Gb14_fol_1
author: Augustinus, Aurelius

N12511958166

IIHIIHIIIIIIILIIIIII

021

—

UB Tübingen

g

RH

—

„

W

Canones Aurelii Auguſtini

iuxta triplicẽ quã edidit re

gulam omni ſtatui modũ
Viuendi pꝛeſtantes

1

Peꝛelati. regendi copiã nanciſeun᷑

Hic Subditi.ſuis curatis obſequẽdi debitum pteſtare docenk

Moꝛes accipiunt xpifideles vniuerſi. .
. *£

—

r u

„»

,

W

,

——

¶Ad reuerendiſſimũ in xpᷣo patrẽ ⁊ dñũm. Nicholaũ Frieſʒ theo⸗
logũ celeberrimũ. epᷣm tripolitañ. oꝛdinis heremitarũ ſcti Aui
guſtini.fratris Cilmãni limperger Memoꝛate religionis ꝓfeli-···
ſſoꝛis humillimi.pꝛefatio. inſequens opꝰ canonũ aurelij ZRugu
ſtini.eoꝝdẽq; cõmentarioꝝ feliciter incipit. H

ABABerunt multi pꝛeclariſſimi antiſtes.pꝛiſcis nouiſq; tꝑibus.qͥ varijs virtutũ ge⸗
+ neribus.varios laudis ⁊ gloꝛie gradus adepti ſunt. Quidã eni coꝛpoꝛis viribꝰ
membꝛoꝝ firmitate ſubnixi.vł ſingulari certamine vel collatis cum hoſte ſignis
dimicantes. coꝛonas aliudue ſile virtuus inſigne magna cũ laude repoꝛtarunt

HMõnulli magis animi roboꝛe qᷓ; coꝛpoꝛis vtẽtes.ad oꝛnandã mentẽ oẽ ſtudium curãq;

verterũt.Sed hoꝝ quidam ſoli intelligentie ſeruientes.⁊ eas virtutes tm̃ que ad intel⸗
lectum ꝑtinẽt amplexati.ſolaq; ſpeculatione contenti.voluntatẽ pꝛeſtantiſſimã aĩe par⸗
tem incultam dimiſere.ſicut Demoſthenes.⁊ aliqũ Salomon.ſeniſſimꝰ nero ⁊ hoꝝ ſi⸗
miles:quoꝝ etſi doctrinõ laudari moꝛes tñ ac vitam dãnari cognoſcimꝰ.Aliqui contẽ⸗
ptis intellectus oꝛnamentis voluntati dũtaxat vacantes.iuſticiam.pietatẽ.miſericoꝛdiã
caritatẽ.ceteraſq; eius generis virtutes.doctrine rerũq; ſcie pꝛetulerunt.Ex hoꝝ nume
ro fuere Paulus heremitarum pꝛimus.Machariꝰ.Anthonius ⁊ plures alij.quoꝝ vi-⸗

tam etſi ſanctã ab imitatione digniſſimam.ruſticam tñ appellat Hieronimꝰ. ꝙ verſutis

hereticoꝝ argumentis reſpõdere.⁊ ſuccreſcẽtes in agro dñi vepꝛes.neſciant euaginato
Diuini verbi mucrone ſuccidere.Aliquot etiã licet eoꝝ numerꝰ intra minoꝛes limites cõ
tineat᷑.vtriuſq; intellectꝰ.ſ.ac voluntatis curam gerẽtes.⁊ vtrũq; negociũ foꝛtiter ac ani
moſe ſuſcipientes.ſupꝛa humanũ moꝛem euecti.⁊ imoꝛtali deo ſimillimi ſunt effecti.q/
les fuere.Abꝛaham populi dei pꝛimicerius.MQ. oyſes legiter ⁊ hi pꝛecipue qui in chꝛiſto
renati.veꝝ eterne ſalutis iter monſtrante deo cognouerunt. Iſtoꝝ multiplicem ac diui
nam ſcientiam.iſtoꝝ illibatiſſimos moꝛes ⁊.meram vite puntatem contemplati.non ad
ſciendum tm̃ qð demonũ:veꝝetiam ad bene beateq; viuendũ qð angeloꝝ eſt incitamur
inducimur.aĩamur.accendimur.CTales apud latinos fuere Hieronimꝰ. Ambꝛoſiꝰ. Gꝛe
goꝛius.hoꝝ q̊ʒ omniũ pꝛinceps Auguſtinus aurelius/cuiꝰ tam fertile acabundas di
uino munere ingenium fuit.vt ſacras litteras exponendo.magnã eternarum rerum co⸗
gnitionis partem.noſtroꝝ mentibus tradiderit · Nic qm̃ inter pꝛeclara volumina q̃ mul
ta compoſuit libꝛũ de inſtitutione perfecte vite edidiſſet.in quo magnis ⁊ validis inge
nij lacertis beatitudinem que ſurſum eſt complectens.tandem ex eminentia ſue contem
plationis ad moꝛes hominũ vſq; pꝛoſpiciens.clericoꝛnm conatos in perfectionis ſemi
tam certis legibus voluit ſegregarevt quemadmodũ in canonicis ſenpturis ob vite ex
emplaritatem.regale ſacerd otiumgens ſancta: populus acquiſitionis dicerent᷑. eo pa⸗
cto moꝛes viuendi inſtituerent ſanctioꝛes.quo in edificandis xpᷣiſidelium conatibus re

cta ratio cõmonefacere eos deſiſteret minime. ꝛopterea idẽ ſanctiſſimus ⁊ doctiſſimus

parens noſter ſingulari libꝛo omnium religioſoꝝ clericoꝛũq; vitam texens noꝛmam vite
quam ſpeculum appellat ſuis rradidit poſteris.Huius ego libꝛi multiplicem vtilitatẽ.
vberrimã frugem. ⁊ modeſtis ac pijs ingenijs pꝛofuturam lectionem intelligens.igno
rari enm ⁊ in tenebꝛis iacentẽ.ſitu blattiſq; conſumi.ferri nõ potui.ſed inſtaurari ac diui
no nuper inuenti magiſterij beneficio multiplicari.⁊ velut ex vna vite multis per pꝛopa
gines palmitibus educatis.vineam conficere curaui. Vxꝝ tãetſi pꝛeclarum hoc Augu
ſtiniane inſtitutionis opus quidpiã latentis energie pᷣſe habeat.quo vehementius ad
incitandas ĩmutandaſq; generoſas mentes ſufficiat.ex aduerſo nihilominus plures et
pene ſinguli huiuſte codices:tractu tempoꝛis tum incuria.tum etiam notarioꝛũ penu⸗
ria quadam coꝛruptiſunt.vt diuerſas etiam ſua coꝛruptione afferrent legentibus diffi
cultates.intellectũq; inſpicientium variarent.Suaſitunc mihi ⁊ merito quidem qᷓ;dtum
vires ferebant.tam ſanctum tam celeſte tãq; diuinum opus.religionechꝛiſtiane ad mo
dum vtile ac neceſſarium ad eum oꝛdinem ſententiaſqʒ reducere quo legentibus intelli
gendi laboꝛ omnino facilioꝛ foꝛet.Heq; doctiſſimos viros in ipſa caſtigatiõe fugi:ac⸗
a 2

accerſiui plures pꝛiuſq; rem ipſam conducerem nec tamen id honoꝛis gloꝛieue inanis
cauſa.quinpotius publici cõmodi auidus.rem in medium vſq; perduxi. JIscerte mos
maioꝛibus noſtris inſedit.vt ſemper reipnblice.obliti pꝛopꝛij qneſtus.fauerent.eo:ipſe

omnem inſtitueram emendationis pꝛopoſitum.Cũq; claniſſime pꝛeſul in omnibꝰ te vni “
cum lumen ac decus noſtre religionis.cenſoꝛem.iudicem.patrẽq; humaniſſimũ ſemper 4
ſuſceperim.in pꝛeſrntiarum ⁊ in re tam ardua ſuſcepturꝰ ſum.⁊ tali reuerentia hanc emẽæ
dationem dominationi tue tãq; equo ydoneoq; iudici menitiſſime dedicaui.Cuũ itaq;
ex innata tibi ſapientia ſolitaq; humanitate officium erit/ſi ꝙ in hoc opere caſtigatione
dignum offenderis.limate coꝛrigere/libꝛataq; ratione perſctã minꝰ iplenumvſq; perfi⸗
cere·Accipe igiturpꝛeſtantiſſime pater ⁊ domine que dixi.non ſcientia aut eloquẽtia fre
tus.ſed affectione ſingulari tam illius feliciſſime recoꝛdatiõis diui Auguſtini patris no
ſtri.qᷓ; ipſius ſacratiſſimi planctatiõis.qua nos idem parens in ſoꝛtẽ dei ſegregare ſtu⸗ ”
duit. Velis eam ob rem tua pietate tuaq; virtute.ipſq; religionem. ⁊hanc noſtram in A
qua oꝛtus educatuſq; esreni pꝛouinciamab omni moleſtia maliq; incurſiõe defenſam
atq; pꝛo viririli iugiter pꝛotectam habere.opus quoq; ipſum omni affectione gmplecti 1
8
.
.
D
* .
⁶

¶ Aita pcellentiſſimi ecctie doctoꝛis di
ui Aurelij Auguſti yponẽſis antiſtitĩ eldi
taa ſacre theologie ꝓfeſſoꝛe mgro Am/⸗
bꝛoſio choꝛiolano ciue romano ⁊ totius

ſacri oꝛdinis fratrũ heremitaꝝ eiuſdẽ ſan
cti generali.Et pꝛefatio in cõmẽtarios ſu

per regula ipſiꝰ ab eodẽ generali cõpoſi-
tos feliciter incipit.⁊ pmo ponit exo: dus

ſuper x

mero c

me cõperio in cõſpectu maxioꝝ põtiſicũ.
tũ ⁊ indigniſſimo Cardineo cetu. tũ de/⸗
niq; in plurimarum pꝛecellentiũ ciuita⸗

tũ ſenatu habuiſſe oꝛationẽ.⁊ ex eiꝰ inexxk⸗
plicandarũ virtutũ cumulo quoad potui
pꝛeconia recẽſuiſſe.tũ vite ſeriẽ explicaſſe

nũqᷓ; memini · Quod mediꝰ fidiꝰ in oim
cõmendatione ſanctoꝛum maximũ pꝛeci
puũq; arbitroꝛ excogitandũ atq; reſeran
dũ merito foꝛe·Hõ enĩ miracula.nõ ſcien

tia · fed vite rectitudo.Ceſt ẽ idonee ſan/

ctitatis. NHanq; multi vitã voluptuoſam

adamarũt qui tñ pꝛeclaro ingenio excel/

lentiq; doctrine gloꝛioſiſſime claruere.
Multi nephãdiſſima labe polluti archa
ni etiã ſummi dei vates extiterũt.Multi

cuiuſq; optime vite exterminatoꝛes ſe ho

minũ cõſpectui vel pꝛeſtigijs vel etiã qui

buſdã miraculis mirificos reddiderũtqð
nilmirũ videri debet.cũ in recipientiũ fi⸗
de crebꝛo miracla fieri ſoleãt. Mõne etii

iudeoꝝ gẽtiliũ.xpᷣianoꝝ ⁊ cuiuſcũq; ſe⸗
cte viros etiam graues ſignis ac ꝓdigis

ĩmaniſſima illa beſtia anticriſtus ſubuer⸗
tet. Qui tñ ad blaſfemandũ deũ viuent

ad euertendũ euacuandũq; omnẽ diui⸗
nũ cultum · ſi fieri poterit ſubleuabit᷑. Ob
eã rem ſagax ſolers diligenſq; eccłia non
tã miraculoꝝ qᷓ; religioſe vite in examinã
dis ſctõꝛũq; cathalago in ſcnbẽdis hoĩ/
bus ẽ indagatrix. Quo circa vt Auguſti
ni pꝛeſtãtia.celſitudo ſctitaſq; oĩibus elu⸗
ceſcat.in his cõmentarijs quos ſuꝑ eius

1

excellentiſſimo canone edidimꝰ oẽm vi
te ſue cutſum paucis qͥad fieri põt exoꝛdi
endo deſcribò. In q̊ͥ quidẽ q; admira bi⸗
lis ſit deꝰ in ſctis ſuis:q;q; ſublimis pie-ʒ
tatis oculo nos ſua intueat᷑ maieſtas lon
ge.late. aꝑteq; inte lligere poterimꝰ.q̃ ex
nihilo aliqͥd.ex malis bonos.exteris lu⸗

cidos aios creat. Veꝝ cum nõ niſi ex ve

tuſtiſſimoꝝ grauiũ q; viroꝛũ auctoꝛitate.
necno ex eiꝰ egregio cõfeſſionũ volumi⸗

ne alijſq; pleriſq; libꝛis hui ꝑhennis diꝝ

eq; memoꝛie veritatẽ hauſerim. ac etiaz

vt bꝛeuioꝛ fiã.allegandi cõteſtandiq; fre⸗

quentiã vt alijs meis in oꝛationibꝰface⸗

in maioꝛibꝰꝑoꝛãA re cõſueui. hoctempoꝛe emittq..
di generibus tpᷣs xꝓ
meuʒz haud inane
ac p̃cellẽtiſſimi doctoꝛis)

¶ucipit vita btĩ Auguſti doctor eximiſj.
Aurelij Auguſtĩ laudibꝰ haud ignoꝛare

itaq; vt dicere incipiã. ge⸗
nere quidẽ Afern. ciuis Ca
Baſtẽſis.genitoꝛe Patn⸗

cio. mre Monica. nõ ta ſanguine q; mo⸗

nbus pclariſſimis A mũdi creatiõe qnꝗq;

milia. d. l. ab vꝛbe ↄdita iũ Euſebij ſupb⸗
putationẽ. M. c.iij.vt vo alijs placʒ. M..
c.lxxv.ab humana xpᷣi natitate Antʒo.ccc
lxxvij. Imperij vꝓo Conſtantij qͥndq ma

gni Conſtũtini filij· anno vndeuigeſimo

Siritij quidẽ romani pᷣſulis pontificatꝰ.

anno . xi.vel Liberij anno.v. vt libet alijs

idibus noucbais naty ẽ mũdo. Hlec in ba
qͥbuſdam placet.renitẽte.vel qꝛ in ea pꝛi⸗
meua eccłia ſi alijs aſſentire magis libet
ꝓ ſacroſancto ſuſcipiẽdo baptiſmate di⸗/
ſuumẽr ipſa chꝛiſtianiſſma ſalutẽ magno⸗
pereaffectaret · ſic bonis beatiſq; moꝛibꝰ

adhuc eũ lactantem imbuebat. vt nũq; ei
vbera ſuggenda pᷣberet qᷓn ⁊ inuictiſſime

crucis ſignaculi eũ munimine roboꝛaret
ſaluberrimũq; nomen pꝛeficeret redẽpto
ris.ꝑinde tertio ſuarũ ↄfeſſionũ libꝛo me
moꝛat.q cũ defuncto iã pꝛe.anno etatis
ſue vndeuigeſimo erad manꝰ arci Cu
lij C. liber Oꝛtẽſiꝰ noĩead philoſophiã
cõtinens exhoꝛtationẽ deueniſſ. et. ipſũq;

perlegeret.mens affectuſq; ſuꝰad imoꝛ⸗

talem pꝛepotentẽq; deũ imutaret᷑. lon⸗
ge vehementerq; in illius libꝛi lectiõe in⸗/

hoĩm carnẽ ſumpſiſſe ſcriptitauert. Ve
rebat᷑ eni ob nimiã humane carnislabem
ex ea vnione illiꝰ ſummã celſitudinẽ inqᷣᷓ
nari. Perinde nõ veram:ſed fantaſticam
xpᷣi carnẽ acerrima dialectica tontẽdebat
Et qm̃ eiꝰ erroꝛes tollere nens poterat.
baptiſmi gram differebat. ¶ Eas ob cau

Hamari ſe fatebat᷑. Soluʒ tñ vt inqͥt.ſe in
ea fragrãtia cõtoꝛſit.quod nomẽ xpᷣi ieſu
mundi ſaluatoꝛis nõ erat ibi. Qð adhuc
lacte mĩis tenerũ coꝛ eiꝰ pie biberat alte⸗
q; tenebatEt quicqͥd illo ſine pᷣcellentiſſi
mo maximeq; efficiẽtie noĩe ſuiſſet.;uis
vt eius verbis vtar.lr̃arum.expollitũ.ve⸗

ximus euaſerit.

ridicũq; eſſet· ipſum tñ totum minime ra
piebat· Ea vÿ pꝛie infantie etate cõſum/
pta liris pꝛimo erꝰ in ciuitate. Subinde

Aadauris tradit᷑ capeſſendis · Et q;qᷓ;

parentũ imꝑio grecas pꝛoſe equeret᷑. mul/
to tñ ei erãt nr̃e gratioꝛes.q̃s tata didicit
celeritate vt pene adoleſcẽtie paůos agens

annos in oĩ gràmatices celſitudine ma⸗

rataq; o?one.⁊ incredibili q̊dam ac pene

diuino docẽdi mõ Carthaginenſes· cum
duos de viginti nõdũ ageret annos. ad

liberos edocẽdos oꝛatoꝛiam artẽ magno

eum pᷣmio conduxere.vbi annis fere decẽ
exoĩbus pꝛeceptoꝛibꝰ ſingularẽ fuit glo/⸗/

riã conſecutꝰ. In hac rurſus eiꝰ adoleſcẽ
sgia tanto valuit ingenio. vt Ariſtotelis
Platonis Zenophoötis Pithagoꝛe De/⸗
moſthenis. ceteroꝝq; philoſophoꝝ ſin⸗
gulariũ artium q̃s liberales vocãt· vt qͥr/

to ſunrum cõfeſſionũ libꝛo ipſe meminit ·
codices ꝑ ſeipſum legit intellexit q̊ſcũ⸗

ꝙᷓ; legere potuit. Et qm̃ nõ deo a quo oẽ
datum optimũ ⁊ omne donũ perfectũ eſt

ſed ꝓpꝛie mentis tribuebat perſpicacitati

Cũ ↄuerſus ⁊ iã pꝛeſtantiſſimꝰ eſſet in fi
de.ſuã ambitionẽ eoòc in libꝛo agnouit.

cũ diceret ſe tũc malarum cupiditatũ ſer

num fuiſſe. Et rurſus cum paulopoſt ait.

Quicquid de arte loquenqi łe diſſerẽdi:

Quicqͥd de geometria. Quicqͥd de figu

rarũ dimenſionibo de lineis. de muſicis.

de numeris. ſiſe magna difficultate nul

lo hoĩm tradente intellexi.⁊ mox adiecit
Sedſcis dñᷣe deus meꝰ.qꝛ celenitas in⸗
telligendi ⁊ diſputãdi acumẽ donu tuuz

eſt.ſed nõ inde ſacrificabã tibi. ¶Et qmm

c nõ ipſi oim munerum datoꝛi deo mentis

ſue aciẽ dedicarat.inani tumens phuloſo

phia eo tꝑe quo pᷣcellentiſſimꝰ carthagi/⸗
ne venerabat᷑ in manicheoꝝ lapſus ẽ er
roꝛes: Veri ac ſummi dei vates ⁊ noue le
gis ſcribas pᷣclariſſimos irndens qͥ eius

ſublimem infinitaq; maieſtatẽ moꝛtalem

n hac itẽ etate ſic di⸗/

ſas pientiſſima genitrix doloꝛe maxĩio di

ſtenta.cũ multoampliꝰ flebat.q; flere ma
tres coꝛpoꝛa funera ſoleãt. In depꝛecan
da exoꝛãdaq; dei maieſtate.vt eũ de tam

ꝓfunda eriperet caligine.diẽ noctẽq; pe

ne ducebat in ſomnẽ. Fundebat gemitꝰ
m'ĩis deploꝛantis moꝛtem filij vnigeniti.
Crebꝛa mũera ſacro offerebat altari. Ju
ges p eo elemoſinas dabat.Quicqͥd erfa
cultatis erat. pauperibꝰ erogabat. vt filij
ſalutis cõpos efficeret᷑. Adibat viros qͥſ⸗
cũq; optimos.quoſq; optima pollere fa⸗
ma nouerat. vt ꝓ eo humiles darẽt altiſſi

mo pᷣces. Nãq; tam iocundi tãqᷓ; grati fi

lij aie iminere moꝛtẽ perſpiciebat. Et ex
ingenti vehementiq; qua in deo de deo
q; fide gerebat exaudiuit eam altiſſimꝰ.

Eiꝰ mirũ in modum defluẽtes lacrimas

q̃ ſub oculis terrã in oĩ ſue oꝛationis lo⸗

co irrigabant.ĩmenſam.eternaq; clemen
tiã deſpicere nõ decebat.¶lEraudiuit ita
q; eã ⁊ multis multiplicibuſq; modis de

ſolito excelſoq; ſue pietatis ſolio intuitꝰ

⁊ ſolatꝰ fuitæam pientiſſimus deꝰ. Impꝛi

mis quippe cũ eam ob cãm.vna ex innu/⸗

meris vicibꝰeſſet meroꝛe ↄfecta rapit᷑ ſom
no. rapta lignea ſe quadã in regula ſtan
tẽ.ad ſeq; venientẽ iuuenẽ micantem ſplẽ
doꝛe.angelũ.ſ.dñi hilarem arridentẽq; ſi

bi. Meſtitie lacrimarũq; ſuarum cqm ex

poſcentẽ aſpexit. Eiq; reſpondẽti. ſitij ſui.

ſe perditionẽ deploꝛare angelum dixiſſe
Eſto.viuitoq; ſecura. Abi enĩ tu.ibi ⁊ il⸗

le.Et mox eadẽ in regula penes ſe ſtantẽ

itidẽ filium Auguſtinũ pꝛoſpexit. Quid

enĩ pꝛofecto h̊ ei viſum indicauit.niſi ꝙ;
future cõuerſionis illiꝰ.pꝛeclarũ eſſet vati
ciniũ. Eadẽq; recta in regula.hoc ẽ vera
ſincera: indubitataq; xpᷣi fide. in q ipſa ſi
ne macula ⁊ dubitatiõe degebat.ille feli⸗
cius victurꝰ eſſet. Mun us vt multa p/
tereã expeditioꝛq; pꝛoperẽ ad ea que me
magis vꝛgent dicẽda. Poſtridie quendã

venerabilẽ antiſtitẽ in eccleſia relgioſenu
tritũ,diuiniſq; in Iis diutius exercitatũ⸗

X„

——

Fo.

inexplicabilibo pꝛecibus tota irrigata la⸗

crimis exoꝛauit.vt cuʒ Auguſtino loqͥ eiꝰ

q; erroꝛes refellere dignaret᷑.qͥ cuʒ eũ ad

huc indocilẽ eiꝰ erroꝛis nouitate diceret.
moneretq; ꝓ eo deuʒ exoꝛãdũ.tuncq; qͥs

eſſet ille erroꝛ.qᷓntaq; ipſiꝰeſſet impietas

legẽdo diſſerẽdoq; certioꝛ fieret. Cuiꝰre⸗
ſponſum cũ haud erꝰ deſiderij merces ſuf

ficiẽs videret᷑.pᷣcibus.fletibuſq; vberio⸗

ribꝰ inſtitiſſet.vt eum ⁊ videret ⁊ alloqret
vberiꝰ· Ille vo tedio cõſtratꝰ. A me inqͥt
diſcede. Ita viuẽs ꝑſuadeas tibi.fieri nõ

poſſe ꝙ tantarũ filiꝰpereat lacrimaꝝy Oð
yꝓvpbum tq gratum.tãq; iocũdiſſimũ matri

acceptum fuit.nõ ſecus ac ſi e celo inſonu
iſſet· ¶ Opiã venerandãq; parentẽ.q̃ tan
to ſtudio gnati adamabat ſalutẽ. vt neq;
vigilijs.neq; diſciplinis.neq; lacrimis.

neqʒz itineꝝ diſcriminibꝰ. neqʒ; alis qͥbuſ

uis vnq; ꝑceret laboꝛibꝰ.donecęum ad ſa
lutis poꝛtũ viderit ꝑueniſſe · ¶ Peninde
cuʒz latẽte dei nutu.relicta Carthagie Ro
mã pꝛoficiſci.in eqqʒ rhetoꝛicam docere
ꝓꝛſus aĩo ſanciret. Eiꝰ nõ tã coꝛpoꝛis q;
ſpũs mater naufragiũ timẽs. qͥd inde ex
hac ꝓfectiõe deꝰ facturus eſſet neſcia.eaʒ

equo aio ferre neqͥbat.Ea de re luetu me

ſtitiaqʒ ↄfecta eum ad maris vſqʒ littoꝛa

arqdẽti deſiderio fuit ꝓſecuta.vt vel eũ ab

excogitato reuocaret itinere.vel cũ eo ſal
tẽ in italiã cõmigraret · Bladis tñ verbis
Auguſtinꝰ aſtruebat ſe eã nolle deſerere.
At üle ſub dole.ſe abſcõdendo ꝑamantiſ

ſimã genitricẽ vafra ſilatione fefellit. NHã

cum in ſacello qð Diui Cypꝛiani memo
riqa vocabat᷑ iur̃ littus vberioꝛi lacrima⸗
rũ fonte humilibꝰ pᷣcibus eiꝰ itineris ĩpe
dimẽta parturiẽs nocte ↄſiſteret pia mat᷑.
clã nauim Auguſtindaſcedit.⁊ velis ꝓſpe
ro vẽto impletis.mox a littoꝛis ſubſtractꝰ
aſpectibꝰ italiã verſus ↄtẽdit.Mane aũt
illa vehentiſſimo ſoluebat᷑ doloꝛe. Que⸗
reliſqʒ ⁊ gemitibus pꝛepotẽtis dei aures
talia ↄtẽnẽtes implebat. monica ad

mirãde pietatis genitrix.ſolaretuiſqʒ la

crimig moderamen tribue. Et eni ex alto
eiꝰ ↄſilo pficiſci᷑.vt que iã petis deꝰ mi⸗

nime tribuat. vt tui.ſ. deſiderij cardinem

maioꝛi cuʒ gratia curet? cõpleat. ducat
qʒ dilectiſſimũ filium tuũ ad eum locum

vbi a diebdeternitatis eiꝰcelſitudo ſapien
tie ſtatuerat/vt quam tm̃ aues infallibilis

clarũqʒ munꝰ haberet᷑.

cCeret.

II

veritatis viã iueniat aſſequat᷑ cõplectat

NAenit itaqʒ deo comite ſoſpes ad vꝛbem

vbi illico magna ſcholaſticoꝝ ꝑta frequẽ

tia in explicandis eloquẽtie pᷣceptis ſedu
lo erat itentꝰ. AVenerabat᷑qʒ ab oĩbus tã
qᷓ; ſpecimẽ ⁊ exẽplar q̊ddã maximũ litte/
raꝝ.Cũqʒ vᷣo eiꝰ floꝛerẽt gymnaſia Æne
diolanẽſes ad vꝛbis pᷣfectum miſere.q̃te⸗
nus ei dicẽdi arte peritꝰ.euentiõe publi/
ca ipartita.pᷣceptoꝛ deſtiaret᷑. Symachꝰ
itaqʒ vꝛbis pᷣfectus cũ non mõ in ea exer
cita tione ꝓbatiſſimũ.ſed oĩ ſcia.ſapientia
qʒ pꝛeſtantẽ.Auguſtinũ dignoſceretpꝛo

apmpliſſimo q̊ds munere ipſum iuediola
nenſib deſtinauit. Qui eũ ꝓfecto tqti fe
cere.q̃nti eiꝰ ingenij expoſcebat celſitudo

Is qz imenſus ei tribut? eſt honos. quẽ
eiꝰ peritia ingenijqʒ ſublimitas merebat᷑
ſicqʒ oibus charus ent grtack raꝝ pꝛe
Soxaĩio perlu
ſtrauit.q̃ erãt ibi fieri pꝛeſtãtes ĩgenioex
quibꝰ Diuũ antiſtitẽ Am bꝛoſiũ piuz dei
culto:ẽ.eiuſqʒ arcanoꝝ pꝛeconeʒ vigilan
tiſſimũ adiuit.a qͥ paterno fuit ſuſceꝑxꝰ
⁊cõplexꝰ affectu.quẽ eluguſtinꝰ. qm̃ ðo
ctoꝛ erat veritatis.quẽ in dei eccleſia iue
nire pꝛoꝛſus deſꝑarat:maximo ꝓſequeba
tur amoꝛe. Ob eqqʒ rẽ diſputanti:decla
mantẽqʒ eũ.qᷓ;q; nõ ea qua decuiſiet mẽ
tis rectitudine.ſed velut eiꝰ fame explo/⸗
ratoꝛ ꝑ quã ſtudioſe audiebat. Hihilomi
nus eius mentem.ſctiſſimi viri Amb:oſij
declamatiões ſicexuſcitarũt. vt clare in⸗
telligeret eũ veꝝ eſſe doctoꝛem ſalutis.a
q̊ nimirũ veteris ac noui teſtamenti locis
illis miximodũ explicatis. in quibꝰ tam
diu exiſtiarat a nlło poſſe declarari. oẽm
deſperationẽ abijciẽs ſeſe obiurgari dete
ſtariqʒ cepit· Sed cũ nõdũ oẽs eiꝰ ex aio

ambiguitates excidiſſent.etiã vt tũc ado

leſcenti eccleſie moꝛẽ gereret.ſtatuit.vt tã
diu cathecuminꝰ eſſet q;diu ſingulis fu⸗
gatis exoꝛibꝰquã percuntabat᷑ vᷣitas elu
nreren ex Affrica venit eiꝰoↄſtan
tiſſima genitrixterra mariqʒ ipſum ſeq̃ns
ſic ve de dei pietate in oĩ periculo ſecura
vt ꝑ marina diſcrimina cũ ſalute ꝑuentio
nẽ ad poꝛtuʒ polliceret᷑ inexplicabile nau
tis ſolamen.q̃ cum neqʒ iam Auguſtinũ
manicheũ.neqʒ catholicũ reperiret xpᷣian⸗
nũ mira ineffabiliqʒ leticia exiliuit·q̃ũ iaʒ
tuta de celeri veritatis giipledn Ailan
a

uina fiducia pectole pleno ſic eum affat᷑·

Eredo fili mi in xpᷣo.vt qnqᷓ; e vita demi

Wcerkii veracẽqʒ ſim xpᷣianũ viſura
In .

DO inexplicqde pietatis matrẽ.vt fons

clemẽtie ⁊ miſericoꝛdiaꝝ pꝛ deꝰ qᷓ; pie ce⸗
perat gram ꝑficeret.ↄfirmaret augeretqʒ

celeriꝰ.⁊ vberioꝛes ⁊ crebꝛioꝛes pᷣces.la⸗
crimaſqʒ effudere cepit.necnõ frequentiꝰ
adire tẽpla.⁊ diui Ambꝛoſij declamatio

nibꝰ deuotiꝰ gattentiꝰqʒ aures pᷣſtare. Ae

nera bat᷑ nqʒ ulũ tqq; ſummi dei angelũ
qm̃ eꝰ doctrina non dubitaret gnatũu eiꝰ

Aluguſtinũ ad illã ancipitẽ fluctuationeʒ

fuiſſe deductũ.ꝑ quq e ſumma tenebꝛaꝝ
abyſſo ad veꝝ.indeficiẽtẽqʒ lumis fonteʒ
illico traſituꝝ ſperaret. Crebꝛis itaqʒ diui

tiſſime mris Mõice. Exaudiebas pᷣces
piſſimi pꝛis Ambꝛoſij. Nihil iaz illi dul
ce erat.niſi tua eẽt dulcedine ↄditũ.Dis
mũdi dulcedo tatũ ei erat odio.vt oĩs eiꝰ

ſapoꝛ eẽt amaritudini. Jꝗ non mõ fractũ
⁊ vulneratũ.ſed ↄtritũ ſe coꝛ hĩe ꝑſentie
bat. pinde erxcogita bat oẽ ſalutꝭ miſteriũ
in celũqʒ tollens lacnimis irrigatos ocu
los.cãcellatiſqʒ palmis genu cõplectens
ſumi dei ĩploꝛabat maieſtatẽ.vt ſuũ reſe⸗
raret archanũ.viqqʒ acquirẽde felicitatis

patefaceret.Optimꝰ aũt ⁊ clementiſſimꝰ

Deꝰ.eiꝰ pꝛoſequẽde veritatis affectũ e=ne

pietat ĩtuitu aſpiciẽs qð rectum.qð vei⸗
rũ.qð equũ.qðqʒ oĩ mẽte imitandũ.pſe⸗
quenduũqʒ foꝛet pãdẽs. intelligẽtie infir⸗

antiſtitis Am bꝛoſi exhoꝛtatiõibꝰ cumu/ mitatẽ re uͦberauit. irradiauitqʒ eum lnce
latiſqʒ matris pᷣcibꝰ influctuãte illo eͤre vehemẽtiſſima.q̃ quidẽ amoꝛe.timoꝛeqʒ
magis magiſqʒ agitabat᷑ ⁊ ad inqredã ve parièↄtremuit.ſeqʒ adeo longe indiſſiłitu
ritatẽ ppẽſioꝛ.feruẽtioꝛqʒ fiebat.¶ Aale dinis regione diſtare:⁊c eiꝰ btifici muner
bat aũt tm̃ ea diſſerẽdi exercitatõe.vt mẽͤ exptẽ eſſe coguitquibꝰmonit.⁊ ad ſeipᷣm
te coꝛpoꝛeqʒ luſtraret qͥcũqʒ valuiſſe in, rediẽs.in intimaqʒ coꝛdis intrans.inſoli
genio intellexerat.q̊s cũ tqͥ acerrime ↄuuin tã admirabilẽ. ⁊ dictu ꝓꝛſus ĩpoſſibilẽ.ex
ceret. ſuaſit ac iuſſit vir ſanctꝰ Ambꝛoſiꝰ cedæẽtẽqʒ oẽʒ coꝛpoꝛeis aſpectibꝰoſpicuõ.
ea nõ diſputatiõibꝰ.ſed pijs ac ſctis pᷣci/ ⁊ ſui magnitudine totũ occupãtẽ vniuer
bus adeundũ ſuiſſe.Et ne ↄflictu fideles ſũ.lucẽ ſue mentis oculo pſpexit.⁊ tãqᷓ; e
iuaderet in publicis qtidianiſqʒ obſecra⸗ ſũmo celo tonãtẽ vocẽ.eãqʒ ipᷣm alloquẽ
tionibꝰ pie ſctẽqʒ demãdauit decõtari.xt teẽh̊ pacto audiuit.Cibꝰ ſuʒ grandiũ Ru
amiciſui kariſſimi Alippiꝰ æ Mebꝛidiꝰ.q̃ mutab ĩte ſicut cibũ carnis tue.ſʒ tu muz-=3
opibꝰ. optimiſqʒ paternis relictis larib?ꝰ taber in me.q̃ cũ ꝑciperet vehemẽti coꝛ⸗
CCarthagine eũ viſendi gtia venerãt. nec dis clamauit affectu.¶ O lux inacceſſibi
noõ vt ĩ fragrãtiſſimo vᷣtat ſapiẽtieqʒ ſtu lis.O lux ineffabił O lux incõpꝛehẽſibił.
dio cũ eo degerẽt.ſecum parit᷑ fluctustes ꝗᷓ oẽm vᷣitatẽ pãdis.oẽʒ mentẽ illuminas
parit᷑qʒ ſuſpirqtes.panit᷑ indagabãt btlm oẽm eternitatẽ reſeras.oẽzʒ demũ caritatẽ
vit. Erãt eni viri excellẽtes ĩgenio ⁊ di · accẽdis. O et᷑na veritas.vᷣa caritas:cara
ficillimaꝝ qõnũ ſcrutatoꝛes acerrimi. às ecternitas. Cu es deꝰ meꝰ.ad te die noctu
ſepenũero qdulcit᷑ alloqbat᷑. Etperieba? qʒ ſuſpiro. Illuia me cupientẽ ⁊ anhelan
enĩ coꝛ erꝰ.⁊ a qͥ neſciebat pn Pi ts te. ¶ Et afflatu ſuo indicauit ei. vt ad r
mebat qdem ⁊ crebꝛo exclamabat.· Heus Simplicianũ celica nitẽtẽ gra ꝓficiſceret
mihi kariſſimi. Meus coꝛdi meo dulciſſi⸗ eiqʒ ſuos ↄferret eſtus. Iple aut.qͥsnã vi
mi. Relaxemꝰ a curis reꝝ terrenarũ aaim uẽdi modꝰ in dei via foꝛet pᷣſtantioꝛ.per
Hmittamꝰvana.inania et noxia impedi quã qͥdẽ incedere młtiphariq ſolẽt.oſtẽde
mẽta ſaluti: Relinqmcaducũ ⁊ lutuleétu ret/Ad quẽ cũ ſe ↄtuliſſet ſuoꝝ explicauit
bpuc mũdũ.Koferamonos v pperemꝰè ad circuit? erroꝝ. Et cũ qſdà platonitoxi Ii⸗
p optimq atqʒ ĩfallibilẽ vᷣitatẽ. ¶ Hita eni beos mult miſterijs ad xpᷣi figẽ ſpeclant ⸗
hec miſera e feda ẽ. caduca ⁊ fluxibilis eet bus.⁊a optimis pᷣclariſſimiſq; dorumeætis
⁊ oĩs eiꝰiactãtia ꝓfecto inanis:Moꝛs in refertos.ſuas ĩ manꝰ ĩcidiſſc narꝛaꝛet vo
certa picla vndiqʒ imimnẽt. Et niſi feſtine hementer gratulatus ẽ ei. ꝙ non in alionů w»-“
. mus 7 iuemamoqð q̃redũ e.miſeri erimꝰ. rum philoſophoꝛum codices fallaciaruz
abſqʒ fine. O bõe ieſu.o bõe ⁊ ſuꝑ bone ? deceptionũq; plenos miſſet. Deinde cia
ſꝑ boe deꝰ. Exaudiebas iqͥ lacnimas pi ad chꝛiſti humilitatem ſapientibus ab?ę-

ſconditam.paruuliſq; reuelatam eum ex⸗
hoꝛtaretur:magna rerum geſtarum ſerie
expoſuit. quo pacto Victoꝛinꝰ tãta oim
optimaꝝ artiũ peritia.tãto ſapiẽtie mũere
tqta deniq; oĩim Romanoꝝ gtia valebas

vt ſenatꝰqð eximiũ in vꝛbe cẽſebatp ſuaꝝ

virtutũ ꝑhẽni memoꝛia ſtatuã ĩ romano
foꝛo erexerat.oĩ tñ ea głia ↄtẽpta.idoloꝝ

ſacroꝝq; ſacrilegioꝝ.quibus tũc fere tora
romana nobilitas inflata ſpirabat.reli⸗

cto cultu.mirãte roma. cũct amic:.ꝓpin
qͥs.notis.familiaribꝰq; ſtupẽtibꝰ. gaudẽ
te eccłia.ſuꝑbis iraſcentibꝰ.ac tabeſcenti
bus ⁊ ſtridẽtibꝰ dentibꝰ.me inqt teſtẽ al⸗
tioꝛẽ tẽpii locũ ↄſcendẽs in oĩs fideł cetꝰ
oſpectu.tonãti.aꝑtoq; ſermone catholi⸗

cꝗ oꝛthodoxãq; fidẽ pfeſſus xpᷣm mundi

ſaluatoꝛẽ inuocqs de ſacroſcõ baptumat
fonte renatꝰẽ. A qͥʒ innũera.ſaluber
rimaq; ei documẽta pᷣbuit.qͥbꝰ multo ve
hementiꝰ in xpᷣi incẽderet᷑ amoꝛe. ¶ In⸗
terea ad eũ viſenduʒ ab Affrica inſpiratꝰ.
eiꝰ amiciſſimꝰ Montianꝰ venit.qͥ cũ xpᷣia
niſſimꝰ eẽt.celibẽ vitã.pᷣclaraq; miracula
diui Anchonij. qͥ ſub Cõſtãtio ceſare nu
ꝑ in egypto claruerat.recenſuit.aſtruxitq;
multos.regias etiã edes illius cõcitatos
miracuł reliqſſe.Ex tẽplo eiꝰ in ↄſcia exa

oꝛtis fluctibꝰcoꝛde.mẽte.vultuq; turbatꝰ

Alippium inuaſit.⁊ exclamãs inquit ei.
Quid patimur. Onid ẽ h.Ouid audiſti.
Surgut indocti ⁊ rapiunt celũ.⁊ nos cũ
Doctrinis noſtr.ſine coꝛde.ſine ment⸗ vi
roꝛe labimur in ꝓfundũ.Ecce vbi ĩ carne
⁊ ſqguĩe volutamur.an qꝛ pceſſerũt nos.

ſequi pudet. Et t ingeẽs ment eſtꝰ eũ ab
Alippio ſemouit. Alippiꝰ autẽ attonuꝰ

intuebat᷑ in eũ.nõ tam qꝛ inſolita diceret.

Sed qm̃ plꝰaim.frons.gene.oculi.coloꝛ

modꝰq; voc ⁊ pulſarẽt ⁊ pãderẽt qᷓ; ꝓba

¶ Et mox in quẽdã ppꝛij domicilij oꝛtũ

Alippio pedetenticomite ſalubꝛit᷑ inſani

ens cucunit.Ibiq; conſedẽtes a ꝓfundo

coꝛdis arcano excelſa arripuit meditatio

Dẽmq; eiꝰ miſeriũ in coꝛdis ↄſpectu con
geſſit. Impetꝰ aũt ille ꝓcella: tq ingente

lacrimaꝝ ymbꝛẽ detulit.vt totũ illis locũ
madefaceret.Et cũ tã coꝛdis pcella.q; la

crimarũ effuſio augeret᷑ ne ſibi eſſet Rlipꝰ

pij oneroſa pñtia.ab eo ſegregatꝰ remo⸗
tio el qdã in loco ſub q̃daʒ.ſ.fici arboꝛe ſe
ꝓſtrauit.ibiq; lacrinus dimiſit habenas.

⁊ vt ipſe in cõfeſſionibꝰ ſuis teſtis ẽ oculo
rũ ſuoꝝ flumina. acceptabile ſacificium
deo ꝓpꝛuperunt.Et de ꝓfundis clamitãs
has dedit.nõ tam milſerabiles qᷓ; ſalutife

ras vaces· Et tu dne · vſq; quo. Vſq;quo
dDyſe iraſcenis in finẽ.ne memoꝛ fueris inim
quitatum meaꝝ antiquarũ.Quqdiu.qᷓ;⸗

diu. Cras ⁊ cras. Quare nõ modo:qua⸗
re non hac hoꝛa finis turpitudinis mee⸗
Heu mihi q; excelſus es in excelſis.q; ꝓ
fundus in ꝓfundis.⁊ nuſqᷓ; recedis. Zid

quẽ ego tam ſerus me couerti.Age dnñe ?

fac.excita ⁊ reuoca me.Accẽde ⁊ rape me
fragra ⁊ dulceſſe. Sero te amaui. O pul
critudo tã antiqua.⁊ tam noua.Sero te

amaui.O beataꝝ mentiũ gloꝛia . Intus
eras ⁊ ego foꝛis.⁊ ibi te querebã.⁊ in iſta

foꝛmoſa q̃ feciſti defoꝛmis irruebã.Me⸗
cũ eras.ſed ego tecũ non eram. Ea mete
nebãt longe a te.q̃ ſi in te nõ eſſent.mini⸗
me eſſent. Vocaſti.clamaſti.⁊ ru piſti ſur
ditatẽ meg. Coꝛruſcaſti.ſplenduiſti.⁊ fu
gaſti cecitatẽ meãꝗ· fragraſti ⁊ eduxiſti ſpi
ritũ anhelo tibi. Te guſtaui.⁊ exurio æ·
ſitio te.Cetigiſti me ⁊ exarſi.in pacẽ tuã.
Ciũ ĩheſero tibi ex oĩ me. nuſq; etit mihi
doloꝛ et laboꝛ.et viua erit vita mealtota
plena te:· Hũc aũt qm quẽ tu imples aub
leuas.q;diu te plenꝰ nõ ſum. oneri mihbi

ſum. Contendũt leticie mee flende cũ le-⸗

tandis meroꝛibus.⁊ ex qᷓ ꝑte ſtet victoꝛia
mea neſcio. eu mihi dñe miſerere mei.·
Contendũt meroꝛes mei mali cum gau
dijs bõis.⁊ ex qua ꝑte ſtet victoꝛia de pu
gna mea ignoꝛo. Heu mihi dñe miſerere
mei:Heu mihi.ecce vulnera mea non ab
ſcondo. Medicꝰes.eger ſuʒ. Miſericoꝛs
es.miſer ſum· Tota ſpes mea domine.to
tu ſpes mea iam in te poſita eſt. Non niſi
Dñe in te.nõ niſi in magna valde miſeri⸗
coꝛdia tua coꝛ meum.animã meã.ſpiritũ
meũ.⁊ omne eſſe meum.ĩmo tuũ.qꝛ illud
tu mihi pꝛeſtitiſti. ⁊ ex nihilo illud dedu
xiſti.humiliter pono ⁊ iacto. Jube igitur
chꝛiſte vere fili dei. Jube quod vis.⁊ qldd

pio ſalute mea facturus ſim indica mibi

fabꝛicatoꝛ celoꝛum. Jube celi terreq; pa⸗

ri, ⁊ redemptoꝛi.⁊ gloꝛificatoꝛi meo ſer⸗

uire debeam. Cum hec ⁊ his longe plu-
ra vehemẽtioꝛaq; amaniſſimo cũ luctu et
contritiõe veraeiſſima coꝛdis depꝛomeret

” ðð .

Aocẽ de vicina domo qſi cõcinẽtis pue
ri crebꝛoqʒ repetentis audiuit.Lolle le⸗
ge. Lolle lege.Moxqʒ mutato vultu qᷓ;
accurate pẽſitare cepit. AUtꝝ ne pueri: in
aliq̊ ludẽdi genere tale quippiã cqõtare ſo
lerẽt. Heqʒ pꝛſus venit in mentẽ.ſe vſpiã
tale qddã audiuiſſe. Ob eã quidem cam

ſurgẽs lecrimaꝝ impetuʒ repᷣſſit.nil aliud
interpᷣtans ei dinit iuberi.niſi vt qͥ apud

Alippiũ erat.codicẽ aperiret apłicuʒ.⁊ vt
eũ lectio moneret oꝑaret᷑. Sic enim illi
magno Anthonio egyptio ſdaulo ſuꝑiꝰ
noĩato eueniſſe audierat.q cũ in euãgeli
ca lectiõe legeret᷑. Si vis ꝑfectꝰ eſſe.va⸗

de ⁊ vẽde oĩia q̃ habes ⁊ da pauꝑibꝰ ⁊æc.

Sic accepit lectõis monumẽta.vt pᷣmo/⸗
neẽ illũ ad ſe dirigi qſi celeſti qdã oꝛaculo
mĩme dubitauerit.ac ꝓinde nõ mõ mona
ſtice ſʒ heremitice vite eo pacto ſe fecit ob

noxiũ.vt tã ſublimis tãq; excelſus in celi
gloꝛia fieri bũmeritꝰ fuerit qualẽ natiões

oẽs ipᷣm venerant᷑ = colũt. DHuiꝰ itqqʒ rei
Auguſtinꝰ non ĩmem oꝛ. feſtin? eũ locum
vbi ſedentẽ Alippiũ reliq̃rat adiuit.· Di/⸗

uiqʒ Mauli epłaꝝvolumẽ ↄtinuo aꝑiens

capłm.in qð pᷣmũ cõiecti ſunt oculi ſilẽte

labio legit. Hõ in cõmeſſationibꝰ ⁊ ebꝛie

tatibus.nõ in cubilibc. l admiran⸗
dũ lectiõis bñficiũ:ſtati ſecuritatis luce ĩ

fuſa. oĩm ambiguitatũ tenebꝛe diffuge⸗

runt. Et volumẽ illud claudẽs.tranqllo
ſerenoqʒ vultu q̃ↄtigerat Alippio indica
uit.q̃ cum ſecũ eã lectionem reputare ma
luiſſet.qð apłs adiecit. Infirmũ·ſcʒ in fi
de ſuſcipite.legit qð ad ſe Alippiꝰretulit
q̊ in fide firmioꝛ ⁊ certioꝛ fact eſt · ¶ Ac ꝑ
inde leti.iocundiqʒ ad diuã Monicã ce
leri pariterqʒ meãt. cui q̃ geſta erant hy

lares enarrant.at illa ⁊ gaudio ⁊ iubilo ⁊

mentis inexplicabili affecta tripudio im⸗

moꝛtalẽ ac pᷣpotentẽ deũ laudare ac bn⸗

dicere ſinebat nunq;. cũctis eiꝰaffectibus
in laudes vᷣſis creatoꝛis.oꝛe coꝛdeqʒ di/⸗
cebat.Cibi laus.Libi głia.Libi gratiaꝝ
actio ſũme clementie deꝰ. qui filiũ meuʒ

filium inquã ancille tue filium ſemũ æ
plaſma tuũ.de ꝓfundis tenebꝛaꝝ eripua⸗

iſti.⁊ eiꝰ illuminaſti mentẽ.vt cognoſcat
te lumẽ veꝝcognoſcatqʒ ꝙ ieſus xps ſit

natura filiꝰ tuus.⁊ verã moꝛtalem.paſſi/

bilẽqʒ carnẽ.⁊ nõ vt ĩpij manichei aſſerũt
fantſticq de maria vᷣgine inclita hoĩs dei

2

qʒ matre ſumpſerit. Cognoſcat ꝙ ipſe ſit
lux mundi.vla. vᷣitas.⁊ vita-Coꝛ meum⸗
lingua mea.oĩa ⁊ ſingula mẽbꝛa mea ver
ſent᷑ in laudẽ maieſtatis tue dne deꝰ meꝰ.

Alagnificet te aĩa mea.masgnificet te ſpi
ritus meꝰ magnificet te oĩs creatura.qm̃
nũq; relinqs diligentes te: Diligis timẽ

tes.⁊ exaudis inuocãtes te in vᷣitate. Et
multo vberiqᷓ; nos:vel petere.vel cogita
re valeamꝰ cõcedis. ren verſa in
filiũ dulcibꝰ eum ſtrinxit amplexibꝰ.oſcu
lis linxit amenis.tante leticie.tantiqʒ mu

ners gaudioꝝ lacrimis.vtriuſqʒ facieʒ ir

rigauit. Gndixit eũ.Et lacrimas.luctus.

meroꝛes.vigilias.ieiunia.itineꝝ diſcrimi

na.⁊ oẽs q̊s pꝛo eo ꝑpeſſa fuerat laboꝛes
eibadirit. ve Nuguſtin⸗ ad eã ſic ex
clamauit. O mat᷑ pietate foꝛtis.O ſctã ve

nerandaqʒ parẽs. O dilectõis ⁊ feruoꝛis

genitrix ρnicaSolare nũc. gaude.io
cũdare exulta maxime.O filia ſyon.qe
rex tuꝰrex in quã fabꝛicatoꝛ ⁊ poꝛtitoꝛ oꝛ

bis. Rex regũ ⁊ imꝑatoꝛ oĩm me dilectiſ
ſimũ filium tuũ.Me inqu ARluguſtinum
quẽ plus lacrimaꝝ xpo.q; carnis mundo

ſemie genuiſti · de babylonie ſeruitute in
ſuoꝝ muneꝝ diſpenſatoꝛeʒ.fideliſſmmũqʒ

ciuẽ celeſtis vꝛbis hierłm.ſua inexplican

da pietate ac bonitate ↄuertit.¶ At vbi
matrẽ ſic fere publice ſolatꝰ eſt.vt ſibi di⸗
uinitꝰ data gratia ↄfirmaret᷑. gentiũ di⸗
miſſa catua:cũ cathecumino Alppio.et
mre Monica muliebꝛi habitu.viruũi fide
anili ſecuritate-mrna caritate.xpᷣiana pie
tate eis adherẽte. Rus petijt ſatis ſolita
riũ.vbi voces ĩ pſalmis ⁊ hymnis dabat.

q̃ntũqʒ illos decantado inflamaret᷑ expli

care poſſet nẽo. Cũ aũt ad qrtũ pſat.cuiꝰ
exoꝛdiũ ẽ.Cũ inuocarẽ exaudiſti me d eꝰ
deueniret.ad tantũ raptꝰ ẽ ardoꝛẽ.vt pꝛe
dulcedine totꝰ liq̃fieri videret᷑. Et cũ pe⸗
nultimũ carnem alto clamoꝛe coꝛdis ſui
clamaret. In pace.ſ.inidipᷣm.doꝛmiaʒ ⁊

requieſcq. dixit. O in pace.O inidipſum

O q dixit.obdoꝛmiã ⁊ reqͥeſcaʒin q̊ quie
tẽ inueniã niſi in te.qͥ oĩno nõ mutanis.ſʒ
vite requies vera.es oĩm obliuiſcẽs et ex
pers laboꝝ.⁊ ita de melle celi mellitas.⁊

de luĩe ſũmi dei lumĩoſas.ardẽteſqʒ me

ditationes habebat. quaꝝ dulcedine ne
extolleretur. ſubito tam vehementem
dentium doloꝛem in eum immiſit deus

—,——

Jo. IIII

vt loquelã ipſam pꝛoꝛſus amitteret. q̃ in
tereis tabellis ſcriberet.opꝰ fuit vt ꝓ atte
nuando ſaltem doloꝛe.qui ſecũ aderant

deũ exoꝛarent.cuius deſiderio cognito-
mox genua ſupplici firerunt affectu.⁊ in
ipſo depꝛecatiõis exoꝛdio pꝛotinꝰ doloꝛ

ille fugit.qͥ talis ac tantꝰ fuerat.tanqᷓ; ex
tẽplo ſedatus.vt de eius intẽtione ac re⸗
pẽtino receſſu magnoꝑe paueret.diceret
q; nil eſſe mirũ ſi aliqͥ in eam incidiſſent
opinioneʒ:vt ſummũ locauerint bonũ in
ſanitate aſſerebat q̊ͥʒ ab ineunte ſua etate
penã talem expertũ fuiſſe nunq;.quam q̃
dem ob rẽ inſinuatiſunt ei in ꝓfundo nu
tus dei in cuius iã fide.qᷓ;; nondum ba
ptiſma ſuſcepiſſet.ſic letꝰ.alacer viuebat.
vt die noctuq; laudare.bũñdicere.gloꝛifi⸗
careq; eius maieſtatẽ ⁊ celſitudinem ſine
bat minime. ¶ Et vt in eiꝰ amoꝛe magis

magiſq; ſuccenderet᷑ Diuo antiſtiti Am

bꝛoſio pꝛiſtinos erroꝛes ſuos·pᷣſenſq; tũc

votũ litteris inſinuãs edoceri ab eo petijt

q̃d de libꝛis ſacris ei legẽdũ eſſet.quo di⸗
uine ꝑcipiẽde gratie aptioꝛ fieret.atq; pa
ratioꝛ. Ille auteʒ Eſaiãꝗ perlegi iuſſit.qm̃
tũ xpᷣi miſterioꝝ.tum gentiũ vocationis
lucidiſſimꝰ teſtatoꝛ.euunciatoꝛ clarꝰ.vali
diſſimuſq; pꝛeco fuiſſet. Quippeſaluato
ris miſteria ſic deſcribit aꝑte.vt euange⸗
liſte potiꝰ q; pꝛophete ſtilũ ſapiat. Verũ
cũ pꝛime lectiõis mentẽ non hauriret.to

kũq; volumẽ tale arbitrãs repetenduʒ ad

illud vſq; tpᷣs diſtulit. q̊ in diuinis elo⸗
quijs ⁊ ſmonibꝰ eẽt exercitatioꝛ. ¶ M.,
ſit autem in abditis his locis a tertio no
nas maias:qũñ ſub ficu eũ xpᷣ¶i caritas vul
nerauit ad pꝛidie vſq; idus ſeptẽbꝛis.qũ
vindemiaꝝ edictis ferijs ſcholaſticis ſu/⸗
is aliũ verboꝛũ venditoꝛẽ pꝛouidendum
mediolanenſibꝰ inſinuauit. Eo tꝑe me⸗
ditationũ.ſoliloqoꝝ ⁊ alios libꝛos mul/
tos maxime ↄtẽplatiõis ſcripſit. bi aũt
tempꝰ aduenit. qq̊ ſicut tunc mos vigebat
in eccłia.de his qui cathecumini erãt.da
re eũ nomẽ opoꝛtuit:relicto rure Medio
lanũ remeauit. ancte vᷣo reſurrectio
nis paſcha adueniẽte.duʒ triginta ageret
annos Archadij.MHonoꝛijq; tẽpoꝛibꝰ ab
integerrimo a pꝛeſule Ambꝛoſio vnacuʒ
Alippio ⁊ gnato ſuo Deodato in fonti/⸗
bus qͥ Diuo inſcribunt᷑ Johi.cunetis ad
mirantibꝰ. ac deñ laudantibꝰ ineffabilis

indiuidue. ac ſanctiſſime trinitatis pꝛis.

ſcʒ filij ⁊ ſpũſſancti noĩe publice baptiʒza-

tus ẽ.Et vt de eiꝰ ↄuerſione idẽ Ambꝛo⸗
ſius Dati?q; recẽſuit · Am bꝛoſio Te deũ
laudamꝰ exoꝛdiente.Auguſtino Tedñm

ↄfitemur reſpõdente.ꝓut ſpũſſanctus elo

qui illis dabat.tq pꝛecellentẽ.altiq; tonõ

tẽ hymnũ alternatim decantantes cũctis

ſtupentibꝰ:ꝛcoꝛdeq; oꝛantibꝰpoſteris edi
deruntquẽ maxima cũ ven eratione eccle

ſia recipiẽs poſt nocturnos ⁊ añ laudes
religioſe canendũ iuſſit.qui ſic colletãtes

ↄgaudẽtes ſiłq; iubilantes. ⁊ pſallentes
q̃ſi multis diuitijsineſtimabilibuſq; mar

garitis ditati cũ gratiarum actiõe celeſte

ſumẽtes pabulum in ꝑhenni dei ſeruitio
ↄfirmati ⁊ ↄfoꝛtati fuere.¶ At qui tanta

ĩi baptiſmate repletꝰ fuit gratia.vt nõ mo

do e mente oĩs radix euulſa fuenit erroꝝ.

Verũetiã mundane vite pꝛeterite ab eo

ſollicitudo fugiẽs.oĩs humane acdiuine

ſapiẽtie fons ad xpᷣi fidẽ defendendõ.pꝛo
tegendã.irrigandãq; eiꝰin aio ſcaturiuit
Ob eã rẽ.neq; illis diebus.vt ipᷣe in egre
gio ſuaꝝ ↄfeſſionũ volumine teſtis ẽ.ſa⸗
tiabat᷑ dulcedie mirabili cõſiderare altitu

dinẽ ↄſilij diuini ſuꝑ ſalutem generis hu
mani.q;tũ in hymnis ⁊ canticis ſuaue ſo

nantis eccłie vocibus acrit᷑ coꝛpoꝛe men

teq; pꝛoſtratꝰfleuerit.difficile eſſet dictu:
Aioces qʒ ille eiꝰ auribus influebãt.dei
q; veritas in coꝛ ſuũ elique bat᷑.ꝑinde pie
tatis eſtuabat affectꝰ · fluebat currebatq;

eius ex oculis tãq; duobus ex fontibꝰin⸗

deficiẽs irrigatio lacrimarũ cũ quippe qͥ
bus tã bñ erat ei.vt diuine celeſtiſqʒ dul⸗
cedinis cõpos videret᷑.cuiꝰmuneris am/

pliſſimi poſtmodũ haud imemoꝛ vt lau⸗

des gratiaſqʒ ſuo redderet creatoꝛi dice/
reↄſueuit. Sagittaueras tu coꝛ meũ cari
tatetua dñe.⁊ meis in viſceribꝰ tranſfira

vᷣ̈ba tua geſta bam.tuoꝝ qͥʒ ſeruoꝛum.q̊s
de nigris lucidos.de moꝛtuis viuos fe/⸗

ceras in cogitatiõis mee ſinũ cõgeſta me
exempla vꝛebãt. Gꝛauẽqʒ toꝛpoꝛem aſſu

mebã.⁊ a ploꝛatiõis valle aſcẽdẽti.⁊ can

tãti canticũ gradũ dederas ſagittas acu

tas tqq; carbones vaſtatoꝛis. ¶ Et vt lõ
ge feruẽtiꝰdei vacaret obſequijs.ſicut ipᷣe
in ſermone de filio ꝓdigo memoꝛat ideʒ

ſanctꝰ Ambꝛoſius eũ Diui MPauli pꝛimii

heremite ha bitũ.cucull.ſ.nigrã ad mun

di contemptũ ſignificandum induit. ʒ30%
nam pelliceã ad lumboꝝ refrenationẽ inę—
dicandã cinxit. coꝛonam etiã in capite fe
cit.vt ꝑ capulos de vᷣtice raſos terreſttes
cogitatiões.criminũq; ſuperfluitates de
mẽte iugit᷑ repellendas dignoſceret:· Ba⸗
ptiſmate igitur ⁊ habitu eo mõ ſuſcepto.
oĩmq; terrenarũ rerum ꝓꝛſus cura contẽ⸗

pta Diui Ambꝛoſij ſuaſu ſuſceptoq; ab

eo bñdictionis munere ad eum quẽ ſupe
rius nominauimꝰ Simplicianũ eiuſdem
Mauli diſcipulũ heremi cultoꝛẽ optimũ

grauitate moꝝq;.honeſtate ac mira ſan⸗
ctitate fulgentẽ ſe ↄtulit q̊ͥ cũ heremi cul/

toꝛ eſſet in humilitatis obedientie.pang
tatis leiunioꝝ diſciplinarũ oꝛationũ.de/
niq; oĩs ſctimonie ⁊ pie ↄuerſationis fer
uoꝛe ei non mõ qlis ſed maioꝛ eſſe ſtude-
bat.⁊ adeo quidẽ diuino aſſpirante affla
tu ꝓfecit.vt ſepe rapt alter videret᷑ Ely⸗

as.⁊ cum q;diu ſic deuote ac beate in ne

moꝛibꝰ degiſſeta pia rogat᷑ parente.ſecũ
vt in Affricã redire vellet. qͥ recte tãte ma
tris mũera noſcẽs.ac dei mãdati memoꝛ
q̃ parẽtes iubet a filijs honoꝛari.ei moꝛẽ
gerere decreuit. Ob idq; a ſctõ Simpli⸗

ciano lIniam petẽs.obnixe ei ſupplicauit.

vt aliqt ſuis ex fratribꝰ de quibus in aſy2²
fricanis oꝛis religionẽ plantaret largire=ẽ᷑·
Cuiꝰ pius p pꝛecibus annuens Anaſta

ſiũ Fabianuũ Seuerũ Hicholaũ Cirillũ

Stephanũ Derotheũ yYſaac Nichoſtra-
tũ Paulinũ Jaco bũ Vitalẽq; viros ꝓp-
fecto in heremitica vita ꝓbatiſſimos do2ꝝ

nauit.amicq; ſuis Rariſſimis Alippo He

bꝛidio Enodio Pontiano. ⁊ filio ſuo in
genioſiſſimo.a Deodato diuaq; mr̃e ſua
adiũctis affricã petẽs iter arripuit.de q̊ͥ/
bus oĩbus velut humilitatis magiſtra et
oĩs honeſtatis exẽplar Monica ita curaz
geſſit q̃ſi oẽs genuiſſet. ita Enmunf qz⸗

ſi ab oĩbus genita fuiſſet ·
tuſchos trãſiret colles.optimos q̊ſcunq;

reperiſſet heremi cultoꝛes.pᷣſertim qͥ pi-

ſanos incolebt montes.quibꝰ pꝛimo cõ

didit regulã viſebat.ſolabat᷑ cõfoꝛtabat ⁊
delicioſo eiꝰ ſapientie pabulo in dño re/

creabat. Romã aũt cum ex oſtijs tybe⸗

rinis applicuit· Chꝛiſtiani cultꝰ imaniſa⸗
ſimos coꝛruptoꝛes Manicheos inuaſit.
expugnauitq;.q̊s aduerſus duo ibidem
habuit volumina. alterũ de catholice ec

cleſte. alterũ de manicheoꝝ moꝛib inſcri

ptum. Tũc inſuꝑ deaie qntitate.ac de li
bero arbitrio q̃rente filio: ipſo autẽ reſpo

dẽte ↄ eoſdẽ libꝛos magna ꝓfunditate cõ
ſcriptos edidit.vbi etia ceſaris cadauer
vermib comeſtũ.a buffonibꝰdeuoꝛatũ.a

ſerpentibꝰ circũdatũ.ſcoꝛpionibꝰ oĩq; ge

nere putredinis.ac fetoꝛis repletũ intu⸗
ens in matrẽ oculos conijciens puellarũ

choꝛos.diuitiarũ copiõ:pꝛincipum mul/⸗

titudinẽ.baronũ cateruã.militum legio⸗

nes:acies caſtroꝝ. eqͥs ad arma feroces:

canes aueſq; ad venandũ aucupanduqʒ
rapaces.tubarũ clangoꝛẽ.timpaniſtriarũ
tumultuãtiũ ſonitũ.cãtoꝝ ⁊ cantatriciũu.

oꝛganoꝝ.oimq; alioꝝ muſicoꝝ melodias

vexilloꝝ papillionũ veſtimẽtoꝝ tapetoꝝꝛ.
cubiliũ auro ſiricoq; ↄteſtoꝝ apparatꝰ et
oꝛnamẽta. Oẽm item eiꝰ pompã.oẽfaſti
giũ.oẽm potentatũ.oẽm deniq; gloꝛiã ?

celſitudinẽ cõmemoꝛãs ꝛ vbinã hec oĩa eẽ
exclamauit.Cui pia mĩ eiꝰ rndit.Fili mi
ei oĩa pariter defecerũt.cũ eius ſpũs de⸗

fecit.reliq̃runtq; eũ captiuũ in trium bꝛa
chioꝝ ſea Pulehꝛo putredine ac fetoꝛe ple-

nũ. ¶ Ex vꝛbe autẽtranqͥllo iam marifa

cto.rurſus ad tyberin oſtiam cõtendut.
vbi mỹ ⁊ ipᷣe ſuꝑ quandã incũbentes fene

ſtra ſuppoſitum inſpiciẽtes pomeriũ ſoli
valde dulciter de btõꝝ gloꝛia loquebant᷑

coꝛdiſq; oꝛe ĩ ſuꝑna fluẽta fontis vite pa

rirer inhiqtes intantã archanoꝝ dei · con
tẽplationẽ eleuati ſunt.vt ꝓꝛſus mundus

iſte cũ oĩbus ſuis oblectamẽtis in eoꝝ ſer

mone vileſceret. Lüc illa inqᷣt. Fili q̊ ad
me ſpectat.nulla re iã ĩ hac vita delectoꝛ.

Quid itaq; h̊ faciam. Quamobꝛẽãmodo
viud ꝓfecto neſcio. Huiꝰnãq; ſeeuli ſpes
oĩs mihi cõſummata ẽ. Nẽpe vnũ ſolum
erat q̊ nimirũ hac in vita parũper ĩmoꝛa⸗

ri cupiebã.vt te videlʒ catholicũ xpᷣianũ
anq; ex ipſa diſcederẽ hiſce oculis intue

rer qð tũ mibi deꝰ meꝰ multo pꝛeſtitit eu
mulatiꝰ.vt terrena felicitate contẽpta te

fidum eiꝰ videam ſeruitoꝛẽ. Quid igit᷑ h̊
me ampliꝰcaduca moꝛtalis fluxibiliſq; vi
Muinta ſubinde vix ſu bꝛepit
dies. vt febꝛibꝰ ceꝑit agitari.in quibꝰ ſo⸗
lita bonitate.ↄſtantiaq; freta eterne vite

documẽta dabat. Hihil ꝓfecto de patria.

nihil de cognatis.nibil demũ de pꝛopꝛio

curabat coꝛpoꝛe. Illud etiq qð multoꝛũ

. ☛ —

Jo.

affieere mentem ſolet. extra ſcʒ lares pꝛo⸗
pꝛios obire ipſa incredibili animi virtu-⸗
te aſpernabatur. eam quidem ob cauſaʒ

illa in egritudine poſcentibus.an ab eiꝰ

ciuitate coꝛpus tam diſtanter tumulari
foꝛmidaret.reſponſum pꝛebuit.nil lon-

ge eſſe adeo.nilq; timendũ.vt in ſeculi cõ

ſumatione nõ agnoſcat.vñ me reſuſcitet.

ꝑinde alteri nato. Auguſtini/ſ.germano
eã non peregre ſʒ tanqᷓ; felicius in patria
fungi cupiẽti vultu anxio.reflexo aſpe
ctu.pᷣſtanti fide eius ᷣmonẽ expꝛobꝛans
qͥd hic inqͥt ad Auguſtinũ ait.⁊ illico nul

lo ecpectato rũſo vꝓᷣbuʒ ambobꝰ adiecit.

Hoc vbicũq; ponite coꝛpꝰ.nihil vos eiꝰ

cura ↄturbet. Illud dũtaxat rogo. vt in/

Diuine celſitudĩs ara mei vbicũq; fuerit⸗

memoꝛes ſitis.O pᷣclaꝝ vᷣbuʒ.⁊ ſapiente
hoĩe dignũ. Mis alijſq; multꝭ memoꝛa⸗
tu dignis explicat ingraueſcente moꝛbo

die egritudis ſue nono q̃rto nonas ma⸗
ias.etatis vᷣo eiuſdẽ anno ſexto ⁊ quinq
geſimo. Auguſtini aũt ceu ipᷣe in ↄfeſſio
nũ libꝛo memoꝛat tertio ⁊ trigeſimo.pia

ſanctaq; illa aĩa coꝛꝑe ſoluta ẽ.Auguſti⸗

nus vᷣ tq felicẽ obitũ monument opti⸗
mis aſtruẽs mime deploꝛandũ .exterioꝛes

fletũ mitigabat.repmebatq;.⁊ ſui affectꝰ
increpabat molliciẽ.q;q; interioꝛi mace⸗

raret᷑ doloꝛe atq; plãctu·.ꝙ tãta eſſʒ oꝛba⸗
tus parẽte.qᷓ;ta poſt xpᷣi mr̃eʒ alia nõ fue

rat in oꝛbe inuẽta. Cuiꝰ btm̃ coꝛpꝰ. cuin
ſuoꝝ fratxꝝ·alioꝛũq; ei coherentiũ.ac iun i
ſcðdam dicũt regulã. cõplexꝰ eſt. Ex quibꝰ
⁊alijs nõnullis pᷣclariſſimis documentis
q̃s paradiſi appellãt margaritas. Doſt/
moldũ foct? antiſtes regulas quã ipſe vi⸗/
tte ſalutaris ſpeculũ voluit noĩari cõfecit.

mere multitudĩs Oſtieñ· ecchie obſecratõ
q̊ cccuit veneratiõe ſepulture
cõmiſit.
ſtinꝰ abditũ locũ adiuit. Abi cũ tã
gera.tam pia.tãq; ſancta m

B

penſitaret. Eũ eiꝰ ĩmentẽ illiꝰ itiner: di⸗
ſcrimia.laboꝛes inexplicabiles.lacrima“,
tũ gurgites.ceteraq; ĩmenſe pietatis ve⸗

nirẽt officia. libuit ei qͥdeʒ in æi ↄſpectu
flere.⁊ q̃s ↄtinuerat lacrimas.vt ꝓ arbi⸗

tratu fluerẽt.dimiſit. Et in eo fletu ex in
timis coꝛdis pᷣces ad deũ ꝓ ea fundebat
gr̃aſq; illi optino reddebat opiſici:qͥ eaʒ

tot tantiſq; meritis inſignierat.vt głe ſue
digna inuenirẽ muneribꝰ.¶ ¶ Defuncta
v mĩe:nec vt qͥdaʒ licẽter aiũt in Aphꝛi
cã remeauit.ſed ad centũ cellas q̃drigeſi
mũ fere lapidem ab vꝛbe ſe ↄtulit vbi ſub

ſanete trinuatis vocabulo mõaſteriuʒ qʒ

V

dioſa pꝑcepta q̃ in italia pꝛiꝰ dederat que

olb meltuſq; deinde Augu⸗

7

adhuc extat extmrxit. qð optimis fratris

bus pꝛimi heremite CPauli vitã ducentiꝰ-
bus referſit eoſq; apłicũ viuendi modum
quẽ heremitis de mote piſano dederat ꝑ
docuit. Ibi vt pleriq; aiũt ſublime de tri

nitate volumen qð poſtea ſenio confectꝰ
expleuit exoꝛſus fuit. ¶ Poſtmodũ vt pᷣ
mi voti cõpos efficeret᷑ in Aphꝛicam ſuis
cũ comitibꝰ reuerſus ẽ.Carthaginẽq; ve
niens a q̊dã viro deuotiſſimo Innocen/
tio noĩe hoſpitio ſuſcipit᷑.qͥ cũ tanta pᷣme
ret᷑ inualitudine.vt quedã ei mẽbꝛa abſci
di opoꝛteret.Auguſtinꝰpietate motꝰ pꝛo

eo oꝛauit ↄfeſtim gratia deſcẽdente dĩna

ſanitatẽ fuit adeptus.Ad ꝓpꝛios deinde
agros cũ ſua ꝓfectꝰ cohoꝛte.pꝛimonio
vendito/locũ idoneũ vbi cuʒ ſuis fratrib

oĩno abdicato mũdo in ieiunijs.oꝛonibꝰ

ſanctaꝝq; ſcripturarũ lectõibꝰ famularet᷑
altiſſimo ꝑcũctabat᷑. Cuiꝰ vehementiſſi⸗
mũ deſideriũ Valenꝰ Iponẽſis antiſtes
cognoſcẽs.ei locũ in heremo ab hoĩm ſe⸗
motũ frequentia ſctõ ſuo ꝓpoſito aptuſſi

mũ donauit.multaq; ꝓ monaſterij ſtru⸗/⸗

ctura de epiſcopatꝰbonis largit eſt. ANbi
pꝛet᷑ eos qͥs ð italia ſecũ duxerat ex opti
me fame odoꝛe: copioſum ibi num fratrũ
lucratus ẽ.quibꝰoptimã viuendi foꝛmã a
ſctis aplis ſeruatã.maxime vt eoꝝ neſno
ꝓpꝛiũ ha beret aliqͥd:in oi obedientia.pu
dicicia · vera ſinceraq; caritate degerẽt de
iuẽdi ritu qͥdã compen

Exꝑta igſt᷑ eiꝰ celica vita.experta do⸗
ctrine ꝓfunditate.exꝑta efflagitantis eca⸗
cleſie neceſſitate · Sancto pᷣſul Aalerius
eũ ad ſe accerſiri fecit · ⁊ qᷓ;q; inuituʒ ſacer
dotij dignitate eũ pᷣmuniuit. Sacerdotij
quidẽ dignitate ſuſcepta. beate vite au⸗
ct eſt feruoꝛ. Pꝛoinde ſuũ repetens mo
naſterium magis ac magis pauper cum
pauperibꝰ deo ſeruire decreuit tanto qͥpa⸗

pe diuine ſapientie munere valebat. vt

quicquid vel ipſe optaret.vel pꝛo augen
da ſeruandaqʒ fide opus eſſet. q;mira⸗
bili celeritate conſcriberet. Cũ autea bea
to Aalerio quiete ſolitudis adeo miria

⸗
W⸗

ficꝰ videret᷑ amatoꝛ. Illi? q; ſalubꝛi doctri
na minꝰcõmode populꝰreficeret᷑vt vtri/
Hꝙ daret tꝑamentũ populi.ſ.neceſſitudini

a Auguſtini ſatiſfaceret ꝓpoſito: hoꝛtulũ

ciuitatis menibꝰ ↄtiguũ vbi alterũ erige⸗
ret monaſteriũ ↄdonauit. qð cũ illiꝰ etiã
ope ↄſtruxiſſet. de pꝛioꝛis monaſterij fra
tiibꝰ.⁊ alijs mult qͥ effuſa iã fama accur
rebãt· cũ eiuſdẽ vite obſeruãtia opoꝛtunũ
ſufficientẽq; numeꝝ intromiſit.cũ quibꝰ
vt pᷣdicatiõi.diſputatiõi.ac publice lectõi
cõmodiꝰ vacaret cõmoꝛabat᷑. Eiꝰ q̊ʒ vita
ↄuerſatioq; ⁊ ſanctioꝛ.⁊ redolentioꝛ con

tinuo habebat᷑. ¶ Et eni frm ſuoꝝ nume

rus mirũ creſcebat i modũ. In quoꝝ mẽ
tes tant vite ⁊ doctrine fructꝰ ex Augu⸗
ſtini eminẽtiſſimo redũdabat fõte.vt Aa
lerij pontificis iuſſibꝰ.eoꝝ pleriq; oẽs dei
verbum publice ſaluberrimeq; docerent.
AQuibus eni de rebꝰ vehemẽti gaudio.in
explicabiliq; leticia. IOdẽ Valeriꝰafficie⸗
bat᷑. Et ꝙ talẽ tmq; virũ donaſſet ei deꝰ.
cuiꝰ ſana.ſaluberrimaq; doctrina ſtabili
ri firmari.ab oĩq; hereticoꝝ ꝑfidia defen
ſari ac ꝓtegi ſua ſancta poſſet eccłlia. Ju
ges quas poterat eius maieſtati gras ha
bebat.(¶ Eo qͥdẽ tꝑe dira.ſeuaq; foꝛtũati
manicheoꝝ pbꝛi plurimos inuaſerat pe⸗
ſtis. quẽ diuꝰ Auguſtinꝰ in publicũ fecit
certamẽ ↄueniri.⁊ die.loco.oĩmq; famo⸗
ſiſſimoꝝ viroꝝ conuẽtu edictis.notarijs
⁊ tabellionibꝰ rogatis ad vtriuſq; argu“
menta.reſpõſaq; ſuſcipiẽda patefactis ta
bellis.die pma.qõ que de mali erat oꝛigi
ne.ↄſcripta ⁊ adnotata eſt. Perendie aũt
diſpatationẽ fuere ↄgreſſi. In q tã valide

tã potent᷑ ta acrit᷑:taq; aꝑte illũ expugna
uit.ac ei cõfutauit erroꝛẽ.vt non mõ.pu

doꝛi:ↄfuſiõi:ludibꝛioq; oĩbꝰ factꝰ abierit

veꝝetiã de pntiũ.abſentiũq; mẽte.ad q̊

☛

aures tati cetnue deuenit victoꝛia.pe⸗
ſtiferꝰ ille moꝛbꝰ vltro ⁊ citro ſublatꝰ exti
tit.tũc veritas.religio.fides augmẽto ro⸗

boꝛi firmitati.nitoꝛiq; inerplicabili oĩm
fuit mẽtibꝰin quẽ:⁊ in alios innũeros er
roꝛes.qͥ moꝛbidã fluctuãtẽq; Petri reda/
debãt nauiculã pluria egregia edidit voꝝd
lumia:Cũ aũt hüchoĩem. e celo miſſum
ad ꝓtegendã defendẽdãq; fidẽ xpᷣi.San
ctus ſenex THalerius minime dubitaret
fuiſſe deſtinatum.foꝛmidarecepit.ne ipᷣm
in epᷣm alia poſtularet eccłia Metropo/

litano ſuo. Carthaginẽſi videlicʒ archi⸗

pꝛeſuli el obnixecq; ſupplicauit.quatenꝰ
ipᷣo cedente Iponẽſeʒ epᷣm Auguſtinum
oꝛdinaretcuis hũilibꝰ annuẽs pᷣcibꝰ.con
uocata ſynodo.eo cedente.Auguſtinum

Iponẽſis eccłie pᷣſuleʒ creauit.ad quam

certe dignitatẽ aſſumptꝰ.nõ vt ́buſdam

placet ante.clericoꝝ regulariũ: qͥs voca⸗
bulo greco canonicos appellamꝰ mona
ſteriũ inſtituit.⁊ duos poꝛes viuẽdi mo

Tos. q̊s ſuis vederat fratribꝰ in vnã rede-

git regulã. quã ⁊ fratribꝰ ⁊ canonicis iuſ

ſit eſſe cõeʒ. Hec nempe tertia eſt. q̃ a ma

ximis pontificibꝰ int᷑ canones recepta eſt
⁊ appꝛobata.Hec ob pᷣſulatꝰ dignitateʒ

frẽs eiecit. ́nimo ſecum iugit᷑ plurimos
iuſſerit cõmoꝛari. vt cũ eis ſicut in ſᷣmõe
ad pᷣſbyteros Iponenſes inqͥt. aim men

temq; ad deuotionẽ excitaret: ⁊ pꝛna ſoli
taue ↄfidentia dulcia cũ eis haberet col/

loqͥa. ¶ In epali celſitudĩe latioꝛẽ vitam

nõ duxit. ſed vt ipᷣe poſteris tradidit ĩ ea
ſede pauꝑtate magnoꝑe ſᷣuabat Olera ⁊
legumina abſq; oleo.abſq; butiro· abſq;
om̃i alio cõdimento.vt antea in ſolitudie
cõis eiꝰ victꝰ erãt infirmoꝝ tñ hoſpitũq;
gra nonnũqᷓ; cames hẽbat. Eino ſemꝑ
qꝙᷓ; ſobꝛie vtebat᷑ Quippe ſibi pauꝑ ⁊ par
cus:alijs aũt diues.⁊largꝰ erat: ſibi ieiu⸗

nia. vigilias. æ acerrimas quaſcũq; vite
agſperitates.alijs epulas.⁊ optima q̃cũq;

q̃ abſq; pctõ poterat oblectamenta cura⸗
bat. Eiꝰ hoſtiũ viatoꝛibꝰ patebat. Mẽſa
frugatł erat hoſpitibꝰ.in q̃ nullã ↄfabula⸗

tionẽ fieri ſinebat.ſʒ vel diſputationẽ.vł

lectionẽ. aut ſaltẽ ſummũ inſtituerat ſᷣua

n ſilentiũ. otractoꝛes in mẽſa tanq; peſti

feros.moꝛbidoſq; pellebat · Idcirco in ta
bella menſali fecit in eos ſcribi verſiculos

Quiſqͥs amat dict abſentũ rodere vitaʒ
Hoc mẽſam indignã nouerit eẽ ſibi. NHa

ſa erꝰ lignea erãt.vł terrea.nõ qm̃ argen⸗
tea eſſent ei.cũ auro argento.diuituſq;
multis abũdaret.ſʒ qm̃ ea frãgi ⁊ cõflari
⁊ captiuoꝝ redẽptioni paupeꝝ ⁊ quoꝛũ

cũq; indigentiũ ſubuentioni ea diſtibui

iuſſerat. Cũ aũt ↄtinua.diffuſaq; erga e⸗

genos æ pauꝑes largitate eccłie pecunia

vefuiſſet.fideli ꝰnũciabat ppło.ſe nõ ha
bere.qð indigẽtibus erogaret. IJdq; pa⸗
lam pꝛedicabat. Et vt in paupertate eos
ſolidaret.fratribus Iponenſibus ſepe⸗/

numero dicebat. Heq; tempoꝛalium bo
noꝛum poſſeſſoꝛes.ſed erogatoꝛes ſimꝰ·

. = . H

Mecq; ego qui epiſcopꝰ ſum habere quip⸗
piam debeo. niſi tm̃ ad diſpenſandum.

P. Vna eccłliaꝝ mrimoniũ ſunt paupez

Deoſãguiĩeis ei cura n erat.niſi q̊s plꝰ

eguiſſe dignoſceret. Etenĩ alieni pauꝑes
qᷓ; ꝓpinqui diuites ſibi erãt canoꝛes. In

veſtimẽtis itẽ ⁊ calciamẽtis tantã ſerua⸗/
bat mediocritatẽ.vt ſe de pᷣcioſa veſte eru
beſcere fateret᷑ iuberetq; habituʒ nrjm no
tabilẽ nõ eſſe.nec affectare veſtibꝰplacere

ſed moꝛibꝰ.Ob eã rem cũ ei pᷣcioſum da-

ret᷑ indumentũ illud ꝓ pauperũ ſubuen/⸗

tione vẽdebat.vt cuʒ illud cõe eſſe nõ poſ

ſet.pecunia inde ſuſcepta cõis eſſet cõmo
diq; egenis largiret᷑· Pius erat miſeroꝝ
ↄſolatoꝛ. Libẽs pᷣdicatoꝛ: dulcis doctoꝛ
tonans arcanoꝝ dei pco.nefandoꝝ vitio
rũ acerrimꝰ repꝛehẽſoꝛ:timidis amenꝰ.te
merarijs ſeuerus.cũctis tñ erat affabilio.
NDiduas.oꝛphanos. pupillos.miſeroſq;
ꝓtegebat ·ſubleuabat oppꝛeſſos.defenſa⸗
bat iniuſte dãnatos.rectꝰ iudex omnium
erat.ꝑinde filios vel ſibi caros ꝓpter ec⸗
cleſiã exheredãdos petenti dicere ſolitus
erat.Alterũ ↄſultoꝛem quereret.qᷓ; Rugu
ſtinũ. Quid plura.Mixtã habebat cu iu
ſticia miram clementiã.Monaſteria.ec/
cleſias.hoſpitalia. ⁊ cetera pia loca erige
bat.ſuſtentabat.⁊ manutenebat.Frẽs qͥs

in xpᷣo genuerat ſepe viſitabat:tũ vt eoꝝ

ↄuerſatiõe eius augeret᷑ feruoꝛ.tũ vt eos
exhoꝛtaret᷑.doceret.ac in ſctõ ↄfoꝛtaret ꝓ
poſito.Eoꝝ qᷓ;tũ opꝰ erat indigentie ſub
ueniebat. VUn cũ eoꝝ numerꝰ auctꝰ fuiſ⸗
ſet.cẽtũ ⁊ q̃draginta veſtimenta.totidẽq;
calciamentoꝝ paria. quatenꝰ ſedulioꝛes
frequẽtioꝛeſq; in oꝛonibꝰ ⁊ alijs diuinis
obſeqis eẽnt.largitꝰ ẽ
mũ ſuã adire paſſus ẽ nullã. neq; germa
nã ſoꝛoꝛẽ.neqʒ fratris filias.que deo pa⸗
riter ſeruiebãt. neqʒ ceu Poſſidomiꝰ me⸗
moꝛat cũ muliere ſolus loqͥ volebat vnqᷓ;
etiã ſi qð tractandũ fuiſſet arcanũ.ſi qua

vo interdũ tanto eiꝰ indiguiſſʒ affatu.vt

ſe ei negare neqͥuiſſet nõ niſi fratribꝰ aut
clericis ꝓſpicientibꝰ ei pꝛeſtabat auditũ.
¶ Eã hoſpitibꝰ caritatem obſeruabat.vt
At poterat in ꝓqꝛio ſuſciꝑet domicilio.et
tãq; xpᷣi gſona coleret ⁊ veneraret᷑ ſꝑ me⸗

moꝛ ſaluatoꝛis dicẽtis. Qð vni ex miniꝰ

mis meis fecerius mihi feceritis. Ob eaz
cqm no imento cen dinꝰ? Poſper recen

eiaꝝ intro do

VI

—

ſuit. Cũ ex multa pauperũ frequẽtia vice
quad cuiuſdã lauiſſet.⁊ oſcularet᷑ pedes

ab eo audire meruit. Gaude Auguſtine.

qꝛ hodie xpᷣm dei filiũ videre ĩ carne. tan
gere.lauare.⁊ oſculari eiꝰ pedes.atq; cuzʒz

eo loqͥ meruiſti. Quibꝰ expletis eiꝰ eua/

nuit ab oculis ſi . mã inexplicabilẽq; relin
quens leticiã:

nil peccati ꝑpetraturũ.Qui Auguſtinuʒ

necaret.imo eũ tòq; lupũ rapacẽ.leonẽq;

rugientẽ ⁊ inuaſoꝛẽ acerrimũ occidendũ
ꝑdendũq; eſſe pꝛedicabãt.aſtruẽtes ꝑdi/⸗
toꝛibꝰ eius cuncta ab iĩmoꝛtali de relaxã⸗
da fuiſſe facinoꝛa. Hinc erꝰ de interẽptio
neↄſilium ſepiſſime inientes.ſił in nefan
diſſima eoꝝ ↄſpiratione. deilicare ulũ de
creuerunt qͥ Auguſtinũ quauis moꝛte de
media ſuſtuliſſet.eq ob rẽ ſepe ipſuʒ inua
ſere.ſepenumero nũc veneno.nũc armis
nũc alis modis plurimis eũ extinguere
conati fuerũt.ſepenũerolcũ docẽdas mo
nendaſq; ple bes adiet.armati in eum ir
ruerũt. ꝛepotẽs aũt deꝰ ſemper ſuũ ath
letã ſeruaui illeſum:vt mundã illeſãq; ſi
dẽ eiꝰ iugiter cuſtodiret. die noctuq; pen
ſitabat.quo pacto ſue alioꝛũq; potuiſſet
ꝓdeſſe ſaluti.perinde nõ tam ſuꝑ ecclłeſie

ſue animis. ſed ſuper totiꝰ xpᷣiane religio

nis vigilabat grege.ne vel ſathane. vel ꝑ
uerſoꝝ hoĩm ꝑfidia.doliſq; labẽtes lupis
pabulo fierent. OQð ſiẽuippiã ↄtigiſſet.lu
ctu amariſſimo.diuinq ĩploꝛabat clemen
tiq.vt eiꝰ pꝛeſto adeſſet ↄuerſioni.Quos

vHo ſua oꝑa iduſtriaq; valebat erigere.nõ

mõ non omittebat:veꝝetiã ad id faciũdũ

nulla occaſiõe ei poterat eẽ ebitudo. Nic

cũ Roma Gothoꝝ irruptione.vt eis ver
bis vtar agẽtiũ ſub rege Alarico.atq; im
petu magne cladis euerſa eſſet.eiuſq; e⸗
uerſionẽ deoꝝ falſoꝝ mutoꝛũq; cultoꝛes
in xpᷣianq religionẽ referre conarent᷑.ſoli⸗

toq; acerbiꝰ ⁊ aulariꝰ deũ verũ blaſfema⸗

rent.ipſe exardeſcẽs ʒelo dom dei aduer
ſus eoꝝ blaffemias. ⁊ erroꝛes. magnum

pꝛeclariſſimũq; illud volumen qð de ciui
tate dei inſcriptum eſt in duos ac viginti
conſumatum libꝛos q;accuratiſſime ſcri⸗
plit. Hoctem pene totam ducebat inſom

nem/vthis deſenſionum cauſis. ſancta⸗
mm littergrum explanationibus, diun⸗

ic legendo/p̃dicando r
ſcribẽdodiſputãd oq; valent᷑ inuadebat.
72fundebat hereticos. vt palã aſſererent

hſiſq; imploꝛãdis vacaret muneribꝰ. qͥ bꝰ
ſic erat intẽtꝰ . vt ſepenumero oĩs ſenſus
erxpers videret᷑ Quo plerũq; fiebat.vt cenu
abalijs vocaret᷑ in celeſtiũ raptꝰↄtempla
tionẽ ſentiebat mime⸗C

ſancti baptiſmatis lauacꝝ ſuum inſtituit

auim.vt non modo ea crimina. qᷓ moꝛtẽ in
ferunt.aliqn ꝑpetrarit ſed nunq; ocioſo

yybo nunq; iuramento. nunq;ue menda
cio fuerit vſus. Vn ⁊ illa que etiam com
muni religioſoꝝ licentia iuramenta fiunt
vVtpote. mihl teſtium ſit · de? me adiu⸗
uet.in vᷣo iudicio loquar. ⁊ alia q̃ imbuc
cam paꝝ meditate loquentiũ ↄcidere ſo⸗
lent.cura quadam incredibil.tanq; dirã
peſtem exboꝛrebat aſſerens euangelij do

cumentum magnopere foꝛe ſeruandum.
omnes in vnum admonemur. vt om̃is
Fmo noſter ſit eſt eſt.non non ne iurandi
conſuetudĩie impeierandi laberemur exe

crationẽ. ¶ Quanta ſubinde nituerit ca

ſtitate eiꝰ fama/pꝛeclaniſſimumq; nomen
teſtis eſt. ̊ caſtitatis ſpeculum.pudicitie

noꝛma.omis demum ↄtinentie exemplar

„ ab em̃ibꝰ diceret᷑. Qua de re nullum boꝝꝰũw ‧“n
num opus ſine caſtitate crebꝛo dicebat.
ſepe ĩdubitateq; aſſerebat. quo pacto pl?
prliaceat deo mugitus boum. latratus co-
num cronitus poꝛcoꝝ.qᷓ; depꝛecatio cle-
ricoꝝ luxuriantium. ideo vt om̃is carnis
rebellionem tolleret cilicio. ieiunijs. fla2-

gelliſq; aſperrimis eam domitabat. Cu/⸗
dilis molliciem.veſtium oꝛnatus. appa⸗

ratus domus.colloquia ⁊ aſpectus mu-
lieꝝ que maxime ſunt incentiua libidis.
mirumimmodũ odio habebat: Hinc et
mulierũ inſpectoꝛibꝰ qᷓ; ſepe dicere ſoli⸗
tus erat Jinpudicus oculus. impudici
coꝛdis eſt nuncius. Pꝛeclariſſimo euan?ꝰ-
gelizandi officio tam feruenter fungeba2,-
tur.vt non iniuria in diſpenſando verbo

cei · parem cum apoſtolis gratia habuiſ⸗
ſe cenſeat᷑: Canta faciendoꝝ miraculoꝛũ
vᷣtute etiam viuens claruit vt nullũ moꝛ/⸗

bi genꝰ fuerit qð pijs pᷣcibus ſanctiſq; me
nitis eius non fuerit ſublatum.q̃ cum exx·
plicatu difficillima foꝛẽt ea impꝛeſentia
rum pᷣtereo.Quid opꝰ eſt bis.pꝛofecto
ſingula eius facta ac geſta ſtupenda ſunt
non niſi vehementi ſpirituſſancti fuiꝰ“
ſe afflatu ↄgeſta cenſendum eſt · Anum
tmn arbitroꝛ.qͥ̊ ꝓculdubio cunctis veteris

Sic poſt ſacro

gec noui teſtamenti viris ſanctis pᷣferẽdis

ſit· copioſoꝛẽq; d ei gratiã ſuſcepiſſe mini

me dubitandũu. ꝙ cum ſic partita diuina
munerg ſint. vt alij diſſerendi. alij legedi
alij euãgeliʒandi.alij oꝛãdi.alij ſcribadi.

alij regẽde reipublice.alij interpᷣtandi ſer

monis.alij ſanandarũ egritudinum.alij

effugandoꝝ demonũ.alij expugnade tẽ⸗
ptationis.alij item alio refulxerint mune
re.Auguſtinus vᷣo ſic oĩbus his pꝛeditꝰ

piꝛꝛemonituſq; fuit.tqq; oĩa faciebat egre⸗

gie. vt nihil ſupꝛa. ¶ Ob eã rẽ Macedo/⸗
nius ſtupet.deũq; in teſtem inuocat ſe ne

ſcium eſſe.qͥd in Auguſtino magis mire

tur.an ſacerdotij petfectionem. an philo
ſophia dogmata:an hiſtoꝛie plenã noti⸗
ciam.an facundie iocunditatẽ · an rerum
modoꝝq; varietatem.oĩa inquit ſic parit᷑
complexꝰ eſt.vt neq; in vita ſanctioꝛ:ne⸗
q; in doctrina poſſit excellẽtioꝛ excogita
ri.Ob eã rem ſanctꝰ Pꝛoſper reꝝ Nugu/⸗

ſtini meditatoꝛ accuratiſſimꝰinquit.Deꝰ
piꝛ per vnigenitũ filium ſuũ cuncta crean
uit.⁊ aliquo gradu pꝑfectõis creaturas ſin
gulas dotauit; Sed beatum Auguſtinũ

ad imaginẽ trinitatis creatũ ad eo ſubli⸗/
ulauit.alta.ſ.intelligentia.memoꝛig lata.
volũtate inflãmata. vt nullus excepto fi

lio dei ieſu xpᷣo ſibi nũqᷓ; fueritſilis inuẽ

tus. Merinde diuus Oddo Columeſis
gentis pnceps głioſiſſinms. Qui ⁊ Mar
tinus quintꝰ Ro.pon.ma.extitit.dũ di⸗

ue Monice coꝛpus ſanctiſſimũ a tyberi⸗

nis oſtijs in vꝛbẽ cum incredibili quadaʒ
trſferret celebꝛitate ipſũq; nobis tãq; eiꝰ
nepotibus veris ac legittimis heredibus

cõdonaret. in tanti doctoꝛis laudẽ pꝛeco

niũq;.vt ꝑ talem pꝛolẽ.talem tãtãqʒ pa⸗

rentẽ extolleret.h̊ pacto intonuit. Quic⸗
qqd eni ſimul oẽs apoſtoli plantauerunt.

Quicquid apollo atq; alij apłoꝝ ſectato

res irrigarũt·: h coꝛonauit.h tetendit.hic

velut circũpoſito aggere materiã pꝛebu⸗

it.q̃ ex deo felicioꝛa eccleſia ſuſciꝑet incre

mẽta.Sic itaq; hũc virum celeſtem ſpũs
ſanctꝰ ſua repleuit gra:vt nõ modo in oĩ/⸗

bus liberalibꝰartibus.ſicut in ſuꝑioꝛibus
aſſertũ fuit. Veꝝetiam in eminentiſſimo
thheologie fonte. omniq; bñ agendarũ re
rum virtute pꝛet᷑ deũ pꝛeceptoꝛem habue

rit neminẽ. Sic enĩ tepẽte ſub ficu in alte
rũ mutatꝰ ẽ virum.vt qᷓ;qᷓ; hõ natura.vir

— —

— —

idis

nint
Una

edi

dt.
iſer
alij
le
une
dic⸗
gre⸗
go⸗
ene
nire
lo
ti⸗
um
ani
ne /
gta
/,
de
gen⸗
1s ſin
ſtinü
jbli⸗
ato.
to ſi
nuẽ
eſis
.
Nis
ri⸗
e;
es
bus
neco
&*

H/

unt.
tato
hic
bu⸗
ncre
pi
oi⸗
bus
mo
ſte
bue
glee
VI

Fo. vn

tute ? gra angelus.vt diuo Baſilio pla2-

cuit.merito fuerit iudicãdꝰ.Eteni tot tã/⸗
tiſq; gtiaꝝ muneribꝰ ſummꝰ reꝝ oĩm opi

ferx eu inſigniuit. vt nõ mõ oĩm vᷣtutum

foꝛma ⁊ ſpeculũ extiterit in natura.ſʒ to⸗
to oꝛbe terraꝝ vnicũ eſſet.Chꝛiſtiane fi⸗

ei iubar ſplendiſſimũ.q̊ non mõ terenis

in artubꝰ viuente.ſed oĩbꝰ ſacuł ſue mẽ/

tis ſplendoꝛe tota refulgeret eccłia.Ram
ſue admirabilis ſapie flumẽ ſic eam irri⸗
gauit.vt nullo vnqᷓ; tꝑe vel hereſibꝰ.vł in

ſideliratis agitationibꝰ. ſiccitatibꝰ.adu/⸗

ſtionibuſq; poterat arefieri. qͥn eiꝰ ſapien
tia poſteris relicta:⁊ virere et firmari. ac
gpetuo ſtabiliri queat.i¶ ¶ Lot nãq; egre2

gia libꝛoꝝ edidit volumĩa.tot elegantiſſi
mas oꝛones tot epiſtolaꝝ genera.tot va

rios diuerſaꝝ reꝝ tractatus cõpoſuit. vt
nihil oꝑtuʒ.nihil obſcuꝝ. nihil abditum.
nihil indiſcuſſum.nihil qð velad defen/
ſionẽ.vel ad gubernationem.vel ad augę
mentũ:vel ad fidei głam ſpectet.intactuʒ
reliqrit. Hinc Aoluſianꝰ legi dei deeſſe ·½
väy3rt quicqͥd Auguſtinũ ↄtingerit ignoꝛaſꝰ
ſe. Hinc Poſiidonius cecinit Auguſtie
tonas diuine flamine vᷣbi. entit᷑ qui te
totũ legiſſe fatet᷑.aut tua qͥs lectoꝛ noſce⸗
re cuncta põt.MHãq; volumi bꝰmille Au
guſtine refulges.Teſtant᷑ libꝛi qð liquoꝛ
itpe tui.qᷓ;uis multoꝝ placeant documen

ta libꝛoꝝ.Si Auguſtinꝰ adeſt ſuffiẽ ipſe

tibi. Heq; ꝑ mille ſic numeꝝ pᷣſcriptũ inꝰg
telligamꝰ. qͥn longe plura ediderat volu-
mina. Sed cũ quendã indefinite multi-/
tudinis modũ. ſicut ꝑ ea qad Paulinuz

idẽ Poſſidoniꝰ ſcripſit aꝑtiſſime ↄſtat in

ſinuare voluiſſe. Hempe qdaʒ in epłalſic

inqt. Si a me petis q̊t libꝛoꝝ volumia di

uerſis ꝑſonaꝝ ſtatibꝰ pꝛ ñ Aureliꝰ Au/
guſtinꝰ gratioſe ↄſcripſerit. nil aliud tibi

rndere cũ ceteris audeo.niſi ꝙ aſcẽdit ſu

per cherubin. ⁊ volauit ſuꝑ pennas ven/
toꝛũ.cuiuſue intellectꝰ magnitudinẽ.lati
txudinẽ.ꝓfunditatemq; ſi ſcire ſideras.
auſculta.obſecro te.pauliſper. Fert᷑.n.x

Marcus Cerrentius ANarro apud lati⸗

nos innumerabiles libꝛos ↄpoſuit.apud
grecos Calcidoꝛus mir attollit᷑ laudibꝰ

De noſtris etiã Oꝛiginẽ ſex milia libꝛos
legit᷑ cripſiſſe.hoꝝ aũt oĩm ſtudiuʒ Nu⸗

guſtinꝰſcia ingenio vicit: Haʒ tanta di

ctqdo puatim.tqta in eccleſijs.diuerſiſq;

locis diſputand o conſcripſit vt vix cuiõ
ſtudioſoꝝ non dicã ſcribere. ſed nec ea le

gere poſſe occurrat. Mentit᷑ ergo qui ſe

totũ Auguſtinum legiſſe fatet᷑. At quidẽ
ſi Varronẽſi Calcidoꝝ. Oꝛigenẽ.⁊ oẽs
cuiuſcũq; ſecte philoſophos/atq; oĩs fai⸗/
cultatis doctoꝛis.ſiue gentiles:ſiue fide⸗

les ſuꝑauent.nõnulle duũtaxat ſed plures
ſex milibꝰabũdaſſe voluminibusaſtrua/

mus.neceſſe eſt cui ſententie nõ tam mea
inherer opio.qᷓ; Iſidoꝛi. Vgonis. Vin⸗

centij. Bernardi.alioꝝq; plurimoꝝ aſſen
tit auctoꝛitas.in quoꝝ quidem volumi/
nũ editionibus hec ꝓfecto ſtupenda.atq;

vltro ⁊ citro admiranda ſunt. ꝙ in oi.ſ.

opꝑe alio vſus ſtilo fuerit. ꝙ nulla in tot
tantoꝝq; voluminũ copia inueniat᷑ repu
gnãtia ꝙ ſic adunguẽ emẽdatiſſima cun

cta reliquerit.vt nihil vel addendum ſit.

vel minuendũ.in quoꝝ emendatione li⸗
bꝛum.quem de ꝑtractationibꝰ inſcnpſit.
ſua in ſenectute cõpoſuit.quibus quidem

ſuperne ineffa biliſq; ſapientie effuſio. ſo
liditas tenacitaſq; memoꝛie.deniq; men

tis eius celeritas compꝛobatur· que in
nullo quouis alio doctoꝛe.vt neminẽ ex
cipiam vnqᷓ; fuere.Quid igit᷑ pluribꝰmo

roꝛ.nullũ ſatis mihi tempꝰ. nulla dicẽdi
vbertas. nila deniq; metis acies adenar

randa.excogitanda.explicandaq; fideli⸗
ter.ac ſancte ab eo geſta ſatis eſſet.ne ta⸗

men longioꝛ fiam. ⁊ ad ipſos Smennrt⸗

os feſtinem.oꝛationem claudaʒ. ¶ Poſt

itaq; innumera eius oꝑa poſt admirabi⸗
lem.ac penitꝰ inexplicabilẽ ſanctimoniã.

defenſionẽ.ſublimationẽq; fidei.a ſalua⸗
toꝛis oꝛtu anno quadringẽteſimo trigeſi

moſexto. pontiſicatꝰ Sixti tertij. anno ſe
cundo Theodoſij minoꝛis imperij vnde

uigeſimo.pꝛeſulatus eiꝰ anno q̃drageſi⸗
mo.oĩſqʒ eius etat ſexto ⁊ ſeptuageſimo
Juxta Euſebij Poſſidonijq; ſupputatio
nem ANandaloꝝ exercitu omnẽ Affncam
imaniſſime deuaſtante.ſexui.etati pꝛofeſ
ſioni.dignitatiq; nulli ꝑcente.pꝛe ceteris
Auguſtinꝰ ſue ſenectutis dies amariſſi⸗
mos.lugubꝛeſq; duceret. Cũ enim alios
hoſtili nece extigui.alios effugari.alios
pꝛe toꝛmẽtoꝝ acerbitate a fide apoſtota/
re.Eccleſias itẽ ſacerdotibus miniſtriſq;
deſtitui virgines ⁊ optimo quoſcũq; cõ⸗

tinentes diſſipari coꝛpoꝛis animiq; mie⸗

gritatem in omnibus pene deficere.· op· ¶ Exẽplis pbitas cuius in oꝛbe micat
pida demolliri.deuaſtari vꝛbes.ſacra dei
templa igne cremari.hymnos.laudes.ſa

cramentaq; omnia ab omnibꝰ fere pꝛeter

miſſa vid eret.tantam eccleſie iacturã.tꝭ⸗

qᷓ; deploꝛandum excidiũ equo anumo fer
re non potens.tenſis in celum palmis lu

ctu ſingultu. omniqʒ doloꝛis acerbitate
maceratus.coꝛpoꝛe.menteq; pꝛoſtratus
Noctes dieſqʒ oꝛe ⁊ coꝛde humillias of
ferens pꝛeces dei exoꝛabat manatenee
qʒ imploꝛabat clemcntiã .vt hec tanta eex
tingueret mala. aut eius fidelibꝰ conſtan
tiam patiẽtiqʒ in ea pꝛeſſura iacturaq,
largtretur.aut ipſum de hac lugubꝛi vita

ſaltẽ ſubꝛiperet. ⁊ de tertio ſe exaudien⸗

dum reuelatum eſt ei:quo factum fuit.vt

tertio obſidionis menſe agitan febꝛibus
ceperit.qui optatum efflagitatũqʒ votuʒ
de ꝓrimo conferendum agnoſcẽs omni/⸗

quos penitentiales nos appellamus.q̊s

ipſe pꝛimus ſe legit. vbertime flẽdo eos

ſepiſſime relegebat Fatres canonicoſq;

in vnũ congregatos ſolabatur. ſancta ſa
luberrimaqʒ documenta eos docebat. et
miro qͥdam ſuaſu in ſancte religiõis pꝛo/⸗
poſito confoꝛtare deſinebat nuũqᷓ;. Cem⸗
poꝛaliũ terreſtriũqʒ rerum teſtamentum

nullũ fecit.qꝛ; vnde faceret xpᷣi pauper ha

bebat minime. ĩmenſi tũ thezauri ſapien/⸗
tie ſue bibliotecam per totum.ſ.oꝛbem ef
fundendam reliquit. Itaqʒ ſuſceptis fi⸗
dei ſacramentis. oꝛe mẽteqʒ humili᷑ deũ
laudãs.decima egritudinis die. quinto
kalendas ſeptembꝛis.angeloꝝ comitana⸗
te caterua/pia ſanctaqʒ anima illa coꝛpo
ris ſoluta domicilio.ad ſuũ redijt creato

rem Amen.

¶ Erplicit vita ſancti Auguſtini et.

Qui ſcripturaꝝ ꝓfers archana ſacrarũ
Eloquijs re ſerans abdita cuncta tuis
Doctioꝛ ingenuaqʒ oĩ cultiſſimꝰ arte
Et ſtudio pꝛeſtans. ingenioqʒ nitens
nihil obſcurũ latuit/ſʒ ⁊ oĩa clarent
Eitqʒ hũana ſil dogmata ⁊ alma parẽt
Kurꝰ æ ĩſtruimur doctrinis atz mõemur

Parban ce gentis dec? Auguſtine ꝑbẽne
Hoꝛrida quẽ nobis aphꝛica terra tulit

Millia libꝛoꝝ ꝑte pater alme legunk

Editaqʒ pꝛomũt quicquid vbiqʒ latet

Sis fautoꝛ oĩbꝰpiꝰo ſctiſſime pꝛeſul

TAtq; deo tuas offer ad alta pꝛeceos

ſtrinximus.quatenus ad

mus obſeruatoꝛes.de eiꝰ pꝛeſtantia qͥp⸗

piam reſeramus. Nempe ex omnibus re
gulis · ſub quibus viri religioſi in dei mi⸗/
litant eccleſia.ea que a pꝛecellẽtiſſimo do
ctoꝛe Auguſtino cõdita eſt pꝛoculdubio

pꝛimatum tenet. tum ob ipſius inſtituen
tis excellentiam. Maqʒ regularum eondi
toꝛum aliqui cathalago minime aſcribũ
tur ſanctoꝝ.Aliqui ⁊ ſi aſcripti ſint ſapi⸗
entia non polluerunt.Aliqui ⁊ ſi ſancti⸗/
monia ⁊ ingenio valuerint. non tũ ma/
gne extiterunt auctoꝛitatis.Conſtat au⸗
tem nonnũqᷓ; plus ad ſalutares ſententi⸗
as pꝛoferendas:ſanctitatẽ valere qᷓ; ſapi⸗

entiam. Interdum autem econtra qno⸗
niam ſimplicitas ipſa q;; ſancta ſit. ſi ta
men per ſapientiam non dirigatur minꝰ
vtile. minuſqʒ laudabile pꝛofert iudiciuʒ
Si autem ⁊ ſanctitate. ⁊ ſapientia quis

valeat auctoꝛitatis vᷣo expers ſit.in cona⸗
qenaͤls inrnene pꝛeceptis haud eſt
facile recipiendus. ¶ ¶ria igitur hec.vt
pote ſanctitas.ſapientia.⁊ auctoꝛitas cõ

ferunt inſtitutis dignitatem.quibus q;dtũ

doctoꝛum pꝛinceps Aurelius Auguſti⸗
nus claruerit.efficax a bvniuerſis natio⸗

nibus redditur teſtim onium. Et eni ipᷣm

omnis humane.diuineqʒ ſapientie ſplen
doꝛem maximũ. Ipſum ſanctitatis ſpecu
lum. Ipſum ⁊ pontifſicij merito refulſiſ⸗
ſe dignitate:omnis oꝛientalis ⁊ occiden⸗
talis teſtatur eccleſia. Cum ob exempla⸗
ris pꝛeſtantiam. omne quidem opificiuʒ

Encipit cõmendatio regule eiuſdem.

Atis quoad
potuimꝰ bꝛeuiter vitã ge
ſtaqʒ diui Auguſtini per

merandũ eius celſitudineʒ redderemur
feruentioꝛesmagniſicaremuſqʒ interpꝛe
tandum opus.qm̃ ex tato eſt doctoꝛe p⸗
fectum. Hunc autem. vt tanti operis nõ
modo lectoꝛes.veꝝetiam attentiſſimi ſi/

— —— R1

— — — —

8

—

— ——

— U(———0— — — —— — — —ʒ—UV—v—

— —

— — —

ie
ti⸗
gy
ti⸗
i⸗
o
its

in⸗

13
.

ſa ꝓdurxit.At vero pleriqʒ omnes ex ſan⸗
ctoꝛum patrum.cenobitaꝝ.videlicet aut

anathoꝛetarum inſtitutis.eoꝛum regulaʒ

compilarunt.Auguſtinus autem ad ex/⸗
emplar vite apoſtolice:quam infallibilis

Dei inſtituit ſapientia.ſuam condidit ec/
leſia teſtante.que de ipſo loquens ita ce
cinit. Et cepit viuere ſᷣm regulam ſub ſan
ctis apoſtolis conſtitutam.quod ⁊ ipſeĩ
plieriſqʒ ſuis aſtruxit ſentẽtijs. in quibus
ſe pꝛofitetur apoſtolica vita viuere velle.
Sed quanto ſacer ille apoſtoloꝛum ſena

tus pꝛeſtantioꝛ extitit beatoꝛum patruiu

collegio.tanto apoſtolica vita illoꝛum ẽ

inſtitutis excellẽtioꝛ.quo nimirum fit· vt

Dinui Auguſtini regula üllius gerens ima

93

gineʒ. ceteris pꝛeſtet.neceſſe eſt. Cum ob

eius maguam vetuſtatem omnibus enim

rebus diuturnitas ipſa magnum pꝛeſtat

laudandi officiũ. Quod maxime in ſcri
pturis pꝛopter diuturnum magnoꝛu vi
roꝛum verificatur examen. in quo ſi abſ⸗

qʒ calũnia pertranſierint.nemo illas de⸗
inceps audebit inficiari. ¶ Sed cũ ſan/
ctiſſimi Auguſtini doctoꝛis regula.non

ſolum modernas.verumetiam diui Be⸗

nedicti.⁊ alioꝛum quoꝛumcunq; quibꝰec

cleſia vtitur latinoꝛum annis mulc regu/
las pꝛeceſſerit.per totq; illuſtrium viroꝝ

æ concilioꝛum tranſierit iudicia.Quisleã
oppngnare audebit.Quis etiam obeam

rem ceteris eam pꝛeſtantioꝛem eſſe nega
bit⸗Tum ob ipſius regule argumentum.

Poꝛro alie omnes magis circa coꝛpoꝛa⸗

les obſeruantias. ieiunioꝛum diſciplina

rum.vigiliarum.multarũq; angariarum
onera imponentes. Parentes autẽ no/⸗

ſtri ſanctiſſimi canones erga ſpintuales
ceu dei pꝛoximiq; dilectionem coꝛdium

vnitatem.beatoꝛum moꝛum concoꝛdiam
pietatis officia:⁊ cetera huiuſmodi.qui⸗
bus totum eſt opus refertum magis ver

ſantur monimenta. At quidem ſicut ſpoi

ritus coꝛpoꝛi.⁊ lex ſpiritualis legi pꝛeua
let carnali.ita ſptritualia exercitia coꝛpo/⸗
ralibus pꝛeſtent opoꝛtet ac perinde regu

la earum moderattix pꝛeſtãtioꝛ ſit· opus

eſt.Cum deniq; ob eius pꝛeceptoꝛũ mo⸗

FJo. vII

a ſui ratione recipit dignitateʒ. Hinc fit
vt dei opera perfectiſſima compꝛobent᷑.
quoniam per infallibiles eternaſqʒ ratio
nes in letante ſui mente exiſtẽtes vniuer

deramen. Hanq; alie nimis oneroſe. alie

nimis leues ſunt.Altero depꝛemunt᷑.al⸗
tero licenter pꝛofeſſoꝛes vagantur. Olo⸗
rioſiſſimi autem Auguſtini regula ea pi⸗

fecto in ſuis pꝛeceptis vtitur mediocrita
te.vt nec auſteritas ipſa.nec leuitas m/⸗
datoꝛum inuitioſum labatur extremum:
ſed vtiq; omnis eius pꝛeceptio in eo con

ſiſtit medio in quo virtus omnis iure ma
nere dignoſcitur.

Jo.

Cõmentarij ſuper regula diui Auguſti⸗ H
m Iponenſis epiſcopi ſancte eccleſie do
cctoꝛis pꝛecellentiſſimi editi ab Ambꝛoſio

Coꝛiolano ſacre theologie pꝛofeſſoꝛe et
pꝛioꝛe Generali totius oꝛdinis fratrũ he

logi feliciter incipiunt.
(¶A2Aunguſtinuüus

remiiarũ eiuſdem ſancti per modũ Dia/

Ante omnia fratres kariſſimi diligat᷑ de

us.deinde pꝛoximꝰ.qꝛ iſta ſunt pꝛecepta
pꝛincipaliter no bis data·

rente doctoꝛum.⁊ noſtre ſan
ctiſſime religionis· pꝛimo ac
emrgciſſimo fundatoꝛe Nure
lio Auguſtino iubemunvt in pꝛimis deũ

ſubinde pꝛoximũ diligamus.quoniam ſi

cut rationem adiecita mundi redempto

re iſta pꝛecepta ſeruanda ſunt pꝛincipali
ter nobis data adeo quidem vt ex his
ceu ipſe ſalua toꝛ mox intulit.tota lex pẽ

deat ⁊ pꝛophete · Ob eam rem g ſanctiſſi

mo gentium doctoꝛe ſeriptũ eſt. Qui di
ligit legẽ adimpleuit. Et Auguſtinus in
cõmentarijs canonice Johannis inquit

Dilectionem habeas ⁊ impleſti legeʒ.qðᷣ

rÄpzeclariſſimum q; conſentaneum di
ctum ſit.cõſtat ex eo quidẽ. ꝙ ex his dus

bus dilectionibꝰ tota confletur caritatis

eſſentia. Ande eęam hoc pacto ſacni diffi
ritas eſt dilectõ qua
Diligimus deuz pꝛopterſe. ⁊ pꝛoximũ ꝓp/

nire doctoꝛes:

pter deum.aut in deum.perinde idẽ ZRiu
guſtinus in octoagintatriũ queſtionum

volumine eam talem vocat amoꝛem. quo

deus ⁊ animus ipe diligitur.· Et in libꝛo
de doctrina chꝛiſtiana: ea motum animi
nuncupauit ad fruendũ deo pꝛopter ſe⸗

ipſum.⁊ ſe atq; pꝛoximo pꝛopter deum,.g
At enim tanta eſt caritatis neceſſuas.tã⸗
ta excellentia.tanta pꝛeſtantia.tanta de⸗

niqʒ gloꝛia ⁊ ſplendoꝛ.vt de ipſa idẽ glo
noſus apoſtolus Paulus ad Coꝛinth·
ſcribens intonuerit. Si linguis hominũ

locquar ⁊ augeloꝛum cantatem autem nõ
heoea beam factus ſum velut es ſonansaut

IX

cymbalum tiniens. Et ſi habuero ꝓphe
tiam.⁊ nouerim miſteria omnia.⁊ omnẽ

ſcientiam. ⁊ habuero omnem fideʒ.ita vt

montes tranfferam caritatem autem nõ

pabuero nihil ſum. In quib z alijs que

ſequuntur non modo vtilem. ſed neceſſa
riam.hanc vnam omniũ caput parentem
decoꝛẽq; virtutum.ſatis eſſe ad eternam
felicitatem acquirendã tranſegit.eiꝰ quo
ꝙ; pꝛeſtantiam augens eam eſſe omniuʒ
pꝛeceptoꝛum finem. legiſq; plenitudineʒ
ꝗlibi definiuitquoniam ad eam. ſi de cõ
ſcientia bona.⁊ fide nõ ficta extiterit. oĩa
referuntur pꝛecepta.quoꝝ quidem adim

pletio vera eſt legis plenitudo. cuiꝰ eti⸗

am diuus Gꝛegoꝛius celſiudinem cõo⸗
templans illud ſaluatoꝛis verbum.hoc ẽ
pꝛeceptum meum vt diligatis inuicem. ſi
cut ego dilexi vos.exponens.cum vehe⸗
mẽti rogat affectu. Eum cuncta ſacra in

quit eloquia plena ſint dominicis pꝛece

ptis.quid eſt ꝙ de dilectõe quaſi de ſin⸗
gulari mandato dominus dicit. Moc eſt

pꝛeceptum meum vt diligatis inuicem. ſi

cut ego dilexi vos.niſi qꝛ omne mand⸗
tum de ſola dilectione eſt.⁊ omnia vnum

pꝛeceptum ſunt.q; quicquid pꝛecipit᷑.in
ſola caritate ſolidatur. AUt enim multi ar
boꝛis rami.ex vna radice pꝛodeũt.ſic mul

te virtutes ex vna caritate generant᷑. Hec
habet aliquid viriditatis ramꝰ boni ope

ris.ſi non manet in radice caritatis. Pꝛe

cepta ergo dominica multa ſunt ⁊ vnum

multa per diuerſitatem operis vnũ in ra
dice dilectionis.Et Auguſtinus cum de
foꝛtitudine ſuis in ſermonibus narraret.
pꝛeſtantiamaſſeruit. omnis bone actio⸗

nis foꝛmam eſſe caritatem. Cum autẽ di

uinoꝛum verboꝛum eſſet declamatoꝛ.tam
excellens bonum canitatem eſſe aſſeue-
rauit · vt nihil ea pꝛecioſius. nihil lumi⸗
noſius.nihil firmius. nihil vtilius. ni⸗/
hil deniq; aſtrueret foꝛe ſecurius. Et in
tantam pꝛofecto eius laudes erexit ve⸗

bementiam vt dicere nõ diffideret.qꝙ ſub

lata caritate cetera dei munera nihil pꝛo/
deſſent.Ad cuius item pꝛeſentiam cetera
viuerent dona imo virentioꝛi quadà va/⸗

lerent virtute. Et vt ſuam celſitudinẽ ad
ſummũ tolleret faſtigium eam oĩm bono
rum radicem aſtruxit. eam vitã omnium
virtutum dixit.eam inter oia diuina te

nera pꝛimatum tenere pꝛedicauit. eius ti „ x
vem foꝛnax effectus intonuit ſummi dei

maieſtatem ab ea non diſtare. quoniam
orus caritas eſt. ¶ O qᷓ; ſublime quaq;
pꝛecellentiſſimum verbum. Haʒ quomo
do altius.quomodo excellentiꝰ.quomo⸗
do eminentiꝰ. quomodo demum magni⸗
ficentius nobis potuit carittas commen
dari qᷓ; cum dicitur.deus caritas eſt. Bꝛe

uis quippe laus.ſed maximum pꝛeconi-

um. bꝛeuis in ſermone. maxima in intel⸗
lectu. Merito igitur perquirenda eſt ca⸗

ntas.merito amplectenda. merito pꝛo il
la adipiſcenda omne ſtudium eſt adhi-

bendum.merito ⁊ pꝛeceptoꝛ et inſtitutoꝛ
noſter Auguſtinus in apoſtolice regule
traditione exoꝛſus eſt. Ante omnia fra⸗

tres canſſimi diligatur us .einde piAo
ximus.Caueat igitur vt nemo ſe ſeducat
aſtruendo ſe dumtaxat in bominem pec

care.ſi non diligu fratreʒ.Quomodo qͥs
non peccat in deum ſi in canitatem. que
veus eſt delin quit. ¶ Banc igitur ame⸗

us. hanc ſequamur. hc amplectamur mü ⁊ imer
nihilo creat᷑.heca patre ⁊ filio de vtriuſ⸗

i xo gratieſſe veſideramus.ſi moꝛtẽ cri⸗
minum.pugnantium virtutem.victoꝛuzʒ

palmam.mentium concoꝛdiam. electo-⸗

rum cõſoꝛtium omniumq; bonoꝛum an⸗
helamus affectum. Mancteneamꝰ in di⸗
uine maieſtatis fieri dmicilium concu⸗
piſcimus. Sic enim familiaris ẽ deo ca⸗
ritas. Vt ipſe manſionem habere nolit.

Abi caritas non fuerit. Si ergo carita-

tem habemus.⁊ vtiq; veum in nobis ha/⸗
bemus.quia deus caritas eſt· Quid igi/⸗
tur opus eſt.vt longe vageris. Quid gi/⸗

rum celi perluſtras· vt veum videas. In⸗
tuere conſcientiam tuam. Attende et an

caritatem in ea videas conſidera. Si in

mentis tue ergaſtulo habitat .et veus ibi

habitat. Si caritatem in ea vides et de⸗

um pꝛofecto vides. quia deus caritas ẽ.

Vis o frater · vis.o herrmitane videre ſe
ntem in celo. habeas caritatem dili⸗
gas ante omnia veuʒz. diligas einde pi

kximum. exequere mandata pꝛeceptoꝛis

tui Auguſtini.⁊ in te illum ſicut in celo
meditaberis ſedentem rer

N¶ Muomodo differt caritas a xo.

(NAinbꝛoſius

—.

BDe modis quibꝰ habenda ẽ dilectio.

t ita exiſtimes caritatẽ eſſe deuʒ

citia dicit᷑.ita ⁊ caritas verius nuncupat

Partienda eſt igit᷑ caritas: vt altera cra
ta alteri inſit.altera creatrix in ſe ecxciſtat.

Hec illam nobis creat:⁊ infundit.per il⸗

lam ad iſtam tendimus ⁊ deuenimꝰ. JIl⸗
la via.hec finis.illa mens perficit᷑. ꝑ hãc
perfecta in ſuo regno locat᷑ · Illa toti?tri
nitatis munus eſt hec patris ⁊ filij ſum/

mũ ⁊ imenſum eſt donũ. Illa nempe ex

qꝙᷓ; ſubſtãtia pꝛoculdubio ſpirat᷑. Illa de

ſolius trinitatis arbitrio dat᷑̊tempoꝛalit᷑⸗
hec diuina cõcomitãte natura pꝛoducit᷑
eternaliter. Per hanc pater ⁊ fili mutuo
ſe diligůt.per illam nos felicit᷑ deũ ama
mus ⁊ pꝛoximũ.qᷓ;qᷓ; illo ſpũ.qui ⁊ cariꝰ
tas eſt.vt noſtro vnito.veluti non ablſur-
de quidã eſtimauerũt.vtrũq; deũ.ſ.⁊ pio
ximũ meritoꝛio compłectamur amoꝛe.Et
m̃ vtraq; ad beatitudinẽ facit vtraq; hbo
minũ mẽtes incendit.vtraq; inflaàmat et

nectit.lʒ m ltis diſpari efficiẽtia · vtraq;
merito. vno ſingulariſſimo ↄfundit᷑ voca

—

¶ Ambꝛoſius =ð
Taqm̃ deũ atqʒ pxim iubemur di
ligere.pinde qũo vtraq;.⁊ q̃ circa
Beuz.⁊ q̃ circa ꝓxim verſat᷑ dile⸗

tenẽda ſit. indagandũ ẽ. Eſt eni illa
qͥ ſũmo ac pꝛepotenti.vnũ deo.eminẽtie.

cõtiuuitatis.vehemẽtie.inreferibilitatiſ⸗
q; modis dʒ eẽ circũoꝛnata. Eminẽtie in
quã modũ ĩpꝛimis tenere dʒ.qm̃ cũ dile
ctionis obiectũ bonũ ſit.tãto vnũquodq;
magis dʒ amari.q;to maius eẽ bonũ di⸗

9

Eq; tñ te labi volumus in erroꝛr? e

ot eum illum eſſe mẽtis noſtre hba
bitum credas.quo eiꝰdiligimus maieſta
tem. Abſit vt id arbitreris. Scimus eni
deiũ eſſe ſubſtantiã.eternã ĩmenſaʒ incoꝛ
ruptibilem. omnitũ rerum creatricẽqua-
les quidem pꝛopꝛietates tali habitui qui
ab ipſa ſumma dei celſitudine noſtris in
mentibus tãq; aliquid creatũ ⁊ alteri in
herens infundit᷑. tribui nõ poſſunt.NHon
tñ ob eam rẽ mentitꝰ eſt Johannesqui
Ddixit. De caritas eſt. qm ſpirituiſancto
hoc nomen tribuit᷑.qui ſicut ⁊ patris et
filij amoꝛ.nexꝰ.vinculum. dilectio ⁊ am

— — —

— hv — —. –— —

Jo.

gnoſci ? At eni pſtatmoꝛtalẽ den obſui

imenſitatẽ.eternitatẽq; ſũmũ ac ſußmug
elſſe bonũ.Hec vtiq; alio bono bonũ.ſed
vt vᷣbis d iui Auguſti vtar. Ipſũ bonuz
ęæẽ oĩs boni bonũ. Quo circa ſuꝑ oĩa bo

na eiꝰẽ diligenda maieſtas.Qð ipſa nob

aut mr̃em.frartesaut ſoꝛoꝛes.aut etiã ⁊

aĩam ſuã pluſq; me.nõ eſt me dignꝰ. Eꝗ
obrẽ.parẽs nr pꝛeſtãtiſſimꝰ Auguſtinus
ad nos filios ſuos ſermonẽ dirigẽs hanc

dilectiõis emin entiã celſitudinẽq; cõtem

plãs intonuit. An oia hoc ẽ pꝛiꝰ.⁊ ſuper
ſingula creata frẽs cariſſimi diligat᷑ deꝰ

Kotinua inſuꝑ ⁊ iugis dʒ eẽ dilectio.q̃ ĩ
ſũmi dei ferunt᷑ celſitudinẽ.⁊ vſq; ad exu⸗
tremũ vite ſuccẽſi.illa feruere debemus⸗
qm̃ ipſo teſte.nõ qͥ incepitſed qͥ ꝑſeuera⸗
uerit vſq; in finẽ h̊ ſaluꝰ erit.h̊ inquã dile

ctionis aſſequet᷑ pꝛemiũ.h̊ verã eternãõue

acqͥrit felicitatẽ. Quid enim ꝓdeſt reꝝ ag

gredi exoꝛdia:/ſia ↄſeqnẽdo fine aim au/

um. Profieiſcett eni magna ẽ imputãda
ↄfuſioſi cũ poſſit et debeat · ad inſtitutuʒ

pꝛefixũq; terminũ mime ↄtenderit.MHin

phᷣoꝝ pꝛinceps Ariſtoteles in egregio de
aia volumiĩe.a fine oĩa appellari aſſeruit
Egregiꝰ q̊ʒ vates HNaſo cecinit. Exitus
acta ꝓbat. Aehemẽtes q̊ʒ ac ſũmo feruo
re ſuccẽſi eſſe debemꝰ tã excelſũ.tãq; imẽ⸗
ſum bonũ.q̃leẽ ſũmi dei maieſtas diligẽ
tes.ne qð abſit.tãqᷓ; tepidos nos ſuo vo
mat ex oꝛe.hanc nob vebementiã inſtituit

ſeruandã cũ dixit. Diliges dñũm deũ tuũ

ex toto coꝛde tuo.⁊ ex tota mẽte tua.⁊ ex
tota aia tua:/Quibꝰ in vᷣbis ꝓfecto nullã

in vite nĩ̃e ꝑtẽ reliq̃t qᷓ vacare æbeat.⁊ q̃i
locũ dare.vt alia re velis frui. Sed q̃cqͥd

aliud diligendum venerit in aim illuc ra
piat᷑·̊ͥ totꝰ dilectionis ĩpetꝰ curnt.⁊ quo
vniũſe nre vires.vniũſe potẽtie.vniuũſaq;
mẽbꝛa ſunt dirigẽda.ſicut ipᷣe pᷣceptoꝛ nr
eo in libꝛo quẽ de infirmoꝝ viſitatiõe edi
dit ita monet.Diligat deũ tuũ oculꝰtuꝰ.
manꝰtna. pes tuꝰ.⁊ oĩs ſenſus tuus.⁊ tu
totdiligas deũ · ⁊ vt tu totꝰ diligaris ab

eo.Et ceu in libꝛo meditationũ exclamat

Immelſus es o dñe. ⁊ ſine meſura debes

amari ⁊ laudari ab his q̊s tuo pᷣcioſo ſã
guine redemiſti. Meus frẽs dilectiſſimi ſi
põ hoiem tanta diligit dilectiõe. vt alter
ggltex vix patiat᷑ abeſſe.ſicut ſponſa ſpõſo

genda mai ſa nob fabilib' inenarrabilibꝰq; oꝛnamẽtis excel
vᷣitas inſinuauit cũ dixit. Qui amat piez

X

tanto gglutinat᷑ mẽtis ardoꝛe.vt p ma-
gnitudie amoꝛis niła ꝑfrui valeat reqͥem
viri ſui vbſentiã cũ mexplicabili ferẽs me
roꝛe qᷓ dilectõe.q̊ ſtudio:quo feruoꝛe aĩa
nĩᷣa.quã ſibi ſũma eiꝰ benignitate cũ inef

ſa eiꝰ maieſtas.fide ⁊ miſeratiõibꝰ deſpõ
ſauit deũ.ſ.veꝝ ⁊ pulcherrimũ erꝰ ſponſũ
qui eam ſic adamauit. vt ꝓ ea ſaluanda
moꝛi nõ dubitanerit.diligere dz. Poſtre
mo ineffabilẽ dei maieſtateʒ ſic adamare

debemvt ꝑ nim amoꝛẽ ullã in finẽ alium

nõ re feramꝰ.HNãa cũ ſũm ⁊ vltimoĩm re
rũ finis exiſtat.q̊ pacto ſi recte ulã diligi
mus. ꝓpter aliũ diligimꝰ. Pꝛeterea ſicut

a nr edocti ſumꝰ pᷣ̃ceptoꝛe.ſolo deo fru-

endũ ẽ. qm illo fruimur q̊ bti efficimur. in
q̊ ſpẽ ponimꝰ.vt ad id ꝑueniamꝰ. Ea de
re in libꝛo de doctrina xpiana. (EKes 4
bus fruedũ ẽ diffinit eẽ piem filiũ ⁊ ſpmni
ſanctũ.eadẽ tñ trinitas.vt adiecit.q̃da ſũ
ma res eſt cõiſq; oĩbus fruentibꝰ ea.ſitn
res dici dʒ.⁊ nõ rerũ oĩm cã. ſi tñ ⁊ ca.ũ
eni facile iueniri põt nomẽ qð tãte excel
lẽtie ↄueniat.niſi qð meliꝰdẽ trinitas vnꝰ
deꝰ.At eni ſicut ab eodẽ pᷣclare diffinituʒ

⁊Z. Frui quidẽ nil aliud ẽ.qᷓ; amoꝛe ĩhere
rfe alicui rei pꝛopt᷑ ſeipam.Qð ⁊ clanꝰ in
eyminẽtiſſimo de trinitate voluie hiſce vy

bis iſinuat.Fruimur cognit.in qbꝰ ipᷣis

ꝓpter ſe volũtas delectata ↄqͥeſcit. Ex qᷓ
bus ſane fit.vt eo pacto a nob ſit dilige⸗
dus deꝰ. vt dilectõnẽ ꝗᷓ tantã cõplectimur
celſitudinẽ. in nullã referamꝰ creatur.q;

ſi ſecꝰ a qpiã fiat.miꝝ quidẽ imodũ ober⸗
rat.qm̃ nẽpe nulla maioꝛ ꝑuerſitas ẽ ſicut
eidẽ nro parenti excellẽtiſſimo placuit.qᷓ;
vtẽdo fruẽdis.⁊ fruẽdo vtẽdis. Cõſera⸗
mus igit᷑ ſũmi imꝑatoꝛis maieſtatẽ.cũ eiꝰ
natura eternaanfinita.ĩmẽſa. incircũſcri
pta.rerũ oĩm pncipiũ.atq; finis.ſũmũq;
ſit pᷣcellẽtiſſimũ atq; ineffabile bonũ.ĩmo

ſiurectiꝰ loqͥ volumꝰꝰ. ipſe ſit ꝑ eſſentiã boi⸗
nitas.ſimplex.puriſſima abſtracta. ⁊ oĩs

penitꝰ expers ↄcretiõis.mõ eminẽtiſſmo

iugi atq; perhenni vehemẽtiſſimo.⁊ deni

dẽmodos foꝛnaxliſta caritatis Auguſti

nus cõtẽplaàs vt nos eterne felicitatis cõ
potes fieremꝰ.exoꝛſus ẽ. An oĩa frẽs ca⸗
riſſimi diligatur deus ita vt illa pꝛepoſi⸗
tionis nota.nõ ſolũ pꝛioꝛitatè ſon kicet⸗

ſed etiã ſupioꝛitatem inſinuet. Qð enim

ſuperiꝰ eſt · alteri ꝓſit neceſſe eſt. ac pinde

eminentie vehementie. irreferrbilitatiſ;
modos deſignet opoꝛtet. Sed vt tã ſalu
tiferũ mandatũ adimplere valeamus ar-
rectis auribꝰ eundem nrm pᷣceptoꝛem. in

libꝛo de beata vita docentẽ audiamꝰ.

Ille inqt deũ diligit qͥ ſuis in oibus ma

datis obtemꝑat. Ille deñ diligit. leges

erꝰ ⁊ pᷣcepta cuſtodit. Ille deũ diligat. qͥ
ſe vt ille ſanctꝰ eſt · ⁊ ipſe ſanctiſicat.ſicut
ſcriptũ eſt. Eſtote ſancti.qꝛ ego ſanctꝰ ſũ

dyñs deus vi. deũ appꝛime diligit. qui ⁊ il

lud ꝓphete implet eloquiũ. Qui diligi⸗
tis deũ odite maluʒ. deum diligit q nihll
aliud qꝙ celeſtia cogitat ⁊ diuina.deꝰ enĩ
nõ niſi ſanctitatis ⁊ iuſticie ⁊ pietatis ex
iſtit amatoꝛ.nẽpe ille deũ diligit.qͥ nõ ali

ud q; qð deꝰ amare videt᷑ operat᷑. Quid

aũt ſit deũ diligere.dñs ⁊ ſaluatoꝛ nr᷑ de

clarat dicẽs. Qui audit æba mea ⁊ faẽ ea.
hic eſt qͥ diligit me. Igit ille deũ diligit.

qui qð deus pᷣcipit facit. Quia qui nõ fa
cit. noõ diligit. Studeams ſũmi dei ma⸗
data ſeruare.⁊ ſic eiꝰ diligemus maieſta⸗

tem.⁊ eo pacto ea adimplere nitamur.vt

ex toto coꝛde:⁊ ex tota aĩa.⁊ ex tota men⸗

te.illũ diligere videamur. HNos qui ad vi

tã eternã puenire ꝓpoſuimꝰ. Vita enim
eterna ẽ totum pꝛemiũ.tota merces.⁊ de
nart? a ꝓcuratoꝛe vinee celeſtis nobis ꝓp
laboꝛibus noſtris redditꝰ gaudemꝰeius
ꝓmiſſione.pᷣmium tñ pᷣcedere menita non
põt.igit᷑ nõ debemus poſcere pᷣmiũ:ante

¶ Eiſo qũo diligendus eſt deꝰ. ſequik vi⸗

gere quo diligendus ẽ pꝛoximus.
- ¶ Ambꝛroſius

diligẽdo deo adiecit.deinde ꝓximꝰ. Hõ
enĩ dilectio dei põt eſſe in hoĩe:qui nõ di

ligit ꝓximũ.nec dilectio ꝓximi in eo qͥ nõ

diligit deum · Quo circa nonnũqᷓ; alteꝝ
ſine aitero.ſiue h̊ ſiue illud. ꝓ plena do⸗
ctrina inuenit᷑ cõmemoꝛaſſe ſcriptura.vt
etiq ꝑ hoc intelligat᷑ eoꝝ tqta eſſe cõnexio
yt alterum ſine altero eſſe nõ poſſit·.qm qͥ

T qm̃ he due dilectõnes. dei. ſ.
i adinuicem ſunt cõnexe.iõ

diligit deum ſicut pauloante aſtruxim?

ſacit ⁊ ĩplet iuſſa dei.At eni ex his vnuz

pclariſſimũ eſt.⁊ pmo mandato teſte ſal⸗
uatoꝛe ſiłe vt ꝓximũ.ſ.diligamꝰ. ¶ Sed
q̊ pacto ipſum diligere debeamꝰ. docuit

cũ adiecit.ſieut teipſum· Nam in pᷣcepto

caritatis tria inuenit hõ que diligat. vt/

pote deũ.ſe.⁊ pꝛoximũ. Et qm̃ ille in ſui
dilectione nõ errat.qui deũ diligit cõſe?ę-
quens fit.vt ꝓximo ad diligendũ deũ cõ
ſulat.q̃ inbet᷑ ſicut ſeipſum diligere. Sic

en vxoꝛi.ſic filijs. ſic domeſticis . ſic cete

ris quibus poterit hoibus.ac ꝑ h̊ erit pa

catus oĩ homini.qᷓ;tũ in ipſo eſt.hoĩm.i.

oꝛdinata cõcoꝛdia.cuiꝰ oꝛdo eſt.vt ĩpꝛi
mis nlli noceat.deinde etià vt pꝛoſit cui
poterit. Meditare igit᷑ diligere nil ali
ud ẽ niſi bonũ velle ⁊ bonũ optare. ρα
ditare q̃ ſunt bõa.que tibi optare debes

Meditare que ſũt qᷓ̃ ad tuã faciãt ſalutẽ.

Que te adoptatam deſideratãq; felicita
tem eternã inducere queũt.hec ꝓ tuo p⸗
ximo affectes-hec ꝓ eo pꝛocurare nõ de
ſiſtas.⁊ eo pacto illũ ſicut teipſuʒ diliges
Pꝛoimde in libꝛo de moꝛibꝰ eccleſie.hu⸗
ius adimplendi mandati Auguſtinus ſe
rieʒ moduq; deſcribẽs dixit. Qui diligit
ꝓximũ agit qntum põt.vt ſaluꝰ coꝛpoꝛe.
ſalunſq; aio ſit.ſed cura coꝛpoꝛis ad ai re
ferenda eſt ſalutem.Et in libꝛo de doctri

na xpiana inqᷣt. Quiſqᷣs recte diligit ꝓxi

mũ.boc eſt cũ eo debet agere. vt etij ipſe
toto coꝛde.tota mẽte. totaq; aĩa diligat
deü. Sic enĩ illũ diligens tãq; ſeipſũ. to

tam dilectionẽ ſui ⁊ pximi refert in illam
dilectionẽ dei · q nullũ a ſe riuulũ dari e
ſe patitur. Sed quiſnam ſit iſte pximus.

queʒ ſicut noſmetipſos diligere debemꝰ
in libꝛo de diſciplina xpᷣiana aꝑte indica

uit dicens. Non eni pꝛimo ſic debes dili
gere pꝛoximũ.vt fratrem vel cognatũ vel

affinẽ. ¶ Pꝛoximus ẽ eni omni hoĩ oĩis

omo.pximi ſibi dicunt᷑ pater ⁊ ſilius ·ſo
cer ⁊ gener. Nil tꝗ ꝓximũ q; homo ⁊ hõ.
Sed ſiputas nõ eſſe ꝓximos.niſi qui de
eiſdem parentibꝰ naſeunt᷑.Adã ⁊ Euam
intendamus⁊ oẽs fratres ſumꝰ. Equidẽ
ſi fratres ᷣm ꝙhoĩes ſumus · q;to magis

ſ̃m ꝙ xpᷣiani ſumus. Ad id ꝙ homo es.

vnus pr fuit Adà.vna mat᷑ fuit Eua.Ad

id ꝙ chꝛiſtian? es vnus pʒ eſt deus. vna
mater eſt eccleſia. Que ⁊ ſi pꝛeclare dicta

— *

.

;
3

1
i
e
1e

1.

li
ia
p*

/

Ex veriſſima ſint.diſcernit tñ in pleriſq; lo
cis ſue ſententie homiem abhomine de?
vt hunc amicum.illum vᷣo inimicum no
ſtrum appellet.⁊ vtrũq; ab ipſo inbemur
amare.amicum quippe in eum.inimicuz

vᷣo pꝛopter eum. Ob eam rem diuꝰ Gꝛe⸗/⸗
goꝛius ait. Ille eni veraciter caritatẽ ha/

det qui amicum diligit in deũ.inimicum
o diligit pꝛopter deum. Amicus idcir
co in deum diligendus eſt qm̃ pꝛeter eiꝰ

naturam in ſe habet.quo diligi mereat᷑.

bonum vtpote ⁊ oblectamentũ amicitie·
qꝛ tamen noſter amoꝛ. noſter affectꝰ. no

ſtraq; dilectio in eo ſiſtere tãq;ᷓ in noſtro
fine minime debet. hunc ſcʒ amici noſtri
amoꝛem in illud bonum.täàq; in matꝰat⸗

q; pꝛeſtantius referre debemꝰ.quod hu/

ius eſt cauſa boni. Inimicus vᷣo diligen
dus eſt pꝛopter deum dũtaxat.quoniam

tãqᷓ; inimicus nihil in ſe habet amabili

tatis.⁊ ideo iubemur illius gratia ipſum
diligere.qͥ omnis diligende nature fons
eſt ⁊ oꝛigo.cnius etiam ipſe inimicus ge⸗
rit imaginem. Omnis enim homo vt ini
micus vt peccatoꝛ.⁊ vt aduerſariꝰ nequa
qᷓ; eſt diigendus.ſed vt naturꝗ ha bet hu
manitatis.vt imaginem geſtat ſũmi dei⸗
vt plaſma ẽ ſummi opificis.ergo pꝛopter

ipſum eſt amandus.quatenus eũ ſequa⸗

mur.qui in cruce pendens pꝛo erucifixoꝛi

bus exoꝛauit. Pꝛopter deum igitur pec
catoꝛes amemus.qui pꝛopter peccato⸗-

res ſaluandos de celo deſcendit in vterũ
virginis. qui tacẽs ꝓpter eos colaphos
accepit.verbera ſuſtinuit.crucifixus eſt.⁊
moꝛiens voluit ad inferna deſcendere.O
ineffabilẽ dei bonitatẽ.o inenarrabilẽ cle
mentiã.o inexplicabilẽ cantatẽ.vt ꝓ redi
mendis ſaluadis gloꝛiſicãdiſq; pctõnbꝰ·
tã acerbam ꝑegeinationẽ tã equo aĩo tu⸗
lerit. Et qm̃ ab ipſo ſapientie acſũme pie

tatis magiſtro diſcere debemus. manda

”

⏑ — ——

uit nobis.vt noſtros etiam pꝛopter eũ di
ligamus inimicos. Compello celũ.⁊ vo
co terram vt pietatis d ominice nouitate
⁊ terra ſtupeat.⁊ celum imitet᷑.que mens
ſentit.ͥs capit auditꝰ. que doctrina tra⸗
ditAd qð euangeliſta imo euangeliſtaꝝ
pᷣceptoꝛ attrahit xpᷣianos auditoꝛes dicẽ
do.Diligite iimicos vios. Hec recipit h
moꝛtalis ſenſus. Hec h viſcera humana

capiũt.recuſat hec cognitio carnalis:.hoc

XI

Pr e.

ſeculi nõ qdmittit auditꝰ. Imbecillis ani
mus amantes amare nõ ſufficit. ⁊ diligẽ
tes diligere vix valet.incõſtans hoĩs na⸗
tura. Honne filij patentes.vxoꝛẽ vir.vi
rum vxoꝛ.fratrẽ frater.ciuem ciuis parẽs
parentẽ ſepe feralibꝰ odijs perſequunt᷑et
de caritatis vinculo nodos alligãt odio
rum.ſumentes de pace bellum. de cogni
tione diſſidium. ⁊ ipla fit cq odij.que fue
rat res amoꝛis.Et ſi iſta que ꝓ natura ſũt
ſic oꝛbitant a natura illa que cõtra natu⸗
ram ſunt.quis inſerit nature.ira mali cãꝗ

eſt.am oꝛ vᷣo eſt res nature. qmoꝛ &̊ = ia

ſic d iuiſa ſunt vt ↄiungi nequeant.Et q̊⸗
modo dicit᷑. Diligite imicos vios.odio
habentes nõ odiſſe.perſequẽtes nõ perſe
qui.⁊ pꝛo perſequentibus oꝛare.Hon va
let animus carnis onere pᷣgrauatꝰ. PHec
tũ loquentes deſpatione nõ facimus.ſed
vt recte ſola᷑ pꝛeceptoꝛ n Auguſtinus.
Celeſtis pᷣcepti magnitudinẽ de terrena

RbaugemonſiGnn. augten) iplere

illud.nõ ſit humani oꝑis.ſed diuini mu
neris ipſo xpᷣo auctoꝛe qͥ dicit.· Que im/
poſſibilia ſunt apud hoĩes.poſſibilia ſũt
apud deũ.Jubẽdo deꝰvelle tuũ qrit.poſ
ſe datipſe qui pᷣcipit. Si eniĩ lapis lapidi
iluſus cũ ſit vterq; frigidus.emittit ignẽ.
inimicitiarũ ignes iũcti.quã pnt confla-
re ↄcoꝛdiã.nõne regna:gẽtes.populi duʒ
inimicis inimicitias feddũt: mundũ vni
uerſum ↄſcindũt.bellis ſanguinem ꝑfun
dunt.Seuiẽte diſcoꝛdia.ardet mundꝰ.et
ea ſola ꝑeunte.in ſeculo nõ manet incen⸗
diũ.Sicut aqua extinguit ignẽ.ita dile⸗
ctio reſtringit incẽdia.dilectio enĩ eſt pa
cis vnda ros gratie.caritatis imber.ſemẽ

cõcoꝛdie.affectꝰ germen. amoꝛis fructus

vberrimꝰ.⁊ deniq;.vt illud. q̊ altiꝰ dici ũ
põt.explicẽ.dilectio deus ẽ.qͥ ſeruos ſu⸗
os inimicitijs nolens ſubiacere inimici-
tias imperauitauferri.eaſq; voluit dile
ctione placari.furoꝛẽ caritate cõpeſci.⁊ in
amoꝛem ipᷣas inimicitias cõmutari.· Sic
enim imiatur quiſq; deũ.ſi dilectiõe in⸗
terficit iram.ſi anicum de inimicoide ho
ſte ftatrẽ.de pꝛophano ſanctũ.de ſaerile

go religioſũ.de gẽtili efficit xpᷣianũ. VUnñ

poſtq; ð pᷣdicta dilectõe locutꝰ ẽ.adiũxit
vt ſitis filij patris vti:qui in celis eſt.quã
q̃dẽ filiationẽ vt adipiſceremur.a caritat
mãdato regulã tradẽs aplicq̊ nr̃ incepit

pceptoꝛ eum dirit. Añ oĩa fratres cariſſi⸗

mi diligat᷑ deꝰ deinde ꝓximꝰ. Mã hec ſũt

due ale.amoꝛ.ſ.dei ⁊ ꝓximi.quib euola⸗/
mus qd celos.tranſimus ad ſctõs.inſeri
mur int᷑ angelos.viuimꝰ in etetnũ.iubi⸗
lamus ac gaudem abſq; fine.⁊ filij der ꝑ
adoptõnẽ effecti e᷑n poſſidẽꝰ hereditatẽ
Vñ Auguſtinꝰ apud Pꝛoſpeꝝ ait. Vn
iſtis gẽmis virtutũ qͥ caret alis celoꝛũ. ad

regnũ nõ hʒ vñ volet.

Ec ſunt q vt obſeruetꝭ p̃cipimꝰ ĩ

nimes habitetis in domo.⁊ ſit vobis aia
vng ⁊ co? vnũ in deo. S

Komentu ſ. ee un aũ “

.diũ.dtendat᷑q; ſubinde ad ea q̃ magẽ di⸗
lſi incta ſũt ⁊ ſpalia.Cerinde pᷣceptaa ſal

natoꝛe nr̃o oim hoim natiõi data Augu

ſtinꝰ his fnibꝰ qͥ in monaſterio ſũt ↄſtitu

ti.tqq;ᷓ etiã cõmuni lege aſtrict: ſuandaĩ

ſtituit. cũ exoꝛſus ẽ. An oĩa frẽs cariſſimi
Diligat᷑ deꝰ. deinde ꝓximꝰ.poſtmodũ qð
cõe ẽ.eiſdẽ nixꝰ ẽ appꝛopare.cũ dixit. Pꝛi
mũ.vtpote mandatũ.a me pᷣceptoꝛe vio
vob filijs caniſſimis datũ.illud nẽpe ẽ.p⸗
pter qð in vnũ eſtis cõgregati.vtpote vt
vnanimes habitetis in domo.⁊ ſit vobis
aia vna.⁊ coꝛ vnũ ĩ deo.
fres vnanimes hĩtant in domo.qũ vnum

hnt aim.vnũ velle. vnã deniq; mentẽ in

his faciẽdis qᷓ placita ſunt deo.ſiqͥdem vt

quẽadmodũ ĩi vna ↄtinent᷑ domoita vna

Dilectiois biga ad ſe mutuo diligendũ.⁊

ſibi iuicẽ ſubueniẽdũ.⁊ ad diuina ĩplẽda
pcepta regant᷑. quib verb apte prĩ indi⸗

cauit amoꝛẽ.qm̃ vt in alt᷑o aſtruximꝰ ſer⸗

mone ad h amandꝰ ẽpximꝰ.ad q̃ noſmet
upſos diligimꝰ. Dilectionem aũt dei inſi
nuauit cũ dixit: Sit vobis aĩa vna ⁊ coꝛ
vnũ in deo: Hq cũ nos dilectio dei a mũ
do ſeꝑet.deoq; cõinngat. ſic enĩ nobᷣ erit

gia vna ⁊ coꝛ vnũ in deo.ſi ex toto coꝛde.

ex tota mẽte.⁊ ex tota aĩia ſuã diligeèma

monaſterio ↄſtituti: Pꝛimũ ꝓpt
qð in vnũ eſtis ↄgregati.vt vna2

¶ Ambꝛoſius
Mnis doctrie ⁊ diſcipline oꝛdo.
ceſſariꝰ qe notioꝛibꝰ ſumat᷑ exoꝛ2

Mꝛofecto tũc

ieſtatẽ ppterea ſcriptuzʒ ẽ. De? canitas ?. ⁊
q̃ manet in caritate in deo manet.⁊ deꝰ ĩ
eo.Ecce qᷓ; dilucide qᷓ;q; ſub alijsverbis
eandẽ replicauit ſniam. nõ tñ ob eã rẽ nu
gatione repᷣhẽdi dʒ.tã qᷓ; in ſuo ſuꝑfluus

extiterit ſermone.qm̃ in exoꝛdio cõe reccx

ſuit mandatũ: in ſequentibqð cõe ẽ ſuis
fribus appꝛopauit apꝑiens hoꝝ adimplẽ

doꝝ pꝛeceptoꝝ maioꝛẽ eis ↄuenite nectẽ.

ti vnã habeatis mẽtẽ.ad ea oĩa faciẽda.q̃

ſũmo ac pᷣpotenti deo placita eẽ dignoſiaG
tis.qm̃ ſi pꝛefata pᷣcepta hi qͥ in ſeculo ſũt

qͥ habitatiõe.ↄſoꝛtio ⁊ iugi cõione ſũt ſe

pati adiplere tenent᷑· q;to magis vos q̊
vnã colitis domũ.vno victu degit!. vniꝰ

eſtis ↄſoꝛtij.vno deniq; eſtis voto aſtri⸗
cti. Oð egregie in ſermõe defilio ꝓdigo
indicauit dicẽs. TPacẽ ⁊ dilectioneʒ inter

tãq; li patentẽ diceret. Ob eã cõm vos in
monaſteno in vnum ↄueniſſe dicimꝰ. v
ceu vna vos ↄtinet domꝰ.ita his dubbus
dilectionibꝰdei.ſ⁊ ꝓximi.vniti ⁊ colliga

vos habete.qꝛ eſtis frẽs.qꝛ i hac vaſtaſo

litudine ſił eſtis ↄgregati Ano eni pane
vno indumẽto.vno nigro coloꝛe.vna aq̃

oẽs ſił ꝑticipamꝰ. In his eni verb aꝑte⸗
ſinuat int᷑ eos neq; fuiſſe.neq; eẽ debuiſ

ſe qnicq; diuiſũ qð ad verã coꝛꝑis aĩeq;
Ptin eret ſalutẽ.Et ſi hec q̃ coꝛpoꝛea ⁊ ca⸗

duca eẽ cernunt᷑.ſic eis eẽ cõia.vt ſingula
ſingulis.⁊ oĩa oibus vnũ ſint opoꝛtet.q̃n

to magistanq; vno indiſſolubiliq; nexu
vna debẽt caritate ſił cõplecti.deũ·ſ.⁊ p⸗
ximũ.ſine eroꝛe amãtes.
alit locũ hũc interpᷣtari.vt aſtruamꝰ ſicut
ꝓculdubio fuit.diuũ Auguſtinũ tres ren
gulas edidiſſe. Pꝛimã quidẽ ex oĩm fim

in mõte piſano ſolitarie cõmoꝛantiũ de⸗
creto. In qua vt indiſſoluẽde ꝓmiſſionis

efficaciſſimũ pᷣberẽt teſtimoniũ.ſinguli ꝓ
pꝛiũ.ceu in ipſa expᷣſſe dignoſcit᷑ ↄtineri

ZFan addidere.cuiꝰ qͥdẽ exoꝛdiũ ẽ.

õi diffinitiõe decreuim? apud vos.qð

nũq; poſtmodũ ab vllo põt infringi.KRe
ſidentibꝰ in mõaſterio.in noĩe dñi nr̃i iez3
ſu xpᷣi.oĩbꝰ placuit vnũ ſentire.Alterã eu
ius initiũ eſt. AUñ oĩa frẽs cariſſimi dili⸗
gat᷑ deꝰ.deinde ꝓximꝰ. qꝛ iſta pᷣcepta ſũt
pncipalit᷑ vob data.Qualit᷑aũt opoꝛteat
vos oꝛare vel pſallere deſcripſimꝰ. HNanc
autem vt quibuſdam placet fratribus he

remitanis apud centum cellas cõmo:an

¶ Koſſumus ?

„
.

sss

E ES

PℳN r.

—
☛

—

— — —

tiauit texrtum dicens. ¶ P

tum de diligendo deo ac pꝛoximo. quod
ſecunde regule exoꝛdium eſſe nemo ſane

„ —

tibꝰ dedit.vel vt alijs libet illis quos in
Apbꝛica in pꝛimo monaſterio congreggsg
uit. pleriq; eenſerunt.vt etiã in monte bi
namus. Aideamꝰ igit̃ in pꝛimis de mo⸗

ſano eam ediderit. poſtq; autẽ creatus eſt
Iponenſis antiſtes.tertiam ex his duaz
bus.⁊ ex quibuſdam alijs ſalutiferis do⸗
cumẽtis ad nos fratres ſuos heremita/⸗
nos conſcriptis.que ipſi paradiſi nuncu
pauit margaritas.conflatã ediditquip-/
pe quam ⁊ nobis pꝛioꝛibus filijs ſuis et

clericis.quos in domo epiſcopi ad reu

larem.apoſtolicãq; vitam reduxit·volurt
eſſe cõmunem. quod inficiari nemo poꝝũ: t†p
teſt. cum ipſe in ſermone de tribus gene
ribus monachoꝛum patẽter aſſeruit.eos
heremitas plura obſeruare.qᷓ; in hoc ſpe
culo demandauerat. Hanc enim ſpeculũ

appellauit:quoniam quecunq; in ullis cõ

tinebantur. ⁊ ſingula ad noſtram ſalutez
opoꝛtuna m hac vna velut in ſpeculo qͥ⸗
dam poſſumꝰ intueri.Hec vt pleriq; aſꝰ-

ſerunt eo loco incipit.vbi legitur hec ſunt

que vt obſeruetis pꝛecipimus in mona⸗

ſterio eonſtituti. Pꝛimuʒz pꝛopter quod

in vnum eſtis cõgregati ⁊ci ita tamen vt
pma clauſula vtpote.hec ſunt:que vt ob
ſeruetis pꝛecipimus in monaſterio conſti

tuti. ſicut inuetuſtiſſimis emẽda tiſſimiſq;

libꝛis reperimus. Rubꝛica ſit ſequentis
ſermonis.vbi connumerando pcepta ini
nmũ pꝛopter
quod ⁊c̃.quibus ſi aſſentiri licet manda⸗

mentis.⁊ in operibus Auguſtini exerci⸗
tatus ambigit. Idcirco aditum fuiſſe cẽ/⸗
ſendum eſt.quatenꝰexpꝛeſſius ad id ſer-
uandum excitemur.vebementiuſq; inflã
memur.ceteris quideʒ pꝛetermiſſis.quo⸗

niam in hac poſtrema oꝛdinatioꝛi modo

. 2 — — —r — —

ita ⁊ nos ſuam doctrinam vitqq; ſectan⸗

atq; elegãtioꝛi quodam ſtilo ſunt omnia
illa conſcnipta· Quiſquis autem Augu/⸗
ſtinum in hac etiam ita fuiſſe exoꝛſum ve
lit.pꝛioꝛem noſtram imitetur interpꝛeta⸗
tionem. Quocunq; modo res ſe habue-

rit:ita eximij atq; pꝛecellentiſſimi docto

ris mens eſt ſuſcipienda vt quemadmo/⸗
dum ipſe dei ac pꝛoximi ardebat amoꝛe

tes.vere caritatis ſucccedamur feruoꝛe.

¶Ambꝛoſius

—

quit nos in monaſterio ↄoſtituti.
tria doctoꝛ excellẽtuſimꝰ Auguſtinus in
aphꝛica fundauit monaſteria.eque ac in
ſermone de iuſticia ipſe apertehiſce verꝰ
bis beclarat. vt bene noſtis fratres cariſu“u
ſimi tria monaſteria apud Iponem dei
gratia merui landabili ad honoꝛem ſan
cte trinitatis conſtruerequoꝛum Pꝛimũ

XII

Caq; hac ãbiguitate reiecta ad
littere interpꝛetationem acceden
tes.que in ea ſunt contenta expo

naſterioꝛum conſtitutione. quoniam in⸗
¶ Mãq;

hoc eſt.in quo iam annis multis modi⸗
co pabulo contenti hilariter cõmoꝛamur

beſtijs aſſociati abauibꝰ miniſtrati.cibo⸗
rũq; ſpernentes delicias.viſus hominuz
fugientes.⁊ ideo non ego miſer.ſed vos
ſepe angeloꝛum eſtis aſſueti colloquijs.
Aliud quoq; monaſterium in hoꝛto.quz

ſanctus pater Valerius mihi dedit edifi
catum eſt. Et quoniam poſtq; epiſcopus

factus ſum nec ſemper hic vobiſcum ha
bitare potui:nec cum fratribus qui in al
tero poſiti ſunt mõaſterio. Pꝛopterea in

fra d omũ epiſcopi mecum habere volui

monaſterium clericoꝝ.vt cum eiſdem pa
riter ſᷣm apoſtolicam traditionem viuerẽ
ſicut ⁊ vobiſcum hactenus vixi. Quibus
ſane tranſigitur. ꝙ cum tam heremitas.
qꝙᷓ́ᷓ; etiam clericos in monaſterio cõſtitue/⸗
rit: ꝙ ad vtroſq; hanc regulam direxenit.
Auguſtinus igit᷑ in monaſterio conſtitu
tus.vt ſe religioſumſicut ſemper poſt ba
ptiſmatis lauacrum fuit.fateretur.ab eis
quos in monaſterio conſtituerat.vt eoꝝ
ſe pꝛeceptoꝛem ſe parentem. ſeq; funda⸗
toꝛem aſſereret.ac deniq; ab eoꝝ ſucceſ⸗
ſoꝛibus /: pat᷑no iuſſit affectu hec qᷓ in hac
continent᷑ regula obſeruari
com dei ſanctoꝝq; patrum. quibꝰ collata
eſt iubẽdi poteſtas.nobis pᷣcepta legunt᷑

beã enĩ

quatenꝰlecta intelligant᷑intellecta opere

compleant᷑.qm ſicut diuini vbi pꝛeco ex⸗
cellentiſſimꝰ Paulus clamat:non audi⸗

toꝛes legis tm̃.ſed factoꝛes iuſtificabunt᷑

Hiec abhac ſnia diſſentijt Marc? Tul⸗
lius. in officioꝝ libꝛis vᷣtut ois laudẽ in
gctõe cõſiſtere aſſenauit.Et diuꝰ Jacobꝰ
ſcribit: Si qͥs ĩ lege ꝑfecte lipbᷣtat perſpe-
xerit ⁊ ꝑmãſerit n auditoꝛ obliuioſꝰ factꝰ
ſʒ factoꝛ oꝑis.h̊ beatus in facto ſuo erit⸗

Et dei hominiſq; fllius ieſus xpᷣs in eus
gelio dicit:· Beati qui audiunt verbũ doi
⁊ cuſtodiunt illud. Cuſtodire enim verꝰ
bum dei eſt ea facere.que per ipſum iubẽ?
tur. cuius celſitudini Auguſtinus cupi⸗/
enrns parere. alioſq; ad ei obtemperantes
excitare dixit. Mandata dei ſiue cum le-
guntur.ſiue cum memoꝛia recolunt᷑.tãq;

ſpeculuʒ intueri vebemus.⁊ eo pacto ad

eoꝛum obſeruantiam eſſe parati.vt ſi ali⸗
quid iuſſerit.quod ſecundum homineʒ vi
atur iniuſtum.iuſtum credatur.⁊ fiat.
cuius volũtas eſt ſola vera iuſticia. Per/
inge in comentarijs ſuper Johannez vi
cej dei loquentis functus ait· Qui habet
mandata mea ⁊ ſeruat ea · ille eſt qui dili
git me. Qui habet in memoꝛia et ſeruat
in vita.qui habet in ſermonibus. ⁊ ̃ᷣuat
in moꝛibus.qui habet audiendo ⁊ ſeruat

faciendo.aut qui habet faciendo ⁊ ſemat

perrſeuerando.ipſe eſt.qͥ diligit me· Ope
re eſt enim vemonſtranda dilectione ſit
infructuoſa nominis appellatio. quoniãs
vt egregius doctoꝛ Gregoꝛius pꝛeclare
inquit. ꝛzobatio dilectionis exhibitio ⸗

operis Quo circa ſic ad ea:que nobis in

monaſterio conſtitutis traduntur pꝛecep
ta attendamus.ne quod abſit in nobis il

la pertimeſcenda verificetur ſententia. q̃

agit. Seruus qui ſcit voluntatem domini

ſui. ⁊ non facit illam. plagis vapula bit

multis. HNanq; contemprus cuiuſcunq;
prꝛecepti. teſte Hieronymo pꝛecipientis
iniuria eſt in quouis pꝛopoſito.in quo⸗

uis gradu.equale peccatum eſt.vel pꝛo⸗

hibita admittere. vel iuſſa nõ facere. Iti⸗
dem Bernardus affirmans ait. Juſſa ſi⸗
ne culpa non negliguntur. ⁊ ſine crrmi2-
ne non contemnuntur. Itaq; ſiue deꝰ ſi/
ue homo vicarius dei mandatum quodu
cunq; tradid erit.pari pꝛofecto obſequen
dum etſt cura. pari reuerentia veferenduʒ.
voceſferendum autem cenſeo cũ perfecta pa
rendi dilectione. quoniam vt in libꝛo e
vera innocentia. Auguſtinus diſſerutt
mmandatum dei ſi timoꝛe fit pene.potius
G6j am oꝛe iuſticie.ſeruiliter fit non libera
liter.æ ideo bene non fit. NHon enim bo/

nnus fructus eſt. qui non de caritatisira⸗
Dice pꝛocedit. Heq; ob eam rem ſerui dei
expaueſcere aut trepidare debent.quoni⸗

anm non eſtaliquod p:eceptum tam ar-

R—R———

quoddam appꝛopꝛiatuʒ ab eo.quod oĩin
bus fuerat in quadam generalitate iniũ⸗
ctum diſtare videtur. VPeꝝ cum boc in lo
co.de vnanimitate cohabitatiõis noſtre.
quam concoꝛdiam domus appellamus.

duum: quod diligenti religioſeq; menti
facile non ſit. VUnde Leo pontifex maxi

mus. Hihil humilibus arduũ.nihil miti
bus aſperum indicans.facile inquit omꝰ

nia pꝛecepta veniunt in effectum.quàdo

gratia pꝛetendit/in auxilium.⁊ obediẽtia
mollit imperium.nec dura ibi neceſſitate

ſeruitur. vbi diligitur quod iubek.

— ¶ Auguſtinus

tetis in domo c.

Am h. q; ſuperioꝛe in littera ceu
i preelibauimus nobis fuit deman

atum vt deum ac pꝛoximũ dili⸗
qᷓ; pꝛeceptũ hoc ab illo. niſi tõq;

mentio fiat ſpecialis. Idcirco de ipſa ali

quid diſſerendum putauimꝰ conteplatu
ri. Impꝛimis eius nominis interpᷣtatio⸗
nem.Subinde quante ſit efficacie.quan
tũq; gloꝛie mereat᷑.ac demũ quantum in

vna domo cõmoꝛantibꝰ ſit opoꝛtuna di

cturi. ¶ Concoꝛdiã igit᷑nil aliud eſſe ar
bitramur.niſi plurium animoꝛum vnita“
tem ad aliquid ſiue bonũ ſine malum ꝑa
gendum. Ham cum coꝛ ab animo nõ di⸗
ſtet · iuxta pientiſſimam Saluatoꝛis peti⸗
tionem dicentis. Fili da mihi coꝛ tuum⸗
plurium coꝛdium. animoꝛũ q; vnitates.

eandem ſignificationem explodunt. Mõ

enim tãta maieſtas coꝛ carneum.ſed ani/
mũ poſtulauit ſibi donari.ac ſi aperte di

xiſſet. Non tm̃ a te exterioꝛes o fili actio⸗
nes exquiro.cũ ille ſepenũero in tus non
ſint poteſtate.ſed bonam agẽdi intentio⸗

nem.rectuʒ animũ.rectãq; exigo mentẽ.
Et cum duplerx ſit concoꝛdie genus.alte
rum ad peccandum. alterũ ad bene agen
dum inſtitutum. MHobis pꝛimum cauere

ſumopere debemus iuxta ſapientiſſimi

Salomonis conſilium monentis. Fi⸗
li ſi te lactanerint peccatoꝛes. ne acquia

no
lo

e

+☛ £

ten
nan
h
luh
hoi⸗
nii⸗
nlo
ne⸗
166
z
u
tio⸗
un
u
di
a
E.
N
gel⸗
⸗
es
o
ni⸗
edi
no⸗/
on
tio⸗
nli.

—

e

n
ce
ſinn
y

is

eſcas eis. Ob eam rem diuus Auguſti ·
nus vehementer in ſermone de pace do⸗
lendum eſſe inquit.Si ſuperbi.ſi impijiſi
perfecta caritate carentes pacẽ ⁊ concoꝛ⸗

diam habeant adinuicem.quo niam ſicut

multum nocet inter bonos diſcoꝛdia.ita
multũ obeſt inter malos concoꝛdia.Cůüc

enim augent᷑ omnia peſſima que fieri vel

excogitari ab hominibus poſſunt. quan

do ſcilicet mali pacifice ⁊ concoꝛditer vi

uuntalteꝝ ſummo ſtudio ſummaq; ope

niti debemꝰ amplecti.quo ſcilicet ad be⸗

neagendum ad ſeruiendum creatoꝛi no
ſtro.ad eius implendam voluntatem de
bemus vnin. quoniam hoc eſt pꝛopter
quod in vnum ſumus in monaſterio con
gregati.vt in ſummi dei ſeruitio vnũ ani

mum vnum ſpiritũ. vnum coꝛ.vnãq; mẽ

tem babeamus. Idcirco iubet vt vnani⸗

mes habitet in domo.⁊ ſit nobis anima
vna.⁊ coꝛ vnum in deo. Nhil enim pꝛo

fecto perſonarum confert congregatio.ſi
adſit ſpiritualium mentium diſſenſio.
NLuid enim pꝛodeſt. ſi nos vna continet
domꝰ.⁊ diuerſa ſe iungit volitas. Mq;

multomag diuina celſuudo ad animo⸗
rũ·qᷓ; ad loci attendit vnitatem. ⁊ iõ an⸗

nitendum eſt. vt ſi perſonaliter ſanguine
natione:moꝛibꝰ.vel quacunq; alia re dif

ferimus.in monaſterio ↄgregati vinculo
ſimus perfecte caritatis coniuncti. Haq;

fiuinis noſtri ingreſſus ad monaſteriũ.no/⸗/
ſtreue cohabitationis is eſt.vt per opera
penitentie expiati. ꝑſpirituales actiones

puri ⁊ initiati effecti.per hanc religionis
bigam. eternam acquiramus felicitatem
At enim bonarum mentium vnitaspax
tranquillitas: concoꝛdia.ſerenitas men/⸗
tis.⁊ caritas eſt.que multitudinem ope⸗
rit peccatoꝛum.q̃ gratiam impetrat· men

tem ſubleuat.animuʒ cum vo nectit. q̃e
tem in ſummo ac ſuperno bono meretur
adipiſci. Perinde vates ei excellentiſſi⸗

mus Dauid in pſalmos cecinit · Ecce qᷓ;
bonum ⁊ qᷓ; iocundum habitare fratres

in vnum.quod nos in vno pacis vinculo
in vno caritatis feruoꝛe. in vno concoꝛ/

die nexu degere interpꝛetamur. talis au⸗

tem conuentus.talis cohabitatio.tał fra
trum vnio nempe ſimilis eſt vnguento.
quo linitum Aaron caput extitit. quod

ex capite in eius barbam. æ in oꝛa veſti⸗

menti fugrans deſcendit Similis eſt ro

ri hermon.qui deſcendit in monteʒ ſyon.
quoniam ſicut ibi.ita ⁊ in bonoꝛum fra⸗
trum ⁊ vnanimiter ⁊ concoꝛditer in dio
viuentium domicilio deus maieſtatis in/
tonuit.mandauitq; ſua magnitudo be⸗

nedictionem et vitam in ſeculum ſeculi ·

¶ O ineffabilem fraterne vmonis virtu

tem. Etenim nihil efficacius eſt ad pꝛo⸗

piciandum deum fraterna ↄcoꝛdia. Mic

ſaluatoꝛ ait. Si duo vel tres ex vobis cõ

uenerint in terra.in medio eoꝛum ego ſũ
⁊ quicquid petierint fiet eis. ꝙ ſi paucis
tanta pꝛeſtatur fiducia impetrandi. qᷓ;to
inagis ſi plures in monaſterio conſtituti

mino pꝛoſternamur diuinoꝛum mune

rum erimus ſuſceptoꝛes Amemus igitur
concoꝛdiam fratres. ſequamur vnanimi⸗
tatem.coꝛ vnum ⁊ animam vnam habea
mus in deo. vt vnus ſpiritus efficiamur
cum eo. Nam he ſunt pꝛimitie ſpiritus
quas tonantis vei maieſtas in noſtre cõ⸗
uerſionis exoꝛdio a nobis ei iubet offer
ri.eius eterna ſapientia clamitante. Fi“
li da mihi coꝛ tuum.nq; ammo coꝛde et

vo luntate pꝛius ad eum vecti.inuietiſſi⸗
mi aduerſarioꝛum efficimur pugnatoꝛes

uid igitur tibi commune eſt cum diſ
coꝛdia frater. Quid ſimultates amas.

Quid tibi libet:quod tuo nõ potuit pla⸗
cere auctoꝛi. Honne ipſum in euangelio

audis dicentem. Qui non eſt mecum. cõö

tra me.ſed quo pacto enʒ chꝛiſto eſſe.aut

cum eo habere concoꝛdiam potes.ſi diſ⸗
coꝛs volueris eſſe cum chꝛiſtiano.Hon/
ne in contumacie crimen laberis:ſi omit/⸗
tis quod ab eo pꝛecipitur. aut ab eo den
clinas.quod imꝑatur. Quid exerces ini/
micitias quas nec illa euadere potuit.q̊
eas pꝛimitus adinuenit. In initio inimi

citias in pꝛothoplauſtum dũ ſerpens ex
ercuit interfectus eſt. Perinde AKuguſti⸗

nus in libꝛo de verbis domini de ſugge⸗

ſtoꝛe pꝛothoplauſtoꝝ inquit.Dũ homi/⸗

ni inuidet ipſe pꝛoſternitur. dum Adam

cupit decipere ipſe pꝛimitus iugulatur.
Quare aut chꝛiſti caritatem amplectere

chꝛiſtiane:aut diſcoꝛdie auctoꝛi de ſimili
tudine ipſius opeꝝ.parem te eſſe cogno⸗
ſce.Itaq; ſi vis in monaſterio pꝛoficere.

fuge rixas.fuge ↄtẽtões. fuge emulatões

⁊ cũ oĩbꝰ fribꝰ deo ſerune voletibꝰ ↄ coꝛS

eſto. Attende frater ad id quod Ambꝛo⸗
ſius doctoꝛ pꝛecellentiſſimus in libꝛo de

patriarchis monet. M. elius ẽ inquit emim

grare cum gratia. qᷓ; cohabitare cum diſu
coꝛdia.melius eſt ſine lite abire. qᷓ; cũ iur
gio reſidere. Hempe nulla ſpacia poſſũt
eſſe ſatis diſcoꝛdibus.quietꝭ autem ⁊ pa

cificis etiam anguſta a bundant.diſſonis
vero moꝛibus ſpacioſa artantur. imo ad

nihilum rediguntur.quoniam vt Marcꝰ
Tulliꝰ Cicero in pꝛeclaro de amicitia li⸗

bꝛo inquit· Nulla eſt enim domus tq fię”xn2ñ

ma. tqq; ſtabilis. que odijs ⁊ diſſidijsfũ
ditus euerti non poſſit. IDꝛoinde roma⸗
noꝛum tm̃ auctum fuit imperium.vt do⸗
mini eſſent vniuerſi.quoniam ad parcen
dum ſubiectis.ad debellandũ ſuperbos.
ad conculcandos rebelles. ad diumũ cul
tum exercendum.ad pudicitiam conſera
uandam.ad relinquenda pꝛopꝛia cõmo⸗

da:ad compꝛimendas voluptates.⁊ de/

niq; ad ſingula honeſtatis officia extite⸗
runt concoꝛdesicum vero pꝛopꝛium com
modum ſectantes abinuicem diſſenſerũt
Dde eoꝛum celſitudine ſic ad infima deue⸗
nerunt.vt ſicut omnium gentiuʒ ac natio
num.ĩmo ⁊ totius oꝛbis terrarum pꝛima

tum monarchiq; tenebant.ita ⁊ omnibꝰ
gentibus pene fuerũt effecti obnoxioꝛes.

æ iure quidem.quoniãvt pꝛeſtantiſſimus
eoꝛum ciuis criſpus. Saluſtius inquit.
oncoꝛdia res parue creſcunt. diſcoꝛ
dia vo maxima dilabuntur. Et dominꝰ
in euangelio. Omne regnum in ſeipſum
diuĩſum aſtruit deſolandũ. Idcirco fra⸗
tres nobis qui ſumus in monaſterio con
ſtituti ſumopere neceſſaria eſt concoꝛdia
Et ideo ſi cupimus deo placere · diſplice

re autem dyabolo.mutuam dilectionem
æ concoꝛdiam habeamus.quoniam ſicut
nihil eſt pꝛecioſius nihilue gratius deo.
concoꝛdie ⁊ dilectionis virtute.ita nibi
eſt. vt diuo Gꝛegoꝛio libuit. dyabolo de

ſiderabiliusextinctione caritatis.ac per

conſequens nihil ei odibilius qᷓ; perfecta

noſtrarum mentium vnio.qꝛ hoc nos te

nemus in terra quod ipſe in celo ſeruare

contempſit.Si concupiſcimus igitur ſa⸗

croſanctam noſtram religionem.et eius

monaſteria in quibus habitamus.ſuſci/⸗
pere incrementa.Si affectamus noſtras
oꝛatões.noſtra ieiunia.noſtras diſcipli⸗

cut eis

nas.noſtra ſacrificia. noſtraqʒ cetera bo⸗

na a deo acceptani.contentiones.impu⸗

gnationes.iurgia.diſſenſiones.conſpirra
tiones.⁊ cetera que concoꝛdiam tollunt.

ſumopere fugiamus. diligenter attendẽ

tes ad id quod luculentiſſimus Miero⸗
nymus inquit. Quiſquis coꝛpus affligit

⁊ concoꝛdiam deſerit:ideum quidem lau

dat in tympano.ſed non in choꝛo.qꝛ vbi

diſſenſio.inuidia:impugnatio veritatis.
lingue defluxꝰ.⁊ iurgia ſunt.ibi choꝛus
eſſe non poteſt·Ad quam quidem vnio⸗
nem ⁊ concoꝛdiam ſeruandam.fugiẽdã/⸗
qᷓ; diſcoꝛdiaʒ.licet innumera habeamus

incitamenta.tamen ſi nihil contra vitium
Diſcoꝛdie:vel cauendum vel ſanandũ ex

iſteret. niſi plaſmationis hominis memo
ria:quod ſcilicet ſummus omnium opi⸗

fex deꝰ.pꝛopterea voluit vnum creare ho

minem. de quo multitudo pꝛopagaretur.

vthac ammonitione. in multis concoꝛs
vnitas conſeruaretur.ſufficeret quidem.

Ananimes igitur inquit.habitet i do
mo.⁊ ſit vobis anima vna.⁊ coꝛ vnum in
deo. Et quoniam vt ſtoycus ille Seneca
recte ſentit. Diſcoꝛdie puncipium ⁊ oꝛigo
eſt. aliquid ex communi facere ſuum. Id

“ circo pꝛeceptoꝛ noſter pꝛo ↄſeruanda con
coꝛdia. ⁊ tollenda diſcoꝛdia ſᷣm pꝛeceptũ
dQaliecit dicens.
(Eerxtus terti.. (Auguſtinus.

EWπ T nõ dicatis aliquid pꝛop:ium.

1 n tertium. ¶ Ambꝛoſius.
Poſtolicam vitam ducentes nõ
modo habere.ſed nec dicere ali⸗
quid pꝛopꝛium debent.Ham ſi⸗

eis cõmunia debent appellari vocabulo.

vt non meum quippiam ego:tu vᷣo tuũ.·
ille autem ſuum.dicamus.ſed noſtrum q̃
libet:id noſtrũ eſſe dicatvt codex noſter.

cauſa noſtra.cuculla noſtra.⁊ opꝰ noſtrũ

dicatur. Manq; ſi abvno aliqua bona.ſi
ue ſpiritualia ſiue tẽpoꝛalia pꝛoñciſci vi⸗
Qdeãtur.illa tamen ſibi vendicare minime
debet.quoniam deus.a quo omnia bo⸗

na pꝛocedunt.vel ſuoꝛum confratrũ ob⸗

ſecrationibus. vel vt illa ↄfratribus cõicet

omnia debẽt eſſe cõinunia.ſic ab

in⸗
ſte

d
ſaw’⸗
ime
bo⸗
ot⸗
et

dignatus eſt elargiri. ⁊ eo modo vel coo

perantes ſunt. vel coutentes ſint ſm dei

voluntatemneceſſe eſt. NHon enim ſi ſciẽ

tiam.ſi ſapientiam.ſiq; quodcunq; aliud

donum ſumma dei bonitas cuippiã do⸗

nat id tribuit.niſi vt ſu oꝛum ſit muneruʒ

diſpenſatoꝛ· Accedit ad hec.quoniam ca
ritas qua in monaſterio conſtituti ferue⸗

—

re debent.ſicut apoſtolus Paulus ait.qᷓ
ſua ſunt nõ quenit accedit quoniam vt in
altero pꝛecepto aſſertum eſt. pꝛopꝛietas
ipfa rirarum.contentionuʒz.litium. ⁊ oim

deniq; eſt mater diſcoꝛdiarum. quarum

viri religioſi vndiq; debent eſſe experttes.

Accedit penarum terroꝛ:quibus pꝛopꝛie
tarij debent eſſe effecti.HNaq; ⁊ ſi omniuʒ

criminum inflexibilis iudex vltoꝛ exiſtat
huius tamen generis perquã ſeuerus eſ⸗
ſe cõſueuit. Perinde iudam loculos ba⸗
bentem laqueo voluit ſuſpendi.Si enim
legimus in actibus Apoſtoloꝛum. ⁊ hic

quidem poſſedit agrum de mercede ini⸗

quitatis.⁊ ſuſpenſus crepuit mediꝰ.⁊ dif

fuſa ſunt omnia viſcera eiꝰ. Merces qp⸗

pe iniquitatis Jude non tm̃ fuerunt illi
triginta argentei.quibꝰ vendiderat chꝛi⸗
ſtum.ſed omnis pecunia ab eo furtim tãa⸗
qꝙᷓ; pꝛopꝛietario ſublata.perinde Anania
Saphira.defraudantes pꝛecium aꝑri.·

⁊ mentientes ſpirituiſancto coꝛam apo⸗
ſtoloꝛum cetu.⁊ omnium aſſiſtentiũ tur⸗
ba.retroꝛſum cadentes velut fulmine per

cuſſi mox expirarunt. In ſacra etiam mo
nachoꝛum contione apud egyptum de/

gentiuʒ· vbi ſicut patres noſtriſcripſerũt
circiter quinq; milia ſacelloꝛum floꝛebat
peniteutium. Cuidam ex fratribus cum

centum ſolidis moꝛienti cõmuni decre⸗

to dictũ eſt. Pecunia tua tecuʒ ſit in per
ditione.quod quidam tremendum iudi/

cinm tradito ſepulture Beatus Oꝛego/
rius vni ex ſuis monachis cum tribꝰ au⸗
reis decedenti oĩno fieri iuſſit. quo etiaʒ

iudicio Innocentius pon.max.fretus.ſi
cut in capitulo:cum ad monaſteriumde
ſtatu monachoꝛum.exemplum eſt.decre
uit. ꝙ ſi pꝛopꝛietas apud quẽq; in moꝛte
fuerit inuenta.ipſa cum eo.in ſignũ eter⸗

ne ꝑditionis.extra monaſteriũ in ſterqᷣli⸗
nio iuberet᷑ ſuberan · Ceſario qͥʒ refert·cõ

uerſũ quendã oꝛdinis ciſterſienſis.cum e

vita diſcederet dominicum coꝛpus ſume

FJo, XIIII

re nõ potuiſſe. qm quinq; ſolidos apud
ſe tenens non fuerat confeſſus: Quidaʒ

etiam monachus beatum Anthoniũ in
retinenda pꝛopꝛietate vecipere ſatagens
abaccipitribus.vultunibus.⁊ alijs rapi⸗
dis auibus totus eſt dilaniatus. Sʒ qͥd
alios commemoꝛo. Diuus pꝛeceptoꝛ et
parens noſter Aurelius Anguſtinus. qᷓ;
ſeuerus impꝛopꝛietarios extiterit:ex ſen⸗
tentia in Januarium aperte dinoſcit᷑. de
quo ita in ſmone ad pꝛeſbyteros ypoñ⸗
meminit. Male inquit Januarius vixit
⁊ male moꝛitur. Quare vel quomodo ma
le vixit. quia quod ſuum non erat ſecrete
tenuit. Quomodo etiam male moꝛi᷑. qi
in fine ſe non cognouit.⁊ obſtinatꝰ ĩ ſuo
ſenſu nobis ignoꝛantibus teſtamentum
fecit.⁊ filium quem in ſecu lo habebat. di
tauit.o vtinam ſaltem in fine hoc nob di
xiſſet vt oꝛantibus nobis veniaʒ impetraſ
ſet. Hec eum feciſſe penituit. pꝛopterea ð
meis non eſt nec dum viueret erat·Li⸗
gantes igitur manus cadaueris eius.po
nentes in pãno centum ⁊ vndeeim ſiclos
quos in pariete cellule retinebat abſcon⸗
ſos.⁊ flentes ſuper eum dicatis pecunia
tua tecum ſit in perditione.Hon enim li
cet eam nobis ſeruis dei collocare.vel po
nere in victu.vel veſtitu.vel in opere mo
naſterii/quoniam pꝛecium damnationis
eſt. ¶ Rurſus impoſſibiliias quam ſecũ
habet diſpenſandi.nos cogit ipſam pꝛo⸗
pꝛietateʒ abdicare. Sic enim maximi põ
tifices cõtra pꝛopꝛietarios regulares eo⸗
vem capitulo.cum ad monaſterium acer
rima extat ſententia.Abdicatio pꝛopꝛie⸗
tatis ſicut ⁊ cuſtodia caſtitatis adeo eſt
annexa regule monachali.vt contra eam
nec ſummus pontifex poſſit licentiam in
dulgere.Et quanq; in maximo pontifice
plenitudo inueniatur poteſtatis.ſuꝑ pꝛo
pꝛietarijs.cum monachis diſpenſare po⸗
teſt minime. Poteſt quidem monachum
monaſterio extrahere.⁊ ipſum nõ mo
nachum facere. Poteſt cauſa legittima
ſubſiſtente ei tradere vxoꝛem.tamẽ vt mo
nachus ſit.⁊ pꝛopꝛietarius.facere nõ po
teſt.nec mirum quia nulla virtute etiaʒ ſi
infinita ſit. alicui eſſentialia poſſunt au⸗
ferri · Quis enim efficere poteſt.vt quiſ⸗
piã hõ ſit.⁊ aĩal.ſeu rõnalis non ſit.neq;

natura. neq; ifinita ſumi oei ptãs id valzʒ

Aalet quidẽ deus ſui pꝛeſtãtia bomineʒ

malitatis.expers ſit rõnis.nõ valet. Sed

ois appꝛobate regule eſſentialia ſunt obe

dientia. pauꝑtas. ipſa cõtinentie hone

ſtas.Anullo igi᷑ regularum genere quis

virtute hec tollunt᷑ Euitare ꝓpꝛietateʒ in

ſuꝑ de bemꝰ.vt q;tum int᷑ carnales ⁊ ſpi⸗

rituales fratres iterſit.agnoſcat᷑. Illi enĩ
quod cõeleſt partiunt᷑.iſti qð diuiſuʒ erat

cõe efficiunt.Eoꝝ quiſq; quod ſuũ eſt q⸗

rit.· Hi vo non q̃ ſua ſunt depoſcũt. ſʒ que
ieſu xpᷣi. O q̃ntum igit᷑ hec pꝛopinquitas

illi pꝛeſtat. Haq; illa deficit.iſta creſcit. il
la habet diuiſionẽ.iſta vnitatem. illa cuz

ſeculo tranſit.iſta cũ eternitate manet.
Reſens ite vita figura eſt illiꝰ.quã adi/

mune bonũ. Anũ cõe gaudium. Anum

oĩm beatoꝝ pabulũ.quo beati compotes

efficiemur.ipſa.ſ.patr ⁊ filij ⁊ ſpirituſſctĩ

eſſentia.que ſummũ ⁊ ſupꝛemũ eſt bonũ

⸗

qm̃ infinia:incompꝛehenſibilis.eterna.?
. mentiũ omniũ eſt plenitudo · Qð ſi vnũ
ibi eſt.a quo qð cuiq; opꝰ eſt:accipiet.ab

ſurdum eſtvt in monaſterio degẽtes pꝛo
pꝛis habeant ⁊ poſſideant.quinimo ſicut

vnũ domicilium habẽt. ita vnum veſtia/

rium ⁊ vnũ habeant cellarium.opoꝛteat.
ſi ſecꝰ factũ ab aliquibꝰ fuerit.mẽtie
tur in eis. Illud apłi dicentis. Scim au
tem qm̃ cuʒ apparuerit ſiłes ei erimꝰ. qm̃
videbimꝰ eum ſicuti eſt. Sicuti eſt eni il
lum videbimus.qm̃ cognoſcemus eũ eſſe

omne bonũ.⁊ nõ pꝛopꝛium alicui.ſed oi

bus cõe· qui deſiderant ⁊ cõcupiſcũt eſſe

boni. Omnes igit᷑ illud cõe bonũ cõiter

poſſidebimꝰ.ſi hic quoad fieri põt oĩa cõ

muniter habe bimꝰ. Filij huiꝰ ſeculi:.aurũ.

argentũ.domos.familias.nomẽ grande
potentiã gloꝛiam.⁊ alia.que ad huiuſmo

di potentatũ ſpectant.partiunt᷑. ⁊ alter

his alterũ inuadit.qꝛ humane mẽtis aciẽ

explere nõ poſſunt.HNos autẽ qui religio

ſi ſumꝰ.hoꝝ contentõe ſublata nihil ex/

tra deuz habere debemus.qm̃ nimis aua
rrus eſt.cui nõ ſufficit deus.qui pelagꝰ eſt

æ abyſſus infinita oim honoꝝ. ¶ Abijci⸗

agoymus igit᷑ ꝓpꝛietates frẽs ne tam ſubli⸗
mmis excellentiſq; boni exꝑtes fiamꝰ, duo
gquippe ſunttpale.⁊ eternum.ſi tempoꝛa
luum volumus eſſe poſſeſſoꝛes eternoꝛuzʒ

piſci ſperamꝰ. At eni in illa vnũ erit com

nequaq; erimus fmito:es. Et pꝛopterea

xps dicit. Beati pauꝑes ſpiritu: qm̃ ipſo

rũ eſt regnum celoꝝ. Maieſtatis item in
celo pᷣſidentis efficientia ad abijcienduʒ

cxecrabue cõtagioſũq; pꝛopꝛietatis moꝛ⸗
bum.cõſeruandãq; cõmunitatis dignita

tem nos etiam impellit.Hõ enim tm̃ ſan
ctis dedit deꝰ ſolem ⁊ lunam ⁊ pluuiã.et
oĩa naſcentia terre.⁊ omnes fructꝰ.qͥ oꝛi

unt᷑ in ea.ſed in cõione omnibus hoibus
dedit illa.qui ſolem ſuũ oꝛini facit ſuꝑ bo

nos malos.⁊ pluit ſuꝑ iuſtos ⁊ ĩtuſtos

paſſus eſt.ſed ꝓ petõꝛibus.impijs.⁊ ſcele

ratis.aſcendit in crucẽ· ⁊ paſſione ſua oẽs
reuocauitad vità. Ideo ipſum oĩm redẽ

ptoꝛẽ recte pꝛedicamꝰ. qui ideirco oibus

hominibus ſue pietatis oꝑa fecit cõia· ſi⸗

cut ab Auguſtino in libꝛo de ſalutaribꝰ

documentis pᷣclare diſſentum eſt. vt ⁊ bo

nũ noſtrum.⁊ elemoſine noſtre.⁊ canitts
noſtra:⁊ pacientia nr̃a.⁊ humilitas nr̃a.
in cõe omnibꝰ hoibus diſtribuant᷑.Quã
diu ergo fuerimus in hoc mũdo faciam2
bonũ ad omnes. maxime auem ad dome
ſticos fidei.⁊ oꝛemꝰ pꝛo inimicis niis.et
bonũ ꝓ malo reſtituamus.Oð ſi ad totaʒ

vniuerſi multitudinẽ noſtroꝝ operũ com
munionem iubeamur referre.qᷓ;tomagis
id vno degentibꝰmonaſtenio ſeruandum

eſt. Gentilium etiã exempla q;tuʒ nos in

monaſterio cõſtitutos ad peſtiferum vi⸗
rus ꝓpꝛietatis fugiendũ moneãt pꝛece/⸗
ptoꝛem noſtrũ in libꝛo de operibꝰ mona
choꝝ audiamus dicentẽ.Si hni? terrene
reipublice pꝛincipes pᷣclariſſimo litterato
rũ ſuoꝝ eloquio pᷣdicari ſolent.q rẽ com
munẽ vniuerſi populi ſue ciuitatis pᷣma/
tes ſuis rebᷣſic anteponebantvt eoꝝ qͥ⸗
dam Affrice domite triumphatoꝛ qͥd nu
benti filie daret nõ habuentt. niſi ex ſenatꝰ

cõſulto de publico dotaret᷑.iqͥ animo eſſe

debet in rẽpublicam ſuã.Ciuis eterne il⸗
lius ciuitatis Hieruſalẽ celeſtis.niſi vt il
lud ipſuʒ qð ppꝛijs manibus ela boꝛabit.

in cõmune cum fratre habeat. Et ſi quid

ei defuerit.de cõi ſuppleat · Dicens cũ il
lo.Cuiꝰ pꝛeceptum exemplũq; ſecutꝰ eſt.

aſi nihil habentes ⁊ oĩa poſſidentes.⁊ in
tractatu de ſpiritualibus marganitis iu⸗

bet. nemo ex oꝑeſuo aliquid ſibioppꝛo⸗
pꝛiet.apoſtolica enim vita optamus vi⸗

— — — —,— —

— ——

— — — - —

—

di
do⸗
in
u;
N,
4

ſin
11bo
ds
ni
Qui
nd
one,
6
jn

Fo.

gere. ſi quis aũt cõtrafecerit furti iudicio

odemnet᷑⁊ ſi coꝛrectꝰ nõ emendauerit de

vra ſocietate abijciat᷑. Et in ᷣmone pmo

xc cõi vita clericoꝝ qualis eſſet vita ſua.

oũñdens dicit. Ecce quõ viuimꝰ.nulli licʒ
in ſocietate nra habere aliquid ꝓpꝛium.
quẽ viuendi modũ. non ſolũ dum here/⸗
mi cultoꝛ cũ ſuis fratribꝰ eſſet.retinuit.ſʒ
etiam dũ antiſtes in ſua ↄmoꝛaret᷑ eccłia
pꝛopterea in ſᷣmone de tribꝰ generibꝰ mo
nachoꝝ fibiipſi de pauꝑtate ↄgratulatus
hoc pacto ſuos fratres alloquit᷑. Igit᷑ fra
tres mei.licʒ in cathedra epᷣali me videa⸗
tis. pauꝑtateʒ mihi tñ caram ſponſam te
nere ↄgratuloꝛ.qꝛ ipſa eſt ſponſa xpᷣi.ſan
ttoꝝ poſſeſſio.btõꝝ vita fideliũ ſecuritas
clericoꝝ oꝛnamentũ:monachoꝝ vita:no
biliũ pulchꝛitudo.diuitũ magnificentia.
hec eſt eni illa ſancta pauꝑtasquaʒ qui
tenet ⁊ amat.nulla põt indigentia labo⸗
rare: hec miꝝfratres.qꝛ ei dat᷑ oim domi
nus poſſidendꝰ.qͥ eſt oĩbꝰ in ſe ſperanti⸗
bus theʒzaurus in pauꝑtate.ſolatiũ in ſo

litudine.gloꝛia in abiectione.honoꝛ ĩ cõ

temptu.⁊ in omni ꝓtectiõe vm bꝛaculum
quẽ qͥdeʒ vt nude expediteq; diuus Hie
ronymꝰ ſequeret᷑.qͥd egerit ſua indicant
vba Ego inqͥt non accipio hereditatẽ in⸗
ter ceteras tribꝰ ſed quaſi ſacerdos ⁊ leui
ta viuo de decimis. ⁊ altari pᷣuiens.altar⸗
oblatione ſubſtentoꝛ hũs victum ⁊ veſti
tũ his ↄtentus ero.⁊ nudã crucẽ nudꝰ ſe⸗
quar.beati enĩ pauꝑes ſpiritu.qm̃ ipſoꝛũ
eſt regnum celoꝝ. MHinc egregius doctoꝛ
Ambꝛoſius ↄcitatꝰ in libꝛo viduis ait
Etenim qbus nihil eſt ꝓpꝛiuʒ.nihu deeſt
Breue qͥppe vbuʒ.ſed grande ⁊ veraciſſi
mũ vᷣbum·qm̃ ipſoꝝ eſt regnum celoꝛum.-
vbi oĩia ſunt oblectamenta bonoꝝ.ipſoꝛũ
eſt deꝰ.qͥ om̃is eſt bonitas ꝑ eſſentiò: ipſo
rũ eſt vera ⁊ eterna beatitudo.q̃ eſt ſtatꝰ
oĩm bonoꝝ aggregatione ꝑfectꝰ.perinde
pᷣceptoꝛ noſter in eodẽ ſmone ad eã nos
hiſce vᷣbis hoꝛtat᷑. Eſtote igit᷑ pauperes

fratres mei.qm̃ exaudiuit duominus pau2/

peres.⁊ pꝛeparationem audiet auris ſua
Tunc enim vere pauperes ſpiritu eritis.
Tunc vere beati.tunc benigni.tunc obe⸗
dientes tunc veraces.tunc non ficti.tũc
ab omni malo ignari.ſi vere coꝛde.⁊ oꝑe
pauperes inuneniemini.⁊ qᷓ;q; pauperes
⁊ exꝑtes pꝛopꝛietatis eſſe debeamꝰ .tamẽ

xXV

Gdiu hiẽ gegrinamur p hac vita ſubſten

tanda.ad victũ veſtitũq; oꝛdinata: nobis
ſunt opoꝛtuna. Idcirco adiecit.

Textus q artus. AAuguſtinus. 1

pꝛepoſito vio victus ⁊ tegumtẽũ
noô equali omnibus. qꝛ nõ equa
liter velat oẽs.ſed potius vnicuiq; ſicut
cuiq; opꝰ fuerit.ſic enim legitis in actibꝰ
Aploꝝ:qꝛ erant eis omnia cõia.⁊ diſtri⸗
buat᷑ vnicuiq; ſicut cuiq; opꝰ erat.

¶ Koõmentũ quartum ( Ambꝛoſiꝰ

Rſacro aploꝝ collegio.vt expe⸗
ditiꝰ poſſent verbo dei vacare nõ
nulli fuerunt ad miniſtrandũ in⸗
i. ſic pꝛeceptoꝛ nr̃ ſua voluit oꝛdina
re monaſteira.vt in eis alij vacarent ſpi⸗
ritualibus/alij vero tempoꝛalia miniſtra
rẽt:.Et ideo alios voluit eẽ pᷣpoſitos.ali⸗
os ſubditos. Pꝛepoſitoꝝ officium ẽ.ſub
ditis tẽpoꝛalia miniſtrare.que adwictum
ſpectant ⁊ tegumentũ.ſicut in pꝛima ꝑte
huiꝰ textꝰ aꝑte inſinuat᷑. Subditoꝝ autẽ
officium eſt. vt Vgoni placuit. ſpirituali
bus ſtudijs inſiſtere.vtpotelectioni.oꝛa⸗
tioni.⁊ contẽplatiõi vacare. In pſalmis
hymnis ⁊ canticis ſpiritualib celeſti do⸗
mino qͥtidie deſᷣuire. Que ⁊ ſi vera eſſe vĩ
deant᷑.nõ tamen pᷣpoſiti ab his ſpiritua⸗
libus abſoluunt᷑ ſtudijs.Cum ipſi oim
optimarũ actionũ alijs exemplar eſſe de
beãt.ſicut nec ſubditi ab officio miniſtrã
di.ſi eis fuerit iniunctuʒ.cnm ꝓpꝛium ſit
ſubditoꝝ in quibuſcũq; honeſtꝭ ſuis obe
dire pꝛelatis: Et metienda ſunt vᷣba ma⸗
gna ſapiẽtia ↄſcripta. ꝛout dicit vni
cuiq; vim victꝰ ⁊ tegumentũ a pꝛepoſito
vio diſtribuat᷑.neminem ercipit.qꝛ in pᷣ⸗
poſiti mente nulla debet eſſe ꝑſonarũ ex/
ceptio.qꝛ ſi oẽs in mõaſteno cõſtituti al⸗
tari ſeruiunt.omnes de altari viuere de⸗
bent.ſi omnes laboꝛamꝰ omnes mandu
care debemus.qm̃ vt domin ait.dignus
eſt operariꝰ mercede ſua.Oðõ ſi inter nos
quiſpiam non laboꝛans inueniat᷑.iuxta
apłi ſententiã non manducet. Et ideo ca
ueat vnuſquiſq; viuere de annona xpi.ni
ſi laboꝛet in ſeruitio xpᷣi. ꝙ ſi non labo⸗
c

VE diſtribuat᷑ vnicuiqʒ veſtrum a

„

rata manducat tãto maioꝛis criminis ef
ficitur reus.qᷓ;to dei beueficia ſumit indi
gnus· Pꝛopterea ſanctus dauid nos ex/

citans dixit. Surgite poſtq; ſederitis qui n
facile coꝛrigibiles alij in ſuo ſenſu obſti/
natialij ad oẽ bonuʒ opus pꝛomptiſſimi

b manducatis panẽ doloꝛis. ¶ Opoꝛtet gͤ
vt diligenter ei ſeruiamꝰ a quo paſcimur.
ſi ſine anime piculo.qð nobis diſtribuit᷑
ſumere volumꝰ. Et notanter diximꝰ dili

genter.q; maledictus hõ.qui facit opus

dei negligenter. Meus frẽs · ſi tãto ſtudio
mundani ſu bditi.ſuis pꝛincipibꝰ ſeruiũt.
vt nullis parcãt laboꝛibus. vt eis poſſint
cõplacere.⁊ ab eiſdẽ aliqd h umane ⁊ ca⸗
duce mercedis ſuſcipere.qnto magis nos
pꝛincipi noſtro.creatoꝛi noſtro·redẽpto
ni ſaluatoꝛi ⁊ gloꝛificatoꝛi noſtro.a qͥ in⸗
numera bona ſuſcepimꝰ. in finita ⁊ eter⸗
na ſperamꝰ eſſe de pꝛoximo ſuſcepturi.oĩ
ſtudio.omni conatu:omni deniq; affectu
ſeruire debemꝰ.⁊ quippiã boni operis of
ferre.qð ſue celſitudini ⁊ eiꝰ infinite libe⸗
at maieſtati. Penſemꝰ ergo ad quid no⸗

bis victus ⁊ tegmentũ diſtribuit᷑.vt ſitto

tum deſideriũ noſtrum. pꝛimũ querere re
gnũ dei.⁊ iuſticiaʒ eiꝰ. Pꝛopter qð ⁊ hec
omnia adijciunt᷑.Et ait victꝰ ⁊ tegmen/⸗
tum.qm̃ his duobꝰ ſicut gentium doctoꝛ
æ vas electionis Ktaulus monuit contẽ/
tiſeſſe debemꝰ.neceſſaria nobis nõ ſuper⸗
Aua diſtiibui iuſſit.qm̃ per neceſſaria qͥp
pe humana ſubſtenta vita.ſed ꝑ fuꝑflua
noſtra ſubmergit᷑ anima.ꝑ neceſſaria du
cimur ad ſuꝑna. ꝑ ſuperflua labimur ad
inferna:a ideo a noſtro ſaluatoꝛe.nõ the⸗
ʒauros.nõ pꝛedia.nõ lapides pꝛecioſos.
nõ delicioſum pabulum.nõ quecũq; ſuꝑ
flua.ſed panẽ quotidianũ ·i.neceſſariũ vi
ctum a ſuo patre celeſti ſua in oꝛatiõe do

cemur poſtulare.Diſtributo autẽ illa q̃li

ter ſit facienda dealarat cũ ſubdit.
¶ Kextus quintꝰ (¶Auguſtin?

vrn equalit᷑ omnibo. qꝛ nõ equa⸗
liter valetis oẽs:ſed potiꝰ vnicui

qᷓ ſicut cuiq; opus fuerit.

(Eeechei avinen ¶m broſius

Ontingit autẽ in monaſterijs di
uerſaꝝ complexionũ ⁊ conditio⸗
nũ eſſe hommes. vt alij debiles.

alij robuſti.alij infirmi.alij ſani.alij no-⸗

biles.alij ruſticani. alij alta ſapiẽtes. alij

ignari:a lij ſoli contẽplatiõi dediti.alij in
actõe ſolliciti.alij humiles.alij ſuꝑbi.alij

atq; feruentiſſimi.alij non mõ tepidi.ſed
frigidiſſimi maneãt.Pꝛudentis autẽ pꝛe

lati ẽ. has differentias ſuoꝝ ſubditoꝝ di

ſcernere.q̊ ꝓut vnicuiq; opꝰ eſt.i.ꝓut eiꝰ

exigit ↄditio.⁊ ꝓut poſtulat indigẽtia p/⸗

uideat᷑. Vñ ſi in ſeculo delicate nutritis.
aut infirmis.aut in pᷣdicando.docendo.
monẽdoq; occupatis aliqͥd delicatioꝛis
alimẽti tribuat᷑.qð alijs foꝛtioꝛibꝰ. igno2ꝝłDQ
bilioꝛibus.⁊ manuum actionibꝰ deditis
foꝛte nõ dat᷑.talis repꝛehẽdi nõ debet di
ſtributio.qm̃ nõ equalit᷑ valent.nõ cqua⸗
luer oꝑant᷑.non eq̃liter ſapiũt.dũmodo
vnicuiq; ꝓut opꝰ fuenit.nõ deneget᷑.dilli-⸗
genter ſemꝑ aduertẽdo.vt tm̃ vnicuiq; tri
buat᷑ vt nutriat᷑.⁊ nõ abundet.abundan
tia enĩ rebellẽ facit carneʒ ſpiruui.qð dei
ſeruo pꝛecauẽdũ eſt maxie. ¶ Et ideo n v
diſtribuendis rebꝰtalis eſt ſeruandꝰ moꝛ
dus.vt coꝛpꝰſic nutriat᷑ vt ſeruiat.ſic re⸗
pꝛimat᷑ vt nõ ſuperbiat.ſic reſeruet᷑ neceſ⸗
ſitas nature vt abſcidat᷑ ſuperfluitas con
cupiſcẽtie.ſicaſpiciant᷑ ad decus religio/
nis. vt in monaſterio ſeculares nõ videa
mur.nõ enĩ opus ẽ alicui monaſteriũ in⸗
gredi.ſi blanda.ſi lenia.ſi mollia.ſi deli⸗
cata.ſi ⁊ alia que carnẽ fouent.q̃ mentem
depꝛimũt.que in ſeculo querebatinmo⸗
naſterio expoſcat. Et vt ſuũ pꝛeceptũ ma
ioꝛis ha beat᷑ firmitatis.apłlica auctoꝛita
te ipſum coꝛroboꝛat dicẽs. Sic eni legit ·
in actibus Apłoꝝ.qꝛ erantillis oĩa cõia⸗
⁊ diſtribuat᷑ vnicuiqʒ ſicut opꝰ erat.· Vñ
diui Luce euangeliſte ſacroꝝ apłloꝝ de
ſcribentis actꝰ verba ſunt iſta. 0ρ ultitu⸗
dinis credentiũ erat coꝛ vnum ⁊ aia vna.
Nec quiſq; eoꝝ que poſſidebat alid ſuũ
eſſe dicebat.ſed erant illis oĩa cõia.Neq;
enĩ egens quiq; erat in᷑ illos. Quotqͥt
eni poſſeſſoꝛes agroꝝ· aut domoꝝ erant
vendẽtes.efferebãt pꝛecia eoꝝ que vende
bãt.⁊ ponebãt ante pedes apłoꝝ.Diuide
bant aũt ſingulis ꝓut cuiq; opꝰ erat.quẽ
quidẽ ſcripture locũ ſanctꝰAuguſtinꝰ ſua
is volens imitatoꝛibꝰ regulã dare.ſicutĩ
bmo ſermone de cõi vita clericoꝝ inqui?

—
— — — — — — —. e

— .—

— 2 — 22 —— – — — —

FJo. XVi

Prꝛimo ꝑ Lazaꝝ dyaconũ legi feeit. de⸗
inde ꝑ ſemetipſum legere voluit: ſubiun
gens. Audiſtis qͥd velimꝰ.oꝛare. vt poſſi

mus. ¶ Tota ita diui gentis noſtri Au⸗
guſtini fuit intẽtio· vt ſaluatoꝛem noſtrũ⸗
ei q; ſetõs apłos in cõione ſeuaàda quo
ad fieri poiuiſſet imitaremur.Teſtat᷑ hec
regula.teſtant᷑ ſermonesteſtantur ⁊ alia
multa documẽta diũſis in locis ab eo cõ
ſchta · ¶ At eni ĩ ſacro illo apłoꝝ cetu.q̃o
tuoꝛ in pᷣfatis verbis inſinuat᷑ fuiſſe cõio
nes. AVna qͥdem localis.qm̃ dicit multi⸗
tudinis credentiũ in vnũ.ſ.ꝑ cohabitatio
nem congregate: Vñ ſicut in Actibꝰapo

ſtoloꝝ dicit᷑.xi.apłi pꝰ reſurrectioneʒ dñni

ſił habitauerunt in Hierim in cenaculo

grandi ſtrato.⁊ erant oẽs ibidem ꝑſeue⸗

rantes in o?onibus cũ mnlieribꝰ⁊ maria
matre Jeſu. Dẽs enim tam apli qᷓ; alij di
ſcipuli.necnõ ⁊ młieres in ea regiõe Hie
ruſalẽ habitabãt:q̃ dici᷑ Mello.ſ.in mõ/⸗
te ſyon.vbi rex Dauid ſuũ cõſtituerat pa
latiũ.ibi cenaculũ illud erat. in q̊ ſanctiſſi
mi apti cũ matre dñi habitabãt. Diſcipu
li autem ⁊ alie mulieres in circũadiacen
tibꝰ cõmoꝛabant᷑ locis. In eo cenaculoĩ
die aſcenſiõis ſue xpᷣs eis apparuit pᷣcipi
ens · vt inde egreſſi in montem oliueti ad

ſuã aſpiciendã aſcenſionẽ conſcenderent.

quẽ cũ vidiſſẽt ad idẽ cenaculũ maxio cũ
iubilo ſunt reuerſi:in eo vſq; ad diẽ ſan⸗
cte penthecoſtes habitantesLũc vᷣo ibi

dem in centũ ⁊ viginti in vnũ ↄgregatos

in linguarũ ignearũ ſpecie tonantibꝰ cen
lis.cardinibꝰ terre trementibuꝰ.velut fui
Ircoꝛruſcans. eoꝝ coꝛda ſuccendẽs. mẽ
replens fiduciâ donans. oim gentiũ
ne mibuens. vt in oĩbus finibꝰ terre
ſaluatolis mũdi. indefeſſi. intrepidiq; eſ
ſent pᷣcones.e celo miſſus ſpũſſantꝰ deſcẽ
dit. ¶ Altera cõio vnionis ẽ ſpũalis.cuʒ
ſcʒ vnũ coꝛ ⁊ vnã aiam hũtes in deo.vni
us moꝛis.vniuſq; obſeruãtie in cõi cõſiſti
mus.que nõ niſi auctoꝛe deo fieri põt.ſi⸗
cut de ipſo ſanctꝰ loquit᷑ Dauid dicens
Qui habitare facit vniꝰ moꝛis in domo.
Hec tãto vᷣma eſt pᷣſtãtioꝛ: q̃nto vnio plu
riũ mentiũ i vno d eo maioꝛ eſt qᷓ; pluriũ

coꝛpoꝝ in vno loco.q;tũ aia coꝛpus ⁊ de

us oẽm creaturã circũſcribentẽ locũ ante
cellit.Nec pma quippiam valet ſine alte
ta. Perinde Ruguſtinꝰ in ſermone de ſi

unus Elemens põtifex maximꝰdit. AUſus

uo pdigo inquit. Cogitate fratres ad qd
venimꝰ.ecce in ſolitudine ſumꝰ.elongati

agentibꝰ ſumus.⁊ lõgo tꝑe iõ manſimꝰ ĩ
ſolitudine.vt ſᷣm apłicam foꝛmã remotiꝰ
viuere valeamꝰ.Locꝰ enĩ nõ facit ſctõs.
ſed bona oꝑatio locum ſanctificat ⁊ nos
eccauit enĩ angelus in celo. peccauit
Adã in paradiſo.⁊ tñ nullꝰ locus ſancti⸗
oꝛ illo erat.Si enĩ loca habitatoꝛeʒ tue⸗-
ri poſſent,pfecto nechõ:nec angelꝰ a di⸗
gnitate ſua coꝛruiſſent. Ob eã rem carmẽ
illud Dauid. Ecce qᷓ; bonũ qᷓ; iocũduʒ
hitare fratres in vnũ.nõ tmi ad coꝛpoꝛau⸗

lem hĩtationem:qtũ ad vnionẽ referen⸗
dũ eſt aioꝝ.Quid eni ꝓdeſt moꝛibꝰ.ad/

poſito diſſidentes vno domicilio ↄiungi.
Hanc mentiũ vnioneʒ beatꝰ Lucas euã
geliſta inſinuauit cũ dixit: Erat coꝛ vnus
⁊ aia vna: Per coꝛ qͥdem vnũ. vnã intel⸗
lexit voluntatẽ.qm̃ ſiẽ coꝛ carneũ.vt phy
ſici aiũt.oĩm motuũ coꝛpoꝛaliũ eſt pnci⸗
piũ.ita a volũtate oẽs ſiue bone ſiue ma-
le ſpũales emanant actiões.⁊ eo pacto ĩ
create ſapĩe intelligenda eſt petitio cũ di
xit. Fili da mihi coꝛ tuũ. Ier aĩiam vero

vnã.vnifoꝛmitas ẽ vite intelligenda.qm̃ꝰ

vt a ꝑipateticis pᷣclare aſſertũ eſt· Nĩa pn
cipi eſt pumo viuim. lli vnam de
bent hẽe aiam quoꝝ vita.hoc eſt viuendi
foꝛma eſt vna. Si vo ĩ auentu aliq̊ ego

meõ.tu tuã.ille o ſuã vitam ducimꝰ.vꝛe

diuiſe erũt aĩe.diuerſi moꝛes.diũſe ceri⸗
monie.diũſe ſnĩe.diuerſi modi viuendi.q̊
fit vt ſi in vna ha bitemꝰ domo qð ad pꝛi
mã ꝑtinet vnionem.nõ tñ vni ſumꝰmo⸗
ris in domo.qð ad alterã ſpectare docui⸗
mus · Fit etiã vt vita nrĩa nõ aplłica.ſʒ cõ⸗
fuſio babylonica.nõ Auſtuſtini regła. ſʒ
abuſio anoꝛ ea.n oꝛdo ſʒ hoꝛroꝛ me⸗
rito cenſeat᷑. ¶ Certia cõio tꝑaliũ eſt poſ
ſeſſionũ.qũ videlʒ eoꝝ nemo qͥ in ſancto
placito habitant.aliquid habet ꝓpꝛium
ſed eis oĩa ſũt cõia.q̃ abipᷣo rõnalis crea⸗

ture exoꝛdio ſũmi dei.natureq; fuerũt iu

ribꝰ ꝓgenita. Uũ Augꝰ.ĩ cõmẽtarijs ſuꝑ
Johem inq̊t. Dñi eſt terra ⁊ plenitudo
etꝰ.pauꝑes ⁊ diuites deꝰde vno limo fe⸗
cit.⁊ pauꝑes ⁊ diuites terra vna ſuſtẽtat
Jure aũt humano hec dĩ domꝰ mea. hec
villa mea.Lolle ius imꝑatoꝛis.⁊ qͥs aua
det dicere.hec villa mea eſt· Perinde di⸗

£ £

*

h

oĩim qᷓ ſunt in H mundo oĩbꝰ hoĩbꝰ vebet

eſſe cõis.ſed ꝑ iniqtateʒ aliꝰ dixit hoc eſ⸗
ſe ſuũ.aliud vᷣo iſtud. IPlato quoq; iure

diuino imbut? dixit. Sicut nõ põt diui⸗
di aer.nec ſoł ſplendoꝛ.ita nec reliq̃̊. que

cõiter data ſunt ad habendũ.diuidi de⸗
bere. ſed hũda eſſe cõia · Ideo rẽpublicã
ſic inſtituit.vt in ea nihil inter ciues habe

retur ꝓpꝛij. Diogenes etiq cum oĩa peni⸗
tus reliquiſſet.Alexandro multa pollicẽc⸗

ti ruũdit:nihil a te de ceterꝭ volo. dũtaxat

mihi veliz. vt ſoli nõ obſtes. Cratio.So

crates. ytagoꝛas.⁊ multi alij philoſo⸗
phi banc cõitateʒ pp:letatiſq; abdicatio⸗
nẽ ſic abdicarũt. ꝙ om̃i relicto patrimo⸗

nio ſoliꝰ vᷣtut ſe fatebantur eſſe poſſeſſo
res.huiꝰ cõitat ablectamẽtis. Cicero af

fectus. Dulciſſimã oĩm poſſeſſionũ com

munẽaſſeuerauit. Pꝛopterea in pmo of

ficioꝝ libꝛo etiq̊ inquit · Suntaũt puata
nulla natura.ſed aut veteri occupatione

vt qͥ quondã in vacua venerũtaut victo

ria.vt qͥ bello potiti ſuntaut lege.aut pa
ctione.ↄſuetudine.vel ↄditione.vel ſoꝛte
Hanc ſenatꝰ ille ſanctiſſimꝰ apoſtoloꝝ a

* xpo fuit edoctꝰ.⁊ eã in ſcript redigens.

Scriba dei Lucas dixit.FHlec quiſq; eo⸗

rũ qᷓ poſſidebat aliqͥd ſuũ eſſe dicebat.ſʒ

erant ilł om̃ia cõia.cuius figuraʒ in libꝛo
numeri legimꝰ.vbi mandatum fuit. vt ſa
cerdotes ⁊ leuite ſolũ decimis viuerẽt.
nihilq; niſi in cõi poſſiderent. ¶ Poſtre
ma cõmunio penes diſtribuẽdi ꝓpoꝛtio⸗
nẽ attendit᷑. Duplex em̃ apud phos genꝰ
reꝑit᷑ equalitatis.alterum qð ad eandem
quantitatẽ alteꝝ q ad quandã ppoꝛtio⸗
nalitatẽ refert᷑. Pꝛimũ ad iuſticiã ↄmuta
tiuã in qua rei ad rem fit comꝑatio.Alte
rum vo ad iuſticiam diſtributiuam ſpen

cctat.in qua reꝝ ad ꝑſonas.earũq; condi
tiones ↄſiderat ppoꝛtio.quam nos reſpe
cctũ quendã indigentie recte poſſumꝰ ap

pellare.ita ꝙ q;to qualiq;vnuſquiſq; ſᷣm
ſui conditionem indiget. tm̃ taleq; ſit ei
ↄferendũ. Nñ qꝛ plus ſani comedere cõ
ſueuerũt.q;ᷓ infirmi.plus alimẽti ſaniſ.q;
infirmis ẽ tribuendũ.⁊ qm̃ ebilioꝛ eſt ad
digerendũ vᷣtꝰ infirmoꝝ.qᷓ; bene valenti
um.equũ eſt. vt illis delicatioꝛa.iſtis vᷣo
groſſioꝛa tribuant᷑ cibaria. Et id eſt qð ĩ
lectioneactuum ſubdit᷑ apoſtoloꝝ.Neq;

eñ egens quiſqᷓ; erat inter illos.Et infra

Diuidebot autẽ ſingulis put cuiq; opus

erat. ¶ Mhaximꝰ igit᷑ doctoꝛ Auguſtinꝰ

pſpiciens ſuo tꝑe aplice cõionis obſeruã
tiãꝗᷓ extra fines eccleſie ferme exulaſſe.⁊ ti

mens ne ipoſteꝝ ꝓpter pꝛauã hoĩm cõdi

tionẽ in nihilũ redigeret᷑.eam inſtaurare
decernẽs regulã ſũma pꝛed itã diſcretiõe
⁊X in actibus apłoꝝ fundatã conſcripſit.
in qua quidẽ ĩpꝛimis pꝰ caritetis pᷣceptũ
eãõ quatrifariã cõitatẽ q;q; ſubalijs vᷣbis
iuſſit obſeruari. Pꝛimã cũ dixit hec ſunt:
que vt obſeruetis ꝑcipimꝰin monaſterio
oſtituti. Pꝛimũ/ppter qð in vnũ eſtis cõ/⸗
gregati.vt vnanimes habitetis in domo

Secundã cũ ſubdit. Et ſi vobis aĩa vna
⁊ coꝛ vnũ in deo. Certiꝗ cũ adiecit. Hec

dicatis aliqͥd ꝓpꝛij. ſed ſint vobis oĩa cõ

munia. Quartam cũ poſtremo adnectit⸗
Et diſtribuat᷑ veſtrũ a pᷣpoſito vꝛo victꝰ⁊
tegmẽtũ.nõ eq̃liter oĩ bus.qꝛ nõ eq̃lit᷑ va
letis oẽs.ſʒ potiꝰ vnicuiq; ſiẽ cuiq; opus
fuerit.Quibꝰſane Auguſtinꝰ aplice vite
inſtauratoꝛ dici põt. Ham lʒ ante eũ plu
res pꝛes maxime ſanctitatis extiterũt.nul
lus tũ viuẽdi foꝛmã.ſuꝑ apłicis cardini⸗

bus ſancitam añ ipſum tradiderat. qð et

ipſe in ſermone de tribꝰ generibus mona

chonꝝ teſtat᷑ dicens. Videte fratres ꝙ añ
mefuerũt patres multi. q̊s imitari debe⸗

mus.non tñ ſicut ego ſᷣm aplicã vitã ali⸗
os viuere docuerũt. Caput igit᷑ ⁊ pꝛinci
pium oim veſtrum ſed apłicam vitã me
dicere nõ erubeſco.nõ te pigeat eos ſequi

⁊ imitan in oibus.Attendẽtes tñ oĩa cõi

ter hĩe ⁊ poſſidere.qꝛ in celſitudine pau⸗
Etatis viuentes nõ lʒ.niſi vt vnũ ſit coꝛ.
vna aĩa.⁊ oĩa cõiter poſſidere. Illud au
tẽ quod in bfe⸗ lectione de actibus apło
rum legit᷑· ¶ Heq; enĩ egens quiſqᷓ; erat
int᷑ illos·ad illud refert᷑ q; ſequit᷑ qꝛ di⸗

uidebant ſingulis pꝛout cuiq; opus erat

Quod nõ eſt ſic intelligendũ.vt ſic abun
danter diſtribueret᷑ vt uullam haberẽt in

digentiꝗ. cũ etiam de ipſis apoſtolis ſcri

ptum ſit.ꝙ ſeruiebãt deo in fame. ſiti. fri
goꝛe · ⁊ nuditate·ſed potiꝰ ad animi affe⸗
ctũ circa deũ eſt referendũ. Hãq; in pꝛi⸗

mitiua eccleſia tanta erat gratie ſpiritua

lis abundantia.vt nõ ſolum illicita deſi/

deria.veꝝetiã coꝛpo:ales naturaleſq; ap

petitus in eis extingueret.vt ⁊ illi nõ ſo⸗

lum foꝛtune bona. ſed ſeipſos penitꝰ aba

,

N,
,

—

negarent. vt non ſolum modico contenꝰ-

e

evolebant.tm̃ bonum eum eſſe intellige/

F.

ti eſſent.ſed ipſum quod nihil habebqt p

ſummis reputarẽt delicijs .iuxta illud a⸗
poſtoli.anq; nihil habentes. ⁊ omnia
poſſidentes· Cantas enim que omnia

ſuffert.dilectio dei:que foꝛtis eſt.vt moꝛs
etiam in ſummis neceſſitatibus.laboꝛi⸗
bus.⁊ anguſtijs.conſtitutos com potes
faciebat.perinde eoꝛum paupertatem cũ
omnium pꝛincipum delicijs mie contu⸗
liſſent Perinde iubilans Paulus dice⸗
bat.Maguus queſtus eſt paupertas cũ
ſufficientia. habentes igitur victus.et q́
bus tegamur his contenti ſumus. Per⸗

in de ſanctiſſimi apoſtoli agroꝛum pꝛe⸗

cia:quibus fidelium pꝛediavendebantur
non in manibus vt illis cupidi eſſent

ſed ante eoꝛum pedes.tanq; eoꝛum con⸗

temptoꝛes apponi iubebant.

Kertus ſextus

(Auguſtinus.
Zi aliquid habebant in ſeculo.
quando ingreſſi ſunt monaſteriũ
libenter velint illud eſſe cõmune.

mentum ſertum ¶ Ambꝛoſius

Poſtoli vt diximꝰ iubebant om/
nia bona eoꝛum.qui ad fidem cõ

uertebantur vendi. ⁊ illoꝛum pꝛe

ca añ eon pedes deponi. ⁊aſignaruac de

inde diſtribui.ſᷣm vniuſcuiuſq; indigen⸗
tiãꝗ. Hunc pᷣciſe modũ Augꝰ.in ſuo cano

ne non iuſſit.qm̃ ꝑſpicaci mente ↄſidera

bit modũ illu non foꝛe diuturnum· Non
em̃ maxima multitudo hoĩm diu viuere

potuiſſet ex ſolis pᷣcijs venditoꝝ agroꝛũ.

qm̃ illis ↄſumptis non facile alia venden

daßppᷣdia donarent᷑ſed ei eualentem mo/

du mandauit.vt q̊ͥ monaſteriũ ingrede/⸗
rent᷑.ea q̃ haberent in ſeculo.monaſteno
libenter donarẽt.libẽterq; vellent illa om

nib ibidẽ viuẽtibꝰ eſſe cõia Ille modus

apkłoꝝ tunc tꝑis ↄgruebat.vt q̃ xpᷣm ſeqͥ

rent.vt oĩs mundi theʒaurus eius gra fo

ret ↄtemnẽdꝰ.vt in vſum poneret᷑.oſilium
xpi dicentis. Qui nõ ſolũ poſſeſſoꝛes.do
mos.⁊ agros.ſed etiã pꝛiem ⁊ mrem.fra⸗
tres ⁊ ſoꝛ oꝛes.adhuc aũt ⁊ aiam ſuaʒ pv⸗

pter me nõ reliqͥt nõ eſt me dignꝰ.vt exy·

XxVII

tirparent.penitus de eoꝝ mentibus in/⸗

ueteratà rerum mundanarũ cupiditateʒ.

HNq; iudaicus ille populus ſatumiam
ſequẽs naturã auaricie ⁊ cupiditati ſem

per deditus fuit. ideo vt nõ ſolum res.

ſed rerum deponerent affectũ.om nia eo⸗

mum bona vendi. eoꝝ pꝛecia taq; viliſſi
mnmna in terram pꝛoijet mandabant. Rur,
ſus modus ille in Mieruſalẽ conſentaneꝰ

erat.⁊ tempoꝛi illi vehementer expediẽs.
quoniam apoſtoli ſpũſſancti afflatu ſcie
bant eccleſiam que erat in Hierulalem.

tum pꝛopter inſtantem perſecutionem iu
deoꝛum. tum pꝛopter iminentem deſtru⸗
ctionem ciuitatis.necẽ diſperſionẽq; po

puli illius hebꝛeoꝝ foꝛe de pꝛoximo di⸗
ſpergendam. ⁊ ad gentiles eſſent pꝛofen-
cturi.apud quos fidem xpᷣi nũq; defectu
ram fundarẽt.⁊ ob eam cauſam in iudea
habere pꝛedia minime expedie bat.ſed vẽ
debantur.vt eoꝝ pꝛecijs ſaltẽ pꝛo illo bie

ui tempoꝛe viuere potuiſſent. Sed Au-,
guſtino modus qnẽ in regula poſuit de⸗
centiſſimns viſus fuit.quonia diutiſſime
durare ⁊ ab omnibus equo animo obſer.

uani poterat.necnõ ſuo tempoꝛi ſatis cõ⸗

foꝛmis. expedit eni legiſlatoꝛẽ. vt tempo⸗
ris congruentie ſua accomodet pꝛeccpta

vnde cõitas hec.⁊ pꝛopꝛietatis abdicatio

multos multipliceſq; ſucceſſus ſubiuit·
Ehꝛiſtus nãq; pꝛimus euangelice pauup
tatis.fundatoꝛ.q;q; dñs omniũ rerũ ex⸗
iſteret · eſſetq; ipſe rex regũ.⁊ dñs domi⸗/

nantium:non ſolũ quo ad deitatem. veꝝ
etiam quo ad humanitatẽ.nullus tamen

rei in mundo voluit ſe poſſeſſoꝛẽ oſten
dere.ĩmo vt veram pꝛofundq; omnibꝰ

pꝛedicaret paupertatẽ dixit. Tulpes fo
ueam habent.⁊ volucres celi nidos. filiꝰ

autem hominis nõ habet vbi reclinet ca

put ſuum.Et rurſus qui non renũcigsaue⸗
rit omnibus.que poſſidet nõ poteſt meꝰ
eẽ diſcipulus.Pꝛopter qð apoſtoli quic⸗
quid poſſiderant eum ſequentes relque

runt. Quo circa Petmus in omnium per

ſona ita confidentes locutꝰ eſt. Ecce nos

reliqͥmus omnia ⁊ ſecuti ſumus te.Quid

̊ᷓ erit nobis. ¶ Niuebant enĩ omnes ſi⸗

mulcum eoꝛum.ĩmo cum omni magiſtro

ex elemoſinis.quas de fidelium ſuſcipie
bant facultatibus. Perinde Lucas euã
geliſta nanat. Quo pacto quedaʒ ſancte

mulieres ſequebant᷑ chꝛiſtum. vt ei de ſu
is facultatibus miniſtrarent. Me quideʒ
erqt Maa Magdalena. Martha. Jo
hanna vxoꝛ Chule ꝓcuratoꝛis Herodis
Suſanna ⁊ alie plures. que a chꝛiſto de
diuerſis lauguoꝝ generibus beneficium
ſuſceperant ſanitatis.Poſt vᷣo chꝛiſti re-

ſurrectionem.apoſtoli eů modum viuen

di inſtuueruntvt inter eos nihil eſſet pꝛo
pꝛijſcd de pꝛecij venditoꝝ agroꝛum ſicut
Lucas recenſuit.vnicuiq; pꝛout opꝰerat
diſtribueret᷑. Deinde cum per apłoꝝ pꝛe/⸗
dicationem credentium creuiſſet multitu
do.⁊ de alienigenis diuerſiſq; gentibus
dqd xpᷣi fidem multi confluxiſſent. ob inue
teratam eoꝝ gentilitatem.⁊ vt tenaciꝰ fi⸗
dei erudimenta ſeruarẽt. nil aliud eis im
ponebant.niſi vt a foꝛnicatione.tapinis
a ſanguinis ſuffoeatione.⁊ idoloꝝ ĩmo⸗
latione ſe ahſtinerẽt. atq; ob eam liberta
tem que gentibus pꝛ opter eoꝝ infumita
tem iudulta.pꝛimus ac ſanctꝰ ille feruoꝛ
etiam apud perfectos friguit· exiſtiman⸗
tes id quod erat gentibus pꝛo infirmita/
te cõceſſum.ſibi etiã licitum extitiſſet.vt⸗
pote pꝛedia.domos.⁊ agros pꝛo eoꝝ vſi
bus retinerent.locupletatis autẽ a Con
ſtantino eccieſijs.cũctis laicis habere p⸗
pꝛium a Siuueſtro pon.max.fuit conceſ⸗
ſumdũmodo annuas decimas ſuis ſol-
uerent ſacerdotibꝰ adhuc in cõi viuenti⸗/
bus.Sed creſcente clericoꝝ auaricia vi⸗
ta cõmuni mie contenti.ceperũt ſicut lai
ci pꝛopꝛiũ habere.qð virus ita paulatim
ſubꝛepit.vt nulla amplius ſeruaret᷑ inter
ſacerdotes cõitas. Qð Auguſtinꝰ vidẽs
ingemuit.⁊ ↄtẽplans quanta fuerat apo
ſtolice cõionis perfectio.vt ipſam ſaltem
in ſuis fratribꝰ. ⁊ clericis ſibi ſubiectis e’ö

inſtauraret. ſiatutũ fecit de nõ habẽdop
pꝛio.iubens deinde in regula.vt quicaa
in ſeculo haberentcũ nionaſteriũ ingreo

derent᷑.libenter vellent illud eſſe cõe.Di
gnũ eni videbat᷑ vt Hugo git.vt qui cõo/⸗
munẽ ha bebant gratiam.cõem haberent

eſſet ſumptus.Et vt t pꝛecepti cla⸗
rioꝛ habeat᷑ cx poſitio. Sane aduerten
o dũ eſi.ꝙ in ſeculo manentes duo hnt bo
na .ſ.terrena.⁊ eoꝝ offectũ.cũ monaſterin
ingrediuut᷑ vtruq; in monaſterio offerre
aliiſſimo debẽt bona quidem vt ſint cõia

5

⁊ ſubſtantiꝗ.⁊ quibus vnꝰerat ſi ache 4

maieſtati ei? famulantibo affectũ. vt non
ampliꝰ illa vt ſua · ſed vt cõia diligãt. ⁊ qꝛ
bonũ q̃nto cõius.tanto ꝓculdubio meliꝰ

ideo plꝰ illa in monaſterioꝓ cõione fra

trũ curare tenent᷑.qᷓ; ſi illis in pꝛopꝛiũ cõ
modũ in ſeculo vterent᷑ pꝛopterea pꝛece
ptoꝛ ni in ſequentibꝰ dicet. Dia via ope
ra in vnũ fiant maioꝛi ſtudio.atq; frequz?
tioꝛi alacritate. qᷓ; ſi vobis ſinguli ꝓpꝛia
faceretis.hec enĩ illa duo ſuntque dnñns ĩ
uerit oĩbus q̃ poſſidet.nõ poteſt meꝰ eſſe

diſcipulus.q̊ ad pꝛimũ.ſ.poſſidẽdi facul

tatẽ.Et iteꝝ. Qui vult venire poſt meiab
neget ſemetipſum.quo ad ſcᷣm.ſ.retinen
di affectionẽ· Hõ eni ſufficit extenoꝛẽ re-
linquere ſubſtàtiã :niſi interioꝛẽ abſcida-
mus concupiſcentiã. Et ſane abiecit libẽ
ter.qm̃ hilarẽ datoꝛem diligit deꝰ necſue

celſitudini grata ſunt coacta ſacrificia. x5

tria igit᷑ tua faciẽt munera gta.ſi teꝝ ſub
ſtantia.ſi earũ affectũ.ſi cũ mentis hilari
tate offeres. libent᷑ igitur oĩ eum affectu
debemꝰ terrena dare. vt poſſimꝰ celeſtia
comꝑare.his tribꝰregnũ celoꝝ emit᷑ etiãẽ
ſi pꝛimũ exiguũ ſitdũmodo altera duo ĩ
archano ferueãt mentis.Etenĩ regnũ ce⸗
loꝝ tantũ valet.qᷓntum habes. MHihil vti
lius emit᷑.nihil cariꝰ poſſidet᷑. Nihila te
poſtulat vberrimꝰ remuneratoꝛ deꝰ. niſi
qð largiri potes. Nihil iubet.niſi qð ad
implere vales. Sti exterioꝛa nõ habes.qᷓ
dones interioꝛa nõ deſũt q̃ offers.q̃ tan⸗

to erunt illi ſũmo pꝛincipi deo gratioa.

quanto hec illis ſunt quippe pꝛeſtãtioꝛa

¶ Textus ſeptimꝰ (Buguſtinus

VLi autẽ non habebãt.nõ ea que .
erãt in monaſterio que uec foꝛis

habere potuerut.

¶ Koõmentũ ſeptimm ¶ Ambꝛoſiꝰ

Iccoꝛ ad monaſteriũ multipliciuz
hominü genera fuiſſe veẽtura nec
vẽs qui illuc ſe conferunt. diuino duce⸗

rentur ſpiritu. quinimo aliqui monaſte/

ium ingrederent᷑ laboꝛes mũdi euitãtes
oc etiã & rebꝰ ad victũ veſtitũq; ſpectan
uibꝰ diffidentes. quibꝰ ð vt non pᷣſum⸗

3

— Recognouit pꝛecellentiſſimꝰ do p

f fd——— — — — — —

8

ptuoſe.non arrogant᷑ in monaſterio vi⸗
uant.nec ſe erigant ad ea poſtulanda. q̃
foꝛis h̊ eſt in ſeeulo habere non potuerũt
Diſcreti tũ pᷣlati caritas ſuppleat ·vt eoꝝ
neceſſitati pꝛeſertim tꝑeinfirmitatis. qð
opꝰ fuerit.minime deneget. Idcirco mox

abiecit. Sed tñ eoꝝ infirmitati.q opus

eſt tribuat᷑etiam ſi pauꝑtas eoꝝ.quãdo
foꝛis erant. nec ipſa neceſſana poterãt in

uenire. Caritas quippe illud eſſe indu⸗
mentũ pꝛecioſiſſimũ atq; ampluſſimum
vſcribit᷑.qð omnia operit.Et iõ paupe⸗

res diuites.magnas ⁊ paruos. doctos

1 ceſſitatem. non pꝛopter anime ſa
Auuitem veniunt ad monaſterium. qui non

. Aibus fratres iſtos cõfene poſl- xr

fſumus.qui pꝛopter coꝛpoꝛis ne⸗

mentem.ſed ventrem replere deſiderant.
Qui ſe felices ideo putant.qꝛ inuenerũt
in monaſterio victum ⁊ veſtitum.qualeʒ

in ſeculo inuenire non potueruntales

quippe Beluis comparamus.que omnẽ
eoꝛum appetitum ad ingluuiem dirigũt

Cales de numero ſunt epicurcoꝛumqui

eoꝛum felicitatem in voluptate ſanxerũt
Lales vtiq; ſunt.quoꝛum.vt inquit apo

ſtolus.deus venter eſt. Rd hos chꝛiſtus
direxii ſermonem.cuʒ dixit.ueritis me
non qꝛ vidiſtis ſigna.ſed quia manduca

⁊ignaros.nobiles ⁊ ignobiles. cum ne⸗
ceſſitas affuerit. eadem debemꝰ caritate
cõplecti. NHanq; oẽs qui ad xpᷣi accedunt

☛ ℛK.e ς$ S-. E. . Mm

ſeruitiũ.equum eſt. vt d xpᷣi viuant mu/
neribꝰ. Dignꝰ eſt em̃ operarius mercede
ſua.Et licʒ pauꝑes aliqui q̊ ad terrenam

ſtis ex panibꝰ meis. Ablit igitur fratres.
vt in monaſtenio ſimꝰ.vt bene reficiamur
bene veſtiamur.bene doꝛmiamus:.⁊ bene

5 ſubſtantiam ad monaſterium accedant. nobis tempoꝛaliter ſit. Honne tunc no⸗
tñ pleriq; effecti diuites ſunt.quib iubet᷑ his illa Saluatoꝛis cõueniret ſententia.
“ vt pꝛopter deũ ipſum dimittant ¶ EUnũ Aimen amen dico vobis.recepiſtis merce
em̃ de ſecunda tabula mandatum eſt · vt dem veſtram.ſed Abſit. vt hic finis. hic
ſte non ↄcupiſces.ↄcupiſcentia em̃ reꝝ terre merces.hic ⁊ pꝛemium noſtramum ſit ope.
ai narum atq; fluxibilium.ſatis eſt ad con/⸗ rationum.vt nos ſimul cum illis hic fine
i ſequendam eternà damnationem. Hinc claudamur. Caueamus igitur concupi⸗
cer ſcriptum eſt.qͥ viderit mulierem ad cõcu/ ſcereterrena.ne amittamus celeſtia. NHõö
. piſcendam eam. iam mechatus eſt · hinc deſideramus tẽpoꝛalia.ne pꝛiuemur eter
8 Bernardus ait. Viſcus quideʒ pꝛaui d mis. Jeiunemus igitur bꝛeui tempoꝛein
ii ſiderij.⁊ delectationis terrene animaʒ vo monaſterio.vt in eternũ epulemur in ce⸗
. lare non pati.⁊ citius retrabit mentem. lo.Exunire debemus hic. vt ſatiemur cuz
ſi foꝛte aliq ſubleuat᷑. Pꝛopterea ſpecu/ apparuerit gloꝛia dei. Non enim nobis
. latoꝛ noſtraꝝ intentionũ deꝰ.plus ad no tunc illa dari ſatietas poterit.que noſtra
e ſtram attendit intentionem.qᷓ; ad ipſam erit felicitas.niſi nos hic pꝛiꝰ afficiamur
ſubſtantiam extenioꝛem. pꝛopterea ab eo perſinonia Ande beatus Hieronymꝰ
enunciatuʒ eſt. Beati pauperes ſpiritu. difficile ĩmo ipoſſibile eſſe dicit · vt quis
Pꝛopterea a nobᷣ coꝛ expoſtulat. Nãq; de delicijs ad delicia tranſeat.vt in vtro
s ex omibꝰ creaturis. q̃ ſubſole ſunt.nihil q; ſeculo maneat gloꝛi oſus.vt hic ven⸗
humano coꝛde ſublimius.nihil nobilius trem.ibi menteʒ plenã habeat.pꝛopterea
e nihilq; veo ſimilius reꝑitur.iure igit᷑ ni terrena tm̃ nobis debent eſſe in vſu · vt vi
19 hil aliud a te quenit niſi co:ꝛ tuum. uamus.non viuere vt illis fruamur. Da
U uitice monitioni obtemperãtes. Diuitie
, VMV ſi affluant. nolite coꝛ apponere.Hq; il
6 ¶ Zextus octauus ¶ Auguſtinus lud cui vnuſquiſq; ſuũ coꝛ apponn.pꝛo⸗
culdubio efficitur. dicente patre noſtro
o — Almen non ideo putent ſe eſſe feæę Auguſtino. Si terram diligis.terra es.
; lices. quia muenerunt victum er Si deum diligis. deus es. Et rationẽ ali
Ne tegmentum quale foꝛis inuenire bi adiecit.qm̃ ꝓfecto tanta ẽ vis amoꝛis.
ce non potuerunt. äyäyäürt amantẽ trãſferat in amatũ·ſitq; vniuſa⸗
6 erreine H cuiuſq; amoꝛ.pondus amãtis. vt eo fera „.
is omm entum octauum ¶ Ambꝛoſius tur.ſicut eidem placuit.q̊ͥ pſe fer amoꝛ.

lic inflan ?· ”
Koͤmentũü nonrũñ ¶ Ambꝛoſius

9

terrena

cientur in monaſterio: ad quos dũ eſſe
in ſeculo accedere nõ audebant. In B

Diligamus ergo eterna fratres. vt eterni
fiamus .· diligamꝰ celeſtia vt celeſtes ſimꝰ

diligamus deum vt vnd ſpiritus efficia/⸗
mur cum eo.cuiꝰ maieſtas.que nec ocu

lus vidit:nec aur audiuit.nec ĩ coꝛ hois

aſcendit. nobis in ſua pparauit eſſentia.

Ec erigãt ceruices. qꝛ ſociantur
eęeeis.ad qͥs foꝛis accedere nõ au⸗
debẽãt.ſed ſurſum coꝛ habeant.et
vana nõ querant.ne incipiãt mo
naſteria eſſe diuitibꝰ vtilia nõ paupenbꝰ
ſi diuites illic humiliant᷑.⁊ pauperes il⸗

Scut moniti ſunt paupes mona

mnaſterium ingredientes. vt nõ ea

querãt in illo. que in ſeculo non

4. potuerũt habere.nec exiſtimet ſe eſſe feli⸗

ces.ſi victũ veſtitũq; talem inuenerint. q̃ᷓ
lem in ſeculo inuenire nequiuerũt.ita ad
monent᷑.vt ceruicẽ non erigant ſi eis aſſo

magna vis. magnũq; oſtẽdit᷑ religionis
vinculũ.vt pauꝑes ⁊ ignobiles.ad diui⸗
tes ⁊ nobiles ſeculares eoꝝ pudoꝛe.diui
tũq; contemptu accedere in ſeculo nõ au
deant.⁊ vtriq; ieſu xpᷣi facti cõſerui: vtri/⸗

q; eiuſqé dom eiuſdem cellari: euſdẽc;

veſtiarij ſunt facti poſſeſſoꝛes.Sicut enĩ
oẽs eiuſdem vinee domini ſabaoth cul/⸗
toꝛes.ita oẽs eiuſdem conſoꝛtij.eiuſdem
animi.eiuſdẽq; coꝛdis in domino eẽ de⸗

bent. HNec tũ ob hanc cõem ſocietatẽ pau
peres ceruices erigãt.i:nõ ſuperbi:nõ ar/
rogãtes.nõ ambuioſi.nõ inflati fiant.ſed

ſurſum coꝛ habeãt deo gras agẽdo.ꝙ ta
liũ in religione hnt conſoꝛtiũ.ad quos in

ſeculo nequibãt ha bere ugreſſuz. Et ter
Sanũ pꝛopꝛie il

rena vana nõ querqt · ũ p
lud dicimus.qð ſuũ nõ conſequit᷑ finem.
At eni religioſoꝝ finis eſt ipſe gloꝛioſus

2

⁊ ſublimis deꝰ qui ſummũ ẽ bonũ· Cerui
cũ igit᷑ erectio.elatõ mẽtis.ambitio ⁊ ois

actus ſuperbie.⁊ deniq; oim rerum terre
narum appetitꝰ.vani ſunt.hoc ẽ inuanũ

incaſſum.⁊ fruſtra illos in monaſteno eſ

ſe facit. qui in eos dilabunt᷑.qm̃ ſanctere
ligionis miſcðie permittent eos aſſeqͥ fi
nem. MH ⁊ ſi ſancta ſit religio.ſanctum ſit

monaſteriũ.ſanctꝰ ſit ha bitus:ſancta vi⸗

deant᷑ opera.omnia tñ inutilia ex ſupera⸗
bie efficiunt᷑ vitio. Hẽpe omnis ſuperbia
caſuʒ habet. Inde de ſuperbo ſcriptũ eſt.
ſi peuetrabit nubes ⁊ celu aſcenderit tãq;
ſterquiliniũ perdet᷑ in fine. Quid enĩ ſuꝑ
bis angelis pꝛofuit celũ · Quid elatis ꝓ⸗
thoplauſtis delitiarum paradiſus.uid
igit᷑ ambitioſo monacho ſanctũ pꝛoderit

monaſteriũ.certe nihil.pꝛopterea ſanctꝰ

Dauid oꝛatad dñũm. Mõ veiat mibi pes
ſuperbie.qꝛ ibi ceciderũt qui operant᷑ ini

quitatem expulſi ſuntinec potuerũt ſtare.

ñn Habuchodonoſoꝛ regi de ſua baby

lonia ſuꝑbienti ⁊ exclamanti ·atq; in hec
verba pꝛoꝛũpenti.MHNonne hec eſt ciuitas

Babylon quã ego edificaui in domũ re⸗
gni in roboꝛe foꝛtitudinis mee.⁊ in glo⸗

nam decoꝛis mei. Aox ſuper eum into/⸗
nuit dicens.Tibi rex dicitur regnũ tuum
tranſiet a te.ab omnibꝰ eijcieris:⁊ cũ be⸗
ſtijs fer:q; erit habitatio tua.fenũ vt bos

comedes. ⁊ ſeptẽ tẽpoꝛa ſuꝑ te mutabun

tur. donec ſeias ꝙ excelſus dominat᷑ in

regno hominũ.⁊ mox ſenſum ⁊ regnum
awmilit · ſicut bꝛutũ iumentũ annis ſeptẽ
paſcua querens.
in ſermone de ſuꝑbia his verbis nos cau

uocirca pᷣceptoꝛ nr

tos reddit.O fratres mei: Cauete ne oꝛã

tesvel legẽtes.vel ſtãtes vel ſedentcs.vel

vigilãtes.⁊ in cinere ⁊ cylitio habitantes
cum phariſeo dicatis.gras tibi a go dñe.
qꝛ nõ ſum ſicut ceteri hoĩes.h̊ enim ſolita

riã vitam ducẽtes.d vabolo inſtigati ſepe

cogitãt.ſepe ̊ dicere tẽptant᷑ ab inimico

ſeruoꝝ dei. potiꝰ enĩ volo vos heremuz

.

exire.q; talia dicere velcogitare.¶ Ded
dũ tẽptamimi h̊ aſſerere. vel de vob hů cogi
tare.mox clamate. mox vlulantes dicite.

Ego ſü vermis ⁊ nõ hõ.o bpꝛobꝛiũ homi

nũ ⁊ abiectio plebis.Et cũ pellicano di/⸗
cite qbuſcũq; oꝛnati vᷣtutibꝰ. De ppitꝰ
eſto mihi petõꝛi.Attẽdat igit᷑ caritas via
quid dixerit veritas noſtra· Qui maioꝛ ẽ
veſtrum.fiat ſicut minoꝛ.⁊ qui pꝛeceſſoꝛ ẽ
ſit miniſter.ergo o monache.quanto ma

ioꝛ es humilia te in omnibus. Di minoꝛ

es non engas ceruiceʒ. qꝛ magnis ⁊ pꝛo
fectis aſſociaris.ſed potius memoꝛ eſto

Neſe
ſiſe
unſt
Grtr

let.

Cöomentum decimũ

Jo. xXix

vilis ronditiõis tue. ⁊ iñ omnibus te hu⸗
milia.deo gratias agens.⁊ ſic inuenies

3 gratiam coꝛam deo ⁊ hominibꝰ.¶¶ Ecõ⸗

tra ſi feceris.ſuperueniet in te commina/

tio.quam noſter adiecit pꝛeceptoꝛ dicẽs.

Ne incipiant monaſteria eſſe diuitibꝰvti

N'Jeut tnbus pꝛeceptis admoniti s
ſunt pauꝑes. ita d iuitibus ac-no
bilibus monaſterium ingredien

tibuũs tria confert documenta ſeruanda.

lia non pauperibus. Si diuites illic hu

miliantur. ⁊ pauperes illic inflatur. M.0α

non eſt a natura vel foꝛtuna conceſſum.
eis eſſet ad ſalutem pꝛoficuum. ad perpe

tuum conuertat᷑ incendium. Verbũ eni

gIna quippe abuſio eſt.vt pauperes ſuꝑ⸗

Pꝛimũ quidem.vt non habeant faſtidio
fratres ſuos.qui quidem venerũt ex pau
pertate ⁊ ignobiluate ſeculi.ad illam ſan
ctam ſocietatem que in cõmuni vita reli
gionis conſiſtit. Duabus pꝛofecto ratio
nibus diuites. nobiles.potẽtes:⁊ qui ali
quid alio modo videbantur eſſe in ſecu⸗
lo/ſũopere cauere debent pauꝑes ⁊ igno

biles ad ſanctam monaſterij ſocieratẽ ve

Saluatoꝛis eſt.vt difficilius ſit diuitem

regnum celoꝛum intrare· qᷓ; camelluʒ per
crunam acus.ergo expeditius atq; liben
tius pauper. quoniam paucioꝛibus im/

plicatis curis.ideo poterit famulari.Si

v ſuperbie detentus pondere.faciliꝰ ad
ſuperioꝛa non euolet. ſua dumtaxat erit
aſcribendũ volũtati . ¶ Sicut ergo in ſe
culo pauꝑes.ſicut infimi.ſicut abiecti ex⸗
titerunt.iia ſe in religi ne oſtendant.in q̃
nõ modo humiles.ſed mites. docibiles.

Diſciplinabiles. ⁊ ad omnes debent eſſe

obedientes.quoniam dominus ſicut ſcri
ptum ?. Docebit mites vias ſuas.Etrur
ſus ipſe emittit fontes in conuallibus.i.

gratiam ſuam pꝛeſtat humi libus.Et ite⸗

nientes odio vel faſtidio habere. Altera
quidem eſt ex eoꝛum maioꝛitate pꝛofecta
nam ad eos dictum eſt.quanto maioꝛ es

tanto magis te humilia. Altera ex iucom

pꝛehenſibili abiſſu diuine ⁊ eterne electio
nis emanans.quoniam ſicut Apłus ait.
Infirma mundi elegit deus.⁊ ignobilia
⁊ contemptibilia.vt foꝛtia queq; confun
deret.vt non gloꝛetur omnis caro in cõ
ſpectu eius. ſcʒ neq; potens in potentia
ſna.neq; ſapiens in ſapiẽtia ſua.neq; di⸗
ues in diuitijs ſuis. Et tertiam addimꝰ.
quoniam non eſt vt Apts inquit. acce⸗
ptio perſonarum apud deum. Idem enĩ
dominus omnium.⁊ diues in omnibus
inuocantibus eum. Pꝛopterea diu? Ba

ſilius ait. ꝙ deus non fecit diuitem. diui

rum.qui ſe humiliat exalta bitur. Et pPꝛo

pheta. Superbus deus reſiſtit. Pumili

bus autem dat gratiam. Et dominus in

euangelio. Humilis recumbit in nouiſſi
10 ocNE NPi. on oſtea 01 % Kextns vndecimus
cat᷑.amice aſcẽdeſſuperis.Et ſctůs dauud4⁴·?

mo loco.vt ab ipſo domino ei poſtea di⸗

Elegi abiectus eſſe in domo dei meihoc

eſt in loco humili ſancte religiõis.⁊ in cõ
ſoꝛtio deo famulantium.magis qᷓ; habi-
tare in ta bernaculis peccatoꝛum. hoc eſt

in ſinagoga peruerſoꝛum.⁊ in conuentu M
(Eoͤmentum yvndecimũ ¶ Ambꝛoſius
¶ extus decdimus ( Auguſtinus

r AVrſus etiaʒ illi qui aliquid eſſe A-

malignantiũ atq; ſuperboꝛunn.

videbant᷑ in ſecło.nõ hẽant faſti⸗
dio fratres ſuos:qui ad illam ſan
letatem ex paupertate yenerunt.

— —

¶ Umbꝛoſius

tiarum dominum poſſeſſoꝛẽ.ſed diſiri⸗
butoꝛem. Eum quidem fecit vt ſaluetur.
paupenibus cõpatiendo.non deridendo

¶ Nuguſtinus

Atggis qutem ſtudeant non de pa
rrentum diuitũ dignitate. ſed de
ARlpauperum fratrum ſocietate glo
tial..

Tterum documentum eſt. vt di
uites ⁊ nobiles ipſi nõ debeãt de
aarẽtũ Dignitate: diuitijs ⁊ potẽ
tijs gloꝛiari.qm id ad vanitateʒ pertinet
mundi. Hempe magna ſtulticia eoꝝ eſt.
qui mundum reliquerunt monaſteriũ in⸗
grediendo. ⁊ muudi inuoluantur vani⸗
tatibus. ¶ Honne iſti melius letarentur
in ſeculo. qᷓ; ſie et alios affligerunt in

monaſterio. Mõne iſti talibꝰ ↄpant᷑ amẽ-
tibꝰ. qͥ ſuauiſſimis ſpꝛetis epulis.velint
veinde epulaꝝ ſatiare odoꝛe. Studeant
igit nõ de vanitatibꝰ mundi.cui moꝛtui
ſunt.ſed de paupeꝝ fratꝝ·cũ quibus vi⸗
uũt xpᷣo ſocietate glari.Contẽplent᷑ cum
Salomõe.ꝙ om̃ia q ſub ſole ſunt.vani⸗
tas ſunt vanitatũ.Contẽplent᷑.ꝙ nec p

borenen magnitudo aliqͥd conferũt ad
btitudineʒ. Contẽplent᷑ ꝙ ſublimis veꝰ
q diues in gloꝛia ſua. pauꝑ factꝰ eſt pꝛo
nob.nec diuitibꝰ. ſed pauꝑibꝰ dignat? ẽ

rentuzʒ dignitas.nec diuitiarũ copi ne .

ſociari. Eõtemplent᷑ ꝙ qͥ excelſus.ĩpaſſi

bilis.⁊ immoꝛtatł eſt in ſua veitate.paruꝰ
hũilis.paſſibilis.⁊ moꝛtalis factꝰ eſt ĩ no
ſtra huanitate.Quod igit᷑ ſuꝑbis.o mo⸗
nache.q̊ͥ puluis es ⁊ cinis.qͥ de mũdi va
nitatibꝰ gloꝛiarꝭ. qͥ vaſtigio pauꝑes frẽs
habes.qͥ dedignan eis ſociare.qͥ eos veri
ſoꝛio vultu aſpicis.Si rex celoꝝ.creatoꝛ
vniuerſi.dñs dominantiũ.⁊ ves maieſta
tis.ſic paupeꝝ adamauit ↄſoꝛtiũ. vtreli
ctis regalib ſedibꝰ.pauꝑ inter pauperes
naſci voluit.pauꝑ viuere cũ pauꝑibꝰ cõ/

erſari. pauꝑes ad ſe accerſiri· pauperuzʒ

collegiũ ↄſtituere.pauꝑ ⁊ ſanctꝰ int᷑ pau⸗
peres nudos ⁊ ſceleratos moꝛi.⁊ mundi
potentiã calcare.⁊ mundũ ipᷣm toti:pau
cis emiſſis paupib? ad ſe duertere · Non
em̃ alis.nõ cuneis;nõ legionibꝰ.nõ acie
bus caſtroꝝ.nõ exercitibꝰ militũ.non ara
mis quibuſcũq;.nõ ducũ:imꝑatoꝛũq; im
petu.ſed diſcalciatoꝝ hoĩm pauperuʒ ſcʒ
apoſtoloꝝ linguis om̃ibo terre finibꝰ ſu⸗
am voluit pᷣeſſe maieſtate · Mos igit᷑ fra⸗
tres diligamꝰ 2 amemꝰ pauꝑes.qm̃ mili
tes xpᷣi ſunt.gloꝛiemur de paupeꝝ fratrũ
ↄſoꝛtio.qm dñs refugiũ eſt pauꝑi.gau⸗
veamꝰ ⁊ iocũdemur de eoꝝ ſocietate.qm̃
ipſoꝛũ eſt regnũ celoꝛum. Caueamꝰ eos
ve riſui vel ↄtẽptui habere· qm nihil pꝛo⸗
fecto grauiꝰ. ſicut egregius doctoꝛ Am/⸗
bꝛoſius inqᷣt.qᷓ; vt fiatres nros pauperio
res ſuꝑbo oculo ſpiciamꝰ.ↄfoꝛmes no
bis intolerabili repellamus faſtidio.no
ſtra indignos gratia iudicantes qꝛ ſunt
inopes.cũ pauꝑtas faciliꝰ ſit deo qᷓ; tbe⸗
zaurus acceptioꝛ ꝓpterea Auguſtinꝰ in
libꝛo de vᷣbis apoſtoliait. AUis cognoſce⸗
re qᷓ; locuplex ſit paupertas. celum emit.
QAuibthezauris ↄferti poteſt qð pauper

tati viem? indultum. vt paup ad regnus

celoꝝ venerit · qd dines poſſeſſiõe ſua ob

tinere nõ potuit·

Eermus duodecim (AZuguſtin?

Ec ertollank ſi ci vſte veſius fa
n cultatibꝰ aliqͥd ↄtulerint. Hec de
la frueren· nie⸗
õmentũ duodecimũ ¶ Ambꝛoſius

—Dptoꝛ diuitibꝰ ad monaſteriũ aca
cedentibꝰtradidit eſt.vt ſi ſuis de
facultatibus mõaſterio ꝓ cõi vita ſeruan
daqppiã tribuerint.nõ extollant᷑ mente:
neq; etiã verbo ſe iactent. erba eni ex⸗

terioꝛa imago ſunt vᷣbi interioꝛis.Nerin

de Ariſtoteles in libꝛo enunciationũ ait.
Aoces ſũt.note eax. q̃ ſunt in aĩia paſſio

nũ. Pꝛopterea ſi às iactan᷑ narrat:q mo
naſterio ↄtulit.ſignũ eſt vt elatam habeat

mentẽ.Hec de ſuis diuitijs magis ſuper
biãt.qꝛ eas in monaſterio int᷑ fres partiꝰ
unt᷑.qſi eis in ſeculo fruerent᷑. Multo enĩ
minꝰ malũ eſt. vt qͥs humilit᷑ ſuis diuitijs

ſmuat᷑ in ſeculo.q; ſuꝑbe partiundas inter
frẽs ↄferat mõaſterio.Ob eã rem diuꝰ pa
rens nr Auguſtinꝰ in ſermone de ſuꝑbia

nos admonet vt caueamꝰ ⁊ vigilant᷑ at⸗
tendamꝰ.ne ſuꝑbia inflemur de bonis cõ
miſſis. At enim bonoꝝ duo ſunt genera
Alteꝝ qð ad aĩim. Alteꝝ qð ad bona ꝑti/
net ext᷑ioꝛa.Ex quibꝰduo genera naſcun
tur ſuꝑbie.alteꝝ qð carnale.alteꝝ qð ſpi
rituale d. Hq; opæs.diuitie. pulchꝛitu
doinobilitas generis robur coꝛꝑis.⁊ alia
hmõi exterioꝛa bõa ſunt de his głiari.ꝓp⸗

pter hec faſtidio fratres hĩe.pauꝑes pꝛo/

ſequi.alios ↄtẽnere ad carnalem ſpectat
ſuꝑbiã.At vᷣo ſcia.ſapiẽtia.foꝛtitudo aĩ.
pudicitia tẽptatõnũ.victoꝛia.ſiugule vᷣtu
tes mẽtis.⁊ deniq; oĩa pietat obſequia·

ſpũalia ſunt bona. De his qui ſe extola.

lunt in genus ſpiritualis ſuperbie labun
tur. Quippe vtrũq; malum. ſed hoc peri
culoſius. Atrunq; euitanduʒ.ſed boc fu

giendum. Atrunq; eijcit mentem. ſed 6
intelicioꝛem facit animam. Minc beatus

ſuis diuitijs magis ſuꝑbiantqui
s in monaſterio ꝑtiunt᷑.qᷓ ſi eis in ſe-

— Ertiũ docmentum qð nr pꝛece⸗

d

3

1
in

deo
bien
perd
nitu
ſius

tend
dbue
yrer
ſcan
ſegg.
ſiete
pofe
688
Kv
it⸗
ela⸗
aſee
ximt

gy
wae
horc
celeſt
insg
tanace
eg
g

bs

n

lgit
ls ⸗
hofer
cn

ſts

uisſ
Bede
mcti
Guſe⸗

Jo. xx

Pieronymus ait. Eulto illa defoꝛmioꝛ

eſt ſuperbia que ſub quibuſdam humili/

tatis ſignis latet.ſicut ſepenumero con⸗
tingit. vt gloꝛienis ꝙ de peccato ſuperbie

egeris penitentiam. O infelix anima· vt
de occiſo inimico ſuſcites hoſtem.ſuper⸗
biam abijciendo gloꝛieris. mactando ſu
perbiam efficiaris ſuperba.Quid hoc ꝑ/
nitioſius.quid infelicius:quid periculo/
ſius. Hempe virus hoc naturã habet vi
perarum.pꝛopterea ſummo ſtudio anni/⸗
tendum eſt.vt hoc genus noſtris e men⸗
tibus penitus euellamus. Caueamꝰigi/
tur extolli de bonis operibꝰ fratres.ne de

hyrciamur. Quiſquis enim in eo quod be⸗

ne agit intumeſcit.eo ipſo tramite quo pp-

ficit cadit.Et poꝛro quanto magisvidet᷑
pꝛofeciſce.tanto plus deficit.⁊ quãto ma
gis aſcendiſſe creditur: tanto periculoſiꝰ

ac velocius pꝛo ſui ponderoſitate deſcen

dit. Hinc Caſſiodoꝛus dixit. Sathanas
elatus cecidit humilis homo ſubleuatus
aſcendit. Hinc Gꝛegoꝛius pontifex ma⸗
ximus in moꝛalibus ait. Omnis ſuper/⸗
bia eo ipſo in imo iacet.quo in altoſe eri⸗
git · vt inde magis ſuppoſita cunctis ſit.
vnde cũctis appetit ſupereſſe · Minc Ber
nardus faſſus ẽ. Superbia de ſupernis
celeſtibꝰ ad ima pꝛecipitat.humilitas ab
imis ad alta leuat.Angelus e celo ad tar
tara coꝛruit.hõ e mundo ad celum aſcen

dit. Et Vgo in cõuentarijs inquit.Oĩis

quippe ſuperbia tanto in imo eſt.quan⸗
to in alto ſe erigit.tãtoq; pꝛofundius la
bitur.quanto excelſiꝰ eleugatur.

¶ Tertus decimuſteniꝰ (Auguſtin?

VEquitur alia quippe quecũq; ini
quitas in malis operibus exercet᷑
vt fiant ſuperbia etiã bonis ope⸗

nibus inſidiat᷑ vt pereant·

¶ Koõmentũ decimũtertiñn ¶ Ambꝛoſius

Xferuẽtioꝛes ſint ad ſuſcipiẽda
documenta. q̃ de euitãda ſnꝑbia
didit eiꝰ deteſtationem. ⁊ ma
lignitatem adiecit. aperiens ipſam cun/
ctis iniquitatibꝰ.cũctis vitijs ⁊ peccatis
pꝛofecto eſſe nequioꝛẽ.qm quecunq; aha
iniquitas.quodcnnq; delictũ ſitquippe

*

illnd exercet᷑ in malis operibus.vt fiant.
hoc ẽ.vt illa perpetrent᷑ ⁊ ſequant᷑ mala.
Superbia vo nõ ſolũ perpetrare mala in
tendit. ſed etiã bonis inſidiat᷑ operibꝰvt
pereãt. Et ideo in libꝛo de natura ⁊ gra

inquit.omnia vicia in malefactis tm̃mo⸗
do valent.ſola ſuperbia etiã in recte fact⸗
eſt cauenda.in quibꝰ pede celenoꝛe ſuꝑ⸗

uenit ⁊ obꝛepit · Cetera vitia ſimiles ſunt

leoni.qui aꝑte iraſcit᷑. Superbia dꝛaco⸗
ni:qui occulte inſidiat᷑. Et qᷓ;to difficiuꝰ

eſt occultas euitare inſidias.qᷓ; impetꝰ fu

gere ma nifeſtos tanto ceteris vitijs ⁊ ne

quioꝛ ⁊ periculoſioꝛ ẽ ſuperbia. Hinc du
plicem finẽ eſſe ſuperbie agnoſeito mala
vtp ote vniuerſa cõmittere. ⁊ bõa omnia

tollere quo fit.vt recte ſeniptũ ſit.initium

oĩs peccati eſſe ſuperbiã. Rerinde pꝛecel

lentiſſimus doctoꝛ Auguſtinꝰ in ſermo⸗
ne de nõ alte ſapiẽdo inquit. Superbia

mater eſt ⁊ caput oĩm vitioꝝ.ab ea enim

deſcẽdit inanis gloꝛia.ĩuidia.ira.triſticia
auaricia.voluptas carnis.in q̃ ↄtinet᷑ gu
la atq; luxuria. Aſcẽdit quis fratres mei
ad ſapientiã huiꝰ mundi. ⁊ dum conſide

rat honoꝛes ſibi a diſcipuł exhibitos.ex⸗

tendit alas ſuas vſq; ad terminos oꝛbis
terre.⁊ de ſe pꝛeſumẽs gloꝛiat᷑.⁊ ſuperbiẽ/
do ac pꝛeſumendo.mox ianis gloꝛia pᷣſu
mentẽ aggredit᷑. dum ab alijs querit glo
rioſus videri· Et dum ſic qrit. a quibuſ⸗
dam cõſiderat ⁊ videt ſe deſpici dicenti⸗
bus.nõ eſt qð a multis credit᷑. plures nã
q; ſunt eo acutioꝛes. plures eo melioꝛes
eſſe nõ dubitamꝰ. Inflatus vᷣo ule.qui ſe
oĩa putat ſcire vel ſingula poſſidere. vi⸗
dens quoſdꝗq altioꝛes ſe. mox eum inui⸗
dia aggredit᷑.cuiꝰ veſtigium ira imitat᷑.et
non valens irã oꝑe perficere triſtat᷑. ⁊ cõ
ſolationẽ querẽs triſticie ab auaricia tan
git᷑ · vt habeat vt tranſcendere valeat oẽs
Sed ecce cum diuitias ↄgregauerit.ſta⸗
tim in gule ⁊ lnxurie foueam cadit:Et eo
pacto cunctoꝝ maloꝝ radix.⁊ regina eſt
omniũ vitioꝝ ſuperbia:Quid plura cete⸗
ris vitijs creature offendunt᷑. ſuꝑbia vᷣo

ſuũ iaculum in deum imediate enixa eſt

emittere.dicente Auguſtino in cõmenta
rijs pſalmoꝝ. Quid ſuꝑbie malicia dete
riꝰ que nec deum habere ꝓpoſitum. Hec
velut omniũ peccatoꝝ imperatnx pꝛima
eſt in delinquẽdo.vltima remanet in cõ⸗

.felix pfe

*

flictu. Ob ez rem enm dei ſerui cetera ſu⸗
perauerint vitia.⁊ ad alta virtutum ↄſcen
derint.ad huc ſuper eis cõtra ſuꝑbiã pu⸗
gna.quã niſi expugnauerint.fruſtra in ce
teris laboꝛaruntqm̃ arx ⁊ foꝛtilitium ca⸗
uernoſum eſt.vbi tãqᷓ; clamdeſtini cetera
vitia latẽt. Hec ieiunia.diſciplinas.oꝛa⸗
tiones.ꝑegrinatiõeselemoſinas.oĩm fa
cultatum diſtnbutiones. ⁊ omniũ virtu⸗
tum genera facit inutilia.ideo ſubiunctũ

(ertus decim?quart? Auguſtinꝰ

TX quid pdeſt diſpergendo dare
pauperibꝰ. ⁊ pauperem fieri.ſi aĩa
miſera ſuꝑbioꝛ efficit᷑ diuitias cõ
demnendo qᷓ; fuerat poſſidendo.

¶ Cõmentũ decimũquartũ ¶ Ambꝛ:

VOnge eni melideſſet.ſi eas in ſecu
lo retineret.qᷓ; ſic dimittere vt in
monaſterio deindeſuꝑbiant. In
cto eſt q̃ perit virtutibꝰ.⁊ vñ pꝛe⸗
miũ expectat.inde toꝛmentum incurrat.·
Mãc felicitatem incurrit phariſeꝰ.qñ bo⸗
na ſua opera iactanter in tẽplo recenſuit.
ſeqdem iuſtificando. ⁊ ipſum condẽnan
do publicanum. Merinde Auguſtinꝰ ali/⸗
bi ſic dicit.Sunt qͥdam qui de contẽptu
vane gloꝛie vanius gloꝛiant᷑. Siliter ſũt
pleriq;. qͥ de cõtemptu diuitiarũ vanius

extollunt᷑.quibꝰ ſane dicit᷑. melioꝛ eſt hu

milis peccatoꝛ qᷓ; iuſt elatꝰ.Melioꝛ hu⸗
milis diues qᷓ; ſuperbꝰ pauper. Quocir
ca oĩs ſeruus dei ſic ꝓuidus.⁊ circũſpe⸗
ctus in ſuis debet eſſe actionibus.vt hac
ꝓſpicaci ſtudeat mente. Inpmis nema⸗
la cõmittat.deinde ne bona negligat. po
ſtremone de bõis q̃ fecerit extollat᷑.Ete⸗
nim illa que agimꝰ. tunc vere ſunt bona.
cum ſemꝑ ſunt ab humilitate cuſtodita
tunc veracit᷑ ſumꝰ pauperes xpᷣi.ſihumi⸗

les ſumus ꝓ amoꝛe xpᷣi.⁊ tũc quidẽ ſumꝰ

bhumiles ꝓ amoꝛe xpᷣi.· qñ abꝛenuncian⸗
tes dyabolo ſequimur xpᷣm:¶ Mãq; per
ſuperbiam ⁊ cupiditatem. ceu Auguſti⸗

nnus libꝛo de ſalutanbꝰ documentis chꝛi

ſtianiſſune diſſerit.O yabolus ſuperbe di
cit. In celum conſcendã. Chꝛiſtus cũ hu
miultate dicit:. Mumiliata eſt in terra aia
mea. Oyabolus ꝑ ſuperbiq. ⁊ cupiditatẽ

dicit. Ero ſilis altiſſimo. Chꝛiſtus ꝑ hu⸗

militatem cum eſſet in foꝛma dei exinani

uit ſem etipſum foꝛmã ſerui accipiẽs.hu⸗

miliauit ſe pꝛi. Factus obediens vſq; ad

moꝛtem. Dya bolꝰ per ſupe biam ⁊ cupi

ditatem dicit. Super aſtra exalta bo ſoliũ
meum.Chꝛiſtus cũ humilitate dicit. di
ſcite a me qꝛ mitis ſum humilis coꝛde.
Dyabolus cupidus ⁊ ſuꝑbus per Pha⸗
raonem loquitur dicens. Heſcio deum ⁊

iſrael nõ dimittam· Chꝛiſtus cũ humili⸗

tate dicit. Si dixero qꝛ non noui euʒ.ero

ſimilis vobis mendaxſed noui eũ ⁊ man
data eius ſeruo. Dyabolus ſuperbꝰ ⁊ cu
pidus dicit. Mea ſunt flumina.⁊ ego fe⸗

ci ea.Chꝛiſtus cum humilitate dicit. Nõ

poſſum a memetipᷣo facere quicqᷓ;.ſed pꝛ
meus in me manens facit oia: Dyabolꝰ

ſuperbus ⁊ cupidus dicit. Mea ſunt oĩa

regna mundi.⁊ gloꝛia eoꝝ⁊ cui volo do
ea.Chꝛiſtus cũ diues eſſet ꝓ nobis factꝰ
eſt pauꝑ.vt eius inopia diuites reddere
mur. Dyabolus ſuperbꝰ ⁊ cupidus dicit
Sicut colligunt᷑ vue que derelicte ſũt.ſic
vniuerſaʒ terã.ego congregaui⁊ nõ fuit
qui amoueret pedẽ.⁊ aꝑiret os atq; gar⸗

riret.Chꝛiſtꝰ cum humilitate dicit. Si⸗

milis factꝰ ſuʒ pellicano in ſolitudine.vi
gilaui ⁊ factꝰ ſum ſicut paſſer ſolitariꝰ in
tecto.O va bolus ꝑ ſuperbiã ⁊ cupiditatẽ

dicit. Exiccaui veſtigia pedum meoꝛum.
oẽs niuos aggeꝝ.Chꝛiſtus cũ humilita⸗

te dicit.Hunqͥd nõ poſſum rogare patreʒ
meũ.⁊ exhibebit mihi plłꝰqᷓ; duodecim le
giones angeloꝝ:Et ad vltimũ concludã
Dyabolus ꝑ ſuperbiam ⁊ cupiditatẽ cum
ruina magna ad infernũ pꝛecipitat᷑ Chꝛi
ſtus cum humilitate ad celos ſubleuatur
¶ Et nos fratres ſi volumꝰ perficere no

ſtri cetaminis curſum. ⁊ ad eternam bea

titudinẽ peruenire ·Caueamꝰ impmis cua
piditatem malã ꝑ abdicationem pꝛopꝛie
tatis. Caueamꝰ ſuperbiã dyabolicaʒ. de
ꝑ nos collatis monaſterio.⁊ ceteris alijs
bonis operibꝰ.nos nõ extollendo.⁊ cum
omni humilittate xpᷣi conemur ſequi ve⸗
ſtigia.pauperibꝰ fratribꝰ bona cõicando
infirmos viſitando miſeris ⁊ afflitis oĩ⸗
bus pꝛeſtando ſolamen.vnionẽ.pacem.⁊
caritatem cũ oĩbus habẽtes.⁊ eo modo
legis ſaluatoꝛis.⁊ pᷣceptoꝛis nñi ANuguſtĩ
regule.veraces erimꝰ obſeruãtes. Idcira

*

asohen
eimm
e hi⸗
e
niapi
do
dat. di
Sce.
P
wdan:
übumte
Maz ao
Ltn
pebta
oſe⸗
Diebo
umcis
d
hsſuc

elde:

NsNeet

mi
wrnöſſt
r
et
ndien
t
ot
ncoum.
nine
venc
oleonl
concvi
uian
tiA
unb
ems

1 ccxritate ſũmaʒ conſentionẽ. nco.
Adenm autẽ ducimus vitã. ſi noſtris in acti
bus ſingulares nõ fuerimus: NHon eni de

¶Textus decimuſquint?ꝰ ¶ Auguſtin?

nes vnanimiter et cõcoꝛditer

viuite.⁊ honoꝛate inuicẽ deũ in

noꝛate inuicẽ deum in vobis.id nimiruʒ

fit.ſi pꝛopter deũ nos inuicẽ diligamus.
ſi ſolliciti ſumꝰ. vt noſtrum vnuſqͥᷣſq; dei

ſeruet mandata. Ananimiter inquã vi/

uimus.ſi vnũ in deo aĩim habeamus.vt
omnes vnũ ſentiamꝰ.qð ad noſtram ſpe

ctet ſalutem. Si oẽs ſumus vmiꝰ velle in

dei ſeruãdis mandatis. vniꝰ nolle in eui
tandis ꝓfugandiſq; vitijs.vtrũq; enim
velle ⁊ nolle ad voluntatẽ ſpectat.que ſi

in aliquibus cõiungant᷑.veri ſuntamici.

qm̃ Criſpo Saluſtio teſte. idem nolle ?ꝰ
idẽ velle ea demũ firma amicitia eſt. a ᷓ
Marcij Cullij nõ diſcrepauit ſententis· cimufſertirs 1 Breſtmtts
¶Keytus decimuſſextus ¶ Auguſtinus

cum diffiniret. amicitiq eſſe oim huma⸗
naruũ.diuinarũq; reꝝ cum beniuolẽtia et

cet in vno monaſterio cõſtitutos diſcre⸗
pantes eſſe in cerimonijs. Hõ decʒ quẽ/

piam vt ſi cõuentus reficiat᷑.ipſe vt ſingu

laris appareat.ieiunet ſi ↄſtitutus ẽ in le

ctione:ipſe velit eſſe in oꝛatione.vt ſi con

ſtitutꝰ oꝛando ſtat.ipſe pꝛoſtratꝰ iaceat.

multo minus moꝝ decet diffoꝛmitatem
vt cũ alij taciturni:caſti.modeſti.⁊ humi
les ſint.ipſe loquax.luxurioſus.pᷣceps ſit
⁊ ſuperbꝰ. Itaq; frat᷑ qui concoꝛditervi/
uere affectat.pꝛiꝰ debet pꝛauos relinque
re moꝛes.vt ꝑuerſus.inoꝛdinatꝰ.infeſtus
indocilis/pcax.⁊ petulãs minime ſit.De
inde ſermoues.inceſſum.ſtatũ. oẽm mo⸗

tum.⁊ oẽm deniq; vitam ſuã ſic liberare.

vt cõcoꝛs ſit illis:cuʒ quibus nouerit eſſe

Kk viuendũ. ¶ Is itaq; religioſoꝝ hoĩm ẽ
rectus oꝛdo viuẽdi. At impꝛimis in eis
ſit vna volũtas.deinde cõcoꝛs ſeruet᷑ vi⸗

vobis. cuius tepla facti eſts.
¶ Koͤmentũ decimũquintũ Ambꝛoſi? .
NAoã ait vnanimiter od vnãſpe
Aetat voluntatem. ðadiecit cõ⸗
dcoꝛditer. ad vnitatẽ cerimoniarũ
2⁊ beatoꝝ moꝝ pertinet. Oð annectit.ho

Concoi⸗

debitus latrie exbibeat᷑ cultus. Honoꝛa

ta. poſtremo deum in ſeipſis inuicem ho
noꝛent. Monoꝛat᷑ autem a nobis deus.ſi
eius ſeruamꝰ mandata. Honoꝛat᷑ deꝰ.ſi

tur in nobis deꝰſi pꝛopt᷑ipſum noſipſos

diligimus. Hinc Saluatoꝛ ait. In hoc

cognoſcit hoĩes.qꝛ mei diſcipuli eſtis· ſi
dilectionẽ habueritis ad inuicẽ.honoꝛat᷑

à nobis deus. ſi bona opera que agimꝰ
deo attribuimus.⁊ in eiꝰ referimus maie

ſtatem. Cum enĩ egerimus hec.eius tem

habitantem ſpirituinſanctum eius in no
bis.Ea vo aſſequi non poſſumus.niſi ꝑ

fugam pꝛopꝛietatis. ⁊ ſuꝑbie ⁊ ꝑ pauper

tatis ⁊ humilitatis amplexũ. Quoniam

ſicut illa duo omnis diſcoꝛdia. oĩs odij.
omnis diſſenſionis. omniũ contentionũ
guerrarum ⁊ belloꝝ ſunt cauſa. Ita hec
paupertas ⁊ humilitas caritatẽ generãt.

caritas vo vnitatem nutrit atq; concoꝛ⸗
diam. AUnitas autem ⁊ concoꝛdia nos ef

ficiunt templũ dei. Pꝛopterea pꝛeceptoꝛ

noſter ad comunionem ſeruandamad re

pellendam ſuperbiam.ad amplexandam

tantoq; ſtudio concitauit.

Rationibus inſtate hoꝛis 1 tem
porꝛib conſtitutis.

Ebelantibus celũ aſcendere. op?
eſt. vt impꝛimis canitate feruezt.

tur. vnionem pacem ⁊ cõcoꝛdi/
am habeant. poſtmodum terrena ſuppe

ditent. Quarto vt reiecta ſuperbia humi

les ſint. hec ad hunc vſq; locũ pꝛeceptoꝛ
noſter iuſſa tradidit capeſſenda.nũc ma⸗

magnopere ſubleuamur. wubet aſcendere
Hec quideʒ oꝛatio eſt. que poſt pꝛedicta

ſane iubet᷑ quoniã ſine illis pꝛoꝛſus abl⸗

qᷓ; fuctu habetur. ¶ Hinc pꝛobe dicimꝰ.

ꝙ oꝛatio ſerenat coꝛ.ſi ſũit a caritate ſuc

cenſa. MPurgat a vitijs.ſi cũ fraterna emit

tatur concoꝛdia.Abſtrahit a terrenis.ſi a

9

vnionem ⁊ concoꝛdiaʒ nos tanto osꝛdine

*

1

rio ſequi

2
5

paupere ſpintu fiat. Subleuat ad cele-

ſtia.ſi a ptrito ⁊ humiliato ꝓficiſcit᷑ coꝛ⸗
de.De qua Auguſtinꝰ. Impꝛimis maxi
mũ ponit incitamẽtũ cum dicit.Oꝛatio⸗
nibus inſtate. Subinde q̊ tempoꝛe oꝛan
dum ſit docet. cũ annectit hoꝛis ⁊ tempo
ribꝰ ↄſtitutis.Lertio oꝛatoꝛij ſubiungitĩ
munitatẽ cum ait.in oꝛatoꝛio nemo aliqͥd
agat.niſi ad qð factũ eſt: Poſtremo mo⸗
du adiecit oꝛadi dicens. Pſalmis ⁊ hym
nis cum oꝛate deum.h̊ verſet᷑ in coꝛde qð
ꝓfert᷑ in oꝛe · ouet itaq; nos impꝛimis
ad oꝛandũ hiſce verbis.¶ Oꝛationibꝰin

ſtate · Inſtare inquã debemꝰ.qm̃ ſine mo

ra excuſſa pigritia.curis mundanis ſub/
latis.⁊ omni reiecta tepiditate.⁊ abſq; in

termiſſione oꝛare debemꝰ.aliqũ neſcio q̊

pacto de noſtris oꝛonibus illa Auguſti⸗
ni poteiit verificari ſententia. Dꝛationẽ
definiens.eſſe aſcenſum aĩe de terreſtribꝰ
ad celeſtia. Inquiſitionẽ ſupernoꝝ. In⸗
uiſibiliũ deſideriũ. Diſceſſionẽ ſeculariũ
moꝝ.quibus qtidie mens pꝛemit᷑ huma⸗
na.Oꝛationibꝰitem inſtare debemus:qm̃
vt Auguſtino in tractatu de oꝛatiõe int᷑⸗
rogare liceat.QOuid eſt oꝛatione pꝛecla⸗
rius.Quid vite noſtre vtilius. Quid ani

no dulcius. Quid in noſtra tota religio

ne ſublimiꝰ.Oꝛatio eſt q̃ nos xpᷣianos ꝓ
uocat. Oꝛatio eſt qua cũ deo loquimur.
qua patrem dicimus.qua vniuerſa deſi⸗
deria noſtra in ↄſpectu maieſtatis eiꝰ ef⸗
fundimꝰ.Oꝛatio eſt.que celos ꝑenetrat.
nubes trãſit.dei aures attigit. ec in
eccleſia vniũſis gradibꝰneceſſaria ẽ. Mec
cathecuminis ſpm̃ fidelibus pᷣſidiũ.peni
tentibꝰ ſolacium pꝛeſtat. Mec iuſtos cõti

net.pctõꝛes ſubleuat.Per hãc etiam qui

ſtãt non cadũt.⁊ qͥ eliſi ſunt erigunt᷑· Mac

vtit᷑ etas oĩs ⁊ ſexꝰ. Hac ↄditio oĩs ⁊ di⸗

gnitas.He magna ſeruat. h̊ tutat ⁊ mia.
ꝑ hanc diuites tuti ſunt· ꝑ hanc pauꝑes
nõ deficiunt hec illoꝝ abundantiã excu⸗
bat.hec vt ab ipſis penuria repellat᷑ exo⸗
rat.in hac gubernamur in pſperis. ꝑ hãc
fiduciã genmꝰ in qaduſis.hec nob in gau

dijs iocũda eſt.h̊ in luctibꝰ ſuauis. Per

hanc leticiã ꝑ hanc triſticiam declinamꝰ.
Muic autem ai noſtri pondꝰ.et tediũ.vo
tiuaq; oĩa cõmendamꝰ. Manc qſi fideleʒ
ſequeſtramꝰ.⁊ quaſi idoneã ⁊ tutiſſimam
nauem vniuerſoꝝ deſiderioꝝ noſtroꝛum

merabus onerqmus, qᷓ vt ad oĩpotenteʒ

deum pſpero feliciq; curſo pueniat. etpa
ſis manibꝰfuſiſq; pꝛecibus euitemur.per

hanc oĩa timoꝛis dñi oꝛnamẽta ꝑcipimꝰ
ꝑ hanc qͥcquid fides inchoat.ſpes cuimu

lat.caritas decoꝛat.aſſidua depᷣcatiõe ſer
uamꝰ.ꝑhanc caſtitatẽ tuemur.cõtinentia
qᷓ; virtute gubernamur. ꝑ hanc in ↄfeſſio
ne ꝑſiſtimꝰ.in tẽptatione duramꝰ.ꝑ hanc
ꝓ xpᷣo coꝛpoꝛis vincula ſuſtinemꝰ. ꝑ hqc
poſtremo beata martynia ↄſumamꝰ. ¶ D
ᷓ;tũ igit᷑ eſt fratres mei oꝛonibꝰinſtan⸗

dum.ex qbus tot adipiſcimur oꝛnamen,-
ta virtutum. quantũq; eis ſꝑʒ vacandum
exqͥbus tot tantoſq; nouimꝰ effectꝰ per/

ueniſſe.qͥs enĩ oꝛonis efficientiam expli⸗
caret.qͥs eius enarrat myſterium. Ecce vt

Aug'. in ſermõe de oꝛone mellifluis ver
bis vtar. Mopyſes oꝛabat in mõte:/⁊2 Jooꝛ-

ſue Amalech deuincebat in pᷣlio. ꝑ oꝛo⸗

nem Ezʒzechias ſanat᷑. ⁊ aie coꝛpoꝛiſq; ſa

lutẽ adipiſcit᷑ꝑ oꝛ onem Mieremias con

foꝛtat᷑ in carcere.Daniel inter lec nes ex⸗

ultat. Lres pueri in foꝛnace tripudiant.
Job in ſterqͥlinio nudus triüphat.ara
dium de cruce latro iuenit. Sulſanna in
ter ſenes defendit᷑. Chanee clamoꝛes ex
audiunt᷑. De Magdalena ſeptẽ eijciunt᷑
demonia· Stephanꝰ de toꝛrente.in celuʒ
ſuſcipit᷑ ⁊ int᷑ lapidantes pꝛo Saulo cx⸗
audit᷑. Saulus effici᷑ aulus.⁊ docioꝛ
gentiũ.⁊ pᷣdicatoꝛ oꝛbis terre. Et qd am
plius dicã. Hunqͥd ⁊ ipᷣe Augꝰde hoſte
fidei.ꝑ oꝛĩonem factus eſt ꝓpugnaculum
fidei. De vaſe eiroꝛis factus ẽ doctoꝛ ve
ritatis.de tenebꝛoſa caligine factꝰ eſt iu⸗
bar ſplendidũ. Oꝛauit M.ο.nica ſanctiſſi

ma ploꝛauit ⁊ lacrimata ẽ piẽtiſſima m̃
ꝓ ſuo ꝑdito filio ꝓ ſuo nato ĩ erroꝛes de

merſo. Et ſic ad lacrimoſam eiꝰ oionem

deus reſpexit.vt nõ ſolum catholicũ effi/⸗

ceret xpᷣianũ.ſed totius xpᷣi fidei inſtitue
ret defenſoꝛẽ. O qᷓ; igi᷑ grandis.qᷓ excel
ſa.quãq; efficax oꝛoms virtꝰ.merito igi
ait.oꝛonibus inſtate.Non ſimpliciẽ inᷣt

oꝛate.ſed oꝛonibus inſtate:qm̃ non ideo
eſt ab oꝛone deſiſtendũ.ſi obſtrepentiuʒ
cogitationũ tumultꝰ mentem ab oꝛatio⸗
ne diſtrahat.aut ſi nõ illico nos exaudiet
deus.ſed oꝛando pulſandoq; ſic eſt ꝑſe⸗
uerant᷑ inſtandum.quouſq; impoꝛtunas

deſiderioꝝ carnalium ſuggeſtiones.que

noſtris obſtrepũt ſenſibꝰ foꝛtiſſima ſupe

bus
trpl
ge

e

NNpnn

um
Woeſer
nunn
Feſto
abane
edi

,D 3

ulan
Wamnen,
andum
nerpl⸗
Eceyt
fuisver
n Jo⸗
doio⸗
gadch
migscn
erpesn
wwount,
en
umn
noreser
chouni
n;
Zuoc
6,1dod
ftidon
gdebe
abr
docat
ctiſn
caſal,
annt“
us
M
dc
ant⸗
Gi
wot
Gguipi
nont
wendi
cpord/
lindit
ſ Epe⸗

tonsgl

7

ceni

Jo. XXII

remꝰ intẽtione.ac tam diu opꝰ inſiſtereẽ᷑.
quouſq; ꝑſiſtẽdo vincamꝰ.HNõ em̃ veſiſtẽ
tibꝰ.nõ tepidis.nõ ocioſis.nõ negligenti
bus.ſed vſq; in finẽ feruenter ꝑſeueranti
bus celeſtia regna donant᷑. Hinc Salua
toꝛ ait. Hõ qui inceperit ſed qͥ perſeuera
uerit· vſq; in finem.hic ſaluus erit.Hinc
rurſus ſcriptũ eſt. Regnũ celoꝛũ vim pa
titur.⁊ violenti rapiũt illud. Hinc Anti⸗
quus ſᷣmo dicit ꝑſeuerantie triumphꝰ.et
palma dat᷑ victoꝛie.Hinc ariſtoteles · a fi
ne om̃ia appellari iuſtũ eſſe aſſeuerauit·

¶ Keloꝝ igit᷑ Rex inuictiſſimꝰ. noſtris

in ſupplicationibꝰ inſtantiã impoꝛt unita

tẽq; a nobᷣ requirit.Hinc in euãgelio ait

Petite ⁊ accipietis.querite ⁊ ini enietis
pulſate ⁊ aperiet᷑ vob. Magna em̃ ⁊ ex⸗/
celſa munera facile dari minime vebent.

Meẽpe magnitudini pᷣmioꝝ menſura ⸗

bet coꝛreſpondere deſidenoꝝ. At em̃ ocu
lus nõ vidit.nec auris auduut.nec in coꝛ
hoĩs aſcendũt.q̃ deꝰ pᷣparauit diligenti⸗
bus ſe. Pꝛopterea btůs Gregoꝛiꝰ ſtupẽs

interrogat. Oue auteʒ lingua dicere ˖ vel

quis intellectꝰ caꝑe ſufficitilla ſuꝑne ci⸗
u tauis quãta ſint gaudia. angeloꝝ inter

eſſe choꝛis.cũ beatiſſimis ſpiriibꝰ gloꝛie

ↄditorꝭ aſſiſtere pnteʒ dei vultuzʒ cernere.
incircũſeriptum lumẽ videre.nullo moꝛt
meiu affici. incoꝛruptionis ꝑpetue mu⸗
nere letari. Quocirca ſi pᷣmas oꝛationes
deꝰ nõ exaudit.ſi ad pꝛimas lacrimas nõ

attendit. nõ iõ deſiſtendum eſt.ſed inſtar

Cananee afluxu liberari petẽtis. Inſtar
Magdalene dũm in monumẽto inueni
re affectantis. Inſtar Anne ꝓleʒz ex ſuo
viro Alchana ſuſciꝑe cupientis. Inſtar
Joachim ⁊ Anne vᷣginis gloꝛioſe paren
t. Elizabeth ⁊ Zacharie.⁊ aliaꝝ plunũ
ex ſe ſobolẽ habeie queritantiũ inſtandũ
eſt.hoc mĩ illa pietate plena diua A. on
nacha effecit.q̃ pꝛius Ruguſtinuʒ carne
mũdo pepererat.poſtmodũ caritatis vi
ſceribꝰ. multo lacrimaꝝ ſemine eum ge⸗
nuit xpᷣo.⁊ qm̃ multũ feruenter.ac inſtan
ter oꝛauit.multũ fleuit.multum ad aures
diuine pulſauit maieſtatis. Multas ad
illã pᷣces emiſit. multas fudit lacrimas.
multas deſtinauit ſupplicationes. in qͥ
bus ſua feruentiſſima pãdebat deſideria.
explicabat mentẽ.inſinuabat qiĩm.multu

cor eiꝰ obſecrando ↄtriuit. multũ petẽdo

ſe humiliauit. multũ piẽtiſſima ſůma dei
maieſtas.dignata ẽ eã exaudire.qm̃ non

ſolũ lauacro fontis baptiſmat.ſicut ipſa

petebat renaſci meruit.ſʒ ut ↄtẽptoꝛ mũ⸗/
di.heremi cultoꝛ.paſtoꝛ gentium. funda
toꝛ religionũ.inſtauratoꝛ vite apłice.lu⸗
men ecclie.doctoꝛ doctoꝝ.abyſſus ſapi⸗
entie.⁊ pᷣco ſũmꝰ.ſanctiſſime foꝛet trinita
tis donatũ eſt.Hanc imitemur frẽs.tan/
te mr̃is ſequamur veſtigia. q̃ nullis ꝑcen
do laboꝛibꝰ.oĩbus ſublatꝭ cõmodis:nul/⸗
la itineꝝ curando diicrimina. oĩ tecto fa
ſtigio ſine intermiſſiõe.cũ vberrimo fonte
lacrimaꝝ.ꝓ ſui filij Auguſtini ſalute ex ĩ
timo amario coꝛdis pꝛeces fundebat ad
dñm. Hunꝰ qmata ⁊ cõpagnonꝰ imiuati
feru oꝛẽ.ex ſterilibꝰ lũ bis coꝛruſcãs illud
ſidus Hicolaũ Collentinate Auguſtini

oꝛdinis decꝰ genuerũt.O igit᷑ ſancta oꝛo

Lu es colũna ſanctaꝝ virtutũ· Lu deita
tis ſcala.Cu viduaꝝ maritꝰ. Qu virginũ
gloꝛia. Tu ↄiugataꝝ leuamen.Tu ꝑtu⸗
riẽtuũ iuuamen.Tu ſteriliũ ſoboles.Tu
angeloꝝ cognata.M onachoꝛuʒ coꝛona
Oberrantiũ via.Egrotoꝝ ſanitas. Affli
ctoꝝ ↄſolatio. Fluctuantiũ poꝛtꝰ. Patiẽ
tia paupeꝝ.Beatꝰ qͥ te amat. Beatioꝛ q̊

te frequẽtat. Beatꝰ qui te aſtringit.ſʒ bea

tioꝛ qui in te ꝑſeuerat. Felix itaq; qͥ tecuʒ
lacrimas fundit qm̃ holocauſtũ ſanctum
deo.⁊ imaculatum offerre nõ dubitamꝰ.
ꝛationibꝰigit᷑ inſtate frẽs.⁊ in ſtan/⸗

do flete. ſi vĩis in petitionibꝰ exaudini de

ſideratis.ſi digni cõcupiſcitis gra dei fie⸗
ri.Et ſequit᷑. Hoꝛis ⁊ tꝑibus ↄſtitutꝭ ⁊c᷑.

Et qᷓ;qᷓ; oẽs qui deo ꝑ fidẽ adheſeruntin

hanc ↄueniãt ſniam. vt nobis iõ opus ſit
Fdrnn oꝛone.vt qni q̃tidie delinquimꝰ
ↄtinua aſſiduaq; nos purgemꝰſatiſfactio
ne:De hoꝛis tn ⁊ tꝑibus ↄſtitutis nõ ea⸗
dẽ oĩm videt᷑ eſſe ſnia.HNq; nõnulli exi⸗
ſtimarũt nũqᷓ; ab oꝛone eſſe ceſſandũ.ppt᷑
id qð Saluatoꝛ in euãgelio dicit. Opoꝛ
tet ſꝑ oꝛare ⁊ nõ deficere. ⁊apłs ait.ſine
intermiſſiõe oꝛate.⁊ Auguſtinꝰ in ſermo
ne de oꝛone cũ triplici vłitate oꝛationem

eſſe faciendã aſtruxit.vtpote in oĩ loco.ĩ

oĩ tempoꝛe.⁊ pꝛo oĩbus.oꝛate inqͥt ſemꝑ
⁊ in oĩ loco.vt ſaluemini.nõ ſolũ vnuſqᷣſ
qᷓ; pꝛo ſe.ſʒ pꝛio oĩbus oꝛare debemꝰ.⁊ ron

nem quò a viro ſanctiſſimo Am bꝛoſio ac
ceꝑat adiecit dicens. Hq vt ait pat᷑ Am⸗
Lekarg .

₰

hbꝛoſiꝰ. Si ꝓ te tm̃ rogauer ſolũ tuũ meri
tũ poſſidebis. Sed ſiꝓ om̃ibꝰ rogauerꝭ.
om̃es ꝓ te rogabunt.Hanc oꝛãdi ꝑſeue
rantiã foꝛtius in ↄmentarijs ſuꝑ pᷣs. aſſe
uerauit dicẽs.Quãdiu hic ſumꝰ.rogemꝰ
dDnim.vt non a nob moueat depꝛecatio⸗
nẽ nr̃am ⁊ miſericoꝛdiã ſuam.vt ꝑſeuerã⸗
ter oꝛemꝰ.⁊ ꝑſeueranter miſereat᷑. Multi
em̃ in oꝛando langueſcũt hi ſcʒ. qͥ in no⸗

uitate ſue ↄuerſionis feruenter oꝛãtpoſt

ea languide.poſtea frigide.poſtea negli/

genter. qſi ſecuri fiãt. Aigilat hoſt! doꝛ//

mis tu. Ipſe dñs pᷣcepit in euangelio · qꝛ
opoꝛtet ſꝑ oꝛare:⁊ nõ deficere.igit᷑ non de
ficiamꝰ in oꝛone. Ille etem̃ qð ↄceſſurus
eſt.⁊ ſi differt nõ auferet. Securi igit᷑ de
pollicitatione ipſius non deficiamus in
oꝛando. Alij vᷣo huic ſnieq; om̃i die oꝛã
dum ſit. aſſentientes. nõ aſtruũt.q; om̃i
bus hoꝛis ⁊ om̃i momẽto oꝛare debeamꝰ
qm̃ hec ſolũ angeloꝝ ⁊ abſtractaꝝ men/⸗
tiũ eſt ꝑfectio.⁊ dũ in hac ſumꝰ via dum

terrenis artu bꝰ.dũ ponderoſo coꝛꝑe. dũ

humi mens nĩa fuerit defixa.ad tantã cel
ſitudinẽ efferni neqͥmꝰ. Cuius ſnie aiunt
Auguſtinũ fuiſſe non ſoluʒ hoc in loco.
vbi non ſꝑ.ſed hoꝛis ⁊ tꝑibꝰ cõſtitut ait.
eſſe oꝛandũ.ſed etiam in ſecunda regula.
⁊ in tractatu de margaritis paradiſi.vbi
certa deſcnpſit oꝛationis tꝑa ſeruanda.
¶ Mos aũt ambiguitatẽ ve medio aufe⸗
rentes.duo eſſe oꝛonis genera definimꝰ.
alteꝝ miniſteriale ⁊ publicũ.alteꝝ deuo⸗
tionis ⁊ pꝛiuatũ. Ad pmi obſeruantiam
certas hoꝛas:.certaq; tha ab eccłia inſti⸗
tuta.plane ↄſtat. Hanq; genꝰ hoc in ſep
tẽ hoꝛas canonicas eccłia ipſa.cuius hec
eſt auctoꝛitas faciendi.ob multa in ſepte
nario numero ſignificata myſteria ꝑtita
eſt.q̃ quidem hoꝛe ab his.q̃ in ſacris ſunt
ↄſtituti abſq; moꝛtali labe pᷣtermitti ne⸗
quaq; pnñᷣt.Hoc genꝰ publicũ etiam dici
tur.qꝛ publice coꝛam populo.⁊ ꝓ om̃i re
publica xpᷣiana in eccleſijs celebꝛat᷑. Al⸗

terũ genꝰ pꝛiuatũ eſt.qꝛ a pꝛiuatis perſo

nis / ꝓ pꝛiuatis neceſſuudmibꝰ. aut ꝓ p/
uata ſalute fuit aſſumptũ.ad qð ipſa refe
renda eſt ↄtmnuitas. Mix enum in modũ
opꝰ eſt.vt ſuggeſtionibꝰ d ya boli: tẽpta⸗
tionibꝰ mundi fomen tis carnis.et alijs

innumeris .q̃ non ſolum diebꝰ ſingulis.

ſed ſingulis momentis imminent.ꝑ hu⸗

miles 2 ↄtinuas ſupplicatiões petamꝰ l⸗
berari.i Sed quiſpiaʒ diceret.quis enĩ
hõ tante mentis ⁊ coꝛpoꝛis foꝛtitudinis
eſt.quis oĩbus ita curis ſolutus.qͥs tan

to feruoꝛe ſuccenſus.tõta gratia im butꝰ.
vt hoc abſq; interuallo oꝑe cõplere que⸗
at. Atneq; xpᷣs neq; apłs aliquid videa

tur impoſſibile pᷣcepiſſe. Sano ſunt ſen⸗

ſu eoꝝ iuſſa ſuſcipienda. NHemo enim ad
impoſſibilia tenet᷑ mãdata. Itaq; vt vtri
uſq; ⁊ xpᷣi qͥ ſemper oꝛare opoꝛtere.⁊ nü
deficere:⁊ apłi qui ſine intermiſſione oꝛà

dum diit · habeat᷑ intentio.trifariam poſ
ſe oꝛationẽ fieri dicimus.voce.ſ.mente.⁊
exterioꝛi acione.de pꝛima quidẽ pſalmi⸗

ſta ait· Voce mea ad dñũm clamaui De
altera idem Cytharedus inquit. Deſide

rium paupeꝝ exaudiuit dũs.De poſtre⸗

ma gloſa.ſupᷣ eodem verbo xpᷣi dicit.Hõö
deſinit oꝛare/qui nũqᷓ; deſinit benefacere

Ob eam rẽ cuidam interroganti.q̊ pacto

illud poſſet adimpleri mandatum. Yſaac

abbas.ceu in ſanetoꝝ pim collationibus
habet᷑.in hac verba ꝓꝛupit.Cũ mens no

ſtra ab oĩ fuerit paſſione ⁊ põdere ſuble⸗

uata.⁊ illi ſũmo deo ardẽtiſſimo deſide/⸗
rio ↄiuncta.tunc ĩplebimꝰ illud apłi. Si

ne intermiſſione oꝛate.Cũc enim de ter⸗
reno ſitu mens noſtra q̃ſi ad puntatean

gelicam ſublimata quicqͥd egerit ſinceriſ
ſima atq; puniſſima dicet᷑ oꝛatio.Ille er⸗
go ſemꝑ oꝛat.⁊ ſine intermiſſione pꝛecat᷑

qui aliqͥ hoꝝ genere ſemꝑ eſt occupatus

qð peragere nulli pꝛofecto reputamꝰim/

poſſibile.etiã ſi ſomno ligatus ſit. dimo

do cum oꝛandi doꝛmitauerit deſiderio.

Etenĩ ob pᷣeriſtentẽ phie habitum quiſ-
piam etiã doꝛmiẽs phᷣs eſt ꝓinde NRugu⸗

ſtinus in cõmentarijs ſuper pᷣs.xxxxvij.lo

cum iſtũ ſecum diſputans ita trãſegit.di⸗

cit Apłus.ſine intermiſſiõe oꝛate.nũqᷣd
ſine iutermiſſiõe genua flectimus.nũqͥd

fine intermiſſiõe coꝛpꝰ pꝛoſternimꝰ.ma

nus autẽ leuamꝰ.vt dicat ſine intermiſſt io
ne oꝛate. Hoc puto ſine intermiſſiõe nõ

poſſumꝰ facere.Eſt ⁊ alia rõ ſine intermiſ/
ſione.que ẽ deſiderium. Quicquid aliud
agas ; ſi deſideras ſupernã quietem.nõin
termittis oꝛare. Si non vis intermutere

oꝛare.noli intermitttere deſiderare · cõti⸗
nuũ deſideriũ tuũ/ↄtinua eſt vor tua.ia⸗

cebis ſi amare deſtitens:Sed ſi ſꝑmanet

nſoneai
tnungo
cenen
nen de
deſce
epolre⸗
efune
d Kod
ontrs
nensno
ge ube/
uaG—
naded⸗
uricn
mrlnet
epe⸗
opuns
un ,
ie.dono
dc⸗
Pen
WE
un n,
ummii
—
Guen 1on
—KZ

caritas.ſemp clamas.ſi ſemꝑclamas.ſꝝ
deſideras.ſi ſo deſideras.ſꝑ oꝛas.At etiiã
dd publicas ⁊ canonicas boꝛas in ecclijs
celebꝛandas hanc oꝛandi ↄtinuitatẽ poſ⸗

ſumus ꝓculdubio referre nõ quidem re/⸗

ſpectu vniꝰ ⁊ ſingularis eccleſie.ſed ſiad

totã eccleſie vniuerſitateʒ per totũ oꝛbem
terarũ effuſam. eã reeferamus. Hãq; ſa
pientẽ latet nemmẽ ·dies in oĩ hemiſperio

equales nõ eſſe. ſed nũc in alio lõgioꝛes

nunc vo ⁊ in alio eſſe bꝛeuioꝛes conſtat.

In uꝑ ſemꝑ alicubi eſſe diem.⁊ alicubi eſ
e

noctẽ.fit ex his ſane vt qñ in aliqua re
gione ẽ media nox.in alia ſit hoꝛa pꝛima

diei: alia hoꝛa tertia.⁊ ſic deĩceps.Crã⸗

ſigit᷑ ex his ncẽrio · ꝙ ſꝑ alicubi eſt media
nox ·ſꝑ alicubi eſt hoꝛa pᷣma.ſꝑ alicubi eſt

boꝛa tertia.ſꝑ alicubi eſt hoꝛa nona.ſem⸗
per alicubi ẽ hoꝛa veſperi.ſemꝑ alicubi ẽ
cõpletoꝛij. Ex quibꝰ neceſſario inferimꝰ.

ſemꝑ alicubi hoꝛas canonicas celebꝛari.

⁊ eo pacto Saluatoꝛis verbuʒ. q ſeinper
oꝛare ⁊ nũqᷓ; deficere iuſſit.Et dictũ apo
ſtoli Pauli.q̃ ſine intermiſſione oꝛanduʒ

p̃cepit.bñ ⁊ congrue poſſumꝰ interpᷣtari.
vt.ſ.pᷣceptũ hoc ad vniuerſalẽ nõ quideʒ
ad apłicam ſingularem dirigat᷑ eccleſiam

̃ eriã pacto inſtitutum pᷣceptoꝛis noſtri

Auguſtini ſane põt exponi.cũ dicit.oꝛa⸗

tionibus inſtate hoꝛis ⁊ tꝑibus ↄſtitutis
Inſtate inquit.i.ſine intermiſſiõe oꝛetis.

Hoc eſt hoꝛas canonicas.hoꝛis et tꝑibꝰ

ab ecclia ↄſtitut.ſine inẽmiſſiõe celebꝛet

referẽdo ꝑceptũ nõ ad fratres alicuiꝰ ſin
gularis monaſterij.ſed ad totazx fidelium
multitudinẽ eius regulã ſectantiũ. qs in
ſpũ in vniuerſo oꝛbe terrarũ pꝛenouit eſ

ſe futuros. Quocũq; aũt modo.ſiue pu⸗
blice.ſiue pꝛiuate.qͥs oꝛat.ad tam dignã
tãq; pꝛeſtantẽ actionem exequendã.non

tã pᷣſto.qᷓ; deuotus ⁊ ardẽs et modeſtiſſi
mus debet accedere. Hã quis ẽ tam ini/⸗

ſulſusqui cũ ad loquendum mũdanũ re
gẽ accedit coꝛpoꝛe.mẽte.verbiſq; nõ ſtu⸗
deat cõpoſitꝰ accedere · At enĩ noſſe debe
mus.ꝙ oꝛare nil aliud ẽ qᷓ; cuʒ ſũmi dei
maieſtate.cui oẽs beatoꝝ ſpirituũ contio
nes aſſiſtunt loq̃. Pꝛopterea Auguſtinꝰ

in libꝛo de ozone dñica dicit. Sit oꝛanti

bus ſermo.⁊ pᷣdicatio cuʒ diſciplina quie
tt ↄtinens ⁊ pudoꝛẽ · Cogitemꝰ nos ſub
AIſpectu dei ſtare/placendis diuinis ocu⸗

oꝛare

Jo. XxXIII

lis habitu coꝛpoꝛis.⁊ mõ vocis.Hãq vt

impꝛudẽtis ẽ elamoꝛibꝰ ſtrepere. Ita ſan
pientis modeſtis pᷣcibꝰ exoꝛare. ¶ Sed
ſunt nõnulli qui anñ tempꝰ oꝛare ſtudent

alij vo conſtituta obſeruant tꝑa. Quidã

⁊ mente ⁊ coꝛpoꝛe hebetes illa pꝛetereũt

pꝛimi laudandi ſunt tãq; pꝛudentes.qm̃

ante tempꝰ oꝛare eſt puidentia. dũmodo
id non faciãt.vt quietius doꝛmiant.vt de
lectabilius epulent᷑.vt accuratius mũda⸗
nis occupationibꝰmiſceant᷑.Alteri extol
lendi ſunt tãq; obediẽtes.qm̃ oꝛare in tẽ⸗
poꝛe eſt obedientia:que qnto pꝛeſtantioꝛ
virtus eſt qᷓ; ꝓuidẽtia.tanto magis ſecun
di adipiſcunẽ᷑ meritũ qᷓ; pꝛimi.Tertiũ ge
nus oꝛatoꝝ eſt omnino fugiendũ.qm̃ ſi⸗
ne peccato ⁊ ſine maledictiõe oꝛandi tem

pus pꝛeterire nõ poſſumꝰ.hinc ſcriptum
eſt. Maledictus hõ qui facit opꝰ dei ne

gligenter. Cm̃ enim dãnoſas canonicas
intermittere hoꝛas. ꝙ etiam reſtitute nõ
amplius merent᷑ nomẽ officij. oꝛationis

nomen tenent. officij autẽ non tenẽt. Et
vt quietioꝛi attentioꝛiq; animo.fieri poſ⸗
ſit oꝛatio adiecit.

¶ Kertus decim ſeptimꝰ ¶ Auguſtinus

RNRdoꝛatoꝛio nemo aliqͥd agatniſi
ad qð factum eſt · vñ ⁊ nomen ac
cepit.vt ſi foꝛte aliqui ⁊ pꝛet᷑ ho⸗

ras cõſtitutas.ſi eis vacat· ⁊ oꝛare volue
rint.nõ eis ſint impedimento.qui ibi ali⸗
quid agendum putauerint.

¶Komentũ decimũſeptimũ ¶Ambꝛoſi?

Agnope cauendum eſt. ne in tẽ/
pio dñi aliquid fiat qð oculꝰ di⸗
uine maieſtatis offendat.vel ibi
olentes ĩpediat. ꝑinde Bernardꝰ?
ait. Omnino diuine ceſitudinis pditoꝛeʒ

*ℳ

ſe eſſe nouerit quicũq; eſt ille.qui vitia q̃
libet in hanc domũ conat᷑ inducere.⁊ tẽ⸗
plum dei ſpeluncã vult facere demonioꝝ
Db eam rem ſaluatoꝛ noſter vendẽtes ꝰ
ementes de tẽplo eijciens.⁊ menſas nu⸗
mularũ ſubuertens dixit· Domꝰ mea do
mus oĩionis vocabit᷑. Vos auteʒ feciſtis
eam ſpeluncam latronũ. Domꝰ mea in⸗
quit.qꝛ oĩs eccleſia omne templum do
mus dei eſt· Domꝰ mea inquit.vt ſe deũ

oc dñm elſe inſinuaret. Dommea inqt⸗
vt intelligerem? eum nõ ſolum poſſeſſoꝛẽ
ſed factoꝛem eſſe diuine domꝰ.nemo eni

poõt eccleſiam edificare · niſi a deo morus
ꝓpterea ſcriptũ eſt.templũ dei ſanctumẽę o. ”
Komentũ decimũnonũ ¶ Ambꝛoſiꝰ

dei ſtructura eſt dei edificatio eſt. Et ſub
dit.domꝰ oꝛionis vocabit᷑.qꝛ in tẽplo dei

nõ niſio?ones.obſecratões.⁊ diuina de⸗

bent adminiſtrari ſacramenta. hinc pꝛe⸗
ceptoꝛ nr ait in oꝛatoꝛio nemo aliqͥd agat
niſi ad qð factuʒ eſt.vn ⁊ nomen accepit.
Quippe oꝛatoꝛium ab oꝛone dictũ eſt. et
pꝓpter oꝛonem faciendaʒ erectũ eſt.quare
nihu eſt ibi aliud agendum qᷓ; oꝛandum
Cauete igit᷑ fratres alias ibi facere ↄ fa⸗
bulationes.cauete non dico tm̃ oꝑari.ſed
nec etiam ibi aliquid cogitare.qð iniuſtũ
qð turpe:qð inhoneſtum.⁊ vanũ ſit. Ca
uete ibi nõ ſolum coꝛpoꝛe.ſed nec mente
vagari. ¶ Eccleſia enĩ eſt domus dei . ec
cleſia eſt poꝛta celi. eccleſia eſt domꝰ ſa⸗
lutis. In eccleſia eſt illa ſcala JYacob. cu/⸗/
ius ſũmitas celos tangebat.ꝑ quã deſcen
dentes ⁊ aſcendentes angelos vidit. Ibi
oculus dñi cunctos nr̃os intuet᷑.⁊ diſcer
nit actꝰ. IJbi thꝛonus ſue maieſtatis. Ibi

cum nos ſumꝰ oꝛatoꝛes.choꝛi angeloꝝ aſ

ſunt laudatoꝛes. Ibi peccatoꝛes recõcili
ant᷑. Juſti ſanctificant᷑.celeſtia tractant᷑
ſacramenta · diuina explent᷑ myſtena.⁊ ce
leſtes effundunt᷑ bnñdictões Jdcirco Sa
lomon hoc pacto ꝓ edificato templo oꝛa
uit. Bnudic dñe domũ iſtam.quam edifi⸗
caui noĩ tuo.veniẽtiũ in loco iſto.Exau/
dipces in excelſo ſolio gloꝛie tue.Oñe ſi
ↄuerſus fuerit populꝰtuus.⁊ oꝛauerit ad
ſanctuarium tuũ.Tu exaudies eos.⁊ di
mitte peccata eoꝝ.O qᷓ; igi᷑ metuendus
oqᷓ; venerandꝰ.o quanta cũ deuotiõe fre
quentandus eſt locꝰ eccłie. hinc cõmen⸗
dat᷑ Chobias ꝙ frequent᷑.s.ibat ad tem
plum oꝛans deũ.hinc angelus apꝑto car⸗
cere in q̊ erant apłi.dixit eis. Ite ⁊ loͥmi
ni in tẽplo vᷣba vite.hinc laudat᷑ Eunucꝰ
candacl regine ethiopũ. qui de ethiopia
veniebat ad hieruſalẽ ad viſitandum tẽ⸗

plum. hoc nos ocuit. Chꝛiſtus faciẽdũ

qui nunc ꝑ oblationem quadragenariò.

mnunc ꝑ diſputationem cũ doctoꝛbꝰ. nũc

oꝛando.nunc docendo:nũc pᷣdicãdo. nũ
ᷓ deſtitit ⁊ viſitare ⁊ honoꝛare templum

(Tettus decimuſnon? (Auguſtin⸗

Salmis = hymnis cũ oꝛatj deũ.
poc verſet᷑ in coꝛde quod ꝓfert᷑ in
oꝛe;

AIm pſalmis hvymnis.⁊ quibuſ⸗
cũq; alijs obſecrationibꝰdeũ oꝛa
Eus.nõ de labijs tm̃ pcedat oꝛan
tio.ſed toto ſimꝰ aĩo intẽti ad ea que oꝛe
ꝓferimꝰ ne qð abſit.de nobis ſaluatoꝛ di

cat.qð contra ludeos pꝛoclamauit dicẽs
Hic populus labijs me honoꝛat· coꝛ autẽ
eoꝝ eſt longe a ine. ꝑinde gloꝛioſiſſimus

pꝛeceptoꝛ noſter Nugꝰ. in libꝛo de oone
Dnica ita nos admonet. Quando ſtamꝰ

qd oꝛationẽ fratres dilectiſſimi vigilare ⁊

incũ bere ad pꝛeces tota mente debemus.

Cogitatio oĩs carnalis ⁊ ſecularis abſce
dat.nec quicq; tunc animꝰ. q; id ſolũ co

gitet.qð pꝛecatur. Ideo ⁊ ſacerdos ĩ pꝛe

fationis exoꝛdio ꝑat fratrum mentes di

cendo. Surſum coꝛda.vt duʒ reſpondet
plebs. Habemꝰad dũniad mõeat᷑. nihil
ſe aliud qᷓ; deũ cogitare debere.hoc hoꝛ/⸗

tatur apłs.cum ait. Pſallam ſpuitu.pſal

lam ⁊ mente. Hoc Berñ.ſuper cantica ꝑ
ſuadet dicens. pure pſallere debetis. nil

aliud dum pſallitis cogitando. qbuſdã
interpoſitis rõemjadiecit.qm̃ ſpũſſanctus
illa hoꝛa gratũ nõ recipit quicquid aliud

qᷓ; quod debes.neglecto eo qð debes ob

tuleris. hoc dñs in euangelio pᷣcepit cuʒ
dirxit. Cum oꝛauer intra cubiculum tuũ

⁊ clauſo hoſtio oꝛa pꝛem tuũ.qd enĩ cubi
culum niſi arcanũ mẽtis inteiligere volu
it.Cubiculum g& tuũ.ſecretum interioꝛuʒ

tuoꝝ eſt. Cubiculum tuum ↄſcia tua eſt.

Cubiculum tuũ aia tua eſt.Cũ igit᷑ oꝛa⸗

ueris intra in eaz. H̊ eſt intellectu ⁊ mente
pꝛiꝰ ꝑcipias q oꝛare intendis.hinc bea
tus Ambꝛoſiꝰ de ſacramentis ad neophi

tos ait. Intra in receſſum pectoꝛis tui.et

totꝰ ingredere.nõ te ꝑfunctoꝛie videas.

ſed diligenter ꝓſpicias.vt ille cui placere
deſideias.vidiat ꝙ ex toto coꝛde oꝛas.vt

te ex coꝛde oꝛantẽ dignet᷑ audire. Et ſub
dit redẽptoꝛ nr̃. Et clauſo hoſtio oꝛa pa⸗n
trẽ tuum.qð eſt eni hoc hoſtium.qð clau

dere debemꝰ. Nempe ẽ ⁊ hoſtiũ ↄſcĩie. de

pſe in ſna Apocalipſi t Johem dirt

— —

en

iaen d
pfenn

(Anbos

gabbi⸗
eig

Rpadncan
Ges geor
nelolngtor
unautdici;
rat c du
rolſimus
dode ione
uundoſtam
mngler
uedchenus,
ne d
1,Gidſc
1odosine
mmmSN,
teg
nſpuing
padorag
n Neans⸗ l
o. 10uldi
ĩiſinas
hud lud
dehes ch
opeeht ch
bud
zieic
riugertt
nmten
nn
Li
u: nehte
a hirbu
Pudrcphl
onstucl
nehs⸗
leaigen⸗
S
u Hi
ℳo goh
un ctn
e

Jo. xXxXxIIII

Ego ſto ad hoſtiũ ⁊ pulſ o. 7eſt hoſtium

oꝛis.iurta pᷣces Dauid dicẽtis. Pone cu
ſtodiam oꝛi meo. vt nõ delinquat lingua

mea · Atrũq; claudere debemꝰ.pꝛimũ q̊
dam ne dyaboli obꝛepant tẽptatiões.vñ

Augꝰ. ad pᷣfata verba adiecit. Clauda’ß
3 qduerſariũ pectꝰ.⁊ ſoli deo pateat. nec
ad ſe hoſtẽ dei tꝑe oꝛationis adire patiak
Obꝛepit enĩ frequent᷑ penetrat.⁊ fal
lẽs ſubtiliter pꝛeces noſtras a deo abuo-
cat.vt aliud habeamꝰ in coꝛde. aliud in
voce · qũ intentiõe ſincera dũm debeat nõ
vocis ſonꝰ.ſʒ animꝰ ⁊ ſenſus oꝛare.Que
qdutẽ ſegnitia ẽ. alienati ⁊ capi ineptis co
gitationibꝰ? pphanis cum dñm depꝛe2⸗
caris.q̃d aliud eſt q magis debeas cogi
tare.q; id qð cũ deo loqueris.ũo te au
diri a deo poſtulas.cũ teipſe nõ audeas
BZis eſſe dñm memoꝛẽ tui.qũ tuipſe me/⸗
moꝛ nõ es.¶ Rurſum hoſtiũ oꝛis clau⸗
dere debemꝰ.Cunc aũt ipſum claudimꝰ.
ſiſqñ oꝛamꝰ.nõ ſermone clamamꝰ.nec no
ſtram ob mũdi gloꝛiã diffundimꝰ oꝛatio
nẽ nec nos iactamꝰ in populis.⁊ ideo in
ſecreto cõſcientie nre ſecuri oꝛemꝰ.vt nos
in ſecreto poſſit audire qui oĩa videt atq;
audit vniuerſa. ¶ Et, qñ oꝛare ⁊ pſallere
in eccleſia ꝓ celebꝛandis hoꝛis opoꝛtʒ. eo
vtendũ eſt moderamine · vt ſic populo et
eccleſie ſatiffiat.q̃tenꝰmens imoꝛtali deo
nullatenꝰdiſpliceat.attendẽs ſemꝑ ad id

qð diuus Berñ. ait·ꝙ ille alte cãtat. qui

humilit᷑ cantat.plus enĩ attẽdit dei maie
ſtas ad deuotionẽ ⁊ puritateʒ coꝛdis.qᷓ;
aqd modulationẽ vocis.ꝓpterea in ſuarũ
feſſionũ libꝛo Auguſtinum dixiſſe legi⸗

mus. Cuz accidit.vt me ampliꝰ cantꝰ qᷓ;

res que cantat᷑ moueat.penalit᷑ me pec⸗

care ↄfiteoꝛ.⁊ tũc mallem nõ audire can/

tantẽ perinde a qdam ſapiente ſcriptum
eſt.Hõ voxſed votũ. non fidiũ ſonantiũ
muſica ſed coꝛ nõ clamoꝛ.ſed amoꝛ cãtat
in aure dei. Hinc Athanaſiꝰ alexandninꝰ
eps at tã modico flexu vocis iuſſit pſal/

mos decantari. vt lectoꝛ pꝛonũciti ſiłioꝛ

eſſet qꝙ; canẽti ꝓpterea beatus Ceſariꝰ vo
ceʒ extollentes deteſtãdo inquit ſe vidiſſe
demonem impleuiſſe ſacculũ tumultuo
ſis vocibꝰ ſublime in choꝛo canentiũ
¶ Quas ob res vt deo grate noſtre ſint oꝛso
nes. bꝛeui cõplectar ſermõe.que opꝰ ſunt
oꝛatoꝛibꝰ. Itaq; impꝛimis rerũ terrenaꝝ

relinquat᷑ ſollicitudo.ſubinde ceteroꝝ ne
gocioꝝ fiamꝰ ĩmemoꝛes.Detractiões.it-
vaniloquia.⁊ oẽs ſcurrilitates de noſttis
mentibꝰ amputemꝰ. Hihil deniq; triſti⸗
cie.uihil ꝑturbatiõis:nihil elatiõis.nihil
concupiſcentie.nihil deniq; liuoꝛis in no

ſtro reſideat aĩo:ſed ſit mẽs deuota.ſit hu

milis.ſit iuſta.ſit caſta.ſit caritate ſucen

ſa.ſit ita deo intẽta vt petitiõis ac ſui vi⸗

deat᷑ oblita: petitiões ipſe honeſte. eque

ue ſint ⁊ ſalutifere.His quippe oĩbꝰ bea
te Monice pᷣdicta ſũopere cõmẽdat᷑ oꝛo.
vñ Auguſtinꝰ ad ſoꝛoꝛẽ ſuam ſanctimo-

nialeʒ virginẽ de ea ſcribit. ꝙ ſua iu oꝛ o2-

ne ſepenumero tanta ſpũſſancti replea?
ebꝛietate.ꝙ in ea vere tota die dũ eſſet rex

in accubitu coꝛdis ſui ſic qͥeſceret.vt neq;

vox neq; ſenſus in ea ꝑciperet᷑. nec mirũ
inqͥt.qm pax illa que exuꝑat cẽm ſeuſnm

intm vidue coꝛpoꝛales ſepeliebat ſenſus

vt vix matrone ⁊ conuicine noſtre eẽ wũůu
gentes excitare valerent. In die autẽ ſan

cti Cipꝛiani dũ hec xpᷣi ancilla diuia me
reret᷑ accipere ſacramẽta.dũ eſſʒ in domo

oꝛans.fere a terra ꝑ cubitum eleuata fu⸗

it clamando. que qͥetiſſima eſſe conſueue

rat dicens· Uolemꝰ ad celum.volemꝰad
celũ fideles:quã cum poſtea interrogare
mus qd ſibi acciderat.nõ reſpondebat. ſʒ
tm̃ replebat᷑ gaudio. ꝙ oẽs ad feſtum per
ducebat.cantãs cu pꝛopheta. Coꝛ meũ ⁊
caro mea exultauerunt in deum viuũ. Et

dũ quadã die eadẽ ancilla xpᷣi pꝛeuẽta et

viſitata a te dñe.beneficia tua q̃ tu in car

ne humano generi clemens exhibuiſti. cõ

ſideraret.tantã compunctiõis gratiam. et

lacrimarũ copiam.toꝛculari tue crucis ex

pꝛeſſam in paſſiõe adinuenit · ꝙ veſtigia
eiꝰ per eccleſiã lacrime deſuper pauimen⸗

tũ copioſe defluentes oſtẽdebant.= qn⸗
to plus a fluẽtia hoꝛtabat᷑ deſiſtere lacii
marũ.tanto maioꝛ fluuiꝰ oꝛiebat᷑ illarum

ad quos etiã mẽtis exceſſus:ſicut in ſua⸗

rũ confeſſionũ volumine ipſe cũ gratiaꝝ

actione confitet᷑. Auguſtinꝰ ſepiſſime ra

piebat᷑:vñ ait.aliquando intromittis me
in affectũ multũ inuſitatũ introrſus. ne⸗
ſcio ad quã dulcedinem.que ſi perſiciat᷑ ĩ
me.neſcio quid ent.Scio tn ꝙ iſta vita ũ

erit.Sed dices. quis tot oꝛationis circũ
ſtantias adimplere. quis ad tantã purita
tem deuenire. vt ita rapiat᷑ valebit. ¶ Di d

eimus vt humilies coꝛ tuũ.ſi vis vt oꝛan⸗

tio tua nubes penetretq;.celos aſcendat
Vis exaltari.nõ æſinas humiliari. et qꝛ
omne datum optimum et omne donum
perfectum a veo eſt. petas ab eo humili⸗
ter. qin dat omnibus libenter petas in q;
vt te in oꝛando purum in contemplãdo

humilem faciat.⁊ ad ſupernos eleuet exy

ceſſus.¶ Dilce a pꝛeceptoꝛe noſtro Ru/
guſtino.qui multifariaʒ multiſq; modis
obnixe dei pꝛecabatur maieſtatem.vt ad
puiuſmodi effectus intromitti mererermur
Et impꝛimis qualiter in libꝛo de conrem
platione ſaluatoꝛis oꝛet.qaudiamus.Tu
es inquit domine vita mea qua viuo. tu
es ſpes mea.cui inhereo gloꝛia. quã adi⸗
piſci deſidero.Tu mihi coꝛ tene· mentem
rege.intellectum dirige:amoꝛẽ erige.ani/⸗
mũ ſuſpende.⁊ in ſuperna os fluentaſſiti
entis te ſpirtus trabe.Lare queſo tumul
tus carnalium conticeſcãt.phantaſieter⸗
rarum. æ qquarumaeris. ⁊ poli/¶ Lace
ant ſomnia. et imaginane reuelationes.
omnis lingua. omne ſignum. ⁊ quicquid
tranſeũdo fit.ſileat ſibi.⁊ ipſa anima trã⸗
ſeat ſe.non cogitando ſe.ſed te deus meꝰ
quoniam tu es reuera tota ſpes mea ⁊ fi
ducia mea.Et in libꝛo meditationum in
quit. Hihil mihr tam dulce q; cum domi
no meo eſſe. Mihiautem adherere deo.
bonum eſt. Da mihi domine. donec his
fragilibus aſſiſto membꝛis tibi adherere
ſicut ſonptum eſt. Qui adheret deo· vnꝰ⸗
ſpiritus eſt cum eo · pꝛebe mihi rogo con
templationis pennas.quibus indutꝰ ad
te volitem ſurſum. Cene mentem meam
ne ad uma coꝛruat.Tene coꝛ meum pꝛe⸗
coꝛ iuanu tua.qꝛ ſine te ad altioꝛa nõ ra⸗
pitur. Tene ⁊ regeſpiritum meuʒz. ⁊ ſume
illum pᷣm voluntatem tuà. vt te duce aſcẽ
dat in illam regionem vbertatis.vbi pa⸗
ſcis irahel in eternum pabulo veritatis.
vt ibi vel rapida cogitatiõe attingat te ſũ
mam ſqpientiã cuncta tranſcendentem.⁊
oĩa gubernantem. Sed voluntati ad te
dñnie anime multa ſubſtrepunt. Juſſu tuo
dñie cõticeſcant mihi oĩa.ipſa ſibi ſiliant.
ꝑtranſeant oia que creata ſunt.tranſcen/⸗
dat a ſe vt perueniat ad te . atq; in te ſolo
creatoꝛe oim oculos fidei ſigat. Libi in⸗
hiat. tibi intendat.te meditet᷑.te contem
plet᷑te an oclos ponat. te in coꝛde reuol

uat ſũmũ ⁊ veꝝ bonum.⁊ gaudiũ ſine fi⸗
ne manſurũ: Et in libꝛo quẽ manuale ap
pellauit ſub infraſcripto deuotiſſimo ſti⸗
lo.nos docuit noſtros nõ mõ erxcitare af
fectus.ſed pure mentis adire exceſſus di⸗

cens. Deꝰ ineffabilis ? incircũſcripte na

ture.inſtitutoꝛ oĩm rerum deum eni ieſu

pp̃i pater.q̊ eundem filiũ tuũ dilectuʒ de
ſinu tuo miſiſti ad puhlicũ martyriũ ſuſci

pere noſtrã vitam. vt nobis donaret ſuũ.
eſſetq; ꝑfectus deꝰ ex pĩe.⁊ perfectus hõ
exmr̃e. Lotus deꝰ.totus hõ.vnus idẽq;
xp̃s eternus ⁊ tempoꝛalis.⁊ iĩmoꝛtalis ⁊
moꝛtalis creatoꝛ ⁊ creatꝰ.foꝛtis ⁊ infirmꝰ

nutritoꝛ ⁊ nutritꝰ.paſtoꝛ et ouis.tꝑaliter

moꝛtuꝰ. tecum in eternũ viuens. qui ſuis
dilectoꝛibꝰ municipium ꝓmittens dixit.

Qðcũq; petieritis patrẽ in nomine meo.

dabit vobis. obſecro itaq; dñe.⁊ te nimis

pium rogo in noie eiuſdeʒ dilecti filij ctai
vt des mihi cũ eodem filio tuo.te in oĩbꝰ

benedicere ⁊ gloꝛificare.des mihi ꝑ illuʒ
⁊ cum illo peccatoꝝ meoꝝ veniam· ⁊ mʒ
datoꝝ tuoꝝ cuſtodiam dilectionemtuaʒ
verã.⁊ fraternũ amoꝛem. d yabolum foꝛ
tia humilitatis arma.⁊ erga fratres veri
tatem ꝑfectam. caritatẽ inextinguibileʒ
temperantiqᷓ cibi ⁊ potꝰ atq; ſomni.⁊ to⸗
tius libidinis.⁊ vani deſiderij ↄtinentiã.
auditum caſtũ ·viſum ſimplicẽ. puritateʒ
coꝛdis.mundiciã coꝛpoꝛiscaſtigationeʒ
mundam. oꝛis coꝛdiſq; cuſtodiam vt nec
coꝛ into iniqͥtatem cõcipiat:nec lingua fo

nss parturiat. nec falſa loquat᷑.nec taceat

vera.nec ſalutifera abſcondat:nec moꝛtife
ra pferat.pᷣcoꝛ etiam vt det inihi aſſidui⸗
tatẽ oꝛandi.freqntiã legendi. vt pꝛecepta
tua infatigabili᷑ legam.qð rectum eſt te⸗
neam.qð defoꝛme cõponam.qð pulcruʒ
excolam.qð ſanũ conſtruem. qð infirmũ
coꝛroboꝛem.⁊ omne qð tibi placet cuſto
diam perſeueranter. Des inſuꝑ mihi diſ⸗
plicere tempoꝛalia.⁊ totis viribus eterna
diligere. vt moꝛtuũ mihi deputem mnn/
dum.⁊ mundo moꝛtuꝰ tibi viuq. nec gau
dens:nec lugens de tempoꝛalibus cxiſtã
nec metuam aliqð tẽpoꝛale.nec diligam
nec blandis coꝛrumpar.nec aduerſis cõ⸗
cutiar. Rogo etiam ſancte pater tuꝗ cle⸗
mentiam in nomine ipſius filij circũcide

in me omnia vitia coꝛdis ⁊ coꝛpor.et da

mihi auginentũ perfectionẽq; vututum

e

lid
Tnl

ſneſt
glesy
loſe⸗
Negf
nsdi⸗
Neng
mieſu
yde
nüſſe
retſui⸗
aushö
gidiq
talis
nfrm?
wuliter
ciſuis
nsdit.
meneo⸗,
nenms
cfi
eunoip
hpil
mri
ant;
lmtor
nes ven
gns
nl.1to⸗
mmani
i
NN
netbee.
gannio
AMe
awone
hieRo
tnugn
6
e
Grme
4 ſto
bidc⸗
1 ene
enmn
neh
buse
aſoc/
nicen
aiode
Gunmn⸗

Jo.

Illumina ſenſum animam meam. vtil
lud a te petam.qð te delectet audire.Do

ce me quid cogitare.quid agere.quid lo

qui.quid tacere debeam. Da pꝛudentiꝗ.

foꝛtitudinem.iuſticiam temperantiam.
Da diſcretionem in omnibus diſcernen/⸗

di inter dextrum ⁊ ſiniſtrum. Da etiã ſen

ſum vigilem ⁊ intellectum pꝛouidum. vt

poſſun inter bonum ⁊ malum diſcernere
Aufer a coꝛde meo alienationes ſenſus.

cura in me ſtupoꝛẽmentis. extirpa de vi⸗
ſcernibus meis conſilia iniquitatis.erodi⸗
ca de lingua mea detrahendi conſuetudi
nem.mentiendi facilitatẽ loquendi ſcur⸗
rilitatem. omnes actus vanitatis mee.

arte.ſana medicine tue.Da mihi ꝑfectu;
ſenſum ſemper in purgatiſſimis m oꝛibꝰ? .
Tene me viurtute omnipotentie tue.⁊ non

ſinas ine ꝓpꝛij voluntate arbitrij euaga⸗
ri. Juxta tuam pꝛudentiaʒ diſpone oẽm
meam vitam. In tua voluntate animam

banc peccatricem. pꝛo qua moꝛtuus eſt

chꝛiſtus. Hon permutas perue frenum
tuuin in marxillis meis pone.⁊ tanq; ani
mal manſuetum trahe me poſt te.Lu enĩ

cuncta qᷓ mihi expediunt noſti · Hõ dya
bolo.non mihi.non mũdo. nõ alicui alij

liceat tua dona ſubuertere.qꝛ totum fra⸗
glle eſt quicquid tibi nititur obuiare.Fe/⸗
ciſti enim mecum a puero miſericoꝛdiam
multam. perfice qð cepiſti.Da mihi ſem/
per. vbiq; contra hoſtem crudeliſſimuʒ
tue pie defenſionis auxilium. vt ſicut fra
gilitatem meam ille inuidus nõ ceſſat im
petere. Ita tuis cogat᷑ viribus abſcedere
pꝛeſta vt ſim paruulus in oculis meis.vt
coꝛamte inueniam gratiam. Da ⁊ auge
mihi ſemper fidem firmam.ſpem incon/⸗
cuſſamcaritatẽq; perfectam.humilitateʒ
pꝛofundam.patientiam inuictiſſimũ.coꝛ
poꝛis animeq; caſtitatem perpetuaz. Da
coꝛdis contritionem. ⁊ fontem lacrumaꝝ
Da ſimplicem innocentiam.⁊ puritatem
coꝛdis.ſtabilitatem.⁊ integritatem men⸗
tis. Da vires inuictas.xt victoꝛ mei in
cunctis exiſtam. Dominet᷑ in me ratio. et
rationi tua gratia.vt nõ viuam belſtialit.
raptus impetu carnis.ſed ſit conuerſatio
mea honeſia ⁊ rationabilis.fac me pꝛo/⸗
uidum ad omnia.⁊ in cunctis diſcretum
Tribue mihi nulli occaſionẽ ſcandali pᷣ⸗

—

8

bere. ſimplicitatem ⁊ veritatem diligere.
⁊ inſtanter ea que pac ſunt ⁊ cantatis ſe
qui. Longe faca me omnem ypocniſim.
⁊omnem ſimulationem. ⁊fac me tibi ſer
uire in veritate · Concede queſo mihi bo
no animo pꝛopter te maioꝛum ſubdi pe/

nis.⁊ alacri coꝛde ad obedientiam.⁊ com

paſſionem.⁊ concoꝛdiam ſine moꝛa con
currere.excita topoꝛem meũ ſtimulis tu/⸗

is die ac nocte.et fac me ſtrennue perſeue

rare in pꝛeceptis ⁊ laudibꝰ tuis die ac no
cte.Da mihi ſcientiam humilem.que edi
ficet.⁊ linguam eruditam ⁊ eloquentem.
vt ⁊ bona valeam.ac melioꝛa exhoꝛtari · et
mala ad rectitudinis lineã reuocare. In

funde rogo te coꝛdi meo pꝛeſidium tuuʒ.

⁊ da mihi ſpiritum ſapientie cum eo.⁊ in
tellectus · conſilij ⁊ foꝛtitudinis.ſcientie ⁊
pietatis:⁊ reple me ſancto timoꝛe ⁊ amo
re tuo. Da irriguum ſuperius:⁊ irriguuʒ
infenus. Da mihi benedictionem de ro⸗
re celi:⁊ de pinguedine terre. Da vt ani⸗

ma mea ardeat igne amoꝛis tui· Fac me

mundo penius extingui.concede mihbi

coꝛ contritum ⁊ humiliatum ſen perhabe

re coꝛam te.Fac me per gratiam tuã pec⸗
cata mea deflere anteq; moꝛiar. Oa mi⸗
hi tota anima mea·⁊ totis viſceribus me

1s exquirere faciem tuam ſemper. Infuna⸗
de dulectionem tuam pectoꝛi meo.⁊ ſcri⸗
be duecte mi.memoꝛiam tuam in talibus

coꝛdis mei. Illuſtra me luce celeſtis pa⸗

trie · imaginem tuam non ſiuas in me ob
ſcurari.que ſic te pꝛeſtãte defendatur.vt
ſemper egregia inueniatur. Adſit mihi

queſo ſanctoꝛum angeloꝛum pia et fida
cuſtodia vbiq; ⁊ ſemper.⁊ pꝛeſta vt te ꝓ

miſero omnium ſanctoꝛum agmina int/

cedant. VUt eoꝛum pꝛecibus ⁊ mentis.ꝓ
tua pietate dignꝰ efficiar pꝛomiſſionibus
filij tui. Concede mihi fragiliſſimo bea⸗

tooꝛum monachoꝛum patrum meoꝛũ imi⸗
tari veſtigia. Da mihi eoꝛum manſuetu⸗
dinem.modeſtiam.tolerantiam.benigni
tatem· paupertatem. longanimitatem.

coꝛdis contritionem.et fontem lacrima⸗
rum.cibi potuſq; abſtinentiam.coꝛdis la
bioꝛũq; munditiam. S puituale gaudiũ
et perfectum mundi contemptum.
Aaxime domine cantatem a te effla⸗
gito · humilitatem inquiro.patientiam

poſtulo.indiuiduas comites fidei mee ſi
mul ⁊ veram anime 2 coꝛpoꝛis pudiciti⸗
am/ Sicut illis dediſti.pꝛecoꝛ te ꝑ filium
tuũ.reſpice in me ⁊ miſerere mei.exaudi
oꝛonem meã.⁊ da mihi gratiaʒ tuã ꝓpter
multitudineʒ benignitatis tue. Qui me⸗

cum iugiter perſeuerans.doceat me ince

dere in miſericoꝛdia ⁊ iuſticia tua coꝛam
te.⁊ voluntatem tuam in omnibꝰdiebus

vite mee ſemper iplere hanc peto.da mi⸗

hieam,que cum amicis pacificum. ⁊ ini
micis reddat tranquulum. Que mea ver
bo aſpero mitiget.⁊ ab ocioſo ſermõe cõ

peſcat.que me ſemper dñm vel que domi
ni ſunt cogitare cõpellat.⁊ oculos ab ſto
ſeculo vano antat.que in omni hoꝛa an
conſpectum moꝛtis ingerat.⁊ hic gaude-
repꝛohibeat.que trabem aut molem pec

catoꝝ meoꝛum me conſiderare ⁊ plange

re faciat.⁊ non alioꝝ delicta.vel feſtuca,z
leuiſſimam perſcrutari dimittat. Poſtre⸗

mo omnia mundi pꝛo nihilo habere.⁊ te
totis ſolum ſentire viſcenibus dũm meuʒ
vſq; in finem. Faciat atq; potenter effici

endo doceat.⁊ ſicut pijſſima miſericoꝛdia

tua dediſti mihi voluntatem veniendi ad
te.ſic per illaʒ donare digneris ſapientiã
⁊ intellectũ vᷣᷣtutẽ.aut poſſibilitatẽ coꝛꝑis

⁊anime ad tibi deu otiſſime ſemꝑ ſeruiẽé

dum in omnibus.per eandem benignam
magiſtram meõã gratiam tuã.ſine qua nec

ni valemus.⁊ ipſe vnigenitus tuus dixit.
nemo venit ad me niſi pater meus traxe/

rit eum. ⁊ nemo venit ad patrẽ niſi ꝑ me.

Obſecro ſancte pater.te ſuppliciter rogo
de noſter trahe tu me ad ipſum. ⁊ ipſe ꝑ
ducat mead te illuc. vbi ipſe eſt ſempiter

na vita. ⁊ ſempiterna beata ſecuritas.⁊ ſe
cura tranquillitas.felix eternitas. ⁊ eter⸗
na felicitas.vbi eſt amoꝛ ꝑfectus.⁊ timoꝛ

nullus.dies eternus ⁊ vnus.vbi tu oĩpo
tens ſemper cum illo.⁊ ille tecũ in cmu
nicatione ſancti ſpiritꝰ eternaliter ac ſem
piternaliter viuis regnas per oĩa ſecu-3

la ſeculoꝝ Amen.

Tnolite cantaxe niſi qð legit eſ⸗
ſe cantandũ. Quod autẽ non ita
ſcriptum eſt.vt cantet᷑ nõ cantet᷑

“” 4
2

¶ Eõmentũ viceſiũ ¶ Ambꝛoſius

Auulliquod determinatuʒ officiũ per

reccleſiam fuerat inſtitutũ. ſed ſin

gulis in eccleſijs pꝛo eoꝝ pꝛelatoꝝ arbi-

mo laudes deo tribuebant᷑. Ob eam rem
Auguſtinus tale diuinũ officium a ſuis
fratribus celebꝛandum inſtituit/quale in

ſecũda regula que exoꝛditur. ante omnia

Et qᷓ;q; fere eodem tꝑead pꝛeces Cheo

doſij imꝑatoꝛis Damaſus pontifex ma-

ximꝰ iuxta beati Hieronymi diſtinctio⸗
nem. ⁊ cum adiectione in fine cuiuſlibet
pſalmi excellentiſſimoꝝverſuum in laude
ſanctiſſime trinitatis editoꝛum: videlicet

GBloꝛia patri ⁊ filio ⁊ ſpirituiſancto. Si⸗
cut erat in pꝛincipio ⁊ nunc ⁊ ſemper ⁊ in

ſecula ſeculoꝛũ amen. Pſalmos noctur⸗

nos atq; diurnos in eccleſijs decantan-

dos inſtituenit.qꝛ tamen inſtitutio illa p⸗
mulgata non fuit. Adhuc frẽs ſancti Au
guſtini ad celebꝛandũ officium iuxta nitũ
ab eo inſtitutum tenebant. ¶ Abi autez
ipſe ARuguſtinꝰ creatus eſſet epiſcopus.⁊

conſtitutio illa Damaſi de celebꝛãdis of

ficijs per eius ſucceſſoꝛẽ Siritiũ cepiſſet
ꝓmulgari.multi ac varij ⁊ incõſoni cantꝰ

in eccleſia pꝛo libito vniuſcuiuſq; in ma?-
xumnã potius xpᷣiane religionis confuſice
nẽ quãẽ in ſũmi dei laudem ſieri ceperunt
Et ea que nõ ad cantandũ ſed ad legẽdũ
erant ↄſcripta abſq; vllo oꝛdine abſq; oĩ
pꝛopoꝛtione ⁊ abſq; omni inſtituto cãta

bant᷑. Cui quideʒ abſurditati Auguſtinꝰ
quoad fieri potuit obuiare deſiderans.pᷣ

habitis ſuis inſtitutis de celebꝛando ofy-·
ficio hoc adiunxit pꝛeceptũ· vtpote. NHo
lite cantare niſi qð legitis eſſe cantandũ.

Oð autẽ nõ ita ſcriptum eſt· vt cantet᷑ nõ
cantet᷑. Dne quippe inſunexerunt confu
ſiones.pꝛima quidem quoniã multa can

tabantur que ad legendum erant inſtitu

ta. hanc inhibuit in pꝛima textus clauſu

la dicens. Et nolite cantare niſi qu od le⸗

gitis eſſe cantãdum. Altera qꝛ modus ca
nendi inſtitutus minime ſeruabatur. ſed
alij ſic. alij vero ſic.pꝛout eis libebat ca⸗

nebant.hanc metuit cum adiecit. Quod

non ita ſcriptum eſt. vt cantetur non

cantetur. on enim decet vt cantus h

nc

nondtn
—
ſdſin
gudi⸗
mſen
miſuis
daden
onng
Doſan
es or
miam
ſencon
uſlhe
iglaus⸗
videlica
oOr
apat
shoc
N
o lp⸗
nan
urmni
Mang
ſchts
nies
i cit
iant
Gun
oſſo⸗
chenun
diegii
nwm
R
Nu:
can
—K
undl
entetns
unt nn
ine
N
mlnh
Ne
1hoes
Gom 6

4

Jo. xxVI

et vſus eccleſiaſtieus fieri debeat ſᷣm arbi
triũ ſinguloꝛum.ſed firmiter ſeruandꝰ eſt
ſm ſcripta ⁊ inſtituta maioꝛum· Simili⸗/
ter conſtitutiones.diffinitiones.ſtatuta:
⁊ quecunq; ſacre religionis decreta.non
n iſi cuʒ conſilio ſanioꝛis ꝑtis capituli.⁊

eoꝝ qͥ pꝛeſunt.auctoꝛitate inſtitui.aut in

nonari debẽt.qð ⁊ de laudabilibꝰ.⁊ anti⸗

quis ↄſuetudinibꝰ ꝑifoꝛmiter tenenduʒ
cenſemꝰ. Mãq; oĩs innouatio in q cunq;

re publica piculoſa ẽ.Cũ aũt neceſſitas

cogit.aliqͥd inſtitui: aut innouari in om̃i

bus.auctoꝛitas eccłie mag eſt imitanda
ꝙᷓ; rõ. qm̃ nulla neq; antique.neq; noue
legis ſcriptura ſine illa alicuiꝰ momenti
aut firmitat..ꝑinde ARugꝰ.ↄtra epłam fũ

Dameti ait. ego nõ crederẽ euangelio.niſi
crederẽ eccłie. Auctoꝛitas itẽ eccłie obedi

entie ⁊ hũilitatis eſt.Rõ autẽ nonnunq;
ambitionis ⁊ pᷣſumptionis. Et qm̃ apð

viros ꝓbos ⁊ religioſos mihil leuitate de

teſtabilius/iuxta illud apłi dicent. Nun
d leuirate vſus ſum.vt apð me ſit ẽ ⁊ nõ

In om̃i monaſterio.in oĩ religione.ĩ om

ni deniq; re publica illud ẽ pᷣcipue ſᷣuan
Dũ.vt non facile quicq; aut leut᷑ variet᷑.
⁊ ſi quã pꝛo tꝑis ↄgruentia fieri mutatio
nẽ opoꝛteat.timoꝛ dei.religionis honoꝛ.
modeſtia ⁊ grauitas ipſa ĩ agendo ſᷣuet᷑.
Auguſtini etiã tꝑe:vt inſtitutione diui
noꝝ officioꝝ aliqͥd interponamꝰ.beatus
Ambꝛoſiꝰ M0nrUůediolaneñ. antiſtes. ⁊ doc/
toꝛ eccłie celeberrimꝰ.egregiũ ritum.tum

in canonicis hoꝛis.tũ in miſſis celebꝛan
Ddis inſtituit.qͥ non mõ ꝑ omnẽ liguriam

ſed ꝑ totq fere Italiz vſq;ʒ ad tpᷣus beati
Gꝛegoꝛij extitit in vſu ·¶ Ipſe aũt diuꝰ

Gꝛegoꝛius ſub qͥdaʒ limatioꝛi ſtilo ac foꝛ
ma bꝛeuioꝛi.vtrũq;.⁊ bꝛeuiariũ ⁊ miſſale
refoꝛmòs relicta in ecclia οπα—ediolanenñn.

edictione eiuſdẽ viri ſanctiſſimi Ambꝛo⸗

ſij de cõi ↄſilio ſanctoꝝ patrũ.⁊ ↄſenſu re⸗

uerendiſſimoꝝ dñoꝝ Cardinaliũ.⁊ affla

tu q̊daʒ ſpũs ſancti.de canonicis hoꝛis.
celebꝛãdiſq; miſſis.foꝛmã ⁊ oꝛdinationeʒ
ſuam ꝑ totũ oꝛbẽ terraꝝ iuſſit ꝓmulgari.
quã adhuc ſacroſancta Romana eccłcia.
retinet quippe q̃ nrm ſacratiſſimum oꝛdi
nem.ſub ſua recipiẽs ptectione.eam nob
ſeruandã ↄdonauit.eximens nos a pꝛio
ris officij per btm̃ Auguſtinum deſcripti

obſeruantia: ad qð qͥdeʒ niſi ſedis aplice

interueniſſet exemptio adhue nos vtiq;
teneremur. HNos igit᷑ tũ in legendo.tũ in

cantando ſancte Romane ecclie nituꝰ te
nentes.nihil aut legere.aut cantare pu/
blice ĩ eccleſijs debem?niſi qð nob legen⸗
dum aut cantandũ ipᷣa pꝛotectrix noſtra
tradiderit.diligent᷑ tn ſꝑ attẽdentes.vt ſi

ue cantent᷑ ſiue legant᷑ pſalmodie earum

⁊ quarũcũq; obſecratõnũ diuinaꝝq; lau
dum vba diſtincte.modeſte.pauſatim. in
tegreq; pnuncient᷑.qð pulcre Berũ in ſu
is monitionibꝰ inſinuauit dicens. Mo/
neo vos dilectiſſimi.pure ac ſtrennue int᷑
eſſe laudibꝰdiuinis.Strẽnue quidem.vt

ſicut reuerent᷑:ita ⁊ alacri᷑ dño aſſſtatis.

nõ pigri.non ſomnolenti:nõ oſcitantes.
non pꝑcentes vocibꝰ.non pᷣſcindentes ver
ba dimidia.nõ integra tranſilientes.non
fractis remiſſis vocibꝰ.mulieb:ꝛe quid/
dam de nare ſonantes.ſʒ virili.vt dignũ
eſt ⁊ ſonitu.⁊ affectu ſcti ſpũůs depꝛemen

(Eerto viceſim pꝛimus ¶ Auguſtinus

Arnem viam domate ieiunijs 2

xalitud o ꝑmittit.

¶ Koõmentũ vigeſimũphmũ (Ambꝛoſiꝰ

m de victu in mõaſterio ſeruõ
do tractatũ aggrediẽs ſeptem de

ẽ de ieiunijs ⁊ abſtinentia.quibꝰ no

vt caro ipſa domet᷑.qm̃ hic pꝛecipu eſt ie
iunioꝛũ finis.vt d omita caro ſpiritui ac
rõni ſubijciat᷑ ⁊ ſeruiat· Su binde in ieiu

nijs ⁊ abſtinentia ſeruãdũ adiecit mode-
ramen.cum dicit.qntũ valitudo ꝑmittit.

qm̃ in oĩbus noſtris actionibꝰ diſcretio

ipſa velut q̊ddã oĩm virtutum vehiculuʒ

eſttenẽda · ¶ Itaq; impmis in monaſte
rio ↄſtituti ieiunijs abſtinẽtia cibi ⁊ potꝰ
domare carneʒ debemꝰ. vt domita floꝛen
tiſſima a nobis ſeruet᷑ caſtitas. Ham con
cupiſcit.vt ait apłs.caro aduerſus ſpm̃.⁊
ſpiritus aduſus carnem.qm̃ parente nro
Auguſtino dicente.ſicut caro mollibꝰ.ſic

gia duris nutrit᷑. Illam blanda fouent.,

abſtinentia eſce ⁊ potꝰ quantum

ipſa ponit pꝛecepta.Pꝛimũ qui⸗

ſtrʒ iubet carnẽ domare.qᷓ;tun nra ꝑmit/
tit valitudo. Jeiunia igit᷑ abſtinentiam
eſce ⁊ potus.pmũ a nobis ſeruani pᷣcepit.

hanc aſꝑa etercent. Illa doꝛmitatiõi de⸗
dita.hec vigilie intẽta.illa in libidine cu
pit ſuffocari.hec caſtitatis nitoꝛe cupit il
luminari.Et iõ ne carnis cõcupiſcẽtia pᷣ
ualere queat ſũmo ſtudio niti debemꝰ.vt
ꝑ ſpũs virtutem illã repꝛimamꝰ. Etenĩ cũ
caro attenuat᷑ ſpiritus auget᷑ cũ caro do
matur ſpũs roboꝛat᷑ domat᷑ autem caro
ſane per ieiunij ⁊ abſtinentie virtutẽ. qm̃
vt diuꝰ Ambꝛoſiꝰ in tractatu de ieiunio ĩ
quit. Jeiuniũ eſt ↄtinentie magiſterium.
pudicitie diſciplina.humilitas mentꝭ.ca
ſtigatio carnis.⁊ foꝛma ſobꝛietatis:⁊ Iſi
doꝛꝰ ſcdo libꝛo ſoliloquioꝝ dicit. Ciboꝝ
ſaturitas.carnis luxuriã ſuſcitat. edacita
tis vitio creſcit carnis tẽptatio.ſaturita⸗
nio libido reſtringitur·Hinc Mieroꝰ.ait.
Mater ſanitat eſt abſtinẽtia:mat᷑ egritu/
dinis ẽ voluptas.Siñ cerere ⁊ vino cito
friget venꝰ.⁊ a pꝛe libero ad inconceſſam
venerẽ eſt ꝓximus gradꝰ intẽperantie.et
ad furiã ſcribit.Nihil ſic inflämat coꝛpo
ra ⁊ titilat mẽbꝛa genitalia.ſicut multꝰ et
indigeſtꝰ cibus.victuſq; cõuulſus. Hinc
in ſermõe quarto de ieiunio dicit Augꝰ.
Ipſe pnceps generis humani Adam qᷓ;
din nõ comedit in ꝑadiſo fuit. ſtatim cuʒ
comedit de paradiſo eiectꝰeſt.Qui in pa
radiſo dei virgo fuerat.eiectꝰ de paradi⸗
ſo cognouit vxoꝛẽ ſuam.ſemꝑ eni ſatura
ti ↄiuncta eſt laſciuia vicine ſibi ſunt vent᷑
⁊ genitalia ꝓ membꝛoꝝ oꝛdine. oꝛdo vi⸗
tioꝝ elicit᷑ eiecit nos de paradiſo cibꝰ. re
ducat eſuries. Et in ſermone de inſtitu⸗
tiõe ieiunij ſic de nra pᷣma genitrice Eua
inq̃t. Eua q;diu abſtinuit virgo fuit. In
paradiſo ꝑmanſit.ſʒ dũ ieiuniũ violauit
in miſeriã coꝛruit. libidinis coꝛruptionẽ
plſenſit.ſub dñio ↄſtituta remaſit⁊ de pa
radiſo fuit expulſa · Et Am bꝛoſiꝰ in tra⸗
ctatu de Melya dixit. Gula de paradiſo
regnantẽ expulit. Abſtinẽtia ad paradiſũ

reuocauit errãtẽ. Satis igit᷑ ex his ↄſtat

gule vitiũ fomentũ eſſe luxurie.que cũ in
ter alia pctã facillime dyaboli ſubcendat᷑
tẽptationibꝰ.inter oĩa vitia habeat᷑ fediſ⸗
ſima.inter oĩa delicta maxime virtutũ ſit
exterminatiua.miximodũ annitendũ eſt
ne caro noſtra velut aſinꝰ impinguatꝰ et
ingraſſatus recalcitret atq; rebellis effi⸗
ciat᷑.ſed ieiunijs ⁊ abſtinetia domet᷑. et ſi

opᷣus ẽ macereł.¶ Mãq; Anguſtio teſte. n

Jeiuniũ carnẽ ſpiritui ſubijcit. Jeiuniũ
cõcupiſcẽtie nebulas diſꝑgit.libidinũ ar⸗
doꝛes extinguit.caſtitatis veꝝ lumẽ accẽ
dit.Ad cuiꝰ obſeruantiã vt ſꝑ ſimus ppẽ
ſioꝛes inumera alia eiꝰ munera tã ab eo⸗
dem pꝛe noſtro Aurelio Auguſtio qᷓ; ab
alijs doctoꝛibꝰ conſcpta audiamꝰ. Jeiu
niũ inquit purificat mentẽ.ſubleuat ſen
ſum.coꝛ ↄtritum.contribulatũ ⁊ humilia
tũ facit.qð deꝰ ſpernit nũqᷓ;. Jeiuniũ ver
boſitatem nõ amat.lites frenat.diuitias
ſuꝑfluas reſecat ⁊ iudicat.ſuperbiã ſper⸗
nit.h nmilitatẽ cõmendat.pꝛeſtat hoĩi ſe⸗
ipſum intelligere:qð eſt infirmũ ⁊ fragile
quiddã.atq; ita dũ ſe intelligit.aptiꝰvira
tute dei adiutoꝛiũ querit ⁊ accipit · Jeiu
niũ inhertiã tollit de aia.⁊ oĩa aufert im
pedimẽta carnalia.⁊ ſicut oꝛo eſt refectio
ieiunioꝝ. ita ⁊ ieiuniũ eſt fiducia ⁊ robo
ramentũ oꝛonũ.perinde etiaʒ adiecit vt
ſeipſum vnuſqͥ ſq; ↄſideret.q̃nta ſit oꝛan⸗
di differentia int᷑ ventrẽ uacuũ.⁊ refectũ.
inter rubentem faciẽ.⁊ oꝛa pallentia.int᷑
ſaliuã virginem.⁊ labia crapula diſſolu⸗
ta.int᷑ oppꝛeſſum epulis ſenſuʒ·⁊ inedia
victuſq; tenuitate vigilãtẽ.Qð Bernara⸗
dus ꝑſpiciens aſſeuerauit. Jeiuniũ deuo
tionẽ ac fiduciam pᷣſtare oꝛoni ⁊ mutuaʒ
ſubuẽtionẽ narrãs inq̃t. Oẽo virtutẽ ĩpe⸗
trat ieiunãdi: Jeiuniũ gratiã meret᷑ oꝛã⸗
di. Jeiuniũ oꝛonem roboꝛat.oꝛo ieiuniũ
ſctificat. Ob eam rem ꝑpulcre ipᷣm in tra
ctatu ð Helya hiſce vᷣbis diffiniuit Rim
bꝛoſiꝰ. Jeiuniũ eſt ſubſtãtial⁊ imago cele
ſtis.ieiuniũ eſt refectio aĩe.cibꝰ mẽtis. Je
iuniũ ẽ vita angeloꝝ.moꝛs culpe. excidiũ

delictoꝝ.incitamentũ oꝛonum.remediũ

ſalutis radix gratie.fundamẽiũ caſtitatis
noꝛma vᷣtutis.purificatio aĩe.miſeratõis
expenſa.lenitatis inſtitutio.caritatis hoc
gradus citiꝰ ꝑuenit᷑ ad deũ qᷓ; curru. HMe
lyas aſcenderit in ſublime ſacellũ.cuſto⸗
dia mẽtis.infirmitatis alleusmentũ ⁊ ali
mentũ ſalutis.Quocirca Berñ· ieiuniuz
bonũ ⁊ ſalubꝛe eſſe aſtruxit.qm̃ ꝑ ipᷣm re⸗

dimunt᷑ eterna ſupplicia.duzʒ remittunt᷑

pctã.Hõ ſolũ ait.eſt ablutio petõꝝ.ſʒ ex⸗

tirpatio vitioꝝ.nõ ſolũ obtinet veniã.ſed

meret᷑ gratiã.nõ ſolum delet pctã pᷣterita
q̃ cõmiſimꝰ.ſed repellit futura que comit

tere poteramꝰ. Et Rabanꝰ ſe ſcire dicit.

zeini
Winö
lumigce
mus ppi
ͤcbeo⸗
ioi ed
. Jen
anſen
iabenn
Naunän
dleus
Mhihen⸗
ſnboiſe⸗
rfage
apa n
nr Jeul
ufen m
retecno
Brdre
nuſraun
Nlauna
u Ma⸗
Sberm
anüdan
—RK
nntai,
iaun
önun
uuit N
mugo ce⸗
gnn
e
icien

Haunin eſe dei arcem xp̃i caſtum. mug
teri fecit ebꝛietas.qm̃ ſicut Ambꝛoſi ait.
ſicut mater fidei ↄtinentia. ita ꝑfidie mat
ebꝛietas eſt M. 0“byſen ieiunantẽ nõ toni⸗

pũſſancti.vexillum fidei.caſtitatis ſignũ

ſctitatis tropheũ.q̃re ſi ieiunemꝰ cũ xpo.

ſeſſuri erimꝰ ad menſam cũ ipſo.¶ Jeiu
nauit xpᷣs.vt nobis obſeruatiõis regulã
daret. Chꝛiſtpoſt acceptũ Johis baptiſ
mũ ↄtinuo ieiunauit.vt nos abluti:a vi⸗
tijs ieiunare debeamꝰ.ipſe.vt deꝰ legem

ↄſtituit in paradiſo ieiunãdi. Idẽ vt me-

diatoꝛ noſter in mũdo.quatenꝰ ieiunare
debeamꝰ.nos ſuo voluit docere exẽplo:
ꝑinde perſpicax indagatoꝛ Ambꝛo. inter
rogat.Cerrenũ quis.aut nouellum pu⸗
tet eſſe ieiuni:pꝛimꝰ vſus mundi a ieiu⸗
nio cepit.qũ lux clara reſplẽduit.ſcðs di⸗
es in ieiunio fuit qũ in medio celi ſactuʒ
eſt firmamentũ.tertia die terra pabulum
germinauit.⁊ obſequiũ pᷣbuit.ieiuniũ tũ

celeſtis diſciplina ſeruabat.qrto die lu⸗/
minaria facta ſunt ſolis ⁊ lune.⁊ aduuc

ieiuniũ erat illeſum.ꝓduxerunt aque re/

ptibilia aiarũ viuẽtiũ·⁊ volatilia ſuꝑ ter-

rq ſcð m firmamentũ celi.Et vidit deꝰ qꝛ

bona eſſent.benedixit ea dicẽs.Creſcite ?ꝰ

młtiplicamini.⁊ replete aqs:que ſunt in
mari.⁊ volatilia multiplicent᷑ ſuꝑ terrrqꝗ.
⁊ adhuc ſolidũ erat ieiuniũ. Deniq; bñ⸗
dixit ea. Scriptũ eſt.Et dixit.Creſcite et

multiplicamini.⁊ nõ dixit.edite ⁊ mãdu

cate.Sexto die beſtie ſunt create.⁊ cum
beſtijs oꝛta ẽ comedẽdi ptãs.⁊ vſus eſca⸗
rum.vbi cibꝰ cepit.ibi finis factus ẽmun/⸗

di. O q; igi᷑ ſanctum ieiuniũ. O qᷓ; ſalu

tiferũ.O qᷓ; ↄdignum in q̊ digniſſime fan
cte ſunt creaturaꝝ.per qð menta ⁊ virtu⸗
tes augent᷑ per qð de vtroq; bello.coꝛpo

rali ſcʒ ⁊ ſpirituali repoꝛtamꝰ triumphũ.
per qð nobᷣ delent᷑ peccata.replemur ſa⸗

pientia.im buimur gratia.et eternãꝗ acqui
nimus felicitateʒ.hinc ꝓthoplauſtis ipᷣm

rint trãſgreſſoꝛes. dinc dus filijs iſrt

ur nagre orer d diuini pᷣcepti extite

pcepit.vt a multis ſe cibarijs abſtinerẽt.

hinc Eleazarꝰ Machabei. ⁊ alij q;pluri

mi maluerũt potius occidi q; vetita mã/

ducare. Quid plura. Cũ ieiunio Movy/
ſes legẽ ipetrare meruit.ſine ipᷣo ũ meruit
In ſuꝑcilio mõtis data ẽ lex Moyſi ieiu
nãt.a ppło ĩ inferioꝛibꝰ mãducãte facta ẽ
ſacrilega pᷣuaricatio.q̊ infãdo ſcelere mo
tus.fregit tabulas Moyſes indignũ iu⸗

dicnns.· xt ebꝛio populo lex daret· Itach

tabulas legis. qᷓs qcceꝑat abſtinentias

trui voces.nõ fulgura.⁊ nubes vmbꝛoſa.
nõ fumigans ſyna ꝑterruit. Heq; vᷣo in
troiſſet in nubẽ ⁊ vocem dei loquentꝭ.de
medio ignis ſine ꝑiculo ſalutis audiuiſa-
ſet niſi.xl.dieꝝ ieiunij armis pᷣmunitꝰ ex/
titiſſet. Melyas ieiuno oꝛe vocẽ emittens
ſacrilego populo iudeoꝝ celũ clauſit e
lyas ieiunijs filiũ vidue ab inferis ſuſci/
tauerit· Melyas ieiunijs clauſuʒ celũ ma
uit ad plnuias. Jeiunijs ignis eduxit e
celo.⁊ duos fecit qnquagenarios deuo⸗
rari. Jeiunio oꝛe ſtatuit fluẽta JYoꝛdanis
⁊ redundantẽ fluminis alueũ repente ſic
catum puluerulẽte trqaſmiſit veſtigio. Je
iunijs currus eiꝰ raptus ẽ ad celum. ⁊ xl.
dieꝝ ieiunio diuinà acquiſiuit pꝛeſentiã.
hoc gradu ieiunioꝝ citius aſceke ad deũ
qᷓ; curru ꝑuenerit ad celum.Quis huma
na virtute eq̊s igneos potuiſſet aſcẽdere

⁊ ereos regere currꝰ. niſi qui naturꝗ hu-

maui coꝛpor incoꝛruptibilis ieiunij vir

tute mutaſſet.hanc.ſ.abſtinentie ad celũ

abiens.ſuo diſcipulo Meliſeo reliqͥt he⸗
reditatẽper ieiuniũ Joſue ſolem ſtare in
celo fecit.ne ſuũ perageret curſum. donec
cepti pꝛelij victoꝛiam aſſequeret᷑.per ieiu
niũ Hiniuite pꝛedicante Jona fuerunta

ſu bmerſione liberati.ꝑ ieiuniũ impetus

Denacherib Hieroſolyma euaſit.cuiꝰ ex
ercitus nocte vna centũ ⁊ octuagintaqn
ꝙ; miliũ fuerũt celitus interfecti.⁊ ne eoz
feterent᷑ coꝛpoꝛa.mox in puluerẽ fuerunt
reſoluta ꝑ Yeiunium Heſter pulcrioꝛ fa⸗
cta.auget dñs ſobꝛie mẽti gratiam. oẽ ge
nus ſuũ.ipopulũ iudeoꝝ.totũ a ꝑſecu⸗
tionis acerbitatibꝰ liberauit. ita vt ſibi re
gẽ ſubijceret nõ libidĩs ardoꝛe inflamatũ.
ſʒ celeſti miſeratiõe ↄuerſũ.ita vt pena in

impiũ retoꝛqueret᷑. ⁊ honoꝛ ſacnis reddde

ret᷑ altaribꝰ. ꝑ ieiuniũ Daniel oꝛa clauſit
leonũ.ſũmi dei vidit archana.⁊ incarna
tionis ⁊ paſſiõis xpᷣi vaticinatꝰ eſt myſte
ria:ꝑ ieiuniũ Anna vidua pᷣpotentis dei
vates effecta de xpᷣo multa pᷣdixit.ꝑ iciu⸗
niũ vxoꝛ manuel ab angelo idictũ Sam
pſonẽ foꝛtiſſimũ pugnatoꝛẽ ↄciꝑe meruit
ꝑ ieiuniũ Joſaphat rex iuda ð iimic hůtt
victoꝛiq/.ꝑ ieiuniũ Judith meruit caput

„

Dlofernis amputare.⁊ dei libare popu⸗
lũ.pꝑ ieiuniũ qð tandẽ filij irrł fecerut de

philiſteis victoꝛes fuerunt. cum tñ antea

abillis debellati fuerant. ⁊ archa dñi ab
eis ſublata extiterat. ꝑ ieiunij vᷣtutez JSõ

hãnes baptiſta in ſpũ veniſſe Melie di/
ctus eſt.Hã ipſe antra deſerti tenellꝰpe⸗
tens.ieiunijs vacans: melle ⁊ locuſtꝭ pa
ſcebat᷑⁊ ideo qͥ vite hum ane poſſibilita⸗
tem ↄtinentia ſuꝑgreſſus fueratnõ hõ. ſʒ
angelus exiſtimatꝰ ẽ· hic eſt de q;̊ ſcriptuz
eſt· ecce ego mitto angelũ meũ an faciem
tuã qui pꝛeꝑauit viã tuaʒ antete.h ꝓppha
æ płᷣq; ꝓpheta a xpᷣo noĩatus ẽ· h adeo a
ſaluatoꝛe fuit ſublimatꝰ.vt diceret. Int᷑
natos mulieꝝ eo nõ ſurrexiſſe maioꝛem.
Deniq; tã ſpecioſa eſt ieiunij virtus· tãta

eiꝰcelſitudo.vt ieiunare delectaret ⁊ xm

vt tẽptatoꝛem d ya bolũ ſuꝑaret. Ille gu
le ad eũ direxerat ſpiculum dicens · ſi filiꝰ
dei es.dic vt lapides iſti panes fiãt.xpᷣs
ieiuniũ magnifecit.vt tẽptator laqueos

æ vincula diſſolueret.di.Hõ in ſolo pane

viu it hõ.ſed in oĩ ꝓbo qð pꝛocedit ex oꝛe
Ddei.ac ſi patent᷑ dixiſſet.nõ ventri ⁊ gule.
ſed ↄtẽplationi diuini vᷣbi dediti eſſe de/⸗
bemꝰ.Nãq; panis implet ventrem. ſʒ cõ
tẽplatio deitatis reficit mentem: ꝑ cibuʒ
coꝛꝑalem.coꝛpꝰ tꝑaliter ſuſtentat᷑.ſed ꝑ
vᷣbum dei mens eternalit᷑ gloꝛificat᷑ꝑ il⸗
lum hõ ſepenumero labit᷑ in pctm̃.p hoc
mens ſꝑ ad bonũ ſublimat᷑ eternuʒ · Illo

tẽptationis laq̃o Adã fuit ſtrangulatꝰ. 6

abſolutione. dyabolice qõnis oĩs hõ eſt
liberatꝰ.ppterea ſanctiſſimi apłi huiꝰ do
cumenti vᷣtute freti.in fame.ſiti.⁊ nudita
te libenter xpᷣo ſeruiebãt · hac de cqꝗ ſancti
martyres nõ ſolũ ad ieiunia et abſtinẽti⸗
as.ſʒ ad effundendũ ꝓpꝛium ſanguinem

⁊ ad oẽ genꝰ toꝛmentoꝝ ſe ſpõte obtule⸗

runt. Quid de Paulo Anthonio Hie⸗

ronymo Auguſtio Machario.⁊ alijs he

remi cultoꝛibꝰ dicant. Hoõne ieiuniũ tãq;

maximũ medicamentũ aĩiaꝝ.remediũ ſa

lutis ppugnaculum mentiũ:ſpm̃ vite ga

leam virtutũd yaboli telum. Currũ celi.

⁊qddã deo maxie placitũ cõplexe fuere·

ꝓbterea ↄ deteſtatoꝛeʒ ieiunioꝝ in exame
ron Am bꝛo.inqͥt.Medicamentũ q̃ris.⁊
ieiuniũ fugis.q̃ſi maius aliqð remedium
reꝑire poſſis.ieiuni hoĩs ſputũ ſi ſerpens
guſtauerit moꝛit. Nide quata vis ieiunij

ſit. vt ſputo ſuo hõ terrenũ ſerpentẽ int

ficiat.quãto g̊ magis ſpũalem.h̊ eſt dyan

bolũ necabit ſerpentẽ. Nõne etiam genti

les phi.vt mundanã acquirerẽt ſapien/⸗
tiam. ciboꝝ ⁊ oĩm terrenaꝝ rerum volu⸗
ptatibus relictis.ſume ſobꝛij.ſũmeq; ↄti
nentes eſſe ſtudebant.HNõne Cinicos et
epicuros ab eoꝝ vitã voluptuoſam tqq;
acerrimi ſobꝛietatis.ↄtinetie.⁊ oĩs hone

ſtatis defenſoꝛes danabãt. ¶ Rurſus vt

etiã ad nros redeamꝰ. tanti antique leg
pꝛincipes obſeruantiq faciebant ieiunio
rum. vt Saul rex Jonathe filio ſuo moꝛ

tẽ non peꝑcit. qm̃ edictum ab eo ieinniũn
pcepti etiam neſciꝰ violauit.O inexplica
neffabilẽ de

bilem regis ſanctimoniã.Oi
uotionẽ.Oinenarra buem religionem.O
regis iuſticiã cunctis ſeculis pᷣdicandam
Videte fratres mei.⁊ alta mente ↄſide⸗
rate.quanta apud Saul regẽ fuit religio
nis obſeruãtia.qui offenſam din optauit
etiam ꝑꝛicidio mitigare.Meditemini q̃n
ta ſit reſoluti ieiunij culpa.que nõ niſi eſ
fuſione ſanguinis punit᷑. Contẽplemini
q̃nti mali cã huius etiam ignoꝛãtia omiſ
ſi pꝛecepti extiterit tranſgreſſio. Etenĩ cũ
rex Saul.vt hiſtoꝛiaʒ texam 3ↄ phuliſteos
bellũ gereret vniuerſo eiꝰ exercitui vnius
diei indixiſſet ieiuniũ.⁊ Jonathas filiꝰ
eiꝰ pꝛecepti neſciꝰ inter medias hoſtiuʒ
acies victoꝛ incedens fauũ mellis intin⸗

cta ſceptri ſũmitate guſtaſſet.tanta indi/⸗

gnatio repẽte cõmota ẽ.vt ⁊ victoꝛia diſ⸗
ferret᷑. Jonathas aĩaduerſiõe letali con
dẽnaret᷑ Deniq; nec bello finis imponi

nec regi ꝓpheticũ dat᷑ reſponſum · per qð

ſane intelligimꝰ. ꝗ Saul hoſtes non tã
virtute militũ qᷓ; bellatoꝝ abſtinentia ſu
ꝑabat. O dãnoſam violationem vntd eſt
culpa.cunctis infert᷑ ignauia.⁊ vniꝰ deli
cto oĩbus generat᷑ ifirmitas · Deficit enĩ
virtus in exercitu vbi deficit in tranſgreſ
ſione ieiunij. deficit ſcientia pugnadi.vt

affuit neſcientia ieiunandi.qð peccatum

Saul ex ipſa deitatis offenſione cogno⸗

ſcens Jonathe dixit. tante pᷣuaricatõi nõ

eſſe ꝑcendum.ſed ꝑpetratum delictũ eſie

ſanguinis effuſione expiandũ. Et ita eü

tradidit moꝛti:qᷓ;q; oĩs exercitus em inẽ
tiſſimũ patrocinium ipſum tandem occi⸗
di non ꝑmiſerit. O fratres mei attendi⸗

te.ſi ignoꝛans Jonathas indictũ a pate

eſdſn
Mgenti
ſopien⸗
n wolu⸗
neqgn
nichset
Nan tü
osdone
Nuie!
mele⸗
e eunio
oſtodet
.olainnĩ
Uetpla
foblide
onen
Nandenm
nmeyien
ge
inchant
Memmn
enpͦniie⸗
t o
enicd
iebns
utbisfli
usholug
ds mn
unt dn
—RK
enlc
nswoo
ſnn
S
Ginmm
mi
decen
unnel

Fo, XXVIII

ieiunium reſoluens in pxniti? mittit · Out
ſciens indictũ a xpᷣo reſoluit ieiuniuʒq d

meret᷑.ſi Jonatha s pꝛo guſtu puſuli faui

mellis iudicat᷑ occidendus crapulat a vi
no.⁊ impinguatꝰ ⁊ ingraſſatꝰ epularũ va

rietatibꝰ quid patiet᷑. Quare ſtatuta no

bis ieiunia fratres oĩ cũ diligentia ⁊ de⸗

uoti one cuſtodiamꝰ. Domemus & carnẽ

noſtram abſtinen tia eſce ⁊ potꝰ.vt hoſtes

noſtros ſpirituales carnaleſq; vincamus
¶ Eũ vo ſubdit qntum valitudo ꝑmit/

tit virtꝰ cõmendat᷑ diſcretionis. ſine qſin
gule noſtre bone ꝑeunt getiões ꝓpterea

Hieroꝰ.ait.pꝛudent᷑ enim deus ſibi vult

ſeruiri.non vt nimietate debiles fiant.et

poſt medicoꝝ ſuffragia requirãt.temꝑan

dum eni eſt · vt ſi fieri poteſt. ceptum obſe
quiũ gradatim ꝓuehat᷑.potiꝰqᷓ; incõſide

rantia minuat᷑.Et Fulgentiꝰ inquit. Je

iunijs ſic eſt adhibẽda teperies.vt coꝛpꝰ

noſtrum nec ſaturitas excitet. nec inedia

moderata debilitet.qm̃ vt beatus Oꝛego

rius in moꝛalibꝰ dicit.ꝑ abſtinentio car⸗
nis vitia extingueẽda ſunt non caro. Sic
neceſſe eſt.vt artem ↄtinẽtie quiſq; teneat
q̊ non carnem.ſed vitia occidat.ſepe enĩ
dum in ala hoſtẽ inſeͥmur. etiam ciuem
quem diligimꝰ trucidamꝰ.⁊ ſepe dũ no⸗

ſtro cõciui ꝑcimus ad pꝛelium hoſtẽ nu/

trimꝰ.ſic qͥ carnẽ ſuaʒ.vt Hugo in ſua in
q̃t in interpᷣtatione.ſupꝛa modũ affligit.
ciuem ſuũ occidit qui pluſq; opoꝛtet ali⸗
mentis eam paſcit. hoſtẽ nutrit.pꝛopter

dð Johannes Caſſianin libꝛo de inſti
tutis monachoꝝ aſtruxit. melioꝛẽ eſſe rõ

nabilem q̊tidianam cũ moderatione refe
ctionem.qᷓ; ꝑ interualla arduũ.longũq;
ieiunium.nouit enim imoderata inedia
nõ ſolum mentis labefacere ↄſtantiã.ſed
etiam oꝛonũ efficaciam reddere laſſitudi
ne coꝛpoꝛis eneruatã. Ob eam cãm Au⸗
guſtinꝰ tqqᷓ; pceptoꝛ ſũma diſcretõe pol/
lens in regula nõ determinata pᷣcepit ie/
iunia.ſed ea nr̃o fieri arbitrio iuxta nram
valitudinẽ dereliquit. Vũ in ſermone de
inſtitutione ieiunij ad poſtulandũ nos

ab eo inuitat inqͥens.Sed dicetis. Nun

qͥd in vita noſtra ſemꝑ ieiunare debemꝰ.
⁊ reſpondens ait.Legẽ meam recepiſtis.
⁊ audiſtis frequent᷑ inter ceteta.ꝙ carneʒ
vꝛam dometis abſtinẽtia eſce ⁊ potꝰ.qn/
tum valuudo ꝑmittit· NHolo enĩ meipᷣm

ligare.nolui onera via poitare.ſʒ bocſo

lum ſuꝑ vos ponere volui.ieiunantes et
abſtinentes qntum facere deo fauẽte po

teſtis. ¶olo.tñ adiecit.ꝙ diebus dñi⸗
cis ieiunetis. hG̊ enim heretici ⁊ infideles

faciut. Omne autẽ ieiuniũ exceptis dni⸗

cis bonũ eſt laudandum.ſi bn fiat.

Fit autem bñ.ſicut alijs in locꝭ plene diſ
ſeruit. ſi pium.ſi caſte.ſi humile. ſi diſcre⸗
tum.ſi cũ oꝛone fiat.ſi uõ ad mundi glo

riam.ſed ad dei laudein ⁊ aĩe ſalutem fi⸗
at. ſi ſimul cum oꝛa ſingula membꝛa ieiu

nent · Jeiunet igit᷑ oculꝰa curioſis aſpe⸗
ctibus.⁊ oĩ petulantia.vt bn humiliatus
coerceat᷑ in penitentia.qui male liber va⸗

gabat᷑ in culpa. Jeiunet auris nequiter
pꝛuriens a fabulis rumoꝛibꝰ.⁊ quecũ⸗/

q; ocioſa ſunt.⁊ ad ſalutẽ minime ꝑtinẽ⸗
tia. Jeiunet lingua a detractõe.murmu⸗
ratione.ab inutilibꝰ.varijs. atq; ſcurrili⸗
bus verbis. Interdum qʒ ob grauitatem
ſilentij ab his q̃ videri poterant nceia· Je
iunet manꝰ ab occiſis ſignis.a rapinis.a
ꝑſecutionibꝰ.⁊ ab oĩbus oꝑibus.que nõ

ſunt licite imꝑata. Jeiunet pes a vanis

ꝓhibitis inceſſibꝰ. Jeiunent genitalia ab
oĩ illicito cõcubitu.ſed multo magis ieiu

net aia a pꝛopꝛia volũtate ſua·vt nihil ap

petat.nihil ↄcupiſcat.q̊ dei offendat᷑ ma

ieſtas.qm̃ ſicut ſcriptũ eſt· In diebꝰ ieiu

nioꝛum noſtroꝝ noſtre exquirunt᷑ volun
tates.que oĩa Auguſtinꝰ in cõmentarijs
ſuꝑ Johannẽ paucis complecuit᷑ in quiẽs
Jeiuniũ magnũ ⁊ generale eſt abſtinere

ab iniquitatibꝰ. ⁊ illicitis voluptatibꝰ ſe
(Llr⸗ viceſimꝰſecundus ¶ Auguſtinus

Vando auteʒ aliqͥs non põtieiu
Niunare.non tñ extra hoꝛã pꝛandij
eealiqd alimentoꝝ ſumat.niſi cum
õmentũ viceſimũſecũdũ ¶ Ambꝛoſt

Ecudũ pꝛeceptum de mõ vinen

ſi ↄtingat.vel pꝛopter ĩimoderatũ

exercitiũ. vel ex naturali cõplexionis di⸗
ſpoſitione.vel quacũq; alia ex cã quẽpiã
ieiunare non poſſe. talis extra hoꝛam
pꝛandij alimentoꝛum nihil ſumat. ni/

ſi egrotus extitent. ¶ Infirmis enin

Hdi in monaſterio ſeruandũ eſt. vt

pter medicamenta ſumenda.vel vt citius
recreent᷑.neq; hoꝛa neq; lex impoſita eſt.
Hãq; opoꝛtet eos medicoꝝ obedire pꝛe
ceptis.qui iuxta egritudinis conditionẽ.
nunc tempeſtiua.nũc ſera hoꝛa.iubẽt eis
alimenta miniſtrari. Ceteris autem· vtpo
teſanis comedẽdi hoꝛa ẽ inſtituta.Quip
pe ieiunantibꝰ ab hoꝛa nona vſq; ad ve⸗
ſperas.conſentaneum tempus eſt. Hõ ie
iunantibus ad hoꝛam tertiam vſq; ad ſe/

vel kunhe ſtomachi debilitatẽ. velpꝛo/

xtam congruũ deſcribit᷑.hec enim tempo

ra illi patres in egypto deo famulan⸗

tes.quoꝝ vitam ſanctus doctoꝛ Rugu⸗

ſtinus ſeinper eſtuabat imitari obſerua/⸗

bant nec ĩmerito huiuſmodi obſeruãdaa⸗
rum hoꝛarum facta eſt cõſtitutio: cũ apo

ſtolus CPaulus iubeat omnia honeſte · et

ſ̃m oꝛdinẽ fieri.ſic quidem vt nõ ſolũ ci⸗

bo potuq; temperate vtamur. ¶ Verum
etiã vt cõſtitutas obſeruemus hoꝛas.ne

cui de vita noſtra pꝛebeamus offendicu⸗

lum.pꝛeceptũ enim hoc ad refrenandum
gule vitiũ poſitũ eſt.cuius cuʒ multa ſint
genera.illud quidem vnũ ⁊ ſatis deteſta⸗
bile ẽ.quod in h̊ ſuo mandato pꝛeceptoꝛ
ipſe euitandũ iuſſit.ante.ſ.hoꝛaʒ pꝛandij
alimenta ſuſciꝑe.Etenĩſiue pꝛandij.ſiue

cene pꝛeuentio.niſi infirmitatis tẽpoꝛe fi-

at. gule peccatũ eſt. quã Johãnes Caſa⸗
ſianus in ſanctoꝝ patrum collatiõibus
ita inhibuit. Cauendũ inquit nobis eſt.
ne appetitu coꝛpoꝛee voluptat innoxiaʒ
labamur diſſolutioneʒ. ⁊ ante pꝛeſcriptũ
tempus.vel cibo nos indulgere.vel mo-
dum ſinamus excedere hãchoꝛe pꝛeuen⸗

tionem Mieronymꝰ? deteſtans ad Pau

lam inqͥt.Sit vilis ⁊ veſpertin cibꝰtuus
Olera ⁊ legumina interdũq; piſciculos ꝓ
ſũmis ducas delicijs. Qui xpᷣm deſide/⸗
rat ⁊ illo pane veſcit᷑.nõ querit magnoꝑe
qᷓ; de pcioſis cib ſtercus cõficiat tanqᷓ; ſi
ei patenter iuberet.vt nõ modo tempus.
nõ anticipet comedẽdi.ſed potiꝰ hoꝛam
ſinat pꝛeterlabi comeſtionis. inſtar cuiuſ
dam viri continẽtiſſimi.de quo ſctõꝝ pa
trũ narrant hiſtoꝛie.ꝙ moxcuʒ rutilante
auroꝛa dyabolica ſuggeſtione tãta vexa⸗
ret᷑ fame vt emittere ſpiritũ ex debilitate
videret᷑.tacitus ſibiipſi dicebat in coꝛde.
Qualicũq; res clandat᷑ fine.tibi opus ẽ.
vt tertiarum ad comedendũ hoꝛã pꝛeſto

leris.qm̃ mõachoꝝ nullũ decet ante hõe

hoꝛã quouis mõ comedere.que cũ aduer⸗
niſſet.ſecũ aiebat. etiã te inuitum vſq; ad

haoꝛã ſextã.opoꝛtet comeſtionis eſſe exꝑ⸗

tem.qua adueniẽtepanẽ iactabat ĩ fontẽ

dicens.quouſq; infundat᷑ panis decette

nonam expectare.interea canonicas ho⸗

ras omnes ſuas perſoluebat oꝛatiões
quibus ſolutis iam declinãte die cũ gra⸗

tiarum comedebat actione.hanc exurieʒ
cũ pluribus diebus eodẽ pacto ſuſtinui

ſet. tãq; de pugna demonũ victoꝛ.cũ vi⸗

ce quadam ſumere cibum vellet. in ipſi?
benedictione mirum ĩ modum conturba
ri fontem· ⁊ ex ipſo magnũ exire fumum
perſpexit.⁊ extunc nõ modo exuriem. et
coꝛpoꝛis illam non ſenſit debilitatem.ſed
pꝛopter abſtinentie meritũ ⁊ triumphum

quem de tali repoꝛtauerat pugna.ſicani

mo ⁊ coꝛpoꝛe roboꝛatus eſt xt per biduũ
ac triduũ ſepenumero ſtaret nõ comedẽs
neq; bibens. terum genꝰ eſt. c lau⸗
tioꝛa exquirunt᷑ cibaria.nam quidã ſuꝑ⸗
ſtiioſum nimis in pꝛeparandis cibis ſtu
dium adhibent infinita decoctionũ frixu
rarum condumentoꝝ genera excogitan
tes.modo mollia.modo dura.modo fri/
gida. modo calida.modo elixa. modo aſ
ſa.modo pipere. modo allio. modo cimi

no.modo ſale condita.ſᷣm conſuetudinẽ

pꝛegnantiuʒ mulierum deſiderata.ita ꝙ
ibi deſudant cocoꝛuʒ artes.⁊ varie fiunt
queſtionesvtrũ fien debeantaſſata.vtꝝ

frixa vel elixa.⁊ tãta ſollicitudine pꝛepa⸗
rant᷑.vt deuoꝛatis quatuoꝛ vel quinq; fer

culis. pꝛima nõ impediant nouiſſima:et
cum iꝗ ſtomachus crebius ructibꝰ rep len⸗
tum ſe indicat.nõdũ tñ curioſitas ſatiat

O vẽtris cultoꝛes.nõne ſane de vobis p

dicauit apłs.ꝙ deus vẽ venter e. Nõ ſo⸗
lent dijs. vt venerahilis Hugo cõſcripſit

tẽpla ↄſtrui.altaria enigi. miniſtti ad ſer/

—

uiendũ oꝛnari.imolari pecudesthura cõ
cremari. Deo ſiquideʒ vꝛo.vtpote ventri
D abominales voꝛatoꝛes.tẽplũ feciſt co

quinam altare menſaz. miniſtros cocos·
ĩmolatas pecudes. carnes varijs modis

decoctaſ.fumũ incenſoꝝ odoꝛẽ ſapoꝝat
q; ferculoꝝ.O vtinã ad ſeruiendũ deo ĩ⸗
moꝛtali tantũ a vobis apponeret᷑ ſtudij
qntũ gule tribuit ſollicitudinis.O vtinà
cũ Alano doleamꝰ hec peſtilẽtia. gula nõ

unee
ecide
ng
lſe ⸗
Miſone
odecte
Misho⸗
agtos
ang
wäͤr
up
meonan
rimnn
0 ,4
clen
mmm
Wlen
inei

cicii⸗
1scbooſt
monüfirn
achgrn
moofy
gr nchhi
ooldan
Rl
a
u
N
enehe⸗
cuncke
cliſnte
rie
us luf
emes
vöͤlngt
inuuſen
sthund
hordn
Hſefi
inslun
s ug
ilcen
inun
liss .

Jo,., XXIX

vulgari bumilitate cõtenta ſe ĩpꝛofunñdiꝰ
in eos nõ portigeret.i.in pᷣlatos a quibꝰ
continẽtie foꝛmã diſcere deberemꝰ.Naqq
ipſi ſalmones.lutios.ceteroſq; piſces ed
pollenti gen eroſitate pᷣſignis varijs de⸗
coctionũ cruciatos martirij. baptizandi
adulterãtes effectum ſacri pipens fonte
baptiʒzant.vt ex tali baptiſmate b ptiʒati
multifoꝛmẽ ſapoꝛis gram conſequantur.
In eadẽ mẽſa terreſtre aĩal piperis inun
datione ſubmergit᷑ piſcis natat in pipe-
re.auis eiuſdeʒ viſcoſitate ligat᷑. dũq; tot
aĩalium genera vno ventris ergaſtulant
in carcere. aquatile aĩal ſecũ pedeſtre·aen⸗
reũq; genꝰ in eodem ſepulchꝛo intumu⸗
lari mirat᷑.quibus ſi det᷑ licentia exeundi.

egreſſui vix poꝛte ſufficit amplitudo. q̃re

nõ mirũ ſi podagra.ſi arthetica. ſi illiaca
paſſio·ſi catharralis fluxus.ſi innumera

langoꝝ genera ipſos aggrediunnturĩmo

mirandũ eſt.ſicut ille ſtoicꝰ Seneca injdt

cur ſubito nõ moꝛiant᷑.O miſerũ genꝰho

minũ. ab h̊ decliuo tẽpoꝛe genitum heu

nos miſeros hac labente etate pꝛogeni⸗

tos. Initium vite hoĩs panis ⁊ aqua.no

bis autẽ nõ ſufficiunt fructus arboꝛũ.nõ

grana leguminũ. nõ radices herbarũ.nõ

piſces maris.nõ beſtie terre.nõ aues celi

ſed querunt᷑ pigmenta.parant᷑ aromata.
2z mittunt᷑ altilia capiunt᷑ obeſſa que ſtu⸗

dioſe coquunt añ cocos.que laute par/
tur officio miniſtroꝝ. Aliꝰcontõdit ⁊ co⸗
lat.alius cõfundit ⁊ conficit:⁊ ſubſtantiã
cõuertit in accidẽs.naturã mutat in aliã
vt ſaturitas trãſit in eſuriẽ.reuocet ad ap
petitũ.ad dirigendã gulã.non ad ſuſten
tandã naturã.nõ ad ncẽtẽ ſupplendꝗ. ſed
ad explendã guloſitatis ingluuiẽ: ¶ Eſt
⁊ tertiũ genꝰgule ſi non qntũ natura exi
git. ſed qntũ venter capit.exhibet᷑ cui qui
dem generi dediti nõ niſi naturã ſequun
tur beſtiarũ.quaꝝ oĩm ſtudiũ eſt replere
ventrẽ ⁊ ſenſualitati inſeruire. VHñ Sene
ca inqͥt. vẽtri obediẽtes aĩalium irrõnabi
liũ numero cõputamur.hec quidẽ mentẽ
natura nõ habent.⁊ oĩs exꝑta ſunt rõnis
Tu autẽ deditꝰneutri nature ac ſũm dei
munere amplijſſimo d otatꝰ.ꝑ ingluuiem
illo expoliari.⁊ bꝛut fieri ſitis ſtudes.dũ

nõ aduertis ꝙ gule nimia ſaturitas aciẽ

mentis obtudat.ingeniũ euertat ⁊ vſum

ſic tollat rõnis.vt neq; inter pulchꝝ ⁊ in

foꝛme.inter iuſtũ ⁊ iniuſtũ.in honeſtum
aæ inhoneſtũ ⁊ turpe.int᷑ veꝝ ⁊ falſum di/⸗
ſcernat.ad illã vnũ exaltero conferre ſpe
ctat.ſed nimie ſaturitatis nebulis oppꝛeſ

ſa nõ mõ nõ diſcurrit.ſed doꝛmitat⁊ veꝰ-

lut eleboꝛo infecta nimio ẽ ligata ſopoꝛe

hinc etiã fit. vt facillime debellet᷑ſuccum
bat.⁊ inexplicabilẽ ruat iacturã. qm̃ ipoſ

ſibile ẽ ſaturũ ventreʒ pugnas interioꝛis
hois experiri.nec bellis robuſtioꝛibꝰ attẽ

monachoꝝ Johes Caſſianus inqͥt· Qui

buſiibet eſcis refectꝰ vent᷑ ſeminaria luxu

rie parit.nec pꝛeualet mẽs diſcretionũ gu
bernacula moderari ciboꝝ pondere pꝛe⸗
uocata· Hõ enim ſola crapula vini men
t?tdᷣẽ inebꝛiare ↄſueuit:veꝝ ⁊ cunctaꝝ eſcarũ
nimietas eã vacillantẽ ac muta bũdq red

tari perinde egregie in hbꝛo de inſtitutis

dit.oĩq; integritatis ac puritatis ↄtẽpla⸗

tione diſpouat. Hinc ⁊ Gꝛegoꝛiꝰ ponti⸗
fex maximꝰ qait.Dominante vitio gule oẽ

qð hoies foꝛtiter egerunt ꝑdũt.⁊ dũ ven

ter nõ reſtringit᷑ ſit cũcte virtutes obꝛuũ⸗
tur. Hinc Hieronymꝰ ſemꝑ ſaturitati iũ

cta eſt laſciuia. vicina ſunt ſibi vent᷑ ⁊ ge

nitalia ꝓ membꝛoꝝ oꝛdine.oꝛdo vitioꝛũ.

DOb eam rẽ cocoꝝ pꝛincipem muros hie⸗

ruſalem dehcere dicit᷑. qꝛ dum venter per

ingluuiem tendit᷑virtutes anime per lu⸗

xuriam deſtruunt᷑. ¶ O miſeram talium

voluptuoſiſſimoꝝ hominũ conditionem
wꝓetiaʒ velut ſues nimio cibo pꝛegrauati
cronizantes huc ⁊ illuc volutant᷑.⁊ velut
amentes doloꝛibꝰaffecti requiẽ nõ inue
niũt.nunc ructãt.nũc emomũt. nunc ſter

coꝛiʒant.nũc luxuriant᷑.⁊ nullus ẽ actus

taz inſulſus.tãq; rbin inſtar turpiſſimi
iumẽti.quẽ ipſi nõ effi
tres in menſura ſit nobis cibꝰ nr tantũ ſu
mamò alimentoꝝ. qntũ ad ſuſtentãdã vi⸗

tã opus ẽ· Voluptuoſi enim hoĩes velut
bellue viuũt vt comedant.nos aũt come
dere debemꝰ.vtviuẽtes deo ſeruiamꝰp⸗
pter hoc enĩ ipſe nos creauit.At enĩ natu
ra nr̃a paucis ac minimis ↄtenta ẽ.⁊ qᷓ;qᷓ
venter pᷣcepta nõ audiat.nõ tñ vt inquit
Seneca. Moleſtꝰẽ creditoꝛ.ſed ꝑuo cõ
tent eſt · Si das illi qd debes.nõ qð po
tes. Illi tm̃ debes.vt ad coꝛ.ad cerebꝛuʒ.

ad epar. ⁊ ad alia vitalia mẽebꝛa refectõis
poſſit munera impartiri. quibꝰ vita poſ⸗

ſint ⁊ ſanitate potii.qð enim plus datur
e

ciqt.pꝛopterea fraꝰ-k

ad lãguoꝛ?᷑ æ egritudinẽ dat᷑ ꝑinde Gax⸗

lieni doctiſſimus interpꝛes in exhoꝛtatio
nemedicine pᷣclare inqt. Quoꝛum vita ⁊
ars ſagina eſt. Hec viuere poſſe diu nec
ſanos eſſe.animaſq; ita nimio ſangnine.
⁊ adipibꝰ.q̃ſi luto inuolutas. Nihil te⸗
nue vel celeſte.ſed ſꝑ de carnibꝰ eructare.
Z ingluuie cogitare.Pꝛopterea Jouinia
nũ monens · Hieronymus ſe legiſſe ait
quoſdã moꝛbo articulari ⁊ podagre hu/
moꝛibꝰ laboꝛantes: ꝓſcriptione bonoꝛuʒ
ad ſimplicẽ menſaʒ. ⁊ pauꝑes cibos reda
ctos ↄualuiſſe. Caruerant em̃ ſollicitudi

ne diſpenſande domꝰ. epulaꝝ largitate

q coꝛpꝰ frangut ? animã.Ob eam rẽ lon
ge minꝰ vcxteſtabile ẽ exiguo ⁊ delicato ci
bo ad vſum veſci.qᷓ; vili ad eructuationẽ

vſq; ſaturari. Frena igit᷑ demꝰ gule. gut⸗/

turi nro imponamꝰ habenas. Vẽtni clau
dDamꝰ oꝛificiũ alioqn ſimił fiet puteo in/⸗
fernali.qͥ nunqᷓ; ſat eſſe dicit.qð ſane di⸗
uus deſclipſit Ambꝛo.dicens. Male dñe
ſeruit᷑ gule. que ſꝑ expetit.nunqᷓ; explet᷑.
quid em̃ inſatia bilius ventre.hodie ſuſci

pit.cras exiget.cũ impletꝰ fuerit diſputa

tur de ↄtinentia.cũ digeſſerit vale.vᷣtutxi⸗
bus ðꝛ. O igit᷑ inexplebulem ventr inglu
uiem. vna ſilua plunbꝰ elefantibꝰ ſufficit

venter aũt · vt inquit Seneca.non paſcit

terra ⁊ mari. Hã quicqͥd auium volitat.
quicqͥd piſcium natat.quicquid feraꝝ di
ſcurrit in niis ſepeliri ventribus.q̃re cur
nunc ſubito moꝛiamur. niſi qꝛ moꝛtibus
viuimꝰ.parce igi᷑ edamꝰ .qꝛ nimietas pᷣ
cipicium facit.vno ſimꝰ cibo ↄtenti.quia

multos moꝛbos. fercula multa fecerunt.
Fames nos ad comedenduʒ vocetnõ ex

quiſita varioꝝ ciboꝝ incitet pᷣparatio. qͥ⸗
niam cibꝰ ⁊ eſca regnũ vei nõ poſſidebũt
Quocirca Auguſtinꝰ libꝛo de ↄflictu
vitioꝝ de ſodoma dicit. quo pacto int᷑ce

tera eius mala ſaturitate maxime panis

perijt · dño teſtante. qui ad hieruſalẽ per

ſoꝛoꝛistue Sodome. ſaturitas panis et

abundantia aque. quapꝛopter ſicut eger
ad medicinũ.ſicad ſumendas dapes de/
bet quiſq; accedere.nequaq; ſcʒ volupta

tem in ilł appetens.ſed neceſſitati ſuceur

rens. Minc incarnata vᷣitas ꝑ euangeliũ
Qit attendite ne grauent᷑ coꝛda vꝛa in cra

pula ⁊ ebꝛietate · Hinc de inſatiabili iu⸗

Adeoꝝ voiacitate Aplłs inquit. Multi eni
ambulant quos ſepe dicebam vobis.nũc
autem ⁊ flens dico inimicos crucis chꝛi/⸗
ſti. quoꝝ deus venter eſt. ⁊ gloꝛia i pudẽ
dis eoꝛum qui terrena ſapiut. Et rurſus
eſca ventri.⁊ venter eſcis: deus autẽ huic
banc deſtruet · Ille autẽ hoc vittum ple
ne ſuperat.qui in ſumendis dapibus nõ
ſolum pſimoniam tenet. vt ſcilz refectio⸗
ni ſemper exuries imparet. veꝝetiam acn
curatioꝛes. ⁊ ſuauioꝛes epulas. excepta
coꝛpoꝛis infirmitate ⁊ hoſpitũ gratia co
teẽnat. ¶ Quartũ genus eſt ſi ardẽtioꝛi qᷓ
deceat voluptate alimenta ſumamꝰ.pꝑin

de nõnulli gule vitiũ deſcribentes.ipſuʒ

eſſe dicũt ſoliꝰ coꝛpoꝛis cauſa illecebꝛoſũ

⁊ nimis auidum ciboꝝ appetitũ.cui ſentẽ
tie beatꝰ Gꝛegoꝛiꝰ in moꝛalibus aſſenti⸗

ens dixit. Hõ cibus.ſed appeti in vitio
eſt· nde ⁊ lautioꝛes cibos plerũq; ſine
culpa ſumimꝰ. Et abiectioꝛos nõ ſine rea

tu ↄſcie deguſtamus. Et. rurſus inqͥt.nõ

ad ↄflictũ ſpualis agonis aſſurgit᷑. ſi nõ

pꝛlointra noſmetipſos hoſtis poſit? gule
videlʒ appetit edomet᷑.Et YJohes Caſ⸗

ſianꝰ nuũqᷓ; poſſe quẽpiam ardẽtes ↄ»cupbni
ſcentie ſtimulos inhibere teſtat᷑.qui de/

ſideria gule refrenare nequierit. Et Au⸗

guſtinꝰ in pꝛeclaro ſuarũ confeſſionũ vo
lumine ait. Hoc me docuiſti dñe. vt quẽ
admodũ ad medicamẽta. ſic ad alimẽta

ſumpturꝰ accedaʒ ed cũ ad quietem
ſatietatisex indigẽtie moleſtia traſeo. in
ipſo tranſitu mihi laqueꝰ inſidiat᷑ concu⸗

piſcẽtie.ipſe enĩtranſitus voluptas eſt.⁊
nõ eſt aliꝰ.qua tranſeat᷑.quo tranſire co⸗
git neceſſitas.Et cũ ſit ſalus cã edendi=
bibendi.adiũgit ſe taq; pediſeca ꝑiculo
ſa iocũditas.⁊ plerũq; perire conatur.vt

eiꝰ cã fiat:qð ſalutis cã me facere dico vel

volo/nec idẽ vtriuſq; modꝰ eſt. HNã qð ſa

luti ſatis ẽ.delectatiõi paꝝ eſt.⁊ſepe in⸗

certuʒ fit· vtꝝ ab hac nccia coꝛpoꝛis cura

ſubſidiũ petat.an voluptaria cupiditat

fallacia miniſteria ſuppetat.Ad h̊ incer/

tũ hilareſcit infelix aĩa.⁊ in eo pꝛeꝑat ex/⸗

cuſatiõis patrociniũ gaudens nõ appe⸗/
tere qͥd ſatis ſit moderatiõi valitudis.vt
obtentu ſalutis obũbꝛet negociuʒ volu⸗
ptatis.his tẽptatiõibꝰ quotidie conoꝛ re
ſiſtere inuoco dextrã tuã ad ſalutẽ meã.
¶ Konſiſtat igit᷑ ex his in voluptatibꝰ.? D

—

= –

lts i,
i ailai
ſnen
runo
ichine
dͤſneren
s nii
v. ini
r gle
de.4
i
cde
1 *
ſnit
e NN
galinin
anan
gileo, m
cna
scſt

in ipſis immoderat æſiderijs. pcipue gu
le vitiũ ↄſiſtere.q̃ qͥdẽ adeo ſunt nõnũqᷓ;

vehemẽtia.vt pleriq; cũ ad edendũ acceſ
ſerint inq̃eta qdaʒ agitatione mẽbꝛoꝝ in
tẽperantiã ſui deſignant animi. caput ex
cutiũt.bꝛachia erigũt.manꝰ in altũ expã

düt. ⁊ nõ ſine magna turpitudĩie qſi totũ

epulũ ſimul ſint abſoꝛturi.in gẽtes q̊ſdaʒ

conatꝰ ⁊ geſtꝰ ſatis indecoꝛos oñdentes

In vno loco ſedẽtes ocuł.ac manibꝰ. et

ſimul panes cõminuũt.vina in calices ef
fundũt.diſcos in gyꝝ circũducũt.anhe⸗

lant.⁊ ſuſpirãt pꝛe anguſtia ita vt exiſti⸗
mes eos aliũ.rugiẽti ventri.patẽtioꝛẽ adi
tũ querere. q̃ſi anguſtia fauciũ nõ poſſit
exuriẽti ſtomacho ſatis ſufficientẽ abun
dantiã miniſtrare.⁊ velut rex ſuꝑ obſeſſã
ciuitatẽaggreſſum facturꝰ.dDubitat vbi p

mũ expugnationeʒ aggrediant᷑.dũ ſimul
in om̃i ꝑte abꝛuptionẽ facere ↄcupiſcunt
Ob eã rem diuꝰparẽs nr,̃ Augꝰ.mirũ

immodũ timens.nõ dico ſoluʒ ab hmõi
inſultibꝰ. ⁊ illecebꝛoſis in tẽperantie acti

bus.ſed a qͥbuſcũq; edendi vel bibẽdi pe
niculoſis iocũditatibꝰ capi.atq; illaquea
n qtidianis ieiunijs in ſuitutem redige

bat coꝛpꝰ ſuũ.⁊ obnixe hiſce vᷣbis deũ p/⸗
cabat᷑ immoꝛtalẽ · Eripe me dñe ab omi

tẽptatiõe Hõ ĩmundiciã obnoxij cibi ti⸗
meo ſʒ ĩimundiciã cupiditatꝭ. Scio Noe
om̃e genꝰ carnis qð cibo eſſet vſui mãdu

care ꝑmiſſuʒ Joheʒz mirabili abſtinentia
pᷣdituʒ aialibꝰ h̊ eſt locuſtis eſcã cedenti/⸗
bus nõ fuiſſe pollutũ.⁊ ſcio Eſau lenti⸗

cule ↄcupiſcẽtie deceptũ.⁊ Dauid ꝓpter
aque deſideriũ a ſeipſo repᷣhenſuʒ.⁊ regẽ
nr̃m nõ de came.ſed de pane eſſe tẽptatũ.
ideoq; ⁊ populꝰ in heremo.nõ qꝛ carnes
veſiderauit.ſed qꝛ eſce deſiderio aduerſus
dũm murmurauit.meruit ĩpꝛobari. In

his ergo tẽptatiõibꝰ poſitꝰ certo qͥtidie

aduerſus ↄcupiſcentiã mãducandi ⁊ bi⸗
bendi. MNon em̃ eſt qð ſemel pᷣhendere⁊
vlterius nõ attingere decernã. ſicut de cõ
cubitu p otui. Itaq; frena gutturis tem
perata relaxatione ⁊ ↄſtrictione tenenda
ſunt. Et qͥs eſt dñe.qͥ non rapiat᷑ aliqũ ex
tra metas neceſſitatis. Quiſq̊s eſt. mag⸗
nus ẽ magnificet nomẽ tuũ.ego aũt non
ſum.qꝛ peccatoꝛ hõ ſum Sed ego mag⸗/
nifico nomẽ tuũ.⁊ interpellat te ꝓ pecca⸗

q̃ᷓ pꝛope: ⁊ qͥ longe ſunt oĩa circũcurrẽdo

tis meis.qui vicit ſeculũ numerãs me int

infirma mẽbꝛa coꝛpoꝛis ſui. Et qꝛ imꝑfe

ctũ meũ viderunt oculi tui.⁊ in libꝛo tuo

omnes ſcnbent᷑. Attẽdite fratres mei.pa
tris noſtri humilitatem.attendite indici⸗
ſuis ꝑicula gule.attẽdite quanti ⁊ q̊t ſũt
huiꝰ vitij ꝑiculoſi ⁊ inuoluti laquei.Cõ⸗
ſiderate ꝙ ſi vir tante ↄtinentie. qͥ in cili⸗

cio ⁊ ieiunio ↄtinuo aĩiam ſuam humilia
bat.⁊ coꝛpꝰ ſuũ in ſeruitutem redigebat

ſe huiꝰ concupiſcentie teẽptationibꝰ iugi⸗

ter vexatũ fuiſſe.atq; q̊tidie aduerſus edẽ

di potandiqꝙ; cõcupiſcentiam geſſiſſe cer

tamen ſeq; inualidũ ⁊ impotentẽ ad refi
ſtendum illi ↄfiteat᷑.q̃nta cura.quantoq;
ſtudio nos qͥ fragiles.qui pctõꝛes.q̃ tan/⸗
ti pꝛis coiꝛrigiam ſoluere calciamenti di⸗
gni ũ ſumꝰbmõti illecebꝛoſis appetitibꝰre

ſiſtere.⁊ carnem noſtrã abſtinentia eſce et

potꝰ domare debemus. ¶ Sunt 2 duo
alia genera huic vicio annnexa.que regu
larit᷑ viuentiũ la befactare vitam cõſueue⸗
funt.
tia cibꝰ ſumat᷑. Alteꝝ.ſi nõ benedictione

lterũ.ſi clam ⁊ abſq; pᷣlati licen

pᷣcedente.⁊ gratiaꝝ ſubſequente actiõe co

medat᷑.De pmo ſicut in ſctõꝝ patrnm col

lationibꝰ refert᷑. teſtis eſt impᷣmis Sera⸗

pion abbas. qui cũ adhuc adoleſcẽs pa⸗

nem furtim ſublatũ media die comedere

ſoleret ; incredibilem quendã mentis ſen/⸗
tiebat cruciatũ.vt multo maioꝛ poſt illiꝰ
eſum eſſet pena.qᷓ; in ſumptiõe fuiſſet io
cunditas.q̊ delicto cum iã diu eſſet affe⸗

ctus.decreuit venerabili Theone abbati

ſuũ confiteri pctm̃. qð cum fuſis lacrimis
reſeraſſʒ.ipſũq; abbas magno dyabolli la
queo enũciaret ꝑↄfeſſionem ill fuiſſe ſo
lutũ.adhuc eo loquẽte de penitentꝭ Se⸗

rapionis ſinu lãpas accenſa egrediẽs in
ſuppoꝛtabili fetoꝛe ſacellũ moꝛbidũ red⸗

didit. In quo ſił tria ſũt declarata myſte

ria. Pꝛimũ quidem qᷓ; graue pctm̃ ſit re

ligioſis clanculũ ⁊ abſq; licentis comede

re.Alteꝝ.q̃nta ſit pure ↄfeſſiõis efficiẽtia
atq; virtꝰ. Poſtremo quãta verboꝝ beati
ſenis venitas tqqᷓ; diuine loquent affla⸗
tu fuit oſtenſa. Ceſtis deinde ẽmonachꝰ
ille.de cuiꝰ ſanctitate.ſicut beatꝰ Gtego
rius quarto dyalo.refert.cum apud oẽs
magna extitiſſet opinio.diem tñ ſuu clau
dens extremũ.oĩbus fratribus coꝛam ſe
ↄgfregatis pauens ac tremẽs in hec verba
e 2

ꝓiupit. Mon a me ſigna expectetis ſcti

tatis.qm̃ dãnatꝰ a vobis diſcedo:Et cuʒ
fratres doloꝛe meſtitiaq; manope affecti
doõnatiõis ſue cãm exquirerent dixit eis.

Quando me vobiſcũ ieiunare credebat

occulte eomedebã · ea de re nunc ecce tra⸗

doꝛ dꝛaconi ĩmaniſſimo deuoꝛandꝰ. qͥbꝰ

verbis ꝓlatis.illico ex hac luce migrauit.

dad teneb:as. ¶ O, etiã illi h̊ in vitio de⸗/

linquãt.qͥ abſq; bnñdictiõe.⁊ grarũ come⸗
dunt actiõe.plane ↄſtat.tum qꝛ nr̃i ſalua
toꝛis palam trãſgrediunt᷑ doctrinã. Ipſe
eni nos ſuo docuit exẽplo qͥ ſicut crebꝛus

euangelicus ſermo inſinuat añ panis fra

ctionẽ.eleuatis in celuʒ oculis celeſti pꝛi

gratias agebat. tum qm̃ a debita iuſticie

foꝛma diſcedũt. Hq; ſincere iuſticie offi
cium ẽ.vt qð poſſumꝰ largitoꝛi rependa⸗

mus. Vñ Seneca inquit.hoc certe iuſti
cie ↄuenit.ſuãicuiq; reddere bnficio gram
Lũ qꝛ non reddentes ſũmi dei muneri/⸗
bus uiuriã inferũt. Inde Bem̃.ait. Spi
ritui gre contumeliã facit.qͥ bũficiũ dan⸗

tis grata mente nõ ſuſcipit. Tum deniq;

qꝛ nõ reddentes ingrati de acceptis eſſe
vident᷑.¶ Ingratudinis autem vitio qd

deteſta biliꝰ.qͥd abhominabilius.quidq;

execrabilius dici põt. Nãq; vt Berñ · ait.

14

Ingratitudo ĩimica ẽ aĩe exinanitio me⸗
ritoꝝ.virtutũ diſperſio. beneficioꝝ perdi

tio.ventꝰ vꝛens ſiccans fontẽ pietatis·ro
rem miſcðie.⁊ fluenta gr̃e.Etrurſus per

uerſi coꝛdis ẽ.occaſiones ingratitudinis
inueſtigare.Hemo id facit. niſi qui etiaʒ

gratis eſt ingrat?. ꝑemptoꝛia igit᷑ res eſt

ingratitudo.hoſtis gratie:inimica ſalut.
qm̃ nihil ita diſplicet deo.pꝛeſertim in fi

lijs gratie.qᷓ; ingratitudo.Et iteꝝ gratia
rum ceſſat decurſus.vbi recurſus nõ fue-/
rit.nec mõ aliquid auget᷑ ingrato.ſed qð
acceꝑit ei vertit᷑ in perniciẽ.fidelis autem
in modico.cenſet᷑ dignꝰ munere amplio⸗

ri.Et MPetrꝰ rauẽnas inquit. Hihil eſt ꝙ

qdeo.indignationẽ ꝓuocet altiſſimi.ſicut
ingtitudo que bnñficioꝝ exinanitio me⸗

ritoꝝ eſt exterminatio.Et Hieroꝰ. Indi
gnus recipiendꝰ eſt ille.qui de acceptis

fuerit imemoꝛ.Et Marcꝰ Tullius. Ni⸗
hil eſt t̊ inbumanum tãq; ſeuũ qᷓ; henefri
cia recolenda tacere.pꝛopterea doctoꝝ pi
¶ Augꝰ. in calce libꝛi de oꝛone dnica.nos
monet dicens. AUigilem? oꝛaturi ſemꝑ et

v*

acturi deo gratias. hic q̊ʒ oꝛare 2 gratias
ggere nõ deſinamꝰ. Et nõ ſolum monuit
ſed etiã qð docuit faciendũ.iugit᷑ ipſe ꝑ⸗
agebat/ꝓinde in libꝛo meditationũ.cum
maximo coꝛdis clamoꝛe dicebat. Gꝛati⸗

as ago pietati tue dũe⁊ multifoꝛmit᷑ gra

tias refero ex totis pᷣcoꝛdijs meis.qͥ pꝛo⸗
pter tuã ienarrabilem dilectionẽ qua nos
miſeros ⁊ indignos mirabili bõitate ama
re dignatꝰes.⁊ miſiſti vnigenitum tuũ de

ſinu tuo ad pctim̃ noſtruʒ ſaluare nos pec
catoꝛes.tũc filios ꝑditionis.gratias ago

tibi ꝓ ſancta incarnatiõe ⁊ natiuitate eiꝰ.

⁊ pꝛo gloꝛioſa genitrice ſua. de q̃ ipſe car

nẽ aſſumere dignatꝰ eſt.pꝛopt᷑ noſtrã ſa-
lutem. vt ſicut verꝰ deus de deo.ita verꝰ
hõ exhoie eſſet. gratias tibi ago ꝓ paſſio
ne.⁊ cruce.⁊ moꝛte.⁊ reſurrectione:⁊ aſcẽ
ſione eiꝰ in celũ: ⁊ ſede maieſtatis eiꝰ ad

Ddexterã tuaʒ. Ipſe enĩ quadrageſimo die

pꝰ reſurrectionẽ ſuam videntibꝰ diſcipu/⸗
lis aſcendẽs ſuper celos.ſedenſq; ad de⸗/

xterã tuam ſpm̃ſanctũ ſᷣm ꝓmiſſionem in

filios adoptõis effudit. Gꝛatias tibi ago
ꝓ ſanctiſſima effuſiõe ſanguinis eiꝰ.q̊ ſu⸗

mus redẽpti.⁊ p ſacroſancto.⁊ viuifico
myſterio coꝛꝑis ⁊ ſanguĩs eius q̊ quon⸗

die in eccleſia tua paſcimur. ⁊ potamur:.

⁊ abluimur. ⁊ ſctĩficamur.⁊ vnius ſũme
diĩnitat ꝑticipes efficimur. gras tibi ago
ꝓ tua magna ⁊ inenarrabili caritate:qua

nos indignos ſic amaſti ⁊ ſaluaſti ꝑ vniꝰ

cũ ⁊ dilectũ filium tuũ. Sic eni dilexiſti
mundũ.vt vnigenitũ tuũ dares.vt oĩs qͥ
credit in ipᷣm nõ pereat/ſed habeat vitam
eternã vt cognoſcamꝰte deũ veꝝ.⁊ quem

miſiſti ieſum xpᷣm ꝑ fidẽ rectã.⁊ digna fi:
dei oꝑa.Et cuz ipſo deo ſolꝰ?. lacrimas
ſermones effùderet dicebat. Multa bũ
ficia tua exhibuiſti mihi dñe.⁊ ego eram
cecꝰ.⁊ nõ cogui donec me illumiaſti.En
illuminaſti me luxaie mee deꝰ meꝰ.⁊ co
gnoſco te.qꝛ viuo ꝑte.⁊ gratias tibi ago.
ſʒ viles ⁊ exiles.ac bñficijs tuis impares.
qles tũ mea fragilitas hʒ affero: qꝛ tu es
ſolus deꝰ creatoꝛ meꝰ benignꝰ.qͥ educa⸗/
ſti me.pꝰ beneficiũ nẽpe creatiõis. qm̃ in
vᷣncipio aias amas dne.⁊ nihil odiſti eo
rum q̃ feciſti · En ego pꝛimꝰinter petõꝛes
q̃̊s ſaluaſti.vt exẽplũ alijs tribuam.beni⸗
gniſſime pietat tue. Cõfiteoꝛ bũſicia tua
magna.qm̃ enpuiſti me ð inferno: ſemel.·

etgnin
dunnonu
gepſed⸗
. Hut⸗
Rimmign
Slas69io,
Aunos
Dnnüde
uneſoset
uceet,
Nipece
Gpenoſri ſo⸗
edcitarer
dupppaſio
one aſci
ictuns ei40
rngsno de
inſqder
nomiionenn
usa ſo⸗
o rnudce
ens dgo
. dMan
awusſne
⸗ etdiß
baa
ins Ne
tN
dichen
e Auluni
e,t
unis⸗ 4
e (0ℳ
wruatdiig
s tmens,
Sroindes
e zadnh⸗
ThlN 6
m umnn

nend 4

ſecũdot tertio.⁊ cẽties.⁊ millies.a tu ſp
me ducebas. ⁊ cũ iuſte milleſies damnaf

Jo. xxx

2

ſes.ſi voluiſſes.noluiſti.qꝛ amas aias.et
diſſimilas peccata ꝓpter pniam dñe deꝰ.

multa miſericoꝛdie.in oibꝰ vijs tuis · Et
innumeris alijs in locis.mult multipli
cibuſq; ſentẽtijs ⁊ exẽplis docuit q̃tenus
nos ad graꝝ actiones debeamꝰ eſſe ppè⸗7
ſioꝛes Hec ambigendũ eſt.ſi vł ↄtemptu
vel inertia omittant᷑.penam eſſe obmiſſo
res ſuſcepturos. Debemꝰ itaq; alimenta
nſfa v̈bo dei ⁊ ſancte trinitatis inuocatiõe
dpus bñdicere.vtĩde tẽptatoꝛes abſcedãt⸗

vt q̃ ad ſalutẽ ſumimꝰ vetrimentũ non af
ferant aiabꝰ.vt q̃ ex ſolius diuine maie⸗

ſtatis ſolio tribuunt᷑ nñis meritis nõ aſcri
bamꝰ. In fine z gratias ei agam?. vt no

bis q̃ ſumpſimꝰ aĩe coꝛpoꝛiq; ꝓſint alimẽ

ta ·vt de acceptis muneribꝰ memoꝛes.di/

gni fiamꝰ amplioꝛibꝰ. ne ingratitudĩs la

damur in vitiũ.ac ꝑinde acerbiſſimos fru
ctus ex hac peſſima arboꝛe ꝓgredientes
iuſto dei cogamur deguſtare iudicio.pꝛo
pterea pſalmiſta nobqͥ paneʒ maducamꝰ
Tolor.poſtqᷓ; ad edendũ ſederimꝰ ſurge⸗
re iu bet.ad gratiaꝝ.s.reddendas actio⸗

nes.⁊ p illis ad deũ pᷣces effundere. a qͥ
bus nouimꝰ bñficia ſuſcepiſſe. qð tanto
facere debemꝰ libẽtiꝰ.qᷓ;to melioꝛa mere⸗

mur. ſi vt Caſſiod oꝛo libet.collata bona
vecoꝛde nõ pꝛobamur amittere. ac inſuꝑ

cũ nil melius.vt Aureliũ antiſtitẽ.Augu

ſtinꝰ docuit.qᷓ; qð animo genimꝰ.oꝛe pa⸗
mamꝰ. ⁊ calamo deo gratias expꝛimamꝰ
ſi qͥs alias ab eccłia inſtitutas gratiaꝝ

reddendaꝝ neſciat circũſtantias h̊ bꝛeuiſ

ſimũ ⁊ maxime efficiẽtie vᷣbnʒ.vtpote ðᷣo

gratias.nõ omittat.qm̃ eo nec dici bꝛeui

u.s.nec audiri letius. nec intelligi gratiꝰ.
nec agi fructuoſius quicq; põt t qm̃

gule vitiũ nõ in eſculentis ſolũ verũetiaʒ
in poculẽtis ꝑ ebꝛietatis ↄ mittit᷑ exceſſũ.

opepꝛeciũ exitimaui.vt illũ non mõ eui

temꝰ. verumetiã ꝓꝛſus abhoꝛreamꝰ.eius

c obſcenitatibꝰ aliq̃s ↄſcribere. Etenim
quatuoꝛ illi modi poꝛes in eſu peccandi.
longe ſunt in potu veteſta bilioꝛes.hĩc de
terioꝛes deteſtabilioꝛeſq; effectꝰ ſeq̃ ex eis

ſueuerũt.Hanq; ſicut vinum moderate
ſumptũ ſtomachi vebilitati ⁊ alijs mult⸗
occurrit infirmitatibꝰ. ita ⁊ immoderate

bibitũ ebꝛietatẽ inducit. ¶ Ebꝛietas autẽ

innumeras gignit egritudines. innume-

roſq; actꝰ obſcenos.ac nefandiſſimos in
ducit effectꝰ. Ham ebꝛietas ſic beluinos

moꝛes.vanaſq; imagies incerti viſus.toꝛ
tuoſi greſſus.hoꝛribileſq; ſonitus iĩmittit
vt ea infecti. vmbꝛas ſepe tranſiliqt ſicut

foueas. Nutat his terra.ſubito engi.⁊i⸗

clinari videt᷑· ⁊ q̃ſi vertat᷑ timentes in fa⸗
ciẽ ruunt.⁊ ſolũ manibꝰappᷣhendũt.aut

cõcurrentibꝰ montibꝰ ſibi vident᷑ includi
Murmur in auribꝰ tq; maris fluctuan
tis.pauoꝛ.interdũq; tonitrua inſonare vi

dent᷑. Canes ſi viderint leones arbitrant᷑
2⁊ fugiũt.Alij riſu ſoluunt᷑ incõdito.Aliʒ
incõſolabili meroꝛe deploꝛant.Alij euo⸗
munt.alij cantqt.alij tripudiant.Alij pe
dũt:alij alios inhoneſtiſſimos ferinoſq;
moꝛes inſtar irrõua biliũ aialiũ tot geſti⸗

unt.vt nõ videat᷑ quis pacto antiquus ⁊
vulgaris ſermo habere ambiguitatẽ ꝙ ſy
mie naturã ſapiant.q; ebꝛioꝝ genera.cen
teſimũ numeꝝ excedant. Vigilãtes ſom/

niant. doꝛmientes litigant. ⁊ vt diuꝰ inqͥt

Ambꝛoſiꝰ.vita his ſomniũ eſt. quo velut

ſubhet grauati nullis pñt vocibꝰ excitan

quantolibet ſtimulãdos in pulſu putes.

niſi reſipuerint.reſpirare nõ pnt. Vñ bñ

PHieremias hoc genꝰ hoĩm tanq; ſuper⸗
fluã creaturà flendam putat.qͥd eſt enim

bõ ebꝛiꝰ niſi creatura ſupflua. Ebꝛietas

letali moꝛbo afficit coꝛpoꝛa.⁊ tanto qͥdeʒ
grauiꝰ.quanto illa cũ defuerit tremoꝛ eẽ
non deſinerit. Ebꝛietas enĩ perpetuũ dat
tremoꝛẽ.erinde Ambꝛoſiꝰ ait. Sudãt
vinũ coꝛpoꝛa temulentoꝝ.ſi leuiꝰ ↄtige⸗

ris vinũ expꝛimis. ¶ Ebꝛietas fomentũ

libidis· Ebꝛietas incentiuũ inſanie.ebꝛie
tas venenũ ſapientie.pabulum inſipiẽtie
hecſenſus hoim mutat ⁊ foꝛmas.ꝑhanc

fiunt ex hoibus equi hinniẽts.Siquideʒ
naturali vapoꝛe coꝛpoꝛis calidi. ⁊ pꝛopt᷑
naturã vini caloꝛe flãmati coercere ſe nõ

poſſunt⁊ in beſtiales libidines excitant᷑.
vt nullũ tempꝰpᷣſcriptũ habeat.q̊ deceat

indulgere cõcubitu.voceʒ amittũt.coloꝛe
variant᷑.oculis igneſcũt.oꝛe anhelant.fre
munt naribus.in furoꝛẽ inardeſcunt.ſen
ſum excedunt.hincfreneſis ꝑiculoſa:hinc
calculi grauis pena.hinc exitialis crudi⸗
tas.hinc fomitus frequẽs cũ interioꝝ vi⸗

ſcerũ cruoꝛe vomentũ · Mentior niſi eadẽ
dñs per Hieremiq locutꝰ eſt dicens. Bi⸗
E 3

bite inebꝛiamini.⁊ vomite ⁊ cadetis. et
nõ ſurgetis. ¶ Ebꝛietas ad arma ↄcitat
calicibꝰ per eã tela ſuccedunt.hinc ad coꝛ
poꝛis aieq; pernitiem ſuos deſtinet poſ⸗
ſeſſoꝛes O qᷓ; inexplicabilis ꝑfidie virus:
ð in vino latet. merito deꝰ ꝑ Moyſen ñ
ſolũ veneno ſʒ etiã dꝛaconũ veneno vinũ
ↄpauit.d. Furoꝛ dꝛaconũvinũ illoꝝ ⁊ ira
aſpiduʒ inſanabilis· Ebꝛietas ꝑfidie mĩ
ſacrilegio.populũ dei inuaſit.de qua ſcri
ptum eſt. ꝙ ieiunante Moyſe in montis
coacumine vt legem dei mereret᷑ accipere
ipſe in ei radicibus cibo potuq; repletꝰ

ſurrexit ludere.⁊ deo celi terga vertẽs ido

latra factus eſt. ¶ Ebꝛietas aufert poten
tibus ſapientiã ⁊ potentiã.vñ Olofernis
piꝛincipis militie regis Aſſirioꝝ vino ſe⸗
pulti ſancte Judith cõtinentia non mõ
ſapientiam.ſed caput abſtulit.⁊ innume
rabili dedit exercitui cõflictũ. Itaq; vniꝰ
mulieris ieiuniũ innumeros ſtatuit exer
citus hebꝛeoꝝ. Pꝛopterea Xmbꝛoſiꝰ Ro
manoꝝ laudabat aſtutiam dicens. Pꝛu/

denter romani barbaroꝝ vini hauſtuiin

dulgent.vt in porꝰ ſoluti ⁊ eneruati ebꝛie
tate vincant᷑. ¶ Ebꝛietas eſt inceſtus oꝛi
go. AUñn ſanctus Loth de incẽdio Sodo
me ⁊ Gomorꝛre liberatꝰ in monte.quẽ ſi⸗
bi ſperabat eſſe ſaluti vino inebꝛiatꝰ con
cubitu exarſit filiarũ. Ebꝛietas egeſtateʒ
inducit. O ad quantã egeſtatẽ ⁊ miſeriaʒ
Epulonẽ illum diuitem.qni induebatur
byſſo ⁊ purpura. ⁊ veſcebat᷑ qtidie ſplen
dide.⁊ aperto gurgite vinũ fundebat.con
duxit ꝙ in inferno ſepultus.vt linguã eiꝰ
refrigeraret que ardebat incẽdio aque nõ

meruit ſibi guttam elargiri.¶ Ebꝛietas

paupes inſanire facit.hi quidem in taber
narum foꝛibꝰ.neq; tunicã neq; ſequentis

diei ſumptũ habentes.pꝛo tribunali ſedẽt

de ſũmis pontificibꝰ iudicãtes.ĩmo ⁊ ſi⸗
bi regnare cũctis pꝛeeſſe.⁊ exercitibꝰ im/⸗
perarevident᷑fiũt ebꝛietate diuites.qͥ ſũt
i vitate in opes ſuꝑ terrã.Auꝝ.ſ.imagine
imperfecta.⁊ inſulſis verbis donãt.diſpẽ
ſant pecunias populł.ciuitates edificant
caſtra cõgregant.qui nõ habent caupo⸗
ni.vn potꝰ ſui coꝛpoꝛis ſoluant.feruet vi⸗
nũ in his.⁊ qͥd loquant᷑ penitus ignoꝛãt
diuites ſunt dũ inebꝛiant᷑· Mox vbi vi⸗
nũ digeſſerint. cernũt ſe eſſe mẽdicos · vno

die bibunt multoꝝ dierũ laboꝛes. pꝛob⸗

Solo:.ꝙ vini etiaz magni atq; potẽtes ſie

ſepenumero vino madefiant.vt oĩ popu⸗
lo habeant᷑ deriſui. hac atq; illac tãqᷓ; na

nigia ſine gubnatoꝛe fluctuẽt ⁊ niſi a ſer⸗
uulis excipiant᷑ tãq; vulnere icti in terrã
Defluãt.Alij in equis.alij in curru.alij in
ſcutis referunt᷑.q̊s mane inſignes ſpecta-
ueras.vultu minaces.eoſdem veſperi cer
nas etiã a puerulis ipune rideri. ſine fer
ro vulneratos.ſine pugna interfectos.ſi/
nehoſte turbatos. ſine ſenectute tremulẽ

tos in ipſo iuuẽtutis floꝛe naſcẽte.¶ Oe
penumero ſeipſos necant.nonnũqᷓ; in ca
riſſimos ſeuiũt.ceu Alexander macedo-.
qui cuʒ toti imꝑaret oꝛbi ei temulento ſic

inmpauit vinũ vt ſibi cariſſimũ tranſfode⸗

ret ſeruitoꝛẽ. Nerinde Seneca dicit.Co
gita quas clades ediderit publica ebꝛie⸗

tas.hic acerrimas gẽtes bellicoſaſq; ho2
ſtibꝰ tradidit. hic multoꝝ auoꝝ ꝑtinacia

bello defenſa:menia patefecit.h ↄtuma⸗
ciſſimos ⁊ iugũ recuſantes. in alienũ re⸗
degit arbitriũ · ĩuictos enimacie mero do
muit. cũ ipſe ab illo domitꝰ eſſet. O Ale

xander.tu tot pꝛelia.tot pugnas.tot hye

males eſtiualeſq; intẽperies.quibꝰ victa
tempoꝝ locoꝛũq; difficultate trãſiſti.tot
flumina ex ignoto cadentia.tot mania tu
tũ te dimiſerunt.⁊ bibendi te intẽperãtia
ſubuertit. ¶ O ebꝛietas mare ⁊ pelagꝰ vi

tioꝝTu furoꝛis poculũ.tu ignis litium.

tu mentis venenũ.tu petulãtie magiſtra.
tu ſubuerſio ſapientũ·tu deriſio potentũ.
tu debilitatio coꝛpoꝝ.tu ꝑnities aĩaꝝ.tu
amica demonũ.inimica deo.tu pudentie
reſeratrix.etenĩ Moe pꝛiarcha ſùmꝰ. ⁊ ſen
cundꝰ reſtauratoꝛ oꝛbis ad vniꝰ hoꝛe ina⸗
uaſionẽ tuã.nudauit pudoꝛe femoꝛa ſua.
qᷓ̃ per ſexcẽtos annos ſũma cum pudici⸗
tia ↄtexerat.Cu nature ↄfuſio.tu amiſſio
gratie · tu ꝑditio gloꝛie · tu dãnationis ge
nitrix.tu ſacrilegij inceſtꝰ.adulterij/⁊ oĩs
illiciti concubitꝰ incentiuũ. Perinde vi⸗
ni vſus.teſte Aalerioolim Romanis fe
minmis ignotus fuit. ne ſcʒ in aliquod de
decus laberent᷑.qꝛ pꝛoximus a libero pa
tre intemperantie gradus ad incõceſſam
venerem eſſe conſueuit. Cu ebꝛietas arca

non reſeratnix.⁊ piculoꝝ inductrix. Qui

te hʒ:hõ non eſt.ſed obpꝛobꝛiũ hominũ

⁊ abiectio gentiũ.Qui te hʒ nõ facit pec
catũ.ſed pene eſt ipᷣm pctm̃ Hq; ebuox

ſo
bin
Ne⸗
fort
up
ſie
s
famm
os in
(e
l
ſt⸗
br⸗4
fogir
Mten
uor
ſo.ten
feagin
taeſt
go
mon
coxrn
anp
(
hor
etl
ekeet
le⸗
nor
ſeh
regne
Wotu
Rde
wae
o
1 idn
a.
lig
cio⸗
u
ſatit
Ap
ſonm
end
obtun
kunt
dlg⸗b
must
ynn
D lhebe

u: lig ſe
nntmi
namaliin
MMaßen,
Cnghcie
nenie
Reemenn

wniön
Md Nac
dmulenoſ
iniunſpen
nen dian Co
bia thren
clcoddo⸗
mor ndc
d
s numiͤen
ntcenend
mit da S
nss nh
i in
ntiii⸗,
N nN
artiei
Enmeiee
öagern
Niich
acn,
weeen
eae
m
Bun mnn
pinſnu
R
anin
4 ſmu
bantde
msnlwſ
n ulin
Ptnnsdl
ti honi
h fuotn

uzle.
i

F 0, XXX II

ſo.quid turpius: quid furioſius.quid ra
bidius.quid ign ominioſius.· hinc fetoꝛ ĩ
ꝛꝛe.tremoꝛ in coꝛpoꝛe.ignis in gutture⸗
foꝛnax in ventre.puteus in ſtomacho⸗ in
lumbis ſentina libidinis.hic pꝛomit ſtul

ta.pꝛodit occulta. huic mens alienatur.

facies tranſfoꝛmatur. et cum ad dei fa⸗
ctus ſit imaginẽ.denigrauit ſe vt beſtia⸗
rinm ⁊ demonum fieret imago hos ⁊ ali⸗
os innumeros illecebꝛoſos effectus. ⁊ pᷣ
clare ⁊ eleganter diuus parẽs noſter Au
guſtinus ſumma cum deteſtatione veſcri/
ut .Vnde ad ſacras virgines ita ſcri⸗

it · Ebꝛietas ab anime iniuria incipit et
flagitioꝛum omnim mater eſt.culparum
materia.radix criminum.oꝛigo omnium
vitioꝛum.turbatio capitis.ſubuerſio ſen⸗

ſus.tempeſtas lingue,pcella coꝛꝑis.nau
fragiũ ſanctitatis. Ebꝛietas turpis am=ẽz

tia eſt.inſania voluntaria.ignominioſus

laãguoꝛ. male ſana ebilitatio.turpitudo
moꝝ.dædecꝰ vite.honeſtatis infamia.aĩe

auoꝛũq; ſuoꝝ bñ diuq; ↄgregata atq; in
genti pᷣcio pᷣparata mille modis diſtrahe
re fecit. Ebꝛietas in vtroq; ſexu cũcta ma

la ſꝑ appetit.⁊ nefanda ↄmittit.Ebꝛietas

timoꝛẽ dei aufert.futuꝝ dei iudiciũ/de coꝛ

xe ſe hñtiuʒ tollit. Ebꝛietas vt ait aptus

regna celeſtia appetẽtibꝰ denegat.Ebꝛie⸗

tas tumulento dño tpᷣs furat᷑ dies ſuri
pit depoſiti ſui ñ reminiſcit᷑.⁊ añ illũ poſi

ta.nec mẽte.nec ocuł ↄtuet᷑.famulo vero

non ſolũ fidẽ aufert.ſed etiã fraudũ ⁊ ſer

uitut officio inutilẽ facit. ¶ Quid plui/⸗

ma. In qbꝰ regnat ebꝛietas. nulla rõ. nul⸗

lu gerende vite ↄſiliũ.nulla geſtoꝝ aut le

ctionũ memoꝛia.nec vlila artiũ aut indu⸗

ſtria puidentie.qm ebꝛietas rõnis offu⸗

ſcat iudiciũ.memoꝛiã euacuat.voluntatẽ

depꝛauat·cũctas eneruat potentias: ꝑ eã
toti menti ſuupſiꝰ obliuio generat᷑. Abi
em̃ dñat᷑ ebꝛietas ibi rõ exulat. intellectꝰ

obtundit᷑.oↄſilia deuiant.iudicia ſubuer⸗

tunt᷑.Et in libꝛo de ſalutaribꝰ documen

tis.his vᷣbis nos monitos facit. Fugia/
mus inq t ebꝛietatẽ.ne in crimẽ luxune in
curramꝰ. qꝛ apłus pcepit dicens. Nalite
v inebꝛare vino in quo eſt luxuria. ¶

Di/

nũ enim deus nobis ad leticiqᷓ coꝛdis.nõö
ad ebꝛietatem donauit. Gibamus igitu·

non quantum gula exigit.ſed quanrũ na
ture im becillitas poſtulat. Ne igitur ad
inedelam coꝛpoꝛis noſtri tributum eſt. ad
pernitiem deputemus. Annuncia queſo
tuis in domo tua ſubiectis ꝙ pleriq; per
vinum homicidia. foꝛnicationes. ꝑpe⸗
trgauerunt.nec ipſam moꝛteʒ recuſauerũt.
¶ Mlii per vinum a demonib? capti ſunt
nerb eſt aliud ehꝛietas qᷓ; manifeſtuſimus
demon. Ebꝛioſus putat ſe aliquid opti⸗
mum gerere.cum fuerit ad pꝛecipitia de
uolutus.per vinolentiam amaturad ma
ledicta.⁊ ad conuitia pꝛoximoꝛumæ ima
mutatur mens eiꝰ.⁊ lingua balbutit·hu⸗
iuſmodi enim vir cum ſe putat bibere vi
num. bibitur a vino. plurimi nãq; homi⸗
nes per vinum maximam debilitatem cõ

traxerunt.nec potuerunt conſequi pꝛiſti
nam ſanitatem.quia gule non temptaue

runt ardoꝛem. Et rurſus ſacris virginibꝰ
coꝛruptela. Ebꝛietas vt q̊tidie cernimus
umplaꝝ familiaꝝ q;plurimos labefecit ?
cura gubernationis veæſtitutos ·parentuʒ

ſenbens ebꝛietatem ipſam. vt ſanctq quãẽ

docuerunt virginitatem conſeruare que/
ant deteſtatur hoc pacto. ¶ Ot cũcta in
quit ſummatim perſtringam per vinũ ca

ſtitati ſurreptum ẽ.⁊ plurime a coꝛrupto⸗
ribus decepte ſunt: multe virginum etiã

pellente vino thoꝛi genitalis oblite pu⸗
diciciam ſuam adulteris tradiderunt et
mechis de moꝛte pacte ſunt maritoꝛum.
Quo in plures ĩpellente vino pꝛecipites
indecentibus ſe conuentibus polluerunt
7de genitoꝛibus aut genitricibus. de fi⸗
lijs aut filiabus. de fratribus aut ſoꝛoꝛi⸗
bus.de generis aut nuribus.per nephan

dos concubitus ſibi filios genueruntper
vinolentiam plurimi.plurimeq; a ſancto
pioq; pꝛopoſito exciderũt.⁊ ſui obliti.miſ
ſis honoꝛibus.ignobiles remanſerunt.et

a patris ſedibus pꝛofugi vitam, non vbi

ſumpſerant finierunt. per vinũ foꝛtes ab
infirmi elin ſunt. et in moꝛtem q;plures
ictu muliebꝛi pꝛoſtrati.⁊ inuicti exercitus
vino dominante extincti ſunt.⁊ ſeruitu⸗
tis iugo ſubacti. Innumerabiles iugum
alterius dominationis diu recuſantes vi
nolentia in alienum redegit arbitrium.

Aſſuetudine vini q;plures in inſaniam

conuerſi ſunt. et mentis durante a ⸗
mentia ab humana ſunt conuerſatione

„
ſeiũcti.⁊ ferina moꝛte ⸗ſũpti.Quãplures Eõm entũ viceſimũtertiũ ¶ Ambꝛoſius 4
vini ĩmoderatꝰ exceſſus.ex diuitibꝰ pauꝰ· a
peres reddidit egenos. Infiniti nume0 Z
ro vino impellente iniuſta ĩpiaq; homi-, 1 Ertium pᷣceptũ qð in mõ vinẽdi ⸗ n
cidia cõmiſerũt. Quãplurime vꝛbes duun· ſeruare maxima cũ diligentia de go
obſeſſe. nec capte.cuſtodibꝰ ſomno vuo bemus eſt. ꝙ q;diu ad menſam lnt
qꝙ; ſepultis hoſtibꝰ patefacte ſunt. ⁊ incc pꝛo refectione ſumenda ſumus. attento nſen
dijs cõcremate.⁊ alia multa nephͤda et cio. erectis auribus ſine tumultu.ſine cõ n
innumera ſunt.quibus ꝑ ebꝛietatis viia tentiõe.de his:ſ.ſcriptur:.que nob ſᷣm cõö is
mundus ipſe frequent᷑ veratꝰ eſt. nune ſuetudinẽ legi iubent᷑.lectionẽ audiamꝰ? ſuab
vſq; vexat᷑. Pꝛopterea vinolentiã ⁊ ooem ⁊ hociõ.qm nõ ſolum fauces coꝛpoꝛales 6o
ebꝛietatẽfrẽs mei fugiatis.¶Mãq; ebiie debet ſumere cibũ.ſed etiaʒ aĩa delicioſſo est
tas lzʒ oĩm hoĩm generi mala ſit:ſacerdo- illo pabulo qð verbũ dei eſt · refici debet. chili
tibus tñ ⁊ diuino cultui dedicatis dqna ⁊ qm verbũ dei.vt inquit Apłs.ꝑ auditu ßon
tiſſima.pꝑinde ARlugꝰ.ait.quicũq; erit bo elſt.cuʒ teſte pho.ſenſus audit ſit ſenſus du
noꝛiſacerdotali pꝛeditꝰ. ꝓpximus fuerit diſcipline.iõ aures ipſe.nõ quidẽ exterioo deere
ebꝛietati.vicinꝰ eſt vltioni.⁊ ab eis qͥ deo res quibꝰaffectꝰ eſſe nõ poteſt.ſed aures multi
ꝓximant.ſi fuerint te mulenti.pꝛocul nõ coꝛdis exuriant.hoc ẽ affectẽt ⁊ concupi- lgenn
ſunt vindicte.qᷓ̃ ſeuiant. Ergo quiſqͥs di ſcant audire verbũ illnd dei ſacratiſſimũ diahl
uino munere ↄſtitut? vinolentus acceſſe Multa in huioſalutifeni mandati paucis eni
rit ad ſacramenti celebꝛationẽ:moꝛtis cõ verbis cõpꝛehendunt᷑ myſteria.q minim ⸗ gekw
ſequende nõ habetdilationẽ. At crude ſunt ſilencio pᷣtereũda. Itaq; videamꝰ? e benſck
lem igit᷑ necem. vobis moꝛdax effugite vi explicemꝰ caritati vꝛe iſia qad fieri poteſt tun
nũ.nec vobis de via potandicontinentia & ſingula verba.vt nõ mõ noſtri pᷣcepton cegt⸗
blandiamini. qm̃ Hoe vir ſũme ↄtinen-/ acumẽungenij. ſʒ erga nos filios ſuos ar nus
tie nõ inebꝛiatꝰ eſt diluuio inebꝛiatus ti; entiſſimũ noſtre ſalutis intelligamꝰ de⸗ docl
eſt vino.qᷓ;; ille naturã vini ignoꝛabat. ſigderium. iubet igit᷑ dũ reficimur a nobis ſaptn
Mõ enĩ ante potauerat. Sed vos didici lectioneʒ audiri.vt dei nobis in lectione gudan
ſtis in illo.qͥd cauere debeatꝭ.Loth etiã loquentis reficiamur ſuauitate.⁊ magis mvoſi
q̃ inter ſod omitas vixerat ↄtinentiſſimus guſtũ interioꝛis hoĩs ad illam ineffabilez nos n
in mote ſalutis.q;q; per deceptionẽ filia- dulcedinẽ diuine maieſtatis deguſtandã ſnebi
rũ a vino deuictꝰ inceſtũ cum eis cõmiſi dDirigamꝰ.qᷓ; fauces.dentes:guttur⁊ vẽ⸗ Cett
Aultis ergo nõ decipi · vultis nõ cireum trem ad ſumendũ putribilem cibum pꝛe/⸗ inen
ſcribi vultis nõ irrideri.a ſomno non ca/ paremꝰ. hic nepe ſepiſſime nauſeam gene ſapi
piamini.vultis ab illo non capi.eſtote ſo rat. cũ digeſt ſuerit rurſus relinqͥt eſu Ang
bꝛij ſitis ↄtinentes.fugite vinũ qð oculos riem. illa vero ſic delectat ⁊ ſatiat aiaʒ· v P⸗
letali pondere claudit. Si non vultis vꝛi oĩ ſublato faſtigio: oĩ ſitiq; extincta vniũ thẽ
ad ignem nolite accedere · Fugite pluſᷓ ſi ſui deſiderij i compos efficiat᷑. hic coꝛ doc
ignem vinũ.ſi vꝛi nõ vultis cõcupiſcẽtia · poꝛalis ⁊ terrenꝰ cibus ventrem implet ⁊ neg
Imitemini nõ Loth in monte.vbi vino grauat · illa cõplet mentẽ ⁊ ſubleuat. hic ſe Oeg
madefactꝰ eſt. ſed pᷣceptoꝛẽ noſtrũ Augu penumero infelicẽ facit refectum.illa feli/⸗ nch
ſtinũ q̃ ſuis cũ fratribus in eo habitans. cem ⁊ beatum facit intellectũ.Hinc ſan⸗ abi⸗
pane oꝛdeaceo ⁊ aqua· vt liber deo ſamua ctus Dauid dicebat. Guſtate ⁊ videte q; doant
laret᷑ · content? eraat. fuauis eſt dns.beatꝰ vir qui ſperat in eo. goſal
— G SS è BHinc beatꝰ Auguſtinꝰ.de flumine lo⸗ Aut
¶Eert viceſimuſterttꝰ ¶ Auguſtinus quens deitat aiebat. Si quis de fluuio lih
— ppparadiſi biberit. cuius vna gutta maioꝛ ẽ ſene
VAm acceditis ad menſã.donece omni oceanonil ſibi reſtat niſi vt oĩs ſi mple
inde ſurgatis . qð vobis pᷣm ↄſue ts in eo extincta ſit. Et Saluatoꝛ noſter ferde
inẽ legit᷑.ſine tumultu ⁊ contẽ ſecum ad puteum loquenti Samarita/ Gieben
tionibꝰ gudite.Hec ſole vobis fauces ſu ne dixit. Si quis biberit ex bac aqua niſeer
mant cibũ.ſed ⁊ aures eſuriqt verbũ dei. ſitiet iterum. Si quis autem biberit de men

5 (Ainen

Gnnöng

idlgn
Muilnenn
ennn irc
, genhſn
ANNRNdend
Auetscndo
ccztin iot
dachttiad
t Zls geudti
8mr ſeſani
wrientan
get ſgabns
ſatt ape
dabonſini
nmrüus
iacäm
ucant
ni wnjapn
Wos ſcst
neeliandd
onmenchs
nchan eae
Elindffnl
sginid
ers: W
amnn
enauſann gen⸗
nisteliitci

—

aqua quãẽ ego dabo nõ ſitiet in etemum⸗
Aqua aũt xpᷣi aqua ſalientis ẽ in vitã et᷑⸗
nam.aqua xpᷣi munera ſũt ſpũſſcti.aq̃ xpᷣi
gratia ⁊ gloꝛia xpᷣi eſt. ad quam hic per
lectionẽ.obſeruantiãq; ſuoꝝ mandatoꝛũ
diſponimur.cum vᷣo noſtre moꝛtalis car

nis veſtimenta depoſuerimꝰ:eq cũctis ex

pletis affectibꝰ ſuſcipiemꝰ. dicente ꝓpha
iſatiaboꝛ cũ apꝑuerit glia tua. Qui ĩ alio

pᷣs dño decãtauit. Veniãt mihi miſera⸗

tões tue ⁊ viuã.qꝛ lex tua meditatõ mea ẽ
cui lex dei meditatõ ẽ. Nic teſte Ambꝛo·
p̃ſſto ſũt miſcedie.vt viuar ĩ e᷑nũ. Et rurſꝰ
Dauid. Btüs vir qͥ ĩ lege dñi meditabit᷑
die ac nocte. ¶ Sed quo qͥs ſine lectiõe
venlet ad meditationẽ nam qͥ meditat᷑ in

lege erudit᷑ in lege.⁊ quem lex erudierit.

dnñs ꝑ lectionẽ erudiuit.qͥ locutꝰ eſt legez

nõ eni aliud eſt nob deũ loqui.qᷓ; ꝙ ipſe
q̊j eſt veritas infallibił.ſapientia incõpꝛe⸗
henſibił.mẽs infinita.⁊ intellectꝰ vnico in

tuitu oĩia cõpꝛehẽdens nob legat.nos do

ceat.erudiat ⁊ illuĩet. Jõ ſcriptũ eſt. Bea
tus queʒ tu erudieris dñe.⁊ de lege tua
docueris euʒ. Audiamꝰ g fratres diuine

ſcripture lectionẽ libent audiamꝰdeuote-

audtamꝰ attẽte.ne tm̃ offendamdoctoꝛẽ
nos ſuã ſapientiam docẽtẽ. iſcamus ⁊

nos in lege meditari. vt poſſimus abſq;
ſine btĩficari. non aduocemur ſecularibꝰ

illecebꝛis.nõ occupemur mundanis ipe-
dimẽtis.ſed ſꝑ ad legẽ dei ſimꝰ attẽti.qm̃

ſcriptũ eſt.Os iuſti meditabit᷑ ſapientiã.
⁊ lingua eiꝰ loquet᷑ iudiciũ. Idem aptus
Maulꝰ docuit obᷣuandũ cum ad Timo
theũ ſcripſit · Attẽde lectiõi exhoꝛtatiõi.et
doctrine. lectio enĩ frequẽs nec intẽmiſſio
ne aliq̃ᷓ deſtituta doctrine munꝰoperat᷑.
Oꝛigenes etiã vir certe eruditiſſimꝰ.nũqᷓ;

vt Hieroꝰ.refert ſine ſacre ſcripture lectõe
cibũ ſumebat. Pꝛeceptoꝛ etiam nr plꝰhſᷣ̊ʒ
docuit exẽplo qᷓ; ſcripto/ipᷣe enĩ ↄditoꝛ le
gis ſaluatoꝛis ſequẽs veſtigia nil nob im
ꝑauit faciendũ.qð ipᷣe pꝛiꝰ abũdãtiꝰnõ
feẽ̃. Hũc aũt ritũ ⁊ modũ legẽdi ad mẽſã
a ſenioꝛioꝛibꝰ viris doctiſſimis didicit. q̊
rũ pleriq; oẽs tanta cuʒ dulcedine mẽtis
reꝝ diuinarũ cum reficiebant᷑ lectiões au
diebant.vt ſumẽdi cibi ſepenumero obli⸗/
uiſcerent᷑· Et q;qᷓ; oibus lectio atq; in le
e meditatio perutilis ſit.regularibꝰ tũ ⁊
acris dedicatis myſterij s. his pᷣſenim.

Zalijs p̃ſunt ſope eſt necia. Cuiꝰ röem
apfts Paulꝰ? ad Litũ ſcribens his verbis
inducit. Debet inqͥt eᷣs amplecti eũ.qui

ſm doctrinã eſt fidelẽ ſermonẽ vt potens

ſit exhoꝛtari in doctrina ſana.⁊ eos qͥ cõo/

tradicũt arguere.qð vtiq; ſollicite atq;ʒ in

tente meditatõis ẽ. nõ ꝑfunctoꝛie lcctio/⸗
nis. ¶ Et vt noſtre ſatiffaciamꝰ pollita⸗
tioni.illud qð noſter exoꝛdit᷑ pᷣceptoꝛ.cũ
ſcʒ acceditis ad menſaʒ plane inducit. vt
edẽdi bibendiq; ſeruet᷑ cõitas. ſeruari au
t᷑ẽ non põt.ſi plures diuerſis in locis:diũ
ſiſq; tpibꝰ pᷣparent᷑ menſe. Sed q̊ enĩ pa
cto frẽs mei ſił in menſa lectionẽ audiet⸗

ſinon ſił eodẽq; in loco reficiamini.Ma
gna igit᷑ ẽ in ilo monaſterio abuſio ⁊ põ

deroſa religionis trãſgreſſio.in q̊ ꝑtiales

fiunt menſe. Innumera enĩ ex hoc ⁊ exe⸗

crabilia ſequunt᷑ mala. Hanq; unpꝛimis
fundamentũ debilitat᷑. ⁊ o vtinam nõ de
ſtruat᷑ religionis. Fundamentũ eni vere

⁊ appꝛobateq; religionis eſt ipſa cõitas.
Scrptũ eſt eni in actibꝰ Apłoꝝ. Et id/⸗

dem mandatũ eſt a noſtro pꝛe pꝛecepto
re.ſint vobis oĩa cõia.cõia autem eſſe nõ

poſſunt.que diuiſa ⁊ pꝛopꝛia facta ſunt.
Diminuit᷑ deinde caritas que nõ niſi coi

cari oĩa depoſcit.Haſci᷑ murmur. Etenĩ
tali ꝑtiendi genere alij abundant.alij vo

eſuriunt inde murmura oꝛiunt᷑.qm̃ iuxta
Pꝛophetã. qui nõ fuerit ſaturati murmu
rabunt. Conſumuntur monaſterij bona
Detractiones:coniurationes.clamoꝛes.
conuitia maledicta deniq; imnnmere ex
inde oꝛiunt᷑ inſolentie. Vna igit᷑.⁊ cõmu
nis fratnbus.qui bene valent.⁊ qui ſedu
lo in mõaſterio cõmoꝛant᷑.debet eſſe mẽ

ſa. Pꝛo infirmis autem ⁊ boſpitibus ex⸗
hibenda caritate.plures fien.tam regu⸗
la ꝙᷓ noſtri oꝛdinis inſtituta iure admitti
turqm̃ caritas que imperatrix eſt omniũ

virtutũ omnia ſuffert. Si autem cũ ali⸗
qua cõis vel particularꝭ neceſſitas id ad⸗

mittat.vt plures fiant in monaſterio mẽ

ſe.in vnaquaq; hoc ſemandum eſt man⸗

datũ.vt ſine tumultu ⁊ contentiõe qui nn

ea fuerint/ſine tumultu ⁊ contentiõe au⸗
diant lectionem. ¶ KCum vo ſubdit.do⸗

nec inde ſurgatis:lectionis per totã mẽ⸗

ſam continuitatem aperte inſinuauit.qm̃
quẽadmodum vnd ↄtinuaq; coꝛꝑis ita ⁊
mẽtis dʒ eſſe refectio. Multum q̊ʒ oĩ tꝑe

eontra quaſcũq; tptationes lectiõis vo/⸗

let aſſiduitas. TPerinde beatꝰ Ambꝛoſiꝰ
git. Quando in afflictiõis tꝑe ſumꝰ.⁊ qᷓ
timur aduſis.meditatio nobis in lege ſit
ne imꝑatos ꝓcella temptationis aff ligat
athleta niſi exercitio paleſtre pꝛius fuerit
aſſuefactꝰ non audet ſubire certamẽ. An
gamus g̊ oleo lectionis noſtre mentis la

certos. Sit nobᷣ tota die ac nocte exerci/

tij vſus in quadõ celeſtium ſenipturaruʒ

paleſtra.artuſq; animoꝝ noſtroꝝ ſalubr

ſpiritualiũ ferculoꝝ eſca ↄfirmet.⁊ cũ ad
uerſariꝰ aſſiſtere cepit· ⁊ puluere nos ſue
æ tłẽptationis aſpꝑſerit.ſtemus intrepidi·
(

der hoc auteʒ qð adiecit. Qð vobis ſᷣm

ↄſuetudinẽ legit᷑.indicauit nõ vniuſcuiuſ
ꝙ; arbitrio.ſed ſᷣm ſuperioꝝ pꝛm cõſueta
⁊ lauda bilia inſtituta legant᷑.quelegen/⸗
da ſunt. Netuſiiſſimis autẽ in menſa le⸗
gendi nitus ceu in ſanctoꝝ pĩm legit᷑ in⸗
ſtitutis.Hõ de egyptioꝝ ſolũ.ſed de cap
padocum typo ꝓfectus eſt.a quibꝰ tum

pꝛopter cõpeſſendam ocioſam confabula

tionem.tũ pꝛopter ↄtentiones euitãdas
tũ pꝛopter refectionis mentis habendaʒ.
tũ deniq; pꝛopter capeſſendã ſpiritualem

exercitationem:ſicut Johanni Caſſiano

placuit religioſe ſancteq; fuit inſtitutus.

Singula autez hec begtus Augꝰ.in hoc

mandato cõſcripſit. am in eo qð di
cit. Sine tumultu.̊ eſt cũ ſilentio ocio⸗
ſam confabulationẽ nobis caueam iubet
qð in ſcða regula expꝛeſſius demadauit
dicens Oẽs ad menſam ſedentes taceãt
gudientes lectionẽ. hanc taciturnuatem
tanto ſtudio ſenioꝛes patres ſemabãt.vt
cred eret᷑ apud eos hoc religionis man/
datũ inter cetera tenere pmatum. cui ſen

tentie viſus eſt aſſentire Augꝰ. cuz dirit
in libꝛo ſermonũ. Silentium frẽs caniſſi

mi int᷑ cetera vobis in heremo ſumme eſt

neceſſariũ. Omne enĩ qð non edificat in

periculum vertit᷑ dicentiũ ⁊ audientium.
lingua enĩ noſtra ſenſum ſequat᷑ ⁊ ratio⸗
nem.nõ voluntatem. Mon enim debemꝰ
tiñ oculos clauſos tenere.ſʒ ⁊ linguas in
fra dẽtes ſeruare illeſas. Sermo enĩ vanꝰ
vane cõnſcĩe iuder eſt.q̃lis enim es.tales
ſermones loqu er: talis ⁊ mens cõpꝛoba
tur.⁊ qᷓlis fueris in factis.talis cõpꝛoba⸗
ueris in vᷣbis.ſtultus enĩ valde ẽ qui non
pꝛiꝰ verbũ ducit ad linguam rationis.qᷓ

educat ad linguã oꝛis.qualis ẽ bõ in mẽ
te:talẽ verboſitas depingit in oꝛe:verboſi
tas hoĩem ↄducit ioculatoꝛẽ humane na

ture.dignitatẽ deponit.honoꝛes ſibi ra⸗

pit.inimicos infinitos acquirit.infljmat
deniq; lingue mobilitas in adoleſcentia
ad iocoſa in vinili etate ad fraudulenta.

ſʒ in ſenili ad detractoꝛia.¶ Reſtrigẽda

tat᷑ flmꝗ·ſurculus ne creſcat in ſiluꝭ.gut
ta ne creſcat ĩ fontẽ. maius ẽ deniq; frẽs

linguaʒ refrenare qᷓ; caꝑe ciuitatem.qꝛ id
inſultat exteriꝰ.ſed iſtud intertꝰ. h ſumũt
urma ) teipſuʒ.ſed ibi de alieno. Sũma
tũ verecũdia eſt.⁊ depᷣſſa deiectio nõ poſ
ſe linguã refrenare.⁊ vile non poſſe ligare
mem bꝝ. Ecce lingua egredi q̃tit.motuzʒ

perqrit. tu vo o monache ꝑ tꝑantiq ipſa

refrena · appone ei penſulũ icrchie

de eã maturitate diſcretiõis lingua

tu periculũ iminens es.tu lutum ꝓducis
diſcoꝛdiã ſepe ſpergis.ꝓditionis venenũ

7 detractionis paris.⁊ ad infernũ qͥ tibi
credũt ↄducis. O monache cognoſce lin
guã neq; ⁊ fuge eam.deſpice eã.ſi potes
cõfunde eam ſʒ volo te inſtruere tuã lin⸗
guam bñ loqui. vis bñ loqui da eimode
ratũ modum. pcioſa enĩ lingua nõ nouit

niſi ᷣba diuina ſemꝑ ↄſtruere · O qᷓ; ſctm̃

eſt os vñ ſemper celeſtia erũpũt eloquia.
O monache ↄſidera te reddituꝝ rõem de
oĩ verbo ocioſo.⁊ tanto maioꝛem quãto
minꝰ es obligatus.non enĩ in foꝛo ſed in

cella habitare debes.nõ familiã.ſed fam ·

liaꝝ aĩias oꝛone paſcere debes.non igit ẽ
tibi neceſſe nõ multum loqͥ.nec int᷑ hoĩes

2zuerſari.nec mercãtias pertractare.vt vi⸗
uas.nam mercantiã iu monacho vſuraʒ

occultam exiſtimamꝰ.Ama igit᷑ o mona/⸗
che ſolitudinẽ.multitudinem vᷣo fuge.ne
compᷣhendaris vᷣbo.ac etiã ↄfundaris in
facto.Et ſi interrogatꝰ fureis meliꝰ eſt ti

bi a ſingula rũdere bꝛeuit᷑qᷓ; diutiꝰ in mo

rando vᷣba criminoſa ꝓlixius extendere.
verboſitas eni quid aliud ẽ qᷓ; ſemen qð
fructũ nõ facnt. verboſe erubeſce ⁊ cõ
ſidera tuã grandem miſeriam.qͥd eni ali

ud eſt qᷓ; ſal infatuatum qð ad nullũ va
let condumentũvere tu infructiferus ſe ?

in fructiferos facis qui te libenter audiũt
O vᷣ̈boſe mẽdax.qͥ vᷣitatẽ raro dicere vo⸗

luiſti.o eloqᷣx cogſce teipᷣm:naʒ loqͥ nũqᷓ

eſt gr bee pua fauilla.ne in magnã ver⸗

anbe

diſcen
tigs’:
ſce yo
Mloe
nenubu

cdtu.

aular
ofaber
Vrrling
tenp⸗
torotren
ſuannch
Glt uge

tnmenat

fucgz no⸗
boſuns ⸗
neſlenn

üctad

keftage⸗
no cop
iſgeld
ſeuaue
vnoc
ma vor
ſtods
niges.
niſtia
7gudtn
vemal⸗

gulhn
as
Nedep
ocſo
mone
ens Q
leeſea
copelang
pophe
Popte

Rtes in

ſutts
nſcke
Gentij. .
gmenti.

itaſc

nonemn

Wonis fe

iu i⸗

enng din
4daemon
mpſelan
ineg
ehunniſ⸗

nin
dsOnenn

niomn ſelc⸗

Rnenisna

1Miiniei
mauſm
ruimagiit
n n
nii
050
ciji
MarNN
aen lal⸗
nin on
mli ſetfnt
Nsenic
Nnetede
NeNN
ae,
1ℳ
.
Ani ininin
nohlil
ödudtin
usamnin

li zena

Nkenhetti

uni git⸗
Gnnlin

waſct

elbehte
inn Nicgeſn
nnßbic⸗

Jo. XXXIIII

erubelcis. neceõſidefas quid ſed quantũ

dilcere poſſis.nõ menſuras verboꝝ ſentẽ
tias.ſed tm̃ vt ſatieris. O verboſe erube-⸗

ſce.qꝛ oĩno cognoſceris qͥdagis.nam tua

ↄditio eſt occulta manifeſtare nota in cõö

uentibus pᷣdicare:ſed ſi neſcis ſomnias ĩ
auditu.fingis te ſcire qo neſcis.vt libẽter

audiaris a cunctis. O artifex mẽdacioꝛũ
o faber fabularumlege qð in pᷣs.dicit᷑.qꝛ

vir linguoſus nõ dirigetur nec diliget᷑ in
terrã pꝛomiſſiõis o monache ⁊ tu diligẽ
ter attendas.nã qui nõ refrenat linguam
ſuam.huiꝰ vana eſt religio.qui nõ cuſto
dit linguũ ſuã monachus nõ eſt.qui aũt
moderat linguã ſuam pꝛudẽtiſſimꝰ eſt.ve
ruſq; monachꝰ ẽ. Muic aſſentitus ẽ Am
bꝛoſius qͥ in pꝛimo officioꝝ libꝛo aſtru/
xit ſilentiũ a nobis potiſſimũ foꝛeadiſcẽ⸗

duũ atq; diligent᷑ ſeruandũ qð magno ⁊ ir

refragabili legis dei oĩpotentis teſtimo⸗

nio cõpꝛobauit dicens. ¶ex dicit. Audi
iſrael dũm deum tuũ.Hon dixit loquere

ſeu audi.ideo Eua lapſa eſt.qꝛ locuta eſt
viro.qð non auòierat a dño deo ſuo pꝛi⸗
ma vox dei dicit tibi.audi.ſi audias cu⸗/

ſtodias vias tuas.⁊ ſi lapſuses cito coꝛ

riges. In quo eni coꝛrigit iunioꝛ viã̊ ſuũ
niſi ĩ cuſtodiẽdo vᷣba dei. ¶ Tace g̊ pꝛiꝰ

⁊ audi.vt nõ delinq̃s in lingua tua.gra“-

ue malũ eſt.vt aliquis de oꝛe ſuo condẽ⸗/⸗

net᷑.Etenĩ pꝛo ocioſo verbo reddet vnuſ

quiſq; rõem.quanto magis ꝓ verbis ini/

quitatis ⁊ turpitudinis.grauioꝛa ſũt eni
verba pꝛecipitatiõis qᷓ; ocioſa:ergo ſi pꝛo
ocioſo verbo rõ poſcit᷑.q̃nto magis ꝓ ſer
mone ipietatis pena exſoluit᷑. ꝑindeſapi

ens Catho optimeputanit pꝛimã virtu⸗
tẽ eſſe compelſcere linguaʒ.qui autem nõ
cõpeſcit.ſed vir linguoſus ẽ.nõ vt inquit

pꝛopheta.diniget᷑ in terra.neq; q̊ʒ diliget

Pꝛopterea fratres mei in cenobijs habi/

tãtes in mẽſa.⁊ ſingulis alijs in locis cõ

ſtitutis ſtudeamꝰtenere ſilentiũ.qm̃ ex eo
naſcit᷑ quies mentiũ.ſurgit pꝛofectus ſtu
dentiũ.contẽplatiõis deuotio ſumit au⸗

gmentũ.cultus iuſticie exoꝛit᷑pax.tranàl

litaſq; domꝰ ſeruat᷑ ecõtra ex ſilentij ſolu
tione mẽtis inquietudo.vagꝰ diſcurſus.
ꝑturbatio ſtudij. oꝛationũ ceſſano.deuo
tionis remiſſio.contemplatiõis ꝑditio.li

tes.iurgia.contentiões.rixe.detractiões.
bonoꝝ moꝝ colluuio:⁊ deniq; oim ouun

tur decremẽta virtutũ. ⁊ eo pacto cũ cre⸗

ſcere in virtute religioſt us dẽat ſal vanuzʒ
⁊ in fatuatũ qð ad nullũ valet condimen
tũ effectus:in pꝛecipitiuʒ labit᷑.⁊ detenioꝛ

efficit᷑ ſecularibus.Ob eam rẽ ſanctꝰ doa
ctoꝛ Ambꝛoſiꝰ eodeʒ in libꝛo.vt ſuꝑioꝛis
ſnĩe eius verbᷣ vtar dixit· Quid pᷣ ceteris
debemus diſcere q; tacere.vt loqui poſſi

mus.ne pꝛi me vox pdẽnet mea.quã ab
ſoluat aliena.Scriptũ eſt enim ex verbis

tuis ↄdẽnaberis.qͥd opus ẽ igit᷑.vt pꝛope
res periculũ ſuſciꝑe ↄdẽnationis loquen
do.cũ tacendo poſſis eſſe tutioꝛ. ¶ Cõ⸗
plures vidi loquendo in pctm̃ incidiſſe.

vix quẽq;ᷓ tacẽdo.ideoq; tacere noſſe.qᷓ;
loqui difficili ẽ.ideo pythagoꝛas h̊ ſuis

in ſtudijs decretũ ſtatuit:vt ad ſeptenniũ
vſq; iuxta numerũ ſeptẽ liberaliũ artium

uullus ſuoꝝ diſcipuloꝝ de his q̃ abipſo
Diſcebat rõem poſtulare auderet.ſed fidꝗᷓ
ſuis daret vᷣbis.q̊uſq; ſingula ſua audiſ⸗

ſet pᷣcepta· Scðo etiam phᷣo.ita in ma
trẽ obfuit vniꝰ verbi pꝛolatio.vt deĩceps

ſub ſilentio ſꝑ fuerit philoſophatꝰ. Aliꝰ

ne ad loquendũ lingu ſolueret calculuʒ
ſuo ſꝑ geſtabat in oꝛe. Johõnes q̊ʒ os au

ri.vt de noſtnis dicamꝰ.pꝛopt᷑ elationis

verbũ in adultenum ⁊ homicidiũ lapſus

õmodo velut qdrupes per nemoꝛa peni

tens mutꝰ ingemuit. Dauid etiã pꝛophe
ta ſummꝰ.ne inter ſirepentiũ crebꝛa cera
tamina.⁊ deceptiõis tumultus ſermo ali

quis offenſiõis eiꝰ ab oꝛe excederet.tace

re ꝓpoſuit.⁊ intra ſe ipſe tacitꝰ cõferebat
legẽ ſibi taciturnitatis ĩponẽs dixit. Po⸗
nq cuſtodiã oꝛi meo.vt nõ delinquat lin
gua meaæ cũ taceret.inimici eũ clamoꝛe
magno velut inſolentes. vt loqueret᷑. et
eas de ſua q̃litate faceret certioꝛes puo⸗
cabãt dicentes.ſi de potẽtia pᷣſumis.ecce
vides te eſſe victũ. Ipſe aũt tacens ↄuer
ſus ad dũm loqbat᷑ dicẽs. Om̃ in te dñe
ſperaui.tu exandies me dñe deus meus.
qꝛ dixi.ne aliqũ exultẽt in me inimici mei
Suſannã qʒ nullũ magis iudiciũ ſue ca
ſtitatis inuenit qᷓ; ſilentiũ.dns etiã ni ien⸗
ſus xpᷣs in paſſione tacens.oĩm operabat᷑
gram ⁊ ſalutem.

lium ſtabilitatis fundamentũ. amate igi
tur. ſilentiũ fratres mei. ponite cuſtodiaʒ
oꝛi veſtro. imitemini tantoꝛum viroꝛum

4
4*

— 15
1.

9

ran ntem. igit᷑ validu ſcutum m
circũſpecte munitionis ſilentin. D fideæ—l

veſtigia : pfecti nempe viri 7 ſapientis 2

vnꝰ ex ſeptẽ ſapientibꝰ. cũ alijs loquenti

bus taceret interrogatꝰ. an ꝓpter vboꝛũ
inopiam.an qꝛ ſtultꝰ eſſet.ipſe ſileret.re⸗

ſpodit ſtult? ſilere nõ põt.linguam cohi

beo.qm̃ dixiſſe me aliqn penituit.tacuil-

ſe vo nunq; O rñſuʒ viro dignũ.duo do
cumenta indelebili memoꝛia digna vni/
ca mſione ꝓtulit. ¶ Et ſane aliqn dixit.⁊
non ſꝑ.qm̃ ſicut incauta ⁊ ſuperuacanea

locutio meroꝛẽ pit. ita indiſcretũ ſilentiũ
mrecuperabile damnũ ſepenumero gin⸗
gnit. Atrũ q; em̃ tacere ſcʒæ loq̊ͥ vᷣtutis ?

ſ cũ opus eſt.⁊ fruetũ affert in vſuʒ aſſu
mit᷑.aliqu otiens em̃ nimia taciturnitas
ſtulticie a cribit᷑.⁊ doloꝛem affert. Unde
ſcriptũ eſt. Ve mihi qꝛ tacui.ſic ⁊ vꝓᷣboꝛũ
nimietas ad furoꝛẽ refert᷑.qm̃ in multilo/⸗
xit.Cempꝰ loquẽdi ⁊ tempꝰ tacẽdi.⁊ rura
ſus. hõ ſapiens tacebit vſq; ad tpᷣs.⁊ rur
ſus pomũ aureũ in lecto ebumeo. vᷣbuzʒ

p.solatũ in tꝑe ſuo.qð nimiruʒ pꝛeceptoꝛ

noſter Auguſtin? non ſolũ ſcriptis verũ
etiã exemplo docuit.HNam cũ docere po⸗
pulu.monere fratres.arguere ⁊ increpa⸗
re hereticos:.ei opꝰ eſſet.⁊ pꝛo fide expedi
re videbat᷑.ſilebat minime quinimo dies
nocteſq; ducebat inſomnes.vt tanqᷓ; leo
rugiens ↄfunderet aduerſarios.fidem de
fenderet malos obiurgaret.et bonos in
opibꝰ roboꝛaret. Cum aũt ↄſentaneũ ſta
tutũq; adueniret tpᷣs. ſieut cuʒ alimenta
ſumeret cũ ⁊ diuine maieſtatis meditaret
myſtena.nil ſibi poterat gratius eſſe ſilẽ⸗
cio ·¶ Eontentiones aũt noxias euitas
Ddas innuit in eo qð dicit.⁊ ↄtentionibus
O q; grauis ⁊ ꝑiculoſa eſt in om̃i gene/⸗
re hoim ↄtentio.que vt excellenti doctoꝛi
Ambꝛo.placuit. nil aliud eſt q; impug/⸗
natio vᷣitatis. ⁊ ↄſidentia clamoꝛis eam
igit᷑ vbiq; ⁊ ſꝑ.⁊ cum om̃ibꝰ fugiamꝰ.ex
ↄtentionibꝰ em̃ neq; vtilitatis.neq; ho⸗
noꝛis quippiaʒ poſſumꝰ adipiſci. Hanq;
ↄtra parẽ ↄtendere anceps eſt.cũ ſuꝑioꝛe
furioſum.cũ infenioꝛe ſoꝛdidũ.maxie aũt
ↄtra fatũ ⁊ ebꝛioſum ↄtentionẽ inire.Nã
vt Caſſiodoꝛus inqᷣt.abſentẽ ledit q̃ cum
ebꝛio luigat. Sit ergo ſmo nr̃ad om̃es
grauis.ſit modeſtꝰ.ſit verax. ſit deniq; in
numero.pondere menſura conſtitutis

quio nõ deeſt pctm̃. Pꝛopterea ſapiẽs di

Etenim vt diſſertiſſimꝰ doctoꝛ Mierony

mus ait. Qui modeſte alloquit᷑ pꝛoximũ
gratũ accipit reſponſum.⁊ qſi de vbenbꝰ
in quibꝰ lac querebat butirũ expꝛimit.ſed

qui incepto verbo rixã ⁊ diſcoꝛdiq ex ſu⸗

pemo coꝛde poꝛuocat.quaſi neceſſaria in

de emungens.ſanguinẽ elicit. iuxta illud
qui vehementer emungit.elicit ſanguinẽ
æ qui pꝛouocat iras pꝛoducit diſcoꝛdias.
Pꝛopterea per Salomonẽ dicit᷑.qui di
mittit aquã caput eſt iurgioꝝ aqua pꝛo⸗

pꝛie dimittit᷑ cum lingue fluxus effrenaẽ

ſed dimiſſoꝛ aque iurgioꝝ caput efficit᷑.

qꝛ per lingue incõtinentiam diſcoꝛdie oꝛi

go pꝛopinat᷑. ¶ Ob eam rẽ idem Salo⸗

mon ait. Mollis ſeimo frãgit iram dur?
autẽ ſuſcitat furoꝛem. Et qm̃ in cõuiuijs
prꝛopter ventris ingluuiem· ⁊ vini fumoſi

tates ad cerebꝛũ aſcendentes.nonnunq;

pꝛopter inuidentiã maioꝛis.aut delicatio
ris annone interdũ pꝛopter miniſtrantiũ

incuriam.oꝛiri cõtentiones cõſueuerunt.
pꝛo his cõtentionibus tollendis.acꝓ de
tractiõibꝰ.que ſepiſſime de abſentibꝰ na⸗

ſcunt᷑ in menſa.cauendis atq; euitandis

diuꝰ ſolertiſſimuſq; parens noſter.velut
magne cautionis magiſter inſtituit · vt tã

diu fratres cõticentes lectionem audiant
in menſa.qᷓ;diu eoꝝ duret refectio · Et nõ
ſolum hoc mãdauit in regula.ſʒ vt nemi⸗

nem ſuam poſſit latere intentio.hos in ti
tulo menſe.a cũctis legendos verſus de/⸗

ſcripſerat. Quiſqͥs amat dictis abſentum
rodere vit̊. Manc menſam indignã no⸗

uerit eſſe ſibi. qð quidem pꝛeceptum taq;

optimꝰ legiſlatoꝛ adeo accurate ĩ ſuo ob

ſeruari volebat edulio· vt nullo pacto fer
re poterat.vt etiã coepiſcopi in eo loque⸗
rent᷑ quinimo ſi vel ad detractões.velad

cõtentiones eos cõtigiſſet ſoluere linguã
adeo acrit᷑ eos obiurgabat. vt eis diceret.

aut hos delete verſus.aut veſtra cõpeſca
tis labia.aut hinc in malo abeatis rem.⁊
qnq; ipſe tanto in eos furoꝛe pꝛopter lin
gue relaxationẽ replebat᷑.vt de mẽſa di⸗
ſcedens in ſtudiũ ingrederet᷑. Statuerat

inſuper. vt Poſſidontꝰ inquit. hic celeſtꝭ
vite inſtructoꝛ.maximꝰ. vt ſecum cõuiud
tes poculoꝝ pꝛefixum haberent numeru

quoꝝ tot pꝛiuabant᷑.quot leuia etiq ver⸗
ba pꝛoferrent.

tis re fectionẽ. ⁊ in ſpnalibus exe citatio⸗

ſeclt .

b lt

uni
Ged e
ſeon
zinik.
vdpn⸗
dwoa
mens⸗
agred
receh
ſanui
nin
miri
nonſa
ſeͤaf⸗
fer q⸗
guͤn
mente

dgd m

bin
cote

laſt

ſremi

ſunt dr
Bean⸗

1 nd.

nouſt

Adid

W
d
nenr
vir
ceci
l⸗

bonz

ni cſ.
diente
unpat
kefert⸗
coidis

co hern
utgodn
Uderbeng
nepumtt
Edägſ⸗
Anarſiun
. lmld
Aulngun⸗
rdicgge
dictnd
ras
–
ꝛpncht,
n dicnenn.
eidenn
fotrande
tcñnchri⸗
nnn inot
usdoNNu
1urdaicne
mmnſmmi
scöſuctan
dsdcNN
abſenabo
Nqh atitnds
Snoſen Ren
niſttut n
wonen MN
reofiij
uben⸗
mobosn
ocecs e
ecnathenn
mn tndi,
eceprnte
enarin

pinen ahlt/
Nicits iili
ſoluaelngi⸗
Ktedit
reſnchdn
Pebenneſche
vueſennOH

9

rihdi
e

Jo. XxxV

nem. ſane Intellexit eñ huius mdati ad-

iecit rõnẽ dicens. Nec ſole fauces ſumãt

cibũ.ſed ⁊ aures exuriant vᷣbum dei. Illi

exuriũt vᷣbuʒ dei:q̃ illud audire deſiderãt

Sed ad ipᷣm audiendum alij mouen vt
ſolũ eoꝝ demulceant᷑ aures.alij vt adiſcãt
in ilł.q̃ didicerint.vel ꝓ euitãdis tedijs
vel ꝓ mundi gloꝛia acqrenda.vel ꝓ pariũ
T lucro ſe exercet.Alij vt eoꝝ reficiatur

mens.⁊ diſcãt quid euitare qdq; obſerui
tare vebeant.pꝛimi ab ipᷣa lectione vacui
recedẽtes.nullũ in ea hũt affectũ.nulluʒ

ſentiũt ſapoꝛem:nullũ acqrunt ꝓfectum
nã quicqͥd audiunt facile admittũt hi ni/

mirũ ſibi ve diuini vᷣbi lectione iudicium
non ſalutẽ repoꝛtant.neq; exuriẽtes ſunt

ſed aſpernãtes.qm audire ⁊ nõ intellige-
re. qͥd eſt aliu dqᷓ; negligere. Etem̃ ſi às
audiat ⁊ nõ intelligat ſimił factus eſt iu-
mento lyre ſonum audienti. Alteri ⁊ q̊ ſi
ad mundũ videant᷑ ꝓficere.tñ diuini ver
bi pᷣmiuz non aſſequunt᷑qm̃ non ꝓ cadu

co terrenoq; ↄmodoſed ꝓ conſequendo

celeſti munere illnd eſt audiendum. .=0

ſtremi dũtaxat perfecti ſunt auditoꝛes.hi

ſunt ve quibꝰ ſalnatoꝛ in euangelio dicit
Beati audiunt verbũ dei ⁊ cuſtodiunt

illud. Quippe Dnina vkor cuſtodi
tio.ipᷣa eſt pꝛeceptoꝝ adimpletio.fruſtra

eñ̃ cuſtodiunt᷑ memoꝛia. niſi cuſtodiant᷑
⁊ vita.hi ergo ꝓpꝛie exuriunt vbuʒ ci.hi

gaudiũ.bi leticiã. hi mentis ſaturitatẽ. hi

veniq; veram btitudineʒ recipiũt. Juxta

ſaluator ꝓmiſſa. Beati qui eſuriunt et ſi
tiunt iuſticiã.qi ipᷣi ſaturabunt᷑.q ſcʒ.ſic

retinent illud.vt faciant qᷓ iubent᷑ ꝑ iÄ5ßm.
vñ dñs ipſe ꝑabolam de ſemine.qð aliund

cecidit ſecus viam. aliud cecidit ſupꝛa pe
trꝗ.aliud inter ſpinas.⁊ aliud in terram

bonã.diſcipuł aperiens.inqͥt terram bo⸗

nꝗ eſſe illos.q ĩcoꝛde bono ⁊ optimo au
dientes verbu dei retinẽt.⁊ fructũ afferũt
in patientia petraʒ aũt ⁊ ſpinas ad illos
refert.qͥ vel in fide ficiunt ꝓpter eoꝛum

coꝛdis ariditatẽ.vel mũdanis ſuffoctur

curis ꝓpter pungentes auaricie ſpinas.
dce quibꝰin altero nr̃e diuiſionis membꝛo

fuimꝰ locuti. ꝑ viam aũt intellexit illos.

q̃ audiunt ſed nõ intelligunt. ſi intelli⸗
gunt negligũt illud/ ꝓpterea inqͥt. venit

Dia bolus ⁊ tollit ꝓbuʒ de coꝛde eoꝛũ.ne

credẽtes ſalui fiant.quos in pmo nĩe ꝑ⸗

titionis loco poſuimꝰ.q̃re ſic exurire dèn
bemus verbũ dei vt ſaturemur:nam iõ ſa
turabimurqꝛ pꝛiꝰ exuriuimus. ¶Exuri⸗
endo enĩ hõ efficit᷑ dign.ꝰvt poſtmodum
ſaturet᷑.pꝛimuʒz ergo debemꝰ pꝛeꝑare coꝛ
noſtrũ ad eſuriendũ ⁊ deſiderandũ verbũ
dei.tũc ſuperceleſtis veniet gratia.q̃ nos
intꝰ ꝑfundat.⁊ dulcedine atq; ſapoꝛe ſpi
ntali reficiat. vt delectet nos cũ cythare/⸗
do ⁊ ſymphoniario noſtro Dauid cãta-
re.qᷓ;dulcia faucibꝰ meis eloquia tua ſuꝑ
mel oꝛi meo. bonuʒ mihi lex oꝛi tui ſuꝑ
milia auri ⁊ argenti. Et ſane ⁊ pulcre in
quit diuinũ eloquiũ dulciꝰ eſſe milibꝰ au
ri ⁊ argenti melius.qm̃ in ipſo.fons oĩs
dulcedinis ſcaturit. In ipſo oĩs bonitas
relucet.in ipſo oĩs decoꝛ reſplẽdet. Nñ
ipſum. vt inſlibꝛo de qõnibus euãgelioꝛũ
Alugꝰ.inquit.Dñi verbũ lucidũ eſt can⸗
doꝛe veritatis.ſolidũ fumitate eternitat.
æ vndiq; ſui ſimile pulcritudine deitatis
Pꝛopterea quiſqͥs verbo dei paſcit᷑.ter⸗
renũ pabulũ non q̃rit.nec enĩ põt panem
ſeculi cõcupiſcere.qui pane reficit᷑ ſalua⸗
toꝛis. Hec ventris.vt ait Ambꝛoſiꝰ.curaʒ
habere poterrt qͥ alimentuʒ verbi celeſtis
acqͥrit. qm ipſum eſt oim refectio que ſa-
ginat aiam.que ĩpinguat viſcera.ipſum ẽ

ꝛoboꝛat᷑ ad pugnã. q̊ pꝛemunit᷑ ad victo⸗
riã.quo victoꝛ parit triũphũ. q tiumpha
toꝛ: iocũditate potit᷑ ipſum ẽ q̊ iluminat
ad cognitionẽ cui init᷑ ad virtutẽq̊ͥ refoꝛ
War ad ſapientiã .cui adheret ad decoꝛẽ
cui maritat᷑ ad facunditateʒ. quo fruit᷑ ad
eternã felic tatem.ꝑ ipſum ſi in coꝛde reti
net᷑ a laqueo.a via pꝛaua.a ruina.⁊ oĩ li/
berãt᷑ pcipitio.defendit᷑ periculo. ⁊ oĩ de
ſtituit᷑ malo:q̃d enim mali pati põt queʒ
cuſtodit deꝰ.cui inhabitat deꝰ. Uñ La⸗
ctantiꝰ.cuſtodit eni deꝰ pium hominẽ ab
oĩ malo:At enim verbũ deiqð dedeſt a te
recedet minime.ſi ei in tuo coꝛde habita
culum peparas. ¶ Oqᷓ; pia igit᷑ diligen
tia verbũ dei tractnndum eſt. O qnto de
ſiderio deſiderandum. quanto nitoꝛe ſu⸗
ſcipiendũ.quanto ſtudio cuſtodiendum
Quid eniĩ ipſo maiꝰ:quid pꝛeſtãtiꝰ.quid
meliꝰ.quid ſublimius.quid iocundiꝰ.qͥd
deniq; põt efficientiꝰ excogitari.MNã per
ipſum celos.terrqq; creauit altiſſimꝰ. per
ipſum genus humanũ redemptũ eſt. der

cui ſi aĩa ↄſentiat.coꝛriget᷑ ad ſalutẽ · quo

Sm alligato ſathana de infer eripuit öõ

dã. Quid plura.verbũ dei Hiniuitꝭ a peſ
lſundatione liberauit ſacꝝ cetũ apoſtolo

rũ effecit.Eunuchũ regine candacis alle

xit.Koꝛneliũ Dionyſiũ Areopagitã Vi

ctoꝛinũ oꝛatoꝛẽ maximum. aulum Au
guſtinũ.grecos.latinos.⁊ demuʒ omnes
mũdi nationes ad xpᷣi fideʒ ↄuertit.per-

inde doctoꝝ pꝛinceps Auguſtinꝰ quaſdã
ſanctimoniales interrogat. Quid vobis

plus eſſe videt᷑.verbũ i.aut coꝛpus xsbi.
Di vultis veꝝ rũdere.hoc vtiq; dicere de

betis.ꝙ non min ſit verbũ dei. qᷓ; coꝛpꝰ

xp̃ᷣi. ⁊ iõ non minꝰ eſt reus qͥ verbum dei

negligenter audierit.qᷓ; ille qͥ coꝛpus xpᷣi
in terra ſua negligentia cadere permittet.
hinc Marthe ſoꝛoꝛ Maria non tã reue/⸗
renter qᷓ; attente ſecus pedes dni audie⸗

bat verbum illius. hinc diſcipuli emaus

quanq; qͥs loqueret᷑ ignoꝛarent. coꝛ ar⸗
vens habebãt ad ea.que vexpᷣo expone⸗

bant᷑ ·hinc xpᷣo in templo loquente.om2n
nis populus ſuſpenſus erat audiens il⸗
lũ.hinc Eglon rex.mox ſuo ſurrexit e ſo

lio.⁊ velut attonitus audiuit aioth dicen
tem. verbum dñi habeo ad te o rex. hinc

Eſdra legis vꝓba ſine intermiſſionea ma
ne vſq; ad meridiẽ legente ↄticuitomnis

populus.aureſq; erectas attentaſq; tene
bãt. ¶ Hinc ab Auguſtĩo qᷓ; alte quanq;

eleganter dictũ eſt.letabit᷑ coꝛ noſtruʒ.ſi

mentibꝰ exurimus Cum em̃ aliq̃ ſuauia

apponunt᷑ in epulis noſtris letantẽ᷑ fau-/

ces:querentiũ cibum. Cum varie coloꝛa

ta.blandeq; depicta apponunt᷑ aſpectibꝰ

noſtris.letant᷑ oculi querentium aliquid
vigdere liminoſum.letant᷑ aures querenti
umicantũ.letat᷑ olfactus querentiũ odo/

rem gratũ. Sed letet᷑ coꝛ querentium do

minũ.pꝛoculdubio ſingula q̃ expibentur
Diuerſis ſenſibꝰ.noſtros ſingulos ſenſus
delectãt. Neq; em̃ vel ſonꝰ clectat aſpe⸗

ctũ vel coloꝛ auditũ.Coꝛdi auteʒ noſtro
Dñs ⁊ lux eſt.⁊ vox eſt.⁊ odoꝛ ⁊ cibus eſt.
2⁊iõ om̃ia eſt.qꝛ nihil hoꝝ eſt. Eſt lumen
coꝛdi noſtro.ecui dicimꝰ. in lumine tuo vi

debimꝰ lumen. Eſt ſonꝰ coꝛdi noſtro.cui
dicimꝰ. Nuditui meo dab gaudium ⁊ le⸗
ticiam.Eſt odoꝛ coꝛdi noſtro.de q̊ ðꝛ.xpᷣi

bonꝰ odoꝛ ſumꝰ. Si autẽ cibum quentis

qꝛ ieiunaſtis.beati qͥ eſuriunt ⁊ ſitiunt iu

ſucii· De ipſo auteʒ dño noſtro iemu xro

dietum eſt.qꝛ factus ẽ nobis iuſticig ⁊ ſa⸗

pientia.Ecce epule pᷣparate ſunt. Juſti⸗

cia xpᷣs eſt.cibus eſt. quem ſentit oĩs qui
fauces ſanas habet interioꝛes hois. Ci
bus eſt qui ſeipſum cõmendans ait.Ego
ſum panis viuus qͥ de celo deſcendi. Ci
bus eſt qui reficit nec deſficit.Cibꝰeſt qui
eſuriẽtes ſatiat:⁊ integenimanet.Cũ hinc
ad menſas vꝛas diſceſſeritis.niſi tale mã
ducabitis:qͥd ad iſtas epulas cõucniſtis.
bene igit᷑ mãducate.ſed cũ audieritis. bũñ
digerite.bene mãducat.⁊ male digenit q̃
audit verbũ dei ⁊ non facit.HNõ enim du
cit vtilẽ ⁊ dulcem ſuccũ ſed cruduʒ ructat
in digeſtiõe faſtidium nec miremi ꝙ coꝛ⸗
da noſtra ſic epulant᷑.vt ⁊ ipſa reſiciant᷑.
⁊ nõ minuant vnde reficiunt᷑ Coꝛpoꝛali

bus oculis noſtris deus talem cibum de

dit.HNam lux iſta cibus eſt oculoꝝ.haclu
mina noſtra paſcunt᷑.Et ſi quis in tene
bꝛis diutius fuerit.tãqᷓ; ieiunij eius defi

ciunt oculi.perdiderunt enim hoĩes ocu⸗

los ſedendo in tenebꝛis. Hec aliquid ir

ruit oculis.nec aliquis qͥſqᷓ; percuſſit.nec
bumoꝛ alienꝰ influxit.nec puluis nec fu⸗

mus ꝓducit᷑ homo poſt tenebꝛas.⁊ nõ vi
det quod videbat.oculi eius fame moꝛtui
ſunt.cibum ſuũ.hoc eſt lucem non ſum
do defecerunt. Et iſta lux qᷓ videt᷑ bbo
minibus.omniũ paſcit oculos.⁊ aſpectꝰ
videntis per eã reficit᷑.⁊ lux integra per-
ſeuerat· Si duo videant tanta permanet
Si plures videant tanta ꝑmanentvide/⸗

at diues. videat pauper.equalis ẽ omni⸗/
bus.nullus in ea limites figit. Impletur

pauperis inopia.vacat diuitis auaricia.
Nũquid enĩ qui plus habet.plus videt·

gut pꝛolato auro pꝛeoccupat pauperes.

⁊ emat ſibi quod videat.vt ille non habe

at. Si talis cibus eſt lux coꝛpoꝛea ocu⸗

lis noſtris · quid eſt deꝰ mentibus noſtt
Aurium quidem cibꝰ eſt ſonꝰ.⁊ ipſe qua
lis eſt. Ecce loquoꝛ caritati veſtre adſunt
aures.adſunt mentes.Duo quedam no⸗/

minaui aures mentes.⁊ in eo quod lo⸗

quoꝛ duo quedam ſunt.ſonus ⁊ intellen
ctus ſimul ferunt᷑ ſimul ad aures perue⸗
niũt. Sonus remanet in aure.intellectꝰ
deſcendit in coꝛ: Excellentius intellectuʒ
amare debemus· Sonus eſt quaſi coꝛpꝰ
Intelleetus ẽ quaſi animus . Sed ſonꝰ
vt aurẽ percuſſerit.aurẽq; tetigent.tran⸗

i-

ſue
ſen

leel
pon
diun
plu

1
hei
ile

Md
geren
necet
ſtde

tend
dim

ſung
les.
mul
nibi
Mce
torüt
um
infere
lir
zad
minde
foſed
O

duur
te⸗

ſis

heti
ſent
loꝛgi
uero
guaſn
ci
mltto⸗
s N
me

lerape
neng
Tac
Inel

nchunde
brbel
uisin tene⸗
ni aus deſi
mnboicoc
Reilaust
gmaſi
lis ere/
ehus 1on
unenani
NN
iad
s,tuß
nte en,
a hananc
nanenle
isinnd
bnſſn
s⸗
Gni
1
unhie
uuit

Jo. XXXVI

ſi non reuocauit. Het adhuc ſonat. Ita
enim ſyllabe pꝛeeundo ſibi.⁊ ſequendo
ſuccedunt ſecunda nõ ſonat niſi pᷣma trã

ſierit.· Verũtamen quãqᷓ; ſit quoddam

tranſitoꝛium. magnum hʒ miraculũ Ec
ce enim ſi vobis exurientibus panem ap

ponere non ꝑueniret ad ſingulos totus.
diuideretis vobis qð poſuiſſem. et q̃nto

plures eſſetis.tanto minꝰ haberetꝭ. M0

do aũt ſermonem pꝛofero vᷣba inter vos

⁊ ſyllabas non diuidit.nec ſecatis ßᷣmo
nem meũ · vt alius tollat iſtam ꝑtem aliꝰ
illam.⁊ ſic ꝑticulatim⁊ minutatim aa ſin

gulos quouſq; qð dico ꝑueniat.ſed totũ
audiunt duo.⁊ quotquot veniunt totum

audiunt om̃ibꝰ ſufficit ⁊ ſingulis inte
ger eſt.pꝛeparat᷑ ad audiendum aur tna
nec ea fraudat vicina auris aliena. Si H
fit de v̈bo ſonanti ·qd fit de vbo omnipo/
tenti. Quõ enim vox iſta noſtra aurium
oim audientium ſingulis tota eſt. ⁊ apè
ſingulos tota eſt. Hec tot ſuut mee vo-

ces.quot ſunt veſtre aures Sedvna vox
multas aures implet:non diuiſa.ſed om

nibus tota.Sic cogitate vbum dei totuz

in celis totum in terris.totũ in ang lis.

totũ apud patrem.totũ apud vᷣgineʒ: to
tum in eternitate.totũ in carne. totuʒ ad

inferos. cum viſitaret.totũ in paradiſo.
q̊ latronem tranſtulit. Hec dixi de ſono.

q̃d ſi e intellectu aliqᷣd dicam. Et quãůto

minꝰ eſt qᷓ; verbũ dei.Ecce em̃ ſono ꝓfe⸗
ro.ſed cũ pꝛotulero iam.iam non reuoco
Si volo audire alterũ ſonum pꝛofero ·et
cum ipſe tranſierit ꝓfero alteꝝ: aut ſilen⸗
tium ↄſequet᷑. Intellectu vo ⁊ ꝓfero ad
te.⁊ teneo apud me.⁊ inuenis qð audi⸗
ſti.⁊ nõ ꝑdo qð dixi. Intellectꝰ ergo ma⸗
net in coꝛde meo.migrat ad tuum.nec de

ſerit meum verũtamen cũ intellectꝰ ineſt
coꝛdi meo.⁊ volo.vt inſit etiaʒ coꝛdi tuo

quero.q̊ ad te tranſeat. ⁊aſſumo ſonum
quaſi vehiculum.⁊ quaſi impono intelle

ctũ.⁊ pꝛofero.⁊ ꝑduco.⁊ doceo.⁊ non a⸗

mitto.Si potuit hoc facere intellectꝰ me
us voce mea non potuit verbuʒ dei de

carne ſua. Ecce em̃ verbum dei.deꝰ apud
deum.ſapia dei manens incommuta biliꝰ /

ter apud patreʒvt pcederet ad nos. Car

nem quaſi ſonuʒ queſiuit.eiq; ſe inſeruit

⁊ ad nos pꝛoceſſit.⁊ a patre non receſſit.
Intelligite ſapienter hoc quod audiſtis.

omnem ſonum.omnem intellectum.ideo

ſumopere deſiderandus eſt. ⁊ ad eum in
hiandum. vt letetur coꝛ quereutium dũm
letatum ſatietur.ſatiatum gloꝛificet᷑. glo

rificatum beatum exiſtat ſine fine. Non

igitur fauces ſoluʒ ſumant cibũ.ſed men

tis aures affectent verbum dei. Hon tm̃
coꝛpoꝛalis mẽſe.ſed celeſtis debemus eſ-

quantum ſit. quale cogitate. et de do
maio:a ſentite. Dincit ille omnem lucez

ſe participes. Et quidem quanto pꝛeſtan

tioꝛ eſt anima q; coꝛpus. tqto illius nos
delectent alimenta qᷓ; coꝛpoꝛis. Audia2

mus ergo verbum dei fratres feruenter.

Audiamus ſi poſſibile eſt iugiter. ſi non
ſaltem frequenter. Audiamus ſine tumul

tu.ſine ↄtentione.ſine cõtradictione. Ru

diamus fide affecti.ſpe commoti.carita⸗

te inflammati.Audiamus cum reuerenꝰ

toꝛes tm̃.fallentes voſmetipſos.quoniaʒ
ſi quis auditoꝛ eſt verbi.⁊ nõ factoꝛ.vt ra
tionem ſubiungẽs ait. hic comparabitur

tia attentione.⁊ cũ debito pꝛopoſito ada
implendum . que per ipſum iubentur. iu⸗
xta diuiapoſtoli Jacobi mandatum di⸗
centis· Eſtote factoꝛes verbi = non audi

viro conſideranti vultum natiuitatis ſue

in ſpeculo.Nqq; conſiderauit ⁊ abijt.⁊ qᷓ

lis fuerit mox oblitus eſt. Quiautem in
lege perfecte libertatis perſpexerit.⁊ in ea
permanſerit non auditoꝛ obliuioſus fa⸗

ctus.ſed factoꝛ operis hic beatus in facto

ſuo erit

nõ debet alijs moleſtum eſſe. nec
iniuſtum vid eri eis.quos alios fecit con
ſuetudo foꝛtio:es.necillos felidoꝛes pu
tent.qꝛ ſumunt quod non ſumũt ipſi.ſed
ſ pouus gratulent᷑.qꝛ valent qð nõ va

oõmentũ viceſimũquanũ ¶ Ambeoſi

Aanum mandatum circa victuʒ
ſeruandum eſt. vt foꝛtioꝛes ⁊ ro⸗
buſtioꝛes coꝛpoꝛe.moleſte nõ fe⸗

f 2

”

7 Vi infirmi ſunt ex pꝛiſtina cõſue
tudine.ſi aliter tractãtur in victu

K

rant. nec imniuſtũ eis videat᷑.ſi hi qui inſir
mi ſunt ex pꝛiſtina ⁊ antiqua conſuerudi

ne miſericoꝛdius tractantur in victu.iĩmo
qm validioꝛes ſunt:maioꝛẽ in ſe abſtinen

tie ſeruare rigoꝛeʒ.⁊ alioꝝ non mõ equo

aio ſufferre imbecillitatẽ. veꝝetiam pluri
mü eis compati · plurimũq; miſereri de⸗

nõne ipſa eſt caritati cognata.Haʒ quid
aliud eſt miſcvia niſi aliene miſerie que⸗
dã in noſtro coꝛde cõpaſſio. ſed qͥd eſt cõ
paſſio niſi vt Auguſtinꝰ ait. pia triſticia.
ſildici põt beata miſeria · Et bñ inqᷣt beata
miſericoꝛdia.qꝛ ea qui pꝛeditus eſt.beatꝰ

eſt. dolet qnippe cõpatiens de ꝓrimi ma
lo.⁊ ſi põt delet illud.⁊ eius neceſſitati li

benti aĩo ſubuenit.ſed nũquid hec mune
ra ſunt caritatis. Ob eam rẽ xpᷣs in euan
gelio miſericoꝛdes beatos eſſe dicit· ⁊ ob
miſericoꝛdi quã in pꝛoximũ gerunt.ſeg
patre oĩm miſericoꝛdiarũ.⁊ deo totius cõ
ſolationis miſericoꝛdiaʒ ſuſcepturos eſſe
aſtruxit dicens. Beati miſericoꝛdes.qm̃
ipſi miſericoꝛdiam conſequent᷑. Hã miſe
ricoꝛdia tm̃ obtinet efficacie.vt auctoꝛem
ſuũ ſine pꝛemio eſſe nõ patiat᷑.vt tantum

miſerentis augeret᷑ meritũ.quantũ miſe⸗

ricoꝛdia ipſa auget᷑· Idcirco ad eã facien

dam vnuſquiſq; vigilantiſſimꝰ eſſe debet

Et qᷓ;q; miſericoꝛdia appellata ſit ex eo.
ꝓꝙ miſerum coꝛ faciat alieno malo cõdo/⸗
lentis.nullus tñ ita liber ẽ ab oĩ miſeriaj.
; qui miſericoꝛs eſt · qᷓ qui ſubuenit ino
pi.qͥ eſurienti cibos pꝛeſtat.qui potum ſi
tienti tribuit.qui nudũ veſtit.peregrinuʒ

tecto recipit.cõpꝛeſſũ liberat.docet igna

ros.ſolat᷑ afflictos.remittit iniurias.cu⸗
rat infimos.⁊ deniq; humanitatẽ ſuam
vſq; ad ſepulturã poꝛrigit moꝛtuoꝝ. Vt
iglit᷑ liben a miſena ſimꝰ.miſericoꝛdes ſi⸗
mus. ¶ Si autem nris ꝓximis miſericoꝛ
diam exhibere negabimꝰ. cunctis pꝛocul
dubio miſerijs obꝛuti erimꝰ. Peride Au

guſtinꝰ ait. Si eni vis impetrare miſeri⸗

coꝛdiaʒ dei eſto miſericoꝛs.Si tu negas
hoĩ cum hõ ſis humanitatem. negabit ti
bi deꝰ ſuam diuinitatẽ · Hequaq; indiget
de te. tu autẽ indiges deo.nihil a te pe⸗
tit ille.vt beatꝰ ſit.tu autem niſi ab eo ac
ceperis.beatꝰ eſſe nõ poteris.Oð ab illo

accepturꝰ es queris. nihil ex his q̃ condi

dit:ſed tibi dat ad fruendũ ſe ipſo cõdito
re.quioĩa ex nihilo fecit.q̃ illud eſt· qͥ ni⸗
dil melius nihilq; maius põt excogitan

ꝓpterea admonitio diuina. neq; ceſſaux.
neq; tacuit vnq; . quo minꝰ in ſcripturis

ſanctis.tã veteribus q; nouis ſemꝑ ⁊ vbt

q ad miſcdie oꝑa dei popnlus ꝓuocet᷑.⁊
„ ſiqquidẽ vt etiã ſi fieri poſſit in ea exhiben
bent. Que enĩ maioꝛ virtus miſericoꝛdxia
modo eſt ab exceſſibꝰ liberata.dũ omnia
ſint odioſa cũ tranſcenderint modum: ſo

da modũ non teneat. qm ſola miſcðᷣia tm̃

lum miſcdᷣia terminum nõ habet ipſa. vt
Auguſtinꝰ aſſeuerauit tantus eſt.cuiꝰ ni

mietas placet. cuius enoꝛmitas oblectat

cuius laudabilis põt eſſe pꝛofuſio. Sola
itaq; miſcdia eſt. que quãto ad maioꝛa ꝓ

ceſſerit crementa. tanto amplioꝛ eſt/ vt ſi⸗
bi laudem.⁊ in dño tribuat credulitatem
à miſeratoꝛ ⁊ miſericoꝛs eſt: longanimis
multe miſericoꝛdie:⁊ verax.quare cum
nobis tempꝰ eſt. cũ dei adiutoꝛium adeſt

cũ in noſtra ptãte conſiſtimꝰ.bona opera
faciamꝰ. ¶ Cũ enim tranſierit tempꝰ bñ

operandi.nõ reſtat niſi tempꝰ recipiendi

Memo tibi dicturꝰ eſt pꝰ reſurrectionem

moꝛtuoꝝ in regno dei.fro geeſurienti pa

nem tuñ. egenos vagoſq; induc in do⸗

mũ tuam.qꝛ nõ inuenies eſurientem:nec

egentem. Hemo dicturꝰ eſt. Veſti nudũ

vbi omniũ tunica imoꝛtalitatis erit. He⸗

mo dicturꝰ eſt. ſuſcipe peregrinũ.vbi oẽs
in partia ſua viuent. Hemo dicet. viſita
egrũ.vbi ẽ ſempiterna ſanitas. Hemo di/
cit.ſepeli moꝛtuos.vbi moꝛs nllła erit.iſta

oĩo pietatis officia in vita eterna neceſſa

ria nõ erũt.vbi ſola pax erit. ⁊ leticia ſem

piterna· q̊ hic cõpatiamur.h̊ miſereamur

hic pietatis exerceamus obſequia. hic in
paupꝑes.hic in miſeros. h in egrotos cõi
ciamꝰ oculos.hic nros patefaciamꝰ pal⸗
mas. Cuiꝰ pectꝰ tã ferreũ.cuiꝰ coꝛ taʒ
lapideũ.vt gemitꝰ non expᷣmat. lacrimas
nõ effundat.cũ pꝛoximi vł amici moꝛbũ
vel interitũ intuet᷑.vt patienti nõ compa

tiat᷑.tbolentibus nõ condoleat.Hã ipſe
Jeſus cũ vidiſſet Mariam ⁊ iudeos plo
rantes.infrem uit ſpiritu turbauit ſemet⸗
ipſum ⁊ lacrimatꝰ eſt. YOpſe oſtendẽd e mi

ſericoꝛdie ſue gratia:que ꝓpꝛietas eſt dei.

lepꝛoſos mundauit.cecos illuminauit.a

demonibus oppꝛeſſos liberauit. curuatã
ererxit mulieremmutis loquelã.ſurdis au

ditũ.aridis viroꝛẽ.claudis inceſſum.pa⸗
raliticis firmitatẽ.⁊ deniq; oĩ generi lanꝰ

guentiñ reſtituit ſqmitate. Et quid pluta

egtelut
enſayen
sſengew
lspoocti⸗/
nackheben
AnGat

Wdüonne

Non
ahn
ckadn
mitgscdenn
Rodi Ho
tomg
N aedrun
r. aaran
orumn c0
bongepen

rtno'di

eoed
imerhoner
Amnantg
Bndocin
Naan. Ren
ini 0es
ode N
SS
nuN
cann hen

“

Sjmn ite
AaaN N
nt
lolar Hi e

1¹ ndeospe

Jo. XXXVII

auctoꝛ fecit pietatꝭ. At nobis miſereret᷑.
ſui miſereri nõ voluit vt nobis ĩidulgeret.

Sibi nõ pepercit. vt nos ſanaret a plãta
pedis vſq; ad verticem capitis nõ fuit in
eo ſanitas.vt noſtrã deleret moꝛtẽ.ꝑ noi⸗
bis moꝛi ñ duditauit. voluit igit᷑ cruci af
figi.volult in ſepulchꝛo recõdi.voluit ad
inferna deſcendere.voluit a moꝛte reſur
gere.voluit celos aſcendere.volu t para

clitũ mittere.⁊ oẽm deniq; ſuã peregrina

tionẽ facere voluit.vt erga nos ſuã inex⸗
plicabilem infinitãq; oſtenderet pietateʒ.
Meditemini igit᷑ fratres clementiam
ſaluatoꝛis:cõtemplemini miſciam redẽ
ptoꝛis.attendite ad pietatẽ gloꝛificator⸗
Et q; miſericoꝛs pat᷑ · ⁊ q; longanimis ſit
dñs cõſiderate. Quid tã longanimũ.qͥd
tã multum in miſcðia. peccat᷑ ⁊ viuitur:.
accedũt peccata ⁊ auget᷑ vita.blaſfemat᷑
q̃tidie.⁊ ſolem ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊
malos. Vocat vndiq; ad coꝛrectionẽ vo
cat vndiq; pniam.vocat beneficia largiẽ⸗
do.vooat tempꝰ viuendi imꝑtiundo.vo/⸗
cat perlectoꝛẽ.vocat ꝑattractioneʒ.vocat
ꝑ intimã cogitationẽ.vocat per flagelluʒ
coꝛrectionis.vocat ꝑ miſcdiam conſola⸗
tionis.longanimis eſt ᷓ dñs.⁊ multe mi
ſericoꝛdie eius. Adiſcamꝰigit᷑ frẽs a tam
bono tãq; miſericoꝛdie. magiſtro miſeri⸗
coꝛdiã impẽdere.ſequamur veſtigia eius
MHã quid de no bis erit.ſi ſaluatoꝛ noſter.
clemens piꝰ ⁊ miſericoꝛs fuerit.⁊ nos mi
ſericoꝛdiã negauerimꝰ. MHonne ſi miſeri⸗
coꝛdiã clauſerimꝰ viſcera.claudet᷑ nobis
oĩno xpᷣi ianua.Hã vt pꝛeceptoꝛ nr Au⸗
guſtinꝰ in ſermõe de miſcdia ſcribit. Mi
ſericoꝛdia ẽ poꝛta dñi.⁊ iuſti intrabũt in
eam.hec nouũ teſtamentũ illumĩat. ⁊ ve
teris rigoꝛẽ extenuat.h̃̊ eſt lignũ q̊ Moy
ſes aquas dulcoꝛauit.hoc ẽ ſal quo Eli⸗
zeus ſterilitatẽ exterminauit.hec ẽ farina
qua Eliʒzeꝰ moꝛtem q̃ in olla erat extirpa

nit.hoc ẽ oleum. qð ſamaritanꝰ infundit
vulnerato.hec ẽ aqua Joꝛdanis qua cu⸗

rat᷑ lepꝛa Naaman ſyri.hic eſt ſola virtꝰq̃

diuidit int᷑ crudelẽ ⁊ pium.int᷑ regem ⁊ ty

rannuũ. Ham pꝛopter eã ſanctus Joſeph
fratrum ſuoꝝ oblitꝰ fuit ĩiurie Dauid rex
benigniſſimꝰ. filij perſequẽt deflebat de⸗
mentiã.diua Monica ſui filij Auguſtini
iminentẽ deploꝛabat dãnationẽ.Augu⸗

ſtinus ianuarij lugebat finalẽ impeniten

tiam. pꝛopter eam Paul⸗ aptus dicebat
Quis infirmat᷑ ⁊ ego nõ infirmoꝛ.qͥs ſcõ

daliʒat᷑ ⁊ ego nõ vꝛoꝛ.pꝛopter eã Moy⸗
ſes a deo petijt. vtaut ſuo ꝑceret popu⸗

lo. aut eũ de libꝛo vite deleret.pꝛopter eã
idem pater Auguſtinꝰ diuine ſupplica⸗
uit maieſtati. vt aut iĩpios ꝓfugaret Gar
baros.aut eũ de huius vite medio tolle⸗
ret.pꝛopter eã Abꝛaham cunctãdo petijt
Deu contra nefandiſſimos hoĩes miſeri⸗
coꝛdit᷑ agere. ¶ Sed diceret quis ex vo⸗

bis ecce in monaſterio ſumꝰ. paupes vi⸗
dere nõ poſſumuspupillas et viduas cõ

ſolari nõ valemus.moꝛtuos ſepelire ne⸗
quimꝰ.qũo miſericoꝛdie opera facimus.
Audiatis in ſermõe de miſencoꝛdia opti
mi ꝑꝛeceptoꝛis reſponſionẽ ſue queſtiois

Ipgſe eni ibi inqͥt.Et ſi in ſeculo nõ habi⸗

tatis.nec gentiũ cõmertium habere debe
tis.miſcðie tñ opera bene exercere pote⸗
ſtis.oꝛando.obſecrqdo.⁊ p pupillis ⁊ oꝛ
phanis depꝛecãdo.qð ſi ſatis eſſe nõ vi/
det᷑.penſare debetis.qũo in monaſterio

centũ ⁊ plures hahitatis ſimul.hoc ad ul

los dicebat q̊s in monte ſub eiꝰ cura den
gẽd os cõgregauerat.ſed nos ad vos oẽs
qui eiꝰ ſub regula degitis.ſimul cũ eo di
cimus.HNũquid ſepe infirmamini. Nun
qd ſepe a dya bolo ⁊a mũdo tẽptamini.
Nuũqnid ſepe affligimini.nũq̃d ſepe pa⸗
timini.nũquid ⁊ ſepe moꝛimini. Int᷑ vos
ergo poteſtis pietatis opera exercere.Nõ
tempꝰ.nõ locus.nõ conditio.nõ pꝛofeſ⸗

ſio.nõ quecũq; res alia a vobis tollit. vt

int᷑ vos miſericoꝛdes eſſe non poſſitis.
Quando igit᷑ pꝛopt᷑ egritudinis vetuſta
tẽ aliqͥd aſpicitis fratribꝰ viis delicatior
exhiberi.nõ modo non moueri.turbariq;
aĩo.ſed eiꝰ potius cõpati miſereri.⁊ in qᷓ
bus poteſtis ſubuenire debetis.nec illos
felicioꝛes putetis.qꝛ ſumũt qð vos nõ ſu
mitis.ſed ipſi potiꝰgratulemini.qꝛ vale⸗
tis qð non valẽt illi:Nãq; meliꝰ eſt abſti⸗
nere qᷓ; ſumere. Hã illud virtutis h̊ infir⸗
mitatis ẽ. Gꝛatulari ſibi quiſq; dʒ · do

no diuine gratie tã ſanus ẽ ⁊ validus. vt

poſſit ſibi ſufficere cõis alioꝝ cibus ⁊ po
tus.qð nihil delicatũ querat. nihil ſuper
fluũ petat. Quanto eni quiſq; minꝰ appe
tit.⁊ quanto artiꝰ viuit tanto beatioꝛ crit
Arta enĩ ⁊ anguſta via ẽ que ducit ad xi
tam. Gaudeat g̊ qui ppter xpᷣm viuere ꝑ⸗
3

„
ce põt· Arta enim vita occidit vitia. exx oblectamenti pñt afferre.ſi foꝛtitudo veſit
tinguit libidinem.nutrit vᷣtutes.roboꝛat ſi continui aſſint languoꝛes ¶ H nihil
aĩm. mentẽq; ad celeſtia ſubleuat. Moc in hoc mundo habemus pꝛet᷑ virtutẽ ⁊ ſa n
nob Rothomageñ.decus.⁊ cardinee di pientiam.qð magis accedat felicitatẽ qᷓ ſ.
gnitat ſplendoꝛ. = ſacri nñi oꝛdinis pꝛo/ ſanitas ⁊ indolentia. Inde de beatoꝝ cõ 1
tectoꝛ diligentiſſimꝰ. Guilermꝰ de Eſto/· ditione ſcriptũ eſt. Abſterget ded omnem
uteuilla.tanq; diuinoꝝ muneꝝ cognitoꝛ lacrimam aboculis ſanctoꝝ.⁊iã non erit n
maximus ſepenumero retulit. ſe videlicʒ amplius.neq; luctꝰ neq; clamoꝛ.neq; vl bu
o immoꝛtali vltra innumera alia bñfi/⸗ lus doloꝛ.qm̃ pꝛioꝛa tranſierũt.poſſumꝰ
cia obnoxium fuiſſe:qm̃ ſanitatis frueba caliter locu iſtum ↄſolari.vt ideo foꝛtio⸗ w
tur munere.quo ⁊ cõpatiebat᷑ infirmis⁊ res felicioꝛes dicant᷑.ſi videlʒ foꝛtitudine 1
nos ſepenumero ad eis miſerendũ pĩna illa in vigilijs. ieiunijs. ⁊ ceter pniĩe acti e
liter ↄm onuit.Quid em̃ aiebat in B mun bus faciendis.ex quibꝰ vera acquirit᷑ fe/ i
do meliꝰ ſanitate. qd eſt. in q̊ etxpᷣo bea licitas.oꝛdinarie ſeduloq; vt debẽt vtan. 1
to Auguſtino ſimilioꝛes eſſe poſſemꝰ.q; AIſti inquõ quibus illud plꝰ vel delicatiꝰ ſ
miſericoꝛdia. naʒ ille auctoꝛ.bic miniſter nõ datur. cogitare debẽt quantũ de ſua ſe ſta
ſumme pietatis fuit. culari vita illi quibꝰ dat᷑ deſcenderũt.cũ ſeni
—ů 1ô ad monaſteriũ venerũt quis vſq; ad fru pune
Textus viceſimuſquintꝰ. ¶ Auguſtin?· galitatẽ.hoc eſt ꝑſimoniam ſeu moderan nun⸗
— Etutuaiam alioꝝ qui ſunt coꝛpoꝛe firmioꝛes ꝑ⸗ bient
Tſi eis qͥ venerunt ex moꝛibꝰ de uenire nequiuerint.⁊ quare cogitare de/ ſpon
licatioꝛibꝰ ad monaſteriuʒ aliqͥd bent.vt.ſ.ex rõne cognoſcãt.qm̃ iuſtũ et 1tel
MAlimentoꝝ.veſtinẽtoꝝ.operimẽ⸗ rõni conſentaneũ eſt.vt hi qui plus deſcẽ velee
toꝛumue dat᷑ qð alijs foꝛtioꝛibꝰ.⁊ iõ feli derunt plꝰ acapiant. Id eni nature pꝛe⸗ eche
cioꝛibꝰ non dat᷑.cogitare debent.quibus ſtat exꝑimentũ.vt quantũ aqua de altioꝛi ͤne⸗
non dat᷑ · q;ᷓtuʒ de ſna ſeculari vita illi ad ſcaturit loco.quantũq; plus deſcendit tã jemi
iſta deſcenderunt.qᷓ;uis vſq; ad alioꝛũ.q̃ tũ eminentioꝛa poſſit debeatq; loca irri⸗ znan
ſunt coꝛꝑe firmioꝛes frugalitatem pueni genda deduci. Id etiã ⁊xpᷣs noſtratũ re⸗ imna
re neqͥuerunt. MHec debent velle om̃es q; tbutoꝛ oꝑationũ pollicitus ẽ dicẽs qui hunen
paucos vident ampliꝰ.non qꝛ honoꝛant᷑ ſe humiliat exaltabit᷑.⁊ quantũ quis plus loͤſe⸗
ſed qꝛ tolerant᷑ acciꝑe. ne ↄtingat dete⸗ ſe humiliabit.tantũ plꝰ a xpᷣo exaltabiuur perd
ſtanda peruerſitas.vt in monaſterio vbi hoc ſũme iuſticie complementũ:in eo ce nn⸗
qᷓ;tuʒ poſſunt.fiunt diuites laboꝛioſi.fi⸗ leſtis pĩ oſtẽdit.qͥ illum ad ſũmũ.extulit delo
ant pauperes delicati · faſtigiũ.⁊ dedit uli nomen qð eſt ſnꝑ oẽ pali
eeeeee .e nomen.qm̃ vtinquit Apłs · exinaniuitſe i
Koͤmentũ viceſimũquintũ. ¶ Ambꝛoſi metipſum factꝰ obediens vſq; ad moꝛtẽ. npn
moꝛtẽ in quã ignominioſaʒ crucis. Si er ⸗
d AZintu pꝛeceptuʒz eſt. ꝗꝙ ſi eis qui go H facit dñs.cur eiꝰ miſtri et religionũ reli
vyenerũt ex moꝛibꝰ velicatioꝛibus paſtoꝛes ſuũ imitqtes exemplũ facere nõ lug
aã monaſteriũ.ceu illi qͥ ſunt no debent.Cur ſi vnꝰ plus alio in religione pꝛo
biles ⁊ vii potentes.acdiuites extiterũt deſcendit · ſi plus ſe bumiliat.ſe de altioꝛi gun
in ſeculo aliqd alimentoꝝ- veſtimentoꝛũ. ſtatu ad humilioꝛem venit.plus accipefſe lunt
operimẽtoꝛũue dat᷑.ac ſi aꝑte diceret · plus tolerari. plus etiã ⁊ exaltari nõ debe Gin
ſi talibꝰ aliqͥd delicatioꝛis victꝰ. pᷣcioſio⸗ at. ¶ Pulchꝛa quidẽ res eſt in aio.diſcre eti
ris veſtitꝰ.pulchꝛioꝛis.ↄmodioꝛiſq; mꝗ⸗ tio pulchꝛarectũ iudicium.hoc quidem no⸗
ſionis tribuit᷑qð alijs coꝛꝑe foꝛtioꝛibus ex quadam ſui celſiuudine cõfuſa diſcer/ ſte
iõ felicioꝛibꝰ non dat᷑ ⁊ ex felicioꝛibus nit.ſparſa colligit.ſecreta rimat᷑ veꝝ inue dicee
imqᷣt.qm̃ quo ad humanas felicitates.ro ſtigat. veriſiłlia examinat. ficta ⁊ offuſca⸗ uſn
bur ⁊ ſanitas coꝛꝑis optabilioꝛ ac ſuaui⸗ ta exploꝛat.ſuſcipienda tribuẽda.qꝛ meti onne
oꝛ eſſe videt᷑.qͥd enim opes. qͥd diuitie. tur.oĩa trutinat᷑.omnia põderat.oĩa mẽę· plus⸗
q̊d ſtatꝰ.quid honoꝛes.quidq; alia in qͥ ſurat.oĩa equa bilangia hoc eſt iuſta me nns
bus mundani hoĩes felidtatem ſanxerũt rita ⁊ demerita confert. In te igit a cla lene
lnſean
le⸗ con

utucr
(Hind!
inmnin
tlanti;
Ndegtorch
Wonnen
ünne
gſegl
WMpoſſun?
nüoſono⸗
RZ
rien
aiſe⸗
ndce
Pwdan
antüdeſne
ſcendaiti
is ſuͤfr
ſeu won
efmors;
e oed
t. Riii
ignins i
i e
udeolor
ed
nybam/
zncſrüner
gidcd
mtiguspus
4
cnrüineo c⸗
uni anlit
Sch ſchee
amanult /⸗
cdwon⸗
matlgon
nolüſrn,
leNiun
ſtehe
nmcn
e
eN/
unnſi
e
gbrin

Jo. xXxxXVIII

iſſimo pncipe in vitis patꝝ Ruſticanus

repꝛehendit᷑ heremita.qͥ cum illius fame
⁊ gloꝛia:quaʒ ex frequentia eũ viſitantiũ
ob ſingularem erꝰ ſanctimoniam ſuſcepe

rat inuidens ipſumq; leguminibꝰ.oleri⸗

bus.pane vinoq; paſci ⁊ ſamulũ ſtratum
eiꝰ pᷣparantem. ac in alijs obſequentẽ vi

dens ait ad pncipeʒ. Heſcio ꝓfecto vnde

tantam adeptus ſis gloꝛiã ſanctitatis vt
etiam a remotiſſimis oꝛis te viſendi gra
tia populi ↄ fluant.ego em̃ poſtq; in he⸗

remo ſum pane ⁊ aqua ↄtentꝰ nunq; niſi

ſuꝑ paleaʒ in tugurio meo iacui.⁊ nemo
eſt qui aliquid de me referat ſauctimonie.

nemoq̊ ad me viſendum ſe cõferat. Cui

pꝛinceps dic mihi frater obſecro. anteq;
mundũ relinqueres heremiq; fieres han

bitatoꝛ.Quiſnam erat ſtatꝰ tuꝰ. Qui re⸗

ſpondit.ego agricola eram.cuſtos bouʒ.
⁊ tellurꝭ aratoꝛ.⁊ ruiſus pnceps qͥbꝰ cib
veſcebar . Rñdit heremita.pane ⁊ aqua
⁊ crebꝛo ſolis herbaꝝ radicibꝰ.Et iterum
pnceps.cu bilia tua q̃lia erant. Rñdit he
remita.nuda terra.ſub aꝑto celo. Cunc

pnceps.· Et ſi nihil pꝛopter deu reliquiſti

immo aliqͥd tue vite melius addidiſti.qꝛ
nunc ſub tugurio in palea iaces ⁊ fercu/⸗

lis ſepe veſceris.Ego autem maximũ pij.

pter deũ reliqͥ potentatũ. magnam ſeruo
rum ⁊ clientium cateruq.epulabar quoti
die ſplendide.in excelſ s tectis ⁊ depictis
palatijs ha bitabam.veſtimentis auro cõ
texſtis induebar.quicquid gloꝛie.quicq̃d

apparatus.quicquid voluptatis deſide/

rabam coutinuo mihi conferebat᷑. omnia

reliqui vt xpᷣm ſequerer. Struxi mihi hoc

tuguriũ: Reliqui mihi hunc famnlũ qui

pꝛo vite conſeruatiõe dũtaxat olera ⁊ le⸗
gumina mihi paret. Itaq; frater mi nul⸗
it er
go in ſeruis dei diſcretio perſonarum. qeꝛ

lam habes occaſionem querele.

etiã pꝛeceptoꝛ noſter dixit.nõ eq̃liter oĩbꝰ
qꝛ nõ edlit᷑ valet oẽs.ſit agnitio ſtatꝰeoꝝ

ſit rectu ſanũq; iudiciũ.⁊ cuʒ huiuſmodi
diſcretionẽ pꝛenoĩatqq; diſtributionem

iuſtam rectãq; cognouerint.non velint
omnes accipere qð paucos accipere am/

plius vident. Colerandũi enĩ ſunt qui mi
nus poſſunt. Sufferendi qui minus va

lent.compatiendmu illis.qui delicatius

in ſeculo viuere conſueuerũt.⁊ hoc ideo.
ne contingat deteſtãda peruerſitas.vt ſeʒ

in monaſterio quantũ poſſunt diuites fi
ant laboꝛioſi.hoe eſt abſtinentes parci:2
ſobꝛij.pauperes auteʒ fiant delicatius.vt
plus.ſ.⁊ delicatiꝰ ceteris ſumant. MWa⸗
gna quippe ⁊ deteſtanda peruerſitas eſt.
vt ⁊ pauperes.inopes.egeni.ignobiles.
⁊ ruſticani hoĩes in ſeculo.velint tãq; no
biles ⁊ magni viri In religione tractari.
vbi diuites ⁊ generoſi homines ſobꝛiaʒ ⁊
parcam vitam ducunt:quod tñ fieri ſepe
numero videmus. Efferũt enim ſe nõnũ

pleriq; in religione· vt in ea pꝛimũ ac⸗

cubitum delicatioꝛes cibos pꝛelaturas.
eminentias querãt.cum tñ in ſeculo pau
peresiinfimi ⁊ abiecti extiterint.Econtra
multi qᷓnto nobilioꝛes delicatioꝛeſq; fue
runt in ſeculo.tqto poſtmodũ abiectius
diſtrictius humiliuſq; degunt in mona/
ſterio. Ili quidem ventri.hi menti ſerui⸗
unt. Illi mundũ ſequunt᷑.hi deum vene
rantur. Illi per latq ſpacioſãq; viam ten
dunt ad penam. Iſti perartꝗ anguſtaʒ
tendunt ad gloꝛiam: Cam autem peruer
ſus.tãq; deteſtabilis erroꝛ.ex eo quidem
pꝛouenit.qꝛ ſe ſtatũq; eoꝝ ille minime co
gnoſcunt.¶ DO q; ſublime ⁊ excelſuʒ mu
nus eſt.vt quis ſeipſum cognoſcat.perin
de poeta cecinit.e celo deſcendit noſce te
ipſum.perinde Caſſiodoꝛus inquit.Ma
gnus acceſſus ad deum. eſt pꝛopꝛie infir
mitatis cognitio:nã tunc incipit virtꝰad
eſſe diuina.cũ pꝛeſumptio incipit deeſſe
humana.perinde Solon magnꝰ ille phi
loſophꝰdocuit ſummqᷓ phiam eſſe ſuupſiꝰ

habere cognitionem · Quid eni pꝛiodeſt

ſi curſus ſiderũ.quid ſi vires herbarũ.cõ
plexiones hoĩm.naturas aĩialiũ celeſtiuʒ
oim ⁊ terreſtniũ ſcientiã habeas.ſi teipſuzʒ

ignoꝛas imo pꝛecellentiſſimo illo mune⸗

re.cuius gratia ad religionem veniſti. vt
deum.ſ.agnoſcas cõpos fieri nõ poteris
ſi teipſum nõ agnoſcas.Tu enim ipſius
in te geris imaginẽ.quam ſi ignoꝛaueris
imaginati pꝛeſtantiam ꝓfecto intelligere
nequiueris: Idcirco recte Mugo de aĩa

diſſerens ait. Fruſtra coꝛdis erigit oculũ

ad videndũ deũ.qui nondũ idoneus eſt
ad videndum ſeipſum. pꝛius enim eſt. vt
cognoſcas inuiſibilia ſpiitus tuuq; poſl-
ſis eſſe idoneꝰ ad cognoſcendũ inuiſibi⸗
lia dei. Si nõ potes cognoſcerete.nõ p̃ᷣ
ſumas appꝛehẽdere ea que ſunt ſit up⸗ a te
†

⸗

dum vũ eſt animus rõnalis.ſeipſum vi/
ns. Inde ſpeculatoꝛ maximꝰ citatis.
Au guſtinꝰ cũu in ſingulis creaturꝭ deum

pquireret.⁊ om̃ia que in celis ⁊ ſub celo

ſunt ſcrutaret᷑.nullam aut quã tenuem de

ipſo adipiſceret᷑ notionem tandem ad ſe

reuerſus. in ſe deũ cognouit. ⁊ intellexit.
Vnñ in mellifluo ſolliloquioꝝ libꝛo ita in
quit. Ecce dũe veꝰ meꝰ. Summe om̃ipo⸗

tentiſſime inueni locũ vbi habitas. qꝛ in
aia quam creaſti ad imaginẽ ⁊ ſimilitu⸗

dinem tuã.que te ſolum querit.⁊ deſide⸗
rat ⁊ ego circuiui ſicut ouis q̃ perijt:que/⸗
rens exterius te.qͥ ⁊ interius.⁊ la boꝛaui
multũ querens te extra me. Et tu habi⸗
tabas in me.⁊ nõ inueni.qꝛ male quere/⸗
bam foꝛis.qð erat intus.Circuiui vicos
⁊plateas ciuitatis huius mũdi.⁊ miſi nũ
cios meos oẽs ſenſus exterioꝛes.vt que⸗

rerem te.⁊ non inueni:qꝛ male querebaʒ

qꝛ tu es intus.⁊ ego te foꝛis querebã. qð

ſui ↄditoꝛis beneficia recolens altiꝰ con/

feſſus eſt H̊ pacto.Sero te amaui pulcri/⸗
tudo tam antiqua.⁊ tam noua.ſero te qan

maui.⁊ ecce intus eras.⁊ ego foꝛis.⁊ ibi

te querebã.⁊ in iſta foꝛmoſa.q̃ feciſti /⸗
foꝛmis irruebã. Mecũ eras.⁊ tecum nõ
eram.ea me tenebant longe a te.que ſi in
te nõ efſent.nõ eſſent· Nocaſti ⁊ clama⸗
ſti.⁊ rupiſti ſurditatem meaʒ.coꝛruſcaſti.

ſplenduiſti. ⁊ fugaſti cecitatem meã. fla/

graſti ⁊ duxi ſpinitum ⁊ anhelo tibi.· GOu

ſtaui ⁊ eſurio.⁊ ſitio. Tetigiſti me.⁊ exar
ſi in pacem tuã·
mus: ꝙ ſihic in via cognoſcere deum cu

taq; ex his confera⸗

pimus.noſipſos cognoſcamꝰ.qui ipſius

Beltamne imaginem.qui ſua ſumus ſimi
l

tudo.qui ſue maieſtatis templum facti

ſumus.per quos tãq; per conſonos gra

dus ad eius conſcendim celſitudinem. ⁊

quoniam ita eſt.ꝙ medium ſumꝰ.quo a

nobis cognoſcat᷑ deus.non facile de no⸗
bis ipſis integram perfectãq; habemus
cognitionem.quod Auguſtinus eodem
in libꝛo aſſeuerauit dicens. Animꝰ ad ha
bendum ſeipſum anguſtus eſt.⁊ interro⸗
gansvbi ſit.ꝙ ſe nõ capiat. HNunqͥd extra

ipſum an nõ in ipſo. ⁊ difficultatem au⸗

gens.ita reſpondet· ulta mibi ſuꝑ hoc
obꝛuitur animi fatio. Nerinde recte Sa
lomon dixit.inſcrutabile eſt coꝛ hominis

quoꝶ ſententie hanc eſſe rationẽ. St Ba

ſilio aſſentire licet.exiſtimamus.qm̃ non
ſolus oculus ea que extninſecꝰ habent᷑ in
ſpiciens.ſeipſum nõ valet intueri.ſed etiõ
mens ipſa ſatis acute aliena delicta con
templans.tardioꝛ eſt erga ſuoꝝ cognitio

nem vitioꝛum. iuxta llud Terentianum·

Anuſquiſq; aliena meliꝰ iudicat ꝙᷓ; ſua.
Sed ſi non plns refleriua virtꝰ eſſet mẽs
qꝙᷓ oculus coꝛpoꝛis repꝛebenſione dignꝰ
Balilius non eſſet am hec eſt apud
philoſophos ratio. quare ſeipſuʒ oculus
non intuetur. non qꝛ alia videat · ſed qm̃
ſuper ſeipſum reflectere minime poteſt.qᷓ

re abſonum eſt.vt eam eſſe cauſam aſtru
at. vt difficile animus ſeipſum cognoſcat
quoniam exterioꝛa cognoſcit. Hos autẽ
quoniam remotus eſt a ſenſu.⁊ pꝛopter

ſui entitatis pꝛeſtantiam id eſſe aſſeuera

mus.ꝙ ſi hec vt non dubitamꝰ. tante dif

ficultatis cauſa eſt.non ſegnes eſſe debe⸗

mus. vt tantam entitatem etiam ſi poſſi

bile ſit compꝛehendamus.Mãq; ſi ſui na
tura animus pꝛeſtans ẽ magna digni/
tate pꝛeditus multo nibilominus digni⸗
oꝛ.multoq; pꝛeſtantioꝛ erit.ſi ſe intelligit
compꝛehendit ⁊ cõtinet. Si enim aliena
cognoſcere ci delicioſum pabulum.ſalu⸗

tem perfectionem. dignitatẽq;. non me⸗

diocrem pꝛeſtat· quanto magis ſibiipſi p
ſtabit · ſi ſepſam noſcendo cõtinebit. Hã

ſi lauda bilioꝛ eſt animus · vt Auguſtinus

aſtruit.cui nota eſt infirmitas pꝛopꝛia
qui ea non inſpecta.mũdi menia.vias ſi⸗

derum. fundamenta terrarum, celoꝛũq;
faſtigia perluſtrat.quanto etiam pꝛecel⸗

lentioꝛ erit.ſi ſuam meditabitur dignita⸗

tem. ¶ Megdeat ergo fratres mei vnuſqſ⸗
qꝙ; ad coꝛ ſuũ.intelligat ſe.cognoſcat di⸗
gnitatem ſuam.diſcutiat ſeipſum. cõſide

ret vnde venerit.quo tẽdat. quomodo vi

uat.quid agat.quid committat· quidue

omittat quantum quotidie vel pꝛoficiat
vel deficiat. Quibus cogitationibus ma

gis incurſetur. quibus affectibus frequẽ

tius moleſteturquibꝰ temptationum ma

chinis a maligno ſpiritu acniꝰ impugne

tur. ⁊ cum totum interioꝛis exterioꝛiſq;
hominis ſtatum.pꝛeſtantiam. habitum.
conditionem. ſucceſſumq;. quoad fieri
poſſit.plene cognouerit.non modo qua
lis ſit: verumetiam qualis eſſe dele“

h
ſi
in
hee
gent
6o
N
lur
ſon
ſc
hois
zap⸗
fn
denic⸗
inqutt
prim
deiam
ſco⸗
M⸗
ul
tgt⸗
men
erlt.
dech
ſinin
ſeltſn
1 i⸗
Glage
aul
eterna
lur bo
bereco
mhhie
bitzuna

l fuit
quefer

GRno
dabenen
nldei
n
Sl
Mu⸗
nöſu.
waans
ione on
Nkeimhul
izoalls
deat. ſen
nmneport
auunsin
m c
Ros uti
uapohter
dche lenen
M wed
cſedch,
maun i
Kizi
1nNDN/
CMsD
iennig
Ciamtm
runi
niz
gs ſbiſß
cbanebi⸗
Knns
ns ohuͤch
cin ol
anmn igi
cunm een,
uen de
es Ne

eti

Jo. XXXIX

at intelliget. Ettunc vtiq; non ſe infla⸗

bit.ſed humiliabit.nec ea queret in moꝝn

naſterio que foꝛis hĩe non poterat.eom/
patiet᷑ fratribus ſuis.compatiet᷑ debilibꝰ.

cõpatietur ⁊ his qui de moꝛibꝰ delicatio

ribus ad monaſteriũ venerunt.ſi non ita

parce · ita frugaliterita ſtricte. ita etiã ſo⸗

bꝛie vixcrint.tolerabit eos ptient᷑:/⁊ equo

aĩo feret.ſi quid alimentoꝝ operimentoꝝ

nerplus vel delicatiꝰ eis q; ceteris impar
tiet᷑ per hãc ſui cognitionẽ etiam ad ſũmi
dei ſubleuari potenit contemp lationẽ7.

¶ MWaximus enĩ ↄtemplationis gradus ẽ

humilitas.⁊ ſuiipſiꝰ cognitio.ain ſicut
ſuiipſiꝰ ignoꝛatio. vt Lactantiꝰ iuquit.

mater ẽ oim maloꝝ.ita econtra·notio ſa⸗
lutis gloꝛie. eterne beatitudinis. ⁊ oĩm ẽ
genitrix bonoꝝ. quocirca Bernard) git.
Scio neminẽ abſq; ſui cognitione ſalua
ri.de qᷓ nimiꝝ mat᷑ ſalutis humilitas oꝛit᷑
⁊timoꝛ dñi.quiſicut ⁊ ſapientie.ita ⁊ ſa⸗
lutis eſt initiu. Cryſoſtomꝰ aũt qui ſicut
ſanctitate.ita ⁊ doctrina valuit.nõjmõ ex
hac cognitione ſapientiã voluit pꝛofici⸗
ſci.ſed ait id pꝛecipuũ atq; ponſſimũ eſſe

phois ſapientiã affectantis contẽplari.ſcʒ

q̃d ipſe ſit.quid intra ſeqͥd extra.quid in/⸗
fra.quid ſupꝛa.quid cõtra.quid an:quid
deniq; poſt ſit.hec ↄſideratio q̃triꝑtitum
inquit parit fructũ.vtilitatẽ ſui.caritateʒ.
pximi contemptũ mundi v prepotentis
dei amoꝛẽ vt ſui nanciſcat vnliiatem. per
ſui cognitionẽ compungi᷑ compunctus
conterit᷑. contritus vꝓᷣo quatuoꝛ afficitur
qualitatibꝰ. Nã in pꝛimis vbi fuit medi⸗

tat᷑.⁊ ſic dolens reminiſcit᷑ vitioꝝquoꝛũd

memoꝛia ſecum ↄſiderat.vbi pꝛopter illa
erit.qm ante tibunal diuine maieſtatis

tabernacula tua dñũe virtutũ concupiſcit
⁊ defieit aĩia mea in atria dñi.Coꝛ meum
æ caro mea exultauerũt in deũ viuũ. Ex

quibꝰ vileſcit ei mundꝰ.⁊ cũcta que in eo

ſunt ↄtẽnit oblectamenta· ⁊ eleuãs ſe ad
celeſtia tota mente conat᷑ ab illo redama
ri.in quẽ iam pꝛofecto aĩa eiꝰ liquefacta
eſt amoꝛe.in quo vt mẽs ardeſcat.dulee/

gdinis ac ſuauitatis ſue ià ſe pꝛofiteret᷑ ha

bere ſapoꝛem dicẽs. u es dñe de meus

melle dulcioꝛ. Tu es lacte niue candidi
oꝛ.Lu nectare ſuauioꝛ.gẽmis ⁊ auro pꝛie

cioſioꝛ ·: ⁊ cunctis terraꝝ diuitijs ⁊ hono⸗
ribus mihi carioꝛ.Cu es deus meꝰ.vita

mea.tu ſalus mea.tu gloꝛia mea.tu dul/
cedo aĩe mee.tu es ſuſceptoꝛ meꝰ.⁊ libera

toꝛ meꝰ.⁊ pꝛotectoꝛ meus:Suſceptoꝛ ne
cadam. liberatoꝛ ne peream ꝓtectoꝛ ne fe

riar.tu es mihi omne bonuʒ.qm̃ tu ſolus

ſũme bonum.⁊ in te ſolum ſatiari poſſuʒ
qꝛ tua bonitas ſolum terminũ nõ habet.
⁊ ideo ſatiaboꝛ ⁊ expleboꝛ.cum clanꝰap⸗
parebit gloꝛia tua.qm̃ad aquam ſemper

anhelo nõ differat obnixe pꝛecoꝛ illã mi⸗
pi pandere benigniſſima maieſtas tua.
At tue faciei claritatem videns in te de

lecter.in te quieſcam.te fruar.⁊ tue ſempi

terne fiam betaitudinis cõpos.Et quo⸗

niam bonum tanto maius tãtoq; iocun

dius eſt.quãto diffuſius aduocat pꝛoxi⸗

mos. ⁊ velut ad nuptias inuitat eos.vt
tante gloꝛie tante dulcedinis.tante deni

Gq]q ſuauitatis participes ſiant. dicens cũ

de cũctis redditurꝰ rõeʒ.⁊ eo modo equi

ſimi iudicis futurã irreuocabilẽq; ꝑtimen⸗
ſcit ſniam. Rurſus ſolerte vbi eſt conſide
rat.⁊ ſic pꝛeſentis vite mala innumeroſ⸗
q; laqueos ꝑſpiciens meret ⁊ ploꝛat.po⸗
ſtremo contemplat᷑.vbi nõ eſt.⁊ eo pacto

eterna infinitaq; ſuꝑne ciuitatis medita

tur bona:que nondũ adeꝑtꝰ ẽ.illa ſumo/⸗
pere cõcupiſcit.lugens cũ pꝛopheta.heu

mihi qꝛ incolatus meꝰ pꝛolongatus ẽ.ha

bitaui cum habitantih cedar multũ inco

la fuit aia mea:. rurſus cũ eo in eoꝛum li

quefactus ⁊ reſolutus affectũ.in ſuauem

erupit melodiam decantãs. Quã dilecta

pꝛopheta.guſtate pꝛoximi ⁊ amici mei.⁊
videte quoniam ſuauis ẽ dominus.bea⸗
tus vir qui ſperat in eo. igitur pꝛe2-
claram ſuupſius cognitionẽ.O inexpli⸗

cabilem eius virtutem.per quam ad tan/

tam vehitur mens ſui conditoꝛis contem
plationem.O ſpeculum lucidiſſumum.O

ſaluiferum iudicium· Ad eam igitur cre/⸗

bernmam habendam vos exhoꝛtoꝛi. Ad
eam complectendam vos moneo.Ad eã
iugiter.ſi poſſibile eſt retinendam vobis
perſuadeo.quoniam ipſa fontem ſuum

de quo oꝛitur. hoc eſt mentem. EUt Ber⸗

nardus inquit.purificat.affectus regit.
actus dinigit. exceſſus coꝛrigit.moꝛes cõ

ponit.vitam honeſtat ⁊ oꝛdinat.quid lii/⸗

ceat.quid deceat.quicq; expediat docet

demũ tanq; ſplẽdoꝛ maximꝰ gie. ⁊ iu bar
qdd ſplendidiſſimũ ment oim hũanaꝝ

—
.

H

diuinarũq; rẽrum ſcientiam confert·

Eextus viceſimuſſextꝰ ¶ Auguſtinꝰ

Ane quẽadmodum egrotãtes ne

ſe habent minua acciꝑe.ne gra
Auenkt.ita ⁊ poſt egritudinẽ ſic tra
millima ſeculi pauꝑtate venerũt.tãq; hoc

uitibus anterio: conſuetudo.

illis contulerit recẽtioꝛ egritudo quod di

¶ Koõmentũ viceſimũſextů ¶ Eimbꝛoſi

( VErxtu m maudatum eſt.in quo iu

gio.ſiue de humillima ſeculi pau

peñate venerunt. poſt egritudinem ſic in

paupertas in his debet.que poſtulat hu

mana neceſſitas. Decet autem id fieri.tiü
vt debita caritatis ad omnes extẽdantur
obſequia.tum vt vnuſquiſq; quantotiuus
poſſit famulari deo: ſeruire mõaſterio.et

alia virtut exercere officia liberiꝰ valeat.

Tũ ne ipᷣa infumitas.ſic in famulo dei ſu

ſcipiat pꝛiedominiũ.vt inde vel de recidi⸗

ua periculũ incurrat.vł mindidoneus ad

onera religionis poꝛtãda efficis᷑. Rur⸗

ſus vt Hieronymo placuit.HNimia coꝛ⸗-
poꝛis debilitas nõ ſolum ipſiꝰ. ſed etiam
aĩe vires frangit.ingemiũ marceſcere fa-
cit plerũq; ipſum deuotionis tollit fer/
uoꝛẽ:qm̃ q;diu hec membꝛa rexerint artrꝰ
oꝛgano. medioq; animꝰ coꝛpoꝛe indiget.
¶Et qᷓ;ꝙ; apłs virtutẽ in infirmitate pfi
ci pꝛedicauerit.noluit tũ quẽpiò ſic atte⸗
nuari. vt exceſſum laudauerit infirmita-
tis.cũ ⁊ ipſe etiam dixerit:caſtigandũ eſa
ſe coꝛpus.⁊ nõ moꝛtificandũ. Et rurſus.
ne frangamur in tẽptationibꝰconſolatꝰ ẽ
nos dicens. Fidelis deꝰ non ſinet vos tẽ
ptari ſupꝛa quꝗ ferre poteſtis. pꝛopterea
quicqͥd cum mõ ⁊ tꝑamento fit.ꝑ pulchꝛe
⁊ ſalutare fieri dicimꝰ. ꝑinde ſemper libu
it virtuti.ſuũ in medio locare tribunal.
Vꝛeterea nõ ita in infimitate apłs virtu
tẽ perfici voluit.vt aſſereret infirmitatem
ipſam.cauſe eſſe ꝑficiende vututis.ſed

ctandi ſunt. vt citiꝰ recreeut᷑. etiã ſi dehu

bet . vt oẽs ſiue ex diuitiarum faſti

victu ⁊ in alijs opoꝛtunis quibuſcũq; tra
ctentur.vt citiꝰ recreent᷑. Nempe in hac
recreatione facienda perſonarum nõ de-
bet eſſe acceptio.neq; contẽni humillima

an pfecta ſit infirmitas ipſa oſtendat.qm̃
in egritudinibꝰ.ꝑſecutionibꝰ. toꝛmentis.

⁊ in quacũq; aduerſa foꝛtuna viri demõ/⸗

ſtrat᷑ conſtantia. JIdcirco cũ non oẽs tan

ta mentis valeamus foꝛtitudine.vt cun⸗
cta aduerſa equo animo toleremus. quo

ad fieri poteſt annitendum eſt.vt famuli
dei cito ſanentur.⁊ poſt egritudinem ne

frangantur.ſic tractandi ſunt vt citius re

creentur. tqm̃ multa ſunt egritudi/

nũ genera:alia quidem tenuem vitam. et
pꝛeſertim in pꝛincipio exigunt.ceu quedi
febꝛes ſunt que ex multa ſtomachi repilteo
tione generant᷑. In quibus ſi cibus ſumi
tur nõ eleuat ſed grauat.tunc ſane neceſ⸗

ſe habent egrotantes minus accipere.ne

grauent᷑.Alia vo rerũ pꝛeſertim optima-
rũ copiã depoſcunt. ſicut oculoꝛum cata

racte.egritudines malencolice nature de

fectus.⁊ inualitudines ſincopim. ⁊ tott?
coꝛpoꝛis.poſt euacuationem debilitatez

inducentes huiuſmodi infirmitatibꝰaffe

cti in cibo.potu.veſtitu.cubatione.man
ſionibuſq;.qm̃ omnia iſta ad ſubleuandã
naturam multum con ferũt.ſic tractandi
ſunt vt citius recreentur.etiam ſi paupe⸗
res in ſeculo fuerint.tanq; hoc illis con
tulerit recentioꝛ egritudo.quod diuitibꝰ

anterioꝛconſuetudo.ac ſi patenter aſſere
ret.ꝙ ſicut ex delicatioꝛibus moꝛibus ad

monaſteriũ venientes pꝛopter eoꝝ anti/
quas et conſnetas debilitates. melius
ſunt tractandi.ita ⁊ circa pauperes.pꝛo2-
pter recentioꝛem eoꝝ egtitudinẽ vt ctius

recreentur diligentioꝛ eſt cura adhibẽda.

ue eni ſeminat homo.vt inquit apo
ſtolus.hec ⁊ metet. Sed quo pacto miſe
ricoꝛdiam metemus in agro ſummi dei.ſi
eam in campo.hoc eſt in doloꝛe nõ ſpar⸗

gumus pꝛoximi. perinde Johõnes euan

geliſta inquit. Qui viderit fratrem ſuum

neceſſitateʒ habere.⁊ clauſerit viſcera ſua
ab eo:quomodo caritas dei manet in eo

Si ergo celeſtis patris caritatem deſide
ramꝰ habere: debemus ⁊ noſtris fratribꝰ
miſericoꝛdiam exhibere. Vnde vt ad eam
exhibendaʒz. vnigenitus filius ſuus nos
hoꝛtaretur dixit.Beati miſericoꝛdes.qmm̃
ipſi miſericoꝛdiam conſequentur. MWa⸗

gna ꝓfecto.⁊ incompara bilis nobis mi⸗
ſericoꝛdia oſtendetur: quando pꝛo ſub⸗

uentione.⁊ cura tempoꝛalis egritudinis.

6;
tten

„

nb⸗
nali
(len
id
ſche
uni⸗
mur.
ege
gn
mii
nis
ipfin
calk.
etio
teniq;
nus.
nilo⸗
nlta
ginte
mir
ſans
adr

p

ſinda
bumil
ttncd
cohem
uiint
diengl
disn
ſenaiv
Kdi⸗
den
eum
fatil

.
.

bieoe
as hece
neeſen
lefuer
cgeren

Gin

nirc⸗
ndeni⸗
doistan
Mane
aͤnen z
ansn
n
anm
en
wn w
1 MN
nbf
menn
euvo
iahen
Nist
odun
nru glot
noubus 36
8, Welus
gaes 0
neRatus
addr
Awcorz/
oltns fend
dectdin
us ſustn
nieodes⸗
cntur⸗
dobn

Zegntid

quaʒ in hocſeculopꝛoimo gerimus.ab
eternis in die iudicij liberabimur crucia⸗

tibꝰ.⁊ celeſte regnũ ꝓ tantillo obſe̊o nob
ab illo donabit᷑ in pꝛemũ.a quo ꝓ tribu
nali in ſolio ſue maieſtatis ſedente au²2
diemꝰ infirmus fui ·et viſitaſtis me eſuri
ui. dediſtlis mihi manducare. ¶ O inef
fabilem bonitatẽ redẽptoꝛis.vt ſue celſitu
dini vendicet.que hic ſuis puſillis imꝑti⸗

mur. O inexplicabilẽ liberalitatem ſũmi

regis · vt ꝓ tã exigua ſeruitute infiniti re/

gin dignet᷑ largiriamplitudinẽ. O maxi
mi imꝑatoꝛis magnitudinem.qui ꝓ terre

nis celeſtia. pꝛo momentaneis eterna. ꝓ

infimis ſublimia condonare nobis polli
ceat᷑. Idcirco fratres ſic exhibeamꝰ nos
metipſos ad ſeruiendũ infirmis vt nõ al

teri qᷓ; imoꝛtali deo nos ſeruire exiſtime/

mus.⁊ quãto pauꝑioꝛes deiectioꝛes hu
milioꝛeſq; infirmi extiterint.tanto ad eos
viſitandos.curãdoſq; ſimꝰ feruentioꝛes.
qm̃ ſicut ipſa ſapientia incarnata.egrota
infirma.atq; moꝛtał ad nos venit.vt nos
ſanaret atq; imoꝛtales faceret.ita pauꝑ

ad nrᷣas tollendas calamitates deſcendit

vt pauperibꝰatq; egenis miſericoꝛdioꝛes
ſimꝰ.ac perinde beatioꝛes tãq; de maioꝛi
humilitate pꝛemiũ repoꝛtantes.fſiamꝰiu⸗
xta edictũ per os Dauid .tãqᷓ; ꝑ ſuũ pꝛe
conem factũ.qui in pſalmo cecinit beatꝰ
qui intelligit ſuꝑ egenuʒ ⁊ pauperem.in
die mala que dies erit vltõis liberabit eũ
dñs.⁊ non ſolum tunc.veꝝetiam ⁊ in pꝛe
ſenti vita.maxiĩa ei aduenire munera op⸗
tat dicẽs.dñs conſeruet eũ ⁊ viuificet eũ.
⁊ beatum faciat eum in terra.⁊ nõ tradat
eũ in manũ inimicoꝝ eius.dñs opem fen
rat illi ſuꝑ lectum doloꝛis eiꝰ.

Textꝰ viceſimuſſeptimꝰ ¶ Auguſtinus

y Ed cũ vires pꝛiſtinas recuꝑaue
nnt. redeòt ad felicioꝛem ↄſuetu⸗
dinem ſuaʒ. q̃ famulos dei tanto
ampliꝰ decet quanto minꝰ indigent.Hec
cibi eos teneat voluptas iam vegetatos.
q̊s neceſſitas leuarat infirmos. Illos ſa
ne eſtimẽt ditioꝛes:qui in ſuſtinẽda ꝑcita

te fuerint foꝛtioꝛes. Meliꝰ ẽ enim minus

egere.qᷓ; plus habere.

¶ Kõmeutũ vieeſimũſeptimũ ¶ Ambꝛoſi?

Vſtremũ mõdatũ eſt. vt ſubleua⸗
„ ta dei gra.infirmitare. recuꝑatis
ob diligẽtẽ curã pᷣſtinis viribꝰ ad

felicioꝛẽ cõſuetudinẽ ſuã fratres redeantt·

Felix ↄſuetudo ẽ coꝛpus ſuũ caſtigare.at
ꝙᷓ; vt apłs in ſeruitutẽ redigere: Felix con
ſuetudo ẽ carnalia deſideria que militt
aduerſus aĩam abſcidere.Felix conſuetu

do ẽ die noctuq; diuino vacare ſeruitio.

Felix ↄſuetudo eſt monaſterij bona.⁊ ea

marxime q̃ ſpiritualia ſunt diligent᷑ cura⸗

re.Felix ↄſuetudo eſt ſe in obſequiũ ſer⸗
uoꝛũ dei exhibere: Felix ↄſuetudo ẽ ſe to⸗
tũ diem meditatiõi ⁊ ↄtemplatiõi dedica
re.contẽplari quidem debent.qũo amari
debeat de. ⁊ cũ aquila ↄtemplatõis Au
guſti.in dei amoꝛẽ toto liquefacto.ita eũ
querere.⁊ ad euʒ exclamare dicentes·

Amamus te o deus noſter.⁊ magis.ma

giſq; amare volumꝰ. Da nobis ſpecioſe
pᷣ f.lijs hoĩm. vt deſideremꝰ te.⁊ amemꝰ.
ãntuʒ debemꝰ ⁊ volumꝰ. Immenſus enĩ

es.⁊ ſine menſura debes amari.pᷣſertim a

nobis q̊s ſic amaſti.⁊ ſic ſaluaſti.pꝛo qui
bus tãta feciſti ⁊ talia.O amoꝛ.qͥ ſemꝑ ar
des ⁊ nũqᷓ; extingueris.dulcis xpᷣe ⁊ bone
ieſu.caritas deꝰ noſter. Accende nos to
tos igne tuo.amoꝛe tuo.caritate tua.dul
cedine tua.deſideriotuo.iocũditate ⁊ ex
ultatione tua.⁊ pietate ⁊ ſuauitate tua.et
voluntate ⁊ cõcupiſcẽtia tua.que ſancta
eſt:⁊ bona:⁊ caſts ⁊ munda.vt toti dulce
dine tui amoꝛis pleni.⁊ toti flãma carita
tis tue vapoꝛati · Oiligamus te dũm nirim
dulciſſimũ ⁊ pulcherrimuʒ ex toto coꝛde
noſtro.⁊ ex tota anima noſtra.⁊ ex totis
viribis noſtris.⁊ omni intentione noſtra
cum multa coꝛdis contritiõe ⁊ lacrimarũ
fonte.cum multa reuerẽtia ⁊ tremoꝛe.ha
bẽtes te in coꝛde:⁊ in oꝛe.⁊ pꝛe oculis no

ſtris ſemꝑ.⁊ vbiq;.vt nullus in nobis pa

teat locus adulterinis amoꝛibus. Etad

hanc ieiunadi.diſciplinandi.laboꝛandi.

oꝛandi:meditandi.atq; contemplandi fe

licẽ conſuetudinẽ.famulos dei tanto am

plius atq; feſtinantiꝰ redire decet. quan
to minus indigẽt.Hec cibi eos teneat vo
luptas iam vegetatos.quos neceſſitas le
uarat infirmos. Hãq; ad leuandum de⸗

ponendãq; coꝛꝑis infirmitatẽ.carnis age
re ⁊ hĩe curã nccium ẽ.q̃ qdeʒ caro cũ ve

getata ⁊ ĩſtaurata fiit.ſic cibi potꝰ q;vſuq

rêmittendus eſt. ſic cariꝰ reſecanda cura⸗
vt dei famulos cibi.aliarũq; deliciaꝝ ñ te
neat voluptas.nec ſeruiant gule.qui de⸗
ſeruire debẽt aie. ¶ Periculoſe enĩ ac ꝑ

poc ſumopere fugiende ſunt voluptates

que effeminatũ faciũt aim.ſicut idoneus
teſtis eſt ſardanapalus.Maximũ attenu
gnt roburſtrennuũ ducem vilẽ faciuut.⁊
in bello inuictum ſua lenitate deuincũt ⁊
pꝓſternũt.ſicut indomitꝰ Manibal teſtat᷑.
quẽ cum fomẽta campanie arma vince
re neqͥuerant.hyberna vina dapeſq; ſol⸗
uerunt atq; eneruauerũt/b eã rẽ Mar/⸗
cus Cicero ↄſentaneũ nõ eſſe inquit.vt qͥ̊
metu nõ frangit᷑.is frangat᷑ cupiditate.et
qui inuictũ ſe a laboꝛibꝰ pꝛeſtiterit.ille a
voluptate vincat᷑. Quanto g̊ famuli dei
minꝰ indigent. tãto eos ampłliꝰ decet ad
pꝛiſtinã felicẽ auſterioꝛẽq; vitã redire.nec
gie virtutes ipſe auferant voluptates qͥ
bus neq; maioꝛ neq; ſuauioꝛ põt inueni
ri tyrannꝰ. Hẽpe vniuerſa nature⁊ foꝛtu
ne ⁊ gratie cũ quadã falſa ⁊ peſtifera iocũ
ditate enipiũt bona. qm̃ vt recte JIſidoꝛꝰ
eas interpꝛetatur. Holuptates nil aliud
ſit.niſi cũ quadã lubꝛica ſuauitate ad illi
cita fede mẽtis inclinatões · Ninc magnꝰ
ille ſtoicꝰ Seneca inq̃t.ꝙ hoſtis vnq; tã
dtumelioſus fuit.qᷓ; in quoſdã volupta⸗
tes ſue.Quidã ſe in voluptates mergũt
quibꝰ in ↄſuetudinẽ adductis carere non
puit.⁊ ob hoc miſerrimũ eſt.quo eo ꝑuene
rint.vt illa q̃ ſuꝑuacua fuerunt facta ſint
neceſſarnia.ſeruiũt itaq; voluptatibns nõ
fruunt᷑.⁊ malaiſua.quod maloꝝ vltimuʒ
eſt amant.ꝑinde in pꝛeclaro et excelſo vo
lumine de philoſophica ↄſolatione diuꝰ
Boetius eas deteſtando ita interrogat.
Quid de coꝛpoꝛis voluptatibꝰ loqr. qua
rũ appetentia quidẽ plena eſt anxietatis.
ſatietas vᷣo pnie quarum motus quid ha
beat iocunditatis ignoꝛo.triſtes vᷣo eſſe
voluptatũ exitus.quiſquis reminiſcit᷑ li⸗
bidinũ ſuarum intelliget.que ſi bonos ex
plere pñt.nihil cauſe eſt.quin pecudes q̊ʒ
beate eſſe dicant᷑. Sed certe vt Nierony
mus ait.nihil ꝓdige ſatis eſt voluptati.
ſemꝑ famem patit᷑ ſui.que alimẽtis perpe
tuis neſcit ĩpleri.pꝛopterea a blandimen
tis voluptatũ abſtrahendus eſt animꝰne
ſi mergi incipiat.ſubleuari mõ non poſſit
Sirenis vtiq; moꝛẽ tenẽt que tqdiu nau

tas allicit ⁊ demulcet cantuiquouſq; nau

fragium perſpexerit incurriſſe.HNuiligit᷑
ſe illecebꝛoſis ſeducat a moꝛibꝰ. Nullus
vineia voluptatibꝰ ſe permittat.vnuſqᷣſ⸗
qꝙ; conſtanter pugnet.vinlit᷑ dimicet. ho
ſtem audacter inuadat. qm̃ nullus ſpiri⸗

tualis certaminis appꝛehendit palmaʒ qͥ̊

nõ legittime certauerit qͥ in ſemetipſo pꝛi
us per aff lictã ventris concupiſcentiam
ante carnis nõ deuicerit incentiua. Hec
ad conſuetum ſpiritalis certaminis oꝛdi

nem aſſurgit᷑.ſi non pꝛius inter noſmet⸗

ipſos hoſtis poſitus gule videlicet appe⸗
titus edomet᷑.qm̃ ſicut abarte ⁊ a natura
recte docemur.niſi ea que nobis vicinio

rfa ſunt pꝛoſternamꝰ. ꝑ quam inaniterad
remotioꝛa ipugnanda pertranſimus.Et

vt vitia que in nobis ex ipſis generantur
voluptatibus.maioꝛi cũ impetu extinguẽ
da inuadamꝰadiecit.illos ſane extiment
ditioꝛes qͥ in ſuſtinenda parcitate fuerint
foꝛtioꝛes.¶ Duplex diuitiarum genꝰ eſ⸗
ſe nouimus/aliud quidem tempoꝛalium.
aliud ſpiritualium. Lempoꝛales diuitie
que ſint latet neminem.quoniam pꝛedia
palatia.gẽme.auri argentiq; pond eraet
magna pecuniarum copia.que in càduca
rum diuitiarũ veniunt appellationẽ. In

his vtiq; etiam ditioꝛes ſunt · qui in ſuſti

nẽda parcitate fuerint foꝛtioꝛes.quoniaʒ
vt antiquꝰſermo dicit.qui parci ſunt di⸗
uites fiunt. Sed ad pꝛeſens negociũ hec
minime ſatiſfacit interpꝛetatio. Idcirco q̃
ſint ſpirituales diuitie.⁊ quo pacto in il⸗
lis ditioꝛes fiant.qui in ſuſtinenda parci

tate fuerint foꝛtioꝛes videamꝰ. Spiritua

les diuitias.fidem.ſpem.caritatem. iuſti
ciam:humilitatem.temperantiã. pꝛuden
tiam. conſtantiam.⁊ reliquas appellamꝰ
virtutes.hincad verã philoſophiã Mar
cus Tulliꝰ mentem erigens in parado⸗
xis qᷓ; digne qᷓ;q; excellenter dixit.quan
ti pꝛecij eſtimanda eſt virtus.que nec eri⸗
pi nec ſurripi poteſt:neq; naufragio ne⸗
qᷓ; incendio amittitur.qua pꝛediti qͥ ſunt
ſoli ſunt diuites.At enim nemo diues ni
ſi abundans diuitijs. Virtus autẽ ex ne
ce pullulat vitioꝝ.quoniam teſte philo⸗
ſophoꝛum maximo Areſtotile. Unũqð/
q; ex ſuo efficitur contrario. Occiduntur
autem vitia maxime ex carnis moꝛtifica⸗

tione. et ex ipſa parcitatis foꝛtitudine.

ongen
b
6 Rn
ernuic⸗
dimicer ,
us ſpen
du Mng
Z
Wanao
nn. Re⸗
mmso
en Minen
eitannr
td
nobis vn
ninanitans
Minus
merner
peadng
meernunen
noreften
nmungen
podes ute
oneit
; NoN
AenaM
Nni
orsni,
on ſund
gepoauhe.
o Pawi

nendsci

m Shrnn
ni un
Cifinn
4 nmh
netN

me veſtimentis.qbꝰcareret

Jo. xII

q; q in ſuſtinẽda parcitate extiterint fo:-
tioꝛes · hi ꝑ ieiunia.per ſobꝛietatẽ· per ab⸗
ſtinentiam.ꝑ ↄtinentiam ꝑ ꝑſimoniaʒ. ꝑp
comitionem carnis ꝑ caſtitatẽq; animuũ
enlum faciunt eſſe virtutibus.⁊ in the
ſauro regni celeſtis fiunt ditioꝛes. Et vt
ad hanc ſuſtinendam ꝑcitatem fiamꝰ ꝓ/
penſioꝛes.poſtremo annectit. elius ẽ
ej̃ minꝰ egere qᷓ́; plus habere. ¶ Inter
indigeo: careo.̊ intereſt.qm̃ abſq; vlla
pꝛoꝛſus differentia illis caremꝰ.q̃ in no⸗
bis non ſunt.ſiue nobis opoꝛtuna extite/⸗
rint.ſiue non indigemꝰ autem illis.q̃ no
bis ſunt ad noſtꝝ vſum neceſſaria.etiam
ſi illis non careamꝰ.quo pacto ſane dici
mus. oculis qͥ in nobis ſunt indigemus
dd videndũ.dentibꝰ ad edendum.lingu
qad loquendũ: æ pedibꝰ ad ambulandum
⁊ ceteris membꝛis ad pꝛopꝛia exercenda

officia ſepenumero etiam ilł indigemus

quibꝰ æ ſi careamꝰ. ꝓ noſtra tů ſubuentio
ne opꝰeſſent.vt ſi pꝛo annuo victu.x.ali⸗

cui opꝰ eſſet talentis.⁊ ꝑ ſuſtinenda hye
reret CAd hunc q
vem ſenſum textus eſt iſte interpꝛetandꝰ

Melius eſt em̃ minꝰ egere q; plus habe
pe c.ac ſi aꝑte dixiſſet.meliu s eſt egere ali⸗
cuius rei.q̃ nobis minus eſt. Gᷓ eſt q̃ noſ
ceficit q; plus habere. id eſt plus abun/⸗
Dare. qꝙᷓ; opus ſit. qm̃ melius eo aliquid
egeſtatis pꝛopter dum ſuſtinere. qᷓ; ſu per

abundare. Hã egeſtas.qᷓ pꝛopter deum ẽ

generat humilitatẽ que eſt cauſa ſalutis.
Ddicente xpᷣo niſi efficiamini ſicut paruulꝰ
iſte.humiles.ſ.ſimplices ⁊ puri: non in/⸗
trabitis regnum celoꝝ.q̃ etiam cꝗᷓ eſt ex/
glitationis dicente eodem humilitatꝭ ma
giſtro. qͥ ſe humiliat exaltabitur. qᷓ eſt iſta
via ad acquirendam ſapientiam Salo/
mone teſtante qͥ ait. In animam maliuo
lam.·hoc eſt ſuperbam ⁊ elatam non in⸗
trabit ſapientia.q eſt cauſa tam diuine q;

humane bñdictionis.pꝛoinde beata dei

genitux ſe inqͥt. Quia reſpexit eꝰ hu/⸗

militateʒ ancille ſue · Ecce em̃ exhoc bea
tam me dicent omnes generatones. que

eſt cauſa.quare oꝛationes ⁊ alia ſua oꝑpa

grata ſint altiſſimo.vñ ſcriptum eſt.oꝛa⸗

tio hũilitantis ſe nubes penetrat.ĩmo et
celos.immo ⁊ ad ſummi dei aſcẽdit ma⸗

ieſtatẽ.qᷓ ⁊ demum eſt oĩim bonoꝝ initiũ.

Abundantia aũt parit ſuꝑbiam, que oĩim

eſt moloꝝ oꝛigo.Eam obrem bui vei. vt
carnis illecebꝛoſos appetius. et omnes
queant repꝛimere uoluptates. iugit᷑ ac di

ligenter attẽdere debent.vt alimentoꝝ ve

ſtimentoꝛũq; minus habere velint.qᷓ; eis
opꝰ fuerit. Deus enim gloꝛioſus ⁊ ſũme
bonꝰ.⁊ ſũme clemẽs.qui oĩa regit.oĩa gu
bernatqui ſanat cõtritos coꝛde.qui nr̃as
intuet᷑ neceſſitates.qͥ paſcit volucres celi.
qui veſtit lilia agri.qui ad Melyõ coꝛuuʒz
deſtinauit. qui populũ mãna cibauit no

ſtris nõ ſinet nos ĩ neceſſitatibꝰdeperire.

On ſit notabilis habit veſter nec
affectetis veſtibus placere.ſʒ mo

mentũ viceſimũoetauũ ¶ mbꝛoſius
carnis cõcupiſcentia cõſentaneo

moderamiue. J euitanda ve⸗
pa de habitꝰ qualitate pꝛeceptu

Dhibito in victu pꝛo refrenanda

ſtit? pon

ſubiungit dicẽs. Nõ ſit notabilis habitꝰ
veſter. Oĩs quidem exceſſus notabilis eſt
ꝓpterea nec nimis pꝛecioſa.nec nunis ab
iecta religioſoꝝ debẽt eſſe veſtimenta.ne
vel nimis põpoſi.vel vpocrite a lgicis iu
dicentur.fecit vtiq; vir ſanctꝰ qð docuit.
Scriptũ eſt enĩ de eo.qꝛ veſtimenta eiꝰ

calciamẽta.nec nitida nimiũ.nec abiecta

plurimũ. ſed ex moderato ⁊ cõpetenti hba
bitu erãt. Ipſe quoq; de ſeipſo in ſermo⸗

ne de cõi vita clericoꝝ ita inqͥt.fateoꝛ enĩ

vobis de pꝛecioſa veſte erubeſco.⁊ nõ de
cet hanc ꝓfeſſionẽ᷑. Hõ decet hacad mo⸗
nitionẽ.nõ decet hec membꝛa. non decet
os canos. Et ſi declinandũ quouſmo
do ab aliquo extraneoꝝ cuipiam in veſti
mentis videat᷑.tolerabiliꝰ atq; decentius
eſtapud nos. Religioſos viros.ad de⸗
ſpeciũ habitum deſcendere. qᷓ; ad pꝛecio

ſum efferti.tũ qꝛ ſicut moꝛtui ſumꝰmun/⸗
do.ita ⁊ oẽm eius pompam abdicare de

bemꝰ.tum qꝛ pꝛecioſe veſtes curioſuʒ·ela
tum. ⁊ in fectum faciunt aim. Ob eam rez

diuꝰ Hieronymus ait · Mõ tenera veſtis

ſed mundicia mẽtis oꝛnatum facit mona
chũi. Et dñs in euãgelio. Ecce qᷣ mollibꝰ
veſtiũt᷑ ĩ domib regũ ſetaq; ſi patet᷑ ſalug

b

toꝛ dixiſſet . Mon vos regni hui⸗ mundi
curiales:ſed celeſtis eſſe debetis. ⁊ ideo

nõ ſicut illos vos mollia veſtimenta.ſed

opera penitentie delectent.Eteni mollia

veſtimenta mollem effeminatũq; animũ

efficiunt.quare mollibus veſtimẽtis vt re

cte Hugo monet regia delectet᷑ aula:aſ⸗
eris ⁊ humilibꝰ xpᷣi delectet᷑ eccleſia.
PMꝛeeioſe igit᷑ veſtes quibus oꝛnari debe⸗

mus ſpiritualia debent eſſe oꝛnamẽta. ca
ſtitas videlicet hũilitas. mãſuetudo.pa⸗

tiẽtia:ieiunia:miſcdia.aſſidnitas oꝛandi.

fides.ſpes ⁊ caritas.q̃ illud ampliſſimum
pꝛecioſiſſimũq; veſtimentũ eſt quod ope
rit multitudinẽ peccatoꝝ.ſine quo ad ce
leſtes nuptias recipit᷑ nemo.hine ad con

uiuiũ ſine illo eunti in euaugelio dictum
eſt. Amice quomodo huc intraſti nõ ha⸗
bens veſtẽ nunnale Ten
ptoꝛ noſter adiecit.
bus placere:ſed moꝛibꝰ.boniac beati mo
res ex ipſis generant᷑ virtutibꝰ. beati mo
res ſunt.qui nos a filijs huius ſeculi di/

ſcernũt.beati moꝛes ſunt. quibus celeſti
placemꝰ imꝑatoꝛibeati moꝛes ſunt.qui-
bus anima pulcherrima ⁊ ſplendidiſſima

reddit᷑.per quos eam celeſtis ſponſus in
ſuam recipit ſponſamper q̊s in thalamo
recipit᷑ deitatis.ꝑ quos agminibꝰ aſſocia
tur beatoꝝ.Hõ enimexterioꝛem pulchꝛi⸗

tudinẽ ſponſus requirit inuiſibilis.ſicut

ſcriptum eſt. Omnis gloꝛia eiꝰ filie regis

abintꝰ. Mõ auro contexta.non gẽmis oꝛ

nata.nõ lapidibꝰ pꝛecioſis ↄfigurata.nõ
ſerico veſtimenta conficta. noſtro placẽt
ſaluatoꝛi.qui vnica ⁊ inconſutili veſte cõ
tẽtus. ¶ Mõ enim tunicas.vt ait Augu
ſtinꝰ. In regno celoꝝ ſumus inſpecturi.

ſed veſtis cuiuſcũq;.fulgoꝛ iuſticie depyu
tabitur.ipſiꝰ erit innocentie ſplendoꝛ:hu

militatis exaltabit᷑ decoꝛ.caſtitatis nitoꝛ

⁊ omniũ bonoꝝ operuʒ ſublimabit᷑ odoꝛ

in quo ſane diuinitꝰ monitus/oĩ reiecta
cõtempteq; mũdi gloꝛia/ſacroſancto bau⸗
ptiſmatis lauacro mundat.nigris hnmi
libuſq; voluit a ſanctiſſimis vir Ambꝛou

ſio Mſniediolañ. antiſtite. Simplicaano

Liguriẽſi diui RPauli pꝛimi heremite di
ſcipulo indumentis veſtiri.ſicut idem vir
ſanctus Ambꝛoſiꝰ in eo ſermone. quẽde
Auguſtini ↄuerſione ⁊ baptiſmo edidit.

ꝑ quam deuotiſſime ſcribit· Et ipſe Nu⸗

erinde pꝛece-
ec affectetis veſti⸗

guſtin in diuulgatiſſimo famoſiſſimoc8

ſermone de ceng dñi de ſui habitꝰ figura
⁊ qualitate ita memoꝛat dicẽs.Hos qui

videmur gerere in coꝛpoꝛis noſtri habitu
figurã crueis.⁊ nomẽ ſancte religiõis ha

bemus:nigrã veſtẽ humilitatis poꝛtamꝰ

zonis pelliceis pꝛecincti ſumꝰ.quoꝛum
ſignificationem talẽ in excellẽtiſſimo ſerꝰ
monede alio polso aſſerit ſe a btõ Am/
e

bꝛoſio didiciſſe.penſate ergo inqͥt fratres

quid veſtis nigra.quid zona pellicea.q̊d
coꝛona capitis perſuadeãt. HNigra enim
veſtis:que vilis eſt mudi contẽptũ nobis
denunciat.⁊ memoꝛiã moꝛtis.ʒona pela

licea lumboꝝ refrenationẽ declarat.Ca⸗
pilli raſi de vertice ſuperfluitatẽ criminũ

ſignificant ablatã de mente.Et ſubdit.ſic

enim mihi ſanctus pꝛ Ambꝛoſius.quan

do me regenerauit in chꝛiſto anno etatis
mee trigeſimo.mihi petenti reſpõdit.Co
gitate ergo fratres qᷓ; repꝛehẽſibile eſt. ſi

ſub tali hahitu ſuperbia latet vel luxuna.
Eius itaq; edocemurexemplo.vt nonſit

notabilis habitus noſter. vt vitam ha bi⸗

tui confoꝛmẽ ducamus.moꝛibus potius
qᷓ; veſtihus placere affectantes. obedien

tes apoſtolo nobis dicenti. Holite con⸗
foꝛmari huic ſeculo.ſed refoꝛmamini in
nouitate ſenſus veſtri.eo pacto deo pla-
cebimꝰ omnipotenti.eo modo.animeno
ſtre initiate peccatis:oꝛnateq; viitutibꝰ
Ddicet.qᷓ; pulchꝛa es amica mea.⁊ macla
non eſt in te. ſicq; in die nouiſſimo eã ſu

ſcipiens dicet. Veni amica mea. veni ſpe

cioſa mea.veni columba mea.veni dile-

cta mea.intra iu cubiculum domini tui.

veni in thalamum ſponſi tui. Intra in ta
bernaculum regis tui.ponũ te intra thꝛo

num meum :vt mecum gaudeas. mecum
leteris.mecum in eternũ maneas. in eter

num mea beatitudine perfrueris.
¶ extus viceſimꝰnonus ¶ Auguſtinus
4 Vando pꝛoceditis ſimul ambu

late.cum venerit quo itis ſimul

¶ſate. .

¶ Kõmentů viceſimũnonũ ¶ Ambꝛoſius

Aam vtile. ůq; ſalutifen ſit. ſiue 6
Niceſſu.ſiue ĩ ſtatu bonoꝝ ↄſoꝛtiiũ

iglen
an
lugiens

entoorl

pottes ne
ccpeunt

chusſe

aseie
incellis
oratotie
resſim
ſuti tipt
nas fect

luorleon

yptrabi
ſgomen
norumfta
Ruſticün
geſidecer
tuſq; iac

gennond
tiſepenu

ſenmn⸗
monũti
gpaſſsf

Adnoubu

nücpedbe
nhevecdio
bangoge

ſum (

(todon

dlebde
de

pande
dicans
ſpen.d
fremo
ſpmi⸗
tiplidun
ino
utwüt
cgculüto
rnſagop
Woczetſiu
Ulmen
helpoce
Odes ne⸗

unode⸗

1hod
dödleck
awlben
npioNt

nunnbe

ndspots
tes
1 Rlncn
prmnis
on doſe
odochinen
R
nes. 1ucl
uino ei ii
nen veniſhe
A dende
dowI,
Pmus
Ni enrt
is
s Ra

. s

Jo. xXxLI

erplicari facile non eſſʒ. Hãq; imptimis
aduſarius noſter dyabolus.qui velut leo
rugiens circuit ſemꝑ quem deuoꝛet vehe
mentioꝛibus tẽptationis fluctibus affi⸗

cit ſolos.qᷓ; ſociatos. Vnde cuʒ ſenioꝛes
patres noſtri.pꝛimũ heremi cultoꝛes eſſe

ceperunt.ceu in ſanctoꝝ patrum collatio

ntihus ſcribit᷑.nequiſſimi ſpiritus tam ſe⸗
uas eius inferebãt moleſtias nec eoꝛum·
in cellis audebãt ſoli cõmoꝛari.ꝑinde in
oꝛatoꝛio in cellis ⁊ vbiq; cõi decrero plu

res ſimul manebant.Et tantũ creuit ver/⸗
ſuti tẽptator ꝑſecutio: vt viciſſim noctur

nas facerent excubias.pſalmis: oꝛationi
bus.lectionibus.atq; diſciplinis incumꝰ
bentes.hinc cũ frater quidam patrũ indqdu

ſtria a maximis eriperet᷑ tẽptationibꝰ bo
noꝛum fratrum ſimultatem extollens ad

Ruſticũ monachũ beatus Hieroꝰ.ſcri-⸗
bit.O ſi ſolus fuiſſet.quo auctoꝛe ſuꝑaſſʒ
ac ſi diceret nullo.ac ꝑinde victꝰ debella⸗
tuſq; iacuiſſet:Hos etiã fratrẽ quendam
germanũ noſtri oꝛdinis nouimꝰ ⁊ allocu
ti ſepenumero fuimꝰ. qui cũ Arimini pꝛe
ſertim in nocte ſolꝰ eſſet.tot tantaſq; de/
monũ tẽptationes.illuſiones. pꝛeſſuraſ⸗

qᷓ; paſſus fuit.vt difficile eſſet dictu.nunc

clamoꝛibus.nunc cachinis. nunc flaãmis
nũc verberibꝰ.nũc hoꝛribilibꝰ aſpectibus
nũc vectione.nũc ſurſum deoꝛſũq; eu, vi
bꝛando agitationibꝰ pauperem religio2
ſum.cũ ſolus maneret toꝛquebant.So/⸗
ciato vᷣo nihil mali. nihilq; ei inferebant
moleſtie. Poſtremo vt tꝑalibus finẽeter
niſq; darent cruciatibꝰ initiũ. O rem ſtu

pandam.⁊ vbiq; terraruũ cũctis ſeculis pᷣ

dicandõ. Ipſum vna dieꝝ hoꝛa circi᷑ ve
ſperi.de anguſtis craticule ferree ð coꝛpo
ree molis naturã foꝛaminibꝰ extrahentes
ſupꝛa incredibilis altitudinis pinaculum
tẽpli duxerũt.vt illinc eũ ſeuiſſime pᷣcipi/

tarẽt.O clemẽtiſſime deus.nõ ꝑmiſiſti ſer

uũ tuũ tandem ꝗtrociſſimoꝝ hoſtiũ vio-
lẽtia trucidari.Ecce ad tà grande ſpe-

ctaculũ tota ciuitas Ariminẽſis accurrit.

⁊ viſo populo ſeruꝰ tuꝰ auſuzʒ ſuſcepittuũ

iuocãdi ſubſidiũ.⁊ ſoluta lingua q̃ dya⸗
boli manu tenebat᷑ ligata·aperto oꝛe.to⸗

nanti voce.cũctis audientibꝰ exclamauit
D deꝰ meus.O ſancte Hicolae de Col⸗/
lſẽtino defende me.qꝛ ecce deuotꝰtuꝰ iam
pereo. O mira dei ꝓtectio. O ptõs infini

ta.O pietas imenſa. Mop inuocatꝰe ce
lo rutilãs ſctiſſimꝰ Hicolaꝰ a pientiſſimo

deo emittit᷑· ⁊ cũctis videntibꝰ demones
effugauit. ⁊ accepta dextra ſemuʒ ſuũ ex
xxẽpli pinaculo in terrã duxit.⁊ ipſum ſa-

nũ tutiſſimũq; reſtituit· Su binde pluriũ

Deuotoꝝ hoim collegio faciliꝰ obtinetur
qð depoſcit᷑ · VUñ ſaluatoꝛ ſuis diſcipulis
giebat. Si duo erx vobis ↄſenſetint ſuper
terraʒ de oĩ re quãcũq; petierint fiet eis a

pꝛe meo.Et rurſus.vbi duo vel tres inno
mine meo ↄgregati fuerit in medio eoꝛũ
ego ſum.qð ſi duoꝝ vel triũ iuſtoꝝ id cõ
gregatiõi pmittit᷑. ꝓculdubio ociꝰ atq; li
beriꝰ.vt Leo pon.max:inquit.plunimoꝝ
cetui condonabit᷑. Nãq; duperſi milites

nõ mõ victoꝛiã.ſed conflictũ vt plurimuz

conſequunt᷑.Carbones qͥ̊ʒ in vno cõge⸗

rie ſuccendunt᷑ ⁊ ardẽt.ſeiuncti vᷣo extinꝗę

guunt᷑ ⁊ frigent. ¶ Dirigunt᷑ pꝛeteres ob
ipſam bon oꝝ ſocietatẽ oẽs ad bonos at/⸗

q; beatos moꝛes.qm̃ vt ſanctꝰ Dauid ce⸗

cinit· cũ ſancto ſanctꝰ eris.⁊ cũ electo ele
ctus ens.⁊ cũ ꝑueiſo ꝑuerter. Eteni ſiẽ
maloꝝ comes.malꝰ fiat ncce eſt.ita et bo

noꝝ bonꝰfiat oꝑtet. Pudebit eni ipſũ co

rã bonis.mala vite cõòmittere.fiat etiãẽ in
de.vt ſequi mali moꝛes.ſi que uoxie in eo
ſint affectiões. optimis alioꝝ repꝛimant᷑
exemplis. Rurſus viri religioſi ad hono

rẽ.decoꝛẽ honeſtatẽq; ſancte religiõis ſꝑ

Debent eſſe intenti · qm de ipſa ſcriptũ eſt.
Floꝛes mei fructꝰ honoꝛis ⁊ honeſtatis.
Et apls pꝛcepit.vt oĩa honeſta ⁊ ſm oꝛ⸗
dinẽ fiant.At enĩ religioſum honeſtũ at⸗/
q; honoꝛabile ẽ.vt quẽadmodũ fratres ſi
mul in vno habitãt monaſterio.ita cum

ꝓceſſerint ſił vadẽt.ſiłq; in eodẽ maneant

loco. Ob ſanctã ſalutiferãq; inſtructionẽ
Id inſuꝑ viſum ẽ.facillime enĩ ſolus.vel
in articulis fidei oꝛthodoxe.vel in alicu⸗
ius ſcripture.ſnĩa labi poſſet in erroꝛeʒ· ⁊
cũ non haberet cui erroneũ conceptũ ſuũ
poſſet inſinuare perditiõis incurreret pe

riculum.pꝛopterea ſcriptũ eſt. AVe ſoli.q̃

ſi ceciderit:non hʒ ſubleuantẽ.Et rurſus
frater qui iuuat᷑ a fratre quaſi ciuitas fir⸗
ma.Et Auguſtinꝰ inquitLutioꝛ enim ⁊
Ddulcioꝛ vita eſt. vbi vnus aliũ cohoꝛtat.
NVhi alter alterius inflammatur exem⸗/
plo vbi alter doctrina alterius inſtrui ⸗
tur. Vbi alterius poꝛrecta manu alter

monachũ ait. Mihi placet vt habeas ſa
crum ↄtubernium.nec ipſe te doceas. Et

ſu bditin ſolitudine cito ſurrepit ſuperbia
dDoꝛmit qñ voluerit.facit qð voluerit.nul
lum veret᷑. Cu anteʒ q̃ in cõitate viuis nõ
facies qð vis.comedis qð iuberis.ſubij⸗
cerxris cui non vis.Candẽ coꝛpoꝛalis hec
ſocietas ſpũalem deſignat ↄiunctionem
Q tterribilis:vt caſtroꝛum deſcribit᷑ acies.

Nãõq; caſtroꝝ acies.cũ ad bellum ſe pꝛe/⸗

parat.ſe cõiungere atq; oꝛdiare feſtinat.
ne vel interrũpi vel penetrari. ab hoſtibus

queat.Sic nimiꝝ nr̃a ſpnalis acies bene

coniũcta.bñq; oꝛdinata ſił am bulareſi⸗

mulq; ſtare pꝛecipit᷑ vt coꝛã dyabolo mu
niat᷑ ad bellũ.vt ex ſua videlʒ ↄiunctione

antiquũ.nõ ſolum terreat.ſed pulſitet ho
ſtem.qui in ſeruis dei nil magis timet q
anmoꝛis vinculũ.⁊ ad bene beateq; viuen

„.

dũ concoꝛdie vnitatẽ.

Ferus mmcenꝰ (Auguſtin⸗

àoibus motibveſtris. nihil fiat qð
cuiuſq; offendat aſpectũ.ſed qð
veſtrã deceat ſanctitatem.

(LToͤment

ſõSFfectiones mentis.⁊ oẽs motus

triceſimũ

duus ſumũt exoꝛdiũ· ita ⁊ per exte
rioꝛa qles ſint crebꝛius cognoſcunt᷑.Ob
eam rẽ nequis malum de veſtris iudicet
mentibꝰ. in inceſſu. ſtatu.habitu.⁊ in ſin

. gulis veſtris motibꝰ exterioꝛibꝰ Anguſti
nus iubet nihila vob fieri. qð cuiuſq; of

fendat aſpectũ.ſed qð veſtram deceat ſan
ccitateʒ. Decet quippe ſanctitatem viam
fratres cariſſimi.vt in dictis factis.geſti⸗
duſq; vris tali animi vtamĩ moderatõne
talus ſitis pᷣditi modeſtia.tanta polleatis
grauitate.tãta valeatis ſanctimonia.vt a
neumine iuſte valeatis rephendi. Mam
nsoõ ſolum ad maioꝛes eccleſie pᷣlatos.veꝝ
etiqͥ ad nos.qͥ voto ſumꝰ religionis aſtri
ctutq qᷓ; etiã veros ſuos diſcipulos ſalua
toꝛ dixit. Dos eſtis ſalterre.tãq; ſi dice⸗
ret. Vos eſtis hoĩm condimẽtũ.veſtro ex
emplo inſtrui.via ſapiẽtia doceri. vꝛa hu

¶ Ambꝛoſius

eanimi. ſicut quis mõ ab exterioꝛi

militate componi ceten debẽt. Et kurſus

vox illa ad nos. Directa etiã eſt qua dici
tur. Sancti eſtote.qm̃ ego ſanctꝰ ſum di⸗
cit dñs. Aere ſancti eſſe debemꝰ.qͥ nomẽ
habitũq; religionis ac ſanctitatis aſſumi

mus.qͥ diuino ſumus cultui mãcipati.ſa

cris xpᷣi altaribꝰ ↄſecrati diuinis qʒ miſte

rijs dedicati· Cale ̊ᷓ ſal ſimꝰ ĩ populo vt

vermes.⁊ oẽs anime putredines.nõ ſolũ

doctrina ⁊ p̃dicatione. veꝑetiam vite ſan
ctitate ab eo abſtergamꝰ. Hãq; ſi ſal eua

nuerit.Si pᷣdicatoꝛ vires amiſerit .ſi reli⸗
gioſus luxurie cõcupiſcentie ⁊ vanitati ſe
dediderit.in quo ſaliet᷑. in q̊ populus cre
det᷑.cui fidem adhibebit.quem imitabit᷑.
MHõne iuſte clamabit.Ecce hõ.cuius tan
ta nos fefellit opinio.⁊ pꝛopterea ſubdit

Ad nihilvʒ valet vltta. niſi vt mittat᷑ fo
ras.⁊ cõculcet᷑ ab hoĩbus. CTale enim ſal.

vt beatꝰ Gꝛegoꝛiꝰ inquit.qꝛ infatuatum

eſt. foꝛas mittit᷑.qm̃ falſus pᷣdicatoꝛ.eiuſ

q; doctrina.que vana ſine ſapoꝛe.⁊ inuti

lis eſt.ab eccleſia pellit᷑ conculcatũ auteʒ

ab hoibus deſpectui habeak. ¶ Opoꝛtʒ
itaq; nos.vt apłs ait.ab his qͥ foꝛis ſunt
bonũ ha bere teſtimoniũ. HNõ enim.teſte

Aluguſtino.ſufficit nobis vita ſancta.niſi
ſit ⁊ fama bona. Nã vita iuſta nobis ẽne
ceſſaria pꝛopt᷑ nos.fama bona pꝛopt᷑ ali
os.. ꝛopterea xpᷣs crudelẽ illuʒ appellat
qui negligit famã ſuaʒ.⁊ rurſus illum ma

ledieit.qͥ eam aſꝑnat᷑.⁊ merito qͥd.qm̃ ſi⸗

cut a ſapiẽtiſſimo viro Salomone aſſer-⸗

tũ eſt. Meliꝰ eſt nomẽ bonum qᷓ; diuitie

młte. Ergo ſic nos exiſtimẽt hoĩes · vt mi

niſtros vxpᷣi.miniſterioꝛũq; dei veraces di

ſpenſatoꝛes ex bõis operibꝰ nos eẽ agno
bis verificet᷑ qð xpᷣs adie/

ſcant · vt de
cit dicẽs·

os eſtis lux mũdi.Nempe

ad coꝛpoꝛeã mũdi lucem.ſ̊ eſt ad ſolẽ ſpe

ctat effugare tenebꝛas.illuminare oꝛbem

cCalefacere terrã.cõſolari viatoꝛes.extermi
natoꝛes beſtias.⁊ cũcti aĩiantibus vim ge
neratõis ↄferre. Sic ⁊ nos.qͥ religioſi ſu/⸗
mus.qͥ lux ſpiritualis appellamur.debe⸗/
mus hereſum ⁊ cunctoꝝ erroꝝ atq; crimi
nmnũ tenebꝛas per verã ſanãq; doctrinã ef⸗

fugare. Illuminare oꝛbẽ.popolum/ſ.in⸗

ſtruendo docendo.qũo in via dei.hoc

eſt in fide catholica am bulare debeat. ca
lefacere terram. G eſt terrenos hoĩes reie⸗

cta ſeculi cupiditate in deo amoꝛe ſuccen

faſeculo
gekrang
losl
mns.
gnimo
ao
hocekt
pten

d e
enickgnd
bGncſung
eng
Wäaͤſtun
nn i
we
Rigi
nnerntin
niͤopelg
hö use
Reopeeeg ſchdr
mimmniweſn
Lenin hi,⸗
nenimann
danen en

Neleinn

ollati un

ber⸗⸗ De

hisg ons iun
Homim oſe
zGtsſncnnd
dona we d
einphelt
mis unm
m yeñſ⸗/
onoreiſen
umi dne

ühnein

Bdaenn
rwiß
grei
Gile
Scuhiß
Emindrtoben
orzalmni
nnblunn

sielgolin

Jo. XLIII

Me. aſolarl viatoꝛes. diu em ſumus in
hoc mundo ꝑegrinamur ad veũ pns vi

ta noſtra.via eſt ad noſtꝝ tedeundi crea⸗

toꝛem. Abi cum multis erumnis. miſe⸗

rijs.laboꝛibꝰ atq; inexplicabilibꝰ ꝑiculis

in ſeculo degentes videamꝰ circũſeptos,
nefrangant᷑. Hos qui ſpirituales ſumꝰ

illos ↄſolari ⁊ recreare ſepenumero debe

mus. vſq; ad itineris metã cõſtãti foꝛtiq;
animo pꝛoficiſcunt᷑. Exterminare beſti/⸗

as.qm̃ ap:os. vꝛſos ⁊ rugientes leones.
hoc eſt nequiſſimos demones ſimpliciuʒ

atq; oedilium.⁊ ſi poſſibile ſit. etiam foꝛ⸗

tiſſimoꝝ animas deuoꝛare querentes.o⸗

randi aſſiduitate.diuinoꝝ nominũ inuo
cationibꝰ.humilitatis.fidei:charitatꝭ. ce
terarũq; ſanctaꝝ virtutum fulgoꝛe. ⁊ de⸗
mum ſigno crucis tanq; infallabili tre⸗

mendaq; machina ſicut ſcriptum eſt. Ec

ce crucem dñi fugite ꝑtes aduerſe· exter⸗

minare debemꝰ. Et cuuctis animantibuſ
vim generationis ↄferre tenemur.qm̃ ho

minibꝰquibꝰ poſſumus. q̃ omnium ani

mantium naturam ꝑticipant. quõ ſalteʒ
bonas animi affectiones habeant qmo⸗
doq; bona opera do offerre œbeant. luc
exempla monſtrare debemꝰ. Jubẽte xpᷣo

in euangelio: Sint lumbi veſtri pꝛecin/⸗
cti.⁊æ lucerneardentes in manibꝰ veſtriss

Sic S viuamꝰ vt vita ↄcoꝛdet cum nomi
ne ꝓfeſſio teneat᷑ in opere.⁊ his q̃ nobis
appꝛopꝛiata ſunt.ſimiles ↄpleamꝰ effectꝰ
vt ſi ſanctus ſit oꝛdo.ſancta ſit ↄuerſatio

vt ſi ſal dicimur: noſtras alioꝛũq; men/⸗

tem ↄdiamꝰ vᷣtutibꝰ.⁊ ſapoꝛem bonoꝛuʒ
opeꝝ deguſtandum pꝛebeamus. Si lux

appellamur: vim effectũq; lucis oſten/

damꝰ vt ſi bene de nobis dicat᷑. id teſti⸗
monio bone actionis cõpꝛobet᷑.qm̃ teſte

Marco Tullio, omnis virtutis laus in
actione cõſiſtit. Vt ſi religioſi vocamur.

religioſe viuamꝰ. ¶ Ut em tunc religioſe

viuim. ſi illicitos moꝛes ſub diſciplina
coercemꝰ. Si membꝛa ⁊ ſenſus nros ſtu
vcamꝰ reſtringere.vt nequeant laſciuie ⁊

leuitati eſeruire.vt aſpectꝰ noſter ſit ſim
plex.⁊ humilis.ne fixe aſpiciat oculꝰ.qð

illicite ↄcupiſcat animꝰ AUt noſter audi/
tus ſit purus ⁊ diſcretus . ea q̃ ſuperflua
ſunt ⁊ vana reſpuens ea que dei ſuut gra
tanter ſuſcipiens. Vt ſermo noſter ſit ſa⸗
le ↄditꝰ.ocioſa ⁊ noxia veteſtans bona ⁊

vyntilia cõmendans.vt ſit in coꝛde mundi⸗
cia. Ju vultu pudicitia. Inceſſus cũ gra
uitate.ſtatus cũ reuerẽtia.motꝰcũ matu/⸗
ritate.ha bitꝰ cum religione.quatenꝰ vbi
qꝙᷓ; reſplendeat ſctitas:emineat honeſtas.
ſeruet᷑ humilitas/vt in oĩibus motibꝰno⸗

ſtris nihil fiat qð cuiuſqᷓ; offendat aſpe⸗

ctum.ſed qð noſtram deceat ſctitatẽ.⁊ ſic
tandem in oĩbustã pꝛ iuate qᷓ; publice.tã
palã q; clanculum nos geramꝰ. vt in no/⸗
bis nõ mentiat᷑ religionis nomen. Mãq;
religioſus.vt ait Cicero a religendo ap
pellatus ẽ.eo ꝙ retractat.⁊ tãqᷓ; relegit ea
que ad cultũ diuinũ pertinent. modum.
oꝛdinẽ.foꝛmãq; cunctis ſpiritualbꝰim/⸗
ponens. Et JIſidoꝛꝰ inquit. Religioſidi
cti ſunt ex relegendo. tãq; ex eligẽdoſeli⸗
gentes.⁊ ex diligẽdo diligẽtes.ꝙ ſi in tã⸗
to culmine poſiti ſumꝰ diuinitatis conti
neamus impꝛimis nos taliter quatenus
ſine mmoꝛe alios cõtinree valeamꝰ. qm̃

nõ põt exercitũ ↄtinere ĩperatoꝛ.ſicut p⸗

cllare Marcꝰ Cicero inqͥt qui ſeipſum nõ

¶ Kextus triceſimꝰ pꝛimus ¶ Auguſtinꝰ?

Euli veſtri ⁊ ſi iaciant᷑ in aliquã
feminaruʒz in nullam figant᷑. HNe

nas videre ꝓhibeminiſʒ appetere.aut ab
ipſis appeti velle criminoſum ẽ.

¶ Kõmentũ triceſimũpꝛimũ ¶ Ambꝛoſius

Snipotentis dei mandatũ eſt.
Jnõ mechaberis.in quo oĩs mem
bꝛoꝝ genitaliũ illicitꝰ pꝛohibetur

vſus. ad eniꝰ quidem pꝛecepti obſeruan

tiam.cũ totũ genus obligeturhbnmanuʒz·
nõ illud hic iuſſit Augꝰ.vt quidam aiũt.
ſed vt diuine maieſtati hoc iubenti faciliꝰ
liberiꝰ.cõmodiuſq; parere valeamꝰ.opoꝛ
tunitatẽ.cãm atq; viam:qua ad pꝛohibi⸗/
ti vitij deuenit᷑ labem. nobis imꝑauit ca⸗
uendam dicens. ¶ Hculi veſtri. ⁊ ſi iaci⸗
ant᷑ in aliquam feminarũ in nullam con⸗
figant᷑.tanq; ſi manifeſte dixiſſet.Cauete
fratres ne in mulieres oculos conijcere.
⁊ ſi coniecti fuerint.in nullam figant᷑.qiũn
in aliquam earũ conficti ſagitte ſunt coꝛ
da ferientes atq; penetrantes.⁊ ſecũ vi⸗
6

q; enim quando pꝛoceditis femi 3

rus deferentes. vt interficiãt aĩam· perin
de Lreñ:tertio ſcriptum eſt · Oculus meꝰ

dẽpꝛedatus ẽ aiam meam. Ob eam rem
Democritꝰ ſicut Certullianꝰ meminit ſi
bi oculos eruit.ne videlʒ feias videre.q̃s
ſine cõcupiſcẽtia aſpicere nõ poterat:Ad
hoc hoꝛtatꝰ eſt nos xpᷣs in euangelio di⸗
cens. Si oculus tuꝰ ſcandaliſat te. erue
eum ⁊ ꝓijce abſte.hinc beatꝰ Antho.cum
didimum vinũ pꝛofecto eruditiſſimũ de

ſua conſolaret᷑ cecitate dixit.Multo qui⸗
dem meliꝰ eſt ſpũ videre q; carne.⁊ illos

oculos poſſidere.in quos feſtuca pecca⸗

tinõ poſſit incidere.qᷓ; illos qͥ ſolo viſu ꝑ
concupiſcentiq poſſunt hoĩem in interi⸗
tum gehenne mittere. ¶ Et ne qs credat
in ſimplici viſu peccatũ conſiſtere ſubdit.

Meq; enĩ qñ pꝛoceditis feias videre pꝛo
hibemini.non enim videre pꝛohibitũ eſt.

ſed male vid ereille enim male videt.ille

nequiter aſpicit.qui ꝑ viſum ad concupi
ſcentiaʒ tendit.hinc adiecit.ſed appetere
aut ab ipſis appeti velle criminoſum eſt.
Crimen enĩ vt ipſe ſuper Johem inquit.

eſt peccatũ graue accuſatõe.⁊ dãnatione

digniſſimũ.emo idcirco ꝑuifaciat cõcu
piſcentiam.ſi criminoſa eſt.ſi accuſatiõis
demeritũ habet. ſi concupiſcentem dãna
tione facit eſſe digniſſimũ.¶ Kaueamꝰ

igit᷑ figere oculũ. ne ad concupiſcentiam
labamur. qm̃ ſi qtidie velis pulchꝛis fa-
ciebus oculos figere.vt Cryſoſtom ait.
capieris oĩno.⁊ ſi bis vel ter foꝛtaſſis la-
queos euades.nõ tñ que fragilis eſt.hu⸗-

mane nature expers eris.que talibꝰẽ con
ſtipata conditiõibus.vt ſi etiam contuitꝰ
tꝑe ſe ↄtineat.ſpẽs nihil oĩnus foꝛme ſe⸗
mel coꝛdi ꝑ oculos imiſſa adeo illigata te
net᷑.vt vix magni luctaminis ſoluat᷑ pote

ſtate. Ea de re idẽ vir doctiſſimꝰ Cryſoꝛ⸗

ſtomꝰ cautos nos reddens inqͥt. Quan⸗/

do viſa muliere flama ſemel accẽſa fuerit
⁊ poſtea abſente ea.foꝛmat quis apud ſe

imagines turpiũ actionũ multotiens pi/
cedit ad opꝰ.Ceſtis ẽ ſanctꝰ Dauid:.qui
oculos ſuos in feminam figẽs.illicito ap

petitu deuictꝰ qdulterium homicidium

ppet auit.eſtis eſt Judas.qͥ cum iu bi

uio nurum ſů hamar aſpiciens cũ ea

peccauit.Ceſtes ſunt filij dei.qui cũ fili⸗
as hoim pulchꝛas viderẽt.eas in vxoꝛes
acceperũt.Ceſtes alij innumeri. qͥ ex libi

Qqᷓiuoſo aſpectu in cõcupiſcentiam exrarſe
runt.ac deinde ad fediſſima deuenerunt

opera.Et ſi opoꝛtune cõmoditatis caren

tia ad opus non veniat᷑.rei nibilominus

ſunt apud dei maieſtatem· perperam affe

ctantes.dicente Saluatoꝛe in euangelio

Qui videnit mulierẽ ad concupiſcenduzʒ
eam mechatꝰ eſt in coꝛde ſuo.deus enim

qui eſt ſcrutatoꝛ coꝛdiũ noſtrq iudicat in
tentionẽ. Itaq; ſi cuiuſ qᷓ; malus eſt aimꝰ

mala mens.pꝛauꝰ affectus.ꝑuerſaq; ex⸗

titerit intentio.neceſſe fit.vt ipſe totꝰmaꝰ-

lus ſit. Chꝛiſto teſtante quiait.ſi oculus
tuus ſimplex fuerit.totũ coꝛpꝰ tuum lu⸗
cidum erit. Si autẽ neq; fuerit:⁊ totum

coꝛpꝰ tuũ tenebꝛoſum erit. De mẽtis vti
q; oculo qui pmatũ tenet in hoĩe.⁊ a quo
nõ ſolum nomẽverũetiã ⁊ oꝑationem.et

eſſentiã tenet.veritas ipſa intellexit. He⸗
mo igit᷑ ſe de caſtitate. nemo de virginita

te.nemo de pudicitia gloꝛiet᷑.ſi caſtů vir-
gineum pudicũue coꝛ nõ habuerit.pote
rit quidem hoĩem fallere.ſed deũ curoia
patent fallere nõ poterit. Sed ne homo
exardeſcat interioꝛ.Oculus auertat᷑exte-

rioꝛ.ne.ſ.videat vanitatem ·⁊ ſi viderit in
eam nõ figat᷑. ¶ Mõ enim nos Salomo
ne ſapientioꝛes.nõ Dauid ſanctioꝛes.nõ

Sãpſone exiſtimꝰ foꝛtioꝛes.ꝙ ſi g tanti

viri per incuriã ceciderunt oculoꝛũ.HNos

q̊ longe ab eis virtute diſtamꝰ.taʒz moꝛta

le pꝛecipitiũ ſumoꝑe timere ⁊ cauere de⸗
bemus. Diſcamꝰ igit᷑ ab iſtis Diſcamus
⁊ viro ſctiſſimo atq; peritiſſimo Johã⸗
ne os auri.qui cũ ſe tã caſtum eſſe gloꝛia
ret᷑.tante continentie atq; foꝛtitudinis ex
iſtimaret. vt dicere auſus eſſʒ deo.Dñe li
bera me a ſuperbia.qm meipſum a libidi

ne ⁊ homicidio liberabo.⁊ tñ ad contui
tũ erratice adoleſcentis mox tãte caſtita⸗

tis ruit colũna. O fratres mei.xl.⁊ vltra

annos exempluʒz extitit pudicitie.qͥ vnico

momẽto amiſit gloꝛia caſtitatis.⁊ homi

cidij ꝑpetrauit ðᷣlictũ. O iſcamꝰ a Pau
lo apło vaſe electõis.qͥ pꝛeparatꝰin euun
gelio xpᷣi ob carnis aculeos. ⁊ incentiua
vitioꝝ nõ modo oculos.ſed totũ coꝛpus

ſuũ repumebat.⁊ in ſeruitutem redigebat
ne foꝛte alijs pꝛedicãs ipſe repꝛobus in⸗
ueniret᷑. O fratres mei ſihic ad tantã gra
tiam erectꝰ poſt nuditateʒ. ieiunia.fame:

earceres flagella.⁊ ſupplicig clamat. Ni 1

ed.Ad

Genti
kun
Erele
Auode
ncum
con
netun
ge
zasz
nuo
lumen
tenn
(E
ſe
Earelp
ſchenen
Gſeratſ
Geus
onisſ
ſup oẽs
nabilio

mus m
quooꝛn
ſublim
Hinet
noriq
livtoe
kesbyine
ſedinccl
Punoner
weon
dNs&
cigomn
heſeg
hos en
c
maleſt
nöbbef
moim
co v⸗
nia Kne
nſicn⸗
Ginee
noanc
Caſii
gengin
ng⸗
Nn

gienn
in
Modtagag n

Bandlntnns

mhohmmafe
menamgel
tangland
eladancnin
1notinhn
65Mansckiin
fenpſetinr
guar ſioall
Wapenunl⸗
fntelotun
n deninsyti
Ninboiendco
itoggdonen
hamelen Be
wdernen
prci ſafin
i nt
Wi a
,Oobehune
usatigtn
umiN
nin en
nuz. g1oN
nrmdni⸗
n ch
tautde⸗
s dN
ntiino ⸗
jonwens/
i
õ
wssnd en
ttle
vnn mi
tnns

47

tanmndn

ncmtnin

Jo. xLII

NWo alteram lege in membꝛis meis repu⸗

gnantẽ legi mẽtis mee.captiuanteʒ me in

lege peccati.Et rurſus. Infelix ego hõ.

q̃s me liberabit de coꝛꝑe moꝛtis huius.

Quõ nos ſecuros eſſe putamꝰ. ſi velicijs
vacamꝰ.ſi micantes oculos in feminam

eijcimꝰ. Ob eã rem patientie atq; ↄſtan⸗

tie tur inexpugnabilis Yob aiebat. pe⸗/
pigi fedꝰ cũ oculis meis.vt non cogitaræę

qͥdeʒ de vᷣgine. Exꝑiebat᷑ em̃ vir ſanctiſſi
mus.qꝙ ꝑ exterioꝛẽ viſum intenꝰ coꝛrũpet

lInmen.ſuis cũ oculis pactũ ꝑegit ne in/

caute aſpiceret qð illicite concupiſceret.

¶Et qᷓ;ᷓ; animus ex om̃ibꝰ ſenſibꝰ tq;
ſuis ex nuncijs poſſit ↄmoueri. nullꝰ tñ

eſt.q̊ vel plures vel diſtinctioꝛes. vel etiã
vehementioꝛes. exactioꝛeſq; mẽti noſtre
offerat ſpecies· qᷓ; viſus. Magna nimirũ
eſt eius ptãs.⁊ qᷓ; ꝑ amplum giꝝ luſtra⸗
tionis ſue.fulgoꝛe velociter curſus eiꝰ.et
ſuꝑ oẽs volucres celi volatus ſuꝰ.penein⸗
trabilioꝛ om̃i gladio acuto conꝰ intuitus
eiꝰ.Adamat pulchꝛa.⁊ velut ſtrennuiſſi⸗

mus miles atq; expeditiſſimꝰ armiger.

quooꝛſum ſe verterit.dimicando ferit.in
ſublimibꝰ ⁊æ excelſis q;maxime delectat᷑
Hinc tanq; in arce in ſublimioꝛi pᷣſtan⸗
tioꝛiq; ꝑte hoĩs oculi ſunt a natura loca

ti.vt ꝑ eos non in feminas.nõ in vanita⸗
tes huius mũdi.nõ in ſeculi voluptates.
ſed in celos ⁊ ad ſidera.⁊ ad ſũmi dei ↄtẽ/⸗

plationẽ nr vᷣſet aſpectus.Et qm̃ in domi
to eq̊ ſunt calcande habene.ſicrefrenan⸗
dus eſt aſpectꝰ n.ne calcitret.ſic pi dici
cia oꝛnandꝰ ne labefiat. ſic ↄpꝛimendus
ne ſe extollat. ſic retinendꝰ ne in pᷣcipiciũ
nos eijciat. ſic deniq; vbiq; ⁊ apud quẽ⸗
cunq; cuſtodiendꝰ. ne referendarniꝰ tante
maieſtatis cardo fiat nr̃e eterne captiui⸗
tatis.¶ Eredite mihi frẽs mei dilectiſſi/
mi.curioſum.vanũ.⁊ incautũ aſpectum.
nõ labefactantis libidinis tm̃. verumeti
am oĩm maloꝝ extitiſſe oꝛiginẽ. Ham q̊

pacto voluptuoſiſſima illa pma parens
njjr̃a Eua diuinü fuit tranſgreſſa p̃ᷣceptũ.

niſi qꝛ vetitũ incaute pomũ aſpexit Chã
qꝛ impudice patris aſpexit verẽda.de ho
noꝛandis paretibꝰ mandatum ↄtempſit
Caſtiſſimu Joſeph dña oculos in eũ cõij
ciens in libidinẽ exarſit. Dina ob eiꝰ va⸗
num aſpectum aſichem coꝛrupta homici
dioꝛum. guerraꝝ inexplicabiliũq; fuit cqᷣ

maloꝝ.Ex nude veneris aſpectu. Paris
excelſe ⁊ inclite ciuitatis troiane peꝑit in
cendiũ. Egyptij viſa eius pulchꝛitudine
Sarà Abꝛahe ↄiugẽ rapuerũt. Oolofer
nus captꝰ ſctẽ Judith oꝛnatu cum oĩ ſuo
perijt exereitu.Senerx ex luxunioſo viſu ĩ
caſtã pudicãue Suſannã exarſerũt. Sed
quid ꝑ amplioꝛa vagoꝛ exempla.Hõ ſoa⸗
lum h̊ coꝛpoꝛeꝰ ſed ment aſpectꝰ incautꝰ
maloꝝ oĩm extitit iitiũ. Hãq; lucifer ſuã
pulchꝛitudinẽ.ſplendoꝛẽ.celſitudinẽq; cõ

templãs elateſt: ⁊ pꝛeliari cepit.vt pone
ret ſedem ſuã verſus aqͥlonẽ.⁊ ſilis fieret

altiſſimo. MPꝛopter qð e celo cũ oĩ ſua co

hoꝛte in eternos cruciatꝰ eiectus ẽ.Minc

xpᷣs in euangelio dicit. Nidebꝗ ſathanãẽ
ſicut fulgur de celo cadentẽ G2 qᷓ; igit
periculoſus.qᷓ; dãnãdus.qᷓ; deteſtandꝰ.
q;q; magnoꝑe fugiẽdus ẽ interioꝝ exte⸗
rioꝛũq; oculoꝝ vanꝰ ⁊ incautus aſpectꝰ.
Peride ſanctꝰ ſupplicabat Dauid.Auer
te oculos meos dũe ne videant vanitatẽ

Aluerte oculos carnis ne carnalis fiam.

Auerte dñe auerte oculos mentis mee.

ne elatus a tua celſitudie. ſicut ſathanas

tuã. Ob eam rẽſancto Loth a ſodomis
fugienti pᷣcipit᷑.vt nõ retroaſpiciat.neq;
remaneat in oĩ circũadiacenti regione.ſʒ
in monte ſaluũ ſe faciat. Qui retroaſpi⸗
cit.vt xpᷣs ait nõ eſt aptꝰ ad regnũ dei.h̊
eſt qui ſicut canis ad vomituʒ redit.q̃ ex
religione ad iã relictam militiã ſeculareʒ
reuertit᷑.qui ꝑ oculos coꝛpoꝛeos aie que

rit interitũͥ.qui ob mundanarũ rerũ con

cupiſcẽtiam.minime veret᷑ ſua labefacta

re conſcientiã.de qͥ quid aliud ſentire poſ

ſumꝰ. niſi qð vxoꝛi Loth retroaſpicienti
ↄtigit. vt ſalis videlʒ conuertat᷑ in catuã.
vt de aĩato ſenſibili rationabili.inaĩatꝰ

iſenſibił irrõabiliſq; fiat.vt ꝙ mĩoꝛ hoiĩe.

deterioꝛ bꝛuto.⁊ ſicut lapis ſine oĩ vita ef

ficiat᷑· Contemplemurg. qᷓ; mala ſit huiꝰ

poſitionis inſpectio⸗qᷓ;q; deteſtanda ani
miadũuſio. Heq; aliquis dei ſeruꝰ.ſicut ⁊
Loth in aliqua circũadiacentiremanere
debet regione.circũadiacẽtes regiones ĩ
oꝛdiati ſunt alioꝝ ſenſuũ appetitꝰ.Ouid

Ddei famulo ꝓdeſt.ſi cõponat oculos. lin

guã habeat ad detrahendũ ſolutq:nares·
guſtũ.tactũq; ad molliciem.ſapoꝛes.odo

res ⁊ ad oẽs indecentes voluptates hẽéat

extẽſos.aures ad vana colloquia audiẽ⸗
8 2

da habeat erectas. He quidẽ vie peſſun⸗

datarũ ciuitatum ſunt quibꝰ põt ad ani/
mõ ingredi moꝛs. Idcirco ⁊ has regio⸗
nes incolere.ſicut retroaſpicere caueamꝰ
¶ Et in montẽ vbi ſaluifiamus nitamur
aſcendere.Chꝛiſtus enĩ vt oꝛaret. crebꝛiꝰ
aſcendebat in montẽ. Dauid ꝓpheta ocu
los ſuos.vt inde ei auxiliuʒ veniret.leua
bat in mõtes. Lex dñi ĩ mõte fuit Moy/⸗
ſi collata:Dei hoiſq; filius in monte vo/⸗
luit exaltari.⁊ de mõte in celum ⁊ ad pa
trem redire. Et deliciarum paradiſus in
monte conſtituta eſt.qm̃ mõtes ſublimio

res ſunt celo ꝓpinquioꝛes · ⁊ deo qᷓ; con⸗

ualles ſunt ſilioꝛes.qui magnꝰeſt ⁊ excel
ſus.⁊ ſuper oẽs celos.qui firmꝰ ⁊ ſtabilis
dans cuncta moueri.q̊ pꝛecioſioꝛa mune
ra donat.qͥ ab oĩ conualliũ eſt alien ca⸗
ligine. Mons tñ pꝛimus triceps eſt.qm̃
vnus deꝰ ? trinus eſt. ꝓmontoꝛia ⁊ appẽ
ditie ſũt ſancti. videlʒ qui in celeſti illa ci
uitate ſunt pꝛimoꝛes.tandem colles ſunt
qui inferioꝛes ſunt ſpiritꝰ bei. Ad hos in
quam inſpiciamꝰ.ad hos oculos mentis
noſtre eleuemus.ſed ad vnũ ⁊ tricipiteʒ
pꝛimũ dirigamus aſpectum.clamãtes cũ
pꝛopheta . Ad te leuaui oclos meos qui
habitas in celis.vt inde veniat nobis hic
bene oꝑandi auxiliũ.⁊ poſtmodũ ad euzʒ
aſcendendi cõcedat᷑ vehiculum.Ouiſqͥs

igitur Sodomoꝝ gomoꝛreoꝛum fugere

incentiua deſiderat vitioꝝ ab eoꝝ aſpe⸗
ctu.vicinoꝛũq; reſidentia ſe pꝛoꝛſus faci
at alienũ.⁊ ſimul cum Loth altos vir⸗
tutum montes conſcendat.⁊ tandem ad
montem qui chꝛiſtus eſt efferri mereatur
Etenĩ tanto quiſpiam illeſioꝛ ſeruabitur
a vitis.quanto ⁊ coꝛpoꝛe ⁊ virtute ma⸗
gis elongabitur ab eiſdẽ. Et ne quis am
bigat viſum eſſe cam ↄcupiſcentie addit

¶ Kextus triceſimuſſecund⸗ ¶ Au guſtind
. Hn in ſolo tacito affectu. ſ⸗ 3 aſpe

ctu quoq; ⁊ affectu appetit᷑ ⁊ ap
petit cõcupiſcentia feminarũ.

enan⸗

mbꝛoſiꝰ

nentũ triceſimũſecundũ .¶R
Itc tacite pᷣceptoꝛ nĩ reſpõdet qᷓ/
dſtioni.Ham cũ plurimis in locis
lipſe aſſeuerauerit petm̃ intm̃ eſſe

petm̃ intuz eſt voluntanũ. Et iter pec „»„

catum eſſe retinẽdi voluntatẽ.vel ↄſequẽ

di qð iuſticia vetat. Et rurſus om̃e pec⸗

catu eſſe factum.vel dictũ.vel ↄcubitum
ↄtra eternam legẽ.ex ipſa pcedens volun

tate.exqua tanq; ex arboꝛe mala pꝛoce⸗

dunt opa mala tanqᷓ; fructꝰ mali.nõ igi
tur ex ipſo aſpectu ↄcupiſcentia.vel qð/

cunq; aliud emanat pctm̃. NHuic latenti

obiectioni ruũdet dicens.nõ ſolo tacito af

tectu.h̊ eſt tacita voluntate intus ↄcupi⸗

ſcentia oꝛit᷑.ſed aſpectu quoq; exterioꝛt ſi

mul cũ affectu interioꝛi generat᷑.ac ſi di⸗
ceret ꝙ ex vano aſpectu oꝛit̃᷑ iniquus af⸗

nr̃as. Sed qͥd eſt moꝛs anume:niſi cõcu⸗

piſcentia mala. Quid domꝰ nr̃a.niſi mẽs

noſtra.in qᷓ vniuerſa bona ⁊ mala noſtra

ſunt recondita· Et ꝑ huius domus fene⸗

ſtras·qͥd aliud. niſi quinq; ſenſus coꝛꝑis
intelligimꝰ. Moꝛs ꝑ feneſtras aſcẽdit-
atq; in domos ingredit᷑.qñ ↄcupiſcentie
vitiũ per ſenſus coꝛꝑis ad mentis ſerpit
intei ioꝛa. on tñ ob eam rem.ſenſatõ
nem ipſam petm̃ eſſe dicimꝰ. etiam ſi ad

intellectꝰ acceſſit cognitionem.ſed ſi fira

fuerit.ſed ⁊ voluntas fixioni ↄſenſerit cqꝗ
eſt peccati. Vñ beatus Hieronymus ſal
uatoꝛis vᷣbum interp:etans.in quo dicit

fecto. ae pinde neceſſe ẽ. vt ex vtroq; oꝛiaẽz
petm̃. Hinc ſane ſcriptum eſt. Aſcendit
moꝛs feneſtras nrᷣas/ingreſſa ẽ domos

Nui vident mulierem ad ↄcupiſcendum

eã.iam mechatꝰ eſt. Inqᷣt inter paſſioneʒ
⁊ pꝛopaſſionẽ h̊ intereſſe.ꝙ paſſio repu⸗
tatur in vitium. ꝓpaſſio licʒ vitij culpam
habeat. tñ non tenet᷑ in crimine.ergo qui

vigderit mulierem. ⁊ aĩa eius fuerit titilla

ta.h̊ pꝛopaſſione ꝑcuſſus eſt Si vxo cõ⸗
ſenſerit· de cogitatione affectum fecerit

Sicut ſcriptũ eſt in Dauid. tranſierunt

in affectu coꝛdis. de ꝓpaſſione tranſiuit

ad paſſionẽ.⁊ huic non voluntas ſed oc
caſio veeſt peccandi. Quapꝛopter ne ex

pꝛopaſſione veniamꝰ ad paſſionẽ. ne ra⸗
tio ſuecũbat.ne voluntas ꝑ exterioꝛc ap
petitũ pereat.ne ꝑ feneſtras nr̃as. moꝛs

ingrediat᷑ ad domiciliuʒ ↄſcientie noſtre.
opus eſt vt feneſtras ipſas diligenter cu

ſtodiamꝰ.⁊ oẽm noſtꝝ appetitum ratõni

ſubijciamus. ¶ MNam in omni actione ſu
ſcipienda.tria ſunt.vt..C.ait. tenen⸗

da.pꝛimũ vt appetitus pareat rõni. quo

gbhick⸗
nusde
venmino
ſulul.
oolben
ſle⸗M
lenere⸗n
petunt
(Chtemp
appet
ſcentis
00 Alus
Negen
apperee
noſund⸗
Utonſoe
ſpernut
lbleeiuoe

ctäen
wnonde
a
gidner
ſihabe
ocylus
lotedi
leſilauis
ptionein
Reſctti
ſalnünn
dosge
lis Aun
ſtis.Au
Qudn
. deeoen
hoen
czqz

i Ete.

äine Negi
Azhenn
oalnzln
WeMAP
Mra c
nöſcn
aenas e
gogeman
nans⸗ Keſid
Vaaintgnns e
inerthon
anct. Mend
ngeſidns

ug bsc

Nons Kuni
—RRðð
õ
us peis
gsnN
. e
10 1
ſ⸗
Ken
eD
achs *
ius
en .
n
ee W .

N
Se W

“l
. ,
s. G
N
4 4 .B
. 46

—
=

)

¶Cextꝰ viceſimuſtertiꝰ

Jo.

nihil eſt ad officis ↄſemanda occõmoda
tius. Deinde vt aĩaduertat᷑.q̃nta illa res
ſit. quã efficere velimꝰ. vt neue maioꝛ. ne

ue minoꝛ.cura ⁊ oꝑa ſuſcipiat᷑ quã cq po⸗
ſtulet. Certiũ vt caueamꝰ.ne que ꝑtinent
adſliberalẽ ſpẽm.⁊ dignitatem imoderata
ſint. Modus aũt optimꝰ eſt.decꝰ ipſum
tenere.nec ꝓgredi longiꝰ. Moꝝ tñ trium
pꝛeſtantiſſ imũ eſt appetitum obtꝑare rõi⸗
obtemꝑpat autem mime.ſi a viro feiarum
appetat᷑ concupiſcẽtia.vel ecõtra cõcupi
ſcentia feiaꝝ ipſum appetat virum. Hoc
ad illud refert᷑ qd ĩmediate ſupenꝰ dixit·

Meq; enĩ feias videre ꝓhibemini.ſedegs

appetere.aut ab ipſis appeti velle crimi⸗/
noſum ẽ. Itaq; feiaꝝ concupiſcentia ſub
utrouiſ actiuo.videlʒ ⁊ paſſiuo ſumat᷑ re

ſpectu.ſub quis caſu/ſub recto.ſ.aut ſub

ablatiuo eiꝰ capiat᷑ habitudo.
Auguſtinꝰ
Ec dicatis vos habere aĩos pu⸗

n dicos.ſi habetis oculos impudi
cos.qꝛ impudicꝰ oculus impudi

ci eoꝛdis ẽ nuncius.

Cõmentũ viceſimũtertiũ ( Ambꝛoſius
Aaoꝛundã redarguit verſutiam.
q̊s non mõ vite penitet impudi/
AAdce.ſed eoꝝ nitunt᷑ mentis impu⸗
dicitiã quoddã falſo tegere velamine.cuʒ
tñ non deſiſtãt ipudicis oculis ſe accuſa
re.⁊ eiſdẽ tãq; efficaciſſimis teſtibus ſe de
nuciare ↄuictos.õ quos ſagax pꝛeceptoꝛ
ait:ne dicatis vos habere aios pudicos.
ſi habetis oculos ĩpudicos.qꝛ impudicꝰ
oculus impudici coꝛdis ẽ nunciꝰ.Cãqᷓ; ſi
aꝑte diceret.quid aĩ pudicitiã ⁊ ſanctita
tẽ ſilatis ypocrite.cũ veſtre mentis coꝛru
ptionẽ impudici oculi veſtri denuncient
Heſcitis ꝙ ea que intꝰ latẽt.exterioꝛa ge
ſta inſinuãt.An ignoꝛatis ꝙ habitꝰ coꝛ⸗

poꝛis creberrimꝰ ſit nuncius habitꝰ men
tis.Quid fingitis rectitudinẽ.cũ obliqui

ſitis.Quid pulchꝛitudinẽ cuʒ turpiſſimi⸗
Nuid nitoꝛẽ cũ in tetrum eſtis chaos il/

lapſi.Sitis &̊ veraces.vt qð pꝛoſfitemini

oꝛe.oculus indicet.⁊ mens ipſa teneat.

Hõ enĩ niſi in aia vera pudicitia ↄſtituta
eſt.qᷓ; ; eiꝰ index oculus eẽ poſſit.ꝑinde

4

*

—

XLVY

a ſtupꝛatoꝛe nece ipſa eripi pot.HNq; vio
lentia nõ violat᷑ pudicitia. At ipᷣe ad pꝛe
ſulem honoꝛatũ ſcribit.ſi mente ſeruatur
qm̃ nec in carne violat᷑.qn voluntas pa⸗
tientis ſua turpit᷑ carne non vtit᷑.ſed ſine

coõſenſione tolerat.qð alius operat᷑. Sic

apud gẽtiles Lucretia Matrona nobi/

lis Romana.vi ſtupꝛata laudat᷑ atq; de

fendit᷑. Sic apud chꝛiſticolas diua LQu

cia conſulari Paſcaſio ſibi lupanar minã
ti dicens.nõ coꝛrumpit᷑ caro.niſi de con
ſenſu mentis extollit᷑.qð ⁊ Augꝰ.in epła
ad Victoꝛinum clariꝰ aſſeuerauit dicẽs.
Si aimus nulla cõſenſionis turpitndine
maculat᷑.etiq carnẽ ſuam defendet a cri⸗
mine.⁊ quicqͥd in ea nec cõmiſit nec ꝑmi⸗
ſit libido patientis.ſoluet culpa facientis
Ois eni illa violentia nõ pꝛo coꝛruptio
nis turpidine.ſʒ ꝓ paſſionis vulnere de⸗
putabit᷑.tantũ enĩ valet in mente integri
tas vt illa inuiolata.nec in coꝛpoꝛe poſu
ſit pudicitia violari. cuiꝰ mẽbꝛa potuerũt
ſuꝑari.Et in excellentiſſimo de ciuitate
dei inquit.Cũ pudicitia virtus ſit animi
comitẽq; habeat foꝛtitudinẽ · qna potius
quelibet mala toleraret.qᷓ; malo cõſenti
ret diſcernit.nullꝰ autẽ magnanimꝰ ⁊ pu
dicus ſ poteſtate habeat qͥd de ſua car⸗
ne fiat.ſed tantũ qͥd annuat mẽte vel re⸗
nuat/quis tandẽ ſane mẽtis putauerit ſe
ꝑdere pudicitiam.ſi foꝛte vi appᷣhenſa et
oppꝛeſſa carne ſua.vt exarceat᷑ ⁊ expleat
libido nõ ſua. ¶ Et vt vꝛis mentibꝰ.que
diximꝰ magis pᷣluceant. Sane aduerten
dũ puto.ꝙ ceu bifariã definiuimꝰ virgi⸗
nitatem.mẽtis.ſ.⁊ coꝛpon.ſic duplex pu
dicitia genꝰ eſſe aſſeruimus. Alteꝝ qð in
aĩo reſidet.Alteꝝ qð ad coꝛpus.mõ ſpe⸗
ctare videt᷑. Uirginitas mentis fides eſt
incoꝛrupta. Virginitas coꝛpoꝛis ẽ coꝛpꝰ
intactum.nã ſicut carnalis ſponſa vt vir⸗
go a ſuo cenſeat᷑ ſponſo. neceſſe habet vt
illeſum integrũ ⁊ intactũ ſuũ vas ↄſeruet
ita ⁊ virgo xpᷣi· ei per mentis deſponſata
virginitatem.integrã fidem.ſolidam ſpẽ.
ſincerãue caritatem ei inuiolabilit᷑ teneat
opus eſt. Eo pacto ð pudicitia.q;q; oẽs
humani virginalis.maritalis.vidualiſq;
ſtatus decoꝛ ⁊ oꝛnamentũ ſit. cenſenduʒ

eſt · vt altera caſtiſſimis polleat in coꝛpo⸗
re moꝛibus altera ſine vlla fictione ſplen

deſcat in mente. ¶ Et qm̃ par eſt oppoſi

toꝝ multiplicatio. duplicẽ etiã eſſe impu
dicitiã aſtruamꝰ. Alterã animi.alterã coꝛ
pons. Que aie eſt ꝑ intranee cogitatiõis
delectationẽ ꝑagit᷑.Que vo coꝛꝑis ꝑ ex⸗
terioꝛes actꝰ multifariam implet᷑. Ham
nunc ꝑ viſum.nunc ꝑ auditũ nunc ꝑ ta⸗
ctũ.non ꝑ locutioneʒ. nunc ꝑ oꝑationis
complet᷑ defluxuʒ. Et rurſus.ea que per
viſum cõmittitur in tot ↄfundit᷑ ſpecies.
quot modis ꝓcax oculus dicitur impudi
cus. Etenĩ ſic vno mõ dicit᷑.cuʒ humant
ſexus verẽda inſpicere nõ veret᷑. ſic Chã
genitor ſui Hoe vino madefacti puden
da deridendo vidẽs. meruit maledictio
nem habere. Rurſus cũ pulchꝛas depi⸗
ctas imagines libidinoſe intuet᷑ · ſic oli⸗
ba meretrix oculoꝝ ſuoꝝ concupiſcentia
inſaniuit. cũ Caldeoꝝ hoĩes foꝛmoſe de
pictos baltheiſq; accinctos conſpiceret.
Cũ etenim coeũtia bꝛuta.quoꝝ aſpectu

humana ſolet ꝓuocani cõcupiſcentia ne

quit᷑ ſe oculiconijciũt.Cũ in ſpectaculis
impudicoꝛũ actuũ.ceu in theatris gẽti⸗

les faciebant.repntationes ab eis cõſpici

untur. Quos beatꝰ Augꝰ.in pᷣclariſſimo
de ciuitate volumine deteſtans ait. Ve⸗
niebamꝰ ⁊ nos adoleſcẽtes ad ſpectacu/⸗
lũ æ ludis turpiſſimis oblectabamur.Am
plius oculꝰ impudicus dicit᷑ vel cũ mu⸗
lierũ ſpecies curioſe vaneq; ↄſiderat·Cõ
tra quem modũ Eccłliaſticus au. Ne re⸗
ſpicies ſpẽm mulieris.vel cũ ſuis eas reꝑ
cutit nutibꝰ. ¶ DO q; venenoſe.q;q; effi⸗
caces ſagitte ad ſubuertendas mẽtes:ſũt
nutus oculoꝝ.derinde Salomon in ꝓ
uerbijs inquit · Nõ cõcupiſcat pulchꝛitu
dinem erꝰ.ſ.male mulienis coꝛ tuũ. ne ca
piaris nutibꝰ illius. Recte igit᷑ ⁊ pꝛece⸗
ptoꝛ noſter inq̃t · Impudicꝰoculus.ĩpu⸗
dici coꝛdis eſt nũciꝰ.ↄſtat enĩ oculosſub

animi eſſe regimine.quare ipſi ĩpudici eſ

ſe nõ poſſent.niſi ⁊ ipſe ſit animꝰ impu⸗
dicꝰ. Que enĩ matrona dici poſſet pudi⸗
ca.que ꝑ ſuos nuncios ipudicis verbis.
ſibi faciat amatoꝛes. Hõne oculi ſicut ge

nitalia ſubduntur rõni. Sed cum per hu

iuſmodi mẽbꝛa nihil exercet᷑ impudicum
q̃n illud aio aſcr bat᷑: quo pacto ſi oculꝰ
erit impudicꝰ.qanimꝰ pudicus erit. Mõ ꝙ
vanũ ⁊ impudicũ paruipendamꝰaſpectũ
ſi ex oculo ĩpudico coꝛ fiat impudicuʒz.ſi
noſtre ꝓfeſſiõis vota negligantur. ſi reli

gionis decoꝛ perdatur.Turpe eni valde
vitioſum eſt.⁊ omnino deteſtabile.ſi cũ

habitu ſancto ⁊ in ſancta pꝛofeſſiõe.ſcoꝛ
to digna exerceant᷑ opera. ſPerinde miꝝ

imodum nos Pericles delectauit obiur

gatio. qui cũ haberet collegaʒ in pꝛetura
Sophoclem poetã.vt.M. C. pmo offi⸗

cioꝝ meminit de cõiq; officio conueniſl⸗

ſent.⁊ caſu foꝛmoſus puer pᷣteriret.dixit
qᷓ; Sophocles.O puerum pulchꝛũ.peii
cles ipſum his verbis obiurgauit pꝛetoꝛẽ
O Sophocles decet nõ ſolum manꝰ ſed
etiã oculos abſtinentes habere.ꝙ ſi pꝛe⸗
toꝛi ⁊ aſpectus ⁊ ſermo college ſui diſpli
cuit impudicus.quũõto nobis magis qui
ad honeſtatem ſumꝰ dedicati.omnis tur
pitudo.omnis vanitas.omnis impudi⸗
cus actus diſplicere debet. que enim par
ua videntur eſſe delicta.nec a multis ina⸗
telligi poſſunt.ab his.ſi veri dei cultoꝛes
eſſe deſideramus.etiam diligenter eſt de
clinandum. aueamus igitur fratres
nobis omnẽ impudicitiam coꝛpoꝛis: ſed
multo magis repellamus impudicitiaʒ
mentis.ſimus coꝛpoꝛe ſed magis animo
pudici ⁊ imaculati cogitemꝰ qualis vtri⸗
uſq; conditio. Nam pudicitia oꝛnamen

tum eſt nobiliũ. unpudicuia cõfuſio.hec

exaltatio humiliũ:illa depꝛeſſio.hec no⸗
bilitas ignobilium.illa exterminatio.hec
pulchꝛitudo viliuʒ illa turpitudo.hec ſo
lamen merentiũ.illa luctus.phec augmẽ⸗

tum omnis pulchꝛitudinis.illa diminuz2

tio. Hec decus religionis.illa vituperiũ.
Hec minoꝛatio criminum.illa augmenta
tio. HMec multiplicatio mertoꝛumilla di
minutio.Hec creatoꝛis omniũ dei ami/
ca.iula inimica.Quid plura.Tatꝰ eſt pu
dicitie ſplendoꝛ.vt in eius virtute homo
non diſtet ab angelo. Vnde Bernardꝰ
ait. Diffe unt quidem inter ſe homo pu
dicus ⁊ angelus. ſed felicitate non viriu
te.huius enim caſtitas felicioꝛ.ſed illius
foꝛtioꝛ eſſe dignoſcitur. Econtra per im⸗
pudicitiam hõ non diſtat a beſtia.an/
tum inſuper immoꝛtali ac pꝛepoteti deo
ſemꝑ grata extitit pudicitia. vt de illa nõ
ſolum apud fideles ſuos.verumetiam ⁊
apud gentiles admirandam gratitudinẽ
palam voluit demonſtare. EVnde nauim

qua ſimulachꝛum matris hꝛygie vehe

batur. vt pater noſter Aurelius Auguſti

enild
oeſſür ſin
Neinden
Araunr obin
Bnpenmn
Croofi
No convani⸗/
enmer dett
hiͤei
Maengd
ounnmdd
ergſinn
egeſud
dsgs
ℳonmnen
nus mpu-
gvecnimoer
ci minsin⸗
ndaalors
geng de
Sne ne
mcaporo
1s mprdc;
Imegsgnen

1 golsnn

tuomanen
cfuſo hen
vchſoeenn⸗
nmmninddo h
rpiwdohe
s hec g
giludimni
uvtupeni.
Auaugnent
tumud
woii denen
ra. Tir hy
ns nmuinn
Drr bend
attevonv.
onlin
uulim
votn de
Ape s
rande

Jo. xXLVI

nus decimo libꝛo de ciuttate dei. memi⸗/

nit multis hominibus.boũq; conatibus
imm obilem redditam vna muliercula 30

na alligatam ad ſue pudicitie teſtimoniũ

mouit ⁊ traxit. Virgo item veſtalis.ecum
de eius coꝛruptione queſtio verteretur.

aqua impleta cribꝛo de Tyberi neq; per

fluente.abſtulit controuerſiam · ¶ Ecoꝝ
tra impudicitiã ſic ſemper exhoꝛruit deꝰ.
vt apud nullam nationem reliquerit im
punem. Idcirco ne quis impudicũ par/
uipendar aſpectumſed ad ipſum euitan⸗
dum fugiendũq; ſemper ſimꝰ feruentio/⸗
resqui ⁊ quales ex ipᷣo ſequantur effectꝰ
oſtendit.cum ſubdit.

¶ Terxtꝰ triceſimuſquartus ¶ Auguſtinus

Tcum ſe inuicem ſibimet etiam
tacente lingua cõſpectu mutuo.
coꝛda nunciant impudica.⁊ ſᷣm

concupiſcentiam carnis alterutro dele⸗

ctantur ardoꝛe.etiam intactis ab imun⸗

da violatione coꝛpoꝛibus.fugit caſtttas

ipſa de moꝛibus.

Eõmentũ triceſimũãrtũ ¶ Ambꝛoſius

Erum quidem eſt. quod antiquꝰ

teſt amantium tegi amoꝛ · cuiꝰ rei

cauſam illam eſſe arbitroꝛ.quam ipſe pꝛe

ceptoꝛ inſinuauit his verbis. Amoꝛ meꝰ
pondus meum.eo feroꝛ.quocũq; feroꝛſ.
Et rurſus.amoꝛ tranſfoꝛmat amanteʒ in
amatum.⁊ adeo quidem. vt am boꝝ vnꝰ
efficiatur animus· Et ſi natura coꝛpoꝛũ
admitteret penetrationem. idem pꝛocul
dubio fieret coꝛpus.quam cum non pa⸗
tiat᷑ nutibus.geſtibus:⁊ quibuſcũq; poſ⸗
ſunt actibus nituntur vinculum inſinua
re animoꝛumquod ⁊ de caſto ⁊ libidino
ſo poteſt amoꝛe contingere. Si perfectꝰ
fuerit.caritas ipſa intendi᷑. Si autem
carnalis ⁊ voluptuoſus. beluini.moꝛes
caſtitatem iam amiſſam denunciant.

¶¶ ¶ Voc eſt quod ait:mala que ex impudico
ſequuntur aſpectu explicãdo.Et cũ coꝛa

da.hoc eſt cogitationes ipſe turpit᷑ ſe ad
amantium.ſe inuicem. ſibimet mutuo ac
libidinoſo aſpectu,.etiam ſi tacẽte lingua
vt inter eos nullus pꝛoꝛſus oꝛiatur ſer⸗

ſermo dicit. Diutiſſime non po⸗-

. moimpudica eſſe denunciant.: cum ſe⸗

cundum concupiſcentiam carnis alteru-
tro.hoc eſt recipꝛoco delectantur ardoꝛe
etiam minime tactis ab immunda violau
tione coꝛpoꝛibus. cum hec inquaʒ q̃ iam
diximꝰ ex impudico ꝓuenerint aſpectu· D
Dãaͤnoſuʒ ⁊ plurimũ deteſtabile ſequet᷑ ma
lũ. ꝙ fugiet caſtitas ipᷣe de moꝛibꝰ Itaq;

mala q̃ ex vano pꝛoficiſcunt᷑ aſpectu.ſũt.

que ipſa fiũt coꝛda impudica.ꝙ inextin/⸗

guibiles libidis naſcunt᷑ ardoꝛes. ꝙ ho⸗

neſtatis floꝛes ⁊ om̃es beati coꝛrumpunt᷑
moꝛesi.ex quoꝝ qͥdeʒ coꝛruptela etiaʒ in
tact ab immũdòa violatione coꝛꝑibus fu
git.⁊ tandem ipſa religioſoꝝ ſponſa caſti
tas perit. ¶ Etem̃ ex impudico viſu ĩ ma
lam cogitationẽ.que ꝑ coꝛ ſignificat᷑.ex
mala aũt cogitatione in pꝛauã deuenitur

Velectationẽ.hec ↄſenſum parit.ex q̊ libiꝰ

dinoſe carnis ſuccendunt᷑ ardoꝛes.ex qui
bus mala gignit᷑ oꝑatio ꝑ cuius frequen

tiã ↄſuetudo naſcit᷑.ↄſuetudo aũt legezʒ

⁊ neceſſitateʒ inducit. Iſtis fomentis q̃ſi
quibuſdã gradibꝰ exercet᷑ libido.tollit᷑ de
mente vᷣginitas.fugit de moꝛibꝰ caſtitas.
ↄſumat᷑ ⁊ creſcit pctm̃.q̊ anima miſera aũ
tit᷑ a deo.qm̃ vta noſtro pᷣceptoꝛe defini⸗
tũ eſt. pctm̃ nil aliud eſt niſi ſpꝛeto incõ/
mutabili bono. adheſio bono ↄmutabili
quare adultera effecta.ac pꝛoinde iure a
ſuo legitimo ſponſo repudiata:⁊ expulſa

omiq; auxilio deſtituta in manus incidit

inimicoꝝ.qdð in Dalida ſatis eſt aꝑte fi-
guratũque Sampſonẽ viꝝ ſuũ foꝛtitu-
dine expoliatum ſuis pꝛodidit hoſtibus
Quid em̃ ꝑ dalidam niſi concupiſcentia
Quid per Sampſonẽ niſi mens intelli⸗/
gitur. Hã quemadmoduʒ Sampfſon ſue
foꝛtitudinis ꝑ reſecationẽ capilloꝝ vᷣtute
puatꝰ.a Dalida vxoꝛe hoſtibꝰ tradit᷑ᷣ. ſic
⁊2 aĩa miſera capillis. q̊ eſt timoꝛe Z amo
re dei.pudoꝛe.⁊ ſue rõnis lumie.ceteriſq;
vᷣtutibꝰ.qͥbus inuictiſſime cum hoſte pu
gnans decoꝛa ↄſpicit᷑ reiectis ⁊ omnino
pꝛoſtratis.a Dalida ↄiuge.hoc eſt. a pa
ditrice ↄcupiſcentia diuino pꝛoꝛſus deſti
tuta auxilio.ĩ laqueos tradiẽ demoniozꝛ

Eccliaſtico teſtãte qͥ ait Si ꝰederlaie tue

ↄcupiſcentias ſuas.faciet te in gaudium
inimicis tuis. In gaudiũ enim eoꝝ te fa
ciet.cum ab eis captus ſubuerteris·

¶ Hõq; hoſtium mos eſt.vt debellata ciui -

tate.vaſa.domos.menia: ⁊ oĩa in ipſa cõ
tenta ſubuertant. Vas autem ſubuerſuʒ

omni euacuat᷑ cõtento.Sic cũ a demoni
bus ſubuerſus erꝭimiſera aĩia tua.fide:ſpe
caritate.⁊ ceteris euacuabit᷑ virtutibus.q̊
circa diuine imaginis amiſſo candoꝛe.et
ſuper carbones nigrioꝛ effecta.teterrimo

rũ ſpirituũ ſibi ſimilitudinẽ pariat necelſo

ſe eſt. Aſſentit his Daniel ſanctꝰ.qui vo⸗
Auptuoſiſſimos Senes deteſtans ait.Ex

arſerunt in cõcupiſcentia eiꝰ.⁊ euerterũt

ſenſum ſuũ⁊ declinauerũt oculos ſuos.
⁊ nõ viderent celũ.neq; recoꝛdarent᷑ iudi
cioꝝ iuſtoꝛuʒ: Aſſentit Apłs.qui ob eas
rationes iubet nobis · vt oẽm malam con
cupiſcẽtiã moꝛtificare debeamꝰ. Aſſentit

Johes euangeliſta pᷣcipuus.qui vnũ ex

tribus noſtris hoſtibꝰ ĩmaniſſimis cõcu⸗
piſcentià numerauit oculoꝝ. Quare cuʒ
huiuſmodi cõcupiſcẽtie genus tot periat
mala.uõ debent religioſi ei relaxare.ſʒ po
tius calcare habenas.piũ imitãtes C ho

biam dicẽtẽ. Mundã ſeruaui aiam mej.

ab oĩ concupiſcentia.

(G(exiatriceſimuſquint? ¶ Auguſtinus

Ec putare debet ·q̊ in feminã fi⸗
Ait oculũ.⁊ illius in ſeipſum dili
git fixum abalijs ſe nõ videri cũ

videri arbrtratur.

¶ Kõmentũ triceſimũquintũ ¶ Ambꝛoſti?ꝰ Vctoꝛe ·quezʒ latere ni 1
— dputandꝰ eſt nõ videre qꝛ tato videt pati⸗

Vamobꝛẽ quis iĩpudice oculos

ꝓbatã.vel qꝛ adeo ſtolidus eſt.vt ab alio
ſe videri nõ exiſtimat. ſicut in pꝛeſenti lia
inquit. Quibus niſi cecis ⁊ ſurdis talem
comꝑabimus. Ceci eni qꝛ ipſi non vidẽt
alios minime videre credunt Surdi vᷣo

cũ loquant᷑.ſemꝑ clamantputãtes alios
ſiłiter ſurdos eſſe. Sic ⁊ voluptuoſi ho-
mines in feminas oculos defigẽtes.qmũ̃
amoꝛe ceci ſunt. Juxta poetarũ figmẽta.
amoꝛẽ ſecũ labentiũ circũaſſiſtãtes oẽe ce

cos eſſe putãt. Sed lõge cecꝰeſt. Nident᷑

eni oĩno.⁊ a quibꝰ ſe videri nõ arbitran

c faeit. vider omnino. ⁊a quibꝰ ſe non

in feminã figat.pꝛet᷑ voluptatum
iieincentiua. idcirco eſſe põt. vel qe
idq nõ opinat᷑ eſſe illicitũ.cuiꝰ opiniõeʒ ꝑ
mala ex eo ſequentia ſatis cõſtat eſſe im ⸗

HMõ enĩ yſaac ſua tum vłoꝛe Rebecca io
cantẽ ſe videri credebat. cum tũ ab Ima

lech ſaleſtinoꝝ rege viſus ꝑ feneſtram

fuit.multis itẽ vtriuſq; ſexus adulteris ⁊
alijs in oĩ facinoꝛe ſceleſtiſſimis ↄtigit.vt
dũ nõ ſe videri exiſtimẽt.⁊ vident᷑ ⁊ com
phendent᷑.⁊ tãdẽ illaqueati magnis affi
ciunt᷑ ſupplicijs.qð ⁊ iuſtiſſimo dei fit iu
dicio.tũ ne etiã in hoc mũdo grauia ſce⸗
lera ipune omittant᷑.tũ ⁊ alij eoꝝ terrean
tur exẽplo·q̊ pacto ob Ananie Saphire
qᷓ; iudiciũ in actibꝰ apłoꝝ ſcriptũ eſt. Fa

ctus ẽ timoꝛ magnꝰ in vniũᷣſa eccleſia ⁊ ĩ

oẽs qͥ audierũt illud.tũ vt oppida.ciuita
tes.regna.imꝑia.⁊ tandeʒ oẽs reſpublice
ↄſeruent᷑.qm̃ ſublata iuſticia qͥd hec oĩa

niſi magna eſſent latrocinia. Interdũ oĩ

potens del ſceleſtiſſimos hoĩes puniri iu
bet.vt cũ eis miſericoꝛdit᷑agat qtenꝰ pu
niti ↄfuſione qdam coꝛrigant᷑.coꝛreptiſe
virtutum faciãt amatoꝛes. Juxta Dauid
ſniam dicẽtis.ↄfundant᷑.ſ.pctõꝛes.⁊ con
ſtant᷑ retroꝛſum.h̊ eſt a ſuis vijs malis ꝑ
ↄfuſionẽ retrahant᷑. Vel iõ oculos fige⸗
re quiſpiã nõ veret᷑.qm̃ tãte amentie fa⸗
ctus eſt.vt ab inſopito diuine maieſtatis

oculo credit nõ videri.cuiꝰ erroneg̊ ima⸗

ginẽ refellit cũ ſubdit.

ext⸗ triceſi. imuſſextꝰ ¶ Au guſtinus

Eãſi lateat: a nemine hoĩm vi
deat᷑ qͥd faciet de illo deſuꝑ inſpe
ctoꝛe⸗queʒ latere nihil põt.An iõ

.

entiꝰ.q̃nto ſapiẽtiꝰ. Illi ꝗ̊ vir ſanctꝰ time

at diſplicere · ne velit feminã male videre

Illiꝰ nãq; ⁊ in hac cꝗ cõmendandꝰ eſt ti

moꝛ vbi ſcriptũ eſt. Abominatio eſt dũo
defigens oculũu M

¶ Cõmentü triceſimũſertũ l Ambꝛoſiꝰ

☛ O

nexplicabilẽ guerſoꝝ hoĩm ceci
atẽ. vt infinità mentẽ.intermina

bilem ſapiam · oculũ inſopitũ. et
ſingula penetrantẽ.lucẽ indeficientẽ.in⸗
tellectũ oĩa cõpꝛehẽdentẽ.aliqͥd latere ar

bitrent᷑. Nũquid tenebꝛe tante maieſtat
oculos impedire queũt.vt non omnia vi
deant.qͥ ſole lucentioꝛes cũctas tenebꝛas
fugant.Hũquid media.qui oĩa penetrat

1
3

Mi
ath
i⸗
ſg
ſae
ſoblin
hatien
eſt vn
rantt
Ocl
Parit

cE

ſcen
ſanon
ſeſicl
ltapl
ſdce
J ſn
n
Gee
7 f
mea

“””M
ſ/

hi
bner

iuger

Ktih
aſga⸗
uull
Git
d
We
la
ſor
jeea
obl
Dirt
illi⸗
den
Ete
ſcen
itg⸗
ſpee
nge
vol
tt
ſein
mic

espanin u
jebh
i aneſe
umdend

es n

aris mele
voabs ſn
ranente h
nengieſiyts

mroez ine⸗

Nans

niehein
loignhe
zmedahtin
icbdwe

ni meidae

vendnndf
ninggoctdi

¶ini⸗

rheingti

Ntänntem
nchti4
cend.
iiißbn,

icstmd
Gouh

Jo,. xLvVI

MNũquid reꝝ exiguitas.qni oẽsnumerqt
atha mo s. Mũquid earũ diſtantia.qͥ oĩia
a fine vſq; ad finem attingũt.⁊ vbiq; ſũt
pntes. Huquid earũ ꝓfunditas. q vnin/
ſas ꝑtranſeunt abyſſos. HNuquid reꝝ cel/

ſitudo ⁊ ſublimitas:qui oẽm celſitudineʒ

ſublimitatẽq; tranſcẽdunt.derinde Job

patientiſſimꝰ mqͥt.nõ ſunt tenebꝛe ⁊ non
eſt vmbꝛa moꝛtis vbi abſcondant᷑ q ope/
rant᷑ iniquitatẽ. erinde Salomon ait.

Dculi dñi multum lucidioꝛes ſuꝑ ſolem

AMerinde Eſaias in ꝑſona dei loquẽs di

cit. Ego ĩ thꝛono meoↄ ſidero oĩa. Mer⸗

inde abã qᷓ;q; gentilis ita fat᷑. Nullus
ſermonis nii teſtis eſt abſq; deo. qͥ vbiq;
reſpicit vniuerſa. Minc etiã Dauid ceci⸗
nit.ipſe eſt qͥ nouit abſcondita coꝛdis/ac
ſi diceret.q̃nto mag oĩa alia.⁊ vbiq; ab⸗

ſcondita.⁊ rurſus exclamãs ·ſic euʒ affat᷑

Intellexiſti dũe cogitatiões meas de lõ
ge ab ipſa.ſ.tua eternitate.ſemitã meam.
⁊ funiculũ meum inueſtigaſti.⁊ oẽs vias

meas pᷣuidiſti. Et rurſus.⁊ non eſt ſermo
in lingua mea.quẽ.ſ.tu non pꝛecognoue

ris · Ecce tu dñe coguiſti oĩia nouiſſima
7 antiqua.Tu foꝛmaſti me.⁊ poſuiſti ſu⸗

ꝑ me manũ tuꝗ: A irabilis facta ẽ ſciẽtia
tua er me ↄfoꝛtata eſt. ⁊ nõ potero ad eã.
Et idcirco dñe Quo ibo a ſpũ tuo⁊ quo

a facie tua fug . Si aſcendero in celu
tu illic es.ſi Deſcendero in infernũ ades:

Si ſũpſero pẽnas meas diluculo.⁊ ha⸗

bitauero in cxtremis maris.Etenĩ manꝰ
tua illuc deducet me.⁊ tenebit me dexte/⸗
ra tua.Ecce q;ampla.q;q; excelſa ptãs ⁊
ſapientia dei vt eã neq; pᷣterire neq; fuge
re quicq; poſſit · Et ne ſicut amentes vt ſe
abſcondãt antra petũt locoꝝ.ſubiũgit.et

Dirxi foꝛſitan tenebꝛe ↄculcabũt me.⁊ nox
illuĩatio mea in delicijs meis· Vana ꝗ/
Adem ẽ cogitatio filij hoim. Et quare dñe

qꝛ tenebꝛe non obſcurabunt᷑a te.Et nox
ſicut dies illuminabit᷑ ſicut tenebꝛe eius

ita ⁊ lumen eiꝰ.qm nihil obſcuꝝ eſt in cõ

ſpectu tuo altiſſime. Et qre iteꝝ dñe. va⸗
na eſt cogitatio pctõꝝ a te ſe abſcondere

volentiũ.qꝛ tu poſſediſti renes meoz. co
gitationes meas intuendo.qꝛ iu ſuſc pi⸗
ſti me de vtero mĩis mee. potentiam ſil
miſciam ondẽdo.qꝛ nõ eſt occultatum
os meũ a te.qð feciſti in occulto.⁊ ſubſtã

tia mea in inferioꝛibꝰ terre. Imꝑfectum

mnultu.

meũ.hoc ẽ pctã mea viderũt oculi tui: et
in libꝛo mẽtis tne oẽs boni.ſ.⁊ mali ſcri⸗
bunt᷑. Mis vas electõis MPaulꝰ aſſentiẽs
intonuit.Oia nuda ⁊ aperta ſunt oculis
eiꝰ.qm̃ non ſolũ oꝑa iplaſed oẽs motus

oẽs geſtus.nutꝰ.cogitatiões affectꝰ.intẽ
ti ones.⁊ deniq; cuiuſcũq; genens enti/

tatis vniũſa.ſic ei patent.vt neq; tenebꝛe
neq; int᷑media.neq; ex iguitates· neq; di
ſtantie aut remotiones.neq; latebꝛe vlle
eiꝰ poſſunt ĩpedire aſpectũ. Sane g pᷣce
ptptoꝛ nr ait. ꝙ ſi fingens oculum lateat

7 a nemine hoĩm videat᷑. qͥd faciet deſuꝑ

deillo inſpectoꝛ:quẽ latere nibil põt.qm̃

vt in libꝛo. lxxxiij.qõnũ.ac in de eſſentia

dei ait. oculos hʒ altiſſimꝰ.qꝛ vis in eo ẽ.
in qua oĩa ꝑcipit atq; intelligit. qua oia
videt.⁊ nihil ei later.qua oĩa ſunt nuda.

2 nihil eſt obſcurũ.Et cũ ſolus loqueret᷑

cũ deo aiebat.fateoꝛ equidẽ.qꝛ quicqͥd fa
cio an te facio:.⁊ illud qð facio.meliꝰ vi⸗
des tu qᷓ; ego qͥ facio. Quid eni ſꝑ oꝑoꝛ
tu parit᷑emper pñs aſſiſtis.vtpote perpe
tuus inſpectoꝛ oim cogitationũ.intentio

nũ.delectationũ.⁊ oꝑationũ mearũ. Et
idcirco ſepenumero eum totũ eſſe oculũ

Dicit.qꝛ oĩa videt.totum manum. qꝛ oĩa
operat᷑.totum pedeʒ.qꝛ vbiq; eſt.·magna
pꝛopterea ẽ nobis indita neceſſitas recte

viuendi. vt diuꝰ Boetius in libꝛo philo⸗
ſophie cõſolationis trãſegit.qui cũcta fa

cimꝰ ante oculos iudicis cũcta cernentꝭ.
In cuiꝰ iudicio cum nil ꝓfecto remanet
umi a culpa magnopere debe
mus. ¶ Ad repꝛimenda vo delicta vni/
cuiq; eoꝛum generi ſunt antidota contra

ponenda:nãq; ſuperbiã humilitas.iram

manſuetudo.inuidiz caritas.gulã abſti/
nentia:luxuriã continentia.pigritiã bene
operandi ſollicitudo ⁊ ſpiritualis iocun
ditas. auariciam pietatis officia oppu/⸗
gnant.Contra item oim vitioꝛum incen
tiua. inferni toꝛmenta.contra tranſito⸗
riaʒ delectationem perpetuum debemus
doloꝛem opponere. qm̃ momentaneum
eſt qð delectat.qð vero cruciat eternum.

O igit᷑ maxumꝗ eoꝝ inſaniã.qͥs ꝓ mimis

infinita.p momẽtaneis et᷑na.ꝓ obſcuriſli
mis lucidiſſima ꝓ fluxibilibꝰvoluptatibꝰ
ſũmũ bonũ/ꝓ cõcupiſcẽtia oculoꝝ nõ pu
det gloꝛiã perdere angeloꝝ. Quã igit᷑ p⸗
clare eo i libꝛo.quẽ de libo diſputauit ar

bitrio: Sanctus baĩ noſter Auguſtinus

ꝓclamauitad dñm dicens. Ve qui dere
liquunt te ſapientiã.veritatẽ.⁊ ducẽ.⁊ ob
errant in veſtigijs tuis qui nutꝰ tuos ꝓ
te amant.⁊ obliuiſcunt᷑ quid innuas. O

ſuquiſſima lux.purgate mentis ſapientia

nõ enim ceſſas innuere nobis:que ⁊ q̃nꝰ

ta ſis.⁊ nutus tui ſunt oẽ creaturarũ de/
cus.qð obꝛuti concupiſcentijs ⁊ in volu
ptates demerſi.⁊ tãq; ceci ambulantes.·
⁊ videri ⁊ contẽplari contẽpnunt:Confe

ramꝰ igitur ex his nihil eſſe qð diuinã fu
giat cognitionẽ. Conferam pꝛoinde ſũ/⸗
mũ eſſe dementie cardinẽ.putare nõ mo⸗
do oculoꝝ nutus.ſed etiã aliquẽ mentis

conceptũ diuine maieſtatis poſſe intuiꝰ

tum pꝛeterire.etiã ſi ad puniẽda male cõ⸗
miſſa tardioꝛ videat᷑. Hinc noſter accura
tiſſimꝰ pꝛeceptoꝛ adiecit. An ideo putan
dus eſt nõ vid ere.qꝛ tanto videt patien/⸗
tius quanto ſapientiꝰ.tãqᷓ; ſi diceret.non
ob eã rem putandus eſt deꝰ oculoꝝ nro⸗
rum fixiones.⁊ alia perperã geſta nõ vide
re.ſi ad nos puniẽdos videat᷑ tardiuſcu/⸗
lus.qm tanto videt patientiꝰ. quanto ſa
pientiꝰ.decet enĩ ſummã eiꝰ ſapientiã.ſũ⸗
ma vti impunitionibus faciendis pati⸗
tia. ¶Eteni qutadmodum ſapientis eſt
oĩa ſcire.ita ⁊ eiuſdem ẽ oĩa oꝛdinare.di⸗
rigere.⁊ bñ gubernare.bene autẽ guber⸗
nantis eſt ⁊ loco.⁊ tẽpoꝛi:⁊ rationi.oẽm
actũ iuſticie tribuere.ita vt non ſolum qͥd

facturꝰ ſit coguoſcat.ſed rei agende mo⸗

dũ diſponat.⁊ ipſius pꝛemeditet᷑ finem.
MNon etiã eum decet ſue celſitudinis pᷣte
rire examen q̊ fit.vt aliꝰſit imꝑatoꝛis aliꝰ
inferioꝛis poteſtatis puniẽdi congreſſus
Quippe excelſioꝛẽ maieſtatẽ. maioꝛẽ ha
bere decet clementiã. Sed cum regnante
ĩ celis maieſtate nihil.aut nobiliꝰ.aut di
gnius. aut meliꝰ aut maius.aut pꝛeſtan
tius.poſſit excogitari.infallibilẽ eiꝰ decet
ſapientiã punienda ſepenunumero diſſi⸗
mulare.atq; linire.
ximi ſniam dicentis. Lento enim gradu

ad vindictã ſui diuina pcedit ira.qð tum
ſue aſcribendũ eſt nature. cuiꝰ pꝛopꝛium

eſt miſereri.tum vt eiꝰ imitet᷑ exemplũ.vt
quẽadmodũ ipſe crebꝛo nos equo aĩo to
lerat ⁊ expectat.ita ⁊ nos offenſoꝛes no⸗
ſtros patient᷑ ferre ⁊ expectare debeamus

ne qð abſit.ſicut ſeruo neq; noꝑꝶ eueniat.

uxta Aalerij ma

z cũ ſuo noluiſſet ↄſeruo miſereri. coactꝰ

ẽad oẽ debitnm.qð ſibi dimiſſuʒ erat.ad
vnguẽ mult cũ ſupplicijs reſtituendum
Tũ ne ſue fidei aduerſatij de ſuoꝝ fid eliũ

gloꝛient᷑ toꝛmẽtis ꝓinde ĩ deutronomio
de ipſo ſcriptũ eſt ꝓpter irã inimicoꝝl di

ſtuli.ſ. punire:ne foꝛte eoꝝ ſuꝑbirent ho⸗
ſtes. Lũ vt acriꝰ in die puniat vltionis.
Tũ vt młtiplicato cumulo pctõꝝ.augea
tur etiã in hoc ſeculo numerꝰ toꝛmentoꝝ

7 delinquenti qð vulgo ðꝛ.ↄtingatqnto

aſcendit altiꝰ.tanto ꝓfecto emergit᷑ infe⸗
nus.fiatq; deinde. vt talis exẽplo boni

magis in bono ↄfirment᷑. mali vo pecca

re terreant᷑.Lũ deniq; vt pctõꝛibꝰ.q̊s vel

le penitere nouit miſericoꝛdit᷑ ad ipſuʒ re

deũdi libera pꝛeſtet᷑ occaſio· Aliter enim
humiles ⁊ fideles.aliter vᷣſuti ⁊ ꝑtinaces
alit᷑ obſtinati ⁊ infideles in eoꝝ ſunt exceſ
ſibus ꝑtractandi. ¶ Et q;ʒqᷓ; de his cauſ
deð pater oĩm pientiſſimꝰ pctõꝛes ſuffer
re coſueuerit.ſua tũ iuſticia non admittit

vt quippiã ſcelerꝭ relinquat impune. qm̃

ipſa veritas dixit·ſicut nullũ bonũ apud
eũ inremuneratũ.ita ⁊ nullũ erit malum
ipunitũ. Idcirco nemo tm̃ de dei cõfidit

miſcðia vt de ſua eqͥtate in refragabiliq;

iuſticia nõ meditet᷑. Ipſe enĩ ⁊ multũ mi
ſericoꝛs ⁊ longanimis dũñs eſt.ita ⁊ iuſtꝰ

eſt iudex.⁊ iuſticiã diligit.⁊ eqͥtatẽ videt

vultus eiꝰ. Pꝛopterea Dauid inqͥt Ju⸗

ſticia ante euʒ am bulabit.⁊ ponet in via

greſſus ſuos.⁊ rurſus vt eiꝰ iuſticie ⁊ mi
ſericoꝛdie inſinuaret equalitatẽ decanta
uit. Miſcðia ⁊ veritas obuiauerunt ſibi.
iuſticia ⁊ pax oſculate ſunt.Sic g diuine
ſimꝰ miſcdie ↄfidentes.vt eius iuſticiã et
iudiciũ ꝑtimeſcere nullatenꝰ omittamus
alioqͥn pᷣſumentes potiꝰq; ſperantes iure
cẽſemur. Sũmi g̊ dei celſtudo. infallibitł
ſapĩa.ineũᷣtibilis iuſticia: głie ſplendoꝛ.
honeſtat decoꝛ.in eũ pcti hoꝛrẽtiꝗ .accu
ſatoꝛis auẽtas.iudicãdiq; ptãs. Hos nõ

mõ cõmouere.veꝝetiã terrere debẽt.ne ꝑ

perã coꝛã ſue maieſtat oculis aliqͥd aga⸗

mus. QOuis eni non ↄfundat᷑ in terreſtrẽ
pncipẽ qͥ ⁊ inſpectoꝛ.⁊ accuſatoꝛ.⁊ teſtis
⁊ iudex ꝑpetrati ↄ eũ facinoꝛis eſſe poſſ,-

peccare.At nũqͥd oẽ petm̃ ᷓ dei fit volũ
tatẽ. Hũqͥd ⁊ coꝛq eo peccãꝰ.qͥ videns oia
vbiq; ẽ.HNũqͥd ipᷣe rex regũ ⁊ dũs dnan⸗

tium.Hũquid ipſe magnꝰ ẽ dominus .?

—.

ſudab

eſtfns
uono⸗
ſcod⸗
Mulic
nneipſ
1 Cal
dicio
teris7
glo tie
ſaplente
fundgt
ztnloert
e herel
gletoid
ere geſt
cieta velin
lantaown
viderem
1vlſlo. xt
obiurgar
niq nn
ſotipnyye
euli⸗
ſen hep
nor tim.
ginoze denia
mnereded vo
fiop eeno
ſpecne C
GgW
Nrens
igckanre
tis etem
eis.ſiti
Fnitiymn

neno ſur
(cbommnat

malieſt

Pomunbe

=

keadtplce
besſubi
Dpigencn
nnharau
Cmmendan
6 Clon

larei tar
niſizent
Reſvorſihi
daumnon
Ninmer)
utonrde,
unnns⸗
oehn n
nentonenn
zbetinn
oenengind
is eriplod
woll oden
cönde gorl
ndie A pi
io Araenn
unt onces
nerſumait
cbdeds
örs if
urunen
menpone,
gli wnicpul
äatmi
idd
rn Mbi⸗
ſeaiinlin
igekn
anid nit
. ponet in

uſtnce mn

Klund dann
nanenn i,
S oruttstwe
mi uſllit
dehinden
un
sgis oͤn
. J . ane

Jo. xL.vVIII

laudabilis nimis. cuiꝰ magnitudis non

eſt finis. Nunqͥd ipſe puritas illa cẽ. ↄtra

quam om̃e ↄmittit᷑ facinꝰ. Minc ingemia
ſcens Dauid lugebat · Tibi ſoli peccaui.
⁊ malũ coꝛã te feci.Nunqͥd ⁊ ꝑ os Mie⸗

remie ipſe dicit.Ego ſum iudex.⁊ teſtis.
2 Malachiã dirit. Accedã ad vos ĩ iu
Dicio.⁊ ero teſtis velox maleficis ⁊ adul/
teris ⁊ ꝑiuris. Quis non igit᷑ Sathana

deterioꝛ.qͥ coꝛam dno tã magno.tam di
gno.tã excelſo.tõ puro.tam honeſto.tam
ſapiente.tã iuſto.⁊ ſeuero peccare nõ cõg
fundat᷑. Recte igit᷑ pceptoꝛ ait. Illi S.ſ.

q̃ talis ac tantꝰ ẽ vir ſanctꝰ timeat diſpli⸗

cere.ne velit femine male placere. Jllum

cogitet oĩa videre.ne velit feminaʒ male

videre.ac ſi dicat.Cqueat ne in tali pla-
cẽtia.vel in tali viſu:mali quippiã coꝛam
tanta ↄmittat maieſtate.Et notant᷑ male

videre.maleq; placere ait.qm̃ oplacẽtia.

⁊ viſio.vtiq; ſine pctõ fieri põt. quaʒ ipſe
obiurgare intẽdit mime· Et addit.illlus

nqq; ⁊ in hac cͥ ↄmendandꝰẽ timoꝛ. vbi

ſcriptuʒ eſt.Abominatio ẽ dñũo fingẽs

oculũ: ¶ Die ad ſummũ redeundi opifi

cem he ꝓfecto ſunt directioꝛes. cognitio
vtpote.timoꝛ.⁊ amoꝛ.ꝑ ↄgnitionẽ ad ti⸗
moꝛẽ.ꝑ timoꝛem ad amoꝛẽ aſcendimꝰ.ꝑ

amoꝛẽ veniq; o ↄiungimur. St em̃ ti/
mere deũ volumꝰ. cogitemꝰ eũ oĩm inte⸗

rioꝝ exterioꝛũq; actionũ noſtraꝝ eſſe in-

ſpectoꝛẽ. Si titillat te mala ↄſcientia.co

gita ꝙ ded tecuʒoſpicit.quicqͥd egerꝭ aut
dixeris.aut mente tractaueris. Semper
igit᷑ attende ſuꝑ te oculos tante maieſta⸗
tis eternos cruciatus minantis.ex quibꝰ
eris.ſi timoꝛe agitaberis qm̃ ſcriptuʒ eſt.
Initium ſapie timoꝛ dñi. Eterna vero ti

mens ſupplicia cogitabis feditatẽ. labe.

——

abominationemq; peccatoꝝ cogitab. q;

malũ eſt diſplicere o tuo: cogitabis q;

abominabile eſt ei. vt tu oculos tuos in
mulierẽ figas/quos tibi ad neceſſaria vi/
te adipiſcenda.ad pꝛeſtandũ ceteris mẽ⸗/
bꝛis ſubſidiuʒ.ad ſacra diuina celeſtiaq;
ic pꝛeceptoꝛ ait
in hac cauſa.⁊ pꝛopter has rõnes illius
cõmendandꝰ eſt timoꝛ.quem pia nob in
cutit ſcriptura nos a peccatis repꝛimen/
do dicens. abominatio eſt dñs defigens
oculum.ac ſi diceret.timete cauete vo⸗
bis oculoꝛuʒ defixiones.ne ꝑ eas veſtro

ꝑſpicienda donauit⸗

abominabiles ſitis creatoꝛi.qͥ eas odio
⁊ abominationi mirũ habet imodũ.Exp

gutem cõmẽdato timoꝛe.ad diuinũ cono

ſcendimus amoꝛem. qm̃ ſicutacus flum

vt Auguſtinus inquit. ita timoꝛ introdu
cit caritatẽ. Minc per Salomonẽ dictuz

eſt. Cimoꝛ dei initium dilectiõis eiꝰ. Ex

nõ modo ꝑ eũ ad diumũ vehimur amo⸗
rem.ſed ad ſue felicitat efferimur gloꝛiã.
eodem Salomone teſtante. qui in pꝛon
bijs ait. Cimoꝛ dñi hoĩem gloꝛificat.hu
miliat eni hominem. humilem vo ſpiritn
ſuſcipiet gloꝛia. Innumera etiam gignit
adiumenta ſalutis.hine Eryſoſtomꝰ.Ci
moꝛẽ dei.mentes coꝛrigere.crunia fuga⸗
re.innocẽt aq; ſeruare.Aſtruxithinc Ber
nardus. Limoꝛem dei inciꝑe:oꝑari oim
virtutum penitudinẽ aſſeruit:dum ſcʒ per

iuſticiꝗ defert maioꝛi.ꝑ pꝛudentiam non

credit ſe ſibi.per temperan tiꝗ retu git di⸗
ſcernere:per foꝛtitudinẽ totũ ſibi obediẽ⸗
tie ſubdit nõ diſcernende.ſed adimplẽde.
Et rurſus ait. In ventate ſe didiciſſe.ni⸗

hil eque efficax eſſe ad gratiã ꝓmerendaʒ

retinendã. recuperandqq;. qᷓ; ſi oĩ tꝑe co
ro deo inueniaris nõ altum ſapere. ſed ti
mere · Et Lhobias timoꝛis dei hoꝛtatoꝛ
maxim dicit: ilł ulta bona habebim. ſi ti

muerimus deũ.Et eccleſiaſticꝰ.Cimenti

deum bũ erit in extremis.⁊ in diebꝰ defũ
ctionis ſue benedicet᷑.timoꝛ item dñi pꝛo
funda eſt radixaplice perfectionis. quo
circa Caſſiodoꝛꝰ cõtẽplat᷑ de timoꝛe dii
ſalutarem naſci compunctionem.de com
punctione coꝛdis ad renunciationc. hoc
eſt nuditatem ⁊ contẽptũ omniũ faculta
tum ꝓcedere.de nuditate humilitatem ꝓp
creari.de humilitate voluptatũ generari
moꝛtificationẽ.de voluptatum moꝛtifi⸗
catiõe. vniũſa vitia marceſcere atq; extir
pari.de vitioꝝ expulſiõe.virtutes fructiſi

care atq; ſuccreſcere.ð vtutũ pullulatõe

coꝛdis acqᷣri puritatẽ.ꝑ coꝛdis puritatẽ.⁊
aplice caritat ꝑfectionẽ poſſidere. Quid
pulra.Limoꝛ dei nu bes carnaliũ cogita
tionũ ⁊ affectionũ fugat. mẽtẽ ſerenat. ri

uos concupiſcentiarũ reſtringit. reptilia

vitioꝝ de terra coꝛpor humani extermi

nat.mare mundi congelando conſolidat
⁊ ſicut ventus aquilo pluuias diſſipat.

coꝛ delectat.et gaudium. et leticiam. in

longitudinem dabit dierum· ¶ Limea x

*
*

te igit᷑ dm fratres mei.vt tot tataq; mu
nerg ex eius poſſitis timoꝛe adipiſci. quẽ
tanto magis timere debetis.quanto ma
gis ſi pꝛeter ea que diximus.ignem.ver⸗
mes fetoꝛes: frigoia.fſames.toꝛtoꝛes.hoꝛ
roꝛes.tenebꝛas.vincula.⁊ carceres tarta
reos.⁊ hoꝝ omniũ acerbitatem. diuerſi⸗
tatem.,diuturnitatẽ: vniuerſalitatẽq;ʒ con
ſiderabitis · Si celeſtiũ virtutum cõmo⸗
tionem. reatus veſtri certitudinẽ.aduer⸗
ſarioꝝ potentiam.nefandoꝝ operũ eui⸗
dentiam.auxiliantium inopiã.pꝛopꝛia⸗
rum virtutũ defectus.circũſeptantes an
guſtias.toꝛquentiũ impetum. tube clan/⸗
goꝛem.ſentẽtie ſtupoꝛem.iudicij magni/

tudinem.ʒzelum atq; thꝛonũ iudicis.eiuſ

dem conſtantiã.ſeueritatem. inflexibilita
tẽ.perſpicacitatem.poteſtatem. cohoꝛtem
vexilla.⁊ omnis ſue paſſionis inſignia.ſo
lis ⁊ lune eclypſim.ſtellarũ caſum.totiꝰq;
machine celeſtis defectum: mariũ confu
ſionem. vniueiſe terre agitationem. rui⸗
nam montiũ pꝛeſſuras gentiũ.ſubitane⸗
as moꝛtes.vniuerſe carnis finem.totiꝰ oꝛ
bis cõcremationẽ.⁊ deniq; vniuerſi iudi⸗

cij ſigna contẽpleminu pꝛopter que beatꝰ

Hieroꝰ.inquit. Siue comeda ſiue bibaʒ

ſiue aliquid aliud faciã ſemꝑ inſonare vi

det᷑ auribꝰ meis illa terribilis vox. Sur⸗
gite moꝛtui venitead iudiciũ. Si itẽ no/⸗

ſin redempton geſta meditemini. Quis
enĩ non paueat. Quis non timeat huius
ſeculi ſtatũ.⁊ conditionis ſue emergentia

pericula.qũ terre celiq; dñs ſuper ciuua⸗
tem fleuit.ſuper Lazatum defunctũ la/⸗
chꝛimatꝰ eſt. Et tempoꝛe ſue paſſionis in
agonia poſitus pauere tedereq; incipiẽs
dirit· Lriſtis eſt anima mea vſq; ad moꝛ
tem. Hinc Bernarnꝰ ait. exconſideratio

ne remedij periculi mei exiſtimo quanti-
tatẽ.ſilius enĩ occidi iubet᷑ vt vulneribus
meis pꝛecioſo ſanguinis illbalſamo me
ctoꝛum cõcutiebat᷑ tmoꝛe.¶
tur ac ſapienter dictũ eſt. illũ qui dũm ti⸗
met. oĩa timent. Qui vᷣo non timet dñũm.

deat᷑ Agnoſce igi᷑ homo q; grauia ſunt
vulnera.pꝛo quibꝰ neceſſe eſt chꝛiſtũ do/⸗

minũ vulnerari. ſic medicine exiſtima tio
doloꝛis ⁊ timoꝛis cõſentanea eſt erag
geratio. ¶ ¶ Sümopere igit᷑ nobis placet
cuiuſdam potẽtiſſimi regis meſtitia. qus

ſic ſuoꝛum maloꝛum.dminiq; iudicij me
moꝛ afficiebatur.vt etiam in ſolẽnitate re
gia cũctis letantibus ipſe letari nõ poſſet

Et interroganti ſuo germano fratri.quãẽ

4

idq ob rem faceret. tante triſticie cm non
quidem verbo ſed facto oſtendithocpa⸗
cto.ad eiꝰ palatij ianuazʒ ſuos deſtinauit

tubycines iuxta regni conſuetudinẽ moꝛ

oĩm oblectamentoꝝ quibus ⁊ letari ⁊ io

cundari poſſet ei pꝛeꝑaret.audito quideʒ

pꝛeconio nihil ꝓꝛſus voluit ſuſcipere gau

dij. Cũ antẽ rex diceret.ccce epularum ſo

noꝝ.cantus.deniq; oim voluptatum ge
nera.⁊ omnes apparatꝰ regij coꝛam tu⸗

is ſunt oculis:cur mi cariſſime frater non
epularis. Cur nõ iocundaris. Cul ille et

lacrimis ⁊ ſingultibus.⁊ coꝛdis affectus

doloꝛibꝰait.Quo pacto pꝛinceps gloꝛio

ſiſſime letari poſſum. cũ ſciam ex hac lu⸗
ce me de pꝛoximo diſceſſuruʒ. Cul rexin
q̊ͥ me mihi offendiſti fr mi· vt meun tin ꝑ⸗

timeſcas iudiciũ.At ille.vt reoꝛ:ꝓfecto in

nullo:ſed ſolo tue maieſtatis perteritus

ſum edicto.Lũc rex.ſi me fratrẽ tuũ mo⸗
ralem ⁊ coꝛruptibilem.in nulloa te offen
ſuui tantũ times.tãtũq; mei ſine cauſa il⸗
lato perturbaris iudicio.vt nullam pꝛoꝛ/
ſus coꝛam tãto apparatu poſſis ſuſcipere

leticiã· Qnid miraris.ſimeſtis triſtis co
ram deo celi.coꝛã tanta celſitudine.coꝛaʒ

ouim rerum opifice ſemꝑ maneo.quẽ innu

meris peccati infinities offeudi:. cuiꝰ exa

men ſtrictiſſimũcuiꝰ iudicium inſallibi/
le.cuius toꝛmenta eterna.cuimoꝛs abſ⸗
q; moꝛte. cuiꝰ aſpectu vniuerſe contreme
ſcunt poteſtates · Ecce qᷓ; fideliter catho⸗
licus rex mundani hoĩs con fudit temeri

tatem.qui dei nõ agnoſcens timoꝛẽ.tã fa

cile taq; repente ab hoĩs compꝛehenſus ẽ

terroꝛe.in quibus quanta timoꝛis dũi ſit

virt? dignoſcit᷑. Rex quidem qm̃ dnm ti
mebat.neq; ſuos pꝛincipes.neq; hoſtiuzʒ

impetus.neq; tumultuantẽ populũ.ne⸗
q; quãcũq; verebat᷑ aduerſam foꝛtunam
Eius autẽ frater.qꝛ dũm nõ timebat cun
ꝛeclare igi

is oĩa timeat neceſſe eſt.perinde Chaim

necato fratre. tremulentus effectus inge
muit dicẽs.Oẽs qui inuenerint me occi⸗
dent me. ꝛopter qð Augꝰ.in cõmenta
rijs ſuꝑ pſalmos inquit. Seuit iu te fe⸗
ra· deũ time ſerpens inſidiat᷑tdeum time.
homo te odit.deũ time.d yabolus te imꝰ

pugna
mes m.
bes ſel
bulc
Nuicaf⸗
t. G
eNdi
hentes⸗
nimian
nmoꝛn
taNd.
tnop⸗
gulſin
Aoutenk
Xbone
nugnüͤe⸗
ſticii nch
Nnp
ezrem
inqt⸗S
eſtinte
diaig
malet
u
1ſici⸗(
amoꝛe dr
onczo
nugnon
ſn
wnti.
WM
NN
eſa⸗
bares
dulig⸗
ſenls.
(zpis
ſeuin
ſtlari
ngeher
ds
Giadt
bernbt
Ado
(ds
Pdean
offabe
lfutun

—

iſteiechnnn

enorbarp,

os deſtnett
nusndine n
ennöewentn
tlent
adni
Autſcheege
Alunnd
nwohptung
Pghenunn
mümefaan
1dans. Kulet
1cls afenn
vhemeps glon
iunerbael
ſung ulrexi
ni Nmeümg
Knegiecen
hnsenmn
neftuginite
unuloeudi
neiſne antn
nullom on
upoſis ichen
nchs is
nümde
m nancn tin
Sofadet
vdun i
mulinorgth
muatetonent
cnfudtimnn
ſCNstnid/
scNpinle
Euntms t
ehoen⸗
lumigchincn
Guatan fopnn
innigninte⸗
e hicn⸗
4lücndinn,
vononnne n

eſt in te qdeʒ fides.qꝛ credis futux eſſe iu
diciũ.gaudeo fidei tue.ſed adhuc timeo

noli facere malũ.ſed ama videre deũ tu
uun in hac pegrinatione.illnm toto amo

Fo. xLIX

H pugnat. veum time. ac ſi diceret. ſi ei⸗ ti-

mes maieſtatẽ non modo hectimere ve/
bes.ſed ipſa te timebunt.qm tota creatu

ra ſub illo eſt. quẽ iuberis timere · quia ipe
Dixit ⁊ facta ſunt.ipſe mandauit ⁊ creata

ſunt. Ninc ⁊ vᷣitas ſuis ait diſcipul. Ec/
ce di vob poteſtatẽ calcandi ſupia ſer⸗
pentes ⁊ ſcoꝛpiones.⁊ ſupꝛa oẽm vᷣtuteʒ
inimici.⁊ nihil vobis nocebit ¶ Sed vt
timoꝛ nĩ ad illũ nos ducat finemquẽ op
tam?. Duo timoꝛis diſtinguim? genern.

Mãq; alter pᷣuilis eſt. alter caſtꝰ. Ille eſt
vt nõ patiaris penꝗ .h ne amittas iuſticiã
q̊d em̃ magni eſt timere penam. Hh facit et

nequiſſimꝰ pᷣuꝰ.̊ᷣ ⁊ crudeliſſimus latro B

ddulteri.̊ pꝛoditoꝛes.̊ ⁊ impij homici⸗

de. Hon eſt igi᷑ magnũ timere penꝗ. ſed

magnũ eſt amare iuſticiã· qui g amat iu⸗
ſticiã. nihil timet.timet plane.nonne inci
Ddit in penã.ſed ne amittat iuſticiam. Ob

eã rem Auguſtinꝰ in libꝛo ſuaꝝ omeliaꝝ

.

etiz ſi te deꝰ nõ dimietat in penã. t̃mo⸗
do faciem ſuã te videre non ꝑmittat.nu⸗

quid nõ meliꝰ fuerat. te nõ fuiſſe natum.

Cum vo fieri nõ poſſit. vt qui faciem eiꝰ
nõ meruerit videre. ignem eternũ euade⸗

re poſſit. Quare ſicamas pñtis ſ. eculi vo

luptatẽ. vt nõ expaueſcas eterni ignis ar

doꝛem. Pꝛopterea ad amoꝛem dei ꝓpul

ſo timoꝛe nos hoꝛtat᷑ dicens. Si g meꝰ
ſermo inuenit ĩ vobis aliquãſintillã gra“

tuiti am oꝛis dei.ipſam nutrite· ad hane

augendã vos aduocate pᷣce humilitatis.
doloꝛe pnie.dilectione iuſticie.operibus
bonis. gemitib? ſinceris. Zzuerſatiõe d ya
boli.amicitia fideli. hanc ſintillam boni
amoꝛis de qua dñs dirit ˖ YIgnẽ veni mit
tere in terram. ⁊ quid volo niſi vt ardeat.
Flate in vobᷣ.nutrite ĩ vob·ipſa cũ creuit.
⁊ flãmã digniſſimam fecerit omniũ cupi⸗
ditatu carnalium ligna conſumet.-

inqͥt. Si timoꝛe gehenne nõ facis malũ. Cextus triceſimuſſeptim? ¶ Auguſtinꝰ

malicie tue qꝛ ſi timoꝛe gehenne nõ facis
malum.non amoꝛe iuſticie facis bonu
Aliud eſt timere penã. aliud eſt timere iu
ſticiã.¶ Amoꝛ caſtꝰ in te eſſe debet · quo
amoꝛe væſideres vid ere.non celũ ⁊ terrã
non cãpos liqͥdos maris.non ſpectacula

—⏑

nugatoꝛia.nõ fulgoꝛes nitoꝛeſq; gẽmarũ

ſed deſideres videre eũ tnuʒ. amare e

um ruũ. pꝛopter iſtam viſionẽ facbonuʒ

re ſuſpira ⁊ veſidera: Ecce fac.q̊ te vult ꝓ
bare deꝰ tuus.vt appareat.pꝛo qͥbꝰ rebus

diligas eũ.vtꝝ pꝛo ſeipᷣo.an ꝓ rebꝰ ter⸗/
renis.quas tibi pꝛeſtitit⁊ dicat tibi. fac
qð vis. Imple cupiditatẽ tuam. extende
nequiti. dilata luxrunam. Quicqd ubue
rit licitũ puta· Hon te h punio. Hon te h
in gehennã mitto.·faciẽ meam nunch vl⸗
ebis. Si ad iſtã ſnĩiam expauiſti. amaſti
Si ad hoc qð dictũ eſt. faciem ſuã nega
bit tibi ? tuꝰ.ↄtremuit coꝛ tuũ.⁊ non vi

dendo deũ tuum magnaʒ penam putaſti.
gratis amaſti. hoc iõ dixi. qꝛ ſunt homi⸗
nes ita negligentes.2 tepidi.⁊ infideles
wv dicunt. vtinam hic deus in hoc ſeculo

om̃ia bona tribuat non ad me ꝑtinet.qð

in futuro ve me fien velit. O infelir aia ·

Alando ergo ſimul eſtis in eccle
ſia. vel vbicũq; femine ſunt inui⸗
Vcem veſtram pudicitiam cuſtodi⸗
te. deus enĩ qui habitat in vobis etiã iſto
modo cuſtoùiat vos ex vobis.

¶ Kõmentũ triceſimũſeptimũ ¶ Eim bꝛoſi⸗
+ Amediate ante aſſemuit. oculum

deligentes deo abominabiles eẽ.

— ideo ne huiuſmodi ſuper nos ca⸗

dat abominatio. de cuſtodienda pudici
tia mandatum tranſigit dicens.Quqn/

do ergo ſimul eſtis in eccleſia. vel vbicuq;
femine ſunt inuicẽ veſtram pudicitiã cu⸗
ſtodite. Cuſtodienda ẽ vtiq; ſummo ſtu

dio pudicitia.tũ qm̃ humani generis ho
ſtes incredibili quadam ſollicitudine eã
nobis auferre nitunt᷑. VUnde in vitis pa⸗
trum legitur. quendam heremi cultoꝛem

ſummũq; pudiciie ſue cuſtodem. annos

xl.vt illam amitteret.a demonibus fuiſſe
atrociter tẽptatum. Sũt quidẽ vt ſcriptu
ra teſtatur.velut locuſte arboꝝ floꝛes de
uaſtantes. At enim quid aliud eſt pudi⸗
citia niſi quidaʒ flos redolentiſſimus hu

mane mentis. ¶nde qui de ſua vin

ginitate ſunt ab eccleſia pꝛobati.pꝛo ſue
pudicitie nitoꝛe.ꝓ ſue ſanctitat in ſgnz⸗

*

6

pꝛopugnaculũ ẽ dei gratia.ſine qua oĩs
alia ſuperuacua eſt cautela. Dauid pphe

fragrantia lilia geſtant. tũ qilfragile vo⸗

eſt. in à tantus eſt recõditꝰ decoꝛ. Juxta

Apli ſententiam dicentis. Habemthe/⸗

zaurum iſtũ in vaſis fictilibꝰ. hniuſmodi

autem vaſa magna conſueuerũt diligen

tia cuſtodiri.Cũ ob ſuam pᷣcioſitatem at
q; pꝛeſtantiam. Que enĩ ponderatio eſt.
vt eccłiaſticus inquit digna aĩe continẽ⸗
tis· Cum qm̃ rarus eſt in hoĩe tantꝰvirtu

tis ſplendoꝛ. At vo omne rarũ. vt Cice

ro inquit. pꝛeclarũ.Cum deniq; qm̃ ce⸗

leſte munꝰ eſt. ⁊ in ſacris litteris.ſůmope
re creberrimoue.cõmendatũ. pꝛeclare igi
tur a venerabili Hugone dictũ eſt. pudi

citiam eſſe virtutẽ ſpiritualem ⁊ celeſtem
que hoĩem a terra ſubleuat.angelis ſoci⸗
at · deo coniungit. de terreno celeſtem.de
carnali facit ſpiritualem.hec quidẽ huma
nam tranſcendit naturam. Hã ꝙ homo
pudicꝰ ſit.⁊ caſtusnõ t̊ humana qᷓ; di⸗

uina operat᷑ virtus. perhãc nos amatin

uiſibilis ſponſus. Non enĩ placʒ deo aia
ſi caſta ⁊ pudica nõ extiterit. Nãq; ſi imũ

ditie luxurieq; deſeruit.repꝛoba eſt.⁊ ſue
qꝙᷓ; abominabilis maieſtati. Pudicitie au
teʒz.ſic nõ modo hominibꝰ.ſʒ deo accepta
eſt. vt ob eaʒ non dedignet᷑ eidem rõnali

menti ſeipſum exhibere in ſponſum.
Hinc nobis inuidet. hinc nos impugna

re non ceſſat antiquꝰ hoſtis. Ipſe eni eſt
inuaſoꝛ.pſuaſoꝛ.ſi uggeſtoꝛ.⁊ incenſoꝛ.at

q; accenſoꝛ.ĩmundicie atq; luxurie.plu⸗

res decipit.plures incendit atq; ſuccedit.
plures coꝛrumpit. Mõ parcit clericis.nõ
parcit monachis.⁊ qð ſatis gemendum
eſt. ipſos etiam religioſos pꝛoſternit. Ne
ceſſe eſt ergo ſũma vigilantia inuicẽ no⸗
ſtram pudicitiã cuſtodire. Hã ſi eam per
dimus.totũ amittimꝰ.etiã noſmetipſos.

Qui pꝑdit pudicitiam.perdit animg ſuaz.

perditd eumde it ſocietatẽ angeloꝝ.p2⸗

dit ſeipſum Sed ad hoc in vnũ habita
mus.vt inuicẽ cuſtodiamꝰ. inuicẽ coꝛri⸗/

gamuꝰ.inuicẽ erudiamus.vt quod quiſ⸗

q; nõ poteſt per ſeipſum poſſit per aliũ.
Nuo nam autem pacto noſtram valea⸗

mus cuſtodire pudicitiq iam indagandũ

eſt. Quippe cum nemo vir bonꝰ ſine ali⸗
uo afflatu diuino. vt inquit Socrates.
Cuſtodiende pudicitie excellentiſſimum

tarum eximio teſtante.qui ait.Niſi domi

nus cuſtodiret ciuitatem. fruſtra vigilat.

qui cuſtodit eam. Et pater Auguſtinꝰ in
commentarijs ſuꝑ pſalmos huic aſien⸗
tit ſententie dicens. Mec Ediſciplina chꝛi
ſtiana. ꝙ nemo facit aliquid bn niſi gra

tia dei:quod facit hõ male. ipſius eſt ho
minis.quod facit bene. de beneficio dei
facit.⁊ cũ ceperit bnfacere.nõ ſibitribuat.

Et cum nõ ſibi tribuerit.gratias ei agat.

a quo acceperit.Et in libꝛo de p̃ᷣdeſtina/
tione ſanctoꝝ inquit. Ad nullum opꝰ bo
num.vel incipiendum vel perficiendum
quẽqᷓ; ſufficere poſſe conſentiendum eſt.
Et in libꝛo de gra ⁊ libero arbitrio. Jpa
bona opera ille in nobis oꝑatur.de quo
dictum eſt. Deus eni operatur in nobis.
⁊ velle ⁊ operari pꝛo bona voluntate.Et
in libꝛo de varia innocentia. Nullis me⸗
ritis gratiam pꝛeuenientibꝰ debeturmer
ces bonis operibus.ſi fiãt.ſed gratia que
non debetur pꝛocedit.vt fiat. Hinc etiã
in libꝛo de gratia ⁊ libero arbitrio adie⸗
cit. Sine gratia dei nihil boni agere poſ⸗
ſumus.veritate teſtãte que ait. Sine me
nihil poteſtis facere. Et Apoſtolus ait.
Hon ſumus ſufficientes ex nobis.tãq;ᷓ ex
nobis aliquid excogitare.ſed ſufficientia
noſtra ex deo ẽ. Et rurſus.nõ eſt volent⸗
velle:neq; currẽt currere ſed dei miſerẽt.
Et apoſtolus Jacobus. Omne datum
optimũ inquit.⁊ omne donum perfectuʒ
deſurſum eſt deſcendens a patre lumen
apud quem nõ eſt tranſmutatio. neq; vi

ciſſitudinis obumbꝛatio.perinde parens

noſter in deuotiſſimo ſuaruʒ confeſſionũ
volumine aiebat. Quis eſt hominũ qui
ſuam cognoſcens infirmitatẽ.audeat vi⸗
ribus ſuis caſtitatẽ atq; innocentiaʒ ſuã
tribuere. Cum ſapiens dicat.ſcio qꝛ ne⸗
mo poteſt eſſe continens niſi deꝰ det. Et

rurſus.eodem in libꝛo id conſiderans ita
cum femoꝛe.magna plenus fiducia po-./-
ſtulat. Domine continentiam iubes. da
quod iubes.⁊ iube quod vis.ac ſi diceret

ſi mandas cõtinentiã vt tuis parere poſ⸗
ſimus mandatis.tuum nobis roꝛem iu⸗
ſunde. HMec eſt noſtroꝛum renum poſſeſ⸗
ſio. de qua Dauid ſanctꝰ loquebatur ad
dominũ dicens. Tu poſſediſti renes me

os.ac ſi renum lumboꝛũq; cuſtodiam.

per quam ſplendoꝛ nitet caſtitatis.in dei

Wran

„ N

ſſtere
ſuiͤt
larin
vob.ul
anieſe
dug
poſirp
Ns0
nus
dighe
goen
tii p
camss
terulin
fnfn'
Gbat,gl
guärpen
lud cee
wings⸗
lesſath
ſtode
eteelin
bell 1
nnefg
caist
i as
nen O
Puctette
nerithte
Uiſinur
namng⸗
ſabs

—w

mine,
nang
ofes
ctiohe
turina⸗
ſpüali
ſgsomm
ctoned
comas
onege
umnph
dusn
glene
berne
Cme
monup
ach

3wnce ĩèA

1n Hulls ner
ddcenrne
dgemar
wordmo d
lbon wepv⸗
en uene
Apeun
ernohstiht
uſtcen
ochtwi
omedarun
wunefenn;

Gtano⸗ Rehn
hemdepain
gnſſini
3ehon
–
invaei ſi
Nt o0e
uiedakt
lanihmnen
nus W
nunie⸗
gageſiduet
s merſin
bis een
un poſi⸗
aenumt
glaitenesll
an
KunoN

s S = RSZM

Jo. I.

dſiſtere ptãte aſſereret. Hãc dine gre cu⸗

ſtodiã.hᷣ pꝛo nobᷣ pᷣcat᷑ dicens · De qͥ ba

bitat in vobᷣ etiã iſto mõ cuſtodiat vos ex
vob. tanq; ſi patenter aſſereret. inſuffici/⸗
entẽ eſſe nr̃am cuſtodiaʒ. niſi adſit gratia
dina.cũ neq; in ſe.neq; in aliũ quiſpiam

poſſit pudicitiq cuſtodire.niſi nob pꝛepo
tens adſit deꝰ. Ea de re ita viuere ſtudea⸗
mus.vtnos in ipᷣo.⁊ ipᷣe in nob habitare
dignet᷑. quatenꝰ ꝑ eũ in nob habitanteʒ.
qð ex nob non valemꝰ. noſtrã tueri pudi
citiã poſſimꝰ. Mac gratia ↄ foꝛtatꝰ Apłs
carnis ſtimulꝰ æ ſathane colaphos valẽ/
ter ſuſtinebat.¶ Huiꝰ vtutem btus Hie
ronymꝰ ſane intelligens.btm̃ illum pᷣdi⸗

cabat. qqͥ ſtatim vt ceꝑit cogitare ĩterfecit
cogitatꝰ. ⁊ allidit eos ad petrã. petrq ĩ/
quã xpᷣm hoĩs dei filiũ.hac pᷣditꝰ.Sidꝰil
lud celeſte Hicolaꝰ tollẽtinas inumeras

minasatrociſſima verbera: ⁊ inexplicabi
les ſathane hoꝛroꝛes.vt ſuam illeſam cu

ſtodiret vᷣginitateʒ eqͥ animo tulit.ꝑ hãc

excelſus Antonius Abbas dira demonũ
bella ſuꝑauit.ꝑ hanc om̃is hũana ro bo/⸗

rat᷑ fragilitas. merito igi Apło Paulo

carnis tẽptationes ab eo tert poſtulã
ti vᷣitas dixit. Paule ſufficit tibi gratia

mea. Quibꝰ ↄferamꝰ fratres.vt in nobis

pudieitie dignitateʒ ab om̃i queamꝰ ad⸗
uerſitate defend ere.pꝛecipuũ atq; effica⸗
tiſſimum defenſoꝛium eſſe ſummi dei gra
tiam.quam vt habere valeamꝰ.eiꝰ maie⸗
ſtatis imploꝛemꝰ auxilium. coꝛde oꝛeq;

tẽptationibus imminentibus dicentes.
F

De in adiutoꝛium meum intende. do
mine ad adiuusndum me feſtina. Verſꝰ

nanq; iſte tantevtutis eſt.⁊ efficientie.vt

om̃es humanos oꝛdinet affectꝰ a cun⸗
ctis hoſtiũ viſibiliuʒ atq; inuiſibiliũ tuea
tur incurſibꝰ. Et vt in libꝛo œ perfectione

ſpuũᷣali interioꝛis hominis ðꝛ · habet aduᷣ

ſus omnia diſcrimina imminentia pꝛote
ctionẽ d iuine inuocationis · En doctoꝛ

eximius Ambꝛoſiꝰ in huius vᷣſus pꝛola⸗

tione arrianos armata inuadẽs manu tri

umphatoꝛ euaſit.hʒ ⁊ timoꝛis ⁊ ſollicttu
dinis pꝑpetuam vigilantiã. hʒ pꝛopꝛie fra

gilitatis vehementem ↄſiderationem.ha
bet ineſtimabilem exauditionis fiduciaʒ.
armen item h̊ omnibꝰ infeſtationem de
monũ patientib. ⁊ inexpugnabilis murꝰ
eſt. ⁊ clypeus munitiſſimus. defendens

nos ↄtra omnem vitioꝝ impugnationez
Hoc a vitijs purgat.vᷣiutes in animo il
luſtrat. mentem ſerenat.ad celeſtes theo⸗

rias eam ꝑducit.ad illũ ineffabilem oĩo7
nis ardoꝛem extollit. gratiam impetrat.

gloꝛiam ineffabilis parit trinitatis· hinc
ei immediate vecantandũ eccleſia adiecit

Glona patri ⁊ filio ⁊ ſpiritui ſancto. Si
cut erat in pꝛincipio ⁊ nunc ⁊ ſemper⁊ in
ſecula ſeculoꝛum Amen.Quibꝰ de rebus

ſic illud nobis crebꝛo dicendum eſt.⁊ ita
familiare facien dũ. vt non modo vigilo⸗

tibꝰ.verumetiam ⁊ doꝛmientibꝰ nobis ve

niat in mentem. Hoc nos de cubili genu

um curuatione eripiat.̊ ſedentes.h̊ ſtan

tes.q̊ ambulantes.h̊ omne bonum opus

facientes meditemur.hoc in noſtri coꝛdiſ
liminibꝰ.oꝛiſq; ianuis ↄſcribamus.hanc
inuocãde diuine celſitudinis foꝛmã mẽs
indeſinenter teneat. donec vſu eius inceſ
ſabili ⁊ iugi meditatione firmata.omnes

ↄcupiſcentias:omnes oꝛnatus ſeculi. om

nes oclicias.omnes opes ⁊ diuitias.om
nes ſtat? 2⁊ honoꝛes omnes deniq; volu/⸗
ptates.et terrenarum rerum affectus abij
ciat.refutet ⁊ cõtemnat. Et hoc pacto hu

ius verliculi virtute ſue pudicitie fulgo/⸗

re anima co:ruſcans.ad eterni regis pala
cia cunctis bonis referta cõmigrabit. Et
q;q; hic modus diuine inuocande maien
ſtatis pꝛecellentiſſimus ſit.nõ deſunt.ta⸗/
men alij innumeri dümodo a purgatis ꝓ
ferant᷑ mentibus. (¶ Ende pꝛeceptoꝛ no⸗
ſter. cum in libꝛo de ſalutaribus docume
tis. diuinam clementiam.vt deſideria car
nalia.delectatio ſpiritualis nobis iminu
at. pietas crudelitatis iram reſtringat.
malignitatem patientia coerceat.⁊ libidi
nem vincat pꝛudentia.iuſſerit exoꝛandã.
ipſe hoc pacto eam exoꝛauit dicens. Po
ne domine lacnimas meas in conſpectu
tuo.⁊ perueniat ad te in celuʒ depꝛecatio
mea.Adeſto mihipeccatoꝛi.⁊ ſbᷣueni at⸗
qꝙᷓ; in manibus tuis cõmẽdatum tibi me
ipſum ſuſcipe:liberans me de oꝛe ſeuiſſi⸗
mi dꝛaconis ⁊ de manu atrociſſimi infer
ni. Cum acceperis me. ⁊ auferes de me“-

dio vmbꝛe moꝛtis.immo deduces in ſemi

tam lucis in clariſſimam regionem viuẽ/
tium.colloca me in caulis tutiſſimis gre⸗
gum tuoꝛum.qꝛ tu es paſtoꝛ bonꝰ qui re⸗
quiris ⁊ reducõ perditam onennthens et
2

ſaluas inuentaʒ. foues ſanas languidã
Tu es miſericoꝛs dominꝰ qͥ ſperantes in

te non confundis.requirentes te nõ dere

linquis. reuertentes qd te nõ reſpuis.ſed
exaltando ⁊ laudãdo ſuſcipis.atq; in eter

na beatitudine vna cuʒ ſanctis tuis eter⸗
naliter regnare cõcedis. qꝛ eſt tibi cũ eter
no patre ⁊ ſpuituſancto. vna diuinitas:

gloꝛig vutus imperium. = poteſtas in ſe

cu la ſeculoꝛum Amen. Et in hibꝛo medi⸗

tationũ qᷓ; humiliter q; dulciter. q; q; de⸗
uote ⁊ obnixe Jeſum chꝛiſtum creatoꝛem
redemptoꝛem noſtrum verum deũ.ve/⸗
rũq; hominem. Illud Apli cupio diſſol
ui ⁊ eſſe cum chꝛiſto.⁊ pſalmũ. Jubilate

deo ois terra. pſalmũ dicite nomini eius

date gloꝛiam laudi eius.contenplans.ro
get. exoꝛet:⁊ pcetur.audiamꝰ.¶¶ O chꝛi/
ſte dne inquit verbum patris. qui veniſti

in hunc mundum pctõꝛes ſaluos facere.

Rogo te per indulgentiſſima miſericoꝛ⸗

die tue viſcera.emenda vitam meam. me

lioꝛa actus meos. compone moꝛes meos

Tolle de me qð mihi nocet. ⁊ tibi diſpli⸗

cet.Et da quod noſti tibi placere.⁊ mihi
pꝛodeſſe·Quis põtde ĩmundo mundum
facere.niſi tu ſolus.n es deus omnipo

tens infinite pietatis: qui iuſtificas impi-

os⁊ viuificas moꝛtuos.qui imutas peci⸗
catoꝛes ⁊ non ſunt. tolle ergo de me qͥca⸗
quid offendit oculos pietatis tue in me.

Coꝛam te domineẽ ſanitas infirmitas

mea.illam ſerua.iſtam ſana.i.ſana me do
mine ⁊ ſanaboꝛ.ſaluũ me fac ⁊ ſaluus ero
Tu qui infirma ſanas.⁊ ſanata cõſeruas

Lu qui ſolo nutu tno reſtauras dirupta

⁊ collapſa. Si enim digner in agro tuo
ſerere bonũ ſemẽ. neceſſe eſt vt manu pie

tatis tue ſpinas pꝛius euellas vitioꝛum

meoꝝ. Dulciſſime. amantiſſime. beni⸗
gniſſime.pulcherrie.infũde obſecro mul⸗
titudinem dulcedinis tue ⁊ caritatis pec
catoꝛi meo.vt nihil terrenũ. nihil carnale
deſiderem vel cogitem.ſed te ſolum amẽ.

te ſoluʒ habeã in coꝛde meo.⁊ in oꝛꝛ meo

Sceribe digito tuo in pectoꝛe meo.dulcẽ
memoꝛiꝗ tui melliflui nommis nulla vn
qꝙ; obliuione delendam. Scribe in tabu⸗

lis coꝛdis mei voluntatem tuam æ iuſtifi

catiões tuas. vt te imenſe dulcedinis do
minũ.⁊ pꝛecepta tua ſemper habeam pꝛe
oculis meis. Succende menteʒ meq igne

tuo quem miſiſti in terraz. 2 voluiſti vehe
menter accendi. vt ſacrificiũ ſpiritus con
tribulati ⁊ coꝛdis contriti aboꝛtis lacri/
mis quotidie offeram tibi. Dulcis chꝛiſte
bone ieſu.ſicut deſidero.ſicut tota mente
affecto. da mibi amoꝛem tuum ſummu =

caſtum. qui me repleat.teneattotũq; poſ

ſideat.⁊ da mihi euidens ſignum amoꝛis
tui.irriguũ lacrimaꝝ fontem iugiter ema
nantem.vt ipſe quoq; lacrime tuũ teſten
turamoꝛem. Ipſe pꝛodant.ipſe loquan⸗

tur. quantum te diligit aia mea.dũ pᷣ ni⸗/

mia d ulcedine nequeat ſe a lacrimis con
tinere.Reminiſcoꝛ dne illius bone mulie
ris.que ad tabernaculũ pꝛo filio venit ro
gatura. de qua ſcriptura refert. qꝛ vultus

ulius poſt lacrimas ⁊ pꝛeces nõ ſunt am
plius indiuerſa mutati. Sed memoꝛ tan

te virtutis.tanteq; conſtantie doloꝛetoꝛ⸗

queoꝛ.⁊ verecundia confundoꝛ.qꝛ me mi

ſerum nimis deoꝛſum iacere intueoꝛ. Di
enim ita fleuit. ⁊ in fletu perſeuerauit mu
lier que querebat filiũ. quomodo in plan
ctu pꝑſiſtere debet anima mea: que que⸗

nit et amat deum.⁊ ad dominũ peruenire

deſiderat. Quomdoo gemere ⁊ flere dʒ
anuma que querit dominũ nocteac die.
que pꝛet᷑ chꝛiſtum nihil velit amare.Mi

tum quoq; non eſt:ſi iam facte ſunt lacri

me ſue panes die ac nocte. Reſpice ergo
⁊ miſerere mei.doloꝛes coꝛdis multipli⸗

cati ſunt. Da mihi conſolationem tuã ce

leſtem.⁊ noli ſpernere animam peccatricẽ

pꝛo qua moꝛtuꝰ es.da mihi lacnimas ex
tuo effectu internas que peccatoꝝ meoꝝ
poſſint ſoluere maculas. celeſti iocun⸗

ditate ſemꝑ repleant aiam meam Tenit

q̊ʒz mihi ĩ mentem altenus mulieris mina

veuotio.que in ſepulchꝛo iacentem amo

re pio querebat.que recedentibꝰ diſcipu⸗
lis nõ reced ebat q̃ ſedebat triſtis.⁊ merẽs

⁊ diu multũq; flebat.⁊ ſurgens multiſqq

lacrimis iteꝝ iterũq; antra ſepulchꝛi vigi

lantibꝰ oculis exploꝛa bat.ſi foꝛte alicubi
te videre poſſet.deſiderio feruente q̃rebat
Jam foꝛte ſemel ⁊ iteꝝ ingreſſa ſepulchꝝ
viderat ſʒ nimiũ amanti ſatis nõ erat.vir
tus enim bom oꝑis perſeuerantia eſt.Et

qꝛ pꝛe ceteris dilexit.⁊ diligendo fleuit.
⁊ flendo queſiuit.⁊ querendo ꝑſeuerauit.
ideo pꝛima oĩm inuenue te.videre teal

loqui te meruit. Et nõ ſolum hec. ſed eti5

—

ſoſisd
pꝛenn
termol
cantin.
turfout
gueruu
chtange
cuper
coded
Cplcn
mloo
ſuhn
nome
gto⸗
detee
biaſt
ſotott
uo co
lorim
demt
docu
jedie
bunt
crim.
lenn.
omne
liope
mibig.
kuppen
no poſt
ſanoumn
1 flen
lonnan
fumven
G
oe
oig
rine
imn
ſupen
dieg
deus
locnn
humt
guc
tem ſe
ſonte
tie⸗
enime
tigt
ptern
biege

Sepolullirc⸗
arg lon

Daleche

3were
Guen wen
unmenͤtin
bgelgn
ſes hanm e
Aus nen
ſinnedolar,
men e
aniniene
ncte 1fin)
nüͤ oden ⸗
peitammn
n ſent le
ds nulg/
unun oanii
ntb Gommas
ecmnor
,ON
—
turistbin
1in cmerulch
n Mn
NeAtonerlan
,ſouenteijig
49
atiſcpuc
ſuslölhil
ſen Wn ⸗E
hugendo ſaun
60 eren
er dant,

en ſ

Gundbe

Jo.

ipſis diſcipulis gloꝛioſe reſurrectiõis tte
pꝛenuncia extitit.te pꝛecipiente.⁊ clemẽè⸗
ter monẽte. Nade dic fratribus meis vt

eant in galileam.ibi me videbunt. Siigi
tur fleuit.⁊ in fletu perſeuerauit mulier.

que viuentẽ querebat.que te manu fide/
q; tangebat.quomodo plãgere ⁊ in pblan
ctu perſiſtere debet talis anima.que te ex
coꝛde diligit totoq; deſiderio videre con
cupiſcit. O ſolum confugiũ vnica ſpes
miſeroꝝ. Tibi nũqᷓ; ſine ſpe miſericoꝛdie

ſupplicat᷑. pꝛeſta mibi hanc gratiã pꝛopt᷑

nomẽ tuũ ſanctum.vt quotiens de te co⸗
gito.de te loquoꝛ.de te ſcribo.de te lego.
de te confero.quotiens tui reminiſcoꝛ.tci
bi aſſiſto.laudes pꝛeces ⁊ ſacrificiũ offe⸗
ro.totiens a boꝛtis lacrimis in conſpectu
tuo copioſe ⁊ dulciter fleã.ita vt efficiant᷑
lacrime mee panes die ac nocte.Lu qui/
dem rex gloꝛie.⁊ omniũ virtutũ magiſter

docuiſti nos verbo ⁊ exẽplo gemere ⁊ fle

re dicens. Beati qui lugent: qm conſola
buntur.Tu fleuiſti defunctũ amicũ.⁊ la

crimatus es valde ſuper perituraʒ ciuita
tem. Rogo te Jeſu illas lacrimas.⁊ ꝑ
omnes miſerationes quibꝰ mirabilit᷑ no/

bis perditis ſnbuenire dignatus es. Da

mihi gratiam lacrimarum quà deſiderat
⁊ appetit anima mea.qm ſine dono tuo
nõ poſſum habere eam. Da per ſpiritum
ſanctum tuũ: qui coꝛda mollit peccatoꝛũ
⁊ ad fletum cõpungit · Da mihi gratiam
lacrimarũ.ſicut dediſti pꝛibꝰnoſtris.quo
rum veſtigia debeo imitari.vt plangã in
omni vita mea.ſicut ipſi planxerũt die ac
nocte.pꝛopter merita ⁊ oꝛatiões eoꝝ qui
tibi placuerũt. Miſerere mei.miſere mei.
⁊ indigni ſerui tui.Et da mihi gratiã lan
crimarum.da irriguũ inferius: ⁊ irriguuʒ

ſuperius.vt ſint mihi lacrime mee panes

die ac nocte. Efficiatq; in conſpectu tuo

deus meus per ignem cõpunctionis.ho

locauſtum pingue ⁊ medullatũ matuti⸗
num totum in ara coꝛdis mei.⁊ tãqᷓ; pin
guiſſ mũ holocauſtũ aſſumar tibi in odo
rem ſuauitatis. Da mihi fontem irriguũ
fontem perſpicuũ:in quo lauetur conti/⸗

tinue illud inquinatum holocauſtũ.licet
eni me tibi totũ optulerim opitulante gra

tia tua.in multis tñ qͥtidie offendo pꝛo⸗
pter nimiam fragilitatem meam. Da mi⸗
hbi ergo gratiam lacrimarum.benedicte ⁊

LI

amabilis deꝰ. pꝛecipue e᷑ multa amoꝛis
tui cõmemoꝛatione miſericoꝛdiarũ tuaꝝ.
pꝛepara hanc menſam famulo tuo in co⸗
ſpectu tuo.⁊ da mihi eò in poteſtate. vt q̊
tiens volo ſanar ex ea. Tnbue pꝛo piez-
tate ⁊ bonitate tua.vt iſte calix tuꝰ in ebꝛi
ans ⁊ pꝛeclarꝰ ſatiet ſitim meãꝗ. vt inhiet
ſpũs meus.⁊ ardeat mens mea in amoꝛe
tuo.o blitꝰ vanitatis ⁊ miſerie. Nudi deꝰ
meus ⁊ lumẽ oculoꝝ meoꝛum.audi que
peto.⁊ da vt petam quod audias pie dne
⁊ exoꝛabilis.ne eſſiciaris mihi inexoꝛabi
lis pꝛopter peccata mea.ſed pꝛopter bo⸗
nitatem tuã ſuſcipe pꝛeces ſerui tui. ⁊ da
mihi effectum petitionis mee. ⁊ deſide⸗
rij mei pꝛecibus ⁊ meritis gloꝛioſe virgi⸗

nis Marie domine noſtre Amẽ. ¶ Hde i

uotionis ordoꝛẽ. O contemplationis aqͥ
lam · O ſententiarum celſitudinẽ.O diui⸗
ne caritatis feruoꝛem. uis non mouea
tur fratres. Quis nõ cõpungatur. Quis
non conteratur. Quis in diuino non ſuc
cendatur amoꝛe.cum talem ac tantum ta
literq; depꝛecantẽ audiuimus oꝛatoꝛem
Poterit ne diuina clementia tam feruẽti
oꝛatoꝛi quippiam denegare. Diſcite igiẽ
a magiſtro diſcipuli. diſcitea patre filij.

Diſeite a tanto capite membꝛa.diuinãq exo

rare pietatem. Poſtulate conſeruande pu
dicitie gratiam. Inu ocate dei clementiã
Imploꝛate auxiliũ.vt nos mundos con
ſeruare poſſitis. Petite ⁊ accipietis. Pul
ſate ⁊ aperiet᷑ vobis.O bedite iubẽti.quo
niam vnicuiq; paratus eſt dare petenti.
Neminem fallit.qꝛ veritas eſt. Affluen/⸗
ter donat.qm diues eſt. Libenter tribuit
qu oniaʒ liberalis eſt. Nulli denegat.qm̃

cõ munis pater eſt.Hemo ab eo indonatꝰ

recedit. qm̃ nem oa ſuo põt ſe caloꝛe abu
ſcondere.ſi ſe ſue humiliter pꝛeſentat ma

ieſtati. ¶ MHõ pigeat igit᷑ fratres mei gra
tiam poſtulare ⁊ noſtro cum bonoꝛũ oim

largitoꝛem.⁊ celeſtem ſic affari imperato
reʒ. Cu enim dne dixiſti oꝛe tuo ſancto et
benedicto.Siqͥs ſitit.veniat ad me.⁊ bi⸗
bat.fons vite da ſitienti aĩe.ſemper bibe⸗
re ex te.vt ſᷣm ſanctam et veridicã pꝛomiſ
ſionem tuam de ventre modo fluqt aque
viue.fons vite reple mentem noſtrã toꝛ⸗

rente voluptatis tue.⁊ inebꝛia coꝛ noſtrũ

ſobꝛia ebꝛietate amoꝛis tui.vt obliuiſca⸗
mur que vana ſunt ⁊ terrena.⁊ te ſolũ iu⸗
5 z

.Ił.”ä 1

giter habeamꝰ in memoꝛia noſtra:· Me⸗

moꝛes tui fuimꝰ.⁊ in te delectati ſumus.
Da ſpm̃ ſanctum tuum.quem ſignifica⸗

bant aque.quas ſitientibꝰ datuꝝ te pmi⸗

ſeras. Cu dne diues oĩm bonoꝛum.⁊
dapum ſuꝑne ſatietatis opulẽtiſſime lar
gitoꝛ. Da lapſis cibum.collige diſperſos
reintegra ſciſſos.En pꝛ. immenſe pietat
animꝰ nĩ ſtat ad hoſtium ⁊ pulſat. Obſe
cramꝰ te ꝑ viſcera miſericoꝛdie tue.quibꝰ
viſitaſti nos oꝛiens exalto. aꝑi pulſanti
miſero manũ miſericoꝛdie tue ⁊ iube pꝛio

piciabili dignatione: vt ingrediatad te ?æ

req̃ eſcat in te.reficiat᷑ de vino paneq; cele
ſti.q̊ͥ ſatiatꝰ reſumptiſq; viribꝰ ad ſuꝑio/
ra ↄſcendat.⁊ de hac lachꝛunaꝝ valle pẽ
na ſancti eſiderij raptus ad celeſtia reg⸗

na volitet.Aſſumat dne.aſſumat rogamꝰ

aſſumat ſpũs noſter pennas vt aqͥle:⁊ vo
let:⁊ non deficiat.⁊ volet.⁊ ꝑueniat vſq;
ad decoꝛem domꝰtue. ⁊ locum habitatio
nis gloꝛie tue.vt ibi ſuꝑ menſam refectio
nis ciuium ſuꝑnoꝝ paſcat᷑ de occultis in
loco paſcue iuxta velitiaꝝ tuaꝝ fluẽta ple
niſſima. ¶Dus item nr Jeſus chꝛiſtus
oiĩim magiſter optimꝰ. ⁊ noſtre ſalutis au
ctoꝛ gloꝛioſiſſimꝰ.etiam impetrandarum
graꝝ viam atq; modũ efficaciſſimum do
cuit dicens.Cũ oꝛatis dicatis p noſter.
in qua quidẽ oꝛatione oẽʒ vim oꝛãdi atq;
poſtulandi ſub ſeptem petitionibꝰ bꝛeuit᷑
ↄplexus eſt.in quaꝝ tribꝰ eterna.in reli⸗
quis vᷣo quatuoꝛ.tꝑalia petunt᷑.que ta/⸗
men pꝛopter eterna ↄſequenda.vt Augu
ſtinꝰ inqͥt.ſunt neceſſaria. NHam qð dici/⸗
mus. Sanctificet᷑ nomen tuũ.Adueniat
regnũ tuum. Fiat voluntas tua.ſicut in
celo in terra:Sicut non abſurde quideʒ
intellexerunt in ſpũ ⁊ coꝛꝑe omnino ſine
fine retinenda ſunt.⁊ hic inchoantur.Et
quantũcunq; pꝛoficimꝰ augent᷑ in nob.
ꝑfecta vero qð in alia vita ſperandum ẽ.
ſemꝑ poſſidebunt᷑.Qð vero dicimus pa
nem noſtꝝ quotidianũ da nobis hodie.
⁊ dimitte nob dbita noſtra. ſicut ⁊ nos
dimittimus debitoꝛibꝰ noſtris.⁊ ne nos
inducas in temptationem.ſed libera nos
a malo.Quis nõ videat ad pñtis vite in
Digentiam ꝑtinere. In illa itaq; eĩna vi/
ta.vbi nos ſꝑ ſperamus eſſe futuros.no⸗
minis cci ſanctificatio. nomen eius ⁊
voluntas cius in noſtro ſpũ ⁊ coꝛpoꝛe ꝑ⸗

fecte atq; imoꝛtaliter permanebunt. pa⸗

nis vᷣo quotidianus ideo dictus eſt · qꝛ hᷣ
eſt neceſſarius anime.carniq; tribuendꝰ

eſt.ſiue ſpũaliter.ſiue carnaliter.ſiue vtro

qʒ intelligatur mõ. Hic eſt etiã quam po
ſcimus remiſſio. vbi eſt cõmiſſio peccato
rum.Hic temptationes que nos ad pec/
candum alliciunt ⁊ impellunt.Hic deni
q; eſt omnis carnis oculoꝝ ⁊ mundi cõ⸗
cupiſcentia.ommis voluptas:omis am bi

tio.omnis iracundia. omnis incontinen

tia.omnis illecebꝛoſus actus omneima

lum a quo cupimus liberari: Ecce qᷓ; di

lucide inſufficientiaʒ noſtram redemptoꝛ

noſter inſinuãs: qᷓ; opoꝛtune docuit om⸗

nium noſtrarum neceſſitudinum gratiazʒ
nobis eſſe impetrandam.
ꝛolixas ⁊ longas fatigamur oꝛationes.
Pabemns nomen quod inuocatũ omnes
repellit temptationes Moc idcirco auda
cter pꝛepono.qꝛ non ſolum quotidie.ſed
oꝛatim.ĩmo ſingulis momẽt ſcutũ ẽ oim
violentiarum meaꝝ.ſi me aut carnis: aut

gule.aut mundi.aggreditur concupicen
tia.illo inuocato mox recedit. Si caſus.

ſuinſidie:ſi deniq; alia mundi ĩminent pe
ricula illo ꝓlato magna adeſt ſecuritas.
Si lites. ſi diſcoꝛdie.ſi deniq; turbines

mentis oꝛiuntur.per eius dulceʒ ample/⸗

xum cuncta fiunt tranquilla. Muius no⸗

minis ſanctiſſimi inuocatio iuuat puſilla

nimes.refouet flebiles.ſuccurrit miſeris/

repꝛimit audaces.confundit ſuꝑbos.de⸗

bellat hoſtes.ſubijcit ⁊ fugat demones⸗
deponit potẽtes.exaltat humiles.robo⸗
rat fideles.obcecat hereticos.indurat ob
ſtinatos.ſuſcipit cõfitentes.confoꝛtat ſa⸗
nos.liberat infirmos.mitigat doloꝛes.et
vniuerſas ſanat languoꝛes. O nomẽ ſan
ctiſſimũ.nomen gloꝛioſum.nomen potẽ⸗
tiſſimũ.nomen dulciſſimũ.nomen line in
termiſſione inuocandum. Sed quod ẽil
lud nomẽfrẽs mei.dicite queſo.qð eſt il⸗
lud nomen tam grande.tam excelſum.tã

efficaxtanta deniq; deuotione inuocan

dum. ¶ Moc inquam illud nomen eſt.in
quo opoꝛtʒ omnes homines ſaluos fieri
hoc eſt illud nomẽ · quod eſt ſuper omne

nomen.in quo ⁊ per quod dei hominiſq;

filius eſt ſaluatoꝛ munduad cuius inuo⸗
cationem omne genu celeſtium terreſtriũ
infernoꝛum curuabit᷑.quod omnis lin⸗

ed quid ꝑ

guacon
gicſumo⸗
Gtepb
luofelu
tiumm
ſubfin
ſee oe
cebiben
ſecutoꝛ
bil
fesor
ſugge
inſe
do.il
Onltt
yanen
long
poef
ſeere
hbenige
Nper
ent
o ludn
quoo
laba⸗
cund
tur.g
duee /
a nun
lis ſher
banben
ſir
ſeereſa

ſipoon

Ponam
Cs⸗
NN
dens
bikin
p
Hocl
le eſte
ſinatu
leret
nen ei
5 Uenter
iſini
ntdien
Glite
nus
Amäg

Jo. LII

gua confitebitur.quod omnes in die no⸗ Jeſus niſi immenſus eternus. quo ad
4 mhe uiſſimo terrebunt. Muius virtute dulces deitatem. ſuper vniuerſuʒ ſedens quo ad
. a Stephano lapides fuerũt tonẽtis. Sau iudiciũ ⁊ dominiũ.ſibi a patre collocatũ·
luernn lus relicta ſinagoga factꝰ eſt doctoꝛ gen/⸗ ſedens dicitur:qꝛ iudicantis ⁊æ ſaluantis
manp tium· Auguſtinꝰ relicta manicheoꝝ ſecta hoc eſt eternam requiem dãtis eſt ſedere
lioerrntn ſub ficuue pꝛoſtratꝰ ſurrexit ſplendoꝛ eccle At enim ipſe eonſtitutꝰ eſt iudex viuoꝛũ
enos aen ſie.Hoc eſt inquã illud nomen.qð in la/⸗ ⁊ moꝛtuoꝝ.ipᷣe ⁊ ſaluatoꝛ eſt mundi. De
unthede cte biberat matris. ſine quo q;q; illius ꝑ his duabus Auguſtinꝰ inquit. Et quis
1 muncici⸗ ſecutoꝛ eſſet.nullam qᷓntumcũq; expoli/⸗ eſt qui dicitur ſaluatoꝛ.vt nomẽ eius vo
onisnd ta ſibi lectio afferebat dulcedinẽ. Omira ciferem. Ipſe eſt Jeſus chꝛiſtus. Et rur
Nsnhnnen res o magne pietatis myſteriũ.vt ex illo ſus:quid eſt Jeſus niſi ſaluatoꝛ.ergo in⸗
187 0nden ſuggerat lac dulcedinis.quod venenato quitpꝛopter temetſpſuʒ eſto mihi Jeſus
n Eceid inſequebat᷑ enſe.hic moꝛiebatur inſequen de altero ait. Ipſe idem eſt iudex meus.
mmimdenor do.illud ſanabat occurrẽdo.h̊ nocere nõ intra cuius manus tremo. Hoc igit᷑ no/⸗
edocnton omittebatillud pꝛodeſſe non ſinebat.hic men fratres inuocate.hoc ſemꝑ ſit in oꝛe
un gan, venena.illud mella dabat.hic nuadẽdo xveſtro.hoc in omni initio oꝑis veſtri.di⸗
qidn elongabatur/deꝰ per illud miſerẽdo eip cẽte Apoſtolo:quicquid facitis.in nomi⸗
maanans, pioꝛ efficiebat᷑. Sʒ noli nos amplioꝛi aſj/ ne domini veſtri Jeſu chꝛiſti facite. Cuʒ
HR ficere expectatione · qð eſt iſtud nomen ta ſusggerit dyabolus inuocate JYeſum cuʒ
Nidamwac benignum.tam ſuaue.tam piũ ⁊ clemes. ſubꝛepit temptatio exclamate Yeſus. cuʒ
ncunleſ vt per illud tm ſummi dei moueatur cle/ aliquid fuenit aduerſi amplectamini Je⸗
Ritwiidn mentia.anhelamus ⁊ concupiſcemus ilA- ſum qm̃ ipſe redemptoꝛ.ipſe defenſoꝛ.pꝛo
— —r lud nohis explicari.¶ Illud quippe eſt tectoꝛ.ſaluatoꝛ.⁊ gloꝛiſicatoꝛ noſter ẽ·
Venin quod biſyllabum eſt. per cuius pꝛimẽ ſy ¶ Alterum cuſtodiende pudicitie efficaciſſi
⸗ . labam ĩmenſitas etemitaſq; ſignat᷑.perſe mũ remediũ eſt.ſanctiſſime crucis ſigna⸗
S“ cundam ſuper vniuerſum ſeſſio impoꝛta culum.de qua oſtenſiue ita efficaciam te⸗
Ainnantpe tur. quod ideo duarum eſt ſyllabarum.qꝛ ſtificatur eceleſia · Eccecrucẽ domini fu⸗
k ſanng, due fuerũt ⁊ ſunt in chꝛiſto nature.⁊ qm̃ gite partes aduerſe. Et rutſus pꝛecat᷑.vt
nich mdn ad naturam diuinam ĩmenſitas ⁊ eterni⸗ per ſignũ crucis de inimicis noſtris libe
ezinde tas ſpectat.ideo per pꝛimã ⁊ vnam ſylla⸗ ret nos deus noſter. Hos autem dyabo⸗
larnum bam hec duo in vna deitate denotantur. los ⁊ omnẽ malam concupiſcentiam pꝛo
nouuatgil ⁊ qm̃ vt hominis etiam filius eſt.accepit noſtris habemus inimicis:quos omnes
Kaunenia, ſed ere ſuper ſolium dauid. ſicut ei celeſt⸗ facile repellimus.ſi nos crucis ſignaculo
riige pẽ pꝛomiſit dicens. de fructu ventris tu deuote pꝛemunimur. Intuentes igit᷑ ſa⸗
cr danes⸗ ponam ſuper ſedem tuam. Et gabtiel an lutiferam crucem chꝛiſti omne calunian/
tdunuslcho⸗ gelus.vt in euangelio Luce ſcriptum eſt tium ſuperboꝝ virtus expellimus: Eam
R ad Mariam dirit. Et dabit illi dominus amplexantes omnes tẽptationes abijci/
scnirſn deus ſedem Dauid patris eius.⁊ regna/⸗ mus · Ipſom adoꝛãtes in oĩ vitute robo
atdeleg bit in domo iacob ineternũ.⁊ regni eus ramur. Ea ſignati cuncta fugamꝰ aduer
1, Hlonin non eritfinis· Et ipſe a patre ſuo dataz ſa.ipſa amati intrepidi ad bella congre⸗
anenpaif ſibi poteſtatem in celo ⁊ in terra fatetur. dimur. In eiꝰ figuna omnis religio chꝛi⸗
wnenllen Hoc inquam illud nomen ſumme efficiẽ ſtiana depingit᷑in eiꝰ caractere tota vir⸗
clcvoli tie eſt.quod ab eterno fuit chꝛiſto pꝛede/⸗ tutum ſpiritnalium ꝑfectio deſignat᷑.naʒ
lo Getl⸗/ ſtinatum. ⁊ anteqᷓ; in vtero virginis on in his tribus virtutibꝰ fide.videlʒ ſpe.ſi⸗
4 ntnd ciperet᷑.a gabꝛiele dicẽte. Et vocabis no mul ⁊ caritate ois lex diuina ↄſiſtat. atq;
na men eius Jeſum.fuit mirabiliter acreue ex bis oim virtutũ multitudo ꝓcedat.
– renter expꝛeſſi um. ¶ Yeſus ergo illud ẽ al ¶In illa crucis ꝑte.que terre figit᷑. ceu alte
ng f tiſſimũ ⁊ ineſſabilis virtutis nomẽ. quod Ddiuus p noſter Augꝰ. interpꝛetatꝰ eſt. fi
esſe 4 vt diximus duarum ſyllabarum. ⁊ quin/ des que xpiane religionis fundamentuʒ
Nacſenn qꝙᷓ; litterarum eſt.per i imenſus. per e.eter figurat᷑ huic.ſ.füdamẽto tota fabꝛica bo⸗
ing nus.perpumũ ſ.ſuper u.vniuerſum. ꝑ vl ne oꝑatiõis innitit᷑.⁊ vt ſtare poſſit oim
4 un timũ s. ſedens interpꝛetat᷑. quid ergo eſt vitrtutum ſpititualiũ machina ſ Bſkegel⸗
4 ommns

Ande Apoſtolus diſcipulis git. Mam ſi

de ſtatis. Per ſupꝛemũ vᷣo coꝛnu.quod
ceter eminet ſpes intelligitur qua noſter

anunmus ad capeſſenda celeſtia pꝛouoca⸗

tur. Illo vo ſigno.quod in medio poſiũ

binis.vtrĩq; poꝛrigitur bꝛachijs latitudo

ſignatur gemine caritatis· Hoc eodẽ vni

ce crucis ſigno quatuoꝛ pꝛincipalium vir
tutum numerus indubitanter expꝛimitur
ex qnibus vtiq; tãq; ſeminibus omnium
virtutum ſegetes germinantur. iuſticia · ſ.
foꝛtitudo.pꝛudentia.atq; temperantia.ꝑ

ſupꝛemũ nãq; coꝛnu.quod celum ſpectat

iuſticia figuratur ſicut ex ipſius redem⸗

ptoꝛis ſermone colligitur:qui cum pꝛemi
ſiſſet qꝛ ſpirituſſanctus arguet mundum
de peccato.⁊ de iuſticia ⁊ de iudicio pau

lopoſt intulit· de iuſticia vᷣo qꝛ ad patreʒ
vado.⁊ iam non videbitis me.Et vir ſa⸗
piens ait.iuſticia eleuat mentem. nec du
bium quin ad celum. Inferioꝛ autem ꝑs
crucis.que ſuperioꝛẽ ſuſtinet molem.foꝛ⸗

titudinem ſignificat:que grauia quelibet

⁊ aduerſa equanimiter tolerat.Dextrum
vo crucis bꝛachium pꝛudentiꝗ expꝛimit.

qꝛ videlicet niecta maligni ſpiritus iaciu
la tanq; dextre manus obiectionepꝛopel
limus.eũq; feruidi ſpiritus telo per foſſũ

diuino muniti pꝛeſidio foꝛtiter pꝛoſternẽ
tes victoꝛie manubias repoꝛtamus. Per
ſiniſttum quoq; coꝛnu temperantia non

iĩmento deſignatur· in ſiniſtra eniz manu
minoꝛ virtus eſt qᷓ; in dextra.per tempe⸗

rantiam ergo virtutis noſtre quodomo/
do robur attingimꝰ dũ temperanter mo⸗
deſteq; viuimusdum ſepe rigoꝛem cen⸗
ſurãq; iuſticie.quac magẽe diſcretio⸗/⸗
nis manu retiemꝰ. Q

innumerabilium bonoꝛum nobis extitit
cauſa. Mam crux de erroꝛibus liberauit.

Crurx ſedẽtes in tenebꝛis liberauit.Crux

nos dya bolo expugnato recõciliauit deo

Crux exalienatis reſtituit in domeſticos
de longinquis pꝛoximos fecit.de peregri
unis reddidit ciues. Crux eſt inimicitiarũ
interemptio.pacis firmamentum.⁊ om⸗
nium nobis bonoꝛum theʒzaurus.pꝛopter
eam iam non erramus in ſolitudinibus.

per eam viam veritatis agnouimus. nec

tam extra regnum poſiti ſumus. Januaʒ
enim regiã intrauimꝰ pꝛopter eam.igni⸗
tas dyaboli ſagittas.nõ timemns. quo⸗

Quid plura.Crux

.

niam fontem vite quo extingu erentutr in
ea inuenimus.pꝛopter hanc amplius nõ
foꝛmidamus tyrannum. qꝛ regi adherea

mus.pꝛopter hanc in viduitate nõ ſumꝰ.

qm̃ ſponſum per eam recipimus.non iã
expaueſcimꝰ lupum.qꝛ bonum paſtoꝛem
inuenimus.pꝛopter hãc diem feſtum agi
mus.qm̃ paradiſum plunbus quinq; mi
libus annis clauſum in cruce chꝛiſtus pẽ?
dens apꝑuit. In eãq; latronem intro-
duxit.tunc reddidit nobis patriam pꝛin/⸗
cipalem.tunc reduxit nos in ciuitatẽ pa/
ternam. ⁊ comuni hominum nature doꝝ
mũ redonauit eternã. ¶ Qrux igitur cu-
biculuʒ redẽptoꝛis.fuit ſcala celi.per quã
chꝛiſtus hominem lapſum leuauit ad pa
trẽ.Crux clauis paradiſi:·Crux terroꝛ in/
ferni.pulſio demonum.cathena luciferi.
Crux eſt illud lignũ ſecus decurſus aqua
rum plantatum.qð in tempoꝛe ſuo.hocẽ
ſingulis dieb. in his qui baptizant᷑ deo
dulciſſimos exhibet fructus.Crux Petri

gaudiũ:Andree ſalus.Pauli gloꝛia.HNe

lene deuotio.Cõſtqtini victoꝛ a. Eradij
triumphꝰ. Chꝛiſtoferi euaſio. Auguſtini
confeſſio:Franciſci fernoꝛ. Nicolai tol-

lentinatis amplexus. Et omniũ chꝛiſtia⸗

noꝛum deniq; ſpes inconcuſſa. Crux ila
lud eſt admirabile vexillum. quod e celo
fnlgentiſſimũ ꝓdibit.cuʒ vniuerſum dũs
ad iudicanduʒ venerit. Oꝛbẽ hinc ſancte
eã eiꝰ
Onomẽ
crucis occultũ mſteriũ. O gĩa ineffabit

crucis:laudatoꝛ maximꝰ Augꝰ.
q; nomẽ ita d euote exclamat.

In nomie enim crucis pax. crux q̃ deo

hoĩem ↄiunxiſti.⁊ a dñio dyaboli capti⸗
uitatis magnifice ſegregaſti. O crux q̊ hbu
mano generi paſſionẽ ſaluatoꝛis mũdi et
redẽpiionẽ ciuitatis humane.vera comi⸗/
tantef ide.ſemꝑ repꝛeſentas incolumẽ.O
crux que q̊tidie laudes imaculati agni fi
delibus diuidispopuł⁊ dira ſerpẽtis ve
nena.pocło ſalutari ð pellis.atq; rupheã
paradiſi ignit credentibꝰ ſine intmiſſiõe

reſtinguis.O crux que paceʒ qͥtidie terren

nis cũ celeſtibꝰoꝑaris.⁊ mediatoꝛis moꝛ
tem.qͥ de moꝛtuis reſurrexit.⁊ iã nõ moꝝꝰ(/
rit᷑ eterno pꝛi.eccleſia ꝓ filijs agẽte ſedu-
lo reꝑas.⁊ legatiõe feliciſſima renouas ⁊
refoꝛmas.grqde ⁊ ꝓfundũ miſteriũ cruc⸗
⁊ ineffabile atq; inſeꝑabile vinculũ carita

tis ꝑ erucẽ ad ſe traxait oĩa deꝰ.xpo dicẽ

—

tech⸗

mord
niſi
Pha
deſe
natel
Utee
daco
N
tend
dei
ter

Num aareden

nrger

lnct ,g
unlenutin
. u oeKN
teubaſen.
Sdernisobe
npeſnohoci
1bapezantder
s. Curden
Paul goru e
na Hi
mio. Aobl
Reohico⸗
ommüͤchuſad⸗
naniſi. (mri⸗
n. godetl⸗
Wivandis
obebineſincte
edüͤc

una⸗ Gmi

ei
õ
—
mune en/
ntus neonid

oinpinsSe

lisatg e
,ſyeninſie
z iodeunn
nelnnllin

JFo.

—

te. cũ exaltatꝰ fuero oĩa trab ad meip̃m.
¶ Hoc eſt eniĩ lignũ vite. in q̊ deſtructũ ẽ

moꝛtis ĩperiũ. Hocẽ lignũ in ea virga ᷣ
uiſu.ꝑ quã Moyſes mare rubꝝ diuidẽs ·

Mharaonẽ ꝓſtrauit. . quã dei populum
De ſeruitute educẽs egypti:triuphali pal
ma redemit. ꝑ quã terrà ymbꝛibꝰ iunda/
uit.celũ tenebr obduxit. magoꝝ leuauit
dꝛacões.ſuꝑ quã vt Amalech gẽs barba
ra vinceret᷑ Movſes expanſis manibꝰ ex

tendit᷑. ꝙ ſi tanti fuit figura eiꝰ nõ imenito

de ipſo dicimꝰ ꝙ celi ſuſtineat machinz.
terre füdamẽta coꝛroboꝛet. oẽs hoĩes ſal

uet. maxime in quibꝰ ſunt in frõte fixa tro

ℳ—ℳ

eternã pducat vitã. ¶ Bec dẽ mirãda.?
dicta excelſa vidẽt᷑ · Sed ſi qũo crux fuit
ↄſecrata 2aſideremꝰ. nulla admiratõe du⸗
cemur. Hũquid deꝰ ⁊ hõ in cruce pepen
dit. Nunqͥd oĩa dei filiꝰ miſteria in cuce
ſumauit. Nunqͥd coꝛpꝰ eiꝰ ſanctiſſimũ
in ea. vt nobis vitã daret. vitã finire volu

phea.⁊ iĩmoꝛtali ra eos ſuſtiet. ⁊ ad

it. Nunqͥd eiꝰ ſanguis ad eo extitit pcioc

ſus. vt vna ipſius gutta torus potuiſſet

mundus redimi.⁊ mhilominꝰ vt ſue ſux

abundãtiq demonſtraret caritatis.illũ to
tum per crucem voluit eſſe diffuſum Hũ
quid humilitatis.obedientie.iuſticie.con
ſtantie.patiẽtie manſuetudinis.amicitie
omnis virtutis in ea fuit demonſtrata
perfectio. Quare ſi humilium tuitio. ſuꝑ
boꝝ deiectio. victoꝛia chꝛiſti. diaboli pat

tio.infernoꝝ deſtructio: celeſtium ↄfirma

tio. moꝛs infideliũ.vita iuſtoꝝ.xpᷣianoꝛũ
ſpes.moꝛtuꝝ reſurrectiocecoꝝ dux· 2uer
ſoꝝ via.claudoꝝ baculus.paupeꝝ ↄſola

tio.confuſio diuitũ.tropheũ mũudi.lignũ
vite.paradiſi arboꝛ.equitatis vexillũ. pzʒ

uoꝛ inferni. celeſtis gloꝛie ſplendoꝛ:⁊ qc⸗
qd aliud dicat᷑. mioꝛ qᷓ; mereat᷑ a nobis
impendit᷑ laus.minoꝛ expꝛimit᷑ virtꝰ. mi/
noꝛq; inſinuat᷑ efficientia. b eã rẽ ꝓ chꝛi
ſtiani ipetranda agmis ſalute has ad eaʒ
eccleſie pꝛeces effùdit. O crux ſplẽdidioꝛ

cũctis aſtris mũdi celebꝛis.hoĩbus mul⸗

tũ amabilis.ſanctioꝛvniũſis.q̃ ſola fuiſii
digna poꝛtare talentũ mũdi.dulce lignũ
Dulces clauos.dulcia ferẽs põdera·ſalua
pñtẽ cateruã in tuis hodie laudibꝰ ↄgre⸗
gatã. Inuadit igit᷑ te d yabołꝰ.recurrere
ad crucẽ rebellat᷑ caro.ↄfige eã vᷣtute em
cis. tics ne amittas pudicitiq ſine inemiſ

ſiõe te ſigno munias cruc ¶ Tertiũ

LIII *

eſt angelus.qui eam a æmonuʒ tueatur

inſidijs.⁊ bonas actiones.eaꝝq; ei ſua-
deat perſeuerantiam.piimam huius ſena⸗
tentie clauſulam ſatis in excelſo volumi

ne veciuitate dei Auguſtinꝰ cxplanat di
cens. tantus angeloꝛum numerus sde⸗
rit·quantus hominum erit. vt ⁊ vitam ſu

am quiſq; ab angelo ſibi adhibito audi-
at recitari. Perinde 2 beatus Mieronyz
mus inquit. Magna dignitas animarũ
vt vnaqueq; habeat ab oꝛtu natiuitatis
in cuſtodia ſui angelum deputatuz. Gre

goꝛius quoq; vnumquẽq; vnum bonum

angelum ſibi ad cuſtodiam deputatum. ⸗
vnum maluz ad exercitium habere dicit

quod ab ipſa didicerunt veritate que in
euangelio a puſilloꝛum ſcandalo nos ꝓ⸗
hibens Ita loquitur. angeli eoꝛum ſem
per vident faciem patris.angelos vtiq;

eoꝛum dicit eſſe.quibus ſunt ad cuſtodi⸗
am x putati· Et Yſidoꝛus in libꝛo de ſü⸗
mo bono ait. Singule getes pꝛepoſitos

habere angelos creduntur. et om̃es ho⸗
mines angelos habere pꝛobãtur ita vni⸗

cuiq; nationi vnꝰ pꝛeſid eat pꝛincipatuũ.

hominibus auteʒ ſingulis ſinguli ſint an

geli adhibiti recta fides teſtet᷑. NHinc Da
nielis vecimo de Grecoꝛum Kerſarum.
Medoꝛumq; paincrpi⸗ manifeſta fit v⸗
1

ſcriptio vbi ſua in viſione refert.regẽ Per
ſarum pꝛincipem · vno et viginti diebus
angelo populo dei pugnãti reſtituſſe. Ab

ſer

de pudicitie.iuuamẽ c ſctoꝝ angel zuͤ
akog lia HMempea ſue creationis exoꝛ⸗
dio vnicuiq; rationali menti deputatus

hac ſententia magni illi philoſophi. So

crates Plato.ceu Apuleyus in eo libꝛo

quem ap pellauit de deo Boeratis memi
nit. minume diſcreparũt·

geloꝛum miniſterio ſolo ſuo imperio ho⸗
mines cuſtodire.quidnam angelice depu

mtionis cauſe ſit perſcrutemur Ad quod

ſane dicimꝰ ſummum pꝛepotentemq; de
um.neq; ex roboꝛis debilitate.ne imbe⸗
cilutatis cauſa id effeciſſe.cuius maieſta
tem nullam pꝛoculdubio pꝛeterit poten⸗

tiam. poſſet enim ſi vellet. cum ſumma vo
luntas.ſumma ſapia. ſummaq; ptãs.nõ

bẽat. nec hre queatquib im pediat᷑.ꝑ ſe⸗
ipm facere vniuerſa· poſſet viiq; ſine ſole

nim Sed cum in
finite ſit poteſtatis us. poſſetq; ſine an

illuminare oꝛbeʒ.ſine igne calefacereſine

aqua ĩfrigidare.humectare ſine aere:col-

ligendas ſegetes ſine ſementis dare.⁊ ali

os quoſcuq; effectꝰ pꝛoducere ſine alis

ſecundis agenti bus poſſet/ſed vt res ipſe
ocioſe non eſſent neq; pꝛopꝛijs deſtituerẽ
tur actiõibꝰ.neq; ſuperuacue eſſent ſuis
finibꝰ pꝛiuate.eas velut concauſas. ⁊ ad
agendũ media foꝛe inſtituit vt inferioꝛa
ꝑſuperioꝛa reducerent᷑.¶ Ham hec eius
diuinitatis lex.bic ſue legis oꝛdo.vt ſa⸗
cer Dionyſius inqt. t ſecunda ꝑ pma.
infenioꝛa ꝑ ſuperioꝛa.coꝛꝑalia ꝑ ſpũalia
reducant᷑ gubernent᷑. In eo igit᷑ ſtatu

ↄſtituit hoĩem.vt ꝑ angelos in eius redu

ceret᷑ tribunal.vbi de om̃ibꝰ ſuis actioni⸗
bus ſiue bonis ſiue malis ↄdignum red
Dant teſtimonium. Ita ꝙ pꝛo bonis de/

fenſoꝛes.pꝛo malis aũt equiſſimi erũt ac

cuſatoꝛes. Itaq; buiꝰ veputationis cau
ſas iuxta noſtri ingenij exiguitatem pau
cis in vnuʒ colligentes aſſeruimꝰ. ob eiꝰ

ↄmunicandam bonitatẽ.ob eius oſtendẽ
dam ſapientiãob eius erga nos manife/

ſtandam dilectionem.obipſius vniuerſi
ↄnexionem.q̃ om̃es ad diuinam redigun
tur pꝛouidentiam ꝑ quam ipᷣe altiſſimus
ab ipſa ſua eternitate ſic diſponens vni⸗

uerſum gubernare.hunc oꝛdinẽ inſtituit

Accedunt etiam his noſtre maxime in
digentie.Hã cum aduerſarij diaboli.nũc
intellectum obnubilare.nunc voluntatẽ
pꝑuertere.nunc ſenſualitatem.q̃ natura q⸗
dam pꝛona eſt ad malum pcipitare.nũc
etiam in om̃ibꝰ vijs noſtris perſonas no

ſtras pdere geſtiant ſanctoꝝ angeloꝝ ob

inexplicabilem erga nos caritatem ſuam

ad nos ab his demonum violentijs tuen
mentia. Sed qð ad tuendum iuuanduz

conſolandum monendum curandumue
nos ſint inſtituti.clare in ſoliloquijs ex⸗
plicauit Auguſtinꝰ cum dixit. Diligunt

nempe angeli ciues ſuos. ꝑ quos ſue rui

ne ſciſſuras inſtaurari expectant.ideoq;
magna cura ⁊ vigilanti ſtudio aſſunt no
bis omnibus hoꝛis.⁊ locis ſuccurrentes
et pꝛudentes neceſſitatibus noſtris.⁊ ſol

licite diſcurrentes inter nos. ⁊ te domine
gemitus noſtros et ſuſpiria noſtra referk

tes ad te. vt impetrent nobis focilem tue
benignitatis pꝛopiciationem. et referant

ad nᷣos tue gratie ceſiderataʒ benedictio
nem Ambulant nobiſcum in omnibꝰ vijs
noſtris.intrant ⁊ exeunt nobiſcum atten

te conſiderantes.qᷓ; pie qᷓ; honeſte in me

dio pꝛaue nationis conuerſemurquanto
ſtudio quantoq; deſiderio queramus re
gnum tuum.⁊ iuſticiam eius.quantoq;
timoꝛe ⁊ tremoꝛe ſeruiamus tibi:⁊ exulte
mus in leticia coꝛdis noſtri.adiuuant la
boꝛantes:pꝛotegunt quieſcentes.hoꝛtan
tur pugnantes. coꝛonant vincentes.con

gaudent gaudentibus. compatiuntur pa
tientibus.pꝛo te inquã patientibus.gra2⸗

dis eſt eis cura de nobis. ⁊ magnus effe
ctus dilectionis eoꝛuʒ erga nos.⁊ hocto
tum pꝛopter honoꝛem tue ineſtimabilis
caritatis qua dilexiſti nos.diligũt enim
quos tu diligis. cuſtodiunt quos cuſto⸗

dis.odiunt quos odis.⁊ deſerunt quos

tu deſeris.⁊ inſuper ait.facis angelos tu
os ſpiritus pꝛopter me.quibus mandaſti

vt cuſtodiant me in omnibꝰvijs meis.ne
foꝛte offendam ad lapidem pedem meũ.

Mi ſunt cuſtodes ſuper muros tuos no⸗

ue hieruſalem. ⁊ montes in circuitu eius
vigilantes vigilijs noctis ſuper gregem

ſuum.nequãdo rapiat vt leo animas no

ſtras · dum non eſt qui eripiat. Ille auteʒ

eſt antiquus aduerſarius noſter. qui qua

ſi leo ſemper circuens querens quem de

uoꝛet hi autem ſunt ciues beate ciuitatis

hieruſalem ſuperne que ſurſum eſt mater

noſtra.⁊ in miniſterium miſſi ſũt pꝛopter
eos qui hereditatem capiũt ſalut.vt eos
liberent ab inimicis ſuis.⁊ cuſtodiant in
omnibus vijs ſuis:ↄfoꝛtent qu oq; et mo

neant.⁊ oꝛationes filioꝛum tuoꝛum ofſfe/⸗

rant in conſpectu gloꝛie maieſtatis tue.
quibus de rebus non ſolum timere eos

offendere ſed totis viribus niti debemus

eoꝛum beniuolentiam ? amicitiam adipi
ſci :acquirimus autem eam per bone vo⸗

luntatis ſimilitudinem cum illis enĩ ſu⸗
mus.⁊ cum illis viuimus.quando deuʒ

quem colũt colimus. tiam ſi eos coꝛ

poꝛalibus oculis videre non poſſumꝰ.in⸗

quantũ autem diſſimilitudine voluntat

fragilitate infirmitat miſeri ſumꝰ.intm̃

ab eis longe ſumꝰ. vite merito nõ coꝛpo
ris loco.Mõ eniĩ qꝛ in terra cõditione car
nis habitamꝰ.ſed ſi imundicia coꝛdis ter
rena ſapimus ab eis.vt idem inquit Au

Guſti
vtqu
Popt
too
ventl
ſugy
onnee
orus
ban⸗
ante⸗
nſee
mene
perar
pugnn
poſen
poltin
habitac
ooden
uſiſer
itudi
inde e
utag
neret
geloꝛ
tiace

Co⸗
hoies⸗
autetn

ſncto⸗

leſnin
ſese
ſenall
(adar
gen
Ee
di⸗
4
m⸗
ge
gi
tos.
(gdne
4
nle⸗
ben
etia
ſo
ntfu
dun
hen

0s

baneict
ommndd ns
dolſaun ien
neſen ne
ewurqrant⸗
cenmuste
enra
nadnel

nos, dhoen
eneſtimdis
dilgitann
cos aſto⸗
denun goos
asangelos u
dus undt
risesne
nedennei⸗
ros wos e
mar as
iye gihn
tio mimesdo
pin. Teuut;
noſte
gens qmd
begte autns
uſumeſt mu
Ke
nſdut u
unwoum
S
unundten
NorueN
Matan
nMunri
m sciſi
5. Cnmndo ⸗
Pund en
on lin in
wanenn.
em dinn
naibon
nono e
motole
aucdbr/

Jo.

guſtinus.diſiungimur.cuʒ vero ſanamur
vt quales ipᷣi ſunt ſimus.fide illis iterum
pꝛopinquamus . ſi ab illo nos fieri bea⸗
tos.a quo ⁊ ipſi facti ſunt etiam ipſis fa⸗
uentibus credimus. Ulmnec tm̃ ſinguli a
ſingulis defendimur angelis.ſed etiam

doꝛus abbas.etiam coꝛpoꝛeis oculis.ab

bati Moyſi aperte monſtrauit. qui cum
tantũ carnis vexaretur aculeis.vt ſuo etiã

in ſacello reſidere minime auderet. mixꝝ ti
mens imodum ab immũdicie ſpinitu ſu/
perari.d iuum JIſidoꝝ adiuit.eij ſuarũ im
pugnationum referens violentiam. qui

poſt multas ſacre ſcripture documenta·

poſt inuictiſſimoꝝ patruʒ exempla.ad ſui
habitaculi cacumen euʒ aſſumpſit vbi cũ

occidentem verſus ſuos conijcere oculos

iuſſiſſet. pꝛoſpexit magnã demonũ mul⸗
titudinem ad pugnas feſtinantiũ. Sub
inde eum ad oꝛientem inſpicere manda/
uit.ad quem videndum cũ oculos cõpo⸗
neret.aſpexit innumerabiles ſanctoꝛũ an
geloꝛum contiones.⁊ gloꝛioſa atq; fulgẽ

tia celeſtium virtutum agmina.Tunc bea
tus Iſidoꝛus ad abbatẽ M0n oyſen inqut

Quos in occidente vidiſti.ipſi ſunt:qui
hoĩes etiam ſanctos impugnant. Quos
autem conſperxiſti in oꝛiẽte hi ſunt qui in
ſanetoꝛum ſuoꝝ pꝛotectionem a ſuperce⸗
leſti imperatoꝛi ſunt deſtinatiqui cũ plu
res pꝛeſtãtioꝛes ac potentioꝛes ſint.time
re nullatenus debemus in omni genere
certaminis dyabolos inuadere. NHemi⸗
nem certe vincunt. niſi vel de dei diffidẽ

tes auxilio.vel in fediſſimas merſi volu⸗/

ptates vinci ipſi volunt. quibus abbas
Moyſes auditis pugnandi vires. reſu⸗/
mens pꝛopꝛiuʒ repetit habitaculũ:iuges
gratias deo agens ĩimoꝛtali. Eliſeus qͥ/
qꝙ; innocenti puero oſtendit.plures bea⸗
tos angelos habuiſſe ad ſe defendẽdũ.qᷓ;
aduerſarij malos haberet ad nocendum.
Et quẽadmodum dei hoĩmq; aduerſarij
nil pꝛetermittunt.vt nobis noceant.ſic ⁊
beate celeſtes mentes nõ vno ſolum.veꝝ
etiam multis multiplicibuſq; modis pꝛe
ſto ſuutvt nobis pꝛoſint ⁊ iuuent.HNãq;
vt fides in nobis roboꝛet᷑ futuros pan⸗
dunt euentꝰ.ſic maxio illi pꝛiarche.Abꝛa
he multa pᷣdixere iniſteria. Manuel cõiu
gi Sãpſonis ↄceptionem.⁊ vniuerſe eiꝰ

—

omnes a militia iuuamur celeſti. ceu Iſi

LIIII

vite geſta reuelaft. Helye vt pᷣco eẽt moꝛ
tis Oʒie.Danieli. Ezechieli· Eſaie.ceter

q; ꝓphis. excellentiſſimo euãgeliſte Johi

⁊ alijs innumeris diuina reſerarũt arca
na:Bonos ⁊ innocẽtes a malis ⁊ cũctis
iminentibꝰ periculis liberẽt· teſtꝭ ẽ Loth
quẽ ab incendio Sodome liberarũt.Te⸗
ſtis ẽ Chobias.quẽ Raphael a piſc de
uoꝛatiõe exemit.ab eius vxoꝛe demonuʒ
pepulit.⁊ pio reſtituit viſum parẽti. Ce⸗

ſtes ſt yſdrac. Miſac ⁊ Abdenago.q̊s ex
ardẽtiſſimis flãmis laudãtes ⁊ bndicẽtes

deũ illeſos irrupuerũt. Petri fulgente in
carcere luieangelus dui cathenas diru⸗
pit. ue⸗ itẽ directoꝛes regulatoꝛeſq;

nfſ't in acquirẽdis meritis ꝓhibẽdiſq; pec

catis.ob eã rem Abꝛahe derterã angelꝰ
in mõte tenuitne vnigenitũ yſac macta⸗
ret. Balaà in aſina ſedeti inhibuit ne dei
ppło maledictionẽ ĩferret. Joſeph ↄiugẽ
ſuã clã dimittere cogitãtẽ redarguit illiꝰ
ſctẽ vᷣgitatis eũ certitudinẽ atq; rõem do
cens. ¶ Sunt noſtraꝝ mentiũ illumia-
toꝛes.atq; doctoꝛes veraciſſimi: In cuiꝰ

typo Jacob ſcalã vidit.cuiꝰ ſũmitas ce⸗

los tangebat.Et angelos dñi aſcenden⸗
tes.deſcendẽteſq; per eã.Sed qͥd perila
lũ aſcenſum in celũ.niſi vt tam ↄtemplati
uõ.ꝑ quã ad dũm ſubleuamur docere vo
luerũt.quid ꝑ deſcenſũ.niſi vitq actiuaʒ.
q̃ quidem deſcẽdimꝰ humiliqtes nos ad
compatiẽdũ.ſeruiendũ.atq; miniſtrãdũ

ꝓximis nr̃is in acqͥrenda vtriuſq; hois in

terioꝛis.ſ.⁊ exterioꝛis ſalute inſinuarunt.
Hinc vnus de ſacro atq; ſublimi Sera⸗
phin collegio ignito calculo yſaie labia
mundauit atq; purgauit.MHincangelꝰpa

ſtoꝛes infantulũ.mũdi.ſ.ſaluatoꝛẽ inuo ⸗

lutum pãnnis in pᷣſepioq; reclinantem in
Bethleem iude cõperire docuit.Seuiẽ⸗
te àʒ imaniſſimo Merode in euʒ Joſeph

inſtruxit · vt genitrice filioq; nocte.ſuſce-

ptis egyptũ peteret.¶ Hec vnq; no de
ſunt afflatu.erudire nos qͥd canere:quid
ue ꝓſequi debeamꝰ. Mon mõ a ſpũalibꝰ.
veꝝetiã a coꝛpoꝛalibus.nos tuent᷑ inimi
cis. MPerinde int᷑ egyptoꝝ ⁊ iſrael caſtra.
vt iudeos defenderet.Angeli viſi ſunt.et
vt Judã machabeũ ̊ Chimoteũ tuerent᷑
quinq; angeli armati eqſtreſq; e celo de⸗

ſcẽderũt. Aliuſq; veſte cqjdida idutꝰ exer

citũ anibat.Zelo ſuccẽſi obiurgãt ⁊ pnni

h

unt delinquentes. Sic iudeoꝝ cũ Cha⸗
naam amicitiam contractã deteſtati ſunt
Superbientem Dauid de populi multi
tudine coꝛrigentes manũ ſuper Hieruſa
lẽ extenderunt. Nocte vna centũ ⁊ octoa
ginta milia quinq; hominuʒ de exerciiu
Sennachenib contra dei populum dimi
cantis occiderunt. Helyvod oꝝ teuplum
domini expoliare volentem percuſſernnt.

MHerodi diuinos vſurpati honoꝛes.to les

intulerunt plagas:vt eũ vermes cõſume⸗-
rent. Quantũ timidos afflictoſq; ſolen-
tur ſacrarum litterarũ teſtantur hiſtoꝛie.
in quihus innumera referuntur angeloꝛ
ſolamina.nempe celeſtes ille mẽtes He-
deoni victoꝛiã pollicentes ipſum ad pu⸗
gnam concitarũt.Melyam aieʒabel facie
pꝛofugum confoꝛtantes delicioſo refece
runt pabulo.abacuch e iudea q; repente
in ba bylonem tranſtulerũt.vt omnipotẽ
tis dei famulo Danieli pꝛandiũ deferret.

poſt ſathane tẽptationes ad chꝛiſtum ac

ceſſerũt ſue miniſtrantes maieſtati.quem
dũ paſſionis tempoꝛe oꝛaret in hoꝛto. in
veh emẽti poſitũ agonia celeſtis pꝛis no
mine miꝝ ſunt in modũ cõſolati:vt equo

animo/ꝓ humani generis ſalute moꝛtem

ipſaʒ ſu biret.hi ſue inelite gemtricis ea tẽ
peſtate ipſam cuſtodiẽtes dulciſſimis at,-
q; mellifluis eoꝝ affatibus acerbiſſimos
mitigabat doloꝛes. Nonne etiam Man

gdlenam inexplicabili affectam peniten

tia diebus ſingulis roꝛe ullo celeſti ciba-
bant. nõne NRuguſtino Helye pſimoni-
am experm volenti panis depoꝛtarũt an
nonam. Quis vnq; celeſtem illum regem
veraciter ſequens angeloꝛum eſt deſtitu-

tus auxilio: Quis ad bñ beateq; faciun/⸗

dum maioꝛa pꝛebuit incitamenta.nonne
ſanctos ulos apoſtolos carcere ſolutoo.

vt populo de chꝛiſto pꝛedicarent ſollici/

tauere dicentes.ſurgite ⁊ loquimini ple-
bi.nonne P biupum w in gazã ſe con⸗
ſandum verbum dei cõ
mouerunt.tũc qui candacis regine in via
baptizauit Eunuchum. Coꝛneliũ quo
q; hoꝛtati ſunt.vt Cetrum adiret. quem
cum alloqueretur ad chꝛiſti fidem cõöuer-
tit. ¶ Demũ poſt dei genitncis pꝛeſidiũ
ex omnibus creaturis/dux potentioꝛ fi-
delioꝛq; dari nob non poſſet.qᷓ; dei ange

ferret ad euangeli

lus.qui tantopere aſfectat nos ad poꝛtũ

conducere ſalutis. quemadmodum ido/

neus teſtis Jacob fuit:cui ad patrem re
deũti angeli fideliſſimi extitere comites.
Iſrabeliticum populum in terram duxe
runt pꝛomiſſionis. Judith euntem ſtantẽ

redeuntẽq; ab angelis ſe cuſtodiam fuiſ⸗
ſe aſſeruit. Raphael quoq; ad genitoꝛez
ſuum q; tutiſſime iunioꝛem reduxit ho
biam. Mendicus etiam e vita hac moꝛta

li migrans in Abꝛabe ſinum ab eis dela⸗/
tus ẽ.omnes deniq; ſine peccati labe de⸗

cedentes in eternam ducunt felicitꝛtem.
Inde fit.vt diem feſtum agant.letantes

ſuper his qui refugientes cõſoꝛtijs demo

num per exercitia virtutum angelicis fe⸗
ſtinent ſe ſociare ↄſoꝛtijs.aſſentit his vir
vtiq; doctiſſimus Oꝛigenes.qui in coma⸗
mẽtarijs ſuper libꝛo numeroꝝ ait. Adeſt
vnicuiq; noſtrum etiam minimis qui ſũt

in eccleſia dei.Angelus bonus.angelus
Ddomini.qui regat.qui moueat.qͥ guber⸗

nat.qui pꝛo actibus noſtris coꝛtigendis
2 miſerationibus expoſcendis quotidie
videat faciẽ patris.qui in celis eſt.aſſen/⸗
tit pꝛeſul ſanctiſſimus.Iſidoꝛus qui in li
bꝛo de ſum. bo.ait. Boni angeli ad mini
ſterium humane ſalutis deputati ſunt.vt

cunctis adminiſtrent mundi ⁊ regnat oia
iuſſuidei.Aſſentit diuus Bernardus qui
abſq; omni heſitatiõe credere aſſemit:ſan

ctos angelos aſtare oꝛantibꝰ.offerre deo

vota.pꝛeceſq; hommũ.ſi ſine deceptione

leuan puras manus perſpexerint.Aſſen⸗
tit beatꝰ Ambꝛoſius.qui in ſermõe de bel

li tumultu ita fatur· Sepe dixiſſe memi⸗/

ni me.qꝙ tumultus bellicos timere mini⸗
me debeamus. nec quãlibet copioſam ho
ſtium multitudinẽ foꝛmidare.qm̃ ait do⸗
minus.¶ Maioꝛ eſt qui in nobis eſt. qᷓ;
qui in hoc mundo.hic potentioꝛ eſt ad ꝓ
tegendos famulos ſuos chꝛiſtꝰ. qᷓ; d ya⸗
bolus ad inſtiganduʒ inimicos. Quãuis

enim idem dyabolus colligat ſibi turbas

⁊crudeli eas armet inſania.tamen facile
deſtiuuntur . qꝛ melio ubus populuʒ ſuũ
ſaluatoꝛ circũdat auxilijs.At enim ꝓphe
ta. Immittet angelum dominin circui⸗
tu timentium eũ.⁊ eripiet eos.ꝙ ſi ange⸗

lus domini timentes eũ de periculis eri⸗/

pit.nõ poteſt timere barbarum. qui timue

rit ſalua toꝛem . Nec poteſt metuere ho-
ſtis impetũ:qui chꝛiſti pꝛecepta ſeruauit.

Oe

piece
.
a6
iuſtru
uniu
ſerico
Uino
Oltq
uem
R un
19
Neſ
cnrt
lunhu
Aune
lo,
Nuert.
os ſecn
tenene
u gun
izcun

fenſoꝛ

pugn⸗
es ſun
beytan
gtden
certus!

Eann

one
Uetd
henefe
oblen
Mn
Gr
N
ſpe
ſup
her
lun
ſne
ſpen
nlui
ſenp
metun
hirge
loge
2vid
katui
bop
Pom
lct
he

Mdmwimni,
ad ne
Tütgetonis,
nntenn den
tdamen NS
eiglun f
oigan
denſeänttl,
nennbenann

epernd ede
luneſclatnn.

negan Nn

s (hortis n

s Aſinurisn.

snin c
orat Aek

nummns alu

donusangls

Noner n⸗
ſrs ngends

ſcends gonde
ncelschd
ceusn
ſangelioo n
cpuran ſuntn
dir egnatei
Bemundus qui
gereaſena ian
nbooffene d
ſnedectpnone
perenni Aen
nſamiedebel

edtriſe men⸗

psteeii
etceholan

Ae

minwwrpc⸗
R
vlgf⸗
nmncs OMinu
Aripnms
iui unmſol⸗
Tus whlujſ
1,amg
won Mo

inmmicum.

Fo.

pꝛecepta enim chꝛiſti arma ſunt xpᷣianis
Et diuinꝰtimoꝛ a nobᷣ expellit hoſtilẽ.ar⸗
ma auteʒ hec noſtra ſunt. quibꝰ ſaluatoꝛ
inſtruxit. oꝛatio.mia.atq; ieiunium. Je⸗-
iunium enim melius qᷓ; murus tuet᷑. aρ 1
ſericoꝛdia facilius liberat q; rapina. om⸗/
nino longius vulnerat.qᷓ; ſagitta- Sa⸗
gitta pꝛoxime ↄſpectum ꝑcutit aduerſa/
tium. oꝛatio quᷣtlonge poſitum vulnerat
ic nanq; Eliſeꝰ pꝛophe⸗/
ta. cum eum vellet rex Syrie captiuare
ac ſue ſubdere ditioni.multiſq; armatoꝝ

cinxiſſet agmninibꝰ. Hon eſt territꝰ.non
turbatus.ſed annuncianti puero ait. no

li timere plures enim nobiſcũ ſunt. qᷓ; cũ

illis.O fides ſancti pꝛophete. non timet
adu erſarios. q̊s pꝛoſpicit. qm̃ ſcit ange⸗

los ſecum eſſe.quos qredidit non mertuit
terrenas inſidias.quia celeſtia adeſſe no

uit auxilia. plures inquit nobiſcum ſi unt.
q́; cum illis. Aira res.plures e celo xn

fenſoꝛes meret᷑ ſanctitas · q; in terris op⸗

pugnatoꝛes adduxit impꝛobitas. Plu/⸗
res ſunt nobiſcum qᷓ; cum illis. Nidete
beatitudinis meritum. CPꝛopheta nun/
ciat de multitudine.cum puer adhuc in/⸗

certus ſit de ſalute. Spirituales octi plꝰ

cernunt.hic pꝛoſpicit armatoꝛum numeꝝ
⁊ non cernit defenſionis iudicium Quã⸗
ta eſt diuina miſericoꝛdia.defert᷑ hoibus
beneficiũ.nec videt᷑ auxiliũ periclitantes
conſequit᷑.⁊ neſciunt.hec enim eſt pietas
ſaluatoꝛis.vt interueniat ſaluti.nec ſe p⸗
dat aſpectui. Sentiat᷑ beneficijs.⁊ nõ cer
nat᷑ obtutibus. vñ errat qui putat cuʒ pi⸗
ſpera aliquid geſſent ꝓpꝛia ſe foꝛtitudine

ſuperaſſe. Scire enĩ debet. ꝙ aduerſarij

meritis magis qᷓ; virtute vincuntur.⁊ nõ
tam virtute q; ſanctitate ſuperant᷑. Sicut

ſanctus Meliſeus hoſtes ſuos nõ armis

ſuperabat.ſed oꝛatiõe vincebat. Ham cũ

miniſtro ſuo ad depellendum eius timo

rem plures adeſſe diceret defenſoꝛes nec
metum ab illo poſſet auferre. Tunc oꝛa⸗

uit ad dominũ dicens.domine aperi ocu

los eius.vt videat.⁊ aperti ſunt oculi eiꝰ.
⁊ vidit.Et ecce mons totus plenus equi
tatuũ:Oꝛatio autẽ pꝛophete aperuit ocu
los pu eri.vt videret exercitum. qui noua
pꝛomerentur auxilia.aut cur non acies ꝓ
qucat obtuitum. quem acies inſtruxerat

angeloꝛum.pleri q; etiam philoſ ophoꝛuũ.

LV

⁊æ ex his maxime ſtoici eandem aſtruxere

ſententiam. non quidem vt arbitremur

eos pꝛopꝛie mentis acie ad hanc doctri⸗
ne celſuudinem vectos.ſed vel ex iudeo⸗
rum libꝛis eam didicerunt. vel ob coꝝ fu

gam vitioꝛum accuratiſſimũ q; ſtudiũ.vir
tutum ſumma dei pietas.aut afflatu quo

dam interno almi paracliti. aut cuſtodi⸗

entis angeli miniſterio eã illis reſerauit.
ceu Socrates fuiſſe creditus eſt. qui oeem
philoſophiam ad mundi contemptũ bo
nos ſanctiſſimoſq; moꝛes trahens. de tãꝗ
cxcelſo pꝛeſtantiq; hominũ cuſtode pꝛi⸗

mus fuit pꝛolocutus.cuiꝰ pꝛeclarniſſima

dicta Plato. Apuleyus. ⁊ alij poſterio
res comemoꝛantes aſtruxerunt cuſtodes

veſtros.quos ipſe deos. nos qutẽ ange⸗
los quaſi dei nuncios oppellamus. tam
magnãꝗ curaʒz de no bis ha bere.vt eos ſi⸗

cut Apuleyꝰ codem in libꝛo de deo So

cratis meminit: cuſtodes ſingulares.do
meſticos pꝛefectos.ſpeculato:es pꝛopꝛi⸗

os.curatoꝛes ĩtimos:cognitoꝛes atq; ob
ſeuatoꝛes aſſiduos.ĩdiuiduos arbitros.
inſeꝑabiles teſtes.maloꝝ impꝛobatoꝛes.

appꝛobatoꝛeſq; bonoꝝ.q; claniſſime pꝛe⸗

dicarent: O quantũ igi᷑ benignus eſt no

bis deus noſter qui nõ ſolum per fideles

ſuos.verũetiam per gentiles nobis reuen
lauit.quatenus mie contentus eſt noſtra

fragilitate muroꝛum.ſed ipis hominum
cuſt odibꝰ angelicam ſuꝑponit cuſtodiã.
hinc eſt ꝙ ppheta Dauid cecinit. Ange⸗

lis ſuis deꝰ mandauit de te.vt cuſtodist
te in omnibus vijs tuis.hoc quidem ver⸗
bum magnam nobis reuerenti.deuotio

nem.fiduciãq; tribuit.reuerentiam qui⸗
dem pꝛo pꝛeſentia.deuotionem pꝛo beni
uo lentig.fiduciam autẽ pꝛo cuſtodia con
tulit. Muocirca magno ſtudio anniten
dum eſt.ne tãtos offendamus cuſtodes
in quibus poſſumus eis exhibeamꝰ ho
noꝛem. Exhibemus autem optime. ſi ven
rebimur eis pꝛeſentibꝰ cõmittere.que mi
nime coꝛam homimibus perpetrare aude
remus. Et ea oꝑari que placita ſunt eis.
⁊ que eos in nobis inuenire delectt.quẽ
admodum ſobꝛietas.caſtitas.voluntaria
paupertas.pax.veritas.pudicitia.pꝛo q̃
umpetranda nõ deſinunt. ⁊ crebꝛo in ce⸗
lum gemitus. Hinc beatus Bemardus

git. In qͥ vis diuſoꝛio· In q̊ vis angulo.

. .ä

reuerentiam exhibe tuo angelo. nec aude firmamentũ innumera tẽptatis expibits cuan

as illo pꝛeſente qð ne vidẽte nõ auderes. refrigeria. Omittã inexplicabiles ſctẽ dei jemg
AAldſũt enĩ tibi nõ modo pntes tecũ.ſʒ vel genittricis ꝓpitiationes: que ꝓculdubio .
ꝓte adſunt vt pꝛotegãt.vel adſunt vt ꝓp- agq repellendas vniuerias tẽptationes ſin L lan
m lint.¶ Pꝛopterea qtiens grauiſſima cer gulare refugiũ. Hõ dicam que per ſingu ſerer
nit᷑ vꝛgere temptatio. ⁊ vehemẽs iminere los dies a beatꝭ noſtris virginibus ſuſce Aper
tribulatio:iuoca cuſtodem tuũ/ ꝓtectoꝛez pimus quxilia· ¶Mecambigendũ ẽquin o end
pudicitie tue.directoꝛem itinerũ tuoꝝ. et omnes ſancti ⁊ ſancte dei nob fauoꝛi au⸗ ruf
adiutoꝛem tuũ in oĩibus opoꝛtunitatibꝰ xuilio ⁊ pꝛotectioni ſint.ſi nobis fuerint de . digte
tuis in tribulationibꝰ eni neq; doꝛmitat. uotioni.ſi humiles ad oꝛanduʒ ſi pꝛeſto ceune
neq; doꝛmit.etiã ſi ad tempꝰ diſſitłet. Si ⁊ iuges extiterimus ad ſupplicanduʒ.qð niis⸗
mus igit᷑ deuoti frẽs · ſimus tantis cuſto ſi beatus ⁊ plenus bonis meritis parens heni
dibus grati.caueamꝰ nobis eoꝝ offenſa,z noſter Auguſtinus facere ceſſabat nunq Is
qm̃ vehe nobis.ſi noſtris pctis ⁊ neglig qnto mag nos puſilli.nos infirmi. nos ntotie
tijs puocati. nos eoꝝ pꝛeſentia viſitate fragliles/nos ſine intermiſſione temptati. hesc
7 cuſtodia iudicauerint eſſe indignos. nos innumeris labefacti maculis facere mur m.

π

n¶ Qnartũ cuſtodiende pudicitie iuamẽ ? debemus · Vnde in egregio ſuarum medi angz.
Aſnctoꝝ interceſſio. Interpellant eni ſan tationum libꝛo. qᷓ; deuote.qq; humiliter ctamu
cti ꝓ nobis.ſi ad eos deuotioneʒ gerin dd eos pꝛeces fundat.Audiamus felices ſortiur
ſi humilit᷑ rogainꝰ.vt ꝓ nobis intercedere inquit vos ſancti dei omnes.qui pertra⸗ 84
dignent᷑ . Si de eoꝝ reliquijs apud nos ſiſtis hoc moꝛtalitatis pelagus:⁊ perueni 9
aliqd deuotiſſime ferimꝰ.ſi eoꝝ efficimus re meruiſtis ad poꝛtum perpetue quietis cſt
cõmemoꝛationẽ. quoꝝ quidẽ cũ eterni re ſecuritatis ⁊ pacis ſecuri ⁊ tranquilli ſem naoco⸗
gis alij milites ſtrenuiſſimi.alij ſeibe do- prerq; feſtiui atq; gaudentes eſtis.Obſe⸗ llut
ctiſſimi.alij iudices eqͥſſimi.alij pncipes cro per veſtram caritatẽ.vt qui ſecuri eſtis ſeinpen
gloꝛioſiſſimi.⁊ oẽs dei pꝛis per adoptio/ de veſtra iĩmarceſſibili gloꝛia. ſolliciti eſto ſois ben
nem filij. xpi ꝑhumanitatẽ fratres.⁊ eiuſ- te de noſtra multiplici miſeria. Et pꝛopt kelenent
dem amici ꝑ adimpletionẽ mandatoꝝ ca ipſuʒz vos rogo.qui vos elegit.qui vos ta fundend
riſſimi atq; dilectiſſimi ſint.quippe facile lees fecit.de cuius plenitudine iam ſatis noszuten
quidẽ eis eſt ꝓ nobis impetrare gratiq.qᷓ mini.de cuius imoꝛtalitate facti eſtis im ſeito
mundos.pudicos. caſtoſq; nos ↄſerurre moꝛtales . de cuius beatiſſima viſiõe ſem edſe
poſſimꝰ. Sic ꝑ beatum apm Andream. per gaudetis.Eſtote iugi᷑ memoꝛes no⸗ i n
Micolaꝰ ſenex.in vitio carnisi mueteratꝰ ſtri.ſubuenite nobis miſerl.qui adhuc in ſnni .
Et venerabilis Antiſtes dyaboli tranſ/⸗ ſalo huius vite conflantibꝰ agitamur p⸗ ſan
foꝛmatione deceptꝰ.⁊ is ad pꝛecipitiũ la⸗ cellis.vos poꝛte pulcherrime. que in ma elan
bens extitit liberatus. ſic vt Cyrillus ad gnam ſurrexiſtis altitudinem adiuua- ſtg
Auguſtinũ ſcribit. Monachꝰ demonum te nos vile pauimentũ longe infenus ias Mdnife
ſugsgeſtione in ſoꝛoꝛis ſue cõcupiſcẽua ex centes.Date manum ⁊ enigite iacentes nnin
ardeſcens ꝑ beatum Hiero.cuiꝰ ob erag ⁊æconualeſcentes de infumitate foꝛtes ef e
eũ deuotiõe ſuo in oꝛatoꝛio venerebatur ficiamur in bello. Intercedite ⁊ oꝛate cõ eb h⸗
imaginẽ a male mentis diſceſſit ꝓpoſito ſtanter.⁊ indeſinenter pꝛo nobis miſeris gee
Et nos quendã nouimꝰ vite religioſiſſi/ multü negligentibus peccatoꝛibus· ⁊ per ſnn
me virũ foꝛnicatõis ſpũ de quadã mirum veſtras oꝛationes veſtro ſancto conſoꝛtio it ſe
ĩmodũ vexatũ:qui cũ poꝛtitoꝛis xpᷣi beati coniungamur.qꝛ aliter ſalui eſſe non poſ u
martyris &hꝛiſtoferi maxima cum deus ſumus. Sumꝰ nòq; valde fragiles nul N dll
tione deoſcularet᷑ figurã.ſic repẽte eiꝰ fri lius virtutis homũtiones.animalia ven/⸗ mei
guit caro.vt ꝓꝛſus oĩs abiret tẽptatio.Et tris:⁊ carnis mancipia.in quibus vix pꝛo munin
de pꝛeſule qdã ſanctiſſimo accepimꝰ. me bitatis apparet veſtigium.verutamen ni 6 8
rito ſanctoꝝ ad collũ geſtabat reliquias ſi finiatur noſtra miſeria non complebi⸗ lat
a vehementiſſimis libidinis ſtimulis exti tur totaliter felicitas veſtra. Et vos ex dignn
tiſſe liberatũ. Taceo ꝑ beatum Hicolaũ nobis fuiſtis.exhominibus homines.Et ſucen
tollentinatẽ per diuũ Auguſtinũ eccleſie nos ſub confeſſione chꝛiſti poſit ligno W

ð
hllesſcid
eaulrbo
enonesſt
ſe
Nerntiin
Nhon
dsfunnd
Angoz ihect
lcana
nennsgen
ſabunnz
Snfrnne
ſonetnpen
noals a
ourun nedn
Schdam
amosſ
nes gpen
agonn
cetel,
1anqui
ls N
gulſecnnan
v ſolianeſt

ſe Sn

Aiwwet
lnin
Neſeneks in
ſmurlie en
inenoes⸗
1 aniadhwe
nmne⸗cbenn
nen a1,
ongenſeneg
tant s⸗
. um 4
dre 0iec⸗
40 nchas nſas
cvndus ſe⸗
vcnoo

mdenchf

Jo.

crucis ferrimur nauigantes.per hoc ma⸗
re magnũ ⁊ ſpacioſum vbi ſunt reptilia q̊
tum non eſt numerꝰ. vbi animalia puſil⸗
l cum magnis.vbi eſt dꝛaco ſeuiſſimus.
ſemper paratꝰ ad deuoꝛandũ. vbi ſunt lo
ca periculoſa.ſilla caribdis.⁊ alia innu
merabilia in quibus naufragant᷑ incauti
⁊T in fide dubij.Oꝛate dñm.oꝛate pijſſimi
oꝛate omnia agmia beatoꝛũ.⁊ vniuerſus
cetus ſanctoꝝ · vt veſtris pꝛecibus ⁊ me⸗
ritis ad iuti.ſaluatiq; integris mercibꝰ ꝑ/⸗
uenire mereamu.ad poꝛtũ ſalutis? quie

tis ⁊ cõtinue pacis.⁊ nũqᷓ; finiende ſecu⸗

ritatis felicitate frui mercamur. Huũc fra
tres cariſſimi mei.hunc oꝛandi cõplecta⸗
mur modũ.tanti pᷣceptoꝛis imitemurdo
ctrinq.ſi puri ⁊ imaculati cuſtodiri affe⸗
ctamus. ſi in ſanctoꝝ cupimus efferri cõ
ſoꝛtium.ſcandamꝰ interim ſpe.vt cũ tem

uintũ cuſtodiende pudicitie remediũ
elt.vt nos etiã totis viribus nitamur va
nas cogitatioões.⁊ cunctas repellere oc⸗
caſiões.que noſtre pudicitie poſſent eſ⸗
ſe impedimento. Hqq; ſi ſancti. ſi angeli
ſi oẽs beate mẽtes pꝛo nobis intercedt.
⁊ clementiſſimꝰ deus pꝛeſto adſit ad in⸗
fundendũ in nobis ſue ppiciationis roꝛẽ

pus aduenerit ſcandere poſſimꝰ re ·

nos autem indiſpoſiti ſimꝰ. quo pacto de

ſiderij noſtri compotes erimus. Rũquid
medicꝰ indiſpoſitũ ad ſanitati membꝛuʒ
curat. nunquid natura abſq; diſpoſitiõe
foꝛmꝗ inducit. Recte igit᷑ inquit Areſto
tiles.agentiũ operationt in his conueui

enter recipi.que patiẽtia ſunt bene diſpo

ſita. Hinc ſenioꝝ patrum referũt hiſtoꝛie

adoleſcentẽ quendam ſuis imundis agi

tatũ cogitationibꝰ pꝛobatũ ſenem adiſſe
vt ꝓ ſua oꝛaret pugna.qui vera ſuccẽſus
caritate pie annuẽs petitiõi ꝓ fratris oꝛa
uit victoꝛia.⁊ cũ ei temptatꝰ nõ agnoſce⸗
ret ſubueniri.vt feruentiꝰ oꝛaret poſtula
uit.qð cũ ſenex ſepenumero efficeret. nil
tñ adoleſcens ſuarũ temptationũ ꝑcipie
bat medicaminis. Ob eam rem ſenex ule
ſanctiſſimꝰ erga adoleſcentẽ magna mo/
tus pietate vehementi afficiebat᷑ triſticia
ſuppliciter deũ exoꝛans.quatenꝰ reuela⸗
re dignaret᷑.cur pꝛo fratr ſalute effuſe nõ
exaudirent᷑ pieces. Sequẽti nocte coꝛaʒ
fratre ſedente aſpexit foꝛnicatõis ſpm̃ in
diuerſis mulierũ foꝛmis iocantẽ. ipſũq;

LVI

cũ eis magnoge delectari. Nidit inſi uper
cuſtodẽ ſuũ angelum dni aſtantẽ ⁊ 5 fra⸗
trẽ vehement᷑ indignatũ, qm uon mõ nõ
reſiſtere tẽptationibꝰ.oꝛand oieiunando
carnẽ ſuam macerqdo.⁊ vanas amputã⸗
do cogitation es geſtiret. ſed eũ ille potiꝰ
delectarent. Lũuc beatꝰ ſenex viſione ſolu
tus dixit adoleſcẽti.tua culpa ẽ frat᷑.ſi ex⸗
auditus nõ ſũ⁊ in malis peſſundaris co
gitationibꝰ. qm ille nõ mõ tibi odio ſunt:
ſed te plurimũ delectant. Quocirca ĩpoſ
ſibile erit foꝛnicatõis ſpm̃ a te repellas.ni
ſi tu te diſponas.tuq; teipᷣm vigilijs.ieiu
nijs. oäntbꝰ diſciplinis gemitibꝰ.æ alijs
alutiferis iuues exercitijs. Quid eni poſ
ſet medicꝰ pꝛeſtare ſalutis ſi egrotꝰ nõ ab
ſtineat a noxijs. Eo pacto ꝓ languẽti aĩo
inuanũ oꝛamꝰ.ſi ſeipᷣm obleetamẽtis va⸗

nis facit obnoxiũ. Quibꝰ adoleſcens cõ⸗

punctꝰ.venerãdiq; ſenis documæta ſuſci⸗

piens.ad ieiuniũ.oꝛonem.⁊ vniuerſe peʒ

nitẽtie ꝑtes ſe coꝛpoꝛe mẽteqʒ pꝛoſtrauit.
tũcꝙ; mox ab eo ſpũs imũde paſſiõis di⸗
ſceſſit.pꝛopterea Appolloniꝰ vir magne
ↄtinentie frẽs ſuos quotidie monebat.vt
dyaboli inſidias.q̃s per cogitatiões in⸗
fert hoibus.mox inimicitijs retunderent
eos hiſce verbis ſepe alloquens.Kõſtrin
gat᷑ caput dꝛaconis.⁊ oẽ eius coꝛpꝰ moꝛ
tuũ redderet᷑iuxta ſũmi dei voluntatem.
q̃ nobis iuſſerit ſerpentis caput obſerui⸗
tare.i.inſidiari ⁊c.per dꝛaconis ⁊ ſerpẽt⸗
caput iniqs intelligimꝰ cogitatiões. qm̃
initium ſunt oĩs d yabolice oꝑatiõis.
Coꝛ igit᷑ mundũ ſeruandum eſt.ne in eo
moꝛtifere cõſideqt cogitatiões. NHinc ſcri
ptura dicit.omni cuſtodia ſerua coꝛ tuũ.
Abijciamꝰ igit᷑ que ſubꝛepũt cogitatões
malas.cõpꝛimamꝰ conſilia impia.receda
mus a peccatoꝝ via. nec in ſedẽ ſcanda⸗
mus peſtiferã.qm̃ beatꝰ vir. vt ſacer Da⸗
uid pſallere exoꝛſus eſt.q̊ nõ abijt in con

ſilo impioꝝ.⁊ in via petõꝝ nõ ſtetit.et in

cathedra peſtilẽtie nõ ſedit. Quid enim
in his cytharedus nr̃.niſi malas cogita⸗
tiones. delectationẽ.conſenſũq; eaꝝ inbi
bere voluit · Nanq; impioꝝ ↄſilia ꝑuerſe
ſunt cogitatiões.via pctõꝝ earũ eſt delen
ctatio.cathedra peſtilẽtie moꝛtiferus ẽ de
lectationis ↄſenſus.⁊ illiꝰ cõſuetudo iniq̃
quidẽ.ſi miſera ↄſederet aia.moꝛbo iã in⸗
fecta.eternꝗ cõſeqret᷑ moꝛtẽ.q̃re oẽs deo

4 “ ð

dicati in vanis effugandis cogitamini/
bus moꝛã tollant. Ipſi nempe ſunt eunu
chi. qui vt in euangelio dici᷑. ſeipſos ca⸗
ſtrauerunt pꝛopter regnũ celoꝛum.qui ſ.
ferro ſui conatꝰ coꝛda eoꝝ vanas ampu⸗
tandas cogitationes ab ciderunt. Eryſo
ſoſtomo teſtante qui ait.nõ membꝛoꝝ di
cit abſciſionem ſed malarum cogitatio⸗
num interemptionem. Maledictioni eni
eſt obnoxius qͥ ſeipſum abſcindit. MHam
abſcindere membꝛa demoniace tempta⸗
tionis eſt.neq; talibꝰ fit cõcu piſcẽtia mã
ſuetioꝛ.ſed moleſtioꝛ.neq; lum bus pcin/
ctioꝛ ·ſʒ relaxatioꝛ. Aliunde enĩ habet fon
tes ſperma qð in nobis eſt.⁊ pꝛecipuea
ꝓpoſito incptinenti ⁊ mente negligente⸗
⁊ ſi pſa ſobꝛia fuerit naturalium motuũ
nullum eſt nocumentum.neq; ita abſciſ/⸗
ſio mẽbui cõpꝛimit tẽptatiões ⁊ tranquilli
tatem facit. vt cogitationis frenũ nulla⸗
tenus pꝛopter zelum abſeindendũ ẽ mẽ⸗
bꝛum tum qꝛ vt ceſaria aiunt iura alienũ
inuadit. qm neminem ſuoꝝ membꝛoꝛum
dũum eſſe leges iudicarũt.tum q; ſuiipſiꝰ
pditoꝛ eſſe cenſet᷑. tum qm̃ qui in ſeipſum
ſeuit in alios tyrannus eſſe pꝛeſi umit · Ju
xta illud qð cõmuniter dicit Qui ſibinõ

peit· tibi ⁊ mibi qũo parcet. Minc etiam a

2 ſacro phibent᷑ canone ꝛomoueri. ꝓmoti
vo deijci abent.⸗⸗ extũ ⁊ ſalutare re⸗
medium eſt bona meduato. Meditemur

umpumis. ꝙ nulla eſt tam repentina ma
la cogitatio:que vt Augꝰ.inquit purga

toꝛias poſſit effugere pẽas· Meduemur
purgatoꝛij. inferni penarũ acerbitatem
quaꝝ mia omnium uiuſmodi toꝛmento
rum ſuꝑat exceſſum·quem frat᷑ quidẽ duʒ
libidine in flãmatus cõſideraret ·digitum
ad focum mittens.ſibupſi dixit ꝓ tali fe/

ditate igne cruciaberis eterno.expirean/

teq; peccatum cõſumes.tranſitoꝛij ignis
incendiũ.
tẽptatio. ¶ Meditemur diſceſſum animi
a coꝛpoꝛe quẽ vulgus moꝛtẽ.phiuloſophi
vo vltimũ appellauerunt terribilium. di⸗
ſceſſus quidẽ ille q;s certiſſime futurus
ſit adeo tñ penoſus ẽ: vt de illo dicat ſcri
ptura.memoꝛare nouiſſima tua.⁊ in eter
nũ non peccabis.ꝑpinde vi ſũme ſanctita
tis Hieronymꝰ mãat.facile contẽnit oĩa.
qui cogitat lemper ſe eſſe moꝛuurũ.2 glo
rioſuſimus pꝛeceptoꝛ noſter ſuis in exhoꝛ

=
=

erfecto ꝑiculo vꝛens receſſit

tationibus. Mihil ſichoĩem inquit. reuo

cat a peccato qᷓ; frequens moꝛtis medi⸗

tatio.pꝛopterea beatus Bernar. vt moꝛt!

nũq; deleat᷑ oblimio ſuꝑ ſepulchꝛũ iacere
ſup feretra ſedere. ſepulchꝛa q̊ʒ cadaue

ra ipſa putrida ſepe ac diligenter inſpice

re iubet valde enĩ mentema vitijs ſepat.
eãq; ad bene beateq; faciendum cõcitat

noſtre miſerie conſideratio q̊ quidem pa

.—

rens noſter diligetiſſime fret? q;ᷓ lamen⸗

tabiliter ceſarem in monumẽto defleuit.
Intuit? inquit ſum cadauer ceſaris in ſe⸗

pulchꝛo.⁊ vidi eũ liuido coloꝛe oꝛnatuzʒ

putredine circũdatũ. aluũ eius diruptuʒ

2 vermiũ cateruas perillud tranſeuntes.

Diſcurrebant ad os per illud aſcẽdentes.

7 duo famellici paſcebunt᷑ in foueiꝰ ocu

loꝝ.crines vo non adherebãt capiti·den

tes patebant labijs cõſumptis.⁊ reuela⸗

—

tum erat nariũ fundamentũ. Et dixi · vbi
nam eſt Ceſar. choꝛꝰ puellarum. magni
tudo deliciaꝝ· multitudo diuitiarum.ca/⸗
terua baronu acies militum. vbi ſunt ca⸗
nes venaces.equi veloces.aues rapaces

vbi thalamus depictꝰ. lectꝰ eburneus/au

ratum atriũ vbi ſunt mutatoꝛia veſtimen
ta.diũᷣſa cibaria.canticꝰ lyre.ſonitus oꝛ⸗

ganoꝛũ.· odoꝛ aromatic?. Ce verebant᷑ ho
mines.trmebãt pꝛincipes.colebãt oꝛbes

Quo iuit tanta potẽtia.tꝗ pᷣclara magni

ficentia· Et reſpõdit mihi·hec oĩa defece

runt. q defecit in me ſpũs meus. ¶ We
ditemur moꝛtis ferocitatem. qua quideʒ
mille modis hoĩes quotidie rapit. hunc
ribus oppꝛimit.hunc ↄſumit fame.illum
ſiti extinguit. hunc ſuffocat aquis.hunc
interemit laqueo.illũ penmit flãma aliũ

dentibo beſtiarum foꝛtiũ voꝛat · huc tru⸗
cidat ferro.iullũ veneno coꝛrũpit.alterum

vo terroꝛe impetuoſo miſeram vitam fini
re compellit. Meditemur moꝛtis rapaci
tatem:qua ſic oẽs inuadit·vt nulli peni⸗
tus indulgeat.nulli eni etatinulli ſexui.
nulli conditioni.nulli deniq; ſtatui par⸗
cit. hũc quidem adhuc in vtero clauſus.
illum inualuis parientis.hunc infantulu
illum puex.hunc adoleſcentẽ. illum inue
nem. hunc virũ. illum ſenẽ aliũ q̊z decre⸗
pitum necat · Hõ ruſticanos· nõ nobiles.
nõ paupꝑes.nõ diuites.nõ debiles nõ foꝛ
tes.nos ignaros ñ doctos.nõ Rultos no

(pien
non f⸗
latos.
penuto⸗
nos te
nceN
zywot
hoſtmn
mrl
deg
hunma
nent⸗
edaal
orone
eſusy
ſeb Hit
ſeroza
Naumr
hofmner
perſp
valc
Pine⸗
ne
opte
ꝓmor
onmnes
ulbon⸗
znoco⸗
gukenin
Aluitet
cgtiuge
beamd⸗
Ran
dd
NeN
en
dies,
aqq
gnitue
potent
digs,
musin
Hlicrid
funbi
leinced

lan

bilesn

Angul

tremo⸗
copon

mnch;

Mlnef,

nnrlt
s wons nede
Gmnunm
ulchiuen
n izrau
genruh⸗
mnenisſcn⸗
Cendnn dt
oing
t bn
umäarodeſtt.
ucrccſmnon
dccre anan
nücsdnpe
lud vuncnnees⸗
ni io asn
nhitcgpln den
l
atlann N
dodntenn
s aa Ms
t c
toens ind
re oninid
Terechulin
s colcditone
daan
dedercitnet
püs nas l⸗
asGqnd
ſni ,
nt inii
inn bien

vanigt dlunn

Jo. LvVrI

ſapientes.non religioſos:non ſeculares.
non ſuos non dnos.nõ ſubditos.nõ pꝛe
latos.non duces.non pncipes.nõ Im/
peratoꝛes.non deniq; pontiſices maxi/⸗
mos relinq̊t.quin oẽs ſuo deglutiat voꝛ/⸗
tice. Merito igit᷑ ſcriptũ eſt: Quis eſt hõ
qꝗ viuat ⁊ non videat moꝛtem. Mac enim
poſt mandati tranſgreſſionem oẽs naſci⸗
mur lege.vt qͥ natꝰ eſt moꝛiat᷑ neceſſe ſit.
Dei quoq; atq; hoĩs filiꝰ xpᷣs Jeſus ſᷣm
hbumanitatẽ hac ſub lege nat crucis toꝛ/
mentsa moꝛtemq; ſubiuit ¶
eiꝰ callidas fallaceſq; inſidias.vt neq; de

deditemur

loco neq; de mundo neq; de tꝑe neq; ð fi

ne ſua valeamꝰ in obſidione fieri certio⸗
res. Hinc Auguſtinꝰ hoĩs deploꝛans mi
ſeriaʒz ait.· Suꝑ om̃ia magna miſeria eſt.
qꝛ cum nihil ſit certius moꝛte.ignoꝛat tñ
hõ finem ſuũ.Et cũ ſtare ſe putat.tolli᷑·
perit ſpes eiꝰ ⁊ neſcit homo qñ moꝛiatur

vel quõ.⁊ tñ certꝰ eſt ꝙ eũ moꝛi opoꝛtet.
Hinc ſaluatoꝛ nos monet eſſe paratos.

qm̃ neſcim diẽ neq; hoꝛam aduentꝰ eiꝰ.
pꝛopterea Auguſtin plane ſe ſcire aſtruit

ꝙ moꝛtales ſumꝰ.⁊ ꝙ velimus nolimus
omnes moꝛiemur. Mil em̃ certius moꝛte

nil hoꝛa moꝛtis incertius.HNam neſcimꝰ

q̊modo aut qn aut vbi moꝛiemur. Has
autem incertitudines ſalubꝛiter dedinſti/

tuit · vt qm̃ moꝛs vbiq; ⁊ ſemꝑ nos expe⸗

ctat iugiter ⁊ in ommi loco parati eſſe de⸗
beamꝰ.vt cum coꝛpꝰ reuertet᷑ ad terram.

Lcc qua ſumptum eſt.ſpũs redeat ad eum

qui dedit illum. Mna igitur miſericoꝛ
dia dei eſt.qꝛ neſcit homo qñ moꝛiatur.la

tet enim vltimꝰ diesvt obſeruent᷑ omſes

dies. Si tenet te mundꝰ iüllecebꝛe circum
quaq; blandiuntur.delectat pecunie ma⸗
gnitudo.delectat honor fulgoꝛ.delectat
potentie terroꝛ. electant te iſta. Sʒ au

dias.quid dicat Apoſtolus nihil intuli⸗/

mus in hunc mundum. ſed neq; auferre
aliquid poſſumꝰ.quare in haꝝ caducaꝝ
fluxibilinmq; rerum oblectamentis cau⸗

te incedamꝰ. ne velut ceci ⁊ demẽtes in il

lis ambulemꝰ. ¶ Meditemur inerxplica

biles moꝛtis terroꝛes. ⁊ ineuitabiles eiꝰ
anguſtias. inexplicabiles quippe timoꝛ.
tremoꝛ:⁊ terroꝛ eſt fratres Caniſſimi.qn a
coꝛpoꝛe anima ſeꝑat᷑. Hanq; in illa hoꝛa
vndiqʒ anguſtie imminent· Vox quippe
Vtinet.⁊ lingua verbum excutere nõ va

ſuſuſcipiat.

oim qui pauloante no biſcũ erqt conſide⸗

let. reuoluit hincinde oculos frequenter
videt aſſiſtentes amicos vel parentes.fi⸗
lios aut frẽs agnoſcit.⁊ loqui nõ valet.la
mẽtantes audit:⁊ conſolan eos non põt

venit enĩ hoꝛa qñ nõ eſt cogitatio filioꝝ.
nec amicoꝝ.⁊ nullũ interuenit negociuʒ.

niſi cogitatio delictoꝝ.quo vadat.qualẽ

remiſſionem accipiat. qualiſq; locus eaʒ
ſſiſtunt ſubito angeli tar
tarei a deo tranſmiſſi.tũc ſi impꝛeparata

eiit tota conturbabit᷑. ⁊ de ſtratu fugam
petere non poterit. ſed tũc oculis miſeris
⁊ vultu ploꝛa bili rogans.depꝛecãs ado⸗

rans dicit.Miſerere mei amatoꝛ humani

generis. ⁊ vos angeli miſeremini non me

nudãq ⁊ ſine fructu ad iudicem depoꝛteti.
nõ me peccatricem a coꝛpoꝛe ſegregetis:.

Rogo dimittite per modicũ tẽpoꝛis me

penitere.ſuſpirare.lamentari.elemoſynas
facere: depᷣcoꝛ depꝛecemini:rogo interce⸗
dite.qꝛ male vitã expendi.Tũc impꝛimis
opa ſua q̃ſi in conſcientia dicẽt. Cu nos
egiſti.tua opera ſumꝰ.non te deſeremus.
ſed tecũ ſemper erimus.tecũ pergemꝰ an⸗
te diuini iudicis tribunal. ¶ SGSubinde

ipſi loquent᷑ angeli dicentes. O aia miſe
ra oẽs dies tuos in peccato vixiſti.⁊ mõ

vis pẽitere.· Sol tuꝰ occubuit.finis tuus
aduenit.deꝰ iuſſit·egredere igit᷑ a coꝛpo⸗
re.ſeꝑare ⁊ cruciare ĩ etemo igne ſᷣm ope
ra tua nõ eſt tibi de cetero ſpes ſalutis.ſʒ
perpetua dãnatio. O ſemper deflendam
nũqᷓ;ve obliuioni tradendã calamitatem

Quid tunc faciat animꝰ oĩ auxilio ⁊ ſpe
deſtitutꝰ. Quo ibit.quo fugiet.quo ſe ver

tat.cuiꝰ imploꝛabit auxiliũ.ſub cuiꝰ cona

fugiat pꝛeſidiũ: Juderx inflexibilis eſt.te⸗

ſtes ⁊ accuſatoꝛes atrociſſimi inſtãt.nãq;

antiqͥ hoſtes eo tꝑe rapidi effrenatiq; cru

delitatis ac violentia iminent .vt qͥs viuẽ/⸗

tes deceperunt blandiẽtes. moꝛientes ra

piant ſeuiẽtes· tempꝰ miſerẽdi pᷣterit.pec⸗

cata nõ modo exterioꝛꝗ.ſed ſingula patẽt

coꝛdis cogitamina. uare fratres mei
dũ in hac vita poſiti ſumus.ita agamꝰ.vt
cũ hinc migrauerimꝰ.⁊ caro noſtra cepe
rit in ſepulchꝛo a ꝓmibꝰ deuoꝛari aĩa bo

nis oꝛnata operibꝰ cũ ſanctis oibus leue

tur in celis. Eoꝝ quos permiſimusa ma
lis operibꝰnos retrahat interitꝰ. attenda
mus eoꝛũ calamitates diuinitũ.⁊ eoꝛum

1

v*

7

remusſſepulchꝛa.⁊ quid fuerunt.quidue
nunc ſint.vel quid eis diuitie ⁊ ſeculi pꝛo
fuerint cupiditates contemplemur. Ecce
nihil ex eis niſi ſoli cineres remanſerunt·
quibꝰ ſi fandi modo daret᷑ poteſtas. hec
nobis pꝛofecto dicerent verba. Cur infe
lices tm̃ pꝛo ſeculi diſcurritis vanitate.
Cur tot pꝛio mundo inſudatis laboꝛibus
Cur tanta vitioꝝ criminũq; coinquina⸗
mini labe.Conſiderate inquiunt defun⸗
cti oſſa noſtra. vt ſaltẽ ſic vobis hoꝛreat
cupidiatẽe miſeriam viam. Quod vos
eſtis nos fuimus. Quod nos ſumꝰ vos
eritis. Iſta omma fratres ſollicita ↄſide⸗
ratione penſemus.penſantes paueamus
pauentes diem moꝛtis tam grande ſpe
ctaculum.ante mẽtis oculos ſemper ha⸗
beamus.ſicq; tante miſerie contẽplatio⸗
ne affecti. vigilantiſſimi erimꝰnoſtre pu⸗
dicitie defenſoꝛes. Platonis enim ſentẽ
tia eſt. omnem ſapientũ vitãꝗ meditatio/⸗
nem eſſe moꝛtis. Debemus igitur ⁊ nos
animo pꝛemeditari.quid aliquando futu
ri ſumus.⁊ quod velimus nolimꝰ. abeſſe
longius non potelſt. quod diligentiſſime
faciendum eſt. quoniam timoꝛ de futura
moꝛte mentẽ neceſſario concutit.⁊ quaſi

claues carnis omnes motus ſuperbie.vt

Auguſtino placuit.ligno crucis affigit.
Qui ergo conſideratqualis erit in moꝛ⸗
te.ſemper pauidus eſt in operatõne.atq;
inde vt in ſuis moꝛalibꝰ ſanctus Oꝛego
rius inquit.in oculis ſuis quaſi nõ viuit.
vnde qui veraciter in oculis ſui condito⸗
ris viuit nihil qð trãſeat appetit. cũct vi
te pꝛeſentis deſiderijs contradicit.⁊ pene
moꝛtuũ ſe conſiderat.qꝛ moꝛiturum ſe mi
nime ignoꝛat. Perfecta enim vita ẽ moꝛ⸗
tis meditatio.quam dum iuſti ſollicite ꝑ
agunt.culparum laqueos euadunt.Quo
circa beatus Bernardus monet. In oĩi/
bus operibus tuis memoꝛare nouiſſima

tua.¶ Houiſſima vo q̃tuoꝛ ſunt.moꝛs.

iudicium. gehenna.⁊ gloꝛia. Ouid hoꝛri

bilius moꝛte.quid terribilius iudicio.qͥd
intolerabilius gehenna.⁊ quid iocundiꝰ
gloꝛia.Moꝛtis igit᷑ hoꝛroꝛem. iudicium
vſq;quaq; tremendum. ardentis gehẽne

metum ab oculis coꝛdi tui elongari nul/

latenus patiaris:cogita peregrinationis
tue miſeriam.recogita annos tuos anti⸗
quos.cogita vite humane pericula.cogi⸗

ta fragilitatem pꝛopꝛiam. cogita qualiter

oculi tui euellentur ex capite. qualiter ve

ne omnes rũpentur in coꝛpoꝛe:⁊ vniuera⸗

ſe artarie depꝛeſſe opilabuntur.qualit᷑ coꝛ
ſcindetur doloꝛe: qualiter omnes diſſol⸗

uentur iuncture.qualit᷑ omnis ſpecies de

cidet.omnis potentia deficiet. omnis cõ
iunctio ſeꝑabitur. Te derelinquẽt paren
tes te derelinqnent filij: derelinquẽt ami

ci:noti.pꝛoximi.⁊ familiares tui te deſe⸗
rent.rumpetur omnis coꝛpoꝛis compago

Diſſoluetur totiꝰ coniuncti vinculum. nõ

opes.nõ diuitie.non ſtratus.non aliqua

pꝛobitas tua.eo tempoꝛe ſuffragabit᷑ am
bitioni tue.hec miſer homo omnia cogita
ſi in hoꝛum perſeueraueris cogitatiõe.
parum ſenties quicquid foꝛis videtur eſſe

moleſtum. dum toto coꝛde circa interio⸗

rem moleſtiaz occuparis. ¶ editemur
tremendi iudicij ſigna pauoꝛes.de qui⸗

bus tremens ac lugẽs Auguſtinꝰ ita ſuã
affatur animã. O anima ſterilis quid ag⸗

qquid toꝛpes anima peccatrix. dies iudi/

cij venit. Juxta eſt dies domini magnus
⁊ velox. Dies illa dies ire.dies tn bulatõ
nis ⁊ anguſtie dies calamitatis ⁊ milerie
Dies tenebꝛarum ⁊ caliginis.dies nebu⸗
le ⁊ turbinis:dies tube ⁊ clãgori. O nox

Domini amara. Ouid doꝛmitas aia tepi

da ⁊ digna euomiqͥd doꝛmitas.cur non
expergiſceris.qꝛ qui non timet ad tantuʒ

tonitruũ non doꝛ:mit.ſed moꝛtuus eſt.O
gArboꝛ infructuoſa vbi ſunt fructotui.vbi⸗

q; ſpine pungẽtes.⁊ amara peccata.que
vtinã ſic penitendo pungerent.vt confri

gerentur.ſic amareſcerent vt euaneſcerẽt.

Sed foꝛſitan paruũ quid putas aliquod
peceatum.quod per pꝛeuaricationẽ deuʒ

exhonoꝛat.Quis autem peccatum aude
bit dicere paruũ.per quod in eternũ cru⸗

ciabitur. O lignũ aridum ⁊ inutile ⁊ eter
nis ignibus dignũ.quid reſpondebis in
illo die.cum exigetur a te vſq; ad dietam

celi omne tẽpus viuendi tibi impenſum.

⁊ requiret᷑a te.qũo ⁊ qualiter fuit expena⸗
ſuʒ ⁊ totũ quippe condemnabit᷑.quicqͥd

inuentum fuerit in te mali operis ⁊ ocio⸗

ſi ſermonis ⁊ ſilentij vſq; ad minimã cogi
tationem quam geſſiſti.ſiue fuerit ad dei
voluntatem ſiue non. O quot peccata ꝓ

rumpeẽt ⁊ impꝛouiſo ãſi ex inſidijs.Quoꝰ
modo nõ vides quot ⁊ que tunc eſſe etiẽ

ggun
Mle, slran
oe⸗ Wun
unmn dolten
onnesdiſo⸗
mnsſennzd
dcige nne⸗
daringgnen
Pdecngäm
esundee⸗
s. gongi
e luchagdbian
noomm won
scogltöe⸗
Amsvncde

1 4

el,
mt. dies
Damnina
nitus : mieen
mis dies nedn
1Gig⸗Omg
domgasdit
hormitas a
nncu
mna*
ünigtl
teuananonid;
anmn
utM ℳ
11nutle tenn
Archondehon
Aubimpnſin
Alrerft chtn
W gncß
oens 1000
Uope

10 moomi 9

Jo. Lvm

mala putas. quot ⁊ qᷓ̃ tunc credis eſſe nu
data.⁊ facie ad faciẽ apparebũt.tũc ingẽ2³

tia pctã. Ibi ꝓculdubio recipies put geſ
ſiſti. Cunc iã non erit tempꝰmiſericoꝛdie
tunc penitẽtia non recipiet᷑. Hic igit᷑ co⸗
gita quid geſſiſti.⁊ quid opoꝛteat te reci⸗
pere. Si multa bona ⁊ pauca mala mul

tũ gaude. Si multa mala pauca bona

multum luge. Inutilis peccatoꝛ.an non

ſufficiũt bec tibi ad effundendum ſangui

nẽ ⁊ medullas ⁊ lacrimas. Ve miſerabi⸗
lis duritia.ad quã confringendaʒ leues
ſunt tam grandes mallei. AVe inſenſibilis
toꝛpoꝛ.ad quẽ excitandũ mutũ eſt tã ter/⸗

rificum tonitruũ.pctõꝛ inutilis ſatis hec

tibi hoꝛrent.⁊ ad continuandũ fletum et

luctum. ⁊ ad effundendas iuges lacri⸗/

mas ſufficere tibi poſſunt. Sed certe gra
uedine irruẽtis miſerie quicqᷓ; non debeo
diſſikandotacere.⁊ oculis anime mee fu
rari.ne impꝛouiſe irruãt repentini dolo/
res:⁊ ſubito ingruat tẽpeſtas intolerabi⸗
lis.Certe nõ ſic expedit peccatoꝛi.Si enĩ
dico quicquid potero.⁊ poterit excogita⸗
ri nõdũ ad id quod res eſt poterit cooꝑa
ri.igitur deducantioculi mei lacrimas per
diem ac noctẽ:⁊ non taceat pupilla oculi
mei. Auge etiã peccatoꝛ.auge ſuperioꝛi
bus erũnis pondus ⁊ terroꝛẽ ſuper terro
rem.⁊ vlulatũ ſuper vlulatum.¶MHã ipᷣe
te iudicabit.ad cuiꝰ contumeliaʒ ſpectat
quicquid inobediens deo aut pꝛeuarica⸗
toꝛ peccat:qui mihi bonũ pꝛo malo red/
didit ⁊ cui malum ꝓ bono reddendi.qui
nũc ẽ patiẽtiſſimꝰ. tunc erit diſtrictiſſimꝰ
clem̃tiſſimꝰ nũc.diſtrictiſſimꝰ tũc.heu me
heu me cui peccaui.beu qꝛ dominũ inho
noꝛaui.⁊ omnipotentẽ pꝛouocaui. Neu
o peccatoꝛ quid feci.cui feci.qᷓ; male feci
NZe de ira omnipotentis.ne irruas ſuper
me.Mõ eſt qð poſſit te tolerare intra me
O anguſtie.hinc erunt peccata accuſan
tia.inde erit terrẽs iuſticia.ſubtus erit pa
tens hoꝛridum chaos inferni.deſuper erit
iudex iratus.intus erit vꝛens cõſcientia.
foꝛis ardens mundus.iuſtus vix ſaluabi
tur. Peccatoꝛ vᷣo ſic depꝛehenſus in quã

partem ſe pꝛemet. igit̃᷑ conſtrictus vbi la⸗

tebo.Et qꝛ latere nõ potero.quo appare
bo. Latere erit ipoſſibile apparereerit in/
xolera bile.illud deſiderandum nuſqᷓ; erit
illud execrandum vbiq; erit· Quis igitur

omniũ bonoꝝ.regnũ eternũ.regnuʒ oĩm

tunc eruet me de manib dei. Vnde mihi
conſiliuũ.vnde mihi ſalus.Quid ergo fra

tres mei faciet virga deſerti: vbi vt Gꝛe2

goꝛij verbis vtar. Concutietur cedrꝰpa-⸗

radiſi. Quid faciet agnꝰ vbi aries tremit
Si iuſtus vix ſaluabit᷑.impius vbi appa⸗

rebit. ¶ Si omnes celeſtes mentes.⁊ vni

uerſa beatoꝝ ſpirituũ agmina ſuperni iu

dicis timebunt pꝛeſentiã.Si Auguſtinꝰ

penitẽtie pat᷑:caritatis foꝛnax.humilitat
exemplar.noꝛma viuendi.ſanctitatis ſplẽ

doꝛ/fidei firmamentũ.ſũmuʒ vas diuine

ſapientie.⁊ ſanctiſſime trinitatis imago.
ita diem illũ pauebat ⁊ timebat.Hos vni
uerſis peccatoꝝ generibus labefactati.qͥd
facturi ſumꝰ. Si maximꝰ ille diuine leg
interpꝛes.ab omni mundanaꝝ rerũ ſegre
gatis delicijs.diuꝰ Hieron ymde ſe di⸗
cat.Quotiens diem illũ ↄſidero toto coꝛ
poꝛe cõtremeſco.ſiue comedam ſiue bibã
ſiue aliͥd aliud faciam. ſemper videt᷑ voł
illa terribilis ſonare in aunbꝰ meis. Sur
gite moꝛtui venite ad iudiciũ. Hos inge

nio parui meritis puſilli:rerũ terreſtriuʒ

deſiderijs affecti.quanto magis iugit᷑ cõ
q̃tu⁊ oĩ tremoꝛe agitari debemꝰ. Et ſemꝑ
timere ac pauere tãti iudicis offendamꝰ
maieſtatem. Meditemurquãtũ ſit legitti
me certantiũ pꝛemium. impoſſibile enim
eſt vt voluptates ſeculi non contẽnat qui
gaudia celi fida mente ↄſiderat. Unde ⁊
beatus Gꝛegoꝛiꝰ vileſcere nobis aĩo git.
Due habent᷑ in terris.ſi que ⁊ q̃t ſunt. q̃
nobis ꝓmittunt᷑ in celis cõſideremꝰ. Ob
eam rẽ parens nr inquit. Quanto auget᷑

ſpes vidende illiꝰ. qua vehementer eſtuo

pulchꝛitudinis.tanto ad illam totꝰamo
re voluptaſq; conuertit᷑. Sed quis eam
pulchꝛitudinẽ ⁊ cetera gaudia ⁊ pᷣmia re
ſerare poſſet beatoꝝ. HNaãq; beati de peri⸗
culo maris buiꝰ eductu ad dñũm poꝛtum
tutiſſimũ de pelago ad littus.de exilio ad
patriꝗ.de carcere ad celi aulã.optata iazʒ

gloꝛie apice adepto felici iocunditate in

perpetuũ letant᷑. ¶ O igit vere beati bis.

terq;:quaterq; beati.qui maloꝝ omniuʒ

exuti.ſecuri iã de ĩmarceſſibili glia ad re⸗
gnũ celeſte peruenire meruerũt.ad regnũ

liuquã decoꝛis.regnũ lucis.regnũ ineſti⸗
mabilis ſplẽdoꝛis.regnũ amoꝛis.regnuʒ

42

quiete felices peruenerunt.⁊ ſũmo eterne

☛e

. ſecnloꝛum. vbi lumen ? patx eſt .qᷓ exupe/⸗

ſter. recte qui fruit̃᷑ quid illi erit et qͥd illi
ꝓſcrutentur.pꝛofecto quicqͥd volet erit·⁊
quicqͥd nolit non erit.ibi quippe erũt be

rat oẽʒ ſenſũ.in qua ſanctoꝝ requieſcunt

anime ⁊ leticia ſempiterna ſuꝑ capita eo⸗
rum. ⁊ gaudium obtinent ⁊ exultationẽ:
Toloꝛq; ab eis aufugit ⁊ gemitus. O qᷓ;

gloꝛioſum eſt regnum.in q̊ͥ ſancti omnes
gamicti lumine.ſicut veſtimento eoꝝ in ca
pite coꝛonaʒ de lapide pꝛecioſo hntes cũ

veo regnant.O regnũ eterne beatitudis.

vbi ꝰ ſpes ſanctoꝝ.⁊ diadema głie.fa⸗

cie ad faciem videt᷑ a ſanctis.vndiq; eos

letiſicans in pace ſua.q̃ omnem exuperat
ſenſum . vbi vt noſter ↄtemplat᷑ pꝛeceptoꝛ
gaudiũ infinuum leticia ſine triſticia.ſalꝰ

ſine do loꝛe. quies ſine laboꝛe. lux ſine te⸗
nebꝛis vita ſine moꝛte.om̃e bonuʒ ſine oi
malo.vbi vita nunq; ſeneſcit.vbi vita ter

minum neſcit. vbi decoꝛ nunqᷓ; palleſcit.

vbi amoꝛ nũqᷓ; tepeſcit.vbi ſanitas nũq;
marceſcit.vbi gaudiũ nunqᷓ; decreſcit.vbi
Toloꝛ nullus ſentit᷑.vbi gemitꝰ nullꝰ au⸗
Dit᷑. vbi triſte nihil videt᷑.vbi leticia ſemꝑ
ha bet᷑.vbi malum nullũ timet᷑.qm̃ ibi il
lud ſummũ ⁊ ſupꝛemũ poſſidet᷑ bonum ·
Elaaem dDñi vᷣᷣutuz ſemꝑ inſpicere.

xcita igit᷑ te nüc aĩa a bijce abſte vni

uerſas ſeculi voluptates · vᷣte terga camis
ↄcupiſcentijs. omibꝰ tyrannis tuis.re//

linque oẽs mundi vanitates.⁊ eleua te⸗
ipſam.eleua totum intellectũ tuum. ⁊ co

gita q;tuʒ potes.quale ⁊ quantũ ſit illud
bonuʒz. Si em ſingula bona delectabilia
ſunt.cogita ⁊ intende.qᷓ; delecta bile ſit il⸗

lud bonum.qð ↄtinet iocunditatem oĩm

bonoꝝ.⁊ non qualem in rebꝰ exꝑimurhu

manis.ſed tanto differentẽ.quantũ crea⸗
toꝛ differt a creatura· Si em̃ bona eſt vi⸗
ta creata.qᷓ; bona ẽ vita creatiix. Et ſi bo

na eſt ⁊ iocunda ſalus creata. qᷓ; iocun⸗
dioꝛ eſt ſalus.q̃ fecit omnem ſalutẽ· Et ſi
amabilis eſt ſopia creata. q; amabuioꝛ ẽ

ſapia que omnia ex nihilo ↄdidit ¶ De⸗
niq; ⁊ ſi młte ⁊ magne delectationes ſũt

in reb oelectabilibꝰ.quał ⁊ quanta ẽ de/

lectatio in eo. qui fecit ipſa delectabilia.
Ouis autem eſt iſte. tam magn tam po

tens.tam ſapiens. tam iocundꝰ. tam bo⸗
nus tãq; ſuauis ⁊ amabilis. qͥ ẽ ſummuʒ

bonuũ.⁊ cauſa eſt omis boni.niſi œæus no

na coꝛpoꝛis anime: qlia nec oculus vio
dit.nec aurꝭ audiuit.nec coꝛ hominis oo

gitauit.Cur ergo per multa vagaris ho

muntio querẽdo bona multa anune ⁊ coꝛ
poꝛis tui. Ama vnũ bonum in quo ſunt

omnia bona.⁊ ſufficit.deſidera ſumplex
bonũ.qð bonum veratx eſt.⁊ ſatis eſt qͥca

quid eni amat caro noſtta.quicquid de-
ſiderat anima noſtra.nempe ibi eſt. ⁊ ibi
amant ⁊ deſiderant· Si pulchꝛitudo de
lectat.fulgebunt iuſti ſicut ſol.Siue loci⸗

tas aut foꝛtitudo.aut libertas coꝛpoꝛis.
cui nihil poſſit obſiſtere.erũt ſimiles an⸗
gelis deiiqꝛ ſi ſeminat᷑ animale.reſurget

coꝛpus ſpirituale.poteſtate tamen nõna

tura. Silonga ⁊ ſalubꝛis vita.ibi erit ſa⸗
na eternitasqua iuſti in perpetuup viuẽt
⁊ ſalus iuſtoꝛum a domino. ſſi ſatietas ſa

tura bimur cuʒ apparuerit gloꝛia tua. Si
ebꝛietas.inebꝛiabũtur ab vbertate domꝰ

tue. Si melodie ibi angeli concinũt deo
ſine fine. Si quelibet munda ⁊ imunda

voluptas.Coꝛrente voluptatis tue pota

bis eos.Si ſapientia. ipſa dei ſapientia
oſtendit ſeipſam ſapientiam. Si amici⸗

tia. d ligunt dominum pluſq; ſeipſos.qe
il ullum.⁊ ſe inuicem perillum. ille ſe. et

illos per ſeipſum· Si concoꝛdia omnibꝰ
illis erit vna voluntas. Si poteſtas.erit
eis vna omnipotẽs voluntas ſua.vt deo
ſua · Mam poteſt deus quod vult per ſe⸗

ipſum. ita poterunt illi.quod volent per

illum . qꝛ ſicut illi non aliud volent q; ille
ita ille nolet quicquid illi nolent.⁊ quod
ille volet non poterit nõ eſſe. Si honoꝛ.

ſi diuitie· deus ſeruos ſuos bonos ⁊ fide
les ſuper multa cõſtituet. ĩmo filij dei et
dij vocabũtur. Et vbi erit filius dei.erũt

⁊ illi heredes quidem dei.coheredes au

tem chꝛiſti. Si vera ſecuritas amat᷑. Mzä⸗2

pe ita certi erunt illud bonũ nũq;· vel nul
latenus de futuro perdituros. ſicut certi

erunt ſe nõ ſua ſponte amiſſuros.nec de⸗/

lecte oꝛem deum illud bonum delectato

ribus inuitis a blaturũ.nec aliud deo po
tentius inuito deo ⁊ illis eſſe ſuꝑallatu⸗

rũ. Si ipſa deniq; delectat dulcedo. ipſe

ſublimis ⁊ gloꝛioſus deꝰ.eſt dulcedo in⸗

eſtimabilis per quam omnia amara dul
coꝛant᷑. ¶ Ham eius dulcedo Stepha/⸗
no lapides toꝛrentes dulcoꝛauit.Ei dul
cedo Laurentio craticulam dulee fecit.

hines
boꝛ gu⸗
dlamer
num et
bernoau
hrroleci
ſuſtorno
Pntzdul
cadinis
lus den
Qpr⸗
vanint
nemdin
abſcona
nem wi

Dannlen

19ola⸗

tbldyep

ma Don
nun deus
ſeles e
ong

Muladud

Mdm

Moe

EKdoe
umd.
Pom

di c

febon⸗

1 bptate

lgntat
Pecczto
lengde
hüange
ceſole
nencn
emerſe
tang
Mtpdin

nedallisn
bonnse
AWensh
anuneren
mucgoſun
dümnſnnen
rlnsckin
agoden
ehch abt
acundode
oSo
aütſimlesp,
ngle. in
ke umen in
n.bien⸗
Pehen ni
d.ſilanag
n gu
rrurdon
guda ihnn
vm. Diso
ſc ſaig60

Notdi oinnd
beſs4
nas ius Nde
nod ul
cuodrwen
mwlril
lnrtgo
Dbond
4 ino finde
GAhi
i ul
We. R

iſumws l

ovrn Delega
Auudde⸗
gele ſgln⸗
mdunin
=
lumit
undulsſil

Jo.

Pꝛo eid dulcedine ibant Apli gaudẽtes
a ↄſpectu ↄcilij.qm̃ digni habiti ſüůt pꝛo

nomine Jeſu ↄtum eliam pati. IJbat An
dꝛeas ſecurus⁊ gaudens ad crucem.qm

ad xp̃i pꝛoperabat dulcedinẽ.hec ſummi
dei dulcedo.ipſos apoſtoloꝝ pᷣncipes ſic

impleuit.vt pꝛo ipſa crucis patibulũ vnꝰ

eligeret.alteri quoq; caput gladio ferita⸗

tis ſupponere non timeret.Pꝛo hac emẽ

da pellem pꝛ opꝛiã btũs Bartholomeus
vedit.p hac guſtanda veneni poculũ Jo
hãnes intrepide potauit.Hanc vt in Ca
boꝛ guſtauit Petrus oĩm inferioꝝ oblitꝰ

clamauit quaſi ebꝛius dicens. Dñe bo⸗
num eſt nos hic eſſe.faciamꝰ hic tnia ta⸗
bernacula.hic moꝛemur.h̊ ↄtemplemur.
hic dilectemur.qꝛ nullo alio indigemus:
ſufficit nobis dne te videre. ſufficit inqͥt

nuunnta dulcedine ſatiari. vnam ſtillam dul

cedinis iſte guſtauit.⁊ oĩm inferioꝝ ob/
litus. oẽm aliam dulcedinem faſtidiuit.
Quid putas dixiſſet.ſi magnam illã eter
nam infinitamq; dulcedinis multitudi/
nem diuinitatis tue dñe guſtaſſet.quam
abſcondiſti timentibꝰ te.Hanc dulcedi⸗
nem tuã deꝰ ⁊ illa guſtauit vꝓgo Agatha

dum letiſſima gloꝛiant᷑ ibat ad carcereʒ

æ quaſi ad epłas inuitata agonem ſuum
tibi dñe pꝛecibꝰ ↄmendabat.hac ſanctiſſi
ma Monaca inebꝛietate rapta ⁊ ſuꝑ ter/
ram eleuata clamabat. volemꝰ ad celum

fideles.volemꝰ ad celum · hanc cum ſan/⸗
ccus deguſtaſſʒ Dauid cecinit. q; magna

multitud o dulcedinis tue dñe.quã abſcõ
Ddiſti timentibꝰ te. eamq; guſtare mone⸗

vat inquiens.guſtate ⁊ videte qm̃ ſnauis

eſt dũs. Quis ̊ tam ſtultꝰ.tam inſanus:

tam demens.tamq; mente captꝰ eſt· qui

pꝛo modica carnis.aut oculoꝝ.aut mun
di ↄcupiſcentia. tot tantaq; velit amitte⸗

re bona. tanta q̊ʒ diuine dulcedinis vo⸗
luptate puari· ¶ Meditemur peccati ma
lignitatem atq;vilitatem. NHihil eſt enim

peccato peiꝰ.nihil deteſtabilius. nihil vi
lius.nihil veterius. nihil deniq; iĩtellecti
ue nature officientius. Etenim angelica
hũanaq; natura cum a ſummo eſſet opifi

ce ſole clarioꝛ ↄdita peccati labe ſuꝑ om

nem carbonẽ eſt nigrioꝛ effecta. MPeccatũ
em̃ ex ſumma libertate in ſeruitutẽex ſciẽ
tia in ignoꝛantiã/ex pulchꝛitudine in tur

puudinem . ex ſatietate in eſuriẽ. ex celſitu

IIX

dine in imũ.ex hylaritate in meſticiaz. ex
rectitudine in obliquũ.ex patria in exiliũ.
ex honoꝛe in ignominiam:ex pace in pꝛe/⸗
lium.ex iocunditate in amaritudinem. ex

amoꝛe ⁊ gratia in odium redigit homint᷑
pꝛop terea ſtoicꝰ ille Seneca inquit· Si

ſcirem deos ignoſcituros ⁊ homines ne

ſcituros:adhuc pꝛopter peccati vilitatem
peccare dedignarer.pꝛopterea fanctꝰ pa⸗
ter Auguſtinus ait ſi hic peccati pudoꝛẽ
⁊ illic cinerem.⁊ inferni viderem horroꝛẽc.

⁊ neceſſario in vnum eoꝛũ haberem imer
gi. pꝛius me in infernum immergerem. qᷓ;

peccatum in me committerem. Mallem

enim purus a peccato innocens gehen

nam intrare.qᷓ; pcccati ſoꝛde pollutus ce

loꝛum regna tenere. cum cõſtet ſolos ma
los in inferno toꝛqueri.⁊ ſolos bonos in

celeſti beatitudine foueri ab eam rem do⸗
lens.ita fugiendum eſſe meditatur. Meu
peccatum nomẽ hoꝛrendum.xres deteſta⸗
biles:nullo modo comparabilis: cecꝰnon
videt foueam in quam cadit. inſanus pu
tat ſe debere facere quod facit.qꝛ ſponte
facit peccatum videns ⁊ ſciens.⁊ pꝛecipi
tio ſe tradidit.moꝛs ⁊ toꝛmenta tĩ ſunt.
⁊ in ſe feda nõ ſunt.qꝛ oꝛdinata ſunt.pec
catum eſt in ſe habet feditatem ſuameæ in

ſe trahit eternam infelicatem. Meli? eniĩ
erat eligere toꝛmentum.qð per ſe feditatẽ

eternam non attrahit.q; peccatum quod

cum feditate ſua doloꝛes eternos iungit

Et certe o miſer homo.ipſa ſola plus eſt
vitãda peccati feditas. qᷓ; quelibet toꝛmẽ
toꝛum acerbitas. ¶ Weditemur ſaluato

ris ⁊ domini noſtri Jeſu chꝛiſti paſſio⸗

nem:que tante virtutis eſt.vt non modo
a carnis concupiſcentia.verũetiam a cũ⸗

ctis periculis.peccatꝭ.⁊ vniuerſis malis

potens eſt nos liberare. AUnde ſicut he⸗
bꝛayeus ille populus cũ a ſerpente moꝛ⸗

Aeretur. ſerpentem eneum in ligno pen/
dentem intuens ſanabatur. ſic quemcũ⸗

q; momoꝛderit aſtutia ſathane. ſi intuea
tur chꝛiſtum in ligno pendentem pꝛocul⸗

dubio ſanabitur · NHanq; plus eſt chꝛi/

ſtus.qᷓ; quecũq; figura chꝛiſti.at vo ſi il⸗
lud potuit figura chꝛiſti.quãto magis h̊

poterꝛit verus chꝛiſtus. Sed tunc xpᷣm in

crucis ligno pendentẽ vere inſpicimus.
qñn mentis oculis ſui ſanctiſſimi penſamꝰ
acerbitatem martirij:crucifigẽtes carnem
Ton n i

noſtrum. Jurta Apoltolum ſcribent?ad

Galathas.cum vitijs ⁊ cõcupiſcẽtijs no
ſtris. congruit enim noſtre infirmitati.vt
quideum crucifixi med itamur paſſioneʒ.
rep:imendarum carnalium voluptatum
nobis crucem faciamus. ¶ Hihil eſt enĩ
qð tm̃ terreat dya bolum.ſicut arma paſu⸗
ſionis chꝛiſti. quibus etiam victus ⁊ de/
bellatus ⁊ eiectus fuit. Ob eam rẽ vir do
ctiſſimus Dꝛigenes tantã eſſe inquit vim
crucis chꝛiſti.vt ſi ante oculos ponatur?

in mente fideliter retineat᷑.ita vt inipſam

moꝛtem xpᷣi intentus oculis mentis aſpi
ciat.nulla ↄcupiſcentia.nulla libido. nul
lus feruoꝛ.nulla eam ſuperare poſſit in/

uidia.ſed continuo ad eius pꝛeſentiaʒ to
tus ille peccati ⁊ carnis fugatur exercitꝰ*.

¶ uod diuus parens noſter Auguſti
nus in ſeipſo experiens aiebat. Cum me
pulſataliqua turpis imaginatio ſeu co/⸗
gitatio.recurro ad vuluera chꝛiſti. cũ me
pꝛemit caro.recoꝛdatione vulnerũ d omi
ni mei reſurgo.cum dyabolus ꝑarat inſi⸗
dias.fugio ad viſcera domini mei.⁊ rece⸗
dit a me. Si ardoꝛ libidis moueat mem
bꝛa mea.recoꝛdatione domini noſtri filij

dei extinguitur. In omnibus aduerſita⸗

tibus non inueni tam efficax remedium.
qᷓ; vulnera chꝛiſti.in illis doꝛmio ſecurꝰ.
⁊ requieſco iutrepidus.bꝛiſtus moꝛtuꝰ
eſt pꝛo nobis. Hihil igitur tam ad moꝛtẽ
quod per moꝛtem chꝛiſti nõ ſanet᷑· Cota
ſpes mea in moꝛtem dñi mei. moꝛs eius
meritum meum.refugiũ meum.ſalꝰ mea⸗
⁊ reſurrectio mea.pꝛoinde in libꝛo de viri
ginitate nos fixe attenteq; ad chꝛiſti cru⸗
cifixi miſteria inſpiciamus ita iubet.inſpi
ce vulnera pendentis ſanguinem moꝛien
tis.pꝛecium redimentis.cicatrices reſur⸗

gentis.caput habet inclinatũ ad oſculan

dum.coꝛ apertum ad diligẽdum.bꝛachia
extenſa ad amplexandum.totum coꝛpus
expoſitum ad redimendũ.hec quãta ſint
cogitate.hec in ſtatera coꝛdis veſtri appẽ
dite·vt totus vobis figuretur ĩ coꝛde. qui
totus pꝛo vobis fuit fixus in cruce. Nẽ/⸗
peſihec ad memoꝛiam reducantur. nihil
eſt tam durum.quod non equo animo to
leretur.parua enim vt inquit Caſſiodoꝛꝰ
toleramꝰ.ſi recoꝛdamur quid biberit ad
patibulum.qui nos inuitat ad celum. Il

le enim obpꝛobꝛia.irriſiones.cõtumeli⸗·

as.alapas.ſputa.flagella ·ſpineam coꝛo-
nam. crucẽq; ſuſtinuit.⁊ nos miſeriad no
ſtram confuſioneʒ vno fatigamur ſermoꝰ
ne.ille cunctas pꝛo n obis pertulit affli-/
ctiones.⁊ nos ꝓ nobis exiguas ñ ſuſtine
mus temptatiões. Ipſe temptari voluit.
vt teinptationibus reſiſtẽdi nos doceret.·
moꝛtem ſubiuit vt nos a moꝛte liberaret
gladiũ ignẽq; miſit ĩ mundum. vt dei an
geloꝝq; nanciſceremur pacẽ pati vndicq
voluit· vt ⁊ vltro ⁊ citro impaſſibiles fie-

remus.quid plura.DO inexplicabilẽ clemẽ

tiam· vniuerũ dñs accepit foꝛmã ſerui.pa
nis exuriuit:fons ſitiuit.lux obſcurata ẽ.

virtus infirmata.vita moꝛtua.redemptoꝛ

venditꝰ.vt his omnibus obnoxiꝰ hõ liber

efficeret᷑. Sed quid eſt qð nobis ad hanc

conſequendã liberationem poſſet eſſe im

pedimento.niſi vt ingrati effecti tãti effi

ceremur martirij imemoꝛes. Quare frẽs
meiquos vna animi cõplectoꝛ leticia.nul

la nõ dico hoꝛa:ſed cuiuſcũq; tẽpoꝛis nõ

pꝛetereat moꝛula in qua ſaluatoꝛis noſtri
non memoꝛemꝰ paſſiones.cuiꝰ memoꝛia
vt aſtruere non vereoꝛ pꝛopugnaculũ eſt
erpugnobie omniũ violentium aduer
¶ Meditemur ſummi dei crga nos
ineffabilem beneficentiam miſericoꝛdiaʒ
⁊ coritatem. Canta eſt enim ergannos be
neficioꝛum magmitudo. vt lingua moꝛta
lis illam explicare non poſſʒ. Nihbil enim

ſari.

ex nobis ſumus.nullius meriti auctoꝛes

nullo pꝛemio remunerandi.ſua tamẽ bo
nitate.⁊ eſſe ⁊ mereri.⁊ pꝛemium cõtulit.
⁊ non quidem eſſe ſolum. ſed viuere ſenti
re moueri ⁊ intelligere:quibꝰ nõ ſolũmo
do cum lapidibus.cum arboꝛibus.cũ bel
uis.ſed etiam cum angelis participes ei
ſemus ineffabilium munerum bonitatis

ſue.⁊ nõ angelis tm̃.ſʒ ſue maieſtati nos

ſimiles faciens.ſua inſigniuit imagine.q
dedit vt nõ ſolum ſetui ſed filij eius fiee
mus credentes in eum. Et in ipſo creas

tionis exoꝛdio in maxiaꝝ deliciarum pa
radiſo hominẽ locauit .vt ibi viueret ſicut

vellet.q;diu ſeruaret qð ipſe iuſſerat.cibun

ei tribueratine eſuriret.potum ne ſitiret.li
gnum vite.ne illum ſenecta diſſolueret.
viuebat pꝛoꝛſus ſine pena.ſine doloꝛibꝰ.

ſine quacũq; mala valitudine· ⁊ omnino

ſine vlla egeſtate.ſic item ei viuere in po⸗

teſtate dederat/vt poſſet non moꝛi:ſi pia

4 .

obe
iud
Vl
luu
bet
A
(c
doff
rlpt
ſolio
0 Ule
loꝛ.
lutu
nitn
nsel
till
to⸗
mon
vent
ſern
h⸗
vol

cnen n
lanal
Nonnrien
pammir afli
gagiſuſine
nemwplut.
Anns ont⸗
Ner n ng
mpelblgie⸗
ttamiſmnn
r bamn
aeden
wosgobin
n poſſctcſen
effenn iͤtie
. Aueffis
canlencaand
an ſenn
ſcnmum 0
ni deiagenos
1miencondi;
zmergmos
Nbogewot
oſß. Hhlan
s menni s
mdi uted
ctyto ſcinon
Cis nche⸗
R tNs
benuutu s
uNR
S
Encrt
rdehcinnh
tibiciunnſi
ipſe uſoncl
eumvelare
edoop
1onn

—¶—¶——M .
——

Fo,. Lx

obedienria ſua cuſtodiret mãdata.Et cũ

iubenti placuiſſet.celeſtiũ mentium abſq;
vlla moꝛte adiuiſſet conſoꝛtiũ oĩm viſibi/

lium inuiſihiliũq; rerum perſpicuã habe/⸗

bat cognitionẽ.magna virtute pꝛeditꝰ to
ti imꝑa bat vniuerſo. MHempe viuẽtia oĩa
celeſtes oꝛbes ſoli luna ⁊ ſidera cũcta ſuo
ſubijciebant᷑ imperio. Nulla ſibia ſũmo
opifice denegabant᷑ munera angeloꝛum
⁊ ipſius deitat adhuc in terreſtri reſidẽs
ſolio.ſepenumero letatus viſiõe.melliflu
is reficebat᷑ colloquijs.¶ Ged pꝛochdo
loꝛ ꝙ ciᷣ hõ in tãta eẽt celſitudine conſti⸗
tutus.tot affectꝰ honoꝛibus.tãtis deco⸗
ratꝰ muneribus nõ intellexit.⁊ iõ comꝑa
tus eſt iumentis inſipientibꝰ.⁊ ſilis factꝰ

eſt illis quoꝝ peſſima ⁊ inſana hec eſt cõ

ditio.vt impinguata ⁊ incraſſata.ↄtra nu

tritoꝛẽ. paſtoꝛem cuſtodẽq; ſuum recalci⸗

trent. Incraſſatus igit᷑ ⁊ impinguatꝰ mi

ſer hõ tot ineffabilibꝰ mũeribꝰ. cõtra tan

tũ largitoꝛem recalcitrãs.cunctiſcies ſieri

voluit.⁊ ſeducte feie placere maluit.vt vi

liter periret.qᷓ; ſui cõditoꝛis ſeruare man
datũ.vt in eternũ regaliter viueret. ꝑinde
nõ s loco tm̃ optimaꝝ voluptatũ.inſqua
lentem ſentibꝰ terrã eiectus.ſedab ĩmoꝛ/
talitatis conditiõe.ad moꝛtis neceſſitatẽ
aſſũma valitudine in oim egritudinũ ge
nera.a maximo imꝑio ad depꝛimentẽ ſer
uitutem.a cunctis oblectamẽtis ad innu
meras amaritudines.ab ineffabilibobo⸗/
nis ad inexplicabiles erũnas ⁊ miſerias
a libertate maxima ad ꝑpetuã captiuita⸗
tem.iubente deo.angelico flämeo pugio
ne pellente ſuis exigentibꝰdemerit mil⸗
ſns eſt.Et cũ neq; ipſe pthoplauſtꝰ.neq;
totiꝰ ſue poſterioꝛitatis quiſpiã nũqᷓ; tan
ti fuent.qͥ iuſtiſſimi ⁊ ſapiẽtiſſimi iudicis
potui ſſet irã placare.eiuſq; tollere maie⸗
ſtatis offenſã.vt a tartareis hũano gene
ri erepto carceribꝰ aditus in celo pateret
ipſe miarũ deus.antiqua ſua motꝰ pieta
te.nõ ꝑ creaturarũ quãpiã.cui tãte delen
de culpe nulla potenit eſſe ptãs. ſed eter⸗
nã ſuã deſtinauit ſapientiã.vt qui elatus
ĩ appetẽda dei ſcia peccauit.ꝑ humana/
tã humiliatãq; ſapientiã eiuſq; redimere
tur.¶ O mirabile myſterium o ĩmenſam
pietatẽ.o inexplicabilem caritatẽ.deꝰ fa
ctus eſt hõ.dns factus ẽ ſeruꝰ.imẽſus fa
ctus ẽ circũſcriptus.ĩpaſſibilis paſſibilis

—

imoꝛtalis moꝛtalis maieſtas infirmitas.
celſitudo gloꝛie.o bpꝛobꝛium hoĩm.⁊ ab
iectio plebis:vt venundatus hõ peccatis
redimeret᷑.dãnatus ſaluaret᷑.captiuꝰ libe
raret᷑.lapſus erigeret᷑. miſer oppꝛeſſuſq;
gloꝛificaret᷑ extolleret᷑ hõ. ¶ O igit᷑ dere
ſtanda hoĩs ingratitudo. qqͥ iugiter tot tã
toꝛũq; non fuerit memoꝛ bnficioꝝ. qui ꝓ
conſeruandis hmõi bnficijs ſeipſũ pudi-⸗
cum caſtũ mundũq; ſe nõ conſeruat.Hõ
enĩ benigniſſimus deꝰ pꝛo tãta erganos
munificentia ſua a nob aliud q; nre men
tis mundicitiã poſtulat. Ipſe enĩ ois glo
rie ⁊ pulchꝛitudinis auctoꝛ.nos in cõſpe
ctu celſitudis ſue pulchꝛos mũdos nitẽè⸗
teſq; gloꝛioſos eſſe affectat.Et qm̃ vtmũ
di ſimꝰ pꝛecellentiſſimũ nobis eſt munus
nõ nobis illud.ſed ſue eſt gre aſcibendũ
ſine qua etiã nõ fuit nobis collatũ.Hqq;
ſublimis ⁊ gloꝛioſus deꝰ nulli aliqdi de⸗/
bet ˖ qꝛ gratuita oĩa pᷣſtat.Et ſi quiſq; di⸗/
ceret.aliquid ab illo ſuis meritis deberi.
certe vt eſſet nõ ei debebat᷑.nõ enim erat
cuideberet᷑.⁊ inde qð meritũ eſt cõuerte
re debes ad deũ.ex q̊ es.cũ ex ipᷣo etiã̊ me
lioꝛ ſis.ex q̊ habes ꝙ ſis.qm̃ quid ẽ meri
tum hoĩs ante gratiq. Qũo merito ꝑcipi
at gratiã.cũ omne meritũ nrm nõ faciat
in nobis niſi gratia.⁊ cũ deꝰ coꝛonat me
rita noſtra.nil aliud coꝛonat niſi munera
ſua.quecũq; igi᷑ bona habemus eoꝝ au
ctoꝛ eſt deꝰ.Ei ſi bonoꝝ operũ miſtri ſu⸗
mushoc inſuꝑ deꝰ gratuita bonitate cõ
fert. Itaq; vt cardinẽ epilogemus ſermo
nis oẽ eſſe nrm.oẽ meritũ.oẽ pᷣmiũ.oẽ de
niq; bonũ.ipᷣe gratis ↄtulit qͥ eſt ſũmũ bo
nũ . Ob eam rẽ in cõmetarijs Dauitice ꝓ
phetie.ita noſter q̃rit pᷣceptoꝛ.Quid di⸗
cturni ſumꝰ ei.qui pꝛimo gratis nos fecit.
qꝛ bonus eſt.nõ qꝛ illo ahiquid meruimꝰ
Deinde de ipſa reꝑatione.de ſecũda. ſcʒ
natiuitate quid dicturi ſumꝰ. Merita no
ſtra feciſſe · vt nobis illa ſalus ꝑpetua mit
teret᷑ a dũo. Abſit ſi eni merita nĩa id fa⸗
cerent.ad dãnationem noſtram venirent.
Non eni venit ille ad inſpectionem meri
toꝛum.ſed ad remiſſionem peccatoꝝ.MNõ

fuiſti ⁊ factus es. Malus fuiſti.⁊ libera⸗“

tus es. Quid deo dediſti. Quid non ab
eo gratis accepiſti. Merito ⁊ gratia no⸗
minaturquia gratis datur.exigit᷑ ergo vt
⁊tu gratis colas eum. Attende igur ad

teipſum.o hõ Attende.o monache Attẽ⸗
de quid merebaris. vide ſi occurrit tibi ni
ſi pena.ſi occurrit niſi ſuppliciu;ʒ Nides
ergo quid tibi debebatur.⁊ quid dederit

⁊ quid gratis dedit. Data eſt venia pec/⸗

cotoꝛi.datus eſt ſpiritus iuſtiſicationis.

Ogta eſt cantas ⁊ dilectio. in qua bona
omnia facigs.⁊ ſuper hoc dabit ⁊ vitam
eternã ⁊ ſocietatẽ angeloꝝ.Lotũ h̊ de mi
ſericoꝛdia accepiſti. merita igit᷑ tua nũq;

iactes.qꝛ ⁊ ipſa tua menta.illꝰ ſũt dona

NQuod cũ idem ſane contemplaret᷑.ad di
uinam clamabat maieſtatem. Quoad fie
n poſſit. erꝰ numerans beneficia hoc pa/
ccto. ¶ D ſapientia que aperis os mutoꝝ
D verbum per quod facta ſunt oĩa.Ape
ri os meum. Da mihi vocem laudis tue.
vt enarre omnia bũficia tua.que mihi do

mine a pꝛincipio contuliſti. Ecce enĩ ſum

qꝛ tu creaſti me.⁊ ꝙ me creares in nume⸗/

ro creaturarum tuarum ab eterno tu pꝛe
oꝛdinaſti anteq; quicq; faceres a pꝛinci⸗

pio.anteq; extenderes celos.nec duʒ erãt
abyſſi.adhuc terrã non feceras.nec mon

tes fundaueras.nec dũ fontes eru perãt
anteq; hec omnia faceres per verbũ tuuʒ
feceras me ⁊ creaturã tuaʒ foꝛe certiſſima

veritatis tue ꝓuidiſtii⁊ creaturã tuaʒ me
eſſe voluiſti. Et hoc mihi dñe benigniſſi/

me deꝰ altiſſime.pat᷑ miſericoꝛdiſſime.po

tentiſſime.⁊ ſemꝑ mitiſſimeque mea me⸗
rito.que mea gratia. vt complacent᷑ ante

conſpectũ tue maieſtatis creare me. Hõ
eni eram ⁊ creaſti me.nihil fueram. ⁊ de

nihilo me eſſe feciſti. Quale autẽ aliquid

Mſon ſtipul nõ ignẽ.non auẽ vel piſcem.
vel ſerpentẽ · vel aliquid ex bꝛutis aialibꝰ.
noõ lapidem nõ lignũ.necaliquid ex eoꝛũ
genere.qᷓ tm eſſe poſſunt.⁊ ereſcere et ſen
tire.ſed ſuper hec omnia voluiſti me eſſe.
⁊ex his que creſcũt ⁊ ſentiunt.qꝛ ſum.cre
ſco ⁊ ſentio.⁊ paulominus me parem cre
gaſti angelis. qꝛ te cognoſcendi cum ipſis
rationem accepi.Sed paulommus vti/
ꝙ; dixi.qꝛ illi faciem tuam iã habent.non

per ſpẽm.ergo per ſpem. Illi facie ad fa⸗
ciem te vident.ego vᷣo per ſpeculũ in eni/

gmate. Illi plene.ego vo te video a par⸗
te. Sed cum venerit quod futurũ eſt· eua
cuabitur quod exꝑte eſt. quando reuela/

ta faeie iam faciem tuam videbimus.qð
iam pꝛohibebit nos eſſe minoꝛes paulo

minus ab angelis. quos tu domine coꝛo

na ſpẽi oꝛnata gloꝛia ⁊ honoꝛe coꝛonaue

ris. quos tu d omine nimis quaſi ami/

cos ſanctos tuos honoꝛificauer.imo po
tentia pares illos angelis feceris equa
les. HNempe ⁊ veritas tua dicit.equales
erunt angelis.⁊ filij dei erũt. Quid nimi
rum ſi filij dei ſunt.ſi pares ſunt angelis.
vere quidem erũt filij dei.qꝛ filius homi⸗
nis factus eſt. filius dei.hec igitur cõſide
rauti mihi.fiducia eſt mihbi dicere. homo
non minoꝛ paulominus ab angelis:quia
deus homo homo deꝰ. ⁊ non angelus
Et dicam pꝛopterhominem creatutã di/
gniſſimꝗ. qꝛ verbum quod erat in pꝛinci
pio deus apud deum. verbum per quod
deus dirit. Fiat lux ⁊ facta eſt lux:ange⸗

lica ſcʒ natura. ¶ Aerbũ per quod deus
creauit omnia in pꝛincipio.idem verbuʒ

caro factum eſt.⁊ habitanit in nobis.⁊ vi

dimus gloꝛiam eius:gloꝛiaʒ quaſi vnige

niti a patre· Ecce gloꝛia per quã gloꝛioꝛ.
ecce gaudium per quod gaudeo domine
deus meus vita mea ⁊ gloꝛia anime mee
Et vere gloꝛia.vere gaudium. vere ſalus
anime mee. tu es xpᷣedeus meus.q: non
modo ſic me feciſti vt tuus eſſem eterna

ſapicntia patris. cum non eſſemſed rede

miſti cum perijſſem vt humiliatus fuiſti⸗
vt homo eſſes.⁊ obediẽs ei fieres vſq; ad

crucis moꝛtẽ perierã vtiq; domine. ⁊ moꝛ
tuus fueram.⁊ ad moꝛtuum deſcendiſti.
AMAoꝛta litatẽ ſuſcepiſti.ad ſeruũ rex deſcẽ

diſti.⁊ vt ſeruũ redimeres.teipſum tradi⸗

diſti. ⁊ vt ego viuerem tu moꝛtẽ ſuſcepiſti
Aboꝛtem viciſti ⁊ me reſtauraſti.cũ te hu

miliaſti perieram ⁊ abieram. ⁊ in peccat
meis venundatus eram: Veniſti pꝛo me

vt me redimeres.⁊ tm̃ me dilexiſti.vtſan-
guinem tuu m pꝛecium tuum dares ꝓ me

dilexiſti me plus q; te.qꝛ moꝛi voluiſtiꝓ
me.tali pacto.tã caro pꝛecio reduxiſti me

de exilio. Redemiſti me de ßuitõ. retraxi⸗
ſti me ð ſupplicio· Vocaſti menoĩie meo.

Signaſti me ſigno tuo.Et vt memoꝛiale
tuũ ſemper eſſet in meet nũqᷓ; recederet a
coꝛde meo. qui pꝛo me non receſſit a cu

ce. AVnxiſti me oleo tuo.quo tu vnctꝰfu⸗

iſti. ⁊ a te chꝛiſte dicerer chꝛiſtianus. En

in manib tuis deſcripſiſti me. vt ſpꝑ ſit me
moꝛia mea apð te.ſi tũ mẽoꝛia tua fůit u

git apð me.ſic igit᷑ gra tua ⁊ iniſcdia tua:

ſnder
(mculis
emut⸗
doct
uundo
zodepe
Cblerep
ggimid
eG
ocer
g ben
mevi
ſenpen
bigrot
bonis!
1totas
puler
omnͤe
goder
Ge⸗
mS
perſe
a
ten
went
ohe
loos
aint
eidiſp
ledor
innde
mnd
t1 An
pd
free
Un
con
ant
ſuo⸗
jemn
wur.
mim
un⸗
ſepto
ts
den
gem
Vnd
Pter⸗
deen
men
eun

ecchonen
aſ ran

uen inoe

femnstagl
Dat adis
. Qulnin
ſun netls⸗
ſlustont,
aigncſce
1deen doro
ngels
nonange
naumnäde
entingn
vn perqd
ctlot an
qodas
Gem m;
nnobise
zcidwig
aigone⸗
deo dome
cinene
n, Meſls
us,0 o
ſen aema
nſecfede
grus fulſtſ
nes ſ;ad
nige. 1mo:
endl⸗
iner deſeᷣ
um tradi⸗
zſuſcepiſti
d
Ne
gencupon
lerſunen
dvcee
u wlliiß
nunſi ne
iöſetmri⸗
genciene⸗
cnenoi
irechaen

ſemder pꝛeuenerũt me. de multis nãq; pe

riculis liberaſti me liberatoꝛ meꝰquando

erraui ad viam reduxiſti:qũ ignoꝛaui me
docuiſti.quando peccaui coꝛripuiſti me.

quando fui triſtis ↄſolatus es me. quan
do deſperaui confoꝛtaſti me.quando ce/
cigdi erexiſti me. quando ſtetitenuiſei me.
qñ iui duxiſti me.quando veni ſuſcepiſti
me.quando doꝛmiui cuſtodiſti me.quan
do clamaui exaudiſtime:Mec ⁊ multa a⸗

lia beneficia largitus es mihi dñe dens
meꝰ vita anime mee· de quo dulce ẽ mibi

ſemper loqui.ſemper cogitare.ſemper ti⸗
pi gratias agere.vt poſſem te pꝛo omnibꝰ
bonis tuis laudare ⁊ amare toto coꝛde.
æ tota anima.⁊ tota foꝛtitudine mea.ſi/

mul ex omnibꝰ medullis intimis coꝛdis.

omniũq; compagum mearũ.beata dulce

do deus meus omnium.qui delectant᷑ in
te · Sed imperfectuʒ meum viderũt oculi
tui.Oculi inquẽ tui multo lucidioꝛes ſu⸗

per ſolem.⁊ aſpiciẽtes oẽs vias hominis
⁊ pꝛofundum abyſſi.qui in oĩ loco ſꝑ cõ/

templant᷑ bonos ⁊ malos.qꝙ cũ tanta ſue

mmentis ſit perſpicacitas. cqueamꝰ ne coꝛ
da noſtra aſpiciat impudica. ne labe infe

etos libidinis.nos a ſuo conſpectu abij⸗
ciat.Cogitemꝰ etiam fratres.qno pacto

ei diſplicere audeamus.qͥ nos tot ac tan
tis donauit muneribus.quis enim nõ cõ

fundatur quippiam coꝛã illiꝰ oculis ope

rari turpitudinis.qui nihil ad eius cõmo
dum honoꝛẽq; faciendum omiſit. ¶ Ge/
prmi conſeruande pudicitie remediũ eſt

requens pura. nuda omnium etiã cogi

tationum.ex quibus quis ad impudicas

concitatur actõnes.confeſſio.Conat᷑ enĩ
antiquus aduerſarius noſter nobis per/⸗

ſuadere.vi vana cogitamina eoꝛũ pudo/⸗

rem leuitatẽq; ſuggerens.non confitea⸗
mur. quatenus per illa duʒ inconfeſſa in
animo reſideãt titillemur veremur ⁊ vꝛa⸗
mur.ſicq; labamur in cõſenſum.quo ſub/⸗

repto iam pudicitia pereat.pꝛopterea ſi

eut talium cogitationũ vulnera nuuc eo⸗
dem inſtigãte aduerſario.nũc pꝛ opter le⸗

gem membꝛoꝝ repugnanteʒ. nunc tactũ
vanũq; aſpectum inflamantemnũc pꝛo⸗

pter male actoꝛum memoꝛiam, vix vnq;
deeſſe poſſunt.ſic ⁊ confeſſionis medica
menta deeſſe non debent. Hon eni vult
Deus vt has vanas confiteamur cogita⸗

tiões. ſicut nec ⁊ cetera peccata noſtra ꝙ;
ipſe ea ignoꝛet cum omnium cognitoꝛ ſit

⁊ omniãa ſint coꝛam ſue maieſtatis oculis

nuda.ſed qꝛ dyabolus h̊ deſiderat.vt m

ueniat quod nobis ante tnbunal iudicis

eterni obijciat. ideo nequiter perſuadere

niti.vt magis defendere qᷓ; accuſare pec
cata noſtra velimus.Ecõtra autẽ domi/⸗

nus noſter q; miſericoꝛs ⁊ pius eſt. ⁊ no
ſtre ſalutis amatoꝛ. vult vt ea ↄfiteamur

in hoc ſeculo:ne pꝛo illis cofundamur in
futuro ⁊ temendo iudicio. Si enim cõfi
temur nos.ille parcit.ſi agnoſcamus ille

ſcit. ¶ Serpẽs autẽ ille quomodo inſti

tit vt bomo caderet qui ſtabat. ſic agit.
vt qui cecidit non reſurgat.ideoq; aduer

ſus incantatones eius ⁊ inſidias:quibus

nunc umpedire nobis vult cõfeſſionẽ pec⸗
cati reſiſtamus. q; enim ſcit nos nõ poſſe
redire.niſi per humilitatem. qui per ſuper

biam lapſi ſumnsad quã ipᷣe nobis dux

fuit:omni ſtudio conatu confeſſionem.

que nutrix eſt humilitatis nobis impedi

re.uos vᷣo eius peruerſa ſtudia dirumpẽ
tes chꝛiſtum humilitatis ducẽ ſequamur
eius rogitantes clementiam.vt pedes no

ſtros dirigere dignetur in viaʒ pacis.per

quam in vi tabernaculi admirabilis vſ⸗
qᷓ; ad domũ dei in voce exultatiõis ⁊ cõ⸗

feſſionis am bulemus. Dere enim con⸗/
feſſio ipſa viua eſt.per quam relin quimꝰ

caſtra tartarea.per quam ſathane ſupera

mus impugnanones.per quam abij cimꝰ

vitia:per quam pudicitia humilitate fien
de ſpe caritate ⁊ ceteris oꝛnamur virtuti
bus immo omnium earum ipla ineuerti
bile nobis ẽ ꝓpugnaculũ.Cõfeſſio ẽ aiaꝝ

currus.ſcala celi.ingreſſio ad dñm.colla
tio gloꝛie.⁊ vere felicitatis cardo.hine pl
ceptoꝛ noſter in libꝛo de verbis dni ait.

Cognoſce quid es.cognoſce te infirmũ.
eognoſce te hominẽ.cognoſce te peccato

rem.cognoſce illu qui iuſtificat te.cogno

ſce qꝛ maculoſus es. Appꝑeat in confeſſio
ne tua macula coꝛdis tui.⁊ pertinebis ad

gregem chꝛiſti. qꝛ cõfeſſio peccatoꝝ inui

tat medicum ſanaturum. ¶ Semper igi
tur confitere ſemper enim habes qð con
fitearis. difficile quidem eſt vt in hac vi⸗
ta ſichomo moꝛetur. vt nihil inueniat᷑ in
eo qð repᷣhendat᷑.Et ſi magna deſemiſti

non debes pꝛopter id parua contemnere

ex contemptu enim parna fiũt magna ex
continuo modice aque decurſu:magnuʒ3ʒ
conſueuit pelagus congiegari.opꝰ ẽ igi=
vt nõ in magnis ſolũ.ſʒ etiã in mimis ac
leuibus te repꝛehẽdas.ne ille te repꝛehen
ctauũ cu

dat qui condẽnaturus eſt.
ſtodiende pudicitie remedium eſt.vt ĩmi

nentibus tẽptationibꝰ mens ipſa ad alia
diſtrahatur. vtpote ad eas quas dixiꝰ

mus meditationes. aut quaſcunq; alias

ganimi vel coꝛpoꝛis ſalutiferas occupatio
nes.iuxta beatũ HMieronymũ admonen/
tem.ſemperaliquid boni oꝑis facito. vt
te d yabolus ĩueniat occupatũ. Quoniã
qui carnis ſue deſiderijs nõ reſiſtit. vt di
uus Bernardus in libꝛo de interioꝛe ho

mine inquit.motꝰ coꝛdis ſui cuſtodire ne

gligit.⁊ ita tandem pꝛaua cõſuetudine al

ligat᷑.vt poſtmodum volens eis reſiſtere

nõ poſſit· pꝛopterea q̃tiẽs huiuſmodi cõ⸗/
ſiliarios impꝛobos ⁊ iniquos in vnũ con
geenireſentis.nõ eis conſentias.ſed illico
ercute te. nũc ad oꝛationẽ. modo ad ope
rationem.ſepe aũtad meditationem.nec

pꝛiꝰ ceſſes.donec illi euaneſcant. Intue
re qũo chꝛiſtus ſtetit in cruce . conſidera
qũo moꝛier vel vbi vel qũ. Statue tean
te rerrificũ tribunal tremendi iudicis. de
ſcende vſq; ad infernũ inferioꝛẽ. ⁊ ibi cer

ne qũo anime pꝛo peccatis ſuis puniunt
Talis enĩ cogitatio poſt baptimmũ reme

dium eſt cõtra turpes cogitatões. Quã⸗
tum inſuꝑ aduerſantes etiã ſi dedita ope
ra inferant ꝓſint· JIdoneus teſtis ẽ Ado⸗
leſcens cenobita.qui cũ.vt ſenioꝝ patrũ

narrat hiſtoꝛia.nullis ieiunijs:nullis di

ſciplinis.nulliſq; oꝛationibꝰ ardentis libi
dinis potuiſſet ſffammam extinguere.Se

nioꝛes monaſterij cõſuluit.ex quibꝰ vnꝰ

⁊ pꝛudentia ⁊ ſanctimonia clarus palam

ſic eum hoꝛtatꝰ eſt. vt in obſecrationibꝰ.

⁊ domatione carnis perſeueraret.qm̃ per

ſeuarantia omniũ eſſet palma certaminũ

Ex alio latere verens fratris lapſum.clã⸗
deſtinas in eũ texuit inſidias. iubens nõ

nullis vt quocũq; eũ inueuirent in loco.

ei inſidiarent᷑.unpꝛoperia cõtumelias.cõ
uitia ⁊ maledicta quecũq; imponẽdo at
q; inferendo ipſiq; pꝛepoſitũ citioꝛes p⸗
clamantes adirent.inducerentq; teſtes.q̃
eum in cunctis cauſis reũ eſſe pꝛofiterent᷑
qui cũ pꝛo ſaluanda fratris anima iuſſis

iam per annũ puiſſent. Simulans illata

rum iniuniarũ ſe neſciũ eſſe interrogauit.
Senioꝛ adoleſcentẽ. an ſolitis vꝛeret᷑ t᷑⸗

ptationibus.cui reſpondens ait.mihi qe⸗
tidie ĩiuſte accnſatoꝛ.mihi qᷓ; iniuſtis tot

affectis iniurijs.ac ob eas cõtinuo gemẽ

t ⁊ lugenti viuere nõ licet.foꝛnicari qũo
licet.⁊ eo pacto dei ſeruo aduerſa ſalutis⸗

fera extiterũt medicamina. cũ ab eo pꝛoꝛ

ſus carnis illecebꝛoſos ſtimulos ⁊ demo⸗

nũ tollerẽt inſidias. ¶ uocirca ſane ab

Auguſtino dictũ eſt. ꝙ aduerſitatis fla/

gellum interiꝰ ⁊ cxteriꝰgloꝛiſicat creato-

rem.compellit nolentẽ.erudit ignoꝛantẽ.
cuſtodit virtutem.pꝛotegit infirmitatẽ.ex

citat toꝛpentẽ.humiliat ſuperbientẽ.pur/⸗

gat penitentẽ.coꝛonat innocentẽ.nunci⸗

at ad moꝛtem ſuperuiuentẽ.perinde virtꝰ

per quietem vt beatus Oꝛegoꝛius inquit
in Job ſe exercuit.ſed virtutis opinio cõ
mota per flagella fra grauit.qm̃ ſicutaro/⸗

mata fragrantiã ſuam nõ niſi cum incen
duntur expandũt.ita ſancti viri: oẽ quod

nis huiꝰmundi.in quo omnes poſiti ſu/⸗

mus doloꝛes.plagas.tribulatioes ⁊ ada

u erſitates nõ ſuſe ben in futuro inglo⸗

rioſus apparebit.

tas facile inducunt hominem ad peccan
dum. Perinde beatꝰpater noſter Augu⸗
ſtinus nũqᷓ; cum muliere loqui ſolus vo⸗
lebat.etiam ſi reſerandũ aliquod eueniſ⸗
ſet arcanum. Et ſi foꝛſitan aliqua emer⸗
genti neceſſitate aliquaʒ audire compelle
retur.id minime faciebat niſi qui teſtes eſ
ſent antea pꝛeoꝛdinauiſſʒ. quod cũ exem

plo docuiſſet. iure pꝛecepit in regula. In

eccleſia aut vbicũq; femine ſint inuicem
veſtram pudicitiam cuſtodite.Lm̃ quip⸗

pe hominem feminarum inuadit cõöuer

ſatio.vt nemo ſit tam caſtꝰ.quem ex diu⸗

turuo opoꝛtunoq; cõmercio non pꝛoſter
nent:/quoniam aculeus peccati eſt foꝛma

feminea.⁊ moꝛtis conditio non aliunde
ſurrexit qᷓ; de muliebꝛi ſubſtantia· Idcir⸗
co eo in libꝛo.quem de clericoꝛum ſingu
laritate inſcripſit Auguſtinꝰ ait. Sepe/⸗
ramini pᷣcoꝛ.ſeꝑamĩa cogitatõe peſtifera

q;tũcũq; fuerit vnuſqͥſq; longiꝰ abaduer

¶ Ronum cuſtodiẽde
pudicitie remediũ eſt opoꝛtunitatis.eui⸗
tatio naq; loci ꝑſone tempoꝛiſq; cõmodi

virtrtutibꝰ red olent.in tribulationibꝰ inno
teſcunt. Et nimirũ qui in campo certami

ſis tan
luptat
tia voln

1 us pott

non vis

Duri:n

mnt
Gas⸗ n
untde⸗

(aoide

ſcentie
blanal
fa p
luthag
CMct
cutund
buſllici
ſalutnie
ltz neſo

ſihero⸗

nistp⸗
ſoſtom⸗
bie inim
fium ma
ſgbilem.
lun dele
Minoſte
beodiet
inlnio ful
ſonsder
noum
ſumo⸗
Cos
wore
inte⸗
wen
lami
lauit
loni
cheue
blido.
eno!
amn
ueve
gente
dalita
ſcust
Gan⸗
ſento⸗
lente
hnej

nen

enenul
llisnereiß
senhli⸗
c
ſn
Arghſint⸗
cheg
mnlsre
Moenainen
haitnst
anagt gentn
tigout
Knümntnäü

ebanin

nocenti, nunon
tigandenn
rlshe
nms opmnod
nanone
an
ennd diget
wotonden
nanen
onna pit in
—––
nfunm din
unaidi
Mikcne
con
ihn⸗
doſte A
iisſo⸗
nin
niqnnen⸗
niie ſiui
ſ wdcin
tnng 1
meſit mmon
pans na
1 Wwadr ca

tia voluptatum. ⁊ minꝰ quaricie
ag as patitur qui diuitias non videt.
non vis a ſerpente moꝛdi.nõ ab igne cõ
bðnri.non a pice coinquinari. fuge ſerpen

ſis.tantũ non ſentit aduerſa Et minꝰ vo
luptatibus ſtimulat᷑.vbi non eſt frequen⸗

i

tem.re cedas ab igne.⁊ picem non contin

gas. qm̃ ſicut de carbonibꝰ ſintille diſſili
unt.de ferro rubigo nutritur. Moꝛbos

aſpides ſibilãt.ita mulier fundit cõcupi⸗

ſcentie peſtilentiaʒ. in riſu diſſoluit᷑.nunc
blandicias exhibet.nũc ſaltat.nũc pecto

ra ⁊ vbera pãdit.nũc venenoſo aſpẽu ve⸗
lut ſagittas intuitꝰ iactat.⁊ qð eſt ſuper

cuncta venenoſiꝰ. canere ⁊ pſallere dele/
ctatur.cuiꝰ cantu tolerabilius eſt audire
baſiliſcũ ſibilantem. HMinc Salomon.cuʒ

ſaltatrice noli aſſiduus eſſe.nec audias il
laʒ. ne foꝛte deſpereas in efficacia eiꝰ.qð
ſi Herodes monumentũ ſeruaſſet pꝛeco

nis xp̃ᷣi caput nõ abſcidiſſet. ¶ Hinc Cry
ſoſtomꝰ ait.nil aliud eſſe feiam q; amici/⸗
tie inimicã.ineffugabilem penam.neceſſa

rium malũ.naturalem tẽptationẽ.deſide
rabilem calamitatẽ.domeſticum pericu/⸗
lum.delectabileq; detrimẽtũ. Nincinde
pat᷑ noſter Augꝰ.in libꝛo de nuptijs ſcri⸗
bẽs dicit · Jter mali ad hominẽ mulier ab
initio fuit.moꝛtis poꝛta.diſcipula ſerpen
tis.dvaboli cõſiliaria.furũcula arboꝛis.
fons deceptionis. canicula operum diui
noꝛum.rubigo ſanctoꝝ.que vultus ſacra
tiſſimos elixit.⁊ cuiꝰ homines iã pene an
gelos factos facies periculoſa deiecit.cu
ius latrocinia ꝑuenerunt ad ſidera:facies
in terris poſita in alto emiſit ſcandala.in
vꝛendo multitudinẽ viroꝝ:que tanta ca⸗
lamitas rerum viduarũ paradyſum cõpi
lauit ⁊ celum.quid igitur aliud mulier qᷓ;
foꝛnica decipule.qᷓ; inſidioſa deceptrix.
ꝙᷓ; ꝑuerſa ⁊ amanſſima peſtꝭ.que laqueo
blãdo incautos ſemꝑ elexit.⁊ toxicato ve
neno innumerabiles cruciauit. Quid ali
ud mulier qᷓ; laqueꝰ dyaboli occupantis
que vermiculo ſepe ex alto deiecit impꝛu
dentes.hinc ſane ſcriptum eſt · Omnis ſo
dalitas mulierumgluten ẽ delictoꝝ:⁊ vii⸗
ſcus toxicatus quo dyabolus aucupat᷑
Sane igit᷑: pꝛudenter Troie inſtituerũt
ſenioꝛes edici pꝛeconio.vt a facie fuge⸗
rent Helene.cum publica adiret ſpectacu
la.ne ſcʒ ſua in lexi pulchꝛitudine ad libi

Jo. LxII

dinem concitarentur. ꝙ ſi pꝛo ciuili hone
ſtate ſeruanda infidelis ille populus tm̃
adhibuit cautele. vt iunioꝛes monerẽtur

Helene fugere aſpectum. quanto magis
nos qui chꝛiſticole ſumus. Nos qui deo

dicaꝛi ſumus.nos qui caſtitatem pꝛofeſſi

ſumus/omnẽ peccandi opoꝛtunitatem fu
gere debemus.nõ de loco fratres. nõ de
perſona.non de tempoꝛe confidamꝰ.qm̃

nouimus qui ⁊ ſanctimonia ⁊ pudicitia

clari habebant᷑ inſtigante dyabolo. data
opoꝛtu nitate vna actione.⁊ tempus ⁊ ꝑi

ſonam ⁊ locum ſacrum omnes pariter p⸗

phanuiſſe.nõ igitur iniuria pꝛeceptoꝛ no
ſter etiaz in eccleſia iubet pudicitiam cu
ſtodiri.quoniaʒ captus ⁊ obcecatꝰ.amoꝛ

etiam violare templa nõ veretur.ſi ei pec

cãdi cõmoditas exhibeatur. ¶ Decimum

conſeruande pudicitie remedium eſt coꝛ⸗
poꝛis animiq; exercitatio.nãq; ſicut acci

dia vtrũq; homineʒ languidum facit.de
virtutum culmine eijcit.calamitatibus af

ficit:contemptibilẽ reddit.libidinis in eo

fomenta nutrit.omnis tumpitudinis ille/⸗

cebꝛoſis actibus fedat.omnis male con/⸗

cupiſcentie.⁊ dem onuʒ ſedem ipſum cõ/

ſtituit.ita econtra laboꝛ coꝛpoꝛis.⁊ exer⸗
citium virtutum eum locupletatur.pur/

gat.mundatextollat.caſtum.pudicũ.ſa⸗
num.humilem.ſapientem. deoq; gratum

efficit ⁊ conſeruat. ¶ Maturalium enĩ re
rum ad exercitium nos mouemur exema⸗
plis.Aer quidem ne coꝛrumpatur ⁊ peſti
lens fiat.nũc agitatur pꝛocellis.nũc plu
uia roreq; irrigatur.nunc caloꝛibus.nũc

qꝙ. frigoꝛibus expurgatur. Sepe exagita
tur tonitruis nonnũqᷓ; inflammat᷑ coꝛruſ
cationibus. crebꝛo niues grandineſq; cõ

gerit.vt infecti ⁊ eleuati e terra lacuniſq;
vapoꝛes moꝛbideq; exaltationes aut atte
nuentur aut pꝛoꝛſus in nihilum redigun
tur. Maria iteʒ ⁊ clariſſima putredinis
ſunt exꝑtia.qꝛ iugiter fluũt atq; refluũt.⸗
maximis ſepenumero fluctibus tument
Decurrentin fluuioꝝ genita.⁊ ipſoꝝ de⸗
niq; vñ ſalubꝛioꝛes ſunt:Quieſcẽtes autẽ
aque putride ⁊ infructuoſe ſũt guſtui nau
ſeã.ſtomacho egritudinẽ. odoꝛatu fetoꝛẽ
inferũt.Eo pacto religioſi ocio dediti pu
trent coꝛpoꝛe.fedant᷑ mente.⁊ non niſi lu
xurie ⁊ ↄcupiaꝝ vᷣmes ꝓducunt.Ob eam

rem vapoꝛes.exaltatõeſq; ciboꝝ atq; po

tuũ ex lacunis noſtri ſtomachi.vtpote ol
la ⁊ renum atq; lumboꝝ fontibus ſcatu⸗
rientes:niſi vel ieiunijs conſumentur.vel
laboꝛibus per ſudoꝛes reſoluantur innu
meras egritudies focoſq; libidinis = in⸗
extricabiles temptationũ laqueos inge⸗
nerant. Fugiamꝰ igitur toꝛpoꝛem animi
fugiamus coꝛpoꝛis quietem.obediamus
opifici noſtro. qui in ſudoꝛe vultus no⸗
ſtii niſt nos veſci pane noſtro. Hq; qͥ
in laboꝛe hominũ non ſunt.in laboꝛe pi⸗
fecto demonũ erunt. Qui ſudoꝛes euitãt
mundi.in ſudoꝛibus cruciabuntur infer⸗
mnmi.Luna ſol ⁊ quippe ſydera cuncta. ele
menta omnia.plante ⁊ vniuerſa germinã
tia pigros arguẽt. Cum eaipſa oĩa ad in
ſtitutum oꝛdinatũq; eoꝛum finẽ abſq; oĩ
ſegnitie contendant.omnis igit̃᷑ vita no⸗
ſira in hoc mũdo in laboꝛibus ſita eſſe de
bet.vt in futura eterna potiamur requie.
Religioſoꝝ igit᷑ vita in his occupari
cõſumi debet exercitijs que deo place⸗
ant. ⁊ d yaboli vincula rumpant. ceu oꝛa
tiones lectiones diſputationes monitio
nes diſciplinationes pꝛedicatiões.hoꝛto
rum vinearum pꝛatoꝝ pꝛedioꝛũq; cultu/
reſacroꝛũ mũdatio ⁊ cetere que ad ſtru/⸗
ctoꝛes fullones ſutoꝛes ſcriptoꝛes fabꝛos
pictoꝛes ſculptoꝛeſq; ſpectant operatões
⁊ he pꝛecipue que ad bonum ſanctũq; re
gimen familie pertinẽt. Itaq; ipꝛimis
vir religioſus canonicas abſoluat hoꝛas
ab his ad lectiones pꝛoficiſcat᷑.quibꝰ exa⸗

pletis ad laboꝛes manuũ cõgrediatur.ſu

per omnia tamen iuſſa cõpleat pꝛelatoꝛũ
vt opera exerceat pietatis. Sed ad hanc
quidem pꝛofeſſionem ſeruitutis dei veni

unt ex conditione ſeruili liberti.vel ꝓpter
hoc ab hominibus libertati dati.vel libe
randi.⁊ ex vita ruſticana.⁊ opificum exer
citatione.⁊ plebeio laboꝛe.tanto vtiq; fe

licius.quanto educati foꝛtius.qui ſi non

admittant᷑ graue peccatum eſt.multi enĩi
ex eo numero vere magni ⁊ imitandi ex/⸗
titerunt.pꝛopterea ꝙ ⁊ ignobilia mundi
elegit deus ⁊ ea que non ſunt.vt ea que
ſunt deſtrueret.vt non gloꝛiet᷑ omnis ca
ro coꝛam deo.hec itaq; pia ⁊ ſancta cogi2
tatio facit. vt etiam tales admittant᷑· qui
nullum afferant mutate vite documentũ

neq; enim apparet vtrũ ex pꝛopoſito ſeri⸗

uituuis dei venenint. an vitam inopem et

bo ſe

laboꝛioſam fugientes vacui.paſci atq; ve

ſtiri ⁊ inſuper honoꝛari volentes ab eis a
quibus contẽni conteriq; conſueuerunt.
¶ ¶Cales quippe ſi quo minꝰ operent᷑ de

infirmitate coꝛpoꝛis ſe excuſare non poſ⸗
ſunt.qm̃ pꝛeterite vite conſuetudine con

uincunt᷑.ſed vmbꝛacło male diſcipline ſe
contegũt.vt ex malo intellecto euãgelico

ſermõe dicẽte·reſpicite volatilia celi.quo

niam nõ ſerunt neq; metunt.⁊ cetera pᷣ⸗
cepta apoſtolica dicẽtia. Qui ñ vult ope
rari nõ manducet peruertere nitunt᷑. Te⸗
re tales iuxta obiurgationem parẽtis no
ſtri Auguſtini.in eo libꝛo quem de ope⸗

nibus monachoꝝ edidit.volatilia celi ſũt
per ſuperbiam in altũ ſe extollendo.⁊ fen

nũ agri ſe carnaliter ſentiendo. Atq; vti
nam iſti.qui vacare volunt manibus. oĩ⸗
no vacarent ⁊ linguis · Heq; enĩ tam mul

tos ad imitationem imitarent. ſi non tm̃
exempla pigra:ſed etiam muta pꝛopone
rent. Verum iſti qui nihil carnaliter ope

rando volatilia celi imitantur. curmanꝰ

ocioſas ⁊ repoſtoꝛia vt hoꝛrea haberevo

lunt. Cur ea ſumunt ex alioꝝ laboꝛe rea

condunturcur deniq; molunt ⁊ coquũt.
Hec enim aues non faciũt. cur volatilia

celi non ſunt in exemplo ad nihil reſeruã

dum ⁊ ſunt in exemplo ad nihil operan/⸗

dum.non tamen quiſq; putat apoſtoluʒ

cont arium fuiſſe euãgelio.cuiꝰipſe poꝛ⸗

titoꝛ ⁊ pꝛeco in vniũſo mundo erxtitit.chꝛi

ſtus enim ſollicitudinem pꝛohibuit aua⸗
roꝛum:non negocium humanoꝝ laboꝛũ.

Alpoſtolꝰ vyo honeſtos iuſſit laboꝛes.ne

comeſtus a nobis panis in iuſtos vertq/

tur doloꝛes· Ille auariciã que eſt idoloꝝ

ſeruitus vetuit.h̊ moderamen exercitij ad
animi ſalutẽ iuſſit. Quod non modo ver

pere vterq; migximodum comple
uit. ã quis legit chꝛiſtum vnqᷓ; ocio⸗
ſum extitiſſe · Hũquid oẽm ſuã peregina⸗

tionẽ egit in laboꝛibꝰ. Nũquid impmis

iuſſa capeſcebat parentũ. Nũqͥd poſtmo

dũ cũ palam voluit ſe eſſe fuiũ dei oſtde

re quieuit vnq;. N modo oꝛãdo.mõ lan
guoꝛes ſanando.mõ oꝛas ⁊ regiones plu

rimas luſtrãdo.mõ diſſerendo:mõ incre-

pando:modo monẽdo.mõ ſolando.mo/⸗

do docẽdo.mõ inſtituta faciendo.modo

humanitatis.mõ diuinitatis.mõ vtniuſ⸗

q; vbilibet opera oſtendẽdo operabatur ·

han

ſolum
ſueho

zunel

Giatu
Gtorn
itch;
Arcut
lpbo
4 ve
perſo
ſout

ua

guciut
ſrbon

tope

Gitum
Plcabl
ius wul
feverd⸗
ſtechm
Wregt
ptp;
mogu

mee

daran
lspon
lt.
beeooſe
mager
lunde
nen
Wape
knp
ine⸗
lusſ
nibe⸗
nog
chisg
ipſo⸗
puunn
goſu
guen
nusge
Pid
gedie
busſe
toorn
gengt
ſolicu
fliss
iemn

an ,
ſwwenteztden
Saenſaem
mnsopeni
gaſer on
ruun c
edlchine
lemnarigln
epoarlacelq
Detont enß⸗
1, Quönl
merengunt,
nonen arin
oguen dege
rounlwcſi
endo. Rq

unt mambus, ô—

ſapenitunen
auen. nonm
mw Rop
nbilangloe
nantur, and
boxreobiden
ralor abaen
volunt cui
nit arrolanl
otanhreſeni
d nilopenn
5 puumtpoto,
o an enn
muncennidh
engetintan,
hbunenor ubod⸗
tldde
asin ſos nn
nai gecki
enmaanmt

o veNe

rinoi Goht

ium mi; n

zen ui arhan
Hicud umpnnis
i Fiit oin
celüdacſin
000n00 nol
us 1 hoheißl
ſcrendond n
lono londoN

Fo.

eus inertes pigri atq; indeuoti ad eoſ
ſolum chꝛiſti animũ cõuertite laboꝛes q̊s

ſue paſſionis tempoꝛe pertulit.Quis vn

qᷓ; tantũ laboꝛauit.Quis vnqᷓ; tantũ an⸗
gariatus ſuit. Quis vnqᷓ; tot doloꝛes at/
qꝙ; toꝛmenta ſuſtinuit.lIunquid ocioſus
fuit chꝛiſtus cum oꝛando ſanguinem fu/
dit.cum captus ⁊ ligatus extitit. cum co⸗

laphos accepit.cum a planta pedis vſq;

ad verticem capitis vapulauit.cuʒ caput
perfoſſum ſpinis habuit.Cum venenata

ſputa ⁊ pocula ſuſcepitcuzʒ tot obpꝛobꝛia

blaſfemias ⁊ cõtumelias tã equo animo
audiuit. cum altaʒ ⁊ ponderoſam crucis
grboꝛem toto afflicto baiulauit doꝛſo. cũ
in eo pedes bꝛachia ⁊ coꝛpus totum extẽ
dit.cum manus pedeſq; clauis cum inex

plicabili doloꝛe confiros habuit.cum la
tus vulneratum oſtendit.cũ alto clamo⸗
re verba pietatis in cruce pẽdens intonu/
it.cum tandem ex hac luce migrans tar/
tarea regna ĩuaſit.⁊ alligato ſathana.ca⸗

pta pꝛeda expoliauit inferna. cum poſt⸗

modum.xl.diebꝰ multis argnmentis ſua
reſurrectione pꝛobata celos aſcendit:⁊ ad
dextram dei patris ſedens.quem diſcipu
lis pꝛomiſerat. paraclitum ſpiritum ſetm̃
milſit. Quocirca apłlus Paulus ad Me/

bꝛeos ſcribens ait.Habentes pontificezʒ

magnum.qui penetrauit celos Jeſum fi

lium dei teneamus fidei noſtre confeſſio

nem. Hon enim habemꝰ pontificem · qui
non poſſit compati infirmitatibꝰ noſtris
temptatũ autem per omnia pꝛo ſimilitu⸗
dine abſq; peccato. ¶ Duem ipſe apoſto
lus ſic gloꝛioſe imitateſt.vt nullis labo⸗
ribꝰ.nullis periculis.nullis deniq; moꝛ⸗

tis generibus parceret.vt eiꝰ nomen cun
ctis gentibus manifeſtaret. Vñ ⁊ de ſe⸗
ipſo Coꝛinthis ita ſcribit. In laboꝛibus

plurimis.in carceribꝰ abundantiꝰ.in pla
gis ſupꝛa modum.in moꝛtibus frequẽter
a iudeis quinqes quatragenas vnas mi

nus accepi.ter virgis ceſus ſum.ſemel la-

pidatus ſum.trer naufragiũ pertuli.nocte
ac die in pꝛiofundum maris fui: in itineri

bus ſepe periculis fluminũ. periculis la

tronum.periculis ex genere.periculis ex
gentibꝰ. periculis in ciuitate:periculis in

ſolitudine. periculis in mari.periculis in

falſis fratribꝰ· In laboꝛe et erũna. in vigi
lijs multis.in frigoꝛe ⁊ nuditate.pꝛeter i

LxXIII

la que extrinſecus ſuntinſtãtia mea qus
tidina.ſollicitudo omniũ eccleſiaꝝ.Quis
infirmat᷑.⁊ ego nõ infirmoꝛ. Quis ſcãda

lizatur ego nõ vꝛoꝛ. Et tandem poſt in
numera itineꝝ diſcrimina. poſt inexplica
biles diuini verbi pꝛeconiʒatões.poſt de

niq; in finitas Romanoꝝ perſeeutiones
capite ꝓ confeſſione noĩis chꝛiſti truncatꝰ
eſt. ꝓpter que ⁊ alia inumera Augꝰ.in li⸗

bꝛo de openbꝰ monachon de ipſo ita lo⸗/

quit᷑ mirandam rẽ fecit apłus.qui reuernaz
in tanta ſollicitudine oĩm eccleſiarum ꝓ
pagatarũ 2 pꝛopagandarũ ad eius curã

laboꝛẽq; pertinentium etiã manibus ope
rabatur. ¶ Et rurſus apkus TPaulus in/

quit.nec furta faciebat.nec effractoꝛ aut

latro.nec auriga aut venatoꝛ.aut hiſtrio.

nec turpilucrꝰ. ſed honeſte ⁊ inocent᷑ que
uapta ſunt humanis vſibꝰ operabat᷑. Si/⸗
cut ſe habent opera fabꝛoꝝ.ſtructoꝝ.ſui⸗
toꝝ ·ruſticoꝝ.⁊ his ſiłia.Heq; eni honen
ſtas ipſa repꝛehendit.qð repꝛehendit ſu⸗
pbia eoꝝ.qui honeſti vacari amant.ſʒ eſ⸗
ſe non amant.nõ igit᷑ dedignaretur lpo
ſtolꝰ ſiue ruſticanũ aliqð opꝰaggredi.ſi⸗
ue in opificũ laboꝛe verſari. Qui eni ait.
Sine offenſione eſtote iudeis ⁊ grecis et

ro. Si iudeos dixenit.patriarche pectoꝛa

pauerũt. Si grecos qͥs etiã paganos di
cimus ⁊ phos.multũ ſibi honoꝛabiles ſu
toꝛes habuerũt.Si eccleſiã dei hõ ille u
ſtos ad teſtimoniũ coniugalis ſemꝑ man
ſuete virginitatis electus.cui deſponſata
erat virgo Maria que peꝑit chꝛiſtũ.faber
fuit.quicquid hoꝝ ergo cũ innocentia et
ſine fraude hoĩes operant᷑ bonũ eſt. Haʒ
pᷣcauet hoc ⁊ ipſe Apts.ne quiſq; ex nez
ceſſitate ſuſtentande vite in mala oꝑa di
labat᷑. Qui furabat᷑ inquit iò non furetur
magis autẽ laboꝛet manibus ſuis.vt ha
beat vñ neceſſitatem tribuat patienti:ꝙ ſi
vas electionis Paulus qͥ iuſte acmerito
ꝓ euangeliʒandi officio.qð tanto exerce
bat cũ feruoꝛe ꝓ pꝛopaganda gubernan

daq; eccleſia.quã tanta pꝛoſequebat᷑ cari

tate.victũ veſtitũq; potuiſſet exigere.nul

lum mechanicũ reſpuebat opꝰ ne cuiq;
murmurandi pꝛeberet occaſionẽ.quanto

magis nos pꝛo cuſtodienda pudicitia.ꝓp
euitanda mentis toꝛpoꝛe/ꝓ facienda obe
dientia.pꝛo ſubueniendo monaſterijn. in

boneſtis religioſiſq; opeii bꝰ laboꝛare de

bemus.Qui autẽ ſeab operibus retrabẽ/

do dicunt vacare lectioni.nõue vt Augu

ſti.cõtra tales inuehitillic inueniunt qð
pꝛecipit Apoſtolus.que eſt ergo iſta per⸗
uerſitas.lectioni noli obtemperare. dum
vult ei vacare.⁊ quod bonũ eſt.vt diutiꝰ
legatur. ideo nolle facere quod legitur.
Quis enim neſciat tanto citius quẽq; ꝓ
ficere cum bona legit. quãto citius facit
quod legit. ¶ Hbedientes igitur fratres
apłicis pꝛeceptis aliquas tempoꝛum par

tes manuum deputemus operibus.tunc

etiam noſtre oꝛationes deo erunt gratio
res.quoniam citius exauditur vna obedi
entis oꝛatio.vt Auguſtinus inquit:qᷓ; de

cem milia contemptoꝛis. Cantica vo di
uina cantare manibus laboꝛantes faci
le poſſunt.⁊ ipſo laboꝛe tãq; diuino ce-

leumate conſolari.An ignoꝛamꝰ omnes

opifices.in quibus vanitatibus.⁊ plerũ

q; in turpitudinibus theatricarum fabu/⸗

larum donent coꝛda.⁊ linguas ſuas:cuz

manus ab opere non recedant. Quid er

go impedit ſeruũ dei manibus operantẽ

in lege d omini meditari ⁊ pſallere nomi⸗/

ni domini altiſſimi. quid Daulũ Antho
nium Macharium Hieronymũ Augu⸗/
ſtinum ⁊ alios viros contemplatione cla

riſſimos quotidiana exercitatio impedi⸗

uit.vt de deo ⁊ gloꝛia non conſiderarent

beatoꝝ. MPlacetigit᷑ nobis vita beati Ar
ſenij inſtitutio qui q;uis omni tẽpoꝛe in

opere manuũ eſſet occupatus.ſic tů cele
ſtis patrie ardebat amoꝛe.vt ob vehemẽes
illius deſideriũ lacrimari ceſſaret nunq;.
Mlacet ⁊ alterius vini ſanctiſſimi exẽplar

qui cum in vaſta ſolitudine carnis incen
dio.⁊ pꝛocreande pꝛolis vexaretur ſtimu
lo · vt ſimul carnem ⁊ temptatoꝛẽ dya bo⸗
lum ſuperaret ex ceno mulierem vnã qua

ſi vxoꝛem.alteram quaſi filiam plaſmauit

Tunc ad ſe tacitus ait. AVxoꝛem habes ⁊
filiam:itaq; opus eſt vt magis ac magis
ta boꝛibus inſudes. vt eis ac tibi victũ ve
ſtitũq; lucreris: eo pacto noctes dieſq; la

boꝛans macerauit coꝛpus:carnem in ſeꝰ
uitutem redegit. temptationes ſuperauit

2 ſuam illeſam cuſtodiuit pudicitiaʒ. Si
quis autem veram coꝛpoꝛis infirmitatem

vt laboꝛare non poſſit · oſtendit bhumane.
vt Augꝰ,etiq iubet.tractandus eſt qui o

falſam Feenait. neinon põt. deo eſt

dimittendus. ũ iñ ⁊ alios quoſcũq;

hoꝛtamur.qui vel nõ poſſunt.aut mani⸗
bus laboꝛare cõtemn ũt.a lectõne diuine
ſcri pture ⁊ ab oꝛatiõe non ceſſent.ſi ma⸗
las inſurgentes cogitatiões perdere affe
ctant.Hãq; diuina eloqa a peccato ho/⸗
minẽ retrahbũt.diceẽte Pꝛopheta. In coꝛ

de meo abſcondi eloquia tua.vt non pec

cẽ tibi.Oꝛatio vt nõ labamur.auxiliũ imn⸗
petrat. Lectiones diuine tonitrua ſũt in
aure dyaboli.oꝛones deuote effuſe iacu
la ſunt cõtra demones.per lectiões relin
quimur a tẽptatoꝛe/per oiones fugamus
adueiſarios.vtraq; ꝓpugnaculũ ẽ ⁊ ſcu-
tum cuſtodiẽde pudicitie cuilibet aduer/
ſitatis reſiſtendi remediũ.⁊ oim tẽptatio⸗

nũ excellens victoꝛia. Vñ pꝛeceptoꝛ ⁊ ſal
uatoꝛ nr chꝛiſtus.vt nos tẽptatoꝛi reſite⸗
re doceret.ipſe per oĩa voluit tẽptari.⁊ in
tẽptatione qlibet diuine ſcripture clypeũ
oppõere. Attendamꝰ igit᷑ fratres.qͥd pꝛe
ceptoꝛ nr reſponderit dyabolo.⁊ qũ talis

tẽptatio nobis venerit dicamꝰ ⁊ nos illõꝰ

qð ipſe dicendũ docuit.Lemptatus ẽ de
gula:qͥd dixit.⁊ nõ in ſolo pane viuit hõ.
eptatꝰ eſt decurioſitate miraculi.qͥd re
ſpondit.nõ tẽptabis duũm deũ tuũ. Cem
ptatus ẽ de auaricia.que ẽ idoloꝝ ſeruitꝰ
quo reſtitit.ſcriptũ ẽ.dũñm deum tuũ ado
rabis.⁊ illi ſoli ſeruies.Sic ⁊ nos cũ tem

prtamur in luxunia.ad ſacrã recurrẽtes ſcri
pturã:dicamꝰ dyabolo ſcnptũ eſt.nõ me
chaber.⁊ rurſus fugite foꝛnicationẽ.Tẽ⸗
ptamur de mũdi ſtatu ⁊ honoꝛe.reſpon⸗

deamꝰ ei.ſcriptura inquit. nolite diligere
mundũ.neq; ea q̃ in mũdo ſunt.hõcreſi

ſtendi viã imitantes.neq; concupiſcẽtia

carnis nec oculoꝝ.nec am bitõ ſeculi nos
ſubiugabit · ¶ Dꝛatio inſuꝑ q;tum huic
habẽde cuſtodie pſit.tum exhis q̃ in ſupe
rioꝛibꝰↄſiderauimus tractatibꝰ.tũ ex ſan
ctoꝝ patrũ geſtibus aꝑte trãſigit᷑. qui im
minẽte carnis paſſiõe pꝛo q̊daʒ ſingulari

remedio ad deuotas habebãt oones cõ
curſum. ſdꝛoinde diuꝰ Pathum?deu im

moꝛtalem vocat in teſtẽ.ſe demones plu

ries audiuiſſe. eoꝝ ad capiẽdas aias recẽ
ſere vᷣſutias.Ex his qͥbꝰ aliꝰ ſe Ʒ 2ſtãtiſ/
ſimũ virũ habuiſſe certamẽ referebat.qui

quotiens ei pꝛauas inqͥt ĩmitto cogitatõ

nes.mox ad oĩones ↄſurgens ſe in terrã

tͤger
imple
fuſus
toppon
Quoan
in de
di eſe⸗
danmd
.
tlite
lsimt
ſigeni
choeñ
bunca

ott
ntii
leunis
dauttci
reiuct
Pefon
cupiſc
abune
bimt
laret
ſugui
dent
vrwela
Munn

ſockin

uerit
ſngln

£☛G
E
S

Alos Coſcie
hm un
4 Modediu
nnalen ſch
noes einſ
ae Nub,
Ropdr s
NN
mencngſien
Moreſile e
Mlmöͤczrein
Wesſlanns
dalütrſcn⸗
deadasdren
di.cn in
ostilie
zwolotägnd
elpeoppi
r Mes if
lorgit
cnn nosl
Temptangihe
Nopevenuthe
Nennmnaividre
tinorſat
n deum d
Sicn wsahten
ciranirsſcn
ſotpeich ͦe
bende ncn
o tedign
Nüdoſunebin

runhuß ulad

uip nn /
mcheii

crbiniein

Jo. LxIII

cũ gemitu ⁊ lachꝛimis ꝓſternit diuinum

imploꝛãs auxiliũ/ad cuiꝰ oꝛeʒ cogoꝛ con
fuſus abire.Aliꝰ aũt gloꝛiebat᷑ ſe contra
toꝛpoꝛe affectos.qᷓ; facile eſſe victoꝛem.
Quocirca ſꝑ oꝛandũ eſt.⁊ nomen dũñi no

ſtri Jeſu xpᷣi ↄtra temptationes inuocan

dũ eſſe.btũs ſenex hoꝛtat᷑.Ob eã rẽ quan
dam vᷣgineʒ qᷓ; maxime tẽptatam ⁊ plu/⸗
rimũ oꝛoni deditam. Angelus dñi docuit

vt ſi temptationes ſuꝑare ↄcupiſceret.il⸗

lis imminentibꝰ coꝛde oꝛeq; diceret. Cõ
fige timoꝛe tuo carnes meas dũę:a iudi/

cijs em̃ tuis timui. cui non oĩo obtꝑaret

oẽm carnis non ſolũ depꝛeſſit.ſed repulit
ↄcupiſcentiam.¶ Andecimũ ↄſeruande
udicitie remediũ eſt. carnis domitio. do
mat᷑ aũt caro multifariam. vno qͥdeʒ mõ
ieiunijs.quẽ parens nr̃.qᷓ; ſalutifere mã⸗

dauit cũ abſtinentia eſce ⁊ potꝰ eã doma

re iuſſit.Qui em̃ niuulos adnihilare cu⸗
pit fontem deſiccet opꝰ eſt.at em̃ ſemẽ cõ
cupiſcentie ⁊ oĩs fluxus libidinis exſuꝑ⸗

abundanti fonte emanat ciboꝝ.Mãq; ci

bi in ſtomachi olla decocti groſſioꝛ pars
ꝑ ſeceſſum emittit᷑ ſubtiliſſima ꝑ venas
ſanguineʒ carnemq; tranſſubſtantiat᷑ vt
inde vita ↄſeruet᷑ animati. Quociẽſcũq;
vo vel ad augmentum vel ad ↄſeruandã
vitam qð ſatis eſt alimenti ſuſceperit: qð
ſuꝑ eſt in ſemen ꝓcreande pꝛolis natura
ↄuertit.ſuꝑabundantia igit᷑ potus ac cibi

fons. lacus cauſaq; eſt oĩs libidinis deſic

ca g̊ lacum exbaurias fontem. tolle càm.
⁊ riuulus.⁊ effectus tollet᷑ luxurie.¶ Ob
eã rem q̊ͥ caſtitatis nitere veſiderarunt cã
doꝛem/adeo artiſſima ſᷣuauerunt ieiunia
vt languẽtes ſicut btũs Hiero. meminit

aqua frigida vterent᷑.⁊ coctum aliqͥd ac/

cepiſſe.luxurie fuerit. Cale vite regimen
ſic Hicolaus tollentinas. vt ſuam vᷣgini
tatem mente coꝛpoꝛeq; ſᷣuaret intactã cõ
plexus eſt.vt annos/xl.carnes.oua. lacti
cinia· piſces.pinguia queq; ⁊ cuiuſcunq;
generis fructus nũqᷓ; deguſtauerit.paniſ
aquaue ſola ↄtentus.oleribꝰ interdum ſi
ne butiro ⁊ oleo pꝛo maximis vtebat᷑ de⸗
litijs.hunc viuendi modum ab optimo
parente Auguſtino didicit.qui vt in ſer
mone de pꝛudentia dicit ſe ſuoſq; fratres
heremi cultoꝛes crudis herbis.aqua: oꝛ/
eaceoq; pane cunctis diebus contẽtos
fuiſſe aſſerit.pꝛeterq; in magnis ſolenni

4

tatibus.vel diebꝰ quibꝰa ſancto ſene epᷣo
NValerio viſitabant᷑.qñ leguminibꝰ ⁊ vi⸗
no ꝓ ſolẽni quadã vtebant᷑ refectione.
lltero autẽ mõ cuʒ diſciplinis verbenbꝰ
q; coꝛpoaffligit᷑ eo modo gloꝛioſus apo
ſtolus Paulus caſtigabat coꝛpꝰ ſuũ.⁊ in
ſeruitutem redigebat. Eo pacto beatus
Hieroꝰ.ter in die ad ſanguinis vſqʒ; effu
ſionẽ duro a ſeipſo vapulabat ſaxo. Sic
bñdictus inter vꝛentes ſpinas vepꝛeſq; ſa

liens e mẽete imaginẽ abijciebat mulieruʒz

Sitc Hicolaꝰ tollẽtinas cathenis ferreis

ſuõ confringens carnẽ noctem pene duce

bat inſomnẽ. Sic beatus Anthoniꝰvula⸗

nerato doꝛſo fugabat demonẽ. In ſctõx

q̊ʒ patrum geſtibꝰ hoc de quodã recolit᷑
pꝛeconiũ ꝙ cum ad eũ in vaſta ſolitudi⸗/
ne cõm oꝛantẽ erratica ꝑgeret adoleſcẽtu⸗
la.mox tẽptatoꝛ affuit ſolita emittẽs iacu
la.⁊ cũ dei famulus grauiter ꝑcuſſus vꝛe
ret᷑ amoꝛe in ardẽtis lucerne flãmã digi/⸗
tos imiſit.O tẽptatõis vehementiã. vt ob
amoꝛis iaculũ articuloꝝ nõ ſentiret incen
diũ.HNõ defuerunt viri cõſtantiſſimi atq;
ſanctiſſimi.qͥ ne ea cõtactu ĩpudicaꝝ mu⸗
lierũ coꝛonã amitterẽt caſtitatis.Et vt ty
rannoꝝ ſuperaret ſanitiẽ pꝛopꝛiq dentibꝰ
abſciſſam linguam in eaꝝ ſpueret faciem.

QAuidẽã q;q; mime imitandi ſintiminenti
bus tẽptationibꝰ virilia abſciderũt.Hõ/⸗

nullis put deſuꝑ inſpirati fuerũt. nudiin
cedentes.nudiq; ſuꝑ nudam doꝛmientes
glebã aut ſuꝑ humectantia ſaxa iacentes

libidinis flãmã extinxerũt.Alij ingelidaſ
aquas demerſi tẽptatiões ſuꝑarũt.alij ex

niuibꝰ. vt de diuo Fraciſco ferẽ mulienis
imentẽ veniẽtis cõfectã imaginem tã diu
oſculati ſunt ⁊ amplexati.vt non mõ libi

do.ſed pene coꝛpꝰextingueret᷑.alij in ca⸗

daueꝝ mulierũ putredine atq; fetoꝛe fa⸗
ciem volutãtes in nauſeã ducebant᷑ feia⸗
rũ dicentes.ecce qͥd amas.qͥd cõcupiſcis

cuiꝰ amoꝛe ardes.cuiꝰ ſtimulo cruciaris.

⁊ eo pacto ſancte pudicitie cõſeruatoꝛes
optimi euaſerũt· ¶ Duodecimũ cuſtodi
ende pupicine remediũ eſt:ſenſuũ cuſto⸗

dia.nã cum nõ niſi incognitũ volũtas fe
rat᷑ nihilq; mens cognoſcat.qð ſibi quis
mõ non inſinuet᷑ a ſenſibꝰ. ſic tãq; nucij
⁊ referẽdarij aĩ cuſtodiẽdi ſũt.vt ꝑ inoꝛdi
natas eoꝝ aſfectiones aimus nõ labefiat
Et qᷓ;qᷓ; ob ſui pꝛeſtanti oĩm ſit ſenſnuz
2

directiuꝰ veꝝ cum natura qdam qᷓ;diu in
hbunꝰ coꝛꝑis ergaſtulo manet incluſꝰ. coꝛ
poꝛeis afficiat᷑ paſſionibꝰ. Sic anniten⸗
dũ eſt ſenſuũ cuſtodie.vt menti non pꝛe⸗
ſtẽt occaſionem ruine.nõ q;q; imꝑatoꝛiã
maieſtatẽ ſplendoꝛẽ ceat iuſticie. illãq;
cũctis huanis rebꝰ anponat.nonnũqᷓ; tũ
aduerſo relatu tam venuſtam gratãq; ſi⸗
bi ſponſam turbat ⁊ afficit.eo pacto ſepe
numero vana inoꝛdinataq; ſenſuum affe

ctione adeo. mẽs nube tetigit᷑ vt difficile

ei ſit qð veꝝ qð iuſtũ qð q; ſibi ad hono⸗
rem ↄmodũq; cedit eligere.lex em̃ carnis
q̃ in vanoſenſuũ affectu ſita eſt. mẽtis re
pugnat legi qᷓ in recta eſt rõe ſancita. Co
nemur igit᷑ totis viribus ſenſuales bꝛuta
leſq; affectꝰrõi ſubijcere. Subijciemꝰ aũt
optie.ſi nr̃os cuſtodiemꝰ ſenſus.viſuʒ vt
pote auditũ tactũ.guſtũ ⁊ od oꝛatum.cu
ſtodimꝰ aũt eos ſi eis imponemus babe
nas.vt nõ ad vanitatẽ.nõ ad voluptateʒ.
nõ ad illicitos actꝰ relgxent᷑.devano ⁊ im

pudico aſpectu qt mala gignant᷑ ſat ha⸗

bunde diximꝰ. ppter q̃ ⁊ alia innumera ꝓ
phetica ſummꝰ Dauid obnixe dum pᷣcan
bat᷑vt auerteret ocłos ſuos.ne viderẽt va
nitatẽ.ꝑ tactũ aũt quqta ſoleat mẽtis ſeqͥ
ruina.qͥs explicaret.¶ MHẽpe vt ad igneʒ
ſtuppa.ſic mar ↄtactꝰ ſe hʒ ad feminaʒ il
la vt nõ cremet᷑.ſi ignem ↄtingat impoſſi
bile eſt. h vt frequẽter incendat᷑.opꝰ eſt.ꝑ
inde viri ſancti gloꝛioſuʒ de carne hr̃e tii
umphũ cupiẽtes non minuſq; ignem aut
quamcũq; rẽ peſtiferã feminaꝝ atq; rerũ
oĩim molliũ ↄtractũ⁊ blandũ vſum ſibi pᷣ
cauere. Vñ ſicut btũs Gregoꝛius in ſuo
memit dialogo.pᷣſoyter qͥdeʒ etate ↄfectꝰ
⁊ in ſue vite laboꝛans extremis ei q̃ con⸗
iunx fuerit mulieri dixit.non me tangas.
adhuc igniculꝰ in coꝛde viget.Alteraũt
cũ ſuam vltra fluuiũ tranſferret genitricẽ
ne ſuam ↄtingeret carnẽ.manuʒz inuoluit
pallio. Duo q̊ʒ noſtre ſacre religionis vi
ri caſtiſſimi: qu oꝝ alter Augꝰ. Aincẽtiꝰ
alter Mermandꝰ? Germanꝰ gꝗppellatus
phiſici doctiſſimi ⁊ exꝑtiſſimi.pulſuʒ mu
lieꝝ ad quamcũq; eoꝝ inſtantiã ob eoꝛũ
ↄſeruandã pudicitiq.⁊ tangere ⁊ iudica⸗

re voluerũt nũq;: qð ſi Jõ Pon. Mrax.

obſeruaſſet.abſcindi ſibi manũ ⁊ ex ma⸗
trone oſculo non opoꝛtuiſſet. NHeq; beati

MHieronymi monachꝰ ex ↄtactu manꝰſo

roꝛis relinquere monaſteriũ fuiſſet cõpul
ſus. Et q;uis oĩm mulierũ cõtactꝰ incen
tiuũ quodd ſit.qui tũ ꝑ oſculum ⁊ am/
plexum ẽ.flãma ignis vꝛentis eſt. ¶ Iſder
auditũ cũ ſiue bone ſiue male ſenſus diſci
pline ſit.miꝝimodũ mens ipſa mouet᷑.q

re vanis poetarum fabulis ⁊ ſingulis ver
bis turpibꝰ. aures accõmodare caueamꝰ.
qm̃ vt ſacer inquit Apłs.colloquia mala
coꝛrũpũt bonos moꝛes. Onippe vani ſo
mi.vani cantus.vanaq; verba plꝰ demul

cent aim. qᷓ; nautas melodia Syrene de

cipiat. Idcirco ab aſpide diſcamꝰpꝛuden
tiam. qui ne a venefico incantãte capiat᷑
aurtes ſuas terra caudaq; obtundit. nãq;

aurẽ vnam vtpote infernioꝛem in terrã cõ
pꝛimit.in alteram vtpote in ſuꝑioꝛẽne in
cantantis audiat verba caudam ĩmittit.

Sic ⁊ nos ne laqueis ꝑaudituʒ paratis
capiamur.alteraʒ ad caudam Gᷓ eſtad nii
finis ↄſiderationẽ.alterã ad terram. hocẽ

ad diuini verbi cõminãtis.qꝛ hõ puluis
eſt ⁊ in puluerem reuertet᷑meditationem
aurẽ accõmodemꝰ. Pꝛofecto ſi et᷑ᷣne glo⸗

rie magnitudinẽ:moꝛtiſq; iugiter cogite⸗

mus hoꝛroꝛem.nulla nobis erũt de cadu
cis rebꝰ oblectamenta.imo has quas nũc

putamus dulcedines. amanitudines eſſe

cenſebimꝰ. ¶ Buſtus inſuꝑ moderatꝰ.ſi
cut in ſupioꝛiblongioꝛi demonſtrauimꝰ
ſerm one.oĩs caſtitatis:oĩs ↄtinentie.oĩs

deniq; pudicitie acerrunus hoſtis ꝓpha

nis violatoꝛ.⁊ obſcenꝰ ẽ coꝛruptoꝛ · ea de

reqſqͥs ardentes cõcupiſcentie ſtimulos

tollere cnpit.moderet᷑ guſtũ tollat inglu⸗
uiem.⁊ gule deſideria frenet. ¶ Candem
olfaciẽdi ĩmoderatio abijciẽda eſt.vt enĩ
fetoꝛ de maxime ꝓſternẽtibꝰ naturã vnuzʒ
eſt.ſic ⁊ ſuaues odoꝛes.adeo naturã refo
cillant.aut Ariſtotelis vitã diebꝰ multis
vniꝰ dũtaxat pomi ab eo magno phie ar
cano ↄſecti odoꝛatu ſcribat᷑ ꝓꝛogatã exti

tiſſe. Caro autẽ pluſ qᷓ; opꝰ ſit refecta aio

rebellis efficit᷑. lerũq; etiã odoꝝ ameni

tas memoꝛiã eaꝝ inducit ꝑſonarũ.q̃ volu
ptati ⁊ carni ſolu ſũt dedite.qm̃ he vt pla
ceant amatoꝛibꝰ. varijs cõſueueri

t olen/

g

tibꝰ atq; coloꝛibus madefieri.
lʒ multe ſint artes aduſarij. oĩm tñ artiuʒ
ſuarũ venena.oẽſq; decipulas qͥnq; his
ſenſibꝰ nr̃is oppõit.Oculis.ſ.ad vidẽdũ.

auribꝰ ad audiendũ.naribꝰ ad odoꝛdu-

1

ſieiͤfulti
en cotne na
emeſenſisd
mnsgdouti
Mszingllo
dnodrenenn,
Dhem⸗
SNNeden
egig fun
4ccbrnnddni
ſmnamin tei
oein igoroͤzen
Landam imin,
Amuuzp
widtenmwbei

tei nrNRG

pugtn
odis eil ean
ninodteul

7

duu denonidin

mmns s ir
1 . 8 4s
. aile⸗ 8

EE
Gfid on
d

veom gho hli
ei ee,

Jo. LxvV

lingua ad loquendum manibꝰad ↄctan/
dũuũ.Armat enĩ oculos ad illicitos viſus.

⁊Z militi xpᷣi iã ſibi renũciqti pulchꝛas ſpe
cies variaſq; foꝛmas demõſtrat.qbꝰtan⸗
gens certãtis aſpectũ ꝑ ſcelerũ nũcios ad
ulterinas maculas infundit in coꝛda. ſin
guloſq; attemptàs.vtꝝ captiuos teneat
oculos nr̃os.⁊ inſidiatoꝛes nobis excitat
alienos. Minc ſcriptũ eſt.foꝛnicatio mu/
lieris inextollẽtia oculoꝝ eiꝰ.⁊ in palpe⸗
bꝛis illiꝰ cognoſcet᷑. Et rurſus. qͥ viderit
mulierẽ ad concupiſcẽdũ eã.iam mecha⸗
tus ẽ eãᷓ in coꝛde ſuo. Gꝛauis pugna mo
leſtaq; cã.nondũ eni ipſum flagitiũ paria
cõmiſerũt membꝛa.⁊ ſolo intuitu adulte
ra iam iudicata ẽ aia.necdũ pene crimis
inſtituta eſt cã.⁊ a coꝛdiũ inſpectoꝛe reci

tata eſt iuſta ſnia. Vide g̊ magnũ pericu

lum xpᷣi miles.ſed fac qð te tuꝰ docuit cã

piductoꝛ. Si inqͥt oculus tuꝰ ſcandaliʒzat

te.erue eũ ⁊ pijce abſte.abſcinde a coꝛde
tuo ipſam ſuggeſtiõis intentiont᷑.⁊ abſtu

liſti mẽbꝝ te ſcanpalizans integritate coꝛ
poꝛis ꝑmanente.¶ Silr ⁊ aunibꝰ ille ne

phandꝰ inimicꝰ ꝑ male ſuauem ⁊ turpiſſi
mã cantilenã turpem infundit auditũ.ꝑ
linguã vibꝛatas ⁊ odioſas iras iĩmittit in
coꝛda. Abſcinde hos ſenſus ſuggerentis

iimici.lingua excitat᷑ ad infläãmandas li⸗

tesad inimicitias exercendas. ad blaſſe
mias ac turpiloqͥa.conuerte h̊ oꝛganũ ad
artificem ſuũ.vt labia tua xpᷣs aꝑiat.⁊ os
annũciet laudes eiꝰ.¶ llicitis odoꝛami
nibꝰ captat olofactũ.manꝰarmat ad frau

des.⁊ quariciã.coꝛde cõceptã radicẽ oĩm

maloꝝ altiꝰ inflãmat intrinſecꝰ.vt effectꝰ
qͥs auarus velit eſſe ſuũ pꝛopꝛiũ qͥcqͥd tei⸗
tigerit alienumHG̊ mõ hec mẽbꝛa ſunt abi
ſcindendavt abſcindas malã cõcupiſcen
tiã coꝛdis ⁊ radices amputes auaricie et
rapacitatis. ¶ Sic ↄuertes vſus mẽbꝛo
rũ in artes bonoꝝ operũ. Ecce cuſtodien

de pudicitie que oĩm religioſoꝝ maximũ
ẽ oꝛnamentũ.quoad fieni potuit remedia

cõſcripſimꝰ.diuine.ſ.gratie iuocationem
ſctẽ crucis ſignaculũ.celeſtiũ mentiũ cu⸗
ſtodiam.ſcõꝝ interceſſionẽ:conatũ ꝓpꝛiũ
plurimoꝝ ſalutiferã meditationẽ. purã et
nudã cõfeſſionẽ. diſtractionẽ ſiue mentis
exceſſum.opoꝛtunitatis ⁊ cõmoditatis fu

g. exercititũ.carnis domitionẽ. deniq;
ſenſus cuſtodiq annotqtes.quibꝰ ſipᷣmu

niti erimꝰ.nõ dubito tã ſingulare munin
tegrũ illeſũq; ſeruabimꝰ cuſtodiemꝰ.
Ad qð faciendũ.vt ſimꝰ ꝓpenſioꝛes.ſum
mꝰ pudicitie defenſoꝛ Augꝰ. quinta clau
ſtri abuſiõe.pupicitie dignitatem ſpẽmq;
his vᷣbis deſcribit.pudicitia inqͥt caſtita⸗
tẽ hʒ.lites deuitat.iras mitigat.libidineʒ
occupat.cupiditatẽ temꝑat.laſciuiã caſti
gat.ebꝛietatẽ cauet:verba nõ multiplicat.

gule cõcupiſcentias purgat.furtum oĩino

dãnatQuid plura oĩa vitia reſtringit.et
oẽs vittutes.⁊ qͥcqͥd coꝛã deo ⁊ bonis ho

minibꝰ laudabile ẽ nutrit. impudica nõ/⸗

qꝙ; vita nec laudẽ ab hoĩbus in pñti ſecua⸗

lo.nec remũerationẽa deo expectat in fu

turo. Pudica vᷣo vita famaʒ bonãꝗ int᷑ ho

mines poſteris memoꝛiã ama bilẽ relinqͥt

bonis ſꝑ moꝛibꝰ delectat᷑ ⁊ cõſentit.⁊ aſa
ſiduis ſcenpturaꝝ meditationibꝰ⸗ eloqᷣis
aim figit.bonoꝝ pᷣcedentiũ exẽpla cuſto⸗
dit.⁊ inſepabilia ꝑfectis ↄtubernia nectit

duobeg modis cõſtat vere pudicitie exer
citatio.i.coꝛꝑis habitu ⁊ ſuꝑficie ⁊ aĩ afa⸗

fectu interno.ꝑ exterioꝛẽ iuxta Apłm co

rꝗ hoĩbus exempla.ꝑ interioꝛẽ coꝛã deo

ꝓuidemus bona oꝑa. ¶ Pudicitia nãq;
coꝛpoꝛis eſt alienas res non appetere.aĩ

ipudicitiã deuitare.añ hoꝛã congruã nõ

guſtare velle.niſum nõ excitare.verba va

na ⁊ falſa non loqͥ. habitum ꝑ oĩa oꝛdina
tũ ꝓpoſitoq; cõuenientẽ.tã capilloꝝ qᷓ; ve

ſtiũ ſicut decet hꝛe.Cũ indignis ↄtuber⸗
nia nõ inire.ſuꝑcilicioſo intuitu nemineʒ
aſpicere. Nagari oculos nõ ꝑmittere.põ

patico ⁊ illecebꝛ oſo ingreſſu nõ incedere

nu llo inferioꝛ inceptu bono oꝑe appare⸗

re.nulli ↄtumeliq aut roboꝛẽ incutere ne
minẽ blaſfemare.ſenes nõ irridere. mino

ri nõ ↄtrouerſari.de his q̃ ignoꝛas nõ cõ
tractare.⁊ ea q̃ ſcis nõ oĩa pꝛoferre. Hec
enĩ ꝓxis amabilẽ hoiem reddũt. deo acu
ceptabilẽ faciunt. MPudicitia autem ai eſt
plꝰ ꝓpter dei oculos. qᷓ; hoim bona opa
facere.appetionẽ turpiũ cogitationũ cõ⸗
peſcere.oẽs melioꝛes ſe exiſtiare eſſe:nemi
ni inuidere.de ſemetipſo nihil confidere.
Dei auxilio res oẽs ſꝑ cõmittere.ante dei
oculos ſemetipᷣm cõſtituere.heretica pꝛa⸗
uitate ſenſũ no maculare.catholic ꝑ oĩa
ↄſentire.deo ſoli adherere.caſtitatem erer
ne mentis deo xpᷣo offerre.Oĩa cepta bo
na oꝑa moꝛtis tm̃ termino fimre. piten
5

tribulatiões cũ foꝛtitudine aĩ negligere⁊
euipendere. In terra pꝛet᷑ pximos nihil
amare cuũcti amoꝛis in celo theſaurũ ↄſti
tuere.⁊ p oĩ bono actu mercedẽ a deo in
celeſtibꝰ ſperare.pudicitia oꝛnamẽtũ no⸗
biliũ ẽ exaltatio humiliũ.nobilitas igno
bpiliũ.pulchꝛitudo debiliũ ꝓſꝑitas labo⸗
rãtin.ſolamẽ iuſtoꝝ. augmentũ oĩs pul⸗
chꝛitudinis. decus religionis. deſtructio
crimiuũ.multiplicatio meritoꝝ.creator
dei oim amicc.

G ext? triceſimuſoctauꝰ. Auguſtinus

ſi hanc de q̊ loòr oculi petulã
tãᷓ in aliqͥ vim aduerterit.ſtatim
gdmonete ne cepta ꝓgrediant᷑ſʒ
de ꝓximõ coꝛrigunt᷑. Si autẽ pꝰ admoni
tionẽ iteꝝ vel alio qͥcũq; die id ipſum eũ
facere videritis.iã velut vulneratũ ſanan
dũ ꝓdatquicũq; H̊ potuerit iuenire.pus
tñ alteri vel tertio demonſtrãdũ.vt duoꝝ
vel triũ poſſit oꝛe ↄuinci · ⁊ cõpetẽti ſeueri
tate coerceri.

Komentũ triceſimũoctauũ ¶ Ambꝛoſiꝰ

f p Etulantiò quidẽ ꝓ temeritate ⁊ ĩ
ꝓbitate modernus vſus ſuſcipit⸗
oolim autẽ ꝓ acerba exactiõe pecu
niarũ a crebꝛo peteda dicta ſumebat᷑. Aa
gis autẽ ocuł aſcripta vtrãq; cõplectit᷑ ſi⸗
gnificationeʒ.Qui eni ipudicos hʒ ocu⸗
los ipꝛobꝰ eſt ⁊ tem erariꝰ petitoꝛ.qm̃ illi
cite rei non verb.ſʒ pudendis ẽ flagitatoꝛ
aſpectibꝰ. Et qm̃ ꝑuũ in pncipio malum
ita ſerpit.vt in fine ad ꝑnicieʒ labat᷑.iubet
optiĩe vt cũ eã oculi petulantiã in noſtrũ
aliq̊ͥ aduterimꝰ.ſtati admoneamꝰne ma⸗
la ꝑ ipſam cepta ꝓgrediant᷑.ſed de pximo

coꝛrigant᷑. Sicut enim coꝛpoꝛis.ita ⁊ aa

egritudines difficiliꝰ ſanant᷑.ſi ſero medi
cina paret᷑.⁊ nonnũqᷓ; ob remedij tardita
tẽ de oĩ eſt deſperandũ ſalute.itaq; monẽ
di ſunt ⁊ coꝛripiẽtes peccantes.¶ Sʒ in
coꝛrectiõe ipſa debitꝰ ẽ modus ſeruãdus
MPꝛimũ qͥdem pᷣceptoꝛ iubet.tum qm̃ ſi ſe
ueritas diſcipline doꝛmiat dep̃ſſa ſeuit ĩ⸗
punita neqͥtiatum qꝛ qð emendare negli
geris.cũ videas emendãũdũ adũſus cari⸗
tatẽ facistũ ne iubent dei trãſgreſſoꝛ fi⸗
as pᷣcepti:⁊ a te cui nõ reſiſtis appꝛobari

videat᷑ erroꝛ. Ob eas cãs in libꝛo de coꝛ⸗
rectiõe ⁊ gr̃a ondit à pacto.Sicut nonẽ
ab oꝛone ceſſandũ ꝓ eis qͥ̊s coꝛrigi volu⸗
mus.etiã ſi nullo hoĩim oꝛante ꝓ Petro

dñũs reſperxit eũ:⁊ fecit eum flere ſuũ pctm̃

ita non eſt negligẽda coꝛreptio.q;uis deꝰ

etiam nõ coꝛrectos faciat eſſe coꝛrectos
Cic eni coꝛrectiõe ꝓficit hõ cum miſeret᷑
atq; adiuuat qͥ fecit.q̊s voluerit etiã ſine

coꝛreptione ꝓficere. Idcirco q;tũ ad nos
ꝑtinet.q̊ pᷣdeſtinatos a nõ pᷣdeſtinat dii
cernere nõ valemꝰ.⁊ ob h̊ oẽs ſaluos fieri
velle debemꝰ. oibꝰ ne pereãt.vel ne alios
ꝑdant adhibẽda eſt a nob medicialit᷑ ſe⸗
uera coꝛrectio.dei ẽ aũt illis eã facere vti
lem.q̊s ipſe pᷣſciuit.⁊ pᷣdeſtiauit ↄfoꝛmes
fieri imagini filij ſui. Si eni aliqũ timo⸗
re nõ coꝛripimꝰ. ne aliqͥs inde pereat.cur

⁊ nõ timoꝛe coꝛripimꝰ ne aliqͥs inde plus

pereat.HNeq; dilectõis viſcera maioꝛa ge

q̃etos.ↄſolamĩ puſillanimes.ſuſcipite in

firmos.patientes eſtote ad oẽs.videte ne

qͥs malũ ꝓ malo reddat. vbi intelligẽdũ ẽ
tunc potiꝰ malũ ꝓ malo reddiuſi coꝛripiẽ⸗
dus nõ coꝛripit᷑.ſed pᷣua diſſiłlatõe negli⸗
git᷑. Heq; mag nos cõpatimur ꝓxio nr̃o
qꝙ; pientiſſimmgr nr.qui ſuo in euãgelio
iubet frẽm in nos peccantẽ ꝓ eꝰ nanciſcẽ
da ſalute coꝛripiamꝰ. Ecce oĩs ſalutis au
ctoꝛ xpᷣs.doctoꝛ gentiũ Paułꝰ.⁊ oĩm pa
rens doctoꝝ Augꝰ.coꝛrectionẽ tãq; ſalu
berrimũ aiaꝝ medicamentũ iubẽt. Non
igit᷑ eoꝝ contẽnamꝰ iuſſa.qm ita peccat q̃

vigdet frẽm ſuũ peccare ⁊ tacet · ſicut qͥ pe⸗

nitẽti non indulget.Hinc ꝑpulchꝛe Leo
Pon. Max.ait.faciẽtis pꝛoculdubio cul
pꝗ bʒ.q̃ͥ qð põt coꝛrigere. negligit emẽda
re.⁊ libat dño ꝓſpera. qͥ abafflctis pellit
adũuſa.⁊ negligere.cũ poſſit: ꝑturbare per
uſos.nihil alið ẽ qᷓ; fouere: nec caret ſeru
pulo ↄſenſiõis occulte.qͥ manifeſto faci⸗
noꝛi deſinit obuiare. Et pꝛimꝰ innocẽtie
gradꝰ ẽ.odiſſe nefanda.Latũ pandit de
inquentibꝰ aditũ.qͥ iũgit cũ pꝛauitate cõ
ſenſu. Et nihil ꝓdeſt alicui nõ puniri ꝓp⸗
pꝛio.qͥ puniẽdꝰ ẽ de alieno pctò.iã Quis
ialienis coꝛripiẽdis culpis ſit tenẽdꝰ mo
dus dicamꝰ
ripiẽdoꝝ delictoꝝ còꝑtũ habeamꝰ. AUna
cu adhibet᷑ pena caſtigãdi gra.vt is qͥ de
liq̃t attẽtioꝛ fiat atq; coꝛrectioꝛ.Altera cũ

.¶ Eteni cũ tres eſſe cãs coꝛ

sinbteden
Senp
eongnb
aunteg pen
cus
Acſecnag,
otböan iet
Wber güͤſte
ninn
in
siileeſ
dei⸗ nane i
ob nedtcili
llis ifceen
ℳimnt/tone
Ailginn
zsmde paten
ealis yis
non nong
det Lorhten
nints. ohen
eois. mMen
. ainelgii
oremiconpin
dilnie hl/
nem olfd
ir WRü

Srdsſinaad
Pukrene

mani ni r
ocfun
rntiari
mdte
zbsfunr
v⸗ n in
r n

grien

Jo. LxvVI

dignitas auctoꝛitaſq; eius n quem pec/
catur tuenda eſt ne pꝛetermiſſa aiaduer/
ſio eiꝰ pariat cõtemptũ. TPoſtrema vt ce

teri metu pene terreãtur.Ob earum du⸗
as pꝛimas ſi iminere cernatur periculum
mor qui peccauerit puniendus eſt. NHinc
pꝛeceptoꝛ ait.ſtatim admonete. Et in h⸗
bꝛo quem cõtra donatiſtas de baptiſmo
edidit ait. Cuiuſeũq; hominis pꝛauitas
quanto periculoſioꝛ eſt ? toꝛtuoſioꝛ.tan⸗
to inſtantius ⁊ operioſius eſt coꝛrigẽda.
Coꝛripiendum autem eſſe peccatoꝛẽ im
pꝛimis inter te ⁊ ipſum ſolũ auctoꝛ ſum⸗
me pietatis xpᷣs mandauit. ita ꝙ pꝛia ad
mõitio ſi cõmiſſi ſecreti ſit.ſecreta ſit ⁊ le⸗
nis. Juxta aptm MPaulum dicentẽ. Si
pꝛeoccupatus fuerit homo in aliquo de

licto.vos qui ſpirituales eſtis. inſtruite

huiuſmodi in ſpiritu lenitatꝭ.qui ſi te au⸗
dierit.ſicut veritas ipſa adiecit.lucratus

eris fratrẽ tnũ. ſi autem te nõ audierit.in

ſua ſcilʒ pergens malicia.adhibe tibi du⸗

os vel tres. vt in oꝛe duoꝝ vel triũ ſtet oẽ
ſcilʒ ſue conuictionis verbum. Quod ſi

non exaudierit eos.dic eccleſie. Si autez
eccleſiam non audierit.ſit tibi ſicut eth ny

cus ⁊ publcianus. Hempe qui ſecrete,d
monitus coꝛrigi de peccato negligit.pu⸗
blice arguendus eſt. vt vulnus quod oc⸗
culte ſanari neſcit.manifeſte debeat cura

ri. ¶ Manifeſta peccata nõ ſi unt oeculta
coꝛrectione purgandai palã enim ſunt ar

guendi qui palam nocent.vt dum illa aꝑ
ta obiurgatiõe ſanantur. qui eos imitan

do deliquerant coꝛrigant᷑. Dum vnꝰ coꝛ⸗

vt pꝛo multoꝝ ſalutatione vnus condẽne
tur.qᷓ; vt Iſidoꝛus ait.per vniꝰ licentiam
multiplicent᷑ iniqui.Recte igitur Oꝛige⸗
nes illos obiurgat ſacerdotes.qui vt vni
parcant.vniuerſe eccleſie moliunt᷑ interi⸗

tum. Que eſt iſta bonitas.iſta miſericoꝛ⸗
dia.vni parcere ⁊ omnes in diſcrimineand
ducere. polluitur enim ex vno pᷣeccatoꝛe
populꝰ.ſicut ex vno oue moꝛbida vniun/
ſus grex inficitur. Ecce q; dignũ in cooiCũłũms l
C¶¶ Cerxtꝰ triceſimuſnonꝰ ¶ Auguſtinus

gendis emendandiſq; delictis tenenduʒ
modum diuina nos docuit ſapientia. a
qua ⁊ euidenter conſitat Auguſtinus im⸗

butus eiuſdem faciende coꝛrectionis ca⸗

nonẽ hunc ſeruandum conſcripſit· Itaq;

nõ vnifoꝛmit᷑ coꝛripiendi ſunt delinquen

tes.nec ſemꝑ ᷣm menſuram delictoꝝ in⸗
crepationes opoꝛtet inferri. ſed diligeter
eoꝝ qui dereliquerunt vires conditiões
aotq; pꝛopoſitum.tempꝰetiam ⁊ locũ coꝛ⸗
rectioni cõmodum inſpicere.ne foꝛte vo
lens rupta ſarare.maioꝛem operetur di⸗
ruptionem. ⁊ cupiẽs erigere collapſa.vt
Criſoſtomus inquit caſum inferat gra⸗

enim cibis reficitur. alter per abſtinentie

doꝛus docuit.nõ vna cauſa ſalutis eſt.al=

beneficia tenuatur. hic lauacra mollia.ilo
le ferrum querit ad vulnera.⁊ ſic varium
poſcit medicamen diuerſa qualitas paſ⸗

ſionum. ita ⁊ feroces diſcretione pꝛemen

di fnntmanſueti ciuiliter admonendi.do

loſi caute. ſimplices ſub lenitate tractdi

⁊ ideo vbiq; neceſſaria pꝛobatur eſſe pꝛu
dentia.que rebommbus adhibere videk
accõmoda. In omni tñ coꝛreptione odio
habeant᷑ peccata.nõ homines. Wꝛoinde
ad Conſtantium de vnico baptumo Ziu
guſtin? ſcribens ait. Coꝛrigo in te qð tuũ
eſt agnoſco qð chꝛiſti eſt. hoc enim iuſtuz
eſt.vt cũ mala hominũ repꝛobamus.que
cuq; in illis bona dei reperimꝰ appꝛobe-
mus.hoc inquam iuſtũ quod in ſacnilego
etiam non violem qð verum inuenio ſa⸗
cramentum ne ſic emendem ſacnilegũ. vt
in eo perpetrem ſacrilegiũ.Attendainus
igit᷑ impꝛimis in coꝛrigẽdis peccatis ad
cõe ⁊ publicum bonũ.ſubinde ad pꝛoxio
mi delinquentis ſalutem. penſemus pec
cati grauitatem. cõſideremus ꝑſone qua
litatem conditionem. tempoꝛis ac locia
opoꝛtunitatem. modumq;ʒ inferendoꝛuz
verboꝛum.aut etiam ſi opꝰ fuerit verbero
rum ſeruemus. Omnis liuoꝛ.oĩs ira pec
cati.omne odium. oĩs in coꝛrectiõe pim
pa.⁊ elatio abijciat᷑. Timeat᷑ deus.game
iuſticia.⁊ religionis cunctis humanis re
bus pꝛeferatur dignitas. MHec ſi obſerug
bimus tqᷓ; ex magno pietatis officio mi
rüimodum merebimur. pꝛoinde pᷣceptoꝛ
ſubdit. epto

Ec vos iudicetis eſſe maliuolos.

4 n I qñ hoc iudicatis.magis quippe ĩ
ze L . nocentes nõ eſtis. ſi fratres vios
Is iudi

cando coꝛrigere poteſtis.tacendo

uloꝛem. Hq; ſicut egris.vt ſane Caſſio⸗ 5

4

perire ꝑmittis. Si eni frater tus vuln? ha
beret in coꝛpoꝛe.qð velit occultari · dum
timet ſecari:nõne crudeliter a te ſilere et

miſericoꝛditer indicaret᷑. Quãto ergo euz
potiꝰ de bes manifeſtare. ne deteri
ſcat in coꝛle.

ttini dicando quidẽ maliuoli nõ ſu
i mus.:tacendo vtiq; nocentes eri
nmus. qm̃ ſicut noſtra ex taciturni
tate piclitatiõis.ita ex peccati inſinuatõe
ſumus cã ſalutis.Si enĩ crudelis eſt.qui
in fratris coꝛpoꝛe vulnꝰ celat:multo maæz⸗
gis crudelis ẽ qui peccati vulnꝰ ĩ aia fra
tris nõ indicat.⁊ reꝰ moꝛtis illius exiſtit.

quẽ tacendo perire ꝑmittit.ille quidẽ ope

re. hic vo taaturnitate venit condẽnandꝰ2

At vo ſi is crudelis cenſet᷑.qui fratn cul⸗
pam tegit. ecõtra miſericoꝛs ꝓculdubio ẽ

qui eaz detegit · Quid enĩ peunti maius

peꝛelſtari põt ꝙ; vita. Hõne cum viuere vi

uentibꝰ ſit eſſe · ſi ſic oꝑaris.vt vitam nõ ꝑ

dat tribuis eſſe. Sed ſunt q̃ poꝛtare ſibi
vident᷑ peccata cũ peccatoꝛibꝰtacẽt· Sed
ꝓfecto iſta ſibatio deteſtanda ẽ.Quocirca
vt Auguſtinus in ſermone de Jacob. ⁊

Eſau iubet.poꝛta peccatoꝛẽ non vtames
peccatum in illo.ſed vt ꝑſequar peccatũ
pꝛopter illũ: Dilige peccatoꝛẽ non inq;tũ
pctõꝛ eſt.ſed inq;tuʒ hõ eſt.qũo ſi diligis

egrũ.perſequeris febꝛẽ. Hã ſi pacem das
febꝛi nõ diligis egrum. Dic ergo qð verũ
ẽ fratri tuo.noli tacere.ne tibi eueniat qð

ſcriptuʒ eſt. AUe mihi qꝛ tacui.Quid enĩ

aliud agimꝰ.qᷓ; dicere qð ẽ noli ergo mẽ⸗
dacit᷑ loqui.ſed aꝑta veritate dic qð verũ

eſt.ſed d onec coꝛrigat᷑ poꝛtet᷑. etenim ſi⸗
cut moleſtus ẽ medicꝰ furenti frenetico.
⁊ pater in diſciplinato filio.ille ligando.

iſte cedendo.ſʒ ambo diligendo.⁊ ſi illos

negligãt ⁊ perire ꝑmittant iſta potiꝰ. ceu

cõtre donatiſtas parẽs noſter inuehit.fal
ſa manſuetudo crudelis ẽ. Si enĩ equus
2 mulus quibꝰ nõ eſt intellectꝰ moꝛſibꝰ et
calcibꝰreſiſtũt hoĩbus a quibus eoꝝ vul⸗
nera curanda cõtractant᷑. ⁊ cum int᷑ den⸗
tes ⁊ vngulas ſepe hoĩes periclitent᷑ ⁊ ali
qñ vexent᷑ non tñ eos deſerũt.donec per
doloꝛes ⁊ moleſtias medicinales reuocẽt
ad ſalutem. Quanto magis hõ ab hoĩe.⁊
frater a fratre.ne in eternũ pereat nõ ẽ de

putre

ſerendus. magna qͥppẽ illi merces ab oĩ⸗
potẽti deo debet᷑ · qui dixit · Bti miſericoꝛ
des qm̃ ipſi miſericoꝛdiã conſequent᷑· Et

gloꝛioſus apłs Jacobꝰinquit⸗Qui ↄuer

ti fecerit pctõꝛem ab erroꝛe vie ſue.ſalua⸗
bit aĩiam eius a moꝛte ⁊ operit multitudi
nem peccatoꝛum. Si tamen obiurgaãdis
æ coꝛripiendis male agentibus quis par

cit.qꝛ opoꝛtuniꝰ tempus inquirit.vel de

eiſdem ipſis metuit.ne deterioꝛes exhoc
afficiantur.vel ad bonam vitam ? piã eru

diendos impediũt alioſq; infirmos pꝛe/⸗
mant atq; auertant a fide. non vt eidem
cum dei deſcripſit ciuitatem placuit.vide

tur eſſe cupiditat occaſio.ſed caritatis cõ

ſilium. Sed nonnulli pꝛopter pꝛopꝛiam

imbecillitatem· Aliqui pꝛopter peccantiũ
obſtinationem ab hoc magne pietatis ſe

retrahunt officio · Quibus per Auguſti/⸗
num contra epiſtolam ſPermeniam dici
tur.vt miſericoꝛditer coꝛripiant quod poſ
ſunt.quod autem non poſſunt patienter
ferant.⁊ cum dilectione gemant.donec

deus deſuper em endet ⁊ coꝛrigat.aut vſ
q; ad meſſem differant eradicare ʒiʒzaniã.

⁊ paleã ventilare.vt tũ de ſalute ſua/bo⸗

ne ſpei chꝛiſtiani.inter deſperatos. quos

coꝛripere non valent ·in vnitate verſentur
guferant maluʒa ſeipſis. id eſt vt in ipſis
non inueniatur. quod eis in moꝛibꝰ dil⸗
plceat alioꝛum.ne abulis quos coꝛripe⸗

re nituntur eis dicatur. medice cura pꝛiꝰ

teipſum abijce pꝛius a tuis trabem· po⸗
ſtea a meis oculis paleaam.

Cextꝰ quadrageſimus ¶ Auguſtinus L

( Eã anteq; alijs demonſtretur
per quos conuincendus eſt.ſi ne

gauerit pꝛi pꝛepoſito debet oſtẽ⸗

te poſſit ſecretius coꝛrectus non innote⸗
ſcere ceteris. Si gutem negauerit ,tunce

mentienti adhibendi ſunt alij etiam coꝛẽ
omnibus vt poſſit nõ ab vno teſte argui.

ſed a duobus vel tribus conuinci.conui

ctus vᷣo ſecundum pꝛepoſiti:vel etiã pie-
ſbyteri ad cuius diſpenſationem pertinet
urbitrium. debet emendatoꝛià ſubire vin-
dictam.quam ſi ferre recuſauerit.etiaʒ ſi

inde non abſceſſerit.de via ſocietate pij⸗

ciat᷑.nõ enĩ hoc fit crudeliter.ſʒ miſericoꝛ

dit᷑.ne ↄtagione peſtifera płimos perdat

ſiamm onitꝰ neglexerit coꝛrigi.ne foꝛ⸗

— —

DT

nuagh
B nlen
ſegnei6
mlu
achii⸗
sen
Aurt, de
oseo
Mumhie
nſnnesne
non gadn
nante
S
Nagchen
Nreeni
Ne enns
N Rugni⸗
menun did
tqrol
nd nne
rnm de
engntann
Gicezz
bluteuw
eAos.
nevenan
zchwups
nod
Geang;
Eden ,

(ginn

denopemn
wlsct .
uet,he
ljen
oteſe hl⸗
—
en
ai ibue h⸗
uant⸗ tſ
cceuntph⸗/
nſͤnln

— — —

Komentu quadrageſimã Ambꝛoſiꝰ

Robus magiſter multifariam ni

citur ſuos diſcipulos docere ſai
entiam.⁊ medicus pꝛouidus vtꝑ
fecte ſanet. diuerſoꝛum generum confer/
re medicamenta non ceſſatſic pꝛeceptoꝛi
noſtro ſatis non fuit.ſpirituales moꝛbiſa
nãdi cõmune ⁊ euangelicum tnibuere me
dicamen. ſed iuxta religionis ⁊ tempoꝛis
exigentiam nonnulla etiam particularia
nixus eſt excogitare remedia.quatenꝰ ſan
cte religionis conſeruaretur honoꝛ.vtpo

teſi ftater a quocũq; fuerit in delicto cõ⸗

pꝛehenſus.monitꝰ neglexerit coꝛrigi·an/
teq; alijs demonſtretur.per quos cõuin/
cendus eſt. ſi negauerit. pꝛius pꝛepoſito
debeat oſtẽdi. Poſt igitur comparientis tu lancti
6 tamur oẽs in dnoqͥ aliqua ſunt labe infe
cti.ne ſue.alioꝛũue.c ſint perditionis.yxt
non mõ ſuꝑioꝝ,verumetiã equaliuʒ atq;
inferioꝝ equo aĩovelint coꝛrectiones ſu-
ſciꝑe:male acte vite vitia relinquere.a ca

malam monitionẽ.anteq;ᷓ alijs illud pan

dat.pꝛepoſito tanq; maioꝛi mõaſterio re

uelare debet. tũ ne foꝛte poſſit.id eſt ſi foꝛ
te poſſit.ita ꝙ ne pꝛo ſi accipiatur.ſecretiꝰ

coꝛrectus non innoteſcere ceteris.hoc eſt

vt ſecretius peccatum coꝛrectum ceteris
non innoteſcat. Conſeruari enim debet
ſemper quoad fieri poteſt pꝛoximi nomẽ

⁊ fama.quoniam vt ſcriptum eſt.melius
eſt bonum nomen qᷓ; diuitie multe.tum

vt pꝛeſidenti debitus erxhibeatur honoꝛ.
tum quia cum iudex ſit omnium. que in
monaſterio aguntur ſibi illa debent pꝛiꝰ
notificari. tum deniq; quoniam in adhi

bendis remedijs.doctioꝛ credendus eſt

atq; expertioꝛ.inde fit vt credatur per eũ

poſſit acilius egroto ſubuenin. Si au/⸗
tem tanq; medico et iudici ſuo. ſce/⸗

lus ſuum negauerit.tunc mentienti ad/

hibendi ſunt alij etiam coꝛam omnibus.
vt poſſit nõ ab vno teſte argui.ſed a duo
bus vel a tribus iuxta euangelicum pꝛe⸗

ceptum conuinci.⁊ merito quidem: quo
niam iuſtum eſt· vt qui monitus ſecreto

coeꝛrigi de pctõ noluerit. publice argua⸗
tur quatenus vulnus quod nequit occul
te ſanari manifeſte curetur.Omnis enim
diſciplina medendi exigit: vt quales ſint
inualitudĩes.qᷓlia vulnera.qualeſq; egro
tantium paſſiones.talia tnibuant᷑ medi/
camẽta.¶¶Quo fit vt occulta occulte:.ma
nifeſta palam. immatura linitionibus.
digeſta ferro.et alia queq; pꝛout opus

fuerit. ⁊ iuxta arbitrium medici ſint cu⸗
randa. Merito igitur manifeſta peta no

1P20

LxVI

S

ſunt occulta obiurgatione purganda.pa
lam em̃ arguendi.increpandi ⁊ ſi expedit

vᷣberandi ſunt.qͥ palã deliquerũt.aut qui

occultã ↄtempſerũt diſciplinã.vt eoꝝ ce-

teri terreant᷑ exemplo.Et quidẽ non cu/⸗
iuſcũq;.ſed pᷣpoſiti vel pꝛeſbyteri tanq; ꝓ

pꝛij medici aciudicis arbitrio emendato
ri linquẽs.debʒ ſu bire vindictã. quam ſi
ferre recuſauit.etiã ſi a monaſterio ſponte

nõ abſceſſerit.de via inquit ſocietate abij

ciat᷑.neq; vt adiecit.̊ fit crudeli᷑.ſed mi-⸗

ſericoꝛdit᷑:ne ↄtagiõe peſtifera plurimos

ꝓgat. Haq; moꝛbida facta pecꝰ. vt poeta
inqͥt totũ coꝛrũpit ouile. IJtaq; valdeme
lius eſt.vt ꝓ multoꝝ ſalute ↄdemnet᷑.et a
oſoꝛtio vnꝰ pellat᷑.qᷓ; ꝑ vniꝰ exemplũ to⸗
tũ ſanctũ ꝑiclite᷑ agnen. ¶ Quare hoꝛ⸗

ſu reſurgere.virtutibꝰincũbere.⁊ in omni
ſanctitate pꝛeceptoꝛis nr̃i ſaluberrima ob

ſeruitare mandata. Hõ Caym. nõ Judõ

qui pꝛius ſalutiferas ſũmi dei cõtempſe⸗
runt monitiones.ſubinde ob eoꝝ pecca-

ti magnitudinẽ eius negauerũt mĩam ſe
quatur.ſed MPetrũ apłoꝝ pꝛincipem. qui
peccatũ ſuũ amare fleuit ⁊ inferioꝛis.ſcʒ

Mauli non cõtempſit coꝛrectionem.quẽ
in epiſtola ad Mieroſolymitanũ ita com⸗

mendat Rugu.fidelis diſpenſatoꝛ Pau⸗

lus.veritatis non falſitatis Petrum ar/⸗
guendo. Petrus vᷣo benigna pietate ſu-

ſcepit.atq; iã rariꝰ atq; ſancti exemplum

poſteris pᷣbuit.qͥ nõ dedignent᷑ · ſicubi foꝛ

te recti tramitẽ reliqͥſſent etiã a poſterioꝛi
bus coꝛrigi· Laudabiliꝰ ẽ inquit accipe/
re coꝛrigentẽ.qᷓ; audacter coꝛrigere deui⸗

antẽ.ꝙ autẽ ſi peccauerint coꝛrigi nolunt

nihil aliud eligerũt cũ h̊ mũdo. niſi dĩẽna
ri. N qͥbꝰ pctõꝝ veniòq negat.nõ eos aliq̃ᷓ

ſanitate cuſtodiũt:ſʒ egris ſubtrahũt me

dicinã. Ham ſi putarenõ debes te amare

ſeruũ.q eũ nõ cedis.aut tũcamare diſci⸗
pulũ qn ei nõ das diſciplinã.aut tũc ama
re filiũ tuũ.vt parẽs nrᷣ inqͥt.qũ eũ nõ coꝛ

ripis.quo te amas.ſi coꝛrigi n amas.Nũ
quid aut ſeruus aut diſcipulꝰ.aut etiam

filiꝰ tibi carioꝛ ẽ.qᷓ; tuipſe tibi qᷓ; tibi ant⸗
ma tua. Si ego te plus his amas et

ctionem ad tui ſalutẽ fugis.cur emenda⸗
tionẽ ſpemis:cur vitia ſequeris. Hon au
dis pꝛophetam clamantẽ.qui diligit iniqͥ

tatem oditanimꝗ ſuam.MHõ audis ipſum

pꝛoteſtantẽ ꝙ longe eſt a peccatoꝛibus ſa
lus.Hõ audis deũ verum ⁊ inflexibilem
iudicem pꝛofitentem. ꝙ iniquos odio hʒ
Mõ audis eundẽ ad coꝛrectõeʒ equo aĩo
ferendam exhoꝛtantem.⁊ qᷓ; dulciter pat᷑⸗
no affectu dicentẽ. Quos amo coꝛrigo ⁊
caſtigo.gaudet quippe deꝰſi coꝛrectos vi
derit:quos emendat. Letat᷑ cuʒ ⁊ iuſtos
mutatos inſpexerit quos flagellat.vehev⸗

mentiꝰ exultat.terroꝛes ⁊ minas. ⁊ vbera
in peccatoꝛes ꝓſicere ad pꝛauos coꝛrigẽ

dos.qᷓ; ad reos puniendos exoptet. Igi
tur ſi quos amat coꝛrigit ⁊ caſtigat.ſi nõ
vult diſciplinã a filijs negligi.ĩmo omnẽ
filium quem recipit flagellat.⁊ ſi omnem

filium ad h̊ flagellat.vt coꝛrigat.ad H̊ coꝛ

rigit vt pater.hoc eſt vt deo dignũ erhibe
at. timcat quẽ nõ flagellat.vt fili eſſe non
oſſit. tineat quẽcoꝛrigere nõ vult dedin
oe ſeculo.ne cuʒ ſupplicio deſtinet poſt

ſeculum. Limeat qͥ adhuc in ſeculo gau-

det ⁊ letat᷑.ne in eternũ cõtriſtet᷑ ⁊ ploꝛet.
Timeat qͥ cum iuſtis in hoc ſeculo nõ do
let.ne cum pctõꝛibus in ſupplicio ꝑpenni
iaceat.¶ Ged ſi pctõꝛes inquis delicto⸗
rum ſuoꝝ verbera in hoc ſeculo patiunf᷑.

cur ⁊ ſancti viri pariter ⁊ eque cũ peccaꝰ"
toꝛibus aſfligunt᷑.niſi qꝛ ad emendato⸗
nem peccatoꝛibꝰ coꝛrectiones.iuſtis ad ꝓ

bationem iuſticie pꝛoficiunt.vt enim his

remedijs peccatoꝛes coꝛriguntur a malis

ita iuſti his augent᷑ ĩ bonis. Illos enim

emendat deus.vt coꝛrigat.hos vo pꝛoꝝꝛ

bat vt augeat.illos a culpa reuocat.hos
ſanctioꝛes ſibi reſeruat. Illic peccata coꝛ
rigunt᷑.hic merita virtutꝭ augent᷑. Hic er

go recoꝛdatio penitens.hic pure mentis
leticia gaudens. Ille indulgentiam diui

nam exoptat.hic pꝛemia pꝛemiſſa iã co⸗
gitat. Ille pium iudicẽ veniam poſtulat.
hic iuſtum remuneratoꝛẽ expectat · ille ſol
licitus vt poſſit impetrare quod poſtulat

hic ſecurus.qꝛ poteſt quod meret᷑ acepe⸗
re.nam peccatoꝛes ſalutis emendatione

eos niſi coꝛrigas nonamas.curtu coꝛre-

homine ſiue a deo peccatoꝛes caſtigẽtur
patienter caſtigatões ferant.neq; de ipſa

coꝛrectione augmentent᷑ contra gratiam

nec de gratia cõtra coꝛrectionem:. qꝛ ⁊ pec
catis iuſta pena debet᷑ ⁊ ad ipſaʒ pertinet
iuſta coꝛrectio.que medicialis adhibetur
etiam ſi ſalus egrotantis incerta · vt ſi is q
coꝛripitur ad pꝛedeſtinatoꝝ numerũ per
tinet.ſit ei coꝛrectio ſalubꝛe medicamen⸗
tumſi autem non pertinet. ſit ei coꝛrectio

penale toꝛmentũ.

extdãd rageſim uſpꝛim⸗ ¶ Auguſtinus
Ehoe quod dixi de oculo nõ fi-
E

ggengdo etiam in ceteris inuenien
. dis. pꝛohibendis.indicandis.cõ
uincendis.iudicandiſq; peccatis.diligẽ⸗
ter ⁊ fideliter obſeruentur cum dilectione
ominum ⁊ odio vitioꝝ.

¶ Eõmentũ q diageſimũpꝛimũ Embꝛoſtꝰ

AVoniam nõ ſolum defigens ocu

Aum abominabilis ẽ deo . ſed etiaʒ
aaomniũ peccatoꝛum genera ſua im
mèſa atq; puriſſima ⁊ ſimpliciſſima odit
maieſtas.ideo ea in coꝛrigẽdis emendan
diſq; alijs peccatis diligentia ⁊ ſollicitu
do ſeruanda iubetur. que in cuſtodienda
pudicitia in obiurgandis caſtigandiſq;

impudicis fuit demandata.quã tũ tanto

ſtudio.idcirco iuſſit explicite intactaʒ ſer
uari.quoniam pꝛofecto neq; feminis. ne
q; deodicatis hoĩbus maius poſſet trin
bui oꝛnamentũ · Et hoc quoꝛucũq; coꝛri
gendoꝝ peccatoꝝ officium. diligenter in
quit ⁊ fideliter obſeruet᷑ cũ dilectiõe ho⸗

minũ ⁊ odio vitioꝝ.qm̃ vt alibi ipſe inqᷣt

Sic diligendl ſunt hoĩes. vt eoꝝ nõ dili
gantur erroꝛes.Aliud eſt enim amare qð

facti ſunt:aliud odiſſe qð faciunt.¶ Sed

ſunt nõnulli.qui alioꝛum redarguũt cul⸗

dine.nõ tꝗ vt eos coꝛrigi velit.qᷓ; vt odiũ
quod in coꝛde ſeruant exercere poſſint.⁊

hoc quod nõ ẽ ſ̃ᷣm deum.⁊ magis ad vin
dictam pertinet q; ad diſciplinam· NHem

ſicut peccati alieni tractatõſicut nibilad

experiendam medici pꝛeſtantiã eflicattꝰ
debita ſanatio languoꝝ. Igitur quẽ⸗

pe nil magis pꝛobat ſpiruualem virum.
deus coꝛrigit ne inueniat malicia creſcen
te quod iudicet.odit enim ſupplicium.
ante pꝛeſtitit ne condẽnet · Siue ergo ab

ct
Il
nl
0
an
fnu⸗
co
igt
ner

le⸗
in

los

deoabiͤſ
Mms nuan
ndlcindis c
auns. digir
un Meatone

B

Ndeſgne. d.

i tn
gena ſio in
nſima ot
dis anendan
ta tſolhucin
Rodend
ſngndlg
iian,
ctentuck
6 nns e
ntSn,
tuugütal⸗
ooangiun
lt,Gnd
Grhoſnn
lohnoc Fa

ſpiceret.

Jo. LxXxvViIII

admodũ medicꝰnõ ex odio.nõ ex ira.non
ex vindicta.non ex qcũq; liuoꝛe.ſed vt ſa
net᷑ egrotꝰ vulnera incidit.ita verꝰ cotre⸗
ctoꝛ nõ inſultationẽ ſed curationẽ.nõ coõ
uitia ſed auxilia.nõ doloꝛẽ ſed amoꝛẽ.nõ
iniuriã ſed gratiam intendit delinquẽtis
Ob eam rem nunq; alieni peccati obiur
gandi ſuſcipiendum eſt negocium dici⸗

mus:niſi cum interrogationibus noſtraz
conſciam examinam? internis. Liqdo

igit᷑ nobᷣ ipᷣis coꝛã deo m̃demſi dilcctio⸗
ne nos ad coꝛrectõeʒ faciendã mouemur
Et ſi nonnũqᷓ; exigẽte culpa ſonet in vo
ce aſꝑuas.ſꝑ nihilominꝰ in mẽte maneat
lenitas obtꝑante apło qͥ in ſpũ lenitatis
mãdat velinquẽtiũ fien inſtructiões.cau
tos nos reddens ne nosipᷣ os tẽptemus
Attẽdere em̃ magnoꝑe debemꝰqͥ alios
repᷣhendimꝰ.qꝛ ipᷣi pctõꝛes⁊ fragiles ſu⸗

mus ne grauit᷑ tẽptemur.ſiq̃deʒ indignꝗ⸗

do potiꝙ ↄpatiẽdo obiurgamꝰ. hic ſal⸗

uatoꝛ ⁊ redẽptoꝛ nr xpᷣs RRetꝝ quẽ luum

inſtituerat vicariũ.labi voluit. vt ⁊ alijs
cũ laberent᷑ ↄpati ſciret memieretq; ſuam
ita fragilẽ an aduentũ ſpũſſancti extitiſſe
naturã qles in coꝛripiẽdo fratre actu con
c ꝓinde nõ durꝰ nõ aſꝑ non
impetuoſꝰ.ſed molł.lenis.⁊ qͥetꝰ eſſʒ rep⸗
bhenſoꝛ.Cũc quippe lapſi aĩo eqoꝛi coꝛre
ctiones ſuſciꝑent. qm ſicut a ſapiẽte ſcrip
tũ eſt. Sermo molł frãgit irꝗdurus aũt
ſuſcitat furoꝛẽ.Arceſſet igit᷑ pᷣſidẽs pctõ/
rẽ.⁊ ſic eum ameno affet᷑ colloqͥo fili mi.
q;ta ſꝑ te ꝓſecutꝰſũ dilectiõe ſꝑ te amaui
ſp te dilexi tuꝰ mihi cure fuit honoꝛ.⁊ in⸗
terioꝛi plus erga te caritate exarſi qᷓ; bõꝗ
de cã exteriꝰ vemõſtraueri.meis in obſecra
tionibꝰ nunqᷓ; te tradidi obliuioni · Et in
qᷣbꝰo ſᷣm deũ tuis petitionibꝰ potui ſatiſfa
cere negaui nunq;. vtꝰ tua glia mea fuit.
qm̃ ſcriptũ eſt. głia pꝛis eſt filiꝰ ſapiens.
Cũ te ire de vᷣtute in vᷣtutẽ videbã: inex/⸗
plicabili afficie bar leticia:laudabã deũ in
te.⁊ ſue infinite maieſtati nõ ceſſabã gra
tias agere.qm̃ talẽ mihi ſubditũ.ĩmo fra
trẽ. ĩmo filiũ cariſſimũ ↄceſſerat. Sʒ nũc
o fui mi dulciſſime.om̃e gaudiũ meũ con
uerſũ ẽ in triſticiã.oĩs dulcedo in amari⸗
tu dinẽ.oĩs leticia ⁊ riſus in luctũ .qꝛ vi⸗

co te offendiſſe creatoꝛẽ tuũ. Ecce dile⸗

ctiſſime quẽ amo ſicut aiaʒ meã. cum luxu
ria te labefeciſti· polluiſti templũ dei. q

es tu ſicut ſcriptũ eſt. templũ vei ſctm̃ eſt
qð eſtis vos.Et iteꝝ neſcit qꝛ coꝛꝑa via

templuʒ ſunt ſpuſſancti. Sed h̊ ſcio qi ꝑ

fragilitatem peccaſti. Hõne veꝝ dico:cui
vt velamẽ quod da hẽat cxcuſatiõis aſſen

tiet. Ergo füi mi vt ꝑditaʒ gĩam ſaluato

ris renãciſci poſſis. Nolo vt tui te peni⸗
teat delicti. volo mihi vt vnq des ↄſolatõ
nẽ.MNõne fili mi dulciſſime libenti aio fa

cies.Qui ſi ↄpũctꝰac demulſus qͥʒ pacto
erit.q̃ nã ſit illa interrogabit.tunc piꝰ pat

vᷣbis amenis.⁊ amplexibꝰ dulcibꝰ. ipſuz

faciat h̊ mõ polliceri.fili mi. mihi magna
eſt ·ti bi leuis mihi iocũda.tibi ſalutifera.
tibi vtilis.deo acceptiliſſima: hecinquaʒ
illa ẽ.vt tuũ ↄfitearis pcim̃.⁊ a tanto te in

poſterũ abſtineas turpitudie. ⁊ eo modo
etiã ſi coꝛ hẽat adamantiuʒ ad cõdignam

ſui mouebit᷑ emendationẽ.Et nunc vtad
te pctõꝛ ſermonẽ cõuertã.Holi obſiinatꝰ
eſſe.noli pinas aſꝑnari monitiões. Holi

ampliꝰ pᷣlatũ tuũ imo pꝛem macerare do

loꝛe. Couertere ad dũm deũtuũ. Exaudi

pces pãis tui· Derelinque iniqs vias tu⸗

as.Conſule ſaluti tue. Holi ppter tuã ꝑ⸗

tinaciaʒ ꝑire. Scito qꝛ vltoꝛ acerrunꝰ eſt
dñs pcti.⁊ tn benignꝰ ad te ſuſcipiendũ.
ſi diſpoſitꝰ es ad ipᷣm adeundũ. credo qͥſ
quis non vis coꝛrigi.deſꝑando peris.an
ſperando. Siq̊dẽ ſperando.q; tuo in aio
dicis. Iniquitas mea ſuꝑ me ẽ. In pctis
meis cõtabeſco.q̃ mihi ſpes ẽ viuẽdi.Alu
di Pꝛophetã.imo dũm ꝑ os MPꝛophete
dicentẽ. Holo moꝛtẽ pctõꝛis.tm̃ reuertat᷑
impra ſua via peſſima z viuat. Si ſperã
do peris.qꝛ in tuo dicis cogitatu. Gonꝰ
es deꝰ ⁊ miſericoꝛs ignoſcit oĩa.Hõ red/
dit uiala ꝓ malis. Audi Apłm dicentem
An ignoꝛas qꝛ patiẽtia dei ad pniam te
adduẽ: ¶ Sʒ dic nec deſꝑo.vt deſꝑando
pereã:nec ſpero vt male ſperãdo peream.
Sed adhuc modicũ tpᷣs viuã.quo volo.
poſtea me coꝛrigam.⁊ cũ coꝛrectꝰ ⁊ con⸗
ũſus fuero · delebit deꝰ oia mala mea.O
miſer qͥd ais. Ouare h̊ dicꝭ:qꝛ foꝛte inqͥs
ꝓmiſit deꝰ indulgentiaʒ. Sed qͥd addere
dies malos diebꝰ malis.ſufficiat diei ma
licia ſua.malus dies heſternꝰ malꝰhodi⸗
ernꝰ.malus craſtinꝰ.an putes eẽ bonos
dies quando ſatiſfacis voluptatibꝰ tuis.
quãdo in luxurijs enutris coꝛ tuũ.qũ ĩſi
diar aliene pudicitie:qũ fraude ↄtriſtas⸗

ꝓximũ tuuʒ, qñ cõmodata negas.quoniã
falſuʒ ꝓ mimo iuras.Qñ exhibes tibi bo
nũ pꝛandiũ.iõ putas qꝛ bonũ diẽducis.
Vn ⁊ ab Augulſ.clare diſſertũ ẽ·fieri põt
vt dies bonꝰ ſit cũ malꝰfuerit hõ.Malos
dies vis addere malis diebꝰ.qꝛ ꝓmiſit ti⸗
bi deꝰ indulgẽtiãꝗ. Si craſtino die te vi⸗
cturũ nemo tibiꝓmiſit. lege vbi ꝓmiſſus
ſit craſtinꝰ dies. Et viue craſtino die ma
le.q;; frater nõ debui h̊ dicere. lõge erit
foꝛte vita tua.Si lõga erit bona ſit. Qua
re vis hꝛẽe vitã longã ⁊ malaʒ.Aut longa
nõ erit.⁊ illa tedʒ delectare.q̃ non hʒ finẽ
Aut longa erit.⁊ qͥd mali erit.qꝛ diu bñ
vixiſti.tu male vis diu viuere.bñ non vis
æ tñ craſtinũ diẽ nemo tibi ꝓmiſit.coꝛrige
teo miſer audi ſcripturã ne tardes cõuer⸗
n ad dũm. neq; differas de die in diem.
Subito eni venit ira eius.⁊ in tꝑe vindi
cte ꝑdet te.Audiã inquã vocẽ te pie coꝛ⸗
ripiẽtis · Fac qð dulcit᷑ rogat. Imple qð
iuſte iu bet: Moli eſſe ꝑtinax. NHoli inſani
re ipctõ tuo.amplectere ſalu berrima do
cumẽta ·ama te coꝛrigentẽ.vt ꝓbus a ſapi
ente dicaris.a qͥ ſcriptũ ẽ.Coꝛrige ſapiẽ⸗
tẽ ⁊ amabit te. coꝛrige ſtultũ ⁊ habebit te
odio. Nolo igit᷑ ꝑ odiũ diſcipline int᷑ ſtul
tos cõnumerari.ſed ſapiẽs ꝑ emendatio⸗
nẽ male vite cõpꝛobari.

¶Kertꝰ qdrageſimuſſecũdus. Auguſtin⸗

Nicũq; aũt in tqãtũ ꝓgreſſus fue
rit malũ.vt occłte ab aliqͥ litteras
vel qdᷣlibet munꝰ accipiat.ſi h̊ vl
tra cõ fitet᷑. ꝑcat illi ⁊ oꝛet᷑ ꝓ illo.Si autẽ
dephendit᷑ ⁊ ↄuincit᷑.ſᷣm arbitriũ pᷣpoſiti
grauius emendet ·

Kõmẽtũ q̃drageſimũſcðm ¶ Ambꝛoſi⸗

Anera nõ ſolũ.auꝝ. argentũ.lit
ere.ſudariola poculẽta.eſculẽta.
q̃cũq; manuũ ſũt acceptiões.a
uibus nomẽ munꝰ accepit. veꝝetiã con
cilia ⁊ fauoꝛes ſub muneꝝ veniũt appel⸗
latiõe·qᷓ ſepenumero qᷓ; cetera maioꝛi ſũt
pᷣcio habenda. qm maioꝛi ſunt monaſte
rio a cuicũq; recipiẽti vtilitati. Exꝑimur
enim iudices.ſapientum cõſilijs magna⸗
tũq; fauoꝛibꝰ multo magis qᷓ; auro et ar
gẽto ñ mõ res publicas.ſʒ puatas augeri

Et cũ ex piecipuo regule fundamẽto ſin
gulare habeat᷑ in monaſterio decretuʒ.q;
omnia ſint ⁊ eẽ dẽant cõia.ĩ magnũ pꝛo⸗
fecto ꝓgredit᷑ malum. qͥ muneꝝ qðcunq;
clam occulte accepit. Quid em̃ id aliud
eſt. niſi ſcẽ ⁊ apłice vite eñtere fundamen
ta.niſi regulã deſtruere.niſi oꝛdĩeʒ ac ſan
ctũ ꝓpoſitũ infringere.niſi ſancitã pᷣuari
care legẽ.Hẽpe ſicut qͥs tãto maiꝰ facẽ bo
nũ.qᷓ;to rem pᷣuataʒ efficit cõioꝛeʒ.ita ecõ
tra qs tanto maiꝰ facit malum q;to rem
cõem facit puatioꝛẽ. Jure igit᷑ pctm̃ h̊ ag
grauando inqͥt quicũq; aũt intm̃ſ̊ eſt in
tam magnũ ꝓgreſſꝰo fuerit malũ.vt occul
te ab aliq̃ las.vel qðᷣlibet munꝰ accipiat
occulte em̃ acciꝑe ſua ꝓ retentione puata
inſtar Jude loculos hñtis in quibꝰ ab⸗
lata recõdat intellexit.¶ Duo ſil in eideʒ
vᷣbis inſinuant᷑ mala.furti videlicʒ.⁊ pꝛo
pꝛietatis.furtũ quidẽ. qm̃ vt in exodi int
pꝛetatione ab Auguſtino ſcribit᷑.furtum
nõ ↄmittit᷑.niſi dũ alieno occulte ablato
pꝛoximꝰ ledit᷑. Sʒ quis maioꝛ pꝛoximꝰ
monacho.qᷓ; monachꝰ.qᷓ; monaſteriuʒ.et
quõ magis monaſterium ledit᷑qᷓ; q que
cũq; bona. ſiue iura ſua aimonachis oc⸗
cupant᷑.clãdeſtineq; retinent᷑. Pꝛopꝛieta
tis vo petm̃ inſinuat᷑.qꝛ q̃ monaſterij ſũt
pꝛopꝛia facit.Hãq; quicqͥd acquirit mo⸗
nachꝰ monaſterio acqͥrat leges iubent. ⁊
B pꝛopꝛietatis malũ tm̃ pꝛofecto eſt.vt re
ligioſo nihil damnoſiꝰ.nihil veteſta biliꝰ.
nihil ꝑiculoſiꝰ.tm̃ inquã malũ ẽ.vt dice⸗
re iura audeãt. Pon.Max.ſuꝑhũda p⸗
pꝛietate diſpẽſare nõ poſſe ſed ſunt qui nõ

veſinunt alleuiare pctm̃.aut ꝙ clãdeſtia
muneꝝ receptio pctm̃ nõ ſit qꝛ furtũ non

eſt.qꝛ ſi inuito datoꝛe reciperet᷑ munꝰ nõ

eſſet.aut ſi furtũ fit.⁊ iſraelitꝭ furtũ a æ0

extiterit ↄceſſũ.furtum pctm̃ nõ eſt.quia
nullũ admittit pctm̃ o.quibꝰ dꝛ. ꝙ niſi
magnũ eſſet malũ occulte munera ſuſci⸗
pere.nequaq; vir ſumme ſanctitatis Eli
ſeus Gyezi diſcipulũ ſuũ tam acerba lepᷣ
ꝑcuſſiſſet paſſione:qm̃ Naamã ſyri occul

ta ſuſcepit munera: nec ob eaʒ rẽ furti cul

pam euitauit.qꝛ non inuitus datoꝛ ↄtu⸗
lit.ſed qm̃ voluntariũ datum ſibi clam tri
buit.qð erat alteri tribuendum. ⁊ diuine
gratie intulit iniuriaʒ: vt pꝛo celeſti mune
re caducũ⁊ terreſtre ſuſciꝑet munꝰ Dice⸗
bat quippe Oyeʒi naaman exhoꝛtari :vt

ſci⸗
nun.
nohe
ctom
ſecn
hent⸗
tatog
1ſho
v Woy
ſeſe
ſane
perſ
ſſci.

leyfe
Ginn
bege
hos
nd
Ed

in
lce⸗
hun
gpece

nn
nni,

nen
Rfundanen
iiezdeſ
maüßun
6 na i
ezihei
umzen

ngide
Wſtinede
ag z0
tmneodint
mwii fanun
Nlne on
mu porn
iii
nonochiso
nonaſteni iit
Nnon
grsindent
oſecochte
dltitl
nali den
ighicn /
dſuntguio
m alſin
ſtgfmndun
—ʒ SZZ
elr dn
i voch
bih gſ
nmnnſiln
nnatnsfl
n i
niſmo
6 ſinc
s dat tn
unſbicnn
an. Miucß
waſi nn
. – de⸗
gahonn

deum iudeoꝝ vnicũ ⁊ verum eſſe deũ cõ⸗

fiteretur · et ſue infiniti maieſtati gratias

+w—

ageret· qᷓ; pꝛo recepta gratia aliquid hu/⸗

mani munens ab eo exigere. Heq; iſra/

helitici populi exemplo quiſpiam ad fur/⸗
tum dʒ eſſe ꝓpenſus.qm̃ re vera.illi furtũ
nõ cõmiſerut.tũ q; ſibi recuꝑauerũt abla
ta.tũ qꝛ ulliꝰ abſtulerũt iuſſu.cuiꝰ oia ſunt

Adeinde diuꝰ parens noſter ſuꝑ exodo in
qt. Illud eni deꝰ iuſſit.qui nouerat quid

quẽqᷓ; pati opoꝛteat.nec iſrahelite furtuʒ
fecerũt.ſed deo iubẽti myſteriũ tribuerũt
¶ Et qm̃ inter oĩa munera ꝗᷓ deteſtat?eſt

ſi occulte ſuſcipiant᷑.ſolas lĩras nomĩauit

qͥd eum cauſe nouerit indagemꝰ. Poꝛro
aut ꝑ lias inſtra.ↄctꝰ.⁊ iura monaſterij

in tellexit.aut pꝛelatoꝝ.vel etiã ad occul⸗

tãtes directas epłas iſinuauit.Hoꝝ vtꝝ
meditatꝰ fuerit· deteſtandũ pꝛecauẽdũq;
ſcelus merito adnotauit.Hãq; monaſte⸗

rij iuribꝰ tectis.monaſteriũ detegat᷑ opoꝛ

tet. Si pꝛeſidentiũ occupent᷑ littere· occeu
patoꝛes eccleſiaſticas non effugiunt cẽſu

ras. impediunt᷑ inſuꝑ rex gerendaꝝ offi
cia. Si autem ad tegentes ſpectãt. no/⸗

ſca nt ſe ſuarũ rerũ nõ eſſe cenſoꝛes. No⸗
ſcãt qð dulces lras.⁊ ſudariola ⁊ crebꝛa
munuſcła:teſte Hieronymo ſanctꝰamoꝛ

nõ habet · Itaq; pᷣuidit ſapientiſſimꝰ do⸗
ctoꝛ multa indecẽtia ꝑ litteras futura eſ⸗

ſe cõmercia.q̃ vt tolleret nixus ẽ occaſio⸗

nem tollere. Et q;; ipſa munerũ occul
tatio graue ſit delictũ.ſi tũ hõ inquit vltro
⁊æ ſponte aſ tet᷑ occultãs.parcat᷑ illi.⁊ oꝛe
turꝓ eo.
feſſione volũtaria humiliter aperit᷑ ginde

culpa leuioꝛ efficit᷑.q̃ᷓ con

ſanctꝰ Dauid cãtabat. Aixi cõfiteboꝛ ad
uerſus me uiuſticias meas dño.⁊ tu remi
ſiſti ipietatem peccati mei:Et apłs Jaco
bus.Coꝛde credit᷑ inq̃t ad iuſticiã.oꝛe au

tẽ ↄfeſſio fitad ſalutem. Jõ dicebat Job.
SDi iuſtificare me voluero.os ↄdemnabit

me.ac ſi diceret.me reũ ⁊ ↄ-dẽnanduʒ eſſe
ꝑ os meũ ↄfitear neceſſe ẽ. Et dũs ꝑ Eſa
iam.dic tu iniqtates tuas vt iuſtificeris.
Et beatꝰ Ambꝛoſiꝰ.HNõ põt quiſqᷓ; iuſti⸗

ſicari a pctõ. niſi fuerit petm̃ ante ↄfeſſus

Qð Dauid pꝰ pctm̃ de populi murmura
tione ex obiurgatione Gad.⁊ viſiõe ange
li cedẽtis populũ intelligẽs ingemuit.ac
humilit᷑ ſe excuſans dixit. Ego ſum dñe
q̊ peccaui:⁊ ego inique egi qͥ oues ſũt.qͥd

crucient᷑.

ert adrageſimuſtert. ¶ Auguſtinꝰ

v Eſtes vias in vnũ hẽat/ ſub vno
AIuſtode.ł duobꝰ.k qᷣt ſufficere pnt

fecerũt. Aertat᷑ obſecro mantua 5 me 7

3 domũ patris mei.Ex q quidẽ confeſſio
ne ac populũ ſuũ meruit. Rex Dauid in

dulgẽtiq obtinere. Merito igit᷑ pꝛecptoꝛ

noſter iubet illi ꝑcendũ eſſeq̃ͥ vltro cõfite

qᷓ; dimittit.niſi in coꝛde ipſe doluerit.do⸗
leat ipſe ⁊ vobiſcũ etiã oꝛet.vt ei a clemen
tiſſimo indulgeat᷑ ſaluatoꝛe: Hẽpe hec il⸗

la ↄfeſſio ẽ.q̃ nos liberat.q̃ paradiſuʒ ape

rit.que ſpem ſalutis tribuit.q̃.ſ.vt diuus

inqͥt Ambꝛoſiꝰ. cum pniĩa fit. pnia autem
vera eſt doloꝛ coꝛdis.⁊ amaritudo aie.p
malis que qͥſq; cõmiſit. Si autẽ nõ ſpon

te vult cõfiten.ſed depꝛehendi cõuinciq;

uius emendet᷑. Conſequẽs eni eſt.vt gra

uioꝛ culpa grauioꝛẽ ſu beat penã. At vᷣo

grauit᷑ moꝛtaliterq; offendit.qͥ maluʒ qðᷣ
agit abſcondit.hic enĩ credit dei iudiciũ
effugere.fugitq; a tanto languoꝛe ſanari
ac perinde qᷓ;tũ in ſe eſt.ſe inſanibilẽ red⸗
dit. Jure igit᷑ cõpꝛehenſus atq; ↄuictus
grauioꝛi eſt puniendus flagello.Heq; pᷣ

poſiti oĩ deo relinquũt punienda.qm̃ ſic
agentes imerita iudiciaria ptãte fungũt
NQuid enĩ deus alios oꝛdinaſſet ptãtes.

alios conſtituiſſet iudices. Si ſue vellet

oia imediate maieſtati cõmitti · Heq; de
ipſiꝰ tm̃ pꝛeſumeudum ẽ miſcdia.vt cre⸗
damꝰ ꝙ impune velit peccatũ abire.qͥnꝰ

imo vt a parente noſtro optime diſſertũ
eſt · Mullꝰ debite grauioꝛis pene ab eo ac

cepit veniam.niſi qualemcũq; ⁊ ſi longe

minoꝛem.quã debeat ſoluerit penã. Ita
enim impartit᷑ a deo largitas miſcdie.vt
nõ relinquat᷑ iuſticia diſcipline. ¶ MCe⸗
tiant᷑ igit᷑ pꝛeſidentes delicti grauitatem
cõſiderent peccatoꝛis ↄditionem.⁊ cũ cul
pa penã caritatiue cõpẽſent· Ipſos vᷣo qͥ
latebꝛis iucũbunt:moneo atq; exhoꝛtoꝛ:
vt ſi nõ vltro velint cõfiteri.ſaltẽ conuicti
ꝓ eoꝝ ſaluteferas penitentias ferant.Co
gitentq; ſane longe meliꝰ eſſe eis.vt h̊ tẽ
poꝛaliter patiant᷑ qᷓ; in inferno eternalit

tur.ac inſuper ꝓ illo oꝛõdũ. vt etiã dei clde
mẽtia ei dimittat· Et qm deus pciõꝛi nũ

expectat.tũc ſᷣm pꝛepopoſiti arbirtiũ gra

ad eas excutiendas nea tinea ledant᷑. “

Komentũ ãdrageſimũtertiũ

i ſᷣm deum viuere cupiũt. 2 de
ua ꝓfeſſionis integra laudari ob
ſeruantia.nõ ſolum magna one
per ſe peccatũ ſunt.ſed etiaz ꝑua z
leuia.q̃ ſunt diſpoſitiones ad delictũ ſũ⸗
mo ſtudio ſibi cauere debent Hinc fit vt
ſagax p̃ceptoꝛ nĩas veſtes in vno hẽamꝰ
loco ſb vno cuſtodevel duobꝰ. vk qt ſuffi
cere pñt ad eas excutiẽdas iubeat.tũ ne
pꝛopter incuria neglecte.a tineis coꝛꝛum
pant᷑ · tũ ne ſi ꝓpꝛio loco veſtẽ cõſtipare li
ceret.illã nobis tãqᷓ; rem ꝓpꝛiã vendicaa⸗

foſa. ᷓ

remus.⁊ interioꝛẽ ai veſtem tinea demo/⸗

liret᷑ infernalis. Ad hoc quidẽ illud refer
tur.qð in alia regula dicit.Nemo inquit

vendicet ſibialiquid ꝓpꝛium ſiue in veſti

mento ſiue in aliqua re. Hoc ſequẽtis lre

ſenſus ptendit cũ dicit · Et ſicut paſcimi⸗

ni ex vno cellario.ſic induamĩ ex vno ve⸗
ſtiario. Abi clare ſe oberrare cognoſcant
qͥ noſtre ſacre religionis ꝓfeſſos nihil ꝓ⸗
pꝛij etiã in cõi poſſe habere aſſerũt:nõ enĩ
ex vno iuberet veſci cellario.ſi cellarium
habere nõ ꝑmitteret.peculiare qͥdẽ veſtia-
riũ atq; cellariũ ꝓhibet.nõ cõe. Et nim
mo vt ulud deteſtet᷑.hoc xꝓo appꝛobet.no
t ſi fieri pot

tanter qð ſequit᷑ adiecit.
ad vos nõ pertineat.qð vo bis indumen

tũ pꝛo tꝑis congruentia pferat᷑· vtꝝ h̊ re
cipiat vnuſquiſq;.qð depoſuerat.an ali-

ud qð alter habuerat.duʒ tñ vnicuiq; qð
opꝰẽ nõ neget᷑ · Jõ ait ſi fieri põt vt ſi cui⸗

piã difficile videat᷑.liceat ipſum qð depo

ſuerat veſtimentũ reciꝑe ad maioꝛẽ tñ ꝑ⸗
fectionẽ ſpectaret.ſi ad tantũ ſui perueniſ
ſet cõtemptũ.vt eo ſolũm odo·qð opꝰ eſt

coꝛpoꝛi contentꝰ eſſet.ſequens Apli ſentẽ
tiam dicentis. Nabẽtes victũ ⁊ veſtitum

his contẽti eſſe debemꝰ.non enĩ qᷓ;tũ aut

quale determinat. ſed ea tm̃ noĩat que ſa
tis vident᷑ eſſe nature. Imperfectoꝛũ eni

hoĩm voluntas ſemꝑ plus appetit qᷓ; ia
exigat nature nẽtas. Hanq; vt a ſtoico
illo Seneca. et diuo Hieronymo pᷣclare
ſcriptũ eſt·humana natura modico ẽ con
tenta ſed ↄſuetudo multa addidit.⁊ voo

lũtas plunima copulauit.¶ Eex ſi qs ꝑ
fecte deũ diligeret.cũctis carnalibꝰdeſi⸗/

Im bꝛoſiꝰ

l . .?ẽ — .ẽ 4
4

derijs oĩo renunciaret. multaq; reſecaret
ſuꝑflua que mõ tenet quaſi nccia. Quare
ſtudendũ nobis ẽ toto coꝛde:tota mente.
totiſq; viribꝰ verũ ac pꝛepotentẽ deũ di
ligere.quatenꝰ eius amoꝛecõpotes cun⸗
cta ſuꝑflua referemꝰ.qð cuiq; opꝰ eſt mi/
nime venegãtes.qð quidem vt frẽs ſui in
heremo commoꝛantes oꝑe complere poſ/
ſent.ſicut ipſe in ſermone de oꝛone refert
eis cõe muniebat veſtiariũvñ ad eos ſcri
bens ita inqͥt. Et vt bene pſallere ⁊ oꝛare
poſſitis abſq; magno coꝛpoꝛis ipedimẽ⸗
to.de bonis epᷣatis eccleſie ypoñ.centũ et
xl:veſtimẽta cũ calciamentis vobis dileez
ctis fratribꝰmeis depoꝛtari feci.vt tꝑe fri
goꝛis quantũ neceſſe fuerit vnuſquiſq; re
cipiat.reponẽtes ⁊ cuſtodientes ea in cõi
veſtiario cum oĩ diligentia ⁊ caritate.ſciẽ
tes ꝙ vera caritas nõ querit q̃ ſua ſunt.ſʒ

que dei.que aũt facientes non deficietis

quibꝰ aꝑte conſtat.ꝙ cõe ſit habendũ ve

ſtiariũ.a quo ꝓ natura conſeruanda.pꝛo
cõmodo obſequio deo pꝛeſtãdo. nõ ꝓ ha
bendis oblectamẽtis coꝛꝑis quiſq; acci
pere dz. que vt fiãt.nõ opꝰeſt. vt huic vel

illi magis afficiamur tegmẽto.aut p h̊ vel
illo habendo ↄtẽnamꝰ.Si autẽ.vt noſter
aduectit pᷣceptoꝛ. ¶ Hinc int᷑ vos contẽ⸗

tiones ⁊ murmura oꝛiunt᷑.dũ conquerit᷑
aliqͥs ſe deterius accepiſſe.qᷓ; pꝛiꝰ habue

rat ⁊ indignũ ſe eſſe.ꝙ nõ ita veſtiatur.ſi
cut aliꝰ frater eiꝰveſtiebat᷑. HNincait.vos
ꝓbate. quantũ vobis deſit in illo interio

ri ſctõ habitu coꝛdis.qui ꝓ babitu coꝛpo
ris litigatis: quẽadmodũ enĩ calciameta

veſtimẽta.anuli coꝛona.⁊ alia hmõi hĩitꝰ

ſũt coꝛꝑis.ſic pꝛudẽtia.iuſticia.foꝛtitudo

tꝑantia.fides.ſpes.caritas.ſcia.ſapia.in

tellectꝰ.hũilitas:patia:ↄcoꝛdia:pax clem̃
tia.mãſuetudo.⁊ alia hmõi hitꝰ ſ coꝛdis
⁊ quẽadmodũ illa coꝛꝑis ita h̊ oꝛnam̃tũ
aĩe.⁊ quẽadmodũ illa foꝛtuite ſũt dona.
hec ſpiritus ſancti ſunt munera.⁊ illa ca⸗
duca ſunt.⁊ fluxibilia.hec perpetua et in
coꝛruptibilia.illa młtis pnt modis aufer
ri.hec neq; eripi neq; ſbꝛipi pnt neq; ĩcẽ
dio.neq;vllo uaufragio amitti.⁊ ſicut il/
la pꝛeda fiũt tyrannoꝝ.ita ⁊ hec ipſoꝝ vi
tioꝝ.⁊ ſicut illa pace vigent.ita iſta cõcoꝛ
dia augentur.⁊ ſicut pᷣlia ⁊ guerre illa ad
nihilant. ita lites ↄtẽtões ⁊ murmura iſta
effugãt. Sz pugnare hec ad ĩuicẽ vidẽt᷑

ctaſ

—

epret
nulue
nto⸗
isept
Piſan
dio t
n
nulu⸗
mites,
tentoe
pugua
ti qutu
hubitye
mahi
purmur

nerde

L exeo
Ntendo⸗
ſemci
Ra
hunm
tone

cigrb

oottant

Mücnix
ohene
iſerio;
mMgs,
tp
Poſolu

noſolen

GWrene

imn

Püͤan
mentea
pigit⸗
guã en
chiq̃
Dimts

cd
OBipst

veneni

geſtoon

hiade
lnge de

Ptipen
ofenen

lri

ckni⸗
Kfisiuin
ieo
ddeſeſet
fürdeeſe
Aleeraue

oicid

wodedle,
nuſgt
lee ici⸗
iunſun5
dedes
dedendür
ſangnugn
Go i
nſge
ytbuie
autpbͤrel
netnoſter
vos contin
cnqneni
öebin
archul
pinaunros
ilonmteno
aptcee

waian
ſan hi⸗
dinliano
–
te ſtdont
uaic*
11
gahend
:nodbuit
nintſanl
2derſpor 4
. taſſacic⸗

—

8ät aſſeramꝰ virtutes eſſe indebiles.⁊ ens
⁊ pꝛede ⁊ fuge foꝛe obnoxias. MPꝛofecto
nulla eſt gpenenatian, ĩ nr̃a cõp̃hẽdat᷑ in
tijs oppugnant᷑ vᷣtutes a boſi illeſe ma,
nent.in eternũ ꝓculdubio manent. qm ꝓ
piꝛij ſunt poſſeſſoꝛis inſeꝑabiles comites.
Diuo teſtante Boetio.qͥ in egregio phice

qq; vt aſſeruimꝰ nõ niſi a vi⸗

oſolationis volumine ita inq̃t. Mas ſaltẽ

nullus potuit ꝑuincere terroꝛ:ne vim coꝰ
mites ꝓſequerent᷑ iter. Si lites igit᷑ ⁊ cõ⸗
tentiões ex alijs vitijs multũ virtutẽ op⸗
pugnant.efficax eſt ad exꝑiendũ argumẽ

tũ qntuʒ nobis deſit in illo interioꝛi ſccõ
habitu coꝛdis.ſi pꝛo habitu coꝛdis litiga
mus.Hẽpecum iurgia lites ↄtentiones ⁊

murmuratiões. nõ niſi er aio oꝛiant᷑ ela
to.nec duo ſił poſſunt in eodẽ eẽ contra⸗
ria.ex eo pellant᷑ virtutes opoꝛtet.hinc ꝓ.

vtendo exterioꝛibꝰ veſtibus vocis clamo

eaic pabariontapicererc⸗ ollicite
dDe

emus. Pauli apli ſalutiferuz dogma

hujmilit᷑ ſuſcipientes qͥ ait. Hihil ꝑ contẽ

tionẽ.aut inanẽ gloꝛiã ſuperioꝛes ſibi in
uicẽ arbitrantes.nõ ca q̃ ſunt ſua ſinguli

cogitantes.ſed ea q̃ ſunt alterius. Pluri
mũ eni valent hec duo ad remouẽdas li
tes:generandãue cõcoꝛdiam.cũ quiſq; ſe

inferioꝛẽ oibus cogitat·⁊ ea q̃ ſunt alteriꝰ
magis qᷓ; q̃ ſunt ꝓpꝛia pẽſat. In his enĩ

duobꝰ humilitas caritas comendat᷑. q

nõ ſolum vt docte agit NHugo diſcoꝛdare

nõ ſe olent.ſed etiã diſcoꝛdantes ad cõcoꝛ
diꝗ reuocare.Quantũ autem religioſoꝛꝝ
aĩe ĩmineat periculi.ſi veſtimẽtũ ſiue àp⸗

piã aliud ſibi faciat peculiare nõ ex decre
mento interioꝛis aĩ ſolũ.ſed ex intenſa cu

piditatis labe euident᷑ dinoſcitur. (d
quß euitandam Aug. Sauianu mona
cchũ qᷓ; pᷣclaris inſtruxit d ocumentis. Im

pꝛimis inqͥt.ſi vis dño placere ⁊ ad bea⸗

titudinẽ celeſtis regni guenire.obediens

eſto · Si vis obediens eſſe humilis eſto⸗

Si vis humilis eſſe. rẽ peculiaritatis.qᷓſi
venenũ in oĩbus fuge.Ecce qſi oĩis tran-
greſſionis radicẽ rẽ peculiarẽ deſignat fu

giendã.tqqᷓ; ſi aꝑte aſſereret. Si peculiũ
hẽs neq; humilis neq; obediẽs eris.ac ꝑ

inge deo placere nullatenꝰ? poten. Et iõ65
pꝓ tã peſtifero peculiaritatis malo euitan
dao remedium adiecit dicẽs · Si vis pecru
lſiaritatẽ nõ habere cupidus eſſe noli· Si·

vis cupiditatẽ vincere amoꝛẽ xpᷣi te idue.

Si vis amoꝛẽ xpᷣi induere.amoꝛẽ vitiox
de coꝛde tuo radicitꝰ amputa.Si optas
odiſſe vitiafratrẽ tuũ etiam male meritũ

Dilige. Si certe fratrẽ tuũ cupis diligere

noli ei detrahere.aut cũ detrahentibꝰ cõ
miſeri. Holi eũ odiſſe noli nocere. Rem
peculiarẽ oĩino fuge acc õmodatũ acqre⸗
re noli.⁊ tua nõ acquiras aliena intermit

te.Conſidera Bieʒzi diſcipuluz Meliſei.

q̊ͥ cõmoda ſua quirendo ⁊ pecuniã Maa262
man poſtulando eterna ꝑ maledictioneʒ
ꝑcuſſus ẽ.poſt hũc Judas ſcariotb amãa

do pecuniã temeritatꝭ vel cupiditate tra⸗

ditoꝛis ꝓ auiditate pecunie tradidit ſalua
toꝛẽ:⁊ quali moꝛte finiuit.euangeliſta te
ſtat᷑. Abiens laqueo ſe ſuſpẽdit. Tertius

yo poſt hos Ananias fraudauit ppꝛiaʒ

pecuniã cõſcia vxoꝛe ſua.quã ſit vouerant
deo.cupiditate ſeducti apłica ſnia moꝛti

adlũcti ſunt.qð etiãs nunc monachoꝝ oꝛ

do id facere videt᷑.qui amoꝛẽ pecunie vel
peculiarẽ in coꝛde tenere delectant᷑· Vi⸗
de quanti ⁊ quales hoc peſtifero moꝛbo
peculiaritatis perierũt. quãti ab iſto la
queo moꝛtis capti fuerint ⁊ capiunt᷑ ⁊ de
ducunt᷑ in ꝓfundum inferni.poſt hec qͥn
ta ex ̊ moꝛbo oꝛiunt᷑ mnala declarat.cuʒ
ſubdit.¶ De radice peculiaritat inqt vel
amoꝛe pecunie gignunt᷑ vitia hec. YIno⸗
bediẽtia.ſuꝑbia.auaricia.contumacia.va

na gloꝛia.extollentia.voꝛacitas: mẽdaciũ
atq; Inxuria. ꝑ has virtutes peculiaritat⸗

demergunt᷑ in baratꝝ infernale. Vñ ſcri
ptum ẽ. Ve vobis mõachis.qͥ diuites el
ſe cupitis in pecunijs ⁊ locupletes in ve⸗
ſtibus æ amictit regna celoꝝ.qui ſponte
dño ꝓmiſſum dediſtis obſeruare noꝛmaʒ
pꝛm ſctõꝝ:quoꝝ exẽplis ex actu radiare/⸗

mini in celis.⁊ mõ ꝑ cupiditateʒ pecunie

ac negocijs ſecularibꝰ dediti intrabitꝭ in
ignem eteruũ · Quid ꝓficit vobis oꝛare.
vigilare.ieiunare.⁊ militiã monachi ha⸗
bere.⁊ oĩ hoꝛa mens via in vanis ⁊ cadu
cis rebus ⁊ peculiaribꝰreuoluit᷑. Quid mi

ſeri dicturi in die iudicij eritis.qn hec an
oculos veſtros in teſtimoniũ ante tribu

nal eterni iudicis aſſignata erũt.Cũcau
dire verebumiĩ.ite in ignẽ eternũ.qͥ pᷣꝑatꝰ?
dyabolo ⁊ angeł eiꝰ. ¶ ãdeat frẽs dile
ctiſſimi.ne qͥs vos decipiat: male rei exẽ/

plo.⁊ dicat ſiẽ illi fecerũt aut faciũt.ita

”Z

nos faciamꝰ. Obſeero fili atq; admoneo cipiamꝰ indumentũ.qð in veſtiario po-» nocn
obſerua ⁊ cuſtodi te ab iſto malo ⁊ illece ſueramꝰ. in vno tñ loco ſub cõibꝰ cuſtoꝝQ inde
bꝛoſo ⁊ peſtifero moꝛbo peculiaritatis.ſi dibꝰ iubet. nos habeamꝰ. qð poſueramꝰ grchit
no vis amittere beatudinem ſempiternaʒ vt videlicet dum in cõi loco reponimus H Gnſa
Audi fili dũm dicenteʒ · Beati pauperes ipᷣm.qð in pꝛopꝛios vſus ſuſcipimꝰ. non ntet
ſpiritu.qm̃ ipſoꝝ eſt regnũ celoꝝ.Et ite/ pꝛopꝛiũ ſed ↄmune eſſe credat᷑.¶ Cõ fert geeg
rũ dñs. HNolite poſſidere aurũ neq; argẽ/ quidem cõis locus de nob bonam ſecula bushe
tum.neq; duas tunicas.neq; es.in ʒonis ribꝰ famã refrenat vtentium affectů. Di⸗ Fon
veſtris.age ita vt delectet᷑ deo vita tua. ſponit ad omnimodaʒ pꝛopꝛietatis abdi aren
ama eſſe pauper. qꝛ dñe Jeſus chꝛiſtus cationem aĩm. ⁊ deniq; ad habendam ca mort
pauper factꝰ eſt. Canti patris monimen ritatem ianuam pandit.Et ſicut veſtimẽ n
ta fratres mei nõ a Sauiniano ſoluz. ſed ta calciamẽta.vinum. ſegetes.⁊ quecũd ge
a nobis oibus ſunt ſuſcipiẽda.Eteni cuʒ ad victum veſtitũq; ſpectant nec nõ oꝛna ie
illum monuit nos oẽs.et poſteros quol- menta.⁊ pꝛouentus quoſcũq; in ↄmuni
cũq; in eo eſt exhoꝛtatus.⁊ qm̃ tanta ab/ habere iubemur. ſic etiam oꝑa noſtra ita u
dicationis ꝑfectio.vt inter hoc ⁊ illud ve cõia eſſe debent. vt ſane nullus ſibi aliqd ⸗
ſtimentũ non diſcernat᷑ paucoꝛũ eſt.ideo oꝑet᷑.ſed om̃ia noſtra oꝑa inquit in vnũ i
qð dederat pꝛopter imꝑfectos mandatũ fiant maioꝛi ſtudio.atq; frequentioꝛi ala .
temꝑat dicens. ainle, 6 ſi nob ſinguli pꝛopꝛia faceremꝰ ſum
nullus eſt ꝓfecto tam piger. nullus tam
ext⸗ q̃drageſimuſquartꝰ Auguſtinꝰ ignarus qͥ ſi ſue relen nad libertati⸗ to ntaͤt
— tis viribꝰ non cõet᷑ aliqͥd quouis modo hone
Ed tũ ſi veſtra tolerat᷑ infirmitas oꝑari.vt ſibi ſalteʒ vitam ↄſeruare queat nti
yt hoc recipiatis qð depoſuerat· Multo magis pꝛo cõi religionis bono da
in vno tñ loco ſub cõibus cuſto⸗ vnuſquiſq; debet oꝑari. Sed quid di⸗ nse
dibus habete qð ponitis.ita ſane vt nul- cam ꝙ pꝛo rebꝰ publicis tantus quoſdaʒ fu
lus ſibi aliquid operet᷑.ſed omnia veſtra toꝛper inuadit.vt ea la be penitꝰ veſinant. leg
opera in vnũ fiant maioꝛi ſtudio atq; fre ⁊ ꝓ puat tanta ſit eis ſollicitudo.vt nul⸗ bco⸗
quentioꝛi alacritate.q; ſi vobis ſinguli fa lis la boꝛibꝰ nullis ſudoꝛibꝰ. nullis vigi⸗ fucthi
ceretis ꝓpꝛia. Caritas enim de qua ſcri⸗ lijs.nullis itinerum diſcribꝰ.nullis perſi lepann
ptum eſt.qꝙ nõ querit que ſua ſunt.ſic in⸗ monijs.nulł cuiuſcũq; gener fatigatio⸗ htd
telligit᷑.qꝛ cõmunia pꝛopꝛijs.nõ pꝛoptiia nibꝰ ꝑcant. Conſpicimꝰ em̃ mercatoꝛes tnegg
cõmunibꝰ anponit. Et ideo tqto ampliꝰ maximis cũ anxietatibꝰ in latronũ.pirra ſug ma
vos pꝛoficere noueritis. quãto amplius taꝝ.atq; naufragij periculis non ſolũ p⸗ Mn
rem cõmunem q; pꝛopꝛiã curaueritis· vt uincias.ſed oĩa mundi clymata ꝑluſtrare mle
in omnibus quibꝰ vtit᷑ tranſitoꝛia neceſſi xt ditent᷑ atq; locupletent᷑. Nidemꝰ ali⸗ Rnf
tas.ſuperemineat.que permanet caritas os ĩ re militari mille modis qͥtidie ſe in/ tone⸗
——— —N — gerere moꝛti.vt vel diuitias pariãt. vł ſue num⸗
Eoõmentũ qdrageſimũqrtũ ¶¶ Am bꝛoſi?ꝰ domꝰ ſtatum augeant. vel ſar virium ⁊ R hie
,— publicent.⁊ relinquant poſteris nomen. 2
F K/ „ MWniñ generum infirmis compa Intuemur etis ſciaꝝ pꝛofeſſoꝛes noctes cangoſ
ciendum eſt. pꝛopterea ſi claudus ducere in ſomnes.pꝑce viuere multa terra Gen
dn⸗on velociter ambulat. ſi lippꝰ nõ rum ſpacia ꝑagrare.⁊ nunc legendi.nũc ſaun
clare videt.ſi obtuſſus nõ diſtincte audit · ſcribendi.nunc diſſerendi ſtudijs ſine in⸗ fenene
ſi debilis ieiunare non poteſt. minime eſt termiſſione editos eſſe.vt famoſi ⁊ ſin⸗ disne
obiurgandus . immo vt paulo habetur gulares fiantquatenꝰ quem optant finẽ medek
inferius · ſi latens eſt doloꝛ in coꝛpoꝛe. valeant adipiſci Cernimꝰ medicos.non abt
famulo dei dicenti.qͥd ſibi doleat.ſine du ſaniem.nõ ſtercoꝛa ·nõ vꝛiinam.nõ vomi⸗/ naͤ
bitatione credendum eſt.quare merito in tus.nõ quoſcũq; hoꝛridos abominabilei neeſt
quit.vt ſi noſtra tolerat᷑ infirmitas: H̊ eſt q; fetoꝛes.nõ deniq; peſtilentes moꝛbos Nere
ſi ob animi noſtri im becillitatem. infirmi fngere.vt ſibi vel lucrũ vel amicitiã.vel fa co
tatemq; mentis id toleramꝰ. vt illud.ſ.re noꝛem.vel famꝗ.vel ſaltẽ gloꝛiam poſſint in
.

etiuni
vcit
5 Doſueng;
ſponinus
chmn n

i(Cie

nna
ſi de
RPeuns id
Dadenine
tlicnt vehni
Rpenö
igir n
n
sſtiala
ncai
cnenncnt
ufenn
P. nlusnn
. len N
ensn
Mvereci

dn
Ded idd

ntus quoſe⸗
mi lne⸗
ammdoNtne
N. nullonig⸗
n ugto⸗
u naataes
nmni,n
ns Rö
unm

mes
oemi

dsaporeen⸗
4 mi⸗ ni
digum
trnanid
eſes hoctes
Genulum
velbapiini
Atrutsſiein
entſi

FJo. LxxI

vendicare. Aiaduertimus agricolas die

noctuq; colẽdis agris inſudare. vt letas
inde ſegetes legant. Malleatoꝛes.fabꝛi.
architecti. tertoꝛes:ſutoꝛes. ceteri ðᷣmuʒ
artifices ſic in ea quaʒ noꝛunt arte ſe exer

cent.vt nullo mittant toꝛpoꝛe rẽ puatã au

gere ꝙ ſi iſti vt tꝑalit᷑ ſe extollãt.⁊ moꝛtali
bus hoĩbꝰplaceãt.tã feruenter laboꝛant.

qᷓ;to magis frequẽtioꝛiq; alacritate · nos
q̊ religioſi ſumꝰ vt eternaliter viunamꝰ im
moꝛtaliq; deo placeamꝰ pꝛo publico reli

gionis ↄmodo vel ↄſeruãdo·vel augẽdo

oꝑari debemꝰ.Ad h̊ em̃ caritas d q̃ ſcni

ptũ ẽ.nõ querit q ſua ſunt.nos impellit
qð ſic nr interpꝛetat᷑ pᷣceptoꝛ· ꝙ cõia pꝛo

pꝛijs nõ ꝓpꝛia cõibꝰ anponit.tanq; ſi pa

tenter diceret· Ob eã rem nullꝰ ſibi aliqͥd

Abet oꝑari ꝓpꝛiũ.ſed oĩa in cõi fiant ma

ioꝛi ſtudio atq; frequẽtioꝛi alacritate q;

ſi nob eſſent ꝓpꝛia. ¶ Vm̃ caritas non q̃ᷓ
rit q̃ ſua ſunt.ſed cõia illa.ſppꝛijs ante⸗

ponendo.Quocirca ſi xpᷣi caritas.q̃ ſua

ſunt.mie querit.nullꝰ nĩm vebʒ ſibi quip
piã oꝑari ꝓpꝛiũ.Et rurſus ſi eadẽ xpᷣi ca
ritas cõia ꝓpꝛijs anponit iure fit. vt ma/⸗

ioꝛi ſtudio cõia agere debeamus qᷓ; ſi ſin

guli ageremus ꝓpꝛia qm ſine menſura.⁊
abſq; penitꝰ ꝓpoꝛtione maioꝛ ẽ caritatis

fruct. qᷓ; ꝓpꝛietatis ꝓuent?.h̊ em̃ paruo

tꝑe paruoq; claudit᷑ pcio. Ille vo tantꝰ
eſt. vt de ipo dicat Apkłs · Oculꝰ non vi⸗
dit neq; auris audiuit.nec in coꝛhoĩs ex
ſua magitudie ⁊ eternitate aſcenderũt.qᷓ
pᷣparauit deꝰ diligentibꝰ ſe. vt oe illo etiaʒ
in libꝛo & triplici hitaculo gloꝛioſiſſimꝰ
pꝛ nr ſcribat.ꝙ de celeſtis ꝑatrie ↄgrega⸗
tione.quã.ſ.xpi caritas effecit.qͥ erit mi⸗
nimꝰ maioꝛẽ ſine dubio gloꝛiam habebit

qöẼ hñs totũ mundi regnũ.etiam ſi eternũ

eſſet.Et iõ ſi tãta eſt vis caritatis.vt ipᷣa

cardo ſit om̃is mercedis.qᷓ;to ampliꝰ reʒ

cõem ·q̃ ad caritatẽ ſpectat· qᷓ; pꝛopꝛiã ve

ſtrã curaueritis.tanto inqͥt ampliꝰvos ꝓ

—
S ðZ

ſicere noueritis. Hẽpe infallibilis ille coꝛ
dis meta:om̃e pᷣmium nr̃Dm.ex gradu nre

metiet᷑ caritatis.q̊ merito fit.vt in om̃ibꝰ
qbꝰ vtit᷑ tranſitoꝛia neceſſitas ſuꝑemine

at q̃ ꝑmanetcaritas.Cranſitoꝛia quippe

neceſſitas tꝑalibꝰ vtit᷑ rebꝰ in quibꝰ emi⸗
nere caritas ſꝑ debet· ¶ Qm̃ nihil pꝛofe⸗
cto eſt.qð ſine caritate poſſit placere xo.

EKa de re in oibꝰ vñis rebꝰ agedis caritas

pferatur neceſſe eſt. qm̃ ipſa eſt omnium
virtutum mater.ipſa radix omniũ bono/
trum.ipſa via illa ſublimioꝛ.que tendit ad

celum.de qua MPaulꝰ adhuc excellentio

rem viam vobis inqᷣt demonſtro.ipſa ſo⸗
la eſt que finem neſcit. dicente Apło Co
rinthis. Siue pphetie euacuabũtur.ſiue
lingue ceſſabunt.ſiue ſcientia deſtruet᷑.ca

ritas nũqᷓ; excidit. Et rurſus:nũc manẽt
fides.ſpes.caritas.tria hec.maioꝛ autem
hoꝛum eſt caritas:qm̃.ſ.hec ſola celeſtes
illas mentes eterno efficit gaudio. NMãq;
ipſa eſt oĩs future dulcedinis gremium.
beatus ergo ille qui in ea adipiſcenda nõ
tepeſcit.qui ꝓ ea habenda cũcta q̃̊ huius
mũdi ſunt reſpuit.qui reiecto pꝛiuato cõ
modo public bonis vacat.qui quicquid
habet in cõe partitur. qui quicquid ope⸗

ratur in cõem redigit vſum.⁊ illius gratia

libentius atq; feruentiꝰ operatur.ꝙᷓ; ſibi
ipſi operaret᷑ pꝛopꝛia:qm̃ vere hec illa via
excelſa eſt.per quam mens ad celeſtia ſub

leuatur.vt terrenis.ſ.rebus per hanc com
munẽ diſtributionẽ calcatis in deum.hoc
eſt in fontem omnium bonoꝝ omne noꝝw' Dn=½
ed ſunt H

ſtrum dirigatur deſideriuʒz.
nonnulli qui terrenarum facultatũ opes
dimittunt. ⁊ ad monaſterium venientes
habitum religionis ſumunt.deinde toꝛ⸗
pentes hoc ſibi ad ſalutẽ ſufficere credũt
ꝙ ſua dimiſerũt.ꝙ varia crimina ſub ha⸗
bitu religionis conſtituti non admittunt

atq; idcirco doꝛmiunt bibunt ⁊ ſecure vi/

uunt.dũq; hoc faciunt tepidi exiſtũt.ni/⸗

2

hil boni pꝛo re publica monaſterij oꝑan

tes:quibus melius fuerat vt in ſeculo mo

rarentur.vbi peccata ſua recognoſcerent:

⁊ aliquando per dei miſericoꝛdiã cõpun⸗
cti bonis operibꝰ ſtuderent

homines pꝛo eterna acquirenda felicita⸗
te nihil poſſunt efficacius agere.qᷓ; vt in

caritatis operibus ſtudioſi ſint ⁊ peruigi
les.⁊ alacres in ſua re publica amplificã
da. Hinc Africanus maioꝛ ſicut in ſerto
de re publica Cicero meminit. minoꝛi di
rit. Sed q̊ ſis Africane alacrioꝛ ad tutan

d I uare au m
iuſcũq; pꝛofeſſionis ſtatus ⁊ conditõnis

dam regendãq; rem publicam ſic habeoN

to.omnibns qui rem publicaʒ inuenerint
auxerint.certum eſſe in celo definitum lo

cum.vbi beati ſempiterno euo fruant᷑.Hi

hil eſt enim illi pꝛincipi deo.qð guigem)

in terris fiat acceptius. qᷓ; cõcilia cetuſ⸗ .

hoĩm iure ſocietatis:que ciuitates appel
lant᷑.harum rectoꝛes ⁊ cõſeruatoꝛes hinc
celum oſtendens ꝓfecti huc reuertuntur

quã ſniam noſtri pꝛiꝰdocuerũt aſſerentes
oẽm poteſtatem a dno deo eſſe.a quo re/⸗
ctum facientes iudiciũ eternum eſſentpᷣ
Eis igik᷑ omnibus qui

miũ ſuſcepturi.

pꝛo rei publice ſalute aliqua oꝑant᷑ ⁊ illa

nõ ꝓ mundi gloꝛia faciant. ſed ad iuſticie

caritatiſq; pꝛecepta ſeruãda dirigũt.ma⸗

gna debet᷑ merces.caritas autẽ in amoꝛe

dei ⁊ pꝛoximi cõſiſtit. In dei autẽ amoꝛe

tria ſunt pᷣcepta ſeruanda.pꝛimũ vt ipſũ

ex toto coꝛde diligamꝰ hoc eſt vt oẽs coꝛ

gitationes noſtras adipſum refaramus.
Alterũ vt ex tota anima ipſum amemus.
bhoc eſt vt omnes animeaffectiões diriga

mus in ipſum. Tertium vt ex tota mente

ipſum colamus.hoc eſt vt oẽm qua intel
ligimꝰ ⁊ diſcernimꝰ in, ipſum habeamus
rationẽ. In ꝓximi autem dilectione duo
ſunt tenenda.Alteꝝ vt qð tibi nõ vis fie/⸗
ri.alij ne feceris. Alterũ vt que vultis vt
faciant vobis homines.⁊ vos illis facia⸗
tis ſic obtemꝑa bimus pᷣcepto dicenti.di
liges ꝓximũ tuũ ſicut teipſum. Ex hac qͥ
dem gemiĩa in ꝓximũ dilectionis virtute.
omnes quibꝰappetenda deſideramꝰ.aut
fugienda vitamꝰ oꝛiunt᷑ virtutes.qm̃ his
fouetur beneficijs.⁊ nulla ledit᷑ malicia.
In omnibus igit᷑ quibus vtitur tranſito
ria neceſſitas.debet ſuꝑeminere caritas.
qm̃ quicquid cogitamꝰ.quicquid loqui⸗

bus adepta in rẽ cõem redigi de⸗

bent.

germanis.ſiue a qͥbuſcũq; ſuis affinibus

vel quacũq; neceſſitudine.h̊ ſanguinis cõ
iunctionead ſe ꝑtinentibꝰ.vel etiam ami
cis veſtẽ aliquã ſiue quodlibet aliud inter

neceſſaria victꝰ.veſtitꝰ.aut cuiuſcũq; mo
naſterij opoꝛtunitat deputandum ſuſce/⸗
perint.nõ illud occulteꝓ ſe accipiant.ſed
pᷣpoſito conſignent.in cuiꝰ ptãte ſit· in rẽ
cõem redigere.⁊ cui neceſſe fuerit ſᷣm eiuſ

dem arbitriũ tribuere. ſic eni extinguitur

auaricia.ſic reſecat᷑ ſu ꝑfluitas.ſic nutrit᷑
caritas.ſic ſcã cuſtodit᷑ paupertas.ſic ani
mus ad celeſtia anhelat.ſic etiaʒ faciẽs in
hoc mũdo int᷑ btõs incipit coputari. Si

autem · qd abſit.rẽſibi collatam celauerit

vt inqᷣt. furti iudicio cõdẽnet᷑ · ¶ Sed qle
ſit furti indiciũ.qͥſq; aꝑte dignoſcet.ſi int

que crimina furtũ connumeret᷑ intelligat

HNempe in ſcdᷣa mandatoꝝ tabula.ſic oĩ/⸗

mur.quicquid operamur.in dei ꝓximiqqʒ

dilectionem debet verſari. hoc faciẽtes le
gem adimplemꝰ.qm in his duobus mã⸗
datis tota ler pendet pphete.

potentis dei digito ſcriptũ eſt.nõ adulte
rabis.nõ ſurtũ facies.nõ falſum teſtimo⸗/

mũ dices ⁊c. Vnũ ergo ex his eſt crimięe„“
nibus.q̃ eterna merent᷑ ſupplicia.qᷓre iu2

pta ſacroꝝ canonũ ſniam. quẽadmodum
de adulterio.homicidio.falſo teſtimonio

dʒz iudicani, ꝓpterea fures ⁊ latrões.apłs
Naulus ait.regnum dei nõ poſſidebunt

Caueant ergo fratres rem ſibi collatã ce

lare.ne furti iudicio condẽnent᷑. hoc ẽne
regno dei pꝛiuent᷑ ⁊ eternis cruciatibꝰ af
ficiant᷑.

in ſupplicio.qui ſimiules ei volunt eſſe in

(Eert qdrageſimuſ ntus ¶Auguſtin?

nſequens ergo eſt.vt cũ quis fi
ijs ſuis.aut aliqua neceſſitudine
iſ peinentibe in monaſterio cõ
ſtitutis aliquã cõtulerit veſtem.ſiue quod
libet aliud int᷑ neceſſaria deputandũ non

occulte accipiat᷑ ſed ſit in ptate pꝛepoſiti.

vt in rẽ cõem redactũ cui neceſſe fuenit tri
buat᷑.ꝙ ſi aliqͥs rem ſibi collatã celauerit
ſurti iudicio condẽnet᷑᷑. J

¶ oõmentũ qdrageſimũqntũ ¶ Ambꝛoſiꝰ

crimine. Ille enim appetendo lucrum. il

la que ei cõmittebantur a domino abſcõ
debat:Tu monache quetibi donant᷑ oc
culte vis retinere. Ille loculos i collegio
habebat apłoꝝ.Tu peculiũ q̃ritas in con
uentu monachoꝝ· Ille ob auaricià pꝛo-

didit magiſtrum ſuum. Tu ex cupiditate

decipere credis pᷣceptoꝛem tuũ. Par cul/

pa parem exigit penaʒ.ille pinde laqueo
ſe ſuſpendit.tu laqueata lingua ſine ↄfeſ

ſione peribis.ille in agro ſanguinis cre⸗
puitm edius.tu in ſterquilinio euiſceratꝰs

atq; maledictꝰ cũ pecunia tua iacebis.il

le in eternũ tartareos ignes patiet᷑. tuge

V quecũq; munera ſſi oĩa etiã lu o
cra ex ꝓpꝛijs laboꝛibus ⁊ ſudoꝛi

ſequens nccio fit.vt ſi illi qͥ ſunt in
mon aſterio ↄſtituti a ſuis parentibꝰſiue a

iantq; ſites Jude pꝛoditoi

henn⸗
1 velt
autun
Arſ
che hi⸗
femun
eq
neh
urdar
lttae
cundt
mona
turbee
moe
logueo
oted
pyphet.
erepo
nnen Ett
tus eſt.
corruoru
ad indie
areqri
pbetanc
feguunnm.
omnibus
nnfluene
ſegolre he
Afern no
fengrum e
lcbdis
ſeallen
Wehrin
esarn
daleca
nin ve
mung
jotun
lon.
Gfebus
iols omn
usanön
lheude
ontſan
latginb⸗
mnonſi
nlſcope⸗
uncſtbe⸗
en alve

—

ſuait
dootſiig
nmgd
Ajin
mrdſue
stfuhe⸗
ngunsd
lcnunm
Eili
niſägn
unſ
apnt ſe,
ſenſi
fnan
amngudn
Kuunt

es

N.—

zlce
8
Wceatat
(Sei⸗

Giri
rinndl

4
bycg ſcon
um hino⸗
s eſtoum

indodan

olimon
vmmuig
lröes 46
goehn
cluiice⸗
con
murcht
bnn
—
nn
esiala

i gn

„

Jo. LxxII

hennam infernalem ſine fine ſuſtinebis,
⁊ veſtrum vtriq; liquefactum abſoꝛbenti
aurum ab imaniſſimis dicetur toꝛtoꝛibꝰ
Auꝝ ſitiſti.auꝝ bibe. ¶ Moli igi mona⸗
che hie locłos.noli tibi collata occulta⸗
re munera. Multo nnnus monaſterij bo
na defraudare noli. nec perturberis ſi ea
que ab alijs ſuſcipis retinere nõ permitte
ris.Heq; ob id etiam fratres vexare et cõ
turbare velis.cogita qꝛ verſuti hoſtis cal
liditas eſt.vt te irritet ⁊ pꝛouocat ad ira⸗

cundiam.rixas. ⁊ contentiones.quatenꝰ

monaſterij pacem ⁊ fratrum caritatẽ con
turbes. Quare contra calidum hoſtẽ cau
tus eſto contra eius verſutias vigila tibi
laqueos eius pꝛecaue.terrena cuncta qͥ⸗

bus te decipere nitit᷑ calcare ſtude.vt cuʒ

pꝛopheta hoſtiam laudis deo ſacrificãs
dicere poſſis. Dirupiſti domine vincula

mea.Et rurſus:laqueus.ſ.d yaboli cõtri-

tus eſt. ⁊ nos liberati ſumus. Hon igitur
coꝛruptibilia ⁊ caduca petas.nõ que tibi

ad iudiciũ ſũt affectes.ſed dices.q̃d petã

q̃d req̃r.o miſer ⁊ ignauenũqͥd audis ꝓ
phetam cantantẽ.vnam petij a dũo hanc
requiram.vt inhabitem in domo domini
omnibus diebus vite mee. Age ergo ter
ram fluentem lac ⁊ mel.vitam.ſ.eternam

require.hanc pete ad hãcaſpira. que a te

Aenite benedicti patris mei. percipite re
gnum quod vobis paratũ eſt ab oꝛigine
mundi.audite hec fratres dilectiſſimi.au
dite veraciſſimi largitoꝛis pꝛomiſſa ⁊ ta⸗
le regnum amate. pꝛo tali ſpecioſa patria
ſuſpirate.⁊ amoꝛem pecunie.vel veſtium

affluentiam. vel peculiaritatem radicitus
de coꝛdibꝰveſtris feſtinetis euellere. Si

hec enim caduca.que ĩimica ſunt anime
amaueritis.ad illam celeſtem patriam ꝑ⸗
uenire minime poteritis. Hec abalta ſa⸗

naq; indagine pꝛofecta eſt interpꝛetatio.

credendum nihilominus eſt vt ſuo tepo-
re Augu:pꝛeter hos canones aliqua ſuis
fratribus ⁊ clericis dederit ſeruanda ſtaa
tuta.in quib pꝛo ſingulis criminibus ſin
gulas tempoꝛales peuitentias iuiungen
das taxauerit.ſᷣm quas delinqueutes pᷣ⸗
poſitus pꝛo pꝛeſenti ſeculo erat iudicatu
rus.ſic ergo nõ ſolum eterna pena a deo

ſed etiam tempoꝛali a pꝛepoſito rem col
latam celantes furti erant iudicio condẽ⸗

nandi. L

(Lext? ãdrageſimuſſext⸗ ¶ Auguſtinus

qdumenta veſtra ſm arbitrium
pꝛepoſiti lauent᷑ ſiue a nobis ſiue
a fullonibus.ne interioꝛis anime

auferni non potenit. quq ſi cum rerum ter ſoꝛdes contrahat mũde veſtis nimiꝰ ap⸗

renarum contemptu adipiſci ⁊ poſſidere

R

valebis.¶ Quid petis facultates huius
ſeculi perituras ac ſoꝛdidas: Quid ꝓ ho
noꝛe huius ſeculi tm̃ ſuſpiras. Quid fer⸗
ues ⁊ anxiaris in amoꝛe peculiaritatis.⁊

delectaris multiplicare argentum æ dita
ri in veſtibus vt appareas in oculis ho⸗ —

minũ gloꝛioſioꝛ.Quare pꝛo omnibꝰdiui
tijs tuis huc illucq; mens tua diſcurrit.
An ignoꝛas o miſer.ꝙ de malis caduciſ
qᷓ; rebus quas congregas gemesqꝛ cum
ipſis omnibus demergeris in pꝛofundũ

inferni:foꝛſitan times ne pecuniam amit

tas. ⁊ nõ metuas ne animã tuam inferna
li pena detrudas. Eccc enĩ celoꝝ regnuʒ
pꝛomiſſum eſt tibi.ecce vita eterna pꝛepa
rata ẽ tibi.⁊ nõ exardeſces pꝛo tali regno.
⁊ non ſufpiras pꝛo tali vita.non contre⸗
miſcis pꝛo ſupplicio quod tibi pꝛepara⸗

tum eſt pꝛo nequiſſima dilectiõe pecunia
rum vel veſtiũ.vel lucro appetendo. ARu

di nunc vocem domini dei tui dicentis.

¶ Kõmentũ qdrageſimũſextũ Ambꝛoſius

Ei pꝛeeſt non ſuper patrum traa
Witiones ſoluendas:.ſed ſuper fra
trum tranſgreſſiões puniedas cõ
ſtituitur.tranſgrediunt᷑ autem fratres pr
ceptoꝛis noſtri mandata nõ ſolũ ſi in ſpi
ritualibus oberrãt.ſed etiam ſi tempoꝛali
bus nõ conuenienui modo vtunt᷑. quare
pꝛepoſitꝰ nõ ſolum:quomodo fratres ie⸗
innent.quomodo oꝛet.qũo pudici ſint.

duuo contemplationi dediti attendereſde⸗

bet.ſed etiam qualia poꝛtent indumenta
ſcʒ ne nimis vilia.ne nimis pcioſa.ne ni/
mis pauca.ne ſuꝑflua.ne nimis nitida.
en nimis etiam imunda.qm̃ in his omni
bus.qð pꝛecauendum eſſe pꝛeceptoꝛ no2ꝝ„V+
ſter dixit.notabilis eſſe habitus põt.val
de enim notabile eſt. vt frater qui mũdi⸗
cie debet vacare mentis.vacet mundicie
1 2

peſtis. Quid enĩ ex hoc vanitatis ſtudio

inferre poſſumus. niſi ꝙ plus de veſte q;

de ſpiritu. plꝰ de coꝛruptibili qᷓ; de incoꝛ⸗

ruptibili.plus de lana ouium qᷓ; de gra⸗

tia redemptoꝛis omnium curetur. Ob eã
rem valde dolendum eſſe inquit Berñ. vt

habitus noſter qui humilitatis ſolet eſſe

inſignis a monachis noſtri tempoꝛis ge

ſtetur ſuperbus. iure igitur ne per inaneʒ

gloꝛiam in habitu peccemus.ne interio⸗

ris anime ſoꝛdes contrahat munde veſt
nimius appetitus. pꝛeceptoꝛ noſter veſti
mDenta noſtra ſiuea nobis ſiue a fulloni/

prus lauari iuſſit. Canto enim quiſq; intꝰ

nam extert diſponitur in coꝛpoꝛe. APaH
gnopere igitur curare debent pꝛelati ne

polluitur in animo.quanto ad inanẽ glo

per nitoꝛem veſtium delinquant ſubditi.

Perinde Apoſtolus nos admonet dicẽs

Molite confoꝛman huic ſeculo.ſed refoꝛ⸗

mamfti in nouitate ſenſus veſtri. Ham qͥ
huius ſeculi foꝛmam expetunt interioꝛeʒ
pulchꝛitudinem non exquirunt. Mec autẽ
ſcilʒ mentalis mundicia eſt. quam a no⸗

pies deus requirit dicens: Lauamini mũ

di eſtote. auferte malum cogitationũ ve/⸗

fſtrarũ ab oculis meis. Et xpᷣs in euange

lio non veſtem ſed faciem. hoc eſt conſci⸗
entiam mũdare ⁊ lauare ieiunatibus iu/
bet. rurſus ⁊ non in veſtimẽtis·⁊ alijs ter
renis.que erugo ⁊ tinea demolit᷑. ⁊ que

fures aſpoꝛtant.ſed in virtutibus ⁊ in ce⸗

lo theſaurizare mandat. vbi neq; erugo

neq; tinea demolit᷑.⁊ vbi fures non effo⸗
diunt neq; furantur. “

(KTert⸗ ãdrageſimuſſeptimꝰ ¶ Auguſtin?

¶Auacrtum etiaʒ coꝛpoꝛis quoti/⸗
I ſens infirmitatis cogit neceſſitas.

W.ummime deneget᷑ ſed fiatſine mur⸗
mure de conſilio medicine. ita vt etiam ſi

nolit iubẽte pꝛepoſito faciat quod facien

dum eſt pꝛo ſalute· Si autem ipſe velit. ⁊
foꝛte nõ expedit ſue cupiditati nõ obedia

tur. Aliquando etiam ſi noceat pꝛodeſſe
creditur quod delectat. Deniq; etiã ſi la⸗

tens eſt doloꝛ in coꝛpoꝛe famulo dei di⸗
centi:quid ſibi doleat ſine dubitatiõe cre

datur.ſed tamen vtrum ſanando illi do⸗
loꝛi quod dilectat expediat ſi non eſt cer
tum medicus conſolatur.

¶ Emet idmgeſunũſeptimt imbioſi

N Edicine nomen amodo tempera
mentoq; fuiſſe impoſitum exiſti/

ſed paulatim quantũq; ſolum ſuf

mediocri antem natura gaudet.iĩmodera

tio enim omnis non ſalutem. ſed pericu⸗

lum affert.ſed vtrum expediat.⁊ quantuʒ

aut quando.⁊ quomodo. nõ niſia doct
⁊ expertis medic iudicari poteſt · ⁊ ideo

lauacrum coꝛpoꝛis.ſiue quodcũq; aliud
medicamen quotiens infirmitatis cogit
neceſſitas minime deneget᷑.ſʒ illud egro

to libenter caritatiue ⁊ ſine murmure.nõ
quidem ex abꝛupto.non ex tempoꝛe.non

inconſulto.non ſᷣm pꝛopꝛum appetituʒ

vt voluptuoſi faciunt. ſed de conſilio me

dicine tribuatur. Medicus enim infirmi
tatem. infirmitatis cauſam dignoſcere
habet.⁊ iuxta infirmitatis genus confer⸗
re medicamenta.ipſe enim ſi lauacro opꝰ

eſt. conſulere ⁊ pꝛecipere habet.⁊ an in na

turali.vel in artificiali balneo lauari de/⸗

beat infirmus. Et ſi naturali ad cuius re
gionis balneum ſit mittendus quoniam
non omnia eandem habent pꝛopuetatezʒ
nec ſanandi omnibus vna ẽ efficacia. Si
vero arti ficiale debeat lauacrum adhibe
ri. quibus ſit ex rebus conficiendum cali
dis vtpote aut frigidis. reſolutiuis. aut
conſtiuctiuis.aut alijs alioꝛum generum

rebus doctus ⁊ expertus medicus ipſe·q̃
infirmitatis nouit cauſam. dumtaxat cõ/⸗
ſulere poteſt vehftrrri ⁊ credendum et
obediendum eſt redendum quidem

quoniam vnicuiq; in ſuo arte exꝑto. me

rito eſt adhibenda fides. quetanto eſt oĩ

bus humanis rebꝰ neceſſaria.vt nulla ſi⸗

ne ea neq; coꝛpoꝛis neq; anime poteſt eſ
ſe ſalus.iĩmo neq; ars neq; doctrina.ne⸗

qʒ queuis vlla bona actio eẽ ſine fide põt

Perinde apłs Paulus dicit. ſine fide im

poſſibile eſt placere deo. erinde Ariſto

teles ait. Opoꝛtet adiſcentẽ credere. Per

inde Cicero in ſcriptis de re publica re⸗
degit fundamentũ iuſticie eſſe fidẽ. Per⸗
inde pthomedicus Auicenna inquit. plu

res fides q; medicina ſi anat. frequent᷑ eni
in aptitudine ⁊ apꝑentia medici gratioſa

2 ex quadã cõfidentia quam egrot? inde

44

matur. vt non nimium ⁊ pꝛecipi/
tanter
ficiat adhibeatur nãqꝙ; multo cõtriſtatur.

ihe,
raanne

öaed

ſpotet 1de
vodcig t
irnitudsd
i. Hilldeg⸗
murmurt:ti
tampoꝛe ne
um ped
de conſlone
Scmufmi
m dighone
emnstlien
nſbungoc
hebede n
peo hum de
al dlauste
ndus n
ntechrtd

noum adh
Kaendun

dolunus AH

oungmng
Sniauhei
unr.
gelmdunc
Dnimdin
omten
gemve⸗ 4

FZo.

gScipit natura iã veficiens ↄualeſcit. Obe

diendũ inſuꝑ eſt medico.⁊ certe a nobis
valde honoꝛandꝰ.qm̃ ꝓpter neceſſitatem
vt Salomon inqͥt.creauit illũ deꝰ:Medi
cus qͥdeʒ ⁊ nature ⁊ i miſtereſtqui nr̃is
ↄpatiens infirmitatibꝰ non ſolũ coꝛꝑales
in ſalutem coꝛꝑis reuelauit medicias.ſed
ipſe etiã non dedignatꝰ eſt ꝓ nr̃is ſanan⸗

dis mentibꝰ.e celo ad nos vt medicꝰ de⸗/

ſcendere.yſaia teſtante.qͥ ait ve languo
res nros ipe tulit.⁊ doloꝛes nros ipᷣe poꝛ
tauit:non ꝑ paſſionis ſolũ receptionẽ. ſʒ

remedij collationẽ.Haq; de ꝓpꝛio ſani

guine coliriũ.de flagellato coꝛꝑe ⁊ ↄtrito
coꝛde emplaſtũ.ð aĩa pᷣciuʒ.e dinitate ef
ficaciã ad nos ſanandos effecit.iõ inquit
ARuguſti. Mediciĩa iõ inuẽta eſt.vt pellat᷑
vitiũ.⁊ ſanet᷑ infirmitas venit ̊ᷓ ſaluatoꝛ
ad genꝰ hũanuʒ.nullũ ſanũ inuenit.ideo
magnꝰ medicꝰ venit Magnꝰ qͥdeʒ in do/
ctrina.qm̃ ipſe ẽ ars artiũ ⁊ ineffa bił ⁊ in
finita ſapia. Hinc clamat Berũ. o ſapĩa
qᷓ;ta arte medendi in vino ⁊ oleo anime
mee ſanitatẽ reſtauras:foꝛtit᷑ ſuauis.⁊ ſua
uit᷑ foꝛt.foꝛti᷑ p me ⁊ ſuauis mihi.Ma/⸗
gnoin vᷣtute qꝛ cũ a planta pedis vſq; ad

vticeʒz capit non extitiſſet in eo ſanitas:

ſe ſua ſanauit potentia.⁊ totiꝰ hũani ge⸗

neris ſanãdi vberrima ↄtulit ꝓpꝛia vtute

remedia. magnꝰ in ↄpaſſione.qꝛ oĩm lan
guẽtiuʒ oẽs infirmitates curauit. Illumi
nauit qͥdeʒ cecos.loquelã mut.ſurdiſq;
reſtituit auditũ.lepꝛoſos mũdauit.ↄſol⸗
dauit claudos. Moꝛtuos reſuſcitauit ab
inferis. Et nullũ tandẽ fuit languentiuʒ

genꝰ.qð ſe a ſuo potuit caloꝛe abſcõdere.

Magn in exꝑientia/exꝑientia qͥdem in
tꝑis acqͥrit᷑ diuturnitate.ſed ecce antiquꝰ
dieꝝ. ab ipᷣa ſui eternitate oẽs nos ſuo ꝓ
ſpexit ocło pietatꝭ.magnꝰ deniq; in mul/
tiplici remedioꝝ appoſitione. Hõ em̃ in
finitã artẽ infinitos latet modos ad oẽs
moꝛ bos ſanandos. Itaq; nõ credendum

ſolũ.ſʒ obediendũ eſt medico.⁊ adeo d
vt ſi egrotꝰ ſponte nolit iubẽte pᷣpoſito fa

ciat qð faciẽdũ eſt ꝓ ſalute. Nẽpe ſicut fi
des ſine oꝑibꝰmoꝛtua eſt.ita paꝝ pꝛodeſt

credere medicũ bonũ eẽ:æ eiꝰ pᷣceptꝭ atqq
2ſilijs nõ parere.Hinc Augꝰ.ait.Hout
medicꝰ quid ſalutifeꝝ quidue ↄtrarniuʒ pe

tat egrotus.qre ſi egroti eſtis.nolite me
dico dictare.q̃ vob medicamina velit ap

ͤ 2

LxXxXIII

ponere. ¶ Si autem velit foꝛte non ex
pedit.ſue cupiditati nõ obediat᷑. Et q̃re
qm nonnunq; qð delectat pꝛodeſſe credi
tur cum tñ noceat. Multum em̃ intereſt
inter cupiditatem ⁊ neceſſitatẽ.Nam qð

er neceſſitate eſt. vtile eſt. o er cupiita/

te eſt. vitium eſt.At vero ſunt nonnulli /qͥ
aſſerunt religioſis coꝛpaleʒ omnino non
ↄpetere medicinam. Hipfecto hominem

eſſe animal rõnale non intelligunt.qm̃ ſi

hac pollerent doctrina intelligerent vriq;

hominẽ ↄſtare ex aĩa intellectiua 2 coꝛꝑe

⁊ qð ad coꝛpꝰ medicinaad aĩam vero di
ſciplina ſpectet. intelligerent etiam qð ſi
ad coꝛpꝑꝰ.cibꝰ.potus.tegmen.⁊ om̃is vel

xefenſio vł aſeruatio nature ſpectaret.iid

ipſum medicina ſpectaret qm̃ medicina ẽ
vt ANugu. in li.de moꝛibꝰeccleſie vtar.quic
quid oino coꝛpis vel tuet᷑.vel inſtaurat
ſalutem. Nec iſti plus ſapiant Apoſtolo
qui carnis curam fien pꝛohibet in deſide⸗
rijs.in neceſſitate vero non pꝛohibet.qui
diſcipulo ſuo Thimotheo pᷣcepit.vt moi⸗
dico vino vteretur ꝓpter ſtomachum. et
frequentes ſuas infirmitates. Sũt ⁊ alij
qui in mimis etiã doloꝛibꝰ mox accerſi e
medicos ⁊ iugiter ſtomachum madefieri
medelis non deſinunt. Hi nõ intelligen
tes ꝙ aſſidua pigmenta ⁊ continua antin
dota coꝛpoꝛis virtutem exhauriant.ſe in
curabiles reddunt.⁊ carnis maliciam ſu

pꝛa modum ſectantes. ⁊ non niſi carnali

ter viuentes. cum imoderata carnis cura
ſtudent pꝛopꝛia nutrire deſideria. Oui⸗
dam tandem ſunt qui qᷓ;uis non putent
religioſis negandas eſſe medicinas.rigo
rem tamen ſpirit dũtaxat imitantes.egs
etiꝗ ob infirmitatis neceſſitate cõpulſi cõ
tẽnunt. Hi pꝛofecto nõ intelligũt.ꝙ vintꝰ
dum modum non habet in vitium vertit

quo fit.vt dũ affectant pꝛoꝛſus ſpiitua⸗

liter viuere ſepenumero cum vitijs carnẽ
extinguant.Et non attẽdentes·ſicut apo
ſtolus Paulus iubet.ꝙ caſtigare et non
moꝛtificare camem debeamus.nonnũqᷓ;

pꝛopꝛie fiũt perſone homicide. pꝛopterea

omnibus debitus eſt ponendus modus
Pꝛimi quidem ſuũ relinquentes erroꝛeʒ
credant.nõ vltro ⁊ citro ſeruis dei coꝛpo

ralem negandam eſſe medicinam. Alteni
repꝛimendi ſunt.ne faciant quod carnali
ter concupiſcunt.nqq; ſalus Gpoꝛ 3 ad

3

ſemiendum deo ſeruanda eſt. carnis au

tem voluptas extinguẽda. Poſtremi ne

obſtinati in ſuo maneãt ſenſu ĩimoderate

ſe affligentes cogendiſunt facere quod ſa
ciendum eſt pꝛo ſalute.¶ Et qm̃ nõnulle
ſunt infirmitates que ꝑ exterioꝛa difficiꝰ

le cognoſcunt᷑.ideo ſubdit.deniq; ſi latẽs
eſt doloꝛ in coꝛpoꝛe famulo dei dicẽti.qͥd
ſibi doleat ſine dubitatõne credat᷑. Ma⸗
gna eſſe vtendum cõpaſſione.mire tñ con
iuncta pꝛudentie iuſſit. Compaſſionẽ ͥ/
dem miſcdᷣiam habendam inſinuauit.
cũ abſq; dubitatione pᷣcepit eſſe creden/⸗
dum.ſi latens eſt doloꝛ in coꝛpoꝛe dicẽti.
qͥd ſibi doleat. Pꝛudentiam vo in credẽ
do ſeruandam oſtendit ꝑ dei famuli ad/

iectionem. Ac ſi diceret.nõ cuilibet indif

ferenter.ſic de occulta egritudine dolenti
credendũ eſt: qm non deſunt ſepenume⸗
ro in monaſtenio dolentiã fingẽtes.vel vt
ſuis cõmodius vacent voluptatibus.vel
vt a laboꝛibꝰ eximant᷑ religionis.quibus
nullo mõ eſt mos gerẽdus.quinimo ad

pudicitiq. caſtitatem.honeſtatem.pniam.

2 diuinũ cultum die noctuq; ſeruandum

ſunt oĩbus modis cõpellendi.ne in mo-

naſterio ĩimoderata quies fiat eis in ani⸗

mo in debiles labes. Sed ſi famulus dei

extiterit qͥ ſe intrinſecꝰ d oloꝛe aſſerenit.ei
abſq; omni heſitatiõe credat᷑. ¶ Famulꝰ
autem deidinoſcit᷑ ſi cum ſanꝰ eſt quoad
põt.libenter ieiunat.ſi die noctuq; eccle⸗

ſiam ſollicite frequentat.ſi humilis.ſi pa
tiens.a obediens eſt: Si equo aĩo coꝛre/⸗
ctiones tolerat ·ſi riras ⁊ ʒzizanias int᷑ fra
tres nõ ſeminat.ſi pꝛoximo piꝰ eſt ⁊ miſe⸗
ricoꝛs.ſi verba dei libent᷑ audit.ſi contem
plationi ⁊ meditatiõi eſt deditus.ſi illece

bꝛoſam voluptuoſãq; odit vitaʒ. ſi in ſuo
ſermone verax.ita vt nõ mendax. non fal
lax.nõ duplex fuerit cõpꝛobatus.qm̃ dei

famulus cuſtodit vias ſuas.vt nõ delin⸗
quat in lingua ſua.ſʒ hec ⁊ alia ad dei fa
muluʒ ſpectantia quiſpiã ſeruauerit.ſe

Ddolere interiꝰ fatetur.ei pꝛoculdubio cren⸗

datur.meret᷑.qm̃ eius vita ſuũ cõmendat
ſerm onem.⁊ veritas in obſeruantia man

datox.digna eſt ſide ſuoꝝ verboꝛuʒ.Ce⸗

ſtãte ſaluatoꝛe.qui dicit.a fructibus eoꝝ

cognoſcetis eos: oni igit᷑ famuli dei

fructꝰ. religioſa cõuerſatio.vite honeſtas
ſanctimonia. ⁊ alia eiꝰ bona oꝑa idoneũ

ſunt teſtimoniũ. vt ſuo credat᷑ lãguoꝛi. q

ſi ſecus.qð abſit.a pꝛelato fieret iuſte ar
gumẽtũ aſſumeret ſaluatoꝛis. qͥ perfidis
iudeis ei nõ credentibꝰ dixit. Simmhi nõ
cre ditis operibꝰ meis credite. Oꝑa enim

q̃ ego facio teſtimoniũ ꝑhibẽt de me. Il
lud ſane ẽ aduertẽdũ.ꝙ ſicut deꝰ veritas
elt infallihilis.ita ille verꝰ dei famulꝰ pᷣci

pue in hoc eſſe cognoſcit᷑qͥ in dictis fact⸗
qᷓ; ſuis verax eſſe inuenit᷑. ¶ Sed quenã

cã eſt qð nonnullis etiq veꝝ non credat᷑.

Pꝛofecto hideo ẽ.vel qꝛ aperte mali ſunt
vel qꝛ ſuſpecti habent᷑ vt ſint mali.ea pꝛe

ſertim malicia qᷓ mẽdaces eſſe ↄſueuerũt.

Si eni veritas vbiq; in oĩibus.⁊ ſeinꝑ ſe
quenda ẽ.⁊ oẽ mendaciũ ↄꝛium ẽ veritati

qm̃ ſicut lux ⁊ tenebꝛe.pietas ⁊ impietas
iuſticia ⁊ iniqͥtas.pctm̃ ⁊ recte factũ.ſani

tas ⁊ imbecillitas.vita ⁊ moꝛs. ita int᷑ ſe

ſunt veritas mendaciũq; ↄꝛia.fit ſane t
q̃ͥ mendaces eſſe ſoliti ſũt.nec ipſa eis ere
dat᷑ veritas.¶ Et qm̃ egrotantiũ ↄſuetu

do ẽappetere noxia ⁊ ſue infirmitati con
traria. ne eoꝝ foꝛte indebito ſatiſfiot ap⸗

petitui notanter adiecit. Sed tn vtn illi

doloꝛi.qð delectat expediat.ſi nõ eſt cer

tũ medicꝰ cõſolat᷑. Scriptũ ẽ enĩ:in ꝓpꝛia

cã aduocatũ quere.qm̃ nemo idoneꝰ iu⸗

derx in cauſa pꝛopꝛia. Et hoc idcirco ẽtũ
qꝛ vnuſquiſq; aliena meliꝰ iudicat qᷓ; ſua
tum qꝛ ſibupſi plłꝰq;“ debeat compatiens
⁊æ miſericoꝛs eſt. tũ deniq; vt de egrotis
dicamꝰ.qꝛ pꝛopter egritudinẽ rõ oceuppbes
ta eſt.ad iudicandũ. tactꝰ ad pulſum diſ
cernẽdũ. oĩs deniq; vᷣtꝰmotiua ad oꝑan
dum.Et ideo lʒ credendũ ſit eoꝝ verbiss
non tñ repente eoꝝ eſt acquieſcendũ deſi
derijs. Mam ſicut ceteros. ita ⁊ famulos
Ddei teptant illicita deſideria.quare men⸗

ſolatur.⁊ querat᷑ ille.qui de incerto faci
at certũ ⁊ debita infirmitati adhibeatre-
media.Heq; ſubueniatur non voluptati .
obediat᷑.fiatq; ipſe dei famulꝰ ob ipſum
ſanitatis remediũ ad dei ſeruitia exequẽ⸗

da habilioꝛ. HNam licet virtꝰ iuxta apoſto
lum Paulum in infirmitate perficiatur⸗
per conſtantie.ſ.⁊ patientie oſtenſionem

multa tamen ſunt opera virtutis que per
egrotos exerceri minime poſſunt. Minꝰ
enim oꝛare.minus contemplari. minus

omnia pietatis exercere obſequia.minus

den
o
ſan
ſrq̃

ehen
tofun
s,pefi⸗

Nre Slnhi

Ar ann
ſardeenn
Pdaimß
zaudest

SAani

NWocki,
penenzrinn
lnt nolagr
eſe Maei,
diusiange
umi
ns tinpiets
rcte ſci in
noes, itle

n ſnet

ecſase
Nanti d
nänman
wlaſut
Juumll
wrinͤckec
jianiae
nod
cidawii

äirchu

copanas
Ndetgas
AAnündi
oudidcn
eor nans
iccendid
in tanus
IeN
nud emn,
rnennoſei
1ahbenen
n roloaa
bobhuͤn
in aecin
Gnn hon

Eõmẽtũ qdrageſimũoctauũ

denicq; ea ipſa omnia. quibus rei publice
occurrit᷑ monaſterij poſſunt infirmi ope/⸗
rari.quare vt ad hec ⁊ alia fiant aptioꝛes
de periti medici conſilio quoad fieri poſ
ſit. ꝙᷓ celerrime fiant robuſtioꝛees.

Kextus ãdrageſimuſ. oetau Auguſtin?

Ec eant ad balnea.ſiue quocũq;
ire neceſſe fuent. minꝰ qᷓ; duo vel
tres.Et ille qͥ habet aliquo eun⸗

di neceſſiratem cum quibꝰ pꝛepoſit? iuſ⸗

ſerit ire debebit.

Am bꝛoſiꝰ

VDadruplex eſt cã quare non mi
uus qᷓ; duo vel tres ire fratres de
bent.quocũq; eis ire neceſſe fue⸗

it. Pꝛima quidẽ vt ſacri euangelij conſe

quamur effectuʒ. Ait enun dominꝰ. vbi⸗
cũq; fuerint duo vel tres cõgregati in no

mine meo.in medio eoꝛũ ego ſum. quod

non in ſtatu ſolum.ſed etiã in inceſſu po⸗

teſt conuenienter adimpleri:quoniq quẽ
admoduz qui ſimul cõmoꝛant᷑.ita ⁊ qui
ſimul pꝛoficiſcuntur. in nomine poſſunt
ſaluatoꝛis conuenire. ceu diſcipulis eun
tibus emaus contigit. qui pꝛopter eo:uʒ
ſanctam mentium vnionem non ſolũ ſpi
ritualem conſolatoꝛem.ſed coꝛpoꝛalẽ cuʒ
eis chꝛiſtũ meruerunt de ſua reſurrectio⸗
ne habere doctoꝛem. Secũda pꝛopter ſo
latium conſequendum. Maʒ ſi nulla ſine
ſocio.vt trita ſapientum ſententia eſt.io⸗
cunda eſt poſſeſſio. quale poteſt vnus ſo

lus habere ſolatium. Etenim ſic vnus ſo
lus carbo ſuccendi non poteſt. ita nemo
ſolus affici ſolamen non poteſt.Tertia ẽ

pꝛopter euitanda pericula. Ham in pꝛeci

pitium · in latronem.in ſuffocationem.in

ferarum deuoꝛationem.in diuerſa egritu

dinum genera et in alia innumera mala

quis ſolus incedens iucurrere poſſet.que
aſſociatus facile euitareta ſapiente per⸗

inde ſcriptũ eſt.ve ſoli qꝛ ſi ceciderit non

habet ſubleuantem. Quarta eſt pꝛopter
bone fame teſtimoniũ.facile enim eſt quẽ
piam ſolũ criminarifacile detractiõis ia
cula in ſolũ iaciunt᷑· Etenĩ hoĩes cũ vidẽt
e monaſteriũ monachũ ſolũ incedenteʒ ·

Jo,. LxXxXIIII

mox ad infamie verba pꝛumpunt dicen⸗
tes. iſte vel aliquid de monaſterio aſpoꝛ⸗
tauit vel tãq; impudicꝰ ſcoꝛtum queritat
vel ſuperioꝛi rebellis fugam accepit. Tel
alterius generis facinoꝛis quidpiam per
petrauit · Alij vero honeſtius ſub figura

loquentes ⁊ nutantes aiunt.quid iſte pi-
ſcis extra aquam facit. Et eo pacto non
tm̃ ſibi.ſed totum eſt religioni infamie et
ſcandalo. Ob eam rem etiam ſi vir maxi⸗
me ſit ſanctitatis ne ſui ac religionis ma⸗
culet famam. mirumimodum ſolitarium

inceſſum.ſibi cauere debet. ¶ Mec pꝛopt᷑

fictam humilitatem.aut contem ptum ſui

gut ſenſum pꝛopꝛium contemnere famaʒ

debet. quoniam.vt chꝛiſtus inquit.male⸗

dictus homo qui negligit famo ſuaʒ. Et

rurſus. qui negligit famam ſuam crude⸗

lis eſt. Hinc pꝛeceptoꝛ noſter in ſermone

pꝛimo de vita clericoꝛum ait: Molo vt ali

quis de nobis inueniat male viuendi oc
caſionem: ꝛouideamus enim bona.vt
ait Apoſtolus. non ſolum coꝛam deo.
ſed etiam coꝛaʒ hominibus. pꝛopter nos
conſcientia noſtra ſuffint nobis.pꝛopter
nos fama nr̃a non 5
in vob. LTenete inqt ꝗ⸗ at
guite. due res ſunt ia

Iß pollere oebet
atq; diſtin
ma. ↄſciĩa ti
bi. fama ꝓpximo tuo aNit Qui fidens

ↄſcĩe ſue negligit famõ ſuã crudelis eſt· et

maxime in loco iſto poſitꝰ ce q̊ dicit apo
ſtolus ſcribẽs ad diſcipulum ſuũ. Circa
teipᷣm bonoꝝ oꝑm pꝛebe exemplum.⁊ in
ſmone ſecundo de cõi vita clericoꝛum ab
apłica etiã exoꝛſꝰ anctoꝛitate dicit. Spe
ctaculũ facti ſumꝰ mũdo angeł ⁊ hoibꝰ.
Qui nos amant querũt qͥd laudẽt in no
bis. Qui aũt nos oderũt vetrahunt nob
Nos aũt in vtroq; medio ↄſtituti adiu⸗
uante dño deo noſtro.⁊ vitam noſtramꝰ
famam ſic cuſtodire bemꝰ. vt non eru⸗
beſcant a ctractoꝛibꝰ laudatoꝛes.Et in
li.de ſancta virginitate inquit. NMon au⸗

diendi ſunt ſiue viri ſiue femine.qͥ quan⸗

do repꝛehenſi in aliquo negligenua ſua.

quam fit.vt in malam veniant ſuſpitionẽ
vnde ſuam vitam longe abeſſe ſciunt.di⸗
cunt coꝛam veo ſufficere conſcientiam. ex
timationem hominum non impꝛudẽter

ſolum.veruʒ crudeliter contemnentes cůũ
occidunt animas alioꝝ.ſiue blaſpheman

tium viam xei· quibus m ſuam ſuſpuio

nem quaſi turpis.que caſta eſt diſpliceat

vita ſanctoꝛum. ſiue etiã cuʒ excuſatione
imitantium nõ quod vident.ſed qð putãt
ꝓinde quiſqͥs a crimĩbꝰ flagitioꝛũ atq; fa
cinoꝝ vitꝗ ſuã cuſtodit.ſibi tm̃ bene facit.
Quiſquis autẽ etiam famã:⁊ in alios mi
ſericoꝛs eſt. Pꝛ opterea in libꝛo de opere

monachoꝝ aſſent.qꝙ multo miſericoꝛdiꝰ

operantur erga ammas infirmoꝝ. qui fa
me bone ſeruoꝝ dei cõſulunt.qᷓ; erga coꝛ
poꝛa egentiũ: qui panem eſunentiũ fran
gunt. Huic ab omni non ſolum re.vt ad
Alippium ſcribit.ſed etiaʒ ſpẽ maligni qᷓ;
poſſumus nos abſtineamꝰ. ⁊ bonam fa⸗
mam cuſtodiamꝰdiſpenſatiõi noſtre mul
tũ neceſſariã.ergo vt ipſam cuſtodire va/⸗
leamus.nõ minus qᷓ; duo vel tres ince⸗
damus.in quoꝝ oꝛe omne verbum deſfen
dende tuendeq; fame ⁊ ipſiꝰpꝛobande ve

ritatis manebit. Et qm̃ omnis maloꝝ co

mes pari labe grauan cernitur.ſubiungit
Et ille qui habet aliquo eundi neceſſita⸗
tem cũ quibus pꝛepoſitus iuſſerit ire de⸗

bebit. ¶ Ad pꝛepoſitum ſiue pnoꝛem ſpe

ctat ĩmediate ſuper vitã ftatrum vigilare
ſuarum ouiũ tanq; verum paſtoꝛem vul⸗
tum cognoſcere.oues ab hedis ſegrega⸗
reeinter ſanam ⁊ moꝛbidam pecudem diſ
cernere.⁊ hqca balijs ne totũ gregẽ coꝛ⸗
rfũpat abicere.qᷓ; qð vigilantiaʒ. ⁊ ſi inter

fratres in monaſterio cõmoꝛantes habe/⸗

re debeat. multo magis ſuper eos foꝛas
euntes mentis conijcere oculos tenet᷑.ne

foꝛte pꝛopter diſcholoꝝ conſoꝛtium reli-

gionis vituperet᷑ miniſterium. ¶ ECaue⸗
at igitur iuuenem aſſociare iuueni. fragi
lem fragili.diſcholũ diſcholo⸗ malum de
niq; malo. Caueat inueterato malo flo⸗
rentẽ coniugare iuuenem.qm̃ hic ppter te
neros annos exiguãq; rerum experientiã
potius a peruerſo allicietur ⁊ peruertet᷑.
qᷓ; econtra ipſe ꝑuerſum conuertere que⸗
at.Applicet igiturbonum bono.Aut bo
no mediocrẽ.Aut pꝛobato ⁊ conſtanti vi
ro malũ/vt hic cum ſancto ſanctus.⁊ cũ
electo electus.aut fiat.aut ſalteʒ populo

timoꝛe ꝓbare ſocietatis ſe eſſe demõſtret.

Hanc coniungendoꝝ fratrum noꝛmã no
bis eximiꝰ pꝛophetarũ Dauid reliquit di
cens. Cum ſancto ſanctꝰ eris. cum electo
electus eris · cũ peruerſo peruertenꝭ.Alie
quoq; legittime accedũt rõnes.quare nõ

geccepi

niſi cũ quibꝰ ppoſit iuſſerit qs extra mo

naſteriũ ire debeat.tũ qm̃ pꝛepoſitus oĩm

rerũ in monaſterio agendaꝝ cognito: eẽ

Dz. Idcirco quo ⁊ cũ quibꝰ.a pꝛopter qð

eundũ ſit diſtincte ſciat. opoꝛtʒ tũ vt ex⸗
euntium refrenet᷑ appetitꝰ.ſi eni vnicuiq
liceret quẽ vellet ſuſcipere ſociũ.quis cal
lide oꝛdinare poſſet.vt frequentius aſſu-

meretur.ſicq; alicui in ſui aĩe pernitiẽ va
gandi daret᷑ licẽtia. In eundo igit᷑ extra.

⁊ in quibuſcũq; concedendis recreatio⸗
nibꝰ maxima eſt viciſſitudo ſeruãda. Cũ
vt ſu biecto virtꝰ ſeruet᷑ obedientie.Cum

demũ ob ea que in mõaſterio: aut alijs in

locis ꝓ cõi vtilitate contingunt facẽda.

Eueniret enĩ ſepennmero. niſi ſᷣm pꝛepo
ſiti arbitriũ fratres exirent. ꝙ aliquo fra⸗
tre magnopꝑe indigeret. qͥ ſi abeſſet ſuꝑue
niẽti.aut etiã pꝛe medietate nõ poſſet mo

naſterij ſubuẽire neceſſitati.ſicq; vel ſcan

dalum.vel detrimentũ nõ effugeret.Qui
bus de rebꝰ hoc pꝛeceptũ interalia maxi
ma eſt cũ diligentia ſeruandũ.Et vt dei

gratia cũ exeuntibꝰ ſit taʒ in eundo qᷓ; in

1

redeundo pꝛelati ſui benedictionem ſuſci
pere nõ obmittarnrrt.

Eexro qdrageſimuſnon? Auguſtin⸗
— Sedeaneinn cura ſiue poſt egri⸗
e

tudinem reficiend oꝝ.ſiue aliqua
Abecillitate. ſiue etiam febꝛibus
laboꝛantium vni alicui debet iniungi.vt

ipſe de cellario petat.quod cuiq; opꝰeſ⸗

ſe perſpexerit. Siue autẽ qui cellario.ſi⸗
ue qui veſtibꝰ. ſiue qui codicibus pꝛepo⸗
nunt᷑ ſine murmure ſeruiãt fratribꝰ ſuis ·

¶ Toõmentũ ãdrageſimũnonũ ¶ Ambꝛoſiꝰ
4 F Libi pꝛeceptoꝛ noſter perſonã in

aucens ſaluatoꝛis ait. Ego inqt
oominꝰaccepi ego reddã. Et qͥd

ſtis mihi bibere.Cerram accepi. Celum

dabo.Cempoꝛalia accepi.eterna reſtituã
Manem accepi. Vitam dabo. Quis ita⸗

qᷓ; tam impius eſtqui tam pꝛeſtanti com
mutatione ad pietatis obſequia pꝛeſtan

da non moueatur/ Quis taʒ imiſericoꝛs.
q̃ fratri ſuo miſericoꝛdiã facere negligat.

quid reddam. Eſunui inquit.?
Deldiſtis mihi mãducare. Sitiui ⁊ dedi⸗

wäisenn
ſacpbſdgt
r htn
arheng
votß tüy
aimtng
ſi gus
entigzſin
mepenide
s et,
oſnicn 1
decienln
eno anüsn
nonninil
alvofn
iabeſerſuge
nöpoſſane
ſczvalſan
chugen
menglum
ndi EtN
mando
cvnanſi

(Sgin

in doe⸗
ienn
cuun ſena⸗
berinng,n
Jang
ni cllono
abus prep⸗
fadi ſus

i

Eneignin
1,Kc
tnuided

ammunimn
bo Aush/
tnan
iniin
geuc

Fo. LxxV

.

durioꝛ nempe ſato. qui ad pꝛoximi neceſ

ſitati occurrendum pꝛo tanto non flectaẽ

remuneratoꝛe. Jure igitur idem pꝛecep/
toꝛ noſter caritatis officia tam crebꝛo no
bis repetit. Jure tam aperte.tamq; ſerio⸗

ſe illa iu bet impendi. Jure egrotantium

curam.ſiue pꝛo ipſa curanda infirmitate.
ſiue pꝛo debilitate poſt egritudinem tol⸗
lenda vni alicui veterminate iniungendã
pꝛecepit ne de his que opus ſunt ex com/⸗
munis cure negligẽtia aliqua accidat in⸗
firmis neceſſitas. Sed is. quem ad ſerui
endum infirmis duxerit pꝛelatus eligen

dum deum timeat.vt tante diuine remu/⸗

nerationis capax ſit.neceſſe eſt. alioquin
nec dvebitam egrotis adhibebit curaʒ.nec

tam perfectum eum delectabit opꝰ Ka

lis quippe ſeruitoꝛ debet eſſe infirmoꝛũ.
vt que facit non hominibus.ſed illi face⸗
re firmiter credat.qui dicet.quod vni ex

iſtis minimis meis feciſtis mihi fecitis.

Joſe emim in iudicio dicturus eſt· Infimn
mus fui.⁊ viſitaſtis me.Exuriui.⁊ dedii/
ſtis mihi cibum. Sitiui. ⁊ dediſtis mihi
potum. Facite igitur obſecro fratres mei
miſericoꝛdias in hoc ſeculo.que dleant
peccata. ⁊ vobis in die ſuccurrant iudi/⸗

cij. cum nobis tempus adeſt · Et in no/

ſtra conſiſtit poteſtate bona opera facia⸗
mus cum enim bene operandi tempꝰ trã
ſierit. non niſi recipiendi ſupererit. Etid
vnuſquiſq; recipiet.quod hic pie: vel im
pie geſſerit. Ferãt igitur eqno animo foꝛ

tioꝛes infirmoꝛum egritudinem. non eos

terreat laboꝛ.non egrotantium impoꝛtu/
nitas.non fetoꝛes.non putredines.non
gemitus non clamoꝛes:non demum que
cunq; ſeruiendi incõmoditates a tam bo

no ſalutiferoq; retrahant miniſterio:·:Cẽ/

poꝛalis quidem erit laboꝛ.pꝛemium autẽ

erit eternum. Mec illa pꝛecioſa regali. æ
imperiali poterimus veſte oꝛnani: Si fu
giemꝰ his laboꝛibus angariari · Ipſe em̃

celeſtis imperatoꝛ per apoſtolum ſuuʒ di
xit. Nemo coꝛonabitur. niſi qui legittime
certauerit. Ipſe per eius doctoꝛem. ⁊ vi⸗
carij ſui ſucceſſoꝛem inquit.Ad magna p
mia peruenui non poteſt.niſi ꝑ magnos
laboꝛes. ¶ Tales etiam ſint.qui cellario

qui veſtibus qui codicibus.quiq; ⁊ alijs

diſtribuendis rebus pꝛeponuntur. vt li⸗
ne murmure ſeruiant fratnibus ſuis · ipſi

—

enim non dũi. ſed miniſtri. nõ rerum ret?

toꝛes ſed diſpenſatoꝛes.non peculiares.
ſed econonici ſunt exhibitoꝛes.ad qͥs ſpe
ctat hilariter.libenter: ac opoꝛtune diſtri
buere vt de miniſterio eis cõmiſſo nõ eter
nũ ſupplicium · ſed ſempiternũ repoꝛtent
pꝛemiũ. Mon igitur clament.non detra/⸗
hant.nõ dare differant.nõ deniq; poſtu
lantes tedio afficiãt.qm̃ qͥd eſt aliud mur
muratoꝛ niſi acerrimus blaſphematoꝛꝑ/

inde pꝛeceptoꝛ noſter in cõmentarijs ſuꝑ

pſalmos ait. Murmuras aduerſus deuʒ
qꝛ fur non moꝛit᷑ appẽde in ſtatera equi⸗

tatis furem ⁊ blaſſemium. Jam dicis.qꝛ

fur nõ es.ſed murmurãdo aduerſus deuʒ
blaſfemꝰ es.ille captat ſomnum hoĩs.vt

aliquid inuoluat.tu dicis. qꝛ d oꝛmit deꝰ

⁊ hominem nõ videt.ergo vis vt ille coꝛ⸗

rigat manũ.pꝛiꝰ tu coꝛrige linguj. His

vt ille coꝛrigat coꝛ aduerſus hominem.tu

coꝛrige coꝛ aduerſus deum.ne foꝛte tu cũ

optas vindictã dei ·ſi venerit.te pꝛioꝛẽ in
ueniat. ¶ GBꝛaue igit᷑ ⁊ cõtagioſum pec/
catum eſt murmuratio. qꝛ merito regnuʒ
celoꝝ.vt Gꝛegoꝛiꝰ dicit. nullus qui mur

uuurat accipit.qm non niſi pacificehumi

li.liberali ·taciturne.quiete.⁊ omni pietaꝰ
teplene dat᷑ menti. Recte ig᷑ apud Sa
lomoneʒ murmuratoꝛes deſcribunt᷑.qui
ait.pꝛecoꝛdia fatui ſicut rota carri. Cat/
rũ fenum poꝛtat.⁊ murmurat.nõ enĩ po2
teſt rota qͥeſcere a murmure.ſicmulti ſunt
fratres.qui nõ menti.ſed coꝛpoꝛe ſoluʒ in
vnũ habitant.Cales ſimiles ſunt iumen
tis deferentibꝰ vinũ.⁊ bibentibus aquaʒ
Quid enĩ ꝓdeſt dulce et amenũ religiõis
habere nomen. qͥd ſanctum deferre habi

ti.q̃d in ſacro habitare loco.qͥd caritatis

hae miniſteriũ.⁊ dulci acfuaui relicto vi⸗
no pietatis turbulentiſſimã detoꝛrente po
tare aquam murmursationis. Non igitur
murmurauerit.vt apoſtolica vtamur au
ctoꝛitate.ſicut quidam murmurauerũt.et
a ſerpentibus perierunt. quare a ſerpenti
busniſi qꝛ ſerpẽs venenoſus eſt · Et ois
qui murmurat in lingua tenet dyaboli ve
nenum. plures enim lingue hominũ doo
loſe.qᷓ; ſerentium venena inficiũt.Minc
apłs Jacobꝰ ait. Lingua inquietũ malũ
plena veneno moꝛtifero. murmuratiõis
petm̃ a deo ſꝑ abhoĩatꝰẽ deꝰ.vt aniiq ĩ le
ge ñ expectauerit ipſũ pᷣauctoꝝ moꝛtẽ eẽ

puniendum.quinimo ipſos viuentes ſue

murmurationis luere penas fecerit. Sic

Manam contra Moyſen frẽm ſuũ mur

muratẽ lep ꝑcuſſit. Sic choꝛe Dathan et
Abyron peſſũdebit. Sic eoꝝ complices

mactauit ſic omnes qui de terra murmu⸗
rauerunt pꝛomiſſionis ab hoſtibus ⁊ pe

ſtibus in deſerto deuotꝛati in eam intrare

minime potuerunt. Sic e celo miſit ignẽ
uoꝛauit murmurantium caſtra popu
li Iſrael.Sic rurſus in multitudine ma
Fima ignitos per apoſtolum pauloan⸗
te annotatos immiſit ſerpentes.vt mur⸗
muratoꝛes eoꝛum deuoꝛarent.ſi multis ⁊⸗
grauiſſimis plagis.que innumerꝭ exodo

⁊ alijs legis veteris libꝛis ſcribunt᷑ p⸗

pter eoꝛum murmurationem. Iſroheliti⸗
cum populum affecit. Merito igit᷑ iubet
pieceptoꝛ noſter.vt qui alicui pꝛefecti ſũt
miniſteno ſine murmure ſeruiant fratri⸗
bus ſuis . ne ipſi etiam in iram incurrant
ſummi dei.⁊ ineaſſum ferant omnes mini
ſterij laboꝛes.qui non ſoluʒ ipſi murmur
abhoꝛrere debent. ſed ne aljs murmuran
di pꝛeſtent occaſioneʒ. magnopere ſtude

ant. ne eis ſicut hebꝛaico illi populo cele &

D ſti cibo non contento ⁊ memoꝛi carnium
panis.cepe.vuarum piſciuʒ vVinmn Z aque
⁊ ſue miſerie immemoꝛi ſeruitutis ad den

trahendũ murmurandumq; nunc ð o.

nunc dłde Moyſe ⁊ AHaron. nunc deniq;
de alijs pꝛeſidentibus linguas relaxanti
mertto contingat.de quibus dixit pꝓphe⸗
ta cum non fuerint ſaturati murmurabũt
Jdcirco qui diſtribuendis rebus pꝛeſunt
dare non differant. ne quibus dare debet
murmurationis cauſa efficiantur: Sinc
peſtiferum murmurationis moꝛbum tot⸗
viribus ve monaſterio pellendum eſſe di
cimus.¶ Manq; murmuratoꝛes ⁊ detra⸗

ctoꝛes omnia bona in mala peruertunt.

Si enim ieiunas hipocritam. ſicomme
dis voꝛatoꝛem.ſi quieſcis pigrum. Siex
ercitio vacas inqu ietum. Si taces ſtul⸗
tum.ſi loqueris pꝛeſumptuoſum Si tua
erogas vane gloꝛioſum. Si non erogas

tiſtam. quia in abſtinentia pꝛecipuꝰ erat.

a demone nutriri dicebant Chꝛiſtum.

comedebat voꝛacem hominem ⁊ potato
rem vini appellabantquia natum cecum
iuluminauit. dixerunt eum a wo non eſſe

teauarum dicunt. Hinc Johannein bap

quia ſabbatum non cuſtodierat. illumia
toq; ceco maledixerunt. Eijcientẽ mo⸗
nium muto loquelam. ſurdoq; reddentẽ

auditũ blaſphemantes in Belcebub pn⸗/⸗

cipem demonioꝛum talia effeciſſe ſigna

aſtruebant. Jure igi ſuper Johannẽ pa

rens noſter inquit.Qð de nulla re magis
deum offendiſſe ille populus iudaic di⸗
ectus eſt. q; ↄtra deum murmurãdo⸗ Itaq;
⁊ iure factum eſt.vt tot tantiſq; fuerit fla
gellis aſſectus. Diſcat ergo non murmu
rare.qui male patitur.etiã ſi ignoꝛat.cur

mala patiatur.per hoc quiſq; ſe iuſte pa/
ti arbitretur.qꝛ ab illo iudicatur.cuiꝰ nũ⸗

qᷓ ſunt iniuſta iudicia.qꝙ ſi murmurãs in
noſtra fuerit congregatione.iuxta pꝛioꝛis
arbitrium. tam diu peniteat.qᷓ; diu culpe
eytet qualitas q;; peſtilẽs moꝛbꝰ hic ſit
cognoſcere affectantem de murmuratio
ne ad fratres ſuos cultoꝛes heremiĩ ſcri⸗
ptum non pigeat lectitare ſenmonem.

uguſtinus

bus petãtur:extra hoꝛam qui pe⸗
Cierit nõ accipiit

¶ Komentũ quinquageſimũ ¶ Ambꝛoſiꝰ

NO in libꝛo.quẽ vt AValentinũ de
coꝛreptione ⁊ gratia pᷣceptoꝛ no
ler inſcripſitquod ſemel lectũ eſt
nullo modo arbitremini inquit ſatis vo⸗
bis inoteſcere potuiſſe. ſi ergo fructuoſiſ
ſimũ habere vultis.non vos pigeat rele⸗

gendo habere notiſſimum. vt dilucidiſ⸗

ſime ſciatis quibus ⁊ qualibet queſtioni
bus ſoluendis atq; ſanandis non ibi hu
mana ſed diuina occunat auctoꝛitas.a q̃ᷓ
recedere non debemus.ſi volumꝰ perue⸗
nire quo tendimus.Frequens igitur di⸗/
uine ſeripture nobis debet eſſe lecrõ. quã
in hoc etiam pꝛeceptoꝛ noſter intendens
iubet ſingulis diebus certa hoꝛa codices
poſtulari duo quippe inſinnauit vt diebꝰ
ſcilʒ ſingulis et certa hoꝛa libꝛi petantur.
per alterum quotidianam lectionem ms⸗
dauit.per alterum rerum faciendarũ tem

pus diſtinxit.ne ſcilʒ ppter lectionem di
uinus cultus. oꝛatio. ⁊ cetera que opo-
tuna ſunt monaſterio impediantur.extra

Odices certa hoꝛa ſingulis dien

—

nsg

hoꝛ
gt.
omn
rei
Mnrv
glena
Aoen
is te
genet
ſecti
uen
duch
nlbe
tyels
ton
Niuln
loleen
pecep
valge⸗
mund
ſepꝛe
ſed et
lectio
quecn
d nor
lenus
am
Cpim

ſancrr
Puur

3“

Ed

b ie

ſiſ⸗
gue
nigt
lys
bus.
petl
Gcu
D
pimn
diſce
guti
encdi
elen
cos
Rerie
ſeff
ſeeſ

digan a,
nichſeuten
haani
ümumus
unnigu
6nahe
norddheeſt
enurmurgtio
baemiſon
ſenohen.

ei

wiglsd
aungu

(

u pcept
Hſenellecid
nut ſns vo/
—
osigentele
Ahecchn
nds Mun
EN
gnn.
üs

Jo. LxXxxXxVI

boꝛam vᷣo inquit.qui petierit ſon accipbi

at.⁊ quare.quoniam vt Salomon inqͥt.

omnia tempus habent alio enim tempoꝛ-)
re.celebꝛande ſunt miſſe.alio canonice de
cantande ſunt hoꝛe.alio manuũ ſunt exe/
quenda opera.alio reficiẽdi ſunt fratres.
alio ergo ſunt lectiones audiẽde my
nis tamen religioſoꝛum actio in hec tria
genera conſumitur.vtpote in oꝛationem
lectionem.⁊ operationem. Oꝛationeʒ.ad
quam omnis diuinus cultus tandem re
ducitur.ſuperius pꝛecepit dicens.· Hꝛato

nibus inſtate hoꝛis ⁊ tempoꝛibus conſti
tutisoperationem mandauit cum dirit.
vt nullus ſibi aliquid operetur. ſed om⸗/
nia incommuni fiant. Moc autem in lo

co lectionem inſinuauit. hec tria idcirco
pꝛecepit.⁊ magnopere alibi commenda-
uit. qm̃ nobis in monaſterio conſtitutis

valde ſunt neceſſaria.Ham per oꝛationeʒ
mundamur.hinc ſacerdos ad oꝛationem
ſe pꝛeparans euangelicaʒz non modo coꝛ
ſed etiam labia ſibi mundari pꝛecatur per
lectioneʒ inſtruimur.hinc Apoſtolus ait

quecunq; ſcripta ſunt ſcilicet vt legamul

ad noſtram doctrinam ſcripta ſunt.qua⸗
tenus per patientiam. et conſolationem
quam videlicet ex ſcripturaruʒ lectione.ꝑ

cipimus.ſpeʒ future beatitudinis habea
mus per operationem beatificamur.hinc

ſanctus pꝛopheta cecinit. Laboꝛes ma⸗
nuum tuarum. quia manducabis. beat?
es. ⁊ bene tibi erit· Itaq; frequenter. hoc

eſt quottidie ſaltem. vt nunc de lectione.

lectionem faciamus.¶ Mos qui religio
ſi ſumus legere debemus.tum quoniam.
quemadmodũ coꝛpus.ita ⁊ anima quo⸗
tidiana indiget reſectione. At vero nul⸗/
lus ſuau ioꝛ nulluſue iocundioꝛ anime ci
bus.vt a Lactantio inde falſa religione
pꝛeclare dictum eſt.qᷓ; cognitio veritatis.

q; quidem miruminmodum ſpiritus pant

lectiões.hinc etiam Marcus Cicero in
pꝛimo officioꝛum libꝛo ait.hominis mẽs

diſcenſio alitur.⁊ cogitatio ſemper aliqd
aut inquirit.aut audit.videndiq; ⁊ aud/

endi delectatiõe ducitur. Mincab Ariſto
tele ꝑipateticoꝛum pꝛincipe in his libꝛis
quos de anima inſcripſit ſciam eſſe ſalutẽ
ꝑfectionẽ.receptionẽq; intellectꝰ aſſertũ ẽ

inde fit vt oẽs homines.ſicut ſuam exoꝛ
ſus eſt ſapientiam.natura ſcire deſiderẽt.

——

omnes enim trabimur ad cognitionis et .

ſcientie cupiditatem.in qua quidẽ vt ra

tionem. Cicero adiecit excellere pulchtũ
putamus.labi autem ⁊ errare multum et
turpe dicimꝰ.um quoniam omnis ha
bitus ſalutifere doctuine.nõ niſi exactuuz
iteratione atq; frequentia gignitur ·Tuʒ
qꝛ cum ſapientia dei immenſa ſit.fine ca
reat.terminis non clauditurſine intermiſ
ſione in eius indagine laboꝛaꝛe debemꝰ.·
Lum qꝛ cũ mens noſtra in eius creatio/
nis exoꝛdio.nuda ſit.omni foꝛma deſtitu
ta.⁊ in oꝛdine intelligentiarum pura po
tentia.⁊ nõ niſi. ſi per nature viam gradi
mur.a nuncijs adipiſcatur exterioꝛibus.
longo tempoꝛe inſudare opus eſt. vt ſa⸗
na poſſit doctrina im bui.idcirco abbis.
qui pꝛoficere deſiderant.ſingulis diebus
eſt aliquid diſcendum. ea dere doctꝰ by
pocrates nos ſollicitos faciẽs dixit· Ars
longa:vita bꝛeuis.expenimentum fallax.

Ea que ſcimus minima pars eſt eoꝛum.

qui ignoꝛamus.contigit etiam ſepenume
ro pꝛopter hanc coꝛrectionem moꝛtalem
vt Aolato in phedrone inquit.vta moꝛi⸗
bus cupiditatibus.foꝛmidinibus.omni/⸗
fariãq; imaginibus multis deniq; nugis
a coꝛpoꝛe mens impleatur. Cõtingit etiẽ
nonnũq;.vt interioꝛes ſenſus obtuſi mi⸗
nus ſint ad referendum idonei. Cõtingit
vt fantaſia ⁊ memoꝛia ſpecierum intelli⸗
gibilium armarium quadam tegant᷑ nu/⸗
be.⁊ q;uis aduerſa diſpoſitione.vel ad re
cipiendas ſimilitudines laboꝛent.vel in
eisiretinendis labantur quo fitvt nõ faæ-
cile poſſit intellectus erudiri pꝛopter que
omnia exercitatione indiget non parna.
qua quidem conſumpta ⁊ eiecta rn bigi⸗
ne mentis clareſcat acies.quippe nemoẽ
tam rudis ingenio qui legendi conferen⸗
diq; excitatione perſpicax non fiat.quo
niam vexatio pꝛeparat intellectum.perin
de Ouidius cecinit.quid duriꝰ ſaxa. qͥd
mollius vnda.Dura tamẽ molli ſaxa ca

uantur aqua percontinuumſcʒ diuturnũ

gutte deſcenſum. ¶ Debemꝰ inſuper at⸗
tente vt intelligamus:quod legitur lectio
ni vacare.quoniam legere ⁊ nõ intelligen⸗
re.neſcio quid aliud ſit qᷓ; negligere·taliũ
autem.ſcilʒ non intelligentium lectio ſi⸗
milis eſt pſitaci.pice.coꝛui pꝛolationi.

bec enim humana verba pꝛoferũt.ſed qd

dicant intelligunt mĩme. ⁊ ſolum vt Per

ſius inqᷣt.magiſter artis ingenijq; largi⸗

toꝛ vent᷑ ad ea conanda mouet. Itaq; nõ

ad vocem non ad melodiã conſonantiã.

armoniãq; verboꝝ. vt demulceant᷑ aures
ſed ad veram ſanãq; carpendam ſenten/

tiam.vt repleant᷑ mentes.vacare debemꝰ
Hinc etiam de ſcripturis diſputanteʒ.vt
ad Damaſum pon.max.Hieronymꝰſeri/⸗
bit.nõ decet Ariſtotelis argumenta con⸗
quirere.ne ex flumine tulliane eloquẽtie

deducẽdus riuulus.nec aures quintilia⸗
ni floſculis excollende.aut declinatione

V mulcende.ſed pedeſtris ⁊ qtidiane ſimi⸗

litudinis.⁊ nulla lucubꝛatione redolens

oꝛatio neceſſaria eſt.que rem explicat.ſen
ſui ediſerat/æ obſcura manifeſtat. ¶. De
bemus qz; deuote legere diuine ſupplicã/⸗

tes maieſtativt noſtrarũ lectionum no/⸗

bis verum rectũq; ſenſum reſerare digne
tur.qm̃ non ſumus ex vobis tanqᷓ; ex no

bis ſufficientes.vt Apłs inquit.aliquid
excogitare.ſed ſufficientia noſtra ex deo ẽ
Perinde parens noſter gloꝛioſiſſimꝰ re⸗
cte obiurgat phos.qui eůᷣ
ri cognitionẽ pꝛopꝛio ſe fuiſſe adeptos in
genio:ꝑinde virtutem eſſe qualitatẽ men

tis.quam deꝰ in nobis ſine nobis infſun
Adit optime in encheridion definiuit.quo

fit.vt ad ſacre ſcripture cognitionem opꝰ

ſitintima compunctione. potiꝰqᷓ; pfunda

inueſtigatiõe.ſuſpirijs.qᷓ; argumẽtis.cre
bꝛis gemitibus.qᷓ; copioſis argumenta⸗
tionibus.lacrimis.qᷓ; ſententijs.oꝛatiõe
q; lectiõe.gratia lacrimaꝝqᷓ; ſcientia lit⸗
terarum celeſtiũ potius contemplatione.
qᷓ; terreſtrium occupatione.ſpiritꝰ eleua⸗
uatõne.potiꝰqᷓ; chartaꝝ reuolutõe.Hinc
beatꝰ? Gꝛegoꝛius in cõmentarijs ſuꝑ Eze
chielem inquit . q̊ legentis ſpiritus tendit
illuc diuina eloquia eleuant᷑.qꝛ ſi in eis
altũ qͥd videndo ⁊ ſentiendo q̃ſieris.hec
ead em ſacra eloquia tecũ creſcunt. ⁊ tecũ
in altioꝛibꝰ aſcendunt.ꝑinde ſi vadũt ani

malia ad vtilitatem. ſi ſtant ad cuſtodiaʒ

ſui ſi eleuant᷑ ad contẽplationem dei.⁊ ro
te ipſe pariter vadunt.ſtant ⁊ eleuant᷑.qꝛ
queſita ſacra lectio talis inuenit᷑.qualis ⁊
fit ipſe a quo queri᷑.Ad actiua:u vitã pi⸗
ficiſcenis ambulant tecum.ad ĩmobilitatẽ

atq; conſtantiam conſcẽdiſti:ſtant tecum

ad contemplatiuã vitam ꝑ dei gratiã per

ati crediderũt ve

nenuti volant tecum. ¶ Debemdetiam le ſ
ctiones ⁊ ſtudiuʒ noſtrum nõ ad inanem
mundi gloꝛiam.non ad rerum terrenarũ
lucrum.ſed ad noſtre mentis ſalutem di
rigere.qm̃ ſi ſecus faceremꝰ.etiam ſi eua/
deremus peritiſſimi. apud deũ ſtulti cen

ſeremur· Debemꝰ tandeʒ diligenter ad

ea legenda dirigere aĩim. que nõ fabulas
poetaꝝ.non inhibitas ſuꝑſtitiones genti

lium.nõ vagationem mentiũ.ſed dei lau

dem.chꝛiſtiane fidei defenſionẽ.habende
Deuotionis incitamentum.⁊ oĩia demum

documenta ſalutis cõcernunt.hec autem
ſunt diuini canones.ſacroꝝ doctoꝝ int᷑/

pꝛetationes.⁊ oĩm deniq; geſta ſanctoꝛũ

MNempe per hoꝝ lectionem.quid cauere.
qͥd pꝛoſequi.quoue tendere debeamꝰ di⸗

ſcimꝰ. Hinc ſanctꝰ Dauid.cecinit.luceræ-

na pedibus meis verbũ tuum.⁊ lumẽ ſen
mitis meis. Per hoꝝ lectioneʒ.humana

diuĩaq; no bis reſerant᷑ arcana · nihil enĩ

grãmaticꝰ aꝑte coniungit.nihil rethoꝛicꝰ
recte ſuadet.nihil dyaleticꝰ acute diſcer⸗

nit. Hihil geometra menſurat.nihil arith

metricꝰ numerat.Hihil aſtrologꝰiudicat
Nihil pꝛoſpicit vidualis. Nihil delectat
muſicꝰ. Nibil ſanat medicus. Nihil natu
re pandit phus. Hihil economicꝰ. Hihil
ethicꝰ?. Nihil deniq; politicꝰ.⁊ artifex qͥ/
cũq; docet.qð ſacram doctrinam pꝛetere
at. Hinc beatus Hieronimꝰait.qð medi

coꝝ eſt ꝓmittunt medici.tractant fabꝛilia

fabꝛi:ſola ſcripturaꝝ ars eſt.que ſibi paſ⸗
ſim oẽs vendicat: Pnde vt eiꝰ ambituz
pauciſſimis luſtrẽ.ſi illos noſcere cupis.

quibus diuina tradunt᷑ pᷣcepta. Lege li⸗

bꝛum Geneſeos.in q̊ recipientium legem

generatio deſcribit᷑. Si ipſa vis ſcire pꝛe

cepta · Exodi volumẽ legas: Si pᷣceptoꝛẽ

obſeruantiam diſcere affectas. Leuiticũ
vbi eccleſie ſtatuunt᷑ miniſtri adiſcas. Si

idoneos legis cupis ſcire executoꝛes.HNu

meri ſcias libꝛum ĩ q̊ infirmi a foꝛtioꝛibꝰ
decernũt᷑· Si anhelas leg obſcuros ſol⸗
uerenodos. Deutronomiũ legito.ĩ q̊ ob
ſcura. legis dubia declarantur· hucuſqq
Moyſes.hucuſq; Pentatheucus. de q̊
ad Paulinum beatꝰ Hieroꝰ. ita ſcribit.
Manifeſtiſſima eſt Geneſis in qᷓ de crea
tura mundi.de exoꝛdio generis humani
de diuiſione terre.de confuſiõe linguarũ

cum de deſcẽſione vſq; ad Egytũ ſenbi⸗

enen
o nnnen
aunimenni
Nsſalnten
deüſlni
Dgnn
gbenöſnte
Mthnten
Wriſeda
maoudemn
mnhe Wen
enquidaden
gedehenn
1 adnd un
worezhunan
ran Nhlai
adinhd

me aante dian

abhie
ſroloc wa
⸗Boidelen
as. Hblnann
oni
Ncaanie;
oonnampe
ban Hen
cnuant
ceſici
eneimdr;
Eind
fpcgea⸗ /
nnnie

Jo.

tur hebꝛeoꝝ. patet Exodꝰ eum decèm pla

gis.cũ decalogo.cũ miſticis diuiniſq; pᷣ⸗

ceptis.in ꝓmptu eſt leuiticꝰ liber. in quo

ſingula ſacri ficia.iĩmo ſingule peneſſilla⸗
be ⁊ veſtes Naron ⁊ totꝰ oꝛdo Leuiticuſ
ſpirant celeſtia ſacra. Numeri vᷣo non ne
rotius arithemetrice ⁊ ꝓphetie balam et

qluadragintnauaꝝ manſionũ ꝑ heremũ

miſteria ↄtinent᷑. Deuteronomium vero
ſecunda lex ⁊ euangelice legis pᷣfiguratõ
Nonne ſic ea hʒ q̃ pꝛioꝛa ſunt.vt tnñ noua
ſint om̃ia de veteribꝰ. Hucuſq; igit᷑ pᷣma
ꝑs eſt ſcripture veteris teſtam̃ti.q lex ap/
pellat᷑ pꝛeceptoꝛuʒ.¶ Altera ꝑs ſcripture
antiq̃ legis hiſtoꝛia.ſ.exemploꝛũ eſt. In
qua pᷣmo pᷣlatoꝝ.ſubinde ſubditoꝝ ↄtem
plari exempla poteris. Nam ſi noſſe deſi
deras. q̊ pacto pᷣlati ſubditos ſuos diri⸗

gere in finẽ debeant Joſue libꝛum legito

vbi Jeſus naue typum dñi non ſolum in
geſtis.verumetiã in noĩe pꝛefert.trãs ioꝛ

danem hoſtiũ regna ſubuertẽs. diuidẽs

terram victoꝛi ppło.⁊ per ſingulas vꝛbes
vitulos.montes fiumina.toꝛrentes atq;
finia.eccleſie celeſtiſq; Mieruſalem ſpiri
tualia regna deſcribens in eſideratam ꝓ
miſſionis terram ſubiectum ſibi ppłm dei
ↄdurxit.ſi lites rixas.cõtentioneſq; ppłi ⁊
ſoluere ⁊ paccare aues:intuere.iudicum
libꝝ.in q̊ ob eam gram diuerſoꝝ iudicuʒ
deſcribitur inſtitutio· Si infoꝛmare ⁊ in⸗
ſtruere ſubditum optas. libꝝ Ruth addi
ſcas ĩ quo habes quõ Meemi infoꝛmauit
Ruth.quatenꝰ h̊ in veꝝ ↄiugiũ iungeret᷑

Ruth inſuꝑ moabit Eſaie explet vatici

nium dicentis. Emitte agnũ dñe.dñato
rem terre.de petra deſerti ad montezʒ filie
ſyon. Samuel in heli moꝛtuo.⁊ in occi⸗
ſione Saul.vt inqͥt Mieronymꝰ.vetereʒ

legem abolitã mõſtrat.poꝛro in Sadoch
atq; Dauid noui ſacerdotij · nouiq; im/

perij ſacr̃a teſtat᷑. Si aũt ſcire optas.quõ
reges a coꝛꝑalibꝰ bellis tueant᷑ populum
habes libꝛos regũ. Si vᷣo quõ a ſpiritua
libꝰ pugnis vefendant᷑ ſubiecti. Macha
beoꝝ leges volumen.ſi diruta tam coꝛꝑa
lia q; ſpiritualia cupis reficere Heemias
Heſdraſq; adiutoꝛes conſolatoꝛeſq; ti⸗
bi aſſint. Hi em̃ templum inſtaurant mu
roſq; extruunt ciuitatis. Si quõ pᷣſiden
tes in ſecundis aduerſiſq; rebꝰregi ſecło
rum immoꝛtali ⁊ inuiſibili deo firmi᷑ ad/

ti ꝑs tertia.

LXXVII

herere debeant intelligere anhelas. Job
patientiã conſtantiãq; meditare.Si qũo
in aduerſis patientiã · in periculis foꝛtitu
dinem. ⁊ in ꝓſperis beniuolentiã ſubditi
habere debeãt.ſcire concupiſcis.edoceris
quidẽ per Cho biamqͥ cecitatem patient

ſuſtinuit.ꝑ Judith q̃ cõſtans ⁊ periculis

ſe exponẽs hoſtẽ interfecit acerrimũ. per
Heſter.q̃ ſublimata.⁊ popło ſuo beniuo⸗
la in eccleſia tido populũ liberat de ꝑicu
lo.⁊ interfecto Aman.qui interpꝛetat᷑ ini
quitas partẽ cõuiuij ⁊ idem celebꝛem mit
tit impoſteros.hucuſq; ꝑs ſcða veteris te
ſtamenti.¶ Certia ꝑs que in monendis
hoibus continet ſapientiã.in generalem
ſpecialẽq; conſumit᷑ admonitionẽ.gene⸗
ralis quidẽ habet᷑ in libꝛo eccleſiaſtici.vbi
vniuerſi cuiuſcũq; ſtatꝰ monent᷑ſperia
lis altera ad pꝛelatos. altera ad ſubditos
ſpectat.pꝛelatoꝝ autem admonitio eſt.vt
ſeruare iuſticiaʒ debeant.qð Salomon ſi
eũ recognoſcimꝰ auctoꝛem.in libꝛo edo⸗
cuit ſapientie.in q̊ dicit. Diligite iuſticiã
vos qui iudicatis terram.ſubditoꝛũ mo/⸗

nitionem trifariã dicimus. zq; alia ẽ in
cipientiũ. hoc pacto ꝓuerbia ad paruu⸗

los directa edidit.Alia pficientiũ.eo mõ
eccleſiaſtes libꝝ confecit.in quo pficien/⸗
tes viros monuit tꝑaliũ relinquere vani
tatem. Poſtrema ꝑfectoꝝ eſt.ſi cãtica can
ticoꝝ cecinit.vbi viri ꝑfecti in contempla
tionibꝰ erudiunt᷑.ꝑinde Hieroꝰ.ſicut vi
ſanctiſſimꝰ ita eloquentiſſimꝰ ait Salo⸗
mon pacificꝰ ⁊ amabilis deũ moꝛes coꝛ⸗
rigit.naturã docet.eccleſiã iungit ⁊ xpᷣm.
ſanctaꝝq; nuptiarũ dulce canit epithala
mium Hucuſq; ſcripture veteris teſtamẽ
uarta pꝛophetarum ſcilz
continens vaticinia ſequit᷑ partimur autẽ
ipſam in eã.que de tam capite qᷓ; de mẽ⸗
bꝛis eſt.ſic Dauid ſimonides noſter xpᷣm
lim pꝑſonat:⁊ in dechacoꝛdo pſalterio ab
inferis excitat reſurgenteʒ:⁊ cũcta que ad
ſalutem ſuoꝝ ſpectant mem bꝛoꝝ.tonanti

ſpiritu decantat.⁊ in eam que de chꝛiſto

capite pꝛincipaliter extat.hec autẽ aut in/

carnationis indicat puritateʒ.ſic Eſaias

intonuit.Ecce virgo concipiet ⁊ pariet fi-
lium ⁊ vocabit᷑ nomen eius Emanuel.q̊
in hac ⁊ in cunctis alijs nõ pꝛophetiam.
ſed euangelium texere videtur. Aut paſ⸗
ſionis deſcribit acerbitatẽ ſic HNieremias
DW m

vaticinatꝰ dicens.Ego quaſi agnꝰ mana/

ſuetus qui poꝛtat᷑ ad victimam.Aut aſcẽ

ſionis nunciat ſublimitatem.ſic &zechiel

aquilam grandem magnarum alaruz vi

dit. Aut finalis equitatis inſinuat retriꝰ

butionem.ſic a Daniele ſancto dictum ẽ
Aperti ſunt libꝛi.⁊ iudicati ſunt moꝛtui.
ehis que ſcripta erant.⁊ in eam tandeʒ
que de mem bꝛis maxime eſt.ſic Oſe. Jo

heł.Amos.Abdie. Jone.Michee. Haũ

Abachuc. Sophonie. Ager. Zacharie.
Malachieq; habes vaticinia.in quibus
filioꝛuʒ Iſrael opem pꝛedicunt᷑.hucuſq;
teſtamentum vetꝰ. am nouum ſeq̊rn
tur cuiꝰ pars vna in quatuoꝛ euangelia
velut in quatuoꝛ flumina partita oꝑa de
ſcribit redemptoꝛis qui cum verus deus.
verꝰ homo.verus ſacerd os veruſq; rex ex
titerit.iure afflatu quodam ſpiritu ſancti
hoc quatuoꝛ de chꝛiſto quatriga domini
omni manifeſtauit creature. Hanq; Jo⸗
hannes deitatemeum alte intonuit. In
pꝛincipio erat verbum. Matheus huma
nitatem.cum liber generationis ieſu chꝛi

ſti filij dauid exoꝛſus eſt.Lucas ſacerdo

tium.cum incepit.fuit in diebꝰ Herodis
regis ſacerdos.Marcus regalem reſur⸗
rectionem: cum a mugitu quaſi leo exoꝛ⸗
diret᷑ dicens. Ego vox clamantis in de⸗
ſerto:cſcripſit.Altera pars apoſtoloꝛuʒ
alioꝛumq; electoꝛum geſta miracula.pꝛe

dicationes.monitiones.ac viſiones enu

merat. De quibus ita ſcribit Hieronymꝰ
MPaulus apoſtolus ad ſeptem ſcribit ec⸗/
cleſias. Octaua enim ad hebꝛeos a ple⸗/
riſq; extra numerum ponit᷑.Cimotheum
inſtruit ac Cytum:⁊ Philomonẽ.actus

apoſtoloꝛum nudam quidem euident᷑ ſo
naret hyſtoꝛiaʒ ⁊ naſcentis eccleſie infan
tiam texereſed ſi nouerimꝰ ſcriptoꝛem eo

rum Lucam eſſe medicũ.cuius laus ẽ in

euangelio.animaduertimꝰ pariter om̃ia
illius anime languentis eſſe medicinam.

Jacobꝰ. Petrus. Johannes. Judas ſep
tem epiſtolas ediderunt.tam myſticasqᷓ;

ſuccinctas ⁊ bꝛeues.parit᷑ ac longas.bꝛe⸗

ues in verbis.longas in ſententijs.vt ra⸗

rus ſit. qui non in earum excutiat lectio
ne. Apocalypſis Johãnis.tot habet ſa⸗

cramenta quot verba. Et parum inquit

dixi.⁊ pꝛo merito voluminis omnis lauſ
inferioꝛ eſt. In verbis ſingulis multipli⸗

ces latent intelligen tie · ¶ Ecce q; bꝛeuiſ a
ſime ſacre ſophie diſtinctiones.non dico
compꝛehendimꝰ.ſed quatulacũq; ex par
te generice tetigimus: ſingulares autem
eius partitiones miſteria ſacra ſen ſus lit
teralem vtpote moꝛalem tropoligicum et
anagogicum.fructus.dulcedines. ame⸗
nitates.amplitudinem.pꝛofunditatẽ.cel
ſitudinẽq; eius quis explicaret. pꝛofecto
nulla vis humani ingenij. nulla lingua
moꝛtalis.nulla creata facultas.nulla de
niq; finita potentia eius vel compꝛehen
dere vel narrare vel penetrare poſſet im/
menſitateʒ.Teſtes ſunt quatuoꝛ illa ma⸗-
xima eccleſie luminaria· Auguſtinꝰ. Hie
ronymus.Ambꝛoſius.⁊ Gꝛegoꝛiꝰ. Ce⸗
ſtes ſunt Oꝛigenes. Dyon:iſius.Hilan.

Cipꝛianus.Chꝛiſoſtomus. Cirillꝰ. Eu
ſebius. Iſidoꝛus: Beda.Athanaſiꝰ. La

ctantius. Boetius. Caſſiodoꝛus.Ricar
dus:Bernardus.Hugo.Teſtes deniq;
ſunt omnes ſcholaſtici doctoꝛes.e quoꝝ

omnium mentibus q;q; multa multipli/
ciaq; pꝛo eius interpꝛetatiõe milia libꝛo/
rum emanauerint volumina.non tamen
eius potuerũt exhaurire abyſſum Ha⸗ b

q; hoceſt illud mare magnũ ⁊ ſpacioſum
⁊ ĩpertranſibile fretum in quo ſunt repti
lia animalia puſilla magna.quoꝛũ non
eſt numerus.hoc eſt illud virentiſſimum
pꝛatum.in q̊ roſe foꝛmoſiſſime.viole ame
niſſime.lilia fragrantia.⁊ omniũ floꝛũ ge

nera ſemꝑ redolent.hec eſt illa voluptat⸗

paradiſus.in q̃ eſt omne lignũ pulchꝛuʒ
viſu.⁊ ad veſcendum ſuaue.Zignũ etiaʒ
vite in medio paradiſi.Lignũ ſcientie bo
ni ⁊ mali.equa fluui ad ipſam irrigandã
in quatuoꝛ capita diuiſus egreſſus ẽ.qm̃
omnis ſacre pagine tractatꝰ. aut de ſim⸗
plici ĩmoꝛtali.vᷣo vno ⁊ trino ⁊ deo.aut

de pura creatura.aut de rpᷣo deo ⁊ hoĩe

aut de ſacramẽtis.pꝛeceptis.alijſq; eiꝰin

ſtitutis eſt. Et iõ in ſcriptuns ſanctis di⸗
citur.ſpiritꝰ ſapiẽtie multiplex.eo ꝙ mul

ta.vt inquit Auguſtinꝰ. in ſe habeat.⁊ q̃
habet ipſe eſt.⁊ ea oĩa vnꝰ ille ſunt.Neq;
enĩ multe.ſed vna ſapientia eſt. in q̃ ſunt
infiniti quidã eiq; finiti theſauri rerũ in/
telligibllium.in quibus ſunt oẽs muiſibi
les atq; incõmutabiles rationes reꝝ etiã
inuiſibilium mutabiliumi. que per ipᷣm

facta ſunt. Mec eſt igitur ille ſplendoꝛ ce

Ere zi
Oneggand
ncungn
mulcinſis
Nantigume
dulgines, mer
Pofmncenie
mi Min
Aunt n
enge doſe n
guaallun
Bngnſin he
wr Ln
mlus hiint
s CNI E
ſochus Hin
S
min

—22.1

Giinhden
znci
õ
ud aaſinmn
ciſr en
mifgig⸗
S
S
giſanen
gantnen
laseptſie/⸗
– mwadt
nmin

Jo. LxXxXVIII

leſtis gloꝛie.in q̊ omnis viſibilis atq; in⸗
uiſibilis cognoſcit᷑ natura.nam quicquid
de deo. de angelis. quicquid de celoꝝ oꝛ
bibus planetis: Sideribuſq; eoꝝ effecti⸗
bus atq; influentijs.de elementis.de ꝑ⸗
fectis imꝑfectiſq; coꝛpoꝛibꝰ. de interioꝛi
exterioꝛiq; homine.de mũdi plag clima
tibus.regionibus.de inferno.limbo.pur
gatoꝛio: de vtroq; paradiſo terreſtri atq;
celeſti.⁊ deniq; de his omnibꝰ.que in il/

lis gerunt᷑ ⁊ continent᷑ eedaſene

hec ſola ſapientia cõplectitur. ¶ erinde
ipſa in eccleſiaſtico inquit. Ego girũ celi
circuiui ſola.⁊ ꝓfundũ abyſſi penetraui.
⁊ in fluctibꝰ maris am bulaui.⁊ in oĩ ter/⸗
ra ſteti ⁊ in omni populo.⁊ in omni gẽte
pꝛimatũ habui.⁊ oĩm excellentium ⁊ hu
miliũ colla pꝛopꝛia virtute calcaui. Hinc
ſapiens ipſe omniũ rerũ que ſunt ſcientiã
veram.vtpote diſpoſitionem oꝛbis terra⸗
rũ ⁊ virtutes elementoꝝ mitium. Conſu
mationẽ ⁊ medietatem tempoꝝ · Niciſſi/⸗
tudinũ ꝑmutationes.⁊ moꝝ mutationẽ.
Diuiſiones tempoꝝ.anni curſus.Et ſtel
larum diſp oſitiões.naturas animalium.
æ iras beſtiarũ. AUim vẽtoꝝ.⁊ cogitatio⸗
nes hoĩm.differentias virgultoꝝ.⁊ vir⸗
tutes radicũ.⁊ quecũq; ſuntabſconſa ab
oĩm artifice ſe gioꝛiatur per ſapientiã di
diciſſe in qua.vt inquit. eſt ſpiritꝰ intelli⸗
gentie.ſanctꝰ. Anicꝰ.multiplex.ſubtilis.
Diſſertus.nobilis.incoinquinatꝰ.certus
ſuauis:amans bonũ.acutus.qui nihil ve
tat benefacere.humanꝰ.benignus.ſtabi⸗
lis.certus.ſecurꝰ.oẽm habens virtutem.
omnia pꝛoſpiciẽs.⁊ qui capiat oẽs ſpiri
tus intelligibiles.mundꝰ.ſubtilis. omni
bus enim mobilibꝰ mobilioꝛ eſt ſapiẽtia.
Attingit autẽ vbiq; pꝛopter ſuã mundi⸗
ciam. Vapoꝛ eſt eni virtutis dei. ⁊ ema⸗
natio eſt quedam claritatis oĩpotẽtis dei
ſincera. Et ideo nihil inquantũ in eã in⸗
currit.Candoꝛ eſt eni lucis eterne. ſpecu
lum ſine macula. Dei maieſtatis.⁊ ima⸗
go bonitatis illiꝰ.Et cum ſit vna · oĩa po
teſt. Et in ſe permanens oĩa innouat.łꝑ
nationes in aĩas ſanctas ſe trãſfert.Ami
cos dei ⁊ ꝓphetas cõſtituit. Neminẽ enĩ
Diligit deꝰ.niſi eũ qui cum ſapiẽtia inha⸗
bitat:Eſt enĩ hec ſpecioſioꝛ ſole.Et ſuper
omnẽ diſpoſitionẽ elrun Aue com/
ꝑata inuenitur poꝛ.illi eni ſuccedit nox.

Sapientiã autẽ non vincit malicia.At/⸗
tingit ergo a fine vſq; ad finẽ foꝛtiter. et
diſponit omnia ſuauiter. Tot ac tantis
hec noſtra ſapiẽtia ſolet extolli pꝛeconijs
vt nonnũqᷓ; in laudes increate ſapieniie
incidam?τ hoc ideo. quoniam huiꝰ no/
ſtre illa motrix eſt in bumana mente ad
agendum. Et q;q; huius illa ſit autrix.

vtriuſq; tamen idem eſt obiectum.idẽ fi⸗

nis.Et ꝙ pares videntur effectꝰ. At ad
illam per hanc recte inſtructi conſcendi⸗

mus.⁊ ſi per illam dumtaxat hanc valea

mus adipiſci.Ob eam rem Au guſtinꝰ in

prꝛeclariſſimo de trinitate volumine inq̃t
Scientia noſtra chꝛiſtus eſt. Sapientia

quoq; noſtra idem chꝛiſtus ẽ.ipſe nobis
fidem de rebus tempoꝛalibus inſerit.ipᷣe

Dde tẽpoꝛalibus exhibet ventatẽ. per ipſuz

pergimus.ad ipſum tendimus.per ſcien⸗
tiam ad ſapientiam.ab vno tamen eodeʒ

chꝛiſto non recedimꝰo. in quo ſunt omnes

theſauni ſcientie ſapientie abſcõditi · nõ
ergo ſat eſt. vt credidere philoſophi.ad
ſapientie complementum humanarũ ac
diuinarum rerũ habere cognitionem.ni⸗

ſi ex illa per pietatem increate vniamur ſa

pientie.⁊ beati fiamus.hinc in libꝛo Job
ſcribit᷑· Ecce pietas eſt ſapientia.⁊ abhac
vtiq; nomẽ accepit.quoniam a ſapoꝛe ſa
pientia dicitur. Hinc Auguſtinus in li/
bꝛo de ſpiritu anima eam amoꝛem ſa
poꝛẽ eſſe boni deſcribit. Et ĩ libꝛo de aca
demicis eam humanarũ diuinarũq; re⸗
rum que ad beatã vitam pertinent ſcien⸗
tiam definiuit· Et qm̃ diuine ſcripture he
omnes conueniũt pꝛopꝛietates iure ſibi
nomen vendicat ſapientie.¶ Mã vt in li⸗
bꝛo de doctrina chꝛiſtiana inquit Augꝰ.
Quicquid hõ extra hanc didicerit ſi no⸗
xium eſt hic danat᷑. Si vtile eſt hic inue⸗
mnitur. Et cũ ibi quiſq; iuenerit omnia.q̃
vtiliter alibi didicit. multo abũdantiꝰ ibi
inueniet ea que nuſq; alibi iuenire potuit
Etenim hic philoſophica eſt. qm̃ vt ali⸗
bi dicit. omnes omniũ naturarum cauſe
mũdo creatoꝛe ſunt.hic ethica.qm̃ bona
vita ⁊ honeſta nõ aliunde foꝛmat᷑ qᷓ; cuʒ
ea que diligenda ſunt.⁊ quẽadmodũ di
ligenda ſunt diliguntur. hic eſt deꝰ ⁊ pxi⸗
mus.Mic logica.qm̃ veritas lumẽq; ani⸗
me rationalis nõ niſi deus eſt. Mic etiaʒ
laudabilis rei publice ſalꝰ neq; enĩ opti⸗
m 2

me cuſtoditur ciuitas niſi fundamento

⁊ vinculo fidei.firmeq; ↄcoꝛdie.cum bo⸗
num ↄmune diligit. q ſummum atq; ve
riſſimum deꝰ eſt que inſuper diſputatio⸗
nes.que lr̃e quoꝛumlibet philoſophoꝛũ.
que leges quarum libet ciuitatum. Duo⸗
bus em̃ pꝛeceptis ſunt ↄparanda. ex qui
bus chꝛiſtꝰ dicit legem totam pꝛophe/⸗
tas dependere. diliges dũm deum tuũ ex
tota anima tua ex toto coꝛde tuo:⁊ ex to⸗
ta mente tua.⁊ pꝛoximum tuum ſicut te⸗
ipſum.
nus.⁊ oẽs in ſe hʒ delitias. NHempe qͥcqͥd

volueris ex ſᷣmone diuimno naſcit᷑ ſicut de

manna tradunt iudei.qð qn comedebant
pꝛo vniuſcuiuſq; voluntate ſic ſapiebat
in oꝛe.⁊ ſicut illud panis angeloꝝ omne
in ſe habens delectamentum dictꝰ eſt.ita
2 ſacra ſcriptura liber vite. in q̊ͥ omnia cõ
tinent᷑ arcana ci.cuiꝰ oꝛigo eterna. cuiꝰ
eſſentia incoꝛruptibilis.cuiꝰ cognitio vi/⸗
ta intermina bilis:cuis ſcriptura indele
bilis.cuiꝰ inſpectꝰ deſiderabilis.cuiꝰdo/⸗
ctrina infallibilis.cuiꝰ ſcia dulcis.cuiꝰ ꝓ
funditas inſcmita bilis. cuiꝰ ꝓba innume
ra bilia.vnum tñ verbum omia.quid plu/⸗
ra.h̊ in libꝛo quicqͥd docet᷑ veritas eſt qͥe
quid pꝛecipit᷑ bonitas.quicqͥd ipꝛomittit᷑
felicitas.nam deꝰ vᷣitas eſt ſine fallacia.
bonitas ſine malitia.felicitas ſine miſe/
ria.querit᷑ quicqͥd eſt qð in hac vita virũ
ſapientem teneat.⁊ inter pꝛeſſuras ⁊ tur⸗
bines mundi equo animo manere ꝑſua/
det id pꝛimũ ſanctaꝝ ſcripturaꝝ medita⸗
tionem beatꝰ Hieronymꝰ eſſe arbitrat᷑.
pꝛopterea metriadi inqͥt.diuinas ſcri⸗
pturas ſepiꝰ lege. imo de manibꝰ tuis ſa
cra lectio nunq; deponat᷑.ſcio in ſcriptur⸗
diuinis. ꝑ quas ſolas potes plane dei in
telligere veritatem pꝛohiberi quedam.pᷣ⸗
cipi quedam. cedi aliqua ſuaderi nõnul
la pꝛohibent᷑ mala.pꝛecipiunt᷑ bona.ↄce

dunt᷑ media.⁊ ſuadent᷑ ꝑfecta.¶ Mꝛopte

rea beatꝰ Gregoꝛiꝰ ſuꝑ eʒechielem inqͥt.
Sacra ſcriptura oſtendit ſtaturam ſuam
in edificatione moꝝ oſtendit altitudineʒ
in ꝓmiſſione pꝛemioꝝ.oñndit hoꝛribilem
aſpectum in terroꝛibꝰo ſupplicioꝝ. Recta
eſt em̃ in pꝛeceptis · Alta in ꝓmiſſis.hoꝛ⸗
rbilis in minis.pꝛopterea etiam beatus
Ambꝛoſiꝰ.ĩ libꝛo de Caym ⁊ Abel iubet
vt celeſtiũ ſcripturaꝝ eloquia diu texere.

Pinguiſſimꝰ eſt igit᷑ ᷣmo diui

ac polire debeamꝰ toto animo coꝛdeq;
vꝓᷣ̈ſantes.vt ſucꝰ ille ſpiritualis cibi in oẽs
ſe venas anime diſſundat.quoniam ni/
hil in hac vita dulcius ſentitur.nihil aui⸗
dius ſumitur.nihil ita mentem ab amoꝛe
mundi ſeꝑat.nihil ſic animũ contra tem
ptationes roboꝛat.nihil ita hominem ex⸗

citat adinuat ad omne opꝰ. ⁊ ad omnẽ

la boꝛem ſicut ſanctarum litterarũ medi⸗
tatio. Ideo merito beatus a ſancto pꝛo⸗

pheta dicitur.qui in lege domini medita

bitur die ac nocte.⁊ huius ſancte medita
tionis pꝛemium magnum inſinuans pꝛo

ſe ad dñm ait. Neniant mihi miſeratöes

tue ⁊ viuam.qꝛ lex tua meditatio mea eſt

Et ideo vt ſic audacter cum eo.vt nobis

miſereatur.⁊ vitam largiatur eternam po
ſtulare valeamus fratres mei eum in me⸗
ditatione ⁊ obſeruatiõe diume legis imi
tari totis viribus ſtudeÄamus.¶ed di
cet ex vobis aliqs.ecce ignarns ſuʒ.Aliꝰ
infirmus ſum. Alius.non lʒ in bibliothe
cam adire.Alius.publicis rebus ſum de
tentus.⁊ eo pacto a lectione ſanctarum
ſcripturarum ⁊ ab earum ſe retrahunt me
ditatione. Quibus dicitur. ꝙ neq; in va

litudineneq; ignoꝛantia.neq; quibuſuis
occupationibus tolli poteſt.ꝙ oꝛationeʒ

dominicam ⁊ ſymbolum non repetant.⁊
quoniam deus dederit non contemplen
tur.hoc ſi fecerint ſacrarum litterarum le
ctiones compotes ſient.quoniam omnis

latiiudo ſcripturarum in oꝛatione domi

nica.⁊ in ſym boli bꝛeuitate concluditnr.
Et q;q; omnium ſtudioꝛum noſtroꝛũ
diuina ſapiẽtia finis ſit.et in ipſa omniũ
cognoſcendamm rerum ſic ratio refulge

at.vt quicũq; eam perfecte poſſideat oim

rerum pleniſſimam habeat notitiam. nõ
tamen liberalium artium.vt quidam oba⸗
ſtinati in pꝛopꝛio ſenſu pꝛoterue defen⸗
dunt.eſt ſtudium ſuperuacaneum. qno⸗
niam ſublimis ⁊ gloꝛioſus deus omnes
alias ſcientias vt huic famulentur.ſintq;
eius pediſeque ⁊ miniſtre humanam do⸗
cuit mentem.quibꝰ tãq; quibuſdam gra⸗
dibus ad hanc velut omniũ ſcientiarum
reginam poſſit aſcẽdere. Neq; omnes ſu
mus apoſtoli.vt per ſpiritumſanctũ mox

repleri mereamur. Heq; omnes Auguſti

nus.qui in nulla ſcientia:/niſi deum co⸗
gnouit pꝛeceptoꝛem. Opus eſt igitur· vt

—

— – — – 9 ——, S

lshe Dõ
conun U
r gthlg
nenchenar
oi
honnenn
Naddonn
mmi wedi⸗
1nao
onian edt
Slaodenet
nninuunspn
mbinſanmis
rereick
me. cns
nr amnd
neicuminnen

unsſaz. B
zhubehroche

sicdusſunde

noveſmanne
etemnbuntne
N
ec buins
teſt qine
non ſehen
on contengel
müunerame
wonumoms
dto

mranchi,

deun ſobei
an oNn
Lennno wie
eeſetin
Nendotnn /7
unun.
isdens onns
mnianniNh
Gebunmande,

n den
usCSedd

1

5
1

2

iuxta noſtri ingenij imbecillitateʒ in adi

piſcendis ſcientijs manducamur. vt.ſ. de

ſcient ia. ad ſeientiam e munerib ad fon

tem muneꝝ. de radijs ad lucem Duigin-

q; radioꝛum. de creaturis ad creatoꝛem
pꝛoficiſcamur.qm̃ · vt Apoſtolꝰ ait.inuiſi

bilia dei a creatura mundi ꝑ ea que facta

ſnnt intellecta cõſpiciunt᷑. ſempiterna q̊ʒ

virt eius ⁊ diuinitas. huic ſententie pa/

rens noſter pꝛimo de tninitate aſſentit di⸗
cens. humane mentis acies inualida. in
tam excellenti luce figi non poteſt · niſi ꝑ

iuſticiam fidei emundetur. Aſſentit Hu

go ſuper euangelica ierarchia. vbi ait qꝙ;
quemad modum infirmi oculi. ſolem nu
be tectum libere ↄcupiſcunt. ꝙ coꝛuſcum

eiꝰ lumen minime intueri poſſunt.ſic di

uinum radium opꝰ eſt ſacroꝝ velaminuʒ
eſſe circumuelatum. Aſſentit Dionyſius
qui non aliter inquit poſſibile eſt nob di
uinum radiuʒz lucere.niſi varietate ſacro

rum velaminum anagoice circumuelatũ

Qui g̊ alias ſcientias iõ adiſcit vt ꝑ eas

tanqᷓ;ᷓ per medium · viamq; in finem dinri
gat᷑.non modo nõ errat.vt aduerſarij o

timaꝝ doctr naꝝ inſule aiunt.ſed ſummi

ceilaudant magmrficantq; potentiam et

benignitatem. qui tot modis ſe nob tri⸗
buit cognoſcendum. Nempe omnis alia

ſcientia. vt in deum refert᷑.velamen qunecd

dam eſt cognoſcende deitatis· ⁊ gradus
ad eam aſcendendum.perinde Marcus
Tullius in his libꝛis qui ſunt de natura
coꝛum ait. Quis igit᷑ cum tam celi cer⸗
tos motꝰ.tam ratos aſtroꝝ oꝛdines tãq;
inter ſe omnia ↄnexa⁊ apta ↄſpexerit ne⸗
get in his vllam ineſſe rationem.omiaq;
a caſu fieri dicat.ꝙ ſi gentilis ex aliaruʒ

ſcientiaꝝ noticia deum eſſe tranſigit.q;dto

magis id facere debet chꝛiſtianꝰ ¶Sunt
inſuꝑ nonnulli.qui qm ipſi diſſerendi a⸗
cuitatis expertes ſunt.diſputationes dã
nant. ⁊ ↄtemnunt.non animaduertentes

quatenꝰpꝛimum ſapientie actum magi⸗

ſteræ pꝛeceptoꝛ noſter xpᷣs.inter doctoꝛes

diſputando docuit.quatenꝰ omnes apli
⁊ diſcipuli eius hunc actum exercuerunt
cum pꝛincipibꝰ mundi pꝛimatibus de
ppo diſputantes AUnde ⁊ de Stephano

in actibꝰ apoſtoloꝝ legit᷑ſurrexerunt au
tem quidam de ſynagoga que appellaba
tur libertinoꝝ cyrenenſium. alexandri⸗

*

T.xXX

noꝝ.⁊ eoꝛum qui erant a cilicia ⁊ aſia diſ

putantes cũ Stephano.⁊ nõ poteratre“)

ſiſtere ſapientie ⁊ ſpiritui qui loquehat᷑.

⁊ de Petro actuũ.xi.dicit᷑icũ autem aſcẽ

diſſet Petrus hieroſolymã.diſceptabant

aduerſus illũ.qui erant ex circũciſione.qᷓ

tenus pꝛeterea omnes eccleſie doctoꝛes
ſuis diſputationibus:⁊ pꝛecipue parens
noſter Aurelius Auguſtinus: ab here
ticos iaculis ſacroſanctã chꝛiſti fidem de
fenderunt.hinc ⁊ merito ipſum doctoꝛuʒ
lucem. firmamentum eccleſie. malleũ he
reticoꝛum eccleſia nuncupauit.quoniam

cunctas hereſes ſuis diſputationibꝰ de⸗/

ſtruxit. Unde hereſim Apollinariſt an/

thiomaritarum. Arrianoꝝ: Antromopoꝛ

phitarum.Alogioꝝ.Aquarochoꝛum.Ar
chidioꝛum Apoſtolicꝗ.ARdamianam.⸗

chademicam.Arabicam. Archẽciatoꝛũ.

Acephalicarum.GBonoſioꝝ. Baſilianã·

Calcianoꝛum.Circumcilionum. Catba
phꝛigiam. Chernicianoꝝ. Carpothan/

tianꝭ. Eun ominianoꝛũ.E betianã. Elu⸗

dianoꝛum. Donaſticam. Fauſtoꝝ. FTau

tinam. Felicianam. Onoytarum. Gallia

nicarum. Heraclitam. M.%ermogenianam

Jouinianiſtam. Juliuaraʒ.Lucifenanã

AMentagioꝛuʒ. ontanam. Manichea
Moꝛthioniſtam. Melchiſedechianam.

Menandrianam. Maximinam. Heomi
tianoꝛum. Houitianam.Haʒareoꝛũ.He
ſtoꝛianam. HNoſticoꝛum· Hicolitarũ. Oꝛ
phitarum. Oꝛigeniſtam· Paulinam. Pi/
ſciluaniſtam. Relagianam. Tdatricianaʒ

Paternianam: ſRdermenianoꝛũ. Certu/

lianoꝛumTatianam. Trottoytarũ·Si/⸗

moniacam.Settagum.⁊ alioꝝ innume-

rabilium quos in pꝛeſentiarum inter mii/

ſos faciam verſutias hereſeſq; extirpauit

euulſit atqʒ deſtruxit: pꝛo quibꝰ mouen
dis atq; delendis.pꝛeter diſputationes.

pꝛeter pꝛoclamatiões/pꝛeter illa que ali⸗

bi de ipſo ſeipſimꝰ plura q octo ⁊ octoa

ginta in eos deſtinauit volumia.¶ Mer
inde Milarius accellateñ:inquit. Doctoꝛ
excellentiſſimus Auguſtinꝰ.catholice fi⸗

gei defenſoꝛ. in diuina meditatione ſem/
per aſſiduus.metu moꝛtꝭ intrepidus ſin⸗
gulos deſtruxit ſacrilegos.atq; oẽs ſupe

rauit hereticos. Hinc Caſſiodoꝛꝰait. Be H

etiſſimus atq; ſanctiſſimus doctoꝛum p
cellentiſſimus Auguſtinus hereticoꝛum

debellatoꝛ/fideliũ ptectoꝛ.oĩm famoſoꝛũ
extitit palma cerraminũ. Hinc Calcido⸗
nius fat᷑. Augꝰ oim monarchia vᷣtutum
in ſancte fidei defenſione. ꝓ qua totus ar

debat ſicut pᷣualuit atq; pfecit.qꝙ ) ſingu

los nequiſſimoꝝ hereticoꝝ vᷣſutias intre
pida mente feruentiq; ſpũ ↄtinuum certa
men pꝑageret. Minc diuus Mieronymus
paulinum.Hinc ſonctus Ualeriꝰ nepta
rium alloquit᷑.ꝙ niſi ptep otens atq; piẽ/
tiſſimꝰ & ſonctum pꝛem Aurelium Zu/⸗
guſtinũ foꝛtunati tꝑe novᷣ ↄceſſiſſet atq;
donaſſet.Sanctificatio nr̃a deſolata fuiſ
ſet . Dies feſti noſtri ↄuerſi fuiſſent in lu
ctuʒ. Sa bbata nr̃a in obpꝛobꝛiuʒ.hono
ris ⁊ ſublimitas noſtra in meroꝛem ⁊ plã
tum. c q̊ ipſe in pmone pꝛudentia ita
em̃ ad fratres heremitanos inqͥt. decreue
ram em̃ diu inter vos oſolari·⁊ vobiſcuʒ
babitare vſq; ad feſtum dñice aſcenſiõis.
ſed qꝛ aduerſariꝰ noſter foꝛtunatꝰ ad par
tes ꝑuenit redire yponẽ.om̃ino ↄpelloꝛ.
cupiens illũ videre ⁊ cum eo ꝑiter diſpu
tare. ⁊ in ᷣmone de miſericoꝛdia ait. frẽs
mei anuncio vob gaudium magnuʒ.qm̃
foꝛtunatum manicheoꝝ pꝛeſbyterum dei
gratia ſuꝑauimꝰ. ⁊ obſtinatꝰ in ſuo ſenſu
velut alter ꝑditionis filiꝰ a plebe noſtra
receſſit ↄfuſus.⁊ eccleſia huiꝰ victoꝛie me
moꝛ.ita cqtat foꝛtunatus pꝛeſbyter mani
chheox verſutia plurimos ſeducebat.queʒ
ſonctꝰ Augꝰ. in cõuentu oĩm diſputans
publice ſuꝑauit. uid etiaʒ noſtris tẽ

poꝛib grecis.boemijs ⁊ fraticelł de opi⸗
nione ↄflictum dedit.diſputando. uis

franciſcum poꝛcariũ ſenenſem. qͥ iam nõ
modo ciuitatẽ vginis.ſed pene totũ agꝝ
tuſcie ſuis hereſiboinfecerat igne crema⸗
ult.egregij doctor pauli veneti acerrima
diſputatio.Cm̃ ergo ſꝑ valuit apð chꝛi⸗
ſticolas diſputatio.vt ipᷣa ſꝑ in delende fi
i extiterit pꝛsopugnaculũ.Confundant᷑
ergo ⁊ reuereant᷑.qͥ Rntutanden Aren

indagatrices extiterint inimici. ¶ Codi
ceo ergo ſingulis diebus. ſiue ad legeno
dum.ſiue ad diſputandum. ſiue ad mo
nes clero populoq; faciendos.certa hbo2-⸗
ta a pꝛelato.ſ.conſi ituta petant᷑ extra bo

tam. qui petierit.ni.videlicʒ neceſſitasve
geat non accipiat.omni quippe hoꝛa cõ
gruit in qua neceſſitas imminet. Etom

ms ſ. cientia adiſcenda inxta pꝛelati arbi

—

trium que mentem dèodicatam ad pur⸗
gandam conſcientiam.tuendam fidẽ.oꝛ⸗
nandam religionem.etad ſacram theolo
giam finem noſtrarum ſcientiarum acq 7
rendam diſponit. Unde ⁊ Auguſtinꝰ nõ

vnius doctrine tm̃.ſed indefinite.qſi om2-

nium optimarum diſciplinarũ pꝛout opꝰ
fuerit codices iubet eſſe petendos. Illud
tamen verũ eſt.ꝙ in alijs doctrinis tan⸗
tum eſt conterendum tempoꝛis quantuʒ
ſatis eſt.vt mens ipſa ad vberrima dulciſ
ſimaq; diuine ſapientie ſuggerenda vbe⸗
ra fuerit vegetata.tunc enim eam oſcula2“
ri vt ſponſam.amplecti vt genitncemla⸗/⸗
ctere vt alune mammas.venerari vt do⸗
mimam amare. vt ercellens anime bonuz
debemus excogitantes.qꝙ omnein ſcien⸗
tiam atq; doctrinam ſic excellat. non ſo2w
lum qꝛ pꝛe ceteris vera pꝛedicet.pꝛimeq;
inhereat veritati. ꝙ ad celeſtem patriam
inuitet.qꝙ a terrenis deſiderijs coꝛ legen⸗
tisreuocet ꝙ in dictis obſcurioꝛibus foꝛ⸗
tes exerceat.⁊ paruulis humili ſermone
blandiatur.nec enim ſic in litteris patet.
vt vileſcat.nec ſi clauſa eſt.vt pauere de⸗
beant adiſcentes.ſed etiam qꝛ eius vſus
faſt idium tollit.⁊ tanto.vt inquit Gꝛego
rius.plus diligitur.quanto amplius me
ditatur.quoniam illius ſupeme viſionis
gerit figuram· qua celeſtes mentes ab ini

tio diuinam viderunt maieſtatem. nec ta

men hodie aut hinc ad mille annos aut

ammirantur vel delectãtur.qꝛ vt Augu⸗
ſtinus in libꝛo de triplici habitaculo trã⸗
ſigit coꝛam angelis aſſidua viſione tante
maieſtatis ſecreta ⁊ mirabilia nõ vileſcut

H (Eext⸗ anquageſimuſpꝛim? ¶Auguſtin?

SEſtimẽta vᷣo ⁊ calciamẽta.quan
Ado fuerunt indigentibus neceſſa
va. dare non differant. ſub quo⸗
rũ ſunt cuſtodia que poſcuntur.

2 õmentũ qnquageſimũpmũ Ambꝛoſi⸗

poſt muleſies mille. minus q; pꝛiima die

Vius mandati quadruplex el⸗ .

Wanelen
ndanftig,
annthen
uguſtindi⸗
fnrſ onn⸗
Wüporop,
Wdos Nud
Pan ganm
Wonmn de
Geradde,
mema
gennegnun
werne
3ammne boxh
onnenſcdene

Nel. nonſoe

Aren neh
etemwen
isleenn

bumn ne.

nlmmsone,

Anereden

un ganeis
mnded
vtosnhusne
ſupemericn

smentesz

gichaten 44
nilemcg A
ns; ndde

AN Nen

otclori
n onenn

Niatonii
mnl Ro

auni. eqn

Cutuentnl
annt u
nm⸗

Fo,

ſe cauſa dignoſcltur. ¶ Pꝛima quidem

ne ad animi perturbationem murmura/
tionemue maximum vt oſtendimus pec

catum concitent. irritentq; poſtulan /

tes. Secunda ne pꝛopter conferendi di/
la tionem· indigenti occaſionem infe/

rant egritudinis. Hanq; facile ẽ pꝛopter

rerũ neceſſariarũ carentiam quẽpiã in ma
lam incidere valitudinem vn Gelido im

reſim. colycã.yliacam.in aliaſq; acerbiſſi

ſi que ad medelas ſpectãt dare differant.

nõ infirmitatis ſolu. ſed etiã moꝛtis poſ⸗
ſent eſſe occaſio.⁊ eo pacto nõ neceſſitu/⸗

dinis exhibitoꝛes.ſed vite ſnoꝝ fratrũ eſ⸗
ſent extinctoꝛes.ſicq; apud dei maieſtatẽ

rei fierẽt eterni cruciatus.Tertia ne pu⸗

blica caritas detrimentũ patiat᷑ ⁊ in pꝛi⸗

uatã quandam vertat᷑ inbumanitatẽ. Re

rũ enim cuſtodes publici miſtri ſunt. Bo

na auteʒ rei publice ꝓut mẽbꝛis ſuis opꝰ

fuerit diſtribui debent.ałs ? ipſa patiat᷑.
neceſſe eſt.Quid enim eſt aliud vt Sci⸗

pionis verbo vtar.res publica niſi res po

puli.Et quid populus niſi ciuiũ conge⸗
ries.pereant ciues.populus perit.pereat

populus.penit res publica. ui ergo mẽ

bꝛa offendunt.⁊ coꝛpꝰ offendant.opꝰeſt

Ergo qui bonoꝛũ monaſterij inbumanꝰ

ſeuuſq; diſtributoꝛ extſterit.publicã cari⸗

bꝛa coꝛpoꝛis ledit. Meritũ iter amittit of

minẽte tꝑe nudi aut male induti in pleu/

mas paſſiões facillime labunt᷑.Et rurſus

LxXX

.

neceſſitate mẽſura pẽſata diſtribuit .Ter
tiũ vt hilariter.iocũde ameniſſimis ver

bis ↄferat. que largiri debet. ſepenumero
enĩ plus dulce delectat verbũ.qᷓ; affluẽs
ſatiet datũ. Quartü reſiſtendi virtꝰ.vt pa

tiẽs ⁊ conſtans ſit in diſtibuendarũ reꝝ

laboꝛibꝰ.⁊ petẽtiũ impoꝛtunitate.vt ei ad

ſalutẽ·nõ ad cremiũ ſit diſpenſandi min
ſterium. Ipſi etij ecõtra qui poſcũt mo⸗
deſte ſe gert.nõ plus petant qᷓ; opꝰ ſit.?

cum exigua ſit neceſſitas. nõ illam ampli

ficent. Kum poſtulant. mel ferãt in oꝛe.
Dulcia verba. amena colloquia.humilem
cõpoſitũ. diſcretũq; habeant in poſtulan

do ſermonẽ.Et deniq; totis viribꝰconẽ/
tur nõ irritare.ſed ipſum eis beniuolum
atq; munificũ reddere largitoꝛꝛem.

CE ext quinãgeſimuſſecund? Auguſtin?

Ites autem nullas habeat. aut
; celerrime ſiniatꝭ. ne ira creſcat
in odium.⁊ trabem faciat de fen⸗
ſtuca.⁊ gnimam faciat bomicidaʒ.ſic eni
legits.qui odit fratrem ſuũ homicida eſt

¶ Kõmentũ qnãgeſimũſcvᷣm¶Ambꝛoſius

tatem ledit ⁊ monaſteriũ ledit.qm̃ mem/

ficij ⁊ culpam ſibi vendicat crudelitatis

Luarta ne toꝛpoꝛe mentis damnen.
Qui eni dare differũt. que neceſſaria ſũt

poſcentibus.aut odio.aut ſegnitie ſeu di
lectionis tepiditatedifferũt. Vtrũq; eniĩ

deteſtandũ.nã alterũ eſt vt noceant: alte

rum vt nõ ꝓficiant. Quare ſtudeãt fnibꝰ

ſuis congruis tempoꝛibꝰ neceſſaria mini
ſtrare.Et id quidẽ ſine murmure.ſine tri⸗

gaudio magno.libẽter atq; hilariter, qm̃

ſticia.ſine dilatiõe.ſine coactione: ſed cũ

hllarẽ datoꝛem diligit deus. Ad oẽm au

tẽ rectam ⁊ ſalutiferam diſtributionẽ faci

endam.quatuoꝛ oĩno ſunt pᷣcepta ſeruun

da. Mꝛimũ quidem vt caritas finis ſit. et

cardo diſtributõis. Alterũ vt in miniſtro
nulla ſit perſonarũ acceptio.ſed vnicuiq;

pꝓut ⁊ quando opꝰ eſt.ꝑſone qualitate.et

Jaboli opera babere nullatenus
debemus · At vo ipſe litis ⁊ diſ⸗
coꝛdie eſt auctoꝛ. ipſe diuiſiones

⁊ pꝛelium cõmiſit in celo.ipſe in coꝛde ho
mimum diſcoꝛdiã ſeminat.ipſe rixas con
tentiones ⁊ ʒizanias inter fratres imit/

tit. Qui ergo lites ⁊ diſcoꝛdias amat ea⸗
rum auctoꝛem diabolum tqq; patrem ve

neraturipſa veritate teſtante. que ait.eiꝰ
filij eſtis cuius opera facitis. Si ergo ta
lem patrem fratres mei fugere volumus.

diſſenſiones ⁊ lites fugiamus.Meliꝰ eſt
enim.vt doctoꝛ inquit Ambꝛoſius. emi⸗

grare cum gratia.qᷓ; cohabitare cum dil⸗
coꝛdia.Melius eſt ſine lite abire.qᷓ; cum

iurgio reſidere.Deus enim pacem amat.
Ideo pſalmiſta inquit.Factus eſt in pa
ce locus eiꝰ. Vnionem iubet. Ideo chꝛi
ſtus ait.Qui non eſt mecum contra me ẽ
⁊ lurſus. Abi ſunt duo vel tres cõgrega-
ti in noie meo in medio eoꝝ ſũ ego: Dile

ctionẽ modat. Jõ ad diſciplos dixit. In

poc cognoſcẽt homines. qꝛ mei diſcipuli

eſtis. ſi dilectionem ad inuicem habetis.
caritatem depoſcit. Ideo cantat eccleſia.
Abi caritas ⁊ amoꝛ deꝰ ibi ẽ. At vᷣo ecõ
tra.lites.guerraſ.diſſenſiões.iurgia.odia
diſcoꝛdias inter bonos odit eius maie
ſtas.hinc ſcriptura eã pꝛecatur.diſſipa gẽ

tes que bella volũt. Hinc et pꝛeceptoꝛn
impat.vt lites nullas habeamꝰ. aut ſip⸗2

pter naturalem iraſcibilitatẽ aliquas nos
habere ↄtingatillas q; celerrime finiamꝰ
⁊ hoc idcirco/ne ira lit genitrix creſcat in
odium ⁊ trabẽ faciat de feſtuca. Feſtuca

quidẽ cito conſumptibilis eſt de ꝑua con

tentiõe ex parua ira.que ſepenumero ſine

peccato ẽ ꝓfecta nonnũq; fittrabes. que

non niſi magno ⁊ diuturno cõburit᷑ igne
cũ ſcʒ ſic creſcit vt ex ea odiũ quod homi
cidam facit animaʒ generat᷑ſic enĩ apud
Johannem legimꝰ.qui odit fratrem ſuuʒ

homicida eſt. Et Metrꝰapłs.ſicut beatus

clemens meminithomicidioꝝ tria gene

ra eſſe dicebat · eoꝛũq; parilem eſſe penaz
aſſerebat.Homicidas.ſ.interfectoꝛes fra-

trum. detractoꝛes eoꝛum.eoſq; odientes
NDuia ⁊ qui occidit/⁊ qui odit fratrẽ ſuũ.
qui ei detrahit pariter eſſe homicide de
moͤſtrant᷑. ¶ Quare ſi placere deo in mo
naſterio volumꝰ. fugiamus lites ⁊ diſſen
ſiones.vnionem vo ⁊ concoꝛdiã amemꝰ.
Nuippe in rebꝰ bumanis concoꝛdia pꝛe
cioſa res eſt.⁊ pꝛopter eiꝰ raritatem pᷣcla
riſſima ab omnibꝰ. vt inquit NRuguſtinus
laudatur.ſed a pauc cuſtodit᷑.beati q̃ in

ſeipſis amplectunt᷑.qð etiam in alijs lau (Koõmentũ q́n geſimũtertiũ ¶ Ambꝛoſi

dare cogunt᷑. Omnes fratres laudant cõ
coꝛdes fratres.⁊ tñ concoꝛdes eſſe diffici

le eſt. qꝛ litigãt de terra:⁊ quare litigẽt de

terra.qꝛ volũt eſſe terra:audiuit ab initio
peccatoꝛ hõ.terra es.⁊ in terrã ibis.Et ſi
cut peccatoꝛ dicit᷑ terra.ita et iuſtus dicit᷑
celum.fratres ergo ſi volunt eſſe ↄcoꝛdes

nõ ament terrã. Sed ſi volunt nõ amare

terram.nõ ſint terra.querant poſſeſſionẽ·

diuidi nõ poteſt.⁊ ſemꝑ erũt cõcoꝛdes.

Vñ inter fratres diſcoꝛdia ⁊ perturbatio
qꝛ licet ſit vnꝰ vterus.nõ eſt vnꝰ animus
niſi dũ curuatur anima eoꝝ:⁊ partẽ ſuaʒ

quiſq; recipit.⁊ parti ſue opinande ⁊ erx
agerande operã impendit.in poſſeſſione B
ſerit. meminerit ſatiſſactione. quãtotiꝰ? ceu··
rare qð fee

ſua vult habere vnitatẽ. qͥ cum fratre poſ
ſedit diuiſionẽ. Sed veri fratres ſunt oẽs

fideles nati er deo in viſcerib? matris ec⸗

cleſie.ꝑ ſpiritũſanctũ.hi quidem habẽthe
reditatẽ dñi.⁊ viciſſim ipſi hereditas ſũt

dei. In hac hereditate cõcoꝛdia cuſtodiẽ
Pdꝛo eg nõ litigatur. Alia hereditas liti⸗
gando acquirit᷑.iſta litigando amittitur.

Molentes eã perdere vitant litigare. Ju
re igit᷑ inquit lites nullas habeatis.qð pᷣ

ceptum.ſi omni chꝛiſtiano vt nõ amittat

hereditatem celeſtẽopus eſt quanto ma⸗
gis in monaſterio cõſtitutis neceſſariũ ẽ.

¶Kerrquinãgeſimuſteni⸗ ¶ Auguſtin?

Aicũqʒ autem cõuitio.vel male
dicto.vel etiã criminis obiectu al

Mterũ leſerit. meminerit ſatiſfactio⸗
ne quantotius curare quod fecit.Et ille
qui leſus eſt.ſine diſceptatione dimitte⸗

re. Si autẽ inuicem ſe leſerint inuiceʒ ſibi
debita relaxare debebũt ppter oꝛationes

veſtras.quas vtiq; quanto crebꝛioꝛes ha

betis.tanto ſanetioꝛes hie debetis:e⸗

lioꝛ eſt aũt.qui quis ira ſepe temptet᷑. tr/
impetrare feſtinat.vt ſibi dimittat cui ſe fe

ciſſe agnoſcit iniuriã.qᷓ; qui tardiꝰ iraſcit᷑

⁊ad veniam petendã tardius inclinatur

Qui autẽ nũq; vult petere veniaʒ.aut ex
animo nõ petit ſine cã eſt in monaſteno.

etiam ſi inde nõ pꝛoijciatur/ ꝓinde vobis
a verbis durioꝛibꝰ ꝑcite.que ſi emiſſa fue
nunt ex oꝛe veſtro. nõ pigeat ex ipſo oꝛe ꝓ
ferre medicamẽta vñ facta ſunt vulnera.

BPlers medicus non modo iubet
uinfirmo vt norxia vitet. veꝝetiam

ineuitandarũ rerum modũ edo/⸗

ueant.ne in hãc vel in illam incidant in⸗

firmitatem. ſed etiã vt ab eis ſe abſtinere

queant.eius reſerat cauſas: quibꝰ ſublat

nequeant euenire egritudines· Eo pacto

pꝛeceptoꝛ ⁊ medicus animarũ noſtraruʒ

diligentiſſimus Auguſtinus nõ tm̃ lites
humane mentis excidiuʒ vitemus iuſſitt.
ſed cauſas ex quibus oꝛiuntur deteſtatur

inde ait. Quicunqʒ conuitio. vel maledi
cto.vel etiam criminis obiectu aliquẽ le⸗

ẽpe cũ lites.rixe diſſẽſio

Et ſanis nõ ſolum conſulit.vt ſibi ca

ebenanis,
udenbiüife
heihns
3baränslie
Woeminnr.
non wemne
Schgunnn,
noncni,

9 (At

önino⸗del ni⸗
nmnsobienn:
gentſcalſzcno⸗
od ket Et üle
monediminen
ct
zmeer aunne
mwebtoredt

erm n
admmmalefe
amidnl
Wwseen
We Mcac
KKinnoni
gun gind⸗ os
gue anihe
rapo dey
N ulnen⸗

i Enn

gmmmnhit

Jo. LxxxXI

nes. guerre. ex multiplici poſſint cauſa

oꝛiri.ex lingue tamen ſolutione maxime
pꝛoficiſcuntur.⁊ plures in guerra lingua
rum q; in bello inter ficiuntur lancearum
qm̃ illi coꝛ grauius feriunt.Qui.vt ſuper
pſalmos Auguſtinus inquit. gladio lin

gue feriunt.⁊ non ſoluʒ in bello militia⸗

rum verũetiam ⁊ in feritate beſtiaꝝ. Per
inde iĩ libꝛo de natura ⁊ gratia dicit.Do/⸗
loſa lingua plena ẽ veneno moꝛtifero. vti
qᷓ; nocentioꝛe.qᷓ; beſtiarum atq; ſerpen⸗
tum.Quoniã illud carnem hoc naturam
interficit. ¶ Merito igitur a lingẽdo lin
gua dicit᷑. Lingit quidem adulãdo.moꝛ⸗
det detrahendo.Occidit mentiẽdo.ligat
⁊ ligari non poteſt.labilis eſt et teneri nõ

poteſt.ſed labitur ⁊ fallit᷑. Labitur vt an

guilla. Penetrat vt ſagitta. Tollit ami⸗
cos.Multiplicat imicos. Mouet nixas
Semniat diſcoꝛdias.vno ictu multos ꝑ
cutit ⁊ interficit.blanda eſt ⁊ ſu bdola.la⸗
ta ⁊ parata ad exhaurienda bona.⁊ miſcẽ
da mala.Ergo qui cuſtodit linguam ſuã
Cuſtodit animam.quoniam moꝛs ⁊ vi⸗
ta in poteſtate lingue.pꝛopterea magnꝰ
ille ſtoicus Seneca.vt licentioſa manci
pia animi imꝑio redigendam eſſe linguã
iubet. Quoniam nullus lingue pꝛeceps.
fedus tenet amici. qͥnimo in omnibꝰ men
doſus ⁊ fallax.cuncta cõmertia.cũcta pa
cta.⁊ con federationes omnes.⁊ frãgit et
ſoluit. Inde conuitia que ſunt contume
lie.⁊ vituperia ⁊ maledicta ⁊ criminũ ob
iectiones.Et ex his rixe.iurgia.diſſentio

nes.⁊ lites oꝛiuntur. ¶ Idcirco mandat

vt quicunq; eoꝝ aliquo alteꝝ leſerit.me⸗
moꝛ ſit illico ſatiſfactione curare quod fe
cit· Recentia vulnera curanda ſunt. ne ſi
antiquentur in fiſtulam. vel in quamuis

aliam incura bilem moꝛtiferqq; plagã ver

tantur · Ita ⁊ vitia niſi mox deleantur e
mẽte.ſic eam inficiũt.vt nulla aut mima
ſit de ea ſpes habenda ſalutis. Nãq; ſe⸗
penumero.cũ ab ocioſo verbo lingua nõ
reſtrĩgitur ad noxia dila bimur. Inde ad
murmura ⁊ detractiões deſcendimꝰ. Ex

his ad conuitia ⁊ maledicta ſerpimꝰ. Ex

quibus ad lites ⁊ contentiones vehimur
⁊ iuxta Salomonis vocem dum negli/⸗
gimcoꝛrigere mima plabimur ad maioꝛa
Fit etiã vt ſi ex vitio oꝛiat᷑ vitiũ.pꝛolon/⸗
getur iniquitas. Minc ꝓpheta ait. De q̊

trahitis iniquitatem in funiculis vanita⸗
tis. ⁊ Dauid. Pꝛ olongauerunt iniquita
tem ſuam.dñs iuſtus concidet ceruices
peccatoꝝ.¶ Cauendum eſt igitur omni
no peccatum. Melius eſt enim cauere.qᷓ;
emendare.melius non cadere qᷓ; ſurgere.
ꝙ ſi fragilitate quis deliquerit.qᷓ; citi? cu
rare ſiudeat quod cõmilit.ſi conuitiatus
eſt alicui.ſi maledixit.ſi crimen aliqð ob/⸗
iecit.coꝛde ⁊ oꝛe veniam cum gemitu po
ſtulet:⁊ qᷓ; grauit᷑ ſe erraſſe cognoſcat.di⸗
cente Apło. Maledici regnũ dei nõ poſ⸗
ſidebunt.⁊ dñs in euãgelio. Qui dixerit
fratri ſuo fatue reꝰ erit gehenne ignis.
Et ille qui leſus eſt ſine diſceptatione.et
pꝛoꝛſus ſine aliqua cõtrouerſia dimittat⸗
Ille pꝛeſto ad veniã poſtulandam. leſus
citioꝛ ad iniuriam remittendã eſſe debet.
ille vt liberetura culpa. hic vtrepleat᷑ gra
tia.ille vt ſathane ſoluatur funiculo.hic
vt ſaluatoꝛis fruatur pꝛeſidio. Sic enim
celeſtem nos docuit oꝛare patrẽ. Dimit⸗
te nobis debita noſtra.ſicut ⁊ nos dimit
timus debitoꝛibꝰ noſtris.Si nos multũ
cito ac libenter dimittimꝰ. Ita ⁊ deus di
mittit nobis. Si autem parũ tardeq; di⸗
mittimus.parum tardiuſq; noſtra ipſe re
laxat facinoꝛa. Sinc Iſidoꝛus ait. Qui
fratrem ſuũ ſibi tard ius reconciliat. deuz
ſibi tardiꝰ placat.Hinc venerabilis Hu⸗
go dicit.fruſtra enim deum pꝛopiciari ſi⸗
bi querit. F cito placari cum pꝛoximo
negligit. ¶ Hinc in euangelio conſeruo
ſuo non dimittens denarios centum ſibi
debenti compnlſus eſt decem milia talẽ⸗
ta reddere . que ei dominus rogatus di⸗
miſerat. Ex quibꝰ ſane fit.ſi hoc quod in
nos delinquitur ex coꝛde nõ dimittimus
Illud rurſus exigitur: quod per peniten
tiam fuerat nobis ante dimiſſum. caueat
igitur vnuſquiſq; fratrum retinere iniuri
as.quia ſicut dimittere nihil deo gratus
itaſecontra.retinere deo nihil diſplicibi⸗
lius. In remiſſione iniuriarum quan/⸗
tum qniſq; lucretur attendat. In pꝛimis
indulgentiam de male cõmiſſis ipſe mere
tur. Subinde venie culparum antea di⸗
miſſarum ratificationeʒ impetrat.poſtre⸗
mo cumulum auget gratiarum. Et ſub⸗
dit.Si autem inuicem ſe leſerint alter ſci
licet alteri conuitiando.maledicendo.et
crnimina obijciendo. inuicem ſibi debita

relaxare debebunt. b quidem pꝛopter

oꝛationes veſtras. quas vtiq; quanto

crebꝛioꝛes habetis· tanto ſanctioꝛes ha⸗
bere debet!. ac ſi aperte dicat. q̊tidie ⁊ ho

ris ſingulis oꝛãtes dicitis.pater noſter qͥ

es in celis.ſanctificet᷑ nomen tuũ.⁊ tan/⸗

dem dimitte nobis debita noſtra.ſicut ⁊
nos dimittimꝰ? debitoꝛib noſtris. Si nõ
dimittitis.veſtra oꝛatione crimiminami/
ni.ita vt nõ ſolum incaſſum. ſed in pꝛeiu
diciũ oꝛatis puocantes deũ contra vos
ad iracundiam. et ipſi ſuper vos indncen
tes maledictionẽ.potiꝰq; benedictionem
ſicq; oꝛatio que debet eſſe ſalutifera. fiat
noxia.⁊ peccata q̃ debetis diminuere oꝛã

do.augeatis iĩpꝛecãdo. Nunqͥd aliud ver

ba ſonant ſaluatoꝛis.niſi ꝙ obſecremꝰno
bis dimitti; ſi in nos peccantibꝰ dimitti⸗
mus.⁊ ecõtra non dimitti.ſi nos non di
miſerimꝰ.quod ⁊ rurſus clariꝰ aſtruẽs di
xit. Si autem nõ dimiſeritis hominibus

tec pater noſter dimittet vobis peccata

veſtra. ergo cũ quilibet habeat qͥd ſibi di
mittat᷑ cuʒ etiq ſepties in die cadere iuſtꝰ
dicatur.vt ſibi deus peccat ſua diuuttat.

vt eiꝰ crebꝛioꝛes exaudiat oꝛatiões.⁊ eas
à ſe non petat reflecti.fratri relaxare iniu
rias dʒ.⁊ ipſum imitari.qui in cruce pen

dens ꝓ ſuis oꝛauit crucif xioub dicens ·
Ignoſce illis qꝛ neſciũt quid faciũt

Quippe miſcðᷣie virtus tãta eſt.vt ſine il
la.cetere etiam ſi ſint ꝓdeſſe nõ poſſint.qᷓ;

uis enim quis fidelis ſit.caſtꝰ. ſobꝛius.⁊
alijs maioꝛibus oꝛnatus inſignijs.ſi mi⸗
ſericoꝛs tñ non eſt.miſcdiam nõ meretur
At vᷣo miſericoꝛdia in ↄuitijs maledictꝭ.

iniurijſq; remittendis.in coꝛrigendis vi⸗/

tijs.docendis ignanis.tolerãdiſq; inſipiẽ

tibus maxime conſiſtit. Perinde parens

noſter multa eſſe elem oſinaꝝ genera in/
quit.que cũ facimꝰ adiuuamur.vt noſtra
dimittant᷑ peccata.ſed eo nullũ eſſe ma⸗
ius aſtruit.q̊ ex coꝛde dimittimus. qð in
nos quiſq; peccauit. Hãq; ſi bonũ eſt er

ga eũ eſſe beniuolũ.ſiue etiã exhibere bñ
ficiuʒ.qui ti bi nihil mali intulit.multo tñ

grandiꝰ. æ magnificentiſſime bonitatis ẽ
vt etiã inimicum diligas.⁊ ei qͥ tibi malũ

vult:ſemꝑ bonũ velis. ſaciaſq; cuʒ poſſis

iubenti parẽdo.qui dicit · Diligite inimi⸗

cos veſtros bnfacite his qui oderũt vos.

Dꝛate ꝓ perſequentibꝰ vos.¶ Et vt vos

ad veniã poſtulandam faciat citioꝛes ait
Melioꝛ eſt autem qui q;uis ire ſepe tẽpte

tur.tamen impetrare feſtinat. Vt ſibi di
mittat cui ſe feciſſe agnoſcit iniuriã.qᷓ; qͥ

tardius iraſcitur. ad veniam petendam
tardius inclinat᷑. Quatrifariam põt quii

piam ire eſſe obnoxius.Hãq; aliquis ire
flamas tardiuſcule ſuſcipit.citiꝰ tn amit⸗
tit· Alius huic pꝛoꝛſus cõtrarius mox ſu

ſcipit.tardiuſq; deponit.Aliꝰſicut tardiꝰ

cõmoueturita ⁊ tardiꝰ recõciliatur.Aliꝰ
qᷓ; ad modum facile accendit᷑.ita ⁊ facile
friget.· Inter hos modos pꝛim minimus

malus eſt huic ſuccedit quartus.quarto

vo tertius.Secundus ceteris deterioꝛ ẽ.
Pꝛeceptoꝛ quidem quartum tertio con/

fert. Illum vtiq; appellans melioꝛẽ hoc
eſt minꝰ malum. qui q;ᷓuis ira ſepe facile
temptat᷑.tamen feſtinꝰ eſt ad relaxandaʒ

ſibi iniuriã veniam poſtulare.qᷓ; qui tar⸗
dius iraſcitur.⁊ ad petendam veniã tara⸗
dius inclinatur.Cardiꝰ ad petendam ve
niam inclinari plus ad obſtinati ⁊ dya⸗
boli accedit conditionẽ.qui nũqᷓ; vult de
ſuo peccato creatoꝛi ſuo petere veniã. Ci

to labi.fragilitatis eſt. Cito ſurgere.bone

mentis eſt.que ſe emendando fragilitatẽ
tempꝑpat ⁊ ipſam in quandam vertit diui⸗
no afflatu ↄſtantiam. Itaq; vt bone men
tis ſimus.d yabolicãq; vitemus pertina⸗
ciam.ſi per fragilitatem cito iraſcimur. ci
to per oꝛatiõis lumen quoad fieri poteſt
noſtram cõpeſcamus iram. Alioquin to⸗
tum ⁊ tempoꝛale ⁊ ſpirituale noſtrum ru

et edificium. HNeſcio pꝛofecto quod genꝰ

mali ex ira nõ pꝛoficiſcat᷑ Cᷣ per iram
iuſticia relinquiturſicut ſcriptuʒ eſt. JIra
iuſticiẽ dei non operatur. Quoniam vt
diuus inquit Oꝛegoꝛiꝰ.dum perturbata
mens iudicium ſine ratione exaſperat oẽ
quod furoꝛ ſuggerit.rectum putat.Hinc
eſt ſapienter a Cathone dictum. Ira im
pedit animũ.ne poſſit cernere verum.per
iram gratia vite ſocialis amittitur. Quia
qui ſe er humana ratione non temꝑat.ne
ceſſe eſt.vt ſolus beſtialit᷑ viuat.Hinc ſcri
ptum eſt. Holi eſſe aſſiduus cum homi⸗
ne iracũdo.Ne diſcas ſemitas eius.⁊ ſu
mas ſcandalum anime tue.iſder iram mã
ſuetudo perditur.quia cum menti iracun
dia confuſiõis tenebꝛas immittit. Huic
dedradiũ ſue cognitõis a bſcõdit. Per irã

le me

Jo. LXNXXI

tchant DH
n ſapi entia abjcitur. Quoniam quid. quo ximũ ſatiſfaciendo ad lenitatis maſnetu⸗
tininte ue oꝛdine agendum ſit.omnino neſcitur. dinẽ pducas: Munꝰenim nĩm oꝛo noſtra
n nd Quia uimirũ intelligentie lucẽ ſubtrabit eſt. Altare vo nr̃m coꝛ noſtrũ eſt· Qui h̊
rungs cum mentem pꝛom ouẽdo cõfundit. Per facere ſtuduerit pꝛemiſſaʒ dãnationẽ nõ
n nac iram ſpirit ſancti ſplendoꝛ excutitur· qui incurrit.ꝙ autẽ· qð abſit · id facere recuſa
hilchs nõ niſi ſuper humilem ⁊ quietũ requieſce uerit. Quis euʒ a iudicio eterne liberabit
nant tre dicit᷑.qꝛ cum ira quietem menti ſu btra dãnationis:.nẽpe inuanũ oꝛat.inuanũ ie
dunus n h hit.ſuam ſancto ſpintu habitationẽ clau iunat.inuanũ munera offert. inuanũ car
Aſanuß dit. cuiꝰ receſſione animꝰ vacuus ad ap/ naff ligit. nuanũ in ergaſtulo clauditur ·
bclam z tam moꝛũ inſaniam ducitur.⁊ vſq; ad ſu monaſterij. ¶ Perinde pꝛeceptoꝛ nr ſub
ndtntſel perficiem ab intimo cogitationũ funda⸗/ dit.Qui aũt nõ vult petere veniã.aut nõ
Dar dnmn cc mento diſſipat᷑. ¶ᷓſder irã nuncad inie⸗/ ex aĩo petit.ſine cã eſt in monaſterio.etiã
uns ctionem manuũ. Huncad maledictionẽ. ſi inde nõ pꝛoijciat᷑.fruſtra ẽ in monaſte/⸗
uens dendi Nũc ad blaſfemias.nũc ad cõtumelias. cio.qͥ diſcoꝛdiã hʒ cum fratre ſuo⁊ petere
mmno MHũc ad ſegregandam amicitiaʒ. Nuc ad veniã non vult. Aut ſi nõ ex aĩo petit.vt
no nelgehe extinguenda beneficia - HNũc ad delendã ꝙ inuitꝰ vel ficte petat. Recõciliatio enĩ
gin ſepehhce carita tẽ.nunc ad negandũ deum. nũc ad ex coꝛdis dz pꝛoficiſci armano. Vera dz
nhrandt inuocandum demonẽ.nũc ad interficien eſſe ⁊ nõ ficta fides.⁊ nõ ꝓditoꝛis · Alio⸗
ecuitn⸗ dos parentos.mactandos filos.perden qà́n iudam imitat᷑ qͥ pacis oſculo pꝛecepto
Aan denüͤten dos fratres.ſuccendẽdas vꝛbes.cõmouz? rem ſuũ ⁊ mundi tradidit ſaluatoꝛem.
Ahermdunn da bella.ſaciendas ſeditiões·pꝛedandos ¶ Szʒ ſũt nõnulli.Qui obſtinati ·petẽti ſibi 8
dienan rdi pauꝑes.expoliandos viatoꝛes.ꝓdimen veniã delicta remittere nolũt.ↄ quos il⸗
ci nüintn ta. coiurationes · factiões texendas. ad la venit ſnia. de qua etiqᷣ pauloante dixi⸗
Nememnli 0 ſacrilegia.ſtupꝛa.raptꝰ.⁊ omne denich erx mus.ſi nõ remiſeritis pctã eoꝝ.nec pater
40 ingerbwne ecr abile vittu quis erigitur concitat 7 5pÿH veſter celeſtis remittet vo bis pctã v eſtra.
udoneleſtn cipitat᷑ adeo vt neſciaʒ quid interſit inter Suüt alij q bis ter q̃terq; dimittũt. Sed
unottdu ſuccenſum hoĩem.a ſolutum dyabolů. ſiplunes offendunt᷑ remittẽde iniurie be
aelnener d ¶ Quantum etiã rabies hec afficiat poſſeſ neficiũ penitꝰ negant Quibus non ego.
nnen ſoꝛem.explicari nõ poſſet.nam eiꝰ ſtimu/ Sed iudex reſpõdet vniuerſoꝝ.Hã de⸗
ms lis ſuccenſum coꝛ palpitat.ſanguis ebul tro petenti :· Quotiẽs peccabit in me frat᷑
cnn⸗ lit. dentes ſtridẽt.lingua balbutit.vultus með dimittam ei vſq; ſepties. Definiẽdo
olfenui nũc palleſcit.nũc igneſcit· Labia nigreſ⸗ inquit.Mõ dico tibi vſq; ſepties.ſed vſq;
n. Zumnin cũt.oculi exaſpant᷑. ⁊ nequaqᷓ; recogno⸗ ſeptuagies ſepties.ac ſi patenter diceret.
malenainn ſcunt᷑ voti.oꝛe qͥd clamoꝛe infoꝛmet.qͥd; Totiens ei dimittere debes. qtiens ipſe
ſegan loquat᷑ intus ignoꝛat.⁊ velut leo rugiẽs. ex aĩo petit dimittendũ.neq; enim nume
(ipam exaſperatꝰ dꝛaco.rabiduſq; canis oẽs in ro.neq; gradui alligata eſſe miſcvia dʒ.
ſhtzeſt.2— uadit.nullum timet.neminẽ veret᷑ · vtam Qus etiam multi ſunt. qͥ mutua facta of
n. Oonunt nõ curat.⁊ ad oẽm ſe ſuoſq; exponit per/⸗ fenſiõe pꝛioꝛes ad petendã veniaʒ eſſe no
dDon henmmn niiciem Hec me mãſuetudo teneat.ſi ob lunt.aut qꝛ verent᷑ · ne a ꝓximis deſpici⸗
Gone Md iram nõ videnm mox ipleureſim hominẽ antur.aut qꝛ mente inflati dedignantur.
mngtr incidiſſe. ⁊ aliuz ita attenuari.⁊ ſuffocari. Quibus dicitur ꝙ carnale coꝛ habẽt.duʒ
uocan. Fin vt neq; loqui.neq; hibere.neq; comede⸗ vel huius vite gloꝛiam querentes humili
giaernne re poſſet. uib? de rebus retundendi tatem reſpuũt.vel pluris mundi erubeſcẽ
gmmimnin, Oud ſunt ire ſtimuli:⁊ eiꝰ metuenda damnatio tiam faciũt cum tãti officij pꝛioꝛes execu⸗
rneniangni qua dicit᷑qui iraſcit᷑ fratri ſuo reꝰerit iui⸗ toꝛes eſſe contẽnunt.¶ ¶Aertant hi tales h
eun hiel dicio.igit᷑ ſi iratus es fratri tuo.infirma⸗ animũ in ſummi dei mnaieſtatem quã cuʒ
– tus es in aio tuo.quare ſi tue egritudiniſ ineffa bili offendiſſemꝰ culpa.inter eam
RR affectus curationeʒ.fac quod tibi medicꝰ genuſq; humanum tanta fuit oꝛta diſcoꝛ
n Iuni⸗ iubet ſalutis· Si offers inq̊t munꝰ tuum dia.vt nulla quippe eſſet humana recon
em hannm ad altare vade pꝛiꝰ recõciliare fratri tuo. ciliatiõe digna. Sed ipſa ſua ĩfinita imẽ
zamn ri M ac ſi diceret. Hõ in coꝛde tacitam pꝛecem ſaq; mota miſcdiaad nos poſuos legatoſ
tuzn impacat effundas.niſi pꝛiꝰ offenſum p/⸗ piiarchas.ſ. ꝓphᷣas deſtiauit.vt nos ad

concoꝛdiam pacẽq; con ficiendaʒ rogaret
atq; diſponeret. Subinde vnigenitũ eiꝰ
ſfilium e celo miſit in terram vt homo fie-
ret.factuſq; hõ in terris videret᷑.conuer⸗

ſareturq; cũ hominibus.qui tante maie/⸗
ſtatis iuſſa complens pacem nũciauit na
ſcendo cantantibꝰ angelis. Gloꝛia in ex
celſis deo.⁊ in terra paxhominibꝰ bone
voluntatis.pacem indixit pꝛedicãdo.pa
cem oſtendit miracula faciẽdo⸗:pacem p⸗
miſit ſe tranſfigurãdo.pacẽ diſpoſuit fla/⸗
gella ſuſcipiendo:paceʒ ſcripſit ſanguinẽ
in cruce fundendo cuiꝰ liber fuit coꝛpus
ſanctiſſimũ attramentum ſanguis eiꝰ pꝛe
cioſiſſimus. Calamus dira lancea diriq;
claui.Scriptoꝛes fuerũt ĩmaniſſimi cru
cifixoꝛes teſtes fuerunt angeli pacis ama

re flentes⁊ beata virgo ⁊ Johannes iu⸗
xta crucem inexplicabili doloꝛe affecti ſtẽã

tes.pꝛeciũ fuit ſanctiſſima eiꝰ anima tan
dẽipſe pacis auctoꝛ:pacis fuit ꝛ pᷣco· cuʒ
alte intonuit.pater ignoſce illis.qꝛ neſci/⸗/
unt qͥd faciũt.ad hoctonantiſſimũ verbũ
Ad hancſũme depꝛecationis vocẽ· ad h̊
ſũme pietatis oſſicium celeſtis pꝛ cum to
to genere humano pacẽ acceptauit con⸗
coꝛs eſſe cõſentijt.fideiuſſionẽ ad eam in
eternũ ſeruandã dedit.cum humanitateʒ
ſuper totã naturam angelicã ad dexterã
ſue maieſtatis collocauit. cũ ſancti ſpiritꝰ
munera tribuit.cũ ⁊ ipſum in ſpẽ lingua⸗
rum ignearũ ſuper aptos in cenaculo cõ
gregatos miſit. ¶ Erubeſcat igit huma⸗
na ſuꝑbia.ſi ſic facta ẽ humilis d iuĩa cel/
ſitudo. Confundant᷑ qui pꝛioꝛes eſſe no
lunt in facienda cum ꝓximo. quẽ offende
rũt cõcoꝛdia:ſi diuina maieſtas a nobis
offenſa puꝰ legat.ſubinde ſeipſa nos ro
gando ad pacem cõcoꝛdiãq; faciendã pᷣ⸗
uenit. Hinc parens nr qõne pᷣma egregij
voluminis qõem veter ac noui teſtamẽ
ti ait · Lata ẽ dei clementia.vt ↄtumelias
paſſus ab his qͥs fecit ſufferat.⁊ pꝛioꝛ vo
cet eos ad pacẽ. Sũt deniq; compłes.qͥ
ſuas iniurias tarde relaxãt dei vᷣo citius
indulgent ſitq; nonnũq;.vt occaſione di
uine vlciſcende ĩiurie.ſuas irati vindicẽt
paſſiões.Sed iſti noſcant qᷓ; abominabi
le ſit deo.vt ipſe nĩe clipeꝰfiat vltionis.qͥ
pꝛ eſt oĩs miſerationis. Hon igit᷑ liuoꝛe
vindicte.ſed rõne adminiſtrãde iuſticie.il
late deo iniurie ſunt puniẽde.¶ Et cũ ex

his euidentiſſime cõſtet doloſam linguaʒ
iniqua labia.os maledicũ. ↄtumelioſa et
aſpa verba.durũq; ſermonẽvnaʒ ex alijs

pꝛecipuã eſſe cam litium ⁊ diſcoꝛdiarum.

iõ iubendo trãſigit: Pꝛoinde vobis a ver

bis durioꝛibꝰ parcite.q̃ ſi emiſſa fuenint
ex oꝛe vio nõ pigeat ab ipſo oꝛe ꝓferre me
dicamenta.vn facta ſunt vulnera.Sũmi
dei famulus.reg Dauid.ꝑfectꝰ imitatoꝛ

ſemꝑ ponere cuſtodiꝗ oꝛi ſuo dʒ.ne delin
quat in lingua ſua. qm̃ vt apłs Jacobus

inqͥt. Lingua modicũ membæ eſt.ſed ma
gna exaltat. Ecce quantꝰ ignis. qᷓ; modi
ca ſcintilla.q; magnã ſiluaʒ incendit. Et
lingua ignis eſt vniũᷣſe iniqͥtatis.lingua
ↄſtituit᷑ in membꝛis nr̃is.q̃ maculat totũ

coꝛpꝰ.⁊ in flamat rotã natiuitatis nr̃e ino

flamata a gehẽna.oĩs enĩ natura beſtiaꝝ
volucrũ.ſerpentium.ceteroꝝq; aĩaliũ do
mat᷑ irrõnabiliũ ⁊ ð omita ẽ a natura hua/
mana.linguam aũt nullus hoĩm doma⸗
re põt. Inquietũ malũ plena veneno moꝛ
tifero.ꝓpterea tritũ ait pꝛouerbiuʒ. nulla
fera in ſilua peioꝛ qᷓ; mala lingua. Etad
dit beatꝰ Jacobus:in lingua.bñdicimus
deũ ⁊ patrem.⁊ in ipſa maledicimꝰ homi
nes:iq̃ͥ ad imaginem ⁊ ſilitudinẽ dei facti
ſunt.Ex ipſo oꝛe pcedit bñdictio ⁊ male⸗
dictio.ſed non opoꝛtet inquit frẽs mei ita
fieri.Hunqͥd fons de eodẽ foꝛamĩe ema

nat dulcẽ ⁊ amaram aquã.HNunquid põt
frjẽs mei ficꝰ vuas facere. aut vitis ficus.
Sic neq; ſalſa dulceʒ põt facere aquam.

Quis ſapiens ⁊ diſciplinatꝰ int᷑ vos · oſtẽ
dat ex bona ↄuerſatione oꝑationem ſuã
in manſuetudine ſapiẽtie.ꝙ ſi ʒelũ amaꝝ
habetis ⁊ ↄtentiões ſint in coꝛdibꝰ vꝛis⸗

¶ Molite gloꝛiari ⁊ mendaces eſſe adu/

ſus veritatẽ. Hon ẽ enĩ iſta ſapientia de/⸗
ſurſuʒ deſcendẽs a pꝛe luminũ.ſed terre⸗
na aialis dyabolica. vbi eni ʒelus ⁊ ↄten
tio.ibi incõſtantia ⁊ oẽ opus pꝛauũ.Que
autẽ ſurſum ẽ ſapientia.pꝛimũ quidẽ pu⸗
dica ẽ deinde pacifica.modeſta.ſuadibi⸗
lis.bonis ↄſentiẽs.plena miſcdia ⁊ fructi
bus bonis.iudicans ſine ſilatione.fructꝰ
autẽ iuſticie in pace ſeminant᷑ facientibꝰ
pacem.Et qᷓ; magne pꝛauitatis ẽ lingua.
vt eam ignem vniuerſe iniqᷣtatꝭ macula⸗
tricem totius coꝛpoꝛis.inflãmatricem ro
te natiuitat noſtre. indomabile mem bꝛũ
ferarum omniũ imaniſſimꝗ.inquietũ ma

lum
trat
em
liea⸗
dich
ilipo
niq;
n iets
vero
ſeen⸗
riga
vo
diuneg
homm
it Re
dunus
bunn in
t pan
ligan
nes.
lisrle
opti⸗
eſtis
tatls.⸗
antep
lamsf
ſgente
luise
laͤge
Faut
nonle
Uerr
len
ens
e
ferg
gcin
gell
bum
ſtima
ſter o
gul
ebne
donde
ſcen
de
ſm.
Al
Nu

EE

4

oſen
Antit
anngzgri
Mogun
derobsae

aepſenen
Anan Gün
Semenn
bo neden
aps uon
Gts. Gfl
t mncend
ieuns inan
abeni

Gtanisfen

aun beſtor
rcheigli de
iamumdbe
sbeimdonm
NN Weon
ing, Ed
In bicoms

ehon bond

mönida ſl
icno Ma
gpitfisnuͤn
Refoanien
rnns ſuns⸗
rere ggum⸗
ini voooſi
mnonenſui
Rü
cdi⸗

ſabpienud
aizeng. /
ehud
emn guide we
olctnſudt
micharin

ſunnni
ninmt ha

Jo. LxXXXIII

tra omnem vim nature. benedictionis · ſ.
2z maledictionis auctricem. contentionũ
rixaꝝ omnium guerraꝝ ductricem xpi

dicat apoſtolꝰ.que ⁊ ſi ab homine doma

ri non poſſit. a ſumme tñ poteſtatis deo
vtiq; poteſt. idcirco eius ſupplicemꝰ ma

ieſt ati. vt ipſam domare dignet. ¶Eos

vero ipſo patrocinante ⁊ cuſtodire 7 red,

frenare eam poſſumꝰ.ideo totis viribꝰ di

rigamꝰ ipſam.in pꝛimis.in fineʒ ſuum in
laudem.ſ.dei: ſubinde ad ea.que ⁊ nobis
æpioximo ſunt neceſſaria.cum mãſuetu⸗

dine amenitate ⁊ dulcedine quadaʒ ver

boꝛum explicanda. Hanq; vt Salomõ

ait.Reſponſio mollis frangit iram. ſᷣmo

durus ſuſcitat fnroꝛẽ. Dulce quippe ver
bum inimicos mitigat.amicos multipli
cat.pacẽ cõponit. iurgia tollit.homines
ligat · hinc poeta cecinit. vꝓᷣba ligãt homi
nes.tauroꝝ coꝛnua funes. ideo rationga
lis⁊ lenis debet eſſe ſermo iuxta pꝛeeeptũ

apłi Pauli dicentis.vos qui ſpirituales

eſtis inſtruite huiuſmodi in ſpiritu leni⸗
tatis. Et maxima quidem ↄſideratione ẽ

ante pꝛolationeʒ diſcutiendꝰ. qm̃ cumꝓ
latus fuerit irreu ocabilis eſt· nec iuuatp

ferentem inremediabilis ſcandali doloꝛ.
leuis quidem eſt ſermo. qꝛ leuiter volat.

ſed grauiter vulnerat. leuiter tranſit: ſed

non leuiter exit. leuiter pꝛofert᷑ſed non le
uiter reuocat᷑.facile volat ideo facile cani

tatem violat.Quare vnuſquiſq;.qui ſapi

ens eſſe deſiderat. ſermones ſuos pꝛeco⸗
gitet.⁊ examinet pꝛius in pectoꝛe.q; pꝛo⸗

ferat in oꝛe. Qui enim ſunt leues faciles

acimpoꝛtuni locutoꝛes· vt inquit Auluſ⸗

gellius nullo reꝝ pondere in nixi verbis
humidis ? laxantibꝰ oꝛationem bene exi
ſtimant in oꝛe naſci nõ in pectoꝛe linguz
Ouo circa qui recte ⁊ inrepꝛehenſibili
n ſiter loqui vult.non ſolum quid loquat᷑.
ſed vbi · qn.cui.quõ:coꝛam quibꝰ.⁊ ꝓpter
quid loqua᷑ diligenter inqumat. neceſſe

eſt neq; quiſpiaʒ putet abaduerſarijs nõ
ponderari vᷣba aut ab aſſiſtentibꝰ non cõ

ſiderari ſermonem.aut innocentiam men

.

tis a quop

5

dex: quia yt pꝛobe inquit Ariſtoteles· vo

ſermo. qm̃ quiſq; tale pꝛofert iudicium.

„

ces note ſunt eaꝝ.que ſunt in anima paſ

ſionum. Quippe moꝛes hominis lingua
pandit.⁊ q̃lis ſermo oſtenditur.talis ani

mus appꝛobatur. qm ex abundantia coꝛ
dis os loquitur. Hinc ſeriptum ẽ.ſermo
varius non erit abſq; iudicio.qꝛ ab omni

ſtatu rectitudinis depereunt.que per ver
ba vana dilabuntur. Sane igitur pꝛece/⸗
ptoꝛ noſter durioꝛa verba que incõſide⸗

rata ⁊ in coꝛde parum digeſta ſunt euiti

da eſſe inquitque tamen ſi vel ex incõſide
ratione.vel ex alicuius impoꝛtunitate.vł

etiam ex pꝛopꝛia fuerint emiſſa malicia.

emendãda eſſe iubet: ſic ſane vt ex ipſo eo

dẽq; oꝛe non pigeat pꝛoferre medicamẽ/

ta.vnde facta ſunt vulnera. vt ſi aſpere.ſi
contumelioſe.ſi ſuperbe os locutum eſt.

leniter laudabiliter. humiliterq; venij pe

fiat impoſterũ.⁊ pꝛeſertim ꝙ deo dedica

ſtulando ſanetur.cautũq; ⁊ diſciplinatũ

tum eſt. qm̃ vt diuinitus apoſtolus Ja2-

cobus loquitur.Si quis autem purat ſe
religioſum eſſe nõ refrenans linguã ſuã.
ſes Ka s coꝛ ſuum. huius vana eſt re
ligio.

uitia.maledicta.⁊ obiectiones criminum

pꝛimatum tenere.tam ex noſtri pꝛecepto
ns.q; alioꝝ ſanctoꝛum plurium teſtimo-
nio. ac etiamn. ob eoꝝ inexplicabilem pꝛa/
uitatem aſſeuerauenmus.iam pꝛo tã dya

bolico euitando effectu ſupereſt. vt alias
in vnum coartemus. quarũ pꝛime rerum

rimus plures eſſe cauſas.ex quibus con/⸗

terrenarum eſt cupiditas: Hinc Loth.

Abꝛaheq; paſtoꝛes rixati ſũt.Hinc Eſau
Jacob pſecutus. Hinc Nabel diſſentijt
a Dauid.pꝛeclare igit᷑ in ſermone de pa
ce.Ab Auguſtino dictũ eſt. Ille vere pa
cẽ babetqui nihil appetit de ſeculo poſſi
dere . hic traquillus eſt. hic gaudet de bo
nis cunctoꝛum. Pagano illo Seneca di
cente.Quietiſſimam vitam agerẽt homi/
nes in terra. ſi hec duo verba a natura re
rumomnium tollerentur meum tuum.

O beata pauꝑtas.vberibus pacis ple

na⸗vbiq; ſecura.vbiq; illeſa.vbiq; cũcto⸗
rum amica. Ham qui te amat.veram pa
cem amat: ⁊ qui te uon amat tranquillita
tem omnem ignoꝛat.
nandicupido. Quod genus cauſe a ſu/⸗
perhia.que mater eſt omnium iurgioꝛum
radix omnis cupidiutatis. ⁊ caput omniũ

1

ltera eſt domi⸗/

4

cepit. muros iſ⸗ rael euertit. Romaz eſt de .

vitioꝛum oꝛtum babet. Sic Amalech cõ de
populata.Carthaginem deſtruxit. Lro⸗

tra dei populum.Abſalon contra Dauid

tium dominantur eoꝛum. ⁊ qui poteſtatẽ

Quia Aman violauit Thamar inter ger

Abimalech contra viros Sichen. Roba iam deuaſtauit. innumera mala ꝑhanc mi
on contra ſuam gentem pugnauit.Sic ⁊ feram peſſimam in ome terrarũ factaeſ-/ ul
chꝛiſti diſcipuli celebꝛata cena nuciataq; ſe legimus epiſſime autem ad lites. ſ
moꝛte ſaluatoꝛis. quis eoꝛum foꝛet ma diſcoꝛdiaſq; homines libidinis concttas note
ioꝛ contendere ceperunt. ad quos domi turpitudo.nam ⁊ Sampſon a philiſteis . “””
nus Jeſus increpãdos dixit. Reges gẽ/ diſceſſit ob eius vxoꝛem alteri traditaam. eig

ha bent inter eos benefici vocãtur.· Vos manos oꝛta eſt diſcoꝛdia.pꝛopter abuſuʒ 1i;
autem non ſicſed qni maioꝛ eſt in vobis fediſſimum vxoꝛis leunite ĩnumera euene/⸗ chil
fiat ſicut iunioꝛ. Et qui pꝛeceſſoꝛ eſt ſicut runt mala. Multa ꝓpter dudine opp:eſ⸗ nn
miniſtratoꝛ: Nam quis maioꝛ eſt. qui re ſionem ſecuta ſunt homicidia. ſod omite *
cum bit.an qui miniſtrat. Honne qui re⸗ domum Loth. vt fedarent angelos. qui hini
cumbit. Ego autem in medio veſtrũ ſum ibidem in humana ſpecie hoſpitabantur ra
ſicut qui miniſtrat. VUos autem eſtis qui circũdederunt vallo . Croiane vꝛbis exci cnos
permanſiſtis mecum in temptationibus dij cardo Melene raptus fuit. Si huius tuni
meis. ⁊ ego diſpono vobis.ſicut diſpoſu feditatis lites.guerras.mutilationes.ho c
it mihi pater meus regnũ.vt edatis ⁊ biy/ micidia. deuaſtationes.incẽdia.perſecu/ ſung
batis ſuper menſam meã in regno meo⸗ tiones :toꝛmenta.exilia.obpꝛobꝛia:· viola ce
⁊? ſedeatis ſuper thꝛonos duodecim iudi tiones.abominationes.⁊ alia innumera in
xy cantes.du odecim tribus iſrael. ¶Tertia mala enarrare vellemus.nectempus ad
J cauſa eſt inuidia.qꝛ ſic homines irritan⸗ Dicendum.neq; charta quidem ſi ufficeret cp
A, tur ad lites odium.vt per eam Chaym ad ſcnbendum. perinde reſponſione ne
interfecerit Abel. Saul perſecutus fue/ ta yponeſticon AKuguſtinus dicit. caloꝛe
rit Dauid. Joſeph a fratribus venunda/ libidinis ſuccenſus ⁊ illectus nõnũqᷓ; pa n
tus. Ehꝛiſtus a iudeis crucifixus extite- ter inclinat filiam. ? operatur inceſtum. nin
rit. perinde parens noſter in ſermone de filius e iam patris thoꝛum maculat.cum ml
inuidia ita dicit. Inuidia enim oẽs vir/ matre vel nouerca aliquando miſcet᷑. In e
tutes ↄcremat.omnia bona diſſipat.om/ ſoꝛoꝛem frater turpitudine ductus incur fun
nia mala generat. Ipſa inuidia ẽ ila pi rit.Cognatam non erubeſcit oppꝛimere.
ſima tinea.que purpuramenta virtutum virgo licentiam non ſuſtinet nuptiarum- de
demolitur. Erugo que theſaurum ſapiẽ/ ſtupꝛum tempoꝛe cõcupiſcit illicite. Ma n
tie depꝛedatur.bꝛucus qui terrarũ viren ritꝰ minime contentus licitis vxoꝛis am⸗ .
tia comburit.qꝛ quicquid boni operis vNi plerxibus vetitos cõtaminat alienos.Si
reſcit in homine pleno peſtis inuidia pr militer ⁊ vxoꝛ imemoꝛ pꝛopꝛiũ mariti cu
dit.hec eſt que angelum de celo pꝛoiecit. bile.adulterino amoꝛe vxoꝛis thoꝝ alie⸗
que homineʒ de paradiſo relegauit.que ne. 2 maſculi relicto naturali vſu femine
filios iſrael in deſerto percuſſit: que con,/ exardeſcunt in deſiderijs ſuis inuicẽ.maſ
tra Joſeph fratres armauit.que Danie- culi in maſculos turpitudinem operãtes .
lem in lacum leonum cõduxit.que caput horꝛret etiam plus his. que dicimus dice le
noſtrum cruci affixit. que iudam ſuſpenꝰ re.qꝙ homo immemoꝛ nature ſue rationa ol
di fecit. Scitote inquit fratres ⁊ dicite at lis.inrationabili nature ⁊ aliene, a ſua cũ tan
q; pꝛedicate ſuper tecta. ꝙ inuidia eſt i poecude coire compellitur. Quid demi⸗ Ne
la vera peſſima que fidem tollit. concoꝛ ng aliquantoꝛum ſeruoꝛum deiæ ſacraꝝ ne⸗
diam diſſipat.⁊ omnia mala generat. hec virginum dicam. que hac tẽpeſtate nau⸗ iga
eſt que Abel occidit. Adam de paradiſo fragia patiantur.quidue de diuerſis im/ deb
elecit.moꝛtem in oꝛbem terrarum intro/⸗ munditijs coꝛum.in quibus auctoꝛẽ ipſi ha
duxit.paſtoꝛem ſuſpendit. Petrum iugu ſibi dyabolum diſplicere debemus. Ecce o
lauit dum chꝛiſtũ negauit· Paulum de⸗ quo caloꝛ libidinis.in quas ignominiaꝝ t⸗
collauit ? Johannem. Stephanum lay ſoꝛdes humanas ire illicite pꝛecipitat mẽ di
pidauit. Soliam pꝛoſtrauit. Dauid de/ tes. Et qð litis genus acrius.que diſſen

Konti,
deinntt
nmphn
mmriince,
emengln
dnscnen
Mons plis
Umyigg
enn e
teinunenanan⸗
aäne
nadu Nr
eohnen
ianendse
sf Siblis
mumnenes 5
iMin Caſecu⸗
bodein voo
„WWue:
1. getenge
Nenhonioneq
nnsdet alr
lenstonini
cmmnaan

ine as nal
vbeſa ger
ſnernugen⸗
Plar ilenh
ors robn
ninattlenos
or nü wand
–
mran t
winen N
cedianme
ummeſve un
retnlax / c⸗
r⸗ O detir
ſon⸗

„ 4

—

Jo. LxXXXIIII

dio exeerabilioꝛ. que d i. coꝛdia xteſtabi⸗

lioꝛ· qᷓ vt ereatura a creatoꝛe ſeru⸗ a dño
factura a ſuo diſſentiat opifice. qᷓ; vt qͥs
nptra ſeipſum pugnet-At vero hlibidineʒ
anima ſegregat᷑ a facie dei.per libidinem
anima ſue lucis candoꝛem extinguit hiĩc

in cõmentarijs ſuper pſalmos pꝛeceptoꝛ
noſter ait. Sicut ignis ↄſumit veſtez. ſic

libido animam. quare inquit fratres time
te ignem ↄcupiſcentie male. ſi non vult

ꝑire a facie oei · ¶ O quanta igit᷑ iniqᷣtas
2 qᷓ; lugenda peruerſitas. vt aqnimã quõꝗ
chꝛiſtꝰ ſuo ſanguine redemit luxurioſus

pꝛopter vnius momenti delectationeʒ li

bidinis. diabolo vendatvere plangẽda
nimis ⁊ miſeranda ↄditio.vbi cito pꝛete⸗
rit quod velectat. ⁊ ꝑmanet ſine fine qð

cruciat. ſub momento libidinis impetus

tranſit.⁊ permanet ſine termino infelicis
obpꝛobꝛium Sed dicet aliquis.iuuenis
ſum ſine faciã quod delectat.⁊ poſtea pe
nitentiaʒ agam.quõ ſi dicat.percutio me
crudeli gladio· ⁊ poſtea vado ad medicũ
2 neſcit ꝙ vnius hoꝛe puncto vulnus ac
cipit᷑ ſed vix longo tempoꝛe ad ſanitateʒ
pꝛiſtinam reuocat᷑ vt quid non timeat.
ne pereat dilatio ⁊ ſuccedat eterna dam
natio.Ob hanc rem vt pater no ſter Au⸗
relius Auguſtinꝰ in ſermone de euitanda
mulierum familiaritate inquit. refrenan
da eſt. familiaritas cum mulieribꝰ ⁊ ocu⸗
loꝛum incauta fragilitas ne moꝛs intret
per feneſtras noſtras cum em̃ mulierem
animo libidinoſo ↄſideras per feneſtram
coꝛpoꝛis tui in ſecretum coꝛdis.venenuʒ
moꝛtis inſtillat. Lalis cogitatio ⁊ ſi aliq

impediat᷑ caſu.vt non impleat volunta⸗

tem.nihilominꝰ actione criminis ↄdem/
natur a domino.qꝛ voluntas pꝛaua faci
endi reputat᷑ pꝛo opere facti · Et in libꝛo

gflictu vitioꝝ illibatam caſtitatem lu⸗

xurie reſpondentẽ introducit dicẽs. Ho
lo ignoꝛare te· fingas quid poſt hanc vi/
tam ſine fine recipias.ſi enim pie ⁊ caſte
vixeris ſine fine gaudebis. Si vero impi
us ⁊ luxurioſus eris eternis incendijs ſbᷣ

iacebis. Inde enim magis caſtus viuere

debes.vnde qᷓ; citius tempꝰ acceptum ꝑ/⸗
tranſeat ignoꝛare te dicis. Quodq; in ex
oꝛdio humani generis ad hoc maſculum
2= feminaʒ deum creaſſe pꝛofiteris.vt mu
tuis ſe amplexibꝰ miſcere deberent.omni

no veriſſime dicis. Sed quia nubehdi li⸗
centia quibuſdã tribuit᷑.hoc eſt qui virgi
nitatem vel caſtimoniã vidualem nequa⸗
ᷓ; pꝛofeſſi ſunt.Quibuſdã autem nõ tri⸗

buit᷑ ſed interdicit᷑.i.qui virgines vel cõ⸗

tinentes eſſe decreuerunt. foꝛnicatio vᷣo

qꝛ nulli impune conceditur nõ attendis.

An non ⁊ contẽnendum putas qð apo⸗
ſtolus lubꝛicis dicit.facite foꝛnicationeʒ.
ftatres.quodcũq; enim homo fecerit pec
catum extra coꝛpus eſt. qui autẽ foꝛnicat᷑
in coꝛpꝰ ſuum peccat.quod ſi paruipen⸗

denduʒ exiſtimas. Audi quod poſtea in
ſempiternũ ploꝛabis ⁊ gemes. Neq; enĩ

adulteri inquit neq; foꝛnicarij. neq; coꝛ/
ruptoꝛes.neq; maſculoꝝ cõcubitoꝛes.ne

q; molles regnum dei poſſidebũt.¶ OD

qꝙᷓ; parua ⁊ modica ẽ concubitꝰ hoꝛa qua

perditur vita futura:quod autẽ emolumẽæę

tum affert coꝛpoꝛi.quodve tribuit lucrůũ.

que tam cito perducit ad tartamim.que ĩ
eternũ ſeꝑat a deo: q̃ a ſuperna ciuitate
exulem facit abſq; fine.que inter fedatos
luxuria.⁊ gloꝛioſos illos ciues in debilẽ
Diſcoꝛdiã ponit.¶ Monnunqᷓ; gule vitiũ
Diſcoꝛdias gignitſicut de iſrahelitico po
pulo lectitauimꝰ. Qui pꝛopter cibi potꝰ
q; carentiã.cũ Moyſe ⁊ Aaron ſepenu-
mero contenderũt.vñ in libꝛo numeri.aq̃ᷓ
quam Moyſes iuſſu dei deſilice eduxit
contradictiõis eſt appellata.qm eo in loo
co vbi effluxit.iurgati ſunt filij iſł contra
dDũm.⁊ ſanctificatꝰ eſt in eis. fuequenter
etiam in partitione eſcarũ ſicut ⁊ aliarum
ſubſtantiarum a voluptuoſis hominibus
clamoꝛes ⁊ contentiões oꝛiunt᷑.Aliqũ ſa
turati ⁊ inebꝛietati ſie rixant᷑.vt etiam ad
vulnera pꝛoficiſcant᷑. NHinc in carnata ſa
pientia p euangeliũ ait.Attendite ne gra
uẽtur coꝛda via in crapula ⁊ ebꝛietate.
Poſtremo ſepenumero ꝓ indaganda ve
ritate contendit᷑.magneq; fiunt intaſſer⸗
toꝛes opinionũ ⁊ diſceptantes diſcoꝛdie.
In h̊ genere oẽs catholice veritatis ad/
uerſarij cõfutandi:compmendi.ac peni⸗
tus eijciendi ſunt.q̃ litis cã: non vt cete⸗
re euitãda eſt.ĩmo totis viribꝰ. ſicut ⁊ lis
ipſa tãq; iuſtiſſima ⁊ ſctiſſima cõplecten⸗
da eſt.⁊ iugiter pꝛoſequẽda.⁊ ſi opus eſt
nõ verba ſolum.ſed facultates ⁊ perſone
pv defendende ventate ſunt exponende⸗
ec gdui nec ſtatui:nec ſanguini:nec ami

n u*

citie.nec officio parcendũ eſt.ſemꝑ enim
veritas cunctis ẽ rebꝰanteponẽda.MNãq;
eius vox eſt q̃ dicit.qui nõ odit patrem ⁊
matrẽ.fratres.ſoꝛoꝛes.⁊ adhuc aĩam ſuã
pꝛopter me. nõ ẽ me dignꝰ.hoc apli fece
runt.qͥ nullũ moꝛtis genꝰ timentes ibqt
iocundi a cõſpectu conſilij. qm̃ digni ha
biti eſſent ꝓ noĩe Jeſu contumeliq pati.
hoc ſancti martires oꝑe compleueruntq̃
vt eam cõfiterent᷑ atq; tuerenturppꝛium
fuderũt ſanguinẽ.hoc ſancte legis docto
res ꝓtendentes.nũc pꝛedicando.nũc di⸗
ſputando.nũc libꝛos cõficiendo. tacue⸗
runt nũqᷓ;.hoc litis genꝰ in ſermone de li
te ⁊ cõcoꝛdia ꝓ donatiſtis.Auguſtinꝰqle
ſit ⁊ qũo.⁊ quoꝛſum geri debeat inſinuat
Ddicens.hec litigatio de celeſti.ſcʒ heredi
tate habenda.pacifica. benigna fidelis ẽ
⁊ iuſta.ſicut videmur cũ donatiſtis litiga
re.ille litigat qui aduᷣſario ſuo male vult.
eũq; vult pati detrimentũ ⁊ ſe argumen⸗
tum. Illi vult aliquid decidere.⁊ ſibi acu
cidere.nõ eſt talis lis noſtra/qꝛ nõ eſt ma
liuola · nõ tẽdit in aduerſarij detrimentũ.
ſed lucrum.ſed iõ litigamus.qꝛ volumus
eos nobiſcũ acquirere.non perd ere.bona
que hñt non tollere.ſed bona noſtra cõ⸗
munmia facere.hoc nõ eſt litigare ſed ama
re.litigatio igi᷑ inquirende aut defenden
de veritatis.qm̃ iuſta ⁊ catholica eſt fieri
debet cũ amoꝛe ⁊ caritate ꝑſonaꝝ.⁊ odio
vitioꝝ.ferri debet in ſalutem pximi · nõ in
confuſionẽ.ad aperiendã mentẽ cecis nõ
pꝛecipitando iufoueã cecos. vt cõſirmẽ⸗
tur docti.inſtruant᷑ ignari.animent᷑ fide⸗
les.conuertant᷑ auerſi.diuinꝰaugeat᷑ ho
noꝛ.⁊ ꝑuerſoꝝ eoꝛrigat᷑ audacia.ꝙ ſi obi
ſtinati fuerint cũ eis ſicut cuʒ ad moꝛtem
doͤnatis agendũ eſt. ¶ Duplex igit᷑ ẽ ge⸗
nus litis. alterum bonũ pꝛoſequenduʒ
alterũ malũ ⁊ euitandũ.⁊ vtriuſq; ꝑſtnin
ximus cãs. Lites igit᷑ nullas habeatis.
de malis loquit᷑ nõ de bonis.de pducẽ⸗
tibꝰ ad odium.nõ ad caritatẽ.de inficien
tibus aĩam.nõ de illuminantibꝰ mentẽ.
Maq; ⁊ angeli boni de reductione iſrahe
litid populi contendebãt.Et Barnabas
a Paulo de eligendo Johõne qͥ cogno⸗
mina bat᷑̃ M areꝰ.⁊ de eoꝝ capiendo iti⸗
nere diſſentijt. Pic enim iam adeptos vi
ſitare ⁊ confirmare. Ille nouos adipiſci
ſatagebat.⁊ ſic ad inuicem ſeꝑati.alter aſ

.5— 6 —

ſumpto Marco nauigauit Cypꝛũ. au
lus vo electo Syla. Syriã iliciãq; pe
tijt.⁊ pambulans cõſirmauit eccłias pꝛe
cipiẽs cuſtodire pᷣcepta apłoꝝ ⁊ ſenioꝛũ
huiuſmodi lites ſine peccato fuerunt. qr
oẽs pꝛout a ſpũſancto ducebant᷑.ad bo⸗
nũ ſalutiferũq; pꝛotẽdebant finẽ. Si vdᷣo
lites male ſunt qᷓ; celerrime ſunt finiẽde.

Hoc autẽ officiũ ⁊ ſi oim bonarum men

num ſit.ad pꝛelatos tñ eas dirimere ⁊ de
finire maxime ſpectat.qui nunc exemplis
nunc rõnibus.nũc ptãte rixantes pacare
debent . ſic dux populidei Moyſes quo
tidie in deſto iudeos cõpoſuit· Sic Sa
lomon de infante viuo pꝛudent᷑iuſteq; li
te ſedauit. Sic xpᷣs diſcipulos ſepe cõci⸗
liauit.⁊ iudeos de ſua carne manducan⸗
da litigantes exhoꝛtationibꝰ⸗ ꝑſuaſio⸗
nibus quietauit optime.

ext⸗ quinãgeſimuſquart⸗ Auguſtinꝰ
Vando autẽ neceſſitas diſcipli⸗

ne in moꝛibus coercendis dicere
vos dura verba compellit. etiam
ſiipſi vos modum exceſſiſſe ſentitis nõ ꝗ
vobis exigit᷑.vt a vobis ſubditis veniam
poſtuletis.ne apud eos quos opoꝛtet eẽ

ſubiectos· dũ nimiũ ſeiuat᷑ humilitas ro

gendi frangat᷑ auctoꝛitas.ſed petẽda eſt
venia ab oim domino qui nouit etiã eos
quos plus iuſto foꝛte coꝛripitis q̃nta be
niuolentia diligatis.nõ autem carnalis.
ſed ſpiritualis iter vos debet eſſe dilectõ.

Kõmẽtũ quinãgeſimũãrtũ ¶ Ambꝛoſiꝰ
Ncoercendis moꝛibus exceſſus
guatrifariam cõmitti conſueuit.
am aliquando ʒelo iuſticie. de

6 quo vt hic Auguſtinꝰ loquit᷑. pꝛeſidenti

opus nõ eſt vt ab ei ſubditis veniam po⸗
ſtulet.qm̃ ⁊ rationeʒ ſubdit. ne apud eos
quos opoꝛtet eſſe ſubiectos.dũ nimium
ſeruatur humilitas.regendi frangat᷑ au⸗
ctoꝛitas.ſepenumero contingit.vt nimia
pꝛelatoꝝ humilitas ſubditos faciat ela-
tos.inobedientes ĩmoꝛigeratos.diſchoæo
los ⁊ inreuerẽtes.qm̃ vt antiquus ſermo
dicit. Nimia familiaritas parit contemꝰ
ptum.pꝛopterea ſicut equis ita⁊ ſubditis
nuqᷓ; ſunt niniũ relaxande habene ꝓfecto

ccninſtegl
Mlos ſceci,
emmanducn
npr luſ

Sahn

ſns diig
oremndis en
cnpele cun
ſſelunns no
osoatei
uibumruser
Aiddet
unancäcs
rhds inde
ͦunis
debchN

huhe⸗

wordrsctis
min aniu⸗
Goroin
nrden
vs dönimn
güfnglid⸗
Nngt Knni
ensſtanch
Cmnms Miͦ⸗
unama in⸗
entau⸗

eb

FJFo.

ſubditi ſine freno diſcipline ſimiles ſunt

nauibꝰ ſine temone que paruis etiaʒ flu

ctibꝰ facillime periclitant. JItaq; ↄſeruan

Ddus eſt potius in pꝛeſidente ex iuſticia ri
goꝛ.qᷓ; ex humilitatis exceſſu naſcat᷑ pu⸗
doꝛ · pꝛudentis tamen rectoꝛis eſt delicti.
tempoꝛis loci:cauſe ⁊ puniende perſone

qualitatem metiri. Si tñ ob eam quam
Dictimꝰ cauſam coꝛrectionis fieri exceſſuy dug
mulas.ex quibus oĩs lex dependet natu

contingat.ab omnium domino eſt venia
poſtulanda/qui non ſolum externos actꝰ
ſed internos nouit affectꝰcui idcirco pa
tens eſt quos plus iuſto foꝛte coꝛripitis

quanta beniuolentia diligatis. ac ſi dice

ret nouit an iuſticie ⁊ caritatis feruoꝛ.vel

odij ⁊ vindicte impetus ad ipſum coꝛre⸗
ctionisvos pꝛopuiſauerit exceſſum. Hon

nunq; odium cauſa eſt immoderate coꝛ“
rectionis.ac ꝑinde ad dura nimiaq; ver
ba pꝛoferenda rectoꝛem irritat.tunc qui/
vem vt ſcriptum eſt:exabundantia coꝛdis
os loquit᷑ · Coꝛ quidem vas eſt·in q̊ͥ om/
nis decurſus ſanguĩs feruet.⁊ eximinen⸗
ti bullitione os amaricatum expuit vene
nata verba. Sepenumero ſtudeo quodã
accuratiſſimo ab aliquibꝰ talis ↄmittitur
exceſſus.vt vel iuſti videant᷑. vel quouiſ⸗
modo alicui moꝛem gerant. Plerũq; in
nata quedam vis eſt alicui dicendi.vt ſe
etiam ſi vellet moderari. neſciat hoc na⸗
ture vitium. excuſationis velamen patit᷑

odium autem ? figmenta non ſuffert deꝰ

Aeritas quidem ipᷣa.⁊ pꝛopꝛio.⁊ alieno
ſemper eſt cõmodo pꝛeponenda. hic ſub
dit non carnalis.ſed ſpiritualis inter voſ
vebet eſſe dilectio.tanq;ᷓ ſi diceret. pꝛopt᷑
carnalem dilectionem neq; augere neq;
minuere. quis coꝛrectionem debet.ſʒ ſpi
ritualis anteponenda eſt. que non niſi iu
ſta. honeſta.⁊ ſalutifera intendit.at vero
vt diuus Gregoꝛius inqͥt.nonnulli ſunt

qui diligunt pꝛoximos.ſed per affectum

cognationis ⁊ carnis quibus in hacdile
ctione ſacra eloquia non ↄtradicunt.ſed
aliud eſt qð ſpõte impẽdit᷑ nature. alind
qð ex pꝛeceptis dominicis.e catitate de
bet᷑ obedientie. Hi nimiꝝ ⁊ pꝛoximuʒ di
ligunt.⁊ tamen illa ſublimia dilectionis
pꝛemia non aſſequunt᷑.quia amoꝛem ſu

unm non ſpintualiter. ſed carnaliter impẽ

dunt. Hos igit᷑ qui religioſi ſumꝰ. ſi deo

placere cupimus non carnaliter. ſed reli

LXXXV

gioſe amemꝰ? opoꝛtet NReligioſe autem

tunc amamꝰ.ſi in deo amicos diligimus
q inimicos diligimꝰ pꝛopt᷑ deũ. ¶ A duo
bus quippe fontibꝰ dulciſſima latiſſima
qᷓ; emanant caritatis equoꝛa.a deiſ.⁊ pi⸗

xumi dilectione. Altera per tres defluit ri

uulos.qm̃ ex toto coꝛde.ex tota anima:ex

totaq; foꝛtitudie diligere iubemur oꝛbis

conditoꝛẽ. Altera per duas decurrit foꝛ⸗

re.vtpote. Qð tibi nõ vis fieri alteri non
facias.⁊ quod multis vt faciãt vobis ho
mines.vt ſaluatoꝛis vtamur vᷣbis⁊ vos
eadem facite illis. Ex his oĩa antique et
noue legis adimplent᷑ mandata. Exhis
ſi ſollicita.altaq; cogitant᷑ intentõe.mẽs
ad innumera virtutuʒ extendit᷑ myſtena
ne vel ad inferenda que nõ debet per in/⸗

quietudinẽ eſtuet. vel erga exhibẽda que
debet etiã reſoluta toꝛpeſcat. Nã cum ca

uet alteri facere.quod nequaq;ᷓ ab altero
vult ipſa tolerare.ſollicita ſe intentiõe cir

cuſpicit·ne:vt ſanctiſſimus pater nr Au⸗

guſtinus ait. Superbia eleuet.⁊ vſq; ad
ꝓximi contemptum animũ deijciens ex⸗
tollat:Et ne ab intimo cogitatione lani⸗
etcũq; hanc ad expetenda aliena dilatat
diligenter anguſtat. Ne coꝛ luxuria pol⸗
luat.⁊ ſubiectũ deſiderijs per illicita coꝛ⸗
rũpat.ne ira exaſperet.⁊ vſq; ad cõtume
liam pꝛoferendam inflãmet. MNe inuidia
moꝛdeat.⁊ in alienis ſe felicitatibꝰ emu⸗
la conſumet:ne ĩmoderate linguã loqua⸗
citas pꝛotrahat.eãq; vſq; ad laſciuia ob⸗
iectionis extendat.ne odium malicia ex⸗
citet.⁊ os vſq; ad iacula maledictiõis ir⸗
ritet·⁊ ſicut capitalia vitia tanta ſibi con

nerxione iunguntur.vt non niſi vnum de

altero pꝛoficiſcat᷑. ita mens per hanc bi⸗
am in amoꝛem caſtum eleuata. tanta ſe
e in repꝛimendis cauendis abijciendiſq;
vitijs liga cõnectit.vt quieſcat minime q;
diu oẽm abſterſerit maculam.⁊cũcta pur
gauerit inquinamenta virtutum. Cũ ve/⸗
ro excogitat.vt ea alteri faciat.que ipſa ſi
bi expectat ab altero fieri.meditatur qui
dem ſane.vt malis bona.boniſq; melio⸗

ra rependat.vtpote ſuperbis humilitatẽ.

iraſcentibus manſuetudinem. arroganti
bus ſubiectionemlaceſcentibus iniuria.
beneficia rixantibus.⁊ diſſidentibus con
coꝛdiam.bellantibꝰ pacem.indigentibus

neceſſariamegrotis ſanitates.miſeris ſo
lamenducatũ cecis.redemptionẽ capti
uiserecttonẽ lapſis.fauoꝛem ⁊ patroci⸗
nium oppꝛeſſis. Errantibuſq; viam recti
tudinis oſtendat.cõpatiatur afflictis.mi
tiget iras potentum. increpet ĩmundi vo
luptatibus merſos. coꝛrigat ſu bditoꝛum
errata.pꝛouocet beneficijs ad amoꝛẽ in⸗
gratos·gratoſq; recipꝛoca beneficẽtia in
amoꝛe conſeruet. ¶ Mec quidem tibi fie⸗
ri expetis hec igitur ⁊ tu alijs tribue.Ca
ritas ergo ⁊ ſi vna eſt innumeros tamen
effectos tãq; mater fecundiſſima gignit.
Hinc ⁊ gloꝛioſus apłs Paulus ad Co

nintheos eius effectꝰnumerans ait.Ca⸗

ritas patiens eſt.benigna eſt catitas non
emulatur.non agit perperaʒ.nõ inflatnur-
non eſt ambitioſa. Hon querit q̃ ſua ſunt
nõ irritatur.nõ cogitat malum. Hon gau
det ſuper mniguengte congauget autem ve
ritati.oĩa ſuffert. Omnia credit. Dia ſpe⸗
rat. Omnia ſuſtinet.caritas nñqᷓ; excidit.
Siue ꝓphetie euacuabũtur. ſiue lingue
ceſſabunt.ſiue ſcientia deſtruetur.Excel⸗
ſus itẽ euangeliſta Johannes. Cui ma/
xima cura extitit de dilectõe fraterna. At
ad eam hominũ alliceret animos per eaz
nos certioꝛes fieri de reſurrectione.ſpiri⸗
tuali aſſeruit.Hos inquit ſcimus.qꝛ trãſ⸗
lati ſumꝰde moꝛte ad vitam.quoniã dili
gimus fratres noſtros.per eam illumina

ri mentes dixit.qm̃ qui diligit fratrẽ ſuũ

in lumine permanet.omnia q;q; grauiſſi
ma:equo animo nos ferre aſtruxit. quo⸗
niam qui diligit fratrem ſuũ ſcandalum
paſſiuũ in eo non eſt. diuine dilectionis
indicium eſſe ait.qm̃ qui nõ diligit fratrẽ
ſuum quem videt. deum quem nõ videt
quomodo poteſt diligere.vbi gloſa. frat᷑
tuus imago dei eſt. ſi non diligis imagi⸗

nem nec euʒ.cuius eſt imago diligis.nos

item diuine maleſtatis per eã fieni domi/
ciliũ pꝛedicauit cum dixitſi diligimꝰ in/⸗

uicẽ.deꝰ in nobis manet.per eam dei fi-
lios nos eſſe aſſeuerauit. cum intonuit.

DOmnis qui diligit fratrem ſuũ ex deo na

tus eſt.quid plura.per eam feruet coꝛre2
ctio.qm̃ vt deus per os eius loquiturq̊s

amo coꝛrigo ⁊ caſtigo.per eam omnium
tempoꝛalium ſpiritualiũq; bonoꝛum cõ⸗
municatio diſtributioq; exoꝛit᷑. ¶ O igi

tur felicem dilectionem ⁊ omni laude di-/

gniſſmam que nihil habet inhoneſtatis

nihil fictionis.que non in verbis ſolum.
ſed in coꝛde.nec in coꝛde ſolo. ſed in ope
re cõſiſtitque magna ait ⁊ ſine ſpe huma
ne retributionis operatur.que lumen eſt
mentium.⁊ vere felicitatis initiũ.que ce⸗
li ſcala.⁊ ſuꝑne beatitudis vera ẽ imago.
Inde egregiꝰvir Petrꝰ rauẽnas ait.Cũ
humane conditionis ſtatꝰ multiplici mo
tu varietur. nihil in tempoꝛalibus inue/⸗
nio pꝛeter vnum quod vite celeſtis ima⸗
ginem repꝛeſentet.ſola.ſcʒ dilectioquam
non alterat caſualis euentus quã ſepera
nio coꝛpoꝛalis nõ diuidit.quaʒ tempoꝛis
longitudo non abolet.que defectui nõ
ſuccumbit.ſola igitur dilectio eſt per quã
amicos abſentes videmus.alloquimur.
amplexamur.que ſicut quadam angelica
agilitate ⁊ imaginario cõmeatu tranſuo
let ⁊ recurrit.vt nihil de dãno terre molis
aut diſtantie localis iniuria cõqueramur
Aure igiturcum tantoꝝ munerum car
do ſit ſpiritualis dilectio totiens pꝛece/⸗
ptoꝛ noſter inter nos illam eſſe iubet.hoc
⁊ mundi ſaluatoꝛ pꝛius iuſſerat dicens.
hoc eſt mandatum meum.vt diligatis in
uicem.hoc ⁊ ipſe pꝛius fecerat.qᷓ; doce⸗
ret faciendum.cũ adiecit ſicut dilexi vos.

tqqᷓ; ſi patenter diceret.ad hoc vos inui

cem amatead quod amaui vos.amauit
autem chꝛiſtus ſuos diſcipulosinon ex⸗
plende libidinis cauſa. cum peccareſnul
latenus poſſet.nõ rerum terrenarum gra
tia.cum omnia mundana ſuo etiaʒ exem
plo docuit eſſe contemnenda. non etiaʒ
pꝛimo aliquo cognationis affectu.cũ il/

los matrem. ſoꝛoꝛes ac fratres ſuos eſſe
aſtruxerit.non quibꝰ conſanguinitate cõ
iunctus erat.ſed qui eius ac patris ſui ce

leſtis ſeruarent mandata.non inſuper er
naturali pꝛopinquitate:qm̃ ſic magis mẽ

tes dilexiſſet celeſtes quibus pꝛoculdu⸗
bio eſt natura pꝛopinqnioꝛ.at vᷣo earum

mie aſſumpſit naturam. vt videlz eas re

dimeret.angelus fieret.totoq; ꝓ illis pa⸗-

teretur toꝛmenta.ſed vt pꝛecipuus euan⸗
geliſta Johannes inquit. in fine dilexit

7

eos.ac ſi diceret.ad ſpũalia celeſtia eterꝰ

naq; bõa.in quibus noſter conſiſtit finis
ſuam erga eos dilectionem direxit.quod

quidem mandatum.⁊ ſi omnibus homi⸗
nibus commune eſſe debeat.ad nos au?

leni
ding
mac
tura
hom
olen
incot
ſonee
gut.
ſoldq
ſaſte
nem.
nio,r
vius
mipn
adeo⸗
paesc.
lileuin
nonon
geinte
tend
dife
elen
biph
Gient
Necat

—

ſeſpehen
guece⸗
meimggo⸗
snn Li
UAbrsnner
Keigm
iſn
Glemas
deſeant
veſtperii
lloquinr.
mangelan
norſi⸗
tmenolis
cermar
WoC
rdien.
dilnen
1t. cydore⸗
dler vos.
ocvosinni
os. man
oonon ex⸗
gerantnul
enaunge
vctizaen
1.don eta;
ncnuinec
nnipne
gwalcu

ieun.
ezedsſe.

. ollshi⸗
as een

celetu ℳ
colſerns

Jo. LxXXxXxVI

tem in monaſterio conſtitutos. maxime
dirigitur. ¶ Etenim dilectionis maxi/
ma cauſa eſt ſimilitudo · Inde fit vt na⸗/
tura quadã ſibi ſimile vnũquodq; amet.
homo vtpote homineʒ· leo leonem. ouis
ouem. Et ex his qui eiuſdem ſnnt ſpeciei
in complexione · moꝛibus anibus. pꝛofeſ
ſioneq; ſimilioꝛes inuicem magis ſe dili
gunt:ſed neſcio pꝛofecto inter quos ma⸗
ioꝛẽ.qᷓ; inter eos.qui in eodẽ degunt mo
naſterio poſſimus excogitare ſimilitudi⸗
nem.qᷓ; vnius ſunt ſpeciei.vnius ꝓfeſſio
nis.vniꝰ voti.vnius habitꝰ. vnius menſe
vnius cohabitationis ob eundem finem.
vni patri. vniq; dño deſeruientes. ꝙ ſi
ad eos etiam parem ſimilitudinem ꝓpter
pares conditiones.qui vni dno tẽpoꝛa⸗

li ſeruiunt.quiſpiam referat. Inteiligant

non omnes eos eiſdẽ eſſe votis aſtrictos
ne intelligant ab eiſdem non eundem in
tendi finem.neq; ab eodem ſpiritu moue
ri. Multũ itaq; inter ſe ſimilitudines iſte
Differant.neceſſe eſt.etiam ſi eoꝛundẽ oẽs
eſſent nati parentum.qm̃ nulla magis ſi

biipſis ſimilia ſuntqᷓ; que eodẽ potiun/

turifine. Et qm ex dilectiõe vera oꝛit᷑ obe
dientia.iõ poſt dilectionis mandatũ an⸗
nectit o bedientie pꝛeceptũ dicens.

EKext anquageſimuſquint ¶ NHuguſtinꝰ

Repoſito tõqᷓ; pꝛi obediat᷑.mul⸗
to magis pꝛeſbytero qui oĩm ve⸗
ſtrum curã gent.

Koõmentũ qͥnq̃geſimũq̃ntũ ¶Ambꝛoſius
¶ ¶ Jue pꝛioꝛes. ſiue q̊uis alio nücu
Pent᷑ noiĩe.qui alijs pꝛeſunt. pꝛe
A poſiti ſunt.vn ⁊ a pponendo pᷣpo
iti nomẽ aſſumptũ eſt.pbᷣꝛ autẽ grece la-

tine ſenioꝛ interpᷣtat᷑.vñ ſiue enĩ epᷣs ſiue
abbas. ſiue generalis.ſpeciali nomine⸗
tur vocabulo.q̃ͥ pᷣmatũ in religione tenet
ille ꝓfecto pbꝛ.hoc ẽ ſenioꝛ ẽ.ſenioꝛ auteʒ
ðꝛ nõ ab etate.ſed ab ipſa pꝛudẽtia q̃ pol
lere pbꝛ pᷣ ceteris dʒ.cani enim ſũt ſenſus

hboĩm. ⁊ ſenectꝰ vita imaculata. Pꝛoinde
bã eiꝰ aſſignãt ethimologiã.q̃ dicunt pbꝛ
ipꝛeſtans bonũ iter vel pᷣbẽs ceteris iter

in bñ ac beate viuẽdo:pꝛepoſito igit᷑ ſᷣ eſt
poꝛi locali tanq; pꝛ· Multo magis pbꝛo
hoc ẽ generali poꝛi qͥ oĩm vim curam ge⸗
rit obediat᷑.nãꝗ qͥ maioꝛ pꝛelatus ẽᷣ. eo ma
ioꝛ eſt ei pꝛeſtanda obediẽtia. JIJdcirco ron
mano pontifici qm̃ oĩs ptãtis.⁊ qͥ ad oĩa
2 q̊ ad oẽs hʒ plenitudinẽ in oibus iuſſis
qͥubet tã religioſus.qᷓ; ſecularis obedire
tenet᷑.ceteris autẽ pᷣlatis.qm̃ ſpãlem hnt
ptãtẽ.ſpãliter parendũ eſt.hinc pꝛioꝛibus
localibꝰↄuentuales ꝓuincialibꝰ ſue ꝓuin
cie frẽs.dũtaxat obtꝑare tenent᷑. Genera
li aũt qm̃ oĩm ſue religionis fratrũ curaʒ
gerit.oẽs ei eiuſdem religionis frẽs obe⸗
diant.neceſſe ẽ.Qui autẽ ſecꝰ faciũt a ve
ra ꝓculdubio religione diſcedũt.¶ Obe

dientie aũt duplex ẽ genꝰ.Alterũ ſimplici

ter ꝑfectũ.Alteꝝ ꝑfectũ in genere.pꝛimuʒ
qͥdẽ nullũ actũ excludit obediẽtie.nulliſ⸗
q; termĩis claudit᷑.De q̊ diuꝰ Ber. ait. ꝑ
fecta obediẽtia neſcit legẽ termis nõ arta
tur.nec cõtenta anguſtijs ꝓfeſſionis lar⸗
gioꝛi volũtate fert᷑ in latitudinẽ caritatis

⁊ oẽ ad qð iungit᷑ ſpontaneo vigoꝛe libe

ralis alacriſq; aĩ nõ conſiderãs in infinin⸗
tã libertatẽ extendit᷑. Alteꝝ lʒ bonũ ⁊ ꝑfe
ctũ ſit tũ limitatũ.qm̃ ad ea dũtaxat ſe ex
tendit.q̃ certis regulis. certis ꝓfeſſionibꝰ
certiſq; continet᷑ finibus eteni q̊ tꝑe.qͥ
bus in rebꝰ.q̊ oꝛdine.quibꝰ ꝑſonis. qve
fine ꝑendũ eſt decernit.parens qͥdẽ nrin
hac ſua regula nõ ad pꝛimũ.ſed ad alterũ
nos obligat genꝰ.ob eam cãm deppoſi⸗
to ac pbꝛo ſolũ fecit mentionẽ.Nullꝰenĩ
religioſus q;tũcũq; perfectꝰalijs.ſuis qᷓ;
ſuꝑioꝛibꝰ obedite tenet᷑.hinc apłs Pau
lus ad Mebꝛeos ſcribens ait.¶ Obedite
pᷣpoſitis viis.hoc ẽ his qui vobis pꝛeferũ
tur.accuratiſſime inqͥt vꝛis.qm̃ ab alioꝛuʒ
quibus non ſubijcimur pꝛeceptis nos ex
emptos eſſe ipſo iure voluit. Illud auteʒ
quod diuus Benedictus in regula poſu
it. obedientia bonum non ſolum abbatt

exhibendum eſt ab omnibus. ſed etiam ſi

bi inuicem obediant fratres. non ad pꝛe
ceptum.ſed ad conſilium eſt referendum

nec obedientia pꝛopꝛieſed quoddam po
tius mutuum obſequiũ eſt appellanduʒ

nãq; iuſticia oꝛdinata non ſuperioꝛes in
ferioꝛibus.non equales equalibus.ſed ĩ
ferioꝛes ſuꝑioꝛibꝰ ꝑere iubet· Obediẽtia

eniĩ relatione.quã ſuppoſitiones d yale⸗

ccid vocant.ceu filij ad patrẽdiſcipuli ad

magiſtrum. Eʒerui ad dñm ⁊ deniq; ſub
Aitoꝝ oĩm ad ſuos pꝛelatos ⁊ ſuperioꝛes
includit. Hec nobis cõtradicit q beatꝰ
HBerñ.ſuper cantica dicit.Acqͥeſcere deo
paruz eſt.niſi ſis ſubditus omni humane
creature pꝛopter deum.ſiue abbati tanqᷓ;
pcellenti.ſiue pꝛionbꝰ ab eo conſtitutis.
Ego pilus dico ſubdere paribꝰ.ſubdere ⁊
minoꝛibꝰ. ⁊ ſi vis in iuſticia eſſe perfectꝰ
vagde ad minoꝛem.defer inferioꝛi· Mino
ri te inclinato. Hãq; ſuiipſius interpꝛes
eſt.cũ dicit:pꝛopter deũ:⁊ cum adiecit. ſi
vis in iuſticia eſſe perfectus. HNaʒ pꝛopter
hec duo conſtat ipſum de pmo obedien
tie genere loqui. Kurſus hoc limitate
obedientie genꝰ bifariã eſſe dicimus.qm̃
alia ſeruilisalia filialis eſt.⁊ vtrãq; diuꝰ
apoſtolus Paulꝰ ad Colocẽſes ſcribẽs
innuit hiſce verbis.ſerui obedite per oĩa
Dominis carnalibus:q̊ ad pꝛimam. ⁊ rur
ſus filij obedite parẽtibus ꝑ omnia.quo
ad ſcdᷣam. Et hance parens noſter Augu
ſtinꝰ nobis iubet ſeruandam.cũ dicit ·pꝛe
poſito tãq;ᷓ patri obediatur. Diſtat auteʒ
hec ab illa.qm̃ hec libẽter illa inuite.hec
ſimpliciter illa cũ diſcuſſionibꝰ ⁊ quere⸗
lu.s.hec hilariter.illa cũ triſticia.hec velo⸗
citer.illa pigre ⁊ negligent᷑.hec veraciter.
illa ficte.hec humilit᷑.ila ſuperbe.hec in/⸗
fatigabiliter perſeueranter vſq; ad moꝛ
tem operatur.illa vo q; cito ab opere ſe⸗
gregatur. Ob eam rẽ Bernardus ait.per
fectus obediens moꝛã neſcit.nec manda
tum pcraſtinat.pꝛeparat aures auditui.
oculos viſui linguam voci.manũ operi.
pedes itineri.⁊ ſic totũ ſe colligit.vt ex to

to mandatũ adimpleat imꝑantis· ¶ Et

qᷓ;qᷓ; bec filialis obedientia his circũſtan
tijs oꝛnata a ſubditis pꝛelatis ſit erhibẽ/
da.nõnulli tñ caſus ſunt.in quibꝰ ſubdi⸗
ti cis obedire non tenent᷑. Si quid vide/⸗
lʒ contra deũ mandent.qm̃ iuxta apoſto

loꝝ pꝛincipis ſententiam.magis opoꝛtet

obedire deo qᷓ; hominibus.ſi quidem ab
eoꝝ poteſtate quis eximitur.eo pacto pꝛi
uiulegiati in multis epiſcopis parere non
obligant᷑. Sed qͥd in maioꝛis pꝛelati dea

rogationeʒ iubeat᷑. ceu in pꝛeſules vꝛbiũv)»P

cõtra decreta maximoꝝ pontiſicum. aut
prꝛouinciales contra inſtituta generaliuʒ
gliquid edicerent. ſi qͥd impoſſibile iube⸗

rent. qm̃ ad impoſſibile nemo tehet᷑ vnqᷓ;·
Si quid contra ſue regule ꝓfeſſionẽ mã/⸗

darent.ſi quid ad illam ipertinens pꝛeci⸗
perent.niſi vel pꝛo bãde obedientie.vel ex
ercende patientie.vel euitãdi ocij: vel ali
cuiꝰ emergentis neceſſitatis gratia id iu⸗

berent. ¶ Sane igit᷑ pꝛeceptoꝛ noſter in⸗
definite obediatur. ⁊ nõ generaliter in oĩ
bus.inquit.vt intelligat᷑.in his ſolũ obe⸗

diendum eſſe pꝛelatis:que regulariter ad
ſubditoꝝ pertinent ſtatũ.pꝛopterea in pᷣ⸗

clariſſimo de obedientia ſermone nobis

cauendũ ⁊ diligenter. aduertendum eſſe
ait. quo videlicet pacto obediamꝰ. Quo⸗
niã in ipſa põt latere fel dꝛaconis ſub ſpe

cie mellis.lupꝰſub pelle ouina.Eteni in

potu dulci ſepe venenuʒ latitat.⁊ in olla

moꝛs ſepe ponit᷑.Attẽdat igitur qui pꝛe⸗

cipit.⁊ qui obedire intendit· ꝙ obediẽtia
ſit honeſta ⁊ omni diſcretione decoꝛata.
MHam ſi diſcretõe oꝛnata nõ fuerit crude⸗
litas exiſtimanda eſt. Si honeſta nõ fue
rit nullatenꝰ obedire tenemur. Qð enim
deũ non diligamus. vel ꝙ deũ odio ha⸗
beamus.nũquid obedire debemꝰ.vel ipᷣe

Deus hoc pꝛecipere poteſt.honeſta igitur

fratres pꝛecipi debent.⁊ iuſta: ꝙſi hone⸗
ſta ⁊ iuſta non fuerit.nullatenꝰ obedire
debemꝰ etiam ſi apoſtolꝰ h̊ nobis indica
uerit.Cenete igit᷑ inquit fratres mei.⁊ in
coꝛdibꝰ veſtris alligate. ꝙ obedientia ſi
ne diſcretione caſſa eſt.⁊ venit non ex ꝑ⸗
te obedientis ſed pꝛecipientis.Et obedi
entia honeſtate pꝛiuata ſuperbia eſt:⁊ ve
nit ex parte vtriuſq; ↄſentientis ⁊ pꝛecipi
entis.⁊ in die nouiſſimo pari pena puni
entur.cuſtodite quid pꝛecipitis.cauete ⁊
ponderate quid imponitis. Uerum quo
tienſcunq; obedientia honeſta ⁊ iuſta nõ
fuerit tociens ad irregularitatem ſe deue

niſſe paſtoꝛes agnonerunt. ¶ Obediẽtia

igit᷑ fratres tunc vera eſt ⁊ ſancta.tũc me
ritoꝛia. quando decoꝛata eſt diſcretione.
honeſtate. iuſticia./ ⁊ humilitate. Iſte em̃

ſunt ſocie ſancte obedientie.Sine qui⸗

bus omnis obedientia vana eſt ⁊ inutił.
Nõ minetiã qͥ obedit attẽdere dz. ſiẽ̃ etiã
Aug.alibi ait.ꝙ ſi obia de ſuo aliqͥd hẽat
mima ẽ.Nã cũ huiꝰ mũdi ſucceſſꝰ pᷣcipi⸗

tur cum locus ſuperioꝛ imperatur. JIs qᷣ

ad percipienda hec obedit obedientie ſie⸗

mul virtutes euacuat.Si ad boc etiam

chin
ſionir,
pe
Mnen
Ni eltn
aſdi
olerne
Uteino
ſolobe
Aneed
“
nonedode
nmdunc
un O
nlsibſe
ne.Enin
tut,ꝛnc
nurqn
Fobeſn
edeconte⸗
nent aude
wawö
. Qan
dei doly
een ⸗
honeſenipin
gibone
n core
rtnonc;
nns 1ec
gis en
„Venncn
Nn 1in

l .

Jo, LxxXVII

er pꝛopꝛio deſiderio anbelat. Rurſus ſi

ad ea que in hac vita deſpecta ſunt inui⸗

tus nolenſq; deſcẽdit obedientie ſibi me
ritum minuit. Hõ igit᷑ attendat verus
obediens.quale ſit qð pꝛecipitur.hoc ſo⸗
lo cõtentus qꝛ pꝛecipit᷑.neq; aꝑte vel oc/
culte ſatagat.vt hoc ei ſpecialiter iuiũgat᷑
qð in volũtate habet. Nempe qui in his
ſollicitꝰ eſt.ſeipſum ſeducit.⁊ ſibi quaſi de
obedientia blandit᷑. Neq; ipſe in ea re p
lato.ſed magis.vt Berñ. ait.ei pꝛelatus
obedit.¶ Sic ergo ab vtriuſq; impetran
tis obedientiſq; moderatione illa naſcit
obedientia.cui idẽ pꝛeceptoꝛ tot laudum
impendit pꝛeconia dicens.hec eſt illa obe

dientia.que cõcoꝛdiam conſeruat in an/

gelis.pacem nutrit in monachis tranqͥl/
litatem generat in ciuibus.hecẽ illa o be⸗
dientia.ſine qua res publica ſtare nõ po
teſt.ſine qua familia regi non valet.qua
ſublata omnis religio perit. O q; igitur
enoꝛme vitium. qð obedientie contrariũ
fuit.perhoc dyabolus celum perdidit.ꝑ
hoc hõ paradiſum amiſit.per hoc Saul
regnũ.per hoc Salom on amoꝛem diui⸗
num:O ſancta igitur dei ſponſa obedien
tia.tu perfecta ſcala es. qua celum aſcen
ditur.tu quadriga.qua Melyas vhectus
eſt in paradiſum.tu poꝛta paradiſi es fi⸗
delibus. Tu omniũ religionũ pꝛecipuuʒ

fundamentũ. Tu humiſitatem nutris.tu
patientiam pꝛobas.tu manſuetudinẽ exa
minas.tu pꝛopꝛium necas arbitrium. qm

vernis o bediens nolle ac velle ſuũ renun
tiat. Tu ſola dei ſeruis paceʒ tribuis.nã

idcirco in aliquo multe oꝛiuntur mentis
perturbationes. qm̃ ad ea que ſibi demã
dantur nequaq; pꝛomptus eſt exequẽda ·

Hinc in pꝛouerbijs ſcriptum eſt.Qui ti⸗

met pꝛeceptum in pace verſatur· Cu gra
tiaruʒ oꝛigo.tu humanatio deitatis.Cu
chꝛiſti crucifixio.tu eiuſdẽ exaltatio. Nã

q; tu ſolam infinitam ⁊ ĩmenſam dei ma

ieſtatem.ad incolendum virginis vteruz

traxiſti.⁊ per te factus deus homo crucis

ſubiuit toꝛmentum.quatenus genus hbu

manum per inobedientiã ꝓthoplaſti de⸗
perditum de dya boli parte redimeret ſer
uitute.hinc gloꝛioſus apłus Paulus de
munndi ſaluatoꝛe intonuitChꝛiſtus fa⸗

ctus eſt obediens.vſq; ad moꝛtem. moꝛ
tem autẽ crucis. ꝓpten qð ⁊ deus exalta⸗

uit illum. donauitilli nomen qð eſt ſu

per omne nomẽ vt in noĩe Jeſu oẽ genu
curuet᷑ celeſtiũ terreſtriũ ⁊ ĩfernoꝛũ.⁊ oĩs
lingua confiteatur.qꝛ dñs noſter Jeſus
chꝛiſtus in gloꝛia eſt dei patris.per te igi
tur obedientia ſanctiſſima oĩa ſua chꝛiſtꝰ
cõpleuit myſteriaper te hominẽ ſuo pan
tri celeſti reconciliauit.per te ſacrum cetũ
congregauit apłoꝝ.per te ⁊ apli ipſi oĩa
relinquẽtes xpᷣm pure nudeq; ſecuti fue⸗
runt ⁊ luſtrantes oꝛbem diuini verbi pꝛe
cones effecti minas pꝛincipum. ⁊ oĩa toꝛ
mentoꝝ genera minime timuerunt. Per
te martyres.per te confeſſoꝛes.per te vir
gines.per te omnes beatoꝝ oꝛdines ha⸗
buerunt de tyranno triumphũ.per te ce⸗
tere oꝛiuntur virtutes.nam quis iõ cari⸗
tatem habetqm̃ diuinis obedit pᷣceptis.
in quibꝰ deum ac pꝛoximũ inbemur dili
gere.ideo quis iuſtus eſt.qꝛ obediẽs xpᷣo
dat que ſunt ceſaris ceſari.⁊ que ſunt dei
deo. Ideo caſtus qm̃ deo dedicenti.Hõ
mechaberis obtemꝑat. NHulla deniq; vir
tus eſt.cuius obedientia nõ ſit fundamẽ
tum.ſane igit᷑ Gꝛegoꝛiꝰ pon.maxi.in mo
ralibus ait.Obedientia ſola virtus ẽ que
mẽti virtutes ceteras viſerit inſertaſq; cu⸗
ſtodit. Melioꝛ eſt obedientia qᷓ; victima.
Obedientia victimis iure pꝛeponitur.qꝛ
per victimas aliena caro:per obedientiaʒ
vᷣo voluutas pꝛopꝛia mactatur. ſruſtra qͥ
dem igitur ſunt leges.incaſſum ſunt mã⸗
data. inuanum ſunt decreta.ſuperua⸗/
cua ſunt ſtatuta in nihilum redigunt᷑ vir
tutes omnes. Imperia regna.⁊ vniuerſi
potentatus deficiunt ·ſi obedientia defi
cit:Hãq; poſtq; homo rebellis factus eſt
deo ſuum tranſgrediens de vetito pomo
mandatum omnia rebellia facta ſunt ei.
Et oia ſẽſibilia ⁊ ĩſenſibilia. irraõna bilia
⁊ rõnabilia ↄ eum pugnare ceperũt.Nul
la vnq; homini pax.nulla tranquiilitas.
nulla ſecuritas deinceps fuit· ANudiq; in
terius exteriuſq; certamina extiterunt.et
vtiq; in dies omnis hominis iactura cre
uiſſet · niſi dei filius per obedientiam ſe⸗
metipſum exinaniſſet. ¶ O virtutem pꝛe
clariſſim.O robur bonarum actionũ vi
rentiſſimũo bonoꝛum omnium pꝛopagi
nem obedientiam. Ipſa greſſus noſtros
dirigit. ip̃a gras nob ꝓmeret᷑.ipſa totũ pa
cat mũdũ.ipſa nobis celũ aꝑit.ipſa nos

ad os vehit.ipſa nos diuine offert ma⸗
ieſtati.conciues angeloꝝ inſtituit ⁊ eter⸗
ne beatitudinis nos cõpotes facit. Meri
to igit᷑ parens noſter eam nobis ample⸗
xandam iubens ait · Pꝛepoſito tanqᷓ; pa

q trn obediatur. ¶ Sed pꝛochdoloꝛ:quo⸗

niã multi habitũ nomenq; religionis ha
bentis multis multiplicibuſq; modis.ſa⸗
croſancte obedientie meritũ deperdunt.
Nãq; interdum ſic iuſſa partiunturvt in
quibuſdam parerent.in alijs vᷣo reniteãt

quod apoſtolus Paulus ad Coꝛinthe/

os ſcribens deteſtat᷑ his verbis. Jdeo vo
bis ſcripſi.vt cognoſcã experimentum ve
ſtrum vtrꝝ in omnibus obedientes ſitis
MNonnũqᷓ; ⁊ ſi faciant que iubent᷑.non ta
men imperantis ſeruant modum.quinĩ⸗
mo econtrario operantur. non attenden
tes ꝙ in omni obediẽtie actione pulcher
nimũ eſt pꝛecipientis voluntati.ceu apo⸗
ſtoli faciebant.moꝛem gerere.de quibus
euangeliſta Matheꝰ ita inquit. Euntes
Ddiſcipuli fecerũt ſicut pꝛecepit eis Jeſus
Aliquãdo ita ſe difficiles ad obediendũ
teddunt.vt non parum ſuperioꝛum men
tem doloꝛe afficiãt.quos Apoſtolus iu⸗
deos monẽs obiurgatur hoc pacto. Obe

dite pꝛepoſitis vĩis:⁊ ſubiacete eis. Ipſi

enum peruigilant quaſi rationem reddi⸗
turi de animabus veſtris.vt cuʒ gaudio
hoc faciant ⁊ non gementes. Poꝛro tũc
pꝛelati ſubditoꝝ luunt ⁊ gemũt animas:
qñ eos in ſeruandis mandatis duros in
tuentur.econtra.tunc gaudiũ de illis ſu
munt.qũ pꝛomptos.:ac citiſſimos eos ad
obediendũ eſſe dinoſcũt. Qñq; aliqui re
ligioſi.neſcio qua freti ſuperſtitione.niſi
ſub foꝛma pꝛecepi expꝛimant᷑.pꝛepoſito⸗

rũ verbis parere negligũt.cum tñ ad ſim⸗/

plum verbũ.⁊ ſi fieri poſſet ad nutum fo
ret obediendum pᷣlatis. Magis quippe
meritoꝛia eſt obedientia.ſi.vt Bernardo
placet.id quod diſcipline vigoꝛ imponit
nullo cogẽtc humilitas ſeruauerit.Rur⸗

ſus qnq; aliqui tam ꝑuerſi ſunt.vt etiam

data opera rẽ male ⁊ infraudẽ faciãt.que
iubet᷑ ne ſcʒ iterum iniungatur facienda.
ceu iumẽtũ quod e ſtabulo eductum cal⸗
citrat ⁊ ambulare repugnat.ne videlʒ de
cetero educat᷑. Mis nimiꝝ vates dei Hie
emias maledicit. Maledictus inqͥt qui
opus dei facit fraudulent᷑. Nõnulli ſunt

adeo elati.q̊ͥ ſibi potiꝰ malunt vt a maio
ribus obediat᷑.qᷓ; ipſi earum iuſſa capeſa⸗
ſere.de quibꝰ Berñ. ait · Multoꝝ peruer
ſitas hodie exigit.vt ſenioꝛi dicãt.qͥd vMHis
vt faciã tibi.⁊ nõ ipſi querunt.dñe quid

me vis facere. O bꝛeue verbũ.ſed viuũ.ſʒ

plenũ.ſed efficax ⁊ dignũ oĩm acceptiõe.
ſic eni dignum eſt oĩno dñe. Non meam

a te.ſed tuam a me ⁊ queri ⁊ fieri volun/⸗
tatem.pleriq; ſue cõfidentes ſapientie ab
alijs regi dedignant᷑.quo fit.vt minus ſe
exhibeant obediẽtes.quibꝰ palam obuiã
fit vniuerſi diſpoſitio:qua quidẽ fieri nul

latenus põt. vt alicui vniuerſa nõ ſubij

ciat᷑ cceatura. Solus eni imoꝛtalis ⁊ pꝛe
potens deꝰeſt.qͥ nulli nature obediẽs aut
ſubiectus ẽ.ſed oẽm regit ipſe naturà.Hõ
deſũt inſuꝑ.qui nõ modo nõ libent᷑ obe

diunt.ſed velut equi indomiti oĩa reijcia

unt obediẽtie onera.cõtra q̊s grauis ex⸗
tat cuiuſdam ſeni ſententia aſtruẽtis.Re
ligioſum opoꝛtere ſiłem eſſe aſino.cuius
officiũ eſt indifferent᷑ quodcũq; onꝰ de⸗
ferre. Sepenumero ſe impotẽtes aſtruũt

inde parere fugiũt. Sed hi apoſtolũ le⸗

gant dicentẽ.oĩa poſſum in eo qͥ me con
foꝛtant:hiad ſanctos martires intendãt.
qui diuino roboꝛati ſolamine.oĩa toꝛmẽ
toꝛum genera equo animo ferebant.ꝙ ſi
etiam quod pꝛecipit᷑ impoſſibile videat᷑.
tẽptare nihilominꝰ ſubditi debent iuxta
diui Benedicti documẽta illud ꝓ viribꝰ
adimplere.vbi autem deficerẽt vlten per
gere minime tenent᷑. Crebꝛo ſũt quibus

cũ illud qð nõ libet pꝛecipit᷑ intentioneʒ

peruertũt mandantis aſtruentes id odio
vel paſſiõe.aut alterius contemplatione

iubeat. Sed nõ ſufficit exterius obtempe

rare maioꝛibus noſtris.vt Bernardus in
quit/niſi ex intimo coꝛdis affectu ſublimi
ter ſentiamꝰ de eis. Plerũq; ſunt quiad
mandati attendentes ſubſtantiaʒ pꝛece⸗
ptoꝛis intentionem paruipendũtcum tñ
econtra fidelis piaq; mens ſtudere debe
at.pꝛoinde a ſaluatoꝛe mũdi liberati.lau
dabilius feciſſe putanturcum ipſum pꝛe
dicarũt.qᷓ; ſi tacuiſſent.qᷓ;q; vt tacuiſſent
iuſſerat qm̃ taciturnitatem iubendo do⸗
minus inanis gloꝛie fugiende potius ex
emplum dare ·qᷓ; eos ad ſilentiũ obligq/
re intendebat .frequenter religioſi viri ma
ioꝛa implentes.minoꝛa cõtẽnũt manda/

wuc
Nan
n repgoe⸗
onnenm
ſanrwln⸗,
ſheengegb
Anmunste
Nun chri
ndifennl
ne noid
nmoristge
nechehizeut
ſentni F
nölbenidde

nn oinee n

zgeus
AKwns Re
eno auns
äger
golass fni
bipotiie

necn

Grsmtendin.

nne u lani
virchand 4
a enr
1 ul
jcitpiniſe
bro ſutginn
if intentan
entes id oh
memhator
muscnn
i
jig

40
N

Jo,., LXXXVIII

ta: Sed in eoꝛum veteſtationem excelſe
Berñ. veꝝ obedientem definiens excla⸗/

mat O monachum obedientiſſimum.cui

cc quibuſcunq; vᷣbulis ſenioꝝ nec vnum

iota pꝛeteruolat. Multotiens qͥdeʒ ſunt
q̊ obediunt.ſed cum murmure exequunt᷑
mandata.hi demonibꝰ ſimiles ſunt. qͥ ad
iuſſum domini de coꝛpoꝛibꝰ exibant. ed
clamantes. Sed pꝛofecto tunc obedien
tia acceptabilis erit deo:⁊ pᷣpoſitis.ſi qð
iubetur ſine murmure efficiat᷑. Sepe au

tem ↄtigit.vt ſi non murmurent oꝛe.cum
triſticia tũů animi exequant᷑ obedientiam.

que pꝛoculdubio grata non eſt.quoniam
hbylarem datoꝛem inquit apoſtolus dili
git ꝰ. Quoſdam non amoꝛ iubentis. ſʒ

timoꝛ penead obediendum trahit.At ve

ro non timoꝛe pene.ſed amoꝛe iuſticie e
obedientia ſeruãda. Hinc deutronomio
ſcriptum eſt diliges dominum deum tuũ
atq; obedias voci eius.obedientie qͥdeʒ
dilectioneʒ anteponit.vt per hoc inſinue
tur ꝙ obedientia ex dilectione oꝛtum ha⸗
beat. Quidem ſcopulos queritantes de
mandato pꝛius diſcutiunt qᷓ; obedire in

cipiant.quoꝛum vanam ſollicitudinẽ di
uus Hieronymꝰ increpando ait.pꝛepo
ſitum monaſterij timeas vt dominum.di
ligas. vt parentem.credas ſalutare.q̃cqͥd

ille pꝛeceperit. nec ve maior ſententia iu
dices. Tu cuius officiũ eſt obedire.⁊ im

plere.que iuſſa ſunt. Monnulli ſunt qui
2 ſi quod mandatur facere intendqt.ad

aggrediendum tamen iuſſa. Sic moꝛoſe
cunctando incedunt.vt laudem.o bediẽ/
tis populi.de quo dominus per os Da⸗
uid inquit.in auditu auris obediuit mi/

bi. minime contemplẽtur. Multi ſe alijs

in negotijs occupatos aiunt. vt occaſio
nem querant non obediendi. ceu ad nup

tias inuitati quoꝝ alij pꝛopter iuga boũ

experienda.alij pꝛopter alendam vxoꝛeʒ
alij vero pꝛopter colendam villam ire cõ
tempſerunt.Et eo pacto innumeris mo/⸗
dis ampliſſimum obedientie munus vel
veperditur.vel remittitur.ſed viri ſancti
ſub obedientia degentes has⁊ ſimiles ter

gi uerſiones.ne eis inutilia fiant mona/

ſteria.ne vel in totovel in parte meritum

perdant obedientie. pꝛotinus ſibi cauere
vebent.reducentes ſemper ad memoꝛiaʒ

quatenꝰ pꝛeceptoꝛ ⁊ redemptoꝛ omnium

— 2.4

Koͤmentum

chꝛiſtus. ne obediẽtiã̃ ꝑderet. Vit amiſit

Texrus (AZuguſtinus
ergo cũcta iſta ſeruent᷑.⁊ ſi d
minus ſeruatum fuerit. nõ negli
nter pꝛetereatur.ſed vt emẽdan
um coꝛrigendũq; curetur.ad pꝛepoſitũ
pꝛecipue pertinebit.vt ad pꝛeſbyterũ cu⸗
ius ẽ apud vos maioꝛ auctoꝛitas referat.
ꝙ modum vel vires eius excedit.

¶ Ambꝛoſius
Arum quidem pꝛodeſt dare ma⸗

data.⁊ leges cõdere.niſi diligen/⸗
ti cura ſeruẽtur. Ad ea vᷣoſeruan

da tria potiſſimũ ſunt neceſſaria.pꝛelato

rum circumſpectio.Supernum patroci/⸗

nium ⁊ iugis mandatoꝛuʒ memoꝛia.Ob

eas res pꝛeclanſſſimus doctoꝛ Auguſti⸗
nus poſtq; ſua in pꝛehabitis ſanxit pꝛe/

cepta.nunc poſtremo de his tribus tra⸗

ctatum edidit:· Etenim imoꝛtalis ⁊ pꝛepo

tens deꝰ cũ iſraeliticũ ⁊ peculiarẽ popu⸗
lũ ſub freno legis viuere decerneretmã⸗

data in pꝛimis in lapideis tabulis deſcri
pſit. Subĩde accerſito Moyſi ea ⁊ publi
canda ⁊ obſeruanda pᷣcepit.Eo pacto vir
ſanctus ſuo ſacro canone cõdito.illiꝰ ob

ſeruandi modum pꝛelatis inſinuat dicẽs

vt cuncta iſta que edidimꝰ a vobis ſeruen

tur.⁊ ſi quid minus obſeruatũ fuerit non

negligenter pꝛetermittatur.ſed vt emen/
dandum coꝛrigendũq; curet᷑. Si huiuſ/⸗

modi emendatio ⁊ coꝛrectio pꝛepoſiti vi
res ⁊ facultates excedit.ad ipſum ſpectat
referre pꝛeſbytero.cuius eſt apud vos nia
ioꝛ auctoꝛitas. Hãq; quando auctoꝛitas
ſubalternata eſt. qð inferioꝛ pꝛelatus nõ

poteſt. illud ſuo debet indicare ſupenoꝛi ·

Ange ſi alicuiꝰ coꝛrectio poꝛis localis

vires excedit ad pꝛouincialem habeat re-

curſum.Et pꝛouincialis in his que ſuam
excellunt auctoꝛitatẽ generalem.qui ple⸗

nitudinẽ poteſtatis habet in religione cõ

ſulat.¶ Quicũq; igit᷑ in monaſterio pꝛe⸗
eſt.vt nihil ob incuriꝗ pꝛetereatur in pꝛi⸗
mis ſummopere niti debet vt regulã be⸗

ne ſcriptam. beneq; emendatam fratres
habeant. Subinde vt ſic crebꝛo eis lega

ur. vt per eius crebꝛam lectionem in eoꝝ

habituetur mentibus. Tertio per ſe vel .
alium ſic uude ⁊ aperte declaretur.vt etiã

minus docti ſe nequeant per ignoꝛantiã

aliquid pᷣtermiſſe excuſare.Quarto vt cõ
tinuus oꝛatoꝛ ſit ad ea que in ipſa conti⸗
nent᷑ ſeruanda.¶ Sed pꝛecipuum illud

apud eum eſſe debet. At ipſe ceteros ad

—

obſeruantiam potiꝰ exemplo moueat. qB
verbo vt ſimilis ſit chꝛiſto.qui pꝛiꝰ facere
⁊ poſtea docere cepit. Maximũ quidem

ſubditoꝛum incitamentũ eſt pꝛelatꝰ.ſi qð

oꝛe docet opere compleat. Subditoꝛum

autem officiũ eſt deuote attenteq; docu⸗
menta ſuſcipere.pꝛecepta audire.legere.ĩ

telligere. ac ſeruare.qm̃ ſic ab aquila Jo/

hanne in apocalipſi ſcriptũ eſt.beatꝰqui

legit.⁊ qui audit verba pꝛophetie huius

⁊ ſeruat ea que in ea ſcripta ſunt. Et apo
ſtolus Jacobus.nõ auditoꝛem ſed facto

rem operis in ſuo facto aſſerit eſſe beaatiů
Sane igitur parens noſter inquit.vt cũO⸗
cta iſta ſeruenturtqq; ſi patenter aſſereret

non ſatis eſt.vt hec ſcripta ſint:ſed opus

eſt pio adipiſcenda ſalute · vt executioni

mandentur. Et notanter hec que deſcri⸗
pſit demonſtrat ſeruanda.vt aꝑte fratres

intelligant fugiendum eſſe illudquod a
pleriſq; in abuſum quendam eſt deductũ
vt potiꝰ ſcilʒ quaſdam eoꝛum ſuperſtitio
nes.q; dei vel regule ſeruent pꝛecepta.ad
quos in perſona phariſeoꝝ expꝛobãädos.

qui diſcipulos repiehendebant.qꝛ ſenio

rum traditiones tranſgredieban᷑. Sal-
uatoꝛ in euangelio ait.Quare ⁊ vos trãſ-⸗
gredimini mãdatum dei ꝓpter traditõe,ʒ
viam. magna pꝓfecto eoꝛum exiſtiman/
da eſſet inſania.qui relicto fundamẽto in
aere fabꝛicare niterent᷑. Rurſus qm qui/
cũq; totam legem ſeruauerit offendat au
tem in vno.vt apopolus Jacobꝰ inquit.
factus eſt omniuʒ reꝰ ſummo ſtudio niti
debemus. vt totaʒ regulam ſeruemus.iõ
vir ſanctus pꝛecepta que obſeruanda tra

digdit cõfuſiuo ⁊ diſtributiuo ſigno deter⸗

minata indicauit dicens · vt cũcta iſta ſer
uentur.ac ſi diceret.tunc veri hui regula
eritis obſeruatoꝛes.ſi nullo relicto cũcta
que in ea ſcripta ſunt ſeruabitꝭ. Item cũ
ſtudendum ſit non ſolum.vt omniafiant.
Berũetiam.iuxta Eſaiam ꝓphetam di⸗
centem. diſcite benefacere.vt cũcta bene

fiqãt. JIdeo pꝛeceptoꝛ noſter adiecit. ſi qͥd

ſeruatum minꝰ fuerit. nõ negligenter dꝛre

ſeruatum nõ fuerit. ſed etiam ſi quid ſer⸗
uatum minus fuerit nõ negligẽter omit
tantur.

qm̃ vecoꝛdes ſunt.aut qm̃ mites ⁊ miſe⸗

ricoꝛdes falſo haberi volũt.aut qm̃ iuris.

vel facti ſunt ignari.aut qꝛ de ſalute diffi

dunt ſubditoꝝaut qm̃ coꝛpoꝛe quodam
mentis ſunt affecti.aut vt pꝛopꝛie conſu

lant paci.aut qm̃ in eodem cnimine labe
factati verentur.ne eis dicat᷑ medice cu⸗
ra pꝛiꝰ teipſumeijce añ oculis tuis tra

bem.ſubinde feſtucã noſtrã diſcerne.aut

qm̃ a pꝛopꝛia moꝛdentur conſciẽtia.hec
eſt enim peccati cõditio.vt ſi etiã abalijs
ignoꝛet᷑ timidum ad aliena coꝛrigenda fa
ciat delinquentem.⁊ in ſemetipſo confu⸗
ſus ait.quo pacto.qua fronte.quave cõ
ſciẽtia alios iudico.cum ipſe veniã iudi⸗
candus.Aut qm̃ timent odio habeni.pꝛe
laturam amittere.amicos perdere.lucruʒ

attenuare.coꝛpoꝛis oblectamẽta relinque
re. Ideo vir ſanctꝰ ait non negligenter pᷣ

tereatur.hoc eſt quicquid vel emendãdũ

vel coꝛrigendum eſt.nõ negligentia.non

timoꝛe.non odio.nõ amoꝛei:non cupidi⸗
ne fame.nõ pꝛop:io cõmodo.non inquaʒ
quauis alia cauſa pꝛetereatur. ¶ Ob eazʒ
rem idem doctoꝛ negligeutem pꝛelatum
vnum de duodecim abuſionibus eſſe de/

finiens.Epiſcopum ſpeculatoꝛem inter⸗
pꝛetatus eſt. VUnde ⁊ in perſona epiſcon

pi Eʒechieli dñs dixit.fili hoĩs ſpeculato

rem dedi te domui iſrael.Audies ergo ex
oꝛe meo ſermonem. ⁊ nũciabis eis exme

ſi dicente me ad ipſũ moꝛte moꝛieris.nõ
annunciaueris ei.neq; locutus fueris.vt

aũtat a via ſua impia.⁊ viuet. Ipſe impiꝰ
iniquitate ſua moꝛietur. Sauguinem au

tem eius de manu tua requiram. Si au

tem tu annũciaueris impio:⁊ ille nõ fue/
nt cõuerſus ab impietate ſua.⁊ auia ſua
impia ipſe quidẽ in impietate ſua moꝛie/
tur.tu autem animam tuam lberaſti. de⸗
cet ergo paſtoꝛem.qui omniũ ſpeculatoꝛ
poſitus eſt peccata diligenter intendere.

Perinde ſanctus Benedictus in regula
inqͥt. Mon diſſimilet Abbas peccata. ſed

mox vt oꝛiri ceperint.ea vt pꝛeualet radi

citus amputet memoꝛ periculi Helij ſas

ur. Bepenumero etiam fit. vt pie
poſiti tranſgreſſiones non coꝛrigant.aut

tereat ur.tãq; ſi diceret.nõ ſolum ſi quid

v

ignn

höſolunf

manſ guc⸗

degligane

dan ſt. ſin

cngne
Wattst l⸗
edelguredes
pa guin
len aminet
Ms neceg
roalstuisn
nicene
Nconſcitd
Nlcidui⸗
enn
nengocnd
ſonte, gunec
niermätd,
Lodoheben
wospooarbn
lcammin eunan
nonnaglenn
id vel mmlii
eglgenug
ꝛe non ayin
do.on ne⸗
õ
gum en
oniuscke
ulmwen inan
8 en onathlco
nbois ⸗
4.Bären⸗
nüoebsten
more nunnn
Gbem iidn
rnne eicn
Sgn
ummmn n
np/ lens tul
me nan
une
natet

x*

rrrrn

cerdotis filijs. Perinde ſaluatoꝛ reſpi
ciẽs in diſcipulos ſuos dixit Simonipe

tro. quẽ paſtoꝛẽ creauerat aĩaꝝ ſi pecca⸗

uerit in te frater tuꝰ. vade ⁊ coꝛripe eũ.in

quibꝰ verbis attẽde vehementiã ac ſolici

tudinẽ.quã indicauit a pᷣlatis babendõ.

cũ dixit. vade. acſi patẽter dixiſſet. nõ er/

pectes vt ipᷣe ad te veniat. non accerſeas

eũ.ſʒ ne pereat · mox 94 eũ.vade⁊ coꝛripe
eũ.⁊ ſic quidẽ vt vita ſuã emendet.vt ani

mã eiꝰ lucreris.qð ſi nõ feceris ſcito.qm

cilla redditurꝰ es in die nouiſſimo rõez

Eaueãt ergo negligẽtes epi. Cauezt ab
bates. Eaueãt generaleſ. Caueãt deniq;

Pplati om̃es qð in tꝑe vindicte dñs per ꝓ

phetã ita ↄquerit᷑. MPaſtoꝛes multi demo
iti ſunt populũ meũ· Et paſcebãt paſto
res ſemetiposſed potius ꝓcurent quos

yſtituit dus ſup familiã ſuã dare illis ci⸗
dum in tpe ſuo tritici menſuraʒ. purãõ.ſ. et

ꝓbatam doctrinã quatenus veniẽte dño
mereant᷑ audire. Euge ſerue bone ⁊ fide

ls.qꝛ ſupᷣ pauca fuiſti fideł.ſupᷣ multa te
cõſtituam.intra in gaudiũ dñi tui. Et
qm̃ nõ ſolũ punire cõmiſſa.ſed etiã vt ca
ueant᷑ futura . ſtudere pᷣlati debẽt. merito

ait. ſed vtemendandũ quo ad ſutura. coꝛ
rigendumq; quo ad pꝛeterita curet᷑. o
ſtremo ne inferioꝛes pꝛelati pꝛopter coꝛri
gendoꝛum delictoꝛuʒ difficultatem in de

ſperationem labant᷑ docet eos magis ar/⸗

dqua ⁊ difficilioꝛa.que eoꝛum modum. vi

reſq; excedunt ad ſuperioꝛem remitttere.
Nanq; ſuperioꝛis eſt diſtribuere.⁊ coõmit
tere ſuis inferioꝛibus cauſas vecidẽdas.
inferioꝛum autem eſt. que modum vires
animum poteſtateſq; ſuas excedũt ſupe/
rioꝛi referre.qð tam pꝛo leuioꝛi.quã ꝓ ce
lerioꝛi ſanioꝛiq; fit expeditõe.Hã vt vetu
ſtiſſimus grecoꝛum ſermo dicit. Quã qſ
q; noꝛit artem in bac ſe exerceat· At eniz

oſtat in omni republica alos in alia eſſe

arte peritos · Jdcirco iuriſconſulti ciuina
theologi diuini philoſophi qᷓ nature ſüt
ocfinire debent perinde JYJetro ſacerdos
madian cognato ſuo Moyſi ſicut ĩ exo⸗

do ſcriptum eſt. dixit. Eſto tu populo in
his que ad veum pertinẽt. vt referas que

Dicuntur ad eum oſtendaſq; populo ceri

monias.⁊ ritum colendi viãq; per quaʒ

ingredi debeant.⁊ opus qð facere debeõt

Pꝛouide aũt de omi plebe vuos ſapien⸗

tes timentes deũ· in quibus ſit veritaſ⸗
7 qui oderint auariciam. oſtitues ex eis
tribunos. centuriones.⁊ quinquagena
rios. decanos.qui iudicẽt populũ ĩ om̃i
opere.quicquid aũt maius fuerit referãt
ad te.⁊ ipſi minoꝛa tantũmodo iudicent
Leuiuſq; ſit tibi partito in alios onete:

¶ Ec his cõſtat quã a curate ſingula hu

ius mandati deſer zda regula verba cõoꝝʒ
ſcripſit. ñ oemonſtratiuü iſta inſinua⸗
uit maioꝛem operam adhibere vebeamuſ

mandatoꝝ regule. quã cõſtitutionũ aut
diffinitionũ obſeruationi. p hoc ſi ignum
vniuerſale.cuncta oſtendit nullum abſeq;
peccato nos poſſe mandatuʒ pᷣterire per
hoc verbuz ſeruent notificauit non ſatis
eſſe regulz legere vel audire ĩ ſcriptis aut
etiã memoꝛie habere. niſi ſeruet᷑.qm̃ non
auditoꝛes legis tantuʒ iuxta apoſtolum
Maulũ ſe ed factoꝛes iuſtificabunt᷑ ꝑ hoc
qð dicit.⁊ ſi quid ſeruatũ minꝰ fuerit. do⸗
cuit nõ ſolum aliquid omittere crim en eſ
ſe. ſed etiã ſi minus bene adim pleat foꝛe
culpabile. ¶ Rer idẽ qð ſequitur non ne
gligenter pꝛetereatur non ſolum negligẽ
tiam. ſed omnes pꝛetermiſſionis modos
damnat. per id quod adiecit ſed vt emen
dandum coꝛrigendumq; curetur. manife
ſtat in coꝛpoꝛe e futuris cautelam.ve p⸗
teritis vero punitionem eſſe adhibendã.
ꝑid qð adnectit ad pᷣpoſitũ pꝛecipue ꝑ⸗
tinebit. duo indicat.⁊ qð ad immediatũ

pꝛelatum ſpectat ſubdelegata coꝛrectio.

⁊& licet peccata ſubditoꝛum poſſint ab
omnibus pꝛeſbitero. hoc eſt ſenioꝛi ⁊ ma
ioꝛi pꝛelato reuelari.tamen ad pꝛepoſitũ
boc eſt ad inferioꝛem pꝛelatum id pꝛeci⸗
pue ſpectabit. per idem quod deinde ait.
ad pꝛeſbyterum cuiꝰ eſt apud vos maioꝛ
auctoꝛitaſ:pandit in hac noſtra ſacratiſ⸗
ſima religione vnũ debere eſſe pꝛelatum
cui non ſolum fratres.ſed oẽs alij officia
les ſubſint.⁊ obediant.per id quod tan⸗
dẽ tranſit quod modũ vel vires excedit
monet inferioꝛes pꝛelatos non omnem
cauſam debere ad ſuperioꝛem referre.ſed
eas quas vel ex ignoꝛantia neſcit cogno
ſcere. vel ex impotentia virium.vel ex can
rentia poteſtatis diffinirc non poteſt. pꝛi
mum per hanc dictionem modum alte-
per hoc nomen vires inſinuauit.

0

/

extus (Auguſtinus.

ſe vero qui vo bis pꝛeeſt non ſe
“DW exiſtimet poteſtate dominãte. ſʒ
charitate ſeruiente felicenm.

CEsmedun Efmuefus.

BPil per negligentiã eſſe pꝛetereun
ðð dum obſeruandoꝛũq; mandato⸗
rum ſollicitudinem ad pꝛelatuʒ pꝛecipue
ſpectare docuit. nunc vt facilius cõmodi
uſq; iuſſa ————— eiꝰ
explicat conditiones uaꝝ pꝛima eſt
vt non ſe exiſtimet felicem. quoniã pote
ſtatem habet dominandi ſed potius qm̃
charitatẽ habet ſeruien di.HNempe quicũ
ꝙ; ita pᷣpoſitus eſt vt in eo ꝙ pꝛepoſitus
ſit gauqeat ⁊ honoꝛem ſuum querat.⁊ cõ
moda ſua ſolum reſpiciat.ſicut idem Au
guſtinus in libꝛo de paſtoꝛibus ait.ſe pa
ſcit nõ oues.inde fit.vt verus paſtoꝛ nõ
ſit. ſed mercenarius ⁊ latro.hic em̃ magiſ
pꝛeeſſe. qᷓ; ꝓdeſſe deſiderat.hic non ani/⸗
marũ fructũ.ſed ſuum tꝑale cõmodum
queritat.non celeſtem gloꝛiam.ſed terre⸗

num inquirit honoꝛem.hic non chꝛiſtuzʒ

imitatur.qui venit miniſtrare 7 non mi/
niſtrari.qui venit.vt animam ſuaz pone
ret pꝛo ouibus ſuis.qui venit vt alioſ ad

celeſtẽ traheret vitã. ſed potius demonez

qui a chꝛiſto petijt adoꝛari.qui in fraudẽ
om̃ia facit:qui in damnatõnis baratrum
ſatagit omel eijcere talis inquã paſtoꝛ iu
xta ſaluatoꝛis ſententiã · hic ſuam recepit
mercedem. uo circa inter ambitio⸗

ſum.humilemq; pꝛelatum.hoc intereſt.

quoniã ille pꝛeeſſe appetens cum adonia
elato inquit. ego regnabo. humilis autẽ
exemplo ſaluatoꝛis.quẽ cum iudei vellẽt

deum cõſtituere fugit.mauult ſeruus eſſe

iheſu chꝛiſti q; terreſtriũ habere potẽtatũ

Ille pꝛelatura adepta ſe felicez putat hic

ſe miniſtrum dei exiſtimans gemit. Ille

adepta pꝛeſidentia ob dominandi libidi
nem abutitur ea. cõtra apoſtolũ Petruz

admonentẽ pꝛelatos.vt neq; eſſe vebezt

ſicut dominantes in cleris.poꝛro qui vo

lunt cleris dom inari extremo efferuntur
ſuperbie faſtigio.NHam cũ honoꝛ ⁊ ſubli

adequari.iuxta Ambꝛoſium in paſtoꝛali
Dicentẽ. Si regũ fulgoꝛi cõpares.⁊ pꝛin
cipi dyademeti.longe erit inferius. q; ſi
plumbi metallum ad auri fulgoꝛẽ cõpa⸗
res itaq; execrabilis eoꝛum enit ambitio.
qui ſatagunt ſpiritualibus dominari per
ſonis.Hempe cũ iudeas regum colla 2
pꝛincipũ ſubmitti genibus ſacerdotum.⸗
oſculata eoꝛum xxtera, oꝛationib eoꝝ
ſe credunt cõmunini neſcio ꝓfecto qua de
teſtabilioꝛi poſſunt inflari ſuꝑbia.qᷓ; ſa⸗
cerdotęs eoꝝ iuriſdictioni facere obnoxi
osSeg vt acquirẽde dignitatis viam
intelligamus ſane aduertedum eſt. ꝙ tri
phariam quis pꝛelatu raʒ adipiſcitur.ſim
plici.ſ.electione. charitate. ⁊ obedientia 2
ſi om̃es quidem modi eun poſtremꝰ2
u

tamẽ ſecũdum.ſecund pꝛimũ excedit.
Quiſquis eligitur ſi canonice eligitur a
deo eſt. quoniq om̃is poteſtas a dno deo
eſt. NHinc apoſtolꝰ ait N¶ emo aſſumat ſi⸗
bi honoꝛẽ.ſed qui vocatus eſt a deo tãc;
Aaron.vbi nõ demonum inuocationem.
nõ hoĩm cõſpirationes.nõ obſeruationẽ
ſiderum.ſed ſummi dei afflatũ innit ĩ ele⸗
ctionibus expectandum. quem nullo pa
cto aſpernan ebet electuſ.alioquin ad ve
hementem ſibi aſcri beretur ſuperbiam iu
a diuum Gꝛegoꝛium dicentem. Hõ ve
re bumilis eſt. qui ſuperni nutus atbi⸗
trio.vt beat pꝛeeſſe intelligit. ⁊ tamẽ cõ
temnit. At vero ſi diuine voluntati con⸗

foꝛmis pꝛoximoꝛum et totius gregis cõ “

miſſi charitatis neceſſitate compelliturꝑ
fectioꝛ erit.ſi autem ſt uperioꝛis ad hecaco
ceſſerint iuſſa hic omnem pꝛeſidentie per
fectionem adipiſcitur. hic nõ ſe poteſtate
dominante. vt pꝛeceptoꝛ noſter ait.ſʒ cha
ritate ſeruiẽte felicem ſe poterit exiſtimaæ
re. ꝙ tanto pꝛioꝛes pꝛouinciales. Gene⸗
rales epiſcopi: archipꝛeſules. patriarche.
magnates ⁊ pꝛimates vniuerſi facere dey
bent vehementiuſ. qto maxi.pon.in hac
militan te eccleſia. ſe ſeruum ſeruoꝛum vei
eſſe cunctis gentibus ſcribit frequentiuſ. .
quanto rex regum ⁊ dominus domingan
tium chꝛiſtus ſe miniſtrum pꝛo bhumani
generis redemptione exhibuit humiliius
equitur ſecũda cõditio.

WEextu. Auguſtinus.

mitas cleni nullis poſſit comꝑationibus

iinuiticle⸗
nulo
oNe

ſpadane

nten Bin
nuus en,
t:unii

Aradö⅞ ⅞
Beeh

nhaliu
81 derden
dandee
ſepoteſe
ſnuß⸗
wranin
als Goe,
mnuche.
ſcse
henubee
worum d
fegnentui
1s domin

poo buned

ebomdns
iao.

Jo. xc

„

IOnoꝛe coiam vobis prelatus ſu

LTLoömentum. (Ambꝛoſius.

Receptoꝛ ac parens noſter duo

ctit᷑.alteꝝ pᷣlati veſignat modeſti

am

tiam.tan qᷓ; ſi patẽter aſſereret.ſit pᷣlatus

modeſtus.ſic virtutibus om̃ibus comp/⸗

tus ſit.vt honoꝛe ſit coꝛaʒ vobis.hoc ẽ vt
iuſte a vobis honoꝛari mereat᷑vos qutẽ
ſubditi ſic humiles.ſic obediẽtes.ſic quo

q; reuerentes ſitis. vt ſieut bonos ſubdi/

tos væcet pᷣlatum veſttum honoꝛi ⁊ vene
rationi habeatis.At vero vt pꝛelatus me
rito a ſubditis veneret᷑.his debet eſſe oꝛ⸗

natus virtutibus. pꝛudentia ſcilicet ĩ agẽ

do. vt quid euitandũ quidq; ꝓſequendũ
ſit dignoſcat. Juſticia in adminiſtrodo.
vt bonis pᷣmia. malis penas.⁊ vnicuiq;

pꝛout iuſticia exigit tribuit.ſoꝛtitudine in
tolerando vt pꝛoſperis non extollat᷑.nec

aduerſis frangat᷑. Cemperantaa in ſuſci⸗
piendo.ita vt nõ ſolũ que ad cibũ potũ⸗

q; pertinẽt.ſed om̃ia ſic temperate ⁊ cum
ea animi moderatione faciat. vt omnis
actionis vitet exceſſum.⁊ em̃ immodera⸗

tum teiuniũ.ſicut ⁊ in gluuies eſt fugien

dum. ¶Minc virtus omis in medio ſita
eſt. he quidem virtutes cardinales dicun

tur.quoniã om̃e pꝛiuatum publicũq; re
gim en ſuper eis velut ſuper cardine hon

ſtium vertitur. quas circũſpectus platus
iuxta tempoꝝ locoꝝ perſonarũqꝙ; condi

tiones exercere debet. ſemꝑ in om̃i opere

ſalutem intendẽs animaꝝ. Hanq; impio
be ſatis vnuſquiſq; pᷣeſſe affectat.quibui
ꝓdeſſe non curat.⁊ quoꝛum nõ celat ſalu

tem ſubiectionẽ nimis ambitioſe ſibi vẽ⸗
dicat. ¶ Debet inſuper pꝛelatus qͥ a ſub

ditis cupit honoꝛari.vt quas ſancit alijs

pꝛiꝰ ipſe in ſe leges ferat.ſic licurgꝰ apud

athenienſes. ſic numa pompilius apud

romanos. Sic legifer noſter chꝛiſtꝰ. apð
om̃es mũdi nationes fecit.hinc Gꝛegoꝛi

us pontifex maximus ait. Quiſquis po
puli ſpeculatoꝛ ponitur.in alto debet ſta

re per vitam. vt poſſit ꝓdeſſe perꝓuiden
tiam. Ob eã rem negligentes increpãdo

pᷣlatos exelamat dicens. Quid nos o pa

ſimul in hoc textu mãdata cõple

alteꝝ ſubditoꝛũ circũcernit reueren/

ſtotes agimus.qui ⁊ mereedem cõſequi⸗
mur. tamẽ operat ij nequaq; ſumus.ſru
ctus quippe ſancte eccleſie ĩ ſiipẽdio quo

tidiano percipimus.ſed tamẽ pꝛo eterna
eccleſia minime ĩ pꝛedicatione laboꝛamꝰ
penſemus.cuiꝰ damnationis ſit. hic ſine

laboꝛe. percipere mercedẽ laboꝛis.nõ ita
q; &bet aliquis hominũ ducatũ ſuſcipe
re.qui neſcit homines beneumendo pᷣire
ne qui ad hoc eligitur.vt alioꝛum culpaſ

coꝛrigat.quid reſecare debuit ipſe cõmit⸗
tat. nẽpe qͥ in ſe pꝛius diſcutit.ſi loca vita
ↄgruat.ſi ab homine actio nõ diſſentiat.

ſi ꝑĩmunẽ ⁊ innocentẽ vita pᷣſidet.ſi vigi

lãter pieq; regit⁊ gubernat.non ſolum a
ſubditis digne.venerari ſed deum ſubli⸗
me videre meretur. Et dum ipſe ſuꝑ gre⸗
gem vigilat. diuing ſuper eum gratia lar
gius choꝛuſe dat. Dnbaͤtit vero pꝛela⸗
tos ſuos honoꝛare debent.tum quia xpᷣi
vices in monaſterio gerunt.vnde ⁊ ipſe
dominus paſtoꝛibus ait Qui vos audit

me audit.⁊ q̊ͥ vos ſpernit me ſpernit.Cũ

vt maledictionem euitent. Nam maledi⸗
ctꝰ eſt· ſicut in veuteronomio ſcribit᷑. Qui

non honoꝛat patrem.hinc chanaã ⁊ na“

ti eius.⁊ nati natoꝛum eternam incurre⸗

runt maledictionem.quoniam Hoe pa⸗

tris ſui pudenda videns riſit.⁊ eũ magis
ac magis deſpiciẽs duobꝰfratribꝰ ſuis nu

ditatem iure tegendam foꝛas nunciauit

At enim in ſuperioꝛibus pꝛeſidentem in
monaſterio a nobis tanq; patrem haberi
⁊ ei obediri iuſſit.pꝛelatoꝛum item male⸗
dictio.etiam ſi mali ſint timẽda eſt. NHã
qᷓ; maledictus vtiq; erat.quẽ balaam ma

ledicebat. Tum vt ſuas euitent confuſio
nes.Hq; apud eccleſia ſticum ſcriptum

eſt. Dedecus filij pater ſine honoꝛe.Cuʒ
vt diuine obediant ſcripture. Scriptum
eſt enim in libꝛo eccleſiaſtici.Sit in me⸗
dio fratrum rectoꝛ illoꝛum in honoꝛe.tũ

vt nature comites ſint. Entia enim ab ip
ſo omnium rerum opifice iuxta naturaz

pꝛopꝛietates ſic diſpoſita ſunt.vt in om̃i

reium genere vnum pꝛimum ſit.qð mea

trum ⁊ menſura ſit ceteroꝛum.que in eo

continentur. ⁊ ad illud referãtur. ferãt

q; ei vel naturali inſtineiu.vel a ſuperioꝛi

mota intelligentia. vela ratione concita
ta. Eo pacto Apes regem fouent.comi⸗

tantur.⁊ ei tanq; eoꝛum imperatoꝛiatq;
0 2

dvusxi domicilium fabꝛicant. victum mini⸗
ſtrant.⁊ a quibuſcunq; tuẽtur fendũt
in curſibus.Eo pacto deũ tanq; vniuer/

ſi pꝛincipem vniuerſa mundi entia hono

rant.magnificant.extollunt.⁊ ſuo modo

laudant ⁊ benedicunt.iuxta cytharedi do

ctrinam qͥ omne creature genus ad dum
laudandum benedicendumq; arceſſit.
ſiſi etiam minus boni pꝛelati fuerint.a ſub
AQIitis nibilominus honoꝛari ⁊ eoꝛũ iuſſa
agdimpleri bẽt.iuxta pꝛeceptum ſaluato

xis in euãgelio dicẽtis.ſuper cathedram
moyſi ſedebãt ſcribe ⁊ phariſei.quecunqᷓ;
Dicxerint vobis facite.ſᷣm autem opera eo
rum nolite facere.ſed ſi boni ſint ⁊ ratio⸗
ne poteſtatis ⁊ ratione virtutis honoꝛan
di ſunt a timẽdi. acerrimus enim vltoꝛ eſt
ccus. vicanios nuncios ⁊ ſeruos ſuos de
ſpicientiũ. inde pueros heliſeũ deſpicien
tes vemones in vꝛſoꝛũ foꝛma apparẽtes
xeuoꝛaueruut.at vero pᷣlati etiõ quanto
plus honoꝛantur exterius.tanto ipſi hu⸗
milioꝛes debent eſſe interius.Tanto in⸗

ſuper magis d um timeant.ſeipſos deſpi
ciant.⁊ eos a quibus honoꝛ impenditur

ſibi in cogitatione pꝛep onant.p erinde pᷣ

ceptoꝛ noſter terciam ponens conditioo

nem adiecit.
3 , us. S=ð ¶ Auguſtinus.

JImoꝛe coꝛam deo ſubſtratus ſit
pedibus veſtis.

¶ Commentu.

Tſi om̃es imoꝛtalem corum time

re vebegmus. quoniam ſicut ſcri⸗

ptum eſt. beati omnes qui timent
ominum. p̃ᷣlati tamen multo magis eiꝰ
timere debent maieſtatem. Tum quoniã
ipſi ſubditoꝛum animabꝰ reddituri ſũt
rationem. Vnde ad Hebꝛeos apoſtol?
Paulus ſeribens ait. Obedie pꝛepoſitis
veſtns.⁊ ſubiacete eis. Ipſi enim vigilãt
quaſi rationeʒ pꝛo animabus veſtris red
dituri. At em̃ cum rationalis anima tan
ti ſit.tantum q; deo chara vt pꝛo ipſa re⸗
dimenda.ſuam vitam chꝛiſtus poſuerit.
facillimeq; labatur. nirum immodũ eius
paſtoꝛ timere debet.ne eius pereat negli⸗
gentia.⁊ eius obligatus fiat perditioni.

grauiꝰ iuxta antiquũ ſermonẽ qͥ ait. Quã

—

quod Auguſtinus pertimeſcens gemens

dicebat. Quid faciam cum a me exiget᷑
ratio tot animarum que pendent ad cola⸗
lum meum. Tum quoniam p-lati ad fub⸗
ditos ſe habent.quãadmodũ ad ſuos ex⸗

ercitus imperatoꝛes. quibus uictis ca
ſtra expugnentur opoꝛtet hinc in machæa

beis ſcribitur.qꝙ cum caderet Judas cete

n fugierunt. Et in calce pꝛimi reguʒ aper

te notat᷑.ꝙ cum totum pꝛelij pondus cõ

tra philiſteos in Saul fuiſſet conuerſuʒz.

ipſo interempto om̃is pene exercitus pe

tijt. Cum qu oniam in die nouiſſimo an-
te inflexibilis iudicis tribunal querele. al
legationes clamoꝛeſq; ſu bditoꝛum eos.
eoꝛumq; negligẽtias.iniuſticias. rapinaſ

paſſiones.⁊ flans ſententias acciſantes

gaſtabunt. ¶ O quantũ patientiſſimꝰ iob

has metuebat querimonias cum diceret
Aduerſum me terra hoc egens mihi ſub

iecta clamat. O qᷓ; diuus Hieronim affi
ciebatur terroꝛe.cum de ſe ſubditiſq; reds

dendas rationes cogitando dicebat quo

tiens diem illũ cõſidero:toto coꝛpoꝛe cõ⸗
termiſco.ſiue enim comedo ſiue bibo ſis
ue quid aliud facio ſemper auribus meis
vox illa terribilis videtur inſonare. Sur
gite moꝛtui venite ad iudicium. O quan
to parens noſter cxinanibat pauoꝛe. ma
defiebat luctu. cruciabatur cogitatu.cum
diceret heu quid illa die faciemus. quan
do etiã de omni noſtra cogitatõe ſumus
reddituri rationem.⁊ coꝛam illo iudice.q̃ᷓ
nexc gratia pꝛeuenit᷑.nec miſericoꝛdia iaʒ
flectit᷑.nec pecunia coꝛtumpit᷑.nec ſatiſſa
ctione vel penuẽtia mitiga bit᷑ᷣ.⁊ in daͤna
tos acerbiſſimã irreuocabilẽq; illã ſenten
tiam infert. Ite maledicti in ignẽ etemnũ
XZũ quoniã vt idẽ parẽs noſter poſterius
Dicet pꝛelatus quãto in loco ſuperioꝛetã
to in maioꝛe periculo verſet̃. Et quanto
ſplẽdoꝛe honoꝛis qͥſq; celſioꝛ eſt.tãto ſi

linqᷓt.vt inqͥt Iſidoꝛꝰ peccatoꝛ maioꝛ eſt.

Pꝛopterea Bernardꝰ ait. ꝙᷓ facile eſt ĩ al

to ſe intuentem obſtupeſcere.cadit enim

to ſtatꝰ altioꝛ, tãto caſus grauioꝛ. Se
ne igit᷑ ſanctꝰ Am bꝛoſiꝰ in ſuo paſtoꝛali

de ep̃is inqͥt. Sicut leuiꝰ eſt e plano coꝛ
ruere.ſic grauiꝰ eſt.qui de ſublimi cecide⸗

nit dignitate.qꝛ ruina q̃ de alto fit grauio

rnicaſu collidit᷑. Monoꝛ quidẽ epalis coꝛãꝗ

sgnne
gnegt
onatſid
aglose
t
1lctstt
miecczede
ngendeh
ſaonet
norlitno
ndl uet
Woun e
ncgs npen
1s gemnn
nennſſindie
s dcc
gensmddr⸗
Poonint
Wodeccc
wapi⸗
oſuehbo⸗

onmtrses
Nee e

dd
de e
Nr N
niacodar
Ra d
iipliſan
anggian

Nlten

iEtd
acktiſi
ic⸗
lechit
S
ntgiin
,
s iu ſin
N
rpbn one
ralo ſ. 1
ie

dDoloꝛ magnꝰ eſt. Ha quotope ceteris gra
Aus epalis altioꝛ eſt. tqto ſi ꝑ negligetiaʒ
Dilabitur ruina grauior eſt. nõ em̃ eſt tan
n gaudij excelſa tenere. quãti meroꝛis eſt
Wexcelſis coꝛruere. Hec conſtat tantam
gloꝛiã ſeqͥ poſt victoꝛiã.quantã ignomi

nisã poſt ruinõ. Lũ quoniã tũc recte time
re eu maxime debem?. qñ ipᷣm cõtra nos
iratũ eſſe cognoſcimꝰ. At vero huius ire
ſignuz eſt pᷣlationis collatio teſte noſtro
parẽte qui ait. In nullo magis ſentio mi
hi eũ iratũ.qm cũ eſſem indignus poni
dd remũ.poſitus ſum ad gubernaculum.
Tiũ quoniã qͥ ad plura obligatus eſt.xma
gis timere vebet. iuxta ſaluqtoꝛis ſentẽtiã

in euãgelio dicẽtis. Omnin autẽ:ꝛcui mul

tum datũ eſt. multũ queret᷑ ab eo.Et cui
cõmendauerũt multum plꝰo exigẽt ab eo ·

etenim ad multa plura pᷣſidentes q; ſub/

diti tenent᷑ Opoꝛtet em̃ eos exẽplar eſſe

omnis bene inſtitute 2 obſeruande vite.
Sinc apłs Paulꝰ in epła ad Thimoteũ

epi vitã veſcribẽs ſane imqᷣt. Opoꝛtet eniʒ

epm irrepᷣhenſibile eſſe vniꝰ vxoꝛis. Di⸗
rum oꝛnatũ.pudicũ.hoſt. pitalẽ.d octoꝛem
nõ litigioſum. nõ cupidũ.ſue domui bñ
ppoſitũ.filios habentẽ ſubditos cũ omni

caſtitate. Si qͥs aũt domui ſue peſſe ne=

ſcit.quomodo eccleſie vxi diligentiã habe

bit. Hõ neophitũ.ne in ſuꝑbia elatus in

iudiciũ incidat d yaboli· Opoꝛtet aũt il

lũ teſtimoniũ habere bonũ ab his qͥ foꝛis

ſunt. vt nõ in obpꝛobꝛiũ incidat.⁊ in lad

um dyaboli. Chꝛiſoſtomꝰ quoq; ait. Sit

eps temperãs.⁊ nõ ſuꝑbus.ſit reuerendꝰ
Sit negocijs opoꝛtunꝰ.regentiſq; auto

nitate dignus ⁊ plenus ſit. Sit etiq ſecte
tus. ſit mitis ⁊ humiliſ.ſit liber ⁊ vehemẽſ

Sit etiã manſuetꝰ ⁊ conſtãs· vt eũ quem
dignũ eſſe viderit cũ multa ptãte aſciſcat

etiã ſi vniuerſi obſtiterint. Indignũ etiã
ſi multoꝝ ſuffragia eũ pſequant᷑ cũ eadẽ

autoꝛitate reſpuat.nil aliud reſpiciẽs ni⸗

ſi edificatõeʒ eccłie.nunq; faciat odio vtł
fauoꝛe · Hec quidẽ⁊ ſið ep̃is aſſ. erta ſint.
ofnibus tñ iuxta ſuã pᷣſidentiã expedit.vt

quã cderũt ſubditis in ſe gerãt foꝛmõ vi
uendi.quoniã nõ poteſt exercitũ contine

re imꝑatoꝛ.Sicut a marco tullio pᷣclare
dictu eſt. qui ſeipᷣm nõ ꝛtinet. bene igitur

nõ violentũ.nõ percuſſoꝛẽ.ſʒy modeſtum.

Jo. XCI

2æ cõgrue de omi pᷣſidente Gꝛegoꝛi pon

tifex maximus in paſtoꝛalibꝰ loquẽs ait.
neceſſe eſt vt rectoꝛ ſit cogitatõe mundus

actione pᷣcipuus · Siletio diſcret?. in ver

—

bo vtilis. Singulis cõpaſſione ꝓximus.
5ỹ5 cunctis templatõe ſuſpẽſus.bene agẽ

tibꝰ. ꝑ bumilitate ſociꝰ. Cõtra delinquen
tiũ vicia.ꝑ zelũ iuſticie erectus.interioꝛu
curã exterioꝛum occupatoe nõ minuens.

exterioꝛum ꝓuidẽtia interioꝝ ſollicitudi⸗
nem no relinquẽs cũ igit᷑ ad tot tantaq;
ſeruãda obligati ſint pᷣlati:.longe magis
; ſubditi timere deum vebẽt. ¶ JId Rm⸗
bꝛoſius Gꝛegoꝛiꝰ Haʒarenꝰ. 2 alij q;ᷓ plu

res viri ſanctiſſimi.ſicut in eoꝝ geſtis le⸗
git᷑ medittes.cum ad eoꝝ aſſumi digni⸗

tatem debuiſſent ſolicitudinem petierunt:
Igd excogitans parẽs noſter Auguſtinul

cum ad pꝛeſulatum aſſumeret᷑ ploꝛauit.

MWarc? quoq; euangeliſta.ne ſacerdotio
fungeret᷑ polliceʒ ſibi gratia humilitatis

abſcidit.⁊ iure quidẽ.quoniã ex᷑ ſeptẽ eꝑi

ſcopis aſie qͥ ꝓpter eoꝝ ſanctitateʒ angeli
vocati ſunt.aliquos de obiurgatus eſt.

qm̃ in aliquibꝰ q;q; minimis ⁊ pauciſ de

liquerant.q; magno igit᷑ timoꝛe affici de

bent. Qui lõgeꝗ ſuꝑ celeſtium mentium

diſtãt pfectõe. Cum veniq; qm̃ de ciſdeʒ
exceſſibꝰ intẽſioꝛes luent penas. Itaq; ñ
ſolũ ad plura obligati.plura recipiẽt toꝛ
menta.ſz etis maioꝛa.Eas igit᷑ ob cauſaſ

bene ac merito pᷣceptoꝛ noſter inquit.Ti

moꝛe coꝛã deo pᷣlatus veſter ſubſtratꝰ ſit
pedibus veſtriſ.Ac ſi aꝑte diceret.licet a
vobis honoꝛãdus ſit ipᷣe ꝓpter periculo
ſioꝛẽ ſtatum.in q̊ manet.timoꝛe coꝛã deo
affectꝰ. ꝑ mẽtis humilitatẽ veſtris ſit pe

dibus ſubſtratꝰ.ita vt ſi ſuꝑioꝛ ſit honoꝛe

inferioꝛẽ ſe exiſtimet timoꝛe. Hincſcriptũ
eſt. Quaãto maioꝛ es humilia te in oibus
Et iteꝝ.ducẽ te cõſtituerunt.noli extolli.
Et dñs in euãgelio· Oiĩs qͥ ſe exaltat hu⸗
milia bit᷑ qͥ ſe humiliat exaltabit᷑. Cãts
quippe maioꝛ eſt qͥſq; apud deũ.qᷓ;to hu

milioꝛ eſt apud ſemetipᷣm.

Sequit᷑ quarta ↄditio.
Kextus. ¶ Auguſtinus.

¶Irca omes ſeip̃m bonoꝝ opemʒ
c pebeat exemplum.
* 5

Eömentum.

plo exẽplata ↄditionem ſuſcipiunt. Vt ſi
illud coꝛruptũ vel emendatũ ſit.talia in⸗
de exemplata ſint opoꝛtet. Et ſi ars men⸗/

tis bene inſtitute ſit.artificiata bene ꝓdu
cant᷑.neceſſe eſt. NHinc quecũq; fecit deus
ſunt valde bona.hoc eſt in ſuo genere ꝑ⸗

fecta. Quoniã ars ſua pfectiſſima infal
libilis eſt quoniã vite pᷣlatoꝝ ſemꝑ ſub
diti ſunt inſpectoꝛes.quo pacto.qua frõ

te pᷣlati ſubditos vt boni ſint monere poſ
ſunt.ſi ipᷣi mali ſunt.quonã modo.vt re⸗

cte incedãt.ſi ipſi oblique ⁊ toꝛtuoſe ↄten
dunt.qliter vt mãdata ſeruent.ſi ſᷣi ſunt

traſgreſſoꝛes mãdatoꝝ.ergo merito iubẽ

tur.vt circa om̃es ſeipos bonoꝝ opeꝝ pᷣ
beant exemplũ. Etenim ſicut alios o:di⸗
ne.ita ⁊ eos ſanctitate pᷣcedere debẽt.qua

tenus eius exẽplo diſcãt ſubditi qualiter

viuere beãt.quoniaʒ vt poeta cecinit.a
boue maioꝛi diſcit arare minoꝛ.Sʒ dili⸗
genterannotãda ſunt ſingula verba.que
in hac quarta pᷣlati cõditione ponunt᷑.in

qua iubet vt ſeipᷣm alijs faciat exemplũ.
Mꝛimo em̃ dicit circa omnes.qm non
vni viq bonꝗ.alteri malã.ſʒ omnibus re⸗

ctam oſtendere debet. Rurſus in hac ge

neralitate ⁊ ũ ⁊ qngelos.⁊ cuiuſcunqʒ

generis homines includere æbemꝰ. qm
coꝛã his om̃ibus bonus ⁊ eſſe etappare⸗

re pᷣlatus debet. Hinc aplłs paulus ad ro

manos domiatoꝛes oꝛbis ſeribebat. Ho

lite malũ ꝓ malo reddere.ſʒ ſitis puiden⸗

tes bona.nõ ſolũ coꝛã deo.ſʒ etiã coꝛam
om̃ibus hoĩbus.coꝛã quidẽ deo.vt adeo
pᷣlati repᷣmient᷑.coꝛã angelis ſanctis.vt ðᷣ
ipᷣis gaudiũ ſuſcipiãt.coꝛã angelis ma/
lis.vt ab eis ↄfuſi abeãt.coꝛ bonis ho⸗

minibus. vt in bonis ↄfirment᷑ openbuſ.
coꝛ aut malis.vt per eoꝛum bonum exẽ

plum coꝛrigant᷑ et emendent᷑.hanc gene
ralitatem chꝛiſtus in euangelio manda
uit cũ iuſſit poni lucernã ſuper candela⸗
bꝛum.vt luceat om̃ibus qui in domo fũt.
per lucernam eniʒ nil aliud interpᷣtamur

niſi bonam et exemplarẽ vitam pᷣlatoꝛũ.

que ſuper candelabꝝ.hoc eſt in eminenti

¶ Ambꝛoſius.
X — Icut ſe poliẽtes qualiter ſe linire
— ⁊ oꝛnare debeãt in ſpeculo intuẽ

tur.ita ⁊ ſubditi ·qliter viuere de/
beant in pᷣlato ſpeculant᷑.⁊ ſicut abexem

ſtatu poſita om̃ibus ſcilicet bonis et ma-
lis. vtpote celeſtibus terreſtribus et infſer
noꝛuʒ mentibuo.que in domo.s.dei ſunt

lucere vebet. Hanq; totus mundus vna

i domus eſt. i cuius excelſioꝛi aula.hoc
eſt ĩ empireo celo a tota beatoꝝ ſpirituũ
facie ad faciẽ videt᷑ cohoꝛte.hi pꝛincipes.

Duces.pꝛoceres.milites.et ciues pᷣſtantii
ſimi ſummi imperatoꝛis ſunt. In media
vero aula homĩes adhuc in imoꝛtali car
ne viuẽtes deo famulant᷑. venariũ. hoc eſt

ocem mandatoꝛum obſeruantie futuraʒ

eternamq; mercedem expectãtes. In in
ſima tanq; in carcere truſi ſunt demones
diuina alligati poteſtate.⁊ velut ĩ ſtabu

lo putredinis locati ſunt homines dam

nati.qui cũ in hoc medio viuerent hemiꝰ-

ſperio fieri voluerũt ſicut equus ⁊ muluſ

in quibus nõ eſt intellectus.pꝛo quoꝛum
Dignitate expꝛobꝛanda ſcriptũ eſt.homo
cu in honoꝛe eſſet non intellexit. cõpara-

tus eſt iumentis inſipientibus = ſimiis

factus eſt illis.quare mer to in ſtabulo in .
fernali.vbi picis ſulphuris. ſerpentiuʒ.?
omnium venenoſoꝛum animalium fetorꝛ
gbundat locati ſunt. ¶ Subinge ait ſeiꝰp
ſum. om̃is enim reſpublica humani col-
poꝛis gerit ſimilitudinem/quoniã ſicut in
ilio multa ſunt mẽbꝛa iuxta apoſtoli pau
li ſententiã non eundem actum habetia.
vnum autem caput:a quo ſingula mem2/
bꝛa ependent.ita ⁊ in republica vn
Pet eſſe rectoꝛ.ad quẽ ſubditi omnes re⸗
ſpiciant. Quo ſane in vtroq; fit.vt dolen

te capite cetera membꝛa langueant.Ecõ
tra ſi ſanum caput extiterit membꝛa etiam

ſanitatem ſapiant neceſſe eſt. Ceu ſi foni
Dulcis eſt.⁊ niuuloꝝ aqua dulciſ ſit opo:
tet. Semper enim pꝛincipij virtus ĩ pun

cipiata diffundit᷑. Quocirca recte parẽs
noſter ait.vt pꝛelatus ſeipſum bonoꝛum

operum pꝛebeat exemplum.ac ſi diceret.

vt alij boni:ſint.ipſe in ſe bonus ſit.vt be
ne ſua reſpublica gubernet᷑.ipſe bene ſe
ipſum gubernet.⁊ alij bene operentur.ip/⸗
ſe omnis bone actionis cardo ſit ⁊ oꝛigo
At vero nõnulli pꝛelati ſunt.qui ſue rei
publice bonum regimen ſatagunt vt eo⸗

rum appareant ſubditis.volentes.inſtar

ſcribarum ⁊ phanieoꝛum vt illi iuſti pu⸗
dici temperati ⁊ omni virtute fulgeant.

cũ tamen ipſi raptoꝛes voluptuoſi ⁊ ommi

e

Hsdnee
1 ie
eNi
ds
aul doe
rbeni
Nnchen

Spſum

Nmede
nocx
mühores
nieſinng
fnſn
N Noes
elutiſaa
minesden
nenthane
us 7Tmuil
ocod
ickhore
a Gpn
des rſimi
oſestun
apennm
lumn ſed

guceoteg

drmi.
Wäſons
cpovlen
ſinauren
bume
Nnnes ſer
Gfenden
henm Eid
Caſin
daiclirchs
unmnin
med
onus be
ndoſt cy
—
Gngnn
e Aun
nuur llen,
Cyoſtcn

ſint vicio labefacti. hi nimirum huic pꝛe-
cepto non pareant. vt ſcilicet ſeipſos bo/
noꝛum operum pꝛebeant exemplũ Ter

cio addit bonoꝛum.quoniã ſunt nõnul⸗

li. qui důmodo ſibi mala caueantputãt

ſe ſue ſatiſfeciſſe adminiſtrationi contra
ſaluatoꝛis pꝛeceptum.qui in euangelio

ait. Sint lumbi veſtri pꝛecincti.⁊ lucer?
neardentes in manibus veſtris. lumbos

enim. vt diui Gtegoꝛij verbis vtar pꝛe⸗

cingimus.cum carnis luxuriam per con

tinẽtiam coartamus.quod pertinet ad de
clinationem a maloſed quia minus eſt
mala non agere.niſi etiã quiſq; ſtudeat ⁊
bonis openbus inſudare.pꝛotinus addi

tur.⁊ lucerne ardentes in manibꝰ veſtris

Zucernas quippe ardentes in manibus
tenemus. cum per bona opera pꝛoximis
noſiris exempla monſtramuſ.HNon ergo
ſatis eſt. vt pꝛelatus ſea malis abſtineat.

. —

a ſed etiã opus eſt vt bona faciat· ¶ Duar

to adiecit operum:quoniam ſunt quidaʒ
qui bene de mandatorum loquuntur ob

ſeruantia. laudant quippe ⁊ extollunt ob

ſeruantes.⁊ vt alij obſeruent optimis ver

bis eos hoꝛtantur.ipſi autẽ obſeruare ne

gligunt. hos pꝛelatura non vecet.quoni
am ad iſtoſ dominus ait.luceat lux veſtra

coꝛam bominibus.vt videant opera ve⸗

ſtra bona.⁊ gloꝛificent patrem veſtꝝ qui
in celis eſt. Duo autem ſunt vt Gꝛegoꝛiꝰ
exponit. que iubentur.⁊ lumbos reſtrin/⸗
gere ⁊ lucernas tenere.vt ⁊ mundicia ſit
caſtitatis in coꝛpoꝛe.⁊ lumen veritatis in
operatione. Hon igitur ſatis ſunt bona
verba.vbi opus ſunt facta.hinc in paſto/⸗

ralibus ait. Sit rector in operatione pꝛe

cipuus.vt rectam viam ſubditis bene vi/
uendo denunciet.Et rurſus grex qui pa
ſtoꝛis vocem moꝛeſq; ſequit᷑ per exempla
hoc eſt per opera exterioꝛa melius qᷓ; per

verba graditur. Et rurſus pꝛobatio dile

ctionis.que ſcilicet in mandatoꝛum ↄſum
mat᷑ obſeruantia exhibitio eſt operis.Et
Marcus tulius in libꝛis officioꝛum ait.
virtutis enim om̃is laus in actione conſi
ſtit.⁊ diuus Benedictus in regula de ab
bate inquit.Omnia bona ⁊ ſancta factis
amplius qᷓ; verbis oſtendat.¶Quinto

adnectit pꝛebeat exemplum.quoniã ple⸗

riq; ſunt.qui a malo clinant.⁊ bonum

faciüt. ſed ne eis a ſaluatoꝛe dicat Ame

amen dico vobis recepiſtis mercedem ve
ſtram. Et rurſus ne reos ſe arbitrentur. qi
contra pꝛeceptũ fecerint.vbi dicit᷑. Attẽ⸗
dite ne iuſticiã veſtrã faciatis coꝛã homiꝰ
nibus. vt videamini ab cis.eoꝛum bona
oꝑa alijs oſtẽdere pꝛoꝛſus recuſant· Q u

bus ꝑ Auguſtinũ dicit᷑.ꝙ qui recte inted

ligit vtrunq; implet ⁊ ſeruiet vniuerſiſſi
mo domino.qui ſeruum pigrũ nõ damna
ret.ſi ea que fieri nullo modo poterãt.im
petraret. Hempe ſaluatoꝛis extat inten-
tio.vt ꝓ fugiẽda inanis gloꝛia nemo ſua
bona opera affectet abalijs ſciri. ⁊ ab eo
ſolũ expectet mercedem.qui eũ in mentis
intuet᷑ archano.ſed vt alios bona facere
doceatiubet vt luceat lux ſua coꝛã homiꝰ
nibus.perinde apoſtolus ait.cõmende
mus noſmetipſos ad omnẽ conſcientiaz
hominũ in cõſpectu dei.tanq; ſi diceret.
ſi cõmendamus nos apud homines.non
ideo hoc facimus.vt mundanã ſidere-
mus laudẽ.tunc ꝓculdubio incaſſum la⸗
boꝛaremus.ſed vt ĩ ↄſpectu dei mereamur
cuius maieſtati alios noſtro nitimur adi
piſci exemplo poſtremo ex his oĩbꝰtrãſi-
gimus.vt non in vno opere bono tantũ.
ſed ſicut circa om̃es.ita ⁊ in om̃ibus bo⸗
nis operibus pꝛelatus ſeipſum pᷣbere de⸗
beat exemplũ.iuxta apoſtolum dicenteʒ.
placete omnibus ꝑ omia.ſicut ego omni
bus per omnia placeo.Et iterum Thi/
motheum mouens ait.Exemplum eſto fi
delium in verbo.in conuerſatione.in cha
ritate.in fide.caſtitate.dum venio atten⸗
de lectioniexhoꝛtationi.⁊ doctrine.Hooꝛ
li negligere gratiaʒ que in te eſt que data
eſt tibi per pꝛophetiam cum impoſitione
manuum pꝛeſbiterij. hec meditare in his
eſto.vt pꝛofectus tuꝰ manifeſtus ſit om
nibus.que ſi interius perſcrutemur.intel
ligemus pꝛofecto omne opus bonuʒ qd
ad pꝛelatum pertinet ſeruandum iuberi.
hec ſanctiſſimus. ¶ Apoſtolns ſicut ſer
uanda docuitita exemplo ſaluatoꝛis ipᷣe
opere compleuit.nam quis digne valen
at eius quotidianam pꝛo ſingulis pꝛu/
dentiam.⁊ ſolicitudinem omnium eccle/⸗
ſiarum explicare. Ipſe enim erga om⸗/
nes miſericoꝛs. Erga omnes fraterna
charitate affectus. Offendiculum quis
patiebatur. Et ipſe non infumaretur.
Offendebatur alius. et ipſe vrebatur.

R

*

NPaulus ſemis 2 Gminis. pꝛincipib?et

ſubiectis.viris ⁊ mulieribus.liberis ⁊ in

nuptis.cõtinentibꝰ ⁊ luxurioſis.ſapienti
bus ⁊ inſipiẽtibꝰ.circumciſioni ⁊ pᷣpucio

eccleſie ⁊ ſeculo.ſpiritui ⁊ carni.⁊ deniq;
omni genti.nationi.⁊ ſtatui leges ſanxit

⁊Z impoſuit.ꝓ alijs quideʒ letat᷑⁊ gratias

agit. Alios vero caſtigat ⁊ coꝛripit.Alioſ
vero gaudiũ ⁊ coꝛonã nominat Alios ve
ro ſtulticiã vocat:Cũ alijs quidem bene
currẽtibꝰ currit.Alios vero male curren/⸗
tes refrenat ⁊ reuocat.Hunc ſeparat ð ec
cleſia. Mũc recipit ⁊ charitatẽ confirmat.
MNũic luget aliquos.Hũc letificat᷑ ex alijſ
MNuic lacte potat. Hunc miſteria releuat.
Munc ſe deicit ⁊ exequat humilibꝰ. Nũc
ſecũ erigit hũiles ⁊ exaltat. Nũc ꝓponit

ſpũm mũõſuetudinis. HNũc ſuꝑbis ⁊ arro⸗
gantibus apłica autoꝛitate virga minat᷑.

Nüc erigit᷑ aduerſus erectos.Hũc effici

diſcipulis tanqᷓ; ſi nutrix foueat filios ſu

os.Hunc apłoꝝ oĩm eſt minimꝰ. Nunc
documentũ ſuũ pollicet᷑ ꝑ eũ qui in ſe lo
quit᷑ eꝰ.Nũc reſolui deſiderat ⁊ eſſe cum

xpᷣo. HNũc permanere in carne ꝓpter eos

qui indigent.affectat.nõ em̃ querit q̃ ſua

ſunt.ſʒ que filioꝝ.non cõmoda ꝓpꝛia.ſed

q̃ ad ſalutẽ pertinẽt animarũ.nõ gloꝛiam
ſuã:ſʒ ſummi dvei.nõ gloꝛiat᷑ in oblectamẽ
tis huiꝰ mũdi:ſed in cruce dñi noſtri ihe⸗
ſu chriſti.cuiꝰ ipᷣe pᷣco ⁊ vas electionis fa
ctus eſt.vt veferret nomen eius ad om̃es
gentes,⁊ ad om̃ia extrema terre.Ecce igi
tur quomodo gloꝛioſus apłs omnibus ꝑ
om̃ia placuit.nullis la boꝛibꝰ.nullis peri

culis. nullis deniq; ſuis incõmodis par⸗
cens. Ideo ad Choꝛintheos ſcribẽs ait.

In oibꝰ exhibeamꝰ noſmetipᷣos ſicut dei
miniſtros. In multa patiẽtia.in tribula⸗
tionibꝰ.in neceſſitatibus.in anguſtijs.in
plagis.in carceribꝰ.in ſeditõibꝰ.in laboꝛi

bus.i vigilijs. in ieiunijs.in caſtitate.i ſci
entia. in lõganimitate. in ſuauitate.in ſpi

rnituſancto.in charitate ñ ficta. In verbo
veritat.in vᷣtute dei.ꝑ arma iuſticie a de⸗
xtris ⁊ a ſiniſtris.ꝑ głiaʒ ⁊ ignobilitatẽ.ꝑ

infamiã ⁊ bonã famò vtſeductoꝛes ⁊ vey m
races.ſicut qͥ incogniti ⁊ cogniti q̃ſi mołn·

riẽtes ⁊ ecce viuimꝰ.vt caſtigati ⁊ nõ moꝛ
tificati. Quaſi triſtes.ſemꝑ aũt gaudẽtes

ſicut egẽtes młtos aũt locupletãtes.tãqᷓ;

nihil habetes ⁊ omia poſſidetes. ꝛ rurus

eadẽ in epła in q̃t. Suſtinetis em̃ ſi quis

Di qs accipit.Si qͥs extollit᷑. Si qͥs in

faciẽ vos cedit.Et ibidẽ ſuos enumers
laboꝛes ait. Miniſtri xpᷣi ſunt.⁊ ego. t
minus ſapiẽs dico plꝰ ego. In laboꝛibꝰ
plurimis. in carceribꝰa bundãti.in plagi-
ſupᷣ modũ.in moꝛibus frequẽter a iudeis
quinquies quadragenas vna minꝰ acce

pi.Ter virgis ceſus ſum.ſemel lapidatuſ
ſum.ter naufragiũ feci.nocte ⁊ die ĩ pfun
dũ maris fui.in itineribuſ ſepe.peniculis

fluminũ.periculis latronuʒ. periculis ex
genere. periculis ex gentibꝰ.periculis ĩ ei

uitate.pericnlis ĩ ſolitudine.periculis in

mari periculis ĩ falſis fratribꝰ.in laboꝛe æ

erumna.in vigilijs multis.in fame ſiti.
in ieiunijs multis.in frigoꝛe nuditate.
pᷣter illa que extrinſicus ſunt. Inſtantia
mea quotidiana ſolicitudo oĩm eccleſiaꝝ

Olumen eccleſie.O chꝛiſtianoꝛũ ſper t
culum. O euãgelij tubam. O vas electio

nis ⁊ doctoꝛem gentiũ Paulũ in hoc fra
tres dilectiſſimi ſpeculari debent pꝛelati.

hunc ſequi debent pꝛeſidentes,. hunc imi
tari debent paſtoꝛes ad hoc diſcite.quo⸗

niam lux veſtra coꝛam deo ⁊ hominibus

lucere poſſit ⁊ debeat hunc parens noſter
Auguſtinꝰ in doctrina.in moꝛibꝰ.in ſoli
citudine.in ſanctimonia.in regendis ecꝰ-
cleſijs. in pꝛedicationibus.in conficien⸗

dis operibus.⁊ ĩ om̃i bona ⁊ ſancta acii

one imitatus. factus eſt. diuino inſpir=⸗
te afflatu firmamentũ eccleſie.ux doꝛ
ctoꝛum.malleꝰ bereticoꝝ.⁊ ſummuʒ vas

omniũ ſcientiaꝝ ·
Sequit᷑ quinta conditio.

Hꝛripiat inquietoo.

geſt delinquentes coꝛnipere? in ſa

uis litteris ſepiſſime vmanda/
.Y LA tũ. Vnde ſaluatoꝛ noſter ⁊ ani⸗
marum medicus diligentiſſimus. eius

vicano Petro iubendo inquit. Si pec⸗
cauerit in te frater tuus.vade et coꝛnpe

₰

vos in ſeruitutẽ redigit.Si quis deuoꝛat

RN Agnum piofecto 2 ſalutifen op?y

S

ſg
N
Siisn
enuner
nd
Pbaß
inplg
glrdes
nmne.
Aboiun
deigfen
Neenals
enaſog
panalgig
penalsn
ain loborr
giamer i.
4 Nudtee
ne Tima
gincccrſer
ſanoiihe
Os dan
münderds
rbent de.
eshunen
diſate
domimius
rensneſe
egenusn

Nconfda ,

10
nonhri⸗
e Lurdo
unmu;N

cate.
Aing

*

(Srt

nmtge⸗
ict nuin
tapefe iu
muſng
un
ncusf

J.

eum Et apoſtolus anlus ſcribensad
Halathas ait. Fratres ſi poccupatꝰ fue

it homo in aliquo velicto. Vos qui ſpi“

nituales eſtis hmõi inſtruite in ſpuitu le⸗
nitatis. Et ſcribẽs ad Macedones quos
theſſalonicenſes appellat ait. Rogamuſ
vos fratres.coꝛripite inquietos quo ex
loco parens noſter hanc accepit ↄditõeʒ
quã tum ipſe ⁊ alij ſacre pagine doctoꝛei
pluribus in locis magni faciẽtes ampli⸗
fieauerunt. AUnde ⁊ diuus Gtegoꝛlus i
ſuo inquit regiſtro.qui non coꝛrigit reſe⸗

canda cõmittit.Et facientis culpam ha⸗

bet.qui qð poteſt coꝛrigere negligit emẽ
dare.⁊ in pᷣclaro dyalogoꝛum volumine
tranſigit.quod ſicut non eſt ab oꝛatione
ceſſandum. ita non eſt negligenda coꝛre⸗
ctio. Et Auguſtinus ĩ libꝛo de verbis do
mini.ſi neglexeris coꝛrigere peccatoꝛem.
NANaioꝛ peccatoꝛ factus es eo qui pecca⸗
unit. Oꝛigenes autem ait. ꝙ dů ſacerdoteſ
exccleſie vni parcunt vniuerſe eccleſie mo
liuntur interitum. Jdeo remediale bonũ
eſt in peccato vt a caſſiodoꝛo aſſertum eſt
accelerata coꝛrectio.quoniã neq; aliquid
tantum pꝛo bat ſpiritualem virum vt Au
guſtinꝰ aſſerit.ſiẽ peccati alieni tractatio.
Hinc ⁊ beatꝰ Petrus equo animo ⁊ be
nigna pietate ſuſcepit Paulũ ⁊ laudauit
quoniã tanqᷓ; fidelis diſpenſatoꝛ veritat
eum redarguit. ¶Et notanterinqt coꝛri⸗
piat inquietoſ.inquieti enim illi ſunt qui
vediti vicijs vagantur.⁊ in dei fluctuant
ſeruitio.Et ſiquidem.vt non modo adire

poꝛtum ſalutis nequeãt.ſed ðᷣ pꝛope nau
fragium expectent.quoniã non in pericli
tabili Petri naui.que fides eſt:neq; ad
foꝛtem Ancoꝛam.que obſeruantia man/

datoꝛum eſt.neq; firme petre que chꝛiſtꝰ
eſt· ſe inherent.ſed fluxibilia queritantes
fundamentum firmum ⁊ ſtabile conten
nunt.Muic ſuis in ↄfeſſionibus Rugui/
ſtinus ait. Inquietum eſt coꝛ meum do⸗

nec requieſcã in te dñe, ſicut em̃ ille inqui

etus eſt coꝛꝑe.qui doloꝛibus ⁊ anguſtijs

oppᷣſſus locũ nõ inuenit quietis. Sic il⸗
le inquietus eſt mẽte,. qui ſtabili imobili⸗

q; bono non innitit᷑.ſed coꝛ vagum ⁊ ſug-
müdi vanitates habet effuſum. Minc ſto
icus ⁊ moꝛalis ſeneca recte inquit.Egri
animi iactatio eſt. Sʒ hic tũc coꝛripitur
Añ eiꝰcoꝛ rapit᷑ hoc eſt a mũdi vanitatibꝰ

ꝓpximoꝝ peccata deflere⸗
eti gyrouagi ſunt:qui curioſitate exagita
ti ſecũ ↄſiſtere nõ poſſunt.ſed modo intuſ
modo extra.modoĩ poꝛtis cũ extraneis.
modo in locutoꝛio cũ fratribus. modoĩ
hoꝛto.modo in hoſpitio.modo ĩ plateis
modo in coquinis.modo in viſitatione.

poptima documenta abſtrabit platop.?7

ad ſublimia.incoꝛruptibilia. eterna q; ven
hiculo effert̃ charitatis.qð cũ ſubliimne.⁊

quã meritoꝛiũ ſit officiũ.valde de illis
pꝛelatis dolendũ eſt.qui vel negligentia
vel voluptuoſo amoꝛe.vel timoꝛe.vel ig⸗
noꝛantia.vel quauis alia illegittima cau

ſa illud omittunt. Si tamẽ hoc efficax ſa
lutis officiũ quandoq; differũt.vt opoꝛ
tunum cõmodumq; obiurgandi tempuſ
expectent non modo non peccant ſʒ me/

rentur. Perinde JIſidoꝛꝰ in libꝛo ð ſum⸗
mo bono ait: Plerumq; pꝛinceps iuſtus
maloxꝝ erroꝛes diſſimilare nouit.non q

iniquitati eoꝛum conſentiat.ſed ꝙ aptuʒ

tempus correctionis expectat.quãdo eo
mum vicia vel emendare valeat. vel puni
re. ⁊ parens noſter glo:ioſiſſimus in pꝛe

clariſſimo ð ciuitate vet volumine inquit

Si pꝛopterea quiſquis obiurgãs ⁊ coꝛri

piens ma le agentibus parcit.qꝛ opoꝛtu⸗
num tempus inquirit᷑· Eel ipſis etiã eiſ⸗
dem metuit ne terioꝛes ex hoc efficiant᷑

vel ad bonã ⁊ piã viq erudiẽdos impedi
unt alios in firmos ⁊ pꝛemant atq; aueri⸗
tant a fine nõ videt᷑ eſſe cupiditatis occa
ſio.ſʒ cõſiliũ charitatis.¶ Sed quid eſt

qð de inquietis hominibꝰ quaſi de ſingu

laribus peccatoꝛibꝰcoꝛripiendis facit mẽ
tionẽ.cũ ait.coꝛripite inquietos.Nonne
ſuperbi. elati.cupidi.voluptuoſi ⁊ ceteri
ſunt peccatoꝛes coꝛripiendi.Pꝛofecto.ſʒ

tamen hoc peccatoꝝ genus: Idcirco po

tius nominat᷑.quoniã inquietudo dire⸗

cte opponit᷑ beatitudini.HNanq; beatitu

do ſtatũ includit. Unde Boeti eam eſſe
ſtatum omniũ bonoꝛum aggregatione p

fectuʒ definiuit.Et parẽs noſter illis noſ

frui aſſeuerauit.in quibꝰ volũtas delecta
ta ↄquieſcit. Rurſus inquietudo pᷣ cete⸗
nis vicijs ſtatuʒ denigrat monachox. Ad

monachos em̃ ꝑtinet ſolos ſeduloſq; in

At vo inqui

celis cõmoꝛan.⁊ ſua nõ mag: vor etiã

mulierculaꝝ.modo vt cauſam vagodi ha

beant in infſirmoꝝ viſitatõe in exigendis

pecunijs.in ſolicitandis litibus.in etco⸗
lendis poſſeſſiontbus.⁊ in alijs innume
ris.que ipſos vagos reddunt.⁊ aboꝛato
ne deuotione.⁊ ſummi dei ↄtemplatone
auertunt.ſe occupant. Hempe tales mu
ſcis ſimiles ſunt.que ob earum inquietu
dinem modo ſuper vnũ hominem feſidẽ=t
modo ſuper alium volitant.modo adire

oculos.modo os intrare.modo ꝑ naſum

eti imperatoꝛum diſcurrere.⁊ ſingulos
impoꝛtune moleſtare non deſinũt.eo pa-
cto inquieti homines nunc illum ſcanda

liſant.nunc illum verberant.nunc cũ illo

litigant.nunc illum derident.nunc illum
irritant.nunc vnum.nunc alterum offen

dere uon deſiſtunt. Ob eas res apoſtoluſ
Paulus theſſalonicenſes rogat.vt dare
operam velint.vt quieti ſint. Ampliꝰ iu/⸗
re de coꝛripiendis inquietis expꝛeſſaʒ be
atus Auguſtinus fecit mentionẽ.quoni
am hoc genus hominũ om̃es veteſtant̃.
Apud em̃ romanos ſicut virtus ꝑ quan⸗

dam excellentiam habebatur conſtãtig.
ſic econtra leuitas habebatur ludu bꝛio.

Perinde a marco tullio in pꝛeclariſſimo
officioꝛum volumine putatuz eſt· nihil eſ
ſe patiètia cum conſtantia iuncta lauda

bilius arbitrandũ.Et in ſacris litteris ex

tolluntur iuſti. Quoniã ſteterunt in ma⸗

gna conſtãtia aduerſos eos qui ſe angu⸗
ſtiauerunt. Econtra mali ⁊ peſſimi leues

ſcribuntur. Hinc pꝛimus malus poſt
adam.Chaym vagus in geneſeos libꝛo
nuncupatur.Dyabolꝰ quoq; circũire ter
ram ⁊ perambulare eã in libꝛo patientiſ⸗
ſimi ⁊ conſtantiſſimi viri Job dicit᷑· Mie
ronimus quoq; Auguſtinꝰ ⁊? Benedictꝰ

quartũ genus monachoꝝ ſcilicet circunę/

cilionum peſſimũ dixerunt. Salomõ uẽ
in pꝛouerbijs inter ſex que odit dminus

pedes veloces ad currendum in malum
connumerat.Et rurſus.mulierẽ in meren
tricio oꝛnatam pᷣparatam ad decipiendas

animas garulam ⁊ vagam quitetis.impa
tientẽ.nec valẽtem in domo conſiſtere pe
dibus ſuis. Quinĩmo nunc foꝛis.nũc in
plateis.nunc iuxta angulos inſidiantem
appellat.E& t Eſaias ait.Abijt vaguſ ſᷣm
impetũ coꝛdis. Hieremias vero populũ
diligẽtem mouere pedes ſuos aſſerit eo

non placere ¶ VHi ſimiles ſunt plante pe
dis vituli.quem Eʒechiel in viſione aſe

xit que pꝛopter elus ſciſſujaʒ facilis nld
motum Similes ſunt imbꝛibus pꝛ ocel
lis.quontam non modo in malis operi

bus impellunt per impoꝛtunitatem.⁊ bal

neant per infectionis aquoſitatem. ſʒ eti
am in bonis qm celerrime ficiunt per le

uitatem violentiam. Inde etiam fit.vt

aſinis pares ſint.quo:um.vt vulgo dici
tur.neq; ſunt diuturni ſucuſſuſ.pares ſint
in gere venanti bus.vbi cum nulla ſit fi ⸗/

mitas.nequeunt mhetia tendere. Hi nan⸗

q; in ethere excelſa palatia fabꝛicant.ar⸗
ces inexpugnabiles condunt.mõtes trjſ
ferunt.flumina vertunt.equoꝛa per ſtulꝰ
tas ⁊ inanes cogitationes cxhauriunt.iu
re igitur tales ſtulti ſunt ⁊ expertes piu⸗/
dentie. Hanq; ceu ab Anſtotile philoſo
phoꝛum pꝛincipe pꝛeclare dictũ eſt. Ani
ma ſedendo ⁊ quieſcendo fit pꝛudenſ.ita
ecõtra neceſſario fit.vt ummoderatus di-

curſusvagatio ⁊ inquietudo animꝗ red
dant inſipiẽtem.

plunimi vini doctiſſimi atq; ſapientiſſimi

innumeras mũdi plagas peragrauerint.
quoniam non hi vt vagi ſierent conten⸗

debant. ſed vt ad locum tandem deueni⸗

rentin quo quietius doctoꝛem audirent
ſapientie. Heq; hanc oppugnat ſententi

am. Quoniam Paulus vas electionis.

⁊ pleriq; om es apoſtoli vniuerſum per-
luſtrarunt oꝛbem. Quoniam non vt v⸗
garentur.ſed vt pꝛecones eſſent chꝛiſti no

Hec obuiat ꝙ pytba
goras. Plato.Appollonius.⁊ alij com2/

minis. 7 non dimiſſa contemplatione in

omnem terram cxiret ſonus eoꝛum. miſſi

ſunt. Sed quibus non eſt datum euoõge⸗

lizandi officium.ſi in conteinplatione quu

eſcunt.⁊ meritis ⁊ pꝛeconijs ſunt pᷣſtan⸗

tioꝛes. HMinc laudatur Beniamin ⁊ filiuſ

virtutum ⁊ domini amentiſſimus inter/⸗
pꝛetatur. Quoniam tota die in thalamo
ſuperna ↄtemplans moꝛa bat᷑. Hinc Jo

hannes baptiſta extolluur · Quoniaʒ iu

xta fluenta ioꝛdanis ſtabat penitentiam

agens. Inde ⁊ ſtans in ſcriptura dicutur

Huic beata dei genitrix magnificatur et

qmuetis vocaturamatnx. Quoniam in ſe

creto angelus eam reppenit oꝛantem. cu

agd annunciandum filij &i incarnationẽ

ad eam ingreſſus eſt.⁊ cum ad viſitan⸗

dã Elizabeth cognatam ſuam ſe contult
manſit apud illam mibus menſibus. non

guic
Nler
puble
cor.
glene
glao⸗
ſuſem
blio
eius n
ſedco
einu
ataig
lſye
diug 4
Sleeni⸗
ſealet
ſingal
ronun
waln
tollr⸗
quate
Panis
ſio
blapt
Ubyn
diuen
lone eren
ganmpre⸗
*V
gmoꝛi
ſubpun
ſelle nes
kegd ge
tiinpe
Phenbi
damneiua
icort /
ſinlizdn
Nommne
ignhltmre
dengn
eſn L
mmn
Ues perion
ſuern
neſe

izkasi
ustper
ndelschen
Dð
aſan,
riennpe
Renan ſiſ
twcod
nſalantitt
mdulaſtſi⸗
nden Pie⸗
Aſen
lunr gisni
Pongperun
boenm
apentesen
Kotlepblo
irpiudenten
wedenmsdi
Weotnini
arungann
nistti
6Kpientiin
mngeucnn.
ſonrnt onten,
ndem wen⸗
CurmanOl
gignuſchen
6sdrcns
Hmoainen
pun tNN
scſrchlin⸗
nnmen
nrscNN
ſtdatunan
wengeum

misinſin

ut
inn
Nen band
i pne
Coni
4 gentmmn

Jo. XCIIII

quidem. vt Ambꝛoſius git. ꝙ domus e⸗

xclectaret aliena.ſed quia frequentius in
publico videri diſplicebat. Hinc abea ſa

cras vii gines diſcere iubet.non currere -
alienas edes.nõ æmoꝛari in plateis.nõ
aliquos in publico miſcere ſermões Æα
ria ſemper in domo ſera ⁊ feſtina erat in
publico. Et rurſus ad ea in euãgelio ſceri
bitur. Stabat iuxta crucem iheſu mater
eius non vt diſcipuli diſcurrit aufugit.
ſed conſtantiſſima in ſua pietate ſtetit. ?

eũ nullo voluit timoꝛe relinquere.¶be⸗

ata igit᷑ virgine ⁊ vos religioſi diſcite qe
tẽ.ſi veri eſſe religioſi veſideratis. Abhac

diua Magdalena ⁊ egiptiaca maria di⸗

qicerũt.que dimiſſis mundi illecebꝛis.ſic
ſedule ſe ↄtemplationi vederunt. vt diebꝰ
ſingulis reperentur.Alb bac beatus Hie
ronimus edoctus ſta bilarius chꝛiſti fieri
maluit vt quieti frueret᷑.qᷓ; in vaſtigio ex
tolli romanoꝛum.vt ſempiterno turbine
quateretur. Hãc deuotiſſima Auguſtini
parẽs imitata.nõ in plateis.nõ ĩ choꝛeis
nõ in mũdi vanitatibꝰ vaga bat᷑ ſed in tẽ

plis ꝓ ſaluteę filij obſecrans ſedula cõomo
. uaꝝ quida beate. S. virginiſ
⁊ diue momce beata Clara de monte fal
cone exemplis inſtructa.ſic ad obſeruan

rabatur

dam pꝛeceptoꝛis noſtri regulã ſeſe peni/

tus dedicauit.ſic ſe in chꝛiſti trãſſoꝛmauit

amoꝛẽ.Sic ſanctiſſime trinitatis innixq

eſt fidei.vt eius ĩ coꝛde tota chꝛiſti paſſio

ſculptata euidentiſſime cernat᷑æ eius in
felle tres ſint lapilli reperti rotunde figu
re ad eternitatem veſignandꝗ. indetermi
nati.inperceptibiliſq; coloꝛis ad incom2ꝰ†
pᷣhenſibilitatẽ diuine maieſtatis indican
dam.eiuſdeʒ quantitatis ⁊ ponderis. ſice
quidẽ vt nõ maioꝛis ſint ponderis. tres

ſimul q; duo vel vnus tantũ aut econtra
ad omnimodam perſonax inſinuandam

equalitateʒ. Et pꝛoꝛſus infrangibiles. vt
doceret quo pacto tres ille ineffabiles 82
ſone. ſicut eſſentia. incoꝛruptibiles impaſ

ſibileſq; penitus ſint. Eandẽ habentes fi

guram. vt per hoc aperte intelligeremus

tres perſona realiter diſtincte eandẽ ha/
beant deitatem. ⁊ vnius ſint nature ſu bo
ſtantie ſeu eſſentie. fulgentiſſimam
Auguſtini pꝛolem. O gloꝛiam Auguſti⸗
miani oꝛdinis.O vere fidei ſublime glo⸗

nioſumq; exemplar. Oineffabilis chꝛiſti

paſſiontsæ vere ſemp itemneq; tyinitatis

libꝛũ ſemꝑ inſpiciendu.ſemp legendum 2*

erum arq; iterum ⁊ ſine ceſſacione rele
Sendqum. Ab bac ſoꝛoꝛe noſtra nos fra⸗

tres heremitani diſcamus non vagart. lJ

*

in monaſtetijs ſedulo contemplart.2 di⸗

ning meditani ſacramenta gloꝛiemur de
patre noſtro Auguſtino fratres mei cha
riſſimi. quo in erxplanandis diuis miſte-

mus nemo perſpicatioꝛ. glonemur de mo
nica parente noſtra. qua in diligẽdis dei

ſeruis nulla feruẽtioꝛ. Noziemur & Cla

a ſoꝛore noſtra. qua ĩ miſterijs fidei nul
lreran ſoꝛmatioꝛ. Hec vere cum magno

barente noſtro ad chꝛiſtũ 2 beatiſſimam
rminitatẽ intendẽs. dulciter. amene. ex coꝛ
de iugiterq; conebat. Amoꝛ: meus. pon⸗
qus meũ.te duleiſſime dens feroꝛ. quocũ
q; feroꝛ. Et rurſus liquefacta eſt ia mea

8

Popter te us meus.Et iterum. vulne⸗ H
raſti coꝛ meum chantate tua domine. Et
rurſus.amoꝛ meus. me amantem ĩ te traſ

foꝛmauit amatum. Mec cum ſua dulciſſi
ma parente monica crebꝛa rapta repete2
bat. Volemus ad celum ſoꝛoꝛes mee.vo

lemus qad celum. 7 nos fratres mei ſide

rantiſſimi relictis curis rerum mundgang

rum per contemplationem volemus acddd

deũ. vt hic ſpe. poſtmodũ re va leamꝰ abſ .
ꝛetereg me
rito Auguſtinꝰ coꝛripiẽdos iuſſit inquie
tos. Quoni quieti multiplici ſunt pᷣco⸗

q; fine eiꝰ viſione letari·¶

nio extollendi.quo fit.vt quies pſequen

da. Inquietudo vero penitus ſit fugien

da. Perinde beat? Mieronim? ait. Dumn

q; nouerit monachũ ſe non eſſe loquenꝰ äà

do ⁊ diſcurrendo.ſed tacendo ⸗ ſedendo

Et diuus Anthoniꝰ ſicut in vitis patrũ

aendum. vt veo placeret· Dixt. Cria cu
ſtodi.⁊ ſaluus ernis. ꝛimũ quidẽ vt deũ
pꝛe oculis ſemꝑ habeas. Secundum ad
omnem tuam actionem diuinarum ſcii/

legitur. Interroganti monacho quid fa⸗

pturarum teſtimonium ad hibe. Cerciuz

vt ex loco in quo manes nõ cito diſcedaſ

Hinc ex alijs cõditionibus. quas. vt ali

cuius ſancti confeſſoꝛis merito feſtinitas
celebꝛetur. Quoniam quiete in vita fun⸗
ctus eſt. Sacroſancta eccleſia connume/
rat dicens. OQui pius, pꝛudens. humilis

pudicus ſobꝛius.caſtus fuit quietus.⁊

in libꝛo trenoꝛum de viro bono dicitur.

ſedebit ſolitarius te et ad
nicenſes apłs de ſe ait. ipi em̃ ſcitis quem
admodũ oporꝛteat imitari nos. qi no in
quieti fuimus intra vos.? deus om̃ipo⸗
tens cũ ſue gloꝛie ſimiutudinẽ Ezechieli
reuelare vellet.dixit ad euʒ fili hominis
ſta ſuper pedes tuos ? loquar tecum.ſta
L inquit oeus ſuꝑ pedes tuoſ. non diſcur

re pedius tuis. vt quieteʒ in homine fe

licitãdo apto ad ſuſcipiẽda archana ei

approbaret. inquietudinem vero expꝛo/⸗
baret. Johanes item euangeliſta non di
ſcurrens 2 vagans.ſed quieſcens recũ⸗/
bens ſuper ſacrum pectus dominicũ flu
enta euangelij de deitatis fonte potauit
Pꝛothomartir autem Stephanus poſi
tis in terra genibus vidit celos apertos:
Zidit iheſum ſtantem a vext is virtutis

ei. Veniam pꝛo lapidantibus poſtula⸗
uit. Eius ſpiritum chꝛiſto ſuſcipiendum

cõmiſit. Et ſaluatoꝛ mundi affixus cruci.

genus redemit humanum. Petrus? An

AIr eas vt eum imitarentur er

di patibulo voluerunt. Moli ergo be-
remitane vagus eſſe · ſed confige coꝛpus
tuum cruci. ibi ſiſtas · ibi viuas. ibi gloꝛie
ris.ibi felicitenis · ibi tanq; inexpugna bili
arce te recondasaubi te cuſtodias. cum ea

confabuleris de ſem piternis gaudijs. ad

eazʒ cũ eccleſia exclam es. O crux aue ſpes
vnica. ad eam cum apoſtolo dicas Aby
ſit me gloꝛiari niſi ĩ te. Crux domini mei
iheſu chꝛiſti. Ad eam cum MHelena Con
ſtantini matre canas Ocrux ſplendidioꝛ
cunctis aſtris.eam cum Eradio irone
magnifico tuis in humeris baiula. Eam
tolle ⁊ chꝛiſtum ſequere. Ipſum in ea cõn⸗
plectere cum Joſeph ab agrimathia. ibm

in ea oſ⸗ culare adoꝛa cuʒ virgine maria
ipſum in ea lachꝛimis laua.capillis ter⸗

ge. Et vnguento vnge cum magdalena

pia. Ipſum cuz mixtung mirre ⁊ aloes cũ
Hicodemo reconde.ipſum in hoꝛto ani⸗/
me tue in ſepulcro nouo hoc eſt puro mã
dato.æ initiato conſcientie tue ergaſculo
lintheis inuolutũ per pieſatis opera ſe⸗
peli. Cum eo etiam ſi opus eſt· moꝛtem
ſubeas.⁊ condiaris vt poſtmodum cũ eo

reſurgas interminabilemq; vitã ſuſcipi⸗ 1 vnct
it oleo cõſolationis ab eis.ſioĩa languo

ens requie ſempiterna fruaris.

¶ Sequitur ſexta cõditio.

cut em̃ in archa dñr erãt virga 1

ucis ſuſpen⸗

Lonſoletur puſillanimes . d

S Ambꝛoſius:

1

rmandatoꝛum tabule. ita ⁊ ſua-

uuuiſſimũ erat mana recondituʒivt

pboc plati eccleſiaſtici ſane intelligerent
nõ modo adiungẽda pᷣcepta pᷣceptoꝛnq;

.

troſgreſſoꝛes puniẽdos. ven etiz ad pben·

dũ amenũ aſolationis manna ſepfectos
alijs extitiſſe. Idcirco poſtq; de coꝛripiẽ
dis inquietis parẽs noſter pᷣceptuʒz dedit

iure nuc puſillanimes iubet cõſolari.Ad

quod multiphariam concitamur, qui⸗

dem in puimis ad imoꝛtalẽ pᷣpotentemq;

oeũ aſpiciẽtes. qui miſ. ericoꝛdiaꝝ pateræ?
d eſt tuti conſolationis. ⁊ vt apks ait.
MNos in om̃i noſtra cõſolatur tribulatio⸗
ne. Perin de veteris teſtamenti patribus
ſepenumero eos cõſolans apparuit. Sic

Zacob a facie Eſau fugientẽ.ſic iſra eliti
cuʒ populũa pharaone etentũ. ſic Job
innumeris plagis affectũ. Sic denic; cũ
tempoꝛis plenitudo veniſſet humanum
genus tot milibus annoꝝ multis onera⸗

tũ grauaminib⸗ fuit ↄſolatus. Et vt ſola

men hoc publicu ampliſſi imũ vbeꝛrimuũ⸗
; foꝛet miſit vnigenitũ ſiliů ſuũ. vt hõ ſi
eret.⁊ cũ inuiſibilis eſſet videret᷑ a nobis.

2⁊ cñ in altiſſimis habitaret auerſaret᷑ no
biſcũ.⁊ cũ impaſſibilis ſui natura imoꝛ

talis penitus eſſet dirũ crucis pateret᷑ tor

mentum. acerbiſſunamq; ſubiret moꝛtem.
vt nos ab eterna liberaret moꝛte.Reſur⸗

rexit vt no bis facultatem tribueret reſur⸗
gendi. Poſtm odũ per dies quadragin-
ta vt ipſe etiã in dandis tribuendiſq; ſo-
laminibus coeterno ſibi patri ſimilis fie-

ret pientiſſime genitrici ſue. Petro. ⁊ alijſ
apkis ? diſcipulis ſuis in multis argume

tis apparuit·? tandẽ celos aſcendẽs oẽm

ſuã peregrinationẽ ↄſummauit. vt ſe oĩim

exhiberet conſolatoꝛẽ. Inde ⁊ chꝛiſt? hoc
eſt vnctus.⁊ fuit.⁊ nu ncupari voluit.no
ſolum quia ipſe vnctus fuit oleo leticie.

ſed quoniam in membꝛis ſuis vnctus fu

rũ genera tollens· Inde ipᷣe clamauit. di

ſcite a me qꝛ mitis ſum ⁊ hüuils coꝛde ac

lc
tos

s

Men
ſpe
(geb
Do
(
hi
toꝛr

nun
ſet c
no
ſolneo
ſoct⸗
onen
vncn
gbo
gieing
ſenan
iqoß
e

inns.
bnne
Bnboſs

aridrinn
Nr
memmebeen
aſchulg
Neraniun
naaſehin
ti rnl
peepa
nonn. 10
Aoremen
wedarr
nsaN Mn
bemt
Conanen
nsappen
Penti ſe ſntn
mtiſt
i Oiemie

vobis oĩa quecũq; dixero vobis.
em iuter alia pꝛecipua in eo aduentu ſpi/
rituſſanctus operatus eſt. Pꝛimo beatã

mMiraculoꝛum tribuit virtutem. ¶ Ang
lice quoq; mentes ad cõſolandos ſubdi
tos nos mouẽt. Ob eam rem cum domi/⸗
nnus ad faciẽdum iudicium ſuper iſrael et
hieruſalem angelum deſtinaret. Angelus
ipſe verba bona ⁊ cõſolatoꝛia ʒacharie lo
quebatur. Mouẽt ⁊ nos vin optimi.ceu

Jo. xcv

perinde diceret. nolite in pᷣſidentia veſtra

elati ⁊æ aſperi eſſe ſed humiles ⁊ cõſolato
res ſubditoꝛum. Et rurſus.eſtote miſeri/⸗
coꝛdes,: ſicut ⁊ pater veſter miſericoꝛs eſt.
qui ſolem.ſ.ↄſolationis ſue oꝛiri facit ſu

per bonos malos.⁊ pluit aquã ſolami⸗

nis ſuper iuſtos ⁊ iniuſtos. Mꝛeterea ſpi
riuituſſanctus a patre ⁊ filio.vt paraclitus
poc eſt vt cõſolatoꝛ miſſus eſt.dicẽte chꝛi
ſto ad diſcipulos.cuʒ venerit paraclitus
quẽ ego mittam vobis a patre ſpiritũ ve-⸗
ritatis.ipſe docebit vos ommia ⁊ a

ria

virginem ⁊ diſcipulos in vnum congren⸗

gatos.qui ⁊ pꝛopter iudeoꝛum metum

chꝛiſti paſſionem.⁊ receſſum eius ab eis
adhuc meſti erant cõſolatus fuit.in quo

quidem ſolamine coꝛã regibus ⁊ pꝛinci/
pibus audaciam cõſtantiqq; pᷣſtitit.vbi/
q terrarum nomen chꝛiſti manifeſtandi

Subinde ſapientiam infudit.om̃iaq; lin

guarum genera repente edocuit.poſtre⸗
mo ſic eos in gratia cõfirmauit.vt de ceꝝ

tero peccare non poſſent ac faciendoꝛuʒ

Thobigas Job Paulus Chefas. ? alij

cõplures antique ⁊ noue ⁊ legis viri pien
tiſſimi.quoꝛum ſequi exempla debemus.

Yinc pꝛecellentiſſimus dei vates in pᷣla

toꝛum perſona. Eſaias inquit Spiritus

domini ſuꝑ me.eo ꝙ vuxerit me.Ad an/⸗
nunciandũ manſuetis miſit me.vt mede

ret cõtritis coꝛde.ac vt pau lopoſt ſubdit.

vt cõſolarer om̃es lugentes.At vero quo
pacto pꝛelati ſpiritũſanctũ habẽt.qui cõ/⸗

ſolatoꝛ dicit᷑.⁊ quos mittit conſolatoꝛes
facit.qui ſubditoꝛum nõ curant cõſolati/
onem. MBouẽt nos opera inſticie.que
vnicuiq; pꝛout opus eſt iubet cõferri.Hã
q; bonis pꝛemiũ.malis penam.egris me

dicinam.debilibus reſtaurationẽ.ſanis pᷣ

ſeruationem.felicibus moderamen. ⁊ de
niq; afflietis ſolamen tribuit peninde be
atus Geegoꝛius ait. Vera iuſticia cõpaſ

empla. Medici enim magis dulcoꝛatio
nibus.linitionibus.⁊ ſuauitatis vnguen
tis.qᷓ; cauterio vtunt᷑. Sic medicꝰ noſter

ſionem babet. Et rurſus que eſt iuſticia ſi
ne milericoꝛdia. Et dauid in pſalmo cen
cinit. MI. iſericoꝛdia a veritas oſc ulate ſůt
NQuid eſt ꝙ iuſticia ⁊ miſericoꝛdia ſe mu/⸗
tuo oſculantur.niſi ꝙ he due virtutes ſic

inuicem cõiungunt᷑.vt ſe mutuo cõcomi
ouent alioꝛum artificum ex

chꝛiſtus fecit cuʒ pubiicano.magdalene.

thheolonario.ʒacheo.⁊ alijs innumen me

deretur.ſic petꝝ cũ alijs pᷣfecit.facere do
cuit. Sic de ſamaritano.qui ⁊ cuſtos in/⸗
terpꝛetat᷑ legis perito parabolã diſſeruit.
qui in vulnerati plagas nõ ſolũ vinũ vt
Abſtergeret.ſed oleũ vt doloꝛes mitigaret

2 ſedaret infudit- ¶ Mouemur deniq; a

maloꝝ fuga.que ex nimia pᷣlatoꝝ auſteri
tate ⁊ ↄſolationis ꝓficiſcit᷑ carentia. Haʒx
ſubditi ob eam rem amarſſimã vitq du/⸗
cunt.hine trenoꝝ pꝛimo ſcribit᷑. Idcirco

ego ploꝛãs ⁊ oculus meus xducẽs aquã
quia lõge factus eſt a me cõſolatoꝛ bene

operandi actionem deperdunt. vnde ibi⸗
dem de hieruſalẽ dicit᷑. vepoſita eſt vehe⸗
menter nõ habens ↄſolatoꝛẽ.quo fit.vt a
vite politice cõſuetudine ſepe diſcedant.
Sepenumero cuca eoꝝ ſtatũ q;q; etiam
in ſe tutiſſimũ vacillant.pꝛopterea iudaſ
2 Sylas abapoſtolis miſſi in antiochiã
ſicut actuũ apoſtoloꝝ lectio declarat.cõ⸗
ſolati ſunt fratres.⁊ ↄfirmauerũt.pꝛeit cõ
firmationẽ cõſolatio.quoniã ꝑ ↄſolatõeʒ
in fidei ſtatu fuerũt cõfirmati.Nõnunq;
a laboꝛibꝰ ceſſant. ideo ꝑ deſertũ ambulã
tibꝰ dñs ne ficerẽt mãna e celo pluit ꝑ⸗

inde.Apłs ad philippẽſes ſcribit. omnia
poſſum in eo qͥ me ↄfoꝛtat. Plerũq; ↄſo

latione deſtituti in eſperationẽ labũtur.
Igdcirco ad Choꝛinthios ait apłs.cõſo⸗

lemini.ſ. q fflictũ. ne foꝛte abundãtioꝛi tri

ſticia abſoꝛbeat᷑ qui hmõi eſt. rebꝛo re⸗

belliones ↄiurationes ⁊ alia mala innu⸗

mera in pᷣatos machmant᷑. Idoneꝰ teſtiſ
ẽ roboam.a quo receſſit iſrael ⁊ perpetuo
ſe rebellauit. Ouoniaʒ relicto documẽto
ſenũ.lenia ceu ſcriptũ eſt in libꝛo regũ lo
qui noluit.ſʒ pꝛaue iuuente imitatꝰ ↄſilia
Dirit ei pater meꝰ aggrauauit iugũ veſtꝝ

Ego aũt addꝗ iugo veſtro. Pater meus
cecidit vos flagellis. ego aũt cedam vos

P

m

ſcoꝛpionibe Magna item vtilitas ex hoc

pietatis officio parta.nos miꝝ in modũ
ad illud exequendũ mouere debet.¶ Mẽ
pe om̃is elemoſina.vt parẽti noſtro glo

rioſiſſimo placuit.mũdat peccata.pꝛo no

bis ad dũm interpellit.⁊ in nouiſſimis fi

deliſſimus ac potetiſſimus nobis comes

2 pꝛopugnatoꝛ aſſiſtit At vero elemoſina

ru duplex eſt genus.alteꝝ qð ad coꝛpꝰial
terũ qð ad animã ſpectat. ⁊ vtrũq; ſepte⸗
nanio explet᷑ numero pꝛimi generis ſpeci

es ſunt.eſurientẽ paſcere.ſitientẽ potare.
nudũ veſtire·hoſpitẽ colligere.viſitare in

firmũ. redimere captiuũ.detunctũqʒ; recõ

dere.ſecundi generis ſpecies ſunt docere
ignoꝛantẽ cõſulere dubitanti.delinquen

tem coꝛripere.remittere offendenti.ſuffer
re oneroſos.pꝛo cũctis oꝛare.meſtũ.affli
ctũ.triſtẽ. puſillanimẽq; ↄſolan. Inde ver
ſus aiunt.viſito/poto.cibo.reduno.tego.
colligo.condo.cõſule.caſtiga.remitte.ſo
lare.fer.oꝛq.Et ceu aĩa pᷣſtat coꝛꝑi ſic pi
etatis opera ad ſpiritũ ſpectantia vnifoꝛ
miter cõparata longe his pᷣſtant.quibus
carnis occurrit᷑ ꝛndigẽtie. Studioſi igiẽ᷑
plati ſint ad hoc tã ſalutiferũ opꝰ exequẽ
du. ¶ Sʒz qm̃ in om̃i octione moò? pul
cerrima eſt vutus.ideo quo pacto ↄſola

ri pꝛoximũ debeama beato Gꝛegono in

moꝛalibꝰo adiſcomꝰ. Cuʒ volumꝰ? inquit
quempiã a meroꝛe ſuſpẽdere.oꝛdo ↄſola
nonis eſt. vt ſtudeamꝰ? pꝛius merẽdo erꝰ
luctui ↄcoꝛdate.Dolentẽ nõ pᷣt cenſola-
n..qui nõ ↄcoꝛdat doloꝛi.cuiq eo po. quo
amerentis afflictõne diſcerepat minus ab
illo recipit᷑. cui mentis qualitate ſcperat᷑.
ſed emolliri pꝛius debet animꝰ vt afflicto
ↄgruat.ↄgruens inhereat.inherẽs trahat
WMec ferrũ ferro ↄpiungit᷑ ſi nõ vtrũq; exu

ſtione ignis liquet᷑ duꝝ molli nõ adheret

niſi pꝛius eiꝰ duricia moleſcat. Sic nec

iacentẽ erigimus.niſi a rigoꝛe noſtni ſtatꝰ

inclinemur. quia dũ rectuudo ſtqtis a ia
cente diſcrepat eum cui ↄdeſcẽdere negli
git nequaq; leuat Ses quos debeat pᷣ
latus conſolan declaratcũ ſubdit puſilla
nimes.puſillanimes quidẽ ſunt qui quo

dam imoderato timoꝛe.ex animi paruita
te ꝓficiſcẽte ſunt affecti. Vnde puſillani

mitas ſic definit᷑.ꝙ eſt viciũ quo quis in
oꝛdinato timoꝛe ex animi paruitate pꝛon
cedente ſe a bonis ſubtrahit oꝑibꝰ.q̃ poſ

„

ſet oeberet agere. nah; vta philoſ⸗ ophis

pclare diſſertu eſt. Magnanimitas ẽ vi
tus media inter audaciã ⁊ timiditatem q̊

fit. vt ſicut temeritas ex nimia animi ma
gnitudine ita ⁊ puſillanimitas ex nimia
animi paruitate ꝓficiſcat᷑ que pꝛoculdu⸗
bio accidie filia eſt. Hanq; huiuſ vicij eſt

vcx bonis ſpũalibꝰ ↄtriſtari. bona vero ſpi
ritualia.de quibꝰ ↄtriſtat᷑ accidia ſunt fi⸗
nis.⁊ ea que ad finẽ dirigunt᷑.finis autẽ
ſuga ꝑ deſperationẽ gignit᷑ ab eis vero q̃
ſunt ad finẽ diſceſſus quo ad ardua que

ſubſunt ↄſilijs ꝑ puſillanimitatẽ generat᷑

NDuo ad ea vero.q̃ ad cõmunẽ pertinent

iuſticiã per toꝛpoꝛem circa pᷣcepta cõmit
titur.¶ Nuſillanunitas aũt mala multa
ſunt. Hã ſepenumero exiſtimare facit ibi
eſſe crimen.vbi nullũ eſt peccatum.qð vt
plurimũ pꝛimo aↄuerſis ↄtigit.de quibꝰ in
pſalmo dicit᷑. Crepidauerunt timoꝛe vbi
nõ erat timoꝛ. Hõnunq; cauſa eſt. vt be⸗

ne operandi ignoꝛet᷑ exoꝛdiũ.ꝰe quo ibi⸗

dem dicit᷑.eũ nõ inuocauerũt.qm̃.ſ.hu⸗

ius inuocatõis initij expertes fuerũt. Ere
bꝛo a bene inceptis veſiſtere facit de qͥbꝰ
Hieremias dicit.vidi pauidos terga ver
tentes.que idcirco vertũt.qm̃ arbitrantur
opus qð aggreſſi ſunt pꝛopꝛiq excedere fa
cultatẽ.cũ tũ nõ excedat.omnia em̃ bona
opꝑa cũ dei adiutoꝛio poſſumꝰ.pſalmiſta
teſtante qui ait. expectabã eum.s.deũ qui
ſaluũ me fecit.per odiutoꝛiũ gratie ſue...⸗
puſillanimitate ſpũs ⁊ tẽpeſtate. Et apks
om̃ia poſſum in eo qui me cõfoꝛtat.qnag
⁊æ ſi aliquid ardua aggrediant᷑ in eoꝝ tᷣ
2greſſu ꝑ puſillanimitatẽ titubãtes clam

tant dicẽtes.Dñe ſalua nos perimus.in
quoꝛuʒz ꝑſona ad ſuos diſcipulos fluctu

antia maria timẽtes.ſaluatoꝛ noſterapoꝰ
mattheũ inquit. Quid timidi eſtis modi
ce fidei. Et Bernardus ait.puſillanimis
ab ingreſſione futuri laboꝛis victꝰ nõ te⸗
lo ſed tuba pꝛoſternit᷑·.Multũ pᷣterea pu

ſillanimitas danoſa eſt.nõ ſolũ quia no/⸗
cet habẽti.veꝝ etiã quoniã tanq; moꝛbuſ

dtaginoſos vnius puſillanimitas pluri/
mos timid os reddithinc in libꝛo deute⸗

ronomio ſcriptũ eſt. Quis eſt homo foꝛ⸗
midoloſus ĩ coꝛde pauido.vadat ⁊ reuer
tat᷑ in dmũ ſuam.ne pauere faciat coꝛda

fratꝝ ſuoꝝ.ſicut ipᷣe timoꝛe perterritus eſt
Rurſus puſillanimitas miꝝ in moduz.

ejſen
ſhna
fpu⸗
nur he
eſl⸗fori
paſtlar
Ao⸗
luti⸗
wohen
ſorni
aſfan
oteſ
Tine
Etma
neſe⸗
tulſo
nugfal
ſeride
iſenn
tgteg
nelig
Penis⸗
more⸗
ocne
fomi
hoſter

bunſnij
ntoh
mdnſunſ,
ui in
tia aorri

de

mmeammn
pcepticin
Wemnalam
kingeſzatil
AC S
N cubin
mmUrdent
anis Kd
Ndii Nol
Mmitc

Ws ſai O

dsted

Rcöchen.

Negüͤder
Nortutiide
en goni
hiamai
Neigeſes
õl
necöfonnſg
dunt neor,
umndinscn
1s Nin
dicns
utint
nictönid
. allunmne⸗
es ein no
nͦugnun

Jo. xXxCVI

periculoſa eſt. qm via eſt qua quis facile
in veſperationẽ ⁊ in perniciẽ labitur.hoc
em̃ modo in hominũ mẽtes vt Bernardꝰ
ait ſerpit. Repꝛo bis tribulatio parit pu
ſillanimitatẽ. puſillanimitas ꝑturbatõeʒ.
perturbatio eſperatõeʒ. deſperatio interi
mit. Inde fit vt vemones pꝛe ceteris infe
ſtent puſillanimes.quoniã ꝑ eà facile eoſ
Ducit ad interitũ.nã ſicut accipitres colũ

bas ⁊ ceteras pauidas aues.⁊ canes le⸗

poꝛes.ceruos.cuniculos.⁊ cetera huiuſ⸗
modi pauida animalia magis inſequunt᷑
ita callidꝰ hoſtis mente ebilioꝛes qᷓ; ani

mo foꝛtes libentiꝰ aggredut᷑ ⁊ hec nempe

cauſa fuit.quare potiꝰ euã qᷓ; adã in ipo
mundi exoꝛdio inuaſerit. Merito igit᷑ ad
hac verſutiã.calliditatẽq;.antiqui hoſtis

euitandã gloꝛioſus apłs Paulꝰhoc pa⸗
cto Epheſios alloquit᷑. Cõfoꝛtamini fra

tres in dño.⁊ in potẽtia virtutis eiꝰ. In

duite vos armaturã dei.vt poſſitis ſiare

aduerſus inſidias dyaboli. Om̃ non eſt

nobis colluctatio aduerſus carnẽ ⁊ ſan⸗
guinẽ.ſʒ aduerſus pꝛincipes ⁊ poteſtateſ

aduerſus mũdi rectoꝛes tenebꝛaꝝ harum
cõtra ſpiritalia nequicie in celeſtibuſ.Ob

eã rem eccleſiaſticus etiã inquit.noli pu/⸗
ſillanimis eſſe in animo tuo. Duid plu
ra· puſillanimes exteriꝰ interiuſq; patiun
tur. Hinc d eis in deuteronomio ſcriptũ

eſt.foꝛis vaſtabit eos gladiꝰ.⁊ intꝰ pauoꝛ
puſillanimes etiã ab om̃ibus minimis ⁊

vltro ⁊ ctro agitant᷑.pꝛopterea de ipᷣis in
leuitico habet᷑. Cerrebit eos ſonitus folij
volantis. Et Job. vndiq; terrebunt eum
foꝛmidines.puſillanimes ſine ceſſatione

afficiunt᷑. OUnde puſillanimi recte tribui

poteſt qð in deuteronomio ſcriptum eſt.
Timebis nocte ⁊ die ⁊ nõ credes vite tue
Et mane dices.quis mihi det veſperaʒ.⁊
veſpe.quis mihi det mane:ppter coꝛdis
tui foꝛmidinẽ.puſillanim es fallaci ⁊ cõti
nua fallunt᷑ opinione Arbitrant᷑ em̃ pꝛo
pter id qð in ſcriptura dicit᷑ Beatus vir

q̃ ſemꝑ eſt pauidꝰ.ſibi ad virtutẽ ⁊ felici⸗
tatẽ aſcribendã eſſe puſillanimitatẽ.cũ nõ

intelligat de pauoꝛe peccãdi ⁊ peccatoꝛũ

penis ⁊ nõ de aggrediendaꝝ virtutum ti

moꝛe ſcripturaꝝ fuiſſe locutã.Hã ĩ bona/⸗
rũ actionũ aggreſſu om̃is eſt repellenda
formido. Idcirco ad eas explẽdas parẽs

dei quare dubitaſti.
nũ auxiliũ ↄſolet᷑.quis explicabit.hoc eĩ
eſt in q̊ poſſumꝰ in oĩa.hoc itẽ eſt.q̊ ſubla

thane obnoxius eſſes poteſtati.pꝛopꝛio

men. cũ ait. Kõſolet᷑ puſillanimes. ſola
ri em̃ eos debet.vt mala q̃ ex puſillammi
tate pꝛoueniunt euitare poſſint.vt a ſanꝰ
cto ppoſito nõ diſtrahãt᷑.vt ardua ⁊ ſan

cta religionis oꝑa hilaniter oꝑentur.vt ⁊

ipi pꝛelati ex hoc magno pietatis officio
magnã a veo ↄſequant᷑ mercedẽ. ¶ Me⸗
Oicamẽta aũt quibꝰ ad hãc animi egritu
inẽ ſanandã vtendũ eſt.ſunt diuinũ ver
bũ.dei auxiliuʒ. erꝰ nois inuocatio. bona
ſocietas. ↄtrarioꝝ ꝓſtratio.diuine gratie
beneficiu.⁊ eterne remuneratõis ↄſidera
tio. Diuinũ quidẽ verbũ tante eſt efficiẽé⸗
tie. vt nemo ſit ita remiſſus:quin ad bene
beateq; agẽdũ ꝑ illud reddat᷑ audaciſſi/
mus.MHã ſi homo homieʒ ſic ſuo ↄfoꝛtat

verbo. vt ꝑ illud etiã ſepenumero ad om̃e
genꝰ moꝛtis equo anumo ferendũ ↄcitet᷑.

quto magis animari bet homo ex di⸗
uini verbi ↄcitatõne.at vero dei verbũ eſt
illud.qð nobis in hoc mari magno ⁊ ſpe
cioſo nauigantibus.in quo ſunt reptilia.

hoc eſt innumera genera periculoꝝ ait.
Nolite timere.O magnã fiduciã. O ma
gnũ ⁊ inexplicabile ſolamẽ.qð ſuſciꝑe de

bemus. qn ipᷣa infallibilis veritas.eterna

ſapiẽtia ⁊ om̃ipotens ſermo dei nobis di
cit. HNolite timere.ac ſi diceret.Et licet in
periculo ↄſtituti ſitis.ſi in me ↄfiduĩ.no

lute nmere ego e pſio odſum loerato⸗

defenſoꝛ ⁊ cõſolatoꝛ. Ande neq; vllo pa
cto naufragiuʒ pati valetisſi mihi abſq;

heſitatõe inheretis. perinde petrũ mergi.

incipientẽ increpabat dicẽs. Modice fi⸗
uantũ aũt diui

to nihil pꝛofecto valemꝰ omnes.veritate

teſtãte q̃ ait.Sine me nihil poteſtis face

re.⁊ ideo ipᷣm ſine ceſſatõe petẽtes dica/⸗

mus. Deꝰ in adiutoꝛiũ meũ intede.dñe

ad adiuuandũ me feſtina. Sʒ dicet quiſ
piã.quo pacto nobis adeſſe dei auxilium
innoteſceret Reſpõdet queſtioni pſalmi
graphus dicens. Non veeſt.ſ.per auxiliũ
eus timentibus ſe. quod ⁊ ipſe teſtatur
apud Eſaiam. cum dicit. Molite timere.
quia ego redemi te.tanq; ſi patenter aſſe
reret.ꝙ ego tibi auxilio pꝛeſto ſim.timere
⁊ dubitare nullatenus debes.quoniã cũ
nihil aſſes creaui te.? cum tua culpa ſa⸗

P 2

ſanguine redemi te. Hine urſus Dauid
inquit. Redimet dominus animas ſeruo
rum ſuoꝛum/⁊ non verelinquet ſcilicet in

ſfſuo auxilio omnes qui ſperat in eo.timoꝛ

igitur cei ⁊ ſpes ĩ eo ſolidiſſuma cauſa erit
ꝙ adſit auxilio famulantibus ei.quoꝛuʒ

non modo ſpes.ſed ad eos ð hocauxilio

facta eſt repꝛomiſſio.Minc ad iſraelẽ Ja
cob in viſionibus Eſaie pꝛophete dicit.

Seruus meus es tu. elegi te. ⁊ nõ abieci

te.ne timeas.quia ego tecum ſum.ne ⸗
clines quia ego deus tuus cõfoꝛtqui te.⁊
auxiliatus ſum tibi.¶ Quã magnuz eſt

uini nominis inuocatio. Audiamꝰ Sa⸗
lomonem in pꝛouerbijs dicentem.Tur⸗

ris foꝛtiſſima nomen domini. ad ipᷣaʒ cur

rit iuſtus ⁊ exaltabitur. Et rurſus.om̃is
ſermo dei ignitus clipeus eſt omibꝰ ſpe/⸗
rantibus ĩ ſe. Et Dauid in pſalmo. Vox
tonitrui tui ĩ rota.ac ſi diceret.ſicut toni⸗

trui voce homies terrent᷑.⁊ eoꝛum aures.

que toꝛqueo ⁊ rota figurantur ſi urdeſcũt
⁊ obtunduntur.ita diuini nominis inuo

catione pauent vemones ⁊ temtadi fallẽ
diq; artem relinquũt. ¶ Wonoꝛum aute

ſocietas q; efficaxſit ad conſolationem pᷣ

ſtandam conſtat ex eo quidem ꝙ boni ſi/
miles ſunt carbonibus ignitis.qui ꝑap⸗
plicationem flante vento igniunt extin/

ctos. Sic bonis mali.puſillanimes foꝛti

bus vniti diuino ſuccenduntur afflatu.

ontrarioꝛum item pꝛoſtratio nos qad
bene operandum facit pꝛomptioꝛes.Si
cut em̃ in militia cernimus coꝛpoꝛali.qꝙ;

cuictis hoſtibus pugnatoꝛes efficiũtur
audacioꝛes.ita peſſundatis vicijs.debel
lato ſathana facilioꝛ nobis eſt ad virtu/⸗
tes pꝛogreſſuſi & pirituſſancti gratia ceuG

in menfem hominum fuerit inſuſa. omnẽ

pꝛo:ꝛſus timoꝛẽ foꝛas expellit.Teſtes ſunt

apoſtoli. qui ibãt a cõſpectu concilij gau

dentes. Quoniam digni habiti fuerant

pꝛo nomine hieſu contumelias pati.e

ſtes ſunt om̃es ſancti martires.qui in illa

confoꝛtati nullum genus moꝛtis timue/⸗
runt. Eſt em̃ gratia acutus gladius.⁊ in

euertibile pꝛ opugnaculũ.quo qui pꝛemu

nitus eſt ab om̃ibus ſe poteſt tueri ⁊ c/⸗
tendere ĩ curſibus.perinde paulo a ſe ſti
mulum amoueri poſtulanti ſaluatoꝛ Di/⸗

xit. Sufficit tibi gratia mea ad te ſcilicet

4 òM õs “è 8

efendendũ. Et idem apoſtolus diſcipu
lum ſuum Lytũ in ea monet confoꝛtan

dum dicens:Tu autem fili mi confoꝛta

re in gratia.que eſt in chꝛiſto hieſu. Si⸗

cut ergo bonus gladius in mundi militia

magna eſt audacia pugnatoꝛi.ita dei gra
tia cuilibet i caſtris dei ↄſtituto. Vbi nũc

cum carne.nunc cum mundo.nunc cum

piꝛincipibus eius.nunc cuʒ poteſtatibus

infernoꝛum pugnandũ eſt audaciam foꝛ
titudinẽ.conſtantiã.mentiſq; ſolamẽ ma

ximum pᷣſtat. Hinc beatus Oꝛegoꝛid ait.
Celoꝛum hoc eſt euangeliʒantium chꝛi-

ſti fidẽvirtus de ſpitituſancto ſumpta eſt

Dui a mundi huiꝰ poteſtatibꝰ contraire

non pᷣſumerent.niſi eos ſanctiſpũs gra⸗
tia ſolidaſſet. Ouales nanq; eccleſie ſan⸗
cte doctoꝛes ante aduentũ huiꝰ ſpintꝰfu
erint ſcimus.ſ.quoniã timidi⁊ pnſillani⸗

mes erant ⁊ poſt aduentũ illiꝰ cuiꝰ foꝛti-
tudinis facti ſint cõſpicimus. Certe ibe

paſtoꝛ eccleſie Petrus quãte debilitatis
quͤteq; foꝛmidinis ante aduentũ huius

ſpintus fuerit. Ancilla hoſtiaria requiſi/⸗
ta dicat.vna em̃ mulieris voce percuſſus

dũ moꝛi timuit vitam negauit. Et tũc pe

trus negauit in terra.cum latro cõfitebat᷑
ĩ cuce. Sʒ vir iſte tante foꝛmidinis qua⸗
lis poſt aduentũ huiꝰ ſpiritus eriſtat au
diamus.fit ↄuentꝰ magiſtratũ atq; ſenio
rum ceſis denũciatur apłlis.ne in nomie
hieſu loqui debeant Petrus magna au-⸗

toꝛitate reſpondit. Obedire opoꝛtet deo

magis q; hominibꝰ.⁊ rurſus.ſi in ↄſpectu
cLci iuſtũ eſt.vos potius audite.q; dum.
iudicate. Poſtulemus ergo ſine intermiſ

ſione dei gratiã fratres.vt per eam in eiuſ
ſeruitio foꝛtes ⁊ conſtantes eſſe valeamꝰ
¶ Poſtremo contemplari.quantã no⸗
ſtris pio actionibus omniũ bonoꝛuʒz lar
gitoꝛ ſit erhibiturus mercedem ad omne

etiã difficile opus nos reddit animantio
res. OQuiſquis em̃ vel currendo.vel pu-
gnando. vel quouis alio modo operan/
do laboꝛat leues pꝛofecto ſibi putat eſſe
laboꝛes.ſi magnas ſibi futuras arbitrat

eſſe mercedes CPerinde diuus Oꝛegoꝛi?
ait.quicquid intolerabile puſillanimitas

aſſerit hoc leue ⁊ facile ſpes remuneratio
nis oſtendit.At vero quis metietur mer/
cedem laboꝛantibus in agro dominico p
miſſam. Quis ſuperne ciuitatis gaudia

kolsdi
Kconſenn
Am rin
daen
Imundimunt
nliduge
n Vhini⸗
conuncan
Vporſtutns
wdnunt
nigſolnin
1sBeegner
izunduncn
do ſunpnck
Tanbiconn
ſncnlisgn
nchcctkieſtn
übuenein
zrprilri⸗
il aoͤfan⸗
dns Cmeß⸗

te Wumrübrnas

otuut⸗
euſis
nt ktüthe
un wwönht⸗
wernnsd
ſpernnsalint

õ

lsr n
Roe.
murtemnmn
nisi Henn
uwhtrihn,
emunne⸗
Gnrseſennen
mmibnai 4
ami mne
ätunimnenti
õ
1o nod oham

Jo. XCVII

miſurabit. Ouis animatis mẽtibus ope
rantium pꝛemia explicabit. Hinc domi/

nus noſter hieſus chꝛiſt? in euãgelio ait.
Molite timere puſillus grex.quia cõpla⸗

cuit patri veſtro vobis dare regnũ. tanq; L
ſi diceret regni pꝛomiſſio vos adiugiter

forꝛtiterq; laboꝛandũ confoꝛtet.vos exci

tet. vos impellat regni inquã ꝓmiſſio voſ

animet.Cuiꝰ regni.nõ humani.nõ terre

tabilis ⁊ pꝛoꝛſus iuincibilis ⁊ eterni. Ccõ
ſuuletur igitur pᷣlatus puſillanimes. vt tꝗᷣ
ſibi qᷓ; ſubditis merito ꝓꝛoſiciat.vt vtroꝛũ

ſtris. nõ amiſibilis.nõ coꝛruptibilis:non

expugnabilis.ſʒ diuini celeſtis incõmu/

q; opoꝛtune dignoſcat᷑ ſalute conſulere.

ẽ? tqtiq; regni eterni parel. q; fiãt poſſeſſ. oꝛeſ

Rõ Aſcipere infirmos nil aliud eſſe

.

(Seauitur ſeptima conditio.

Aſcipiat infirmos.
¶ mbꝛoſi⸗

Lommentũu.

arbitramur. quã eis cõpati.⁊ pꝛo

rum ad animam tantũterciũ ad totum

qqʒð ex his partibꝰ conſtat ſpectans pꝛimi

generis ſpecies ſunt vulnera.fracture. fe

hominis lapſum ꝓ pena oꝛiginalis cul/

pe.iure gen humanũ fuit affectũ. Tales

quidem infirmi in viſceribus cõpaſſiõis
ſunt a pᷣlato ſuſcipiẽdi.vt eis medicamẽ/
ta tribuant oppoꝛtuna.qð ⁊ ſaluatoꝛ no
ſter ſuo exemplo docuit faciendum.qui vt

apud euangeliſtã Lucã ſcribit᷑.ſuper ſin
gulos infirmos cuiuſcũq; generis lãguo

ns ad eum ductos manũ imponẽs curan
beat.ꝙ ſi ea gratia pꝛelati non valent.me⸗
dicos tamẽ accerſire non differant.qui p
aſaalute medicinas exhibeant ↄgruentes⸗
perinde Auguſtinus in ſuperioꝛibus di
xit. fiat ſine murmure ð cõſilio medicine.

ita vt ſi nolit iubente pᷣpoſito fiat.qð faci
erndum eſt pꝛo ſalute.Moꝛum autem ali/

qqui ſunt ex quadõẽ naturali cõplexione in

ut eoꝛuʒ exigunt egritudines ſub
fe. At vero infirmitatuʒ triplex eſt ge
nus.vnũ quidem ad coꝛpus tantum.alte

firmi. quã ſ. cilicet oe bilẽ habent cõplexio⸗/
nem. quos pꝛelatus ſic ſuſcipere tenetur.
vt cũ eis in victu.veſtitu.tempoꝛeq; refo

cillande cõplexionis diſpenſet.de quibuſ

parens noſter intellex it cũ dixit.⁊ ſi eis.
qui venerint ex moꝛibus vexliciatoꝛibꝰ ali
quid alimentoꝛum.operimentoꝛum.veſti
mentoꝛumue dat᷑.qð alijs foꝛtioꝛibus.⁊

ideo felicioꝛibus nõ datur.nõ cbet alijs
moleſtuʒ eſſe. Et hoc ideo quoniã nimia
coꝛpoꝛis debilitas vt in quadam ſua in/
quit epiſtola.etiam vires anime frangit.
mentis quoq; ingenium marceſcere facit

Secũdi generis ſpecies ſunt.ſupꝑbia.

inuidia.blaſphemia.rancoꝛes.infidelitaſ
⁊ cetera ſpiritus vicia.que ita egrotare fa

ciunt animũ vt ipſum ad moꝛtem ducãt

ſempiternꝗ.de quibus apoſtolus Paulꝰ
ſcribens ad Choꝛinthios ait. Conſcien⸗
tia ipſoꝛum cum ſit infirma polluitur.Et

ſcnbens ad romanos inquit.inſirmum in
fide aſſumite.Aſſumendi autẽ ſunt a pᷣla

tis.vt in pꝛimis pꝛo ipſis ieiunẽt ⁊ rogẽt.

quatenus ex ſua pietate deus tam grauia

⁊ periculoſa vicia ex eoꝛum coꝛdibꝰ euel⸗

lat.quoniã hec ſunt illa demonioꝛum ge/

nera. que vt ſaluatoꝛ inquit. nõ niſi in ie⸗
iunio ⁊ oꝛatione expelluntur. Subinde

aa confeſſionem humiliationem 2 cogni
tionem veritatis ſunt inducendi.poſtmo

dum niti bent pꝛelati vt depulſis vicijſ

oppoſitas illis virtutes in eoꝛum mẽtes
l perſonam doctrinaʒ. per exempla diuine
bꝛes.ſincopis.ydropiſis.paraliſis.d iſſſin
terio.⁊ alie innumere.quibus poſt pꝛimi

accidia.gula.luxuriq.ſtulticia.neces ho⸗
minũ.maloꝝ ſpirituũ vexationes.⁊ alia
hmõi.quibꝰ ꝓculdu bio ↄſtat in felicẽ ani

ſcripture.⁊⸗ er crebꝛos actꝰ virtuoſos in

muü ſimul ⁊ coꝛpꝰaffici humanũ.p ir qͥdẽ

coꝛpꝰ ſuccendit᷑. Om̃ vt ab Ariſtotele eſt
ſinita ira.eſt accẽſio ſanguiniſ circa coꝛ

Mã ꝑ eã labia pallẽt.dentes ſtridoꝛe.= cũ

cte fere extremitates per ſanguinis ab eis
receſſum tremoꝛe agitant᷑. der accidiam
⁊ gulam.toꝛpoꝛ ⁊ putredines in coꝛpoꝛe
generantur.⁊ ſic quidẽ vt plures ſicut di
ci ſolet:mactet gula.qᷓ; interfiat tela Per

libidinẽ attenuant᷑ vitales ſpiritus.⁊ ey

hauſto naturali vigoꝛe miſerabilis vita

erxtinguitur. Et ideo apoſtolus ait. Qui

foꝛnicat᷑.in coꝛpuſ ſuũ peccat.ipſum.ſ.ad

vcbilitatem. tandẽ ad intentũ ducẽs·

5 5

Cercij generis ſpecies ſuntira b

aũt animã inſiciant ↄſtat quidẽ. Om̃ nõ

ſolũ inter moꝛtalia.ſʒ etiã inter capitalia
cõputantur crimma.rurſus de homicida
ſaluatoꝛ dixit. qui gladio ferit gladio pe
rit. hoc eſt gladio iuſticie perire vebet. Et
inſuꝑ frequentiꝰ homicide pauidi incon⸗
ſtantes toꝛui.⁊ paralitici.ſicut ĩ ibꝛo Ge
neſis pꝛimus paricida Ehaim idoneus
teſtis eſt. efficruntur. Mens item indebi
te occidentis iure patit᷑ quoniam contra
ius nature.ius gentiũ.ius digito dei ſci
ptũ.⁊ ius pontificiũ operat᷑. Stulti quo
qꝙ; ⁊ ab immũdis vexati ſpiritibus multa
coꝛpoꝛis patiuntur incõmoda.multꝭ pe⸗-
nis ⁊ doloꝛibus afficiunt᷑ coꝛpoꝛeis.ani

mus vero ipſoꝝ ſic infirmat᷑· vt omni vſu

vſtituat᷑ rationis. Hos om̃es infirmos
ſic pꝛelati ſuſcipiãt.vt pꝛius eoꝝ mentis.
ſubinde coꝛpoꝛis ſaluti ↄſulant. Nexa⸗

tis quidẽ in nomine hieſu ⁊ alioꝝ diui⸗
noꝛum nominũ inuocatione.euangelio
rum lectione.exoꝛʒiſationibus.oꝛationi
bus.⁊ crebꝛis deuotiſq; diuini auxilij in

uocationibus medeantur occurràt demẽé/

nibus.cũ coꝛdis ⁊ cerebꝛi cõfoꝛtationibus

eum tetris locis.detentione.⁊ alijs iuxta
medicoꝛũ cõſilia. medicamentis. iracun/

dos.mites.libidinoſos.caſtosguloſos:
abſtinẽtes.⁊ temperatos pꝛo viribus effi
ciant.homicidas ad ſatiſfactionẽ.ad po

ſtulandam veniꝗ ad remittẽdas iniuniis
ad contritionem.luctũ.⁊ ad alia remedia

ſalutis inducant. Suſcipit item eos in

ꝓtectione æfenſione.⁊ omni opoꝛtuna

cuſtodia:ne ab aduerſarioꝛum ledant᷑ in

curſibꝰ. Omne item ſanitatis genꝰ.⁊ que

ad coꝛpus:⁊ que ad animò.⁊ que ad ex
his cõpoſitũ ſpectat quedã circuit imper

fectio.que afficit illiꝰ generis nouitios q
tanq; paruuli ad paruuloꝝ nutrimen

ta in charitate ſunt ſuſcipiendi exemplo

apoſtoli. qui ve his ſcribẽs ad Coꝛinthi⸗
os ait. Ego fratres nõ potui vobis loj

quaſi ſpiritualibꝰ.hoc eſt in fide ꝑfectis.

qz quaſi camaliboid eſt adpuc impfectis
ſem carnem viuentibuſ tanc; paruulis in

xpᷣo lac potũ vobis vedi.nõ eſcã. ¶ Sed

ꝓ doloꝛ. Cũ nõnulli pᷣlati ſint.qui nõ vi-
ſcera pietatis.ſed potiꝰ cudelitatis infir

mis oſtendũt.qui nõ modo pabulo ſuaui

tatis paruulos alũt.ſʒ iam nutritos felle
amaritudinis necant.qui no ſanant ſʒ oe

cidunt.qui nõ patiẽtes ſuſcipiũtſed a ſub
ditis ſuſceptos expellũt.qui nõ ↄfractos
cõſolidàt.ſed ↄſolidatos frangũt ⁊ dirię2-/
punt.hi vtinã eoꝝ animũ verterent i ob
quo cũ ab infantia miſeratio creuit.vtinã
aſpicerẽt ad Thobiã.quem pietatis oble
qquia fecerũt ĩmoꝛtalẽ.vtinò ↄtemplarent
ꝗpłm paulũ·qui ob eius charitatẽ dicre
ſolitꝰ eſt. Quis infirmat᷑ ⁊ ego non inrſi

moꝛ.vtinã beati Petri meditarent᷑ vitã.

qui ꝑ miſericoꝛdiam ad ſanodos vtriuſ
hominis languoꝛes penitꝰ deditus erat.
vt oculos mẽtis in xpᷣm iam in excelſis ſe
dentẽ dirigerẽtqui ob imenſam erga no
charitatẽ ſuã.omes noſtros laguoꝛes t
Eſaias inqͥt.tulit ⁊ doloꝛes noſiros poꝝꝛ
tauit.vtinã Auguſtinũ.Ambꝛoſiũ. Oꝛeꝰ

goꝛium· Nicolaũ.⁊ alios veros paſtoꝛes

animaꝝ ſecũ putarent.qui pꝛo ſanando
grege ſibi cõmiſſo.nullũ pꝛoiſus recuſa-⸗
bant laboꝛẽ. Vtinã deniq; ſaperẽt ⁊ intel

ligerẽt ⁊ nouiſſima ꝓuiderent.in quibus

auctoꝛ pietatis p̃ ceteris pietatis exami⸗

nabit ⁊ iudicabit obſequia.Sciant igiẽ

fideles pᷣpoſiti animaꝝ languentium ſibi
cur eſſe cõmiſſam. JIdeo parẽs noſterad
eos iubendo ait.vt ſuſcipiat infirmos:

ſi abſit minime fecerint.audient iratũ et

omipotentẽ iudicẽ per Eʒechielẽ dicentt
ve paſtoꝛibus iſrael.qui paſcebant ſemet
ipſos. Hoõne greges a paſtoꝛibꝰ paſcunt
lac comedcbatis.et lanis operiebamini.
Et qð craſſum erat occidebatis.gregem
aũt meũ nõ paſcebatis. Oð infumũ fuit
nõ ↄſolidaſtis.⁊ qð egrotũ eſt nõ ſanaſtꝭ.
qð ↄfractũ eſt nõ alligaſtis.⁊ qð abiectia
eſt nõ reduxiſtis.⁊ qð perierat nõ qſiſtis.
ſʒ cũ auſteritate imꝑabatis eis.⁊ cũ potẽ⸗/
tis. Et diſpſe ſunt oues mee.eo ꝙ nõ eſſʒ
paſtoꝛ.⁊ tacte ſunt in deuoꝛationẽ omni

um beſtiaꝝ agri.⁊ diſperſe ſunt. Erraue⸗

runt greges mei in cũctis montibꝰ.⁊ in
vniuerſo colle excelſo.⁊ ſuꝑ oẽm faciẽter

re diſpſi ſunt greges mei.⁊ nõ erat qͥ reqͥ

reret. ꝓpterea paſtoꝛes audite verbũ dñi.
NAiuo ego dicit dñs deꝰ.qꝛ ꝓ eo ꝙ facti

ſunt greges mei ĩ rapinã.⁊ oues meeĩ de
uorationẽ oĩm beſtiaꝝ agri.eo ꝙ nõ eſſet

paſtoꝛ.neq; em̃ q̃ſierũt paſtoꝛes gregem
meum.ſʒ paſcebàt paſtoꝛes ſemetipſos.?
greges noſtros nõ paſcebãt.Ecce egoip

ſe ſuꝑ paſtoꝛes requir gregẽ meũ we ma

ne
geh
wen
man
recui
Piſrat
meie
uboe
locis.
caln
gege
am!
ſiuis.
ben
ſo i⸗
in herb
buope
oues n
hene
7099
nil
tean
d doso
Opin
ua ⸗a
anup
oñene
pineoft
oſßes ini
Aniqin
nieni
veſtmerr
bulumfe

Diſen
neſumn

ſhirdti

undhfn
6 moinedi⸗

ueraentcg

harsob
minplen:
crndere
cnmnnft
—
0
—
ummgealse
renung
elge
S goſospon⸗
ndſiͤ, e
waosaſtos
nigo ſinand
ſuseote
geit ru

ns

ints aN
uSanigt
—
paisneſe
its
woentmni/
zecbielideem
Cebant nd
ſonb gl
schechanm.
ens een

OSnimiſt

nickro
ſisncin
cartiijſn
S
mali
vnioh
Aünt er
znonta
oenfiin
znöantiſei/
Atevedi
roes nrin
eo 1ℳ

gen/
n 6 .

Jo. XCVIII

nu eoꝝ.⁊ ceſſare faciã vt vltra nõ paſcant
gregẽ meũ.nec paſcãt vmpliꝰ paſtoꝛes ſe
metipſos.⁊ liberabo gregẽ meũ de oꝛe eo
rũ.⁊ nõ erit vltra eis in eſcã.Ecce egoipe
requiraʒ oues meas.⁊ viſita bo eas.ſicut
viſitat paſtoꝛ gregẽ ſuuʒ.in die qũ fueriti
medio ouiũ ſuaꝝ diſſipataꝝ.ſic ego viſli-
tabo oues meas ⁊ liberabo eas de omibꝰ

locis.in quibꝰ diſperſe fuerãt ĩ die nubis

riuis.⁊ in cũctis ſedibus terre.in paſcuis

vberrimis:paſcã eas.⁊ in montibꝰ excel

ſis iſrgel erũt paſcue eaꝝ. Ibi requieſcẽt
in herbis virentibꝰ. ⁊ in paſcuis pingui⸗
bus paſcent᷑ ſuꝑ mõtes iſrael. Ego paſco
oues meas.⁊ ego eas accubare faciã.qð
perierat requirq.⁊ qd abiectũ erat reducã
⁊ qð ↄfractum fuerat alliga bo.⁊ qð infir
mũ fuerat cõſolidabo.⁊ qð pingue ⁊ foꝛ⸗
te cuſtodiã.⁊ paſcam illas in iudicio ego

dñs om̃ipotens. ¶ O tremendũ iudiciijũ.

O pauendã ſententij. O amarã diem. in

qua inexoꝛabilis ⁊ inflexibilis iudex d·
manu pꝛelatoꝛũ oues ſuas exquiret.tũc

om̃es negligẽtie.om̃es incurie.om̃es ra⸗
pine.om̃es extoꝛſiones.omnes ſimonie.

om̃es iniuſticie.om̃es ſimulatões.om̃es

deniq; imp ietates patebũt.patefacte ex⸗
pꝛobꝛabunt᷑.expꝛobꝛate.qᷓ; acerime pu⸗

nient᷑.paſcite igit᷑ pᷣlati diligẽter nũc oueſ

veſtras.ne tunc vos in deſperationẽ pa⸗
bulum fiatis infernoꝝ. Suſcipiatis infir
mos.ne perpetuis afficiamini cruciatibꝰo
Miſericoꝛdiã cuʒ ſubditis veſtnis agatis
ne ſummis miſerijs ſubditiſemꝑ ſitis.

¶ Sequitur octaua conditio.

Atiens ſit ad omnes.
Irtus animi.que patientia bicit᷑
pꝛofecto tam magnum ei donũ
eſt. vt etiaʒ ipſius qui eam nobis

Commentj.

largitur patiẽtia pꝛedicet᷑.quo fit vt pᷣla-

tus qui vicem dei gerit in tenis ſi recte pᷣ⸗

eſſe recteq; gubeinare affectet patientig

pꝛeditus ſit opoꝛtet. Spectat cnim ad ᷣ
latum in ſtatera iuſticie ſuas libꝛare acti
ones.At vero in hoc mens iuſta ab iniu
ſta diſcernitur.ꝙ omnipotentis dei laux
Jem inter aduerſa confiteatur. ꝙ non cuʒ

caſu gloꝛie extenoꝛis cadit. Jdcrco apo
ſtolus Yacobus giebat. Ira viri luſticij

dupe rat 1 die ſanam doctrinam ſubditos docere. At eiz
⁊ caliginis.⁊ educã eas e populis.⁊ cõ⸗
gregabo eas terris ⁊ inducã eas ĩ ter⸗
ram ſuj.⁊ paſcq eas in montibꝰ iſrael. in

ſana doctrina viri ſicut beato Gꝛegoꝛio
in moꝛalibus placet per patientiam no⸗
ſcitur. Canto ergo quiſq; minus oſtendi
tur doctus.quõto conuincitur minus pa
tiens.nec enim poteſt veraciter bona do⸗
cendo impendere.ſi viuendo neſciat ma
la tolerare. Pꝛeclare igitur a parente no
ſtro in cõmentarijs pſalmoꝛum aſſertum

eſt Om̃es iniquitates que fiũt in terr acd

tempus.omnes felicitates hominum ma
loꝛum.omnes laboꝛes iuſtoꝛum.meditã
n die ac nocte legem veique ad verum pᷣ
latum verumq; doctoꝛem ſpectat:nullos
eſſe. omniaq; equo animo tolerat. Spe⸗

ctat item ad pꝛelatum animo eſſe fortem

ſed quo pacto foꝛtis erit.ſi quidẽ impati
ens erit.ſi quidem perimpatientiam fran

gatur. Quid en im aliud eſt foꝛtitudo ant

mi.niſi in aduerſis tolerstia. perinde mar

cus tulluus in rhetoꝛicis ait. Foꝛtitudo
eſt immobilis inter aduerſa gloꝛioſa ani⸗
mi claritudo.res arduas pulcreadmini⸗
ſfſtrans:que nec aduerſis in feſtando fran
gitur. nec pꝛoſperis blandiendo eleuatur
Er gloriolus antiſtes Ambꝛoſius in f
egregio officioꝛum volumine inqͥt. Nõ
mmeldliocris animi eſt foꝛtitudo.q̃ ſola deſẽ
dit oꝛnamẽta virtutũ oĩm.⁊ iuſiiciã cuſto

dit.q̃ in expiabili pᷣlio aduerſus oĩa viciꝗ
vcertat.inuicta ad laboꝛes.foꝛt ad peri
cula.rigidioꝛ aduerſus voluptateſ.vtaua
riciõ fugiet.tanq; labẽ quandã.q̃ virtutẽ

effeminat. iure igit᷑ parẽs noſter pᷣlato iin

bet vt patiẽs ſit ad oẽs.vt ſua. ſ.iuſticia do
ctrina ⁊ animi foꝛtitudo omnibus eluce

ſcat. vt ſua quoq; omnibus ſplendeat x
fectio. Etenim perfectus nemo eſtq̊ ſu⸗

per mala pꝛoximoꝛum non eſt.qui enim

teſte Gregoꝛio. equanimiter aliena mala
non tolerat.ipſe ſibi per impatientiam te

ſtat. Abel em renuit eſſe quẽ C aym mali

cia i exercet Sicut in tritura palee grana

bit Ambꝛo
gitur.non poteſtate mutatur.non atolli
tur pꝛoſperis. non triſtibꝰ mergitur. AUbi
ergo ſapiẽtia ibi virtus patientie.ibi con
ſtantia. ibi ⁊ vera animi regnat foꝛtitudo
Perinde Salomon ait in ꝓuerbijs. Qui
patiens eſt multa gubernatur ſapientia.
qui autem impatiens eſt exaltat ſtulticiã
ſuam.⁊ pauloante dixerat. impatiẽs ope

pꝛemuntur.ſic floles inter ſpinas pꝛode⸗
unt. roſa que redolet creſcit cum ſpina
daeeard ſua inſuper fulgeat ſapien

ſius. Sapiens non metu fro⸗

ratur ſtulticiam. ⁊ vir verſutꝰ odioſus eſt
vt veniq; innumeras eius mereatur lau⸗
des. pꝛemia merita aſſequatur. ¶ Quiſ

enim pꝛeconia ⁊ merita patientie poterit

explicare. MPatientia enim legis eſt pleni

tudo.iuxta apoſtoli CPauli ſententiã di2
centis. Alter alterius onera ſcilicet ꝑ pa⸗

tiẽtiam poꝛtate.⁊ ſic adimplebitis legem
chꝛiſti. Patientia eſt que om̃ia vincitad/

uerſa. non colluctando ſed ſufferẽdo.nõ

murmurãdo.ſed gratias agendo.ipᷣa eſt

contemptam habere.inclinato capite in
cedere.velum ſuper oculos dimittere.ſed

verum humilem vt ad pꝛobam inquit.

Auguſtinus Patientie oſtendit iniurie
conferamus igitur nulla eſſe bona.q̃ agi

mus ſi patientie non conficiantur virtu/
te. Sane igitur. ꝙ ſepe replicauimus. a
Marco Tullio in pꝛeclariſſimis officio

rum libꝛis dictum extitit. Hihil eſſe patiẽ
tia cum conſtantia iuncta laudabiliꝰ ar
bitrandum. Sed quia pᷣmunitum ani

mum patiẽtia habere nequiuimꝰ.niſi cau

ſas euitemꝰ impatiẽtie. diligẽter õnotan⸗

dũ eſt. ꝙ quinq; ſunt qᷓ impatientẽ effici⸗
unt hominem.ſtatus:ſ.magnitudo.infir

mitatum acerbitas.rerum agendarũ co⸗

pia.colere vel melãcolie exceſſus.⁊ celeſti

um coꝛpoꝛum influxus. Hanq; potenteſ

viri. quoniam qui eoꝛum repꝛimant furo
rem non habent per quõ facile iraſcutur.

2 pꝛopꝛie confidentes virtuti exiſtimant
neminem. nec ab aliquo poſſunt quicq;

₰

uoniam ſicut ad ſimplicianũ ſcri

que totius voluptatis abſtergit.ipſa eſft
que limpidas animas eo reddit. ipſa eſt
religioſi viri omnium laboꝛum ac dolo⸗
ſpe futuram remuʒz. ⁊ ſummi dei amoꝛe gra
ta tolerantia ip ſa deniq; eſt acquirende fe
licitatis oſtenſio.per facile enim eſt veſtẽ

niſi inflatis accipere auribus. Bene igiẽ

a Salomone dictum eſt. Secundum li⸗
gna ſilue.ſic exardeſcit ignis.⁊ ſᷣm homi⸗

nis virtutem.hoc eſt potentiam.ſic iracũ

dia illius erit.qᷣ Rharaonis⸗HNabucho

donoſoꝛ. Habal. Senachenb. Heronts.
et alioꝛum multoꝛum rabies. oſtendit.qᷓ
pꝛopter eoꝛum maximum potentatuz re
pleti furoꝛe impatientiſſimi effecti.nõ ſo⸗
lum homin es.ſed deũ etiã viuentẽ blaſ/
phemabant ⁊ aſpernabantur
item egritudinum commouentur acerbi⸗-
tate. Quis enim in vniuerſo oꝛbe terra-

Snfirmi

rum Joh vnq; fuit patientioꝛ.⁊ tũ młta

ãqſi impattẽs ſuis loquebat᷑ amicis· cũ vi⸗

ſendr ſ. 61 ndiq;.gratia ad eum ſe confete
bant. emum vehementes negocio“
rum occupationes mentes hominũ mo/⸗
uere ſolent.ſunt em̃ tanq; muſce pungen
tes.⁊ impoꝛtune vexãtes.Hinc recte iſia
el ſabbatum quod interpꝛetatur requies
accepit in munere.quia contemplatim.et

ceuz videntes.in ſolius dei viſione ⁊ me

ditatione quieſcunt.Egiptus autem mu
ſcarum percutitur multitudine-quoniaʒ
tenebꝛoſi anguſtiati.⁊ negociatoꝛes ho⸗
mines a moꝛdentibus muſcis.hoc eſt a
vanis curis rerũ terrenarum iugiter mo
leſtantur. ¶ Kolerici deniq; pꝛopter ve⸗
hementem ⁊ ſubitaneam ſanguinis ebul

litionem. Melancolici vero pꝛopter tedi

urm vite quo cõmuniter ob nigni fellis ex

uberantiam afficiuntur ſic impatiẽtes fi⸗
unt. vt amicoium contemnant affatum.
humanamq; fugiant conuerſationem.
¶ Mõnunq; etiã ab aſtris quibꝰ quo ad
corp ſubijcimur cõmouent᷑.ꝑinde marci
ales.ſaturnini.⁊ lunares min aio q̃eti.
minꝰ pacifici.minuſq; patiẽteſ ſunt.⁊ qm̃
pᷣlati ſublimi onerent᷑ faſtigio.gubernãdi

—

pᷣgrauant᷑ cura.q̊tidianis diſtrahunt᷑ ne⸗

22

gocijs.laboꝛibꝰ plłimis.⁊ crebꝛis afficiũt᷑

ifirmitatibꝰ.młtas ha bẽt ĩ patiẽtie occa⸗
ſiones. erito ne frãgant᷑ pᷣceptoꝛ nĩ
eos monet vt patiẽtes ſintꝗd oẽs.i.circa
oẽs cauſas pariũde impatietie cauti ſint.
ita vt nõ dignitat celſitudinenõ laboꝛũ
7 negocioꝛũ diſtractione.non infimita⸗
tum exardeſcant languoꝛibus.aſi abali⸗

qua naturali cõplexione.vel aſtroꝝ agi⸗

tentur influxu. medicamenta adhibeant

ſapiẽtie:qm ſapiẽs.⁊ nature ⁊ aſtr dñat᷑.

ſt
6
ho⸗
letis
inſim
nobi
niͦ
inet
in m
inco⸗
koo.:
fenan
ſerioꝛ
Un
quo
) imtias
tig
Pat
petl.
lod⸗
pꝛoꝛ
ciñn
lntel
putiet
leund
ſtano
ſacere
pefſeen
gawi
neer
Potrſ
cunq
illpe
jedet
tnb
nonq
Aguen
Amo
0une
lament
8 n
Nbeg
berme
pertmt
tentan
ltation
fogell
M

ſds Pare
Seancne
11. fnben⸗
lendam cni
donis Eabuc
Cebdhan
1dsNnd
motan
ſmicſhrn lüſc
ci mtidi⸗
aner Gir
mopanmen
erlo adeimn
nennior mnt
datamicoi,
Wcum ſecotint
nentes gegoc
nesdomini e
eepunen
Picnecen
penn ee
wutwetmpong
us monerde
Xagsertene
1Dedarnaſd⸗
6 mnudesdatt
namm vao
wiq; eehn
mn ſonguinsn
ara prptn!
moh iglielt
gricimpavae
gennant in

—

FJo. XCIX

Rurſus patiẽtes ſit ad om̃es.hoc eſt cir
ca om̃es.⁊ quaſcũq; iminẽtes cauſas.ta⸗

qᷓᷓ ſi diceret.cũctas pertractàdas cauſas.

etiã q;ꝛũcunq; arduas equo aĩo placabi

liq; vultu pertractẽt · Et iteꝝ patieteſ ſint
ad om̃es.ſ.ſubditos.abẽt em̃ ſub ſe p/
lati doctos ⁊ ignaros.humiles ⁊ ſuꝑboſ.

infumos ſanos.pꝛudẽtes ⁊ inſ pientes
nobiles ⁊ ignobiles.⁊ alios aliaꝝ ↄditio

nũ.quos ita omnes cõplecti debẽt· vt oẽs

iuxta ſuas ſufferãt ↄditões⁊ hoc magis
in munere videt᷑ ſenſus litteralis.Hõ tũ

incõuenienter interpꝛetamur.ſi ad ſubdi
tos.⁊ ad alios etiã quoſcũq; litteram re

feramus.Quoniã pᷣlati nõ ſolũ ſuos in⸗

ferioꝛes. veꝝ etiam ſuperioꝛes.equales.⁊
vemũ om̃es homĩes ⁊ omniũ hominum.

quo adlicet.debẽt equo animo ſufferre in
inrias. 4. S ic a beato Gꝛegoꝛio patien
tia definita eſt.cũ in libꝛo omeliaꝝ inquit.
Patiẽtia eſt aliena mala equanimiter ꝑ⸗/
peti.tra eũ quoq; qui mala irrogat nul
lo doloꝛe moꝛderi.Aliena em̃ mala abſq;
pꝛoꝛſus alicuiꝰ hominum generis diſtin
ctũne toleranda eſſe inſinuauit.vt ꝑ hoc
intelligeret omnẽ hoĩem hoc ampliſſimo
patiẽtie munere ab omnihomine eſſe to⸗
lerandũ. Saluatoꝛ quoq; noſter cũ iuſ⸗
ſit a nobis noſtros diligi inimicos.bene
facere his qui nos oderũt.⁊ noſtris pꝛo

perſecutoꝛibꝰ caluniantibus oꝛare.nõ

ad vnã tantũ nos coanguſtiauit natio/
nẽ. veꝝ erga totũ genꝰ humanũ ſuum ve⸗
pꝛomſit mandatũita vt a quocũq; ⁊ vbi

cunq;.⁊ qncunq; laceſſiti fuerimꝰiniuria

illi parcere.illi benefacere.⁊ pꝛo illo oꝛa⸗
re debeamꝰ. ¶ ꝛetereundũ tũñ nõ eſt.q;

tribus modis virtꝰ exercet᷑ patiẽtie.Alia

nanq; ſunt q̃ a eo.Alia que ab antiquo
aduerſario. Alia que a ꝓximo ſuſtinemꝰ.

A pꝛoximo nanq; petſecutões.damna ⁊z⁊

ↄtumelias.Ab antiquo aduerſario tem/
tamenta.A o aũt flagella toleramus.

Szʒ in his om̃ibꝰ modis vigilãti animo.

vt beatus dicit Gꝛegoꝛiꝰ.ſemetipᷣam ve⸗
bet mẽs circũſpicere.ne cõtra mala ꝓximi
pertrahat᷑ ad retributionẽ mali.He cõtra

temtamenta aduerſarij ſeducat᷑ ad vxle⸗
ctationẽ vel conſenſum delicti. He contra
fiagella opificis pꝛoꝛumpat ad en
murmurationis vel blaſphemie. lli
genter quoq; adauertamus ꝙ ſepe aduer

ili

ſarius callidus cuʒ pᷣparatam mentèad
tolerantiã videt quid ab ea maxime dili/
gatur exquinit.⁊ ibi laqueos ſcãdali inſe
rit.vt quo magis res diligit᷑.eo ꝑ eã faci
lius patiẽtia turbet᷑.pꝛopterea beatꝰ MRe⸗
trus nos vigilare monet.ne ſcilicet ĩ ſuis
cõpꝛehendamur inſidijs: ¶ In diuinis
aũt flagellis Job imitemur im omnibus
tribulationibꝰ dicentẽ. Dũs edit.domi⸗

nus abſtulit. Sit nomẽ dũi benedictum

Quis em̃ dedit diuitias.deus.Quis fili
os.vxores.ſtatus.bonas valitudines tri

buit. de*. Quis pꝛudentiã. ſapiẽtiqꝗ.⁊ hoo

noꝛes largitꝰ eſt. veꝰ. Hõ ergo iſta noſtra
ſunt ſʒ dei ſi ergo hoꝝ quidpiã aufert nõ
noſtꝝ tollit.ſʒ qð ſuũ eſt repetit. Sane er
go ⁊ recte dicimſi cũ Job dicimuſ. dñs

nedictũ.Benedicere em̃ deũ debemus· et
ei gratias agere.quoniã illa nobis cõceſ
ſit.quia in illis nos experitur.quia per il
loꝛum ablationẽ perficimur ſi equo ani⸗
mo illam toleramus.bene ergo in com/

mentarij pſalmoꝝ flagellis diuinis ceſuzʒ
conſolatur. Auguſtinus diccnſ.fili.ſi plo
ras ſub patientia ploꝛa: Holi cum indi⸗

gnatione.HNoli cum typo ſuꝑbie qð pa⸗

teris ferre. Ende quod plangis medici⸗/
na eſt non pena. Caſtigatio non damna
tio. Moli repellere flagellũ. Si nõ vis re
pelli ab hereditate.MNoli attẽdere quẽ̊ pe
nam babeas in flagello. Sed quẽ locum

ĩ teſtamẽto.Et beatas Ambꝛoſius ſuper
Beati ĩmaculati.illud pꝛofecto magnifi

cum eſſe inquit. Si ſubiectꝰ contumelijs

iudicium dei laudes: Si vexatus egritu⸗
dine iudicia dei dep̃ces. Site inopia nõ
reuocet.quo minus laudes iuſticiam dei
Et Caſſiodoꝛꝰ cũ illud cytharedi. olũ

tarie ſacrificabo tibi interpᷣtaret᷑ at. NHo⸗
luntarie deo ſacrificant.qui inter anguſti
gas paſſionũ iugiter gratias agunt. Qui
cum omni humilitate ſiue digne.ſiue in⸗
digne poſiti ſunt. o iudiciũ derelin/⸗
quunt.⁊ patiẽter ſuſtinent qð de ſe iudi/

catum eſt. iſti a deo miſericoꝛdiam cõſe

quentur.⁊ frequenter tum ab eo.tum ab

hominibus in gradum ⁊ gloꝛiam.quam
amiſerunt reuocantur. Nãq; multo ma⸗/
is bonis omnibꝰ abundauit Job.cũ ꝑ
ui patiẽtiq.⁊ vᷣi agnitõeʒ a largitoꝛe deo

ad illa fuit reſtitutꝰ.qᷓ; locuplex eẽtanq; a

vemolitoĩe ſathana illis pꝛiuaret᷑. ¶ In
malis vo q̃ a ꝓprimis inferunt᷑ imitemur.
Fenophantẽ.qͥ cuidã ſibi maledicẽti inqͥt
tu maledicere didiciſti.ego cõſciẽtia teſte
didici maledicta òtẽnere. JImitemur dio

genẽ.cui cũ quidã diceret.vituperãt te mł

ti. Rñdit.Oꝑtet ſapientẽ ab inſipientiuʒ
oꝛe deferri. Imitemur Laciũ Quiĩ ſena
tu lutio metrello ſibi male dicẽti dixit.fa⸗
cile eſt in me dicere qꝛ ego rñſurus nõ ſũ
inde a tacẽdo. Laciꝰ quaſi tacẽs dictꝰ eſt·
Sʒz qs eſt iſte taciꝰ quẽ ſeqͥ ⁊ imitari debe
mus.niſi dei ⁊ hoĩs filiꝰ xpᷣs hieſus.qͥ vt
a ſybilla Erythꝛea pᷣdictũ extitit ĩ ſenatu
iudeoꝝ colaphos accipiẽs tacuit ⁊ quaſi
agnꝰad occiſionẽ ductꝰ.vt Eſaia vatici⸗
natꝰ eſt. Obmutuit ⁊ nõ aperuit os eius
Hic inquã eſt ille pᷣclarꝰ ⁊ eximiꝰ doctoꝛ
patiẽtie.quã vt alios doceret in euãg lio
dixit. Nudiſtis qꝛ dictũ eſt antiqs.Ocu⸗
lũ ꝓ oculo.dentẽ ꝓ dente.ego aũt dico vo
bis.nõ reſiſtere malo.ſed ſi qͥs te ꝑcuſſerit
in dexterã maxillã tuã.pᷣbe illi⁊ alteram.
Et ei qui vult tecũ in iudicio ↄtendere.⁊
tunicã tuã tollere.dimitte ci ⁊ palliũ.⁊ q̃/

cunq; te angariauerit mille paſſusvade

cũ illo alia duo. Qui aũt petit a te.da ei
⁊ volẽti mutuare a te ne auertaris. Imite

mur apim dicentẽ. Holi vinci a malo.ſed

vince in bono malũ.Magna em̃ virtus
eſteſi non ledas.a quo leſus es.Magna
gloꝛia ẽ ſi cui nocere poanſti parcas.Ho
bile vindicte genuſ eſt ignoſcere victo.⁊
rurſus eundẽ imitemur apoſtolũ.qͥ iubet
nos ſufferre inſipiẽtes cũ ſimꝰ ſapientes.
Architã ⁊ ſocratẽ imitemur.qͥ clinquẽti
ſeruo ſuppliciũ pepercerũt.m̃ irati erãt
Ariſtoteles etiã vt patiẽs cõmendaretur.
mltas irate ⁊ impoꝛtune ↄiugis fuit con
tumelias ⁊ iniurias ꝑpeſſus.ꝙ ſi hi pꝛo⸗
pter hominũ cõmendationẽ patiẽtes eſſe
vo luerũt.q;ee magis nos ꝓpter dei gliaʒ
patiẽtes eſſe debemꝰ.¶ Ad ꝑfectã aùt pa
tientiãẽ cũ ꝓximo habẽdã.octo ſunt gradꝰ
Pꝛimꝰ qdẽ vt Johãni chꝛiſ Ronn pla

cuit.nõ incipere iniuſtici̊. Scðs poſtq;

inceptũ eſt equalibꝰ nõ vindicari.Terciꝰ
eſt nõ facere vexãti ea q̃ paſſus es.ſʒ quie
ſcere. Quartꝰ tribuere ſeipᷣm in patiendo
mala. Quintꝰ eſt ampliuſ tribuere q; ille

fecit. Sext nõ odio habere qͥ opatur hec
Septundeſt diligere. Octau bene face/

re. Nonꝰ ꝓ ipᷣo deũ depcari. per hos qui⸗
dem gradꝰ quiſq; ad vere patientie api/
cem ſcanhdait. =ðẽð

¶ Sequit᷑ nona conditio. W HMZ

Iſciplinã libẽs habeat.metuen⸗
Adus imponat.⁊ q;uis vtrũq; ſit
neceſſariũ.tñ plus a vobis amari
appetat qᷓ; timen ſemꝑ cogitãs ſe pꝛo vo
bis reddituꝝ eſſe rationnrnz.

Vatrifariã ſumi diſciplina ſolet
vno quidẽ modo pꝛo habitu ſpe⸗
culatiuo a doctoꝛe.ſ.in diſcipulo
recepto.de quo apud phiuloſophos crebꝛi
us eſt ſermo. vnde de hoc diſeipline gene
re in ſuis pꝛeceptis inquit pythagoꝛas.
NQui bꝛeui tꝑeꝓ pudoꝛe diſciplinà nõ pa
tit᷑ id eſt nõ a cocẽte recipit om̃i tꝑe ĩ pu
doꝛe in ſciẽtie ꝑmanebit.Altero modo ꝓp
habitu moꝛali.Hã cũ aliquẽ bonis mo⸗
ribop̃ᷣditũ intuemur.ipᷣm bene diſciplina
tum dicimus. Eo modo Cypꝛianus do
ctoꝛ egregius eam eſſe membꝛoꝝ omniũ
oꝛdinatũ motũ dicentemq; diſpoſitionẽ
in cunctis rebus peragendis dfiniuit.
De qua S toicus Seneca ait in libꝛo de
moꝛibus.educatio ⁊ diſciplina moꝛes ſa
cit.Lercio ꝓ actu penitetie.ſic ieiunia vi
gilie.veſtes aſperuas.ſtrati duricies.fa/⸗

ſtigationes.⁊ flagella quecũq; ſiuea deo·

ſiue ab homine illata diſcipline nomẽ ha
bent.Sic Dauid loquẽs ad deũ dicebat
in pſalmo. Diſciplina tua coꝛrexit me in
fineʒ.diſciplina tua ipſa me docebit. Sic
Eſaias de chꝛiſto loquẽs ait. iſciplina
pacis noſtre ſuꝑ euzʒ. ⁊ liuoꝛe eius ſanati
ſumus.Poſtremo ꝓ ipſa accipit᷑ coꝛrecti
one.ſic Salomon ĩ pꝛouerbijs dixit.MHo
li ſubtrahere a puero diſciplinã Sic apo
ſtolus ad Epheſios ſcribẽs parentibꝰ iu⸗
bet. Et vos patres inquit educate filios
veſtros in diſciplina ⁊ coꝛrectione domi⸗
ni:⁊ qᷓ;q; ad hos om̃es modos textꝰ poſ
ſet referti.ad tres nihilominus poſtremoſ

ſenſus litteralis conuenientius dirigitur

Manq; coꝛnipere, bonis moꝛibꝰ imbuere

(Eomment.. (Izammtzoſ

rheni
disn
neadi
nunc
nooſa
mol
ſeſuod⸗
Lu
vehen
pchor
odi
dur mi
mentüb
dulaplin

Perhc in

Cprian
Kvrrgin
uinapm
ſine dic
humane
hemitr
monglb
keigiu
ſtumnen
non : me

Uicem ſb

Vitrulaun
bbet moc
ſeögtuafn
Punenunn

(cptornon

Wbeneda
Nincd.
Gom)⸗
ſubcltis
diſplc̃
inloniz.
gelpien

ſcpins⸗
Nlmis q;
Zumnli
centis A
dnedimit
acgpiti
agtſeeni
Uöhmue

igate
Weedenne 8

Rcdn,

(Antis

dbienrenn
Minceig

is inchen

nacegtiseger
oni,

üni dicgin ſe
rooobha⸗
wce lin Mnn
1ſbioſopbesd
Ndocdiapſten
u nbree
Wordicpininig
epr eitpei
h Anonod
inngnitensn
nöndedicn

NN.enn

1iſe nanrcl
nmmg Mr
wngns dinin
eurilbon
o:Mgnnrors
enttle einan
nas Mnsd
la geig uen⸗
Nadichlurnihi
leqi Caidrce
crn. 1
u ont notic
uis n diohlil
gtlwott lus n⸗
gnhi or

.
depi

e. C

Epenitentijs vel pꝛo cõmiſſis.vel ꝓagen
dis meritis afficere pᷣlatus ſubditos de⸗
bet.perinde beatus Bernardꝰ ſuper can
nca dicit. Jugo diſcipline inſolẽtia mo/
rum edomãda eſt quo vſq; duris ac diui
nis ſenioꝝ attrita legibꝰ humiliet᷑ ⁊ ſanet᷑

ceruicoſa volũtas.bonũq; qð in ſe natu⸗
re ſuꝑbiendo amiſerat obediẽdo recipiat

Quibquidẽ diſcipline generibꝰ tanto

vehementi ſe ſubditi ſubmittãt. quanto

pclarioꝛa ex illis gſequunt᷑ oꝛnamẽta.At
vo diſciplina cuſtos ſpei.baculum fidei.

dux muneris ſalutaris.fomes ac nutri⸗/

mentũ bone indolis.⁊ magiſtra ẽ virtutiſ
diſciplina nos facit ĩ chꝛiſto manere.ſem
per ac iugiter o viuere. Et vt vir ſctũs
Cypꝛianꝰ in epiſtola de diſciplina ⁊ habi
tu virginũ inquit ad ꝓmiſſa celeſtia.⁊ di

uina pᷣmia nos conducit.econtra:coꝛ qd

ſine diſciplina eſt exaltari non valet.quia
humana mẽs ſicut male eleuata ĩ infumis
pꝛemitur.ſic bene pꝛeſſa.ceu Gꝛegoꝛiꝰ in
moꝛalibꝰaſſerit.in ſublimis leuatur. Ju/
re igitur Bernardꝰ exclamat.O qᷓ; cõpo
ſitum reddit omnem coꝛpoꝛis ſtatum.nec
non ⁊ mentis habitum diſciplina. Cer/⸗
uicem ſubmittit.ponit ſupercilia. compo
nit vultum.ligat oculos.cachinnos co⸗
bibet. moderatur linguam. frenat gulam.

ſedat iram. foꝛmat inceſſum.qꝙ ſi tantoꝛũ
munerum diſciplina pꝛedicatur. Jure pᷣ
ceptoꝛ noſter demandauit. vt eꝗ pꝛelatuſ

libens habeat ſed cuilibet opus eſt.libe⸗
at inq; o.qui coꝛrectionem iuſſit facien
dam. libeat.hoc eſt libere ⁊ placere xebet
ſubditis.qui diſciplinãdi ſuntqm̃ ſi cum

diſplicẽtia eã recipiunt.ſue mẽtis detegũt
inſaniqj. Salomone teſtante qͥ ait. Coꝛri

ge ſapientẽ ⁊ amabit te.coꝛrige ſtultum ⁊
habebit te odio. ¶ Eʒ vt in inferẽdis di

ſciplinis ſubditis pꝛelatus libeat.Eis in
pꝛimis qᷓ; ſalutaris ſit diſciplina pᷣponat
Juxta illud Salomonis in ꝓuerbijs di
centis.Audi fili mi diſciplinã patus tui
⁊ ne dimittas legẽ matris tue.vt addatur
gra capiti tuo.⁊ toꝛques collo tuo·Adi⸗/⸗

ciat ſe etiã ſub diſciplina extitiſſe.⁊ ꝑ eam

ad pᷣlature aſcẽdiſſe faſtigiuʒ.dicatq; ad
eos cũ Salomone.Audite filij diſcipli⸗

nam patris.⁊ attẽdite vt ſciatis pꝛuden⸗/

tiã. Donũ bonũ tribuã vobis.legẽ meaʒ
ne derelinquatis. Hã ⁊ ego filius fui pa⸗

tis mei tenellus. ⁊ vnigenit? coꝛ matte

mea/⁊ docebat me ac dicebat. Suſcipiat
verba mea coꝛ tuũ.cuſtodi pᷣcepta mea.⁊
viues.Et qᷓ;q; ad pꝛimũ vel ſecũdũ diſci
pline genꝰ hec ſpectare videantur p̃lato⸗
rum tñ eſt.ea alijs cosptare generibus.
Gbdat tercio.ꝙ nõ odij.nõ liuoꝛis non
vindicte.nõ ſuꝑbie.nõ cuiuſuis oſtentati
oniſ cauſa.ſʒ vemõſtrãde beniuolẽtie gra
tia ſe dicat diſciplinã exercere.⁊ ita re ip
ſa faciat oꝑtet iuxta ſaluatoꝛis verbuʒ in
apocalipſi ꝑ os Johãnis dicẽtis:quos
amo coꝛrigo ⁊ caſtigo.AIddat q̃rto bene
diſcipliati hoĩs laudes ⁊ pᷣconia.Anne

ctat quinto.qꝙ qͥ de male actis in hac vita

tꝑalem nõ capiet diſciplinã ĩ altero ſecu⸗
lo eternã patietur lei ⁊ diſciplinã.eoq;
pacto de ipᷣo verificabitur qð ſcriptũ eſt.

Qui fatuꝰ eſt ĩ culpa.ſapiẽs erit in pena.

hoc eſt penã ſentiet ⁊ cognoſcet.Et id qd
Salomõ in ſapiẽtia inqͥt. Laſſati ſumuſ
ꝑ viã ꝑditionis·qꝛ viãs domini ignoꝛaui/
mus. Vt capiãt item libenti animo diſci

plinã.ſexto inducat.q̃tenus ppter modi⸗
cas momẽtaneas quas hic ſuſtinemus
paſſiones.infinita ⁊ eterna erimꝰ gaudia

ſuſcepturi.⁊ ꝙ ad hect magna pᷣmia ꝑ⸗

uenire minime poſſumus.niſi ꝑ magnos

laboꝛes.dicẽte apło Mõ coꝛonabit᷑ niſi qͥ
legitiine certauerit. Poſiremo diſcipline
oſtendit leuitatẽ dicẽs eis qð chꝛiſtꝰ om̃i
bus docuit pᷣdicandum.cũ dixit. JZugum
em̃ meum ſuaue eſt.⁊ onus meum leue.
itaq; verbis amenis ĩ facto correſponde
at lenitas diſcipline.¶ Sic em̃ diſcipli- 2
nã libẽs pᷣlat habebit. qm tũc libẽter ⁊ ej
animo ſubditi ullã recipiũt.tũc eis libẽs ⁊
beneplacẽs pᷣlatus ent. Juxta ilud qd
Seneca dixit. Leuiter caſtigatus.reuer?æ
ti exhibet caſtigãti.aſperitatis aũt nimie
increpatio.nec increpationeʒ recipit. nee
ſalutẽ.qm qui vehemẽter emũgit vti Sa

lomon in ꝓuerbijs ait elicit ſanguinẽ.ita

q; talis debet eſſe regimĩs moderatio vt
19 qui pꝛeeſt ea ſe circa ſubditos menſura

moderetur.quatenꝰ arridẽs vt inqͥt Gꝛe

goꝛi. timeri debeat. ⁊ iratꝰ amari. vteum

nec nimia leticia vilem reddat.neciĩmode
rata ſeueritas odioſum Sʒ cũ adiecit me
tuenqdus imponat.inſinuauit· ; q;q; pꝛe
latus diſcretus, dulcis.amenꝰ. ⁊ miſeri/⸗
coꝛs ĩ exercẽda diſciplina eſſe debeat.ſ tũ

ſic remiſſe illa eum vti Ecere vt Itemnat tes etemplo. Nune publicaſium coͤtrituz

ſed ſeiuata pietatis menſura ſic viriliter⸗
ſicq; ſtrẽnue diſciplinã imponat ⁊ iniun
gat.vt merito ſit abalijs metuenduſ.ne ſi

cut in ſuperioꝛibus aſtruxit.dum nimiuz

ſeruatur humilitas regendi frangatur au

teoꝛitas. Itaq; duo hec amoꝛ ſcilicet ⁊ tit
moꝛ ſubditoꝛum in vero pꝛelato reſplen
geat. hoꝛum tamen pꝛeſtantioꝛ eſt amor
¶ JIgcirco ſubdit.Et quauis vtrunq; ſit

appetat q; timen. vtruũq; nimirum neceſ
ga ſimul ⁊ mũõna erat.quia cum ſeipture
ſacre ſcientia in boni rectoꝛis pectoꝛe cõ⸗
ſiſtat ſi eſt virga coꝛrectionis ⁊ manna de
bet eſſe dulcediniſ. Minc Dauid ait Uu
ga tua ⁊ baculus tuus.ipſa me conſola⸗
ta ſunt.virga em̃ percutimur⁊ baculo ſu
ſtentamur. Sit ergo diſcretio virge que

ſariuin eſt. quoniã timoꝛ peccatum expel

lit. qmoꝛ vero gratiã inducit. Per alteruzʒ

ſubditi peccata ſibi cauent.per alteꝝ que
ſunt ad bonum regimen reipublice vehe
mentius miniſtrant.per alterum contem
ptus pꝛelati euitatur.per alterum in regi⸗
mine ipſe perficitur. quoniam vinculum
omnis perfectionis eſt amoꝛ per alteruʒ
fugantur aduerſarij per alterum fo:tius

inherent ſubiecti.per alterum ne nocumẽY—
ta recipiat cuſtoditur.peralterum in omi
aduerſitate iuuatur.quoniam teſte Mar

co tullio. Amicicia nunqᷓ; intempeſtiua.

nunq; moleſta eſt ſed quoquote verteriſ

pꝛeſto eſt. ſcilicet ad te iuuandum.per al

terum potens habetur. per alterum in ex
ceſſibus ſuppoꝛtatur. HMinc Auguſtinus

ait.tantũ quis poꝛtat.quantũ quis amat
per alterum gladius iuſticie euaginatur.
per alterum ad veram charitatem aſcen⸗

ditur. Atrunq; item neceſſarium eſt.ſecũ

dum ſcilicet ſubd itoꝛum qualitateʒ. Su

perbi enim rebelles ⁊ elati cum rigoꝛe et
ſerui.ſed vult vt eum diligamus tõq; pa
trẽ filij. Et vt pᷣcepta eiꝰ faciamus nõ ti⸗
moꝛe pene · ſed amoꝛe iuſticie Et ideo nõ

terroꝛe.humiles vero cum manſuetudin

ne ⁊ amoꝛe ſunt obiurgãdi.Rurſus vl—

q; neceſſarium eſt.ſecundum ſcilicet tem

poꝛiſ.loci.⁊ cauſe diſpoſitionẽ᷑. omnia erfm̃
vt ſapiens ait. tempus habent.quo fit vt

interdum id ſeuere.interdum miſericoꝛdi

ter caſtigandus ſit. Ob ea rẽ. Uenerabili

AVgo de nouicioꝛum inſtructione inquit
ꝙ q;uis nullo loco diſciplinã ſuam ho⸗
mo deſerere oebeat. diligentius tamen ibi
conſeruanda eſt. vbi vel neglecta pluribꝰ
generat ſcandalũ.vel cuſtodita bone imi
tationis exemplum. Et iterum. vtrunq;
neceſſarium eſt.quoniam vtrunq; chꝛiſtꝰ
quem imitari debemus faciendum docu⸗

it. Nam nunc de funiculis fecit flagellum
ad verberandos eijciendoſq; delinquen

—

iuſtificauit in fano. Hunc permiſit indaʒ

ſuſpendi laqueo. Nunc latroneʒ iuſſit lo

cari in paradiſo. Hũc iudeos eternis cru
ciatibus affecit. Hunc Petrum negantẽ
oculo pietatis inſpexit. Miſcenda eſt igi
tur lenitas ſeueritati.fſaciendo qdam cx
vtroq; temꝑamentũvt ſubditi neq; mul
ta aſperitate exaltentur. neq; nimia beni
gnitate ſoluantur. Hoc iuxta diuimi gre⸗
gorij interpᷣtationem nimirum illa taber

naculi archa ſignat.in qua cũ tabulis vr

feriat.ſit ⁊ conſolatio bacul que ſuſten⸗

tet. Sic em̃ dux popul moyſes eos ama
uit.quibus pꝛefuit.vt pꝛo eis nec ſibi par
ceret.⁊ tamen delin quentes ſic perſecutꝰ

eſt · quos amauit.vxt eos etiꝭ domino par

1

cente pꝛoſteneret vtrobiq; legatus foꝛtii
vtrobiq; mediatoꝛ admirabilis: canſam
populi apud deum pꝛecibus:cauſam xxi

apud populum gladijs alligauit. Er

quanq; vtrũq; neceſſariũ ſitꝛtamẽplꝰ imn

quit.a vo bis aman appetat qᷓ; timer..qn
niã magis illa wo placet ſeruit?.q̃ ex dili
gentis coꝛdis ꝓcedit armario qᷓ; qᷓ ex ipᷣo

pꝛoticiſcit᷑ timo:e· Ideo ait. Jõ non dicã
vos ſeruos.ſed qmicos. Hon enim vult
eus vt eum timegmus. tanq; dominum

Bernardus dicit ad pꝛelatos. Studete
magis amari q; timeri. Et Iſidoꝛus.ta⸗

ſolũ parẽs noſter Auguſtinus.veꝝ etiazʒ

lem te redde ſubditiſ.vt magis ameris qᷓ;

timeatis.nec ambigendum eſt.id a ſpi⸗
tuſancto extitiſſe.hos tres celeberrimos

coctoꝛes vno pene oꝛe in hanc cõueniſſe
ſententiã.
vta ſu bditis ſcilicet pꝛelatus magis dili

gatur. Caueat ſibi in pꝛimis ſuperbism

quoniam ſicut in eccleſiaſtico ſeriptũ eſt
Odibilis eſt coꝛam co ⁊ hominibꝰ.Ca⸗
ueat ſubinde ſibi coꝛ durum ⁊ in flexibile.
quoniꝗ hoc ſicut in libꝛo regum legitur.

d hoc qautem ↄſequendum

diann
wchemntt
unnguin
N
Dimhe
NdSnN
mrnegmN
e mdan
nmmn Ure
nmänhi,
anſhe
atons pcanri
Momstnanud
ne dandar
igla ne conlen
mmmut ea
dlaciovege
Mle e
Ancſescrsnt
tſoasperſoſe
venns ſepaſn
wcidnnog
rmdls 390
nüſnmin
Ppeinihnn
Nec lnt tn
mmmiiel
wan Finon din
s Bon cninn
ihdinn
dicanut
õ
e ulice in
aginnenin
4mumg M
1 Nönnen
nmtgoilini,
ndn
nes ttann,
en bon 3 J
unen ,

pnriii⸗
cioſn⸗ a
0
xottenn ,

7 6
a 1
lbonxun

☛
=— EE⸗

Jo.

Frecit Roboam odioſum.iõ egregie ſcri
prtiuũ eſt. In manſuetudine oꝑa tua ꝑfice.
2 ſuꝑ gloꝛiam hominũ diligeris. æ ſalua
toꝛ mites beatos eſſe dixit.qm̃ ipſi poſſi-
Ibunt terrã· Caueat ſibi crudelitatẽ.HNã
hec MNeronem duxit ad interitũ. Caueaat
gSuanciꝗ. qm̃ nequit plebs tollerare eſu-

riem. Ideo pſalmiſta inqͥt. Si non fuerit

ſaaturati murmurabunt. Obauariciã qui
xem. M. craſſo a babylonijs intercepto.
mBercurialem auꝝ abſoꝛbenti dictum eſt.
Aurum ſitiſti. auꝝ bibe. Caueat ſibi txra
is memoꝛare nouiſſima tua. ⁊ in etetnuz

nicam vitaʒ.iniuſtas tallias iniquas ſen

tentias.ꝑ has quidẽ multi ſubditi in de/
ſperationẽ labunt᷑.per has alter dionyſiꝰ
ſyracuſanꝰ pꝛofugatꝰ ẽ.alter interemptꝰ.
HMHõ velit ſingularis haberi. Nam regẽdi
gductoꝛitate modeſtia.⁊ honeſtate vite ſer

uataſi alijs ↄfoꝛmis fiat.allicit eoꝝ ani⸗
mos ad eum diligendũ.qm̃ ſicut ſcriptuzʒ

eſt · Vmne animal diligit ſibi ſimile. Hõ

ſit vite voluptuoſe adamatoꝛ.Hõ iuriſdi

cctionũ ſue rei publice.⁊ ſubditoꝝ neglec⸗
toꝛ.per hec em̃ Sardanapulꝰ regnuʒ ami

ſit.⁊ ſeipſum cum om̃i ere ſuo in igneʒ p
cipitauit.⁊ in h̊ ſolum vt inquit Juſtinꝰ

imitatus eſt vig. ¶ Mꝛeclare igiẽ᷑ e Epi
ſcopis Ambꝛoſius ait.Quanto pᷣ ceteris

gradꝰ epᷣalis altioꝛ eſt. tanto ſi ꝑ negligẽ

tiam dila bit᷑ ruinam incurrit grauioꝛem·
lNHNlihil pꝛeterea eſt ꝙ in tantã cꝛdinatõö

nem ⁊ ↄfufionẽ inducat ſicut negligentia

pꝛelatoꝝ. Obeam em̃.vt Berñ.ait.in eis
eſt terra ſurſum.⁊ celum deoꝛſum. pedes

ſunt ſupꝛa caput.⁊ facies eſt retro.interio

ta effuſa ſunt extra.Deꝰ ibi ↄculcat᷑ ⁊ ter

ra deificat᷑.diabolꝰ honoꝛifice recipit᷑.

us vv ↄtumelioſe repellit᷑. Terra ſurſum
ęeſt. ⁊ celum deoꝛſum.vbi terrena celeſtibꝰ
piteponunt᷑.pedes ſũt ſupꝛa caput.vbi vi
rti ſpnᷣales deſpiciunt᷑ homines vo terre⸗
na ſapientes ad regimen tꝑaliũ vtiles in
honoꝛe habent᷑.facies eſt retro.cũ in oꝑi
bus que vident᷑ bona potiꝰ vtilitatis ter-

rena intendit᷑.qᷓ; merces etema queratur

Interioꝛa ſunt extra cũ bona interna ne
gligunt᷑.⁊ exterioꝛa diligunt᷑ deꝰ xᷣo con
culcat᷑.⁊ terra deificatur.vbi deficit cari⸗
tas.⁊ regnat cupiditas.diabolꝰ honoꝛi⸗
ſice recipit᷑ ⁊ deus cõtumelioſe repellitur
vbvbi raptoꝛes ⁊ vſurarij cũ honoꝛe recipiũ
ur.⁊ magnis expenſis pꝛocurantur boni

CI

vero paugꝑes.vel repulſam patiuntur. Vvkr

male ꝓcurant᷑⁊ illiꝰ qͥdẽ pᷣclariſſime ſnie.
vt magis.ſ.amet᷑ q; timeat᷑.rõem ipſe po⸗

nit cũ ſubdit: Semꝑ cogitas deo ſe ꝓ vo

bis redditurũ eſſe rõem. hec pfecto cogi-

tare ſemꝑ debet.qͥ iudex eſt aiarum.qꝛ ſu

pꝛa ſe iudicẽ hʒ deum. vt regiminis curã

tanto ſolitiꝰ agat.qnto ſe reddituꝝ rõem
ꝓ cõmiſſis ſibi apud diſtrictũ iudicẽ pen
ſat. ¶ Aalde eni ſolicitat᷑ in bono opere

ſi quiſq; in cunctis que agit ſꝑ cogitat de

extremo fine.vñ ſcriptũ eſt. In oĩbus tu

nõ peccabis. At vᷣo de caſto amoꝛe.de q̊

ipꝛeſentiarũ ẽſermo.quatumcũq; vehe-

menti.penã nemo ſuſcepturꝰ eſt: nec rõeʒ
redditurus.qm̃ in eo nullus pꝛoꝛſus po
ſu vtiq; qm̃ ꝑ eam nonnũqᷓ; ſic frangunt᷑
ſu bditi.vt in pᷣlatũ tqq; in tyrannũ mul-

ta.etiam vſq; ad ꝑniciem machinent᷑ ma⸗

la. Sed circa rõem ab eis reddendà in p
mis cõſiderare pᷣlati debent.ꝙ de rebꝰ p⸗
cioſiſſimis ac pᷣcellẽtiſſimis ſunt rõem red
dituri.qm̃ de aĩiabꝰrõnalibus ad ſũmi dei
imaginẽ creatis. Juxta illud apłi ¶pau/⸗
li ad Mebꝛeos vltimo.ipſi videlʒ pᷣpoſiti

guigilant quaſi reddituri rõem de aĩabꝰ

veſtrisſubinde nõ de vna.nec de oĩbus
ſolum cõiter.verũetiam ſigillatim de ſin

gulis exẽplo ſaluatoꝛis.qui ad eiꝰ patrez
celeſtem loquẽs. vt Johannes in euãge⸗

lio ſcribit aiebat.. pat᷑ſancte quos dediſti
mihi ego cuſtodiui.⁊ nemo ex eis perijt.

niſi filius ꝑditionis. tertio de ipſarũ fru

ctibus.ceu vigilantiſſimꝰ cuſtos Jacob
ad Laban dixit. Oues tue ⁊ capꝛe ſteri⸗
les nõ fuerũt.arietes gregis tui nõ come⸗
di.nec captũ a beſtia oſtendã tibi.ego dã
nũ omne reddebam. poſtmodũ de ipſaꝝ
qualitate huic per os Eʒzechielis ait do
minꝰ ad paſtoꝛes. Ecce ego iudico inter

pecus pingue ⁊ macilentũ.cõſiderare itẽ

debent deficientes in rõne non leuiter

punient᷑:ſed pꝛoculdubio aĩam pꝛo ani⸗
ma reddent. Juxta illud qð in tertio re⸗
gum ſcribitur. Cuſtodi viruz iſtũ:qͥ ſi laz-
pſus fueriterit anima tua pꝛo anima illiꝰ

Conſiderent demũ⸗ꝙ non ꝓ cõmiſſis ſo

lum.ſed etiam pꝛo negligẽter omiſſis pe

nam luẽt. Pꝛopterea Salomon ſexto pp

uerbioꝝ monet. Fili mi ſi ſpoſpõdenis p
9

amico tuo defiriſti apud extraneum ma⸗/

num tuaz. illa queatꝰ es verbis oꝛis tui.⁊

capt pꝛopꝛijs ſermonibꝰ.fac qð dico fili

mi temetipſum libera.qꝛ incidiſti in ma
num pꝛoximi tui. diſcurre feſtina. ſuſcita
amicum tuũ.ne dederis ſomnum oculis

tuis.nec doꝛmient palpebꝛe tue. Eruere

quaſi damula de manu. ⁊ quaſi auis de ĩ

ſidijs aucupis. Quibꝰ quidem de cauſis

non aliquando aut ſepe.ſed ſemper.pꝛe/⸗
ceptoꝛ noſter inquit. pꝛelati cogitare de⸗

bent ſeꝓ ſubditis deo reddituros eſſe ra
tionem.ac perinde pꝛomptio:es fiantad

ea facienda que pꝛo ipſis ſunt facturi.

Cum igit᷑ tot ſunt opoꝛtuna ad rectũ re/

gimen pꝛeſidentium. nõ imerito Oꝛegol.
Dirxit. ꝙ ars artium eſt cura animaruũᷣ. Et
ꝙ valde penſandũ eſt ad culmen regimi

nis quiſq; qualiter veniat.⁊ qͥ ad hoc re-⸗

cte ꝑueniens.qualit᷑ viuat.⁊ bene viuens
qualiter doceat. Et recte docens infimi

tatem ſuã quotidie cognoſcat.ne aut hu

militas acceſſum fugiat.aut peruentio⸗

ni vita contradicat. aut vita doctrinã de

ſtruat.aut doctrinam pᷣſumptio extollat.
virtutibꝰ pollens coactus ad regimẽ ve⸗
niat. HNon vacuus ſed coact accedat.qm̃

mõſtruoſa res eſt. vt Bern.ait. Ctat gra
dus ſummꝰ ⁊ animꝰ infrmus.ſedes pᷣma
2Z vita ima.lingua magniloquia.⁊ manꝰ

ocioſa.ſermo multus.⁊ fructꝰ nullus.vul
ins grauis.⁊ actus leuis:caput canuʒ.⁊
coꝛ vanũ.facies rugoſa.⁊ lingua nugoſa
iugens auctoꝛitas.⁊ nutans ſtabilitas.

CEerr-

MRge vos magis obediendo nõ
i ſolum veſtri. ſed etiam ipſiꝰ miſe
remini. qui inter vos quanto in
ſaro iubelicni tanto in ꝑiculo maioꝛi ver

Aãq; aurelij Auguſtini inter⸗
pꝛes ſimus.nullo tamen melioꝛi

—

garceſſimus ob eam rem ipſum ſepenume

ro loquentem introduximus.ob eaʒ cam

vt hunc textũ ſanius excellentiuſq; expo⸗

maioꝛi verſant᷑.

(Auguſtinus

Kömentum (Ambꝛoſius

modo ipſum interpꝛetamur. qG
eum ſuarum ſententiarũ ipſum interpꝛetẽ

namus.libet nobis cũ eo in libꝛo de ver-
bis dñi dicere. Hihil ẽ in hac vita: ma⸗/
xime hoc tempoꝛe diſficilius.laboꝛioſius
ac periculoſius ep̃ᷣi aut pꝛeſbyteri officio
ſed apud deum nihil beatius.ſi eo modo
militetur.quo nr̃ imꝑatoꝛ iubetOb gran
de igit᷑ officij periculum.diſficultates.la⸗
boꝛeſq;.ſubditi miſereri pꝛelatoꝝ debent.
id autem faciunt optime.ſi eis obediunt
Quippe ex ipſa vera ſubditoꝝ o bediẽtia,
duplexoꝛitur miſeratio. Nãq; impꝛimis

obediendo ſubditi ſibiipſis. ſubinde eoꝝ
pꝛelatis miſerent᷑. Sibupſis quidem mi

ſerentur.ſi iuſſa cõplent.qm ſicut nõ obe

diendo peccant.peccando vo in ſeipſos
crudeles ſunt.qꝛ ſeipſos odiũt.qm̃ qui di

ligit iniquitatẽ odit aiam ſuaʒ. qꝛ ſeipſos
in ſeruitutẽ redigunt. qm̃ qui facit pecoa
tum ſeruꝰ eſt peccati.qꝛ ſeipſos occidunt
qm̃ peccatum cũ conſũmatũ fuerit indu,-
cit moꝛtem. Ita ecõtra obediendo.liber
tatem. dilectionem. vitam conſequun
eternam.iuxta ſaluatoꝛis ſententiã:ſi vis
ingredi vitam ſerua mãdata. ad hunc itẽ
ſenſum ſcriptũ eſt. Miſerere aĩe tue· pec⸗
cata.ſ.cõmiſſa delendo. futura euitõdo
Bubinde ſubditi obediendo pꝛelat mi-
ſerẽtur. qm per ſubditoꝝ obedientiã pꝛe/
lati ab innumeris laboꝛibꝰ. difficultatibꝰ
periculis.taʒ aĩe q; coꝛpoꝛis liberant᷑.qᷓ
quanto in loco ſuꝑioꝛi.tanto in periculo
nde fit vt leuiꝰ eſt de
plano coꝛruereſic grauiꝰ eſt. vt diuus in
qͥt Ambꝛoſius.de ſublimi cadere ſublimi
tate.qꝛ ruina que de alto fit.grauioꝛi ca⸗/
ſu collidit᷑. Et iõ magna ſublimitas ma/
gnam debet habere cautelã. honoꝛ gran/
dis. grandioꝛi dz ſollicitudine circũual-
lan. Cui plus credit᷑ plus ab eo exigitur.
Db eam reʒ ſubditi oẽs pꝛelato compati
magnope debent. qꝛ illi oẽs crediti ſunt.
æ de eis oĩbus ⁊ ſingulis eſt rõem reddi/
turꝰ. Cranſegit qð iam expoſuimꝰ ex ſu⸗
perioꝛi ſententia.ſi eni ſubditi plus ama
re pᷣlatos debent qᷓ; timere.ſane fit vt ma
gis ſint ad obediendũ pꝓmptioꝛes. Amo

re enĩ hylariꝰ ferimꝰq̃cũq; ferimꝰ. Amo⸗
re igit᷑ iuga libentiꝰ ſubimus mandatoꝛuũ

qm legis plenitudo ẽ amoꝛ.ſicut ſcriptuʒ
eſt. diligit legem adimpleuit.¶ Ded ꝗ
nam ſint iſta maioꝛd pericula. in quibꝰ pᷣ
latus in altioꝛi poſitus faſtigio verſatur.

Jo.

ᷓeᷓ er libatis intelligi ſatis poſſint. nõ

CII

etiam alte ad Lucillum ſtoic? noſter

z tñ mutile videt᷑illa in vnum ᷓ ſuccincte Seneca ſcribens ait. Pꝛope de⸗ eſt · tecũ
a lhan⸗ redigere. Hãq; pꝛeſidentes pluribꝰ maio eſt. int? eſt · ita dico Lucilli. Sacer intra
—R ribuſq; ſunt impediti negocijs. Ipſe nẽ/ nos ſpũs ſedet. maloꝝ bonoꝛũq; obbuau
Aencfi ſunt in às oim hominũ oculi ſunt cõ/ toꝛ ⁊ cuſtos.Hic ꝓuta nobis tractat eſt

ſe
Ws Keo o⸗

!
Hder,
ogn

ecti. Ipſi ſunt a quibꝰ oim ſubditoꝝ exqͥ
ret᷑ rõ. Ipſi ſunt quibꝰ maioꝛes pꝛeꝑpant᷑

ita nos ipſe tractat.bonꝰ enĩ vir ſine deo
nemo eſt. qd a Socrate pꝛi aſſertum fue

uiarz inſidie. Diuturnioꝛa exqͥrunt᷑ exilia. erx/ rat. qui vt Marc? Tulli? in bis libꝛis 4
Nltor dehent ſitioꝛa dant᷑ flagella crudelioꝛes inferun ſunt de natura deoꝝ meminit dicere ſole
ſieschetunt tur neces. De altioꝛi cadẽtes magis colli bat. Nemo vnq; vir bonꝰ ſine aliquo af/
nrodhin dunt᷑.colliſi tardiꝰ erigunt᷑. Deniq; ꝓ pa flatu diuino. qð ſi ita eſſe firmiter aſſeren
Rignngint ri crimie maioꝝ cruciant᷑ ſupplicio.pꝛo“ dũ ſit. vt oim rerum atq; bonarũ actionũ
Ns ſonetn pterea quicũq; deſiderauerit pmatum in Des ſit auctoꝛ ſue excelſe maieſtatis ſeruo
wis udeng terra. vt pciare dictũ eſt a Criſoſtomo.in trum ſuoꝝ mandata qͥs ſerua bit. niii ipſi⸗
Giſiatnöcc ueniet cöfuſionẽ in celo. Hec in ſeruos donet clemẽtia vt ſeruent᷑. Hõ enim ẽ vo
6o zo ntts xpᷣi cõputabit᷑qui de pᷣmatu tractauerit·. lentis velle:nec currentis currere.ſed dei
oditchidr MHec vnuſqͥſq; eoꝝ feſtinet. qũo alijs ma miſerentis. Perinde ſanct? Dauid leua
nſaz gis ioꝛ appareat · ſʒ quo oĩbus inferio: videa bat oculos ſuos in montes. vn ꝓuentret ·
tur.qm non qͥ maio: fuerit in honoꝛe ille auxiliũ ei. ¶ Sed in q̊s mõtes niſi in il⸗

1 4

iuſtioꝛ eſt. ſed q̃ inſtioꝛ fuerit ille ꝓculdu⸗

los excelſos montes eternitatis.patrẽ. ſc,ʒ

giain —— filium ⁊ ſpm̃. qui oĩ fine pꝛincipio carẽt
miͦndl . qui penit? ſunt imutabiles quoꝝ inacceſ
aatd Textus ¶ Auguſtinus ſibilis eſtaltitudo· quoꝝ fundamentü eſt
mintei Kats e inineuertibile. quoꝝ agentes ſunt fecũdiſſi⸗
us ſntennon Onet deus.vt obſeruetis hec oĩa

4 Ihenee
htn 1f0bl

Enttle⸗ toꝛes · ⁊ bono xpᷣi odoꝛe de bona titud o.Mi quidẽ ſunt ille triceps mons.
ſinntnlit cõuerſatione fragrãtes.nõ ſicut ſerui ſub cuiꝰ radix eterna.cuius baſis infinita.cu⸗
ndo et lege.ſed ſibi liberi ſub gratia oſtituti. ius ꝓfunditas eſt abyſſus.cui magnitu⸗

4 Catt
1000

EComentũ

D tꝙ ſpuͦalis pulchꝛitudinis ama

Amdꝛolius

mi quoꝝ noſter intuitꝰ clara ẽ viſio inbe-

ſio. requies amplexꝰ.⁊ vera noſtra bea⸗

do vltra ⁊ citro eſt incõpꝛehẽſibilis. Hec

inquã illa eſt eſſentia.ſubſtantia.ſeu na⸗

wosldani tura.q̃ deitas eſt.ꝑ quam filius.pĩ ⁊ ſpuſn
npeide Aenain eſt mõ. vt deũ roget qug ſanctus.q; ; pꝛop: ietatibꝰ diſtineti. vnꝰ
Keenlu d. tenꝰ donet ⁊ cõcedat.vt obſerue⸗ ſit deꝰ. vnus motoꝛ.vnꝰ dñs/qui fecit co/
öchndinen mus hec oĩa.niſi quia ipſe dirit. lum ⁊ terrã.a quo vt adiecit. Dauid ſuus
—– Sine me nihil poteſt; facere. Hãq; de“ extatau xliuʒ ad quem oculos coꝛpoꝛis
oſtguni eſt omniũ rerum vncipiun. foꝛma. 7 finis. ac mentis ſemꝑ.ceu noſter pꝛeceptoꝛ fecit
uſubimntett Quippe vt pꝛincipiu efficit oĩa.vt foꝛma eleuare debemus. ei? humiliter ſuppli⸗
e od eſt oĩm rerũ oꝛdo.vt finis.i:ad qð redu⸗ care celſitudini.quatenꝰ ſuam grati do
—Rr”M cunt᷑ omnia. Hec vllo ignoꝛantie genere nare largiri dignet᷑.vt tanti nri ſeruemꝰ
id euʒ effugit. qm tot oculus eſt.qui oĩa p̃cepta parentis.quoꝛũ obſeruantia ſpiri
e ant videt. nee loci ab eo tollit diſtatia. qꝛ totꝰ tualis pulchꝛitudinis iundicemur amato
gen igt, pes eſt.qui vbiq; ẽ.neq; aliqua aufert im res· ¶ Oquantis igit᷑ extollenda eſt ptee m
e nc becillitas. qm totꝰ manus ẽ que oĩis ope conyæe tantis patri ſollicitudo, quaʒ erga
lschung f, ratur. Hinc parens nr ſuꝑ id qð in oꝛone ſuos.quos in xpᷣo genuit fulios geſſit . vt
vchoin duica dicit᷑. pater noſter qͥ es in celis ait. nõ ſolum tãq; verfus doctoꝛ.quid ꝓſequẽ
ichn ſne dey eſt in ſeipſo ſicut alpha ⁊ o. In mun/⸗ dum.quidq; euitandũ ſit docuerit t nõ
narineſt „ do ſicut rectoꝛ ⁊ auctoꝛ. In angelis ſicut modo tãq; verꝰ paſtoꝛ.que ſint ſuis oui⸗/⸗
. hnuncn, ſapoꝛ ⁊ decoꝛ. In eccleſia ſicut patertami bus neceſſaria paſcua demõſtrauerit.ſed
cig n . lias in domo. In aia ſieut ſpõſus in tha etiam quo pacto illa habeant᷑.op erã de⸗
bnts n lamo. In iuſtis ſicut adiutoꝛ pꝛotectorꝛ dit illum.ſ.depꝛecãdo.qui dat eſcõ omni
immnla In repꝛobis ſicut pauoꝛ⁊ boꝛroꝛ. DNinc carni.qui dat cibũ in tempoꝛe opoꝛtuno
mlut , ðð ẽ
1,10

his omniboqui in eũ ſperant. aperit ma
nũ ſuam.et implet oẽ aial benedictione.

qui oꝑandi concedit vires. bene oꝑan
ti tribuit gloꝛiam. Imitatꝰ quippe eſt do

ctoꝝ pꝛinceps:gentium doctoꝛem.qui in

oim ſuarum epiſtolarũ calce.gratiam do
mini nĩi Jeſu xpᷣi cũ illis.ad quos ſcri⸗
pſerat.eſſe rogabat.quatenꝰ ꝑ illam. que

docuerat adimplerent. Et poꝛro tã ꝑfe⸗

ſectoꝝ viroꝝ nunq; fruſtrat᷑ oꝛatio.quo⸗

niã Bauid teſte. Mꝛope eſt dns.ſ.ad ex/⸗

gaudiendum omnibꝰ inuocantibus eum.
non tñ qualitercũq;.ſed vt adiecit.inuo
cantibꝰ eũ in veritate.̊ eſt his. qui equa
mente.iuſtoq; animo.equa ⁊ iuſis poſtu

Komentum ¶ Ambꝛoſius

Caq; hoc efficaciſſimũ ẽ patro⸗

ciniũ.pꝛepotentẽſ.inuocare deũ
gquo vniuerſa ſeruemꝰ mandata.
Roboꝛari enĩ ⁊ illuſtrari opus eſt mentẽ-
⁊ roꝛe irrigari ſuperno.vt iuſſa compleat
At volipſe imoꝛtalis deus ſolendoꝛ eſt.
nũqᷓ; deficiens.vita indefeſſa nõ moꝛiẽs
fons ſemꝑ ſcaturtens: Seminale vite ſe⸗
minariũ.ſapientie pᷣncipale pꝛincipium.
Initiale bonitatis initiũ.⁊ oĩs ſalutife⸗
re actiõis infallibilis oꝛigo.atq; infatiga
bilis cardo:qð cũ ita pꝛoꝛſus ſit.quis am
bigit.ceu nr̃ poſtulat oꝛatoꝛ. vt ſi ex alto
Donet᷑.cũcta ſeruare queat. Sed quis ce
leſtium expers eſt donoꝝ. niſi qͥ labe pol
lutus eſt peccati. Purgemus igitur iĩpꝛi
mis fratres mentem. poſtulemus deinde
e ſuperis vires.quibꝰ hec oĩa que ſũt no
bis ꝓ ſalute acqͥrenda demandata.valea

mus integre.pꝑfecteq; ſeruare. ¶ Sed o

. nefandam religioſoꝝ perfidiam. qui vni
uer ſa religionis contẽnũt pᷣcepta.O ſtul
tam eoꝝ curam.qui aliqua obſeruantes.

reliqua aſpernant᷑.O inſanꝗ alioꝝꝛ men-

tem. qͥ cum ꝑfecte cuncta ſeruare poſſint.
indiminuta imꝑfectaq; delectant᷑ ⁊ glo⸗
riant᷑ obſeruãtia. En quidẽ nõ mo⸗
nachi.ſed dem oniaci. nõ religioſi ſed de
moniarche ſunt appellandi qui demonũ
freti nequitia. vniuerſa dirupunt manda
toꝝ vincula.⁊ rupt in oim bonoꝝ ab eis
agitant᷑ deſerto.in quo quaſi laſciuiens
hircꝰ? æ indomitus Rinocerus effrenate

ꝑ deuia incedens. in interitum pꝛecipi⸗

tãtur. Hi nimirum ercogitare oebent ch

magna. qᷓ;q; execrabilis eſt animoꝝ ia⸗
ctura.cũ ſue religionis vota minime red
dunt. Quippe de religioſo ſtatu in ſocicu
tatem dilabunt᷑ repꝛoboꝝ. de angelico

faſtigio cũ demonibꝰ in cruciatus eijciũ
tur eternos.fiunt itẽ hoĩbꝰ ludibꝛio.plau
dunt enim eis manibꝰ. oẽs tranſeũtes ꝑ

viam ſibilant eis.⁊ ſuper eos capita mo⸗
uent dicẽtes. Heccine ẽ iſta religio.quaʒ
qudiuiſtis ꝑfecti decoꝛis.fiũt abominabi
les deo.a quo eis ꝓculdubio dicitur. In
greſſi contaminaſtis terrã meam. hoc eſt
eccleſiam ⁊ monaſterium.⁊ domũ meam
ꝓphanaſtis.⁊ hereditatem meꝗ quq per

religionis obſeruantiq ꝓmiſeram vobis.
poſuiſtis in abominationemSi eni vi⸗
neam qͥs deuaſtat.toꝛcular eiꝰ demolit᷑.

⁊ ſepe qua circũdata ẽ igne conſumit.nõ
ſolum deridendus atq; abominandus ẽ
Sed acerrimo plectendus ſupplicio.q̃n
to magis qͥ ſanctam religionem ꝑ manda

toꝝ contemptũ nitit᷑ euertere.nunqͥd etiã

religio ipſa vna ex vineis dũi ſa baoth eſt
⁊ quid ẽ eiꝰ ſepes niſi obſeruantiũ cetus
quid toꝛcular niſi ipſa mandatoꝛũ obſer

uantia coꝛpoꝛa in ſemuitutẽ redigens. ex

ꝗᷓ celeſte gaudiũ tãq; vinũ confluit amen
niſſimũ.O remuneratoꝛ vberrime deꝰ vt
ex modica tꝑaliq; pena imenſam ⁊ eter⸗
nam tribuas gloꝛiam. O qᷓ; igit᷑ inexecra
bili rei ſunt iudicio:qui tq̊ pulchꝛq.tã am

plam.tqq; fertilem dei poſſeſſionẽ deua⸗

ſtant. hi pfecto acrioꝛes ſunt apꝛis de ſil
ua.⁊ crudelioꝛes ſingulanibus feris.que
vaſtant ⁊ depaſcunt letas ſegetes paupe
rum . hi leonibus voꝛacioꝛes.qui oẽ ge⸗
nus inuadũt aĩalium. hi deteriotes ne

quioꝛes his.qͥ ſacra incẽdunt tẽpla. Et o

vtinam ſibipſis tm̃ neq; eſſent.⁊ nõ alijs
dDarẽt offendiculũ.pꝛeſtãt enim hi filij be
lial his qui in ea boni ſũt occaſionem.vt

maium agant ⁊ recedant a via dei:hi o
qui adhuc mũdo viuũt.⁊ religioni affici
untnr.videntes eã deſtitutã moꝛibus. oꝛ
batam bonis religioſis. repletã tranſgreſ
ſoꝛibꝰ. omni genere turpidinis infectõ.

deuotionem ꝑdunt. ⁊a ſancto ad eas in
trandi p̃ᷣpoſito aim auertunt. Quocirca

longe illis vtili? extitiſſet · ſi ad nullq vn⸗
qᷓ; habuiſſent religionẽ ingreſſum.⁊ mun

n
Mlhinen,
inſn
Nintin
Ans eiei
itnog
p no⸗
lgac

onnan
Nm;
n hack
oniten
digi
mmots
Sieni
denolt⸗
nune, no
mandos’
hlo
nemand
undtdi
ſeboohck
ntü aas
oü bie
igens⸗e
uitanen
meder
ſn tcen
chiin
ſori e
apas
Nse
gesaupe
lcig
naen
mes
A
KH
R
Hni
nune⸗
imuſge
nsuiſen⸗
walan
Ann

Fo.

dane potius vacaſſent mercature aut mi

litie· qᷓ; ſancte religionis nomen ⁊ habi⸗
tum veferre. vitam vo omniphariam du
cerent religioni ↄtrariam. Sane igitura
ſapientiſſimo Cõcinnatoꝛe noſtro dictũ
eſt. Si quid vouiſti deo.ne moꝛeris red⸗
dere. diſplicet em̃ ei infidelis ⁊ ſtulta pꝛo⸗
miſſio.ſed quod cũq; vouer redde.Mul
to enim melius eſt. vt mox adiecit.nõ vo
uere.qᷓ; poſt votum pꝛomiſſa non redde⸗
re.Quare qui ſe inhabiles ad ſeruandam
ſanctam religioneʒ cognoſcunt ſanctius

eſt eis in ſeculo viuere/qᷓ; ipſam. ĩmo ſan

etos fundatoꝛes.immo deum veruʒ. ⁊ re
rum omnium auctoꝛem.in ipſa contem⸗
nere. Sed qui iam eaʒ pꝛofeſſi ſunt.ſum
mo ſtudio niti debent eam veluti ſponſaʒ

foꝛmoſiſſimam complecti.⁊ ſine macula ?

ruga ſeruare illeſam. ¶ Ham ſiapud Re
chabitas tm̃ Jonadab valuit mandatũ.
vt ſicut in Hieremia pꝛopheta ſcriptum
eſt. non biberent vinum cunctis diebip/⸗
ſoꝛum.⁊ neq; ipſi neq; nati natoꝛuʒ vtri
uſq; ſexus domos ad habitandum edi⸗
ficarent.vineam non plantarent.ſemen⸗
tum non ſererent.neq; haberent.ſed om/⸗
nis vite ſue tꝑe peregre in tabernacuł vi/⸗
uerent. Si phariſei a deo ſenioꝛum ſerua

bant traditiones. Sicut in Euangelio
Mathei legit᷑.vt nunq; niſi lotis manibꝰ

manducarent. Si Romani eoꝝ ſic obe/⸗

diebant ↄſulibꝰ vt pꝛo eoꝝ ſeruando edi

cto pꝛopꝛijs non parcerent liberis. Si ꝑ
ſarũ leges atq; medoꝝ.nemo.ſicut Hei⸗
ſter pꝛimo recenſet᷑.auderet violare. q;to

magis chꝛiſticole fidei religioſi ſuoꝝ ſanc

toꝝ patꝝ mandata.que non niſi ſpiritus

ſancti ↄſcripta fuerunt conſilio ſeruare de
bent.vt ſcʒ tanqᷓ; legitimi non adulteri fi⸗

lij in eoꝝ ſuccedant hereditateʒ. Etenim

omnis verus hereslegem bet ſequi pa

ternam.vt ea videlicet opera compleat q̃
pater iuſſit facienda.Perinde Saluatoꝛ
noſter Jeſus chꝛiſtꝰ dei hominiſq; filius
iudeis ſe iactantibꝰ Abꝛaam habere pa
trẽ dixit. Si filij Abꝛae eſtis. oꝑa Abꝛae
facite.Fatemus qui vel diuum Auguſti
num. vel Baſilium. vel Benedictũ. Do⸗
minicum.vel Franciſcum ſibi patreʒ ven

dDicant. eoꝛum opera faciant.⁊ que facien

da reliquerunt adimpleant. alioquin nõ
eoꝛum ſolum.verumetiaʒz ſummi dei eos

CIII

nõ pꝛeteribit maledictio.quoniã qui eos
ſpernit. deum ſpernit.qui miſit eos qua⸗
tenus tantarum eſſent religionũ pꝛopa-
gatoꝛes: ¶ Quid pꝛodeſt ꝙ nomen ha- ꝗ
beant habitũ deferant.locave inhabitent
religionis.⁊ mandatoꝛes ipſius ſint con

temptoꝛes. Honne directe eos omnipotẽ
tis.qᷓ; per os Hieremie pꝛophete enũcia⸗
uit.feriet ſententia. Ait enim dñs in obe⸗
dientibus ei.Hunquid ergo ſpelunca la
tronum facta eſt domꝰ iſta. in qua inuo⸗
catum eſt nomen meum in oculis veſtris
Ego ego ſum.ego vidi dicit dominꝰ. Ite

agd locum meum in ſylo.vbi habitauit no

men meum a pꝛincipio.Et videte que fe
cerim ei piopter maliciam populi mei iſ⸗
rael.Et nunc qꝛ feciſtis omnia opera hec
dicit dominus· Et locutꝰ ſum ad vos ma
ne conſurgens ⁊ loquens.⁊ non audiui⸗

ſtis vocaui vos ⁊ non reſpondiſtis.fa—-s
ciam domui huic.in qua inuocatũ eſt no

men meum.⁊ in qua vos habetis fiduciã
⁊ loco quem dedi vobis ⁊ patribꝰveſtris

ſicut feci ſylo pꝛoijciã vos a facie mea.

ſicut pꝛoieci omnes fratres veſtros ſemẽ
effraim. Kum igitur omnis religio.atq;
⁊ omne religionis monaſteriũ dei domꝰ

eſt.omnes in eo habitantes.⁊ ſue regule
pꝛecepta non ſeruantes a facie eijcientur
imoꝛtalis dei. Quicquid ergo pꝛofeſſiõe
ſumus.actione potius qᷓ; nomine demõ

ſtremꝰ.vt nomen.ſicut gloꝛioſus antiſtes
Am bꝛoſius ait.cõueniat actioni.et actio
reſpondeat nomini.:ne ſit nomen inane.

Et ꝙ non ſit deifica pꝛofeſſio. et illicita

actio.ne ſit religioſus amicus.⁊ inreligio
ſus ꝓfeſſus.ne vel reſiſtẽs.vel repugnãs.
vel ↄtẽptibiliter que religionis ſunt omit
tens.cũ egyptijs paruulos iſraelitici ge/⸗
neris. hoc ẽ qͥ humiliter in religione deo
famulantur necare coneturac inſuper cũ
herode naſcentem perſequaturſaluatoꝛẽ.
qui omnis ẽ religionis cardo. ¶ Qui au

tem regule partem contẽnunt.partẽq; ſer
uant:parum accuratis attendunt ad il-

lud quod apoſtolus Jacobus inquit.
Quicũq; totam legem ſeruauerit.offen⸗

dat autem in vnofactus eſt omniũ reus.

Ouid eſt factus eſt omniuʒ reus: niſi qui
legis tranſgreſſoꝛ factus eſt.que ex omm
bus tãq; quiddam perfectum conſtat pᷣ⸗
ceptis. Ideo Apłus mox adiecit · Qui

aq 3

enim dirxit non mechaberis. ditit 2 nõ oc
cides.qꝙ ſi non mechaberis. occides au⸗

tem factꝰ es tranſgreſſoꝛ legis. quoniam
non ex vno pꝛecepto tm̃. ſed ex omni⸗
bus lex ipſa ↄflat᷑. IJtidem enim eſt.ſi pen
foꝛamen ſubmergat᷑ nauis. ⁊ ſi tota di
ſoluat᷑.quemadmodum dpar eſtſi quiſpiã
vno.qut pluribꝰ intereat vulneribꝰ nem
pe talibꝰ apud inferos eueniet quod illi
contigit monacho. qui cum in dumento
quodam partim monachali.partimq; ſe

culari indutꝰ in adulterio compꝛehende

ret᷑.vir adultre ad euʒ dixit.Domine mo

nache ex hac parte qua veſte indutus es

monachali. ne excommunicatꝰ ſim. non
te tangam.ſed ex hac qua indutꝰ es ſecu
lari bene licʒ mihi te vulnerare.⁊ ſic ea ex
pte miſer monachꝰ multis perfoſſis vul⸗
neribꝰ extinctus eſt· Eo pacto quocunq;
ex peccato qͥs damnet᷑ pꝛoculdubio dam
natus eſt. Wu tandeʒ vniuerſa ſᷣuant

pꝛecepta.ſine decoꝛe tamen vtpote minꝰ

pie.minꝰ feruenter.minuſq; deuote ⁊ at⸗
tente illa complent.ſaluant᷑ vtiq;.ſed per
ignem. Hihil enim pꝛo fecto niſi expurga
tiſſimum? nitoꝛe candens intrabit in glo

riam. Si enim monache ieiunas fac qð

chꝛiſt? adiecit.caput ſcʒ tuum oleo vnge
miſericoꝛdie. Si caſtus es. noli gloꝛiari

in caſtitate tua.vt ex te illam tibi vendi⸗/
ces.⁊ fragilem iudices.⁊ deteſteris fratrẽ
ſed potiꝰ deo gratias habeas agas.⁊ pio

viribꝰ referas.qui tibi munꝰ dædit caſtita
tis.⁊ pꝛo fratre oꝛa.vt foꝛtis fiat in temp
tationibꝰ.⁊ donum recipiat ↄtinẽtie. Si
pauper exteriꝰ.noli diues eſſe interiꝰ.qͥd
pꝛodeſt rebꝰ carere coꝛpoꝛaliter ⁊ cupidũ
inſatiabilemq; eſſe mentaliter.Audi quid
Saluatoꝛ dicat.Beati pauperes ſpiritu
Illi nempe ſunt ſpiritu pauperes.qui di
uitijs etiam ſi affluant.coꝛ non apponũt
Si obediens es.fac vt tua obedientia de

ſuo nihilhabeat. Etenim quantum de ſe

habere comperta eſt tantuʒ a ſua veficiet
perfectione. Et demum ſi quod manda⸗

tum ſeruas.cuiꝰte ad moꝛtem ducit tran

greſſio·ſic illud ſerua. vt de illius obſeruã
de circumſtantie non te ducant ad cremi⸗
um. Ex his omni bus illud tm̃ hoꝛtari va
leo. vt quicunq; ſ̃m regulam viuere ſta/⸗
tuerunt ⁊ ſi non ad vnguem.vt dicit᷑.io⸗

tam cuſtodire poſſunt.ab his tamen que

regulariter ꝓfeſſi ſunt nõ diſcedant
(Kömentum
Piritualis vtiq; pulchꝛitudis de

bet eſſe amatoꝛ:qui ſalutifere le-
gis deſiderat eẽ obſᷣuatoꝛ. Quid
eſt ſpũalis pulchꝛitudo niſi virtꝰ animi.

quid aũt virtꝰ niſi habitꝰ mentis rõni cõ⸗
ſentaneꝰ. Perinde Augꝰ.in li.de ſpiritu
⁊ aĩa eam eſſe habitũ mentis bñ inſtitute
definiuit. Mentem aũt bñ inſtitutam in

ſtar bñ inſtituti regni accipito.qð tunc be

lat᷑.recte imꝑet᷑.recteq; obediat᷑.Si mens

ne inſtitutũ eſſe cenſet᷑.ſi recte in eo ↄſu⸗

bu inſtituta eſt.cũ rõ recte conſulit.volũ-

tas recte imꝑat.⁊ vires volũtati ſubiecte

bñ recteq; obediũt · Mec bona inſtitutio qᷓ

maximũ eſt gĩe firmamentũab ipſa efficd
tur virtute.HNãq; virtꝰ ipſa ẽ.que rõem il
luminat.voluntatẽ inflamat.⁊ eꝗ de vitio

rum ſeruitute ad pꝛeclarũ ſublimat impe

riũ/virtus memoꝛiã inbuit. imbutã con⸗

ſeruat.conſeruatã auget.auctam decoꝛat
Decoꝛatam letificat. letificataʒ ad ſummi

dei imaginẽ.rerũq; omniũ ſimilitudines

ducit. ductam irradiat.irradiatã ad iugeʒ
extollit contemplationẽ. contemplantem

vo omnis obliuionis facit expertem.ex⸗

rectum domicilium eiꝰ.vt ob eiꝰ in ea pᷣ⸗

pertẽq; quoq; efficit capacem ſũmi den et

ſentiam vere beata efficiat᷑. Quid plura.

virtꝰ regnandi lex ẽ.regentium regula.re

gendoꝝ noꝛma.pꝛeſidentium ſceptrũ. iu

dicantiũ equitas.pauperũ tutela.oppꝛeſ
ſoꝝ leuamen. domꝰ gubemaculum⁊ oĩs
rei publice regimen. Pulchꝛe igit᷑ inquit
Seneca.virtus regna vꝛbes ac pꝛouinci
as temperat.fert leges.colit amicitias:in
ter pꝛopinquos liberoſq; diſpenſat offi⸗
cia:modo arto fine circũdatur pauperta
tis.exilij oꝛbitatis.non tamen mmox eſt.
ſi ex altioꝛe faſtigio in pꝛiuatum.ex regio
in humilem ſubducitur. ex publico ⁊ ſpa

cioſo iure in anguſtias domus vel angu
li trhit.quoniam exinde fit peccatoꝝ ex
cidium.⁊ tam recte acquirende beatitudi
nis via.vt non veriti ſint ſtoici in ea feli⸗

citatem ſancire. Perinde Marcus Tul⸗
lius Cicero.illoꝛum diſcipline defenſoꝛ

acerrimus in pꝛeclaro ſuarum paradoxa
rum libꝛo ait. pꝛecij quanti eſtimanda eſt

— ☛ —— e f f

A.

dimede
Aunſere ſer
ud
sönc,
de deiu
nſtmunnn
en u
Lun ſubeee
Bnſannoi

Geröanl

neiderto
un dece
AaGſunni
inilaudines
iniuge
nchenen
mün de
mln
lun 106
Gvan
Podd
mond⸗
una
ublotl
us vel ao
ecangre
debennn
wncſie
Prusll
ℳ ſN
lue ipin
n n
unmdt

Jo.

vlrtꝰ.que nec eripi.neq; ſubꝛipi põt.neq;

naufragio neq; icẽdio amittit᷑. neq; tẽpe
ſtatum neq; tꝑm perturbatione mutatur
qua pꝛediti qui ſuntſoli ſunt diuites.ſo/⸗
li enim poſſident res fructuoſas ⁊ ſempi
ternales:Soliq; quod eſt pꝛopꝛium di⸗
uitiarum contenti ſunt rebꝰ ſuis: ſatq; eſ
ſe putant quod eſt. nihil appetunt. nulla
re indigent.nihil ſibi ſentiunt deeſſe. ni⸗
hil requirunt. Sicq; in ea omnis deſide
rij ſtatum locant. HNos auteʒ multũ inter
viam terminũq; diſtare dicimus.Mõ enĩ
viam qua germani Romam veniũt quiſ

piam recte aſſererat Romã eſſe. At enim
per virtutem ad ſummũ bonum tãq; per

gradus aſcendimus. Summũ autem bo
num non eſt. quoniam hoc incõmutabi⸗
le eſt. JIlla vo deperdi vel ſaltẽ remitti po
teſt.hoc inreferibile ad aliud eſt· Illa vo
pꝛopter hoceſt. Rurſus habentem virtu⸗
tem contigit quandoq; doꝛmire.⁊ nmihil
pꝛoꝛſus agere: Et inſuꝑ in maximis ma⸗
lis atq; aduerſitatibus foꝛtnne poſitũ eſ⸗
ſe.At vᷣo qui felix eſt.qm̃ ſupꝛemũ poſſi⸗
det bonum. Ocioſus eſſe nõ poteſt.⁊ oĩs
penitus eſt expers mali. Ideo de illis qui
ſic felices erunt.veraciſſima inq̃t ſcriptu/⸗
ra. Abſterget deꝰ omnẽ lacrimam ab ocu
lis ſanctoꝛum.⁊ iam nõ erit amplius ne⸗
qᷓ; luctus neq; clamoꝛ.ſed neq; vllus do
loꝛ. ¶ Et qᷓ;q; virtus ipſum ſupꝛemũ bo⸗
num. vt diximus. non ſit · eſt tamen re⸗
ctũ iter indeuium ad illud perueniendi
vehiculuʒ. Eſt veſtis qua induti ad eius
admittimur nuptias. Eſt pulchꝛitudo.q̃ᷓ
illud nri capitur amoꝛe.Eſt decoꝛ q̊ nos
qᷓ; dulciter amplexat᷑. Eſt odoꝛ quo nos
ad ſe attrahit ⁊ copulat. Eſt dulcedo per
quam illius guſtamꝰ ſuauitatẽ. Eſt ſplẽ/
doꝛ.in quo lur illa ineffabilis ſuam reco
gnoſcit ſimilitudinẽ. Eſt candidatus oꝛ/⸗
natus.quo nos ille qui eſt candoꝛ lucis
eterne.ſpeculum ſine macula dei maieſta
tis.⁊ imago bonitatis illius nos inſigni
uit. Eſt clipeꝰ quo nos imperatoꝛ ille ce
leſtis.de noſtris fecit hoſtibus triumpha
re.Eſt inſignium.quo dux ille inuictiſſi/⸗
mus nos ſuos milites ⁊ validos pugna⸗
toꝛes extitiſſe cognoſcet. hos ⁊ alios vir⸗
cutis effectus ipſe deus · qui ſolus eſt.qui
eſt ſummũ bonum velut admirãs. ſancte
per Salomonẽ anime inquit.qᷓ; pulchꝛa

CIIII

eès amica mea.qᷓ; pulchꝛa es. oculi tui co⸗

lübarũ abſq; eo quod intrinſecꝰ latet. Ca
pilli tui ſicut greges capꝛarum.que aſcẽ⸗
derunt de monte galaad.dentes tui ſicut
greges tonſarũ.que aſcęnderunt de laua
cro.Oẽs gemellis fetibus ⁊ ſterilis nõ eſt
inter eas. Sicut victa coccinea labia tua.

⁊? eloquium tuum dulce. Sicut fragmen

mali punici.ita gene tue abſq; eo ꝙ ĩtrin
ſecus latet. Sicut turris Dauid collum
tuum.que edificata eſt cum pꝛopugnacu
lis.Mille clipei pendent ex ea.omnis ar
matura foꝛtiuʒ. Duo vbera tua.ſicut duo
hinnuli capꝛee gemelli.qui paſcuntur in
lilijs.d onec aſpiret dies.⁊ inclinent᷑ vm⸗
bꝛe. Vadã ad montem myrre.⁊ ad colleʒ
turris pꝛopter que mox tranſigit.tota pul
chꝛa es amica mea. ⁊ macula nõ eſt in te
Et vt virtutis beata ⁊ felix anima recipi/
at merita:eam ad ſe arceſſit dicens. Veni
de libano ſpõſa mea. Veni ð libano. e
ni coꝛonaberis de capiteamana.de verti
ce Sanir ⁊ hermon.de cubilibus leonũ.
⁊ de montibus pardoꝛum. ¶ Sed illud
nõ eſt pꝛetereundũ. ꝙ ſicut coꝛpoꝛis pul
chꝛitudo.iia ⁊ amme in duplici.ſ.quali⸗
tat quantitatiſve ꝓpoꝛtione cõſiſtit.Hõ
enĩ pulcher quis dicitur.ſi in magnitudi

ne exceſſum vel defectũ patiat᷑.ſed potiꝰ

quidem monſtrũ. Heq; ſi cõis eſt ſtature
⁊ membꝛa habeat diffoꝛmia. Quis enĩil
lum appellabit pulchꝝ qͥ tricubitum hñs
coꝛpus cubitalẽ haberet naſum. Aut qͥs
etiã ſi mẽbꝛa ſingula ꝓpoꝛtinqta habeat.
pulcher eſſet.ſi male coloꝛatꝰ eſſet. Etenĩ
ſicut alia mẽbꝛa maioꝛa alia minoꝛa ſint.
opoꝛtet ſic alit᷑ illa.aliter vo hec coloꝛata
ſint opꝰ eſt.bñ igit᷑ ſenſere phᷣi.pulchꝛitu⸗
dinẽ in varietate aſtruentes. Conſpicia⸗
mus picturas ſi tote rubee. vel tote nigre
ſunt.pulchꝛe nõ ſunt. In h̊ ineffahilis ſa/
piẽtia ⁊ potẽtia laudaãt᷑ creatoꝛis.qꝙ duo
entia oĩno ſilia non fecit. Ham ſi oĩno ⁊
pꝛoꝛſus in omnibꝰ ⁊ ſingulis ſilia eſſent;.
duo pꝛofecto non eſſent.¶ Sed in quibꝰ
iã pꝛopoꝛtionibꝰmentis conſiſtit pulchꝛi
tudo.videamꝰ.ſacre littere beate virginis
pulchꝛitudinẽ deſcribentes eã rutilanteʒ
vt auroꝛam.pulchꝛam vt lunã. electaʒ vt
ſolem.⁊ vt caſtroꝝ aciem oꝛdinatã.terribi
lem dixerũt.Et rurſus de ſeipſa inqͥt. Ni
gra ſum ſed foꝛmolſa filia irin. Sed qͥd

per rutilantem aurotem niſi pꝛudentiam
intelligimus. Manq; ſicut auroꝛa fugat
noctis tenebꝛas dieiq; lucem inducit.ſic
pꝛudentia ignoꝛãtie tenebꝛas tollit.lucẽ⸗
tiſq; veritatis claritateʒ tribuit· Spectat
enim ad pꝛudentẽ mala ⁊ bona ſcire.illa
vt tãq; tenebꝛas vitet hec vt tanq; lucem
ꝓſequamur. Quid per lunam niſi iuſticia
ſignificat᷑. Lriphariam eni luna varniatur
pmo enim in ſua eſt conſiſtentia.qn.ſ.to⸗
ta lucet.tunc luna pulchꝛa tũcq; perfecta
eſt. Eſt ⁊ aliꝰ eius ſe habendi modus.cuʒ
ſcʒ noua augetur.eſt ⁊ poſtremus. cũ vi/⸗
delicet ſeneſcens deereſcit·ſic ⁊ iuſticia in
ſua accepta conſiſtentia totum quoddaʒ
eſt perfectiſſimũ.⁊ lucem ſuam ad ſingu⸗
la effundens:quid tunc aliud eã eſſe dil/
finimus. niſi clariſſimũ totius oꝛbis ſplẽ
doꝛem .qð ſuũ eſt.quodq; ſingulis opus
eſt tribuentem. Hic malis penã.bonis pᷣ
mium.deo latriam.excelſis perduliã: ſin
gulis beatis duliq tribuit. Mic iubet vnũ
deum colere ꝓhibet iurare vana per ipᷣm
dies ſanctificare feſtos demãdat. Hic cõ
pellit filios venerati ꝑentes.rapinas.fur
ta.latrocinia.ſimonias.falſos teſtes.iniu
ſtas neces.ĩiuſtaſq; tallias punit.Mic le⸗
ges condit.cõditas ſeruare iubet· omne
hominũ genus tutat.omni ſexui. oĩq; ſta
tui opoꝛtune occurrit. Hã hic ſuperioꝛibꝰ
obedientiam.inferioꝛibꝰ diſciplinam. pa
ribus equitatẽ.omnibꝰ deniq; vnuatẽ fi⸗
dẽq; reddendã ſanciuit. Mic inferis ſtatu
it cruciatꝰeſſe eternos. In limbi tenellos
imiſit tenebꝛas.ad complendas peniten⸗
tias purgatoꝛia loca diſtinxit.Mic initia
tos animos pnrgataſq; mẽtes ad ſempit
na cel gaudia ducit. Conſiderat᷑ ſtẽ iun⸗
ſticia vt ſolum augens/cũ ·ſ. bene agenti⸗
bus.vt de virtute in virtuteʒ ꝓficiſcantur
pꝛemia donat. Cõſiderat᷑tandẽ.vt decreſ
cẽs.cũ videlʒ male oꝑantes decreſcere fa⸗
cit.q̊ ſublatis pᷣmijs condignas eis infe⸗
rat penas· ¶ Sder ſolem q;uis caritas cõi
ter interpꝛetat᷑·qm ſicut ille inter coꝛpoꝛa
oĩa lucida pᷣmatũ tenet.ita ⁊ caritas oĩm
eſt regina virtutũ.nos autẽ non abſurde
per ipſum foꝛtitudinẽ volumꝰ ſignificari
MHã ſicut in tota celeſti machina.nullum

tãte efficientie aſtrũ eſt ſicut ſol.ita ex oĩi⸗

bus virtutibꝰ nulla ẽ que plures maioꝛeſ
q; hoibus donet triũphos.qᷓ; pclariſſima

foꝛtitudiuis virtꝰ. Hinc vt refert Cicero

apud veteres cũ de vᷣtute ageret᷑ ſola for

titudo virtꝰ putabat᷑.Et merito qdẽ.qm̃
qͥd cum pꝛudẽtia vel iuſticia.vel tpantia.

fide ſpe.vel caritate oꝛdiri vitam ꝓdeſt.ſi L

foꝛtis nõ eſt.ſi vſq; ad finem ꝑſeuerãtia ·qᷓ
ꝑs eſt foꝛtitud inis.armat nõ extiterit.ꝑ⸗

ide oĩa a fine merita appellãda eẽ philo⸗

ſophoꝝ pᷣnceps Ariſtoteles cenſuit. Ve/
ritas itẽ ipſa non qui inceꝑit.ſed qͥ ꝑſeue
rauerit vſq; in finẽ iudicauit ſaluandũ.
Mer oꝛdinatã caſtroꝝ aciem tꝑantiaʒꝭ ad
expugnandã vitioꝝ cohoꝛtem intelligimꝰ
Sicut enĩ caſtroꝝ acies bñ diſpoſita bo
ſtes debellat.ſic ꝑ tꝑantiam.luxuria.gu⸗
la.⁊ oĩs imoderatus appetitꝰ.imoderata
q; actio repꝛimit᷑ atq; in rectitudinẽ diri
giẽ. ñ ⁊ Tullius eã rõnis dñium in li⸗
bidinem.⁊ alios ĩpoꝛtunos motꝰeſſe di⸗
xit. CParens aũt nr in libꝛo de moꝛibꝰec/
cleſie eã definiuit eſſe amoꝛẽ ſeſe deo inte
grũ incoꝛruptũq; ſeruantẽ.cuiꝰofficiũ eſt
contẽnere oẽs coꝛpoꝛeas illecebꝛas. In

dialogo aũt de libero aibitrio.arbitratꝰ ẽ

tꝑantiq eſſe affectionẽ coercentẽ cohiben

tẽq; appetitũ ab his rebꝰ que turpi᷑ appe

tunt᷑. Nam ipſa facit hominẽ abſtinenteʒ
parcum.ſ. obꝛium.mod eratũ.pudicũ.taci
tum. ⁊ verecundũ. Bene igit᷑ Mꝛoſper in
libꝛo de vita contemplatiua dicit.Lem⸗
perãtia ſuin animo habitat.libidines fre/
nat:affectꝰ tẽperat᷑. deſideria ſancta mul
tiplicat.vitioſa caſtigat.omnia intra nos
cõfuſa oꝛdinat.cogitatiões pꝛauas remo
uet · ſanctas inſerit. ignem libidinoſe vo⸗
luptatis extinguit.mentem placita tranl
litate cõponit.⁊ rõem ſemper ab omni tẽ
peſtate vitioꝝ defendit. Ex his ergo ſa⸗
tis cõſtat quo pacto per illa quatuoꝛ bea
te virgini tributa.quatuoꝛ fontes ſignifi
cantur honeſtatis.¶ Munc quid ꝑ ulla qᷓ
ſequuntur intelligere debeamus.viden/
dum eſt. Etenĩ per hoc ꝙ ait. Nigra ſuʒ
non ſolum eius inſinnatur humilitas. ſed
eam fide pꝛeditam eſſe notificatur· Sed
mirabilis foꝛte videbitur expoſitio· vt per
nigredinem interpꝛetamur fidem. cũ hec
lucis.illa vo tenebꝛe vim obtineat.tamẽ
ſi quis nigredinis interius ſcrutetur pꝛo
pꝛietatẽ.ↄgrue in alma dei genitrice. ꝑ ea
intelligit fidem.nõ qm fides obſcuram ⁊
enigmaticam dat de rebus noticiam.ſed

*

— —
—

—2 d — —

—
—–— = . . .

ctſie
Krelgeng
nnun pehf
n Muerimn;
Werntentgn
Ahheiphio
Geenſut Ben
cenmngg!
NKnirtlion
m lunnd
it inodan
nminede
os noceſedi⸗
gode nordecn
iſedeointe
N aoͦdkcuͤch
1 eccdes
Lbemoaderi
wermihi
agenpi⸗
bomminſnone,
Jergti gndcid
lunus daren
datat. ds
eidenu nd
onmu umhos
4
bingſe,
guotarnc
mocr Won
. Erdseg
iuqumen
rmon oMtel
(Eurnii

1 v4. orſi

ℳ

Fo.

am̃ er omnibus coloꝛibus nullus eſt qut
magis congreget viſum ; nigredo. hinc
nature indagatoꝛes eam coloꝛem cõgre⸗
gatiuũ viſus de finierũt. In omni enim
colo: um aſpectu viſiones diſpergutur et
glliciuntur oculi. In nigredinis autem
intuitu etiam ſi diſperſe ſint congregan-
tur. ⁊ oculi intuentiũ roboꝛantur. Quid
per hoc intelligimus niſi fideles qꝛ viſt i10
nes ⁊ de duplici chꝛiſti naturs notiões.
que paſſionis tempoꝛe ab apoſt oloꝛum
alioꝛum omnium perierunt mentibus.
in ſolius beate virginis anima vnte co-
gregate conſeruateq; extiterũt.⁊ adeo qͥ
geum vt in ea ſola tunc dechꝛiſto remanſe

rit fides. Per h̊ quod adiecit.ſed foꝛmo⸗

ſa.qua tantopere freta erat:ſ pẽ ipſam in
ſinuauit. Hon enim per foꝛm oſitatemico

loꝛis ſpecies eſt accipiendacum ipſa ni⸗
gram ⁊ fuſcam ſe diceret.quin potiꝰ ipſa
pꝛoceritas.qua quis tam vultũ q; facieʒ
eleuataʒ habet ad ſuperos. At enim hec

eſt ſpei ſancte imago: Perinde beatꝰ Gꝛe
goꝛius in pꝛeclariſſimo moꝛalium libꝛo

in quit.ſpes in eternitatem animum diri

git. Per id quod tandem tranſegit.filia
hieruſalem caritas demonſtratur. Quid
enim hieruſaleʒ niſi pacis interpꝛetatur
viſio. Sed que virtꝰ pacis eſt auctrix.ni⸗

ſi caritas. Nam cum parx.vt Auguſtinus
git:ſecuritas ſit mentis.tranquillitas ani
mi.ſimplicitas coꝛdis: vinculũ amoꝛis.
ſimultates tollens.bella compeſcẽs.iras

compꝛimẽs. ſuperbos calcans.humiles

amans.diſcoꝛdes ſedans. inimicoſq; cõ
coꝛdãs.⁊ hec caritas gignat.iure fit.vt ꝑ

filiaʒ hieruſalem caritas denotetur. His
omnibus et in gradu quidem excellentiſ

ſimo beata virgo refulſit. Et ideo ad eazʒ
maxime dicit altiſſimꝰ. Lota pulchꝛa es
amica mea. qꝛ ſcʒ omnibus fit virtutibꝰ
oꝛnata.⁊ nulla macula eſt in te.qꝛ nullo
fuit peccato labefactata neq; alicui pec⸗
catoꝛũ generi obnoxia:· Subinde ad ce⸗
teras animas hoc idẽ dicit. q̃s his virtu
tibꝰ pꝛeditas.⁊ ab omnibus intuet᷑ pec⸗
catis mundatas. ¶ Et vt redeamus vn/
de digreſſi ſumꝰ.quid eſt anime pulchꝛi⸗
tudo niſi harum oim virturum pediſſeca

rũq; ſuarum ſplendidum oꝛnamentum.
Etenim ſicut humanum coꝛpus. vnum
quoddam totum conſideramus cui? mẽ⸗

biꝛa pꝛincipalia ſunt.coꝛ.cerebiũ.⁊ epar-
in quibus ſpiritus vite pꝛincipaliter con
ſiſtit. Et alia vtpote oculi.aures. pes.ma

nus. venter. æ cetera his miniſtrãtia.que
a pꝛioꝛibus dependent.⸗ ad illa reducun
tur. Yta virtutem totum quendam ani/
me oꝛnatum conteinplamur. cun coꝛ ca⸗
ritatem.cuius cerehꝛum ſpem.cuius epar

fidem deſignamus. quoniam ab his po

tiſſimum ratioalis anime immoꝛtalis vi/
ta pꝛoficiſcitur. ꝛudentia vero iuſticia

fo:titudo.temperantia.⁊ haruz filie illis

famulantur. Et ſibipſis. ita omnes mu
tuo inherent.vt qui vna caruerit omni/
bus careat.⁊ qui vnam habet. omnes.vt
inquit Gerũhabeat: Hon enim pꝛuden
tia perſecta.ſi iuſta.foꝛtis. temperata.fi/

delis ſperans.æ cantate pꝛedita non ẽ.ne

qꝙ iuſticia vera eſt que impꝛudẽs eſt.que
foꝛtis non eſt.que temperantie.fidei.ſpei
⁊ canitat expers eſt.Heq; caritas vera ẽ.
que ininſta.intemperata.impꝛudens.⁊ꝛ in
omni foꝛtuna frangibilis eſt. que vel cuz
fide ⁊ ſpe non eſt.vel eis nõ ſuccedit. Et
idcirco oꝛnatus iſte per veſtem chꝛiſti in
conſutilẽ merito ſignificatur. Et ecce qn
titatis ⁊ qualitatis pꝛopoꝛtio ad verã ani
mi pulchꝛitudinem opoꝛtunam:quouiaʒ
omnes ⁊ imperfecto gradu ſingule requi
runtur virtutes.tunc quippeadeo erit ex
cellens. vt nulla cum ea poſſit creata pul
chꝛitudo conferri. NKerpulchꝛe igitur ait
Seneca ad Lucillum. Sianimum bo⸗
ni viri nobᷣ liceret aſpicere.o qᷓ; pulchꝛaʒ
faciem.qᷓ; magni fico placitoq; ſplendoꝛe
fulgentem per virtutem:ſ.oꝛnatum vide⸗
remus. Iſta inquam o fratres mei iſta vi
delicet virtus debet eſſe ſacerdotum pul/
chꝛitudo.monacboꝛum oꝛnatus. heremi
tarum ſpecimen.pꝛelatoꝛum apparatus.
pontiſicũ veſtis.⁊ omnis rationalis ſpi⸗
ritus decoꝛ.qꝙ ſi pꝛeditus ⁊ decoꝛatus ex
titerit animus.aut ſaltẽ hũc qadamauerit
concupiueritq; oꝛnatũ.ad ſummi deitan
tiq; nii pꝛeceptoꝛis exequenda mandata
fiet abſq; dubio ꝓpenſioꝛ. DOppugnaret
enĩ.vt quis virtutẽ adamaret.⁊ ab obedi
entia.⁊ obſeruãtia:que pᷣcellentiſſima vir
tus ẽ.diſcederet man datoꝝ. Recteigitur
parẽs ni ait.donet deꝰ vt obſeruetis hec
oĩa tqᷣq; ſpũalis pulchꝛitudis.hocẽ men

tis virtutis amatoꝛes.

Comentũ Ambꝛoſ ij ſuꝑ vᷣbo ⁊ bono xpᷣi

.

odoꝛe. de bona conuerſatione fragraãtes.

quideʒ recte bona fama odoꝛ &ᷣ:

m ſicut er cinamomo. balſamo.

æ alijs pꝛecioſis aromaticis rebꝰ odoꝛ.

ſic bona fama a ſanctis hoĩm oꝑibꝰ ema
nat. iuxta illud beati Grego.fama a bono

Oope vires accipit.pꝛopterea ve ſancta ſcri
bit Judith ꝙ erat in omnibꝰfamoſiſſima

qm timebat dñm valde.rurſus ceu bonꝰ

odoꝛ perceptus rem a qua pꝛoficiſcit᷑ ino⸗
dicat. ita bona in chꝛiſto fama apud eos

xpᷣm denunciat qui ſic redolẽt· Perinde

gloꝛioſi apoſtoli pꝛopter ſancta eoꝝ oꝑa
ſicut vas electionis ad coꝛinthios ſcribit
dicebant xpᷣi bonꝰ odoꝛ ſumꝰ. Pꝛeterea
bonꝰ odoꝛ miruminmodum recreat? refi
cit. vnde ad ſui pomi olfactum Ariſtote
les ad dies plures vitam ſuam pꝛoꝛoga⸗

uit. Itidem bona efficit fama. RPeninde

ſapiens dixit. bona fama impugnat oſſa
cum ſcʒ ad interioꝛa puenerit· Et rurſus
varijs odoꝛibus delecat᷑ coꝛ:iõ bene ſan
ctus inquit OGrego. Quem me videre nõ

licʒ eis bona me paſcit opinio. Amplius

bonꝰ odoꝛ ;ꝙ; regulariter 2 ſui natura.

vim habeat proficiendi. ſᷣm tamen recipi

entium diſpoſitionem. pꝛout ab ipſa do/
cemur expientia.contingitvt alteri anit/⸗
dotum. alten moꝛtiferũ quiddam ſit. ſic ſi
bonam famam ſanctoꝛuʒ. boni audiunt.

eis ſalutifera eſt · ſi vero mali pernicies. pꝓ

inde cum apoſtolus diceret · Cbꝛiſti bo⸗

nus odoꝛ ſumꝰ veo. mox adiecit in his q

pereunt. alijs quideʒ odoꝛ motis i mor
tem. alijs autem odoꝛ vite in vitam. O⅓
nus item odoꝛ ex rei odoꝛabilis ↄcuſſio⸗
ne fragrat. eo pacto bona fama ex huius
mundi flagellis quaſi reuerberans exul⸗

tat. Inde in canncis canticoꝝ ait Salo

mon. Perfla oꝛtum meum:ꝛ fluent aro
mata illi?. Ded quid hoꝛum niſi conſein

entiam intelligimꝰ. quã cũ per flant 7 pul
ſant huiꝰ mundipcelle. conſtanti.patien

tie. ceterarum q; tutum emittit⁊ vndicd;
Bonus quoq; odoꝛ
vim magnã habet attrahendi. AVnde in
cantica ſcriptum eſt.Curremò in odoꝛeʒ

effundit odoꝛem.

vnguentoꝝ tuoꝝ. Perinde qͥ de naturaz-
libꝰ ſcripſerunt hiſtoꝛijs. dicunt . ꝙ ob ei?

Onꝰ xpᷣi odoꝛ:bona fama eſt.Et

ſuauem odeꝛem pantheram cetere ſequũ
tur belue.Cete etiam inquiunt flatꝰ? odo

re alios ad ſe trabit piſces. Carnium eti

am odoꝛes tam vultures qᷓ; canctos are
motiſſimis trahunt regionibꝰ. Hanc etiãʒ

vim bona fama miruüimodũ obtinet.Rãäö

quid reginam Sabbama finibo terre ad
videndam Salomonis ſaptenti traxit.

Eius bona fama. Quid beatum Anth o
nium ad viſendum Paulum pꝛunũ here
mi cultoꝛem induxit.que ſibi deſuper re⸗

uelata fuit pꝛeclara fama. Quid beatum
Augu ſtinum ire ad ſanctum Simplicia

nu a quo poſtmodum in vita inſtructus

heremitica.mouit pꝛofecto bona eiꝰfama

audiuerat enĩ ꝙa iuuentute ſus deuotiſ
ſume deo vixerat. 2 vere ſic erat. Magnuů
igit᷑ bone fame tractum Hieronym? ada
mirans ad ſaulinum de Litiliuio inqt

Ab vltimis Hiſpaniarum Balliarũq; ſi
nibus quoſdam veniſſe nobiles legimus

quos ad contemplationem ſui Roma

non traxerat. vnius hominis fama perdu

xit. Habuit illa etas in auditum omnib?

ſeculis. cel bꝛandũq; miraculum. vt vꝛbez
tanti ingreſſi: aliud extra vebem quereret

Sed quid veteres cõmemoꝛamus Hos

hiſce oculis noſtris perſperximus ad ſua
rum reliquiarum arcam. Diun Nicolaũ
Tollentinatem.ob clariſſime ſanctitatis

ſue famaʒ ab omnibus quatuo⸗ angulis

terre.oꝛientali.ſcilicet occidentali.auſtra

li. atq; meridionali plaga maximam gen
tium limul duxiſſe cateruam. Non mi

noꝛis arbitramur admiratiõis. Diui Ele
mentis vꝛbe vetali famam tati extiſſe. vt
opus fuerat domos plurimas demoliri.
vt patens eſſet aditus incredibili populi
multitudini:que ad eius coꝛpus conflue
bat venerandum. Quis non deniq; ſtu⸗
peat. ꝙ eũ ſanctiſſime matris noſtre Mo
nice ab oſtijs tiberinis. per Martinũ qn
tum pontificem maximum ad vꝛbem coꝛ

pus tranſfereret᷑ edicto ſilentio ne tumul⸗/

tus fieret. tanta facta eſt non ſ⸗ olum ꝑ to
tam Romam. verumetig per omnes cir⸗
cumadiacentes regiones cõmotio. vt vi-

ſinguloꝛuz auribus
acclamaſſe pꝛeconem.quatenus accurre⸗
rent. volitarentq; ad tanti doctoꝛis ma⸗
mis reliquias venerandas. Et ſic in

deretur in omniũ ac

eum quem tantopere euitare ſtuduerant.

lncke
1te
3 Vvi
alͤe
m
nitud⸗
feligt
ſuun
V
oo
ſace
egri
diuz
guſe
hona
ſolus
nafi
tione
Lob
bieb
gio;
plen
bus
f iſ
te
lu
gye⸗
gend
noſte
ſecſat
loqn
glis
Etien
ſche
R
tion
nen
mi
d
Gen
tur.
Viti
l
mar
bon
ſoli
diai

gite

coni

ſeſee

—

CVI

yt vixr aditꝰ pate re reliqarũ latoꝛibꝰ poſſʒ
ofluebant vndiq; vtriuſq; ſexus caterue.

incredibilis populi frequentietumultuʒ

⁊ pꝛeſſuram inci derunt.⁊ eo quidẽ vſq;.

confluebat incredibilis languentiũ mul/

titudoclerus oĩs concomitabat᷑ ſanctas
reliquias. Alij ex deuotione flebant. alij/

ſanitate recipiẽtes deo gratias referebãt.

Alij decantabant gloꝛie melos populus
vo oĩs iubilabat. ⁊ ſic tota letãte RKRoma.
ſacro gaudente collegio innũ eris in oeim
egritudinũ generibꝰ ſanatis infirmis per
diuã Monicã magnificat eſt ſacer NAu⸗
guſtini oꝛdo.qͥd plura.bonꝰ chꝛiſti odoꝛ
bona viri ſcti fama ẽ. qm̃ ſicut odoꝛes re⸗
ſoluẽdoꝝ humoꝝ pꝛopꝛietatẽ hnt.ſic bo-
na fama bonas ꝓximoꝝ mentes in deuo⸗
tionẽ liquefacit.teſtis ẽ Rachuel qᷓ vt in
Tobie libꝛo legimꝰ audita ſenioꝛis o⸗

bie bonitate.⁊ eiꝰ filiũ videlʒ Lobiam iu⸗

nioꝛem intuens.irruit in eum. ⁊ ipſũ am
plexans. cũ lacrimis deoſculans dixit.
bndictio ſit tibi fili mi.qꝛ bõi ⁊ optimi vi⸗
ri fuiꝰ es. ¶ Cum igit᷑ tot tantaſq; babe⸗
at cũ odoꝛe fama couenientias cõgrue ꝑ
illum hanc intelligendã eſſe tranſigimꝰ .
que qᷓ;tũ magnifaciẽda.quantũq; defen⸗
denda ſit.conſtat quidẽ ex eo ꝙ ſaluato:
noſter nũc crudeleʒ illũ appellat. nüc ma

ledicit qui negligit ſuã famam. Et meri/

to quidem. qm fama non ſolum pꝛofici?

alijs dũ viuit hõ.ſicut d octrina oꝛis. ſed
etiam longe pꝰ obitnm. qꝛ durat.perind e
ſapiens ait.bonũ nomen ꝑmanebit ĩ euo

Et inſuꝑ.qꝛ meliꝰ eſt bonum nomen.vt

pſalmiſta inqͥt. q; diuitie multe.cuius ra

tionẽ in libꝛode remedijs vtriuſq; foꝛtu⸗
ne ꝑpſpexit Seneca. qm bona opinio ho

minũ tutioꝛ eſt pecunia. Sed illud ſaneẽ

aduertendũ ꝙ interdũ ex malo.cũ.ſ.lau⸗
datur hõ in deſiderijs.et iniquꝰ benediei
tur. Interdũ de rebꝰ ⁊ negocijs ſeculari⸗
bus. vtpote cũ de potentia.ſapiẽtia ⁊ di
uitijs s laudat᷑. Interdũ de bonis ope

ribꝰ.ſʒ in malum vtq; finẽ.cum videlʒ ob
mundi gloꝛiz cupit laudari· Interdũ ex

bonis. boni finis gr̃a factꝭ oꝛi᷑ fama.hec
ſolũ poſtrema bona ẽet bonus xpᷣi odoꝛ

dicit᷑.⁊ de hac vir ſanctꝰ dũtaxat intelli/

git cum dicit de bono xpᷣi odoꝛe.de bona
conũᷣſatione fragrantes:ac ſi patenter aſ

ſereret. donet vobis dey. vt fragrantes bo

–

ex bonis openibus.xpᷣiſ.gratia:⁊ nõ ob
alium finem exoꝛta.qm̃ qui gloꝛia ᷑ in d

mino debet gloꝛiari.diuino comite auri

lio. veſtraq; miczte vitute. Mec oĩa que

ſeripſimꝰ mandauimus obſeruetiss

¶ Komentu Ambroſij ſuper verbo. non ſi

cut ſerui ſub lege. ſed ſicut liben ſub gra

tia

NIli pfecto ſunt ſui ſub lege. qui
dccoacte timoꝛeq; pene a lege illa/
tee. legis exequunt᷑ mandata. Illi

unt ſub gratia liberi ↄſtituti.qͥ amoꝛe li/
ereq; ſalutifera adimplent pᷣcepta. Lex

eni vetus in ſeruitutẽ redigebat.gratia qᷓ

eſt lex xpᷣi.nos libᷣtati donauit. Illa pol
lius obſeruatoꝛibꝰ oĩa cõtingebant in fi⸗·
gura. Iſtiꝰ cultoꝛis nudq expeditãq; ſe-
quunt᷑ veritatem.per illam ſerui eramus
pꝑ hanc liberi ⁊ filij facti ſum dei qm de
dit celeſtis pater ſilio ſuo Jeſu xpᷣo pote
ſtatem.oẽs eos filios dei facere. qui eum
in mundum venientem ꝑ indubitatq re-
ciperent ſidẽ placet qppe deo timo: no/
ſter.qm̃ foꝛas expellit peccatum.⁊ initiũ
ẽ ſapientie. Sed eũ mag delectat amoꝛ.
qm per ipſum iocunde volũtarieq; ſacri
ficamus ei. At enĩ non ex neceſſitate aut
ex triſticis ſeruiendũ aut ſacrifſicandũ eſt
ꝗm̃ hylarem datoꝛẽ diligit deꝰ. Perinde
pᷣceptoꝛ noſter ſuqꝗ claudens oꝛationem
ait. donet deus. vt obſeruetis hec oĩa.nõ

ſicut ſerui ſub lege. qui timoꝛe operantur

pene.ſed ſicut liberi ſub gratia conſtituti
qꝛ libera iocũdaq; obediunt voluntate.
Ad hoc ſanetus Dauid eꝰ flium Salo
monẽceu in libꝛo paralypomenon ſcri⸗
ptum eſt.inducere ſatagebat dicens.Cu
vᷣo Salomon fili mi ſcito dim patris
tui.⁊ ſerui ei coꝛde ꝑfecto ⁊ animo volen
ti. Ad Bindei qui ert hieroſolymis fra
tres qͥ erãt per egyptum inducere niteban

tur dicẽtes in libꝛo machabeoꝝ.Det voꝛ⸗

bis coꝛ oĩbus vt colatis eũ · ⁊ faciatis eiꝰ
voluntatem coꝛde magno. ⁊ animo vo/
lẽti.Et apoſtolus Paulus iubet aſianis

vt obediant dominis carnalibꝰi timo/

re et tremoꝛe in ſimplicitate coꝛdis.ſi⸗

cut Chꝛiſto.non ad oculum ſeruientes·

b

quaſi hoĩbus placentes. ſʒ vt ſerui xpᷣi fa

cients voluntatẽ dei es aio.cũ bona vo⸗
luntate.hoc ẽ nõ coacte.ſʒ libere atq; letãẽ
ter.Cũ qꝛ ſeruitia coacta deo nõ placent

¶ Tã q multo faciliꝰ ea q̃ volũtanie faci

mus adimplemꝰ. Hinc a pho dictum eſt
Aolenti nihili eſt difficile. Nã cũ volun
tas pᷣmatum teneat in aia. ceteris imꝑat
viribus. Inde fit vt ſi ipſa pꝛõpta ſit. mox

alie obediũt potentie ncce eſt. Cum qm̃
nil ita terret demones.ſicut mẽtis in deo

leticia. Hinc beatꝰ dicebat Anthonius⸗
SZnica rõ vincendi iuimicũ. ẽ leticia ſpi⸗
nitualis. Tum q: hylaritas deo ſeruiẽdi
nõ ſolũ tolerabilioꝛes facit laboꝛes·ſʒ ma
ximũ ẽ incitamentũ.vt alij ad bũ beateq;

faciendũ ↄuertant᷑. Pꝛofecto ⁊ ſi neſcia⸗
mus vtꝝ odio vel amoꝛe digni ſumꝰ. ſig⸗

num tñ maximũ ad h̊ diſcernendũ id eſſe
arbitroꝛ. vt quiſpiã deo gratus ſit.vt non
ſegnis.ſʒ ſollicitꝰ.nõ meſtꝰ. ſʒ iocundus.
nõ inuitꝰ.ſed voluntariꝰ.non ↄfractꝰ.ſed
ↄtinuus in deo exiſtat ſeruitio. Perinde
BSaul pſallentiũ choꝛo ſe iungebat. Per
inde ſanctꝰ Dauid in tympano choꝛo.
in coꝛdis ⁊ oꝛgano.⁊ in cymbalis bñ ſo⸗

nantibꝰ laudare dñm de celis iuſſit. Per
inde etiã eccleſia cantoꝛes ſtatuit.vt otan

tes iocundũ haberẽt aim. iocundas deco

raſq; altiſſimo funderẽtlaudatiões.Di⸗
cente pſalmiſta.pᷣcinite dño in ↄfeſſione.
pſallite deo nr̃o in cythara.um deniq;

qm̃ ↄfert libera ⁊ iocunda volũtas in agẽ

do totihoĩ robur.qð experiẽs Salomon
dixit. Animꝰ gaudẽs etatẽ floꝛidã facit.

ſpiritꝰ triſtis deſiccat oſſa. Itaq; cũ deo

vltro ⁊ leto aĩo o blatũ ſemitiũ tam vtile
tqqᷓ; pꝛeſtans ſit. ¶ An vir ſanct ait. Do
net deꝰ vt obſeruetis hec oĩa.nõ ſicut ſer

ui qui qð faciunt ex q̃dã coactiõe.⁊ aĩ an

guſtia faciũt·ſed ſicut liberi ea.ſ.libertate
q̃ nos xpᷣs liberauit.q̃ qð agunt libere
voluntarieagũt. Ex quibꝰ qᷓ; clare patet
Diui nĩi parentis ſex cõtinere oꝛationeʒ
Impꝛimis eni vt ſua ſeruent᷑ mandata.
qð in verbo obſeruetis inſinuauit. Sub
inde qm̃ ad id nobis potentes nõ ſumꝰ.
a deo petijt nob impendi auxilmʒz· qð in
ꝓᷣbo donet deꝰ notificauit. Tertio mani
feſtauit ad q̃ ſumꝰ ſpliter aſtricti.qð per
demonſtratiuũ.hec q̃.ſ.in hac cõtinent
regula annuit intelligendũ. Quarto do

ingducatur. Amen.

cuit qliter iſta obſeruanda ſint accipiẽda.
qm̃ integre qð ꝑ demonſtratiuũ oia nop
voluit innoteſcere. Quinto ondit quoꝛſũ
ſeruanda ſintqm̃ ob duplicẽ finẽ ꝓpꝛiuʒ
ſcʒ ⁊ cõem/ꝓpꝛiũ quidẽ intellexit.cũ dixit
tanqꝙᷓ; ſpalis pulchꝛuudinis amatoꝛes.
CKoezʒz cũ adiecit.⁊ bono xpᷣi odoꝛe de bo
na conũſatiõe fragrantes. Hã ↄſcia quã
ſpũalis exoꝛnat pulchꝛitudo ꝓpter nos
fama ꝑ quam bonꝰ odoꝛ interpᷣtat᷑ ꝓximi
g'a eſt. Poſtremo obſeruandoꝝ pᷣcepto-
rũ manifeſtauit foꝛmã.ꝑ id quod vltimo
ſubdit. Hõ ſicut ſerui ſub lege. ſed ſicut li
beri ſbᷣ gĩa ↄſtituti.ac ſi diceret.nõ coacte
ſʒ ſponte.nõ triſti ſʒ h ylari.iocũdoq; aio

ſunt hec oĩa ſeruanda.Qui eni inuue et
cu mentꝭ triſticia religionis exequũt᷑ mã
data mime a dcmonibꝰ diſtant. Qui.vt

euangeliſta Lucas teſtat᷑ ad iuſſum xpᷣt
exeuntes clamabãt. Hõ a fatuis quoꝝ pᷣ
coꝛdia ſunt q̃ſi rota carri.Hõ a Simone

cireneo.q̃ licet crucẽ dñi poꝛtaret.meruit
aũt nihil.qm̃ angariatꝰ illã tulit.Non a
iuda ſcarioth.qͥ cum de tã ſacro eſſet col
legio ſuñ tradidit ſaluatoꝛẽ. Non a militi
bus Pilati. qͥ xpᷣo in eſcam fel:⁊ in potu
dederunt acetũ.MHon a malis ruſticis.qͥ

cum ſui dñi odio cũcta oꝑant᷑ Caueamꝰ
nos fratres his ſilłes fien.Caueamꝰ frẽs
in religione taliter deo ſeruire. Sed ſiłes

ſund angelis dei ⁊ oim beatoꝝ contioni⸗
bus.q̃ in veritate eiꝰ ſeruiẽtes maieſtati

q; iubilant ·

letanur gaudent.iocundant᷑ pſalluntat

eculo poſſitis inſpicere.ne per

in ſeptimana vobis legat. Et vbi vos in

ueneritis ea q̃ ſcripta ſunt faciẽtes agite

gras dño bonoꝝ oĩm largitoꝛi. Vbi aũt
ſibi quicũq; vim viderit aliqͥd deeſſe· do⸗
leat de pꝛeterito. Caueat de futuro oꝛãs

vt ei debitũ dimittat᷑⁊ in tẽptationeʒ nõ

tũ qm ſicut in ſpecu lo nos qua⸗

iuioneʒ aliqd negligat᷑ ſemel

Ibellus iſte mentto dicit ſpeculũ

ſoin

⸗

(olx⸗

poni
name

gnicn

cpin
Ngt
burm
trun
ur.1

Alijs

dact⸗
Guen
mus.
but/
lotar
nens
t
ſter!
mol
ſpſa
neſt
nero⸗
te⸗
Pplus
eucig lo
guoͤnoe
ſollten
Oleos
negoci
let
No
veſe
in ſo
mone
Gu⸗
fenon
fun d
phithe
vangn
clem d
ſoluett
monab⸗
geldi⸗
teſtabel

ſe
N
ani ding
ontgn
Aerdd
16 Wwatoees⸗
Modoeden

ee⸗
mepign
mor h
6 ten
watpgi⸗
menimne
8 eritni
Ean, Qun
nſuntit
truegur
giSne
Mwa. we

Uimir RNon

ticeat
aiuinii
miuen
Wmiu
Caniſi
Salſis
tmr onnon⸗
Es nurſutl
ni alntet

.

les coꝛpaliter ſumꝰ intuemur.ſic qualiter
ſpiritualiter viuimꝰ ꝑ canones iſtos dig
noſcimꝰ. tum qm̃ ſicut in ſpeculo que ad
coꝛꝑalem ſpectant pulchꝛitudineʒ com/

ponimꝰ.ſic quecũq; ad mentis ꝑtinẽt oꝛ⸗

namentu. cum libꝛi huius obſeruantia in
anima aggregamꝰ:tum qm̃ ſicut ſpeculũ

ex plumbo ⁊ vitro ↄſtat.ita ſpũalis hois

vita ex duob oflata.ex humilitate ꝑ plũ
bum. ⁊ ex vtriuſq; hoĩs integritate. ꝑ vi⸗
trum ſignificata.ꝑ libellum hunc veſcribi
tur. tum deniq; qm̃ quecunq; in duabus
alijs regulis.⁊ in ſermone de margaritis
ſparſim ediderat.in vnum ſ in libello re⸗
dacta tanq; in ſpeculo poſſumus intueri
quem quidẽ inſpicere ſepenumero debe⸗
mus.Etem̃ inſpectio iſta.quanto fiet cre-

bꝛioꝛ.tanto vtiq; erit vtilioꝛ.econtra quã

to rarioꝛ tanto ꝑiculoſioꝛ. Mãq; recti iti
neris ↄtemptus in multa pericula la bi fa

cit viatoꝛes.At vᷣo religioſoꝝ rectiſſimuʒ
iter regula eſt. Ouam ob rem conari ſum

mo ſtudio bẽt ab ipſa nõ uiare. Hec
ipſam quiſmodo negligere. qð faciunt ſa

ne ſi deũ timẽt. Ideo ſapiens att. Qui ti

met deũ nihil negligit.ſi eis non exigua

eſt pꝛopꝛie anime cura. Pꝛopterea inquit
Aplus.Si om̃is pꝛeuaricatio ⁊ inobedi
entia iuſtã accipit mercedem retributiõis
quõ nos effugiemꝰ ſi tantaʒ neglexerimꝰ
ſalutem.que.ſ.ſanctam ↄſequit᷑ religionẽ.

Si eos reꝝ mundanarũ non diſtrahunt

negocia.Difficile em̃ eſt immo ⁊ impoſſi
bile.vt qͥs ſollicitꝰſit anime ſue ⁊ mundo
¶ Crebꝛo igi legenda ẽ hec regula. Sʒ
vt modum pᷣfigeret.a q̊ nulla tergiuerſio
ne ſe quiſpiã poſſit excuſare: ſemel ſaltem
in ſeptimana iuſſit eam a nobis legi.Mꝛi
mo ne ꝑ obliuioneʒ aliquid negligat᷑.qui
qð quidem inſinuat.q; a memoꝛia excide
re non debetqð ad ſaluteʒ ꝑtinet anima
rum. Dedit em̃ nobis deꝰ memoꝛiaʒ.quã
phᷣi theſauꝝ appellant imaginem. vt non

vana non carnalia. non cetera qͥ ad ꝑni/
ciem ducunt.ſed bona.iuſta.laudabilia ?

ſalutifera in ea cum pꝛopheta q̃ dixit. Me

moꝛaboꝛ iuſticie tue ſolius.recondamus

ac ſi diceret.nec vanum.nec turpe.nec de

teſtabile quippiaʒ in mea obtineo memo

ria.ſed ſolum que ad tuam ſpectant iuſti⸗

ciam dñne. Et iõ beatum eſſe illum in pſal
mo dicit.qͥ in lege dei meditabitur die ac

Cvii

nocte. Et deſe inquit. Lextus dñe tota
die meditatio mea ẽ.Et rurſus inquit. in

coꝛde meo abſcõdi elo quia tua vt nõ pec

cem tibi. Quid eni eſt in coꝛde abſconde⸗
re eloquia dei.niſi memoꝛie diuine legis
retinere mqdata.quatenꝰ ſic ſeruent᷑.vt ʒ
eius nõ peccet᷑ maieſtatẽ. erinde etiam
Salomon ait. Fili liga legẽ meam in di
gitis tuis.⁊ ſcribe illaʒ in tabulis coꝛdis
tui Et in Deutronomio dixit de ad iſrł.
Erũt verba hec q̃ pcipio tibi hodie in coꝛ
de,tuo.⁊ narrabis ea filijs tuis.⁊ medita

beris ſedens in domo. ⁊ ambulans in iti
nere. doꝛmiens atq; conſurgẽs.⁊ liga bis
ea quaſi ſignũ in manu tua.erũtq; ⁊ non

mouebunt᷑.añ oculos tuos.ſcribeſq; in li
mine ⁊ poſtibo domus tue. Et a ſapiente

etiã dictůũ ẽ. q̃ pcepit tibi deus cogita illa

ſemꝑ Sed q̃ viri ſancti pᷣcipiũt deꝰpᷣcipit

q̃ per eos loquit᷑. Igit᷑ verꝰ ⁊ bonꝰreligio
ſus ſue regule pᷣcepta an oculos ſemꝑ ha
bere. de illoꝝ obſeruãtia ſemꝑ cogitare
dʒ. ¶ ¶ Perinde dini ac viri bti. Bernar⸗/
dus ⁊ Hicolaꝰ Lollentinas reducẽtes ſi
bi ad memoꝛiã ſue regule ꝓfeſſionẽ ſepiſ

ſune apud ſe dicebant. Memento ad qͥd

veniſti.hinc ⁊ ideʒ beatꝰ Nicolaus ꝓ ſue
obſeruantie gloꝛia in manu libꝝ geſtat.
vbi ſcriptũ eſt.pᷣcepta patrꝭ mei Auguſti/⸗
ni ſeruauiac ſi diceret.ideirco ſolem gero
⁊ ſicut ſol fulgeo.a gloꝛia mea apud altiſ
ſimũ magna ẽ.qm patris mei: pᷣceptoꝛis
mei.ducis mei.⁊ capitis mei Rurelij Au
guſtini adimmpleui modata.D frẽs mei.
ſi pellices vt placeant amatoꝛibꝰnũq; ſui
obliuiſcunt᷑ oꝛnamenti. Si phariſei.⁊ ſa
raboyte ſub pᷣtextu magne obſeruantie in
ꝓtenſis fimbꝛijs alligatas ſpinas calca⸗
neũ lacerqtes.incedẽtes nũq; relinbant
Si vt videmꝰ multa vlcera ſpõte iugiter
nutriũt.vt ſub dei noĩe lucra faciãt.ſi mi⸗
lites vt pᷣdenf᷑.mercatoꝛes vt locupleten⸗
tur.ind efeſſi ſꝑ vagant᷑. Et eoꝝ nũqᷓ; ob
liuiſcunt᷑ obiecti.qͥd nos deo vero. ⁊ pꝛi
nĩo Auguſtino ſeruiẽtes facere debemus

quantũ la boꝛare quãtũq; inſudare debe⸗

mus. Ouũ crebꝛioꝛes ⁊ ↄtinuas curas ꝓ
regule obſeruãtia ferre debemꝰ quantum
etià totis viribꝰ ſtudere.vt a noſtris men
tibꝰ in oĩ noſtra actiõe obiectũ illud bea
tificũ gloꝛioſiſſimũ atq; excellentiſſimum
qð ſũmũ bonũ ẽ nũq; diſcedat.¶ Hoꝛ⸗

——

ro tres ſunt potiſſime Sathane vtutes.
quibꝰ væ miſellis aiabꝰ crebꝛos repoitat

triũphos. Obliuio. negligentia.⁊ ↄcupi/
ſcentia. Ex obliuione negligentia.ex ne⸗
gligentia ↄcupiſcentia. ex ↄcupia ruina
⁊æ pꝛecipitiũ oꝛit᷑ aiaꝝ.Eam ob rem bñ pa
rens nr inquit.vt ſemel.ſ.ad minꝰ in ſep⸗
timana bec regula nob legit᷑.ne ꝑ obliuio
nem aliqͥd negligat᷑. Om̃es &̊ q verazʒ vi
tam ducunt religioſam.ſic oẽs ſuas potẽ
tias abillicitis retrahant.ſicq; ad vᷣtutes
impellant. vt ſi etiã doꝛmiant nõ niſi xpᷣm
q̃ xpᷣi ſunt cogitant. He ꝑ obliuioneʒ pᷣ
cepta ipſa tranſgrediant᷑· ac deinde tranſ
greſſione facta iuſte damnent᷑. Pꝛopte/⸗
rea iudei ita legem dñi lectitabant vt q̃ter
in die quaterq; in nocte legerent in volu

mine legis. Phariſei.tũ in fronte.tum in

bꝛachio decalogũ deferebant ſcriptum.vt
ſp memoꝛes eſſent mandatoꝝ dei. Deus
item ſicut in deuteronomio ſcribit᷑. pꝛece/⸗
pit Regi iudeoꝝ. ꝙ poſtq; ſederit in ſo⸗
lio regni ſui.deſcriberet ſibi deuteronomi/
um legis huius in volumine accipiẽs ex
emplar a ſacerdotibꝰ leuitice tribꝰ. ⁊ ha⸗
beret ſecũ.legeretq; illud om̃ibꝰ diebꝰ vi
te ſue.vt diſceret timere dũõm deum ſuum
X cuſtodire vba ⁊ cerimonias eiꝰ.q̃ in le⸗
ge pᷣcepta ſunt.pᷣceptoꝛ etiam nr̃ non ob
aliam cãm in ſuꝑioꝛibꝰ mandauit.vt ſin⸗
gulis dieb codices certa hoꝛa peterent᷑.
diuꝰ Hiero.de monachi manibꝰ nõ ex
cigdere pſalteriũ iuſſit. Hec miꝝ ſi in pꝛece
ptis regulis. ſtatutis ⁊ oibꝰdiuinis ſcrip
tunis legendis tanta adhibenda ſit ſolici
tudo.qm̃ nra memoꝛia ·ſicut crebꝛo expe⸗
rimur. ⁊ veteri phoꝝ ðꝛ pꝛouerbio.in nrᷣa
mime eſt ptãte.iõ comꝑtum ac demanda
tũ eſt.vt obſeruandaꝝ reꝝ crebꝛo fiat re⸗
petitio.⁊ in ſcriptis q̃ vetuſtiſſimaꝝ reruʒ
ſunt memoꝛia redigant᷑.Hinc tabelliões
hinc ſcribe.hinc lambitoꝛes:contractꝰ.li⸗
bꝛos.codices.tabellas imagineſq; tanq;
ppetua ↄdiderunt monimenta. Sed qm̃
nõnulli ad legendꝗ regulã ꝑ ſeipſos pi⸗
gri ſunt.bñ pᷣceptoꝛ nr̃ ait.vob legat᷑.ſ.ab
alijs.vt nullũ excuſationis capiatis vela
men. aqð vel in cõi capitulo.vel in cõi re⸗
fectione. q plures ↄueniunt ↄgruentiſſi
me fit. Sed ne lectionis faſtidiuʒ generet
mediocritatẽ tenens.ſemel in ſeptimana
iuſſit legendã. Sed qͥd de quibuidꝗ dice⸗

mus fratnibe. à in religione ad ſenert de

uenerunt.⁊ nullõ de regula hñt noticiã.

q̊ pacto que ignoꝛant ſeruare pnt.Et ſi re
gulã non obſeruant. ad qͥd religionis no
men hbnt.ad qͥd habitũ deferunt. Honne
ſanctiꝰ in ſeculo vixiſſent. qᷓ; ſic in religio
ne deũ ꝓfeſſionẽ ſuã in maximũ aĩe cõ/⸗

tempſiſſent pꝛeiudicinm.

¶ Ambꝛoſius pbat erx dictis hãc regulaz
tã heremitanis qᷓ; canonicis Auguſtinũ

deduſſe.

Tq;q; mult multiplicibuſq;.tũ
ſummoꝝ vuroꝝ auẽtibus. tũ rõni
bus poſſit demõſtrarihos ſacroſ
canones nõ ſolum clericis qs ad rectã vi
uendi ſemitã in epᷣatu reduxit. Veꝝetiaʒ
nobis ſuis fratribꝰ heremitanis. qͥs ante
inſtituerat Diuũ parentũ nrm Auguſti⸗
nũ cõſcripſiſſe.ex eo tũ ꝙ libellũ hunc ſpe

culũ appellauit. itidẽ euidentiſſime con⸗

ſtat.H in eo ſermonequẽ de tribus ge⸗
neribꝰ monachoꝛum inſcripſit.clariſſime

aſtruit ſuos heremitanos hoc regulã dili

gentiſſune obſeruitaſſe. vñ in calce ſermo

nis pᷣfati ad eos hoc pacto inqͥt. Ad hãc
ↄgregationẽ:ſ.heremitanoꝝ. Ego vos ele
gi. õ me vos elegiſtis · Ecce poſtq; epi
ſcopꝰ factꝰ ſum. VNitalẽ.Nicolaum. Ste

phanũ.Doꝛotheũ. Paulũ. Jacobum et

Xvyrillü frequenter rogaui.vt me ſolũ in
epatu nõ dimitterẽt. qꝛ licʒ ep̃ᷣs eſſem.nõ

credebã tñ pauꝑtatem deſpicere. Sed cũ
Abꝛahã yſaac ⁊ Jacob.inter diuitias vi

uere.aut verã paupertatẽ ſeruare optabã.

vt e numero eſſem eoꝝ.de qbꝰdicit Apłs
Tãqᷓ; nihil habẽtes ⁊ oĩa poſſidẽtes hos

ergo frequent᷑ rogaui.vt venirẽt.nõ vt eſ/
ſent rebelles heremi.ſed ſolitarie etiã vi/⸗
uentes in ciuuitate. habitare etiã poſſu/
mus in placito ſctõ. Sed ecce noluerunt

venire tãqᷓ; de ſeipſis timẽtes.ne a ſeculo

caperent᷑. NHoluerunt venire. qre nolue⸗
runt venire.nõ qꝛ nõ digni.ſed qꝛ nõ ſo⸗
lum paupes eſſe voluerunt.ſed etiã ſupꝛa

id qð in ſpeculo nĩo edidimꝰfacere volue
runt. de q̊ nuũc ſummũ gaudiũ habere de

bem. ꝗꝛ facere voluerũt. que mihi ⁊ deo
pꝓmilerũt. Ecce q;ᷓ aꝑte hanc regulã quaʒ
vocat ſpeculũ aſſerit a ſuis heremitanis

ad vnguẽ nõ ſolũ obſeruatã extitiſſe.veꝝ

Mnſirhi
Algonsn
em o

Srunlge
unmnüciech,

web; 4

unplobiſgi

inbus. u
ſunbosſton

is Mreriin
me. BBenr
peechnin
BRielidl
wui Mir
n Ewwst⸗
ni ma
N/NX n
Nmurdd
ficunchei⸗

1 Wbs

umiiſin
is iſnil

Jo. Cvm

etiz eos ſupꝑ illa m artioꝛem duxiſſe vitam
Sed foꝛte qdeʒ vᷣitat aduerſarij dice
rent. Cõcedimꝰ ſane beremitanos hr̃e ⁊
obſeruare Auguſtini regulam.ſed Augu
ſtinũ ilb eam dediſſe non ↄcedimꝰ. Ita p⸗/

fecto inſulſe iſti non loquerent᷑ ſiquidem

qᷓ̃ ſequunt᷑ ſaperent intelligerent. De q
dicant mihi qͥ vᷣitateʒ tuam aꝑtam oppu
gnant. Diuꝰ Augꝰ dicit ſummüů ſe habe⸗
re gaudium. Hon em̃ alieno opus eſt in
terpꝛete. Ipſe em̃ſeipᷣm interpꝛetat᷑ cum
ſubdit.Quia facere voluerũt que mibi⁊
deo pꝛomiſerunt.Sibi inquit viuenti · et
non alteri vicem eiꝰ gerenti dicit. Sʒ qᷣd
ei pꝛomiſerũt. Regulam . ſ. hanc quã ſpe
culũ vocat obſeruare. ſed q̊ pacto ei in ꝑ

ſona pmiliſſent ſi illam in ꝑſona ipſe non

diſſet.oc etiaʒ in ᷣmone de cena dñt
euidenter innuit cum dicit. Ideo frẽs. vt
ego pleniꝰ valeã vna vobiſcũ coꝛrigi⁊ do
ceri. relinquere volui p̃ſbyteros meos.q̊

rũ vita apłica via ⁊ eoꝝ vna eſt. Cũ hec

dixit ad frẽs ſuos ſᷣmonẽ direxit. ceu per
ſeriem textꝰ ſᷣmonis liquidũ eſt · At vero
ſi vna eſt vtroꝛũq; Aplica vita ꝑ eum da
ta · vtroꝛuũq; vna ſit regula neceſſeẽ. Hõ
em̃ hec regula aliam quam apłicaz. ceu in
eiꝰ teſtat᷑ ex oꝛdio:vitam ↄtinet.Sʒ vt om
nis cauillandi tollat᷑ occaſio.Et nemo ꝑ
reꝝ ab Auguſtino geſtaꝝ ignoꝛanti la⸗
bat᷑ in erroꝛẽ.ſane intelligendum arbitroꝛ

Sanctũ Auguſtinũ quoꝛundam.vtpote

heremitarum ⁊ clericoꝝ ſuoꝝ.quoꝝ ali⸗
os anõ; epᷣs crearet᷑. alios poſtq; epiſco⸗
pus factꝰ eſt inſtituit curã habuiſſe pecu

lialem. Alioꝝ autem xpᷣianoꝝ ſaluatoꝛis

iuſſu.qͥ ei poſtqᷓ; in epatu ꝑfectꝰ euaſit. ſi
cut diuꝰ Pꝛoſꝑ meminit tanq; p eregrinꝰ
aparuit vniuerſalẽ curam accepiſſe.Et eo
mõ duos edidit libꝛos.q̊rũ vtrũq; appel
lauit ſpeculuz. q;q; illud vniuſale. hoc vᷣo

ꝑticulare nũcupauerit. Alterũ vtpote re/
gulam iſtã peculialibꝰ ſuis heremitanis

⁊ canonicꝭ·alteꝝ in q̊ vniũſa legis cõgeſ/

ſit mandata.inſpiciendũ legendũ obſer⸗
uandũq; oĩbus vtriuſq; ſex fidelibꝰ ⁊ di
rexit ⁊ iuſſit.hancidcirco poſuimꝰ ꝑtitio

nem. ne tãte veritatis ſubſannatoꝛes Au
gu. verba cũ de ſpeculo ad ſuos frẽs loq⸗

tur. ad vninſale referãt ſpeculum. Haʒ qᷓ
in cõi iubent᷑ ſpeculo ſoli deo.que auteʒ

in hoc ꝑticulani deo ⁊ btõ Auguſtino ſer

uanda ꝓmittunt = hecpmiſſio pꝛofeſſio

eſt regularis.quã Augꝰ.in ante allegato
pꝛetendit ſermerrr.

que ſcripta ſũt.faciẽtes agite gratias do⸗
mino bonoꝝ oĩm largitolꝛ
. Ecunda rõ q̃re freq̃nt᷑ regulam le
gere debemꝰ ẽ. vt cũ inuenerimus
gque ſcpta ſunt faciẽtes nõ nobis
tribua
largitoꝛi.qͥ nobis gram que in ea ſcripta
ſunt faciẽdi donguit.Magnũ qppe ⁊ de

teſtabile vitiũ in oim genere munerũ ẽ in
gratitudo .ſʒ in donis ſpiritalibꝰoĩno exe

crabile ⁊ fugiendũ ꝓpterea phos.qͥ ſe eo

rũ induſtria arbitrabant᷑. virtutes fuiſſe

adeptos in encheridion refellit Augu.cũ
virtutẽ ↄ eoꝝ diffiniuit erroꝛẽ dicẽs · VRir
tus eſt q̃litas mẽtis quõ deꝰ in nobis ſi⸗
ne nobis operat᷑.ppterea iudicati ſunt. et
euanuerũt in cogitationibꝰſuis phariſei.
qm̃ deũ nõ gloꝛificauerunt.nec gras ꝓ ac
ceptis retulerũt. Pꝛopterea apłs Paulꝰ
cõtẽtioſum inflatũ ingratũq; choꝛinthio
rũ genus obiurgat᷑ dicens.quid hẽs qð

nõ accepiſti. ſi at accepiſti. quid gloꝛia⸗

ris.quaſi nõ acceꝑis. Pꝛopterea ſicut ful

gur e celo cecidit ſathã.qm̃ ꝓ ſuſcepta cel
ſitudine factoꝛi ſuo gras nõ egit.ſed ela-

tus ⁊ inflatꝰ dixit. Ponã ſedẽ meam ver

ſus aquilonẽ ⁊ ero ſilis altiſſimo. Caleʒ
quippe inrecuperabilẽ caſum nõ incuriiſ
ſet. Si oĩs pꝛouentꝰ ad diuinitatis mu/

nera retuliſſet. cognouiſſetq; nihil eẽ bo⸗

nuũü. niſi qð ab ipſa foꝛet collatũ. Perem/
ptoꝛia igit᷑ res ẽ ingratitudo.hoſtis gra⸗
tie.inimica ſalutis.maloꝝ ꝓuocatio · bũfi
cioꝝ exinanitio. meritoꝝ exminatõ.deo

⁊ hoĩbus maxime odibilis. Perinde di⸗
uus Berñ.ait. Ingratitudo inimica eſt

aĩe. exinanitio meritoꝝ.virtutũ diſperſio
byficioꝝ ꝑditio:ventꝰ vꝛens.ſiccans fon

tem pietatis.roꝛẽ miſcðᷣie.⁊ fluẽta gratie.
Ouid plura: Si ingratitudis malos exi

tus penſamꝰ. nullũ ẽ vitiũ.ex q̊ plura oꝛi

antur mala. H ad tantã pniciem ſuũ vi
rus effudit.vt iudei innumeris xpᷣi benefi

ficijs neſcientes.aut potiꝰ non volentes
merita repẽdere. ob inexplica bilẽ eoꝝ in/
gratitudinẽ.eu cruci affixerunt · Romani

r1 2

Ambꝛoſi ſuper verbo vbi inueneritis

mò ſed agere debemꝰ bonoꝛn oim

quoq; triumphũ Scipioni Naſice dene
garunt.qui pꝛo republica defendẽda eis
totus perfoſſus vulneribus de inimicis
hoſtibus victoꝛiã repoꝛtarat. Ande Ro
ma ſpõte exul factꝰ dixit. Ingrata patria
nõ habebit me nec oſſa mea. Pꝛo cuiꝰ itẽ
capite Marcus Tullius poꝛaret eiꝰ ca⸗
put. Ingratiſſimũ hominũ Gneus Po
pilius abſcidit. Quã bene igit᷑ antiquus

ſermo dicit.grade beneficium nõ niſima⸗

gna ſoluitur ingratitudĩe. JIdcirco ne in/

tantũ labemur viciũ pᷣceptoꝛ noſter iubet
vt cũ regule huiꝰ mãdatoꝝ fuerimꝰ obſer
uatoꝛes.deo omniũ bonoꝝ largitoꝛi grãs
agamus.fugemus qͥppe ingratitudinis
penas.⁊ adipiſcemur grate mentis am⸗

pliſſima munera. Que ⁊ ſi innumera ſint

in pᷣſentiaꝝ tñ ꝑ pauca dicamꝰ.nã in pꝛi
mis grato animo nunqᷓ; veſunt beneficia.
Hinc Caſſiodoꝛꝰait. Jugiter ſibi ſubue
ni facit cui collatũ beneficiũ ante oculoſ
ſemꝑ aſſiſtit. Subinde collata multipli⸗/

cantur augent᷑. Unde ſaluatoꝛ homini

grato inquit. Euge ſerue bone ⁊ fidelis.
quia in pauca fuiſti fidelis.ſupꝛa młta te
oſtituam. Et Caſſiodoꝛus au. Melioꝛa
meret᷑ recipere. qui collata bona de coꝛ/
de nõ ꝓbat᷑ amitteret᷑. Et rurſus.inuitat
ad magna qui gratant᷑ ſuſcipit modica ⁊
ſpem de futuris recipitqui tranſacta be/⸗

ueſicia recognoſcit.Ampliꝰ aucta conſer

uat. Vñ a Criſoſtomo dictũ eſt. Optima
beneficioꝝ cuſtos eſt ipſa memoꝛia bñfi⸗
cioꝝ ⁊ ꝑpetua confeſſio gratiarũ. Conſer
uata te dignũ receptõe facit.Hã ſi Mie/⸗
ronymus illũ indignũ recipiendũ aſſerit
qui de acceptis fuerit imemoꝛ. ecõtra ille
dignus erit receptiõe.qui acceptoꝝ non
imemoꝛ extiterit bñficioꝝ. Itaq; ſi ex in⸗

gratitudine tot mala.ex gratitudie vᷣo tot
bona ꝓficiſcunt᷑.merito ſacroſancta eccle

ichnos etiz ↄcitis dicit. Diſce ĩ referẽdis

Stijs nõ eẽ tardꝰ aut ſegnis. Diſce ad ſin

gula bona gras agere. Seneca etiaʒ oĩis

honeſtatis defenſoꝛ optimꝰ ad habendũ
aĩm gratum ſic nos egregie hoꝛtat. Cre⸗
damꝰ inquit nihil eſſe grato aio honeſtiꝰ

PHmnes hoc vꝛbes. Oẽs etiam ex barba⸗

ris regionibꝰ gentes cõclamabũt in omm
iudicioꝛum diueriſitate referendaʒ bene

merentibꝰ gratiam. Omnes vno oꝛe affir

mabunt.in his diſcoꝛs turba conſentiet:

ꝙ ſi de omni etiam rerũ terrenarum mu

nere ad id tenemur.quãto magis deſpe⸗/
ctantibus ad mentem obligamur.

tenito.⁊ caueat de futuro.

¶ Am bꝛoſiꝰ ſuper verbo. doleat d . pꝛe2-

ma regula no bis crebꝛo iu bet᷑ le-
agenda.eſt. vt ſi noſtrum aliquis
viderit aliqͥd omiſiſſe doleat. In pꝛimis
de pꝛeterito. Subinde caueat de futuro.
Poſtremo oꝛet. vt ei omne debitum diꝰ
mittat᷑ q̊ ad omiſſa. ⁊ in temptationẽ non
inducat quo ad ea que poſſent male cõ⸗
mitti. Duo ecerte ſunt ad verã peniten
tiam ſunt opoꝛtuna.doloꝛ de commiſſis
peccatis.⁊ pꝛopoſitum nõ vlteriꝰ peccã/
di.Ob eam rẽ dicit Ambꝛoſiꝰ.penitentia
eſt mala pꝛeterita plangere.⁊ plangenda
iteꝝ non cõmittere. Et beatꝰ: Gꝛegoꝛius
penitere dicit eſſe.añ acta peccata deflere
⁊ flenda nõ cõmittere.Et Iſidoꝛ ait. Ir
riſoꝛ eſt non penitens.qͥ adhuc agit qð
penitet.nec videtur deũ poſcere ſubditꝰ.
ſed ſubſannare ſuperbꝰ. Canis reuerſus

ad vomitũ penitẽs ad peccatũ. Et parrs
noſter in ſoliloquijs ait. Inanis eſt pnia

quam ſequens culpa comnqͥnat. Hihil p/

nes dicens.Gtatias agamꝰ dñno deo no
ſtro. dignũ ⁊ iuſtum eſt. equũ ⁊ ſalutare.
nos tibi ſemꝑ ⁊ vbiq; gĩas agere.dũñe ſan

cte pater oĩpotens eterne deꝰ. Ad eas in

ſuuper parẽs nr in libꝛo de ſancta vᷣginita

te nos impellit cũ ait. Quid meliꝰ aĩo ge

ramus. ⁊ oꝛe pꝛiomamꝰ.⁊ calamo expꝛi⸗

mamus:qᷓ; deo gras. Hoc nec dici bꝛeui

us.nec audiri letiꝰ.nec intelligi gratius.

nec agi fructuoſiꝰ põt. Et diuꝰ Bem ad

— Ben ee. .⸗ — —

ſunt lamẽta.ſi replicant᷑ peccata.nihil va

let veniam a malis poſcere ⁊ mala denuo
iterare.ideo ſane h̊ in loco ait. doleat de
pꝛeterito.caueat de futuro. Cũ autẽ vo⸗
lumen claudens ſubdit oꝛans.vt ei debi-
tum dimittat᷑ ⁊ in tẽptationem nõ indu
catur inſinuat.ꝙ deus eſt qui peccata di
mittit.⁊ qui nos tenet vt in peccato non
labamur. Imbutos eni vitijs aios exue⸗
re atq; emendarevt inquit Ambꝛoſiꝰ.vir
tutis eſt perfecte ⁊ celeſt gre. Pꝛopterea

doctoꝛ egregiꝰ Petrus longobardꝰin p⸗/

Ertia rõ ob quam hec ſacratiſſi⸗ „

Jo. cx

ariſſimo ſuaꝝ ſnian volumine. pniam
diffinit eſſe gratiam.q comiſſa mals eum
emendationis ꝓpoſito plangimꝰ æ odi-/
mus.= plangeda. vlterius non cõmittere
volumꝰ, Ita ꝙ gratia. que pnia eſt. que-/
dam vei vᷣt infuſa.⁊ aff latꝰ quidaʒ eſt. ã
vtrunq; pnie cõplectimur actũ vt.ſ.pꝛete
nta plangamꝰ. alia non comittamꝰ.hec

autem vnt tam magna. taq; efficax eſt.
vt foꝛte homini maioꝛẽ deꝰ? oferre nõ poſ

ſit. Ceſtante Gregoꝛio qͥ in paſtoꝛalibus
ait. Heſcio an poſſit ve homini maioꝛe,ʒ
gratiã ↄferre.qᷓ; vt eiꝰ miſterio puerſi ho-
mines in meliꝰ cõmutent᷑. Mam hq̊ eſt tõi/
to maius qᷓ; hoĩes ſuſcitare. q;to aia me

lioꝛ eſt coꝛꝑe. ¶ Oigit᷑ ſalutaris pnia.O

Eypꝛiano referã.oĩa ligata tu ſoluis.om
nia clauſa tu reſeres. om̃ia aduerſa tu mi
tigas. om̃ia ↄtrita tu ſanas.oĩia ↄfuſa tu

lucidas.om̃ia veſperata tu aias.oẽs egri

tudines tu tollis. iõ pater pᷣceptoꝛ et ca⸗

dis greſſum.aridis copiaʒcecis reſtituit

tem munit roboꝛat.

¶ Ambꝛroſi ſup vbo oꝛnns. vt ei debitũ
mittat. ⁊ in temptationeʒ non inducat᷑

T bñ inquit vir ſanctꝰoꝛans. vt
um oiĩs xpianꝰ a diet eſt rp
ebeat i

4 „ .

petitiones cõplexꝰ eſt vt vebita nobis di

nã doceret doctrinã vt pꝛo dimittendis de
bitis.euitandiſq; temptationibꝰ. qᷓ;vtile
gageret mandatũ. ¶I Hcunq;
q̊ͥs de peccato doleat ac peniteat.de ipᷣoi/⸗

rũ remiſſione tñ certꝰ eſt nunq;. Idcirco

merito nunqᷓ; abijciendũ eſſe timoꝛẽ ſapi

ens iuſſit. Et Dauid ppheta ſanctiſſimꝰ)
ad deũ loquens ait ꝓ hac.ſ.peccatoꝝ re-
miſſione/oꝛabit ad te oĩs ſcũs ĩ tꝑe opo:

ptationeʒ non inducat᷑. qnmm̃

at imitari veſtigia. Et ips o:andi for
mã ↄſtituens inter ſeptẽ magni myſterij

tuno. ppterea vt ip̃enoꝶ debita dimitti

tur. leuemꝰ iugiter coꝛda nra cum mani-

bus ad eũ in celũ. Memoꝛes ſimꝰ delic⸗

toꝝ noſtroꝝ clamãtes cuʒ ꝓpha.Ampliꝰ

laua medne ab mniqͥtate mea. ⁊a peccaꝰ-
to meo mũda me.qm̃ iniqͥtatez meam co

gnoſco. Hos de cõmiſſis accuſantes cũ

eode dicamꝰ. Dixiafiteboꝛaduſuʒ me inꝰ
iuſticiã meam ⁊ tu remiſiſti impietatẽ pecꝰ
cati mei.Mabeamꝰ coꝛ ↄtrituʒ:ↄfitamur

oꝛe delicta. relinquamꝰ vias malas.ſati/

facientes nobis ipoſita.⁊ expibentes mẽę

b.:a noſtra ſeruire iuſticie. pietat exercea
mus obſequia.qꝛ bti miſericoꝛdes.vt xps

aitqm̃ miſericoꝛdiã conſequent᷑. Pꝛoxi⸗

mis nir̃is remittamꝰ iniurias.qm̃ ipſe oꝛã
fulgur tonant dei. O vᷣtꝰ omnis aduſa
rioꝝ ꝓſternens vᷣtutes.O lumen oẽs ani
maꝝ tenebꝛas fugans. qð de te noui cum

dum iuſſit:dimitte nobis debita noſtra ſi

cut ⁊ nos dimittim debitoꝛibus noſtris.

Eccleſiaſticã impetremꝰ remiſſioneʒ. qm̃

de ipᷣa aptis inqͥt Saluatoꝛ· Quoꝝ remi

ſeritis peccata remittunt᷑ eisequo aio di

uina tolleremꝰ flagella.caroꝛũ ſuffragia.
ſanctoꝛũq; pces impetremus. Deniq; cõ
is. i Maggdalena multũ diligemꝰ.vt cũ ea no
put noſtꝝ Augꝰ. d te inqͥt. Pnia lãaguo
res ſanat.lepꝛoſos curat.moꝛtuos ſuſci
tat.ſanitatem auget gratiã ↄſeruat, cau-

bis multa dimittant᷑. Adiecit tandẽ oꝛan
dum eſſe.vt in tẽptationẽ nõ inducae.
Antiquꝰ humani generis hoſtis dyabo⸗

is copi lus. ſemꝑ q̃rit quo pacto nos expugnet.
viſum.vitia fugat.vᷣtutes exoꝛnat.men/2⸗1jDvx expugnatos a xpi nos eijciet ſeruitio. eie
mun i ſibi fiamo. quꝗ deuoꝛet pꝛeda. Et cum
vrerſutꝰ ⁊ callidiſſimꝰ = impoꝛtunꝰ ſit.cõ/

ſtanter pꝛudent᷑ ac foꝛtiter reſiſtendũ ẽ ei.
ſic quidem vt ſi ipſe cũ ſuꝑbia te inusdart

CTuad arma humilitatis recuras. Si ci
inuidia aggredit᷑ tu caritate ſuccendaris.
S ciũ ire iaculis te vulnerat.tu ad man

ſuetudinis ⁊ patientie recurras medica-
menta. Si te ſegnitie ⁊ toꝛpoꝛe afficit.tu

exꝑgiſcere ⁊ in oibꝰ te bonis occupa ope
cõplexꝰ eſt ita no ribus. Si tibi gule luxurieq; oblectamẽ-
mittant᷑ ?⁊ in temptationẽ nõ inducamur.
ↄſequens fuit.vt Augu.illi veraciſſius
diſcipulꝰ.⁊ alioꝝ doctoꝛ eximius eam ſa

ta pꝛeponit.u cum ieiunijs· vigilijs.di
ſciplinis.⁊cõi carnis moꝛtificatiõe reſpõ
deas.Si tibi theſauros.pᷣdia.potẽtatꝰq

pollicet᷑.Lu ei xpᷣm nudum in cruce pen
; vtile dentẽ oſtendas.⁊ illiꝰte imitatoꝛẽ eſſe hby
Mam quantũcunq

lari fronte munimine cruc ſignatꝰ reſpo
deas. Ipſe xpᷣi memoꝛiã de coꝛde tuo au
ferre conat᷑.⁊ tu illum deuotõe inflãma/
tus ſꝑ in mente geras: Ille inquit inuo⸗-
ca me:vt iuuẽ te.tu autẽ mox clamare nõö
ceſſes. Deꝰ in adiutoꝛium meũ intende.
dñe ad adiuuandum me feſtina. Cõfun.

. .êłẽ
ê“ð EEEEEE õäl

dan F 7 reuereant᷑ q querũt animam mez
Lonuertant᷑ retroꝛſum ⁊ erubeſcãt.q̃ vo

lunt mihi mala. auertant᷑ ſtatim æ erubeſ.

cant qͥ dicunt mihi. euge euge. Ille ait.te
vncipem magnũ faciam. ⁊ oia regna mũ

di dabo tibi.ſi cadeẽs adoꝛabis me.tu cũ

xpᷣo ei dicas. Scniptũ eſt.dnm deũ tuuʒ
adoꝛabis.⁊ illi ſoli ſeruias. Ille obcecare
tibi oculos fidei ſatagit.tu ad Jeſum qͥ ẽ
ſaluato: exclames.O dne deus meꝰ virtꝰ
mea.deꝰ ſalutis mee.illumina oculos me

osne vnqᷓ; obdoꝛmiã in moꝛte.ſ.ꝑ amiſ⸗

ſionẽ fidei.ne dicat inimicꝰ meus pᷣualui

dduerſus en.Et qm̃ dyabolus mille arti
fex eſt.⁊ oĩ calliditate imbutus.cũ viderit

ꝙ te directe expugnare nequeat.trãſfigu

rat ſe in angelũ lucis.vt ſub ſpẽ boni ma⸗

la tibi ꝑſuadeat:⁊ ſepenumero q̃ in ſe bo⸗
na ſunt.ſic veneno inticit.vt etiam bona
agendomale.te perdat.Sic ſepe ad ma⸗

gnas ducit abſtinẽtias ĩcautos.ſic ad di⸗

ra flagella intꝑatos:ſic ad oĩa elargiẽduʒ
imoderatos.vt illos ꝑ actꝰextinguat pe⸗
nitẽtie.hos ad pᷣcipitiũ ⁊ laqueuʒ veheat
deſperatiõis.his aũt ⁊ alijs hmõi machi

namẽtis eiꝰ opoꝛtune reſiſtit᷑ſi cũcta nſa
opꝑa cũ menſura agimꝰñ ſale cõdimꝰdiſ⸗

cretionis. ¶ Sed quenaim er ſit cq tanti
odij erga genꝰ humanũ ſeminaria ꝓfecto
admirãdũ eſt.cũ ipſeab hoĩe in illo ma⸗
xime creationis exoꝛdio nulla vnqᷓ; fue⸗

rit laceſſitꝰ iniuria.Ad qð dicimus.qꝙ cũ
ipſe ab initio in veritate nõ ſteterit.⁊ cõ/
tra factoꝛẽ ſuũ coꝛnua erexit.nilmirũ eſt
vt inferioꝛes acriter inuaſerit.Rurſus vi
dens.ꝙ hõ illuc erat aſcẽſurꝰ.vñ ipſe fue
rat eiectus.ꝑcuſſus inuidia.quibꝰ potuit
eũ ſemꝑ fuit inſidijs pꝛoſecutꝰ.hõ ecõtra
ſũmi dei fretꝰ auxilio nixus eſt bonis ſtu

dijs iũgi celeſtibꝰ.ꝙ cum ſibiad verecun
diam aſcriberet.peſſima nũq; deſtitit ma
chinamẽta cõficere.Et augere vires ⁊ po

tentatꝰ ſuos.cũ ꝓditoꝛibꝰd ncibꝰ ſequa

cibꝰ eius. ¶ Güt eni duo alij tẽptatoꝛes

quibꝰ tqq; ſtrenuis ducibꝰ ad debellãdũ

hoĩem vtit᷑ vno quidẽ extemo.altero in⸗
temo.vnꝰ mundus eſt.alt᷑ caro. vterq; in

terficit.de pᷣmo inqͥt Apłs ad Timotheũ

Qui volũt diuites fieri incidunt in tem/⸗
ptationẽ.⁊ in laqueũ dð yaboli.⁊ deſide⸗

*

ria multa inutilia.v nociua q mergũt ho⸗

mines in interitũ ⁊ ꝑditioneʒ. Radix᷑ eniĩ
oĩm maloꝝ eſt cupiditas.quã quidq ap/

petentes errauerũt a fide.et inſeruerũt ſe

doloꝛibꝰ multis.vigilijs.ſ.peregrinatio⸗

nibus.ſiti.fame.frigoꝛa.nuditate.caloꝛibꝰ

inuaſionibꝰ terre mariſq; ꝑiculis ⁊ oĩ in

erxplebilitate inquietudineq; affecti.hinc
⁊ idem ait. Reſipiſcant.ſ.cupidi a dyabo

u laqueis.a qͥ captiui tenent᷑ ad ipſiꝰ vo
luntatem. De altero idẽ gẽtiũ doctoꝛ ait.

AQidi alterã legem in mẽbꝛis meis repu⸗

gnantẽ legi ment mee.Et hic hoſtis acer

rximꝰ eſt.⁊ ſathane marimũ pꝛebens auxi

—

lium ad caſtrũ aie ſubuertendũ.facile eni

ciuitas expugnat᷑ſi pꝛoditoꝛẽ habeat in

ternũ.qui inſtantibꝰ bellatoꝛibꝰ exterius

poꝛtas aperiat vt inde ciues capiãt. pᷣden

tur ⁊ mactent. Ob eꝗᷓ rem inqͥt Boetius.
Nulla maioꝛ ⁊ effecacioꝛ peſtis ad nocẽ/
dum q; familiar inimicꝰ. quẽ cũ in nullo

cuſtodeſ ſibi pᷣcaueãt.facillime caſtꝝ iua

dit᷑.qð teneri pacifice credebat᷑.qs Alexx⸗

drũ Dariũ ceſarẽ. ⁊ pene oẽs rõanos im
patoꝛes interemit niſi eoꝝ aliqͥs domeſti

cus. Quis mũdi Saluatoꝛem xpᷣm pꝛo/

didit niſi eiꝰ diſcipulus:economicꝰ ⁊ p⸗
ditoꝛ iudas. ¶ Sic ⁊ caro ille hoſtis do⸗
meſticꝰ eſt ⁊ internꝰ qͥ Sampſonẽ foꝛtiſſi

müũ excecauit. Qui Dauid regẽ ſctiſſimũ
ad fediſſima induxitdũ tam nefando ad

ulterio deteſtanduʒ adiunxit homicidiũ.
Qui manu femine atrociſſimũ iugulauit

Holofernem . Qui ſapientiſſimos mũdi

Salomonẽ ⁊ Ariſtotelem ꝓſtrauit. OQui
raptu Melene troyam inextinguibili tra

didit incendio. Qui deniq; oẽs viros foꝛ
tes ⁊ religioſos expugnare conat᷑. Hic⁊
apim Paulũ ſic acerrime ⁊ crebꝛo iuade⸗

bat.vt pluriesg xpᷣm rogauerit vt ipſuʒ ab
eo auferret. ¶ Idcir. ehoſtem
ternum ad purgãdũ ſoꝛtiſſimũ.non ẽ ver

ſa fronte bellandũ. ſed ab eo potiꝰ fugien
dum. Et G̊ eſt ↄ eum efficaciſſimum reme
dium. iuxta apli Pauli pceptum dicent·

fugite foꝛnicationẽ.fugemus autem opti⸗
me.ſi carnales amoꝛes.impudicos aſpe⸗

ſationes·eb:ietates.ſomnolentias.toꝛpo

res· illicitos tactus.ſtratꝰ molles.choꝛe/
as.ſonos.cãtuſq; vanos ⁊ illicitos fugie
mus. Si camem abſtinentia eſce 2 potꝰ.

dcirco ↄ hunchoſtem in⸗

ctus.vana colloquia.pꝛurientes auditus
mulierum conuerſatõnes. ocium.comeſl⸗

fugea
4 nn
N
ts
.
ient.
ſ
hlcm

dermn

mat.
toꝛſe

llumn

Peo
ſtlcet
nuq̃
nnusqy
aufera
ſchtar⸗
belln
gitnf
Obet

pbel

——

ſtnod
ſoind⸗
ſncnee
oldtion
bolisa
carmaen
miscof
llur
noſe
Ros
wel
ligf
eſtvi
hoſtr
ſeſiki

g mmi

ecczn

deum.
glume
expug
vexzeo

celum.

(cceper

cmeo

*pullis
repot
denon
954

uf⸗

alin
anagit

r ie

alstin
ezuͤmb
han
we

Küdon .

sruh
dehoſgr
edens
ndi igceni
l
tmubertens
Sair z0e
ni Poenus⸗
Nens 10 noi
Männh
clemnectini
Uhqs ai
oiz os
s M
n eon
:
Nleboſsdo⸗
mwniuni
imninh
umt man,
cinitae
Gulſewsnid

ut Nn
–—

othe⸗
–

Fo. CX

ſlagellis. vigilijs. laboꝛibus. ⁊ omniũ bo

narum artium ſtudijs domamꝰ. ¶ Con⸗

mat.Cogitemus quid celi terreq; patra⸗
toꝛ ſic inter nos pauꝑ eſſe voluit.vt pꝛo⸗
pꝛium non haberet domiciliũ.Cogitemꝰ
ꝙ pꝛopter hec fluxibilia. caduca.⁊ terre⸗
ſtria.eterna ⁊ celeſtia ꝑdimꝰ. Cogitemꝰ
ꝙ nũqᷓ; noſtrum explent affectũ. Cogite⸗/

mus ꝙ cũ eternos inferant cruciatꝰ. vitã
auferant ſempiterni. * ontra dyaboli

teptamenta. Pꝛimũ remedium eſt iugis
belli memoꝛia. Qui enĩ ſꝑ aduerſari: co
gitat factionẽ facilius eiꝰ euitat incurſus

Ob eam rẽ ſanctus Job dirxit. demen/
to belli.Alterum eſt vigilantia. vñ in ca⸗

ſtris die noctuq; ꝓ euitandis oſtiuʒ iua
ſionibꝰ fieri cõſueuerunt excubie ꝓpteraean
ſanctus Petr monet vt ſobꝛij ſimus.⁊ in

oꝛatione vigilemꝰ.qꝛ aduſariꝰ noſter d ya

bolus circuit querẽs quẽ deuoꝛet.Certiũ
⁊Z armatura bona. Cm̃ enim milites in ar

mis cõfidunt.vt ſi bene armati extiterint.
nullum timeãt inimicũ. rmatura aũt

noſtra fides eſt. de qua Apłs ait. Indui
te vos armaturãq dei.vt poſſitis ſtare ada

uerſus inſidias d vaboli.Et rurſus.ſan⸗

cti ꝑ fidem vicerunt regna. Etiterum. hec

eſt victoꝛia noſtra q̃ vincit mundũ.fides
noſtra.Et beatꝰ Petrus.Cui.ſ.dyabolo
reſiſtite foꝛtes ĩ fide.Adde his ſancte cru
cis munimen. diuini anxilij inuocationẽ
peccati confeſſionẽ.eleuationem vultꝰ ad

deum. AM beatus Anthoni dixit. Si⸗

gnum crucis ⁊ fides ad deum nobis in/

erxpugnabilis murus eſt. Et cũ in medio
vexationũ demonum oculos eleuaret ad

celum.vidit aꝑiri deſuper culmen domꝰ.

v pulſis tenebꝛis radium ad ſe luc influe

re.poſt cuius adueutum ſplendoꝛis nec
Demonum vllus apparuit. ⁊ omniũ que

receperat toꝛmẽtoꝝ ceſſauit doloꝛ. Excel

lens ʒ aduerſarioꝝ impulſus remediũẽ.

coꝛde oꝛeq; ſe xpᷣi famulũ eẽ pfiteri. AUñ

cu.in ferociſſimarũ beſtiarũ ſpecie demo

nũ inultitudo btm̃ Anthoniñ inuaderet
eonꝝ cognoſcẽs ſeuitiã dixit ad feras. Si
trra mundi tẽptationes Cogitemus ipꝛi⸗
mis.qꝛ mundus omnes cuiuſuis ſtatꝰ et
conditiõis decipit.multa nobis pericula
igerit.nulli vnqᷓ; fidelis extitit. Gane igi
tur beatꝰ Stegoꝛiꝰ ai contẽnendus eſſet
hic mundus ſi nos ſuis bonis omnibus
demulceret.ſed cũ tot ſuper nos mala in
gerat.quid aliud qᷓ; vt non diligatur cla-

a dño contra me data ẽ vobis lnia deuo
rare conceſſum. Si autẽ demonũ huc ve
niſt in pulſu.abite qᷓntotiꝰ.qꝛ famulꝰ xpᷣi
ſũ.ad qð verbũ mox illa feraꝝ multitudo
quaſi ceſa flagellis aufugit ⁊ euuanuit.
¶ Kelictis aũt alijs remedijs.qᷓ ꝓ ↄſer⸗

uanda pudicitia ſuꝑiꝰ poſuimꝰ ſolum æ

bonoꝝ adiutoꝛio aliqͥd duiſeramus. Cm̃
em̃ bonoꝝ viroꝝ ↄuentꝰvalet.vt om̃is de

monũ inſidie. omia mundi picula.om̃ia

carnis incendia oia deniq; tã interna qᷓ;
externa pᷣ ipᷣm euitent᷑ aduᷣſa. Cũ qꝛ inter
bonos viros xpᷣs manet ipᷣo teſtante qui

ait. Abi ſunt duo vel tres ↄgregati in no

mine meo in medio eoꝝ ego ſum. At vᷣo
vbi xpᷣs · eſtoim bonoꝝ aggregatio ẽ Abi
xpᷣs eſt. oim aduerſantium debellatoꝛ eſt
Abi chꝛiſtꝰ eſt. omnium egritudinũ me/⸗
dicus eſt. Abi chꝛiſtus eſt infallibilts ſa

pientia.inexplicabilis clementia. inuicta

maieſtas.⁊ ineuertibilis iuſticia eſt. Cuʒ

quia boni ſunt ſicut carbones ſuccenſi. qͥ

pꝛopter vnifoꝛmem ignitionem intenſio
nem pꝛoducunt caloꝛem.ac per cõſequẽs
foꝛtius reſiſtunt frigoꝛibus.nebulas pꝛo

fugant. aerem purgant. venenoſos vapo

res conſumunt.coꝛ letificant.vitamq; au
gent ⁊ conſeruant. Sic boni qui vnani⸗
mes ſunt.feruentioꝛi copulantur caritate
que frigus expellit timoꝛis nebulas pꝛo/⸗

ſugat peccatoꝛumuerem hoc rationis a/
cumen purgat ⁊ ſerenat venenoſos va⸗

poꝛeshoc eſt malas cogitationes:⁊ doez-3ʒ

ſideria vana conſumit. coꝛ ob dei amoꝛẽ
letificat. ſpiritualem anime vitam auget
⁊Xconſeruat.

oꝛro pꝛopter hec expe⸗/
tenda eſt religio. in qua nunq; ſunt.q̃ᷓ
conſolant pꝛoximoꝛum ſaluti. qui alios

conſolentur.qui iuuent. q̃ tueatur. quiq;

oppꝛeſſos defendant ⁊ ſubleuent.Adſũt
enim in ea continue oꝛatoꝛes.⁊ apud de⸗
um interceſſoꝛes. Non deſunt qui flage
lis.vigilijs.ieiunijs lachꝛimis.⁊ alijs bo
ne penitentie operibus pꝛo alijs cõtinue
interpellent: adeo vt neſciam quod ma⸗

ius miraculum ſit.qᷓ; qð tot iuuenes: tot

adoleſcentes.ot nobiles.vninſi eniq;.
quos in religione videmus.velut in car⸗
cere aꝑto teneant᷑.ſine vinculis ſolo dei
timoꝛe cõfixi.ꝙ in tanta afflictiõe ꝑſeue

rent pnie vltra vinutẽ humanã ſupꝛa na⸗
turã ⁊3 cõſuetudinem.Hõ deſunt etiam

q̃ imoꝛtali deo deuota ſuffragia oblatio

nes.ſacrificia.⁊ imaculatã hoſtiam quo/
tidie offerant. ¶ ANꝛoinde nõ iiuria.ſ
cta religio oꝛtꝰ concluſus oibus odoꝛife

ris herbis repletus pomerium oĩbus po
mis abundãs.pꝛatũ oĩbus floꝛibꝰ nitens
vinea oĩbꝰ vinimaneribꝰ ſcaturiẽs.apo⸗
theca oĩbus aromatiboplena dicit᷑. Im/
mo⁊ celũ empyreũ menito dici põt.qm ſi
cut illud igneo nitet ſplendoꝛe.ita ſancta
religio virtutũ fulget cadoꝛe.Et ſicut in

ſpũs.⁊ a q̊ omnes virtutẽ ſuſcipiũt.ita in

oĩm cura dictꝰ eſt.a qͥ omne religionis re

gimen pmo dependet. Et ſicut in celeſti

illa curia tres ſunt angeloꝛuʒ hierarchie.
Supᷣma.media⁊ infima·⁊ quelibet ex tri
bus conſtat oꝛdinibꝰ.eo pacto ſuo mõ in
ione. Et quẽadmodũ pꝛima ange
loꝝ ex ſeraphin.cherubin.⁊ thꝛonis con
ſtat:per q̊s amoꝛis incendiuz. plenituildo
ſcientie.⁊ ſedes diuine deſignat᷑ maieſta

religione.

Mꝛoinde nõ iiuria.ſan

tis. ita in religione vt de noſtra dicz in ?b

ma hierarchia. ſunt mgri bachalarij 2⁊ leex
ctoꝛes.in quibꝰ ꝑ lumen diuinarũ ſcriptu
rarum caritas ſapientig.⁊ aĩ regnare de-
bet foꝛtitudo.⁊ ceu in ſcdᷣa celeſtiũ ſpiriꝰ

tuũ ſunt dñationes.pꝛincipatꝰ ⁊ pttes.

quibꝰ regendi data eſt ptãs.ita in religio
ne ſunt puinciales.pꝛioꝛes ⁊ ſuꝑioꝛes.qͥ
bus gubernãdi datũ eſt officiũ.Et vti in
tertia celeſtiũ mẽtiũ ſunt virtutes.archẽ

datũ eſt myſteriũ.ſic in religione ſunt ſa
cerdotes. tãq; dei virtutes.d yaconi taniõ
archangeli.= ſubdyaconi tanq; angeli. ?
celeſtes nuncij. qui ſanctoꝝ ⁊ ſpiritualiuz

rerum ſunt miſtri.⁊ ſicut in illa ſuꝑna ci-
uitate.xxiiij.ſunt ſenioꝛes. ita in hac ſctä

religione. xxiiij.ſunt diffinitoꝛes. Et ſirtut

ibi alij pꝛiarche.alij ꝓphete.alij apli.alij

euangeliſte.alij doctoꝛes.alij martyyees.
alij cofeſſoꝛes vigines ſunt.qͥ beatam dei
faciem ↄtemplant᷑.ita in religione alij ſüt
qui in ea ꝓcreãdoꝝ deo fratrũ donũ hiit
alij qui ſpnm ꝓphetie acceperũt indies
gecipiũt.alijs ſicut apłis dũs dedit pote
ſtatẽ ſuper naturãa. vt eam curarẽt.ſuꝑ de

ipfſa imutarẽt.ſuꝑ moꝛtem vt es contem⸗

nerent: ⁊ abea deuoꝛatos ſuſcitarẽt. ſuꝑ

augelos vt coꝛpus domini 2ſecraret.ſu

oẽs mundi nationes.vt in oẽm ternq au⸗

diatur ſonꝰ eoꝝ. alij euangeliſte qͥ eus»ge

lij fluming ꝑ interpᷣtationis ſublimitateʒ

Alij martyres qui ꝓ deo ad oẽ gen mor
tis ſe exponunt. alij ↄfeſſoꝛes.qͥ in hym2,9[

nis ⁊ canticis deñ laudare nõ ceſſantalij

virgines q coꝛpoꝛis mentiſq; integritatt

illeſam iugiter ſeruant.

o raeiſ m ⸗ vol Et vt de innu⸗
meris nie acratillime religionis per pau
cos referã habem?diuos viros Clemen

tẽ vꝛbeuetanũ. Hicolaũ Tollentinatem ·

Auguſtinũ ⁊ Haufredũ.⁊ Johannẽ Se

nenſes. Egidiũ ⁊ Auguſtinũ Romanos
Johannẽ bonũ Mantuanũ. Guilielmũ
Simplicianũ. Petrũ Eugubiẽſem. ho
mam Ariminenſez. Dimonẽ udertinũ

Angelum de Burgo. Nitum de EVnga
nia. Philippũ Placitinũ. Simonẽ al
ſuanum. Zimguſtinũ Anconitanũ. Gui⸗/

Anthonius Coꝛnetanũ. Lupũ Surig-
nenſeni habemus Michaelem de maſſa⸗
BGꝛegoꝛium de Arimion. Alfonſum Col

letanu· Gerardum Senenſem. Jacobũ

Aitribienſem. Agolinum de vꝛbeueteri
Bonpnauenturam. ? Albertũ Patauinos.

Henricum Germanum. Gerardũ Per⸗

gamenſem. Alexandmm de ſancto Elpi

ſaxoferratenſem. Sabꝛielem Spoletanũ

Camerinenſem. Guiliermum Cremonẽz
ſem. Thomam de Argentina. Bartholo⸗⸗
Ailndream Mediolanenſem. Alexandruzʒ

Honofrum 2 Oluienum floꝛẽtinos· Yyo
hannem Jmolenſem ? alios complures
quos iĩ pꝛeſentiaꝝ omiſſos faciam. quo
ruz alij in ſanctitate.alij doctrina· alij ẍÿS

vtroq; munere chꝛiſtiane fidei extiterunt

4 .

lumiaria. Et rurſus ſicut in celeſti patris

ita 2 in religione vnus vems pꝛepotens

reru

adoꝛatur.

cta. celeſtium milit

¶AMWerito igitur ſacraſan/

2z immoitalis deus tqq; ſummũ bonum ꝰ
omuium finis. colitur veneratur 7 .

ſmones vt eos euerterent. ſug elementa vt ꝛz inetpugnabilis v:. ertto igi ce ipſa

Danmen

dauit
mnits
Nut
ſli
(ſaüri
Nali
ſes
pauc
8 Kinon
ſcand
ſhifa
cencs
(hvia
nnqjliu
Zugy⸗d
wontn⸗
eofame
heretie
nericie
ſealtio
qutoi⸗
ſernato
uupſ⸗
narhot
nentiſin
Nubr
Poupes:
pann
(luſaune
ſana wen

ſcge
onnd
quemw
nulla
gullon
genis i

ſutni
n Nenti
inoin ie
gllrigi
mnsſlne
lhcüpin
nund,
digene
enöchnen
naſchn
ngexn
os e
Wremis⸗
Eini nnos
mmiend
iandönd
mci ii
Van
i
ürle

Fo,

daniticũ illud carmen canendũ. Funda/
mẽta eiꝰ in montibꝰ ſcis.qm̃ maximi.ſan

ctiſſimi.atq; excelſi dei mõtes ſcãꝝ religio

nũ extiterunt fundatoꝛes. Relinquã Ba

ſiliũ. Bñdictuʒ Bernardũ Dñicum Frã

ciſcũ viros ꝓfecto mire ſcĩtatis:qui tan
ꝑadiſi montes tot tantarũq; religionum
baſſes extiterũt.ſoluʒ de nr̃o fundatoꝛe ꝑ
uis em̃ aurelio Augu/

ſtino in ↄſeruanda lege excelſi.in ampli/

ficanda vei ciuitate.intnẽda defendẽdaqB;
xpᷣi fide.in explanãdis dei archanis ĩ do/
cendis inſtruẽdis ↄuertendiſq; aĩabꝰ.in

conuincẽdis ꝓfugandiſqʒ fidei myſterijs
vnqᷓ; ſilis inuentꝰfuit/qͥs mons excelſioꝛ
Augu.qͥ vt diuꝰ Mieroinqͥt.ſuꝑ omnem

montinʒ cacumĩa volauit quaſi aq̃la.q̃ͥs
eo firmioꝛ.qͥ nulł minis pꝛincipiũ.nullis
hereticoꝝ iacuł agitari. aut q̊uumõ mo/
ueri aĩie potuit ·quis viridioꝛ.qͥ in om̃i ꝑ⸗/
ſecutione extitit recenſioꝛ. Quis vberioꝛ
qui oĩm ſanctaꝝ frugum ſatoꝛ.lectoꝛ.⁊ cõ

ſeruatoꝛ fuit ⁊ in q̊ ⁊ a quo multi a quarũ
viuaꝝ fontes ſcaturiunt.vnde beato Ber
nardo apparuit oꝛe aꝑto.a q̊ flumẽ emi⸗

nentiſſimũ totam irrigans eccleſiaz ema

nabat:Quis ad paragendũ aptioꝛ.ꝑ que
pauꝑes ⁊ diuites/ignari et docti.magni
⁊ parui.foꝛtes ⁊ debiles.ſani ⁊ egroti. et

cuiuſcunqʒ ↄditionis et ſtatꝰ hoĩies cum

ſana doctrina.⁊ optimis pñt deambulare

documentis:Quis capacioꝛ ad queʒ totꝰ

fidei grex põt ↄfugere.⁊ omnes eiꝰ oues

recumbere:Quis tutioꝛ atqʒ ſecurioꝛ.ad

quem nulli latrones.nulle feroces beſtie.

nulla venenoſa animalia. nulla contagio

nullꝰ moꝛbꝰ. nullꝰ hoſtiũ incurſus. nulla
aeris intemperies:nulle caligines. nulla

fulgura.nulle ꝓcelle.nulle tempeſtates.

nulla deniqʒ beate mẽti aduerſantia pũt
Wigi fmihmam baſſem.i
qua totiꝰ eccłie fundat᷑ efenſio. O poli⸗

accedere.

tiſſimũ cardinem.in quo girat om̃is vir⸗

tutis ſplendoꝛ: Oparadiſi montem excel

ſum.ꝑ quem repente facileqʒ ad celũ euo

lat᷑. O ſcm̃ robur eccleſie. O firmamentũ

fidei. O columnã ſanctitatis.O arboꝛem
excelſam cedrinam. O harmoniãà celoꝛuʒ

O tubam angeloꝛũ. O fulmen tonantis

dei. O ſacerdotem magnum. O pr̃iarcha
religioſoꝝ.patrem paupeꝝ.calcar vᷣtutũ.

fagitioꝝ flagellum hereſum malleũ.erro

CXI

r gladiũ. ceteroꝝ ſuperboꝝ gladiũ.ſtel-
lã matutinã.lunq plenã in diebꝰ ſuis luꝝ-
centẽ.arcũ refulgentẽ int᷑ nebulas gloꝛie.

roſaꝝ atq; violaꝝ floꝛem in diebꝰ vernis
liliũ conualliũ que ẽ in trãſitu aque. h9

in igne ardẽs atq; redolens.ardentẽ at
fulgentẽ ignẽ.vas auri ſolidum oꝛnatũ oiꝛ
lapide pᷣcioſum.ſplẽdidiſſimũ iubar.⁊ ſo Z
lem in templo dei refulgentẽ Augnſtinũ
¶ O igit᷑ beata. O felix. O gloꝛioſa Au⸗

guſtini religio.que talem ac tantũ meru-
iſti hie füdatoꝛẽ. ecce igit᷑ ̊ͥ pacto religio
in montibꝰ ſanctis fundata ẽ. ¶ Et ſub-
dit ꝓpha. Et diligit duũs poꝛtas ſyon.ſy

on quidẽ ſemen dei.numẽ.mãdatũ ⁊ ſpe

culũ interpᷣtat᷑.At eni religio dei ſemen ẽ

qm̃ oĩs vere ⁊ ſancte religionis pꝛim au/⸗

ctoꝛ ⁊ pꝛopagatoꝛ ⁊ inſtitutoꝛ ẽ deꝰ:Nu⸗

men eſt.qm̃ oĩs religio donũ.nunciꝰ⁊ po

teſtas voluntas eſt altiſſimi.ac etiã qͥda

dam mouens mentem ad deo famulan⸗
dũ. Numen quaſi nunciꝰ a ptãs.⁊ donũ
⁊ dei altiſſimi voluntas.necnõ vt deꝰmo
uens mentẽ interpꝛetat᷑ mandatũ eſt.qm̃

ex oĩi vera religione ſalutifera iubent᷑ mã

data.ſpeculũ eſt.qm in eius obſeruantia

oẽs quales ſint ſpeculantur. diligit ergo
dns deus poꝛtas ſyon.hoc ẽ ſctiſſime re-
ligionis ingreſſus. ¶ Sed que poꝛte qui
ue adit ſunt religionis.niſi humilitas.cõ
Minio. mundi còtemptꝰ. ꝑ has poꝛtas qͥſ

ꝙ; recte ad religionẽ accedit.iſta ſunt ho⸗
ſtia:per q ad illam intrat᷑. Si quis enim
aliunde hʒ acceſſum crebꝛo a fine religio
nis diſcedit. Has poꝛtas dñs diligit qm̃
bumilitatẽ cõtritione:⁊ mundi ppter eum
otẽptu.nihil deo gratiꝰ.nihilq; acceptiꝰ
eſt.qͥ per has poꝛtas ingredit᷑ deꝰ iuuat.

vt religionis poſſit onera ferreei confert

gratiq. vt eiꝰ mandata ſeruet. ducatũ pꝛe
ſtat.vt vſq; ad finẽ perſeueret. Et diligit
quippe has poꝛtas dñs ſuꝑ oĩa taberna
cula JYacob. Jacob enĩ ſupplantatoꝛ tra⸗
ducit᷑. ¶ Supplantatoꝝ auteʒ duo ſunt
genera.vitioꝝ ⁊ hominũ. Et vtiq; ſuper
oia tabemacula vtriuſq; ſupplantatoꝛis
diligit dũs poꝛtas religionis. qm̃ ſuper
oes ryranos. arrogates ⁊ ſuꝑbos diligit
Dñs hũiles.q̃nimo illos odio.hos amo⸗
re pſeqͥt. Et rurſus.plꝰdiligit dũs qͥ ꝑ re⸗
ligiouis ingreſſum vitia cõpꝛimit. qᷓ; qui
ſuo viuens arbitrio peccata oceidit: et in

2Q;

ſancte religionis cõn
pheta ſubdit. ¶ Gloꝛioſa dicta ſũt de te

cuntas deiiſed qᷓ de ſancta religõe. qᷓ dei

.

ciuitas eſt. gloꝛioſa dicta ſunt. Audiamꝰ
gloꝛioſum ẽ qð a deo ſit · ꝙ illiꝰ ſit rectoꝛ ⁊
gubernatoꝛ.ꝙ ipſe incrementũ det. tan;
pꝛimꝰ architectꝰ. ꝙ t dignos ſubinde ha

beat fundatoꝛes. Gloꝛioſum eſt. ꝙ poꝛte
eiꝰ ſicdiligant᷑ a deo. Gloꝛioſum ⁊ pcel/
lentiſſimũ. vt tot tantoꝛũq; pclariſſimoꝝ

viroꝝ ac mulierũ.mr.nutrix·⁊ alumna ſit

BGloꝛioſum atq; ſtupẽdũ.ꝙ in nulla vn⸗
qꝙᷓ; ciuitate tãta vnio.cõcoꝛdia.⁊ pax fue⸗
rit. quanta in religione ipſa ſꝑ extitit ⁊ in
dies perſeuerat. Quis nõ miret᷑.cõdit᷑ a
ſũmo opifice Celeſtꝭ vꝛbs plena angelic/
ſpiritibꝰ. ⁊ mox int᷑ ſe diſſentientes inui/⸗
cẽ pᷣliati ſunt.adeo vt eoꝝ decima ꝑs ce⸗

ciderit. Condit᷑ paradiſus deliciarũ.⁊ cõ

tinuo ꝑthoplauſti ab eoꝝ creatoꝛis volũ

tate ſic diſcedũt. vt inter humanum genꝰ

angelos ⁊ dei maieſtatẽ tã qtrox oꝛtũ eſt
bellũ. vt nũc peſte.nũc inuaſionibꝰ.nunc
dilunio.nũc ſtragibꝰ.nũc fama.nũc alijs
innumeris prlagie ſepiſſime gen? huma⸗
nũ fuerit affectuᷣ.nec quauis vᷣtute ꝑ mul
ta annoꝝ milia pacẽ conſeqͥ potuit. quo⸗
uſq; dei hoiſq; filiꝰ xpᷣs JYeſus carne in/⸗
dutus humana. cruci affix patibulo ipᷣm
redemit.Condit᷑ deinde ciuitas huiꝰ mũ
di.in qua Adam ⁊ Eua e paradiſo eiecti.
Ehbavym ⁊ Abel pꝛimũ genuerũt. q̃ ſic in

ter ſe diſſentierũt. vt Abel ⁊ Chaym fue
rit interemptꝰcõdit᷑ vbs Roma.⁊ mox

a conditoꝛibꝰ ꝓpꝛio polluit᷑ ſanguine.de
q̃ pollutione vates ait.fraterno pᷣmi ma⸗
duerũt ſanguine muri. Condit᷑ autẽ reli⸗/
gio. et ad eã diuerſarũ nationũ.diuerſoꝝ
moꝝ.variarũq; cõpꝛeſſionũ.conditionũ
æ ſtatuũ pſone confluũt ⁊ ita vnanimes ĩ
ea degũt.tanta pace.tãtaue cõcoꝛdia fru
unt᷑ vt non mõ diuturno duret tꝑe. ſed in
dies augeat᷑. ⁊ creſcat magis lacedemõia
Itẽ athene ⁊ Roma magna extollebant᷑
ceng ac bonis legibꝰ pᷣceptiſq; ſaluti⸗
eris tegebant᷑.ſed que vel dignioꝛes vel
vtilioꝛ es.vł ſanctioꝛes leges.ſacre religio

nis legibꝰ. ¶ Exeellũt quidẽ religiõis le⸗-

ges oĩm terrenarũ ciuitatũ iura.qm ulla⸗
rũ conditoꝛes ſine ꝓpoꝛtione extiterunt
pſtantioꝛes. conferam?enĩ boꝝ ⁊ illaruʒ
cõditoꝛes ad inuicẽ:ciuiles eni leges gre

s comẽdationẽ ſacer pꝛo⸗

cis pmo Lriſmegiſtus ? Erone ex tia⸗
diderũt.Multci in cererẽ legũ initia refe⸗
rũt.Ob eã rem legifera ſolita eſt a poetis

dici. Arg vo rex celebꝛate egyptijs er

curius. Lacedemonijs.Licurg. atheniẽ

ſibꝰ.ſolon.populo romano pmũ Romu

lus.poſtea numa pompilius legũ mont

menta ſcripſit. ſacroſancte religiõis leges
q̃ͥs condidit. Rex regũ dns dnantiu im⸗
morꝛtalis pꝛepotẽtis ⁊ infinite maieſtatis

deus. Voluamꝰ piẽtiſſime religionis vo
lumina.cõtemplemur vtriuſq; teſtamen⸗

ti religionẽ.añ enim xpᷣi aduẽtũ apð ſolũ
hebꝛeos va tene bat᷑ religio ad quã ſtatuẽ
dam regendaʒ conſeruandãq; iurta tm
diſpoſiutionẽ. nũc per pꝛiarchas. nũc p
phetas.nũc oꝛe ꝓpꝛio. nũc ſuo diguo cõ
ſcriptas leges dedit. Eteni lex illa oĩm

leguʒz initiũ fuit. in qͥ obediẽtia q oĩis car

do religionis a pᷣmo exigebat᷑ parente · ex
oꝛe pꝛodijt altiſſimi.qui ad eũ inqt. Ex oĩ
ligno paradiſi comedes de ligno auũt ſcĩe

boni ⁊ mali ne comedas.In q̃cũq; enim

oꝛza comederis moꝛte moꝛier. Rurſus
duas mandatoꝛũ tabulas. qs Moyſi in
monte ſynai dedit ſuo digito conſcripſit·
Aenit poſtmoduʒ in mundum legifer ur
xpᷣs.vera eterni patris ſapientia· ͥ aboli
tis ſuꝑſtitionibꝰiudeoꝝ.deſtructis erro⸗
ribus infideliũ vere atq; ſeruãde religio⸗
nis complementũ dedit modatoꝝ. q̃ a di
uis aplis publicata in omnẽ tenam fue.
runt effuſa.⁊ eo tꝑe in tato habita feruo⸗
re. vt pꝛetermitteret᷑ nihil. qð ad verã ſpe
ctaret religionẽ. ¶ Et cum ille tepeſceret
feruoꝛ. venit Auguſtinꝰ parens noſter et
pnceps doctoꝝ. qui ſpãlem regulã ſuper
vitam aplicã ſancitam ꝓ ipſa refoꝛmãda
reſtituendaq; religione ĩpꝛimis condidit

itaq; qᷓtũ deus hoĩem.creatoꝛ creaturꝛaz

excedit tãtũ religionis iura ex ꝑte cõdito

rũ ciuitatũ temeſtriũ leges antecellunt.

¶ Sunt q̊z religionis leges vtilioꝛes atq;
3

ctioꝛes. Afine eni appellari oĩa iuſtũ ẽ

At eĩ ſi finis finẽ excellit oꝛdĩata ad fin

excellant᷑ opꝰ eſt · finis autẽ legũ ciuiliũ
eſt felicitas pollicita. fiis autem legum
religionis ẽ btã ⁊ ſempiterna vita. At eni
conſtat ad hunc ulum oꝛdinari.quo fit vt
pe multe vtilioꝛes.młto ſanctioꝛes mun
to deniq; pꝛeſtatioꝛes ſint.Sed vr de le

giboregule Auguſtini dici d ſanctius ·

Ud
zor
us
ocke
c
ncnci
ſele d
Perlu
ttuni
nlese
ſetĩ
fenti
pnap
ſepol
Nelnq̃
ſadol
lyfe
cpalo
obſenn
inͤige
narnu
noͤgrn
fent fo
poned
moieſe
pyopen
Ulre iti
eriſtimi
ter ſulſe
chriſto
mones
gutvene
7dnce
gnite⸗
deben
eoxan
nos
Gone
Gia

nredis
ex qua⸗

cedem.

mus os

tiasage

ſelggon
Nlon
mu

nin

Emern
Wecke
„Lug bai
nmo Mi Ron
ngastginn
nrngos enn
isdianän
mäntenuris
ncginre
ai hhi
Aonsgriii
magum
ninchis irh
1 zicſto 0
Kilalluic
cdediendis
Addaini
Aelet
us aige⸗
mnrg Run

L FJFo. CxXII

Zz digni. qdue vtilius q; deũ ſuꝑ oĩa: et
pꝛoximũ ſicut teipſum diligere.nõne ſi-
cut Saluatoꝛ inqt.Ex his tota lex pen/
nẽ.qᷓ; deo ac platis obedire·ſeruare conti
nentiã.abdicare ꝓp:ietatẽ.oꝛonibus inſi⸗

◻⏑

ſtere.diuino cultui ⁊ omni pietati vacare

Hec ſunt quibꝰ auguſtiane. imo diu ine 1

tiles eſſent tm̃ ſtudiũ non ſolũ obſeruãde

ſʒ etiã amplificande religiõis fuit.vt flo
rentiſſima ⁊ opulẽtiſſuna ciuitate. decem

vncipũ filij.ſenatucõſulto ſingulis Etru
rie populis.ꝑcipiẽde ſacroꝝ diſciplie gr̃a.
vt inqͥt Aaleriꝰ.traderent᷑. Si ad grecoſ
ſi ad alias nationes etià qntũcũq; humi
les ꝓ religionis pᷣceptis hndis ſuos pn/⸗

cipalioꝛes deſtinauerint. Siq; ꝓ illoꝛum

obſeruãtia nullis ꝑcerent laboꝛibꝰ.nullis
indigerẽt ĩpenſis.nulla curarent diſcrimi
na.nullũ hoĩm ſtatum:nullã ↄditionem.
nõ arma.nõ togã.nõ qucũq; magnifica
rent foꝛtunõ.⁊ ſic quidẽ vt oĩa pꝰreligionẽ
ponẽda ſꝑ dixerint. etiam in quibꝰ ſũme
maieſtatis decꝰ conſpici voluerintqua⸗
pꝛopt᷑ nõ dubitauerũt ſacris imperia ſer⸗
nire.ita ⁊ humanarũ reꝝ futura regimen
exiſtimãtia ſidiuine potẽtie bñ ⁊ conſtã⸗
ter fuiſſent famulata. Quãto magis nos
chꝛiſticole.qui nõ figmenta hoĩm.nõ de⸗
mones:nõ ſolem aut lunãnõ mercunum
autvenerẽ aut ſaturnũ.aut aliquã ex crea

turis.ſed ipᷣm verum deũ. qͥ celũ terram.

⁊ cuncta q̃ in eis ſunt ex nihilo cõdidit co

limus.ven eramurq; religionẽ ipſaʒ ma⸗

gnificare augere ⁊ extollere totis viribus
debemꝰ. Si illiꝰ oẽ genꝰ ꝑuipendebat.vt
eoꝝ amplificarent religionẽqnto magis

nos ꝓ tuenda augẽdaq; ſctiſſima nĩr̃a reli

gione vniuerſos debemꝰ ſubue laboꝛes.

Si ad illiꝰ obſeruantiã ita illi erãt inten/⸗

ti.vñ decepti aiarum ↄſequebant᷑ incen⸗

diũ.quantum nos obſeruãtie religionis
nje oĩis expertis fallacie ſtudere debemꝰ.
err qua ꝓculdubio eternã ↄſequimur mer
ccedem. Gaudeamꝰ igit᷑ frẽs mei. gaudes

mus oẽs in dño.⁊ iuges maieſtati eiꝰgra

tias agere nõ ceſſemꝰ. qui nobis ꝑadiſum

religionis plantauit.⁊ in eo nos ad ei fa

mulandũ locauit. ¶ Letemur ⁊ locunde

mur. ꝙ in ſctã religiõis ꝑadiſo ꝓ nr̃is ob
lectamẽtis ꝓduxit· ⁊ cõtinuo ꝓducere no

ioꝝ in deo babere vnio

ceſſat. oẽ lignũ pulchꝝ viſu · hoe ẽſcie ⁊ ſa
piẽtie lumenꝑ qð oĩa vera ⁊ pulchꝛa vi⸗

demꝰ ⁊ cognoſcimꝰ. Haq; pene oẽs reli⸗

gioſi extiterunt.qͥ de trinitate ⁊ de incar⸗
natione ⁊ alijs excelſis miſterijs alte ſcri
pſerunt. Hà Augꝰ.qui fons vberrim? di/
uine ſapientie extitit heremita. Mierony

mus. Gꝛegoꝛiꝰ. Bernardꝰ. Oꝛatian? mo

naci. Petrꝰ longobardꝰ. Hugo.⁊ Ricar
dus canonici.Egidiꝰ heremitanꝰ. Cho
mas oꝛdinis pᷣdicatoꝝ.Scotꝰoꝛdis mi/
noꝝ extitit. Rantauit etiã in ſctã reli
gione oẽ lignũ ad veſcendum ſuaue.Qð
eni eſt ſuaue pabuluʒ aioꝝ. niſi illud de
q̊ inquit Lactantiꝰ. Nullꝰ ſuauioꝛ.nullꝰ
ue iocũdioꝛ aĩe cibꝰ qᷓ; cognitio veritat.

Et de q ipſa teſtat᷑ veritas dicens. Hõin

ſolo pane viuit hõ:ſed in oĩ verbo qð p⸗
cedat ex oꝛe dei. Verbũ itaq; dei eſt illud
ſumme voluptatis pabulum. quod ho⸗
minũ mentes ipinguat.Sed vbi pᷣcones
diuini niſi in ſanct religionibabũ/
dant. ¶ Quid ẽ lignũ vite niſi xp̃ᷣs in li⸗
gno cerncis pendẽs.qͥ.ipſo teſtante.ẽ via
veritas ⁊ vita.qͥ moꝛtẽ nr̃am moꝛiedo de
ſtruxit.⁊ vitã reſurgẽdo reꝑauit. qͥ ita plã
tatꝰ eſt in coꝛde religioſoꝝ.vt ex his mul
ti eiꝰ ſtigmata vel paſſiõis poꝛtauerũt ve
ſtigia. Leſtis ẽ parens nr̃ Auguſtinꝰ.qui
de ſeipſo ait. Uulnerauit coꝛ meuʒ cari⸗
tas tua dne.TCeſtis ẽ beatus Franciſcus
q̊ͥ in coꝛde ſuo ſtigmata habuit. Teſtis ẽ
diua Clara de monte falcone noſtri ſacri
oꝛdis ſctimonialis.in cuius coꝛde xpᷣs in
cruce cũ oĩbus eiꝰ paſſionis veſtigijs car
neus repertꝰ eſt. Leſtis ẽ etiã noſtra btã
Chꝛiſtiana ð Spoleto. qq̃ vt paſſiõis xpᷣi
ꝑticeps fieret ſponte clauo ſuũ ꝑfodit pe
dem. Micolaus etiã Tollentinas xpᷣm in
cruce baiulat.vt ſe nõ niſi in cruce xpᷣi cũ
apło gloꝛiari aſſereret· In ſctã etiam reli
gione velut in ꝑadiſo deliciarũ.lignũ ſcz
tie bõi ⁊ mali ꝓductũ eſt. Quale h̊ lignũ
in illo voluptatis paradiſo in ſe fuerit in
ſctis litteris nõ ẽ expꝛeſſum.ſed qͥd ſigni⸗

ficet interpᷣtari poſſumꝰ.arbitramur qͥdeʒ

nõ abſurde per pſum vtriuſq; oppoſiti.
bõi.ſ.⁊ mali poſſe accipi cognitõnẽ.quod
quidẽ ne comederet᷑ vetitũ fuit.non vt in
ſe malum eſſet.cum quecunq; fecerit de⸗
us · fuerunt valde bona. Sed vt deno
taretur iuxta Apoſtoli ſententiam ꝙ non

debeamꝰ ſapere.pl?q; opoꝛteat ſaꝑe.⁊ ſa
piendũ quidẽ ſit ad ſobꝛietatẽ.⁊ in G̊B po
thoplauſti errrauerũt.qꝛ appetẽtes ſcm
Ddei facti ſũt ꝑ mandati tranſgreſſionẽ rei
hoc lignũ in ſctã religione nõ cõmedit᷑.qꝛ
veri dei famuli tantũ diſcunt quantũ eis
a ſuperioꝛibꝰ permittit᷑. Minc Kuguſtinꝰ
in ſuꝑioꝛibꝰ dixit codices certa hoꝛa pe
tant᷑.e hoꝛq qui petierit nõ accipiat. Et
adiecit ſanctꝰ M0ο.oyſes. Et fluuius egre
diebat᷑ de loco voluptatis ad irrigandcu
7 paradiſum. ¶Quis aũt fluuiꝰ iſte in ſcraãa
religione ẽ.niſi caritas in fratruʒ coꝛdibꝰ
diffuſa. cuiꝰ vna gutta.vt Augꝰ.inquit.
maioꝛ ẽ toto oceano.Qui inde diuiditur
in quatuoꝛ capita.qm̃ q̃tuoꝛ ſunt q̃ ꝑ ca/
ritatis dilectionẽ qs complecti dʒ.deum
ſcqʒ ſeipſum: amicũ ⁊ inimicũ. q̊ autẽ oꝛdi
ne iſta diligeda ſint ĩ exoꝛdio expoſuimꝰ.
qtuoꝛ itẽ capita.q̃tuoꝛ ſũt regule.ꝑ quas
oĩs fundat᷑ religio.vtpote Baſilij. Augu
ſtini. Bñdicti.⁊ Franciſci. Et rurſus qᷣtu
oꝛ hec flumina q̃tuoꝛ ſunt oꝛdines mẽdi⸗
cantiũ.a quibꝰoĩs terra.doctrina.ſctimo
nia.⁊ diuini vᷣbi irrigat᷑ pꝛieconijs.His g̊
⁊ alijs innumeris·qᷓ de ſancta poſſemꝰ re
ligione deſcribere.iure ipſius pᷣcones eſſe
iure in ipſa degere.⁊ alios fidei oꝛthodxe
dd eã accerſire debemꝰ.⁊ ad eaʒ pᷣſertim q̃ᷓ
parentis nr̃i Auguſtini ẽ. qm̃ ⁊ rõne fun
datoꝛis ⁊ rõne ipſiꝰ regule excellentie. ac
ob innumerã perfectoꝝ viroꝝ in ea degẽ
tium copiã.gloꝛioſima eſſe dignoſcit᷑.

Am bꝛoſi? Epilog ꝛomnium in regula

liter oibusqꝛ nõ equatit᷑ valemꝰ oẽs.ſed
potius vnicuiq;:ſicut cuiq; opꝰ fuerit. iu
bent diſtribui. Qualit᷑ diuites.qᷣliter pau
peres.qualit᷑ nobiles.quali᷑ ignobiles ad
religionẽ venientes tractãdi ſunt in mo/⸗
naſterio.Et inſuꝑ qualit᷑ ipſi ſe gerere de
beant oſtendũt. Et qm̃ ois religio ad di
uinũ cultũ potiſſimũ eſt inſtituta.Quali
ter ⁊ qᷓ hoꝛa oꝛandũ pſallendũq; ſit in eiſ
dem canonibꝰ demandauit. Subſequẽ
ter pꝛecepta domandecarnis tanta mo⸗
deratione inſtituit.vt nullis vigilijs ac ab
ſtinentijs domare coꝛpꝰ iuſſerit.niſi q̊n⸗
tũwone valitudini ſatis ſit. Quantũ etiꝗ
B in loco cõpatiendũ eſſe infirmis demõ
ſtrauerit neſcio quo pacto ſe potuiſſet ha
bere miſericoꝛdiꝰ. Sic ſilentiũ pᷣcepit ſer⸗
uandũ.vt ſine tumultu contentiõe oĩa
eſſe audienda iuſſerit. Sic contẽplationi
nos deditos eſſe voluit.vt magis pꝛecipi
endidiuini verbi.qᷓ; ſumendi cibi gratia
nobis iuberet ad menſam ꝓficiſci. In in⸗
ceſſu.ſtatu:habitu.⁊ in ſingulis motibus
appoſuit moderamen. MHon in re ſolum
ſed in affectu ⁊ aſpectu ſic ſtatuit pudici⸗
tiã ſeruandã.vt abominationẽ eſſe dixerit
de figentẽ oculuũ. Quis in coꝛripiẽdis fra
tribꝰ modus.queve foꝛma tenenda ſit de
ſcripſit.Hihil deniq; pᷣtermiſit.qð ad in⸗
ſtruendas hoĩm mentes extiterit neceſſa
riũ.Nihil omiſit que ad cõſeruandã vtri
uſq; hoĩs ſanitatẽ ſunt opoꝛtuna. Perin
de de cõfeſſione peccatoꝝ.de odio vitio
rum · de ſuſcipiendis muneribꝰ. de conſer
uandis monaſterij bonis.de illoꝝ vſu. ð
egrotoꝝ ſeruitio.de dirimendis litibꝰ. de
dimittendis iniurijs.de ſubditoꝝ obedi
entia.atq; reuerentia in pᷣlatos.deq; pie
latoꝝ cõditionibus.q; bꝛeuia ⁊ ſalutifera
mandata cõſcripſit. Landẽ ꝓ eoꝝ obſer⸗
uantia deuʒz exoꝛauit oĩpotentẽ. pᷣclarãq;

contentoꝛum ·

Abetis ergo viri religioſiſſimi di
ui pꝛis noſtri Aurelij Auguſtini

„ õõ imos canones.⁊ eoꝛũ
interpꝛetatiões.qui qᷓ; ſalutiferiqᷓ; digni.

qᷓ;q; excelſi ſint calamo explicari non põt
Coõtinent enĩ oĩm xpᷣiane fidei firmitatẽ.
cõtinent oĩm mandatoꝝ virtutẽ.continẽt
oẽm pꝑfectionẽ ſalutis.Docẽt nãq; qm̃ ſu

peroĩa diligendus.amandꝰ. ⁊ colendus

eſt deꝰ. Docent quũo deinde dilectõe am/

plexandꝰ eſt ꝓximꝰ.q̊ pacto in monaſte⸗/
rio in vnũ cõgregati vnanimes ha bitare

debeamꝰ.hntes coꝛ vnũ ⁊ aĩaʒ vnã ĩ deo

iubent oẽm abdicari ꝓpꝛietatẽ.oĩa habere
cõia:⁊ magna conditi diſcietiõe.nõ equa

ad oẽs fecit exhoꝛtationẽ.vt ea h̊ in libel/

lo tanq; in ſpeculo.ne ꝑ obliuionẽ aliqͥd

negligamꝰ.crebꝛo debeamꝰ inſpicere.

¶ S viꝝ ſctm̃. O virũ celeſte. O virũ e celo

miſſum ad hoĩm ſalutẽ demonſtrandam
Hunc frẽs imitemur. Hũc in patrẽ ducẽ
caputq; nĩm hie gloꝛiemur. eiꝰ felicitatia

ſeruemꝰ mãdata.vt h veri ſumꝰ religioſi.

⁊ in et᷑na patria ſimꝰ abſq; fine bti.Amẽ.

Jo. CxnI

uusshd
MU
i mn
em
Nasigoetn
ninn Aul
ut. Sani
Cnstt
vlns Nliend
Niuſſerni
vſi. Qumidl
Keinfensn
adſeelſen
cieniirt
nrmmied
ningic is
nuinalencn
Mictat
Qusarhiist
ieni0
ns ui
e tnin
unnmn ſn
Ct odofi
mmnh nſe
maelch ſil
grmn al i
ideſbnn
83 S
lnijii
ttluſiil
dan nſhenn
cte. Om 4
gidepolk zi
. hien 4
Gnn c, ge
.
5 , irheic
1

4

7

. IT1

112

W.

W

,

¶ Kõmentarij Ambꝛoſij chariolani Ge
neralis Auguſtin· in ſcvðam regulam Au

wvita pꝛeclarꝰ ſanctimõia ple
nus. In chꝛiſti amoꝛe.ſuccẽ
ſus poſtq; eligurie agr in
montes Tiſanos pꝛexiſſet.ibidẽq; mult⸗

fratribꝰ heremiticam vitã degentibus m

vnũ collectis puimã dediſſet regulã. Ro
mam venit. ⁊ cuʒ tran ffretare voluiſſet in
Alphꝛicam apud hoſtia tiberina eiꝰ pia
genitrix defuncta eſt.poſt cuiꝰobitũ non
illito.vt quibuſdam placuit.ꝓpꝛio repe⸗

tijt lares. Sed ad centũ cellas.que ciuiꝰ
tas ẽ ab vꝛbe miliario pene.xl. diſtans ſe
contulit.vbi ſub ſanctiſſune trinitatis vo
cabulo.qð adhuc extat monaſteriũ exttu
xit. Vbi pꝛeclariſſimũ de trinitate voluꝝꝰ—

men edere cepit. Et hõc ſcᷣam.ſi quibuſ

dam aſſentire lʒ. cõpoſuit regulam fratn

bus in ibidem cõgregatis tradens obſer⸗
uandam.q;q; pleriq; dicãt his nõ niſi ej.

quam apud tiſanos montes ediderat
iu ſſerit retinenda. Sed poſtq; ad agros
ꝓpꝛios remeaſſet ⁊ ex patrimonio vendiꝰ
ęeaſq; ſuis fratnibꝰ heremitanis inſcripſi
atq; tradidit obſeruandas.Continet au
tẽ hec ſcðᷣa pꝛecepta quatuoꝛdecim.quoꝝ

to. pꝛimũ in Aphꝛica ſancto etiãẽ Sene
valerio coadiuuante erexit monaſteriuʒ

copioſe in eo fratrũ multitudini pᷣm ſuuzʒ

ſanctũ pꝛopoſuum cõgregare nondũ cle
ricus hanc ſcᷣam edidit.⁊ de eiuſdẽ ſan⸗
cti Senis valerij conſenſu ⁊ auctoꝛitate

obſeruandã largitus eſt.quã ipſi fratres

ſui heremitam. e quoꝝ numero abſq; du

bio ꝓut in libꝛo nro ſeptẽ veritatum aper

te lateq; demonſtrauim ipſe Auguſtinꝰ
extitit.ad illud vſq; tempꝰ retinuerũt. In

quo iã ſactus epᷣs monaſterium inſtitu⸗/

it clericoꝝ.⁊ tertiam regulã ex his duabꝰ

conflatã.⁊ canonicis ⁊ heremit cöem de
dit.Harum autem opinionũ.vtra verioꝛ
ſit.clare ad hũc vſq; diem compertumnö
habeo. Id tũ certe ſcimꝰ ꝙ anqᷓ; ĩ Aphꝛi

cam rediret ſiue ſᷣuſtatuta pꝛime regule

quã in monte Niſano edidit.ſiue ſᷣm pꝛre
cepta huius ſcᷣe.ſiue ſᷣm vtnuſq; decre⸗
ta in cõi ſᷣm apłicaʒ vitam cũ ſuis fratri

bus heremitanis in italia vixit.quod ſat⸗
vt alias cõteſtationes omittã.viri doctiſ
ſimi ⁊ Auguſtini diſcipuli poſſidonij in

illius legenda aperte verba inſinu t cum

dicit. factuſq; pꝛeſbyter monaſteriũ intra

eccleſiam mox inſtituit. ⁊ cũ dei ſeruis vi
ere cepit ſᷣm modum ⁊ regulam ſubſan
ctis apoſtolis conſtitutã. maxime vt nen
mo quicq; pꝛop:iũ in illa ſocietate habe
ret. Sed eis eſſent oĩa cõia.⁊ diſtribueret᷑

vnicuiq; ꝓut opus erat.quod iã ipſe pꝛi

oꝛ fecerat.dum a tranſmarinis partibus
ad ſuas ꝓpꝛias rem eaſſet. Crãſmarinas

partes italiã vtiq; appellat · In qua ante

nici eſſe nõ potuerunt. qm̃ illos non niſi

poſtqᷓ; factꝰ fuit epiſcopꝰ in eccleſia ypo
nenſi inſtituit. Iaq; ſane fit. vt aut illi ſo
li eſſent heremite.quibꝰ iam pꝛimã regu⸗/

lam dederat.aut illi quibus hanc ſcdam
quꝗ interpꝛetandam nũc pꝛe maniboha
bemus inſcripſit.aut etiam vtriq; ſimul.
⁊ſiue in Italia.ſiue in Aphꝛica hãc edi
derit.hec duo ceu in vetuſtiſſimis emen

datiſſimiſq; reperimꝰ codiabus ambigui

—

tatem nõ habent.Et ꝙꝙ in Italia cũ here

mutis aplicam vitã duxit·Et ꝙ pꝛimã et

hanc ſcdam regulam ante eiꝰ pꝛeſulatuz

ĩmo nondum clericꝰ Auguſtinꝰ eccleſie

doctoꝛ⁊ yponenſis Bnelſt es compoſt

ꝛimũ eſt de caritate ſiue de dilectiõe
Ddei 7 pꝛoximi ·

Scom eſt de modo tꝑe oꝛandi.

Tertiũ eſt de audiendis lectionibus.

¶ Quartũ eſt de mannũ operibus.

AQAuintũ eſt de abdicatione ꝓpꝛietatis

Septimũ eſt de obediẽtia patribus et
p̃cipue pꝛepoſito exhibenda.

Vctauum eſt de lectione audienda in

iHonũ eſt de ſollicitudine pꝛepoſiti.
Becimũ eſt quo tempoꝛ:e concedatur
vini vſuauaus.
Vngdecimũ eſt de fribꝰ foꝛas mittẽdis

Buogecimũ ẽ ꝙ nemo extra monaſte⸗

riũ manducet abſq; pꝛecepto.
Tredecimũ eſt de vendẽdis operibus
monaſterijiatq; emendis rebꝰ opoꝛ
tunis eiuſdẽ.

☛ꝑ

uartodecimũ eſt de euitando ocio

Sertũü eſt de euitãda murmuratione.

ᷓ;ᷓ tranſmearet in Aphꝛicam. ſᷣm regulã
aplicam cum ſeruis dei vixit· qui cano

o

nlntin
aſin
daſnn
anſhe
Müpen
mafmd
aDinn
n
n ia
nn
loemn

n n

eſunmi
umhemnir
Nusdant
ungi
3dani
Cdinuer
Aun
ai
wAit

gen

in tti
ine
mims nape
Gus
eiene
irN*
vun

Jo,. CxIIII

loverbo.

Prꝛimũ ergo pꝛeceptũ eſt de canitate.
¶¶Auguſtinus

Hite omnia fratres cariſſimi dili
gat᷑ deus deinde pꝛocim.

¶ Ambꝛoſius

X enim imago ſuum repꝛeſentat
y imaginatum.ſic verbum exterius
erbi interioꝛis eſt nuncius. Ob
eam rem a philoſophoꝝ pꝛincipe Ariſto
tele pꝛeclare dictum eſt. AUoces ſunt no/
te earum que ſunt in anima paſſionũ· Et
Seneca in pꝛouerbijs dicit:imago enim
ſermo eſt.qualisvir.talis oꝛatio.quod qᷓ;
aperte eoꝛum monachoꝝ inſinuauit oꝛa
tio:in qua ex alteri oꝛe ſcintille ignis ar⸗
ntis.ex alterius vero euolabant muſce
Hinc antiquus ſᷣmo dicit.Qui felle coꝛ
habet infectuʒ.ſpuere dulcia non poteſt.
Quare ſane fit vt qualem quiſq; hʒ ani⸗
mum.talia enunciet verba.vt ſi bonũ bo
na.Si econtra malum mala.ſi feruenteʒ
feruentia.ſi frigidum frigida. Si tepidũ
quoq; tepida pꝛoferat neceſſe eſt. Sʒ cũ
diu parens noſter Aureliꝰ Ruguſtinus
foꝛnax extiterit caritatis ipᷣo teſtante.qui
in libꝛo cõfeſſionum ait. Aulnerauit coꝛ

—

meum caritas tua domine merito viuẽ di

pꝛecepta ſuis heremitanis tribuẽs a cari
tatis exoꝛſus eſt mandato dicens. Ante
omnia fratres cariſſimi diligat᷑ deus. de/⸗
inde pꝛoximꝰ.Et iure quidem. Quoniazʒ
ſicut caritas omnium eſt regina virtutum
omnium abolitio peccatoꝝ. omniuʒ pie
ceptoꝝ finis.omnium deniq; bonoꝝ per
fectio: ita inter ſßuanda pꝛecepta ipſa eſt
pꝛimo anteponenda.Hanq; adepta cari
tate habemꝰ qð ſatis eſt ad ſaluteʒ. Ipa

vp ſublata nihil pꝛoſunt cetera. Etenim

pꝛudentia.Juſticia.Foꝛtitudo.Cempe⸗
rantia Fides. Spes.⁊ ſi que ſub his alie
ſunt ſine caritate tãq; cadauera ſũt abſq;
anima.que figuraʒ dumtaxat hñt huma
nam homines autem ſunt minime. Ca/
ntatis autem duo ſunt bꝛachia.alterum
q̊ um.alteꝝ vero q̊ pꝛoximum dilectio⸗
ne ↄplectimur.Hec vnius dilectio abſq;

(Eomentum

„

alterius amote vera ? perfecta poteſt eſſe

caritas.Et iõ qͥ caritatẽ habere ↄcupiſcit.

vrrũq; ſcʒ deum ⁊ pꝛorximum diligat noez
ceſſe eſt.qᷓ;uis oꝛdine quodam. quoniam
bonum quanto maius eſt atq; pꝛeſtanti
us.tqto pꝛoculdubio eſt amabilꝰ. Sed
cum immoꝛtalis ⁊ pꝛepotens deꝰ ſupꝛte-
mum ſit bonuz. Jure parens noſter ſuos
heremitanos alloquẽs ait.fratres mei ca
nſſſimi.Ante omnia a nobis diligat᷑ de*.
veinde pꝛoximꝰ. Et rationem adiecit.qeꝛ
iſta pꝛecepta ſunt pꝛincipaliter nobis da
ta a mũdi.ſ.ſaluatoꝛe ſeruãda qͥ in euan⸗

gelio nõ tam doctoꝛi legis.qᷓ; temptatoꝛi

callidiſſimo. ⁊ nequiſſimoꝝ phariſeoꝛũ le
gato interroganti.qð eſt mandatuʒ ma2
gnũ in lege ait. Diliges dũm deum tuuz

ex toto coꝛde tuo:in tota anima tua.⁊ in
tota mente tua.hoc eſt maximũ ⁊ pꝛimuʒ

mandatum. Secunduz autem eſt ſimile

huic. Diliges pꝛoximũ tuũ ſicut teipſum
In his duobus mãdatis vniuerſa lex pẽ
det. pꝛophete. ¶ Sequi–=–iW“iõ

Scom mãdatũ de modo tpe oꝛandi·
. ¶ Auguſtinus

Aaliter autem opoꝛteat nos oꝛꝛa
re vel pſallere deſcribimꝰ.i.in ma
tutinis dicũt᷑ pſalmi octuagita“
octo cũ debitis antiphonis verſibꝰ ⁊ ro
ſponſoꝛijs. Ad pꝛimꝗ ⁊ tertiam dicantur·
ſui pſalmi:antiphone due.lectiones due
Simili modo ad ſextam ⁊ nonam dican

Eenus

tur ſui pſalmi cum debitis reſponſoꝛijs et
antiphonis.Hoc idem in veſperis ⁊ cõ⸗

pletoꝛio ſeruetur· Ad lucernarium auteʒ
pſalmus vnꝰ. Reſponſoꝛiũ vnum. Anti

phone tres. Lectiones tres.

Otum parentis noſtri in cõden/
dis regulis ſtudium fuit ſuã alio
rrq; ſuoꝛum fratrum mẽtes a ter
renis ſegregare.⁊ ad celeſtia erigere. Id
autem potiſſimum per cantatem ⁊ contẽ
plationem fit. ob eam rem poſtq; de cari
tate poſuit mandatum. Huncde oꝛatio⸗
ne annectit pꝛeceptum.per quam ad dei
contemplationẽ eleuamur dicẽs.Qua/

—

¶ Ambeoſius

„

titer autẽ opoiteat nos oꝛare vel pſallere
deſcribimus. vbi pꝛimo duigenter anno/
tanduʒ eſt. Qm̃ dicit q̃liter opoꝛteat nos
oꝛare.ꝙ dei fa mulus ſaluatoꝛis imitans
veſtigia.qui pꝛiꝰ faciebat ⁊ poſtea doce2
bat ⁊ legi ſe ſubiectum eſſe aſſerens nõ ve
niſſe ſe ſoluere legẽſed adimplere confite
batunnon alijs oꝛandi ĩponebat onꝰ.⁊ ſe
eximebat .ſz ſe de oꝛatione legi date obno
xium eſſe fatebatur.cũ ait. qualiter opo:

teat nos oꝛare.⁊ male legunt illi qui aiũt

Aos qð ⁊ in pꝛimo mandato etiam inſi

nuauit cũ dixit.ante oĩa fratres cariſſimi

duigat᷑ deus. deinde ꝓximus. ſ. a nobis.
q; iſta pᷣcepta pꝛincipalit᷑ ſunt nobis da⸗

ta.ita ꝙꝙ tanq; vnũ ex ſuis fratibꝰ ad h̊ ſe
aſtruit eſſe obligatũ. ¶ Sco notandũ ẽ
ꝙ inter oꝛare ⁊ pſallere hoc intereſt. Qm̃

quicũq; pſallit oꝛatnõ aũt econtra.q;q;
hoꝛe canonice ſine pſalmis ab eccłia nõ
dicant᷑. Et qm̃ ſerui dei.⁊ ad pſalmos et
glias oꝛationes dicendas obligant᷑. JYH

vtrunq; ⁊ qualiter oꝛare ⁊ q̃liter pſallere

opoꝛteat recte docuit. Foꝛma autẽ quaz

dedit oꝛandi hec ẽ.ꝙ in matutinis dican

tur pſalmi. lxxxviij. cum debitis antipho
nis verſibꝰ reſponſoiijs.Ad pꝛimã ⁊ ter

tiam ⁊c̃. ꝓut in textu continet᷑ alij vo qui

glios numeros habent. nõ ad multitudi

uẽ.ſed ad quotationẽ ſeu oꝛdinẽ illos rea⸗

ferũt.vt tertiũ.ſexageſimũ.ſcᷣm.quintſi
octoageſimum.octauũ.⁊ ſic deinceps ve
lint interp̃tari.· ¶ Mꝛo curdeuidentia ad/
uertendũ eſt pmo. ꝙſi iſte numerus pſal
moꝝ.lectionuʒ verſuũ ⁊ reſponſoꝛioꝝ · in
oĩbus exemplarijs nõ eodem mõ reperit᷑
nõ eſt mirum.tũ qm̃ facile in numeris cõ
tingit erroꝛ.tũ qm̃ cum alijs datꝰ ſit poſt

modũ oꝛandi modus nõ adhibita eſt di
ligentia in cõſeruanda deſcriptione illa.
HNã in pmitiua eccleſia quilibet ꝓut erat
a deo inſpiratꝰ diuerſos pſalmos cũ diuů

ſis autiphonis ⁊ lectionibꝰ in ſuas oꝛa-
tiones eligebat.ꝓut etiam hoc tꝑe in par

tibꝰ vltra montanis extat cõſuetudo.vbi

alia ⁊ alia dioceſis aliud ⁊ aliud tenet of
ficium. ¶Secundo eſt diligenter aĩada
uertendum. ꝙ quantũq; tenella eſſet ec⸗
cleſia dinerſimode a diuerſis diceret᷑ of
ficium.ſemper tũ ſeptenarium canonica⸗
rum hoꝛarũ ſernauetũt qð ⁊ triplici fece⸗

runt de cauſa.Cum qꝛ ſanctꝰ Dauid ſe⸗

7

pties in die laudem dicebat deo. Tu qe
oꝛatio quam ſaluatoꝛ noſter dicẽdũ nos

docuit ſeptem continet petitiones.:Lum

deniq; qm redemptoꝛ nr̃ chꝛiſtus Jeſus
oum nia ſalutis noſtre myſteria in illis bo
ris conſumauit· Ham nocte in numeris

apparentibꝰ ſignis naſcitur· oꝛat.tradit᷑

⁊xvt latro cum gladiis ⁊ fuſtibus capitur
aoc ducitur. omnẽ exbibet patientiam. gla
dum detro perhibendo· oſculum iude
pioditoꝛi dando. eum ⁊ alios hoſtes ſu⸗

os caritatiue monendo.auriculam abſci
ſam ſanando. Doluntarie ſe pati oſten/

dendo.ea que inſtabãt pꝛedicendo ad lo

cum pꝛoditioni congruum ſe tranſferen

Do. Moſtibus obuiam pꝛocedendo. eos
ſolo verbo ſoletenus pꝛoſternẽdo.ſeipᷣm
eis indicãdo.Quid plura. Nocte ipſe q̃
erat via.veritas.⁊ vita.terre celiq; patra
toꝛ. obpꝛ obꝛijs falſoꝝ teſtium ſaturatur.
alapis a ſeruis ceditur. Et falſus ꝓphe/
ta puerili ludo illuditnr ⁊ cõſpuitur.a di

ſcipulis deſeritur.a Petro negatur. ⁊ pu
tinus oculo miſericoꝛdie eum intuetur.
Tandezʒ nocte coꝛpus eius in ſepulchꝛo
quieſcit.Anima ĩ inferno alligato ſatha/⸗

na cum deitate parat educendam pꝛedã.
Mane quod eſt hoꝛa pꝛima in conciliuʒ
dDucitur iudeoꝝ. Falſa contra eum quen/
runtur teſtimonia extoꝛta ab eo veritatis
pꝛofeſſio iudicatur blaſfemia.falſis oppa
mitur accuſationibus. CPilato tradit᷑᷑. Et
vt quibuſdam placet ab inferis reſurgit.
Hoꝛa tertia accuſatur. Merodi mittit᷑. ab
ipſo ⁊ ſua cohoꝛte ſpernitur.a quo etiam
illuſus in veſte alba ad examen Pilati re
mittitur.clamoꝛibus iudeoꝛum crucifigi
tur. in pꝛetoꝛio Pilati flagellatur. Vpm̃
ſanctum mittit. Moꝛa ſexta iudicatur. cõ

dẽnatur cõſpuitur.illuditur.ſpinis coꝛo⸗
natur.arundine ceditur.crucem ſibi baiu

lans egreditur.felle aceto potatur.cum
ſceleratis computatur. blaſfematur.irride
tur.tenebꝛis coꝛpoꝛalibꝰ occaſus veri ſo
lis oſtenditur. Moꝛa nona matrem conſo
latur. Clamans ⁊ inuocans patrem mo/
ritur.velum templi ſcinditur.terra moue
tur.petrediuiduntur. Æοα onumenta ape
nuntur.Centurio confitetur.alij ſua pe
cioꝛa tundentes reuertuntur. Hoꝛa veſꝑ

tina lãcea latere perfoꝛato.ex vulnere ſan

guns ⁊ dqqua egreditur. Sero qð eſtho⸗

utdeo D
erdeiin
Rentiones n
rcrſins zen
mounllsd⸗
1hrsc
gredlcencon
m. aeheq
recnqne
mſammr,
1 Vüllaspph

Dren

am ndn
DonNan q
nag iaſigcpy
puotui Et
avs neingl⸗
pewaininid⸗
nena oenn

ns

uni,

Nα dus
r
wumnid
nsrn,
0 M ℳ.

M.

ra ↄpletoꝛij cenãs cum apłis cenaʒ lega
lem.ſacramentalẽ inſtituit. apłoꝝ pedes
lauat ⁊ extergit hintheo.apłis pꝛedicat.p

eis piem oꝛat.ad locũ pꝛoditionis ꝓpe⸗/

rat.triſticiã ſuam manifeſtat diſcipuł tri/

nã oꝛationẽ emittit.factꝰ in angonia gut

tas ſudoꝛis ſanguinei &fluentis in ter/ D
. E Miter oꝛationem ⁊ lectionem hoe

ram fundit.de cruce deponit᷑. aromatibꝰ

dadit᷑ inuolutus ſindoneſepulchꝝ lapide

grandi claudit᷑ ſignat᷑.cuſtodit᷑ atq; val

lat᷑.Cũ igit᷑ tot tantaq; ſalutis myſteria

de ds noſter Jeſus xp̃s in his ſepteʒ

hꝛroꝛis fuerit oꝑatꝰ merito canonicate ⁊ ꝑ

offm̃ ſolemniʒzate extiterunt.qꝙ aũt ſepteʒ

fuerint dies pᷣmi a deo creati in quibꝰdom
nia fecit. ⁊ in vltimo quieuit. qð ſeptem
ſint macrocoſmi ⁊ microcoſmiid eſt ma-

ioꝛis ⁊ minoꝛis mundi etates. Septem
ſint planete. Septẽ candela bꝛa.Septez
pꝛime vᷣtutes. Septeʒ pietatis officia.et

alia hmõi ꝑ appꝛopꝛiationem dicta ſuut

Seld vt ori famulus nullũ tpᷣs ſine dei
ude ꝑtranſiret pꝛeterhas cões ⁊ cano⸗
nicas hoꝛas duas alias ad fundẽdas pᷣ
ces altiſſimo inſtituit.quaꝝ alteraʒ lucer
narium.alteram añ ſomnium appellauit
Lucernariũ erat pꝛima hoꝛa noctis in ſe
ro.qñ ↄmuniter luminaria in domibꝰ aca

cendunt᷑ita ꝙ ſicut nunc ↄſuetudo extat
vt pulſet᷑ tribꝰ vicibꝰ cãpana? aue M,?

ria a fidelibo perſoluat᷑.ita ea hoꝛa vole
bat ſanctꝰ vir vt fratres in vnum in oꝛa⸗

toꝛio ↄuenirent: ⁊? diceret᷑ pſalmus vnuus

Reſponſoꝛium vnũ.Antiphone tres.cũ
lectionibꝰ tribus.Hoꝛa an ſomnium erat
qñ iam facta cena imminebat tpᷣs eundi
wꝛmitum:tunc etiã iuſſerat vt ab oñnbꝰ
in vnum ↄgregatis certi pſalmi cum qui
buſdam oꝛationibꝰ ſoluerent᷑. Manc ho⸗

ram pᷣterlapſam reſuſcitauimꝰ nos ĩi eag

dem beati Auguſtini religione mandaui
mus em̃ vbiq; in oꝛdine anteq; eat᷑ doꝛ⸗
mitum. Vt in vnũ fratres ↄueniant.⁊ ꝓ
viuis defunctis in pꝛimis faciant ſuffra
gia cũ pſalmis ⁊ oꝛationibꝰ inſtitut. De
inde faciant ↄfeſſionem. Tertio qͥ pꝛeeſt
abſoluat ↄfitentes · Quarto aqua bnñdica⸗
ta fiat aſperſio. Poſtremo bndictionem
recipiant a pꝛeſidente ⁊ ſic in nomine do
mini vnuſquiſq; intret ſuam cellẽ vel ad

oꝛandum vel qd doꝛmiendum cum vcbi/

to ſientio. ¶Sequitur·

io tua

Mertiũ mandatũ de audiendis lectiõibꝰ.

T tempoꝛe opoꝛtuno poſt lucer⸗
e nanum omnibus ſedentibus le/
Agantur lectiones.

Ambꝛoſius

intereſt. quoniam vt Auguſtinꝰ
In cõmentarijs pſalmoꝝ ait. Oꝛa
ocutio eſt ad deum.lectio locutõ
eſt dei ad te. Quando legis deus tibi lo
quitur.quãdo oꝛas.tu deo loqueris. per
oꝛationem tuas facis deo petitõònes· per
lectiões deus te docet.quid ⁊ quomodo
petere debeas.per oꝛationem affectum
tuum reſeras qᷓ;q; ille notioꝛ ſit ei q; tibi
per lectionem voluntateʒ tibi manifeſtat
per lectionem ipſe iubet quid facere debe
asper oꝛationem eius tu iuſſa comples.
Et quoniam nemo adimplere poteſt que
ignoꝛat: Idcirco dei ſeruo non ſoluʒ opꝰ
eſt oꝛare.ſed etiam lectioni vacare: Et q̊/
niam fints pꝛeſtãtioꝛ eſt his que ſunt ad
finem ⁊ oꝛationis gratia mandat᷑ lectio.
Mꝛoinde merito pꝛimũ iuſſit oꝛare.⁊ po⸗
ſtea lectiones audire. Debent autem le⸗
ctiones tempoꝛe opoꝛtuno audiri.opoꝛ/⸗
tunitasautem tempoꝛis in pꝛeſentiarum
bifariam accipitur.vt ſcilz quando tempꝰ
illud iuſtis. maioꝛibus ⁊ neceſſarijs ne⸗
gocijs non impeditur. Minoꝛa eni ſem/
per maioꝛibꝰ cedunt.Rurſus opoꝛtunuʒ

tempus ad lectiones audiendas dicimꝰ

non ſolum quando fratres ſoluti ſuut cu
ris.ſed etiã quando ſobꝛioꝛes ſunt. Sed
poſt hoꝛam lucernariam. que eſt ante ce/
nam cum iaʒ facta ſit digeſtiol ſobꝛietatis
tempus eſt.ideo eo tempoꝛe congrue le⸗

ctiones audire fratres iubentur. Sed

quo pacto innuit.cum addit.omnibus ſe

dentibus legantur lectiones.per ſeſſionẽ
duo indicantur ad lectiones capeſcẽdas

opoꝛtnna.vtpote quies ⁊ attentio. Nam
ſedẽs qui eſcit ⁊ qui quiete fruitur.ſi vult
eſt attentioni idoneus.ideo tecte inquit
Ariſtoteles·Sedendo ⁊ quieſcendo qami/

ma fit pꝛudens. aduertendum tamen qð

non tm̃ coꝛpoꝛis qᷓ; mentis opus ẽ cnes
3

Ideo per hoc. qð ait ſedendo. intellełxit
quietem coꝛpoꝛis.um vᷣo addit.⁊ qui⸗
eſcendo/intellexit quietem mẽtis ad quã
velut ad pꝛeuiam diſpoſitionem ipſa ſeqͥ

tur attentio.ita q; qui vult bene capax ei

ſe lectionis.motum coꝛpoꝛis.fluctuatio
nẽq; mentis abijciat.⁊ attentionem habe
at neceſſe eſt.Sed cum non omni tempo
re idem dicatur officium. quale ⁊ quan/⸗

tum ſingulis menſibus dicendum ſit. ex⸗·

ponit cnm dictt.
¶extus

Octurne autem oꝛationes menſe
nouembꝛi.decembꝛi.ianuario.et
febꝛuario.antiphone duodecim.
Pſalmi ſex.lectiões tres.marcio.apꝛiliſe⸗
ptembꝛi.octobꝛi.antiphone decem.pſal⸗
mi quinq;.lectiones tres.maio.iunio. iu
lio ⁊ auguſto antiphone octo.pſalmi q̃⸗
tuoꝛ.lectiones dune.

Auguſtinus

Kömentum

AVm omnia.vt inquit Salomon
tempus ha beant.omnia ſunt tẽ⸗
poꝛi accõmodãda · DHinc fit vt ec
cleſia libꝝ Geneſeos vno tempoꝛe.quan
do ſcilicet creatus eſt mundus alio tem/
poꝛe.ſcilicet quando dominus reſurrexit
actus apoſtoloꝛum ⁊ apocalipſim Johã
nis.alio epiſtolas auli.alio parabolas
Salomonis.alio alias partes biblie iu⸗
xta tempoꝛum diſpoſ.tionem legi pꝛece/
pit· Sic Auguſtinus iuxta menſium pꝛo
pꝛietates ⁊ pꝛolixitatem noctium officiũ
ſtatuit eſſe dicendum pꝛout in textu cla⸗
re patet. Sed quo pacto dicit aliquis cũ
Auguſtinus nondum clericus eſſet has
puimas duas regulas edidit ⁊ officiũ ſic
collegialiter dicendum ſtatuit dicenduʒ
ꝙ nullus poſſit nouã religionem fundaꝰ

re.nec nouas dare regulas.aut nouũ of ¶ Quanũ pꝛeceptum deoperibꝛmanuũ

Textus Auguſtinus

ficium ſine ſedis apoſtolice auctoꝛitate in

ſtituere.noua eſt lex.nouũq; ius.ſed an⸗
tea quicũq; animamm habebat curã po
terat illis ritum viuendi dare:At vᷣo ſan⸗
ctus AHuguſtinus curã habebat gnimaęg

rum.receperat enim poteſtatem a ſancto

Aim bꝛoſio fratres congregandi. Et ſan/
ctus Simplicianus ſicut ipſe in ſermone

¶ Ambꝛoſius

nt incipit. At nobis per litteras decla⸗

rauit ſanctus pater Hieronymus teſtq/

tur duodecim fratres ſibi donauit.⁊ alioſ

poſtmodum denuo recepit. EUnde in eo

ſermone inquit. perreri ad virũ illũ Sim
plicianum depꝛecans cum fletu = gemi/
tu.vt mihi quoſdam de ſuis fratribus ſer
uis dei donaret. ⁊ donauit eos mihi pa-
terne.⁊ quare eos paterne mihi donauit
q; ſciebat me velle monaſteriũ in Aphꝛi⸗
ca edificare.⁊ aſſumptis mecum Anaſta

ſio. Fabiano. Seuero/Hicolao. Doꝛo⸗
theo.yſaac. Nicoſtrato.aulo. Cyril⸗

lo. Stephano. Jacobo.⁊ Ditale paup.
culo. qui pecunie ſacculuʒ apud ρνdio
lanum inuenit ⁊ non rapuit.de quo iam

ſermonem fecimus, qꝛ innenit ⁊ nõ rapu
it.nec poſt aurum abire voluit; Iſtis igi

tur mecum aſſumptis imitari cupiebã cũ

cariſſinis meis amicꝭ. Enodio. Alippio
⁊ Pontiano.qui diu mecuʒ fuerunt.⁊ cũ

ceteris duodecim. quos nuper aſſumpſe

ram illos.quoꝛum famam etiam ſanctus

pꝛeſoyter NHieronymꝰ mihi deſcripſerat.

Ha bens igitur Auguſtinus hos fra⸗

tres ſub ſe potuit illis regulam dare.⁊ di
uinum officium dicendum conſcribere.
Gqᷓ;; ita ſit.non tamen hoꝛum fratrũ he/
remitarũ pater dici pꝛopꝛie potuiſſet. nio
ſi poſtmodum in eoꝛum patrem ab eccle

ſia fuiſſet confirmatus. ſicut de facto exti

tit ceu in noſtro defenſoꝛio diffuſe pꝛo-
bauimus. Sicut nec Franciſcus minoꝝ
HNiec Dominicus pꝛedicatoꝛũ. Hec Be⸗-
nedictus monachoꝛum. q;qᷓ; illos cõgre
gaſſet ⁊ regulam dediſſet. paterdici ponꝛ-
iſſet. niſi per eceleſiam quiſq; ſue religioo
nis pater confirmatꝰ extitiſſet. Qm̃ qui-

cũq; pꝛomouetur ab alio debet pmoueri

⁊nemo ſeipſum. Ande Petrũ. Andreã.

Johannem.⁊ deniq; MPaulum.chꝛiſtus

ad apoſtolatum vocquit. Sequi᷑

Perentur a mane vſq; ad ſertam

o Es ſerta vſq; ad nonam vacẽt le⸗
ctioni.⁊ ad nonã reddãt codices.

⁊ poſtq́; refecerit ſiue ĩ oꝛto. ſiue vbicũgg
fuerit faciqt opꝰ vſq; ad hoꝛã lucernarij

— — - — —

☚ –– —

e⸗ Ldech
Efnns in
ndnnn
s n⸗ N
enh donaue
oo⸗ doo⸗
deqnon
do Appo
Bfunntni

per ſunde

aan ſas

wRRbar
un fmnuͤhe⸗
uponniſ i
ndenoen
Atmi Frbe
potenda
ſer i

nimn un
WGDãDA

Fo.

Ambꝛoſius

Aoniam temponobis datumẽYẽ. „
vt illud totum vel in dei en

vel in negocijs pꝛo vita cõſeruan

Va expendamus. Ideo virſanctus oẽem

tempoꝛis partem in debita diſtribuit ex⸗

ercitia. Ham a mane vſq; ad hoꝛaʒ ſextã
inquit. manibus operentur.tum pꝛo con

ſeruanda ſanitate. quoniam inquiete

nimia omma membꝛa fiunt languida.
tum pꝛo neceſſitatibus monaſterij ⁊ fra⸗
trum ſubuentione.tum ꝓ recreanda men

te. Hã q;diu anima in ergaſculo coꝛpo/

ris manet illius paſſionum eſt particeps.

⁊ ideo vacare contemplationi femꝑ non

poteſt quinimo ſi in vita contemplarun

titur. multis temptatiõibus obꝛuitur.q̃s
vt effugere poſſit ſalutiferũ remedium eſt
exercitium.pꝛopterea MHieronymus mo⸗
net.ſemper aliquid boni operis facito.vt

te dyabolus inueniat occupatum.nõ enĩ

facile capitur a temptatoꝛe.qui bono va⸗

cat exercitio. Et addit a ſexta vſq; ad no⸗

nam vacent lectioni. Et ad nonam red/
dant codices. Que autem lectiones.qua

rũ q; doctrinarum erant Ule. Arbitramur

noui ⁊ veteris teſtamenti ⁊ earũ nõ mo⸗

do diſciplinarum.que ad deuotionẽ ex⸗
citabant animũ.ſed que opus erãt ad di
uinum verbum pꝛedicandum ⁊ ad tuen/
dam.⁊ defendendam ↄtra hereticos chꝛi
ſti fidem. quoꝛum ipſe malleus ⁊ hoſtis
acerrimus factus erat.⁊ tales quales ipᷣe
erat ſuos cupiebat frẽs euaſuros. Reddir

tis autem codicicibus eoꝛũ cuſtodi ad re

fectionem accedebant quidem famelici

quoniam ocium faſtidium parit.exercitiũ

famem. fames autem miromodo dulcia

reddit que faſtidium facit inſipida.qua qͥ
dem refectiõe cum gratiarum actione ex

pleta iterum vſq; ad hoꝛam lucernarij ex

ercitium ſiue in oꝛto/ ſiue vbicunq; oꝑ

erat facicbant.⁊ eo pacto totam diem in

bonis expendebant operibꝰ. ſciẽtes ꝙ de
oĩ tempoꝛe amiſſo.erant reddituri rõem.

MPoerinde beatꝰ Hieroꝰ.ad Demetriadeʒ
inquit.nihil in ſctõ ꝓpoſito ocio deterius
elſt.qð non ſolũ non acqͥrit noua.ſed etiã
parta ↄſumit ſctẽ vite rõ ꝓceſſu gaudet ⁊

creſcit ceſſatione toꝛpoꝛis· ¶ Sequit᷑
Quintũ pꝛeceptũ de abdicatoe ꝓpꝛietat

(Kextus

CxVI

Textus (Auguſtinus
Eno ſibi aliq̃d vendicet pꝛopꝛiin
ſiue in veſtimẽto. ſiue in quacũqs
re.Apłica eni vita optam viuere

Zimbꝛoſius

v Igdens dei ſeruꝰ qᷓ; graue pecca⸗
tũ eſt in religioſo ꝓpꝛietas. man
dauit vt ĩ nulla re aliqͥd ſibi vẽdi
cent ꝓpꝛium etiam in veſtimentisque ſi
bi ad vſum ſunt conceſſa.ac ſi aperte dice
ret.ſihec que vident᷑ eſſe impartibilia de
bent dici cõmunia.vt dicatur noſtra tuni
ca.noſtra cappa.quto magis ⁊ alia oĩa
que diuidi poſſunt. Et rationem reddit
quare nemo debet ſibi vendicare aliquid
pꝛopꝛium.qꝛ vt inquit.apoſtolica vita vi
uere optamus. Apoſtolica eni vita erat.
vt in actibus ſcribitur apoſtoloꝛũ.vt nul
lus diceret aliquid pꝛopꝛiũ.ſed eſſent eis
omnia cõmunia.⁊ diſtribueretur vnicui⸗
q; pꝛout cuiq; opus erat.ad hanc auteʒ
cõmunem vitam ſeruandam caritas que
nõ querit que ſua ſunt.nos impellit.Dei
benignitas ſuper iuſtos ⁊ iniuſtos effu⸗
ſa nos concitat.ſaluatoꝛis clementia.qui
non pꝛo nobis tm̃ · ſed pꝛo peccatoꝛibus
moꝛi dignatus eſt nos hoꝛtatur. Mali⸗
cia item pꝛopꝛietatis ad eam abdicandã

M

Koõmentum

pꝛopter quam iudas laqueo ſuſpenſus ẽ

Anania ⁊ Caphira perierunt. Januariꝰ
damnatus eſt.⁊ alij innumeri eterno cru
ciantur igne nos mouet. ¶ Sequit

Sexrtum pꝛeceptũ de euitanda murmu⸗
ratione.
Auguſtinus
Eñmo cummurmure aliquod fa/
Neiat vt nõ ſimili iudicio murmu/⸗
Aratoꝛum peregt.

Kõmentu
Vare que pꝛo fratribus 2 mona
W ſterio facienda ſunt ſi ine murmu⸗
re fieri debent · ne ſimili iudicio

N murmuratoꝛum pereant. Sed quod.

⁊æ quale murmuratoꝛum fuerit iudicium.

dicat tibi in pꝛimis. Maria ſoꝛo:ꝛ Moy

ſi. que contra eum murmuraſſet.mox per

cuſſa ẽ lepꝛa:apparẽs caro ei cqdẽs ſicut
nix. Dicãt tibi filij iſrael.quoꝝ nullus in
repꝛomiſſiõis terram intrare potuit. qͥ cõ
tra deum murmurauerat. Dicãt tibi cho⸗
re dathan.⁊ Abyron.ſuoꝝ pedibus diru

ta eſt terra.⁊ aperiens os ſuũ deuoꝛauit

illos cũ tabernaculis ſuis ⁊ ſubſtãtia eo

rum. Deſcenderũtq; viui in inferno oper

ti humo.et perierũt de medio multitudi
nis. Om̃ ſteternnt aduerſus Mopſen et

Aaron dicẽtes.ſufficiat vobis.qꝛ omnis

multitudo ſanctoꝛuʒ eſt.⁊ in his eſt dũs.

Cur eleuamini ſuꝑ populuʒ dñi. Dicat
tibi Sẽnach erib rex Aſirioꝝ. qͥi murmu-

rans cõtra deum.ipſum arundine a vẽto

agitatam appellans percuſſis in ſuis ca/

ſtris ab angelo in vna nocte centũ octoa
gintaquinq; uuilibꝰ armatoꝛũ.⁊ reuerſus

Niniue adoꝛanſq; in tẽplo deum ſuum.

NHeſdraac ab eiꝰ fuit filius interemptus.
Dicant tandẽ ⁊ alij innumeri.qui eoꝛum

affecti. Sequit᷑

murmurationibꝰ diuerſis fuerunt penis

Septimũ pᷣceptum de reddẽda ſuperio⸗
nbus obedientia.
Textus
Igdeliter obediant.hi patrem ſuũ
poſt deum honoꝛẽt.pꝛepoſito ſuo
deferant ſicut decet ſancto.

¶omentum

” Ambꝛoſius
Lii pfecto fideliter obediũt. qui

re iniũctũ eſt. ſed etiã qũ.quomo

do- hꝛopter quid demandatũ eſt faciũt

in deu totum qð per eos benefactũ eſt re
ferentes. Cum vvo ſubdit. Hi patrẽ ſuum
poſt deum honoꝛẽt pᷣpoſito ſuo ꝛc̃.per pᷣ
poſitũ intelligit pꝛioꝛẽ localẽ.qui fratrum
curã imediate gerit.de quo dixit in tertia

regula. ꝛepoſito vio tãqᷓ; patri obedia
turper pꝛem quẽ iubet poſt deum hono⸗

rari illũ intelligit.qui oiĩim vniuerſalẽ cu⸗
ram gerit.quem in tertia regula appella⸗
uit pꝛeſbyteꝝ.i.ſenioꝛẽ nõ quidem ab an
mis.ſed a pꝛudẽtia ⁊ pᷣſidentia:vbi cũ di⸗

.

ctauum pꝛeceptum de lectione aud iẽy

Eömenti

Auguſtinus

nõ ſolum faciũt qð eis a ſuperio

Xiſſet ppoſito veſtro tanq; patri obediat᷑.
Statim adiecit multo magis pbᷣꝛo· qui
oĩim veſtrum curam gerit. hic poſt deum
phonoꝛandus eſt. Quoniam ſicut maxi/

mus pontifex in toto oꝛbe vicẽ gerit ſum

mi dei.ita ⁊ generalis in ſua religione nõ
ſolum Auguſtini. Benedicti.vel Franciſ
ci vicẽ gerit· Sed etiam pꝛincipaliter oii-
potẽtis dei qui eos miſit ad has religio⸗

nes inſtituẽdas.pꝛopter hoc ſaluatoꝛ in
euangelio ait. Qui recipit piophetam.
ſcilʒ miſſum in nomine pꝛophete. ſcilicet

mittentis·qui eſt rex ⁊ pꝛinceps pꝛophe/
tarum mercedem pꝛophete accipiet. ac ſi
aperte diceret. qui in pꝛopheta miſſo ho

noꝛat deum.qui eſt pꝛophetarum inſtitu
toꝛ.a deo mercedem recipiet. ¶ Sequit᷑

da in menſa.

Edentes ad menſam tacegt au⸗

dientes lectionen.
Ambꝛoſius

QRia ſimul in hoc pᷣcepto ſeman
daea pꝛecipiuntur- pꝛimum vt ſede
Aant ad menſam. pꝛopter hoc rep⸗
hendendi ſunt iülli.⁊ ſi moniti non ſe coꝛ/
rexerint caſtigandi ſi bibentes vel come⸗
dentes ad menſam ſtẽt. ⁊ multomagis qͥ;
hincinde comedentes diſcurrũt. Secun
dum eſt vt taceant· Memo enim in men⸗
ſa ſine pꝛioꝛis licentia loqui debet.Hãq;

ſummum ſilentium in ea ſeruandum eſt.

Lum pꝛopter cõtumelias:murmuratio⸗
nes.tumultus:contentiones:⁊ vaniloqͥa
euitanda.in que omnia facillime incidũt
comedentes. Cum ne pandantur archa

na.quoniam vt vulgo dici ſolet in men/

ſa ⁊ in aculeo reſerantur occulta. Cũ p/
pterhoneſtatem ac modeſtiam cuſtodien

dam.cauponum enim ſtipendiarioꝛuʒ ac
lenonum eſt edacitati loquacitatem con
iungere. Tum vt ipſa lectio ſine tumul-

tu audiatur.Certium eſt vt lectio legatur
ſcilʒ tamdiu q;diu durat refectio.cui ra⸗
tionẽ in tertia regula poſuit cũ dixit. Cũ
acceditꝭ ad mẽſã donec ide ſurgat qð vo

l
N
ſdan
Ama
rſen
Noneng
Fun
Ago⸗
ſlgo⸗
luntnis
Pann,
ſclen
3Pper
Naxi

en

wutn
(Sat

e woi

ugüne

nai

nunt
ð
Plrmni
MarN

(ertus

poſitus talem curq gent
circo ſiue in ſpiritualibꝰ. ſiue in tꝑalibus
aliquid alieui.vel toti monaſterio opzus

Fo.

bis gm conſuetudines legit᷑ ſine tumultu
caotentionibꝰ audite He ſole vobis fau

ces ſumant cibũ.ſed ⁊ aures eſuriant dei

verbum. Ita ꝙ ſicut coꝛpoꝛi coꝛpoꝛalem
ita ⁊ aĩe ſpinitualem tribuere cibum debe
mus.At vᷣo ſalubernimꝰ ſuauiſſimꝰ ac io⸗
cundiſſimꝰ aie cibus.quem eſurit ⁊ appe
tit ipſum eſt verbũ dei. ¶Oequitur

¶ Nonũ peceptũ de ſollicitudine pꝛepoſiti

Jautem aliquid opus fuerit O-

poſitus eoꝝ ſollicitus ſit.
omentum
Rniſi vt ſollicite q ad eoꝝ ſpectant

officium exequant᷑. At enim pꝛe
s talem curq gerit monaſterij. J4

fuerit.vel ꝑ ſeipſũ.velꝑ ſuos ĩferioꝛes of

ficiales iuxta rei exigentiã. aut per aliquẽz
alium ꝓut expediens videbit᷑ facere ſolli⸗

citꝰ ſit. alioqᷓn noſcat ſe de negligentia ſal
tem a deo eſſe puniendũ. qͥ ſicut nullũ bo

num irremuneratũ⸗ ita nullum malum
quantũcũq; exiguũ relinquit impunituz

mõ omne defectũ.qͥ ꝓpter ſui eueneritin⸗
curiam ſibi dignoſcat eſſe imputandum
. Sequit

Decimũ pceptũ eſt de vſ⸗ u vini cedẽdo.

Abbato dñica ſicut conſuetulo
eſt qui volunt vinũ accipiant.

¶ Ambꝛoſius

Anes illi ſcti patres ſummope⸗
re nitebant᷑ carnẽ domare. vt incẽ

Auguſtinus
mentum
tiua extinguerent᷑ libidinis.⁊ ſpi

Augꝰ.ſuoꝝ fratrum collegio.vt illoꝝ pꝛi

ſcoꝝ patrum imitarent᷑ exemplũ.vinũ in
terdixit pꝛeterq; in magnis ſ olẽnitatibꝰ?⸗

Hn ob aliq cãm officiales crean-⸗·

Kömentum

ritui eſſet ſubiecta.⁊ pꝛecipueabſtinentia
elce ⁊ potꝰ vini. qm̃ in illo vt ꝓpheta inqͥt
multũ cõſiſtit luxuria.ꝓpterea vir ſanctꝰ

CXVII

in diebo dñtcis 1ſabbatis in quibd illud

ſumere volentibꝰoceſſit. Sed pleriq; oẽs

illiꝰ potum tm̃ abhoꝛrebãt vt nũqᷓ; quis

de cauſa ipſum auderent acciꝑe.vñn in ſer
mone ad clericos yponenſes eos obiur
gans ait.ꝑgite ad fratres meos.⁊ diſcte
ab eis.qꝛ mites ſũt ⁊ humiles coꝛde.pau
peres ſpiritu.⁊ filij obediẽtie egredimini
foꝛas.⁊ qͥd eſtis vos.⁊ quid ipſi ſint cõſi-
derare vos volo. Hũquid ⁊ vos eſtis qGd
les ipſi ſunt. O vtinã tales eſſetis quaeles
ipſi ſunt.vos enĩ voꝛatoꝛes eſtis.⁊ ipſi ſũü⸗

me ſobꝛietatꝭ· Vos diſcurſoꝛes ciuitatũ·

2 ipſi iſus boim fugiunt. AUos impudi

ci.⁊ ipſi caſti. Aos deriſoꝛes.⁊ ipſi feruẽ
tiſſimi oꝛatoꝛes. Eos pellibꝰ cuniculoꝝ
vel varioꝝ oꝛnati iacetis.⁊ ipſi ouino co
loꝛe nigerrimo aſperrimoq; ſunt indquti.
Aos delicate paſci ſũme curatis carnes
varias affectãtes.Et ipſi poſtqᷓ; heremũ
intrauerũt.nũqᷓ; earnes ſumpſerũt. Vos
vina electa ſpeciebuſq; inebꝛiata q̃nitis.
⁊ ipſi ſꝑ puſillũ aque recipiunt. Ecce q̃n

ta illoꝝ fratrũ erat abſtinẽtia ⁊ pcitas bi
bendi ꝙ nõ ſolũ nõ bibebãt vinũ ſʒ aqdu,ãs

in exigua capiebãt mẽſura.⁊ merito qdẽ.
qm̃ abundantia ge ⁊ aque peſſunde⸗
dit ſogqomam. ¶ Sequuk··

¶ audecimi mãdatũ de frib foꝛas mittẽ

Jop fuerit ad aliquã neceſſita-
¶ Ambꝛoſius

Vo ſez ad paucioꝛes eant. pinde
in tertia regula dicit.nec eantad
balnea ſiue qcũq; ire neceſſe fue⸗

rit min? qᷓ; duo vel tres.⁊ nõ vagãdi gra

tia moꝛe circumcillionũ eant.ſed cũ opꝰ
fuerit ad aliquam neceſſitateʒ vel pꝛo bo
no publico monaſterij.vel pꝛo aliqua ne
ceſſitudine alicuiꝰ ex fratribus mitti: inat

enim mitti.quoniam non niſi miſſi a ſu⸗
peri oꝛe fratres extra monaſterium ire de/

bent. ⁊ cum quibus pꝛepoſitus iuſſerit ꝓ

ficiſci tenent᷑.tum vt ꝓpꝛia ſicut religio-

ſos decet abdicetur volũtas.tũ vt ↄgrus

—
.D
5 .

⁊ conueniens conſignet᷑ ſocictas. Lũ et
pꝛepoſitus tam monaſterij qᷓ; fratrum fa⸗

cilius commodiuſq; opoꝛtunitati poſ-

ſit occurrere.ſoli autẽ incedere nullatenꝰ
fratres debent. tum qm̃ ve ſoli.qm̃ ſicut
ſcriptum eſt.ſi ceciderit nõ habet ſuhleuã
tẽ.tum cauſa cõis recreationis habende.
qm̃ nulla ſine ſocio iocunda eſt poſſeſſio
Tum vt alter de altenꝰ moꝛibꝰ poſſit red
dere teſtimoniũ. Cum deniq; cã euitan⸗
de murmuratiõis ſecularium.quoꝝ ſem
per fuit conſuetudo religioſis ſolis ince⸗
dentibꝰ detrahere.¶ S equik

¶ Duodecimũ mandatum denon mandu⸗
cqdo extra monaſteriũ.

Emo extra monaſteriũ ſce pres
cepto manducet neq; bibat. NHõö

(Eomenti

„π enĩ hoc ad diſciplinã pertinetmo

D diſciplinã enim moaſterij ſpea

1 ctat.vt in inceſſu · ſtatu ⁊ i oibus
nmgotibus veſtris. qᷓ; ad moduʒ in

fendat aſpectum. Offenditur autem ple/⸗

rũq; in manducando ⁊ bibẽdo ſeculariuz

aſpectus.qm̃ nũqᷓ; ita parce cibum potũ
q; ſumere religioſi poſſunt qͥn ab eis iudi
cent᷑.aut ꝙ nimis auide aut ꝙ ſuperſlue.
aut ꝙ ĩmunde ſumpſerint.⁊ nõnũqᷓ; mo
deſtiam vertũt in hypocriſim dicẽtes.co
rã nobis volũt ſob:ij apperere.in mona/⸗
ſterio autem deuoꝛãt ſicut lupi rapaces.
Si autem contingat ꝙfrẽs vel pꝛopter
pluuiam.vel pꝛopter negocioꝝ ĩminẽtiã.
extra hoꝛam pꝛandij vel cene notabiliter

pꝛeter lapſam foꝛis detineant᷑ ⁊ comede⸗
rint pꝛeſertim ſi debiles fuerint huiꝰ man

dati vt arbitroꝛ.trãſgreſſoꝛes nõ fiuntdũ
modo ſilentiũ.benedictionem.etalias oꝛ

dinis cerimõias.quoad fieri poſſit. obſer
uent ſcientes iuxta apim ſcribencẽ ad Ro

manos. ꝙ nõ eſt regnũ dei eſca ⁊ potus.
ſed iuſticia ⁊ pax ⁊ gaudiũ in ſpirituſctõ
Qui eni in hoc ſeruit chꝛiſto.placet deo.

„» ¶ Ambꝛoſius

tertia regula dicit. nihil fiat ꝙ cuiuſq; of

ſunt ſectemur.⁊ que edificationis ſunt in
uicem cuſtodiamꝰ.MNolite pꝛoptereſcam

Ddeſtruere oꝑpꝰ dei.Omnia quidẽ ſunt mũ

da.ſed malum eſt homini qui per offen/⸗
diculum manducat. Bonũ eſt non manv
ducare carnem.⁊ nõ bibere vinũ. neq; in
quo frater tuus Gendk. aut ſcandaliʒa
tur.aut infirmatur. ¶ Sequit᷑

Kertiũdecimũ mandatuʒ de vendendis

2 emendis rebus.
¶exus ¶ Auguſtinus
— J opꝑa monaſterij mittantur frẽs
vendere.ſollicite caueãt. ne qͥd fa
ciant ↄ pꝛeceptũ ſciẽtes qm̃ exar
cebant dñm in ſctis ſuis. Si aliqͥd emant
ad neceſſitatẽ monaſterij.ſollicite ⁊ fide⸗

¶ Ambroſius
Ancti illi patres tum vt ociũ eui

tarent.q̊ nihil in famulis dei pe⸗
riculoſiꝰ.Cum pꝛo victu ⁊ veſti⸗
habendo. Tum vt apoſtolum ſaulũ

imitarentur.qui vltra pꝛedicationem no/
cae ⁊ die manibus operabatur.ne popu⸗

lis quibus pꝛedicabat.fieret oneroſus in
hoꝛtox cultura. in alijs artibus. que ſi⸗

ne peccato ſcandalo offendiculo in he-⸗
remo fieri poterant laboꝛabant.⁊ olera ?

alia que inde naſcuntur.⁊ ciſtellas ſpoꝛ
tulas alia huiuſmodi.que ſine infamie
⁊ peccati labe faciebãt.vendere mittebãt.
⁊ quoniam in vendendo emendoq; mul
ta ſolent cõmitti peccata.vel in quantita

te vel in qualitate rerum. vel etiꝗ in actu

ipſo nũc mendacia dicẽdo.nũcplꝰ vendẽ
do aut minꝰ emendo:qᷓ; ſint ipſarũ reꝝ va
loꝛes.iõ ait.ſollicite caueãt ne qͥd faciãtõʒ
pᷣceptũ.Pꝛeceptũ enĩ eſt.vt nulla oꝑe vł
vᷣbo in emendis vendẽdiſq; rebꝰ fraus fi
at atq; deceptio: ſcientes qm̃ exarcebant
dũm in ſctĩs ſuis.Exacerbare eni cxaſpe
rare eſt. Exa ſpare aũt quempiã ẽ ipſũ nõ

mõ ad rigoꝛẽ iuſticie:ſed ad crudelitatẽ in

qucere. Deꝰ ergo exarcebat᷑ in ſanctis ſu⸗
is:qñ ꝑ falſos mĩſtros ſcõꝝ miſtenia male
⁊ iiuſte miniſtrantur.igitur ſtudeant mi/

niſtri · eoꝛum miniſterium fideliter ⁊ iuſte

e. 4 4

nn

alg
/

Pongfnt
Rptenin
iciſineri
ugofn
ücknonnan
emni neg,
iuſanctin
i

Bdenad

CKgin

aei riͤf
ts Gnern

tüieno e

etiden

(ie

wntcid
n mdisdeſ
roren ne⸗
volwlun u
chicaonant⸗
naun aehoßt
handchadſiet
sndlsgueſ
Kmndbnbe

otwNt0en

eleletſpe
1 genenin
G 5

NQNuartudecimum mandatũ de euitan⸗

¶ Koͤmentum

-3
..

Fo,

crecutioni demandare. ⁊ in omnibꝰſol/
licite fideliter. tam in vendendis ꝙ; in

emendis ad neceſſitatem monaſterij ſpe⸗
ctantibus vt ſeruos dei decet perageret.

intib

¶ Sequit᷑

do ocioſo verbo.

Kioſum verbü apud illos nõ ſit.
Mane ad opera ſua ſedeãt poſt
oꝛationeʒ tertie eant ad oꝑa ſua.

non ſtantes fabulas contexant.niſi foꝛte
aliquid ſit ꝓ vtilitate anime ſedentes ad
ospa taceant. niſi vt neceſſitas operũ exi⸗

geret. vt loquat᷑ quis.

CLioſum verbũ vanũ eſt verbum.
vanũ verbum vane conſciẽtie eſt
Wiudex.nec abſq; iudicio erit.qͥ i⸗
lud ꝓtulerit.qꝛ ab oĩ ſtatu rectitudinis de
periunt.qui ꝑ verba vana dilabunt᷑· pꝛo⸗

pterea inqͥt Apłs. Colloquia mala coꝛ⸗

rumpunt bonos moꝛes. Et ideo nõ ſolũ

apud illos.ſ.qui emunt ⁊ vendũt.Ocio⸗
ſum verbũ eſſe nõ debetſed nec apud ali
os quoſcũq;.Alliga igit᷑.vt diuꝰ antiſtes
Am bꝛoſi git. Sermonẽ tuum ne luxuri
et:ne laſciuiati:ne multiloqͥo peccata ſibi
colligat ſit reſtrictioꝛ.et ripis coherceat᷑.
cito lutũ colligit.amnis exundãs· Jugũ
ſit verbis tuis. ⁊ ſtatera atq; menſura vt

ſit grauitas in ſenſu: in ſermone pondus

atq; in vᷣbis modus ſcito ſicut ſcriptũ eſt

ꝙ moꝛs ⁊ vita in ptate lingue.moꝛs autẽ

per linguã ingreditur. per has vias ſer
pitt.ſi videlʒ falſum.turpiè᷑ ꝓcaciter inde/⸗
uote-⁊ non opoꝛtune loqrnis.igit᷑ hec tibi

caue.vt in te ocioſũ nõ repꝛehendat᷑ ver⸗
bu.Adiecit ſubinde in iuqioꝛẽ ſuperioꝛuzʒ
declarationẽ.q̃s conditiões ſeruare debe
ant in oꝑibꝰ faciendis.ſ: ꝙ nõ ſtantes fa
bulas ↄtexant.ſed ſedẽtes taceant.niſi foꝛ
te vel pꝛo vtilitate aĩe.vel ꝙ opeꝝ neceſſi

CxVIII

V ãas aut non oi virtute adiuuãẽ
Hte miſcðdia dei hec conatꝰ fueritĩ
plere.ſed ↄtumaci aio deſpexerit.

ſeł atq; iteꝝ cõmonitꝰ.ſi non emendaue⸗
rit.ſciat ſe ſubiacere diſcipline mõaſterij

ſicut opoꝛtet. Si autem talis fuerit etas

ipſiꝰ vapula bit.hec autẽ in noĩe xpᷣi fide⸗

Eoõmentu

.—K ¶ Ambꝛoſius

liter pie obſeruantes.⁊ vos pficietis.et

nobis non pua leticia erit de vꝛa ſalute.hᷣ

ſunt q̃ obſeruetis pᷣcipimꝰ in monaſterio

QIJhil pfecto ↄdere leges pꝛodeſſet
niili ille obſeruarent᷑.nihil pᷣcepta
dare. niſi executiõi mãdarent᷑.Ad
vo ob implẽda exequẽdaq; mãdata duo
ſunt pᷣcipua incitamẽta.timoꝛſ.pene ⁊ 8
mij atq; mercedis expectatio.altero trãſ⸗

greſſoꝛ afficit᷑ altero fidelis obſeruatoꝛ le

tas illud exigatvt qͥs loquat᷑ ⁊ hoc qui/

dẽ vbiq; ⁊ ſʒ.⁊ apud qſcunq; ab eis mo⸗

deſtia ⁊ ſctimonia ſeruet᷑.
¶ Lextus Auguſtinus

tat᷑.Et qm̃ extĩoꝛe ad amoꝛẽ ꝓficiſcimur.

Igcirco parens ⁊ pꝛeceptoꝛ nr vtrũq; po

nẽs pꝛimũ antepoſuit dicens.ſi q̊s auteʒ

nõ oĩ virtute.adiuuãte miſcdᷣia dei h̊ con

natꝰ fuerit adiplere.ſed ↄtumaci aĩo de⸗
ſpexerit ⁊ reliqua q̃ ſubdit vſq; ad ꝑticu⸗

l illã.hec autẽ in noie xpᷣi fideliter ⁊c.vbi

alteꝝ adiecit. Quoad pꝛimam lr̃am ait ĩ
pꝛimis. Si qͥs non oĩ virtute.i.tot viri⸗
bus appoſitis.⁊ rurſus oĩ virtute.tam.ſ.
moꝛali qᷓ; theologali adiuncta.qm̃ ſicut q̃
vniꝰmandati fuerit trãſgreſſoꝛ factꝰẽ oĩm
reꝰ. Ita ⁊ hec pᷣcepta q̃ ſine alijs virtutibꝰ
ſeruauerit trãſgreſſoꝛis eoꝝ penas nõ ef/
fugiet.Scðo ait adiuuante miſedia dei.
vt intelligamꝰ. ꝙ q;q; oẽs vires nĩ̃as in
his pᷣecptis exequẽdis adhibeamꝰ. nihil
tñ ſine dine miſcðᷣie adiutoꝛio facimꝰ.qm̃
vt ait Apłs.nõ eſt volẽtis velle.nec currẽ
tis currere.ſed dei miſerẽtis.ipſa etiã veri
tate teſtãte.que aꝑte locuta eſt dicẽs. Si
ne me nihil poteſtis facere. Lertio ait.ſʒ
ↄtumaci aio deſpexerit. Eotumsr enĩ
q́s reddit̃ multifanã. Pꝛimo qͥdẽ qũ per/⸗
emptoꝛie citatꝰ venire contemnit. Scðᷣo
qũ malicioſe ſe occultat.Tertio qñn impe
it ne citatio ad eũ ꝑuenire poſſit. Quar
to qñ citatꝰ ad iudiciũ venit.ſed iuri pare
re nõ vult. Poſtremo qñ offenſa ẽ naniſe

ſta ⁊ iuſſus a iudice non vult emendare.
QAuouis modo ↄtumax accipiat᷑ ꝑ inobe

—.

5

₰

dientiam ⁊ rebellionẽ fit cõtumat᷑.igit᷑ il⸗

le deſpicit mandata aĩo ↄtumaci:qui non
tãq; ignarus ⁊ impotẽs. ſed inobediens
⁊ rebellis mãdata adimplere contẽnit.h̊
ſi ſemel atq; iteꝝ cõmonitꝰ. Si nõ emen
dauerit.ſciat ſe ſubicere diſcipline mona⸗
ſterij. ¶ Monaſterij vᷣo diſciplina im di

uerſa ſtatuta diuerſa eſt. Alia enĩ eſt car-

ceratio.alia ẽ ieiuniuʒ.alia in nuda terra

ſeſſio alia cenſura eccleſiaſtica.alia fuſti-
gatio ad qᷓs. vel aliquaꝝ iſtarum vel alia

rum ſi plures fuerint ꝓut opoꝛtet maioꝛi⸗

ſcʒ vel minoꝛi trãſgreſſiõe.in obedientia.
rebellione.⁊ qualitate ꝑſone penſata de⸗
linquens dànet᷑.ita vt ſi talis fuerit etas

ipſiꝰ.i.vt nõ ſit ſenio confectꝰ. vapulabit
i. kuſtigari cũ pſalmo debet. Demũ ſub⸗
nectit alterũ dicens.hec autẽ in nomine

xp̃i fideliter.⁊ pie obſeruantes.⁊ vos ꝓfi
cietis.Et nobis non parua leticia erit de

veſtra ſalute.ac ſi diceret.qui hec que pꝛe
cipimꝰ in monaſterio ſeruabũt duo faci⸗
ent vnum ſibi .·ſ. in virtute ⁊ diuine gratia
ꝓficientes: Alterũ mihi Augu.de eoꝛum
ſalute leticiã dantes.qm̃ gloꝛia patris eſt
filiꝰ ſapiẽs. Ille enĩ verꝰ ẽ ſapiens qͥ deũ
cogſcit ⁊ amat.⁊ ille verꝰ ẽ amatoꝛ·q illiꝰ
mandatoꝝ fidelis eſt obſeruatoꝛ. fit ita⸗
qꝙ; ꝙ magna fuit leticia. Auguſtinꝰ de ſu
is fratri bus affectꝰ.qũ illos vidit ſua ob
ſeruare mandata. Poſtremo eſt adnotã
dum.qꝙ pꝛimũ mãdatũ:ſ.ante omnia fra⸗
tres cariſſimi diligat᷑ deus.deinde pꝛoxi
mus·a noſtris fratribꝰ in memoꝛiaʒ huiꝰ
regule adiunctũ eſt in exoꝛdium tertie ⁊
hec vltima clauſula.vtpote hecſunt.que
pꝛecipimꝰin monaſterio cõſtituti ponit᷑ p

exoꝛdio ab Hugone de ſctõ victoꝛe. q;d

nos in vetuſtiſſunis atq; emendatiſſimis

exemplarijs illam in rubꝛicã inuenerimꝰ

pꝛeſcriptam quibꝰ pꝛoculdubio trãſigit᷑
vt vtraq; fuit ab Auguſtino cõpoſita.qͥ⸗
rum hanc ſolis ſuis fratribꝰ heremitanis
tertiam heremitanis ⁊ canonicis voluit
eſſe cõem ad laudem dei.⁊ noſtrarũ ani⸗
marum ſalutem. men.
Anũ pꝛeterea nõ ẽ omittendum.qꝙ cũ
in noſtro exoꝛdio huiꝰ interpꝛetationiꝭ.
ac in noſtro defenſoꝛio in ambiguũ du⸗
ceremus.quo in loco Auguſtinꝰ hanc ſe⸗
cundꝗᷓ regulã ediderit.dicẽtes id clare ad

hũcvſq; diẽ cõpertũ nõ haberemꝰ. NHolz

tes poſtea pꝛimã regulam interp̃tari.di⸗

ligenter hurꝰ ſacratiſſimi doctoꝛis dicta
ĩiueſtigauimꝰ.⁊ libꝛos multos ac etiã ſer

mones legendo:incidit in manꝰo noſtras
in vetuſtiſſimo codice ſermo qͥdam de mo
rnibus ⁊ vita clericoꝛi.qui incipit. Molite

arbitrari fratres cariſſuni. ꝙ alienũ ſum⸗
pſerim exoꝛdiũ.in quo de his regulis ex

pꝛeſſam faciens mentionem. eas in mon

te Piſano ↄdidiſſe aſtruxit dicens. Lria
enim pcipuead vos pꝛeſbyteros ſpectqt.

foꝛma viuẽdi. oꝛdo miniſtrandi. ⁊ modꝰ
iudicandi. de foꝛma viuendi habetis ren
gulam. quam in monte Miſano. put po

tuimus fratribꝰ noſtris pꝛimo diligenter
condidimus iuxta apoſtolicã foꝛmã ibi⸗
dem vt ⁊ vos noſtis docemur. Quomo⸗

do deus ⁊ pꝛoximus diligat᷑. Quibꝰ ho⸗

ris ⁊ tempoꝛibꝰ pſallere ⁊ oꝛare ⁊ manibꝰ

operari debemꝰ. Et quomodo vnũ ſenti⸗
re.⁊ omnia ſimul poſſidere in dño. Abi

q;uis vnã ſolum dicat tñ de vtriuſq; ex⸗
oꝛdio aliquid ponit.Nam a puncipio vſ
q; ad clauſulam iſtq excluſiue ⁊ qũo vnũ
ſentire. Id totũ ad ſedᷣam regul ſpectat
Id ant ⁊ quomodo vnũ ſentire·⁊ oꝛa ſił
poſſidere in dño pꝛima regula continet.

ſed quenam ſit cauſa.qꝙ in ſingulari regu

la nominet quã in monte Piſano edidit.
ſi due ſunt quas ibidem compoſuit. Diei
mus vt cõmuniter aiunt.⁊ res cõſtat. q
ſicut tertia eſt ſupplementum ſecunde.ita
⁊ ſecunda eſt ſupplementũ pꝛime. Nã in
pꝛima pꝛeceptum caritatis ⁊ de mõ oꝛan
di omiſerat/quod in ſecunda poſuit.⁊ iõ

ambas ſimul vnam appellat. Et hec pꝛo

culdubio ratio eſt.quare tertia eſt canoni
ʒata ⁊ nõ pꝛima nec ſcdᷣa.quoniã hec tera

tia tqqᷓ; perfectioꝛ.cõpletioꝛ ⁊ diſcretior.
⁊ bumane fragilitati coapta bilioꝛ aliarũ
eſt complementum. Deo gratias. Amen.

M
dogas
ltertn
N
onden
e a
neniſan
ds Als
ndsN
D
adsben,
ſemnd. *
btheu
Pidno 8
Nnoden
wlcfei
nn Dn

e rn

tartnn
niſen
ende G
tüdenngt
Hwifncnt
cire ien
ntai ear
ia:at
mu.
it duv.
Genctit
t. twant
igne i
msrenio
l
Genacke

Sowrölren

e o
–W
emsinn

—
N
S
e

3
.

=
—
—
—
2
— —

—

—
X

4

AQAillermo de Eſtouteuilla. Epiſcopo Oſtien. Car. Rotho. Camerario. D.
H. Pape Digniſſimo. dno ſuo pꝛecipuo. Olinerius Seruius Tholenti⸗
nas. SD. P. D. Cum magnoꝛum viroꝛum iudicio pcellentiſſime dñe de ſin⸗
gulari ingenio doctrinaq; Reuerẽdiſſimi piis Ambꝛoſij Choꝛiolani.Cheo
logi Elariſſimi ac vniuerſi oꝛdinis fratrum Meremitaꝝ Sancti Auguſtini pꝛioꝛis Ge
neralis magna vndiq; pꝛedicatio eſſet diligenti cura perquiſiui.vt ex multis eius mo⸗
nimentis aliquod im pꝛimendum darem.allatum eſt volumen vbi vita.doctoꝛum pꝛin
cipis Aurelij Auguſtini deſcribitur.ſimul et obſeruatio vite apoſtolice.in tribus editio
nibus ab ipſo Auguſtino poſteris relicta. quarum duas poſt annũ a ſacri ⁊ perhennis
fontis lauacro. in monte Miſano nondum clericus.Lertiam vᷣo in Aphꝛica apud ypo
nem ciuitatem factus pieſul compoſuit. quibus idem pater Am bꝛoſius tres oꝛationes
in laudem ipſius doctoꝛis.coꝛam diuerſis Pont.hĩtas adiecit.Opus ſane eruditum⁊
caſtigatum ſepius perlegi· vnde cum vberrimi fructus percipiantur: operepꝛecium eſſe
durxi.palam ⁊ vbiq; cõmunicandum foꝛe.Magna enim vtilitas ſuppꝛimi nõ debet.At

vo ſiqua lectio religioſis ac deuotis vins pꝛodeſſe poterit.ea pꝛofecto erit.tum dicendi

quodam leni.familiari ⁊ iuxta ſubiectam materiam eloquenti ſtilo. tum rerum neceſſa⸗
niaarum noticia. ⁊ vtriuſq; pꝛeſertim.philoſophie ac diuinarum litterarum optimis do/⸗
cumentis. non enim quempiam fugit apud Celſitudinem tuã iam dudum huius alũ⸗
ni ⁊ creature tue claruiſſe doctrinam.cui non ipſe tm̃.ſed totus ſacer auguſtianus oꝛdo
velut alteri parenti per cuncta ſecula debet:Et quidem apud omnes ꝙꝙ qui ſcripſit toto
animo tibi deuictus eſt. Et vna cum ceteris eius fratribus nutu pendet tuo. Idcirco
cum tanto munere. Dtua dignioꝛem intelligam neminẽ.obſecro ⁊ obteſtoꝛ vt inter in⸗
numera alia beneficia. quibus quotidie ſub ea vinentes impartopus hoc virtuti ⁊ di⸗
gnitati tue dedicatumgratum ſuſeipias.vt non modo coꝛpoꝛeoꝛum edificioꝛũ inſtau⸗
ratoꝛ.fundatoꝛ ac pꝛotectoꝛ.ſed etiam ipſius animoꝛum perpetuus atq; acerrunus exi⸗

/
1/ K
“R

no⸗
iaa
Hol
ſele
mis
cul
dſe⸗
f⸗
i
ett
enn

ſone
Goni

munonn
scdio
nhabenns
dumu
Ns addons
meendlane
Perun a
noͤdede
Landlend

unbereſd

opanisdo⸗

n bains l ⸗

ſins do
wſahawr
zmo. Fanm
Knnma
hoerunn
ccti ſnn
rwt

d mularentur altiſſimo.

¶ Komentarij Ambꝛoſij Choꝛiolani ge
neralis Auguſtin. in pꝛimã regulam ſan

tus Auguſtin? lacrimis
ſue ſanctiſſime genitricis

uil pꝛeſulis Mediolaneñ.
Ambꝛoſij ⁊ ſemoꝝ dei.Simpliciani Ti

manicheoꝝ erroꝛibus ad xpᷣi fidẽ eſt con
ũſus ⁊ ſacro ſancti baptiſmatis fonte an/

no etatis ſue trigeſimo renatus.ſic xpᷣi ca

ritas coꝛ eiꝰ vulnerauit.vt non modo ca
tholicus xpᷣianꝰ factus eſt.ſed oĩ terrena

felicitate contẽpta a pᷣfatis viris ſanctiſſi

mis Ambꝛoſio ⁊ Simpliciano nigra cu
culla indutus zona pellicea cinctꝰfactus
ẽ ſeruus dei.⁊ cum Simpliciano ⁊ ſuis
fratribꝰ in monaſterio.qð.ceu in pꝛecla⸗
riſſimo libꝛo ſuarũ confeſſionũ meminit.
extra menia ciuitatis MWMediolani plenuʒ

multis bonis fratribꝰ ſitů erat in obedi/

entia.pauꝑtate caſtitate.in explicabiliq;
ſanctimonia.ſicut Sigibertꝰ ad Mace⸗
doniũ ſcribens ſe vidiſſe ⁊ oculata fide ꝓ

baſſe aſtruit fere perannuʒ cum dimidio

manſit ⁊ vixit.⁊ qm̃ erant quaſi in liber/⸗
tate viuentes q;ꝙ; ꝓbatiſſimi atq; perfe/⸗
cti eſſent viri ex pᷣcepto tanti patris Sim
pliciani pᷣmo inter eos quẽadmodũ Sii/
gibertꝰ in eadeʒ inquit epła. Auguſtinꝰ
inſtituit:vt vitam apłicam oẽs pariter te
nerent.⁊ nihil inter eos pꝛopꝛiũ diceret᷑.
tandem eiꝰ ſancta expoſtulante parente
in Aphꝛicã iĩmeare ꝓpoſuit. Et accepta
licentia ⁊ bñdictione a ſctõ aontiſtite Am
bꝛoſio cũ fletu ⁊ plãctu.a beato Simpli
ciano petijt vt ei aliquot ex ſuis fratribꝰ
cõdonaret.vt vna cũ illis in Aphꝛica eri
geret mõaſteriũ.⁊ in ſancto pꝛopoſito he
remitane cenobiteq; ese in illo fa

Eñ in ſermone
de tribus generibꝰ monachox.qui inci⸗
pit. Vt nobis ꝑ litteras.ita inqͥt. Vt no
bis per lr̃as declarauit ſanctꝰpater Hie⸗
ronymꝰ tria fuerũt in egypto genera mo
nachoꝝ.quoꝝ duo optima ſunt tertiũ oĩ
no tepidum.⁊ oĩ affectu vitandum. Que

Oſtquã bea
Monice pꝛedicatiõibꝰ di

gurieñ.atq; ſuoꝝ fratrũ exemplo.relictis

ſunt illa duoique optima pꝛedicant᷑ niſi
heremitarum atq; cenobitaꝝ genus ⁊ oꝛ
do quoꝝ vita clariſſima.⁊ ſancta congre
gatio tꝑe pꝛedicationis apłice ſupſit ex⸗
oꝛdium.Iſti ſunt illi viri ꝑ fecti. quibus

frequẽter adheſi tꝑe erroꝝ meoꝝ. per q̊s

etiam illuminari merui.quoꝝ etiam ſan⸗
ctitatis fama ad aures meas perueniẽs

badtiʒari nõ diſtuli.⁊ pia matre me inſti-/

gante apud Mediolanũ. vt ad patnam
remearẽ.eos habere in viſceribꝰcaritatis

⁊ cũ eis pariter viuere volui.pꝛopter qð

ad virum illũ Simplicianũ qͥ a uuuentu
te deuotiſſime deo vixerat in oĩ caritate.
ꝑꝛexi depꝛecans cũ fletu ⁊ gemitu:vt mi/⸗
hi quoſdam de ſuis fratribꝰ donare?᷑. Et
donauit eos mihi paterne.quare pateri⸗
ne eos mihi dõauit.qꝛ ſciebat me mona⸗
ſteriũ in Aphꝛica edificare. ⁊ aſſumptis
mecũ Anaſtaſio. Fabiano. Seuero.Hi/
colao.doꝛotheo. Iſaac.Hicoſtrato. Pau
lo.Cyrillo. Stephano. Jacobo.⁊ Nita
le pauperculo.qui pecunie ſacculũ apud
Mediolanũ inuenit.⁊ non rapuit. de q̊
ſermonẽ iam fecimꝰ.qꝛ inuenit ⁊ nõ rapu
it.nec poſt aurũ abire voluit. Igitur iſtis

mecum aſſumptis imitari cupiebã cũ ca⸗
niſſimis meis amicis. Enodio.Alipio.=

Pontiano:qui diu mecũ fuerunt.⁊ cũ ce
teris duodecim. qͥs nuper aſſumpſeram
illos quoꝝ famõ etiam ſanctꝰ pvᷣꝛ Mien
ronymꝰ mihi deſcripſerat:⁊ in ſᷣmone de
obſeruantia clericoꝝ. qqͥ incipit.audiſtis ĩ
menſa fratres cariſſimi ait.attendatis fra
tres.⁊ vos in patrem veſtrũ:nã pꝛimo vo
catus ſum excelſus pᷣs.eram enim inter
oẽs magnos noiĩatiſſimꝰ.⁊ liberalium ar
tiũ ſagaciſſimus indagatoꝛ.excelſus in/
quam erã celſitudine ſcie.que inflat. non
caritatis que edificat.nã cedrum odoꝛin
ferũ voca bãt me Romani pꝛincipes ſo⸗
lij abundantẽſed nõ habebam fructũ.ex
celſus eram ⁊ impiꝰ ſuper oẽs coctaneos
meos.Elatus ⁊ ſuꝑexaltatꝰſuper cedros
libani· ⁊ acceſſitad me mater pietate ple
na.pꝛedicatio ſancti viri ep̃i.vita ⁊ exem
pla ſanctoꝝ patrum Mauli.Anthonij.
Simpliciani.⁊ cũ his omnibus vox dii

confringẽtis cedros cõminuit cedrus li⸗

bani abhoſtia pꝛeparata ad victimaʒ in
odoꝛem ſuauitatis·⁊ ſic factus ſum pater
excelſus.Deinde ad Aphꝛicq veni.mecũ
t 2

ducens decẽ ⁊ nouẽ ve fratribꝰmeis ſimul
viuentes in placito ſancto.⁊ cupiẽtes ſe
gregari a ſecło.⁊ ſanctꝰ pꝛ Dalerianꝰcu⸗
piens eſſe ꝑticeps fructuũ ozonuʒ nr̃aꝝ
locũ iſtum ſecretuʒ.in q̊ ſumꝰ. donauit vt
multi vim viderunt. Sʒ loco iſto edifica
to in xpᷣi nomine · ⁊ ſcẽ trinitatis pontifex
yponeñ.ſactꝰ ſum. ⁊ vocatꝰ ſum pꝛ excel

ſus multoꝝ.loquebat᷑ em̃ Augꝰ. de ſecun

do mõaſterio. fratꝝ heremitaꝝ.ad quos

viſendos tũc acceſſerat.⁊ tũ ſᷣmoneʒ hũc

quẽ fecit pꝰ refectionem in menſa ad cle
ricos q̊s ſecum duxerat direxit. Sʒ quiſ
piã diceret in altero ſmone dixit duode⸗
cim frẽs ſecum ſumpſiſſe. in h̊ auteʒ decẽ
2 nouẽ aſtruit in aphꝛicã durxiſſe.&̊ in eiꝰ
dictis ↄtraria inuenit᷑ ſnia. Sed ſi s at
tente cogitat Auguſtini ꝓceſſuʒ. ĩiueniet
nullã in dictis ſuis eſſe repugnantiq.naʒ
liceta beato Simpliciano duodecim dũ
taxat accepiſſet.cõgregauit.nihilominus
vt mox dicemꝰ.alios in tuſcia.ex qͥbꝰ ſe⸗
ptẽ potuit aſſumere.vt numerꝰ deceʒ no⸗
narꝰ expleret᷑. Sumpt g̊ pꝛenominatis
duodeam fratribꝰ Simplicianũ ⁊ alios
cũ vberrimis ⁊ innumer lachꝛymis. oſ⸗
culis ⁊ amplexibꝰ relinquẽs. cũ Enodio
Alippio ſõtiano. ⁊ pia mj̃e ex liguria

vẽit ĩ tuſciã q̃ ita oĩbꝰ.ſicut Rug.in ſuis

ↄfeſſionibꝰ memoꝛat in via ⁊ in om̃i eoꝝ
egritudine curã geſſ̃ it.q̃ſi oẽs enmu er.
ita buiuit qᷓ̃ſi ab oĩbꝰ genita fuiſſet Cũ

vo ad colles tuſcos deueniſſet. audiuit ĩ

montib? Piſanis nonnullos dei ſeruos
pheremitãvitã ducere.quoꝝ fama ꝑcepta
mox illos adiuit. vt cũ eis pabulo diuĩe
paſceret᷑ dulcedĩs.⁊ cognito eoꝝ ſcõ pꝛo
poſito veo famulandi. vehemẽter hoꝛta/⸗
tus ẽ eos.vt collegialit᷑ inuenirent ⁊ vitã

ducerent apłicaʒ ·q̃ nulla põt inueniri pᷣ⸗

ſtantioꝛ nullaq; veo gratioꝛ ⁊ acceptioꝛ.

cuiꝰ monita ⁊ exhoꝛtationes h uilit᷑ ſuſci
pientes depcati ſunt eũ.vt in ſcriptis redi

geret.ã obſeruanda iuberet.oĩm igit᷑ eoꝝ

vota ſuſcipiens. hãc pmaʒ regulꝗ qᷓ inci⸗
pit. cõi diffinitione decreuimedidit.edi⸗
tam ⁊ oĩm inibidẽhabitantiũ manꝰpꝛo⸗

pꝛie ſubſcriptione munitã.⁊ voto ac iura

mento obſeruãdi.q̃ in ea ſcripta ſnnt.fira

matã ilł tenendã atq; obſeruandam tradi

dit. Et qm̃ in hac pᷣma væ dilectione dei
pꝛoximi.ac etiã de mo oꝛandi ⁊ pſallendi

nõ vederat pᷣceptum anq; ab illis diſcede

ret. Scðam eis compoſuit ⁊ dedit q̃ inci
pit. Ante oĩa fratres cariſſimi diligat᷑ de⸗

deinde pximus. de quibꝰ in ſermone de
moꝛibus clericoꝝ.qui incipit.HNolite ari⸗
bitrari fratres ꝙ alienũ ſumpſerim exoꝛ⸗
dium expꝛeſſam facit mentioneʒ dicens.
Tria eni pꝛecipue ad vos pbꝛos ſpectqt
foꝛma viuendi.oꝛdo miniſtrãdi.⁊ modꝰ

iudicãdi. De foꝛma viuẽdi habetis regu
lam quã in monte Piſano ꝓut potuimꝰ

fratribꝰ noſtris pmo diligenter condidi⸗

mus iuxta apłicam foꝛmã. Ibidem vt et

vos noſtis docemur. Qũo deus ⁊ ꝓximꝰ
diligat᷑. Quibꝰhoꝛis ⁊ tꝑibus pſallere ⁊
oꝛare.⁊ manibꝰ operari debemꝰque ſunt
mandata in ſcdᷣa regula cõtenta.Et qũo
vnũ ſentire.⁊ oĩa ſi poſſidere debemus.
que in hac pma ponunt᷑. ¶ Sed qͥd euʒ

mouit. vt ſi bas duas in monte Piſano

cõdidit ꝙ; vnã in hoc ſermone eas noĩet.
Dicimꝰ ꝙ ſicut altaris ſacramentũ inter
dũ in ſingulari.⁊ interdũ ĩ plurali nomi⸗
nat᷑.qm licet quo ad materiales ſpẽs plu
ra ſint.tñ quo ad virtutẽ.effectum. ⁊ finẽ
ad quẽ ſunt inſtituta.vnũ ſunt.Sic iſtas

duas regulas.cũ vna ſit in ſupplementũ

alterius.⁊ vtriuſq; vnꝰ ſit finis.vnã Au⸗
guſtinus nücupauit.⁊ tertia edita fuit in
vtriuſq; ſupplemẽtũ iõ illa acceptata.ap
pꝛobata ⁊ cõfirmata.⁊ vtriuſq; tã heremi
tis qᷓ; canonicis obſeruãda. tãq; veris et

legittimis Auguſtini filijs ab ecclia tra⸗

dita eſt. etenĩ ſicut in retractatiõe exoꝛdij
interpᷣtationis noſtre in ſcam regulã in
calce eiuſdẽ interpᷣtationis poſita aſſeue

rauimus.hec pfectioꝛ.cõpletioꝛ.diſcreti⸗/

oꝛ. ⁊ humane fra gilitati coaptabilioꝛ eſt
que abſurdum nõ foꝛet.vt ſimul cuʒ alijs
vna regula diceret᷑ qꝛ q;q tria ſint opuſ
cula. vnũ tñ ad aliud oꝛdinat᷑.⁊ duo pꝛi⸗
ma ad tertiuzʒ. ⁊ tria oĩa ad vnũ eundẽq;
finem cõtendunt. Abi ergo his regulis

heremitas in mõte Piſano habitãtes ſe
foꝛmaſſet. ⁊ ad tenendꝗ vitã aplicam eos
aſtrinxiſſet.multi ad illã ſanctã ſocietatez

venerunt.pluraq; loca ſicut etiã nunc ex
tant.⁊ nos vidimꝰ.ibidẽ cum illis erexit-
ibidẽq; plura edidit oꝑa· poſtea aſſuůptis

aliquib de his qs in dicto monte cõgte

gauit eũ pia mje. Enodio:Alippio.Mõ/⸗
ciano.⁊ alijs duodecim ̊s ⁊ ſanctꝰ Sim

— .

——

io

. . 9
ndali
anigi

ſenner

N Bolrer
mpenncnn
nongdicens⸗
lapſeni
ndtod
Adadeng
opatpoin⸗
Atncondide
odaus pein
bus olar
Cben peſen
aedebens
(Seiida;
nonte Mnd
nonetsi⸗
ͦ n Orlis
tu ippengi
ma cln fn

—

plrlicianus dederat ᷣſus Romã iter arfi⸗
puit. qtqᷣt ſeruos dei in agro Senẽſi et

g cuit.

heremi

Jo.

Romano inuenit viſitauit.confoꝛtauit.⁊
apłicã vitã ducere ſᷣm pᷣcepta ia data do
ed ambiguꝰẽ animꝰ. Quo enĩ
pacto in mõte Piſano pmo dedit regu⸗/
Tʒ.cũ iam Mediolanivt pᷣtulimꝰ in mo⸗
naſterio ſcti Simplliciani.ſᷣm vitã apłicʒ
frẽs illos viuere docuerit. Dicimꝰ ꝙ vel

Mediolani nihil redegit in ſcriptl. vel ſi

pᷣcepta ↄſcripſit.nõ ea ſibi attribuit. tũ qꝛ
ſub ptãte erat altenꝰ.ſ.ſancti Simplicia
ni. iuſſus ab illo fecit.qð tunc egit·Cũ
qꝛ nullã curam tunc hẽbat aiaꝝ.⁊ iõ eum
nõ decebat regulam ↄdere · ſed cũ fuit in
monte Piſano ſui iuris erat.⁊ curq gere
bat eoꝝ.q̊s ſecũ ducebatcurãq; ſumpſit
eoꝝ qͥ montẽ incolebant.potuit ergo re⸗
gulã facere ⁊ eã in ſcriptis redigere · ꝓut
defacto fecit ⁊ pᷣmo hac edidit quꝗ inter
p̃taturi ſumꝰ.in cuiꝰ expoſitione pᷣmo ti
tulũ erꝰ declarabimꝰ. ſubinde ad interpꝛe
tandũ textũ accedemus.quãtũ ad pꝛimũ
titulus ſiue rubꝛica huiꝰ regule talis eſt.

Ncipit vᷣma regula btĩ Auguſti
ni doctoꝛis eccleſie excellẽtiſſimi.
quã pꝛĩo fecit ⁊ tradidit fratribꝰ
is in mõte Piſano cõmoꝛantibꝰ
ipſo exiſtente iã fratre in reditu ſuo: queʒ
fecit de Mediolano Romam volens in
Aphꝛicã redire.quã quidẽ regulam fecit
Dde ↄſenſu eoꝛũdẽ fratrum. cuiꝰ tenoꝛ de
verbo ad verbũ ſequit᷑.⁊ eſt talis.
Titulus dicit᷑ a titone · i ſole · qm̃ ſicut ſol

mundum vel queq; obſcura illumiat. ita

titulus libꝛũ vel eiꝰ ſequentia.qð aꝑte la
teq; patet in huiꝰ libelli titulo. in qͥ per
oꝛdinem indicant᷑ decem.
Pꝛinio qð eſt nomen libꝛi;
Scdo que eius materia.
Tertio quis eius oꝛdo.
MAuarto quis eius auctorꝛ.
NQuinto ad quoꝝ inſtantiq eã ↄdidit.
NBerxto vbi eam edidit.
Septimo qualis eius ſtatꝰ q ipſam
cõpoſuit.
Bcetauo qũ eam fecit.
Mono qua auẽte eam cõpoſuit ·
[Decimo quis finis cõponendi eꝗ.

Mãõ duo pᷣma indicant᷑ ꝑ hanc dictioneʒ

regula .qᷓ nõ ſolum libꝛi hunꝰ nomen eſt⸗

Eextas

¶ Eõmentum

CxXI

ſed ã ſit materia eiꝰ per illã inſinuat᷑. Re

gula enĩ dicit᷑.qð noꝛmã recte viuẽdi pᷣG⸗
beat.vel qð diſtoꝛtũ paruũq; coꝛnigat.t⸗
inde Iſidoꝛꝰ ait. Regula dicta eſt.qð re
tro.i.ſurſum ducitnec aliqũ deoꝛſum tra
hit. Mꝛiſcianꝰ gutẽ regulam qſi menſurã
regẽtẽ eſſe aſtruit.At vᷣo in hoc libello vi
nendi noꝛmã atq; menſurã:Auguſtinus
p̈bens qͥd euntandũ: quiduepſequenduʒ
ſit docet ẽtenꝰ aſcendamꝰ ſemꝑ ſurſum.

deoꝛſum vᷣo nuq; trahamur. ꝛdo qui

dem expꝛimit᷑ in hac dictiõe pᷣma.qm̃ in⸗/
ter tres regulas quas edidit hec pmũ in
oꝛdinenon tn in dignitate ⁊ perfectione
locũ tenet. Auctoꝛis nomen manifeſtat᷑

cũ ſubdit᷑.bti Auguſtini doctoꝛis eccleſie

excellentiſſimi: Illi ad quoꝝ inſtantiã eã
cõpoſuit fuerunt heremite.qͥ in mõte di
ſano cõmoꝛabant᷑ quibꝰ eam pᷣmo tradi⸗
dit.ſubinde fratibꝰ cõgregatis in centũ
cellis.tertio illis s in Aphꝛica congre⸗
gauit dedit locus i quo eam cõpoſuit
mons PMiſanus.vt ait.fuit ſanctꝰ Augꝰ.

qñ hanc regulam fecit innuit᷑ cum dicit.

ipſo exiſtente fratre. Erat enĩ frater here
mita ſica beato Ambꝛoſio ⁊ Simplicia
no Mediolani poſt baptiſma.vt diximꝰ

indutus.Compoſuit autẽ eam in reduiu

ſuo.quẽ fecit de Mediolano Romã ve
niens ac volens in Aphꝛicã redire.tunc
ſcdᷣm ⁊ trigeſimũ agens annum. Auẽtas
concipit᷑ in eo qð dicit.quq quidẽ regulã
fecit de ↄſenſu eoꝛũdẽ fratrum. Nã licet
Augꝰ.eis nõ antea peſſet.ipſi tũ met fra
tres ſe ei ſponte ſubiecerũt. ⁊ de eoꝝ con
ſenſu eã inſtituit. in cuiꝰ cõſenſus euidẽ⸗

tiam oss ſe ſubſcripſerũt. ſicut in fine re⸗

gule aꝑte inquit· finis autem pncipalis
eſt · vt ſeruantes pᷣcepta.que in ipſa regu⸗
la ſcripta ſunt eterne vite cõpotes fierẽt/

¶ Auguſtin?
Ommuni diffinitiõe decreuim?

apud vos.qð nũq; poſtmodum
vllo poterit infringi.

¶ Ambꝛoſius

Anes q liberi arbitrij vſum hñt
ad ea.q̃ honeſta ſũt ⁊ licita.⁊ ad

cæapſertim qᷓ diuine maieſtatis honoꝛem

K

animarũq; ſaluteʒ cernũtſe voto ⁊ iura
mẽto obligare pñt ligatos aũt ſoluere ſe
nequeũt. Idcirco Aug.cum cõi diffini⸗
none.hᷓ eſt cõi voto.cõi ↄſenſu cõiq; ſuba
ſcriptione.⁊ vt credit̃ iuramento.apð fra
tres in monte piſano cõmoꝛantes decre⸗
uiſſet.vt hec regula ab eo ↄdita.⁊ tradita
ab eis obſemuaret᷑ clare aſſeuerauit. h̊ ſuũ
vecretũ poſtmodũ a nullo poſſe ↄfringi.
AIm̃ vt gloſa ſuꝑ illud pſalmi. Aouete ⁊
reddite dno do vẽo inquit.vouere eſt vo
luntatis.ſed votũ reddere eſt pᷣcepti ⁊ ne
ceſſitatis.Rurſus tollere nemo põt.vt fi⸗
dem qu quis deo tenet᷑ non pᷣuet.at vo⸗
tum ſuꝑ fidem deo debitaʒ ſtabilit᷑· p̃terea
ſia pontifice maximo infringi tale vecre
tũ non põt ·fit vt ab vllo alio multo minꝰ
poſſit.at vero in decretali de ſtatu mona
choꝝ in capitulo cum ad monaſteriuʒ ex
pꝛeſſe ðꝛ.abdicatio pꝛopꝛietat. ſicut ⁊ cu
ſtodia caſtitatis adeo. regule monachali
eſt annerxa.vt ſummꝰ pontifex in ea ĩdul
gere non poſſit. Sʒ hic duo exoꝛiunt᷑ du
bia.pꝛimũ an ita votũ religionis liget q;
nullo mõ ꝑ pontificem maximũ ſolui poſ
ſit. Secũdo an decretũ iſtud Auguſtini
pꝛo eo tollẽdo pape indiguiſſet ptate. ad
pꝛimũ nonnulli innitentes dicto eccłia⸗
ſtici dicẽtis.Oĩs ponderatio non eſt con
digna aie ↄtinentꝭ.aſſerũt non mõ papãʒ
religionis votũ tollere nõ poſſe.ſed nec il
lud in aliud poſſe cõmutare. Pleriq; ad
voti obligationẽ attendẽtes.aiunt ponti
ficem ſummũ ſuꝑ religionis voto diſpen
ſare non poſſe.qꝛ qð ſemel ↄſecratũ ⁊ ſan
ctificatũ eſt· ſuam ↄſecrationẽ ⁊ ſanctifica
tionẽ dimittere non põt. Religionis aũt
votũ in aſecratione q̃ deo aĩa ſanctificat᷑
cõſiſtit. ¶ Hos aũt dicimꝰ tantã eſſe ma
ximi pontificis ptàtezs.vt ↄtinentie votuʒ
cõmutare ſuꝑ eo diſpenſare.⁊ illud rela⸗
xare poſſit. neq; illud vſqueq; veꝝ eſt.vt
continẽtia oẽs alias excedat ᷣtutes.etem̃
non ſolũ caritas·q̃ oĩm eſt regina vᷣtutũ.
ſed fides.obia.⁊ hũilitas.pᷣſtantioꝛes ſũt
cõtinentia.plus em̃ beata virgo deo pla
cuit ꝑ hũilitateʒ.q; ꝑ vginitatem beatioꝛ
etiã fuit vt Aug.inqͥt ↄcipiendo xpᷣm fi⸗
de qᷓ; carne ⁊ celibatui Johis ↄiugiumpᷣ
ponimꝰ Abꝛahe. Saluatoꝛ itẽ noſter nõ
q; ꝓgo ſed qꝛ hũiliauit ſemetipᷣm factus
obediẽs vſq; ad moꝛtẽ.ſic exaltari meruit

vt ſibi nomen.⁊ poteſtas in celo⁊ in ter⸗
ra daretur. Nõt ergo fieri cõpẽſatio ma⸗
xime ꝑ bonũ rei publice.vt cũ virgo ſolẽ
niter ꝓfeſſa:fidelis regꝭ daret᷑ filio.vñ to⸗
ta res publica pace gauderet. vel regi tra
deret᷑ infideli.vt ipſe ⁊ oĩis eius populus

ad xpᷣi cõuerteret᷑ fidem. ſi talis inquam

virgo ꝓfeſſa ex pᷣcepto põtficis nuberet.
plus ex tali obedientia ⁊ coniugio qᷓ; ex
ſua mereret᷑ ↄtinentia· Cũ autem dicit᷑ ꝙ

ſemel ↄſecratum ⁊ſctificatũ ſuam conſe⸗
crationem ⁊ ſanctificationẽ dimittere nõ

poõt.vtiq; veꝝ eſt· niſi ſuperioꝛis interue/
niat auctoꝛitas.que in oĩ voto ⁊ iuramẽ
to ſemper intelligit᷑ eſſe excepta.et niſi in
vſum magis ꝓficuũ cõmutet᷑.põt igit᷑ pa
pa in voto cõtinẽtie.⁊ in alijs diſpenſare
neceſſitatis qᷓlitate penſata: nã in mrimo
mio vel extra viuere.tꝑalia hẽe vel nõ ha
bere iuri diuino vel naturali qð papa tol
lere non põt nõ cõtrariant᷑. In his ergo
cũ pꝛopter rem publicã expediens vide⸗
bit᷑.diſpenſandi ptãtẽhʒ. Heq; decreta⸗
lis impoſſibilitatẽ. Sed difficultatẽ ⁊ ra
ritatem ꝑ non poſſe indulgere intelligit.
ud illud qð ſcᷣo querebat᷑ dicimꝰ. ꝙ;
cũ nondũ ꝑ ſedem aplicã fuerat inhibi⸗
tũ alicui nouã religionẽ erigere.dũmo⸗
do a vp̃ᷣi nõ diſcreparet fide.in q̃ ſicalius
ſic ibat.quilibet curã habentes aĩaꝝ.⁊ ec
his maxie ep̃i nouã regulãadere nouãq;
religionẽ fundare poterãt.que licẽtia ad
Bonifacij octaui tempꝰ vſq; defluxit.et
ad que ſe voto ⁊ iuramento obligabant
obligati vtiq; erant.neq; ſe ſoluere pote⸗
rant niſi ſui epiſcopi occurriſſet auctoꝛi⸗
tas. Sũmus autẽ pontifex conſuleudus
nõ erat. niſi etiã ⁊ ipſe epᷣs voto ⁊ iuramẽ
ro tali regule factꝰ fuiſſʒ obnoxius.quẽ/⸗

admodum Auguſtinꝰ fecit. Cuʒ igit᷑ ait.

cõmuni diffinitiõe decreuimꝰ apud vos
illud quod nũqᷓ; poſtmodũ ab vllo pote

rit infringi.nõ ſuperioꝛis.ſed eoꝝ quino

uerant.quive conſenſerant poteſtatem ex
cludit.

(Kextus
NEſidentibꝰ in monaſterio in no⸗
r mine dñi noſtri Jeſu xpᷣi omnibꝰ
. placuit pᷣm apłicam traditionem

Auguſtinus

vnũ ſentire in dño ⁊ cõiter poſſidere·ſicut

— — — — —————JMUN

—— — — 3 — —2 —

Cnndt
aan
mn
kilori
pel ngin
sogllis
Bengun
Uuber
nugi
undlg
1unconen
Edennar
nosintenen
olurn
aptsani
et origen

s diei

Nämn mrne
bie röh
Ucd
dse
eiinsin
därän

Getdene

kſrubi⸗

ginger dinn

rieagjici
bensit
iedig
gir eleini
7 Nün.
rv lgtonn
da wad
cnilad
js wot
6 rerus i⸗
mun mie,

Jo. CxxXII

ſeriptũ eſt.· vnũ ſ. entite in dño. Et nemo qᷓ
dem ꝓpꝛiũ vẽdicet quicq;ᷓ.ſed qꝛ ſicut ſen⸗
ptum ẽ in actibus apłoꝝ.habẽtes oĩa cõ

mun ia nemo quicq; eſſe ſuũ dicebat.qð
a nobis ſcriptum eet.

¶ Cömentum

dño.⁊ nemo coꝝ ſibi quicq; vendicer p/⸗

pꝛium.ſed habeant oĩa cõia.quod decre
tum auẽte confirmat aplica. In actibꝰeni
apłoꝝ ita pꝛopꝛie ſerſptum ẽ nãq; in ſcðo
capitulo dicit᷑. oẽs etiq̊ qui credebãt erãat
pariter.⁊ habebant omnia cõia. In quar
to vᷣo habetur. Myultitudinis autem cre
dentium erat coꝛ vnũ ⁊ aĩa vna. Nec qͥſ
qᷓ; eoꝝ que po ſſidebat aliquid ſuũ eſſe di
cebat.ſed erant illis oia cõmunia.⁊ parũ

infra adiecit. ⁊ diuidebatur ſingulis put
cuiq; opus erat. Cõbinemus bhec cũ Au
guſtini decreto.vt videamꝰ an totam ho
rum verboxꝝ excerpſent ſnĩazʒ effectuq; ad
implenerle. Ciſ imo enim inquit parẽs

noſter reſidentibus in monaſterio ꝓ quo

aperte intelligit᷑ ꝙ fratres beati Auguſti
ni nõ erant heremite vagi.Sed heremi⸗
te cenobite cõgregati ⁊ reſidentes in vnũ

in monaſterio quod Auguſtinus pꝛaimũ
inſtituit in monte Piſano.⁊ ad quod he

remitas in diuerſis ſpeluncis tugurio⸗

lis eiuſdem montis cõmoꝛantes condu⸗/

xit ⁊ congregauit.vt ſimul habitarent iu

xta pꝛimũ verbum pꝛime auctoꝛtatis di
centis.Omnes etiam qui credebant eràt
pariter.i.ſimul congregati.quod apertiꝰ

in.quarto capitulo habetur. vbi ſanctus
euangeliſta ait. cum oꝛaſſent motus ẽ lo
cus.ſ.cenaculi in quo etant cõgregati.

Subinge ait.in nomine dñi noſtri Jeſu
chꝛiſti:qm̃ ſi omne opus quod facimꝰ in
nomine dñi noſtri Jeſu ſᷣm apoſtoli pꝛe/
ceptum a nobis fieri debet quanto magg
fidelium congregatio ad hoc vt illi rectoꝛ
⁊ gubernatoꝛ ſemꝑ aſſiſtat.iuxta in euan

gelio ꝓmiſſum vbi git. Abi ſuntduo vel

tres congregati in nomine mæo.⁊ multo
magtis ſi plures.in medio eoꝛũ ego ſum.

qð cum effectu oſtendit ſuis ſanctis apo

¶ Ambꝛoſius
Ecretũ quod dirxit a nullo poſſe
n fringi. iſtud potiſſimũ c.vtpo/
te.iꝙ reſidentes in monaſtenio in
noie dñi noſtri Jeſu xpᷣi vnũ ſentiant in

ſtolis.quos in vnum in nomine eius ad
oꝛationem congregatos. ſicut in eodem
quarto habetur.c.ſpirituſancto repleuit.

⁊ quoniam.vt inquit Apoſtolus.hylarẽ
hoc eſt voluntarium datoꝛem diligit deꝰ

Igeo tertio dicit. omnibplacuit. vt aꝑte

innuat.q; vltro ⁊ non coacti ſe obligarurt

ad hoꝝ pꝛeceptoꝛum obſeruantiam. pꝛe
ſertim vt pᷣm apoſto licã traditionem vnũ
ſentiant in domino ⁊ cõmuniter oia poſ
ſideat. ¶ num autẽ ſentire in domino
eſt· vt in tertia regula inqͥt.ha bere coꝛ vnũ
⁊? animam vnq in dommo.⁊ in ſecũda au

ctoꝛitate actuum apoſtoloꝝ dicit᷑.AR ul/⸗

titudinis credentium erat coꝛ vnũ.⁊ ani/
ma vng. Cõmuniter vᷣo omma poſſiden⸗
re eſt de bonis. ſiue iure hereditario.ſiue
per induſtriam acquiſitis:non modo q̊ͥs
aliquid pꝛopꝛiuʒ habeat ſed nec aliquid
pꝛopꝛium ſibi vendicet.qm̃ non ſolum ef
fectus.ſed nomẽ pꝛopꝛietatis monachis
debet eſſe hoꝛrendum. Itaq; etiam q̃ ad
vvſum ſibi concedunt cõmunia vocent. vt
Dicant.noſtra cappa: noſtra tunica. no/
ſtra cella ⁊ alia hmõi.hinc texius actuuʒ
apoſtoloꝛũ ait.nec quiſq; eoꝛum que poſ
ſigddebat aliquid ſuũ eſſe dicebat. ſane ad/
uertendũ eſt ꝙ in ſuperioꝛi textu tria vni
cuiq; regule eſſentialia. obedientia.ſ.pau
pertas ⁊ caſtuas intelliguntur obedien/

tia quidem cum dicit.vnum ſentite in do

mino.per quod vt diximus coꝛ vnum. et
animam vnam ha bere in domino intel/
ligitur. habere autem animꝗ vnam ⁊ coꝛ
vnum in deo eſt pꝛopter deuʒ pꝛopꝛie vo

luntati.renunciare autem pꝛopꝛie volun

tati eſt non habere neq; velle:neq; nolle
Id aũt nil aliud eſt.niſi in omnibus que
ſicita ſunt.ſuis obedire pꝛelatis pauper⸗
tas expꝛimitur cum dicit. NHemo ſibi pꝛo
pꝛium quicq; vendicet.

end aſtitas deſi⸗
gnatur pꝛimo cõmuniter per obſeruatio
nem totius regule que ideo pꝛecipitur.vt

caro ſpiritui. ſpiritus vo deo ſubijciatur
⁊ ſeruiat.Specialiter vᷣo cum dicit.con⸗

gregationem aut reſidentiam in monaſte
rio in nomine domini noſtri Jeſu chꝛiſti

qui neq; actu.neq; habitu vllũ vnq; ha-

buit incentiuũ libidinis.fieri debere.vbi
fratres omnes ſplendoꝛe nitere debẽt ca
ſtitatis·pꝛopterea coniectõnis oculis ad

—

pꝛimum capitulum codicis epiſtolarum

t 4

Pauli Augu. tpe ſue fluctuationis legit.
HMõ in comeſationibꝰ ⁊ ebꝛietatibꝰ.nõ in
cubilibꝰæ ipudicitijs.nõ in ↄtẽtiõe ⁊ emu
latione.ſʒ iuduiminidnñm uoſtrũ Jeſum
Cp̃m. ⁊ carnis curã ne feceritis in deſide⸗
rijs viis. Mec tria ſaluatoꝛ nr etiam inſi⸗
nuauit cũ in euãgelio dixit. qͥ vult venire
poſt me abneget ſemetipſum.tollat crucẽ
ſuã ⁊ ſequat᷑ me. Abnegare ſemetipᷣm pa/

pꝛuũ eſt abdicare voluntatẽ. crucẽ tollere.

eſt coꝛpꝰ ieiunijs ⁊ diſciplinis.ne ꝑ luxu
riãq re bellet qð pꝛopꝛiũ ẽ incõtinent.ma⸗
cerare. Sequi aũt xpᷣm eſt vniũſam eiꝰ le
gem 2⁊ q ĩ ea iuſſa ſũt.qð vere obediẽtis ẽ
obſeruare. Qũo autẽ que cõia ſunt diſtri
bui debeãt. put in actibꝰapłoꝝ ſcribitur.
in tertia regula ſuppleuit dicẽs. Diuidat᷑
autem ſingulis ꝓut cuiq; opꝰ eſt.qð qũo
intelligi debeat. ſatis in illiꝰ cõmentarijs
abungde diximꝰ. . “

Wrare Auguſtinus

neamꝰ.qm̃ in lege ſcriptũ ẽ. Qui

(Kõmentum ¶ Dmbioſius

ocet dei famulꝰ. qlliter iſta pcep/
ta tenẽda ſint dicens.in dño.hoc-

WWeſt ꝓpter dñm.⁊ in dño.i.in eius
auxilio teneamus nos.ij.q̃ pcepta ſunt iu
re obſeruatiõis ·ſ.perpetue.ac ſi aꝑte dice
ret.qꝙ ea q̃ in hac regla facere iubemur te
nere ⁊ obſeruare cũ duabꝰ ↄditionibꝰ de
bemꝰ.pmo vt nõ ꝓpter inanẽ mundi glo⸗
riꝗ.ſed ꝓpter dei honoꝛẽ ⁊ nrarũ aĩaꝝ ſa⸗
lutẽ cum eiꝰ adiutoꝛio obſeruemꝰ. Sub/⸗
inde vt o bſeruãdo iſta iugis ⁊ ꝑpetua ſit
vſq; ad moꝛtẽ ꝑſeuerãtia: ⁊ rõem adiecit.
qm̃ ſicut in lege euagelica ſcriptũ eſt.non
̊j incepit. ſed qͥ perſeueranit vſq; in finez
bᷣ ſaluus erit.

¶extus ¶ Auguſtinus
L YJuE s autẽ venire deſiderat ad cõ
gregationẽ frm · qui in vnum eſſe
vident᷑ nõ ignoꝛet euangelicũ di

Ndño g̊ iure obſematõis nos te

erſeuerauerit vſq; ad finem. hic

rtũ q dixit. vẽdat oĩa ſua.⁊ eroget egez
nis ⁊ pauperibꝰ. MM
Komentum Anbꝛoſius

pediti accedere debemus.idcirco

ſua.⁊ non in pelagus pꝛoijciant vt quidã
inaniter fecerunt philoſophoꝝ ſed erogẽt
egenis ⁊ pauperibus non ab hominibus
vt ypocrite faciunt. ſed ab ipſo vero æ im
moꝛtali deo omnium bonoꝛum remune
ratoꝛe mercedẽ expectantes.qui in euan⸗
gelio adoleſcenti dixit. Si vis perfectus
eſſe vade ⁊ vende omnia que habes ⁊ da

pauperibus ⁊ habebis theſaurũ in celo.

¶ Auguſtinus
☛⅓ Z iterum abneget ſemetipſum. ſi

extus

¶ Komentum ¶ Ambꝛoſius

Macunda cõditio eſt. vt poſtq; deo
famulari cupientes vendidenint
⁊æ diſperſerint oĩa bona ſua pau⸗

crucem ſuam ⁊ ſequant᷑ chꝛiſtum.ac ſi di

ceret.non ſatis eſt dimitttere omnia boꝝ-

na tempoꝛalia ſed opus eſt vt pꝛopꝛiã di
mittant voluntatem. vt non quod ſibi.ſʒ
quod deo ⁊ pꝛelatis placet faciant.dimit
tant inſuper omnia oblectamenta carnis
coꝛpus ſuum in penitentijs crucifigẽtes
⁊ meditantes.ꝙ pꝛopter nos a plãta pe⸗
dis vſq; ad verticẽ capitis nõ fuit in chꝛi
ſto ſanitas. Dimittant deniq; patrem et
matrem. fratres ⁊ ſoꝛoꝛes.filios ⁊ filias.

2 oẽs mundiales affectꝰ. Immo ⁊ ſemet

ipſos ⁊ animas ſuas.⁊ ſequantur chꝛiſtũᷣ

qui enim hec non faciunt vt ipſe in eunn

gelio teſtatur.non ſunt eo digni · In hoc
ꝙ poſtremo diximus vere ſalutis con/⸗
ſiſtit perfectio. Perinde Mieron ymus
exponens ſaluatoꝛis verbum q ad pe⸗

trum interoganteʒz. ecce nos relinquimꝰ2

VAoniã ad dei ſeruitiũ liberi ?⁊ erx
volentes in fratrũ cõgregatione
vViuere quales conditiones habere deben⸗

ant adnectit. Sunt autem iſte potiſſime
quatuoꝛ. Pꝛima vt vendat omnia bona

bi ⁊ tollat crucẽ ſuã ⁊ ſeqtur me.

peribus. Semetipſos abnegent. vtollãt

l

omnia ⁊ ſecuti ſumꝰte.quid ergo erit no

bis. reſpondit.Amen amen dico vob. vt
(Ro qqui reli quiſtis omnia. ⁊ ſecuti eſtis me ĩ
u regeneratione cum ſederit fiius hominiſ
in ſede maieſtatis ſue ſedebitis ⁊ vos ſu/⸗
Wöidee per ſedes duodecim iudicantes. duode/
ngidche decim tribus Iſrael dicit. Non dixit tan
igegtone tum vos. qui reliquiſt: omnia. hoc enum
Nmndhe⸗ ſocrates fecit philoſophus ⁊ multi alij qͥ
alkponſne Diuitias contempſerunt. ſed iungit ꝙ ggvò
Komnaden fectum eſt ⁊ ſecuti eſtis me quod pꝛopꝛe
ard apoſtoloꝛum eſt. .—
dleuui Textus. ¶ Auguſtinus
n ,—
jemun⸗ NX ne tractet in coꝛde ſuo de vi⸗
ulhelan⸗ . e ctu aut veſtitu.⁊ ceteris. que ne⸗
insarfeens ceſſaria ſunt coꝛpoꝛi- Ipſo domi⸗
ehedes 101 no ꝓmòuente in euangelio ⁊ dicente.no
hanmi nach, lite cogitare dicentes quid edetꝭ.aut qᷣd
veſtiemini.hoc em̃ gentes cogitãt. Scit
(Begſn pater veſter.quia boꝝ omnium indigetꝭ.
querite pꝛimum regnum dei · ⁊ iuſticiam
erinaii eius: hec omnia apponentur vobis.

¶ Lõmentũ
Ertia pditio vt non tractet in coꝛ
Qe ſuo de victu ⁊ veſtitu. ⁊ ceter.

Setdn⸗

ochth aque ſunt neceſſaria coꝛpoꝛi.ſed id
* müde totum deo cõmittat.qui nouit.quod no
ois ou in bis eſt neceſſarium:huius pꝛecepti qua⸗
ugl in druplex eſt ratio vna quam ſaluatoꝛ no/-
Echiun en ſter imediate añ poſuit dicens. Hemo po
raronbde teſt duobus dominis ſeruire.aut eni vnũ
aoic odio habebit ⁊ alterum diliget.aut vnuʒ
nnchodſ ſubſtinebit alterum contẽnet. Hemo po
Narafmmn teſt deo ſeruire ⁊ mamone · Ideo inquit.
levamennchs dico vobis ne ſolliciti ſitis anime veſtre.
1s Caſgan quid manducetis. neq; coꝛpoꝛi veſtro d
Ger na hli le induamini tãqᷓ; ſi aperte diceret · Si vi⸗
namnitulihl ctui ⁊ veſtitui vio tq;ᷓ idolis vꝛis puit ⁊
rnig hhrnne placetis deo ſeruire et placere non pote⸗
i0zt i⸗ ſtis.qꝛ nemo poteſt duobus dominis ſer
jnnorſen nire. Altera ratio eſt. quam imediate ſub
tvumurin dit dicens. Hõne anima plus eſt qᷓ; eſca
1 nipſenin æ coꝛpus plus qᷓ; veſtimentum. ac ſi dice
. dicni Yde ret. ſi ita eſt. ꝙ anima pꝛeſtantioꝛ eſt eſca
ti ſaurs M⅓ ⸗ ⁊æ coꝛpus dignius eſt veſtimẽtis.debetis
eaſun non ad victum veſtitũ q;.ſed ad ea opera
g ſſe intenti, que non ſolum in pꝛimo iudi

¶ AUmbꝛoſius

CXxXIII

cio animamſed etiã in finali.coꝛpꝰ ipᷣm.
cum ſue anime fuerit reuntum poterunt
a gehenna ignis liberare.⁊ ad eternam ꝑ
ducere gloꝛiam. hec autem tam ſpintua⸗
lia.qᷓ; coꝛpoꝛalia opera ſunt pictat:TLer
tiam rationem adiecit dicens. Reſpicite
volatilia celi.que non ſerunt neq; metũt.
neq; congregant in hoꝛrea.⁊ pater veſter
celeſtis paſcit ila. Nõne vos magis plu
ris eſt illis.tãqᷓ; ſi diceret.ſi iſtis inferio⸗
ribus animalibus pater eſcã parat opoꝛ
tunam.quanto magis vobis.qui pꝛeſt/
tioꝛes eſtis parabit. Si eius dediti eſtis
ſeruitio.Teſtis eſt populus iſfraeliticus.
quem annis.xl.pane celi cibauit in deſer
to.Ceſtis eſt Eliſeꝰ. Ceſtis Paulus pꝛi⸗
mus heremi cultoꝛ.quibus per aues celi
quotidianum miniſtrabat alimentuz. Et
addit. ⁊ de veſtimentis veſtris quid ſolli
citi eſtis.conſiderate lilia agri quomodo
creſcunt. Hon laboꝛent neq; nent. Dico
autem vobis. ꝙ nec Salomon in omni
gloꝛia ſua coopertus eſt ſicut vnum ex
iſtis: Si enim fenum agri quod hodieẽ.
⁊ cras in clibanum mittitur deus ſic ve⸗
ſtit.quanto magis vos modice fidei. Et
enim eiuſdem hebꝛaici populi quadragi
tajlannis veſtimenta neq; calciamenta at
trita in deſerto fuerunt. Quarta ratio eſt
vt fideles a gen bus dignoſcantur. Gen
tes em̃ cum non ha berent vᷣi oi fidẽ neq;
noticià.reꝝ terrenaꝝ in extricabilibꝰ cur⸗
implicantur. Sed vos qui populus dei
eſtis ⁊ oues paſcue eius. Nolite ſolliciti
eſſe dicentes.quid manducabimus. aut
quid bibemus aut quo operiemur. Scit
enim pgter veſter.quia his omnibus in/⸗
digetis:querite ergo pꝛimum regnuʒ dei
⁊ iuſticiaʒ eius.⁊ hec omnia adijcientur

¶ ettus. ¶Auguſtinus.

Emntamẽ anteqᷓ ſtatuat eſſe in
monaſterio ꝓbet pꝛopoſitum fr
Q rum atq; exemplum. ⁊ ipſe pꝛo⸗
betur in omni conſeruatione ab illo. qui
pꝛioꝛ eſt.⁊ ceteris conſentientibus.pꝛop
ter illud. quod ſcriptura docet.⁊ amonet
dicens.amicum noli cito compꝛobare.

Commentum. (Wimbꝛoſtus.

elſe in monaſterio. ᷣ eſt anq; ꝓpe
feſſionẽ faciant in religionem ſꝑ
anendi.pꝑ tpᷣs maneat ꝓbatioms.ꝓba⸗

tonis aũt tpᷣs integer eſt annus dummõ

Aaaita 2ditio ẽ. vt anteq; ſtatuat

cum religionẽ ingredit᷑ quartumdecimũ

agat ſi maſculꝰ eſt.aut duodecimum ſi fe
mina ⁊ B; rõnabile eſt· qi pꝛobationis tẽ
pus ad pꝛobandũ religionis auſteritatẽ
ↄcedit᷑inter q̃s pᷣcipua eſt cuſiodia caſti⸗
tatisquã ſᷣm cõem nature curſum nemo

aptꝰ natꝰ eſt antea experiri.in hac pꝛioba

tione multa experiri opoꝛtet.duo q̃ ↄcer⸗

nunt vitq eoꝝ.qͥ iam ſunt ꝓfeſſi.ſ. ppoſuũ 4
fratꝝ atq; exemplũ.pꝛopoſitũ quidẽ. qmũ̃

q religioneʒ ingredit᷑ multũ attendere de

bet · ſi religio eſt appꝛo bata.ſi firmũ ſit eo

rũ ꝓpoſitù deo famulandi.q̊s in ea inue⸗

nit.qm̃ ſi iam in ea pꝛofeſſi vagi.vaccillã
tes.⁊ inſta biles ſunt in di f̃uitio. a qui⸗

bus ipᷣe ↄſtantiã ad om̃e bonum opꝰ ne⸗
ceſſariam docebit᷑. exempluz vᷣo qm̃ ſi illi/

-

deuoti.caſti.pij:miſenicoꝛdes ⁊ timentes

deũ fuerint. appetendũ erit? pſequenduʒ

eoꝝ ↄſoꝛtiũ.ſi ↄtra fugiendũ.Qm̃ vt pꝛo

pheta inqͥt. Cum ſcõ ſanctꝰ eris.⁊ cũ eleꝝ

cto electꝰeris ⁊ cũ ꝑpuerſo ꝑuerter ¶l

uitius aũt ꝓbari vbet.an ſit boni ſenſus
an aliquã habeat infirmitatẽ notabilem.

Vñ ineptꝰ fiat ad religionis onera ſuffe
renda. Deinde an hũilis ſit ⁊ obediens.
an caſtꝰ patiens ⁊ ad abdicandaʒ ꝓpꝛie
tatẽ pꝛomptꝰ inueniat᷑:⁊ tandẽ an alia ha
beant.q̃ ſanctos deczʒ religioſos · Et iõ ait
Et ipᷣe pꝛobet᷑ in om̃i ↄue:ſatione· ⁊ ada/

nectit ab illo. q̃ pꝛioꝛ eſt.⁊ cetenis ↄſentie-
tibꝰqm̃ non ſatis eſt poꝛis voluntas no-

uitijs ad pꝓfe ſſionez recipiendis niſi alij
frẽs ↄſentiant. Huaũt pꝛobationis cãʒ

dicit eſſe ꝓpt᷑ id qð ſcriptura apud Salo

monẽ docʒ ⁊ admonet dicens.Amicũ no

li cito compꝛobare.Et. M. C. in libꝛo de· ¶ Zextus

4

amicitia inquit.Multos modios ſatł ſi“
mul edendũ eſſe e anq; munus amicitie ſit
expletũ.Sed quiſpiã diceret qͥd opus eſt

maioꝛi pꝛobatione.Si om̃ia vendidit.⁊

edit pauꝑibꝰ. Si ſeipſum abnegauit.tu
lit crucem ſuã.ſequutꝰeſt xpᷣm.⁊ de nullis

ad victuʒ veſtitũq; ſpectantibꝰ cogitet in

craſtinũ.Dicim ? ſepenumero.hi feruo
res.ſicut etiꝗ ⁊ nos vidimus.angeli Sa
thane tranſſigurantis ſe in angelum luc⸗

1

¶ Eextus

Eã ſi contigerit. vt aliqͥs exqua⸗

Eend

ſtantioꝛiq; ſtatu eum in baratruileterne
dãnatiõis pꝛecipitet· Ob eam rẽ pꝛefixuʒ
tempꝰ pꝛobationis dat᷑.qm in eo experi

ri ſatis poteſt an a deo motꝰ ſit vel a dya

bolo impulſus.
(Iiuguſtinus

libet cauſa neceſſitatis a monaſte

cum aliqũ attulerat.ſiue ea que cũ fratri⸗

bus acquiſierat.qꝛ certum ẽ fratres nibil

habere poſſidere dare vel accipere debere
ſine ſupenoꝛis licentia ·

Anta eſſe debet his.qui in mona
lfKfeunio degunt abdicãde pꝛopꝛie⸗

piam alicui retinere ppꝛium non licet.ſed

etiam extra monaſteriũ abſq; pꝛioꝛis licẽ

tia aſpoꝛtare aliqͥd cogitare ⁊ ↄcipere nõ
debet. itaq; nõ ſoluʒ debet ꝓpꝛieta tem in
facto.ſʒ etiã in cõceptu ſibi cauere.Et nõ
ſolum tm̃ ſi in monaſterio eſſe decreuerit.

ſed etiq ſi quacũq; neceſſaria ex cꝗ̊ ga mo2ꝝ
naſterio diſcedat opꝰ ẽ.⁊ inſuꝑ qualiaciũ
qᷓ; ⁊ quoꝛũcũq; fuerint illa bona.ſiue pꝛi

us ipſiꝰ extiterint monaſteri.ſiue ipſe cũ
ad monaſterium venerit.ea ſecũ tulerit. ſi
ue in monaſterio cũ fratnbus poſt eiꝰ ina⸗

greſſum oꝑa vel induſtria ſua acqſierit.?
hoc ideo.qm̃ certeſt fratres nihil habere
poſſidere. dare vel acciꝑe debere·ſine ſupe

rioꝛis ſui licentia.
AAYAuguſtinus

libet fratrũ aliqͥd offerre voluerit
pmo qdẽ poꝛi inſinuet᷑.⁊ ſic ſuſci
piat᷑ ſi ipſe màdauerit.de quo tñ nihil fi
at aliud.niſi qð pꝛioꝛi placuerit.vel ꝑmi⸗
ſerit.qm̃ valde verẽdũ ẽ.neſibi euẽiat qð

ſcptũ ẽ.vir mutabilis ĩ ligua ĩcidit ĩ moaia
¶ Komentum M ¶ Ambꝛoſius

no fuerit abſtractus ne vel mente
4 cõcipiat ſecũ aliquid ferre de his omnibꝰ
que in monaſterio fuerũt.ſiue etiò que ſe

E¶Wnbꝛoſius

tatis obſeruantia.vt nõ modo qͥp

Aod ſi ppinquvel amicꝰ. vel q/

amiig
ninu
ngeſn
nncogn

Aning

sen
Nsrmonte
terenan
dedsom
niſementt

8 moda .
reer

4
mban tcted

ipiasN

e apeO

ertnn
cue Eli
ſedcocuant
naciano⸗,
ſig uolv
wn vehi
ſaümlenel
RKRK wn
inntſent
—
corlel

ſmne Cbn
goo z
aun
ſt iug

¶ Textus D

(Eõmentũ

Jo. CxXIIII H

On ſolum abſq; poꝛis licẽtia ali
cui ex fratribus lʒ aliqͥd eẽ mona
ſteriũ aſpoꝛtare.ſed neq; etiã re⸗
pꝛopterea iubet · ꝙ ſi aliquis ſiue
ꝓpinquus ſiue amicꝰ ſiue etiã aliꝰ frater.
alicui fri voluerit offerre:qũocũq; etiam

offerat.ſiue loco elẽoſime.ſiue loco mu⸗

neris. ſiue etiã loco debui.is teneat᷑ oꝛ⸗
do. JInpmis inſinuet᷑ pꝛioꝛi. Deiude ſi

ipſe mandauerit ſnſupi ſuſcipiat᷑.alit᷑ nõ
Poſtremo de ſuſcepto illud fiat qð eidẽ

pꝛioꝛi placuerit vel ꝑmiſerit fſaciendum.
Vn ſi aliquis ex ↄſanguineis aliquid de
foꝛis ad te venerit.mox pꝛioꝛeʒ tuũ adue
debes dicẽs.pꝛ tał ↄſanguineꝰ mihi talẽ
rẽ offerre vult.ſi placet illam capiã⁊ ſi ce

pero iube qͥd de illa facturꝰ ſim. ꝓut pꝛe

ceperit facito:nec alit᷑ de illa diſponas qᷓ;

ipſe diſponendũ iuſſerit. tuq; diſponere

in tuo verbo ꝓmiſen.ne aliud oꝛe ꝓmas

aliud oꝑe compleas.eueniatq; tibi quod

ſcriptũ eſt. VUir muta bilis in lingua inci

ITlIteꝝ vt nullũ de fratribꝰ ſecum
puocet. ne magis d eſtructoꝛ qᷓ;
egdificatoꝛ monaſterij videat᷑.ꝓ⸗
pter id qð ſcriptũ eſt: qͥ non ẽ mecũ ↄ me
eſt.⁊ qͥ mecum nõ ↄgregat dſꝑgit.

Aplex templum dei ſacra ponit
ſcriptura.vnũ materiale quod ex
moꝛtuis ↄſtruit᷑ lapidibꝰ. in q̊ fi⸗

deles ad audiendũ verbũ deuad ꝑcipien
dũ dñici coꝛpoꝛis ⁊ ſanguĩs ſacrm.⁊ de⸗

niq; ad oẽm diuinũ cultũ explendũ cõue
niunt. Alteꝝ eſt ſpũale:quod nos ſumꝰ⸗

ñ ſcriptũ eſt.templũ dei ſanctũ eſt.qðᷣ

eſtis vos.Et iteꝝ neſcit.qꝛ coꝛꝑa vꝛa tẽ

plũ ſunt ſpũſſancti:ppterea ad epheſios ĩ
fide ↄſtantiſſimos ait Apłs. Ergo iã nõ

eſtis hoſpites ⁊ aduene.ſʒ eſtꝭ ciues ſan⸗

ctoꝝ ⁊ domeſtici dei ſuꝑedificati ſupᷣ ſun

da mentum apłoꝝ ⁊ pꝛophetarum ipſo.ſ.
ſũmo angulari lapide xpᷣo Jeſu.in q̊ oĩs
edificatio ↄſtructa creſcit in tẽplũ ſanctũ
in dño.in quo ⁊ vos coedificamini in ha
bitaculum dei in ſpũſancto.ſi ergo eos qͥ

¶ Ambꝛolius

materialia incendunt templa. nunc capi

tali ſententia leges plectunt. nunc igne
cremari iubent. nunc a beſtijs deuoꝛari

mandant. Canones vo maioꝛi excõica⸗
tione feriunt. Quanto magis qui ſpiri⸗

tualetemplum ſuccendunt apud infalli⸗

bilem iudicem maioꝛi ſuut pena plecten⸗
di.Et ob eam rem parens noſter iubet.vt
nullum de fratribꝰ aliquis ſecũ pꝛouocet
hoc eſt irritet:ne magis deſtructoꝛ qᷓ; edi
ficatoꝛ monaſterij videat᷑.nõ enim appel
latione monaſterij tm̃ muri veniũt.Sed
potiꝰ fratrum congregatio: que monaſte

rium ſpirtuale ẽ· qui ergo fratres ad iraæz

cundiam/ad odium.⁊ ad quodcũq; ma
le agendum pꝛouocatnõ ſolum materia
le demolit᷑ monaſterium ſʒ ſpirituale.qd
vnanime debet eſſe in dño.diſſoluit. deꝛꝝ

ſtruit ⁊ ediſſipat.ac per hoc acerim po⸗

¶Kextus

¶ Kõmentũ

ſtis debet monaſterij iudicari pꝛopter id
quod in euãgelio ſcriptum ẽ: Qui nõ eſt
mecum contia me eſt.⁊ qͥ mecũ non con
gregat diſpergit.Minc malas ꝓuocatiooꝛ
nes xpᷣs in euangelio ꝓhibens ait. Ois q̊
iraſcit᷑ fratri ſuo reꝰ erit iudicio.Qui at
Dix erit fratri ſuo racha.reus erit concilio
q̃ aũt dixerit fatue reꝰ etit gehẽne ignis.

¶ Auguſtinus

XT quicũq; ꝓuocatus ab aliqͥ de
monaſterio noluerit abſcedere ·
aut indicet pᷣpoſito.cui vtiq; de
his q̃ in cõi decreuimꝰ. nihil eſſe cenſeo
ſubtrahendũ.qꝛ ſcriptum ẽ. paciſici ſint ti
bi multi:Sed vnꝰex mille ſit tibi ↄſilianiꝰ

MAuimbroſius

.

vIZaet᷑ hic Augꝰ. innuere cum ait
quicũq; ꝓuocatus abaliq̊ de mo
nnaſterio noluerit abſcedere.ꝙ pa⸗
uocationis cqꝗ̊ quis monaſteriũ poſſit re⸗
linquere.cũ tñ in exoꝛdio cõtrarniũ aſtru/
xit dicens. cõi diffinitõe decreuimꝰapud
vos.qð nũq; poſtmodum ab vllo pote⸗
rit infringi. Dicim? diſceſſũ de monaſte⸗
rio duplicẽ eẽ.aut añ ꝓ feſſionẽ.⁊ tũc ſiue
ſpõte.ſiue ab alio piouocatꝰde monaſte/⸗
nio quilibet diſcedere ꝑoteſt.ſi vo eſt poſt
pꝛofeſſionem.nulla poteſt dan abſq; ſu⸗
perioꝛis licentia diſcedendi occaſio. de

Kimglleenn u h̊ loquit᷑. In exoꝛdio vᷣo
æ ſeẽundo intellexit. poſſumꝰ ⁊ aliter tex
tũ iſtum interpꝛetari.vt ꝑ abſcedere ð mo
naſterio nõ religionẽ penitꝰ relinquere.ſʒ
vno monaſterio ad aliud eiuſdem reli
gionis migrare intellexerit · qᷣcũq; gnõ

credensneq; ↄſentiens mał ꝑſuaſionibꝰ
aut alteriꝰ puocationibꝰ non ↄfract? de

monaſterio egredi noluerit · alteꝝ faciat/

duobꝰ aut redarguat ꝓuocantẽ dicẽs
abi hinc hõ neq; noli mihi talia ſuadere.
Non em̃ in te hĩtat deꝰ.qui ſᷣuuʒ eiꝰ ſic co
naris ꝓuocare.aut indicet pꝛepoſito.cui
om̃ia que ad bonum publicũ monaſterij
ſpectant.vel etiã ſi alicuiꝰ fratri ↄcernant
ſalutẽ ſunt reſeranda.qm̃ ſicut ſcriptum ?
pacifici ſint tibi multi. iuxta illud apłi cũ
om̃ibꝰ pacem habete.⁊ deꝰ pacis erit vo⸗
biſcũ. Sed vnꝰex mille ſit tibi ↄſiliarius.
Hic aũt qͥ in monaſterio pᷣeſt ↄgruus eſt
qm̃ pꝛudens ⁊ exꝑtꝰ ⁊ oim amatoꝛ ſalutꝭ
eſſe pᷣupponit᷑ ·¶ Sed mouetur lectoꝛis
animꝰ cum hec audit.vt pꝛouocatus &“
beat pꝛouocantem redarguere cum dñs

quem imitari vebemꝰ in euangelio dicat⸗

ſi s te ꝑcuſſerit maxillam in dexterq tuã.
pꝛebe ei ⁊ alterã·Et ei qͥ vult tecũ in iudi
cio contendere.⁊ tunicã tuam tollere.di/⸗
mitte ei ⁊ palliũ.⁊ quicũq; te angariaue⸗
rit mille paſſus.vade cũ illo ⁊ alia duo⁊
paulo inferiꝰ. Diligite inimicos veſtros
benefacite his qui oderũt vos.⁊ oꝛate ꝓ
perſequentibꝰ calũniantibꝰ vos · vt ſi⸗
tis filij patris vii qui in celis eſt.qͥ ſolem
ſuũ oꝛiri facit ſuꝑ bonos ⁊ malos.⁊ plu⸗
it ſuper iuſtos ⁊ iniuſtos. ¶Reſponden
tes dicimꝰ duplex eſſe iniuriarũ genus.
alterũ quod coꝛpꝰ ⁊ q̃ coꝛpoꝛis ſunt affi
cit.⁊ humanã labefacit gloꝛiã· Omne ta⸗
le pꝛorſus eſt ſine differentia remittendũ
alterũ qð aĩm percutit.⁊ diuine maieſta
tiscollit honoꝛẽ ⁊ reuerentiꝗ · hoc eqͥ aio
ferendũ nõ eſt. Idcirco ſaluatoꝛ nr.⁊ oĩs
ſane doctrine veraciſſimꝰ pꝛeceptoꝛ xpᷣs
Jeſus dei atq; hoĩs filiꝰ eum a ſathana
de vitijs qᷓ ad humanitatẽ ſpectant.tem⸗
ptaret᷑ debitas rõnes ſuas refellentes pe

titiones aſſignãs ei rũdit. Cũ autẽ diui

nũ vellet vſurpare. honoꝛem petẽs ab eo
adoꝛari audire meruit. Vade ſathana.
Senptũ eſt eni.dũm deũ adoꝛabis.⁊ il⸗
uluſoli ſeruies. Quo admonemur.ꝙ neq;

ſufferre debemꝰ. q̃ ad petm̃ ⁊ diuine ma
ieſtatis nos pꝛouocãt offenſam.
¶ Textus (Auguſtinus
Git᷑ hec que ſcripta ſunt cũ ſũma

diligẽtia obſeruanda ſunt a pᷣpo⸗
ſito vſq; ad oẽs frẽs.

Ranſigit exhis ꝙꝙ ea ã ſcripta ſũt
es obſeruare debẽt a pꝛepoſito
Mvſq; ad oẽs fratres.pᷣmũ pᷣpoſitũ
noĩat.qm exẽplo ſaluatoꝛis.qͥ peſt:pꝛimꝰ
in obſeruãdo pꝛecepta eſſe dj. Subinde
oss frẽs includitqm ninllus cuiuſcũq; cõ
ditionis ↄditiõis ⁊ ſtatꝰ ſit.excipit᷑ ab ob
ſeruantia regule.pᷣſertĩ a tribꝰ votis.queę
ſunt regule eſſentialia· ⁊ qͥdẽ ab oĩbus ſũ
ma cũ diligentia obſᷣuada ſunt.qm̃ ſcri⸗

ptum ẽ. M.a ledictꝰ bõ qͥ facit opꝰ dei ne

gligent᷑.
Lextus

—

¶ Auguſtinus

E ſi as abaliq̊ doctrinã audiue/
rit pᷣterq; in monaſterio ↄſecutꝰẽ
R8 o cui ſe credidit.hanc aũt ſu⸗
ſcipiat.⁊ eã nõ ſbᷣtrahat doctoꝛi.qꝛ ſciptũ
eſt Omne qð manifeſtat lux ẽ. Si enĩ bo
na fuerit collaudãda ẽ.Si vᷣo pᷣua repꝛo
õmentũ
Agnũ ꝓfecto crimen ẽ. nec ſuꝑbie
nec ingtitudĩs expers.non ab eo
M recognoſcere. qð ab aliq̊ mund. p
ſerti ſpuũale.ceu ſcia eſtaccepiſti · ꝙ pꝛo⸗
pterea dicit hanc.ſ.doctinõ.quã qͥs ↄſecu
tus ẽ ſuſcipiat.hocẽ nõ eã aſꝑnat᷑nec ob
liuioni mandet.ſʒ ↄſeruet. nec tñ eã ſub⸗
trahat doctoꝛi. eã .ſ. ſibi aſcribendo.quin
imo illũ laudare ⁊ illi gras hẽe ⁊ agere. et
aliqñ ſi põt referre a q̊ illa didicit dʒ. qm̃
ſi doctnngã aliquã imꝑtit? ẽ · lucẽ ei dedit
qꝛ ſicut ſcenptũ eſt oẽ quod manifeſtat. li⸗
cut oĩs facit doctrina.lux ẽ. Sed nũqͥd
oẽm doctrinã ſuſciꝑe ⁊ ↄſeruare in aĩo de
bemꝰ. dicimꝰ ꝙ bonũ ? malũ ſcire bonũ
z. illud vt ꝓſeqmur. h vt euitare ⁊ deteſta
ri poſſimꝰ debemꝰ enĩ ex roſeto roſam car
pere.⁊ ſpinam relinquere. Ob eã rem di⸗
cit ſi eni doctrina bona fuerit collaudan

¶ Ambꝛoſius

¶ Ambꝛoſius

— „5 —
=ee = —,. — — = –

co
mea
lo
nn
at

1Nnen
M

Rain

intäſin
inti

Gen

giſai
Urpeo

mi on.

öctan

J. Oubne.

inſcüghi
aopttcbob
nwas gve

idonsſi

gim ſon
wodan

Nnidn
4 Nninn
wwei i

zoann
ſriril⸗

*

Ginth

nonede
Panm,
crgin.
ni niisn
iiͦſrin
ſttulinn

Nir d⸗ O

dalt
4
unnſſ

S ½

(Koͤmentum

Aoniam ad impetrandaʒ veniã

Jo. CxxvV

da eſt. Si vo pꝛana repiobanda. Perin
de Aniſſtoteles in ſua ſapientia inqͥt. etiã

illis philoſophis debemus qui male di/

xerunt. Qm̃ cautos nos reddiderunt.
(Auguſtinus
tate conſiſtunt.ſi quis ſubito ad
uerſus pꝛepoſitum altercatus fue
euangelium docet.licet exoꝛare.ſi autem
noluerit ſe emendare.ille cui iniuriam ir⸗
coꝛrectionem.qui nõ reuocauerit contu⸗
macem denunciet ilud pꝛepoſito.ne ꝑ
tur.ſicut Salo mon ait. qͥ occultat umi⸗
citiam inſtruit dolũ.

Ehis autem fratribo. qui in vni⸗
rit.non ſolũ ſemel.ſed ſecundo ⁊ tertio.vt
rogatus ẽ poſt penitentiam vel ſecundã
taciturnitatẽ ille ⁊ frater ſuus pericliten/⸗
¶ ZBinbꝛoſius

de peccatis ab ipſo deo efficaciſ⸗
☚ ſimũ medium eſt. vt nos illis in/⸗
dulgeamus.qͥ nos offenderunt iuxta do
minicam oꝛationem.in qua quotidie deũ
exoꝛamus.vt dimittat nob debita noſtra
ſicut ⁊ nos dimittimus debitoꝛibꝰ nr̃is.
merito pᷣceptoꝛ noſter iubet. vt ſi aliquis
contra pꝛepoſitum ſimiliter contra alios
fratres ſubito fuit altercatus non ſolum
ſemel.ſed ſecundo ⁊ tertio.vt euangeliuʒ
de coꝛrectione fraterna docet licet exoꝛa
re.ſcʒ eum vt ſe coꝛrigat ⁊ emendet:⁊ deũ
vt ei parcat:⁊ notanter inquit ſubito.quo
niam ſi ex malicia ⁊ appẽſate pluries re⸗
uertitur ad vomitum non eſt ei ſine caſti
gatione remittendum. Et ſi ita pertinax
fuerit vt poſt penitentiam vel ſecundam
coꝛrectionem noluerit ſe emendare· ⁊ in
iuriam quaʒ intulit non reuocauerit.qui
irrogatus ⁊ offenſus eſt irrogantem et of
fendentem contumacẽ denunciet.⁊ pꝛe⸗

poſito talem denunciationem manifeſtet
ne vterq; pericliteturhic qui offenſus eſt

per taciturnitatẽ ⁊ conueniat ei illud pꝛo
pheticum. Ve mihi qꝛ tacui:⁊ qui offen⸗
dit ꝓpter perpetratã culpam.q̃ quidẽ ma
nifeſtatio non mõ vtilis ſed nccia eſt.qm̃
ſicut Salomon ait. Qui occultat inimi⸗
catiã inſtruit dolum.

Kextus

petere
modũ deo fauente euaſerint. ⁊ potuerint
ꝑuenire.vbi pᷣpoſitũ eſſe cognouerũt.ve⸗
lut filij ad patrem feſtinare debebũt.Hec
vllo mõ poterũt ſeꝑari.qͥs diuina caritas
ſociauit qꝛ ſcriptum eſt. perfecta dilectio

foꝛas mittit timoꝛẽ

6 .
¶ Kõmentũ
Ai vere pꝛudẽs ẽ oibus futuris
tingentibꝰ opoꝛtuno occurrit re
medio. VUn metiẽdo tꝑa ſecũ pu

ſapiẽs pᷣceptoꝛ ſuis fratribo iuſſit.vt ſi m
curſio repẽtina aut hoſtilitas.vt inquit.
fieri ſolet ꝓpter guerras.q̃ tunc in dies ĩ⸗

minebãt.ſuꝑuenerit.ſic quidẽ vt ipoſſibi⸗/

le ſit fribus in vnũ fagò petere pꝛopter in
ſecutõeʒ iimicoꝝ.⁊ poſtmodũ vel ſedatis
iq guerris.vel ad locũ tutũ ꝑueniẽdo deo
fauente.ĩimicoꝝ manꝰ euaſerint.⁊ ꝑueni
re potuerint ad locu.in q̊ eoꝝ pꝛepoſituʒ
eſſe cognouerũt.velut filij ad pꝛem feſt⸗
nate debẽt accedere.ꝓpt᷑ indiſſolubile ca
ritatis vinculũ.qð habere debẽt. Hõ eni
aliq̊ mõ poterũt ſeꝑari.quos diuina cari
tas ſociauit.qꝛ ſcriptũ eſt· ꝑfecta dilectio
foꝛas mittit timoꝛẽ.iũ illud apłi ad Ro
manos ſcibẽtis.qͥs nos ſeꝑabit a carita⸗
te xpᷣi. ribulatio an anguſtia.an fames
an nuditas.an ꝑiculũ.an ꝑſecutõ an gla

dius.ſicut ſcriptũ ẽqꝛ ꝓpter te moꝛtifica

mur tota die eſtimati ſum ſicut ouis oc/⸗
ciſionis:ſed in his oĩibꝰ ſuꝑamꝰ. ꝓpter eũ
q̃ dilexit nos. Certꝰ ſũ enĩ qꝛ neq; moꝛs
neq; vita.neq; angeli.neq; pncipatꝰ.nei⸗
q; virtutes.neq; inſtãtia. neq; futura.ne
qᷓ; foꝛtitudo.neq; altitudo.neq; pfundũ.
neq; creatura alia poterit nos ſeꝑare a
caritate dei.q̃ eſt in xpᷣo Jeſu dñno noſtro

Yquis autẽ qð ſuperiꝰ dixrimꝰ cã
ncẽtis detinet Id qð a mõaſterio
ſecũ poꝛtauit: ncce hẽbit vbi pᷣpo

¶ Auguſtinus

JSo vt fieri ſolet incurſiadbepen
tina ſuꝑuenerit. aut hoſtilitas vt
ipoſſibile ſit fratribꝰ in vnũ fugaʒ
ꝓpt᷑ inſecutionẽ inimicoꝝ.⁊ poſt⸗

tat.ſi ſic eueniet.ſic faciendũ erit ꝓpterea

¶ Auguſtinus .

¶ Koõmentum

ſitus ſuus eſt.illud perferre.qꝛ non pote

rit ſibi retinere qð per pactum ad omnes
pertinet.⁊ deo vtiq; eſt conſecratum.ſed
ſi cogitauerit de his aliquid retinere con

tra dictum apoſtoli agere videtur qui ait
nemini quicq; debeatis.niſi vt inuicẽ di⸗

ligatis vos.

pꝛietatis abdicatõ annexa.vt nul

pꝛietas q;q; ⁊ vſus licite poſſit concedi.
pꝛopterea pꝛeceptoꝛ inquit.Si quis aui⸗
tem.vt ſuperius diximus.cauſa neceſſita
tis.i.pꝛopter repentinam incurſionem de

qua ĩmediate dictum eſt pꝛo ſuis neceſſi⸗/
tatibus detinet aut ne perderet᷑.ei neceſa⸗

ſarium fuit retinere illud quod a mona⸗
ſterio ſecũ poꝛtauit.neceſſe habebit illud
deferre ad locum in quo pꝛepoſitus eſt.⁊
rationem adiecit.qꝛ nõ poterat ſibi illud
tãqᷓ; piopꝛium retinere:quod per pactum

ad omnes pertinet.⁊ deo vtiq; eſt conſe

cratum. Ham ſicut in exoꝛdio dixit.ꝑ cõ⸗
munem omnium fratrum diffinitionem
fuit decretum.vt eis iuxta apoſtolicã tra

ditionem nihil eſſet pꝛopꝛium.ſed habe⸗

rent omnia cõmunia.ſed ꝙ ſic redactum
eſt in comunitatem deo eſt conſecratum.
quoniam vt.M. C. in perſona ſcipionis
maioꝛis dixit. Hihil eſt enim illi pꝛincipi
deo. quod quidem in terris fiat acceptiꝰ
qꝙᷓ; concilia cetuſq; hominum iure ſocieta
tis.At vᷣo.ſi quis in tantam fuerit tẽpta⸗
tionem pꝛogreſſus.vt cogitauerit de his
que aſpoꝛtauerat pꝛo ſe contra pꝛepoſiti

⁊ ceteroꝛum fratrum voluntatem retinere

cõtra dictum apoſtoli agere videtur.qui

ait. Hemini quicqᷓ; debeatis.niſi vt inui

cem diuligatis vos.tanqᷓ; ſi diceret:omnia
que debemus alteri reſtituere debeamus
nec terreſtria nos teneant obligatos.ſed
liberos ⁊ ſolutos. Sola enim caritas
nos ſemper faciat debitoꝛes.illa nos iu⸗
giter obligatos aſtrictos ⁊ concathena⸗
tos teneat.nos ſemper mutuo diligẽtes.
Sed diceret quiſpiam· quo pacto ſe mu
tuo diligẽtes ſemper alter alteri debeat.
Dicimus ꝙ id bifariam poteſt continere

veritatemaut per graduum equalitateʒ.

Antum debet eſſe religioſis pio

de cauſa eis concedatur pioꝝ

△

¶ Ambꝛoſius
quo debitum ſemper maneat diligam te

aut per illoꝛũ exceſſum. vnde ſicut teſem
Pamo. ita ⁊ tu teneris inre caritatis me
ſemper amare.⁊ quantum te amo tantuz
a te debeo redamari. Et rurſus.cum cani
tas fine non claudatur hoc modo in di⸗
ligendo poteſt ſemper debitum remanere
quoniaʒ ſi tu me vt vnũ diligis. ego vnrũü/
gradum dilectiõis debeo tibi. hoc pacto

ex vtriuſq; parte ſolutum eſt debitumſed

vt duo manebis mihi in vno obligatus.

Sed econtra vt ego tibi fiam debitoꝛ tu

me vt tria peramabis.⁊ ſic ſemper ꝑ gra⸗

dus aſcendentes ſemꝑ alter alteri.in di⸗
lectione erimus debitoꝛes.perinde ꝛſder
ſius in quarta ſatyra inquit. Excutienda

damus pꝛecoꝛdia quantaq; noſtre pars

tua ſit.coꝛnute anime pᷣdulcis amice oſtẽ

extus

diſſe viuat.
¶ Auguſtinus

Mnia que in iſto libꝛo cõtinen⸗
tur.omnes fratres obſeruent at⸗
q; ſe ſubſcribant.qͥ boni eſſe deſi/
derãt.verum pꝛopter illos hec ſunt cau⸗
ta.id eſt ſcripta qui in omnibꝰ ſtabiles eſ⸗

ſe noſcuntur. ¶ Finis pꝛime regule Alu⸗
relij Auguſtini.
¶ Kõmentum (Ambbꝛoſius

ptoꝛ vt hec omnia que in hac re⸗
la continentur obſeruent᷑. vo⸗
luit vt omnes ſe ſubſcriberẽt.ad hoc vt re
trocedere nõ poſſent: ⁊ quoniam pꝛeno⸗
uit nõnullos futuros tranſgreſſoꝛes.hoc
ab illis maxime petijt.qui boni eſſe deſi/
derabant. quoniam pꝛopter illos qui in
oĩbus bonis openbꝰ ſtabiles eſſe noſcun

tur hec inqᷣt cauta ſunt.hoc ẽſcripta·

piens diligentiſſimus pꝛece⸗

Jo. CxxvVI

kiankin ”8MV —
. ¶ Am bꝛol ij Choꝛiolani ĩ ſaẽ theologia
ſis pꝛofeſſoꝛis ſacri oꝛdinis fratꝝ heremitaꝝ
. ſancti Auguſtini Oꝛatio de laudibꝰeiuſ⸗
ltn dem ſancti coꝛam MPio ſecundo Ponti.
num Max. toto cardineo cetu ha bita anno
Comi ſalutis.M. cccclxiij. Cybure in die eiuſ⸗
nibechenn N feliciter incipit.
undennn beatiſſime pater reuerẽ
tſengrdan diſſimi do mini ceteriq;
lmad patres reuerẽdi. qui de
RG magnis grauibuſq; re⸗
. us ap rimum pꝛeſtantiſſimoꝝ
4Ental bus apud celeberrimum pꝛeſtantiſſime
grole en viroꝝ ↄuentum oꝛationem habituri ſunt
—RKK plerũq; in ipſo dicendi pꝛincipio ↄmoue
ri atq; animo perturbari.foꝛmidant enĩ pᷣ
ſidentis maieſtatem.verent᷑ aſſiſtentium
Deetc auctoꝛitatem ⁊ gloꝛiam.digntatẽ quoq;
Gohä ac tacitum de ſe auditoꝛũ iudicium perti⸗
. meſcunt. Cum enim quotiens dicimus.
adotin totiẽs de nobis iudicet᷑.difficilis pꝛofeci⸗
Scheun to ⁊ magni animi res eſt oꝛnatum oc ma
rmncheda⸗ ximi pontificis ſplendoꝛe vndiq; circum
aimlcn fuulſum. circumuallatum q; inſignium vi
mnb beniesin roꝛum multitudine quempiaʒ; ſolũ cun/
anetgeh ctis ſilentibꝰ ꝑoꝛare· ⁊ ſe totum audien/⸗

tum examini atq; ſententie ↄmittere.Ea
de re pleroſq; interdum tantus timoꝛ oc/
(dcis cupauit vt quid dicturi ſint non ſatis in/⸗
cipere. Quidam qð inceperant ad finem

insgeen vſq; veducere nõ valuenit. ſic heophꝛa
Acennbiefen ſto philoſopho omnium ſue etatis facun
ainai diſſimo apud populuʒ Athemenſez oꝛa
— turo ↄtigit · Sic demoſtini. cuius eloquẽ
–RR tiam omnis grecia decantat apud Phi⸗
acet lippum Regem vba facturo eueniſſe le⸗
enaln gimus. Cycero item lingue latine pꝛin/
elg ceps· ? Romani oec? Imperij in ſeipſo
e nn ſepiſume expertum eſſe ſenbit.vt ipᷣo ini⸗
– tio dicendi exalbeſcat.⁊ contremeſcat ple
ℳ.

riſq; etiam ſuperioꝛis ⁊ noſtre etatis vir
doctiſſimis pariter 2 eloquentiſſimis id/
ipſum eueniſſe ſcimꝰ. vt dum auditoꝛum
pꝛeſtantiam ⁊ auctoꝛitateʒ attenta nimis
meditatione cõſiderant. vnde oꝛationis
exoꝛdium ſumantaut vbi potiſſimum de
ſinant.non intelligunt.Quid igit᷑ ego fa
ciã. Aut quid agam Beatiſſime Pater.⸗
qui neq; ingenio.neq; auctoꝛitate. neq;
vlla dicendi exereitatione valeo. Pꝛofe⸗

cto ⁊ ſi tantoꝝ dominoꝛum pꝛeſentia.at
q; tot peritiſſimoꝛum viroꝛum aſtantuz
auditu mihi mentem atq; animũ cõmo⸗

ueri certe ſciam.nihilominus cum maieꝝ

ſtatem auctoꝛitatem ſanctitatem ſummũ
deniq; ſꝑlendoꝛem ciui excogito totum
me timoꝛ ac tremoꝛ appꝛehendit.tum qꝛ?
nihil tam magnificũ tam luculentũ atq;
expolitum poſſe afferri penſitabaʒ. quod
non exile obſcurum atq; ſoꝛdidum apud

celſitudinem ⁊ ſummã eloquentiam tuaʒ

videretur. Magnũ enim habes ingeniũ
⁊ pene infinitam ſermonis ſuppellectileʒ

Facile nõq; ⁊ pure ⁊ eleganter loqueris.

facilitaſq; ipſa ⁊ puritas ſũmis locis gra
uibuſq; ſententijs pollens mixta eſt mire
pꝛudentie.tuʒ ipſius rei magnitudine.de
qua oꝛaturus huuc locum aſcendi. Haʒ
quis tam frequẽs vſus conſuetudoq; di

cendi.Que tanta vis ⁊ copia oꝛãdi. Qð

tam elegans ⁊ incredibile oꝛatiõis genꝰ.
vt Auguſtini maxim eccleſie ſplendoꝛis
laudes plenarie poſſet ⁊ accumulate cõ/⸗

plecti. Equideʒ ex omnibus rebus quas

mihi pꝛepotens deus donauit. nil mihi
ſentio quo digne poſſem merita eius ex⸗
tollere.cum nec humanũ quodcũq; in/
genium ea.ſat excogitare valeret. Ouã⸗
obꝛem non modo tempus quo ⁊ ipſe vi⸗
ta vitalis extitit.ſatis non eſſe.ſed alterũ
me foꝛe Auguſtinum opoꝛteret ſi obacqͥ
rendam diumam ſapientiaʒ defenſandã
gubernandãq; fidem chꝛiſti exercitationẽ
eius ⁊ operam referre vellem. Vernm cũ
id a me pꝛoꝛſus alienũ ſit. ſummi ac imu⸗
moꝛtalis dei. ſine cuius afflatu eleganꝰ
terdicere nemo poteſt.Mccerſire fauoꝛeeez
⁊ imploꝛare auxilium opoꝛtet. Quod vt
cõmodius atq; facilius efficere queam.
Mariam virginem dei genitriceʒ. reginã
poloꝛum diuine ſapiẽtie habitaculum et
celerem gratiarum datricem ſilenter.hu/⸗
militer ac deuote cum celeſti nuncio ſalu
temus dicentes.Aue maria ⁊c.
NVXqOzq; beatiſſime pater Auguſti
eNni laudes propꝛijs aggredi viri⸗
.Bus temerarium exiſtimaram.ta⸗
men de ſuperfuſo roꝛe ad eas ipſas quã⸗
tulacũq; ex parte recenſendas vires ſuſce
pi · Si qͥd tñ vel minꝰ cumulate vel incõ⸗

pte aut iepte dixerĩ tua ꝓinnata clemẽtia
piẽtiſſime p? nõ dubito mihi veniam ſis

allaturus.Studeboq; aduires hunc do
ctoꝛum pꝛincipem tam bꝛeuiter laudare
qꝙᷓ; bꝛeuius tantus ſapientie ſplendoꝛ lau
dibus extolli poſſit. Cuius quidem oꝝ/⸗
ginem pꝛimo atq; vitaʒ eius ſanctiſſimã
paucis abſtringam. Subinde rerum ab
ipſo geſtarum quaſdam ſolum minimas
recenſebo. ¶ Aurelius itaq; noſter Au⸗
guſtinus vt pꝛimũ dicere.Afer quippe fu

it.⁊ ex ciuitate Cagaſtenſi.de numero cu
rialiũ parẽtibꝰ genitoꝛe Patricio. oni
ca vᷣo matre moꝛibus ſanctiſſimis.⁊ ſum
ma grauitate pꝛeditis extitit oꝛundus.

Nuez adeo pure adeo ſancte mater aluit
vt nũq; lac ſuggeret.quin pꝛecioſiſſimum
Jeſu ſcilʒ ſaluatoꝛis nomen ab optĩa pa
rente inuocatum inbiberit.quo factũ fu⸗
it.vt nullam fere cuiuſuis libꝛi dulcedinẽ
ei lectio afferebat.que ſaluatoꝛis nomine
pꝛemunita ⁊ comꝑta non extitiſſʒ.Quod
maximũ fuit incitamentum vt manicheo
rum ſectas deſereret. ⁊ in chꝛiſtianitatis
fonte renaſceretur. Hã hoc eſt illud glo⸗
rioſiſſimum ⁊ maxime efficientie nomen.
quod totiẽs potarat.in quo erroꝛes om⸗
nes dimitti.⁊ eternam adipiſci veritateʒ
opoꝛtet. Hic cum adhuc in euntis fuiſſzʒ
etatis adeo foꝛmoſus.adeo modeſtus.
agdeo deniq; venuſtus erat.vt de ſe om/
nibus ſpem maximam daret. quos eũ vi⸗
dere ⁊ intueri contingebat. Hic tanto pu
er valebat ingenio.vt pleriq; omnes ſtu/⸗
poꝛe imbuti eius gloꝛiam ⁊ altitudinem
pdixere.hic paulo magis pꝛogreſſus eta
tem.ſpem omnem quam dederat incredi
bili virtute ſuꝑauit.¶ MHMam quis ab ipᷣo
mundi exoꝛdio ⁊ inenarrabili eius am bi
tu vnq; fuit.qui ſua vt ita feram in ado/⸗

leſcentia ea ex ſeſe inteliexit.que Rugu/

ſtinus omniũ ſcientiarum exemplar.⁊ di

uine ſapientie quaſi quedam imago intel

ſern ⁊ ſciuit. Nic enim ſi icut in eius con⸗
feſſionũ codice ſepe lectitaui.quicquid de

figurarum dimenſionibus. quicquid de
numeris ac muſicis compertum erat.ma

Ina ſine difficultate nullo videlʒ traden/
te homine didicit. Mic Ariſtotelis. Pla
tonis.Zenophontis. alioꝛũq; philoſo⸗

phoꝛum ⁊ illuſtrium auctoꝛũ libꝛos ſin-/

gulis in artibus quas liberales vocãt. in
tenere ſue etatis annis ſeſe quoſq; potuit

legit.ac pꝛeclarum mirumimodum intel

lexit.
atq; Mediolanenſis gymnaſijs nondũ

longe adultus etate.tanto cum honoꝛe.

tanta cum gloꝛia.tanta demũ cuʒ elegan
tia dicendi artem docuit.vt alij Piſiſtra

tum qui in dicendo tantũ valuit vt ei re

gimen. ⁊ imperium melliflua ſua oꝛatio⸗-

ne Athenienſes committeret. Alij egeſiã

Cirenaicũ qui.teſte Valenio. ſic vite ma

la populo pꝛeſentabat.vt multis volun⸗
tarie moꝛtis appetende cupiditatem inꝰ
generaret.Alij paridem qui ſua eloquen

tia. vt libuit.vexauit Athenas.Alij ſtilſpo

nem Athenienſem quem oꝛantez omnis
grecia ammirabatur. Alij Zenophontez;

quiꝓ ſua imenſa dicendi ſuauitate atbhi-
ca muſica dicebatur. Alij Marcum Tu
lium Ciceronem. cuius ab ingenio lin/

gua latina fulget eum fuiſſe cenſebat · At

vo alijs e celo potiꝰq; ex ſemineis viſce/
ribus lapſus videbatur.

ic dialectin
cam ad veri falſiq; cognitionem.ad diſ⸗
putandum.pꝛobandum refellendũq; ſic

vehementeraccomodauit. vt non modo
CKronum.Archeſilaum.Criſippũ. Goꝛ/

giam. Leontinũ.alioſq; acutos ⁊ acerri
mos dialecticos.verumetiam quotcunq;
fuere moꝛtales adeo ſuꝑaſſe viſus ẽ. Vt
doctoꝛ ille ſanctiſſimus ⁊ mediolanenſis
antiſtes Ambꝛoſius cõtinue in eecleſiaſti
cis oꝛationibus ante eius baptiſma de⸗
pꝛecani dominũ iuſſerit chꝛiſtianuʒ popu

lum ab Auguſtini logica liberari · Acce⸗

pto autem ſnmmo cum feruoꝛe ⁊ incredi

bili deuotione baptiſmate.ab eo quẽ pau

loante Ambꝛoſium nominaui ita catho⸗
licam vitam duxit.ſic ſaluatoꝛis pꝛecepta
non ſolum. verumetiam vniuerſa cõſilia
geſtabat in coꝛde. vt nocteſq; dieſq; ex/
cogitare niteretur: quid pꝛe ceteris ſalu⸗
bꝛius.quid dignius.quid ſummi ac im⸗
moꝛtalis dei filio acceptius potuiſſet of/
ferre. Eictus eius adeo tenuis erat ⁊
parcus vt cum ad menſam pꝛoficiſceret᷑.
audiendi verbi dei potius.q; ſumendi ci

bi cauſa recũbe bat. Hinc nobis in regu-

la iuſſit.vt cum nos ad menſam aduen⸗

tare contingeret.non tam fauces ſumen⸗

do cibo.qᷓ; aures audiendo verbo dei. et
his que ſᷣm conſuetudinem legerent᷑ ac/
comodaremus.

d

con eſtitus item ei? ſic (
honeſtus erat ⁊ mediocris · vt ſe de pꝛe⸗

dic in alte Carthagis. Roma. c

*

oſa
ſupere
pioſen
tepꝛec
erepe
omare
delte

Gro⸗

poten⸗
ltos ec
hoſpit⸗
lontbu⸗
ſis ceten
Cpotun
batrn
lludc

(Mina

(luſ
po
Giegn⸗
Nu
lavoct
rari
nige
Peper
leſtevt
o tuvtn
honmde
hiſblles
gebgt Q
Phicarn
ſſigem
am inn

iſino⸗
ſcptuag
Numer

1s pond
mmhonne
azele
iſ
ake
ongo⸗
Aei
Nleyteng

Usonne

Gttuen
u clen
ntz oms

Nophont

uitne ath
Man Ll
ngenolin⸗
nſchir⸗ R
Wnesdlcn
Pedaiece
nen N
Klangüg
tonno⸗
nii
wsen
n orng
Ms 1
eolnan
eineccleint
dpninn de
itunnz ont
m. Acke
oetmndel
dedcep
arta
orseec
ucsci
aisn
ne ml
iunal
mlet
tenuls au⸗
Pofoſch,
Fünmnt
ſobis inneg
im ,
ſues ne

Grwnt
up
“
uNf

Jo. Cxxvn

cioſa veſte erubeſcere fatebat᷑. ardebat in
ſuper ea caritate.vt quicquid ei daretur.

—

libẽtius ilud pauperibus diſtribuere. q;

pꝛo ſe reciꝑe ſatagebat vt ignaros vllo ſi⸗

ne pꝛecio doceret.vt ei nihil dulcius acci

dere potuiſſet in vita q; eos moꝛibus.ſci⸗
entia.ceteriſq; ſalutaribus documẽtis ex
oꝛnare.quos ad bene beateq; viuendum
deditos eſſe cognouerat.¶ Canta quo⸗
q; mouebatur pietate. vt ⁊ pꝛeſul quoſq;
poterat viſitabat infirmos.viduas defen

ſabat.oꝛphauos pꝛotegebat.ſolatur affli

ctos.eccleſias religioſoꝛum conuentus.⁊
hoſpitalia pꝛo viribus erigebat.pꝛedica/⸗
tionibus ⁊ oꝛationibus.ieiunijs.diſcipli
nis.ceteriſq; ad acquirendam felicitatem
opoꝛtunus ſic vehementem operam da⸗
bat.vt non iniuriam hodierna die.de eo
illud cantet eccleſia Mon eſt inuentꝰ Au

guſtino ſimilis qui conſeruaret legẽ ex/

celſi.Ouid plura. O rem dignam memo
ria poſterum. O rem cunctis ſeculis pꝛe⸗
dicandã.quis vnq; tante humilitatis at
ↄſtantie fuit.vt vniuerſa peccata que mẽ

xe. voce.ac opere in omni vita ſua perpe-

traratſic confeſſus eſt.vt ea cunctis ve/⸗
luti Auguſtinꝰ legenda reliquerit. Ouis
deniq; omnem vitam eius non miretur.
MNempe vt huic generi finem imponã tꝭ⸗
te ſue vite erat excellentia. tanta ſublimi⸗
tas.tanta deniq; ſanctitas.vt omniũ ſer⸗
uoꝛum dei.ceu ab Anaſtaſio didici.repꝛe
hẽſibiles culpabileſq; moꝛes apparere fa
ciebat.Qui cum italiam et omnem pene
aphꝛicam peragraſſet.eum omnem Chꝛi
ſti ſidem defendaſſet. Cum eam defenſa⸗

tam innumeris pꝛopugnaculis pꝛemu⸗

niſſet.pꝛemunitam ſtilo quodam pꝛecla⸗
tiſſimo poſteris reliquiſſe apertam. Cum
ſeptuageſimũ ⁊ ſecundum iam ageret an
num.ex hac moꝛtali vita diſceſſit.⁊ ad ſu
peros ſumma cum gloꝛia.⁊ immenſa cuʒ
felicitate.velut Chꝛiſtiãe fidei iubar qð/
dam ſplendidiſſimũ euolauit. Et hoc de
pꝛimo genere ſaits..

VAnc ad alterum dicendi genus
me conferam. vbi de ſuoꝛum pꝛe
clariſſimoꝛum operum copia bꝛe

ter dicere aliquid inſtitui. Quecum in

numera. æ ab humano ingenio pene in⸗
excogitabilia ſint. Quid de eis agãꝗ. Nꝛo

ð

fecto ſi mihi linguas centum oꝛaq; centi

voceſq; ferreas ſuꝑi donaſſent.eiꝰlibꝛos

non dico legere.ſed recenſere ſolum. duʒ
mens mea humi defixa foꝛet pꝛoꝛſus ne⸗
quirem. Ferunt enim Marcum Teren⸗
tium Varronem.vt mMoſſidoniꝰ antiſtes
optimus eleganter ſcripſit. innumeros li
bꝛos compoſuiſſe.Apud itẽ grecos Cal/
cidoꝛus miris attollitur laudibꝰ. De no/
ſtris inquit Dꝛigenem ſex milia libꝛos.vt
Iſidoꝛus etiam memoꝛat ſcripſuſe ferũt.
At vᷣo Auguſtinus cunctarum ſplendoꝛ
ſcientiarum.⁊ diuine ſapientie ſcriba ſo⸗
lertiſſimus omnium:ſtudium.ſcientia.⁊
ingenio vitia.altioꝛa enim et quaſi plura
hic ſolus in ſacra ſophia edidit quam ce
teri omnes conſcripſerint·Ham tanta di
ctando pꝛiuatim tanta in eccleſia diuer/⸗
ſiſq; locis.nunc diſputando.nunc monẽ
do ſcripſit.vt diebus ac noctibꝰ quis eiꝰ
libꝛos ſcribere nondum poſſe.ſed menti⸗
tur qui ſe totum legiſſe fatetur. QRꝛeclare
itaq; a Uoluſano diſſertũ fuit.Legi dei

deeſt. quicquid XRuguſtinum contigerit
ignoꝛare.Nam quis chꝛiſtianam doctri⸗
nam. Chꝛiſti religionem. religionis na⸗

turam declarauit. Auguſtinꝰ.Quis vir/⸗

ginitatis officium. coniugatarum noꝛmã

viduaꝝ vitam aperuit: Auguſtinꝰ. Quis

paganoꝛum ferocitate. hereticoꝛum tena

citatem deuicit. Auguſtinus:Quis here
ſim pelagiam.hereſim maniceã.⁊ dona⸗

tiſtam hereſim ſabellianam. ⁊ arrianoꝛũ

Ddeſtruxit.Auguſtinus. Quis confitendi

modum. penitendi vicum.oꝛandi viã p/

fitendi ſemitam.pꝛoteſtandi foꝛmã oſten

dit. Auguſtinus. Quis anime quantita/
tem ip ſius foꝛmas. eiuſq; imaginem ma
nifeſtauit. NAuguſtinus. Quis moꝛalem.
actiuam ⁊ contemplatiuam vitam. Quis

pꝛophetaꝝ reſerauit archana.Quis euã/⸗

gelicam aperuit doctringj. Quis opoſto⸗

loꝝ denudauit actus Ruguſtinꝰ. Ouis

virginum continentiam. Confeſſoꝛũ noꝛ
mam. doctoꝛum ſcientias. martyrum toꝛ
menta apoſtoloꝛum pꝛedicationes.ange

loꝛum eſſentiam.eoꝛũq; loquendi modu.

⁊ ſumendi coꝛpus.archangeloꝛum potẽ
tias. Gabꝛielis foꝛtitudinneʒ. Seraphin
feruoꝛem in apertum duxit. Auguſtinus
AQuis dei genitricis .aane gloꝛiam z al
tituqinem explanauit. Auguſtinꝰ. Quis

vV

.

vtranq; illam eiuitatem Hieruſalem. vi⸗

delicet ⁊ Babyloniam.hoc eſt facinoꝛuʒ
⁊æ virtutum ſiue celeſtium ⁊ terreſtriũ vꝛ/⸗
bem.itã diſſerto ⁊ imenſo volumine ape⸗
ruit.Auguſtinus:Quis paradiſi arboꝛeʒ

oꝛiginalem maculam.moꝛtale crimen.ve
naleq; peccatum diſtinxit. Auguſtinus

Quisſſitum oꝛbis.rerreamaqueam. ae⸗
reamigneq; regionẽ deſcripſit. Augu⸗
ſtinus. Quis ſuperioꝛum ⁊ inferioꝛũ coꝛ

poꝛum compoſitionem nouit.Auguſti/
nus.Quis cõgrue fari.apte elemẽta cõiũ

gere docuit.Quis diſſerte diſticteq; loqᷓ.

nos mirũ exoꝛnauit imodum. Quis ven

rum ⁊ falſuʒ diſcernere inſinuauit.Quis

numeros eoꝛũdẽq; pꝛopoꝛtiones diſtineę⸗
guere dedit.Auguſtinus: Quis dimẽſio

nes.lineam. videlicet ⁊ ſuperficiem.coꝛ⸗
pus.tempus ⁊ locum.perfecte intelligere

donauit. Auguſtinus. Quis ſphere qui

ditatem.ipſius centrum.⁊ axem· eoꝛũdẽ
circulos: polos.mundi foꝛmam.⁊ ſignoꝝ

oꝛtum atq; occaſum.⁊ dierum ⁊ noctuuʒ
Diuerſitatem.climatum d iuiſionem ſoa
lis ⁊ lune eclypſim planetarum motꝰ.eo
ruudẽq; ſufficientiam.bellum/ pacem. fer
tilitatem.inopiam.peſtem.humanoꝛũq;
pꝛopoꝛtiones delucidauit.pꝛofecto u⸗
guſtinus. Quid alterius inquam Rugu-
ſtinus mũdi creati onem notificauit.Au⸗

guſtinꝰ plagas in fernales deſcripſit. Au

guſtin purgatoꝛias penas reſerauit. Au
guſtinus floꝛentis paradiſi delicias pꝛe⸗

dicauit.Auguſtinus indiuiſibilem illã tri

nitatem. patrem ⁊ filium ⁊ ſpititumſanctũ

vnicam eſſe eſſentiam tres vo perſonas.
quindecim libꝛis oſtendit.Auguſtinꝰ pa
tris potentiam. filij ſapientiã. ſpirituſſan
cti aperuit bonitatem.celeſtẽ vꝛbem.oẽm
imnndi globum. omnem oꝛbis ſublimita
tem. omnem eius latitudinem. omnẽ de⸗

niq; ſuperum celſitudinem. Auguſtinꝰin

dagauit. Sane itaq; Mieronymus ait⸗

Aluguſtinus epiſcopus volans per mon

tium cacumina qᷓſi aquila.⁊ ea que ſũt in

montium radicibus non cõſiderans. mul

ta celoꝛum ſpacia. terrarũq; ſitus.aquarũ
circulum claro ſermone pꝛonũciat.Quid
pluribꝰmoꝛoꝛ.quicquid de ver bi dei in/⸗
carnatione. Quid de chꝛiſti miſterijs di⸗
ci poſſʒ ab Auguſtino pꝛecellentiſſime ex
planatum fuit.Ham Ehꝛiſti conceptio⸗

nem aperuit Auguſtinus. Chꝛiſti natiui
tatem reſerauit Auguſtinus. In Chꝛiſti

vna eadẽq; ꝑſona duas naturas aſſeruit

Auguſtinus.Circũciſionẽ.magoꝝ adoa⸗
rationem.oblationem in templo.diſpu⸗
tationem cum doctoꝛibus. baptiſma mi⸗
racula.ieiunia.tranſfigurationem.marty-

rium:obitũ.deſcenſum ad inferos.reſurre

ctionem eiuſdem ad celos aſcenſuʒ. almi

paraclyti miſſionem. Cariſmatum dona

poſtremũq; iudiciũ. innumeris libꝛis eiꝰ
bec tuba ſpirituſſancti Auguſtinus pꝛe⸗/

coniʒauit.O flos mentiuʒ. ⁊ ſublimitas

ingenioꝛum. Omnia chꝛiſtianoꝛum pꝛo⸗
tectio. O fidei ſpeculum Auguſtine. Un
de tibi tantus ſapientie fuit theſaurus.vt

vniuerſa cognoſceres.vt cnncta explana

res: vt omnes fidei confunderes adueri⸗

ſarios. Mercule nil aliud exiſtiare valeo.
niſi quoniam cũ natura.homo eſſes: im⸗/

menſa eius bonitate.angeloꝛum aciẽ laxr
giri tibi voluit deus.qua in vberrimo ſa

pientie ſue fonte potares.⁊ eius compos

lapientia.ſcientia : et ſumma virtute tua.

oĩm hominum irrigares animos ¶Hinc
ſacer ille Hieronymus ad te ſcribens ait

in apte virtute in oꝛ be celebꝛar.Catho⸗
lici te conditoꝛem antique rurſuʒ fidei ve

nerantur atq; ſuſcipiunt.hincte hodie al

ma eccleſia ſacerdotem illum magnũ eſſe

cecinit.qui in vita ſua ſuffulſit domum.⁊
in dieb ſuis coꝛroboꝛauit templum.·TLẽ⸗

pli etiꝗ altitudo ab ipſo fundata ẽ · Hinc

pꝛeclariſſimus ille doctoꝛ Baſiliꝰte om/
nium virtutũ foꝛmam ⁊ ſpeculum quod⸗

dam extitiſſe in natura teſtat᷑. Quid plu⸗

ra.Beatiſſime pater de Auguſtino eccle
ſie ſplendoꝛe denudare potero. ¶ Augu
ſtinus vt Anaſtaſij verbis vtar · fuit appᷣ

me vir totius pꝛudentie. In ſermone ve⸗

rax. In iudicio iuſtus. In conſilio pꝛo/⸗
uidus. In cõmiſſo fidelis. In pauperta

te humilis. In caſtitate foꝛtis. In omni

ſua actione compoſitus. Auguſtinus in
bello potens. In certamine victoꝛ.Fuit

par angelis in feruoꝛe. Par pꝛophetis in
Diuinoꝛum reuelatione: Apoſtolis in pᷣ
dicatione. Martyribꝰ in deſideràdo paſ

ſionem. Virginibus in continẽtie obſer⸗
uatiõe · Eas ob res Longian atq; Pau
linus viri pꝛobi ⁊ graues.beatos ac pure
relucentis virtutis lumine ad modum il

*

2

luſt
ſtin
Er
ſer⸗
cten.
naru
aſten
ſtinna
nod
Alun
pnt
to
Rie
ſte⸗
ſpe
P techea
conter
coꝛes
apent
ſanch
maxn
tum

fitio

ſun
l
yerhi
ſeinte
ſipien
kerame
jeverd⸗
N
licong
ſnd⸗
Re.
ehen⸗
leeſne
ee⸗
gfon
guſtn
dnig
nog
Won
muse
Amus
dur.
Duus
Bem
kohu
mum.
menti

Olin
Rch
nsaſent
rasen
hodih⸗
ins i
nen nan
pfads eine
eniz aini
fmndum done
ens dieti⸗
gſinds e
1ms
noungo⸗
nguſtne
ttbelase
nen erplan
Meres zcue⸗
rlänero⸗

wo eſſes nn

Aaumwil
anrhmm
Mas
mmNe
uins ſhn
AAreſbenn
etiz an

un mmnikee

–
rmpun.
mano ho
baul
aungd
i Quchr

Mid

zir tß
ncu
cnileß

FJo, CxxVIII

luſtratos ſe fuiſſe fatebantur. Si Augu2-

ſtinum in carne videre⁊ affari meruiſſent
Exiſtimabant enim ceu Aalerius ponti
fex.eodem cum Paulino admirat᷑ in ſan
cte matris eccleſie templo neminem eſſe

natum cuius Auguſtinꝰ non modo ma

giſter. ſed etiaʒ pater dici non poſſit. Exi
ſtimabant omnium hominuz in eo quoq̊

modo relucere virtutem.Erxiſtimabãt eũ
ilum fuiſſe pꝛincipem. queʒ non dicẽ ma

ximi pontificatus dignitate.ſed ſapien⸗

tia ſcientia ſumma virtute ſua.totius fi/⸗

ei curam ſuſcepiſſe. Exiſtimabãt deniq;

vt egoipſe reoꝛ. Pythagoꝛam Socrateʒ
Platonem Ariſtotelem ceteroſq; mundi
ſapientes cum Auguſtino. neq; grauita

te.neq; ice neq; vlla virtute potuiſſe
conferri. ¶ Ceſtis eſt Cypꝛianꝰ qui do/

ctoꝛes om̃es ſilere iubet.vbi os mellifluũ
aperitur Auguſtini· Teſtis eſt do ctoꝛ ille
ſanctiſſimus et Romanoꝛum Pontifer
maximus Gregoꝛins qui ad Innocen-

tium pꝛefectum africe ſcribens in compa
ritione ſimul aginis Auguſtini furfurem

ſua opera fuiſſe fatebatur.Teſtis eſt Ri/
cardus qui ve Auguſtino loquens.hiſce
verbis vſus eſt. Hic perſeuerantie palma

ſic intelligentie pane cibatus. ſic diuine
ſapientie.aqua potatus fuit.vt in omneʒ
terram audiatur ſonus.⁊ in fine oꝛbis ter
re verba ſanctitatis eius. Et eo quidem
vſq; ꝙ ceteri doctoꝛes ſtellis.hic ꝓbo ſo⸗
li comparetur. Ham vt in omnem oꝛbez
ſol radios ſue lucis emittit.vt reliqͥ Pla⸗
nete.⁊ aſtra ſingula lumẽ a ſole ſuſcipiũt
eatenus Auguſtinus ſplendoꝛe ſapien⸗
tie ſue omnem Chꝛiſti fidem illuminauit

MNec dicere quiſpiam aliquid poteſt. qð

a fonte lucidiſſimo ſapientie ⁊ ſcie NRu/
guſtini haurire fere nõ videatur · Ceſtes
deniq; ſint Macedonius.Alanꝰ. Iſido
rus. Petrus.Damianus Egeſippus ab
bas. Julianus epiſcopus. Valentinus

monachus . Auſelinus. Beda. Criſoſto⸗
mus. Boetius.Celeſtinꝰ Pontifer ma⸗

ximus· Bonifacius comes. Octauianus
dux. Campanie. Marcellinus.Caſſio⸗
wꝛus. Seuerus antiſtes. Noluſianus.
Bernardus.⁊ alij complures qui nibi ð

eo humile.nihil mediocre.ſed totũ ſum⸗

mum.totum perfectum.totum deniq; im

menſum ſenſere· Quis deniq; Auguſtini

ingenij amplitudinem non miretur. Nã
⁊ ſi magno ⁊ excellenti ingenio pꝛediti.in

numert extiterint multa que fuerint ab eiſ

pꝛeclara ⁊ excelſa edita pleriq; tamen oẽs
vnum eodemq; dicendi modum aſſecuti
fuere. Auguſtinus vᷣo homo celeſtis.tri-
nitatis imago.abyſſus ſapientie.ea men

tis acie refulſit.vt non vno dicendi phy/

lo contentus.verum ſingulis in operibꝰ
aliovſus ſtilo fuerit· ¶ Exiſtimarat enim
hic doctoꝛum pꝛinceps nõ res modo:ve⸗

rum potius rebus ſeriem dicendoꝛum.fu

iſſe accõmodandã. Contemplamur etiã
ſepenumero apud Ariſtotelẽ philoſophie
ꝓfunditatẽ. Contemplamur apud Clau

dianum affirmandi modũ. Contempla⸗

murapud Platonem explicandi facilita

temapud Ciceronem elegantes perſua

ſiones.apud Ziuium hyſtoꝛiarum veri⸗
tatem.apud Lactantium aliena deſtrue
re:apud item alios aliud contemplamur
Sed anceps ſum. quidna magis in u
guſtino miretur · cum hec omnia longe la

teq; ſuis in operibꝰ accõmodauerit. Haʒ
hic philoſohie dogmata.hiſtoꝛiarum ple
nam noticiam.iocunditatem. facilitateʒ.
elegantiam. perſuaſiones. impugnatio⸗

nes:cuiuſlibet ſtatus monitiões.adeo cõ

plexus eſt. vt in omnibus ſingularis vi⸗

deatur:Quid opus eſt verbis. Hic vbiq;

magnus. Abiq; foꝛtis. Abiq; admirabi

lis. Abiq; omni ſanctitate copioſus. In
omnibus maximus et vnicus apparuit.

AAarimus in exemplo. maximus in ſciẽ⸗
tia. Maximus in ſanctitate. Mnρ: in
vlta extitit regulari.

ri. Mam hic ẽ üle in⸗
numere multitudinis unperatoꝛ. Sub cu
ius regula plures qᷓ; due ac viginti mili

tãt religiones. Mic vnicus extitit.quiad

defenſandam fidem.ad iudicandam veri
tatem.ad diuinum reſerandum archanũ
ad pꝛecellentiſſimam pandendam ſapiè⸗/

tiam. ſolertiſſimus omniũ fuit. Jure ita⸗

qᷓ; Hectario ſanctus Aalerius inquitqꝙ;
niſi deus fidelibus ſuis foꝛtunati tempo
re:illum ſapientie cumulum ac ſanctũ pa
trem aurelium Auguſtinuʒz conceſſiſſet ac
donaſſet.ſanctificatio noſtra deſolata fu

iſſet.dies feſti noſtri cõuerſi fuiſſent in lu

ctum. Sublata noſtra in obpꝛobꝛiũ.ho⸗
noꝛes ⁊ ſublimitas noſtra in meroꝛem et

planctum. Munc igitur beatiſſime pater.

V 2

totis vitibus animatiſq; mentibus in au
xilium opẽq; accerſire perſuadeo.quonia
nec vereoꝛ. vt ſicut eius tempoꝛe ab om/
nium hereticoꝛum iaculis eccleſiam eri⸗
puit.Sic hiſce tempoꝛibus ſummꝰ⁊ im/
moꝛtalis deus oꝛationibus ⁊ innumens
meritis eius ab omni turcoꝛum ⁊ infide⸗
lium atrocitate eam eximere dignabitur.
Jeſu pijſſimo pꝛeſtante qui verax eſt ⁊ pi
entiſſunus chꝛiſtianoꝛum defenſoꝛ Amẽ.

Bermo eiuldẽ maglltri Ambꝛoſij cho
riolani. In quo quidem oſtendit.q; Au
guſtinus eſt imago tninitatis.

ulli quauis de cauſa neſcio
concitati · Auguſtinũ vt mea
in oꝛatione diſſemi. CTrini⸗
tatis imaginem nullo pacto
dici poſſe retulere.ne quid abſurde aut er
ronee dixiſſe videar.meum in apertũ du/⸗
cere animum pꝛeſenti ſermone decreui,
quem non vt pertinaciter aliquid aſſere
tre quod abſonuʒ videatur inſtitui.ſed vt
indagata veritas eluceſcat.hoc ſcribendi
opus ſuſcepi.in quo imaginis quiddita⸗
tem noticiam pꝛimũ indagabo.Subin
de nonnulla tranſigere ac pꝛobare geſtiã
Moſtremo quaſdam pꝛo viribus ambi/
guitates diſſoluam. Oſtendens nõ Au/⸗
guſtinum ſolum.qui tam aperte tqq; di⸗
lucide indiuiſibilem illam trinitatem.in
vnica ⁊ ineffa bili eſſentia cõſiſtere aꝑuit.
verumetiam quamlibet dei creaturam ra
tione pꝛeditam eatenus poſſe nuncupa⸗
ri. Abi ſi quid quod aures miuus domi
natiõis tue demulceat reperies illud tue
ingenti peritie coꝛrigenduʒ offero.quod
tanto ago libentius:quanto non dubito
vehementius.ſumma cum caritate meuʒ
affectas honoꝛem.

„

nitatis noticiam pꝛoficiſcimur.qͥ

rum veſtigium alteꝝ.alterũq; imaginem

ſacri doctoꝛes appellare conſueuerunt.
MHoc nempe. ceu a ſapiẽtiſſimo Salomo

ne didicimus in numero.pondere.⁊ men

ſura conſiſtit.aut in rei pncipij.medij.at
q; finis diſtinctionevt quidẽ ſenſere phi
loſophi.Nonnulli ex ſpecie.figure:⁊ oꝛ⸗

dine cõſtitui opinati ſunt. Alij vo in vni
tate veritate ⁊ bonitate cõſiſtere exiſtunẽ
tes. patri tanq; vno pꝛimo pꝛincipio ex

quo ſunt omnia. AUnitatem filio ceu ſapi
entie pꝛime.quã ſolã ſcire còtingit venta

tem. ꝓaraclyto vo ſpirituiſancto.quoniã
cariſmatum dona ab eius miſſione ma⸗
nant.bonitatem velut appi opꝛiata que/⸗

dam contribuere. at vero imaginem diſ⸗
cretam ⁊ vnicam quandam ſimilitudineʒ
⁊ rei ad rem coexigentiam eſſe aiunt.quã
ſimpliciter minime ſuſcipiunt.ſed eam di

rimentes aliam magis. aliam vero minꝰ
perfectam eſſe dicunt. quã magis ac om⸗

ni ex parte fatentur eſſe perfectã his pꝛe⸗
munitam eſſe conditionibus diffiniunt.

ODð in natura ſit ĩtellectuali.qð in eo ſit
quod erx altero ſit natura pꝛofectum. Qð

vnum alteri ſimile ſit ⁊ confoꝛme. Quod

vtrxrũq; vnam eadẽq; perfecti onẽ ⁊ eſſen/⸗
tiam obtineat. Quod ſᷣm ſpeciem ipſum
rep̃ſentet imaginatum eo quidem vſq;

vt hecillud omniphariaʒ imitetur. Hinc
pleriq; imaginem ab ipſa imitatione ſum
pſiſſe nomen ferunt. quoniam eam ima⸗
ginatum in oibus imitari opoꝛteat. Hoc

modo ſi quis uinaginem ſumat.recte ſen⸗

tit dei ſolum filium patris imaginem nũ

cupando. Ipſe nãq; ſolus eſt.qui cũ ſim

plex.⁊ intellectus ſunima puritatenitens
ac natura ex patre genitus. vnius eiuſdẽ
qᷓ; ſubſtantie ⁊ eſſentie perſiſtens.ei ꝑꝛx
ſus coomnipotens eſt ⁊ coequalis.

tero quidem modo imago ſumitur. cum

nec tot circumſtipata conditionibus vni
tatem nature.perfectionum equalitatem
MNaturalem oꝛiginem vim omnimodã
deſignandi repellit.in natura tamen in⸗
tellettuali ſimilitudo q̃dam exiſtẽs. Ipſa

quoquo modo perſonalia indicat ⁊ repte

ſentat.ſic non ſolum homines.quin mo⸗

do quodam excellentioꝛi angelos ad dei

Ao quippe ſunt in homine qui un
bus ad indiuiſibilis eterneq; tri/

ſilelu
elHe
ſetont
Autemin
venit K

Mediun

eſeind
gagbe

onine
fclomn
Bimagnen
Nenent,
1Snm
Gcetnen
1 dedi
iſaiarpbi
dnd,
Budong
lie erſans
ncg
Nfhocd
angtren

nctoni

nulionem⸗
d e⸗/
anem ddr

ſamheudnez

GKeumn n
mdand
un or
mgsN
viibis e
besdifnunt,

temn. O

it lan
peemmipin
den i⸗
miemoneſon
chonen e
mnmeſ

Jo.

imaginem conditos eſſe fatemur. Eſt nã
q; angelus ⁊ homo rationis et intellectꝰ

particeps.ac ſummo ⁊ immoꝛtali deo in
bis ſimilis.quoniam vt vna eſt dei eſſen⸗
tia.vna natura.eadẽq; ſubſtãtia · perſone
gutem tres.pater a nullo eſt ſuſceptus. fi
lius a patri ſolo genitus:amboꝛum auteʒ

nexus paraclytus ſpiritꝰſanctus ab vtro
qᷓ; pꝛocedens.coeterni.coomnipotentes
⁊Z coequales.ſic ⁊ hominis vnica eſt ani⸗
me ſubſtantie. tres autem potẽtie.memo/
ria.videlicet intellectꝰ ⁊ voluntas.eiuſdẽ
eſſentie coeue. Hon enim aliquod eſt tẽ/
poꝛis interuallum excogitandum.in quo
memoꝛiam intellectum pꝛeire. aut intelle
ctum voluntatem antecedere penſitemꝰ.

Sunt ⁊ rurſum coequales.quoniam qc⸗
quid memoꝛia tanq; apocriſarius animi
oꝓbtinet illud intellectus velut iudex no/

uit ⁊ diſcernit.illð velle ⁊ eligere.aut id/
dem reijcere odio libere appetitus tanqᷓ;
rex in anima poteſt· Series item actuuʒ
earum eſt potentiarum quam inter ſe di

uuine perſone habent. Diſtat autem a ve⸗

ſtigio in his imago. quoniꝗ hec ſᷣm ſpe⸗
ciemillud autem ſᷣm genus. Mec diſtin/⸗
cte magis.illud confuſe potius repꝛeſen
tandi officium habet.pedis nãq; impꝛeſ
ſione.que veſtigium quoddã eſt.pertran

ſiſſe. illac hominem noſces. Sed Egeſiã

vel Goꝛgiam pertranſiſſe: perpendere ꝓ
fecto.niſi m accidens nequibus.Ceſar/

autem imagine.idem mor ceſar in mentẽ
venit. Eodem quidem modo pꝛincipium
medium.atq; finem cõtemplantes. ria

eſſe in diuinis conferimus. ſed que tria.

qualẽq; diſtinctionem intelligere nequi⸗
uimus. Ex ipᷣa vero imagine.tres in vna

natura.ſic eſſe perſonas dignoſcimus.vt
ea equales.coeternas.⁊ diſtinctas eſſe in

telligamus.

vbi eaipſa que hacde re ĩi animo
ANlſanxi pꝛobare geſtiam. Ex quibꝰ
illud pꝛimo tranſigamꝰ. in ea ſolum crea
tura imaginem reperiri.que pꝛedita ratio
ne ab omnium fuit opifice plaſmata. id/
circo ſui creatoꝛis imaginem quiſpiaʒ de
fert quoniã ipſiꝰeſt capax. Sed capax dei
hõ eſt.qꝛ ipſum intelligit ⁊ amat. Noſſe
autem ⁊ amare deum his datum eſt ſolũ

Anc alterum genus complectar

CXXIX

qui pꝛediti ſunt ratiõe.ea de fe beluis ne

qꝙᷓ; religio neq; imago datg eſt dei qꝛ par

ticipantes non ſunt rationis.

l

libet re ipſa imaginem diſtingui. manife
ſtum eſt autem hoc in rebus omnibus ꝑ/
pendendis. Ceſaris nãq; a ceſare. Pꝛia/
mi a pꝛiamo imago ſecernitur. Seoꝛſum
contrariuʒ ſi ſancire poſſemus. in eo foꝛet

potiſſime.quem patris eterni imaginem

confitemur.vnde in ſapientie libꝛo aper⸗
te oſtenditur.eum lucis eterne candoꝛeʒ.
⁊ ſpeculum ſine macula.dei maieſtatem ⁊
imaginem eſſe bonitatis illius/at vero fi/⸗
delium nemo ambigit dei filium eiꝰ a pa
tre realiter eſſe diſtinctunm.

¶ Kranſigamus quoq; aliquã eſſe crea⸗
turam. que recte trinitatis imago dicitur
Reſpectus nãq; omnis. qui aliquando
eſſe cepit creaturs quedamẽ.at enim quã
in homine vel in angelo imaginen ſanci
mus trinitatis reſpectum ha bicudinem
quandam eſſe conſtat.nec ill̊ ſane men⸗/
tis quiſpiam eternam eſſe diceret. cũ deꝰd
ſolus ſit.qui eternitate menſuret᷑. In eo.

Item quod in homine vnicam eſie ani⸗

me eſſentiam.tres autem potentias dici⸗
mus trinitatis eſſe imagineʒ piobauimꝰ.
Sed facturam illud eſſe dei qnis aſſere
re verebitur. Homo enim ⁊ quicquid in
eo eſt eſſe.aliquando a deo ſuſcepiit.

¶ Zrſigamus poſtremo biphariã qd-

piam poſſe alteꝝ appellari. aut quoniam

iluus iu recto/vel qꝛ in obliquo ſuſcipit pᷣ
dicationem. Pꝛimo quidem modo.homi

nem rationale dicimus eſſe animal.lineã
vero quantitatem altero autẽ modo.eun
dem coꝛpus animum. domum lapides
⁊æ cementum.ieſte Ariſtotele.dicere cõſue
uerunt. Cum non niſi ex anima ⁊ coꝛpo⸗
re hominem/⁊ ex lapidibus ⁊ cemento coõ
ſtare domum dicamus. UNVel iſtec eſſe in

eis cenſeamus. Auguſtinus item memo

riam.intellectum. ⁊ voluntatem vnam e
ſe mentem aſſeruit.Quoniam in vna mẽę
te eadẽq; ſunt anime ſubſtantia. Igit᷑ ſe⸗

pe vna pꝛo altera ſuſcipit᷑ pꝛedicatio-

Sed in quartodecimo de tnnitate volu⸗

mine hanc ipſam veritatẽ aperto rotun

doq; oꝛe teſtatus eſt dicens KEo enĩ ipſo

unago dei eſt mens.quo caparx eiꝰ eſt. Et
in libꝛo de ſpiritu ⁊ anima inqͥt.Non po

terat anima eſſe imago dei ſi moꝛtꝭ freno
clauderet᷑. Et Bernardus in libꝛo de mi
ſeria vite hominis ait:· Me amas in deo.
q; imago dei ſum.⁊ paulo inferiꝰ. Yma⸗

go deiẽ omnis anuma rationalis. Et Pe

trus longobardus in ſententijs aperte ex

Auguſtini verbis hec verba tranſegit.Ec
ce illius ſumme vnitatis atq; trinitatis.
vbi eſſentia vna ẽ.⁊ tres perſone.imago ẽ
humana mens. Sub. etum rurſum fun
date rei pꝛedicationem ſie enumero ſuſci

pere in recto ſolet.ſic anima.ſepe memoa⸗

ria.ſepe intellectꝰ.ſepe appetitꝰ.⁊ a phi⸗
loſophis ⁊ a theolog vocatur. Et id ceu
ab Egidio doctoꝛe pꝛofecto ſingulariſſi⸗

mo didicimus emphatice loquendo veri

tatem obtinet. At vero tninitatis imagi/

nis ſubiectum eſſe hominem. teſtatur opi

fex pꝛimus qui geneſeos libꝛo inqͥt. Po⸗
minem ad noſtram imaginem ſimilitudi

nẽq; foꝛmemus.Confirmat iddem ratio

quoniam ſi aliquid ſubiectum ẽ pꝛopꝛiũ.
pꝛopꝛiũq; exigit fundamentuʒ · Ecx his

ttaq; omnibus conferamus Auguſtinuz

non modo ſed hominem quemlibet trini
tatis poſſe imaginem dici.cum rationa⸗

le ⁊ intellectiuum quodlibet hums ima⸗

ginis ſubiectum ſit. Sed ipſe tanto mag⸗
ſicappellari ſine iniuria poteſt.quãto pꝛe
ceteris hominibus trinitatem explanaue

nt. Mens enim atq; animus eius in di/

uinatrum perſonarum cognitionẽ ⁊ amo
rem ſie verſabatur. vt nocteſq; dieſq; pen
ſare nitereretur.qᷓ; magnum eſſet ineffa hi

le trinitatis myſterium quod cum moꝛta

libus viribꝰ ad illud attigere nequiuiſſet.

igẽtiſſimo ſuccedebat᷑ affectu. ardebatq;
imẽſo amoꝛe ſuo·ac ita ꝑfecta caritate ſuc
cẽſus. Infundebat᷑ ei ſuꝑna gĩa.qua pa

trem. ⁊ filium.⁊ ſpiritumſanctum pꝛopꝛie

tatibus conſtitutos. vnicam ⁊ ſimpliciſſi
mam habere eſſentiam intelligebat. In⸗

fundebatur inſuꝑ diuino illo afflatu ea⸗

rum tanta cognitio.vt que ſecum ipſe in

telligeret poſtenis.qui nec tanto valeb
ingenio.neq; tãta im buti gratia eſſent ꝑ⸗
uia relinquere poſſet. Solemus item. vt
Pita goꝛici aiunt.dicere.amicoꝛum alte
zum alterius eſſe imaginem, quoniam al

2

ter nos in alterius ducit cognitionem. ſ

vt ex diuine ſapientie oꝛe pꝛodijt · Quiſ⸗

q; amicus eſt dei.qui eius mandata inte

gre ſeruat.At vero ex omnibꝰ qi in ſan⸗
cte matris eccleſie templo nati ſunt ami⸗
ci dei.hinc vnus exſolertiſſimus cxtitit.qͥ
eius pꝛecepta cuſtodiuit.qui ei ſicut ve⸗

ro domino ſeruiuit. Si Auguſtinus ita
q; rationalem habuit animam. ſi e̊ ima

ginis eſſe dicimus ſubiectum. ſi cognitio

⁊ amoꝛ ſũmus eius in trinitatem verſaba

tur. ſi ad eius ſimilitudinem plaſmatꝰ ſit
non erronee.non incompte.non abſurde
fic dici ⁊ appellari poteſt. Kurſum cuʒ
imaginis officium ſit nos in illius duce

re cognitionem quod imaginatum eſt. et
hic nobis pꝛe ceteris trinitatis cognitio
nem dederit vocan ſic poteſt. vt trinitatii-

imago.hoc eſt ad imaginem illius factꝰ
ad eius nos ducens cognitionem dicaf̃.
Poſtremo ab hac ſnĩa grammatici non

Diſcrepant.qui figuris vtentes caſuʒ pꝛo

caſu.pꝛo parte totũ in oꝛatione texere ſe⸗
penumero conſueuerunt.ſic nos haud in
congrue trinitatis imaginem dicimꝰ. q̊

hementioꝛem etiam interdum ſermonem
efficiamus. Niſce vti verbis ſolemꝰ. At

ceſarem fuiſſe omnia dicamus. cum nec

tamen omnia fuiſſe, quin potius illa va⸗

luiſſe cenlemus. De imagine ſic ſuo mo

do coapta ſermonem.

ſtremo ad ſoluendas ambigui
tates ſermonem conuertã. CTrãſi
gere quippe ſacri doctoꝛes cõſue
uerunt inter imaginem quandam eſſe et
imaginatã conſubſtantialitatẽ· Sic eiuſ⸗

dem eſſe cum deo nature ⁊ ſubſtãtie crea

turam opoꝛteret.ſi eam trinitatis imagi⸗
nem diceremus. Abſit autem vt intm̃ la
bamur erroꝛem. vt ſiue homines ſiue an⸗
gelos illius habere eſſentiam naturam
a quo plaſmati ſunt ↄferamus/quis enim
ſic tolleret quod finitimi quod caducum
eſt ⁊ moꝛtale.quod ẽ tempoꝛi ⁊ variatia⸗
tioni ſubiectum eternum ⁊ incommuta⸗
bile eſſe.atq; infinitum. Quis creaturam
eſſe creatoꝛem. Mercule.Hemo.

¶ Quantum quoq; vim dicũt eſſe imagi
nis vt eam imaginati agant omnem ſe⸗

Ndogen

.
)

du.
uſer
ln m
Msn
ta ceven
Amsr
n.,ſKeämg
lognno
uenyaen
1uinacdr
nogadſnde
RKruma
nns e
nanchd
usgntn

Knumnca
1 Alus acn
mendet,
nmana
es i;

4

onetaort⸗
Acnosdr

m n:

ils Rr
Wnen

ber.

8*

Ws,nN
sl

aſeſen

us mog
ueni. ii
wans ee
pduntſe e
ei Sce/
1 hien
mutus i⸗

min nuit
trs en
un tnuwen
Godadimn
itemn
–
Nusce

ſun

f

4

ex nihilo ineſſe pꝛioduxit

Fo.

eum ſimilitudinem gerere. Hec in re ipſa

alquid eſſe aiunt. quod in eius imagine

clare ac diſtincte velud in lucidiſſimo qn
dam ſpeculo non reluceat.ſed que nanq;

poſſʒ vnq; eſſe creatura/que tam magna
tam excelſa tan qᷓ; foꝛet bonitate pꝛedita.
tanta virtute inſignita gloꝛia ac beatitu/⸗
dine imbuta. vt adeo diſtincte: adeo dilu
cide.adeo aperte.incompꝛebenſibilem et
ineffabilem omni ex parte infinitam pa
tris ⁊ filij ſpirituſſancti ĩ eſſentia vnita⸗
tem. in perſonis diſtinctioneʒ. interſe po
tentie acvirtutis omnis equalitatem ve/

lud quoddam incircumſcriptum ⁊ ineffa

bile ſimulachꝛum gereret. Dei ſapientiã·
vei inquam filium patris ſolum eſſe ima/
ginem exhis conferunt.qui cum eiuſdem

ſubſtantie. eiuſdemq; nature.in omnibuſ
per omnia ſimilis ei integre et perfecte
patrem manifeſtat. Hõ itaq; aiunt.recte

ſentimus qui vel Auguſtinum vel aliam

quamnis creaturam trinitatis eſſe imagi
nem aſſerimus. Sat his duobus argu⸗
mentis vna ſolutio ſit. Hamq; ad vnum
eundemq; terminum contendunt eadem
ſolui ratione opoꝛtet.At vero inſpicienti
conſtat: harum quamlibet rationum. de

pꝛimo imaginis genereveritatem tran ſi⸗
gere. quippe quod quinq; clauſulis pꝛe/
munitum. dei filio dumtaxat competere
diſſertum fuit. Amplius ſi quecunq; ad
aliud ſe habent natura ſimul eſſe.vt diffi

nire philoſophi opus eſt hoꝛum alterum
fiat opoꝛtet.vel vt ad ſe imaginem. aut
nullam trinitatis imaginem.creaturaʒ eſ
ſe feramus.Atq; habitudinem ſi quiſpi/
am tolleret. Hon modo philoſophie ſed
dyaletice expers videret᷑. Alterum ſi quis
aſſerat longe perplexus erit animus cum
aperte intelligat haud vllam vnq; fuiſſe
creaturam. que illi pꝛincipi coeterna exti
terit.qui eius in rerbocregenam omneʒ
rnihuo Kelatiuoꝛuz
conſtat duo eſſe genera. Anum quippe.
quod mutuam inter terminos coexigen⸗
tiam ponit. eatenus pater ad filium refer

tur ac mutuo ſe coerxigunt.quis enim ſi⸗

ne filio patrem eſſe. vel abſq; patre exco⸗
itare quis filium poſſz. Alterum genus
eſt cuius extrema non inuicem babẽt co

exigentiam.ſic creatura ad creatoꝛem di⸗
catur · cum tamẽ ipſenulla exigat eſſe creg,

CXXX

turam. Oð enim eternũ eſt. haud illud co

exigit.qð eſt tꝑe circũſcriptũ.At vᷣo h̊ in
genere imaginẽ contineri liquet.Hon ita

q; imoꝛtali ⁊ vero deo coeternam eſſe vti
exiſtimarũt opoꝛtet.eoꝝ pꝛeterea q̃ ad ali
quid ſunt fundamenta ⁊ ſubiecta coeter
na ſint nequaq; opꝰeſt.opoꝛtere tũ reſpe

ctus parit᷑ pullulare aſſerimꝰ. Quis eniĩ

ambigit Siluium Eenea fuiſſe pꝛioꝛem-
Eneam tñ guatum coeuũ eſſe Diluio pꝛi
q̊s nõ aſſerit. Eodem pacto poſterioꝛem

deo eſſe creaturã nulla pꝛobatiõe egemus

deũ vᷣo vt imaginatũ quoddã eſt.Crea⸗
turã haud ſub huiꝰ relatõis tegurio ma⸗
nentẽ pꝛeire non cõcedimꝰ. Tametſi hac
ſublata ratiõe.ille eternitate.hec vꝓo tem
poꝛe menſuret᷑. Hec ob id quiſpiã accidẽ
ti vel tempoꝛi ſubijciat᷑ deus opinet᷑.cuʒ

actus purꝰ imixtus ⁊ eternus ſit. Noſtro

tñ ab animo ſic cõcipiat᷑neceſſe eſt.cũ ea
que ſui puritatẽantecellunt.nõ pure:non
ſumplicit᷑.ſed cõpoſite ⁊ mixte capiat opꝰ
eſt· Diſſeramꝰ tandẽ ad pᷣpotẽtis dei ima
ginẽ creatũ eſſe hoĩemipſum tñ imaginẽ
eſſe nõ concedamꝰ:ſubſtantiã nãq; acci/⸗
dens.ſu biectũ foꝛmꝗ eſſe nõ eſt excogitã
dum. Abſonũ enĩ exiſtimaret ſi qͥs lignũ
albedinẽ diceret:qm̃ eadẽ illð eſſe affectũ
conſtaret.¶ Dico igit᷑ ſepenumero ſubie
ctnm ꝓ foꝛma capi:⁊p parte totũ eſſe ſub
eundu. Eqᷓ ob rẽ ſi ad dei plaſmatũ ima⸗
ginez eius fungat᷑ noĩe nec oberrat.vt ea
tandẽq; diſputauimꝰ apertiꝰ intelligant᷑
triphariã in hoĩe imaginẽ eſſe dei cõſera⸗
mus ꝛimũ quideʒ modũ. qͥ reſpectu
diuinaru ſumit᷑ ꝑſonaꝝ antea deſiguimꝰ.
Alt eſt qͥ naturã ⁊ eſſentiã circũaſpicit di
uinã.vt ſicut vnꝰ eſt deꝰ oĩm rerum pꝛinci
piũ.a q̊ cetera ſũt ꝓducta. Ita vno ex ho
mine ceteri traxerũt oꝛiginẽ. Et ſicut ideʒ

im oꝛtalis.inuiſibił vbiq; totꝰ nullibi cir⸗

cũſcriptꝰ.vbiq; pns.⁊ oẽm mundũ guber
nãs.eatenꝰ vna eſt aĩe eſſentia in hoĩe in⸗
uiſibilis ĩmoꝛtalitate pᷣdita.tota in toto.⁊

tota in qualibet humani opificij ꝑte. nec

in nulla circuſcripta poꝛtione. Deꝝ ꝑ ſin
gulas ptes vitã effundens conſiſtit. Ter

tia demũ eſt que in eo cõſiſtit.vt deũ no⸗

ſcat ⁊ diligat.⁊ ipſiꝰgeſta pꝛo viribꝰ imi/
tet ſaluatoꝛis.q̊ eius gratia imꝑfecte qui
dẽ nunc.tunc ad plene reficiatur.cũ deũ

v*V

noſcet amabitſicut delectabit ita quieta

bitur ſicut quietabitur ita ſe deo confo:
mem pꝛeſtabit.⁊ eo quidem vſq;.vt abeiꝰ

gra ſecemi nulla occaſione valebit.Amẽ.

Ambꝛoſij choꝛiolani in ſacra Cheolo
gia pꝛofeſſoꝛis Sacri oꝛdinis fratrũ he⸗
remitarum ſancti Nuguſtini. Dꝛatio de

laudibus eiuſdem ſancti.coꝛã Paulo ve
neto ſecundo Pontifice

maximo et cetu

Eardineo feliciter incipit.

quageſimo.

ſhil pꝛofecto

Din teinblo dei . Eccleſiaſtici quin

R 4

uo tot in vniuerſa mundi ma
china effectus. tot rerum viciſ

ltudine⸗

lo mũdi.⁊ moderatoꝛe omnis luminis ſo

le.emanare conſtat:Ob eaʒ gitur cauſaʒ
nature indagatoꝛes maximi ex omnibus
coꝛpoꝛibꝰ.que vita carent ei tribuere pꝛi/
matum · Sane itaq; fit. vt ſi in omni ho⸗
minum genere quiſpiam inueniaturqui
ſic ceteros ſuperet homines. quemadmo
dum ſolem cetenis pꝛeſtare coꝛpoꝛibꝰceri
nimus. Eum interanimantia queratio⸗
ne vtuntur vnicum ſolũq; pꝛedicemus ⁊
referamus.Hunc autem ſplendoꝛem fi/
dei.doctoꝛum pꝛincipem ſcientie ſapien⸗/
tieq; iubar ſplẽdidiſſimũ omniũq; paren
tum virtutum. Aurelium Auguſtinũ eſa
ſe cenſeo. Mõ iniuria igitur ſacro ſancta

Romana eccleſia hanc de ipſo laudẽ ho⸗

dierna in epiſtola cecinit.Quaſi ſol reful

NVDaſi ſol refulgens ſiciſte refulſit

mn omni natura coꝛpoꝛea ?. ex

ſitudines.tot deniq; pꝛoficiſcantur oble/
ctamẽta ſplendoꝛis.quot quidem ex pla⸗
netarum pꝛincipe.Et ſi fas ẽ dicere ocu⸗/

ges ſic iſte refulſit in templo dei. Et q;
in omni gratie.ſapiẽtie.ſanctimonie.om⸗/
niumq; virtutum genere . ſic in eo vehe⸗

mens ſplendoꝛ extiterit. Ut nulla lingua
moꝛtalis.nulla vis nature nulla huma/⸗
ni ingenij celſitudo:nulla demum dicen/

di vbertas ad eius laudes explicqdas re

ferandaq; pꝛeconia ſatis ſit. tamen ne tã⸗

ti luminis gloꝛiam in hac eius celebꝛita⸗
te ſilentio pꝛeterea mꝰ. Egregiam hanc ſi

militudinem.que ei cum ſole. tributa eſt
dumtaxat hoc tẽpoꝛe explicare conaboꝛ.
Hunc enim ſingularem.⁊ fere pꝛeter con
ſuetudinem oꝛàdi hodierna die mibi mo

dum peperine in illum ſerm onẽ inciderẽ

quem octauo iam peracto anno. In con/
ſpectu felicis recoꝛdatõis Mij viis reue⸗
rendiſſimis d ominationibus de eodem

Auguſtino Lrbure ipſe recenſiui.
Kefulur itac; · vt dicere incipiã. vt ſol

Auguſtinus:quoniam ſicut ſolare coꝛpꝰ

ſubito vehemẽtẽ lucẽ ſuã in noſtro emiſ-⸗

perio effundit.vt Ether qui inter nos ce⸗
lũq; concludit᷑ moxeque pᷣmo.illumina⸗
tus. Hos curſu q̊tidiano docet. Sic Au
guſtinus cunctis relictis erroꝛibus.ſacro

ſancto baptiſmatis fonte renatus ad dei

maieſtatem conitatẽq; ↄuerſus ita extem
plo in alterum virum mutatus eſt. ita lu
cem ſuſcepte fidei ſuis ſanctis operibus

repente manifeſtauit eccleſie· vt velut celi
tonitrua fulgurq; ab oꝛiente veniens. de
ſue vite ſanctitate ⁊ ſtupoꝛẽ ⁊ admiratio⸗

efn toti oꝛbi tenrarum ingeſſit.

Refulſit vt ſol Auguſtinus. quoniam
ceu lux illius in ſimplicibꝰ diafoniſq; coꝛ
poꝛibus liberius ac vehementius recipi/

tur. vt ſtelle · vitrũ.aer.chꝛiſtallũq; teſtan⸗

tur. Sic maximi doctoꝛis Auguſtini do
ctrina ſimplicium mentes.initiatos ani/

mos.⁊ expurgata coꝛda: mirum imoduʒ

mouet irradiat atq; infſlammat.

ſicut ſolis oculis egris odioſa eſt lux.que

puris ẽ amabilis.ſic vita ⁊ erudimẽta Au

guſtini fidelibus et catholicis xpᷣianis tã

q; celeſte quoddam Munus amori ſum

meq; venerationi erant. In fidelibus au
tem atq; labefactatis erroꝛibus odio atq;
ageclhil diſplicentie habebantur.

Refulſit vt ſol Auguſtinus. qm ſicut
ſol tutum peregrinis iter.gratumq; pꝛe⸗

—

nnce

Se

ehyp
gunn
hullie
lsde
dus
feſſoo
b n
ſate
ſan
cerſe
Zg⸗
must
le
ſwdedi

eran

onniar
bpeſtn

Dueppſo

tonumn
namtn
wodoſe
tarumd
nonmo
pelhnit
Cun
ſſeun
uche
obd

ſanen!
Puull
legen
ler
Vmnta
Ganen
Mane⸗

1G;
lonteon
neovehen
lngn
luhunn,
umdcen,
cidgse

8Clchet⸗
undaneſ
ehuet
e cd
ſegetncn
Nenpino
Nninadet
jrüsreuen
de eoden
iu.
nhii i
tſoare
nocoen⸗
iinerosc
i
a deh
ns i
risno
gusca
snn
rral
4 Ms⸗ de
Anrmnor
ſt.

atelc
Stns lah/
igtin
imd⸗
Gtausan/
ℳ

%
dinin
tlbl
galten
wahuld
,
cir
—RK

Jo. CxxxI

ſtat opus. Agricolis. Latrocinio v ode⸗

ditos.ceteroſq; agentes perperam. Me/

ſticia. Luctu. Penaq; detegengo confi⸗
cit. Ita pꝛeclarum atq; ſingulare in oꝛbe
lumen Auguſtinus. Veraces in chꝛiſti fi

de peregrinos eius ſanctis ammonitioni
bus.pꝛo illoꝛum itineris fatigatione.cele

ſtis vꝛbis gaudia pollicẽs ſolatꝰ ẽ. Ouos

autem de pꝛaua eoꝛum voluntate. virtu⸗
tibus ſinguliſq; bonis operibus deſtitu⸗

tos expoliatoſq; cognouit minis e᷑ni cru

ciatus terruit ⁊ afeet.
¶ Refulſit vt ſol Auguſtinus. quoniam
ſicut tanta luce ſol nitet ⁊ valet· vt nullo
obiecto fontaliter naturaliterq; patiatur
eclypſim. Ita Auguſtinus tanta diuina

gratia fulgebat. vt nullis minis pncipũ.
nullis obiurgationibꝰ tyrannoꝛum. nul-

lis deniq; contumelijs.atq; verſecutioni
bus hereticoꝛum a pꝛotectione fidei ⁊ cõ
feſſione nominis chꝛiſti ceſſare valuerit ·
¶ efulſit vt ſol Auguſtinus.quoniam
ſicut omnis tellus ſolis virtute fecũda ef
ficitur ſinguleq; fiũt.vt philoſephis pla⸗
cet. rerum inferioꝛum generationes. Ita
Auguſtinus tãq;ᷓ in fide patriarcha ſum

mus innumeros ehꝛiſto genuit filios.to

taq; per ipſum fides fecũda facta ẽ· MWPer⸗
inde diuus Baſilius eccleſiam gaudere
⁊ letari iubet.quoniam per Auguſtinum
omni eiꝰ fame ſitiq; extincta.ſuſcepta ro

boꝛe ſterilitate ſublata eius micante ſplẽ

doꝛe ipſo marito omnium gentium ac na

tionum mater euaſit. Mancautẽ ampliſſi

mam tantam patris generationem. non

modo ſacer oꝛdo noſter in toto oꝛbe ter⸗
rarum diffuſus.quem impmis fundauit.
non modo canonicoꝝ:qui regulares apz-

pellant᷑ diui Dominici.diue Marie mõ/⸗

tis Carmeli. Seruoꝝ Mieronymi. Cru
ciferum Petri de MCarrione. Sepulchei

Jeſu chꝛiſti.Gꝛandimontanenſis.Fon
tis Embꝛandij. Vallis ſch olarum Flo⸗
rentij. Aallis caulium. Mumiliatoꝛum

ſancti Guliermi. Victoꝛis. Sẽpignani.

Pauli pꝛimi heremite. Sanctetrinitatis

⁊ redemptionis captiuoꝛũ. Sancte Eu,/
lalie. Cruciferoꝛum cum ſtella. Mieroſo
lymitanoꝛum. Geoꝛgij Dalfanienſium.
Saucte M.arie Lheotonicum. Sancte

Marie de Mercede. Militie Jeſu chꝛi/

ſti. Sancti ſpiritus in ſaxia. Soꝛoꝝ De

nitentie ſancte Marie Magdalene. l2
midatarũ.oblatoꝛũq; oꝛdines ac religio

nem teſtantur.que omnes cum maximis

pꝛecellentiſſimoꝛum viroꝛum ac ſanctarũ
perſonarum agminibus eius ſub regula

degunt ⁊ militant. Nerumetiam omnes
fideles chꝛiſtiani.qͥ delicioſo pabulo Ru
guſtini chꝛiſto ſub pꝛincipe viuunt. Eaʒ
firmiter. iuguer.indefeſſeq; pꝛofitentur.
Mefulſit vt ſol Auguſtinus. quoniam
ſicut ſol cunctas reſoluit ⁊ conſumit ne⸗
bulas:ſic ingentiſſimꝰ fidei ferus:.⁊ mal⸗
leus hereticoꝛum aurelius Auguſtinus
ſingulas caligines.hoc eſt hereſes fuga⸗
uit. ammouit. confregit. atq; conſumpſit.

HNHam ipſe bereſim Donatiſtam. hereſim

Floꝛianam.hereſim Calicianoꝛum.here
ſim Patricianam.hereſim MWenthagio⸗
rũ.hereſim Appollinariſtͥ.hereſim An/⸗
thioliomaritarum. hereſim Arrianoꝛum
hereſim Sa bellianã.hereſim Oꝛigenia⸗
niſta n. hereſim Heonitianoꝛuʒ. hereſim
Eunominianam.hereſim Ebetianam. he
reſim Fauſtoꝛum.hereſim Aerrianãꝗ.he/⸗
reſim Hebionitarum. hereſim Fotinam.
hereſim Montanam. hereſim MHeraclitẽö
Nouitianam. Bonoſioꝛum.Circũcilio⸗
num. Antromopoꝛphitarum · Manicheã
Hermogenianam. ſdaulinam: Cathafni
g am·Alogioꝛum.Catianam. Pꝛiſcillia
niſtam. Seuerianam. Jouinianiſtz;. u
ciferianam. Aquarioꝛum. Cerdonianoꝝ
Martioniſtam. Sethianam. Arthiochi
tarum. Melchiſedetianam. Apoſtolicaʒ
Caianoꝛum. Angelicam. Adamianam.
Archontiatoꝝ. Nalentinam. Haʒareo/⸗
rum. Cherinthianoꝛum. Ophitarũ. Car
pocatianam. Noſticoꝛum· Hicolaitaruʒ
Baſilianam. Menandrinam. Simonia
cam. Felicianam. Archademicam. Julia
nam. Maviminam. Eludianoꝛum. Pel/
lagianam. Arabicam. Paternianqᷓ. Se/⸗
ctagum.TCertullianam. Onoytarũ.He⸗
ſtoꝛianam. Acephalitarum. CTheodoſia
noꝛum.Crotoitarum. Pectilianoꝝ Gal
lianicarum. Permenianoꝛum.⁊ alioꝛum
innumera bilium.quos ipꝛeſentiarum in
termiſſos faciam perfidias.verſutias. hbe
reſeſq; deſtruxit.vnde pꝛo illis ammouẽ/⸗
dis atq; delendis pꝛeter diſputationes.
pꝛeter pꝛoclamationes. Pꝛeter illa que
paulopoſt memoꝛabimus. Plura qᷓᷓ;

octoaginta ⁊ octo in eos deſtinauit vo-
lumina. Hic Hylarius accelatenſis inqᷣt
Doctoꝛ excellentiſſimus Auguſtinus ca
tholice fidei defenſoꝛ.in diuia meditatio
ne ſemper aſſiduus.metu moꝛtis intrepi⸗
dus.ſingulos deſtruxit ſacrilegos.atq;

omnes ſuperauit hereticos. Hinc Caſſio

doꝛus ait.Beatiſſunus atq; doctoꝛum p

cellentiſſimus Aluguſtinus hereticoꝛum

debellatoꝛ.fidelium pꝛotectoꝛ.omniũ fay/⸗

moſoꝛum extat palma certaminuʒ. Hinc
Calcedonius fatur. Auguſtinus omniũ
monarchia virtutũ in ſancte fidei defen⸗

ſione pꝛo qua totus ardebat ſic pꝛeualu⸗

it atq; pꝛofecit:qꝙ contra ſingulas nequiſ
ſimoꝛum hereticoꝛum verſutias.intrepi⸗
da mente feruentiq; ſpiritu continuũ cer
tamen perageret.Hinc diuus Mierony⸗
mus Paulinum. Hinc ſanctus aleriꝰ
Nectarium alloquitur. Quod niſi pꝛiepo
tens atq; pientiſſimus deus ſanctum pa
trem Aurelium Auguſtinũ:foꝛtunati tẽ/

poꝛe nobis conceſſiſſet ac donaſſet ſancti

ficatõ noſtra deſolata fuiſſʒ.dies feſti no

ſtri conuerſi fuiſſent in luctum. Sabbata

noſtra in obpꝛobꝛium. Honoꝛes ⁊ ſubli/
mitas noſtra in meroꝛem ⁊ planctum.
Uiefulſtevt ſol Muguſtinus quoniam
ſicut per ſolem tq; luminare maius oẽm
ſuperioꝛem inferioꝛẽq; machinam cerni/

mus illuminariſic per ſcientiam atq; ſa-¶

pientiam Auguſtini:quicquid celi terra.

inferiq; obtinent. quicquid angeloꝛũ dei
q; conſtat arcanum. clare lucideq; reſera

tum atq; monſtratum eſt. Nam ipſe in/
ferni limbi.purgatoꝛiaq; loca deſcripſit.
Ipſe eoꝛum qualitates.penas.foꝛmas.
diuturnitateſq; diſtinxit.Quatenus de⸗
mones anime patiantur. Quid acerbiꝰ

ferant quld cognoſcãt. Quomodo in ex

tenoꝛes tenebꝛas micti dicant᷑. Quid cui
qᷓ; demonum ſit collatum officij. Quot
toꝛmentoꝛum varietates habeãt. Qua vi
ciſſitudie. Quo auctoꝛe crucient᷑. Quid
eoꝛum verbis qui nõ moꝛietur. Quid ig⸗
nis qui non conſumens non lucens incẽ
qdit: cruciat.⁊ inextinguibilis manet a bſ⸗
q; ine. Quomodo cum ſit coꝛpoꝛcus in
coꝛpoꝛeos affligat ſoũs ĩdagauit. OQuid
Abꝛae ſinus.quoꝛum fuerit domicilium
quo ſolamine. quaue ſpe.ſpꝛeti viuebant

AQuotũ inter infema obtinuerit locũ ex⸗

4

plicauit. Quãtꝰ ſubinde elemẽtaris ethe
reeq; regionis ſit ambitꝰ q̃ntaq; eaꝝ dia
meter metitus ẽ.Cerram eſſe ſicut mundi
centrum in medio omniũ ſitam herbis.

floꝛibus.frugibus. arboꝛibus.flumini⸗

allectario'amatiſto· optallio.oꝛichemelo

nite.magnete.ligario.iaſpide.carbuncu/⸗
lo.topation:berillo.calcedonio.coꝛallo.
chꝛiſolito.chꝛiſtallo.chꝛiſopation.⁊ alija
innumeris lapidibꝰ pꝛecioſis oꝛnatã effi

cati ratione monſtrauit.auri:arg enti.oi⸗

umq; mieralium ſpeciẽ.vi oꝛiginẽq; ſcru⸗
tatus ẽ.ſeminũ naturam ⁊ oim animan⸗/
tium pꝛopꝛietates deſcripſit.Hã qu:d ve
getatiuũ.quid ſenſitiuũ. quid ſᷣm locum
motiuũ.⁊ intellectiuũ ſic diffiniuit.con/⸗
ſcendit pꝛofunda maris.⁊ quicquid in il
tẽplans.nullũ natalium genꝰ reliqͥtigno
tum.Oẽm item multitudinẽ animalium
aut ad veſcendũ.aut ad cultꝰ agroꝝ.aut
ad vehendum. aut ad coꝛpoꝛa veſtienda
inſtitutam. ad eoꝛum ſpectatoꝛem dire⸗
xit. Volatilium genera.⁊ eoꝛũ cantꝰ re⸗
latam conditoꝛi celi laudẽ oſtendit.Flu⸗
xus atq; refluxus aquarũ aereos pulſus
agitationem ventoꝝ.terremotuũ.ſterili/⸗
tatis peſtilentie.tonitſuoꝝ.fulguꝝ.oĩm
q; tempeſtatũ ⁊ pꝛocellarum. cometamuʒ
hyvatuũ.voꝛaginũ.⁊ deniq; ſingularũ im
pꝛeſſionũ cauſas ⁊ effectus docuit. Ethe
rei ignis naturã perſpiciens ſidera petijt.
Et ſolis ⁊ lune.⁊ oĩm planetarũ atq; ſi⸗
gnoꝝ motus.defectusretrogradationes
velocitates.coniunctiões.influxus aſpe/
ctus.diſtantias.magnitudines.oꝛtꝰ ⁊ oc
caſus.domos.exaltsationes.triplicitates
terminos facies ſufficiẽtias.⁊ quicqͥd ad

eoꝝ ⁊ totiꝰ celeſtis machine vel natura;

vel accid entia ſpectet. Marimonature in
dagatoꝛ Auguſtin meditat eſt.Eã ob rẽ
diuus Hieronymꝰ aiebat. Auguſtinus
epᷣs volans per montiuʒ cacumina quaſi
aquila.ea que ſunt in montium radicibꝰ
non conſiderans multa celoꝝ ſpacia.ter⸗
rarũq; ſitus.aquarum circulum. claro ſer
mone ꝓnũciat.Hõ quieuit mũdi ꝑagrare
hoꝛas.Hã floꝛẽtis padiſi ligna⁊ quicqͥd
ĩ eo ſpᷣlime ẽ totiꝰq; oꝛb plagas deſcpſit.
Quot ĩ eis puincie.Quot ciĩtates.uot

flumina. Quot natiões ⁊ lingue.qͥq; ea/

p
Muſt

61n
monnn
(poce

tue
t
fos
d
3
Ri

numn
nan
are
blea
Gore
„,R
chyn
(ous
ſho⸗
gutn
gunne

devi

dep⸗
Mar

ppht⸗

ficoun
Haen

ſobo ⸗
nturese

mnnldu

ſondtad
bummt

cggech

bisqur
ſinisge
Ktyrſa

donen.

morait
imiszf
und
9 ter
muum
bun
couen

Cnt

dütieche
Warde
ſarmund
mhabs,
1s uninn
nte gaate
nchenelo
arnnen,
Nontii
0ngticſt
rgenno
nign
dinmn⸗
thiadr
wüfnlonn
Fnnt c
rcnani
dgiſte
mirelinge
mmindlun

gert

Nn eſtend
Moren due⸗
gi ant
mdt. Fle
geosulis
ornis dtenn⸗/
an
–
Ptr
NN
eri riſ

rum moꝛes a conſuedines ⁊ leges et inſti
tuta. Oueve ĩ illis reꝝ genems ſint enar-

rauit. Memoꝛauit omnium gentium vi/

ros illuſtres. ⁊ quicquid factuʒ vel geſtũ
ob eis pꝛeclarum fuerit conſcnpſit. Oim

inſuper artium atq; diſciplinatum egre⸗

grue loquatur grammaticꝰ?. Ouomodo

perſuadeat rethoꝛicꝰ. Quom odo demöo-,
ſtret logicus. Quomodo ſonis ⁊ cantibꝰ

muſicus delectet.Quomodo aniſimetricꝰ

numeret.perſpectiuus aſpiciat. Geome⸗
tra menſuret. Philoſophus nature pan2/

dat arcana. Hauifactiua militar reſpu⸗
blica.⁊ ſingule artes ⁊ diſcipline quomo
do regulẽtur optime tradidit. Quid plu⸗

ra. Nullus ſtatus.nulla ↄditio. nulla ſe⸗
cta.nulla pꝛoſeſſio.nulla celſitudo. nulla
gloꝛia.nulla deniq; hunc fragrantem mũ
di floꝛem Augnſtinum ſuauitas vel ma/

gnitudo pꝛeterijt: Ham quicquid de vir

H ginitate.Quicquid de ↄiugio.QAuicquid
de viduis.Quicquid de iudeis. Quicqᷣd
de paganis.Quicquid de cathecuminis

ODuicquid de neophitis. de infantiũ ado

leſcentum iuuenum.ſenũq; etate.De pꝛe

poſitoꝛum atq; ſubditoꝛum lege. Decle

ricoꝛum. Monachoꝛum Cenobitarum

Heremitarum.Canonicoꝛum. Sacerdo

tum. Pꝛeſulum. Cardinalium. Regie at
qq; Imperatoꝛie maieſtat.Et deniq; ma
ximoꝛum pontificum vita poteſtateq; di
ci poteſt pꝛeclare diſſeruit· Quid opus ẽ
verbis. Hic omnem viam ad pſequendas
virtutes ad fugienda vitia aperuit.Nam

omnibus pꝛudeutie.iuſticie.temperantie
foꝛtitudinis.ſfidei.ſpei.caritatis.patiẽtie

humilitatis penitẽtie. Et deniq; omniuʒ
aggrediendarum virtutũ.non modo ver
bis aut ſcriptis. Verumetiã ſuis ſanctiſ⸗
ſimis actionibus iter atq; aditum pãdit.
Et vt ſublimia ſcandã. Hic mundi crea⸗
tionem. Mominis imaginem. Anime im
moꝛtalitatem· Intellectus vires. Uolun
tatis affectum.pꝛothoplauſtoꝛum ſtatũ.

eoꝛundem lapſum.⁊ inſqualentẽ ſempti⸗
bus.terram exilium. patriarcharum. pꝛi/⸗
matum. Mꝛophetarum arcana. Apoſtio

loꝛum pꝛedicatões. Martirum toꝛmen/
ta.Doctoꝛum ſcientias.⁊ omnium ſan⸗
ctoꝛum geſta illuminauit. Mic oꝛiginem.
eſſentiam.perfectionemeoꝛum loquendi

9

modum. a ſumendi coꝛpus mutatiõis lo

cum illummationes:hyerarchias. oꝛdi⸗/

nes.choꝛos vnitates.legiones.ſedes.ſpe

cies:numerum.diſtinctionem. ſimplicita
tem.confirmationem.poteſtatem.officia

mutationes atq; pꝛeeminentias angeloęꝝ

rum intuitus ẽ. Mic ſummi dei arcaniſin
gula expoſuit myſteria. Nã quicquid de

eius aduentu. Quicquid de incarnatione

⁊ oꝛtu:Quicquid de circũciſione ⁊ adoꝛa

tione regum. Quicqnid de oblatiõe qua
dragenaria et diſceptatione in templo.

NQNuicquid de baptiſmate.ieiunio. tranſſi
guratione. pꝛodigijs. miraculis.ſignis:p
dicationibus,paſſiõe.moꝛte.reſurrectio⸗

ne:de ad inferos deſcenſu.de adepto tri⸗
umpho.de crebꝛa apparitione.de aſcen⸗

ſu in celum. de iubilo ſtupoꝛe angeloꝝ
in illo. de ad dexteram patns ſeſſione.de

miſſiõe ſpirituſſancti paracliti. De archã

geli tubo. De mundi crematione. De in/

uocatione eiuſdem. De tremenda ſenten

ttia ⁊ poſtremi iudicij omniũq; nouiſſimo
rum inrefragabili decreto excogitari poſ-

ſet. hic celeſtis ſcriba notificauit. Quid
moꝛoꝛpatris ⁊ filij ⁊ ſpirituſſancti equa⸗/
litatem:coeternitatem. coomnipotentiaʒ
maieſtatem.gloꝛiam.infinitatem. ſapien

tiam, bonitatem. in eſſentia vnitatem. in
perſon is trinitatem. Hec celſitudo para⸗

diſi alte intonuit. Hecaliquando deſtitit

hec ſeraphica lingua euangelizare. Eun
dem immoꝛtalem pꝛepotentẽq; deũ pa-⸗
trem ſcilʒ filium ⁊ ſpiritnmſanctum illud

ſummũ pꝛecellentiſſimũq; bonum eſſe ex

quo omnia ſunt bona. Hos item omniũ

beatarum mentium vnicum eſſe pꝛemiũ.

Anicam beatitudinem. Unicã poſtre/⸗
mãq; omnium bonarum actionũ merce
dem.hec celoꝛuʒ tuba.Cuius clangoꝛ in
omnes fines terre effuſus eſt cunctis gẽè/⸗
tibus exclamare ceſſauit nunq;. Alia de
niq; eiꝰ dicta ⁊ geſta qͥs enarraret. Quip
pe vt Hugoni ac Poſſidonio doctoꝛibꝰ

quidem egregijs placuit.Canta dictan/⸗

do puatim.tanta in eceleſia diuerſiſq; lo
cis.nunc diſputando. nunc legendo Au

guſtinus conſcripſit.vt diebus ac nocti⸗
bus quis eiꝰ libꝛos ſcribere ne dũ poſſet:
ſed mentitur qui ſe legiſſe totum fatetur.

quos medius fidius tam mirfice æ ar ⸗
tificioſe compoſuit. vt nemo perſpicax

ingenio vereatur hunc mundi ſtupoꝛem
7 diuine ſapientie fontem. Auguſtinum
inexplicandarum rerum facilitate. Pla⸗
tonem. In reſerandis nature Archanis
Ariſtotelem. In affirmãdis veritatibus
Elaudianũ. In perſuadendi officio Ci
ceronẽ. In oꝛnatu Demoſtenẽ. In nar⸗
randis hyſtoꝛijs Liuiuz. In refellendis
alienis Lactantium. In interpꝛetatio“
ne ieronymũ. In nũero ⁊ copia libꝛo⸗

rum Marcum Terentiuz Uarronẽ Eal

cid oꝛum Oꝛigenem æ alios demum ſin⸗
gulos in ſingulis ſuperaſſe. Ob eaz rem
Cipꝛianus ait:Sileant doctoꝛes omnes
vbi os mellifluum aperitur Auguſtini.
Lb eam cauſam Poſſidoniꝰ cum cete⸗/
ros laudaret doctoꝛes cecinit. Si Augu
ſtinus adeſt ſufficit ipſe tibi. O ſol reful⸗
gens cuncta illummans. O mentium cel
ſitudo omnium ingenioꝛum pꝛofundi/⸗
tas. Auguſtine. AUnde tuis ex viſceribus
t innauiga bile oceanũ ſapiẽtie defluxit ·
vñn tibi tqta arcanoꝝ cognitio.vt nihil ob
ſcuꝝ difficile. nibil dubiũ. nihil vemũ ab
ditũ ⁊ oꝑtũ eſſʒ.q̃n illud reſeraueris atq;
patefeceris. Pꝛofecto nil aliud arbitran

dum eſſe cenſeo. niſi ꝙ Jeſus chꝛiſt ho⸗/

minis ciq; filius vera ⁊ eterna ſapientia
ſie in ſuum te elegerit domicilium . vt om/
nes ex te ſcientie ac ſapientie fontes ſca⸗

turirent.quibus omneʒ vniuerſamq; mũ

di machinam irrigares.atq; irrigatam in
ſalutem omnium gentium fecundares.
Quid amplius Reuerendiſſimi domini
cc hac celſitudine paradiſi Nuguſtino di
cam. Refulſit vt ſol Auguſtinus.quoniã
ſicut ſol ſui magnitudine ſaturnũ vene⸗
rem martem ceteroſq; ſuperioꝛes et infe⸗
rioꝛes planetas excellit. ita Auguſtinum
omnes antique ⁊ noue legis viros ſani⸗
ctos quouiſmodo ſuperaſſe non ambigi⸗
mus. Ceſtis eſt diuꝰ Pꝛoſper· qui eum
hiſce verbis ceteris ſanctis pꝛefecit.deus

pater pervnigenitum filium ſuum cuncta

creauit. ⁊ creaturas ſingulas aliquo gra/
du perfectionis dotauit ſed beatum Au/
guſtinum ad imaginem trinitatis creatũ
adeo ſublimauit. alta ſcilicet inteliigẽtia.
memoꝛia lata. volunta te inflammata.vt

nullus excepto filio dei Yeſu chꝛiſto ſibi

fuerit ſimilis inuentus. Teſtis eſt Bali⸗
Nus· qui aſſeruit eum ſpeculum ⁊ noꝛmaʒ

et extitiſſe in natura. atq; beatum beato⸗
rũ.ſancteq; matris eccleſie pꝛecipuũ fun⸗
damentum ? pꝛopugnaculum atq; ſplẽ/

doꝛem necnon tranquillitatis meridiẽ.ca
rnitatis ⁊ feruoꝛis plenitudinem columna

mundi.genus ſapientie.arcam HNoe.an
tique ⁊ noue legis fructum.omnis ſancti
tatis exemplar.fontem vite.lumen oꝛbis.

in cuius ſplendoꝛe tota eccleſia irradiat᷑.

lumen indeficiens quod cuncta illumina

uit.Cunctos illuſtrauit.Cunctos in te⸗
nebꝛis releuaſſet iacentes aſſeruit. Teſt
eſt Audax doctoꝛ egregius.qui ſpiritua⸗
lis vite inſtauratoꝛem ⁊ eterne ſalutis diſ

penſatoꝛem eſſe pꝛedicauit.Ceſtis ẽ Re
migius.qui cũ alios ſanctos ſtellis hunc
ti ſoli comparuit.quoniã ſicut ſtelle in⸗

quit lumen a ſole recipiunt.ita ⁊ ceteri ve
re ſapiẽtie lumẽ ab Auguſtini fonte emi

nentiſſimo hauriũt.ipſumq; hauſtum in
alios effundũt.Teſtis eſt arabs ille Aui

cenna.omnium quidem medicoꝛũ pꝛin/
ceps meritiſſimusqui hunc ſolem tantã
poſſidere ſapientiam teſtatus eſt.quanta
humane mẽti tribui põt.Teſtis eſt Pau
linus Pontifex. qui cum in omnium mi⸗
niſterioꝛum pꝛofunditate.viteq; ſanctita
te.eum obtinere pꝛimatum admiraretur
quid eo dignum laudis caneret.ſe neſci⸗
re pꝛofeſſus eſt.niſi ꝙ cum natura homo

eſſet.gratia ſit angelus effectus.TLeſtis ẽ

Seuerus epiſcopusqui illud examen fa

uumq; mellis non quidem moꝛtalibus a

pibus. ſed diuina arte fabꝛicatum dixit.

exquo omnium. floꝛum dulcedo.omni/

um ſapoꝛum ſuauitas.omnium odoꝛum
gmenitas.omneſq; roꝛis pinguedo man

naret. Teſtis eſt Moſſidoniꝰ. qui nõ mo
do ſingulos eccleſie doctoꝛes ſcientia.in/
genio moꝛibuſq;viciſſe.ſed etiam ſuꝑ che

rubin aſcendiſſe volaſſeq; ſuper pennas

ventoꝛum. dicere ſolitus eſt · Leſtis eſt

Aoluſianus·qui legi dei veeſſe inquit.qͥc
quid Auguſtinum contingerit ignoꝛaſſe

Teſtis eſt Anaſtaſiusqui tanti eum fea⸗

cit indicere auſus fuerit.ꝙ ſicut ſolis pꝛe

ſentia om̃ia lumina obumbꝛatur. ſic Au
guſtini ſanctitate omnium ſeruoꝛum dei
⁊ culpabilis ⁊ repꝛehenſibilis appareret.

CTCeſtis eſt vir ſanctus et mediolanenſis
antiſtes Ambꝛoſius qui poſtqᷓ; de ſacro⸗

ſancte baptiſmatis fonte eum regenera⸗

—

ker

n
ſun

nel
ſee
chon
u
niee
man
ger
nir
ſell
gt
opr
glo⸗
nnc
lriſe
ſtenn
D
ſeid
none
ſſon
o
Uatat
cesvd
tes. de
obſtu
Vthec
magis
Oedlie
Enen
doype
anc⸗
chſe⸗
ane
tlin
clton
egn
chiſ
teſi

Nmden
Cprüſe⸗
nncglh
endi
emcolumni
in Bo n

nnsſaa

mnnoebes
Ummͤct.
ullumn

nosnen

ſann Tch
Ape
meſhnsd
Lasik
sſtellsh
intſtellen⸗
tcctenn
miontemn
Gdauſune
mbsled

eeni n

meſolnmmi
msch N
Lchsck de
zomnomm
cqſonat
Mdmiraren
geret ſeniſe/
uundond
ins Letei
drdanat
nportlbyst
icnmmdirt.
loedo⸗oNd/

miunde

Jo. CxxxXIII

uit. tanto ipſum omni genere pietatis im
butũ ꝑſpexit.vt diceret ſũm ði maieſtatẽ

ſibi in gramtempluʒ. ſacrificiũq; elegiſſe
Auguſtinum/CTeſtis eſt flumen illud elo
quentie Hieronymus qu eum tanta vir
tute in oꝛbe celebꝛandum manifeſtauit.

vt eundem antique rurſum fid ei condito
rẽ aſtrueret. Leſtis eſt ſanctꝰpꝛeſul Va⸗
lerius: qui cuʒ ſdaulino obſtupebat. ꝙ in

ancte matris eccleſie templo nondũ quiſ

piam natus eſſet.Cuius Anguſtinus pa

ter ac magiſter dici non poſſit. Ceſtis eſt
Gꝛegoꝛius Romanoꝛũ Pontifer Ma⸗/

ximus.qui ſic eum maguifaciebat.vt fur
furem egregia ſua opera in comparatio⸗

ne ſimulaginis illius cum Inn ocentio p

fecto Aphꝛice reputaret. Teſtis eſt vir pᷣ
clariſſimus Boetius.qui eum hiſce lau/
dibus pꝛeſcripſit. Auguſtinus afer ypo⸗
nie ciuitatis Epiſcopus vir eruditiõe hu

mana ⁊ diuine toti oꝛbi clarus.fide inte
ger·vita purus.ſcripſit quanta nec inue⸗
niri poſſunt.Quis ergo gloꝛietur omnia
ſe illius habere.aut quis tanto ſtudio le/

gat.quanta ipſe ſcripſit. Quid pluribus

opus eſt teſtibus. Conferamus itaq;. vt
alios innumeros ſilentio tribuam.nullũ

vnq; hominum in toto oꝛbe terrarum ex

titiſſe.cuius vt Maffeo vegio Lauden⸗

ſi etiam placuit.ingenium altius·iudiciũ

nobilius.ſtudium vigilantius.doctrina

fecũdioꝛeloquentia artificioſioꝛ.modera
tio maioꝛ.pꝛomptitudo celerioꝛ.copia p
fuſioꝛ.memoꝛia capacioꝛ.elaboꝛatio ope
roſioꝛ.perſeuerantia indefatigabilioꝛ.ex
ercitatio perſeuerantioꝛ fuerit. cuius vo-
ces vbiq; locoꝛum exauditas.angeli letã
tes.demones contremiſcentes.moꝛtales
obſtupeſcẽtes.omnes audierũt. Sed
vt hec eius eminentia vobis magis atq;
magis pꝛeluceat. Laudamus Abel. qꝛ in

obediẽtia ⁊ martyno pꝛimꝰ fuit · Enoch
qꝛ in eum locum trãſſerri meruit vnde p⸗

thoplauſtus fuerat expulſus. Hoe/qꝛ ſe
cundꝰ fuit oꝛbᷣ ⁊ iuſticie reparatoꝛ. M,:l

chiſedech.qꝛ in typo veri ſacrificij pꝛimꝰ
panem ⁊ vinum obtulit.Abꝛaham:quia

exilium.peregrinationem multum. circũ
ciſionemq; iuſſu dei eqͥ animo tulit.yſa⸗

uc.quoniam caſtim onia clarus in figura

chꝛiſti parenti obediens vſq; ad arã ſpõ/
te ſacrificandus acceſſit. Jacob.qꝛ collu

ctatus cum angelo pꝛeualuit et deum fa

ce ad faciẽ vidit. Loth.q pie caſteq; in
ter nephariam gentẽ vixit. Job qꝛ humi⸗/
litate patientiaq; plurima valuit.oy⸗
ſen. qꝛ loquens cum deo meruit manda⸗/
toꝛum legem impetrare.⁊ dux populi et
pꝛophets inſignis fieri.Aaron.quoniazx
eius virga floruit: ⁊ ſacerdotium quo in
lege pꝛimus functus fuerat.per oꝛdinem
generis poſteritati ſue tranſmiſit. Joſue
quoniam eiꝰ impenio ſol in celo ſtetit.do

nec cepti p̃ᷣlij victoꝛiã aſſeqret᷑. Sãpſonẽ

qꝛ foꝛtiſſimꝰ. Salom onẽ.qꝛ ſapiitiſſimꝰ.
Helyã. qꝛ igneo curru neſciꝰ moꝛtis in ce
lum aſcendit.Heliſeum.qꝛ Maaman ſyç2
rum mundauit a lepꝛa.⁊ vidue filium ex
citauit ab inferis· Dauid Eſaia m. Miere

miam. Danielem ceteroſq; ꝓphetas lau/
damꝰ. quoniam vates arcam ſumm dei
extitere. Johannem baptiſtam extollimꝰ

qꝛ cultoꝛ fuu heremi.initium baptiſma⸗
tis.⁊ ſaluatoꝛem indice pꝛomiſit Petruʒ
⁊ Paulum apoſtoloꝛum pꝛincipes vene
ramur.qꝛ in omnem terram nomen Chꝛi
ſti deferentes multa ⁊ grauia toꝛmentoꝝꝛ
genera ⁊ necem ipſaʒ.alter enſe.alt᷑ cruce.

ptulere Johes euãgeliſta mir attollitur

laudibus.qꝛ virgo virginis cuſtos fuit.⁊
de ſacro dominici pectoꝛis fonte euãge⸗
liꝭ fluenta bibẽs diuini verbi excelſa my
ſteria intonuit. Andream Jacobũ.⁊ ali⸗
os apoſtolos ⁊ iclytos Chꝛiſti martyres

honoꝛamꝰæ magficamꝰ·qm iuſſa pncipũ
mundiq; gloꝛiam contẽnentes pꝛopꝛium
ſanguinem pꝛo chꝛiſti nominis confeſſio

ne fuderuntat enim neſcio in quo Rugu

ſtinum maioꝛi pꝛeconio efferã. Cum ipᷣe

pꝛofecto in obedientia pꝛeclarus. In hu

militate circumſpectus · In caſtitate foꝛ⸗
tiſſimus. In ſacrificijs deuotiſſimꝰ. In

fide cõſtantiſſimus. In caritate ignis ar
dens. In oꝛatione aſſiduus. In pꝛedica

tionibus tuba reſonans. In fugãdis cõ⸗

uincendis deuoꝛãdiſq; hereticis.Leo ru
giens. Malleus ⁊ gladius ex omni parte
acutus. In iuſticia ſplendoꝛ. In tempe⸗
rantia exemplar. In dilſciplinis flagellũ.

In pꝛudentia ſpeculum. In dandis ge⸗
nerandiſq; deo filijs pater patrum Au⸗
guſtino . Item in contemplatione ne⸗

mo eleuatioꝛ. In affectu martirij nemo
pꝛomptioꝛ. In ſubſtinendis laboꝛibus

effundẽediſq; pꝛo Chꝛiſti fide ſudoꝛibus

nemo periſeuerantioꝛ.in fide moꝛũq; ho⸗

neſtate nemo pꝛeclarioꝛ. In reſeruandis
arcanis nemo acutioꝛ. In referendis an

tiquitatibꝰ nemo copioſioꝛ. In explanan
dis ſcripturnis nullus verioꝛ. In omni ea
rum ſenſu nemo diffuſioꝛ. In agendarũ
rerum electione nemo ſolertioꝛ. In pꝛe⸗

ceptis legibus dogmatibꝰ atq; inſtitutis

ſanciendis nemo diſcretioꝛ. In confeſſio
ne noĩis Chꝛiſti nemo apertioꝛ. In flen/

dis culpis nemo feruentioꝛ. In ſecundis
aduerſiſq; rebꝰ tollerandis quis conſtan

tioꝛ. In plantandis erigendiſq; eccleſijs

quis efficacioꝛ. In pꝛodigijs ac miracu⸗

lis faciendis quis acceptioꝛ. In vidẽdo
deum quis clarioꝛ atq; limpidioꝛ: In oĩ

eius opere quis perfectioꝛ:· Quid pluribꝰ
moꝛoꝛ. Hempe Augꝰ. in omnibꝰᷣ pᷣclar
in oĩbꝰexcelſus.in oĩbus ſingularis. Ivu

oĩbꝰ omni ſanctitate ſplẽdidus.in omni/

bus deniq; acp omnia admirabilis. Ha
vt alia omittam quis nõ admiretur ꝙ ꝑ&ſe
omnes artes quas liberales vocant ꝑ ſe-
ipſum nullo tradente magiſtro didicerit.

quis nõ admiretur ꝙ ſingulis in operi/

bus ſingulis dicendi modis vſus fuerit.
quis non admireturꝙ omnibus omnia
publice eius peccata legenda reliquenit.

Nuis non admiretur ꝙ ex perſecutoꝛe fi
dei omnis a Chꝛiſto ei fuerit fides cõmu
ſa. In qua quidem cõmiſſione ſic eam de
fenſauit.ſic pꝛotexit.ſic roboꝛauit.ſic ſub?ꝰ-
limauit.⁊a auxit.vt iure ac merito ctetur.
NMNon eſt inuentum Auguſtino ſimiem.

qui conſeruat legem excelſi. ad ciuitatem

dei amplificare valeret.¶ hſanctum ro⸗
bur eccleſie.o firmamentum fidei.O calꝰ
car virtutum.flagitioꝛum flagellum. Me
reſum malleum. Erroꝛum gladium.Cer⸗
roꝛem ſuperboꝛum. armonia celoꝛum.
O tuba angeloꝛum. O fulmen tonantis
dei. O tam toti mundo neceſſarium Au/
guſtinum. Sane igit᷑ quaſi ſol refulgens
Sic iſte refulſit in templo dei. Quomo/⸗/

do autem refulſerit.quibuſve modis ful⸗

goꝛ.lux.ſplendoꝛ.efficientia.cetereq; ſo⸗
lis pꝛopꝛietates ei recte conueniant.ſatis
quoad potuimus bꝛeuiter dilucideq; mõ
ſtrauimus.quibꝰ ſicut ſol inter lucida coꝛ
poꝛa. ſic ipſe inter ſanctos ⁊ potẽtiſſimos
Chꝛiſti milites pꝛimatum tenet dubita⸗/
re nemo queat.Quam ob rem diligẽdus
colendus.obſeruãdus.inuocanduſq; no
bis eſt vt eius ineffabilibꝰ meritis atq; in

teruentione.nos hicpꝛepotens tueat᷑ deꝰ

deniq; perhennis nos ſue gloꝛie etemoſ
faciat poſſeſſoꝛes.Amen.

DPopus canonum Aurelij Auguſtini: Rum noua ac pꝛeclara in⸗
terpꝛetatione Ambꝛoſij choꝛiolani viri pꝛeſtantiſſimi. genera⸗
lis magiſtri totiꝰ oꝛdinis heremitarum diui Auguſtini.perſpe⸗
ctabiles viros. Lilmãnũ limperger.oꝛdinis heremitarum ſancti
Aliuguſtini. fratrẽ. Jacobũ fedderer. Johannẽ ſcherrer. artiũ li⸗
beralium ꝓfeſſoꝛes ⁊ ſacre theologie bacchalarios foꝛmatos et᷑
quiſitiſſime caſtigatum atq; reuiſum eſt. Impꝛeſſũq; Argentine
arte ⁊ impẽſis ſolertiſſimi viri Martini ſchott.Anno ſalut.M.

¶ Monimenta ad lectoꝛem.

i quis ades doctus Ambꝛoſij nomen adoꝛans

Et libꝛos pꝛoperas velle videre nouos
Hunc eme qui docti nomen.qͥ limen olimpi
Mueris.habet pꝛeſens munꝰ vtrũq; liber
Hinc celeſte bonũ.ſanctoſq; docebere moꝛes
Et pꝛodeſſe magis lectio nulla poteſt.

F. d. L.

ſrate
es
ſcande
Wl ſeſube
weian
Bautuen
umfor,
da de
glun pe⸗
un Tan
nucdoun,
tonmes
ſanum R
olmefulgon
1 Wonon
modisfui
cLereqſo
munt ſan
Auadechn
nawadze
monmſine
nwa
hrendilgins
ocndcr
nentengn
tens eee
gonecen

„

Rebe
Zigelon
ugehs⸗
ugelos:
Alng pe
Ainino
Annse
Anthonin
Zoelan
Aana
Meng

.

Baicatio pꝛopꝛietatis religioſis ſuadet᷑ ⁊ pꝛecipitur.xiiij.ʒ.⁊.cxx v.iiet.cxxi:k.
aA Abnegare bet ſeipſum religioſus.cxxij.⁊ ibidem.q.t.in fine.
Abſtinentia eſceæ potus valet ad carnis refrenationem.lxuij.n.cxv.ſ.xxvi.l.
— 4 idiam fugere exempla naturalia nos qmonent.lxij · d.
Accidia qꝙᷓ; malum ſit demonſtratur. folio.lxijc.
Actio omnis tria requinit ſi quis pꝛudenter agere intendit.xlv.⁊
Aduerſitatis flagellum plurimum pꝛodeſt.lxi.;
Affectiones mentis per exterioꝛa ſepe cognoſcuntur.xlij h.⁊.xlv.a.
Affectus iniquus oꝛitur ex malo aſpectu.xliii...
Alimenti in aliti ſubſtantiam ↄuerſio veſcribitur.lxiiij.n·
Ambitio de hachabetur.lxxxiij.q. Hr
Amoꝛ camalis cecus eſt.xlvi.m.poſt pꝛincipium. ?”M
Am oꝛ diu tegi non põt Rõ.xlvi.h.⁊ applicat᷑ tã ad amoꝛẽ qͥ ẽ caritas qᷓ; advoluptuoſũ
Amoꝛ caſtus debet eſſe in homine.xlix ⁊ poſt pꝛincipium.
Amoꝛis diuini oꝛatio pulcra.xl.y. I HM
Ambꝛoſium dilerit augꝰ.tandem ꝑ eum fugatis erroꝛibꝰ augꝰ.ad fidem ↄuerſus eſt.ijR
Ambꝛoſiꝰ tm̃ ⁊ oꝛandi rituʒ in eccleſia inſtituit cuiꝰ vſꝰ in ꝓmptu fuit vſq; ad greg.xxvi·l
Angeloꝝ miſterio deꝰ nõ indiget ꝓ hoĩm cuſtodia voluit tam hoĩes ange loꝝo ffo cuſto⸗
Angelꝰ cuilibet aĩe deputatꝰ eſt ꝓpꝛiꝰ in ſui cuſtodiam.liij.3· dirt lõ. liij . ⁊. a. b.
Angelis ſic ſumus ſimiles ſic diſſimiles.lii. G s
Angeloꝝ militia tota iuuat᷑ hõ nedũ a ꝓpꝛio angelo ſibi deputato pʒ ꝑ vtꝝq; teſta · liij. d
Angeli fũt reglatoꝛes in acqrendis meric ꝓhibẽdiſq; pctis pʒ ꝑ exempla ſcripture.liuiye
Angeli ſũt illumĩatoꝛes nr̃i atq; doctoꝛes vᷣaciſſimi.liiij.fpʒ ꝑ exem pla ſcripture.
Angeli defendunt nos ab inimicis tam ſpintualibus qᷓ; coꝛpoꝛalibus. liiij. g.et· ciij.K.
Angeloꝛum auxilium pꝛeſtantiſſimũ eſt pꝰ dei genitricis pꝛeſidium.liii.,
Angeloꝝ cuſtodia foꝛtioꝛ ⁊ pꝛeſtantioꝛ eſt qᷓ; tutbe pꝛeualentia monum liiiyi.
Angeli ſingulariter cuſtodiunt timentes deum ibidem.
Angeloꝝ cuſtodia habetur.liij.⁊ H
Angelo pꝛopꝛie cuſtodie reuerentiam debemus ⁊ honoꝛem.lv.ł
Angelus in temptationibus ſemꝑ pꝛeſto adeſt hoiem liberando. lv.m
Angelus dei ſemper conſolatoꝛia pꝛomit.lvih
Anima peccatrix ſpoliatur omnibus bonis gratuitis.xlvi.l
Animi motus per exterioꝛa ſepenumero cognoſcuntur xlijh.xlv·a
Annus pꝛobationis requiritur religionem ingredi volentibꝰ. cxxiij. x.
Anthonius virum eruditiſſimũ conſolatur.xliij.o
Appellari aliquid poteſt alterum dupliciter.cxxix·r
Aqua quam chꝛiſtus dat deſcribitur · xxxij.a
Arenga ſermonis ad clerum.cxxv.m
Armature hominis contra dyaboli temptamenta.cxc
Artes liberales nõ ſunt.vt quidam inertis fingũt.ꝓ ↄſecutõe theologie ſꝑnẽde.lxxviij.h
Artes liberales famulant᷑ theologie ⁊ ad eiꝰ noticiã ꝑncẽie ſunt teſtantur Augꝰ. hugo.
Aſcendere in celum volentibus opus eſt ⁊c̃.xxi. „ dyoniſiꝰ.lxxviij· h. in fi·
Aſpectus curioſus omnium maloꝝ oꝛigo eſt ꝓbatur exẽplis vtriuſq; teſtamẽti.xliijt
Gloſa dicta ſunt de te.cxi.p
Hoc eſt mandatum meũ vt diligatis ⁊c lxxxv.d
. MHeq; egens quiiſ qᷓ; erat inter illos.xvi.l
¶ Auctoꝛitas Nigra ſum ſed foꝛmoſa.ciiij.a Esponitur
M Mulchꝛa vt luna electa vt ſol·ciiij.y·3.
Qui vult venire poſt me.cxxij.q
Reſpicite volatilia celi.lxi..·
Si quis te percuſſerit in maxillã dexterã.cxiiij.c
¶ Auditus curioſus mentem pꝛecipitatad malum.lxiii

A 2

Auditum refrenare debemus ibidem in iiie
Auguſtinus natus eſt eo tempoꝛe⁊ die vt habetur.folio..eibbd.
Auguſtini vita ſub cõpendio habetur.cxxvi.a. Item fo.i.habeturad longum.
Auguſtin per ſe intellexit libꝛos quos legere poterat ·i.b.et.cxxvi.
Auguſtinus rethoꝛ maximus.cxxvic. ä— ð
Auguſtinus legit yſaiam pꝛophetaʒ monitis ſancti ambꝛoſijiiiſas
Auguſtinus logicus pꝛofundiſſimus.cxxvi.⸗d. S
Auguſtini victus tenuis ibidem.e. ” =JDGMU
Auguſtinus tot hereſes diſputando damnauit.lxxix· et.cccxx
Auguſtini veſtimenta qualia fuerunt habet᷑iiij.e.et.p.et.xli. d.et. cxxvijl.
Auguſtinus miſericoꝛs ⁊ pius.cxxvij.g.et.vie ····· U
Augi ſcripta ſalubernma ⁊ qliter oẽm ſcripturã rimatꝰ eſt habet᷑.cxxvij.h.et.cxxxi.dð
Augnſtini ſinceritas deſcribitur.vi.q.etcxxvij.i5. “

Aluguſtinus chꝛiſtum meruit in carne videre ibidem.

—

Augĩ ↄmẽdatões hñnt᷑.vi.v.et.lviij.d.et. lxxix.l.et. cxi.et. cxrvij. . et. cxtrij. e

Aug.ↄpat᷑ ceten dooctoꝛibꝰ⁊ inſcribẽdi dicẽdiq; ꝓſpicacitate exrolliẽ. crxviij.leet. cxeri.‚k

Auguſtinus ymago dei pꝛe ceteris hominibus merito appellatur. cxxix.ſ
Auguſtinus refulſit vt ſol diuerſimodetñcxxx vſq; ad.cxxxij.per totil.

Auguſtinus omnia dei archana vt ita loquar creaturarumq; ⁊ oim deniq; ſcientiaꝝ cõ

Dditiones nimatus eſt. cxxvij.h. et. cxxxi.d
Auguſtinꝰ ↄparat᷑ viris illuſtribꝰ vtriuſq; teſtamẽti.cxxviij.l.et.cłxxij.f
Auguſtinus in erroꝛem manicheoꝛum lapſus eſt.i.c
Auguſtinꝰ clam matre romam ꝓficiſcit᷑ ad docendam rethoꝛicam.ij.h.
Auguſtinus ad ſimplicianum heremitam venit.ij.r.
Auguſtinus ſeſe ad pontianum tranſtulit a quo in fide aſtruitur.iij.ſ
Auguſtini ſub ficu pꝛiocum bentis deuota ad deum oꝛatio.ii...
Auguſtinꝰ cum mjr̃e ſua rus petijt ibidem cum alippio ⁊ alijs veo ſeruiendo.iij.⁊
Auguſtinus dnm aliquando cantaret verſum cum inuocarem ⁊ verſum in pace inidip⸗
ſum in maximum caritatis ardoꝛem raptus eſt.ibidem. 2ð

Auguſtinꝰ manſit in rure heremitario tertio nonas mayas quando ſub ficu caritate dei

vulneratus fuit vſq; ad pꝛidie ydus ſeptembꝛis.iiij.d.

Auguſtinus baptiſatus fuit die ſancto reſurrectionis anno etatis ſue xxx. cum alippio

gnatoq; ſuo adeodatoũiiij.c.et.cxx.c

Auguſtinus cbꝛiſtum et vitam imitatur apoſtolicam xvi.e.et ibidem.k.
Auguſtinus baptizatus tantam a deo recepit gratiam.iiij.d.

Auguſtinus poſt baptiſmum a beato ambꝛoſio nigra cuculla indutus fuit mundi ſigni .

ficans contemptum ⁊ cinctus zona pellicea ibidem.e.
Auguſtinus ſic fuit in moꝛibus poſt baptiſmum inſtitutus·vi.ſ.

Auguſtinus poſt baptiſmum rediſtad heremum ſctm̃ ſcʒ virum ſimplicianum iij. e Ha

Auguſtini nouiter baptizati ⁊ ante epiſcopatum conuerſatio.cxx.c.d.e.f.
Auguſtinus cum fratribus heremitanis ad affricam venit.iiij.e

Auguſtinus fiatnbus piſanis in beremo ↄſtitutis pꝛimam regulam tradidit.iiijf.

Auguſtini obſequium in matrem vefunctam.v.i.
Auguſtinus defuncta matre ad centum cellas moxr ſeſe contulit.v·RK.
Auguſtinus miraculoꝛum gratiam habuit ibidem.
Auguſtinus foꝛtunatum aggreditur diſputando.vꝛn.
Auguſtinus factus epiſcopus regulares inſtituit ibidem.

Augẽ. tertiã cõpoſuit regulam quã tq fribꝰ ſuis heremit qᷓ; reglaribꝰ voluit eẽ cõez. v.n.

Quguſtini viuendi ritus dum eſſet epiſcopus.vs.. et. cxlij. a
Auguſtinũ ſi quis interfeciſſet opinione heretica nullũ ↄmiſſis peccatum.vi.r
Auguſtinus ſpeculum caſtitatis.vxiłtt. NN8IJRƷñ

Auguſtini iam chꝛiſtiani ⁊ monice matris eius dulciſſimum colloquium.ibidem.gg-

3

Chen
Chent
Chet
Chntt⸗
Chunt
Jench
Chanta
Chartu
Chartta
Charig
Chand
Kharid
Camis
Laſtit
Caſtity
Ceci ex.
Ch ſ⸗
Oon
Cbem
Lirei
Qn
Kode
Logt
Kogt
Cogte
Kognit

nd

nan

dit
neni

natN

RrLZ
wnij⸗

ri
den

tuignn⸗

—
b

Auguſtinꝰ p̃terſeptẽ hoꝛas canonicas adhuc duas oꝛãdi hoꝛas inſtituit.ccv. g.
Auguſtinꝰ cõparando ſuos heremitas clericis ab eo inſtitutis hanc diſpꝛopoꝛtõeʒ iuenit
vt habetur. cxvij. ſ MMVM D
Auguſtini cõmendatoꝛia pꝛedicata.lviij.d.poſt pꝛincipium.
Auguſtinus pꝛimus reſtauratur vite apoſtolice fuit.cxij.r. ðð
Auguſtinus ſuis heremitis hãc quꝗ ſpeculũ appellat regulã tradidit. cvij. o. 2 cvlij. p.
Auguſtinus oꝛauit pꝛo obſeruantibus regulam ſuam.clx.i.
Auguſtini etas. vij,y.·
Auguſtinus obitus ponituribieem
Auguſtinẽſes in dicẽdis hoꝛis canonicis foꝛmã imitant᷑ romane curie.xxvi.R⸗
Auſteritas pꝛelati nimia veteſtatur.xcv.l.
ZBuxiliatur deus his qui timent enm.xcvi.ſe

Alneis tam naturalibus qᷓ; artificialibus fratres ſub regula ſancti Auauſtini mift
tantes vti poſſunt in hoc caſu.lxxij.v.poſt pꝛincipium. gula ſancti Auguſtini mili
Beatitudine eterna omia aduerſa dulcoꝛant᷑ patet ĩ multis ſanctis ⁊ electẽ.lixh
eneficia dei notantur.lix.n.o0.
Beneficia dei circa hominem. x.ſ.
Bibere vinum ideo debemus.xxxij.v.
Bonoꝛum conſoꝛtium vtile ⁊ neceſſarium eſt.xlij.e.⁊.cvi.v.
Bonoꝛum eternoꝛum ⁊ tempoꝛalium comparatio.lilij.g.
Bonoꝛum meditatio.lvij.⁊.
Antare qð non eſt cantandum pꝛohibet Auguſtinus.xxv.g
Cant in eccłia ñ iuxta arbitriũ ſinguloꝝ ſʒ ſᷣm antiquoꝝ inſtituta ſuandꝰc.xxv.h
adi modũ ſanctꝰ Am bꝛoſiꝰ aliquãdo inſtituit.xlvij.i.

Eantũ fieri in eccłia ⁊ oꝛã
areo % indigeo differunt. xli. ʒ.
Charitas pacis auctrix eſt.ciiij.a poſt pꝛincibium
Charitatis diuine neceſſitas ⁊ excellentia.ix.
ECharitas cõmendat᷑.ix:c.lxxi.i kn.⁊.cxiiij ·b.in medio
Charitas differt a ix.⸗. .
Eparitatis duo ſunt bꝛachia.lxxi.i Rn. a. lxxi · n. ⁊. cxiiij.b. in fine.
Item charitatis duo ſunt fontes.lxxxv.a U
Charitas fluit per tres riuulos ibidem
Eharitate inuicem debitoꝛes ſumus vide quomodo.crxv.kA· l
Eharitas pꝛoximi ꝑ duas foimulas fluit ex quibus oĩs lex pendet pphete.lxexv.a
Charitatis effectus mirabiles· lxxxv⸗.““·
Charitate non aſſiſtente noſtris oꝑibus non ſunt veo accepta.lxxi.ck
Charitas non querit que ſua ſunt ſed cõmunia pꝛopꝛijs anteponit.lxxi.i.

Carnis repꝛeſſio valet cõtra temtationes.clxuij.n.? p
Caſtitas ex ſolo inoꝛdinato aſpectu recedit ab homine. xlvi. i
Caſtitas dupliciter in regula pꝛecipitur.cxxij · q
Ceci equo non vident alios minime videre crequnt.xlvi.m M
Eibũ ſumere ñ licʒ fnibꝰ ſub regka auguſtini degẽtib⸗ añ hoꝛã pꝛãdij.vide ibi moderatõeʒ.
Eibum lautioꝛem querere gule vicium eſt. xxviij.x eeeexxxviij. x.
ibum ſumere ſine benedictõne pᷣuia ⁊ gratiaꝝ actone ſequenti malum eſt. exx. g!
Eircũſpectio pꝛelati ad ſubditos conlſiſtit in quattuoꝛ.lxxxviij..· luũ:xciiij.b c.pꝑ totũ
Clara vᷣgo oe mõte falcone oꝛdiĩs heremitaꝝ ſancti auguſtini extollit ppter certũ miracu/⸗
Codices ſingulis diebus poſtulare iubet ſanctꝰ auguſtinꝰ in regula.lxxv.n.⁊.lxxix.n.
Cogitatio mala etiam repentina digna eſt purgatoꝛij pena. lvi.· ẽpla ⁊c.

Coglitatões vanas repellere vebemꝰ ſi ũ cũ ſctis ſuis ꝓpitiũ hre volumꝰ.lvi.p.patʒ ꝑ ex
Cogitatões añqᷓ; pgrediunt᷑ ĩ moꝛoſaʒ delectatõeʒ allidẽde ſuntad petrã qᷓ eſt xpᷣs.l·e.

Kognitio ſuijpſius q;ᷓ bona ſit oſtenditur/ xxxviij h i.
A 3

Cognoſtere ſeipſum intert cognitionem cei. exkvii. b i1i. ôM
Cognoſcere ſeipſum poteſt mens humana ſed tarde.xxxviij.i.in ſin⸗ e K. S=ðJðèðMUU .
Cognoſcere ſuadet ſeipſum ardenterxxxviij.l.
Cognitio ſuijpſius eſt maximus contemplationis gradus. xxxixtm ſo⸗
lationem chꝛiſoſtomꝰ notabiliter rſenbiterer n. ᷣ

Cognitionis ſuijpſius contempla
Colerice complentonis exceſſus qᷓ; periculoſus ſit.xcviij.m
Colloquia pꝛaua coꝛrumpunt bonos moꝛes. xiiij.ſ.
Lomedeudi neceſſitati adiungitur periculoſa concupiſe tentiocundtae rnxe
Comedere ſine licentia graue peccatum eſt in religione. xxxf. = ir
Cõmuniones quattuoꝛ fuerunt in cetu apoſtoloꝛum.xiijſ. JMMM
Coõmuniter omnia poſſidere nihilaliud eſt niſi 1c. cxxij. poſt pꝛincipium. Jð M I
Conatus pꝛopꝛius in bonis quid ſit.lvi p. “ d
Concoꝛdia quid ſit m nominis interpꝛetationem. xij Fr.
Loncoꝛdie genus duplex.ibidem .
Concoꝛdia peccatoꝛum mala.ibidem vbi ſu upꝛa.
Concoꝛdie bone excellentia. xiij...·
Concoꝛdia parue res creſcunt⁊ ex eius oppoſito maxime edilabuntur riij v.
Concoꝛdem vitam religioſi tunchabere dicuntur quando ⁊cc̃.xxi.i.
Concoꝛditer viuere ad quid ſpectat.xxi. 2
Concupiſcentia rerum tranſitoꝛiarum inoꝛdinata ſufficit ad eternam damnatoez. xviij. .:
Auguſti. vi.v.⁊.lviij.dð⁊.lxxix.l.⁊.cri.R.⁊.cxxvij.R.⁊. cxxxij. e. v.cxxiij.6
Charitatis.ix.c.⁊.lxxi. vkep. r criih. b. in medio.
omendationes MPauli apoſtoli.xcij. ſ. MMV
Zirtutis.ciij.t..
Confiteri vebemus cogitationes noſtras vanas ⁊ impue dicas. lert
Confeſſlone reſiſtere vebemus dyabolo.lxi.v
Conteſſio ſpontanea peccatoꝛum alleuiat culpam.lxix. x
Confiteri bemus frequenter.lxi.xx.
Confeſſionis virtus deſcribitur.lxi.v.
Compati debent ſubditipꝛelato.ci.h
ERonſlentid ⁊ fama due res ſunt pemeceſſatie letiiie
onſilis euangelica a chꝛiſto vocentur.xcix·ſ.in medio.
Kõſolari debẽt puſillanimes a pᷣlatis patet diuerſis ripture cxtplis tcitij. f. 7. xcv. g ok.
Conſolatio pᷣcedit ofirmatõeʒ cuiuſcũq; boni tam operis qᷓ; operantis.xcv.l.
Conſolandi modus quẽ erga pꝛoximũ habere bemꝰ cc.⁊ eſt notabile.xcv.n
Cõſtitutionibus ⁊ oꝛdinationibus patrum tria conlerunt dignitatem. mij 7*
Conſuetudines religioſoꝛum hec ſunt.lxxv· t
Continentia comparatur ceteris virtutibus. ctxviij · !
CContemtus mundi ſuadetur ab auguſtino.iij.o
ontentionem euitare vebemus. xxxiij· o.
Contrarioꝛum pꝛoſtratio hec eſtxcvi.y
Lontumax quis redditur multifariam. ct.?
Conuerſionis ſancti auguſtini mitium ponitur.iij.p.
Coꝛ mundum amalis cogitationibus ſeruandum ſuadet᷑. wi q.
Coꝛpoꝛales infimitates he ſunt.xcvij. . .
Koꝛngere volẽs ſubditũ ita ſe habeat pᷣlatꝰ dicẽdo 25zhas pabeat Nditões. c.5
Eoꝛrectõiſ erga ſubditũ pᷣuãde modꝰ. ⁊ ẽ notabile aureũ.lxv.d.e.⁊.lxvi.f.ꝑ totũ.⁊.xviij.p
Koꝛrectõeʒ velinquentiũ paruipẽd ere q; malũ ſit notat᷑ xv· dein fine. 7 e·
Coꝛrectionis ſubditoꝛum tres ſunt cauſe.lxv..
Eoꝛrectõeʒ ſubire qᷓ; bonũ ſit ⁊ ð coꝛrectõis bonitate notant᷑ piura ri ij. kpo ſt piineſptd (lpt
cum multis ſcripture exemplis deinceps vſq; l inctuſiue. c
Koꝛriguntur tam boni qᷓ; mali.lxvij ᷑᷑ . (Npt

U

S=R⁶*
—
= –

mi

8

tncfi

CCoꝛrigendo percata ſola charitas nõ odium locum habeat. levij n. cũ u exẽplo tis em.

Coꝛrigere volens fratrẽ ſuũ hec attendere vebet in ſeipſo. xviij. o

Coꝛrigendi ſubditos mirabilis ponit᷑ modꝰ ⁊ pꝛoceſſus quo pꝛelati vti cebent erga ſubi

tos ne ſub diſciplina coꝛruant durioꝛeſq; reddantur. lxviij. p
Coingete delinanentes qᷓ; bonum opus ſit notarur ktei v.

zelo iuſticie V

Hadij fomite

Koꝛrectõis erceſſus ztingit Auplcter krgii e le; Stugdio acuratiſſimno
Innata vi dicẽdi epai ꝑandi

Creatũs eſt homo in maxima dignitate. le · .
Crimen nihil aliud eſt ⁊c.xliij.p. HW
Crucis chꝛiſti quattuoꝛ coꝛnua moralizantur lijr et ecui⸗. e
ECrux chꝛiſti multoꝛum bonoꝛum extitit cauſa.lij.ſ.
Crux chꝛiſti eſt omnium chꝛiſtianoꝛũ ſpes incõcuſſaibidem.t
Crucis chꝛiſti figuratio ex monimentis vtriuſq; teſtamẽti . ibidem x.
Crux hec in ſe facta oſtendit.liij.y·
Crucis chꝛiſti adoꝛatio que fit ab eccleſia vt ſupꝛa y.
Crucis chꝛiſti vis ⁊ poteſtas.lix.l m⸗ —“
Erucis xpᷣiimpᷣſſio ad quid valeat.lij.q.r.ſ.t.v.r.⁊.liij:p

Cupiditas ⁊ neceſſitas differunt vide quomod o.lxxii „

Cupiditas de hac habetur.lxxxtiij.o
EKu iditas fugatur per hec documenta.lxv.c d. e.
Ei auxilium de hoc ⁊c.xcvi.ſ.
Dentiũ doloꝛẽ paſſus fuit ſanctꝰ auguſtin? acerbilſime. iij .7.
Detractio de hac habetur.xxxiiijp.

Deus contulit homini hec bona.lx.ſ.
Deum nihil latet. xlvi.n. ⁊.xlvij · o
Deus ſic eſt in omnibus:cij·k.
Deus nulli vebitoꝛ eſt. lx.q

Dyaboli arma quibus ve animabus mileris miumppatkckefrercoin

D yabolus cur hominibus infeſt ſit · cix..
Dyabolus tentat ⁊ vt leo circũit hominem.ibidem.

Dyabolotentat hoĩeʒ ſpẽaliter ð luxuria ⁊ incõtinẽtia.nõ Datmonachion nõ z leric! xlij s.
Eecxemplu a ice
Dyabolꝰ licet tentqdo mille artibꝰ vtat᷑pᷣualet tamẽ diuinũ adiutoꝛium.liiij. „=

Dyabolꝰ tentãdo boĩeʒ hec vt ĩ plurimũ infert.liij.b.⁊.lxi.t

Deus poteſt quẽcunq; effectum ꝓducere ſine agentibus ſecuis. lih⸗

Dilectõeʒ dei ſi hõ habet abſtrahit eũ a vano veſiderio terrenaꝝ reruʒ.lxvi.⁊ꝰ

Dilectionem dei ⁊ pꝛoximi pꝛoponit Auguſtinus in in negula! ſuis rnhus err d.

Dilectõnis cauſa ſimilitudo eſt. lxxxvi .e
Diligendus eſt pꝛoximus ſic.xil.
Dilectionis dei ⁊ pꝛioximi connexio.x.i.
Diligentis deum conditiones E raruf..ö
Dilectionis pꝛoximi modus.x.i..

Dilectio quibus modis babenda eſt. ixf. n

Dimittere debemus venigm poſtulanti Kchntheht lerxtz.x.

H

2

Dimittere debitoꝛibus efficaciſſimũ remedium eſt p venia im bende pudweiorne. g.

3.2

MHa biti —
abet moꝛali

(SBilciplina geripif quaduplicterſito Actu ennentie.
Koertione.

¶ Diſcipline oꝛnamenta babentur, .n

NN— — 4 .

tatr.

Diſeiplina monaſterij varia eſt. cEviij. 2
Diſciplinam pꝛelatus ſubdito imponere debet cum timoꝛe kcir. . 7c. 2*
Diſciplinare volens ſubditum. pꝛelatus ſic alloqui debet eundem.c.ʒ
lingua doloſa. xxxij.R l.v. lxxxiij. mn.
Cupiditas.lxxxiij.o.b.
—R IFnuidia ibidem ⁊.
¶ Diſcoꝛdie hec ſunt cauſle Libidinis turpitudo.lxxxiij.i
è8́ Almbitio.lxxxiij.q. “
Bula. xxxuij x. SE
Indagatio entatiotbidem „.
Diſcoꝛdia eſt opus dyaboli. lxx · q S .
Diſcoꝛdie dteſtatio ⁊ vnanimitatis cõmendatio.xiij. t “
Diſcretio res pulcra eſt.xxxvij· Xxrxx viij.g⸗
Diſcretio ꝑſonaꝝ circa tractqdos frẽs ĩ religione ꝑneceſſaria eſt. vide ibidẽ gepulen notabue
Diſputatoes ſcolaſtice nccie ſũt ĩ eccłia ſctã ꝓ vᷣitate enucleãda falſitateq; fugãda.lxxir.m.
Diſtributio neceſſarioꝝ ꝓ fratnbꝰ religioſis irrepheſt ibilis erit ſi hec giſunt. lex. xv d.
Diuitiarum genus duplex eſt. xl.Y.
Diuitie ſpirituales he ſunt.ibidem
Diuinum verbum valet contra puſillanimitatem. rcvi.r
Doctores plures de oꝛdine heremitaꝝ ſancti Auguſtini enumerantur . c. b

Piietas eſt incentiuum inſanie libidinis. xxrim
Ebꝛietas arma concitat.ibidem n.
Ebꝛietas perfidie materibidem n.
Ebꝛietas eſt ſapientie ⁊ potentie ceuaſtatrix. ibidem.
Ebꝛietas pauperes inſanire facit.ibidem.q
Ebꝛietas inceſtus oꝛigo.ibidem.p
Ebꝛietate aliqui ſeipſos intetfecerunt cariſſim os xxxi.r.
Ebꝛietatis veteſtatio pulcra · xxxi.ſ
Ebꝛietas ſuis poſſeſſonbus hec mala infert. grijt. mrlæ rri. Y.
Ebꝛietas nibil aliud eſt ⁊c᷑.lix.x.
Ebꝛletas ſacerdotibus pꝛe cunctis hominum Eeheitulne noxia eſt. ix. 3
Eccleſiarum excellentia.xxiij.y
Egeſtas generat humilitatem xli.?
Elemoſina multa facit bona.xcv.m
Elemoſinarum duo ſunt Narera Wiclem.
Epilogus materie de obſeruantibus pu iktianeve

.

EPplegun omnium in regula ſancti Auguſtini hmtomm esi
Ebiopi ſame ſortbitunr errvihie 1 ur dr. . Prl
piſcopalis dignitas cum ſuis periculis ponitur.xc. JGU
5 Auguſtino archioli⸗ cxij ret⸗ Si. cri sGmi:6 “ futtu
Anima tepida.lvi z ” ́”ẽU Fonhtu
Anima damnanda.lvij0 z. dun
Beatitudine ⁊ bearig lviie. JUùUNd— des
Bonitate diuina. x.... zui
Charitate.lxtxv.b .

Exclamatio de· Cecitate rnard rin
Cognitione nan gnerntirn
LCLClara virgine ſancta oꝛdinis auguſtini. kciiij⸗ „C
Eruce chꝛiſti ſanctiſſimꝗ.lij.
Incarnationis miſterio.lx.p
Ingratitudine hominis ad um. ibidem. q

Bagtig⸗
Hui

Judieio ertrem o.lvij.b. poſt kiuspiume reißſd
Judicij extremi ſe euenitate. xc.
uxurioſis.lxxxiij.q
Tingua incontinenti 2 pꝛocaci. rrrlijeh.
Lumine diuino tenebꝛas noſtras ne Neiie
Monacho verboſo.xxriij hi
ADonica ſancta matre ſancti Auguſtini aurelij.ij j.g. issiim.
Monica matre Augĩ.quꝗ ipᷣe augꝰ.ſuper eã roiſu⸗ nii⸗
¶ Exclamatio de Obedientia ſancta.xxx vij.o
Paſſione tpᷣi eiuſq; beneficijs.lixm.in fine

Roulo Vncio an hxcirt
D DNRaupertate. lxxxii· p
tint Penitentia. cix.
u — Religione oim oꝛdinum. cxi.m.n. o. 9
e ß”UMF Sapientia diuina. lx.r
1ge . BSBilentio ſeruando xxxiiij.m
Aerbo dei. xxxv. D”MU MMUM ⸗“
Erxacetbare ꝛ exaſperare differunt. cxvij · x JMU

Exemplaris dz eſſe pᷣlatus ad oẽs.ſ.ad deũ ad angelos ad boĩes sad demonessclen,
Exemplũ de contemptu mundi.ix.f H
Exercitatio coꝛpoꝛis qᷓ; bona ſit notatun lxij. c.
Exhoꝛtatio pꝛo vite emenda ⁊ moꝛtis iitnagtoneikh rerlrii⸗t
Eprhoꝛtatio ad caritatem.lxij.d.
Exhoꝛta tio pꝛo regule obſeruantia ad religioſos. cvi.m
K cere anteqᷓ; doceat decet famulum dei ·cxiiij. c⸗

¶Fama bona odoꝛ in ſcriptura dicitur:ideo.cv.b.
Famam bonam qui negligit maledicitur. cvi.f.
Fama bona manet in etemum.ibidem
Fame bone odoꝛ vim maximam ha bet attrahendi ibidem vt ſupia
Famam ſuam nullus debet contẽnere.lxxiij.e.
Fams 5 conſcientia due len 4 unt ꝑ here ibidem. et. xlij K.
amã fratris dũ coꝛrigitur ſi poteſt pꝛelatus illeſam conſeruare dʒ.lxvi.h.
SahrdaEcrSgeAActcek ekendtf Etpeonzacpi.
e 8.ſ.fam ice ibi doleat qͥs .
5 er edendum eſt 2. 3 at qs per amulu intelligi debeat cui ſem⸗
eneſtras coꝛpoꝛis ⁊ ſenſuũ diligenter cuſto ire debe . .
Fides in Amnehie neceſſaria eſtnrg, x. 4 mus ne rliij · in fne
Flagella dei ſic ſufferre debemus. xcix.
PFoꝛtitudinis laus.xcviij.f.
Foꝛtitudo per ſolem deſignatur.ciiij.3
Foꝛtitudinis materia pulchꝛa.xc.d.
Frẽs auguſtinenſes pꝛedicandi officiũ auguſtino viuente in eccleſla etercuerunt v. m
Fratres quos pꝛimũu augꝰ.inſtituit fuerunt heremite cenobite nõ vagi. cxxiyn
Fruimur hiſce rebus. x.g
Furti iudieiũ qualiter ſm regulã ſancti auguſtini intelligendum ſit. len p.

Audia electoꝝ enumerant᷑ ⁊ noſtris pꝛauis dele cntionibus obiciunk. leiig
Gloꝛia noſtra hec eſt.lx.ſ
Biatiam habere deſiderans ſic debet oꝛare.li.K
Gꝛatia dei omnẽ mundi timoꝛem expellit.xcvi.y.nota ibi plum de gtia dei.
Gꝛatiarũ actiones ſancti auguſtini habentur.xxx.i.
Giatuita cuncta pꝛeſtat deus.lx.q in fine.

Gꝛatus eſſe quiſt piam debet ſuo pꝛeceptoꝛi ⁊ doctoꝛi.cxxiiij.i
Gꝛegoꝛius oꝛandi modum in eccleſia compẽdioꝛi ſtilo ⁊ limatioꝛi. tumi in bꝛeulario. tũ
etiam in miſſali refoꝛmauit.xxvi.k
Gule genus eſt ardentioꝛi.qᷓ; decet.voluptate cibum ſt umere. xir.b
Gule voluptas imoderatos ꝑit coꝛpoꝛis moꝛes.xxix.c
BGulam timuit auguſtinus aliiq; perfecti.xxx·e
BGule genus eſt abſq; pꝛelati licentia cõmedere.xxx ſ

BGule genus eſt abſq; benedictione pᷣuia ⁊ gratiarũ actione ſequeti cid ſumere. xxx. g

BGula non ſolum in eſculentis ſed etiam in potationibus conſiſtit. xxxi.k .
HBule genus eſt ante hoꝛam pꝛandij cibum ſumere.xxviij.x
Gule genus eſt nõ ad neceſſitatem ſed pꝛo ſenſualitatis deſiderio cibũ ſumere. xxix. ʒ

Sules us beſtijs comꝑatur multa ibi habent᷑ de hurꝰ vitij incõtinentia. xxx. ⁊.et.lxxxilij.x

vitium eſt lauti oꝛes exquirere cibos.xxviij.pyp.
Guſtus iĩmoderatus continentie ⁊ pudicitie acerimd hoſtis eſt xiiint

Albitamus ideo in vnũ iuxta regulam ſancti auguſtini tlix.d
Hereſes tot dãnauit augꝰ.lxxix.ket.cxxx.c.

tiſq; alijs applicantur.ibidem vbi ſupꝛa ĩmediate
Moꝛarum lectiones oꝛaiiones ⁊ pſalmodias augꝰ.ſic diſtinxit:cxv.R
Hominis ſtatus in paradiſo deſcribitur-lix.n.et· lx·o.
Moꝛtant᷑ ſubditi ad ſufferendas libenti aĩo coꝛrectiones exẽpla multa biqz. lFvijK
Humane nature conditio ingenuitas vilitaſq; ponit᷑ lix n. et. lx.
Humilitatem generat egeſtas.xli.⁊
Mumilitatis pulcherrimũ exemplum.xxxvij.f
Humilitatis ⁊ ſupꝑbie dyalogꝰ interlocutoꝛes ſunt xpᷣs ⁊ dyabolus.xxf
Humilitas eſt maximus contemplationis gradus.xxxix · m
Humilis tanta remunerabit᷑ exaltatione in gloꝛia quanta depꝛeſſa fuerat mens eius 8
humilitatem in hac vita. xxxvine. in fine ””MM
Eiunare debent religioſi pꝛopter ſeruare caſtitatem. xtvi.m.
☛ hec bona facit vel inducit vt habetur. xxvij· o
eiunauit chꝛiſtus ideo.xxvij.o

Jaund erũt patres vtriuſq; teſtamenti multa inde habueruntxxvij.p
Yeiunij violatio apud patres veteris teſtamenti ſanguinis effuſione punita zibidem
Jeiunare debemus cum diſcretione. xxviij.r
Yeiunandum non eſt die dominico.ibidem.ſ
Jeiunium ſic bene fit ibidem.it

Jeiunare debent fratres ſancti Augi.extra hoꝛꝗ piandifryi v vid⸗ ibi moderatione

Imago ſumitur multipliciter. cxxviij.n
Jmago dei ſola rationabilis creatura eſt. cxxviij.
mago diſtinguitur ab imaginato.cxxix.p.
Imago dei in homine ſunt tres potentie ipſius anime mationabils ibidem
Imaginis officium hoc eſt. cxxix · p
Imaginem nõ eſſe in homine arguitur.cxxix.v
Imago dei triplex eſt in homine.xxiij.ʒ
Indigeo ⁊ careo differũt.xli.ʒ

Indigentibꝰ fribꝰ in monaſterio mox nccia miſtranda ſunt ⁊ hoc rõe iamplis erno

Infirmis non eſt lex poſita.xxviij.v.
Infirmitates coꝛpoꝛales ſepenumero inde pꝛoueniunt ibidem .y
In firmitates mentis diuerſe ex gula mꝛoueniunt terz.
Inſim irmis compati debemus. ar. f

oꝛarũ canonicaꝝ ſeptenariꝰ numerꝰ nũqᷓ; in eccleſia fuit alteratus triplicin fa/
Hoꝛe danonice ſaluatoꝛis paſſione comꝑant᷑ vel adaptantur mul⸗ tione. cxiii.

nguie
uier
nnten
Nahien

ſſabil
8
Jurleen

nfirmoꝝ veſid erio in ſumẽdis cibariis ⁊ potagijs nõ ſ. obtpandu ?. lrrich.. 2 biezee⸗

i M afirmantib⸗ frboilliko conſulendus eſt medicus. xxij. V
nfirmitas aſi apꝑeat in patiente ab extra tñ dicenti ꝙ ſibi doleat ſine du bitatione cre⸗

vendũ eſt iuxta regulam.lxxiij.ʒ.
Infirmitatem quidam religioſit 1 mentiuntur vt voluptati pꝛopenſius ſtudeant ibidem 3.
nfirmitatem fingentibus quare eis non creditur notatur ca.lxxii.s.bd.
nfirmitatum diuerſa ſunt genera quibus religioſi ſ. epenumero afficiuntur xrritd
Infirmitatum triplex genus ponitur.xcvij·⁊.
Jlemieated hee ſunt ibidem. .—K
Infirmitates pure ſpirituales enumerantur xcvij.a H
nent; nfirmitates que non expellunt᷑ niſi in oꝛatione ⁊ ieiunio be ſunt. ibidem: r
aeee nfirmitates ꝑtim coꝛꝑales ⁊ ꝑtim ſpũales ponuntur cum claratione. xcvijb
ngratitudinis abhominatio deſcribitur. xxx.h.
Iniuriarum genus duplex eſt cxxiiij.d · .
Jtunann remittere nolentes inuehuntur. lxxxij. g. b.
niuriam cum patientia ſufferre expedit.xcix. t.· MM
7nobecctes arguunt᷑ ⁊ qbꝰ vitijs obiam a ſe repellunt eRenditur. rrvi per totum.

edeg

znplci . Status magnitudo-i.
wwne gii⸗ Infirmitatum acerbitas.. .
Alymmpatientẽ bominẽ Agendarum rerum copia.l. foxcviij.
quatuo: efficiunt. Colere vel melancolie exceſſus.m’ MMUNw
Coꝛpox celeſtium ituknsen. ”MUVMB
biui Impudicitia dupler eſt. xlv. d.

Impudicitiam ita exhoꝛruit us.xlvi.g.
Inquietudo mentis religioſum ad hec itat eii3.
nquietudo opponitur beatitudini.xciij.y. L
nquietudop̃ ceteris vitijs denigrat ſtatum monachoꝛum. ibidem xbi ſupꝛa imediate.
nquieti dicuntur iſti.xciij.x.
4t nquieti ſic debenta pᷣlat⸗ coꝛripi. ibidẽ vbi ſi upꝛa ĩmediate poſt enecuun.
nquieti iõ expꝛeſſe in regula ꝑ pꝛelatum coꝛrigendi veniunt. xciij. .
nſtabilitatis flunctuatio ponitur.xciij.; per totum.
nſtabiles comparantur his vbi ſupꝛa ĩmediate?.
ntellectus obnubilatur a ſenſibus.lxiiij.q·
Pꝛelatos malos.xci o.poſt principium . xcvij. ccc⸗,
böen Aitam ſuam non emendantes.lxviij.q. ”MMW
den Ingdiſcretos caſtigatoꝛes coꝛpoꝛis.lxxiij.y in ſne.
Allſerẽtes religioſis nullã ꝓꝛſ ↄpetere medicinam ibidem. HM
Fnuectio 3 Suberfugere volẽteſ laboꝛeſ clauſtraliũ cũ⁊ ipᷣi clauſtrales iint lxiiei
, Fheologos diſputationes.lxxix.i.
InotN Speculatiuas ſpernentes.ibidem.
Illos qui dicunt vtinam hic omnia nobis pꝛo vota ſi uccederent aa
nobis defutuno li.
nuidia de hac æc. lxxxiijer. ðð
Ira hec bona abicit.lxxxi.c.
Jra ad hec mala ſuum pꝛouehit poſſeſſoꝛem. lxxxij.cc.⁊.d.
re obnonus pᷣt quis eſſe quadrupliciter.lxxxi.b.
re damnatio.lxxxij.e. M
L ra di lento ad vindicandum pꝛocedit gradu. elvij. q. H
l Zyohannes os qureum caſtitatis elegantiſſima iinian öumiamn cecidit: bomicidiiB
nhas ab id cõmiſit· xliij.r. poſt pꝛincipbium.
Judicande anime lugubꝛes queſtiones ponuntur.lviij.c.poſt pꝛincipium.
Judicij extremi meduationes ·lvij.b⸗

Judiciũ extremum etiam iuſti timere vident᷑lviij..ꝰ5.
Judicis eterni aduerſus hoĩem pctõꝛem in iudicio conditões.lviijc.
Juſticia vnicuiq; confert hec.xcv⸗cii. ́è
Juſticia diuina omnia peccata puniunt᷑ xxviij.r.
Juſticie. poteſtas. ciiij.y. poſt pꝛincipium.
uſticia virtus competens pꝛelatis.xcd.
Juſticia comꝑatur his rebꝰ.ciiij.x.poſt pꝛincipiũ.

Aboꝛibus manuũ victum queſiuit ſanctꝰ aulus. lxiijiii·
Laboꝛauerunt antiqui pies viri contemplatĩ.lxiij·k poſt pꝛincipium
Laboꝛibꝰ xpᷣs ſuam perfecit peregrinationem. lxij· g·
Lection diuinarũ ſcripturarum inſtruit᷑ homo.ixxxvio.

Lectio diuinarũ ſcripturaꝝ tonitruũ eſt in auribus dyaboli.lxiij.·
Dectione ſacrarũ litterarum Augꝰ.ab erroꝛibus ſuis purgari meruit.iij.?.
Lectionis aſſiduitas valet contra tẽtationes.xxxiij.d.et.lłxiijl.
Lectio ⁊ oꝛatio differunt.cxv.h.
ectio menſalis ideo inſtituta fuit apud clauſtrales.xxxiiij·p.⁊.xxxv.q:
Lectio menſalis audienda eſt.xxxij.⁊.et.xxxiij.b.etcxvi.q. “M
Lectio menſalis continuari debet ꝑ totam menſam apud clauſtrales.xxxiij · d4 Ralio
adiungitur ad hoc. xxxuijipp.“
Legere debẽt religioſi ſcripturas ſacras frequenter.lxxvi.p·et.lxxviij.f. ⸗
Legere debẽt religioſiñ fabłas ⁊ figmta poetica neq; ſuꝑſtitioſa ſʒ ſacrã theologiã.xlvi.t

Frequenter
¶ egere debẽt religio Attene lxxvi o. p. q.r.ſſ.
ſi ſacras litteenrs Deuote ò
. Mũõ ad inaue gloꝛiam

Leges condere parum ꝓdeſt niſi diligenti obſeruantia cuſtodiant᷑.letxvii.r.
Legis dei oꝛdo quẽ ſuis indidit creaturis is eſtliija. ..
Lex carnis legi mentis repugnat.lxiiija.
Libidinis turpitudo cã eſt diſcoꝛdie.lxxxiij.ſſ
De ciuitate dei Nugꝰ.compoſuit.viir.
ALibꝛum Soliloquioꝝ Augꝰ. in heremo ⁊ añ baptiſmũ ſcxipſit.iiip.
Meditationũ alioſq; multos contẽplationis libꝛos Augꝰin rure ⁊ ante
baptiſmũ ſcripſit· iiirbb.
Libꝛos multos augꝰ.cõpoſuit que ad hoĩm noticiã non venerũt.lxxij.h.et.vijx.
QLingua a lingendo dictum. lingit adulando.moꝛdet detrahendolxxxi v.
ALingue effectus peſtiferi enumerant᷑ ibidem vbiſupꝛaĩmediate.
LZLinguam cuſtodire poterimus ſi fecerimus hec.lxxtiij.m.
Lingue frenum inferre ſuadet ſcriptura.xxxii.i.ggg.
Lingue incontinentia cauſa eſt litium ⁊ iurgioꝝ.lxxxij.R.
Lites oꝛiuntur ex incontinentia lingue.lxxxi.t.
Litis duplex genus.lxxxiiij.ʒ. =
Litigantibus religioſis ꝓ habitu coꝛpoꝛis multũ deficit de hitu bonoꝝ mẽtis. lxix. a. b. c.

Logicam aug. verebatur ſanctus ambꝛoſius.iijn.et.lxtcc.
Locus cõis tam pꝛo veſtibꝰ qᷓ; pꝛo alijs neceſſarijs in monaſterio fratrum ad duo diſpo
nit ad que partialitates reſeruantiũ minime facerent.lxx.gg
Loqui volens irrepꝛehenſibiliter hec cogitare debet.lxxxiij.n.
oquendo nõ ante tacendo in peccatum plures lapſi ſunt xxxiiijl.
Loqui modeſte hec bona effitxit.xxxiiij o.poſt pꝛincipiiui:·
Luxurioſi arguunt᷑ ⁊ contra eoꝝ obiecta reſpondetur.lxxxiiij.t.
Lurxurie bꝛeuis delectatio ⁊ longeuus cruciatus.ibidem.v.
Auxurie tẽtationem quidã ſic fugauit.lxiij.in medio.

Med

Daub
Cenad
Denepe
Dents
Dentsl
DVantkq

Llerend
Olene
Diſczi⸗
Miſcdi⸗
Wiſcz⸗
Licda
Diſcdi
lceea
Diaa
Olce
Dcn
Clei
Domne
Donnt
Donſe
onicg
Vorice⸗
Donie

Aceratio camis eepellit tetationes. leiih. b
Magnanitas media eſt inter audaciam timiditatem xevip.
Aaieſtas excelſioꝛ maioꝛem debet habere clementi.xvi p·
aledici regnum dei nõ poſſidebũt.lxxxi.v· . HD
Malum ſcire non eſt malum. cxxiiij.f. èMU
Manuũ operatio beneficat hominẽ ceteris paribꝰ ſteneibus icktynorimſine.
NMMaria virgo ſtabilis fuit. xciij.a. .M
Marie pulchꝛitudo.ciiij.y.
Marie virginis materia pulcra. ciiij. y·5. 7. JM
Medicina infirmis paulatim eſt miniſtanda. ltri. v. H
Medicina q̊tiens infirmitas cogit mime denegai dz iur regnls ſct̃ auctibiden.
Medico experto credendum eſt.lxxi· x.
Medici honoꝛandi ſuntibidem pᷣpꝛincipijõ.
Medicus dei ⁊ nature miniſter eſt.ibidẽ ĩmediate vbi ſupia
Medicus fuit chꝛiſtꝰ ⁊ qualiter eſt punctus notabilis ibidẽ imediate vbi ſupꝛ-.
Medico credere nõ ſufficit niſi s eius obediat pꝛeceptis ibidem in fine.
Medicoꝝ conditio ſanando homines.lxxxſ.et.lxxxix.
Medicoꝝ moꝛe.pllati ſe habeant erga pctõꝛes ſt upqnosconuertendos cxvb in fine . .
Meditatio vix baber ſine lectione.xxxiij.b.

urgatorio-wur. H
becmiie Ferocitatem. lvi.t.
dccchen Moꝛte qtũ ad Fallaces eius inſidias. lvij. v.
Terroꝛes. lvi · x·
MWecitatio de Judicio extrem o. lvij. b.
Peccati malignitate.lix.i.
Z Paſſione chꝛiſti.lix. K.
M. Miſericoꝛdia ⁊ caritate dei lix. n·
Wens hois domus eiꝰ eſt in qua vniuerſa quodãmodo red dita ſunt. xliii. y.
Menſa q̊tidiana hiſce moꝛibꝰa fratribꝰ religioſis poſſideat᷑ in q̃ ita ſe habeant. cxvl. ꝗ.
AMenſe partiales nõ fiant in monaſterio abſq; neceſſitate il hec mala ſe eqrentun krruiyc.
NMNWentis inſtabilitas hec infert mala· xciij ʒ3.
. Mentis leticia terret d yabolum.cvi.b ·
udemn MWentit qui ſe libꝛos aug'. legiſſe fatetur. cxxvij h.
Meſereri ſubditi pꝛelatis dicunt᷑ dup liciter. ci. g.
at. Miſereri debemus conſeruis noſtris.xlvij.q.
Miſericoꝛdia nihil aliud eſt.xxxvi.x.poſt pꝛincipiũ.
Miſcðiam dei nemo tãtoꝑe magnificare dz. vt eiꝰ ꝑinde gifaclat unicum aheiht. L
Miſcðia ſuũ auctoꝛem ſine pꝛemio eſſe nõ patit᷑.xxevix.
Miſcdᷣiam exercere nõ poſſumus poſt hanc vitam.ibidem · -„.
Miſcðᷣiam ſi non fecerimus miſerijs obꝛuti erimus.ibidem.y.
Miſcð ia erga infirmos habenda ꝑſuadetur religioſis. lxxv Al⸗
Miſcðᷣie excitatio ex ſcriptura ha bet᷑xxxvi:C.
ta . Miſcðᷣia ſancti multa oꝑati ſunt bona.xxxvij.a voſt pꝛindpiũ:
Miſcðdᷣie opꝑa religioſi ſic etercere poſſuntabid em. b .
Miſcðᷣia qᷓ; neceſſaria ſit vide.lxxxi·.a.
Miſericoꝛs eſt deus xxtvi.Da.
Monachoꝛum tria fuerunt geuera in egypto. cxr. .
Monaſteriũ exire fratribꝰ non licet niſi mittant᷑.vide qu o.cxvijt.
MNMonaſteria tria fabꝛefecit aureliꝰ Auguſtinus.xij).Pp.
Monica ſancta lacrimis filiũ ſuũ Ausguſtinum xpᷣo regenerauit. d . e. t irb. H
Monice oꝛatio cõmendatur.xxiiij. c.
Monice deuotio quã habuit poſt ſacramenti ſumptionẽ ibidẽ vbi ſ upia H

zid N

nunodl

Monica habuit viſionem de filij ſui conuerſione. i. e. ;ð
Ałonica conſuluit quendam antiſtitẽ pꝛo filij ſui conuerſione.ibidem.f.
Monica ex aphꝛica venit ad Auguſtinũ.ij.l. ”ÿM
Monice ad deum gratiarũ actio ꝓ filio ad fidem conuerſo.ii-.x·
Monica auguſtinu filium ſnũ iam xpᷣianũ ſic al loquit᷑iij.y. ⁊. li·g.
Aonica febꝛibꝰ la boꝛare cepit.iiij.ih. —
Monica rapta fuit exconſideratione diuine dulcedinis.lix b.in fiees
Monice ſancte humilitas in contẽnendo mundũ.ibidẽ vbi ſupꝛa imedila.
Aonica moꝛit᷑ quarto nonas mayas anno etatis ſue ⁊c iii..d.
Monic natris aug'. tranſlatio ſaluberrima.cv.e/poſt pꝛincipium.

AMontem aſcendere debemꝰ ꝓ auxilio dei hoc modo.xliiir. Obe⸗
Moꝛtis conditio ꝓpmouetad bonum xxcQe. Pon
Moꝛs tunc aſcendit ꝑ feneſtras noſtras. xliiij.y.⁊.lvi.ſ.cũ exemplo pulcherrio. Oec
Moꝛes boni iſti ſuntxli.c. Oc
Moꝛtis ferocitas nulli parcit.de hoc vide. lvioꝛit. co
Moꝛtis fallaces inſidie habent᷑ ibidem.v.ĩmediate ſuppaiia. vauln
Moꝛtis terroꝛes inexplicabiles.lvij.x. 4H nlll
Moꝛtis d yalogꝰ cum hoĩe in extremis conſtituto.lviyx. doal
Myulieribus loqui abſq; ſocio bono religioſo nõ licet.lxi.⁊. Ceulu
AMulierum conditiones peſtifere ponunt᷑.lxij..d.. Oculu
Mulierum pꝛedicata varia deſcribuntur ibidem.d. “ eſt
Aulierem tangere contagioſum malum eſt. lxiittt. OHaul⸗
Mundus vna domꝰ eſt tres angulos habens.xci.n.poſt pꝛincipbliñl. Halu
Munera nõ ſolum dicunt᷑ q̃ manibus accipiunt᷑.ſed etiam cõſilia ⁊ fauo:es. leviij.i⸗ Oap
Munerũ receptio peſtifeꝝ quod eſt in religione. q fratres a foꝛenſibus ſine p̃ᷣlati licẽtia Ocap⸗
huiuſcemodi recipiunt.lxviij. r. —]R H “ Daap
Munerum receptio duo includit pecccata qñ fit vt ſupꝛa ⁊c̃.xxvii.ſſ. offaa
Aunerum in receptione.ſanctus augꝰ. in regula litteras munuſculis cõnumerauit.nã Hffai
litteras ⁊ ſudariola ſanctꝰ.amoꝛ non habet. lxix.t. l oficui
Munerum receptionem quidã ꝓpꝛietarij monachi excuſant: ſed arguunt᷑ inuectioe ſai⸗ offage
Murmuratoꝛes puniuntur.cxvi ·o. ä Olecus
Murmuratoꝛes arguunt᷑ cum multis ſcripture exemplis.lxxxv.l. M ne
Murmuratoꝛes omne bonũ in malum ꝑuertuut.lxxm. nn
Murmurarelcontra pꝛelatum q; malum ſit.lxitaas. Radt
. Eceſſitas ⁊ cupiditas differunt.lxxij,yy.
4 n Micolaꝰ de tollentino oꝛdinis anguſtiñ:coꝛpꝰ ſuũ mirabiliter afflixit.lxiii..p. inmio
Hicolai de tollentino modus abſtinendi ponit᷑ibidẽ vbi ſupꝛa imediatelo. Aontio
Micolàus de tollentino ſanctꝰ.e celo deſcẽdere viſus ẽ in auxiliũ cuiuſdã tẽtati.xlij., · Dito
Micolaꝰ de tollentino ideo libꝝ geſtat in manu in quo ſcnptum eſt. pꝛecepta patris mei Daro
NMominis dei inuocatio has habet virtutes.xcyvꝛt.
Momen Jeſus augꝰ.a matre ſua Monica inbiberat.i.b.⁊.cxxviss— d 4
Nomen Jeſus valet contra tẽtationes.li.m. Ml “VMB D
PHominis Jeſu excellentia. virtus ⁊ efficacia.li.n/et.li . “ã Ain
MNHomen Jeſus duas habet ſillabas.vide ibi ſignificationem.lij.o. Sð dn
NMouitius in religione ſihec ⁊c. in monaſterio inuenerit.ſtare? permanere poteritſecu⸗ ur
NHouitius in his ꝓbari debet.cxxiiyp. MZVBw da

HNouiſſima hominis quatuoꝛ ſunt.lvij/a.

enwiſa

Bedientie dupler genꝰ. lxtrvi. g. 1?l
Sbedientia duplerx eſt. ſ. finalis 2ſ. eruilis. lxxxvi.i. vide ibi quomodo differunt.

7 Gbedire ſubditus tenetur pꝛelato ſuo:lxxxvihp.
Obedire non tenentur ſubditi pꝛelatis in his.lxxxvi·K.

Obedltentie pꝛeceptum in regula eſt indefinitum ⁊ non vniuerſale ideo. lxtevi.l·

Obia debet eſſe honeſta tam ad pᷣcipienteʒ ; ad obſequentem. lxxxvi.l· poſt p:
Obedientiam quatuoꝛ efficiunt veram.lxxxvieeeum.
Obediens non attẽdit quale ad q;tum ſu quod pꝛecipitur.lxttvirn··
Obedientia excellentiſſime commẽdatur.lxxxvij:o/per totum.·
Obedientia ſeruanda erga pꝛelatos.cvip.
DObſeruantie regularis incitamenta adducuntur.ciij.p
Mon obſeruantes regulam inuehuntur.cij.n.o.⁊.ciij..
Oeccaſiones peccati vitare debemus.lxi.TCũ.
Ocioſus non fuit paulus apoſtolus.lxiihp.
Dcioſum verbum ad deterioꝛa pꝛobabitur.lxxxi..x.
Oculus impudicꝰ multa mala fecit ⁊ hodie pꝛohdoloꝛ facere contendit teſtes ſunt mul
ti illuſtriſſimi viri.xliij.qꝗdrrr. 4 Sèðð
Oculi in ſupꝛema hominis parte ſi ituantur. xliii ſ.
Oculus impudicꝰeſt nunciꝰ impudici coꝛdis ſᷣm auguſtinum in regula. xlv..
Dculus tot modis pꝛocax dicitur vide ibi que non licet aſpicere · materia enim pulcra
eſt. xlv. d. poſt pꝛincipbiuim.
Oculoꝛum nutos efficaces ſunt ad ſubuertendas mentes·xlv.e.ante finem.
Oculus ſeipſum videre non poteſt.Rõ.xxxvii.k.

Occupatio tã ab intra qꝙᷓ ab ex.ſi tũ honeſta fuerit expellit temptationem lxi. y. cũ exẽplo

Occupationes religioſoꝛum he eſſe vebent.lxi e·

Hecupationes honeſte ſimul ⁊ indecentes ponuntur. xiij. ·
Officiales monaſterioꝝ ideo conſtituuntur. cxvxixx.
Sfficiales clauſtraliũ nõ vt dñi ſed vt ſemi alijs nccia miniſtrare debent.lxxv.k.

Officialium monaſterioꝝ conditiones ⁊ moꝛes varie deſcribuntur lxxv.i.⁊.lxxx· pp·

Officiales pcuratoꝛes monaſterioꝝ cõuentꝰ ſuos defraudantes inueh untur. xxij. r.

Officiales conuentuũ fratribus ſuis neceſſaria dare ideo differunt.lxxx.p.
Olfactus imoderatio abicienda eſt.lxiiij.,. ssl

Nperatio manualis religioſis neceſſaria eſt·cxvi.m.
Opera noſtra in nomine Jeſu fieri debent.cxxviij o.
Operatio ſine gratia dei nulla eſt.xlix.d. MMM
Operatio religioſoꝛum triplex eſt.lxxxvio.
Opus non debet fieri fraudulenter.xv.b.
Dꝛarionis vis ⁊ poteſtas.xxi.-.m.
Oꝛationibus inſtare debemus.xxi.n.
Dꝛatio dñica de hac habetur.li · l.

NOiiatio vniuerſis eccleſie gradibus neceſſaria eſt. xxi·ot

Hꝛatione mundatur homo.lxxvi.o. “
Hꝛatione.ſancti magna impetrarunt videlʒ hee xxi.p.
Ab oꝛationibus nõ eſt deſiſtendum. etiã ſi pꝛima facie deꝰ non exaudit.xxij.q.r. ſ. ꝑ totũ
DOiꝛare ſemper opoꝛtet.hoc ſic intelligitur vt habetur.xxij· r. Z
Hꝛationis duo ſunt genera.xxij.ſ. H

Hꝛatio fit tripliciter.ibidem.it

Hꝛare ante tempꝰ.in tempoꝛe debito.⁊ poſt tempus:quid ſit. xxiij. v.

Hꝛare debemus in oꝛatoꝛio.qm̃ ad hoc ſpecialiter factum eſt.xxiij·x.

Dꝛandum eſt mente ⁊ oꝛe.xxiiij.d. H
Hꝛantibꝰ, dyabolus mentis hoſtium aperiri mollit᷑ vt ingredi poſſit.txiiij.?ꝰ. .
S 6 à2

Oꝛantes qũo debent claudere mentis oſtium ⁊ oꝛis introitũ nordk Friiißa a.
Nꝛationes vt deo accepte ſint hec requiruntur. xxiiipc.

Dꝛatio humilis penetrat celum.xxiii.d. P
Dꝛatio ⁊ lectio diſſerunt.cxv.h. Fin
Dꝛandi modus in pꝛimitiua eccleſia fiebat bm deuotionẽ vmiuſuinſcp criiße. dehe
Hꝛare ⁊ pſallere differunt.cxiiij ·dd. Eer
Nꝛatio obedientis plus valet ⁊c̃.lxiij.5. . ei
Oꝛatio ſpecialis pꝛo adeptione diuini gmokio rh.
Oꝛatio valet contra tẽtationem.lxiem.
Omnes ſanctos.lv.o· HS
Impetrandam gratiam. li·K.
¶ Oꝛatio ſeti Aug!.epi Repellendꝗ carnalem delectationẽ. l. g. “YMVMBD . E6a
⁊ docton eccłie ad Deũ.eſt altiſſima in ſententijs verboꝝ.l.h zun
Deum. ⁊ quomodo videxxiii.e. He

Deum pꝛo complemento ⁊ obſermatoꝛibꝰ regule ſue.cvi.i.
¶ Hꝛdo ſeu religio comꝑatur angeloꝝ hierarchijs.cx.g.h.i.⁊ eſt notabile
¶ Oꝛdines tot ſub breguis ſancti auguẽ.unlitan cxcx et xxviit in

Atientie e laus. xcvidjh⸗ ſunthe
Patientia pꝛelatoꝝ.de hacnota. rcviij.. et. kcix · ”M
Patientie deſcriptio ⁊ latitudo.xcix.p.
Eatientie virtus.tnibus modis exercetur.⁊ eſt notabile xcir i SMU
Patientie graqus octo ſunt.xcix.q. ”l MPeelit
Patiens minꝰ.minus pꝛeſumitur doctus · ccviin. e. poſt prinapium. YM Pen
Paſſionis chꝛiſti materia.lxij.g· ” Penn
Maſſionis xpᷣi memoꝛes eſſe debemus. lix. m. in fine. e Pelmn
Maſſio xpᷣi eſt maxime virtutis contra carnis petulanti. lix. R. è Pen
Maſſionis xpᷣi arma terrent dyabolum . lix.l. l
Maſſio xpᷣi ſepꝑtem hoꝛis canonicis adaptatur. cxiliyf. Ped
Paſſionis xpᷣi moꝛaliʒatõ.xciiij.e. —— aunn
Paſſio ⁊ pꝛopaſſio differunt. rlriij 3. poſt pꝛincipium.
Paulus venetus doctoꝛ egregius de oꝛdine heremitarum ſancti uc uends; penen Mrt
. cum diſputando ſuperauit.lxxixem. “
Adax opus ⁊ conditio dei eſt.xxx. M ſin
Peccatum omnino cauendum eſt · lxxxi.y. =è zan
Peccatum diffinitur aliquo modo nota.xliiij.,Yꝓ. · “ Wln
MPeccata puniuntur ſepenumero hic ⁊ in futuro vide ibi quare. xlvi.m. in fie“ del
Peccata repꝛimere volens virtutum remedia obicere debet klrij.0 ò”òꝗM en
MPeccatum nullum impune tranſibit.xlvij.r M 4 Pein
Meccata manifeſta ſic ſunt punienda.lxvi.f.et.lxvij.i. wu⸗
. Peccati malignitas quantum ad peſtiferos eius effectus cũ ödeteſtationeeiuldem litii en
Peccatoꝛes conuertendi ſunt ⁊ ſicut in firmiper induſtriam medicoꝛũ ſanitati ſpiricuae n
li reſtituendi ſunt.xcv.ck
Peccatoꝛum pꝛoſtratio agilioꝛes bomines efficit i in via virtutis. xcvix. M da
emitentia vera requirit hec. cviij.r Mã Aean
Perſonarum acceptio nõ eſt admittenda in religione quouis modo xrie0 . Pelgt
Aſdetulantia tot modis accipitur.lxv. c .—. . dati
DIIoſtulare debemus a deo q; dat omnibus affluenter. lit i Daltt
MPꝛecepta pꝛime regule ſancti Augl.ſunt decem ⁊ ponunt. cxxich P Pelst
Mꝛecepin ſecunderegule ſunthedecim a ponunæ. cxiii. infine . Nei

Ra

Abſtinentia ⁊ leiunio.xxvi.l.et pe totũ captm
Hoꝛa refectionis.xxviij.vper totum capm
recepta ſeptẽ de victu Lectione menſali ⁊ cibo ſpirituali.xxxij per totũ caopim
4 fratrũ ſub regula Augi.· Dꝛña ciboꝝ circa infirmos ⁊ foꝛtioꝛes hnda.xxxvi.ꝑ to.ca.
degentiũ ⁊ ſunt extracaa Tranquillitate ha benda ſi qũq; rõnabili ex cã pꝛelatus dik
er tertia regula augi. ſcz ferentem fratribus exhibet pꝛouiſionem.xxxvij.ꝑ totũ ca.
pꝛeceptum de Aÿõ tractãdi frẽs poſtqᷓ; de infirmitate ↄualuerũt.xxxix. o.
Regreſſu ad cõmunis vite conſuetudinem poſtq; ſani ⁊ in
columes effecti fu erint.xl.⁊c. ðDUMU
¶ Pꝛecepta q̃cunq; vt exequantur duo ſunt neceſſaria videcxviij.ꝭ. M
MHꝛelatoꝛum circũſpectio

Eꝛecepta regule vt cuſto Supernũ patrociniũ lxtrviijr
diantur requiruntur hee Mandatoꝝ iugis memoꝛia 7
ſueoti. Pꝛecepta ſanctoꝛũ patrum ideo legunturxij.q
Humilis. Ixxxix. aqa. S
M odeſtus.xc.d. Sðèð
Timoꝛe pꝛoſtratus.xc.h
. Exemplaris.xci.m.n.et ·xcij.r
¶ Pꝛelati conditiones Coꝛrectoꝛ inquietoꝝ.xcij.v. D
ſunt hec vt ſcz ſit Conſolatoꝛ puſillanimoꝝ.xciiij.f.g.h

Suſceptoꝛ infirmoꝝxcvij.⁊
Pacificus ad omnes.xcviij.e
Diſcipline impoſitoꝛ metuendus.depoſt imediat
Pꝛelat volens a ſuis honoꝛari hec ⁊c̃. facere dʒ.xc.d.f.vide ibide oꝛnamentis pꝛelati
ꝛelatus malus is eſt.lxxxix.a.b. JJJMVMUä l
Pealan humilis ⁊ ambitioſi differentia.lxxxix.b
MPꝛelaturam trifariam quis adipiſcitur.lxxxix.c.
Pꝛelatus debet pollere modeſtia.xc.Dd

Pꝛudentiam Sð
MPꝛelati debẽt habere Zalgteran xc.d
quatuoꝛ virtutes.ſcʒ oꝛtitudinem
Tem perantiam
palpbe Pꝛelatoꝝ vita ſpeculum eſt ſubditoꝛum.xciim

Pꝛelati conuenientia iure officij ponunt᷑xc R
Pꝛelatoꝝ ſtatus pericula enumerantur.ci.d.g.i
Pꝛelatus amari debet ⁊ timeri a ſubditis.ca
Pꝛelatus plus appetere debet amari qᷓ; timeri.c.·

Pꝛelati pꝛe omnibus debent timere diuinã m aieſtatẽ rõnes foꝛtiſſime adducũt᷑.xc.h.i

me Pꝛelatus bene regere cupiens ⁊a ſubditis amari ab his ſũmoꝑe cauere dʒ.cc.
Pꝛelatus debet cognoſcere vultũ pecoꝛis ſui.lxxiiij.t
Pꝛelatus eſt iudex ⁊ medicus ſubditox.lxvijci .
un kn Pꝛelati tenent᷑ reddere rationem de ſubditis ſibi cõmiſſis quantũ ad illa ⁊c᷑.ci..
n

ꝛelati ſollicitudo vt ea magis ſubditi regule decreta ſequantur.lxxxvii.
hrbu⸗ Sꝛelatus maximũ incitamentum eſt ſubditoꝝ ſi que oꝛe docet oꝑe completibidem.t
Pꝛelatus ſuis ſubditis pꝛouidere dʒ tõ in ſpũalibꝰ qᷓ; in tꝑalibꝰ vel coꝛpoꝛalibꝰ.cxvij.·
Pꝛelato malo nõ ſufficit abſtinere a peccato verũetià exigitur vt opere bono ſuam emen
dationem oſtendat.xcij.p M — MM
40 Pꝛelatus verbo ⁊ opere ſimul ſuis ſubditis relucere debet.ibidem.q.r
J Mꝛelaturas abicere plures ſanctiſſimi viri conati ſunt.xci.i r
ꝛelati cõſulere debent coꝛpoꝛaliter infirmis ſubditis eiſq; de remedio ꝓuidere.xcvij.?
ꝛelati ſic debent conſulere ſpiritualiter infirmis.xcvij.a.b
Mꝛelati ita ſe habeant ad peccatoꝛes ſubditos.xcv.i.

D z

Prꝛelatus ſic debet inquictos coꝛrigere. tciin · .

Pꝛelatoꝛum ſuoꝝ contẽptoꝛes moꝛe pueroꝝ heliſei puniuntur .xc.g. in fiern G
Pꝛelati auſtenitas deteſtabilis eſt ſi fuerit indiſcreta erga ſubditos. xcvl 1
Pꝛelati lõ ſepenumero aduerſitates ⁊ rebelliones a ſubditis patiunt᷑.ibidẽ aũ ſin

Pꝛelati ſic debent patientes foꝛe ad omnes ſubditos.⁊ eſt notabile.xcviij.e.fio.⁊.xcixp. W
ꝛelati quare fratrũ tranſgreſſiones nõ coꝛrigunt cauſe aſſignant᷑.lxxxviij.v et.xciijtx. u
Mꝛelatoꝝ negligentia eſt vna duodecim abuſionum.lxxxviij.x. ſu
Mꝛelatoꝝ auctoꝛitates ſibiinuicem ſubdelegantur.lxxxvi.f
Pꝛelatus in emittendo fratres nõ iuuenem iuueni aſſociare neq; inueterato malo floꝛen DW
tem iuuenẽ coniungere debet ſed ⁊c.vxxiii.g ”’” .
Pꝛelati exhoꝛtantur vt equo animo cum ſubditis delin quentibus penitentiã internam
ha beant.rõ adiungitur.lxix.x ue
Mꝛelati cura circa res ſubditoꝛum habenda que ſit notatur.lxxij.t.
ꝛelatus coꝛrigens ſubditum ita coꝛã eo appeat vt habetur.c.⁊
Pꝛepoſito tãq; patri ⁊c᷑. quid augꝰ.noĩe pꝛepoſiti intelligi voluit.lxxxxvi.g
Pꝛepoſitꝰ debet fratribꝰ abſq; perſonarũ acceptione pꝛouidere.xv.a·
MPꝛelbyteris tria congruũt.cxviij.b/et.cxx.e.poſt pꝛinciꝑiu. “
Pꝛiuatum bonũ plus monet hoĩem inſſuis conatibus q; cõe.lxx.h
Pꝛomiſſio regni dei expellit puſillanimitatem ab actione tepida.clxxix.
Mꝛouidentia dei ad homines de hacnota. ciſ.iim
ꝛopꝛietatem admittere religioſo papa nõ poteſt vide qũo.xiiij.y·et.cxxi.R
Pꝛopꝛietas deteſtatur per multe ſcripture exempla.xiijx “
Pꝛopꝛietatem non ſolum in facto ſed etiam in mente religioſi abicere debent · cxxiij.
Pꝛopꝛietarij arguuntur inſtiganturq; ad bonũ ſalutis. lxxhrr—
Pꝛopꝛietarij monachi reddit? vitalitia hntes arguuut᷑ ⁊ hec mala incurrũt.lcv.c.D.e.et
Pꝛopꝛietarij in religione iude traditoꝛi comꝑaut᷑.ixxiiG lxtij ·l.
Pꝛouidendum eſt omnibus in religione fratribus equaliter vide qũo.xv.c.
Pꝛoximus noſter quis ſit.xi· èJèẽJMM
Plſallere ⁊ oꝛare differunt. cxiiij.d
Pſalmoꝝ diſtinctio ab auguſtino facta habetur ibidem vt ſupꝛa imediate:

ſallere ſic debemus in eccleſia.xxiiij.b . OðOW—V
Pudicitia eſt manmũ religioſoꝝ ⁊ feminarum oꝛnanentum.lxvij.m
Pugdicitia ſeruanda eſt inter hoĩes vbi frequẽtia eſt.lxxiiij.e.in medio l epular
ANudicitia vera in animo conſiſtit.xlv. b ” eu
Spudicitia nõ amitttitur violentia niſi conſenſus aſſiſtat ibidem. N
Pudicitie quẽadmodum virgimitatis duplex genus eſt. ibidem . Hegae
Pudicitia oꝛnamentum eſt virginum cõiugatoꝝ ⁊ viduarũ.xlv.c.poſt pꝛincipiũ Kegn
Pudicitie ⁊ impudicitie comꝑatio.xlv.f Keyul
Pudicitie ⁊ ſplendoꝛ ⁊ dignitas ibidem poſt pꝛincipium. leul
Pudicitia ſũmopere cuſtodienda eſt ⁊ a religioſis ꝑmaxime.xlix a.cum exemplo Kelpn⸗
Mudicitia floꝛi compaturibidem · AKelati
Pudicitia iõ cuſtodienda eſt ⁊c.ſ ppter virtutes qs hʒxlixłc.⁊ ſic ↄſeruanda.lxv·⁊ Kelgi⸗
Pudicitie actiuitas ⁊ pꝛopꝛietas.lxv.a. H heilge
Pugdicitie vꝛibanitas.ibidem. 8 ” M Kelgge
Gꝛatie dei inuocatio.xlix.d.et.l.e.fſ.gꝑ totum . Kelga
EXrucis xpᷣi impꝛeſſio.lij.qr.ſ.t.v.x.y (Eib
Pugdicitia per hec remedia con Angeloꝝ cuſtodia.liij.?ꝰ. Aelci
ſeruatur.⁊ ſunt vndedceim Sanctoxꝝ interceſſio. lv. n. tur
CLoonatus pꝛopꝛius.lvi.p . Vtne
Bonoꝛum meditatio.lvi.r eligi
Durg confeſſio · lxi.t. heiig

ccaſionis peccatoꝛum fuga. lyi. D lai

ern.

H

ſoten

Nienen

dhĩ

Exercitium.lxij.c

Epudicitia per hecremedia conſerustr Camis domatio. lxiij.n

Genſuũ cuſtodia.lxiuiij.q
Punire nõ ſufficit pꝛeterita ſed etiã pꝛecauere debem? ꝑ emendationem futura.lxxxix. y.
Puſillanimes hi dicuntur. xc-oo.
Pu ſillanimitas filia eſt accidie.ibidem.
Puſillanimitatis mala ⁊ que ab ea pꝛoficiſcuntur.xcv.p·

Puſillanimes exterius interiuſq; patiunt᷑.xcvi.q

Dminũ verbum.
Deiaurxilium. ſ
Puſillanimitatis reme MNominis dei inuocatio.t

dia ſeptẽ ponũt᷑ xcvi Societas bonoꝛum.v
Contrarioꝝ pꝛoſtratio.x.
Gꝛatie diuine beneficium. y.
Eterne remunerationis conſideratio.ʒ.

Auies mentis ⁊ coꝛpoꝛis ad letcionẽ ſacrarum litterarum requiritur.cxvi.q

Egimen ſubditoꝝ exercens hec aĩo cogitare ⁊ ope implere ſtudeat·cif
MRegere bñ cupiens ⁊ a ſubditis amari ab his ſibi caueat.c.c
Regula ſancti Augĩ. ideo ſpeculum appellatur. cvi.
Reguls ſancti Augi. crebꝛius legenda eſt ꝓfitentibus eã. cvi.l
Regula Augi · frequenter legenda eſt triplici rõne.cvij.o.et.cviij.p.q
Regule ſancti Augĩi.aliqua verba exponunt᷑.lxxxviij·x.et.lxxxix·v. ?ꝰ
Regulas tres compoſuit ſanctus Nugꝰ.doctoꝛ eccleſie eximius.v.n. “
Regul pꝛim a ſeam cõpoſuit Qug'.nondũ clencus ſi heremita ãs ſuis fratnbꝰ here
mitis in mõtibꝰ piſanis hĩtantibꝰ ſeruandas tradidit.cxiij.a.in fi. ⁊. cxviij· b. rterne er
Neglła t᷑tia ſcti augĩ.canõiſata ẽ tãq; hũane aptabilioꝛ fragilitati.cxviij.b.in fi·¶cxxi·i
Regulam aug'. dare noluit in monaſterio ſancti Simpliciani heremite.iõ. cxxi. g. xI.1
Regulas q̃s augꝰ. heremitis piſanis in montibus tradidit vnꝗ appellat.iõ.cxx.f
Regula augĩ.pꝛimatum tenet in eccleſia vij/ʒ 10.cxx t

Regulam augi.nemo impugnare audebit.ix.d MU
Regulam nouam condere potuit augꝰ.abſq; apłice ſedis licentia ſpeciali lIʒ modo con „
trarium tenere neceſſariũ ſit.vide qũo.cxxi.m.· “
Regula vnde dicat᷑.notatur.cxxii
Regulam ſeruare debent fratres in religione cum duabus conditionibus.cxxijr
Regula augi ·ideo a caritate incipit. viij.a. et xij.o Sð
Regula ſeruanda eſt tam a pꝛelatis q; a ſubditis.cxxiiij:e. .
Regula augi.plꝰq; vigintiduas complectitur religiones.cxxviij:m.et.cxxx.b.
Reipublice periculoſa eſt omnis innouatio.vide quomodoxxvi.h.
Kelatiuoꝛum duo ſunt genera.cxxixx
Religionis fluuius vnde mentes rigantur eſt ſinceritas caritatis.cxij.,.
NKReligionis pater nemo dici debet niſi ab eccleſia fuerit confirmatus.cxv.l
Religionis vis ⁊ poteſtas.xviij·t ́”MVMẽ
Religionem ingredi volens duo debet ante ingreſſum derelinqnere ⁊ deo offerre. xvij. o
¶ Et hec facere debet. xvij . m. ”M”M

Religionem ingredientes/ſi fuerint nobiles diuites potentes in ſeculo aliterq; tractan

tur q; ceteri fratres.non ſit alijs m oleſtum neq; eis videatur iniuſtũ.ſed cogitent *c.
vt notatur.xxxvij c d. e. f. cum exemplo⸗⁊. xxxvix ·
Religio qᷓ; bona ⁊ vtilis ſit notat᷑.cx. d.e.et.cxi · p. et. cxij · t
Religio hiſce rebus comparatur. cx · f. g. h. et. cxi·i
Religionis leges oĩm ciuitatum iura excellunt. cx. q. et. cxi.

Religioſi maximum in eccleſia fructum ſcibendo docendo ⁊ bene operando pꝛotule-

Religioſi deo placere cupientes.his intendere debent.lxxx.r. vrunt.cxij.t.v.x.
Religioſus non debet abſq; ſocio incedere ſi fuerit e᷑ mõaſteriũ.lxxiiij.d.et.cxvij.t.
Item non debet aſſumere ſocium ad placitum ſuum ſed ſuperioꝛis.lxxilij.f.
Religioſi ſic debent eſſe inſtitutixix.⁊.et ſupꝛa.a·b.et.xix.c:per totum.
Religioſus hec ſtudeat mente in ſuis actionibus.xxxᷓe.
Religioſi bibere ⁊ cõmedere extra ſepta monaſterij non veberentcxvij.v.
Religioſus ab his ſibi cauere vebet.xx.g. “

Religioſi in vendendo ⁊ emẽdo cauti ſint ne legł vei tranſgreſſoꝛes inueniantur.cxvij. ·

Religioſoꝝ dinᷣſa ſtudia ponunt᷑ſ.pᷣlatoꝝ officialiũ alioꝛumq; ſubditoꝛum.xv.⸗·
Religioſi poſt egritudinem tractandi ſunt vt citius recreentur.xxxix.
Religioſus ideo debet eſſe compoſitus in moꝛibus.xli h. .
NReligioſi dicuntur ſal terre.xlij.i · —
KReligioſi veri ſunt lux mundi.xlijll. “
Religioſi ſic debent curam pꝛo populo chꝛiſtiano habere.ibidem.
Religioſoꝛum vita concoꝛdare vebet cum nomine.xliijim.·
Religioſi nomie ⁊ non re hi ſunt.ciij.q.r.ſ. G
Religioſe tunc viuimus ſi ⁊c̃.xliij.n.
KReligioſi ideo aliqui dicunturibidem in fine.
NReligioſi non vebent oculos conijcere in mulieres.xliij.o. S .
Religioſi debent dicere noſtra cappa noſtra tunica non mea cappa mea tunica.cxxij.p.
Religioſi in cõi viuere volentes.has habeant conditiones.cxxij.t.et.cxxiij.v.x·
KReligioſoꝛum vita figura eſt future vite perennis.xiiij..

Religioſi non debenttractare in coꝛdibus ſuis de neceſſarijs coꝛpoꝛis. vide quomodo

7 ponit quatuoꝛ rationes.cxxiij.v.

Religioſi ſicut nihil dare ita nec quicq; recipere debent abſq; ſui ſuperioꝛis licentia ſpe

Keligioſi nullo machinante debent ab officio caritatis ſeꝑari.cxxx.h
KReligioſi exercitia hec eſſe debent.lxix/˖e
Religioſi laboꝛes clauſtrales ſubterfugere conantes repꝛehenduntur.ibidem.f

Religioſi non poſſunt abſq; pꝛopꝛietatis fermento ĩmo furti iudicio lucrũ pꝛopꝛijs la-

borꝛibus acquiſitum ſine pꝛelati licentia poſſidere.lxxis
Religioſi nihil efficacius agere poſſunt qᷓ; ꝙ caritatis operibus ſtudeantlxxi.m

Religioſi quideiu tepidi ſunt qui coꝛpoꝛis ingluuiem ſequẽtes ea que ſpiritus ſunt cu-⸗

rare non ſatagunt.cxxxij.l.⁊ comꝑantur beluis.xviiji
KReligioſi non debent erigere ceruicem.xviij.ſ.t.v.x.
Religionẽ non omnes pꝛopter deum ingrediuntur.xviij.p
Religioſi inſtabiles ⁊ vagi hec mala incurrunt.xciij.ʒ.
Remittere iniuriam nolentes inuehuntur.lxxxij.g.h.i
KRemiſſio peccatoꝝ nunqᷓ; certa erit de lege cõmuni.cix.t
Reſiſtere debemus d yabolo per confeſſionem.lxi.v

Ditatione.l.li.

¶ Meſiſtere debemus tẽtationibſus Inuocatõe noĩs Jeſusm.per totum
Reſopublica ſimilitudinem gerit humani coꝛpoꝛis.xcio
Retroſpicere diſuadetur.xliij.v. orisrcdoo
debet oſtenditur.lxvi.g. h.per totum ”MVUVMVMV s
Reuelare volens crimen pꝛoximi ſui ſic debet pꝛocedere vt notatur. xvie.h

Acerdotes ⁊ clerici omnes ſunt lur mundi xlijel.
Sacercotalis dignitas deſcribitur.lxxxixx. b

.

e eer er

2TSNeI

äl

Sle,
Goc

Goa
Joli
Gyrr
Opes
Gont
Ottb
Gum
Giud
Oubd
Oubd
Glbe
Ge
nbe⸗
nde

Theo
Dheo
Dheo

—

(The⸗

ohle⸗
Mlne
t

Nen
4

nci,

ncc⸗
uf

n

sſunt

. ..

Sancti in eccleſia de virginitate ⁊ pudicitia ꝓbati.liliũ in manibus geſtant.xlixłb.

HSancti interpellant pꝛo no bis ſi ad eos deuotionem genmus. lvn.
Sanctis ideo facile eſt pꝛo nobis oꝛare.lv. m.

Sanitas coꝛpoꝛis figura quedam eſt eterne beatitudinis. vide. xxxvije.
Sanitate reſtaurata. religioſi debent redire ad cõſuetudinẽ viuẽdi ſue regule.xl. t.v.

Salutem deſiderans tria debet in ſe habere. xcuij.d·

Sapientie conditiones.xcviijjgg.
Sapientia dupler eſt. lxxxij.l.
Sapientis eſt omnia ſcire oꝛdinare.xlvij.p.poſt pꝛincipium.
Saturitas eſt cauſa multoꝛum peccatoꝛum·xxix.a. l
Scala qua deſcendit᷑ vſq; ad pctm̃ ⁊ deinceps ad eternõ dã nationẽ ponit᷑.exlvi.R/
Senſatio de ſe non eſt peccatum.xlui·z.
Senſuũ coꝛpoꝛalium machinationes contra ſpiritum habentur.lxiiij.q.r.ſ.t.v.
Senſibus nr̃is coꝛpoꝛalibus.d yabolus ſue tẽtationis venena ĩmittit.⁊ qualit᷑.lxv.x.x.ʒ.
Sermo veſter ſit ⁊c̃.xxxiii.o. . Wl
Serui ſub legehi dicuntur.cvi.ig. P
Seruitia coacta diſplicent deo.ibidem vt ſupꝛa ĩimediate.
Silentiũ a religioſis ſeruandum eſt in menſa.xxxiij·f.⁊.xxxiiij. .in medio.
Silentium indiſcretum ſicut vaniloquium vitandum eſt.xxxuij.n. ðð
S ocerge bonoꝛũ iuſidiatur dyabolo.cx.d.e.notabile pulchꝝ. Item efficax eſt ad mul
ta vtilia. xcvi. 3. . .
Sõcietas viteq; cõitas.ſolitudini pꝛefertur.iõ.xlij.g
Solitudo ſpenumero obeſt tẽtatis.xli.ę.

Spirituſſanctus tria operatus eſt in die penthecoſtes. xxx. g.

Spes mercedis eterne.multa bona facit in homine·xcvi..
Soni vani ⁊ cantus demulcent animũ.lxuij.ſ·
Stabilitas multoꝛum deſcribitur.xciija.et.xciiij.d.
Stimulus carnis qᷓ; plures illuſtriſſimos in yma pꝛoſtrauit.cix.ʒ.

Studioꝝ omniũ religioſoꝛum.ipſa diuina ſapientia finis eſt.lxxviij.bD.

Subditi reuereri debent pꝛelatum ſuũ.xc.d/in pꝛincipio.⁊ ibidem.g.
Subditi miſerereri debent pꝛelatis.ci:g.h. dr
Subiectum ſepe accipitur pꝛo foꝛma.cix.y.

Buperbia deteſtatur. xviij. x.

Superbie remedium ponitur.xviiiy.
Superbo religioſo hec cõminatio veniet in effectum. xix · J.
Superbia nequioꝛ eſt oĩbus peccatis ⁊ aſſiłatur dꝛaconi ⁊c.xx ·d· per totum.
Superbie ⁊ humilitatis dyalogusinterlecutoꝛes ſunt xpᷣs ⁊ dyabolus.xx· f.
Supplantatoꝛum duo ſunt genera · cxi.o.

Surdi cum loquuntur ſemper clamant.xlvi.m.
. .

Acendum eſt ⁊ audiendum non ſtatim loquendum.xxcxiiij.K
Te deum laudamus.a quibꝰ ⁊ qũo componiturvide.iiij.c
Theologia paſſim ſibi vendicat omnes artes liberales.lxxvi.t.et.lxxviij.d.
eologie ambitus declaratur. lxxvi ·t.v.et.lxxxvij.x.y.5. ⁊. 1
Theologie pꝛoceritas ⁊ ſtatura.cuncta ad moꝛes ſpectantia metitur.lxxviij.f.
Theologie actiuitas in trãſfoꝛmando humanas mentes ponit᷑.lxxviij.ſ.in fine.
Theologie amenitas in diuerſitate expoſitionum declaratur.lxxvijaa.
Theologie abiſſum.nullus doctoꝝ exhauriri potuit vnqᷓ;.lxxvij.a.in fine.
Mari magno

¶ Cbeologia aſſikatur Ligno vite lxxvij.b.

Splendoꝛi celeſtis gloꝛie

Theologia ſapientiẽ compatur. eſt applicatio pulcberimar lexviijc.

Theologia oẽs in ſe habet delicias.⁊ quicquid volueris ex ea naſct vide lrrri e. N0..

Theologie virtus.deſignat᷑ ꝑ auctoꝛitatẽ nigra ſum c ciij JA
Tempantia.caſtroꝝ acie comparat᷑.ciiij).2
Templum dei duplerx eſt. cxxiiij.a ”M
Templum dei deuaſtantes.qua pena plectendi lrupabanzain fne.
Tẽtationibus.oꝛatione reſiſtere debemꝰ.l.vſq;.li:
Teẽtat dyabolus pꝛeſertim religioſos.xlix. c.
Tẽtationem multi ſancti ſuꝑarunt ſic. lxiiij. . . lix. m. .
Tẽtationem fugauit augꝰ.hoc modo.lix.m.
Tẽtatio vincit᷑ lectione.lxiij.l
Tẽtatio xpᷣi qualis fuit notat᷑ ibidem pꝰ pꝛincipium
XTẽtatoꝛes alij enumerantur.quibꝰ dyabolus cõtra nos vmureeir .
Tẽtationũ remedia.lxv.x.y.3· et.cx.⁊.et.cx..b.
Teſtamenti Aeteris libꝛi enumerant᷑ lxxvi. v.et. lxxvijx. 15.
Teſtamenti Moui libꝛi enumerantur.lxxvij⁊.
Timoꝛ dei neceſſarius eſt.xlviij.t.
Timoꝛ dei hec operatur bona:ibidem vt ſupꝛa imedliate.
Timere quis nõ deberet ſi hec cogitaret.xlviij.v.
Timoꝛ moꝛtis ſemper habendus eſtexemplũ pulchti xlvii.
Timentes dũm defendunt᷑ ab angelis dei.liiij·i.
Timentem deum omnia timent.xlviij.y.
Timet omnia qui deum non vererur. ibidem
Timoꝛis duo ſunt genera. xlix. 3·
Dimoꝛe pene malũ non facere minimeſi ufficit ibidlem.
Totum ſepe ponitur pꝛo parte.cix.y·
Trinitatis materia.cij.l.
Trinitatis ad cognitionem homo per duo doteſt aſeendere qrviien.
indiuidue pulchzum ecxemplum. xciii.b.

Aleriꝰ eps accerli iuit auguſtinũ vt eum . uũ heccleſie ie em pꝛeſicret v.l. .
Aanũ illud dicit᷑ xviij.v·
endendo ⁊ emendo multa fiunt mala. cxvij.x⸗
Aenie frequens poſt lapſum poſtulatio multa bona fit lnter monaſticos tk.
NVerbi dei virtus habetur.xcvi.r.
Nerbum dei diuerſi.diuerſimode audiunt. xxxv. q⸗
Aerbũ dei cuſtodire nihil aliud eſt.ibidem
Verbum dei ad recipiendum pꝛeparatio.ibidem
OAerbi dei virtus ⁊ efficacia.xxxv.ſin medio:⁊ ibidem.t.
Aerbũ dei non minus eſt q; coꝛpus chꝛiſti.vide quomodo.xx .t. P? pꝛincipiũ

Aerbum dei cibus anime.plus fauces delectant mentis S eſca cosporis cninc ibidem

Aerbum ocioſum qᷓ; deteſtabileſit cxviijyr.
Derba vnuſquiſq; pꝛofert qualem habet animũcxiiij·b.

De in adiutoꝛiũ meum intende ⁊c̃.tqte virtutis vt oẽs bumanos oꝛdinet

affectus ⁊ a cũctis viſibilium atq; inuiſibiliũ boſtiũ tueat᷑ incurſie ibus. l luf.

¶ Berſus Bloꝛia patri filio T⁊·ſſ.⁊c̃.hoc tempoꝛe inſtitutus eſt.xxv.f⸗
Bloꝛia patri ⁊c̃. Et ſicut erat ⁊ciõ ſe cquit dene in aämtonmc.
Aeſtes anime ⁊ coꝛpoꝛis hec ſuntlxix.a.
Aeſtibus his religioſi pollere debent.xli.b.
Aeſtis pꝛecioſe cupiditas in religioſo pernicioſa eſt. lxxij · t.

.—N Aeſtimenta ꝓ fratribꝰ religioſis ſint in loco aliquo cõi.lxx.fᷣ
Aeſtimentoꝝ ꝓpꝛietas abomina bilis eſt in religione.lxix.v.3.
Neſtimenta religioſoꝝ nõ pꝛecioſa nimis nec abiecta eſſe debent · xli. a.
Aeſtiarium cõe debet eſſe in monaſterio fratrũ·lxix.⁊ in fine.
Aidere feminas nõ eſt malum.ſed appetere.xliij/p.
Nie eundi ad deum hec ſunt.clij.ſ.
Ainũ bibere licet.ſi ſic ſumat᷑xxxij.v.
Aini abuſus hec mala fecit.xxxij·y.vide ſub littera e ebꝛietas.
Aini vſũ augꝰ interdixit ſuis fratribꝰ in heremo exiſtentibꝰ p: eterqᷓ; diebꝰ ⁊c· lxviij. ſ.
Airtutes quedã cardinales ideo dicunt᷑.xce.
Virtus perficit᷑ in infurmitate.xxxit.sd.
Virtutes nõ niſi a vitijs impugnantur.lxx.b
Virtus ex nece pullulat vitioꝝ.xl.y.in fine.
AQirtutis laus in actione conſiſtit.xliij.m.
Nirtutis cõmendatio.ciijit.
Virtutis comꝑatio.ciiij.v. ,
Lirtutis pulchꝛitudo.humani coꝛpoꝛis comparat᷑ decoꝛi.ciiij et. cv.b
Ziſus hominis qᷓ; efficax eſt ad imutandũ humane mentis aciem · xluij.ſ.
Nite huius miſeria.iij.p. M
Aite rectitudo ſola.nõ ſcientia.nõ miracula teſtis eſt ydonee ſanctitatis ·i.a.
Ananimes hi ſunt.xi.m.
Ananimiter viuere pertinet ad voluntatẽ xxi ch.
Anum ſentire nihil aliud eſt.cxxij.p
Aolenti nihil eſt difficile.ratio habetur.cvi·h.
Aoluptas foꝛtiſſimos hoĩes ad peccandum pꝛoſtrauit.xl.x.
Aotum ſubſtantiale an poſſit per papam tolli·cxxi...
MAouere libertatis ẽ.reddere vᷣo neceſſitatis.ibidẽk.

Kifgeliun⸗ ⁊ apłoꝝ viuendi modus quem in pꝛimitiua eccleſia habuerunt.xvij.
&p̃s reconciliauit ⁊ pacauit nos deo patri qui inimici eramus.lxxxij.h. in fine.

Xps laboꝛioſus ſemper extitit.lxij ·g·
/
R

–
2*

Finis.laus deo.
Duce virtute ⁊ comite foꝛtuna.
Opera.F.CLimperger.
/ —— 9

4 *
“”ä
H
2
.

.
4
.
*
.
) *
*
.
,
„*
3
”” GUG

S
3 7
Sðèð
X
5
.
4
2*
.
.
.
.
2

.

.
„ ð 2
.
.
X
.
.
. .
.
7
.
.
4
4
UNK . .

8 S /
7
.
7
.
.
5
3
.
.
5
4
. 5
.
„
4
ſ
4

——— ——

.

—õ . ——

e.,

Jo. IIII

vt loquelã ipſam pꝛoꝛſus amitteret. q̃ in
tereis tabellis ſcriberet.opꝰ fuit vt ꝓ atte
nuando ſaltem doloꝛe.qui ſecũ aderant

deũ exoꝛarent. cuius deſiderio cognito.
mox genua ſupplici fixerunt affectu. ⁊ in

ipſo deptecatiõis exoꝛdio pꝛotinꝰ doloꝛ

ille fugit.qͥ talis ac tantꝰ fuerat.tanqᷓ; ex
tẽplo ſedatus.vt de eius intẽtione ac re⸗
pẽtino receſſu magnoꝑe paueret.diceret
q; nil eſſe mirũ ſi aliqͥ in eam incidiſſent
opinioneʒvt ſummũ locauerint bonũ in
ſanitate aſſerebat qͥʒ ab ineunte ſua etate
penò talem expertũ fuiſſe nunq;.quam qͥ
dem ob rẽ inſinuatiſunt ei in ꝓfundo nu
tus dei in cuius iã fide.qᷓ;; nondum ba

ptiſma ſuſcepiſſet.ſic letꝰ.alacer viuebat.

vt die noctuq; laudare.bndicere.gloꝛifi⸗
careq; eius maieſtatẽ ⁊ celſitudinem ſine
bat minime. ¶ Et vt in eiꝰ amoꝛe magis

magiſq; ſuccenderet᷑ Diuo antiſtiti Am

bꝛoſio pꝛiſtinos erroꝛes ſuos.pᷣſenſq; tũc

votũ litteris inſinuãs edoceri ab eo petijt

q̃d de libꝛis ſacris ei legẽdũ eſſet.quo di⸗
uine ꝑcipiẽde gratie aptioꝛ fieret.atq; pa
ratioꝛ. Ille auteʒ Eſaiã perlegi iuſſit.qm̃
tũ xpᷣi miſterioꝝ.tum gentiũ vocationis
lucidiſſimꝰ teſtatoꝛ.enunciatoꝛ clarꝰ.vali
diſſimuſq; pꝛeco fuiſſet. Quippeſaluato
ris miſteria ſic deſcribit aꝑte.vt euange⸗
liſte potiꝰq; pꝛophete ſtilũ ſapiat. Verũ
cũ pꝛime lectiõis mentẽ non hauriret.to

tũq; volumẽ tale arbitrãs repetenduʒ ad

illud vſq; tpᷣs diſtulit. q̊ in diuinis elo⸗
quijs ⁊ ᷣmonibꝰ eẽt exercitatioꝛ. ¶ .n
ſit autem in abditis his locis a tertio no
nas maias:qñ ſub ficu eũ xpᷣi caritas vul
nerauit ad pꝛidie vſq; idus ſeptẽbꝛis.qũ
vindemiaꝝ edictis ferijs ſcholaſticis ſu/⸗
is aliũ verboꝛũ venditoꝛẽ pꝛouidendum
mediolanenſibꝰ inſinuauit. Eo tꝑe me⸗
ditationũ.ſoliloqᷓoꝝ ⁊ alios libꝛos mul/
tos maxime ↄtẽplatiõis ſcripſit. Vbi aũt
tempꝰ aduenit. q̊ ſicut tunc mos vigebat
in ecclia.de his qui cathecumini erãt.da
re eũ nomẽ opoꝛtuitrelicto rure Medio
lanũ remeauit. ¶ Sancte vo reſurrectio
nis paſcha adueniẽte.duʒ triginta ageret
annos Archadij.Honoꝛijq; tẽpoꝛibꝰab
integerrimo a pꝛeſule Ambꝛoſio vnacuʒz
Alippio ⁊ gnato ſuo Deodato in fonti⸗
bus q̃ Diuo inſcribunt᷑ Johi.cunetis ad

mirantibꝰ. ac deñ laudantib meffabilis

indiuidue.ac ſanctiſſime trinitatis piis
ſcʒ filij ⁊ ſpũſſancti noĩe publice baptiʒa⸗

tus ẽ.Et vt de eiꝰ ↄuerſione idẽ Ambꝛo⸗
ſius Datiq; recẽſuit · Ambꝛoſio Te deũ
laudamꝰ exoꝛdiente.Auguſtino Cedũm

ↄfitemur reſpõdente.ꝓut ſpũſſanctus elo

qui illis dabat.tã pꝛecellentẽ.altiq; tonõ

tẽ hymnũ alternatim decantantes cũctis

ſtupentibꝰ: coꝛdeq; oꝛantibꝰpoſteris edi
deruntquẽ maxima cũ ven eratione eccle

ſia recipiẽs poſt nocturnos ⁊ añ laudes

religioſe canendũ iuſſit.qui ſic colletãtes
ↄgaudẽtes ſibq; iubilantes. ⁊ pſallentes
q̃ſi multis diuitijsineſtimabilibuſq; mar

garitis ditati cũ gratiarum actiõe celeſte

ſumẽtes pabulum in ꝑhenni dei ſeruitio

ↄfirmati ⁊ ↄfoꝛtati fuere.¶ At qui tanta

ĩ baptiſmate repletꝰ fuit gratia.vt nõ mo

do e mente oĩs radix euulſa fuerit erroꝝ.

Nerũ etiã mundane vite pꝛeterite ab eo

ſollicitudo fugiẽs.oĩs humane acdiuine

ſapiẽtie fons ad xpᷣi fidẽ defendendõ.pꝛo
tegendã.irrigandãq; eiꝰin aio ſcaturiuit
Ob eã rẽ.neq; illis diebus.vt ipᷣe in egre

gio ſuaꝝ ↄfeſſionũ volumine teſtis ẽ.ſa⸗

tiabat᷑ dulcedĩe mirabili cõſiderare altitu

dinẽ ↄſilij diuini ſuꝑ ſalutem generis hu
mani.q;tũ in hymnis ⁊ canticis ſuaue ſo

nantis eccłie vocibus acrit᷑ coꝛpoꝛe men

teq; pꝛoſtratꝰfleuerit.difficile eſſet dictu:
Aoces qʒ ille eiꝰ auribus influebãt.dei
q; veritas in coꝛ ſuũ eliquebat᷑.ꝑinde pie
tatis eſtuabat affectꝰ. fluebat currebatq;

eius ex oculis tãq; duobus ex fontibꝰin⸗

deficiẽs irrigatio lacrimarũ cũ quippe q
bus tã bñ erat ei.vt diuine celeſtiſqʒ dul/
cedinis cõpos videret᷑.cuiꝰmuneris am/

pliſſimi poſtmodũ haud imemoꝛ vt lau⸗

des gratiaſqʒ ſuo redderet creatoꝛi dice⸗
reↄſueuit. Sagittaueras tu coꝛ meũ cNari
tatetua dñe.⁊ meis in viſceribꝰ tranſfira

v̈ba tua geſta bam.tuoꝝ qͥʒ ſeruoꝛum.q̊s
de nigris lucidos.de moꝛtuis viuos fe/⸗

ceras in cogitatiõis mee ſinũ cõgeſta me
exempla vꝛebãt. GOꝛauẽqʒ toꝛpoꝛem aſſu

mebã.⁊ a ploꝛatiõis valle aſcẽdẽti.⁊ can

tti canticũ gradũ dederas ſagittas acu

tas tqqᷓ; carbones vaſtatoꝛis. ¶ Et vt lõ
ge femẽtiꝰdei vacaret obſequijs.ſicut ipᷣe
in ſermone de filio ꝓdigo memoꝛat ideʒ

ſanctꝰ Ambꝛoſius eũ Diui Pauli pꝛuni

heremite habitũ.cucullq.ſ.nigrã ad mun

— N
ðèð — ☚
=
.— S „
—
O
M I.⸗
2
C
R

Copyright 4/1999 VxVMaster Gmbhi www.yymaster. com

-Euroskala Offset

VierfarbSelector Standard“