ternũ. ¶ Itẽ oꝛigiale ineſt aie ex vnione ad carneʒZ.
Oſi aliquo doloꝛe dʒ aia cruciari merito oꝛigial pec⸗
cati.illo potiſſime cruciari dʒ qͥ ineſt aie ᷣm carneʒ.

ſi g cars nõ cremabit᷑ igne mali.vr̃ ꝙ aia nõ crucia⸗
bit᷑ doloꝛe ſpũali. ¶vtẽ ſi ꝑuuli decedẽtes in oꝛigi/

nali dolebũt poſt hãc vitã.autvolcbũt ðᷣ culpa.aut
8ð. dono. Si dð culpa volebũt. crũt iuſti. Si de vdoam
no dolebũt. cũ illð dãnũ ⁊ pena carẽtie viſionis dei

ſit iuſta.⁊ qui dolet de iuſto eſt iniuſtꝰ.vẽ ꝙ i anima

bus decedẽtibus cũ oꝛigiali nõ tim̃ ſit culpa oꝛiginal
ſed etiã actualis. Itẽ ſi ꝑuuli dolebũt de amiſſio

ne illius ſũmi boni.cũ ipᷣi virtutẽ patiẽtie nõ habe/
ant.⁊ qui dolet de aliquo malo carẽs virtute patiẽ/

eic murmurat punietem vel infligẽtem. vr ꝙ aie

puuloꝛũ murmurct deũ iniqae ⁊ iniuſte.ͤ videk

poſt egreſſũ a corpe aie decedẽtes in oꝛigiali ma ,/

gis efficiãtur inique qꝙᷓ ante.qð eſt impoſſibłe.¶ YItẽ
ſi dolẽt. aut credũt ſe bituꝛos ill bonũ aut certi ſt ꝙ
nunqᷓ; hẽbũt. Cõſtat ꝙ nõ expectãt ill bonũ babẽ/ 7

dũ. cñ nõ bẽant ſpem.ſi g̊ᷓ doloꝛẽ hñt de bono amiſ/

ſo cũ certitudine nũqꝙᷓ hñdi.videt᷑ ꝙ bẽant deſpera⸗

tõem.ſed deſperatio eſt acerbiſſima oim penarũ in/
rnaliũ.g ꝑpuuli punirẽtur pena acerbiſſima.qð im/
piũ eſt dicere. ¶ Nẽ ſi dolẽt. aut dolẽt in ſůmo. aut
nõ. Si in ſũmo dolẽet.igit᷑ acerbiſſime puniũt᷑.Si ñ
dolẽt in ſůmo.g in ꝓceſſu tꝑis pnt magis ⁊ magis

dolere.cũ doloꝛ ille oꝛtum habeat ex interioꝛi affecti

once.ergo in eadem diſpoſitione manẽte culpa.vide
tur ꝙ in eis creſcat pena.que duo ſũt incõpoſſibilia
Rey. ad pꝛedictoꝛum intelli
per hac queſtione nec expꝛeſſe loquit᷑ ſcriptura.nec
expꝛeſſe es ſancti determinant. Ideo doctoꝛes theo
logie bic opinãtur contraria. Ouidaʒ em̃ voluerũt
dicere ꝙ; paruuli carebunt et cognitione et doloꝛe.
Cognitione quidem carcbunt exigente iuſticia.dolo
re carebunt exigente miſericoꝛdia. Juſticia nãq; exi
git vt nõ detur eis poſt hanc vitã donũ aliquod co⸗

gnitionis.quod in bac vita non habuerũt. vnde ſid

caruerũt cognitione fidei ⁊ om̃i genere cognitionis
intellectiue illi qui moꝛtui ſunt ante vſum rõnis.ſie
etiã carebũt poſt hanc vitam. nec diuturnitate tem
poꝛis addiſcent.ſicut nec maioꝛes qui nibil plus ſci

unt quãdo moꝛiũtur qᷓ; quãdo naſcũtur.etiã ſi muł

to tpe vixerũt. Miſcdia exigit vt nõ habeant penaʒ
actualis doloꝛis.eñ nõ habuerũt maculã culpe actu
alis.⁊ ideo iuſto ſuo iudicio pꝛiuat eos deus oim eo

rũ cognitõne que poſſẽt eis inferre doloꝛceʒ. melius

eſt em̃ talia ignoꝛare qᷓ ſcire.ſicut peccatoꝛi ꝓcliuo

ad pctm̃ melius eſt ignoꝛare qᷓ; noſſic ea que eum in.

clinant ad pctm̃. Sʒ quia difficile eſt intelligẽ ꝙ ani

ma ſeparata non habeat vſũ rõnis.⁊ nõ cognoſcat
ea ſaltem quoꝛũ cognitio eſt ei naturaliter iferta. ./
ex parte coꝛpis impedimentũ non babeat. Jo aliᷓ

aliter opinãtur ꝙ; anime ꝑuuloꝛuzʒ ⁊ habebũt cogni

tõem. ⁊ habebũt etiã doloꝛc. Scient em̃ ꝓpter quid
facte ſũt. ⁊ ſciẽt ſe illo bono merito oꝛiginalis culpe
eſſe pꝛiuatos ⁊ ꝓpterea dolorẽ habebũut. ⁊ affectöes

doloꝛis in eis alternabũtur.attamẽ nõ habebũt do⸗

loꝛẽ qui mereat᷑ dici vermis.quia non babebunt re
moꝛſũ ꝙ ꝑdiderũt illud bonũ ꝓpter ꝓpꝛiã negligen

tiã ⁊ ↄtẽptũ.⁊ ꝓ tãto doloꝛ eoꝝ erit multo minoꝛ qᷓ;

vloꝛ adultoꝝ. Sʒ qm plura vidẽt᷑ incõueniẽtia ſeqᷓ
ſi ponatur ipᷣos dolere ſicut in opponẽdo mõſtratũ

ẽ.tũ ꝓpt᷑ ̊.qꝛ toloꝛ ille ẽ abſq; patiẽtia ⁊ abſq; ſxx ⁊

ita c murmure ⁊ deſperatõne. Tũ etiã qꝛ doloꝛ aie
redũdat in carnẽ.⁊ ſi talis doloꝛ ex deliberatõe pce
dDit. nõ videt᷑ eſſe abſq; actuali obligatõe.¶ Pꝛopt
hec ⁊ bijs ſimilia eſt tercius modus dicẽdi.videlicz
ꝙ aie ꝑnuloꝝ carebũt actuali doloꝛe ⁊ afflictioneſf
tñ carebunt cognitione.Et illud poteſt ſatis ratio/
nabiliter intelligi per bunc modũ.Decedẽtes enim
in ſolo oꝛiginali q̃ſi mediũ tenct inter habentes gra

tiam ⁊ culpã actualem.⁊ qm ſtatus retributõis re/

ſponderc debcet ſtatui vite pꝛeſẽtis. in tali ſtatu de/

bẽt anime ꝑpuuloꝝ poni vt q̃ſi mediũ teneãt int bea
tos.⁊ eternis ignibus cruciatos.Om̃ igit᷑ bti carent

malo pene ſenſibilis.⁊ cum boc babent dei viſionẽ·

KRkk 4

gẽtiam eſt notãdum qꝙ ſu ꝗS

re. Mã ſicut in beatis potiſſime mauifeſtat᷑ mia. et eni repꝛimit᷑ ꝑ alterũ.¶ Ad ill qdð obr de ſãctis pa ʒ
in dãnatis potiſſime claret iuſticia. ſic in iſtis mani tribus.d ꝙ ſãcti patres ſpem ⁊ certitudinẽ babe/
feſtat᷑ mia ſimul ⁊ iuſticia.⁊ ex ̊ pʒ ꝙ non facit fru· baãt de futura gloꝛia habẽda.⁊ giam etiã babebãt ꝑ
ſtra s aias q́s nouit ð coꝛꝑe ante ſuſceptiõem ba/ quã dñm aliquo mõ cognoſcebãt.⁊ iõ nõ ſequit᷑
ptiſmatis egreſſuras.Oia eni facit s ad gloꝛiã ſuũã equaliter punirẽtur vt puuli ꝓ eo ꝙ plus babebant
40 manifeſtãda. AUñ ſi tu qᷓras qͥd ꝑuuli faciant vtrum oↄſolatõis.¶ Ad illð qd obr̃ ꝙ maioꝛ doloꝛ ẽ alicui S4
addiſcãt vel cõferãt.vel aliqd alid opꝰ exerceãt.bꝛe cũ pꝛiuat᷑ abſq; cauſa.dð ꝙ ꝑuuli bene ſciẽt ex cauſa
uiter & reſpõdeo ꝙ diuie iuſticie eͥtas ⁊ immutabi / ſe eſſe pꝛiuatos.ſed quia illa cãm nõ a ſe habuerũt.
litas in eodẽ ſtatu qᷓ;tũ ad coꝛpꝰ ⁊ qtũ ad aiam. ſiue ſed aliunde cõtraxerũt.ideo nec doloꝛẽ nec remoꝛſũ
quo ad cognitiuã. ſiue q̊ ad effectiuã ꝑpetualit᷑ eos habebũt.verbũ aũt pꝛedictũ intelligit᷑ in punitõei⸗/
ↄſolidat.vt nec ꝓficiãt nec deficiãt.nec letẽtur nec iuſta.⁊ in qua punitus puniẽti remurmurat. ſic aũt
triſtẽtur.ſed ſꝑ ſic vnifoꝛmit᷑ maneãt.vt ſint mã lau nõ eſt in ꝓpoſito. ¶ Ad vltimũ dð ꝙ affectões par 5
dãdi diuinũ iudiciũ qð ſic ẽ equũ ⁊ iuſtũ.vt nlłũ bo. uuloꝛũ ſtabiliũtur iudicio equitatis diuie.nõ tamen

0
5 1

*„

O
*
7

Damnati ecõtrario ſũt in tenebꝛis ⁊ puniunt᷑ pena
ſenſibili. Paruuli ᷣm rectũ oꝛdinẽ diuie eqͥtatis dñt
cõmunicare in vno cũ dãnatis. ⁊ in alio cũ beatis.ſᷣ
ñ poſſũt ↄmunicare cũ beatis in habẽdo diuinã pᷣſẽ
tiã.qꝛ tũc in nullo cõmunicarẽt cũ dãnatis.pꝛeſen⸗/
tia eni viſionis dei nõ ſtat cũ pena ſẽſibili.iõ cũ bea-
tis cõmunicãt in B ꝙ carẽt oi afflictiõe exterioꝛi vel
interioꝛi.cũ dãnatis vᷣo in hoc ꝙ pᷣuãt᷑ viſione dei ⁊
lucis coꝛpalis. Paruuli igit᷑ ſic diuino iudicio iuſto
inter beatos ⁊ ſimplicit᷑ miſeros quaſi in medio cõ/
ſtituti bos nouerũt.vt tñ ex vna ꝑte ↄſideratõ gene⸗/
ret deſolatõem.ex altera ↄſolatõem. ita eq̃ lãce diui
no iudicio eoꝛũ cognitõ ⁊ affectio libꝛat᷑.⁊ in tali ſta
tu perpetuat᷑.vt nec triſticia deijciat.nec leticia refi/

ciat.ſed in h̊ mirabilis oſtẽdit᷑ oꝛdo diuie ſapie que
cũcta nouit ſuis locis diſponẽ ⁊ ad ſui gloꝛiã oꝛdia⸗.

nũ remaneat irremuneratũ.⁊ nullũ malũ remane/
at impunitũ.⁊ ꝑpfectiſſime teneat mediũ int᷑ ſuꝑfluũ
⁊ diminutũ. Scom hãc igit᷑ poſitõeʒ ↄcedẽde ſũt rõ
nes oſtẽdẽtes ꝙ ꝑuuli nõ ſentiunt ſpũalẽ doloꝛem.
Ad illð vero qð obr̃ in öriũ de Johᷣ.Criſo.dðᷣ.q
ntelligit de bijs qͥ excludũt᷑ merito actualis pcti.qͥ
¶ Diſtinctio.xxxiiij.de pecca

vermẽ ðſciẽtie mũ ſüt habituri. ⁊ i nõ babet
locũ in ꝑuulis. Ad illð qð obr ꝙ triſticia neceſſa/ t
rio ſequit᷑ qũ deſideriũ nõ implet᷑.dð ꝙ verũ eſt qñ
nec implet᷑ in ſe.nec fit recõpenſatio ſᷣm eſtimatio⸗

nẽ deſiderãtis. Quãdo vero m eſtiatõem deſiderẽꝭ
tis aliqua recõpẽſatio fit.nõ neceſſe eſt triſtari.ſicue
multi qui vellent eẽ in paradiſo.bene ↄſolãtur ſt⸗
tu vite pſẽtis.qꝛ ↄtenti ſũt eis que habẽt q;uis mo⸗

dicũ habeãt.⁊ ſic in ꝑuulis intelligẽdũ eſt eſſe.q eis
ſufficiat ſtatus ſi uevergeni oculos ad opes q̊s
habere nõ poſſũt.il Ad ill& qð obijcit᷑ ꝙ aia puuli 2
ↄcupiſcẽtiã habet.dð ꝙ ſicut in hac vita nec ↄcupi⸗
uit nec deſiderauit aliqͥd qð nõ debuerit.ſic etiã nec
in futuꝛa vita. ſed ipᷣi diuina ſetẽtia collocati ert int
fugam ⁊ appetitũ.ſita ꝙ neutrũ eis dñabit᷑.⁊ iõ nec
habebũt actuale gaudiũ.nec actuale ſuppliciũ.vnũ

totaliter quietãtur ſicut affectões bonoꝛũ in patria.
Vnge ſicut differt immunitas a paſſione ſiues ſen/
ſu pene in paruulis ⁊ beatis.quia in beatis eſt dos.

in paruulis nõ. ſicut dictũ eſt.ſic intelligẽdum eſt de
quietatione ex ꝑte affectionũ anime.

. to actuali ſm eius cauſalitatẽ.
Oſt pᷣdicta de pctõ actuali ⁊c. Iſta total ꝑs ſecũdi libꝛi in q̃ m agit de lapſu hois diuiſa fuit ĩ tres

2 (» ꝑtes. ſm ꝙ triplicit ꝓtingit ↄſiderare coꝛruptõeʒ pcti.duabꝰ ꝗᷓ ꝑtibꝰ terminat i qͥbꝰmgf egit ᷣ pctõ
gquo pſõa coꝛrupit nãm.⁊ iterũ de pctõ q̃ nã coꝛrũpit ꝑſonã vtpote ð oꝛiginali.ſeqtur h tercia ps in
qua agit᷑ pctõ in qͥ pſona coꝛrũpit ſe.̊ ẽ de pctõ actuali.⁊ durat vſqʒ ad fine libꝛii/Oiuidit᷑ autẽ bec pars
in duas· In pᷣma determiat 8 pctõ ſiue de malo m id qd eſt. Scòo vero qualit᷑ in volũtate habeat malum
ſiue pctiñn cõmitti.j.di.xxxviij. Poſt pᷣdicta de volũtate ⁊c̃. Prima ꝑs bʒ duas. In pᷣma determiat ð pctõ ſi⸗
ue malo ſm eiꝰ cauſalitatẽ. Scdo vo m eiꝰ qͥdditatẽ.j.di.xxxv. Poſt hec vidẽdũ ẽ qͥd ſit pctiñ. Pꝛima pars
ↄtinet pᷣſẽtẽ diſtinctõem.Et diuidit᷑ in duas. In pᷣma agit męr̃ ð malo qtũ ad cãm oꝛigialẽ. In ſcdᷣa ð ma/
lo q;tũ ad ſbiectũ ſiue cãm efficiẽtẽ.ibi. Oſtenſa oꝛigie mali ⁊c. Pꝛima ps hʒ tres ꝑtes. In pᷣma aperit ſuam
intetõem in generali. In ſcdᷣa vero oſtẽdit ꝙ malũ oꝛtũ bʒ a cã bona.ibi.Cauſa ⁊ oꝛigo ⁊c. In tercia vo ꝙ ẽ
a volũtate libera.ibi. Mala aũt volũtas ⁊c̃. Similiter ſcᷣa ꝑs pᷣncipalis bʒ tres. In pᷣma oſtẽdit ꝙ maluʒ ẽ
a bono. ↄfirmãs boc auẽte Aug.Scdo vero elicit quoddã coꝛrelariũ.ſcʒ 4 in hijs ↄtrarijs fallit regła dvale
ticoꝛũ.ibi. Ideoq; in hijs ↄtrarijs ⁊c̃. In tercia vxo ⁊ vltima remouet quoddã dubiũ.ibi.Ad hoc autẽ qð di/
T ⁊c.Et ſic ſuppoſito ꝙ malũ ſit.duo manifeſtat mĩ malo.ſcʒ.a quo ſit.⁊ in quo.
¶ Aperit ſuã intẽtõem ĩ generali q̃ ð pctõ actuali animaduerteda ſũt. a di.xxxiiij.
QVſt pᷣdicta ð pctõ actuali diligẽti idagine qdã ↄſiderãda ſunt.ſcʒ q
p fuerit oꝛigo ⁊ cã pᷣmi pcti. Vtꝝ res hõa an res mala. Poſtea ĩ q̃ re ſit
pctm.Deinde qᷣd ſit pctm̃.⁊ qͥt modis fiat.⁊ ð drña ipoꝝ pctõx.
Vſtẽdit ꝙ pctm̃ vel malũ oꝛtũ hʒ a cBa bongs. b
Cauſa ⁊ oꝛigo pꝛimi pcti res bõa extitit.quia ante pꝛimũ pctm̃ nõ erat aliqdd
mali vñ oꝛiret᷑.Cũ em̃ oꝛiginẽ ⁊ cãʒ habuerit.aut ex bono.aut ex malo habu
it. Sʒ malũ ante nõ erat.ex bono g oꝛũ eſt. Pꝛius em̃ in angelo oꝛtũ eſt pec.
catuʒ. ⁊ poſtea jn homine.Et quid erat angelꝰ niſi bona natura dei. Non ex

oꝛtũ eſt. Vnde Aug.in reſpõſionibus cõtra iulianñ hereticũ qͥ dixerat. Si ert Aunn
deren i a H et ginn I ct .
RZ sslͤsͤ == 6 22

zag natura peccatũ ẽ. tũc mala ẽ natura. ait. Queſo yvt ſi Wal iat volbtz
* pt. reſpõdeat. Manifeſtũ ẽ ex volũtate mala tanq; ex er nſatn ru blegnen
i arboꝛe mala.fieri oĩa oꝑa mala tãqᷓ; fructmalos.ſʒ ip ciu.Sʒ 5 Au S.in .
mncän, ſã malã volũtatẽ vnde dic exoꝛtã niſi ex bono? Si eni lxxxii. q. dicit. ꝙ nllo
Renzit ex angelo.quid eſt angelus niſi bonũ opus di: Si ex alio autoꝛe pᷣt hõ fieri
inini homine.quid erat ipᷣe hõ niſi bonũ opus dei: Immo deterioꝛ. mala volũ
gtͤn quid erãt hec duo anteq; in eis oꝛiref mala voluntas. A an Ni e ois 35
n niſi bonũ opus dei. ⁊ bona ⁊ laudanda natura.Ergo Acs contae. Beeti
n ex bono oꝛitur maluʒ. nec fuit vnde oꝛiri poſſet niſi ex o malũ dz iputari ci
kengnigt bono. Dico ergo quia volũtatẽ malã nullũ malũ pᷣceſ q̊ eſt cã pᷣma. ⁊ mala
nirzn ſit. ſed ex bono oꝛiginẽ habuit. hic aperte dicit primna volutas ãgli vel hois
dlleiin cauſã ⁊ oꝛiginẽ mali bonã fuiſſe naturas. Et nihilomi ẽcã oim maloꝝ. oia
tua nus oſtẽditur cuius peccati fuerit cã ſcilicet male vo -½ els ⸗ eis Pitaa.
luntatis. ; EHE Qiés 2 pdueés. 26 cõ
cn Oſtedit ꝙ petm̃ ſeu Maldsâ Nondare eſ ſt 6 ddiim iſonss ac
nnctith, a ¶ Mala auũt volũtas illa angeli vl hom 8 cauſa eſt eti: ducẽs. Cũ or Wa.
ggipti am maloꝛũ ſubſequẽtiũ.ſcʒ maloꝝ operum ⁊ malarñ la volũtas ãgli vl bo⸗
üſni volũtatũ. Vnde Aug.in ench. Nequaq; dubitare de mae nen
atuen bemus reꝝ bonaꝝ q̃ ad nos ꝑtinẽt cauſã non eſe niſt nd ſichez ehin⸗
ngitaif bonitatem dei. Malaꝝ vero ab immutabili bono de⸗ cocz. Byad ei iduc et
Gucg ficiẽteʒ.boni mutabilis volũtatẽ.pꝛius angeli.poſtea diſponit ſuggerendo.
— hominis. hoc pꝛimũ eſt creature ronalis malũ.i. bᷣma ho po corripcdo na.
— pauatio boni. Ecce habes pꝛimã volũtatẽ bonimuta turã ⁊ malũ creplũ p
mmnli bilis.i.angeli vel hoĩs deſiciẽtem ab immutabili bo/ bege Es die⸗ Aus
Zguͤien bo⸗ 1 com rn prent aachas Picngtrnun deterioꝛ. B itelligit tã⸗
idinn cauſa eſt ta peccatoꝝ qᷓ; p guibus pꝛemitur! ß antoꝛc pꝛincipali.
dmiin na natura. Pꝛima ergo oꝛigo ⁊ cà peccati bonũ fuit.et e ne w alr.
in ſcdða malũ qð oꝛtũ enerbono. toni/ in⸗ Kelye Gmmal b⸗
utemitg A ſi cõfiꝛmãs autoꝛi⸗ eãntibꝰ pmã mala,z
¶ Vñſa oꝛigie mali.ſuꝑeſt vidẽè ĩ q̃ re ſit malũ.i.an ĩ re Henean diterſaru
bõa.an in re mala.Qui recte acuteq; ſapit ũñ niſi in bo uſq ita pᷣma mala
nunfͤtits no malũ eẽ intelligit.i.in natura bõa.aMalũ em̃ ẽcoꝛ⸗ volũtas 2 cã oim
mite ruptio vl pᷣuatõ boni.vbi ãt bonũ ñ cẽ.ñ pᷣt eẽ coꝛrupto maloꝛũ q̃ e fa6. b
Ntguagzl vel puatio boni. Petm̃ ñ pt eẽ niſi in re bõa. Sic em¶¶ Cauſa ẽ taʒ pctõꝛũ ỹ
ku hnn moꝛðᷣ ac vulneribꝰ coꝛrũpũt᷑ coꝛꝑa.q̃ (vt ait Augu.in penarũ. Innuit mgr
tun ſt puatões boni qð dicit᷑ ſanitas. ita ⁊ anioꝛũ volutzs hoĩs cI
ni ench.)ſũt pᷣuatões boni qð dicit᷑ ſani ta pctõꝛi q́ penarus.
nn qcũq; ſũt vicia.naturaliũ ſũt puatões bonoꝝ. Quid Cotra. qꝛ pena ẽ paſ⸗
lann ? em̃ aliud qð malũ ðr.niſi puatio boni.Bonũ em̃ mi ſio inuoluntaria. q
Nitiun nui malũ eſt.qᷓ;uis quãtũcunq; minuatur neceſſe eyvt cauſat᷑ a volũtate eſt
inege aliqᷣd remaneat. ſi adhucnatura ẽ. Mõ em̃ cõſumi pᷣt volgtarig. aa 05
intammnt bonũ qð ẽ natura.niſi ⁊ ißa ↄſumat᷑.Cũ vo coꝛrũpit᷑. Zi⸗ enn Ka uſara a⸗
Attim 1 malũ ẽ eiꝰ coꝛruptõ.qꝛ eã q̃licũq; pᷣuat bono. Nã ſi ſötate. auta da galf
W l nilo bono pᷣuat.ñ nocet. Nocet aũt.adimit g̊ bonũ.q; a mala. A bõa . cõ
diu itaq; natura corũpit᷑. ineſt ei bonuʒ à puef᷑. Acꝑ ſtat. qꝛ nemo punit p
ſſnn h nllũ ẽ qð ðr malũ.ſi nilũ ſit bonũ.ſed bonum oino bõa volũtate A mala

malo carẽs.integrũ bonum eſt. Cũ vero ineſt maluʒ.

XXXIII

h̃.qꝛ mala volũtas ñ

viciatum vel vicioſũ bonũ eſt. nec maluʒ vnqᷓ; boreſt 6 uſ eenbns⸗
eſſe vllum. vbi eſt nulli bonum. VUnde nſhlal 4 uIlla pena cauſata a
cit.vt qꝛ oĩs natura iqntuʒ natura ẽ bonũ ẽ.nihil alis volũtate. Zes. doᷣm c-
dici vr.cuʒ vicioſa natura ẽ. mala natura eẽ dici᷑. niſi volũtas dupir ör cẽ
cã alicꝰ.vłꝑ modum

9

ereêtr vło tmodũ efficiẽtis. Eũ ẽᷓ dicit᷑ volũtas cſſe cauſa pene. h nõ dici᷑ p modũ efficiẽtis.ſed potius dici
tur HH 3 cauſando culpã. afficiẽdo ſiue deficiendo meretur penam.⁊ ita dicitur
eſſe cauſa penaꝝ ⁊ peccatoꝝ.licet aliter ⁊ aliter. Et per boc patet ſolutio obiecoꝛum. c¶ ¶ Bonu omnino

malo carens. integrũ
bonum eſt. Hoc vi⸗/
detur falſũ. quia inte/

grũ bonũ eſt illud cui

nibil deeſt de bono. 2
boc eſt bonũ in quo ẽ
oẽ bonum. F ſolũ illð
eſt integrum bonum

quod eſt ſummuũ bo

num. ſed multa crea
ta ſunt carentia om/
ni malo.vt beati an/

gli ⁊ aie beate. ergo ſi

vey eſſet quod dic.mł

ta eſſẽt ſumme bona.

Proprer hoc eſt que/

ſtio vtrũ aliquid crea

tum mereat᷑ oici bo/

zʒ num integrũ. Reꝰ. dðʒ

ſicut ꝑfectũ dicitur

tuz3 4

tie. Sic etiã ⁊ integrãũ

tenm ſufficientie. et ſic

9

moleiplietee⸗ 7 quan
ꝑfectionẽ ſuffi

cientie.⁊ qᷓtum ad ꝑ/
fectõeʒ ſuperbabũdã⸗

bonũ pßt dici mitipltci
ter.et qᷓ;tũ ad itegrita

dicitur integrum bo⸗

num quod caret omG//

ni malo clpe ⁊ pene.

Et quãtũ ad integrita

tezʒ ſuꝑabũdãtie.⁊ ſic

dicit᷑ ĩtegrũ bonũ in q̊

eſt oẽ bonũ.Et pꝛimo

mõ bonũ noö dicit᷑ eẽ

ſũmũ bonũ ſed bonũ

purum. quia nihil ha

bet de malo admixtũ
Secũdo vero modo
dicitur eſſe ſummum
bonum. ⁊ eſt i ſolo do

per eſſẽtiam. in crea-/⸗

4

tura aũt ꝑ ꝑticipatõ/
nẽ. qᷓ bõa dicit᷑ in h ꝙ
pticipat ſũmũ bonuz
ex cuius ꝑticipatione

—☛ ℳ —

babere dẽ oẽ bonũ

malũ eẽ qð bonũ eſt. nec malũ eẽ niſi qd bonũ ẽ. Hac

cõtextione euident᷑ inſinuat᷑ malũ nõ poſſe eẽ niſi ĩ re

bona.vbi etiã licet abſurdũ videat᷑ manifeſte dicit᷑ eẽ

malũ qð bonũ eſt.Ex quo colligit᷑ nihil aliud ſignifi/

cari cũ dicit᷑ hõ malus niſi bonũ malũ. Vñ aug.in eo⸗

dẽ ſubdit.Quid eſt malus hõ niſimala natura:?qꝛ hõ

quꝰ.

natura eſt. Poꝛro ſi homo aliquod bonũ eſt.qꝛ natu⸗
ra eſt.qͥd aliud eſt malus hõ niſi malũ bonũ? Tamen
cũ iſta duo diſcernimꝰ.inuenimꝰ nec iõ malũ qꝛ hõ ẽ.
nec iõ bonũ qꝛ iniquus eſt.ſᷣ bonũ qꝛ hõ.malũ qꝛ ini⸗

¶ Elicit coꝛrelarium. ꝙ regula dyaleticoꝝ de ↄtra⸗
rijs fallu in his.ſ.bono ⁊ malo. e

¶ IJdeoq; in his ↄtrarijs q̃ mala ⁊ bona vocãt᷑.illa dya⸗

leticoꝝ regula deficit q̃ dicũt.nulli rei duo ſilł ineſſe ʒ/

ria. Nullus em̃ potus aut cibꝰſil dulcis eſt ⁊ ꝛamarus.
Nullũ ſił vbi albũ ibi ⁊ nigrũ.⁊ hoc in multis ac pene
i oĩbꝰreꝑit᷑ↄtrarijs.vt ĩ vna re ſił eẽ nõ poſſint.Cũ ãt
bona ⁊ mala nullus ambigat eẽ ↄtraria.nõ ſolũ ſil eẽ

pñt.ſᷣ mala oĩno ſine bonis.⁊ niſi in bonis eẽ nõ pñt.
Et hec duo cõtraria ita ſimul ſunt.vt ſi bonũ nõ eẽt in
qͥ eẽt.ꝓꝛſus nec malũ eẽ potuiſſet. Quia non mõ vbi
ↄoſiſteret.ſᷣ vñ oꝛiret᷑ coꝛruptõ nõ habẽèt.niſi eẽt qð coꝛ
rumꝑet᷑.qm̃ nihil eſt aliud coꝛruptio qᷓ; boni extmina
tõ.Ex bonis g̊ mala oꝛta ſunt.et niſi in bonis nõ ſunt.
nec fuit ꝓrſus vnde oꝛiret᷑ vlla mali natura niſi ex an

geli ⁊ hois natura bona.vñ pᷣmitꝰoꝛta ẽ volũtas ma⸗

„

la.Ex his aꝑit᷑ quod pꝛimo ⁊ ſecũdo ſupra inueſtigã
dũ diximꝰ.ſcʒ que fuerit oꝛigo mali ⁊ in qua re ſit. Ex
bona em̃ re oꝛtum.et in re bona cõſiſtere pᷣmiſſis teſti⸗
monijs compꝛobatr.

¶ Memouet dubiũ oꝛtũ ex vbis ppheticis quibꝰ dici
f

tur. Ve his qui dicũt bonũ malüuü.

Ad hoc aũt quod dictũ eſt malũ eẽ qð bonñ eſt. qJ daʒ
ſic opponũt.Si bonum malum eſſe dicimus. incidi⸗

mus in illam ſententiam pꝛopheticã vbi legitur. Ve

mnis itaq; natura(etiã ſi vicioſa ſit)inq;tũ na
tura eſt. bona eſt.inquãtũ vicioſa eſt.mala eſt.

Ex pᷣmiſſis ſeqͥ
tur ꝙ cñ dr̃ ma
lus hõ. dỹ ma⸗
lum bonũ.

Epilogat ad a/
lia trãſiturꝰ.

5

Et ſi obijcias ꝙ ſummũ vr̃ iꝑmixtõem cũ orio.ita bonũ qdð oĩno ẽ imꝑmixtũ malo.ẽ ſũ⸗

mũ bonũ.dð qꝙ illð veꝝ ẽ in hijs orijs qͥ̊ꝛũ vtruũqʒ eſt nã aliqua.in bijs autem quoꝛũ vnũ eſt natura ⁊ alterũ
pꝛiuatio ſicut eſt in bono ⁊ malo.luce ⁊ tenebꝛa.nõ hʒ veritatẽ. Añ ſic nõ dicit᷑ mag lũinoſum.quia minus
habeat de tenebꝛa.ſic nõ dici᷑ magis bonũ qꝛ minꝰ habeat de malo.ſed quẽadmodũ vna ſtella dicitur ma/
ſ⸗oꝛ altera.qꝛ magis accedit ad ꝑfectõem luminis.ſic magis bonũ dẽ qdð magis accedit ad ꝑfectõem honitat.
nihilominus tamen carẽs oĩ malo nõ pt dici niſi ſolus deꝰ.vt fiat vis in hoc Ern oĩno.vt careat oĩ malo

vm actũ.⁊ ᷣm potẽtiã.⁊ ſᷣm aptitudinẽ.ſiue ſᷣm pꝛimã nãe poſſibilitatẽ.

d ¶ Re bijs qui dicunt bonũ ma/

lũ.ac. Innuit expoſitõ Aug.qꝙ id qð dictũ ẽ ĩ ꝓphia.intelligẽdũ ẽ ipᷣis rebꝰqͥbꝰ hoies mali ſũt.ñ de hõibus.

Contra. B vr̃ flm.quia ſicut peccat ille qͥ adulteriũ eẽ dicit bonũ.vel homicidium. ita peccat ille qui unpas
dicit eſſe iuſtum. VUnde ⁊ malꝰdicit᷑ ille qui iuſtificat impium ꝓ muneribꝰ. nõ tm̃ de rebus ſed etiam

ho.

Sminibus bʒ intelligi.R dð.ꝙ cũ dico hoiem malũ.⁊ dico hoiem.⁊ dico malitiã.pt &̊ ei attribui bonitas.aut
bonitas nature m ꝙ hõ.aut bonitas moꝛis rõne malicie. Pꝛimo quidẽ mõ attribuere ei bonitatẽ veritatis
eſt ñ deteſtatõis ꝓphetice. Secundo modo meret᷑ maledictõem.ſed hoc eſt non qꝛ laudat homineʒ ꝙ bomo
ſed quia laudat eum m ꝙ malus.⁊ hoc non eſt aliud qᷓ; laudare maliciã. Cum eni dicit Aug.qꝙ boc nõ intel

ligitur de hoibus ſed de rebus.non negat quin pctiñ ſit in cõmendãdo hoĩem malũ.ſed vult dicere ꝙ nõ eſt

pctiñ ſi cõmẽdet᷑ natura.ſed ſi cõmedet᷑ malicia.

Dtrftinmi

Ns⸗

i tmſtab
ninoanete dug
cömutblibot
anulba rolit
hom ſtaliarpe

iin ncenraren

nreoſergii⸗
kittnogerare n.

Mlu gticpañ

rnemnüͤck
nreſdtaori
Aclnentidivon
Pituditenäena
Aſtmäfuten
länidcfuctas
dcher nalici f

foövenies dedi

Vpoſtü mallane
ſingeeſeckeibo

ſckbonüzutn⸗

nal uellöcket
litiftöll
linnogoſtit
loicie wiet
hlifcisiojn⸗
igiglecſhſun
tnlitniſttp
Nieftiin
Fhlicnan

= = =

ſoti
im
m⸗
W.

ogr
ſu.

mioiſß
ruaae
wunins
Naturm
crinin
tütn

ci,
cundd⸗
blten
4 ma
Gten
hit
1N

XXXIIII

his qui dicunt bonum malum. ⁊ malum bonũ. Igit᷑ſi hanc maledictõem vi

aliq̊ᷓ malo qʒ ſit a ſeipᷣo. ẽ a ſeipᷣo nlło
glio indiget vt ſit.⁊ om̃e tale ẽ ſibi ſufficiẽs.⁊ oẽ q ſi

Abire in infinitũ.ꝙ malũ ẽ a bono.

D intelligẽtiam buius partis ſᷣm duo ꝗᷓ̃ ma
giſter determinat in litera.incidit hic qð cir/
ca duo pꝛincipalit᷑. Pꝛimo querit᷑ a quo ſit
alũ taq;ᷓ ab oꝛiginali pᷣncipio. Scdo in quo ſit tan
qᷓ in ſiecto. Circa pᷣmũ tria querũtur. Pꝛimo que/
ritur vtꝝ malũ ſit a bono vel a malo.Scdo vtrũ ſit
a bono vt efficiẽte vel deficiẽte. Lercio vtꝝ ſit ab in
tentõe vl pᷣter intẽtõem. MW
Queſtio.ſ. 9

¶ Ztrã malũ ſit a bono vt ab oꝛigine. Et ꝙ ſic vixetur

pꝛimo auẽte Aug. ð li.ar.vbi ſic ait. Malũ ẽ ſpreto
incõmutabili bono.rebꝰↄmntabilibꝰ adherẽ.qdð fa⸗
cimꝰ libero volũtatis arbitrio.Si g li.ar.ẽ bonũ.cũ
pctm̃ ſit a li.ar.pctm̃ ſiue malũ eſt wa bono. ¶ Itẽ B/
ipᷣm videtur exemplo.Eſto q nihil eẽt niſi libera vo

luntas.ↄſtat ꝙ ipᷣa amaret ſeip̃am.⁊ poſſet ſe ama/

re immoderate ⁊ vicioſe.ſed talis amoꝛ non eſt ſine

malicia.g tũc pctm̃ fieret.⁊ non niſi a bono.ergo ⁊c

¶ Gtẽ roͤne. malũ eſt vituperabile in ſe.⁊ vitupera/
bilem reddit actoꝛẽ.ſed nihil eſt vitupandum in ſua
actione.niſi aliquo mõ poſſit facẽ bene.vel niſi hẽat
aptitudinẽ nãlem ad hoc.oẽ aũt tale eſt bonũ.& ni/
hil pᷣt malũ facere niſi bonũ.¶ Itẽ nullus dr facere
malũ niſi qꝛ facit qð nõ vebet.aut qꝛ non facit quod

debet. g malũ cũ ſuo actoꝛi eſt indebitũ.eiꝰoppoſiti

eſt cõueniẽs ⁊ debitũ.v oẽ illð cui malũ ẽ idebituʒ ⁊
oppoſitũ mali ↄueniẽs ẽ bonũ. oẽ illð a q̃ ſit ma/
lũ neceſſe eſt eẽ bonũ. ¶ Itẽ ſi malũ eſt ab aliqͥ. aut
ill eſt bonũ aut malũ.Si bonũ.habeo ꝓpoſitũ.Si
malũ.aut illð eſt ab alio.aut a ſeipᷣo.Si ab alio.ſimi
lit᷑ erit q̃rẽ & illo. ſi nõ ẽ abire in infinitũ.ſtare eſt in
3.oẽ qʒ ẽ a ſeipᷣo nilło

bi ſufficiẽs ẽ.oĩno bʒ ꝑpfectõem ⁊ btitudinẽ ⁊ in ſe ⁊ a
ſe.⁊ oẽ tale eſt ꝑfecte bonũ.g impoſſibile eſt ꝙ aliqͥd
ſit malũ ⁊ nõ ſit ab alio. Reſtat igit᷑ cũ ſit ſtare et nõ
tẽ ſi malum
eſt ab aliquo.aut illud a quo eſt malum culpe habzʒ
vſũ rõnis.aut non. Si non hʒ vſum rõnis.& nullo
modo poteſt culpari nec debʒ. hoc em̃ pʒ tã ſᷣm legẽ
naturalem. qᷓ; ̃m legem ciuilem. qᷓ; ̃m legem diui/
nam.habet ergo neceſſarium vſum rõnis.ſ̃̊ rõ ⁊ eiꝰ
vſus magnũ bonũ eſt ⁊ nobile. neceſſe eſt igi᷑ malũ
a bono eſſe.ſi ab aliquo eſt.
Mõ poteſt arboꝛ bo.fruc.ma.fa.neq; arboꝛ ma.fru.
bo.facerc.Ex bac autoꝛitate neceffario arguit᷑ ꝙ bo
num nõ poteſt eſſe cã mali.ergo ſi malũ eſt ab aliq̃.

neceſſe eſt qꝙ ſit a malo. ¶ Otẽ expꝛeſſius in glo. Ni/

hil medium quin cauſa boni ſit bona. ⁊ mali mala.

non eſt ergo maluʒ a bono.¶ Item boc videtur ꝑ
maximam dyaleticoꝛum q̃ eſt. Cuiꝰcã bona.ipᷣm bo

num. ſi mali cã eſt bona.ipᷣm malum eſt bonuʒ. ſi
igit hoc eſt falſũ manifeſte. pʒ ⁊c. ¶ Item hoc vide⸗
tur ꝑ ꝓpõem ſatis ꝓbabilem.Contrariorũ oõrie ſũt

6 ä e S ☚
ẽ —

Contra Math. vij.

tare volumus. nullatenus dicere debemus bonum eſſe malum ⁊ econuerſo .

Detenninatio Hoc aũt Augu.in eodem li. determinat.dicens id quod dictum eſt in ꝓphe/
Aug. naa intelligẽdũ eſſe ð ipis rebus quibus homines mali ſunt.nõ de hominibꝰ.
D Vngde qui adulterium dicit bonum.in eũ cadit illa ꝓphetica deteſtatio.⁊ in
euʒ qui dicit malũ eſſe bonũ.vel bonũ eſſe iniquum. Qui em̃ dicit hoĩem in⸗
q́;tum homo eſt malum eſſe.⁊ bonitatem eſſe iniquitateʒ.opus dei culpat qð
eſt homo.⁊ vitiũ hominis laudat quod eſt iniquitas.

cauſe.ſi cã boni eſt bona. ⁊ nullo modo malũ cau
ſat bonum. ergo videtur ꝙ nullo modo bonũ cauſʒ

malũ.nec ꝙ malũ ſit a bono Itẽ BGipᷣm vr̃ ꝑ ꝓpo

ſitõem neceſſariã ⁊ ꝓbatã.Quicqͥd em̃ eſt cã cãe.eſt
cqꝗ cauſati.ſi g&̊ oẽ bonũ cauſat᷑ a ſůmo bono.ſi malũ
eſt ab aliquo bono. malum eſt a ſummo bono. ergo
ſũmum bonum facit malum. ſſed nihil eſt ꝑfecte bo/
nũ qð facit malũ.Si igit᷑ malũ eſt a ſũmo bono.ſũ⸗/
mũ bonũ nõ eſt ſũmũ.⁊ h̊ eſt impoſſibile. ⁊c.¶ Itẽ
aut eſt ponere pꝛimũ malũ.aut nõ.Si non.eſt abire
in infinitũ in malis.ſi g&̊ hoc eſt impoſſibile.quia ne⸗
ceſſe eſt ſtare in oꝛdine cãrum.neceſſe eſt ergo pone
re pꝛimũ malũ.ſed pꝛimũ bonũ non eſt ab alio.im/
mo cã oim bonoꝛum eoipᷣo ꝙ pꝛimum. ̊ pi rõne ſi
eſt ponere pꝛimũ malũ.videt᷑ ꝙ illud non ſit ab alio
ſed cauſa oim. Reſtat igit᷑ ꝙ maluʒ non ſit a bono.
Be. ad predictoꝝ euidetiã intelligèduz eſt ꝙ circa H̊
fuit ⁊ eſt bereſis impijſſimi manichei.Errauit enim
in hoc ꝙ poſuit ꝙ pꝛima cauſa mali eſt malum non

bonum. vnde poſuit ꝙ cum homo poſſit beneface/

re. poſſit etiã peccare.q; duplex eſt anima in bomie

vno. Quarũ vna eſt a do bono.⁊ ſemꝑ cupit bona.
Altera vero a do malo.⁊ ſemꝑ cupit mala.Et hinc
eſt ꝙ in nobis eſt continua pugna.⁊oia mala qᷓ faci

mus oꝛiũtur a pꝛincipio malo ſic bona a bono HNãc
hereſim peſſimã valde efficacit impꝛobat Aug.ĩ li.

de duabus animabꝰ. Pꝛimo ꝑ ipᷣam peccati cul pã

Scdo ꝑ eis oppoſitũ ſcʒ penitẽtiã. Pctm̃ em̃ vt ibi

dẽ dicit eſt volutas retinẽdi vel cõſequẽdi qð iuſti/

cia vetat.⁊ vnde liberuʒ eſt abſtinere. Aoluntas eſt

animi motus cogẽte nullo ad aliqͥd nõ admittẽduzʒ
vel adipiſcẽdũ. Has duas notificatões manifeſtat.

⁊ poſt ex ipᷣis tanq; ex manifeſtis pꝛedictum erroꝛẽ
ipe deſtruit.immo oſtẽdit quõ erroꝛ ſeipᷣm deſtruit.
dum ponit aiaʒ malã non poſſe benefacere.⁊ tamẽ
pꝛincipiũ peccati eſſe ꝑ ꝓpꝛiã oꝛiginẽ ⁊ nãm. ponit
ꝙ peccãdo non peccet.⁊ ideo ſbᷣingit ibidẽ. Quiſqͥs
has duas dſffinitiões volũtatis atqʒ pcti veras eſſe
ↄcedit.tantã manicheoꝝ hereſim bꝛeuiſſimis ⁊ pau
ciſſimis.ſed plane inuictiſſimis minuſculis ſine cun
ctatione condemnat. Poſtremo in fine libꝛi impꝛo-
bat per oppoſitum peccati ſcilicet iam penitẽtiam
ſic arguens.planum eſt ꝙ penitere de culpa bonum
⁊ iuſtum eſt.planum etiã ꝙ eſt poſſibile homi.Hazz
ip̃i manichei hoc ſuadent.Certum eſt etiã ꝙ cius eit
penitere qui fecit malũ.ꝗᷓ idem ipᷣm quod fuit pꝛin-
apiũ mali poteſt eſſe pꝛincipiũ boni. reſtat igit᷑cum
pꝛincipiũ boni ſit bonũ.ꝙ ſi idem eſt pꝛincipiũ mali
qð pᷣt eſſe pꝛincipiũ boni.malũ eẽ a bono.Hec ẽ de

ductio Aug.q́;uis nõ ſit ſerics verboꝝ. Pꝛopt has

igitur deductões ⁊ ↄſimiles q̃ in obijciẽdo adducte
ſüt.reijcienda eſt ꝓcul hereſis prefata.quia non tm̃
eſt ð fidem. verũ ctiã ᷓ rectũ iudiciuʒ rationis.d&ᷣ
eſt igit ſicut fides ſana ⁊ mgf̃ in litera ſãctoꝝ auẽti.

9 im tex. conſequẽtem. Aad ill qd obr̃ de maxima

bns manifeſtat.ꝙ maſũ a bono habet drigine d
obiectoꝝ aũt manifeſtatõeʒ intelligẽdum eſt.q; ma/
lum culpe de quo eſt hic ſermo.quod quidem conſi⸗

I

vero non eſt pꝛimũ in genere entis.ideo non bʒ eſſe
a ſe ſed aliunde.⁊ ita a bono.
Queſtio.ij. b

ſtit circa rõnalem creaturam triplicit᷑ p̃t circa iſpam ¶Ntrum malũ ſit a bona cauſa. vtpote a volũtate vt

conſiſtere ⁊ ↄſiderari. Aut qᷓ;tũ ad exterioꝛẽ effectũ.
aut qᷓ;tũ ad interioꝛcẽ̃. aut q;ẽtũ ad habitum. Maluʒ
cm̃ ſiue peccatũ dicitur aliquãdo actus cxterioꝛ.ali/
quãdo habitus interioꝛ.aliquãdo actꝰ intcrioꝛ. Añ
actus furãdi eſt malus.⁊ volũtas furãdi eſt mala.⁊
habilitatio ſiue habitualis affectio ad furanduz eſt
mala.ſᷣm igitur ꝙ malum dicitur opus exterius.ſic
nec eſt pꝛimũ in genere entl.nec in genere mali. qm̃
actus exterioꝛ cauſat᷑ ab actu interioꝛi.⁊ malicia ac/
tus exterioꝛis.a malicia voluntatl interioris. Scom
aũt ꝙ inaluʒ dicitur malus habitus.ſimiliter nec eſt
pꝛimũ in genere entis.nec in genere mali.nam ma/⸗
lus habitus a malo actu cauſatur.quia em̃ mala fa/
cimus.mali ſumus.Scm aũt ꝙ malũ dicitur ma/
lus actus interioꝛ.ſic poteſt eſſe pꝛimũ in genere ma
li.ſed non in geneꝛe entis. In genere mali poteſt eẽ
pꝛimũ.ſieut patet in pꝛima deoꝛdinatõe voluntatis
luciferi ante quã nulla pꝛeceſſerat malicia.nec tamẽ
poteſt eſſe pꝛincipiuʒ in genere entis. Actus em̃ oĩs
a potẽtia ꝓcedit et poſterioꝛ illa eſt.tãqᷓ; effectus eſt
poſterioꝛ cauſa.Et qm̃ potẽtia illa bona eſt ⁊ de ge/
nere bonoꝛũ.patet ꝙ malũ oꝛiginem habet a bono.
SZ Et concedẽde ſũt rõnes ̊ oſtẽdentes. Ad illð vo
quod obj de auẽte dñi in Math.⁊ 8 glo.dð ꝙ tam/
textus qᷓ; gloſa intelligi᷑ de malo ᷣm ꝙ conſiderat
circa actũ exterioꝛem. ⁊ hoc quidẽ manifeſtũ eſt per

a. Cuius cauſa bona.⁊c.dð ꝙ illa maxima intelli/
genaa eſt ꝑ ſe ſiue ſᷣm ſc.videlicet.ſi cauſat inqtum
hona.⁊ eſt bona ſᷣm ꝙ cauſat.hoc non eſt verum in
ꝓPoſito.qꝛ ⁊ ſi cõcedat᷑ ꝙ bonũ ſit pᷣncipiũ mali.nõ
tñ concedit᷑ ꝙ ſit pꝛincipiũ mali ſᷣm ꝙ bonuʒ. Quõ
aũt debeat ipᷣm dici oꝛigo ſiue pᷣncipiũ patebit in ſe/
10 quẽti ꝓblemate Ad ill qð obr̃ ꝙ oörioꝝ orie ſunt
cauſe.dm ꝙ iſta ꝓpõ habet veritatẽ ſᷣm ꝙ intelligi
tur de rijs quoꝝ vtrũq; eſt aliqᷓ̃ natura.⁊ in cauſis
aßrelbus nãliter. ⁊ q̃ ſũt ad vnũ effectũ determiate.
aliter manifeſtũ eſt eſſe falſũ. Maʒ idez deus etiam
m manicheos fecit calidũ ⁊ frigidum.⁊ eadem ra/
tio ⁊ potẽtia ᷣm ph̊m eſt cauſa oppoſitoꝛum.⁊ ideo
nõ habʒ locũ in malis.qꝛ malũ nõ dicit nãm aliquã
m ꝙ malũ.⁊ qꝛ eſt a volũtate ſᷣm ꝙ libera.que non
11 eſt determinata ad alteꝝ ↄtrarioꝝ. Ad illð quod
obijcit᷑ ꝙ quicqͥd ẽ cã cauſe ⁊cc.dð ꝙ q iſtam ꝓpõem
peccat locus ſophiſticus ſᷣm accñs.ſic ⁊ õ illaʒ q̃ dẽ.
Oñ alteꝝ de altero pꝛedicat᷑.de quocũq; pᷣdicat᷑ ſꝰò⸗/
iectũ ⁊ pꝛedicatũ.vtraq; em̃ ꝓpõ hʒ intelligi de pᷣdi/
cato et effectu qui ita ↄuenit vni ꝙ nõ eſt cxtraneuʒ
alteri. Mõ aũt ſic eſt in ꝓpoſito. Mam ⁊ ſi bonum eſt
cauſa mali.hoc nõ eſt ſᷣm id qð habet a ſũmo bono.
12ſed rõne defectibilitatis quã hʒ de nihilo.¶ Ad illð
qð vltimo querit᷑ vtꝝ ſit ponẽ pᷣmũ malũ.pʒ rñſio.
Dico em̃ ꝙ eſt ponere maluz ante qð non eſt aliud
malũ.ſed ex hoc nõ ſcquit᷑ ꝙ ſit pᷣmũ ens.immo eſt
ibi ↄñs.Arguit᷑ em̃ cũ ſuꝑlatiuo qui habet in ſe vim
diſtributõis ab co qð eſt in minus.ad ill quod ẽ in
plus. Vñ ſicut nõ ſequit᷑.eſt ᷣmus hõ. ẽ pᷣmũ ens.
ſic nec in ꝓpoſito. Non ſic aũt eſt de bono.quia bo⸗/
num ⁊ ens ↄuertũtuꝛ.quia & eſt ponere pᷣmũ malũ
in genere mali.ideo nõ eſt ꝓcedere in infinituʒ.quia

. . . . . wecs

efficiente vel deficiente. Et ꝙ ſic videtur pꝛimo per
Aug.in Ench.ᷣ vbi ſic ait. Nemo querat cauſã male
voluntatis.non em̃ habet cauſã efficiẽtem ſed defi-
ciẽtem. ¶ Item boc videt᷑ per illð qð dꝛ a dyoni.de
dun. no. Malũ ẽ pᷣter cãm ⁊ naturam.ſ ↄſtat q; nõ
vult dicere q; malũ non ſit ab aliquo.vult ẽ dicere
ꝙ nõ eſt ab alio tanqᷓ; a vere cauſãte ⁊ efficiente.ẽ ſi
aliquo mõ eſt. reſtat ꝙ ſit tanqᷓ; a deficiente eʒ
rõne videtur.ſicut ſe babet effectus ad actum cmci/
entem. ita defectus ad ipᷣm deficere.ſed verꝰ effectꝰ
non pᷣt educi in eſſe niſi a cauſa vt eſſiciẽte. gᷓ nec de⸗
fectus niſi a deficiente.ſed malũ eſt defectꝰ circa na⸗
turã ſicut dicit Aug. ⁊c.
ꝑfecta. gᷓ om̃e deficiẽs a cã deficiente.ſed malũ opus
dicitur malũ ꝓpt defectũ alicuius debite circũſtatie.

2.

malũ eſt a cauſa deficiẽte.ſſ Itẽ facere et deficere

opponũtur. ſilr cõſtruere ⁊ deſtruere bo nũtur. Sg

ſicut cõſtrueꝛe eſt facere.ita deſtruere eſt deficere ſed
in malũ exire eſt aliquod bonum coꝛrũpere.quia nö

dicit᷑ malũ niſi qdð nocet vel adimit aliquid ð bono.

igit᷑ in malũ exire eſt deficere.¶ Item omnis effica⸗
cia eſt a pꝛimo ⁊ ſummo efficiẽte.ſed malũ nullo mõ
eſt a deo. ergo nullo mõ ꝓcedit ab aliquo vt a pꝛin/
cipio effectiuo.¶ Cõtra dyo.8 diui.no. Aia ẽ cauſa
mali.ſicut ignis calcfieri.ſed ignis eſt cauſa calefieri
per modũ efficiẽtis.S ⁊c. 56

pt eſſe q;; ſit b cãm efficiẽtem. ſed malũ pᷣus ppᷣt eſſe

ꝙÿ̃ ſit. S c. Maioꝛ ⁊ minoꝛ manikeſte ſunt. ¶ Item
reſpectu illiꝰmagis iudicat᷑ ca efficiens reſpectu cu/

ius ẽ magis ſufficiẽs.ſed volũtas noſtra magis ſuf⸗
ficit ad malũ qᷓ; ad bonuʒ. gᷓ magis debet dici cauſa

efficiẽs mali q; boni.ſi ergo bonũ eſt a voluntate vt

efficiente. maluz ↄſilr erit.

iente 5 Item ſi volütas eſt cã
mali ʒ deficẽs.aut defectus ille eſt pena aut cul
pa. Si pena.ꝗ pena ante culpazʒ. Si culpa. loqmur
igitur de pꝛima culpa. Aut igitur eſt a voluntate ʒ
ꝗdeficiens. aut nõ. Si ſicg ante pᷣmã culpã eſi cul⸗
pa. Si nõ.& ſi pꝛinũ malũ nõ eſt a voluntate vt defi
ciente. videt᷑ ꝙ nullũ malũ. ¶ Itẽ ſi malum pᷣmum
eſt a volũtate vt deficiẽte. aut gᷓ defectu naturali aut
pꝛeternaturali. Si defectu nali.g naliter ⁊ ſemꝑ eſt
pꝛincipiũ mali.cũ ſemꝑ babeat bũc defectum in ſe.
Si defectu pꝛeternali. aut eſt ↄtractus.aut inflictꝰ.
aut volũtarie acqſitus.nullo iſtoꝝ modoꝛuʒz poteſt
poni in volũtate luciferi ⁊ hois pꝛimi.S ⁊c.¶ Item
ſi malũ eſt a volũtate deficiẽte.ᷣ ẽ aut inqᷓtũ deficit
a ſũmo bono.aut inqᷓntũ deficit a bono qdð dʒ habẽ.
Siiinqꝗᷓtũ deficit a ſimo bono. cuʒ talis defectus ẽ
in omi creatura.in om̃i repitur pctm̃. Si inqᷓtuʒ de/
ficit a bono qdð debet hr̃e.ſed nullus in tali bono de⸗
ficit niſi pꝛiuet᷑ merito alicuiꝰ culpe.ꝙ nullo mõ pꝛi/
ma culpa a volũtate deficiẽte eſe poteſt. Eſt igit᷑ q
quc eſt ratio ſiue diſpoſitio circa volũtatem rone cu
ius ſit cauſa ꝓxima ⁊ immediata ipᷣius mali. Non
eni videtur ceſſe cã qꝛ eſt ens.nã boc ↄuenit oi enti.
Nec qꝛ de nihilo.qꝛ hoc cõuenit taʒ voluntati bone
qᷓᷓ male. Mec etiã qꝛ volẽs.p cãdem rõnẽ. Nec quia
volẽs malũ.qm̃ velle malũ ẽ pᷣmũ pctm̃.⁊ velle ma⸗
lũ eſt ᷣmũ malũ.Si g̊ idem non eſt rõ ſui vel cauſa.

volũtas nõ dicec cã mali.qꝛ volẽs malũ.i Q dð ꝙ 13

2

¶ Itẽ om̃e pfectũ ceſt a cã

em om̃e illud q vqus

—

acb⸗
faantela
nit
giscfune
Colttne
e rianc
licfatüan
icheſtcun
ſcſtenuin
räick 4
Pnddilum
nitilunor⸗
fiuneecien
Geiſenintt
Efndvoſumaa
ingheſtoc
ebepotinth
nledeſel
nnuutalss.
londeſeci
latatehoci
ompece
ſunetu ſie
bebon defect
ſonnalumau
ſtrllitil
njeß wlnt
ſi ntectde
liigwlonra
Cofnsealhe⸗
inedecrivn
wllituedckce
nbadidiuet
adefdrmat
CNeekiturman
Alubſtätaage
Qavoluntae
centeoepy
allpeaſerre
eenspene
Pablleipoſſbe
ſyedcherin
l /aoſin⸗
Gnonaefin
gtiſtalig
lenblo obor
liteniuſtce
glagic
enargn
1 Utncnene
Macniciſtd
NMnonl
ſckrinlien
Elucnas
Utttü Necca
Nipmteppn
Uiſariteͤ
luudiſoſt
hlnts
galtnm
Ain
ludd

el mlicos
tchcäͤſte.
geedeft

Mrappni

mraädient
orihatgi,
Wuezpe⸗
Wmisct
Dugzt
dg ia
icatdin
nülig
cr n
iunrſena⸗
vintugst⸗
Medida
Cmncnntren
nlttinsck
leckman

Galelan.

dawluenß
mmiahicka⸗
urueme
inuncun

wuturle

Umtcck
Mümn.
tnsiſic

wngnn

urinie⸗
borochnie
Gtibrims

4

onnlt

nenn

.

5„
M
Di. —

abſqʒ dubio malum ſiue peccatũ eſt a voluntate vt
deficiente ſicut expꝛeſſe dicit Aug.et cõcoꝛdat Oyo/
niſiꝰ.¶ Ad cuius intelligentiã notandum ẽ ꝙ cũ ali/
quis effectus dẽ eſſe a cauſa aliqua ſub diſpoſitione
vel conditione ſuperadiecta.hoc põt intelligi triplici
ter. Aut ita ꝙ illa diſpoſitio dicit aliqͥd pᷣambulũ ad
illũ effectũ.aut qꝛ dicit aliquid annexum.aut qꝛ dicit
eũdeʒ effectum vt infoꝛmas et denominãs ſuũ pᷣnci
iũ effectiuũ. Pꝛimo mõ lumẽ dicit᷑ eẽ a ſole lucẽte.
ucere em̃ eſt actus p̃ambulus ad illuminare.Secũ/
do mõ dẽ lumẽ eẽ a ſole calefaciente.caloꝛ em̃ conco/
mitat᷑ lumen. Tercio modo dẽ lumen eẽ a ſole illu/
minante.cũ em̃ dico ſolem illuminare et lumen eſſe

a ſole.idem influxus dẽ. aliter tñ et aliter impoꝛtatus
14 m diuerſam cõꝑationẽ. Per hũc modũ intelligẽdũ

ẽin ꝓpoſito.ꝙ cum dẽ malũ eſt a voluntate deficien
te. boc põt intelligi tripliciter. Pꝛopter qd notandũ

ꝙ triplex defectus repitur circa voluntatẽ.vnꝰ qui/

dem naturalis. aliꝰ culpabilis. ⁊ terciꝰ penalis. MHa/

turalem defectũ voco ipſam defectibilitatem q̃ eſt a

voluntate hocipſo ꝙ ex nihilo. Defectum culpabilẽ
voco ipᷣm peccatũ.Defectũ penalẽ illð damnũ ſiue

nocumẽtũ ſiue leſionẽ q̃ conſequit᷑ ad illʒ. De quo/

libet boꝝ defectuũ pꝛedictus ſermo veritatez habʒ.
Nam malum culpeẽ a voluntate deficiente defectu
naturali.ita ꝙ ille defectus pambulus ẽ ad culpam.
nunqᷓ; em̃ voluntas poſſet in volẽdo bonũ deficere.
niſi vanitatẽ et defectibilitatẽ in ſe baberet. Similit᷑
malũ ẽ a voluntate deficiente defectu penali.ita ꝙ il
le defectus ẽ culpe annexus.nũqᷓ; em̃ ẽ dedecꝰ pecca
ti.ſine decoꝛe iuiticie.Aerũ eſt etiã ꝙ malum cnlpe ẽ
gs volũtate deficiente defectu culpabili.nõ tñ alia cul
pa. eadẽ diuerſimode comꝑata.eadeʒ em̃ eſt culpa
qua defoꝛmat᷑ voluntas ⁊ eius interioꝛ actio. Vñ ſic
conceditur malũ eẽ a volũtate deficiente.ſicut actus
a ſubſtãtia agente.Cum igit᷑ triplex ſit defectus cir/
ca voluntatẽ.rõe cuiꝰ malũ dici põt a volũtate defi/
ciente.queꝝ vnꝰ ſcʒ naturalis ẽ p̃ambulꝰad defectũ
aibenlce⸗ vero id ẽ penalis eſt cõſequẽs et annexꝰ.
ectus penalis inſepabiliter cõſequit᷑ defectũ cul/
pabilẽ.ipoſſibile em̃ eſt eẽ Sdecꝰpcti ſicut dicit Aug.
ſine decoꝛe vindicte.Defectus aũt culpabilis nõ ſe/
quit᷑ neceſſario nec inſepabiliter ad naturalẽ fectũ.
Añ nõ neceſſario ſequit᷑ ſi alicubi ſit defectꝰ natura/
lis ꝙ ibi ſit culpa.volũtas cm̃ non hocipᷣo peccat qꝛ
ex nihilo.ſᷣ hocipᷣo ꝙ volũtas ẽ potẽs ſeruare recti/
tudinem iuſticie. hocipᷣo vero ꝙ voluntas ẽ ex nibi/
lo.potens ẽ q;tũ ẽ de ſe illã deſerere.et ita defectus il

le circa voluntatẽ reddit eã ad peccandũ poſſibilem.
15 Si aũt tu queras qͥd faciat ißam voluntatẽ exire in

peccatũ.et qᷓ ſit diſpoſitio ipius imediata f̃ſpectu cul
pe. Dm ꝙ nulla ſupaddit᷑ diſpoſitio.ſᷣ ipᷣa volũtas
q̃ eſt dña ſui actus et libera.pot ſeip̃am conuertere

ad illud ad qd vult et ſicut vult.et ſi indebite ſe con/
uertat tũc peccat.nulla ſupinducta noua diſpoſitio⸗

nea parte voluntatis q̃ ſit pambula ad ipᷣam culpã.
Vñ ſicut ille qͥ ſtat rectus.poſſet ſtatim ſi vellet ſine
noua diſpoſitione aduecniete dimittere ſe cadere. ſic
voluntas recta conſiſtẽs et in oꝛdine ad vltimũ finẽ
pt illũ exire.et exitus ille peccatũ ẽ.Ex dictis igit᷑ pa
tet qualiter malũ ẽ a volũtate deficiẽte.et ex his ma/⸗
nifeſta ẽ rñũſio ad omnia q̃ in contrariũ obiecta ſunt.

16 ¶Ad illud q obẽ pꝛimo ꝙ aia eſt cauſa mali ſicut

-

ignis calefieri. Dm ꝙ nõ eſt ſilitudo qtum ad mo/
dquʒ cauſandi ſpãleʒ ſ̊ generalẽ. In generali em̃ mõ
cauſandi ẽ cõueniẽtia.qꝛ vtrũq; ſe bʒ in ratione cau⸗
ſe efficientis.ſ in ſpãli eſt dꝛia.qꝛ ignis ẽ cã ꝑ moduʒ
nature et neceſſitatis.aia vero ꝑ modum libertatis.
Ille p modũ poſitiõis ct vere efficiẽtis.iſta px modũ
pꝛiuatiõis et deficientis
pot pꝛius eẽ qᷓ; ſit ⁊c.Odm q; malũ eo mõ quo bʒ eẽ.
eo mõ hʒ et fieri.et qm̃ malũ pᷣuatio ẽ ⁊ defectꝰ.ſicut
patebit inferius.hinc ẽ ꝙ ſicut malũ eẽ nõ ẽ aliqͥd ve
re eẽ.ſic nec malũ effici ẽ vere ab aliquo fieri vt effici
ente. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ anima magis põt i malũ.
Sim q ſufficiẽtia in deficiendo nõ ẽ ſufficiẽtia ſim/⸗
plr.̊ ſm qð ſufficiẽtia. et ſimplir inſufficientia. et iso
ex tali ſufficientia inferre veraz efficaciã ẽ palogiſmꝰ

Em qͥd et ſimpłr. Pꝛima em̃ ꝓpoſitio intelligit᷑ ſuf

ficientia ſimpliciter ſicut patet inſpicienti.Ad illð
qð querit᷑ vtrũ ille defectus ſit culpa vel pena.⁊ vtꝝ

ſit naturalis s Ereniatn is iten reſpectu cuiꝰ:

iam patet reſpõſio. Omnibꝰ em his modis vt dictũ
eſt pot accipi. Pꝛout aũt accipit᷑ ꝓ defectu naturali

qui ineſt creature.et ex boc ꝙ de nibilo.nõ notat᷑ ibi
cõditio defectus tanqᷓ; cã ꝓxima et immediata ipᷣiꝰ

peccati vt pꝛius dictũ ẽ. put aũt accipit᷑ ꝓ culpa.nõ

☚,

☛

notat᷑ ꝙ antecedat.ſᷣ ꝙ volũtatẽ denõiet. Mũqᷓ; emm

ẽ defoꝛmis actus a volũtate qͥn volũtas foꝛmetur.
Pꝛout accipit᷑ ꝓ pena.nõ notat᷑ pᷣcedere ſᷣ cõcomi⸗
tari.Et per boc illa tria patent et alia qᷓ̃ querũtur cõ⸗
ſequen ter. Aueſtio. iij. c

Atrũ malũ ſit a bono ſᷣm intentioneʒ vel pᷣter. Et ꝙ

pᷣter intentiõeʒ vꝛ pꝛimo ꝑ Dyoni.i
Malũ ẽ pᷣter intentiõeʒ.natura.et cãʒ.ſi pᷣter inten/
tionẽ.habeo ꝓpoſitũ. Itẽ Dyo. Nemo opat᷑ ad ma
lum aſpiciens.ſᷣ qui oꝑatur aliquid ꝑ intentionẽ ad
illud aſpicit qd intẽdit. Nã intẽtio ẽ quidã mẽtis in/
tuitꝰ.ſi & nullꝰoꝑans ad malũ aſpicit.vẽ q; nullꝰ ma

n iiij. de diui.no.

lñ intẽdit. Itẽ malũ dicit deoꝛdinationẽ ad finẽ.ſᷣ in

tẽtio dicit volũtatẽ ad finẽ directã.& malũ non cadit
ſub intentiõe.j ⁊c¶ Itẽ oẽ malũ qð ẽ in natura ẽ pᷣ
ter intentiõcʒ nature.g pari rõe oẽ malũ qd ẽ in mo⸗/
ribꝰ ẽ pᷣter intẽtiõeʒ volũtatis rõnalis.¶ Itẽ bonũ

¶ Ad illud qd obꝛ ꝙ; maluʒ 17

8

9

et finis idẽ. intẽtio ẽ reſpectu finis. reſpectu boni.
nõ vẽ ꝙ ſit reſpectu mali.g̈ nllo mõ malũ ab opĩte

ꝑ volũtatẽ itẽdit᷑.redit g idẽ qð pꝛiꝰ. ¶ Sʒ cõtra.vo/⸗
luntas rõnalis ẽ agẽs ꝑ intẽtionẽ et deliberatiõeʒ.S
ſi oẽ malũ culpe actuałẽ volũtariũ.oẽ ẽ ꝑ intẽtioneʒ
factũ.tẽ nullꝰ peccat niſi bñs vſũ rõis.et oĩs talis
ẽopans ꝑ itẽtiõeʒ.g̊ peccatũ vt peccatũ ẽ hʒ eẽ ꝑ in⸗
aend ⸗ qð fit ab agẽte volũtario pᷣt itẽtiõeʒ.fit
a caſu et ſoꝛtũa.ſᷣ malũ culpe non ẽ a caſu ⁊ foꝛtuna
S nõ ẽ ab agẽte pᷣt intẽtiõʒ.tẽ nullꝰiudicat᷑ malꝰa
fctõ ſ ab itetiõe.̊ em̃ ẽ q̃ nomẽ ipõit opꝑi. ab eo res
pꝛie et pᷣncipalit᷑ ꝓcedit a q̊ recipit cõplemẽtũ ⁊ de
nõiationẽ.̊ ⁊c¶ Item q̃ peccat ex malicia.peccat ex
certa ſciẽtia.et nullꝰ agẽs aliqͥd ex certa ſciẽtia et ma
licia agit illð pᷣter intẽtiõcʒ.& ſi cõtingit ſic malũ face
re vtpote cũ peccat᷑ in ſpm̃ſanctũ.vẽ ⁊c̃.
Z malo ẽ loqui dupłr.aut de eo qð ẽ malũ.aut ma-
lo ſub rõe mali.Cũ q̃rit᷑ vtꝝ fiat ꝑ itẽtiõeʒ vel pᷣt.

Ddm ꝙ ſi itentio cõpet᷑ ad id qd ẽ malũ.ſic bene cõ/
tingit malũ intẽdere.et tãq;ᷓ finẽ.et tanq; id q ẽad

finẽ.ſicut aliquis itẽdit finaliter luxuriari.vel vane

gloꝛiari tanq id qd eſt ad finẽ. ſicut facere funtuzin

R. ddʒ. ꝙ 20

₰½

22 us &

„

tendit vt inde poſſit viuere voluptuoſe. et intendit
mẽtiri vt poſſit falſo laudari. Si vero intẽtio cõꝑet᷑
ad malum ſub rõe mali.põt eẽ duplicit᷑.aut ita ꝙ in/
tendat h̊ facere tanq; malũ ſimpliciter et malũ ſibi.=
boc mõ nullus intẽdit.qꝛ nihbil appetit᷑ a volũtate ni
ſi ſub rõne boni ſimpliciter vł boni ſibi.Aut ita q in
tendat boc tanqꝙᷓ; malũ ſimpliciter.verũtñ bonũ ſibi.
et ſic malũ põt fieri ꝑ intentiõeʒ.et fit aliqñ.licet non
ab oĩbus. a malicioſis.quibus ꝓpter coꝛruptioneʒ
palati interioꝛis mala ſapiunt vt bona. Om̃ igit᷑ id
qð eſt malũ cadit ſub intentide. et aliq ſunt q̃ᷓ̃ habẽt
maliciã cõiũ ctã inſepabiliter.⁊ qui intẽdit aliqͥd.per

cöoõſequẽs iudicat᷑ intẽdere qð ẽ illi vnitũ inſepabilit᷑.

binc ẽ ꝙ maluʒ iudicat᷑ et punit᷑ vt factũ ꝑ intentio/
uẽ.Ex his patet rñſio ad queſtionẽ.Ad quã rñden⸗/

dũ ẽ ñ ſimplr diſtiguẽdo. Patet etiã rñſio ad rões
ad vtranq; ꝑtez adductas. Maʒ pꝛie rõnes ꝓcedũt

de intẽtiõe ⁊ de malo ſub rõe mali. Nam intẽtio qͥᷣc
quid pᷣncipaliter cõſiderat induit ipᷣm ſub rõne boni

2 1 vt appetibilis. Illa tñ ratio ð ſimili in natura nõ va
lert. qꝛ natura ẽ agẽs determinatũ.vñ ſꝑ itẽdit qd me

lius ẽ.oꝑat᷑ ãt m leges ſibi iditas a do. Vñ ſi qͥd fit
ibi malum boc ẽ pᷣter intentionẽ.nõ ſic aũt ẽ de volũ
tate deliberatiua.ipᷣa em̃ nõ ſemꝑ deſiderat qð meli/
Ad rõnes ad oppoſitũ patet rñſio. loquuntur
em̃ de malo ᷣm id qð cet ſic bene intẽdit᷑ ab agẽte ꝑ
voluntatẽ. vel inquãtũ cõſiderat᷑ vt habẽs intẽtiõeʒ

boni ſimpliciter. vel boni vt nunc.ſiue boni ipi faciẽ

ti. ſicut ẽ in illis qui letant᷑ cum malefecerit.Et ſic ꝓ
cedũt oẽs ille rões.
Onſequenter q̃ritur de ſcdo pꝛincipali ſcʒ de
malo in comꝑatione ad illud in quo ẽ.Et cir/
a hoc querunt᷑ tria. Pꝛimũ ẽ vtꝝ cõtingat re
perire malũ ſequeſtratũ ab omni bono. Scðʒ ẽ vtꝝ
malũ habeat eẽ in bono ſibi oppoſito.Tercio queri-
tur vtꝝ malum ſit in eo in quo eſt tanqᷓ; aliquis ha/⸗
bitus vel pura pꝛiuatio.
Atu aliquod maluʒ ſit ab omni bono ſequeſtratuʒz.
ethoc ẽ querere vtrũ aliquid ſit ita malũ ꝙ nibil ha
beat de bono.ſ ſit malũ in ſũmo.Et q ſic vꝛ. In bis
que ꝑ ſe dicũt ſiẽ ſimpłr ad ſimpłr. ⁊ magad mag.⁊
maxime ad maxie ꝑ conſideratiõcʒ phi.ſᷣ̊ hecẽ vera
ꝑ ſe.bono opponit᷑ malũ.gᷓ magis bono magis ma
lum.et maxie bono maxie malũ.ſi g contingit repire
ſũme bonũ. et ſũme malũ. Hã ſivnũ oppoſitoꝛum
ponit᷑ in natura.ꝑ conſequẽs ponit᷑ et reliquũ. Iteʒ
magis et minꝰ dẽ ꝑ acceſſuʒ ad terminũ. vbi ẽ repi
re magis ⁊ minꝰ.cõtingit repire fũmũ.ſ in malo cõ/
tingit repire magis et minꝰ. ⁊c. ¶ Itẽ autẽ ſtatꝰ in
malis aut non.conſtat ꝙ neceſſe ẽ ſtatũ ponere.naʒ
ille ponit᷑ in oĩ eo qð actu ẽ.ſ̊ ſtatus non ẽ circa ſum
mũ. neceſſe eſt ponere ſũme malũ.ſᷣ hoc ẽ qð nihil
habet de bono.S ⁊c. ¶ Itẽ oẽ ꝑ accidẽs reducit᷑ ad p.
ſe. ſi ẽ ponere malũ ꝑ accidẽs.ẽ ponere malũ ꝑ ſe.ſᷣ
illud ꝑ ſe ineſt alicui q; hʒ oꝛtũ ex ꝓpꝛijs pꝛincipijs
illius.ſi & aliqͥd ẽ malũ ꝑ ſe.vẽ q eiꝰ pᷣncipia ſint ma

la. et ſi pᷣncipia eiꝰ ſunt mala.totũ ẽ malũ. et ſi totũ ẽ

malũ.nihil ẽ ibi de bono.g a pꝛimo ſi ẽ ponere malũ
accidens.ẽ ponere aliqͥd qdð ſit ſinpłr ⁊ totalit᷑ ma
lum. cõſtat aut ꝙ pᷣmũ ẽ ponere.& et alteꝝ¶ Iteʒ oẽ
dictũ ꝑ ꝑticipationẽ reducibileẽ ad dictũ ꝑ cẽntiaʒ.

cum g̊ dẽ aliquid eẽ malũ,.aut dẽ ꝑ ꝑticipatiõcʒ. aut

ꝑ eẽntiã.ſᷣ bonũ ꝑ eẽntiã ẽ ſũme bonũ. ita q& nibil by
de malo. ſimiliter erit aliquid ita malũ ꝙ nihil ha
bebit de bono. Si dꝛ ꝑ ꝑticipationẽ.et oẽ tale reduci
tur ad dictũ ꝑ eẽntiã. redit neceſſario aliquid ſit
malum eẽntialiter. et ita idẽ qd kis re in quo⸗
libet genere ẽ repire vnũ pꝛimũ quo mefurqt oĩa qᷓ
ſunt illius generis. Hoc planũ ẽ et patet ꝑ phm qui
hanc ponit in.x.pꝛime phᷣie.Hoc etiã patet inducen
go. in genere maloꝝ ẽ repire aliqð vnũ qð ſit men⸗
ſura omniũ maloꝝ.g illud nõ pᷣt eẽ niſi ſũmũ int oĩa
mala. c—1q;Cötra. ſi ẽ ponere ſummũ mali qð nihil
habeat de bono.et eẽ aliqð bonũ eſt. tũc ẽ ponere fũ⸗
me malũ eẽ et tñ nõ habere eẽ. bec ſũt duo impoſſi
bilia. Sc. ¶ Itẽ ois potẽtia vt dicit phᷣus ẽ de gene
re bonoꝝ.& ſi aliquid ẽ ſũme malũ.ill oino nihil pt.
ß ſummũ in omni genere plus põt q; illud qð ẽ citra
ſũmũ.ſi gᷓ illud qð nõ ẽ ſumme malũ aliqd põt. ill
qð ẽ ſumme malũ multa põt.ꝗ eoipᷣo ꝙ eſt ſũmunt
multa põt et nihil põt. ſᷣ bec duo ſunt incõpoſſibilia.
§ zeiRen ois ſcia eſt de genere bonoꝝ. non tm̃ ſciæ
boni. verũ etiã ſcia mali. Scire em̃ malũ bonũ ẽ.ſi S
aliquid ẽ ſumme maluʒz. caret noticia boni et mali.
nec ſcit facere aliq malũ nec ledere.s bocipo ꝙ; ma⸗
lũ ẽ ſcit ledere bonũ.̊ hocipo ꝙ ſũme malũ ſcit et ne
ſcit bona ⁊ mala.ſ iſta ſunt incõpoſſibilia. S ⁊c. Ptẽ
ſi aliquid ẽ ſũme malũ.ẽ malũ pꝑ eẽntiã et neceſtario.
ſ ſi malũ ẽ ꝑ eẽntiam et natura. naturale eſt ei facere
malũ.ſᷣ vnuqdqʒ dũ facit qd ẽ ſibi naturale bene fa⸗
cit. et qd bene facit ẽ bonũ.& ſi aliqͥd ẽ ſũme malũ.ip⸗
ſum ẽ bonũ. et dũ male facit bene facit.ſ̊ bocẽ ĩpoſſi
bile. ̊ ⁊ꝛc. ¶ Rtẽ ſi aliquid ẽ ſũme malũ illud ẽ vilifſi
mu. quato em̃ aliquid magis malũ ẽ. tanto viliꝰ eſt.
et ſi viliſſimũ inter mala. inter illa ẽ infimũ. et qʒ ẽ
infimũ inter mala non ẽ ſummũ caput malon. qd
ẽſime malũ nõ ẽ ſũme malũ. Si dicas q nõ ſequit
vilifſimũ. gnõ ẽ ſumme malũ.qꝛ bocẽ eẽ ſũme ma⸗
lũ qð infimũ è r̃ſpectu bonoꝝ. Obꝛ. qꝛ ſi aliqͥd poni
ſume malũ.nõ dʒ poni ſup alia ſ infte ßm rectũ oꝛ
dinẽ. g nõ ẽ deus tenebꝛaꝝ ſeruus.qd ẽ cõtra erro⸗
rẽ iſtů. Gtẽ ſiẽ ſumme malũ. S illð erit ita omps in
malo ſicut fũme bonũ in bono. oẽ malũ ſubiacz ei/
us potentice.ſᷣ cuiuſcũq; boni coꝛruptio ẽ malũ. Scu
iuſcñqʒ boni coꝛruptio ſbiacʒ potẽtie ſũmi mali. ſi
ſumme malũ ẽ.põt coꝛrũpere oẽ bonũ.ſᷣ bonũ qð pᷣt
coꝛrũpi nõ ẽ ſũmũ.qᷓ ſi ẽ ponerc ſũme malũ.nibil ẽ ſũ
me bonñ.·et ſi nõ ẽ ſũme bonũ. nihil ẽ bonñ. Oꝛ ſi boc
ẽoĩno falſum et impiũ.pʒ ⁊c.¶ R· dð.qꝙ; ponere ma
lũ aliqð eẽ qdð nibil habeat de bono nõ ſolũ ẽ puerſi⸗
tatis heretice.ſᷣ etiã mãifeſte cecitatis et ſtulticie. Si
cut em̃ in opponẽdo mõſtratũ ẽ ipa poſitio implicat
in ſe oppoſita. Implicat em̃ ꝙ illud ſcʒ ſũme malum
ſit et non ſit. ꝙ idem poſſit et nõ poſſit. ꝙ idez ſciat et
neſciat. Et dũ implicat in ſe oppoſita ſtruit ſeipſaz.
Mã in ponẽdo ſume malũ eẽ qð nibil de bono bẽat.
ponit ꝙ illud nõ ſit ſũmũ.ponit ꝙ nõ ſit malũ.ponit
etiã ꝙ nullũ bonũ habeat oppoſitũ.et hec oĩa in op/
ponẽdo mõſtrata ſũt.qᷓ manifeſte conuincũt erroꝛes
iſtũ eẽ fatuũ et cecũ.et autoꝛẽ ſiue inuẽtoꝛẽ ſuũ oſten
dunt fuiſſe excecatũ et impiũ. Nunqᷓ; em̃ in tantã te
nebꝛoſitatẽ intruſus eẽt impiꝰ manicheus.niſi fuiſſ
longe ante ſeruꝰ dei tenebꝛaꝝ qui excecauit mẽtem
eius vt nõ fulgeret in eo illuminatio veritatis.ꝗᷓ ſuꝑ

23

omnem irradiat intellecũ.⁊ vſqʒ hodie viget bic er·

ch gop⸗
niiſten

tpeſin
Utfſimnn
leilie
ſcrech
ſdſ
Onngiben
gopnent
ſaiithton
encaürdi⸗
rgeners
öront
ttoni nad.
ceaton
ntütnneit
unheeton
fignalfeuc
ſn Hunepea
gußppenare⸗
olcaceratio

Niud dehot

tundumſin
omodiſ
nocontingtt
ggeo tmmli
betdebonoq
peuscit⸗/
Aonoͤdiſin
ſneraaatüe
füintnuls
ſhadiepeſim⸗

ekadcbietn

onenal D⸗
inus ende n⸗
Cuncceſunon
dick gbonor
rtchutoni.
cpit bidoni⸗

16 bonickilindh

goctmnins
Atomin d
z noͤautire
ſnoneipunt⸗
mmpsfercdt

cnnnsnono
Naſteeln ,
cpangut
tmnimhirif

miwhſti
mlihnüitt
udenttl!
memiten
ſtiut
Nrlettgi
innieni
vfni at
riiſinemn
giuitni
tmfnnai
Giämen
n uonſtl
nuiͦſti

ſſinm
ſtgga

umuli,
bihnſ
leni

iti

—

24 aliquid de bono

27 muñ.

*
Di.

roꝛ peſſimꝰ qᷓuis ſit irrõnabiliſfimꝰ. Et buiꝰ ratio ẽ
potiſſima ipᷣa mater cecitatis ſuꝑbia.q̃ regnat in qui

buſdã laicis quãtum ad ea q̃ ſunt fidei et moꝝ.Cuz
em̃ ſicut ydeote pᷣſumũt ſacrã ſcripturaʒ exponere q̃
eſt ꝓfundiſſima omniũ ſcripturaꝝ.cũ iteꝝ habeant
quandã boneſtatẽ exterioꝛẽ.cõtẽnunt vitam omniũ
alioꝝ.⁊ merito huius duplicis ſuperbie excecant᷑ vt
incidãt in crroꝛẽ iſtũ peſſimũ.per quẽ excecant᷑ adeo
vt neſciãt diſcernere qͥd bonũ ẽ et quid maluʒ. dum
multa genera peccatoꝝ ponunt eẽ a deo malo.quos
Eſa.pᷣmonſtrat.v.ca.Ale qui dicitis malum bonum
et bonũ malũ.ponẽtes tene.lu.et lu.tene.⁊ ꝓpt᷑ nimi
am excecationẽ in qua ſunt amiſſo ſue rõis vſu.nul/
lam hñt in eiſdez efficaciã argumenta ad pſuaden/
dum.nec toꝛmenta ad retrabendũ.nec oꝛationũ ſuf
fragia ad reuelanduʒ.niſi hoc fiat de gratia ſpecialiſ
ſima. Manc poſitionez bereticã immo ſtultiſſumã et
blaſphemã repudiando dicamus ſicut dicit fides ca
tholica et ratio recta.nihil eẽ ita malum quin habeat
itelligentiã aũt obiectoꝝ no/
tandum ꝙ ſũmũ in aliquo genere dupliciter p̃t dici.
Ano mõ dẽ ſũmũ quo nihil põt eẽ maius.et hoc mõ
nõ contingit reꝑire aliquid ſũme maluʒz. nihil em̃ cſt
adeo malũ quin poſſet eẽ peius.ꝓ eo ꝙ aliquid ba/
bet de bono quo poſſet magis pꝛiuari.et ita adhuc
peius eẽt.Et ꝓ tãto dicit Dyo.ꝙ maluʒ eſt infinitũ.
Alio mõ dẽ ſũmuʒ quo nibil ẽ maius ſᷣm actum.ſed
ipᷣm excedit inter omnia alia.et ſic cõtingit reꝑire ſũ
mũ in malis. Nam lucifer qui ẽ rex ſuper oẽs filios
ſuperbie.peſſimꝰ ẽ ſuꝑ oẽs. His viſis facile eſt reſpõ

25 dere ad obiecta. Ad illud qð pꝛimo obẽ de oppoſi
tione mali.DOdm ꝙ conſideratio intelligit᷑ ita q; ter

minus eodẽ mõ accipiat᷑ cum dẽ ſimpliciter et cũ dẽ
cum exceſſu.non ſic autẽ eſt in pꝛopoſito. Nam cum
dicit᷑ ꝙ bonũ opponitur malo.accipit᷑ hic bonũ per
participationẽ.cum vero infert᷑ de ſummo bono. ac

7 ℳ .„

cipit᷑ ibi bonũ ꝓ bono ꝑ eẽntiam.qð ſolũ eſt ſumme

26 bonũ. et illi nibil opponit᷑. ¶¶ Ad illud qð obẽ ꝙ; ma/

gis ct minus accipit᷑ ſm maioꝛẽ et minoꝛẽ acceſſum
ad terminũ. Dðm ꝙ ven ẽ in his que dicunt poſitio
nez.nõ autẽ verũ eſt in his que dicunt pꝛiuationem.
imo accipiunt᷑ ꝑ receſſum. Vñ magis malũ dicit᷑ qd
magis recedit a bono.et qꝛ nũq; tantũ recedit quin
adhug magis poſſit.hinc ẽ ꝙ nunqᷓ; ẽ ibi ponere ſum
3 illud qð obẽ de ſtatu. Ddm ꝙ ſtatus ẽ ᷣm
actum.ᷣ non opoꝛtet ꝙ ſit ſtatꝰ ᷣm potẽtiaʒ.vt non
poſſit eẽ vltra ꝓgreſſus. Mam et ſi in rebus creatis
non contingat inuenire actum infinitum. contingit
tamẽ reꝑire infinitũ in potentia.ſicut patet in nume
ro ꝑ appoſitionẽ.et in continuo ꝑ diuiſionẽ.Et ſic in
pꝛopoſito intelligendũ.et hboc infra manifeſtabit᷑ cũ

28 agetur de coꝛruptione — illud qð obẽ ꝙ per
4

accidens reducit᷑ ad ꝑ ſe.et ſimiliter dictũ ꝑ partici/
Panonetedneiter ac dicenen p eẽntiam.et ſimilit᷑ ꝙ
iu quolibet genere ẽ repire vnum pᷣmuz.⁊c̃. Ddm ꝙ;
hoc locũ habet in bis que dicũt poſitionem et natu/
ram que ben cauſari ex pꝛincipijs ſubiecti.et q̃ poſ
ſit eẽntiali
ꝑticipationem maioꝛẽ et minoꝛc. Maluʒ autẽ pꝛiua
tionẽ dicit inquantuʒ malum.eæł iõ ille cres rationes

non habent hic locuʒ. Et boc fuit qͥd decepit mani

cheum vt dicit Aug.qꝛ neſciuit q̃d eſſet maluʒ.et qꝛ
voluit de malo diſputare neſciẽs qͥd hoc eſſet.iõ ſe ⁊

dici.⁊ ᷣm qð poſſnit alia mẽſurari ß᷑ᷣm eꝰ

————

. * H „

multos pꝛecipitauit in erroꝛẽ. Superbia em̃ ſua fe

cit ipᷣm ignoꝛare modũ addiſcendi. In omni em̃ in
qquiſitione pᷣus opoꝛtet intelligere qͥd eſt q; per no.

men dicitur. et boc tanqᷓᷓ pcognitionẽ afferre ſecũ acd
rei pꝛopꝛietates poſterius cognoſcendas.

¶ ueſtio. ij. e

(tx malu ſiue ſg mei⸗ ſit in bono ſibi oppoſito. Et

ꝙ ſic videtur Aug.in ench. Cum mala et bona nullꝰ⸗
ambigat eẽ contraria.non ſolum ſimul eſſe poſſunt.
ſed mala omnino ſine bonis et niſi in bonis eſſe non
poſſunt. Hic expꝛeſſe habet᷑ ꝙ mala ſunt in bonis ſi-
bi oppoſi rie Za Aug. in his contrarijs q̃ bona ⁊
mala vocant᷑ deficit regula dyaleticoꝝ q̃ dicunt nul⸗
li rei ſimul ineſſe contraria.ſed conſtat q; non defico

ret niſi mala eẽnt in bonis ſibi oppoſitis. ⁊c.¶Gteʒ

malum dicit᷑ ꝙ coꝛrumpit.ſᷣ non coꝛrumpit niſi illʒ
in quo ẽ.et ei bono opponitur qð coꝛrumpit.ᷣ vꝛ ꝙ
malũ ſit in bono ſibi oppoſito Iteʒ ſeruitus oppo
nitur libertati.ſᷣ peccatũ qð facit hominẽ ſeruũ ꝓpᷣe
ineſt homini ᷣm volũtatẽ ꝑ liberi arbitrij libertatẽ.
& videt᷑ ꝙ maluʒ ſubſtãtificari hẽat in bono ſibi op
poſito ¶ Contra. Dyoni. in li. de diui.no. Malũ non
E exiſtens neqʒ in exiſtentibus.ſed oẽ bonũ eſt de ge

nere exiſtentin.gᷓ malũ non ẽ in bono.gᷓ nec in bono

ſibi oppoſito. Item virtus et viciũ ſunt oppoſita.⁊
tm̃ vnũ vni opponit᷑.& ſi vicium nõ eſt in virtute.S
nec in bono ſibi oppoſito.nec etiam cum illo¶ Ites
regula dyaleticoꝝ eſt vera et neceſſaria. nõ falſit in
aliqua materia. nam ſi falleret in vna ſola materia.
repudianda eẽt tanqᷓ falſa.ſi igit᷑ ars dicit ꝙ vnũ op
poſitũ nõ eſt in altero nec cũ altero circa idẽ.et bonũ

malo opponit᷑.gᷓ malũ non ẽ in bono ſibi oppoſito.

Mtem ſi malum põt eſſe in bono ſibi oppoſito. ab
ipo non expellitur.et ſi non expellitur a ſuo oppoſi/
to.vẽ ꝙ non expellat᷑ ab aliquo.et ſi a nullo cxpellit᷑.
ſemꝑ manet. g ſi aliquis ſemel ẽ malus.ſemꝑ ẽ ma/

lus.M ſi hoc ẽ falſum.reſtat ꝙ et pꝛimũ.:c.ad pꝛe/⁊ „

dictoꝝ intelligentiã ẽ notandum ꝙ bonuin in crea/
tura dicit᷑ per oꝛdinationes ad finem. VUñ bonuʒ dẽ
qð ẽ oꝛdinatũ in fineʒ. Oꝛdinatio autem tria reſpi/

cit. aut ipᷣm oꝛdinabile. aut pᷣm ꝙ eſt oꝛdinabile. aut

illud ꝑ quod oꝛdinatur. Et ̃m hoc triplex rpitur in
nobis bonũ.ſcʒ bonũ qð eſt oꝛdinabile.et hocẽ natu
rale.et bonũ ꝑ quod oꝛdinatur et hoc ẽ virtus vłgra
tia.et bonũ ſᷣm qð natura oꝛdinabilis ẽ a gratia.et h̊
ẽ habilitas media. Intelligendũ ẽ ergo ꝙ malũ cul/
pe ei bono q ẽ ip̃a natura vel ſubſtantia non oppo
nitur.quia ipſam ſubſtantiam non coꝛrumpit.vt di/
cit Dyo. Mihil exiſtentiũ coꝛrumpit in eo ꝙ eſt eẽn/
tia vel natura.Ei aũt bono qð eſt virtus gratia ſim-
pliciter et directe opponitur. Añ mutuo ſe expellũt.
et ſimul eſſe non pnt. Ei auteʒ bono qð eſt babilitas
media.quodãmõ opponit᷑ et quodãmõ non. Nam
illa habilitas media habet cõꝑari ad naturã cuiꝰ ẽ.
et ad gratiam ad quam cẽ̃. Scdin ꝙ cõpatur ad natu
rã cuiꝰ ẽ.ſic nõ hʒ oppoſitionẽ ad malum.qm̃ habili
tas illa vt erat talis nature.indiſferẽs erat ad bonuʒ
et ad malũ.et ſic eſt ſubiectũ mali. At autem comꝑa
tur ad gratiam ſiue virtutem velletiam ad finem ad
quem ẽ.ſic habet oppoſitionem ad maluʒ. Maʒ ma.
lũ tollit ei rectam oꝛdinationẽ ad ill ad qð ẽ.et red
dit minꝰ et minus habilem.Qm̃ igitur malũ re

„.

51 melius. ¶

puimo et pꝛincipaliter circa habilitatẽ conſiſtit. et bz
bilitas potẽtie opponit᷑ ipſi malo.eum malum red/
dat ipam potẽtiã inbabilem.binc eſt ꝙ Aug. dicit qp
malũ habet eẽ in bono ſibi oppoſito.⁊ ꝙ in hmõi op
fo ris rgula dvalecticoꝝ Rlicit.boc ẽ dicere ꝙ adta
ia oppoſita nõ ſe extendit. Añ ex hoc non ſequit᷑ ꝙ
regula dyalecticoꝝ falſificetur Sʒ qm̃ mos ẽ phᷣi ꝑo
ſitis conſderationibꝰ inſtantias ſubinferre.nõ q̃ fal
ſificent ipᷣas.ſed q̃ intlectũ conſiderationũ rectifi/
cent et manifeſtent.ſic beatus Augu.tanqᷓ; vir pꝛu/
dens ingenio in hac inſtantia manifeſtat illam ma-
ximã dyvalecticoꝛũ in his oppoſitis tenere q̃ opponũ
tur oppoſitiõe foꝛmali.ſicut opponit᷑ virtus ⁊ viciũ.
gratia et culpa. In his aũt oppoſitis q̃ non opponũ
tur rõe eius ꝙ ſunt.ſed rõe eiꝰ ad qð ſunt.nõ ẽ intel/

ligenda illa regula.nam iilla ſimul poſſunt ſtare ſicut

ſtat gratia cũ culpa.Et iteꝝ vnũ pᷣt eẽ in altero ſicut
culpa in habilitate. Ex bis q̃ ſunt dicta manitfeſta eſt
reſponſio ad queſtionẽ ꝓpoſitã. Dico em̃ ꝙ malum
ſubſtantificat᷑ in bono.et non ſolum in bono. ſᷣ etiaʒ
in bono qdᷣamõ ſibi oppoſito.ſicut oñdunt rõnes q̃ᷓ
ad pꝛimã ꝑtem inducunt᷑. In bono aũt qð directe ⁊
foꝛmaliter opponitur ſubſtãtificari non habet.ſicut

due vltime rões qᷓ ad ſcdam ꝑtẽ inducũt᷑ oſtenduũt.
50 ¶Ad illud qò obẽ de verbo Oyo. ꝙ malum nõ ẽ in

exiſtentibus ⁊c. Odʒ ꝙ ipe loquit᷑ ꝑ ſe.ꝙ ſcʒ; non eſt
in exiſteutibus ᷣm ꝙ exiſtentia.ſed potius ᷣm ꝙ de/
ficientia.cum ſit pꝛiuatio et defectus vt iam patebit
illud qd obẽ ꝙ tm̃ vnũ vni opponit᷑
Ddm cep illud intelligendũ eſt de vno genere oppoſi
tionis.et intelligendo ̃m idem ⁊ ꝑ ſe loquendo.a
bilitas aũt potentie nõ opponit᷑ ipi niſi rõne virtut.
virtus cniʒ directe opponitur vicio. et qꝛ naturalis

babilitas quodãmõ inclinat ad virtutẽ.hinc ẽ ꝙ vi /
cio opponit᷑ quodãmõ licet nõ oino vt virtns. et ſice ct malu ſiue pecatut
tieone foꝛmali non ẽ aliquid ſed nihil.qꝛ non eſt ens

atz totũ. eſtio. iij. f
Atrum maluʒ ſit in bono tanqᷓ; aliquis habitus.an

ſit pura pꝛiuatio. Et ꝙ non ſit ibi tanq́; habitꝰ ⁊ po/

7

tentia aliqua ſed vt pura pꝛiuatio videtur. Pꝛimo ꝑ
illud Jobh.j.Sine ipo factuz eſt nihil.glo.nibil.i.pec
catum.ẽᷓ peccatũ nihil ẽ ¶ Item Aug. Malum nõ ẽ
natura aliqua.ſed defectus circa naturã mali nomẽ
occepit.gꝙ̊ malum non ẽ aliqua potentia ſed defectꝰ
et pꝛiuatio.¶ Item Anb. de concep. virgi. c. v. Iniu

Nſticia oino nibil ẽ ſicut cecitas. Mõ em̃ aliud eſt ceci

tas i viſus abſentia vbi debet eẽ.q̃ non magis ẽ qͥd
in oculo vbi vebet eẽ qᷓ; in ligno vbi non debet efe.

¶ Wtem hocipᷣm videt᷑ ratione. Bonum et ens con

uertuntur.ꝗ̊ de quocunqʒ; pᷣdicat᷑ ens.pꝛedicatur et
bonum. Si igitur peccatum vel malicia eẽt ens.ma/
licia m ꝙ bmõi baberet aliquid de bonitate.ſig nõ
habet aliquid de bonitate.non babet igitur aliquid
de entitate.Gtem oẽ ens a ſummo ente pꝓcedit.nec

eſt aliqua eèntia qᷓ non ſit in dei potentia vt illam ꝓ

ducat.ſed deus non põt peccare nec facere culpã.er/
go peccatum inquãtũ hmõi non habet aliquid ð en
titate.g nihil eſt pꝛiuatio pura.¶ Item oẽ qð eſt ens
habet aliquam foꝛmã.oẽ em̃ qd babet aliquam foꝛ/
mam. habet pulcritudinem. ſed peccatum non ba/
bet pulcritudinem cum ſit defoꝛmitas anime. ni/
bil habet ð entitate.̊ puram dicit pꝛiuationẽ. Sʒ
contra. Aug. Peceatũ ẽ factũ vel dictũ vł con pi⸗
tuz cõtra legẽ dei.ſed oẽ dictũ vel factuʒ ẽ aliquid.
peccatũ ſiue malũ ẽ aliquid.nõ g puatio vre⸗

ID

virtus ct vicium ſunt cõtraria.ſᷣ cõtraria ſunt in eo/
dem genere.ct quecũq; ſunt ſub eodẽ genere.vtrun/
qʒ eoꝝ ẽ aliquid et non pꝛiuatio pura. vicium ali/
uid eſt. igitur malum ſiue peccatũ non ẽ oĩno nihil.
¶ Item ſiue accipiat᷑ concrete ſiue abſtracte.verũ eſt
dicere ꝙ peccatũ ẽ in aliquo.⁊ oẽ qʒð eſt in aliquo eſt
ens. ſicut omne qð legit eſt legens. et oẽ qd amat eſt
amãs.et omne qð ẽ ens ẽ aliquid et non ẽ pᷣuatio pu
ra.g& peccatum ſiue malũ ſiue accipiat᷑ ↄocrete ſiue ab

ſtracte nõ eſt oĩno nibil.¶ Gtem nibil qð ẽ pura pᷣua/

tio intendit᷑ ct remitti᷑.Sꝰ malum et peccatũ intendi.
tur et remittit᷑.qꝛ vnũ peccatũ eſt maius alio.et vna

malicia ẽ maioꝛ altera.ꝗ̊ peccatuʒ ſiue malicia nõ eſt
pꝛiuatio pura: Otem oẽ oꝛdinatũ pᷣſupponit eẽ.ſed
malum culpe ſᷣm ꝙ malum oꝛdinat᷑ ad malum pe/
ne.ſi igit᷑ ᷣm ꝙ malum ẽ oꝛdinatũ ad penã.v ꝙ ſᷣm
ꝙ malũ habeat aliquod eẽ. ¶ Itẽ aut peccatũ eſt ali
quid ſᷣm ꝙ peccatum aut nihil. Si aliquid.babeo ꝓ

poſitũ.Si nibil. et deus punit homincz ꝓ peccato.g

deus punit boieʒ † nihilo.ᷣ qui punit alium ꝓ nibi
lo iniuſte punit. ſi deus punit hõiem ꝓ culpa.vi ꝙ
iniuſte faciat in puniendo. ¶ R. dom ꝙ malum ſiue
pctm̃ duplicit᷑ põt accipi. Ano mõ abſtractiue.Alio
mõ cõcretiue.Scom aũt ꝙ malum dẽ concretiue ſic
cõcernit illud qd defoꝛmat vel aliquã actionem vel

gliquaʒ ſubſtantiã. ct ſic dĩ malim res mala. vtpote

actio mala vel aia mala. Et hoc mõ malũ aliqͥd ẽ et
hʒ eẽ nature. Si aũt aliqñ dicatur ipᷣa res mala ſiue
peccatoꝛ nihil eẽ.hoc dicit᷑ quatũ ad bene eẽ.qð qui/
dem ẽ eſſe oꝛdinatũ. Vñ cum dicunt᷑ bõies nihil fie/
ri cũ peccant.̊ nõ dẽ qꝛ oĩ eẽ pᷣuẽt᷑.ſ̊ qꝛ puãt᷑ eẽ oꝛdi
nato.qd quidẽ eſt eẽ completuʒ.et de quo dicit Boe
cius.ꝙ eẽ eſt qdᷓ oꝛdinem retinet ſeruatq; naturam.
Contingit iteꝝ loqui de malo ſiue de peccato abſtra
ctc.et hoc mõ malũ ſiue pecatum in recto ſiue pᷣdica

nec bonum ſ̃ pꝛiuatio boni.Quamuis autem mali/
cia vel peccatuʒ nibil ſit in recto. in obliquo tñ alicꝰ
eſt. et alicꝰ vt oppoſiti.et alicꝰ vt ſubiecti. Alicuiꝰ vt᷑
oppoſiti vtpote boni.malũ em̃ ẽ pꝛiuatio boni.et qꝛ
ſic eſt pꝛiuatio boni vt tñ non ſit omnino vera boni
adnibilatio.ſic pꝛiuat bonum ꝙ relinquit bonuʒ.vñ
ſic pꝛiuat bonum gratie ꝙ relinquit bonum nature.

ſic pꝛiuat actum vt relinquit aptitudinem. ſic pꝛiuat

bonum qtuʒ ad cffectuzʒ vt tñ in ſubiecto relinquat
debitum. et iõ malũ abſtractiue ſũptũ foꝛmalit᷑ loq̃n
do p uatio ẽ.et iõ nibil ẽ. Eſt etiã alicuiꝰ entis vt ſub
iecti. qꝛ ẽ in aliquo ente. Mon cem̃ ẽ oimoda pꝛiuatio
ſiue adnihilatio. Et qꝛ ᷣm hanc viã rõnes et auctes
ad pꝛimã ꝑtem inducte oñdunt malum ſiue peccatũ

52

535

nihil e. iõ concedẽdeſunt. ¶Ad illud vo q pꝛimo 54

obꝛ in cõtrariũ.ꝙ peccatum ẽ dictũ vel factuʒ ⁊c̃. Di
cẽdũ ꝙ ibi accipit᷑ peccatũ ſiue malũ concretiue ꝓut
cõcernit actionẽ ſubſtratã.ct hboc mõ aliquid ẽ.ſ hoe
non repugnat ſed conſonat eis que dicta ſũt.Ad
illud qd obꝛ ꝙ virtus et vicium ſunt contraria. Dð.

ꝙ vicium ſᷣm eꝙ cõtrariat᷑ virtuti.vtpote luxuria ca-

ſtati. non ti dicit pꝛiuationẽ. ſed etiã dicit aliques
babitũ ſubſtratum quo aliquis reddit᷑ facilis ad per
petrandum illud peccati genus. et hoc modo accipi
endo vicium.vicium nõ oino nibil ẽ. Alio mõ accipi
endo vicium ꝓut eſt pꝛiuatio boni tĩ.ſicnon cõtra/
riatur virtuti ᷣm rem.immo opponit᷑ ſicut pꝛiuatio
et habitus. Si aũt dicat᷑ alicubi hoc mõ vicium cou⸗

minſece

rocnnshon
nhtimn
ono ſaboen
ſbrignc
loentalin
ebithit
Gubtſorel a
4donglu
bunſontentui
ſcumcſeinal
nalcamcſee
nutnche

ſciccbibbiſe

guann debal
Dongboe
dicari Aianp⸗
duortonacl
oealus A
triton ſtat
eſedi Mai
olctiſarag
leloeutockſi
ackeicſont
ſorianvaſube
ſitütdligrc
Otaheluctckt⸗
tſanas malic
fulcnponusi
ſtbſtunsſiant
guigcſenmlun

Plo.cack

Ptuationonin

ſtrnsgzie

1 1 tinch
omtt
Nntntodire
ſecnenrpentan
Abafa duer
linnof
Pmhahalsdiui
engpent atin
kntbwoſanag
nabibetmn
ſonnia ſun
echcorrupe
tſeri

R

ie
M

Krng,
Meipth
epeick
fnainns
eenttch
Meöuign
cteletb

runſtt
tr
ummanut
A
men
ruſe
iborign
Nemnikhe
vafn
miſie
cunctos
unn
Gigri
n a
N0MG
o
Grtollzn
nun Munt
n plx

.

37 et ideo ẽ ibi ſophiſma ſᷣm quid et ſimplłr. Si autẽ
a v'nõö.

38 let. Malicia cſt. eſt ens.

● .
△

trariori virtuti.accipit᷑ largo mõ cõtrariũ ꝓ qualibʒ
oppoſitione et repugnãtia. Ael hoc dꝛ qꝛ et ſi ᷣm ve
ritatem vicium opponat᷑ virtuti vt pꝛiuatio.hñt tñ

virtus et viciũ quodãmõ legẽ contrarioꝛuʒ in hoc ꝙ

mutuo ſe expellũt.et ab vno fit regreſſus ad alteruʒ/
in qua cõditiõe oppoſita vt pꝛiuatio ⁊ habitꝰ ab his
q̃ opponunt᷑ ſicut contraria diſtinguunt᷑.Et ꝓ tato
dicit Aug. in ench. ꝙ in hoc fallit regula dyalectico
rũ vocans bonũ et malum cõtraria.et hoc ex cã pᷣdi/

cta. Mihilominꝰ tñ dᷣm ꝙ malũ ẽ in eodẽ genere cũ

bono. ſed boc nõ ẽ ꝓpꝛie et ſᷣm rectã oꝛdinationem.
H̊ hoc ẽ ꝑ quãdã reductionẽ.et ex hoc nõ ſequitur ꝙ;
malum ſit aliquid. Mã pꝛiuatiões ad idẽ genus cuʒ
ſuis habitibꝰ reducunt᷑.et tñ ipᷣe foꝛmaliter loquẽdo
nibil ſunt.¶ Ad illud qð obẽ e malum ẽ in aliquo.g
eſt. Om qꝙ illud nõ ſequi t᷑.nã ſicut dicit ph̊s.Que⸗/
dam ſunt entia.q̃dã ſunt entiũ.et quãuis pꝛiuatiões
pñt dici entium.nõ tñ dicunt᷑ entia.Cũ aũt dico ma⸗
liciam eſſe in alio.dico eam eſſe entis.ſed cum dico
maliciam eſſe ens.attribuo ei entitatem in ſe.et pꝛi/
mum eſſe cſt eſſe ̃m quid.ſecundũ eſſe eſt ſimplicit᷑.

uerat᷑ de bac. Malicia ẽ.vtꝝ ſit conceden
m. ꝙ boc verbñ ẽ ſicut vult phᷣus duplicit᷑ põt pᷣ
dicari.Aliqñ pꝛedicatur vt compoſitio media inter
duo extrema. cet ſic dicit᷑ terciũ adiacẽs.vt cuʒ dẽ ho/
mo ẽ albus.Aliquãdo vero ſic pᷣdicat᷑ vt res impoꝛ
tata pꝑ ipᷣm ſit attributuzʒ ſiue alteꝝ extremoꝝ.Quã/

do gͤ ſic dꝛ. Malicia ẽ.ſic hoc verbum eſt accipiat᷑ vt

pꝛedicatũ.ſicut accipiũt᷑ alia verba.vt legit ⁊ hmõi.
tunc locutio eſt falſa. Eſt em̃ ſenſus.malicia ẽ.i.mali
cia eſt ens.i.eſſentia aliqua.hoc em̃ verbuʒ ſignificat
cſſentiam vel ſubſtantiaʒ vniuſcuiuſqʒ.Alic modlo

põt intelligi pꝛcdicari vcl accipi in hmõi locutione ſi

cut copula.et eſt oꝛatio quodammõò defectiua. et tũc
eſt ſenſus.malicia eſt.i.malicia alicui ineſt.ita ꝙ ipᷣa
malicia potius intelligitur vt alteri inherens qᷓ; alte/
ri ſubſtans.ſicut cum dicit᷑ malum.et intelligitur ali
quid eſſe malum.Et boc mo do accipiendo non va/
d illud qð obẽ ꝙ pura
pꝛiuatio non iutenditur nec remittitur. Oðʒ. ꝙ ſi di⸗

—

cat᷑ pura pꝛiuatio.hoc ẽ pꝛiuatio nihil ponẽs nec in
recto nec in obliquo.hoc modo verum eſt dicere q;
non recipit magis et minus.ſicut chimera nihil eſt.⁊
hircoceruus nihil eſt.nec eſt vnum magis nihil ᷓ re
liquuzʒ. Alio modo pura pꝛiuatio dicitur. quia nihil
ponit in recto.ponit tñ in obliquo.et hoc modo ma/
licia pꝛiuatio poſſet dici.ſed de hac non eſt veruʒ q;
non recipiat magis et minus. Poteſt enim magis ⁊
minus recipere ratione eiꝰ entis quod reſpicit qua/
ſi in obliquo. AUnde dicitur maioꝛ pꝛiuatio.in qua ẽ
maioꝛ boni coꝛruptio.⁊ in qua minus de bono relin
quitur.minoꝛ vero in qua minus de bono coꝛrumpi
tur et plus relinquitur.Et ſic patet ꝙ ex boc non ſe/⸗
quitur ꝙ peccatum abſtractiue loquendo ſit aliqua
poſitio.

nantur.oꝛdinatum pᷣſupponit eſſe.in bis autem que
oꝛdinantur per accidens non pᷣſupponit eſſe in ſe.ᷣ
ratione illius in gue vel per quod oꝛdinantur. Et H̊
modo dicitur oꝛdinari.non quia ſit in ſe oꝛdinatum

cum ſit pꝛiuatio modi.ſpeciei.et oꝛdinis.ſed quia oꝛ

dinabilitatem habet in pena ratione ipſius punibilł.
hoc autem melius determinatuʒ eſt in li.iiij.di.xlvj.

Ad illud quod obꝛ ꝙ ſi peccatum nihil eſt.ꝙ deus ꝗo

punit hominem pꝛo nihilo. Dm ꝙ ſicut pꝛctactuʒ
eſt.et ſi peccatuʒ nihil ſit in recto. nibilominus tñ in
obliquo eſt alicuius entis vt oppoſiti.ct alicuius vt
ſubiecti circa quod relinquit debitum reſpectu boni
pꝛiuati. Dico igitur ꝙ peccatum eſt meritum penc.
non ſolum ratione pꝛiuationis ſed ratione debiti re
licti et boni pꝛiuati.vnde non eſt homo dignus pu/
niri ſolum quia bono caret.ſed quia caret et debet

habere.Et licct carentia illa nihil ſit.debitum tũ ba/

bendi aliquid eſt.et ideo ex hoc non ſequitur ꝙ deꝰ
puniat hominem pꝛo nihilo.qᷓ;uis peccatuʒ nihil ſit
Hoc autem apertum eſt ſi quis conſideret in ſenſibi
li exemplo.ſcʒ.cum rex incarcerat ſeruum quia non
reddidit tributum.vel cum aliquis creditoꝛ incarce
rat aliquem quia non ſoluit ſib: pecuniaz mutuatã.
pꝛiuatio enim non per ſe ſed cuò debito eſt in cauſa

¶ Diſtinctio xxxv.de peccato actuali ſᷣm eius quidditatem et diffinitionez.

o ſit

quedam ſic eſſe peccata. In tercia vero inquirit vtrum actio

Oſt hec videndum eſt quid ſit peccatum ⁊cc. Supꝛa egit magiſter de peccati cauſalitate et oꝛigine.hic
agit de peccati quidditate et diffinitione. iuiditur autem pars iſta in tres partes. In quaruz pꝛima
inquirit magiſter quid ſit peccatum.vtrum ſit actus vel pꝛiuatio pura In ſecunda dato ꝙ aliquo mo
actus et aliquo modo pꝛiuatio.inquirit vtrum peccatum ſit Peccati pena.j.diſ.xxxvj. Sciendum eſt tñ

ubſtrata in qua peccatum committitur

io. ¶¶ Ad illud quod obẽ ꝙ eſſe oꝛdinatum pꝛe/39
ſupponit eſſe. Om ꝙ verum cſt in his q̃ per ſe oꝛdi

ſit a deo tanqᷓ; a cauſa.j.diſ.xxxvij. Sunt autem et alij.⁊c. Pꝛima pars q̃ continet pꝛeſentem di.diuiditur
in partes tres. In pꝛima ponit magiſter peccati notificationes. In ſecunda vero ex ipſis notificationibꝰ in/
quirendo elicit quid ſit peccatum ᷣm rem. In tercia vero diſſoluit rationes ſiue oppoſitiones que contrarie
videntur veritati pꝛedeterminate. Pꝛimum facit ibi. Poſt hec videndũ ẽ quid ſit peccatum.⁊c. Scom ibi.
Quocirca diuerſitatis ⁊c. Cercium ibi.Quibus opponitur ſi omnia que ſunt ⁊c. Pꝛima pars diuidi poſſet
in tres partes ſᷣm tres notificationes peccati.ſed ratione ſue bꝛcuitatis remanet indiuiſa. Secunda vero ꝑs
pꝛincipalis diuiditur in tres partes. In pꝛima parte diuerſoꝛum opiniones narrat. In ſecunda vero verita
tem aperit.et iuxta quoꝛundam opinionem explanat.ibi. Sane dici poteſt et libere ⁊c. In tercia vero auto/
ritatibus ſanctoꝛum confirmat.ibi.Oꝛz autem voluntas omnis et actio ⁊c.Similiter tercia pars pꝛincipalis
tres babet partes ſᷣm tres dubitationes quas mouet.quarum pꝛima ſumpta eſt ex hoc ꝙ dicebat illa poſitio
qꝙ; omnia ꝗᷓ ſunt bona ſunt. Secũda vero ex hoc ꝙ peccatum eſt coꝛruptio boni. Tercia vero ſumpta eſt ex
boc q; coꝛruptio boni eſt pena. Pꝛimam ponit ibi.Quibus opponitur ſi omnia que ſunt ⁊c. Scdam ibi po⸗
nit. Poteſt etiam queri ab eiſdem ⁊c. Terciam ibi.Queri autem ſolet vtrum ⁊c.Et in qualibet iſtarum par/⸗
tium pꝛimo opponit.ſecundo ſoluit Al 3

atuz eſt ( ve· Ponit peccati notificatiões. qͥd ſit pctmö. a SDi. xxxv.
3 —

Ang

poõẽ dictů k ſt hec videdũ eſt qͥd ſit peccatũ. Peccatũ
ketm̃ vl cõcupitũ qðᷣ ſt( vt ait Aug) om̃e dictũ vel factũ vel ↄcu
fit ↄtra legeʒ di. Vr

. pitũ qð fit cõtra legẽ dei. Idem in li.ð duabꝰ Aug.
dvene inn. ane animabꝰd Peccatũ eſt volũtas retinẽdi vel aſſequen⸗ b
ligit Jaacein⸗. aut di qð iuſticia vetat. In vtraq; aſſignatiõe de actuali c
ſubdiſiũctiue. Siſb· peccato aꝗgitur et moꝛtali.nõ veniali.Ex pꝛima dſcri⸗
diſiũctiue. mẽbꝛa ñ ptione oñdit᷑ peccatũ eẽ volũtas mala.ſiue locutio et
pñt ſił ſtare. ̊ nullu, operatio pꝛaua.i.actus malus tã interioꝛ qᷓ; exterioꝛ.
idẽ vorcati cccupiex altera vero tm oñdit eſſe actus interioꝛ. Volũtas
t Dert. tus enim vt ſupius dictũ eſt. motus animi ẽ. actꝰ ergo in⸗ nnid
factũ ẽ cõcupitũ. Ita terioꝛ ẽ. Amõ.q; in li.de ꝑadiſo ait Quid ẽ peccatũ d9 Amb. i⸗
vẽ ꝙ nõ cõueniat oi niſi legis diuine pꝛeuaricatio.et celeſtiũ inobedientia
peccato.q; peccatu, pꝛeceptoꝝ?: Ergo in pᷣuaricante peccatũ eſt.ſed in mã
omiſſõis nec ẽ fem̃. dãte culpa non eſt. Non enim cõſiſteret peccatũ ſi in/
nec cõcupitũ.nec di/
ctũ.æ vꝛ ꝙ male ſit al
I ſignata.qꝛ non cõuenit oĩ pctõ moꝛtali enar⸗Ands. p̃dicta diffinitio ẽ pcti actuał moꝛtał. Scm G̊ᷣ
ꝙ eſt peccati actualis.dẽ ꝙ ẽ dictũ vel factũ vel còcupitũ vᷣm triplicẽ actũ.vicʒ potẽtie interpᷣtatiue.et oꝑati/
ue.et affectiue.que oẽs ſunt potẽtie qdãmõ motiue.Scʒ ꝙ ẽ moꝛtale.dẽ ꝙ ẽ contra legẽ dei.et ſic conuenit
omni et ſoli.Omni.qꝛ oẽ pctm̃ actuale aut ẽ cõcupitũ tm̃.aut ẽ cõcupitũ ⁊ exterius cõſũmatũ.et boc vel ꝑv/
bñ.vel ꝑ opus. Soli vero cõuenit.qꝛ non cõuenit veniali cum nõ ſit cõtra legẽ dei.nec oꝛiginali.cũ non ſit di
ctum vel factũAd illud qð qᷓritur vtrũ vel teneat᷑ ibi diſiũctiue.vel ſubdiſiũctiue.Ddð.ꝙ diſiũctiue. vlti⸗/
mũ mẽbꝛũ intelligendũ ẽ cũ pᷣſciſionc.reliqua vo minie.Añ ſenſus ẽ ꝙ oẽ pctm̃ aut ẽ dictuʒ et cõcupitũ.aut
factũ et cõcupitũ.aut cõcupitũ tm̃.Ad illð vero qdð obẽ ð pctõ omiſſiõis.Dð.q oẽ peccatũ (ſicut vult Aug)
radicẽ habet amoꝛẽ malũ.et iõ quãuis in pctõ omiſſionis ſit pꝛiuatio alicꝰꝛactus pꝛicipalis.tñ illa pꝛiuatio oꝛ
tum bʒ ex amoꝛe alicꝰ boni cõmutabilis.qð ptʒ.qꝛ aliquis nõ vult ad matutinas ſurgere.qꝛ vult in lecto qͥe
ſcere.iõ peccatũ omiſſiõis cadit ſub h̊ mẽbꝛo qð dẽ cõcupitũ. b¶ Pcetm̃ ẽ volũtas retinẽdi vel aſequendi qd
iuſticia vetat.Contra.aliqð em̃ ẽ peccatũ in quo aliqͥs nec vult aliquid retinere nec aliqͥd affequi.imo potiꝰ
intẽdit deſtruere.ſicut ẽ in ira et odio et inuidia. Itẽ velle aſſequi qdð iuſticia vetat vel retinere.hocẽ auari⸗
cie vel rapinc. oẽ peccatũ erit rapina.Eſt igit᷑ qo cñ peccata ita bene ſint cõtra alias virtutes ſicut cõtra iu-
2 ſticiã.q̃re magꝗ diffinit᷑ pctm̃ ꝑ oppoſitũ ad iuſticiã qᷓ; ꝑ oppoſitũ ad vtutes alias. R.dð.ꝙ Aug.diffinit pec
catũ ꝑ illð qð ẽ radix ois mali.h̊ at ẽ amoꝛ libidinoſꝰ.et qi ois amoꝛ libidinoſus vel ẽ rei babite vłbabẽde.
et h̊ pᷣt oꝛdinẽ et regulã leꝗ etne.iõ dicit ꝙ pctm̃ ẽ volũtas aſſequẽdi vłr̃cipiẽdi qd iuſticia vetat.ita ꝙ; ſcri
bit amoꝛẽ inoꝛdinatũ qui ẽ radix ois peccati.et ꝑ id ad qdð cẽ.et ꝑ id cõtra qdð ẽ. Oð g̊ obꝛ de ira et odio. Ddm
ꝙ et ſi ſit deteſtatio conſequẽs.ẽ tñ ibi delectatio antecedens.⁊ ꝓpterea cõtinet᷑ ſub hac afſignatioc.Ad illʒ
qdᷣ obꝛ ꝙ tũc omne peccatũ crit rapina.dꝗ ꝙ aſſecutio ibi ſtat nõ ſoliimõ ꝓ cupiditate reꝝ terrenaꝝ.imo eti/
am cuiuſlibet appetibilis.iuſticia vero nõ tm̃ ibi ſtat ꝓut ẽ cardinalis virtus.ſᷣ ꝓut ẽ virt? generalis que oẽs
virtutes cõplectit᷑.et cui oiĩa vicia opponunt᷑. c n vtraqʒ aſngnatiõe de actuali peccato agit᷑ et moꝛtali ⁊
ñ vẽiali.Cõtra.vẽ qꝙ male fiat aſſignatio pcti.ſi em̃ recta ðᷣſcriptio et afſgnatio beat cõuenire oi dſcripto.et
pᷣdicte diffinitiões nõ cõueniãt oi peccato. nõ recte affignant᷑.Si tu dicas ꝙ peccatũ nõ dẽ ð eis vniuoce ᷣ
equiuoce.Contra.q̃ conueniũt in cã et effectu hñt vniuocationẽ.ſᷣ oẽ genꝰ peccati oꝛtũ hʒ ex peccato ade tã
oꝛiginale q; actuale F. etiã veniale.oia ctiã genera peccatoꝝ in hoc cõueniũt ꝙ reddũt aiaʒ dignã Pe pꝛi
uant ea aliqͥ bono qð eſt iuſticia vel ad iuſticiaʒ oꝛdinatũ. vẽ ꝙ de eis vniuoce dicat᷑ peccatũ.et ſi boc. S vĩ
vna debeat ratio cõis aſſignari de peccato ꝓut dẽ de his omnibus generibꝰ.Eſt igit᷑ queſtio vtrũ contin/
gat vnã cõem rationẽ aſſignare omni generi peccati.hoc ẽ querere vtrũ peccatũ & eis dicat᷑ vniuoce.Et ſi tu
dicas ꝙ ſic. In cõtrariũ ẽ.qꝛ qᷓ vniuocant᷑ in aliquo hñt ꝓpoꝛtionẽ.ſ̊ moꝛtalis et venialis nulla ẽ ꝓpoꝛtio.
nec vniuocatio.¶ Gtẽ vꝛ falſum dicere cum dicit ꝙ pᷣdicte afignatiões nõ cõueniãt peccato veniali.venia/
le em̃ peccatũ ẽ dictũ vel factũ vel cõcupitũ cõtra legẽ dei.ſicut dꝛ Ro.vij.ſuꝑ illlud. Mõ cõcupiſces.glo. GBo
na ẽ lex qᷓ dũ cõcupiam ꝓbibet.oia mala ꝓhibet.̊ venialia ꝓhibent᷑ a lege dei.ſunt igit᷑ contra legẽ dei. pᷣ/
3 dicta ratio conuenit veniali. . dom ꝙ peccatũ ꝓut dẽ de oꝛiginali.actuali.moꝛtali.et veniali.nec dĩ oino
vninuoce.nec dicit᷑ oino equiuoce.ſᷣ quaſi medio mõ ſcʒ analogice. Ratio em̃ culpabilitatis pꝛimo ⁊ pꝛincipa
liter repitur in peccato actuali moꝛtali.et cõſequẽter in oꝛiginali.et poſtremo in veniali.et iõ notiſicationes
qᷓ dant᷑ de peccato ſimpłr potiſſime referunt᷑ ad pctm̃ actuale moꝛtale qdð ẽ peccatũ ſimplr. Et ꝑ hoc patʒ re⸗
ſpõſio ad illa qᷓ obijciunt᷑. Mam ex boc ꝙ illa tria genera peccatoꝝ ueniñt in cã et in effcctu.no concluditur
petm̃ dicat᷑ de eis vniuoce ſ analogice.qꝛ in his nõ cõicat equaliter.ſᷣ ſᷣm pꝛiꝰ ⁊ poſterius.Et iõ cũ queri⸗
tur vtꝝ poſſit vna cõis rõ afſignari. Ddm ꝙ põt vna afſignari rõ q̃ cõueniat eis ſᷣm pꝛiꝰ et poſteriꝰ.et ita vᷣm
. cõitatẽ analogie. vtpote ſi dicat᷑ ꝙ peccatũ ẽ meritũ pene vel pꝛiuatio boni¶ Ad illud § qd obẽ ꝙ nulla ẽ ꝓ-
proꝛtio. dm ꝙ et ſi nulla ẽ ꝓpoꝛtio qᷓtũ ad cõmẽſurationẽ quãtitat᷑ᷣ demeriti.eſt tñ ꝓpoꝛtio inter veniale et
moꝛtale ſᷣm cõſileʒ cõpationẽ et ad oꝛiginẽ et ad effectũ ↄſequẽtẽ. An ẽ pctm̃ niſi legis diuie pᷣuarica-
tio. et celeſtium inobedientia pᷣceptoꝛum. Videtur q; bec ratio Amb.nõ conueniat omni peccato. Quedã
em̃ vt dicit Aug.ſunt mala qꝛ ꝓhibita:quedã ꝓhibita qꝛ mala. ſi nulla eſſet lexnec aliqua pᷣcepta data.ad

l git⸗
drc
ienrt⸗
milnun
lsden
konet!
pec

gſnine;
Alii
eun
lbezi
ote

we

hiſon
wginſn
Min,
Nr

Wan nibil e

terdictio non fuiſet Mon cdliſtete aũt peccato. no ſo⸗
lum malicia. ſed etiam virtus foꝛtaſſe non eſſet. QAue
niſi aliqua malieie fuiſſent ſemina.vł ſubſiſtere vyemi

nere non poſſet. Ecce pꝛeuaricationẽ legis et inobedi
entis difinit Amõ. eſſe peccatu m.
Narrat diuerſoꝝ opiniões de pctöõ. b

Quocirca diuerſitatis huius verboꝝ occaſiõe de pec

cato plurimi diuerſa ſenſerunt. Alij em̃ dixerunt vo⸗

luũtatẽ mala tm eſſe pctm̃.et nõ actus exterioꝛes. Alij

volũtatẽ et actus.alij neutrũ.dicẽtes oẽs actꝰ eſſe bo
nos a deo et ex deo autoꝛe eẽ. Malũ aũt nihil eſt vt
ait Aug.ſuꝑ Yoh. Omnia ꝑ ipᷣm facta ſunt.xet ſine ipo
factũ ẽ nihil.i.pctm̃ qð nihil ẽ. et nihil fiũt homies cũ
peccat. Supꝛa etiã dixit Aug.ꝙ malũ ẽ pꝛiuatio bo⸗

mni. vel coꝛruptio boni. qui etu in li. xxxii d:ait. Gg⸗

mũ malũ nullũ modũ habet.caret em omni bono. At
modus aliqͥd boniẽ.nõ igit᷑ ẽ.qꝛ nulla ſpẽ cõtinet᷑.to⸗

tũq; hoc nomẽ mali de ſpẽi pꝛiuatione reptum ẽ. Itẽ
in dogmatibus eecleſiaſtieis dicit᷑ malũ vel maliciam
nõ eẽ a deo creatã.fed a dyabolo inuentam. qui et ipᷣe
bonus creatꝰ ẽ. Idẽ etiã in li.cõtra manicheos qᷣd ſit

peccatũ oñdit dicẽs. Peccare quid aliud ẽ niſi in veri

tatis pceptis vel in ipa veritate errare: Qð ſi non vo
luntate faciũt.peccatoꝛes iniuſte iudicant᷑. Quid er⸗
go in hac tanta varietate tenendũ:qͥd dicendum?:

Vera ſentẽtia de peecato ꝓponitur.

ane dici põt et libere tradi debet petm̃ eẽ actũ malũ
interioꝛẽ et exterioꝛẽ.ſcʒ malã cogitationẽ et locutio/
nem et oꝑationẽ. Pꝛecipue tñ in volunta te ↄſiſtit pec
catũ ex qᷓ tãqᷓ; arboꝛe mala ꝓcedunt opa mala tanqᷓ;
fructus mali. uidã autẽ diligẽter attẽdẽtes ver/
ba Aug. qbus ſupꝛa et in alijs ſcripture locis vtit᷑.nõ
indocte tradũt volũtatẽ malã et aetus malos inquã/
tum ſunt.vel inquãtum actus ſunt.bona eſſe.inquan
tũ vero mali ſunt.peccata eẽ.q voluntatẽ ⁊ aetũ quẽ⸗
cũq; bonã dei natura eſſe dicunt. inquaãtũ actus ẽ vel
voluntas. et ex deo autoꝛe eẽ.inquantũ vero inoꝛdi
nate et cotra legeʒ dei ſit et fine debito caret. petm̃ ẽ.⁊
ita inq;tũ pctm̃.nihil ẽ. Nulla em̃ ſuba ẽ.nlła na kaẽ.
¶ Autoꝛitatibus ſctõꝝ cõfirmat volũtates et act⸗
osẽs eẽ bons inquãtũ ſunt. d

¶ Mautem voluntas omnis et actio bonũ ſit inquan⸗

tum eſt. ex eo pꝛobant quod ait Augu. in li.lxxxiij.q.

Deus boni tantũmõ caulſa eſt. quocirca mali autoꝛ ſerit. ſͦ dubitatiöe

nõ ẽ.qꝛ oim̃ q̃ ſũt autoꝛ ẽ que inq;tũ ſũ t. intãtũ bona
ſũt. Idẽ pꝛobãs nihil caſu fieri in mundo ait in eodeʒ
Quicquid caſu fit.temere fu.quicquid temere fit.nõ

ſit dei pꝛouidentia. Si ergo caſu aliqua fiunt in mun

do. nõ ꝓuidentia vniuerſus mundus adminiſtrat᷑.
Si non pꝛouidentia vniuerſus mundus adminiſtra
tur. aliqua natura vel ſubſtantia eſt q̃ ad opus pꝛoui
dentie non pertinet. Omne autem quod eſt inquan⸗
tum eſt bonum eſt. Summum eſt enim illud bo/

num cuius participatione ſunt cetera bona,.et omne

legẽ

huc eẽnt peccata. n
oẽ pctm̃ ẽ puarica
tio legis. ⁊c. Itẽ ſicut
obediẽtia diſtinguit
ab alijs virtutibꝰ. itꝗ

ct iobediẽtia ab alijs

vicijs.g male diffini/
tur oẽ pcti p inobe/
diẽtiã. Itẽ ita peccat
q̃ uõ obedit pᷣlato ſi⸗
cut qͥ nõ obedit do.&ᷓ
nõ tiñ ẽ pctĩ inobe/
dientia celeſtiũ pᷣcep

toꝛuʒ. etiã terreno/

rũ. R. dom lex ali
quãdo accipit᷑ ſtricte
ꝓ lege ſcripta vel da
ta. Aliqñ large put
cõpꝛchẽdit legẽ nati
xre.et legẽ ſcripture. ⁊
re.Et in pᷣdicta
notificatiõe lex acci/
pit large. Die illuch F
qð obꝛ de obediẽtia.
Dð.ꝙ obediẽtia du⸗
pliciter accipit᷑. Ano

mõ ꝓut dicit obſua⸗

tiã mãdatoꝝ di.⁊ ſic
eſt eõis oibꝰ vtutibꝰ.
Alio mõ ꝓut ſpãlit᷑
cõſiderat rõʒ pᷣcepti.
et ſic ẽ vᷣtꝰ diuiſa ah
alijs. qꝛ potiſſime hʒ
vſuz ſuũ in his q̃ iso
ſunt bona qꝛ pᷣcepta.
Et ſic obedientia du

plr accipit᷑. ſcʒ large

et ſtricte: et in pdicta
notificatõe accipitux
large. d ill quod
obꝛ 8 obediẽtia pla-
ti. Dd. ꝙ totũ pẽdet
ex mãdato di.qꝛ dus
madat ꝙ obediatur
hõi. e Mõ ↄſiſtente
qt pctõ.⁊c.virtꝰ foꝛ⸗
taſſe ñ eẽt. AUr falſuʒ
dicẽ.qꝛ ſi ñ eẽt culpa.
purioꝛ eẽt charitas.
ES vtꝰ ꝑfectioꝛ ⁊ vioꝛ.
Si tu dicas ꝙ Bñ aſ

dicit. Cõtra. Ita fal⸗
ſuʒ diẽ qͥ certũ ꝓpõit
vt dubiñ.ſiẽ qᷓ dubiiẽ
afſerit vt certuzʒ. Re.
doᷣ ꝙ i illo vbo ñ po-
nit᷑ nec ſignificat᷑ vtꝰ

ñ & ſi exñte malicio.
ßðß̃̃ ſignificat ꝙ ñ ita

apparcret ſiẽ nũc ap
paret. ⁊ iõ diẽ foꝛtaſ
ſis nõ eẽt. id eſt. non
cognoſceretur ita cẽ.
XII4

qð mutabile ẽ. nõ ꝑ ſe.ſed boni illiꝰ ꝑticipatiõe inquãtũ ẽ bonũ eſt.qð diui
nã etiã ꝓuidentia Mihil er
innitunt᷑ ad oñdendũ oẽ qð ẽ inquãtũ ẽ.bonũ eẽ. Vñ idem Aug.in.j.li.de
doct. xpᷣia. ait. Ille ſũme ac pꝛimitꝰ eſt.qui oĩno incõmutabilis ẽ. et cetera q̃
ſũt.niſi ab illo eẽ non pñt.⁊ intantũ bona ſũt.inquãtñ acceperũt vt ſint.
¶ Ex pᷣdictis colligit᷑ atq; infert᷑.qꝛ ſi mala voluntas ⁊ mala actio ẽ.inquã
tũ ẽ. bona ẽ. Sed qͥs ẽ qui diffitet᷑ ⁊ malã voluntatẽ eẽ malã actionẽ.Ma⸗
la ergo volũtas ſiue acnio ĩquãtũ ẽ.bonũ eſt.⁊ inquãtũ volũtas ẽ vel actio.
bonũ ſilr ẽ.ſed ex vicio mala c.qð viciũ a deo non ẽ.neq; aliquid eſt. Qõð
Aug. notaſſe videt᷑ in li.lxxxiij.q.dicẽs.Viciũ eſt volũtas quo ẽ hõ deteri
oꝛ.qð vicium lõge abeſt a volũtate dei.vt ratio docet. Ex hoc loco ꝓbant
voluũtatẽ inquãtũ vicioſa ẽ.non eẽ a deo.et inquãtũ vicioſa ẽ. peccatuʒ eſt.
Et pctm eſt( vt aiũt)inquãtũ nõ habet oꝛdinẽ nec finem debitũ.Ita ⁊ actio
inquantũ ex malo ꝓcedit.et oꝛdinẽ nõhʒ.et ad malum tendit.i/ Iteʒ ⁊ ali⸗

— —

ter ꝓbant omnẽ actũ interioꝛẽ vel exterioꝛẽ inquãtuʒ ẽ eſſe bonuʒ.qꝛ nõ eẽt

actus malus niſi eẽt res bona.qꝛ nõ eſt aliq res mala niſi eadẽ res bona ſit.
Vnñ Aug.in ench. Omnis natura bonũ ẽ.nec res aliqua mala eẽt.ſi res bo

na ipa que mala ẽ.nat᷑a nõ eẽt. Mõ ergo pᷣt eẽ malũ niſi eẽt aliquod bonũ.

NQð cũ dici videat᷑ abſurde.cõnexio tñ ratiocinatiõis nos cõpellit hoc dice
re. ¶ Ex pᷣmiſſis teſtimonijs aſſerũt oẽs actus inquãtum ſũt.eẽ res bonas.
nec aliquid eẽ malũ.i.pctm̃ niſi idẽ qͥ; ſm aliquid bonũ ſit.et oim̃ que ſunt.

inquãtũ ſunt deũ auctoꝛẽ pᷣdicãt.et eiꝰ volũtate oĩa eẽ quecũq; ſũt.q̃ ĩiquã⸗

tum ſunt nature ſunt.
¶ ¶ Oꝛit᷑ pꝛimũ dubiũ ex hac poſitiõe ꝙ oĩa q̃ ſũt bona ſunt. e
¶ Quibꝰ opponit᷑. Si oĩa qͥ ſũt.ĩquãtũ ſũt.bona ſũt.⁊ nature ſũt.ergo adul
teriũ et homicidiũ et ſilia inquãtũ ſũt bona ſũt.et nature ſũt.et deo volente
fiũt.Qð ſi ẽ.tũc illi qͥ faciũt illa.bona agunt.qð penitꝰ abſurdũ ẽ.his vo
ſic üli rũdent. Dicũt equidẽ adulteriũ.homicidiũ.⁊ hmõi nõ ſimplr actꝰ de

notare. ſed actuũ vicia. Actuſq; ipos adulterij et homicidij inquãtũ ſũt vel

inquãtũ actꝰ ſunt a deo eẽ.et bonas naturas eẽ.ſed nõ inquãtũ adulteriũ ⁊

onmicidiũ ſũt. Et iõ nõ ſequi dicũt.ſi actus qͥ homicidia et adulteria ſunt a

deo ſũt.ꝙ homicidia et adulteria a ðo ſint. Itẽ aliter eis opponit᷑.Si ali
qͥd nõ ẽ malũ qð nõ ſit natura vłres bona.quõ ergo pctã ſũt.nõ credere in
deũ.nõ ire ad ecchaʒ.⁊ huiuſmõi.Cũ iſta nõ ſũt nat᷑e.ĩmo oĩno nõ ſint.Nõẽ
em̃ aliqd vel res aliq̃ nõ ire ad eccliaʒ.vł nõ credere.et hmõi.Ad qð dicũt
his atq; hmõi dictiõibꝰ q̃ vidẽt᷑ pꝛiuatiões ſimplr notare et nihil ponere.qꝛ
ꝑ negatiõeʒ dicunt᷑.vere aliq̃ poni.actuſq; ꝑ eas ſignificari. MNõ credere em̃
in xpᷣm incredulitatẽ dicũt.et noĩe incredulitatis malũ mẽtis actũ ſigniſñica
ri. Ita etiam cuʒ df nõ ire ad eccliaʒ malũ ẽ.non eũtis cõtẽpt ſigniſficat᷑i.
volũtas mala vł ꝓpoſitũ.hoc ẽ em̃ declinare a bono.et iõ malũ ẽ.ſicut ecõ⸗

uerſo decliare a malo bonũ ẽ. Sicut gᷓ decliatio a malo aliqd ponit ſcʒ volũ

tatẽ et ꝓpoſitũ vitãdi malũ ( Mõ em põt eẽ bonũ qð oino nihil cẽ.)ita decli
natio a bono qð ẽ.ſignificat ſcʒ volũtatẽ et ꝓpoſitũ mali.Et ſᷣm hoc vᷣaẽ ⁊
generałilla pcti motalis deſcriptio quã ſupꝛa poſuit Aug.
Mꝛit᷑ ſcdᷣm dubiũ ex hac poſitiõe.ꝙ peccatũ ẽ coꝛruptõ boni. f
f(boe ctiaʒ qᷓri b f õt etiã qri ab eiſdẽ.cũ peccatuʒ ſit(vt ſupꝛa dictuʒ
eiſcem. cuz peccatũ. eſt)pꝛiuatio vel coꝛruptio boni.et omnis actꝰ malus
⁊c ¶ Qucritur ſi pꝛi ſit peccatũ.vtꝝ ſit pꝛiuatio vel coꝛruptio boni ĩiquã tũ
Hati ⁊ poſitio oppo peccatũ ẽ vel nõ. Si enĩ iquãtũ peccatuʒ ẽ.coꝛruptio
nunt r a boni ẽ. cũ coꝛruptio vel pꝛiuatio boni. pena ſit ho. in⸗
peccatuz eſi dicat v· quãtũ ergo peccatũ ẽ.pena c. Qð ſi ẽ. tũc iquãtũ pec
factuʒ ⁊c. male di catũ ẽ.bonũ eſſe videt᷑ ⁊ a deo eſſe.Si autem non in⸗
ſfinif p be oz hur quãtũ peccatũ eſt.coꝛruptio eſt.q̃rit᷑ ergo ſᷣm qͥd coꝛ⸗

ta h̊ art᷑ cũ vni ꝰ rei ruptõ ſit: Si eni coꝛruptio ẽ ⁊ nõ inqᷓtũ peccatũ eſt.

m vocamꝰ. Mihil ergo caſu fit in mũdo. his teſtimonijs

De vicio volũ⸗
lt oe
ſiyr bonn
Aug. ench. .
lornptio
ne e qu⸗
Sũmã pᷣdicto⸗ Uer⸗
rũ pſtringit.
Re . hon böͤt
ldoodſ⸗
nltucinegrs
latan
Secunda op/
poſitio.
f iglte
ſuutintuafi
llnellen
urnnche
unlide,
tolgfton
ſarckingun
ltuufcton

ſoni⸗

ienh.

inhn

Hhaotno dõgat quãto magis ſe ab eo elongat.
ſea deo diſſi · hõ ꝑ pctm̃.nõ loci diſtã tia.qꝛ vbiq; totꝰ ⁊ pñs ẽ oibꝰ.

cũ nõ ſit niſi bonũ.pꝛeterqᷓ; in eo peccatũ ẽ. inqtũ
bonũ ẽ.coꝛruptio vel pꝛiuatio boni ẽ. Ad qð etiam ip
ſi dicunt actũ malũ non inquãtnʒ ẽ. neq; inquãtũ bo
nũ ẽ eẽ pꝛiuationẽ vł coꝛruptionẽ boni. inq;tũ petm̃
.nõ iñ inquãtũ pctm̃ ẽ.pena ẽ.vel aliqd qð a do ſit.
Vt em̃ ex verbis pᷣmiſſis Aug.colligit᷑ peccatũ dr̃ coꝛ
ruptio vel pꝛiuatio actiue nõ paſſiue. Hã iõ malũ vel
petm̃ dicit᷑ coꝛruptio boni.qꝛ naturã bonã q̃licũq; pꝛi
ust bono. Nã ſi nõ pꝛiuat aliquo bono.nõ nocʒz. vt ſu
pꝛa Aug.ait. HNocet aũt.adimit ̊ bonũ. Nõ qr nocet
niſi iquatũ ẽ.ergo ĩiquãtũ pctm̃ ẽ pꝛiuat bono. Itaq;

Deccatñ c ni iquãtũ pctm̃ ẽ. pꝛiuatio vlł coꝛruptio boni ẽ. Sʒ cũ
hil ſit qauõ coꝛ. nihil ſit inquãtũ pctm̃ e.quõ põt bonũ coꝛrũpere vel
rpit bonum: acdimere. Aug. te hoc docet in li.ð natura bonl vicco

7

Abſtinere a cibo nõ ẽ aliqua ſuba.tñ ſuba coꝛpis ſi oĩ⸗
no abſtineat᷑ a cibo langueſcit et frãgit᷑. Sic nõ ẽ ſub⸗
Pcetm̃ pꝛopꝛie ſtãtia pctm̃.eo tñ natura aĩe coꝛrũpit᷑. ctm̃ vero

o eani id ẽ culpa. pꝛopꝛie aie coꝛruptio ẽ. Si aũt qrit᷑ in quo
ornn 0 „ 90834 7 — * 4 * „ „
me or aonmd. poſſit coꝛrũpi aĩa. In ꝑabola illiꝰ qui incidit in latro.
Luc .x· ners q eñ vulnerauerũt et ſpoliaueft clareſcit. Incidit

ecm̃ homo in latrones. qñ ꝑ pctm̃ in ptãtẽ dyaboli tra
hit᷑.et tũc ꝑ pctm̃ expoliat᷑ gratuitis bonis.i. virtuti/

bus. et in naturalibꝰ bonis vulneratr᷑.que ſũt rõ et in⸗

tellectꝰ. memoꝛia et ingeniũ.et hmõi q ꝑ pctm̃ obtene
bꝛant et viciant᷑. Per petm̃ etiã pꝛiuat᷑ illo bono cui⸗
ꝑticipatiõe cetera bona ſunt.quo tãto magis pᷣuatur

militudinẽ qus ¶2 oia in ipo ſũt. vt ait Aug.in li. xxxiij.q. et ipᷣe locus
peccatuy· nõ ẽ. Locus tñ dei abuſiue dicit tẽplũ dei. nõ ꝙ eo cõ

tineat᷑.ſed ꝙ ei pñs ſit et inhabitãs.id aũt aĩa munda

intelligit. Per pctm̃ ergo nõ ſᷣm locuʒ aliqs lõge fit a

deo. ſed in eo lõge fit ꝙ ab eius ſilitudie recedit.x tã/

to longiꝰ quqto fit diſſilioꝛ. Illa aũt vt ait Aug. in li.
lxxxiij.q.que ꝑticipatiõe ſilia ſunt deo.recipiũt diſſili

tudinẽ. At ipᷣa ſimilitudo nullo mo ex aliqᷓ ꝑte põt eẽ
diſſilis. Vñ fit vt cũ ſinſitudo patris filius ſit.ex nulla

pte patri poſſit eẽ diſſilis.cuiꝰꝑticipatiõe ſilia lũt.que
cũq; deo ſilia ſunt.et illa pñũt recipe dim̃litudinẽ. MNi⸗
hil ẽ aũt qð hõieʒ adeo deo diſſilem faciat quẽadmo⸗
dum pctm̃.Cũ aũt pctm̃ ſit pꝛiuatio vel coꝛruptio bo
niq̃ eſt in aia.eſt etiã pꝛiuatio vel coꝛruptio boni coꝛ⸗
poꝛis.ſicut coꝛpꝰ hõis pꝛiuauit beneficio illi⸗ imoꝛta/

litatis et impaſſibilitatis quã habuit ante peccatum.

eo ãt ſe elongat

vna ſit biffinitio. vñ
eſt hoc ꝙ peccatũ ita
miltipliciter et varie
diffinit᷑ a ſctis. Que/
rit᷑ etiã penes quid il
le diffinitiões diſtin/
guũt᷑. ¶ K. dðʒ. ꝙ de
peccato eſt loqui foꝛ⸗
malitcr. ⁊ eſt loqͥ ma
terialit᷑ ſcʒ rõne ſub/
ſtrati. Et qꝛ foꝛmalit᷑
loquẽdo pꝛiuatio ẽ.
materialiter vcro lo/

quendo ſubſternit ſi

bi actum.ideo aliq̃n-

do diffinitur er pꝛi⸗

uationem. aliquado
per poſitionem.quia
quedam ſunt foꝛma⸗
les diffinitiones.que

dam materiales. Et

vtroq; modo multi/
pliciter. Si em̃ conſi⸗/
deramꝰ peccatuʒ pᷣm
ꝙ dicit pꝛiuationẽ. HG
poteſt eſſe triplicit᷑.
aut inquantum dicit
receſſum a bono.aut
inquantum vicit re/

ceſſum a rectitudine

nature.aut inquãtuʒ
dicit ſimpliciter receſ
ſum ab omnis boni
complemẽto et per/⸗

fectione. Pꝛimo mo

do ſumitur diffini/

tio triplex ab Augu.

qᷓ omnes idein circũ⸗
loquũt᷑ diuerſis ver⸗
bis.quaruʒ pꝛima ſu

mitur in li. de ciui.

dei. et eſt hec. Pecca
tum eſt abſentia bo/
ni vbi debet eſſe. Se⸗
cuiida ð li.de vera re
ligione. Peccatũ nõ
eſt appetitio natura
ruʒ malaꝝ ſed deſer⸗
tio melioꝛuʒ. Lercia

de li. de natura boni.

Peccatum eſt coꝛru
ptio modi. ſpeciei.et
oꝛdlinis. Secũdo mõ

ſcʒ ꝓut peccatuin dicit receſrum ꝗ rectitudine nature inueniunt᷑ tres diffinitiones qᷓ idem circumloquũtur.

quãquis aliter et aliter. quarũ vna eſt Dam̃.que eſt. Peccatũ eſt ab eo qd eſt ſ̃m naturam in id quod eſt pꝛet

naturam auerſio.Alia eſt Anſ. Peccatum eſt carentia debite iuſticic. Cercia eſt Aug. Peccatũ eſt defectus
quidam a luce veritatis naturam nõ perimens ſed obſcurans.Cercio vero modo vicz pꝛout dicit receſſum
ab ois boni c plemẽto et pfectiõe. ſic repit᷑ triplex diffinitio que differ̃t ſolo dicẽdi mõ.iq̃ꝝ pꝛima fummit᷑ ab

7„

Aug. in li.de li.ar. Malũ eſt auerſio a bono incõmutabili. Altera vero ab codẽ in li. de va reli Peti ẽcare-
re bonis incõmutabilibꝰ quibꝰ fruẽdũ eſt. Tercia ſumitur ab eodẽ Aug. Pctm̃ ẽ tencbꝛa itd igibil. H em̃ di/

ctum eſt inquantum pꝛiuat a viſione lucis eterne. He omnes ſũt notificatõnes pcti quaſi foꝛmales. Sunt 2

alie notificatones ꝗᷓ concernunt actum ſbſtratum. Et iſte variant᷑ m triplicem ↄſideratõnem peccati quaʒ

babet ſub hac rõe. Aut vicz ad deum quem offendit.aut ad virtutem quam cxcludit.aut ad bonum vt nunc

quod pꝛetendit. Si in comparatione ad deum quem offendit ſic eſt triplex. quarum vna accipitur ab Aug.

hliconn⸗ manich. Peccatum cſt in pꝛeceptis veritatis vel in ipſa veritate errare. Alia ab Ambꝛoſio

Hl

Li.

in li. de padiſo. Dec⸗
catuʒ ẽ puaricatio le

inobedientia pᷣcepto
rum. Tercia ab eodẽ
Aug. ⁊ habet᷑ in lr̃a.

Dꝛit̃ tereiũ dubiũ ex hac poſitione ꝙ coꝛruptio
tuz puaricatio le. bonieſt pena. g “
gis diuine. et celeſtiñ ¶ Queri ãt ſolet vtrü et pen

II

—⸗

„*

1ſit pꝛiuatio vel coꝛruptio

boni.Ad qð facile reſpõderi pot.ſi pꝛedicta ad memo
riã reuocẽt᷑.Diximꝰ em ſupꝛa pꝛiuationem vel coꝛru

Peccatuʒ ẽ dictũ v ptionẽ boni accipi actiue vel paſſiue.i.ᷣm efficientiaʒ

factũ vel cõcupitum
contra legẽ dei. Se⸗
cũdo mõ ſcʒ ꝑ cõpa/
tionẽ ad virtutẽ quã
excludit ſic reꝑit᷑ tri/
plex diffinitio.quarũ n
vna ſumpta ẽ a baſi cſt.i.culpa.

c

lio. Deccatum ẽ diſpoſitio aie. cõtrarie ſe babẽs ad virtutẽ. Secũda ab Aug in li.de duabus aĩabꝰ. Peccatũ

vel effectum. IJdeoq; pꝛiuatio vel coꝛruptio boni dẽ
et peccatũ et pena.ſed peccatũ ſᷣm efficientiam.qꝛ pꝛi
uat et coꝛrũpit bonũ.Pena aũt ſᷣm effectum.i.ſᷣm paſ
ſionẽ que ẽ effectus peccati. Aliud ẽ em̃ culpa.aliud
pena.Alteꝝ ẽ dei.i.pena.Alteꝝ dyaboli vel hominis

ẽ voluntas recipiendi vel aſſequẽdi qð iuſticia vetat ibi em̃ accipit᷑ iuſticia generaliter ꝓut omnẽ vᷣtutẽ tũc

cõplectit᷑.Cercia ab eodẽ Aug in li.de va religiõe. DPeccatuʒ ẽ appetere q̃ xps cõtempſit.vel cõtẽnere q̃ xxł

appetijt. Mã xpᷣs fuit ois virtutis ſpeculuʒ et exemplar.Tercio mõ ſcq; ꝑ comꝑationẽ ad bonum qð pᷣtendit
ſiir inuenit᷑ triplex aſſignatio.re cõueniẽs.licet differat mõ dicẽdi.quaꝝ vna ẽ ab Aug.in li.de ciui.dei. Pec/
catum ẽ male vti bono. Scda vero in li.de trini. Peccatuʒ ẽ vti fruendis et frui vtẽdis.et ſiłr in li.lxxxiij.q.
Tercia eſt ciuſdex Aug.in li.de li.ar. Petm̃ ẽ ſpꝛeto incõmutabili bono rebꝰ cõmutabilibꝰ adherere. Foꝛtaſ
ſis aũt alie notificatiões ab iſtis.xviij.poterunt reꝑiri. Mã due alie ſũt que vident᷑ circũloqui pctm̃ ſᷣm vtrã
qʒ acceptionẽ.vt ẽ illa. Pctm̃ eſt actus incidens ex defectu boni.Et illa. Peccatum eſt pene eterne meritum.

Et ſic in vniuerſo ſunt viginti.
guid ſit peccatuʒ.cuʒ pctm̃ ſit pꝛiuatio magis
Gy poſitio.eſt hic queſtio de coꝛruptione boni
que h abet fieri ꝑ peccatum.Et circa hoc duo querũ
tur. Pꝛimo querit᷑ vtꝝ bonum bhẽat per peccatum
coꝛrumpi.Scdo vero querit᷑ de mõ coꝛrũpẽdi.Cir/
ca pꝛimuʒ querunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ vtꝝ a pecca
to ſit boni coꝛruptio.Scdo querit᷑ vtrũ pctm̃ ſit ipᷣa
coꝛruptio paſſio. Cercio querit᷑ vtꝝ peccatũ inquã/
tum corrumpit bonum cõtrariet᷑ bono increato.

¶ Qneſtio Nſ. a

¶ Atruz peccatũ aliquod bonũ habeat coꝛrũpere. Et

q; ſic vꝛ Aug.in ench. Quid ẽ aliud qð di maluʒ niſi
pꝛiuatio boni. bonum cm̃ minus malũ cẽ.cuʒ ; culpa
cõmittit᷑.ibi neceſſario aliqd bonuʒ pꝛiuatur. ſᷣ̊ non
ẽ dare ꝙ pꝛiuct᷑ ꝑ aliud qᷓ; per culpã. neceſſe eſt po

nere ꝙ pctm̃ hẽat bonuʒ pꝛiuare.et pꝛiuando coꝛrũ/

pere.Et hoc Aug.inſinuat expꝛeſſus paulo poſt cuʒ
ſubiungit. Ideo malum coꝛruptio eſt nature.qꝛ eaʒ
qualicũq; pꝛiuat bono. Iteʒ hocipᷣm oſtẽdit Aug.
qð nullo bono pꝛiuat.nõ nocet.̊ qd nocʒ.aliquo bo
no pꝛiuat.ſᷣ malũ nocet.hoc manifeſtuʒ ẽ.g aliquod

bonum adimit.et aliquo bono pꝛiuat.ſᷣ qð pꝛiuat et

adimit bonũ illud coꝛrumpit.g ⁊c. ¶ Itẽ ſicut ſe ha
bent vicia coꝛpum ad coꝛpa.ſic vicia aiaꝝ ad anias.
H vicia coꝛpum ledunt et aliquo mõ coꝛrumpũt coꝛ/
poꝛa. vicia animaꝝ aliquid coꝛrũpunt circa ipſam
animã.talia autẽ vicia ſunt peccata. ⁊c·¶ Item qñ
quis peccat.aut perdit aliquid boni aut nibil. Si ni/
hil.g ita bonus ẽ qui peccat ſicut ille qui nõ peccat.g
ita debet placere deo vnus ſicut alter.qð ẽ mãifeſte

falſum. Reſtat igit᷑ ꝙ aliquid boni pꝑdit.ſ ill bonuʒ

qd pdit coꝛrũpit᷑.S ẽ alicuiꝰ boni coꝛruptiuũ.iSʒ
cõtra boc arguitur ſic pꝛimo aucte Aug. qui dicit ꝙ
peccatũ eſt coꝛruptio.modi.ſpẽi.et oꝛdinis.ſ̊ coꝛru/⸗

ptionis non eſt coꝛrumpere.nam ſi coꝛruptio coꝛrũ/

pect.pari rõne et alia coꝛruptio .et ſicin infinitum.

*

iutelligentiã buius ptis in qua inquiritur

ipſam eſſe perpetuam.

Et iten. actionis nõ eſt agere. vi qᷓ ſi peccatũ ſit coꝛ
ruptio ꝙ eius non ſit coꝛrũpere· Item ſi peccatum

coꝛrumpit.aut rõe boni ſubſtrati.aut rõe dfectꝰ.Ra

tione boni ſubſtrati non.qꝛ cum coꝛrũpere bonũ ſit

malũ.bonuʒ inquãtuʒz bonum ceẽt cã mali qð eſt fal/

ſum.Si rõe defectus.Contra.Coꝛrũpe ẽ agere.nul/
lus defectus ẽ pꝛincpium actionis.g peccatum rõe
8fectꝰ ñ coꝛrũpit.i ¶ Itẽ ſi coꝛrũpit.aut coꝛrũpit pec/
cãtẽ.aut aliũ.Aliũ nõ.cõſtat.qꝛ multa ſũt pecccata q̃
non fiunt in alium. Si coꝛrumpit peccantẽ.Sed cõ/
tra. MNibil coꝛrumpit ſeipᷣm.et nihil ᷣm idem natum

eſt eſſe agens et patiens.Et iterum. NMullum maluʒ

pene coꝛrumpit punientem.& vẽ ꝙ malum culpe nõ
Hiari⸗ peccantem.nec aliquem alium. ergo ⁊c̃.

¶ Item ſi coꝛrumpit.aut ex parte carnis.aut ex par
te anime.Ex parte carnis non.quia multa ſunt pec/

cata que conferunt ad regimen ſanitatis coꝛpoꝛalis
et ad oblectationem carnis.Si ex parte anime.Sed
contra.anima eſt immoꝛtalis.ergo in eã nulla cadit
coꝛruptio. Mã ſi coꝛruptio ĩ eã caderet.ipoſſibile eẽt
tem ſi coꝛrumpit.aut coꝛ
rumpit quantum ad ſubſtantiam. aut quantum ad
potentias.aut quantum ad actum. Quantum ad
ſubſtãtiaʒ non.hoc conſtat. Quãtuzʒ ad potẽtias nõ.
vt vꝛ.qꝛ potentie ſunt incoꝛruptibiles ſicut et ſubſtã
tia. Pꝛeterea.nec intenduntur nec remittuntur.nec
habet quis minoꝛem potentiam voluntatis pꝰ cul/
pam qꝙᷓ; ante culpaʒz. Quãtuʒ ad actũ nõ vt vr.qꝛ pec
catũ ſubſternit ſibi actum et ſupponit.et nihil coꝛrũ⸗
pit illud ſine quo eſſe non põt.et qð egredit᷑ in eſſe.S

pctm̃ non coꝛrumpit qᷓ;tuʒ ad actum.nec qᷓ;tũ ad po

tentiam vt viſum ẽ. ⁊c̃. m ſi peccatũ coꝛrum/

pit aliquod bonũ.aut ergo coꝛrumpit bonũ nature.

aut bonñ gratie.Mõ bonũ nature.qꝛ ei nõ opponit᷑
et vt vult Oyoni. Mibil exñtium coꝛrumpitur in eo
qð eſt eſſentia vel natura.Si igitur coꝛrũpit bonum
gratie.g nullus põt peccare niſi habens gratiam.qꝛ

bonum non coꝛrũpitur niſi in eo in quo eſt.ſed hoc
eſt falſum.qꝛ peccatoꝛes peccare pñt. ⁊c. Eſt igitur

gi
ſofpere.
huslocbol
t Cicnt
poſtn
euniſione
tclagope⸗
ütliene
izftlun
gannig
GeNukidaal
Cliaait
Kuerſcut
Cetuſicn
Potlnaton
uttucinst
Pgiacucci
ſeinmnen
ͤnrit o
aindinise
ntömmhe
geefmncgiß
nolt. Jr
nitapoci⸗
necaufet.
hotiſoinin
ataira
igoctmin
. oerachnin
)treenaune
grooodi
htbisorin
Ngenantenin
bisctünan
NMtocnſtisin
lutitsfbe
Crrfnper
haplencte
1n Ainoizb⸗
ſudcene
1yaftonen
tſoapre⸗
len Nv⸗
ntbeboniſbt
muſwor
Rtcorſott
ſetſdenitar
Egnuimm
Ghauiti
alchont!
luunihtia
inititcbſin
ſafrirn

7

nnna
forüpitlec
Na
ia⸗ 8
nigiit
aten ſeſe

ðòͦMWD

es
miſalii
mrtß
uncgint
tni pig
hm fn
rifneri
menann.

mie t
miehhiſt
riienn
Serrnni
nit
gügtung
i
cnur
lmn mi
munalhen⸗
An. .
ms aug
mluſrſe
nsghui⸗
nemne91
1c hat
iuſſtie
tnmnd
unmi
Aprineli
mmirunn
R
iͤtfiun

i

ioriſtn
Pin

10 rũupere.

12

15

Di. .

queſtio qd bonũ ẽ illud qð bʒ in nobis peccatũ coꝛ⸗
8din abſqʒ dubio ſicut Aug.in pluri
bus locis dicit. peccatum coꝛrũpit et aliquo bono pᷣ
uat. Cũ em̃ ꝑ pctm̃ fiat aie defoꝛmatio ⁊ obſcuratio.

hnec poſſit intelligi aliquid defoꝛmari vel obſcurari ſi

ne amiſſione alicuiꝰ lumis et pulcritudis.neceſſe eſt
intelligi ꝑ peccatũ aliqd in nobis bonũ coꝛrũpi. Ad
qð intelligendũ notãdum ẽ ꝙ peccatũ non ẽ qualiſ-/
cunq; pꝛiuatio.nec cuiuſcũq; boni.nec in quacunqʒ

creatura reꝑta.ſᷣ peccatũ ſiue culpa pꝛiuatio ẽ iuſti-

cie. Juſticia aũt vt dicit Anb.ẽ rectitudo volũtatis.
Aolũtas aũñt ẽ in ſola rõnali creatura.ac ꝑ hoc et iu⸗
ſticia.et ſicut iuſticia ẽ voluntaiᷣ rectitudo. ſic culpa
que iniuſticia ẽ.eſt voluntaſj obliquatio. Sicut igit

Pobliquationẽ fit declinatio a rectitudine.et queduã

rectitudinis exterminatio.ſic in culpe cõmiſnone fit
in aia quedã rectitudinis ademptio ſiue coꝛruptio.
Et ẽ attendendũ ꝙ cũ ad rectitudinẽ volũtatis tria
cõcurrãt.ſcʒ ipa potẽtia rectitudinalis.et ipᷣe habitꝰ
rectitudinis.et ipa habilitas media. peccatũ non coꝛ
rũpit ipam potentiã ſᷣm ꝙ potẽtia ẽ.nec ſimpliciter.
nec hm qᷣd.ipᷣm vero habitũ rectitudinis ſimpliciter
tollit. Ipaʒ vero habilitatẽ mediã quodãmõ coꝛrũ/
pit et quodãmõ relinquit. potentiã nec diminuit.
nec aufert. iuſticiã ſimpliciter tollit. habilitatẽ vero
mediã diminuit.dũ homo ꝑ peccatũ minus et minꝰ
reddit᷑ ad rectitudineʒ iuſticie babilis.pᷣm ꝙ linea q̃
magis et magis curuat᷑ minus ẽ habilis ad diſpoſi⸗
tionẽ rectitudinis.Cõcedendũ ẽ igit᷑ ſicut rõnes oſtẽ
dunt ꝙ malum culpe bʒ bonũ coꝛrumpere. ¶ Adü⸗
lud vero qð obꝛ ꝙ pꝛiuationis nõ ẽ pꝛiuare.nec coꝛ⸗
ruptiõis coꝛrũpere. Ddm q; quãuis actus nõ habe/
at generare alium actũ.tñ habitꝰ bʒ generari ex acti:
bus. et iõ malum culpe ꝓut ẽ coꝛruptio vel deoꝛdi/⸗
natio exiſtẽs in actu.põt eẽ cauſa deoꝛdinatiõis vo/⸗
luntatis ſᷣm habitũ.et iõ peccatũ ſiue malũ culpc dẽ
coꝛrumꝑe.qꝛ actus ino:dinatus volũtatẽ reddit in/
habilẽ.nec ſequit᷑ ex hoc ꝙ actio ſit ex actiõe. ßᷣ ꝙ de/
oꝛdinatio in babitu.ſit ex deoꝛdinatiõe in actu. E
illud qð querit᷑.vxtꝝ malũ coꝛrũpat rõe boni ſubſtr
ti.vel ratione deſectus.Ddm qꝙ coꝛrumpere duo di⸗/
eit. ſc agere et deficere. Nam coꝛruptio eſt actio cũ

defectu. Dico igit᷑ ꝙ maluz culpe hʒ coꝛrũpere ita

ratiõe boni ſubſtrati eſt ratio agendi.rõne vero defe

ctus eſt ratio deficiendi. Iſtud ptzʒ. Holũtas em̃ dũ
peccat corũpit ſe. qꝛ dum ſeipſam mouet deoꝛdina-/
te. reddit ſe inoꝛdinatã et ad bonũ minus habilẽ. nec

põt ſe deoꝛdinareniſi volendo et ſeipſam mouẽdo.

Et eꝙ dico ſe mouere dico bonũ ſubſtratum/Oꝛ aũt
dico inoꝛdinatũ.dico defectũ.Et huius ſatis congru
um exeplũ ponit Aug.et magiſter rcitat in l̃a ꝙ ma
licia coꝛrũpit ſicut abſtinentia coꝛrumpit. Ad coꝛru/
ptionẽ aũt abſtinẽtie et concurrit vis naturalis con
ſumptiua.et defectus alimẽti.et ita actio cum defe
ctu. Silr in ꝓpoſito intelligtndũ eſt. ¶ Ad illud qð

queritur. aut peccãs coꝛrumpit ſe aut alteꝝn. Odðm

coꝛrũpit ſe. Oꝛ vero ſubiungit᷑ ꝙ nihil coꝛrũpit ſe
ipᷣm. Dd. ꝙ ven ẽ ſi agat ᷣm opationem nature ſue
debitã. culpa aut ñ fit Sm oꝛdinẽ nature.nec pᷣter na
turg. Et ſi obijciat᷑ ꝙꝙ nihil ẽ agẽs et patiẽs vᷣm idẽ.
Dom iꝙ iſtud falſumẽ in bis potentijs qᷓ poſſunt ſu
per ſeipſam reflecti. Nam ſicut dicit Anp. Holũtas

9

eſt inſtrumentũ ſeipᷣm monjẽs.· et cñ veoꝛdi

nate ſei⸗

NRXV

ſatm mouèt ſe ledit et ſibijpi nocumentũ infert. p eo
vel Ae oꝛdine ſe pꝛiuat.vel otrario oꝛdine ſe elõ
gat. Ad illud qd querit᷑ aut peccatũ coꝛrũpit rõne I4
ornis aut aie. Dm ꝙ pꝛincipaliter rõe anime. Nqᷓ
et ſi peccatũ aliqd coꝛrumpat rõne carnis. hoc acci⸗
dit. ſicut ſuꝑfluitas coitus.vel cibi. vel potus. nocet
coꝛꝑi. In aia aũt peccatũ ſemꝑ aliquã coꝛruptioncʒ
facit. non m ſubſtatiã m quã ẽ immoꝛtalis æ? incoꝛ
ruptibilis. ſm rectitudinẽ et habilitatẽ ad ibaʒ ſᷣm
qua aia e variabilis.et vix in eodẽ ſtatu pmãet. ſicut
patet ꝑ experientiã qdiu ſumꝰ in hac miſeria. Iqᷣ 15
illud qð querit᷑ vtrũ coꝛrũpat quãtum ad ſubſtanti⸗
am.aut quãtũ ad potentia.aut quãtũ ad actuʒ.Dd.
ꝙ malũ culpe coꝛrũpit quãtum ad actum.nõ ſimpli
citer. inquatum actus ille eſt inoꝛdinabilis in finẽ.
nõ em̃ culpa pꝛiuat ipᷣm actũ.ſᷣ pꝛiuat oꝛdinẽ actꝰ in
finẽ.Et ꝑ hunc modũ dico ꝙ non coꝛru mpit poten/
tiam ſ habilitatẽ ſiue oꝛdinabilitatẽ ꝑ quã oꝛdinat᷑
ſuñ cõplementũ.Obiectio aũt illa currit ac ſi di
minueret potentias ſub rõne potentie.⁊ actũ ſub ra
tione actus.et iõ patet illud. illð qd querit᷑ vt-ꝛ I G
coꝛrũpat bonũ gratie vel nature. Ddm q; ꝓpꝛie lo/⸗
quẽdo et generaliter malum culpe ẽ pꝛiuatio babili⸗
tatis medie inter bonũ nature ⁊ bonuʒ gratie.qᷓ q̊̃d/
ammõ tenet mediũ inter bonuʒ gratie et bonũ natu
re.Et ratione eius qd ad bonum gratie oꝛdinat attẽ
ditur penes ipam bonũ et malum moꝛis.rõne vero
eius ꝙ naturalis ẽ.non tm̃ hʒ eẽ in iuſtis ſᷣ etiam in
peccatoꝛibꝰ.et iõ peccatuʒz ſiue fiat ab aliquo qui ha
bet iuſticiam. ſiue fiat a peccatoꝛe.ſemper iuenit ali⸗
quid qdð pꝛiuet et coꝛrumpat.
¶Atrum veccatuʒ it ißa coꝛruptis paſſio eẽntialiter
oqndo.Et ꝙ ſic videt᷑. Peccatũ ſicut dicit ipe Anß.
nõ ẽ aliud q abſentia vel carẽtia iuſticie vbi debʒ cẽ.
puatio iuſticie paſſiua nõ ẽ aliud qᷓ carentia bite
iuſticie. eẽntialiter loquẽdo culpa Ecoꝛruptio put
ẽpaſſio¶ Itẽ Aug.j.cõfeſ. Juſſiſti domine et ſic eſt.
vt omnis motꝰ inoꝛdinatus pena ſibi ſit.̊ motꝰ in/
oꝛdinatꝰ ẽ culpa.pena aũt motꝰ inoꝛdinati nõ eſt ni
ſi coꝛruptio paſſiua quã homo incurrit ex illa inoꝛ/
dinatiõe.ꝗ̊ᷓ peccatuʒ ẽ ipa pꝛiuatio paſſio foꝛmaliter
loquẽdo.¶tẽ oẽs actiões aie paſſões ſũt.ſicut vult᷑
phᷣus. ois inoꝛdinata actio aie eſt ioꝛdinata paſſio.
qd ẽ inoꝛdinatum ẽ culpa. & illa pamo ſiue coꝛru-
ptio inoꝛdinata ẽ ia⸗ eum aia defoꝛmat ſeip
ſam.ipᷣa defoꝛmitas qua aia defoꝛmat᷑ remãet in eæ
et culpa ſilr. Aut g illa defoꝛmitas ẽ culpa. aut aliq̃ͥd
aliud.et cõſtat ꝙ culpa q̃ remanet in aia non eſt ali⸗
ud qᷓ; ĩa defoꝛmitas qua aia defoꝛmis facta ẽ. § vi/
det᷑ ꝙ peccatũ ſit ipᷣa coꝛruptio paſſo.i ¶ Item coꝛru
ptio paſſio in qua eſt pꝛiuatio modi ſpẽi et oꝛdinis
aut eſt culpa.aut eſt pena.Si pena.ergo talis pꝛiua⸗
tio videtur ꝙ ſit a deo. ergo deꝰ reddit animã defoꝛ/
mẽ ⁊ iuſticia pꝛiuatã.qð pꝓpbanũ ẽ dicere.ſReſtat igs
tur ꝙ ſit culpal Sʒ cotra. Aug de li. ar. Culpa ẽ ma
Iñ qdð facimꝰ.et pena malum qdð patimur.ſi ẽᷓ coꝛru⸗/
ptio paſſio ẽ malũ qð patimur.vꝛ ꝙ non ſit culpa g&
pena. ¶ Item Aug. Malũ culpe eſt affectio volun
taria. Malum vero pene eſt affectio inuoluntaria.
ſed coꝛruptio paſſio nõ eſt volũtaria ſ̊ inuolũtaria.
qꝛ nemo vult coꝛrũpi nec defoꝛmari.g videtur ꝙ nõ

ſit culpa ſeq pena.¶ cem magiſter in la. Peccatũ

.*

dẽ pꝛiuatio actiue non paſſiue.nã iõ malum vel pec
catum dẽ coꝛruptio.qꝛ naturã q̃licũqʒ bono pꝛiuat.
¶ ˙Eiem boc vꝛ rõne. Omnis pena ẽ iuſta et laudabi/
lis.ſ̊ ois coꝛruptio paſſio eſt pena.cũ dãnificet et pu
niat ipᷣm qui coꝛrumpit᷑. omis coꝛruptio paſſio eſt
iuſta ⁊ laudabilis.ſᷣ nulla culpa ẽ iuſta ⁊ laudabilis.
Snulla culpa ẽ coꝛruptio paſſiue dicta.ſicut pꝛiꝰoſtẽ
ſum eſt. ¶ Item cã et effectus eẽntialiter diſtinguũt᷑.
peccatũ coꝛrũpit ⁊ ẽ pᷣncipiũ coꝛruptiõis paſſiue.g
coꝛruptio paſſio et ipᷣa culpa diſtinguũt᷑ nialſie,.
1 non ẽ igitur culpa coꝛruptio boni ꝑaſſiue dicta. G.
ad pᷣdictoꝝ intelligentiã ẽ notandũ ſicut pᷣtactuʒ eſt.
peccatũ ẽ coꝛruptio cõſiſtens circa volũtatẽ et eius
actũ cũ ſit obliquatio a rectitudine iuſticie.voluntas
gũt in actu ſuo eſt inſtrumentũ ſeim mouẽs.Ande
qñ voluntas ad aliquid mouet᷑ libere.ſi moueat᷑ vel

afficiat᷑ inoꝛdinate.illa inoꝛdinatio reſpicit et volun

tatẽ mouentẽ.et voluntatẽ motã.Quia volũtas dũ

inoꝛdinate afficit᷑.inoꝛdinate mouet.⁊ ioꝛdinate mo

uetur.qm̃ igit᷑ culpa ꝓut cõſiderat᷑ in actu nibil ali⸗/
ud eſt q; motus voluntatis inoꝛdinatꝰ.et ad illũ mo
tũ cõcurrit actio et paſſio.nõ tm̃ ẽ coꝛruptio actio im
mo etiã coꝛruptio paſſio. Mã et inoꝛdinatio qua aia
ſe deoꝛdinat.et inoꝛdinatio qua aĩia doꝛdinat᷑ vtraq;
ẽ culpa differens cõpatiõe.vna tñ ꝑ eẽntiã.Et qꝛ q̃
les ſunt actus tales ſunt habitus.maxime cũ habitꝰ
generãt᷑ ex actibus ſicut ẽ in genere maloꝝ habituũ.

binc eſt ꝙ defoꝛmitas vel pᷣuatio in volũtate relica.

et habet in ſe aliquid coꝛreſpondẽs actioni. et aliq̃d

coꝛrñdens paſſioni. Hã volũtas dũ peccat actualit᷑

efficitur inhabilis.et inqtũ habet rõnem mouentis.
et inquãtũ habet rõnem moti.et iõ ita culpa conſide
rata vt in habitu.et inquãtum remanet in anima pꝰ
actuʒ peccati.et ẽ coꝛruptio ſiue pꝛiuatio coꝛrñdens

actioni.et ẽ coꝛruptio ſiue pꝛiuatio coꝛrñdens paſſio
ni.Et ſic eadem culpa eſt coꝛruptio ſiue pꝛiuatio bo/

ni. non ſolũ actiue ſ etiam paſſiue dicta.ſᷣm veritatẽ
loquẽdo.ſᷣm appꝛopꝛiationẽ vᷣo coꝛruptio illa inqᷓ
tum ẽ actiue intellecta tenʒ mere rõnem culpe.iquã/

tum vero paſſiuc dicta tenet rõnes pene.Quia iquã/
tum ẽ actiue dicta tenet rõeʒ voluntarij.inquãtũ ve
ro paſſiue.rõneʒ inuolũtarij.nec iſta ſunt incõpoſſi/

bilia circa eandẽ actionem et motũ. Mã expꝛeſſe vi/
demus ꝙ in eadẽ actione coꝛꝑali vna ⁊ eadem actio
et delectat et ledit.et ꝑ cõſequens contriſtat.ſicut cũ
ſcabioſus ſcalpendo cutem ſuam dilaniat.et dilani/
ando delectatur.et dilaniando etiã ledit᷑.et vnũ pla
cet et reliquũ diſplicet.Silr et in eaqẽ actione ſpnali
F auerſio ab incõmutabili bono.et cõuerſio ad com/
mutabile bonũ.et cõuerſio placet.⁊ auerſio diſplicʒ.

ſic et in ꝓpoſito intelligendũ ẽ ꝙ eadeʒ culpa poteſt

dici actiue et paſſiue.ꝓut tñ actiue dẽ ꝓpꝛie tenet ra
tionẽ culpe.inquãtum vero paſſiue tenet rõnem pe/

ne.Concedẽde ſunt igit᷑ rõnes oñdẽtes qꝙ; aliqua coꝛ

ruptio paſſig vtpote illa qᷓ eſt rectitudinis pꝛiuatio
18 culpa eſt. Ad illud & qd pꝛimo obẽ ꝙ culpa ẽ ma/
lum qð facimus ⁊c.iaʒ patet rñſio ex his q̃ dicta ſüũt.
Mam cum ideʒ motus poſſit eẽ actio et paſſio in qͥ̊
voluntas ſeip̃am mouet.ſic et eadem actio põt eẽ pe
ne et culpe.licet ſub alia et alia rõne.Silr rñdenduzʒ
eſt ad ſequẽs qð obẽ de voluntario et inuoluntario.

illud qð obẽ tercio de verbo magiſtri. Dðʒz q

illð dẽ ꝑ quadã appꝛopꝛiatiõcj.mag em pꝛope dicit

¶ Utrum peccatũ ex hoc q; eub

pugnantiã.

culpa coꝛuptio actio qᷓ; coꝛruptio paſſio. Aeꝝ ẽ etiã

ꝙ aliqͥs duʒ caret iuſticia qua debet habere culpabi

lis ẽ. Ratio vᷣo pꝛincipalis eſt ex hoc ꝙ ipſe fecit ſibi
illã carentiam.nam ſi inuoluntarie eam ſuſtinerz ali
unde.tunc teneret potiꝰ rationẽ pene qᷓ culpe.ſ
illud qd obẽ ꝙ ois pena eſt iuſta et laudabilis.Sdm

ꝙẽ pena inflicta.et pena acta.et pena cõtracta.et cũ

dẽ ꝙ omnis pena eſt iuſta et laudabilis.hoc intelligi
tur de pena inflicta.de pena acta vel cõtracta nõ bʒ
veritatẽ niſi ꝓut intelligunt᷑ ſub rõne pene.pꝛiuatio
aũt boni paſſiua ſiue ipius anime defoꝛmatio non ẽ
inflicta ſᷣ eſt pena acta.qꝛ anima hanc penaʒ in ſe fa/
cit dum peccat.¶ Acd illud qð obꝛ ꝙ peccatũ eſt cau
ſa coꝛruptionis paſſiue.dðʒ ꝙ illud intelligit᷑ ð pec
cato qdð eſt in actu. qdð eſt cã coꝛruptionis in volun/
tate ꝑ modũ habitus.et vtrũqʒ ſicut oñſum eſt pᷣus

babet rõnem actionis et paſſionis. Poteſt tñ dici q;

eſt ſi peccatũ dicat᷑ coꝛrumpere.non tñ ẽ ꝓpꝛie cau/
ſa coꝛruptiõis ſᷣ potius ipᷣe peccãs.Et ſi dicat᷑ pecca
tũ eẽ cã coꝛruptiõis paſſiue.hoc dẽ rõe ipᷣius peccan
tis.ſicut actio dicit᷑ eẽ cauſa paſſionis rõe ipius agẽ
tis.foꝛtaſſis em̃ idem põt eẽ actio et paſſio ſola com
paratione differens.
ueſtio. iij.
it bonũ contrariet᷑
bono increato.Et q ſic videt᷑. Pꝛimo ꝑ Aug. dicen/
tẽ.xj.de ciui.dei.Aiciũ eſt contrariũ dco tanq; malũ
bono.nature vᷣo quã viciat non tm̃ ẽ contrariuʒ ſed
etiam obnoxium.ẽ vꝛ malũ in eo ꝙ coꝛrumpit natu
rã cõtrariari ſummo bonog Itẽ qd facit bominem
rebellẽ et contrariũ deo.illud potiſſime deo cõtraria
tur.ſj peccatum facit hominẽ inimicũ deo.⁊ pugna⸗/
re aduerſus deum et reſiſtere.ſicut ex diuerſis locis
ſcripture accipi põt.g ⁊c. ¶ Neʒ cõtrarietas effectu
um atteſtat᷑ cõtrarietati cauſaꝝ.maxie qñ cauſa ſicẽ
in alteꝝ cõtrarioꝝ ꝙ; nõ põt eẽ in reliquum. ſᷣ ſum/
mi boni eſt iuſticiã facere.peccati vero ẽ iuſticia pꝛi/
uare.nec dũs põt pꝛiuare iuſticia.nec malũ poteſt fa⸗
cere iuſticiã. videt᷑ ꝙ malicia ſit ſummo bono con⸗
traria in boc ꝙ pꝛiuat iuſticiã¶ Item qð contraria/
tur pᷣcepto alicuius.contrariat᷑ ipi pᷣcipienti.ſᷣ malũ

coõtrariat᷑ verbis et mandatis dei in hoc ꝙ eſt coꝛru/

ptio.et coꝛrumpit illud qdð mandata dei pᷣcipiũt ſer/
uari. ⁊c ¶ Item chaꝛitas et cupiditas opponũt᷑.ſi/
militer gratia et culpa opponunt᷑.ſed gratia et chari

tas deo vniunt et aſſimilant. et in boc maximaʒ ba-⸗
bent cũ ſummo bono cõueniẽtiã. ̊ econtra cupidi/
tas et culpa reddũt animã deo defoꝛmẽ ⁊ ab eo ſepaʒ

rant.et ſi hoc. habent cum deo contrarietatem ⁊ re
cõtra.malum nulli contrariat᷑ niſi
ei cui ineſt malum.⁊ nulli ineſt malũ niſi ei cui nocz.
ſi ̊ nullũ malũ ſummo bono põt nocere.qꝛ iam non

eẽt ſummũ.v⁊ ꝙ ratione pꝛiuationis boni non cõtra
omia cõtraria

riet᷑ malum aliqdð ſummo bono i⸗ .
nata ſunt fieri circa idem.ſᷣ malũ nullo mõ natumẽ
fieri circa ſummũ bonũ. nullo mõ contrariat᷑ ſum/
mo bono¶ Item omniũ contrarioꝝ aliqua eſt pꝛo/
poꝛtio.ſᷣ mali ad bonum increatum nulla eſt pꝛopoꝛ
tio. & nulla contrarictas eſt iſtius mali ad illud ſum-
mũ bonum. ¶ Item oẽ contrariũ aliquo mõ reſiſtit

20

21

M

et repugnat ſuõ contrario.ſᷣ diuine virtuti cñ ſit omn ·

nipotentiſſima nibil poteſt reſiſtere. S impoſſibile eſt
malũ contrariani deo. nec in ſe. nec in ſuo ogel¶ Nitez

.
nſiskn
feta
ſhieti
ecl 4
mminn
1 ſhuent⸗
Gtia⸗
in
uo
ul
vcurun
minin
lsten
getaper
gprrin
Gotbier
Nonte⸗
4 cwii
mmierte
Netgefnin
ſennnd
ſerornue⸗
ftnuopa
As Neno⸗
Nefenſe
Cunſelini
onneucde
inigfu
pmli⸗
tcheszdo⸗
odsnoſ
docorta
1 celent.a⸗
Mlinoqqren
cno Muni.
luſtag bene
Netictſp
cungentu
ſtutdoboe
luntnibene
mtan
Nckömm⸗
Netmübon
gſttꝛtile
torften
ſtänaſcen
nticlaini

6

otiti nibil qð facit ad pulcritudinem opis otrariat᷑ ſapie
heinß artificis.Sð̊ mala que ꝑpetrant᷑ faciut ad decoꝛez vni/
wiltin nerſitatis.̊ nullo modo ↄtrariant᷑ nec bonitati nec
lorſi ſapientie ↄditeꝛis.Querit᷑ ́ p quanto habeat illud
SsSð intelligi ꝙ malũ ſacit bominẽ deo inimicũ ⁊ aduerſa
nnt rium: cum dei voluntas impleat᷑ ex om̃ibus.⁊ om̃ia
itlg 22 ſubiaceant eiꝰ voluntati et naruiA E. dom ꝙ ali
nm 5 qð malũ ↄtrariari alicui bono dupliciter põt intelli/
Mepintd gi. aut in ſe ſn foꝛmam.aut in ſuo effectu ⁊ in opati
l one. Pꝛimo mõ maluʒ nõ põt ↄtrariari ſummo bo/
nnſein no. cum illud ſit bonum ꝑ eſſentiam.cui nibil omni/
tnickn, no eſt cõtrarium. Scdo vᷣo modo quodamodo pot
ligede 23 pↄtrariari ⁊ quodãmodo nõ. Ham dupliciter poteſt
nsnpetn aliquis repugnare alicui in ſuo effectu. aut qꝛ repu/
funckhi⸗ gnat ex ꝑte virtutis ipſius agcntis.aut qꝛ repugnat
iidig ex parte idoneitatis ipſius ſuſcipientis. Pꝛimo mo/
igniean do nihil põt repugnare deo in ſuo opere.qm̃ virtus
ſcke dei omnipotentiſſima eſt.⁊ ideo nulluʒ põt inuenire
ZM 24 obſtaculũ. Scvᷣo mõ ſbdiſtinguendũ ẽ.qꝛ nocumen/
MK tum inferꝛe effectui.boc põt eſſe dupliciter.aut ſim
iten pliciter et vniuerſaliter. aut in ꝑte. Pꝛimo mõ nihil
põt ↄtrariari deo in opere ſuo.Lantus em̃ eſt et ta-
lis oꝛdo vniuerſitatis quẽ ei cõditoꝛ dedit vt a nullo
günmit poſſit malo perturbari.ᷣm ꝙ; in pluribus locis vult
tn Aug. Altimo vᷣo modo aliquid põt repugnare deo
nd in effectu ſuo.qꝛ ꝑ malũ bene ↄtingit aliquẽ dei effe⸗
Baik u ctum reddi minus habilem ad ſuſceptõeʒ diuine in/
kemtff ſiuentie ad obtentũ pfectõnis ⁊ beaticudinis ad quẽ
caa oꝛdinat᷑ ex ſua pꝛimaria ↄditõne.Et ſic patet ꝙ vno
Sfummm modo malũ põt dici ↄtrariari deo in ſuo effectu ſicut
mnemn ratõnes ad pꝛimã ꝑtem inducte oſtendũt.alijs vero
ne modis nõ.ſicut oſtendũt rõnes que ad ſcdam ꝑtem
Nas wH inducunt᷑.⁊ ita diuerſis vijs verũ ↄcludũt ⁊ ↄceden

mmcin 25 de ſunt. Der bũc etiã modũ ſoluenduz eſt ad ill qd

niiaaſi vltimo querebat᷑ ſc; ꝓ quanto quis dicat᷑ dei inimi/
in ſin⸗ cus. Mam iuxta modũ pᷣdictum diſtinguenda ẽ vo/
luntas beneplaciti ⁊ volũtas ſigni.voluntas bene/
müiſctr placiti eſt ipſie deꝰ.voluntas ſigni dicit aliquem effe/
nitd ctum creatum. Cum g dicit᷑ ꝙ aliquis bomo aduer
. ſatur deo.hoc nõ intelligit᷑ ꝙ aduerſet᷑ ⁊ inimicet᷑
hon ini luntati beneplaciti cui nullus poteſt reſiſtere.immo
chem ſemꝑ impletur.vel ab homine.vel de homie ſed boc
vipĩſ dicit itum ad voluntatem ſigni.quia cum deus pᷣci
ponit, piat vnũ.homo malus facit ↄtrarium.et ita deo ad/
ruacen uerſat᷑.⁊ talem hominẽ qui ſic aduerſatur deo.deus
tuindn odit nõ affectu ⁊ repugnãtia volũtatis.ſᷣ effectu pu/
Gen N nitõnis.ſic em̃ hoiem affligit ſicut quis affligeret ſu/⸗
bo um aduerſariũ.Et ſic eum affligendo oꝛdinat cũ ad

atemnen honoꝛem ſuñ.⁊ reddit eum ſibi ſubiectũ.⁊ ſic volun

Gmmin tati beneplaciti volũtates cetere ſubſeruiunt ⁊ mili
nicaits tant.quis alique ↄtrarie videant᷑ ratõne eiꝰ ꝙ repu
cugndd grnuã volũtati ſigni. Sic etiam om̃ia mala a deo oꝛdi
rninid nant᷑.ꝙᷓuis repugnare videant᷑ diuino oꝛdini in ali-
inio quo effectu pticulari. Et ꝑ hec ᷓ dicta ſunt ſatis põt
ſrin faciliter ad queſita m̃deir.
Yrrißs Onſequẽter q;tum ad ſecũdum pꝛincipale
agin⸗ quent᷑ de modo coꝛrũpendi bonũ per pctſm.
Gliue. Et cum dicat Aug. ꝙ malũ ſit coꝛrupto mo⸗
on di ſpeciei oꝛdinis. ideo circa hᷣ querunt᷑ tria. Dio
eſ querit᷑ vtrũ ꝑ qdlibet malũ coꝛrupant᷑ iſta tria ſin
2 ⁊ inſepabiliter. Scdo querit᷑ vtrũ bec tria p malum
eli coꝛrnpant᷑ equaliter ſiue eque pꝛincipaliter. Lercio
lbe querit᷑ vtrũ poſſint coꝛrumpi totaliter.
ueſtio. ſ. 3 d

Atrum per quodlibet malum habeant iſa tria.ſcili
cet modus.ſpecies.⁊ oꝛdo coꝛrumpi ſimul ⁊ inſeꝑa/
biliter. Et q; ſic videt᷑. Pꝛimo ꝑ diffinitõeʒ mali quã
ponit Augꝰ. Malum eſt pꝛiuatio modi.ſpecici.⁊ or
dinis. Si em̃ h̊ diffinitõ recta ẽ.g debet ↄuenire cui/
libet malo.g qdᷣlibet malũ eſt pꝛiuatiuũ iſtoꝝ triuʒ.
SFian impoſſibile eſt eſe modũ ſine ſpecie ⁊ oꝛdi

ne.⁊ ecõuerio.ſed que neceſſario ſe concomitant᷑ in

eſſe. neceſſario ſe ↄcomitant᷑ in pꝛiuatõne.Si & ma

lum eſt pꝛiuatio alicuiꝰhoꝛuʒ.neceſſe eſt ꝙ ſimul illa
tria hẽat coꝛrumꝑe. ¶ Ntem maioꝛ eſt ↄnexio in bis
tribus.vicʒ modo ſpecie ⁊ oꝛdine.qᷓ; ſit in habitibus
virtutũ qͥ ſunt diuerſi foꝛmaliter ſᷣm ſpẽm.ſed pter
ↄncxionẽ habituũ cũ amittit᷑ vnꝰ habitꝰ neceſſario
⁊ om̃s pdunt᷑.g multo foꝛtiꝰcũ ꝑ malũ pꝛiuat᷑ oꝛdo.
pꝛinat᷑ ſimul ſpecies ⁊ macus. Aten p donũ gra⸗
tie melioꝛat᷑ aia ⁊ eiꝰhabilitas q;tum ad bec tria.ſcʒ
modũ ſpeciẽ ⁊ oꝛdinem. Nam gratia reddit animã
melioꝛem ⁊ pulcrioꝛẽ ⁊ rectioꝛem.S cum culpa dire
cte opponat᷑ gratie ⁊ tollat ipſam gratiã.videtur ꝙ;
bec tria ſimul ⁊ inſeꝑpabiliter coꝛrumpat ⁊ minuat.
Sed otra. Modus attẽdit᷑ in creatura ꝑ ↄpati/
onem ad deũ ſub ratõne efficientis.⁊ ſpecies ſub ra/
tione exẽplaris.⁊ oꝛdo ſub ratõne finis.vᷣ qᷓuis crea⸗
tura deoꝛdinet᷑ a deo ꝑ comꝑatõnẽ ſub ratone finis.

nihilominꝰ tñ ſaluat᷑ comꝑatio ipſius ad deum ſub

ratõne efficientis ⁊ exemplaris.̊ ad coꝛruptiõeʒ oꝛ/
dinis nõ ſequit᷑ neceſſario coꝛruptio modi ⁊ ſpeciei.
¶ Item in coꝛpibus videmꝰmodũ auferꝛi ſine ſpe/
cie. ſpẽm etiam auferꝛi poſſe ſine oꝛdine ꝑ aliquod
malũ qð nocet bono nature. Mam aliqͥs babens in-
debitã quãtitatem habet pulcritudinẽ foꝛme ⁊ ecõ/
uerſo.⁊ ſiliter eſt in oꝛdine.ſed ſic ſe habet malũ cul/
ße ad modũ ſpeciẽ ⁊ oꝛdinem in ſpũalibus.ſicut ma
um qð nocet nature ad modũ ſpecieʒ ⁊ oꝛdinem in

coꝛpalibus.ſi g̊ in coꝛpalibus nõ pꝛiuant᷑ illa tria ſi-

mul ⁊ inſeꝑabiliter. videt᷑ ꝙ nec in ſpnalibus.
Item nos videmus ꝙ alia bona naturalia ſic ſe
habẽt ꝙ vnuʒ põt auferꝛi ſine altero.ſicut foꝛtitudo
ſine eloquẽtia ⁊ ecõuerſo. ſi modus ſpecies ⁊ oꝛdo
dicũt bona naturalia ipſius aie.vidct᷑ ꝙ vnum ſinę
altero pꝛiuari babeat ꝑ malũ culpe. Sa tm̃ vnũ

vni opponit᷑.S malũ vnñ opponit᷑ vni bono.aut igi
tur qdᷣlibʒ peccatũ claudit in ſe tria peccata ſiuema

la. aut ſi vnicũ eſt peccatũ ſiue malũ.videt᷑ ꝙ nõ tol
lat ſimul ⁊ ſemel iſta tria. Si tu dicas ꝙ iſta tria con
curꝛãt ſimul in vnũ bonũ.quero qualiter poſſit itel-
ligi cũ videant᷑ differꝛe foꝛmaliter: Et iteꝝ cñ in om
nibus habeant repiri.qualiter dicunt᷑ ꝑ malũ culpe
pꝛiuari.q nõ reperit᷑ niſi in ſola creatura rationali.
R an pdictoꝝ talegenel eſt notandum ꝙ tri/ 26
plex fuit modus aſſignãdi ⁊ diſtinguẽdi modũ ſpe-
ciem et oꝛdinem in rebus. Mam aliqui acceperunt
iſta tria ᷣm diuerſas pꝛopꝛietates in eadem re con/
ſideratas.ita ꝙꝙ modus dicat aliquid pertinẽs ad ge
nus quantitatis. ⁊ ſpecies aliquid pertinens ad ge-
nus qualitatis. ⁊ oꝛdo aliquid pertinens ad genꝰęp ⸗
tionis. Sed iſte modus affignadi non cõſonat ver
bis Aug. Mam ipſe vult ꝙ in quolibet q;tumcung
paruo bono.nõ ſolũ in ſubſtãtia ſed etiam in ꝓpꝛieta
te ſubſtantie ſit reperire iſta tria. vnde hec tria ſe ex/
tendunt ad omnia entium ⁊ pꝛedicamentoꝛum gc/
nera⸗ ealedo modus aſſignãdi ⁊ diſtinguẽdi iſta
tria ſumitur per comꝑatõnem ad dae Diaibz

9

Ai.
em res tripliciter habet ↄſiderari videlicet in ſc.et ꝑ
compꝑationẽ ad alias res vniuerſi.⁊ in comꝑatõe ad
finez. At aũt in ſe ↄſiderat᷑.ſic attendit᷑ in ea modꝰ.
Mam vnaqucq; res in ſeipſa finita eſt et modifica⸗/
ta. At aũt compat᷑ ad res alias.ſic attẽdit in ea ſpe
cies.ſicut attendit᷑ pulcritudo ꝑtium ᷣm ſitũ quem

habẽt in toto. At aũt ↄꝑatur in relatõe ad fines.ſic

attendit᷑ in ea oꝛdo. Unaqueqʒ cm̃ res oꝛdinata eſt
dum directe tendit ad finẽ ad quẽ eſt. Iſte aũt mo/
dus dicẽdi ⁊ ſi videat᷑ elici ex verbis Aug.adhuc ta/
men veritatẽ ꝑpfecte nõ attingit.om̃ibꝰ em̃ alijs rebꝰ
circũſcriptis. remanente vna ſola aia adhuc põt pec/
carc.⁊ adbuc põt attendi in ea modus.ſpecies.⁊ oꝛ/

do.Et ideo eſt tercius modꝰdicẽdi pᷣdictis rationa/

bilioꝛ.ꝙ modus ſpecies ⁊ oꝛdo ↄſiderant᷑ in eadem
re ſᷣm diuerſas ↄpatõnes ſiue relatõnes ad ideʒ. At⸗/
tendunt᷑ ei in vnaqq; creatura ſm ꝙ ipſa eſt veſtigi
um crcatoꝛis.qð quidẽ veſtigiũ ↄſiſtit in comꝑatio/
ne creature ad creatoꝛẽ ſᷣm triplex genus cauſe.ſicut

pꝛimo li.dictũ fuit.ita ꝙ modus attendit᷑ ſm com

parationẽ creature ad creatoꝛẽ ratõne cauſe efficiẽ/
tis.ſpecies in ratõne excmplaris cauſe.⁊ oꝛdo in ra/
tione finalis cauſc.Et quia qdᷣlibet ens qtumcunq;
modicũ habet iſtã ↄꝑatõem ad deũ.in quolibet ente
creato reperiũtur bec tria. Juxta hũc igit᷑ modũ at/
tendendũ eſt. ꝙ; creatura ratõnalis.? eſt natura que
dam. ⁊ eſt vlterius pᷣter alias creaturas oꝑans ꝑ vo
luntatem.⁊ vtroq; modo babʒ ↄpꝑari ao deũ.⁊ vtro/
modo hʒ repeniri in ea modꝰ.ſpẽs et oꝛdo.vtroq;

vtiã mõ hʒ circa cam reꝑiri malũ qð eſt iſtoꝝ trum

ceoꝛruptiuum. ſed malum culpe ꝓpꝛie habet ↄſiſtere

circa ipſam ſᷣm ꝙ eſt voluntarie opcrans.⁊ ideo pꝛi

uare babent modum ſpeciem ⁊ oꝛdinem ſᷣm ꝙ con/
ſiſtũt circa ipſam volũtatẽ vt eſt volũtarie operans.
AVoluntas aũt cũ habet modũ ſpẽm ⁊ oꝛdinẽ ſiẽ de/

bet bona eſt. Lũc aũt volũtas nr̃a bona eſt.qũ i mo
uendo ſiue oꝑpando ↄtinuat᷑ diuiue virtuti vt pꝛinci
pio mouẽti.⁊ ↄfoꝛmat᷑ ci vt regule dirigẽti.⁊ vnit᷑ ei

vt fini qͥetanti.⁊ in pᷣ attendit᷑ modus.in ſcdᷣo ſpẽs.

⁊ in tercio oꝛdo.ſᷣm ↄpationẽ in triplici genere cau
ſe.Qñcunq; vo aliquis pcccat.neceſſario diſcõtinu⸗/
atur a deo tanqᷓ;ᷓ a pꝛincipio moucnte.qꝛ deus nunq;
mouet ad pctm̃. Diſcoꝛdat a deo tanqꝙᷓ a regula diri
gente. elongat ſe ⁊ deoꝛdinat aliqͥd a finc quietan /
te.ponẽs creaturã finem. ⁊ in om̃i pctõ neceſſe ẽ iſia
tria ↄcurꝛere.⁊ ſic patet ꝙ om̃e pctm̃ coꝛrumpit cir-
ca voluntatẽ bec tria ſq; modũ ſpeciẽ et oꝛdinem ſi /
mul ⁊ inſeꝑabiliter. ⁊ ↄcedende ſunt ratõnes que h

orluſtendũt. Ad ratõnes vo in oppoſituʒ adductas
2facile eſt rũdere. A pꝛimũ em̃ qð obijcit᷑ ꝙ ſemꝑ
manet ſalua ↄpatio ad efficiens ⁊ exemplar.dom ꝙ
voluntas vt natura quedã eſt hʒ ad deum ↄꝑari illo
triplici genere cauſe. ⁊ ᷣm hoc bʒ quẽdam modũ ſpe
ciem ⁊ oꝛdinem in quibꝰcõicat cum om̃i genere cre/

ature.⁊ malũ culpe nõ habʒ hoc modo illa pꝛiuare.

Alio modo ſicut pᷣdictum eſt hʒ ↄpꝑari ad deũ vt mo
uentẽ ⁊ dirigentẽ ⁊ quietantem.⁊ hoc modo nõ ma/
net ſalua ↄꝑatio ad deum ſub ratõne exemplaris ſi/

ue regule dirigentis.nec ctiam ſub ratõne monẽtis.

28 ſicut nõ manet ſub ratõne finis. 1 Aa llud qð obij⸗
cCcälif᷑ ꝙ in coꝛpibus vnũ põt adimi ſine altero.dum q;
bec in coꝛꝑpibus dupliciter pñt accipi. no modo ꝓ
ut accipiunt᷑ penes diſpoſitõnes diuerſas.⁊ boc mõ
vnum põt adimi ſine altero.ſed hoc modo nõ atten

gitur penes idem m dpatõnes. vidls put eidemm

ſm diuerſas ↄpatõnes in triplici genere cauſe.Et hᷣ
dico qtum ad pꝛimũ eſſe.vel ꝓut eadem foꝛma acci
dentalis dat qtum ad bene eſſe. Et hoc modo nun/
qᷓ; fallit quin ſi fiat coꝛruptio in modo.ꝑ ↄſequẽs eti
am fiat in ſpecie ⁊ oꝛdine.⁊ econuerſo.
obijcitur ꝙ in alijs bonis naturalibus nõ eſt ita. d
ꝙ nõ eſt ſimile. quia alia bona naturalia eſſentialiter
differũt. ⁊ ideo vnum poteſt coꝛrimnpi ⁊ tolli ſine al⸗
tero.nõ ſic aũt eſt in modo ſpecie ⁊ oꝛdine.imo circa

idem fundant᷑ ſicut oſtenſum eſt. ⁊ per boc patet re/
ſponſio ad vltimũ. Nam ⁊ ſi modus ſpecies et oꝛdo ʒ

videant᷑ eſſe tria bona.nõ tamen ſunt diuerſa ꝑ eẽn
tiam.ſed dicunt tres comꝑatõnes eiuſdem boni.

Patet ctiam illud quod vltimo querebatur. quare ʒ 1

ſcilic culpa nõ eſt in om̃ibus in quibus repit᷑ modꝰ
ſpecies ⁊ oꝛdo.quia nõ eſt priuatio illoꝝ triũ ᷣm ꝙ i
eis ↄſiſtit generalis ratio veſtigij.⁊ ↄſiſtũt circa om/
nem creaturam.ſed ꝓut ↄſiſtunt circa voluntatem
deliberatiuam.

¶ Utrum hec tria ꝑ quodlibet peccatum coꝛrumpan.

tur equaliter.Et ꝙ ſic videt᷑. Pꝛimo ꝑ auguſti.in li.
de natura boni.vbi hec magna ſunt.magnum eſt bo
num. vbi parua paruum. ergo ſᷣm hec tria attendit
intentio ⁊ diminutio in omni bono. ergo ſi idem bo
num nõ poteſt eſſe magis ⁊ minus in ſeipſo.neceſſe
eſt ꝙ cum iſta tria pꝛiuant᷑ ꝙ cqualiter pꝛiuentur.
Ntenm ſiſta tria ſunt veſtigiũ trinitatis ſumme vbi
eſt ꝑfecta equalitas ⁊ ↄſubſtãtialitas. ergo ſicut bec
tria ita ſunt ↄſubſtãtialia ꝙ vnũ ſine altero eẽ nõ po
teſt. ſic etiam ſunt equalia. q;tum diminuit᷑ de vno.
neceſſe eſt tm̃ diminui de reliquo. ¶ Item bec tria

pꝛiuari nõ eſt niſi bonum pꝛiuani.ſicut pꝛius oñſum

eſt. ſed in eodem ⁊ ᷣm idem nõ eſt magis ⁊ minꝰ re/
perire.ergo ſi ꝑ idem malum iſta tria pꝛiuantur.ne/
ceſſe eſt pꝛiuari equaliter. ¶ Item quanto volũtas
plus recipit a deo.tanto eſt deo ſimilioꝛ.et quãto eſt
deo ſimilioꝛ. tanto magis ad deum tendit.ergo necei
ſe eſt ꝙ quantũ habet de modo.tantũ habet de ſpẽ et
oꝛdine.⁊ ſi hoc.neceſſe eſt illa tria bona per malũ p/
uari equaliter.¶ Sed ↄtra. videt᷑ ꝙ malum pꝛinci/
paliter pꝛiuet oꝛdinem. qm̃ malicia in opere pꝛinci-

. 2

paliter attendit᷑ penes intentõnis deoꝛdinatoem. er

go ſi penes banc pꝛincipaliter cõſiſtit oꝛdo. videt᷑ ꝙ

malum plus habeat pꝛiuare oꝛdineʒ qᷓ; modum v
ſpeciem. GGtem modus ſpecies ⁊ oꝛdo coꝛreſpon⸗

xent illis tribus viczʒ vnitati veritati et bonitati.ſes

malũ pꝛincipaliter ⁊ plus aufert de bonitate.qꝙᷓ aufe
rat de vnitate ⁊ veritate. ſi bec tria coꝛreſpodent il⸗
lis tribus.videt᷑ ꝙ nõ adimant iſta tria equaliter.
Item bis tribꝰin quibꝰattendit᷑ ratio veſtigij vi
delicet modo ſpẽi ⁊ oꝛdini coꝛreſpondẽt illa tria ĩ q/
bus attendit᷑ ratõ imaginis.vicʒ memoꝛia intelligẽ
tia ⁊ voluntas.ſed pctm̃ cum defoꝛmat imaginẽ nõ
defoꝛmat oms potentias equaliter. ĩmo pꝛincipaliꝰ
⁊ magis defoꝛmat voluntatem.q̊ pari ratõne nõ coꝛ
rumpit equaliter modũ ſpẽm ⁊ oꝛdinẽ.ſed pꝛincipa/
lius aufert oꝛdinẽ q́; modũ vel ſpẽm. Item petim̃
loquẽdo eſſentialiter ⁊ ꝓpꝛie defoꝛmitas eſt.ſed om/
nis defoꝛmitas pꝛincipaliter dicit pꝛiuatõez foꝛme ſi
ue pulcritudinis.& ſpeciei.igit᷑ culpa non pꝛiuat hec
tria equaliter. ſed pꝛincipaliter puuat ſpẽm. ¶¶ Iee

.

d illð qð 2

ta c
doni
rrmro

glotm i
t Aug ite
aumſtein

tolpeca
in
i tolz⸗

Cicgalaud⸗
ſofſotod
gtoneutt
ce ſotc⸗
litizagn
ſocnoſpes?
liͤncsau
cineovvi⸗
nrochunt
etnpti d⸗
ruticong⸗
teictaian
horumntantu
ietinmali
ato wt ſ
lotruum.E
nctces pter
gis ſcetü vt
nnalideſpeae
ſolum ſpesp:
eſocaalinta

ſt /nönts ui⸗

cdobjatn
Ctönennddnn
ntanciepenes
Nqvanciap⸗
genzgſttm
nendoabon

1asudeo

tubobiste⸗
wumeſtputin
figß putait
oſſctitrca
noßingbon

4

ſnlecr lepa
nlmurr 19
iſtcüfnpe
funbeetnuſo
ſonfunctnen

1 Krinut:

mmahrcie
tenpeſuh
anmiuci
fulteoc
unbͦgzſce

ſugotiidenoi

eclhesef
ſig mnlie
Keſorgoe
algteſten
nſfcijten
iimgloo
thereſich

monmrn
Rugfint.
unncb⸗

32

NHuNe

dopiontn
er man.
iüneti

55

VopArA

wai
ninidtm.
Rbann
tgus cfun
Gr nine
uud Wn
N ecin
nägge

tuiß
un ann
. Pentbenct
a
Ftwün
Garth⸗
rhhin/
rnftl
hniin
ruchnn,
mti
tunuck
—
Ntmmnt

34

36

37

5 ponit᷑ illis.

malum aliquo modo poteſt bene ordinari.ſicut di/
cit Aug.in ench̊.ſed nullo modo põt ſpeciez habere
cum ſit pꝛiuatio.g videt᷑ ꝙ in malo magis fiat pꝛiua
tio ſpeciei qᷓ; oꝛdinis.nõ fit & pꝛiuatio illoꝝ triũ eq̃li-
ter. een nõ fit pꝛiuatio in aliquo reſpectiuo niſi

ꝑ pꝛiuatiõeʒ pꝛius factam in aliquo abſoluto in ali -

quid.aliquid em̃ ꝑ ſe et ꝓpꝛie nec eſt motꝰ nec muta⸗
tio.& ſi oꝛdo dicit relatòeʒ ad alterũ.nõ põt fieri coꝛ
ruptio in oꝛdine.niſi ꝑ coꝛruptiõeʒ factam in ſpecie.
videt᷑ igit᷑ ꝙ coꝛruꝑtio facta ꝑ malum non reſpiciat
illa tria equaliter. UKvon cum illa tria videlʒ
modus ſpẽs ⁊ oꝛdo ꝓut pꝛiuant᷑ ꝑ modũ culpe ſunt
ↄditõnes eiuſdem bone voluntatis.nõ ſolũ abinui⸗

cem inſeꝑabiles.verũ etiam equales equaliter pᷣuã/
tur ꝑ qdcunq; malum culpe.Qòᷣlibet em̃ malũ cul -
pe intantũ deoꝛdinat inqtum facit deo diſſimileʒ. et
intantũ elongat a deo.ita ꝙ quẽadmodũ gr̃a equali

ter reddit aiam oꝛdinatã ⁊ ſpecioſam ⁊ potenteʒ in
bonum.tantũ vel magis culpa deoꝛdinat ipſaʒ ⁊ de/
ijcit in malũ. Et quẽadmodũ in gloꝛia ſiliter eſt ade/
quatio dotũ.ſic etiam in culpa equaliter fit pꝛiuatio
boꝝ trium.Et ideo ſicut dicit᷑ viſio in gloꝛia eſt tota
merces. ꝓpter ↄnexionẽ ⁊ equalitatẽ in dotibus gloꝛi
oſis.ſic etiã vt dicit aug.in li.lxxxiij.q.q totũ nomen
mali de ſpeciei pꝛiuatõne repertũ eſt.nõ qꝛ ꝑ malum
ſolum ſpẽs pꝛiuet᷑ vel pꝛincipaliter. qꝛ in pꝛiuatio/
ne ſpeciei intelligit᷑ pꝛiuatio alioꝝ. Concedende ſũt
igit᷑ rõnes que ad pꝛimã ꝑtem inducunt᷑. N. illð
qð obijcit᷑ ꝙ malicia pꝛincipaliter ↄſiſtit penes in-
tentõnem. dum ꝙ verũ eſt. ſed ꝙ ipſe obijcit ꝙ oꝛdo
attendit᷑ penes intentõcʒ.dm ꝙ illud intelligit᷑ pe
nes quandã appꝛopꝛiatõeʒ.nam circa ipſaʒ intenti/

onem ↄſiſtit modus ſpẽs ⁊ oꝛdo.ex quibꝰ⁊ bona eſt

intentio. ⁊ bona eſt actio que ex intentõne ꝓcedit.
Ed illud vo qð obijcitur ꝙ modo ſpeciei ⁊ oꝛdini

tribꝰ bis rñdet vnitas veritas ⁊ bonitas.ddim q; ve

rum eſt. put in illis tribus ↄſiderat᷑ generalis rõ ve⸗
ſtigij. put aũt in ipſis attendit᷑ coꝛruptio mali culꝑe.
q̃ ↄſiſtit circa voluntatẽ.bec tria hñt ↄſiderari in bo

no bᷣm ꝙ bonum eſt. ſicut in pᷣcedenti ꝓbleumate pa

tuit.⁊ ido eq̃liter ꝑ malũ hñt pꝛiuari.qm̃ directe op/
dillud qd obijcit᷑ ꝙ malũ nõ equali
ter defoꝛmat om̃s potentias imaginis.dom ꝙ nõ eſt
ſimile.qꝛ ille potẽtie ſunt diuerſe ⁊ ad diuerſos actꝰ
oꝛdinate.ita q; aliqui illoꝝ actuum reſpiciũt culpaʒ
⁊z iuſticiã ſᷣi plus ⁊ minus.nõ ſic aũt eſt in ꝓpoſito.
nam hec tria ſola ↄpatione differũt. ⁊ cum babeant

idem fundamenti.ncceſſe eſt ꝙ quantũ diminuitur
vnũ diminuat᷑ ⁊ alterũ.ilAd illð qd obijcit᷑ ma/

lum culpe eſt defoꝛmitas.dðm ꝙ nõ tm̃ eſt defoꝛmi/
tas oppoſita pulcritudini.ſᷣ etiã eſt defoꝛmitas op/

poſita rectitudini.ideo ñ ſequit᷑ ꝙ magꝗ pꝛiuet ſpᷣm
ꝙᷓ oꝛdinẽ.nõ em̃ dicit᷑ defoꝛmitas ꝑ ſoliꝰ pulcritudis

pꝛiuatõeʒ.ſed etiꝗ in hoc intelligit pꝛiuatõ alioꝛum.
magis tñ denoiat᷑ a pꝛiuatõne ſpeciei ⁊ foꝛme.ꝓpter

ſe
boc ꝙ ſpẽs eſt ratio cognoſcendi. Ad illud qd ob

ijci᷑ ꝙ malũ eſt oꝛdinabile.dm q; duplex eſt oꝛdo.

Eſt em̃ oꝛdo ante factum eſſe.qui eſt ex intentiõe fa
cientis. ⁊ eſt oꝛdo poſt factũ eſſe. qui quidẽ attendi᷑
Fm iuſticiã retribuentis. Pꝛimꝰoꝛdo eſt ille qui pꝛi -/

uat᷑ a malo ꝑ malũ.Et hunc oꝛdinem. malum nõ po
teſt habere ſicut nec ſpẽm. Scᷣs vᷣo oꝛdo nõ pꝛiuat᷑

ꝑ malum.immo malum eſt oꝛdinabile in peius him

„“

—
oꝛdinem illum. „ illud qd obijcit᷑ ꝙᷓ nõ fit pᷣua/3 8
tio in reſpectiuo niſi ꝑ aliquod abſolutũ.dm q; taz
ſpecies q; oꝛdo vt hic accipit᷑ vtrũq; eſt reſpectiuuz.
ideo nõ magis pꝛiuat᷑ vnũ ꝑ alterũ q; ecouerſo. Ni-
bilominꝰtñ hec tria tollunt᷑ ꝑ mutatõnem factã cir
ca aliquid abſolutũ.tũc em̃ pꝛiuat᷑ cũ li.arbi.peccat
inoꝛdinate mouendo ſeißn.
— eſtio. iij. f
Vtr m ꝑ malum cõtingat hec tria coꝛrumpi totali/
ter. Et ꝙ nõ videt᷑. Aug.in ench. Bonũ minui malũ
eſt. qᷓuis q́;tumcunq; minuat aliquid remaneat.er-
s80 ꝑ culpam nunq; aufert᷑ totuʒ bonũ qð ꝑ malum
coꝛrumpit᷑.ſed tale bonũ attendit᷑ in modo ſpecie ⁊
oꝛdine. eem aug.in li.de natura boni loqus
de his tribus. vbi bec magna ſunt. magnũ bonũ eſt.
vbi parua ꝑpuum.vbi nuila nullũ. ſi ꝑ culpam to/
taliter fieret boꝝ triũ ademptio.fieret peccantis ad
nihilatio. ſed hoc eſt impoſſibile ꝙ aia peccando ad⸗·
nihilet. igit impoſſibile eſt ꝙ iſta tria totaliter coꝛri
pant᷑. Sem malũ ſi maluz eſt aliquid adimit.ſed
impoſſibile eſt ꝙ aliquis tot mala faciat ⁊ tantũ pʒec
cet quin adhuc poſſit peccare.ᷓ nunq́; tantũ pecoot
quin adhuc inueniat culpa in eo aliqd bonũ qð poſ-
ſit adimere.ſed boc bonũ ↄſiſtit in modo ſpecie ⁊ oꝛ⸗
dqine.g ⁊c. ¶ Item de nemine deſperandũ eſt duz eſt
in via. q;tumcunq; peccet.adhuc babilitatem ba-
bet benefaciendi.ſed qdiu habet habilitatẽ benefaci
endi. adhuc babet aliqd bonũ qd malũ põt coꝛrum/
pere.⁊ ſi hoc.habet modũ ſpẽm ⁊ oꝛdinẽ. iſta nun⸗/
qꝙ̃ᷓ coꝛrumpunt᷑ totaliter ꝑ malũ culpe. Item de⸗

mus ꝙ in aliquo coꝛrumpant᷑ totaliter. tunc querit᷑

aut ille deſinit eſſe. aut nõ.Si ſic.ꝗ ꝑ pctm̃ contingit
coꝛrumꝑe ſubam immoꝛtalẽ ⁊ incoꝛruptibileʒ.aianꝝ
ſcʒ rõnalem.qð eſt impoſſibile.Si aũt nõ deſinit eẽ.
aut g̊ põt peccare aut nõ.Si põt peccare.g̊ aliquod
bonũ põt ꝑdere.ſi hoc.adhuc babet aliquid de habi
litate ⁊ modo ⁊ ſpecie ⁊ oꝛdine q̃ coꝛrumpunt᷑ p mæ
lum culpe.Si. nõ põt.⁊ ſuba rõnalis qᷓ nõ põt pecca
re habens liberã voluntatẽ melioꝛ eſt illa qᷓ wt pec⸗
care.qꝛ deo ſimilioꝛ eſt.ꝗ̊ ꝑ multitudinẽ pctoꝝ ꝑueni
ret homo ad ſtatum melioꝛẽ.ſed hoc eſt falſum ⁊ im
poſſibile.g ⁊ illud ex quo ſequit᷑.videlʒ ꝙ modus et
ſpecies et oꝛdo totaliter adimatur ꝑ peccaltum.
Se⸗ ↄtra. Omne illud a quo fit ademptio ⁊ abb
latio.ſi nõ eſt infinitũ.aliquãdo totaliter eſt adempp
tum. ſed omne bonum qð eſt in anima ſiue ſit habi-
litas ſiue potentia finitum eſt. ſi g malũ culpe tolli
tur ⁊ adimit᷑.neceſſe eſt ꝙ aliquãdo totaliter adima
tur. ¶ Item ſi malũ adimit.tãtũ de bono.ergo ma
ius malum maius adimit.⁊ duplo malũ duplo adi /·
mit. ſed nullum eſt peccatum ita magnum quin adq
huc poſſit eſſe maius.ergo ſi vnum paruum pecca
tum adimit aliquid de bono.poſſibile eſt ꝙ aima co⸗
mittat ita magnum peccatũ ꝙ totaliter adimit bo-
num quod ꝑ peccatum pꝛiuatur. ¶ Item quanta
cunq; coꝛpoꝛali quantitate data.quãtumcunq; mo/
dicum inde auferatur.vtpote ſi a mari auferat᷑ gut/
ta aque contingit intelligere ꝙ aliquando totuʒ au⸗
feratur. ergo pari ratõne videtur in quãtitate virtu/
tis.qꝙ q;'tumcunq; parum aufertur per malum.ſi ho
eccet cõtinue.aliquando totum erit ↄſumptũ.
em ſicut ſe habet gratia ad pꝛonitateʒ.ſic ſebz
bet culpa ad bonam habilitatem.ſed gratia adeo pꝑt·

malũ aliquid tollit de habilitate.cũ nõ ſint ibi in
ta tanta.aliqũ erit totaliter ↄſumpta.Si tu dicas ꝓ

ſicut in pꝛima.nunc autem nõ eſt
nNnus ⁊ minus adimitur. ⁊ ita nunqᷓ; finitur. Si quis
eri in diminuendo accipet milleſimam ptem dimi -/
nuibilis. ⁊ poſtmodũ milleſimam ꝑtem reſidui.⁊ ſic

3 um multitudinẽ nibil facit ad illius habilitat᷑ dimi
nutionẽ.imo poti?ꝰex boc poſſet argii ꝙ nullo modo
minuit᷑.cum infinitũ nõ ſit minꝰinfinito ex ea parte

malum ſiue malicia eſt curuitas.et intenſio in malo
eſt ꝑ receſſum a bono. habilitas illa nunqᷓ; aqeo di/
minuit᷑ quin adbuc poſſit magis diminui. qꝛ nunqᷓ;

ceſcere q; oĩno aufert pnitatem. ſicut patet in xpo ⁊ ſubſequi maioꝛ eulpa. ⁊ ſicↄſequenter pccdendo.er ntsicote
beata virgine.in quibꝰfuit tãta gra ꝙ nulla fuit i eis go ſemꝑ põt fieri maioꝛ ⁊ maioꝛ ademptio.et ita ne⸗ umoff
ad malum ꝓnitas.S pari rationc videt ꝙ adeo ppt ceſſario aliquãdo poterit ficri illius totius boni cõ/ ſepienei
creſcere culpa. ꝙ totaliter pdatur ad bonum habili / ſumptio. Et ideo dixerũt aliqui aliter. vicʒ ꝙ illa gomnnun
. tas. ¶ Item ſicut ſtatus gloꝛie ↄfirmat in bono.ita habilitas ſemꝑ minuit᷑ ⁊ nunq; finit᷑ boc venit ex Nᷣ ncitt
ſtatus damnatõnis ↄfirmat in malo.& ſicut ꝑ gloꝛi / ꝙ eſt durabilis ⁊ cõtinuabilis in infinitum.quis ſit 4 ſogt
ain reddit᷑ homo impoſſibilis ad malum.ita ꝑ dam actu finita. Ande ſicut aqua que eſt in fonte ſcaturi⸗ ⸗
natõnem eternam reddit᷑ impoſſibilis ad bonum.ꝭᷣ ente actu finita eſt.nunq; tamen põt tm̃ exbauriri. i
vbicunqʒ eſt ad bonum impoſſibilitas.ibi nulla eſt quin ſemꝑ remaneat. ꝓpter boc ꝙ eſt ibi virtus cõti iſiet
ad bonũ habilitas.ſi g babilitas ad bonum eſt illud nue inftuendi.ſic ⁊ in ꝓpoſito dicũt ſe babere. ꝙ ipſa lunonl
qð adimit᷑ pꝑ peccatum. ⁊ cuiꝰmodus ſpecies ⁊ oꝛꝛdo bhabilitas ad bonum oꝛtum bhabet a libertate volun . Aacco⸗
tollit᷑ per culpam.videt᷑ ꝙ bec aliqñ totaliter ſit ad/ tatis.⁊ q;tumcunqʒ voluntas ſe actu debabilitet.qꝛ 4 g
59 empta. ¶ R'. doᷣm ꝙꝙ abſq; dubio p maluʒ cuipe nõ tñ ſemꝑ manet libera.ſemꝑ põt ſe ad bonũ habilita *
ↄtingit oino remoueri dor habilitatem volun/ re. Et ideo ſicut ſi quis ſubtraheret radios ſoli illu⸗ tugst
tatis ad bonum.nec modũ ſpeciẽ ⁊ oꝛdinem qui vm minanti. ſol poſſet ↄtinue ſuos radios reſtaurarc.qᷓ erne
illam attendunt᷑.⁊ hoc manifeſte apparet.quia nun uis habeat actualiter finitatẽ. ſic ⁊ in pooſito dicunt 7 nni
q̃ volũtas põt eſſe ſine naturali habilitate ⁊ aptitu/ ſe habere.⁊ ideo cum petm̃ nõ poſſit ipſam volunta gaate
dDine ad bonum. ſicut g̈ nõ põt voluntas Eaccads de/ teʒ que eſt radix ⁊ pꝛincipiũ illiꝰ habilitatis ꝑimere. funn bl⸗
ſinere eſſe. ſic nõ põt totam babilitatem illam ꝑdere. ⁊ volũtas ſemp poſſit illam habilitatẽ ↄtinuare. ma neten
⁊ modũ ⁊ ſpeciẽ ⁊ oꝛdinem que ſᷣm illam attendun / lum culpe nunqᷓ põt eã totaliter ↄſumere.qᷓ;uis ali/ fnigadan
tur totaliter amittere. Et hoc quidẽ dicit aug. expꝛeſj quo modo poſſit diminuere. Sed nec iſte modus di utrideog
ſe. ⁊ cõiter ↄſentiũt in hoc om̃s doctoꝛes. Sed quali cendi ſatiſfacit. Mam ſi ideo babilitas nõ finiret ꝓj- –
ter ꝑ pctm̃ habilitas illa ↄtinue adimat᷑ ⁊ nunqᷓ; fi pter boc ꝙ ↄtinue reſtaurat᷑ſic duo ſequerent᷑ incõ/ naunſu
niat᷑ ſiue ↄſummat᷑ difficile eſt aſſignare. Et ſuꝑ loc uenientia.quoꝝ vnum eſſet ꝙ nec habilitas minu ſcottech
diuerſi ſenſerũt diuerſimode. Quidam em̃ voluert retur niſi ad tempꝰſicut nec aqua fontis. Aliud eſſʒ beintlenn
dicere ꝙ babilitas illa nunq; totaliter tollit᷑. p eo ꝙ bomo poſſet reſurgere a pctõ ꝑ ſcipᷣm.ſi illam ba⸗ kahiſtuun
⁊ ſi ſit finita in ſe.eſt tamen oꝛdinabilis ad infinitu, bilitatem poſſet volũtas ſine gratia reſtaurare.⁊ re⸗ nlenk to⸗
bonũ ⁊ ad infinitos actus.⁊ ideo nunqᷓᷓ poteſt tolli. ſtaurando cõtinuare.i Et ꝓpterea eſt quartus mo⸗ Ktigmun
uec ꝑ peccati magnitudinẽ. nec ꝑ pcti multitudiney. dus dicendi. vicʒ ꝙ babilitas ſemꝑ põt minui ⁊2 nũ⸗ uppſtm
Seo iſte modꝰdicẽdi nõ ſatiſfacit.naʒ habilitas qᷓ; ̃ totaliter ↄſumi.⁊ hoc.quia eſt elongabilis a recti⸗ nnchuen
tumcũq; diminuat᷑ ꝑ pctm̃. adbuc eſt ad infinitũ bo tudine in infinitũ. Sicut em̃ linea curua põt infini⸗ lmuaholi
num.adbuc etiã eſt ad infinitos actus.& ex illa par/ ties elongari a rectitudine.i.nunqᷓ; tãtũ elongari q̃n ſteſepeus
te ita magna eſt ſicut pꝛius erat. in nullo eſt dimi/ adbuc poſſit magis. Sic cum malũ coꝛrumpat ba⸗ poſteſeyen
nute.igit᷑ oꝛdinatio ad boni infinitatem vel ad actu bilitatẽ elongando ipſam a rectitudine. ꝓ eo ꝙ ipᷣm Nmibadl

ua infinitum eſt.¶ Et ſpterea alij dixerũt aliter ageo elongat᷑ quin magis poſſit elongari. et nunq;
Aia habilitas ⁊ ſi ſemꝑ diminuat᷑.nunqᷓ tñ totaliter adeo curuat᷑ quin poſſit magis curuari.⁊ ideo ſemꝑ 4
tollit᷑. quia diuiſibilis eſt in infinituʒ. ⁊ nunqᷓ́; poteſt põt per malum diminui.⁊ nunqᷓ; totaliter tolli. Hic luscſqtt
ageo diuiſionẽ diminui.quin adbuc poſſt minoꝛ aũt modus dicẽdi inter ceteros p̃dictos mag vide Anßmndic
ceffici. ſicut in ſpnalibus habilitas potentie ꝗᷓ eſt qu? tur eſſe ratõnalis.p eo ꝙ fundat᷑ ſup modũ adimẽ- nionomd
titas virtutis. nunqꝙᷓᷓ pt ꝑ petĩ adeo pua effci.quin di ipſius mali.Coꝛmũpit em ſicut dictũ eſt ꝑ elongati ſbingnuiſt
aghuc poſſit minoꝛ fieri.⁊ hoc nibil ꝓbibet ꝙ aliqd onem a bono ſicut aug.dicit ⁊ mgf in fi. di. recitat in Gonfnen
ſit finitum actu ⁊ infinitum diuiſione.⁊ ita ꝙ ſit ſem la. — modi intelligentia amplioꝛẽ ba/ ah ltini
per diminuibile. ⁊ nũq; totaliter cõſumptibile. Sed bendã notanduzʒ eſt ꝙ ſic coꝛrũpit ⁊ diminuit culpa niztenin
nec iſte modus dicendi ſatiſfacit. Nam qᷓ;uis conti- habilitatẽ illam ſicut ei opponit᷑.ſed nõ opponit᷑ illi headpeni
nuum ſit diuiſibile in infinitum. nunqᷓ eſt tamen cõ babilitati m id qð eſt. vt pdictuz eſt ſupꝛa. ſiue put nepitne
tinuũ aliquod ita magnuʒ ꝙ ſi cõtinuatur diuiſione fundatur in natura. ſed m id ad quod eſt. id eſt p/ Ggloting
qtumcunq; parua.⁊ poſtmodum conſequenter fiat ut oꝛdinatur a gratia. et ideo nunqᷓ; coꝛrumpit eam
ablatio ꝑtis ita parue ſicut pꝛius.⁊ ſic ↄſequẽter ꝓ nec minuit.ita ꝙ aliquaʒ ptem ſui auferat ᷣim id qd Atrrn
cedendo. auc aliqñ totum ↄſumat᷑. ſicut patet ſia eſt.ſed quia deoꝛdinat ab eo ad qð eſt. ac ꝑ boc ſic mi uc

ert᷑ ita modicũ ſicut eſt vnus Rttoine ſi
ini

hoc verum eſſet ſi in ſequenti culpa tantũ adimeret᷑

ꝓcedendo. nunqᷓ totaliter tolleret. Si inq; boc mo
o dixeris non ſatiſfacis. pꝛo eo ꝙ maioꝛ culpa plus
tollit de bono. ⁊ minoꝛem culpam pᷣcedentem woteſt

ſic.quia ſemper mi

nuit ꝙ reliquit.⁊ ideo ſic coꝛrumpit q; nunqᷓ totali/
ter tollit. Ande ſicut dicit mgr̃ ꝙ ↄcupiſcẽtia ex vſu
charitatis ↄtinue minuit᷑ et nunq;; finit᷑.quia chari/⸗

tas nunqᷓ; opponitur ipſi ↄcupie ᷣm radicem ſuaʒ ⁊

ſm id in quo radicatur.ſed ſᷣm id ad quod inclinat.
ſic intelligendum eſt eſſe in poſito.⁊ illud meliꝰma⸗-
nifeſtatur ſi ſumat᷑ exemplum in terminis. Habili⸗

tas em̃ illa quam dicimus diminui non eſt aliud qᷓ;
idoneitas acime ad ſuſcipiendum gratiam. ⁊ ad co/

operandum gratie iam ſuſcepte. In boc igit᷑ dicitur

clpa habilitatem minuere. quia reddit animaʒ mi/

trgfne
s Audch
Grflmnn
nnnen,
namen
lotging
anziin
tnnſun
nz
ninigi
meieſr
monihe

ſctaein
Harn

mpleebo⸗
nmntale
cpgtili
gn. fuept

dckidg

umte,
ſrftiß
tuohen
gwi⸗
niuh⸗
lunln
“
rcu
temna⸗
nda
pj

2 1.

nus idoneam ad vtrunq;. Duʒ em̃ botno peccat de

um offendit.⁊ ex hoc efficit᷑ indignꝰ⁊ ineptus ad ſu/

ſcipiendũ gratiã dei. In hoc etiam ꝙ peccat pꝛsonus
ad malum reddit᷑.⁊ in hoc efficit᷑ ineptus ad opera
virtutũ.bᷣ planũ cſt iſtud ꝙ nunq; eſt aliqͥs adeo in/

dlignus gr̃a dei quin adhuc poſſit eẽ indignioꝛ.quia

nunqᷓᷓ tantũ offendit quin adpuc poſſit offendẽ. nũ/
qᷓ; eſt adeo indignꝰqͥn ꝙᷓdiu eſt in Ratu vie ſit ſuſce

ptibilis gr̃e.⁊ ita nunqᷓ; ex illa ꝑte emicit᷑ inbabilis in
ſummo ad ſuſceptõeʒ gr̃e.Siliter ex ꝑte ꝓnitat nul-

lus eſt adeo ꝓnus qͥn poſſit adhuc magis ꝓnus effi/

ci.ꝓ eo ꝙ voluntas ſempꝑ eſt libera.⁊ ideo nunq; ꝓ/-

nitas in volũtate põt fieri neceſſitas.et ita põt hõ ſꝑ

4

—

fieri magis ꝓnus ⁊ magis ineptꝰ ad cooꝑandũ gf̃e.
⁊ hoc ex neutra ꝑte totaliter dehabilitat᷑. Et ſic pa

tet ꝙ habilitas illa ꝑ culpam ſemꝑ põt minui.⁊ nun

ꝙᷓ totaliter tolli.Et ratio huiꝰeſt qꝛ nõ minuit᷑ alicu⸗
ius ꝑtis ablatõne.ſᷣ eclongatõne.nõ ſᷣm id qð eſt.ſed
ſ̃m id ad quod eſt.hoc em̃ mõ illi habilitati opponi⸗

tur. ⁊ ideo ꝑ hũc modũ ab ea diminuit᷑. Concedẽde
40 ſunt igitw᷑ ratõnes q̃ hoc oſtendũt.Ad ratõnes ad op

poſitum ſatis plana eſt rñſio. Nam qð obijcit pᷣmo
ſcdo ⁊ tercio ꝑ hoc ſoluit᷑.qꝛ ille tres ratõnes ex ma/

lo intellectu diminutõnis ꝓcedũt.Arguunt em̃ ac ſi

babilitas minueret᷑ ſᷣm id qʒð eſt.⁊ eius ps aliquota

tolleret.hoc aũt nõ ẽ ſic ſed ꝑ elongatõeʒ vt dictum
eſt. ⁊ ideo nunq́; põt tot peccatis debabilitari qͥn ad

huc poſſit magis pluribus.nec etiam tanto peccato

quin adbuc maioꝛi.⁊ ideo dicit Oyo.ꝙ malũ eſt infi

nitum.nõ quia aliquod ſit malũ ſummũ q̃ nibil poſ-/
ſit eſſe peius.̊ quia nõ eſt aliqd ita maluʒ qͥn adhuc

poſſit eſſe peius.⁊ ideo ꝑ quãtumcũq; maluʒ nunqᷓ;

adimit᷑ habilitas ſᷣm totuʒ.q;uis enim ſit finita.mo/

In nullo tñ pᷣiudiciũ factuʒ veritati c. P

dus tñ adimendi ipam ptendit ſe vſq; in infinitum.

nõ infinitate actuali. ̊ potentõnali.q ſcʒ dicimus ꝙ;

curuũ a recto in infinitũ põt recedere.Ad illð vᷣo 41
qd obijcit᷑ ꝙ gra totaliter tollit ↄocupiam. dom ꝙ q̃;
dam eſt gra qᷓ opponit᷑ ipſi ↄcupie ſᷣm id qð eſt.que
dam vo que opponit᷑ ipſi ſolũ ſm id ad qð eſt. ⁊ pꝛi/

ma eſt quedã gra gratis data.⁊ totaliter põt tollere

ↄcupiam.duni ſanat ⁊ reintegrat natura viciatam.

Alia vᷣo eſt gr̃a gratũ faciens.Et de hac dicit aug. x

q́;uis diminuat ↄcupiam.nunqᷓ; tñ finit eam.et huic
gre aſſimilatur culpa reſpectu habilitatis nõ alteri.
Mam ſicut dictũ eſt nõ opponit᷑ illi babilitati ſᷣm ſe
ſiue ſᷣm id in qͥ eſt.̊ ſᷣm id ad qð eſt.
obijcit᷑ gloꝛia reddit impoſſibilem ad malũ.dm
qꝙ; etiam pena reddit impoſſibilem ad bonũ.ſed ta/
men aliter ⁊ aliter.qꝛ goꝛia reddit impoſſibilem ad
malũ in hoc ꝙ in eo aufert᷑ radix mali ipᷣa ↄcupiſcẽ/

tia. ⁊ dat᷑ plenitudo boni. Damnatio vo eterna rec

dit impoſſibileʒ ad bonũ.nõ qꝛ ibi ſit plenitudo om⸗
nis mali.nec etiam qꝛ auferatur naturalis aptitudo

ad bonum..ſed qꝛ aufert᷑ merendi ſpacium.⁊ deꝰam-

plius nõ offert gram iuuantem ad bonum. Et ideo

illa impoſſibilitas nõ dicit᷑ ꝑ pꝛiuatõeʒ habilitat oĩ/

modam.ſed potiꝰ ꝓpter benefacicndi impedimenta.
Vñ ſi aliquis damnatꝰad ſtatum vie reduceret᷑ nul
la ſibi habilitate collata.de nouo habilitatem babe/
ret ad ſuſceptõnem gr̃e.⁊ ꝓpterea q;uis oꝛdinatõ ha⸗
bilitatis impediat᷑.tamen babilitas nunqᷓᷓ totaliter
tollit᷑. Eſto autẽ ꝙ ↄcederet᷑ ꝙ tolleret᷑ in inferno.
adhuc tamen nõ ſequeret᷑ ꝙ totaliter tolleret᷑ ꝑ pec-
catum. Mulla em̃ culpa ponit hominẽ extra ſtatum
vie.⁊ ideo nec aufert homini habilitatẽ ad gratie ſu⸗
ſceptionem. M V H

¶ Di.xxx vj. Vtrum peccatũ ſit pena peccati. M
Lienduũ eſt tñ quedã ſic eſſe pctã ⁊c. Supꝛa determinauit magiſter qͥd ſit pctm̃ ſᷣm rem ⁊ diffiniti/
onem. In bac ꝑte inquirit vtrũ pctm̃ ſit pena pcti.Diuidit᷑ aũt iſta ꝑs in duas ꝑtes. In quaꝝ pꝛi
a mgr mouet qõnem illam ⁊ determinat ᷣm opinionẽ alioꝝ. In ſcdᷣa vo ſᷣm opinionẽ ꝓpꝛiã.ibi.
ꝛima ꝑs hbʒ tres ꝑtes. In prima adducit męr̃ auẽctes qͥ
bus oñdit ꝙ vnũ pctm̃ ſit alterius pcti pena. In ſcda vᷣo mouet qõnem vtrũ pctm̃ ſᷣm idem ſit culpa ct ꝑena

IAd illud qd 42

an m diuerſa. ⁊ determinat iuxta alioꝝ opinionẽ.ibi.Et ideo merito querit᷑. In tercia vᷣo ſubiũgit illius opi
nionis maioꝛẽ explanatõeʒ.ibi. Et licet ex hoc ſenſu om̃e pctm̃ moꝛtale poſſit dici.Siliter ſcda paꝛs pꝛincipa
lis in qua iſtã qõnem determiat m ꝓpꝛiã opinionẽ diuidit᷑ in tres ꝑtes. In quaꝝ pꝛima determiat ꝓpoſitam
qõnem ſ̃m ꝓpꝛiam opinionem.ↄfirmans eam auẽcte ſanctoꝝ. In ſcda vᷣo determinat quoddã dubiuũ in pᷣdi/
ctis auctibus ꝓpoſitũ.ibi. Illud aũt diligenter notandũ eſt ꝙ ſupꝛapoſitis ⁊c. In tercia vᷣo breuiter epilogat
ea q̃ pdicta ſunt.ibi. Satis diligenter eoꝝ poſuimꝰ⁊c. Et ſic in hac totali ꝑte agit᷑ pꝛincipaliter de comꝑatiõe
culpe ad penâ. Atrũ vicʒ culpa ſit pena cauſaliter tm̃.an cauſaliter ſimul ⁊ eſſentialiter.Et quis ſᷣm aliquo/
rum opinionem pctm̃ ſit pena tm̃ cauſaliter.m tamen opinionẽ magiſtri quã in litera innuit nõ tm̃ cauſali/
ter. ſed etiam eſſentialiter pena eſt.

4 dducit autoꝛitates quibꝰoſtendit ꝙ vnũ peccatũ a ¶Pcetm eſt ⁊ cauſa

Di.xxxvj ſit alterius peccati pena. 9 peccati. Sed otra. aut
Kiendũ eſt t queda ſiceſſe pcts vt ſint ei: Peccc ain ia autne
M anm pene pctoõꝝ. Vñ aug. ſup illi locũ P. ceſſaria. Mon volun-
Alyvij ſupcecidit ignis ⁊ nõ viderũt ſoleʒ. it. taria.quia nihil volũ⸗
tGqIgnis ſuꝑbie ⁊ ↄcupie ⁊ ire intelligit᷑. Iſtaſ tarie oꝑat᷑ niſi qdð co/
penas pauci vident.ideo eas maxime ↄmemoꝛat apo gnoſcit et appetit. ta-
ſtolus in epla ad Ro. ⁊ enumerat multa q̃ pctã ſunt ? s uceneſ nenna⸗
peena peccati. Itẽ. Inter pꝛimuʒ em pctm apoſtaſie et n cſt voltcaria es.
yVltimã penam ignis eterni.media que ſunt.⁊ peccata Item nõ eſt cauſa ne
lIluuunt ⁊ pene peccati. Oꝛego.quoq; ſuꝑ Eʒech.ait.õ⸗ ceſſaria.quia qui pec·
rnenti qui nõ vult penitere ponit deus offendiculu, cauit in vno pctõno
vlrhvbi ſcʒz grauius impingat. Pcetm̃ em̃ qð ꝑ pniam citiꝰ el neeg 4 Rakt
A nõ deletur. aut peccatũ eſt ⁊ cauſa pcti.aut pcim ? pe ltero. non diact

Momm 3

agliquo modo ſit cau/

lſa. Item ſi peccatum
eſt cauſa peccati. aut

ratõne alicuiꝰboni ſbᷣ

ſtrati.aut ratione de/

fectus. Mon rõne bo

ni ſubſtrati.quia tũc
magis deberet dici bo
num eſſe cauſa mali.

iᷓᷓ peccatum cã pecca

ti. Mon rationc defe⸗
ctus.quia qð nihil cẽ.

nullius eſt cauſa.intẽ

tio em̃ cauſalitatis in

ſolis entibus reperit᷑.
ꝓpt᷑ qð ẽ qõ qð pꝑecca⸗
tuʒ ſit cã peccati.⁊ ra

tione cuius pctĩ ſit

cauſa peccati.Rꝰ.dð
ꝙ cũ in pctõ duo ſint
videlicet conuerſio ⁊

gquerſio.ratõne vtriuſ
AKQ; pctm̃ habet ad ali/
ud pctm̃ diſponere.⁊
p boc pctm̃ aliud dici
tur cauſare. Ratione

quidem auerſionis.
quia in hoc ꝙ a deo a/

uertit elõgat a bono.

xt ꝑ hoc homo efficit᷑
Impotens ad reſiſten

dum malo. Rationc

cõuerſionis ſicut actꝰ
vnius virtutis diſpo⸗
nit ad actuʒ alterius.

vVtpote actus nutriti⸗
une ad generatiuã. ſic
vna culpa babet diſ/

ponere ad aliã.vtpo/

te gula ad luxuriam.
Eſt igit᷑ peccatũ cau/
ſa peccati.id eſt diſpo

ſitio trabens ſiue in/
elinans ad aliud pec/

catnuʒ tam röne auer/

lſionis q; ratõne ↄuer

lſionis.ſed ratõe aner

ſionis in qua cõmu/
nicant om̃ia peccata.

quodlibʒ eſt cã cuiuſ-

libet. ratõne vo ↄuer
ſionis in qua diſting/

——

na peccati. aut pctm̃ ſimul ⁊ cauſa ⁊ pena pcti. Ande
moyſes. Nondũ ſunt ↄpleta pctã amoꝛreoꝝ. Et Da G

Pã. lxviſj.

uid inquit. Apone iniquitatẽ ſuꝑ iniquitateʒ eoꝝ.Et
aliꝰ ꝓpheta.Sanguis ſanguinẽ tetigit.i.petm̃ pecca⸗ Oſee.iiij.

to addituʒ eſt. Paulꝰq́; ait. Pꝛopterea tradidit illos Ro...
deein paſſiones ignominie ⁊c.Et item. Vt impleant j.The.ij.
pctã ſua ſp. Johãni q; ꝑ angelũ dr̃. Qui in ſoꝛdibus Apoc.xxij.
eſt ſoꝛdeſcat adhuc.Ex his teſtimonijs colligit᷑ pctm̃
aliquod.⁊ pctm̃ eſſe ⁊ penam peccati.
¶ Mouet queſtionẽ vtruʒ pctm̃ ſᷣm idem ſit culpa et
pena.an ſᷣm diuerſa.⁊ determinat ſᷣm alioꝛum opinio

t ideo merito querit᷑.vtrũ pctm̃ inq;tum pctm̃ eſt ſit
pena pcti. &π nõ vidr̃.cũ om̃is pena peccati iuſta ſi.
Vñ aug.in li.retracta.Omis pena pcti iuſta eſt.⁊ ſup Aug.
pliciũ noĩat᷑.Si g̊ pctm̃ qð eſt pctm̃ ⁊ pena pcti.in⸗,;⸗···
tum pctm̃ eſt.pena pcti eſt. cũ oĩs pena iuſta de iuſti /
cia dei veniat.videt᷑ inqᷓ;tum pctm̃ eſt.iuſtuʒ eſſe.et a
deo ꝓuenire. ¶ Ad qð illi rũdent pctm̃ ſic dici penam
pcti.qꝛ ꝑ pctm̃ in qð merito pᷣcedentis pcti hõ labitur
deſerente deo.coꝛrũpit᷑ bona natura. Sic ignis eter/
nus dr̃ pena maloꝝ.qꝛ ea cruciant᷑.nec tñ ipſe crucia /
tus maloꝝ ignis eſt.ſed ꝑ ignẽ fit in hoĩe. Ita ꝑ pctem
coꝛrũpit᷑ natura ⁊ imminuit᷑ bonũ nature.⁊ eſt ißa im
minutio ⁊ coꝛruptio boni paſſio ⁊ pena.⁊ nõ eſt eſſen⸗
tialiter ipᷣm plim̃ ꝑ qð ſit.ſᷣ ideo pctm̃ dr vt pᷣmiſſum
eſt.qꝛ ꝑ pctm̃ ilico vt peccat hõ fit in hoie illa coꝛrup/ d
tio.q tñ fit deo autoꝛe. Illa eniʒ pena ſiue paſſio q̃ eff
boni coꝛruptio.a deo eſt. Aliꝰtñ(vt ſie dicaʒ) materia
et cã eſt pctm.qð a deo nõ eſt.Qð videt᷑ Aug.notaſ⸗
ſe.⁊ iuxta hũc ſenſum intellexiſſe cum ait in li:de pᷣde/
ſtinatõne ſanctoꝝ. Pꝛedeſtinatõne deꝰea pᷣſciuit q̃ fu⸗
erat ipſe facturus.Sʒ pᷣſciuit deus etiã que nõ eſt ipſe
facturus.i.om̃ia mala.qꝛ ⁊ ſic ſunt quedam q̃ ita pctã
ſunt vt etiam pene ſint pcti.ſᷣm illud apli.Lradidit li⸗
los deꝰin paſſiones ⁊c̃.nõ tñ pctm̃ dei eſt.ſᷣ iudicdium.
ſch pena. In ſcriptura em̃ ſepe noĩe iudicij pena intel⸗
ligit᷑. ¶ Mic diligenter intendentibꝰ inſinuare vrf ea qᷓ
pctã ſunt ⁊ pene pcti.nõ inqᷓ;tum pctã ſunt.ſᷣ inq;dtum
pene dei eſſe dicunt᷑. NHam cũ dixiſſet deũ nõ eſſe factu
rum mala aliqͥ.i.pctã.qꝛ poſſet ei obijci.qdam pctã eẽ
etiã penas pcti.⁊ pena pcti oĩs iuſticia eſt.⁊ ideo a ðo⸗
eſt.qᷓſi determinãdo ſᷣm qd facit ea.vel ſᷣm qͥò nõ faci⸗

uunt᷑ nõ quodlibet eſt cauſa cuiuſlibet.ſed pctm̃ vnius generis diſponit ad pctm̃ generis pximi. vtpote ſpi
tuale ad ſpũale.vt ſuperbia ad inuidiã.⁊ carnale ad carnale.vt gula Hõ Ad e q8ð ſenten

non eſt cã voluntaria nec neceſfaria.dm ꝙ pctm̃ nõ eſt ſufficiens cauſa peccati.ſed dicit᷑ in boc ꝙ trabit vo

luntatem vt cõmittat ali

7

quãdo culpam.⁊ ita reducit᷑ ad cauſam voluntariam.Ad illud qd querit᷑ vtrum ſit

cauſa ratõne poſitõnis vel defectus.dico ꝙ ratione vtriuſq;. ſicut viſum eſt. Conuerſio em̃ inoꝛdinata diſpo⸗

nit ad aliam ↄuerſionem inoꝛdinatam. Ex ↄuerſione em̃ inoꝛdinata auget᷑ in nobi iſcenti
Halam Duerlie linatam. Ex ↄuerſionce em̃ inoꝛdinata auget᷑ in nobis ↄcupiſcentia ⁊ pꝛonitas
ad malum. ⁊ dum augetur ꝓnitas 7 ↄcupiſcentia.quaſi quoddã pondus ponit᷑ in anima. Qð em̃ ondꝰ?

in coꝛpoꝛibus. poc eſt amoꝛ in ſpiritibus. Et ideo bene dicit Grego.ꝙ petm̃ qð p penitenti Po
EXτν%211 oc eſt amoꝛ in ſpiritibus. Et ideo dicit Grego. ꝙ pctm̃ qð ꝑ penitentiam non diluitur.
mox pondere ſuo ad aliud trabit. ⁊ ita nec⁊ ſe faci um cum alio §
argumentunm no valet. it. ⁊ ita nec defectus ꝑ ſe facit.nec bonum ꝑ ſe.ſed vnum cum alio YAllud tamẽ
em pctm̃ nõ eſt cauſare aliquid.ſed potius deficere. vnde eſt ibi ſoppiſma ᷣm quid 2 ſimplici .
unane aliquic vnge eſ a m quid 2 ſimpliciter. b¶¶ Ylico
Reiaroma — coꝛruptio que tñ fit deo autoꝛe.Seq cõtra boc eſt. qꝛ illa boni ccbhe⸗ ſi⸗
e gekiue diegeur ſe paſſiue eſt imagis wfoꝛmatio. Defoꝛmgtio gutem imaginis deo diſplicet.2 nibil ad deo

quia defectus nõ poteſt eſſe cauſa alicuius.ergo nõ poteſt eſſe cauſa peccati. Cauſare

ſo⸗

Utrunpe⸗
nagligae
talie ſt
1ene pa

lrrecie
Micncctz
nihcig
ſenipſan
n eſen

licita⸗
ſihlearze

Di * — .

at. addidit reliqᷓ. Juxta vᷣo p̃dictaʒ intelligentiã pctã

ſane dicunt᷑ pene. Vñ apls appellat eas paſſiones is/

minie.qꝛ vt ait auẽtas.licʒ quedã pctã ſint q̃ delectat.

ſunt tñ paſſiones nature nominande.qꝛ ꝑ ea coꝛrum/
Aagis explanat opinionẽ alienã.ꝙ nõ om̃e pecca
tum eſt pena peccati. ä

— .

ꝓctm̃ ſit.ſᷣ ⁊ cauſa pcti.Ex illo quipe culpa ſubſeqͥns

oꝛit᷑. Pctm̃ vᷣo qð ex pctõ oꝛit᷑.nõ ſolum pctm̃.ſᷣ ⁊ pe⸗
na pcti eſt.qꝛ iuſto iudicio deus coꝛ peccantis obnubi

lat.vt pᷣcedentis pcti merito etiã in alia cadat. Quem
eym̃ liberare noluit. deſerẽdo ꝑcuſſit. Pꝛoinde vt aug.
glit. Pꝛecedentis eſt hec pena pcti.⁊ tñ etiaʒ ipſa pctm
eſt. Judicio em̃ iuſtiſſimi dei traditi ſunt. vt ait aplus

de quibuſdã.ſiue deſerẽdo ſiue alio mõ explicabili ſi/

ue inexplicabili in paſſiones ignominie.vt crimiĩa cri⸗
minibꝰ vindicarent᷑.⁊ ſuplicia peccantium nõ tm̃ ſint
tteoi:mẽta.ſᷣ̊ ⁊ vicioꝝ incrementa. Illa & pctã q̃ enume⸗
rat apls.qꝛ de ſuꝑbia ſunt.nõ ſolum pctã ſᷣ etiã ſuppli⸗

caia ſunt. Ecce ex his iam fit ꝑſpicuũ quedã pctã. etiaʒ

penas ⁊ cauſas pcti eſſe.⁊ illud pctm̃ eſſe penã pcti qd
cqãm pcedentem hʒ pctm̃.atq; illud pctm̃ eſſe cãm pcti
dgʒõð eſt meritũ ſequentis culpe.
L criminibus vindicari. videt᷑ inſinuare ea ip̃a que pctã
tialit᷑ ſint pctäa

Atrui peccea/
ta aliqua eſſen/

⁊ pene peccati.

△

Aperte oſtẽdit
pctã quedaʒ eẽ
penã pcti.⁊ pe/
nam ipſam iu⸗
ſtam eſſe a deo

alit᷑ loqᷓndo ẽ pena ⁊ culpa.⁊ pꝰviẽ ꝙ idẽ ipʒ ⁊ca deo.⁊ñ ẽa do.R.dð ẽ ad h̊ ꝙ illð ⁊
Fduplicatõe.vt q dẽ ꝙ aliqð pctm̃ ẽ pena pcti.⁊ ꝙ pena illa ẽ a deo. Z itelligit᷑ pm
natois.Et h̊ inuit męr̃ in ̃a cũ dic.ꝙ ñ inqtũ pctãa ſt.pene ſt.nec inqᷓtum pctã ſt a deo ſt.q.d.Cũ in
rãt rõ deooꝛdinatõis ⁊ oꝛdinatõis ꝑ aſſertõeʒ ad diuerſa.oꝛdinatio ẽ a deo.deoꝛdinatõ

OQO aüt quedã pctã pene ſint.⁊ ipſa pe t.
deo ſit. euidenter tradit Auguſtinꝰin libꝛo retractati /
onũ.j.dicẽs quedã neceſſitate fieri ab homie que ma

d cum ait crimia

ſunt eſſentialiter eſſe penas pcti.i.punitõnes pcti.Ad
hoc aũt inquiũt illi.hec ⁊ ſimilia dicta eſſe ſm ratiõem
pᷣdictã.⁊ ideo intelligenda foꝛe ſᷣm pᷣmiſſam expoſiti⸗

onem. Intelligentia em̃ dictoꝝ ex cauſis eſt aſſumen⸗
da dicendi. „
¶ Veterminat qõnem ꝓpoſitã ſᷣm ꝓpꝛiã opinionẽ cõ
d

firmans eã auẽte ſanctoꝝ.

¶ n nullo tñ pᷣiudiciũ factuʒ veritati putat᷑.ſi qs dicat
ipſa eadem q̃ pctã ſunt eſſentialiter(vt ita dicã) eẽ pe⸗
nas.i.punitõnes pctõꝝ pᷣcedentiũ.que iuſte ſunt.et a
deo ſunt.nec tñ inq;tum pctã ſunt a deo ſunt.nec inq;
tum pctã ſunt.pene pcti ſunt.⁊ tñ inqᷓ;tum pctã ſt.pꝛi⸗
uatõnes boni ſunt. Sed vt ſupꝛa dictuʒ eſt. cauſaliter

⁊z actiue dicunt᷑ pꝛiuatõnes.

9*

pſa pena iuſta ſit eta

„

C
Et licet ex hoc ſenſu om̃e pctm̃ moꝛtale poſſet dici pe-
na.nõ tñ om̃e põt dici pena pcti. Pena em̃ pcti.vt p⸗
dictũ eſt.eſt illud cuiꝰcã eſt aliud pᷣcedens pctm̃. Naʒ
pvctm̃ ſic d̃ pena pct reſpectu pᷣcedentis.ſicut dr̃ cau /
ſa pcti reſpectu ſequentis.Quo fit.vt ideʒ pctm.⁊ ca
ſit ⁊ pena pcti.ſed alterius pcti pena.⁊ alterius cauſa.
Vt em̃ greg.in moꝛalibꝰait.Pctm̃ qð pnia nõ diluit᷑᷑.
ſuo pondere mox ad aliud trahit. Vñ fit.vt nõ ſolum

vowim.
* „ — —

biſplicet ? a deo. Idẽ
em̃ ẽ fieri deo autoꝛe.
⁊ deo volente. g talis

coꝛruptio nõ ẽ a deo.
Ittẽ eadẽ ſunt pꝛinci/

pia actõis ⁊ paſſiõis.
ſi conuptio actõ nõ
eſt a deo. vꝛ ſilr ꝙ nec

coꝛruptio paſſio. Reꝰ.

dð q illud verbuz nõ

cẽ dictũ ſᷣm opinioneʒ

mgr̃i.ſj ſᷣm opinionẽ
alioꝝ. ſic pʒ ex ipᷣa ſe⸗
rie lre. Sʒ tñ qꝛ illud
idem vr mgr dixiſſe ĩ
vlti. ca. pᷣcedentis di.
aliter rnñdenduz eſt ꝙ;
in illa coꝛruptõe.⁊ eſt
ↄſiderare defectum ⁊
deoꝛdinatiõʒ.eſt nihi⸗
lominꝰ ibi cõſiderare
paſſionẽ ⁊ oꝛdinẽ ad
pᷣcedentẽ actõeʒ.⁊ q;⸗
tum ad h duovltima
coꝛruptõ iſta tenet ra
tionẽ ꝑene.⁊ qtuʒ ad
B dẽ eè a deo.vicʒ in
qᷓ;tuʒ pena.ſimplicit᷑
aũt loquẽdo vt dica᷑
coꝛruptio modi ſpẽi
⁊ oꝛdinis eſſe a deo ſi
ue defoꝛmatio imagi
nis.nõ admittit᷑ ſicut
rõnes oñdũt.ꝓpter h̊
ꝙ talis coꝛruptõ ⁊ de⸗

fectũ dicit ⁊ deoꝛdina

tioneʒ.qᷓ ẽ culpa ſicut
ſupꝛa ẽ oñſum.⁊ ẽ ta⸗
lis coꝛruptio pena nõ

inflicta nec ↄtracta ß
acta.⁊ iõ qammodo
tenet rõncm culpc ſii
oññſuʒ fuit in pᷣcedẽti
di. Et q;tum ad H̊ nõ
intelligit᷑ ill qd i lr̃a
dẽ. Et ꝑ B patẽt ea q̃ᷓ
in la obijciun᷑.

c ¶ In nullo tñ pu/

dicium factũ veritati
putat᷑.ſi qͥs dicat ia

—

eadẽ q̃ pctã ſt.eſſenti
aliter (vt ita dicaʒ )eẽ=
penas. Poſtea ſubiũ

gilt qꝙ hmõi punitões
iuſte ſunt ⁊ a o ſunt

nec tñ petã a deo ſüt.

AVr h̊ eſſe implicatio

dic e vnñ ⁊ ide eenti.
7 ↄſilia intelligẽda ſt cũ
pena. H eſt ſm rõez oꝛdi

Li.
ᷓ“

d Sunt inquit que

dam neceſſitate facta
impꝛobãda. Contra-

rium huiꝰ videt᷑ aug.
dicere in lib.de duabꝰ
animabꝰ.Dicit ei q;
illud ſolum eſt pecca/
tum a quo liberuʒ eſt
abſtinere. Et dom eſt
ad hoc ꝙ ſicut magi/
ſter determinat infra
quedam neceſſitas ẽ
ad pctã venialia.pec/
cata ſaltem in vniuer
ſali. Illa aut rõ ⁊ ver
bum qð ibideʒ ſcqui/
tur intelligitur de pec
cato actuali moꝛtali.
Qualiter autem ne/
ceſſitas ſit ad venia/
lia. boc habebit que/
ſtionem infra ſuo lo/
co vbi magiſter inqui
rtit di. xlj.

la ſunt.⁊ eadem iuſta pena pcti ſunt.ꝰ Sunt inquit q̃
dam neceſſitate facta imp:obanda.vbi homo vult re⸗
cte facere ⁊ nõ põt.vnde ⁊ illud apli.Non qð volo fa
cio bonum.ſed qð odi maluʒ hoc ago.Etillud.Caro

ↄcupiſcit aduerſus ſpm̃.⁊ ſpũs aduerſus carneʒ. ec

em̃ inuicem ſibi aduerſant᷑.vt nõ ea que vultis facia/
tis.ſed hec omia ex illa moꝛtis damnatõne ſunt. Naʒ
ſi nõ eſt iſta pena hominis ſed natura. nulla iſta pctã
ſunt.Si em̃ non recedit᷑ ab eo mõ quo naturaliter fa⸗
ctus eſt homo cum hec facit.ea vtiq; facit que debet.
Si aũt homo quia ita eſt nõ eſt bonus.nec habet ĩ po
teſtate vt ſit bonus.ſiue nõ videndo qualis eſſe debe⸗
at.ſiue videndo ⁊ nõ valendo eſſe qualem ſe eſſe debe

re videt.penam iſtam eſſe quis dubitet? Om̃is autem
pena ſi pcti pena eſt.iuſta eſt ⁊ ſupplicium noĩiat᷑. Si

aũt iniuſta eſt pena.qm̃ penam eſſe nemo ambigit in⸗
iuſto aliquo dñante.homini impoſita eſt. Poꝛro quia
de om̃ipotentia dei ⁊ iuſticia dubitare dementis ẽ.iu⸗
ſta eſt hec pena.⁊ ꝓ pctõ aliquo impendit᷑. Non enim
quiſq; iniuſte dominans aut ſurriꝑc hoĩem potuit ve⸗

Ro. vij.
Gal. v.

lut ignoꝛanti deo.aut extoꝛquere inuito tanq; inuali /

dioꝛi vt hoĩem iniuſta pena cruciaret. Relinquit᷑ g̊ vt

hec pena iuſta de damnatõne hoĩs veniat.Hhis atq; alijs pluribꝰteſtimonijs

docet᷑ quedã eſſe pctã
Pꝛeterea nullatenꝰa
vt inuidia q̃ eſt dolo

⁊ penas pcti eſſentialiter.

mbigendũ eſt quedã pctã abſq; vllo ſcrupulo penas eẽ
2 alieni boni.⁊ ira.q̃ etiã nõ inq;tum pene ſunt.pctã ſũt.

Ita etiam de cupiditate ⁊ timoꝛe ⁊ alijs hmõi ſentiendũ eſt. Unde aug.in li.
Ixxxiij.q.ait.Ois ꝑturbatio paſſio.oĩs cupiditas ꝑturbatio.omiĩs & cupidi/
tas paſſio. Ois vo paſſio cũ eſt in nobis.ipᷣa paſſione patimur. Ois cupi⸗
ditas cum eſt in nobis ipſa cupiditate patimur.⁊= inq;tum cupiditas eſt pati⸗
mur ea.ois aũt paſſio inq;tum ipſa patimur non eſt pctm̃.ita ⁊ de timoꝛe.nõ
em̃ ↄſequẽs eſt vt ſi patimur timoꝛem.ideo nõ ſit pctm̃.qꝛ multa ſunt pctã q̃

patimur.ſed nõ inq;tum patimur eis.

etermiat quoddaʒ dubiuʒ in auẽtibꝰ p̃dictis poſitum. e

d aũt diligẽter ẽ annotãdũ qð ſupᷣ poſitis vᷣbis Aug. dicẽtis quedã ne/

ceſſitate facta eẽ impꝛobãda ⁊ mala.vr obuiare qð Hhiero.ait in explanatiõe
fidei.qð licet ſupᷣ ſit poſituʒ.tñ vt ꝑfectiꝰſciat᷑.iterare nõ piget.Execramꝰin⸗
quit eoꝝ blaſphemiã qͥ dicũt impoſſibile aliqd homini a deo eſſe pᷣceptum.⁊
mãdata dei nõ a ſingulis ſᷣ ab omibꝰin cõe poſſe ſeruari.⁊ paulopoſt.Et taʒ
illos erraꝛe dicimꝰq cuʒ manicheo dicũt hoĩem pctm̃ vitare nõ poſſe.qᷓ illos
q cũ Jouiniano aſſerũt hoĩem nõ poſſe peccare.Ecce hiero. dicit erroꝛẽ eẽ. ſi
quis dicat hoĩeʒ vitare pctm̃ nõ poſſe. Qui aũt dicit quedã neceſſitate fieri.
quedã dicit non poſſe vitari.Cũ g id Augu ſti.dicat. Videt᷑ aut erroꝛis eſſe
quod tradit.aut non eſſe verum quod Hieronimus ait. Ad quod dici po/
teſt quia Auguſti.dicit ᷣm ſtatum huius miſerie ad quam ꝑtinet ignoꝛantia

⁊ difficultas.vt idem ait in li.de libe.arbi.q̃ ex iuſta damnatõöne deſcendert.

illud tradidit vbi venialia pctã induſit.Hiero.vo tm̃ de moꝛtalibus pctis
loquit᷑.que vnuſquiſq; gratia illuminatꝰ vitare valet.vel de homine fm ſta /

tum liberi arbi. ante peccatum illud ait.
Epilogũ facit ad alia tranſiturus. f .
Satis diligeter eoꝝ poſuimſciam qꝗᷣ dicũt om̃s actꝰnaturas eẽ. ⁊ inqtũ ſũt

—– .

Quegdam ſine
dubio peccata
ſunt ⁊ pene. vt
ira ⁊ inuidia.

bonos eſſe.in qͥ tractatu qdam interleruimꝰq̃ nõ n ccipiédda
,„ AIractatu qdam interſeruimꝰqᷓ nõ ex eoꝝ tm̃ ꝑſona accipiẽsda
ſunt⸗qꝛab oĩb catholice ſapientibꝰabſq; heſitatõne tenent᷑.atq; auẽtatü te
imonijs ⁊ ronibꝰeoꝝ traditõeʒ muniuimꝰ.q dicũt oẽs actꝰeẽntia ſui.i.inqᷓ;
tum ſunt eſſe bonos.CQuoſdam vo inqtum inoꝛdinate fiunt peccata eſſe.

i
9 van
feindi
nerede
Cuhen

ficeiu⸗a
Pufn inge
tfnen1
censſoli
censput
re peo
kuntetug
ckannt.
llmm 1t.
touenbe
ſaturefel
glo mogo
onoo⸗
farona Et
ſobbonoit
ſndiquaa
Polemnta

.
*
tulpeas

Ppatoe;
duo quer
nuohei
penetmia

en

Gynoe
QAuiinſon

ſeinſoat

ſcſtelucd

ſgkueen

cöſsdi⸗

ſethlini
ntate
ghoieſt
el
fabegt
nſict
larigali
Plo
imnofn⸗

ſtenpe

ayi.
Ky.

daboen
ſurtwaet
ntmnd.

oſſent aũt plura queri de hac materia.ſed alibi

—.A—

nere dicit᷑.qꝛ eſt mune ⁊ vniuerſale.tũc ſiliter videt

ctu ſpeciei.Eſt igit᷑ qõ ꝓ quanto dicat aliquid eſſe bo

e Addunt q; quoſdam actus nõ tm̃ eſſentia. ſed etiam
genere bonos eſſe.vt reficere eſurienteʒ. qui actus eſft
de genere operũ miſcðie. Quoſdã vo actus abſolute
ac pꝑfecte bonos dicũt.quos nõ ſolum eſſentia vel ge⸗
nus.ſed etiam cauſa ⁊ finis commendat.vt ſunt illi 4
cx bona voluntate ꝓueniunt. ⁊ bonum finẽ metiunt᷑.

XxXXVI

San quoq; quoſdam actus nõ tm̃ eſſentia ſed etiam genere bonos eſſe vt reficere eſurientem. Querit᷑
pꝓ quanto dicit᷑ eſſe bonũ in genere. Si qꝛ dici bonũ abſqʒ; circũſtantia aliqua ſuꝑaddita. tũc videt ep refice/
re indigentẽ nõ ſit bonũ in genere.quia eſt ibi circũſtan tia debita in eo qui reficit᷑. Si tu dicas ꝙ bonum in ge
deberet dici bonũ in ſpecie. cum generale dicat᷑ reſ pe/
num in genere.Qucrit᷑ etiam de ſufficientia ipſius diui

ſionis ꝑer tria mẽbꝛa.
vigdet᷑ em̃ eſſe inſuffi⸗
ciens.qꝛ nõ tm̃ eſt bo/
num in genere et bo/
num ex intentione et
cauſa.ſed etiã bonuʒ
gratie ⁊ gloꝛie.Re.d
magiſter diuidit h
bonum nõ quocunq;
modo.ſed bonuʒ ꝓut
eſt in actu. bonũ autẽ
hmõi habet oↄſidera/

ri in ſe ſiue m ſe.⁊ ſic eſt bonũ nature.Habet iterũ dſiderari m òpatõnem ad naturam debitam. ⁊ ſic d bo⸗
num in genere. Habet iterũ ↄſiderari ᷣm alia tria genera cauſaꝝ.videlʒ in comꝑatõne ad efficiens.⁊ foꝛmã.
⁊finem.⁊ ſic eſt bonum ꝑfectum.Et ſic patet ſufficientia.quia omis actus aut ↄꝑatur ad ſuum pꝛincipiũ effi
ciens ſolü. Aut ↄpatur ad ſu pꝛincipin eniciens putr

eſpicit debitũ obiectũ. Aut ↄpat᷑ ad ſuũ pꝛincipiũ effi/
cliens ꝓut reſpicit debitũ obiectũ et finẽ ogrun. Bonũ an

nũ aut ſᷣm ꝙ reſpicit naturã debitã dicit᷑ eſſe bonũ in gene

re. p eo ꝙ ſicut gen dicit eſſe in potentia ad eſſe ↄpletum.que oplet ꝑ aduentũ differentiaꝝ.ſic in actu tranſ⸗
eunte ſuꝑ naturã debitã quammõ inchoat᷑ bonũ moꝛis. Illud aũt bonũ moꝛis ſpecificat᷑ ⁊ dplet᷑ ꝑ aduentũ

circumſtantiaꝝ.vnde põt fieri ⁊ bene ⁊ male.Similiter intelli
num ⁊ malum poſſint differenter fieri ⁊ bene ⁊ male.

7

gendũ eſt de malo in genere. Muis autem bo/

nihilominus tamen bonũ quantũ eſt de ſe dicit inchoa⸗

tionem boni. ⁊ malũ ſimiliter mali.⁊ ideo nomen boni tenet.quia in ipſo ſaluat᷑ ratio generis. Ande bonum
nature reſpectu boni moꝛis eſt quaſi in potentia matcriali que eſt potentia paſſiua. bonum aũñt in genere ali
quo modo eſt bonũ moꝛis.ex hoc ꝙ tranſit ſupꝛa materiã debitam.⁊ ideo aſſimilat borenelseni q̃ ẽ ali/

quo modo actiua. Genus em̃ eſt foꝛma vt dicit phs.licet ꝑ cõꝑatõnem ad differentias in di

nitõne ſit ſicut

materia. Et ꝑ boc patet reſponſio ad obiecta. Nam bonum ex circũſtantia cõtineri põt ſub bono pfecto. vel
ſub bono in genere. Si em̃ eſt indutũ omnibꝰbonis circumſtantijs ↄtinet᷑ ſub bono pfecto. Si autem deficit
in aliqua circũſtantia. reducit᷑ ad bonũ in genere.ſub bono aũt ꝑfecto ↄpᷣbendit᷑ actus gratuitus ⁊ gloꝛioſus

DO intelligentiã buiꝰ ꝑtis circa tria incidit h
Nyy⸗4Jõ. Pꝛimo querit᷑ e ↄꝑatõne culpe ad ꝑenã
Fm identitatẽ. Scdo vo querit᷑ de ↄpatione
culpe ad penã ſᷣm inſepabilitateʒ. Cercio querit᷑ de
ↄꝑatõe pene ad diuie iuſticie eqᷣtatẽ. Circa pꝛimũ
duo querunt᷑. Dꝛimo querit᷑ vtrũ vnũ pctm̃ ſit alte-
rius pcti pena:Scdo querit᷑ vtrũ paſſiones aie ſint
pene tm̃.an pene ſimul ⁊ pctã:
eſtio.j.

Lu ₰
D ¶ Atrum petĩ ſepen eccati: Et e ſic vꝛ Apoẽ̃.vl.
Qui in ſoꝛdibꝰ

ſoꝛdeſcat adhuc.glo. Juſtuz eſt. H
eſſe in ſoꝛdibꝰnõ eſt aliud qᷓ; eẽ in pctis. et ſoꝛdeſcere
nõ eſt aliud q; peccare.g pctm̃ eſt meritũ alteriꝰpcti.

ifgit a relatiuis pctiñ ſequẽs eſt retnibutio pccdent].

retributio pcti nõ eſt niſi pena.ẽ̊ ⁊c. ¶ Item greg.
expᷣſſius dicit.⁊ hẽ in lr̃a. Inter pꝛim ũ petm̃ apoſta/
ſie. ⁊ vltimã penã ignis eterni.media q̃ ſunt. et pctã
ſunt ⁊ pena pcti. Biem yſid. Deus occultã ſuꝑbi/
am clericoꝝ vindicat ꝑ manifeſtã luxuriã.ſed vindi⸗
cta pcti eſt pena.& manifeſta luxuria eſt pena ſuper/
bie. ¶ Item er boc ꝙ bõ peccat meret᷑ a deo relinqͥ
ß ex hoc ꝙ relinquit᷑ cadit ↄñter in aliud pctm̃.& ſi
iuſtũ eſt.qͥ vnũ pctm̃ ↄmiſit.meret᷑ ꝑ ↄñs dimitti ca

dere in aliud.& ſi dimiſſus cadit in aliud pctm̃.illud
dð ſcdo ꝑpetrat᷑ oꝛdinẽ bʒ ad pꝛimuz ſicut ad meri/
tum. 5 om̃e tale eſt pena pcti.̊ ⁊c.¶
ſt pcti pena in quo bõ damnificat

magis babent locum ꝙ hic.

en omne ill
ledit᷑.⁊ in qd ꝑ

„

um ſe ſupare. Sicut em̃ dicit Aug in li. de vera relig.

Meceſſe bʒ alij inuidere. qͥ nõ vult ab alio ſuꝑari.Sẽ
videt᷑ ꝙ inuidia ſit pena ſuꝑbie.⁊ inuidia abſq; du/

bio eſt pctm̃.g pctm̃ eſt pena peccati. ¶ Sʒ contra.
Omis pena pcti eſt laudabilis.⁊ nulla culpa eſt lau⸗
dabilis. g nulla culpa eſt pena peccati. Maioꝛ pba/

tur.qꝛ om̃e qdð iuſtum eſt.laudabile eſt.ſᷣ om̃is pena

pcti eſt iuſta.ſicut dicit aug.⁊ bẽ in lra. Minoꝛ vᷣo ꝑ.
ſe ptz. Gr om̃is pena eſt oꝛdnatiua culpe.⁊ ꝑ hoe
faciẽs að vniuerſi decoꝛẽ.ſᷣ culpa ſubſequẽs nõ oꝛdi⸗
nat culpã pᷣcedentẽ nec decoꝛat.ĩmo mag deturpat.
gculpa nõ eſt peccati pena.¶ Item ſi culpa ſubſe⸗
quens eſt pena pᷣcedentis.ꝗ a relatiuis culpa prece-
dens eſt meritũ ſequẽtis.pari rõne illa culꝑa q̃ ẽſub⸗
ſequẽs.eſt meritũ alteriꝰ.⁊ ſic deinceps.ſi ẽ nullũ pec
catũ debet remanere impunitum.videt᷑ ꝙ hõ debeat
peccare ineternũ.ſi g̊ hoc eſt incõueniẽs et indignũ.
patet ꝙ pctm̃ nõ eſt pcti meritũ.igit᷑ nec vnũ pctĩ ẽ
alterius punitiuũ.¶ ¶ Item ſi ſequẽs pctm̃ punit pᷣ⸗
cedens. cuʒ deus nõ puniat bis in idipᷣm.culpa ſe⸗
quẽti ꝑtractata.culpa pᷣcedens non dʒ puniri. aut ſi
punit᷑.nõ debet tantũ puniri.ꝙ ſi hoc ect verũ.repor
taret qͥs comodũ de malicia. O ſi hoc eſt inconueni

ens.patet ⁊c̃. ¶ Item ſi pctm̃ eſt pena peccatict de⸗

us nõ punit ſupꝛa ↄdignum.nunqꝙ;ᷓ pctiñ ſequẽs eſ⸗
ſet maius pctĩ pᷣcedenti.ꝙ ſi boc de plano ẽ falſum.
quia de minoꝛi pctõ deuenitur ad maius.planuʒ eſt

ꝙ petm̃ nõ eſt pena peccati.¶ R. dom ꝙ abſq; du/ S

ilud pctm̃ inducit᷑.sᷣ ſupbꝰbocipſo ꝙ vult alium ex po eſt p
bio ſicut auẽtes ſanctoꝝ expꝛeſſe dicunt.tenendum

cellere. neceſſario cadit in inuidiã quando videt ali⸗

eſt ꝙ; pctm̃ eſt pena peccati. Sed aduertenduʒ eſt ꝙ;
circa hoc eſt duplex modus intelligẽdi ſᷣm ꝙ magi/

ſter in lr̃a innuit.Quidaʒ em̃ dicere voluer̃t ꝙ pctm̃

eſt pena pcti.nõ tñ eſſentialiter ſiue ſᷣm id qð eſt. ſed
ratõne eiꝰqð ↄcomitat᷑.vel ratõne eiꝰqð ↄſequit᷑.ſi/
cut patet ꝙ pctm̃ manifeſtũ ex q̊ ↄſurgit infamia.di⸗-

cit᷑ eſſe vindicta pcti occulti.nõ ratõne ipſius tranſ/

greſſionis.ſed ratõne infamie ↄſequentis.Ael pctm̃

in quo eſt manifeſta ignoꝛantia eſt pena pcti ſuper/

bie. ſicut pctm̃ hereſis ⁊ alia hmõi.que vocat aplus
paſſiones ignominie.pena eſt ratõne ignoꝛãtie.non
ratõne culpe.Et bꝛeuiter qdlibet pctm̃ põt dici ꝑena

pcti pᷣcedentis ratõne leſionis quãa infert.et ſic idem

dicit᷑ pctm̃ ⁊ pena pcti cauſaliter.ita tñ pctm̃ dicit

eſſentialiter.⁊ pena pcti cauſaliter. Sed qm̃ ſᷣm iſtũ

modũ nõ tiñ vnum pctm̃ poſſet dici pena alterius.ſ
etiã vnũ pctm̃ poſſet dici pena ſui cauſaliter loquen
do.quia peccans ſeipᷣm ledit. Et iterũ ſicut oſtenſuzʒ
fnit in pᷣtedentibꝰ.nõ tm̃ actio inoꝛdinata eſt culpa.
verũ etiam ipſa defoꝛmitas que remanct in anima.⁊
ipᷣa anime defoꝛmatio nõ modica eſt ei pena.Et ruꝛ⸗
ſus ſicut ratõnes pᷣme oſtendũt quedam oꝛdinatio

meriti ⁊ retributõnis eſt inter culpam pᷣcedentem ⁊

ſequentem. etiam qᷓ;tum ad iq ꝙ culpe ſunt. JIdeo
eſt alia opinio cui magis videt᷑ ↄſentire magiſter.ꝙ
pctm̃ ſequens nõ tm̃ cauſaliter. ſed etiam eſfentiali/
ter (vt ſicloquamur) eſt pena peccati pᷣcedentis.et
boc dicendo ſicut magiſter dicit in nullo fit pᷣiudici/
um vcritati.immo boc eſt ſatis planum. Mam pena

duo dicit. ⁊ dicit malum ſiue damnũ.⁊ dicit oꝛdineʒ
ad pᷣcedens meritum. ⁊ hec duo ↄtingit reperiri cir-

ca ſequens pctm̃. Damnificatio em̃ ⁊ nocumentum
in ipſo ßm ꝙ pctm̃.eo enim eſt pctm̃ quo nocct.⁊
magnũ malũ incurꝛit qͥs cum incidit in pcti.etiam
ſi nibil alið deberet habere poſteriꝰ. Oꝛdinatõeʒ vᷣo
habet in eo ꝙ ſcquẽs.hocipᷣo em̃ ꝙ homo eſt ĩ pctõ.
dignus eſt dimitti cadere in aliud. Juxta illud apo/

calipᷣ.vlti.ſicut dicit᷑ in glo. Juſtũ eſt vt qui in ſoꝛdi

bus eſt ſoꝛdeſcat adhuc.Concedendũ eſt igit᷑ ſimpli
citer ꝙ pctm̃ põt eſſe pena peti.vt expᷣſſe dicũt auto/
ritates ſanctoꝝ. illud vᷣo qð pꝛimo obijcit᷑ q;
om̃is pena eſt laudabilis.dᷣm ꝙ illa ꝓpoſitio dupli/
citer põt intelligi. Aut ꝙ laus attribuat᷑ pene ſᷣm id
qð eſt.aut inq;tum pena.Si attribuituꝛ pene ſᷣm id
qð eſt. ſic eſt falſa.multe cm̃ ſunt pene que ſunt paſ/
ſiones ignominie.⁊ non ſunt laudabiles ſed vitupe/
rabiles. Si aũt attribuat᷑ pene ſub ratõne pene.hoc
eſt inq;tum eſt pᷣcedentis peccati punitiua.ſic om̃is
pena eſt laudabilis.pter hoc ꝙ oꝛdinata eſt.⁊ ꝑ eũ/
dem mogum intelligenda eſt hec ꝓpoſitio. Om̃is pe⸗
na eſt iuſta.Cum ergo infert᷑ ꝙ pꝑeccatũ ſit iuſtuʒ vel
ꝙ ſit laudabile.eſt ibi ſophiſma ſᷣm accidẽs.quia p/
ceditur a laudabilitate oꝛdinis.ad laudem rei oꝛdi/
nabilis.hoc autem non ſequit᷑.quia frequẽter laus
oꝛdinis extranea eſt oꝛdinabili.maxime cum ill qð

vituperabile oꝛdinatur cõuenienter ⁊ laudabili/

ter. ¶ Av illud qð obijcit᷑ ꝙ omnis pena eſt oꝛdina/

„

tiua culpe.dm ꝙ verũ eſt ꝙ eo modo oꝛdinat quo

mogo punit. ⁊ illa que ſimpliciter eſt pena ⁊ ſimpli

citer punit.eſt ſimpliciter oꝛdinatiua.⁊ illa que ſuffi/
cienter punit ſufficienter oꝛdinat. Que vo eſt pena
m quid ⁊ nõ punit ſufficiẽter. oꝛdinat ſᷣm nich 2
rum eſt illud ꝙ ſicut quiqã oꝛdo laudabilis eſt. licet

II

—
magis manifeſtus pene infernalis ad culpam.ſta qͥ
dam oꝛdo eſt laudabilis licet minus manifeſtus pec
cati fubſequentis ad pctm̃ pᷣcedens.⁊ in hoc oꝛdine
laudat᷑ diuina iuſticia.que ↄmittenteʒ vnum petm̃.
iuſto iudicio ꝑmiſit labi in aliud. illud quod
obijcit̃ ꝙ culpa pᷣcedens eſt meritum ſequent᷑.dᷣm
ꝙ eſt meritum cõgrui.⁊ eſt meritum ↄdigni.⁊ cũ di/
citur culpa pᷣcedens eſſe meritum ſequentis.hoc nõ
eſt qtum ad meritum ↄdigni ſed cõgrui.que qͥdem
congruitas in alia congruitate defacili poteſt rccom
penſari. Sicut em̃ eſt congruũ ꝙ deꝰ peccatoꝛem ꝑ/
mittat labi in aliud pctm̃.ſic eſt etiam congruum vt
quia male vſus eſt vita.eam ſibi auferat.et in infer/
num demergat. Sicut etiam congruuʒ eſt vt dimit⸗
tat eum cadere in aliud pctm̃.ſic etiam congruũ eſt
vt ſi velit abſtinere det ei auxilium vt in aliam cul/
pam nõ coꝛruat.i Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ deus non
punit bis in idipſum.ddm ꝙ pctm̃ ſequens nõ erat
pena in qua fieret retributio de ↄdigno.ſed ſolum de
congruo.Et ſic retributio eiꝰqd meret᷑ quis qᷓtũ ad
meritũ cõgrui.ñ pᷣiudicat ei qd meret᷑ qᷓ̃tum ad me/
ritũ ↄdigni.Dat em̃ deus iuſtis bona in pñti.nõ p/

pter boc dat minoꝛa in futuro.ſic intelligendũ eſiſe 0

habere in ꝓpoſito. (AA illud qð vltimo obijcit᷑ q;
deus non punit ſupꝛa ↄdignũ ⁊c.iam pʒ rñſio. Hoc
em̃ intelligit᷑ de pena q̃ a deo infligit᷑ ppꝛie.et de ca q̃
circa pctin pᷣcedens reſpicit meritũ ↄdignum. vtrũ/
qʒ aũt hoꝝ deficit in ppoſito. Nam culpa ſequẽs ſᷣm
id qdð eſt nõ eſt a deo.culpa etiaʒ ſequens nõ oꝛdina⸗
tur ad pᷣcedens pctm̃ ſᷣm ratõnem ↄdigni.ſᷣ ſ̃m rati⸗-
onem ↄgrui.Congruit em̃ hoc oꝛdini diuine iuſticie
ſicut oſtenſum eſt. ¶Queſtio. ij. b

trum paſſiones aie ſint pene tm̃.ᷣ an pene ſimul et
pctã:Et ꝙ ſint pene ⁊ pctã videt᷑.Om̃e illud ꝓ quo
quis meret᷑ moꝛtẽ eternã eſt pctm̃.ſ paſſionibꝰ ani⸗

me meret᷑ quis moꝛtẽ eternã Math. v. Qui iraſcit
fratri ſuo.reus eſt gehenne ignis. ira que eſt paſſio
anime eſt culpa.pari rõne ⁊ alie paſſiones anime.
VYrem oſe illud qð directe repugnat virtuti ẽ cul
pa.ſed ira ⁊ inuidia ⁊ alie paſſiones anime repugnt
virtutibus. ergo ⁊c. C¶ Item omne illud qd eſt ↄtra
rationem rectam eſt culpa.ſed paſſio aie que eſt do/
loꝛ de alieno bono eſt ↄtra ratõnem rectã.que de illo

iudicat eſſe gaudendũ.gᷓ ⁊c. ¶ Item illud maxime

tenet ratõnem culpe.qð maxime eſt impugnatiuuʒ

gratie.ſed inuidentia gratie fraterne maxime repu-
gnat gratie ſpũſſancti.ergo cum bec ſit paſſio aime
⁊ pena.videt᷑ ꝙ paſſiones anime ſint pctã. ¶ Item
ad hocipſum eſt ratio Aug. in li. lxxxiij.q. Arguit.n.

ſic. omnis ꝑturbatio eſt paſſio.om̃is cupiditas eſt x
turbans. om̃is cupiditas eſt paſſio.ſed planum eſt

ꝙ cupiditas eſt culpa.g pctm̃ eſt paſſio ⁊ ecõuerſo.

redit igit᷑ idem qð pꝛius. d ↄtra. In om̃i pctõ
ſicut vult Aug.in li.de libe.arbi.regnat libido.vbicũ

q autem regnat libido ineſt impꝛoba delectatio. er 2⸗

go omne pctm̃ inqᷓtum eſt peccatũ delectat.ſed bu/
iuſmodi paſſiones anime eam puniũt ⁊ ↄtriſtant.S

videt᷑ ꝙ nõ ſint pctã. ¶ Item om̃is culpa actualis
eſt volũtaria. ſed iſte paſſiones aie nõ ſunt volunta/
rie.ergo nõ ſunt culpa.ſed tm̃ pena. tem omni

culpa vitupamur. paſſionibus aũt aie no laudamur

*½nec vituꝑamur. ſicut vult ps. paſſiones aime nõ
ſunt peccata. ¶ Item oppoſita ſunt nata oſſe in

*

ü

ſinätun
Ncidi orp
ſtabeo q
gſionbu
ſionis Et
Etbecdv⸗
ruptonen
tolbart
duplait
olcmg
nptonepo
ntaſione
Canuptapen
ſütfane⸗
Cruptaco
peneſchetn
cbaime
iug
bmdi⸗
narſone⸗
bzbet
12 plidkge
nuun ſino
iUlbotof
Woluntiga
thic tie
obnteme
benepeen
yfſanren
Unllkoni
epcion
Nſianeri
ſlcvoſen
Bnd⸗
Ptſgof
Kimprob⸗
mnocern
ſispets⸗
Midus
Naetak in
tedn
Kuiruen
Ati

Cunte
inrdint⸗
ongnück
An al

s on 9

Nöröcr
Nſcund
uii
fumdn
thini 9
ochick
Bilohe
edo⸗
mni
mgifnmn
ſndnd
QAuitni
ct
Enn
ginnial
ne t
ck
geckww
erio
Gmunm
giroh
neſc/
ſheine
G
Dnrn⸗
Nunra
Pochic⸗
Rchtho⸗
emnd⸗
nton⸗

—

⁶

71

rodem genere. ſeo nulla virtus eſt paſſio.cum om̃is

virtus ſit in genere babitus.& nullũ vitiũ ſiue pecca

tum eſt paſſio. em in om̃i peccato eſt cõuerſio
ad ↄmutabile bonũ.in hmõi aũt paſſionibus anime
que ſunt inuidia.ixa.triſticia.potius eſt tedium bo/
ni aue q́; ↄuerſio.g̊ tales paſſioncs aie nõ ſunt
culpe.¶R.dom ꝙ ſicut expreſſe dicit mg in litte
ra ⁊ ꝓbat ꝑ autoꝛitatem Auguſt.multe ſunt paſſio/
nes aie que nõ ſunt ſolũ penales.verũ etiam culpa/
biles.ſicut ira ⁊ inuidia.Licet auteʒ hmõi paſſiones
peccata ſint.tamẽ non ſunt peccata inq;tum paſſio/
nes.ſicut idem Augꝰ.dicit et habet᷑ in litera. omnis
nũt paſſio inq;tum ipſa aliquis patit᷑ nõ eſt peccatũ.
ſed bꝰmõi paſſiones peccata ſunt rõne inoꝛdinatio/
nis volũtatis ↄiuncte.vel añcedẽter vel ↄñter. Pꝛo
pter qd notandũ eſt ꝙ qued eſt paſſio illata ab ex/
trinſeco.⁊ circa hanc nõ ↄſiſtit meritũ nec demeritũ.
niſi inqtum a volũtate reſpuit᷑ vel acceptat᷑. Ande
occidi ꝓ xpᷣo non eſt meritoꝛiũ niſi inq;tum volituʒ
eſt ab eo qui occidit᷑.vnde ꝓpꝛie loquendo in talibꝰ
paſſionibus nõ eſt quid meritoꝛiũ.ſcd ſufferẽtia paſ
ſionis.Eſt ⁊ alia paſſio que oꝛtũ habʒ ab intrinſeco.
Et hec dupliciter poteſt oꝛiri.quia q̃dam oꝛit᷑ ex coꝛ
ruptione nature.quedam vo ex ↄuerſione volunta/
tis libere.Et illa que oꝛitur ex coꝛruptõne nature in
duplici differentia eſt.quoniã natura coꝛrupta ẽ vi/

cioſa coꝛruptõnc ꝑ ↄcupiſcentiam.⁊ coꝛrupta ẽ coꝛ/

ruptione penali per moꝛtalitatem inſlictaʒ. Ille igi⸗
tur paſſiones que oꝛiunt᷑ ex coꝛruptõne nature vt ẽ
coꝛrupta penali coꝛruptione.tenent rationem pene

tm̃. vt fames ⁊ ſitis.ille vᷣo que oꝛiunt᷑ ab ipſa vt eſt
coꝛrupta coꝛruptõne vicioſa.nõ tm̃ habent ratõem

pene ſed etiam culpe.ſicut ſunt inoꝛdinate affectio/

nes anime que ↄſurgũt ex moꝛbo ↄcupiſcentie.⁊ ta-/
les funt paſſiones ire ⁊ inuidie ⁊ ↄſimiles.ᷣm auteʒ

; hmõi paſſiones anime oꝛiunt᷑ ex voluntatis con/

uerſione ad aliqd bonum amabile. ſic m ꝙ volun/

4*

tas habet ↄuerti dupliciter. paſſiones hmõi ſunt in
duplici genere. Aolũtas em̃ aliquãdo ↄuertit᷑ ad bo
num ſimpliciter. ⁊ tũc deteſtat᷑ ⁊ odit qd aduerſatur

illi bono.vtpote pctm̃. ct boc modo paſſiones inde
ſurgentes ſunt iuſte ⁊ meritoꝛie. Conuertit᷑ etiam
voluntas aliquando ad bonũ ꝓpꝛium ⁊ ad bonum

vt nũc.⁊ tũc paſſiones que inde cõſurgunt culpabi/
les ſunt ⁊ male.ſicut ⁊ voluntas a qua oꝛiunt᷑.ſᷣ nõ
habent plenã ratõnem mali ⁊ culpe niſi qũ volũta/

te ↄſummant᷑.vtpote cum aliquis vult iraſci vel eti

um vult ↄtriſtari.Et ſic patet ꝙ hmõi paſſiones ani

me pctã ſunt.⁊ inq;tum oꝛiunt᷑ ex coꝛuptõne cõcu/
piſcentie. ⁊ inqtum oꝛtũ habẽt ex inoꝛdinato amo/

te volũtatis deliberatiue.Concedende ſunt igit᷑ ra/

tiones oſtendẽtes aliq̃s paſſiones aie eſſe pecoata. ᷑⸗
illud vo qd obijcit᷑ pꝛimo in ↄtrariũ ꝙ libido ¶ Aetrum contingat in aliquo ponere culpam ſine pe/

S in om̃i pctõ.dom ꝙ verũ eſt m ꝙ libido di⸗
cit᷑ impꝛoba volũtas.ſed nõ opoꝛtet ſᷣm ꝙ libido dr

immogerata delectatio. Mibilominꝰ tñ põt dici ꝙ i

ſiſtis pctis reperit᷑ libido reſpectu ꝓpꝛij motiui. NMaʒ
inuidus delectat᷑ in boni ſingularitate.⁊ iracundus

telectat᷑ in adeptõne vindicte.ĩmo qð plus eſt ſicut

vbi iuſtus ex rectitudine voluntatis delectat᷑ dolen/

do de malo culpe.ſic etiam inuidus quandã refectõ

nem inuenit in dolendo de aliena pꝛoſperitate.ita q
dlectatio eſt de vno.⁊ triſticia eſt de altero.

Quem⸗/

adinodũ em̃ aliqᷣs dum amiſit illud qdð multũ dile/
xit triſtat᷑ vebemẽter.⁊ magna eſt illi cõſolatio poſſe
triſtari.⁊ ibi ſolũ inuenit quietem in fletu ⁊ toloꝛe.ſi
cut Aug.in.iiij.ofeſ.dicit de ſe.ſic inuidus ĩ dolendo
de bono alieno.in illa paſſione inuenit quãdam dele
ctatõnem in eo qð placet ſibi de bono alieno tabeſce
re.illa tamen delectatio multum eſt reſperſa amari/
tudine. illud qð obijcit᷑ ꝙ paſſiones ſunt in/
uoluntarie.dᷣm ꝙ inuolũtarium dicit᷑ dupliciter ſi⸗
cut ⁊ volũtariũ. Ano mod dicit᷑ volũtarium cuius
pꝛincipiũ eſt volũtas.Alio mõ dicit᷑ volũtarium qð
ↄcomitat᷑ volũtas.Et ſᷣm hũc duplicẽ modũ dupli/
citer dr inuolũtariũ. Ano mõ vt dicat᷑ inuolũtariuʒ
qð nõ eſt a voluntate efficiente.Alio modo vt dicat᷑
inuolũtarium qdð nõ fit cum volũtate ↄcomitante.
Pꝛimo igit᷑ modo accipiendo inuolũtarium.ſic ve/

ritatem habet de paſſionibꝰque fiũt ab extrinſeco.qꝛ

eoꝛum pꝛincipiũ eſt cxtra.voluntarium autẽ eſt cuiꝰ

pꝛincipiũ eſt in ipſo.nõ aũt habet veritatem in paſſi

onibus que ſunt ab extrinſeco ſicut pꝛius oſtenſum
eſt.ĩmo poſſunt eſſe volũtarie nõ ſolum ſicut a volũ⸗/

tate ↄcomitante.imo ſicut a volũtate cauſãte.dũ di/

ligit aliquid inoꝛdinate. illud qdð obijcitur ꝙ;
paſſionibꝰnõ laudamur nec vituꝑamur. dom ꝙ hoc
verũ eſt ꝑ ſe loquẽdo.ꝓut tñ radicem babent ex vo/
lũtate.⁊ volũtas ↄcomitat᷑ eis.⁊ laudari poſſumus
ct vituperari ſicut pꝛius oſtenſum eſt.ideo ratio illa
nõ ↄcludit ꝙ bmõi paſſiones nõ ſint petã.ᷣ ꝙ petã
nõ ſint inq;tum eis patimur. ¶ Ad illud qð obijcit᷑.
ꝙ nulla virtus eſt paſſio iam patet rñſio. Ham aliqᷓ
virtus poteſt circa paſſiones ↄſiſtere.ſicut patientia
⁊ foꝛtitudo.put ille paſſiones efficiunt᷑ volũtaꝛie.ſic
⁊ in ꝓpoſito intelligendũ eſt eſſe. Nihilominus taim̃

fotet dici ꝙ qᷓ;uis paſſio nõ ſit virtus niſi ex actu wx

untatis ſimul coexiſtentis.põt tamex aliqua paſſio

14

15

6

☛☚

ꝓut egredit᷑ a natura viciata ⁊ coꝛrupta eſſe pecca

tum.nec valet illa ratio cum plura exigautur ad cõ/
plendum bonum qꝙᷓ ad cõmittendum malum.
¶ Ad vltimum iam patct reſponſio. Ham iſte paſ/
ſiones oꝛiunt᷑ ex ↄuerſione voluntatis ad ↄmutabi9
le bonuʒ.⁊ ideo pctã ſunt.nunqᷓ; em̃ quis inuideret
alicui niſi nimis amaret ꝓpꝛium bonũ.⁊ vt vult Da
maſce. Ira vindex eſt leſe ↄcupie.imo generaliter ſi⸗
cut oſtẽdit aug.in.xiiij.de ciui.dei hmõi paſſiones oꝛ/
tum habent ex amoꝛe. ſẽ
Snſequẽter querit᷑ de comꝑatõne culpe ad
penam ſᷣm inſcꝑabilitatem. Et circa h̊ duo
auerunt. P
in aliquo poncre culpam ſine pena ſubſequente.Se
cũdo querit᷑ vtrũ ↄtingat in aliquo reꝑire penã ſine
merito pᷣcedeni culpe.
Aucſtio. j.

na ſubſequente:Et qꝙ ſic videtur. Eccleſiaſti.v. Altii
ſimus eſt patiens redditoꝛ.ſed patiens non ſtatim
vindicat iram ſuam.ſed vſq; in tempus expectat.er
go videtur ꝙ deus peccatoꝛem non ſtatim puniat.er
go contingit in aliquo eſſe culpam ſine pena.
¶ Vtem pꝛonioꝛ eſt deus ad miſerendum qᷓ; ad con
demnandum.ſed meritũ nõ habet ſtatim ↄiunctum
pꝛemiũ.g videt᷑ ſimiliter ꝙ culpa non ſtatim habe/
at iunctam penam.ergo ⁊c. ¶ Item pena eſt vt di/⸗
cit Augꝰ.laboꝛ inuoluntariꝰ. impijs ⁊ peccatoꝛibꝰ

ꝛimo queritur vtrum contingat

18

l 2

in hac vita multa pſpera pueniunt.⁊ plures ſunt q̃
adeo in malo letantur ꝙ doloꝛcʒ non ſentiunt.ergo
videtur ꝙ ponere ſit peccatuʒ abſq; pena ſaitem ad
tempus. Item ſi ſtatim peccatoꝛ cum peccat pu/
nitur. aut punit᷑ ſufficienter. aut nõ ſufficienter. Si
ſufficienter.g̊ nõ deberet amplius in inferno puniri.
Si nõ ſufficienter. aliquid de culpa ad tempus re/

manet impunitũ.ſed qua rõne aliquid remanet im/

punitũ eadem rõne et totum.& videt᷑ ꝙ pctm̃ poſſit
ſaltem ad tempꝰſeꝑari a pena.¶ Item multo miſe⸗
ricoꝛdioꝛ ⁊ benignioꝛ eſt deus q;ᷓ ſit aliquis homo.ſᷣ
ad laudem benignitatis humane ſpectat vt in nul
lo vindicet iniuriam ſibi factam. g multofoꝛtius hoc
decet facere deum. g videt᷑ ꝙ ſaltem ad tempus de/
beat relinquere pctiñ impunitũ.⸗ Sev otra. Aug.
j.ↄfeſſ. Juſſiſti dñe ⁊ ſic eſt. vt pena ſua ſit ſibi om̃is
inoꝛdinatus animꝰ.ſi &̊ ad culpam neceſſario ſequi
tur animi inoꝛdinatio.neceſſario igit᷑ ad culpam ſe/
quit᷑ aliqua punitio.¶ Itẽ vbicũq; eſt peccatũ ibi ẽ
pꝛiuatio modi ſpecici ⁊ oꝛdinis.vbicunq; auteʒ hoc
eſt ibi eſt damnificatio.vbicũq; autem damnificatõ
eſt merito culpe.ibi eſt iuſta punitio.ergo impoſſibi
le eſt culpam eſſe in aliquo abſq; pena. Item qui
cunq; inoꝛdinate ↄuertitur ad bonum vt nũc.auer/
titur a bono ſimpliciter.⁊ quicunq; acquirit carna/
lem delectatõnem.ꝑdit ſpiritualẽ ↄſolationẽ.ſed p/⸗
dere ſpiritualẽ ↄſolationẽ ad quaʒ anima nata eſt.et
amittere deũ qui eſt omne bonuʒ anime.hoc eſt ma
ximum damnum ⁊ penaʒ incurꝛere.ergo videtur q;
nunq; peccatum cõmittatur abſq; pena. ¶¶ Itẽ vni
nerſum ideo dicit᷑ eſſe valde bonũ.quia optime oꝛdi
natum.ſᷣ in eo qd eſt optime oꝛdinatum nõ põt eſſe
oꝛdinis coꝛruptio.nec ſimpliciter.nec ad tempꝰ.ſed
peccatũ abſq; pena eſt inoꝛdinatuʒ.g impoſſibile eſt

ad momentũ peccatũ eſſe impunitum. ¶ Itez ad iu
ſticie perfectionem ſpectat ſuꝑare iniuſticiam. ſicut

ad ſapientie ꝑfectõnem ſpectat vincerę maliciaʒ.vt
dicit Sapie.vij. Sapientia vincit maliciã. ſed quia
ſapientia vincit maliciã.impoſſibile eſt aliqd maluʒ

eſſe qd diuina ſapia nõ ſtatim oꝛdinet.et exinde bo

num aliquod eliciat.ergo cum iuſticia dei ſiliter om/
nem ſuꝑat iniuſticiam. impoſſibile eſt aliquã culpaʒ
cõmitti quin ſtatim ad eam non ſequatur aliqua pe
na. ¶ K. dom ꝙ impoſſibile eſt culpam in aliquo eſ

ſe quin ad ipſam ſequatur pena inſeparabiliter. E&

ratio buius poteſt ſumi ex ꝑfectione diuine equita/
tis.⁊ ex pulcritudine vniuerſitatis.⁊ ex inoꝛdinatõ/
ne culpe.⁊ ex cõditõne peccantis nature.Ex pꝑfectõ/
ne diuine equitatis ratio ſumit᷑ ſic. Lante eim̃ equi/

tatis eſt deus qui eſt iudex omnium. vt nõ patiatur

dedecus peccati ad modicuʒ eſſe ſine decoꝛe iuſticie.
omni em̃ modo debet iuſticia iniuſticiam ſuperare.
Ex pulchritudine vniuerſitatis ratio ſumit᷑.vniuer/
ſum em̃ ex oꝛdine pulcritudinem babet.⁊ talis ẽ iſta
pulcritudo qualem decuit fieri ad oſtenſionem ſum/
me ſapientie.⁊ ideo nullo modo fedari poteſt.ac per
boc nec ad momentũ eſſe in ea aliquid inoꝛdinatuʒ.
⁊ita nec peccatum a pena ſeꝑatum.Ex coꝛruptione
culpe ratio ſumit᷑. Nunqᷓ; enim culpa cõmittit᷑ quin
modus ſpecies ⁊ oꝛdo circa actõnem voluntat᷑ pꝛi/
uetur.⁊ dum voluntas ſe volũtarie in actu ſuo deoꝛ
dinat.ſemetipſam incuruat.⁊ dum incuruat᷑. modo
ſpecie ⁊ oꝛdine pꝛiuat᷑ qᷓtum ad habilitatem ad bo/

pꝛimo de fructibꝰedere. illð qd o
cti

num.talis autem pꝛiuatio.magna eſt in ipſa anima
damnificatio ⁊ leſio.Et ideo dicit Augꝰ.in quodam
ſermone de innocentibus. Memo babet iniuſtuʒ lu/
crum ſine iuſto damno.vbi lucrum. ibi damnuʒ.lu/
crum in archa.⁊ damnũ in ↄſcientia.Lulit veſteʒ ⁊
pꝑdidit fidem.acquirit pecuniã ⁊ ꝑdidit iuſticiaʒ. Ex
ↄditõne peccantis nature ratõ ſumit᷑.quia volũtas
ratõnalis que eſt cauſa peccati quaſi media eſt inter
ſenſibilitatem ⁊ ſinderiſim.media eſt etiã inter deus
⁊ alias creaturas.⁊ cum ſe ↄuertit ad bec inferioꝛa.
ab eo recedit qui ſurſum eſt.⁊ dum acquirit paruuʒ
bonũ.amittit magnũ bonum.quia dum acquirit vt
nũc bonũ.amittit ſimpliciter bonum.⁊ que erat me⸗
dia. facit ſeipſam infimã. Similiter cum peccãdo cõ
coꝛdat cum ſenſualitate.diſcoꝛdat cũ ſinderiſi.⁊ duʒ
cum ſinderiſi diſcoꝛdat. incurꝛit ex illa repugnantia
remoꝛſum quendam et afflictõnem internam. et ita
dum peccat perdit magnũ bonum.ꝑdit honoꝛẽ pꝛo
pꝛium.perdit ſolatiũ.⁊ incurꝛit remoꝛſum.Et ſic pa-
tet ꝙ ad culpam inſeꝑpabiliter ſequitur pena.ſiue di⸗
catur pena quedam damnificatio.ſiue dicatur pena
afflictio ſiue inuoluntaria paſſio.ſed pena que ẽ dã/
nificatio ſemper ſequitur ⁊ in actu ⁊ in habitu.quia
nunqᷓ; eſt homo in culpa quin ſemper ſit in damno.
Afflictio vᷣo ſiue remoꝛſio ſequitur ſaltem in habitu
q;uis ꝓpter delectatõnem intenſam vel inconſidera-
tionem ſiue diſtractõnem animi nõ ſentiatur. Et ex
hoc patet qualiter peccatũ claudit in ſe penã.⁊ qua⸗
liter peccatum poteſt dici pena peccati.⁊ etiaʒ pena
ſuijpſiꝰ. Scm em̃ diuerſam comꝑationẽ volunta/
tis peccantis ad ſinderiſim ⁊ ſenſualitatem. ideʒ ip/
ſum ⁊ habet ratõnem peccati.⁊ habet ratõneʒ p ene.
ſicut oſtenſum eſt. Concedende ſunt igit᷑ ratoncs ꝓ
bantes ꝙ pena ſequit᷑ culpam inſepabiliter. d I9
illud & qd pꝛimo obijcit᷑ in cõtrarium ꝙ altiſfinus
eſt patiens redditoꝛ.dom ꝙ dupliciter ẽ loqui de pe⸗
na.ſcʒ q;tum ad ſtatum inchoatõnis.⁊ q;tum ad ſta
tum ↄſummatõnis.Et pꝛimo modo puniturhomo

remediabilitcr.ſecũdo irremediabiliter. Penaʒ igi=

hſm ſtatum inchoatõis ⁊ remediabilitatis ſtatim in/
fert deus.quia hoc decet ſuam iuſticiã. Scum ſtatuʒ
vo ↄſummatõnis ⁊ irremediabilitatis differt.Bᷣ ceñ̃
decet ſuã benignitatem ⁊ patientiã.ſᷣm cuius diuiti

as nos expectat ad penitentiã. ¶ Av illud qdð obij/ 20

cit᷑ ꝙ deus nõ ſtatim remunerat.ddm ꝙ ſicut in pe/
na magnitudo afflictõnis differt᷑.⁊ interioꝛ afflictio
et remoꝛſio peccatuʒ cõcomitat᷑.vel oꝛdinis multi/
tudo abſcondit᷑ benefacientibus.nihilominꝰtamen
alique primitie ſpiritus deguſtant᷑.et in omni bono
oꝑe quedã iocunditas cõſcientie ⁊ tranquillitas bñ
opanti ↄcedit᷑.q̃ᷓ eſt ſicut fructꝰ et remuneratio oꝑis
illiꝰ.⁊ hoc ẽ qð dicit apłs.Laboꝛantẽ a lcola optet
ir ꝙ bena eſt 21
paſſio inuolũtaria ⁊ afflictiua.iam pʒ rñſio ex his
dicta ſunt. Ma S dãnificatio ⁊ afflictio quis nõ
ſemꝑ ſentiat. ¶ Ad
ter aut ñ.dm qꝙ punire ſufficiẽter hoc ẽ duplr. Aut
ſimplr. aut ſm ꝙ ↄpetit ſtatui pnti. In pñti igit᷑ pu/

„

nit᷑ culpa ſufficict. ̊ nõ ſimplr ſ put opetit ſtatui

ppñti. ⁊ ideo in tali punitõne ſaluat᷑ debitꝰ oꝛdo.⁊ ni⸗

hilomin? ptꝰegreſſum aie a coꝛpe dʒ fieri pene acecu/
mulatio.nec remanet i pñti.nec i futuro aliqᷣd impu
nitũ. ſᷣ totuʒ punit᷑.licet plꝰ ⁊ minꝰſᷣm ꝙ exigit locꝰ

illud qd obr ꝙ deopunit ſufficiẽ 22

enpee
men.
gsſtf
nitan.
Pmni
Nalturon
un Aus
nnecnib
ſuntq

Ornn
tenſc⸗
5
ki
oſröpee
s oſt
pimotrag
nytadon
tmno
mſedon
gentsen
lniöopel
ann
ſ mali
lommalpea
Oncmns
princhr⸗

Upeontin

nepcrent
iat
nnispunt
geiutusai⸗
tan noliz
ſthoſſblee
ftmalar
niains
ſinliter
geibusit⸗
nquaſian
aurgo

Moctur.
lpont
uennria
Pienc
macurgr
ktnonst
ſtückit

mderie

gtan phe
nreinpoo
Pprliocn
urn
dr.
Ufiitboe
ahapren
Gerpoteſt
Miencoe
Miq
gapenin
Wpcon

nihn
uann
me
lenk⸗
niite
age
ccucknn
inede,
Ciſnin,
t
naguntet
eanſne
nazcoi⸗
Neaſini
eugur
konunct
ehenin
mnn
rymnſued;
eNadroe
wieedi⸗
iben in
tünden.
ewit
won
ſei
tionitun
tumn i
cnime

teinie,
1gAfins

ribende
tiundl
Mind
nharß
Vötund
inbi
uslia.⸗
gcocni⸗
ſatinpe⸗
naic
Atiotnit ⸗
mminmno⸗
normide
ncitzt
Nor
“
eri
iünct

23 ⁊tempus. ¶ Ad ulud qd obẽ ꝙ bomo benignus to
tum condon at. Dm ꝙ non eſt ſimile. ꝓ eo ꝙᷓ cum
deus ſit ipᷣa iuſticia.ſi ꝓpꝛiaʒ offenſain dimitteret im
punitam.iniuriã faceret ipi iuſticie.non ſicaũt eſt de

homine. Pꝛeterea cum ipe ſit vltimus iudex.ei reſer

uantur om̃ia punienda. AUñ qð ipᷣe dimittit impuni
tum.alius pumire non poteſt.non ſic autem eſt de ho
mine qui babet aliũ ſuperioꝛem iudicem.⁊ quod ipᷣe
nõ punit.quaſi ad deum remittit.
—ðYU ueſtio.iij. d
¶Atrum pena poſſſit eſſe in aliquo ſine culpa pꝛece
dente.Et ꝙ non videtur. Pꝛimo autoꝛitate Hiero.
Ait em̃ ſic. Quicqͥd patimur.peccata nr̃a meruerũt
tem Grego.in quadam collecta. Mulla eis no/
cebit aduerſitas.ſi nulla dominetur eis iniquitas.er
go ſi nõ pꝛeceſſit dominiũ culpc.videtur ꝙ nullo mõ
ſequi poſſit ſuppliciũ pene. em Auguſtinus in
pꝛimo tracta. Moꝛs ⁊ vita a domino deo eſt. ſed vi/
ta vt a donante.⁊ moꝛs vt a vindicante.ſi igit᷑ a deo
eſt moꝛs vt a vindicante.pari ratione ⁊ om̃is alia pe
na.ſed omnis vindicta reſpicit meritum culpe pꝛece
dentis.ergo videtur ꝙ in nullo ſit aliqua pena.quin
in ipᷣo pꝛius fuerit culpa illius pene merrona ſnte

E
pena quantũ eſt de ſe dicit aliquod malum. Diuidit
em̃ malũ in malũ culpe.⁊ malũ pene.ergo ſicut ma/
lum culpe dicit pꝛiuationem alicuiꝰ boni ⁊ alicuius
oꝛdinis.ita etiam ⁊ malũ pene.ergo ſicut maluʒ cul/
pe indiget oꝛdinari.ita ⁊ malũ pene.ſed ſicut malum
culpe oꝛdinatur per ſequens malum pene.ſic maluʒ
pene per anterius maluʒ culpe.igitur ſicut culpa nõ
poteſt eſſe ſine pena.ſic nec pena ſine culpa. Gte
omnis punitio ᷣm ꝙ hmõi eſt effectus diuine iuſti/
cie.iuſtus aũt õm ꝙ hmõi cõſiderat meritoꝝ exigen/
tiam.nullũ autem ẽ meritum pene niſi peccatũ.ergo
impoſſibile eſt aliquem puniri niſi in eo qd pꝛeceſſe/
rit maculapeccati. ¶ Sed contra Job. xvij. Mõ pec
caui.⁊ in amaritudinibus moꝛatur oculus meꝰ.Et
ſimiliter Job. vj. Atinam appenderentur pctã mea
quibus iram merui.⁊ calamitas quã patioꝛ in ſtate/
ra.quaſi arena maris hec grauioꝛ appareret. ergo vi
detur ꝙ pene que fuerunt in Job non fuerunt meri
to pꝛecedentiũ peccaoꝝ. ¶ Item Joh.ix. cap. Quis
peccauit.hic aut parentes eius vt cecus naſceretur:

vhi dicitur. neq; bic peccauit neq; parentes eius.Et

exponit Auguſtinus ꝙ boc non dicitur.quia nõ pec
cauerunt.ſed quia cecitas non erat pena peccati.cx/
go idem qð pꝛius.¶ Item̃ pꝛo peccato oꝛiginali nõ
meretur quis niſi ſemel moꝛi.⁊ Lasarus non tm̃ fu/
it moꝛtuus ſemel ſed bis.g̊ videt᷑ ꝙ pꝛima moꝛs aut
ſecñda fuerit ei abſq; merito peccati inflicta. ¶ Itez
tota die videmus ꝙ impius affligit iuſtum.Et de hoc
etiam ꝓphẽta conqueritur Abacuck.j. Taces cõcul
cante impio iuſtioꝛem ſe.ſᷣ nõ eſſet iuſta querela pꝛo/
pbete ſi iuſtus ꝓ peccatis ſuis puniretur.g videt᷑ ꝙ
multe pene infligantur q̃ non infligũtur merito pec/
catoꝝ. ſem xpus ſuit a iudeis interfectus.⁊ pla-/

nũ eſt ꝙ in ipᷣo nullũ fuit oino peccatũ.⁊ moꝛs illa pe

24 lpa pꝛeambula. e dom ꝙ malum pene dupli⸗
citer poteſt oꝛdinari. Ano modo ad maluʒ culpe.qð
puniendo oꝛdinat.Alio modo in comparatione ad
bonũ qò deus elicit ex illa pena. Dico igitur ꝙ ſi ali/
qua pena infligatur cuius oꝛdinatio pꝛincipaliter cõ

na fuit. hoc nſ videt᷑ ꝙ pena poſſit eſſe abſq;

cuius moꝛs ⁊ paſſio erat o

ceſſe eſt aliquam culpam pꝛeceſſiſe.nec tiñ pᷣceſiſie
ed etiam aliquo modo coitari inſepabiliter. Pena
em̃ aut eſt directe oꝛdinata ad puniendum. aut ẽ oꝛ/
dinata pꝛincipaliter ad malum excludendum. Pꝛi/
mo modo eſt pena infernalis.⁊ ſecũdo modoẽ pena
purgatoꝛia.Et pꝛimo modo requirit pena pñtia cul⸗
pe ſm defoꝛmitatem ⁊ maculam. Secũdo modo re/
rit culpe pũtiam ſm reatum ⁊ ſequelam. Si aũt pe-
na iuſligatur pꝛincipaliter ꝓpter oꝛdinem quẽ habet
ad bonũ qð inde elicitur.aut g& ꝓpter bonũ. ꝓpꝛiũ aut
APpter bonũ alienũ.Si ꝓpter bonũ ꝓpꝛiũ.ſic requirit
in ſubiecto illo aliqñ fuerit culpa.⁊ ꝙ poſſit eſſe de
futuro. Si aũt ꝓpter bonũ alienũ.ſic ſufticit pene vt
fuerit culpa in a io ꝙᷓ; in eo qui punitur. in eo vicʒ ꝓ
quo pena illa ſuſtinetur.ꝑ rocum folein rpo.
moꝛs 2 paſ dinata ad redimendũ ge
nus humanũ.⁊ liberandum ⁊ repandum a lapſu in
quem ceciderat ex peccato pꝛimi parentis. Et ſic pa-
tet ꝙ omnis pena aliquo modo reſpicit culpam.ſed

quedam vt pꝛeſentem in ſe.vtpote pena infernalis.

quedam vt pꝛeteritam in ſe ſed pꝛeſentem in reatu ⁊
ſequela. ſicut pena purgatoꝛia. Qucdam vo ſoluʒ vt
pꝛeteritam ⁊ hoc in eo qui punitur.⁊ ſic eſt omnis pe
na iuſtoꝛum xpᷣo excepto. Quedaʒ vo reſpicit culpã
non in ſe ſed in alio.ſicut patet in xp̃ᷣo.Cum ergo q̃‚;
nitur vtrum omnis pena ſit cauſata a culpa.Dðm ẽ

ꝙ ſi intelligatur de cauſa meritoꝛia de condigno. ſic

non habet veritatem.ſi autem intelligatun de cauſa
ſine qua non. ſic aliquo modo veritatez babet. Mul.
la enim eſſet pena in homine niſi pᷣceſſſſet culpa.Et
per hoc patet reſponſio ad q̃ſtionem ꝓpoſitam qua

queritur vtrum pena wwſſit eſſe ſine culpa pꝛccedete.

ſiue qua queritur vtrum pena poſſit ſepari a culpa.
Concedendum eſt em̃ ꝙ ſic ꝓpter oꝛdinatõnem quã
habet ad bonũ poſterius qdð ex ea elicitur. Ad il-
lud ergo qdð obꝛ de Hiero. Ddm ꝙ Hicro.nõ acci/

pit ibi mereri pꝛo merito condigni ſed potius ꝓ me/

rito congrui.qd quidem eſt ſicut diſpoſitõ pꝛeambu

la. Et verum eſt ſicut dictum eſt ꝙ niſi fuiſſet in no⸗
bis peccatum oꝛiginale in nobis non eſſet contracta

penalitas vnde eſſet afflictio aliqua i
q8

fuit. hoc fuit ſolummodo voluntarie Ad illud
obijcitur de Grego. dom ꝙ facienda eſt vis in ̊ qd
dicit nulla nocebit aduerſitas.nam aduerſitas q̃ in-
fligitur hbomini cxigente merito pᷣccdẽtis peccati.nõ
eſt ad eius nocumentum ſed potius ad cius ꝓfectũ.
Juxta illud apoſtoli.Diligentibus deum om̃ia coo.

vo iſa

Ad illud quod obijcitur ꝙ moꝛs ẽ a deo vin
ita alie pene. Oum ꝙ in ope iuſticie ſe mul

dicante

tum immiſcet opus miſericoꝛdie. Et ideo quis pᷣma
diſpoſitio ad penã fuerit vindicta.multe tñ pene cõ⸗

ſequũtur ad illam diſpoſitionẽ. que potius ſunt bñ/
ficia diuine miſcdie ⁊ diuine viſitatõis.qᷓ; ſint inſtru
mentũ ire.Cum ergo dẽ ꝙ moꝛs eſt a deo vindican/

te. hoc intelligit᷑ de ia neceſſitate moꝛiendi.ſed cx h̊

non ſequitur ꝙ omnis alia pena ſit a dei vindicta.i-

mo ſicut tactum eſt poteſt eſſe a dei miſcricoꝛdia.que
erudit ⁊ flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit. Sic cm̃ ope

tit pñti ſtatui. ¶¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ pena oꝛ
dinatur ad culpam ſicut ecconuerſo.Odm ꝙ non eſt

ſimile. Culpa em̃ habet oꝛdinari ſicut dietum eſt du⸗
pliciter.non ſolum ad pꝛius.ſed ctiam ad poſterius.

Peccatum aũt ſᷣm ꝙ bmõi oꝛdinari babt ſolum ad
poſterius vic qad pcnam. ⁊ ideo euſta Emner⸗ dicit
innn

25

26

27

28

. £

ſnoꝛdinationem.niſi pᷣſentialiter aſſit pena.pena vᷣo
ꝓpter oꝛdinationem ad poſterius bonuʒ.oꝛdinata ⁊
vtilis eſſe poteſt.etiam ſi nulla ſit culpa in eo qui pu
nitur illius pene meritoꝛia. Illud em̃ malũ recompẽ
ſatur ꝑ maius bonũ qð inde elicitur.ſicut patet in ce
co nato.⁊ in Job.⁊ in Lazsaro.⁊ in quolibet viro iu/
ſto. O autem bona inde eliciãtur inuenietur in.iiij.
29 diſ. xv. ¶ Ac illud quod vltimo obijcitur iam patet
reſponſio.quia ⁊ ſi punitio ſit a diuina iuſticia.nihi/
lominus tamẽ plerũqʒ eſt a diuina miſericoꝛdia.Si⸗
cut em̃ vult Auguſtinus in quodam ſermone quem
facit de flagellatione pharaonis.cum deus immitte
bat pharaoni flagella.impẽdebat miſcdie beneficia.
quia coꝛ eius ad conuerſionem excitabat.cũ vᷣo ſub/
trabebat.hoc erat ex rigoꝛe iuſticie.que ꝓpter ipſius
pharaonis peccata dũ illa flagella ſubtrabebat. ipᷣm
obdurari ſinebat.⁊ pꝛo tãto fcriptura dicit ꝙ coꝛ eiꝰ
indurabat.

Onſequenter queritur de comparatione pẽ
ne ad diuine iuſticie equitatem. Et circa hoc
gqueruntur duo. Pꝛimo queritur vtrum ali-
qua pena ſit a deo. Secundo dato ꝙ ſic.querit᷑ vtrũ
omnis pena ſit ab ipſo.
AQAueſtio. j. e
Jeen aliqua pena ſit a deo. Et q non videtur
Sapiẽ.j.Dcus moꝛtem non fecit.ergo ſi moꝛs inter
omnes penas eſt maxime manifeſtatiua diuine iuſti
cie.⁊ hec non ęſt a deo.videtur igitur ꝙ nulla alia pe
na ſit ab ipo. ¶ Item Auguſtinꝰ ſuper illũ locũ p̃s.

Deduc me domine in iuſticia tua. cum punit malos

deus.nõ ſolum malum eis infert.ſed ſuis malis eos
relinquit.ergo videtur ꝙ nulla pena ᷣm id quod eſt.
a deo ſit. een pena eſt malum repugnans natu/
re. ſed cone itoꝛ nature nihil facit contra naturam ſi/
cut vult Auguſtinꝰ.igitur videtur ꝙ nulla pena ſit a
deo. ¶ Item omnis pena inducit pꝛiuatõnem alicu
ius boni.⁊ pꝛiuatio boni dicit boni defectum.defectꝰ
aũt non habet cauſam efficientem ſed deficientem.ſi
deus nullius eſt cauſa deficiens.nullus defectꝰ po
teſt eſſe ab eo. ergo nec pena aliqua. ¶ Itẽ ſicut ma
lum culpe pꝛiuat bonã diſpoſitionem voluntatis.ſic
malum pene pꝛiuat bonã diſpoſitionem nature. ſed
ita eſt a deo natura ſicut volũtas.⁊ ita cõſeruatio na
ture ſicut conſeruatio voluntatis.ſi ergo mala diſpo
ſitio voluntatis non eſt a deo.pari ratione nec mala
viſpoſitõ nature.ergo ſicut nõ eſt a deo culpa.ita nõ
eſt a deo pena. ¶ Item ſicut in deo eſt ſumma boni⸗
tas qᷓ;tum ad rectitudinem voluntatis que eſt iuſti/
cia.ſic in deo eſt ſumma bonitas q;tũ ad completio/
nem ⁊ perfectionem nature.ſed deus quia ſumme bo
nus ẽ ⁊ ſumme iuſtus.nõ põt facere aliquod maluz.
ſiue aliquam iniuſticiam ſiue pctm̃.ergo pari ratõne

cũ ſit bnus ſumme per naturam.non poterat ab eo

egredi malũ quod ſit in nocumentũ nature.igitur ſi
cut ab ipo non cxit malũ culpe.ſic nec malum pene.
(Gcad contra Eſa.xv. Ego domiuus foꝛmãs lucem
creans tenebꝛas. faciens pacem ⁊ creans maluʒ.ſᷣ
boc nõ intclligitur de malo culpe. ergo neccſſe ẽ ꝙ hba
hbeat veritatẽ de aliquo malo pene. Ptem expᷣſſius
Deu.xxxij. Ego occidã ⁊ ego viuere faciã.ꝑcutiam.
⁊ ego ſanalbv.ſ occiſio ⁊ ꝑcuſſio ẽ ꝑena. ⁊ẽ. Item

adbuc magis expꝛeſſe Ecci. xj. Bona ⁊ mala. vita

moꝛs.paupertas ⁊ honeſtas.a deo ſunt.b hmõi ſunt
pcne. ⁊c. ¶ Item adhuc expꝛeſſius de nouo teſta.

7
2 5
— „
. 4
—— .
. - —

ð/
Matb. xxv. Ite maledicti in igien eternũ. ab illo
pᷣncipalit ẽ pena q dictat ſententiã ſ̊ bic ẽ deus. ⁊c.
Item Augu. in li. de li. arbi. Deꝰ ẽ auctoꝛ mali qd
patimur.ſᷣ hoc ẽ malum pene vt ibidem dicit. aliq
pena eſt a deo. Pran ſicut actus diuine miſericoꝛ.
die ẽ parcere.ita actus diuine iuſticie eſt punire.ergo
ſicut peccati remiſſio ⁊ indulgentia ẽ a diuina mile/

ricoꝛdia.ita peccati punitio ẽ a diuina iuſticia. aliq̃

pena eſt a deo tanq; a cauſa.¶ R. dm ꝙ pena plus

dicit q; malũ. Malũ em̃ impoꝛtat abſentiam ſiue de 30

fectũ boni.vbi debet eſſe. Pena vᷣo impoꝛtat oꝛdinẽ
ac ipᷣm meritũ pene.⁊ ſimul cũ hoc diſpoſitionẽ ali⸗/
quã ſignificat circa ipᷣm punibile.Oñm̃ igitur tam oꝛ
do qᷓ diſpoſitõ rei dicitur eſſe a deo ſicut a pꝛincipio.
binc eſt ꝙ rõnabiliter cõcedit᷑ ꝙ pena ſit a dco.illa po
tiſſime que impoꝛtat oꝛdinem fundatũ ſuper talem
diſpoſitionẽ.Et quoniã dicit aliquo modo oꝛdinem

pcedentem.⁊ culpa pᷣcedens non eſt ex conſtitutõne

nature ſed potius ex voluntatis inoꝛdinatione.hinc
eſt ꝙ ⁊ ſi pena dicatur a deo.nõ tñ dici᷑ a deo facien
te ᷣ a deo vindicante.Concedendũ eſt ergo aliquas

penas a deo eſſe. ſicut oſtendũt rões ad hoc inducte

pꝛo eo ꝙ alique pene ſunt diſpoſitõnes ipſius puni/
bilis. ⁊ diſpoſitiones non qualeſcunq;.ðſed oꝛdinate
m rigoꝛem diuine iuſtiſtie. ¶ Ad illud quod obijci
tur in contrariũ ꝙ; deus moꝛtem non fecit iam patet
reſponſio.quia non negatur ꝙ moꝛs nõ ſit a deo vin
dicante.ſed quia nõ fuit a deo naturam inſtituente.
ideo deus eam inflixit.quia bomo eam meruit meri
to culpe.Ad illud vᷣo quod obꝛ ꝙ deus cuʒ punit
malos non infert eis malũ. DOdm qꝙ Auguſt. nõ vult

ibi negare penã inferri a deo.ſed hoc vult ibi negare

ꝙ defectus ille qui dauditur in intellectu pene non
cauſctur a deo. Ande non dicit.non infert penam.S
non infert malum. malum em̃ dicit ip̃m defectum ſi
eut dictum eſt. pena autez non tm̃ boni defectionem
ſed etiam dicit punibilis diſpoſitionem. ¶ Ad ill
quod obꝛ ꝙ conditoꝛ nature nihil facit cõtra naturã
Ddm. ꝙ ſi natura dicat᷑ naturalis crcature obediẽ
tia.vel naturale iudicatoꝛiuʒ ſᷣm q homo eſt habilis
ad iuſticiã.qꝛ vtrũq; hoꝝ dicit immediatã oꝛdinatio
nem ad deũ.ſic deus nõ facit cõtra naturã. ſicut nec
facit cõtra ſeipᷣm. Alio modo dẽ vis operans ſᷣm ſo/
litum curſum etiã qdcũq; bonũ quod ineſt creature
ex ſua oꝛigine.⁊ hoc mõ deus facit contra naturam.
ſiue per miracula potentie.ſiue per ſupplicia vindi/
cantis iuſticie.⁊ ſic non facit ſimpliciter contra natu
ram.immo potius ſᷣm naturam.cuius oꝑatio ſubia
cct diuine potentie.⁊ oꝛdinatio ſubiacet diuine iuſti/
cie. Et cum deus vtitur creatura ſiue ad manifeſta/
tionem diuine potentie.ſiue ad manifeſtationem di
uine inſticie. vtitur ea pꝛout debet.¶ Ad illud quod
obijcitur ꝙ pena dicit pꝛiuationem ⁊ defectũ. Ddm
qꝙ generaliter loquẽdo pena nõ dicit ſolũ defectum.
immo q̃dam pena ẽ que dicit veram paſſionem cir/
ca ipᷣm ounibile. Ande ſicut actio ignis eterni qᷓ agit
in animã aliquid ẽ.ſic ⁊ paſſio quam patitur anima
ab igne aliquid eſt. Et iteruz aliquid oꝛdinatum eſt.
⁊ita a deo eſt a quo eſt omnis eſſentia ⁊ omnis oꝛdo

1

55

34

Et ꝓpter hoc deficit illa rõ.quia nõ om̃is pena dicit
defectum purum. ¶ Ad illud quod obijcitur ꝙ ma-/35

lũ pene pꝛiuat bonã diſpoſitõem naturc.ſicut malũ
culpe diſpoſitõnem volũtatis. Dm ꝙ non ẽ ſimile.

quia maluʒz culpe pꝛiuat inoꝛdinate ⁊ vitupꝑabiliter.

.. .

avope
i E
gloh vox
alumm h.
ſcntinft
e Nlmmn
a witn
ſciſun
putans 1
P o
tramupun

Ermmnon
ſoni⸗ W
prpnccon
Cetick
Auoſmd
atſanein
ſtiweg
ſenslon⸗
onnpponene
ſcnnlag
fuma⸗
tndolan
NenſKn
Nlarolape
Nfansfen
cwptonns
orcpponteu
Huoneplact
omminine
doyntore ct
Pſubtraens
lamdadeh
Aniblavoon
cunſttinfi⸗
hlpotettde

cogeme
n
tulthonore

e: wyoꝛs⸗
iſnociche⸗
hebonoerut
ccooſtspen
anã
nononcke
Jibun
Donndach
ſetmater
ſutcin
Cprlrckt
ihiſcintat
nsinnit
ocktqgot⸗
inbgdiebo
Corenbion
ſanseſn
Dautgzar
boeqd

ſaenr
he

Gruondi

ſt

Dentune
upehch.
dllg
ſe en
nnlt
tchnſtie
innrit
inlee
ils
in
rfini
ac;⸗
ulgpbne
ſere
tmitnar
deusezwt
cwkälr
enwen
tiinpn;
erint
Ctis
nönntni
vwatwis
lrinurd

mi ſarve
mpfn

icternan
Eius.
Numich⸗

ntalen
roſda
dubenß
nmic
chnoen,
Ala
mſe
u
umt
cnunn
un,
ftud
ni
innſe
hln

Di.
malũ vo penè ſᷣm ꝙ hmõi pꝛiuat oꝛdinate ⁊ lauda/
biliter. Et quia quod laudabile ẽ.deo attribuendũ ẽ.
quod vo vituperabile non. hinc eſt ꝙ recte aliquod
malum pene deo attribuitur.malum vo culpe non.
ſicut infra melius videbitur.Et per hoc patet rñſio
ad vltimũ qð obicit de perfectione bonitatis q;tum
ad volũtatem ⁊ naturã dei.Concedo em̃ bñ ꝙ vtri
uſq; ẽ ſumma perfectio.qꝛ vna ⁊ eadem. Idem em̃ ẽ
in eo natura ⁊ voluntas.comꝑatio tamen diuine wᷣ
luntatis ad culpam ⁊ penam.ſiue econuerſo pene ⁊
culpe ad diuinam voluntatem differens eſt.qꝛ culpa
ꝓpter ſui deoꝛdinationem.dcoꝛdinationem ponit cir
ca peccantem. Pena vo non deoꝛdinationem cõno/
tat circa punientem ⁊ oꝛdinantem.
(Aueſtio . ꝑ
¶ Atrum om̃is pena ſit a deo? Et q ſic videtur.ad
Ro. xij. Mihi vindictam ⁊ ego retri.ergo vindicta
ꝛopꝛic compcetit ipi deo.ſed om̃is punitio vindicta
quedaʒ eſt.g̊ omnis pena ⁊ punitio eſt a deo. E
Auguſtinꝰ dicit ⁊ habetur in lr̃a.Omnis pena ſi pec
cati pena ẽ.iuſta ẽ ⁊ ſuppliciũ noiat᷑.ſᷣ om̃e qð iuſtuʒ
eſt a deo ẽ. g ⁊c. ¶ Otẽ Ro.j.Tradidit illos deus in
paſſiones ignominie.glo.paulo ante. Deſerit deus
non apponendo gr̃am. vcl appoſitam ſubtrabẽdo.
ſi igitur nulla pena magis caret ratõne boni ⁊ pulcri
q̃ᷓ ſubtractio gratie.⁊ paſſio ignominie.⁊ hmõi pene
ſunt a deo ſicut patcet ex textu ⁊ ex gloſa.ergo ⁊ om̃is
pena. ¶ Item nulla pena eſt acerbioꝛ qᷓ; pena infer/
nalis.nulla pena habet plus de ratõne pꝛiuatõnis ⁊
defectus qᷓ; pena moꝛtis.ſed vtraq; iſtaruʒ eſt a deo.
ergo ⁊ omnis alia pena. ¶ Item ſubtractõ gratie di
recte opponitur collationi gratie.ſed gratiã dare hoc
maxime placet diuine bonitati.ergo inter omnes e
nas minime eſt hec pena a deo autoꝛe. ſed hec eſt a
deo autoꝛe.crgo et omnis alia. Pꝛobatio minoꝛis.
In ſubtractione gratic cſt gratie adnihilatio.⁊ que/
dam dei de habitaculo coꝛdis expulſio.ſed operatio
adnihilationis ſoli deo ẽ poſſibilis.ſicut dicit Hug.
cum ſit infinita diſtantia inter cxtrema.ct pᷣterea ni/
hil poteſt deum eijcere.ergo videtur ꝙ talis ſubtra/
ctio gratie non poſſit eſſe niſi a deo tanqᷓ; ab autoꝛX
¶ Btẽ omnc illud quod oꝛdinat inoꝛdinatũ.⁊ reſti/
tult honoꝛem deo ſublatum eſt a ſummo oꝛdinato/
re.⁊ honoꝛis ꝓpꝛij zelatoꝛe.ſed omnis pena ſᷣm ꝙ bu
iuſmodi eſt oꝛdinatiua culpe.in omni ctiaʒ punitio/
ne honoꝛ redditur deo.etiã ſubtractus per culpam.
ergo om̃is pena ſᷣm id qð eſt pꝛocedit a diuiua iuſti-
cia. ¶ Sed cõtra. Excecatio ẽ quedam pena.ſed exce
catio non eſt a dco:ſed ex ꝓpꝛia malicia. ſicut dicitur
Sap̃.ij.Excecauit illos malicia coꝝ.ergo nõ ẽ om̃is
pena a deo. O autem excecatio non ſit a deo. appa/
ret tam ex textu q; ex verbis Auguſti.qui dicit ſuper

illud Jo.j.lux in.tenebꝛis lucet.ibi dicit ꝙ quomõ ce

co pꝛeſens eſt lux coꝛpoꝛalis ⁊ ipᷣe non eſt pꝛeſens lu/
mini. ſic intelligendum eſt in luce ſpũali.⁊ hoc ipᷣe te/
xtus innuit.¶ Item amiſſio ſiue expoliatio gratui/
toꝝ eſt queda pena.ſed hec non eſt a deo.immo po/
tius a diabolo.ſᷣm ꝙ dicitur Lu.x.de homie deſcen/

dente a bieruſalẽ in iericho qui a latronibus fuit vul

neratus ⁊ ſpoliatus.ergo non omnis pena eſt a deo.
ꝛ auteʒ expoliatio gratuitoꝛũ nõ ſit a deo apparet

per boc qð dicit Anſel. ꝙ homo non habet gratiam

7„

non quia deus non dat. ſed quia ipſe non recipit.
(Beem imaginis defoꝛmatio eſt quedam pena. v

deus imaginem ſuam nullo modo deſoꝛmat.immo
indignat᷑ ↄtra defoꝛmanteʒ. ergo nõ omnis pena eſt
a deo. Oꝛ autem imaginis defoꝛmatio non ſit a deo
apparet.quoniã imaginem dei defoꝛmare eſt contu/

meliã deo inferre. ſed deus nũq; facit ſibi ↄtumeliã.
ergo nunqᷓ; defoꝛmat imaginẽ ſuã. ¶ Item ſi nullus

purus defectus eſt a deo. aliqua pena eſt purus de/

fectus. ergo aliqua pena nõ eſt a deo. Maior mani/

feſta eſt ꝑ ſe. qꝛ defectus nõ habet cauſaz efficientẽ ſ
deficientẽ. ſed deus nulliꝰ eſt cauſa deficiẽs. Minoꝛ
ꝓbat᷑.qꝛ ignoꝛãtia nihil aliud eſt qᷓ ſpnalis tenebꝛa.
ergo eſt pꝛiuatio pura.⁊ ignoꝛantia eſt pena.ergo ⁊c.
Item nullũ viciũ eſt a deo.aliqua pena eſt viciũ.
vtpote malicia ⁊ ↄcupiſcẽtia. aliqua pena eſt q̃ nõ
eſt a deo. Maioꝛ ⁊ minoꝛ ꝑ ſe ſunt manifeſte. ⸗
nullũ peccatũ eſt a deo.ſᷣ aliq peccatũ ẽ pena. ſicut
oſtẽſum eſt ſupꝛa.⁊ manifeſte apparet i illa defoꝛmi/
tate que remancet i anima poſt culpã ppetratã. ergo
aliqᷓ pena eſt que nõ eſt a deo.¶¶ E ad p̃dictoꝝ intel
ligentiã notandũ eſt ꝙ pena de generall acceptiõe di⸗
cit nocumentũ oꝛdinatũ. nocumentũ aũt cõpationẽ
babet ⁊ ad ipᷣm nociuũ.⁊ ad illud qd patit᷑ nocumẽ/
tum.⁊ ad illud ᷣm cuiꝰ pꝛiuationẽ nocumentũ illud
attendit᷑. Et ſm iſtã triplicẽ comꝑationẽ nomẽ pene
babet triplicẽ acceptionez. Ande dicitur pena aliqñ
actio rei ledẽtis.ſᷣm ꝙ aduſtio ignis infernalis dicit
eẽ pena repꝛoboꝝOicit᷑ etiã pena paſſio rei leſe ſiue
punite. ſᷣm ꝙ; dicitur afflictio repꝛoboꝝ eſt eoꝝ pena
eterna. Dicit᷑ etiã defectus alicuiꝰ boni in quẽ incur
rit᷑ ex illa paſſone.ſicut defectꝰ quietis.ſalutis.⁊ pa/⸗
cis.eſt pena repꝛoboꝝ. Quocũq; autẽ iſtoꝝ modoꝛũ
dicat᷑ pena.ſiuc actio.ſiue paſſio.ſiue defectus.ſemꝑ

36

nomẽ pene vt ſic impoſitũ ẽ ab oꝛdine.⁊ qd dicit no-

minat vt oꝛdinatũ.Et quoniã om̃e oꝛdinatuʒ vt tale

deo eſt. ⁊ quoniã om̃e oꝛdinatũ a deo eſt.a deo enim
habet qꝙ ſit oꝛdinatũ.⁊ deo placet ois oꝛdo.⁊ ideʒ eſt
fieri deo autoꝛe ⁊ deo volente.Si autẽ loquamur de
pena ſᷣm illud qð ſubeſt huic oꝛdini a quo imponit᷑
nomẽ pene.tũc dicendũ eſt ꝙ ſi pena dicat᷑ defcctus

ꝓcedit a deo a quo eſt omis oꝛdo.quocũq; modo di
catur pena.⁊ quicquid dicit᷑ pena inquãtum pena.a

ſiue carentia alicuiꝰ boni.ſic dicendũ eſt ꝙ; talis defe

ctus nõ eſt a deo.nõ em̃ habet cauſam efficientẽ ſed
deficientẽ.nec pena que talẽ defectũ nomiat eſt a deo
Si autẽ pena dicat᷑ ipſa paſſio rei punite quc eſt via
ad defectũ alicuiꝰ boni.tũc diſtinguẽdũ eſt.qꝛ quedã

57

eſt paſſio q̃ eſt ordinata.quedã vᷣo que qᷓ;uis ſit oꝛdi -

nata ᷣm quid.eſt tamẽ deoꝛdinata ſimplicit᷑.quedaʒ

vo medio modo ſe habẽs. Paſſio illa q̃ eſt oꝛdinata
ſimpliciter eſt illa paſſio q̃ eſt pure penalis.ſicut paſ-
ſio famis ⁊ ſitis.⁊ talis paſſio a deo eſt.vnð fames et
ſitis a deo dicit᷑ eſſe. Paſſio vo ꝗ̃ᷓ eſt deoꝛdinata ſim/
pliciter.ſed oꝛdinata ᷣm quid eſt illa que eſt culpabi/
lis.ſicut ẽ defoꝛmatio imaginis ⁊ coꝛruptio habilita
tis ad bonũ.⁊ talis nõ eſt cõcedenda eſſe a deo. Paſ-

ſio vᷣo media eſt illa que eſt paſſio vicioſa.vtpote illa

que eſt ex rebellione carnis ad ſpiritũ.que quodãmo
do oꝛdinata eſt ad culpã pᷣcedentẽ.quodãmodo de/
oꝛdinata cſt.qꝛ eſt declinatiua ad culpam ſeqnẽtem.
⁊ hec nõ cõceditur eſſe a deo.Et magiſter dixit ſupꝛa
diſt. xi xij.ꝙ fomes ⁊ cõcupiſcentia non habent deum

autoꝛem.ſed dyabolũ aut hominẽ.Et ſic diſtinctum

eſt de pena ꝓut dicit᷑ actio rei punitiue.Ex pꝛedictis
igitur patct ꝙ etſi omnis pens ſit a deol heng teunct
qnn 2

ℳ

Ali.

rationẽ pene.non omne tamẽ quod dicit᷑ pena a deo

eſt. imo quedam eſt a deo.quedam nõ. Illa eſt a doo

que dicit oppoſitionẽ aliquam.ita ꝙ non nomiat de/
oꝛdinationẽ.⁊ hec eſt ſimpliciter pena.Illa vᷣo nõ eſt

concedenda eſſe a deo que nominat ſimpliciter defe⸗

ctum.vel que nominat poſitionẽ aliquã cum deoꝛdi/

natione. AUnde nec concedit᷑ a deo eſſe excecatio.nec

39

obduratio.nec imaginis defoꝛmatio.nec gratie ſub/

tractio ſiue expoliatio. nec erroꝛ.nec ignoꝛantia.nec

cõcupiſcentia.nec his cõſimilia.omnia enim hec vel
dicunt defectuʒ vel deoꝛdinationẽ aliquam. Conce/
dende ſunt igit᷑ ratones oſtendentes ꝙ omnis pena
eſt a deo. iiluc quod obijcit᷑ ꝙ omnis vindicta
eſt a deo.⁊ ſimiliter ad ſequẽs quo dicit᷑ ꝙ omnis pe
na iuſta eſt.Dicendum ꝙ ille due ratiões non cõclu/
dunt niſi ꝙ pena ſit a deo ſub ratione pene.ſic enim

gliquid dicit quod reſpicit oꝛdinem qui attendit᷑ ᷣm

40

41

vltionem diuine iuſticic. de eo autem qð ſubeſt non

opoꝛtet illud intelligi ꝙ ſit a deo. NMam crimina cri/
minibus vindicant᷑ ſᷣm ꝙ ſancti dicunt ⁊ ſupꝛa oſtẽ/

ſum fuit. ¶ Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ paſſio ignoꝛan
tie ⁊ ſnbtractio gratie eſt a deo.Dicenduʒ ꝙ pꝛopꝛie
loquẽdo neutrũ a deo eſſe concedit᷑ niſi ꝑmiſſiue.bᷣm
ꝙ deus dicit᷑ obdurare.quia ipᷣo non apponente gra
tiã homo obdurat᷑.ſicut etiam deus dicit᷑ tradere in
deſideria coꝛdis. Ande gloſa dicit ibidem. Lradere ẽ
ꝓmittere et non incitare ſed dimittere. pᷣcedentibus

quippe culparũ cauſis.iure ⁊ merito deſerunt᷑ a deo.
⁊ per hoc ꝙ deſerunt᷑.deſiderijs tradunt᷑. Similiter

dicit deus gratiã ſubtrabere.hoc non eſt ꝙ auferat

datam.ſed quia homine ſe auertente.deus eam non
continuat. T

illud quod obijcit᷑ de pena moꝛtis
eterne damnatiõis. Dicendum ꝙ vtraq; a deo eſt.
vtraq; em̃ poſitioneʒ aliquã vel diſpoſitionẽ nomiat
ſine dcoꝛdinatiõe aliqua.Et ſi obijciat᷑ ꝙ pena infer/

nalis eſt acerbiſſima. Dicendũ qꝙ acerbitas nõ impe-/
dit qͥn pena ſit a deo. ſᷣ potius dcoꝛdinatio ⁊ defectꝰ

Et ſi obijciat q; moꝛs dicit defectũ. Dicendũ ꝙ; moꝛs
non tĩ dicit defectum.imo dicit paſſionem ⁊ ꝓgreſ/

ſum ab eſſe in nõ eſſe. qui quidẽ eſt ꝑ anime ⁊ coꝛpo/
ris ſepationem.vbi eſt doloꝛ ⁊ afflictio.⁊ licʒ defectus
ſequat᷑ ad illam paſſionem. moꝛs tamẽ nõ nominat

purum defectum. ſed potius paſſionem ⁊ tranſitum

cedatur de alijs penis quarũ nomina imponũtur ab
ipſo defectu. Ad

illum. ⁊ ideo concedit᷑ moꝛs eſſe a deo.q́;uis non cõ/

gratie eſt a deo. Dicendũ ꝙ; falſum eſt ꝓpꝛie loquen/
do.niſi dicat᷑ ꝑmiſſiue vt dictuʒ eſt. QOð vo obijcitur
&ꝙ ibi eſt adnihilatio ⁊ dei expulſio. Dicenduʒ ꝙ deũ

expelli non eſt aliud qᷓ; gratia dei repelli.Gꝛatiã autẽ

dei repelli non eſt aliud q; gratiã coꝛrumpi.pꝛo eo q;
ipa cum ſit accidens nõ babet ſaluari niſi in ſubſtan/

tia rationali. Gꝛatia autẽ coꝛrumpit᷑ ⁊ adnibilat᷑ nõ 43

per actionẽ contrarij agentis.ſed ꝓpter defectũ in ſe⸗
ipſa. Deficit autem in ſeipſa ꝓpter hoc q; ſubiectum
deficit ſibi. Anima em̃ nõ eſt nata eſſc ſubiectũ gratie
niſi ꝑ conuerſionẽ ſui ad deum. Et ideo cum ſe a deo
auertit.iam gratia gratũfaciens in ea nõ poteſt ſalua
ri. ⁊ ideo ĩ ſeipſa deficit. ¶
poteſt gratiam adnihilare ⁊ deum de habitaculo ſuo
eijcere.Dicenduʒ ꝙ illa ratio ꝓcedit ac ſi talis adni/

hilatio vel abiectio ficret per virtuteʒ alicuius agen-

tis.hoc autẽ nõ fit.ĩmo fit ꝓpter ineptitudinẽ ſuſcipi⸗

entis ſicut viſum ẽ. Al illud quod obijcit᷑ ꝙ om̃e 45
t

oꝛdinatũ ⁊ qð reddit honoꝛẽ deo eſt a deo.Dicendũ
ꝙ hoc verũ eſt inquãtũ tale.Sed cum aſſumit ꝙ oĩs
pena eſt hmõi.vcrũ eſt inquãtũ pena.⁊ tunc cõcluſio
vera eſt. videlicet ꝙ omnis pena inquãtum pena a
deo eſt. ſed ſi ex hoc arguatur vlterius ꝙ; omne illud
quod dicitur pena eſt a deo.vtpote culpa.vł vicium.
vel defectus.fiet ſophiſma ᷣm accidens.quia quedã
que deo attribuere poſſunt potius ſonant in contu/
meliã qᷓ;ᷓ in gloꝛiaʒ.Et ꝓpterea ſi alicubi vnq inueni⸗
atur ꝙ cõcupiſcentia vel ignoꝛantia vel cetera ſimi/⸗

lia a deo ſint. exponẽda ſunt verba. vel dicta ſunt eſſe

a deo.qꝛ ſunt ꝑmiſſiue.vel qꝛ dicunt᷑ eſſe a deo inqᷓtũ
ſunt pene.vel dicunt᷑ eſſe a deo ſjᷣm ꝙ cõcernũt aliqd
ens.nõ m illud a quo pᷣmo ⁊ pᷣncipalit᷑ imponũtur.

Diſtinctio.xxxvij. Vtrũ actio ſubſtrata.i.in qua peccatũ cõmittit᷑ ſit a deo ꝛ.

Ant autẽ alij plurimi longe aliter de peccato ⁊c. Supꝛa oſtendit magiſter quomõ peccatũ ſit pecca
ti pena.ad declarandũ qualiter peccatũ eſt pꝛiuatio. In hac parte intendit magiſter inquirere vtrum
actio in qua peccatũ cõmittitur ſit a deo. ꝓpter hoc quod ſupꝛa dictum fuit ꝙ peccatum eſt actus.Et

illud quod obijcitur ꝙ ſubtractio ꝗ2

Oð ergo obijcitur ꝙ nihil 44

quoniã ſupꝛa ꝓſecutus fuit opinionẽ illoꝛum qui dicunt actionem ſubſtrataʒ malicie eſſe a deo.hic ſecundo

pꝛoſequit᷑ aliam opinionem qua quidã ponebant nec maliciã nec actionem malam eſſe a deo. Diuidit᷑ auteʒ
pars iſta in duas partes. In quarũ pꝛima ponit pᷣdictam opinionem. In ſecũda vᷣo opponit contra opinio/
nem partis aduerſe.ibi. In hoc autẽ verbo ſuperioꝛũ ſententie ⁊c. Pꝛima ꝑs habet tres partes. In pꝛima ex
plicat magiſter illam opinionẽ. In ſecũda vo ſubiũgit eius defenſionẽ.ibi. Illa quoq; Augu.verba quibus
dicit ⁊c. In tercia vo ex pᷣdictis elicit quãdam concluſionẽ.ibi.Ex quo colligit᷑ res aliquas ⁊c.Similiter ſecũ
da pars pꝛincipalis habet tres partes. In pꝛima parte opponit contra aduerſam opinionem. In ſecũda vo⸗
loco determinatiõis ponit quã dam cõmonitionem ad auditoꝛis eruditionem.ibi. Intendant diligenter bis

verbis ⁊c. In tercia vo remouet quãdam dubitationem.ibi. Cum igitur omnes catholici tractatoꝛes in hoc

conſentiant ⁊c.

Ervplicat alioꝛũ opinionem qui dicunt malos actus nullo modo eſſea

deo nec eſſe bonos.ſiue in eo ꝙ ſunt.ſiue alio modo. a ODODODOe nec malaw
Vnt aũt ⁊ alij plurimi longe aliter de peccato ⁊ de actu ſentientes. lũtas.nec malꝰ
Aſſerunt eni voluntatẽ malã ⁊ actum malũ peccata eſſe.⁊ nulla ra / et nt bona.
N te bona. nec m aliquã rationẽ ex deo autoꝛe eſſe. qꝛ ſine deo fiunt ec ſint ex dco.
Sineẽ eo nãq; (vt ait euãgeliſta)factũ eſt nihil.i.peccatũ.Qð dicit᷑ eſſe nihil Quare peccatũ
nõ qꝛ nõ ſit actio vel volũtas mala que aliquid eſt.ſed qꝛ a vero eſſe ſeparat nit

homies.⁊ ad malũ trabit.⁊ ſic ad nõ eſſe deducit. Qui enim a ſummi boni

nihil eſſe dicit̃.

ona
nal non
ntueri

4

Uinſbſu
ucldii
Niügſ
Leſthiun
emignt
hanſerde
Ppotcktlln
Motrqndi
Ndtnctiſn
Ailsa
tmuniſ
icigefee
Mamöct⸗
üngen
ogmen
alhuftun.
ns gugt
wacriurce
fuii

N

uriſthe
Wuivepmnn
nckanst
Neln
duittni
nmncpod⸗
DPomct
chacbi
Gmini
einn

Kuin

ſisnnl
irM

ſtemn
Aurtem

. ſii.

r n

Scom qͥd acꝰ
mali non ſunt
nature vel ſub/⸗
ſtantic.

b

. *
E — . ———

participati recedunt. qð ſolum vere ac pꝛopꝛie eſt.

merito non eſſe dicunt᷑. ꝓdeoq; Auguſtinꝰ dicit ſi uper

Zohannẽ.peccatũ nihil eſſe.nihilq; fieri cum peccant
homines.hHac ergo ratõne aſtruunt peccatũ nihil eſſe
quia a vero eſſe hominẽ elongat. Volũtatemq; malã
atq; actionem ſiuelocutionem malam peccatũ eſſe di /
cunt.quia pꝛeuaricatio ⁊ inobedientia hec ſunt.⁊ con.

tra legem dei fiunt.que tamẽ ſunt.ſed ab homine vel

dyxabolo nõ a deo. Hullatenus enim hec a deo eſſe di⸗
cunt ſiue inquãtũ ſunt ſiue alio modo.

Ponit opinionis pᷣdicte defenſioneʒ qualiter ſczʒ

determinãt verba Augu. pꝛemiſſa quibus ait.mne
5

qð eſt. inquãtum eſt.bonũ eſt.

¶ Ella quoq; Auguſtini verba quibꝰ dicit. omne quod

eſt.inquãtuʒ eſt bonum eſſe.⁊ deum habere autoꝛem.

de naturis ſiue de ſubſtantijs tm̃ accipienda foꝛe tra⸗

dunt. Subſtantie vᷣo nomine atq; nature. dicunt ſigni
ficari ſubſtantias ipſas.et ea que naturaliter habent.
ſcilicʒ que cõcreta ſunt eis.ſicut anima naturaliter ha⸗
bet intellectũ et ingenium ⁊ volũtatem et huiuſmodi.
quod ex verbis Augu. pꝛemiſſis colligitur vbi bonuʒ

hominẽ appellat bonam naturam.et malum homineʒ
malã naturam. Scom hanc ergo aſſertionẽ vel acce⸗

ptionem mali. actus non ſunt nature vel ſubſtantie.

nec etiaʒ boni actus.qð vtiq; videtur Augu.innuere

in libꝛo retractationũ.diſtinguens inter ſubſtantias ſi

ue naturas.⁊ bonas actiones ſiue malas.Aperiẽs em̃

quomõ intelligendum ſit quiddam in libꝛo de vera re

ligio.ab eo traditum ait.hoc de ſubſtantijs atq; natu
ris dictum eſt. Inde enim diſputabatur.non de bonis
actionibus atq; peccatis. Aperte hic videtur diuide/
re inter naturas ſiue ſubſtantias.⁊ actiões ſiue pecca/
ta. Ideoq; aſſerunt pꝛefati doctoꝛes.actiones interio⸗

res vel exterioꝛes nõ eſſe naturas vel ſubſtantias.que
ſi male ſunt.peccata ſunt.neq; a deo ſunt.æ vo mali
actus non ſint nature. Augu.videtur notare in pꝛima

reſponſione ↄtra pelagianos ita dicens. Opera dya⸗

boli que vicia dicunt᷑ actus ſunt.non res.Idẽ in quar
ta reſponſione.QO mne malũ natura non eſt. ſed actus
accidens alicui ex defſectu boni. Qobꝛemqð natura
non eſt.deus non fecit.quia natura eſt omne qð fecit.

a Opera dyaboli
ꝗ vicia dicunt᷑ actus
ſunt. non res. ¶ Sed
cotra. Fulgentiꝰ di⸗

cit ⁊ habet᷑ iĩ gloſa ſu⸗

per Roma.j. Deus
illius rei eſt vltoꝛ cu/
ius nõ eſt actoꝛ.ergo
ſi deus eſt vltoꝛ pec/
cati.peccatuʒ eſt res.
Item videt᷑ cõtra
ria implicent᷑ in illo
verbo. Omne enim
ens ẽ aliqua res.ſed
viciuʒ eſt actus ſicut
e dieis act?que⸗
am differẽtia entis.
ergo idẽ eſt dicere vi⸗
cia cſſe actꝰ ⁊ nõ res.
q affirmare inferiꝰ
⁊ negare ſuꝑiꝰ de eo/

dem qð eſt impoſſibi
le. Item ipſe Augu.
videt᷑ ſibi cõtradice/

re cum dicit in ench.
ꝓ alique ſũt res qui/
bus hoies mali ſunt.

⁊ tales nõ ſũt niſi vi/

cia ⁊ peccata. g vicia
ſunt res.
dũ ꝙ res accipit᷑ cõ/
munit᷑.⁊ ꝓpꝛie.⁊ ma/
gis ꝓpꝛie. Res vᷣm ;
cõiter dicit᷑.dicitur a

reoꝛ reris.⁊ ſic cõpꝛe

hendit omne illð q
cadit ĩ cognitiõe ſiue
ſit res exterius ſiue ĩ
ſola opinione. Pꝛo/

ptꝛie vo dicit᷑ res a ra

tus rata ratuʒ. ſm ꝙ
ratum dicit eſſe illð

quod nõ tm̃modo ẽ

i cognitiõc.imo eſt in

reruʒ natura. ſine ſit

eus in ſe.ſiue in alio.
⁊ hoc modo res con/

uertit᷑ cuʒ ente. Ler⸗

cio mõ dicit᷑ res ma/

gis ꝓpꝛile m ꝙ dici᷑ a ratus rata ratum. put ratũ dicit᷑ illud qdð eſt ens perſe ꝛ fixum. ⁊ ſic res dici ſolum de
creaturis ⁊ ſubſtantijs per ſe entibus. Si igit᷑ res accipit᷑ pꝛimo modo.peccatũ eſt res ⁊ tum ad actionem
ſubſtratã.⁊ q;tum ad defoꝛmitatẽ.⁊ ſic accipit EFulgentiꝰ.Si vo res dicat᷑ ſecũdo modo.ſic peccatũ dicit᷑ res
nõ ratõe defoꝛmitatis ſed rõne actus ſubſtrati. ⁊ ſic accipit Augu.in ench. Tercio mõ accipiendo boc nomen
res.ſic peccatũ nec eſt res rõne defoꝛmitatis.nec rõne actus ſubſtrati.⁊ ſic accipit Augu.in verbo ꝓpoſito.cũ

dicit ꝙ opera dyaboli vicia ſunt nõ res. Et per hoc patet reſpõſio ad totũ.

b uod natura nõ eſt. deus

non fecit ⁊c. AUidet᷑ boc eſſe falſum.qꝛ multa ſunt que fiunt pᷣter naturam. ⁊ tamẽ conſtat ꝙ a deo ſunt.ſicut
multa accidentia que inducunt᷑ ꝑ acquiſitionẽ ⁊ per violentiam.⁊ etiam per gratiã ⁊ per miraculum. Item
omne qò eſt natura aliqua.vel eſt ſubſtantia.vcl ꝓpꝛietas ei naturaliter inberens.ſed multa ſunt que nec na⸗
1

2

turaliter inſunt.nec ꝑ ſe ſunt.ergo nõ videt᷑ eſſe verũ illud quod dicit᷑.ꝙ deus nõ fecit illud qdð natura nõ eſt.
dicend ꝙ ſicut boc nomẽ res tripliciter accipit᷑.ita hoc nomẽ natura.vno mõ dicit᷑ natura res q̃ natu

raliter eſt.vel ꝓpꝛietas qᷓ̃ naturalit᷑ ineſt. Secũdolmõ dicit᷑ natura largiꝰ.nõ ſolũ res ꝑ ſe ens.vel ꝓpꝛietas na⸗
turaliter inbeikes cizomne qd ↄſeruat naturã. vel q ſaltẽ aliquo bono nõ pᷣuat.⁊ iſtos duos modos po⸗
nit magiſter in Ira.Lercio mõ dici᷑ natura largiſſme omne ens qð eſt in aliqua re matkiallſer ſit natura⸗

.dicẽä- x

liter inherès ſiue nõ.
ſiue ſit ſaluatiuũ ſiue
non. Cum ergo dicit
Auguſt. ꝙ natura eſt
omne quod deus fe/
cit.poteſt accipi na/
tura tribus modis.
hm ꝙ facere dei acci/
ʒ pitur triplicit᷑. AUno
em̃ modo facere dici
tur deus creando.ſe/
cũdo modo cõcrean/
do. tercio modo co/

—

1. —
— 5

Item omne qð natura bonuʒ eſt. deus ex nihilo fecit.

non dyabolus.
4

Pdictis elicit quãdam cõcluſionem. ſc ꝙ ſm

illos res alique ſunt.que a deo nõ ſunt.qͥbus homĩes

mmali ſunt. c

operãdo.⁊ ita ᷑ᷣm ꝓ

extendit᷑ verbũ faci/
endi extendit᷑ nomẽ
nature. ſicut facẽ di/
citur deus actionem

(¶ Ex quo colligit᷑ res aliquas eſſe q̃ a deo nõ ſunt. eiſ. q;

omies mali ſunt. Qð nihilominꝰ ⁊ ipſi cõcedũt inni

tentes verbis Augu.ſuꝑius poſitis.qui in ench.deter
minãs illa verba ꝓphete. Ve hijs qui dicũt bonũ ma
lum. dicit de ipis rebus quibꝰ homies mali ſunt.nõ de
homibus hoc eſſe intelligendũ.Sunt ergo alique res
quibꝰ homĩes mali ſunt. Id aũt quo homo fit deteri⸗

oꝛ.a deo nõ eſt. qꝛ vt ait Aug. in li.lxxxiij.q̃ſtionũ deo
gutoꝛe nõ fit homo deterioꝛ. Hon eſt ergo deus autoꝛ

ſubſtratã peccato co

operando libero ar/

bitrio. ſic ctiaʒ nomẽ
naturce ſe extendit ad

illam artionem. Et ſi

cut facere dei nuny

ſe extendit ad defoꝛ/
mitatem. ſic nec na/
tura. Et ideo ex bac
autoꝛitate nõ poteſt
haberi ꝙ actio ſub/
ſtrata defoꝛmitati nõ
ſit a deo⸗⸗ c ¶ Quid
ergo mirũ ſi deus di/

cit᷑ nõ eſſe actoꝛ coꝛã 10 .
lunt. Bona autẽ illa eſſe dicunt que naturaliter ſunt.
Ea vo naturaliter eſſe dicunt non ſolũ que ſubſtantie

inquũtuʒ nihil ſunt.
cuʒ nihili nullꝰ actoꝛ
exiſtere queat:videt᷑

efficacit᷑ argucre. Cũ

enim peccatũ aliquo
modo hbabeat actoꝛẽ
ct non poſſit habere
m ꝙ nihil. habet g
hm ꝙ aliquid eſt. ſi
igit᷑ nullo modo ha/
beat deum actoꝛem.

vicdet᷑ ꝙ peccatũ in/ Ain⸗ “ .
8 terra.ſol.omnia iſta ſubſtãtie ſunt.eoipo quo ſunt na⸗

quãtuʒ actꝰ? eſt a deo
non ſit. ¶ E. vicẽdũ
eſt ad hoc ꝙ iſtud ar
gumentuz deficit. qꝛ
aliter peccatũ eſt ni/

rerũ quibꝰ homo deterioꝛ fit. At ſunt alique res vt di /
ctũ eſt quibus homines mali fiunt. ſunt ergo aliq̃ res
que a deo nõ ſunt.qꝛ peccata ipᷣe ſunt. Ideoq; ſcriptu⸗
ra in pluribus cõteſtat᷑ locis deũ nõ eſſe autoꝛem ma⸗
loꝛũ.i.eoꝛum que peccata ſunt.
Mpponit ↄtra aduerſam opinionẽ ex illo verbo
deus autoꝛ maloꝛũnõ eſt.t v

¶ In hoc aũt verbo ſupioꝛũ ſentẽtie recte opponit᷑. qui
dicunt deũ non eſſe autoꝛem eoꝛum que mala ſunt.in⸗

quãtũ mala ſunt. ſed inqustũ ſunt.⁊ inquãtum mala

ſunt. dicunt ea nihil eſſe. Quid ergo mirũ.ſi deus di /

citur nõ eſſe autoꝛ eoꝛuʒ inquãtũ nihil ſunt.cum nihili
nullus actoꝛ exiſtere queat: Ideoq; cum dicitur deus
eſſe autoꝛ omniũ que ſunt. bonoꝝ iſti ſubintelligi vo/

ſunt. vel cõcreta ſubſtantijs. qualiter ſupꝛa qcceperũt.
ſed ⁊ omnia que naturã non pꝛiuant bono. Et ita jm

eoſdem multiplex in ſcripturis fit intelligentia. vbi de
natura. ſiue de ſubſtantia. vel de his que naturaliter
ſunt.ſermo occurrit. Sed ſuꝑ illum locũ.pᷣs. Non eſt
ſubſtantia. ita Augu. de ſubſtantia diſleruit. vt pᷣmiſ⸗

ſe ſententie videat᷑ cõſentire dicens. Subſtantia intel
ligit᷑ illud quod ſumus quicqd ſumus.homo,.pecus.

ture ipſe. ſubſtantie dicunt᷑. HNam qð nulla eſt ſubſtan

tia. nihil oĩno eſt. Subſtãtia ergo eſt aliqᷣd eſſe. de fe/

hil. aliter illud quod

nullo modo eſt. pec/

7

catum enim foꝛmalite

nibil eſt. nibilominus tamẽ circa aliquid

cit hominẽ ſubſtantiã. ſed ꝑ iniqtatẽ lopſus eſt homo
a ſubſtãtia in qua factꝰ eſt. Iniquitas quippe ipano

ps.lxviij.

eſt.⁊ alicuius boni pꝛiuatio eſt. ⁊ q́uis illuch

quod nullo modo eſt. non poſſit babere actoꝛem. tamẽ illud quod dicit defectũ circa ens poteſt haberc acto⸗
rem.non inquã accoꝛein e c hater ram n V
tas quippe ipſa nõ eſt ſubſtantia Contra. Aut em̃ ſubſtantia dicit᷑ ꝓpꝛie.aut dicit cõmuniter. Si dicit pꝛie.
ctiã nec iuſticia cſt ſubſtãtia. Si vicit chiter. ergo omne qð habet aliqu eſſentia dicit ſubſtantia. ſed habitus
malꝰ habet aliquã eſſentiã inqtũ habitꝰ.S videt᷑ ꝙ malꝰ habitꝰ (vt luxuria) vdebeat laudare deũ. ¶ N dicen/

dum ꝙ ſicut uomẽ nature multipliciter accipit᷑ita ⁊ nomẽ ſi ubſtãtie. Pꝛeter em̃ i
cit philoſophbꝰ ꝙ ſuba dicit᷑ materia ⁊
vyba beati Nugu. AUno mõ vt dicat᷑ res

cſficientem. ſed deficientem. Et ſic patet ꝙ ratio illa non recte ꝓcedit. ð

7

iqui

llos quattuoꝛ modos qᷣs di

ia 2 foꝛma. cõpoſitũ ⁊ eſſentia vniuſcuiuſq;. põt aliter diſtingui ſuba iuxta

ſed alij inberẽs. Tercio mõ vt dicax? ſuba qᷓlibet eſſentia actu ens.ſiue ꝑ ſe ſtans ſiue nõ.⁊
ſe extendit ad omne ens. Et ſicaccipit Augu. cum dicit ꝙ nulla ſubſtantia eſt nibil omnino. cum erge de
ꝙ iniqᷣtas ſubſtantia non eſt. Dicendũ ꝙ iniquitas qccipit qbſtracte pꝛo ipa defoꝛmitate no pꝛo habltu circs

manẽs ⁊ p ſe ſtans. Alio mõ vt dicat᷑ res ꝑmanẽs nõ tamẽ p ſe ſtãs

hoc mõ ſubſtantia
no. cum ergo dicit

Wos.
Nn

8

Hbi xxVII.

eſt ſubſtantia. Non em̃ iniquitas eſt natura quam foꝛꝛ quẽ defoꝛinitas cõſt⸗
mauit deus.ſed iniquitas eſt ꝑuerſio quã fecit homo. ſtit. e¶ Penaꝝ cnũ
Hature omnes ꝑ ipſum facte ſunt. iniqtas ꝑ ipſum fa deꝰ autoꝛ e. ANidet᷑ ᷣ
cta nõ eſt.qꝛ iniquitas nõ eſt ſubſtantia. In illo hym⸗ eſl falſum. qr nulli⸗
no triũ pueroꝛũ vniuerſa creatura laudans deũ com / g a uel gebz
memoꝛat . laudant em omnia deü. ſed que fecit deus. ßᷣm ꝙ pena no S ex/
laudat ibi ſerpens deũ.ſed nõ auaricia.Oimnia repti / emplar deo. videt

a. liiei ibi nomiata ſunt.ſed nõ aliqua vicia. Vicia em̃ ex & dey nõ ſit actoꝛ pe/
nobis ⁊ ex nr̃a volũtate habemꝰ.⁊ vicia no ſunt ſuba Ue. eẽ een fat
MMc Bon⸗ cõmonitionẽ vt erudiat. e FocBeangnent.
¶ Intendat diligeter his verbis Pmiſſax aſſertoꝛes ſen te. Bec ſieut vieit

tentiarũ. ⁊ ꝑcipere poterũt rationẽ ⁊ cauſam dictoꝛũ. nauit noſ
ybi ſcriptura de natura vel ſubſtãtia mentioneʒ facit. rird ee 95
Illarũ vo ſententiaꝝ iudicium. pꝛudẽtis lectoꝛis(cui placẽt mala penc.vi/
vtriuſq; ſentẽtie noticiã plenarie dedimꝰ) arbitrio re⸗· det᷑ ꝙ nõ ſint ab ipſo
linqᷣmꝰ ad ea q̃ adhuc nobᷣ ſuꝑſũt tractãda feſtinãtes. danc at aicreſ
Renmouet dubiü. &„ de peccato nõ de pena intei dicρnbabeete
ligit᷑.cum dicit᷑ deus nõ autoꝛ mait. e ⸗ fonuſfegte “
um igit᷑ omnes catholici tractatoꝛes in hoc ↄſentiã=t tẽdit᷑ qᷓtũ ad eſſe co⸗
ſcʒ ꝙ deus non eſt autoꝛ maloꝛuʒ. cauendum eſt tamẽ iũ ſpeciale. q̃daz xo
nee maloꝛũ nomine penas ſicut peccata generaliter in⸗ Em pↄfoꝛmitatẽ ꝗqᷓ at/
„ e (ludas. Penarũ em̃ deus autoꝛ eſt. ſicut ipe ꝑ ꝓphe / tendit ertn ad ſe ge
Amos.iij. tam ait.Mõ eſt malũ in ciuitate qð dñs nõ fecerit.Itẽ nanier aiin ne a,
L Ila. xlv. alibi ex ꝑſona ſua dit. Ego ſum deus creans malum ? beat coꝛreſpodẽs in

faciens bonũ.Ecce hic dicit᷑ creaſſe ⁊ feciſſe malũ.ſed deo paſſionẽ vłpenã
mali nomie pena intelligit᷑ nõ peccatũ.ſicut ecouerſo. babʒ tñ coꝛreſpõdẽs
cũ dicit᷑ deus nõ eſſe autoꝛ maloꝛũ.nomie mali pecca⸗ iin generc entis ⁊ i g
ta intelligunt᷑. ꝗdeoq; Augu.qui dixerat in li.lxxxii. nere Laͤckisge⸗ uc
qſtionũ ꝙ deus autoꝛ malinõ ſit. in pꝛimo libꝛo retra⸗ beat aliqd iĩ cr erc/
cta.quomõ id intelligendũ ſit aperit dicens. Viden⸗ plar. Ad aliud dicen 7
dum eſt ne male intelligat᷑ qdð dixi. DPeus autoꝛ mali dũ ꝙ volũtas in dco
non eſt. qui ⁊ omniũ que ſunt autoꝛ eſt.qꝛ inquãtũ ſũt duplcx ẽ. videlz amss
intantũ bona ſunt.⁊ ne hinc putet᷑ non ab illo eſſe p / ⁊s ct uis pena
mnꝛ/añm maloꝛũ que vtiq; malũ eſt his qui puniunt᷑ ſednõ ſit a volũtatean⸗
. „a iieen, r EE toeccdéte. nihilomin?
e. Sap̃.j. hec ita dixi ſicut dictum eſt.Deus moꝛtẽ non fecit.cuzʒ tñ eſt a volũtatc oſe/⸗
Alibi ſcriptum ſit. moꝛs et vita a domino eſt. M aloꝛũ quẽte.Qualit᷑ aũt xÿe
ergo pena que a deo eſt. malum eſt quidem malis.ſed na ſit a deo ct ꝗᷓ. hoc
in bonis dei operibus eſt.quoniã iuſtũ eſt vt mali pu, determiatũ eſt ſup:a
niant᷑.⁊ vtiq; bonũ eſt omne quod iuſtũ eſt. Sic ergo dil.pccdẽti. Licz aũt
dicit᷑ deus nõ feciſſe moꝛtẽ. quia non fecit illud ꝓ uo Mosrneh boein.
moꝛs infligit᷑.i.peccatũ. Audiſti lectoꝛ cauſam dicto⸗ cclligẽaũ ẽ vnineria⸗
rum ex qua ſana intelligẽtia ſumat᷑ cum dicit᷑. Deus liter.iõ ad boc ꝙ iſta
nrur.roon eſt autoꝛ mali. ⁊ deus moꝛtẽ non fecit. vyvyba qᷓ dicũt᷑ i hac di⸗
ſtinctiõe intelligant᷑ ſane.neceſſario opoꝛtet iſtas qᷓttuoꝛ ꝓpoſitiõcs tanq; regulas infallibiles ſupponẽ.Qua-
„Psl rũ pᷣma ẽ.ꝙ ome illud qð dicit poſitõeʒ aliquã eſt a deo. Secũda ẽ ꝙ om̃e illud qð aliquẽ oꝛdinẽ dicit inqtũ
e, pmõi ẽ a deo.Tercia ẽ q; nullꝰ defectꝰ ſᷣ̃m ꝙ hmõi ẽ a deo.pter hoc ꝙ hoc repugnat diuie potẽtie.Quarta
tn eſt hec. ꝙ nullũ inoꝛdinatũ ſᷣm ꝙ; bmõi ẽ a deo.qꝛ repugnat diuine ſapie.His aũt tanqᷓ; manifeſtis pᷣſuppoſi
3 V L opoꝛtet etiã ſcire diſtiuguere.pᷣmo circa penã q́;tum ad rõnem pene.⁊ qtum ad ilud qð ſubſternit᷑. Sccũdo
Gn opoꝛtet ſcire ꝙ aliqua pena cſt acta.aliqua cõtracta.aliqua inflicta. Tercio opoꝛtet inteiligere diſtinctionem
“ J huiꝰ nomis res.qm̃ dicit᷑ tripliciter. Quarto opoꝛtet intelligere diſtiuctionẽ huiꝰ nomis natura ⁊ ſubſtantia
ſ Sm ꝗ diſtincta ſunt ſupꝑꝛa.Et his intellectis manifeſtant ea ꝗqᷓ dicunt᷑ in litteraer. .
n en Diintelligentiã huius partis ĩ qua magiſter ¶ Circa pꝛimũ querũtur tria. Pꝛimo queritur. Atruʒ
ic ici ⅓ inquirit. vtrũ actio culpabilis ſit a deo.inci- a deo ſit omnis actio ſᷣm ꝙ actio: Sccũdo queritur.
ii en dadit hic queſtio circa duo pꝛincipalit᷑. Pꝛimo Atrũ a deo ſit omnis conſeruatio: Lercio queritur.
n df querit᷑. Atrum omnis actio ſit a dco.Secũdo queri · Vtrũ a deo ſit omnis cõpoſitio
ran tur.Atrum actio defcctius ſᷣm ꝙ defectiua deo ſit. ¶EMWcſtio. j. a ð

¶ Atrum omnis actio ᷣm ꝙ actio ſit a des ⁊c.Et ᷓ
ſic videtur. Johannis.xv. Sine me nihil poteſtis fa⸗
cere. S omnis actio aliquo modo eſt ens.ſiue ſit actio
peccati ſiue alia. ergo ⁊c. Si tu dicas ꝙ illud intelli⸗

gitur de actioue bona. Contra Eſaie.xj. Munquid

eleuabitur ſecuris contra eum qui ſecat in ea: Sloſa.
Sicut inſtrumẽta nibil ſunt per ſe agentia.ita ſenna/
cherib nihil per ſe operatus eſt.ſi ergo actio ſennache
rib mala erat ⁊ crudelis.⁊ ſennacherib in illa actione

erat inſtrumentum dei. videtur ergo ꝙ omnis mala

actio ſit ab ipſo tanꝙᷓ; a pꝛimo pꝛincipio. ¶ Iteʒ que
ſunt eiuſdem generis habent eadem pꝛincipia pᷣma.
ſed dare clemoſynam pꝛopter deum.⁊ dare elemoſy/

nam pꝛopter vanam gloꝛiam eiuſdem generis actio⸗

nes ſunt in gencre nature. ſi ergo actio iſta qua quis
dat elemoſynam pꝛopter deum eſt a deo.videtur ꝙ
et actio illa qua quis dat elemoſynam cauſa inanis

gloꝛie ſit a deo. Den operatio miraculoꝛum eſt a
ſolo deo.ſed aliquis in faciẽdo miracula peccat.quia
facit pꝛopter vanam gloꝛiam. ergo videtur ꝙ aliqua
actio ſubſtrata defoꝛmitati culpe ſit a deo.ergo pari
ratione ⁊ omnis alia. ¶ Item omnis ſcientia a do/
mino deo eſt. ſed aliquis addiſcit pꝛopter auariciam.
ergo cum addiſcere non poſſit niſi deo coadiuuante

et cooperante.⁊ illud addiſcere ſit peccatũ.actio ſub/

em aliquis adulterando generat pꝛolem. Que-/
ro igitur vtrum illa actio ſiue coitus ille ſit a deo vel
non. Si eſt a deo. habeo ꝓpoſitum. Si non eſt a deo.
ergo pꝛoles genita non eſt a deo. ſi igitur hoc eſt im/
poſnbile ponere ꝙ aliquis homo ſit qui nõ ſit a deo.

e: peccato comꝑat᷑ ad deum ſicut ad pꝛincipiuʒ.

ergo et illud ex quo ſequit᷑.videlicet ꝙ actio ſubſtra

Ntem actio que ſubſter/
nitur peccato non omnino nihil eſt ſicut manikeſte
apparet. Si igitur aliquo modo eſt ens.quero a quo

ta peccato non ſit a deo.

ſit. Si eſt a potentia creature. neceſſe eſt ꝙ ſit ab ea

ſm id quod babet de entitate.illud ergo ᷣm ꝙ actio
eſt ab illa potentia.aut eſt a deo.aut nõ. Si eſt a deo.
cum omnc illud quod eſt cauſa cauſe.ſit cauſa cauſa⸗/
ti per ſe intelligendo. videlicet.ſi medium cauſatum
cauſa poſtremi ſᷣm id quod habet a pꝛimo.tunc
ſequitur neceſſario ꝙ talis actio ſit a deo.Si vᷣo non
eſt a deo.tũc quero aut eſt a ſe.aut ab alio.Si ab alio.
tũc quero ſimiliter de illo alio.aut eſt a ſe aut ab alio.

ergo vel erit abire in infinitum.vel erit ponere ꝙ cre/

atura aliquid habeat a ſeipᷣa.vel ꝙ habeat ab alio qᷓ
a deo quod ſit pꝛimũ pꝛincipium in quo ſit ſtatus.
ſed hec omnia ſunt impoſſibilia.⁊ ſequitur ex hboc ꝙ
aliqua actio non eſt a deo.ergo Sen contra.
Deus non facit contra ſuam ꝓhibitionem.quia tũc
ſibijpſi contrarius eſſet. ſed deus pꝛohibet aliquam
actionem vᷣm ꝙ actio eſt.ſicut pꝛohibuit ade non co/
medere de pomo. ergo videtur ꝙ illa comeſtio ade
non fuerit a deo. Oz autem illa actio pꝛohibita fue/

rit ſᷣm ꝙ actio apparet.quia comedere de pomo illo
de ſe erat bonum. et nulla erat in eo defoꝛmitas niſi

poſtqᷓ fuit phibitum. ¶
bona voluntate vt eſt operans per charitatem eſt bo⸗
na bonitate perfecta i genere moꝛis.ſed omnis actio

que egreditur a deo. egreditur a voluntate optima.
in qua eſt ſumma charitas. ergo omnis actio cuius

deus pꝛincipiũ eſt.eſt bona bonitate moꝛis.ſed actio
ſubſtrata peccato non eſt bona bonitate moꝛis. ergo

tem omnis actio que eſt a

non eſt a deo. ¶ Item omnia quecunq; deus facit.
bono fine facit. vniuerſa enim operatur pꝛopter ſe.
omne autem quod fit bono fine ſimpliciter bonum
eſt. actio autem ſubſtrata peccato non eſt ſimpliciter
bona. ergo non poteſt eſſe a deo tanqꝙᷓ; a cauſa.¶ tẽ

quãdocunq; operans continuat᷑ regule virigenti in
operando.recte operatur ⁊ bene.ſed regula liberi ar/

bitrij eſt ipſa rectitudo volũtatis diuine.ergoiin omi
operatione in qua deus cooperatur libero arbitrio
quando fit continuatio operantis ad regulam eſt re

ctitudo. ſſi igitur in aliqua operatione per totum eſt

obliquatio.videtur ꝙ cooperatio eius non ſit a deo.
¶ Nteʒ ſi operatio que eſt ſubiecta peccato eſt a deo
⁊a libero arbitrio.aut tota eſt a deo.aut tota a libe/
ro arbitrio.aut pars a deo.et pars a libero arbitrio.
Si tota a deo. et tota a libero arbitrio.ergo videtur

ꝙ tota ſit ſimul ⁊ bona ⁊ mala.quod eſt omnino im/

poſſibile. Si pars a deo.⁊ pars a libero arbitrio.ſed

a ratione ponit᷑ vna pars eſſe a libero arbitrio.ea/
dem ratione poteſt poni ⁊ altera.et ſic videtur ꝙ to/
ta operatio ita ſit a libero arbitrio ꝙ non ſit a deo.
G eem ſi deus cooperat᷑ libero arbitrio in actione
que eſt ſubſtrata peccato.aut igitur liberum arbitriũ
mouet pꝛincipalius qᷓ; deus.vel econuerſo. Conſtat
qꝙ liberũ arbitriũ in nulla operatione neq; pꝛincipa/
lius.neq; eque pꝛincipaliter poteſt mouere ſicut veꝰ.
cum tam in mouendo qᷓᷓ in cauſando.cuiuſcunq; di/
catur eſſe.ſiue cauſa ſiue motoꝛ pꝛincipaliſſimus in/
tclligat᷑.ergo deus moucet pꝛincipalius.ſi ergo motoꝛ

pꝛincipalis excitat ⁊ mouet motoꝛem non pꝛincipa/

em. videtur ꝙ in operatiõe culpabili liberum arbi⸗

trium excitetur a deo.crgo cum adulter luxuriat᷑.et

latro furat᷑. ad tales actiones a deo excitat᷑.qð om/
nino abſurdum eſt. dicenduzʒ ꝙ ſicut magiſter

dicit in littera. circa iſtam queſtionẽ fuerunt diuerſe

poſitiones adeo magnoꝛũ viroꝛum ⁊ adeo rationa/
biles. vt nec magiſter auſus fuerit diffinire que earũ
magis contineat veritatem. Attamen quia per mul/
tam diſcuſſionem.dubia ducunt᷑ ad manifeſtationẽ.

nunc cõmuniter tenctur gilg opinio verioꝛ ſit que

dicit ꝙ omnis actio ſiue ſubſtrata peccato ſiue non
pm id quod eſt actio.eſt a deo.nec imerito.quia illud

opoꝛtet ponere ſi penſetur eminentia diuine poten⸗

tie.⁊ indigentia potentie creature. Quia enim dcus
eſt cauſa pꝛimoꝛdialiſſima. ideo eſt influentie maxi/
me in cauſas ſecũdas.et adeo magne influẽtie vt nec
modicum ſeu quãtumcũq; parum ( dum tamen ali/
quo modo ſit ens) pꝛocedat ab aliqua cauſa creata.

8

niſi cooperante diuina potentia. Omnis etiam po/

tentia crcata quãtum ẽ de ſe defectiua eſt. nec eſt pu/
re actiua. ergo quãtumcũq; faciat modicam opersti/
onem. neceſſe babet adiuuari ab ea potentia que eſt
actus purus.pꝛopter omnimodã ꝑmixtionem cum
materia.⁊ que ſola ſibi ſufficit nullo modo indigens

adiuuari a cauſa alia. Et ideo bec poſitio que dicit

omnẽ actionem eſſe a deo ſᷣm ꝙ actio eſt. abſq; omni
ambiguitate tenenda eſt. Ande Anſhelmus in libꝛo
de cõcoꝛdia pᷣdeſtinationis ⁊ pᷣſcientie. Omnis qua/⸗
litas.⁊ omnis actio.⁊ quicqͥd habet aliquã eſſentiam
a deo eſt. a quo eſt omnis tuſticia et nulla iniuſticia.
Facit igit᷑ deus oia iuſta. ſiue iniuſta volũtate. id eſt
bona oꝑa ⁊ mala. In bonis quidẽ facit ꝙ ſũt ⁊ ꝙ; to⸗
na ſunt.i malis vᷣo ꝙ ſunt ſed nõ ꝙ mala ſunt.Et ite/

1

funibi
geus.
cnas
tentian
quo
ſuſunn.
necade
hoszu
obijatn
nO
omn
Pptet
tleerſadti
dlun coot
tonen.
pohibit
bibitackte
hitita.
Podbitn.
poluntate
betinvot
babeztin
fnoꝛs Et
ſſtabon⸗
goecicoe
Alabona
voluntus
ſatiotate.
fationeiliB
panilan.
lone guect
tutsgeute
ordinatio
Varillam⸗
Ctur dupl
Opckans.
Gipolunt
gencume
ſplus vol
indeo qui
hodo. G
fatue ien
konple
Mlatenarun
lutuedai⸗
Ititonbaber⸗
lcfocto
Acng
Nckonens na
leginche
hoteſt
einlek
NeNhirale
Gegtaent⸗

mppent
Cßtinugdte

ſaumcke
kugturei
Upernt
inoper⸗
hegen

XXXVII.
—

uſ tum itidem. Omnes actiones ⁊ omnes motus facit ; pꝛiuat eat debitis circũſtantijs deficit. ⁊ ab ea diſ
dr deus.quia ipic facit res. a quibus.⁊ ex quibus.⁊ per continuat᷑. et ita diſcontinuat᷑ non agendo ſed defi⸗/
en eriann volenen aun scen a e in bo. cendo. ervefictendo ſt principictmmelt eintoei⸗
ng tentiam volendi aut faciendi niſi illo dante. ipſum ficit. a deo recedit. quia defectus ille a deo non eſt.
un i quoq; velle quod aliquãdo iuſtum eſt. aliquaco in/ Muis enim deus cooperet operanti.non tamẽ de⸗
Nnn iuſtum.a deo eſt. Mon eſſe vo bonum. non eſt quid. ficit cum deficiente. ulac quod queritur. Aut I 3
alhki nec a deo eſt. Concedende ſunt igitur omnes ratio/ tota opcratio eſt a de ⁊c.Dicenduʒ ꝙ tota eſt a deo
Cprnori 9 Ee a e ohonnt n 7 illud ouod ⁊ tota a libero arbitrio. Hon enim eſt intelligendum
wdd obncitur ꝙ n faeit contra ſuam pꝛohibitio/ I deus cooperet᷑ libero arbitrio. ſicut cum duo ferüt
nem. Dicendum ꝙ veruʒz eſt. ſed deus cum pꝛohibet lapidem. vnus cooperat᷑ alteri.ſed qui deus eſt in⸗
Ancht gliquam actionem. non pꝛohibet ſibi ſed alij. et non time agens in omt calteri. ſec quia deus eſt in⸗
Nwanch 72 obiber ſuam coo⸗ aontet uã non ſberabit crea tien eanei, nn ctione vintimus eſt ipſi voten.
wiſt pꝛobibet ſug 1 m qug non ſubtrahit gea tie oper anti. itg q; potentia ipſa in nihil exit quod nõ
Wſetden ture. ſed ipſi creature pꝛohibet operationem. et ideo ſit ab ipſo. t ſi obijciatur ꝙ eadem actio erit tota
ti dum cooperatur ei. non facit contra ſuam pꝛohibi⸗ H bona ? tota mala. Dicendum q; deus illi actioni nö
nn tionem. Et ſi tu obijcias mihi ꝙ nihilominus actio dat niſi bonitatem nature.liberum autem arbitrium
dl pꝛohibita a dco. eſt a deo. Dicendum in actione p ean Paluat eam bonitate natuꝛe ſed bonitate moꝛis.
apfünn hibita eſt vuo conſiderarc.ct ꝙ eſt actio. ⁊ ꝙ eſt pꝛo⸗ Et iſta duo non babent oppoſitum. videlicet. ꝙ ali/
komiin hibita. Ab eo fit ſcoᷣm ꝙ eſt actio.non autem ᷣm ꝓ quid habeat b itatem nature.⁊ pꝛiuatum ſit boni/
datmninſ pꝛohibita. ⁊ ideo non ſequit᷑ ꝙ contra ſeipſum faciat tate moꝛis. d illud quod obijcit᷑ ꝙ deus eſt pꝛin- 14
wrent, 10 ¶Ad illud quod obijcitur omnis actio que eſt a cipale mouens in tali actione. Dicendum ꝙ verum
anet voluntatc bona. eſt bona. Dicendum ꝙ veritatẽ ba eſt. attamen non ſequit᷑ ex boc ꝙ excitet liberum ar.
nltr bet in voluntate creata. ſed non opoꝛtet ꝙ veritate,z bitrium gq faciendam illam operationem. Excitatio
oi habeat in voluntate increata. loquendo de bonitate enim dicit gliquem effectum gratie pꝛeuenientẽ ipaz
demmei moꝛis. Et ratio huius eſt iſta. quia cum aliqua actio volũtatem. Hec autem requirit᷑ in bonis meritoꝛijs.
r eſt a bona voluntate creata.cum voluntas increata in alijs vᷣo ope:ibus indifferentibus vel etiam malis
g que ei coopat᷑ abſq; dubio bona ſit. ſimpliciter actio non eſt niſi ſola cooperatio diuiue virtutis.que exi/
eria illa bona eſt. quia tota cius cauſa bona eſt. Sed cum ſtens in creatura potentialiter. eſſentialiter. ⁊ pꝛeſen
nien voluntas increata eſt bona que cooperatur volun/ tialiter. ſicut conſeruat eam in eſſendo. ſic adiuuat in
chiſrs⸗ tati create. voluntas creata poteſt eſſe deoꝛdinata. et operãdo. pꝛopter quod concedit᷑ ibi eſſe cooperatio.
Elcan ratione illius poteſt venire defectus circa operatio- non pᷣuentio vel ſubſecutio.
etn nem illam. Vnde ſicut videmus ꝙ in aliqua opera⸗· ¶ Aueſtio. ij. b .
iibenn⸗ tione quc eſt a dco ⁊ a virtute creata. ex defectu vir⸗/ Rrum omnis rei cõſeruatio ſit a dco. Et ꝙ; ſic vi/
obm tutis create totaliter deficit operatio illa.ſic etiam ex dęetur. Pꝛimo per BGꝛegoꝛiũ. Cuncta in nihilum ce/
anign doꝛdinatione illa volũtatis cete. contingit depꝛa/ qerent niſi manus conditoꝛis ea contineret. ergo om
girngr uari illam actionem. Aliter poſſet dici ꝙꝙ operatio di,/ nia que conſeruant᷑.a deo conſeruant᷑. ¶ Item eſſe
ianael citur dupliciter. AUno modo dicitur operatio opus eſt actus entis. ⁊ viuere viuẽtis. ſed nullus actus eſt
rtrer operans. Alio modo opus operatum. Et cum dicit᷑. qui non ſit a deo immediate.ergo nullum eſſe 2nul⸗
Firall Si voluntas eſt bona. opus eſt bonum. hoc intelli⸗ lum viuere. ſi ergo creatura continue eſt. ⁊ continua
R gendum eſt de opere operate. quod ſcilicet eſt actus tio in eſſe non eſt aliud q; durgtio. cum eſſe eius non
mmiomi. ipſius voluntatis.vt velle.⁊ ſic non habet inſtantia poſſit eſſe niſi a deo. omnis rei conſerustio cſt a deo.
ral in deo. quia velle dei deus eſt. ⁊ actio dei deus eſt iſto VPtem nibil mutabile ſubſiſtit nec ſaluatur in eſſe
mben modo. Si autem dicatur operatio ipſum opus ope'niſi per immutabile et fixum. ſed omne eſſe crcatum
ocuilg ratum. ſic non ſequit᷑ q tale opus ſit bonum bonita ⸗ mutabilc eſt et variabile. ſaltem a pꝛeterito in futu/
en te completa ſiue meritoꝛia.ſed ſufficit ꝙ ſit bonũ bo- rum.e go nihil oteſt ſubſiſtere niſi deo conſeruante.
iran nitate nature.ſicut patet. opera que pꝛocedunt a vo- tem quãto effectus magis percipit a cauſa.tan⸗/
tamnan luntate dei bona ſunt bonitate nature.cet hanc boni - toſ agis pendet ab ipſa.et quanto magis pendet ab
darnen 11 tatem habet actio que ſubſtrata eſt malicie. ¶ Aa il- ipſa. tanto minꝰ poteſt durare vel ſubſiſtere ſine ipᷣa.
mknn lud vᷣo quod obijcitur ꝙ deus facit omnia ꝓpter ſe. ſed omne creatum totum quod eſt et quod habet.a
unchd Dicendum ꝙ verum eſt. ⁊ concedenduʒ eſt etiam deo habet. ergo impoſſibile eſt aliquid nec ad momẽ
en actionem malicie ſubſtratam pꝛopter ſe facit. pter tum conſeruari in eſſe niſi deo conſeruante. ¶ Yem
stung ſe enim cooperat᷑ creature. Cum autẽ dicitur q; ope/ ſicut ſe habet eſſentia ad oꝛimã eſſentiam. et apien⸗
tuuchtn ratio que fit pꝛopter deum eſt bona bonitate moꝛis. tia ad pꝛimam ſapientiã. ita ſe habet duratio ad pꝛi/
nchen . hoc intelligit᷑ de oꝑpatione creature rationalis. MNam mam durationem. ſed omnis eſſentia a pꝛima eſien⸗
ntigtt de deo intelligi non poteſt.pꝛo eo ꝙ deus non tĩ co- tia.⁊ omnis ſapientia a pꝛima ſapientia eſt. ergo om⸗
Ginenan operat᷑ creature rationali.ſed etiam irrationali.illa nis duratio a pꝛima duratione pꝛoducit᷑ ſicut a pꝛin.
iaßt tam operatio non dicitur eſſe bona bonitate moꝛis. cipio. ergo nihil in eſſe conſeruatur niſi per deum.
ſdgend 12 d illud quod obijcitur ꝙ quãdo agens creatuz (So contra. Auguſt. in libꝛo de natura boni tra/
mwN continuat᷑ regule dirigenti non errat. Sicendum q ctans illud quod dicit᷑ Eccleſiaſtes.viij. Sermo eius
1r verum eſt ſi ſimpliciter cõtinuet ci. Tunc autem cõ/ poteſtate eſt plenus. dicit ̈ ſuum dicere eſt ſuum fa⸗
Owutr tinuatur ei ſimpliciter quando continuat 7 qutum cere. ſed ſtatim quando deus fecit creaturam ſimul
Gilnn ad operationem. ⁊ quãtum ad circũſtantias.cum vo cñ hoc diſpoſuit quãtuzʒ creatura durare debuit. ergo
linki exit in operationem circũſtantijs debitis pꝛiuatam. vigdetur ꝙ; ſtatim dedit ei virtutem continuandi ſe in
ulci in hoc ꝙ exit in operationem ei continuat᷑ſed in boc cſſe. ergo nõ videtur ꝙ amplius deus imediate cam

omnis res conſcruat᷑ a deo immediate. cu

15

cum ſucceſſione. ergo non vidct
ſit a dco ſicut a conſeruante.

A

conſeruet Oꝛ ſi tu dicas q virtus creature data indi
get adbuc virtute diuina ſimul cooperante. Contra
ſuum dicere eſt ſuum facere. ⁊ dicere nõ poteſt eſſe
ſucceſſiuũ.ergo nec facere.ſed cõſeruatio creature eſt
ur ꝙ illa cõſeruatio
Wemn ad nobilita/
tem agentis creati pertinet ꝙ po eſt facere opus per
ſe ſtabile. non indigens ipſo artifice continue ſuſten⸗
tante. ſed deus eſt artifex multo nobilioꝛ et multo po

9

tentioꝛ. ergo videtur ꝙ operibus ſuis det tale eſſe ꝙ
nõ indigeant ipſo cõſernante cõtinue. igitur cen ſer⸗/
uatio rerum no videtur imediate eſſe a deo. ¶ Iteʒ
idem eſt pꝛincipium eſſendi conſeruãdi. ſed foꝛma
ſufficienter dat vnicuiqʒ rei eſſe. ergo videt᷑ ꝙ ad con
ſeruationẽ vniuſcuiuſq; rei ſufficiat virtus ppꝛie foꝛ⸗
me. Mꝛ ſi tu dicas ꝙ foꝛma nõ poteſt conſeruare ſuã
naturã. planum eſt boc eſſe falſum in anima que ba⸗/
bet vim vegetatiuã ⁊ regitiuam coꝛpoꝛis.¶ Aien ſi
diuina
virtus nec poſſit a ſe deficere.nec poſſit ab alio ſepa/
rari. videtur ꝙ nulla operatio creature.nec per defe⸗
ctum ſuipſius.nec per actione contrarij. poſſit aliqñ
terminari. nunqᷓ em deficit duratio ſine defectu vir-
tutis conferuantis. ⁊ planum eſt illud ꝙ multarum
actio terminat᷑. ergo videtur q taliũ conſcruatio nõ
ſit a deo tanqᷓᷓ a pꝛincipio immediato. ¶ Nem eſto
ꝙ; creatura ſibipſi relinquat᷑ aut conſeruatur ineſſe.
aut coꝛrumpit᷑. Si conſcruat᷑ in eſſe.bhabeo pꝛopoſi/
tum. videlicet ꝙ, non omnis cõſeruatio eſt a deo. Si
coꝛrumpit᷑.aut boc eſt aliena actione.aut pꝛopꝛia in-
clinatione. Alicna actione non. quia nulla creatura
poteſt aliam in nihilum redigere. Pꝛopꝛia inclina⸗
tione non. quia natura ſemꝑ deſiderat quod melius
eſt. ⁊ foꝛma appetit vniri materie. ⁊ materia foꝛme.
ergo ſi motus ſequit᷑ inclinatione ⁊? appetitum. ſem/
per durabit ⁊ nunqᷓ deficiet. ergo redit idem quod
pꝛius. videlicet ꝙ non omnis conſeruatio a deo eſt.
Be. dicendum ꝙ non ſolum omnẽ actionem. verum
etiam omnẽ conſeruationẽ neceſſe eſt a deo eſſe. Et
ratio huius eſt neceſſitas ⁊ indigentia ex parte crea-
ture. Omnis enim creatura ex nibilo eſt et aliunde
habet eſſe. Quia ex nibilo eſt. ideo quodãmodo va/
na eſt. ⁊ vanitati ſubiccta eſt. Quia vo aliunde habet
eſſe idco eſſe eſt ſbi quodãmodo accidentale. cõtra/
rio modo eſt in deo. Unde Hylarius.vij.de trinita/
te. Eſſfe non eſt accidens veo ſed ſi ubſiſtens veritas.⁊
manens cauſa. et naturalis generis ꝓpꝛietas. Sicut
igitur vanum non poteſt fulciri niſi per verum ſta⸗
bile. ⁊ accidens non poteſt fulciri niſi per ſubiẽctuʒ.
ſic eſſe creature non poteſt conſeruari abſq; munifi/
centia creatricis eſſentie. Ande ſicut creatura habet
eſſentiam ⁊ actionem. ita etiam habet ⁊ duratione.
et pꝛopter hoc quis creatura non poſſit eſſe actu in/
finita.nihilominus tamen ponitur duratione infini⸗
ta. Infinitas enim durationis non ponit in creatu⸗
a aliquam actualem infinitatem. Et ratio huiꝰ eſt.
quia potentia per quam durat creatura. non tin eſt
ipſius creature.imo etiam creatricis eſſentie. Ueruz
eſt etiam ꝙ in creatura eſt aliqua potentia ad duran
dqum. ſed illa non eſt omnino in actu. immo eſt in po⸗
tentia quoddãmodo reſpectu illius virtutis que
actu infinita. Et hoc eſt quod vult dicere philoſ. ophꝰ
in libꝛo de cauſis. ꝙ omnes virtutes infinite penden

II.

tes ſunt per vnum infinitum pꝛincipiũ.quod eſt vir/
tus virtutum. Cõcedende ſunt igitur rationes oſten-
dentes ꝙ omnis rei cõſeruatio eſt a deo tauqᷓ; ab im-
mediato pꝛincipio.non tamẽ eſt ab ipſo ſicut a tota
cauſa. Sicut em̃ in creatura eſt aliqua virtꝰ oꝑatiua
creata. ſic etiã aliq̃ virtꝰ ↄſeruatiua.¶ Ad illud ergo
qð pᷣmo obijcit᷑ ꝙ ſuñ dicere eſt ſuũ facere. Dicendũ
eſt ꝙ hoc nõ dicit᷑ imediate.ꝓpter hoc ꝙ; ad dicere ſe⸗
quit᷑ facere.quoniã deꝰ dixit ab eterno.⁊ fecit in tem
poꝛe. ſed hoc dictum eſt. quia non eſt noua operatio
ex parte dei ipſum facere ſuperadditum ad dicere.ſ. 1.
cut contingit in operatiõe creature. Mec valet quod
obijcit ꝙ dicere non eſt ſucceſſiuum vᷣm id quod eſt.
quia dicere ⁊ facere dei deus eſt.⁊ eternum quid eſt.
Verũtamen ſicut ab eterno poteſt pꝛocedere tempo
rale. ſic a diuino dicere in quo nulla eſt ſucceſſio. po/
teſt pꝛocedere ſucceſſiua duratio.que quidem ſucceſ⸗
ſiua eſt non ratione exigentie ex parte dei conſeruan
tis. ſed ex parte rei cõſeruate. Ad illud quod obij⸗
citur ꝙ artifex creatus poteſt facere per ſe opus ſta-/
bile. Dicendum ꝙ nõ eſt ſimile. pꝛo eo ꝙ artifer cre/
atus ſic facit rem qꝙ non facit eius pꝛincipia intrin/
ſeca. non enim poteſt in totaʒ rei ſubſtantiã. Et pꝛo/
pterea res facta conſeruari poteſt in pꝛimis pꝛinci/
pijs que non dependent a poteſtate artificis. non ſic
autem eſt in opere dei. Omne enim opus qð deus
facit. m totum ſui facit.⁊ ideo totaliter ab ipſo de/
pendet. ⁊ ſine eius adiutoꝛio conſe eruari non poteſt.
illud quod obijcit᷑ ꝙ idem eſt pꝛincipiũ eſſen/
di ⁊ conſeruandi. Dicendum ꝙ verum eſt in genere
cauſe foꝛmalis.et ſimiliter verum eſt in genere cauſe
efficientis. Muis igitur eſſe in creatura ſit a foꝛma
creata tanqᷓ ab infoꝛmante.nibilominꝰtamen a deo
eſt taneᷓ ab efficiente. Ideo ſicut ad conſeruationes
rei neceſfaria eſt virtus foꝛme complentis. ſic etiam
neceſſariũ eſt adiutoꝛium pꝛimi ⁊ immediati efficien
tis. ¶ EAd illud quod obijcit᷑ ꝙ ſi deus ↄſeruaret res
nihil coꝛrumperet᷑. Dicendum qꝙ illud argumentuʒ
deficit dupliciter. Pꝛimũ quidem quia deus co nſer⸗
uat voluntarie. ⁊ ideo tantũ conſeruat quãtum pla/
cet ſibi ⁊ ᷣm diſpoſitionẽ ſapientie. Pꝛeterea. Con/
ſeruatio rei non eſt a deo tanq; a tota cauſa. ſed reqͥ/
ritur ex parte creature idẽtitas ad conſ. eruationem.
⁊ virtus quoddãmodo conſeruatiua.ad cuius defe/
ctum velocioꝛem vel tardioꝛem.ſequitur diuturnioꝛ
vel minus diuturna duratio creature.⁊ cum eſt ido/
neitas creature ad durandum imꝑpetuum. vtpote
ſimplicitas. deus eſſe eiꝰ eternaliter cõtinuat. —
illud quod querit᷑ vtrum ſi creatura ſibi relinqueret
coꝛrumperct᷑. Dico ꝙ ſic. Et ſi queratur vtrum ali⸗
quo agente vel non:Dico ꝙ nullo agente. ſed pꝛopt᷑
defectum in ſeipſa. Zalis eniʒ coꝛruptio que eſt ad⸗
nihil atio dicit purum defectum.et ideo non requirit
cauſam efficientem.ſed deficientem.hec autẽ in crea/
tura eſt ex boc ꝙ ex nibilo eſt. Et ſi obijciat̃ ꝙ natu/
ralis inclinatio cuiuſſibet rei eſt ad durandum i eſſe.
ct ꝙ motus ſequit᷑ inclinationẽ. Dicendum ꝙ veru
eſt de indinatione motus dicente poſitionem. Nerũ
eſt etiam pꝛincipijs rei ſaluatis in eſſe ſuper que fun
datur illa inclinatio. Si autẽ creatura ſibi relinque-
ret᷑. pꝛincipia rei in eſſe nõ ↄſeruarent᷑imo in ſeipſis
deficerent. et ideo indlinatio ad eſſe periret. Poſſet

17

290

etiaʒ dici ꝙ cum ponitur ꝙ creatura ſibi relinquatur

6

nitar
. ſtun
fatönen
neſen
balatio⸗
poſuil
ounn
Hiec⸗

erun
4 rbian
mtl
ſtoe⸗
ſeachyon
tutagen
totbieal
tis omn
ſutmmavn
ene
Enüslige
codar ſ
modus⸗
lcſene
otnnisc⸗
toaden⸗
usgen⸗
it alfu
ci ſuutin
hottnisin
crumnock
tlsſomee
liſurjin
ctüaded,
ngäinte
Ponittalin
ſultaded⸗
Gpondbl
hoſtiof
ſügiineo
logen co
tura heſta
nullacann
tlücon⸗
Uiguſune
ſepoteſ
ſigeurni
tur rden

ipfnn
goat ct
haſto
cpoſtedit
ſnin ſae
onhecd

Nſtioſa
ſoninate⸗
i ſcq

lche⸗
Siin
ze
crn
non 6
nonet⸗
Wnten
pant
ug
legoe
e.
cick
on
ninn
dcni n
ſchest
nigar
Mün⸗
ri
ns ⸗
smte
Gs
1b
nimpk.
icgice
cnpet
orat
ntm
mon
nnm
Kai

ucfin

grarh,
oc⸗
iun
ma.
n tdth
nnonen.
isn⸗

nchi⸗

r
ul 1

ponitur & diuina virtus ſe ſubtrabat. 2 per cõſeqᷓns
ponitur creature adnihilatio. Sicut em̃ per compa⸗

ratõnem virtutis infinite põt fieri eductio de nihilo
in eſſe. ita etiam per ſubtractionem poteſt fieri adni
hilatio.⁊ pꝛo tanto dicit Hugo.ꝙ ſoli diuine virtuti

poſſibilis eſt adnihilatio ocature. Aerũtamen illud
verbum intelligendũ eſt ſane.quia multum calũnia

„

bile eſt.

Aaunm omnis compoſitio ſit a deo. Et ꝙ ſic vide
r. vbicũq; eſt aliqua compoſitio ibi eſt aliqua ↄpo

nentis actio.ſed omnis actio eſt a deo.ergo om̃is cõ

poſitio ẽ a deo.

¶ Item ſicut potentie ⁊ virtutis eſt
diſtinguere ⁊ ſ.

Lare. ſic potentie virtutis ẽ res vni

re ⁊ cponere.ſ om̃e quod eſt potentie.ẽ ab omnixo

tentia creatoꝛis.ergo ⁊c. I vYtem vbicũq; eſt cõpoſi⸗
tio.ibi ẽ aliqua vnio.⁊ vbi q; ẽ vnio.ibi eſt aliq̃ vni
tas. ſᷣ omnis vnitas ẽ a pꝛima vnitate.pꝛima autẽ ⁊
ſumma vnitas deus ẽ.ergo omnis cõpoſitio ẽ a deo.
tem aug.de vera relig. Om̃is res bʒ hec tria.ſ.q
vnũ aliquid ſit.⁊ ſpẽ diſcernat᷑.⁊ ren oꝛdinem nõ ex
cedat.ſᷣ ſicut dicit Aug.in.xj.de ciui.dei. Ab eoẽ ois

modus. ⁊ omnis ſpẽs.⁊ omnis oꝛdo.ſine quibus ni

hil eſſe nec cogitari poteſt. ergo ſi omne cõpoſitum 7
omnis cõpoſitio aliquo modo eſt. vẽ igit᷑ ois ↄpoſi⸗
tio a deo eſſe. Se Otra.ſuꝑ illud.j.Coꝛ.viij. Sci⸗
mus qꝛ vdolũ nihil ẽ.glo. Materiã ydoli dñs foꝛma
uit.ſed ſtulticia hominũ foꝛmã dedit.Et poſt. Que/
cũq; ſunt in creaturis facta ſunt per verbũ.ſ̊ foꝛma
hominis in vydolo non eſt facta per verbum.ſicut xec
catum nõ eſt factum per verbuʒ.vẽ ergo ꝙ cõpoſitio
talis ſoꝛme cũ tali materia nõ ſit a deo. ¶ Item que
dã ſunt q̃ impoſſibilia ſunt ↄiũgi.non tin natura ſᷣ
etiã a deo.vtpote ꝙ aliqͥd ſit ſimul⁊ ſemel album ⁊
nigrũ.ſ intellectus noſter fantaſticus frequenter cõ/

ponit talia. nulloꝝ aũt cõpoſitio ẽ a deo niſi eoꝝ que

cõpoſitio ſit a deo.

21

ſunt a deo ↄponidilia.ſi ergo oppoſita nõ ſunt a deo
cõponibilia.⁊ cõponũtur ab intellectu.vẽ ꝙ non oĩs
Ntem qᷓdam ſunt q̃ non pñt cõ
iũgi in eodem ſine monſtruoſitate ſicut duo capita ĩ
codem coꝛpoꝛe.⁊ talis cõpoſitio non poteſt eſ a na
tura niſi cuʒ erroꝛe ⁊ pᷣter intentionem.ſi ergo deꝰ in
nulla compoſitione errat. nec facit errare. videtur ꝙ;
taliũ compoſitio nullo modo poſſt eſſe a deo Itẽ
aliqua ſunt qᷓ impoſſibile eſt coniũgi ſine deoꝛdiatio
ne. vtpote ſi bomo cõmiſcerctur bꝛuto vl econuerſo.
ſi igitur talis compoſitio non eſt aliud q; componi
biliũ deoꝛdinatio.hocipo em̃ deoꝛdinantur ꝙ ſic ↄpo
nũtur.⁊ deoꝛdinatio non ſit a deo.videtur ꝙ aliqua
cõpoſitio nõ ſit a deo. E. Ddm. cũ cõpõnis nomẽ
triplr̃ accipiatur. in qualibet ſuaꝝ acceptionũ aliqd
dicit. Dicit᷑ em̃ cõpoſitio
cõpoſitio ponibilis paſſi

dẽ tercio mõ cõpoſitio rei

Opoſite diſpõ.Et qm̃ tam actio q; paſſio.iᷓ etiam di
ſpoſitio rei cõpoſite pm ꝙ compoſita eſt aliqd dicit.

9 „

⁊ omne qð dicit aliquã poſitionem a deo t.concedẽ-
dũ eſt ſim plr̃ ꝙ omnis compoſitio ſit a deo ſᷣm q; cõ
poſitio.ſicut ⁊ omnis actõ ⁊ cõſeruatio.Attendendũ
eſt tamẽ ꝙ quẽadmodũ q̃dam actiones ſunt qᷓ mox
nominate cõiũcte ſunt malo.ſicut mendaciũ ⁊ adul/

teriũ.ſic qdam quarũda reꝝ cõpoſitiones ſunt quas

inſepabiliter cõcomitat aliqua defoꝛmitas ⁊ inoꝛdi/
natio. Vñ quẽadmodum actio ꝗᷓ coniũcta ẽ defectui

malicie inſepabiliter dĩ a deo cſc ita e, defectus ma

cõponentis actio.dẽ etiam

intelligi pᷣteri.

—

licie non eſt a deo ßa defectu creature. vtpote libere
voluntatis. ſic compoſitio cui iũcta eſt defoꝛmitas ⁊

inoꝛdinatio ſic eſt a deo ꝙ illa defoꝛmitas que ve/
re defectus eſt. eſt a defectu alicui 1

eſt a defectu alicuius cauſe componẽ

tis create.vel a defectu ipoꝛum componibiliũ.Con⸗

cedende ſunt igitur rationes oſtendentes ꝙ omnis

compoſitio eſt a deo.Ad
litur de compoſitioue que eſt in ydolo. Dom c ydo
lũ ſᷣm ꝙ bmõi nominat aliquid artificiatũ continẽs
in ſealiquid numinis vl diuinitatis. ⁊ m hoc duplr
intelligit᷑ ibi compoſitio.ſ.foꝛme artis ad materiaʒ.
Diuinitatis ad artificiũ.⁊ pꝛima quidem cõpoſitio
eſt ex parte rei.ſecũda vo eſt ſolũmodo bᷣm eſtimatõ
nem ydolatrie. Otum ad pꝛimã compoſitionẽ ydo⸗
lu aliqd ẽ cqtum vo ad ſcdam nibil eſt in mũdo ire
Guis aliquid eſtimetur. Concedo & q; cõiũctio talis
foꝛme cũ bac materia cũ ſit realiter ens. ꝙ a deo eſt.
Concedendũ ẽ nibilomiuus
tu anime actus ẽ. a deo c. ſ cõpoſitio diuinitatis ad
illud artificiũ qᷓ eſtimat᷑ eſſe. oino nihil ẽ. ⁊ hec a deo

illud ergo q8 pꝛimo obij 22

ꝙ illa eſtimatio inquan

nõ eſt. qꝛ nõ eſt talis cõpoſitio ᷣm rem. Similiter 02/
dinatio illius foꝛme artificialis ad ↄtinentiã diuini/

tatis.illa qᷣdem potius ẽ deoꝛdinaiio i aliqᷓ poſitio

Thec qͥdem a deo nõ eſt ꝑ a defectu cognitionis ⁊ fi

dei. Cũ g dẽ ꝙ foꝛma ydoli ĩ tali materia nõ ſit a deo.
no negatur compoſitio huius foꝛme cũ hac materia
abſolute eſſe a deo.ſed hoc negatur ꝙ non eſt a deo

ad id ꝓpter qð homo illã effigiem efficit. Et ſie patet

p qnto dꝛ ydolũ nipil eſſe.ſ.p co ꝙ ẽ nomẽ impoſi/

tum a fictione cui ſubeſt falſitas.
lñ qtum ad aliquid qð nomiat ſit a deo. q;ẽtum ad
aliquid nõ. ANũ quicqͥd ẽ poſitionis ibi a deo c᷑. illuc
aũt qʒ; eſt pꝛiuationis vlł defectionis nõ eſt a deo ſ ꝗa
defectu nro. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ intellcctus comwo
nit aliqua que ſunt impoſſbilia componi. Hum q;
talia impoſſibilia ſunt cõponi ꝓpter inſeꝑabilitatem
deoꝛdinationis. Mũqᷓ; em poteſt eẽ nec intelligi ali
quid ſimul ⁊ ſemel ſub duobus oppoſitis.q̃n intelli/
gatur ↄfuſio ⁊ inoꝛdinatio.Et qm in actõne dei quã
deus per ſe agit vt tota cauſa.non poteſt eſſe defectꝰ
oꝛdinis.quia ſi eſſet.iam potentia eius in operando
deficeret. binc eſt ꝙ talia a deo non poſſunt cõponi.
Sed qum deus cooperatur intellectui potenti defi⸗
ccre.ſic poteſt eſſe ꝙ illud qð ẽ ibi poſitõnis ſit a vᷣtu

te dei.qð vo eſt pꝛiuationis ſit a defectu intellectus

creati. ideo ratio illa non valet.qꝙſi non poteſt deus
per ſe illam cõpoſitionem facere.ꝙ non poſſit in fa⸗
ciẽdo alij coopari. ADand quod obꝛ de bis q̃ nõ
poſſunt cõponi ſine monſtruoſitate iam patet rũſio
Quoniaʒ cũ dico cõpoſitionem monſtruoſam. duo
dico. ⁊ dico cõpõnem.⁊ dico vlteriꝰ luxuriaʒ deoꝛdi⸗
nantem. Et compoſitio quidem ẽ a deo. defoꝛmitas
añt mõſtruoſitatis eſt a defectu ⁊ erroꝛe nature qͥ ve
nit ex impꝛopoꝛtõne vᷣtutis ad naturaʒ ſupꝛa quam
agit. ſiuc ꝓ eo ꝙ mateꝛia ſupabũdat.ſiue pꝛo co ꝙ de
ficit.⁊ vtrobiq; ẽ defectus debite ꝓpoꝛtionis.
illud qað obẽ ꝙ q̃dam eſt cõpoſitio qᷓ non põt eł nec
noꝛdinationem. vtpote ſi pes ponerct
in pectoꝛc.ſi homo coiret cum iumento.ddm eſt qr
ſi vnũ neceſſario conſequatur ad aliud.⁊ intellectus
vnius inſeꝑabiliter cõſcquat᷑ ex intellectu alteriꝰ.ni
hilominus tamen diuerſitatem habẽt.quia vnũ di⸗

cit pꝛiuationẽ.⁊ aliud dicit põnem.⁊ iõ põt vnũ dco

attribui. ỹuix alteꝝ non attribuatur.

atet etiã ꝙ vdo/

23

24

25§

Li.

DOnſequenter circa ſecũdũ articulñ queritur
d actione defectiua. vtrum ſit deo attribue⸗
Ada. Et circa boc querũtur tria. Pꝛimo queri
tur vtrum a deo ſit actio iniuſta m ꝙ iniuſta. Sech⸗
do queritur vtrũ a deo ſit opatio foꝛtuita vm q; foꝛ/⸗
cuita. Lercio queritur vtrũ a deo ſit enũciatio falſa.
hm ꝗ falſa.

. ueſtio.ſ. 7 ,B
¶ Atruz actio iniuſta vm ꝙ bmõi ſit a deo. Et ꝙ ſic
videtur.iij. Reg. vltimo. Quis ſeducet achab regem
ſſrabel. ⁊ poſt ſubiungitur ꝙ dominus dixit ſpiritui
mendaci egredere ⁊ fac. ſed qð fit deo pꝛecipiẽte fit
a deo volente ⁊ autoꝛe. ſi ergo ſpiritus ille malignꝰ
mentitus eſt achab decepit deo mandante ſibi mẽ.
tiri ⁊ decipere. videtur ꝙ tam mendaciuʒ ꝙᷓ decepto
hm ꝙ buiuſmogi ſit a deo.⁊ ſi hoc veꝝ eſt. ergo acto
iniuſta m e iniuſta a deo eſt. ¶ Item ſicut vult phi
loſophus.ſi aliquid per ſui pꝛeſentiam eſt cauſa ali/
cuius.per ſui abſentiam eſt cauſa oppoſiti.ſ. ed de? ꝑ
ſui pñtiam ẽ cauſa opationis iuſte m ꝙ iuſta . Sð ab
oppoſitis ꝑ ſui abſentiã cauſa erit iniuſticie in actio/
ne/ ¶ Item qui adiuuat aliquem fureʒ ad actionem
farti.ſiue velit ipᷣm dunarea furtum ſiue non. nihi/
lominus dẽ currere cũ fure. ⁊ culpa furis ei attribui-
tur.ſi &̊ deus adiuuat hominẽ ad acrõem ſubſtrataz
malicie ⁊ iniuſticie.vẽ ꝙ talis defoꝛmitas tanꝙ auto
ri attriduenda ſit deo en dare elemoſinã ꝓpter
vanã gloꝛiã eſt pctm̃. ⁊ hocipſo ẽ pctĩ ⁊ iniuſticia q̃
actio iſta refertur ad talem finẽ.ſᷣ ſicut datio elemo/
ſine nõ nibil eſt. ſic rclatio ad talem finem non nibil
eſt. ſi ergo talis relatio fuit ratio quare actio illa eſt
mala. T talis relatio eſt a deo. cum nõ ſit omnino ni/
hil. videtur ꝙ talis actio ſit a deo. ¶ Item iſte qͥ pec-
cat in amando creaturam. hocipᷣo peccat quo quie/
ſcit in creatura.ſed quieſcere in crcatura non omm-⸗/
no nibil eſt. immo bocipo ꝙ quieſcere ẽ. aliquid eſt.
ß cum om̃e quod eſt aliquid ſit a deo.talis quies ẽa
deo. ⁊ talis erat ratõ culpe. ⁊c.¶ Itez nobilioꝛ eſt

*

potẽtia volũtatis vt ẽ deliberatiua qᷓ vt ẽ natura q̃/
dã.ſ om̃e qð ẽ a volũtate vt ẽ natura ẽ a deo.g om̃e
qd ẽ a volũtate deliberatiua ẽ a deo.ſed actio iniuſta
m ꝙ bmõi eſt a voluntate deliberatiua. & ⁊c̃. S3
contra. Jo.j. Sine ipᷣo factum eſt nihil. lo. i. pctĩ.
videtur ꝙ peccatũ nõ ſit a deo.¶ Item Ro. j.
Tradidit eos vt cõtumelijs afficiant coꝛpoꝛa ſua in
ſemetipis.glo.immũdas actiones ⁊ contumelioſas
quibus afficiunt ⁊ inficiunt coꝛpoꝛa ſua habẽt in ſe-

metißis mali.i. non aliũde ſed a ſemetipᷣis. Non em̃
habet bomo boc a deo.ſᷣ hoc nõ põt dici de actiom/

bus bᷣm q actiones ſunt. dẽ de actionipus ym q;i⸗
iuſte ſunt. ¶ Item quicũq; facit iniuſticis iniuſt? ẽ.
ſ deꝰ nõ põt eẽ iniuſtus. nõ põt facere iniuſticiam.
iniuſticia actionis vłactio vᷣm ꝙ iniuſta non eſt a
vco. ¶ Iem quicũq; facit iniuſticiam offendit deũ
qui eſt ſumma iuſticia.ſᷣ deus nõ põt ſeipᷣm offende⸗
re neq; ſeipᷣm negare.ſicut dicit aplus.& deus no po
teſt iniuſticiã facere. nec actionẽ iniuſtã inetũ hu⸗

iuſmodi. ¶ YNem iniuſticia defectus ẽ. facere iniu

ſticiã ẽ deficere diuinũ poſſe nõ põt deſicere. ̊ nec
iniuſticiã facere. actõ ᷣm ꝙ iniuſta eſt nõ eſt a deo.

¶ Item quicquid eſt a deo laudat deum. ſed iniuſti
cia nullo modo laudat deum. nec opatio iniuſta ſm
hmõi. nullo igitur modoipm cq iniuſta vel mala.ẽ
26 deo attribuenda. ¶ R. dom ꝙ cñ iniuſticis ſiue ma⸗

„I.
. 2° 2 40 % .— ,
licia circa aetionẽ dicat defectũ ⁊ pᷣuationẽ. ⁊ defectũ
deoꝛdinatũ de ſe. ⁊ defectũ carentẽ debito fine.facere
actionẽ iniuſtam. hoc repugnat potentie.ſapientie.
bonitati. Eſt em̃ pꝛiuatio vtilitatis.⁊ oꝛdinis.⁊ enti-
tatis. ⁊ qꝛ nihil ẽ attribuendũ deo niſi qð decet potẽ

tiam ſuã.ſapiam.⁊ bonitatẽ.ideo actionẽ malã deo

tribuere nõ ſolũ falſitatis ẽ ſed ctiã blaſphemie ⁊ im

pietatis. Concedendũ eſt igit᷑ ꝙ actio mala ⁊ iniuſta

vᷣm ꝙ bmõi nõ eſt a deo.Et ideo rõnes q̃ boc oñdũt
ↄcedende ſunt.¶ Ad illud & qð obꝛ ve vl. re. Dom
ꝙ egredẽ ⁊ facẽ itelligit ibi imꝑatiue intelligit
ibi ꝑmiſſiue.vñ verbũ impꝑatiui modi multiplr̃ acci-
pitur in ſcriptura. Aliqñ pceptoꝛie. aliqñ cõſultoꝛie.
aliq inſinuatoꝛie.⁊ aliqñ permiſſiue quoꝝ ſumi pñt
exẽpla ex diuerſis locis ſcripture. ¶ Ad illud qd obẽ
de eadem cauſa ꝙ ꝑ ſui pnñtiam ⁊ abñtiam eſt cauſa
oppoſ itoꝝ. Odm ꝙ illud babet veritatẽ de cauſa q̃
volũtarie ſe abſentat.ita ꝙ pꝛincipaliter ẽ eius abſen
tia ab ipa. hoc aũt nõ eſt in
ſe abſentat. inmo paratus eſt om̃es adiuuare.⁊ om̃i
bus dare gram. ¶ Ad illud qð obĩ ꝙ ille qͥ iuuat fu
rem in actõne dẽ currere cũ fure ſi ſcienter hoc facit.
Ddm ꝙ hoc nõ eſt ſimile.qꝛ decens ⁊ ↄueniẽs eſt ꝙ
homo pꝛoximũ nõ adiuuet in ea actõne in q̃ qͥs am-
bulat non recte.immo potius debʒ impecdire.cũ ipᷣe
nec ſciat nec poſſit inde bonũ clicere.nec ad illud ad-
iutoꝛiñ aliqᷓ lege aſtringit. potius pꝛohibet᷑.non ſic
aũt ẽ in ꝓpoſito. Pꝛimo qꝛ decet diuinã liberalitateʒ
vt ſolem ſuũ oꝛiri faciat ſuꝑ bonos ⁊ malos.nec de/

oſito. Deus em̃ nemi

bet influentiam vᷣtutis ſue ſubtrabere nec bonis nec

malis.maxime ſm illã influentiã qᷓ reſpicit pᷣmũ eẽ.
Scðdo vo qꝛ decet diuinã ꝓuidentiã ſic res qͥs cõdi/
dit adminiſtrare vt eas agere pꝛopꝛios motus ſinat.
Tercio vᷣo qꝛ ipᷣe nouit ⁊ ſeit inde bonũ elicere.⁊ iõ
cũ cooꝑat᷑ pctõꝛi in actione.laudabiliter facit.⁊ ides
nullo mõ malicia qꝗᷓ reddit ſuũ actoꝛẽ culpabilẽ eſt ei
attribuẽda. ¶ Ad illud qð obẽ ꝙ relatõ actonis ad
inanẽ gloꝛiam tanqᷓ;ᷓ ad finẽ a deo . Ddm ꝙ relatio
duo dicit. vic actũ volũtatis ⁊ rõnis ꝓtẽdẽtis ſe ad
illũ finẽ mediãte illa actõne.⁊ hoc qͥdem bonũ c᷑. ⁊ a
deo eſt. Pꝛeter hoc impoꝛtat deoꝛdinationẽ. tali em̃
actioni iũcta ẽ inoꝛdinatio.qꝛ talis finis tali oꝑi nõ
cõgruit. ⁊ qᷓtũ ad hoc ẽ ibi malicia. ⁊ ideo iniuſticia ẽ
ibi ratõne defectus qͥ eſt in tali relatõne.pꝛopter hoc
nõ opoꝛtet ꝙ ſit a deo. Et ẽ ſile in daudicatõe in qẽ
ulatio cũ defectu.ſic ⁊ in ꝓpoſito intelligendũ ẽ.
. d illud qdð obẽ de qͥete ſir rñdendũ ẽ ꝙ qͥes di⸗
cit põem aliquã in hoc ꝙ dicit dilectionẽ creature.⁊
dicit pᷣuationẽ rectitudinis in hoc ꝙ dicit pᷣuationeʒ
finis vltimi. In boc em̃ ꝙ ibi qͥeſcit ⁊ vltra nõ tẽdit
cũ deberet vltra tẽdere.non tm̃ eſt põ ſᷣ etiã pᷣuatio.
q̃ qͥdẽ nõ ẽ a deo. ¶ Ad illð qð obꝛ ꝙ qͥcqᷣd ẽa volũ/⸗

☛

27

29

530

51

52

tate nali ẽ a deo. dom ꝙ ven Eßm ꝙ ẽ wlũtas nalis.

2⁊ ſilr ill qd ẽ a volũtate deliberatiua pᷣciſe ↄcẽdẽdũ
& eẽ a deo.ſ̊ᷣ malicia nõ ẽ a volũtate ꝗꝓpꝛie vt ẽ delibe
ratiua. potiꝰ vt ẽ defectiua.qᷓ;uis defectꝰ ille nõ ca/⸗
dat niſi circa actũ deliberatiuũ.⁊ iõ quis ſit a wlun
tate deliberatiua. nõ ſeq̃tur ꝙ ſit a deo.qꝛ nõ ẽ ſᷣm ꝙ
deliberatiua s 'm ꝙ defectiug Et pterea ſicut dictũ
fuit ſupꝛa ſi fiat tale argumẽtũ. Aolũtas deliberatia
a deo. malicia ẽ a wlũtate deliberatiua.c& deo.
peccat m accñs.qꝛ peccat S illã regulã.Quicqͥd eſt
cauſa cauſe ẽ cauſa cauſati.ita cm̃ põt eſſe ſophiſma

bm accis in cauſando ſicut inberendo.

E.
giteoſe
Sace
ſecunc
ateſehun
gicgect
tnen
gniged
neiffeſte
llsotitt
fenerſunt
ur ouͦgi
pnagens
Saliaan
ſisftat
potento:
aaulape⸗
do aa
ſstforut
(eausſnt
Oitndias⸗
ſncaalusl
ſtoniCon
ſonemita
Cunalaua
lchidemne
litadoin

dinernin

geftpre
tenf
Mſaarin
tenmmn ſel
dock
tlon
icaaufte
Worhl
ntir
uat
ian
Niczan
Nukmoit

Munnete

hftii
toſen
uſa ſoi
nutdan
ngai
1fo⸗
W

iita

r h
fiurlg
ihfun
ginl
ninicß⸗
ladcti .
ncaua
Neai
tastbi
dochtan
nrf
Liiuri
hrſi
iin
tiin
mii⸗
AAlet
Nhiut
lbcn
nalos X
Chictfni
wi
niactti
rhen
Were
giztt
Prde1

riili

ügi
Hinutn⸗
wynt
enge

aßunng
müit
eniſen
hteri
vians
vrfit
ens⸗
elin
gniißl
un

ea erend
nnu
deo.

Cd 4

otmne foꝛtuitũ inq;tum hmõi eſt a veo. ./ J

—

õs ueſtiotoei.
¶ Atrũ epatio ꝛtuita m ꝙ eſt foꝛtuita ſit a deo Et

ꝙ fic videt᷑qꝛ tã foꝛtuita q; caſualis actio eſt ex cau
ſis cõfluentibus ob aliud inceptis. Ande boetius in
v. de ↄſo. Caſus eſt inopinatus rei euẽtus ex cauſis

coõcurrentibus ob aliud inceptis.ſed tã ↄcurſus cau

ſarum qᷓ; inchoatis ꝓpter aliud ẽ a deo. ſi nibil plꝰ

“ requirit᷑ ad boc ꝙ aliquid ſit foꝛtuitum vel caſuale.
videt᷑ ꝙ tã foꝛtuita qᷓ; caſualia pᷣm e bmõi ſint a do.

em ſicut ens ꝑ ſe eſt a deo inq;eum eſt ꝑ ſe. ſic ⁊
accidens eſt a deo inqꝙᷓtum eſt accidens. ſic opꝑatio
anime ꝑ ſe a deo eſt. ita et oꝑatio cauſe ꝑ accidens.
ſ caſuale ⁊ foꝛtuitũ pᷣm ꝙ bmõi dicit oꝑationem vel
effectum cauſe ꝑ accñs.ſed naturale ⁊ artificiale di/
cit eſfectum cauſe ꝑ ſe.ergo ſicut om̃e naturale ⁊ ar/
tificiale eſt a deo inqᷓtum bmõi.ſic omne caſuale .
Itẽ qnñcũ/
qʒ aliqua diuerſa ↄcurrũt ad vniꝰeffectꝰ ꝓductionẽ

necoſſe eſt ꝙ ꝑ vnũ aliquod ↄiungant᷑.ſ cauſe a qui

bus oꝛi᷑ tã caſuale q; foꝛtuitũ.⁊ ſunt diuerſe qtũ ad
rem. ? ſunt diuerſe qtum ad intentionem.& ſi vniũ/
tur.ↄiñgũt᷑ ꝑ aliqͥd quod eſt ſupꝛa eas.ſed nihil ẽ ſu

pꝛa agens naturale ⁊ agens a ꝓpoſito niſi ſolus deꝰ.
taliũ cauſarũ ↄcurſus a deo 6
ſus facit effectum caſualem vel foꝛtuitũ.& ⁊c̃. s
potentioꝛ eſt ad agendũ cã ꝑ ſc qᷓ; cã ꝑ accidens.ſcd
cauſa ꝑ ſe nullũ effectum pducere põt qͥn adiuuet᷑ a

deo. && nec cauſe ꝑ accidẽs.ſᷣ cauſe ꝑ accidens ſũt ca/

ſus ⁊ foꝛtuita ſicut vult phs in.ij.ph̊icoꝝ. cũ coꝛũ
effectus ſint caſuale ⁊ foꝛtuitũ inq'tum bmõi.vr ⁊c.
Si tu dicas ꝙ caſuale ſᷣm id qð eſt a deo eſt.nõ tam̃
m ꝙ caſuale.qꝛ dicit pꝛiuationẽ intentionis nõ po
ſitionẽ. Contra hoc eft.qꝛ ſicut natura oꝑatur ꝑ intẽ
tionem.ita etiã oꝑat᷑ vnifoꝛmiter ⁊ modo cõſueto.ſᷣ
cum aliqua oꝑatio fit pꝛeter ſolitũ curſum nature.il
la Racen opatio dicit᷑ miraculũ.⁊ talis oꝑatio po/
nit᷑ a deo inetum talis.Si g̊ oꝑatõ qꝗᷓ fit pꝛeter ↄſue

tudinem inqtum bmõi eſt a deo.pi rone ⁊ operatio
qque fit pꝛeter intentionẽ inq;tum hmõi eſt a deo.

em foꝛtuitũ qð eſt ab aliq̊ agente intendẽte ali

ug ſicut inuentio theſauri eſt ab eo qͥ intendit arare
terram.ſed ꝙ ille aliud intendat hoc bonũ eſt ⁊ a deo

eſt.ſimiliter ꝙ; theſaurũ illũ inueniat boc bonũ eſt ⁊
a deo eſt. g foꝛtuitũ vt foꝛtuitũ eſt.a deo videt᷑ eſſe.
Sed ↄtra hoc arguit aug.in li. lxxxiij.q.ſic. Quic/
quid caſu fit temere fit.quicqd temere fit.fit ſine ꝓ/
uidentia.ſi gᷓ omne quod fit a deo fit ꝑ ꝓuidentiam.
qꝛ deus nihil agit ſine puidentia.vr̃ ꝙ caſuale ⁊ foꝛ
tuitũ inq;tum hmõi nõ ſit a deo.Iteʒ caſus ⁊ foꝛ
tuna aceidit ꝑ defectum pᷣcognitionis.ſᷣ deꝰnihil po/
teſt facere niñ pᷣcognoſcens ⁊ pꝛeſciens. nihil caſu⸗
ale inq;tum hmõi eſt a wo⸗d ẽ ſicut bonũ repu/
gnat malo.ita foꝛtuna repugnat ꝓuidentie.ſᷣ a deo
qui ſumme bonus eſt nõ põt egredi aliqua oꝑatõ in-

ſuſta. pari rõne cũ ſit ſumme pꝛudens nõ põt exire
Ab eo aliqua opatio foꝛtuita.

Itẽ foꝛtuituz vᷣm q
fortuitum oꝛtum bʒ a cauſa ꝑ accidens.ã ſi deus eẽt
cauſa foꝛtuiti ſm ꝙ hmõi.deus eſſet cauſa alicuiꝰrei
aceidens.ᷣ cã ꝑ accidens reduci bʒ ad cãm nobili

oꝛem.ꝭꝗ aliqua ca eſſet nobilioꝛ deo.qð eſt ablurduʒ.

¶ Itẽ ſicut iniuſticia ſe habet ad ſuã cauſam. ſic ca

ſuale ⁊ foꝛtuitũ ad ſuã.ſᷣ iniuſticia nõ põt eſſe ab ali
quo niſi operante iniuſte. ̊ caſuale ⁊ ſoꝛtuitũ nõ po
teſt eẽ niſi ab es q oꝑat᷑ caſualiter ⁊ foꝛtuite.ſᷣ deus

2 hmõi caꝝ ↄcur

ꝙ caſuale nõ eſt a deo.

modꝰ oꝑandi ꝑ accñs iqtũ hmõi ſit a deo

.«éM S

—
WW

nullo motd opat᷑ caſualiter nec foꝛtuite. ergo caſua
lis fiue foꝛtuita oꝑatio ſm ꝙ hmõi nõ eſt a xoſſe⸗
dom ꝙ ⁊ ſi caſuale ⁊ foꝛtuitũ ſᷣm id qʒð eſt ſit a deo.

₰„

inq;tũ eñ caſuale vel foꝛtuitum a deo nõ eſt. Et ratõ

huius c.qꝛ caſuale ⁊ foꝛtuitũ aliqͥd ponũt vtpote ef/
fectũ qͥ eſt ex ↄcurſu cauſaꝝ ad aliud inceptarũ. Ali

quid etiã pꝛiuãt. dicit em̃ caſus ⁊ foꝛtuna defectũ in⸗/

tentionis ⁊ pꝛecognitionis.⁊ qim̃ opꝑatio cauſarũ et
ↄcurſus ad ꝓducendũ tales effectus aliqͥd eſt.iõ a

deo . vᷣo pꝛiuatio intentiõis defectꝰ eſt.iõ a deo

nõ eſt. Et qm̃ caſuale ⁊ foꝛtuitũ vt ſic noiant᷑ impoſi
ta ſunt a tali defectu. binc eſt ꝙ nõ ſunt cõcedenda a
deo eſſe. Et boc vult dicere aug.in li. lxxxiij.q.cũ dic.
OQð caſu fit temere fit.⁊ ideo ſicut nõ cõcedimus qꝙ;
temerariũ ſᷣm ꝙ bmõi ſit a deo.ſic nõ eſt cõcedendũ
ꝙ caſuale vel foꝛtuitũ ſᷣm ꝙ bmõi ſit a deo.⁊ qꝛ tam

caſuale qᷓ; foꝛtuitũ vt ſic eſt. eſt nomen impoſitum a

pꝛiuatione intentionis.ſᷣm q; pꝛiuatio intentõis du
pliciter poteſt intelligi. em boc caſuale ⁊ foꝛtuitũ dr
dupliciter. Vno em̃ mõ poteſt intelligi pꝛiuatio in/
tentionis vniuerſaliter reſpectu cuiuſcũq; agentis.
ſiuc ꝑticularis.ſiue vniuerſalis.ſiue oꝑantis ſiue co⸗
oꝑantis.ſiue exequentis ſiue gubernantis.Et h̊ mo
do nihil eſt caſuale.⁊ caſus ⁊ foꝛtuita boc mõ nihil
ſunt.Et hoc mõ aliqͥ phi poſuerũt caſuʒ. ⁊ impꝛobat
aug.in li.lxxxiij.q.q; ꝑ hoc ꝙ ꝓuidẽtia totꝰmds ad/
miſtrat᷑.⁊ ita nibil fit qd nõ ꝑtineat ad opꝰ ꝓuidẽtie
Alio mõ põt intelligi pꝛiuatio intentionis reſpectu
agentis particularis.vtpote particularis naturc ct
intellectus creati.⁊ boc modo aliqͥd eſt caſuale.⁊ ca
ſus aliqͥd eſt. m qꝙ dicit Boctiꝰin li.de ↄſo.diffiniẽs
caſum ⁊ oñdens qualiter quis põt opꝑari caſualiter.
vicʒ cũ aliquid aſicquit᷑ inopinatc.et iõ dicit.Caſus
eſt inopinatꝰ rei euẽtꝰ.vbi ſimul tangit poſitioneʒ et
pꝛiuationẽ. Poſitioncem ꝑ hoc qdð dicit cuentꝰ.pᷣua-
tionẽ in H̊ qd dicit inopinatus.⁊ illa qͥdẽ pꝛiuatõ nõ
eſt reſpectu dei. qꝛ nhil voͦ facere inopinate ſiue
impꝛouiſe.nec etiã a deo eſt cũ ſit defectus.ſᷣ potiꝰ a
ectibilitate crcature. Concedẽde ſunt igit᷑ ratões
oñdentes ꝙ nihil eſt a deo caſuale.ita e; caſuale vᷣm
d illud xo qð pᷣmo obꝛ in
ↄtrariũ ꝙ ↄcurſus cauſaꝝ a deo eſt.iã pʒ rñſio.argu-
it em̃ de caſu ſᷣm ꝙ dicit poſitionẽ nõ ſᷣm ꝙ dicit de⸗

*

fectuz. ¶¶ Ad illud qd obꝛ a deo eſt cã ꝑ ſe ⁊ ꝑ accñs.
Sm ꝙ aliter dẽ accidens de ente ꝓut eſt dꝛũtia en

tis. aliter ꝓut eſt dꝛñtia cauſe. Pꝛout eſt differentia
entis dicit habitudinẽ ad ſubm.q̃ qͥdẽ poſitio eſt nõ

puatio. Pꝛout aũt eſt dꝛñtia cãe.dicit pᷣuationẽ intẽ

tiõis ꝑ quã aliqͥd dẽ eẽ cã alicuiꝰ ꝑ ſe.⁊ iõ nõ ſeqͥt᷑ q;
ſi modus eẽndi ꝑ accidẽs inq;tũ hmõi ſit a deo. ⁊

qð obꝛ ꝙ diuerſe cãe indigeut aliqͥ ſuꝑioꝛi Ziungẽte
ad boc ꝙ poſſint vnũ effectũ ꝓducere. Odm ꝙ illð
duplxr poteſt intelligi. Ano modo vere.alio mõ falſe

Si em̃ intelligat᷑ ꝙ ad boc ꝙ alique due cãs ↄcurꝛãt
necria ſit noua influentia cae ſuꝑioꝛis.plus iᷓᷓ ſi nõ

ↄcurrerent.⁊ quelibet oꝑaret᷑ ꝑ ſe.ſic nõ habet veri/

tatem.boc em̃ ipo ꝙ aliqs abſcõndit in terꝛa theſau
rum ⁊ aliqͥs fodit in eadẽ terꝛa ſine noua influentia

ille due oꝑationes cauſant theſauri inuentioneʒ:Si
aũt ita intelligat᷑ ꝙ oẽs cauſe que ↄcurrũt ad vnum

effectũ reducunt᷑ ad aliq vnũ pꝛincipiũ.ſic veritatẽ

bʒ.ꝓ eo ꝙ illa ꝗᷓ nõ pñt reduci ad vnũ pᷣncipiũ oĩno
ſut diuerſa. 2 iõ nmc; pñt ag vnñ effecti ann:. Si

33

54

35

36

ill 37

EIñ in vnos pꝛincipio hõ Zuenirẽt.iã oĩno nõ haberẽt
aAliquid cõe.⁊ iõ nece eſt ponere ꝙ tam cauſe cõcur/

rentes qᷓ; eaꝝ ↄcurſus ſint ab vno pꝛincipio pꝛimo.
Sed tñ ex nõ ſequit᷑ ꝙ caſuale inqtũ hmõi ſit a deo
Hm id qð eſt.qꝛ caſus nõ tm̃ intendit euentũ.ſ etiaʒ
euẽtũ inopinatũ. 4Ra illud qdð obꝛ ꝙ cã ꝑ accñs in
diget adiutoꝛio ſicut cã ꝑ ſe.Ddm ꝙ eſt verũ reſpcũ
eius qð efficit.ſed nõ indiget adiutoꝛio reſpectu eiꝰ
in qͥ deficit.ꝑ ſe em̃ põt deficere.ſᷣ nõ ꝑ ſe põt efficere.
⁊ iõ nõ ſcqͥt᷑ ex hoc ꝙ caſuale ſit a deo.niſi ſᷣm illud

vm quod aliqͥd ponit.nõ ſᷣm ꝙ dicit pꝛiuationẽ intẽ

tionis.Et ſi obijciat᷑ ꝙ miraculũ inq;tũ hmõi ẽ a So
⁊ tñ dicit pᷣuationẽ ↄſuetudinis.qꝛ fit pꝛeter ſolituʒ
curſum. Ddm ꝙ aliter miraculũ fit pꝛeter ſolitũ cur
ſum.⁊ aliter foꝛtuitũ pᷣter intentionẽ. Miraculũ em̃
fit pᷣter ſolitũ curſum ita ꝙ ſupꝛa curſum nature.vñ
plus dicit poſitionis q; pᷣuationis.caſuale vᷣo nõ ita

itt pꝛeter intentionẽ ꝙ fiat ſupꝛa intentionẽ.ſᷣ deficit

ab intẽtione. MAd illud q obꝛ ꝙ deus põt ꝙ aliqd
agens vnũ aſſequat᷑.⁊ aliud intendat.ita ꝙ vtrunq;
ſit a deoo. Ddm q verã cſt. affeqͥ vnũ ⁊ intendẽ ali/
ud hoc nõ facit caſus vel foꝛtuna inqtũ qͥs aliud in
tendit ab eo qð affequit᷑.ſed incytum nõ pᷣuidet nec
intendit illud qð aſſeqtur. Si em̃ aliud ⁊ aliud intẽ
Qeret.iã nõ oꝑaret᷑ caſualiter ſiue foꝛtuite. Licet aũt

intendere ad aliud ſit a deo.nõ tñ a deo eſt nõ inten/

dere illud qð afſeqͥtur.qꝛ pᷣmũ dicit poſitionẽ. et ſe/

cũdũ pꝛiuationẽ.⁊ caſuale ſiue foꝛtuitũ inqtũ hmõi

nõ noiat᷑ a pꝛimo ſᷣ a ſcdo.⁊ ꝓpterea inqtũ tale non
eſt a deo. a defectu reꝑto in agente crcato.
eſtio. iiſ.. e
trũ enunciatio falſa m ꝙ hmõi ſit a deo: Et ꝙ ſic
vr. Qñcũq; aliqua duo fundant᷑ ſuꝑ idẽ ſᷣm rem. ſi
vnũ eſt a deo.⁊ reliquũ.ſᷣ falſitas alicuiꝰꝓpõnis.⁊ x
ritas ſue oppoſite fundant᷑ ſuꝑ idẽ.h̊ em̃ ipᷣo q; q
vera. homo eſt aial. eſt falſa.hpomo nõ eſt aial.g cũ
oĩs ꝓpõnis veritas ſit a deo.vr̃ ꝙ ois ꝓpoſitiõis falſi
tas ſit a deo. ¶ Itẽ veritas eſt adequatio rei ⁊ intel/
lectus.⁊ falſitas eſt inadeq̃tio rei intelectus ꝑ op
poſitũ.ſ ſicut ſe hʒ equalitas ⁊ ineqlitas in rebꝰ. ita
ſe habet equalitas ⁊ ineq̃litas in ꝓpõnibus.ᷣ eq̃li/

tas ⁊ ineqlitas in rebus ſunt ab ipſo deo. ſicut em̃ a

deo ẽ ꝙ aliqua duo ſunt eqlia. ſica deo ẽ ꝙ aliq̃ duo
ſic ſe habeant q; vnũ excedat reliquũ.Eñ aug.dicit.
v ſi eſſent equalia.nõ eẽnt oia.̊ pari rõe adequatio
2 inadeq̃tio ſigni ad ſignatũ eſt ab eodem pꝛincipio.
ab eo eſt falſitas ꝓpõnis qͥ ſolus põt facereꝓ
poſitionẽ ipᷣam eẽ falſam. ſᷣ demonſtrato aliq̃ pctõꝛe
iſta eſt vera. iſte nõ eſt iuſtus.⁊ nullꝰ põt hanc face/
re falſam niſi ſolus deus q̃ͥ põt ei dare iuſticiã.̊ ⁊c.
¶ Itẽ maioꝛis dignitatis ⁊ ptãtis eſt falſiſieare hãc
Pꝓpõnẽ.ille eſt pctoꝛ.qᷓ; verificare eã.qͥ em̃ peccat hoc
lipſo ꝙ peccat verificat eã.⁊ hoc indignitatis eſt.& ſi
ois ꝓpõnis veritas a deo eſt.vr multo foꝛtius ꝙ ta⸗
lis ꝓpõnis falſitas ſit a deo.¶ Sed õↄ. omne qð deꝰ

poõc facere hʒ excmplar in deo. ſ̊ enũciatio falſa pᷣm

i falſa nõ hbʒ exemplar in deo.cũ ipᷣa veritas ſit ratõ
exẽplificandi.g& enuciatio falſa 'm ꝙ falſa non eſt a
deo. Itẽ ſicut ſe hʒ bonitas ad maliciã.ſic ſe hʒ xve
litas ad falſitatẽ.ſᷣ a ſumma bonitate nullo mõ po/
teſt eẽ malicia. a ſũma veritate nullo mõ põt eẽ fal
ſitas. ¶ Itẽ verũ et ens ↄuertunt᷑.ſᷣ a deo nõ põt a-
liq̃d eẽ qd nõ ſit aliquo modo ens.ſi em̃ pure nibil eſ
ſct.a deo nõ eſſet. q deo nõ põt eẽ niſi verũb enun⸗

ciatio falſa inqtũ hmõi dicit pᷣugtionẽ veri. ᷓ vr a
deo nõ debeat cauſari ᷣm ꝙ hmõi. ¶ Itẽ om̃e qð de
us põt facere.põt dicere.ſᷣ falſum nõ põt dicere.q̊ ñ
põt facere. Pꝛobatõ minoꝛis.Si dicit falſum.aut
ſcienter.aut ignoꝛanter. Ignoꝛanter nõ.hoc cõſtat.
Si ſcienter.ſ̊ quicũq; dicit falſum ſcienter.mentit᷑.
deus mentiret᷑.qð eſt ꝓphanũ ⁊ impiũ dicere. Rꝰ
ddm ꝙ falſitas nihil aliud eſt q; defectus veritatᷣ in
re que nata eſt verificari.ſicut malicia dicit pꝛiuatio
nẽ bonitatis ⁊ rectitudinis circa actionẽ q̃ nata ẽ re
ctificari.⁊ iõ actio mala inqtũ actio.eſt a deo.inqᷓtũ
vo mala ⁊ iniuſta.a deo nõ eſt.ſic enũciatio falſa in-
qtum enũciatio a deo eſt.iniᷓtũ vo falſa nõ eſt a ðdo
Ande quẽadmodũ in actione duplex ↄſiderat᷑ boni
tas.vna nature ⁊ altera moꝛis.vna eſt eẽntialis.⁊ al
tera accñtalis.⁊ iõ vna pᷣuat᷑.altera relinqͥt᷑.⁊ rõne
illius bonitatis qᷓ relinquit᷑.actio illa ẽ a deo. Sic in
om̃i enunciatiõe duplex eſt veritas. Ana eẽntialis.
⁊ hec eſt veritas qᷓ ꝓpõ repñtat illud ad q repñtan
ũ inſtituta eſt.⁊ hec nũq; pᷣuat᷑ ab enunciatõe.Ois
em̃ enũciatõ ſignificat illud ad qð inſtituta ẽ ſiue ſit
vera ſiue falſa.Alia vᷣo eſt veritas accñtalis qᷓ atten
dit᷑ in ꝓoſitione in hoc ꝙ repñtat rẽ ſᷣm ꝙ eſt. tunc
eñ̃ dicit᷑ adequari ſignificatio ſignificato. ⁊ veritas
enunciatiõis nõ eſt aliud qᷓ; q̃dã adequatio.Et bec
writas pꝛiuat᷑ ꝑ falſitatẽ.tũc em̃ eſt ꝓpõ vxel enũcia⸗
tio falſa qñ ſignũ nõ repñtat rem ſicut eſt.vl res nõ
eſt ſicut repñtat᷑ ꝑ ſignũ.⁊ hoc eſt qdð dicit phᷣs.Ab
eo ꝙ res eſt vel nõ eſt. eſt oꝛatio vera vel falſa.boc ẽ
dicere.ab eo ꝙ res eſt ſicut repᷣſentat᷑ dẽ oꝛo vera.ab
eo ꝙ res nõ eſt ſicut repñtat᷑ dẽ oꝛo falſa. Sicut igit
iniuſticia eſt pᷣuatio rectitudinis.ſic falſitas eſt defe⸗
ctus adequationis.⁊ iõ ſicut deo vt autoꝛi nõ attri/
buit᷑ iniuſticia actõis.ſic ñ dʒ ei attribui falſitas oꝛo
nis.vtroq; em̃ mõ defectus eſt. ⁊ nullus defectꝰ deo
attribuẽdus eſt. Motãdũ eſt tñ ꝙ ⁊ ſi nullus defectꝰ
ſit a deo. tñ kpagts aligqs defectus elongat᷑ a cauſali/
tate dei qᷓ; aliꝰ
em̃ quidã defectus qͥ dicit pꝛiuationẽ alicuiꝰpoſitio⸗
nis ⁊ oꝛdinis.ſicut eſt defectus culpabilis.⁊ iſte ẽ de
fectus vituꝑabilis ⁊ vitupabilẽ reddit actoꝛc. ⁊ talẽ
defectũ deus nõ fecit.nec etiã facit aliqd.q̊ facto cre/
atura tali defectu deficiat neẽrio.vñ nec deꝰ facit ꝑec⸗
catũ.nec facit aliquẽ peccare.nec facit aliqͥd qͥ facto
necrio ſeq̃tur pctm̃ ratione illius qð deus facit.ᷣ di⸗
co ꝓpter aĩe infuſionẽ in q̃ necrio ↄtrabit᷑ culpa oꝛi-
ginalis.ſᷣ hoc nõ eſt ex actu dei.ſᷣ ex pᷣuaricatiõe pꝛi/
mi parentis. Eſt ⁊ alius defectus qͥ eſt priuatio ali/
cuiꝰpoſitionis.nõ tñ eſt pᷣuatio oꝛdinis.cõtingit em̃
aliquos defectus oꝛdinari. ⁊ talis defectꝰ licet nõ Roſ
ſit deo attribui pᷣm ꝙ defectꝰ.põt tñ ei attribui ſᷣm q;
oꝛdinatꝰ.⁊ de tali xfectu licet nõ poſſit dici ꝙ deꝰ eũ
faciat.qꝛ defectum facere eſt deficere.põt tñ dici ꝙ fa
cit aliquid q̊ͥ facto necrio ↄſequit᷑ ille defectus.⁊ talł
defectus eſt falſitas.⁊ ignoꝛãtia.⁊ cecitas.⁊ ↄſimileſ
Vnde q;uis nõ poſſit cõcedi ꝙ deus faciat falſitateʒ
oꝛõnis ſiue oꝛationẽ falſam ſᷣm ꝙ falſa eſt.põt tamẽ
concedi ꝙ deus faciat aliquid quo facto aliqua oꝛa/
tio eſt falſa neceſfario.ſicut cum iuſtificat impiũ. fa⸗
cit aliquid. quo facto hec enũciatio eſt falſa. Iſte eſt
impius. Concedende ſunt igit᷑ rõnes oſtendentes ꝙ

enunciatio falſa pᷣm ꝙ falſa non ſit a deo. Aas 45

ergo quod obijcit᷑ ꝙ falſitas ⁊ veritas fundant᷑ ſuꝑ
iqem. ddm ꝙ veri eſt. tñ aliter ⁊ gliter. qꝛ veritas

40

41

ſᷣm ꝙ ſunt diuerſi modi deficidi. Eſt ꝗ2

tatf
vation⸗
ſcet
ntui
upt
ſtae
toee⸗
ſetns
ſeinter
diitppſt
Pdiorr
ſoetüfn
ſtuind
Notit̃⸗
degunt
agiude
4mdoo
Gobꝛ⸗
tvena,
ſaheütn
zbeling
ttbocgk
latönech
auic ⸗
45 ſtgrinn,
tubefil
ontuin
itoſon
ſbct Gi
Aenucton
Pinatore.
ſanröfal
ojfllit

4
rnin
Ctpunn
gnnir
Mhinqi
i
cke
iti
Nlann
oe
aui
Cirn
ies
wiſiut
ujnn
nga
aner
me
achi
rpcr
nmmit
Sr
Ztadl
mid 4
lait

Di.

fundat᷑ ꝑ nodum poſitionis. ? falſitas ꝑ tnodũ pꝛi⸗

uationis. ⁊ iõ nõ ſequit᷑ ꝙ ſit ab eodẽ. Cũ aũt dꝛ ꝙ q̃
ſuꝑ idẽ fundant᷑ ab eodẽ ſũt.h̃̊ intelligit᷑ qñ ſuꝑ ideʒ

44 fundant᷑ ⁊ eodẽ m5. ſAd illud qd obẽ ꝙ eq̃litas ⁊

45⁵

46

inequalitas in rebꝰſu

fectus. Alio mõ ineq̃litas dicit gradũ ⁊ oꝛdinẽ qͥ dʒ

eſſe inter res.⁊ ̊ mõ ſi videat᷑ dicere puationẽ.qꝛ tñ

dicit woſitionẽ a deo eſt. magegeto ſeen ad ſignatũ
ſo dicit defectũ. ꝓ eo ꝙ ſignũ in

inadequatio ſigni ad ſignatũ ſit a deo. Poſſet tñ di⸗
ci ꝙ inadeq̃tio inq;tũ hmõi cũ dicat defectũ eq̃litat⸗
a deo nõ eſt.q;uis illud qð ſubeſt a deo ẽ.¶ Ad illu.
qd obꝛ ꝙ deus põt falſificare enũciatõnẽ. Odm e Hh
eſt vera ⁊ ꝓpꝛia. Deꝰfacit.qͥ facto.aliqua ꝓpõ eſt fal/

ſa. G̊ aſt minus ꝗpꝛia. deꝰfacit aliquã ꝓponẽ falſaʒ.

g hẽ ſimplicit᷑ impꝛopa. deus facit falſitatẽ in ꝓpõne.
et hoc qꝛ falſitas noiat ipᷣm defectũ pꝛeciſe. ⁊ io in il⸗
la rõne eſt ſophiſma ſᷣm accũs q̃ ſic arguit. facit ali⸗

quid. q̃ facto ꝓpõ eſt falſa. facit põnẽ falſaʒ ſiue fal

ſitatẽ in põne. ¶ Ad illud m
tatis ẽ falſificare aliquã ꝓpõnẽ q; verificare.dᷣm q;

veritatẽ ad falſitatẽ ↄtingit ↄpari dupliciter. Aut lo

quẽdo foꝛmaliter. aut cauſaliter.ſiue ratiõe eius qð

ſubeſt. Si loquẽdo foꝛmaliter.ſic cum veritas dicat
adequationẽ. ⁊ falſitas inadequationẽ. ita falſitas
pꝛiuationẽ.veritas põnẽ.digniꝰ eſt oino aliqͥd wri

ficare qᷓ falſificare.q̃cqͥd illud ſit.cũ dignioꝛ ſit veri/
tas qᷓ; falſitas.ſi tñ ↄtingat dicere digniꝰreſpectu eꝰ

itutũ eſt vt repntet
ſignatũ ᷣm ꝙ ẽ.⁊ iõ in adeq̃tõe ſigni ad ſignatu ẽ fal
ſitas.inadequatio vo in rebus nõò eſt falſitas.Et p/
pterea nõ ſequit᷑ ꝙ ſi inadequatõ rei ad rẽ ẽ a deo.q

d illud qð obẽ ꝙq maioꝛis digni/

—.— ——

„ . . B — .
in quo nulla eſt dignitas. Si aũt compamꝰveritatẽ

ad falſitatem rõne eius quod rñdet ex pte rei.ſic di/

co d pꝑlano ꝙ aliqñ digniꝰeſt illud qd ex ꝑte rei red
qd obꝛ 8 2 (it illã ꝓponẽ falſam. &ꝙ illud q reddit ꝓpõnẽ verã.
lualitas i ab eodẽ pꝛincipio.Rndẽdũ
eſt ꝙ nõ eſt ſiłe.qꝛ in rebꝰvno mo ineqlitas dicit pꝛi
uationẽ eqᷓlitatis vbi dʒ eẽ.⁊ tũc nõ eſt a deo cũ ſit de

ſicut ptz. dignius eſt em̃ qð reddit iſtam ꝓpõnẽ fal/

ſam. iſte non eſt bonus.qᷓ; qd reddit eaʒ veram. Et 1

rõ huius eſt iſta.qꝛ quis veritas de ſe dicat poſitio/
nem. quia dicit adequationẽ.illa adequatio ex par/

te alterius extremi ita bene poteſt reſpicere pꝛiuatio

nem ſicut poſitionem. ⁊ defectum ſicut effectum. Si
cut em̃ defectus eſt oꝛdinabilis ⁊ tamen defectus eſt.
ſicẽ cognoſcibilis.⁊ ſic eſt ſignificabilis.ideo cũ que

rit᷑ ſuꝑ quid fundet᷑ veritas enũciationis.nõ opoꝛtʒ
VY ex pte rei reſpondeat aliqua veritas. Sicut enim
verum ens ↄtingit vere ſignificari ipᷣm eẽ.ſic etiã de

illo quod nullo mõ eſt otingit vere ſignificari ꝙ ipʒ
non eſt. Sic enim ſignificatio dicit relationẽ.q; non

requirit ſignificatum eſt. e in actu.ſic et veritas ſigni
que quidem dicit ↄditionem illius relationis. nõ ex⸗
igit fundari ſuꝑ aliquam rem actualiter exiſtentem.

nibilominus tamen cum omnis relatio ⁊ oꝛdo a do

ſit. talis ſignificatio talis veritas a deo eſt. nec ſcqͥ-

tur ad hoc ꝙ ſignificatum ſit a deo.immo eſt ibi ſo/

phiſma ſᷣm accidens.ſicut ſi argueret᷑.oꝛdinatõ cul/

pe ⁊ pene eſt a deo.ergo culpa eſt a deo. Sic nõ ſequi

tur in baaonts vera ſignificatio furti eſt a deo.ergo
furtum eſt a deo.Et ſic patet ꝙ et ſi veritati nõ ſem-

per coꝛreſpondeat ex ꝑte ſignificati aliquid excellen-

tiꝰ qᷓ; falſitati.tñ veritas nobilioꝛ cſt qᷓ; falſitas.⁊ ido
non ſequitur ꝙ ſi verificatio ꝓpoſitionis ſit a deo.ꝙ;
ab eodem ſit pꝛopoſitionis falſificatio ſiue falſa enũ
ciatio ſᷣm ꝙ falſa.Et ſic patent queſfſia.

Siſt. xxxviij.qualiter in generali ꝑ actũ volũtatis pctm̃ introducit.
Dſt pꝛedicta de volũtate eiuſq; fine ⁊c. Supꝛa oſtendit magiſter quid ſit malum ſiue peccatũ in ge⸗
erali.in bac parte determinat qualiter pctĩ ꝑ actum voluntatis habeat introduci. Diuidit᷑ autem
pars iſta in tres. In quarũ pꝛima determinat magiſter qualiter pctĩ a voluntate bẽat oꝛtũ in gene⸗
ali. In ſca vo deſcendit ad ſpãles dꝛñtias peccati. infra di. xlij. Eũ aũt voluntas mala ⁊oꝑatio ⁊c̃. In ter⸗
cia vᷣe inqᷣrit vtrũ oꝛtũ hẽat in ipſa volũtate ptãs peccandi.infra di.xliiij. Doſt pᷣdicta ↄſideratiõe dignũ oc/⸗
currit ⁊c. Dꝛima ꝑs habet duas. In pꝛima inquirit magiſter qualit᷑ ia voluntas babeat depꝛauari. Scdo
vo qualiter ex pꝛauitate voluntatis fiat depꝛauatio in actu exterioꝛi.infra di.xl. Poſt hec de actibus adijcien
dũ videt᷑. Pꝛima ꝑs hʒ duas. In pᷣma determinat qualiter voluntas habeat depꝛauari. In ſca vᷣo in
quare magis depꝛauet᷑ volũtas in ſuo actu qᷓ aliqᷓ alia potẽtia.j.di.xxxix. Hic aũt oꝛit᷑ q ſatis necria.¶⸗
ma ꝑs q ↄtinet pñtem diſtinctionẽ hʒ duas partes. Om̃ em̃ depꝛauatio ⁊ rectificatio volũtatis attendit᷑ pe/
nes finem.⁊ volũtas hʒ cõꝑari ad finẽ mediante intentiõe.iõ ꝑs iſta duas hbʒ partes. In quaꝝ pᷣma determi

nat magfr de rectificatioe ⁊ depꝛauatione voluntatis ex parte finis. Sco vo inqͥrit differentiã volũtatis.in⸗

tentionis.⁊ finis.ibi. Solet etiã queri qͥd diſtet inter volũtatẽ ⁊ intẽtionẽ. Pꝛima ꝑs bʒ quatuoꝛ ꝑtes. Quia
em̃ obliquatio cognoſci bʒ ꝑ rectitudinẽ(nã rectũ iudex eſt ſui ⁊ obliqui)ideo in pᷣma ꝑte determinat mag
ꝙ ex parte finis venit rectitudo volũtatis. Scdo determiat qͥs ſit ille finis.ibi.Qui g̊ charitatẽ ſibi ponit ſi
nẽ. In tercia vᷣo determiat de vnitate finis reſpectu bonaꝝ volũtatũ.ibi. Sed qr vtrũ om̃s bone volũtates.

Quarto vo mouet quoddã dubiũ ⁊ determiat ibi. Aerũtñ huic ſnie q̃ dictũ eſt ⁊c. Sca vo ꝑs in q̃ determi

nat de dꝛñtia voluntatis intẽtiõis ⁊ finis babet duas. In q̃ꝝ pᷣma querit dꝛñtiã vᷣm rõnẽ.ibi.Solet etiã q̃ri.

⁊c. Scðo de differẽtia ᷣm rẽ.ibi. Sed querit vtrũ intẽtõ ⁊c. Et ſᷣm hoc duo determinant᷑ in parte iſta.ſ.de cõ
paratiõe voluntatis ad finem. ⁊ de dꝛntia intentiõis ⁊ volũtatis. rkne ſuore. S
sä Determinat g exparte finis venit rectitudo vo: 3. Dnrgoin SS
„ luntatitts. 2² nnobis ignotu. vnde 5
Dil.xxxviijj. () Oſt pꝛedicta de voluntate eiuſq; fine diſſerẽ⸗

diſlere⸗ eſt illud qð nec oculꝰ
dũ eſt. Sciẽdũ g ẽ ꝙ ex fine ſuo(vt ait aug.) vicdit.nec auris audi/
volũtas cognoſcit᷑ vtrũ recta an pꝛaua ſit. Fi⸗

uit ⁊c̃.g ſi pꝑ ignotum

5 nis aũt bone volũtatis btitudo ẽ, vita etna.ipᷣe deus. nonnm lcn⸗
Abale vo finis eſt aliud.ſ.maledictio.vel aliqͥd aliud

nõ poſſit cooͤſci vtrũ

P

in q̊nõ dʒ volũtas quieſce. Finẽ boni inſinuat ꝓpha

———— .

ſit lona &l praua ex ill
cognoſcimus pñtia ꝑ a

o fine. Item certius eſt n
bſentia ̊ magis ecõuerſo

4 9

obis quod eſt pꝛeſens hobiſipſis q quod eſt abſens. ſi ðnon
vr ꝙ ꝑ beatitudinẽ nõ fiat cognitio bonitatis in voluntate.

PB. dm ꝙ cognitio beatitudinis duplex eſt. vicz in vli. et particulari. Cognitio beatitudinis in vniuerſali oĩ

bus eſt innata. Cognitio vo in particulari vicz vbi ſit btitudo ponẽda.br̃ a nobis ꝑ babitũ fidei aliquo mõ.

⁊ aliq̃̊ mõ expectat᷑ habẽda ꝑ deifoꝛmitatẽ gloꝛie. Mũc em̃ cognoſcimus q̃ſi ſculado.⁊ a remotis.⁊ ſemiple

9

ne. tunc aũt cognoſcemus expiendo pfecte. Licet aũt nũc nõ cognoſcamus ꝑfecte.cognoſcimus tñ certitudi

„

naliter certi
neſcimꝰ niſi ꝑ ↄiectu/
rã.⁊ iõ ſicut certuʒ eſt
rõ veniẽdi in cognitio
nẽ dubij. ſic cognitio

beatitudinis facit ve-

nire in cognitionẽ bo
nitatis volũtatis. dũ
qs videt ſuaʒ volũta

tẽ ad beatitudinẽ ten
dere. Quod ergo obr

y beatitudo nob igno
ta eſt iã ptʒ rñſio.Ae⸗

rũ eſt em̃ ꝙ nõ eſt no/

bis nota ꝑ exꝑientiã.
eſt tñ nobis nota ꝑ fy
dem.Ad illud qð obꝛ

ꝙ rectitudo wlũtatis
eſt nobis pꝛeſens.dᷣ.

cy ſicut in pꝛimo libꝛo
oſtenſuʒ fuit. licet cha
ritas ⁊ gratia ſint no/
bis pꝛeſentia.ſunt ta/
men nobis ignota in⸗

tum gratuita.quia

de eis nulla põt babe/
ri expientia.vnde ⁊ ſi
certiſſimus ſim de af/
fectiõe mea ſᷣm ꝙ eſt
affectio. valde tñ du⸗
bius ſum de affectiõe
mea vtrũ ſit oꝛdinata

vel gratuita.⁊ ita acqᷓ

ro mihi ꝓbabilitatez.

»

dicens. Omnis ↄſummationis vidi finẽ ⁊c̃. Charitas

å cuiꝰlatũ mandatũ eſt.finis oĩs ↄſũmatiõis eſt.i.oĩs
bone voluntatis ⁊ actiõis ad quã oẽ pᷣceptũ referẽdũ
eſt. Unde aug.in enche. Omnia pᷣcępta diuina referũ
tur ad charitatẽ. De qua dicit apls Finis pꝛecepti ẽ

charitas de coꝛde puro. ⁊ ↄſcia bona. ⁊ fide non ficta.
Dis itaq; pᷣcepti finis charitas ẽ.i.ad charitatẽ refer⸗

tur oẽ pᷣceptũ.Qð vo ita fit.vel timoꝛe pene.vel aliq̃

— — —

intetiõe carnali vt nõ referat᷑ ad charitatẽ ꝗ ẽ dilectio
dei ⁊ ꝓximi.nõdũ fit quẽadmodũ opoꝛtet fieri.qᷓ;uis

fieri videat᷑.Lunc em̃ recte fiunt quemãdat deus.⁊ q̃
ↄſilio monet.cũ referũt᷑ ad dilectõnẽ dei ⁊ ꝓximi.hhis
verbis aꝑte inſinuat᷑ qͥs ſit rectus finis volũtat.ſiue
actionis bone.ſ.charitas.q̃ ⁊ deꝰẽ vt ſupꝛa oñdimꝰ.
eterminat qs ſit ille finis oſtendẽs ꝙ deus ẽ finiſ
oĩs bone actionis.qꝛ charitas eſt.nec tm̃ ſpũſſanctus.
ſed etiã xpᷣs ⁊ pater.nec hi ſunt tres fines v vnꝰ.. b

¶ Qui g̊ charitatẽ ſibi ponit finẽ.deũ ſibi ponit finem.

vñ ⁊ xpᷣm finẽ legis ad iuſticia dicit aplłs eſſe om̃i cre⸗
denti.Et recte dicit᷑ xpᷣs finis legis ad iuſticiã. Quia

vt ait aug.in li.ſniaꝝ ꝓſperi.In xpᷣo lex iuſticie nõ cõ
ſumit᷑ ßᷣ implet᷑. Ois em̃ ꝑfectio ex ipſo ⁊ in ipo eſt. et

vltra quẽ nõ eſt qͥ ſpes ſe extendat. Finis fideliũ xpᷣs
eſt.ad quẽ cũ ꝑuenerit currentis intentio.nõ habet q

amplius poſſit venire. ß hʒ id in qͥ debeat ꝑmanere.

—

tudine fideĩ ꝙ beatitudo eſt magnũ ⁊ verũ bonũ. De volũtate noſtra vtrũ ſit recta vel pꝛaua nos

4

O₰

per aliqua ſina. b Einis pꝛecepti eſi charitas de coꝛde puro. ⁊ 9ↄfcientia . Contra boc verbum apo

ſtoli ob?. Om̃ pᷣcepta directius ſunt oꝛdinata ad obedicndũ qᷓ; ad amandũ. potiꝰdebuit dicere.obediẽtia ẽ

finis pꝛecepti qᷓ charitas. Item eᷣ
potius deberet dicẽ. finis pꝛecepti eſt vita ete haritas. Juxt ut
conditionum appoſitarũ.ſ.& coꝛde puro ⁊c. Cum em̃ charitas nõ ſit de fide nec de cõſci

17

cum finis quem aſſequimur ex obſeruantia mandatoꝝ eſt ipſa vita eterna.
ſt vita cterna qᷓ; charitas. Juxta hoc querit᷑ de numero ⁊ vifferentia illaꝝ
Etia. ſed potius de af⸗

fectione. nõ videt᷑ recte notificari ꝑ illas ↄditiones.Reꝰ.ddm q; ſᷣm ꝙ doctoꝛes exponũt. apls hic diffinit cha

ritatem. ſᷣ quidam ſic exponũt vt ille determinatiões.de coꝛde puro ⁊c̃.ſint determiatões ex pte ſubiecti. ⁊ hoc

7

ꝙ dicit᷑ finis pᷣcepti. ſit ipſa notificatio. vt ſit ſenſus.charitas ꝓcedens de coꝛde puro ⁊Tc.eſt finis pᷣcepti.Alio

mõ exponit᷑ vt hoc totum ſit noti
tioꝛ. Et m bunc modum dicendi notandũ ꝙ charitas hic diffinit᷑ ꝑ actũ ſuum.
amare dupliciter habet notificari.⁊ ꝑ cõpationẽ ad illud a quo pcedit tanq; a pꝛincipio efficiente. ⁊ ꝑ com
eo in illa eius notificatione
tas coꝛdis a qua immediate
tanqᷓ; diſpoſitiones pꝛeambulas.ideo

parationem ad illud quod ad ipᷣam charitatẽ terminat᷑ ſicut ad quietanteʒ.et i
tangitur duplex operatio. vicz ad coꝛ purũ.⁊ ad ipſum pꝛeceptum.Et quia puri

2

ꝓcedit actus dilecti

onis pᷣſupponit fiduciã fidei. ⁊ certitudinem ſpei.

72

9*

„

—— „

ficatio. finis pꝛecepti de coꝛde puro ⁊c. Hic modus dicendi videt᷑ cõgruen-
Actus aũt charitatis qui eſt

vt manifeſtaret apis ꝙ actus charitatis pᷣſupponit actus aliarũ virtutũ theologicarũ tanqꝙᷓ; diſponentes ad

ipᷣſum. iſta tria dicit. Oe coꝛde puro.in quo tãgit charitatis ſanctitatem. Conſcia bona. in qͥ tangit ſpei fiduci

„

am. Et fide nõ ficta. in quo tangit fidei ↄſtantiaʒ. Et in his duobus apls charitatẽ ꝑfectiſſime commẽdat. in
hoc ꝙ oſtendit ꝙ in actu charitatis cõſiſtit complementũ omnis virtutis. ⁊ finis omnis bone oꝑatiõis.que

intelligit᷑ in nomine pꝛecepti. Ande intellectus pꝛedicte diffinitionis eſt iſte.
eſt charitas eſt illud in quo conſiſtit omnis mandati adimpletio.⁊ omniũ virtutũ pfectio.⁊ binc eſt ꝙ ſcpᷣtu
ra adeo nobis commendat charitatẽ.⁊ maxime ſcriptura noui teſtamenti.et eſ
tiſſime. Quod ergo obijcitur de obedientia ⁊ vita eterna ꝙ debeant dici finis pꝛecepti.

diuata eſt ad charitatem habendam. ⁊ vita eterna nõ eſt aliud ꝙ charitas ↄoſummata.

Charitas eſt finis pꝛecepti ⁊c.id

olus eam laudat clegan /
dom g obegientia oꝛ⸗

Aech

nuft

4

gn JMUẽ Finis g recu
— Tinis gre
äsnneerrroranend dar XXVIII
B ð aa non tr is. nec hi tres ſunt tre⸗ pater eſt ? filius cſ —
en omnesbo- Beren dij ſed vnus unttres fines.ſech eflius eſn greetzo⸗
ne romtates vountarum. aitoteninioreſpectu be finis. Sur Knnten gn
tñ quedã bone beãt fil erit vtrü omne bone vo ed rum bij qua fruendũ ẽ. ſg
fins voluntares ſuos guer lveurus res ynuͦ tim ha⸗ Aetrde aumrit ,
nem illiꝰvolũtatis qᷓ s fines hñt.qͥ tñ Alie atʒ alie cit aug. in lib.
gantevisnozciädkade n H
ficiat.quẽ referat᷑ ad ali jere. ⁊ ad eã per us Diſiet intẽtio fi
6 quẽa ad aliud. ̊ amãti es per⸗ nis d nte
d Poluͦs nodl golata emers ſeißaz ſun a niſerar⸗
tera vo eſt volunt rã. finẽ hz feneſt zwicney. Tene lageit. .
itẽ finis eſt vin untas ꝑ feneſtrã eneſtre viſio 2: 3. trem ⁊2 filiũ do pa-
fmis eſt v ene ra vi — — nẽ. A iñũ ⁊ ſt um
voluntates. i rranſeüi. ad s HS e ennd nariehe
religate.ſi bon te ſunt volun icte referük ſtatuẽ tendit in cuz
.ſi bona eſt il voluntates 7 — ( eru atuẽs ſibi tres fi
pꝛaua eſt. pꝛau illa ad quã cu om̃s ſibir Queri tres fines
ꝛaua eſt. pꝛaue ſunt om̃ ig cuncta referu ſibimet Aueritur quare nõ
xio iter qðdã eſt nt om̃s.⁊ iõ rectaꝝ eferunt᷑. Si ã ſit diuerſit quare nõ
er 6 Ai rectaꝝ volun „Si st erſitas fiuiuʒ ſi
lut paſſi d eſt aſcẽdẽt ctaxy voluntatu co cadluran uiuz ſi
1 ibꝰagit. Edẽtiũ ad btitudinẽ.i( tatũ cõne pluralitas arti
plicatio vi Pꝛauarũ aut di inẽ.qð certis ve loꝝ. Re? dum cu/
”ͦ”“ͤ 0. inculũ eſt L 7 diſtoꝛta — 8 Ve⸗ nis eſt —₰ ratio/
tenebꝛas exterio. ̊ alligabit᷑ qͥ hie aꝝ volũtatũ im volũ diſtinguere. et
denter monſtrat᷑ plures autoritatum teſti piciat ĩ ſus ſicut dici Rur
tates. ꝓpꝛios plures in fidelit m teſtimonijs eui P5. dicit Ham̃
tates. ꝓpꝛlos ac lures in fidelibus mijs eui pſone diſtiguũ .
dẽq;.4 pꝛios ac diuerſos fines h rectas eſſe Bn guũt rati⸗
dẽq;. qꝛ oẽs referunt᷑ ad ines hab s eſſe volun ne. ⁊ ↄueniui
lo ante dixim erunt᷑ ad vnũ qͥ ẽ fi entes.⁊ tñ vnũ eũ natur iunt re et
lo ante dixim. ita ecõu⸗ qᷣ ẽ finis finiũ vnũ eũ telli a. hm boc ͤ i
n ximꝰ. ita ecõuerſo foꝛte. s finiũ. de telligendũ in⸗
Mouet eorm oꝛte eſt in n . qͥ pau- illa ꝗᷓ eſt ꝙ noĩa
conſtituendi determinat dubiu tin malis. la ſunt cõia ac rez
rruntz buic ſententie⸗ dubium de duobus finib zeufalia pfeplur
rectas voe zuic ſententie qua di „ Srila o aneſt re
ectas v ie qua liea plurificari nõ 4
ctas voluntates diuerſos dictum eſt fideliũ ſdam plurificani nõ pñ
cerri vide⸗ enine ſonn Weinl etn lcen pot di * darer
EE 5 9lbi aug. amon 3 ſuntt nctus
iõ manc n debem ideo er inqens in li.de ſer.do.in poteſt dici ꝙ ſint t 8
atb. vN. Sraneeeriasahen wab, rmaducem. uke⸗ Nurus
e ne pꝛimum ei alcis illang ſnp ſit Penu; 9 tte asdicn eſt
un MNon dixit. pꝛimum 2 ec mta agj ehne volie. dicit quod reſpicit
taiſt Purs ſintnecellart ite regnũ aahcicnun vobie, mren geoi un
* . ir vobis. i neceſſaria. ſed ait ⁊ deinde queri ſos.nõ lures articu
nintt ritis. illinc auertamini. ai iilla queratis. n. adijcien cere plures fi modi⸗
mi et re 6 mini. aut queratis. ne cũ iſta qᷓ cere plures fines. lic
Ne im ppter les — — ines ↄſtitu 2 Vna tñ ures artichi
ehn illud. Ergo ꝓpter ppetatis.e· es ↄſtituatj. vt vna tñ eſt in ei i.
Ntrußt⸗ ð cce hic ape nõ ſolã mercedẽ pem opari omnia. plexa ſm ꝙ aliqᷣd
Stetn ⸗ cce hic aperte di 71 ẽ coꝛpꝑpalem medi g. nit reducat᷑ a po⸗
Guge Oneandik c vnu mm. inegnu cit ne duos fines lem meditari. ti qucat ad verita
ntien Oſtenditk con,· tes ali .i. regnũ dei. cũ ſupꝛ nes nobis cõſti . EEinclerai 7
. coꝛdia p̃dict. alias ? alias ppꝛio ũ ſupꝛa dixerit bo ſtituam?“ ſit Eritas incõ vna
uind p̃dicto⸗ nõ lias ꝓ dixerit bonas volũta / P eritas incõplexa ĩ
ru to⸗ nõ repu ppꝛios habere fines. vonas volüta / hatte lio eſonan.
iczl 6ͤ repugnare ani abere fines. ¶ Pec an a,/ tio ⁊ filio ⁊ ſpũſ⸗
oculo diligen nimaduertit. ᷣ ver 8. ¶ Mec aũt ſibi doin picge vnacha
ſown culo diligenter in a q verbis T en, ibi ri q ſũt vna cha
“ nes nobis coſtitu .Qui enim dixit ne plici ltres arti⸗ veritas. il
ni⸗ Fzemus Aüaürbori Jemnia ppier regnum ſi: nioibent Pnch⸗
gun euãgeliũ oſtitui hoc ita facimu ge. re vt euan⸗ Wobie i tt uc g 4
i hn Brle ituimus. ſed et us. actiõis ülliꝰ finem Prnrcgre tiapg es
ferimus. AMandu .ſed et bunc finẽ ad regnũ inem m ꝙꝙ rõ illa nõ
uct can J anducamꝰem cfinẽ ad regnũ dei: let. ſ la no va
Codn fines n uangelizamus ꝓp ter euangeliũ. elre⸗ tres fine res. ergo
nes nobis in Rägncace Phter. resnevet Duo⸗ aqu⸗ npiuralteste oraik
nodis in magucago oſtituim?. Sz iſta fa 6e igit ad Pinralſtafeti⸗
nies lem. et differenter e⸗
„ Doeo 3

cipit res cum vicit fi

nis ẽ res.⁊ cum dicit
tres ſunt res. Ad illð
quod obijcit᷑ ꝙ fides
diſtinguit. dom c ex
hoc nõ ſequit᷑ ꝙ intẽ/
tio diſtinguat plures
fines ſicut fides plłes
articulos.nã cum in/
tentio in charitate cõ
ſũmet᷑.⁊ charitat ſit
vnire. plus habz intẽ⸗
tio rõnẽ vniendi qᷓ ra
tionẽ diſtinguendi.
d ed querit᷑ vtrũ
intentio ⁊c. Queritur
hic de qõne quã magi
ſter nõ determinat in
partẽ alteram. vtrum
ſcʒ voluntas finis et
eius quod eſt ad finẽ
ſint due wlũtateſ aut
vna: Maʒ qꝙ due ſint
vigdet᷑ ꝑ hoc ꝙ vna ẽ
creati ⁊ alia increati.
vna tempoꝛalł.⁊ alia
eterni. Oꝛ aũt vna ſit
videt᷑ ꝑ hoc ꝙ ibi eſt
vnum ꝓpter alterum.
vbi aũt hoc eſt. ibi tm̃
vnum eſt. vt cum dili
go vinũ dulce. nõ dili
go duo ſed vnuz. Re.
ddm ꝙ magiſter põit
hic duas rñſiões.nec
tñ aliquam caꝝ repꝛo
bat. nec aliquã magis
appꝛobat. Et rõ huiꝰ
eſt. qꝛ ᷣm diuerſas cõ
ſiderationes verũ di/
cit vtraq;.⁊ vtrũq; o/
poꝛtet dicere. AUna.n.

dicit ꝙ ſunt volũtateſ
Ddue. Alia dicit ꝙ ẽ vo
lũtas vna. hoc aũt di -

xerunt aſpicientes ad

diuerſa. Holũtas em̃

finis dupliciter põt eſ

ſe. Aut ſicut obiecti.

aut ſicut finis in rõne

finis. Si ſit voluntas
finis ſiẽ̃ obiecti.ſic cnm

aliud ſit obm creatũ.
et aliud increatũ.alia
eeſt volũtas qua volo

fuineʒ. ? alia qua volo
id quod eſt ad finen.

ſicut aliꝰ eſt motus af
fectionis.q̊ amo deuʒ
in ſe. ⁊ alius motus q̊
amo creaturã. Si ãt
ſit wlütas finis ſbᷣ rõ

ne finis.inq;'tũ.ſ.aliis

bpʒ ad ipᷣm oꝛdiari.ſic
vVna voluntate.⁊ vno

„ —VV——“1
LZi. N
nunquid peccamus:abſit. Nam et ipſe ſic facere ſua/
det ſi diligenter eius verba inſpiciamus.Cũ g ait.ne
duos fines nobis cõſtituamus.fines in diuſa tẽdẽtes
intelligi voluit.ſ.qͥꝝ alter ad alterũ nõ referatur. Ita
⁊ cum dicit ꝓpter regnũ dei tm̃ oĩa agẽda.nec cũ ipᷣo
mercedẽ tempoꝛalẽ meditandã.ita intelligendũ ẽ. vt
nõ meditemur appetendo cũ regno mercedẽ tꝑalẽ.ita
ꝙ nõ ꝓpter regnũ ſ ꝓpter ſe.vt.ſ.regnũ ꝓpter ſe ap⸗
petamus.⁊ iſta ꝓpter illud.ſicut ipe docet.Si em̃ pe⸗
timꝰ vitã etnã.petimꝰ etiã tꝑalia a ðᷣo.ſi ea petimꝰ ꝓ⸗
pter vitã eternã.nõ offendimꝰ.neq; ſiniſtra tũc ſcit qͥd
faciat dextra.qꝛ mercedẽ tꝑalẽ nõ ꝓpt ſe meditamur.
ſed ꝓpter regnũ dei.vt ſit leua ſub capite ⁊ dextera in
amplexu. Alioqͥn ſi hec tpalia ꝓpter ſe querimus ſi⸗
cut eterna.miſcet᷑ dextre ſiniſtra.iðoq; cũ dñs dixerit.

Attẽdite ne iuſticiã veſtrã faciatis coꝛã hoĩbus vt vi.

deamini ab eis.alibi ait. Sic luceãt oꝑa vr̃a bona co⸗
rã hoĩbꝰ. vt gloꝛificẽt patrẽ vrjm qͥ in celis eſt. Propt
deũ ergo oĩa faciẽda ſunt.vt oĩa q̃ facimus.omniũq;
fines ad eum referamus.
erit dꝛiaʒ volũtat ⁊ intẽtiõis ⁊ finis ᷣm rõeʒ. e
Solet etiã queri.qͥd diſtet inter volũtatẽ ⁊ intẽtioneʒ
ac finem? Ad qð dici põt int᷑ volũtatẽ ⁊ finẽ certo atʒ
euidẽti modo diſtinguit᷑. Quia voluntas eſt q̃ volu⸗

mus aliqͥd. Finis vᷣo voluntatis eſt vel illud qð volu

mus.ꝑ qð implet᷑ ipſa volũtas.vel potiꝰ aliud ꝓpter
qð illud volumꝰ. Intentio vo intdũ ꝓ volũtate. int᷑⸗
dũ ꝓ fine voluntatis accipit᷑.q̃ diligẽs ac pius lectoꝛ ĩ
ſcriptura vbi h occurrũt diſcernere ſtudeat. Finis vᷣo
voluntatis eſt delectatio bona vel mala.ad quã nitit
qͥſq; ꝑuenire. Vnde aug.ſuꝑ illũ locũ psð. Scrutans

coꝛda ⁊ renes.ſic ait.Deꝰſolꝰ ſcrutat᷑ coꝛda.i.qͥd qͥᷣſq;
cogitet:⁊ renes.i.qͥd quẽq; delectet.qꝛ finis cure ⁊ co⸗

gitationis eſt delectatio.ad quã cura ⁊ cogitatiõe niti
tur qᷣſq; ꝑuenire.Et paulo poſt. Oꝑa nr̃a q̃ ſunt in di
etis ⁊ factis pñt hoĩes videre.ſ qͥ aio fiant.⁊ qͥ venire

cupiãt.ſolus deꝰ videt.q cũ videt coꝛ eẽ in celo.⁊ non
delectari nos in carne ſed in dño.i.cũ bone ſũt cogita⸗

tões ⁊ eaꝝ fines.dirigit iuſtũ.Idẽ ſuꝑ alteriꝰ ps.locũ
illũ.ſ.In laqueo iſto quẽ abſconderũt ↄpᷣhẽſus ẽ pes
eoꝝ.dic̃. Pes aĩe amoꝛ eſt.qͥ ſi pᷣuus eſt.dr̃ cupiditas

yel libido.ſi rectus.dr charitas.Eo mouet᷑ aĩa q̃ſi ad

locũ qͥ tendit.i.ad delectationẽ bonã vel malã.qͥ ſeꝑ⸗
ueniſſe ꝑ amoꝛẽ letat᷑. Finis g̊ volũtatis vt pᷣmiſſum
eſt dr̃ ⁊ illud qð volumus.⁊ illud ꝓpt᷑ qð volumꝰ.et
intẽtio ad illud reſpicit ꝓpt᷑ qð volumꝰ.⁊ volũtas ad

illud qꝗqð volumꝰ. vt vbi gratia. Si velim eſuriẽtẽ refi

cere vt habeã vita eterna.volũtas eſt qua volo refice
re eſurientẽ.cuiꝰ finis eſt refectio eſurientis. Intentio
vo eſt qua ſic ad vitã ꝑuenire volo. Finis vᷣo ſupᷣmꝰẽ
uerit dꝛntiã volũtatis ⁊ intẽtiõis ⁊ finis ſᷣm rẽ.ſ
ISed querit᷑ vtrũ intẽtio talis ſit volũtas?:et ſi volũ⸗
tas eſt. an in oꝑe ſit vna eadẽq; volũtas.q̃ volo re/⸗
ficere eſurientẽ.et qua volo habere vitã eternã: videt᷑

vita.ad quã ⁊ alius finis referXł.

Quotmodo in⸗

telligendũ ſit il
lud. Me duos
fines nobis cõ⸗
ſtituamus.
Luce.xi.
Math. vj.
Math. vj.
Math. v.
3
Quid ſit volũ⸗ R
ſa
id i 5 ſefinoof
Müͤfiey
Oerose
aios
he
Põ. vij. eboni
ſs. . nsfuctt
Liog
tnrinft
openͤr
ſtbe
Atxpini⸗
Mguu
lunte
L nner
i Nnactn
Ko. F. hnc⸗
dcd
ume
(pen
Repetit pᷣdiets eſentil
ſubdẽs exẽplũ. olute
. lontzrs
ttenci⸗
eſtbent
untbez
holter⸗
dinerſo⸗
tesc
lernut
d Amalt
alal
e

XXXVIII

uentt, nempe talis intentio voluntas eſſe. vt enim voluntas dcurſu volo vtrũqʒ.
a eſt qua volo reſicere pauperẽ.ita ⁊ voluntas eſt qua ꝑ quis voluntas ſimul
e illud volo habere vitam.Et alia quidẽ videt᷑ volun/ e ein no poſei⸗ E .
ie auss eſſe.ð qua volo habere vitã. z alla qua pauperi ſuſb ceſtnnce ec ſue
ume l uenire volo. Sed iſta ad illaʒ refertur. Nam et ſi ho amo comeſtionem p⸗
r ita placeat vt in eo cũ aliqua delectatõe voluntas pter ſalutẽ.qꝛ in amo
quieſcat.nõdũ eſt tamen illud quo tendit᷑.ſᷣ hoc adl⸗ re comeſtiõis incuo
lud refert᷑ vt illud deputet᷑ tanq; patria ciuis.iſtꝰ amoꝛẽ ſalut. Et ſcm
ati ́MMU tanq; refectio vel manſio viatoꝛis.Et ſunt iſte volun / has u ae ſ
sIagagagtes affectus ſiue motus mentis quibꝰ quaſi greſſib? myi ſiccte fuerint in
Gy. vel paſſibus tendit᷑ ad patriã. Sicut ergo altera ẽ vo tellecti.
luntas videndi feneſtras.vt ſupꝛa docẽte aug.didici
mus.altera que ex iſta nectit᷑ voluntas.ſ.ꝑ feneſtras vidẽdi trãſeũtes. Ita
noõonullis alia videt᷑ eſſe voluntas elemoſynas dandi pauperi. alia volũtas
habendi vitam. Alij aũt putãt ꝙ vna ſit volũtas ⁊ hic et ibi.ſed ꝓpter ſubie
N ctoꝛum multiplicitatem. diuerſitas memoꝛat᷑ voluntatũ.Ceterũ quodlibet
he hoꝝ verum ſit.illud nulli in ambiguum venit.quin voluntas ex ſuo ſine pẽ
ſetur. vtrum recta ſit an pꝛaua.peccatum an gratia.et quin nomine intenti⸗
onis aliquando finis.aliquando voluntas intelligat᷑.
Diintelligentiam buius partis incidit h̊ qd dit bonum. videt᷑ ꝙ aut oĩs voluntas eſt bona.aut
eirca duo. Et pꝛimo querit᷑ de cõꝑatione vo ꝙ bonitas nõ ineſt voluntati ex fine. ¶ Ntem qtum
iken⸗ le Auntatis ad ſuum finem. Scdo vo queritur cunqʒ aliqͥs finaliter appetit bonũ.tñ nunq; oꝑatio
Qi e dꝛñtia intentionis ad voluntatem. Circa pꝛimuʒ ciꝰerit meritoꝛia niſi ſit charitate infoꝛmata. ⁊ aima
gquerunt orneꝛ Palno querit᷑ vtrũ voluntas rõ ſit deo grata ⁊ accepta.j vr̃ ꝙ bonitas voluntatis in
idani Nne finis ſit cõmendabilis. Scdo querit᷑ qͥs ſit ille f actu potiꝰveniat cx pꝛincipio q; ex fine. e⸗ ſi bo/
nis.Cercio querit᷑ vtrum bone voluntates habeãt nitas voluntatis venit ex fine.cum finis bone vo/
vnũ finẽ vel diuerſos.Quarto querit᷑ vtrũ male vo luntatis ſit deus.et ſit equaliter bonus.videt᷑ ꝙ om
luntates cõicent in fine.an ↄſtituant ſibi fines alios nes bone voluntates ſint equaliter bone. ſi igit᷑ om
2 alios. Queſtio. j. a nes voluntates non ſunt equaliter bone.videt᷑ ꝙ; bo
Atrum voluntas ſit bona ⁊ commendabilis ratio/ nitas volũtatis nõ ſit eis ex fine. ¶ Itẽ manducare
n ne boni finis:Et ꝙ ſic. videt᷑ Math.vj. Si oculꝰ tu bonũ eſt. ̊ ſi quis finaliter pꝛedicat vt manducet.cũ
uess fuerit ſimplex. totum coꝛpus tuũ luminoſuʒ erit opatio iſta habeat bonũ finem.vr ꝙ ſic pꝛedicare ſit
Si ergo oculꝰeſt intentio ꝑ quam voluntas oꝛdina bonum ⁊ laudabile.ſi igit᷑ talis actio iudicat᷑ eẽ ma/
tur in finem m ꝙ ibi exponit᷑.⁊ coꝛpꝰ eſt congeries la.vr ꝙ voluntas non ſit bona ex voluntate finis.
operũ.videt᷑ ꝙ ſi finis bonꝰſit.ꝙ ois oꝑatio volũta⸗- tem ſi aliquis mentit᷑ ꝓpter ſalutem ꝓximi.cuʒ .
tis ſit bona ⁊ ommendabilis. Aoes aug. dicit in.x. ſaluare ꝓximũ ſit bonũ.mendaciũ illud eẽt bonũ ⁊
de trini. Recte ſunt omnes volñtates ſi bona eſt illaa meritoꝛiũ.ſi opus voĩiuntatis bonitatem haberet ex
ad quam cuncte oꝛdinant᷑.ſed illa ad quam cũcte oꝛ fine.ſed ↄſtat ꝙ mẽdaciũ nunqᷓ eſt bonũ. ſicut dicit
dinant᷑ eſt voluntas fiuis.ſi &̊ finis bonus eſt.reſteat ¶ Aug.j vr̃ ꝙ bonitas finis nõ ſufficiat ad bonitateʒ
w voluntas finis ⁊ ois wluntas ad eaz oꝛdinata ſit voluntatis.Querit᷑ igit᷑ vñ cauſet᷑ rectitudo ⁊ boni
bona et recta. ¶ Itẽ maxia eſt phi. Cuiꝰ finis bonꝰ tas in volũtate.vtrũ ex fine ſicut vr̃ dicere magiſter.
1. ipm qʒz bonum eſt. ſi actꝰvoluntatis finis bonꝰeſt. an aliunde:¶ G.dom qꝙ cñ dicit᷑ voluntas cẽ bo/⸗
ipſa bona eſt. em in actõne naturali in ua na ex bonitate finis.hoc eſt dicere ꝙ voluntas ẽ bo/
oꝛma eſt finis.bonitas generatiõis ⁊ oꝑpatiõis attẽ ex oꝛdinatiõe ad bonũ finem. Ad hoc aũt ꝙ ſit recta
dict᷑ penes finẽ ⁊ foꝛmam.ẽ cum intentio finis ſit ẽoꝛdinatio ad bonum finem. reqͥrit᷑ ꝙ finis bonꝰ ſit
eſſentialis morali actui vt naturali.⁊ bonitas actus duobus modis.vicʒ ſᷣm id qʒ eſt.⁊ ſub rõne finien/
tie⸗ voluntatis ptineat ad moꝛes.videt᷑ ꝙ bonitas vo/⸗ i. Aliquid enim eſt bonũ in ſe. qd tñ nõ recte oꝛdi/
öcin luuntatis ⁊ rectificatio penes bonitatẽ finis babeat nat᷑ ad alterũ ratione finis.ſicut minus bonũ qᷓ;uis

eſt beatitudo.ſicut męr̃ dicit in lr̃a.ſed omnes appe

tunt beatitudinem. ſicut dicit aug. ⁊ omnes eam fi/
naliter intendunt ſicut dicit Boe.in li.de ↄſoł.quis
diuerſo tramite ad eam curꝛant.ergo ſi omnes volũ

tates cõmunicant cum illo fine.g̊̈ omnes erunt bo/

ne ⁊ nulla mala.¶ Item dyo.dicit.ꝙ nemo operat
ꝗad malum aſpiciens.ergo ois oꝑans finaliter aſpi -

cit ad aliquod bonũ.vnde ⁊ płs etiaʒ dicit.ꝙ bonñ

t finis eſt idem. ſi omnis voluntas aliquod inten

gttendi ⁊ cognoſci. ¶ Sed contra.Finis bonoum

ſit bonum.nonltñ eſt bonus finis maioꝛis boni.pꝛo

eo ꝙ finis melioꝛ debet eẽ bis que ſunt ad finem. Si

militer ex ꝑte oꝛdinatiõis duo reqͥrunt᷑.vicʒ ydonei
tas ex ꝑte oꝛdinabilis.⁊ actualis ↄuerſio ex ꝑte vo/

luntatis oꝛdinantis.⁊ cñ iſta ↄcurrũt tunc abſq; du

bio volũtas bona ex fine bono iudicat᷑.Cũ aũt hoꝝ

aliqͥd deficit.bonitas finis nõ ſufficit ad bonitatẽ vo

luntatis.vtpote ſi ſit finis bonus in ſe.nõ tñ ſufficit

ad finiendũ vel ad ↄplendũ illud qð fit ꝓpt᷑ ipᷣm.ſiẽ
mãducatio q;uis ſit bonũ in ſe.nõ tũ hʒ chleeg rõez
Deoe 4

„

2 6
9 .
* ½ 8
— — . .

finiendi reſpectu pꝛedicationis. Similiter mendaci
um nõ eſt oꝛdinabile ad bonũ cũ ſit m ſe malũ et iõ
quantũcũq; qͥs mentiat᷑ ꝓpter aliqð bonũ.mẽdaciũ
non eſt bonũ.qꝛ deficit ibi rectitudo oꝛdinatiõis. /

pter defectũ ydoneitatis ex parte act? quem volũtaſ
refert ad illũ finẽ. Et ſic pte rñſio ad qõnis veritate.
qm̃ ↄcedendum eſt ſicut magiſter dicit. volũtatẽ eſſe

bonã ⁊ rectam ex fine.hoc e

partẽ ↄcedende ſunt.Et boc etiã ptʒ rñſio ad illa
duo que vltimo opponũt᷑ vicz de pᷣdicatiõe ⁊ mẽda
8 cio d illud ο qd pᷣmo obijcitur ꝙ beatitudo ẽ
finis bonaꝝ volũtatũ ⁊ etiã omniũ.ddm ꝙ aliter ẽ
finis bonaꝝ volũtatũ.⁊ aliter malarũ. Mã btitudo
eſt finis oim bonarũ volũtatũ.eſt beatitudo vra.
beltitudo vo ꝗᷓ eſt finis malaꝝ nõ eſt beatitudo ve⸗
ra.ſ ſimulata. Auar? em̃ eſtimat btitudinẽ eẽ in deli
cijs ⁊ ſupbijs ⁊ honoꝛibus.⁊ ſie in alijs delicijs. vñ ſi
cut finis inalaꝝ volũtatũ qᷓndã babʒ imaginẽ finis

xere boni. vtpote beatitudinis.ſic etiãõ male volũta/

tes pꝛetendunt ſpẽm virtutis.Quãdo & dicit᷑ ꝙ oĩs
wluntas tẽdit ad beatitudinẽ. intelligit᷑ de leatitu
dine in ſua generalitate ↄſiderata. in cuiꝰ appetitu
omnes (vt dicit ang rcicant k⸗ ꝓut beatitudo de
termiate accinik illa que ↄſiſtit in viſione dei. nec
ab oibus appetit᷑ nec omnes in illam tendũt.¶ Ad
illud qð obr ꝙ nemo oꝑat᷑ ad malũ aſpiciens.dom
ꝙ illud quod mouet aliqñ eſt bonũ ſᷣm writatẽ. ali/
ꝗñ eſt bonũñ ᷣm eſtimationẽ.⁊ ad boc ꝙ affectꝰ mo/
ueat᷑ ſufficit ſola eſtimatio bonitatis.⁊ ſine hac eſti/
matione nõ mouet᷑ volũtas ad aliq̃d appetendum.
ad minꝰdeliberatiuo appetitu. Et ideo dicit dyo.ꝙ
nemo oꝑatur ad malũ aſpiciẽs.q; nulla eſt volũtat!
opatio. quã nõ pꝛecedat boni eſtimatõ. qꝛ illud qð
eſtimat᷑ eẽ bonũ frequẽter eſt malũ.iõ frequent᷑ ma-
le oꝑat᷑.⁊ ſi nũqᷓ; aſpiciat ad malũ ſub rõne mali. Cũ
dr ꝙ voluntas eſt bona ex intẽtione boni finis. B
nõ intelligit᷑ de fine qui eſt bonus tm̃ in eſtimatione
appetentis. etiaz de bonitate reali. A d illud qað
obꝛ ꝙ nõ eſt actꝰPwluntatis bonus niſi ꝗ eſt ex cha⸗
ritate. dom ꝙ charitas nõ reddit opus bonũ niſi ex
poeoec ꝙ ipſum bonũ refert in ſũmũ bonũ. nec ſufficiẽs
relatio alicuius effectus vel oꝑis ad ſũmũ bonũ eſt
neec eẽ poteſt niſi ex adiutoꝛio charitatis que facit fi/
nyuyuns ſiue bonũ oibus alijs pᷣponderare.et ꝛe ceter ca
riius reputari.⁊ in eo quieſcere tanq; in fine vltimo.
CEt binc eſt ꝙ bonitas ois voluntatis attribuit᷑ boni
tati finis.qꝛ vbi vnũ ꝓpter alterũ.ibi vnũ tm̃.vnde qͥ

tencet equũ ꝑ frenũ.nõ ſcheente niſi vnũ. ⁊ ſicĩ ꝓ

11 poſito intelligendũ eſt. d illud qdð obẽ ꝙ finis ẽ
I equaliter bonus.dom ꝙ etſi finis equaliter ſit bonꝰ
nõtñ omnes voluntatese⸗ ..
rxiuidmant illi fini. qꝛ bonitas finis nõ redundat in wlũ

tatẽ niſi rone oꝛdinatiõis ꝗᷓ ducit ad illũ finẽ. et iõ lʒ
finis ſit eq̃liter bonus.tñ ꝓpter gradꝰ reꝑtos in ab

pꝛoxrimatiõe wlũtatũ ad illũ finẽ. wlũtates nõ ſunt
equaliter bone. ¶ Ad duo vltima iã ptz rñ ex pᷣdi/
ctis. 1 in 0 var⸗

S ¶ Queſtio. ij. b
Auis ſit ille finis ex cuius bonitate wluntas eſt bo

vwꝓYꝓ ſint recte:Et ꝙ hmõi finis ſit charitas. vr.j. Thi.
ſ–inis pꝛecepti eſt charitas.ſed ad illũ finem refe/

rende ſunt voluntates.ad quẽ 5
charitas eſt finis pꝛecepti.charitas eſt finis bone w

bmõi. patet ꝛc. G¶ J

bo m intelligit ſub pꝛedici
cõditionibus. Et m bunc modũ rõnes ad pꝛimam

g/ nec voluntatis.

liter oꝛdinant᷑ ⁊ appꝛo- 1 ere ꝙ charitas ſit fu
eo ꝙ completa rõ fruendi cõpetit ipᷣi charitati.Cuʒ 3
eñm tripir dicat᷑ finis. vicz finis in q qeſcit᷑.⁊ finis à

na.⁊ ad quem debent referri noſtre volũtates ad hoc

referunt᷑ pᷣcepta.ſi S

—.—

II

, . 5 — 6
—

luntatis. Zien Job.xiiij. Qui duigit pkimuʒ le⸗
gẽ ümpleuit.

Et iterũ. Plenitudo legis eſt dilectio.ſᷣ
ad illud referende ſunt volũtates in quo ↄſiſtit ple-
nitudo ⁊ ↄſummatio legis.ſi ꝗ̊ charitas ⁊ dilectio ẽ
tẽ hoc vr rõne.ois bona volun/
tas ad hoc oꝛdinat᷑ vt homo fruat᷑ deo.⁊ ad hoc ꝙ
hẽat deũ. ̊ nos nec fruimur deo nec habemꝰipᷣm niſi
p charitatẽ. Siliter habere charitatẽ nõ eſt aliud 5
3

habere deum. ſi & ois bona volũtas eſt oꝛdinata

hoc ꝙ habeat deũ.vr ꝙ finis omnis bone voluntatẽ

ſit ipa charitas. em natura in oꝑando finaliter

intendit foꝛmã ꝑficientẽ in eſſe nature.g̊ͤ wluntas iĩ
oꝑando pꝛincipaliter intendit foꝛmã ꝑfectiuaʒ et eẽ
moꝛis.ſed foꝛma vel habitus perfectiuus voluntaſ
in eſſe moꝛis eſt ipᷣa charitas. charitas eſt finis pᷣn
cipalis ois bone voluntatis. Sed ↄtra. Roma.x.
Finis legis xpᷣs.ſᷣ idẽ eſt finis leg ⁊ bone voluntat.
non Oſcharitas. ¶ Item Bern. in li. de dili. deo. De
amoꝛe venit᷑ i charitatẽ.⁊ de charitate venit᷑ in ſapi/
entiam.ergo ſapia eſt excellẽtius qᷓ; charitas.ſ illud
non debet poni finis bone wluntatis qð eſt excellẽ/
tiſſimũ. finis bone volũtatis nõ eſt charitas ſʒ ſa/
ientia. ¶ Neʒ finis eſt illud quo fruendũ eſt.qꝛ ſo
o bono increato eſt fruendũ. vr ꝙ charitas nõ ſit
finis pꝛincipalis bone voluntatis. Si tu dicas ꝙ fi-

nis bone voluntatis nõ eſt charitas creata ſed incre

ata. Contra.apls. Finis pᷣcepti eſt charitas ꝓcedẽs
de coꝛde puro ⁊c̃.̊ charitas ꝓcedens de coꝛde puro
fide non ficta nõ eſt niſi charitas creata. ⁊c.
finis bone volũtatis eſt illud quo bhabito wlũtas ni

bil vltra querit.ſed babita charitate adbuc volũtas

vltra querit aliquid.vicz ipᷣm deum.imo qto maio/

rem habet charitatẽ. tanto magis querit.s vr̃ ꝙ cha

ritas nõ hẽat rõnẽ finis. ¶ Itẽ qð eſt pondꝰ in coꝛ
poꝛibus.bhoc eſt amoꝛ in ſpiritibus.ſᷣ pondus in coꝛ
poꝛibus nullo mõ dr̃ eẽ finis motus localis.ꝗ̊ amoꝛ
in ſpiritibꝰ nullo mõ dicet᷑ eẽ finis appetitꝰ ronalis.
lun finis ⁊ pꝛincipiũ ſũt diſtin/
cta. ſᷣ charitas eſt radix oim bonaꝝ affectionũ. ſi er/

go finis cõſequit᷑ illud quod eſt ad finẽ.⁊ charitas ẽ

radix.vr̃ q; nullo mõ debeat dici finis bone volũta/

tis.¶ BR. d. ꝙ; mgr recte dicit in eo ꝙ finẽ om̃is bo/ I2
ne voluntatis charitatẽ aſſignat. ſecutus eſt em̃ in B

apli doctrinã ⁊ bti Aug. Mam apls expꝛeſſe dicit ꝙ

charitas eſt ↄſummatio pꝛecepti ⁊ plenitudo legis.

Aug. etiã dicit in ench.ꝙ oia pcepta diuia referunt᷑

àd charitatẽ. Et in li.de doc. xpᷣi.oñdit ꝙ ad charitai

mandatũ ↄmendandũ oꝛdinat᷑ tota ſcriptura. ⁊ ita

charitas nõ tm̃mõ eſt finis bone volũtatis ſ̃ etiã to

tiꝰſacre ſcripture ⁊ cognitiõis ſm pietatẽ. Licz autẽ
deus vel beatitudo ſiue xpᷣs poſſit dici finis bone vo
lũtatis. maluit tñ męr̃ dicere ꝙ charitas ſit finis ꝓ

q̃eſcit᷑ Et finis qᷓ qeſcit᷑.dicit᷑ dupłr.vl ſimplr.vel vt

nũc. q̊ͥlibet iſtoꝝ modoꝝ charitas eſt finis bone vo-

luntatis. Mam charitas increata qᷓ deus eſt. de dỹ
j.cañ. Johᷣ.deus charitas ẽ. eſt finis in quo qᷣeſcit᷑.
Charitas vᷣo creata ⁊ ↄſũmata.vtpote charitas pa/

trie eſt finis quo qᷣeſcit᷑ ſimpliciter in deo. Charitas
vo inchoata vtpote charitas vie eſt finis q qeſcit᷑ in

deo vt nunc. Sicut em̃ locatum nõ quieſcit in loco

niſi mediante pondere.ſic aia in deo nõ bʒ quietari

q̃ eſt ei ocus ⁊ finis vltimus.niſi mediate dilectiõe

ebeb⸗
in
te⸗
1
irg
tichit
cutas⸗
ſnofme
ninte
cAcar
8 HZ ine
gfnc
ugwn
liag
zman
nocote
6 thecnt⸗
gfnock
Nek
ſtaumt
coautſia
ur. Hn
ttochart
ſcpy
gbip y
fieſ
fubeben.
NMtanin
fins
Alie
ſonors
prthuot̃
prütnn
chuitate
bbencin
mnrdi
. Nbrchfn
cbarits
tbonio
Gatätpt
dianne
nwblins
Ganſtann
Aſorni
lcpaen
oßfnd
ttein
ſegleo
ban
hals
thache
rnue
ſtun
cpiüdor
n lbcn
cebn
nafin

4

4 Di. Bo
Dii41d XXXVIII
. i quue babet cõſiderare bonum ſub rõne boni. Bonũ AVtrũ bone voluntatis ſit vnus ſolus. Rnis. au poſ⸗
lenn aũt ſub rõne boni ſimul tenet rõnẽ finis ⁊ amabilig. ſint eſſe plures:&t ꝙ vnus videt᷑ Deut.vj. Diliges
duhe et ꝓpterea intentio finis potiſſime attribuit᷑ chari · Edñm veũ tuũ ⁊c. Glo. Mõ vult deus ſuũ atnoꝛẽ par
kanfßnn EE ſunt igit ratõnes aue hboc oſtẽgũt tiri vt ſimul cum ipſo aliud diligamus. qᷣcũqʒ ſibi
krͤcktugz 14 NAd illud qð obijcit᷑ ꝙ p̃s eſt finis pꝛecepti. di - diuerſos ↄſtituit fines.nõ facit quod deus vult. et ſi
tning cẽqũ ꝙ ꝑ hoc no excludit᷑ qͥn charitas ſit finis. Maʒ nõ facit qð deꝰ vult.nõ hʒ honã voluntatem. ¶ Jtẽ
M 4 et ſi chꝛiſtus ſit finis in quo quieſcitur. nibilominus ſup illud phi.j. Siue ꝑ occaſionẽ ſiue bonã volun
nn charitas põt eſſe finis q qͥeſcit᷑ ĩ cꝛiſto. Rurſus cha tatẽ.glo.Quiſqs a deo aliud ꝙᷓ deũ querit.non caſte
zncofnle nitas m ch eſt finis in d geſci ue re. nuiſqs a deo aliud ꝙ den querit. non c
— itas m ꝙ eſt finis in qeſcimus ↄuenit toti trini/ diligit. ſed illa volũtas bona eſt que nõ aliud qꝙᷓ; deuxʒ
irienn tati. ⁊ idco ſimul pñt bec duo ſtare. ꝙ xp̃s ſit finis le viligit. nulla volũtas eſt bona que aliud ꝙᷓ deũ que
unt 15 gis. charitas ſiliter. ¶Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ de cha rit. ¶ Item ſicut ſtatus eſt in pꝛimo pꝛincipio.ita ⁊
Knut ritate ꝑuenit᷑ ad ſapiam. ſapia eſt excellentioꝛ.dᷣ. in fine vltimo.ᷣ pꝛimũ pᷣncipiũ in q̃ eſt ſtatus.nõ eſt
i un ꝙ ſᷣm ꝙ Berũ.ibi loquit᷑ de ſapia. ſapientia nõ dicit ¶niſi vnicñ.ergo ſi finis dʒ reſpondere pꝛincipio.vide
n Munt aliud donum qᷓ charitas.ſed nouum ſtatum eiuſdẽ tur ꝙ bone wlũtatis nõ dʒ ſtatui niſi finis vnus. ſi
N dni. ita ꝙ charitas cõmuniter accepta diſtinguitur wlutas ſtatuit ſibi fines plures nõ facit quod debet.
nd ↄtra charitatẽ dictam appꝛopꝛiate. Dꝛout tñ cbari · ¶ SSnõ eſt bona. Itẽ qcunq; diuerſos fines intẽdit.
Armiſti tas cõiter deſcribit᷑ ſic ↄtinet ⁊ amoꝛem ſantenn. habet coꝛ ſuũ diuiſum.S qͥ coꝛ ſuũ diuidit.nõ diligit
ſcmtgfi 16 ⁊ hoc mõ ponit᷑ eẽ finis pᷣcepti. S illuc qð obꝛ dxũ ex toto coꝛde.nec in toto coꝛde querit deũ.⁊ qᷣcũ
Sckant ꝙ finis eſt illud quo fruendu eſt. doᷣm ꝙ ſm ꝙ finis q; talis ẽ.deo nõ placet qͥ pcipit ſe ex toto coꝛde ama
tcninſt dicit dupliciter. ſc quo quieſcit᷑ ⁊ in quo quieſcitur. ri.⁊ vult totũ coꝛ dereag nõ vr ꝙ bona volũtas
mckgt ſic etiam frui aliquo dicit᷑ dupliciter. Aut ſicut obie· poſſit eẽ que ſibi ſtatuit viuerſos fines. ¶ Sed S. j.
gortoſit cto. aut ſicut diſpoſitiuo. ⁊ vtroq; mõ charitate frni Choꝝ.ix.ſuꝑ illud. Qm̃ dʒ in ſpe qͥ arat ⁊c.glo. Pꝛe
Guadcsge mur. Mam charitate qᷓ deus eſt fruimur ſicut obie dicatoꝛ qᷣ coꝛda apit vel fide. dʒ arare in ſpye ſtipendi
S cto.charitate . babitꝰ eſt fruimur ſicut diſpoſitiuo. oꝝ tꝑalin. vf ꝙ bona volũtas nõ tm̃ poſſit ſibi po/
ons 12 ⁊ ſic pʒ ꝙ illud nõ obuiat ꝓpoſito. Od illud anod nere finẽ ſpñalẽ. eti tpalem.ergo vꝛ e poſſit diuer
wralzn obẽ ꝙ volũtas habito fine ſuo qᷣeſcit. dom ꝙ illð ve ſos fines babere. ¶ Itẽ Luce. xv. Quãati mercenna
anii rũ eſt q babet finẽ ſuũ cõplete. charitas autẽ ⁊ ſi n rij in domo patris mei ⁊c.dicit Ambẽ. ꝙ multi ſunt
htindür via habeat. nõ tñ babet cõplete. JIgnis em̃ eſt iu ſy⸗ mercennarij qͥ abundãt ſpe.fide.⁊ charitate.ſʒ mer⸗
etreri on. ⁊ caminus in hierlm. cñ aüt habet in patria.nihil cennarius ſtatuit ſibi finem creatuʒ. videlicʒ aliquã
ninihnni, vltra er p eo ꝙ ꝑ eã babebit᷑ bonũ increatũ in à mercedẽ que eſt beatitudo creata. Si em̃ ſolũ finem
R ↄſiſtit finis ⁊ quietatio oim noſtroꝝ deſiderioꝝ. increatum ſibi ſtatuerct. iam nõ eſſet mercennarius
fnenen 18 Acd illud q ob ꝙ pondus in coꝛpibus nõ eſt fj ſec filius. g ſi ↄtingit eẽ bonos mercẽnarios.ↄtingit
RHZZ nis motus.dom ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ pong⸗ repit᷑ in co;ꝛ bonã volũtatẽ babere fines diuerſos. ¶ Itez bonũ
RKRlR poꝛibus tã in abſentia loci debiti q; in pntia. chariagditũ bono facit maius bonum. go ſi vnus bonꝰ
Witaus ias aũt nunqꝙᷓ eſt in aia niſi deo pñte. Eñ ois qͥ babz finis facit voluntatem bonã.ergo multo foꝛti? mul⸗
ini charitatẽ bʒ deũ. ⁊ ꝓpterea duʒz ois noſtra opatio ad ti boni fines. videt ꝙ tanto volũtas melioꝛ ſit.qᷓn/
4 * pabendũ deũ oꝛdinat᷑.oꝛdinat᷑ ad habendã charita to plures ſtatuit ſibi bonos fines.ergo non eſt neceſ
m. tem. nõ ſic aũt eſt de pondere. qꝛ nõ qlibet coꝛpus ſe ꝙ bona voluntas batvat vnum ſolũ finẽ. ¶ Itey
ichnn 10 babens pondus bʒ locũ ſibi debitũ. ¶ Ad illud qdʒ ſicut ↄcupiſcibilis appetit dulcedincm. ita iraſcibił
n ⸗ ob: ꝙ finis ⁊ pꝛincipiũ ſunt diuerſa.Rendent aliqͥ appetit celſitudinem. ⁊ rationalis appetit pulcritu/
rincfib chharitas differenti mõ ẽ pᷣncipiũ ⁊ finis.nã pᷣncipin dinẽ.ſi ergo pulcritudo nõ tm̃ eſt finis rationalis ſʒ
utuik eſt boni opis ſm eẽ inchoatũ ⁊ finis eſt ſm eẽ ↄpſum etiam pꝑfectio.⁊ ſic de alijs.⁊ pluriũ ꝑfectibiliuʒ plu/
nini matũ ⁊ pfectũ. Ad h̊ em vnuſquiſq; bene oꝑat᷑.vt in res ſunt pfectiones.cũ ſint in nobis tres vires viuer
hninl ſs eo dei amoꝛ ⁊ charitas augeat᷑.Aliter põt dici ⁊ poo ſeqᷣbus ſurſum ↄuertimur.vicʒ rõnalis.ↄcupiſcibi/
uſimn babilius ꝙ ſũt tria.modꝰ.ſpẽs.⁊ oꝛdo.⁊ ſuꝑ idẽ fun lis.⁊ iraſcibilis.vr̃ ꝙ in oi bona actione ⁊ voluntate
Anicr dant᷑.⁊ modꝰ dicit cõpationẽ ad efficiens.⁊ ſpecies ſit aſſignare diuerſos fines. ¶ K. dam ꝙ bone vo/ 21
Eign ad formã. ⁊ oꝛdo dicit cõpationẽ ad finẽ.ſic volũtas lũtatis vnꝰ ſolus eſt finis napan Pprer aa⸗ intelli
imsfhi reſpectu boni oꝑis põt babere ⁊ rõnẽ efficientis.⁊ fi gẽdũ ꝙ plures fines ſtatuere h põt eł triplicit. Ano
ni Lin mnis. m duas ↄpatiões.Charitas em̃ cõtinuat volũ mõ ita ꝙ finis ſit ſub fine ⁊ ꝓpter finẽ. Alio mõ ita
insd tatẽ nr am ipᷣi deo vt pᷣncipio mouenti.⁊ ↄfoꝛmat ẽt ꝙ vnus ſit finis pᷣncipalis.alt nõ pꝛincipalis.ita tñ
lii⸗, regule dirigenti. ⁊ iungit vt fini quietãti. ⁊ ideo ſiut ꝙ; finis nõ pᷣncipalis nõ referat᷑ ad pꝛincipalẽ actua
Crtl) Pſe deus habet rõnem efficientis inqtum mouet: et liter. Lercio mõ ita ꝙ vtq; ſit finis pꝛincipalis.Exẽ
Ci in ꝛmalis inc̃tum dirigit.⁊ finalis inq;tuʒ qetat.ſic plũ aũt bꝛaſſignari pt in eo qð frequẽt᷑ accidit.vicʒ.
inmtun ⁊ ipſa charitas reſpectu oꝑis rõneʒ bʒ iſtiꝰ triplicis cũ qͥs vacdit ad eccleſiaʒ ad ꝑcipiẽdas diſtributiões.
inetnett cãe.nec eſt incõueniẽs.qꝛ jm phm tria genera cãaꝝ hoc em̃ põt facere tripliciter. Aut ita ꝙ pᷣncipalit in
msckan pñt in vnũ coincidere. Et ſic p ꝙ ⁊ ſi chanitas ſit pn tendit honoꝛæ ⁊ gloꝛiã dei cũ vadit decãtare laudes.
. cipiũ boni opcris.nibilominꝰpõt eẽ finis m diuer / et ſimul cñ boc intendit obtinere pecunia vt paupe⸗
ecnten⸗ 20 cõpationes.Et ꝑ hoc ptz rñſio ad illud qdð vltio ribus diſtribuat. vel in alios vſus licitos ad honoꝛcʒ
mlts querebat᷑ quare charitas dicit᷑ radix ⁊ foꝛma virtu/ di ↄuertat. Alio modo põt aliquis ire ad eccleſiam
“ tum ⁊ finis.boc em̃ dicit᷑ ſm diuerſas cõpatiões no intẽdẽs deo placere.⁊ ſil cũ hoc ꝑcuniã acqjrere. ita
Avlo ſtre wiuntatis ad diuinã volũtatẽ. dicit᷑ etiã ſuꝑ hoc tñ ꝙ eius acq̃ſitionem ad deuʒ nõ refert.nec tñ iſaʒ
ſaien vinculũ pfectionis in comꝑatiõe ad ꝓximos qͥ no? pecuniã ſtatuit finem pᷣncipalẽ. pꝛo co q; ipam non.
eniane vinculo chanitatis iungunk. dDdDieiligit ꝓpter ſe. Tercio modo vadit qͥs ad eccleſiam
FMueſtio. iij. duplicata intentionc. its æ vult deo placere. et yvlt

22

2

.*

1
„7

.

24

Ai.

—

ebtinerẽ pꝛeuniam. quam ſicut auatus appetit acqͥ
rere.vt poſſit theſaurũ ſuũ ampliare ⁊ in eo delecta
ri ꝓpter ſe. Pꝛimo modo ſtatuere diuerſos fines eſt
bonum ⁊ meritoꝛium.⁊ ptinet ad bonã voluntatem

Secundo mõ ſtatuere diuerſos fines nõ eſt bone w

luntatis loquẽdo foꝛmaliter.attamen nõ ſic repugt

quin poſſit cum ea ſtare.eſt em̃ ibi pctm̃ veniale non

moꝛtale. Et hoc vult dicere aug.in libꝛo ↄfeſſ.cũ ait.
Minus te amat.qͥ tecũ aliquid amat.quod nõ pꝛo/
pt᷑ te amat. Tercio vᷣo mõ ſtatuẽ diuerſos fines nõ
eſt bone voluntatis.imo ↄtra bonã voluntatem.ta
lis em̃ vult duobus dñis ſeruire.⁊ boc eſt impoſſibi
le.ſicut dicit᷑ Math.vj.Qñ em̃ ſic pꝛincipaliter du/
os intendit fines.verificat᷑ illud ꝓpbeticũ.Coangu/
ſtatum eſt ſtratũ ita vt alter decidat.et palliũ bꝛeue
vtrũq; opire nõ põt.⁊ talis ẽ volũtas hypocritaꝝ.q̃
bus ve danatiõis et᷑ne cõminat᷑ ſcpᷣtura.ꝓ eo qꝙ ter⸗
rã ingrediũt᷑ duabꝰvijs.Et iõ dẽ Ecci.ij. Me acceſſe
ris ad ipᷣm duplici coꝛde.qͥ em̃ accedit in coꝛde ⁊ coꝛ
de bypocrita eſt.⁊ qꝛ gaudiũ hypocrite ad inſtar pũ
cti ẽ.iõ dicit᷑ Oſce.x.iuiſum ẽ coꝛ eoꝝ.nũc intibũt
Sic igit᷑ ex dictis colligit᷑ ꝙ bone volũtatis plures
pñt eſſe fines.ita q; vnus ſit finis pꝛincipalis ⁊ alter
nõ pᷣncipalis.ſiue finis ſub fine. Plures aũt ↄſtituẽ
fines pꝛincipales bone volũtati repugnat ſicut oſtẽ/
dunt rõnes q̃ ad pᷣmã ꝑtẽ inducũt᷑.Cũ em̃ vnũ ſolũ
ſit ſũmũ ⁊ verũ bonũ qd qͥetat humanũ deſideriuʒ.
nece eſt ꝙ voluntas bona ad boc ꝙ recta ſit ſtatuat
ſibi finẽ vnicũ.¶ Ad illud g̊ qdð pꝛimo obꝛ in õrium
qꝙ qͥ arat dʒ in ſpe arare.dm ꝙ ipſa glo.illã obiecti⸗
onẽ diſſoluit.dũ ſeiam manifeſtat in ſequẽtibꝰ.fa/
cit em̃ vim in hoc qdð dẽ in ſpe.nõ ꝓpter ſpem. Maʒ
ꝓpter dicit finẽ pꝛincipalẽ.in vᷣo no tm̃mõ dicit finẽ
pꝛincipalẽ.imo etiã finẽ qͥ ↄtinet᷑ infra finẽ.Et iõ ex
illo verbo nõ ſequit᷑ ꝙ aliqͥs poſſit ſibi plures fines
pꝛincipales ſtatuere.imo ſi recte iutelligat᷑.potiꝰſe-
tur oppoſitũ. d illud qð obijcit᷑ ꝙ mercennari
ſtatuit ſibi finẽ creatũ.ddᷣm eſt ꝙ ẽ bonꝰ mercẽnariꝰ
⁊ malus.⁊ malꝰmercennariꝰin duobꝰdiffert a bono
Pꝛimũ quidẽ.qꝛ malus mercẽnariꝰ ſtatuit ſibi finẽ
creatũ.q̊ habito nõ necrio habet᷑ deꝰ. Bonꝰ vᷣo mer
cennari?ſtatuit ſibi finẽ creatũ.quẽ habere nõ eſt ali
ud qᷓ; habere deũ ſicut ipᷣam fruitionẽ dei. Scdo vᷣo
differt in hoc ꝙ malꝰ mercẽnariꝰſtatuit ſibi finẽ cre/
atum tanq; pᷣncipalẽ.bonꝰvo mercẽnariꝰ ſtatuit ſi/
bi finẽ creatũ tanqᷓ; finẽ ſub fine. Mõ em̃ amat deuz
Apter fruitionẽ.ſᷣͥ fruitionẽ ꝓpter deũ.Et iõ ex d̊ nõ
babet᷑ ꝙ finis bone volũtatis plurificet᷑.¶ Ad illð
qdᷣ obꝛ ꝙ bonũ additũ bono facit maius bonũ.dom
. illud verũ eſt qñ additõ boni ad bonũ fit ſaluo oꝛ
ine.cũ em̃ bonitas necrio ponat oꝛdineʒ.ſi additio

boni ad bonũ tollat oʒdinẽ. bonũ nõ auget ᷣ potius

pimit. Qnia g” plurali

ſeruat. qꝛ m rectũ oꝛdinẽ ſtatus dʒ eẽ in vno.⁊ vni/
cũ dʒ eẽ vltimũ.hinc eſt ꝙ pluralitas finiũ pᷣncipali⸗/

um bonitatẽ voluntatis nõ augmẽtat.ſed potiꝰipᷣaʒ

voluntatẽ depꝛauat.qꝛ dũ vult placere vni.diſpliczʒ

25

.

alteri. ⁊ vum vult aſſcqͥ vnũ.pdit reliquũ.¶ Ad il⸗/

cupiſcibilis dulcedine ⁊c. dᷣm ꝙ pulcrituto.celſitu

do. ⁊ dulcedo põt dupliciter accipi.Aut ꝓut ẽ ꝑfecti

ua ⁊ infoꝛmatiua virtutis aie.aut ꝓut eſt ipᷣiꝰaie mo
tiua. Pꝛimo mõ tencet rõnẽ finis ſub fine.⁊ ſic pluri/
ſicari põt ſᷣm diuerſitatẽ actuũ aie. Secũdo mõ pꝛo⸗

finiũ pncipali oꝛdinẽ nõ

lud qꝗð obẽ qaonalis appetit ſuã puleritudinẽ.⁊ c

——

ut. tenet rationèm obiecti ⁊ motiui.ſic vnitatẽ ba/
bet. Mam in deo idẽ eſt pulcritudo.celſitudo.⁊ dulce

do.⁊ ſic tenet rationẽ finis pꝛincipalis.Et ſic patʒ ꝙ
q;uis plures fines nõ pᷣncipales ↄtingat ↄſtituere.tñ

ad hoc ꝙ voluntas ſit bona.neceſſe eſt vnum ſolum

finem eſſe pꝛincipalem. Maʒ aliter non diligitur deꝰ
ex toto cole.
[NDQNueſtio. iiij.

R dd
¶ Atrũ male volũtates habeant vnicũ finẽ? Et ꝙ ſic

vr.Aug.ſuꝑ illũ locũ p. Scrutans coꝛda ⁊c̃. Yinis
cure ⁊ cognitionis humane eſt delectatio ad quam
quiſqʒ nitit᷑ ꝑuenire.ſi ergo omn es voluntates ma⸗
le finaliter querũt delectationẽ᷑.vr̃ ꝙ oĩm volũtatuʒ
malaꝝ ſit vnũ finem aſſignare. Itẽ malaꝝ volun
tatũ eſt vnus malus exitus ſiue terminꝰ. ſicut dicit
NRoma.vj.Quoꝝ finis moꝛs eſt. ſi eaꝝ ↄtingit eẽ
vnũ terminũ.pari rõne vr ꝙ ↄtingat eſſe vnũ finem
vltimũ. ¶ Item que ↄueniũt in pꝛincipio.ↄueniũt
⁊ in fine vltimo.ſᷣ omnes male volũtates ↄueniunt
in pꝛincipio.ſicut dicit Aug.in li.de vera relig. Pla⸗

nũñ eſt inquit in toto malefaciendi genere nihil aliud

ꝙ libidinẽ dñari.ſi ergo ↄueniunt in vno pꝛincipio.
vtpote in libidine viaet pari rõe ꝙ ↄueniãt in vno
fine. ¶ Itẽ vicium imitat᷑ virtutẽ ᷣm apparẽtiã.vñ
ſicut virtus nunq qͥeſcit citra beatitudinẽ verã. ita
vieiũ inquirit beatitudinẽ ſimulatã.& ſicut oẽs vir/
tutes faciũt tẽdere volũtatẽ ad bonũ finem.ſ.beati/
tudinẽ.ſic vr̃ ꝙ oia vicia faciãt tendere volũtatẽ ad
vnũ finẽ.ſcʒ qui babeat ſimilitudinem cum vero fi/
ne. ¶ Sed cõtra. Contrariaꝝ voluntatũ ↄtrarie ſũt
delectatiões.vbi aũt ſunt delectatiões ↄtrarie.ibi ſt᷑
fines diuerſi.ſᷣ voluptates faciũt volũtates ſibiinui⸗
cẽ repugnare. faciut diuerſos fines babere. ¶¶ Itẽ
mala volũtas ponit finẽ in creatura.̊ impoſſibile ẽ
ꝙ in vna creatura inueniat nr̃a volũtas ſufficientiã
cum nihil ſufficiat wlũtati humãe niſi ſola trinitas.
ſi ergo voluntas nõ quieſcit niſi in eo fine in quo xo
nit ſufficientiaz. vr̃ neceſſario ꝙꝙ wlũtas mala diuer
ſos ſibi fines ſutuar.Re male volũtatis appeti
tus oꝛtũ ⁊ radicẽ bʒ ex libidine.ſᷣ libido ẽ qͥ qͥs amat
bonũ ꝓpꝛiũ.ſi em̃ bonũ ꝓpꝛium neceſſario diuerſifi/
cat᷑ in diuerſis.neceſſe AKoinermn voluntatũ diuer
ſos fines reꝑiri.¶ Itẽ vnitas ⁊ ↄfoꝛmitas volunta
tũ bonaꝝ venit ex vnitate amoꝛis in quo vniunt᷑ et
colligant᷑.ſi & amoꝛ in quo diuerſi colligant᷑ ⁊ vniũ/
tur vnicam debet babere radicem in pluribus reꝑ/

tam.cũ hboc non ↄueniat amoꝛi libidinis.ſed ſolum
amoꝛi charitatis qͥ eſt amoꝛ ſpũſſancti.vr̃ ꝙ malarũ
voluntatũ nõ ſit finis vnicus ſᷣ diuerſi.¶ E. dð.ꝙ
ecõtrario eſt in bonis volũtatibus ⁊ in malis. Naʒ

bonaꝝ volũtatũ vnicus eſt finis.ſiue bone volũtat?
ſint diuerſe diuerſitate numerali.ſiue diuerſitate foꝛ
mali. Diuerſitatem aũt numeralẽ voco quando plu
res hoies in eodẽ genere affectionis afficiunt᷑ circa

Aliquid. Oiuerſitatẽ aũt foꝛmalẽ voco qñ idem bho⸗/

mo diuerſis habitibus virtutũ afficit᷑ circa diuerſa.
Siue.n.ſic ſiue ſic ↄtingat plures fines ꝓxios ⁊ ꝓpꝛi
os aſſignare.tñ finẽ vltimũ ⁊ pᷣncipalẽ nece ẽ eẽ vni
cũ.vicʒ ipᷣm deum.Et rõ huiꝰeſt pꝑfectio amoꝛis mo⸗

uentis.⁊ ꝑfectio appetibilis qetant.Quia em̃m amoꝛ

charitatis liberalis c.⁊ nõ querit qdð ſuũ eſt ſᷣ cõe bo
nũ. hinc eſt ꝙ plures bomies ex charitate moti.ideʒ
bonũ appetunt finaliter. Rurſus.qꝛ appetibile ills
cõpletiſſimũ eſt in quo nõ ſoluʒ ↄtingit reꝑiri bonũ

cnt
Oneamoi
rangzin
futcz lel
noleſen
Scſmult
pitivu
Ulteemen
thunt.
cceetdie
ͤrleici
ofunel
7 Anlepcct
Gprocb⸗
dtncint
dedelecta
Daſe nd
magsbzib
eat

G
tofn
muoluogrit
Hinalere
gtiraumn
luaſoneq⸗
lefehpicton
ſtisſitvnwe
hocſt us
Hts Ail
utinhunc
(peonou
laeſtlbic
cebocgon
Ocnirit,n
nino. Mar
ſobotcaita
tuntome
Pdiſpergt
lerto Ctis
1 gnonoc
dng
itudinene⸗
hottire
Dyteſtoſſb
ibͤii
Aultuteni
ipoliz
a
üitant⸗
fſtüͤintn
Epaneite
Ptun itte
oſexid
lenen a.

aynten

iaaf,
iimnde
Nwini
nanſf⸗
ivrſt
i
nnsthiri
nyoſtlei
üftnani
ummnts.
eingrop
tandin
nsnpe
iicsen
tongf⸗
utridic
fon
hmute
ntrmni⸗/
Nbes
ſatr

KN 4
A
veſhiil
R

.
* .
4 7

5
—

ſerfectu erfec n.ſed etiam omne bonu. hinc eſt qᷓ oms vo
untatcs q;tũcq; diuerſe inueniũt finẽ ſuũ i quo qͥ

tant᷑.Econtra eſt in malis volũtatibꝰ ꝓpt impfecti

Onẽ amoꝛis ⁊ appetibilis. Pꝛopter imperfectionem
nanq; amoꝛis libidinoſi. volũtates ſolo nũero diffe
rẽtes.diuerſos habent fines.pterea ꝙ amoꝛ libidi -
noſus ſp querit qð ſuũ eſt.⁊ qꝛ ſp querit bonũ ꝓpꝛiũ.

iõ et ſi multi ex amoꝛe libidinoſo ↄueniãt in actum
vnũ.tñ vnuſquiſq; querit finẽ ſuũ ꝓpꝛiũ.vt pʒ in ad/
ultero ⁊ meretrice.qꝛ iſte querit delectationẽ.⁊ illa q̃
rit numũ. Pꝛopter imꝑfectionẽ etiã appetibilis ne/

ceſſe eſt diuerſas volũtates foꝛmaliter differẽtes ha
pere diuerſos fines.qꝛ em̃ luxuria appetit iocundita
tẽ ⁊ leticiã. ⁊ auaricia ſufficientiã.⁊ ſuꝑbia excellenti
am. ⁊ bec oĩia nõ ↄtingit reꝑiri circa eandẽ rẽ creatã

doõm qꝙ in ratiõe illa eſt figura dictionis.ꝓ eo ꝙ non

28

AVnde ↄcedende ſunt rõnes ꝗᷓ boc oñdũt.

ſed circa diuerſas.hinc eſt ꝙ volũtates male differẽ
tes foꝛmaliter nõ vnũ ſᷣ diuerſos fines Las
qð pᷣmo ob: ꝙ delectatio eſt finis cure ⁊ cogitatiõis.

eadẽ delectatio eſt finis cure ⁊ cogitatiõis hane ſed

diuerſe. vnde ſtat ibi delectatio in ſua generalitate.⁊
magis bʒ ibi ſuppoſitionẽ ſimplicẽ q; ꝑſonalẽ.⁊ iðo

cũ ꝑ delectationẽ deſcẽdit ad finis vnitatẽ. fit ſophi/

ſticatio m figurã dictionis ex cõmutatione ſuppõ/
nis.¶Ad illud qd obꝛ ꝙ malaꝝ vo lũtatũ eſt vnus

malus exitus. vnus malus finis.dm ꝙ nõ eſt ſile

Mã male volũtates differũt in duerſiõe.ſed ↄueni/
unt in auerſione.⁊ malus exitus pꝛincipaliꝰreſpicit

auerſionẽ qᷓ; ↄuerſionẽ.finis vᷣo mouens pꝛincipali⸗

us reſpicit ↄuerſionẽ q; auerſionẽ.iõ nõ ſequit᷑ ꝙ cũ

git᷑ tanto magis vigoꝛat᷑ ⁊ eſt ꝑfectiꝰ.quãto vo ma⸗
gis diſpergit᷑ tãto magis recedit a ꝑfectione ⁊ cõple
mento. Et iõ dicit

30

finis ſit vnus exitus ad moꝛteʒ damnationis.ꝙ eᷣm

boc ſit vnus finis motiuus q̃tuʒ ad quietẽ de pecca

29 tis. Ac illud quod obĩ ꝙ voluntates male ↄueni⸗
cipio nõ ↄueniunt niſi ꝑ quandam ↄfoꝛmitatẽ. Nã
glia eſt libido in vno.et alia in altero.⁊ iõ nõ ſequit

„ —

unt in pꝛincipio videlicet in libidine. Dom ꝙ in S⸗
.„Ma
ex boc ꝙ ↄueniãt in finẽ vnicũ. Attñ ⁊ ſi in pᷣuncipio
cõuenirẽt.nð ꝓpter hoc neceſſe eẽt ꝙ cõuenirẽt i ter

mino. Ham malũ ſp ꝓcedit in diſperſionẽ. bonum

vo ſp redit ad vnitatẽ. Quãto em̃ aliqͥd magis colli/

hs ꝙ malũ eſt multipbarie.⁊ bo
nũ vno modo.i¶ Ad illud qð obẽ ꝙ viciũ imitat᷑ p/

tutẽ. dom ꝙ ſic imitat ꝙ plus uctenaine gg 2.2 5 3
tio ꝓpꝛie reꝑit᷑ in ſolis ſbijs rõnalibꝰ.lʒ irrõnalia ſᷣm

ſilitudine.mnagis em̃ virtuti ↄtrariat᷑ qᷓ; ei ↄfoꝛmet᷑.
⁊ iõ potiꝰinferꝛi põt ꝙ male volũtates habeãt fines
diuerſos ſi bone babent vnicũ q; econuerſo.qꝛ enim
in hoc cõſiſtit ꝑfectio virtutis.vicium magis in boc

a virtute deficit q;ᷓ eã imitari poſſit. Et ſic ptʒ ꝙ ma⸗

larũ volũtatũ nõ eſt vnus finis ſed diuerſi.

Onſequenter querit᷑ de ſecundo pꝛincipali.

videlicet de dꝛñtia intentionis ⁊ voluntatis
t circa hoc querunt᷑ duo. Pꝛimo queritur

vtri intentio ſit in ſolis rationalibus. Secũdo que/

rit᷑ vtrũ intentio in participantibꝰ rõnẽ dicat aliqͥd

ex parte intellectus æl ex partc affectus.

eſtio.ſ.

¶ Atrum intentio ſit in hbis ſolis que pꝑticipant rõnẽ:

Et ꝙ ſic videt᷑.ſicut dicit glo.ſuꝑ illud Luc.xj.tide
ne lumen ⁊c. Glo.lumen anime eſt intentio.ſed con
ſtat ꝙ intentio nõ eſt lumen coꝛꝑale ſed ſpnale.ſiigi
tur lumen ſpũale eſt in ſolis ſubſtantijs ſpiritualib

tio eſt illud pᷣm qd aia immediatius iũgit᷑ vlti

q; eſt po

bus. §& c.

deus inſtituit. ⁊ ſicut gubernat ⁊ negit. Iß

que nate ſunt illuminari a ſumma luce.⁊ be ſunt ſo/
le creature rationales.videt᷑ & ꝙ intentio ſit in ſolis
rõnalibus. ¶ Itẽ intẽtio eſt actꝰ vis collatiue. Qui
em intendit.ab vno in aliud tendit. ⁊ vnuʒz comꝑat

rtõnẽ.videt᷑ ꝙ in eis ſolũ repiat᷑ intentio. ¶ Itẽ intẽ
ni. in eis ſolũ eſt repiri intentionẽ qᷓ babẽt potẽ᷑tiã
mediante qua deũ pnt cape ⁊ ei vniri.ſ talia ſunt ſo
la rationalia. qm ipa ſola ſunt ad imaginẽ dei. vide
tur ꝙ in his ſolum ↄtingat intentionẽ reꝑiri. Gtẽ
intentio eſt ſupꝛemũ in aia.vñ ipᷣa dicit᷑ eẽ caput no
ſtrũ et oculus noſter.ſed illa in quibꝰcõicamus cum
irrõnabilibus creaturis ſunt infima ⁊ citra rationẽ.

9

alteri. ſi ̊ vis collatiua repit in ſolis odatine

ergo videtur ꝙ in nulla alia creatura a rõnali cõtin/
gat intentionẽ repiri.( ¶ Sed contra. In oi eo quod
opat᷑ ꝑ intentionẽ eſt repire intentionẽ. ſᷣ natura vt
dicit phs eſt oꝑans ꝑ intẽtõnẽ.g vr ꝙ in re naturali
eſt intentionẽ reꝑiri ⁊ ponere.

ienẽ repiri⸗ e. Itẽ oõẽ illud qð mo
uet᷑ ad aliqͥd. eo obtẽto.qͥeſcit.cũ mouebat᷑ illud in/
tendebat.niſi em̃ illud intenderet nõ moueret᷑ ad eꝰ

pñtiã.ꝑ ſi igi᷑ res naturales ſunt hmõi vt pʒ cũ lapis
mouet᷑ deoꝛſum.vr̃ ꝙ intentio nõ tm̃ ſit in rõnalibꝰ
ſed etiã in rebus irrõnalibus.

etis in redus ionaib em omẽ qð facit
aliqd opꝰoꝛdinatũ ad finẽ ab illo diuerſum oꝑat᷑ ꝑ

intentionẽ.ſᷣ̊ nae irrõnales ſunt hmõi ſicut pʒ i ara⸗
nea que ſacit telã ad capiẽdas muſcas.& vr ⁊cc. t
intentio eſt regula appetitus.& ſi nõ ẽ ponere aliqͥd
in vniuerſo pꝛiuatũ regimine ⁊ oꝛdine.vr̃ ꝙ vbicun
en aoherter er ponere intentionẽ.ſᷣ adpe
ſolũ i⸗

₰☛

titus nõ in ſubijs rõnalibꝰſᷣ etiã in irrõna

circa hãc qõnẽ duplex ẽ modꝰdði.qͥ ad pũs occurrit
Anus eſt vt diſtinguamꝰ in mõ opandi ꝑ intentõeʒ

penes ꝓpꝛiũ ⁊ alienũ. Vr᷑.n.ſat roõnabilit᷑ poſſe dici

ꝙ quedã ſunt q̃ mouent᷑ ꝑ intẽtionẽ ꝓpꝛiã.qᷓdã ꝑ in/

tẽtionẽ aliens. Per intẽtionẽ ꝓpꝛiã mouent illa ꝗᷓ fi
nẽ pᷣcognoſcũt.⁊ oꝑatõnẽ ſuꝗ ad finẽ ↄferũt ⁊ refer̃t
Per intentionẽ alienã mouẽt᷑ illa qᷓ intra ſe nõ bñt

potẽtiã diſcernẽdi.regũt᷑ tñ ⁊ dirigut᷑ ab eo qͥ diſcer
nit. ſicut ſagitta ab arcu emiſſa moueri põt dici ꝑ in-
tẽtionẽ.nõ inq;tũ axcus vel ſagitte ſᷣ ſagittãtis. Der

pyc qͥdẽ modũ ſaſ rõnabiliter põt dici ꝙ oẽs res nã⸗

les ꝑ intẽtionẽ dicũt᷑ moueri.ꝓ eo ꝙ mouent᷑ ſicut
e em̃ in oĩ

opatiõe eſt pᷣncipal motoꝛ.⁊ ſᷣm hũc modũ dði intẽ

aliquẽ modũ dicẽdi ꝑ intẽtiones oꝑari dicãt᷑. Sʒ qᷓ;

uis iſte modus dicẽdi rõnalis ſit ⁊ veritatẽ dicat.nõ
tñ vr̃ ſufficient᷑ dicere cũ dicit ꝙ nã dẽ oꝑari ꝑ intẽti
onẽ.nõ rõne ꝓpꝛie intentionis.ᷣ rõne intẽtõnis alie/
ne.qꝛ nõ dicit fufficienter. eũ nature aſſignet intẽtio

nẽ alienã tm̃.ſᷣm boc em̃ caſualia ⁊ foꝛtuita cum nõ

fiant pᷣter diuinã intẽtionẽ.nõ deberẽt dici facta ᷣm

intẽtionẽ. Rurſus cũ videamꝰꝙ naturalia appetitũ

☛

bñt mediãte q̊ tẽdũt ab vno in alteꝝ.⁊ nach res

bẽat vim ſuã regitiuã mediante q̃ ad ꝓpꝛium finem
inclinat᷑.videt᷑ ꝙ naturalia nõ tm̃ habeant moueri
ſntentione extrinſeca ⁊ aliena.ſ etiã ꝙ moueant᷑ in/
tentiõe ꝓpꝛia ⁊ intrinſcca.¶ Et ꝓpterea eſt aliꝰ mo/ ʒ2

dus ddi. qꝛ ſicut triplex ẽ appetitꝰ. vicz nalis.ſenſua
lis ſiue aialis.⁊ rõnalis.⁊ quilibet iſtoꝝ appetituuʒ

halvat ſuũ regimen. non abſurde regimen cuiuſtibet
iſto:um triũ appellat᷑ intentio.maxime iñ Apꝛie vo⸗

. ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ nõnduzʒ. ꝙ 3 1

———-

*
.* .
——ð/

eat᷑ intentio regimen appetitus rõnalis. Et rõ bẽ eſt
ꝗqa: ad regimẽ ⁊ directiuũ appetitus nalis En ſtrctat
dirigi qᷓ dirigẽ. ad directiu vo appetit? rõalis ꝓprie
ſpectat dirigere. directiuuʒ vo appetitus brutalis qͥ/

mmõ medium tenet.⁊ hinc eſt q naturalia mouẽ

tur qttadã necitate.rõnalia vᷣo mera liberalitate.bru
ta vᷣo mouent᷑ qnadã impetuoſitate.que eſt infra li-/
bertatem ⁊ ſupꝛa neccſſitatẽ.nõ em̃ pñt ſe omnio re
pꝛimere.⁊ tñ poſſunt ad oppoſitas partes tendere.
Sicut igit᷑ regula dircctiua oꝑpationis reꝑit᷑ in rõna
libꝰ ꝓpꝛie.in ſenſualibꝰminus ꝓpꝛie.in naturalibꝰim
ptꝛopꝛie.ᷣſic ⁊ intẽtio.Et ꝑ boc ptʒ rñſio ad qõnẽ ꝓpo
3 5 ſitam. ⁊ ad rõnes ad vtranq; ꝑtẽ. Mã intentio ꝓpꝛie
accepta vᷣm dẽ lumen ꝑ qð eſt collatio ⁊ tendẽtia
in deũ. accipit᷑ circa aie ſupꝛemũ.⁊ iõ boc mõ in ſolis
rõnalibus repꝑit᷑.ſicut rõnes ille oſtendunt. Intentõ
veo pꝓut dicit tendentiã ⁊ directionẽ appetitus ad a⸗
liquẽ terminũ vei finem qͥetantẽ.nõ tmmodo eſt in
roõnalibus immo etiam in bꝛutis.ſicut alie rõnes ad
aliã ꝑtem oñdũt.⁊ ſic pʒ ꝙ vtreq; diuerſis vijs veꝝ
cõcludũt.⁊ ꝓpterea erlence ſunt.
¶Pe inechtion nn ꝙ repit᷑ in rõnalibus.vtrũ ſe tene
gt ex ꝑte intellectus vel ex ꝑte affectus: Et ꝙ ex ꝑte
affectus vr. Berñ.ad eugeniũ.vt oculus ſit ſimplex
duo ſunt neceſſaria.vicʒ charitas in intentione.⁊
ritas in electiõe.̊ charitas nõ eſt niſi in voluntate.g
ſi charitas eſt in intentiõe.intẽtio ſe tenet ex ꝑte vo⸗
luntatis. ¶ Itẽ aug. dicit ⁊ habet᷑ in lĩa. Intentio ẽ
qua ſic ad finem ꝑuenire volo.ſᷣ nemo vult ꝑuenire
ad finem niſi ꝑ voluntatẽ. intentio eſt ex parte vo/
luntatis. ¶ Item intentio iungit cum ipſo fine.ſᷣ wv
luntas nõ tmmodo dicit appetitũ eoꝝ qᷓ ſunt ad fi/
nẽ.ĩmo etiã ipᷣius finis ſicut vult pᷣs.ſi ̊ illð quod
pꝛincipaliter iungit cñ fine eſt intentio.⁊ hocipᷣm eſt
voluntas. vfr ꝙ intentio ſit voluntas. ¶ Item meri
tum pꝛincipaliter reſidet penes intentionẽ. illᷣ pe
nes qdð pᷣncipaliter reſidet meritũ ⁊ demeritũ eſt ipᷣa
volũtas. vr ꝙ intentio ſe teneat ex ꝑte volũtatis ſi
ue affectionis. ¶ Sed ↄtra. Math. vj. Si ocul⸗? tu?
fuerit ſimplex ⁊c. ibi glo. exponit vt ꝑ oculũ intelliga
tur intentio.ſi ̊ oculus aie nõ eſt affectus ᷓ intelle-
ctus.vr̃ ꝙ intentio nõ ſeteneat ex ꝑte affect? ß mag
ex parte intellectus. ¶ Item ſuꝑ illud Math. vj. vi
de ne lumen 38 in te eſt ⁊c. Glo. intentio q̊ͥ bonum
qdcũq; facimꝰ lumẽ eſt.ſᷣ lumẽ ſe tenet ex ꝑte cogni
tiue.g ⁊c̃. e intẽtiõis eſt referꝛe opus ſiue volũ/
tatem in finẽ. ſᷣ eius eſt referꝛe cuiꝰeſt ↄferꝛe.⁊ ↄfer/
re eſt ꝓpꝛie ipſius niee go ⁊ intentio.¶ Itẽ ſicut
voluntas nunqꝙᷓ vult aliqð volitũ niſi illud pᷣcogno
ſcat᷑ a röne.ſic nunqᷓ; appetit finem niſi rõ vł affectꝰ
tationis eã pᷣcurrat q̃ finẽ illũ oñdat.ſi igit᷑ intentio
eeſt illa que finem monſtrat.vr q intentio ex ꝑte rati
onis ſe teneat. Si foꝛte tu dicis ꝙ ſe tenet ex ꝑte rõ⸗
nis ⁊ voluntatis ſimul. Sed ↄtra. Intendere ẽ actꝰ
vnus. eſt vnius potẽtie. nõ põt eſſe voluntatis ⁊
röonis ſimul et ſemel. ¶ Itẽ ſi intentio ſe tenet ex ꝑte
voluntatis et rõnis. aut & ſicut potentia.aut ſic paſ/
ſio. aut ſicut habitus. Sicut potẽtia nõ.vr̃.qꝛ cũ vo⸗
luntas et rõ nõ ſint vna potẽtia.⁊ in vno boie reſpe-
ctu vnius finis ſit vna intentio.noie intentionis nõ
põt intelligi potentia. Pari rõne nec babitus.qꝛ nõ
cſt vnus habitus in duabus potẽtijs. Oꝛ nec paſſio
ↄſtat.qꝛ paſſionibus nõ meremur nec demeremur.

8 II — unte

drca intention? añt eſt meritũ 2 detneriti nullo i:⸗ ak
tur modo vr ꝙ intentio ſimul ſpectet ad rõnẽ ⁊ vo ients
luntatẽ. Was ſil ſpectat ad rõnẽ ⁊ volũtatẽ.q̃ro nctifi
ad quam pᷣncipaliter: Et pꝛincipaliꝰ vr ſe tenere ex bisp
pte rõnis ꝑ hoc qð goſe dicũt.qꝙ intentio eſt lumen nrig
⁊ oculꝰ.qdð qͥdẽ ẽ ſoliꝰrõnis ꝓpꝛie.O aũt pꝛincipali liteht
us ſe teneat ex pte volũtatis.videt᷑ ꝑ boc ꝙ intentio Atnt
pꝛincipaliter reſpicit finẽ. ⁊ potẽtia in nobis qᷓ pꝛin- ünan
cipaliter reſpicit finem volũtas eſt. cũ bonuʒ ⁊ finis ittie
ſint idem. g ſi nõ põt pꝛincipaliter eẽ ex parte vtriuſ ent
q;. vr ꝙ nõ oſiſtat in vtraq; potentia.ſ.in rõne ⁊ vo itrrte
luntate. Itẽ inferiꝰ nõ ſe extendit ad plus qᷓ ſuũ 8 bick/
ſuperius.ſ intelligentia cſt vlioꝛ qᷓ intentio.vñ Oa⸗ teguit
maſ. Intelligẽtia eſt ᷣmus motꝰ.qᷓ vᷣo circa aliqᷣd ẽ nmvin
intelligẽtia intentio dr. Si g intelligẽtia nõ ſc exten nc
dit ad rõnẽ ſimul ⁊ volũtatẽ.ſᷣ tĩ oſiſtit in rõne.pa/ jo iat
ri rõne videt᷑ ꝙ ſimiliter nec intentio.¶Reo. ad pdi- 54 3
ctoꝝ intelligentiã eſt notandũ ꝙ frenter ad cogni in Hern
tionẽ rei ꝑducimur ꝑ ↄſiderationẽ vocabuloꝝ.Qui 4 öͤn
em̃ pᷣma vocabula impoſuerũt. ꝓpꝛietates reꝝ potii h
ſime ↄſiderauerunt. ⁊ iuxta illas vocabula impoſue 4
runt. Si igit᷑ velimꝰattẽdere boc verbũ intẽdere. cõ ge⸗ 8
poſitũ eſt ab in ⁊ tendo.bec aũt pᷣpõ in.duplicẽ põt eaht ii
impoꝛtare babitudinẽ cũ ↄponit᷑ huic verbo tendẽ. nen. a
aut ſicut ad obm. aut ſicut ad terminũ vltimũ. Pꝛi⸗ nci

mo mõ hoc qð eſt intendere ſignificat ſolã ↄuerſio-/
nẽ potentie reſpectu obiecti. Scdo vᷣo mõ nõ tm̃mõ
ſignificat ↄuerſionẽ imo ſignificat cũ hoe quandam
collationẽ ⁊ ↄiunctã q̃etationẽ.et ſᷣm iſtã duplicem
acceptionẽ hoc verbũ intende diuerſam bʒ cõſtru/
ctionẽ. Differt em̃ dicere.intendo in hoc.et intendo 5

hoc. Cum em̃ dico.intendo in hoc.intẽdere dicit cõ/ tnan
uerſionẽ potentie ad aliqͥd tanq; ad obiectũ. Cũ vᷣo ſtäpin
dico intendo hoc.intẽdere dicit ↄuerſionẽ potentie zauſa
ad aliquid tãqᷓᷓ ad finẽ vltimũ quẽ intendit aſſcqͥ.et pnehs
cui vult copulari. Et iõ in pꝛima acceptione buius dinenſor
verbi intẽdere int᷑ iᷣm ⁊ ſuũ caſuale cadit pᷣpõ me/ untas
dia.vt ꝑ hoc ſignificet᷑ directio ⁊ ↄuerſio potẽtie ad fonenat
illud tanq; ad obiectũ ſupꝛa qð. In altera vo ſignifi guiceck
catione nõ cadit pᷣpõ media.ꝓ eo ꝙ hoc vbũ tende/
re de ſe dicebat inclinationẽ ⁊ oꝛdinationẽ ad aliqͥd. K„
⁊ hbec pᷣpõ in ſibi iuncta ſuꝑ hoc addit qͥetationẽ.vñ N
ſenſus eſt.intendo beatitudinẽ.i.tendo in beatitudi —

nẽ.⁊ ꝓpterea nõ opoꝛtet exteriꝰaddi pᷣpõem.Et ſᷣm
iſtũ vltimũ modũ accipiẽdi eſt hic ̃mo de intentiõe. Aſo.

Et qm iſtud vocabulũ duo impoꝛtat. vicʒ quandaʒ ʒ
collationẽ.⁊ pᷣter hoc q̃ndã ↄuerſionẽ cũ collatõne.

2⁊ q̃ndã tend entiã cũ qetatione.et vnũ iſtoꝝ eſt rõis

⁊ alteꝝ voluntatis.hinc eſt ꝙ in noie intentõis clau
dit᷑ ſił actus rõnis ⁊ voluntatis. Muis em̃ ſit vnuz
vocabulũ.tñ ᷣm e cõpoſitũ ſic implicat duaꝝ potẽ
tiaꝝ actus ↄiũctos ad v nũ ꝑficiendũ.qð non poſſet

facere actus vnius ſine actu alterius. Et eſt ſile de ʒ 7

verbo ↄſentiẽdi.qð qᷓ;uis videat᷑ impoꝛtare vnicuʒ
actũ.tñ necrio duos indudit. Mã ↄſenſus nõ ẽ alið
ꝙᷓᷓ ↄcoꝛdia volũtatis ſił ⁊ roõnis ad vnũ aliqd facien Dac
dũ.vniꝰvt arbitrantis ⁊ iudicantis.alterius vt pᷣop Neterm
tantis. ⁊ ꝓpterea ſic recte noiat᷑ ⁊ reſpicit libe.ar.qð
quidẽ ſil ↄſiſtit circa volũtatẽ ⁊ rõnẽ ſicut ſupꝛa fuit

oſtenſum. Añ ſicut tota diſpoſitio familie pendet ex
cenſu pf̃iſfamilias.ſic tota diſpoſitio agendoꝝ in do

mo ale pẽdet ex ↄſenſu volũtatis ⁊ rõnis.Et ſic pen
det diſpoſitio ⁊ regimẽ ex cõſenſu.ſic pendet directõ
⁊ obliquatio ex intentione. Sicut em̃ ad rectũ mo/

—

.
Di.

XNXIX

ine tum ꝓgrłeſſiuũ cõcurrit ſimul oꝑatio viſus oñdent recta.quedã eſt obliqᷓ.accipit᷑ intentio ꝓ actu.Cum
ii viã. 7 Gti⸗ edis incedẽtis.ſic in actu intendendi vo dicit phs qð omne ꝙ eſt in anima eſt potẽtia vel
iͤiz, claudit᷑ ſimul actus rõnis ⁊ voluntatis.vniꝰvt aſpi paſſio vel habitus.dom ꝙ; phs ſub habitibꝰ cõpꝛe⸗
fitn cientis. alterius vt tendẽtis. Et quia iſti actus con / bendit actus.⁊ loquit᷑ de his qᷓ ſunt in aia ꝑ moduʒ
rocf . iuncti ſunt.iõ ꝑ vnũ vocabulũ ↄpoſitũ impoꝛtant᷑. quietis.nõ ꝑ modũ fieri. Lalia em̃ potius dicuntur
imn Ex his patet rñſio ad qõem ꝓpoſitã.⁊ ad rõnes ad eſſe ab aia ꝙ in aia. Et ſic pʒ ꝙ intentio põt eſſe actꝰ.
N nhl vtrãq; ꝑtẽ. Concedendũ eſt em̃ ꝙ intentio noiat ali poõt etiã eſſe habitꝰ⁊ potentia.⁊ ſicut nõ noiat vnuʒ
wdum quid ex ꝑte voluntatis ſicut rõnes ad pꝛimꝗ parte, actũ ſimplicẽ plures.ſic nõ noĩat vnicũ habitum.
. nn ↄcludunt. Aeꝝ eſt etiã ꝙ intentio noiat aliq̃d ex ꝑ nec vnã potentiã tm̃. Hec valet rõ illa. eſt vna inten
Giſns te rõnis.rõne cuiꝰdẽ ⁊ oculus ⁊ lumẽ. ſicut oñdunt tio.& vna potentia vel vnꝰhabitus.qꝛ hoc eſt vnum
eni rõnes alie.⁊ qᷓtũ ad hec duo intentio dirigi hʒ file nomẽ impoſitũ pluribꝰſicut ſupꝛa dictũ fuit de liber
Gnten ⁊ charitate.fide clarificante oculũ eczner⸗ cha tate afbitrij.⁊ ſicẽ ĩ B noie ↄcoꝛdia⁊ ↄſenſus./Ad ꝗo
lozſi 38 ritate rectificante pedem affectus.Ad illud & qad illud qd querit᷑ in qͥ ſit pncipalius.dm qꝙ ſᷣm diuer
moſſd obijcit᷑ ð hoc ꝙ nõ poſſit eſſe ſimul in rõne ⁊ volun/ ſa.⁊ pᷣncipalius ẽ in cognitiua.⁊ pᷣncipalius in affe-/
carls; tate.qꝛ intendere dicit vnicũ actũ.dᷣm ꝙ falſum ẽ. ctiua. Mã q;tũ ad directionẽ pꝛincipaliꝰ ſe tenet ex
nͤſecnn immo inwe⸗ t plures actus ſicut ⁊ conſentire ſicut ꝑte cognitiue.qᷓ;tũ vero ad tendentiã pᷣncipaliꝰſe te
rininen 3 9 oñſum illud vo qð querit᷑ vtrũ ſit ſicut to net ex ꝑte affectiue.⁊ ̊ nõ eſt incõueniẽs.(¶ Ad illʒ 41
MWeaz. tentia. vel ſicut paſſio.vel ſicut habitus.dom q etſi qð obꝛ ꝙ intentio eſt inferius ad intelligentiã.dm
rNen intẽtio aliqñ dicat᷑ ißa potẽtia intẽdẽs.aliqñ dicat daſm.loquit᷑ de intentione ᷣm aliã acceptionẽ.ſcʒ
he ipᷣe hitꝰ ᷣm quẽ intẽdit.aliqñ dicat᷑ actꝰ intendendi. m ꝙ dicit cõuerſionẽ ipſiꝰ virtutis intellectiue ad
S aliqñ ipᷣm itẽtũ.pᷣncipaliꝰtñ nomẽ intẽtõis ipſitũ ẽ aliud obiectũ determinatũ.ꝑ quẽ modũ dꝛ in alteꝝ
huiie ipſi actui.nibilominus tñ in aiijs acceptionibꝰ ↄtin intendẽ qͥ illũ aſ picit vel ↄſiderat.⁊ talis modus ac
iirie git aliqñ reꝑiri. Maʒ cũ dicit᷑ ꝙ intentio eſt oculus. cipiendi frequẽter bꝛ in ſcriptura. Vñ Act.iij. dicit
mliß accipit᷑ intentio ꝓ potentia.Cũ dicit᷑ intentio eſtlu ꝙ claudus q ſtabat ad poꝛtã templi intendebat in
Gre. men. accipit᷑ intentio ꝓ babitu dirigente. Cumvero ecos.iq eſt in petrum ⁊ iobannẽ.Et põ.Deus in ad/
iti dẽ ꝙꝙ intentio ẽ ipſe finis ſicut dicit męr in l̃a.accipbi iutoꝛium meũ c7c. HDW
Eli n tur intẽtio ꝓ intento.Cũ vo dẽ ꝙ intentio quedã eſt
* Diſt. xxxix.Quare voluntas magis depꝛauet᷑ in ſuo actu q; aliqua alia potentia.
giiin Ic autẽ oꝛit᷑ qõ ſatis neceſſaria ⁊c. Supꝛa oñdit męr̃ vnde wluntas habeat rectificari ⁊ depꝛauari.
ſnznn In hac pte inqᷣrit qᷓre wluntas magis depꝛauet᷑ in ſuo actu ꝙᷓ aliq alia potentia. Diuidit᷑ aũt pars
ari iſta in duas ptes. In qᷓrũ pᷣma inqrit de cꝗ puationis wluntatis deliberatiue. In ſcda vᷣo inqͥrit de
inis rectitudine wluntatis humane ᷣm ꝙ mouet᷑ ꝑ modũ nature.ibi. Pꝛeterea queri ſolet quomõ intelligendũ
beib ſit ⁊c· Pꝛima ꝑs diuidit᷑ in duas pꝑtes. In quaꝝ pᷣma mouet qõem ⁊ determinat. In ſcda vo opponit ↄtra
hien pdictaã ſolutionẽ ad maioꝛẽ voluntatis explanationẽ.ibi. Sed adhuc q̃rit᷑ qre hmõi nalis ⁊c. Silr ſcda ꝑs
nienſie vncipalis diuidit᷑ in duas ꝑtes. In quaꝝ pᷣma mouet dubitationẽ et opponit. In ſcda ꝑte eã diſſoluit ſm
zmrinn diuerſoꝝ opinionẽ.ibi. Pꝛopoſita eſt qõ ꝓfunda ⁊c̃.Et ſic pᷣncipalit duo determinat mgf in ꝑte iſta. qliter
“ wluntas videlicet depꝛauari poſſit cũ ſit nalis aie potentia.⁊ q̃liter hõ nãliter ad bonũ velit et appetit.vicʒ
R rõne naturalis iudicatoꝛij.qd quidẽ eſt ↄſcientia que ſeinꝑ bonum dictat.⁊ rõe ſcintille rõnis vel ↄſcie que
* quidẽ eſt ſinderiſis que ſemper ad bonũ indlinat ⁊ contra malũ recalcitrat. L
G f XXXN 4 Mouet queſtionẽ cũ voluntas ſit de his q̃ hõ naturaliter habet.quare
taini petm̃ foꝛe dicat᷑ cum nullũ aliud naturale peccatũſit. „
ahn Aueſtio. Ic aũt oꝛit᷑ qõ ſatis neceſſaria ex ſuꝑioꝛibus cãm trahens.Dictũ eſt
mi G ð dem ſupᷣ voluntatẽ ineſſe naturalit᷑ hoĩ ſicut intellect ⁊ memoꝛia.que
i aut hoĩ nãlia ſunt. qᷓntũcunq; vicient᷑.bona tñ eẽ nõ deſinũt.qͥa nõ
ecki yVyglet vici bonitatẽ in q deus eã fecit penitꝰcõſi umere. vt verbi grã. Intelle
öet ctus.vel rõ ⁊ ingeniũ.ac memoꝛia.⸗ ſi vicijs ac pctis obnubilent᷑ 7 coꝛrum⸗
ea pant᷑.bona tñ ſunt.nec pctã noĩant᷑.ſicut Aug.de rone q̃ eſt imago dei in q̃
tuut facti ſumus euident oñdit in.xv.li.de tri.Hec ẽ inqᷣt imago in q̃ hoĩes ſunt
un creati.q̃ ceteris aialibus pᷣſunt.q̃ creatura in rebus creatis excellẽtiſſima eſt.
en, cũ a deo iuſtificat᷑.a defoꝛmi foꝛma in foꝛmoſã mutat᷑ foꝛmã.Erat em̃ int vi
i caia natura bona.hec aũt imago rõ ẽ vel intellectꝰ.Cũ g volũtas de natura⸗
l⸗ Determingtio libus ſit.q̃re ipſa nõ ſꝑ bonũ ẽ.⁊ ſi aliqũ vicijs ſubiaceat. Ad h̊ facile rũñdẽt
nuri q dicunt oĩa q ſunt inqtũ ſunt bona eẽ.qꝛ et ipſã voluntatẽ inq;tũ bona eſt
tirng vel inq;tũ voluntas ẽ vt ð poſuimꝰbonũ eẽ aſſerũt.ſᷣ inq;tũ inoꝛdinata eſt.
ninut . mala ẽ ⁊ pctm̃ ẽ.vbi põt ab eis rõnabiliter queri.Si voluntas inqntũ inoꝛ⸗
R dinata ẽ. pctm̃ cẽ.q̃re g intellectꝰ.rõ.ingeniũ.⁊ hmõi.cũ inoꝛdinata ſunt.pec
cata nõ ſunt. Inoꝛdinata vo ſunt ſicut volũtas cũ ad rectũ ſinẽ nõ tendunt
g xoꝛũq; actus puaricationes exiſtũt.Ad qð illi dicunt voluntatisnots D

en

1. I

—

vim ſq; naturalẽ potentiã volendi.aliqñ actũ ipſius vis ſignificari. Vis au
tem ipſa naturaliter aĩe inſita nunqᷓ; pctm̃ eſt.ſicut nec vis memoꝛandi vel
intelligendi. Sed actus huius vis qui ⁊ voluntas dicit᷑.tunc peccatum eſt
uando inoꝛdinatus et. . .
oponit ↄtra determinationẽ pᷣdictã vt clarius agat de voluntate.inqͥ⸗

rens quare actus voluntatis ſit peccatum. ſi actus aliaꝝ potentiarum non

ſunt peccata.

— „

¶ Sed adhuc queri

k.q̃re huius naturalis potentie actus pꝑctm̃ ſit.ſi aliaꝝ po

tentarũ actus pctã nõ ſunt.ſcʒ potentie memoꝛandi.cuiꝰactus ẽ memoꝛa⸗
re. ⁊ potentie intelligendi.cuiꝰactus eſt intelligere: Ad qð et ipſi dicunt.q̃a
alteꝛius generis eſt actus ille voluntatis.qᷓ; actus memoꝛie vel intellectus.

a ¶Aelle em̃ mala
malũ eſt ⁊c. Querit

vñ ſoc ſit: Et videtur
cy ſilr ſit in actu intel

ligendi ⁊ in actu vo/
lendi. Actus em̃ reci
pit denoiatõnẽ ab ob
iecto. ſicut velle ma
lum ẽ malũ.ita ⁊ in/
telligere. Itẽ intelli⸗
gere dicit motũ a re/
bus ad animã. ⁊ velle
dicit motũ ab aia ad

res.g videtur ꝙ plus

pendeat actꝰ intelli/
gendi a re intellecta.
; actꝰ volẽdi a re vo
lita. ſi malicia ẽ a w

ligto ⁊ intellecto.potiꝰ
debet depꝛauari actꝰ
iuntelligedi qᷓ; actꝰvo/
2 lendi. R. dᷣm. ꝙ a

malicia exiſtẽte in ob
jecto magis depꝛaua
tur actus volendi qᷓ
act? intelligẽdi.Et rõ
buius dupir ſumit᷑.
Tũů ex pꝑte vᷣtutis. q̃a

tanta ẽ vis amoꝛis vt

trãſfoꝛmet amãteʒ in

amatũ. VUñ qͥᷣ diligit

iuſticiã iuſtꝰ fit.⁊ q̃ di

ligit iniqtatẽ iniquus
fit. ꝓpterea d de ma
lis ꝙ facti ſunt abho

minabiles ſicut ea qᷓ

Dilexerũt. nõ ſic eſt de
actu intelligẽdi. NMã
etſi aliq̃ mõ cõfoꝛmet
noõö tñ trãſfoꝛmat.hoc
aut ↄtingit ꝓpter ma

ioꝛem vim vnionis q̃
Aſiſtit in ipſo amoꝛe.
Sicut em dicit dyo.
Amoꝛẽ dicimus vim
vnitiuam. ꝓpterea dẽ
I. Coꝝ.vj. Qui adhe⸗/
ret deo vnus ſpus fit.
Alia ẽ rẽ ex ꝑte obie

Hic em̃ actus eſt ad aliquid adipiſcendũ.vel nõ ad⸗

mittendũ.qui nõ poteſt eſſe de malis quin ſit malus.
Velle em̃ mala malũ eſt. Sed intelligere vel memo

rari mala.malũ nõ eſt. Quãuis etiã hos actꝰ malos

eſſe interdũ nõ impꝛobe aſſerãt. Mmoꝛat em̃ inter /

dum qᷣs malũ vt faciat.⁊ querit intelligere verum vt
ſciat impugnare.Ecce q̃liter ſoluit᷑ pᷣmiſſa qõ ab his

q̃ tradunt oĩa eſſe bona inqᷓ;tuʒ ſunt. Qui vᷣo dicunt

Re' bm q̊ſdã.

voluntates malas pctã eſſe ⁊ nullo mõ bona.bꝛeuius

rũdent dicẽtes actũ voluntatis nõ eſſe de naturalibꝰ
b vim ipſam ⁊ potentiã volendi q̃ ſemꝑ bonũ eſt.⁊ in
omnib“ eſt. etiã in ꝑuulis in qbus nõdũ eſt eiꝰ actus.

¶ Mouet dubiũ quõ homo q ſeruus eſt peccati.na⸗

turaliter vult bornum. c —
¶WPꝛeterea queri ſolet quõ intelligẽdũ ſit qð ait Amſꝰ.
V Koma. vijj.
cit qð nõ vult.qꝛ naturaliter vult bonũ.Scd volunn.
tas hec ſemꝑ caret effectu niſi grã dei adiuuet et libe⸗
ret. Si hõ ſubiectus pctõ eſt.vult quidẽ malũ ⁊ oꝑat
ꝗ ſeruus ẽ pcti.⁊ eius volũtatẽ(ſicut ſupᷣ dixit aug.)
libent facit.quõ & naliter vult bonũ: An eſt eadẽ vo⸗
luntas.i.idẽ motus qͥ libenter pctõ ſeruit.⁊ qͥ nãliter

exponẽs illud verbũ apli. Non qðs volo illud ago.ſᷣ
qð nolo illud facio. Dicit em̃ ꝙ hõ ſubiectus pctõ fa⸗

vult bonũ.Sed nõ eſt eadẽ voluntas.q̃ͥ g iſtaꝝ eſt.q̃

cũ hõ iuſtificat᷑.a ſeruitute pcti liberat᷑:· At em diſſe⸗
ruimus ſuꝑius grã dei voluntatẽ hoiĩs liberat ⁊ adiu
uat.q̃ voluntatẽ hois pᷣparat adiuuandã.⁊ adiuuat

—

pparatã. Sed que eſt illa voluntas: An illa q̃ natura

liter vult bonuʒ.an illa q̃ libenter ſeruit peccato.ſi iñ
due ſunt voluntates: 1

Soluit dubiũ m varias opiniones. d

(Pꝛopoſita eſt queſtio ꝓfunda.q̃ varia a diuerſis ex/

poſitione determinat᷑.Alij em̃ dicũt duos eẽ motus.

vnũ quo vult bonũ naturalr. Quare naturalit᷑ ⁊ q̃re

naturalis dicit᷑. Quia talis fuit motus nature huma
ne in pᷣma cõditione.in q̃ creati ſine vicio ſumꝰ q̃ pꝛo⸗

pꝛie natura dr.fuit em̃ hõ creatus in volũtate rectus.

Vnge in eccleſiaſticis dogmatibus ſcriptum eſt. Fir⸗
miſſime tene pꝛimos homines bonos ⁊ rectos eẽ crea

tos cum libero arbitrio quo poſſent ſi vellent pꝛopꝛia

voluntate peccare.eoſq; non neceſſitate.ſed pꝛopꝛia

voluntate peccaſſe. Recte ergo dicit᷑ homo naturalit

velle bonũ.quia in recta ⁊ bona volũtate cõditus ẽ.

*½

An eadẽ wlun
tate velit hõ na

turalit᷑ bonũ et
libenter peeca⸗

to fuiat vel nõ.

—

Gignadius.

Seni
ſ ͤne⸗
bonöſtl
honus
Iiudan

ſogrit
beceing
Oitudia
mnot/ Os
gſonda
6ͤaltl
miomita
yalem⸗
o nalter
ſnactuer
ſcdichti
liinchti
honatur
nochdie
wolͤt
nio dock
eſtvoli
fuitvn⸗
ltto⸗
boniE
tatis dei
Qiicjd
i⸗
Uulloi
fädo
tesvide
düinae
noͤinen
lontat
pulebo
Vultbo
ratina.
ſcutar
aͤbzbe
Ginel
beney
cwali
Gn
Met

b Supioꝛ em̃ ſcintilla rõis q̃ etiã. vt ait iero.ĩ chain tilla ronis ⁊c. bonum
nõ potuit extingui.bonũ ſemꝑ vult ⁊ malũ ſemꝑ odit vult ⁊ maluʒ ſo odit.
Aliũ aũt dicunt motũ eſſe mẽtis qͥ mens relicta ſuꝑio Sen g: Sinpoſſibile .
rum lege ſubijcit ſe pctis.eiſq; oblectat᷑. Iſte motꝰ vt lſuntatẽ moueri moti
aiunt.anteqᷓ; aſſit alicui grã.dñat᷑ ⁊ regnat in hoĩe.al bus ↄtrarijs.vel etiã
terũq; depᷣmit motum.vterq; tñ ex libero arbitrio eſt diſpatis.ſed hõ aliqñ
Veniente aũt gra ille malus motus elidit᷑.⁊ alter na tvult malũ. nõ videt
turalit bonus uiberat᷑ ⁊ adiuuat᷑.vt efficaciter bonum ꝙ illa hoꝛa vclit bo⸗/
ev¼Velit. Ante grãm vero licet naturaliter hõ velit bo / num.falſu vict cu
num.nõ tñ abſolute cõcedi opoꝛtet bonã hr̃ volun/ vulcbonü Si tu d
lagk tatẽ ſᷣ potius malã.Alij aũt dicunt vn eſſe volũtatẽ cas ꝙ volũtas nalis
i.vnũ motũ qͥ̊ nãliter vult hõ bonũ.et ex vicio vult ⁊ deliberatiua ſunt di
hõ malũ.eoq; delectat᷑.⁊ inq;tũ vult bonũ naturalit uerſe potẽtie.⁊ ita ſi/

. Bon em̃ iafef tonte obiectũ affectus nõ intellectus.
ub rone veri.vel bonũ ſub rõne veri.et hinc ẽ ꝙ intellectus qñ intelligit falſum ẽ falſus.nõ tñ qñ intelligit
bonũ eſt bonus.affectus vero nõ dẽ eſſe falſus quia velit fal is di lrmalfct
bonus cũ vult bonũ. Nirtus em̃ a ꝓpꝛio obiecto denoiari h
Iſtud autẽ melius.j.patebit di.xl.vbi inqͥrit mgr̃.

bonus ẽ.inqtũ malũ vult.malus eff.

Intelligẽtie aũt ⁊ memoꝛie obiectũ eſt veruʒ
ſum.qᷓ;uis dicat᷑ eſſe malus quia velit malũ.vel

iari habet. ⁊ ꝑ hoc patet rũſio ad vtrãq; obiectionem.
vtrũ omne peccatũ habeat eſſe a vo

luntate.

b¶¶ Supioꝛ em̃ ſcin-

mul pñt moueri di⸗

uerſis motibꝰ.Cõötrõz

. iiijſfa pcedłéti hꝛz ⁊ etiã
ſequẽti ꝙ illa volũtas q̃ vult bonũ.grã adueniẽte liberat᷑ et adiuuat᷑.ſi Sᷓ̊ volũtas q̃ a grã liberat᷑ ⁊ adiuuat᷑
bec ẽ in q bʒ cõſiſtere pctm̃.videt᷑ ꝙ eadẽ ſit potẽtia volũtatis q̃ bõ nãliter vult bonũ.⁊ q̃ aliqñ vult malum
Si tu dicas ꝙ eadẽ ẽ volũtas.tñ diſpoſita diuerſ habitibus.⁊ ſᷣm illoꝝ habituũ diuerſitatẽ pᷣt bꝛe diuerſos
motꝰ.Obꝛ õ B.qꝛ illa potẽtia ẽ vnica et ſimplex. qñ cõuertit ſe ad actũ vniꝰ habitꝰ.nõ pᷣt ſe ↄuertere ſimul
et ſemel ad actũ alterius hitus.et ita nõ mouet᷑ ſimul ⁊ ſemel bene et male. Non ſemꝑ vult bonũ. ſid
cõcedat᷑.eſt rõ in ↄtrariũ ꝙ nulla vᷣtus deſtituit᷑ ſua nãli ⁊ ꝓpꝛia oꝑatione.⁊ maxie vtus nalis cuiꝰ ẽ moueri
ui vnifoꝛmit.& videt᷑ ꝙ actus volũtatis nãalis qͥ eſt appetere bonũ.ſimul ſtet cũ actu voluntatis deliberatiue qᷓ
eſt velle malũ.ſRe.ddm ꝙ ſicut mgfr dicit in lr̃a duo ſunt hic modi dicẽdi.Quidã em̃ dicũt ꝙ actus q̊ͥ volun
tas naliter vult bonũ nõ ẽ diuerſus vel diſtinctꝰ ab co q̊ voluntas vult deliberatiue malũ.ſᷣ ſicut malo culpe
in actu exterioꝛi ſubſternit᷑ bonũ nature.vñ vnꝰ⁊ idẽ actus ẽ bonꝰbonitate nature.⁊ malus malicia moꝛis.
ſic dicũt intelligi ⁊ in volũtate.q volũtas naliter vult bonũ inqᷓ;tũ vult actũ ſubſtratũ.vult nihilominꝰma/

gyn lũ inq;tũ illũ actũ defoꝛmat.Sʒ ill nõ ſufficit dicẽ.qꝛ cũ Amb.dicit ꝙ hð vult nalit bonũ.nõ intelligit de bo
7 no nature tm̃ qdð quidẽ eſt actꝰvolũtatis.ſᷣ etiã moꝛis. Ault em̃ iuſticiã nali volũtate..Et ꝓpterea ẽ alius
Yakelt modꝰ?dicẽdi quẽ mgr̃ pᷣmo ponit in ̃a.ꝙ duo ſunt motꝰ.et aliꝰẽ motꝰq̊ volũtas appetit nalit᷑ bonũ.⁊ alius
— q̃ volũtas deliberatiue vult malũ.Atrũ aũt poſſint eẽ ſimul.G̊ mgr̃ nõ determinat.Et circa p eſt duplex opi
* nio doctoꝝ.Quidã em̃ dicũt ꝙ pñt eẽ ſimul.ꝓ eo ꝙ actꝰdeliberatiuꝰnõ excludit actũ nalẽ.⁊ vnꝰiſtoꝝ actuũ
—N eſt volũtatis vt mouct᷑ nãliter.⁊ alter vt mouet᷑ deliberatiue.ſᷣ qm̃ volũtas nalis ⁊ deliberatiua ſᷣm ꝙ oñſũ

urtii fuit vna ẽ potẽtia.et eadẽ potẽtia qñ plene mouet᷑ in bonũñ vel in malũ.nõ pᷣt ſimul ⁊ ſemel moueri motu op
poſito ⁊ etiã diſpato ꝓpt᷑ ſimplicitatẽ potẽtie. ¶ Gõ dixerũt alij ꝙ motꝰvolũtatis nalis nõ ẽ ſꝑ actualiter in
bonũ.Et q dicit mꝗr in lr̃a ꝙ ſꝑ vult bonũ.̊ intelligit᷑ hitudinalr.impedit᷑ aũt ⁊ ſuffocat᷑ ꝑ maliciã volun
tatis veliberatiue vt nõ exeat in actũ.ſicut ẽ in dãnatis in qͥbus ſynderiſis nõ inſtigat ad aliqd bonũ ⁊ iuſtũ.
Quicqͥd aũt ſit de H̊ vtrũ ſimul poſſit eẽ motꝰvolũtatis vt eſt nã.cũ motu volũtatis vt ẽ deliberatiua.hoc tñ
veꝝ ẽ ꝙ volũtas nãlis q̃ bonũ appetit nõ ẽ ſꝑ in ſuo actu.qꝛ nõ ſꝑ cogitat de bono.et cũ etiã cogitat. frequẽét
nullo mõ afficit᷑.et iõ in lr̃a illa exponẽdũ ẽ ꝙ hoc qd dico.ſempꝑ.dicat ↄtinuitatẽ qᷓ;tũ ad habitũ volendi nõ
qᷓ;tũ ad actũ.Et q; obẽ ꝙ vtus nõ pᷣuat᷑ ꝓpꝛia oꝑatione.ddm ꝙ illud intelligit᷑ de oꝑatione ſbali q̃ reſpicit cẽ
rei.de oꝑatõe vᷣo ↄñ̃ti q̃ eſt reſpectu alicuiꝰextrinſeci.nõ ſꝑ hʒ veritatẽ ꝙ nõ pᷣuet᷑ actõe.Fere em̃ oẽs virtu
tes videmꝰin ſuis actibꝰ recipe int᷑polationẽ.nec tñ ex G̊ dicimꝰ eas eſſe ocioſas.vel ꝓp:ia opatione pᷣuari.
dũ in actꝰ ꝓpꝛios ſunt nate exire ꝓ loco ⁊ tpe. c te grãm vᷣo licet ⁊c̃. Contra.videt᷑ imo.qꝛ verioꝛi
mõ ineſt alicui qð ineſt ei nalit᷑ q; qd ineſt accidẽtałr. ſicut ſeqͥt᷑.ſi deliberatiue vult bonũ ꝙ hẽat bonã vo/
luntatẽ.ita ſeq̃t᷑ ꝙ ſi nãlit᷑ vult bonũ ꝙ hẽat bonã volũtatẽ. Itẽ qð nale ẽ nõ aſſueſcit in am⸗ ſi höo naliter
vult bonũ.nũqᷓ; aſſueſcit velle malũ.falſũ dicit hõ nãlit᷑ velit bonũ.aut ſi veꝝ ẽ.videt᷑ ꝑ h̊ ꝙ hð naliter
vult bonũ.ꝙ ſit ſimpłr bonꝰ.R.ddiu ꝙ bonitas volũtatis inchoat᷑ i appetitu nali.⁊ ↄſũmat᷑ ĩ vtute delibe XK
ratiua.nec ẽ volũtas ſimplłr bona ⁊ recta.niſi ſit recta inq;tũ mouet᷑ deliberatiue.⁊ inq;dtũ mouet᷑ nãtr.et iõ
1 ſicut argumẽtũ nõ valet.iĩmo ẽ ibi qͥd ⁊ ſimpłr.iſte ẽ caſtꝰnalit᷑.& ẽ caſtꝰ.ita illud qð ſeq̃t᷑.iſte vult bonũ nali᷑
5 hʒ bonã volũtatẽ.Ad illud qd obꝛ ꝙ verioꝛi mõ ineſt qdð ineſt nãlit ⁊c.dð.ꝙ iſta ↄpatio vᷣitatẽ hʒ qñ illꝰ ⸗
qð ineſt accidẽtalr nõ pᷣſupponit illud qð ineſt nalit᷑.cũ aũt pᷣſupponit.tũc nõ hʒ vitatẽ. Sicut em̃ melius ẽ
bene viuẽ qᷓ; viuere.⁊ bene viuẽ pᷣſupponit viuẽ.ſic melioꝛ eſt volũtas q̃ recte mouet᷑ ⁊ nalit᷑ et deliberatiue
qᷓ; nãlit᷑ tm̃. Ad illud qð obẽ ꝙ nale nõ aſſueſcit in öꝛiũ.ddᷣm q h̊ veꝝ eſt de eo qd ſimpłr eſt nale.vicʒ de eo õ
qð a nã incho at᷑ et ↄſummat᷑.ſ hoc nõ eſt veꝝ in eo qð inchoat᷑ a nã ct ↄſũmat᷑ ab aſſuctudine.vel etiaʒ a
grã.et tale eſt velle bonũ.Et ꝑ hoc patent que dicunt᷑ in lr̃a in hac parte. ,ð p MVM
pp 2

—

pena in dãnatis.& videt᷑ ꝙ cõſcia teneat E ote po
7 tentie affectiue nõ ex parte cognitiue. K. 2
nomen in/·

voluntatis quedaʒ regula directiua. Scðo
uerit᷑ de ſynderiſi ꝗᷓ dꝛ ipſius cõſcie ſcintilla. Circa

/Diintelligentiã igit bui ptis incidit bic qõ
. circa duo. Pꝛimo querit᷑ de ipſa cõſcia q̃ eſt

, 4 „ „ „ .
pmũ tria qrunt᷑. Pꝛimo q̃rit᷑ de ipſa ↄſcia in ↄꝑatio

ne ad ſubiectũ.vtrũ ſcʒ ſit ex ꝑte cognitiue vel ex ꝑte
affectiue. Scdo q̃rit᷑ in ↄpatione ad oꝛiginẽ.vtrum
ſcʒ ſit a nã vel ab acqͥſitione.Tercio q̃rit᷑ in ↄꝑatio/
ne ad effectũ.vicx.vtrũ oĩs ↄſcia habeat obligare.
Queſtio.ſ. A

¶ Atrũ ↄſcia teneat ſe ex pte intellectus vel ex parte

affectus. Et ꝙ ex parte intellectus.videt᷑ pꝛimo per
Illud Ecẽs.vij. Scit ↄſcia tua.qꝛ tu crebꝛo maledi/

xiſti alijs. ſcire eſt actus ꝓpꝛius potentie cognitiuc.

ſi ergo ↄſcie eſt ſcire.cõſcia ſe tenet ex ꝑte cognitiue.
tẽ dam̃.dicit.Conſcia eſt lex intellectꝰ nr̃i.ſᷣ lex
ĩntellectꝰ nõ dꝛ niſi ſcriptura q̃ directe reſpicit intel/
lectũ.ergo ↄſcia tenet ſe ex ꝑte potentie intellectiuc.
¶ Itẽ ois ſcia eſt ex ꝑte intellectus.ois ↄſcientia eſt
ſcia. oĩs ↄſcia eſt ex ꝑte intellectus. Maioꝛ ꝓpoſi/
tio ꝑ ſe manifeſta eſt. Minoꝛ ꝓbatur.qꝛ oĩs ↄſcius
alicuiꝰrei eſt ſciens illã rem. a cõiugatis ois ↄſcia
eſt ſcia. Mẽ oſcientia diuidit᷑ ꝑ rectã ⁊ erroneam.

ſ erroneũ reſpicit habitũ vel actum intellectiuũ.ſi S

diuiſum ⁊ diuidentia ſpectant ad eandẽ potentiam

gie. videt᷑ ꝙ ↄſcia teneat ſe ex ꝑte potentie cognitiue

ẽhocipᷣm oſtendit᷑ ꝑ actũ.legere em̃.⁊ iudica/

re.? dirigere.⁊ teſtificari.⁊ arguere.om̃s ſunt actus

ſpectantes ad cognitionẽ.ſᷣ oẽs hi tales attribuunt᷑

ↄſcie. Mã cõſcia eſt liber in qͥ legimus.ↄſcia etiã inte

rius iudicat.cõſcia teſtat᷑.ↄſcia arguit.ↄſcia etiã re/

git ⁊ dirigit.̊ videt᷑ ꝙ cõſcia totalit᷑ ſe teneat ex ꝑte
cognitiue.cug actus ⁊ habitus ſint eiuſdẽ potentie.

Sed o.ſi ↄſcia ſe tenet ex ꝑte cognitiue.aut ergo

ſicut potentia. aut ſicut paſſio. aut ſicut babitꝰ.Hõ

ſicut paſſio.qꝛ paſſiones maxie reſpiciunt affectiuã.
Mon ſicut hitus.qꝛ ↄſcia mõ eſt mũda ⁊ mõ imun/

da. ⁊ nullus bitus trãſmutat᷑ a mundicia in imundi
ciam. ⁊ ecõuerſo. Reſtat igit᷑ ꝙ ſi ↄſciẽtia tenet ſe ex

pte cognitiue.nõ erit aliud qᷓ; potentia cognitiua.g
ſi potentia cognitiua ẽ de oibus nõ ſolũ de oꝑabili/
bus ſ̃ etiã de ſpeculabilibꝰ.videt᷑ ꝙ cõſcia nõ tm̃ at/
tendat᷑ circa ea q̃ ſunt moꝝ.ſ etiã circa ea q̃ ſunt di
ſciplinaꝝ.qd manifeſte falſuʒ ẽ.
ſe bʒ ad ven.ita affectꝰſe hʒ ad bonũ. ſi aliquid eſt
cuiꝰperfectio ↄſiſtit in bonitatc.illud magis ſpectat

ad bonũ qᷓ; ad intellectũ.ſ̊ ↄſcia eſt hmõi. Dicit em̃
apls.j.Thi. j. Charitas ẽ de coꝛde puro ⁊ cõſcia bo/

na. Et iteꝝ in eadẽ Wloe aie bonã militiã
habẽs fidẽ ⁊ bonã ↄſciam. ⁊c. ¶ Itẽ lex carnis re/

pugnat legi mẽtis vᷣm q; lex carnis ſe te⸗
net ex pte motiue.g ⁊ lex mẽtis nõ tenet ſe ex eade⸗

ꝑte.ſed ↄſcia eſt lex mẽtis ſicut ſupꝛa dixit damaſ.ꝗ
ↄſcia tenet ſe ex ꝑte affectiue. ¶ Item remoꝛſus eſt

actio potentie affectiue. vbicũq; em̃ eſt remoꝛſio ibi
eſt quidã doloꝛ ⁊ paſſio.ſᷣ cõſcie eſt remoꝛdere ſicut
dẽ ſupꝑ illud.j.Coꝝ.j. Mihil mibi cõſcius ſum.glo.in

nullo me remoꝛdet ↄſcia mea.g videt᷑ ꝙ ↄſcietia ex

pte affectiue ſe teneat. ¶ Itẽ delectabile ⁊ penale ſe motiuꝗ⸗ nã. ſel et ñ ad ſenſitius
puis lex carnis pᷣncipaliter conſiſtat in cõcupia ad

tenet ex ꝑte potentie affectiue.ſᷣ in nobis eſt pena et
leticia ex parte ↄſcie. AUnde vermis ↄſcie crit magna
dictoꝝ intelligentiã notandũ eſt ꝙ ſicu

SItẽ ſic intellect?

ro ſe

tellectus aliqñ accipit p potentia intelligẽdi. aliqñ

ꝓ babitu.aliqñ ꝓ ipſo pncipio intellecto.ſic nomen
ↄſcie triplr cõſueuit accipi a doctoꝛibꝰſacre ſcriptu/
re.Aliqn em̃ accipit᷑ ↄſcia ꝓ ipſo conſcito.⁊ ſic dicit

Joh. dam̃.q; ↄſcaa eſt lex intellectꝰnr̃i.lex em̃ ẽ illud

qð ꝑ ↄſcientiã nouimꝰ.Aliqñ vo accipit᷑ ↄſcia ꝓ eo
ꝓ quo conſcij ſumꝰ.ſcʒ ꝓ habitu.ſic ↄſcia accipit᷑ ꝓ

habitu ſcie cognoſcẽtis. Aliqñ aũt accipit᷑ ↄſcia pꝛo

ipſa potentia cõſcie vt ita dicã ſᷣm ꝙ dẽ ꝙ lex nalis
ſcripta eſt in cõſcientijs nr̃is.(ũ igit᷑ tribꝰmodis ac

cipi ſoleat cõſcic nomẽ. vſitatioꝛi tũ mõ nomẽ ↄſcie
ꝓ babitu accipit᷑ ſicut ⁊ nomẽ cõſcie a q̊ͥ cõponitur

i igit᷑ qᷓrat᷑ conſcia cuiꝰpotentie ſit bitus.dpm
ꝙ eſt habitus potentie cognitiue.aliter tñ qᷓ ſit ipſa
ſpeculatiua ſcia.qꝛ ſcia ſpcculatiua eſt ꝑfectio intel/

lectus nfr̃i inqᷓ̃tũ eſt ſpeculatiuus.cõſcia vᷣo eſt babi

tus ꝑficiens intellectũ nr̃Dm inq;tũ eſt pꝛacticus.ſiue

inqtũ dirigit in oꝑe.⁊ ſic intellectꝰ?pʒ quodãmõ ra/

tionẽ motiui.nõ quia efficiat motũ.ſed qꝛ dictat et

inclinat ad motũ.⁊ ꝓpterea talis habitꝰ non ſimptr

noĩat᷑ ſcia ſ ↄſcia.vt in hoc ſignificet q babitus iſte
nõ ꝑficit illã potentiaʒ ſpeculatiuã in ſe.ſed ꝓut eſt
q̃ᷓdàmõ iuncta affectioni ⁊ oꝑationi. ꝗꝓpter qð nos
nõ dicimꝰꝙ dictamẽ ↄſcie ſit ad hoc pᷣucipin.omne

totũ eſt maius ſua ꝑte.⁊ ad ſilia.ſᷣ bene dicimꝰ ꝙ cõ

ſcientia dictat deũ eſſe bonoꝛandũ.⁊ cõſilia pᷣncipia

]̊ ſunt ſicut regule agendoꝝ.Concedendũ eſt igitur

ſicut rõnes oñdunt ꝙ cõſcia ſe tenet ex ꝑte potentie
cognitiue.licet nõ ſe teneat ſᷣm ꝙ eſt ſpcculatiua ſed
hſm qꝙ eſt pꝛactica. Intellectus em̃ ſpeculatiuꝰ ⁊ pꝛa

cticus eandẽ potentiã dicunt ſola extenſione diffe/

rentẽ ſicut dicit phᷣs.nec cſt aliq̃ͥ mõ intelligendũ q
intellectus pꝛacticus ſit appetitus vel volũtas.hoc
em̃ negat ipᷣe phᷣus. ¶ Ad illud g qð obꝛ in ↄtrariũ
ꝙ ſcia nõ põt eſſe potentia.nec paſſio.nec habitꝰ.ex
pte cognitiue.dᷣm ꝙ imo noiare põt ⁊ potentiã et
babitũ.⁊ cũ noiat potentiã nõ noiat vłr potentiam
cognitiuã.ſed ꝓut ſe extendit ad cognoſcenda ea q̃ᷓ
ſunt moꝛis ſiue ad moꝛalia.Cũ aũt noiat babitũ.nõ
ſolũ noiat babitũ nãlem.imo etiã põt uoiare habitũ

Qacquiſitũ. Et quia habitꝰacq̃ſitus põt purificare et

fedare animã.hinc eſt ꝙ ↄſcia dĩ munda ⁊ imunda.
recta ⁊ nõ recta. Nerũtũ iſte dꝛie plus reſpiciunt cõ⸗
ſcientiã ſᷣm ꝙ ſtat ꝓ noie potentie.qᷓ; pm ꝙ ſtat pꝛo
A illud qd obẽ ꝙ ↄſcia dẽ eſſe bona

noie habitꝰ. llud qd obẽ ꝙ oſcia:
2 mala.dm qꝙ bonitas ⁊ malicia nõ tm̃ modo reſpi

ciunt affectũ.iĩmo etiã intellectũ pꝛacticũ ⁊ eius ha/
bitũ. P5 4 intellectꝰpꝛacticus nõ tm̃ cõſiſtit in ve/
etiã ſe extendit ad bonũ.Et ꝓpterea indicato
riũ illud(qð quidẽ eſt ↄſcia)bonũ ẽ qñ bonũ dictat.
et ad bonum inclinat.et a malo retrahit.⁊ ipᷣm refu
git. ⁊ iso nõ ſequit᷑ ꝙ cõſcia ſit in potentia affectiua.
Ad hoc em̃ ꝙ dicat᷑ bona non opoꝛtet ꝙ ſit affectio
ꝑ eſſentiã. ſufficit ꝙ cũ ipſa affectione ⁊ voluntate
babeat quandã cõcomitatiã. ¶ Ad illud qð obijcit

wꝓlex carnis opponit᷑ legi mentis.dom ꝙ ſicut dicit

— 2

mgr hugo de ſancto victoꝛe. In ſenſualitate ſiue in
hoie exterioꝛi nõ tm̃ eſt coꝛruptio qtũ ad potentiax

motiuã ⁊ inclinatiuã.ſed eti qtũ ad ſenſitiuã.⁊ iõ

8

10

malũ inclinantẽ.nibilominꝰ tñ pᷣſupponit fantaſti/

cam et cognitiuã ſibi carnalia inoꝛdinate repſentan

tem. Et conſil in lege mentis eſt iſta duo cõſiderare

Conſcia autẽ q̃tũ eſt de ſe magis directe opponit᷑ le

.

Ggi⸗
ſtbrbi
nobub
ſeren
teſtun
gotte
ſbico
bitum
in ai
amat
hatene
licaton
Jsna
gilai
minen
hocke
ſokine
hocne
Adbtt
nobis
ſceent
igue
gei
neeyt
nuls
lufoli
cſinie
lrclee
llud
Cgi
dicte
picti
babe⸗
glig
ſtue.
die⸗
Peſſt

nck
WR
pnt
inelet

A .

Prinmi
tit
auu,
ira
miant
Gijnmd
hund
nptr w
ncſelon
ncort
ſckrire
uidan
onöen⸗
ttö
tatfin
girümn
ernpun
6 1
gn
eru,
nin

dicatoꝛiũ.eſt igi᷑ habitus hoi innatus.

.

gi carnis õne cognitionis pambule qᷓ rõne zcupie.

21 Ad illud qdð obijcit᷑ de remoꝛſu. dom ꝙ ↄfſcientia

dicit᷑ remoꝛdere ꝓpter hoc.ꝙ dũ ipſa monſtrat ali⸗
uod malũ ipſi affectui babenti rectitudinẽ. ſuꝑin/
ucit remoꝛium ꝓ eo ꝙ ille affectus recalcitrat. vñ
remoꝛſus nõ eſt a ↄſcia pᷣncipaliter mouente ſed ſi⸗

₰

cut a dictante.a ſcintilla aũt ↄſcientie que quidẽ eſt

„

ſis eſt ſicut a mouẽte.vt melius iam patebit.

12 illud qd obẽ ꝙ penale ⁊ delectabile eſt ex par-

te ↄſcie.ddᷣm ꝙ; nõ eſt a ↄſcia nec in cõſcientia niſi ſi
cut in diſponẽte ⁊ dictante. Gaudere enim ⁊ tolere
ꝓꝛie affectionis eſt.ſed cũ ↄſcia que eſt rectus teſtł.
teſtificat᷑ de bono facto ꝙ eſt bonuz.⁊ de malo facto
ꝙ eſt malũ.generat ex boc woloꝛẽ vel gaudiũ in affe⸗
ctu. AUnde apls dicit. Gloꝛia nr̃a hec eſt teſtimoniũ
ↄſcie nr̃e.nõ attribuendo ipſi ↄſcie pᷣncipalit paſſio
nem letandi.ſed actũ teſtificandi.
Aueſtio.ij. b

¶ Atrũ oſcia ſit habitus innatus aut acſitus: Et q;

ſit habitus innatꝰvidet᷑. Ro.ij. Cũ gentes que legeʒ
nõ habent naliter q̃ legis ſunt faciunt. ipſi ſibi ſunt
lex. quia oñdunt opus legis ſcriptũ in coꝛdibꝰ ſuis.
teſtimoniũ illis reddente ↄſcia.Et glo. ibidem. Et ſi
gentes nõ bẽant legẽ ſcriptã.habẽt tñ legc nalẽ qua
ſibi conſcij ſunt. g ex textu ⁊ glo.pʒ q; ↄſcia dicit ha
bitum naliter coꝛdi humano inſcriptũ.¶¶ Itẽ aug.
in li.iij.de li.ar. Ante omne meritũ boni opis nõ eſt
parũ accepiſſe nale iudicatoꝛiũ.quo ſapiam qͥs pᷣpo
nat erroꝛi.⁊ quietẽ difficultati.ſi &̊ ↄſcia eſt hmõi iu⸗
.Ftẽ Iſið.
Jus nale eſt qd nã docuit oia aialia. ſi nã docuit
aialia illud qð ẽ iuris nalis.multo foꝛtius tocuit ho
minem qui excellit oia aialia.̊ cognitio iuris nãlis
nõ eſt aliud qᷓᷓ cõſcia.̊ ⁊c. ¶ Itẽ naliter babemus

inſtinctũ ad beatitudinẽ ⁊ ad bonoꝛandũ pentes.5

hoc non põt eſſe ſine aliqua pᷣcognitione.j videt᷑ ꝙ;
ad hmõi facienda habeamꝰaliquã cognitionẽ nãlit
nobis impᷣſſam.̊ cognitio inclinãs ad boc eſt con/
ſcientia. ̊ ⁊c. ¶ Itẽ lex nalis cognoſcit᷑ ab homine
aliquo mõ.aut ꝙ ꝑ acquiſitionẽ.aut ꝑ naturã. Si p
acquiſitionẽ. non debet dici nãlis ſᷣ acquiſita.ſicut

nec virtutes politice. Si vᷣo ꝑ nãm. cognitio legis
nalis nõ eſt aliud q;; cõſca. . (t ius nale na/

D

turaliterli

„

gat voluntatẽ.ſᷣ ligationẽ voluntatis ne/

ceſſario pᷣcedit actus cognitionis.affectũ em̃ pᷣcedit

intellectus.ꝗ ſi volũtas nãliter ad illud ligat᷑.videt᷑
& illud ius naliter ab aia cognoſcat᷑. Si g illiꝰ iuris
cognitio eſt ↄſcia.pʒ ⁊c. ¶ Sed ↄ.phus in.iij.de aĩa
dicit.qꝙ aia creata eſt ſicut tabula raſa in qᷓ nihil de/
pictũ eſt. ̊̈ videt᷑ ꝙ aia a ſua pᷣma cõditione nullam
babeat innatã cognitionẽ.ſi ́̊ᷣ babitus conſcie dicit
aliquã cognitionẽ.videt᷑ ꝙ nõ ſit innatus ſed acqui
ſu. Röug; inflitenacraneruetn⸗ hoc qd
dixerat animã creari ſcientẽ.ſed mole coꝛpoꝛis op/
pꝛeſſam obliuiſci eoꝝ que ſciebat.ſᷣ non retractaret
niſi hꝛet hoc ꝓ falſo. falſum ẽ ſᷣm Aug.ꝙ aia bẽat
naliter cognitionẽ agendoꝝ.ſi g̊ ↄſcia eſt bmõi ba/⸗
bitus cognitiuus.videt᷑ ꝙ nõ ſit innatꝰſed acq̃ſitus
tẽ nõ hẽ cognitio de cõplexo niſi habeat᷑ de in/
cõplexo. Vñ nõ cognoſcit pᷣncipiũ qui nõ cognoſcit
terminos.pter qð dicit pvᷣs ꝙ pᷣncipia ognoſcimꝰ
inq;tũ terminos.ſᷣ̊ cognitionẽ incop exoꝝ nõ habe/
mus niſi mediantibꝰſenſibus. Nemo em̃ cognoſcit

coloꝛẽ niſi ꝑ viſum. ⁊ ꝓpterea amittẽtes vnũ ſ. enſuz

neceſſe eſt vnã ſciam amittere. Si oĩs ſcia incom⸗

plexoꝝ eſt mediante ſenſu. neceſſe ẽ ꝙ ois cognitio

incõplexoꝝ ſit acqͥſita ⁊ accepta a ſenſu. ᷣ ↄſcia dicit
ognitionẽ cõplexi vtpote alicuiꝰregule iuris nãlis.
O videt᷑ ꝙ ↄſcia nõ dicat habitũ innatũ ſᷣ acqͥſitum.
ẽ eqlis difficultatis vel maioꝛis eſt ſcire ea que
ptinent ad moꝛes ſicut ea qᷓ ꝑtinent ad ſimplicẽ ſpe
culationẽc. ſcia q̃ eſt hitus cognitiuus ſpeculãdoꝝ
nõ ẽ nob innata vᷣ deaſa s pari rõe ⁊ ↄſcia q̃ ẽ hitꝰ
dirigens in agendis nõ eſt innata ſ acqᷣſita. ¶ Itẽ
ois habitus nalis ſemp ẽ rectus. conſcia aũt ẽ aliqñ
recta. aliqñ erronea. ↄſcia nõ eſt babitꝰnlis. acq̊
ſitus. Ds habitꝰ nales omni inſunt ⁊ ſemꝑ.quia
nalia ſunt illa qᷓ ſunt in eodẽ apud oẽs.S nalia comi
tantur nam inſeꝑabilit᷑.ſed ↄſcie nõ ſunt cedẽ apud
oẽs.imo frequẽter ſunt ꝛie.ↄſcia em̃ nõ ſemp ineſt.
qꝛ frequẽter h incipit bꝛe ↄſciam quã pᷣmo nõ habe
bat. ſicut religioſus exquo intrat religionẽ bʒ ↄſciaʒ
ꝙ nõ liceat ei facere õ conſilia.⁊ hanc pᷣus nõ habe/
bat. c. ¶ R. ad pᷣdictoꝝ intelligentiã eſt notãdũ
pᷣter illã poſitionẽ platonicã.q̃ poſuit oẽs habitꝰ
cognoſcendoꝝ eſſe aie ſimpłr innatos.ſed obliuioni
dari ad tpᷣs ꝓpter coꝛpoꝛis molẽ.quã impꝛobat ⁊ re
pꝛobat tã phᷣus qᷓ; Aug.tres fuerunt opiniones do/
ctoꝝ de oꝛgine habituũ cognitiuoꝝ.⁊ om̃s ille tres
opiniones in hoc cõcoꝛdant.ꝙ ſicut pᷣtutes conſue⸗
tudinales nec ſunt oino a nã nec oĩno ab acqͥſitio/
ne.ſed qdãmõ ſunt innate.⁊ q̃ͥdãmõ acqᷣſt ite. ſic etiã
⁊ hitus cognitiui nec ſunt oino innati.nec oĩno acqᷓ
ſiti. qdãmõ innati.⁊ q̃dãmõ acqᷣſiti. In aſſignan⸗
do autẽ modũ m quẽ iſti habitus ſunt innati.⁊ ᷣm
quẽ ſunt acq̃ſiti.diuerſificant diuerſi. Quidã em̃ di⸗
cere voluerunt ꝙ innati ſunt intellectui agenti. ſed
acquiſiti ſunt qtũ ad intellectũ potentialẽ.⁊ q;tum

15

ad iſtũ intellectũ dicit pᷣs animã creari ſicut tabu

lam nudaʒ.⁊ ille intellectꝰeſt qͥ hʒ pfici mediantibꝰ

potentijs ſenſitiuis. Sʒ iſtud nõ videt᷑ eſte conſonũ

nec verbis phᷣi. nec veritati. Si em̃ intellect? agens
habẽt bĩtus cognoſcendoꝝ. qre nõ poſſet illos cõi/
care poſſibili ſine adiutoꝛio ſenſuum inferioꝝ. Rur

7

ſus ſi intellectus agens hẽet hitus cognoſcendoꝛũ.

aia a ſua cõditione iã nõ eſſet ignoꝛans.iĩmo eẽt po
tius ſciens. Difficile etiã eſt ſimul cũ hoc intelligere
quõ ſpẽs dicant᷑ eſſe in intellectu agente. Cũ poſſibi
lis dicat᷑ quo eſt oia fieri.⁊ agens quo eſt oĩla facere.
ido eſt ſcs modus dicẽdi ꝙ habitꝰ cognitiui
quodãmõ ſunt innati.quodãmõ acqͥſiti. Innati ſũt
em̃ qͥ ad cognitionẽ in vli.acquiſiti qͥ ad cognitionẽ

in pticulari. Siue innati qͥ ad cognitionẽ pᷣncipioꝝ.
acquiſiti qͥ ag cognitionẽ ↄcluſionũ. Vñ dignitas ẽ

illa quꝗ quiſq; ꝓbat auditã. Sed nec iſte modus di
g cõſonat verbis phi ⁊ Aug. Mã phs in li.po⸗

cen

14

ſterioꝝ ꝓbat qꝙ cognitio pᷣncipioꝝ nõ eſt nobis in
nata. deducens ad plura incõuenientia. ⁊ ibidẽ oſtẽ

dit ꝙ; cognitio pᷣncipioꝝ acquirit᷑ in nobis via ſen/

ſus.memoꝛie.⁊ exꝑientie.Aug.ctiã in.xij.li.de trini. 16

loquẽs de ꝑuulo qᷓ ridebat de oibus pᷣncipijs geo⸗
metrie dicit ibi ꝙ boc non erat quia aia illius ꝑuuli
Bus illa nouiſſet.ſed potius iſta videbat in quadaʒ
uce ſui generis incoꝛpoꝛea.quẽadmodũ oculus car
nis videt que in hac luce coꝛpoꝛea circa adiacent.cu
ius lucis capax eiq; cõgruens eſt creatus. Et pꝛo

quodãmõ ſunt nobis innati.q̊dãmõ acqͥſiti.nõ
Pop 3

pterea eſt tercius modus dicendi ꝙ hitus c nitiu⸗

loquẽdo de cognitõe in ꝑticulari.⁊ d cognitõe cõdi

17

tionũ. etiã de cognitõe pᷣncipioꝝ. Eũ em̃ ad cogni
tionẽ duo cõcurrant neceſſario.vic pntia cognoſci
bilis. lumen quo mediante de illo iudicamus. ſi/

cut videmus in viſu. ⁊ in pccdenti auẽte innuit aug.

UDq W?MU

ꝙ bitus cognitiui ſunt q̃dãmõ nobis innati rõne lu
minis aie inditi.ſunt etiã qdãmõ acqſiti rõne ſpẽi.⁊
hoc quidẽ verbis phᷣi ⁊ Aug.cõcoꝛdat.Om̃s em̃ in

boc cõcoꝛdant ꝙ potentie cognitiue ſit lumẽ inditũ
qd vocat᷑ nãle iudicatoꝛiũ.ſpẽs aũt ⁊ ſi ilitudines re/
rum acqͥrunt᷑ nobis mediante ſenſu. ſicut expᷣſſe di/
cit pᷣus in multis locis.⁊ boc etiã exꝑientia docet.
Memo em̃ vnqᷓᷓ cognoſceret totũ aut ꝑtẽ.aut patre
aut matrẽ niſi ſenſu aliq̃ exterioꝛi ſẽm eius acciꝑct.
⁊ binc eſt ꝙ amittentes vnũ ſenſũ.neceſſe babemus

vnã ſciam amittere. Illud añt lumen ſiue nale iudi

catoꝛiũ dirigit ivpſam animã in iudicando tam de co
gnoſcibilibus qᷓᷓ de opabilibus. Sed boc attendẽdũ
eſt p̃cipue.quia ſicut inter cognoſcibilia quedã ſunt
valge euidentia. ſicut dignitates ⁊ pꝛima pꝛincipia.

Quedã ſunt minus euidentia ſicut cõcluſiones ꝑti/

culares.ſic ⁊ in opabilibus quedã ſunt maxime eui/
dentia. vtpote illud. OQò tibi nõ vis fieri. alteri ne fe
ceris. ⁊ ꝙ deo obtꝑandũ eſt. ⁊ cõſilia. Quẽadmodũ
igit᷑ cognitio pꝛincipioꝝ pᷣmoꝝ rõne illius luminis

dẽ eſſe nobis innata.quia lumen illud ſufficit ad illa

cognoſcẽda.poſt receptionẽ ſpẽꝝ ſine aliq̃ ꝑſuaſio/

ne ſuꝑaddita ꝓpter ſui euidentiã.ſic ⁊ pᷣmoꝝ pꝛinci

pioꝝ moꝛaliñ cognitio nobis innata ẽ. ꝓ eo ꝙ iudi-
catoꝛiũ illud ſufficit ad illa ↄgnoſcẽda. Rurſus quæ/
admodũ cognitio ꝑticulariũ cõcluſionũ ſciarũ acq/

ſita eſt. ꝓ eo ꝙ lumen nobis innatum nõ plene ſuffi
cit ad illa cognoſcenda.ſ indiget aliq̃ perſuaſione ?

habilitatione noua.ſic etiã intelligendũ eſt ex parte

opꝑabiliũ. ꝙ qucdã ſunt agenda ad qᷓ tenemur qᷓ¶ nõ
cognoſcimus niſi ꝑ inſtructionẽ ſuꝑadditã. QOm̃ igi
tur ↄſcia noĩat habitũ directiuũ nr̃i iudicij reſpectu
opꝑabilin.binc eſt ꝙ quodãmõ babitũ uoiat innatũ.
⁊ quodãmõ noiat acquiſitũ.NHabitũ inquã innnatũ

noĩat reſpectu coꝝ q̃ ſunt de pᷣmo dictamine natu/

re.Habitũ vero acquiſitũ reſpectu eoꝝ q̃ ſunt inſti /

tutionis ſuꝑaddite. NHNabitũ etiã innatũ dicit reſpe/
ctu luminis directiui. Habitũ nihilominus acquiſi/

tum reſpectu ſpẽi ipius cognoſcibilis. Naturale em̃

habeo lumẽ qð ſufficit ad coguoſcendum ꝙ ꝑentes
ſunt honoꝛancdi.⁊ ꝙ ꝓximi nõ ſunt ledendi.non tñ
habeo nãaliter mihi impᷣſſam ſpẽm patris vel ſpẽm

ꝓximi. His viſis plana eſt rñſio ad qoõem ꝓpoſitam

⁊ etiã ad obiecta.Concedo em̃ ꝙ ↄſcia dicit habitũ
quodã

nõ innatũ. vicʒ rõne illius luminis ſux nos

ſignati.qd quidẽ oñdit nobis bona ⁊ qð eſt ſemina

rium alioꝝ babituũ acquirendoꝝ.⁊ ſic currũt röes

ad pᷣmã partẽ inducte. Concedo nibilomin?ꝰ ꝙ con⸗

ſcientia dicit qdãmõ babitũ acquiſitũ.vicʒ rõne ſpe
cicrũ ipſo

bilium. ſicut tres alie rõnes oñdunt.Si qᷓ autẽ ſunt
cognoſcibilia qᷓ quidẽ cognoſcant᷑ ꝑ ſui eſſentiã nõ
ꝑ ſpẽm.reſpectu taliũ poterit dici ↄſcia eſſe habitus
ſimplr innatus.vtpote reſpectu huiꝰqʒ eſt deñ ama
re ⁊ veũ timere. Deus em̃ nõ cognoſcit᷑ ꝑ ſilitudinẽ

a ſenſu acceptã.imo dei noticia naliter eſt nobis in-
ſerta ſicut dicit Aug. Quid autẽ ſit amoꝛ ⁊ timoꝛ nõ

i⸗ cognoſcibiliuz. ſicut oñdunt tres pꝛime
rõnes ad ſcdᷣam partẽ inducte. Concedo etiã ꝙ di/
cit habitũ quodãmõ acquiſitũ reſpectu ſpãliũ oꝑpa/

»

pctm̃ ẽ. Glo.

II ⸗

dgnoſcit hõ ꝑ ſimlitudinẽ exterius aceeptã. ꝑ eſſen
tiam. hmõi em̃ affectus eſſentialiter ſunt in aia. Ex
bis patet rñſio ad illã qõnem qua querit᷑. Atrũ ois
cognitio ſit a ſenſu. Et dᷣm eſt ꝙ non. Meceſſario
em̃ opoꝛtet ponere ꝙ aia nouit deũ.⁊ ſcipſam.⁊ que

ſunt in ſeipla. ſine ãminiculo ſenſuũ extenioꝝ. Rnde
ſi aliqñ dicat phᷣs ꝙ nihil eſt in intellectu quod pus
nõ fuerit in ſenſu.⁊ q; oĩis cognitio oꝛtũ habet a ſen·

ſu. intelligendũ eſt de illis que quideʒ habent eſſe in

aia pꝑ ſimilitudinẽ abſtractã.⁊ illa dicunt᷑ eſſe in aia
ad modũ ſcripture.Et ꝓpterea valde notabiliter di

cit phᷣus ꝙ in anima nibil ſcriptũ eſt.nõ quia nulla

ſit in ea noticia.ſᷣ quia nulla eſt in ea pictura vel ſi/

militudo abſtracta. ⁊ boc eſt qd dicit Augꝰ.in li. de
ciui.dei Inſeruit nobis deus nobile iudicatoꝛiũ.vbi

qͥd ſit lucis.quid tenebꝛarũ cognoſcitur in libꝛo lu/

cis qui veritas eſt. quia veritas in coꝛde boim nalir

eſt impꝛeſſa. Aueſtio. ii. c

De oↄſcientia qtũ ad effectũ li

gationis. Et eſt qſtio

vtꝝ teneamur ad oẽ illð qð ↄſcia dictat necriũ eſſe
ad ſalutẽ:Et ꝙ ſic vr. Ro.xiiij.om̃e qð nõ ẽ ex fide.

lo. Qd nõ ẽ ex fide.i. ð ↄſciaʒ vt credat᷑ eẽ
malũ.pctm̃ eſt.ſed hoc nõ eſſet niſi cõſcia ligaret ad

cere qð eſt de ↄſcie dictamine. We⸗ lex obligat ad
faciendũ illud qð ipſa dictat.
ſ ↄſcia eſt lex intellectus nr̃i.g̊ tenemur ad oinneil/
lud qð cõſcia dictat ad ſalutẽ eſſe neceſſariũ.

ommne illud qdð ipſa dictat.g tenemur omne illud fa⸗
ex em̃ dẽ a ligando.

t’=?

tenemur ad faciendũ illud qð iudex mandat. vᷣ con
ſciẽtia eſt iudex noſter.ſᷣm qdð dicit᷑ Ecci.vij.in glo.

& tenemur ad om̃e illud qð ↄſcia dictat. Itẽ regu

la eſt.q quotienſcũq; aliquis facit aliqͥd credens ecẽ
moꝛtale.peccat moꝛtalit᷑.ꝓ eo ꝙ contẽnit deu. ergo
ſi nõ poſſumus nõ credere ea qᷓ̃ dictat ↄſcia.videtur
ꝙ quicqͥd ſit illud.ſi ↄð hoc faciamꝰ.q moꝛtalit᷑ pec
camus.videt᷑ igit᷑ ꝙ teneamur ad faciendum omne
illud qd ↄſcia dictat ad ſalutẽ eſſe neceſſariũ./Sy
3. Si obligamur ad omne illud qð ↄſcia dictat.ali

qñ dictat faciendũ aliquid ãᷓ deuʒ.&̊ tenemur facere

ↄtra deũ.ſed nullus peccat faciendo illud ad qð te⸗

netur.g faciendo deũ nõ peccamus.

ea que

ſunt ita mala ᷣm ſe ꝙ deus nõ põt facere ea.nec illa

pᷣcipere.nullo bono fine pñt fieri.Sᷣ ad nibil põt obli
gare ↄſcia ad qð nõ põt obligare deus.cum ↄſcia ſit

infra deũ. ſi ↄſcia dictat talia.videt᷑ ꝙ ad talia non

poſfit obligare.ergo nõ obligamur ad faciendũ ea.

¶ Itẽ ꝙ ad nihil ꝑ ſe poſſit obligare videt᷑.quia pec

catũ omne eſt dictũ vel factũ vel cõcupituz Z legem
dei ſicut dicit Aug. ſi ↄſcia dictat aliquid qð nõ ſit
de mandato legis diuine.facere ↄ illud nõ eſt pctm̃.

cñ nõ ſit facere cõtra legẽ dei. ergo nõ tenet᷑ quis ad
illud faciendũ. ad nibil ligat ↄſcia qtũ ẽ de virtute

7

ſua. ¶ Itẽ nullus põt ab aliquo ligamine abſoluiꝑ

dictamen conſcientie. ergo nec per illud dictamen
poteſt aliquod vinculũ incurrere.ergo videt᷑ ꝙ con

ſcientia de ſe ⁊ ſe ad nibil poſſit ligare. Eſt igit qõ

ad quid cõſcia liget. vtrũ liget ad omne qð dictat. —

vtrũ omnis ↄſcia liget.⁊ vtrũ hõ ſit ꝑplexus quãdo

. —

ↄſcia dictat vnũ.⁊ lex diuina dictat cotrarium. ⁊ cui

magis ſit obtpandũ.vtrũ dictamini ↄſcie.an pꝛece/
pto pᷣlati cũ obuiant ſibi adinuicẽ. ¶ E. dom ꝙ cõ
ſcientia aliqñ dictat aliqͥd qd eſt ᷣm legem dei. aliqñ
aliquid qdð eſt p̃ter legẽ dei.aliqñ aliquid qð eſt ↄtra
legem dei. ⁊ loq mur hic de dictamine ꝑ modũ pꝛece/

WWWW ð—N MNẽ BW

19

GSdul
fi⸗
ſeluehif
ſtcrpeal⸗
zlcgede⸗
duboomo.
göoſcnd
tchoͤtone
Gtchin
zoedodi
ltgou⸗
gcficki⸗
fiat diett
punncſti
quia not
ngfi⸗
feoſm
1Mco peu
Autligrtan
nenci. No
dicat iautt
Ponstenck
fſloadc⸗
10 (Mllrd
Aficri
fecötracd
Nenpti
potech o
beehzdu⸗
Petſn aute
lludfaae
ſaetun

itner
11l. ſ
nrchnch
plane
glalgt⸗
gteücke
fonhoen
1ſanenscs
ſcocbig
etl d
dk.Oit
tferboe
ſientidi
Mgscauß
geincon
peogye
zznoſbug,
pnöi
ſſteſed⸗
ſttti ie
ſatle
j̃ſc

tͤieſ
algen
tmwiule,
Saneg
äig.
mtnet

uinie

int rn
litae
wrtie
1 üſir
unp
Nn

Cur/
wowie
laguictn
age
Nraaurli
ditchl
un M
Gtlaon.
tie

„*

tionis vel phibitionis.nõ ꝑ modũ conſilij ſiue g/
uaſionis. In pᷣmis quidẽ conſcientia ſimplr ligat
vniuerſaliter.ꝓ co ꝙ illa h ligatus eſt ꝑ legem diui

nam. ⁊ ↄſcia que illi cõcoꝛdat ligatũ oñdit. In ſcis
vo conſcia ligat q;diu manet. Ande vel tenet᷑ hõ cõ

ſcientiã deponere.vl tenet᷑ illud qdð dictat ↄſcia ad
impꝑlerę.vtpote ſi dictat neceſſaniũ eſt ad ſalutem
veſtucã de terra leuare. In tercijs vo ↄſcia nõ ligat
ad facicndũ vel nõ faciendũ. ligat ad ſe deponẽdũ
8 eo ꝙ cñ talis oſcia ſit erronea erroꝛe repugnante
egi diuine.neceſſario q;diu manet ponit hominẽ ex
tra ſtatñ ſalutis.et ideo necceſſe eſt ipſam deponere.
qʒ ſiue hõ faciat qð dictat ſiue eius oppoſitũ moꝛta/⸗
liter peccat.Si em̃ faciat qd ↄſcia dictat.⁊ illud eſt
legẽ dei.⁊ faccre ) les⸗ dei ſit moꝛtale pctĩ.abſqʒ

dubio moꝛtaliter peccat. Si vᷣo facit oppoſitũ eius
qð ↄſcia dictat ipſa manente.adhuc peccat moꝛtali

ter.nõ rõne oꝑis qð facit.ſᷣ quia malo mõ facit. Fa/
cit em̃ in ↄtemptũ dei.dum credit ſibi dictante ↄſcis
hoc deo diſplicere qᷓ;uis deo pꝑlaceat.Et loc eſt qʒ di
cit glo.ſuꝑ illud Rom̃.xiiij.Vmne qð nõ eſt ex fide
Pctm̃ eſt.ibi glo. Omne qð ad cõſciam pꝑtinet.ñ alit᷑
fiat.dieit aplus eſſe pctm. uis em̃ fiat etiã qd bo⸗
num eſt.ſi nõ faciendũ credat᷑.pctm̃ eſt.Et rõ buiꝰẽ
quia nõ tm̃ attendit deus quid hðõ faciat.ᷣ quo ani/
ma faciat.⁊ iſte qͥ facit qd deus iubet.credens face/

re õ ipᷣm.dei voluntatẽ nõ facit bono aio ſed malo.

⁊ ideo peccat moꝛtalit᷑. Sic igit᷑ patet ꝙ ois ↄſciẽtia
aut ligat ad faciendũ qd dicrat. aut ligat ad ſe depo

nendũ. Mon tñ ois conſcia ligat ad faciendũ quod

dictat.ſicut illa q̃ dictat nõ eſte faciendũ illud ad qð
H als tenet᷑.ſed talis ↄſcia dꝛ crronea. His viſis pʒ
rñſio ad qaõem ꝓpoſitam ⁊ etiã ad obiecta ꝓ parte.
20 illud em̃ qd pᷣmo obijcitur ꝙ omne qð nõ eſt
ex fide.i.cõtra ↄſciam.iã patet m̃ſio.dico em̃ ꝙ face
re cõtra cõſcientiã ſemꝑ eſt pctm̃.quia ſemꝑ eſt i dei

ↄtemptũ.tñ facere ᷣm ↄſciam nõ ſemꝑ eſt bonũ.vt

pote cũ cõſcientia dictat aliquid qð eſt ð deñ. nde

bec hʒ duas cauſas veritatis.facere cõtra cõſciam ẽ

pctm̃.aut quia ↄſcia eſt petm̃.aut qꝛ cõſcia ligat ad
illud faciendũ. aut qꝛ illud nõ põt bene fieri tali con
ſcientia manentc.iõ eſt ibi ſophiſma ſᷣm ↄñs.q; pꝛo
ceditur ex pluribꝰcauſis veritatis ad vnam in rõne
21 Ulla. (Ad illud q obiſat glea eſt lex intellectus
nf̃i.dðm ęp verũ eſt ꝙ lex eſt. .ſu
pꝛa ipſam em̃ eſt lex alia.ſcʒ lex diuina.Cuð autẽ dẽ
ꝙ lex ligat ad facienduʒ omne illud qdð dictat.dom
ꝙ verũ eſt qñ lex inferioꝛ nõ dictat ↄtrariũ legi ſupe

rioꝛi.hoc aũt ſepe facit cõſcia. Et ſil rñdendũu eſt ad

22 ſequens q opponit de iudice. ¶ Ad illud vo quod
vltio obẽ ꝙ qᷣcunq; credit ſe gceare moꝛtalit᷑.peccat
moꝛtalr.dm ꝙ hᷣ verũ c.illud em̃ gnalit᷑ veruʒ ẽ qð
dicit᷑. Qui facit ↄtra ↄſciam.edificat ad gebennam.

ſ tñ ex hoc nõ ſequit᷑ ꝙ tenemur facere omne qð cõ

ſcientia dictat faciendũ.quia ſicut dictũ eſt illud bʒ
duas cauſas veritatis. ¶ Ad illas aũt rõnes pᷣmas
que in cõtrariũ adducunt᷑ rñdere nõ eſt opoꝛtunũ.
ꝓ eo ꝙ verũ cõcludũt.oñdunt em̃ ꝙ cõſcia nõ ligat
2 in oibug. a illud vᷣo q obẽ ꝙ ad nihil ligat ꝑ ſe
⁊ ꝙ; nõ pᷣ pctm̃ qdð fit cõtra cõſciam. ð legẽ dei.boc
põt eſſe duplr.vel vere.vel interpᷣtatiue.ſiue m ve/
ritatẽ.ſiue ᷣm reputatiouẽ. ⁊ vtroq; mõ eſt peccatũ
moꝛtalę.vtroq; em̃ mõ cõtemnit᷑ deus.⁊ quis faci
chs õ cõſciam nõ ſemꝑ faciat õ legẽ dei ᷣm veritatẽ.

H nõ eſt lex ſupꝛema. ſu

facit tñ vel ſᷣm veritatẽ. vel m reputationẽ. qꝛ eon
ſcientia eſt ſicut pꝛcco dei ⁊ nũcius.Et qdð dicit non
mandat ex ſe.ſed mandat q̃ſi ex deo.ſicut pᷣco eum
Pinnle edictũ regis.Et hinc eſt ꝙ ↄſcia hʒ virtutẽ
ligandi in bis qᷓ pnt aliquo mõ bene fieri. A ill3 2 4
qð obijcit᷑ ꝙ nõ põt ab aliqͥ abſoluere.ddðm ꝙ nõ eſt
ſimile.qꝛ cõſcia nõ põt alia legẽ infligere.vñ nec põt
a pᷣcepto dei abſoluere.nec a pᷣcepto pꝛelati cui ho ſe
obligauit ex lege voti.ex hoc tñ nõ ſequit᷑ ꝙ nõ poſ/⸗
ſit ligare finalit.iĩmo eſt argumentũ a minoꝛi deſtru⸗
endo. Eñ ſicut iſtud argumentũ nõ valet.conſcien
tia nõ poteſt ſuꝑ ſuꝑioꝛc̃. nõ põt ſuꝑ inferioꝛẽ. ita
illud nõ valet. cõſcientia nõ poteſt abſoluere hbomi
nem a mandato ſuꝑioꝛis.̊ nõ poteſt eum obligare.
bene tñ aie ꝙ nõ põt obligare cõtra mandatũ ſu
crioꝛis ad aliqᷣd.tñ põt nos obligare ꝓ eo ꝙ quo/
dmodo ſupꝛa nos eſt. ⁊ media int᷑ nos 2 deu. ſicut
pᷣco mecdius eſt inter regẽ ⁊ populũ.Ex bis patẽt ea
qᷓ vltimo qᷓrebant᷑ vicʒ q cõſcia liget ⁊ qñ nõ liget.
Hatet eti ꝙ nemo ex cõſcia ꝑplcxus eſt niſi ad ts
videlicet ꝙᷓdiu cõſeientia manet. nec tñ eſt pplexus
ſimplr. ꝓ eo ꝙ debet illã conſcientiã deponere.et ſi
neſcit ꝑ ſe de illa iudicare ꝓ eo ꝙ neſcit legẽ dei. debʒ
ſapientioꝛes cõſulere.vel ꝑ oꝛationẽ ſe ad deũ eõuer
tere ſi humanũ conſiliũ deeſt. alioquin ſi negligens
eſt. verificatur in eo qd dicit apoſtolus. Qui igno/
rat ignoꝛabitur. Patet etiam ꝙ plus ſtandum eſt
pꝛecepto pꝛelati q; cõſcientie maxime qñ pᷣlatus pꝛe
cipit qð poteſt ⁊ debet pᷣcipre. .
Onſequent᷑ querit᷑ de ſcdᷣo pᷣncipali.videlicet
de ſynderiſi q̃ eſt cõſcientie ſcintilla. Et circa H
querunt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ de ipſa ſynderiſi q;tum
ad eſſentiã.vtrum ſcʒ ſit in genere cognitiue vel affe
ctiue. Scðdo querit᷑ de ipſa q;tum ad vſum.vtrũ vi
delicet per peccatũ poſſit extingui.Tercio queritur
de ipſa q;tum ad abuſum.vtrũ SR nec tuʒz poſſit

Anꝛanan. guent ”
¶ Atrum ſynderiſis ſit in genere cognitionis vel affe⸗

ctionis. Et ꝙ ſit in genere affectionis videt᷑ ꝑ illud
qð dicit᷑ in go.ſuper.j.Eʒe.in qua poſt plura verba
dicitur de ſynderiſi. bic eſt ſpũs qui poſtulat pꝛo no⸗
bis gemitibus inenarrabilibus.ſed gemere ẽ actus
affectõnis.ſi ergo ſynderiſis ẽ gemere.ſynderiſis ſſz
ctat ad potentiã affectiuã. ¶ Itẽ Ambꝛo.dicit ⁊ ba
betur in litera ꝙ homo ſubiectus peccato naturaly-
vult bonũ.ſed illud qð naliter inclinat nos ad bo⸗
num. vel eſt ſynderiſis.vel conſcientia.ergo illa vo⸗
luntas inclinans nos ad bonũ vel eſt ſynderiſis veł
cõſcientia.ſed nõ eſt cõſcia. eſt ſynderiſis. Item
3 malũ eſt bonũ ſibi oppoſitũ.ſ̊ nos babemꝰ in ꝑte
motiua ſenſibili aliq̃d impellens ad malũ.ergo ⁊ in
ꝑte motiua rõnali debet in nobis aliqͥd eſfe inſtigäss
ad bonũ.hoc autẽ nõ eſt niſi ſynderiſis.j̊ ſynderiſis
eſt in parte affectiua. ¶ Itẽ ſicut intellectus indiget
lumine ad videndũ.ita affectus indiget caloꝛe quo⸗
dam ⁊ pondẽ ſpñali ad recte amandũ.& ſicut in pꝑ te
aie cognitiua eſt quoddã nale iudicatoꝛiũ qð quidẽ
eſt cõſcientia.ita in ꝑte aie affectiua erit pondus ad
bonũ dirigens ⁊ inclinans.hoc autẽ nõ eſt niſi ſyn-/
deriſis.ergo ⁊c.¶ Sed õj.ſuper illud Mał.ij. Cu⸗
ſtodite ſpiritũ veſtrũ ⁊ vxoꝛem adoleſcentie veſtre.

gloſa. Hierony. Per vxoꝛem adoſeſcentie intellige

legem naturalem ſcriptam in coꝛde.ſpũs vero dici

non animalis pars que non percipit ea que dei ſunt

pp 4₰

ſed rõnalis. banc aũt vocat ſynderiſim. videtur ꝓximũ.m ꝙ lex nalis reſpicit vtrũq; Et ideo ef nay
ſynderiſis ſe teneat ex ꝑte rõis ſiue cognitiue. Si tu alius modus dicendi ꝙ cuʒ potentie rõnalis dupłr gercli
dicas ꝙ ſpũs accipit᷑ ibi cõiter ad ĩtellectũ ⁊ affectũ. babeant moueri ſcʒ intellectus ⁊ affectus.⁊ px modũ aubſi
Obijcit᷑ ꝙ in eade glo.ſubiungit᷑.Hic eſt ps ao nature.⁊ ꝑ modũ deliberatõnis.quẽadmodũ liber/ naeni
ſtulat ꝓ nobis gemitibus inenarrabilibꝰ.ſed poſtu· tas ar.cõſiſtit in rõne ⁊ voluntate p̃m ꝙ mouet deli tehin
lare eſt actus ronis.̊ ⁊c.¶ Item ſupliillad Luce.x. beratiue. ſic conſcia ⁊ ſynderiſis reſpiciunt rõem ⁊ 3 imo en
Abierũt ſemiuiuo relicto.Glo.immoꝛtalitatẽ exue xoluntatẽ inq;tũ mouet᷑ ꝑ modũ nature.tam ſynde niſt⸗
re.ſᷣ rõnis ſenſum abolere nõ pñt.quin hõ ſapere et riſis qꝙᷓ conſcia.qᷓ etiã lex nature.ſemꝑ ad bonũ in/ ſe.
deũ poſſit cognoſcere. Si q ſenſus rõnis ſe tenet ex clinant.ſed liberũ arbitriũ aliqũ ad bonuʒ.aliqñ ad clin
ꝑte rõnis.⁊ hmõi ſenſus qͥ in nobis remanet nõ eſt malũ.⁊ ideo ſicut liberuʒ arbitriũ ſimul complectit tmnnn
aliud q; ſynderiſis. videt᷑ ⁊c. ¶ Itẽ ſcintilla conſcie rõem ⁊voluntatẽ.ſic ſynderiſis rõem ſimul ⁊ volun ach
eſt ↄſcia. ſed nõ in eadẽ ꝑte.ſed cõſda vt ſupius pꝛo/ tatẽ complectit᷑.⁊ lex nãlis ſilr. ⁊ ↄſcia ſifr. p eodem goͤhat
batum ẽ ſpectat ad cognitiuã.⁊ ſynderiſis ẽ ſcintilla accipi pnt.Appꝛopꝛiate tñ ſynderiſis dicit ptentiã. pereß
cõſcie ſm ꝙ dꝛ Eʒe.j. videt᷑ ꝙ ſynderiſis ſe teneat ¶⁊ ↄſcia habitũ.⁊ lex nalis obiectũ. Siue alio mõ ap aoind
ex parte cognitiue. ¶ Item ſi ſyngeriſis ſe tenet ex pꝛopꝛiando vt ſynderiſis dicat habitũ reſpectu boni z cs
parte motiue. aut ergo eſt potentia. aut paſſio. aut vel mali in vli.ſcientia vero habitum reſpectu boni nberſ
habitus. Paſſio nõ.hoc cõſtat. Habitus nõ.videt᷑. vel mali in ꝑticulari.lex vo nãlis indifferent᷑ ſe ba/ lephn⸗
quia aut eſſet bonus aut malus. HNon bonus.quia beat ad vtrũq;. Sed quia vt habitũ fuit pᷣus cõſcua bitus
ſi bonꝰ.eſſet virtus.ſi malus.eſſet viciũ.quoꝝ neu/ dicit habitũ ſe tenenteʒ ex parte intellectus.ant ne/ fngih⸗
trum cõcedit᷑ de ſynderiſi. Potentia nõ vt videtur. ceſſe erit pᷣter ſciam ⁊ fynderiſim ponẽ in nobis ali/ 4 ſaah⸗
q; potentia voluntas indifferent ſe b ad qdcunq quod directiuũ. aut neceſſe eſt ponẽ ꝙ ſynderiſis ſe ötzccß
appetibile.ſynderiſis aũt nõ dẽ reſpectu cibi ⁊ potꝰ ⁊ teneat ex ꝑte affectus. Et ꝓpterea eſt tercius mo/ glcgend
bmõi appetibiliũ. nõ videt᷑ ꝙ aliqͥ mõ ſe teneat ex dus dicẽdi ꝙ quẽadmodũ ab ipſa creatione aie in⸗ natnur⸗
parte affectiue. Eſt igit᷑ qõ qͥd ſit ipſa ſynderiſis.⁊ de tellectus hʒ lumen qð eſt ſibi nale iudicatoꝛiuʒ diri/ ſccnti.
ↄpatione ipſius ad leges nalem ⁊ ad ↄſciam quõ ſe gens ipᷣm intellectũ in cognoſcendis.ſic affectus bʒ pin
babẽt. vtru ſint eadẽ vel diuerſa. Iteʒz ꝗliter ſe hbéat nãle quoddã pondus dirigens ipᷣm in appetendis. ſaane⸗
ad tres aie potentias.cõcupiſcibilẽ.iraſcibilem.⁊ rõ5 Appetenda aũt ſunt in duplici genere. quedã enim 27 to. Mie
nalem. videt᷑ em̃ ꝙ ſit aliqd pᷣter bec tria.ſᷣm ꝙ ha/ ſunt in genere honeſti.quedam in genere comodi.ſi 9eEim
betur in glo. ſup.j. Eʒe.acies hoĩs ⁊c. Glo. Pleri/ cut ⁊ cognoſcibilia ſunt in duplici genẽ quedã in ge enſoſont
qʒ iuxta platonẽ rõnabilitatẽ aie. iraſcentiã ⁊ concu nere ſpeculabiliuz. ⁊ quedã ex ꝑte moꝛaliũ Et quẽ- pieſoan
cupiſcentiã ad hominẽ. leonẽ. ⁊ vitulũ referũt.qᷓrtã admodũ ↄſcia nõ noiat illud iudicatoꝛ ũ niſi inq;tũ Gumnäit
vo ſupꝛa hec ⁊ extra hec ponũt.quã greci vocãt ſyn dirigit ad oꝑa moꝛalia. ſic ſynderiſis nõ noiat illud uren
deriſim.que ſcintilla ↄſcie in caym q; nõ extinguit᷑. pondus voluntatis niſi inꝙtum illã bʒ inclinare ad nälssdict
q̃ victis voluptatibꝰ vel furoꝛe ⁊ ipſa interdũ rõnis bonuʒ boneſtũ.Et quẽadmodũ nomen conſcie põt gben t
ſilitudine decepti nos ꝑeccare ſentimꝰ.quã ꝓpꝛie de· accipi ꝓ potentia cñ tali habitu.vel ꝓ habitu talis glcbllen
putant non ſe miſcentẽ tribus.ſᷣ ipſa errantia coꝛri· pptentie.ſic etiã ſynderiſis. Aſitatioꝛi tñ mõ loquen ſnckferen
gentẽ. ex bac glo. videt᷑ ꝙ differat ab illis tribꝰ. Sed i ſynderiſis potius noiat potentiã habitualẽ ””Ml urnälte
Z hoc eſt qʒ in li.de ſpũ ⁊ aĩa dꝛ.ꝙ ſufficient᷑ diuidũ nniinet habitũ.ſicut pʒ in auctibꝰ que ſupꝛa inducte lisaüt
tur vires aie ꝑ has tres.vieʒ.pꝑ ↄcupiſcentiã.iraſcibi ſunt.Et quia illa potentia nunqᷓ ſepatur ab illo ba erareet
lem.⁊ rõnalẽ.ſi ergo ſynderiſis eſt aliqͥd aie.videt᷑ bitu.hinc eſt qꝙ; habitꝰ⁊ potentia vno noie cõpꝛehen cſentĩ⸗
ipſa ſe teneat neceſſario penes aliquã iſtarũ triũ vi gquntur.⁊ potentia illa vt ſic habilitata nomẽ ſui ba nocümm
25 rium vel penes oẽs. ¶ E. dom ꝙ circa diſtinctionẽ bitus ſoꝛtit᷑. Et ex boc pʒ rñſio ad qõem pᷣmo ꝗpoſi 28 ſuperain
ſyngeriſis ab alijs vinibꝰ multiplex eſt opinio ſicut tam qua ꝗqrebat᷑ vtrũ ſyndeniſis dicat qͥd affectiuũ reſcian
⁊ circa diſtinctiones aliarũ viriũ aie. Noluerunt em̃ vcl cognitiuũ.dico em̃ ꝙ ſynderiſis dicit iliud qd ſti
aliqͥ dicere ⁊ ex glo.pᷣcedenti pᷣus poſita ſuꝑ pꝛimũ mulat ad bonũ.⁊ ideo ex ꝑte affectionis ſe tenet ſi- (e
Eʒe.colligere ꝙ ſynderiſis ſupꝛemũ ipſius aie dicit᷑᷑. cut rõnes ad pꝛimã partem inducte oñdunt.d ⁊do0 ſollen
Supꝛemũ aũt ipᷣius aie eſt ſupioꝛ ꝑs rõnis.q aia ad illud vo qdð pꝛimo obijcit᷑ in ↄtrariũ q; ſynderiſis eſt 609
deũ cõuertit᷑.⁊ illa ſuꝑioꝛ poꝛtio regit inferioꝛẽ ꝑoꝛ ſpũs rõnalis qui poſtulat ⁊ interpellat. dðm ꝙ ſicut gie
tionẽ rõnis.⁊ iraſcibilẽ ⁊ cõcupiſcibilẽ. Hec autẽ ſu /⸗ dicit Oꝛego.ſuꝑ Job.j. MNon tm̃ loqͥmur ad deum eis
perioꝛ poꝛtio ᷣm ꝙ ad deũ conuertit.ſemꝑ eſt recta. cogitationibꝰ⁊ exterioꝛibus verbis.ſed etiã affecti fämg
26 obliquat᷑ tñ m ꝙ deſcendit ad hec inferioꝛa. Et iſti ⁊ deſiderijs. ⁊ ꝗꝓpterea cũ ſynderiſis cõtinuc ſtimu / inn 8
dixerũt ꝙ inter ſynderiſim ⁊ ↄſciam ⁊ legẽ nãlem ta lando nos facit bonũ deſiderare.dicitur gemitibus ren
lis eſt differentia.ſcʒ q; ſynderiſis noiat ipſam poten inenarrabilibus ad deũ interpellare.¶Ad illud qd ʒ 0 Nun
tiam ſcʒ ſuꝑioꝛc poꝛtionẽ. cõſcientia vᷣo noiat ipᷣius obijcit᷑ de ſenſu rõnis.dðᷣm q; ꝑ ſenſum rõnalẽ ma⸗ Panns
habitũ ᷣm quẽ regit inferioꝛẽ poꝛtionẽ.lex vo nãlis gis intelligit᷑ ibi naturale iudicatoꝛiũ qᷓ; intelligatur u ſ
noĩat illud ad qd conſcia dirigit. Hic aũt modus di ſynderiſis. Si quis autẽ contendat ꝙ ꝑ ſenſum ali⸗ Eonel
cendi ſatis videtur eſſe pbabilis niſi repugnaret illi quando accipitur ſynderiſis.diſtinguendũ eſt q ra rel
gloſe pᷣus habite ꝙ ſynderiſis alijs peccantibꝰ nõ ſe tio aliqñ accipit᷑ ꝓpꝛie ꝓ parte cognitiua. aliq acci
etiãᷓ immiſcet. Cum em̃ moꝛtale pctm̃ nõ poſſit eſſe pitur cõiter ꝓut compbendit totũ ſpm̃ rõnalem.et un
abſqʒ actu ſuꝑioꝛis poꝛtionis.qꝛ in mãducatione vi ſic ſenſus rõnis non tm̃ ſumitur ex parte cognitiue. numen
ri coſiſtit cõſummatio pcti. ſi ſyndcriſis eſſet ſupioꝛ ſed etiã ex parte affectiue.ſicut patet de ſpnali guſltu ſickg,
poꝛtio roõnis.vtiq; alijs peccantibꝰſe immiſcẽt. Pꝛe ⁊ tactu.⁊ ideo ex boc non ſequit᷑ ꝙ ſynderiſis ſe te⸗ lappoſt
terea ſuꝑioꝛ poꝛtio rõnis dicit oꝛdinationẽ ad deũñ. neat ex parte cognitionis. illud q obijcit 3 1. lmie
actus autẽ ſyndereſis non tm reſpicit deũ ſed etiim ſynderiſis eſt ſcintilla ↄſcie.dom q iõ dꝛ ſcintilla p an

Crüzd
S
Naöan!
akomtl

„ .

terinii
icnnn
nöſnren
ſpananee
ole
Gaie
honeſuh
rimei
anui
W
ea
. d,
Utaiisch
dugſat
F An.
ciifien
ine fin⸗

.
fönni tu
ittan
0n
ickee⸗
14i
Agli.
fgfl
et⸗
ict
hrila⸗

32 iĩmo potiꝰ ꝙ ſit ex ꝑte affectiue.

33 qões q̃ vltimo q̃rebant᷑.

(NAcrũ ſynderiſis

eo ep Zcie neſ qtũ eſt de ſe nõ põt mouere nee pun/
gerc ſi

eius ſtimulus et igniculus. Añ ſicut rõ nõ põt mo/
uere niſi mediãte volũtate.ſic nec ↄſeia niſi median
te ſynderiſi.⁊ iõ nõ ſequit᷑ ex ̊ ꝙ ſit ex ꝑte cognitiue
dillud qð q̃rit
vtrũ ſit potẽtia vel paſſio vl bitus.dm ꝙ eſt poten
tia ſpae. attamẽ nõ noiat potentiã volũtatis gñalr
ſ ſolũ voluntatẽ inqtũ mouet᷑ nãlit. nec adhuc inqᷓ
tum mouet᷑ vłr.ſ̊ ſolũmõ reſpectu boni boneſti xel
eius oppoſiti. Nihilominꝰpõt etiã dicẽ habitũ.ſ ille

nõ debet dici nec virtꝰnec viciũ.ꝓ eo ꝙ vᷣtus ⁊ viciũ

Apꝛie reſpiciũt li.ar.et voluntatẽ inqtũ ẽ deliberati/⸗
ua.nõ inqtum eſt nalis. Ex p̃dictis pʒ rñſio ad illas
a illud P q̃rit᷑ quõ ſe
babeat ſynderiſis ad ↄſciam ⁊ legẽ naleʒ.doᷣm ſic
ſe bʒ ſynderiſ ad oſciaʒ ſicut ſe bʒ charitas ad idẽ.
yel bitus ipᷣius affectꝰad habitꝰ intellectus pꝛactici

hm ꝙ ẽ habitꝰ. Lex aũt nalis cõiter ſe bʒ ad vtrũq;.
34 vicʒ ad ſynderiſim ⁊ ad cõſciaʒ. Mã lex nãlis dup

põt accipi. Ano mõ ꝓut dicit habitũ in aia. ⁊ ſic
legẽ nalem inſtruimur.⁊ ꝑ legẽ nãlem recte oꝛdi/

namuxr. dicit habitũ qͥ cõpbendit ſynderiſim ⁊ con/

ſcientiã. Alio mõ lex nalis vocatur collectio pꝛece/

ptoꝝ iuris nalis. ⁊ ſic noiat obiectũ ſynderiſis ⁊ cõ/
ſcientie.vniꝰſicut dictantis.⁊ alterius ſicut inchoan

tis. Mã cõſcia dictat.et ſynderiſis appetit vel refu/

git. Et vtroq; iſtoꝝ modoꝝ inuenit᷑ lex nãlis in di/
uer ſſis locis. hoc tñ vltimo mõ magis ꝓpꝛie.Et ſic vt

ꝓpꝛie loqmur ſynderiſis dicit potentia affectiuã.in/⸗

Fßtum naliter habilis ẽ ad bonũ et ad bonũ tendit.
coſcia vero dicit habitũ intellectus pꝛactici.lex vero

nalis dicit obiectũ vtriuſq;.Et ꝑ boc patet rñſio ad

35 qõem vltimã. Qualit᷑ ſynderiſis ſe habeat ad cõcu/

piſcibilem.rõnalẽ.⁊ iraſcibilẽ. Ille em̃ tres potentie
indifferent᷑ nominãt potẽtias aĩe.ſiue ſᷣm q; mouen
tur nãliter.ſiue ſᷣm ꝙ mouent᷑ deliberatiue. Sinde⸗/
riſis aũt noiat potentiã affectiuã ſᷣm ꝙ mouct᷑ nali
ter ⁊ recte.et ido nõ diſtinguit᷑ ab illis potentijs ſᷣm

eſſentiã potentie.̊ pᷣm modũ mouẽdi.⁊ qꝛ ſᷣm illuz

modũ mouendi ſemꝑ mouet recte. hinceſt ꝙ dicit
ſuper alias volare.⁊ alijs errantibus no ſe immiſce
re ſed eas coꝛrigere. Ml
L Ducſtio i. ”́UE
poſſit ꝑ pctm̃ extingui:E&t ꝙ ſic vr̃.
ſuꝑ illud g.Coꝛrupti ſunt ⁊ abhoiabiles facti ſi unt.
glo. Omni vi rõnali pᷣuati.ſᷣ ſyndcriſis eſt potentia
rõnalis.qꝗ̊ ꝑ magnitudinẽ pcti põt ſynderiſis pᷣuari

ſaltẽ qtũ ad actũ. ¶ Itẽ ſuꝑ illud p.Ab altitudine

diei timebo. glo. Stupoꝛ eſt qͥ nõ ſentit. Et poſt ſub⸗

iungitur. Stulta arrogãtia ſimilis eſt ſtupoꝛi qñ qs
de ſe pᷣſumens nec timet nec cauet.ᷓ ſicut ꝑ ſtupoꝛẽ

cõtingit coꝛpus fieri inſenſibile reſpectu moꝛbi coꝛ/
poꝛalis.ita ⁊ animã cõtingit fieri inſenſibilem reſpe
ctu moꝛbi ſpũalis.ſi &̊ ſynderiſis remurmurat moꝛ/

bo ſpñali. videt ꝙ ſynderiſim cõtingat aliqñ extin/
gui. ẽheretici ꝓ erroꝛe ſuo ſuſtinẽt moꝛtẽ ſine

gliquo remoꝛſu cõſcientie.ſi g̊ ſynderiſis eſt remur/
murare malo.⁊ in cis non remurmurat aliquo mõ.
videt᷑ ꝙ in eis ſit extincta oino. Reẽ fomes ſe bʒ
oppoſitũ ad ſynderiſim.ſᷣ fomitẽ contingit totalit

extingui ſicut pʒ in beata virgine.& videt᷑ ꝙ ſit ſyn

deriſim.¶¶ Sed in glo.pᷣbabita ſup pꝛimũ Eʒe.fa

es aquile ⁊c.glo.ſcintilla cõſcientie in caym nõ ex-

iue ſtimulare niſi mediante ſynderiſi qᷓ eſt q̃ſi

Pꝓut tenet rõnem iuſticie. illa remurn e
ad cõmendandũ diuinã iuſticiã. ̊ nõ erit ad elicien-

partẽ inducunt᷑.⁊ ideo cõcedende ſunt.

velit dicere ꝙ; ꝑ petm̃ fiat Br T
Ad üllud quod 39

XXXNX

tinguitur. Si S caym fuit magnus petõꝛ. videtur p
pctm̃ extingui nõ habeat. ſe⸗ aug. in.ij. de ciui.
dei. Lanta eſt vis pꝛobitatis e caſtitatis.vt ois vel
pene ois eius laude moueat᷑ bumana nã. nec vſq;
adeo fit turpitudine vicioſa vt totũ amittat ſenſum
honeſtatis. g ſi iſte ſenſus honeſtatis eſt ſynderiſis.
videt᷑ ꝙ nõ poſſit ꝑ pctĩ extingui.¶ Itẽ q naliter
inſunt.ſunt inſeꝑabilia.ſᷣ ſynderiſis ineſt nobis nãli
ter. &Q videt᷑ ꝙ actũ eius nõ poſſumꝰ oino ꝑ peccatũ
amittere.cũ viciũ ſicut dicit Aug.nõ deleat extrema
nature veſtigia. ¶ Itẽ ſi in aliqbus deberet extingui

marxime eſſet extincta in dãnatis.ſed in dãnatis ſyn

deriſis nõ extinguit᷑.qꝛ remoꝛſus conſcie eſt ex actu
ſynderiſis.⁊· bic remoꝛſus maxime viget in eis.quia
nec ignis eoꝝ extinguet᷑.nec vermis moꝛietur.g ⁊c.

ſe.dm. ꝙ ſynderiſis qᷓtum ad actũ impediri pot. 36

ſed extingui nõ põt. Icleo aũt nõ põt extingui.quia
cu dicat cjd nale.nõ põt a nobis oino auferri. ARnde

et glo. dicit ſuꝑ illud Luce.x. Abierũt ſemiuiuo reli

cto.immoꝛtalitatẽ exuere. ſed rõnis ſenſuʒ omnino

Abolere ñ pñt. qu to poſſit ſapere ⁊ deũ cognoſcere.

nec vniꝙᷓ viciũ delet extrema nature veſtigia. Muis
autẽ actus eius oĩno auferri vel extingui nõ poſſit.
poteſt tñ ad tẽpus impediri. ſiue ꝓpter tenebꝛã ob/⸗
cecationis.ſine pter laſciuiã delectationis.ſiue ꝓpt᷑

duriciã obſtinationis. Pꝛopter tenebꝛã obcecatõis

impeditur ſynderiſis ne malo remurmuret. p co q;
malũ creditur eſſe bonũ.ſicut eſt in bereticis qͥ mo⸗
rientes ꝓ impietate erroꝛis.credunt ſe moꝛi ꝓ pie-
tate fidei.⁊ ideo remoꝛſum non ſentiunt.ſed magis
quoddãa gaudiũ ſiccum ⁊ vanũ. Pꝛopter laſciuiam

electationis ſiłr impedit᷑. aliqũ em̃ in pctis carnali

bus ita abſoꝛbet᷑ h ab actu carnis.vt remoꝛſus lo⸗
cum nõ habeat. quia carnales hoies tanto impetu
dlectationis ferunt᷑ vt rõ tunc non habeat locum.
Pꝛoter duriciã obſtinationis etiã impedit᷑ ſynderi
ſis ne ad bonũ ſtimulet. ſicut in dãnatis qͥ adeo ſũt
in malo confirmati vt nunqᷓ; poſſint ad bonũ incli-
nari.⁊ iõ ſynderiſis q̈tũ ad inſtigationẽ ad bonum

ſempiternũ hʒ impedimentũ. ⁊ ꝓpterea q;’tũ ad iſtũ

actũ poteſt dici extincta.nõ tñ extincta ſunpłr.quia
habet aliũ vſum viczʒ remurmurationis. Scom em̃
illũ vſum hᷣm quẽ ſynderiſis hʒ pungere ⁊ remurmu
rare malũ maxime vigebit in dãnatis.⁊ hoc dico
ꝓut remurmuratio ↄtra malũ tenet rõem pene.nõ

7

cic.qꝛ illa remurmuratio erit

dum fructuoſam pniam. AUñ remurmurabit ſynde-
riſis in dãnatis cõtra culpã.in relatione tñ ad penã
Et ſic pʒ ꝙ ſynderiſis qᷓ;tũ ad actũ impediri poteſt.
nunqᷓ tñ extingui põt vniuerſalit᷑ qᷓtũ ad actũ oẽm.
⁊ q;tũ ad omne tẽpus.ſicut rõnes ꝓbant q̃ ad ſcdaʒ

vᷣo qð obꝛ de glo.q ꝑ malũ cõtingit puari omni vi
rõnis.dm ꝙ rõ ſumit᷑ ibi ꝓ potentia deliberatiua
⁊ mouẽte ꝑ modũ deliberatõis.q̃ in aliqͥbus oino ẽ
ad malũ cõuerſa.ſynderiſis aũt vt pᷣus oñſum ẽ nõ
dicit vim aie rõnalis vt mouentẽ ꝑ modũ delibera/
tionis.ſᷣ vt mouentẽ ꝑ modũ nature.⁊ ideo glo.illa
nõ facit ad ꝓpoſitũ. HNec ẽ intelligendũ ꝙ gloſa illa
Stu ad potentiã.
ſed q;tũ ad rectitudinẽ potentie.
obijcit᷑ ꝙ hõ efficit᷑ ſtupidus ꝑ pctin.dom ꝙ ſimili/

tudo illa attendit᷑ ꝙᷓtum eſt ex parte potentie delibe

37

Ad illucd 38

ratiue.ſᷣm quam bʒ in nobis eſſe ſtulta arrogantia. 0 Itẽ qñ tota natura ꝑ moꝛbũ coꝛrũpit᷑.nõ eſt vlte u
Poſſet tñ dici ꝙ; ſtupoꝛ nõ aufert ſimplr ſenſt uz. ſel rius poſſibilitas ad ſanitatez. S ſi tota rectitudo aie bijat
aufert ſolũmõ ad tps.⁊ bene põt eſſe ꝙ ad t̃s aia a aufert᷑ ꝑ culpã.iam nõ eſſet vltra ſpes redeundi ad eſtrect
deo incuruat᷑ ad pctm̃ vt nullũ ſentiat oino remoꝛ/ grãm. cõſtat qꝙ ſpes eſt redeundi.qꝛ de nemine d/⸗ dan
ſuum. ſiue ꝓpter delectatõis intenſionẽ. ſiuc ꝓprt exce/ ſperanduʒ eſt dũ eſt in via. videt᷑ ꝙ aliqᷓ rectitulo tti
40 cationẽ ci crcdat malũ eẽ bonũ¶ id illud q ob: remaneat. rectitudo qᷓ maxime eſt adberẽtie.eſt re lnpl
de bereticis iã pʒ rñſio. Concedo em̃ ꝙ nõ hñt vſuʒ ctitudo voluntatis ꝑ modũ nature.⁊ hec eſt ſynde/ ean
ſuũ vt remurmurẽt malo erroꝛis in qð ceciderũt.tũ riſis. nõ vr̃ ꝙ depꝛauari poſſit ꝑ culpã. H. oom 4¾ mmuag
nõ eſt extincta ꝓ eo ꝙ remurmurat ã alia mala.⁊ ½ ᷣm illos qͥ dicunt ſynderiſim nõ eſſe aliud q; ſu?z znouck
4i illa q̃ beretici credũt eſſe mala. ¶ Ad illud qd ob: noꝛẽ poꝛtionẽ rõnis.circa actum ipſius ↄtingit eſſe ſoncdtta
de fomite. döm q nõ eſt ſile. qꝛ fomes eſt vicioſitas pctm̃. Dicunt em̃ ꝙ ipſa ſupioꝛ poꝛtio rõnis bʒ du- boegi
p̃ter nãm. ⁊ iõ totalit tolli pt.etiã ſalua nã.nõ ſic ůt pliciter moueri.aut hin q, ad de ↄuertit᷑.⁊ regitur ? vſele
eſt de ſynderiſi. Ineſt em̃ m pᷣmã nature inſtitutio dirigit᷑ m leges eternas.⁊ ſic in ea pctĩ nõ bʒz eſte. cninet
nem. ? iõ nã ſaluata nõ oino auferri põt. Alia eſt rõ5 Aut ꝓut ↄuertit᷑ ad inferioꝛes vires.et ſic ab eis ſu Cafun
qꝛ aliq̃ eſt grã ſiue tonũ grẽ gratis datuz qd directe mit deuiandi occaſionẽ. ct põt ꝑ petm̃ depꝛauari. Et figione
repugnat fomiti.⁊ qd amouet carnis coꝛruptione. ponunt exemplũ in pctõ arrij qui errauit circa trini ſeſeaſe,
viciñ aũt ⁊ pctm̃ non bʒ eſſe circa actũ ſynderiſis.⁊ tatẽ et vnitatẽ.et ita m ſupꝑioꝛcẽ poꝛtionẽ rõnis.vel Nterpin
ido quãtũcunq; ho peccauerat.remãſit tñ in eo tam Sm ſynderiſim. Et hoc dicunt ꝙ glo. pᷣdicta ſuper.j. ltptoe
cõſcientia qᷓ; ſynderiſis. FSFSFSEVEsze. vult dicere. Mam pᷣmo dicit ꝙꝙ alijs forontibn atoni5
S“ ento ij. f . nsoõ ſe immiſcet.poſtea dicit ꝙ pᷣcipitat᷑ et locũ ſuum lar hnd
¶ Hd ſynderiſi qᷓtũ ad abuſum.Et eſt qõ vtrũ ſynderi pdit.et vtrũq; dicunt habere veritatẽ ſᷣm diuerſas cinton
ſis poſſit depꝛauari ꝑ pctm̃.Et ꝙ ſic videt᷑. Glo.ſup cõparationes ſuꝑioꝛis poꝛtionis ſiue ipſiꝰ ſynderiv Prae⸗
Ae.facics aquile a dertris ipſoꝝ qᷓtuoꝛ. ibi glo. lo⸗ Sed qm̃ ſicut dicunt ſancti ⁊ gloſe manifeſte. ſynde Verſglix
quens de ↄſcia ⁊ ſynderiſi dicit ſic. Hanc ſepe pᷣcipi riſis q;tũ eſt de ſe ſemꝑ hʒ ad bonũ ſtimulare ⁊ pctõ ſtangüb⸗
tari videmus.⁊ ſuũ locũ amittere.cũ qͥdã ſine pudo remurmurare qᷓ;diu ſumus in ſtatu vie. Ideo dixec ſoi

leęe iundicatoꝛiũ.S cõſcia põt eſſe recta ⁊ erronea.̊ vi -/

re peccant. qbus merito dẽ. frons mulieris meretri -

„

cis facta eſt ⁊c.ſi ẽ̊ pcipiciũ nõ eſt niſi ꝑ culpã.pʒ⁊c̃.

Itẽ ſup illud Hiere.ij.ilij mẽpheos ⁊c.glo.Ma⸗/

lignus ſpũs de mẽbꝛis inferioꝛib? vſch ad verticẽ p/

tingit. q caſta celſitudinẽ mentis diffidẽtie moꝛb?ꝰ?
coꝛrũpit. ᷣ caſta celſitudo mẽtis eſt ipſa ſynderiſis.

runt alij aliter ſcʒ ꝙ ſynderiſis noĩat ipam volunta-
tem vᷣm quã bʒ naliter moueri.⁊ qm̃ pctĩ nõ hbʒ eẽ
circa actũ volũtatis vt eſt nã vel vt mouet᷑ naliter.
ſ ſolũ vt mouet᷑ deliberatiue.hinc ẽ ꝙ ſynderiſis per

pctm̃ nõ bʒ depꝛauari.qꝛ cñ ipſa hʒ alias regere ⁊ di

rigere.et dominiũ regendi pot ꝑdere.hinc eſt ꝙ con

§ cõtingit eã ꝑ pctm̃ couupiRe videt᷑ roe. De tingit eam ꝑ culpã pcipitari. Pꝛeſidentia em̃ dñij a 13 ii
na ⁊ culpa habent fieri circa idẽ. ſᷣm ſtatũ ſynderi · duobꝰpendet. vicʒ a rectitudine pᷣſidentis.⁊ ab ob/ ub
ſis q eſt pctõ remurmurare ↄtingit eſſe aie punitio- tꝑantia famulãtis.⁊ q;uis ſynderiſis qᷓtũ ẽ de ſe ſem ſ hepe
nem. S m illũ actum ↄtingit eſſe pcti rpetrationẽ per ſit recta.qꝛ tñ rõ ⁊ volũtas frequẽter ei obuiat. men
¶ Hrẽ ſynderiſis cõſequit᷑ ↄſciaʒ tanq; ſuũ natura rõ p erroꝛis excecationẽ.⁊ voluntas per impietatis

detur necefſ ario ꝙ ſynderiſis aliqñ moueat᷑ obliqᷓ.

₰„

obſtinationẽ.hinc ẽ ꝙ ſynderiſis pᷣcipitari dẽ.pꝛo co
qꝙ effectus eius ⁊ pᷣſidentia in vires alias deliberati
uas ꝓpter eaꝝ repugnantiã repellit᷑ ⁊ caſſat᷑.Et po

d

ſi igit᷑ inoꝛdinatio reꝑta in actu motiueẽ culpa. vi /
detur ⁊c. ¶ Itẽ oppoſita nata ſunt fieri circa idẽ.õꝰ nitur exemplũ in milite.qͥ q̃ntuʒ eſt de ſe ſemꝑ bene Alizan
donũ ſapie ⁊ btitudo lucis cõſiſtit circa ſynderiſim. ſcdet ſuꝑ equũ.equo tñ ruente pᷣcipitari dr. ſic ⁊ in P glcigh.
cũ donũ ſapie conſiſtat circa aie ſupinũ.⁊ ſynderiſis poſito intelligendũ eſt. HNQic aũt mous dicẽdi tancỹ cnciſt
poſtulet p nobis gemitibꝰinenarrabilibꝰ. ſi igit᷑ vo roõn abilioꝛ a plur ibꝰoſuſtinet᷑ Et iõ rõnes q ad hanc
no ſapie ⁊ btitudini lucis culpa opponitur.videt᷑ ꝙ ptẽ adducunt᷑ ↄcedende ſunt. ¶ Ad illud vᷣo qð pꝛi 44*
culpa habeat eſſc circa illã potentia.i Itẽ ſynder mo ob de glo. ꝙ ſynderiſim pᷣcipitari videmꝰ.iã pʒ Qliſino
ſis aut eſt de bonis maximis. aut de bonis medijs. rũſio. Mõ em̃ſ equit᷑ ſi pᷣcipitat᷑ ꝙ ꝓpter hoc ꝑ pctm̃ ne
aut de bonis minimis. Si de maximis. eſt gra vel depꝛauæt᷑.qꝛ pcipitiũ eius nõ tm̃ attendit᷑ circa actũ
virtus.quoꝝ vtrũq; ẽ falſum.cũ ſ nderiſis ſim ma Apꝛiñ. ſ̃ etiã circa actũ aliarũ virtutũ qͥbus pᷣſidere
neat cũ pctõ.Si ẽ de bonis medijs.ſᷣ his ↄtingit ma debet ipſa ſynderiſis. ¶ illud qd obꝛ ꝙ moꝛbus 45
le vti. ̊ ſynderiſi cõtingit male vti.ſ̊ malus vſus ceſt diffidentie coꝛrũpit mẽtis celſitudinẽ.⁊ q; aia cõſtu⸗
culpa. circa actũ ſynderiſis ↄtingit eſſe culpã. De pꝛatur vſq; ad verticẽ.ddᷣm ꝙ vertex ⁊ celſitudo mẽ
minimis nõ eſt dubiũ ꝙ nõ eſt. cũ minima ſint bona tis nõ vocat᷑ hic ſynderiſis.ſed ſuꝑioꝛ poꝛtio rõnis.
coꝛpoꝛis.¶Sʒ p glo. ſuper Eze. j. Synderiſim ꝓpꝛie Supioꝛ aũt poꝛtio rõnis nõ noĩat ipſa potentiã aic
aquile deputant.nõ ſe miſcentẽ tribus.ſ̊ᷣ ipſa erran / inq;tũ mouet᷑ naliter.ſᷣ inq;tũ mouet᷑ deliberatiue.
tia coꝛrigentẽ. ſi & nõ ſe cõmiſcet tribus ᷣ potius coꝛ Et hoc mõ circa ipam hʒ pctm̃ ↄſiſtere.maxie illud
rigit. videt᷑ ꝙ m actũ eius nõ cõſiſtat pctiũã. ¶Itẽ qð attendit᷑ ſᷣm actũ rõnis q eſt ſurſuʒ.ſicut ẽ pctm̃
Amb.dicit ⁊ iigr adducit in lr̃a ſup illud Rom̃.vij. infidelitatis ⁊ deſperatõis ⁊ alia ꝑctã.q̃ directe oop Beth.y

Nð nolo illud facio.ibi dicit ꝙ ho ſemꝑ naliter vult
bonũ. cũ illa voluntas nõ ſit aliud qᷓ; ſynderiſ.ſyn
deriſis ſempꝑ vult bonũ.⁊ ſi ſemꝑ vult bonũ.g nũqᷓ;
peccat.¶ Itẽ vis illa qꝗᷓ m motũ ſuũ directe repu/
gnat pctõ nõ depꝛauat᷑ pctõ.ſᷣ̊ actus ſynderiſ ſemꝑ

ponunt᷑ virtutibꝰ? theologicis
culpa ⁊ pena circa idem hñt fieri.dm qꝙ illud nõ bʒ
veritatẽ loquẽdo pᷣciſe.ꝓ eo ꝙ ꝙ pctõ volũtat totũ
coꝛpus hʒ puniri. Aerũ ẽ tñ ꝙ ſicut voluntas ẽ pꝛin
cipiũ peccadi.ita ⁊ pᷣncipalr punit᷑.vũ ⁊ vᷣmis ↄſcie

dillud qdð obẽ ꝙ 46

plus eſt afflictiuus wlũtatis. put eſt deliberatiua.qᷓ fed

3 culpã remurmurat etiaz in peſſimis pctõꝛibus.g lut
ꝓut eſt natura quedã. ꝓpter mutuaʒ repugnantiã. bſutbo

videt᷑ ꝙ nõ habeat depꝛauari ⁊ deoꝛdinari ꝑ culpã.

fiͤe AVtrũ aũt ſola voluntas ſit ſubiectũ pene.vel aliädd inqtũ malũ. ⁊ binc eſt ſynderiſis nõ obliquat᷑ſi/
rnhee 7 aliud.hoc.j.ſuo loco manifeſtabit᷑. d ülud ad cut ↄſcia errat.Alia ei⸗ pon. et reddi rõ.qꝛ nckeniß 48
tanit obijcit ꝙ oſcia qꝗ̃ᷓ eſt iudicatoꝛiũ pᷣcedẽs ſynderiſim noiat ipſam potentiã naturalẽ ⁊ eſt naturalit᷑ habi ⸗
tnennen eſt recta ⁊ nõ recta. ᷓ2 ſyngeriſis. dᷣm ꝙ, nõ ſequit litata. oſcia aũt noiat habitũ nõ tm̃ naturalẽ ſ̃ etiaʒ
ih Peo ꝙ ipſa oſcia nõ tm̃ cõſiſtit in vniuerſali.immo acquiſitũ.⁊ quia nã qᷓntũ eſt ſe ſemꝑ recte mouet᷑.
wütefe etis vſcendit ad ꝑticulare. nõ tantũmõ mouet mo qd aũt acquirit᷑ põt bie ⁊ rõem rectitudinis ⁊ obli
Ecent⸗ tu ſimplici.imo etiã collatiuo.nec mirũ.qꝛ ↄſiſtit in tatis.hinc eſt ꝙ ſynderiſi femper exiſtente recta. con⸗
Kn rõne. cuiꝰ quidẽ roõnis ẽ vnũ ab altero diſcernere. et ſcientia poteſt eſſe et recta et erronea. Ad illud 49
lucsi vnũ ad alterũ cõferre. ⁊ iõ licet ↄſcia ꝓut ſtat in vli quod obijcitur ꝙ donũ ſapiẽtie eſt circa ſynderiſim.
Nipeci ⁊ mouet᷑ aſpectu ſimplici ſit ſemꝑ recta. ꝓut tñ de/ dom falſt um ẽ. oia em̃ dona ⁊ oẽs virtutes ⁊ beati
WWKf ſcendit ad ꝑticularia ⁊ cõfert pᷣt fieri erronea. ꝓpter tudines reſpiciũt voluntatẽ pᷣm deliberatiua eſt.
angir boc ꝙ intmiſcet ſe actus rõnis deliberatiue.Et hoc Oꝛ aũt dẽ ſynderiſis poſtularc ꝓp nobis gemitibus
iihck. pʒ ſic.Conſcia em̃ iudeoꝝ ex ipſo pᷣmo naturali di/ inenarrabilih. hoc intelligit cauſalit.quia nos inſii
Krdeſ ctamine dictabat q; deo Eobedienqũ. ⁊ ipſi poſtmo⸗ gat ad gemitũ p mał qᷣbꝰ imerſi ſumꝰ.¶ Ad ilò q S0
dert gqũ aſſumunt ꝙ deus pcipit circũciſionẽ. ⁊ ciboꝝ di / obꝛ ꝙ bonis mecdiocribꝰ cõtingit male vti.dom q
* n ſtrictionem. Et ex hoc foꝛmat᷑ ↄſcia eoꝝ in ꝑticulari iüllud verũ eſt de his que mouent᷑ ad nutũ li. ar. pᷣm
᷑Br vt ſe circũcidant.⁊ a cibis abſtineãt. Erroꝛ iſte nõ xe cuiꝰactum ꝛie attendit᷑ vſus ⁊ abuſus.ſynderiſis
unü nit ex pᷣmo pᷣncipio qð quidẽ veꝝ fuit. ven t ex al⸗ aut ch ſit hotentia nalis ⁊ nãliter moueat᷑.nõ ſubeſt
S ſlumptione que quidẽ nõ fuit ↄſcie ꝓut eſt nale iudi imperio liberi arbitrij.⁊ ideo nõ ſequit᷑ ꝙ liberũ ar⸗
K catoꝛiñ.ſ̊ potius rõnis erronec.qᷓ quidẽ ſpectat ad bitrium poſſit ea abuti Pꝛeterea eſto ꝙ poſſit illæ
thüͤm li. ar. ſynderiſis aũt qtũ eſt de ſe mouet᷑ motu ſimpli gabuti. achuc nõ ſequit᷑ ꝙ ꝓpter hoc in ipſa eſſet pec
emnins ci in remurmurãdo õ malũ/ inſtigando ad bonũ. catum.qᷓ;uis em̃ liberũ arbitrius abutat᷑ oculo cum
fu Pꝛeterea mouet᷑ Z malũ nõ hoc vel illud. in vni / intuetur ad concupiſcendũ.tamen peccatũ nõ dicit᷑
nitikhn uerſali.vel ſi aliquo mõ inclinet᷑ ſynderiſis ad dete eſſe in oculo. peccatũ em̃ nõ eſt in eo quo quis abuti
mimp, ſtandũ boc malũ vel illud.hoc nõ eſt initũ hoc ſegl tur. ſed potius in abutente. M
r on ¶ Diſtinctio. xl. q ualiter ex pꝛauitate volũtatis fiat depꝛauatio in actu exterioꝛi. oſtendẽs ex
nn oppoſito.quõ ex rectitudine intentõnis hẽat fieri opus bonũ.
Barn ſi hec de actibꝰadijciendũ videt᷑ c. Supꝛa oñdit mgr qliter volnutas ex fine babeat rectificari et
. pꝛauari. In hac pte intdit oñddere qiter actꝰ? opa rectificar habeãt ⁊ depꝛauari ex affectu ⁊ fine
gr C AW Et qm̃ obliquũ bz cognoſci ꝑ rectũ. et maluʒ ꝑ bonũ.iõ ps iſta bʒ duas. In pᷣma pte inqrit mgr̃ quõ
lummn — in clat opus bonũ. In ſcda pꝑte inqᷣrit quõ ex obliqtate intẽtionis ſiue volũtatis hẽat fieri opꝰ malũ
uie I.di. xlj. Cũq; intẽtio vt õ dictũ ẽ opus bonũ faciat ⁊c. Pꝛima ꝑs diuidit᷑ in duas ptes. In qrum pᷣma mgr
mmͤſ⸗ oñdit ꝙ actꝰpenſari hẽant boni vel mali ex intetione vel fine. In ſcda inqͥrit vtrũ generalit h̊ ſit veꝝ. ꝙ boni
nnulhß tas opeꝝ cauſet᷑ ex bonitate intẽtõnis. ibi. Sed i vtru oĩa opa ⁊c. Et illa ſeda ꝑs diuidit᷑ in tres ꝑptes. In
“ q̃rũ pma recitat diuerſoꝝ opiniones. In ſcda ↄfirmat alterã illaꝝ auẽte Aug.ibi. Sed aug. euidẽtiſime do
Linn cet ⁊cẽ. In tercia vo redit ad ↄfirmãda reliqua.ibi.Que tñ quidã cotendunt ꝛc.
di XL Oſtẽdit ꝙ actus penſari habeãt boni vel mall ex intẽtione vel fine. a
te 1 hec de actibꝰ adijciendũ videt᷑ vtrũ ⁊ ipſi ex fine ſicut volutas
leinirn Qui actus ſim ¶ p penſari debeãt boni vyl mali. Licet em̃ Hm qſca oẽs boni ſint inq;tũ
nitetu, pliciter boni di Anůliter ſunt.nõ tñ abſolute dicẽdi ſunt oẽs boni.nec oẽs remunera/
iiftmd cendi ſunt. biles.ᷣ qdã ſimplr mali dicũt᷑.ſicut ⁊ alij boni. Nãa ſimplr ac vere ſunt boni
èMD lllli actꝰq bonã hñt cãm intẽtionẽ.i.qꝗͥ volũtatẽ bonã comitant᷑.⁊ ad boni
Snn Oui ſimplici ſinẽ tendũt. Mali vo ſimplr dici debẽt q Puerſ ht
8 mali. a cam ⁊ intẽtionẽ. Vñ Amõ.ait Affectꝰtu⸗ opituono ¶Affect? tuus ꝛc.
s men ſĩponit.Et Aug.ſuꝑ pᷣs.xxxj.Nemo cõputet bo Tontra b voi Amb.
eſilt na opa ſua añ finẽ. Ita em videt᷑ mihi ee vt magne vi obꝛ.g ſi aliqs cõmit/
ignite, res ⁊ curſus celerrimapᷣter viã.qꝛ vbi ipᷣa fides ñ erat. tit adulteriñ —
guc, bonũ opus nõ erat.Bonũ em̃ opꝰ intẽtio facit.inten⸗ eumntc muim
Kiutn tonẽ ſides dirigit. Hõ valde attẽdas qͥd hõ faciat. b Pcrnfbent dere en⸗
ponet⸗ qͥd cũ facit attẽdat.qͥ lacertos optime gubernationis hicatio nõ adulteriũ.
ad⸗ Druirigat. is teſtimonijs ĩiſinuari videt ex affectu ⁊ fi⸗ Itẽ ex eodeʒ affectu
ni ‚ne opa bona eẽ vel mala. Quibꝰ cõſonat qð veritas pt qͥ́s moueni ad cr 4
iriri Math.vij · in euãgelio ait.Mõ pᷣt arbo⸗ bona fructmalos facere. ena entr a4
nen, neq; atboꝛ mala fruct bonos facẽ. Noie arboꝛis non amadũ an S on⸗
ote nã huũane mẽtis b̊ volũtas intelligit᷑.q ſi mala fuerit. ciu videt q credẽ et
uin nnnõ bona ß mala oꝑa facit. Si do bona fuerit.bona nõ amare ſint op?eiuſdẽ
n mala facit opa. üſi. 1 eiuſce vtutis. 7
wnipi eodẽ noĩe debeãt noiari.R.dm ꝙ; aliq̃ͥd noiari ↄtingit dupłr. vicʒ in gñali et in ſpãli. Noia gñalia in moꝛi ⁊
nohi bus ſunt bonũ et malũ.Soꝗlia vo ſunt noia differentiaꝝ ſpãliũ. vt ſpaliũ virtutũ et vicioꝝ. Cum g dicit ꝙ
atlug affectus opi nomẽ imponit.hoc intelligit᷑ de noie gencrali.ipſe vero obijcit de nomine ſpeciailiil.

r— ——

Inquirit vtrũ generalit hoc ſit verũ.ꝙ bonitas oꝑm cauſet᷑ ex bonitate

intentionis. recitans multoꝝ opiniones. b “S genn
¶ Sed querit᷑ vtrũ oĩa oꝑa homis ex affectu ⁊ fine ſint bona vel mala:Qui ¶ Pꝛima opinio ſi
buſdã ita videt᷑ eẽ qui dicunt oẽs actꝰeſſe indifferentes.vt nec boni necma

iip ſe ſint. ex intentione bona bonus.⁊ ex mala malus ſit oĩis actus. Se⸗
cunduʒ quos qlibet actus põt eſſe bonus.ſi bona intentione geratur. Alijs Scda opinio
autẽ videt᷑ ꝙ quidã actus in ſe mali ſint.ita vt non poſſint eſſe niſi peccatas
etiã ſi bonã habeant cãm. et quidã in ſe boni.⁊ ſi mali habeant cãm. non tñ
voni eſſe deſinant. Qs teſtimonio Aug. ↄfirmant. 4 dicit bonũ aliqñ nõ be⸗
ne fieri. Qð em̃ quis inuitus vel neceſſitate facit.nõ bene facit.quia nõ bo/
na facit intentione. vt ait Aug.ſuꝑ J oh̊. Seruilis inqͥt timoꝛ nõ eſt in chari

— 7

tate. in q̊ q;uis credat᷑ deo.nõ tñ in deũ.⁊ ſi bonũ fiat.nõ tñ bene. Nemo em̃
inuitus bene facit. etiã ſi bonũ eſt ꝗð facit. Ecce habes ꝙ aliqs nõ bene facit
illud qð bonũ eſt. Facit & qð bonũ eſt intentione nõ bona. Ideo aſſerunt il⸗
li quedam oꝑa eſſe talia que ſic bona ſunt ꝙ mala eſſe nõ pñt quocunq; mõ
fiant. ſicut ecõuerſo qued am ſic ſunt mala vt nõ poſſint eſſe bona qcunq; ex
cauſa fiant. Alia aũt eſſe opera que ex fine vel ex cauſa bona ſunt vel mala.
Et ad illa referunt ſanctoꝝ teſtimonia. qbus ex affectu vel intẽtione iudiciũ

. .

opm penſari dicũt. Tripartitã edunt iſti differentiã actuũ.
Confirmat alterã illaꝝ opinionũ auẽte Aug.qͥ iudicat oꝑa ex intentione
⁊ cauſa pᷣter ea queꝑ ſe ſunt peccata. c ”M
¶ Sed Aug. euidentiſſime docet in libꝛo ʒ mendaciũ oẽs actus ſᷣm intentio⸗
nẽ ⁊ cãm iudicandos bonos vel malos.pter quoſdã qita ſunt mali vt nũq;
pñt eſſe boni. etiã ſi bonã videant᷑ hr̃e cam. Intereſt inqt plurimñ q̃ cauſa.
quo fine.qᷓ intentione qd fiat. Sed ea qͥ coſtat eſſe pctã. nullo bone cauſcob
tentu.nullo q̃ſi bono fine.nulla velut bona intẽtione facienda ſunt.Ea qp⸗
pe oꝑa hoĩm ſi cãs habuerint bonas vel malas.nũc ſunt bona.nunc mala.
q̃ nõ ſunt ꝑ ſeipſa pctã.ſicut victũ phbere pauperibꝰbonũ eſt.ſi fit cauſa miſe
Icordie cu recta fide.⁊ ↄcubitus cõiugalis qñ fit cauſa generandi.ſi ea fide
fiat vt gignant᷑ regenerãdi.hec rurſus mala ſunt ſi malas habeant cauſas
velut ſi iactantie cauſa paſcit᷑ pauꝑ.aut laſciuie cauſa cum vxoꝛe concubit᷑.

aut filij generant᷑ nõ vt deo F vt dyabolo nutriant᷑. Cũ vero oꝑa ipſa per ſe Dro ſi
pctã ſunt. vt furta. ſtupꝛa. blaſphemie.qs dicat cauſis bonis eſſe facienda. mfn.
vel pctã nõ eſſe. vel qð eſt abſurdius iuſta pctꝗ eſſe: Quis dicat furemur di gibis
uitibus vt habeamus àd demus pauperibus.aut falſa teſtimonia ꝓferamꝰ hnſs

nõ vt inde nocẽtes ledant᷑ ſ potius ſaluent᷑.duo em̃ bona hic ſunt vt inops
alat᷑.⁊ innocẽs ñ puniat᷑. aut qͥs dicat adulteriũ eẽ faciẽdũ vt illã cũ qᷓ fit
hõ de moꝛte liberet᷑: Teſtamẽta etiã vera cur nõ ſuppᷣmimꝰ.⁊ falſa ſupponi
maæ ne heditates habeant qͥ nihil boni agũt.ſᷣ hi potiꝰqᷓ indigẽtes adiuuãt.
Cur nõ fiant illa mala ꝓpter hec bona. ſi ꝓpter hec bona nec illa ſunt mala:
Eur nõ ab immũdis meretricibꝰq ditant ſtupꝛatoꝛes.rapiat diuitias vir bo
nus vt indigentibꝰeas largiat᷑cũ nullũ malũ ſit ſi ꝓ bono fiat: Quis h̊ di⸗
cat niſi ͥ res humanas moꝛeſq; conat᷑ ⁊ leges ſubuertere.&ρ em facimꝰ nõ
dicat᷑ recte fieri poſſe.nec impune tm.verũetiaʒ gloꝛioſe.vt in eo nõ timeat᷑
ſuppliciũ.ſᷣ ſperet᷑ ⁊ pᷣmiũ.ſi ſemel ↄſenſerimus in malis actibꝰ.nõ quid fiat
“ H b qre ſiat eſt q̃rendũ.vt qᷓcunq; ꝓ bonis fiunt cauſis.
b ¶ Juſticia merito nec ipſa mala eſſe iudicent᷑. Atꝰiuſticia merito punit b

punit eũ qͥ dicit ſe ꝛ. eũ q dicit ſe ſubtraxiſſe ſupflua diuiti vt pᷣberet pau/⸗ iſſhe⸗
Contra. videt᷑ em̃ q peri.⁊ falſariũ qui alienum coꝛrupit teſtamentũ. vtis nöͤlinm
talem iuſticia iniuſte eſſʒ heres qͥ faceret elemoſinas largas.nõ ille qui nul⸗ hun
Huet⸗ Habere enim las. ? eum qui ſe feciſſe adulteriũ oſtendit. vt ꝑ illã ci ircnn
tutis. Silr dare pau- ergo equandus eſt fur quilibet furi qui voluntate mi mßſtat
peri vñ alatur hᷓ vir/ ſericoꝛdie furatur. Quis hoce dixerit. Sed hotum mnltn
tutis eſt. ſi ð iniuſtm ẽ duox non iðo quiſq; eſt bonus.quia peio⸗ eſt vuus. ſgit.

hed

annt⸗

Seio⸗ q Se Peioꝛ em ẽ qcupiſcendo q;ᷓ qͥ miſerãdo furat᷑. Sʒ ſi aliquẽ puniri p ope
e ES A furtũ oẽ peccatũ ẽ. ab oĩ furto abſtinẽdũ ẽ. Quis em̃ virtutis. iniuſie facit
cado luſqt · oicat eẽ peccãdũ etiã ſi ali ſit graui.alið leui-petm̃ůe uſticia que talẽ pu-
Nũc aũt q̃rimꝰ qͥs actꝰpctm̃ ſit vel nõ.Nõ qð grauiꝰ i ſerrice d eus
ſit ył leuiꝰ.Intẽde lectoꝛ ꝓpoſitis verbis tota mẽtis Rugrer vain eapr
cõſideratiõe.que nõ inutilẽ hñt exercitationẽ.et dino rum Exo. xij. pꝛece⸗
ſces qͥs actus ſit pctm̃.qͥ ſcʒ malã hẽt cãm.nec ille tm̃. pit elijnã dari pauꝑi
qꝛ ſũt nõnulli actꝰqͥ ⁊ ſi bonã hẽant cãʒ.tñ pctã ſũt.vt bus.ſ illi q furati ſůt
ſupꝛa poſitũ ẽ.Ex qͥ ↄſeqͥ videt᷑ qꝛ nõ ſemꝑ ex fine iu⸗ alaeelenres iplae
dicat᷑ volũtas ſiue actio mala.ſicut ĩ illis que ꝑ ſe pec eccauetdr.d partmm

¶ QMW le tñ qdã ↄtẽdũt nũqᷓ; habere bonã cãm. Qui em̃ reſecat ſuꝑflua. dʒ.
=ZDB aliena furat᷑ vt pauꝑibꝰ tribuat.nõ ꝓ bono (vt aiũt) ꝙ ad vnnquẽqʒ ſpe
ꝛ nõ fiãt bo furat᷑. Mõ em̃ bonũ ẽ aliena paupibꝰ erogare. Qui ¶ctat reſecare ſupflua
no fine. notat na ſacrificiũ deo offert. idẽ facit vt ait Au⸗ Ppꝛia. ſupflua autez
ex vbis Augu. em de rapina lacniſiciu deo offert. ide fae ,gliena fſecare nõ ſpe
miſſis. toꝛitas.ac ſi filiũ in cõſpectu patris victimet. vel ſacri ctat qñ nõ ẽ cõſtitutꝰ
ficiũ carnis deo offerat. Abomĩabilis nẽpe deo ẽ ĩpio ſuꝑ eum nec dñs nec
rũ oblatio. Ita etiã et hominẽ ꝑ adulteriũ a moꝛte li- iudex.et iõ cũ aliena
berare.malũ eẽ dicũt.Et ſi em̃ bonũ ſit hõieʒ a moꝛte ſuꝑſlua reſecat.qð ñ

Di. xL

cata ſũt.Illa em̃ cũ qͥs geſſerit ꝓ aliq̃ bona c̊ bonuzʒ

vf hr̃e finẽ.nec ex fine volũtas ẽ mala.nec ex volũta⸗
te actio fit mala.ſᷣ ex actione volũtas ſit pꝛaua In qͥ

bꝰ aliqͥ ponũt actũ iudeoꝝ qͥ cruciſigẽdo vxpᷣm arbitra

bant᷑ ſe obſequiũ pᷣſtare deo.qꝛ bonũ ſinẽ dicũt eos ſi⸗
bi poſuiſſe.ſcʒ dei obſeqͥuʒ.et tñ volũtatẽ eoꝝ ⁊ actiõʒ

vuerſaʒ foꝛe aſſerũt. De bonis aũt nila fit exceptio in

pᷣmiſſis vbis Aug.qͥn oĩs volũtas bona ex fine fit bo

na.⁊ ex fine ⁊ volũtate oĩs actio bona.bona ẽ. Sʒ nõ

oĩs mala volũtas ex fine mala eſt.nec oiĩs mala actio

affectu dr̃ nomẽ ſponi opꝑi. in bonis oꝑibꝰ generaliter
Ba ẽ hec regula.ſᷣ in malis excipiunt᷑ illa qᷓ ꝑ ſe mala

ſũt.QOiĩa g̊ hõis oꝑa iᷣm intẽtionẽ et cãʒ iudicant᷑ bo⸗
na vł mala.exceptis his que ꝑ ſe mala ſunt.i.que ſine

puaricatione fieri neq̃unt.

edit ad confirmãdũ reliqun.

liberare.tñ ſic hominẽ liberare malũ foꝛe aſſerũt. ðo
qʒ Aug.in ſuꝑioꝛibꝰ dicũt tꝑaſſe ſᷣmonẽ cauteq; locu
tũ vbi ait.Ea q̃ cõſtat eẽ pctã.nullo q̃ſi bono fine.nul

tione ille qͥ furat᷑ vt
det pauꝑi. furãdo ñ
pecca t Itẽ in omi
pctõ ẽ cõuerſio inoꝛ
dinata ad bonũ com
mutabile.ſ iſte qͥ fu/
rat᷑ vt det pauꝑi ni/
hil amat inoꝛdinate.
nec aliqͥd amat ex cu

piditate. g& vẽ ꝙ non

peccet aliqͥ mõ .

erxſine et volitate mala ẽ.et ois quehʒ mala cʒ mna/ deyg alit abc due
laẽ. ſed nõ oĩs que bonã cãʒ hʒ bona ẽ.Ideoq; cũ ex tra diuinũ mãdatu.

facit etiã contra ꝓxi
mũ.qꝛ rẽ eiꝰ ipᷣo inui
to cõtractat.et iõ iſte
punit᷑ nõ ſolũ a deo
verũ etiaʒ a ꝓximo.
¶ Aãa üllud vo quod ʒ
obẽ ꝙ iuſte facit duz

ſuñ ẽ vſurpat. et ꝓpt᷑

hoc punit᷑ de iniu i⸗
cia P ilne qð obẽ 4
de filijs iſrael. d vʒ. ꝙ;

la velut bona ĩtẽtiõe faciẽda.Nõ em̃ ſimplr dixit bo-⸗ nõ ẽ ſite. qꝛ dũs diſpẽ
no fine et bona intẽtiõe.ſᷣ addidit q̃ſi ⁊ velut.qꝛ talia ſauit cũ eis qũ pꝛece/
nõ füüt bono fine ⁊ bona intẽtiõe. intẽtiõe que vr bo pit eis , furaret im
na. et fine qͥ putat᷑ bonꝰ ſ̃ non ẽ. Nec iõ excepit Aug. mmo q pla Ercg alie⸗
iſta vt aiũt qͥn cãs hẽant malas.ᷣ qͥa cãs hñt que vi / txcrãſtulit.⁊ H bñ pote
dẽt bone.ſũt tñũ male. rat.qꝛ ipᷣe ẽ dñs om/

niß. Hoc aũt dñi pceèptũ quo dñs pcepit facere elemoſynã nõ ſe extẽdit ad bona aliena.ſ ad. ppꝛia. vñ nullo
ni⸗ endate nati cipit᷑ nõ furari.imo illud ſupponit.et illud cũ illo cõcoꝛdat ſᷣm ꝙ dẽ ꝓuer. vj.

Honoꝛa dñm detua ſubai/Ad illð qdð obẽ ꝙ; nec amat inoꝛdinate.dð.ꝙ inoꝛdinatio amoꝛis duꝑlr põt ec.

res qᷓ nõ res ampliꝰ qᷓ; debeat. Et dũñ quis facit cõtrariũ eiꝰ qd dñs pcepit.
aut qꝛ amat᷑ res q̃ nõ debet.aut qꝛ amat᷑ res ampliꝰ qᷓ; debeat.Et dũñ qi trari Ndns peoep
B ſine monent magna affectiõe ſiue ꝑua.peccat.et ẽ eiꝰ affectio inoꝛdinata ex magnitudie dilectiõis.et ex con
temptu diuie ꝓhibitiõis.

quibꝰ aliqui ponũt aan md or aa ueſged regarburaban ſe ſeat
ſtare deo. Hoc v? eẽ falſum.q; ſicut dꝛ Sap.ij.Ex malicia et inuidia xpᷣj cõdẽnauerunt moꝛte turpiſi
n tere iartz di Seiba em̃ ꝙ g inuidia tradidiſſent eũ.ſi g ſciebãt ſe malefacere.nõ arbitrabãt᷑ ob
ſequiũ ſe deo pᷣſtare.iE. dam q hoc nõ dr̃ quãtũ ad oẽs iudeos. qᷓtum ad ſimplices qͥ ꝑ maioꝛes decep⸗/q
ti ſunt. Maioꝛes em̃ iudei ſicut pꝛincipes ſacerdotum ct ſcribe moti ſunt ex iuidia et malicia.qꝛ bene ggnn

4 tẽtiõe incidit hic qõ circa duo.

boni ꝙ; malũ reſpctũ mali.S qlecũq; ſit opꝰ
cũq; ſit bonũ depꝛauari pᷣt ꝑ malã intẽtionẽ.g mul/

— —

ſcebant eius ſanctitatem et iunocẽtiã. ᷓnis lateret os diuitas. Simplices vero et populares moti ſunt ex

ignoꝛantia.Audicntes enim a maioꝛibus e blaſt phemaſſet. putabant ſe occidendo xpᷣum blaſpbemuz inter
ficere. et ſic obſequium deo pꝛeſtarc. Iſta tñ ignoꝛantia non excuſat.pꝛo eo ꝙ opera que ypᷣus fecit non ſolũ

magnis ſed etiam paruis noticiam ſanctitatis eius pꝛeſtare poterant.

D intelligentiã aũt huiꝰ ꝑtis in qua mgr̃ pᷣn/
Ncipaliter agit de bonitate oꝑuʒ quã bñt ex in/
Pumo qrit᷑ de
bonitate quã oꝑa ab intẽciõe recipiũt. Scdo vero 4
ritur de bonitate quã oꝑa intẽtioni ſupaddunt.Cir
ca pꝛimũ querũt᷑ tria. Pꝛimo querit᷑ ðR bonitate ope

rũ q;tum ad qualitatẽ vtꝝ vicʒ qualitas opũ quali/

tati intentionis generalitcr coxændeat. Scdo querit
q̃tum ad q;titatẽ.vic vtꝝ quatũ quiſq; intendit tã
tu faciat.Lercio qᷓrit᷑ q;tum ad neccſſitatẽ vtruʒ ſcʒ
bona intentio abſq; oꝑibus ad ſalutẽ ſufficiat.
Aueſtio. j. 2

¶ Atrũ qualitas peꝝ ſemꝑ rñdeat qualitati itẽtiõis.

Et boc ẽ q̃rere vtrũ oẽ opus qð fit bona intentione
ſit bonũ.Et ꝙ ſic vꝛ pꝛio auẽte Ambᷣ.quã męr̃ addu
cit in lr̃a Affectꝰ oꝑi tuo nomẽ iponit.ſi &̊ denõiatio
opis ẽ a qᷓlitate. ⁊ intẽtio ſiue afſſectꝰ opus denõiat.
vꝛ etiã ꝙ infoꝛmet q̃litate ſua. ¶ Item arboꝛ bona qꝗᷓ
opat᷑.ᷣm ꝙ bona facit ſemꝑ fructũ bonũ.ſᷣ volũtas
ꝗᷓ eſt arboꝛ.cum bona intẽtiõe oꝑpat᷑.oꝑat᷑ ſm ꝙ bo/

na. vꝛ ꝙ faciat opus bonũ.¶ Itẽ actꝰ nõ ẽ meritoꝛi

us niſi qꝛ volũtariꝰ.et volũtas nec ẽ bona nec mala
niſi ex intẽtione ſicut ſupꝛa oñſum ẽ.ſi ̊ bonitas vo/

lũtatis facit bonitatẽ in oꝑe.et bonitas intẽtiõis fa/

cit bonitatẽ in volũtate.̊ a pꝛimo qlitas opis cauſa
tur a q̃litate intẽtiõis¶ Itẽ potentiꝰ ẽ bonũ reſpctũ
lecũq; ſit opꝰ et qẽtũ/

to foꝛtiꝰ qlecũqʒ ſit opus ⁊ qtũcũq; ſit malũ.rectifi/
cari pᷣt ex bona intẽtiõe.Et pᷣt bꝰ argumẽti illatio cõ
firmari qᷓſi a maioꝛi. et a ſili ꝑ ↄñtiã in ipo.ODꝛ ſi opꝑ
poſitũ ẽ cã oppoſiti. ⁊ ꝓpoſitũ ꝓpoſiti.ſi g mala ſtẽ
tio ſp cauſat malũ.bõa intẽtio ſꝑ cauſat bonũ.¶ Itẽ

eſto ꝙ; aliqͥs faciat opꝰ malũ bono fine ita ꝙ malicia

ſit in ope.et bonitas in intẽtionc.aut ĩtẽtio ꝑmanet
bona.ope exñte malo.aut intẽtio fit mala ex oꝑe ma
lo. aut intẽtio facit opꝰ bonũ/Si pᷣmo mõ.g ſimul/⁊
ſemel merebit᷑ qͥs et demerebit᷑.qd ẽ ĩpoſſibile.Si ſe
cũdo mõ.Sʒ contra.Opꝰ ẽ effectꝰ intẽtionis.ᷣ effe
ctꝰ nõ influit in cãm ſ̃ potiꝰ ecõuerſo.&̊ potiꝰ intẽtio
cõicat ſuã ꝓpꝛietatẽ oꝑi qᷓ; opꝰ intẽtiõi.& ſi intẽtio ẽ
bona.neceſſe ẽ opꝰ eẽ bonũ qð ex ipᷣa ꝓcedit: ſte
qᷓtũcũq; opꝰ de ſe ſit malũ ſi tñ fiat ab eo qui oꝑatur

oiĩno pᷣter intẽtionẽ.ſicut ab eo qͥ oino carʒ vſu rõis.

nõ ẽ aliq̊ mõ culpabile. ſi puatio intẽtõis opꝰ qtũ

cũq; de ſe malũ pᷣt puare malicia.et facere ꝙ non ſit

malũ malicia moꝛis.pari rõe vẽ ꝙ rectificatio inten/

tionis opꝰ qᷓ;tũcũq; de ſe malũ pᷣt facere bonũ et re/

ctũ. Sed cõtra.Hug.de ſctõ vict.Amoꝛ trãſfoꝛmat
amãtẽ in amatũ.hoc ãt nõ dꝛ ecõuerſo.& q̃liſcũq; ſit
intẽtio.ſi volũtas velit malũ.neceſſe ea effici malã.
Snñ vẽ ꝙ ꝗ̃litas oꝑis coꝛrñdeat q̃litati ĩtẽtiõis tẽ
Bus dicit ꝙ aliq ſunt q̃ mox nõiata cõiũcta ſũt ma

o.et talia dicũt tbeologi mala eẽ ſm ſe.ſi igit᷑ talibꝰ

actibus inſepabilit᷑ adberet malicia.vẽ ꝙ bmõi actꝰ

nõ pp̃t fieri boni ex intẽtiõe nr̃a.Itẽ aliqd ẽ maluʒ

as cõtra dei mãdatũ.ſᷣ intẽtio nra ñ pᷣt diuinũ mã
ſj ifringere. nõ pᷣt facere ꝙ hõ faciẽdo cõtra mã

datũ dei nõ peccet.igit᷑ qᷓtũcũq; bonũ intẽdit.ſi con/
tra dei mãdatũ faciat.nõ erit bonũ ſᷣ malũ.& nõ ẽ ge
neralit᷑ veꝝ q q̃litas oꝑis a qualitate intẽtiõis cauſe
tur. ¶ Itẽ bonũ abſolutũ pᷣſupponit bonũ ex circũ/
ſtãtia.nihil em̃ ẽ ſimplr et abſolute bonũ niſi veſtiat
debitis cõditiõibꝰ⁊ circũſtãtijs.ᷣ aliq̃ ſũt oꝑa q̃ ſem
per dicũt carẽtiã debite circũſtãtie.ſicut iterficere in-
nocẽtẽ.aut dicere falſuʒ ſciẽter et ↄſilia. vꝛ ꝙ q;tũ/

cunq; aliquis talia bona intẽtiõe faciat.nõ erũt ſim

liciter bona.g nõ vẽ ꝙ q;titas oꝑis ſemꝑ rñdeat q̃

litati intentiõis. ¶N.. ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ nota/7

dum.qꝙ circa ̊ ab antiqͥ duplex fuit opinio ſicut ma
giſter explicat in lra.Quid em̃ dixerũt ꝙ generalit᷑
verũ ẽ ꝙ opa bona vel mala pẽſant᷑ ex intẽtiõe. Alij
vero dixerũt ꝙ oꝑa non pẽſant᷑ generaliter bona vł
mala.ſᷣ ſolũ illa q indifferẽtia ſũt ad hoc ꝙ fiãt bñ vlł
male.illa aũt oꝑa q̃ ſũt mala ſᷣm ſe.ex intetiõe penſa
ri nõ pñt.qꝛ q̃cunq; intẽtione fiant.ſemꝑ mala ſunt.
Quelibʒ ãt haꝝ opinionũ verũ dicit ſi recte intelli/

gat᷑. Intẽtiõis em̃ q̃litas dupłr põt accipi m ꝙ in/S

tẽtõ duplicit᷑ dicit᷑. Ano em̃ mõ itẽtio dic volũtatẽ fi
nis.Alio vo mõ nõ tm̃ dic volũtatẽ finis ſᷣ etiã oꝛdi

nationẽ eiꝰ qð ẽ ad finẽ quẽ appetit. Et ᷣm h̊ duplr

pᷣt dici itetio bona vel mala. AUno mõ ðdẽ itẽtio bona

in qᷓ ẽ pfecta et bona oꝛdinatio oꝑis ad finẽ intẽtuʒ.

ct ecõtra dẽ mala in qua ẽ oꝛdinatio indirecta.⁊ hoc
mõ bonitas intẽtiõis nõ tantũmõ reſpicit bonitatẽ
finis ſᷣ etiã rectũ oꝛdinẽ eiꝰ qd ẽ ad ipᷣm fineʒ.hec em̃
duo neceſſario requirũt᷑ ad hoc ꝙ oculꝰ ſit ſimplex
ſicut dicit Berñ. ad euge.vicʒ ꝙ vcritas ſit in electio

ne. ⁊ charitas in intẽtioe.Et hoc ẽ dicere ꝙ tũc ẽ ocu
lus mẽtis ſimplex ſiue intẽtio bona qñ hoc amat fi-
naliter qdð ẽ amãdũ.et eligit qð ẽ eligẽdũ.et hoc mõ
qlitas opis ſemꝑ rñdet q̃litati intẽtiõis.nec hʒ inſtã
tiã.imo ſi oculꝰ ẽ ſimplex.totũ coꝛpꝰerit luminoſuzʒ.

et ſi oculus ẽ tenebꝛoſus.hoc ẽ intentio mala.et opꝰ

iudicat᷑ malũ.Alio mõ dẽ intentio bona qꝛ illud qð

finaliter intẽdit ẽ bonũ.et mala.qꝛ illud qʒ finaliter
intendit eſt malum.Et boc mõ nõ eſt generaliter ve⸗
rum ꝙ qualitas operis cauſet᷑ a qualitate intentio/
nis.et hoc dico quantũ ad qualitatem quc eſt boni/
tas. Si quis em̃ mentit᷑vtpote ad liberationẽ inno
centis.vel furat᷑ vt paſcat pauꝑem.non dicitur bene
faccre.ſicut dicit Aug.et etiã aplus. Mon ſunt faciẽ/
da mala vt veniant bona. Quantũ autem ad quali/

tatem malicie non babet inſtantiam. immo neceſſa/

rio malicia operis coꝛrñdet intentioni male intendẽ
ti. Qualecunq; em̃ ſit opus.dum faciat illud homo

mala intentione.deus qui ſcrutatuꝛ coꝛda maluʒ re⸗
putat. Cum enim ad bonitatem operis neceſſario re
quiratur intentio boni finis.ſola illa deſiſtente opus
iudicatur eſſe malum.non tñ illa ſola aſſiſtente iudi⸗
cat᷑ eẽ bonũ.qꝛ plura cxigũt᷑ ad ↄſtruẽdũ ꝙᷓ ad ðſtru
endũ. Ex bis ptzʒ rñſio ad q̃ſtionẽ ꝓpoſitã et etiãs acd
obiccta ꝓ magna ꝑte. Mã obiecta qᷓ ꝓbant ꝙ veri⸗

tas operis non coꝛrñdet bonitati intentionis loquũ

tur de bonitate intentionis put ipᷣm finem reſpicit.
et ſic verum condudunt.qꝛ ad boc ꝙ opꝰ ſit bonuj.

ggton
onoce
ſſffotac
afucien
neeethbi
tpuuat
11 otins/
tapotiu
dpus!
Lrt
Ginatun
gili⸗
ddol
bactu
fonsdi⸗
toniscor
lumettra
ſteriute
ſſrone
mgliad
gum. 5

(Otrun
dbite
piatqer
Bonne
bonuin
heagen
ſautn tn
lepinta
Ntendit
toadfi
penesi
charita
nagen
nons
tentiöe
ſoger
Grenci⸗
toraſui
ſttilt
tgliter.
encxe
tunge
liusg
faerur
acur
dnin

nife

mügti
nrgane
Mnigai⸗
unltſt
ſtmfin
toftern
dhigchi⸗
10 ditſn
tni⸗

Aäintn

Mhſarn
ggot
rune
ntpu
Ngfühit
ieo
mmi.
id,
Wini
Aüti
fmnöfing
etwir
Vkime
üpd
ngäin
ueneſ⸗
ii cher
nuhti
tnivis
uc
i
Sfialir
urre⸗
itand⸗
echbon⸗
ione
Cn
ſurſac⸗
1c
wcß⸗
Neitat

11 potius ↄñtia econtrario.i c
tia potius debet influere in opus qᷓ; econuerſo.d dðʒ.

●
*⁶

non fufficit ꝙ intendat bonum.ſᷣ etiam exigit᷑ ꝙ re/
cta via tendat ad bonũ. Argumenta vero ad oppo/
ſitũ ꝓ magna parte ꝓcedunt alia via.vicʒ.ꝓut intẽ
tio dẽ eſſe bona.non ſolum qꝛ intentũ ẽ bonum.iſᷣ eti
am qꝛ oꝛdinatio eſt bona. Et ſic intelligitur auẽtas
Amb.qua dẽ. Affectus tuus operi tuo nomẽ impo/
nit.et ratio ſca et tertia. Nã volũtas nõ dẽ eſſe bo/

na in ſe.nec etiã bona arboꝛ ex bonitate intẽtionis.

niſi m ꝙ intentio dicit᷑ eſſe bona.qꝛ bono modo ad

1o bonum finem inrencte⸗ A illud q obẽ ꝙꝙ mala

intentio ſufficit ad facienduʒ opus malũ.ddm.qꝙ nõ
ſequitur ex boc ꝙ ſimiliter intentio bona fufficiat ad
bonum. Facilius em̃ ẽ deſtruere qᷓ; cõſtruere. Et qꝛ

bonum attendit᷑ ᷣm conſtitutionẽ ex concurſu mul/

taꝝ circumſtãtiaꝝ.malũ vero attendit᷑ ex cuiuſcũq;

pꝛiuationc.hinc eſt ꝙ malũ eſt omniuarie.et bonum

vno modo.et iõ non ſequit᷑ ꝙ ſi fectus alicuius rei
ſufficit ad faciendũ malum.qꝙ poſitio eius ſufficiat
ad faciendum bonum.plura em̃ exigunt᷑ ad bonuʒ.
nec eſt ibi locus a ſimili nec minoꝛi. Rurſus.qꝛ malũ
eſt pꝛiuatio boni.in talibus non tenet ↄñtia in ipᷣo ſᷣ
d illud qð obꝛ ꝙ potẽ/

; opus nõ facit intentionẽ malam aliquid influen/
do.ſed potius deficiendo.Quia em̃ opus de ſe inoꝛ
dinatum eſt.et intentio nõ põt illud oꝛdinare.hinc ẽ

12 ꝙ dũ illi operi ſe applicat. ſeipʒ deoꝛdinat.¶ Ad il⸗

lud qd obꝛ ꝙ pꝛiuatio intentionis pꝛiuat maliciam
ab actu. dm.ꝙ non ẽ ſimile.ꝓ eo ꝙ pꝛiuatio inteu/
tionis dẽ pꝛiuare maliciã ab actu.nõ qꝛ aliquid intẽ/
tionis conferat ipſi actui.ſᷣ potius qꝛ trabit actum il
lum extra genus moꝛis.qꝛ non ẽ opꝰ moꝛale niſi qð
fit ex intentione.et iõ cõſimilis ẽ modus arguẽdi in
iſta rõne et in pꝛecedenti q̃ arguebat᷑ ex comꝑatione

dum. & ſufficit ad ponendum.

mali ad bonum. Mon em̃ valet.ſufficit ad deſtruen/

. H ucſtio.ij. b
¶ Atrum auãth intẽdat tantũ faciat.vt ſicut opꝰ

ab intentiõe recipit aliquo mõ qualitatẽ.ita etiã reci
piat quãtitatem. Et ꝙ ſic v.ſuper illud Mathᷣ.xij.
Bonus bhomo de bono theſauro.⁊c.glo.Quantum
bonũ intẽdis.tantũ facis. Item hoc vẽ ratione.Om

ne agens ꝑ intentionem pᷣſigit ſibi fineʒ ad quẽ opꝰ

ſuum menſurat. ſi omne opus moꝛale eſt ab agen/
te ꝑ intentionem. omnis oꝑis moꝛalis menſuratio
attenditur in comꝑatione eius ad finem.ſed comꝑa

tio ad finem ẽ intentio.g̊ quãtitas ois operis moꝛal

penes intentionẽ attenditur.¶ IZtem m quãtitates
charitatis attendit᷑ meritũ exterioꝛis operis.Et ſᷣm
magnitudinem libidinis.attendit᷑ magnitudo exte/
rioꝛis peccati.ſi ̊ charitas vt dicit Berñ. reſpicit in/
tentiõeʒ.et ſimiliter libido que dicit q etationẽ in bo/
no creato. videt᷑ ꝙ quatitas oĩis moꝛalis oꝑis ſᷣm
intentionẽ menſuret᷑. ¶ Item ſi aliq opus de na/
tura ſui generis ẽ veniale peccatũ.nihilominꝰ ille qͥ

facit illud moꝛtaliter peccat ſi intendit peccare moꝛ/

taliter. hoc aũt nõ eẽt niſi opus reciꝑet quãtitateʒ in
genere moꝛis ab intentione.g ⁊c. Sed contra. ſi q̃n
tum quis intendit tantũ facit.& ſi linus ſiue aliquis
alius ꝑuus ſanctus intẽderet mereri gloꝛiã petri.me
reretur gloꝛiã petri.et ſi ãplius intẽderet.ãplius me

reretur. ꝙ̊ habenti minoꝛẽ chaꝛitatem redderet᷑ maiꝰ

pꝛemium.qð eſt plane falſum.¶ Item ſi quãtũ quis

intẽdit tantũ facit.S ſi aliquis adulterãs intẽdit pec/

—

care venialiter peccat venialiter. ſi boc ẽ plane fal
ſum. manifeſtum ẽ ꝙ quãtitas oꝑis non cauſatur ex

2

quantitate intentionis.¶ Item quãto aliquis ẽ hu
milioꝛ. tanto minus boni credit ſe facere.ſed intẽtio
ſequitur credulitatem.qꝛ fides dirigit intentioneʒ.
quato quis humilioꝛ eſt.tanto minus bonum inten

dit facere.ſi ̊ bonitas operis menſuratur penes q̃n

titatẽ intentionis.videt᷑ ꝙ quanto quis eſſet bumili
oꝛ.tanto opus cius eẽt minus bonum.ᷣ hoc ẽ plane
falſum. ⁊c. ¶ Item vnꝰ ſimplex cum facit paruuʒ
peccatũ credit eẽ grauiſſmum peccatũ.alius impiꝰ

et iniquus cũ facit maximuʒ peccatũ credit ſe valde

parum peccare.Si g̊ opus menſuratur penes inten
tionem.vẽ ꝙ iniquus et malicioſus minus peccet in

enoꝛmi genere peccati qᷓ; vnus ſimplex in genere pec

cati quantũcũq; leui. Si igit᷑ hoc eſt pl ane falſum. ᷣ
et illud ex quo ſequit᷑.vic ꝙ quantitas operis coꝛre
ſpondeat quantitati intentionisM. dʒ. ꝙ ſicut in 1 3
pꝛecedẽti ꝓbleumate duplex diſtinguit᷑ qualitas in

tentionis.ſic et in hoc intelligendum ẽ ꝙ quantitas

intentionis dupliciter poteſt intelligi.vicʒ aut ratio
ne actꝰ itẽdẽdi.aut ratione ipᷣius intenti. Et ᷣm boc
diſtinguit᷑ iſta locutio dupliciter.quãtũ intendis.ta⸗
tum facis. Quia tantũ et quantũ poſſunt ecẽ nomina 14
vel aduerbia.Si quãtũ et tantum ſint aduerbia.tũc
dicunt quatitatem actus intendendi.et tunc ẽ locu/
tio vera generaliter.ſiue reſpectu bonoꝛũ ſiue reſpe/
ctu maloꝛum.qꝛ quantũ actus intendendi eſt inten/
ſus in bonitate et malicia. tantum oꝑatio exterioꝛ ẽ
bona vel mala.Omne em̃ meritum et demeritũ ad

actum voluntatis reducit᷑.licet circumſtãtie exterio

res aliquo mõ faciãt ad maioꝛem voluntatis depꝛa
uationẽ.Si aũt itũ et tantum ſint nomina.tunc di⸗/
cunt quãtitatem ex parte intenti.⁊ ſic non eſt genera
liter verus ille ſermo.quia opus exterius factũ non

ſemꝑer commenſurat᷑ ei qd intentio intẽdit. Freq̃n/
ter em̃ intendit homo facere magnum bonũ et facit

paruum.qꝛ modicã babet charitatem. Habʒ tñ aliq̃
mõ veritatẽ in malis vicʒ intendendo lic; non dim
nuẽdo.et ꝓut tãtũ et quantũ dicunt quãdã comꝑa/

tionẽ ꝓpoꝛtionis nõ comenſurationem cequalitatis.
VAVñ qui intendit multũ peccare multum peccat.q̃le/i 5

cunq; opus faciat. Mon tñ qui intendit parum pec/
care parum peccat.maxime ſi opus ſacit qdð multuʒ
habet de defoꝛmitate.Ex his patet rñſio ad queſtio
nẽ ꝓpoſitã.Cõcedo em̃ ꝙ quãtitas bonitatis ⁊ ma/
licie in oꝑe coꝛrñdeat qᷓntitati bonitatis ⁊ malicie in

intentione.ſᷣm ꝙ quãtitas intentionis attendit᷑ q̃ᷓn/

tum ad actum intedendi.ſicut rõnes ad pꝛimã par/
tẽ inducte oſtendunt.Concedo etiam nihilominꝰ ꝙ;
quantitas oꝑis non ſemꝑ coꝛrñdet quãtitati inten/

tionis.ſᷣm ꝙ quãtitas intentionis attendit᷑ ex parte

intenti.ſicut oñdunt rõnes q̃ ad ſecundã ꝑtem indu

cuntur. Ad alias tñ duas ratiões que vltimo in⸗ 16
ducuntur reſponderi poteſt ꝙ non cogũt.ꝓ eo ꝙ nõ

eſt idem dicere de aliquo ꝙ credit facere magnuʒ vl
paruum bonum ſiue malum qð intendit.Aliud em̃
eſt eſtimatio.aliud ẽ intentio.et quamuis opus ſeqᷓ/
tur eſtimationẽ.non tñ ſequitur intentionẽ. Pꝛeter/j
ea.ille due rationes ſicut et alie ꝓcedunt de quanti⸗
tate intentionis a parte intenti. Quãuis em̃ hunii

bõ paruum intẽdat facere.nihilominꝰ tñ magne bo
nitatis eſt eius intentio.dum ex magna virtute mo/
uetur ad illud faciendũ. Similiter cum iniquus bõ

Qqaꝛ

igit᷑ ſine illa pᷣt ſufficere ad ſalutẽ.
eternã eſt in ptate noſtra. videt

vitã eternã.igit᷑ ad meritũ vitc et.

õ

intendit modicũ malũ facere.tñ qꝛ ex magna libidi
ne facit.multũ ſeu valde ẽ pꝛaua eius intentio.dn ni
miñ adberet bono creato.et iõ non ſequit᷑ q minus

peccet ille qui magis eſt mmalicioſus.
Abenton c

Se bonitate opum qtum ad neceſſitatẽ vtruz vicʒ

intentio abſq; bonis oꝑibꝰ ſufficiat ad vitã eternaʒ.
et ꝙ ſic vi. Berñ.de li.arbi. Intẽtio ſufficit ad meri/
tũ.bona actio requirit᷑ ad exemplũ.& vʒ ꝙ q̃tum 3
meritũ vite eterne nõ ſit neceſſaria bonitas actionis
exterioꝛis. tem ſuꝑ illud põ. Dixi cõfiteboꝛ. Glo.
Aotũ ꝓ operatione iudicat᷑. S tantũ valet bene vel⸗
le quãtum velle et operari.S ⁊c.¶ Itẽ Gꝛeg.in qua/
dã omeł. MNon ẽ vacua manꝰa munere.cũ archa coꝛ
dis repleta fuerit bona volũtate. plenitudo inten/
tionis et volũtatis equiualet plenitudini oꝑatiõis.
i mereri vitaz
opera exterioꝛa
nõ ſint neceſſaria ad merendũ vitã cternam. igit᷑ ad
meritũ vite eterne vẽ ſufficere intẽtio ſola.tẽ intẽ

12 4

tio et volũtas nõ pendẽt ex opere.g̊ oꝑe nõ exñte pᷣt
eẽ bonitas tã in volũtate qᷓ in intẽtione.ſᷣ qui bʒ bo⸗/
nã volũtatẽ eſt iuſtus.et ois talis bʒ qd ſufficit ei ad
erne vr intentio ſuf
imã. ita dñs dicet

ficere abſq; exterioꝛi opatione.
xxv.Eſuriui et non dediſtis mib

repꝛobis. et ꝓpter boc feret ſniam dãnatiõis contra

meritũ. Mtẽ phus die rriz re
vicʒ.ſcire.velle.et imꝑmutablr oꝑari.g ſi nõ eſt ope

eos. ſi ꝓpter vefectũ bonoꝝ opum qͥs damnat᷑.ex
ercitium bonoꝝ opum ẽ ad ſalutẽ neceſſariũ. intẽ/

92% —

tio ſine opibus nõ ſufficit ad meritũ.¶¶ Itẽ in canoni

ca. Ja.ij. Fides ſine oꝑibus moꝛtua ẽ.S̊ non ẽ effica/
cioꝛ ad merendum intentio ꝙᷓ fides.g ſi fides nõ ſuf
ficit ad meritũ ſine o ꝑibꝰ.pari rõe nec intẽtio. It
Gꝛeg.in quadã omel. Amoꝛ dei non ẽ ocioſus.òpꝑat

em̃ magna ſi ẽ. ſi autẽ oꝑari negligit. amoꝛ nõ eſt. er.

go ſi opera non aſſunt.nõ adeſt veritas amoꝛis.ſed
nihil eſt meritoꝛiũ vite eterne abſq; vero amoꝛe cha
ritatis. circũſcriptis opꝑibus.intentio nõ ſufficit ad
Bus dicit ꝙ ad virtutẽ tria requirũt᷑

ratio.nõ ẽ ſalua virtutis ratio.ᷣ vbi non ſaluat᷑ vir/

18

tutis ratio. nec poterit ſaluari ſufficiẽtia meriti. vꝛ‚

ꝙ abſq; oꝑatione vitã eternã nõ cõdigne nec ſuffici

enter meremur. Gtẽ ſi ſola intentio vel volũtas in-/

terioꝛ ſuſficeret ad meritũ.ſ̊ habenti gratiã facilimũ

ẽ velle bonũ. facilimũ eſt mereri vitam eternã.cuiꝰ
contrariũ dicit dñs Math. vij. ꝙ arta ẽ via que du/
cit ad vitã.¶ R.dð.ꝙ cum querit᷑ vtꝝ intentio ⁊ vo
luntas interioꝛ ſufficiat ad meritũ abſq; ope exterio

ri. diſtinguendũ eſt. Aut em̃ ille qͥ habet intẽtionẽ.hʒ
facultatẽ bene opandi aut non. Si non babet facul/
tatẽ. cum nemo obligetur ad impoſſibile.ſi bonã bʒ

voluntatẽ et directa intẽtionẽ.tũc ſola plenitudo vo
luntatis interne ſufficit ei ad meritũ vite eterne abſ/

q; exterioꝛi opatiõe Gi aũñt aſſit facultas. ⁊ ſe offert

opoꝛtunitas.intẽtio nõ põt ad meritum ſufficere abſ

Gq opere. ſatio autem buius ẽ diuini mandati obli

gatio.et virtutis ꝑfectio.et volũtatis plenitudo. Di⸗

“ uini mandati obligatio facit vt intẽtio ſine oꝑibꝰ nõ
ſuufficiat. cuz ſe offert opoxtunitas et facultas. Man

data em̃ dei nõ ſolum obligant ad volendũ ſed etiaʒ
ad faciendum.ct ideo qͥ non implet diuina manda/
ta cum poſſit.potius meret᷑ iram q; meret᷑ gloꝛiam.
AVirtutis etiam ꝑfectio eſt ratio q̃re non ſuffcit ſola

intentio.qm̃ virtus ẽ vltimũ potentie.et ideo elcua
potentiam ad aliqd magnũ et arduũ.potẽtie añt aie
nõ bñt ſuã virtutẽ ſiue ꝑfectionẽ completã niſi exe
ant in oꝑa ſibi dcbita qn adeſt facultas et opoꝛtuni/

tas.Et iõ illa intentio qua quis vult et intẽdit bonũ.

⁊ tamẽ non faciet cũ poſſit.nõ eſt intentio virtuoſa.
ac per boc nec meritoꝛia. Aolũtat᷑ etiã plenitudo rõ
ẽ quare nõ ſufficit ſola intẽtio.qm plena volutas po
nit effectũ ſi aſſit facultas.alioquin non dẽ plene bõ
aliquid velle ſi non facit cum poſſit facere.ſᷣ ſemiple
ne ⁊ pigre vult.ſicut piger qui vult et nõ vult.Et ꝓ⸗
pterea dicit Gꝛeg.ꝙ nemo vebet ſibi blãdiri de bona
voluntate.immo ad dilectionem conditoꝛis lingua.
mens.et manus requirit᷑.et ſicut hoꝛtat᷑ nos be.Jo.
j.can.j.Diligere debemus nõ ſolũ verbo et lingua.ſ
opere et virtute.cum igit᷑ adeſt facultas. et ſe offert
opoꝛtunitas.abſq; operibus exterioꝛibus nec ẽ mã/
datoꝝ dei impletio.nec virtutis ꝑfectio.nec volun/⸗
tat᷑ plenitudo. et abſq; his nõ eſt ſufficientia meriti.
binc eſt ꝙ ad meritum vite eterne non ſufficit boni/
tas intentionis abſq; bonitate operis exterioꝛis. Et
rationes que boc oñdunt concedende ſunt.Ad il
lud g qð Pertn⸗ obꝛ in contrariuʒ de Berũ. ꝙ bona
intentio ſufficit ad meritum. dicenduʒ.ꝙ loquit᷑ de
intentione illoꝛum operum q̃ non ſunt in pꝛecepto
non ratione alioꝛum que in pꝛecepto ſunt.Ael dicẽ
dum qꝙ loquitur in eo caſu qñ ſceʒ non adeſt facultas
bene oꝑandi exterius.¶ Ad illud qdð obꝛ ꝙ volũtas
ꝓ facto reputatur.dð. ꝙ verum ẽ äns ſe offert be⸗
ne oꝑãdi opoꝛtũitas et facultas Adillð vo BGꝛeg.
non ẽ vacua manus a muncere ⁊c̃.ddm.ꝙ facien/
aẽ vis in boc ꝙ dicit.cuʒ archa coꝛdis repleta fue/
rit bona voluntate.nunqᷓ; em̃ ſicut dictũ ẽ pꝛius ple/
ne bonã voluntatẽ bʒ qui põt facere bonũ illud cuiꝰ
bʒ voluntatẽ.et ad fructũ non ꝑuẽit. ¶ Ad illud qð
obẽ ꝙ opera nõ ſunt in ptãte noſtra.dð.ꝙ hoc ſolũ
non concludit q; in eo caſu ſufficit intentio qñ deeſt

facultas ad pficiendũ oꝑationẽ bonã.Ad illud qð

obẽ ꝙ bona volũtas non pẽdet ex opere.dom. ꝙ ve/
rũ eſt. attñ cũ adeſt facultas plena.voluntas neceſſa
rio ponit bonũ opus.ita ꝙ ſi bonũ opus non ponit᷑
aut nunqᷓ; voluntas fuit plena.aut deſinit eẽ plena.
S ſine oꝑibus nõ fufficiat.hoc nõ eſt qꝛ plenitu⸗
do bone voluntatis ex operibus pendeat. qꝛ bona

voluntas ſi plèa ẽ. neceſfario in bona oꝑa redũdat.

offereute ſe facultate et opoꝛtunitate.
Onſequenter queritur quãtum ad ſecunduzʒ
pꝛincipale de bonitate quã opera ſuꝑaddunt
vonitati intentionis. Et circa boc qᷓrunt᷑ tria.

Pꝛimo querit᷑ vtrũ aliquid addãt opa bonitatis vtł

—

meriti ſupꝛa bonã intentionẽ ratione progatiue di/

gnitatis. Scdo querit᷑ vtrũ addãt rõe qutitatis ex
pte dati. Zercio querit᷑ vtꝝ aliquid addãt ratiõenu
meroſitatis.
¶ Aueſtio. .

èGäG
¶ Atrũ opera extenioꝛa aliquid addant ſupꝛa bonam

2„ 7 — 5

intentionẽ ratione ſue excellentie et dignitatis. ſicut

ſunt opera pᷣuilegiata. Et q; ſic videt᷑.ſuꝑ illð Phil.

ſ. Que ſit ſupeminẽs magnitudo.glo. Quodaʒ in⸗

crementũ gloꝛie babebũt ſũmi doctoꝛes vltra id qð
cõiter habebunt alij.hoc aũt non ẽ niſi ratide doctri
une quã alijs cõicant.ᷣ 2elͤt cõiter in eedeſia ma/
gis ſolẽnizantur martires ꝙ confeſſoꝛes.s conſtãs
eſt ꝙ eccleſia ſanctis exbibuit bonoꝛẽ ſm meritoꝛux

19

20

21

253

ſo 6
tpoy
ſzin
difſon
ſioctpte
1
cda
onücl
Gtumẽ

holiß
ze
liteto

güͦediee
1
a

zalap
Kimmarti
buitpeit
ſtinviſſe
gliguict
noplacea
ſtücun
batopa
naiors
lrcllat
goſihn
deũq;al⸗
acen
Pinblla
twohati
ltiet o
Gtrobicz
ncäope
citadm
ſtarisl.
legiatal
minime
tionisn
putat
obaliue
ſigeyp
ſopus
1A trct
aduotk.
gtſue⸗
cterpot
lgteint
Autqut
aiur
werti
giͦſen
tiintite
ſhoñe
hbamar
ſtüad
eſpeen
ſehpee
habon
gean
geSi
ihue
mater
hhant

24 tatẽ et meritũ.

ſuoꝝ exigentiã.g maioꝛi gloꝛia digni ſunt qui moꝛtẽ
ꝓ xpᷣo patiunt᷑ qᷓ; illi qui pati nolunt.tem xpᷣs no

bis aliquid meruit ꝑ paſſionẽ qð ante nõ meruerat

nobis.vtpote aꝑtionẽ ianue.et multoꝝ cariſmatum
diffuſionẽ.ſi & charitas xpᷣi fuit eminẽtimima ab iſtã
ti ↄceptiõis.⁊ maioꝛis fuit efficacie cũ paſſione qᷓ ſi/
ne. vẽ ꝙ in quolibet alio.excellẽtia oꝑis exterioꝛis
addat ad meritũ bone volũtatis ſiue intẽtiõis.¶ ſytẽ
bonũ additũ bono facit magis bonũ.ſᷣ opus pꝛiuile
giatum ẽ bonum.& additũ intẽtioni facit ea magis
bouã.ſᷣ qdð addit ad bonitatẽ.addit ad merituʒ.S ⁊c̃.
tem ſi oꝑa pᷣuilegiata nibil adderẽt ſupꝛa bonita
tẽ intẽtiõis. qui ea faceret.fruſtra laboꝛaret.ſi ẽ̊ im
piũ ẽ dicere ꝙ qͥ facit oꝑa exccllẽtia.fruſtra laboꝛat.
Vi o excellens addat ſuꝑ intentiõis bonitatẽ.
WSe cõtra de btõ Martino cãtat ecdeſia. O bea
ta ala.quꝗ et ſi gladius ꝑſecutoꝛis ũ abſtulit.palmã
tñ martirij nõ amiſit. ita vẽ ꝙ btũs Martinus ha
buit palmã martirij ꝑ bonitatẽ intẽtionis.ſicut ſi ſu/
ſtinuiſſet acerbitatẽ paſſiõis.ꝙ nð vꝛ ; opꝰ excellẽs
aliquid addat ſupꝛa bonitatẽ ntétioms.De oꝑãs
nõ placet ꝑ oꝑationẽ ſ magis oꝑatio ꝓpter opantẽ
qtũcunq; oꝑatio illa ſit nobilis.g qtũ deus appꝛo/
bat oꝑãtẽ.tantũ appꝛobat oꝑationc.igit᷑ nõ vꝛ ꝙ bõ
maioꝛis pᷣmij efficiat᷑ apud deũ dignꝰ. ppt᷑ opatiõʒ
excellẽtẽ ſuꝑadditã bonitati vol rie Aigeen ſi ali
q̃s ſuſtineret moꝛtẽ ꝓ iudeo.potiꝰ demereret᷑ apud

deũ ꝙ; aliqͥd mereret᷑.igit᷑ ſuſtinẽtia moꝛtis ꝓ xpᷣo ſi

q̃ mõ placet deo.hoc ñ ẽ ob aliud niſi qꝛ oꝛdinat᷑ ad
xpᷣm.S illa oꝛdinatio ẽ mediãte intẽtiõe.ẽ tota boni⸗
tas oꝑationis q;tũcunq; exeellẽtis ex intẽtiõe habet
oꝛtũ.et ꝓpter illã deo ꝑlacet.ſᷣ vbi vnũ ꝓpter alteꝝ.
vtrobiqʒ vnũ.igit᷑ tãtũdẽ placet intẽtio ꝑfecta et bo
na cũ oꝑpe.quãtũ placet ſine ope. ſe ſi aliqᷓ oꝑa fa
ciũt ad meritũ illa ſũt maxime oꝑa bumilitatis ⁊ vi/

litatis.Hec em̃ oꝑa deus maxie cõmẽdat.ſᷣ opa pᷣui

legiata ſunt oꝑa eiuſdẽ excellẽtie ⁊ dignitatis.g vẽ ꝙ
minime inter oia genera oꝑm addãt ad bone inten/
tionis merr ke vbi facultas deeſt. voluntas re/
putat᷑ ꝓ facto.ſicut determiatũ ẽ ſupꝛa.et hoc nõ eſt
ob aliud niſi qꝛ alias nõ eẽt plena et ꝑfecta volũtas.
ſi igi᷑ volũtas ꝑ ſe ſola ꝓ oꝑe reputat᷑.vẽ ꝙ ĩ tali ca/

dð qꝙ maius bonũ põt aliqͥd di/
ci duplr. Aut intenſiue.vtpote qꝛ plꝰdeo placet. Aut
extẽſiue.vtpote qꝛ pluribus ꝓdeſt.et ſᷣm hoc dupli/
citer põt intelligi ꝙ; opus pᷣuilegiatũ addat ad boni
tatẽ intẽtionis. Aut q;tuʒ ad ꝓximoꝝ edificatiõeʒ.

ſu opus Krnad iatũ nibil addat ſuꝑ iutẽtionis boni

aut quãtũ ad dei appꝛobationẽ.Et pꝛimo mõ atten-

ditur augmẽtuʒ qtũ ad exemplũ.ſco mõ qᷓ;tum ad

meritũ. Si igit᷑ loquamur ðᷣ additiõe gagte ad exẽ⸗
plũ.ſic abſqʒ dubio opꝰ puilegiatũ addit ad bonita/

tẽ intẽtionis.qꝛ bonitas intẽtiõis nõ lucet exteriꝰ ni

ſi ꝑ oñſionẽ bonoꝝ oꝑm ⁊ maxice pᷣuilegiatoꝝ.Si at
loqmur ſcdᷣo mõ ſcʒ quãtum ad additiõeʒ qᷓ attẽdit᷑

q;tũ ad meritũ.ſic diſtinguẽdũ ẽ.ꝙ ẽ loqui dð merito

reſpectu pᷣmij ſubalis.et reſpectu pᷣmij accidentalis.
NReſpectu pᷣmij accidentalis opꝰ puilegiatũ addit ſu
pꝛa bonã intẽtionẽ et volũtatẽ.qꝛ pᷣmin accidentale
qð ẽ aureola nõ debet᷑ volũtati m ſe.ſᷣ voluntati in
ope.Si aũt loqᷓmur merito reſpectu pᷣmij ſubalis.
adhuc optet ſubdiſtinguere.qꝛ ẽ meritũ cõgrui.et eſt
meritum ↄdigni.Quãtũ ad meritũ cõgrui.abſqʒ du.
bio opus pꝛiuilegiatũ addit ſupꝛa bonitatẽ intentio

1
/

nis. p èo ; voluntas in illo ope pparat᷑ et diſponit᷑
ad ſi uſceptionẽ maioꝛis gratie. ꝑp quã digna ẽ maioꝛi
retributiõe.Si aũt loquamur de merito cõdigni. ſic

abſq; dubio nõ addit.ꝓ eo ꝙ quãtitas meriti condi

gni penſat᷑ ex quatitate radicis.et tantũ placet deo
quis qui hʒ volũtatẽ plenã ⁊ nõ pᷣt babere opꝰ.quã⸗/
tũ ille qui habʒ voluntatem et opus quãtuʒ ad eẽn⸗
tialis pᷣmij retributionẽ ſi ſũt in eqᷓii caritate. Et ſic
patet ꝙ opus pꝛiuilegiatũ rõe dignitatis ſue aliquid
addit ſupꝛa bonitatẽ intẽtiõis.licʒ nõ addat omi mõ
additionis. Ideo cõcedẽde ſunt rões q̃ ad pꝛimã ꝑ/

tem mancun ſa illud vero qd obꝛ de btõ Mar/2

tino ꝙ palmã martirij ñ amiſit.d. ꝙ ibi palma mar
tyrij nõ accipit᷑ ꝓ pᷣmio accidẽtali qd ẽ aureola.ſ 1
ſᷣmio ſubali qð ẽ aurea.vtrũq; em̃ eſt martyrij pal/
ma. vnũ ſcʒ aurea rñdet martyrio.qꝛ ſuſtinetur er
charitate. alteꝝ vero ſcʒ aureola rñdet ei. qꝛ eſt ſpãt
puilegij et pꝛogatiue
cet ꝓpter oꝑantẽ.dd.ꝙ verũ eſt.attamẽ dũ oꝑãs be
ne vtit᷑ dono ꝑ qð placet deo.hocipᷣo diſponit ſe ad
maius.et aliqͥ dignꝰ ẽ.quo qͥdẽ nõ eẽt.ſi nõ ita bene
vteret᷑.et iõ non ſequit᷑ ꝙ ſi opatio placʒ deo ꝓpter
oꝑantẽ.ꝙ nõ magis placeat ꝓpter oꝑationẽ q; ſine.
nihil em̃ impedit de duobus bonis quoꝝ vnꝰ hʒ bo
nitatẽ ab altero.qͥn ambo melius valeãt qᷓ; valeat al
ter illoꝝ ꝑ ſe. E⸗
plicet deo.dm ꝙ verũ ẽ.ſᷣ tñ ex boc nõ ſequit q to⸗/
ta bonitas o ꝑis pᷣuilegiati ven:at ex intẽtiõe.ſᷣ ꝙ nõ
põt eẽ opus ꝑfecte bonũ abſq; intẽtiõe.nibilominus
tñ oꝑa pᷣuilegiata aliquã bonitatẽ natura ſui hñt.
q̃ iuncta cũ bonitate intẽtiõis aliquã excellẽtiam tri

buñt bene oꝑãti.quã nõ tribuerẽt alia genera oom.
Et iõ illud verbũ quo oꝛ ꝙ vbi vnũ ꝓpt᷑ alten vtro/ g

biq; vnũ.nõ hʒ hic locũ.Hoc em̃ intel igit᷑ qñ ill pꝓ

pter qd alteꝑꝝ pticipat aliquã ꝓpꝛietatẽ.ẽ tota rõ illi
ticipatiõis.nõ ſic aũt ẽ in ꝓpoſito vt viſum eſt.

u8 P
illud qð obẽ ꝙ oꝑa pᷣuilegiata ſunt oꝑa excellẽ 29
ia. et iõ minus debent facere ad meritũ. d. opus

excellẽs dupliciter pᷣt dici.aut m vanã eſtimationẽ.

ſicut aliquis reputat excellẽtiam vindicare ſe de ad/
uerſarijs.⁊ pᷣdominari alijs.Aut pᷣm veritatis dicta
men. et ſic ſuſtinere ignominioſiſimũ genus moꝛtis
ꝓ rõpo eſt opus magne cxcellẽtie.et tale opus excellẽ

7 9 7

tie nõ cõdiuidit᷑ contra opus humilitatis.imo ſimul

cum illa ſtat.et neceſſario eã requirit tanqᷓ; ſociaʒ.⁊

dum in ſe hẽat difficultatẽ.et dignitatẽ. et charitatez
pambulã.et humilitatẽ annexã.nõ ẽ miꝝ ſi diſponit
ad maioꝛẽ gloꝛiã.¶

„

Acd illud qdð obẽ ꝙ volũtas repu

tat᷑ ꝓ facto vbi facultas deeſt. vm. ꝙ illud verum 530
qtum ad ſufficientiã ad ſalutẽ.et quãtũ ad pᷣmium

ubale. qꝛ nemo amittit regnũ celoꝝ ex hoc ꝙ nõ fa/
cit qd facere nõ põt.nõ aũt ẽ verũ quãtũ ad pᷣmij ex/
cellentiam.ſiue quantum ad pꝛemium accidentale.
Et hoc mõ ponẽdum ẽ ꝙ opus pᷣuilegiatuʒ addit ſu
pꝛa intentionem voluntatis.
— QAueſtio. ij. e ,
trũ bona oꝑa addant ſupꝛa bonã intentionẽ quã⸗
tum ad quãtitatẽ dati.Et ꝙ ſic vꝛ.j.Coꝝ.viij.Qui .
ce ſemiat.pce ⁊ metct.et qui ſemiat in bñdictiõibꝰ.d&ᷣ
bñdcõibꝰ ⁊ metzʒ. Si igit᷑ ſemiatio illa q̃ loqͥt apls

ẽ in elemoſyne dationeę.vẽ ꝙ magnitudo dati faciat

ad excellẽtiam gloꝛie. Itẽ Thobie.iiij. Si multuz
tibi fuerit. habudãter tribue.ſi iſta exhoꝛtatio non
eſt inutilis.vẽ ꝙ abundantia dati Beht ad aaan
44

dillud qd obẽ ꝙ opatõ pla 26

illud q obẽ ꝙ mori ꝓ iudeo diſ 27

τ „
Ti. .

tũ meriti. Ytẽ uis deus ex equali bonitate cõferat
bona maioꝛa et minoꝛa. tñ ille cui maioꝛa cõtulit.ad
maioꝛẽ tenet᷑ gratiaꝝ actionẽ. pari rõe ſi ex equali
charitate detur maiꝰ munꝰ et minꝰ munꝰ.cõueniẽs
ẽ deũ ꝓ maioꝛi munere maioꝛẽ reddere rtributiõeʒ.
¶ Itẽ ſi nõ magis meret᷑ qͥ plus tribuit qᷓ ille qͥ mi/
nus. 5 nõ plus meret᷑ qͥ reliquit oia do et dat pau
peribꝰ. q;ᷓ ille qͥ datvnũ ſolũ obulũ.igit᷑ oẽs ſunt ſtul
ti qͥ ſequũtur diuinũ cõſiliũ. O ſi impiũ ẽ dicere di⸗
uinũ cõſilium eẽ indiſcretũ.vꝛ ꝙ quatitas dati faci/
at ad amplificãdũ meritũ. cõtra. Marci. xij.
Amẽ dico vobis.qm̃ hec plus oibꝰ miſit in gaʒophi
latiũ.loquit᷑ de vidua.& ſi xpᷣs plus appꝛeciabat᷑ da/
tũ illius viduc qd fuit valde ꝑuũ (ſicut in textu inui/
tur) qᷓ; magna dona alioꝝ.vꝛ ꝙ deus appꝛeciet᷑ oꝑpa
ſolũ pᷣm quãtitatẽ bone intẽtiois.⁊ nullo mõ ſᷣm qn/
titatẽ muneris exterioꝛis.¶ Itẽ glo.ſuper eñũdẽ locũ.
Mon offerentiũ ſubaʒ conſiderat deꝰ tᷣ᷑ cõſciam. nec
ppendit quatũ offeras.ſᷣ ex quãto.ſi &̊ merita tantũ
valent quãtũ deus illa põderat.vẽ ꝙ quãtitas dati.
meritũ intẽtiõis bone nõ augeat. e⸗
Coꝝ.viij.Et q̃ mltũ bnit ñ abũdauit.ibi glo. Abi eq̃ᷓ
E volũtas.eq̃leʒ hẽbit mercedeʒ. ſiue aliqͥs det ma/
gnũ ſiue pu.dũ tũ ex equali charitate. vꝛ ꝙ ei retri/
buat᷑ eqliter.¶ Gteʒ ſi quãtitas dati aliqd addit.aut
addit ad meritũ reſpectu pᷣmij ſubalis.aut reſpectu
p̃ᷣmij accidẽtalis. Hõ reſpectu pᷣmij ſubalis.qꝛ illud
reſpicit charitatis radicẽ et quatitatẽ gꝛatie. Non re
ſpectu accidentalis.qꝛ pᷣmiũ accidẽtale debetur oꝑi/
bus excellẽtioꝛibus et pᷣuilegiatis.non em̃ meret᷑ ali
quis aureolã ex boc ꝙ dat magnã elemoſynã.vꝛ igit
xp quãtitas dati ad bone intẽtionis meritũ nibil oĩ/
no adgac. . Fictde intelligẽtiã ẽ notandũ q;
̊ I pe quãtitate dati ẽ loqui dupliciter.aut cõpando da
tũ ad datũ ſolũ.aut cõpando hec adinuicẽ et ad dan
tis facultatẽ. Pꝛimo mõ loqᷓndo maioꝛ quãtitas da

ti aliq̃d addit ad bonitatẽ intẽtiõis. nõ inquatũ fſpe
ctu pᷣmij cẽntialis directe.ſᷣ qꝛ aliquo mõ diſpõit hbo

minẽ ad ꝓficiendũ in bono.et ad recedẽduʒ a malo.
Qui em̃ maius munus tribuit vt ſibi faciat amicuʒ
de mãmona iniquitatis.magis recipiẽtẽ obligat ad
oꝛandũ ꝓ ſe.et quodãmõ i obligãdo illũ.obligat de/
um. et iõ plus ſe diſponit ad gratiã qᷓ ille qui dat mi/
nus munꝰ.Silr plus ſe diſponit ad recedẽduʒ a ma
lo.qꝛ in hoc ꝙ facit maioꝛẽ clemoſynã.abſolui mere/
tur a maioꝛi pena.ſᷣm ꝙ dẽ Luce.xj. Date elemoſy⸗/
nã et oĩa mũda ſunt vobis.Et Thob.xij. Elemoſyv/⸗
na a moꝛte liberat.Et Oañ.iiij. Peccata tua elemo/
ſynis redime.Sir ſi cõꝑemus quãtitates datoꝛuʒ in
compꝑatione ad facultatẽ dantiũ. maioꝛ quãtitas ñ

addit quãtũ ad meritũ pꝛemij ſubalis directe.ſᷣ quo
dãmõ diſpoſitiue. Qui em̃ penſatis ſuis viribus plꝰ
dat qᷓ;ᷓ alter ſuis viribus pẽſatis.magis ad donñ gra
tie ſe diſponit.magis etiã a peccato recedit.et ſic ge
neraliter loquẽdo quãtitas dati (pᷣſuppoſita equali/

tate bone intẽtionis ſiue voluntatis) quatũ ad pᷣmi
um eẽntiale nõ addit directe et ꝓpꝛie.ſᷣ qͥdãmõ di/

ſpoſitiue.vel qꝛ diſponẽdo ad charitatẽ diſponit ad
maioꝛẽ gloꝛiã.vel qꝛ eripiendo a malo.celerius facit

hominẽ ꝑtingere ad coꝛonã.Et hoc quidẽ nõ hʒ in/
ſtãtiã q ẽ exceſſus qᷓntitatis dati.⁊ i cõꝑatiõe ad da
tũ.⁊ in ↄꝑpatõe ad facultatẽ dãtis.Qñ vo ex vna ꝑte

7

vatũ vnũ excedit aliò i ſe. ⁊ ecõtra excedit᷑ ab aliqᷓ in

comꝑatiõe ad facultatẽ dantis.ꝑ quẽ modũ dixit do

tez ſuꝑ illd.ij.

feſtabit᷑ in ſequẽti pꝛobleumate.

lũtas.ſᷣ nihil hoc expᷣſſiꝰ dici pᷣt.

minꝰ ꝙ vidua plus miſerat ĩ gazophilatiũ qᷓ; oẽs di
uites.qꝛ totñ victũ ſuũ poſuerat.tũc ſe hñt ſicut exce
dentia et exceſſa. Scom em̃ diuerſas cõditiões vnũ

datũ plus ꝓmouet qᷓᷓ reliquũ. Maioꝛ em̃ quãtitas

dati plus valet ad euadẽdã penã.Oꝛ ſicut dꝛ Pꝛo/
uerb.xiij. Redẽptio aie viri ſunt ꝓpꝛie diuitie.Ma⸗/
ioꝛ vero quãtitas dati ſᷣm facultatẽ dantis plus va/
let ad acquirẽdã gratiã ꝓ eo ꝙ talis ſe magis diſpo

nit ad ꝑfectionẽ beatitudinis ſcʒ pauꝑtatis. Conce/

auget ad meritũ bone intẽtiõis ſcʒ diſpoſitiue.
illud vero qð pᷣmo obꝛ in cõtrariũ ꝙ vidua illa plus
dedit.dici põt ꝙ ibi loquit᷑ dñs ð quãtitate dati per
cõpationẽ ad facultatẽ dantis.qꝛ illa totuʒ dederat.
qð patct ꝑ ſequẽtem lr̃am. Pꝛeterea deus qͥ ſcrutat᷑
coꝛda.vidit ꝙ vidua illa ex melioꝛi volũtate oblatio/
nẽ ſuã dabat.et iõ magis donũ eius appꝛeciabat᷑ ra/
tione volũtatis eius melioꝛis.Cũ aũt querimꝰ nunc
vtꝝ quãtitas dati aliqͥd addat ad bonitatẽ intẽtõis.
boc qrimꝰ pᷣſuppoſita equalitate bone voluntatis.
aliter em̃ nulla eẽt qõ.qꝛ planũ eſt ꝙ plus valet ma/
gnitudo bone voluntatis cũ puo dono.q; ꝑuitas bo
ue volũtatis cũ magno.
deꝰ nõ cõſiderat quãtũ ſᷣ᷑ ex quãto.dðm ꝙ verũ ẽ pᷣn
cipaliter ſcʒ quãtũ ad retributionẽ pᷣmij.nõ negat tñ

dẽde ſunt igit᷑ rões oñdentes ꝙ quãtitas dati
V

glo.qͥn quãtitas dati aliquo mõ diſponat de cõgꝛuo

dillud qd obẽ de alia glo.ꝙ equalis volũtas eq̃ᷓ
em hʒ mercedẽ iã ptz reſpõſio. Hõ em̃ fit maioꝛ re/
tributio volũtate remanẽte in ſua equalitate.vᷣ quia
quãtitas dati diſponit ad habendũ melioꝛẽ volunta
tẽ et purioꝛẽ̃.hinc ẽ ꝙ aliquo mõ facit ad augmẽtum
gloꝛie.Et ꝑ hoc ptʒ rñſio ad illud qð vltimo quere/
bat᷑ ꝙ aliquo mõ facit ad pᷣmiũ ſi udale licet nõ pꝛin/
cipaliter et ꝑ ſe.S mediãte gratia et charitate ad quã
diſponit. Aerũtamẽ illud qð obẽ de pᷣmio accidẽta/
li nõ cogit ꝓ eo ꝙ meritum accidẽtale nõ tm̃ ẽ aureo
la.ſᷣ etiã gaudiũ de aliquo bono creato. ſiue ſit alicꝰ
Hrogatiue et excellẽtie ſiue nõ. Et hoc melius mani⸗
iij.
Atrũ bonitas operũ addat ad bone intentiõis meri
tũ qẽtũ ad numeroſitatẽ.Et ẽ qõ vtrũ bonũ opꝰ ad/
ditũ oꝑi. reddat oꝑantẽ dignũ maioꝛi pᷣmio eẽntiali.
Et ꝙ nõ vꝛ pᷣmo ꝑ illð Zach.iiij. Exeqbit gr̃am gre.

ſeiaa gloꝛiã.vel ad gloꝛiã celcrius habendam.

vbi ẽ eq̃litas gre.erit eqlitas gloꝛie.igit᷑ ſi aliq duo

ex eq̃li gẽa ineqliter opãt᷑.nihilominꝰ i mercede glo⸗
rie eqᷓbũt᷑¶ Itẽ ſuꝑ ill Juð.ij. Qui lõgo tꝑe pꝰ eũ

vixerũt. glo. Soliꝰ dei ẽ noſſe inter ſenioꝛes qͥs eoꝛũ
pꝰ ſe lucè emiſerit.vtꝝ panlꝰ.an petrꝰ.an bartholo/

meꝰ.ſ certũ ẽ ꝙ paulꝰ plus oibꝰlaboꝛauit.ſicut dẽ.j.
Coꝝ.xv.gᷓ magnitudo pᷣmij nõ penſat᷑ ᷣm multitu/
dinẽ oꝑmſſytẽ Aug. Mõ mititudo oꝑm.nõ diutur
nitas tym auget meritũ.ſ ſola charitas et melioꝛ vo
tẽ quãtũ hõ dili/
git deũ tantũ diligit᷑ a deo.et quatũ diligit᷑ a deo tan
tũ remunerat᷑ a do.ſi ̊ ẽ eq̃litas in dilcctiõe.eq̃litas

ẽ in remuneratiõe.s multi ſũt eq̃les in dilectõe.q nõ
ſüt eq̃les i oꝑe.ᷓ vꝛ q; mititudo oꝑm ñ faciat ad me/

riti ſubalis pᷣmij incremẽtum¶ Sʒ cõtra. Ro. iiij. Ei
aũt qͥ opat᷑ merces nõ iputat᷑ ſim gratiã ſᷣ ſjm meri⸗
tũ.glo. Merces ñ dabit ſᷣm graz fidei tm̃.ſ ſm me/
ritũ opatiõis ſue.g vẽ ꝙ pluribꝰoꝑibꝰ maioꝛẽ merce

dẽ quis mereat᷑ brelſtẽ ſuꝑ illud Gabł.iiij. Bonum

—

d illud qð obꝛ de glo. ꝙ

añt facientes nõ deſiciẽtes.glo. Quãtũ ſeminaueri/

M
vni
opy⸗
glt
0
Gan
ſule
ſgͤt
ſnere⸗
Pecan
Pont
nuph⸗
littt
co
isint
gt tite
inut
Ceſan.
Zutig
Nureol

bus.5

t
inmna
plee⸗
Coͤſitnᷣ
efi⸗
Nkaet
Pinüge
Fekn
Chiido
ccege
d
ts
dſſpon
fectö
ſeuat
obag
ctopa
cctin
ſaluan
D
we
nn
8 mie
ſeae
pfe
Aichd⸗
zaaͤ
glura
in oſ⸗a
falia
meriti
retur!
polit⸗
gug

352

34

35

ſn⸗
Din
ct⸗

Migii
eſ
irdls⸗
s per
Ntn.
cſeue
Mchlnto⸗
tihnin⸗
mmpnne
tiinis.
wlonnts.
lefn,
linsd

innee

gwriiht
No
babern.
foliwei
tmunſe
tariti
oepbe
Minn
upgi
eſta
s ne⸗
ii
ste
u,
nil
mnge.⸗
lido
eghe
ean
is en
nnt⸗
atü⸗
Pun⸗
ncinp
jonl
1denti⸗
iſns
in
k.
ar⸗
e⸗
herc⸗
ohin
aar,

56

37.

at.tãto maioꝛẽ ab ipᷣo recipiat ftributionẽ.

* —

ms in opibtis. tatũ metemꝰ in fructib 2=. ( Ntẽ g

vnũ bonũ opꝰ hõ meret᷑ vitã eternã. ſi aliᷣ ſequẽs
opus ẽ ita bonũ ſicut pꝰ.tãtudẽ merebit᷑ ſicut pᷣmũ.
aut g meret᷑ ill idẽ.aut aliqͥd ſupadditũ illi.Si ali⸗

q̃d ſuꝑadditũ illi hẽo ꝓpoſitũ ꝙ mititudo opm ꝓſit

ad augmẽtũ meriti. Si nihil.ᷓ vꝛ ꝙ fruſtra opet .ᷓ ẽ
ſtultꝰ.q; facto vno bono ãpliꝰ facit alid Oꝛ ſi bocẽ
ipiũ dicere.reſtat ⁊c.iptẽ pctm̃ ũ ẽ magis efficax ad

—

merẽdũ penã.q; ſit bonũ opꝰ ad merẽdũ gloꝛiã.ſecd

peccatũ ſequẽs additũ pᷣcedẽti ſi ſit eq̃le ei meret᷑ du
plo maioꝛẽ penã.g̊ bonũ opꝰ additũ pᷣcedẽti meret
duplo maioꝛẽ gloꝛiã. Itẽ qͥ uit hõi.qᷓto diutiꝰ ei ſer
uit tãtũ maioꝛẽ aſſequit᷑ mercedẽ.ſi ̊ deꝰ in retribu⸗
endo eſt iuſtioꝛ et liberalioꝛ q; ſit hõ. vẽ ꝙ; quãto ali
q̃s in pluribꝰ ei puit.et quãto plura opa ꝓ xpᷣo faci/
Itẽ iſte
multiplicat oꝑa bona ſeminat in terra bona.g ne/

ceſſanio optet ꝙ aliquẽ fructum pᷣmij ex eo accipiat.

Aut igit᷑ pᷣmiũ ſubale.aut accidẽtale.aut auree.aut
aureole.Sʒ nõ aureole.cũ illa debeat᷑ oꝑibꝰexcellẽti
bus. & fecebiet maiꝰ pᷣmiũ ſubale ſiue aurce.Eſt igit
qð qᷓ;tũ ꝓſint bõa oꝑa mitiplicata et quẽ fructũ affe
ruũtiM. ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ notadũ 4 pꝓficere
in merito vel ad meritũ põt eẽ duobꝰ modis ſᷣm du
cõſiſtit in viſiõe et fruitiõe dei.qð iõ dẽ pᷣmiũ ſubale.
qꝛ fudamẽtũ et ſuba totiꝰ nr̃e beatitudis ẽ deꝰ et illo
pfecte habito.ꝑfecta ẽ in nobis btitudo’

/ 7 *

pᷣmiũ accidẽtale qð qͥdẽ cõſiſtit in gaudio qd habet᷑

de bono creato.vel de liberatiõe ab aliquo malo.Ac

cipiẽdo igit᷑ meritũ reſpectu pᷣmij ſubalis.cõtigit di⸗
cere ꝙ aliqd valet ad ꝓfectũ meriti triplicit. Aut qꝛ
illð meret᷑ hõ maioꝛẽ gloꝛiã.et H̊ mõ maioꝛ chari/

tas vł melioꝛ volũtas facit ad ꝓfectũ meriti. Aut qꝛ

38

diſponit ad merẽdũ maioꝛẽ gloꝛiã.et talia ſũt opaꝑ⸗

fectiõis qᷓ dicũt᷑ facere ad meriti ꝓfectũ.Aut qꝛ con/
ſeruat illud ꝑ qð meretur hõ gloꝛiã.et ſic omia bona

oꝑa ꝓficiũt ad meritũ.qꝛ in ipis exercetur charitas
et oꝑpatur. cõſeruatur radicatur.vt bõ finalr ꝑſeue
ret in illa.Et hoc nõ ẽ ꝑuũ.qꝛ quicqͥd hõ faciat.non

ſaluatur niſi finalit᷑ ꝑſeueret.Et ſic pʒ q opꝑm multi
plicatio qddãmõ valet ad ꝓfectuʒ in merito reſpe/

ctu pᷣmij ſubał.et h̊ dico diſponẽdo et cõpuãdo.ñ ãt

merẽdo maioꝛẽ gloꝛiã ex cõdigno. Silr ad ꝓfectum
maioꝛis pᷣmij accidẽtalłpᷣt aliqͥd valere triplicit. Aut
rõe adeptiõis aureole.et ſic oꝑa ſpãl excellẽtie faciũt
ad ꝓfectũ meriti volũtatis bone.Aut rõe adeptõis
alic delectatiõis interne.et ſic oĩa oꝑa q̃ fiũt ex gra
q̃dãmõ valẽt ad ꝓfectũ pᷣmij accidẽtał. qꝛ bhim ꝙ bõ
plura bona oꝑa facit. ᷣm h̊ de pluribꝰ iocũdabitur
in cõſcia ſua.Aut rõe diminutiõis pene.et ſic opa dif
ficilia et penalia faciũt ad ꝓfectũ meriti. et addũt ad
meritũ bone volũtatis.qꝛ remiſſionẽ alicꝰ pene me/
retur hõ ex volũtate cũ oꝑe.quã nõ merctur ex ſola
volũtate. Hec aũt diſtictio nõ ſolũ valz ad terminan
dũ qð dictũ c.ſ etiã ad duo pᷣcedẽtia. Generalit᷑ em̃

Aliz vo ẽ=

ſicut pᷣus oñſuʒ e⸗
pctõ duplat meritũ et ſuppliciũ.g ⁊ bonũ additũ bo

liõ ñ ẽ ſile ex ꝑte iſta et ex illa

reola. Mõie em̃ aureole ñ intelli

veru ẽ qg dim dignitas. et dati quãtitas.et opᷣm nin.

meroſitas ad ꝓfectũ meriti facit reſpectu pᷣmij acci⸗

dẽtalis.licʒ dinter. Aen ẽ etiã generaliter qꝙ illa oia

opꝑa nõ faciũt ad ꝓſectũ meriti rſpectu pᷣmij ſubal'ni
ſi ſolñ diſponẽdo et cõpuãdo. Eñ rões ille q̃ oñdũt

8

ꝙ nõ mltiplicatur merces pᷣmij ſubalis pᷣm multipli

catõz opm. cõcedẽqe ſũt. Vlex em cocludũt.¶ Ac il

39

lud vᷣo qð pᷣmo obꝛ ĩ cõtrariũ 4 ei q̊ͥ opatur merces
t

iputatur ſᷣm meritũ.dð.q; tex
nñ vult dicere ꝙ qtitas mercedis rũdeat opꝑi pᷣncipa/
liter. boc vult dicere. ꝙ vbiẽ opoꝛtunitas opãdi.ñ
ſufficit gra fidei ſine bona opꝑatiõe.vbi aũt opoꝛtuni

tas ſiue facultas deeſt. ſola gra ſufficit. Añ ſenſus ẽ.

ei qͥ oꝑatur.i.ci qͥ b tᷣs opãdi.¶ Aq illud qð obꝛ de
glo. ꝙ quãtũ ſeminauimꝰ in opibꝰ.tãtuʒ metemꝰ in
fructibꝰ.dð ꝙ nõie fructuũ itelligitur ibi gaudiñ qdð
hẽbit qͥs de bonis oꝑibꝰ.nõ pᷣmiũ ſi ubale qð cõſiſtit
in do. Si ãt ð illo ſcʒ ſubali pᷣmio intelligatur tũc qn

tũ et tãtũ nõ dicũt cõmẽſuratiõcʒ. nec etiã dicũt diſ

poſitionẽ neceſſitatis ſ̊ cõgruitatis.¶ Aillð qd obẽ.
ꝑ ſequẽs opꝰ meretur hõ tãtũdem qᷓ;tũ ⁊ ꝑ pꝛimũ

ruerat.loquẽdo quãtũ ad eẽntiale pᷣmiũ.et nõ ſequi

merito vel ac u põt eẽ duob? 1¹ tur ꝙ iuanũ laboꝛet.qꝛ et ſi pᷣmũ opꝰ erat meritoꝛiũ
plicẽ dꝛiaʒ pᷣmij.OQddã em̃ ẽ pᷣmiũ ſubale.qd qͥdem

ille hm ꝙ glo. expöit

40

41

d5. qꝙ veꝝ ẽ.b nõ meretur aliud ſᷣ idip̃m q pus me

vite eterne.nõ tñ merebatur efficaciter niſi charitate

pleuerãte. et charitas nõ pᷣt in hõie vigere qn exeat

in bonos actꝰ cũ pᷣt et debet.iõ ſcq̃ns opꝰ fruſtra nõ
fit. qꝛ qᷓuis nõ addat aq pᷣmij excellẽtiã. addit tñ ad
meriti efficaciã.diſponit etiã nibilominꝰ ad ꝓfectũ.
et facit ad incremetũ meriti reſpectu accidẽtał᷑ pᷣmij
¶ Ad illud qdð obẽ ꝙ; pctm̃ addituʒ

no.dd. ꝙ nõ ẽ ſilłe. ꝓpter hoc ꝙ qꝛ mala facimꝰ.ma/
li ſumꝰ.ꝑ nõ qꝛ boa facimꝰ boni ſumꝰ.ĩmo potiꝰ ecõ
uerſo bonitas opꝑm oꝛtũ hʒ ex bonitate opãtis. et hic
eſt ꝙ diuerſis pctis meretur hõ diuerſa ſupplicia.q;
uis diuerſis bonis opibꝰ mereatur hõ vnꝗ gloꝛiã. qꝛ
actio merẽdi et acceptãdi in pluribꝰ bonis vna ẽ. rõ
vo lceili et demerẽdi in pluribus pctis diuerſa.
¶ Ad illud qd obẽ q; apud bõieʒ maiꝰ pᷣmiuʒ mere
tur hõ ex pluribꝰ oꝑibꝰ.dð.ꝙ nõ E ſile.qꝛ bõ nõ fpu
tat opꝰ diguũ retributiõe ꝓpt᷑ bonitatẽ opãtis.ſᷣ̊ po

42

43

tiꝰ opãtẽ ꝓpter bonitatẽ oꝑis.Hõ em̃ indiget aliẽðo

fuitio. deꝰ? aũt qͥ bonoꝝ nroꝝ nõ indiget. nò opantẽ

ꝓpt᷑ oꝑa.ſᷣ oꝑa ppt᷑ oꝑãtẽ acceptat et remunerat et

illð qd obẽ ꝙ opa
mitiplicata nõ valẽt ad pmini accidẽtale Aeno olr
quũtur aureolã.dð.q accidẽtale pᷣmiũ in plsé i; au
la. . intelligimꝰ qdcũq; pᷣmiuʒ
accigétale.5 ill qd h quãdã pᷣrogatiuã et dignita
tẽ ſicut et opꝰ cui rñdet.HNihilominꝰ tñ gaudiũ bo
noꝝ oꝑm mltiplicatiõe ad accidẽtale pᷣmiũ ſpectat.
cũ ſine ipᷣo poſſit haberi vita eterna.et ad Hᷣ qͥdẽ faci

—

unt bona opa mltiplicata. faciũt etiã ad eẽntiale pꝛe
miũ aliqͥ mõ ſicut pꝛius oñſum eſt. Ex bis patet fſpõ

ſio ad illud qd vltimo querebatur.

¶Miſtinctio. xlj. Qualiter ex obliqtate intẽtiõis habeat fieri opus malum.
Anqʒ intentio vt ſupꝛa dictũ eſt ⁊c. Supꝛa oñdit magiſter qualiter actus habeant rectificari ex ecti
tudine intẽtionis et volũtatis. In hac pte intendit determinare qualiter actus ex defectu intẽtiõis et
volũtatis habeãt depꝛauari. Diuiditur aũt ꝑs iſta i duas ptes. In quarũ pᷣma coꝑat mgfr̃ oꝑa ad in/

tẽtionẽ deſicittem. In ſcda vᷣo cõpat malos actꝰ ſiue mala oꝑa ad volũtatẽ.ibi. Poſt bec iueſtigari ogtz ꝛc.
Pꝛima ꝑs diuiditur in tres ꝑtes. In quaꝝ pᷣma mgr̃ mouet qõeʒ et determiat ᷣm quoꝛũdã opinionẽ. In ſe

q44

44

cuda vo obijcit cõtra illã dᷣcermiationẽ. adiuges illi qõni qᷣnda mſioneʒ ibi. NHois qt obijcitur. In terga ma⸗

giſter õm illoꝝ opinionẽ
tionẽ.ibi.Alij vero qui trip
ſcʒ per bonã.et malã.ct indiſfe
In pꝛima querit męr̃ vtrũ oẽ peccx
in voluntate. ibi. Illius etiã intelligenti
eſt de peccato exterioꝛi ꝙ ſit voluntariũ
motũ.ibi.Si aũt oẽ peccatũ moꝛtale ⁊c.Et ſic duas qðe
Atrum omnis actio mala ſit non ꝓcedit ex intentione recta.

Fides intẽtionẽ di

duplici indiget directi
uo.quoꝝ vnũ reſpici/

.

☛ã

7

Aouet qõʒ et ↄterminat m qͥrũdã opinionẽ.an oĩs

et alia hmõi ad bonos moꝛes ptinẽtia.que ſine chari⸗
thate. fide.⁊ ſpe.ĩpleri nõ pñt.Nullũ g̊ͤ mãdatũ iplet.

q̊ triuariã diſtinctionẽ actuũ ponũt (vt in di.pᷣcẽdenti pats) aliatn ponit determĩa.
hariã diſtinctionẽ actuũ faciũt.vbi innuit ꝙ actiões noſtre diuidũt᷑ ꝑ tres dꝛias
fferentẽ inter vtrãq; mediã. Similiter ſcdᷣa ꝑs pꝛincipalis diuidit᷑ in tres ꝑtes.
peccatũ exterius ſit volũtariũ ſiue a volũtate. In ſca querit vtrũ oẽ pctm̃ ſit
tia perquirẽda eſt ⁊c. In tercia vero concludit ꝙ hoc nõ ſolum veruʒ
ſ̃ etiam veꝝ eſt de peccato interioꝛi.qd quidẽ cõſiſtit circa volũtatis
Et ſic duas qðes pᷣncipaliter determiat mgr̃ in ꝑte iſta.quaꝝ vna ẽ.
Scðda ẽ vtruʒ ois culpa ſit voluntaria.

rigat. Cõtra. multi ba intentio vel actio eoꝝ qͥ carent fide ſit mala. a XLI.
hentes aen ae Vnq; intẽtio vt ſupꝛa dictũ ẽ bouũ opꝰ fact⸗
viqet intentiöis di at. et ſides intẽtioneʒ dirigat.nõ immeritoqᷓ a
rectio a fide nõ bʒ ecẽ6. i põt vtrũ oĩs intẽtio oẽq; illoꝝ opꝰ malũ ſit
Si tu dicas ꝙ de fide qͥ fidẽ non hñt.Si em̃ fides intẽtionẽ dirigit.et inten
loquit᷑ qᷓ ꝑ dilectione tio bonũ opꝰ facit.vbi nõ ẽ fides.nec ĩtẽtio bona.nec
odpatur. vtpote defie opꝰ bonũ eẽ vrᷣ. Qð a qᷣbuſdã ñ irrõnabilter aſtruit᷑.
Prngen eie oo le, q dicũt oẽs actiões et volũtates hõis ſine fide malas
tionis vebuit attribui EE. que fide habita bone exiſtũt. VUñ apls ait. Oẽ qd Ro. xiiij.
charitati ᷓ fidei ſIt? ſ ex fide peccatũ eſt.Qð exponẽs Aug.ait Omis b
queritur iuxta hoc. c vita infideliũ pctm̃ ẽ.et nihil bonũ ẽ ſine bono ſůmo.
directio intentiõis ali Vbi deeſt agnitio eterne veritatis.falſa virtus ẽ etiã
vo areruttvr ſ ĩtoptimis moꝛibꝰ. Et Jacobꝰ ĩ epła canõica ait. Qui Jaco. ij.
rtnti mare ſmiiter Offendit in vno ſcʒ ĩchanitate. factꝰ ẽ oim reꝰ. Qui G
non attribuitur ſpei. fidẽ et charitatẽ nõ hʒ. oĩs eiꝰ actio petm̃ ẽ.qꝛ ad cha/⸗
cum et ipſa ſit virtus ritatẽ non refertur. Quod enim ad charitatem nõ re/⸗
thcologica. et reſpici- fertur(vt ſupꝛa meminit Aug.) non fit quẽadmoduʒ
at finem ſicut fides et fieri opoꝛtʒ.ideoq; malum eſt. Non & mandata cuſto
charieas ſ. döm dit qͥ charitate caret.qꝛ ſine charitate nullũ madatoꝝ
un er deulnd inta⸗ Ccuſtodit᷑. Añ Aug. ſup eplaʒ ad Sal. ait. Cuſtoditõỹ
lectus. ct pedẽ affectꝰ. lcgis dicit apłs. nõ inebꝛiari.nõ occidere.ñ mechari.

at aſpectũ.et boc eſt f nullũ bonũ opꝰ facit qui fidẽ et charitatẽ nõ hʒ. In⸗ heb. xj.
s Ataum vaa poſſibile ẽ em̃ vt ait apls.ſine fide aliqd placere do.
rſtas Et io die Werfñ. Que ſine fide fiũt. bona ñ ſũt.q; oẽ bonũ placʒ ðo.
ad ſimplicitatẽ ocu· ¶ Obücit contra determinationẽ pꝛioꝛc. ad
li concurrit charits iügss illi qõni quãdã reſponſionez. b
et veritas. Oñ ᷓ mr̃ ¶ His aũt obijci᷑ qð ſupꝛa dicit Aug.ſcʒ ꝓ in fuili tio/
dicit ꝙ fides dirigit ire et ſi bonũ fiat.nõ tñ bene. Nemo em̃ inuitꝰ bene fa
tentionem.nõ de qua⸗/

cunq; fide intelligit.ſ
de fide opante ꝑ dile⸗/

bñ ab illo qͥ charitatẽ nõ hʒ. Qui em̃ puilit timet. cha

cit etia ſi bonũ ẽ qð facit.Hic em̃ dicit bonũ fieri.ſed ñ

ctionem ſicut obicctũ ritate vacuꝰ ñ ẽ.ð quo tñ hic dic.qꝛ bonũ facit.ſ ñ bñ
z. Magis tñ directo, NQui etiã ſuꝑ illũ locũ põ.Turt᷑ iuẽit ſibi nidũ vbi re⸗ Ps. lxxxiij.
annbunt ci cha poat pullos ſuos. die. iudei. heretici.⁊ pagani oas
o nue lun ais “S bona faciũt.q veſtiũt nudos.et paſ. cũt paupes. T hu
ſtrãtis q;ᷓ virtutis ad, 1 èMùMBU
iuuantis.licet vtrũqʒ ſit neceſſarium ad boc ꝙ homo recte ambulet.èt ꝙ lumen videat.et ꝙ; pedem rectum

2

habeat. Pꝛopter defectum pꝛimi non recte iucedit cecus.et ꝓpter defectũ ſecundi nõ recte incedit caudus.

Eld illug qd queritur de ſpe.dom. ꝙ ſpei pꝛopꝛie loquendo non eſt dirigere.ſed erigere.quia ſpes ſpectat ꝑ
modum futuri. Ande quaſi dat ſecuritatem quandam ne in via deficiat. Fides autem et charitas pꝛeſen-
tialiter potentias in quibus ſunt in operibus dirigunt.quia vna illumiat.et altera inflammat.et ideo vna
dirigit reſpectu veritatis. altera reſpectu bonitatis. et quantũ ad hec duo ſufficienter attenditur rectifi-
catio anime in ſuis operibus.et ideo non opoꝛtet ꝙ ſpei attribuatur directio ſed ſolum erectio.licet illa ere/
ctio quodãmõ dici poſſit directio b. Omnis vita infideliũ peccatũ eſt. Cõtra.infideles bñt oꝑa vᷣtutũ pol⸗
liticaꝝ.ſᷣ vtutes pollitice ñ ſũt hitꝰ mali ̊ boni.qꝛ ñ ſũt vicia ſᷣ di dõa.⁊ ̊ vẽ ꝙ oꝑa illaꝝ vᷣtutũ nõ ſint pctm̃.
¶ Item infidelis hõ põt dare elemoſã.vt deus maniteſtet ſibi visã veritatis.⁊ in h diſponit ſe vt. de det

nis

ſen
lht

Tchon
gütpt
erus.
hona4
cg ic

Qubu
diegt

i
merito
mein

Ppetra

ſſupp
nunn

litat.
Ryoli
Gvot
Wlita
noo
ſutde

naep
wolon

opii⸗

6.

Reſpõdʒ ad
queſtionem .

Actus nĩi diui
dũt᷑ ꝑ tres dif-
ferẽtias.ſcʒ per
bonã. et malã.

et ꝑ ind'ntem.

Ouibus mõis
dicatk bonum.

4

vicz mala intẽtiõe. Si aũt nõ pꝑ ſe intelligat᷑.nõ ẽ ſermo verꝰ niſi intelligat᷑ de bono ꝑ
meritoꝛium.ſᷣ tunc non ſequit᷑.non facit fructũ bonum.S facit fructũ malũ. rt nu .
¶ Quãuis et illa ⁊c.innnit magiſter ꝙ peccata q̃ a neſciẽtibꝰ vel coactis
ppetrantur nõ omnino poſſunt ſine voluntate cõmitti.Contra.videt᷑ falſum dicere
p̃ſſupponit cognitionem.ſicut dicit phᷣus.ergo qdð fit per neſcientiã vel ignoꝛantia

medium.ſicut ſupꝛa oñſum eſt. c

rium.ergo cõmittit᷑ ſine volũtate. Itẽ coactio inducit violentiã.ſᷣ violẽtia excludi
cto nõ ẽ volũtariũ. Querit᷑ g q̃liter Aug. intelligit cũ dicit ꝙ, que fiũt ꝑ coackibeʒ
lũtatẽ. R.dðᷣ. ꝙ nouẽ ſũt gradꝰ volũtarij ſᷣm qͥs pctã volũtaria dicũt᷑ ̃m plꝰ eti

S

—
—
—

iuſmõi.ſᷣ nõ in nido eccleſie.i.in fide.et iõ ↄculcãt᷑ pul
li eoꝝ.Quibꝰ illi rũdent dicẽtes.bona oꝑa appellari

hmõi q ſine charitate fiũt.nõ qꝛ bona ſint qñ ſic fiunt.
qð euidẽter ſupꝛa Aug.docuit.ſᷣ qꝛ bõa eẽnt ſi alit᷑ fie

rẽt. que etiã ſui genere ſũt bõa.ſ ex effctũ fiſt mala.
¶ onit aliã determiationẽ quibꝰ mõis actõ eoꝛũ
bona ẽ qui fidem non habẽt. c

¶Klij vero qui triphariã diſtinctionẽ actuũ faciũt.oꝑa

cũcta que ad nature ſubſidiũ fiunt.ſemꝑ bõa eẽ aſtru
unt.Sʒ ꝙ Aug.mala eẽ dicit ſi malas hẽant cãs.non
ita accipiẽdũ ẽ q̃ſi ia mala ſint.ſᷣ qꝛ peccãt ⁊ mali ſüt
qᷓ ea malo fine agũt. Itẽ et illud aliud.ſcʒ bonũ opus

intẽtio facit.⁊ intẽtionẽ fides dirigit.determiant dicẽ

tes.ibi bonũ vocatũ qð remunerabile ẽ ad vitã.nõ ꝙ
illud ſit ſolũ bonũ opus.imo etiã alis plura. licet ñ ea
rõe qᷓ illud ſint bona. Bonũ em̃ multipliciter accipit᷑
ſcʒ ꝓ vtili.ꝓ remunerabili.ꝓ ſigno boni.ꝓ ſpẽ boni.

PꝓPlicito.⁊ alijs foꝛte modis. Solaq; illa intẽtio remu

nerabilis ẽ ad vitẽ quã fides dirigit.ᷣ nõ illa ſola bo⸗
na ẽ vt aiũt.Nã ſi qͥs iudeꝰ vel malꝰ xpᷣianꝰ neceſſita

t᷑ẽ ꝓximi releuauerit naturali pietate ductus.bonum

fecit.et bona fuit voluntas qᷓ illud fecGWi.
QAuerit vtrũ oẽ peccatũ exterius ſit volun
tarium ſeu a voluntate. d

—

¶ Poſt hec ĩueſtigari oꝑtʒ qliter ĩtelligẽdũ ſit qð Aug.
Ait in li. ð va religiõe.Vſq; adeo inqͥt pctm̃ volũtari

um malũ ẽ.vt nullo mõ ſit pctm̃ ſi nõ ſit volũtarium.
Huius dicti rõeʒ Aug.apies in li.retractationũ dicit.
Pot videri falſa h diffinitio.ſ ſi diligẽt diſcutiat᷑ iue
nit᷑ eẽ viſſima. Pctm̃ qppe illð cogitãdũ ẽ qð tmmõ
peccatũ ẽ.nõ qdð c etia pena pcti.ſcʒ peccatũ pꝛimum
hõis qð fuit peccatũ et cã peccati ̊ nõ pena οε
et illa qᷓ nõ volũtaria peccata nõ iĩmerito dicũt᷑.qꝛ vel

a neſciẽtibꝰvła coactis ꝑpetrãt᷑.nõ oĩ mõ pũt ſine vo

lũtate cõmitti.qm̃ et ille ꝗͥ peccat ignoꝛãs. voluntate
vtiq; facit.qð cũ faciẽdũ nõ ſit. putat eẽ faciẽdũ. et il
le qͥ cõcupiſcẽte aduerſus ſi pm̃ carne.ñ ea que vult fa
cit.ↄcupiſcit qͥdẽ nolẽs et ĩ eo ñ facit qð vult.ſʒ ſi vin/⸗

cit᷑ ↄ cupie ↄſentit volẽs.⁊ in eo ñ facit niſi qð vult. 7
illud qð in ꝑuulis ẽ oꝛiginale pctm̃.ex pꝛima hõis vo
luuntate mala cõtractũ eſt. Hon itaq; falſum eſt quod

9

ei habitũ fidei. ſed i5
hõ ad graʒ ſe diſpo
nit nõ peccat. nõ vẽ
ꝙ ois vita infidelium
ſit culpa ſiue oĩs actõ.
Oppoſitũ aũt huiꝰ c.
qꝛ arboꝛ mala nõ põt
fructꝰ bonos facere.S
ſi infideles malã volũ
tatẽ hũt.et indirectaʒ
intẽtionẽ. et carẽt fide
⁊ charitate.g vꝛ qꝙÿ om
nia faciant male et ni/
hil bene. ¶ E. dom. q; 3

infideles nõ peccãt in

omni ſua actiõe.nam
qñ coꝝ actio nõ repu
gnat fidei.nec bonis
moꝛibus.nõ ẽ rõ aliqᷓ
quare in ea debeat eẽ
peccatũ Qòð g dꝛ i lit/

tera ꝙ ois vita infide-

liũ ẽ pccm̃.dʒ.ꝙ hoc
non dẽ pꝛopter boc ꝙ
oĩis actio quã faciũt in
tota vita ſua ſit cul/
pabilis et meritoria.
ſ hoc iõ dꝛ.qꝛ ꝑ nullã
aetionẽ quã agũt libe/
rant᷑ a culpa qdiu in
infidelitate pſiſtũt. et
iõ ſenſus ẽ.ois vita iu
fideliũ ẽ peccatũ.i.nõ
ſine peccato. Silr in/
telligenda eſt ſequens
auctas et alie cõſilłes.
cũ dẽ ꝙ vbi deſt agni⸗
tio veritatis. falſa eſt

virtus.nõ qꝛ illa virtꝰ

ſit viciũ. ᷣ qꝛ deficit a

vera virtuf pfectiõe.
qꝛ virtꝰ vera dẽ qꝛ ve/

racit᷑ pducit ad vitaʒ.
Ad iülud g qd obꝛ ꝙ
arboꝛ mala nõ põt fru
ctus bonos facere.in/
telligenda ẽ locutio ꝑ

ſe.i. ſi opetur volũtas

mala inquãtuʒ mala.

fecto.qd quidẽ ẽ bonuzʒz
qꝛ inter tale bonuʒ et malum eſt

pꝛimuʒ qꝛ voluntarium
m. eſt ſimpliciter inuolũta
t volũtates.g qd fit a coa/
et ignoꝛãtiã nõ fiũt pᷣt᷑ vo/
ninꝰ. Pꝛio em̃ ⁊ pᷣncipalit᷑ S

dẽ volũtariũ qð ẽ a volũtate.nilo iclinãte.nec exteriꝰ.nec iteriꝰ.ſic fuit pctm̃ luciferi volũtariũ. Secundo mo

do voluntariũ dẽ qð ẽ a volũtate aliqͥ ſuggerẽte exterius. nullo inclinãte interiꝰ.
volũtariũ. Tercio mõ dẽ volũtariũ qð è a volũtate.aliq̊ tñ iclinãte exteriꝰ et inte
galiquis ꝑpetrat ex deliberatiõe et intẽtiõe pꝰ lapſum nature.Quarto mõ aliqͥd ẽ vol
nõ mouẽte ad illud directe.mouẽte tñ illud ex cõſcquẽti.ſicut ẽ pctů omiſſiõis.quo

ſurgere.qꝛ volũtarie ſe inebꝛiauit.OQuito mõ aliqͥd ẽ volũtariũ qð ẽ a volũtate nõ

nec appetente. aliudq refugiente.ſic eſt peccatum quod bo
voluntariũ qdð ẽ a volũtate.nõ ꝑlene iq qð agit cognoſcẽte

et ſic fuit petiñ pꝛimi hõis
riꝰ. ⁊ ſic ẽ pctiñ moꝛtale qd
utariũ qð ẽ a voluntate
qs omittit ad matutinũ
mouente adillud directe.
mo facit moꝛtis timoꝛe. Sexto modo eſt aliquid
ct ſic pctm̃ ex ignoꝛãtia dẽ volũtarium. Septimo

Vi.

mõ dꝛ aliq̃d volũtari/
um qꝛ ↄſequit᷑ ad ali/
quid qdð volũtarie fa/
ctũ ẽ ab illo eodẽ a qͥ il
lud fit.et ſic pctã que
cõſequũt᷑ ebꝛietatẽ in
quã hõ ſe ſciẽter indu⸗
xit. dicunt᷑ aliqͥ mõ vo
luntaria. Octauo mõ
dẽ aliqͥd volũtariũ qꝛ
E ab aliq̊ potente ꝓhi
bere.nõ tñ ꝓhibẽte. et
ſic peccatũ veniale qð
ẽ pꝛimꝰ motꝰ dẽ eẽ vo
lũtarin. Mono mõ dẽ
aliqd volũtariũ qð in-
troductũ ẽ a volũtate
aliena ſicut a cã pꝛia.
et ſic pctm̃ oꝛigiale dꝛ
volũtariuʒ. In oibus
iſtis modis pᷣdictis ali
quo mõ ſaluat᷑ rõ vo/
lũᷣtarij.ꝓpꝛie tñ et pᷣn
cipaliter in duobꝰ mo
dis pᷣmis.Et ꝓpterea
diẽ Aug. ꝙ illð qð di/
xerat ſcʒ oẽ pctiñ volũ
tariũ.de pctõ pᷣmi ꝑen
tis eẽ itelligẽdũ.nõ qꝛ
illud ſolũ ſit volũtari/
um. qꝛ illud inter ce/
tera mere eſt volũtari
um. Alia em̃ aliq̊ mõ
volũtaria ſunt. licet ñ

ita plene ſicut illud qd

fit ꝑ neſcictiã et ꝑ coa/
ctionẽ.ſ
qd obꝛ ꝙ; tam coactio
qꝙ̃; ignoꝛantia excludit
rationẽ volũtarij.dð.
4 ven ẽ vbi eſt oimo⸗/
a ignoꝛãtia.⁊ coactõ
ſufficiẽs.̊ volũtas nũ
qᷓ; cogit᷑ coactione ſuf
ficiẽti.iõ coactio nũqᷓ
tollit rõe voluntarij.
Ignoꝛãtia vo aliq̃n/
do eſt per oimodaʒ pᷣ/
uationẽ diſcretionis.
et tunc tollit ſimplici/
ter rationem volunta
rij. Aliquando vᷣo di/
cit pꝛiuationẽ alicuiꝰ
circũſtantie. remanen
te nibilominns cogni

MAd illud vo

I

dixi.vſq; adeo pctm̃ volũtariũ ẽ ⁊c. Ecce q̃liter acci/

piẽdũ ſit illð ſcʒ vel de pꝛio pctõ hõis.vl de oĩbꝰgene

raliter pctis moꝛtiferis. quoꝝ licʒ qdã dicãt᷑ nõ volũ⸗

taria.q̃ ſcʒ ꝑ ignoꝛãtiã vel ꝑ infirmitatẽ fiũt. eadeʒ ti

ea rõe pñt dici volũtaria.qꝛ ſine volũtate ñ ↄmittũt᷑.
4 uerit vtꝝ oẽ pctm̃ ſit in volũtate. e.·

¶ Illiꝰ etiã intelligetia ꝑquirẽda ẽ qð in li.ð duabꝰaia⸗

bꝰ edidit inqens.Nuſqᷓ; niſi in volũtate pctm̃ ẽ.Qð

etiã in li.retracta.plane determĩat dicẽs. Põt putari
iſta falſa eẽ ſentẽtia q̃ diximꝰ nuſq; niſi in volũtate eẽ

pctm̃.cũ apls dicat.qð nolo hoc facio ⁊c̃. Sed pctm̃
qð nuſq; ẽ niſi in volũtate.illud pᷣcipue intelligẽdũ ẽ.
qð iuſta dãnatio ↄſecuta eſt.i.pꝛimũ hõis pctm.
uõ ĩtelligit᷑ illð.Nõ niſi volũtate peccat᷑. f

¶ En eodẽ qͥʒ libꝛo de duabus aĩabꝰ aliud tradidit cõſi

deratiõe dignũ.ait em. Mõ niſi volũtate peccat᷑.ipſã⸗

qʒ voluntatẽ diffinit dicẽs. Nolũtas ẽ animi motꝰ co
gente nullo ad aliqd vłnõ admittẽdũ vł adipiſcẽdũ.

Huiꝰ dicti cãʒ aꝑiens et intelligẽtiã pandens in li. re⸗

RKo. vij.

Aoluntkas qᷣd
ſit m Aug.

tract.ait.hoc ꝓpterea dictũ c.vt hac diffinitione voꝝ

lẽs a nolente diſcerneret᷑.et ſic ad illos referret inten⸗
tio qͥ in paradiſo fecerũt oꝛiginẽ mali nllo cogẽte.pec
cãdo.i.libera volũtate.qꝛ et ſcientes cõtra pᷣceptũ fe/⸗

cerũt.et ille tentatoꝛ ſuaſit vt hoc fieret.nõ coegit Nã

qui neſciẽs peccauit.nõ incõgruẽter nolẽs peccaſſe di
ci põt.quãuis ⁊ ipᷣe quidẽ neſciẽs fecit.volẽs tñ fecit.

Ita nec tale pctm̃ ſine volũtate eẽ potuit.ſʒ volũtas
facti ibi fuit.ñ peccati volũtas.qð tñ factũ fuit pctm̃.
Hoc em̃ factũ ẽ qð fieri nõ debuit. Quiſquis ãat ſciẽs
peccat.ſi põt cogẽti ad pctm̃ ſine peccato rſiſtere.nec
tñ facit.vtiq; volẽs peccat.qꝛ qͥ põt reſiſtere.nõ cogi
tur cedere.quapꝛopter pctm̃ ſine volũtate eẽ nõ poſſe

viſſimũ c.Ex his liquet qlit᷑ ſuꝑioꝛa accipienda ſint.

oncludit ð pctõ interioꝛi ⁊ exterioꝛi ꝙ

ſint voluntaria. f .

¶ Si aũt oẽ peccatũ moꝛtale volũtariũ ẽ.cũ voluntas

mala peccatũ ſit moꝛtale.cõſtat ipᷣaʒ eẽ volũtariũ pec
catũ. Quid em̃(vt ait Aug )tã ĩ volũtate qᷓ; ia volũ
tas ſita ẽ. Voluntas itaq; mala recte volũtariũ dici⸗
tur peccatũ.qꝛ in voluntate cõſiſtit.volũtas qͥppe vt
ait Aug.in eodẽ ẽ pꝛima cã peccãdi.aut nullũ pecca⸗
tũ ẽ pꝛima cã peccãdi.nec ẽ cui recte imputet᷑ peccatũ
niſi peccãti.Hõ g eſt cui recte imputet᷑ niſi voluntati.
Hoc aũt de peccato actuali et moꝛtali intelligẽdũ eſt.

Mon ſꝑ volun
tas facti quod
pctm̃ ẽ.volun/
tas pcti ẽ.quia
vult qͥs qdð pec
catũ ẽ.ñ tñ pec⸗

Oꝛ mala volũ⸗
tas ẽ volũtarie
peccatum.

Aug.in li. de li⸗
arbi.

Neq; his verbis aliud voluit odere Aug.vt ipe ait

in retractatiõibꝰ.niſi qꝛ voluntas eſt qua peccat᷑ et q̊
recte viuic.

tiõe actus et aliaꝝ circũſtãtiaꝝ.ſicut ẽ de illo qͥ foꝛnicatur neſciẽs foꝛnicationem eſſe peccatum moꝛtale.ſci

ens tñ ſe cognoſcere non ſuam.et tunc minuit.non tñ tollit ration
Et per hoc patent illa duo obiecta.
Dintelligẽtiã igit᷑ hꝰ ptis incidit hic qõ circa
duo.Pꝛio q̃rit᷑ de diuiſiõe actiõis deliberati/
ue in bonã et in malã ⁊ in indifferẽtẽ. Scdo q̃rit᷑ de
cpꝑatiõe pcti ad volũtatem.Circa pᷣmũ q̃runt᷑ tria.
Pꝛmo queritur vtrũ actio deliberatiua diuidat᷑ ꝑ

litctera

immediatas.

em voluntarij. et ſic loquitur magiſter in

bonum et malũ tanqᷓ; ꝑ dꝛias oppoſitas. Scdo qᷓrik
vtrũ diuidatur ꝑ bonum et malum tanqᷓᷓ per dꝛias
eſſentiales et intrinſecas.Lercio queritur vtrum di
uidatur per has differentias tanꝙᷓ per differentias
Queſtio. j. a .

ſn

(um9
vtydiu
Pung
Viok
geler
bonn
nonect
nißpn
ibobet
gctioctt
ctoo⸗
ſtustern
gtoetn
mrbuit e

fligreet
ſonislin
ſeriarc⸗
cconerio
alücit
deusfa
tioneet
B
talrci
ciraact
pitſeno
ltſemd
dotmio⸗
ctoedena

lagboru
Eie
tttermiat
haritasi
Ce fherito

sgbon
S
1boni

deliberat
7 dinsoy
gumg⸗
hitatet
gbeſigua
ſosali
hoctmal
Ppamdiui
ey debo
lſech
ente ctte
Nitatefn
numme
gehere
ſuepii
bydzaft
genereo
opponi
ſeoppoꝛ
zexem
yvolüt⸗
mmla.ne
Npoſet
9 1 ll
gai
hpt

lletsi
ni

ut A
ſa
mi wn
tigi
n

nl hi⸗
wlü
Gn.

nlndl
.

malũ circa actionẽ non hñt oppoſitienẽ

Cum actio deliberatiua diuidat᷑ in bonã et malam.

vtu diuidat᷑ tanq;ᷓ ꝑ dꝛias oppoſitas.et ꝙ ſic videt᷑.
Pꝛima cõtrarietas in moꝛibꝰ ẽ inter bonũ et malũ.
Vñ phᷣus dicit ꝙ bonũ ⁊ malũ nõ ſũt in genere ſũt

genera alioꝝ.S pꝛima ↄtraria maxime ſũt oppoſita.

bonũ et malum circa actionẽ directã hñt oppoſi/⸗

tionẽ et repugnantiã4 puatio
ni. pᷣuatio ⁊ habitꝰ directe fũt oppoſita. ⁊c.:Gteʒ

ꝗᷓ babẽt oppoſitos effectꝰ directe opponunt᷑.ᷣ bona
actio et mala oppoſitos hñt effectus in aia.qꝛ bona

actio oꝛnat et mala defoꝛmat. ⁊c.¶ Gtẽ q̃ bt oppo

ſitas retributiões directe hñt oppoſitionem. ſᷣ̊ bona

actio et mala hñt oppoſitas retributiões. qꝛ vni re-
tribuit eternũ gaudiũ. et alij eternũ ſuppliciũ. g ⁊c.
tẽ omis recta diuiſio ẽ per oppoſita.ſi g̊ actio mo

ralis recte diuidit᷑ ꝑ bonã et malã. Ãmẽbꝛa bꝰ diui⸗/
33 cõtra. oppoſita nata fũt

ſionis ſunt ꝑ oppoſita
fieri circa idem.ſᷣ ipomibile ẽ boni
ecõuerſo )circa eandẽ actionẽ ſuccedere. bonum et
deus facit ẽ valde bonũ.eęt oẽ qd fit cõtra eꝰ ꝓhibi/
tionẽ ẽ malũ.ſed eadem actio fit a deo et contra dei
bibitionẽ. eadeʒ actio ẽ bona et mala.ſed oppo/
ita circa idẽ ſunt incõpoſſibilia.igit᷑ bonũ et malum
circa actionẽ non ſunt oppoſita. Ytem cũ dñs pᷣci/
pit ſeruo dare elemoſynã.et dñs pᷣcipit ex charitate.
et ſeruꝰ facit cum murmure. eadẽ actio ẽ meritoꝛia
domino ⁊ demeritoꝛia ſeruo.ſᷣ oẽ meritoꝛiũ ẽ bonũ.
et oẽ demeritoꝛiũ ẽ malũ.g eadẽ actio ẽ bona et ma⸗
2 bonũ et malũ circa actioneʒ non ſunt oppoſita.
tem aliquis incipit aliquã actioneʒ ex charitate.
et termĩiat eã ex vanitate pᷣm q dient Cret⸗ Sepe qð
charitas incipit.culpa pagit. vna et eadẽ actio põt
cẽ meritoꝛia et demeritoꝛia.⁊ ſi hoc.redit idem qð pᷣ
us ꝙ bonũ et maluʒ circa actionẽ nõ ſunt oppoſita.
Itẽ bonũ et ens cõuertunt᷑.ſed ens ẽ plus qᷓ; actio.
⁊ bonũ.& ſi inferiꝰ non diuidit᷑ ꝑ ſuũ ſuꝑius.actio
deliberatiua nõ põt diuidi ꝑ bona et mala tanqᷓ; per

7 dꝛias oppoſitas. .ad pᷣdictoꝝ intelligẽtiã ẽ notã

dum ꝙ actio deliberatiua nata ẽ habere duplicẽ bo
nitatẽ.et bonitatẽ nature inquãtuʒ eſt actio ꝓcedẽs
ab aliqua virtute.et bonitatẽ moꝛis inquãtũ eſt pce
dens a li.ar.ſiue a voluntate.Cum g q̃rit᷑ vtꝝ boni/
tas et malicia circa actionẽ bẽant repugnãtiaʒ.ita q;
ipᷣam diuidãt tãq; mẽbꝛa oppoſita.d.ꝙ hoc nõ eſt

veꝝ de bono ꝓut dicit᷑ a bonitate eẽntiali vel natu/

rali.ſic em̃ bonũ nõ eſt dꝛia actiõis.iĩmo cõᷣuertit᷑ cuʒ
ente.et reꝑitur in oi actiõe. Pꝛout aũt bonũ dẽ a bo/
nitate moꝛis.ſic ẽ diuiſiua dꝛia actionis.pꝛo eo ꝙq bo
num moꝛis in triplici dꝛia ẽ.Quoddã em̃ ẽ bonũ in

genere.qdᷣdã ex circũſtãtia.qdᷣdã vero bonũ pfectuʒ

ſiue pꝛincipale.ſiue ſᷣm ſe bonũ.Et q̃libet haꝝ dꝛiaꝝ

bhʒ dꝛam mali ſibi ex oppoſito rñdentẽ. NMã bono in

genere opponit᷑ malũ in genere.bono ex circũſtãtia

opponit᷑ malũ ex circuſtatia.et bono ſimpłr ſiue hm

ſe opponit᷑ malũ ſm ſe ſiue demeritoꝛiũ.Hoꝝ autez
oĩʒ cxempla ſũt manifeſta. Sic igitur actio pcedẽs

a volũtate deliberatiua diuidi bʒ ꝑ actionẽ bonã et

malã.non ſolũ tanqᷓ ꝑ dꝛias diſpatas. ̃ etiã directe
oppoſitas.AUũ rões que hoc oñdunt cõcedende ſũt.

9 illud g& q pꝛimo obẽ ꝙ oppoſita nata ſunt fie

ri circa idem.dd.ꝙ ſi intelligat᷑ de eodẽ numero.nõ
bhʒ veritatẽ niſi in ſubiecto qð ẽ ſuba ꝓpꝛie loquẽdo

Itẽ malũ dicit pᷣuationẽ bo/

tatẽ vel maliciã (vl

Ntẽ oẽ qd;

*

Ipſius em̃ ſube ẽ

ſit accidẽs nõ optet illud hẽe vitatẽ. ꝙ bonũ et malũ

ſint circa eãdẽ actiõeʒ numero.ſᷣ ſufficit q; tũ ad legẽ

oppoſitionis.i hẽant fieri circa actionẽ eãdẽ in ſpẽ.
Alia ẽ etiã rõ quare bonũ et malũ nõ pñt ſibi ſucce
dere in eadẽ actiõe.ſᷣm eãdẽ ptẽ actionis.ꝓpter hoc

ꝙ eẽ actiõis cõſiſtit in ſucceffſiõe.Et hoc melius iã pa
tebit. Ad illud qð obẽ ꝙ oẽ qdð deus facit ẽ valð bo

n. dd. ꝙ illud intelligit᷑ quo ad bonũ nature.illi aũt
bonitati nõ repugnat malicia moꝛis.imo eã pᷣſuppo

nit. et iõ eadẽ actio põt a deo fieri. et nibilominꝰ eẽ ꝓ
hibita.ex hoc tñ non ſequit᷑ ꝙ nõ ſit cotrarietas int

bonitatem moꝛis ⁊ maliciã. ñ iĩpoſſibile ẽ ꝙ; vna ⁊
eadẽ actio ſit ſil et ſemel in pbibitione et in pᷣcepto.
Ad illð qd obẽ ꝙ eadẽ actio ẽ meritoꝛia et demeri/
toꝛia.dð.o bonũ et malũ meriti et meriti circa ac-
tionẽ nõ hñt qlitates abſolutas ſ̊ cõpationes diuer

ſas. Eñ actio bona nõ ẽ aliud qᷓ; actio oꝛdinata in fi

nẽ.refert᷑ añt actio in finẽ ꝑ intẽétionẽ. Om̃ igit᷑ vna

et eadẽ actio pᷣt eẽ a duplici intẽdẽte vel duplici intẽ

tiõe.ita e ab vno ſicut a pᷣncipali motoꝛe.ab altero
vero ſicut ab inſtrumẽto.et vna illaꝝ intẽtionũ pᷣt eẽ
recta.et altera illaꝝ obliqua.hic õ ꝙ vna ⁊ eadẽ actõ
p̃t eẽ bona et mala ꝑ cõꝑationẽ ad diuerſa pᷣncipia.
loquendo de bonitate et malicia meriti et demeriti.
Ex h̊ tñ nõ ſequit᷑ ꝙ bonũ et malũ nõ ſint o poſita
circa actionẽ. Mã et ſi cõpatiãtur ſe circa eich actio⸗
nẽ in cõpationc ad diuerſas intẽtiões.nõ iñ cõpati/
unt᷑ ſe ſm ꝙ cõꝑant᷑ ad eãdẽ intẽtionẽ. Oppoſita ãt
reſpectiua ſᷣm boc legẽ hñt oppoſitiõis ſᷣm ꝙ ad idẽ

cõpant᷑. VUñ nota ꝙ aliter dẽ bonũ & volũtate. aliter

actiõe exterioꝛi.nã circa volũtatẽ dicit q̃litatẽ ali⸗

ube ẽ ꝓpꝛiũ cũ ſit vna et eadez nutnero.
fit ſuſceptibilis contrarioꝝ.circa actionẽ aũt cum

10

12

quã ſuꝑadditã.et iõ ĩpoſſibile ẽ ꝙ vna et eadẽ volun

tas ſit ſil et ſemel bona et mala. nec abſolute. nec in
ↄꝑatiõe ad diuerſa.Circa actiõsz po bonũ dicit ↄpa/
tiõeʒ ad debitũ pᷣncipiũ et ad finẽ. Vñ aliqᷓ due actõ⸗
nes ptiũ ↄſiles tã in genere actiõis qᷓ; i genere circũ⸗
ſtatiaꝝ moꝛaliũ freq̃nt᷑ differt i .ꝙ vna ẽ meritoꝛia.
altera vo nõ.qꝛ vna fit ab hñte charitatẽ. altera vo a

nõ hñte. ⁊ hec dicta ſũt ð vono ⁊ malo ſjm ꝙ tãtũ va

lẽt q;ẽtũ meritoꝛiũ ⁊ dᷣmeritoꝛiũ.qꝛ ᷣm G̊ currebat ob

iectio ¶ Ad illð qd obẽ ꝙ actio inchoata ex charitate
pᷣ̃t terminari in vanitate.dð.q; veꝝ ẽ.s licet illa actio
vna ſit in genere nat᷑e.ñ ẽ tñ vna in genere moꝛis. ꝓ
eo ꝙ et ſi ſit vna volũtas q̃ ẽ pᷣuncipiũ illiꝰ actiõis.tñ
alit et alit ẽ diſpoſits. diſpoſitiõe inqᷓ; qᷓ̃ variat in ge/

nere moꝛis. ſicut ẽ intẽtio retã et obliq̃. Ad illud qd

obꝛ ꝙ bonũ ẽ in plus iã ptʒ rñſio. obijcit em ð bono
nature.et h̊ mõ nõ ẽ dꝛia diuiſiua actiõis deliberati
Queſtio.ij. b·

(En hec diuiſio ſit ꝑ dꝛias eẽntiales aut p accidẽta/

les.Et ꝙ ꝑ eẽntiales vẽ. Accidẽtia ſũt traſmutabilia

circa ſubiectũ. ſ̊ bonitas ⁊ malicia nullo mõ trãſmu
tãt᷑ circa actõeʒ.vt illa actõ q̃ mõ ẽ bona eadẽ nume
ro poſtmodũ ſit mala vłecõuerſo.ᷓ bõitas ⁊ mali⸗
cia ñ ſũt dꝛie accidẽtales actõis.et fũt accidẽtales vł
eẽntiales. ⁊c ¶ Itẽ qᷓuis q̃dã accidẽtia ſint iſepabi
lia ᷣm rẽ.tñ omnia ſũt ſepabilia ſᷣm intellectum. ſed
quedã actio ẽ ita mala ꝙ; nunqᷓ poteſt eẽ nec intelli⸗
gi bona. vipote blaſphemare et odire deum.ergo vi
detur ꝙ malicia nõ accidat tali actiõi / Ytẽ cotingit
aliquẽ habitum eſſe eſſentialiter bonũ.vtpote chari⸗

rio ſurgit inoꝛdinatio.ſicut patet cum filius cogno/

cõfoꝛmitatẽ quã bʒ cũ genere.in boc ꝙ dicit quãdaʒ

tatem et gratiã al ve
atem et gratiã. aliquẽ eẽntialiter malum vt iniuſti / ſcit matrẽ 5 tint.
75 Nagauae. vel cum homo b 5ſ ſton.
H Sncaen tus ſin guafi ex ba inſepabiliter adheret lae tademar zoſtt⸗ mde
bus. vꝛe iactus ſint eẽntialiter boni.et ali pabiliter adheret malicia huic actioni Saie ſpes r
qui eẽntialiter mali.ĩoquẽdo de bonitate et malicia licia ꝓpꝛi „ bui ic actioni. non ẽ aut ma as
. e „. „ Pꝛi aſſio huius C . 1 ⸗
ee 35 bener⸗ ger ſes⸗ n vonn in gehere urtbilterz qꝛ non diatpeſnetonep⸗ uel⸗ 1 ut
mati iſn genc ñ et malu ſpale ¶ Si vero compet᷑ malicia ad actiõtʒ ſ s actcz ur on
ſiue ꝑ modi ſpẽi ſe bñs.s genus ẽ eẽntiale ſpẽi et ſ pet᷑ malicia ad actiõtʒ m ꝙ talis actõ
õ e et ſpe eſſt. ſic poteſt hr̃e rõʒ dꝛie eẽntialis.Sicut em̃ Etbuin
cies etiã addit ſupꝛa genus dꝛiaʒ eẽntialẽ.̊ neceſie ẽ ẽ eẽntiali . neigis. Sicut efn albego nſoa
S etna aaldit ſupꝛa 2125 centiale. ntialis homi albo m ꝙ ẽ albus. qᷓuis nõ ſit eẽ nent
aliquã actionẽ ponere que ſit eẽntialiter et bona in tiali mi albo m c enibug Fuis nõ ſit cen⸗
ge erc ia in tialis ſᷣm ꝙ hõ.ſic malicia ẽ eẽntialis actiõi
genere. et bona ex circũſtantia. pari rõne et de actiöße? ꝙ mala. Quãuis aũt ali tialis actiõi male 'm ſol
grhon e r nect de mala. Quãuis aũt aliquo mõ dicat᷑ eẽntiał. nõ tñ no
mala. vẽ & ꝙ diuiſio pᷣdicta fiat ꝑ dꝛias eẽntiales et dicit᷑ eẽntiali . mo vicat ecigi. d ti fanit.
mena. vege icit᷑ eẽntialis.qꝛ dicat ver 3. 5 Faam. difcret⸗
. era AQug. ſio ñ ſe babẽdi.Et qm̃ quedã ſi . 4 craü̃nie
tra pelagianòs. pctm̃ nõ ẽ natura aliqua ſ actus in/ li. Et qm quedã ſũt nomia que imponũt᷑ gie
. actionibꝰ nõ vᷣm ꝙ ſunt m̃. H ym a fetusim
cidens ex defectu boni.ſᷣ omne qð ineſt alicui incidẽ fe Fin gſunt actiges iin b Pn e tzitido⸗ fr
1cS eſel s omne dẽ foꝛmes.hinc ẽ ꝙ talia mox nõi iuncta ſũtn hdafete
ter.ineſt ei accidentaliter.ſi &̊ ois malicia ẽ incidens. lo. et ſi ſ nor noiata coniuncta ſu ma- uei
cCdEtater. idens. lo. et ſicut caſtitas ponit᷑ in ge nunerg er bo uein
nulla malicia ẽ eẽntialis alicui actioni.g ois ẽ accidẽ ſic adulteriñũ Spouir in genae bonl ernelaliter⸗ gkaet
31 2 tioni. accidẽ ſic adulteriũ et mẽda t ine oznti cti
talis. ¶ Itẽ dꝛie eẽntiales ſunt cõſtitutiue c tmẽdaciũ ponit᷑ in gencre mali eentia Ku⸗
WUttẽ dꝛie centiale⸗ oꝝ quoꝝ liter. In hoc em̃ nõ ſignificat᷑ q t eenti 1Oin
ſunt dꝛie. et dꝛie ↄſtitutiue ex eiſdẽ pꝛincipij 4 ioni ignificat defectus ſit eential d50
lunt dꝛie. et dꝛie oſtitutiu ꝛincipijs manat actioni.ſ̊ ꝙ defectus eẽntialis ẽ actiõi . dace
ex quibꝰ manãt ipᷣa cõſtituta.ſᷣ malicia nõ habʒ cãm g veſecrus eentialis Caceiei hm velec⸗ trecn
1. — ri ua.Qð aũt dictũ ẽ de malic zi SS i . toꝛ
effectiuã ſᷣ defectiuã.actio vero cauſam effectiuã ba dũ ẽ icia moꝛis. hocipm intelli⸗ wehtde
tin ting. 0 cau⸗ gendũ ẽ et de bonitate.His viſis plana ẽ rñſio ad q̃ᷓ tudicns
bet. Item actio ẽa deo. malicia nõ. impoſſibile ẽ ſtionẽ et eti ad obiect. viſs daa vto ad ⸗
S”õ r⸗ e⸗ dom onẽ.et etiã ad obiecta.Concedo em̃ ꝙ bec diuiſt oibusn
ꝙ malicia ſit alicuius actiõis dꝛia eẽntialis Itẽ dꝛie actiõis non ẽ ꝑ dꝛi theenigleens. Mmn⸗
eẽntiales nõ alternant᷑ circa indiuiduũ eiuſdẽ ſpẽi.õo tiones qᷓ h ẽꝑ drias eẽntiales et intrinſecas. Et ra. nolcnde
Ee. ſdẽ ſpẽi.õ tiones q̃ hoc oñdunt concedende ſi . in ppol
actiones que ſunt eiuſdem ſpẽi. differũt ꝑ bonitate, obẽ ꝙ accidẽs põt trã enge ſunt. ¶Ad illd qs 17 in ho
rg 4 . obẽ ꝙ accidẽs põt trãſmutari circa ſubie
et maliciã.qꝛ vna ẽ bona et altera mala. ꝙ& bonum et i 5 ſtatẽ i ricirea ſubiectum. vd g Neon
aic⸗ 13 6 . 2. illud nõ bʒ veritatẽ in om ider uchej,
malũ nõ ſunt eẽntiales dꝛie actiõis ¶ Itẽ dꝛia eſſen cui tatẽ in omni accidente. nec reſpectu luth,
aum no un . uiuſcunqʒ; ſubiecti.ſ̊ᷣ reſpectu ſubiecti . eii
maind uig aaclit ſupꝛa uls qo viuictt bmaluns ſii Qn en accides copat ad ali oti denaneneſ D
aliquid addit ſupꝛa ills qdð diuidit.ſᷣ malũ nõ ixi. Qñ em̃ accidẽs cõpat᷑ ad aliqd ſucceſſi i
15 dd aliautc . Laactione Epatius Ant D ſißo g adheret Alinſcpobiliten rregier min
no dcoS dEeR 5dictoꝛ ranſit in pᷣteritum et efficitur itranſi eroit
intelligentiam ẽ notandum ꝙ idẽ eſt querere vtru plius idẽ anſmutabile. ⁊ am⸗ Wekert
Len — i 4 rett ius idẽ numeꝛo reſumi non põt.Actus em̃
bec diuiſio actionũ alia bona alia mala ſit ꝑ dꝛias eſ . non vot. Actus ein urne⸗ –
T ona 31 dꝛr ratur ſubiecto.et tpe.et ſpẽ ſiue termino.·et iõ ſicut ẽ
rie. licet iſtud aliquo modo videat᷑ poſſe cõcedi ei qᷓ interciſione et ẽ menſura alia et aliud tpus nonand
neer: guo modo v ſe c interciſione et renouatione facta in ip̃o a .
ſuſtinet illam opinionẽ ꝙ non ois actio a deo ẽ. Cñ qᷓui et renouatione facta in ipo actu. et iceo ohefere
Biuner uzi nEos Ri .Lñ cquis motui accidat velox et tardum.tñ
Hm illã opinionez ꝗᷓ cõiter ſuſtinet᷑ ꝙ omnis acti ve Iaccidat velox et tardum. tñ motus q eſt toſlch
„Ue 3 . uS 02 velox. vᷣm eã ꝑtem vᷣm a6 velox nuncqᷓ; põt eẽ 3
deo eſt. et m id qd naturaliter ẽ bona ẽ. concedi nõ dus. ſic et i Em quzé vclor nun pot ee tar⸗ litr
nia qaa naruranter eoond e. concect us. ſic et in ꝓpoſito intelligendum ẽ¶ Adi mei
debet. nec põt rõnabiliter ſuſtineri ꝙ malicia eẽntia 8.ſic et in Ppoſito intdligendum ſAd illud q 18 nogĩ
SER Per see ÿ maltc obꝛ ꝙ accidẽtia poſſunt eẽ ſeꝑpabilia ſaltem in i bile
lis ſit actioni.cũ potius dicat defectũ circũſtantie ali ctu. ia pochint ρaαKα0rch nihlen
EAr e/H. eun i ctu.dð.qꝙ nunqꝙᷓ malicia ſic adheret actioni quin eẽ zn
cuiꝰ ꝗqᷓ accidebat actiõi. Si em nõ acciderz.nõ poſſ, tia illius actioni ſcadberet hctlont quin en adin
16 Suari actiõe manẽte. ¶ Attẽdẽdũ ẽ tñ ꝙ malicis con em̃ dico actionẽ pter maliciã conſiderari. Cũ tenen
man ELAE , e e. ico actionẽ malam. et dico ico de .
uobrerc i n ekrianes 4 t Si an v ſediuiin votunconſiderare S uß
bin & ere scenond an. is actio. Si cum dico actioeʒ hmõi et actionẽ h . „W
competur malicia ad actionẽ m ꝙ actio.ſic tenet ra et monſtro ipam ſubam et nonohauc duo oico an eiukſ
omperaorn, actione tm actio. ſic bene monſtro ipᷣam ſubam et etiã accidẽtia ſub qui
tionẽ accidentis ſepabilis et cõis. Rõeʒ accidẽtis ſe ſuba ipᷣ am ſubam et etiã accidẽtia ſub quibue ung
lis tenet in hoc. col. HNcαααααπαοαοια½α 1ια uba ipᷣa oculis carnis et mẽtis hʒ eẽ cõſpi ſ .
erstagtihac actio oſueuit ſicum n pbeßteralterum s errti g nicl, gin⸗ geid
Pot cauia oiqage mecrien ri abſq; culpa. nõ adheret inſepabiliter actioni buiꝰ ſube et illiꝰ rõ H
Rationẽ vero accidentis cõis tenet.qꝛ circa actionẽ ſube ſubſt bilitersctionibut, ule e lt voe gdai
eiuſdem ſpẽi contingit maliciz in aliquibꝰ inueniri. böeſuodarc. potiasise pmicracſo ve auslucs
ſdem ſper contingit m 9 inueniri. tis ſuꝑaddite.et ſicut ſuba ill intelligi ſine i Ane.
in aliquibus vero non. ſicut aliquis pᷣdicando fi adite. et ſſcut ſuba illa poterat intelligi ſinei qri
n aliquibus vero non. ſicut aliquis pᷣdicando fide la ꝓpꝛietate. ſic et actio ſine mali . ill D
eea neccatales deno heret Ncto? s Galchobabit, eatptialiter ina ul quod 10 inag
X ccat. alius meret. Au obꝛ ꝙ aliqs habitꝰ ẽ eẽntialiter malꝰ.dð. ꝙ et ſi con d
Bafearorsron bmttgren ag are abilel. cedi poſſit aliquẽ babitũ Lenttallk erboi nt ti. co ek⸗
augno mo cane idẽs ſepabile. i. cedi dʒ aliquẽ habitũ eẽntialiter malũ bᷣm ꝙ ẽh
cõe. nõ tñ pꝛopꝛieẽ accidens tale.qꝛ non dicit ens ſůᷣ bitꝰ. MNam babitꝰ ſm ꝙ habi er mald e c eha⸗ maren
õ ad actionez Qog iße obijcit cia et laſciuia non valet
vm &ꝙ becactio. ſictenet rõem accidentis inſepabiꝭ bmõin pe obijcit de auaricia et laſciuia non valet.qꝛ 2
depech Koönemteneraecdetls mnlefanigtzoc. bm Pthnt octbaneg ce veſfetl tmſurn bahit⸗ ſec ti
D W en e en oc. Sm ꝙ ſunt defoꝛmes et defectiui.licʒ aũt malicia nõ dtali
ꝙ ülla actio eadem numero q̃ eſt mala. nõ põt eẽ vlte ſit eẽntialis babitui ſi fectiui. licz ant malicia nõ
t⸗ m numero q eſt mala eẽ vlte ſit eentialis babitui ſ habitus. põt tñ ei eẽ eẽ Kml
rius bona. ppter hoc ꝙ eadem numero ſumi nõ pᷣ „ EsE 1 ui vm ꝙ e habitus.pot tñ ei ee cen/
ationé wero accidentis poꝛij tenet ali umi nõ pᷣt. tialis ſm ꝙ defectiuus.ita etiã contingit repiri ci teveſt
Barerdrega naa tenet aliqñ licet non aetum ¶Nd illuð qdð obẽ ꝙ bono i cherefhaetvo 21 ccri
bus agentis et patientis aoꝛtum b ex ꝓpꝛietati / nũ in ſpẽ.et malo in genere ſilr. doᷣm malũ in gene nſene
entis et patientis.ex quaꝝ compatiõe neceſſa re ſiue bonũ nõ dẽ ꝓpꝛie ꝙ ſit genus. ppter quãdã ar

Mone

WAe
ia⸗
miiitf
znandideg
ephen,
olsee;
chihen
Wimgefn
nk ö,
nia
meinppit
ngſande
umſun⸗
Nlig,
neſtään
mgdcke,
Wönird
nifiiut
bedu⸗
mſerg ,
rſidgn
enn
. rrehen
nhnmone:
ſcchinde
uulis
c

r
Auls

muurde
mnignc
dm
o⸗
r. N
1oc
gubs
autpni
lanms
alſie
Aqa,
lgil
dlocath
gaſen
tönio
fngin⸗
e⸗
Na 10
nniin
ittn/
em
e 1
ugen

¶ ¶trũ diuiſio actios deliberatiue ꝑ bona

potẽtiã indifferẽtẽ ad hoc ꝙ fiat meritoꝛie vłdeme-

ritoꝛie.⁊ dũ ꝑ circũſtãtias ſuꝑadditas determinat᷑.

quodãmõ ſpecificat᷑.nõ tamẽ malũ ſin ꝙ maluʒ bʒ

ſocs ꝗpꝛias. ꝓ eo ꝙ pꝛiuatiões nõ ſũt in genere niñ
p qudã reductõem. ñ ſpecifcatio diſtinctõ ma⸗
loꝝ aut attẽditur rõne boni quod pꝛiuat᷑ ꝑ malum.

——

aut rõne boni ad quod aliqͥs cõuertit᷑ in actu pcti.
Et buius ſignũ eſt ꝙ nõ diſtinguũtur penes auerſio
nem ſed penes ↄuerſionẽ.
J Aeſtio.iij. ”V?U
nala ſit ꝑp
differẽtias immediatas.an ſit ponere ꝑ differẽtiam

terciã videlicet actõem indifferẽtem.Et ꝙ ſit ꝑ diffe

rẽtias immediatas videt᷑.j.Cor̃.x.Omnia in gloꝛiã

dei facite. Et ad coł.iij. Oia quecũq; facitis.ſiue i pᷣ/

bo.ſiue in oꝑe.oia in noie dñi nr̃i ihu xpᷣi facite.Aut
igit᷑ actio noſtra eſt in gloꝛiã dei.aut no.Si ſic Cc bo
na.Si nõ.g omittit᷑ illʒ qd mãdat apls. ſed omitte/
re facere quod pcipit᷑ ſꝑ eſt pctm̃.ꝙ ois actio vel eſt

meritoꝛia.vel cũ peccato.& nulla eſt indifferẽés. Si

tu dicas ꝙ eſt ↄſiliũ.hoc nõ videt᷑.qꝛ cõſiliũ nec dat
oibus nec abſolute ſed ſe̊ cõditione.nec peccat quis
nolendo facere conſiliũ.boꝝ tria oppoſita repiunt᷑
in ꝓpoſito. nõ tenet rõem ↄſilij. Sia mai B. xij.
de omni verbo ocioſo qdð.lo.fu.ho.red. rõem in die
iudicij.ſed verbũ ocioſũ eſt vt dicit Grego.qð caret
rõe iuſte neceſſitatis.⁊ intẽtõc pie vtilitatis.ſed om̃e
verbũñ aut habet iuſtã neceſſitatẽ ⁊ piã vtilitatẽ.aut
caret illa. ſi oẽ verbũ aut eſt bonũ aut ocioſũ.pari

röne ⁊ oẽ factũ.ſed de oi ocioſo reddemꝰ rõem.⁊ nõ

noſtrũ vel eſt bonũ vel maluʒ. ¶ Itẽ Berñ. In via

reddemꝰ rõem niſi de malis.g oẽ verbũ vel factum
dei ſtare retrocedere eſt.ſed 5

onẽ retrocedit.⁊ nõ retrocedit niſi ꝑ malã. oig ac/
tio vel eſt bona vel eſt mala ⁊ nulla indifferẽs. Itẽ

voluütates ꝑ actões ꝑueniũt ad retributõcs.ᷣ nibil ẽ

mediũ quin cis volũtas aut eſt bona. aut eſt mala.

nihil ẽ mediũ inter retributõcs quin ctiã oẽs ſalu

vel dãnẽtur.g videt᷑ ꝙ nihil eſt mediũ inter bonita/⸗
tem ⁊ maliciã circa actões nĩas. ¶ Itẽ deꝰ ẽ alpha
⁊ o. pᷣncipiũ ⁊ finis.ſʒ qd nõ ẽ a deo ſicut a pᷣncipio.
puatũ eſt rõe boni.& ſiir qð nõ ẽ ad deũ ſicut ad finẽ

ꝛiuat᷑ rõc boni.pᷣuatio aũt boni nihii aliò eſt q; ma

um. quod nõ cſt ad deũ ſicut ad finẽ eſt maluz. et
ue ad deũ ſicut ad finẽ eſt bonũ.hoc ↄſtat.ſed

oĩs actio noſtra vel cſt ad deũ ſicut ad fine.vel nõ ẽ

ad deũ. oĩs actio noſtra vel eſt bona vel eſt mala.
¶ Otẽ cñ volũtas noſtra ex deliberatõe facit aliqͥd.

qagut quieſcit in creatura. aut refert ad creatoꝛẽ. Si re

fert ad creatoꝛẽ bene facit.ſi quieſcit in crcatura.ma

le agit ⁊ deoꝛdinat᷑.quia fruit᷑ eo quo eſt vtẽdum.g
videt᷑ ꝙ volũtas in oi actiõe ſua vel mereat vel de-
533 Ko. vij. Aclle mibi adiacet ac. glo.

mereat᷑ E glo
Eſt velle Se K vicij.velle nature.ſed actio rñ⸗
det volũtati. inter actõem meritoꝛiã ⁊ vicioſam ca
dit aliqua actio media.nõ & oĩs actio volũtatis nr̃e
eſt mala vł bona.ſed queda indifferẽs. ¶ Itẽ leua-⸗
re veſtucã de terra nec eſt bonũ in genere nec malũ.
nec etiã bonũ ex circũſtantia nec malũ. ſiłr qtuʒ eſt
de ſe nec eſt meritoꝛiũ.nec demeritoꝛiũ.ſi g bonum
moꝛis diuidit᷑ ſufficiẽter ꝑ has tres diuiſiones.⁊ ni⸗

bil eſt in generc quod nõ ſit in ſpecie.videt᷑ ꝙ talis

actio non ſit boua vel mala ſed indiſferẽs. ¶¶ Item

acit actõem nõ me⸗
ritoꝛiã nõ pꝓcedit in via dei in actõe illa.&̊ ꝑ illã acti

—
aliquis comeclit vt ſatiſfaciat appctitui nãli. talis
actio nõ eſt bona bonitate meriti. boc ↄſtat. quia nõ
fit ꝓpter deũ.nec ad ipʒ refert᷑.nec eſt mala malicia
cpe. quia peccatũ nõ ↄcoꝛdat nature ſed diſcoꝛdat.

—

noſtra me·liñ teneat inter bonitatẽ ⁊ maliciã. ytẽ

ſi ois actio noſtra eſſet meritoꝛia vel demeritoꝛia.cũ

talis aũt actio nature eſt ↄſona. videt᷑ ꝙ aliqᷓ actõ

in eo qui caret charitate nulla ſit meritoꝛia.ois eius

actio eſſet mala.g peccaret in hoc ꝙ vadit ad eccleſi
am.g ⁊ in boc ꝙ facit oia alia oꝑa.igit᷑ nũq; ſc diſpo
neret ad Gam.imino diſponẽqo magis ſe clõgaret.

tẽ nulla eſt actio bona ⁊ meritoꝛia niſi q̃ fit bo/

na intẽtõe ⁊ mediãte illa refert᷑ ad debitũ finẽ. ergo

ſi oĩs actio noſtra eſſet bona vel mala.meritoꝛia vel
demeritoꝛia. i oi actõe ⁊ cogitatiõe noſtra quã in de-
um nõ referimꝰ.peccaremꝰ. & vix eſſet aliqͥs qui nõ
peccaret milies in die.cuʒ innumerabiles habeamꝰ
cogitatõcs ⁊ affectões quibꝰ nihil cogitamꝰ de deo.

de illis maxime loquoꝛ qui magis intdũt actioni qᷓ;
ↄtẽplatõi.

volũtaria ſit inmediate bona vel mala.R dom

cu queritur vtrũ actio diuidatur ꝑ bonũ ⁊ maluʒ

tancq̈ ꝑ differẽtias immedia tas.eſt qõ de actiõe vo/
lũtatis deliberatie.ſᷣm ꝙ deliberatia cẽ.illa cm̃ Eq̃ di⸗

uidit᷑ p bonũ ⁊ malũ. Et qm̃ de actõe volũtatis de⸗
liberatie dupliciter eſt loqui.ſcʒ q;tũ ad genꝰactõis.

⁊ in cõparatõe ad oꝑantẽ.dupliciter poſfũt iſte diffe
rẽtie ad actõem coꝑari.aut ſᷣm genꝰ opis.aut reſpc⸗
ctu operatis. Si pᷣmo mõ ſic planũ eſt ꝙ nõ eſt diui

ſicut charitas eſt pᷣncipiũ oim bo/
noꝝ.ſic libido ⁊ concupiſcẽtia eſt pᷣncipiuzʒ ⁊ cã oiʒ
malonꝝ.ſed multas actõcs faciũt hoies tota die qS
non faciũt nec ex libidine. nec ex charitate. immo vł
ex amoꝛe nali. vel ſociali.vel ex quadã vrbanitate ci
uili ⁊ conſuetudine opãdi.nõ videtur ꝙ ois actio

22

ſio ꝑ immediata. ĩmo inter actõem bonã ⁊ malã. ac

tõem indifferẽtem cõtingit repiri mediã. ⁊ boc ma⸗/

nifeſtuz eſt. quia cũ triplex ſit differẽtia boni moꝛis.
qꝛ ẽ bonũ ſʒ ſe ſiue pᷣncipalc.⁊ bonũ ex circũſtãtia.⁊?·

bonũ i genere. ⁊ ecotra. cũ triplex ſit malũ.ſcʒ malũ
in genere.⁊ malũ ex circũſtãtia.⁊ maluz ſᷣm ſe.inter

hec oĩa cõtin git repiri mediũ. Mã inter bonũ ⁊ ma.
lũ ſm ſe qſi media ſũt illa qᷓ nec ſũt bona ſm ſe.nec
ſũt mala vm ſe.ſicut ſũt bona vel mala in genere vel
ex circũſtantia. Inter bonũ ex circũſtãtia ⁊ malũ ex
circũſtãtia mecia ſũt tã indifferẽtia.q; bona ⁊ mala

in genere. oſa em̃ illa indifferẽter poſſunt fieri bona
vel mala ex circũſtãtia. Inter bonũ aũt in genere et

malũ in genere cadit mediũ indifferẽs ſimpliciter.ſi
cut velle comedẽ. vel velle leuare veſtucaʒ de terra.

q̃ nõ dicũt bonitatẽ moꝛis vel maliciã. Et ſic patz -½
diuiſio actõis ꝑ bonã ⁊ malã qᷓtũ ad genꝰ opis nõ ẽ

drias imediatas. imo eſt repiri driam terciã. et in

hoc cõmuniter oẽs cõcoꝛdãt.Si ãt loqmur de boni

tate ⁊ malicia actõis in cõpatõe ad opantẽ.ſic ſi ut di

uerſe opiniones. Mã quidã dicũt ꝙ eſt diuiſio ime/

diata.nihil em̃ facit hõ ex deliberatõe qd deꝰ? nõ re⸗

putet ei ad pꝛemiũ.vel nõ imputet ei ad aliq ð deme

ritũ. ñ in die iudicij vt dicũt de oi actu deliberati/

uo rõem reddemꝰ.Et huic poſitõi vidẽtur cõſonare

verba ſactoꝛum q dicũt. ꝙ nõ peribit capillus ca-
pite.nec momẽtũ de tꝑe de quo rõem nõ reddemꝰ.

ſicut dicit Berñ.⁊ boc idẽ videt᷑ dicõ Anb ꝙ eriget

a nobis oẽ tpᷣs impẽſũ qualit᷑ fuerit expẽſuʒ. Et ipßa

writas videt᷑ huic cõſonare cuʒ dicit. de oi verbo

Per 1

ocioſo rõem reddemꝰ ¶ Sed iſte modus dicẽdi aut
multũ ampliat viã ſalutis. aut multũ coartat. Maʒ
ad boc ꝙ ſit opꝰ meritoꝛiũ.aut dicẽt requiri actualẽ
relatõem illiꝰopis ad d eñ ⁊ in particulari.aut dicet
ſufficere relatõem in babitu ⁊ in vli. Si dicũt ꝙ reqᷣ
rit relatio in pticulari. nimis eſt arta via ſalutis. qꝛ
tũc in oĩ ope qd hõ nõ refert actualit᷑ ĩ deũ. demerct
2 peccat.qdð valde ſeueꝝ eſt dicẽ. Si vᷣo ſufficẽt intẽ
tio habitualis ⁊ in vli.tũc qñ aliqͥs ꝓpoſuiſſet in coꝛ
de ſuo ſeruire deo in pᷣncipio anni. vel mẽſis. vel ſe⸗
ptimane. vel diei. oĩa oꝑa ꝗᷓ poſtea facẽt etiã nibil co
gitãs de deo eẽnt ſibim critoꝛia. Sed ſi hoc dicatur.
valde ampliat ?⁊ largat᷑ via ſalutis.⁊ in hoc auctibꝰ
ſãctoꝝ obuiat᷑ qͥ dicũt eã cẽ valde artã. ¶ Et ido eſt
gliꝰ modus dicedi qͥdãmõ magis tpatꝰ i ſit ille. vi⸗
delicet ꝙ; quedã ſint actões deliberatie volũtatis qᷓ
reſpiciũt ipam directe.quedã vero ſůt q̃ reſpiciũt ip
ſã ᷣm ꝙ regit potẽtias nales. Pꝛima opatio eſt lo⸗
cutio.que quidẽ eſt rõnalis ᷣm ꝙ roe vtit᷑. Scda ve
ro eſt comeſtio vel ãbulatõ ⁊ ↄſimiles. Dicunt ᷣ q;
circa illas opatões ꝗᷓ reſpiciũt volũtatẽ rõnalez ᷣm
qꝙ rõnalis eſt. nõ ↄtingit reꝑiri mediũ inter bonita/
tẽ maliciã. circa alias vero ↄtingit. Uñ bene coce/
dũt q nõ ois actio deliberatia vł bona eſt vel mala.
LZocutio aũt oĩs vel bona eſt vel mala. Aut em̃vti⸗
lis. aut ocioſa.⁊ ſi ocioſa tunc eſt mala.ſi vtilis tũc E
bona. Et ꝓpterea dominꝰ dixit. De oĩ verbo redde.
rõeʒ. nõ ve oĩ facto. Et be.iaco.in caũ. ſua dicit. ꝙ qᷣ
in verbo nõ offendit. bic ꝑfectꝰ eſt vir. Et ꝓpterea di
cit quidã ꝙ; verbũ pꝛiꝰ dʒ venire ad limaʒ ꝙᷓ ad lin.
guã. Sed tũ adbuc iſte modꝰ dicẽdi nõ videt᷑ plene
fatiſfacẽ. nã velle cogitare de veritate eſt actꝰ volũ/
tatis ᷣm ꝙ mouet᷑ ronabilit. ⁊ tñ frequẽter bõ cogi⸗
tat de veritate ita ꝙ nõ refert ad veũ.⁊ tñ durũ ẽ di/
cere ꝙ peccet. Alterius. pᷣt aliquis loqui alij ex nali
pietate. vel ex ciuili vrbanitate. ſicut q ſ alutat hoiez
in via. ⁊ tũc valde durũ eſt dicẽ ꝙ peccet. nec p̃t dici
ꝙ ois tał locutõ ſit meritoꝛia. ſi plus ẽ facere
qᷓ dicere.potius reddemꝰ rõem de facto ocioſo qᷓ; ð
verbo. AUnde ſãcti concludũt hoc a minoꝛi ex verbo

euãgelij. ¶ Et iõ eſt terc?ꝰ mod⸗ dicẽdi ꝙ i oꝑibꝰ vo.

luntatis deliberatiue eſt ponẽ mediũ inteꝛ m aliciaz
2 bonitatẽ. Mã quedã actio a volũtate deliberatia
ꝓcedẽs eſt oꝛdinata in finẽ debitũ ſcz ad deũ.et hec
quidẽ eſt bona. ⁊ ſi ſit ex charitate eſt meritoꝛia vite
eterne merito condigni.ſi aũt fiat extra charitatem.
meritoꝛia eſt merito cõgrui. Quedã vero actio deli
beratiua ex volũtate ꝓcedẽs eſt nõ oꝛdinata. ⁊ hᷣ eſt
diuiſio ꝑ immediata. ſed nõ oĩs actio nõ oꝛdiata ad
24 deũ tãqᷓ; ad finẽ eſt mala. Quia quedã nõ oꝛdiatur
ꝓpter inoꝛdinatã ↄuerſionẽ ad creaturã.Quedã ve
ro non oꝛdinat᷑ ꝓpter opantis negligẽtiã. Quedam
vo nõ oꝛdinat᷑ ꝓpter oꝑantis infirmitatẽ ⁊ miſeriã.

Pꝛima dria actois nõ oꝛdinate eſt mala malicia cõ
miſſionis. Scda eſt mala malicia omiſſiõis.Lercia

vero neutro mõ eſt mala. ſed ẽ indifferẽs. Talis ãt
actio eſt qñ quis facit aliquam oꝑatõem ita ꝙ circa
creaturã nõ afficit᷑ inoꝛdinate.nec tñ illaʒ opatõem
ↄpat ad deũñ.ſed facit ꝓpter aliqueʒ finẽ qui reſpicit
indigẽtiã nãec.vt cũ aliquis ambulat vt recreet᷑.vel
comedit vt reficiat᷑.talis actio indifferens iudicat᷑.

—— 7„

qꝛ deus nec illã remunerat.nec imputat in culpã.ct

7 7

boc quia in tali actõe nõ eſt malicia omiſſiõis.qꝛ nõ
eſt inoꝛdinata dilectio.nec etiã omiſſionis nõ em̃ ſo

—

—

omittit bõ quãdo actões ſuas nõ refert in deũ. JIn/

dulget᷑ em̃ nature fragili ⁊ infirme vt mita poſſit ta

lia faccre.nec deꝰreqrit ab hoie in tali ſtatu diſtracti
onis ⁊ miſerie.qꝙ oia que facit referat ad ſe.reqͥrit tñ

aliqñ qñ ẽ locꝰ⁊ tẽpꝰ.⁊ tũc ſi hõ nõ referat.omittẽdo
peccat. Cõcedendũ eſt igit᷑ ſic rõnes qᷓdã oñdũt ꝙ di
uiſio actiõis ꝑ bonã ⁊ malã nõ eſt ꝑ dꝛñtias imedia⸗
tas. ꝓ co ꝙ int has dẽias ↄtingit repiri mediũ.ſiue
actõ oſt ideret᷑ m genꝰoꝑis.ſiue reſpectu oꝑantis.
Acd illud g qð pᷣ obẽ de illo vbo aplłi.Oia in gliaʒ 2 5
dei facite.Rndẽt aliq̃ ꝙ ẽ ↄſiliũ.aliqͥ ꝙ ẽ pᷣceptũ.ali-

qͥ ꝙ eſt finis pcepti.ſicut illud. Diliges dñm deñ tuũ
⁊c̃. Oibꝰaũt pᷣdictis modis pᷣdictꝰᷣmo põt intelligi.
Põot em̃ accipi affirmatiue.vel negatiue.Et affirma

tiue duptr.qꝛ H̊ ſignuʒ oĩa pᷣt ibi teneri collectiue vel

diſtributiue.Si accipiat᷑ negatiue.ſic eſt pꝛeceptũ.⁊

tunc ẽ ſenſus.ita faciat᷑ opa vꝛa vt nihil faciat ↄ glo

riã dei. Si añt intelligat affirmatiuc. ⁊ B ſignũ om̃is
teneat᷑ diſtributiue ⁊ diuiſim.tũc ẽ ↄſiliũ ⁊ ãmonitõ
Admonet em̃ apls ſᷣm hũc ſenſũ ꝙ qðlibʒ opꝰ nrjm
referamꝰin deũ.⁊ de q̃libet diuiſim poſñ nun ecre.
vtile ẽ nobis ⁊ expediẽs ſi faciamꝰ. Nullũ.n.ẽ opus
deliberatiuũ qð a nobis fiat qð qͥdẽ nõ poſſimꝰ facẽ

Ppter deũ.⁊ ſi B; faceremꝰ.meliꝰ faceremꝰqᷓ; qñ non

referimus. Si aũt pᷣdictꝰſermo teneat᷑affirmatiue.⁊
hoc ſignũ oia teneat᷑ collectiue.tũc nec ẽ pᷣceptũ nec
ↄſiliij ᷣ finis pᷣcepti ⁊ ↄſilij. Ad h̊ em̃ debemꝰtende/
re ⁊ B deſiderare ꝙ ad talẽ ſtatũ pueniamꝰ.ꝙ oẽs co
gitatiões nr̃as ⁊ affectꝰin deũ referamꝰ. aũt tũc ob
tinebimꝰ.qñ deũ ex toto coꝛde diligemꝰ. Et ſic pʒ ꝙ;
ex aucte illa nõ ↄcludit᷑ ꝙ aliqͥs peccet cuʒ nõ refert

opus ſuũ in deũ actualit. Nec valet illud qð obijcit. 26

ꝙ nõ põt eẽ ↄſiliũ.nõ em̃ hͥ accipimꝰoſiliũ ꝗꝓpꝛie put
ꝓonit᷑ iuriſpitis.bᷣ vocamꝰ h ↄſiliũ quãcũq; moni⸗
tionẽ gñalẽ ꝗᷓ viã expedit ad ꝑueniẽduʒ in ſalutẽ. ſiẽ
ſunt amonitiões ſalomõis.in li.ꝓuer.⁊ ↄſiles hoꝛta

tiões ad bonũ.¶ Ad illud qð obꝛ ꝙ reddemꝰrõeʒ ð 27

oi vᷣbo ocioſo.duᷣm ꝙ ocioſũ nõ dr verbũ qꝛ nõ ſit oꝛ
dinatũ in finẽ ſolũ.ᷣ qꝛ oi caret vtilitate.dum tñ ali
quã deberet hꝛe.⁊ int᷑ tale ocioſũ ⁊ meritoꝛiũ ſiue bo
nũ cadit mediũ.q alidqs facit aliqd qꝗð nõ ẽ oimo⸗
da vtilitate pᷣuatũ.nec tñ eſt oꝛdinatũ in deñ tqqᷓ; in
finẽ vltimũ.vnde nõ dẽ hõ eẽ ocioſus ſꝑ qñ nõ labo/
rat. ſed tunc dicit᷑ eſſe ocioſus qñ nõ laboꝛat ⁊ debẽt
laboꝛare. Frequenter tamẽ illa verba que vidẽt᷑ eẽ
inutilia. vtilia fiunt dum oꝛdinant᷑ ad recreationem
aliquam ſpũs ⁊ excluſionẽ accidie.m ꝙ refert᷑ bea/
tus Berñ. dixiſſe cũ quendã fecit ceſt. pitare. ocioſum
inquit fuit factũ.pᷣ nõ ocioſe factũ. fecerat em̃ hoc ad
letificãdũ illũ quẽ viderat meſtk./Ac
ꝙ in via dei ſtare eſt retrocedere. dom ꝙ verũ eſt. ꝙ
qñ bõ ſtat cũ deberet ambulare.⁊ qᷓtũ ad illud tᷣus
dicit berñ. ꝙ nõ pibit momentum de tpe. Et anſel. ꝙᷓ
exiget᷑ a nobis rõ qualiter tpᷣs fuerit expenſum. Si
aũt q̃ratur qñ.hoc eſt difficile imo impoſſibile det /
minare. quia diuerſis ꝑſonis diuerſimode ſe offert
opoꝛtunitas exeũdi ĩ bonas opꝑatiões.⁊ in bonas af
fectiões ⁊ intẽtiões.⁊ ideo ſancti vt reddãt nos ſol/
licitos terrent nos.et dñs ipſe cum dicit. Oð vni di⸗

co oibꝰvico. vigilatc. ¶Ad illud qð obꝛ ꝙ nõ ẽ me/29

—

diũ inter volũtates ⁊ retributiões.dvm ; nõ eſt ſi⸗
mile. ꝓ eo qꝙ ois hõ qᷣ naſcit᷑.naſcit᷑ cũ pctõ.a q̊ nõ li

berat᷑ niſi ꝑ grãm.⁊ illa gra amittit᷑ ꝑ culpã.vñ ne/
ceſſe eſt voluntatẽ eſſe gratã yel odioſam et qretri.

illud qð obꝛ 28

ob?tmo
eai
3 xoctu
Alördlat
a reſrͤ̃
Mqvill.
Aiiai
ercogt
Ubptotnin
cnoſeſi
fenonar
nodäin
Cantat
ficütt
itetöee
Naintet
ſpectat
tualit
ſutrare
ſuffiata
telteme
ſople
nite
Ffakrn
going
sre⸗
hi
cetüm
woco
kſola
kaliq
cppinn
lipcip
ni

kin

⸗ butiões rñdent pſonis.binc eſt ꝙ oẽs q̃ nõ ſaluant
n dãanãt᷑.ita ꝙ ñ ẽ mediũ.ñ ſic ãt ẽ de actõe. quia a vo
lenſt lutate in qua eſt libido. pᷣt aliqua actio exire etiã pꝛe
Nonti ter libidinẽ moris. Vñ ſicut iſtð argumẽtũ ñ valet.
ſcigt volũtas non pᷣt eſſe ſine libidie vel gra. ſic nec argu
S 30 mẽtũ pᷣus dictũ. ¶ Ad ills qd obẽ ꝙ oẽ qd ñ ẽ a do
niiſie eſt pᷣuatũ bono. ſilr oẽ qd ñ ẽ ad deũ.dð.qꝙ ñ ẽ ſile.
Aunts qꝛ oꝛdinatõ actõis ad deũ tãqᷓ; ad cãm efficientẽ vel
Migez ad pᷣncipiũ attẽdit᷑ ñ ſolũ qtũ ad eẽ moꝛis ſ etiã qᷓ
RKZ tũ ad eẽ nãe.⁊ ita reſpicit ec. oꝛdinatõ vo q̃tũ ad fi-
indin,z; nsẽ reſpicit bñ eẽ. quis tñ ñ ſit mediũ int ens ⁊ ñ ens
inli E tñ mediũ int᷑ bñ eẽ ⁊ male eẽ moꝛis ꝓp eo ꝙ boni⸗
kſem tas moꝛałñ ſe extẽdit ad oẽs actões ſic bonitas na/
hiier 31 turat. ¶ Ad illð qd obr.ꝙ ſi volũtas aliqͥd facit.aut
hi⸗ qeſcit in creatura. aut refert ad deñ. dðʒ. ꝙ qᷣeſcẽ ðr
iuz aliq̃d alicubi dupłr. aut qꝛ ſiſtit ibi tãc in vltio fine.
iſe ⁊tũc ẽ actõ mala malicia moꝛtal pcti.qñ ſcʒ volun/
“ tas ponit creaturã ſibi ꝓ fine vltio ⁊ pncipali. Aut
qꝛ ſic ibi ſiſtit.ñ qꝛ ibi ponit vltimũ finẽ. qꝛ ñ vlteri
ann us tẽdit. ⁊ ̊ pᷣt eẽ triplicit.ſiẽ dictũ eſt ſupꝛa. Aut ex
nc aliqᷓ inoꝛdiata affectõe qᷓ illi rei alligat᷑ aut ex negli⸗
nechs gẽtia ⁊ toꝛꝑe qͥ negligit referre cũ poſſit ⁊ debẽt. aut
Eln il qꝛ ex qdã i:nbecillitate ⁊ infirmitate aggrauat᷑ vt dif
änmn ficileſſit ſibi oẽs actões ſuas ĩ deũñ ↄuertẽ.⁊ pᷣmis du
fntu 32 Obꝰ modis ẽ petm̃.tercio mõ ñ. Motãdũ ẽ tñ ꝙ ad
haͤm H ꝙ aliq̃ actõ ſit meritoꝛia ñ opoꝛtʒ ꝙ ſp qͥs cã refe-
uing 3 rat actualit᷑ in deũ. ſumicit relatõ babituał. Habitu
nſgtun 53 glẽ relatõez voco ñ qꝛ hẽat charitatẽ pꝑ quã ſit babił
Biüi ad referẽdũ.ᷣ qꝛ in pᷣmoꝛdio oꝑatõis illiꝰ vl alterius
Eiz ad quã illa ↄñter ſe bʒ. intẽtõez bʒy ad deñ directaz.
cheen Vñ ſi aliqs itẽdit dare ꝓ do cẽtũ marcas.⁊ icipit da
ugitti re ⁊ cogitat ð do in pᷣma marca. ⁊ in alijs ñ cogitat.
lipin nihilomin? tñ oẽs datões ille ſũt ei meritoꝛie ⁊ fru⸗
ſigtnn⸗ ctuoſc.ſi ãt opꝰ alteriꝰ gener icipẽt.opoꝛtẽt c itẽtõ
nlluiſ renouaret᷑ ad h̊ vt opꝰ eẽt meritoꝛiũ. Der huc etiazʒ
Mshen mocdñ intelligit᷑ eẽ in viris religioſis qͥ in pᷣncipio ex
nſigsn. charitate deuoueft poꝛtare religiõis põdꝰ.q̃cq̃d em̃
gniſte faciũt qð ad ſue religiõis obſutiã ſpectat. ex pᷣma
mil intẽtõe ẽ eiſ meritoꝛiũ ad ſalutẽ.niſi foꝛte qd abſit õy
nüſen rnia intẽtio ſuꝑueniat. In alijs ãt ꝗᷓ ad religionẽ non
Giiͤm⸗ ſpectãt ſccꝰ c.qꝛ illa intẽtõ ñ ſe extẽdit ad alia babi/
n tualit.⁊ iõ ñ ẽ ꝑue ſecuritatis ⁊ vtilitatis religioneʒ
toͤho⸗ intrare. Fuerũt tñ qͥ dixer̃t ꝙ habitual intẽtõ ſoluz
8 ſufficit ad meritũ ſatiſfactõis. Opꝰ ei ſatiſfactoꝛiñ ẽ
s 34 ſi fiat in char. tate. Ad hb aũt ꝙ opꝰ ſit meritoꝛiũ vi/
4 enn te eterne dicũt necẽ eẽ ↄcurrẽ actualẽ intẽtõeʒ. qꝛ nl
ite lñ opꝰ ẽ meritoꝛiũ niſi fiat a charitate actualit᷑ mo⸗
uẽte. Pꝛobabili? tñ ẽ dicẽ ſic dictũ ẽ ꝙ ad vtrũq; ſuf
n ficiat relatõ habituał. Relatõeʒ ãt hiĩtualẽ voco ñ qᷓ
inn 5 35 qs in generali refert ad deũ oia oꝑa dici vl anni. qᷣ
qs refert aliqd opꝰ ad deũ ita ꝙ opꝰ ſeq̃ns directaʒ

byzʒ ad opꝰpᷣmũ oꝛdiatõeʒ ⁊ ↄſeqᷓntiꝗ.ſic ẽi illo qͥ dat
lußß cẽtũ marcas vlł intẽdit ire ad ſãctũ Jacobũ.i alijſ ãt

Guſt ỹ bʒ locũ. Habitudialẽ etiã intẽtõe ſiue relatioem
in voco. qñ ñ pcogitato ĩ actu vt tũc fine vltio ſine do.
ſich, ex ſola boni opis ↄſideratiõe ipa charitas ꝓmpta.
ltet vlk aliqᷓ alia vt? charitate infoꝛmata ad ipᷣm bonum
—R opꝰ incliat.ſic vir obediẽs meret᷑ obediedo pᷣlato ſi⸗
Z bi pcipiẽti. etiã ſi nibil R do cogitz. ̊ ſolũ ↄſidcret q;
Mnd bonu cobedtdte...
iir 1 Onſequẽter q̃rit᷑ circa ſcᷣm pᷣncipale ſcʒ
itſ atõe actõis male ad volũtatẽ.Et circa h̊
öni qᷓrunt᷑ tria. Pꝛio qꝗᷓ rit vtꝝ oẽ pctm̃ actuale
le q; veniale ſit volũtariuũ. Scdo q̃rit᷑ vtrũ
Eec.

gut. ſi igit᷑ volũtas nõ pᷣt ſenſuali

B —
mnè pctm̃ moꝛtale ſit circa volũtatẽ ſicut circa ſb
iectũ.Tercio q̃r vtrũ puniri ſicu tiã peccare ſit ipi
volũtatis ꝓpꝛiu. I⸗ Aueſtio.ſ/ſ. d
¶ Atrũ oẽ pctm̃ actuale ſit volũtaiũ: Et cuʒ certũ ſit
d moꝛtali ꝙ ſic.qr de veniali. Et qꝙ oẽ pctm̃ veniale
ſit volũtariũ vr.ſicut dieit aug ⁊ hr in ra. Aſq; ado
pctm̃ volũtariũ eſt. vt nullo mõ ſit pctm̃ niſi ſit wllũ
tariũ.g ſi pꝑctiñ veniale pctm̃ eſt.ẽ nece eſt ipᷣm eẽ w
luntariũ. Si tu dicas ꝙ omne pctm̃ eſt volutarium.
aut volũtate ꝓpꝛia. aut volũtate ade.et venialeẽ pec
catũ.qꝛ voluntarium voluntate ade. Obijcit 5 hoc.
ʒ: ſi ad rationẽ pcti veniał ſufficit ꝙ ſit volũtariũ vo
luntate ade.cũ illud pctm̃ qdð adam trãſfudit in noſ
ſit petm̃ oꝛiginale.veniale pctĩ eſſet oꝛiginale.ꝙ ſi
hoc eſt falſum. reſtat ꝙ ⁊ pꝛimũ. ẽ motꝰ inoꝛdi
nati ⁊ ad illicita q̃ Achnt es in nobis pctã.non ſunt
pctã.nec in paruuł.nec in furioſis.hoc aũt nõ ẽ niſi
qꝛ no mouent᷑ vſu rõnis ⁊ voluntatis. vr̃ ꝙ hmõi
pctã ſint in nobis voluntaria volũtate ꝓPꝛia. ¶ Itẽ
qñ ſtomachus exinanitus añ ꝛaz comeſtioni ap⸗
petit comedere nulla eſt ibi culpa.qᷓ;uis ſit ille appe
titus immoderatꝰ.⁊ ad illud qdð nõ licet tali tꝑe. hoc
aut nõ ẽ niſi qꝛ motus ille ineſt de necitate.gᷓ vẽ ꝙ ad
hH ꝙ aliqͥs motꝰ ad illicituʒ ſit veniale pctm̃. nece ſit
ipᷣm eẽ volũtariũ.¶ Itẽ oẽ qð qs ſacit. aut facit na-
liter. aut facit volũtarie. aut violenter. Si igit᷑ venia
lia cõmittimꝰ. aut g violentiã.aut ꝑ naturã.aut ꝑ
volũtatẽ. Si ꝑ violentiã. nulla eſt ibi culpa.Si per
naturꝗ. ſiliter.qꝛ in bis qͥ fiũt naliter nõ eſt culpa.g
ſi petm̃ veniale culpa eſt. neceſſe eſt ꝙ ſit a volũtate.
Ese demonſtrato aliquo veniali. aut põt aliq̃s vi
tare hoc peccatũ.aut nõ põt.Si nõ poteſt. et nullus
peccat in eo qd vitare no pᷣt.g ↄmittẽdo ̊ pctĩ nõ

peccat. Si pᷣt vitare.⁊ qd ↄmittimꝰ potẽtes vitare.
pↄſtmittimꝰvolũtarie.g ⁊c.

ↄtra.ꝓuer.xxiiij. Se
pties in die ⁊c. glo. Singlis diebꝰp neceſſitatẽ vł fra
gilitatẽ carnis vł volẽtes vel iuiti peccamꝰ.Si ; ꝑc
camꝰ veniałr vel velimꝰ vei nolimꝰ. vr q; ñ oẽ pctm̃
veniale ſit volũtariũ. Pie aug.in li.retract. Sunt
inqᷣt qᷓdã neceſſitate facta impꝛobãda. vt qͥ vult re
cte facẽ ⁊ nõ põt.vñ ⁊ illð apli. Nõ qð volo ̊ facio
bonũ.pᷣ qð odi malũ. talia ſunt pctã venialia. ali
qꝗ̃ᷓ venialia ſt᷑ de neceſſitate.nõ a volũtate. tez
Aug.xix.ð ci.Si. Mõ nullũ viciũ eſt cũ caropcupiſcit
aduerſus ſpm̃.s caro ↄcupiſcit aduerſus ſpm̃ eq̃n-
ter ipᷣo nolente.ſicut in lr̃a hẽ.ᷓ velit nolit hõ peccat
venialr.nõ & oẽ pctĩ venialeẽ volũtariũ. Minoꝛ p
bat᷑ in la.ille qͥ ↄcupiſcẽte aduerſus ſpm̃ carne non
ea q̃ vult facit.ↄcupiſcit qͥdẽ nolẽs ⁊ in eo facit qð ñ
vult. ¶ Item pctã venialia ſt᷑ in nob ex repugnan-
tia ſenſualitat ad rõneʒ. ⁊ etiã ex ſurꝛeptone.ſiẽ ſunt
pᷣmi motꝰ.ſ velimꝰnolimꝰẽ in nob repugnãtia ſen/
ſualitat. ⁊ miti etiã motꝰ inoꝛdinati ex ſurꝛeptõe ſur
itatẽ domare. 2 qd ẽ
ex ſurꝛeptõc pᷣuenit voluntatẽ.vẽ ꝙ pctã venialia qᷓ
ſunt pᷣmi motꝰnõ ſt᷑ volũtaria. tẽ aut aliqd pec-
catũ venialeẽ inuolũtariuʒ aut nõ.Si ſic.bẽo ꝓpoſi/
tũ.Si nõ.igit᷑ oẽ pctm̃ venialeẽ volũtariũ.ſᷣ oc vo⸗
luntariũ ꝑ volũtatẽ vitari pᷣt. ꝑ volũtatẽ pᷣt qͥs vi⸗
tare oẽ veniale pctm̃.igr pᷣt qͥs cauẽ vt nunq; xeccet
venialr. ſi igit᷑ H̊ eſt impoſſibile qd aliqͥs diu viuat ĩ

hac carne qn ↄmittat aliqð veniale. vẽ ꝙ; necriuʒ ſit

ponẽ aliqd veniale pctm̃ nõ eẽ volũtariũ.¶ R. oð 1 G
ꝙ volũtariũ pᷣt dici aliqͥd triplir. aut volũtate aliẽa.
r 2

—

aut volũtate ppᷣa aut ꝑtim volũtate aliena. tis wo
lũtate ppᷣa. Et ſz bũc triplicẽ modũ ddi volũtarin.
triplex ẽ dria pcti.pctm̃ nãq; oꝛigiale volũtariũ ẽ. ſʒ
ñ volũtate eiꝰ i qͥ ẽ.̊ volũtate eiꝰ a q ſcʒ ade.Adã eĩ
voluũtaria trãſgreſſiõe coꝛrupit ſe ⁊ totã poſteritatẽ.
Aolũtariũ aũt volũtate ꝓpᷣa ẽ pctm̃ actuale moꝛta/
le. qͥdẽ genẽ pcti nullꝰ peccat niſi ↄſẽtiẽs. Aolũta/
riũ ãt medio mõ ſcʒ ꝑtim volũtate ꝓpᷣa.ꝑtim volũ
tate alicna veniale petm̃. illð maxie qð ↄſurgit ex
repugnãtia carnis ad ſpm̃.vl coꝛruptiõis viriũ aie.
HB inquã pctm̃.qꝛ ptim ẽ a volũtate aliena. ꝑtim a w
lũtate ppa.iõ q̃dammõ ſʒʒ Aug. tenz rõcz pene. qad/⸗
amm rõeʒ culpe. ꝓpterea diẽ Aug.Oꝛ hõ ñ voluit
vitare petim̃ dũ valuit.inflictũ ẽ vt ñ poſſit dũ velit.
Holũtariũ inquã r ꝑ cõꝑatõeʒ ad volũtatẽ ade.qꝛ
adã gliberatie voluit.vñ ⁊ coꝛruptõ ſᷣſecuta c.ex qᷣ
oꝛiũt᷑ in nobis motꝰ inoꝛdiati q dicũt᷑ eẽ pctã veniꝗ
lia. Aolũtariũ ãt volũtate ꝓpa peccãtis.ñ ẽ oẽ pctm̃
veniale ſimplicit. S ſm qͥd. Illð ei volũtariũ ſimplr
Fa volũtate p̃ambula⁊ mouẽte.Illð ãt qd oꝛit᷑ co
amitãtc volũtate ⁊ ñ ꝓbibẽte vł pᷣcauẽte dũ poſſit ꝓ/
bibẽ vłp̃cauẽ. Sr volũtariũ qͥda mõ ſiue iterpᷣtatie.
ꝓ eo ꝙ tal deoꝛdiatõ voluntati iputat᷑.⁊ mõ ſaltẽ
os pctm̃ veniale r volũtariũ.qꝛ nemo peccat Enia
ſit᷑ niſi cũ hʒ volũtatis vſũ.nemo etiã venialit᷑ pec/
cat ĩ eo qð nilo mõ pᷣt ꝓbibẽ.nec etiã potuit pᷣcauẽ.
Aenialia em̃ pctã ⁊ ſi oĩa ñ poſſit pᷣcaueri nec ꝓhibe
ri.nlłũ tñ ẽ ſingulare pctiñ qð ñ poſſit phiberi. vł qdᷣ
ſaltem ñ potuerit pᷣcaueri. Licet ei aliqᷓs ſit ſtat? in q̊
necẽ ẽ aliquẽ cadẽ in aliqd pcti pᷣdetmiatũ. illũ tñ
ſtatũ potuit qͥs pᷣcauẽ. ⁊ iõ ſi ñ pᷣcauerit. volũtati ei/
us ĩputat᷑.quis tũc ill phibẽ ñ poſſit.Concedẽde
ſũt igit᷑ rões ꝙ oẽ pctm̃ actuale ẽ volũtariũ.na moꝛ
tale ẽ volũtariũ ſimplr. veniale ãt vł ẽ volũtariũ ſim
plr. ſic ill qd fit ex deliberatõe. vt mẽdaciũ iocoſũ.
vVbʒ qͥd. ſiue qͥdã mõ. ſic illᷣ qð fit ex ſurreptiõe ſiẽ
37 ſt pmi mot?. ¶. d illð qð pᷣmo obf in oriũ ꝙ ſin
gul diebꝰ iuiti peccamꝰ.dðᷣ.ꝙ ĩ glo.illa r aliqᷣs ĩui/
tus peccare ñ ꝑ puatõez volutatis oimodã.ᷣ ꝑ pua
tõeʒ volũtatis plene ſiue ↄplacẽtie.⁊ B qͥdẽ eꝝ ẽ ꝙ
frequẽter iuiti peccamꝰ. ⁊ nobis diſplicet ꝙ ſic ioꝛdi
nate mouemur.ſi tñ bñ pᷣcauiſſemꝰ.in hũc actũ vłil
lũ ñ incidiſſemus.lʒ ñ ſic poſſimꝰ pᷣcauẽ qͥn in aliqð
cadamꝰ. Sicut exẽplũ ponit᷑ in nauta q̃ pᷣt pᷣcauẽ et
cuſtodire ne aq̃ ꝑ aliq foꝛamẽ determiatũ igrediat᷑
38ñ tñ pᷣt facẽ qð miũ hẽat ingreſſũ. ¶ Ad illo qð obꝛ
qꝙ; qᷓdã ncite fctã ſũt ipꝛobada. dðᷣ qꝙ; Aug.loquit᷑ de
neceſnitate venialiũ ñ q;tũ ad h̊ veniale vł illð deter
miate.ᷣ gnãlit᷑ q̃tũ ad pctã venialia. vl etiã qᷓ;tũ ad
gliq̃d genꝰ venial pcti. ſic videmꝰin iuuene ⁊ foꝛti q
nũcq; pᷣt oĩo vitare motꝰ carnis.lʒ poſſit hac hoꝛa vl
illa hũc motũ vlł illũ vitare.⁊ qꝛ nihil ipedit ꝙ ſit ne
cefſitas qᷓdã i vli.⁊ volũtas q̃dã mõ i ꝑticulari.iõ w
39 lutas illa ñ obuiat hijs qͥ dicta ſ̃ ee illð qð obyỹ
ꝙ ñ nllũ viciũ ẽ cũ caro ↄcupiſcit aduerſus ſpm̃.dð
ꝙ ven ẽ ↄcupia loq̃ndo gnãlit.de ↄcupia vᷣo huiꝰ
vxilliꝰ H̊ tpe vł illo ñ ẽ veꝝ. Et q dic Aug.ꝙ ↄcupi/
ſcit nolẽs.⁊ apłs.qdð nolo malũ h̊ ago.ñ pᷣuat oimo/
40 pale. Ad ill qd obr ꝙ pᷣmi motꝰ ſũt ex ſurreptõe.
2 ex rebellione iã pʒ rñſio ꝑ ea ꝗᷓ dicta ſũt.veꝝ ci eſt

ꝙ; ꝓbiberi ⁊ pᷣcaueri ñ pñt gnãlit᷑.ita ꝙ niłꝰ iſurgat.

Alibet tñ ꝑ ſe pᷣcaueri pᷣt. Et rõ huiꝰ ẽ.qꝛ nos ñ poni
mus pctm̃ eẽ circa pᷣmos motꝰ nutritie ſiẽ generati

de volũtatẽ. ſᷣ ̊ pᷣuat ꝙ volũtas ñ ẽ ibi mouẽs pᷣnci

ue.actꝰ em̃ nutritie neceſfariꝰ ẽ ad ſalutẽ nutriti.nõ
ãt actꝰ generatie.lʒ ⁊ alia rõ poſſit aſſignari.qꝛ nu⸗
tritia ẽ coꝛrupta tm̃.generatiua coꝛrupta ⁊ infecta.
Pꝛima tñ rõ meliꝰvalet. Nã ſic vult Aug.i pᷣmo de
ciui.dei.Si aliq̃ mulier coꝛrũpat᷑ violẽter.ſi oino re
pugnat. abſqʒ oĩ culpa ẽ.⁊ tñ a delectatõe oino imu⸗/
nis ñ ẽ. Ait ei ſic. Si illa ↄcupiſcibil iobediẽtia qᷓ ad-
buc in mẽbꝛis habitat pᷣter volũtat legẽ.qꝛ lege ſua
mouct᷑.abſq; culpa ẽ in coʒpe ñ ↄſẽtiẽtis.Ex Ep;
ſi venialia roeʒ culpe hñt.ᷣ ẽ qꝛ a volũtate i ꝑticula
ri ⁊ diuiſim vitari ⁊ pᷣcaueri e illð qd obꝛ ꝙ qt
ſipt vitari Bᷣ ⁊ illð ⁊ ſic ſinguł.g oẽ.dom.ꝙ h ẽ du
plex. iſte pᷣt vitare pctm̃ veniale.ſic H. iſte pᷣt vincere
oẽz hoiez. Aut qꝛ potẽtia vitãdi vł vincẽdi ↄpat᷑ ad
obiectũ piũctim vł diuiſim. Si diuiſim ſic va ẽ iſta.
iſte pᷣt vitare vł pᷣcauẽ oẽ veniale pctm̃.qꝛ nõ ẽ dare

galiq̃d qð ñ poſſit vitari. Si aũt ↄiũctim.tũc ẽ falſa.

ẽ em̃ ſẽſus ꝙ poſſit facẽ vt oĩno ſit abſq; veniali pec-
cato.⁊ in h̊ ſẽſu r ꝙ ñ poſſumꝰ oia ꝑctã venialia vi

tare. Mec valet rõ illa.poſſũ vitare h̊ ⁊ illð ⁊ illð.g

oia ſil.imo ẽ ibi figura dictõis.ſiue ex diuerſa ſuppo
ſitõe buiꝰ ꝙ dico veniale. ſiue otiꝰ.qꝛ ꝓcedit᷑ a plu
ribꝰ determiatis ſuppoſitõibꝰ huiꝰ vbi pᷣt ad vnaʒ.
ſiẽ ſi argueret᷑.iſte pᷣt ferre hũc lapidẽ ⁊ illũ ⁊ illuʒ.et
ſic vſq; ad decẽ lapides. p̃t ferre bos decẽ lapides.
⁊ ſic ſi diceret᷑.hõ ẽ plato.hõ ẽ ſoꝛtes. hõ ẽ ſoꝛtes et
plato. pᷣmiſſe ſũt vᷣe ⁊ ↄcluſio falſa.⁊ ꝓcedit᷑ a pluri
bꝰᷣ ſuppoſitõibꝰ determiatis ad vnã. Suppoſitõ ãt ꝗꝛ
determiata r qñ terminꝰ ñ ↄfũdit᷑.ſᷣ dʒ reddẽ locu
tõez verã ꝓ vno.ſic ẽ cũ r. bõ currit.ſic ⁊ i ꝓpoſito
intelligẽdũ eſt.qꝛ G̊ͥ vbũ pᷣt ꝓut accipit᷑ reſpectu oĩs
venial ↄiũctim. reſt picit oẽ veniale tãqᷓ; obiectũ vnũ.
⁊ dicit vnã ꝑfectã potẽtiã excedẽtẽ ⁊ vincẽtẽ oẽz im
pulſũ ad veniale pctm̃.ſiẽ ſi diceret᷑. Iſte pᷣt viucere.
x. hoĩes vel ferre.x.lapides.⁊ ſic pʒ ꝙ ille pceſſus nõ
tenet.qꝛ nõ ſeruat᷑ ibi lex illatõis rete.

/

¶ Atrũ om̃e peccatũ ſit circa volũtatem ſicut circa ſb⸗

iectũ ꝓpꝛin. Et ꝙ ſic videt᷑ pꝛio ꝑ Anb.in li. ðD pctõ
oꝛiginali. Muſqᷓ niſi in volũtate peccatũ eſt ¶ Iteʒ
HBipᷣm ꝓbat᷑ tali rõe. Mẽbꝛa ⁊ oꝑa ⁊ qͥcqͥd nos ſu⸗
mðꝰ ſbᷣiccit deꝰ volũtati.q̃cqͥd igit᷑ faciũt.totũ iputã
dũ ẽ volũtati.ſi ẽ̊ in ea potẽtia ẽ culpa cui imputat᷑.
⁊ oĩs culpa volũtati iputat᷑. oĩs culpa ẽ i volũtate
tãqᷓ; in ſbiecto boiſzr⸗ in ea ſola potẽtia eſt cu /
pa in qua nata cſt eſſe iuſticia.qꝛ oppoſita nata ſunt
fieri circa idẽ. iuſticia eſt in volũtate tanqᷓ in ſvie/
cto.qꝛ vt dicit Anv. Juſticia nihil alið ẽ i volũtat!
rectitudo.S in eadẽ potẽcia ſcilicet ĩ volũtate eſt cul
pa tãqᷓ in ſbiecto ꝓpꝛio.¶ Itẽ in ea ſola potẽtia eſt
culpa qᷓ̃ cogi nõ pᷣt.nã nullus peccat niſi in eo a quo
libere pᷣt abſtinere.ſᷣ ſola potẽtia volũtatis ẽ q̃ cogi⸗
nõ pt. ⁊c. ¶ Itẽ in ea ſola potẽtia eſt culpa que ali
quãdo noiat᷑ bona.aliquãdo mala.ſed nos nõ dici/
mur habere intelligẽtiã vel memoꝛiã malã ſed ſolũ
volũtatem malã.ſi ergo accidens denominat ſubie.
ctũ.⁊ culpa denominat ſolã volũtatẽ.ergo culpa ẽi
ſola voluntate tãqᷓ; in ſbiecto pꝓpꝛio.ad cuius actuʒ
ↄpatur ſicut ad cam ꝓximam ⁊ immediatã. ſed nul
la potẽtia anime eſt cã ꝓxima ⁊ imediata culpe. niſi
ſola potẽtia rationalis.nã memoꝛari malum vel in
telligere malũ nõ eſt culpa. ſed velle malũ culpa eſt.
⁊c. ¶ Sed õ. nũqᷓ; peccat᷑ moꝛtalit᷑ niſi p. ↄſẽſũ. ſʒ

dↄſẽſus nõ tatũmõ ẽ volitatis ß etiã rõis. ſi g culpa

ſar
ctarrca
ſſipee
cut dic
freque
ctũſt
*
om
fögfa
ctubab
tonen⸗
lheti
gterofe
kdeſen
gecentol
fückdel
ſinago
tatins,
lalis
gvoiu
ipꝛece
cltnine
nonße⸗
ctpcff
4 ſbiegi
adpꝛes
jonede
onod
lͤdor
Ftüado
fſpents
nCs
gainur
ſoint
culpa
eñli.
ordina
ne
teinq
bia cor
husto
ſitollgi
tbayb
inpꝛeee
aupein
Urlocn
boc
deorgi
0rdina
ſteſte⸗
Nlicu⸗
lalege
nſtte
ctät⸗
tus eñ,
lieſbi
ſipee
Aalter⸗
ſernt
ape
e

Toe
i⸗

nnen.
gie
eſtin
Noivinn
rn
Lglerſn
aſan
dconig
ngbin
eeyheene
ogka

niſn.

dwdida
nüͤcifll.
zwrlge⸗
Pipenila
nieit
uniht

. 3

ackan⸗
diſtung.
tlüirine
Nilh
zhöitese
Mti
nſii
Aiwin

kiun.

yaſtsni

naub
id⸗
ünsſ,
wrüperi
iimput.
mü
cka⸗
tſunt
juſpe⸗
wwͤt
mnecka
nrn
giieß⸗
33
wlic,
hi

ſetſo

74

ani
ign
i.

ℳ⸗

h
oh

eſt circꝗ volũtatẽ.ſed etiam circa rõnem. Enon

eſt circa uͦlã potẽtiam ꝑ cuius actũ aniie⸗ tĩ

tm̃ peccat᷑ affectione.ſed etiã peccat obliuione.Si

cut dicit᷑ dent.vj.Caue ne obliuiſcaris dñi dei tui.⁊
frequẽter in ſcriptura repꝛehèdit eos dñs qͥ eiꝰ ſunt

obliti. g ſi obliuio eſt in memoꝛia. videt᷑ꝙ nõ tin pec
catũ ſit in volũtate ſed etiã in memoꝛia. ¶ Itẽ non
ſolũ peccat᷑ delectatione verũ etiam cogitatiõe.ſᷣm

ꝙ homo cõfitet᷑ quotidie.ſed cogitatio eſt intellectꝰ
nõ affectus.g non tm̃ in affectu verũ etiã in intelle/
ctu habet eſſe pctm̃.¶ Itẽ non tm̃ peccat᷑ delibera
tione.verum etiã ſuggeſtione.ſᷣm ꝙ vult Greg. ſed
ſuggeſtio eſt in ꝑte ſenſibili.gᷓ peccatũ non tm̃ eſt in
pte rõnali.ſed etiã in ꝑte ſenſibili. ¶ Nem peccatũ
eſt defoꝛmitas foꝛmaliter loquẽdo.ſed cõſtat ꝙ om̃i
peccato imago defoꝛmat᷑.naʒ quodlibet pctm̃ quã/
tũ eſt de ſe gram expellit q̃ eſt refoꝛmatiua imagis.g
ſi imago non tm̃ reſpicit volũtatẽ. ſed etiã alias po/
tentias. videt᷑ ꝙ pctm̃ non ſolũ in volũtate ſed etiã
in alijs potẽtijs habeat eẽ. ¶ Itez nullus amat niſi
quod iudicat eſſe amãdum. ante amoꝛẽ inoꝛdina
tũ pꝛecedit iudiciũ inoꝛdinatũ.ſi ergo pꝛeuium iudi⸗

cium inoꝛdinatum non potuit eſſe pena.quia pena

non pᷣcedit culpã.neceſſe eſt ꝙ fuerit culpa.g pꝛius
eſt pctm̃ in rõne ꝙ in volũtate.potius igit᷑ videt᷑ q
43 ſbᷣiectũ pcti debeat aſſignari ratio qᷓ; voluntas R
ad pꝛedictoꝛũ intelligẽtiã eſt notãdũ ꝙ pctm̃ de ſua
rõne duo dicit. icit em̃ deoꝛdinatõem ſiue pꝛiuati
onẽ oꝛdis circa actũ alicuiꝰ potẽtic.dic nibilominꝰ
illã deoꝛdinatõez vt dignã vituꝑatõe ⁊ punitionc.⁊
q́;tũ ad pꝛimũ pctm̃ tenet rõem vicij aliquo mõ coꝛ
rupentis.qᷓ;tum ad ſcdᷣm tenet rõcm culpe ⁊ deme/
riti.Cũ g cõpamus pctm̃ ad ſbᷣiectũ ꝓpꝛium.aut lo/
quimur de ipᷣo inq̃tum ceſt culpa.aut loquimur ð ip
ſo inqtũ eſt vicium.Si de ipo loquimur inq;tuʒ eſt
culpa ⁊ demeritũ.ſic ꝓpꝛie ⁊ pᷣciſe reſpicit li.ar. QOm̃
em̃ li.ar.ↄmiſſũ eſt regimẽ totius hois.ſi aliqua de/
oꝛdinatio fiat in regno totius aic.ipᷣi li.ar. imputat᷑.
Vnde ſi omnia mẽbꝛa ꝑ que cõſũmata eſt.oẽs potẽ
tie in quibus deoꝛdinatio facta eſt traberẽt in cãm.
oia conquererẽtur de li.ar.cui ſbiecta ſũt.⁊ ei domi⸗
nus totũ imputaret qͥ̃cqͥd i eis malũ geſtũ fuit. Vñ
ſi tollat᷑ li.ar.iam nullo mõ erit pctm̃.Et quia liber/
tas arbitrij pᷣncipaliter reſidet penes volũtatem ſic
in pꝛecedẽtibus oſtẽſum fuit.hinc eſt ꝙ culpa ſb rõe
culpe in volũtate tãqᷓ;ᷓ in ſbiecto ꝓpꝛio dicit᷑ eſſe. Si
aũt loquamur de culpa ſᷣm ꝙ eſt viciũ.ſic dupliciter
adhuc loqui ↄtingit.cum pctm̃ dicat᷑ viciũ inq;tum

deoꝛdinat aliqueʒ actum alicuius potẽtie ſᷣm ꝙ de

oꝛdinatio illa dupliciter habet cõparari. ſic et pctm̃

vt eſt viciũ.Cõꝑatur aũt deoꝛdinatio illa ad actum

alicuiꝰ potẽtie tãqᷓ; ad male circa qð.⁊ tanqᷓ; ad cau
ſale a quo.Si igitur loquamur de illa deoꝛdinatiõe
mãlliter.ſic dico ꝙ non ſolũ circa actũ volũtatis.ſed
ctiã circa actus aliaꝝ potẽtiarũ anime conſiſtit. Ac
tus em̃ ⁊ memoꝛie ⁊ intelligẽtie ⁊ aliarũ potẽtiaruʒ
aie ſbᷣiacẽtium voluntati.deoꝛdinari habẽt ꝑ diuer/
ſa peccata. Si aũt loquamur ð illa deoꝛdinatõe cau

ꝗꝗ ſaliter.ſic oĩs talis deoꝛdinatio eſt a volũtate. Si ãt

querat᷑ ratio buius.dð ꝙ huius rõ ẽ triplex. Pꝛima
quia penes volũtatẽ ↄſiſtit regiminis dominiũ. Se
cunda quia in ipᷣa reꝑitur rectitudinis pᷣncipium.

Tereia vero quia ad ipᷣaʒ ꝑtinet regimis ↄplemẽtũ

In ipa nãq; ↄſiſtit regiminis dominiũ.ꝓ co ꝙ ipſa

alijs potètijs impat.⁊ ei a nulla ipatur. In ipᷣa etias
attendit᷑ rectitudinis pᷣncipiu.amoꝛ em pᷣncipiũ eſt
rectitudinis ⁊ obliquitatis.ſicut oſtẽdit Augu. T᷑ñ
bonus amoꝛ eſt fundamẽtũ ciuitatis dei.⁊ malꝰfun
damẽtũ ciuitatis dyaboli.Et rõ huiꝰeſt.qꝛ amoꝛ eſt
radix oim affectionũ.⁊ tãte adherẽtie.vt trãſfoꝛmet

amãtẽ in amatũ. Penes etiã ipᷣaʒ ↄſiſtit rectitudis

⁊ regiminis ↄplemẽtuzʒ. qm̃ ipius obiectũ eſt bonũ.
bonũ aũt ⁊ finis eſt idem.Et qꝛ in directione ad finẽ
Oſiſtit bonitatis ↄpletio.in obliquatiõe vero cõſiſtit
bõitatis amiſfſio.hinc eſt ꝙ ab ipᷣa volũtate oꝛit᷑ om
ne pctm̃.Et ꝓpterea Aug.in li.de duabꝰanimabus
diffiniens pctm̃ dicit. ꝙ pctm̃ eſt volũtas aſſequẽdi
⁊c. deſcribit pctĩ ſᷣm ꝙ eſt viciũ ⁊ deoꝛdinatio que
a volũtate oꝛtũ habet. Per hoc aũt ꝙ dicit a quo li/
beꝝ eſt abſtinere. notificat pctm̃ ſᷣm qꝙ tenet ronem
culpe.qꝛ nemo culpat᷑ in eo quod vitare nõ p̃ᷣt.ſicut
ipe dicit ibidem. Sic igit᷑ patet ꝙ pctm̃ inq;tũ tenet
rõem culpe volũtateʒ reſpicit vt ſbiectũ.inq;tũ etiã
tenet ronem vicij reſpicit volũtatem vt pᷣncipiuʒ et

vt ſubiectũ pᷣmum.lʒ aliquo mõ reſpiciat actꝰ alia/⸗

ducũtur ocedende ſũt.Ad illud ́̊ qd pꝛimo obij ꝗ5
citur ꝙ non peccamus niſi ↄſentiẽdo.ddim ꝙ ⁊ ſi cõ
ſenſus reſpiciat ſimul rõem ⁊ volũtatem.pncipaliꝰ
tamen ⁊ cõpletius volũtatem reſpicit.quia in ea cõ⸗
ſũmat᷑. Quãtũcũq; eni rõ deliberet.niſi volũtas al⸗
terum pᷣoptet.nũqᷓ;ᷓ eligit nec ↄſẽtit.⁊ quod ẽ ibi cul/
pe ⁊ imuſticie.hoc eſt rõne volũtatis adiũcte.Ad 4s
tria ſcquẽtia ꝙ; peccat᷑ obliuionc.cogitatione.⁊ ſug
geſtione.patʒ reſpõſio ex hijs q̃ dicta ſũt.nam talia
non ſũt peccata.niſi quia volũtaria. Vnde nũqᷓ cir-
ca actũ memoꝛie culpa cõſiſtit.nec etiã circa actum
intelligẽtie.niſi eis immiſceat ſe volũtas.vel antece᷑
denter. vel ↄcomitãter.vł conſequẽter. Similit᷑ nec
ſuggeſtio ſi eſt oino ab extrinſeco eſt culpa.ſed illa qᷓ
eſt ab intrinſeco.que quodammõ voluntaria ẽ. ſiue
quia a volũtate ade habuit oꝛtum.ſiue quia a volũu
tate peccãtis nõ pꝛecauet᷑. Ad illud quod obijcit᷑ ¶
ꝙ pctm̃ defoꝛmat totã imaginc.dð ꝙ ⁊ ſi tota ima/
go defoꝛmet᷑ ⁊ viciet᷑.illa tamẽ ſola defoꝛmatio q̃ ẽ
in voluntate eſt illa que eſt ratio inculpãdi:⁊ iõ non
ſequit᷑ ꝙ culpa reſpiciat alias potẽtias aic ſbᷣ ratiõe
culpe.q;uis circa actus eaꝝ ↄſiſtat coꝛruptio vicio/
ſa.Ad illud quod obijcit᷑ ꝙ oẽm malã volũtatem ꝗðD
pꝛecedit malũ iudicium.dð ꝙ vcrũ eſt qᷓ;tuzʒ ad actũ
volũtatis qui quidem ceſt ↄſẽſus plenarius attamẽ

rum potẽtiarũ. VUnde e⸗ que ad pꝛimã ꝑtem in⸗

nunq in creatura rationali ſʒz ꝙ inſtituta. fuit iudi
cium erroneum. niſi voluntas ſe illi iudicio immi/
ſceret. nũqᷓ;ᷓ eni adã pᷣſumpſiſſet.vel de ſe pᷣſũptuoſe

iudicaſſet.niſi amoꝛe volũtatis nimiũ ſibi adheſiſſʒ.

Vñ amoꝛ mirabilit᷑ ꝑuertit iudiciũ.Licet igit᷑ pᷣmꝰ
angelꝰ ſiue adã qñ peccauit pᷣus pᷣſũpſerit qʒ ambie

rit.illiꝰ tñ pᷣſũptõis ꝑuerſitas a voluntate babuit oꝛ

tũi.⁊ ambitõis elus in volũtate fuit ↄſũmatꝰ.et ita
pꝓctm̃ reſpicit volũtatẽ pᷣncipalit.tũ qꝛ in ipᷣo pꝛimo

inchoat᷑.tũ qꝛ in ipo ↄſũmat᷑.ido recte dicit᷑ ſbiectũ
pꝛimũ peccati.quia ⁊ pꝛimũ eſt oꝛigie.pꝛimũ etiã cõ
plemẽto ſiue ↄſũmatione. ueſtio. iij. f
trũ ſicut peccare ſic etiã puniri ſit volũtatis ꝓpꝛiũ

Et ꝙ ſic videt᷑. Anſ.de oꝛiginali peccato. Miratur

inqͥt foꝛte aliquis cur ꝑ culpã volũtatis.mẽbꝛa pu/⸗

niũtur ⁊ ſẽſus.veꝝ nõ eſt ita.non eni punit᷑ niſi vo⸗

lũtas.nã nibil eſt alicui pena niſi qð cõ ka volirdts
r* 3

6*
. S

eſt. ⁊ nulla ves penã ſẽtit. niſi ꝗᷓ voluntatẽ bʒ. mẽbꝛa
ãt ⁊ ſẽſus ꝑ ſe nihil volũt.ſic igit᷑ volũtas mẽbꝛis et
ſẽſibꝰ opat᷑.ita in ipis ipa aut toꝛq̃tur.aut delectat᷑.
Ex bac auẽte br̃ ꝙ claudit in ſe rõcinatõem ꝙ Apꝛiu
ſit volũtatis punini. s Aug. in li. xxxiij.qõnuʒ.
AVolũtas qͥppe ipᷣa punit᷑.ſiue ſuppl .
coꝛpis.vt ꝗ delectat᷑ in pctis.ipſa plectat᷑ in pꝑenis.
rõe. Oppoſita nata ſũt fieri circa idẽ. ſʒ volũ
tariũ ⁊ inuolutariũ ſũt oppoſita. ſed pena ẽ affectio
inuolũtaria ſicut dicẽ Aug.ili. de li. ar. S ſic culpa 4*

affectio volũtaria reſpicit Folätaekrak illð a qᷣ
ſic vẽ ꝙ culpa reſpiciat volũtatẽ tãqᷓ ill quod eſt

tẽ culpa ẽ meritũ pene.ſed meritũ reſpectu pꝛc

mij. bz roem oꝛdis ⁊ bʒ rõeʒ diſpoſitõis.ſi g viſpo
ſitio ⁊ ilò ad qð diſponit ſunt in eodẽ.⁊ culpa vt in

rõe culpe ẽ potiꝰreſpicit volũtatẽ.& ⁊ pena. (S33.

quatuoꝛ vt dicit Beda inflicta ſũt nobis ꝓ pctõ.ſcʒ

ignoꝛãtia. malicia.infirmitas. ↄcupiſcẽtia.ſed að in-
fligit᷑ ꝓ pctõ ẽ pena. ignoꝛãtia ẽpena. b oſtat ꝙ ig
noꝛãtia nõ reſpicit volũtatẽ ſed rõem. ⁊c. ¶ Ntem
duplex ẽ pena in futuro.videlicet pena dani ⁊ pena
ſẽſus.ſed pena dãni q̃ ẽ in carẽtia viſionis dei ñ tm̃

rreſpicit volũtatẽ.imo multo magis reſpicit rõez. pe

na vero ſẽſus q̃ ẽ in ↄcrematiõe ignis multo magis
reſpicit ꝑtẽ ſẽſibilẽ ⁊ cõiũctñ qᷓ; reſpiciat volũtatem
rõnalẽ.cũ ſẽtire ſit paſſio cõiũcti. vr̃ ꝙ pena pᷣnci/
paliꝰ reſpiciat alias potẽtias aie i volutatẽ. ¶ Itẽ
ſi pena reſpicit volũtatẽ.aut hoc qꝛ ẽ bm volũtatez.
aut qꝛ Z volũtatẽ.Si qꝛ ᷣm volũtatẽ.g̊ nemo pu/
nires niſi qͥ vellet. qð plane falſũ ẽ. Si qꝛ ⸗ volunta
tẽ. cũ vir iuſtꝰvolũtarie ſuſtineat oẽs penas.⁊ ma

xime xp̃s. nili viro iuſto nec etiã xpo penał eſſet aliqᷓ
paſſio.qdð manifeſte falſũ ẽ. er ſi pena reſpiceret
volũtatẽ tãq; ſbicctũ ꝓpꝛiũ.& ſic nemo pᷣt peccare qͥ
bʒ vſũ volũtatis.ſic nemo poſſet punini niſi qͥ volũ/
catis vſũ br̃et. ſed hoc ẽ plane falſũ.nã ꝑpuuli puniũ-
tur ꝓ pctis parẽtũ. ⁊ multa etiã toꝛmẽta patiũt᷑ nõ
ſolũ in habitu. verũ etiã in actu.g ⁊c̃. ¶ E. dd.ꝙ pe
na rõe pene duo noiat. videlicʒ nocumetn nac.⁊ in.

ſtrumẽtũ diuie iuſticie. vnũ tãc; male. reliquũ tãqʒ

foꝛmale. AUñ pena ⁊ ẽ vltio.⁊ ẽ etiã paſſio.Cñ pe/
na ↄpat᷑ ad aliqͥd.boc pᷣt eẽ aut inqtů vltio. aut in/
qtũ paſſio Bin ̈tũ vjtio. ſic ꝓpꝛie bʒ ↄꝑari ad ip/

f.ſiue animi ſupplicio.ſiue

II

ſã volũtatẽ.deꝰ em̃ nõ vlciſcit᷑ de ſe manu.vel pede.

vel aliqua potẽtia ſẽſitia. ſed de volũtate deliberat ·
ua.de qua vlciſcit᷑ deꝰ nõ ſolũ affligẽdo ip̃am in ſe.
f etiaʒ affligẽdo eã i ccteris mẽbꝛis coꝛꝑis.in quibꝰ

ipᷣa cupiebat delectari.Si ãt cõꝑet᷑ pena ad aliqᷣd i/
qʒtũ ẽ paſſio.ſic dðʒ ꝙ cũ nõ quecũq; paſſio pena
ſit m cõplctã rõem pene.ſed paſſio ledẽs.paſſio af
fligẽs.paſſio diſplicẽs.ſic pena ſᷣm ꝙ; plene tenet ra⸗

tionẽ pene.ſcʒ pena q̃ facit hoicʒ recte miſeꝝ.adbuc

reſpicit volũtatẽ rõe ſui cõpletiui. Nemo em̃ plene
miſer ẽ ſicut diẽ Aug. ex h̊ ꝙ patit᷑ſolũ.ſ ex h̊ pa⸗
tit᷑.⁊ ſcit ſe pati.⁊ nõ vult ſe pati.Scdᷣm ãt paſſio
tenet ſemiplenã rõem pene.ꝓut ðᷣr paſſio ledẽs vel
affligẽs in eo in q̊ nõ ẽ nata eẽ qtũ ẽ de pma ↄditõe
nãc.ſic nõ tm̃ reſpicit volũtatẽ.ſed ctiã oẽs potenti
as aie.⁊ oĩa mẽbꝛa coꝛpis.nõ tñ reſpicit illa ſine vo⸗

lũtate.qꝛ in nilo pᷣt eẽ pena.niſi in qͥ ẽ rõnalis volun

tas. Añ bꝛuta quis patiãt᷑ nõ tũ puniunt᷑.Sic igit
pʒ ꝙ pena ⁊ inztũ ẽ vltio.⁊ inqʒtũ eſt paſſio plene
tenẽs ròeʒ pene.directe reſpicit 5a; volũtatẽ. ita p
ꝓpꝛiũ ẽ ipᷣius volũtatis puniri. Vñ ↄcedẽde ſũt rõ/
nes qᷓ ᷓB oñdũt. Inqʒtũ tñ ẽ paſſio ledẽs vł affligẽs.
bʒ reſpicere alias potẽtias.⁊ etiã coꝛpis oꝛgana.Et
ßm ̊ pʒ reſpõſio ad rões que ad oppoſitũ inducũt
Ad iũllð em̃ qð obijcit᷑ de ignoꝛãtia ⁊ pena dãni ⁊ S0
ſẽſus pʒ reſpõſio. Ma etſi ignoꝛãtia dicat puatiõsem
alicuiꝰ boni qð reſpiciat cognitiuã.⁊ ſilr pena dãni.
et ſir pena ſẽſus puatõem delectatõis ⁊ quietis ꝑ/
tis ſẽſitiue.totũ hoc tñ deꝰ oꝛdiat ad iudicãdũ ⁊ vl/

ciſcẽdũ ſe de volũtate.ipᷣa em̃ ẽ ꝗqᷓ directe aducrſat᷑ di

uine iuſticie.dũ ꝑpetrat iniuſticiã.⁊ iõ oꝛdo diuie iu

ſticie puniẽtis directe reſpicit illiꝰ deoꝛdinatiõis re

motõem.ipᷣa etiã ſola fuit que ſibi ſe pncipiũ poſu/
it ⁊ deũ dcrelinquẽdo cõ:ẽpſit dũ peccauit.⁊ iõ dʒ ꝑ
penarũ mititudiẽ in ſeruitutẽ redigi.vt qᷓ debonoꝛa
uit deũ volũtarie cõtemnẽdo.honoꝛet ipᷣm volũta⸗
ric ſupplicia patiẽdol Ad illð qð obr ꝙ in viris iu/1
ſtis ⁊ in xpᷣo nõ fuit pena inuolũtania.dð.q; ibi non
tenet pena rõnẽ vltois.niſi relata ad volũtates ace
ecerice reſeen cuiꝰvolũtatis ois pena ẽ inu/
lũtaria.qꝛ volutas peccatrix q̃rit oblectatões.⁊ reſu
git paſſione ia ill qð obẽ de ꝑuulo qui patit᷑ pe 2
nas.reſpõderi pᷣt ſicut ad hoc.

iſtinctio. xlij. Deſcẽdit ad ſpeciales differetias peccati in comuni.
AUnm ſt volũtas mala ⁊ oꝑatio ⁊c. Supꝛa oſtẽdit m& qualit᷑ pctĩ oꝛtu habeat a volũtate in genera⸗
li. in bac vo ꝑte deſcẽdit mgr̃ ad drias peti. Diuidit᷑ at ꝑs iſta in duas ꝑtes. In quaꝝ pᷣma deſcẽdit
Amsgf ad drias pcti cões. In ſcda vᷣo deſcẽdit ad vnũ pctm̃ ſpẽale qð ẽ int cetera pctõꝛũ genera mag
gaue ⁊ abominabile. .vi xlin. Eſt tere aada heri en, 2c rima peq ſoectnt ad pᷣſetẽ diſtictõe tres hz
1

ptes.qm̃ dria pcti ad petm̃ pᷣt attẽdi triplic

ginal ⁊ actual.venial ⁊ moꝛtal.ibi. P

nerſa genera pctõꝝ ꝑ modũ narratõis. ibi. Modi t p

—

aut ꝗtũ ad actũ.aut qᷓtũ a
In pma in qrit mgr driaʒ int᷑ pctã oꝑis ⁊ volũtatis. In ſcdᷣa inq̃rit driaz ex ꝑte reatꝰ.q ẽ int genꝰ pcti oꝛi
terea q̃ri ſolet ⁊c. In tercia vᷣo ſbiũgit diuerſos mõs peccãdi.ſiue di
Mogli ãt varias ⁊c. Pꝛima ꝑs diuidit᷑ in duas. In q̃rũ pᷣp
ma mgf mouet qonẽ ⁊ vetermiat ᷣm duplicẽ opimion?.
vidẽt Prnn magis babilẽ. ibi. QNꝛ cũ cõſtet ⁊c̃.S

reatũ.aut qᷓ;tũ ad peccãdi modũ

n ſcda vo ponit ⁊ reſpõdet obiectõibꝰ qᷓ impugre

Ur ſcda ꝑs in qᷓ inquirit vrias pctõꝝ qᷓtũ ad reatũ du

as bʒ. In pᷣma qrit᷑ qlit᷑ reatꝰ poſſit manẽ pctõ abeũte. in qᷓ accipit᷑ dria actual pcti ⁊ oꝛigiał.qꝛ actuale trſ
ltactu æ remanet reatu. oꝛigiale ãt ecõuerſo. In ſca vᷣo oſtẽdit ꝙ reatꝰ multip icit᷑ accipit᷑ in ſcriptura.vi/
delicet p obligatõe pene eterne.⁊ pene tꝑalis.ex qͥ accipit᷑ dria moꝛtalis pcti ⁊ veniał.ibi.reatꝰ in ſcriptura

„ 1 22—

multiplicit᷑ accipit᷑. Silr tercia ꝑs duas bʒ ptes. In qru pᷣma tãgit mgr̃ qnq; modos diuidẽdi pctã conſue/

—

eos in ſcriptura. In ſca vᷣo remouʒ dubitatõem q̃ oꝛtũ bʒ ex vna illaꝝ diuiſionũ.ibi.Ex ſuꝑbia tamen oia

mala oꝛiũtur ⁊c.

lat ʒz duplicẽ opinionẽ, a
Vm aũt volũtas mala ⁊ oꝑatio ſint pctm̃.q̃ri ſolet vtrũ in eodẽ ho/

Enqrit driaʒ int pctã opis ⁊ volũtat.⁊ determ =ð
mine ⁊ circa eandẽ rẽ hec duo vnũ ſint pctm̃ vel diuerſa:vt ſi qs vo⸗ XLII .

i

Lae

tiſi
4

Di. II.

llſtate furat᷑ volſtatẽ habuit malaʒ q̃ peccatũ ẽ.⁊ actũ malũ q itẽ peccatũ .
Ferit. MV Hec aũt duo diuerſa ſunt ſcilicet volũtas ⁊ actio. Sed nunquid diuerſa ſunt
r Hr peccata an vnũ: Quidaã dicũt vnũ eẽ peccatũ.alij vo dicũt diuerſa eẽ pctã.
n 8 Ronni reſpõdet obiectionib⸗ qimpugnare vidcur opinionem magis
n „babileemm. d l
Pꝛia oblectio. MQAuia cũ ↄſtet h duo eẽ diuerſa. aut diuerſa duo pctã dicũt᷑.aut duo diuerſa
weßr B6 5 pctã. Quib“ alij reſpõdẽt.h duo diuerſa eẽ peccata nõ plura. Hõ eĩ plura
fade pctã ſũt.ſᷣ pcim̃ vnũ.qꝛ vna pᷣuaricatio vłinobediẽtia in vtroq; admittitur.
tgnſ ſiue quãdo vult.ſiue quãdo agit.⁊ vnꝰ eſtibi cõtẽptꝰ.ſed minoꝛ cũ in volun
1 ſcpt tate ſolũ pctm̃ cõtinet᷑.maioꝛ vero cũ volũtati etiã oꝑatõ addit᷑.et iõ maius
tlin Scða obieetõö. Sed adhuc eiſdẽ obijcit᷑. Si vnũ tm̃ illa duo pctã ſunt.cũ qͥs volũtate mala
ðKZ pus ↄcepta. deinde opus patrauerit.ñ ꝓ aliqͥ reus eſt. niſi ꝓ quo ante opus
nigii reus erat. cũ adhuc in ſola volũtate pctm̃ cõſiſtebat. Mullus eni reꝰ ẽ eterne
taſozen moꝛtis niſi ꝓ pctõ.ᷣ pcuñ alið nõ eſt admiſſũ actõe q;; pus admilſſuʒ erat vo/
girnen „lutate. Hon g ꝓ aliquo alio iſte fit daãnabilis actu peccãdo. q; ante fuerat cũ
utſii⸗ R ſola volütate delinqbat.Ad hoc etiã ⁊ illi reſpõdẽt dicẽtes.ꝓpter peccatum
lce quidẽ tm̃ illũ ſurẽ reũ cõſtitui.quis eius volũtas ⁊ actio vnũ ſint peccatũ.ꝓ
s Alio tamẽ reus factus eſt actu peccãdo.qᷓ; pꝛius erat ſola volũtate delinquẽ⸗
mii, i obiectd D: quia ꝓ actu qui eſt aliud q́; volũtas.licet nõ aliud peccaeui.
ctnin Zerd obiect ¶Itẽ adhuc qõni inſtãt dicẽtes. hec duo iõ diuerſa eẽ pctã.quia diuerſoꝝ le
ſynni is mãdatoꝝ pᷣuaricatões ſũt. Alio eni mãdato legis phibet᷑ actio furti ſcili
mon, cet nõ furaberis. alio furandi volũtas ſcilicet nõ cõcupiſces rem ꝓximi tui.
dai Cũ aũt hec duo diuerſa mãdata ſint qᷣbus illa duo ꝓhibẽtur. pʒ illa duo di⸗
tuti R gerſas eſſe pꝛeuaricatões. diuerſa eſſe peccata. Ad qð etiã illi dicũt diuerſa q
ee dẽ eſſe mãdata qͥbus illa duo diſtinctim ꝓhibẽtur.vt Aug.docet ſuꝑ Exodi
ui Verũtamẽ in illis nõ obſeruatis.vna tm̃ pᷣuaricatio incurrit᷑. vnũq; contra⸗
H hit᷑ pctm̃.licet duo diuerſa illis ꝓhibeãtur. Sicut ecõuerſo duo ſũt mandata
ren charitatis qbus duo pcipiũtur diligi.vna tñ in eis noð ↄmẽdat᷑ charitas.
unpu ¶ Auerit qualiter reatus poſſit manere pctõ abeunte. ⁊ inde accipitur dria
ighin ooiiginalis ? actualis pcti. qꝛ actuale tranſit actu et remanet reatu. oꝛiginale
den cccLCLconuerfrfrrov. 6 —ſ
. ¶VPieterea queri ſolet. cũ ab aliquo ppetrato volũtate pctõ. volũtas id agen/
neeig di ⁊ actio trãſierit.nõdũ tamẽ vera habita penitẽtia. vtrũ illð pctm̃ vſq; quo
peniteat ſit in eo. Qð nõ eſſe videt᷑.qꝛ volũtas illa qᷓ pus fuit nõ eſt neqʒ ac⸗
tio.qꝛ neq; vult illð vel agit.qð ante voluit ⁊ egit.Sed nõ eſt ignoꝛadũ pec
ar catũ duobus modis dici eẽ in aliquo ⁊ tranſire ſcʒ actu ⁊ reatu.Actu ẽ in aliqͥ
Nlüſt duz ipᷣm pctm̃ eſt vt actio vel volũtas in peccante. Reatu vero cuʒz ꝓ eo ſiue
nmd MMV traſierit ſiue aſſit mẽs hõis polluta eſt ⁊ coꝛrupta. totuſq; hõ ſupplicijs obli⸗
an ddd gatus perpetuis. nec vnq; eſt in aliquo pcrm̃ actu p⸗ al Mec vnq ẽ ꝛc. In⸗
. ittr oaiginale quin ſit tiam reatu.ſed eſt reatu interdũ nuic mgf bormñ ier⸗
ien ſtq; traſit acu. 535 träſit actu. Lötra
ni⸗ lIſtedit ꝙ reatꝰ multipliciter accipit᷑ in ſcriptura. ꝓßp ee falfü Aut em
ſnnr H Eeeyx quo accipitur differentia moꝛtalis pcti ⁊ venial. d reatus ſiue obligatio
luin l tus in ſcriptura multipliciter accipit᷑.ſcilicet ꝓ cul pcti füdat᷑ ſuꝑ actum
nuni MVMeB pa.ꝓ pena.ꝓ obligatõe pene tꝑalis vel eterne. Si ei nai aut ſup snitatẽ.
N J HM moꝛtale eſt.obligat nos pene eterne.Si veniale.obli⸗ Bi ſußa a geralen.
a gat nos pene tempoꝛali. Duo enim ſüt genera pecca/ te acn nece b ipz tran
mii veoꝛ:ũ. moꝛtaliũ ſcilicet ⁊ venialiuʒ.Moꝛtale ẽ ꝑ qð hõ ire. 5 nõ manet petm̃
MVMM ð GIjſtuũ ad reatñ.poſtqʒ
trãſit qtũ ad actů. Si ſup ꝓnitatẽ. g cñ ꝓnitas ——— boie poſt gre eſey s vr Treatus remanest
I poſt peccatij ctiã poſt gram ſuſceptã.qð eſt blane falſũ. Si iꝑ defoꝛmitgtez. Tills dicit pꝛiuatõem.⁊ pꝛiua·

eiuſdẽ ſpẽi vna reſultat in aia defoꝛmitas. Pꝛeterea carẽtia boni in boic obligat ad carẽtiã ſũmi boni.nõ ad
paſſionẽ ſupplicij.ſic pð in oꝛigiali pctõ.qꝛ remota defoꝛmitate ꝑ gram.adhuc remanet ces ad penam.

Re

9

tio nibil eſt. fundat reatus peccati ſu nibil. ꝓ nibilo obligat᷑ b ad penaʒ. ſi nibil eſt plus in petõ niſi
iſta m Kfen ꝙꝙ petm̃ pogt Sroneer reatu ⁊ trã ſire actu.Querit᷑ ̊ ſuꝑ qͥd fuũdet᷑ reatus ſiue obligatio

ad penã.R. dðʒ ꝙ ᷣm ꝙ tꝛia ſũt in pctõ
fectus ſiue boni pꝛiuatio.ꝗqᷓ defoꝛmitas dr.ſm bect
cati füdat᷑ ſuꝑ actũ.nec tñ ſequit᷑ ꝙ reatꝰ trãſeat cũ actu.

ℳ

ſcʒ actus peccãdi.⁊ habitus ꝓnitatis.ſiue macula pcti.⁊ tercio de-
ßm hec triplex fuit modus dicẽdi.Quidã eni dixerũt ꝙ reatꝰ pec
ꝓ eo ꝙ ꝙ aetu pᷣterito pᷣt bõ manere obligat ad pe

nã futurã. Cu eni quis ex pꝛauitate actõis ſue reus pene efficit᷑.⁊ ſi adus ille ꝑtrãſeat.reatus ſiue obligatõ ñ

ptranſit.ſicut patet in latrone.vel in eo qͥ a

q8 manifeſte falſũ ẽ.
Aliꝰ modꝰ dicẽdi fu/
it ꝙ reatꝰ fũdat᷑ſuper
ꝓnitatẽ.q̃ quidẽ ꝓni
tas dicit᷑ eſſe macula
peccati.⁊ illa macula
eſt quaſi q̃dã diſpoſi/
tio reddẽs aiam cre/
mabilẽ.⁊ rõe amotõ/

mur lauari in ſãguie
xpᷣi a peccatis noſtris
Sed huic mõ dicẽdi
obuiat poſſibilitas a/
motõis illius ꝓnita/
tis abſq; infuſiõe gꝛe.

ſiẽ pʒ qñ de auaro fit

ꝓdigꝰ:aufert᷑ ab eo ꝓ

nitas ad auariciã.ſi G

reatꝰfüdaret᷑ ſuꝑ illã

ꝓnitatẽ.cũ aliquis de
auaro fieret pꝓdigus.
abſe; gra eẽt a reatu
Recatl abſolnt q8
lane flim ẽ. Lercius eig ie E 42 Ce§ mA
p ſfẽstit. vt hereticꝰ. Vel q̃ dei ſũt vſurpare pᷣſumit indi/⸗

modꝰ ddi ẽ ꝙ reatus

fũdat᷑ ſuꝑ defoꝛmita

tẽ.defoꝛmitas aũt nõ
tm̃ diẽ boni pᷣuatõeʒ.

ſed etiã debitũ babẽ/

di. ⁊ qꝛ pctõꝛ dʒ do iu

ſticiã ⁊ honoꝛẽ.⁊ duʒ

illis pᷣuat᷑.p pctm̃ de/
foꝛmat᷑.ex hoc obliga

tur ad ſuſtinendã pe/

nã.qꝛ eni debitoꝛ erat

⁊ nõ poterat ſoluẽ in
opibꝰ. neceſſe erat vt
ſolueret in paſſioni⸗

bus. Sʒ huic mõ di⸗

moꝛteʒ eternã meret᷑. Crimẽ em̃(vt ait Aug) eſt qð ẽ
dignũ accuſatione ⁊ dãnatione. Veniale ẽ qð hoĩem
vſq; in reatũ ꝑpetue moꝛtis nõ grauat.verũtamen pe
nã meret᷑.ſed facile indulget. 2

XTaͤgit quiq; cõſuetos modos diuidẽdi pctã. e
nis illiꝰ macule dici/ 6 Modi ãt pctõꝝ varias in ſcrip tura hñt diſtinctões.
cule dict In qua dicit᷑ pctm̃ duobꝰmodis cõmitti.ſcʒ cupꝑiditate
⁊ timoꝛe vt Aug.tradit ſuꝑ illũ locũ pᷣs.Incẽſa igni ⁊

ſuffoſſa. Hijs em̃ duobꝰ modis dicit oĩa pctã moꝛta⸗

lia includi. Et incẽſa ea dicit que ex cupiditate male ĩ⸗
cẽdẽte oꝛiũtur. Suffoſſa vero que ex timoꝛe male hu⸗

miliãte ꝓueniũt.qð eſt quãdo quis cupit nõ cupiẽda.
vel timet nõ timẽda.Alibi vo dicitpctm̃ fieri tribꝰmo

dis. ſcʒ cogitatu. vbo.⁊ oꝑe. Vñ Hiero.ſuper Eʒech.

Tria generalia delicta ſũt quibꝰ hũanũ ſubiacet genꝰ

Aut em̃ cogitatioe. aut ſermone. aut oꝑe peccamus.
Hijs aliquãdo etiã addit᷑ terciꝰ modꝰ ſcʒ ↄſuetudinis

qð in quadriduano laʒaro ſignificatuʒ E. Dicit᷑ qʒ hõ
peccare i deũ.in ſe.⁊ in ꝓximũ.In deũ cũ ð deo male

gne ꝑticipãdo ſacramẽt. Vel qñ nomẽ dei peierãdo

contẽptibile facit. In pꝛoximuʒ peccat.cũ pꝛoximum

iniuſte ledit. In ſe vero cũ ſibi ⁊ nõ alij nocect.

Variaʒ quoq; appellatõem habet. Dicitur em̃ pctm̃

etiam delictũ.Et delictum foꝛtaſſe eſt.vt ait Augu.in
queſtionibus leuitici.declinare a bono.pctm̃ eſt face⸗

re malũ.Aliud eſt em declinare a bono.aliud eſt face/

re malũ. Peccatũ ergo eſt ꝑpetratio mali.delictũ de /
ſertio boni.quod ⁊ ipᷣm oſtẽdit nomẽ.Quid eni aliud

ſonat delictü niſi derelictũ.⁊ qͥ derelinqᷣt.qᷣd derelin /

inſit. in liqᷣd facinꝰ ꝑpetrauit.Sed huic mõ obuiat ptãs abſolutõis a rea
tu. ſi eni reatꝰ fũdat᷑ ſuꝑ actũ pᷣteritũ.cũ actũ pꝛeteritũ neceſſe ſit eſſe pᷣteritũ.cũ eſt reus.nõ poteſt eẽ nõ reus

ps.lxxix

Eifferũt deli⸗/
ctu ⁊ petin

Et ꝓpterea dici pᷣt ꝙ reatꝰ ſiue obligatio ad penã ẽ duplex.q̃dã ſcʒ reſpectu pene eterne. ⁊q
tpalis. Obligatio vero reſpectu pene tꝑalis nõ ſꝑ requirit culpã pᷣſentẽ.ſed ſufficit ad illã obligatõem ꝙ pe
na fuerit pᷣterita.⁊ ꝙ ſſecuta fuerit plena emẽda.Obligatõ ant ad penã eterna fũdat᷑ ſuꝑ illã culpã.culpa

licitas. Quot eni pctã bõ actualit᷑ ꝑpetrauit.tot penis recrit.ex multis aũt peccatis

7

ã reſpectu pene

₰

aũt ꝓpᷣe loquẽdo nõ eſt ip̃a ꝓnitas.ſᷣ ip̃a deoꝛdinatio ſiue q̃ eſt in actu ſiue q̃ eſt in aia. Deoꝛdinatio autẽ in
actu ↄſiſtebat ex ↄuerſiõe ⁊ auerſiõe.⁊ ᷣm hãc duplicẽ ↄꝑatõem aia deordina cũ peccat.⁊ deoꝛdiatõ in aia
rõe auerſiõis &r defoꝛmitas.rõe vo ↄuerſiõis ðr macula.ico ꝙ reatꝰ pene eterne fũdat᷑ ſuꝑ pctm̃.⁊ iq;/
tũ ẽ defoꝛmitas.⁊ inqᷓstũ ẽ macula.ſᷣ differẽter.qꝛ rõe auerſiõis dignꝰ ẽ ſupplicio.Fũdat᷑ etiã reatꝰ ſuꝑ ma/
culã defoꝛmitatẽ qᷓ̃ ẽ in aia ꝑ ↄpatõez ad actũ.ꝑ quẽ illa macla vel defoꝛmitas ẽ introducta.⁊ iõ plurificã/
tur reatꝰ m ꝙ plurificãt᷑ pctã ↄmiſſa. Et ꝑ B̊ pʒ rſio ad obiecta. Mã dico ꝙ reatꝰ pene eterne ñ ſimplr fũ/

datf ſup maculq ſm ꝙ &r pnitas vl poſitõ aliq. potiꝰ ̃m ꝙ or deoꝛdiatõ ⁊ puatõ. Dico etiã ñ fugatur
ſup defoꝛmitatẽ ſolũ rõe pᷣuatõis. etiq re debiti.nec ſolum rõe auerſiois ſ̃ etiam ↄuerſiõis. nec ſolũ ſuper
pctm̃ ſm ꝙ ẽ defoꝛmitas ̊ ᷣm ꝙ; ẽ macla.⁊ B ẽ qd dic mgr̃ il̃a.Rcatu remanʒ petm̃ i hoĩe.cũ p eo ſiue traſ⸗/

ſcrit ſiue aſſit mẽs hoĩs polluta ẽ ⁊ coꝛrupta. quſq; bõ ſupplicijs ẽ obligat?ꝰ ꝑpetuis.⁊ loqt b mgĩ (ſic pʒ) ð
reatu pene eterne ñ tꝑalis.reatꝰei pene tꝑal bñ fudat᷑ ſuꝑ illò qð ꝑtrãſit. biDodi ãt pctõꝝ varias in ſcri

Ape
cohe
ng
ph!
oveil
lögat
coni
ſemg
ahſt⸗
amnvid
diuig

n

li
gdol
1
diſti
müͤt
pe
u;
ſupt

ho
nñ

*

ptura hñt diſtinctões. Cõtra.vẽ ꝙ ñ ſolũmõ varias bẽant imo etiã ifinitas.qꝛ ſic vnlt pᷣs.bonũ ẽ vno mõ.
an, malũ ſt mitiphariã.Et ipᷣe etiã dyo.dic q; malũ eſt infinitũ.ᷣ vr ꝙ in ſcriptura ñ poſſit habere diſtinctiões
ktag⸗ determiatas. Juxta h̊ qrit᷑ de numero ⁊ ſufficiẽtia haꝝ diſtictõnũ qᷓs męr̃ ponit i la. AVr ei ꝙ aliq̃ icoueniẽt᷑
rn L aſſignẽt. cũ oẽ petm̃ ſit ĩ volũtate ex libidie mota. male diſtiguit pctm̃ ĩ pctm̃ qdð ẽ ex amoꝛc.⁊ qð ẽ ex timoꝛe.
lgo Itẽ cñ oẽ pcti ſit ĩ cogitatõe ⁊ volũtate. male diſtinguit᷑ pctm̃ ꝑ pctm̃ cogitatõe.vbo.⁊ eiſSe cũ oẽ pec
isnte catũ ſit in deñ.male diſtinguit᷑ pctm̃ ꝑ iſtas drias in deũ.in ſe.in ꝓximũ. Itẽ cuʒ in oĩ pctõ ſit defectꝰ alicuiꝰ
aͤ MV MM circũſtãtie.om̃e pctm̃
4 quid niſi bonũ. Vel delictũ eſt qð ignoꝛãter fit. pecca vi es om mio. mwale
Ml tũ qð ſciẽter ↄmittit᷑. Indifferẽter tñ ⁊ pctm̃ noie deli⸗ diſtinguit᷑ ꝑ omiſſũ ⁊2
ci. 7 delictũ noĩe peccati appellat᷑. omiſſu. Doſtremo vr
Hts ſſjr viei ſrali cũ ois pcti iiciũ ſit ſuꝑp
ptẽ ſũt vicia capitalia. bia. ꝙ male diſtiguat
ropterea ſciẽduʒ eſt ſeptem eſſe vicia capitalia vel pctm̃ ꝑ ſeptẽ capita/
ncipalia vt greg. ſuper Exodi ait.ſcilicet inanẽ glo⸗ lia Reed ingr i 4
riam.irã.inuidiã.accidiam vel triſticiã.auariciam.ca bac pte ſeptẽ inuit di
ſtrimargiaʒ.luxuriã.Que vt ait Joh.Criß.ſigniſica⸗ uiſiges peri bʒ ſeptẽ⸗
ta ſunt in ſeptẽ plis qui terrã ꝓmiſſionis iſraeli ꝓmiſ⸗ rtr conatonemn.
tn . i tenebãt. De hijs quaſi ſeptẽ fõtibus cũcte animarü at ad cqy ſud er qͥ b⸗
ððVM moꝛtifere coꝛruptele emanãt.Et dicũt᷑ hec capitalia. oꝛtũ.⁊ ſic ẽ illa diuiſio
quia ex eis oꝛiũtur oĩa mala. Nullũ em̃ malum eſt qd peccati ĩ actuale ⁊ oꝛi .
etiã nõ ab aliquo hoꝝ oꝛiginẽ trahat. gal1ieꝛale. Scdovo cõpat᷑
ad penã ad quã termiat᷑.⁊ ſicẽ illa diuiſio pcti i moꝛtale ⁊ veniale. Has duas drias mgfr pᷣmiſit ſupꝛa.Ler⸗
cio pctiñ cõꝑari bʒ ad motiuũ.⁊ h qͥdẽ vłẽ ad bonũ aſſequẽdũ.vł ad malũ fugiẽdũ.⁊ ſic ẽ tercia diuiſio quã
mgjr ponit in pctiñ ex amoꝛe et pctiñ ex timoꝛe.Quarto pctiñ cõgari hʒ ad actũ ſbſtra:uʒ.⁊ ſicẽ q̃rta diuiſio
pcti ĩ pctiñ cogitatõis.vbi.⁊ oꝑis.ʒ triplicẽ potẽtiã.ſcʒ affectiuã.iterpᷣtatiuã.⁊ opatiuã.cogitatõ ei p affecti
one ibi accipit᷑.Quito ↄpat᷑ pctiñ ad ꝑſonq quã offẽdit.⁊ ſic ẽ qͥnta diuiſio pcti.i deũ.⁊ i ſe.⁊ i pximũ.Sexto
cõꝑat᷑ pctinñ ad mãdatũ cui opponit᷑.⁊ ſic ẽ illa diuiſio.i delictũ ⁊ cõmiſſũ.qꝛ delictũ ẽ õ pᷣceptũ affirmatiuũ.
⁊ cõmiſſũ ↄ negatiuũ.Septio cõꝑat᷑ ad vicia q̃ ex ipᷣo oꝛiũt᷑.⁊ ſic ẽ illa diuiſio pcti i ſeptẽ drias capitaliuʒ.Et
ſic mę ponit ibi ſeptẽ diuiſiões ſʒ ſeptẽ pcti cõꝑatões.q;uis tñ alie diuiſiões reꝑiãt᷑.ad aliquã haꝝ tñ redu⸗/
ci pñt.ꝓ eo ꝙ ſumũt᷑ ſʒ aliquã iſtaꝝ cõpatõnũ.Sic illa diuiſio qua btũs Ja.i cano.ſua diuidit pctiñ i ſuꝑbi
am vite. ⁊ cõcupiſcẽtiã oculoꝝ.⁊ cõcupiaʒ carnis.reducit᷑ad illã qᷓ ẽ ex ꝑte motiui.Silr ⁊ illa diuiſio q̃ Iſið.
diuidit pctiñ ĩ pctiñ qð ẽ ex malicia.ex ifirmitate.⁊ ignoꝛqtia.Silr illa diuiſio q Greg.diuidit i pctã carnalia
* ⁊ ſpũalia.quã ſumit illo vᷣbo apli. ij. Cor. vij Muigdemꝰ nos ab oĩi inq̊ namẽto carnis ſpũs.reducit᷑ ad il
lã q pctiñ diuidit᷑ ꝑ cõꝑatõeʒ ad actꝰ ſſtratos.⁊ ſic pʒ ſufficẽtia.numerꝰ.⁊ oꝛdo iſtaꝝ diuiſionũ.ſAd illʒ Sᷣ 5§
að obr ꝙ malũ ẽ ifinitis modis.d.ꝙ a ſi veꝝ ſit er pte ipiꝰ mali.⁊ etiq ꝑ cõpatões q́s bʒ ad pticaria bõa.
H ⁊ ad ꝑticlłares ꝑſõas.verũtñ rõe boni ſib i oppoſiti.⁊ rõe cõꝑatõnũ generaliuʒ.modis finitis quis varijs hʒ
ri diſtigui ¶ Ad illð qð obr̃ ꝙ diuiſiões ille qͥ h aſſignãt᷑ ñ recte aſſumũt᷑.maxie.qꝛ i ilł tribꝰ pᷣmis diuiſionibꝰp.
mũ mẽbꝛũ generale ẽ ad oẽ pctĩ.dð ꝙ ĩ ill tribꝰdiuiſionibꝰ pᷣmũ mẽbꝛũ accipiẽdũ ẽ cuʒ pᷣciſione vt ſit ſẽſus
imn ꝙ pctiñ alið ẽ ex amoꝛe tiñ.alið ex amoꝛe ꝑit᷑ ⁊ tioꝛe.ſic ⁊ i alijs duobꝰ. Ael dic ꝙ diuidit pctiñ penes moti/
uũ.⁊ actũ.⁊ obiectũ.ꝓut h accipit᷑ ppᷣe ⁊ imediate:¶ Illð xo qð obr̃ g̊ illã diuiſionẽ q̃ ẽ i delictũ ⁊ cõmiſũñũ
valz. qꝛ ñ q̃cũq; omiſſio cuiuſq; bone circũſtãtie dr̃ delictũ. illa q̃ ẽ omiſſio actꝰ debiti.i¶ id vltimũ dð.qꝙ 3
ſuꝑbia dr duplłr.vno mõ ꝓut oĩs cõtẽꝑtꝰ ⁊ erectõ mẽtis noie ſuꝑbie cõtinet᷑.⁊ ſic ẽ iniciũ oĩs pcti. In oĩ eni
pctõ hõ ſuꝑbit ⁊ ſe erigit ðↄ deũ.Alio mõ dr ſuꝑbia appetitꝰ dignitatis ⁊ bonoꝛis.⁊ G̊ mõ ẽ ſpale pctiñ diſtin
ctũ ab alijs pctis. c Geptẽ eẽ vicia capitalia vłpᷣncipalia. Cõtra.qꝛ ſuꝑ ill ꝓuerb.vj.Sex ſũt q odit deus.
glo.ſex eapitalia vicia enumerat q̃ ĩ cõꝑatõe ſeptimi minoꝛa ſũt.⁊ iſta ñ cõtinẽt᷑ ſbᷣ t vicher⸗ cẽ.xiiij.¶ Ytem
Iſid.ſuꝑ deut᷑.enumerat octo capitalia.ſcʒ caſtrimargiã.foꝛnicatiõex.philargiriã.triſticiã.irã

cidiã. ſupbiã. ⁊ ita vr̃ vł ꝙ iſta diuiſio ſit diminuta vl alia ſupflua lc cũ vicia opponãt᷑ vtutibꝰ. ⁊ nos bẽa
Nen⸗ mꝰ hitꝰ vᷣtutũ donoꝝ ⁊ btitudinũ.vr ꝙ deberẽt eẽ capitalia vicia ſaltẽ.xxj¶ tẽ cñ virtꝰhẽat ſibi viciũ oppo
nnu ſitũ penes ſupabũdatiã ⁊ defectũ.vẽ ꝙ ſʒ numeꝝ hituũ bonoꝝ dñt duplicari bitus capitaliũ vicioꝝ vt ſint
thom. xlij. ¶ Juxta ̊ etiã q̃rit᷑ cñ habeamꝰ capitale viciũ penes genꝰ tactꝰ⁊ guſtꝰ.vt luxuriã ⁊ gulã.q̃re ñ hẽmus
noe penes alios ſẽſus.Querit᷑ etiã ꝓ quãto dicat᷑ aliqͥd capitale petĩ.⁊ ð numero iſtiꝰ diuiſiõis et ſu fficientia.
ingn ¶ E. dð.ꝙ capitale viciũ duplr pᷣt dici.aut qꝛ pᷣcipuũ ⁊ magnũ ẽ ĩ genere vicioſo.aut qꝛ caputẽ ⁊ pꝛicipiuʒ
gian alioꝝ. Pꝛio mõ accipit᷑ ĩ glo.ꝓuerb.vj.vbi vocãt᷑ illa vicia capitalia.qꝛ magna ſũt.⁊ bo dignꝰ ẽ magna pe/
nun na. Secundo modo hoc dicitur vicium capitale quod ẽ rõ pꝛincipiãdi mita pctã. Ande Greg.cuicũq; ca⸗

MZ pitali pctõ aſſignat filias. Dciñ ei Bipo ponit᷑ eẽ caput ⁊ pꝛicipiũ alterius.qͥ eiꝰ motiuũ adeo cadit iĩ aie ap/
ctiß petitũ. ꝙ pt p̃ſtare fomẽtũ ⁊ motũ adeo vt ex ipo coſurgat qddã pcti coꝛpꝰ dans methaphoꝛicũ cõtinens
gs, varietate ramoꝝ ? mẽbꝛom. filioꝝ ⁊ fliaꝝ. Et bincẽ idelitas ꝗ opponit fidei ñ ponit᷑ c capitale pctiñ. 10.
Nni⸗ aꝛ erroꝛ ñ cadit pꝛimo ĩ aĩe appetitũ. ſilr nec ꝓdigalitas qᷓ ẽoppoſita auaꝛicie. Inanis aũt glia vno mõ ẽ ca. i
ig pitale viciũ.alio mõ eſt filia. NHa ꝓut inanis gloꝛia dicit appetitũ dignitatis ⁊ excellentie.ſic ẽ idẽ cũ ſuper/
ar bia. ⁊ eſt capitale viciũ.⁊ ſic accipit magiſter in litera.qꝛ animus directe mouetw᷑ ad excellentiã ⁊ dignitatem
ſ appetẽdã. Pꝛout inanis gloꝛia dic t ir appetitus laudis ſic eſt filia.quia nõ deſideratur laus humana niſi
is. Ppeer excellẽtiã.· Et ſic pʒ ꝙ; nõ eſt cõtrouerſia inter iſtꝗ aſſignatõeʒ ⁊ illa Iſis. Iſidorꝰat accipit ſenodoxiã
8 iue inanẽ gloꝛiã ꝓ ſuꝑbia. pꝛie dicta. ⁊ vltio ſupaddit ſuꝑbiã ſeptẽ capitalibꝰ qᷓſi oim vicioꝛũ reginã. Suf ⁊
Gen ficiẽtia aũt capitaliũ ⁊ numer multipliciter pᷣt accipi. Uno mõ ſic. Cum peccatũ capitale ſit coꝛruptio ſiuc
1 ꝓnitas reſpectu eius ad qð nã ꝓna eſt ex coꝛruptõe pꝛimariq multiplicari hʒ ſic mitiplicari bʒ illa pnitas.

Pꝛonitas ãt illa pᷣt młtiplicari ex ꝑte obiecti ſic.qꝛ aut attẽdit᷑ qᷓtũ ad appetitũ apparẽtis boni. aut ituz ad
fugam apparẽtis mali. Si pꝛimo mõ.aut reſpectu boni interioꝛis ⁊ ſic eſt ſuꝑbia.aut exterioꝛis ⁊ ſic eſt aua⸗
ricia. aut iferioꝛis ꝓut ſpectat ad ↄſeruatões ꝓpᷣe carnis ⁊ ſicẽ gula.aut ↄſeruatõeʒ ſpᷣei ⁊ ſicẽ luxuria. Si re
ſpectu apparẽtis mali. pᷣt triplicit᷑ eẽ. aut mali interioꝛis ⁊ ſic ẽ inuidia.aut exterioꝛis ⁊ ſic ẽ ira.aut inferio/

ris ⁊ ſic ẽ accidia q̃ refugit malũ carnis.

Sed iſte modꝰ ſumẽdi nõ vr̃ vſq;quaq; ↄueniẽs.Ois em̃ vnitas di⸗

recte ẽ reſpectu appa .
retis honi. Et iõ ẽ aliꝰ (Memouet dubitatõem que oꝛtũ habet ex vna illaruʒ
Evicton aie Omm pui Ex ſuperbia tamẽ oĩa mala oꝛiũtur ⁊ hec ⁊ alia.qꝛ vꝓ Oꝛ ſupblaẽ ra⸗
tas aut attẽdit᷑ ĩ ipſſa ait Greg. Radix cũcti mali eſt ſuꝑbia. de qua dicitur. dix oim maloꝝ
volũtate rõnali ʒ ſe. * Iniciũ ou peccati eſt ſi upbis. que 4 amoꝛ Kernr⸗ ex⸗ de qtuoꝛ ſpẽ-
aut p oiũctõez ad ſen cellẽtie.Cuius quatuoꝛ ſũt ſpẽs vt Greg. ait. Pꝛima
ſibil aut p oinctõem eſt cũ bonũ qð habet qs ſibi attribuit. Scdᷣa cũ credit us ſupbie.
getabie Si ſee a deo eſſe datum. ſed tamẽ ꝓ ſuis meritis. Tercia cuzʒx
aut in abatse za dei ſe iactat habere quod ñ habet. Quarta cũ ceteris de⸗
et ſic ẽ ſupbia. aut ad ſpectis ſingulariter vult videri.Aerito radix om/ Oꝛ cupiditas ẽ
im ſic ẽ nugia. nis mali dict uupbia⸗ onli au icer Obulane g ap radirx oiz malo⸗
aut ad ſeipʒʒ ⁊ ſicẽac ſtolus ait.Radix oĩm maloꝝ eſt cupi itas.qꝛ ſi radix rum. .
cidia. Si ꝑ ↄiñctdem oĩm maloꝝ eſt cupiditas.̊ ſuꝑbie.quõ g̊ ſuꝑbia ra/
ad ſẽſibilẽ ſic pᷣt eẽ du . nſrſiz di „0e
plicit ʒ qꝙ, duplerx eſt dix eſt ⁊ initiũ oĩs peccati
motia ſeẽſibil· ſcj ↄcu2/ gaus uoa livet hoꝝ ſcʒ ſuꝑbia ⁊ cupiditas dicat
piſcibil ⁊ iraſcibil.ſi radixoimmalonx.
1 icoe⸗ ad Penni⸗ ¶ Sed vtrũq; recte dicti eſſe intelligat᷑.ſi genera neic⸗
ſcibie ſic e auaricia. ſi toꝝ ſinguloꝝ.nõ ſingula geneꝝ vtraq; locutõe inclu/
A ialabue ſiceira. diintelligatur. Nullu quie genus peccati eſt qð in /
necu veget bali ie t terdũ ex ſupbia nõ ꝓueniat. Hullu etiã qð ex cupidi⸗
eẽ dupłr. aut qtũ ad tate aliquãdo nõ delcarn Sijtetl⸗ nonulli hoĩim gui
generatiuã ⁊ ſic eſt u ex cupiditate fiũt ſuꝑbi.⁊ aliqui ex ſuꝑbia fiũt cupidi.
xuria. aut q;tũ ad nu· Eſt em̃ vt ait Aug.hõ qui nõ eſt amatoꝛ pecunie niii Aug.
tritiuaz ⁊ ſic eſt gul. p hoc putaret ſe excellẽtioꝛẽ eẽ.ideoq; vt excellat.di
Dl9 lapu Ulitias cupit. Tali hoĩ ex ſupbia oboꝛit cupiditas. Et
re naͤlis. S q ira tra eſt aliquis qui nõ amaret excellere niſi putaret ꝑ h di⸗
ẽ ſpũale pctĩ ſic inni uitias maioꝛes habere.Ideo g& excellere laboꝛat.quia
dies et accidia. adpuc diuitias habere amat.Hinc innaſcit᷑ ſuꝑbia.i.amoꝛ ex
vi ꝙ ille mod aſſig/ cellẽtie ex cupiditate. Patet gO ꝙ ex ſuꝑbia aliquando
nonerd Peces cupiditas.⁊ ex cupiditate aliquãdo ſuꝑbia oꝛit᷑. ⁊ iðo
ueniẽtiã. Pꝛ DD te dicik, ꝙ ſit radix oĩs mali.
tcrciomotdin de vtraq; recte dicit ſit radix oĩs mali.
nitas ad aliq̃d appa- ”

rẽs bonũ.aut ẽ reſpectu boni qð reſpicit ſpm̃ ßm ſe. aut reſpectu boni qð reſpicit ſpm̃ i carne.Si reſpectu bo

ni qð reſpicit ſpm̃ m ſe. B pᷣt ee qdrupłr. m q̃tuoꝛ
nũ ſõ rõe dignitatis ⁊ B ꝑ ſuꝑbiã.

olr. m qtuoꝛ cõditões boni ad qᷓs ꝓnꝰ ẽ appetitꝰ nr. Appetit ei qs bo
ſeᷣ rõe ꝓpᷣetatis ⁊ ſicẽ iuidia.ſbᷣ rõe ſeueritatis ⁊ ſic ẽ ira.ſbᷣ rõe qͥetis ⁊ ſic ẽ

accidia. Si vo ſit ꝓnitas reſpectu boni qʒ; reſpicit ſom̃ i carne. ẽ triplicit᷑ m triplicẽ ↄditiõeʒ ſbᷣ q̃ ſpiritꝰ

carnał bonũ appetit. Aut eĩ appetit bonũ ſbᷣ rõe ſufficiẽtis ⁊ ſic ẽ
aut ſbᷣ rõe reficiẽtis ⁊ ſic ẽ gula.Ex hijs pʒ ſufficiẽtia ⁊ numerꝰ vicioꝝ capitaliũ. Hõ ei acci
ꝓnitates reſpiciẽtes cõditões boni apꝑentis
es guſtũ ⁊ tactũ.qꝛ ĩ hijs regnat ꝓnitas ãplioꝛ qᷓ; i alijs ſẽſibus.

1 zad vᷣtutes. nec ad dõa. neca
nes alios ſẽſus ñ hẽmꝰ capitalia vicia ſic pen

ec ad btitudies.ſᷣ ᷣm

auaricia. aut ſ rõe demicẽtis ⁊ ſicẽ luxuria.
pint᷑ ꝑ oppoſitum
Patz etiã q̃re pe

Vñ ſi delectatões q̃rũt᷑ i alijs ſẽſibꝰ.ad has reducũt᷑.vtpote ſi aliq́s velit aſpicẽ mulierẽ pulcrã vt ĩ ea delecte
tur ⁊ cõcupiſcat.reducit᷑ tal delectatõ ad luxuriã.Silr ſi qͥs velit aſpicẽ pulcꝝ equũ vel libꝛũ vt ipᷣm hẽat. tal

delectatõ reducit᷑ ad auariciã.Sic ei appetitꝰ ſpũs

bm ſe qdãmõ qͥetat᷑ ſi beat bonũ excellẽs cũ ꝓpᷣetate.et

ſecuritate.⁊ qᷣete. Sic appetitꝰ carnał q̃etat᷑ cũ hʒ bonũ ſufficiẽs.demulcẽs.⁊ reficiẽs.nec acqrit niſi ꝓpter h

tria. dyn
za. j. Lhi. vltio. Rad

14 int᷑ initiũ

tria. niciũ ois pcti ẽ ſuꝑbia. Cõtra.qꝛ dic Crib.ſuꝑ illð ge.A facie inpiẽtie.
ñ poſſint eẽ plura eiuſdẽ

Dis pcti initiũ iſipiẽtia ẽ.ſᷣ cũ
iuitia pᷣma ⁊ pᷣncipalia.vr̃ ꝙ ſuꝑbia ñ ſit initiũ oĩs pcriBe obtr ſm ꝙ ma obijcit iĩ
1J.T ix oim maloꝝ ẽ cupiditas.Si tu dicas ꝙ h duo ſũt radices pctõꝝ ſʒ diuerſã cõpatõeʒ.
ꝗrit᷑ tũc ð diuerſitate radicũ.⁊ qͥd itelligat᷑ noie radicis.⁊ q̃ dria ſit int᷑ capitale viciũ
⁊ radicẽ.Rꝰ dð ꝙ differ
lʒ vñ trabit fomẽtũ ⁊ nutrimẽtũ.⁊ iõ cũ
initiũ attẽdit᷑ er pꝑte auerſiõis.⁊ radix e

⁊ radicẽ. Itẽ ꝗᷓ dria ſit
t dicẽ initiũ ⁊ radicẽ. Mã initiũ ꝓpᷣe di id a q̊ inchoat motꝰ.radix vo diẽ il
ctm̃ trabat fomẽtũ ex ꝑte appctibil.⁊ dicat receffũ a do. binc eſt q;
pte cõuerſiõis ꝓpᷣe loq̃ndo.Et qm̃ auerſio ẽ ex rõe

cõtẽptꝰ. ⁊ cõuer

ſio ẽ ex rõe cupiditatis ſiue libidis.hinc ẽ ꝙ ſi uꝑbia ꝓpꝛie loquẽdo dr iniciũ. ⁊ cupiditas r eẽ radix.Et qm̃ i

orſßi octõ ẽ auerſio ⁊ cõuerſio.hinc ẽ ꝙ ſuꝑbia dr initiũ oim pctõꝝ.⁊ cupiditas radix oim maloꝛum. et ſimul
Iðpoſſũt ſtare illa duo. Accipit᷑ tamẽ nomè radicis aliquãdo noie initij ⁊ ecõuerſo.Capitale aũt vitiuʒ dif/⸗

wolütrti
toral⸗

vtrüoct
o⸗
ku
Nkvyu.
hotmicl
hotnich
ſſtinbe
tiplien
ltmio
atuck
tls foni
dfonma
ſiegont
deſorwit
cd N
itates
ttactio
duuerte
tiplicgt
tvn
ſocch
or 1
datücd
ſcutil
ſint dun
oꝛcũx⸗
lgteert
katdt
Uterio

ſtan fert a radice in hoc. ſicut caput dicit pᷣncipale mẽb:ũ.⁊ mẽbꝛũ cõpletũ.⁊ qð eſt pᷣncipiũ alioꝝ q;tũ ad mo/
unge tũ ⁊ ſẽſũ.ſic capitale viciũ noiat pctm̃ cõpletũ a quo oia alia vicia oꝛiũt᷑.radix vero dicit aliqͥd ſb̊ maioꝛi in.
Mkiſde, coõpletõe.⁊ iõ ꝓpꝛie loquẽdo radix nõ noiat genꝰ pcti dcterminatũ.ſed ꝓnitatẽ libidinis que cõcurrit ad oẽ
Aes), pctm̃. Ande notꝗdũ ꝙ radix accipit᷑ aliqũ generaliſſime.aliq generalit.aliqñ minus generaliter. Generaliſ- 16 —
ſime. vt cuʒ dicit᷑ ibido ſiue cupiditas eſſe radix oim maloꝝ.Generalit᷑ vero.vt cũ dicit᷑ q duplex eſt radix.
gmoꝛ male accẽdẽs.⁊ timoꝛ male hũilians.Amoꝛ em̃ accipit᷑ reſpectu boni.⁊ timoꝛ reſpectu mali. Minꝰ wxe/ 7
ro generalit.vt cũ dicit᷑ triplex ẽ radix.ſcʒ ↄcupia carnis.ↄcupia ocłoꝝ.⁊ ſuꝑbia vite.ꝑ ↄpatõceʒ ad triplex bo
i nũ.ſcʒ ad bonũ inferius.exterius.⁊ interiu 8. Similiter iniciũñ peccati tripliciter pᷣt accipi ſiue noiari. aut ꝓput 18
. in dicit receſmũ li. ar.a lege maieſtatl. ⁊ ſic dicit ſuꝑbia ſiue ↄtẽptꝰ.aut a lege Writatis ⁊ ſic eſt erroꝛ.aut a lege bo
A nitatis ⁊ ſic eſt inſipiẽtia.qᷓ eſt öria ſapie.Et ſic pʒ ꝙ nõ eſt ↄrietas q dicit᷑ ꝙ initiũ oiĩs pcti eſt ſupbia.⁊ qñ
dicit᷑ de erroꝛe ⁊ inſipiẽtia. Patet etia ꝙ ñ eſt Zrietas in hoc ꝙ aliqũ dicitur vna radix.aliqñ due.aliqñ tres.
k Her eri differentia initij.⁊ ipiꝰ radicis.⁊ vicij capitalis.Et hec de generali diuiſione pctõꝝ dicta ſufficiãt
909 pzeiens. HD
— intelligentiã huius partis ſm tria que h temptus ſed vnus.nec due auerſiões ſed vna. & vo⸗
8 determinat᷑. circa tria icidit hic qõ. Pꝛimo luũtas interioꝛ et actus cxterioꝛ non ſũt duo pctã ſʒ
ic qõ de ↄꝑatione peccati oꝑis ad pctm̃ vnũ. ¶ Itẽ multis pctis miſtiplex debet infligi pena.
volũtatis. Scdo de cõꝑatõe pcti venialis ⁊ peccati ſiue remuneratoꝛia. ſiue ſatiſfactoꝛia. fed ꝓ peccato
Gats: moꝛtalis.Tercio incidit qõ circa modos diuidend exterius cõſũmato nõ debet᷑ alicui pena multiplex.
Kon pctm̃. Circa pꝛimũ querũtur duo. Pꝛimo queritur nec diuerſe imponũtur ſatiffactões ſed vna.qᷓ volũ⸗
1 vtrũ pctm̃ volũtatis ⁊ opis ſint duo pctã vel nnum tas interioꝛ ⁊ actõ exterioꝛ nõ ſunt diuerſa peccata.
Scdo vtrũ vnũ addat ad alterũ. Aueſtio. j. g Pe'. dʒ. ꝙ dupkr otiugit ↄpari pctm̃ opis exterio/ 10
trum pctm̃ voluntatis ⁊ operis ſint due peccata ris ⁊ volũtatis interioꝛis. Eino mõ ꝓut iſta duo cõ/
vł vnũ.Et qꝙ ſint plura vr.ſuꝑ illð.Ro.j. Repletos iũcta ſũt ⁊ oꝛdinata.ita ꝙ vnũ eſt ex altero.⁊ ſic vo⸗/
bomicidijs.glo. Pluralit dicit bomicidijs.qꝛ alivð ẽ liũtas interioꝛ cũ actu exterioꝛi nõ facit diuerſa pec⸗
homicidiũ volũtatis.⁊ aliud homicidiũ oꝑis.Si ſic cata.ꝓ eo ꝙ vnus eſt ibicõtẽptus.⁊ vna auerſio.et
eſt in homicidio.̊ ꝑpi rõne in alijs pctis. 4 Itẽ mul · vna ↄuerſio.volũtas em̃ eſt qᷓ cõtemnẽdo cõuertit᷑.
tiplicato inferiori multiplicat ſuperius.bᷣ foꝛnicatõ dũ ad bonũ cõmẽdabile cõuertit᷑ñ ſolũ q;tũ ad ac/
exterioꝛ pctm̃ ẽ ſpeciale.volũtas etis foꝛnicãdi pec tũ ꝓpũ. etiã qtũ ad actũ inferioꝛis potetic qͥ ei ſb/
catũ eſt ſpãle.ſᷣ volũtas foꝛnicãdi eſt alið qᷓ; ißje aa ijcit᷑. Quia igit᷑ pctm̃ ſᷣm ꝙ bmõi dicit deoꝛdiatõeʒ
tus foꝛnicatõis. & ſi iſta ſũt diuerſa.⁊ fũt pctã loᷓn / P cõtẽptũ.⁊ auerſionẽ a deo.⁊ cõuerſionꝗad creatu
do foꝛmalit᷑.g ſũt diuerſa pctã. ¶¶ Itẽ multiplicato rã. hinc eſt ꝙ cũ ibi ſit vna deoꝛdinatõ. patz q; pec/
ſbiecto mitiplicat᷑ accidẽs qdð ↄſiſtit ꝑ illð ſbiectũ.ſ,. caatũ volũtatis ⁊ oꝑis vnũ eſt loq̃ndo foꝛmalit. put
6 defoꝛmitas ↄpat᷑ ad actõem tãq; accidens ad ſbie illa cõiũcta ſũt.Licet aũt vna ſit ibi rõ deoꝛdinandi.
ctũ.g vbi multe ſũt actões defoꝛmes.ibi multe defoꝛ plurs tñ ſũt ibi deoꝛdinata.⁊ iõ quis pctĩ ibi vnuʒ
mitates.⁊ vbi multe defoꝛmitates.ibi młta peccata. ſit foꝛmalit᷑ plura tñ ſũt ibi mãlit. Si qt cõpemꝰ vo⸗
et actio interioꝛ ⁊ exterioꝛ ſunt diuerſe.g ſunt in eis lũtatẽ interioꝛẽ ad opꝰ exteriꝰ ꝓut ſũt ſepata. ita q;
diuerie defoꝛmitates.ergo ⁊ diuerſa pctã. Iẽ m vnus peccet volũtate tm̃.alius peccet voluntate et
tiplicato vno oppoſitoꝝ multiplicat᷑ ⁊ reliquuʒ.qi ope.ſic pctm̃ volũtatis ⁊ opis ſũt diuerſa pctã.non
tĩ vnum vni opponitur.ſed pctĩ repugnat pꝛece ſolũ malit᷑.verũ etiã foꝛmalit᷑.ꝓ co ꝙ actꝰ volũtat⸗
pto.cũ igit᷑ aliud ſit ꝑceptũ quo ꝓhibet᷑ actꝰ interi · in quo cõſiſtit pᷣma rõ deoꝛdinadi numerat᷑ ⁊ ẽ aliꝰ
oꝛ. ⁊ aliud quo ꝓhibet᷑ actꝰ exterioꝛ.quia aliud mãa ⁊aliꝰ.hoc aũt mõ non querit mgt in litera vtrũ vo/⸗
datũ eſt.nõ ↄcupiſces.⁊ alið.nõ mechaberis.g vẽ luitas interioꝛ ⁊ actio exterioꝛ ſint diuerſa pctã.hoc
ſicut illa duo ſũt pcepta. ita actio exterioꝛ ⁊ interios cem̃ non eſt dubiũ ꝙ diuerſis pctis peccat qͥs. ſi vna
ſint duo pctã. ¶ Item magis ↄuenit volũtas interi vice tm̃ velit malũ.alia vice vclit ⁊ ꝑficiat.ſed ð hoc
“ oꝛ cũ volũtate interioꝛi.q volũtas interioꝛ cũ voliũ· quexrit vtrũ voluntas interioꝛ ⁊ actio exterioꝛ ſit di⸗/
n tate extcrioꝛi.ſed volũtas interioꝛ cũ alia voluntate nerſa pctã.ſᷣm ꝙ vnum ab altero ꝓcedit.⁊ vnũ al⸗
iiepj facit duo pctã diuerſa.ergo młto foꝛtius voluntas teri coniũgitur.⁊ ad hoc reſpõdendum ꝙ qᷓuis ſint
giſe⸗ interioꝛ cuʒ actu exterioꝛi ſũt diuerſa pctã¶ Sed ↄ. plura opa culpabilia. ⁊ plura deoꝛdinata. qꝛ tamen
hi P ſe ⁊ ꝑ accidẽs non ponunt numeꝝ. ſſicut cũ dilisgos vna eſt rõ deoꝛdinãdi. ⁊ vnus eſt ibi actus volunta
umt vinũ quia dulce.non dicoꝛ diligere duo.ſed vnũ.ſed tis.nec alt᷑ eſt culpabilis niſi ꝓpter illũ.vnuʒ eſt ibi
pfun actõ exterioꝛ nõ eſt niſiꝗpter volũtatẽ interioꝛẽ.igiẽ pctm̃.Et huic mõ ddi magis ↄcoꝛdat m in litera
gn volũtas interioꝛ cũ actu exterioꝛi nõ ponit numeꝝ. rũdẽs obiectõibꝰ q̃ fiũt ꝓ ꝑte altera.q̃ dicebant illa
ſch nõ ſunt duo pctã ſed vnũ. ¶ Item actio inchoata ceẽ diuerſa pctã. Et recte facit in hoc.quia quis ali⸗/
ane nõ ponit numeꝝ cũ ſeipᷣa cõſũmata.ſed pctm̃ incho quid poſſit dici numerari ex quadam impꝛopꝛicta⸗
id atur in voluntate ⁊ conſũmatur in oꝑe ᷣm ꝙ dicit᷑ te ſolũmõ ex ꝑte pᷣncipij mãlis.tamẽ ꝓpꝛie loquen⸗
ſert Jaco.j.Cõcupia cũ ↄccꝑit parit pcti.pctm̃ vᷣo cu,ʒ d nõ numerat᷑ aliqͥd ex ꝑte pᷣncipij malis.niſi quia
ini ↄſũmatũ fuerit generat moꝛtẽ.ẽ ⁊cc.¶ Itez bonum cũ numeratõe ex ꝑte pꝛincipij malis cõcurrit nume
Mizi opꝰ nõ ponit numeꝝ cũ bona volũtate in rõe meri· ratio ex pꝑte foꝛmalis.ſicut albedo numeratur in du
on ti. Añ cũ aliqs volũtarie bene oꝑat᷑nõ ẽ ibi dupler obus hoibus albis.non ſic añt eſt in ꝓpoſito.⁊ ivo
ß. meritũ.ſed vnũ.ꝗ pari rõe nec voluntas interioꝛ ce rõnes q̃ hoc oſtẽdũt ſcz volũtatẽ interioꝛc ⁊ actõeʒ
ſit opꝑe exterioꝛi ponit numeꝝ in onevemerlerſne per exterioꝛẽ eẽ pctm̃ vnũ.cõcedẽde ſũt. ¶ Ad illud qd
ri ani⸗ Cren foꝛmale in peccato ſᷣm ꝙ pctm̃.eſt lii obijcit᷑ ð glo.dð.ꝙ glo.aut loquit᷑ malit.aut loqᷣt 2
cſe do vel potius ↄtemptus dei ſiuc auerſio.ſed cuʒ qs bomicidio interioꝛi et exterioꝛi put diſiũcta ſunt ita
nei volũtarie opus nepharium ꝑpꝑetrat.nõ ſunt duo cõ æ vnñ alteri nõ cõtinuat᷑.¶¶ Ad illud qᷣ obijcit᷑ ꝙ 21
Efi
Ein

multiplicato inferioꝛi multiplicat᷑ ſuũ ſuperiꝰ.ddm
illud veꝝ ẽ de illo inferioꝛi cui ſuũ ſuperiꝰ eſt eſſẽ
tiale.vel ad qð ſuũ ſuperiꝰ cõparat᷑ eſſeẽtialit. nõ ſic
aũt cſt in ꝓpoſito.qꝛ pctm̃ ⁊ ſi dicat᷑ de volũtate ⁊ ra
tione.nõ dicit᷑ pᷣdicatõe eſſẽtiali.ſed magis accidẽta

—

22 li. ¶ Ad illud qd obijcit᷑ q; multiplicato ſbiecto m/

tiplicat᷑ accidẽs.ddm ꝙ; veꝝ eſt ſi ſbiectũ ꝑ ſe multi
plicetur ⁊ illud in quo pꝛimo ẽ accidẽs.defoꝛmitas

aũt peccãdi nõ attendit᷑ pꝛimo ⁊ pꝛincipaliter circa

exterioꝛẽ actõem.nec eſt ibi tãꝙ circa ſbiectũ ꝑ ſe.ſʒ

eſt ibi rõne volũtatis interioꝛis cõiũcte.qð ptʒ.quia

ſi actio illa ꝓcederet ab aliquo pꝛincipio qᷓ; a volun
tate.iã nõ eſſet culpabilis.Aliter pᷣt etiã dici ꝙ ulud
intelligit᷑ qñ ſᷣiectũ plurificat᷑.⁊ ᷣm rẽ.⁊ ᷣm illã rõ/
nẽ qua dicit᷑ ſbᷣiectũ.ita ꝙ nõ ſolũ ſũt plures res ſed
etiã plura ſpᷣiccta. qᷓ;uis aũt actio intcrioꝛ ⁊ exterioꝛ
ſint diuerſe res.nõ tñ ſũt diuerſa ſbiecta defoꝛmita/
tis ſed vnũ.ꝓ eo ꝙ ſic oꝛdo pᷣt eẽ in pluribꝰ.quoꝛuʒ
vnũ eſt ab altero tãqᷓ; in vno ſbiecto.ſic etiã ⁊ deoꝛ⸗
dinatio. Qm̃ igit᷑ defoꝛmitas pcti dic deoꝛdinatõesʒ
a fine.hinc eſt ꝙ circa actõem interioꝛẽ ⁊ exterioꝛem
cõſiſtit tãqꝙ circa vnũ ſbiectũ.qᷓ;uis ſint d uerſe acti⸗/
ones ⁊ res. Poſſet ctiã inſtari õ illʒ verbũ ꝙ hoc in
telligit᷑ de accidẽte abſoluto.nõ de accidẽte relato.
Tale em̃ vnũ pᷣt eſſe in pluribus.dũ tamen illa ſint
adinuicem relata ⁊ oꝛdinata.⁊ ꝑ hunc modũ ſe ba/
bent actio interioꝛ ⁊ exterioꝛ.quia vna ꝓcedit ab al
23 tera. Nd illò qd obijcit᷑ ꝙ multiplicato vno oppo
ſitoꝝ multiplicatur ⁊ reliquũ.dð qꝙ veꝝ eſt ſᷣm ꝙ ci
opponitur.pᷣceptũ aũt quo ꝓhibetur actus exterioꝛ
⁊ volũtas interioꝛ nõ eſt aliud ⁊ aliud.niſi ex hoc q;
in vno ꝓbibetur volũtas cuʒ oꝑe.in altero phibet᷑
volũtas etiã abſq; oꝑe.⁊ hoc mò bene cõcedo ꝙ vo
lũtas interioꝛ ⁊ actio exterioꝛ ꝓut ſũt diſiũcta ſunt
plura peccata.ſed hoc mõ nõ ꝓcedit inquiſitio pñs
24 nec inquiſitio mgr̃i. ¶ Ad ils qð obijcitur ꝙ mag
cõmunicat volũtas interioꝛ cũ volũtate qᷓ; cuʒ actu
exterioꝛi.dðᷣ ꝙ eſt cõöueniẽtia foꝛmalis.⁊ cõuenien/
tia oꝛdiuis. Cũ g̊ dicitur ꝙ volũtas interioꝛ magis
cõuenit cũ volũtate q; cũ actõe exterioꝛi.dð q; verũ
eſt de cõueniẽtia formali.ſed nõ de cõueniẽtia oꝛdi/
nis.qꝛ nõ ſic eſt volũtas a volũtate ſicut eſt exterioꝛ
oꝑatio abinterioꝛi volũtate.⁊ ideo cũ ſint due volũ
tates.due ſũt pꝛincipales deoꝛdinatões.⁊ ꝓpt᷑ boc
ſũt duo pctã.Cũ vero opꝰ exteriꝰ iũctũ eſt volũtati
interioꝛi a qua ꝓcedit.vna eſt ibi dcoꝛdinatõ.⁊ vnũ
actuale pᷣncipiũ deoꝛdinatõis.⁊ ido vnũ pctm̃ eſt ex
iſta ꝑte.⁊ ex illa ꝑte ꝓplura pctã.
Queſtio.ij. b
¶ Netrũ pctm̃ opis addat ſuper pctm̃ volũtatis:Et q;
ſic videtur.ſuꝑ illud .Appone iniquitatẽ ſuꝑ iniqͥ
tatem.glo.Qui addit opꝰ volũtati.addit iniquitatẽ
iniquitati.ſed qͥ hoc facit.aut facit nouuʒ pctm̃.aut
maius. ſed non nouũ.ꝗ̊ maius.¶ Itẽ Aug. Anuſ⸗
quiſq; miſer efficitur mala voluntate.ſed miſerioꝛ
cum deſiderium male volũtatis implet᷑.ſed nõ effi/
citur hõ miſerioꝛ ꝑ pctm̃.niſi aggrauet᷑ pctm̃.g̊ pec/
catũ volũtatis aggrauat᷑ ꝑ additõem oꝑis. Itez
rõne vr. Apð bñanã iuſticiaʒ grauiꝰ punit᷑ qͥ peccat
ĩ oꝑe q; qͥ peœat voluntate ſolũ.vł volũtate ⁊ vbo.
vłvolũtate tm̃. ſi hũana iuſticia deriuat᷑ ab eterna
iuſticia. ⁊ ei cõfoꝛmat᷑.⁊ in oꝑe ſuo laudabilis ẽ.v
q; maioꝛi pena ſit dignus ille qui peccat volũtate et

oꝑe ꝙᷓ qui pecccat volũtate tm̃.ſʒ non eſt qͥs maioꝛi

tra. ſuꝑ illud p. Etem̃ in coꝛde iniqͥtates

pena dignꝰ. niſi ppter maioꝛẽ culpam. ⁊c. ¶ Itez

grauiꝰ peccat qui peccat in deũ ⁊ i ꝓximũ q; qͥ pec-

cat in deũ tm̃.ſed qͥ peccat volũtate interioꝛi ſolũ.ñ
peccat niſi in deũ.q vᷣo peccat exteriꝰ i oꝑe.frequẽt᷑
peccat in ꝓximũ.ſic pʒ in adulterio ⁊ bomicidio.
⁊c̃. ¶ Itẽ quãto magis ſe hõ gloꝛificat ⁊ in delicijs
eſt. tãto magis dignus eſt peua.ſed qui peccat volũ.
tate ⁊ oꝑe.magis ſe gloꝛificauit ⁊ amplius delecta/
tus eſt q; qͥ ſola volũtate peccauit.gᷓ maioꝛi pena di
gnus eſt. ⁊ ſi B.maioꝛẽ ꝑppetrat culpam. ( ed cõ⸗/
llud 5. pamini.
Glo. Si vis ⁊ nõ potes.ðs factũ reputat.&̊ ſi volun
tas reputat ꝓ facto.vr̃ ꝙ factũ qᷓtũ ad rõem pecca
ti nibil addat ſupꝛa volũtatẽ. ſItẽ Aug. Si cõtin⸗
gat aliquẽ nõ ↄcumbẽ cũ vxoꝛe aliena.planũ aũt eſt
eum cuꝑc.⁊ ſi ptãs daretur eum eſſe facturum.non
minꝰ reꝰ eſt qᷓᷓ ſi in ipo facto depᷣhẽderet᷑. ſi nõ eſt
minꝰ reus.nõ magis peccat qñ conſũmat in ope. qᷓ
qñ plene vult i volũtatc. ⸗ grauitas ⁊ magnitu
do peceati cõſiſtit in quãtitate ↄtẽptꝰ.ſᷣ qũ vir oino

conſẽſit.tũc plena eſt auerſio ⁊ ſo⸗ equale eſt

petm̃.ſiue opꝰ adſit ſiue deſit. ¶ tẽ opus exteriꝰ ñ
eſt culpabile niſi ꝓpter volũtatem interioꝛẽ.& ſi to/
ta rõ culpabilitatis oꝛtũ bʒ ab ipa volũtate.vr̃ ꝙ ſo
la volũtate pcti exñte.tãtũ eſt hõ culpabilis quãtuʒ
ſi peccaret in opere. ¶ Item pctã ſpiritualia qᷓ ſola
volũtate ↄſũmãtũr grauioꝛa ſunt ꝙᷓ; pctã moꝛtalia
quoꝝ cõſũmatio fit in carne. ſi ergo peccata que in
ſola voluntate conſiſtunt grauioꝛa ſunt q́; que con
ſiſtũt in voluntate ⁊ oꝑe.videtur opus no addat
aliquid ad maliciã volũtatiæ. (⸗
telligẽtiã eſt notãdũ.q cũ qᷓrit᷑ vtrũ opus addat ali
q̃d ad maliciã voluntatis.hoc dupliciter pᷣt intelli⸗

gi. Ano mõ reſpectu volũtatis quepᷣt in opus pce-

dere. ᷣ tñ nõ ꝓcedit.qꝛ nõ oino plene vult.2 reſpe/
ctu talis abſqʒ dubio malicia oꝑis addit. Cũ em̃ pec
catum cõſummat in oꝑe tũc eſt plenioꝛ cõſẽſus.⁊ ñ
ſolũmõ dicit᷑ mãducare mulier.ſed etiã vir. ⁊ iõ pec
catũ tũc maiꝰ⁊ grauiꝰeſt rõe maioꝛis cõuerſionis et
etiꝗ auerſionis.Alio mõ pᷣt intelligi reſpectu volun
tatis.qᷓ quidem in opus non ꝓcedit. non quia non
velit.ſed quia non pᷣt.Et tunc mouetur iſta qõ.cum
vtrobiq; ſit plena volũtas.vtrum grauiuſ peccet qͥ
vult ⁊ non pt.aut qui vult ⁊ facit.eſto q vterq; mo⸗/

ucatur ex equali amoꝛc. Hoc igit᷑ mõ qõne intelle/26

cta reſpõdẽdũ ẽ ꝙ vnũ pcti dr cẽ magiꝰ altero tri/
pliciter. aut rõc maioꝛis cõtemptus dci. aut ratione
maioꝛis libidis ſiue delectatõis.aut rõe maioꝛis dã
nificatõis. Pꝛimo modo loquẽdo opus non addit
ad iniquitatẽ volũtatis.quia voluntas plena a deo
auertitur ꝑ ſe.ſicut cũ eſt peri cõiũcta.Ouãtuʒ vo
ad delectatõʒ ſiue libidinẽ addit ⁊ aggrauat.maxie
qᷓẽtũ ad genꝰ pcti carnalis.quo quid eʒ peccat hõ in
ſeipᷣo.Silr qᷓtũ ad dãnificatõem addit.⁊ boc maxi
me qtũ ad genꝰ pcti qͥ quis peccat in ꝓximũ.Quã
tũcunq; enim aliqͥs velit foꝛnicari.nunq; delectatur
ſicut qũ voluntas cõiungitur actui.Silr quãtũcũq;
velit aliq̃s alteꝝ occidẽ. nõ tãtũ facit dãnũ quãtuzʒ
ſi actu occidẽt.Et qm dðs iuſtꝰ iudex in puniẽdo no
tm̃ cõſiderat in pctõ magnitudinẽ cõtẽptus.ſed eti⸗
am magnitudinẽ delectatõis ⁊ magnitudinem dã/

nificatõòis. hinc eſt ꝙ aliquo mõ opus addit ad ne/
quiciã volũtatis. AUnde ⁊ rões que hoc oſtẽdunt cõ
cedẽde ſũt.quis non oẽs cogant.maxime illa que

ad pᷣdictoꝝ in/2 5

n
ſ ſin
ziuſt
conſ

dear
faco
ltc;
nitate
ſnſt

3
lud⸗
ttuten
ſeda⸗
datn
pnten
ſiyf
ideo
get
nun
tits
bie⸗
enk

1

gort
dta
is
4 et l
Gobj
Gpan
genere
mterm
carna
tateq
nifiea
Kdtn

nine

nie
ſer
ppen
Petſn
wbie⸗
mndi
cie
pecc⸗
boni
hoͤc
hli
t
mun
ſu
fiale
Pbar

tnu
ſc

K
Si
Sohmi
slec
Gt
Nnii
Cunmntg

iſD
Nnaeg

ifitein

gapteck
entant
; ſoo⸗
Affa⸗
scnin

nlnila

wert
ngge
t

Erii

gvig von
hcöan
ue
yn
kiucle⸗

tn⸗
trrioge

oisdi

Ndet

n

lizin
utt
Ctrin
u
i
ii
e.
ne⸗
lundh

lage

2% ⁊ ideo rõ illa ab inſufficienti ꝓcedit.

Di.

fit de ſimilitudine diuine iuſticie et bumane.Mõ em̃
eſt ſimile.qꝛ bomines ↄſiderant que exterius patent
⁊ iuſticiam publicã.deus aũt intuet᷑ cor.⁊ nõ ſolum
conſiderat iuſticiam publicam.ſed etiam pꝛiuatam.

27 (Ad illud vxo qð obijcit᷑ in cõtrarium de glo.illa et

de auẽte aug.quaꝝ vna dicit ꝙ voluntas reputat᷑ p
facto.⁊ altera dicit ꝙ nõ minꝰeſt reꝰqͥ vult ⁊ non fa/
cit.qᷓ; qui vult ⁊ facit.dᷣin ꝙ ambe peedũt ſᷣm quã/
titatem pcti que attendit᷑ qᷓtum as plenitudinẽ cõ/
ſenſus.⁊ q́;tum ad magnitudinẽ ↄtemptꝰ.⁊ ſic bene

28 Pcedit᷑ ꝙ opus ad talẽ volũtatem nõ addit.i Ad il

lud qð obijcit᷑ ꝙ quãtitas pcti ↄſiderat᷑ penes quã/
titatem ↄtemptꝰ.ddm ꝙ verũ eſt.nõ tñ eſt verũ pᷣci⸗
ſe.deus.n.nõ tantũ ↄſiderat ↄtemptũ ſui.imo etiam
damnũ ꝓximi.⁊ delectatõem peccantl. Añ ⁊ pximo
patienti iniuriã facit vindictã.⁊ maioꝛẽ patiẽti iniu/
riaʒ facit maioꝛem vindictã.ſic ⁊ reũ qui delectatus
eſt affligit.⁊ reuʒ qͥ mag delectatus eſt maghattligit.
illud q
obijcit᷑ ꝙ tota rõ pcti eſt a volũtate.dgm ꝙ nõ ẽ ve/
rum.qꝛ aliq̃ ſunt pctã nõ ſolũ ex impꝛobitate volun
tatis facientl.ſᷣ etiã ex genere oꝑis.qꝛ ſunt ↄtra ꝓhi⸗
bitõeʒ dei. ⁊ ↄtra dictamẽ iuris naturalis.verũ eſt tñ
ꝙ nihil qð fit ex ꝑte operis ꝑ ſe ſufficit ad facienduzʒ
pctm̃.niſi aſſit voluntariꝰmotus.⁊ ideo ex hboc nõ ſe
quit᷑ ꝙ q;uis hoc nõ poſſit eſſe pctm̃ ſine illo.ꝙ G̊ nõ
addat ad illð.Et ſimile ẽ.qꝛ ferrũ nõ vꝛit abſq; igne.
ignis tñ cum ferꝛo plus vꝛit ⁊ plus penetrat qᷓ; face-
ret ꝑ ſeipᷣm.ſic ⁊ in multis alijs inuenit᷑.¶¶ Ad illud
qð obijcit᷑ de pctis ſpũalibꝰ.ddm qꝙ non eſt ſiłe.p eo
ꝙ; pctã ſpũalia ſpũalem hñt delectatiõeʒ.que in ſuo
genere maioꝛẽ hñt adherentiam ⁊ maioꝛẽ impꝛobi/
tatem qᷓ; ctiam aliqᷓ delectatio pcti carnalis.pctã vᷣo
carnalia nunq; delectãt tantũ qñ ſunt in ſola volun/
tate qᷓ; q ſunt in volũtate ⁊ ope.nec etiã tantũ dã/
nificant.ideo nõ ſequit᷑ ꝙ in talibus opus nõ addat
ad maliciam voluntatis.
Onſequenter ꝓcedit᷑ circa ſcᷣm videlicet de
cõꝑatõne venialis ad moꝛtale. Et circa hoc
d duo querunt᷑. Pꝛimo querit᷑ vtrũ pctm̃ ve/
niale ⁊ moꝛtale ↄueniant in auerſione.Scdo queri/
tur vtrũ ↄueniant in reatu ſiue obligatõne ad eter/
nitatem penc.

. ueſtio.j. ,⸗ ce
m vniale ⁊ moꝛtale ↄueniant in auerſione.Et

ſic videt᷑.aug.diffiniens pctm̃ dicit ꝙ pctm̃ nõ eſt
appetitꝰrerũ malaꝝ.ſed deſertio melioꝝ.ſi g̊ veniale
pctm̃ eſt peccatũ.& in ipᷣo eſt deſertio ſummi boni.ſ
vbi eſt deſertio ſummi boni ibi eſt auerſio.g ⁊c.¶ Si
tu dicas ꝙ hec rõ ↄuenit moꝛtali tm̃.tũc ego quero j
q̃ cõicãt veniale ⁊ moꝛtale.⁊ rõne cuiꝰvtrunq; dicat
peccatuzʒ. Si tu dicas ꝙ in ↄuerſione ad ↄmutabile
bonũ.hoc nõ videt᷑.qꝛ ↄuerti ad jmutabile bonum
nõ eſt pctm̃ niſi ꝑ illud recedat hõ a bono incõmuta
bili.pctm̃.n.eſt pꝛiuatio.nõ poſitio.ſi g̊ veniale pcti

inq;ẽtum pcetm̃ eſt cõicat cũ moꝛtali.⁊ illud in qͥ com-

municat nõ eſt ↄuerſio.&̊ eſt auerſio.¶ Item omne

illud qò eſt ↄtra diuinũ pᷣceptum auertit a deo.ſᷣ ve/
niale eſt hmõi.g& ⁊c. Maioꝛ ꝑ ſe manifeſta ẽ. Minoꝛ
ꝓbat᷑ Ro. vij.ſuꝑ illud. Mõ ↄcupiſces.glo. Bona ẽ
lex.q̃ dum ↄcupiam ꝓhibet.oia mala ꝓhibet. g ſi ecc
catum veniale eſt malum.g ꝑ illud pᷣceptũ.nõ cõcu/

piſces. eſt phibitũ. Gteʒ oẽ illud qd defoꝛmat imꝗ

ginem aucrtit a deo. pctĩ veniale eſt bmoi. ꝛc.

Minoꝛ pbatur ꝑ illð qd dicit᷑.vij.muſice.Amoꝛ in/
ferioꝛis pulcritudinis aiam polluit. ſed peccatũ ve/
niale eſt amoꝛ inferioꝛis pulcritudinis.̊ ⁊c.¶ Itez
ſimplex ad qð ſe ↄuertit totaliter ſe ↄuertit.ſed tam
intellectus q; affectus eſt ſimplex. g cum ſe cõuertit

ad aliqͥd.totaliter ſe ↄuertit.vſᷣ qd totaliter ſe cõuer⸗

tit ad aliquid. auertit᷑ ab eiꝰoppoſito vel diſpato.er-
go cũ affectꝰnoſter ſe ↄuertit ad creaturã ſub ratiõe
creature.neceſſe eſt iᷣm auerti a deo. hoc eſt in ve⸗
niali pctõ.g cc̃. Prenm impoſſibile eſt ꝙ aliqd mo⸗
ueatur ad aliquem terminum quin aliq̃ modo ſeꝑe/
tur a termino a q̊.ſᷣ ↄuerſio dicit motũ reſpectu ter/
mini ad quẽ.auerſio autẽ reſpectu termini a quo.er⸗
go ſi ↄuerſio ẽ a veniali pctõ.neceſſe ẽ ꝙ ſilr ſit auer/
o. ſtem omnis amoꝛ creature.vel eſt ꝑ modum

vſus.vł ꝑ modũ fruitõis.ſicut dicit aug.in li.de doc.

xp̃ᷣia. in pctõ veniali eſt amoꝛ creature.ᷣ vel ꝑ mo⸗
dum vſus.vel fruitõnis. Non ꝑ modũ vſus.qꝛ iam
nõ eſſet culpa.eſt &̊ amoꝛ fruitonis.ſed frui eſt pone/
re finem in creatura. et hoc non eſt aliud qᷓ; auerti =
deo. om̃is amoꝛ venialis peccati facit a deo auerti.
AHↄtra. nullꝰ auerſus a deo eſt iuſtꝰ.ſed ꝑccãs
venialiter remanet in iuſticia.g peccãs venialit᷑ non
auertit᷑ a deo. Maioꝛ manifeſta eſt. Minoꝛ ꝓbat᷑ ꝑ
illud Pꝛouer. xxiiij. Septies in die cadit iuſtus ⁊ re-
ſurget. em nullus ſeꝑpat᷑ a deo niſi volens.ſᷣ ois
qui auertit᷑ ſeꝑatur a deo.̊ nullus ſeꝑat᷑ a deo niſi ĩ
actu quem facit mera voluntate.ſed multa venialiæ
pctã ↄmittunt᷑ quadã neceſſitate.ſicut dici᷑ Ro.vij.
Oð nolo malũ illud facio.g ⁊c.¶ Item nullꝰ auer/

titur a deo ſine ipſius dei ↄtemptu ⁊ offenſa.ſ̊ nullꝰ

ↄtẽnit deũ ⁊ offendit ſine graui culpa.ſed veniale in⸗
ter leuia culpa reponitur.g ꝑ veniale homo nõ aucꝛ
titur a deo. Item nihil qð ſtat ſimul cũ charitate
auertit a deo.ſed veniale ſtat ſimul cum charitate.g
⁊c̃. Maior manifeſta eſt. Minoꝛ ꝓbat᷑.qꝛ ſi veniale
expelleret charitatẽ.g auferret hoi vitã gratie.ſᷣ pec-
catũ qd aufert hoi vitã ponit moꝛteʒ ⁊ dꝛ moꝛtale.ꝗ
pctm̃ veniale eſſet moꝛtale. ¶ E'. dom ꝙ abſq; du⸗
bio pctm̃ veniale nõ cõicat cuʒ moꝛtali in auerſione
bm ꝙ auerſio dr ꝓpꝛic.impoꝛtat.n.dei ↄptemptũ.⁊ cõ⸗
temptꝰdei irã meret᷑ ⁊ moꝛtem.pctm̃ aũt q̊ qͥs mere

tur irã ⁊ moꝛtẽ nõ dʒ dici veniale.ĩmo potiꝰ moꝛta/

le.⁊ ꝓpterea cõiter tenet᷑ ꝙ auerſio ꝓpꝛie loquẽdo re/
perit᷑ in pctõ moꝛtali.nõ veniali.Et iſtud meliꝰ pʒ.ſi
modũ attendamꝰꝑ quẽ homo dẽ auerti a deo ⁊ ↄtẽ
nere deũ.cõmittẽdo aliqð pctm̃ in q̃ nihil cogitat de

deo. Aut.n.auertit᷑ homo a deo qꝛ facit ↄtra diuinũ

mandatum.Aut quia ponit ſibi bonum creatũ tan-
qᷓ; finem vltimũ. In boc nanq; ꝙ facit ↄtra diuinuʒ
mandatũ recte a deo auertit᷑.qꝛ mandatũ eſt via re-
cte ꝑueniendi ad deũ.⁊ tendendi in deũ.qͥ igit᷑ facit
ↄptra mandatũ.incedit directe via ↄtraria. io q̃ſi faci
em ſuã retroꝛſuʒ ↄuertẽs.tergũ vtit ad illũ in quem
debebat ꝑ mandatũ tendere.Silx᷑ cũ ſtatuit ſibi cre
aturã tanqᷓ;ᷓ finẽ vltimũ.recte dẽ a deo auerti. Nima

em̃ media eſt inter creaturã ⁊ deuʒ inꝙtum eſt ima/
go dei.dum g̊ ad creaturã ſe tanqᷓᷓ ad fineʒ cõuertit.

faciẽ ſuã que debebat eſſe ſurſum vᷣſa.deoꝛſum indli⸗
nat.⁊ ideo ſe auertit a deo.Et vtroq; dictoꝝ modoꝝ

nõ eſt auerſio ſine ↄtemptu.nã q mandatũ dei tranſ
gredit᷑ otemnit mandantẽ.Silr qͥ creaturã ſibi finẽ

ſtatuit pꝛincipalem. magis appᷣciat creaturaʒ qᷓ; de/

um. Thoc nõ pot eſſe ſuis eiatenptide iale aute
Sze

—

pctm nec eſt direete contra dei mandatũ. nec ſtatuit
creaturã tanqᷓᷓ finem vltimuʒ. ⁊ ideo nõ eſt in eo nec
auerſio.nec ↄtemptꝰ.Sʒ qꝛ veniale fit pᷣter dei man.

datũ.in veniali pctõ creatura nõ refert᷑ in deũ. hinc ẽ

ꝙ; ꝑ veniale qammõ recedit hõ a via mandati.qda

modo etiaʒ moꝛoſe adberet ei ꝑ qð deberet tranſire.
vñ ⁊ in veniali eſt quedã elongatio.⁊ quedã retarda
tio. Añ ↄcedit᷑ ꝙ veniale a deo nõ auertit. elongat
a deo. no ſepat ſᷣ retardat. Et ſi large nomen auerſio
nis accipet᷑ vt ſe extenderet ad elongatõneʒ ⁊ retar/
dationeʒ.in veniali eſſ auerſio quedã.qꝛ t nomen
auerſionis ſonat in ↄtemptũ.ideo tenẽdũ eſt ꝙ auer
tere a deo ſit moꝛtalis pcti ꝓpꝛie. Vñ rõnes que boc
32 oſtendũt ↄcedende ſunt. illud qð p obijcit᷑.
e pctm̃ eſt deſertio.dm ꝙ ſi iſta diffinitio det ꝓ pec
cato moꝛtali. deſertio ſtat ibi auerſione. Si aũt de/
tur ꝓ q̊libet pctõ.deſertio dicit quãdã elongatoõneʒ ⁊
rcetardatõeʒ. Poſſet tñ dici ꝙ nõ dẽ ibi pctm̃ deſertio
dei. ̊ deſertio cuiuſcunq; boni qð ſpectat ad btitudi-

nẽ. Ouis ꝗ̊ in veniali pctõ non ſit deſertio dei. eſt tñ

deſertio alicꝰbone circũſtantie circa actũ.ex cuiꝰdefe
ctu incidit in veniale pctm̃.⁊ in ̊ cõicant tam veni/
ule ꝙᷓ; moꝛtale pctm̃.qꝛ vtrũq; pꝛiuat aliqᷓ bonum.
Sʒ in H differuũt.ꝙ moꝛtale puat aliquẽ actũ vel cir/
33 cũſtantiã neceſſariã ad ſaluteʒ. veniale vo nõ.

illud qð obr ꝙ veniale nõ ẽↄtra dei ꝓhibitõez. dðm

illud ꝓpꝛie dẽ eſſe ↄtra dei ꝓhibitõez. ad cuiꝰoppo⸗/
ſitũ obligat phibitio.veniale aũt nõ ẽ bmõi.⁊ iõ non
eſt directe ꝓhibitũ.ẽ tñ ipſi bibitõni ãnexñ.⁊ mag
pꝛie dʒ dici cobibitũ qᷓ; ꝓhibitũ.⁊ h̊ pʒ.qꝛ cũ dñs ꝓ⸗/
hibet ↄcupiam dicẽs.nõ ↄcupiſces.nõ ꝓhibʒ pꝛimũ
motũ ↄcupie.ſᷣ ↄcupie ꝓgreſſuʒ.vᷣm illð Ecci.xviij.
Fili ptꝰ ↄcupias tuas nõ eas.ſᷣ dũ phibet boiem ire
poſt motũ ↄcupie.hocipᷣo manifeſtat q; Zenchis mo⸗/
34 tus nõ eſt bonꝰ.nec deo placitꝰ. ilð qð obꝛ ꝙ
amoꝛ infcrioꝛis pulcritudinis polluit aiam. dom ꝙ
aĩa dupłr hʒ pollui.Aut macula moꝛtalis pcti q̃ qui
dem expellit nitoꝛẽ gre. Aut macula venialis pcti qᷓ
qdãmõ retardat actũ dilectõnis gtuite.Et pꝛaa pol/
lutio eſt ꝑ moꝛtale.⁊ facit ad defoꝛmatõeʒ imaginis.
qꝛ aufert ei foꝛmã ſᷣm imaginẽ recreatõis. Scda vᷣo
eſt pollutio wnſ q ⁊ ſi aliq̊ modo polluat.nõ tñ
5 5 aiam defoꝛmat.Ad illud qð obijcit * lex ad
qd ſeↄuertit totalr ſe ↄuertit.ddᷣm ꝙ B̊ duplr pᷣt in-
telligi.qꝛ totalr põt dicere totalitatẽ vel q;tũ ad actũ
ↄuertendi.vel q;tum ad habitũ aut ad potẽtiã ↄuer
tendi.Si ad actũ.ſic verũ eſt ad minꝰ ſᷣm ſtatuʒ vie.
qꝛ nõ intelligimꝰſimul ⁊ ſemel niſi vnum ſolũ.aut ſi
multa ſimul intelligimꝰet velimꝰ h̊ eſt inetum ſunt
vnũ.Si aũt dicat totalitatẽ habitꝰvel virtutł.ſic fal
ſus eſt ᷣmo.nõ em̃ oꝑtet ꝙ qñ aia vel aliqð ſimplex

ↄuertit ſe ad aliqᷣd.ꝙ ↄuertat ſe ̃m totũ ſuũ habitũ.

⁊ ̃m totam ſuã potentiã.qꝛ pᷣt cõuerti intenſiꝰ⁊ re/
miſſiꝰ.Cũ ᷓ dꝛ.ꝙ qñ affectꝰſe ↄuertit ad vnũ totali/
ter. auertit᷑ ab eiꝰoppoſito ſiue diſpato. Si pᷣ modo
intelligat᷑.falſum eſt.qꝛ põt ſe cõuertere ad vnum in
actu.⁊ ad aliud in habitu.Si ſcdᷣo mõ vel tercio in/
telligat᷑.ſic h veritatẽ.ſᷣ maioꝛ ꝓpoſitio fuit falſa.et

ꝓter G̊ qꝛ totaliter ↄuerti aliter accipit᷑ in maioꝛiꝓp

poſitõne ⁊ alit᷑ in minoꝛi.ideo ↄñtia illa nõ tenet.Et
ſi tu obijcias ꝙ nõ põt affici ſimul ⁊ ſemel erga deuʒz
⁊ erga creaturã quã inoꝛdinate diligit.vñ cũ cõuer/
tit᷑ ad vnũ.auertit᷑ ab altero.dᷣm ꝙ nõ ſequit᷑.quia

auerti plus dicit q; nõ cõuerti actualr.impoꝛtat eom̃

gnimi affectꝰſiue actꝰ q; motꝰ.

—

——
— —

ↄtemptũ. ¶ Ad illud qd obr q; motꝰ ſeꝑat a termio 36
a q̊.dm q; verũ eſt de illo motu ꝓpꝛie dicto qͥ cõcer/

Stranã Sennkre quandã aſphatõecs dei ſiue

nit duos termios.vnũ a qͥ incipit.⁊ alterũ in quẽ ten

dit.nõ ſic eſt in actu venialis pcti.Aia.n.cum peccat
venialiter.nõ mouet᷑ a deo in creaturã.ſᷣ mag affici-
tur circa ipᷣam creaturã.vñ et WMi pctm̃ potiꝰeſt
d illud qd obr ꝙ ʒ7
amoꝛ venialis pcti eſt amoꝛ fruitõnis.ddm ꝙ falſuʒ
eſt m ꝙ frui accipit᷑ ꝓprie.vicʒ qnieſcẽ in aliqͥ tan/
qᷓ; in fine vltimo.ſic em̃ frui eſt ꝑ moꝛtale nõ ꝑ venia
le. Si g qᷓras vtrũ ſit vſus vel fruitio.dm ꝙ nec eſt
vſus nec fruitio.ſᷣ abuſus.niſi foꝛte vſus dicat᷑ large
om̃is amoꝛ q̊ quis amat aliqð nõ quieſcens in illo.ſ
refert ad aliud actu vel habitu.ſiue referat recte ſiue
minus recte.Et qꝙ illud oꝑteat dicere manifeſtũ eſt.
Cum.n.aliquis diligit aliquã creaturam referẽs ad
aliud.nõ tñ ad illud ad qð dʒ.amoꝛe illo peccat.nec
tñ eſt illud fruitio.nec vſus ꝓpꝛie dictꝰ.ſᷣ̊ mag ꝓpꝛie

dʒ dici abuſus. Vñ Augꝰ.cũ dicit.ois qͥ amat aliqͥd

aut amat vtens.aut fruẽs.accipit large vſuʒ ⁊ frui

tionẽ. Aſum ꝓ om̃i amoꝛe relato.ſiue directe vel in/

directe.fruitiões ꝓ om̃i amoꝛe nõ relato.ſiue ſtatuat
ibi finẽ pᷣncipalẽ ſiue nõ.⁊ ſic in diuiſionc illa ↄpbẽè⸗/
dit᷑ amoꝛ venialis pcti.niſi foꝛte quis velit dicere
Aug loquit᷑ ibi de amoꝛe oꝛdinato.Et ſic patẽt oia.
— ueſioeiijj. “
Atrum veniale ↄueniat cum moꝛtali in reatu pene
eterne.Et ꝙ ſic videt᷑. Pena aſſumpta ꝓ moꝛtali eſt

Apoꝛtõnabilis pene aſſumpte ꝓ veniali.⁊ ꝙ̃tum ad

acerbitatem.⁊ q;'tum ad duratõeʒ.& ſi pene arbitra-
rie penſant᷑ ᷣm magnitudinẽ reatꝰpcti.videt᷑ ꝙ rea-
tus venialis ⁊ moꝛtalis ſint vtroq; modo ꝓpoꝛtõna⸗
biles.ſ pena eterna nõ cſt ꝓpoꝛtõnabilis niii eterne.
ſi &S vnũ obligat ad penã eternã.videt᷑ ꝙ ⁊ reliquuʒ.
Si tu dicas ꝙ ꝑ gr̃am moꝛtale fit veniale.⁊ ↄmuta-

tur pena eterna in tpalecm. Obijcit᷑ tũc.qꝛ cũ venia/

le ſimiliter remittat᷑ ꝑ gram.ſi miſcdia dei eſt oꝛdia/
ta. ſicut eternã cõmutat in tpalem.ita tpalem debe/
ret ↄmutare in momentaneã. ꝙ ſi nõ facit.videt᷑
illa rñſio nulla ſit. ¶ Item eſto ꝙ aliqͥs decedat cus
moꝛtali ⁊ veniali.⁊ ꝙ ð neutro fuerit in hac vita pu
nitus.ſi ̊ pctm̃ non remanct impunitum.& ꝓ vtro/
q; punitur iſte.ſᷣ non niſi in inferno.⁊ punit᷑ in eter/
num in inferno.ſed nõ punit᷑ vltra qᷓ; meruit.ergo ꝓ
pctõ veniali merebatur puniri eternaliter. Si tu di/
cas qꝙ punit᷑ eternaliter ratöõne moꝛtalis adiuncti.
Obijcit᷑ ꝙ nõ.eſto em̃ ꝙ; moꝛtale illud puniat᷑ qtuʒ
meruerit puniri.tũc g& veniali aut puniet᷑ cternali⸗
ter rõne ſui.aut ratõne moꝛtalis adiũcti. Non rõne
moꝛtalis adiũcti.qꝛ illud ſufficienter punit᷑ ꝑ ſe.ſi g
punitur eternaliter.hoc eſt rõne ſui.ſed deus nulluʒ
punit ſupꝛa ↄdignũ.̊ dignũ erat ꝓpter veniale pcc
catum aliquem eternaiiter puniri. Eiem veniale
ſtat cum gratia.⁊ ſtat cum moꝛtali.⁊ vtrobiq; ſalua
tur ratio venialis. ⁊ conſtat ꝙ magis ſaluatur cum
moꝛtali qᷓ; cum gra.qꝛ gra delet iᷣm.moꝛtale nunq.
ſiabſtrabat᷑ ab vtroq;.magis tenebit ꝓpꝛictatem

quã babet cum moꝛtali q; cum gra.S qn cſt cuʒ gia

debet᷑ ei pena tẽpalis.qñ cum moꝛtali debet᷑ ei pena
eterna.g veniali de ſe ⁊ ᷣm ſe debet᷑ pena eterna.Si
tu dicas qꝙ obiectio teneret ſi pena temꝑalis debe/
retur ei ratõne gratie.ſᷣ hoc nõ eſt verum.qꝛ debetur
ei ratõne ſui.Contra.impoſſibile eſt ſumcienter pu/

ſes
etilua
tive
ſane
dand
tur
zro⸗
citho
mon
petſn
namm
retfi
oppe
noͤel
ttan
cufn
bome
tnbbu
Ntitu
gſbi⸗
pſie
tem
mult
vna.
lter⸗
rato

Di.

nt niri pctm̃ niſi remittat᷑.qꝛ qᷓ;ddiu durat culpa dz du⸗ pena etermma.quia ſepat bominem a vita.ꝑſoluit᷑ au/
ni n tare ⁊ pena. no.n. debet eſſe dedecus pcti ſine decoꝛe tem pena eterna in co ꝙ tenct hominẽ in eternũ ſe/
n n iuſticie.ſ nec moꝛtale nec venialc dimittit᷑ niſi ꝑ gra paratum a vita. Om̃ igit᷑ veniale pctm̃ nec ſepat ho
enc tiam. tam moꝛtali qᷓ; veniali debet᷑ pena eterna q̃n minem a vita.qꝛ nõ excludit gratiã.nec tenet boiem
Wife tum eſt de ſe. Item eſto ꝙꝙ aliquis tiñ babeat pec- imperpetuum ſeꝑatũ a vita.bhinc eſt ꝙ pctm̃ veniale
buſck OEtum veniale. nec tñ babeat gratiaʒ. aut eſſet dignꝰ nec de ſe obligat ad penam eternaʒ. nec ei m ſe red-
When hena eterna aut temꝑali. Si temꝑali. & illa ꝑſoluta ditur pena eterna. Quia vo pctm̃ veniale ↄiungi bʒ
Dngfig eſſet oino abſolutus a culpa.ſed põt ꝑ ſeipᷣm penaʒ ei qð ſeparat a vita.binc eſt ꝙ ratõne adiuncti pena
enl . illam abſoluere.g ꝑ ſe poſſet ad innocentiã reſi urge / ei debetur. ⁊ pena eterna ꝑſoluit᷑. AUñ ſi aliquis dece- 39
eiöhtan re.ꝙ ſi nõ põt ꝑ ſeipᷣm ad innocentiam redire.nunq; dat cum moꝛtali ſimul et cum veniali. cternaliter ꝓ
wenuck põt quantũ eſt de ſe penam ſufficientem ꝓ illa culpa vtroq; ꝑpunict᷑.Et ratio huiꝰ eſt quia nulluʒ peccatũ
daſe ſuſtinere. niſi auxilium gratie ſuperueniat. veniali deleri pot abſq; gr̃a. q;diu durat culpa debet dura/
⸗; pctõ debet᷑ pena eterna. Si tu dicas ꝙ ſoluendo pe re⁊ pena. ⁊ ideo cum venialis culpa duret cuʒ moꝛ-
drſeſn nam diſponeret ſe ad gr̃am que culpaʒ deleret. h̊ nõ tali in infinitũ rõne ↄiunctõis.cũ illa ĩ infinitũ puni
mmiic ſoluit. qꝛ ſi ſe ſitᷣ puniret ꝓ pctõ moꝛtali.deus gratiã tur. Mibilomin?tñ ei quantũ eſt de ſe debet᷑ pena tẽ
n chun infunderet que illam culpam moꝛtalem deleret. poꝛalis.cũ ſimul poſſit ſtare cum gra.⁊ ꝓpterea veni
ox Item deletio pcti moꝛtalis nõ excedit reatũ in in- ale noiat᷑.vt in hoc diſtinguat᷑ a genere pcti mo:ta/
fr ſinitum. ſed eternũ excedit temꝑale in infinitũ. ſi er· lis. quia moꝛtale aufert pꝛincipiũ vite ⁊ venie videli
inen go moꝛtale obligat ad penam eternã. ⁊ veniale. cet ipſam gram.veniale aũt quantũ eſt de ſe non au⸗/
Nihtin Situ dicas ꝙ qis non excedat ſimpliciter. excedit fert.iĩmo ſimul cuʒ illa manet.Concedende ſunt igit
te tñ bᷣm reputatocʒ.qꝛ moꝛtale diligit ſupꝛa deuʒ qui ẽ rõnes oſtendẽtes ꝙ veniali pctõ nõ debet᷑ pena eter
W bonuin infinitũ. veniale vo minime. Contra bocẽ. na ſᷣm ſe. Ad illud qdð ohijcit᷑ pena ſatiſfacto/q
ebni⸗ quia cũ veniale pctm̃ a deo puniat᷑.⁊ deo diſpliceat. ria. p veniali 2 moꝛtali eſt ꝓpoꝛtionaoilis. dici põt
winn aliq̃ modo offenſiuũ eſt dei. ſi tanta eſt offenſ qn/ tratio illa nõ cõcludit ꝙ debeat᷑ veniali pena eterna.
tlenis eus is qui offendit᷑.cum pꝑ veniale petim̃ offendit᷑ de niſi ꝓut ẽ cõiũctũ moꝛtali. Dꝛeterea rõ illa nõ cogit.
H us qui eſt infinitus.videt᷑ reatus pcti venialis de qꝛ ſicut in opponẽdo dictũ eſt in infuſione gr̃e.pena
Wä beat reputani infinitus ſicut ⁊ moꝛtalis.& ſic ꝑ moꝛ/ moꝛtalis pcti ↄmutat᷑ in temꝑalem.pena vo venia⸗
nnt tale pctiñ meret᷑ homo punini infinite.ita ⁊ ꝑ venia- lis pcti nõ ↄmutat᷑ in temꝑalem. Et ſi tu queras vñ 41
liin le. Sʒ ↄtra Lug.de ſanc. Aicto. Aeniale pccatu, boc.cũ miſcdia dei debeat eẽ oꝛdinata. dom q; qꝛ obꝰ
et illud cui m ſe debet᷑ pena tranſitoꝛia.S reatꝰpec ligatio ad penã eternã nõ põt ſimul ſtaꝛe cuʒ gratia.
Nan eati venialis ſolũmodo eſt Rane temꝑalis. Item neceſſario p infuſionẽ gr̃e fit abſolutio a reatu pene
R pena eterna eſt moꝛs ſcda.ſed nulli debet᷑ moꝛs ſecũ eterne.ſ gra bñ ſtat cũ pena temꝑali.⁊ ideo nõ oppꝛ
”õ da niſi ꝓpter pꝛimã que eſt ꝑ ſepatõeʒ aie a deo.ſi igi- tet ꝑ infuſionẽ gr̃e penã tꝑalem in momentaneã cõ/
ian tur venialea deo nõ ſeꝑat. ſicut ſupꝛa oſtenſum fuit. mutari. Ad illud qð obijcit de co qͥ deccdit cũ ve/ 4½
le ;. nõ obligat ad penam eternã. Iteʒ ſi veniale fa-⸗ niali ⁊ moꝛtali.dᷣm ꝙ talis tam p veniali q; moꝛta
tynuc cit hoĩem dignum pena eterna. ledit hoiem vſq; ad li eternalłr punit᷑.ſcd hoc nõ eſt rone venialis pꝛinci⸗
aͤ moꝛtem.ſed qð eſt bꝰmõi dʒ dici mortale.ᷓ veniale paliter ſ̊ rone moꝛtalis adiuncti. Nec valet qd obij
cun petm̃ eſt moꝛtale. Item ſi veniale obligat ad pe/ cit ꝙ moꝛtale punit᷑ in ſe quãtũ meruerit.qꝛ ſicut bo
Gnde nam eternam.cum ofe eternũ careat fine.et qd ca⸗ num vigoꝛat᷑ ex bono.ita maluʒ vigoꝛat᷑ ex malo eo
ftid ret fine caret remiſſione et venia.pctĩ veniale dicit modo q̊ dicit᷑ malũ Vigonideo q́;uis veniali quã/
mra; oppoſitum ad remiſſionẽ ⁊ veniam.ſed qð eſt hmõi tum eſt de ſe nõ debeat᷑ pena eterna.nibilominꝰtam̃
nt nõ eſt veniale· Item ſi veniale facit dignuʒ pena põt ei deberi inqtum ſ ↄiunctũ moꝛtali.⁊ iõ cũ deꝰ
Cyww⸗ cterna.⁊ gratia facit hominem dignum vita eterna. punit tam veniale qᷓ; moꝛtale in eodeʒ pena eterna.
tce cum veniale pctm̃ et gratia ſimul ſint in eodem.ſił & neutrũ punit ſupꝛa ↄdignuʒ.ᷣ vtrũq; punit ꝓut pu⸗
tapo bomo dignus vita eterna ⁊ pena cterna.& ſi fit ei re niri meret᷑.nõ ſolũ in ſe.ſᷣ etiã ꝓut eſt alteri ↄiũctuʒ.
Gno. tributio m ꝙ meruit.ſimul poſſet eſſe in eterna be/ Ad illud qdð obijcit᷑ ꝙ mag?ſaluat᷑ rõ venialis cuʒ ꝗʒ
Wud . atitudine ⁊ in eterna pena.quo nibil magleſt impoſ · moꝛtali qᷓ; cum gra.dom q ſi intelligat᷑ de gratia qb
ckän, 38 ſibile. Be. ad p̃dictoꝝ intelligentiam eſt notandũ tum ad actum verũ eſt. nam actꝰgre ſiue motus gra
Sgon- ꝙ ſicut fides noſtra dicit.pctõ moꝛtali debetur pena tie delet veniale pctm̃. Si aũt intelligat᷑ q;tuʒ ad ba
ſrin xterna. Quare aũt pctõ moꝛtali debeat᷑ pena eterna bitum. falſuʒ eſt.qꝛ veniale cũ gra magl ſaluat᷑ in p/
iNeif multiplex oſueuit aſſignari ratio.ad pñs aũt ſuficit pꝛia rõne qᷓᷓ cũ moꝛtali.tũc.n.nec eiꝰreatꝰauget᷑.nec
su vna.quia iſta qõ alibi babet locum ſcʒ vbi querit᷑ de minuit᷑. nec mutat᷑. Si vo veniale iunctũ eſt moꝛta⸗
üH eternitate pene infernalis. Pꝛecipua em̃ inter om̃ſes li tũc reat?eiꝰauget᷑ ⁊ qmodo mutat᷑qꝛ iunctum
ntet ratõnes quare debet᷑ pctõ moꝛtali pena etermna ẽqa malo vigoꝛat᷑. Hec valet illud qdð obr ꝙ veniali nõ ꝗ
alu dum homo peccat mortaliter ſepat ſe a vita gratie. debet᷑ pena tpalis niſi rõne gre.qꝛ ſp duraret niſi e·
men ⁊ ſubijcit ſe ꝑpetue impotẽtie exeundi de culpa quã ſet gra. dom em̃ ꝙ verũ eſt ꝙ ſo duraret niſi eſſ gra
leus tum eſt de ſe. nemo. n. põt a culpa moꝛtali reſurgere. tia. qꝛ tñ ipᷣm de ſe gra nõ excludit ſicut moꝛtale.ſimł
1e niſi ꝑ creatõnem ⁊ infuſionẽ noue gre.⁊ noue vite.?⁊ ſtat cum pꝛincipio ſue remiſſionis ⁊ delectatõis.iðo
Apterea rõne iſtius impotentie pctõ moꝛtali annera qᷓ;uis nõ poſſit deleri ſine gra. nihilominꝰ tñ quantũ
e eſt obligatio ad eternitatem pene.hec aũt pena eter eſt de ſua natura delebile eſt ⁊ terminabile. no ſic eſt
G½ na ⁊ ſi omni pctõ moꝛtali debeat᷑ nõ tñ omni pſolui xæ moꝛtali qd oino excludit donum gre. Ad illud
c tur.qꝛ qᷓuis moꝛtale pctm̃ reddat hoiem impotentt qð obijcit᷑ ꝙ ſi aliquis eſſet in ſolo veniali ⁊ moꝛere/
hen ad reſurgendũ ꝑ ſeipᷣm. ↄtingit tamen hominem re/ tur.in eternum cruciaret᷑.dom bec poſitio eſt im
oe leuari ꝑ diuinuʒ auxilium. Debet᷑ igit᷑ pctõ moꝛtali xſſibilis. Pꝛimũ quia nunqᷓ neccſt n gi nlis K

*

ALi.

in ſolo petõ veniali fuerit ita nõ bẽat gr am. Mibil
em̃ eſt mediũ nũc quin bõ hẽat gram.aut ſit in moꝛ/
tali petõ.⁊ in pꝛimo ſtatu nihil fuit mediũ inter ino/
centiã ⁊ moꝛtalem culpã ſicut eſt ſupꝛa oñſum. ct iõ
poſitio illa vana eſt. Eſto tñ ꝙ aliqͥs puer eſſet in ve
niali.dico ꝙ deus nunqᷓ; educeret euʒ de ſtatu meriti
quin vel ipſe peccaret moꝛtalr.vel ipſe daret ei grati
am.Et ſi querat᷑ vtruzʒ ipſi veniali debeat᷑ pena et᷑na
vel tempalis. dico ꝙ debet᷑ pena temꝑalis.⁊ ſi ꝓpce/
dat᷑ vlterius.& illa pſoluta erit oſĩno immunis a cul/
pa. doõm eꝙ verũ eſt. ̊ quia nunq; põt eam deo pſol/
nere ita ꝙ aiam deus acceptet ſine gra. binc eſt ꝙ de
us ne cogeret᷑ iſtum ſupꝛa ↄdignũ punire gr̃am ſibi

infunderet.ꝑ quã ſolutõeʒ pene acceptaꝛet.⁊ iõ non

ſequit᷑ ꝙ illi petõ debeat᷑ pena ſm ſe.nec ſequit᷑ q hõ

6 p ſe poſſit reſurgere a culpa ad innocentiãũ. Ad il/

lud qð obijcit᷑ ꝙ delectatio nõ cxcedit delectatõnem
in infinitũ.ddᷣm ꝙ nõ excedit in infinitũ ſᷣm verã in.

tenſionem delectatõnis.ſed ᷣm reputatõez peccant.

Exemplũ aũt buiꝰponit᷑ in charitate qᷓ diligit aliqð
bonũ creatũ.⁊ diligit increatũ.⁊ adeo bonũ increa/

tum reputat bonũ.ꝙ ſi bonũ creatũ infinities młti/

plicet᷑.adhuc nõ eqret illi in amoꝛc.ſed plus amaret

dꝛũ qᷓ; bonũ creatũ infinities muleehlicarn ie vtrũ⸗
1

q diffinite diligat. Sic etiã in ꝓpo

. dic etiã in ꝓpoſito eſt intelligen/
dum in amoꝛe ↄcupie ꝗ charitatez ꝑimit ⁊ que cum
charitate ſaluat᷑.nam vna ſcʒ q̃ charitatem perimit

Fffert creaturã deo qui erat pᷣferendus infinit bonis

4

creatis.altera vo que cum charitate manct nõ pᷣfert
creaturam deo. ⁊ ideo m reputationem peccant et
dei punientis moꝛtale excedit veniale impꝛopoꝛtio/
naliter. Ad illud qð obijcit᷑. ꝙ ꝑ venialc offendit᷑
deus. dom ꝙ falſum eſt. nõ em̃ dẽ deꝰ offendi niſi cuʒ
ↄtemnit᷑.ſed verũ eſt ꝙ cũ veniali pctõ minus deus
amat᷑ ᷣm ꝙ Aug. dicit in li.ↄfeſ. Minꝰte amat.qui

tecũ aliqͥd amat.qð ꝓpter te nõ amat. Ideo veniale

vitã eternã nõ aufert ſed retardat. qꝛ a deo nõ ſeꝑat

ſegd elongat. nec obligat ad penã eternałr crucianteʒ

—“

quantũ eſt de ſe.ſᷣ temꝑaliter affligentẽ.

Onſequẽter querit᷑ tercio loco de modis di-

uidendi pctã.Et cum multi ſint modi diui/

mo querit᷑ vtrũ pctm̃ habeat hic diuidi ꝑ differenti/

aas materiales tĩ. aut ꝑ dr̃ias foꝛmales.aut ꝑ ſpecia

les. Scdo querit᷑ vtrum pctm̃ diuioi habeat ꝑ con/

uerſionem ⁊ auerſionem tanᷓ ꝑ diuerſas peccatoꝝ
pifferentias.

Queſtio.. ec

Mtrum petm̃ viuidi habeat ꝑ dr̃ias materiales tm̃.

an ctiam ꝑ foꝛmales.Et ꝙ nõ tm̃ ꝑ materiales ſ eti⸗
am ꝑ foꝛmales diuidi habeat oñdit᷑ ſic. Sicut ſe ba/

bet caſtitas ad virtutẽ.ita ſe hʒ luxuria ao vitium.S

licut caſtitas eſt ſpẽs virtutis.ita luxuria eſt ſpẽs vi⸗

tij. 5 vna ſpẽs diſtinguit᷑ ab altera ꝑ dr̃ias foꝛmales.

liter diſtinguunt᷑.ꝗᷓ pari rõne ⁊ mala que cis foꝛmali

S . Item bonum opponit᷑ malo nõ tm̃ materia

liter ſ̊ etiã foꝛmaliter.⁊ diuerſis bonis diuerſa opxx

nunt᷑ mala.ſ bona quibus mala opponunt᷑.foꝛma/

ter oppoſita ſunt foꝛmaliter differũt. Item circa
vnũ actuʒ pcti aſſignant᷑ diuerſe dr̃ic pctõꝝ.ſicut in

pꝓctõ ade in q̃ dicit᷑ fuiſſe gula ⁊ ſupbia ⁊ inobedien/

tia.ſᷣ pctã q̃ ↄſiſtũt circa vnũ actũ nõ hñt dꝛiam ma

ferislem. ſi ali mõ diſferut. neceſſe eſt q babeant

aengi de quibꝰ valde plixum eſſet hic diſpu /
tare. his omiſſis in generali queruntur hic duo. Pꝛi

II

vifferentiath foꝛtnalem. Item multiplicatio bm

materiã eſt multiplicatio hᷣm numerũ.⁊ multiplica/
tio ᷣm numerũ nõ hʒ ſtatũ.& ſi pctã ſolũmodo diſti⸗
guerent᷑ ꝑ differentias materialiter differentes.nun
q;ᷓ pctm̃ poſſet diuidi ſufficienti diuiſione.Si g pec/
catum diuidit᷑ in ſcriptura differentijs ipſum ſuffici
enter diuidentibus ⁊ omne pctm̃ ↄplectentibus.vi-
detur ꝙ; pctã adinuicem diſtinguant᷑ nõ ſolum dif/
ferẽtijs materialibꝰverũ etiam foꝛmalibꝰ. Sʒ con
tra.foꝛmale in genere pcti moꝛtalis eſt auerſio.ᷣ pec
cata a parte auerſionis non diſtinguunt᷑ imo ↄueni/
unt.om̃ia em̃ dicũt auerſionẽ a deo.ſi g̊ diſtinguunt᷑
hoc eſt ſolum a parte ↄuerſionis que eſt in pctõ ma-
terialis. tiñ diuidit᷑ pctm̃ ꝑ differentias materiales
nõ ꝑ foꝛmalcs. Item pctm̃ foꝛmalr loquendo ni/
hil eſt. ̊ qð nihil eſt nõ habet differẽtias diuidẽtes.
8⅝ ſi petm̃ diuidit᷑.nullo mõ diuidit᷑ inq;tum foꝛma⸗/
liter cõſiderat᷑.reſtat ̊ ꝙ ſolũ diuidat᷑ ꝑ illud qð eſt
materiale in ipo.⁊ redit idem qð pꝛius. Iteʒs om̃e
illud qd hʒ drias foꝛmales ⁊ ſpãles aliq̊ͥ mõ foꝛma/
liter loquẽdo hbʒ ſpeciẽ.ſed pctĩ ſiue malũ foꝛmalit
loquẽdo eſt pꝛiuatio ſpẽi.⁊ pꝛiuatio ſpẽi nõ bʒ ſpeci/
em.⁊ qð carct ſpẽ caret differentia foꝛmali ⁊ ſpecifi/

ca. & ⁊c. Item ſi pctm̃ hꝛet dr̃ias ipſum foꝛmaliteꝛ

diuidentes.g haberet veras ſpẽs.ſᷣ om̃e tale bʒ oꝛdi
nari in genere directe.illud aũt qð eſt in genere a ðo
eſt. pctm̃ foꝛmaliter loquendo a deo eſſet.quod eſt
ↄtra fidem. Item pꝛima diuiſio pcti eſt in oꝛigina
le ⁊ actuale.ſed originale ⁊ actuale pctm̃ nõ diſting/
uunt᷑ foꝛmaliter. quia qdð eſt oꝛiginale vni. fuit alteri
actuale.ſicut patet.quia qdð eſt oꝛiginale nobis.fuit

actuale ade.ſi gð pꝛima membꝛa maxime diſferunt.⁊

oꝛiginale ⁊ actuale nõ ſunt differentie pcti foꝛmali/

ter differentes.multo foꝛtiꝰnec alie. Item prima

diuiſio actualis pcti ẽ ꝑ moꝛtale ⁊ vciale.et moꝛtale
⁊ veniale nõ dicunt diuerſas differentias ſᷣm foꝛmã
⁊ ſpecieʒ.g̊ multo minus nec alie differentie ᷣm ſpc⸗

ciem ⁊ foꝛmã faciũt differꝛe. Maioꝛ ꝓpoſitio manife
ſta eſt. Minoꝛ ꝓbat᷑.pꝛo eo ꝙ veniale pctm̃ cfficitur
moꝛtale ſola intentõne libidinis circa idem genꝰ de-
lectabilis.g ſi maius ⁊ minus nõ faciũt diuerſitateʒ

m ſpeciem ⁊ foꝛmã.videt᷑ ꝙ pctm̃ veniale ⁊ moꝛta

le nõ addũt foꝛmalem differentiã. nec aliaZʒ. Rꝰ.

dom ꝙ dupliciter ↄtingit loqui de pctõ. aut in ocre⸗
tione. aut in abſtractõne. Si in abſtractõnc. ſic dom
cſt ꝙ quẽadmodũ pctiñ cum ſit pꝛiuatio nõ bʒ oꝛdi/

nari niſi ꝑ accidens ſcz ꝑ ↄpatõnem ad ſuũ oppoſi/

tum.ſic etiam nõ habʒ foꝛmaliter diſtingui niſi rati⸗

one ſui oppoſiti. pꝛiuatõnes em̃ diſtinguunt᷑ ꝑ babi

tus.vñ ſicut caſtitas ⁊ foꝛtitudo ſunt vᷣtutes foꝛma/
liter differẽtes in genere virtutis.ſic etiam luxuria ⁊
puſillanimitas qᷓ oppoſita ſunt iſtaꝝ duaꝝ virtutuʒ
foꝛmaliter dicunt᷑ differre in genere vicioꝝ.nõ tamẽ
ſm foꝛmã ſuam ſed ſᷣm foꝛmã ſui oppoſiti.Si auteʒ
loquamur de ꝑctõ in ↄcretõne ſic nõ tm̃ dicit pꝛiuati
onem ſed etia actũ vel habitũ ſubſtratũ.⁊ qm̃ actus
vel babitus ſubſtratus pctõ non tm̃modo diuerſifi-
cat materialiter. imo etiã foꝛmali differentia. alia.n.
eſt ꝓnitas ad luxuriã.alia pnitas ad ſuꝑbiam.? aliꝰ
actus quo ſupbit aliquis.⁊ alius quo luxuriat᷑.non

tĩmodo m materia ſed ᷣm foꝛmã ꝗpter foꝛmalem

differentiã obiectoꝝ.binc eſt ꝙ pctm̃ ſᷣm ꝙ ↄcretiue

accipit᷑ diuidi habet ꝑ dr̃ias nõ tm̃ materiales verũ

ctiam foungles. foꝛmqles dico no reſpectu defount⸗

ttlin
lative
hen
Gani
nur

ltbe
mor

nam
fetf
bpo
hoͤc
ltn⸗
lumn

nibn
Nito
3oſcbi

gſe

mul
wya

dun
71ſu

niſi
te

e
r.
A

i⸗
ltinic
cd
cn
A
mſ
hrgy,
Andi

o
oi
Voreni
ntmuf
No⸗
dumds
whi
cc.
möm
ludcc
nñ
nöſoen
imi
fͤhfe⸗
Utheh
rd
eqmti
kincin
nobaſ
iami⸗
uefnhe⸗
wnni⸗
n
ſeni
tnor
.
ſn
Gold⸗
hd
nlitnn
inbet
Gfem
nm
mn
ian
Gun
iv;
4
ui
ℳ
men.
ciu.
en
hen,

niri pctm̃ niſi remittat᷑.qꝛ qᷓ;diu durat culpa dʒ du/
rare ⁊ pena.nõ.n.debet eſſe dedecus pcti ſine decoꝛe
iuſticie.Sᷣ nec moꝛtale nec veniale dimittit᷑ niſi ꝑ gra
tiam.g tam moꝛtali qᷓ; veniali debet᷑ pena eterna q̃n
tum eſt de ſe. ren eſto ꝙ aliquis tm̃ habeat pec-
catum veniale.nec tñ habeat gratiaʒ.aut eſſet dignꝰ
pena eterna aut temꝑali. Si temꝑali. g illa ꝑſoluta
eſſet oĩno abſolutus a culpa.ſed põt ꝑ ſeipᷣm penaʒ
illam abſoluere.g ꝑ ſe poſſet ad innocentiã reſurge/⸗
re.qꝙ ſi nõ põt ꝑ ſeipᷣm ad innocentiam redire.nunqᷓ
põt quaniũ eſt de ſe penam ſufficientem ꝓ illa culpa
ſuſtinere. niſi auxilium gratie ſuperueniat. veniali
pctõ debet᷑ pena eterna. Si tu dicas ꝙ ſoluendo pe-
nam diſponeret ſe ad gram que culpaʒ deleret.ᷣ nõ
ſoluit.qꝛ ſi ſe ſiᷣ puniret ꝓ pctõ moꝛtali.deus gratiã
infunderet que illam culpam moꝛtalem deleret.
Item deletio pcti moꝛtalis nõ excedit reatũ in in/

finitum.ſed eternũ excedit temꝑale in infinitũ.ſi er/

go moꝛtale obligat ad penam etemã. ⁊ veniale.
E. tu dicas ꝙ q;uis non excedat ſimpliciter.excedit

Iñ m reputatõeʒ.qꝛ moꝛtale diligit ſupꝛa deuʒ qui ẽ
bonuin infinitũ.veniale vo minime Contra bocẽ.
quia cũ veniale pcti a deo puniat᷑ ⁊ deo diſpliceat.

aliqͥ modo offenſiuũ eſt dei. ſi tanta eſt offenſa q̃n-
tus is qui offendit᷑. cum ꝑ veniale pctm̃ offendit᷑ de⸗
us qui eſt infinitus.videt᷑ ꝙ reatus pcti venialis de/
beat reputari infinitus ſicut ⁊ moꝛtalis. ſic ꝑ moꝛ⸗
tale pctiñ meret᷑ homo puniri infinite.ita ⁊ ꝑ venia⸗
= ↄtra Hug.de ſanc. Nicto.Veniale pccatus
cati venialis ſolũmodo eſt pene temꝑalis. ¶ J
pena eterna eſt moꝛs ſcda.ſed nulli debet᷑ moꝛs ſecũ
da niſi ꝓpter pꝛimã que eſt ꝑ ſepatõeʒ aie a deo.ſi igi⸗
tur veniale a deo nõ ſeꝑat.ſicut ſupꝛa oſtenſum fuit.
&nõ obligat ad penam eternã. 1Seezſ veniale fa⸗
cit boĩem dignum pena eterna. ledit hoiem vſq; ad
moꝛtem.ſed qdð eſt hꝰmõi dʒ dici mortale.ᷓ veniale
petm̃ eſt moꝛtale. ¶ Item ſi veniale obligat ad pe/
nam eternam.cum om̃e eternũ careat fine.et qð ca/
ret fine caret remiſſione et venia.pctin veniale dicit
oppoſitum ad remiſſionẽ ⁊ veniam.ſed qdð eſt hmõi
nõ eſt veniale Piem ſi veniale facit dignuʒ pena
etema.⁊ gratia facit bominem dignum vita eterna.
cum veniale pctm̃ et gratia ſimul ſint in eodem.ſił ẽ
homo digns wita eterna ⁊ pena cterna.& ſi fit ei re
tributio m ꝙ meruit.ſimul poſſet eſſe in eterna be/
atitudine ⁊ in eterna pena.quo nibil magleſt impoſ/

eſt illud cui m ſe debet᷑ pena tranſitoꝛia.ẽ apee
em

38 ſibile Ree.ad p̃dictoꝝ intelligentiam eſimotandũ

ꝙ ſicut fides noſtra dicit.pctõ moꝛtali debetur pena

eterna.Quare aũt pctõ moꝛtali debeat᷑ pena eterna

multiplex oſueuit aſſignari ratio.ad pñs aũt ſufficit
vna.quia iſta qõ alibi habet locum ſcʒ vbi querit᷑ de
eternitate pene infernalis. Pꝛecipua em̃ inter om̃es
ratõnes quare debet᷑ pctõ moꝛtali pena eterna cẽqͥᷣa
dum homo peccat mortaliter ſeꝑat ſe a vita gratie.
⁊ ſubijcit ſe ꝑpetue impotẽtie exeundi de culpa quã⸗
tum eſt de Snonon'Pet a culpa moꝛtali reiurgere.
niſi ꝑ creatõnem ⁊ infuſionẽ noue gre.⁊ noue vite.⁊ꝛ
Peeren rõne iſtius impotentie pctõ moꝛtali annexa
obligatio ad eternitatem pene.hec aũt pena eter
na ⁊ ſi omni pctõ moꝛtali debeat᷑.nõ tñ omni ꝑſolui
tur.qꝛ q;uis moꝛtale pctm̃ reddat hoiem impotentẽ

ad reſurgendũ ꝑ ſeipᷣm.ↄtingit tamen hominem re

leuari ꝑ diuinuʒ auxilium. Debet᷑ igit pctõ moꝛtali

na ſm ſe.

põt ei deberi inq;tum

XILII

pena eterna.quia ſepat hominem a vita. pſoluit᷑ au⸗
tem pena eterna in eo ꝙ tenct hominẽ in eternũ ſe/
paratum a vita. OQm̃ igit᷑ veniale pctm̃ nec ſeꝑat ho
minem a vita.qꝛ nõ excludit gratiã.nec tenet boiem
imperpetuum ſepatũ a vita.binc eſt ꝙ pctm̃ veniale
nec de ſe obligat ad penam eternaz. nec ei ſᷣm ſe red⸗
ditur pena eterna. Quia vᷣo pctm̃ veniale ↄiungi bʒ
ei qd ſeparat a vita. binc eſt ꝙ ratõne adiuncti pena
ei debetur. ⁊ pena eterna ꝑſoluit᷑ Añ ſi aliquis dece/ð 9
dat cum moꝛtali ſimul et cum veniali. eternaliter ꝓ
vtroq; puniet᷑.Et ratio huiꝰ eſt quia nulluʒ peccati
delcri põt abſq; gra.⁊ qdiu durat culpa debet dura⸗
re ⁊ pena.⁊ ideo cum venialis culpa duret cuʒ moꝛ⸗
tali in infinitũ rõne ↄiunctõis.cũ illa iĩ infinitũ puni

tur. Hihilomin? cñ ei quantũ eſt de ſe debet᷑ pena tẽ

poꝛali.
ale noiat᷑.vt in hoc diſtinguat᷑ a genere pcti moꝛta/
lis.quia moꝛtale aufert pꝛincipiñ vite ⁊ venie videli
cet ipſam gram. veniale aũt quantũ eſt de ſe non au⸗
fert.imo ſimul cuʒ illa manet. Concedende ſunt igit
rõnes oſtendetes ꝙ veniali pctõ nõ debet᷑ p ena eter
d illud qd obijcit᷑ ꝙ pena ſatiſfacto/o
ria ꝓ veniali ⁊ moꝛtali eſt ꝓpoꝛtionabilis. dici põt q;
ratio illa nõ cõcludit ꝙ debeat᷑ veniali pena eterna.
niſi ꝓut ẽ cõiũctũ moꝛtali. Pꝛeterea rõ illa nõ cogit.
qꝛ ſicut in opponẽdo dictũ eſt in infuſione gr̃e.pena
moꝛtalis pcti ↄmutat᷑ in temꝑalem.pena vo venia/

lis pcti nõ ↄmutat᷑ in tempalem. Et ſi tu queras vñ ꝗ1

hoc.cũ miſcdia dei debeat eẽ oꝛdinata.dðᷣm ꝙ qꝛ ob/
ligatio ad penã eternã nõ põt ſimul ſtaꝛe cuʒ gratia.
neceſſario ꝑ infuſionẽ gre fit abſolutio a reatu pene
eterne.ſ̊ᷣ gra bñ ſtat cũ pena temꝑali.⁊ ideo nõ opoꝛ⸗
tet ꝑ infuſionẽ gr̃e penã tpalem in momentaneã cõ⸗

mutari.¶ Ad iſllud qð obijcit᷑ de eo qͥ decedit cũ ve 42

niali ⁊ moꝛtali. dvᷣm ꝙ talis tam ꝓ veniali qᷓ; moꝛta
li eternalr punit.ſed hoc nõ eſt rone venialis pꝛinci⸗
paliter rõne moꝛtalis adiuncti. Nec valet qd obij

cit ꝙ moꝛtale punit᷑ in ſe quatũ meruerit.qꝛ ſicut bo

num vigoꝛat᷑ ex bono.ita maluʒ vigoꝛat᷑ ex malo eo
modo q; dicit᷑ malũ vigoꝛari.ideo q;uis veniali quã-
tum eſt de ſe nõ bent Pen eterna.nibilominꝰtam̃
oↄiunctũ moꝛtali.⁊ iõ cũ deꝰ
punit tam veniale qᷓ; moꝛtale in eodez pena eterna.

neutrũ punit ſupꝛa ↄdignuʒ.ſ̊ vtrũq; punit ꝓut pu⸗

niri meret᷑.nõ ſolũ in ſe.ſᷣ etiã ꝓut eſt alteri ↄiũctuʒ.
Ad illud qð obijcit ꝙ mag ſaluat᷑ rõ wnialis cuʒ 43
moꝛtali qᷓ; cum gra.dᷣm ꝙ ſi intelligat᷑ de gratia qᷓ;
tum ad actum verũ eſt. nam actꝰgre ſiue motus gra

tie delet veniale pctm̃. Si aũt intelligat᷑ qtuʒ ad ba

bitum.falſuʒ eſt.qꝛ veniale cũ gra maglſaluat᷑ in p/
pꝛia rõne ꝙᷓ; cũ moꝛtali.tũc.n.nec eiꝰreatꝰauget᷑.nec
minuit᷑.nec mutat᷑.Si vᷣo veniale iunctũ eſt moꝛta⸗
li tũc reatꝰeiꝰauget᷑ ⁊ qãmodo mutat᷑.qꝛ iunctum
malo vigoꝛat᷑. HNec valet illud qð obᷣr ꝙ veniali nõ ꝗ.
debet᷑ pena tꝑalis niſi rõne gre.qꝛ ſꝑ duraret niſi eſ/
ſet gra.dm em̃ ꝙ verũ eſt ꝙ ſo duraret niſi eſſʒ gra
tia.qꝛ tñ ipᷣm de ſe gr̃a nõ excludit ſicut moꝛtale.ſim
ſtat cum pꝛincipio ſue remiſſionis ⁊ delectatõis.ido
qᷓuis nõ poffit deleri ſine gra.nibilominꝰ tñ quantũ
eſt de ſua natura delebile eſt ⁊ terminabile. nõ ſic eſt
de moꝛtali qd oino excludit donum gre.¶ Ad illud 4
qð obijcit᷑ ꝙ ſi aliquis eſſet in ſolo venial: ⁊ moꝛere/
tur.in eternum cruciaret᷑.dm ꝙ bec poſitio eſt im/

poſſibilis. Pꝛimũ quia nunqᷓ nec eſt nec erit ꝙ aliqs
So.s 2

S.cũ ſimul poſſit ſtare cum gra. ⁊ ꝓpterea veni

S 6
in ſolo pctõ veniali fuerit ita ꝙ, nõ bẽat grat. Mihil
em̃ eſt mediũ nũc quin bõ hẽat gram.aut ſit in moꝛ/
tali pctõ. in paimo ſtatu nihil fuit mediũ inter ino-
centiã ⁊ moꝛtalem culpa ſicut eſt ſupia oñſum. et iõ
poſitio illa vana eſt. Eſto tñ ꝙ aliqs puer eſſet in ve
niali. dico ꝙ deus nunqᷓ cduceret euõ d ſtatu meriti
quin vel ipſe pcccaret m oꝛtałr. vel ipſe daret ei grati
am. Et ſi querat᷑ vtruz ipſi veniali debeat᷑ pena et᷑na
vel tempalis. dico ꝙ debet᷑ pena temꝑalis.⁊ ſi ꝓce/⸗
dat᷑ vlterius. illa ꝑſoluta erit oino immunis a cul/
pa. dom q; verũ eſt. ̊ quia nunq; põt eam deo pſol/
uere ita ꝙ aĩam deus acceptet ſine gra.hinc eſt ꝙ de
us ne cogeret᷑ iſtum ſupꝛa ↄdignũ punire gram ſibi
infunderet. ꝑ quã ſolutõez pene acceptaꝛet.⁊ iõ non
ſequit᷑ ꝙ illi pctõ debeat᷑ pena m ſe.nec ſequit᷑ ꝙ hõ
As ſe poſſit reſurgere a culpa ad innocentiã. ¶ Adil/
lu qð obijcit᷑ ꝙ delectatio nõ excedit delectatõnem

7„

in infinitũ.dm ꝙ nõ excedit in infinitũ ſᷣm verã in.

tenſionem delectatõnis.ſed ſᷣm reputatões peccant.

Exemplũ aũt buiꝰponit᷑ in charitate qᷓ diligit aliqð

bonũ creatũ.⁊ diligit increatũ.⁊ adeo bonu increa/

tum reputat bonũ.ꝙ ſi bonũ creatũ infinities miti/
plicet᷑ adhuc nõ eqret illi in amoꝛe.ſed plus amaret
deñ qᷓ; bonũ creatũ infinitics multiplicatũ.lic; vtrũ/
q; diffinite diligat. Sic etiã in ꝓpoſito eſt intelligen/
dum in amoꝛe ↄcupie qᷓ charitatez pimit ⁊ que cum
ccharitate ſaluat᷑. nam vna ſcʒ q̃ charitatem perimit
pfert creaturã deo qui erat p̃ᷣferendus infinit bonis
creatis. altera vo que cum charitate manet nõ pᷣfert
creaturam deo.⁊ ideo m reputationem peccant et
dei punientis moꝛtale excedit veniale impꝛopoꝛtio/
naliter. ¶ Ad illud qð obijcit. ꝙ ꝑ veniale offendit᷑
deus. dom ꝙꝙ falſum eſt. nõ eĩ dꝛ de? offendi niſi cuz
ↄtemnit᷑ſed verũ eſt ꝙ cũ veniali pctõ minus deus

amat᷑ ᷣm ꝙ Aug. dicit in li.ofe. Minꝰte amat.qui

tecũ aliq̃d amat.qð ꝓpter te nõ amat. Ideo veniale

„ —

vwitã eternã nõ aufert ſed retardat.qꝛ a deo nõ ſepat

ſed elongat.nec obligat ad penã eternałr cruciantez

quantũ eſt de ſe. ̊ tempꝑaliter affligentt.
vHvhrnſequẽter querit᷑ tercio loco de modis di/
uidendi pctã.Et cum multi ſint modi diui/
AgAendi de quibꝰvalde ꝓlixum cſſet bic diſpu/
tare.bis omiſſis in generali queruntur hic duo. Pꝛi
mo querit᷑ vtrũ pctm̃ habeat bic diuidi ꝑ differenti/
as matcriales tĩ.aut ꝑ dr̃ias foꝛmales.aut ꝑ ſpecia
les. Scdo querit᷑ vtrum pctm̃ diuidi babeat ꝑ con/

uerſionem ⁊ auerſionem tanꝙᷓ ꝑ diuerſas peccatoꝝ

differentias.

4 Aucnioſſ. “
¶ Atrum pctm̃ diuidi babeat ꝑ drias materiales ti.

an ctiam ꝑ foꝛmales.Et q nõ tm̃ ꝑ materiales ſ eti
am ꝑ foꝛmales diuidi habeat oñdit᷑ ſic. Sicut ſe ba-
bet caſtitas ad virtutẽ.ita ſe bʒ luxuria ad vitium.g
licut caſtitas eſt ſpẽs virtutis.ita luxuria eſt ſpẽs vi⸗
tij.5 vna ſpẽs diſtinguit᷑ ab altera ꝑ dr̃ias foꝛmales.

1. tem bonum opponit᷑ malo nõ tm̃ materia
liter ſ̊ etiã foꝛmaliter.⁊ Niuerſis bonis diuerſa oppxꝰ

nunt᷑ mala. sS bona quibus mala opponunt᷑.foꝛma/
liter diſtinguunt᷑. pari rõne ⁊ mala que cis foꝛmali
ter oppoſita ſunt foꝛmaliter differũt. ¶ Item circa
vnũ actuz pcti aſſignant᷑ diuerſe dr̃ie pctõꝝ.ſicut in

pctõ ade in qͥ vicit᷑ fuiſſe gula ⁊ ſupbia ⁊ inobedien-
tia.̊ pctã qᷓ ↄſiſtũt circa vnũ actũ nõ hñt dꝛiam ma⸗

terialem. ſi gli mõ differut. neceſſe eſt H babeant

nõ ꝑ foꝛmales.

onem ſed eti ubſtir. nackus
vel habitus ſubſtratus pctõ non tm̃modo diuerſifi⸗

——

II

differentiam founglem. 1Jtem multiplicatio Hm

materiã eſt multiplicatio 'm numerũ.⁊ multiplica/
tio ᷣm numerũ nõ bʒ ſtatũ. ſi pctã ſolũmodo diſti⸗
guerent᷑ ꝑ differentias materialiter differentes.nun
ꝙᷓ;ᷓ pctm̃ poſſet diuidi ſufficienti diuiſione. Si g pec/
catum diuidit᷑ in ſcriptura differentijs ipſum ſuſici
enter diuidentibus ⁊ omne pctm̃ ↄplectentibus.vi-
detur ꝙ pctã adinuicem diſtinguant᷑ nõ ſolum dif/⸗
ferẽtijs materialibꝰverũ etiam foꝛmalibꝰ.¶¶ Sʒ con

tra.foꝛmale in genere pcti moꝛtalis eſt auerſio.ſᷣ ꝑec

cata a parte auerſionis non diſtinguunt᷑ imo ↄueni/
unt.omia em̃ dicũt auerſionẽ a deo.ſi ̊ diſtinguunt
hoc eſt ſolum a parte ↄuerſionis que eſt in pctõ ma/
terialis. tm̃ diuidit᷑ pctm̃ ꝑ differentias materiales
Geen petm̃ foꝛmalr loquendo ni-
hil eſt. ß qð nihil eſt nõ habet differẽtias diuidẽtes.
” ſi pctm̃ diuidit᷑.nullo mõ diuidit᷑ inq;tum foꝛma⸗/
ſiter cõſiderat᷑reſtat ꝙ ſolũ diuidat᷑ ꝑ illud að eſt
materiale in ipo.⁊ redit idem qdð pꝛius. ¶ Itez ome
illud qð bʒ drias foꝛmales ⁊ ſpãles aliqᷓ mõ foꝛma/
liter loquẽdo bʒ ſpecic᷑.ſed pctm̃ ſiue malũ foꝛmalit᷑
loquẽdo eſt pꝛiuatio ſpẽi.⁊ pꝛiuatio ſpẽi nõ bʒ ſpeci-
em. ⁊ qd caxet ſpẽ caret differentia foꝛmali ⁊ ſpecifi⸗
ca. ⁊c. ¶ Item ſi pctm̃ bꝛet dr̃ias ipſum foꝛmaliteꝛ
diuidentes. haberet veras ſpẽs.ſᷣ om̃e tale bʒ oꝛdi
nari in genere directe.illud aũt qð eſt in generea ðo
eſt. pctm̃ foꝛmaliter loquendo a deo eſſet. quod eſt
ptra fidem. tem pꝛima diuiſio pcti eſt in oꝛigina
le ⁊ actuale.ſed originale ⁊ actuale pctm̃ nõ diſting⸗
uunt᷑ foꝛmaliter. quia qdð eſt oꝛiginale vni. fuit alteri
actuale. ſicut patet.quia qdð eſt oꝛiginale nobis.fuit
actuale ade.ſi ̊ pꝛima membꝛa maxime differunt.2
oꝛiginale ⁊ actuale nõ ſunt differentie he⸗ foꝛmali/

ter differentes. multo foꝛtiꝰnec alie. ¶ YItem prima
diuiſio actualis pcti ẽ ꝑ moꝛtale ⁊ veia e. et moꝛtale
⁊ veniale nõ dicunt diuerſas differentias jm foꝛmã
⁊ ſpecieʒ.g̊ multo minus nec alie differentie ſm ſpc·
ciem ⁊ foꝛmã faciũt differꝛe. Maioꝛ poſitio manife
ſta eſt. Minoꝛ ꝓbat᷑ pꝛo eo ꝙ veniale pctm̃ efficitur
moꝛtale ſola intentõne libidinis circa idem genꝰ de/
lectabilis. ſi maius ⁊ minus nõ faciũt diuerſitateʒ
Fm ſpeciem ⁊ foꝛmã.videt᷑ ꝙ pctm̃ veniale ⁊ moꝛta
le nõ addũt foꝛmalem differentiã. nec aliaʒ. ¶ E. 48
dom ꝙ dupliciter ↄtingit loqui de pctõ. aut in ↄcce

tione.aut in abſtractõne. Si in abſtractõne. ſic dom

eſt ꝙ quẽadmodũ pctm̃ cum ſit pꝛiuatio nõ bʒ oꝛdi/
nari niſi ꝑ accidens ſc ꝑ ↄꝑatõnem ad ſuũ oppoſi-/
tum. ſic etiam nõ habʒ foꝛmaliter diſtingui niſi rati⸗
one ſui oppoſiti.pꝛiuatõnes em̃ diſtinguunt᷑ K babi

tus.vñ ſicut caſtitas ⁊ foꝛtitudo ſunt vᷣtutes foꝛma/

liter differẽtes in genere virtutis.ſic etiam luxuria ⁊

puſillanimitas qꝗᷓ oppoſita ſunt iſtaꝝ duaꝝ virtutuʒ

foꝛmaliter dicunt᷑ differre in genere vicioꝝ.nõ tamẽ
ſm foꝛmã ſuam ſed ᷣm foꝛmã ſui oppoſiti.Si auteʒ

loquamur de pctõ in ↄcretõne ſic nõ tm̃ dicit pꝛiuati

ia actũ vel habitũ ſubſtratũ. qm̃ actus
cat materialiter. imo etiã foꝛmali differentia. alia. i.
eſt ꝓnitas ad luxuriaã. alia ꝓnitas ad ſi upbiatmm. 2 aliꝰ

actus quo ſupꝑbit aliquis. ⁊ alius quo luxuriat᷑.non
tm̃modo ſm materiã ſed m foꝛmã ꝓpter foꝛmalem

differentiã obiectoꝝ. hinc eſt peti hm ꝙ dcrctiue

accipit᷑ diuidi babet ꝑ vfias nõ tĩ materiales veru
etiam foꝛmales:foꝛmales dico noõ reſpectu defoꝛmi⸗

ſiche
Venit
Nta0
dud

—

XLII

ioꝛ eſſet qᷓᷓ miſcdia.ſed q; amplioꝛ eſſet q; venia ad quam buenndbonet. De põt dici ꝙ talis eſtimatio poti⸗
M venit ex ſubuerſione ↄfidentie q; ex ſubuerſione noticie.ſicut hõ aliqñ bñ ſcit aliquid.⁊ tñ affectio adeo dñat
nn vt ad eſtimandũ oppoſitũ ꝑtrabat ipᷣm.Et ꝑ banc viã rñdendũ eſt ad illa duo q̃ poſtea obijciunt᷑.nõ em̃ con
. . cludũt ꝙ deſperatio tollat nidẽ.qꝛ defect)eſt duplicis ↄditõnis.ſicut dictũ eſt.quis aũt deſperatio nõ tollat fi⸗/
i 1 dem ſimpliciter.nihilomioꝰtñ plus ledit᷑ fides ꝑ deſperatõeʒ q;ꝑ odium vel qdcunq; aliud pctm̃ qdð nõ ſit ei
W rèMs — ⸗ directe oppoſitũ. In
ſing (Subiungit diffinitiuã 2 ↄmunem aſſignatõneʒ pec fide em fune tra e
isn cati in ſomſanctum.ſᷣm Ambsio. e eeatr1,
moir ¶ Se hoc q;ᷓ pctõ in ſpm̃ſctm̃ Ambꝛo.in lib.de ſpũſan / um. et ipa tendentia.
waonei ” cto diſſerens diffinitiuã aſſignatõeʒ tradit dicẽs. Cur Pꝛimůũ eſt qſi terꝛa.⁊
iut Math.xij. dñs dixerit.qͥ blaſphemauerit in filiũ hoĩis dimittetur ſcom q̃ſi ſemẽ.⁊ terci
ei.qͥ autẽ blaſphemauerit in ſpm̃ſctm̃.neq; hic neq; in um qſi fruetus. ſar⸗
zu fnturo dimittet ei⸗Diligenter aduerte. nunq alia eit mũ tolli? Clus einmi
win offenſio filij. alia ſpũſſancti. Sic vna dignitas.ſic vna cojlliẽ p deſperatiöem
nin iniuria. Sʒ ſi qs coꝛpis ſpẽ decept humani.remiſſius qua efficit᷑ bõ inhabi
lgt aliqd ſentit de xpᷣi carne qᷓ; dignũ eſt.hʒ culpã.non eſt lis ad tendendũ in de
i tñ excluſus a venia.Si qͥs vo ſctiſpũs dignitatẽ. ma⸗ um. Terciũ vo tollit
nſin, ieſtatẽ.⁊ ptãtem abneget ſempiternã.⁊ putet nõ ĩ ſpũi ꝑ om̃e pctm.
nl Math. ix· dei eijci demonia. in beelʒebub. nõ põt ibi exhoꝛtatös dm mig been
e MM eſſe venie. vbi ſacrilegi plenitudo ẽ. Satis hic aperte inaͤrmitaeez Contra
irr explicat᷑ qͥd ſit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.Qð illi Aug. deſcri⸗ ſibᷣ veruz eſt. tũc om̃e
Au ptioni ↄgruẽ videt᷑.q illud pctm̃ dr̃ eſſe inuidẽtia gre pctm̃ eſt pctm̃ in pa⸗
MZ oppugnãas fraternitatẽ. Qui em̃ poſt cognitõneʒ veri⸗ trem.qꝛ cuʒ potentixæ
kan tatis ſctiſpũs veritatẽ negat.eiuſq; oꝑa diẽ eſſe beel/ peccandi potiꝰſit 3.‧
tin gebub.ptãti.bonitati.⁊ gre dei inuide nõ dubitaẽ. potẽtia ꝙ; potetia. 5t
in Remouet dubum. f ipſo quo aliquis põ
S enne n., — “ ν peccare põt deficere ⁊
in . ¶ Mon vtiq; diſtinctio illa verboꝝ ſic accipienda eſt qᷓſi infirmꝰeſſe. Itẽ ſi ec
si riũ ꝑſonaꝝ diuiſe ſint offenſe.ſ ibi eror genera diſti catũ in filiũ ẽ p igno-
d cta ſunt. Pctm̃ em̃ in pfem id intelligit᷑ qð fit ꝑ infir⸗ rantiã ſicut ipe ſubiũ
an mitatẽ.qꝛ pr̃i ſcriptura frequẽter attribuit potentiam. git. cuʒ s heede ne
ninie Pctm̃ in filiũ qð fit ꝑ ignoꝛantiam.qꝛ ſapia filio attri⸗ Paer w oop enphe⸗
zini buit᷑.Cerciũ expoſiiũ eſt. Qui & peccat p infirmitatẽ lin. nulla eſt ula di
tfrſ vel ꝑ ignoꝛantiã.facile veniam adipiſcit᷑.ſᷣ nõ ille qui uiſio pctõꝝ.Rdom S
vrui peccat in ſpm̃ſctm.Cũ aũt vna ſit potẽtia.ſapia.boni cuz dr petm̃ eſſe ex
i tas.triũ.quare pr̃i potentia.filio ſapĩa.ſpũiſancto bo Kfirmewale e org⸗
9 nitas ſepius aſſiane dictũ eſt. tiea. nõ accipit h qᷓcñ/
nitas ſepius aſſignek. ſuperi dictũ eſt. Fmhrmins Aſoun.
on “ð ZGZ ignoꝛantia. b infir⸗
14 mitas qᷓ quidẽ eſt ex carne.⁊ ignoꝛãtia qᷓ eſt reſpectu alicui?circũſtantie facieni rõnes culpe.⁊ ̊ mõ talis inſri
* mitas nõ eſt reſpectu oĩs pcti.nec talis ignoꝛãtia.quis largo mõ accepta infirmitate ꝓ quacũq; impotẽtia—?
Etin ignoꝛantia p quacũq; neſciẽtia ſiue cognitõnis pꝛactice.ſiue ſpeculatiue.in om̃i pctõ repiunt᷑. Dꝛeterea ſeiẽ⸗/
O Qum eſt ꝙ qñ diuidit᷑ pct̃ ꝑ has drias.q illud dẽ pctm̃ ex infirmitate qð ꝓcedit ex ipᷣa imediate.⁊ ſimilit ex
d⸗ ignoꝛantia ⁊ malicia. ⁊ ſic iſte tres qrie nõ ↄcurꝛũt in pctm̃ idem.Et ſic patẽt obiecta.⁊ hec ſufficiãt de iſta di /
in uiſione.quia ſupꝛa queſitũ fuit de his di.xxij.vbi illa diuiſio ponit᷑ ⁊ manifeſtaeaett. —
iui D intelligẽtiã biptis incidit h̊ qõ ð pctõ ĩ ſpm̃ licia diuidit᷑ ↄ pctm̃ ex igrantia ⁊ infirmitate. vẽ
n MUñ̃. de ̊ m ipſi triplicẽ ppatõe qrunt tria. petm̃ in ſiſſit genꝰ pcti diſtinctũi Ite ad hʒ ſpẽs
nu⸗ Puꝛd q̃rit᷑ ð ipo in ↄꝑatõe ad alia pctõꝝ gña.Scoo pꝛias a ſpẽbꝰqͥꝝ diſtinctũ ẽ gen⸗ peti. ẽ diſtinctũ ab
ſen Arit᷑ de ipo q;tum ad ↄditões ꝓpꝛias.Tercio q̃rit᷑ de alijs pctõꝝ generibꝰ.ſ pctm̃ ĩ ſ.i.ẽ hmõi.qm̃ eiꝰ ſpis
Sn ipo qtũ ad eiꝰſpẽs ⁊ dr̃ias. Circa pꝛimũ qᷓrũt duo. ſunt deſpatio ⁊ obſtinatio.⁊ veritat: agnite impug/
zuß, ſn ꝗrit᷑ vtrũ pctm̃ in ſom̃ſctm̃ dicat genꝰ pcti di tio.q ſt ꝓpꝛie ſpẽs hꝰpcti ita ꝙ nõ alioꝝ. ⁊c. ʒ
ſtinctũ. Scdo qrit᷑ vtꝝ pctm̃ in ſ.ſ. ſ bat aliud ſec 53. pctm̃ in ſ.i..ſic dicit mgfr in a eſt petm ad mottẽ.
ius catũ actuale pambulu. ¶¶Queſtio.ſ. a. os pctm moꝛtaleẽ pctiñ ad moꝛte. ch petin ad moꝛ
¶ Atrũ pctm̃ in ſ.ſ.dicat genꝰ pcti diſtinctũ ab alijs ge teʒ ſit Hale ad oẽs pctõꝝ dꝛias. ⁊ ad ipᷣm petm̃ in
4,. neribꝰpctõꝝ. Et ꝙ ſic vð p ꝑ pbũ mgfi in ̃a.Eſt ld .ſ.¶ Item petm̃ in ſ.ſ.aut ſic noiat᷑.qꝛ eſt in pſona⸗
a dã pcti gen? ceten guiꝰ⁊ aboiabiliꝰ qd dr petm̃ in ſ.ſ. .ſ.aut qꝛ eſt õ illud qð eſt appꝛopꝛiatuʒ ſpiſetõ. Si
n ¶ Itẽ B vi rõne.qꝛ moꝛtale ⁊ veniale faciũt diuerſa qꝛ ꝑſonã ſpũſſcti.ᷣ vna ẽ maieſtas pꝛis ⁊ filij ⁊ ſ..
petõꝝ gña. & miIto foꝛtiꝰremiſſibile et irꝛemiſſibile.oẽ Soõẽ petm̃ qð eſt in ſ. ſ.eſt in pꝛeʒ.⁊ oẽ qð ẽ in patr S
ce petm̃ in ſ.ſ.ẽ petm̃ irꝛemiſſibile.S vẽ ꝙ pctm̃ in ſ.ſ. ſit &ẽ in ſpiritũſanctuz.̊ h mõ ẽ gñaleaꝰ oe pctiñ. Szſi
cGH aliud genꝰ ab alijs giibꝰpctõꝝ. ¶ Itẽ pctm̃ in ſ. ſ. eſt qꝛ õ effectũ ſpũiſctõ appꝛopꝛiati.vtpote õᷣ bonitatẽ
pam̃ pcedẽs ex certa malicſgſi pcti ex certa ma Z gfað. oẽ pctm̃ eſt ð bonitatẽ ⁊ ð gram ſpũſſancti.

om̃e pctm̃ eſt pctm̃ in ſpm̃ſanctum. Item petĩ
diuidit᷑ in pctm̃ ex infirmitate.et ex ignoꝛantia.et ex

malicia.ita ꝙ pctm̃ ex malicia eſt pctĩ in ſpm̃ſctm̃.

ſ pctm̃ ex ignoꝛãtia ⁊ pctm̃ ex infirmitate nõ dic ſpe
ciale genꝰpcti.om̃e.n.genꝰpcti qd eſt ex ignoꝛãtia pᷣt
eſſe ⁊ ex infirmitate. videt᷑ ſimiliter ꝙ pctĩ ex ma/
licia nõ dicat determinatũ pcti genus. Vtem om̃e
qd quis facit ex ignoꝛantia põt facere ex certa ſcia ſi⸗
ue ex induſtria.& ſi oẽ genus pcti põt fieri ex certa in
duſtria. videt᷑ ꝙ pctm̃ in ſpm̃ſctm̃ circũcat oĩa pctõ/
rum genera.nõ g videt᷑ eſſe pcti genꝰab alijs pctõꝝ
generibus wiſnetn. i vom ꝙ petm̃ in ſpm̃ſan/
ctum dicit genꝰ pcti diſtinctũ ab alijs generibꝰ pctõ/
rum rõne triplici.ſcʒ rõne pꝛincipij.⁊ rõne ſui oppo/

ſiti. ⁊ rõne actus ſubſtrati. Rõne pꝛincipij.qꝛ pctĩ ĩ

ſpm̃ſanctum dicit᷑ eſſe illud qd eſt ex certa malicia ſi
ue induſtria.ex qua nõ ꝓcedit oẽ pctm̃.ᷣ illud ſoluʒ
qð facit hõ ſcienter. Roõne oppoſiti ſilr diſtinguitur.
qꝛ cũ triplex ſit gra.ſcʒ innocẽtie.baptiſmalis.⁊ pnia
lis.pctm̃ in ſpmſanctũ ꝓpꝛie babet opponi gr̃e pnia/
li.⁊ eam impugnat qᷓ;tum ad ſui initiuʒ.⁊ q;tum ad
ſui terminũ.ſicut ꝑ oꝛiginale ꝑdit᷑ gra innocentie.et
ꝑ actualia impugnatuꝛ Fa baptiſmalis. Ratõne vᷣo
actus ſubſtrati ſiliter diſtinguit᷑.qꝛ cuz pctm̃ illud ſit
impugnatiuũ gre.⁊ malicia ſit in ipſo ſpũ ſᷣm ſe.pec
catum in ſpm̃ſanctũ ↄſiſtit circa actũ ipſiꝰſpũs.ſicut
pʒ in deſpatõne ⁊ obſtinatõne.vñ foꝛnicatio ⁊ adul/

terium nõ põt aliq̊ modo dici pctm̃ in ſpm̃ſanctum.

Köneg ſui pꝛincipij.⁊ oppoſiti ⁊ actꝰſubſtrati.pec/
catũ in ſpm̃ſanctũ eſt genꝰpcti determinatũ.Et rõne

ho triũ ſic noĩat᷑ vt dicat᷑ petm̃ in ſpm̃ſanctuʒ.vicz

10

rõne malicie a qᷓ ꝓcedit.qᷓ directe opponit᷑ bonitati
appꝛopꝛiate ſpuiſctõ. Rõne pnialis ſiue finalis gr̃e
quaʒ pꝛiuat.ꝗᷓ eſt effectꝰappꝛopꝛiatꝰſpũiſctõ. Roõne
etiq actus ſpnalis circa quẽ ↄſiſtit.vñ directe dẽ pec-

catũ in ſpm̃ſctm̃ qdð eſt in ſpn.⁊ circa actũ ſpũs mall-

gnitatis.Et ſic pʒ ꝙ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ eſt genꝰpcti
ab alijs pctõꝝ generibꝰdiſtinctũ.Et cõcedende ſunt
rones q̃ hoc oſtendũt. Ad illud qd obijcit᷑ ẽ pctm̃
ad moꝛtẽ.dom ꝙ pctm̃ dẽ ad moꝛtẽ ſᷣm ſilitudinem
ad moꝛtẽ coꝛpalem. In moꝛte aũt coꝛpali tria ↄcur⸗
rũt.quoꝝ pꝛimũ eſt amiſſio vite.aliud eſt coꝛruptio
diſpoſitõnis ex ꝑte coꝛꝑis ad ſuſceptõeʒ aie.tercium
eſt impoſſibilitas reꝑatõnis ſᷣm curſum nature.O?⸗
tum ad pꝛimã ↄditõeʒ omne pctm̃ in q̃ eſt auerſio a
deo. vꝛ eſſe petm̃ moꝛtale ſiue ad moꝛtẽ. Otuʒ ad ſe
cundã pctm̃ in ſpm̃ſanctñ dẽ pctm̃ ad moꝛtẽ.qꝛ tol/
lit diſponem ad ſuſceptõeʒ vite.qᷓ quidẽ oſiſtit in ſu⸗
ſceptõne pnie. Otum vo ad terciã ↄditõeʒ pctm̃ il/
lud dꝛ ad moꝛtẽ in q̊ qͥs coꝛpaliter moꝛit᷑. Cũ ꝗ dẽ ꝙ

om̃e moꝛtale eſt ad moꝛtẽ.⁊ ꝙ pctñm̃ in ſpm̃ſanctum

eſt pctſñ ad moꝛtẽ.differẽti mõ accipit᷑ pctiñ ad moꝛ
tem. ¶ Ad ill qð obr ꝙ aut dꝛ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ.
qꝛ eſt ↄtra ꝑſona ⁊c.dð ꝙ iõ dẽ pctm̃ in ſpm̃ſanctuʒ.
nõ qꝛ ſit ↄtra ꝑſonã.ſᷣ qꝛ ẽ ↄtra a ppꝛopᷣatũ effectum.
nec qꝛ ↄtra oẽm appꝛopᷣatũ effectũ.ſᷣ qꝛ ↄtra effectũ
pᷣcipuũ int᷑ appꝛopata ſpũiſctõ.hᷣ aũt eſt donũ gfe fi
nalis ſiue pniał.⁊ hmõi.ꝓpꝛie qtuʒ ad ſtatũ gfe finał.
in qᷓ aſiſtit ois gre efficacia.⁊ ̊ mõ nõ oẽ pctm̃ ẽ cõ⸗
tra effectũ i En B nõ ſequit᷑ ꝙ om̃e pctiñ ſit in ſpi
ritũſctm̃. Adillud qð obijcit᷑ ꝙ oẽ pctm̃ pᷣt eẽ c

catũ ex ignoꝛãtia ⁊ infirmitate. dom ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ

igrantia nõ determiat aliquẽ actũ.nec etiaʒ infirmi/

tas. ? iqeo uõ dicit gen? pcti determiatũ. circuit oia

,

.
petõꝝ genera. Silr dᷣm de pctõ qð eſt ex infirmita⸗
te.nõ ſic aũt eſt de pctõ ſᷣm ꝙ eſt ex malicia.Ad ̊.n.
ꝙ ſit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.nõ ſufficit ꝙ ſit ex certa ſcia ⁊
ex induſtria.̊ requirit᷑ determiatio gencr q;tum ad
actũ ſubſtratũ ill qd obᷣr ꝙ oẽ pctm̃ pt fieri
ex malicia.dð.q; lʒ malicia ↄcurꝛere poſſit ad omne
pctm̃.nõ tñ ſꝑ facit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃. VUñ ſi qͥs ſenex
qui nõ habet appetitũ foꝛnicandi excitaret carnẽ ſu⸗
am vt foꝛnicaret᷑.nõ dicẽt᷑ in illa foꝛnicatõne pecca⸗
re pctõ in ſpm̃ſctm̃.qᷓ;uis illud pctm̃ ↄmitteret ex in⸗/
duſtria ⁊ quadã malicia.Cũ g dicit᷑ ꝙ petm̃ ex mali⸗
cia eſt pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.hoc ſolũ intelligit᷑ de generi⸗
bus peccatoꝝ que ꝓpꝛie ex malicia habent oꝛtum.ſi⸗
cut inuidentia fraterne gratie.⁊ impugnatio verita⸗

„

tis agnite.

ueſtio i. V b
¶ Acrum petm̃ in ſpm̃ſanctũ ſemꝑ habeat aliud pec-
catum pᷣ̃ambulũ.Et ꝙ ſic videt. Magiſter in litera
dicit ꝙ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ eſt pctm̃ deſperatiõis vel
obſtinatõnis.ſed nullꝰdeſperat nec obſtinat᷑ niſi ꝓ/
pter aliqð pᷣccdẽs pctm̃. vr ꝙ ſp aliqd pctm̃ ſit pᷣ/
ambulũ ad pctm̃ in in ſ hren petm̃ in ſpĩ/⸗
ſanctũ vel eſt finalis impenitẽtia.vel bʒ ſemꝑ anne⸗

rxanm finalẽ impenitentiã quãtũ eſt de ſe.ſᷣ impenitẽ⸗

tia nõ eſt niſi reſpectu pcti pᷣcedentis.ſicut nec pnia.
O nunqꝙᷓ eſt pctm̃ in ſpmſanctũ quin bẽat aliud pec-
catũ p̃ambulũ. em in bonis nemo repente fit
ſũmꝰ.g videt᷑ ꝙ in malis ſtatim nemo labat᷑ in ꝓfũ⸗
dum.S ꝑ iſtud pcti genꝰlabit᷑ hõ in ꝓfundũ vitioꝛũ.
videt᷑ ̊ ꝙ iſtud pcti genꝰbẽat aliud pᷣambulũ qð diſ
ponat ad ipſi un, ↄtra.quatuoꝛ ſunt nobis in⸗
flicta ſicut dicit beda ꝓpter pctm̃ pmi ꝑentis. ſcʒ in/
firmitas.igrantia.malicia.⁊ cõcupia.ſᷣ poſſibile ẽ q;
hõ pꝛimo peccet pctõ ex ignoꝛãtia ⁊ ex infirmitate.g
ſilr poſſibile eſt ꝙ pꝛimo peccet pctõ qdð ex malicia p
tem quotienſcũq; pctõꝝ genera ſt diuer/

cedit.
ſa. poſſibile eſt ccare pctõ vno abſq;ʒ alio.ſi g&̊ pctm̃
in ſpm̃ſanctũ perm diſtinctuz ab alijs generibus
pctõꝝ.poſſibile eſt aliquẽ peccare illo genẽ pcti etiã
ſi nõ pceſſerit aliud pctm̃. Bee; impugnatio veri/-
tatis agnite eſt huiꝰ pcti ſpes.ſ ita bñ qͥs põt impugꝗᷓ
re veritatẽ agnitã.ſicut etiam veritatẽ ignoꝛatam.er
go videt᷑ ꝙ ſaltem qᷓ;tum ad illã ſpẽm abſq; ali⸗
cati genere poſſit ↄmitti pctm̃ in ſpm̃ſanctũ. Ee⸗
petm̃ in ſpm̃ſanctũ ↄſiſtit circa actũ ſpũs.ſjᷣ mag pen
det actus carnis ex actu ſpũs qꝙᷓ ecõuerſo. S ſi bõ põt
peccare pctõ carnis nullo alio pctõ pꝛecedente. pari
rõne.ſĩmo multo foꝛtioꝛi vr̃ hoc eſſe verũ ð pctõ i ſpi
ritumſanctũ.
differenter eſt loqui pᷣm eiꝰ ſpecies differẽtes. Que/
dam.n. ſunt ſpẽs pcti in ſpimmſanctũ que nullo modo
p,t eſſe abſq; pctõ p̃ambulo.ſicut ſunt obſtinatõ.de

ſperatio. ⁊ finalis impenitentia. talia.n. reſpicit c
catũ pᷣambulũ quaſi materiã circa quã.⁊ etiaʒ ſicut
cãm.nemo.n.deſperat de venia niſi qui fecit maluʒ.
nemo impenitens eſt niſi qui hʒ vnde peniteat. Suũt

⁊ alie ſpẽs pcti in ſpm̃ſanctũ q̃ quidem pñt eſſe abſ

q; pctõ pᷣ̃ambulo.ꝓ eo ꝙ actus ipſaꝝ nõ reſpicit d

termiate pctiñ p̃ambulũ.ſicut eſt inuideutia frater/

ddm ꝙ de pctõ in ſpmſanctum

11

ne gratie.et impugnatio veritatis agnite.ſicut eſt p/

ſumptio de impunitate. Põt.n. quis fraterne gr̃e in-

uidere.⁊ veritatẽ agnitam impugnare.⁊ de impuni/

tate pᷣſumere.etiam ſi nulla actualis culpa pᷣceſſerit.
⁊ hoc ꝓpter libertatẽ volũtatis que in qͥlibet hoꝛum

ſane
gar

uuſ

Puetn

tld N
Gienin
Kröe

ſmini,

Opßiſ
ninhi
zenem
imni
indanni
wihat
hlhris
iniiftti
htigel
õ Woir
Msin
ri⸗
uimi
amiu
nftu⸗
hlipen
Scheis
Niigi
Nreſ,
g;
gurnc

u
i
mehn
ochit⸗
bneun
.. e
lennc⸗
nmor
gug
niſe
ing
teht

4

ſet
Hint
,
t⸗
Gel⸗
hun⸗
ſſon⸗

ot

XII

loꝛ eſfet ꝙᷓ miſcia. ſed ꝙ amplioꝛ eſtet ᷓ venia ad gugdtn guenirs hoſſet Dl pot dici ꝙ talis eſtimatio poti?

venit ex ſubuerſione ofidentie q; ex ſubuerſione noticie.ſicut hõ

1

qñ bñ ſcit aliquid.⁊ tñ affectio adeo dñat᷑

vt ad eſtimandũ oppoſitũ ꝑtrahbat ipᷣm.Et ꝑ banc viã rñdendũ eſt ad illa duo q̃ poſtea obijciunt᷑.nõ em̃ con
cludũt ꝙ deſperatio tollat fidẽ.qꝛ defectꝰeſt duplicis ↄditõnis.ſicut dictũ eſt.q;uis aũt deſperatio nõ tollat fi⸗

See hoc q9; pctõ in ſpmſctm̃ Ambꝛo. in lib.de ſpũſan ⸗/ eras verceniiee
(cco diſſerens diffinitiuã aſſignatõeʒ tradit dicẽs. Cur Pꝛimũ eſt qſi terꝛa.
Math. xij. dñs dixerit.q blaſphemauerit in filiũ hoĩs dimittetur ſcom qſi ſemẽ. ⁊ terci
H ei. q̃ autẽ blaſphemauerit in ſpm̃ſctm̃.neq; hic neq; in umq̃ſi fructus. Pꝛi ,/⸗
fnturo dimittet᷑ ei? DLiligenter aduerte. nunqd alia eſt mũ tollit᷑ ſoluz p infi⸗
offenſio filij.alia ſpũſſancti.Sic vna dignitas.ſic vna delitatẽ. Scom vero
uissrian — e D X tollit᷑ p deſperatiõem
iniuria.Sʒ ſi qͥs coꝛꝑis ſpẽ deceptꝰhumani.remiſſius qua efficit᷑ bõ inhabi
gliqᷣd ſentit de xpᷣi carne qꝙ;ᷓ dignũ eſt. hʒ culpã.non eſt lis ad tendendũ in de
tñ excluſus a venia.Si qͥs xo ſctiſpũs dignitatẽ.ma⸗ um. Terciũ vo tollit
. L ieſtatẽ.⁊ ptãtem abneget ſempiternã.⁊ putet nõ ĩ ſpũ ꝑ om̃e pctm.
Math.ix. dei eijci demonia.ſᷣ in beelʒebub.nõ põt ibi exhoꝛtatõ ð Pcctim̃. n. in pꝛem
eſe venie. vbi ſacrilegi plenitudo . Satis hic aperte id intelligik aa lit er
cexplicat᷑ qͥd ſit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.Qð illi Aug. deſcri⸗ ſiß veruz eſi tuc omme
ptioni ↄgruè videt᷑.q̃ illud pctm̃ dr̃ eſſe inuidẽtia gre pctm̃ eſt pctĩ in pa/
oppugnãaãs fraternitatẽ. Qui em̃ poſt cognitõneʒ veri⸗ trem.qꝛ cuz potentia
tatis ſctiſpũs veritatẽ negat.eiuſq; oꝑa diẽ eſſe beel/ peccandi potiꝰſit im-
gzebub. ptãti. bonitati. ⁊ gre dei inuide nõ dubitaf. potẽtia ꝙᷓ potẽtia. H.
Remouet dubium. 7 Pſo qo ali uia por
en Ori iſtia etig F aςι peccare pöt deficere 7
Non vtiq; diſtinctio illa verboꝝ ſic accipienda eſt qᷓſt iufirmꝰeſſe. Itẽ ſi pec
triũ ꝑſonaꝝ diuiſe ſint offenſe.ᷣ ibi pctõꝝ genera diſti catũ in filiũ ẽ ꝑ igno/
d ccta ſunt. Pctm̃ em̃ in pr̃em id intelligit qð fit ꝑ infir⸗ rantiã ſicut ipe ſubiũ

buit᷑.Terciũ expoſitũ eſt. Qui g̊ peccat ꝑ infirmitatẽ
vel ꝑ ignoꝛantiã.facile veniam adipiſcit᷑.ſᷣ nõ ille qui
peccat in ſpm̃ſctm̃.Cũ aũt vna ſit potẽtia.ſapia.boni
tas.triũ.quare pf̃i potentia.filio ſapia.ſpũiſancto bo

cati in ſpmſanctum.ſᷣm Ambꝛo.

Subiungit diffinitiuã 2 ↄmunem aſſignatõneʒ pec
pec

mitatẽ.qꝛ pfi ſcriptura frequẽter attribuit potentiam.
Pctm̃ in filiũ qð fit ꝑ ignoꝛantiam.qꝛ ſapia filio attri⸗

nitas ſepius aſſignet᷑.ſuperiꝰdictũ eſt.

dem ſimpliciter. nibilomioꝰtñ plus edit fides ꝑ deſperatõeʒ qꝑ odium vel qdᷣcunq; aliud pctĩ qdð nõ ſit ei

dirccte oppoſitũ. In

fice em̃ ſunt tria.vicʒ
ipſa credulitas. ⁊ ba/

git. cuʒ omis pctõꝛ ſit
ignoꝛas. ſiẽ vult phs.
videt᷑ ꝙ oẽ pctm̃ ſit iĩ
filiñ. nulla eſt illa di

uiſio pctõn. R.ddðm

cuz vf petiñ eſſe ex
infirmitate ⁊ ignoꝛã/

tia.nõ accipit᷑ h q̃cũ/

q; infirmitas ⁊ qᷓcun/

qʒ ignoꝛantia.ſᷣ infir/

2

mitas nõ eſt reſpectu ois pcti.nec talis ignoꝛãtia.q;uis

mitas qj quidẽ eſt ex carne. ⁊ ignoꝛãtia ꝗᷓ eſt reſpectu alicuiꝰcircũſtantie facient rõneʒ culpe.⁊ ̊ mõ talis infir
largo mõ accepta infirmitate ꝓ quacuq; impotetia.⁊?

ſnorgertl pꝓ quacũq; neſciẽtia ſiue cognitõnis pꝛactice.ſiue ſpeculati .in om̃i pctõ repiunt᷑. Pꝛeterea ſciẽ/
dum eſt ꝙ qñ diuidit᷑ pctm̃ ꝑ has dr̃ias.ꝙ illud dẽ pctm̃ ex infirmitate qð ꝓcedit ex ipᷣa imediate.⁊ ſimilit᷑ ex

D intelligẽtiã hꝰ ptis incidit h̊ qõ ð pctõ ĩ ſpm̃

lſttm̃.d qͥ ſm ipſi? triplicẽ ↄꝑatõòeʒ qrunt᷑ tria.
Pꝛoo q̃rit᷑ ð ipᷣo in ↄpꝑatõe ad alia pctõꝝ gña. Scdo

qrit᷑ de ĩo q;tum ad ↄditões ꝓpꝛias.Lercio q̃rit᷑ de

ipᷣo ꝙ̃tũ ad eiꝰ ſpẽs ⁊ dr̃ias. Circa pꝛimũ q̃rũt᷑ duo.
ꝗrit᷑ vtrũ pctm̃ in ſpm̃ſctm̃ dicat genꝰ pcti di/

Pꝛio ẽ
inctũ. Scdo q̃rit᷑ vtꝝ pctm̃ in ſ.ſ.ſꝑ hẽat aliud ꝑec

catũ actuale pᷣambulũ.

—

Queſtio.ſ. a

Atrũ pctm̃ in ſ.ſ.dicat genꝰ pcti diſtinctũ ab alis ge
neribꝰ? pctõꝝ. Et ꝙ ſic v pᷣ ꝑ vᷣbũ mgfi in l̃a.Eſt q̊d

dã Ber gen? ceten uiꝰ⁊ aboĩabiliꝰ qd dẽ pctm̃ in ſ.ſ.
Itẽ Hh̊ vẽ rõne.qꝛ moꝛtale ⁊ veniale faciũt diuerſa

pvctõꝝ gña & mito foꝛtiꝰremiſſibile et irꝛemiſſibile.
ctĩ in ſ.ſ. pctm̃ irꝛemifſibile. vꝛ ꝙ pctm̃ in ſ.ſ. ſit
gliud genꝰab alijs gñibꝰ pctõꝝ. Itẽ pctm̃ in ſ.ſ.eſt

pam̃ ꝓccqẽs ex certa malicia.ſi pctin ex certs ma⸗

ignoꝛantia ⁊ malicia. ⁊ ſic iſte tres qr̃ie nõ ↄcurꝛũt in pctm idem. Et ſic patẽt obiecta. ⁊ bec ſi ufficiãt de iſta di⸗
uilſione.quia ſupꝛa queſitũ fuit de his di. xxij.vbi illa diuiſio ponit᷑ ⁊ manifeſtat.

licia diuidit᷑ ͥ petm̃ er iorantia ⁊ infirmitate. vr
petm̃ in ſ.ſ.ſit genꝰpcti diſtinctũ. Itẽ qð hʒ ſpẽs

pꝛias a ſpẽbꝰqꝝ diſtinctũ ẽ genꝰ pcti. ẽ diſtinctũ ab
alijs pctõꝝ generibꝰ. petm̃ ĩ ſ.ſ.ẽ hmõi.qm̃ eiꝰ ſpẽs

ſunt deſpatio ⁊ obſtinatio.⁊ veritat agnite impug/

tio. ꝗᷓ ſt ꝓpꝛie ſpẽs hꝰpcti ita ꝙ nõ alioꝝ.̊ 2c. Sʒ

3.pctm̃ in ſ.ſ.ſic dicit ingr in lr̃a eſt ctm̃ ad moꝛtẽ.S̊
oẽ pctm̃ moꝛtale ẽ pctm̃ ad moꝛtẽ. cũ pctm̃ ad moꝛ

teʒ ſit gñale ad oẽs pctõꝝ dꝛias. ⁊ ad ipᷣm pctm̃ in

ſ. ſ. Item pctm̃ in ſ.ſ.aut ſic noiat᷑.qꝛ eſt in ꝑſonaʒ

ſ.ſ.aut qꝛ eſt illud qð eſt appꝛopꝛiatuʒ ſpũiſctõ. Si
qꝛ pſonã ſpũſſcti.ſᷣ vna ẽ maieſtas pꝛis ⁊ filij ⁊ ſ.ſ.
ſ oẽ pctm̃ qð eſt in ſ.ſ.eſt in pꝛe.⁊ oẽ qð ẽ in patreʒ

E in ſpiritũſanctuzʒ.g̊ H̊ mõ ẽ giale aꝰ oẽ pctm̃. Sʒ ſi

ꝗqꝛ Z effectũ ſpũiſctõ appꝛopꝛiatũ.xtpote ↄᷣ bonitatẽ

⁊ graʒ. oẽ petm eſt õ bonitatẽ ⁊ gram ſpũſſancti.

om̃e pctm̃ eſt pctm̃ in ſpm̃ſanctum. Itetm petſñ
diuidit᷑ in pctm̃ ex infirmitate.et ex ignoꝛantia. et ex
malicia.ita ꝙ pctĩ ex malicia eſt pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.
pctĩ ex ignoꝛãtia ⁊ pctm̃ ey infirmitate nõ diẽ ſpe
ciale gen? pcti.om̃e.n.genꝰpcti qdð eſt ex ignoꝛãtia pᷣt
eſſe ⁊ ex infirmitate. videt᷑ ſimiliter ꝙ petm̃ ex ma
licia nõ dicat determinatũ pcti genus. Item om̃ce
qð quis facit ex ignoꝛantia põt facere ex certa ſcia ſi⸗
ue ex induſtria. ſi oẽ genus pcti põt fieri ex certa in
duſtria. videt᷑ ꝙ pctm̃ in ſpm̃ſctĩ circũeat oia pctõ/
rum genera.nõ g̊ videt᷑ eſie pcti genꝰab alijs pctõꝝ
generibus diſtinctů. Re. dom ꝙ pctĩ in ſpm̃ſan/
ctum dicit genꝰpcti diſtinctũ ab alijs generibꝰ pctõ·
rum rõne triplici.ſcʒ rõne pꝛincipij.⁊ rõne ſui oppo/
ſiti.⁊ rõne actus ſubſtrati. Rõne pꝛincipij.qꝛ pctm̃ ĩ
ſpm̃ſanctum dicit᷑ eſſe illud qd eſt ex certa malicia ſi
ue induſtria.ex qua nõ ꝓcedit oẽ pctĩ.ſᷣ illud ſoluzʒ
qð facit hõ ſcienter. Rone oppoſiti ſilr diſtinguitur.
q⁊ cũ triplex ſit gra.ſcʒ innocẽtie.baptiſmalis.⁊ pnia
lis.pctiñ in ſpm̃ſanctũ ꝓpꝛie babet opponi gr̃e pnia⸗
li.⁊ eam impugnat qᷓ;tum ad ſui initiuʒ.⁊ q;tum ad
ſui terminũ.ſicut ꝑ oꝛiginale ꝑdit᷑ gra innocentie.et
actualia impugnatu: Fn baptiſmalis.Ratõne vᷣo
actus ſubſtrati ſiliter diſtinguit᷑.qꝛ cuʒ pctm̃ illud ſit
impugnatiuũ gre.⁊ malicia ſit in ipſo ſpũ ſᷣm ſe.pec
catum in ſpm̃ſanctũ ↄſiſtit circa actũ ipſiꝰſpũs.ſicut
pʒ in deſpatõne ⁊ obſtinatõne.vñ foꝛnicatio ⁊ adul/
terium nõ põt aliq̊ modo dici pctm̃ in ſp ĩſanctum.
oõne ſui pꝛincipij.⁊ oppoſiti.⁊ actꝰſubſtrati.pec/

catũ in ſpm̃ſanctũ eſt genꝰ pcti determinatũ.Et rõne

hoꝝ triũ ſic noiat᷑ vt dicat᷑ petĩ in ſpm̃ſanctuʒ.vicʒ
rõne malicie a q ꝓcedit.qᷓ directe opponit᷑ bonitati
appꝛopꝛiate ſpũiſctõ. Rõne pnialis ſiue finalis gr̃e
quaʒ pꝛiuat.qꝗ eſt effectꝰappꝛopꝛiatꝰſpũiſctõ. Rone
etiqᷓ actus ſpnᷣalis circa quẽ ↄſiſtit.vñ directe dẽ pec
catũ in ſpm̃ſctm̃ qð eſt in ſpn.⁊ circa actũ ſn mali⸗
gnlitatis. Et ſic pð ꝙ pctm̃ in ſpim̃ſanctũ eſt genꝰpcti
ab alijs pctõꝝ generibꝰdiſtinctũ.Et cõcedende ſunt
rõnes q̃ hoc oſtendut. Ad illud qð obijcit᷑ ẽ pctm̃

ad moꝛtẽ.ddm ꝙ pctm̃ dẽ ad moꝛtẽ ſᷣm ſiitudinem

ad moꝛtẽ coꝛpalem. In moꝛte aũt coꝛꝑali tria ↄcur/
rũt.quoꝝ pꝛimũ eſt amiſſio vite.aliud eſt coꝛruptio
diſpoſitõnis ex ꝑte coꝛpis ad ſuſceptõeʒ aie.tercium

eſt impoſſibilitas repatõnis ſᷣm curſum nature.O⸗/

tum ad pꝛimã ↄditõeʒ omne pctm̃ in qͥ eſt auerſio a
deo. dẽ eſſe petm̃ moꝛtale ſiue ad moꝛtẽ. Mtuʒ ad ſe

cunda pctm̃ in ſpm̃ſanctũ dẽ pctm̃ ad moꝛtẽ.qꝛ tol /

lit diſpõnem ad ſuſceptõeʒ vite.qᷓ quidẽ oſiſtit in ſu⸗
ſceptone pnie. Mtum vo ad terciã ↄditõcʒ petm̃ il⸗
lud dẽ ad moꝛtẽ in qͥ qͥs coꝛpaliter moꝛit᷑. Cñ ꝗ̊ dĩ ꝙ
om̃e moꝛtale eſt ad moꝛtẽ.⁊ ꝙ petm̃ in ſpinſanctum
eſt pctm̃ ad moꝛtẽ. differẽti mõ accipit᷑ pcim̃ ad moꝛ

qꝛ eſt ↄtra ꝑſona ⁊c̃.dð ꝙ iõ dẽ pctm̃ in ſpym̃ſanctuʒ.
nõ qꝛ ſit ↄtra ꝑſonã.ſᷣ qꝛ ẽ ↄtra appꝛopatũ effectum.
nec qꝛ ↄtra oẽm appꝛopᷣatũ effectũ.ſᷣ qꝛ ↄtra effectũ
pᷣcipuũ int᷑ appꝛopata ipũiſctõ.h̊ añt eſt donũ gfe fi⸗
nalis ſiue pnial⁊ bmõi pꝛie ïtuʒ ad ſtatũ gre final.

in qᷓ ↄoſiſtit ois gr̃e gfficacia. ⁊ B mõ nõ oẽ pctm̃ ẽ cõ/
tra effectũ illũ. ⁊ p ᷣ nõ ſequit᷑ ꝙ om̃e petm̃ ſit in ſpi
10 ritũſctm̃. Achillud as obijcit᷑ ꝙ oẽ pctm̃ pᷣt cẽ ꝑec
catu ex ignoꝛãtia ⁊ infirmitate.dm ꝙ nõ eſt ſile. qꝛ
igrantia nõ determiat aliquẽ actũ. nec etiaʒ infirmi/
tas.⁊ ideo nõ dicit genꝰpcti determiatũ.ſ circuit ois

pctõꝝ genera. Sily dm de pctõ qd eſt ex infirinita⸗
te.nõ ſic aũt eſt de pctõ ſᷣm qꝙ eſt ex malicia.Ad h̊.n.
ꝙ ſit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.nõ ſufficit ꝙ ſit ex certa ſca —ꝰ
ex induſtria.ſ̊ requirit᷑ determiatio gener qᷓ;tum ad
actũ ſubſtratũ. Ad illð qð obr ꝙ oẽ pctm̃ p̃t fieri l :
ex malicia.dð.ꝙ lʒ malicia ↄcurꝛere poſſit ad omne
pctm̃.nõ tñ ſꝑ facit pctm̃ in ſpm̃ſctm̃. Vñ ſi qͥs ſenex
qui nõ habet appetitũ foꝛnicandi excitaret carnẽ ſu/
am vt foꝛnicaret᷑.nõ dicẽt᷑ in illa foꝛnicatõne pecca⸗
re pctõ in ſpm̃ſctm̃.qᷓ;uis illud pctm ↄmitteret ex in-
duſtria ⁊ quad malicia. Cũ g dicit᷑ petm̃ ex mali
cia eſt pctm̃ in ſpm̃ſctm̃.bhoc ſolũ intelligit᷑ de generi⸗
bus peccatoꝝ que ꝓpꝛie ex malicia habent oꝛtum.ſi⸗
cut inuidentia fraterne gratie.⁊ impugnatio verita⸗
tis agnitt.
Queſtio.ij.

Atrum pctm̃ in ſpm̃ſanctũ ſemꝑ babeat aliud pec-

catum pᷣambulũ. Et ꝙ ſic videt᷑. Magiſter in litera
dicit ꝙ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ eſt pctm̃ deſperatiõis vel
obſtinatõnis.ſed nullꝰdeſperat nec obſtinat᷑ niſi p/
pter aliqð pᷣccdẽs pctm̃.&̊ vr̃ ꝙ ſp aliqd pctm̃ ſit pᷣ/

ambulũ ao pctm̃ in ſpm̃ſctm̃̊. Item pctm̃ in ſpm̃-

ſanctũ vel eſt finalis impenitẽtia. vel bʒ ſemꝑ anne⸗
xam finalẽ impenitentiã quãtũ eſt de ſe.vᷣ impenitẽ⸗
tia nõ eſt niſi reſpectu pcti pᷣcedentis.ſicut nec pnia.
g nunqꝙᷓ eſt pctm̃ in ſpm̃ſanctũ quin bẽat aliud pec⸗

catũ p̃ambuluůũ. Item in bonis nemo repente fie

ſũmꝰ.g videt᷑ ꝙ in malis ſtatim nemo labat᷑ in pfũ⸗
dum. ꝑ iſtud pcti genꝰlabit᷑ hõ in ꝓfundũ vitioꝛũ.
videt᷑ g&̊ ꝙ iſtud pcti genꝰhẽat aliud pᷣambulũ qð dii
ponat ad ipſum. Sʒ ↄtra.quatuoꝛ ſunt nobis in/
flicta ſicut dicit beda ꝓpter pctm̃ pmi pentis. ſcʒ in/
firmitas.igrantia.malicia.⁊ cõcupia.ſᷣ poſñłile ẽ q
hõ pꝛimo peccet pctõ ex ignoꝛãtia ⁊ ex infirmitate.S
ſilr poſſibile eſt ꝙ pꝛimo peccet pctõ qð ex malicia ꝓ
cedit. Item quotienſcũq; pctõꝝ genera ſt᷑ diuer⸗
ſa. poſſibile eſt ꝑeccare pctõ vno abſqʒ alio.ſi g̊ pctm̃

in ſpm̃ſanctũ eſt pctm̃ diſtinctuʒ ab alijs generibus

pctõꝝ.poſſibile eſt aliquẽ peccare illo genẽ pcti etiã
ſi nõ pᷣceſſerit aliud pctĩũ. Iteʒ impugnatio veri/

tatis agnite eſt huiꝰpcti ſpẽs. ita bñ qͥs põt impujᷣ

re veritatẽ agnitã.ſicut etiam veritatẽ ignoꝛatam. er
go videt᷑ ꝙ ſaltem qtum ad illã ſpẽm abſq; alio
cati genere poſſit ↄmitti pctm̃ in ſpm̃ſanctũ. Itẽ

pctm̃ in ſpmſanctũ ↄſiſtit circa actũ ſpũs.ſᷣ magẽxen

det actus carnis ex actu ſpũs qᷓ; ecõuerſo.& ſi bõ põt
peccare pctð carnis nullo alio pctõ pꝛecedente. pari
rõne.ĩmo multo foꝛtioꝛi vr̃ hoc eſſe verũ pctõ i ſpi
ritumſanctũ. Re.ddðm ꝙ de pctõ in ſpm̃ſanctum
differenter eſt loqui ſᷣm eiꝰ ſpecies differẽtes. Que/
dam.n.ſunt ſpẽs pcti in ſpm̃ſanctũ que nullo modo

pßt tſſe abſq; pctõ p̃ambulo.ſicut ſunt obſtinatõ.de
tem. Ad illð qð obr ꝙ aut dẽ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ.

ſperatio.⁊ finalis impenitentia.talia.n. reſpiciũt cc
catũ p̃ambulũ quaſi materiã circa quã.⁊ etiaʒ ſicut
cãm.nemo.n.deſperat de venia niſi qui fecit maluzʒ.
nemo impenitens eſt niſi qui hʒ vnde peniteat. Sũt
⁊ alie ſpẽs pcti in ſpm̃ſanctũ qᷓ̃ quidem pñt eſſe abſ/
qʒ pctò p̃ambulo.ꝓ eo ꝙ actus ipſaꝝ nõ reſpicit de⸗
termiate pctiñ p̃ambulũ.ſicut eſt inuidentia frater/

nce gratie.et impugnatio veritatis agnite.ſicut eſt p-/

ſumptio de impunitate. Põt.n. quis fraterne gre in-
uidere.⁊ veritatẽ agnitam impugnare ⁊ de impuni-/
tate pᷣſumere.etiam ſi nulla actualis culpa pᷣceſſerit.
⁊ hoc ꝓpter libertatẽ volũtatis que in qlibet hoꝛum

Nuf
alricß
fnctti⸗
urtei⸗
rsſhit
wſsig
nimtt
tmup
nk due⸗
hlihen
ards
nigcici
Mnroſn⸗
ſrims
and
giuu
i. N.
mg
bio
wrfn
igcüſß
ncun
n
Uonot
hfnme
chiin
tizia
tnin,

ſcho
tu fen⸗
njelt⸗/
thon⸗
icſot⸗

4hgun

12

dicendum ꝙ illa rõ nõ cogit quin pctm̃ in ſpiritum

13

14 diſtinguunt᷑ foꝛmaliter.

15

pctoòꝝ pꝛia deoꝛdinatõne põt ſe pᷣcipitare.attñ qui⸗
iſta ſunt pctã valde grauia.vix aut nunqᷓ; ↄotingit
aliquis in hec cadat niſi mens eius fuerit ꝑ alia pctã
depꝛauata.Concedendũ eſt & ꝙ pctm̃ in ſpiritũſan/

ctum nõ ſolum eſt genus pcti diſtinctũ ab alijs pec-
catoꝝ generibꝰſᷣm foꝛmã.vᷣ etiã ſeꝑari põt ſᷣm exñti/

am.ita ꝙ ↄmittat᷑ ſine culpa p̃ambula.q;uis rariſſi

me ↄtingat.vñ ⁊ ratõnes qᷓ ad illam ꝑtem inducun/
tur ↄcedende ſunt. Illa tamẽ ratio quam facit de eo
ꝙ; minus dependet actus ſpiritus ab actu carnis ⁊c̃.

ſanctũ poſſit eſſe ſine alijs pctis.ꝓ eo ꝙ actus ſpña/
les ſiue ad aiam ꝑtinẽtes nõ ſolũ tranſeũt ſuꝑ mam

debitã. etiã ſuꝑ alios actꝰ.vñ ſubſternũt ſibi alios

actꝰq̃ſi mã.ſic ⁊ pctã que hñt circa actus illos cõ/
ſiſtere.vt plurimũ alia pctã pᷣupponũt tanq; mate/

rialia.ſicut deſpatio ⁊ obſtinatio.nõ ſic aũt eſt de acti

bus coꝛꝑalibꝰqui quidẽ nõ tranſeũt in alios actꝰſed

in mꝗ extrinſecã.⁊ ideo illa pctã ↄtra illos actꝰ exñn/⸗

tia nõ hñt alia pctã tanqᷓ; malia.et huic oſonat illud
qdð dicit grãmaticꝰ ꝙ verba ꝓheretica ſiue ad aiam
Pe nerig requirũt detcrminari ꝑ infinitiuũ ſequentẽ.
nõ ſic eſt de actibꝰptinẽtibus ad coꝛpꝰ.et ideo rõ illa
nõ cogit. Mec alia cogit q̃ diẽ ꝙ ẽ genꝰpcti diſtinctũ.
eſto.n.ꝙ nõ eſſet ſine alijs.nibilominꝰ poſſet diſtin/
gui ab alijs.qꝛ multa ſunt inſeꝑpabilia ſᷣm eſſe.q̃ tam̃
1 Ad illud aũt qd obijcituꝛ
in cõtrariũ de obſtinatione. dm ꝙ rõ illa pcedit ab
inſufficiẽti.q;uis.n.illud ſit verũ in his duobꝰgeneri
bus pctõꝝ.nõ tñ ſequit᷑ ꝙ ſit verũ in alijs generibuſ
peti in ſpm̃ſanctuʒ. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ finalis
impenitentia eſt annexa oibꝰſpẽbꝰilliꝰpcti.ddm ſilr
ꝙ nec illud cogit.ꝓ eo ꝙ peccãdo in ſpm̃ſanctuʒ cõ/
mittit hõ aliqd pctm̃ reſpectu cuiꝰpõt hꝛe ꝓpoſitum
nõ penitendi.ſicut ille qͥ impugnat veritatẽ agnitã.
vel inuidet fraterne gre.vel etiã ſicut eſt de eo qͥ ado
pᷣſumit de benignitate miſcdie ꝙ; nullũ relinquit effe
ctum iuſticie.⁊ ex hoc ꝓponit malefacere.⁊ nunq;ᷓ de
eo penitere.Et hoc totu põt eſſe ſine alteriꝰpcti gene

16 re. Snnc q obijcit᷑ ꝙ illð pctm̃ eſt ex malicia.
p!

bS

dum qꝙ malicia ſᷣm ꝙ eſt. huiꝰ radix põt dicere mali/
ciã ↄtractam ex pctõ oꝛiginali.vcl põt dicere maliciã
actam ſcʒ actualẽ ꝑuerſitatem volũtatis. Et primo
mõ pᷣcedit natura ⁊ tꝑe.ſcdo mõ comitat᷑. Non em̃
opoꝛtet ꝙ añ fuerit malicioſus.ſᷣ volẽdo malignari
põt in ſpm̃ſanctum peccare.⁊ nõ oꝑtet ꝙ pᷣcedat ali/
ua malicia actualis pcti depꝛauãs voluntatẽ.ſ ſuf/
cit ꝙ pᷣcedat tpe malicia que eſt ꝑena oꝛiginalis.
d illud qð obijcit᷑ ꝙ nemo repente fit ſummus.
dm ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ q́;uis nõ poſſit aliquis niſi oꝛdi
nate aſcendere.põt tñ inoꝛdinate deſcendere.ſiue ſbi
to ſe pᷣcipitare. Pꝛeterea nõ efficit᷑ homo ita ꝑfecte
malus ↄmittendo ſemel pctm̃ in ſpĩſanctuʒ.immo
quãto pluries peccat.tanto magis labit᷑ in pꝓfundũ.
Onſequenter querit᷑ de hoc pcti genere qᷓ;;
tum ad ↄditõnes ꝓpꝛias.⁊ circa hboc querun

te. Scdo queri debuißpcri iremimbilitate.
10.).

1 R M R. ,
¶ Atrum illud pcti genus ſit grauiſſimũ: Et ꝙ ſic vi⸗
etur pꝛimo ꝑ auctem męgr̃i in litera.Eſt pᷣterea qd/

dam pcti gen? ceteris grauiꝰ⁊ abomiabiliꝰ. Iteʒ ra/
tione videt᷑. Maiꝰeſt pctiñ qð magis facit diſtare a
venia. tale eſt pcci in ſpm̃ſanctũ. ⁊c. ¶ Iteʒ ma

ur duo. Pꝛimo querit᷑ de huiꝰpcti grauita/

—

ius eſt petm̃ qð magis inbabilitat aiaʒ ad iuſticiam.
ſ pctiñ in ſpm̃ſanctũ (an qꝛ maxime volunta/

tem deoꝛdinat. τσ+. Item ſicut ignoꝛãtia cxcuſat
peccantẽ.ſic ſcia aggrauat.qꝛ ſeruꝰ ſciens voluntatẽ

dñi ſui ⁊c̃.ᷣ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ eſt pcti ex induſtria

ſiue ex certa malicia. ⁊c. ¶ Sed ↄtra.ſupꝑ illud.Cõ

uertent᷑ ad æſperã ⁊c. Memo inſanabilioꝛ ꝙᷓ; qͥ ſanꝰ

ſibi videt᷑.g minꝰ clongat a ſanitate pctm̃ in quis
peccat ſciẽter.q in quo quis peccat ignoꝛãter.ſᷣ pec-

catũ in ſpm̃ſanctũ eſt in qͥ quis peccat ſcienter. & vi/

getur ꝙ ſit minꝰpctm̃ q́; pctĩ ignoꝛãtie. ¶ Item et
ſi vna ſit maieſtas triũ ⁊ eqliter ſint oẽs honoꝛandi.
tñ maieſtas appꝛopꝛiat᷑ pꝛi.⁊ honoꝛ ꝓpteꝛ appꝛopꝛia

tionem ei debet᷑.ᷓ pctm̃ qd eſt in pꝛem vel tantũ vel

plus deũ inhonoꝛat qᷓ; pctm̃ qʒd eſt in filiũ vel ſpiritũ
ſanctũ.ſi g& qlitas pcti penſat᷑ ̃m qᷓntitatẽ ↄtemptꝰ.
vr ꝙ nõ ſit maiꝰpctm̃ in ſpm̃ſanctũ qᷓ; pctm̃ in piem
et filiũ. ¶ Item malicia eſt pena inflicta ꝓ pctõ oꝛi/
ginali ſicut ignoꝛãtia ⁊ infirmitas.ᷣ ignoꝛatia et in/
firmitas qꝛ ſunt pene aliquo mõ excuſant pctm̃ con
ſequẽs. pari rõne ⁊ malicia. ¶ Item illud petm̃ g⸗
uius eſt in qͥ mag regnat libido.ſed in pctõ qð eſt ex

ↄcupia mag regnat libido qᷓ; in pctõ qð eſt ex mali /

cia.ſicut pʒ.qꝛ maioꝛ eſt libido in foꝛnicatõe q; in de/
ſpatõne. vr ꝙ; maiꝰ ſit pctĩ qð eſt ex ↄcupia ꝙᷓ illðᷣ
qð eſt ex malicia. pctm̃ in ſpm̃ſctm̃ nõ eſt pctm̃ gra
uiſſimũ. ¶ Item gui? eſt pctm̃ in q̊ eſt maioꝛis boni
coꝛruptio.ſᷣ in pctõ infidelitat maioꝛ eſt coꝛꝛuptõ qᷓ

in pctõ in ſpm̃ictm̃.in illo em̃ pctõ recedit᷑ et a veri

tate ⁊ a bonitate.in pctõ in ſpm̃ſctm̃ a bonitate tm̃.
F vẽ q; infidelitas vel hereſis guioꝛ ſit q; pctm̃ i ſpm̃
ſanctũ. ¶ R.ddðm ꝙ; pctm̃ in ſpm̃ſctm̃ eſt pctĩ gra

uiſſimũ.⁊ qꝛ naturã maxie ledit.⁊ qꝛ oculos dei ma/

xime offendit. NMaturã inquã maxie ledit.dũ non ſo

lum aufert ci ſanitatẽ.ſᷣ etiã pᷣcludit viã ad ſanitatẽ.

vñ ſicut moꝛbus ꝑiculoſioꝛ eſt qͥ nõ tm̃ ledit naturã.
ſ ctiã pᷣcludit viã ad ſumptõeʒ cibi vel medicamen/

ti. ſic intelligendũ eſt de illo moꝛbo ſpuali. Oclos dei

maxie offendit.qꝛ nullũ hʒ coloꝛẽ excuſatiõis.⁊ ideo
peccãs h genere peti meret᷑ ſeueriꝰiudicari.⁊ ꝓpter h
duo dicit mgr̃ ꝙ h pctm̃ ceteris eſt guiꝰ⁊ abomina/

8

bilius.vt guiꝰdicat᷑ rõne maioꝛis leſionis.abomina

bilius rõne defect?ꝰ excuſatõnis.Rõ aũt huiꝰeſt.quia

pctm̃ in ſpim̃ſanctũ eſt ex malicia.⁊ nõ ſoluʒ ex mali/

cia.ſᷣ ex malicia ⁊ induſtria. Peccat.n.tũc qͥs pctõ in

ſpm̃ſanctũ.qñ ad malũ mouet᷑.ex neqͥtia ſpũs ſciens

ſe moueri ad malũ.vñ pctm̃ in ſpm̃ſanctũ eſt ex ma/

licia ↄflata ex ↄcurſu malicie cx oꝛigiali pctõ ↄtracte

malicie actualis ↄiũcte induſtric.⁊ ideo nõ tm̃ di

cit᷑ eſſe ex malicia ſᷣ ex certa malicia. Pꝛima aũt ma/
licia ſcʒ ex oꝛiginali relicta hoc pctm̃ non excuſat.qꝛ
talis malicia eſt ex ipſa volũtate ſᷣm ſe.⁊ iõ cũ volun
tati ſubiaceat.nõ minuit rõnem volũtarij ſicut facit
infirmitas ⁊ ignoꝛãtia.⁊ qꝛ nõ minnit rõnem volun
tarij.nõ diminuit de rõne pcti.⁊ ꝓpterea nõ ſolũ non
excuſat.ſᷣ etiã multũ agguat.tũ rõne impꝛobitat ꝓ⸗

pꝛie.tũ rõne cognitõis adiũcte.vtriuſq;.n.eſt aggra⸗

nare.Et ſic pʒ qre pctm̃ in ſpm̃ſctin maxie ocłos dei

offendit.ſcʒ qꝛ ẽ ex certa malicia.Ex hac etiã eadẽ cã 20

naturã ledit.leſio.n.peti pꝛincipaliter ↄſiſtit in deoꝛ⸗

dinatõne volũtat:.⁊ quanto voluntas magl impꝛo/

be ad ſe indinat.tanto magſe deoꝛdinat ⁊ de

pꝛauat

ꝛauat. Et qꝛ ex certa malicia ̊ pctm̃ ꝓcedit.iõ in
pcti genere ſcienter ⁊ pꝛudenter.immo etiam impu⸗

PI. II 46

denter peccatoꝛ pᷣ̃eligit malum. ⁊ ideo volũtas eius pctm̃ in ſpm̃ſanctũ.vtpote obſtinatões.binc eſt ii⸗ atün
in boc pctõ magis reſpuit bonũ qᷓᷓ in alijs.qꝛ ampli/ lud pctm̃ eſt valde ꝑiculoſum.ſi em̃ ſoluʒ ex ignoꝛã/ nntd
us inficit᷑ volũtatis guſtus.⁊ hinc eſt etiã ꝙ reſpuit tia hereticus moueret᷑.faciliꝰadhiheret᷑ ſibi remedi⸗ füde
medicamentũ quẽadmodũ guſtꝰmaxime infectꝰre/ um.& quia aimo obſtinato ꝑtinaciter adberct erroꝛi nglp
ſpuit bonũ cibũ.Qm̃ gᷓ hoc pctm̃ ex certa malicia ꝓ/ ſuo.ideo frangit᷑ potiꝰ qᷓ; iuuet᷑. ſſton
cedit.hinc eſt ꝙ eſt ceteris grauiꝰ⁊ abominabiliꝰ.qn · Queſtio.ij. d 77 gt
tum eſt ex genere pcti. Hinc eſt etiã ꝙ eſt maxie na/ E ius peccati irremiſſibilitate. Et ꝙ illud pctm̃ dief
ture leſiuũ. maxime oculoꝝ diuine maieſtat offen ſit irremiſſibile oñdit᷑ Mathᷣ.xij. Spũs blaſphemie ol
ſiuũ.Et ideo ↄcedende ſunt rõnes oſtendẽtes h̊ ꝑec· nõ remittet᷑.Et poſt. Qui dixerit verbũ ↄtra ſpiritẽ hots
21 catũ eſſe grauiſſimũ. ¶ Ad illud qð pꝛimo obijcitur ſanctũ nõ remittet᷑.nec in hoc ſeculo.nec in futuro. ſnpo
ꝙ petm̃ ex ignoꝛantia magis a ſanitatc elongat.dðʒ xpᷣs nullo mõ põt mentiri. illud petm̃ nullo mo⸗ mſtt
ꝙ maioꝛ inſanabilitas ex duplici cauſa põt venire. do põt remitti. tem glo. ſuꝑ dictũ locũ. Blaſphe fipen
aut ex ↄditõne moꝛbi.aut ex ↄditõne infirmi.Cuʒ gᷣ mia remittet᷑.ſpũs aũt blaſphemie nõ remittet᷑nec pecclt
dicit᷑ ꝙ nemo eſt inſanabilioꝛ eo qui ſibi ſanꝰ videt᷑. in boc ſeculo nec in futuro. ¶ Item Niere.x. Deſpe 19 mmni
hoc intelligit᷑ qᷓtum ad ↄditõeʒ ⁊ ſtatũ infirmi.ꝓ eo rauimꝰ.poſt cogitatõnes nr̃as ibimus.Et poſt ſub⸗ lt9
ꝙ talis nõ ſentiẽs ſe infirmũ.nõ querit medicũ.⁊ ita iungit᷑.Cu aũt noli oꝛare ꝓ pplo iſto.qꝛ nõ exaudiã fici⸗
nunq; ſanat᷑. Otum aũt ad ↄditõeʒ moꝛbi nõ hʒ xx te.ſi g̊ ꝓ pctõ remiſſibili dvñs vult exoꝛari.⁊ nolebat ſye
ritatẽ.ſi em̃ peccans ex ignoꝛãtia erudiat᷑.defacili re exoꝛari ꝓpter pctm̃ deſperatõnis.videt᷑ ̊ ꝙ pctm̃ de- tne
cipit ſanitatẽ.pcccãs aũt in ſpiſctm̃ rebellis eſt eru ſperatõnis ſit irremiſſibile.pari ratõne ↄcludit᷑ de q̃ 19 g1
ditõni ex ipſa natura talis moꝛbi. ⁊ iõ quãtũ eſt de ſe libet buiꝰpcti ſpecie. ¶ Item nullũ pctm̃ remittitur ſtünd
22 petm̃ illud ⁊ grauiꝰẽ ⁊ inſanabiliꝰ. Zid illꝭ̊ q; obꝛ niſi de qͥ quis põt ſubire pniam ⁊ poſtulare veniam. z0 tiain
pctm̃ in pꝛem eſt eq̃ e magis q; petm̃ i ſpm̃/ ſed pctm̃ in ſpm̃ſctiñ nõ eſt hmõi.g̊ ⁊c. Maioꝛ ma⸗ moci
ſctm̃.q; pꝛi appꝛopꝛiat᷑ maieſtas.dðim ꝙ illud Form nifeſta ẽ.minoꝛ ꝓbat᷑ ꝑ illud Aug.qui dicit in ſermo duplie
nõ dẽ eſſe guiꝰalijs ꝓ eo ꝙ in eo magis cõtẽnat᷑ ꝑſo/ ne de verbis domini in monte.Tanta cſt labes hiuꝰ iiteti
na ſpũſſcti q; pſona pꝛis.naʒ in ofni pctõ ptẽnit᷑ vna peccati. vt depᷣcandi humilitatem ſubire nõ poſſit. Mo
maieſtas triuʒ pſonaꝝ.vñ ſicut h̊ genꝰnõ diſtinguit tem impenitentia eſt ſpecies huiꝰpeccati et an potpet
a pctõ in patrẽ.ex h̊ ꝙ h̊ ↄtemnat᷑ ſpũſſãctꝰ ⁊ ibi pꝛ. nerxa alijs ſpecicbus.ſi g impenitentia directe oppp nonini
ſic nec ex hoc guiꝰiudicat᷑.õᷣ ex hoc grauiꝰ.qꝛ in ipſo nitur ipſi venie ⁊ pnic. videt᷑ ꝙ ſimplicit᷑ pꝛiuet ve poſttoi
ampliꝰↄtemnit triũ ꝑſonaꝝ maieſtas pᷣ alijs generi niam ⁊ remiſſionem.videt᷑ ẽ̊ ꝙ boc pctm̃ ſit irremiſ- nodia
bus pctõꝝ.magis em̃ impugnat gram q̃ eſt totiꝰtri ſibile. Seo ptra. ſupꝑ illud ve. Conuertam in pꝛo⸗ cencayi
nitatis effect?ꝰ. ⁊ ideo maiꝰeſt pcti genꝰ.⁊ iõ rõ illa ꝓ fundum maris.i.eos qͥ erant deſperatiſſimi.ᷣ ſiboc ſßhanet
25 ccdit ex falſo inrcllecru. Aic illud qd obijcit᷑ ꝙ ma eſt pctm̃ qd maximc dlongat a venia.⁊ illud oino re- ſöpenit
licia eſt pena inflicta. debʒ excuſare ſicut alic penc. mittit᷑.videt᷑ ꝙ ⁊ oia alia.i Item Aug.de verb dñi Mitti.
dom e nõ eſt ſimile.et rõ huiꝰeſt.qꝛ malicia reſpicit ¶ Iſta impenitentia.vel coꝛ impenitens. qᷓ;diu aliqͥs ĩ ſe Poſt
voluntatẽ ſm ſe.ignoꝛantia reſpicit intellectũ.et in bhac carne viuit nõ põt iudicari.de nullo em̃ deſperã⸗ Poſti
firmitas reſpicit carnem. ⁊ illa nõ adeo ſunt in vo/ dum eſt qdiu patientia dei eum ad penitentiam ad- inocſt
luntate ſicut in ipſa malicia.⁊ ideco magis diminuũt ducit.ſ de eo qui peccat pctõ irꝛemiſſibili deſperan- Gatüd
de ratõne pcti qᷓ; malicia. Pꝛeterea pctm̃ in ſpm̃ſan /⸗ dum eſt.& videt᷑ ꝙ peccans pctõ in ſpm̃ſanctum nõ ctto ri⸗
ctum nõ tm̃ eſt ex malicia ↄtracta.iĩmo eſt ex malicia peccet neninibilct Prdton pctm̃ in ſpm̃ſanctuʒ ſti ni
oflata ex malicia ↄtracta ⁊ malicia ꝗpꝛia ſicut ſupra nõ aufert homini ſtatum viatoꝛis.s qdiu homo eſt iun
24 dictũ eſt. ¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ illud pctm̃ eſt gra/ in ſtatu viatoꝛis habet vertibilitatem li. ar. et q;diu tp gen
uius in q̊ͥ magis regnat libido.dem ꝙ libido maior habet hoc.põᷣt deo recõciliari ⁊ a peccato liberari.er nacſt
dicit᷑ dupli. aut rõne maioꝛis voluptat.aut ratione go videt᷑ ꝙ pctm̃ in ſpiritũſanctũ poſſibile ſit remit- diuini⸗
maioꝛis impꝛobitat.libido eĩ noſat voluntatẽ vo/ ti. ¶ Item potentioꝛ eſt gratia ⁊ virtus in bonuʒ qᷓ iig
luptuoſam ⁊ impꝛobã.Cum dẽ ꝙ grauitas pecca/ ſit pctm̃ in malum.ſed nulla virtus reddit bomine nnin
ti attendit᷑ ſm quãtitatem libidinis.dᷣm ꝙ veꝝ eſt ex ſuo actu impoſſibilẽ ad peccanduʒ.nec penitẽtia ſbil
Hſm ꝙ quãtitas libidinis penſat᷑ ſm impꝛobitatẽ vo nec alia. videt᷑ ꝙ nulla culpa reddat bominez im · en
luntatis.ẽ nõ eſt verũ ſᷣm ꝙ penſat᷑ penes delectati/ poſſibilem ad reſurgendum.ſed nõ reſurgit bomo a Rah
onẽ. ſicut pʒ.q; grauiꝰpeccat ſenex foꝛnicatoꝛ vł ad/ pctõ niſi remittat᷑ pctm̃. nõ ſolum iſtud pcti genꝰ. 6 *
ulteratoꝛ q; iuuenis.ex impꝛobioꝛi em̃ volũtate mo/ fſ etiã qdlibet aliud eſt remiſſibile.¶ Item ſi petm̃ i wine
uet᷑ qᷓuis iuuenis ampliꝰdelectet᷑.licet ̊ in alijs ge ſpiritũſanctũ dicit᷑ irremiſſibile.aut hoc eſt ꝑ pꝛiua/ D
neribus pctõꝝ magis abũdet libido qtum ad dele- tionem actus remiſſionis.aut ꝑ pꝛiuatõeʒ diſpoſiti- doenel
ctatõnem. qꝛ tñ in hoc pctõ magis abũdat q;tuʒ ad onis.aut ꝑ pꝛiuatõeʒ poſſibilitatis.Si ꝑ pᷣuationeʒ Nidai
25 impꝛobitatem voluntatis. grauiꝰ eſt iſtud.Ad il / actꝰ. qdᷣlibet pctm̃ qdð nõ remittit᷑ dʒ dici irrcmiſſi e
lud qð obijcit᷑ ꝙ maioꝛ eſt coꝛruptio in pctõ infide/ bile. qdᷣlibet pcti genꝰ illo mõ irremiſſibile dicetur. . tach
litatis.dðᷣm qꝙ maioꝛ coꝛruptio põt eẽ duplr. Aut in · Si p pꝛiuatõeʒ diſpoſitiõis. cũ om̃e pctinñ moꝛtale teth
tenſiue.aut extenſiue Extenſiue loquendo plura bo reddat boiem ineptũ ad remiſſionẽ ꝗꝓpter dei offen/ ſe 8
na pꝛiuant᷑ in pctõ infidelitatis q; in pctõ in ſpm̃ſan ſam ⁊ ↄtemptũ.videt᷑ g ꝙ om̃e debeat dici irremiſſi⸗ ſͤc
ctum. qꝛ in illo pcti genere tollit᷑ totiꝰſpũalis edificij bile.Si ꝓpter pꝛiuatõeʒ poſſibilitatis.ↄtra.Aut boc lumn
fundamentũ. Intenſiue aũt magis fit pꝛiuatio ĩ c· eſt qꝛ deꝰnõ pot infundẽ gram. aut hoc eſt. qꝛ iſte nõ mthlit
cato in ſpm̃ſctm̃. ꝓ eo ꝙ magis inhabileʒ reddit ad põt gr̃am recipe. Sed pꝛimũ eſt plance falſum.ſiliter no.
bonum.⁊ ampliꝰfirmat in malo.vnde illud pctin re ⁊ ſcᷣm.qꝛ iſte habet arbitrij libertates.nõ g videt᷑ ꝙ aurg
n

tepoe dici grauiꝰ.in qͥ eſt maioꝛ boni pꝛiuatio intẽ illud petm̃ debeat dici gran Ae af
ſiuc,⁊ qꝛ peim hereſis frequetiſſime babet ↄiunctuʒ irremiſſibile.quõ dicat᷑ ⁊ qualiter. M.vd. ſicut 20 uae

deu w⸗
Ulnirekner
Gnetſ⸗

NEnandei

mntnag
Kgegend⸗
Neulix;
Wnfomteaf

funrann.

1WMir
ndatinſeno
hbesbes
Rlnigeſt.
ihanen⸗
mdc
piargiet
nuemuſ⸗
nen
Arrchdi
ctunii
Raihoi⸗
Ntaruna
hi ion⸗
ſnand
n ſcina
n benoct
lier t aͦ
1lbend
ſpleſtnt⸗
inbonlji⸗
r onn
uggin
bonczit⸗
ngrbonds
ulin
mn
Neckonui
ricdhe⸗
zgirrn,
gnanhid
ſvievenn.
cpeiitet
nu⸗

29 Sic ⁊ impnia

magiſter in littera innuit quoꝛũdã opinio fuit ꝙ pee
catũ in ſpm̃ſanctũ diceret irremiſſibile.qꝛ vix.⁊ raro.

aut difficiliter dimittit᷑.Alij vᷣo dixerũt qꝙ illud pecca

tũ dicit irremiſſibile. qꝛ nullo mõ remitti hʒ. ꝓ eo q
tali pctõ peccãs ne penitere nõ põt. Aterq; auteʒ
i

iſtoꝝ modoꝝ di ↄuenis ẽ ⁊ verꝰ.nec vnꝰ repu/

27 gnat alteri ſi recte intelligant᷑. Sicut eniʒ remiſtibile

dicit᷑ duplicit. Ano mõ remiſſibile dicit aptitudinẽ.
alio mõ dicit cõſuetudinẽ. ſic ⁊ irremiſſibile duplicit
põt dici.Ano mõ vt dicat᷑ irremiſſibile.i. ineptũ ſiue
impoſſibile ad remittendũ. Alio modo vt dicat᷑ irre-
miſſibile qð ẽ incõſuetũ remitti. Atroq; boꝝ modo/
rũ peccatũ ĩ ſpm̃ſanctũ põt dici irremiſſibile. nã om̃e
peccatũ in ſpm̃ſanctũ vel ẽ impenitẽtia.vel hʒ ipeni/
tentiã annexã. Impenitẽtia aũt dꝛ duobꝰ modis.ſi⸗

cut ⁊ pſeueratia. Vnoꝰ“ dẽ ꝑſeuerãtia ꝓpoſitũ pſeue-

rãdi.Alio dẽ ꝑſeuerãtia ↄtinua ꝑmanẽtia in bono
vſq; ad finẽ. Et pᷣmo mõ pſeuerãtia eſt in qlibet vir/
tute. Secũdo mõ pſeueratia includit gratiã finaleʒ.
Rduplicit. Ano mõ dicit᷑ impnia ꝓpo
ſitũ nõ penitẽdi. Alio mõ dꝛ impnia ↄtinua pmane/

ʒo tia in malo vſq; ad diẽ extremũ incluſiue. Et ſᷣm iſtũ

—⏑

modũ peccatũ i ſpm̃ſanctũ qd claudit in ſe impniaʒ

dupliciter põt dici. Ano mõ put claudit in ſe impe-
nitetiã qᷓ quidẽ eſt finalis ꝑſiſtentia ĩ malo.⁊ ſic dicit

irremiſſibile.qꝛ nõ põt remitti. ſicut finalis gratia nõ

põt perdi. Scd hoc mõ pcccare peccato ĩ ſpm̃ſanctũ
nemini eſt attribuendũ vſq; ad illud inſtans in quo
poſſit dici de iſto ꝙ finalit᷑ ſit impenitens.Et ſᷣm hũc
modũ currit vna pdictaꝝ opinionũ. et ita valde ſtri/
cte accipit pctm̃ in ſpm̃ſanctũ.Alio mõ dẽ peccatũ in
ſpm̃ſanctũ ꝓut claudit in ſe impenitẽtiã.i. ꝓoſitum
nõ penitẽdi.hoc mõ dicit᷑ irremiſſibile.i.incoſuetũ re
mitti. Muis em̃ nõ ſit ipoſſibile ad remiſſionẽ.qꝛ ta⸗
le ꝓpoſituʒ mutari põt.raro tñ ⁊ vix remittit᷑.qꝛ tale
APoſitũ claudit viam ad gratiã.⁊ impedit ſpũſſancti
ingreſſum. Illud enim qð gratiã introducit.⁊ q ad
gratiã diſponit de cõgruo.eſt volũtas recedẽdi a pec
cato.⁊ idco cũ volũtas faciẽ ſuã obfirmauit ad oppo
ſitũ.niſi fiat ei ſpecialis vocatõnis tonũ ⁊ adiutoꝛiũ.
nõ ꝑuenit᷑ ad remiſſionis beneficiũ.OQm̃ g alia pecca
toꝝ genera.⁊ ſi puent bonã volũtatẽ ⁊ iuſticiã.nõ tñ
reddũt volũtatẽ rebellẽ ⁊ repugnantẽ j vocationem
diuinã. ⁊ hinc ẽ ꝙ; ſi nũq;ᷓ remittant ꝓpt negligentiã
pctõtis.vł ꝓpter occupatõeʒ moꝛtis.nõ tñ dicut᷑ eſſe
irremiſſibilia. Patet g qᷓre peccatũ illᷣ dicit irremiſ/⸗
ſibile magis qᷓ; alia pctõꝝ genera.ſcʒ ꝓ eo ꝙ nõ tm̃ re
pugnat gre.ſed etia diſpoſitioni ad veniam ⁊ gratiã
ſuſcipiendã. Patet etia quõ dicat irremiſſibile. quia
cõiter loquẽdo nõ pᷣuat potentiã ſᷣ diſpoſitionẽ. ſtri/
cte aũt accipiẽdo potentiã pᷣuat.ſᷣ hoc mõ non dicit
peccare hõ in ſpm̃ſanctũ qᷓdiu viuat ĩ bac vita.Et ꝑ
hoc patet rñſio ad rõnes qᷓ adducunt᷑ ad vtrãq; ptẽ
Ad eas potiſſime ꝗᷓ inducunt᷑ ad ſccũdaʒ partẽ.q̃ ſcʒ
oſtendũt ꝙ peccatũ illud nõ dicit᷑ irremiſſ ibile.eo q;
reddat hoiem impoſſibilẽ ad veniã qᷓ;diu eſt in vita
iſta.⁊ qꝛ verũ cõcludũt iõ cõcedende ſunt. Altima tñ
rõvidet᷑ oñdere ꝙ nullo mõ debeat dici irremiſſibile.
ſed iã manifeſtata ẽ ꝑ ea q̃ dicta ſunt.⁊ in alijs pctis
moꝛtalibꝰ nõ ſic eſt puatio ad remiſſionẽ ſicut in hoc
peccato. Muis em̃ alia peccata tollãt iuſticiã.( Fere
em̃ oẽs qui peccãt emẽdare ꝓonũt )hoc añt peccati
genus incqtũ pctm̃ eſt tollit iuſticiã. inqtũ vᷣo pecca/⸗
tũ tale eſt ꝙ bʒ annexã impniaʒ.qufert homi ꝓpoſitũ

in ↄtrariũ de autoꝛita

reqeũdi ad gratiã.· ideo irremiſſbile dicit qꝛ pꝛiuat
diſpoſitiõz ad bonũ. 4 Aa iluc añt qað pᷣmo obijcit̃ 7
dñi in math.⁊ etiã de glo.di

cendũ ꝙ tam tex. qᷓ; glo. intelligi habet qtũ ad remiſ.
ſionis pᷣuationẽ ßm ↄſuetudinẽ.nõ ſᷣm poſſibilitatẽ
⁊ aptitudinẽ.vñ qð dñs cõminat ꝙ illud pcti non

„

remittit᷑. hoc intelligendũ eſt nõ qꝛ remitti nõ poſſit.
ſed q; duus paucis ↄſueuit remittere. Ael dicendũ ſi
cut dicit Augu. ꝙ intelligit᷑ de peccato in ſpm̃ſanctũ
ſm ꝙ includit impenitẽtiã finalẽ. boc eſt in q̊ qͥs ꝑſe/
uerat vſq; ad moꝛtẽ. ¶ Ad illud qð tercio obijcit᷑ de
verbo Hiere.ꝙ deus nolebat oꝛari ꝓ deſpatis. dicen

532

dũ ꝙ hoc nõ erat.qꝛ nullo mõ poſſent ad bonũ cõuer

ti vłredire.hoc em̃ potuiſſent ſi deꝰ xellet cos ſpeaãlit᷑

viſitare. qꝛ ipi nõ merebant᷑.⁊ deus occulto ſuo iu/
dicio nolebat eis manũ miſcdie ampliare.hinc eſt q;

pᷣuidens ⁊ ſuũ iudiciũ ⁊ eoꝝ impenitentiã boc ꝓphe⸗
te pᷣdicebant. ⁊ ita ex boc nõ habet᷑ q illud pctm̃ non

illi finaliter ĩ impnia remãſuri erãt. quis poſſent ab
ea diſcederc. ¶Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ tanta eſt huiꝰ

peccati labes ꝙ; peniteri nõ poſſit. dicendũ ꝙ; Augu.
illud verbũ retractat. ⁊ cxplanat hoc nõ eſſe dictuz p

pᷣuationẽ oĩmode poſñibilitatis. cũ deꝰ cõuertat de⸗
ſpatifſimos.ᷣ pᷣuationẽ facilitatis.vñ nõ ſolũñmõ cõ/
ſueuit dici aliqͥd impoſſibile qd nullo mõ põt fieri. ſᷣ
etiã q vifficulter fit. ¶ Ad illud qð obijci q impe-
nitẽtia eſt ſpẽs huiꝰ peecati iã patet rñſio.qꝛ duplicit
dicit impenitẽtia ſicut dictuʒ eſt. ꝓut impnia dicit᷑
ꝓpoſitũ nõ penitẽdi.nõ reddit hboiĩem impoſſibilẽ ad
veniã.qꝛ põt ab illo ꝓpoſito deſiſtere.⁊ illo pꝛopoſito
deſiſtente põt aliud ꝓpoſituʒ illi ſuccedere.⁊ ꝑ illud
ad veniã puenire. MM

querũtur duo. Pꝛimo queni᷑ de ſpeciebꝰ hu

ins peccatiꝙᷓtũ ad numerũ ⁊ ſufficientiã. Sccundo
vo querit᷑ de his ꝓtũ ad vniuſcuiuſq; ꝓpꝛiã rönem.

5%*

SPe numcro ⁊ ſufficiẽtia ſpeciep buiꝰ peccati. Et cõ

uniter ↄſueuerũt buiꝰ peccati ſex ſpẽs aſſignari.ſcʒ

poſſet remitti. qꝛ illud nolebat deus remittere. et

Ouſcquẽter querit᷑ de huius peccati genere
q;tuʒ ad eius ſpẽs ⁊ differẽtias.Et circa boc

deſperatio.pᷣſumptio.obſtinatio.⁊ inuidẽtia fraternc

gre.impugnatio veritatis agnite.⁊ finalis impenitẽé⸗

tia. Sed ꝙ multo plures debeãt eſſe videt᷑. qꝛ cũ ſint
tres virtutes theologice.ſcʒ fides.ſpes.⁊ charitas.qᷓ/
rũ quelibet ita eſt ad ſalutẽ neceſſaria ſicut alia. vide-
tur ꝙ ſicut eſt vnũ peccatũ in ſpiſanctũ qð eſt cõtra
ſpem ſcʒ deſpatio.ſilr debeat eſſe vnũ õᷣ fidẽ.⁊ aliud 3
charitatẽ. ¶ Itẽ virtutes cardinales mite ſunt pᷣter
penitentiã ꝗͥ ſunt neceſſarie ad ſalutẽ. g ſicut accipit
ſpẽs peccati i ſpm̃ſanctũ ꝑ oppoſitũ ad penitẽtiã.ita
deberet accipi ꝑ oppoſitũ
licct.iuſticia ⁊ miſcdia.ſ etiã plures alie. vtpote boni⸗
tas ⁊ maieſtas. ergo ſicut ſunt due ſpẽs huiꝰ peccati
q̃rũ vna ẽ õ iuſticia vt pᷣſumptio.alia miſericoꝛdiã

cõtra cõditiões alias.i¶

cc. ad alias virtutes cardina/
les. ¶ Itẽ in deo nõ ti ↄſiderant᷑ iſte ↄditiões.vide

Itẽ ſeptem ſunt peccata co⸗

vt deſperatio.ita videt᷑ ſe alie ſpecies deberẽt eſfe

pitalia. inter que ſunt aliqua ita magna ſicut eſt in⸗
uidia. ergo ſicut iuidentia frat᷑ne gratie ponitur vna
ſpecies buius peccati.ita deberet poni ſuꝑbia etlira.
Itẽ eque magnũ peccatũ eſt impugnare bonitatẽ

7

ſicut impugnare veritateʒ.ergo ſicut eſt vna ſpecies

peccati penes itpugnafioke ventsnSasi gta w- .
tt

kret eſte alia ſpẽs tenes ipugnationẽ bnitaè ¶ Jtz

ſpũs blaſphemie eſt pctm̃ in ſpmſanctũ ſᷣm ꝙ dicit i

glo. ⁊ in textu. Matb.xij. nec eſt aliqð pᷣdictoꝝ. ergo
vice g plures ſint ſpẽs peccati in ſpmſanctũ q;ᷓ pdi
ctc. ¶ Ieʒ qᷓro vñ accipiat᷑ diſtinctio iſtaꝝ ſpecierũ.

Aut em̃ accipit᷑ ex ꝑte eiꝰ cui opponit᷑ hboc peccatũ.
aut er pte actuũ ſubſtratoꝝ.aut ex ꝑte motiuoꝝ. Si

ex ꝑte eius cui opponit᷑.cũ illa ſit gra penitẽtialis. et
gratia penitẽtialis ſit vna. videt᷑ vna ſola deberet

ecſie ſpẽs huiꝰpeccati. Si ex ꝑte actuũ ſubſtratoꝝ.aut

illi actꝰ ſunt pncipales potentiaꝝ motiuaꝝ.aut non.
Si pᷣneipales.tũc nõ deberẽt eſſe niſi tres ᷣm nume/
rũ potentiaꝝ. Si penes actus nõ pᷣncipales.ergo de/

berẽt eſſe multo plures qᷓ; ſex. Si ex ꝑte motiuoꝝ.ſilr
obijcit᷑ qꝛ cum plura ſint motiua qꝙᷓᷓ ſex.plurcs erunt

huiꝰ peccati ſpẽs. ¶ Dtẽ hic querit᷑ cũ mr nõ tãgat

in littera niſi de quattuoꝛ ſpẽbus peccati in ſpm̃ſan/

35

ctũ.⁊ alij ponũt quinq; ſpẽs.alij ſepte⸗ vñ veniat iſta
diuerſitas.Querit᷑ & penes qͥd diſtinguãtur iſte ſpe/
cies.⁊ q̃ ſit eaꝝ numerus ⁊ ſufficiẽtia. ¶ E dicendũ
ꝙ peccatũ i ſpm̃ſanctũ directe eſt ↄ effectũ ſpũſſcti.q̃

.

qdẽ dicit᷑ gratia penitẽtialis. Hec aũt pnialis gratia

ſm ꝙ in ſacr̃o ↄſiderat᷑ tria reſpicit.videlicʒ medicũ.

1 egrotũ.⁊ miſtrũ.Ex ꝑte medici iſta duo cõcurrunt.

miſericoꝛdia ⁊ iuſticia.miſcdia ꝑ quã remittit offen/

ſam. ⁊ iuſticia ꝑ quã exigit emẽdã.ↄtra miſericoꝛdiã

eſt deſpatio.ↄtra iuſticia eſt pᷣumptio. Silr ex parte
egroti duo cõcurrunt.videlicz deteſtatio peccati pᷣte/

rti. ⁊ ꝓpoſitũ non peccandi. niſi em̃ hec duo in ſe ba/

beat.no eſt idoneus ad boc ꝙ gr̃a ſpũfſancti habeat ĩ

ißpm efficaciã. ↄtra deteſtationẽ pcti ẽ obſtinatio.ↄtra

vo ꝓpoſitũ nõ peccãdi eſt finalis impenitẽtia. Simi/

liter ex ꝑte miſtri duo cõcurrũt. videlicʒ veritas do/

ctrine ꝑ quã pctõꝛes inſtruat.⁊ ſanctitas gr̃e ꝑ quaʒ

ipᷣm adiuuat ⁊ ſubleuat.ↄtra veritatẽ doctrine eſt im

pugnatio veritatis agnite.otra ſanctitatẽ gr̃e eſt in/
uidẽtia frat᷑ne gr̃e. Et ſic patet numerus ⁊ fufficiẽtia
qᷓre ſcʒ tot ſunt ſpẽs peccati.nec plures.nec paucio/
res. Aliter pᷣt accipi ſufficiẽtia dictaꝝ ſpẽꝝ.qꝛ cũ pec

catũ illud ſit ð gratiã penitentialẽ inetũ ꝑ ipm fit re
miſſio pctõꝝ in vnitate eccleſie.aut illud pctm̃ eſt 5

penitẽtiã.aut ↄ vnitatẽ eccleſiaſticã.Cõtra penitẽtiã

aut põt eſſe dupliciter. Aut ꝑ receſſum a bono. et ſic
ſt deſpatio. Aut ꝑ ↄfirmationẽ in malo. ⁊ ſic eſt ob/

ſtinatio. Si vnitatẽ eccleſiaſticaz ſic eſt aut rõne x⸗
ritatis.aut rõne bonitatis.Si rõnexeritat.ſic eſt im

pugnatio veritatis agnite. Si rõne bonitatis.ſicẽ in/

uidẽtia frat᷑ne gre. Et hoc mõ ſumũtur ſpẽs q̃ttuoꝛ.
Mec iſte modꝰ aſſignãdi rpugnat ei qͥ dictꝰ c.qꝛ ſub

obſtiatiõe ꝗᷓ ẽ ↄfirmatio imalo.claudit pᷣſumptio.et
finalis impnia. boc em̃ ipo ꝙ obſtinatꝰ eſt aliqs i ma
lo. nec timet penã.nec ꝓponit dimittere culpã. Aliter

ſumit᷑ numerꝰ iſtaꝝ ſpẽꝝ.qꝛ cum pctm̃ in ſpm̃ſanctũ

ſit ð penitẽtialẽ grati. aut eſt õ ipſaʒ rõne ſui.aut ra
tiõc antecedentiũ. aut rõne ſubſequẽtiũ. Si rõne ſui.

ſic eſt obſtinatio. Si rõne antecedentiũ cuzʒ ad pniaʒ

anteccdãt timoꝛ ⁊ ſpes tanq; duemole. ᷣ timoꝛẽ eſt

ſſumptio.ↄtra ſpem ẽ deſpatio.Si rõne ↄſcquẽtiuʒ.

cũ ad pniaʒ ↄſequat᷑ emẽda q̃ ↄſiſtit ĩ duobꝰ.ſcʒ ĩ w/

ra ↄfirmatiõe.⁊ bona ſatiſfactiõe.ſic ſumũt᷑ due ſpe/

cies.quaꝝ vna eſt impugnatio veri. altera eſt deteſta
tio boni.⁊ ſᷣm illã aſſignationẽ obſtinatio cõpꝛehẽdit

obſtin atiõ ꝓpꝛie dictã ⁊ finalẽ impniaʒ. Et ſic patet

numerus ⁊ ſufficiẽtia ſpẽꝑ.⁊ qᷓ rõne quidã aſſignant

II

quattuoꝛ.quidã quinq;. quidã ſex. Illè autẽ modas
quo aſſignant᷑ ſex ſpẽs cõueniẽtioꝛ eſt ⁊ comuniꝰ te/
net᷑.ꝓ co ꝙ illud qð alij dicunt implicite.ille dicit ex/
plicite. Juxta bũc modũ cõccdendũ ẽ ſpẽs peccatii
ſpm̃ſanctũ numero eſſe ſex ⁊ non plutes.ꝗ
ergo qð obijcit᷑ ꝙ ſicut eſt vnũ pctm̃ i ſpm̃ſanctũ qð
eſt ſpem. ſcʒ deſpatio.ſic etiã deberet eſſe pctm̃ i ſpm

ſanctũ qð eſſet ð fidẽ ⁊ charitatẽ.dicendũ q illa rõ
non cogit. qꝛ nõ dẽ deſpatio pctm̃ in ſpm̃ſanctuʒ qꝛ ẽ

ↄtra ſpem. qꝛ directe repugnat diſpoſitiõi gr̃e peni
tẽtialis.Qui em̃ deſpat de venia.nũqᷓ ad gratiã ſe p/
parat.ſicut iudas qͥ facilius deſperãs cucurrit ad la/
ueũ.ſicut dicit Aug.q; ad petendũ miſcdie bñficiũ.

¶ Nã illud qd obijcit᷑ ꝙ ſunt alie vᷣtues cardinales 37
p̃ter penitẽtia. dicendũ ꝙ ⁊ ſi alie virtutes ſint.tamẽ

penitẽtia ꝓpꝛie virtus eſt ꝑ quã reſurgit bomo i gr̃a.
⁊ ꝑ quã remittit᷑ culpa.⁊ ideo pctm̃ qdð eſt maxie im/
pugnatiuũ gre.magis directe habet opponi gratice qᷓ;
alij virtuti cardinali. Pꝛeterea penitetia nõ tm̃ ẽ vᷣtꝰ
ſed etiã ſacramentũ.⁊ vtroq; mõ ei opponit᷑ pctm̃ in

ſpm̃ſanctũ.¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ alie ſunt cõditi

ones dei qᷓ; miſcdia ⁊ iuſticia.dicendũ ꝙ ⁊ ſi alie ſint.
iſte tñ ſunt pᷣcipue q̃ ↄſiderant᷑ in opꝑe iuſtificatiõis.⁊
q̃s opoꝛtet attẽdere pctõꝛes vt poſſint redire ad gra⸗
tiã.⁊ ideo magis circa iſtas aſſignant᷑ ſoẽs peccati in

ſpm̃ſanctũ q; circa cõditiões alias. Nidiſud quod z9

obijcit᷑ ꝙ ſeptẽ ſũt capitalia vicia ita magna ſicut in/
uidia.dicendũ ꝙ inuidẽtia fraterne gre ñ ponit᷑ eſſe
peccatũ in ſpm̃ſanctũ rõne eius ꝙ eſt capitale viciuʒ
vel ꝑeccatũ.ſed rõne eius ꝙ eſt impugnatio boni que
directe habet oppoſitionẽ ad bonũ pnie.
qd obijcit᷑ ꝙ cõtingit impugnare bonitatẽ ſiue veri/
tatẽ ⁊ maieſtatẽ.dicendũ qꝙ in impugnatiõe veritat⸗
agnite claudit᷑ impugnatio maieſtatis ⁊ etiã bonita/
tis.qm̃ veritas nõ tmmmõ pᷣdicat ſe.vᷣ etiã manifeſtat
dei bonitatẽ ⁊ maieſtatẽ.⁊ dũ aliqͥs ſcienter dicit cõ/
tra veritatẽ in q̃ pᷣdicat᷑ dei maieſtas ⁊ bonitas.per
ↄſequẽs maieſtatẽ ⁊ bonitatẽ impugnat.
ð obijcit᷑ de ſpũ blaſpemie.dicendũ qꝙ cõpꝛebendit᷑

ub impugnatiõe veritatis agnite. Qui em̃ vtit᷑ ver/ ꝗ42

bis falſis.veritati dei reſiſtit. ⁊ blaſphemare dẽ.⁊ ve/
ritatẽ agnitã impugnare. ¶ A
nes quid accipiat᷑ numerus ⁊ ſufficiẽtia ſpẽꝝ buius
peccati.dicendũ ꝙ ſumit᷑ ex ꝑte oppoſiti.opponitur
aũt penitẽtie hoc peccati genꝰ nõ ſoluʒ rõne habitus
penitẽtie. etiã rone eoꝝ ꝗᷓ cõcurrũt ad pnie effectu⸗
Et qꝛ iſta ſunt ſex.ſicut oſtẽſum fuit.duo ex ꝑte medi
ci. ⁊ duo ex parte egroti. ⁊ duo ex ꝑte miniſtri. ꝓpter
boc ſex ſunt ſpecies buius peccati.¶ Ad illud vo qð

vltimo querebat᷑ iam patet reſponſio per ea que di-

cta ſunt.
NQueſtio. ij. f — .
¶ Suerit᷑ de ſpeciebus huius peccati qᷓtum ad ra/
tiones ꝓpꝛias.⁊ oſtẽditur ꝙ nulla iſtarum ſit ſpecies
peccati in ſom̃ſanctũ.Et pᷣmo de deſperatiõe.qꝛ pec-/
catũ in ſpm̃ſanctũ eſt ex certa malicia. ſed deſpera/
tio potius eſt ex infirmitatc qᷓ; ex malicia.ergo vide/
tur ꝙ deſperatio non ſit peccatũ in ſpm̃ſanctũ. Si tu
dicas ꝙ ſaltem poteſt eſſe ſpecics inqtum eſt ex ma/

licia. Obijcitur contra hocqꝛ qui deſperat cogitat in

coꝛde ſuo ꝙ maioꝛ eſt iniquitas ſua ꝙᷓ dei miſericoꝛ/
dia.⁊ omnis talis errat ⁊ decipitur. ergo ommis de/
ſperatio oꝛtum babet ex ignoꝛantia. ergo no eſt ſpe⸗

cles peccati in ſpinſanctů. ¶ Secundo oſtendit boc

dülud 36

dillud 40

illud 41

illud qð querit᷑ pe/ q3

ſyesp
atur⸗
appro
ſommhe⸗
Gſfanon
Fboema
nnlic
cötinern
turgin
Pitale
oſteditu
ttl.
tterig
wniuert
inſomt.
lſceti
crgoiim
tiinſp
Atiſent
mertto,
rüͤnilte⸗
toinſyn
wönib
cxcerta
peeut
tieig
bushin
tügliciu
Ppterez
ttioner
cüßme
hote exr
ſpcnſan
6 ms.
Reeet
Puſllant
lecen
Ncondi⸗
heder

ffetis⸗
üreag⸗
use
Vrſonr
timnitt
elnin
Gwge
77 1
iſteren
tüeſeir⸗
tünttn
imicr
ncrii⸗
ntse
lute
Vendt
ſin
eni
ei
ha u
ccpener
Nent
iiſfun
tgenet
n per
leſng⸗

tage

Gnus
ſeias
,
nd⸗
os
cton,
gtrn
roon
Nisde
cſſe⸗
dee

äl H M
. “ Z B S

4
*

ſpſum de pᷣſumptiõe.qꝛ frequẽter pᷣſumit qͥs potius
ex cõfidentia vel audacia.ꝙ ex malicia. ergo nõ vide
tur eſſe ſpecies peccati in ſpm̃ſanctñ. Si tu dicas q;
nõ eſt ſpẽs niſi quãtũ ꝓcedit ex malicia.Obijcit᷑ con

—

tra hoc.qꝛ pᷣumptio vndecũq; ꝓcedat ſpẽs ſupbieẽ

que eſt capitale peccatum.ergo nõ eſt ſpẽs peccati in
ſpm̃ſanctũ.

tione.qꝛ obſtinatio eſt indurate mẽtis in malicia ꝑti⸗

nacia per quã fit homo impenitẽs.ſi ergo induratio

mentis venit ex ꝑmanſionc in peccato. ⁊ ꝑmanſio in
peccato nõ ſit ſpẽs peccati.ſed potius circũſtantia.vi

detur ꝙ obſtinatio nõ ſit ſe⸗ peccati in ſpm̃ſanctũ.

Si tu dicas ꝙ obſtinatio ᷣm ꝙ ẽ peccatũ in ſpm̃ſan/
ctũ nõ tĩ dicit ꝑmanſionẽ ſed etiã dicit nouũ actum
⁊ motũ.Obijcit᷑ ↄtra hoc.qꝛ actus ille nõ eſt aliud qᷓ;
volũtas manẽedi in peccato. nõ eſt aliud qᷓ; impeni⸗
tentia. ergo videt᷑ ꝙ obſtinatio nõ ſit ſpẽs peccati in
Pnai anctũ ab impenitẽtia diſtincta. ¶ Quarto oſtẽ/
i

tur hocipᷣm de impugnatiõe veritatis agnite.quia
frequẽter veritas agnita impugnat᷑ ex verecũdia.qꝛ

bomo timet cõfundi qũ dicit falſum.ergo videtur ꝙ
nõ ſit ſpẽs peccati in ſpm̃ſanctũ.Si tu dicas ꝙ nõ eſt

ſpẽs peccati in ſpm̃ſanctũ.niſi q eſt ex malicia.Obij

citur ↄtra hoc.qꝛ taʒ veritas qᷓ; veritatis agnitio filio
appꝛopꝛiat᷑.g potius debet dici impugnatio verita/

tis agnite peccatũ in filiũ q; peccatũ in ſpm̃ſanctum.

tie.qꝛ aliquis inuidet alij ex coꝛruptiõe nature.g

Aatra⸗ loco oſtendit᷑ hocipᷣm de inuidẽtia frat᷑ne

i omne peccatũ in ſpm̃ſanctũ eſt ex malicia. videtur
q; iſta non eſt ſpẽs peccati in ſpm̃ſanctũ.Si tu dicis
ip boc mõ eſt pctm̃ in ſpm̃ſanctũ quo mõ pꝛocedit ex

malicia. Obijcit᷑ ð hoc.qꝛ inuidẽtia fraterne gratie ſp
cõtinetur ſub inuidia qdð eſt pctĩ capitale.ergo vide
tur ꝙ inuidẽtia frat᷑ne gratic reducat᷑ ad pcccatũ ca/
pitale.⁊ nõ ſit pctm̃ in ſpiſſanctũ. ¶ Sexto ⁊ vltimo

oſtẽditur illud idẽ de impnia. qꝛ aliqs nõ penitet qꝛ
neſcit ſe peccaſſe.ergo videtur ꝙ aliqua impenitẽtia

ſit ex ignoꝛãtia. nõ eſt ſpẽs peccati in ſpm̃ſanctũ.qð
vniuerſalit᷑ eſt ex malicia. Si tu dicas ꝙ tũc eſt pctm̃
in ſpm̃ſanctũ qñ eſt ex certa ſciẽtia.Obijcit᷑ ↄtra hoc

qꝛ ſciẽtia nõ variat genꝰ peccati cũ ſit circũſtantia. ſi

44

45⁵

ergo impnia ꝓcedens cx ignoꝛãtia nõ eſt ſpẽs pecca/
ti in ſpm̃ſanctũ.videt᷑ ꝙ nec impnia ꝓcedens ex cer-/
ta ſcientia. eolani quẽadmodũ in oꝑibus
meritoꝛijs charitas dat foꝛmã.ita ꝙ nihil eſt merito/
riũ niſi ex charitate ꝓcedat.ſic intelligendũ in pecca/
to in ſpm̃ſanctũ ꝙ malicia dat foꝛmaʒ huic peccato.
vnð nihil dicendũ eſt eſſe pctmñ̃ in ſpm̃ſanctũ.niſi qd
ex certa malicia ꝓcedit Et qm̃ fere oẽs actus aie qui
ꝓcedũt ex certa malicia poſſunt ꝓcedere ex infirmi/
tate ⁊ ignoꝛãtia.⁊ nomia pctõꝝ imponũtur ab acti/
bus. hinc eſt ꝙ nullũ nomẽ pᷣdictaꝝ ſpẽꝝ eſt impoſi/
tũ alicui eaꝝ vᷣm qʒ eſt pciſe peccatũ in ſpm̃ſanctũ.et
Apterea in omnibꝰ opus eſt hac generali ⁊ cõi diſtin
ctionc.vt dicamꝰ ꝙ iſta ſex nomient pctm̃ in ſpm̃ſan

ctũ ſᷣm ꝙ ſunt ex malicia.ſi autẽ ſunt pᷣter maliciã.vt

pote ex iguoꝛãtia ⁊ infirmitate. tũc nõ ſunt peccata ĩ
ſpĩſanctũ.hoc añt meliꝰ patet ſi ad ſingula deſcẽda/⸗
mus. ¶ Ad illud em̃ qð pᷣmo obijcit᷑ de deſpatiõe q;
põt eẽ ex infirmitate. dicẽdũ ꝙ aliqñ deſpat aliqͥs ex
puſillanimitate.ita ꝙ in ipᷣa deſperatiõe non inuenit
cõplacentiã.ſed dolet ⁊ renitit᷑ ↄtra ipſazʒ.⁊ tũc nõ eſt
dicendũ eſſe peccatũ in ſpm̃ſanctũ.qꝛ in tali deſpera/

tione bomo nõ ꝓijcitur in ꝓfundũ. Eſt ⁊ glia deſp⸗

ercio oſtẽditur hocipᷣm de obſtina

tatis ag

XLII.

———

* „ „ „y „ —
ratio qua quis deſperat diffinitiue abſcõdens ſe qſi a

facie diuine miſericoꝛdie ſᷣm ꝙ fecit chayn. qui dixit.

Eccea facie tua eijcies me bodie.⁊ hec ſemꝑ eſt pec-

catũ in ſpm̃ſanctũ.qꝛ in ↄtumeliã diuine miſcdie.cui

ſuã p̃fert iniqtatẽ. icut dixit Chayn. Maioꝛ ẽiniqui
tas mea ⁊c.Ex hoc tñ nõ iudicat᷑ infidelis.aut qꝛ ta

mat deũ miſereri nõ poſſe ſed potius miſereri nolle.
⁊ tale pctm̃ ſemꝑ habet ↄiũctã maliciã. ꝓ eo ꝙ qͥ ſic

deſpat.in tali culpa vult vitã ſuam finire.vnde tales

deſperatiſſimi frequẽtiſſime ſibijpſis inferũt moꝛtem.
illud að obijcit᷑ de pᷣumptione.dicendũ ꝙ eſt
plumptio de menitis. et eſt pſumptio de impunitate.
Pꝛima pᷣſumptio qua qͥs pſumit ð meritis ſuis ſiue
d aliquo qdð babet in ſe.eſt pctm̃ ſupbie. Secũda xo

lis bene ſentit de alijs. male de ſe. aut certe qꝛ nõ eſti

46

pᷣſumptio qua qͥs pᷣſumit de impunitate dans totuʒ
diuine miſcdie.⁊ auferẽs ei rigoꝛẽ oino iuſticie.hoc ẽ

peccatũ in ſpm̃ſanctũ.qꝛ claudit viã ad gratiã.⁊ viã

ampliat ad peccatũ.⁊ ſic patet ꝙ aliter ꝑtinet ad pec

catũ capitale.⁊ aliter ad peccatũ i ſpm̃ſanctũ. Eſæd

illud qð obijcit᷑ de obſtinatiõe. obſtinatio dicii per

47

manſionẽ in malo. dicendũ ꝙ obſtinatio dicit dupli
citer. Ano mõ dicit᷑ obſtinatio continua ꝑmanſio in
culpa. Alio mõ dicit᷑ obſtinatio voluntas cõplacens

ſibi in culpa ꝑpetrata. pꝛioꝛẽ culpam nõ deteſtans
ſed appꝛobas.⁊ boc mõ dicit actũ.actũ inquã pꝛoce-
dentẽ ex malicia.ideo eſt pctm̃ in ſpm̃ſanctũ. Differt

duũt ab impnia ſm ꝙ bic ꝓpꝛie accipit᷑. nã vnũ eſt re-

ſpectu p̃teriti.⁊ reliquũ reſpectu futuri.Et quis vna
ſit virtus cuiꝰ eſt pᷣterita plangere ⁊ plangẽda nõ co.

mittere.tamẽ circa iſtos duos actus poſſunt eſſe di⸗

„

uerſavicia.ſicut largitas cum ſit vna virtꝰ.tñ ſm du
os actus qͥ ad ipſaʒ cõcurrũt.videlicʒ dare ⁊ tenere.
babʒ duo vicia oppoſita.videlicʒ. ꝓdigalitatẽ ⁊ aua/
ricia.¶ Ad illud qd obijcitur de impugnatone veri⸗
tatis agnite. dicendũ ꝙ veritas agnita tripliciter põt
intelligi impugnari. aut ꝓpter ipſam veritatem. aut
ꝓpter ipm dicentẽ.aut ꝓpter effectũ cõſequẽtẽ. Pꝛi/⸗
mo mõ nullꝰ ipugnat cũ oẽs homies natura ſcire de/

„

ſiderent. Secũdo mõ ⁊ tercio põt impugnari ex infir

mitate ⁊ etiã ex malicia.⁊ cũ quis impugnat eaz pti⸗
naciter ſiue i ↄfuſionẽ dicẽtis.ſiue ꝓpter excuſationẽ
ſui.q̃ſi ſemꝑ bʒ adiunctã maliciã. maxie cũ ẽ veritas
ad ſalutẽ ꝑtinẽs.vt eſt veritas xpᷣiane rel igionis.⁊ ſic
eſt peccatũ in ſpm̃ſanctũ. Tũc aũt dico aliquã veri/
tatem ꝑtinaciter impugnari.qũ ex ſua impugnatiõe
Aꝓpter odiũ vicẽtis vel effectus ↄſequẽtis.aut facit vł
vult ſacere pᷣiudiciũ veritati.ita q; qis nõ odiat xæ
ritatẽ ſᷣm ꝙ veritas eſt.tñ rõne adiũcti oino cã abhoꝛ
ret. ſicut aliqs odit deñ rõne iuſticie.⁊ rõne illiꝰ odij

cõtingit ꝙ homo delectat᷑ in cõtumelijs dei ⁊ in cõfu

tatione veritatis.⁊ tũc recte dĩ moueri ex malicia et

48

ꝑtinacia. Si aũt qͥs reſiſtat nõ ꝑtinaciter.tũc põt bpñn

ꝓcedere talis impugnatio ex quadã infirmitate.nec
talis impugnatio peccatũ eſt in ſym̃ſanctũ. Nec va/
let ill qð obijcit᷑ ꝙ Veritas ⁊ agnitio veritatᷣ appꝛo/

72
—

pꝛiat᷑ filio.qꝛ talis ipugnatio nò pcedit ex ipa agni
tiõe.ᷣ potiꝰ pcedit ex malicioſa wlũtate. Añ mõer ſu
pꝛa dixit ĩ ꝓlogo.diſſentiẽtibꝰlũtatibꝰ.diſſentiens
fit aioꝝ ſenſus.⁊ dũ aliud alijs aut videt᷑ aut cõpla/

cet.ĩpictatis erroꝛ obnitit᷑.⁊ volũtatis inuidia reſul

illud a obijcit de inuidia fratne gie. dicendũ q du⸗
plicit põt qs iuidere Gfegliene. Aiit er unutif
MW ZTits z2

tat. ? illud qð ẽ mouet ad veritatẽ ipugnãd.¶¶ Ad 40

Li.

bonũ pꝛiũ cuiꝰ pmotionẽ appetit ſingularicr. ſie

cſt peccatũ capitale. Aut qꝛ viſus anime ſic ẽ depꝛaua
tus vt ſicut non videt bonũ in ſe.ſic etiã nolit videre
bonũ ĩ alio. ⁊ tũ tẽ peccatũ in ſpm̃ſanctñ.hoc autẽ eſt
in illis maxime qͥ vix poſſunt in aliquo bomie videre
bonũ.⁊ ita alio mõ eſt peccatũ ĩ ſpm̃ſanctũ.⁊ iſto vlti

mo mõ nõ ꝓcedit niſi ex magna coꝛruptiõe ⁊ malicia zſanctũ. ꝙ tñ i
quodãmõ oibꝰalijs eſt annexa. Hec hoc impedit qͥn

voluũtat.que adeo guſtũ eius puertit.vt bonũ faciat
59 apparere malũ.⁊ malã faciat apparere bonu.⸗⸗Ae
illud qd obijcitur de impenitẽtia. dicendũ qꝙ impnia
dicit᷑ dupliciter. videlicʒ pᷣuatiue ⁊ ↄtrarie.Si dicat

——

puatiue.ſic nõ eſt peccatũ in ſpm̃ſanctũ.q;ꝛ non ponit

Diſtiuctio.xliiij. vnde habeat oꝛtũ potentia peccandi.
Oſt pꝛedicta cõſideratione dignũ ⁊c. Supꝛa oñdit magiſter qualit᷑ peccatũ

“”éäc ůü ? em ——————ᷓᷓ ....,
“ͤ f”ô” D ä W nglſnn

houũñ peceatũ.S cõditionẽ dicit ſiue circũſtantiã pec⸗/
cati pcedẽtis. Alio mõ põt dici ↄtrarie.⁊ tũc dꝛ impe
nitẽtia wolũtas impenitẽdi.⁊ talis ex malicia ꝓcedit
2 eſt peccatũ ĩ ſpm̃ſanctũ. Nec valet illud qð obijcit
ꝙ ſcia nõ variat genꝰ. dico em̃ ꝙ boc nõ eſt rõne ſcie
ß etiã rõne malicie.bec aũt impnia ſic eſt ſpẽs peccati
in ſpm̃ſanctũ.qꝙ tñ alie ſpẽs ad ipᷣaʒ oꝛdinant᷑.vt ipᷣa

ſit diuerſa ſpẽs ab alijs.qꝛ ſicut i virtutibꝰ vna diſpo
nit ad alterã.ſic etiã ⁊ in vicijs.q;uis nõ ſit tanta cõ/
nexio in babitibꝰ vicioꝝ ſicut eſt in babitibꝰ virtutũ.
ſicut deo dante in tercio libꝛo manifeſtabit᷑.

oꝛtũ habet a volũtate in

„₰* ——

enerali ⁊ in ſpeciali. in hac vo pte determiat vñ habeat oꝛtũ potẽtia peccãdi.⁊ hec ꝑs durat vſq; ad
= nẽ libꝛi. Diuidit᷑ autẽ ꝑs iſta in qttuoꝛ ꝑtes. In q; pma mor querit vñ ſit potẽtia peccãdi.⁊ deter/
minat ꝙ potẽtia peccãdi nõ eſt a deo m quoꝛũdã opinionẽ. In ſecũda vo ꝑte oñdit ꝙ ois potẽtia peccãdi ẽ

0%

a deo pluribꝰ autoꝛitatibꝰ.ibi. Sʒ pluribꝰ ſanctoꝝ teſtimonijs ⁊c. In tercia vo ꝑte determiat quãdã dubita/
tionẽ ꝗᷓ ex pcedẽtibꝰ hʒ oxt̃. vicz. vtꝝ aliqñ ptãti ſit reſi

501 icz. vt⸗ ſtẽdũ. ibi. Hic oꝛitur ꝗᷓſtio nõ trãſiliẽda. vbi determiat
ꝙ aliqñ eſt obediẽdũ.aliqñ reſiſtẽqũ. In quarta vᷣo ⁊v

ltima ↄtinuat mor dicta dicẽdis.vt ex boc libꝛo ad li/

——

bꝛũ terciũ tranſeat.ibi. Jam nũc his intclligẽdis atq; ꝑtractãdis ⁊c. Et poſſet hec ꝑticula vltima diuidi ↄtra

9 7 ☛s

totũ pᷣcedens.ſed cauſa bꝛeuitatis nõ fuit diuiſa. bmõi em̃ minutie diuiſionũ plus habẽt curioſitatis ꝙᷓ vtili/

tatis. ⁊ idcirco eas in pccdentibus pᷣtermiſi.

Querit vnde ſit potẽtia peccandi. ⁊ determĩat ꝙ noõ eſt a deo ſᷣm quo⸗

rũdam opinionem. a

bis a deo.vel a nobis:putãt quidaʒ potẽtiã recte agẽdi nobis eſſe a

Oſt pᷣdicta ↄſideratiõe dignü occurrit. Vtrũ peccãdi potẽtia ſit no⸗ XLIIII
deo. Potentiã vᷣo peccãdi nõ a deo ſ a nobis vel dyabolo eſſe.ſicut M

AW mala volutas nõ a deo nob ẽ. ̊ a nob ⁊ a dyabolo. Bona aut a deo tm̃ nob “
eſt. Bone nãq; volũtatis ⁊ cogitatiõis initiũ nõ homi ex ſeipᷣo naſci.bᷣ diui / NRatio ꝓbãs qᷣ

nitꝰ pari ⁊ tribui ĩ eo de⸗ euidẽter oñdu.qꝛ nec dyabolꝰ.nec aliqs angeloꝛũ bona wluntas
eiꝰ exqͥ in hãc caliginẽ ſũt detruſi.bonã potuit vl poterit reſ umere volũtatẽ

nõ ſit homi niſi
a deo. Augu. in

Quia ſi poſſibile ſoꝛetvt hũana natura poſtq; a deo auerſa bonitatẽ ꝑdidit li. defi.ad pe.
volũtatis. ex ſeipa rurſus eã hr̃e potuiſſet.multo poſſibiliꝰ h̊ natura hr̃et an

2

elica.qᷓ qᷓntõ minꝰ grauat᷑ terreni coꝛꝑis pondere.tanto magis hac eſſet p⸗
lita facultate. Mõ ergo homo vel angela ſe volũtatẽ bonã hfe põt.ſed ma

lã.Silr ⁊ de potẽtia inquiũt ꝑ ſilitudinẽ volũtatis boni vel mali diſſerẽtes

cilla ſit a deo.nõ iſta.

Aedi pluribꝰ autoꝛitatibꝰ potentiã peccandi eſſe a deo. b
¶ Ged pluribꝰ ſctõꝝ teſtimonijs indubitater mõſtrat᷑. ꝙ ptãs mali a deo efaa
quo ẽ oĩs ptãs. Ait em̃ aplus. Mõ eſt ptãs niſi a deo. Qõð nõ de ptãte boni Roma. xiij.

tm̃.ſᷣ ⁊ mali intelligi opoꝛtʒ.Cũ pylato etiã veritas dicat.MNõ hr̃es i me po⸗ Johã.xix.

teſtatẽ niſi datũ eſſet tibi deſuꝑ.Malicia nẽpe

hoĩm (vt ait Aug.)cupidita⸗/

tẽ nocẽdi ꝑ ſe hʒ.ptãteʒ aũt ſi ille nõ dat.nõ hʒ. Ideoq; dyabolꝰ añqᷓ; aliqᷣd M
tollerer Job dicebat dño. Mitte mauũ tuã.i.da ptãteʒ.qꝛ etiã nocẽtiũ ptůs Job.j.
nõ ẽ niſi a deo.ſiẽ ſapia ait. Per me reges regnãt.⁊ tyꝛãni ꝑ me terrã tenꝛt. Pꝛouer. viij.
Vnñ iob de dño ait. QAui facit regnare hypocritã ꝓpter pctã wli. Et de plo JYob. xxxiiij.
ifrł dicit deꝰ. Dedi eis regẽ ĩ ira mea. Nocẽdi em volũtas põt eẽ abbhomis & ſee. xiij.
Qio.ptãs aũt nõ ẽ niſi a deo.⁊ h abdita aptaq; iuſticia.Nã ꝑ ptãteʒ dyabo/ .

lo datã iuſtos deꝰ facit ſuos.De G̊ etiã Gꝛego.in moꝛał.ait.Cumoꝛis elatio

nõ ptãtis oꝛdo ĩ crimie ẽ. Potẽtiã deꝰtribuit.elatõeʒ vᷣo potẽtie malicia nfe
mẽtis inuenit. Lollamꝰ g qð de nr̃o eſt.qꝛ nõ potẽtia iuſta.ſᷣ actio pᷣua dam
nat᷑. Hhis autoꝛitatibꝰ aliſq; pluribꝰ euidẽter oñdit᷑ ꝙ nõ eſt ptãs boni vel
mali cuicũq; niſi a deo equo.⁊ ſi te lateat equitas. D

ccædi nõ ẽ homiĩ vel dyabolo ni

Metermiĩat dubiũ vtrũ aliqñ reſiſtendũ ſit potaſteti.
hicoꝛit᷑ qſtio nõ trãſiliẽda ſilẽtio.Dictũ eſt em ſupꝛa ꝙ ptãs peccãdi vno⸗
ſi a deo. Aplus aũt dicit ꝙ qͥ ptãti reſiſtit. dei Roma. xiij.

ãdi vłno⸗

on
na70.
hate 4
badins
dobc
afon
ſſtſie
oſſen
potef
llach
toß!
gon
ſſu
döte
lnſen
coſul
o
pleni
neral
imed
diate
ug
iſte⸗
mmali
apte
guic
nese

noe

inc⸗

In

hʒſi
ſatie

Pf
(po

NRi

e
d
ſchi
kͤrſe
s
nißt
nhcchkin
Pmnnin
ttannii
bhini⸗
N.

iͤrge
rſhn

Bii

tamtt
Albyalt
Adudien
ſtszſth

Un

Nuge
A
iurmi

vaAn
ine.

hiſt⸗

.
Mle
on
e

—

diatus.vñ magis

malũ pene ſicut aſpiciẽti patet. Et dicẽdũ q;
apte apparet mer allegat eas aliquãtulũ minꝰ rec
quid

pjʒ ſubſequi.⁊ hoc dicit diſ.v.⁊ etiã dil.xj.

cqpollebat baptiſmo xpᷣi.ta ꝙ bapti

Di. XLII.
oꝛdinatiõi reſiſtit. Cuʒ dyabolo ſit ptãs mali dei oꝛ⸗/ a Seend Eaplhim
a Qinatiõe. eiꝰ ptati nõ eſſe reſiſtẽdũ videt᷑. Sʒ ſciẽdũ ẽ ibiloq de ſeculari po
aplin ibi loq de ſeculari ptãte ſcʒ rege ⁊ pncipe ⁊ hmõi ceſtateCtra no vi⸗
Ab no e reſiſtẽdũ ĩ his ꝗᷓ iubet deꝰ eis exhiberi ſc ĩ ri ngn uffieicter
R Ainrenae butis ⁊ hmõi.Si xo pꝛĩceps aliqͥs vel dyabolꝰ alidd motã imo Boni⸗fuge
gu elt poteſtati. iuſſerit vł ſuaſerit ↄᷣ deũ.tũc reſiſtẽdũ ẽ. Vñ Aug.de⸗ re. qꝛ ſicut babitũ eſt
terminãs q̃lit reſiſtẽdũ ſit ptãti in li.de nã boni ait. Si 2in pᷣcedẽti ca.vyabo/
aid iuhegt⸗ ptãs qð nõ debeas facere.hic ſane ↄtẽne 5 no agtezo⸗
b ptãteʒ.timẽdo maioꝛẽ ptãteʒ. Ipos hũanaꝝ reꝝ gra ccc a lepſo n a vo/⸗
dus aduerte. Si qͥd iuſſerit ꝓcuratoꝛ. nũqͥd faciendn cũg apls dicit ois
* En rve Ha engu opgzas a deo c. itelligit
eſt. ſi ꝓcõſulẽ iubeat. Rurſus ſi qͥd ipᷣe ꝓcõſul iubeat nõ ſolũ de ptãte vis
⁊ aliud iubeat imꝑatoꝛ.nunqᷣd dubitat᷑ illo ↄtẽpto illi ſ etiã de ptãte dyalo
eſſe ſeruiẽdũ.Ergo ſi aliud imꝑatoꝛ.aliud iubeat deꝰ. li. Itẽ vꝛ ꝙ eiꝰ ptãti
ↄtẽpto illo obtꝑandũ ẽ deo. Ptãti g̊ dyaboli vel hois n ſit reſiſtẽũ. qꝛ Hie
tüc reſiſtim⸗. cũ aliqd z¶ deũ ſuggeſſenit. in qͥ dei oꝛdi⸗ mapai⸗ Sengere
natiõi nõ reſiſtimꝰ.ſʒ obtꝑamus. Sic em̃ deus pcepit bucho. ⁊c cõminatur

—

vt in malis nulli ptãti obediamnd2. bis dñs qͥ nõ ſemuiẽt
Cõtinuatio qua ex.ij.li.ad terciũ trãſit. d nabuchoðd. ſi & ꝑ na/

¶ Bam nüc his intelligẽdis atq; ꝑtractãdis.q ad verbi buch. ſignificat dya
incarnati myſteriũ ptinent.integra mẽtis ↄſideratõne wi Rcwrin
9 I? eij gqliaui bem“' rel
intendamꝰ. vt de ineffabilibꝰ vel modicũ aliquid fani dyatoli. vtpote ma-

deo reuelãte valeamus. lier pᷣla tis ⁊ tyꝛannis
. . „ VG q̃ ſunt mẽbꝛa dyabo/
li ergo multo foꝛti neqg ipi dvyabolo cſt caput ipſoꝛ malou. K viceng ꝙ mor recte dicit ĩ boc qð dicit
ꝙ verbũ apli qͥ d nõ reſiſtendũ eſſe ptati intelligi babeat de ptãte hñana nõ de ptqte dyalbolica. qꝛ ptas hũa/
na ⁊ oꝛdinata eſt. ⁊ oꝛdinate frequẽter mouet ⁊ impꝑat.⁊ ideo qͥ ei reſiſtit.diuine oꝛdinatiõi reſiſtit.ſaltẽ ſi oꝛdi
nate pᷣcipit. Sy qꝛ dyabolꝰ ex ꝑuerſitate volũtatis ſue ſemꝑ inoꝛdinate ⁊ ad malũ mouet.⁊ õ deũ.iõ ſm rectũ
oꝛdiuẽ ⁊ mãdatũ apli frequẽter eſt ei reſiſtendũ ⁊ pugnãdũ ↄ eñ tanqꝙᷓ ð peſſimũ aduerſarin. Oꝛ & dʒ ptas
dyabolia deo eſt. dicendũ q verũ eſt. ipſe nõ vtit᷑ ea ad id ad qdð de? ci eq dedit.ĩmo ſemꝑ malũ intẽdit.⁊ di
ei foꝛtit reſiſtimꝰ.malũ ſuũ in noſtrũ bonũ ↄuertimꝰ. ¶ Ad illud qdð obijcit᷑ de mẽbꝛis dyaboli.dicendũ ꝙ nõ
eſt ſile. nã mẽbꝛa ſua nõ ita ſemꝑ mouẽt ad malũ ſicut ipe.qͥ eſt in malo obſtinatꝰ.⁊ a quo ſumpſit exoꝛdium
om̃e malũ. b ¶ Ipos bñanaꝝ rerũ gradꝰ aduerte.ſi qͥd iuſſerit ꝓcuratoꝛ ⁊c. In hoc verbo innuit mor ꝙ ſi
poteſtas inferioꝛ buiet ptãti ſi upiori. magis obediendũ eſt ptãti ſuꝑioꝛi qᷓ; inferioꝛi.ᷣ ↄtrariũ huiꝰ habet᷑ ſuꝑ
illud Apoca. Et angelus. eccleſie pgami ſcribe. Non audet archiepus ſupꝑ ſubditos ei manũ imponere ſine
eo. ̊ hoc põt epᷣus ſine arc hiepo. videt᷑ ꝙ magis Sobediendũ infcrioꝛi q; ſu gion ASr cauſa ĩmediata ma
gis influit q; mediata. ſi ptãs inferioꝛ magis imediata eſt 5 ſupꝑioꝛ. videt᷑ magis ſit ſtandũ ptãti inferioꝛi
ſupioꝛi.õtrariũ huiꝰ ẽ.q; dicit Boetiꝰ.Quicqͥd põt virt inferioꝛ põt ſuꝑioꝛ.vᷣ nõ ecõuerſo.ẽ̊ virtꝰ ſuꝑioꝛ
põt cõpeſcere inferioꝛcẽ.g̊ magis ſtandũ eſt mãdatis ipſiꝰ. R dicendũ ꝙ; duplicit᷑ ẽ loqͥ de ptate ſuꝑioꝛi et ʒ
Inferioꝛi. Aut ita ꝙ, ptãs inferioꝛ totalit᷑ fluit a ptãte ſupioꝛi ad qua oꝛdinat᷑ſicut ptãs ꝓcuratoꝛis a ptãte ꝓ
cõſulis. ⁊ ptãs pcõſulis a ptãte imꝑatoꝛis.⁊ tũc verũ eſt qd dicit ꝙ ſtandũ eſt magis ptãti ſuꝑioꝛis ꝙᷓ inferio
ris. Aut ille ptates ita ſe hbabẽt ꝙ ambe fluũt a ſuꝑioꝛi.⁊ ĩ caſibꝰ determiat vna pᷣſupponit alterã.⁊ illa poſſe

plenũ habet ſuꝑ vtrãq;.ſicut ptãs epi ⁊ archiepi a ptãte pape q̃ plenã bz potentiã ſuꝑ vtrũq;.⁊ tũc nõ eſt ge/

ter verũ e magis opoꝛteat obedire ptãti ſuꝑioꝛi qᷓ́; inferioꝛi. vtpote ptãti archiepi q; epi.ꝗꝛ vnꝰ ẽ p̃latꝰ
ere e dreco⸗. feſpectu eiꝰ q bʒ plenã poteſtatẽ ſuꝑ vtrũq; veritatẽ hʒ.qꝛ ille nõ eſt tm̃ pᷣlatus me-
ebet ſtare ſubditꝰ mãdato pape qᷓ; mãdato alicuiꝰ pᷣlati inferioꝛis.Et in hoc caſu loquit
Augu. Et ꝑ hoc patet rñſio ad obiecta. Doſtremo qrit᷑ de illis autoꝛitatibꝰ qᷓs mor adducit in lr̃a. Cũ em̃ ſit
ãſtio de ptãte peccãdi. videt ꝙ minꝰ recte adducat autoꝛitates illas ꝗᷓ locũ tenẽt de ptãte dñandi ⁊ inferdi
ũ ꝙ ex cõſequẽti aliquo mõ pñt ad ꝓpoſitũ applicari.verũtamẽ ſicut
te. Mõ tñ nlran ſi ĩ tot 3 tã bonis dictis mar dixit ali
mno cõplete nec ci eſt pter boc inſultandũ. magis em ſuo laboꝛe meruit legentiũ oꝛones a gran actio
nes iyrepbenſice. ic i alianzib⸗ locis declinauerit ab opinionibꝰ cõibus ꝑti minꝰ ꝓbabili adheſit. pcipue
in octo locis. ¶ Mam in li. . ſunt duo. vnñ ſcz eſt diſt. xvij. ꝙ charitas ꝗᷓ eſt dei ⁊ ꝓximi nõ cſt qd creatũ. ſed
incrcatũ. Aliud vo eſt ꝙ bec noia trinꝰ ⁊ trinitas nõ dicũt poſitionem ſed pᷣuationẽ tm̃.⁊ hoc ponit diſ.xxiiij.
In ſecũdo vo li. ſiy duo dicit.quoꝝ pᷣmũ eſt ꝙ in angelis beatis pᷣmiũ pᷣceſſit.⁊ meritũ reſpectu ſubalis pᷣmij
Aliud eſt ꝙ nihil de cibis traſit in veritatẽ huũane naturc. nec p gene
rationé nec nutnitionẽ In li.ii ſilr duo vicit. vnii eſt aia eruta conc eſt hona eboc diſt. Aliud eſt a
xps fuit bo in triduo. t hoc dicit diſt. xxij. In. iii l ouo vicit. vnu eſt e baptiſm Yoha. cñ impoſitiõe manuñ
iat? baptiſmate Jots⸗ in hͤa trinitatis ko eat rebontissdiger 6 dia
piſt. ij. Aliud eſt de ptãte baptizãdi interiꝰ quã dixit ꝙ deꝰ potuit alij dare.⁊ q; crcatura potuit ſuſcipe. et ſiir
Aeeepo ptãte treangi cõicarc.⁊ creare ꝑ cresturã tanq; ꝑ miſtrij,⁊ hoc diſt.v. In his dao el Konibue

ſiigit᷑ h̊ eſt falſuʒ. reſtat ⁊c. aree
6 poſſe deficere ẽ nõ poſſe.⁊ ẽ puatio potẽtie.ſi gpᷣua
tio ⁊ defectꝰ potẽtie nõ eſt a deo.videt᷑ ꝙ potẽtia

ecõmuniter odctoꝛes pariſiẽſes nõ ſequũtur magiſtrũ. nec

— —
.
2
. .
— .

eredo in om̃ibus bijs eum eſſe ſuſtinendũ. ne ammoꝛ?

homis veritati fiat pᷣiudiciũ.⁊ hec oĩa ſuis locis manifeſta ſunt ⁊ manifeſtabunt᷑.

DO intelligentiaz huiꝰ partis incidit hic q̃ſtio
circa tria. Pꝛimo querit᷑ vnde habeat dꝛtum
e opoteſtas peccandi. Secũdo vo querit᷑ vnde
ſit in homie poteſtas pᷣſidendi ſiue dominãdi.Lercio
queritur de neceſſitate ſubiacendi potentie pᷣſidenti.
Circa pꝛimũ querũtur duo. Pꝛimo querit᷑ vtrũ po/
tentia peccandi ſit in bomic a deo vel a ſeipo. Secũ/
do querit᷑ vtrũ potentia peccandi inꝗꝙᷓtũ huiuſmodi
ſit bona. an malz
Rerũ potentia peccandi ſit in nobis a deo. Et qp
ſic videt᷑.pᷣmo autoꝛitate Auguſt.ſuꝑ pᷣs.⁊ magiſter
adducit in lr̃a. Nocendi voluntas pot eſſe ab animo

hois.poteſtas aũt nõ niſi a deo.ſ̊ volũtas nocẽdi q̃ ẽ

bomis.a ſeipᷣo nõ eſt niſi reſpectu nocumẽti quo qͥs
peccat. ergo ſi reſpectu illiꝰ eiuſdem eſt a deo.videt᷑
ꝙ poteſtas peccandi ſit a deo in ipſo. ¶ Btem philo⸗
ſophus in topicl. põt deus ⁊ ſtudioſus pꝛaua agere.
ſed omnce illud in quo cõmunicat homo cũ deo.habz
ab ipſo tanqᷓ; a cauſa ⁊ pᷣncipio.ſi ergo in potẽtia pec
candi homo cũ deo cõicat.videt᷑ ꝙ potentiã veccãdi
a deo accipiat. ¶ Itẽ omne illud qð atteſtat᷑ nobili/
tati nature eſt a deo.ſᷣ᷑ poteſtas peccandi in eo ĩ quo

eſt atteſtat᷑ nobilitati nature.nõ em̃ repiri põt niſi in

creatura rationali que eſt nobiliſſima omniũ creatu/
rarũ.ergo videt᷑ ꝙ potẽtia peccãdi ſit in bomie a deo
tẽ emne ill das facit ad amplificationẽ laudis
a deo eſt. cuiꝰ eſt ois hbonoꝛ ⁊ laus.ſᷣ poſſe peccare fa

cit ad laudẽ viri iuſti.ſᷣm ꝙ dicit᷑ Ecci.xxxj.Qui po/

tuit trãſgredi ⁊ nõ eſt trãſgreſſus.⁊ facere malũ ⁊ nõ
fecit.ergo videt᷑ ꝙ poſſe peccarc ſit in bomine a deo.
¶ Wtem potentia peccãdi aut eſt in creatura rõnali
vm ꝙ eſt a deo. aut ᷣm ꝙ eſt ex nihilo. Si ᷣm ꝙ eſt a
deo. habeo poſitũ.ſcʒ ꝙ talem potentiã homo a deo
accipiat.Si ſᷣm ꝙ eſt ex nibilo.ergo cuzʒ oĩs creatura
ſit ex nibilo.omnis creatura habet potentiã peccãdi.
33. peccare ẽ deficẽ.

candi nõ ſit in bomie a deo.ſed potiꝰ a ſeipſo. ¶ Itẽ

ab eodeʒ pᷣncipio ſunt actus ⁊ potentia.ergo ſi pctiñn

nõ eſt a deo aliquo mõ. ergo nec potentia peccandi ĩ
homie eſt ab ipſo. ¶ Item gloꝛia eſt ꝑfectiua ⁊ ſalua

tiua nature.ſed ꝑ gloꝛiã aufert᷑ potentia peccanudi.ſi

7

ergo gloꝛia nõ aufert qð deus dedit.videt᷑ i

8 dedit.videt᷑ igit᷑ ꝙ po
tentia peccandi homo a deo nõ accepit.

JYem po/

tentia peccandi eſt potẽtia faciendi contra deũ. ergo

potentia peccãdi inqtum hmõi aduerſat᷑ diuine po/
tentie.ſi igit᷑ diuina potentia nihil ↄtra ſe facit.videt᷑
igit᷑ ꝙ ab ipᷣa nõ ſit potentia pcecandi. ¶ Itẽ omne
qð eſt in homie a deo.habet exemplar in deo.ſed po/

tentia peccãdi inq'tũ huiuſmodi nõ habet exemplar

in deo. impoſſibile em̃ eſt ꝙ deus peccet.ſicut in locis
pluribꝰ Augu. oſtẽdit.⁊ impoſſibile eſt etiã defectus
babere excemplar in deo.ſi igi᷑ homo pſᷣm potentiam
peccãdi deo nõ aſſilat᷑.ĩmo potius aſſilat᷑ dyabolo.⁊

omne ulud qd homo habet a deo.habet in ipſo deo

exemplaritatẽ ⁊ ſimilitudinẽ. videt᷑ ꝙ potentia pec/

Candi in homie nõ habeat a deo cauſam ⁊ oꝛiginem.
5§ RX dicenduʒ q cum dico potentiã peccandi.duo
dico. ⁊ dico aliquꝗ potentiã, ⁊ dico potentiã ad talẽ?

actum oꝛdinabilem. Si igit᷑ loquamur de potentia

peccandi ſᷣm ꝙ potentia eſt.cum illa potentia ſit libe

a potẽtia deliberatiua ꝗᷓ nobilis ẽ.qꝛ ſola illa infoꝛma
bilis ẽ ꝑ iuſticiã. Ael viceqñ atteſtari nobilitati eſt

ri arbitrij.ſic abſqʒ dubio a deo eſt. Si aũt loquamur
de oꝛdinabilitate illiꝰ potentie ad peccatũ.tũc dicẽdũ n
tꝙ ſicut peccatũ aliq accipit᷑ abſtracte.aliqñ cõcre⸗ n
te.aliqñ em̃ nomiat actionẽ defoꝛmẽ.aliqñ ipſam de/ .
foꝛmitatẽ.ſic dupliciter eſt loqui de illa oꝛdinabilita/ 4
te ad peccandũ.aut reſpectu defoꝛmitatis.aut reſpe/ f
ctu actionis ſubſtrate. Si reſpectu actiõis ſubſtrate. 4
ſic talis oꝛdinabilitas a deo eſt ſicut ⁊ actio ſubſtrata 4
peccato. Si autẽ loquamur de oꝛdinabilitate illa re/ p.
ſpectu defoꝛmitatis.ſic cũ illa defoꝛmitas nihil aliud be
ſit ꝙᷓ; pᷣuatio ⁊ defectus.talis oꝛdinabilitas nihil alis⸗
eſt q; defectibilitas.⁊ ideo ſicut defectus defoꝛmitat joh
nõ eſt a deo. ſic nec talis defectibilitas eſt a deo.ſᷣ eſt a⸗
in ipſa creatura rationali.qꝛ ex nibilo.Sic igit᷑ potẽ/ e⸗
tia peccandi vno mõ concedit᷑ eſſe a deo.alio vᷣo mi/ be
nime.⁊ ſᷣm hoc currũt rõncs ad oppoſitas partes.et n
etiã diuerſe fuerunt opiniones. Nam ſicut magiſter 4
dicit in lr̃a.quidã dixerũt ꝙ potentia peccandi nõ eſt .
a deo.Alij vo dixcrũt ꝙ potentia peccandi a deo eſt. n
qð nitit᷑ ꝓbare magiſter multis autoꝛitatibꝰ.ille aũt be
gutoꝛitates non valent ad hoc cõcludendũ niſi acci/ to
piat᷑ patẽtia peccãdi ſᷣm illud quod eſt ſine reſpectu t
actiõis ad quã eſt.qꝛ hoc mõ cõtinet᷑ ſ̊ genere potẽ/ ni
tie. Scom aũt ꝙ potentia peccãdi cõſiderat᷑ in com/ tin
patione ad ipſam defoꝛmitatẽ.ſic nõ eſt in genere po⸗ ſi
tentic.imo potius impotẽtic.ſic em̃ nõ nomiat potẽ/ e
tiã ſed defectũ.⁊ ſicut nõ ſequit᷑ deus põt oia facere. diſk
ergo põt peccare.ſic non ſequit᷑ iſto mõ.ois poteſtas
a deo cſt. ergo poteſtas peccãdi a deo eſt.⁊ iſto modo (
loquẽdo dicit Anſel.qꝙ ptãs peccãdi nõ eſt libertas g
Et hoc mõ ꝓcedũt rõncs oſtẽdentes ꝙ poteſtas pec
candi non ſit in bomie a deo.⁊ ideo ſunt cõcedende. ⸗
d illud qd obijcit᷑ de potentia nocẽdi ꝙ eſt a deo õᷣ m
q́;uis volũtas nõ ſit ab ipo.dicendum ꝙ Augu.facit (
vim in verbo illo inter iſam potentiã qua peccat᷑.⁊
actualẽ oꝛdinationẽ illiꝰ potentie qua peccat᷑.⁊ vult h⸗
dicere ꝙ ipᷣa potẽtia a deo eſt q;uis ipᷣa oꝛdinatio ad 4
pctm̃ ab ipo nõ ſit.qꝛ potiꝰ ẽ deoꝛdiatio qᷓ; oꝛdinatio. n
⁊iõ ex hoc nõ habet᷑ niſi ꝙ potẽtia peccadi hm id e ẽ b
a deo ſit. ᷣm aũt ꝙ eſt ad peccandũ nõ põt celici ex illa
autoꝛitate ꝙ; ſit a deo.ĩmo potiꝰ oppoſitũ.qꝛ potẽtia 1
peccãdi nõ ꝑpuenit ĩ pctm̃. niſi mediãte võlũtaria de-/
oꝛdinatiõe quã a deo eſſe negat Aug.in pᷣdicta auto⸗/ 1
ritate.¶ Ad illð verbũ phi q dicit q; deꝰ ⁊ ſtudioſus
põt pꝛaua facere. exponũt quidã qꝙ phᷣus intellexit 8
malo pene. hoc plane repugnat ciꝰ textui.⁊ iõ cñ ſa
cra ſcpᷣtura dicat.⁊ oẽs expoſitoꝛes cõcoꝛdãt q nullo .
mõ põt peccare.ſicut nec mẽtiri.nec ſeipᷣm negare.di
cendũ ẽ ꝙ illud vᷣbũ phᷣi nõ bʒ vitatẽ. nec credo ipᷣm 1
oↄſtituiſſe magnã vim in vbo illo. ꝓ eo ꝙ dixit b ſolũ
exẽplificãdo ⁊ ꝑtrãſeundo.⁊ exẽplũ fuũ ſatis ſufficie
bat ad ꝓpoſitũ ꝓ ꝑte in q̃ bʒ veritatẽ.ꝓ hac videlicʒ “K
ꝙ ſtudioſus põt mala agere.licz hoc nõ ſit vt ſtudiooo 1
ſus. vt põt a vᷣtute deficere.¶ Ad illud qð obijcitq S .
potẽtia peccãdi atteſtat᷑ nobilitati nature. dieẽdus q; 1
boc nõ è vrũ inqtũ dicit oꝛdinatõeʒ ad actũ ſubſtra- e-
tũ.nã nullꝰactꝰ ẽ defoꝛmabilis p culpã.niſi qͥ ꝓcedit

nhluig
V
Aion⸗
gne
rmgte
niſs
net
üni⸗
rchen
gi
Nrinr
anipi⸗
tcifr.
et
chtet⸗
ſtlns

can
dols
tuet
oaͤß
anu
nhße
nikie
gißd⸗

ty
cuit

.
em
is

duplicit᷑ aut ꝑ ſe aut ꝑ accidẽs. Potẽtia aũt peecãdi
⁊ peccatũ atteſtat᷑ nobilitati nature ꝑ accidens.ſicut

dicit Aug.q doloꝛ boni imiſſi.teſtis eſt bone nature.

9 Ad ũllud qð obijcit᷑ ꝙ facit ad amplificationẽ lau/

des. dicẽdũ ꝙ virtꝰ? ſicut omẽdabilioꝛ reddit᷑ ex pctis
ſic potẽtia bñ faciẽdi cõmẽdabilioꝛ reddit᷑ ex potẽtia
male faciẽdi.nõ qꝛ viciũ aliqͥd addat bonitati vᷣtutis.
icc potẽtia deficiẽdi aliqͥd addat potẽtie bñfaciendi.

ſj qꝛ ex pñtia oppoſiti magis in ſua bonitate clareſcit.

ſicut apparet magis virtuoſitas homis qñ põt mala
facere ⁊ nõ vult. qᷓ; ſi nõ poſſet nec vellet.⁊ ideo lau⸗/

Qat᷑ vir iuſtꝰin boc ꝙ potuit mala facere ⁊ nõ fecit.ᷣ

eſt laudat᷑ in hoc ꝙ fecit bonũ.⁊ non fecit malũ cum
poſſet.ita ꝙ laus eſſentialit᷑ reſpicit boc qdð eſt facere

bonũ.hoc aũt qð eſt poſſe peccare non reſpicit niſi ꝑ

accidẽs.vñ circũſcripta potẽtia faciẽdi malũ.ſi lonũ

10 faceret volũtarie adbuc laudaret᷑.¶ Ad illud quod

querit᷑ vtrũ potẽtia peccandi inſit creature a deo vel
ex nihilo.dicendũ ꝙ rõne actꝰ ſubſtrati qͥ eſt actꝰ deli
beratiuus ineſt ei a deo.ratiõe vᷣo defectus ineſt ei ex
nihilo.⁊ hinc ẽ ꝙᷓ potentia peccãdi nõ reꝑit᷑ in omni
creatura.qꝛ rõne imꝑfectiõis nõ repit᷑ in creatura ir
rationali.ꝓ eo ꝙ nõ põt in ea eſſe actus deliberatio/
nis. Rõne vo oimode pfectiõis nõ repit᷑ in creatura
beata.qꝛ nõ põt in ea eſſe defectꝰ.eo q; adeo ſuo crea/
toꝛi eſt ↄiũcta.⁊ ſic potẽtia peccãdi quodãmõ euelli/

tur pꝑ gloꝛiã. qdãmo reliquit᷑. quodãmõ eſt ipᷣa liber/

tas.quodãmõ minuit libertatẽ.quodãmõ eſt poten/

tia.⁊ quodãmõ impotẽtia.qꝛ quodãmõ dicit poſitio

nẽ. ⁊ quodãmõ pᷣuationẽ.⁊ ideo cũ querit᷑ vtrũ ſit a
deo.nõ eſt reſpondendũ ſimpliciter.ſed ſᷣm pᷣdictam
diſtinctionẽ. S
Dueſio ij b .
¶ AVtrũ potentia peccandi ſm ꝙ bmõi ſit mala. Et
ꝙ ſit mala inq;tũ hmõi videt᷑. Potẽtia peccãdi non
eſt aliud qᷓ; wlũtas.ſᷣ volũtas peccãdi eſt mala.ergo
potẽtia peccãdi ẽ mala ſᷣm ꝙ hmõi.¶ Itẽ cuiꝰ vſus
malus eſt ipᷣm q̊ʒ malũ eſt.ſicut cuiꝰ vſus bonꝰ ẽ cc.
ſed vſus potẽtie peccãdi eſt peccare.⁊ peccare ẽ ma/
lũ.ergo ⁊ potẽtia peccãdi mala eſt. ¶ Iteʒ ſicut ſe bʒ
potẽtia bñfaciẽdi reſpectu boni.ita ſehʒ potẽtia ma/
lefaciẽdi reſpectu mali.ſed ois potẽtia benefaciendi
inqtũ hmõi eſt.eſt bona. potẽtia malefaciẽdi inqtũ
hmõi eſt maln 4re vnaqueq; potẽtia cõpletioꝛ eſt
qñ eſt ſuo actui piñcta.ſed potẽtia malefacẽdi dũñ eſt
Ziſce⸗ actui alefacleh negl. eſt. ſi in⸗ Spleta 6
qñ ẽ ſepata ab actu.ergo videt᷑ ꝙ etiã ſepata ab actu
Malaſt. ¶ Ntẽ potẽtia malefaciẽdi aut eſt bona aut
mala. Si eſt bona. ⁊ omne bonũ eſt in deo ⁊ a deo.g
viclet᷑ ꝙ potẽtia malefaciẽdi inqtũ hmõi ⁊ a deo ſit.
T in deo ſit.quoꝝ vtrũq; falſum c.reſtat igitur ꝙ po/
tentia peccandi ſit mala. ¶ Sed ↄtra.ſi potẽtia pec-

candi eſt mala. ergo potẽs peccare eſt malus. ſᷣ iuſtꝰ
ſanctꝰ põt peccare. iuſtꝰ ⁊ ſanctꝰ eſt malꝰ. ¶ IGtẽ

ſi potẽtia peccãdi ẽ mala.aut gͤ malo pene.aut malo
culpe. Malo pene nõ.quia illud ſequit᷑ malũ culpe.
Malo culpe nõ.qꝛ culpa ↄſequit᷑ peccandi potentiã
tpe ⁊ natura.pᷣus em̃ ⁊ homo ⁊ angelus peccare po/

tuit q; peccauit.(¶ Itẽ ſi potẽtia peccãdi ẽ mala.aut

ergo malicia quã fecit.aut malicia que facta eſt i ipſa

NMaalicia quã fecit nõ opoꝛtet.qꝛ multi poſſunt male
facere q̃ nõ faciũt.ncc fecerũt.Si malicia q̃ facta eſti
ipᷣa. Sed ↄtra. Aug.in li.lxxxiij.q. ꝓbat ꝙ nullo alio
actoꝛe põt homo fieri mal? niſi ſcipo. non videt᷑ ꝙ

—

XIII.

potẽtia peceãdi quãtũ eſt de ſe mala ſit.¶ tẽ nõ ſe⸗

quit᷑.iſte põt adulterari.& eſt adulter. nõ ſequit᷑ iſte

põt malũ facere. eſt malꝰ.ſᷣ ſi potẽtia malefaciendi
eſſct mala. neceſſario ſeq̃ret᷑ ad ip̃am eſe malũ.S ⁊c.
Juxta hoc qᷓrit᷑ vñ boc eſt ꝙ volũtas malefaciẽdi eſt
mala.⁊ potẽtia maleficiẽdi nõ dicit᷑ eſſe mala. Que/
rit᷑ etiam ꝗpter quid volũtas peccãdi nõ dẽ volũtas
ſicut potẽtia peccãdi dꝛ impotẽtia:videt᷑ em ꝙ mag.
Si em̃ volũtas peccãdi minoꝛẽ dicit appꝛoximatõeʒ
ad peccati defectũ qᷓ potẽtia peccãdi.magis videt᷑ ꝙ

deberet cadere a ꝓpꝛia rõne.vt volũtas peccãdi dice⸗

retur volũtas.qᷓ; potẽtia peccãdi dicatur impotẽtia.
¶ &. dicendũ ꝙ ſicut potẽtia reſpectu bonoꝛũ non
dicit actualẽ oꝛdinationẽ ad effectũ ſᷣ ſolũ habitualẽ.
volũtas vᷣo dicit actualẽ oꝛdinatõʒz.ſic ⁊ j malis intel
ligendũ ẽ ꝙ porektia nõ dicit actualẽ oꝛdinatõʒ ad de-

fectũ.ᷣ potiꝰ habitualẽ. Añ nõ dꝛ aliqͥs bꝛe potentiã

11

V

malefacicdi qꝛ actualiter tendat in mala.ſᷣ qꝛ pot ten

dere i malũ. Aolũtas aũt actualẽ oꝛdinationẽ dicit.
nõ em̃ dẽ iſte vult malũ.niſi q actualiter tẽdit ĩ ma⸗
lũ. Sicut em̃ dictũ fuit in pᷣmo libꝛo.volũtas eſt ap/

pꝛoximatiua ipſiꝰ potentie ad agendũ.⁊ ideo qꝛ eſe
malũ dicit aliquẽ defectuʒ pᷣſentẽ in eo vcl circa id de

quo dicitur.hinc eſt ꝙ volũtas peccãdi mala ⁊ velle
peccare eſt malũ. potentia autez peccandi ſiue poſſe
peccare nõ dẽ eſſe mala. Cõcedẽde ſunt igitur rõnes
oñqẽtes ꝙ potẽtia peccãdi inqtũ hmõi nõ eſt mala.
Ad üllud qð obiſcit᷑ in ↄtrariũ pᷣmo de voluntate.
dicẽdũ ꝙ illud nõ valet.qꝛ volũtas malefaciẽdi plus

onit ꝙᷓ potẽtia malefacicdi. dicit em actualit᷑ oꝛdina

tionẽ ad malũ.vel vt ꝓpꝛiꝰ dicã actualẽ deoꝛdinatõz.

Vñ ſicut argumẽtũ illud nõ valet.velle malefacereẽ
malũ. poſſc malefacere eſt malũ.ita nec illud valct.
Mec valet qdð obijcit ꝙ potẽtia malefaciẽdi nõ e auũgᷣ
qᷓ; volũtas.quis em̃ nõ ſit alid.alio tñ mõ impoꝛtat
ꝑ hoc nomẽ potẽtia.⁊ alio mõ ꝑ boc nomẽ volũtas.
Quia in vno impoꝛtat᷑ in maioꝛi elongatiõc.in alte⸗
ro vᷣo in maioꝛi appꝛoximatiõe.et ideo eſt ſopha ſᷣm

13.

accidẽs.ſicut hic.eadẽ eſt volũtas q̃ diſtat a malo.et

qua appꝛoximat᷑ malo.ergo ſi mala ẽ ꝓut eſt appꝛo/
ximata ex cõpatiõe ad malũ.ſilr mala eſt put erit di⸗
ſtans.Aſſignat᷑ enim hic aliquid ſimiliter accidenti 2
rei ſubiecte ineſſe. Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ vſus po

tentie peccãdi inqꝙᷓtũ hmõi eſt malꝰ.dicendũ maxvi
ma illa iutelligit᷑ de vſu ad quẽ vnaqueq; res dirette

⁊ de ꝓximo oꝛdinat᷑.ſed potẽtia peccãdi nõ oꝛdinat᷑
nec directe.nec de ꝓximo ad actũ peccandi. ꝓ eo ꝙ;
illa eadẽ potẽtia eſt ad oppoſita ⁊ ad ſuũ oppoſituʒ
oꝛdinatur per ſe.ad boc autẽ oꝛdinat᷑ ꝑ accidẽs. Vñ
oppoſitũ ꝑccati eſt eiꝰvſus.⁊ peccatũ eſt eiꝰabuſus.
⁊ ideo nõ ſequit᷑ ꝙ ſi peccare ſit malum.q ꝓpter boc
potentia peccanqt inq tũ huiuſmodi ſit malu. Ad

illud quod obijcit᷑ ꝙ in bonis potentia benefaciendi

eſt bona.ergo ⁊c. dicendũ ꝙ non eſt ſimile.qꝛ i bonis
bonitas actus eſt a bonitate potẽtie.vñ cõſueuit dici
ꝙ; nõ qꝛ bona facimꝰ boni ſumus.ſed qꝛ boni ſumus
bona facimus.nõ ſic autẽ eſt in malis.imo ccõtra.qꝛ
mala facimꝰ mali ſumus.Et ratio huius eſt.qꝛ q;uis
potentia nõ poſſit ſe per ſuũ actum pꝑficere pot tamẽ
ſe ꝑ ſuũ actũ deoꝛdinare ⁊ deficientẽ facere.⁊ ꝓpter h
nõ tantũ addit bonuʒ opus pe bonñ opus q;tum
ad rationẽ merẽdi.ſicut pcti ſupꝛa peccatũ q;tuʒ ad

rõneʒ demerẽdi. Adiülud qð obijcit᷑ ꝙ cõpletioꝛ E 1

potẽtia cũ eſt ſuo actui ↄiuncta. dicendũ ꝙ; verũ
V H tt. 4

14

15

16.

19

2

eſt de actu ad quẽ oꝛdinat᷑ ſimpliciter.ſed nõ eſt verũ
de eo ad quẽ oꝛdinat᷑ ꝑ accidens.maxime cum actus
ilie plus tenet rõnem defectus qᷓ effectus.tũc em̃ ma
gis deoꝛdinat qᷓ; pficiat. ⁊ ſic eſt in potentia peccandi
reſpectu actus peccandi. ⁊ ideo magis recedit poten
tia a completione in boc ꝙ peccat. ꝙᷓ in eo ꝙ potuit
8 3. ſit e
candi potentia qua quis poteſt peccare. abſq; dubio
bona eſt. ⁊ a deo eſt. ſimiliter ſi dicat᷑ potentia peccan
di oꝛdinata ad actũ peccato ſubſtratuʒ ſi imiliter eſt a
co. Si aũt dicat᷑ potentia peccãdi ipſa poteſtas de/
ficiendi.hoc modo nõ debet dici bona nec mala. Bo
na nõ debet dici. qꝛ non dicit aliqð ens.⁊ nihil habet
rationẽ entis qd nõ babeat rationẽ boni. Mala non
debet dici pter hoc ꝙ nõ dicit pꝛiuationẽ alicuiꝰ bo-

illud qd querit᷑ vtrũ potentia peccan

eccare. 8 querit᷑ vtrũ pot eccan.
ut mala. dicendũ ꝙ ſi dicat potentia pec/

ni nati ineſſe. nec dicit actualẽ defectũ.ſed babitualẽ.

vnde talis potentia nõ debet dici potentia mala vel
deficiens.ſed potentia defectiua.nec eſt ꝓpꝛie poten/

tia ſed impotentia. VUnde nõ poſſe videre in lapide
nec eſt bonan nec eſt malũ.qꝛ nec dicit poſitionẽ.nec
dicit pᷣuationẽ alicuiꝰ boni nati ineſſe.ſic intelligen/
dum eſt de potentia peccandi in creatura rationali.
hᷣm ꝙꝙ potẽtia peccandi dicit defectibilitatẽ que ineſt
ci ex ratiõe creature.̃m quaʒ ex nibilo babet eſſe.Ex
his patet reſponſio ad illud qd querebat᷑ vltimo qre
videlicz volũtas peccandi dicit᷑ eſſe mala.⁊ nõ ſic po

teſtas:Hoc em̃ eſt ex boc.qꝛ voluntas eſt cauſa ime/

diata ⁊ ꝓxima reſpectu actuũ qui ex deliberatiõe ꝓ/
cedunt. magis autẽ peccandi potentia dicit᷑ impotẽ/
tia ᷓ volũtas peccandi dicat᷑ volũtas.ꝓ eo ꝙ nomẽ
potentie impoſitũ eſt a poſitione ⁊ complemento.et

ideo peccare diminuit de ratõne potentie vt dicit de⸗/

fectũ. ſicut moꝛtuus diminuit de ratõne homis. Mo/

men autẽ volũtatis impoſitũ eſt a libertate ⁊ cõpla/

centia. Et quia peccatũ eſt placitum ⁊ cõm itti habet

ꝓ libero arbitrio.hinc eſt ꝙ q;uis depꝛauet potentiã

volũtatis. tamẽ non diminuit de ratiõe volutatis. qꝛ

nõ habet ad ipſam repugnantiã ſᷣm ꝙ ſic nomiat᷑.et
ꝓpterea velle peccare velle eſt. poſſe autẽ peccare nõ
elt poſſe. ⁊ ideo dictũ fuit in.j.li.ꝙ deus eſt omnipo/
tens. ⁊ tamẽ nõ eſt omniuolẽs.

Onſequẽter queritur de poteſtate pᷣſidendi.
4 Et circa hoc querũtur duo. Pꝛimo queritur

vtrum omnis potentia dominangi a deo ſit.
Secũdo querit᷑ vtrũ poteſtas dominãdi ſit a deo bm
inſtitutionẽ . re.aut ᷣm punitionẽ culpe.

S QAueſtio. ſ. c
Teern poteſtas dominãdi ſit a deo.Et ꝙ ſic. vide⸗
tur. Johã. xix. Mon haberes in me poteſtatẽ niſi tibi
datum eſſet deſuꝑ dixit dñs pylato.ergo ſi poteſtas
pylati ſup chꝛiſtũ erat a deo.⁊ tamẽ minime videbat᷑
q; ſuꝑ ipſum deberet habere poteſtatẽ.ergo videt᷑ q;
multo fo:tius omnis areſas talis a deo eſt. ¶ Gtẽ
expᷣſſius. Roma.xiij. Mõ eſt poteſtas niſi a deo.⁊ cõ⸗
ſtat ꝙ ibi loquit᷑ & poteſtate pᷣſidendi.ergo ⁊c̃. Et iſte
u autoꝛitates ſufficiãt.qꝛ plures alie adducunt᷑ in
itera.

tem hocipᷣm videt᷑ rõne.poteſtas pᷣſiden/
di dicit potentiã in excellentia.⁊ omne tale dicit poſi
tionẽ aliquã.ſed omne qʒð dicit potentiã aliquꝗ a ſũ/
ma potentia eſt. ergo omnis potentia pᷣſidendi a deo
eſt qualitercũq; qͥs pᷣſt. 1Bem omnis pena a deo ẽ

— —

quc habet ſimpliciter rõnem pene. ſed omnis ſeruitꝰ

eſt pena. ergo a deo eſt. ſed ab cocẽ a quo eſt ſeruitus

ab eodẽ eſt vominãdi poteſtas.igit᷑ oĩs poteſtas do/

minãdi ẽ a deo Sʒ 3. Qſee. viij. Jpi regnau erũt ?

—

nõ ex me. pᷣncipes extiterũt ⁊ nõ cognoui.g videt᷑ ꝙ

tał p̃ſidẽtia maloꝝ nõ ſit a deo. ¶ Itẽ nibil iniuſtũ ẽ

a deo. ſed multe iniuſte dominant᷑ alijs.ꝭ̊ videt᷑ ꝙ nõ
oĩs ptãs ſiue dominiũ qð ẽ in hoibꝰ ſit a deo. ey
nihil inoꝛdinatũ eſt a deo.ſed cũ ſtultus pᷣficit᷑ ſapiẽ/
ti. ⁊ malus bonis.boc eſt inoꝛdinatuʒ.ergo nõ videt
eſſe a deo.
deo.ſed poteſtas dñandi in homies eſt ↄtra ius natu

re. ergo nõ eſt a deo. Maioꝛ manifeſta eſt.minoꝛ pꝛo

batur ꝑ illud qdð dicit᷑ in libꝛo inſtitutionũ. Bella ex/
oꝛta ſunt.⁊ captiuitates ſecute ⁊ ſeruitꝰ.que ſunt iuri
naturali cõtraria. ¶ Item nihil auferenũ eſt alicui
qd eſt oꝛdinatũ a deò. ergo ſi oĩis poteſtas vel pᷣlatio
eſt a dco. nulli auferẽda eſt pᷣlatio el ptãs.ergo nullꝰ
pᷣlatus vel pᷣnceps eſſet deponẽdus quãtũcũq; malꝰ
tem nibil qd babet quis ꝑ dei donationẽ habet ꝑ
vſurpationẽ. ergo ſi ois ptãs eſt a deo collata.nulla ẽ
vſurpata.ſed planũ ẽ ꝙ multe ptãtes vſurpant᷑.ergo

nõ ois ptãs a deo donat᷑. ¶ R dicẽdũ ꝙ ptãs pᷣſidẽ/

di dicit᷑ eſſe ill ꝑ qdð aliqͥs pᷣſidet ⁊ dñat᷑ alteri. Illð
autẽ ꝑ qð pᷣſidet duplicit᷑ põt dici. Ano mõ dicit᷑ ipa
virtus per quã quis pᷣualet alteri. ⁊ hec virtus abſq;
dubio a deo eſt. Alio mõ illud ꝑ qð pᷣſidet dicit᷑ mo/
dus pueniendi vl ꝓmouẽdi a hãc virtutis excellẽ/
tiã. ⁊ ſic diſtinguendũ eſt. Nam quidã pᷣſunt alijs ex
iuſticia. quidã ex aſtutia.⁊ quidã ex violẽtia.OQñ aũt
aliqͥs pᷣeſt alijs ꝑ iuſticiã.tũc illa poteſtas dñandi lo⸗
quẽdo ſimpliciter a deo eſt.⁊ rcſpectu pᷣſidentis.⁊ re-
ſpectu ſubiacentiũ.Oñ autẽ pᷣeſt aliquis ꝑ aſtutiam
vel p violentiã. tũc dicendũ eſt ꝙ talis poteſtas ⁊ ba
bet cõpari ad voluntatẽ pᷣſidentis.⁊ babet cõpari ad
meritũ ſubiacẽtis. In cõpatione ad meritũ ſubiacen
tis talis pᷣſidentia iuſta eſt.qꝛ aut eſt ad bonoꝝ pꝛo/
bationẽ. aut ad maloꝝ punitionẽ. Si autezʒ comꝑet᷑
ad voluntatẽ pᷣſidentis.ſic iniuſta eſt. Et pᷣmo quidẽ
mõ dicit᷑ eſſe a deo faciente ⁊ oꝛdinãte.ſᷣm q dicitur
Job.xxiiij. Facit regnare bypocritã ꝓpter pctã ppli
Et Oſee. xiij. Dabo eis regẽ in furoꝛe meo. Sccũdo
aũt mõ ſcʒ in cõpatione ad volũtatẽ pᷣſidentis ſic di/
cit᷑ eſſe a deo ꝑmiſſiue nõ autẽ appꝛobatiue. ꝓpter qðᷣ
dicit. Ipᷣi regnauerũt ⁊ nõ ex me.⁊ pᷣncipes extiterũt
⁊ non cognoui. Concedendũ eſt igitur q omnis po/
teſtas pᷣſidendi ſᷣm id qð eſt.⁊ etiã reſpectu eius ſuꝑ

quẽ ẽ iuſta eſt. ⁊ a deo eſt.⁊ hoc oſtẽdunt rõnes ⁊ au⸗

toꝛitates que ad pꝛimã partẽ inducunt᷑.⁊ ideo cõce/
dende ſunt. Concedendũ eſt nibilominus ꝙ modus
deueniẽdi ad hanc pᷣſidentiã in compatiõe ad volun
tatẽ pᷣſidentis põt eſſe iuſtus ⁊ iniuſtꝰ.⁊ ſ̃m ꝙ iuſtus
eſt. a deo eſt. bm e iniuſtus eſt a deo nõ eſt. Quia vo
nunq eſt ita iniuſtus ex vna parte quin ſit iuſtus ex
altera. ideo de nulla potentia pᷣſidendi dici poteſt ꝙ
nõ ꝓcedat a deo. 2 illud ergo quod pꝛimo obij/
citur in contrariũ ꝙꝙ tominꝰ? dicit ꝙ regnauerũt. ſed
non ex ipſo. dicendum ꝙ nõ eſt ibi negatio cuiuſcũq;
volũtatis. ſed volũtatis antecedentis ⁊ volũtatis ap
pꝛobantis. Oominiũ enim maloꝛuz potius eſt a deo
vindicante ꝙᷓᷓ ſit a deo acceptante. AUnde in eis veni-
ficat illud quod dicit᷑.Ecẽs.viij. Interduz dominat
homo bomini in malũ ſuum. illud quod obij⸗
citur ꝙ nibil iniuſtum eſt a deo. dicendum ꝙ verum
eſt vᷣm ꝙ iniuſtũ. O uis autem potentia vominandi
iniuſta ſit. frequẽter in comꝑatiõe ad volũtatẽ pᷣſidẽ⸗

Item nihil qð eſt cõtra ius nature eſt a

20

21

22

2

Di. AXI.

tisn⸗ SS R
io ſemg ti enacs in arotit 33 marſtn mbie gis comibetit nature inſtitute. ergo videtur qy magis R
q n 8 13 r ictg maleficoꝛn. ae ln em vᷣo bo/ ptinebat ad ſtatum nature ſtiies poteſtas domi/
GNGH 24 noai ſcut vici? ma Derri i.. Ad ilud ad obicit nadi ꝙ ad ſtatumnaturelapſe . Item omne ilind
ꝗ aliqua poteſtas inoꝛdinata eſt. dicendũ ꝙ a ſi alid quod eſt ad cõſeruationem oꝛdinis naturalis ptinet
*“ modo aliqua poteſtas poſſit ex inoꝛdinata volũtate ad inſtitutionẽ nature. ſed poteſtas pᷣſidendi ptinet
ꝓcedere.poteſtas 31 ipa ſemꝑ oꝛdinata eſt ſicut dicit ad cõſeruationemi oꝛdinis naturalis.ergo poteſtas
un Gꝛego.in moꝛalibꝰ.ꝙ tumous clatio non poteſtatis pᷣſidendi ineſt homini a deo m inſtitutionẽ nature.
1 oꝛcdo in crimine eſt. potentiã deus vedit.elationẽ po. Maioꝛ manifeſta ẽ.minoꝛ pꝛobat᷑ ꝑ illud quod dicit
ed 25tẽtie malicia nre metis iuenit. ¶ Et ſi obijciat ꝙ in· Auguſt. xix. de ciuitate dei. Penalis ſeruitus ea lege
nnn oꝛdinatũ eſt ꝙ ſtulti pᷣſunt ſapiẽtibus.et mali bonis. oꝛdinat᷑que naturalem oꝛdinem conſeruari iubet ⁊
lhe⸗ ⁊ ſerui dominis.dicendum ꝙ ⁊ ſi aliqua inoꝛdinatio pturbari vetat.ſed ad idem oꝛdinat᷑ poteſtas domi-
tiin appareat exterius.nihilominꝰ latet pulchꝛa oꝛdina/ nandi.⁊ penalis ſeruitus.ergo ⁊c. ¶ Sed cõtra Gꝛe
ctai tio interius ᷣm diuinũ iudiciũ qð frequẽter eſt occul goꝛiꝰ.omnes homies natura equales fecit.ſed ꝓ va-
Wit tuzʒ.nunq tamẽ iniuſtũ.pter qð dicit᷑ Ecẽs.x. VUidi rijs meritis alios alijs occulta dei diſpenſatio ſ iuſta
npn malũ quaſi ꝑ erroꝛẽ egrediẽs a facie pꝛincipis.ſtultũ pponit.ergo videt᷑ ꝙ ſubiectio ⁊ pᷣlatio nõ ſit in ho/
an poſitum in dignitate ſublimi ⁊c. quaſi diceret.quia minc ſm inſtitutionẽ nature. ¶ Item Augu. xix. de
hbe qꝙᷓuis appareat ibi erroꝛ magnꝰ.tamẽ eſt ibi oꝛdina/ ciuitate dei. Rationalẽ hominẽ ad imaginẽ dei factũ
nlt tio.dum ex boc mali puniũtur.⁊ boni ꝓmouentur. domina ri noluit deus niſi irrationabilibꝰ.ergo ſi po
mign 26 G d illud quod obijcit᷑ ꝙ nulla poteſtas eſt a deo qᷓ teſtas pᷣſidendi ⁊ dominãdi eſt i vno homie reſpectu
izi eſt contra ius nature. dicendũ eſſe ↄtra ius nature alterius.ergo ⁊c. ¶ Ptem rõne hocipᷣm videt᷑.liber⸗
. .Y boc eſt dupliciter. vel ſimpliciter. vel 'm aliquẽ ſtatt tas homini ineſt a natura.ſed poteſtas dominãdi eſt
ikß Cũ ergo dicit᷑ ꝙ poteſtas dominãdi eſt cõtra ius na/ libertatis impeditiua.ergo non videt᷑ ꝙ ſit a natura.
ng ture hoc nõ intelligit᷑ qtum ad vniuerſale dictamen Mꝛ autẽ libertas ⁊ a natura ſit. ⁊ a poteſtate pᷣſiden/
nikne nature. ſed q́ẽtum ad dicamẽ nature alicuius ſtatus di habeat impediri. manifeſtat᷑.qꝛ libertas ſic habet
Sac eterminati.in quo quidẽ nõ eſſet ſubiectio ſeruitut diffiniri.libertas eſt naturalis poteſtas qua licet ho/
Küßzgl 27 nec platio poteſtatis. illud quod obijcit ꝙ ni · mini facere qð vult. Item bomo bm ſuam pꝛimã
gii hil qdð eſt a deo datum.e auferendũ. dicendũ⸗ ꝙ ills conditionẽ eſt factus ad dei imaginẽ.ſed inq;tum eſt
nindl⸗ verũ eſt ſi deus ſimpliciter ei dedit. ſi autẽ ſolũ ſit 33 imago dei natus eſt imediate ferri in deum. er o ſi ſo
müte tempꝰ datum.ſicut dũs voluit dare.ita etiam voluit lus deus co maioꝛ ẽ.igitur ſm naturã nihil ſupꝛa
in P miniſteriñ humanũ auferre. hoc autẽ cognoſcimus H hominẽ niſi deus. ergo nullů dominiũ in homine eſt
* ꝙ deus velit. qñ videmꝰ oꝛdinem iuſticie ſic exigere. ſm nature inſtitutionẽ niſi ſolũ diuinũ. ¶ Item nõ
in Deꝰem̃ dedit vitã latroni.⁊ tñ iudex iuſte illã aufert eſt dominꝰ ſine ſeruo.ergo nec dominiũñ ſine ſeruitu /
ei. exigente hboc mãdato iuſticie quo dicit᷑. maleficu, te. ſed ſernitus eſt introducta ꝓpter peccatũ.ſicut in
iun nõ patiaris viuere.Sic etiam intelligenduʒ eſt ſe ba pluribus locis dicit Augu. ergo videt᷑ ꝙ poteſtas do
bere in poteſtate noſtra ⁊ pꝛincipñ.qꝛ m iuris recti· minãdi in homie ſit jm conditionẽ culpe.non ſᷣm in/
rper tudinẽ tam dominiũñ q; poteſtatis pᷣuilegiñ meretur ſtitutionẽ nature.¶ Item in gloꝛificatiõe homini vi
ncuc⸗ 28 amittere. qui cõceſſa ſibi abutit᷑ poteſtate.¶Ad ill cia detrahent᷑ ⁊ natura ſeruabit᷑ ſm ꝙ in li. de ciuita
ſnurn quod obijcit᷑ ꝙ nulla poteſtas a deo collata eſt vſur-· te dei.vult Augu. ſed in ſtatu gloꝛie nõ manebit do/
wigi pata. dicenduðʒ ꝙ verũ eſt ſi totaliter detur a deo. ſecd miniũ pᷣlationis ⁊ ſubicctio ſeruitutis.ergo nõ vidẽé⸗
Suit⸗ deus ſic dat poteſtatẽ ꝙ frequenter homo cooperat᷑ tur bec eſſe in natura humana ſᷣm ꝙ inſtituta ſᷣ ſolũ
ͤſec⸗ in illius poteſtatis adeptione. ⁊ cum recte opcrat᷑ nad fm ꝙ lapſa ⁊ viciata. UNR. dicendũ ꝙ poteſtas do/ 29
nrc illiꝰ poteſtatis adeptionẽ.tũc dicit᷑ dominari ex iuſti⸗ minandi vłpᷣſidendi dicitur tripliciter.ſc; largimſimc.
atiant cia.qñ vo iniuſtce.tũc dicit᷑ poteſtas vſurpata. in qua cõmuniter.⁊ ꝓpꝛie. Largiſſime dominandi poteſtas
mns nõ peſt de iure qᷓ;uis pᷣſit de facto.nibilominꝰ tamen dicit᷑ reſpectu omnis rei qua homo poteſt ad libituʒ
d qʒ; talis poteſtas nõ caret oiĩno oꝛdine iuſticie. ↄcediẽ᷑ ¶⁊ votum ſuũ vti.⁊ hoc modo dicit᷑ homo eſſe vomi/⸗
tm⸗ eſre a deo. Et ſimul ſũt bec duo vera ſm diuerſos re nus poſſeſſionũ ſuarũ.ſiue mobiliũ.ſiue imobilium.
dc ſpectus videlicz ey eadẽ poteſtas ſit vſurpata. ⁊ a deo Alio modo poteſtas pᷣſidendi ſiue dominãdi dicit ex
Sdda collata abſq; aliqua repugnãatia. CcCcLellentiã poteſtatis in imꝑando ei qui eſt capax rati
Avon . Aueſtno . v%d onis 2 pcepti. Tercio modo poteſtas dominãdi di-
ie ¶ Arrũ poteſtas pſidendi ſit in bomie m inſtitutio cit᷑ poteſtas coercendi ſubditos. ⁊ hec poteſtas dicit
Muf nẽ nature. vel m punitionẽ culpe. Et ꝙ pᷣmo modo quãdam artation libertatis.⁊ talis ptãs dominãdi
uſnoc videt᷑. Geñ.j. YFaciamꝰ hoĩeʒ ad imaginẽ ⁊ ſimilitu· pꝛie dicit᷑ dominiũ cui rñdet ſeruitꝰ. Pꝛimo mõ o
cke dinẽ noſtrã. ⁊ pᷣſit ⁊c. Si tu dicas ꝙ habuit pᷣlationẽ teſtas dominãdi cõis eſt omi ſtatui.videlicʒ ſtatui na
toi¹ reſpectu beſtiaꝝ ſed nõ reſpectu hbominũ.ꝑ hoc non ture inſtitute.⁊ nature lapſe.⁊ nature gloꝛificate.⁊ ex
ü ecuadet᷑.qꝛ. ij. Coꝛ. xj. Caput mlłieris vir. ſi ergo caput cellentioꝛi mõ fuit i ſtatu nature inſtitute ꝙ ſit in ſta/
tig pᷣſidet coꝛꝑi ⁊ debet regere coꝛpus.ergo videt᷑ ꝙ m tu nature lapſe.Secũdo mõ cõpetit ſtatui vie.ſiue ꝓ
un inſtitutionẽ nature ſit poteſtas dominãdi i bumano ſtatu nature iſtitute. ſiue ꝓ ſtatu nature lapſe.Si em̃
Ene genere. ¶ Nẽ in angelis qui ſunt pfecti in natura et b ſtetiſſct. ⁊ vir potuiſſet imꝑare vxoꝛi.⁊ pꝛ potuiſſet

6 in gloꝛia nõ tinmõ eſt oꝛdo ? gradus m excellentiaz imparce filio.⁊ H reꝑit᷑ etiã i angelis qdiu ſunt admi/
4 naturaliũ. ſed ctiã 'm pᷣſidentiã officioꝛũ.ergo videt niſtratoꝛij ſps. qꝛ ex illa pꝑte aliquo mõ ſunt in ſtatu

ℳ „ „— — . — „ „ „ 9 — — * — „ „ „ /. „
wi c dominiũ nõ repugnet.ſed cõſonet iuſtitutioni na vie. Hec t pᷣſidentia nõ manebit i gloꝛia ſicut in pꝛe
Cumn ture bumane ſicut ⁊ angelice. ¶ Item poteſtas do/ cedentibꝰ oſtẽſum fuit. Cercio vᷣo mõ ptãs dominã⸗
md minandi eſt ꝓpꝛictas dignitatis ⁊ nobilitatis.ſed ſi di in homic eſt ſolum m nature ſtatum. ineſt cnim

i aliquid dignitatis competit naturce lapſe,multo mq⸗ ci ym culpe punitionem.nõ ſᷣm naturc inſtitutionẽ⸗

30

31

32

33

⁊ boe qꝛ ſervitus ſibi coꝛreſpõdens (ſm ꝙ dicũt ſan⸗
cti)eſt pena peccati.Et qꝛ iſto mõ loqͥmur hic de po/

teſtate dminãdi.ideo cõcedende ſunt rõncs oſtẽden
tes e talis poteſtas nõ ineſt homi ſᷣm Aic⸗

tionẽ ſuã.ſiue ᷣm ſtatũ nature inſtitute. illud
ergo quod obijcitur in cõtrariũ ex textu Geñ. ⁊ ex.ij.
Coꝛ.xj.iam patet rñſio.ꝓcedunt em̃ de poteſtate pᷣſi⸗
dendi accepta pᷣmo ⁊ ſecũdo mõ.non tercio.nam ⁊ ſi
mulier ſit viro quodãmõ inferioꝛ ratõne infirmioꝛis
ſexus.nibilominꝰ quia nõ eſt creata vt eſſet ei in ad/
iutoꝛiñ vt famula ſed vt ſocia.hinc eſt ꝙ qᷓuis dicat
caput eius.non tamẽ dicit᷑ dominꝰ.qꝛ ipſa nõ eſt an/
cilla ipſius. Et ideo ſupꝛa dixit magiſter diſt.xviij.
mulier ad equalitatẽ fuit ↄdita.ideo fuit foꝛmata de
latere.nõ de pedibꝰ vel de capite.vt viri videret᷑ eſſe
ſocia.nõ dña vel nailaſ illud qd obijcit᷑ ꝙ pᷣ/
latio eſt in angelis. iam patet rñſio.qꝛ q;uis vnus pᷣ/
ſideat alteri.⁊impꝑet alteri.⁊ autoꝛitatẽ habeat ſuper
alterũ imꝑandi aliqͥd qð ptinet ad officiũ miniſterij.
tñ vnꝰ angelus nõ dicit᷑ eſſe ſeruus alterius angeli.⁊

ideo ex hoc nõ cõcludit᷑ ꝙ poteſtas dominãdi ᷣm q

ei coꝛreſpõdet ſeruitꝰ ſiti homie ſᷣm cõditionẽ natu/
re.¶¶ Ad illud qð obijcit᷑ ꝙ dominiũ eſt pꝛietas di⸗

gnitat!.dicendũ ꝙ et ſi ſit ꝓpꝛietas dignitatis in eo q

pᷣſidet.indignitatẽ tñ dicit in eo qui ſubeſt.⁊ ideo na/
turaliter põt cõuenire homi reſpectu alteriꝰ creatu/
re inferioꝛis.reſpectu tñ alteriꝰ homis nõ cõuenit na

turaliter.ſed quodãmõ pᷣter naturalit᷑ videlicʒ in pu

nitionẽ peccati.Sicut em̃ dicit Ambꝛo.ſeruitꝰ intro/
ducta fuit ꝑ peccatũ ebꝛietatis.i Ad illud qdð obijci⸗
tur ꝙ dominiũ ⁊ ſeruitꝰ facit ad ↄſeruatõeʒ oꝛdinis
naturalis.dicendũ ꝙ eſt oꝛdo qui reſpicit naturã ſᷣm
omnẽ ſtatũ.⁊ eſt oꝛdoo qͥ reſpicit naturã ſᷣm ſtatũ ſue
conditiõis.⁊ eſt oꝛdo qͥ neſbictt naturã ſᷣm ſtatuʒ ſue
coꝛruptiõis.⁊ ſᷣm hoc quedã ſunt de dictamie nature
ſimpliciter. quedam de dictamie nature ſᷣm ſtatum.

Dcũ eſſe honoꝛãdũ dictat natura m omnẽ ſtatum.

Hominẽ vᷣo adequari homini dictat ſᷣm ſtatum ſue
pꝛime conditiõis.Hoĩiem autẽ bomi ſubijci.⁊ hoiem
homi famulari dictat ſᷣm ſtatũ coꝛruptionis.vt mali
compeſcant᷑ ⁊ boni defendant᷑. Miſi em̃ eſſent hmõi

dominia coercẽtia malos.ꝗpter coꝛruptionẽ que eſt

in natura vnꝰ alterũ opp:imeret ⁊ cõiter bomies vi/

uere nõ poſſent. Mon ſic aũt eſſet ſi homo mãſiſſet in

ſtatu innocẽtie.quilibet em̃ in gradu⁊ ſtatu ſuo ma/

neret. Et ſic patet ꝙ illa rõ nõ cõcludit ꝙ ſeruitus xl

tominiñ reſpiciat naturã inſtitutã.ſed ſolũ ꝙ reſpicit
naturã lapſam.vbi oꝛdo habet ꝑturbari.⁊ poteſt per
dominiñ conſeruari. J”J”M
Onſcequẽter querit᷑ de neceſſitate ſubiacendi

Pꝛimo querit᷑ vtrũ xpᷣiani teneant᷑ ſubiacc/
re tyꝛannis in aliquibꝰ.Secũdo querit᷑ vtrũ religio/
ſi teneant᷑ ſubiacere pᷣlatis ſuis in omnibꝰ.
[Aueſtio. j. e
trũ xpᷣiani teneant᷑ ſubeſſe tyꝛannis ſiue poteſta

ſubditi eſtote in omni timoꝛe dñis.non tm̃ bonis ct
modeſtis.ſed etiã diſcolis.¶ Item Roma.xiij.Ois
anima poteſtatibꝰ ſublimioꝛibꝰ ſubdita ſit. Et poſt.
Reddite omnibꝰ debita.cui tributũ tributũ.cui eæcti

gal vectigal.Et ſi tu dicas ꝙ boc eſt ãmonitio ꝓpter

ſcandalũ vitandum.Contra pauloante Meceſſitate

ſubditi eſtote nõ ſolũ gpter iram. ſeg etiã Apter cõſci /

ſunt alioꝝ.ita etiam ſi xpᷣiani

potẽtie pᷣſidendi. Et circa hoc querunt᷑ duo.

lari in aliquibꝰ: Et ꝙ ſic videt᷑.j. Pe.ij. Serui

II.

—

entiã. ¶ Item weipm oſtendit roõne quã aplus factt
ibidem. Mõ eſt inqͥt poteſtas niſi a deo.ſedque a de

ſunt.oꝛdinata ſunt.ergo ois poteſtas oꝛdinata ẽ oꝛdi
natõe diuina.ita ꝙ qui reſiſtit poteſtati.dei oꝛdinati⸗
oni reſiſtit.ſed qͥ reſiſtit oꝛdinatõi dei damnatiõʒ ſibi
acquirit.ergo ⁊c¶¶ Item ſeruire bomi non eſt culpa
nec malũ.imo meritoꝛiũ.ergo videt᷑ ꝙ ab illa ſeruitu

te nõ abſoluat᷑ ꝑ bapeinnm crgo ſicut nõ xpᷣiani ſerui

em ad hocipᷣm ſunt multe autoꝛitates qᷓ poſſũt

ſumi q̃ſi ab omnibꝰ eplis beati Pauli ĩ quibꝰmonet

ſeruos ſubiacere dñis ſuis.¶ Ged ↄtra Matb.xvij.
Reges terre a quibus accipiut cenſum:a filijs an ab
alienis.Et poſt. eꝛgo liberi ſunt filij.glo.ibidem.Libe⸗
ri ſunt filij regni i omni regno. multo magis liberi ſũt

filij illiꝰ regni.ſub quo ſunt oĩa regna in quolibet re/

gno terreno.ſi ergo boni xpᷣiani ſunt filij regni illius.

videt᷑ ꝙ nullius regis terreni poteſtati ſint aſtricti. 5F
nõ vident᷑ ei ſubeſſe i aliquo tributo. e aco.j.

Qui aũt ꝓſpexerit in lege ꝑfecte libertatis.Glo.exv
nit ꝙ lex pfecte libertatis eſt lex euãgelica. ergo ſi ꝑ/

tute regis terreni. Item charitas oia membꝛa xpᷣi

facit bene ⁊ oia facit cõmunia. AUnde.j.Coꝛinth.iij.

Omnia veſtraſunt.ſiue moꝛs ſiue vita ⁊c.omia facit
vnũñ.Quia dicit apłus.⁊ ad Epbe.⁊ ad Coloſẽ.Oẽs

vnũu ſumus in chꝛiſto. nec eſl diſtinctio ſerui et liberi.
ſi & charitas redqucit oĩia mẽbꝛa ad equalitatẽ ⁊ com/
munitatẽ.videt᷑ ergo ꝙ in habẽtibꝰ charitatẽ non ſit

aliqua obligatio ſeruitutis.¶ Item maius eſt vincu
lum legis diuine qᷓ; ſit vinculũ cõſtitutiöis humane.

lant ſeruire teneantur.

fecta libertas liberat ab omni ſeruitute. videt᷑ ois
qui inheret legi euãgelij abſolutus ſit ab omni ſerui⸗

ſed lex euãgelica abſoluit ab onere ſeruitutis legalis

que quidem a deo ꝑ moyſen lata fuerat.ergo multo

foꝛtius abſoluit ab onere ſeruitutis bumane ⁊ legis
ciuilis. I¶ Item Anbhel. in li. cur deus bomo. ca. v.

Der ſe redimere voluit.vt in pꝛiſtinã redigeret liber
tatẽ.⁊ ſibi hõ ſubiectus eſſet.nõ homini.ſi ergo empti
ſumus pᷣcio magno ſcʒ ſanguine agni icõtaminati et
imaculati.videtur ꝙ ipſius ſolius ſerui ſimus.ergo
non videtur ꝙ chꝛiſtianus qui renatus eſt in chꝛiſto.
aſtrictns ſit alicui ſeruituti terreni imperij. diyn
cendũ ꝙ cũ ſeruitus opponat᷑ libertati.ſᷣm ꝙ triplex

dẽ eſſe libertas.ſcʒ a coactiõe.a culpa.⁊ a miſeria.ſic

ſernitus põt dici tripliciter.que attendit᷑ in libertatis
artatiõe. Scdm em̃ artationẽ libertatis a culꝑa attẽ-

ditur ſeruitꝰ peccati.e qua Joh.viij. Qui facit pec

catũ ſeruus eſt peccati.Et Roma.vj. Mõ regnet pec⸗
catũ in vꝛo moꝛtali coꝛpe.Scdm vo artationẽ liber/
tatis a miſeria attendit᷑ ſeruitus pene ⁊ moꝛtis. De

qua dicit᷑ Roma.vj. Xpᷣs reſurgens a moꝛtuis.iam
non moꝛitur.moꝛs illi vltra non dominabit᷑. Scom

54

autẽ a:tationẽ libertatis a coactione.attendit᷑ ſeru/

tus cõditionis.e qua dicit᷑ Roma.vij. Seruus wo

catus es.nõ ſit tibi cure.ſed ſi potes liber fieri.magis

vtere.Hec autẽ ſeruitꝰ attendit᷑ in coartatione liber/

tatis a coactione non q;tum ad intcrioꝛem motũ w⸗
lũtatis que cogi nõ poteſt.ſed qᷓtũ ad exterioꝛẽ AUnꝭ
et ſeruitꝰ introducta fuit in hoc ꝙ vnus alterum vi/

cit ⁊ ſeruituti ſue addixit.vt nõ liceat facere cõtrariũ

eius qdð ipſe mãdauerit.Cum ergo triplex ſit ſeruitꝰ.

vna habet oꝛtũ ab altera.nam nõ eſſet ſeruitus pene

niſi pᷣceſſiſſet ſeruitus culpe.nec ſeruitꝰ cõditiõis ſub⸗

ſequerck. niſillla vupler pceqeret. cñ 8glicjs regene⸗

,/

2

AXILIII.

ui ratur in chꝛiſto.⁊ efficit᷑ xpᷣianus.liberat᷑ a ſeruitutẽ qui nibi iubent contra deum.ſed nõ compatit᷑ ſeuz
ded peccati.ſᷣ tñ nõ ſic liberat᷑ qͥn etiã poſſibilitatẽ ⁊ ꝓni · dominiũ dyaboli vel peccati ſᷣm illud Math.vj.Mõ
N tatẽ habeat redeũdi in idẽ genꝰ ſeruitutis.⁊ binc ẽ ꝙ potcſtis duobus dominis ſeruire.ideo q;uis redem /
ſaciui Apter cius ꝓmotionẽ a hũiliatõeʒ reliqͥt dñs ſeruitu ptione chꝛiſti eruamur a ſeruitute moꝛtalis peccati.
uizſ te moꝛtis ⁊ cõditiõis.AVAñ ita moꝛiunt᷑ xpᷣiani ſicut ct nõ tamẽ eruimur a ſeruitute cõditiõis vel moꝛtis.
ſchate alij. Et ꝓpter ꝓnitatẽ ad malũ ⁊ ↄcupias militãtes i Queſtio. ij.
bnn mẽbꝛis ex quibꝰ ↄſurgũt bclla ⁊ lites.ita indigẽt regi ¶Etrum religioſi teneant᷑ pꝛclatis obedire in om-
unſn terreno pncipe ſicut ⁊ alie gentes.⁊ ideo nõ ſolũ hm nibus quc nõ ſunt contra deũ: Et q; ſit videt᷑ pꝛimo
dane humanã inſtitutionẽ.ſed etiã ſᷣm diuinã diſpẽſatio/ autoꝛitate domini Matth.xxiij. Super cathedram
iſr niẽ inter xpᷣianos ſunt reges ⁊ pᷣncipes.dñi ſerui.et moyſi ſederunt ſcribe ⁊ phariſei.que dicũt vobis fa/
e ſm diſtinctionẽ poteſtatis ei ſubijciunt᷑ ⁊ tenent᷑ ᷑m̃ cite.ergo ſi dominꝰ ſine diſtinctiõc mandat ꝙ facicn⸗
hhni. plus ⁊ minꝰ.Et hoc ipᷣe dñs dicit Math.xxij. Red/ ga ſunt que dicunt.etiam de malis pᷣlatis.videtur ꝙ;
tonh dite ꝗᷓ ſunt ccſaris ceſari.⁊ q̃ ſunt dei deo. Et aplus.ſ. in omnibꝰ obediendũ eſt eis.Si tu dicas ꝙ nõ intel/
ne⸗ Thim̃.vlti.hoc tocet ⁊ ↄtrariũ pᷣdicãtes cõdẽmnat. ligitur niſi de illis que dicunt ⁊ ad que homo tener
beſſt Ait em̃ ſic. Quicũq; ſũt ſub iugo ſeruitut᷑.dños ſuos per mandatũ legis.contra hoc eſt.quia alibi dicit do⸗/
Aba, dignos omni honoꝛe arbitrent᷑.ne nomẽ dñi ⁊ doctri minꝰ.Qui vos audit me audit.⁊ qui vos ſpernitme
gili na blaſphemet᷑. Si qͥs aũt aliter docet ⁊ non acqeſcit ¶ſpernit. ergo ſi deus in omnibus eſt audiendus.et in
inn ſanis ſermõibꝰ dñi nr̃i ieſu xpᷣi ſuꝑbꝰ ẽ nihil ſciẽs ⁊c. nullo ſpernẽdus.videt᷑ ꝙ pᷣlato a deo inſtituto.a ſuis
e. Et hocipᷣm ꝓbat Roma.xiij.⁊in pluribꝰ alijs locis ſubditis debcat in omnibꝰ obediri. Ztem Col.iij.
8 tocet ⁊ mandat.Et ideo concedendũ eſt ꝙ chꝛiſtiani Filij obedite parẽtibus veſtris ꝑ omnia.ſi filij carna
an ſunt terrenis dñis obligati.nõ tñ in omnibꝰ.ſ̊ in bis les parẽtibꝰ carnalibꝰ debẽt ꝑ oia obedire.⁊ nõ debet
1 ſolũ que nõ ſunt õ deñ.neq; in his omnibꝰ in his qᷓminꝰ eſſe obedientes filij ſpnales patribꝰ ſpnalibꝰ q;
en ſm rectã ↄſuetudinẽ ſtatuta ſũt rõnabiliter.ſicut tri· carnales carnalibꝰ.ergo religioſi debẽt ſuis pᷣlatis in
Ala buta ⁊ vectigalia ⁊ ↄſilia. VUñ rõnes ⁊ autoꝛitates ᷓ omnibꝰ obedire.¶ ¶ Itẽ beatus Benedictꝰ in regula
n boc oſtendũt cõcedende ſunt. ¶ Ad illud qð pꝛimo ſua. Si pcipit pᷣlatus impoſſibile.tentãdũ eſt facere.
bi 55 obijcit᷑ de tex.⁊ glo.xvij. Math. dicendũ ꝙ teytꝰ in erxgo ſi in impoſſibiliꝰobedicndũ eſt ei.multo foꝛtius
mufun telligit de xpo. ꝙ rpᷣs non tencbat᷑ reddere tributũ. in poſſibilibus.ergo in omnibus..¶ Item NHiero.ad
lon de his qͥ ſunt cius imitatoꝛes ꝑfecti.vtpote de aplis. ruſticũ. Pꝛcpoſitũ monaſterij timeas vt dominũ.di⸗
iͤei ꝓ eo ꝙ naturalit erãt liberi.⁊ oia bona tꝑalia dimi/ ligas vt patreʒ. credas quicquid dixerit ſalutare.nec
rch⸗ crũt.⁊? ideo cenſum vel tributũ ab eis reges terre ac maioꝛis iudicet ſententiã cuius eſt officium obedirc.
wnſt cipere non debebant.in alijs aũt xpᷣianis vcl qui ſunt ⁊iuſſa implere dicente moyſe. Audi iſrabel et tace.
kia ſeruilis conditiõis.vel qui abundãt tꝑalibus bonis. Item Hug.de ſancto victoꝛe.Olvdientia eſt vir⸗
mnn illa autoꝛitas nõ bʒ atchligi. Aaiülud qð obijcitur tus que omnia amplectit᷑ iniũcta neceſſario imꝑlen/
ll 6 ꝙ lex euãgelica eſt lex ꝑpfecte libertatis.dicendũ ꝙ; iõ da.niſi obſtiterit impantis autoꝛitas.ergo videt᷑ ꝙ ſi
nunln dicit᷑ lex ꝑfecte libertatis.q; liberat a ſeruitute pᷣuari nõ obedit in omnibꝰ.non babet veram obedientiaʒ.
gs catiõis.ſiue etiã a ſeruitute legis.dum in ea dat᷑ ſprts exgo ſi tenet᷑ babere veram obedientiã.tenet᷑ in om/
nan. charitatis.qui ẽ ſpũs libertatis ſᷣm id qð dicit aplus nibus obedire. Si⸗ videt᷑ ratõe.ſicut homo vouet
rlbe NRo. viij. Mõ ecehiſlis in ſeruitutis iteꝝ in timoꝛe paupꝑtatẽ ⁊ continentiã.ſic vouet obedientiã.ſed qui
npt ſ ſpm̃ adoptiõis filioꝝ.⁊ ideo ex hoc non ſequit ꝙ q vouet cõtinentiã tenet᷑ abſtinere ab omni coitu. ⁊ qͥ̃
unc eſt ſub lege cuãgelij. ſit liberatꝰ a ſeruitute terreni v· voucet pauꝑtatẽ tenet᷑ renũciare omnibꝰ tempoꝛali/
p 32 minij. ¶ Ad illud qð obijci᷑ ; charitas oĩavnit ⁊ cõ bus. ergo qui vouet obedientiã tenct᷑ obedire in om⸗
hinn mune facit. dicendũ ꝙ boc verũ eſt ꝑ quãdam ptici/ nibus quc ſibi iniũgunt᷑.ergo ſicut aliquis iudicatur·
W pationẽ.ᷣ nõ eſt verũ ꝑ dominij autoꝛitatẽ. oẽs etiaz ꝓpꝛietariꝰ ſi vnũ ſolũ punctũ habeat.ſic debet iudica- Oο ρα ιN
n 4 vnit. hoc eſt ſ̃m affectionẽ nõ ſᷣm gradus ⁊ dignita ri inobediens ſi vnũ ſolũ pᷣlati verbũ ꝑtranſeat.ergo
uiſe tis indiſtinctionẽ. nã in coꝛpe xpᷣi magna eſt mẽb:oꝝ ei tenet᷑ obedire ĩ omnibꝰ.¶ Sed S Jaco.v. Obedi
ns diſtinctio. qᷓuis qᷓtum ad ↄfoꝛmitatẽ affectionũ ma/ re o deo magis q; hmibꝰ. in aliqᷣbꝰ tenemur
ti⸗ z8 gna ſit vnio. ¶ ¶d illud quod obijcit᷑ ꝙ abſoluit lex ohedire deo ĩ qͥbꝰ nõ tenemur obedire hoibꝰ. videt᷑
tee euãgelica ab onere legis moyſaicc. ergo multo foꝛtiꝰ ꝙ nõ tenemur obedire pᷣlato i omibꝰ. ¶ Itẽ Berñ. in
. a lege bumana.dicendũ ꝙ nõ eſt ſile.qꝛ lex iſta legem li. de diſpẽſatiõe ⁊ pᷣcepto.Subditꝰ nec lirca ꝓmiſũ
br⸗ iſtam implet ⁊ euacuat tanqᷓ vcritas figuram.nõ ſic eſt inbibẽdus. nec vltra cogendus ꝑ legẽ obedientie.
autẽ eſt de lege inſtitutiõis bumane que multũ adiu⸗/ crgo ſi aliqͥs pᷣlatꝰ pᷣcipiat ei vltra id qð ꝓmiſit.non
uat ad obſeruantiã legis diuine. Vñ ⁊ aplus mãdat videt᷑ ꝙ teneat᷑ ei obedire. ¶ Item pfectio religionis
us rogari ꝓ pᷣncipibꝰ.j.Lhiĩ.ij. vt quietã ⁊ trãquillaz maxime cõſiſtit in pfectiõe obediẽtie.& ſi oẽs religioſi
vitam ſub eis agamus. illud qð obijcit᷑ ꝙ xvpᷣ tencerent᷑ in omnibꝰ obedire. omnes rcligiõcs eſſent
m 59 idco ꝑ ſe redimere wluit vt in pꝛiſtinã libertatẽ redi eslefe ee ſi hoc eſt planc falſum. ergo ⁊cc.
ie erct. dicendũ ꝙ ibi notat᷑ effectus plenꝰ redẽpticois ¶ Item religioſus non tenet᷑ obedire pᷣlato ſuo niſi
ns acte ꝑ xp̃m. ſed tñ illũ effectuzʒ nõ plene aſſequimur ꝑ legem voti.ſed ꝑ legẽ voti nõ tenet᷑ homo ſoluere.
ie⸗ in pñti quouſq; creatura ingemiſcit ⁊ parturit.donec niſi id qd vouit ſpontancc. videt᷑ ꝙ pᷣlatꝰ nõ poſſit
80 liberet᷑ a ſeruitute coꝛruptionis in libertatem gloꝛie ab co ergeenin id qð ꝓmiſit obſcruare.¶Re. dicẽ⸗ 40
W Cl. filioꝝ vei. Unde hic inchoat᷑ libertas a culpa.ſed ibi dum ꝙ alit loquẽdũ eſt de obediciia exigẽda pᷣlato a·
86, 1 ars Pe cõſummabit᷑ libertas a miſcria ⁊ ab omni poteſtate ſubdito religioſo ̃m obedientie ꝑfectionẽ.ð aliter m
vEbumana. Aude non ſequit᷑ ꝙ ſi ſumus empti a xpo. neceſſitatꝭ obligatiõz. Si loqmur de ißa m pfectiõʒ
4. 1R . ꝓpter hoc nõ ſumus ſcrui alterius.qꝛ dominiũñ xpᷣi ſic dicendũ ẽ ꝙ ſicut dicit Berñ. Perfecta obedictia
benc compatit᷑ ſccuʒ dminiũ bomis.in bis maxuime fiuẽ neſcit.⁊ ꝑfectus obcqiẽs nõ ſolũ in his qᷓ modat
ib.

41

42

4 3

49

Li.

—

ſed etiã fupꝛa eam que mãdat pmptũ babet effectãũ

ad ſubiacendũ pᷣcepto pꝛelati.deſiderans illũ imitari

qui humiliãs ſeipᷣm factus eſt obediens vſq; ad moꝛ

tem. Si aũt loquamur de obedientia ᷣm neceſſariaʒ
obligationẽ. ſic habet terminũ ⁊ menſurã iuxta ma/
gnitudinẽ voti emiſſi. Hon em̃ amplius tenent᷑ obe/
dire ſuis pᷣlatis niſi in bis que ꝓmiſerunt dño obſer
uare.⁊ que nõ ſunt contraria anime ⁊ regule ſue.ñ
ſi pᷣlatus aliquid pᷣcipiat qð ſit ſupꝛa votum.ſubditꝰ
nõ tenet᷑ ad illud implendũ.Et ideo concedendũ eſt
q religioſi non tenẽtur pᷣlatis ſuis obedire in omni/
bus.licʒ ſanũ ſit conſiliũ ꝙ in omnibꝰ obediant q̃ nõ
ſunt contra deum.vnde ratõnes que ad ſecundã ꝑtẽ
inducũtur cõcedende ſunt.qꝛ verũ oncucit , A
illud ergo qð pᷣmo obijcit᷑ in contrariũ ꝙ; obediendũ
eſt omnibus qui ſedent in cathedra.verũ eſt de his qᷓ
ad cathedrã ſpectant.⁊ de pᷣceptis legis.de alijs autẽ
non mãdat.Et qð obijcit ꝙ; ipſe dñs dicit. Qui vos
audit ⁊c.dicendũ eſt ꝙ verũ eſt ꝙ loqͥtur de bis que
apoſtoli ⁊ eoꝝ ſucceſſoꝛes mãdant ex pſona chꝛiſti.⁊
ctiã ex autoꝛitate ſibi data.in nlło tamẽ qð dicũt eo/
rum autoꝛitas eſt ſpernẽda.vnde qᷓ;uis nõ teneamur
pᷣlatis in omnibꝰ obedire.tenemur tamẽ nullũ man/

datũ eoꝝ ſpemere. Ande dicitur in iure ꝙ ſententia
paſtoꝛis ſiue iuſta ſiue iniuſta timenda eſt. d ills

quod obijcitur de verbo apli. Filij obedite ꝑ omnia
parẽtibꝰ.dicendũ qꝙ ſi intelligatur de his que ſpectãt
ad mandatũ diuinũ.pᷣceptum eſt. de alijs aũt moni/

tio eſt nõ pᷣceptum. Ad illud verbũ beati Ben edi

cti ⁊ Hiero.⁊ Hug.dicendũ ẽ ꝙ nõ loquũtur de obe/
dientia ſᷣm obligationẽ neceſſitatis.ſed ſᷣm ꝑfectiõeʒ
charitatis. d illud qð obijcitur ꝙ ſicut homo w/
uet pauꝑtatẽ ⁊ cõtinentiã.ita vouet obedientiã.di/
cendũ ꝙ ſic.⁊ nõ ſic. Sic quidem in boc ꝙ aufert ſibi
ꝓpꝛie volũtatis dominiũ. Mon ſic aũt qꝛ nõ artat ſe

ad faciendũ niſi ea que ĩ regula expꝛeſſa ſunt. Et qm̃

in omni religione ꝑfectiõis ſimpliciter cõtinetur re-
nũciatio q;tum ad opus carnis.⁊ qtum ad opus ꝓ⸗
pꝛietatis.vel in ſpeciali vel in cõmuni.nõ ſic aũt pꝛe/

cipiñtur oĩa que poſſunt pcipi.ideo nõ ſic artatur ad

obedicndũ in omnibꝰ ſicut ad renũciandũ omnibus

NRatio aũt huiꝰ eſt qꝛ poſſibile eſt alicui renũciare ꝓ/

pꝛietati.? ctis ſatis facile maxime vbi eſt ioffeffio ba
bita in cõi.ſed obtemꝑare omnibus que dicũtur boc

nõ tm̃ eſt nõ facile imo etiã impoſſibile.⁊ ideo fines

ponũtur ꝓmiſſioni obedientie.nõ ſic ponũtur pmi,⸗
ſioni pauptatis vel etiam caſtitatis. Ande in regula
lati Franciſci ſimplicit᷑ p̃cipitur q illius regule p/

feſſoꝛes nihil oino habeãt ꝓpꝛiũ ſuꝑ terrã.ſimplicit
etiã pᷣcipit᷑ ꝑpetuo cõtinere.non ſolũ actu. ſed etiam
a ſuſpecto cõſoꝛtio ⁊ cõcilio mulierũ.ſed nõ ſimplicit
pᷣcipitur ſuis pᷣlatis in omnibꝰ obedire.ſed in omni⸗

bus que ꝓmiſerũt dño obſeruare.⁊ nõ ſunt cõtraria

anime ⁊ regule ſue. Meſcio ſi ad aliqð iſtoꝝ votoꝛuʒ
quiſq; ſciat plus addere.i hoc e:go ꝑfectõis culmine.

cõgruũ eſt pdicte q̃ſtiõis termiare ſermonẽ. Si cui
aũt aliter videt᷑ (⁊ foꝛtaſſis melius) in huiꝰ queſtio/

nis determiatõne.ĩmo explanatiõe duoꝝ libꝛoꝝ pꝛe/

cedentiũ ⁊ etiã duoꝝ ſequẽtiũ nõ inuideo.ſed hboc ro

go.vt ſiquis aliquid i hoc opuſculo inuenerit app:o⸗

batione dignũ.agat gratias deo largitoꝛi bonoꝝ. In

alijs vᷣo locis vt inuenerit vel falſum. vel dubiũ.vel
obſcurũ.ſcribentis inſufficientie benigne indulgeat.
qui abſq; dubio (teſte cõſciẽtia)vera.apꝑta.⁊ cõia di/
cere cõcurrũt.Quicqͥd em̃ ſit de verbis q̃ folijs com-

ꝑant᷑.hoc ſummoꝑe attendendũ.⁊ in inqͥſitione q̃li/

bet ẽ obſeruandũ.ne quis adeo letet᷑ ĩ ſententia oꝛis
ſui.⁊ ſic ei inbereat.vt oꝛis alieni vᷣba deſpiciat.aſpi/

ciens ea oculo minꝰ ſano.⁊ ſic ꝑ tumoꝛẽ ⁊ liuoꝛẽ ſibi
veritat aditũ pᷣcludat.⁊ de numero hoꝝ ſit de qͥbus

dicit aptus.ij.Lhim̃.iij.ꝙ ſꝑ ſunt diſcẽtes.⁊ nũq; ad
ſciẽtiã vitatis ꝑueniẽtes.qdð auertat deꝰ ab oibꝰ inq‚
ſitoꝛibus veritatis. Hanc aũt veritatẽ infatigabilit

querere.infallibiliter inuenire. inamiſſibiliter appꝛe/

hendere ⁊ tenere cõcedat nobis ille qui eſt via.veri/
tas.⁊ vita.qui cuʒ patre ⁊ ſpũſancto vnũ exiſtens in
cſſentia.⁊ ab eis diſtinctus in ꝑſona.hominẽ rectum
fecit.qui ſe infinitis queſtiõibus imiſcuit ſᷣm ꝙ ſeri⸗

es manifeſtat duoꝛum pᷣcedentium libꝛoꝛum. cui eſt
omnis bonoꝛ ⁊ gloꝛia.laus ⁊ imꝑiũ.ꝑ infinita ſecula

ſeculoꝛũ.Amen.

Einis ſecũde partis bonauẽture cum textu ſen⸗
tentiaru.

- E

☛ ☚

Hꝛdo queſtionumdi

ui Bonauenture in ſe

cundum libꝛum ſententiaꝝ.

iſtinctio pꝛima.
Atrũ res habeant pꝛincipin cauſale. q.j. 3.
Atrum babeant pꝛincipiũ iniciale. q. ij. b.
Vtrum res pꝛoducte ſint in eſſe a pluribus pꝛinci/
pijs. q.ſ. c
Aerum illud pduxerit omnia a ſeipſo aut mediante
glio. q.ij. d.
Vtrũ creatio dicat mutatõesʒ aliquua. q.ꝗj.e.
Atrũ creatio dicat aliquid mediũ inter creatoꝛcʒ et
creaturam. q . ij. f.

Vtrũ a pꝛimo efficiente debuerit vel potuerit eẽ reꝝ

multitudo. q.. g.
Atrũ hec diſtinctio debeat eſte in vniuerſo. q. ij. b.
AVtrũ vel diuina gloꝛia vel voluntas nfa ſit finis pᷣn

cipalioꝛ ↄditionis rern. q. .i
Atrũ natura ſpũalis dignitate nature pᷣcellat ↄpoſi
tam ex ſpũali ⁊ coꝛꝑali. q.ij.k.
Vtrum ſpũᷣs angelicus differat ab anima rõnali ſpe
cie.an tm̃ numero. q. .l1.
Atrum angelus et anima differant eſſentialiter ꝑ B
quod eſt vnibile.
i. ij.
Atrũ ſpũalia bẽant menſurã 5pꝛiam. q. . 3
AVtrũ ſpnalia hẽant menſurã vnã ꝑ eẽntiã. q.ij.b.
Vtrum ſpũalia habeant menſuraʒ ꝑmanentem vel
ſucceſſiuam. q.iij. c.
Atrũ euũ pᷣcedat tpᷣs aliq̃ pꝛioꝛitat᷑t genere. q.j.d.
Atrum inter tempus ⁊ euum ſit aliqua mẽſura me/

ia. q.ij. e.
Vtrum ſpirituales ſubſtantie 2 coꝛpoꝛales ſint ſiml
create. q.iij. f.
Atrum celũ empyꝛeum ſit. ⁊⁊ ſi ſit cuiuſmodi nature
it. q. j. g.
Atrũ empyꝛeũ influat in bec inferioꝛa an nõ.q.ij.h.
Atrũ loci coꝛpalis ſit locare angelos. q. .i.
Vtrum vnus angelus ſimul ⁊ ſeme ſit in pluribꝰlo
cis. an tm̃ in vno. q. ij. k.

AVtrũ ſit in loco imꝑtibili ſiue punctali. q.iij.l.
Atrum plures angeli ſint ſimul i in eodem loco pꝛi/
mo. —
Atrũ angelus ſit 5boſn. ex diuerſ is naturis ſcʒ ex
materia ⁊ foꝛma. q.j. a.
AVtrum eadein ſit materia in 4 palibus ⁊ coꝛꝑalibꝰ
p eſſentiam. q. ij. b
Vtrũ materia ſpũaliũ ⁊ coꝛꝑaliũ ſit vna m nume/
rum. aut m vnitatem aliam. q. iij. c.
AVtrũ in angelis ſit mera diſcretio ꝑſonalis. q.j.d.
Atrum pꝑſonalis ꝓpꝛietas ſit in angelis accidentaliſ

vel ſubſtantialis. q. ij. e
Atrum diſcretio ꝑſonalis ſit a pte pꝛincipij foꝛma/
lis vel materialis. q.iij. f
Atrum deus fecerit ipſum malunm. q..ij. g.
Atrũ angelus in pꝛimo inſtanti ſue creatõnis fuerit
malus actu ꝓpꝛie voluntatis. q.ij. b.

Atrũ angelꝰomia creata qᷓ cognoſcit cognoſcat per
ſpẽs innatas.an aliq̃ ꝑ ſpẽs acquiſitas. q.j.i.
Atrum angelus ꝑ cognitionem naturalem diumnaz

q· ij. m.

.:iiij. m.

eſrentiam cognoucrit in ſeipf⸗ 4 ſine om̃i medio et

creature amminiculo. q.ij. k.
Atrum angeli dilectõne naturali dilexerũt deum p/
pter ſe ⁊ ſuꝑ ommfia. q.j.l.

Atrũ angelus naturali dilectione magis diligat ſu⸗

perioꝛẽ.an par ulferionem. q.ij. m.
Di.iiij J.
Atrum angeli aelli ſint in beatitudine ſiue in glo⸗/
ria. q.ſ. 4.
Atrum angeli creati ſint in gratia. q.ij. b.
Atrum aliquibꝰdata ſit future gloꝛificatõnis pꝛeſci
entia. q. . c.

Vtrũ malis anglis reuelari potuit ſuꝰcaſus .q.ij.d.

Atrum angeli habuerũt cognitõnem matutinaʒ in

ſua creatõne. q. ſ. e.
Atrum in angelis ſit cognitio veſpertina ꝑ gloꝛifica
tionem. aij.f.

¶ Hi. v.
Atrũ lucifer peccaucrit peccato ſuppbie. q.·ſ. a:
Atrũ lucifer appetierit deo equiparari.
Atrũ angli mioꝛes peccauerũt pctõ ſupꝑbie. q.j.c.
Atrum peccatũ minoꝝ angeloꝝ oꝛdineʒ habeat ad
peccatum luciferi. q.ij. d.
Atrũ ↄuerſio beatoꝝ angeloꝝ ad deuʒ fuerit vtute
nature vel auxilio gratie. q. j.e.
Atrum in bonoꝝ ↄuerſione meritũ Cuat pꝛemiũ
vel pꝛecedat. — ¶ .. ij.f.
HBi vj.
Atrũ lucifer fuerit de ſumo oꝛdie zgdor ⁊c. q.ſ. ꝗ.
Atrum minoꝛes angeli lapſi ſint de omnibꝰ oꝛdini/
bus vel non. q.ij. b.
Atrũ ceciderũt in infernũ q;tum ad locũ. q.ſj.c.

Atrum ceciderũt in infernale ſupplicium. q.·ij.d.
Atrũ inter eos ſit oꝛdinum diſtinctio. q. j. E.
Atrũ i inter angelos malos ſit pᷣlatio. q.ij. f.

i. vij .

Atꝝ iĩ demonũ volũtate ſit poſſibił rectificatõ.q.j.a.
AVtrñ ſit in eis male voluntatis ↄtinuatio. q.ij.b.

Atrum ſit in eis male voluntatis intenſio. q.iij.c
Atrum ↄfirmatio mutet libe.ar.ita ꝙ ſit aliud ante
oↄfirmatõnem aliud poſt. q. . d.

Atrũ obſtinatio tollat demonibolibertat vſuz. q. ij.

Vtrum ↄfirmatio vel obſtinatio.diminuat libertai

dominium. q. iij.

Atrum cadat in demonibus deceptio ſiue erꝛoꝛ cir/

ca pꝛeſentia. q..ſ. g.

Atꝝ in demonibꝰ? cadat obliuio circa pᷣterita.q·ij.h.
Atrũ in demonibus ſit pᷣcognitio q̊ͥ ad futura.q.iij.i
Atrum omnis foꝛme inductio ſit a creatoꝛe.an aliq̃

ſint ab agente creato vel ꝑticulari. q.ſ. K

Atrum veraꝝ foꝛmaꝝ inductio poſſit eſſe a ſpiritu
maligno. gq.ij. l.

Atrũ aliquis poſſit vti miniſterio demonũ in facien
q. iij.m.

dis miraclis abſe Eto.

Utrũ angeli habeãt Tospord nãliter ſbiv vnita. q. j.a.

Atrũ angeli aliqñ aſſumant coꝛpa. q.ij.b
Atrum illud coꝛpus habẽeat veram foꝛmam coꝛpo⸗
ris humani. q. . C.

Vtrum coꝛpus illud qð aſumit angelus fiat de ma
teria celeſti an elementan. g. j. d.
Atrum angelus in coꝛpe aſſumpto exerceat opera/
tiones anime vegetatiue. q. . .
Atrum angeli in aſt⸗ umptis coꝛꝑibus hẽant gF.α

q. ij. b.

—

ciones puenientes potentie ſenſitiue. .ij.f.
Atrum demones poſſint babitare in coꝛpoꝛibus hu
maniiis.. q.. g
Atrũ demones illabi poſſint animabus. q.ij.h.
Altrum demon poſſit ſenſus illudere. q.iij. i.

UVtrũ demon poſſit cogitatõnes immittere. q.iiij.R

Atrum demones poſſint malas affectiones impꝛi/

Atrum demones poſſint ſcrutari ſecreta noſtre con
q. xj. m.

i. ix. S
Atrũ angeli diuerſoꝝ oꝛdinum ſint diuerſaꝝ ſpecie

rum e naturamm..—
Atrum diſtinctõnis angelicoꝝ oꝛdinuzʒ pꝛincipalis
cauſa ſit a natura vel gratia. gq. j. b.
Atrũ ſᷣm maioꝛem capacitatem naturaliũ dent᷑ an/

gelis a deo maioꝛa dona gratuita. q.iij. c.

Atrũ vnuſquiſq; oꝛdo ab eo denominat᷑ qð plenius H 4g.. fſ. g.
Altrum luminaria moueant᷑ in oꝛbibus ſuis moti-

accepit in munere. gagaA. ilj. d.
Atruʒ ad ſingulos oꝛdines angeloꝝ fiat aſſumptio
ſaluandoꝛum. q. v. c.
Atruʒ pᷣlatio que eſt in oꝛdine reſpectu oꝛdinis eua⸗/
cuetur poſt iudicum. q. vj.
Atrum ſit ſtatus in nouenario.an ꝓtẽdat᷑ numeruſ
vſq; ad denarium.,.g q. vij. g

AVtrũ in angelis oꝛclo ↄpatiat᷑ ſccũ eq̃litatẽ..viij.b.
Atrũ alijs ſubſtantijs ratõnalibꝰq; angelis cõpetat

ꝑ oꝛdines diſtingau.

AVtrũ boni angeli mittantur. q. .a.
Atrũ omniũ angeloꝛum ſit mitti. gq. ijj b.
Altrũ mittant᷑ ad accendendũ nrm affectũ. q.j.c.

Atrũ angelus mittat᷑ ad illuminandũ noſtrum in/

cellectaamm. ꝗq.ij. d.
Atrũ locutio angeli idem ſit qð eiꝰ cognitio. q.j.e.
Atrũ eadẽ locutio ſer eẽ a deo ⁊ angelo. q.· ij. f.

Atrum angeli deputari debuerint ad cuſtodiam hbo

„ minis lai. gq. ſ. 4.
Atrum opetens fuerit angelum deputari ad bomi/
nis conditi cuſtodiam. q.ij. b.

Atrum aliquis angelus deputatus fuerit ad cuſto

diam chꝛiſti. q.iij. c.

Atrum angelus ꝓpter noſtram obſtinatõnex ſubtra

hat cuſtodie ben eficium. q.j. d.

Atrum ex beatificatõne cuſtoditi angelo cuſtodien

ti amplificetur gaudium. ꝗ. ij.
Atrum angelus cuſtodiens in damnatõne cuſtodi⸗/
ti incurꝛat aliqð detrimeutum. q.iij. f.
AVtrum materia coꝛpaliuʒ creata ſit ĩ oĩmoda poſſi/
biliteet.
Vtrum materia illa ꝓducta ſit in perfecta actuali/
tate. ij

— . “” gq. ij. b
Atrum materia illa coꝛꝑalium ſit creata ſub aliqua

foꝛmaꝛ um diuerſitate. q.iij. c.

Vtrum celeſtium ⁊ terꝛeſtriũ vna ſit materia q;tum

ad eſſe. , q.. j.
Atrum illa materia ꝓducta fuerit in die.an añ om/
nem diem. q.ij. e.

Abi babuit illa materia ſitum. q.iij. f.

Aru p illam lucem 4 dicit eſſe opus pꝛime diei in/
telligat ſcriptura lucẽ coꝛꝑalẽ vel ſpnalem. q.j.a.

q. ſ. 3

Dato q; intelligat coꝛpaletm. eſt queſtio qualiter fac
ebat diem ⁊ noctem. .ij. b.

AVtrũ lux ſit coꝛpus vel foꝛma coꝛtis. q.j.c.

VAtrũ lux ſit foꝛma ſubalis vel accũtalis. q.ij.d

Atruʒ lumen qð emittitur a coꝛꝑe luminoſo ſit coꝛ/
pus an qualitas coꝛpis. gq. j

8. J. E.
Atrũ lumen ſit foꝛma ſubalis vel accidẽtat. qajF.

BSi. xiiij.

Vtrũ criſtallinũ celũ ſit de natura aque. q.ſ.O.

Atrũ ſit eiuſdem nature cũ igne elemẽto. q.ij.b.

Atrũ celi habeant figurã oꝛbiculaDarem. q.j.c
Vtrã in coꝛpꝑe celi ſit ponere dextrũ ⁊ ſiniſtrũ.q.ij.d.
Atrũ pꝛimum mobile moueat᷑ a deo immediate tĩ
an mediãte aliqᷓ virtute ccreata. g. j. C.

Atrum motus celoꝝ ſit aꝓpꝛia foꝛma vel ab intelli/
gentia.

Atrum om̃ia luminana celi locent᷑ in vno coꝛpe cõ/

tinuo.

bus ſuis ꝓpꝛijs. q.ij. h.

Vtrũ ↄueniat alicui oꝛbi moucri abſq; ſtellis.q.iij.i

Atrũ lũiaria diuerſitatẽ hẽant ꝑfectionn. q.j.K.

Atrum diuerſa luminaria habeant diuerſas impſſi⸗

ones ſuper coꝛpoꝛalia. a.. .1.
Atrum ex impᷣſſionibus illoꝝ luminariuʒ cauſet᷑ in
bominibus diuerſitas moꝛum. q.iij. m.

Vtrum ſenſibilia q;tum ad animam ſint ꝓducta ex
Vtrum coꝛpoꝛa animaliũ compoſita ſint ex quatu/

aliquo vel ex nihilo.

7

oꝛ elementis an ex vno. q.·ij. b.

AVtrum coꝛpa animaliuʒ magis ↄſtent ex elementis
paffiuis q́;ᷓ actiuis.an econuerſo. q.iij. c.
Atrũ oia ſenſibilia facta ſint ꝓpter hoiem. q.j.d.
Atruʒ ſenſibilia aliqᷓ vtpote volatilia ⁊ natatilia.ꝰ.
die. aliqᷓ vt greſſibilia. vj.dic cũ hoĩe recto oꝛdine

creata ſitntt. . q. ij. .
AVtrũ deus pꝛiuſq; animalia pduxerit ab omni ope
re quieuerit. q.iij. f.
Atrũ homo ſit imago dei vere. q.ſ. AK.
Atrum homo ſit imago dei naturaliter. q.ij.b.

Atrũ eſſe imaginẽ ↄueniat bominiqpꝛic. q.iij. c.
AVtrum ratio imaginis pꝛincipalius reꝑiatur in an/
gelo qᷓ; in anima.

q. . d.
Vtrꝝ pꝛincipaliꝰſit imago in maſcło qᷓ; in feia.q.ij.e

Vtrũ imago pꝛincipaliꝰſit in cognitiua ꝙᷓ in motiua

ſiue affectiua. . q.iij. f.
Atrum anima Ade ſiue bumana anima ꝓducta ſit
de dei ſubſtanitie. q. .4
AVtrũ aia ade ꝓducta fuerit ex materin. q.ij.b.

Atrũ aia ade ꝓducta fuerit añ coꝛpꝰvl poſtea.q.iij. c
Abi coꝛpus ade ꝓduci debuerit de natura pure ce/

Vtrum coꝛpus ade ↄſtitutum fuerit de natura pure

Aamnentari. aut ſimi de natura elementari et ce⸗

compoſitõne equali vel inequai. .iij.f.
[BBl. xvi..
Vñ fuerit ꝓductũ corpus mulieris. q.j.a.
Vtrum mulier foꝛmata ſit de coſta viri m ratiõem
ſeminalem. .·ij. b.

Atrum ↄditum fuerit ex elementis in ↄplexione et

B .

Atrum ratio ſeminalis ſit foꝛna vniuerſalis vł ſin/
gularis. q.iij. c.
Atrum anime omniũ hominũ ſint vna ſuba vel di⸗
uerſe. vl an ſint vna aia numero an diuerſe. q.j.d.

AVtrũ aie oim boim fuerũt ſimul ꝓduete. qij. e.
Vtrũ anima rõnalis ſit ex traduc. .iij.f.

AVtrũ aia rõnalis p D ſit immoꝛtalis. q.j. a.
Atrũ om̃is anima vtpute bꝛutalis non ſolũ rõnalis
tõne fucrit immoꝛtalis. q.ij. b.

ex pꝛima l g.ij.
Atrũ aia nõ peccante poſſet coꝛpꝰade diſſolui.q.j.c.

AVtrum adam peccante coꝛpus eiꝰpoſſet ꝑpetrari ꝑ

eſum ligni viee. . q.ij. 8.
Vtrũ illa immoꝛtalitas ineſſet bomini a natura vel
a gratia. q. j. e.

Vtrũ eadem eſſet ĩmoꝛtalitas innocẽtie ꝑ eſfentiam

cum imoꝛtalitate glic ſi bõ ſtetiſſet.
Sixr.
Atrũ in ſtatu innocẽtie fuiſſʒ ſexuũ ↄmixtõ. q.j.a
Atrũ invlla ↄmixtõne eſſet ſeminũ deciſio. q.ij.b
Vtrum in illa ſeminis emiſſione eſſet delectationis
intenſio. aq. ij. c
Atrũ in illo coitu eſſet integritat᷑ coꝛruptio.q.iiij.d.
Vtrum in qualibet cõiunctõne viri et mulicris eſſet
pꝛolis generatio. qgq. v. &

q. ij. f.

AVtrũ eq̃lis fieret micp icotſo viroꝝ ⁊ mlien. q vj. f.
xxj.

Quid mouerit dralfnn pꝛincipalit᷑ ad temptan/
dum hominem. gq. .. 2.
De temptatõne pꝛimoꝝ parentum qᷓ;tum ad inſtru
mentum mediun. —„ q·ij. b.
De temptatõne pꝛimoꝛũ parentum q;tum ad oꝛdi/
nem ⁊ pꝛogreſſum. A. li). c.
Atrum carnis ſit temptare. q.. d.

AVtrum ↄtingat temptatõnem carnis a temptatio/

ne dyaboli ſeparari. gq.ij. e.

Cui iſtaꝝ temptationũ difficili?ſit reſiſterc. q.iij.f.
AVtrum primũ peccatũ hominis fucrit vel potuerit
eſſe veniale peccatum. q. . g
Atrũ pctm̃ qð pꝛio ſecutũ eſt ex temptatõnc illa fue

rit remiſſibile vel irꝛemiſſibile. 4 ij. h.
Vtrũ pctm̃ qʒdð ex illa temptatõne ſubſecutũ eſt. fue⸗
rit grauiſſimũ orenlin peccatoꝝ. A.iij. i.
Quo genere peti mulier peccauerit. q.j. a

Atrũ qd mulier appetijt vir etiã ↄcupierit. q.ij.b
Ouis coꝝ grauius peccaucrit an vir an mir. q.iij.c.
Vtrũ petm̃ pꝛimoꝝ pentũ fuit ex igrantia. q.j.d.
Merũ igrantia in aliqͥ boie poſſit eſſe eulpꝛ..q.ij.e
Verum ignorantia ſit culpe excuſatoꝛia. q.lij. f.

Vtrum deus debuit hominẽ facere ĩexpugnabilem.

an impeccabilem. —.. gq.j.
Vtrũ debuit de ? pmittere boiem impugnari. q.ij.b.

Vtrũ temptatõnis impulſio deſiderari debeat a vi⸗
ro iuſſo: 9. i..Cc.
Atrum ſi homo ſtetiſſet.in cognitione ꝓfeciſſet pꝑer
tempoꝛum interualla. q.j. d.

Vtruz ſi ſtetiſſet in ſtatu innocẽtie aliquando decpi

Vtrum adam deum cognouerit in ſtaeu innocentie
eo genere cognitionis quo expectamus deum co⸗/

gnoſcere in ſtatn ge A iij.ſ.

Altrum ꝗpter ineptitudine coꝛpis ligari babeat i;⸗

.X . .

Atrũ dari potuerit bothini ſiue alieui creaturẽ adiu

toꝛium qð eſſet naturaliter inflexibile. q.j.a.
Atrum datũ fuerit homini naturale adiutoꝛiũ ꝑ qdᷣ
poſſet abſq; oiĩ gra temptatõni reſiſtere. q.ij.b.
Atrum intellectus ⁊ affectꝰ.ſiue ratõ ⁊ volũtas.ſint

potentie diuerſe per eſfſentiim. q.pj. c
Vtrum ſuperioꝛ poꝛtio ⁊ inferioꝛ ſint diuerſe poten
Atrum viuiſio voluntatis ꝑ naturalem ⁊ deliberati
uam ſit ꝑ diuerſas potentias. q..iij. e.
UVtrum agens intellectus ⁊ poſſibilis ſint vna potẽ⸗
tia vel diuerſe. q..iiij. f.

UVtrum in ſuperioꝛi parte ratõnis babeat eſſe pecca
tum hm ſe. g. . g.
AVtrum in ſuperioꝛi poꝛtõne ratõnis poſſit eſſe veni
ale peccatum. q.ij. h.
Vtrum aliquod peccatuzʒ haveat eſſe in inferioꝛi ꝑ/
te abſq; ſenſualitate. q.j.i.
Atrum pars inferioꝛ poſſit peccare moꝛtaliter abſ/
qʒ; ſuperioi. gJgJg.. . K
Vtrũ in ſenſualitate poſſit eẽ pct̃ veniale. q.i.l.
Vtrũ in ſenſualitate Senn⸗ pctiñ moꝛtale.q.ij.m.

AMtrum libe. arbi. ſit i

1. xxvy. . “?V . 5
ſolis habentib? rationem.an

etiam ſit in bꝛutis animalibuus. .).2*
AVtrum libe.arbi.ſit potentia diſtincta ↄtra ratiõem
voluntasten. g.. ij. b.
AVtrum libe.arbi.complectatur ſimul ⁊ ratõnem et
voluntatem. q.iij. c.

Vtrũ libe.ar.ↄplectat᷑ ratõnem ⁊ voluntatẽ ꝑ mo/
dum potentie.an ꝑ modũ habitus. q.ilij.d.
Vtrũ li.ar.addat aliqͥd ſupꝛa rõnẽ ⁊ volũtatẽ.q.v.e
Vtruʒ li.ar.ſit hbabitus ſiue facultas reſidens penes
ratõnem ⁊ voluntatẽ ↄiunctim.i.penes quã iſta⸗
rum potentiaꝝ pꝛincipaliꝰ?nobis inſit. q.xj.f.
Vtruʒ in om̃ibus in quibus eſt fit equaliter.aut hm

Atrum ſit actuũ ↄtingentiũ⁊ neceſſarioꝝ.an cotin⸗
Vtrũ li.ar.ſᷣm ꝙ li.poſſit in malum. q..iij.i
Vtrinn libe.arbi.ab aliquo agente crcato poſſit co/
Utrum li.ar.poſſit a deo cogi. q. v. l.

tum ad vſOunm. q.vj. m
ADörxxyijllj.
Atrum gratia ſit aliquid circa acceptantem vel sc
ceptatum. q.j. 4.

Suppoſito ꝙ gratia aliquid ponat circa gratificatũ
querit᷑ vtrũ illud ſit creatũ vel increatu. q.ij.b.
UVtrum gratia ſit in genere ſubſtantie vel in genere
accidentis. q.iij.c.
Vtrum gratia ſit in genere accidentis coꝛruptibilis
an incoꝛruptibilis. q. liij. d.
Vtrã gra p inſit ſube anime vel potentjs. q.v.
Atrũ gra ↄꝑet᷑ ad nn⸗ in ratone motoꝛis.q vj.f.

Vtrum gratia gratu faciens diuidi habeat ꝑ drias

diuerias per eſſentim. q.. .4.
Atrum gratia gratum faciens ⁊ virtus gratuita dii
ferant per eſſentiam. gq. f ij. b

Vtrum gratia ⁊ gloꝛia differãt g eſſentiã. q. ij. c.
Atrum p gratiam pↄtingat mereri ipſum gie donum
iam babitumm. A

Utrũ 5 gram vtiugat mereri gre augtnentů. q. ij c.

Utrum otingat ꝑ gratiam mereri iipſius gratie com

plementum. q· iij. f
¶Bi.xx xxviij.
Vtrum liberũ arbitriũ abſq; gratia gratum faciente
poſſit a culpa reſurgere. q.j. a.

Vtrum liberũ arbitrium abſq; gr̃a gratum faciente
poſſit aduerſarium ſuũ vincerc. q.ij. b
Vtrum abſq; gratia gratum faciente libe. arbi. poſ⸗
ſit om̃ia mandata implere.
Vtruʒ li.ar.deſtitutũ gra gratis data poſſit ad gram
gratũ facientẽ ſuſficienter ſe diſponere.
AVtrum liberũ arbitriũ om̃i gra deſtitutum poſſit ali
cui tentatõni reſiſtere. q.ij. e.
Atrum libe. arbi. omi gratia deſtitutum poſſit in ali
quod bonum in genere. q.iij. f.
xxix.

Vtruʒz abſq; dono gratie homo eſſz deo acccptus in

ſtatu innocentie. q.j. 4
Vtrũ homo in ſtatu nature inſtitute poſſet in opus
meritoꝛiũ exire abſq; dono gratie.
Atrũ bõ añ lapſum hab: erit gratiam.
Atrum bomo ſimul remꝑe conditus fuerit i in gra⸗
tulitis ⁊ naturalibus.
Atrum homo habuerit tot virtutes ante lapſuʒ qͥ̃t
habuit poſt lapſum. q.j.c.

Atrũ dona gratuita eque magne fucrint efficacie in

homine ad merendũ ante apſum ſicut ſunt poſt
lapſum. “ q. ij.f.

40 .

Hr.x
Atrum couptio quaʒ vigemi⸗ in hũana nã inſit ei

ex ſue ↄditõnis pꝛimoꝛdio an ex pcti merito.q.j.a
Atrũ merito pꝛime tranſgreſſionis hũana nãꝗ fuerit
coꝛrupta penalr tm̃ an ctiã a culpabiliter. q.ij. b.
Atrum oꝛiginale petm̃ ſit ↄcupiſcentii. q.j.c.
Altrum oꝛiginale pctm̃ ſit ignoꝛantia.

p actum generatiue. q.j. e.
Atrum aliquid tranſeat in veritatez bumane natu⸗

re mediante opere Eirruenc. q. ij.k.
Atrũ aia ſenſibilis i in Bo belt a generante. · ſ. a

Katone cuius partis pꝛimo inſit anime peccatũ oꝛi
inale.
Aum maioꝛ ſit infectio generatiue ꝑ oꝛiginale q;
alterius potentie. q.iij.c.
AVtrum anima inficiat᷑ a cnne. q. ſ. d.
Atrum oꝛiginale ↄtrahat᷑ in anima ex carne ex aliq̃ᷣ
appetitu ⁊ voluntate anime. q.ij.e.
Atrum caro ipſa inficiatur ex ppagatõne tĩ.vel ex

Apagatone ⁊ libi. ine. .iij..
AUtrum baptiſmus deleat ale c qytum ad culpã
que eſt in mente. q.j. a.

3 Atrũ oꝛ igenate petm̃ ꝑ baptiſinum delcri babenti q;;
tum ad cauſam que eſt in carne. q.ij. b.
Atrum ↄcupiſcentia ſiti in anima vel in carue tanqᷓ;
in ſubiecto. q.·ſ. c.
Atrum a deo ſit pcupiſcẽtia tauqᷓ; a pꝛincipio.q.ij.d
. Atrum illam maculam quam anima ↄtrabit ex car
Ic deus debeat ſibi imputare. .q.j. E.
Aarum eceat diuinam iuſticiam auimam tali car/⸗

ui liafundgere.
Drxxxiij.

q.lij. c.
g. j.d

q.ij. b.
q.j. c

.1j.d.

q.ij.d.
Atrum aliquid tranſeat i in veritatẽ bumane nature

q.ij. b.

qij. ſ.

Atrum PcES pentum primon filijs imputent᷑ et ad
cos tranſmittantur. q..a
Vtrũ pꝛimꝰ parens ꝓ poſtcris ſ uis ſatiſtacẽ potuẽit
ſicut potuit eos ex culpa ſua viciare. . ij. b.
Vtrũ oꝛiginale in om̃ibus repiat᷑ equaliter. q. . c.
Atrum ſit ponere vnũ oꝛiginale vel plura. q.ij.d.
Atrum paruuli decedentes in ſolo oꝛiginali panan
tur pena ignis materialis. q.j . e.
Atrum paruuli decedentes in ſolo oꝛiginali punian

tur aliquo doloꝛe interioꝛi. .· ij. f.
i. xxxiiij.
Atrũ malum ſit a bono vt ab oꝛigine. q.j. 2.

Vtrum malum ſit a bona cauſa vtpote a volunta/
te vt efficiente vel deficiente. .ij. b.
Vtrũ malũ ſit a bono ᷣm intentiõcʒ vel pᷣter.q. iij. c.
Vtrũ aliqd malũ ſit ab om̃i bono ſe eqſtratũ. q.j. d.
Vtrũ malũ ſiue malicia ſit ĩ bono ſibi oppoito.q.ij. -
Atrum · malum ſit in bono tanqᷓ; aliquis habitꝰ.an
ſit pura pꝛiuatio. q· iij..
USr xxxv.
Atrum pctm̃ aliqd bonñ habeat coꝛrumꝑe. q.j.a.
AVtrum peccatum ſit ipſa coꝛruptio paſſio eſſentiali
ter loquendo. q. ij. b.
Vtrum peccatũ ex hoc ꝙ coꝛrumpit bonum diran⸗
etur bono increato.
Atrũ ꝑ qdᷣlibet maluz habeãũt iſta tria. ſ(moc, ſpte⸗
⁊ oꝛdo coꝛrũ pi ſimul ⁊ inſepabiliter. q. j. d.
Vtrum hec tria per quodlibet peccatum comunge
tur equaliter. q.ij. e.
Atrũ ꝑ malũ dtinehe bec tria coꝛrũpi trotatt. q.iij.
Di. xxxvj.
Atrum peccatum ſit pena peccait. q.ſ. a.
Atrum paſſiones anime ſint bene tm̃. an bene ſimk
et peccata. .ij. b.
Atrum ↄtingat in aliquo ponere culpam ſanen pena
ſubſequente. q.j. c.
Atrum pena poſſit eſſe in aliquo ſine culpa prece/

dente. q· ij.
Atrum aliqua pena ſita deo. q.·. e.
Vtrum omnis pena ſit a deo. q.ij..
.xxxvij.
Atrã om̃is actio ᷣm ꝙ actio ſit a deo. q.ſ. 8
Atrum om̃is rei conſeruatio ſit a doꝛ q.ij. b
AVtrum om̃is compoſitio ſit a deo. q.·iij.c.

AVtrũ actio iniuſta ſᷣm q; hmõi ſit a do.K q.j.ð
Atrũ oꝑatio foꝛtuita ſᷣm ꝙ; foꝛtuita ſit a deo. q.ij. E
Atrũ enũciatio falſa S ꝙ bmõi ſit a deo. iij.ſ. .
xxxviij
Arrum voluntas ſit onat ommendibilis ratöe bo⸗
ni finis. q. ſ. a
Quis ſit ille finis er cuius bonitate voluntas eſi bo
na.⁊ ad quẽ debent refcrꝛi nf̃e voluntates ad hoc
cp ſint recte. q.ij. b.
AVtrum bone voluntatis ſit vnus ſolus finis an poſ⸗
ſint eſſe plures. q.· ij. c
Atrum age voluntates babeãt vnici finẽ. q.iiij. d.
Vtrum intentio ſit in his ſolis que participant rati/
onem. q.·ſ. e.

Atrum intentio in pticipantibus ratönem dicat ali

quid ex ꝑte ineclleiraer erpte. affectus. q.ij. f.

Atrum conſcientia teneat Ea er Parte intellectꝰ. a

ex parte affectus. q. gim,
Atum conſcientia ſobabinz inuatus aut abquiſi⸗

— .
E= = 6
= 2 — .

e⸗
tli

ii.

,4

13
iß

285

tus.

q.ij. b
Atrum teneamur ad omne ilud q conſcientis di ⸗/

ctat neceſſarium eſſe ad ſalutem. q.iij. c
Atrum ſinderiſis ſit ĩ genere cognitõnis vel affecti⸗
onis. gq. 1. d.

Atrum ſinderiſis poſſit per pct̃ ertingui⸗ q.ij. .

Atrum ſinderiſis poſſit depꝛauari ꝑ petĩ. q.·iij. f.
i. xl.
Atrum qualitas operum ſemper reſpondeat quali⸗
tati intentionis. q. j. 4.
Utrum quantum quis intendat tantuʒ faciat. vt ſi⸗
cut opus ab intentõnc recipit aliquo modo quali
tatem. ita etiam recipiat quantitatem. q.ij. b

Atrum intentio abſq; bonis operibus ſufficiat ach

vitam eternam. .iij. c.

Atrum opera exterioꝛa aliquid addãt ſu upꝛa bonaz

intentõnem ratõne ſue excellentie ⁊ dignitatis. ſi⸗
cut ſunt opera pꝛiuilcgiata. q. ſ. d.
Lamn bona opera addant ſupꝛa bonam i intenti/
onem qᷓ;tum ad quantitatem dati. q.ij. e.
Utrum bonitas operum addat ad bone intentõnis
meritum q́;tum ad um aoſitatem. q. iij. f.
i. xlj.
Utrum actio deliberatiua cum diuidat᷑ ꝑ bonum et
malum. vtrum diuidat᷑ tanqᷓ; per differentias op
poſitas. g.j. a.
Atrum diuiſio actõnis deliberatiue ꝑ bonum ⁊ ma
lum ſit per differentias eſſentiales aut accidenta/

les. g.ij. b.

Vtrum diuiſio actionis deliberatiue bona 7 mala
ſit ꝑ dr̃ias imediatas.an ſit ponere ꝑ differentiaʒ

terciam. videlicet actõnem indifferentem. q.iij.c.

Vtrum oie pcti actuale ſit voluntarium. q. .. d.
Atrum omne peccatum ſit circa voluntatem ſicut

circa ſubiectum pꝛopꝛium. gg.ij. e.

Atrum ſicut peccare ſic etiam puniri ſi ſit voluntatis

Qtrum percatutn Srrli 7 opcris lint duo pec⸗
cata vel vnum,. q.j.a
Atrũ pctĩ operis addat ſupꝛa petm̃ volütat. q·. ij. b
Atrum peccatum veniale et moꝛtali conueniant in
guerſione. q.j. c.

AVtrum veniale pueniat cum moꝛtali in reatu pene

cterne. q.ij. ð
Vtrum peccatuʒ diuidi habeat per differentias ma
teriales tĩ an etiam per foꝛmalcs. q.j. e.

Atrũ pctiñ habeat diuidi ꝑ auerſionẽ ⁊ cõuerſioneʒ
tanqᷓ;ᷓ p diuerſas peccatoꝛuʒ differentias ſiue per
diuerſa peccata. Birlir q. ij. f.
i.xliij.
Atrum petm̃ in ſpm̃ſanctũ dicat gen? pcti diſtinctũ

ab alijs generibus peccatoꝝ. q. j. 2.

UVtrum peccatũ in ſpm̃ſanctum ſemper habeat 3

peccatum pꝛeambulum. q. ij. b.
Atrum illud peccati genus:ſit grauiſſimum. q.j.c
De huius peccati irꝛemiſſibilittt. q.ij. d.
Oc ſpeciebus buius peccati ꝙtum ad numerum et
ſufficientiam. q. j.
De ſpeciebus buius peccati quantum ad vniuſcu/
iuſq; pꝛopꝛiam meonem. . q· ij. f.

Vtrum potentia peccandi ſilin nobis a deo. q.j/a.

Vtrum potentia peccãdi ᷣm ꝙ hmõi ſit mala.q.ij.b

Atruin poteſtas dominandi ſit à do. g. Aſe
Atrum poteſtas pᷣſidendi ſit in hoie ßin inſtitutio⸗
nem nature vel m punitõnem culpe. q.ij. ð
Vtrũ chꝛiſtiani teneant᷑ ſubeſſe tyꝛannis ſiue pote/
ſtati ſeculari in aliquibus. q.j. e

Atrũ religioſi teneant᷑ pꝛelatis obeqirein in omnibus

que non ſunt contra deum. ꝗq.·ij. f.

Rubꝛice⸗ 8 bonauẽtu
rein ſecundum libruʒ

ſententiarum.

i.pꝛima.
Oſtendit autoꝛitate ſacre ſcripture vnñ scſſe rerum
pꝛincipiũ non plura vt quidam putauerũt. a.
Platonis erꝛoꝛ. b.
Explanat autoꝛitatem oſtendens auid ſit creare e
quid facerec.
Areſtotilis erꝛoꝛ.d.
Concludit erꝛoꝛum p̃dictoꝝ euacuatöneme.
Concludit fidei confirmatoònem.f.
Ex compatõne rerum ad ſinem oſtendit rerum di⸗
ſtinctionem. g.
Sceðdm diſtinctionem pꝛedictam afſignat diuerſam D
compatõnem ad finem.ct determinat finem inte
lectualis ſubſtantie.h.
Determinat finem ſubſtantic pure coꝛpalis..
Daerminar finem compoſiti ex vtroqʒ.ſcʒ ex intel/
lectuali ⁊ coꝛpoꝛali ſubſtantia inquatum eſt talis
.i. qᷓre anima ſit vnita Geot⸗k. .
Soluit dubitatõnem ad idẽ.l.
Epilogat determinata faclens viam 34 nuiti de⸗
terminanda.- m.
Siij.
Determinat quãdo angeli creati fuerunt. mittens
ꝓbemium in quo aperit ſuam intentõnem.a.

MNouet ex autoꝛitatibus dubium de initio. duratõ⸗

ne.⁊ menſura angelice creature.b.
Determinat veritatem et confirmatc.
Superius ꝓbatam veritatem ↄcludit ꝙ ſimul cum
temꝑe ⁊ cum mundo cepit coꝛpoꝛalis ⁊ ſpiritua/
lis creatura ⁊ autoꝛitatẽ in oppoſitũ determiat.d.
Determiat vbi angeli mox creati fuerũt.in empyꝛeo
ſeʒ.qð ſtatim factũ repletum eſt angelis.e.
Pepctit quando angeli creati fueruntf.
Remouet dubitatõeʒ quõ dicat lucifer ᷣm Iſaiam
Aſcẽdã in celũ ⁊ ero ſilis altiſſimo cũ eẽti celo. g.
.iij.
De quatuoꝛ naturalibus attributis angelis i in nipſs
conditõnis ſue initio.a.
Quõ recipiũt magis ⁊ minus in attributis. b.
Oñdit quõ in aliquib? alijs equalitateʒ habuerũt.c.
Agit de naturali bonitate angeloꝛũ ponens falſam
opinionem chm ofirmatone ſu. d. .
ij

Pane opinionem veratn cuin ſus ofinmatöne eon

qui dicũt om̃s angelos creatos eſſe bonos.et ali⸗
quã moꝛulã fuiſſe inter creatõeʒ ⁊ lapſum.e.
Opnonem falſam repꝛobat ratõnes 7 autoꝛitates
eius explanando. f.
De nãli cognitõe angloꝝ añ caſuʒ vel ↄfirmatõeʒ.g
ODe naturali dilectöne angeloꝛum ante caſum ad de
um ⁊ ad ſeinuicem.h.
Di.iiij.

Proſequit᷑ queſtionẽ de bencituckine q́;tum ad ſlos

qui ceciderũt.oñdens ꝙ nunꝙᷓ beati fuerũt.a.
Pꝛoſequit᷑ queſtionẽ q;tum ad illos qͥ ꝑſtiterũt oñ/
Aens ꝙ poſſunt aliquo modo dici beati. b.
Reſumit em ſupꝛa de vtriſq; determinauit.c.
Pꝛoſequit᷑ queſtionẽ de ꝑfectõne angeloꝝ.an ſcilics

Paoſe ſint ꝑfecti an imꝑfecti innuens diſtin⸗

ctionem eſt reſpondendum.d.
Subiũgit diſtinctiõez ꝙ trib? modis dicit pfectum.
Em tempus.ſᷣm natura.⁊ vniuerſaliter ꝑfectum.e.
Relſumit pᷣdeterminata bꝛeuiter oſtendes qua lis ſ
cta fuerit angelica SH

Hñdit qͥd ſit auerti a To⸗ 7 qd ſit zuerti jadt deũ. a.
Aauo ſit auerſio ⁊ couerſio.⁊ tangit bꝛeuiter ꝙ a li⸗
bero arbitrio tocens quid ſit.b.

Determinat vtrum bonis angelis gratia collata ſit

ad hoc vt efficaciter ↄuerterentur.c.
Determinat vtrum malis ſit ſua auerſio imputzda
cum gratiam non habuerint.d.
Determinat vtrum onemone boni angeli merue⸗
runt confirmatõnẽ. c.

S vſ.
Determinat qui 2 quales Anacli ceciderũ k.a.
Determinat vnde ⁊ in quem locum ceciderũt.b.
Determinat qualiter ibi bñt oꝛdinẽ pᷣlationum.c.

Mouet queſtionem de vnitate loci qtum ad ange-
los minoꝛes.an ſcʒ oẽs demones minoꝛes ſint in

hoc aere caliginoſo an aliqui ſint in inferno.dv.
Wouer queſtionem qᷓ;tum ad luciferum an ſit liga
tus in inferno c..
AOſtendit occaſionaliter modum cofligendii int nos
⁊ aduerſarium ꝙ; demones ſemel victi a ſt anct nõ
accedunt amplius ad illes.f.
Hi. vij.
Oſtendit q aliqͥ angeli pꝰↄuerſionẽ ⁊ auerſionẽ ſũt
ꝓ gloꝛiam ↄfirmati.⁊ aliqͥ ꝑ maliciã obſtinati.a.
Querit de vtriſq; an liberũ arbitriũ habeant. ⁊ opho
nit ad boc in partem negatiuam.b.
Determinat queſtionem ſupꝛa motam ꝙ hñt li.ar.
uec tamen ad vtrũq; flecti poſſunt.c.
Explanat auẽtem Hiero.ſupꝛa adductam.v.
Asit de dmonum ſtatu poſt obſtinationem q;tum
a4 cognitõnem ſcilicet ꝙ viuacem ſenſum nõ e⸗
diderunt. ⁊ quibus modis ſciant.e.
Agit de potentia demonum reſpectu creaturaꝑ ge⸗
neraliter quid poſſint.f.
De poteſtate demonum reſpectu creaturaruʒ qua/
liicter poſſintg.
De poteſtate demonum quantuʒ eis neſpectu crea⸗
turaꝛum Emittatur. b.
Bi. viij.
Determinat modum pꝑ quem angeli babent coꝛpo⸗
ra ſibi coniuncta.a.

Paminat acum ad qucangal aſſnmmit coda.b.

Mouet queſtionem quõ deus botminib⸗ in coꝛpoꝛs
libus imaginibus apparuit. c.

Determinat motam queſtionem q; deus in ſpecie

eſt deus nunqᷓ; moꝛtalibus apparuit cetera rclin/
qnens dubia.d.
Querit vtrum demones intrent coꝛpa boĩim ſubſta⸗
tiaiiter.an illabant᷑ mentibus hominum. e.

Scterminatio autoꝛitate euangelica. f.

Explanat autoꝛitate gennadij.g.

Erplanat autoꝛitate Behe.

De angelicoꝝ ordllunen diſtinctöͤne chtum a, pii⸗
am oditõnem ſcʒ qui ⁊ quot ſint.a.
Quid appellet᷑ oꝛdo.qualiter augeloꝝ oꝛdines no⸗
minent᷑.⁊ q̃ ſit ratio nominis cuiuſq; oꝛdinis. b.
Detenminat qd ſit huiꝰ oꝛdinatõnis pꝛincipiũ.vtrũ
ſcʒ oꝛdincs ab initio creatiõis ita diſtincti fuerit.c
Determinat huiꝰoꝛdinatõnis modũ.vtrũ ſcʒ c om̃es
angeli eiuſdem oꝛdinis ſint equales. d.
De repatõne oꝛdinuʒ angelicoꝝ q;tum ad gradum
quõ ſcʒ dicat ſcriptura decimum oꝛdinem ex hoĩ⸗
bus ↄpleri.cum non ſint niſi nouem oꝛdincs.e.
e reꝑpatõne oꝛdinũ angelicoꝝ qtum ad numeruzʒ
; ſq hoies aſſumunt i iuxts numerum ſtantium
non lapſoꝛum.f.

i. .
Ponit diuerſas opiniones cũ ſuis Offrnmatbnibze
heoc an of̃s ſpuᷣs celeſtes mittant ia.
Obiectio contra illos.dbd.
Mouet dubitatõnes ⁊ determinat ſi ĩom̃s mittunk,
cur vnus tm̃ oꝛdo noie angeloꝛum cenſet᷑.c.
Michael. gabꝛiel. raphael. de ſuperioꝛi oꝛdinc putã/
tur fuiſſe a quibuſclam. ſunt nomina ſpirituum
et non oꝛdinum.d.
Quõ determinent tp̃dictas auttes 6 vident aduerſa
ni qui dicunt om̃es angelos mitti.-.
Ex duabus opinionibus pꝛedictis terciaʒ quaſit me⸗
diam foꝛmat. f.

Oſtendit ꝙ boni Se deputant a cuſtodiam. &
mali ad exercitium bominum.a.
Querit ⁊ determinat vtrum ſingulis hominibꝰ ſ in⸗
guli angeli. an pluribus xputatus ſit vnus ad cu
ſtodiam vel exercitium.b.

Auerit ⁊ rñdet ſᷣm pꝛimã opinionẽ vtrũ angeli pfi⸗

ciant in merito vel pᷣmio vſq; ad indiciũ.c. .
Rñdet ſᷣm opinionẽ ſcdᷣam que dicit angelos in A.
buſdam bꝛemiſſoꝛum nen pfeeine . .

„ .

Dicta vicendis continuat. a.

Diuerſas opiniones circa pductõnem materie coꝛ⸗
poꝛalium explicat.b.
Alterz ex illis opinionibꝰeligit explanat. quõ ꝑ in
terualla temꝑis res coꝛpales condite ſunt.c.

Quoddam dubiũ determinat ſcz q̃ ſenſu tenebꝛe di⸗

cant᷑ nõ eſſe aliqͥd.⁊ quõ dicant᷑ eſſe aliquid.d.

Determinat qualiter materia coꝛpoꝛalium ᷣm opi

gionem plus electam fucrit infoꝛmis et confu⸗/
2. e

BDeterminat vbi illa materia fuerit locata. f.

Anticipando determinat quibus diebus vel in qt

iſta materia ſiue mundi facies in ipſo Fainoadio
fuerit daſtigegs.

=

Confirmat quatuo: eſre modos piuine operstionis
gutoꝛitate alcuini.b.
i. xij.
Determinat quando lux facta fuerit.quia ante om/
nia alia.a.

ualis facta fuerit lux illa.coꝛpoꝛalis an pũͤalis b.

Abi lux illa facta ⁊ vbi poſita fuerit.c.
De effectu lucis ſiue de die quem faciebat qtum ad
ſpacium.d.
de die q;tum ad diſtinguendi m machis de natura⸗
li oꝛdine ↄputatõnis dierum.2
io introductus eſt. e.

De die qᷓ;dtum ad ↄplementum.ſcʒ cur ſol factus eſt

ſi lux illa ſufficiebat.f.

Quõ accipiendũ ſit illud verbũ qd deddixit. fiat. an

ſono vocis id deus dixerit an aliter. g.

Quõ accipiendũ ſit qdð dicit᷑ pater oꝑari in fllio. veel

ꝑ filium.vel in ſpiritu ſancto.b.
Remouet opinionẽ hereticam inſinuans aliam eſſe
expoſitõnem verbi pꝛedicti.
.xiiiii.
Peterminat celoꝝ naturam m veritatem. a.
Determinat celoꝛum naturam ſᷣm quoꝛundaʒ opi/

nionem qui putant celum illud eſe i ignee nature

quibus conſentit Aug.b.
Tangit queſtionẽ de figura celi.c.
Auerit de motu celi.d.

mNemouet dubitatõnem quare tacuit iptura ote

re ſce diei qð in alijs dixit.e.

Agit de diſtinctõne celoꝝ determinans veritatez qñ
Honit opinionem quoꝛunda caoieam de pducti-

aque ↄgregate ſunt in vnũ locũ.f.
Soluit dubitatõez vbi ↄgregate ſunt aque.g.

Agit de pductõne luminaniũ comꝑans ea operibus 8

glioꝝ dierum. b.
Determinat quare luminaria celi facta ſunt. i.
i. xv.
Determinat de ꝓductõne aialium ex aquis.a.
Hetermiat veritatẽ de ꝓductõne aialiũ ex terꝛa.b.

AQuerit vtrum poſt peccatũ venenoſa animalia no/

yria facta fuerint.an ꝓpter peccatũ nocere ceperint
pꝛius facta innoxia.c.
Querit vtrũ minuta aialia tũc creata fuerint.d.
Determinat de operũ diuinoꝝ ↄſummatõne oſten/
dens qualiter in ꝓductõne bominis facta eſt 2 cõ
ſũmata diſtinctio rerum.e.
Explicat diuerſas ſententias catholicoꝝ tractatoꝛũ
te eadem rerũ diſtinctõne.f.
Explicat veritatẽ de ſeptime diei requie.g.

QAueſtionem mouet ⁊ determinat qualiter accipien -
dum ſit ꝙ dicit᷑ deus ↄpleſſe opus ſuum ſeptimo

dic cum tũc requieuerit ab om̃i opere ſuo.h.
HDi. xvj.
Continnat dicta dicendis.a.
Inducit autoꝛitatem ſacre ſcripture in qua a oſtendi

tur per quem modum bomo pꝛoductus compi

retur ad ſuũ effectiuũ pꝛincipiũ.b.
Subclit pꝛedicte autoꝛitatis explanatõnem q; ima⸗
go ⁊ ſimilitudo accipitur bic a diuerſis diuerſi⸗
modc.c.
Ponit explanatõncin inducte autoꝛitatis ßm aliop
opinionem. d.
Ponit explanatõnem inqucte autoꝛitatis fm ſuaz

illo qui p my⸗

opinionem. E.

Ex veritate determinata condudit concluſionẽ coꝛr

relariam ꝙ bomo dicitur imago ⁊ adi imagitiem.
filius vo imago non ad imaginemf.
rxvij.
Determinat vcritatem de productõne anime in ſe.
vtrum de aliquo facta ſit an non. ⁊ quando facta
ſit. ⁊ quã gratiã habuerit in crcationca.
Remouet quoꝛundã hereticoꝝ erꝛoꝛem qui putaue
runt animam eſſe de ſubſtantia dei.d.
Determinat de. pductone anime in relatöne ad coꝛ⸗
pus. vtrum deus creauerit animaʒ in coꝛpoꝛe vel
extra coꝛpus. c.
Querit vtrum deus fecerit bominem i in etate perfe⸗
cta. d.
De hominis foꝛmati locatõnei. in ſe. qui extra para-
diſum creatus.in paradiſt um poſitus cſt. et quare
ita factum ſit. e.

De loco paradiſi ĩq;tum ad contenta que ſunt ligna

paradiſi.i inter que erat lignum vite. rlignurn ſciẽ
tie boni ⁊ mali.f.

¶Bi. xxiij.

Oeſonmatönccorntn i s mulieris ex viro i in compa

tione ad cauſam finalem. a.

De foꝛmatõnc coꝛpoꝛis mulieris ex viro in compa

tione ad cauſam materialem.b.

De foꝛmatõne coꝛpoꝛis mulieris ex viro in compa⸗

tione ad cauſam efficientem. c.

De foꝛmatõne coꝛpoꝛis mulieris ex viro in comꝑa-
tione ad cauſam foꝛmalem. v.

onc anime mulieris e.
Subiungit aliam opinionem non minus falſam. f.
Ponit veritatem catholicam.g.

Falſitatem anpugar. confirmat vernaten⸗ auto

ritate Hiero.⁊ Augch. l
Sr.
Determinat veritatem de pꝛimo hominis katn an⸗

te peccatum. ſcilicz qualis fuerit ſm coꝛpus 1 ßm
animam. a.
Explanat veritatè pꝛedictam. b. ”JMG
Mouet determinandaã queſtionem circa immoꝛta⸗
litatem. vtrum immoꝛtalitas quã habuit añ pec/
vrum eſſet de conditione nature.an ex gratie be/
neficio. c.

Mouet aliam dubitatönem que babet oꝛtum ex il/

la. vtrũ ſi nõ foꝛet pᷣceptum vt de illo ligno come
deret. et alijs non illo vteret᷑.an poſſet non moꝛi.
Et determinat m iniones diuerſas.d.
i.xx.
Peterminat de modo pcreatönis filioꝝ ſi non pec/
caſſent pꝛimi ꝑentes.⁊ quales naſcerent᷑ filij.a.
2. uakeit in paradiſo non coierunt duobus modis
dluit. b.
Determinat de temꝑe tranſlatõnis. vtrum natis fi
lijs. per ſucceſſiones an ſimul omnes tranſferen/
di eſſent. c.

Determinat quales naſccrentur filij qtum ad coꝛ/

pus.vtrum ꝑfectõnem ſtature ⁊ vſum membꝛoꝝ
habentes qualis bomo pꝛimus fuit ↄditus.d.
Ambigua Auguſti. verba ponit vbi tamen videtur
innuere ꝙ fili ⁊ pamuli doſmme. en e vti
uiij

officij
Aibuſ 35 nõ abſurde placuit ey filij parui naſcerẽ/
tur ⁊ ꝑ acceſſum tpis in ſtatura ⁊ in alijs ſic nunc
pficerẽt. qd nõ eſſet vicio imputandum f.

Oppoſicio quoꝛundam volentium ꝓbare eos poſt. e

viu ere ſine alimonia.g.
Quales naſcerent᷑ filij qᷓtum ad animã. vtruz ſi icut
ſtatura coꝛꝑis ita etiã ſenſu mentis paruuli naſce
rẽtur.et ꝑ acceſſum tꝑis. pficerent ſenſu ⁊ noticia
veritatis.an ſc mox nati in his eſſent ꝑfecti.h.
Contra illoꝝ ſententiam opponunt qui am. i.
De hominis tranſlatõne in melioꝛem ſtatũ.⁊ de du⸗
obus bonis antaer dato altero pmiſſo.R.
i. xxj.
Determinat de temptatone pꝛimi hominis ctũ
motiuum. a.
Determinat de temptatione pꝛimi bominis Ftũ ad
inſtrumentum.bd.
Determinat de temptatõne hominis pꝛimi qᷓ;t ad
pgreſſum vel temptatõnis modum. c.

Determiat generales modos temptãdi qͥ duo ſt.d.

Concludit ꝓpter temptatõnem pᷣambulam remiſſi/
bilitatem humani eccati. e.
i.xxij.
Determinat veritatem de genere pꝛimi peccati gene
raliter. a.

Remouct dubitatoõnem an elatio pꝛeceſſerit in men

te hominis. b.

Determinat veritatem de gencre pcccati viri 1 muli

cris ſpecialitercc.
Bemouct dubitatönem que fuit elatio viri an credi
derit voluerit quod mulier.d.
Determinat veritatẽ s eoꝝ peccauerit magis gra⸗
uiter.
Remouet dubitatoͤnem oꝛtaz ex verbis Aug. quibꝰ
pᷣdicte ſententie aduerſari videtur.cf.
Inquirit vtrum pctm̃ illud ex ignoꝛantia peeſſerit.
⁊ an per eam habeat excuſari.g.
Querit᷑ vnde pceſſerit pꝛimi peccati malicia cũ na⸗
tura bominis eſſet incoꝛrupta.b.
Inquirit an voluntas ceſſerit illud petm̃.i.
. xxiij.
Determinat quare deus pꝑmiſerit bominem tempta
ri ſciens eum eſſe caſurum. a.
Determiat qualiter hõ cognitõez habuit. vtrũ ꝑ di/
ſciplinam ⁊ ſtudium.an ꝑ diuinũ wonum.v.
Determinat qualem cognitõneʒ babuit bomo ante
lapſum de rebus creatis. c.
Determinat qualem cognitõeʒ habuit de deo. d.
Determinat uale gnitoõez habuit de ſeipſo. e.
i.xxiiij.
Determiat veritatẽ ad quid datũ fuerit illud adiu⸗
toꝛiũ ſcʒ li. ar.homini ꝑ quod ſtare potuit.a.
Rem ouet dubitatõeʒ qualis fuerat illa rectitudo et
bonitas voluntatis in qua creatus eſt.b.
Explicat qdð fuit illud adiutoꝛium nominando ſcilʒ
arbitrij libertatem. .
Explicat quod fuit illud adiutoꝛiũ diffiniendo. d.
Aſſignat differentiam ſenſualitatis ad ratõnem. e.
ſtendit viam per quam cognoſci poſſit ⁊ diſcerni
illa differentia. f.
Determinat qualiter peccatum in viribus aime ba,
beat ꝓgreſſum ad cõſummatõncm.oſtendens q;
talis eſt oꝛdo peccandi vel cadendi in nobis qua/

lis fuit in pꝛimis hominibus.ſ.& in nobis eſt vir
⁊2 mulier ⁊ ſerpens.g.
Determinat qualiter in nobis fieri babeat pꝛogrel-
ſus culpe. h
Nepetit pdeterminata ad maioꝛẽ explanatõcʒ.i.
Ponit quandam ſimilitudinem oſtendens ꝙ muli/
er ſine viro damnari non poteſt.id eſt moꝛtale nõ
eſt qð in ſola delectatõne tenet᷑ cogitatõnis..
Bꝛeuiter epilogat ⁊ ratõnem ſue digreſſionis aſſigt
quare ſcʒ bec de anime partibus dixit.l.
Multiplicitatem buiꝰnominis ſenſualitas ad ma⸗
ioꝛem euidentiam manifeſtat.m.
i.xrovo.
Determin at quid 43 liberum arbitrium.a.
Ex diffinitõne liberi arbitrij elicit ꝙ liberũ arbitrii’ũ
nec eſt pᷣſentium nec pᷣteritoꝛum ſed futuroꝛum.
⁊ hoꝛum non eſt quoꝛumlibetſed futuroꝛum con
tingentium. b.

4 Mouet dubitatõnem qua quis poſſet ſollicitaꝛi. an

ſupꝛapoſita deſcriptio liberi arbitrij: ↄueniret deo
vel his qui gloꝛificati ſunt.c.
Determinat motaʒ dubitatiõez oſtendens qualiter
deus angeli ⁊ qͥ iam beati ſunt babent liberuz ar⸗
bitrium. d.
Determinat gradus libertatis arbitrij i it bomie ſm
diuerſos ſtatus ſeu temꝑa.t.
Aſſignat quatuoꝛ ſtatus bominis in quibus liber⸗
tas aꝛbitrij babet augeri ⁊ minui.f.
Determinat ꝑ quid minui babet tarbitri libertas. g.
it de libertate arbitrij a coactõne.h. .
Asgit de libertate a peccato ſeu culpa.eil.
Qui habent banc libertatem ſcilicet a peccato * r.
quid.
Queſtio de libertate ad malum. an ſit ipſa libertas
liberi arbitrij.l.

Queſtio alia de libertate ad bonum. an ipſa ſit liber⸗

tas arbitrij an nonm.
Certa determinatio vtriuſq; queſtiõis qua dicitur
eartas ad bonum ⁊ ad malum eſſe libertas ar⸗
itrij.n.
Agit de libertate a miſeria 0.
HBꝛeuiter epilogat oſtendens quo genere libertatis .
li. ar. intelligi debeat minui per peccatum.p.
De libertate que ſit ex Ss 7 que cx natura.q.

xxvj
Determinat quig ſit illud adiutoꝛium libe. ar. ſup⸗
agditum q;tum ad actum ſiuc effectum..
Determinat quid ſit illud adiutoꝛiuʒ liar. ſupadadi-
tum qᷓ;tum ad ſubiectum.b.
Oꝛ bona voluntas comitatur gratiã.c.
Determinat quid ſit illud adiutoꝛium llar ſupadadt
tum qᷓ;'tum ad donum gratuitum.d.
Determinat veritatem de eodem adiutoꝛio qtum
ad voluntatem ſiue qtum ad libe. arbi. oꝛdinaf᷑.
NKendena⸗ ꝙ voluntas bona que pᷣuenitur gratia
uedam dei dona pᷣuenit. e.
Reanonct dubitatõnem oꝛtam cx eo qð dicit fidem
eſſe ex voluntate.f.
Quedam adbuc addit que grauioꝛem faciunt que/
ſtionẽ. ſc ꝙ cogitatio boni pᷣcedit fidem.g.
De illa cogitatõne boni que pꝛecedit fideʒ plene diſ⸗
ſeritur. b. “
Subiungit veritatis recapitulatönem. i.
xvij.

*
4

Epilogus.l.

Compat gr am pᷣuenientẽ ad ſubſequentẽ ßm identi

tatẽ ⁊ diuerſitatẽ.inquirẽs vtrũ vna eademq; ſi it
gratia qᷓ dicitun opans ⁊ cooꝑans.a.

Compat grain ad vtutẽ ⁊ ad merẽdi efficaciã.i inqui

rens quid ſit ipſa gra.⁊ quõ meret᷑ augeri.⁊ de tri
bus generibus bonoꝛum.b.
In quibus bonis ſit liberum arbitrium. c.

Determinat qõnem q̃ querit᷑ de ↄꝑatione gr̃e ad vᷣ/

tutem ſoluens ᷣm opinionem ↄmunioꝛem. v.
De fide itidem dicit ꝙ nõ eſt ex hoie ſ̃ ex deo tm̃.e.

Oc gra qᷓ liberat voluntatẽ.ꝗᷓ ſi virtꝰeſt.nõ eſt ex li /

bero arbitrio. ⁊ ſic nõ eſt motus mentis.f.

Determinat qõnem qua querit᷑ de compatõne gra⸗

tie ⁊ virtutis ad meritum.g.

Oꝛ bona voluntas gre pꝛincipaliter eſt. ctiam gra⸗

tig eſt. ſic⁊ omne meritum.h.

Ex qᷣ q̃ rõne dicit᷑ fides mereri iuſtificatõez 7 alia.i.
De muneꝛibus virtutũ 7 de gratia q non neſt ſe fa⸗

cit meritum.k.

Birr viij.

Ponit impꝛobationem bereſto pelagiane quecies

poteſtatem libe.arbi.erꝛabat.a.

MRũqdet ad pelagianoꝝ argumentatõcʒ ꝗᷓ dicũt nul/
tum eẽ culpandũ ſi nõ vitat vel facit illud quod ẽ

ſibi impoſfibile.ex q̃ ſummunt᷑ due ratõnes quas
magiſter duobus impꝛobat reſponſis..bſ.
Rñdet adillud qð pelagiꝰdicebat. ꝙ nihil eſt taʒ in
nr̃a ptãte qᷓ; volũtas.ac ſi diceret bonũ vel maluʒ
opari in nr̃a volũtate eſt ſine gratia dei.c.
Nñqdet ad illud qð pelagiꝰdicebat.qꝙ credimus nrjDm

cſt.qꝙ aũt bonũ oꝑamur illiꝰ eſt.qd traxit ex duo/

bus locis ab Aug.ad qð mgęr̃ duo ponit rñſa.d.
Subiẽgteatbolice vitati⸗ expꝛeſnonem e.

Inquirit vtrum liberũ aicurin hois añ lapſuʒ egu⸗

erit gratia oꝑante vel coopante...
Atrũ hõ añ lapſum graʒ ⁊ vtutes habuerit.b.
Determinat cuiuſmodi pena homo fuit bunepio,
pter pctm̃ ſcʒ pena eiectõnis de paradiſo.c.
Quõ intelligendũ ſit illud ne ſumat ligno vite et
comedat ⁊ viuat in eternum.d.

De flameo gladio ante ꝑadiſum poſitoe.
Determinat dubiũ oꝛtũ ex pᷣdictis.an ſcʒ bõ añ pec/⸗

catum comederit de ligno vite.f.
Quare non ſunt facti immoꝛtales ſi comederunt de
ligno vitc.g.
Di. xxx.
Ponit ꝑtem ꝓhemialem ondens 4 adam perca⸗
tum ⁊ pena tranſijt in poſteros...
Determinat ꝓpoſitum pꝛincipale.oñdens vtrum l⸗
lud pctm̃ fuerit oꝛiginale vel actuale.d.
Quõ pctm̃ intraſſe in mundum dicunt.c.
Hic aperit illud eſſe petĩ oꝛiginale auod tranſit i in
Suppoſito ꝙ petm̃ pꝛimoꝝ ꝑentuʒ ſit oꝛiginale in⸗
quirit vtrum ſit pena vl culpa.e.

Oꝛ oꝛiginale petm̃ eſt culpa auẽtibus pbat.f.
Jnduifir verum petĩ oꝛiginale ſit ↄcupiſcentia vel

alia culpa.g.

Ouiq nomine cõcupiſcentie iutelligat que dicit fo⸗

mes peccati.h.

Ore adam ginalepecratumi in oes iutrauti

eſt concupiſcentia.i. .
Oð ſit illud peccatũ in quo omnes deccanerunt 66
oꝛiginale qð ex inobedientia ꝓceſſit.k.
Ex quo ſenſu dictum eſt ꝑ inobedientiam vnigmul⸗
ti ſunt ↄſtituti peccatoꝛcs.lʒ.
N peccatum oꝛiginale in adam fuit ⁊ in nob eſt. m
Obiectio quoꝛundam ↄtra id qð ſupꝛa dictum eſt.
om̃es in adam fuiſte bomines.n.
Quomodo omnes dicunt᷑ in Adam fuiſſe quando
peccauit ſᷣm ratõnem ſeminalem.et quomodo ex
deo deſcenderint ſcʒ lege ꝓpagationis.9.
Oꝛ nibil extrinſecum ↄuertit᷑ in hu mana ſubſtanti⸗
am que eſt ex agam. .

xxxj. .
Ponit falſam opinionem circa traductnem pecca
ti oꝛiginalis ꝙ a patre tranſcat in filios nõ ſolum
Hm carnem ſed etiam m animam. a.
Ponit falſe opinionis impꝛobatõnem oſten dens ꝙ
Gaiginale non babet traduci per traquctionẽ ani
me.b.
Oſtendit veritatem 4 oꝛ inale traducik mediante
carne. c.
Remouet dubitatõnem qua queritur an oꝛigina lis
peccati cauſa ſit culpa an penadd.
Quare dicat᷑ oꝛiginale hic dꝛ cum epilogo. e.
Obiectio quoꝛundam nitentin pbate betm nõ cra⸗
duci ex lege coitus.f.
Di. xxxij.

4
Quõ oꝛiginale peccatũ deleatur in baptiſmo erte

anime. a.
Quomõ oꝛiginale peccatuzʒ cureturi in baptiſmo ex
parte carnis.b.
De pena cõcupiſcentie qᷓ 4 remanet in carne eti in aia
ex q̊ autoꝛe ſit deo ſcʒ vel alio.
AVtrũ deus ex iuſticia debeat culpã oꝛiginalẽ aie iih⸗
putare cum non poſſit vitare.d.
Quare deus vult aiam coꝛpi maculato diügere ſei⸗
ens eam inde maculari ⁊ ideo damnari...
Qualis crcatur anima a ſuo creatoꝛe.f.
Hi. xxxiij.

MWouet qõnem an pctã omniũ pᷣcedentiũ patrim

ꝑuuli oꝛiginaliter trabãt vt pctm̃ ade.a.
Motã qõnem determiat ſm alioꝝ opinionẽ᷑. b.
Ponit modũ ꝑ quẽ Aug.illam qõnem diſſoluit bi
apparet ꝙ eam ꝑtractat ambigue.c.
Oſtendit ꝙ peccatũ oꝛiginale nec intendat᷑ nec mł⸗
tiplicet᷑ ꝓpter peccata ꝓximoꝛum parentũ Tes a
penam.d. .
Determiat de grauitate actualis peecati ade. e.
Determiat de remifſione actualis pcti ade.f.
Mouet dubitatönem oꝛtam ex apparenti dtrarie⸗
tate in Exodo ⁊ Eʒechile.g.

Determinat illam pparni ↄtrarietatẽ erponen⸗

do auctes q;tum ad intellectum literalem.h.

Exponit autoꝛitates Prcſketasai Ftum ad ſenluz my

ſticum vel moꝛalenni. M
Aperit ſu uaz intentöez i in i e⸗ q̃ de peccato acku.
ali animaduertenda ſunt.a.
Oſtendit ꝙ peccatum vel malũ oꝛtutn babet acau⸗

Bs peccatum ſen malum en⸗ voluntiteli

Oſtendit ꝙ petſñ ſeu malum eſt a bono cõfirmans
autoꝛitate Auguſtini. d.
Elicit coꝛrelarium q regula dyaleticoꝝ de cõtrarijs
fallit in his ſcʒ bono ⁊ malo. ..

Remouet dubium oꝛtunn ex Vaer Hvalcgd qbus

dicit ve his qui dicũt bonũ malũ. .

xxxv.
Ponit pcti notificatones quid ſit pctĩ.a.
Marꝛat diuerſoꝝ opiniones de peccato.b.
Vera ſententia de peccato ꝓponitur.c.
Auẽtibus ſanctoꝝ ofirmat voluntates ⁊ actus om/
nes eſſe bona inq;tum ſunt.d.
Oꝛitur pꝛimum dubium ex bac poſitione omnia
que ſunt bona ſuntte.
Ouitur ſecundum vdubium ex bac poſitõne ꝙ pecca
tum eſt coꝛruptio boni.f.
Oꝛitur tercium dubium ex bac poſitõne ꝙ coꝛrup/
tio boni eſt pena. .
Di. xxvſ.
Aadducit autoꝛitates quibus ſtenctt vnum pec/
catum ſit alterius peccati pena.A.
Mouet qõneʒ vtrũ peccatũ ſᷣm idem ſit cuipa ⁊ pe
na.an vᷣm diuerſa.⁊ detmiat ſᷣm alioꝝ opioneʒ.b.
Magis explanat opinionẽ alienã ꝙ non omne pec
catum eſt pena peccati.c.

Determinat qõnem ꝓpoſitam vᷣm ꝓpꝛiam opiniõem .

ↄfirmans eam autoꝛitate ſanctoꝝ.d.

Determiat quoddã dubiũ in auẽtibꝰ pᷣdici poſitũ c

tranſiturus. f.

Epilogum facit ad a
i. xxxvij.

Explicat alioꝝ opinionẽ qui dicũt malos ackouullo⸗

modo eſſe a xeo. nec eſſe bonos. ſiue i in eo ꝙ ſunt.
ſiue alio modo..
Ponit opinionis pᷣdicte defenſionem qualiter ſcili⸗

cet determinãt verba Auguſt. pᷣmiſſa auibus ait.

Dmne qʒð eſt.inqtum eſt.bonum eſt.b.

Ex pᷣdictis elicit quandã ↄcluſionem ſcʒ ꝙ m illos 3,
res alique ſunt que a deo non ſunt quibus homi⸗

nes mali ſunt.c.
Opponit cõtra aduerſam opinionem ex illo verbo
deus autoꝛ maloꝝ non eſt. d.
Pans ↄmonitõnem vt erudiat.e.

ouet dubiũ ꝙ de pctõ non de pena mntdligitur.

cum dicit deus n autoꝛ mali. f.

i.xxxviij.
Determiat ꝗ er pte nis venit rectitudo volütaßa

Determiat qs ſit ille finis oñdens ꝙ deeſt finis ois
bone actõnis qꝛ charitas eſt.nec tin ſpuũſſanct?. 6

etiã xpᷣs ⁊ pꝛ.nec hi ſunt tres fines ̊ vnus.b.

MWouet determinat dubium de duobus ſinibd cõ⸗

ſtituendis.d.

Querit differentia voluntatis ⁊ intentõnis ctſinis
ᷣm rationem. e.

Querit differentiã voluntatis a intentionis et fuis

ym rem. fſ.
BDi xxxix.
Mouet qoõnem ꝙ cum voluntas ſit de ebis que cbo⸗

mo nãliter hʒ. quare pctm̃ foꝛe dicat᷑. cum nulluz

aliud naturale peccatum ſit.a.
Opponit ↄtra determinatoõnem pᷣdictam vt clarius

agat de volũtate.inquirẽs q̃re actꝰ volũtat ſit pec

catu.ſi actus aliax potentiarũ nõ ſunt pcta.b.

WMWouet dubiuth quotnõ botho quĩ ſeruus eſt tccs
ti.naturaliter vult bonum.c.
Soluit dubium vm Erias opiniones. d.
Oſtendit tq actus E habeant boni vel mali ex
intentõne vel fine..
Inquirit vtrũ generaliter hoc ſit verum bonitas
operuʒ cauſetur ex bonitate intentionis recitans 1:
multoꝛum opiniones.b.
Confirmat alteram illarum opinionum autoꝛitate
Aug.qui iudicat opera ex intentõne ⁊ cauſa oter
ea que per ſe ſunt peccata.c.
Redit ad vſinnan h reliana d.
i. xlj
Mouet qõnem ⁊ determiat vᷣm qrundã opiniones.
an oĩs intẽtio vel actio ecoꝝ qͥ carẽt fide ſit mala.
Obijcit ↄtra determinatõnem pꝛioꝛem adiungẽs il⸗
li queſtioni quandam reſponſionem. b.

Ponit aliã determinatõnem quibꝰmodis actio eo⸗

rum bona eſt.qui fidem non habent.c.
Auerit vtrum omne peccatum exterius ſit volta⸗
rium ſeu a voluntate.d. W
Querit vtrum of̃e petm̃ ſit in voluntate.e.
Quõ intelligat᷑ illud nõ niſi volũtate peccat᷑.f.
Concludit de peccato interioꝛi ⁊ exterioꝛi 2 ſint vo⸗
luntaria.g.
i. .xlij.
Inquirit dr̃iam inter pctã ibpis 2 voluntatis.et de⸗
terminat m duplicem opinionem...
Ponit ⁊ reſpondet obiectõnibus qᷓ impugnare vi⸗
dentur opinionem magis ꝓbabilem. b. .

Querit q́liter reatus poſſit manere pctõ abeunte.⁊

inde accipit᷑ dr̃ia oꝛigialis ⁊ actualis pcti.qꝛ actu⸗
ale Ranſet actu et remanet reatu. oꝛiginale econ⸗
uerſo. c.
Oſtendit q reatus multipliciter accipit᷑ in ſcpᷣtura.
ex q̊ accipit᷑ dr̃ia moꝛtalis pcti ⁊ venialis. d.
Tangit quinq; ↄſuetos modos diuidẽdi pctã. .
Keronet dubitatõnem que oꝛtum habet ex vna il⸗
larum diuiſionum.f.
Quõ qðdlibet boꝝ ſcs ſuꝑbia ⁊ cupiditas dicatur ra
dix omnium ma genn e .
i. xliij.
Determinat de pcto in ſy pfnletiñ qa8 dickk etiaz pctiñ
ad moꝛtem ↄꝑando illud ad alia pctõꝝ gna.a.

Determinat quid ſit pctm̃ in ſpm̃ſctiñ ſᷣm aſſignati

onem per differentias eius magis notas que ſunt
obſtinatio ⁊ deſperatio.b.

Soluit dubium vtrum om̃is obſtinatio ſit peccatũ
Heterminat de vnitate finis reſpectu bonarum vo⸗

in ſpm̃ſanceum. c.
Ponit aſſignatoõnem peccati in ſpm̃ſanctũ differ
tias eius minus notas.d. j.
Pobi illixaſſignatõnis erplanatõnem. d. ij.
ubiungit diffinitiuam coöem aiſignaronem ve⸗
cati in ſpm̃ſanctũ pᷣm Ambꝛo.e.
Remouet dubiũ de vboꝝ tgr⸗ diſtinctõnc.f.
.xliiij.

Querit vñ ñi ſit potentia peccãdi. determiat &n nõ eſt

a deo ſᷣm quoꝛundam opinionem.a.
Oſtengit pluribus autoꝛitatibus potentiam pecca⸗
Determinat dobistn vtrum aliquanddo reſiſtevduz
ſit poteſtati. e. ⸗
Continuatiod̃ d ex ſcdo libꝛo ad tereiñ tranſit. d.

e

is
in

dutate
iter

mas
cioe⸗
if
ſoeſ⸗
2
nevi⸗ „
ntt.

gac⸗
leco⸗

Gen⸗

rrma

*

.
2*

¶ Celebꝛatiſſimi patris dñi bonauentureoꝛ⸗

dinis minoꝝ aplice ſedis Cardinalis.⁊ ſubli
mitat theologice interpᷣtis eximij ꝑluſtratio

in arcana ſecundi libꝛi ſententiaꝝ.

Olumodo hoc inn

ni ꝙ deus fecit bominẽ rectũ ⁊ ipſe ſe infinitis immi/

ne/

ſcuit queſtõnibꝰ.Sollicite ↄſideranti pꝛeſentis libri

ſcʒ ſecũdi ſententiaꝝ pꝛincipalẽ intentõneʒ et totalẽ
ↄtinentiã.illud occurꝛit ad qd ſuam inquiſitõneʒ di
cit ſapiens eſſe ꝓpductam Ecces.vij.in verbo pꝓpoſi.
to. Cum em̃ cuncta tentaſſet in ſapientia.⁊ plus de/

feciſſet qᷓ; ꝓfeciſſet.tandẽ hoc ſe inueniſſe fatet᷑. de

1 us fecerit bominẽ rectũ ⁊c̃. In quo verbo duo clau/

dunt᷑.ſcʒ q; boĩs recta foꝛmatio ⁊ rectitudo eſt a do.

2 ⁊ boc tangit᷑ cum dr̃ deus fecit hoiem rectũ. Aliud ẽ

ꝙ boĩs miſeria ⁊ obliquatio eſt a ſeipo.⁊ hoc tangit᷑

ʒ cum dẽ et ipſe ſe infinitis immiſcuit qõnibꝰ. In bis

aũt duobꝰclaudit᷑ terminꝰtotius bumane ↄphenſi

ꝛologus in li. II.

tudini non põt equari niſi rectũ.cum intcllectus no
ſter equat᷑ veritati.neceſſario rectificat᷑. Cũc aute,

equat᷑.qñ actualiter ſe cõuertit ad veritatem. Aeri- 4

tas em̃ in actu diffinit᷑ ꝙ eſt adequatio rei ⁊ intelle/

ctus. Intelligentia añt noſtra ad veritatem conuer-
ſa verificatur.ac ꝑ boc veritati equat᷑. ⁊ dum equat

rectitudini rectificat᷑. vnde ſine veritate nullus re/

cte iudicat.vt dicit᷑ in libꝛo de vera religi.⁊ qui aſpi
cit ad veritatem iudicat recte ſpᷣm ꝙ dominus dixit

ſymoni Luce.vij. Recte iudicaſti.i.recte dixiſti vł de⸗
creuiſti. ¶ Siliter rectificat᷑ dum voluntas ſumme
beatitudini ↄfoꝛmat᷑.Summa em̃ bonitas eſt ſum/
ma equitas ſiue iuſticia.tanto em̃ melioꝛ quis quan

to iuſtioꝛ. Sed vt dicit Anſel. Juſticia eſt rectitudo ꝰ

voluntatis.nihil autem ↄfoꝛmat᷑ rectitudini niſi re/
ctũ. Dum g volũtas bonitati ſumme ⁊ equitati con
foꝛmat᷑.neceſſario rectificat᷑. LCũc aũt ↄfoꝛmat᷑.cuʒ
ad ipſum ↄuertit᷑ diligendo.vñ Hugo.Scio anima
mea ꝙ dum aliquid diligis.in eius ſimilitudinẽ trãſ
foꝛmaris.Qui enim diligit bonitatem rectus eſt.Et

boc ſeſt qd dicit᷑ Cañ.j. ecti diligũt te. ſeecti enim

ad tuam bonitatem ſunt conuerſi.⁊ tua bonitas ad

eos inclinat᷑. Unde anima experta clamat ⁊ dicit.q;

bonus iſrael deus his qui recto ſunt coꝛde. Et quia
ſoli recti experiunt᷑.ideo rectos decet collaudatio.
Mibilominus rectificat᷑. dum virtus ſumme pote/

ab extremis.Extrema ſũt pꝛimũ ⁊ vltimũ.alpha ⁊ o.

pᷣncipium ⁊ finis.Oꝑatio inter bec eſt mediũ.ꝑ quã
efficiens ꝑuenit in finez. Illa ergo virtus recta eſt.
cuiꝰoꝑatio eſt a pꝛincipio pꝛimo.⁊ ad finem vitimũ

Quoniã g diuina virtus om̃ia oꝑatur a deo.et pꝛo/

onis.vt cognoſcat oꝛiginẽ boni.⁊ cognoſcendo reqͥ‚

rat.⁊ ad illam ꝑueniat ⁊ ibi requieſcat.Et vt cogno/

ſcat oꝛiginẽ ⁊ pꝛincipiuʒ mali.⁊ illud vitet ⁊ caueat.

eius deuiationẽ. Homis aũt ↄditio tangit᷑ cum dr̃.

deus fecit boĩem rectũ. Qualiter añt illud intelligit᷑
deus fecerit hoĩem rectũ explicat᷑ Ecci. xvij.c. vbi

vicit᷑ · Deus creauit bominẽ de terꝛa. hoc dicit q;tuʒ

ad coꝛpus.Et ſᷣm imaginẽ ſuam fecit illuʒ. hoc dicit

q;tum ad aie naturã.Et iterum ↄuertit illũ in ipſaʒ.

boe dicit q;tum ad gratiã ſupadditam que animaʒ
ↄuertit ad deum ꝑ virtutem habitus.⁊ ideo ſubiun
git. et hm ſe veſtiuit illum virtute. In hoc verbo
oſtendit᷑ ꝙ deus non tm̃ fecit hominẽ poſſibilem ad

rectitudinẽ.ſuam ei imaginẽ ↄferendo.ſed etiam fe

cit bominẽ rectũ ad ſe couertendo ipſum. Tunc em̃
homo rectus eſt. quãdo intelligentia adequat ſum⸗
me ventati in co ſo⸗

me bonitati in diligendo.⁊ virtus cotinuat᷑ ſumme
poteſtati in opando. Hoc autẽ eſt qñ homo ad deuʒ

„

ↄuertitur ex ſe toto. ¶ Pꝛmo igit᷑ bomo rectus eſt

cum intelligentia veritati ſumme equat᷑.equari au⸗

n dico non per oimodam ꝑfectionẽ vel impletio/

7

nem. ſed pꝑ quandã imitationẽ. Si em̃ veritas vt di

at Inß. eſt rectitudo ſola mente ꝑceptibilis. v recti·

fecit ad ſe⸗ ad deum
nõ ſolũ rectificabat᷑ ad id qd ſurſum.ſed etiaʒ ad id

pter deum. hinc eſt ꝙ rectiſſima eſt in opando. Mi-
bil autem ↄtinuat᷑ recto niſi rectum. cum ergo virtꝰ

noſtra ſumme poteſtati ↄtinuat᷑.abſq; dubio recti/

2

ficat᷑.⁊ ex boc homo nõ ſolum rectus.ſed etiam re/
ctoꝛ ⁊ rex efficit᷑. Oeut.penł.Et erit apud rectiſſimũ

rex ↄgregatis pꝛincipibꝰppli cuʒ tribubꝰiſracl.Hoc
autẽ erit in gloꝛia qñ virtus nr̃a ↄtinuabit᷑ diuie vir

tuti.tũc erimus om̃ipotentes volũtatis nr̃e ſicut et

eongne *pang nan. T ill Teau deus ſue.⁊ ideo om̃s reges. ⁊ ideo om̃ibꝰ ꝓmittitur
In bis etiã claudit᷑ tota intentio tractat?libꝛi pᷣſen/
tis.qui circa duo vᷣſatur.ſcʒ circa homis ↄditòneʒ ⁊

regnũ cel . Fecteigi⸗ deus boiem rectũ dũ ipᷣm
ↄuerſum. In ↄuerſione em̃ hois ad deum

qd deorſum. Homo em̃̃ in medio ↄſtitutꝰ dũ factus
eſt ad deũ ↄuerſus ⁊ ſubditꝰ.cetera ſunt ei ſubiecta.
ita ꝙ deus omnẽ veritatẽ creatã ſubiecerat eiꝰ intel/

lectui ad iudicandũ. omnẽ bonitatẽ eius affectui ad
vtendũ.omnem virtutẽ eiꝰptãti ad gubernandum.

Er boe nanq; ꝙ intelligentia cõuerſa eſt ad diui/
nam veritatẽ vendicat ſapiam ꝑ quã oia diiudicat.
bm ꝙ dẽ Sap̃. vij. Ipſa dedit mihi omniũ qᷓ ſunt ſci

entiã. vt ſcirẽ oꝛbis terꝛaꝝ diſpoſitõez;. ⁊ virtutes ce/

loꝝ.initiũ ⁊ ↄſeruatiõez ⁊ medietateʒ tempoꝝ.anni

curſus ſtellaꝝ diſpoſitõnes. naturas aialium. ⁊ iras
beſtiaꝝ. vires berbaꝝ.vim ventoꝝ.⁊ cognitões ho/

minũ.dꝛias vᷣgultoꝝ.⁊ vᷣtutes radicũ.⁊ gcunch ſunt
abſconſa ⁊ impꝛouiſa. AUñ ⁊ adam om̃ibꝰnoia impo
ſuit. Subiecit nibilominꝰvolũtati oia ad vtendum.
vt poſſet oĩa in vſum ⁊ vtilitatẽ ſuã ↄuertere. Ans
õ.Om̃ia ſubieciſti ſub pe.ciꝰ. Añ apls dicit ad deuʒ
ↄuerſis.j.Coꝝ.iij.Om̃ia vꝛa ſunt. Subiecit etiã vir

tuti ad gubernandu Geñ.j. Subijcite eã. ſe; terꝛaʒ.

12 dminamini piſcib?manis ⁊ volatilib ccli. Iſta at

i5

10

15

BR

Balance Q

N Focus O

10

-Euroskala Offset

VierfarbSelector Standard“

Copyright 4/1999 VXVMaster Gmba www.yXyVmaster. Com